_____________________________________________________________
License: Creative Commons Attribution 2.5 South Africa
URL: http://creativecommons.org/licenses/by/2.5/za/

Name and version: NCHLT Raw isiXhosa Text Corpus v2.0

Attribute work to: South African Department of Arts and Culture & Centre for Text Technology (CTexT, North-West University, South Africa)

Attribute work to URL: http://www.nwu.ac.za/ctext 
______________________________________________________________

<fn>(1124200875720 AM) GEMS_APP(XHOSA).txt</fn>
Funda isikhokelo sesicelo kwiphepha lesi-7 ngocoselelo, njengoko siqulethe iinkcukacha ezibalulekileyo, eziza kukunceda ekugcwaliseni ifomu yesicelo ngokuchanekileyo.
Gcwalisa ifomu yesicelo ekwelinye icala lephepha kwaye uqinisekise ukuba uwafakile onke amaxwebhu afanelekileyo nokuba utyikityile apho kufuneka ukuba ufake utyikityo lwakho khona.
Thumela ifomu kunye namaxwebhu ayikhaphayo kwi-GEMs nokuba kungeyiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Kumaziko eengingqi onokuya ngeenyawo kuwo: Khangela kwisikhokelo sesicelo kwiphepha lesi-7
apho kukho ezinye iinkcukacha malunga noku.
Isicelo sakho siza kulibaziseka ukuba ngaba awuyiniki onke amaxwebhu afunekayo i-GEMS.
Ukuba ngaba isicelo asikwazanga ukuba singaqwalaselwa, i-GEMS iza kuqhagamshelana nawe kwiintsuku ezili-15 emva kokuba isifumene isicelo sakho.
NCEDA UNGASITHUMELI ESI SIKHOKELO XA UTHUMELA IFOMU YAKHO YESICELO EGCWALISIWEYO.
NCEDA UGCWALISE ONKE AMACANDELO AFANELEKILEYO NGOCOSELELO KWAYE UNIKE ZONKE IINKCUKACHA.
Qinisekisa ukuba usinika onke amaxwebhu ayimfuneko nalawo kufuneka ekhaphe isicelo. Thumela ifomu yesicelo egcwalisiweyo kwi-GEMs nokuba kungeyiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Igama lokuqala (libhalwe ngokupheleleyo)Oonobumba bamagama Itayitile (Mnu., Nksk., Nksz., okanye enye)
okanye
Idilesi yeposi
Idilesi yendlu
Ikhowudi
Ikhowudi
I-imeyile Igama nefani Eloku-1 kwama-6
Nceda ubhekise kwiCandelo B lesikhokelo sesicelo, kwiphepha lesi-7, ukuze uqinisekise ukuba abo bantu unomnqweno wokubatyumba njengabantu abaxhomekeke kuwe bafanelekile ukuba bangatyunjwa kusini na.
Ifani Igama lokuqala elipheleleyo Isini Umhla wokuzalwa Inombolo yeSazisi okanye yencwadi yokundwendwela Ilizwe e(si) khutshwe kuyo Ubudlelwane
Nceda ukhethe ISIBONELELO ESINYE KUPHELA kuluhlu olungezantsi lweentlobo zezibonelelo uze uphawule ngo-x kwibhokisi efanelekileyo.
Nceda uchaze umhla owaqala ngawo kuMqeshi wakho osebenza kuye ngoku:
Nceda uchaze umhla ongathanda ukujoyina i-GEMS ngawo:
Abafaki-sicelo abaqeshiweyo: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye oluphezulu, nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekatsalwa rhafu. (Faka iphetshana lomvuzo elineenkcukacha zomvuzo elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba ungumqeshwa omtsha.)
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali.
Umvuzo wenyanga: R
Ingaba ulilungu okanye ungumntu oxhomekeke kwilungu lengxowa-mali yonyango ebhalisiweyo?
Ukuba ngaba ulilungu/ungumntu oxhomekeke kwilungu, nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali yezonyango obukuyo ngaphambili engqina umhla wokugqibela wobulungu (amakhadi obulungu akonelanga). Kumele uqinisekise ukuba ubucimile ubulungu kwingxowa-mali yakho yangaphambili.
Igama lengxowa-mali yezonyango yangaphambili
Inombolo yelungu
Imirhumo yenyanga yabaqeshwa abasebenzayo iyatsalwa emivuzweni yabo apho kufanelekileyo.
Amalungu adla umhlala-phantsi, ncedani nikhethe indlela yentlawulo ibenye kwezi zikolu luhlu lungezantsi:
Ukuba ngaba ukhetha ukuhlawula ngekheshi, nceda usebenzise ezi nkcukacha zebhanki zilandelayo xa ufaka umrhumo wakho ebhankini:
Iinkcukacha zokubhankisha: Ziyafuneka ukuze kufakwe iimali ezihlawulwayo zelungu, nokuba kutsalwe iimali ekufuneka zihlawulwe lilungu kwiNgxowa-mali.
Igama lebhanki
Igama lesebe Inombolo yesebe
Njengoko sigunyazisiwe, mna kunye nalowo/abo baxhomekeke kum siyamgunyazisa apha ugqirha kunye no-/okanye umsebenzi wasesibhedlele endinonotshelwa kuso mna/ekunonotshelwa kuso abo baxhomekeke okanye umboneleli wenkonzo yezempilo okanye nawuphi na omnye umntu onolwazi ngempilo yam okanye eyabo baxhomekeke kum ukuba:
Banike i-GEMS kunye no-/umanejala wommeli wayo ohoye ibango, naziphi na iinkcukacha azifunayo lo manejala ukuze alawule ibango lam okanye elo lalowo/labo baxhomekeke kum;
Banike abalawuli bezempilo naziphi na iinkcukacha ezifunekayo zolawulo nezamanani, kungachazwa ukuba zezikabani na, kodwa oku kuxhomekeke ekubeni ziphathwe njengemfihlelo ngamaxesha onke ezi nkcukacha.
Kubalulekile ukuba kunikwe i-GEMS kunye na-/abameli bayo imvume yokuba ibonisane kunye no(o)gqirha, nesibhedlele okanye kunye nawuphi na umboneleli wezempilo ukuze kuqinisekiswe ukuba lifumana olona nonophelo lunoncedo ilungu.
Utyikityo lweLungu eliyiNtloko Umhla
Ndiyavuma ukuba:
E Iziqulatho zale fomu ziyinyani, zichanekile kwaye ziphelele. Ukuba ngaba kukho okuthe akwachazwa okanye iinkcukacha ezibalulekileyo ezingeyonyani, ndiyayiqonda into yokuba ubulungu bam bungacinywa nokuba kungafuneka ukuba ndibuyise imali yeNgxowa-mali, nayo nayiphi na imali ehlawuliweyo ngenxa yokuwasebenzisa ngokungafanelekanga amalungelo okanye izibonelelo zeNgxowa-mali, ebekungafanelekanga ukuba be ihlawulwe, kodwa ilungu lisenokubhena ngokweenkqubo zokubhena.
E Ndiyavuma ukuziqhelanisa nemigaqo yale Ngxowa-mali.
E Abo ndibatyumbileyo ukuba baxhamle kwiimali zam, ngaphandle kweqabane lam lasemtshatweni/kweqabane, baxhomekeke ngokupheleleyo okanye kancinci kum, abafumani mvuzo wonyaka ongaphezulu kwesixa sesibonelelo sepenshini karhulumente okanye abaqeshwanga sigxina ngomhla wokutyikitywa kwale fomu.
E Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye nezo zokugula kwam (ezifunyenwe kubanonopheli bezempilo ngemvume yam ecacileyo), ziza kugcinwa ziyimfihlelo.
E Ndiyayiqonda into yokuba impilo yam kunye naleyo yabantu abaxhomekeke kum kunye neenkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo zisenokusetyenziswa kuphando, njengeenkcukacha zamanani, kulawulo lononophelo nasukuqulunqweni kweengxelo, nokuba nakuphi na ukutyeshelwa koku kusenokuba lulwaphulo lobumfihlelo.
E Ndiyaqonda ukuba xa i-GEMS ithe yanomnqweno wokusebenzisa iinkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo, ngenye indlela ngaphandle kwezi zikhankanyiweyo kwesi sifungo, kufuneka ukuba i-GEMS ifumane enye imvume kum nakubantu abaxhomekeke kum.
E Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye neenkcukacha zempilo yam azizukusetyenziswa kwimicimbo yoshishino okanye yorhwebo.
E Ndiyayiqonda into yokuba i-GEMS ivumile ukuba abantu abathile bangaphakathi kuyo kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo mabafikelele kwiinkcukacha zamalungu nakwezo ziphathelele kwimpilo yawo.
Kusaqhutyekwa ngasemva kwephepha Igama nefani Elesi-4 kwama-6
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo baza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/zempilo/zokuxilongwa/zeenkqubo ezinekezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle asetyenziswayo afikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zam, ngenxa yokuba ihambisa kwaye ilawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
E Ndiyayiqonda into yokuba bonke abasebenzi abangaphakathi kwi-GEMS kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS iza kuqinisekisa ukuba akhona amanyathelo awoneleyo okhuseleko lweenkcukacha.
E Ndiyaqonda ukuba xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, i-GEMS ithathela kuyo uxanduva loku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula oku, ngokweenkqubo zangaphakathi ze-GEMs.
E Ndiyathembisa ukuba ndiza kuyilandela imigaqo neenkqubo ze-GEMS, baza kwenza njalo nabo baxhomekeke kum.
E Apha ndigunyazisa i-GEMS ngokupheleleyo ukuba iphumeze ukuhlawulwa kwemirhumo yenyanga kwangoko emva komhla wokujoyina.
E andililo ilungu lenye iingxowa-mali yezonyango, ngokunjalo nabo baxhomekeke kum.
E Ndiza kuyazisa iNgxowa-mali ngazo naziphi iinguqu kwisimo sam sempilo okanye kweso sabantu abaxhomekeke kum, njengoko kumiselwe kwimigaqo yeNgxowa-mali, zingadlulanga iintsuku ezingama-30
zokuguquka kwesimo eso.
E Ndiza kuyazisa i-GEMS kwiiyure ezingama-48 ubuncinane phambi kokuba ndilaliselwe ukugula okungangxamisekanga esibhedlele. Ndiyavuma ukuba xa ndithe ndasilela ekukwenzeni oku, kumele ukuba ndihlawule inxalenye yemali yasesibhedlele ngokwam.
E Ndiyavuma ukuba iNgxowa-mali/abameli bayo baza kuhlawula amabango abawabona esemthethweni ngokwemigaqo yeNgxowa-mali.
E Imigaqo iza kusebenza ngalo lonke ixesha, kwaye ndiyayamkela into yokuba iileta, izigidimi zeendaba kunye neencwadana azithathi ndawo yemigaqo yeNgxowa-mali.
E Ndiyavuma ukuba zonke iincoko eziphakathi kwam neNgxowa-mali okanye amaqela ayo agunyazisiweyo ngezivumelwano zingarekhodwa.
Utyikityo lelungu eliyiNtloko Umhla
E Iinkcukacha zelungu nezonyango (ezifunyenwe kubaboneleli bezempilo ngemvume ecacileyo yelungu) ziza kugcinwa njengemfihlelo.
E Iinkcukacha zelungu (ezelungu buqu nezempilo yalo) azizukusetyenziselwa iinkqubo zoshishino zenkampani okanye zithengiswe kurhwebo.
E akhona amanyathelo okukhusela iinkcukacha.
E Iyabanika abantu abathile bangaphakathi kunye namaqela athile enezivumelwano nawo imvume yokufikelela kwiinkcukacha zamalungu engxowa-mali kunye nezempilo yawo.
E INgxowa-mali kunye namaqela enezivumelwano nawo aza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/ empilo/zokuxilongwa/zeenkqubo ezinekezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
E Bonke abasebenzi abangaphakathi kwiNgxowa-mali kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
E I-GEMS iqinisekile ukuba ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle ewasebenzisayo nafikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zelungu, ngenxa yokuba ehambisa kwaye elawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
E Xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, iNgxowa-mali ithathela kuyo uxanduva lwako oku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula, ngokweenkqubo zangaphakathi zeNgxowa-mali.
Igama nefani Elesi-6 kwama-6
L1458 (XHOSA)
Uyacelwa ukuba ungasithumeli esi sikhokelo xa uthumela ifomu yakho yesicelo egcwalisiweyo.
Nceda uqinisekise ukuba la maxwebhu akhapha isicelo seLungu eliyiNtloko:
Ikopi yesazisi selungu eliyintloko.
Iphetshana lomvuzo elineenkcukacha ezizezona zintsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho.
Iifomu u-M2 no-Z583, ukuba ngaba ungumntu odla umhlala-phantsi kwaye/okanye ungumqeshwa karhulumente.
Ileta yesiqinisekiso senkxaso-mali yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, ukuba ngaba ikhona.
Isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali obulilungu layo ngaphambili, nesichaza umhla wokuphelelwa kobulungu.
Utyikityo lwakho apho kuyimfuneko (amaCandelo H, I no-J).
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZELUNGUKunyanzelekile ukuba kugcwaliswe zonke iinkcukacha kwi-Candelo A, apho kufanelekileyo.
INombolo yakho ye-Persal iyafumaneka kwiphetshana elibonisa iinkcukacha zomvuzo wakho.Abadla umhlala-phantsi: Nceda unikeze inombolo yakho yoMhlala-phantsi ebhalwe kwimbalelwano yakho okanye kwiSiqinisekiso soMhlala-phantsi esiphuma kwiCandelo loLawulo-mali.
UMqeshi/umbutho
Nceda uchaze igama loMqeshi wakho okuqeshileyo ngoku kunye nekhowudi yombutho. Ikhowudi yakho yombutho iyafumaneka kwiphetshana elichaza iinkcukacha zomvuzo wakho, ukuba ngaba ungumqeshwa karhulumente.
ICANDELO B: IINKCUKACHA ZABO BAXHOMEKEKE KUWE
Nceda ugcwalise iinkcukacha zabantu abaxhomekeke kuwe kwiCandelo B le fomu yokufaka isicelo.
akukho bantu baxhomekeke kuwe banelungelo lokuba ngamalungu, ngaphandle kwabo badweliswe kule theyibhile ingezantsi. Kufuneka ukuba isicelo sikhatshwe ngala maxwebhu alandelayo ukuba ngaba iLungu eliyiNtloko linqwenela ukubhalisa abantu elibatyumbileyo ukuba baxhamle kwizibonelelo zalo, njengabantu abaxhomekeke kulo:
Iqabane lomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, okanye Qaphela: Ukuba ngaba ngumtshato wesiNtu umtshato wenu, kufuneka ubungqina obufungelweyo belungu, obungqina uxanduva lwalo kwiqabane lalo lomtshato.
INKCAZELO YOMNTU OXHOMEKEKILEYO AMAXWEBHU AFUNEKAYO
owayesakuba liqabane lomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nekopi yoxanduva lwezomthetho lokubonelela ngenkxaso yezonyango ngokwesivumelwano soqhawulo-mtshato.
Iqabane
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nobungqina obufungelweyo bokuxhomekeka kwilungu ngokwasemalini (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu, liqabane kunye nengqina)
Umntwana (ozalwa lilungu buqu, owamkelwe lilungu njengowalo, ongoweqabane lelungu, okanye okhuliswe lilungu) onefani yelungu, oneminyaka engaphantsi kwama-21 ubudala
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo. Qaphela: Ukuba ngaba ifani yomntwana yohlukile kweyelungu, kufuneka ingxelo efungelweyo engqina uxanduva lwelungu emntwaneni nechaza isizathu sokuba kubekho lo mahluko (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu)
Umntwana (ozalwa lilungu buqu, owamkelwe lilungu njengowalo, ongoweqabane lelungu, okanye okhuliswe lilungu) onefani yelungu, oneminyaka engaphezulu kwama-21 ubudala
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kwaye ukuba ngaba umntwana ungumfundi: ubungqina bokuba ubhalisele ukufunda isigxina kwiziko lemfundo-ephakamileyo elivunyiweyo kunyenengxelo efungelweyo eyenziwe lilungu engqina ukuxhomekeka-komntwana ngokwemali kulo
Ukuba ngaba umntwana ukhubazekile ngokwasengqondweni okanye emzimbeni: kufuneka ubungqina bokukhubazeka obuvela kugqirha (ingxelo -yokuhlolwa mayigcwaliswe nguGqirha) kunyenengxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini.-
ukuba ngaba umntwana akangomfundi okanye akakhubazekanga: ingxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini.-Qaphela: Ukuba ngaba ifani yomntwana yohlukile kweyelungu, kufuneka ingxelo efungelweyo engqina uxanduva lwelungu emntwaneni nechaza isizathu sokuba kubekho lo mahluko (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu)
Umzali, umzali ngokomtshato, umakhulu/utatomkhulu, okanye umakhulu/utatomkhulu ngokomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini kwabo batyunjwe njengabanokuxhamla kwiimali zelungu. Qaphela: umzali ngokomtshato umakhulu/utatomkhulu ngokomtshato, bangabhaliswa kuphela ukuba ngaba iqabane lasemtshatweni libhalisiwe nalo njengomntu onokuxhamla kwiimali zelungu.
Umzukulwana
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini komzukulwana kwilungu. (ingxelo efungelweyo yelungu kumele ukuba igcwaliswe lilungu kunye nomzali ozele umntwana, apho kufanelekileyo)
Umntakwabo/udade welungu
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini komntakwabo/kodade welungu kwilungu. (ingxelo efungelweyo kumele ukuba igcwaliswe lilungu)Qaphela: Ngumntakwabo/udade welungu eliyiNtloko kuphela onokubhaliswa njengomntu otyunjelwe ukuxhamla kwiimali zelungu.
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini kwabatshana kwilungu. (ingxelo efungelweyo kumele ukuba igcwaliswe lilungu kunye nomntakwabo/udade welungu, apho kufanelekileyo).Qaphela: Ngabantwana bomntakwabo/bodade welungu eliyiNtloko kuphela abanokubhaliswa njengabantu abatyunjelwe ukuxhamla kwiimali zelungu.
E Kuhlalwulwa amazinga abantu abadala abaxhomekeke kwilungu kubo bonke abantu abaxhomekeke kwilungu abaneminyaka engaphezu kwama-21, ngaphandle kwabantu abxhomekekileyo abakhubazekileyo (kuhlawulwa amazinga abantwana);
kwabantwana abangabafundi (kuhlawulwa amazinga abantwana bade babe neminyaka engama-27);
Iingxelo ezifungelweyo
E Ukuba ngaba kufuneka ungenise ingxelo efungelweyo kumele ukuba uye kwisikhululo samapolisa esikufutshane kuwe okanye uye nakomphi na umntu ogunyazisiweyo ukuba abe ngumkhomishinala ofungisayo ukuze aqinisekise ukuba iinkcukacha ozinika i-GEMs ziyinyani kwaye zichanekile.
Ingxelo kagqirha
E Thatha ifomu "yengxelo yohlolo lukagqirha (yokukhubazeka)" uyise kugqirha ofanelekileyo uze umcele ukuba ayigcwalise. Imali yokubona ugqirha iza kuhlawulwa ngesibonelelo sokutyelela kwagqirga (GP consultation benefit) samalungu abhalisiweyo. Amalungu angabhaliswanga wona kufuneka ukuba azihlawulelwe ngokwawo indleko yolu tyelelo lakwagqirha.
ICANDELO C: UKUKHETHA ISIBONELELO
E Nceda ukhethe ngocoselelo, njengoko ungazukukwazi ukukutshintsha oko ukukhethileyo enyakeni, ngaphandle kokuba ufumane imvume yeBhodi yabaLawuli.
E Izibonelelo zakho zokugula ungalaliswanga esibhedlele kunye nezinye ezihlanganisiweyo ziza kubalwa ukususela kumhla wokujoyina kwakho ukuba ngaba loo mhla awusinguwo umhla woku-1 kuJanuwari. Oku kuthetha ukuba izibonelelo zakho ziza kubalwa zilungelelane nexesha lobulungu bakho elishiyekileyo kuloo nyaka, ukususela kumhla wakho wokujoyina.
E Uza kuba nako ukusitshintsha isibonelelo osikhethileyo ekupheleni konyaka ngamnye, siqalise ukusebenza ngomhla wokuqala wonyaka olandelayo.
ICANDELO D: UMHLA WOKUJOYINA
Kufuneka uwubhale umhla onqwenela ukujoyina i-GEMS ngawo kwiCandelo D lefomu yesicelo.
Nceda uqaphele oku kulandelayo:
E Umhla wokwamkelwa kwakho umele ukuba ube ngumhla wokuqala enyangeni.
E apho kunokwenzeka, qinisekisa ukuba umhla wokwamkelwa kwakho kwi-GEMs uwulandela ngqo umhla wokuphuma kwakho kwingxowa-mali obukuyo ngaphambili, njengoko ukuba ngaba kuye kwakho ixesha phakathi kobulungu bakho kule Ngxowa-mali intsha naleyo indala, oku kunganegalelo elingelihlanga kwinkxaso-mali yoMqeshi wakho.
E Ukuba ngaba akubhalwanga mhla, umhla wokubhaliswa kwakho uza kuthathwa njengosuku lokuqala lwenyanga elandelayo, ukuze kungadaleki ukuba ube semva ngemirhumo.
E Ukuba ngaba umhla wokujoyina owukhethileyo ubangela ukuba ube semva ngemirhumo, le mirhumo iza kutsalwa emvuzweni wakho okanye kwi-akhawunti yakho yebhanki (apho kufanelekileyo).
E Kubaqeshwa abatsha, umhla wakho wokubhalisa awukwazi ukuba ube ngaphambili kunalowo wokuqeshwa kwakho.
ICANDELO E: UDIDI LWEMIVUZO
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Ncedani nigcwalise ifomu u-M2 no-Z583 engqina inkxaso-mali yeSebe leCandelo loLawulo-mali. Ukuba ngaba unayo ikopi yeleta yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, nceda uyiqhoboshele kwifomu yesicelo, njengoko iza kunceda ukuba ihambe lula inkqubo yokubhalisa.
Abafaki-zicelo abaqeshiweyo: Ncedani nichaze umvuzo wenu wenyanga ongekafakwa zibonelelo. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye lwabalawuli abaphezulu, nceda uchaze iphakeji yakho ekungekatsalwa rhafu kuyo. (Nceda ufake iphetshana elibonisa umvuzo wakho elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba unguMqeshwa omtsha.)
ICANDELO F: UBULUNGU BENGXOWA-MALI YEZONYANGO YANGAPHAMBILI
Nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu kwingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili.
Ncedani niqaphele oku kulandelayo:
E Umthetho umisela ukuba awuvumelekanga wena okanye abo baxhomekeke kuwe ukuba babhaliswe kwiingxowa-mali zezonyango ezimbini ngaxeshanye.
Okufuneka ukwenze ukuba ngaba ubulilungu lenye ingxowa-mali yezonyango ngaphambi kokuba ujoyine i-GEMS:
E Nceda uqhagamshelane nengxowa-mali yakho yezonyango yangaphambili uze ubacele ukuba bakunike isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu, njengobungqina bobulungu bakho.
E Nceda uqaphele into yokuba, ukuba ngaba isiqinisekiso sakho sobulungu asiwuchazi umhla wokuphelelwa kobulungu bakho, asizukukwazi ukusisebenzisa. Ungalibali ukugcwalisa nokuthumela ileta yokuyeka kwakho ebonisa ukuphelelwa kobulungu bakho kwingxowa-mali yezonyango yangaphambili, ukuba ngaba awukakwenzi oku.
E Ukuba ngaba awukwazi ukusifumana esi siqinisekiso sobulungu, siza kuyamkela ileta echaza ukuphelelwa kobulungu bakho njengobungqina bokurhoxa kwakho kuyo, ukuba ngaba le leta ibhalwe kwiphepha elineenkcukacha ezisemthethweni zeNgxowa-mali.
E Ukuba ngaba ufumanisa ingxaki ekuyekiseni ukutsalwa kwemirhumo yakho emvuzweni wakho yingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili, nceda ucele iCandelo lezabaSebenzi ukuba likurhoxise ngokwalo, okanye ukuba awukwenzi oku, i-GEMS ayizukukwazi ukutsala imali yomrhumo wakho emvuzweni wakho.
Nceda uqinisekise ukuba uyawafunda ngocoselelo la macandelo phambi kokuba utyikitye kwifomu yakho yesicelo.
Ncedani niqaphele: Ifomu yakho yesicelo azikuqwalaselwa ukuba ngaba awuyityikityanga.
I-GEMS ibonelela ngezibonelelo zamayeza ezifo ezondeleyo kuwo onke amalungu. Ukuze ube nelungelo lokusebenzisa amayeza ezifo ezondeleyo, kumele ukuba ubhalise kwinkqubo yamayeza ezifo ezingapheliyo, emva kokuba ufumene imbalelwano ekwazisayo ukuba ulilungu elibhalisweyo le-GEMs.
E Amayeza ezifo ezibeka ubomi emngciphekweni, ezifana nesifo seswekile (diabetes);E amayeza asetyenziswa okoko ukunyanga izigulo ezondeleyo nezikhubazayo awuchaphazelayo kakhulu umsebenzi kunye nomgangatho wempilo yomntu; kunyeE Namayeza abiza kakhulu exeshana, aza kuthintela olunye unyango olubiza kakhulu, olufana nokulaliswa esibhedlele.
Iqela lezonyango liza kuthi liziphonononge iinkcukacha zakho, kwaye ukuba ikhona imfuneko liza kuqhagamshelana nogqirha wakho (ngomnxeba okanye limbhalele) ukuze likhethe awona mayeza afanelekileyo kunye na-/okanye awona angabizi kakhulu. Uza kuthunyelelwa i-SMS ngokuqhubekayo malunga nesicelo sakho (ukufunyanwa nokwamkelwa kwaso). Ukuqwalaselwa kwesicelo sakho kuza kuthatha malunga neentsuku ezisixhenxe.
Nceda ukhumbule oku kulandelayo xa ufaka isicelo samayeza ezigulo ezondeleyo:
E Kufuneka kugcwaliswe ifomu eyahlukileyo ngelungu ngalinye losapho elidinga amayeza ezigulo ezondeleyo.E Gcina ikopi yefomu yakho egcwalisiweyo ukuze ube nayo kwiirekhodi zakho.E Qhoboshela uthotho lohlolo olwenziweyo oluxhasa isicelo/uphando olukhethekileyo oluqhutyiweyo kunye neengxelo ezithethelelayo (xa kufuneka oku) ukuze kuthintelwe ukulibaziseka kokuqwalaselwa kwesicelo sakho.
sakube samkelwe isicelo sakho, uza kufumana ileta yogunyaziso edwelisa uluhlu lwamayeza aza kuhlawulelwa sisiBonelelo sakho samaYeza eZifo eZondleleyo. Le leta iza kuchaza ukuba ngawaphi amayeza akuluhlu oluvunyiweyo lwamaxabiso amayeza (Medicine Price List - MPL) kunye nalawo mayeza aza kuba nenxalenye yemali ehlawulwa lilungu. ayafumaneka amanye amayeza anokusetyenziswa, angazukuba nanxalenye yemali ihlawulelwa lilungu. Nceda uxoxe nogqirha wakho okukhuphela umyalelo wamayeza malunga namanye amayeza anokusetyenziswa, ukuba ngaba ufuna ukuphepha ukuhlawula inxalenye yexabiso lala mayeza. Ukuba ngaba amayeza agunyazisiweyo ohlukile kumayeza ebeceliwe, kuza kufakwa ileta ekucacisayo oku ikhaphe ileta yakho yogunyaziso, ze kuthunyelwe ikopi kugqirha obekukhuphele incwadana yomyalelo wamayeza.
Ukuba ngaba isicelo sakho asivunywanga, uza kuthunyelelwa ileta ze kuthunyelwe ikopi nakugqirha wakho obekukhuphele umyalelo wamayeza. Ukuba ngaba kufuneka ezinye iinkcukacha zonyango, isicelo sakho siza kuphinda siqwalaselwe zakube zifunyenwe zonke iinkcukacha kugqirha wakho. Ugqirha wakho angatsalela umnxeba kwa-0860 100 608 xa efuna uncedo.
Izicelo zokutshintsha kwesimo
Ukuthunyelwa kwamayeza
Wakube uyigcwalisile ifomu yakho yesicelo, ungayithumelela ubhaliso ngenye yezi ndlela zilandelayo:
Emva kokuba iqwalaselwe ifomu yakho yesicelo, uza kufumana i-SMS eqinisekisayo ukuba sifunyenwe isicelo sakho. Uza kuchazelwa ngokufanelekileyo ukuba kufuneka amanye amaxwebhu ukuze kugqityezelwe ukubhaliswa kwesicelo sakho.
Emva kokuba luqukunjelwe ubhaliso lwefomu yakho yesicelo, kuza kuthunyelwa iphakeji yelungu enamakhadi obulungu kunye nesikhokelo esineenkcukacha ezibanzi ngobulungu, kwidilesi yakho yeposi.
<fn>(1282009112600 AM) xhosa.txt</fn>
Sifikelele esiphelweni sobusika obude, apho siye savavanywa khona ngamaqondo obushushu abanda ngokugqithisileyo ase-Highveld, iinkqwithelo ziye zazenzela eKoloni yaye intsholongwane entsha yomkhuhlane iye yenza ukuba abantu babaleke ukuba bayokufuna ukhathalelo lwezonyango.
Ukusukela ekuqalweni kwayo i-GEMS ngokuqinisekileyo ilizalisekisile igunya layo lokolula ufikeleleko, izibonelelo zokhathalelo lwezempilo ezisemgangathweni kubasebenzi bakarhulumente. Iimpumelelo zakutsha nje kunye nokuphunyeziweyo okuqaphelekayo kuquka oku kulandelayo:
Ngaphezu kwama-33% abasebenzi bakarhulumente abafanelekileyo ngamalungu e-GEMS ize kumaphondo ama-4 ibe ngaphezu kwama-40% abasebenzi abangamalungu e-GEMS;
Umyalezo ovela kwiGosa eliyiNtloko
Thathela kuwe ulawulo lobomi bakho kumlo ochasene ne-ugawulayo nentsholongwane yakhe
Ii-ofisi zemimandla ezimbonakalo intsha
Icebo lokuhlala usempilweni:
Amacebo okutya ngokusempilweni
Qalisa!
Izilumkiso
Siye sagcinwa sifudumele kwakhona kobu busika ziincwadi ezininzi ezichukumisayo ezifunyenwe zivela kumalungu elizweni jikelele njengenxalenye yokhuphiswano lwe- GEMS Sisonke. Enkosi kakhulu ngamabali amnandi kangaka enabelene nathi ngawo. Iincwadi ezifudumezayo esizifumeneyo zibubungqina bokuba i-GEMS inendima enkulu ekufuneka iyidlalile ngokuphathele ngokuba sempilweni ngokwasemzimbeni kunye nokuphumla ngokwasengqondweni kwamalungu wayo. Kuhle ukuyazi ukuba i-GEMS iya kuhlala ikhona kumalungu wayo xa eyifuna. Sizimisele ukwabelana nani ngamanye ala mabali kushicilelo lwexesha elizayo le-facets.
Abaphumeleleyo kukhuphiswano lwe-GEMS Sisonke babhengezwe ngasekupheleni kweli phetshana lamalungu. Ngaphandle kokuchitha ixesha, mandivuyisane nabo baphumeleleyo kukhuphiswano kunye nelungu ngalinye eliye lathabatha inxaxheba.
Ubusika buhlala bulandelwa bubutsha obudlamkisayo nobomi bentlakohlaza! Kukobu "butsha bobomi" apho ndivuyayo ukuzisa kumalungu ushicilelo lwekota yesithathu ye-facets.
Ukuphila ne-ugawulayo nentsholongwane yakhe ngumba wabucala kakhulu kwaye ukuzixhobisa wena akufuni ukuba wena wenze umceli mngeni wobuqu ibe ngokawonke-wonke. Okuchasene noko, idabi lakho elichasene ne-ugawulayo nentsholongwane yakhe linokuhlala liyimfihlo ngangoko ufuna ukuba kube njalo.
U-Eunice , utitshalakazi, wafumanisa ngesimo sakhe kwiminyaka esixhenxe eyadlulayo emva kokuba ethathe isigqibo sokuba avavanywe emveni kokuba kusweleke elinye ilungu losapho kwakhona. "Eyona nto inzima kukuzazi isimo sakho. Ukubhalisa kwinkqubo yoLawulo lweSifo se-Intsholongwane kagawulayo ye-GEMS, elawulwa yi-AfA, kwathetha ukuba ndiya kukhokelwa ndize ndicetyiswe ngoogqirha abaqinisekisiweyo kwaye ndiyakuba nakho ukufumana isiqabu."
Ngaphandle kokugula okanye iziphumo zesi, sifo ikhona indlela ongaphumelela ngayo. "Ndadigula kwaye ndidiniwe kukuba phantsi koxinezelelo ngenxa yaso," utshilo u-Eunice, "Ndandingalali ebusuku kuba ndandikhathazekile.Ndaza ekugqibeleni ndabhalisa kwinkqubo ye-AfA, babenomonde kakhulu kwaye beqonda. Bandicacisela ngokuba ukuba ne-Intsholongwane kagawulayo uze ungasebenzisi naliphi na iyeza, xa kuyimfuneko, kufana nokushiya iifestile kunye neminyango yendlu yakho zingatshixwanga ngeli xesha usazi ukuba abagqekezi bayeza. Kwandivuyisa ukuba ndithathe isigqibo sokuthatha uxanduva, nangona ndisazi ukuba ayiyompazamo yam ukuba ndibe ne-Intsholongwane kagawulayo."
Baninzi abantu, abanjengo-Eunice, abagqibe ekubeni bathathele kubo uxanduva lokuba ubomi babo babuphile luhlobo luni na kuba bengafuni ukuba i-Intsholongwane kagawulayo ibe yiyo ethatha unobangela wokusweleka kwabo. I-AfA inikezela ngazo zonke iinkonzo zonyango oya kuzidinga. Ikwakunika nolwazi loncedo olumalunga nesifo osenokuba awulwazi. USifiso , umabhalana kwezolawulo, wafumanisa ukuba i-AfA yamnceda ukubuyisela impilo yakhe phantsi kolawulo lwakhe. "Baye bandazisa ku"Phila ngeThemba" okwandibonisa ukuba ndibuphile njani na ubomi bam obutsha. Kukho ulwazi olumalunga nokuba ndizigcina njani na izinto zam zicocekile kunye nokuhlamba imifuno kunye neziqhamo zam ukuze ndingafumani usuleleko lwentsholongwane. Kwakhona bandixelela ukuba kokuphi na ukutya okulungileyo ukuba ndingkutya kwanokuba kufanele ndizilolonge ndilale kangakanani na. Phofu, ndiziva ndingcono ngoku kunangaphambili. Kuyamangalisa, ndiva ngathi ndibuqala ngokutsha ubomi bam."
INkqubo yoLawulo lweSifo se-Intsholongwane kagawulayo ye-GEMS, elawulwa yi-AfA, inceda u-Eunice noSifiso ukuba bazixhobise bona ngokwabo, ngelixesha isikimu sihoyene nabo bonke obunye ubucukubhede. Unyango luhlolwa ngononophelo narhoqo ukuze kuphunyezwe iziphumo ezigqwesileyo. Oogqirha kunye nabasebenzi baselebhu baqinisekisa ukuba isigulane ngasinye sisebenzisa amayeza afanelekileyo ukuze ubomi bazo buqhube njengesiqhelo. Isigulane ngasinye sifumana intetho ntuthuzelo efanelekileyo, njengoko impilo yabo ngokwasemoyeni nangokwasengqondweni ingabalulekanga nje kubo kuphela kodwa ibaluleke nakwabo babathandayo. "Phambi kokuba ndibhalise kwinkqubo ye-AfA ndandihlala ndikhathazekile kuba ndandisazi ukuba ndine-Intsholongwane kagawulayo kwaye usapho lwam lwalubona ukuba ndiphantsi koxinezelelo. Kwakungathi kukho ilifu elimnyama elijinga phezu kwendlu kwaye ndandinemvakalelo yokuba kungenxa yam. Ngoku ndikwii-ART izinto zibonakala zinjengesiqhelo kwakhona ekhaya. Kakade kwakufuneka ukuba ndibutshintshe ubomi bam kancinane nje, kodwa kwakufanelekile oko. Ndingamane ndisenza umzamo wokuwasela ngexesha amayeza wam kwaye ndinxibe ijezi xa kubanda, kunokuba ndiziyeke ndisweleke,"
Ukutatazela zange kwanceda mntu ntweni! Endaweni yoko kwenza ukuba izinto zibe mandundu.
Unxibelelwano luye lube mfiliba, intsingiselo ilahleke kuze kwenziwe nezigqibo ezingenabulumko. Le yinto eyenzekayo ngoku elizweni lethu kunye nakwihlabathi lonke ngokubanzi malunga no"mkhuhlane wehagu", "umkhuhlane waseMexico" okanye intsholongwane ye-H1N1, ngaphandle kweenzame ezinyanisekileyo ezenziwa ngabezonyango ukwazisa uluntu ngezinto eziyinyani.
Ngokwe-NICD, kukho izehlo ezininzi zomkhuhlane olingenelela kunomkhuhlane wehagu apha elizweni okwangoku. Isizathu sokuba uxhalabise kangaka umkhuhlane wehagu kukuba ngokulula nje yintsholongwane entsha. Abantu abakho nyulu kuyo njengakwezinye iintsholongwane zomkhuhlane ekudala zikhona, ezo kukudala bahlangana nazo. Nangona kunjalo, njengakumkhuhlane olingenelela, umkhuhlane wehagu kufuneka ungathathwa nje ngokulula.
Umkhuhlane wehagu uneempawu ezifana nezomkhuhlane olingenelela mpawu ezo ezifana necesina, intloko ebuhlungu, usulelo ekuphefumleni, ukukhohlela neempumlo ezivuzayo. Umkhuhlane wehagu ukwahlukile kumkhuhlane olingenelela kwezinye zeempawu zawo; iimeko zobuhlungu besifuba, urhudo nesicefucefu zibhalwe phantsi. Ezinye izigulane zifunyenwe kakhulu zezi mpawu ngeli xesha ezinye, phofu uninzi lwazo, luye lwehlelwe kukugula okungephi.
Ukuba ngaba wehlelwa zezi mpawu zingentla, hamba uyokubonana nogqirha wakho phambi kokuba ubalekele esibhedlele okanye uzame ukuthenga i-oseltamivir (Tamiflu), iyeza lomkhuhlane wehagu. Ngeli xesha abanye oogqirha bemisele i-Tamiflu ngaphandle kokuqinisekisa usulelo, abanye bayavuma ukuba ukusebenzisa iyeza ungaguli ngumkhuhlane wehagu kukubeka kwingozi yexesha elizayo - okukhona ulisebenzisa rhoqo olu hlobo lweyeza, kokukhona iintsholongwane ezininzi ziyakuba nokuxhathisa kulo. Oku kuthetha ukuba xa uye ke ngenene wosulelwa ngumkhuhlane wehagu ube uyifuna ngenene i-Tamiflu, ngeke isebenze ngendlela ebekumele ukuba isebenze ngayo. Kwangaxesha nye, ugqirha olungileyo ngeke acebise khuselo lokufakwa kwesibulala-ntsholongwane kwisigulane, kuba oko kungehlisa amandla ukuchacha kusulelo lwentsholongwane.
I-NICD icebisa ukuba eyona ndlela isebenzayo yokuphepha usuleleko lomkhuhlane wehagu kukulandela amanyathelo othintelo aqhelekileyo ngaphezulu kancinane kubungqongqo. Gqalisa ekuhlambeni izandla zakho rhoqo kwaye uzihlambe kakuhle kwaye ube nomdla kwizinto eziselwayo. Kwakhona uthande ukwandisa ukutya izinto ezinovithamin C no-B. Okokugqibela kodwa kungaphelelanga apho, yenza izinto ezifanelekileyo umama wakho ahlala ekuxelela ukuba uzenze: ukunxiba ngokufudumeleyo, ukutya imifuno yakho kunye nokulala ngexesha!
Ingaba uceba ukuthatha umhlalaphantsi kungekudala? Ukuba ngaba ufuna ukuqhuba nobulungu bakho be-GEMS, kufuneka usazise kwisithuba esingangenyanga phambi kokuba ucebe ukuthatha umhlalaphantsi ubuncinane ukuqinisekisa ukuba izibonelelo zokhathalelo lwakho lwezempilo ziqhuba zingaphazanyiswanga.
Ikopi yeSAZISI yeLungu eliyiNtloko;
Ukuba ngaba sele unayo ileta evela kuNondyebo weSizwe eqinisekisa isibonelelo senkxaso-mali sakho njengomdli-mhlalaphantsi, nceda uyithumele kuthi nayo. Oku kuqinisekisa ukuba sisebenza ngesicelo sakho ngokukhawuleza kangangoko.
Funda iimpendulo kwiMibuzo eBuzwa Rhoqo engasezantsi ukufunda ngokuphangaleleyo ngesi sibonelelo sibalulekileyo.
Ithini imida yezibonelelo endinayo kwiinkonzo zamazinyo?
Kuzo zonke iintlobo zokhetho; amalungu anelungelo lokuya kukhuhla nokupolisha kabini ngonyaka (kanye kwiinyanga ezintandathu) oko kuyakuhlawulelwa kumda wezamazinyo osisiseko okanye kwizibonelelo.
Kufuneka ugunyaziso kuqala kuzo zonke iinkqubo ezifuna ukuba ulaliswe okanye uzoliswe ungabikho zingqondweni. Phambi kokuba wenze olu hlobo lonyango, ugqirha wakho wamazinyo kufuneka enze izindululo ezicacisa ukuba oku kuyimfuneko ngokonyango ukuba kusetyenziswe ulaliso okanye isizolisi. Konke ukungeniswa esibhedlele kubaxhamli abangaphezulu kweminyaka esi-8 kufuneka kunikwe amanqakwana ngako ngugqirha wamazinyo onyangayo. Nceda uqinisekise ukuba ufumana ugunyaziso phambi kokuba ulaliswe esibhedlele kwisithuba esingangeeyure ezingama-48 phambi konyango ubuncinane, ngaphandle kokuba yingxakeko.
Kuyakwenzeka ntoni ukuba ndifuna inkonzo yamazinyo ekhethekileyo?
Qhagamshelana ne-GEMS kwa-0860 00 4367 phambi kokuba wenze nayiphi na inkonzo yamazinyo ekhethekileyo, ukuqinisekisa ukuba unezibonelelo ezifumanekayo na kunye nokuba inkqubo leyo iza kuhlawulelwa na. Uyilo lonyango olubhalwe phantsi kunye nengqikelelo yeendleko ezivela kugqirha wakho ziyakunceda ekumiseleni izibonelelo zakho ezikhoyo. Oku kubaluleke kakhulu ingakumbi xa uza kwenza utyando lwamazinyo okanye wenze naluphi na unyango olunxulumene nalo. Lonke unyango lokulungiswa kokungaqhelekanga emazinyweni kufuneka lugunyaziswe kwangaphambili. Ezinye iinkqubo zamazinyo aziyi kuthathelwa ngqalelo ngenxa yemithetho yeSikimu kunye nemigaqo yolawulo lokhathalelo. Umzekelo ukufakelwa kwamazinyo, kukhutshelwa ngaphandle kwiSikimu.
KUMNTLA NTSHONA
Uphando lubonise ukuba abantu abaninzi eMzantsi Afrika banofikelelo kwi-intanethi besebenzisa iiselula zabo kunye neekhompyutha zabo. Yiloo nto ke siye sayila le sayti ukuqinisekisa ukuba iinkonzo zekhompyuta ze-GEMS ziyafikeleleka kumalungu wethu ngobuninzi bawo kangangoko kunokwenzeka.
Ngoku ayikho imfuno yokufikelela kwikhompyutha ukuba ufuna uku:
Jonga amabango wakho, izibonelelo ezifumanekayo kunye nogunyaziso lwasesibhedlele;
Funda ngokuba uzimanya njani kwaye ubabhalise njani abaxhomekeke kuwe ukuba ngaba ufuna ukuba lilungu; kwaye
Fikelela kuzo zonke iinkcukacha zoqhagamshelwano zeSikimu ezibalulekileyo.
ENTSHONA KOLONI
Icebo lokuphila ngokusempilweni
Ingaba uziva uphantsi koxinezelelo emsebenzini? Nangona uxinezelelo luyinxenye eqhelekileyo yezinto zemihla ngemihla, uxinezelelo olugqithisileyo luphazamisana nokusebenza kwakho ngokwaneleyo kwaye luyingozi kwimpilo yakho yasemzimbeni neyasemoyeni.
Ukoyisa uxinezelelo
Zikhathalele wena buqu: Ukuphucula ukuba sempilweni komzimba nomoya wakho kuyakunceda ukoyisa uxinezelelo lwasemsebenzini. Ukuzilolonga, ukutya nokuphila ngokusempilweni kuyimfuneko. Yiphephe imikhwa nezimvo ezimbi: Chonga izimvo ezimbi ezongeza kuxinezelelo lwakho kuze kubekho into oyenzayo ngazo. Kuthatha ixesha. Beka okuza phambili kuqala uze wenze ulungiselelo: Ngqinelanisa ubomi bakho usenza ixesha eloneleyo lemisebenzi yasemsebenzini kunye nemisebenzi engeyiyo eyomsebenzini, kwaye wunikezele kwabanye umsebenzi ukuba unakho. Phucula ubudlelwane emsebenzini: Ubudlelwane obungcono nosebenza nabo bunokukhokelela ekuncipheni koxinezelelo.
Amacebo okutya ngokusempilweni
Amacebo okukhetha ukutya okuphucula impilo yakho:
Tyela ukuphila: Ungatyi ukutya okungaphezulu kunoko kufunwa ngumzimba wakho. Yitya ukutya okwahluka hlukeneyo: Ukutya okuvela kuwo onke amaqela okutya (iproteni, isitatshi, iikharbohidrate neeminerali) kuyimfuneko. Zama intlanzi, iinathi neziqhamo ongaqhelanga ukuzitya. Ngokuphakathi: Xa usitya ukutya okuneekhalori eziphezulu, khetha ukutya kokuqala okuncinane endaweni yesidlo esikhulu esingundoqo. Yabelana nomhlobo wakho ngokutya kwaye ungafaki i-odolo yayo nantoni na into eninzi ngokugqithisileyo. Yitya iziqhamo, imifuno, iinkozo neembotyi ezininzi: Zama ukuzitya zisentsha kangangoko unokuba nakho. Sela amanzi amaninzi: Uninzi lwethu luye luphile lungenawo amanzi emzimbeni. Zama ukusela iiglasi zamanzi ezi-6 ukuya kwezisi-8 ubuncinane ngosuku.
Musa ukutya kakhulu ukutya okuneswekile, ityuwa kunye nemveliso yeenkozo ezicoliweyo.
Qalisa!
NgeeNtsuku zokuHlolwa kweMpilo ze-GEMS ezazibanjwe kumasebe wenu, ukuzilolonga yaba yenye yezinto nina, malungu wethu, enathi nayiqononondisa njengento eningathanda ukuyenza rhoqo. Siyayazi sonke ukuba ukuzilolonga kubalulekile kodwa siyayazi sonke ukuba kunzima ukukuqalisa. Nanga amacebo okukunceda ukuba uqalise kwindlela eya kubuwena obungileyo nobusempilweni.
Yenza nje ngokulula: Ungalindeli okugqithisileyo kuwe! Qala kancinane uze uqhube ngesantya sakho. Ukuqala ngokukhawuleza kakhulu nangokutsaleka kunokukhokelela ekwenzakaleni kwaye unokuziva woyisiwe phambi kokuba ube uqalile. Tsalela umnxeba umhlobo: Ukuzilolonga nomhlobo, eklasini okanye kwiqela kunokukunceda ukuba uzigcine ukhuthele. Kukho uluhlu lokuzilolonga lomntu ngamnye: Nokuba buthini na ubunzima bakho, iminyaka, inqanaba lokulunga, ungalunga! Kukho iinkqubo ezikhethekileyo ezivumela abantu abakhubazekileyo, okanye abantu abachacha ekuguleni okanye kutyando ukuba bathabathe inxaxheba ekuzilolongeni. Iyoga nokuqubha zombini zilungile ekuphepheni uxinezelelo kwizihlunu nakumalungu.
Qaphela: La macebo empilo awangeni endaweni yecebo lezempilo olunikwa ngumniki khathalelo wempilo wakho. Ngolwazi oluthe vetshe ngokutya nokuphila ngokusempilweni, tsalela umnxeba wokhathalelo lwempilo kwa-0860 00 4367.
Kuyamangalisa ukufumana iincwadi ezininzi kangaka ezikhethekileyo. Siyabulela kuni nonke niye nathatha ixesha lokungenela ukhuphiswano lwe-GEMS Sisonke - enkosi ngokusazisa ukuba senza izinto ezininzi ezinkulu zilunge. Siye sathabatheka zizimvo zenu zokuba i-GEMS inincede njani kangangokuba kube nzima ukukhetha umntu omnye kuphela ophumelele ibhaso kwindawo nganye eyoku-1 neye-2.
Amabhaso wethu amabini Eloku-1 Impela-veki yababini kuqukwa nokuhamba 1 ngenqwelomoya, imoto eqeshiweyo, indawo yokuhlala kwindawo yokuqala nokutya kwiphondo ozikhetheleyo.
USuzan Malindi, umabhalane kwezolawulo waseMafatsane, omntwana wakhe uyintombazana waye watshiswa yidriphu emva kokuzalwa. I-GEMS yaye yahlawula zonke iindleko kwaye "ifana nomyeni wesibini" kuye. Ngelishwa umyeni wakhe waye wamshiya kuba ecinga ngamatyala ekufuneka ukuba awahlawule! Umyalezo kaSuzan oya kuwo wonke umntu ngowokuba wonke umntu ozimanya ne-GEMS kukuba makaphumle onwabele iinkonzo ezinikezelayo!
AbabiniabaPhumeleleamabhaso 2 Elesi-2 usuku olunye lokuphuma kwesibini siyekwenye wethu kwindawo yesi-2 yeendawo zomthombo wempiliso eziphezulu eMzantsi Afrika!
Sithi nisebenzile kwabo baphumeleleyo kukhuphiswano lweSisonke. Qala
ULeon Crause, utitshala waseRobertson, waye wasuswa intlala eqinileyo engquleni yakhe, ukukhutshwa kwedolo kwangoku ukuqokelela loo mabali kufakwe okunye okupheleleyo kwaye wahlaselwa nasisifo sentliziyo! Uya lubulela uncedo, ububele kunye novelwano ukuze nawe ube ngophumeleleyo awalufumana kwiSikimu. I-GEMS yanika yena kunye nosapho lwakhe ukuphumla - hayi kukuba nje yahlawulela yonke kukhuphiswano lonyaka ozayo.
Xa utsalela umnxeba kuMnxeba wezeMpilo unokulindela isikhokelo esisekelwe elwazini malunga nokuba ungaya nini na ekhemisti uyokufuna iyeza elithengwa ekhawuntaleni, ukuba ingaba kufuneka ufumane icebo likagqirha wakho okanye kufuneka uye kwigumbi likaxakeka na. Lo mnxeba ukunika ufikelelo olukhawulezileyo kulwazi kunye namacebo ezempilo asimahla, ingakumbi amalungu ahlala kude nogqirha okanye nesibhedlele.
Nceda qaphela: Le nkonzo ayingeni endaweni yoluvo lomniki nkonzo yokhathalelo lwakho lwezempilo.
Kuhlelo lwekota yesibini yee-facets, siye saxela ezi nkonzo zilandelayo eziye zaziswa zokwenza ukuba ubomi bakho bube lula.
INkqubo yokuNxulumene nokuKhulelwa inika amalungu akhulelweyo inkxaso, imfundo kunye namacebo kwibakala ngalinye lokukhulelwa kwawo kunye nangexesha elisemva kokubeleka.
IiNtsuku zokuHlolwa kweMpilo ziza neenkozno zokuhlola kuwe emsebenzini wakho. Le nkonzo yenza ukuba ube nako ukubona iingozi zempilo kwangoko, ukuze ube nakho ukuthintela okanye ukunciphisa ukuqhubeka kwezifo. Tsalela iSikimu kwa-0860 00 4367 ngolwazi oluthe vetshe.
Indlela esetyenziswa yi-GEMS kubuqhetseba yileyo YOKUNGABUNYAMEZELI TU KWAPHELA. Nceda usincede ekuxeleni ubuqhetseba okanye ukulindeleka kokwenzeka kobuqhetseba obunokuba benziwa namanye amalungu, abaniki nkonzo yokhathalelo lwezempilo okanye abathelelani. Zive ukhululekile ukuqhagamshelana nomnxeba wethu wokuxela ubuqhetseba wasimahla kwaye ungazixeli igama lakho kuwo kwa-0800 21 2202 ukuba ngaba kukho nantoni na oyaziyo nathi ekufuneka siyazile. Ukulwa nobuqhetseba ngumzamo wentsebenziswano yeqela.
Ingaba ubusazi na ukuba akukho namnye eMzantsi Afrika ovumelekileyo ukuba abe lilungu leZikimu zoNcedo loNyango ezibini ngaxesha nye? Oku kuchasene nomthetho kwaye kuthathwa njengobuqhetseba. Phambi kokuba ufake isicelo sokuzimanya ne-GEMS okanye esinye isikimu sezonyango, khumbula ukurhoxa kwisikimu sezonyango okuso ngoku.
elinokubizwa ngumniki nkonzo wokhathalelo lwakho lwempilo. Kunokufuneka ukuba uhlawule imali egqithileyo (ukuba ngaba umniki nkonzo ubiza ngaphezulu kwamazinga eSikimu).
Iqhagamshela elikudibanisa kuzo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni liya kuvezwa. Apha ke ungakhetha ukubona incwadi yelungu ngolwimi lwakho. Sele uqalile umsebenzi wokuguqula yonke imbalelwano yeSikimu ngo-2012.
IBhunga labaSebenzi bezeMpilo baseMzantsi Afrika (HPCSA) kutsha nje baye balumkisa uluntu ngothotho lwezipapasho olwenziwa ngabantu abathi bangoogqirha. Nceda uwajonge la maqhetseba, kuba naliphi na ibango elingeniselwe inkonzo engenziwanga ligcisa lezempilo enenombolo yokubhalisa esemthethweni aliyi kuhlawulwa ngu-GEMS. Zikhusele! Nceda ucele ukubona inombolo yobhaliso yalo naliphi na igcisa olithandabuzayo.
Imithetho yeSikimu yamayeza ikhona ukuze ikhusele izibonelelo zakho kunye nokuqinisekisa ukuba iyeza limiselwa ngokufanelekileyo kwaye aliyongozi kuwe. Imithetho ayenzelwanga ukwalela wena unyango, amayeza okanye ufikelelo kwizibonelelo zakho. Amanye amayeza anokuba yingozi kwaye ungazibona sowuxhomekeke kuwo ukuba ngaba awasetyenziswa ngokufanelekileyo. Phantsi kwemithetho emitsha yeSikimu inani leepilisi elinemida elimiselwe yona liyakuvunyelwa kwixesha elithile elikhethekileyo, kwaye iindibaniselwano ezithile zamayeza aziyi kubuyekezwa. Le mithetho iya kuqinisekisa ukuba iyeza elimiselweyo nelikhutshelwe wena lifanelekile ngokweminyaka kunye nesini sakho.
Jonga ulwazi lwakho lwezibonelelo zowama-2010 oluza kufika eposini ekuqaleni kukaNovemba.
<fn>(128200913016 PM) Xhosanew.txt</fn>
Ukusukela ekuqalweni kwayo i-GEMS ngokuqinisekileyo ilizalisekisile igunya layo lokolula ufikeleleko, izibonelelo zokhathalelo lwezempilo ezisemgangathweni kubasebenzi bakarhulumente. Iimpumelelo zakutsha nje kunye nokuphunyeziweyo okuqaphelekayo kuquka oku kulandelayo:
Ngaphezu kwama-33% abasebenzi bakarhulumente abafanelekileyo ngamalungu e-GEMS ize kumaphondo ama-4 ibe ngaphezu kwama-40% abasebenzi abangamalungu e-GEMS;
Umyalezo ovela kwiGosa eliyiNtloko
Thathela kuwe ulawulo lobomi bakho kumlo ochasene neogawulayo nentsholongwane yakhe
Ii-ofisi zemimandla ezimbonakalo intsha
Icebo lokuhlala usempilweni:
Amacebo okutya ngokusempilweni
Qalisa!
Izilumkiso
Siye sagcinwa sifudumele kwakhona kobu busika ziincwadi ezininzi ezichukumisayo ezifunyenwe kumalungu elizweni jikelele njengenxalenye yokhuphiswano lwe- GEMS Sisonke. Enkosi kakhulu ngamabali amnandi kangaka enabelene nathi ngawo. Iincwadi ezifudumezayo esizifumeneyo zibubungqina bokuba i-GEMS inendima enkulu ekufuneka iyidlalile ngokuphathele ngokuba sempilweni ngokwasemzimbeni kunye nokuphumla ngokwasengqondweni kwamalungu wayo. Kuhle ukwazi ukuba i-GEMS iya kuhlala ikhona kumalungu wayo xa eyifuna. Sizimisele ukwabelana nani ngamanye ala mabali kushicilelo lwexesha elizayo lefacets.
Abaphumeleleyo kukhuphiswano lwe-GEMS Sisonke babhengezwe ngasekupheleni kweli phetshana lamalungu. Ngaphandle kokuchitha ixesha, mandivuyisane nabo baphumeleleyo kukhuphiswano kunye nelungu ngalinye eliye lathabatha inxaxheba.
Ubusika buhlala bulandelwa bubutsha obudlamkisayo nobomi bentlakohlaza! Kukobu "butsha bobomi" apho ndivuyayo ukuzisa kumalungu ushicilelo lwekota yesithathu ye-facets.
Ukuphila ne-ugawulayo nentsholongwane yakhe ngumba wabucala kakhulu kwaye ukuzixhobisa wena akufuni ukuba wena wenze umceli mngeni wobuqu ibe ngokawonke-wonke. Okuchasene noko, idabi lakho elichasene ne-ugawulayo nentsholongwane yakhe linokuhlala liyimfihlo ngangoko ufuna ukuba kube njalo.
U-Eunice , utitshalakazi, wafumanisa ngesimo sakhe kwiminyaka esixhenxe eyadlulayo emva kokuba ethathe isigqibo sokuba avavanywe emveni kokuba kusweleke elinye ilungu losapho kwakhona. "Eyona nto inzima kukuzazi isimo sakho. Ukubhalisa kwinkqubo yoLawulo lweSifo se-Intsholongwane kagawulayo ye-GEMS, elawulwa yi-AfA, kwathetha ukuba ndiya kukhokelwa ndize ndicetyiswe ngoogqirha abaqinisekisiweyo kwaye ndiyakuba nakho ukufumana isiqabu."
Ngaphandle kokugula okanye iziphumo zesi, sifo ikhona indlela ongaphumelela ngayo. "Ndadigula kwaye ndidiniwe kukuba phantsi koxinezelelo ngenxa yaso," utshilo u-Eunice, "Ndandingalali ebusuku kuba ndandikhathazekile.Ndaza ekugqibeleni ndabhalisa kwinkqubo ye-AfA, babenomonde kakhulu kwaye beqonda. Bandicacisela ngokuba ukuba ne-Intsholongwane kagawulayo uze ungasebenzisi naliphi na iyeza, xa kuyimfuneko, kufana nokushiya iifestile kunye neminyango yendlu yakho zingatshixwanga ngeli xesha usazi ukuba abagqekezi bayeza. Kwandivuyisa ukuba ndithathe isigqibo sokuthatha uxanduva, nangona ndisazi ukuba ayiyompazamo yam ukuba ndibe ne-Intsholongwane kagawulayo."
Baninzi abantu, abanjengo-Eunice, abagqibe ekubeni bathathele kubo uxanduva lokuba ubomi babo babuphile luhlobo luni na kuba bengafuni ukuba i-Intsholongwane kagawulayo ibe yiyo ethatha unobangela wokusweleka kwabo. I-AfA inikezela ngazo zonke iinkonzo zonyango oya kuzidinga. Ikwakunika nolwazi loncedo olumalunga nesifo osenokuba awulwazi. USifiso , umabhalana kwezolawulo, wafumanisa ukuba i-AfA yamnceda ukubuyisela impilo yakhe phantsi kolawulo lwakhe. "Baye bandazisa ku"Phila ngeThemba" okwandibonisa ukuba ndibuphile njani na ubomi bam obutsha. Kukho ulwazi olumalunga nokuba ndizigcina njani na izinto zam zicocekile kunye nokuhlamba imifuno kunye neziqhamo zam ukuze ndingafumani usuleleko lwentsholongwane. Kwakhona bandixelela ukuba kokuphi na ukutya okulungileyo ukuba ndingkutya kwanokuba kufanele ndizilolonge ndilale kangakanani na. Phofu, ndiziva ndingcono ngoku kunangaphambili. Kuyamangalisa, ndiva ngathi ndibuqala ngokutsha ubomi bam."
INkqubo yoLawulo lweSifo se-Intsholongwane kagawulayo ye-GEMS, elawulwa yi-AfA, inceda u-Eunice noSifiso ukuba bazixhobise bona ngokwabo, ngelixesha isikimu sihoyene nabo bonke obunye ubucukubhede. Unyango luhlolwa ngononophelo narhoqo ukuze kuphunyezwe iziphumo ezigqwesileyo. Oogqirha kunye nabasebenzi baselebhu baqinisekisa ukuba isigulane ngasinye sisebenzisa amayeza afanelekileyo ukuze ubomi bazo buqhube njengesiqhelo. Isigulane ngasinye sifumana intetho ntuthuzelo efanelekileyo, njengoko impilo yabo ngokwasemoyeni nangokwasengqondweni ingabalulekanga nje kubo kuphela kodwa ibaluleke nakwabo babathandayo. "Phambi kokuba ndibhalise kwinkqubo ye-AfA ndandihlala ndikhathazekile kuba ndandisazi ukuba ndine-Intsholongwane kagawulayo kwaye usapho lwam lwalubona ukuba ndiphantsi koxinezelelo. Kwakungathi kukho ilifu elimnyama elijinga phezu kwendlu kwaye ndandinemvakalelo yokuba kungenxa yam. Ngoku ndikwii-ART izinto zibonakala zinjengesiqhelo kwakhona ekhaya. Kakade kwakufuneka ukuba ndibutshintshe ubomi bam kancinane nje, kodwa kwakufanelekile oko. Ndingamane ndisenza umzamo wokuwasela ngexesha amayeza wam kwaye ndinxibe ijezi xa kubanda, kunokuba ndiziyeke ndisweleke,"
Ukutatazela zange kwanceda mntu ntweni! Endaweni yoko kwenza ukuba izinto zibe mandundu.
Unxibelelwano luye lube mfiliba, intsingiselo ilahleke kuze kwenziwe nezigqibo ezingenabulumko. Le yinto eyenzekayo ngoku elizweni lethu kunye nakwihlabathi lonke ngokubanzi malunga no"mkhuhlane wehagu", "umkhuhlane waseMexico" okanye intsholongwane ye-H1N1, ngaphandle kweenzame ezinyanisekileyo ezenziwa ngabezonyango ukwazisa uluntu ngezinto eziyinyani.
Ngokwe-NICD, kukho izehlo ezininzi zomkhuhlane olingenelela kunomkhuhlane wehagu apha elizweni okwangoku. Isizathu sokuba uxhalabise kangaka umkhuhlane wehagu kukuba ngokulula nje yintsholongwane entsha. Abantu abakho nyulu kuyo njengakwezinye iintsholongwane zomkhuhlane ekudala zikhona, ezo kukudala bahlangana nazo. Nangona kunjalo, njengakumkhuhlane olingenelela, umkhuhlane wehagu kufuneka ungathathwa nje ngokulula.
Umkhuhlane wehagu uneempawu ezifana nezomkhuhlane olingenelela mpawu ezo ezifana necesina, intloko ebuhlungu, usulelo ekuphefumleni, ukukhohlela neempumlo ezivuzayo. Umkhuhlane wehagu ukwahlukile kumkhuhlane olingenelela kwezinye zeempawu zawo; iimeko zobuhlungu besifuba, urhudo nesicefucefu zibhalwe phantsi. Ezinye izigulane zifunyenwe kakhulu zezi mpawu ngeli xesha ezinye, phofu uninzi lwazo, luye lwehlelwe kukugula okungephi.
Ukuba ngaba wehlelwa zezi mpawu zingentla, hamba uyokubonana nogqirha wakho phambi kokuba ubalekele esibhedlele okanye uzame ukuthenga i-oseltamivir (Tamiflu), iyeza lomkhuhlane wehagu. Ngeli xesha abanye oogqirha bemisele i-Tamiflu ngaphandle kokuqinisekisa usulelo, abanye bayavuma ukuba ukusebenzisa iyeza ungaguli ngumkhuhlane wehagu kukubeka kwingozi yexesha elizayo - okukhona ulisebenzisa rhoqo olu hlobo lweyeza, kokukhona iintsholongwane ezininzi ziyakuba nokuxhathisa kulo. Oku kuthetha ukuba xa uye ke ngenene wosulelwa ngumkhuhlane wehagu ube uyifuna ngenene i-Tamiflu, ngeke isebenze ngendlela ebekumele ukuba isebenze ngayo. Kwangaxesha nye, ugqirha olungileyo ngeke acebise khuselo lokufakwa kwesibulala-ntsholongwane kwisigulane, kuba oko kungehlisa amandla ukuchacha kusulelo lwentsholongwane.
I-NICD icebisa ukuba eyona ndlela isebenzayo yokuphepha usuleleko lomkhuhlane wehagu kukulandela amanyathelo othintelo aqhelekileyo ngaphezulu kancinane kubungqongqo. Gqalisa ekuhlambeni izandla zakho rhoqo kwaye uzihlambe kakuhle kwaye ube nomdla kwizinto eziselwayo. Kwakhona uthande ukwandisa ukutya izinto ezinovithamin C no-B. Okokugqibela kodwa kungaphelelanga apho, yenza izinto ezifanelekileyo umama wakho ahlala ekuxelela ukuba uzenze: ukunxiba ngokufudumeleyo, ukutya imifuno yakho kunye nokulala ngexesha!
Ingaba uceba ukuthatha umhlalaphantsi kungekudala? Ukuba ngaba ufuna ukuqhuba nobulungu bakho be-GEMS, kufuneka usazise kwisithuba esingangenyanga phambi kokuba ucebe ukuthatha umhlalaphantsi ubuncinane ukuqinisekisa ukuba izibonelelo zokhathalelo lwakho lwezempilo ziqhuba zingaphazanyiswanga.
Ikopi yeSAZISI yeLungu eliyiNtloko;
Ukuba ngaba sele unayo ileta evela kuNondyebo weSizwe eqinisekisa isibonelelo senkxaso-mali sakho njengomdli-mhlalaphantsi, nceda uyithumele kuthi nayo. Oku kuqinisekisa ukuba sisebenza ngesicelo sakho ngokukhawuleza kangangoko.
Funda iimpendulo kwiMibuzo eBuzwa Rhoqo engasezantsi ukufunda ngokuphangaleleyo ngesi sibonelelo sibalulekileyo.
Ithini imida yezibonelelo endinayo kwiinkonzo zamazinyo?
Kuzo zonke iintlobo zokhetho; amalungu anelungelo lokuya kukhuhla nokupolisha kabini ngonyaka (kanye kwiinyanga ezintandathu) oko kuyakuhlawulelwa kumda wezamazinyo osisiseko okanye kwizibonelelo.
Kufuneka ugunyaziso kuqala kuzo zonke iinkqubo ezifuna ukuba ulaliswe okanye uzoliswe ungabikho zingqondweni. Phambi kokuba wenze olu hlobo lonyango, ugqirha wakho wamazinyo kufuneka enze izindululo ezicacisa ukuba oku kuyimfuneko ngokonyango ukuba kusetyenziswe ulaliso okanye isizolisi. Konke ukungeniswa esibhedlele kubaxhamli abangaphezulu kweminyaka esi-8 kufuneka kunikwe amanqakwana ngako ngugqirha wamazinyo onyangayo. Nceda uqinisekise ukuba ufumana ugunyaziso phambi kokuba ulaliswe esibhedlele kwisithuba esingangeeyure ezingama-48 phambi konyango ubuncinane, ngaphandle kokuba yingxakeko.
Kuyakwenzeka ntoni ukuba ndifuna inkonzo yamazinyo ekhethekileyo?
Qhagamshelana ne-GEMS kwa-0860 00 4367 phambi kokuba wenze nayiphi na inkonzo yamazinyo ekhethekileyo, ukuqinisekisa ukuba unezibonelelo ezifumanekayo na kunye nokuba inkqubo leyo iza kuhlawulelwa na. Uyilo lonyango olubhalwe phantsi kunye nengqikelelo yeendleko ezivela kugqirha wakho ziyakunceda ekumiseleni izibonelelo zakho ezikhoyo. Oku kubaluleke kakhulu ingakumbi xa uza kwenza utyando lwamazinyo okanye wenze naluphi na unyango olunxulumene nalo. Lonke unyango lokulungiswa kokungaqhelekanga emazinyweni kufuneka lugunyaziswe kwangaphambili. Ezinye iinkqubo zamazinyo aziyi kuthathelwa ngqalelo ngenxa yemithetho yeSikimu kunye nemigaqo yolawulo lokhathalelo. Umzekelo ukufakelwa kwamazinyo, kukhutshelwa ngaphandle kwiSikimu.
KUMNTLA NTSHONA
Uphando lubonise ukuba abantu abaninzi eMzantsi Afrika banofikelelo kwi-intanethi besebenzisa iiselula zabo kunye neekhompyutha zabo. Yiloo nto ke siye sayila le sayti ukuqinisekisa ukuba iinkonzo zekhompyuta ze-GEMS ziyafikeleleka kumalungu wethu ngobuninzi bawo kangangoko kunokwenzeka.
Ngoku ayikho imfuno yokufikelela kwikhompyutha ukuba ufuna uku:
Jonga amabango wakho, izibonelelo ezifumanekayo kunye nogunyaziso lwasesibhedlele;
Funda ngokuba uzimanya njani kwaye ubabhalise njani abaxhomekeke kuwe ukuba ngaba ufuna ukuba lilungu; kwaye
Fikelela kuzo zonke iinkcukacha zoqhagamshelwano zeSikimu ezibalulekileyo.
ENTSHONA KOLONI
Icebo lokuphila ngokusempilweni
Ingaba uziva uphantsi koxinezelelo emsebenzini? Nangona uxinezelelo luyinxenye eqhelekileyo yezinto zemihla ngemihla, uxinezelelo olugqithisileyo luphazamisana nokusebenza kwakho ngokwaneleyo kwaye luyingozi kwimpilo yakho yasemzimbeni neyasemoyeni.
Ukoyisa uxinezelelo
Zikhathalele wena buqu: Ukuphucula ukuba sempilweni komzimba nomoya wakho kuyakunceda ukoyisa uxinezelelo lwasemsebenzini. Ukuzilolonga, ukutya nokuphila ngokusempilweni kuyimfuneko. Yiphephe imikhwa nezimvo ezimbi: Chonga izimvo ezimbi ezongeza kuxinezelelo lwakho kuze kubekho into oyenzayo ngazo. Kuthatha ixesha. Beka okuza phambili kuqala uze wenze ulungiselelo: Ngqinelanisa ubomi bakho usenza ixesha eloneleyo lemisebenzi yasemsebenzini kunye nemisebenzi engeyiyo eyomsebenzini, kwaye wunikezele kwabanye umsebenzi ukuba unakho. Phucula ubudlelwane emsebenzini: Ubudlelwane obungcono nosebenza nabo bunokukhokelela ekuncipheni koxinezelelo.
Amacebo okutya ngokusempilweni
Amacebo okukhetha ukutya okuphucula impilo yakho:
Tyela ukuphila: Ungatyi ukutya okungaphezulu kunoko kufunwa ngumzimba wakho. Yitya ukutya okwahluka hlukeneyo: Ukutya okuvela kuwo onke amaqela okutya (iproteni, isitatshi, iikharbohidrate neeminerali) kuyimfuneko. Zama intlanzi, iinathi neziqhamo ongaqhelanga ukuzitya. Ngokuphakathi: Xa usitya ukutya okuneekhalori eziphezulu, khetha ukutya kokuqala okuncinane endaweni yesidlo esikhulu esingundoqo. Yabelana nomhlobo wakho ngokutya kwaye ungafaki i-odolo yayo nantoni na into eninzi ngokugqithisileyo. Yitya iziqhamo, imifuno, iinkozo neembotyi ezininzi: Zama ukuzitya zisentsha kangangoko unokuba nakho. Sela amanzi amaninzi: Uninzi lwethu luye luphile lungenawo amanzi emzimbeni. Zama ukusela iiglasi zamanzi ezi-6 ukuya kwezisi-8 ubuncinane ngosuku.
Musa ukutya kakhulu ukutya okuneswekile, ityuwa kunye nemveliso yeenkozo ezicoliweyo.
Qalisa!
NgeeNtsuku zokuHlolwa kweMpilo ze-GEMS ezazibanjwe kumasebe wenu, ukuzilolonga yaba yenye yezinto nina, malungu wethu, enathi nayiqononondisa njengento eningathanda ukuyenza rhoqo. Siyayazi sonke ukuba ukuzilolonga kubalulekile kodwa siyayazi sonke ukuba kunzima ukukuqalisa. Nanga amacebo okukunceda ukuba uqalise kwindlela eya kubuwena obungileyo nobusempilweni.
Yenza nje ngokulula: Ungalindeli okugqithisileyo kuwe! Qala kancinane uze uqhube ngesantya sakho. Ukuqala ngokukhawuleza kakhulu nangokutsaleka kunokukhokelela ekwenzakaleni kwaye unokuziva woyisiwe phambi kokuba ube uqalile. Tsalela umnxeba umhlobo: Ukuzilolonga nomhlobo, eklasini okanye kwiqela kunokukunceda ukuba uzigcine ukhuthele. Kukho uluhlu lokuzilolonga lomntu ngamnye: Nokuba buthini na ubunzima bakho, iminyaka, inqanaba lokulunga, ungalunga! Kukho iinkqubo ezikhethekileyo ezivumela abantu abakhubazekileyo, okanye abantu abachacha ekuguleni okanye kutyando ukuba bathabathe inxaxheba ekuzilolongeni. Iyoga nokuqubha zombini zilungile ekuphepheni uxinezelelo kwizihlunu nakumalungu.
Qaphela: La macebo empilo awangeni endaweni yecebo lezempilo olunikwa ngumniki khathalelo wempilo wakho. Ngolwazi oluthe vetshe ngokutya nokuphila ngokusempilweni, tsalela umnxeba wokhathalelo lwempilo kwa-0860 00 4367.
Kuyamangalisa ukufumana iincwadi ezininzi kangaka ezikhethekileyo. Siyabulela kuni nonke niye nathatha ixesha lokungenela ukhuphiswano lwe-GEMS Sisonke - enkosi ngokusazisa ukuba senza izinto ezininzi ezinkulu zilunge. Siye sathabatheka zizimvo zenu zokuba i-GEMS inincede njani kangangokuba kube nzima ukukhetha umntu omnye kuphela ophumelele ibhaso kwindawo nganye eyoku-1 neye-2.
Amabhaso wethu amabini Eloku-1 Impela-veki yababini kuqukwa nokuhamba 1 ngenqwelomoya, imoto eqeshiweyo, indawo yokuhlala kwindawo yokuqala nokutya kwiphondo ozikhetheleyo.
USuzan Malindi, umabhalane kwezolawulo waseMafatsane, omntwana wakhe uyintombazana waye watshiswa yidriphu emva kokuzalwa. I-GEMS yaye yahlawula zonke iindleko kwaye "ifana nomyeni wesibini" kuye. Ngelishwa umyeni wakhe waye wamshiya kuba ecinga ngamatyala ekufuneka ukuba awahlawule! Umyalezo kaSuzan oya kuwo wonke umntu ngowokuba wonke umntu ozimanya ne-GEMS kukuba makaphumle onwabele iinkonzo ezinikezelayo!
AbabiniabaPhumeleleamabhaso 2 Elesi-2 usuku olunye lokuphuma kwesibini siyekwenye wethu kwindawo yesi-2 yeendawo zomthombo wempiliso eziphezulu eMzantsi Afrika!
Sithi nisebenzile kwabo baphumeleleyo kukhuphiswano lweSisonke. Qala
ULeon Crause, utitshala waseRobertson, waye wasuswa intlala eqinileyo engquleni yakhe, ukukhutshwa kwedolo kwangoku ukuqokelela loo mabali kufakwe okunye okupheleleyo kwaye wahlaselwa nasisifo sentliziyo! Uya lubulela uncedo, ububele kunye novelwano ukuze nawe ube ngophumeleleyo awalufumana kwiSikimu. I-GEMS yanika yena kunye nosapho lwakhe ukuphumla - hayi kukuba nje yahlawulela yonke kukhuphiswano lonyaka ozayo.
Xa utsalela umnxeba kuMnxeba wezeMpilo unokulindela isikhokelo esisekelwe elwazini malunga nokuba ungaya nini na ekhemisti uyokufuna iyeza elithengwa ekhawuntaleni, ukuba ingaba kufuneka ufumane icebo likagqirha wakho okanye kufuneka uye kwigumbi likaxakeka na. Lo mnxeba ukunika ufikelelo olukhawulezileyo kulwazi kunye namacebo ezempilo asimahla, ingakumbi amalungu ahlala kude nogqirha okanye nesibhedlele.
Nceda qaphela: Le nkonzo ayingeni endaweni yoluvo lomniki nkonzo yokhathalelo lwakho lwezempilo.
Kuhlelo lwekota yesibini yee-facets, siye saxela ezi nkonzo zilandelayo eziye zaziswa zokwenza ukuba ubomi bakho bube lula.
INkqubo yokuNxulumene nokuKhulelwa inika amalungu akhulelweyo inkxaso, imfundo kunye namacebo kwibakala ngalinye lokukhulelwa kwawo kunye nangexesha elisemva kokubeleka.
IiNtsuku zokuHlolwa kweMpilo ziza neenkozno zokuhlola kuwe emsebenzini wakho. Le nkonzo yenza ukuba ube nako ukubona iingozi zempilo kwangoko, ukuze ube nakho ukuthintela okanye ukunciphisa ukuqhubeka kwezifo. Tsalela iSikimu kwa-0860 00 4367 ngolwazi oluthe vetshe.
Indlela esetyenziswa yi-GEMS kubuqhetseba yileyo YOKUNGABUNYAMEZELI TU KWAPHELA. Nceda usincede ekuxeleni ubuqhetseba okanye ukulindeleka kokwenzeka kobuqhetseba obunokuba benziwa namanye amalungu, abaniki nkonzo yokhathalelo lwezempilo okanye abathelelani. Zive ukhululekile ukuqhagamshelana nomnxeba wethu wokuxela ubuqhetseba wasimahla kwaye ungazixeli igama lakho kuwo kwa-0800 21 2202 ukuba ngaba kukho nantoni na oyaziyo nathi ekufuneka siyazile. Ukulwa nobuqhetseba ngumzamo wentsebenziswano yeqela.
Ingaba ubusazi na ukuba akukho namnye eMzantsi Afrika ovumelekileyo ukuba abe lilungu leZikimu zoNcedo loNyango ezibini ngaxesha nye? Oku kuchasene nomthetho kwaye kuthathwa njengobuqhetseba. Phambi kokuba ufake isicelo sokuzimanya ne-GEMS okanye esinye isikimu sezonyango, khumbula ukurhoxa kwisikimu sezonyango okuso ngoku.
elinokubizwa ngumniki nkonzo wokhathalelo lwakho lwempilo. Kunokufuneka ukuba uhlawule imali egqithileyo (ukuba ngaba umniki nkonzo ubiza ngaphezulu kwamazinga eSikimu).
Iqhagamshela elikudibanisa kuzo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni liya kuvezwa. Apha ke ungakhetha ukubona incwadi yelungu ngolwimi lwakho. Sele uqalile umsebenzi wokuguqula yonke imbalelwano yeSikimu ngo-2012.
IBhunga labaSebenzi bezeMpilo baseMzantsi Afrika (HPCSA) kutsha nje baye balumkisa uluntu ngothotho lwezipapasho olwenziwa ngabantu abathi bangoogqirha. Nceda uwajonge la maqhetseba, kuba naliphi na ibango elingeniselwe inkonzo engenziwanga ligcisa lezempilo enenombolo yokubhalisa esemthethweni aliyi kuhlawulwa ngu-GEMS. Zikhusele! Nceda ucele ukubona inombolo yobhaliso yalo naliphi na igcisa olithandabuzayo.
Imithetho yeSikimu yamayeza ikhona ukuze ikhusele izibonelelo zakho kunye nokuqinisekisa ukuba iyeza limiselwa ngokufanelekileyo kwaye aliyongozi kuwe. Imithetho ayenzelwanga ukwalela wena unyango, amayeza okanye ufikelelo kwizibonelelo zakho. Amanye amayeza anokuba yingozi kwaye ungazibona sowuxhomekeke kuwo ukuba ngaba awasetyenziswa ngokufanelekileyo. Phantsi kwemithetho emitsha yeSikimu inani leepilisi elinemida elimiselwe yona liyakuvunyelwa kwixesha elithile elikhethekileyo, kwaye iindibaniselwano ezithile zamayeza aziyi kubuyekezwa. Le mithetho iya kuqinisekisa ukuba iyeza elimiselweyo nelikhutshelwe wena lifanelekile ngokweminyaka kunye nesini sakho.
Jonga ulwazi lwakho lwezibonelelo zowama-2010 oluza kufika eposini ekuqaleni kukaNovemba.
<fn>(222201095451 AM) xhosa.txt</fn>
Umyalezo ovela kwiGosa eliyiNtloko
U-2009 ibingunyaka owahlukileyo! INgxowa-mali ikhule kakuhle kakhulu yanamalungu a-400 000 yaza ya-inshora abantu aba- 1 000 000. Silindele okunye ukukhula njengokuba nabanye abasebenzi beeNkonzo zoLuntu begqiba kwelokuba bakhethe i-GEMS.
Eli hlelo le-Facets ligcwele lulwazi olubalulekileyo kuwe nakusapho lwakho yaye liquka: Iindaba malunga nezibonelelo ezinomtsalane ze-GEMS zika-2010 kunye nethuba lokutshintsha amacandelo; unxibelelwano olutsha lwababoneleli beeNkonzo be-GEMS luka-2010 noluya kuthatha indawo yonxibelelwano olukhoyo lwe-Prime Cure; amacebo aluncedo okuphepha ukutyeba ngexesha leeholide kunye nezinye izinto ezininzi.
I-GEMS izinikele ekusondezeni ukhathalelo lwempilo ukuze lufikeleleke kuwe. Senza onke amalinge ukunika wena nosapho lwakho ithuba lokufikelela kwezona zibonelelo zokhathalelo lwempilo zilungileyo ngamaxabiso afikelelekayo. Nangona ezoqoqosho zimaxongo, kuyasonwabisa ukunixelela ukuba iintlawulo zemirhumo zika-2010 zinyuke nje nge-0,50% ngaphantsi kunezango-2009. I-avareji yokunyuka kwemirhumo ka-2010 ngu10,8% oqhathaniswa noludwe lophuculo lwezibonelelo olunomtsalane kakhulu. Okubalulekileyo, iintlawulo aziziswanga zodwa koko zikhatshwa kukunyuka kwezibonelelo ngendlela ebonakalayo.
Ngengqalelo engapheliyo kuphuhliso lwendlela oyiva ngayo i-GEMS, amanqwanqwa emivuzo asebenzayo kuwo onke amacandelo ezibonelelo aye alungiswa nge-10% ngo-2010, ukuqinisekisa ukuba la macandelo ayakufikileleka ngokubanzi - ezi ziindaba ezimnandi kakhulu njengokuba amalungu amaninzi enokuzifumana esehla apha kumanqwanqwa emivuzo ekuqaleni kuka-2010, nto leyo enokwenza ubulungu bawo ku-
Ixesha leehlolide seligalelekile yaye ngokokuva kwam ingathi eli liza kuba lelona liMNANDI! Imozulu ishushu, iindudumo ziyangxola, uqoqosho luyakhula yaye sonke sisebenze nzima kakhulu ukuze siphile ngo-2009. Kunyanzelekile ukuba sibe nemibhiyozo egcwele kukuhleka nalulonwabo! Ndininqwelela okuhle kuNyaka oMtsha kwaye ndinikhuthaza ukuba nibuyele emsebenzini ngemizimba ephumle kakuhle nedlamkileyo ngo-2010.
I-GEMS ikholo amalungu ayo yaye ngala malungu awenza i-GEMS igqwese!
Njengokuba usazi, icandelo lezibonelelo ngalinye le-GEMS lineetafile zemirhumo exhomekeke emivuzweni ukwandisa amathuba okufikeleleka kwezo zibonelelo zelo candelo kubasebenzi beeNkonzo zoLuntu abafumana imivuzo esezantsi. Umrhumo ekufuneka wenziwe kwinqwanqwa ngalinye lemivuzo kwicandelo ngalinye lezibonelelo wawuchazwe kwincwadana yamalungu yango-2009
neyayifunyenwe ngamalungu ekuqaleni konyaka. Ukuba umvuzo welungu uyenyuka apha phakathi enyakeni, bangazifumana besenyuka kumanqwanqwa emivuzo nto leyo eyakwenza bahlawule imirhumo ethe chatha, sithetha ngokunyuselwa emsebenzini, ukulungiswa kwenqwanqwa lomvuzo, iindleko zokuphila zanyaka le, ukunyuswa komvuzo kwakunye nee-OSD. Ukulungiswa kwemivuzo kukhokelele ekunyukeni kwemirhumo yengxowa-mali yonyango kwiqela lamalungu e-GEMS, kuba olu lungiso lubabeke kwinqwanqwa lemivuzo le-GEMS eliphakamileyo kuneli bebekulo.
Ukulungiswa kwamanqwanqwa emivuzo bekungenxa yokuthotywa kwemilinganiselo yemivuzo ukusuka ku 1-16 ukuya ku 1-12. Phantse ibe ngamalungu angama-10 500 achaphazelekileyo lolu tshintsho yaye kuye kwathunyelwa i-SMS kuloo malungu ukuwazisa ngezi nguqu kwimirhumo yawo kwingxowa-mali yonyango.
I-GEMS sele inesiseko sezibonelelo esaziwayo nesipheleleyo enokusebenzela phezu kwaso kwaye kunzima ukuphucula into esele ibonwa njengepakethe egqwesileyo. Ngokweenqobo zethu zokuba lula nokuba nobuchule, sifumanise iindlela ezimbalwa zokomeleza izibonelelo zethu ngo-2010.
Okutsha:Ngoku kufuneka amalungu e-Sapphire afumane amayeza ezifo ezingapheliyo kubaboneleli beenkonzo abachongiweyo bamayeza ezifo ezingapheliyo eNgxowa-mali, i- Medipost Pharmacy.
Okutsha: Isibonelelo esingapheliyo sokhathalelo lwempilo olusisiseko yinxalenye yeli candelo kubaboneleli beenkonzo abachongiweyo beNgxowa-mali.
Okutsha:Izibonelelo zokulaliswa esibhedlele, oku kuxhomekeke kugunyaziso kuqala nakwimimiselo yoKhathalelo oluLawulwayo.
Okutsha:Isibonelelo seMpilo yeNgqondo siquka ukubona i-psychologist ngaphandle kwesibhedlele, oku kuxhomekeke kwimimiselo epheleleyo yokulala esibhedlele.
Okutsha:Ngoku kufuneka amalungu e-Beryl afumane amayeza ezifo ezingapheliyo kubaboneleli beenkonzo abachongiweyo bamayeza ezifo ezingapheliyo eNgxowa-mali, i- Medipost Pharmacy.
Okutsha:Isibonelelo esingapheliyo sokhathalelo lwempilo olusisiseko yinxalenye yeli candelo kubaboneleli beenkonzo abachongiweyo beNgxowa-mali.
Ukunyuswa kwemivuzo kwanyaka le nokubuyiselwe umva ukuze kuqale kumhla ongaphambili kuqalise ukusebenza ngo-Okthobha ka-2009, nako kubangele amanye amalungu axhumele kwinqwanqwa lemivuzo eliphezulwana nto leyo eye yabangela imirhumo yawo inyuke. Olu tshintsho luye lwabuyiselwa umva ukuze luqale ngoJulayi ka-2009. Angaphezulu kwama-41 000 amalungu aye achaphazeleka koku kunyuswa kwemali. Ukuqaliswa kwezi ntlawulo zibuyiselwe umva kuye kwabangela amanye amalungu abesemva ngemirhumo yawo yengxowa-mali yonyango.
I-GEMS iye yaxhuma kuqala yaza yathethathethana namalungu achaphazelekayo. Nceda ujongisise ingxelo yakho yemirhumo yekota ukuze uyiqonde kakuhle indlela olu tshitsho lwemivuzo enokuba luyichaphazele ngayo imirhumo yakho.
Uninzi lwemirhumo esemva sele iceliwe ngo-Persal. Ukuba ubuchaphazelekile, ungalindela ukutsalelwa eminye imirhumo esemva kumvuzo wakho ukusukela ngoDisemba ka-2009. Kodwa, u-Persal uvumela kutsalwe kuphela imirhumo esemva ukuya kuma kwiinyanga ezintathu. Nawaphi na amanye amatyala amadala kunoku kumele kucelwe i-HR Practitioner yakho ukuba iwenze ngesandla ngenkqubo yokutsala imali esemva i-0189. Oku kuthetha ukuba kungenzeka imali esemva kaJulayi (mhlawumbi neka-Agasti) ayikwazanga ukutsalwa ngo-Persal.
Okutsha: Ukwamkelwa esibhedlele usuku kungasetyenziswa i-PMB akusayi kulinganiselwa. Ummiselo unyuselwe kwi-R10 760.
Okutsha:Iinkonzo zezamazinyo: ezamazinyo zangaphandle kwesibhedlele kwabelwana ngazo nezamazinyo zokulala esibhedlele i-R2 050 ngombonelelwa ngonyaka.
Okutsha: Ukwamkelwa esibhedlele usuku kungasetyenziswa i-PMB akusayi kulinganiselwa. Ummiselo unyuselwe kwi-R10 760.
Okutsha: Amaxwebhu apheleleyo amayeza ezifo ezingapheliyo asebenza ngokwemimiselo nangaphezu kwayo.
Okutsha:Isibonelelo esongeziweyo esiQingqiweyo esingange-R7 000 ngombonelelwa seminyaka emibini. Kukho imimiselo emincinci. Esi sibonelelo songeziweyo sifumaneka kwezi zinto zilandelayo: ezamazinyo ngaphandle kwesibhedlele, ezamehlo, iinkonzo zempilo ezihambelanayo kunye ne-radiology esisiseko.
Isibonelelo sezixhobo zokunyanga nezokuqhaqha siphindaphindwe kabini.
Okutsha: Ukwamkelwa esibhedlele usuku kungasetyenziswa i-PMB akusayi kulinganiselwa. Ummiselo unyuselwe kwi-R10 760.
Isibonelelo sezixhobo zokunyanga nezokuqhaqha siphindaphindwe kabini.
ngento entle kangaka ayizuzileyo. Ukhethe iKapa njengendawo anokuya kuyo. Ngamanye amazwi uthe:
Iprofayili yesi-2Ibhekisa kuwe ukuba uliLungu eliyiNtloko kwenye ingxowa-mali yonyango kwaye ufumene isibonelelo somqeshi ngomhla wama-30 kuJuni ka-2006 yaye awuzange uthathe ikhefu kwi inshorensi ukusukela ngoko.
Bala umrhumo wakho ngokukhetha umvuzo wakho kunye nenani lababonelelwa bakho kusapho lwakho, abadala nabangabantwana.
IsiBali semiRhumo sidalelwe ukukwenzela lula.
IsiBali sibekwe kwindawo elula njengosingaqhosha ongumfanekiso kwiphepha lasekhaya nalapha ngezantsi kwiphepha ngalinye kule webhusayithi. Sikwafumaneka naphantsi kwemenyu yama"Lungu" ehliswayo ukuba ukhetha ukwenza njalo.
E-GEMS, injongo yethu kukwakha ubudlelwane obomeleleyo kunye noogqirha ezitsha ngoku phakathi koogqirha kunye ne-GEMS. Nceda abakhathalela ababonelelwa bethu abangaphezulu kwesi-1 000 000. ujonge ukuba ugqirha wakho ulilungu loNxibelelwano lwe-
GEMS phambi kokuba usebenzise iinkonzo zakhe ngo-Sifuna ukuqinisekisa ukuba ugqirha wakho uhlala engumququzeleli 2010. wokukhathalelwa kwempilo yakho yaye ukunika unyango ngexabiso eliyifaneleyo imali yakho. Ininzi inzuzo ekubonaneni nogqirha okuNxibelelwano lwe-GEMS. Enye Yonke inkcazelo kunye neenkcukacha yale nzuzo nantsi: zoqhagamshelwano ezintsha zoogqirha kunye
Ugqirha wakho woNxibelelwano lwe-GEMS uvumile ukukhathalela impilo nekhadi lakho elitsha lobulungu. yamalungu e-GEMS ngezinga eliphezulu ebiza iintlawulo ezivunywe yiNgxowa-mali, kwaye angalindeli ukuba uncedisane nengxowa-mali okanye angongezi Ukusukela ngomhla woku-1 kuJanuwari ka-2010 uya iindleko. kuba nakho ukufumana umboneleli weenkonzo
ngo-2010, amalungu ala macandelo kuya kumela atyelele oogqirha kunye
Inkcazelo yenkqubo yamabango
Iimfihlelo zamabango zibekwe elubala: Indlela yokuqinisekisa ukuba amabango akho ahlawulwe Inyathelo 1 Inyathelo 2 Wena okanye umboneleli wakho ngenkonzo yokhathalelo lwempilo ungenisa isicelo samabango. ISebe lezamaBango lamkela, lijonge lize livume izicelo zamabango
Ukuthintela iimeko ezinokubangela ungakwazi ukufikelela kwizibonelelo zakho zokhathalelo lwempilo, nantsi inkcazelo elula yenkqubo yokuhlawulwa kwamabango kunye neempazamo ezinokukhokelela ekukhatyweni kwamabango akho. Inyathelo 3 Inyathelo 4 Inyathelo 5 ezinyanisekileyo. I-SMS yokwazisa ngamabango ithunyelwa kwilungu ukuliqinisekisa ukuba isicelo samabango siyasetyenzwa. Isaziso asithethi ukuba amabango ahluwulwe koko sithetha ukuba ayasetyenzwa. Ukuba awuyifumani i-SMS ekwazisayo, nceda utsalele kwa-0860 00 4367 ukuze uvulelwe le nkonzo. Emva kokujongwa kwesicelo samabango, iNgxowa-mali ihlawula amabango ngokwemigaqo yeNgxowa-mali nezibonelelo ezifumanekayo. Amabango ayakuhlawulwa kwixesha elizayo lokwenziwa kweentlawulo.
I-GEMS yenza iintlawulo kabini ngenyanga.
Nasi isizathu esisenokuba ngunobangela wokuba amabango akho angahlawulwa:
Impazamo Isiphumo Isisombululo
Ndingawangenisa nanini na amabango Amabango angeniswe emva kweenyanga ezine Ngenisa amabango akho kwangexesha ukuqinisekisa ukuba am ndifuna. ukusukela ngemini yonyango "aphelelwe" kwaye ayasetyenzwa yaye ayavunywa.
aya kukhatywa. Kuya kufuneka uzihlawulele iindleko zonyango lwakho.
Ukungenisa amabango sibe isibonelelo Isicelo sakho siya kukhatywa. Qwalasela imali emiselwe isibonelelo sakho kunye nendleko yonyango sakho sonyaka siphelile. olufumanayo. Jonga isicwangciso sezibonelelo zakho ukuze ufumane inkcukacha engaphezulu okanye sebenzisa inkonzo elula yokuJonga iZibonelelo nge-SMS ukuze ubone ukuba zithini izibonelelo zakho ezifumanekayo.
Ukusebenzisa ikhadi lakho lobulungu INgxowa-mali ayisayi kuhlawulela amabango emva Wakube uphumile kwiNgxowa-mali, awunakho ukuphinda ufikelele emva kokuyeka ukuba lilungu le-GEMS. kokuba ilungu liphumile kwi-GEMS. kwizibonelelo obuzinikiwe ngaphambili.
Inxalenye yokuqonda inkqubo yokusebenza amabango ibandakanya ukwazi indawo yokungenisa amabango akho. Qinisekisa ukuba amabango akho angeniswe kwidilesi echanekileyo.
Xa uyeka ukusebenzela iiNkonzo zoLuntu
I-GEMS yingxowa-mali yonyango evalelekileyo neyenzelwe abasebenzi beeNkonzo zoLuntu - ngabasebenzi beeNkonzo zoLuntu kuphela abavumelekileyo ukungenela le Ngxowa-mali.
Amalungu e-GEMS kumele ayeke ukuphangelela okanye ayekile ukuphangela kwiiNkonzo zoLunto xa:
eyeka ukuphangelela iiNkonzo zoLuntu;
esweleka;
izivumelwano zabo zengqesho ziphelelwa;
egxothiwe ngenxa yokuziphatha kakubi; okanye engenela enye ingxowa-mali yonyango. Ngokomthetho akukho mntu uvumelekileyo ukuba angenele iingxowa-mali zonyango ezimbini ngexesha elinye.
Ukuba uye waqhubekeka ukusebenzisa ikhadi lakho lobulungu emva kokuba uyekile ukuba lilungu uze uhlawulelwe amabango, kuya kufuneka uyibuyise loo mali xa imihla yakho yokuphuma ibonisiwe kwiifayili zethu. Ungaphuma ngokusifowunela kwa-0860 00 4367 okanye ngokufeksela ileta yokuyeka kwa-0861 00 4367.
Kwenzeka ntoni ngemiyalelo yam yamayeza ezifo ezingapheliyo xa ndiphuma kwi-GEMS?
Ukuhlisa umzimba ayilocebo elihle kuphela xa ufuna ukulinganwa yijini yakho encinci, koko kubalulekile empilweni yakho. Ukuze uhlise umzimba, kumele ube necebo. Ukutsamisa amanqatha kubandakanya ukutshintsha indlela yokuphila, ukukhetha ukutya okusempilweni nokuhlala ushukuma!
Uphando luyabonisa ukuba ukutya isidlo sakusasa esisempilweni yenye yezona zinto zilungileyo onokuzenza ukuba ufuna ukuhlisa iikhilo ezimbalwa. Nanga amanye amacebo okuphepha ukongeza ubunzima bakho usegazini unyaka wonke, kodwa ingakumbi ngexesha leeholide.
Nciphisa inyama ebomvu ekutyeni kwakho uze utye kakhulu inkuku kunye nentlanzi.
Gcada okanye bhaka ukutya kwakho.
Sela amanzi endaweni yeziselo ezineswekile eninzi. Yaye thoba nokusela iziselo ezinotywala.
Sebenzisa ibhotolo/imajarini ngaloo maxesha.
Yitya izidlo ezincinci kaninzi
Abanye abantu bakholelwa ekubeni akufuneki batye xa bezama ukuthoba umzimba, kodwa oku yintsomi nje. Ngokophando olwenziweyo ngokuthoba umzimba, ngokutya kaninzi umzimba wakho uyakhawuleza ukusebenzisa ukutya.
Enye indlela yokunyusa indlela umzimba okhawuleza ngayo ukusebenzisa ukutya, kukutya izidlo ezincinci kaninzi kunye namashwamshwam asempilweni (njengamantongomane, iziqhamo kunye nemifuno) xa ulambe kakhulu okanye ubawela ukuhlafuna.
Shukuma
Unomzimba ofanelekileyo = 18.5
Utyebile = 25 - 29.9
enganga-30 okanye ngaphezulu
Ukutya okuhlanganiswe kakuhle kudibene nokwenza imithambo imizuzu engama30-40 ubuncinane kathathu ngeveki, yindlela elungileyo onokuqala ngayo leyo. Khetha nawuphi na umsebenzi owuthandayo, nje ukuba uyashukuma.
ukufikelela komntu wonke kukhathalelo lwempilo ngendlela engcono
Ukusukela ngo-2010, i-Medipost Pharmacy iya kuba yi-DSP yokubonelela iimfuno zamalungu e-GEMS zamayeza ezifo ezingapheliyo kuwo ONKE amacandelo ezibonelelo. I-GEMS iya kuhlawula i-100% kuphela kumabango amayeza ezifo ezingapheliyo xa la mayeza ekhona kwixwebhu lamayeza leNgxowa mali nelihambelana necandelo lakho lezibonelelo naxa efunyenwe kwi-DSP, ngokwemimiselo yemigaqo yeNgxowa-mali. Ungakhetha ukusebenzisa nowuphi na umboneleli wamayeza ezifo ezingapheliyo kodwa uyakukhupha i-30%
ukuncedisana nengxowa-mali.
enziwe alula
Amayeza, ngalinye libizwe yaye kunikwe ixabiso
Ezinye izinto zidweliswe ngegama elipheleleyo kunye nexabiso
Amabango oburhulumente
Amabango okuHambela
Ukusetyenziswa kwefomu yamabango okuhambela phantsi kokungenisa ifomu yamabango avela phesheya kubhekisa kumabango avela kumalungu angasebenzeli phesheya. Kubhekisa kumalungu enza amabango ngqo kwi-GEMS ngenxa yeendleko zonyango ezenzeke ngeli lixa betyelele phesheya.
Khumbula ukuba into ebalulekileyo ukuze ufikelele kwizibonelelo zakho xa ukwelinye ilizwe isekuqinisekiseni ukuba iifomu zamabango ezichanekileyo zifika kwi-GEMS ngokukhawuleza.
Njengelungu le-GEMS elisebenza phesheya, siyayiqonda into yokuba uneemfuno ezizodwa zokufikelela kwizibonelelo zakho zokhathalelo lwempilo.
Nanga amacebo okulawula amabango akho ukude.
Inkcazelo engaphelelanga
Ukuze woyise lo mqobo, qinisekisa ukuba usebenzisa iifomu zamabango ezisesikweni zokuhambela/zaphesheya ze-GEMS ezifumaneka kwa www.gems.gov.za ukwenza amabango akho. Ukungenisa amabango akho ngezinye iifomu kuya kukhokelela kwiNgxowa-mali ifumana inkcazelo engaphelelanga. Oku kungakhokelela ekuhlawulweni kwemali ethotyiweyo okanye ekukhatyweni kwamabango akho.
Xa ungenisa ifomu yamabango uphesheya, nceda uqinisekise ukuba ifomu yakho yamabango igcwalisiwe yaye inika inkcazelo yonyango.
Nceda uqinisekise ukuba ezi nkcukacha zilandelayo zichanekile:
Imihla yenkonzo
Inkcazelo yongango olufumeneyo (iinkqubo zonyango nokubonana nogqirha)
Usuku lukaGawulayo kwiHlabathi liphela lihlaba ikhwelo ekufikeleleni komntu wonke Malunga nabantu abazizigidi ezi-5.7 baphila neNtsholongwane/neSifo sikaGawulayo. Uninzi lwabo ngamakhosikazi, abanye ngoomama abathweleyo, abazakosulela iimveku zabo ngale ntsholongwane. Ngomhla woku-1 kuDisemba ka-2009, ihlabathi libhiyozela uSuku lukaGawulayo kwiHlabathi liphela. Olu suku lukhethekileyo lunikezelwa ekwandiseni ulwazi ngeNtsholongwane/ngeSifo sikaGawulayo. UMxholo walo nyaka "ukufikelela komntu wonke namalungelo oluntu" kubeka uthintelo nokhathalelo elubala njengelungelo loluntu olusisiseko kunye nenkqubela eyenziweyo ukujongana nesi sifo, nekufuneka iqhuqhunjisiwe ngokukhuthaza ukuzinikela kwehlabathi liphela ekufezekiseni injongo yokufikelela komntu wonke.
Ingaba ukuxhomekeka ngokwemali kuthetha ntoni?
Umbonelelwa uxhomekeke ngokwemali xa imivuzo yakhe idibene ingadluli kwimali yoMhlalaphantsi weNtlalo (kaRhulumente).
Umbonelelwa kumele axhomekeke ngokupheleleyo kwilungu ukuze afikelele kwi inshorensi kunye nezibonelelo zonyango.
Iselfowuni yakho: Ikunceda nakwezinye izinto ezingaphaya kweminxeba
Kukwakho nenkqubo eluncedo yokwazisa ngamabango, apho waziswa nge-SMS xa sifumana amabango akho okanye awomnye wababonelelwa bakho, nto leyo ekunceda wazi ukuba kwenzeka ntoni ngamabango akho.
Qinisekisa ukuba sinenombolo yakho yeselfowuni echanekileyo ukuze sibe nokukwazi ukukuvulela ezi nkonzo.
Inkonzo yokuzinceda ngefowuni iiyure ezingama-24
Ngoku ungacela izinto ezithile ezifana nesatifikethi serhafu okanye iifomu ngokusebenzisa inkonzo eluncedo yokuzinceda ngefowuni iiyure ezingama-24. Ungakwazi nokutshintsha icandelo lakho lezibonelelo kunye neenkcukacha zakho zoqhagamshelwano. Vela nje utsalele kwa-0860 00 4367 uze ulandele imiyalelo yelizwi olivayo.
Nangona sithemba ukuba oku akusayi kuba yimfuneko, licebo elihle ukuhlala ulungele ixesha lonxunguphalo.
phantsi kwabaqhagamshelwa bakho. Le yinombolo yomntu ongathanda ukuba aqhagamshelwe egameni lakho ngexesha lonxunguphalo. Ukuba uneenombolo eziliqela, ungazigcina phantsi ko-ICE 1, ICE 2 njl.njl. Ngamanye amazwi, ungakwazi ukudwelisa umlingane wakho, abazali bakho, isihlobo esisenyongweni okanye ugqirha wakho, kuxhomekeke kuloo meko. Ungagcina nenombolo yonxunguphalo ye-GEMS (u-0800 44 4367) kwiselfowuni yakho ukuze ufikelele lula kwiinkonzo zonyango ngonxunguphalo xa uxakeke nyani.
Linda isiqinisekiso sokufeksa, ingakumbi xa usebenzisa iinkonzo zikawonke-wonke. Isiqinisekiso sefeksi bubungqina bokuba siyifumene ifeksi yakho.
Inombolo yakho yobulungu
Nceda ukhumbule ukuchaza inombolo yakho yobulungu kulo lonke uthungelwano lwakho ne-GEMS - oku kusenza sikwazi ukufumana iinkcukacha zakho ezichanekileyo msinyane.
Isikhumbuzo: Incwadana yeendaba ngolwimi lwakho
<fn>(3172010120432 PM) FINAL MARKETING BROCHURE XHOSA.txt</fn>
Kwakucingwa ngawe xa kwakuqalwa i-GEMS. Siyeyona ngxowa-mali yonyango evalelekileyo inkulu neyenzelwe ukujongana neemfuno zempilo zabasebenzi beeNkonzo zoLuntu kuphela.
Sizinikele ekunikeni onke amalungu ethu kunye neentsapho zawo ithuba lokufikelela kwizibonelelo ezitshiphu nezipheleleyo ngoludwe lwezibonelelo ezikumacandelo ama-5. Oko ilungu lokuqala langenela i-GEMS ngo-2006, siye safumana ukukhula ngendlela engazange yabonwa ngaphambili kwaye akukho nto singayenzanga ukuze sibe yingxowa-mali yonyango egqwesileyo, enentsebenzo nefikelelekayo kubo bonke abasebenzi beeNkonzo zoLuntu.
E-GEMS siyayiqonda imiba yoshishino lwezempilo oluhlala lutshintsha njalo, ngoko ke, njengenxalenye yenkolelo yethu siyayamkela imingeni emitsha nesebenzisayo, siqinisekisa nokuba onke amalungu ayaqukwa yaye akukho mntu ushiywa ngemva.
uMkhosi wezoKhuseleko woMzantsi Afrika;
i-Arhente yezobuNtlola yeSizwe;
I-GEMS inikezela ngezibonelelo ezifikelelekayo kumntu wonke!
Wonke umntu angakwazi ukuzibandakanya ne-GEMS, kuba imali oyihlawulela ukuba lilungu lale Ngxowa-mali ixhomekeke kumvuzo wakho. Oku kuthetha ukuba uyakuhlawula ngaphantsi kunomntu onomvuzo ongaphezulu kunowakho ngecandelo lesibonelelo elinye. Ukuba uhlawula kangakanani kukwaxhomekeke kubukhulu bosapho lwakho nokuba ukhethe eliphi na icandelo kula mahlanu.
YeNgxowa-mali ezikhathalele nyani nenengqalelo kwiimfuno zakho - siyamamela xa amalungu ethu ethetha!
Yezibonelelo zokhathalelo lwempilo ezinamaxabiso afikelelekayo.
Yokuba neemfihlelo ngokupheleleyo -iinkcukacha zakho zezempilo ziyakuhlala zigcinwe ziyimfihlelo ngokupheleleyo -nakumqeshi lo wakho.
Yothungelwano namalungu oluthe gqolo.
YeZiko lemiNxeba elinokukunceda nangoluphi na kolunye lweelwimi zoMzantsi Afika ezisesikweni.
Yenkonzo enobuntu nenentsebenzo kwiZiko lethu lemiNxeba nakwii-ofisi zethu zengingqi.
Yee-ofisi zengingqi kweli liphela ukuze ube nokufikelela lula kuncedo nakwiinkonzo.
Yokufikelela kukhathelelo lwempilo oluthe xhaxhe kwiindawo zikarhulumente nezabucala.
YeNkqubo yoLawulo lweSifo ukuze ulawule unyango kunye neendleko zezifo ezingapheliyo.
YeNkqubo yoLawulo lweNtsholongwane/lwesiFo sikaGawulayo ekunika ukhathalelo oluyimfihlelo xa uludinga kakhulu.
Yeenkonzo neenkqubo zokhathalelo lwempilo ezinobuchule njengeNkqubo yezokuBeleka. Iintsuku zokuJonga iMpilo emsebenzini wakho, kwakunye nokunye okuninzi kuludwe lweenkonzo oluqhubeka nokwanda lonke ixesha. Sifuna ukwenza kube lula kuwe ukuhlala usempilweni.
Ukuze ube lilungu, landela la manyathelo alula
Inyathelo 2: Gcwalisa ifomu - qinisekisa ukuba ugcwalisa onke amacandelo ngokupheleleyo kwaye udibanisa nala maxwebhu ahamba nayo afunwayo (jonga: Ngawaphi amaxwebhu ekufuneka ahambe nesicelo sakho? apha ngezantsi);
Ngawaphi amaxwebhu ekufuneka ahambe nesicelo sakho?
I-GEMS ihlala isenza imigudu yokukuphathela ezona zibonelelo zokhathalelo lwempilo zingcono nezona zifanele ipokotho yakho. Ukuze senze oku, siyakwazi ukwenza unyuso lwemirhumo yakho yenyanga luhambelane nokunyuka kwamaxabiso ezonyango. Sizinikele ekukunikeni izinto ezininzi onokukhetha kuzo. Kukho icandelo lezibonelelo elilungele kanye iimfuno zokhathalelo lwempilo yosapho lwakho kunye nepokotho yakho!
Le yimirhumo yanyanga le epheleleyo yaye ayibonisi mirhumo (isabsidi) eyenziwa ngumqeshi. Ukuba ilungu lilungele ukufumana umrhumo ovela kumqeshi, umqeshi uya kuhlawula inxalenye yomrhumo aze umsebenzi ahlawule intsalela. Ubukhulu bomrhumo womqeshi buyakuxhomekeka kubukhulu bosapho yaye bupheleliswa kwi-75% yemirhumo yakho yenyanga, epheleliswa kuma-R2 570.
Inqwanqwa lemiVuzo Ilungu Umntu Omdala Umntwana
Inqwanqwa lemiVuzo Ilungu Umntu Omdala Umntwana
Inqwanqwa lemiVuzo Ilungu Umntu Omdala Umntwana
Inqwanqwa lemiVuzo Ilungu Umntu Omdala Umntwana
Ingaba ufuna inkcazelo ethe vetshe?
Tsalela umnxeba kwiZiko lemiNxeba kwa- 0860 00 4367.
<fn>(39201031635 PM) XHOSA SELECTION PACK FINAL.txt</fn>
Amazwi avela kwiGosa eliyiNtloko
E-GEMS siyamamela xa amalungu ethetha. Siyazingca ngenqobo yethu yothungelwano olucacileyo kwaye sihlala sicinga ngokwenza imigudu yokuqinisekisa ukuba amacandelo ezibonelelo zethu kunye neenkonzo zethu zibhekisa kwiimfuno zamalungu ethu.
Ndinemincili ngokunazisa ngezibonelelo zika-2010. Kolu luncwadi kukho ulwazi oluthe xhaxhe malunga ne-inshorensi yokhathalelo lwempilo efikelelekayo nenentsebenzo onokuthi wena, njengelungu le-GEMS, ube nokufikelela kuyo ngo-2010. Siyakukhuthaza ukuba ukhethe elona candelo lifanele iimfuno zakho nezosapho lwakho.
U-2009 ibingengonyaka ulula kodwa i-GEMS iye yaqhubeka nokugqwesa. Besinemincili sibhiyozela ukufika kwinqanam loku-inshora abantu abafike kwisigidi esinye, nto leyo ekwenza ube ngokhethekileyo! Le mpumelelo ibeka i-GEMS phambili kushishino lweengxowa-mali zonyango, ngezibonelelo azingadingi kuchazwa. Siyeyona ngxowa-mali ivalelekileyo inkulu apha kweli, nto leyo ekwenza ube yinxalenye yengxowa-mali eyomeleleyo nekhuselekileyo ngokwezemali, nekhathalele iimfuno zakho.
Ukuzingisa kwethu sikhangela ukugqwesa bubungqina bokuzinikela KWETHU kuni, kwiimfuno zokhathalelo lwempilo yenu kunye nakwizinto enizikhethayo. Kwesi salathiso sichaza amacandelo ethu amahlanu afikelelekayo - ukuze sikuncede ukhethe unolwazi lokuba leliphi na icandelo lezibonelelo elilelona lifanele iimfuno zosapho lwakho ngo-2010.
Imirhumo ka-2010 iqala kuma-R424 kwaye sikwazile ukugcina umlinganiselo wokunyuka kwemirhumo kuwo onke amacandelo uyi-10,8% xa udibene. Iitafile zemirhumo ka-2010 zifakiwe kwesi salathiso ukuze ubone kakuhle ukuba ukunyuka kwemirhumo kuyakuyichaphazela njani na ipokotho yakho.
UKUZIKHETHELA. Izibonelelo eziyilelwe ukwenza ube sempilweni ngaphezulu yaye wonwabe ngaphezulu!
Ukuzinikela kwethu. Izinto ozikhethayo
Ekupheleni konyaka ngamnye sinika amalungu ethu ithuba lokutshintshela kwelinye icandelo lezibonelelo. Ukuze ukhethe kufuneka ucingisise ngeemfuno zakho zokhathalelo lwempilo, ngezibonelelo ezifumanekayo kwicandelo ngalinye kwakunye nemirhumo yenyanga.
Nceda ucingisise ngale nto kuba uvumeleke ukutshintsha icandelo lakho kube kanye ngonyaka. Ukuba ufuna ukutshintsha icandelo lakho ngo-2010, nceda ulandele la manyathelo mathathu alula alapha ngezantsi. Khumbula ukuba ifomu yakho "Yokuzikhethela" kufuneka ifike kuthi ngomhla okanye phambi komhla wama-30 kuNovemba ka-2009.
siqhagamshele
Esi salathiso sishwankathela iinkalo ezahlukileyo ze-GEMS. Senzelwe ukujonga izinto ngokukhawuleza kuphela, asenzelwanga ukuthatha indawo yemigaqo yeNgxowa-mali. Ukuba kunokubakho ingxwabangxwaba, kuyakusetyenziswa le migaqo ibhalisiweyo.
<fn>(415201023718 PM) Revised Application Form_Xhosa.txt</fn>
ISIKHOKELO ESIFUTSHANE SOKUBA LILUNGU LE-GEMS
Funda isikhokelo sesicelo ngocoselelo, njengoko siqulethe iinkcukacha ezibalulekileyo, eziza kukunceda ekugcwaliseni ifomu yesicelo ngokuchanekileyo.
Gcwalisa ifomu yesicelo ekwelinye icala lephepha kwaye uqinisekise ukuba uwafakile onke amaxwebhu afanelekileyo nokuba utyikityile apho kufuneka ukuba ufake utyikityo lwakho khona.
Thumela ifomu kunye namaxwebhu ayikhaphayo kwi-GEMS nokuba kungeyiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Kumaziko eengingqi onokuya ngeenyawo kuwo: Khangela kwisikhokelo sesicelo ngeenkcukacha ezithe vetshe.
Isicelo sakho siza kulibaziseka ukuba ngaba awuyiniki onke amaxwebhu afunekayo i-GEMS.
Ukuba ngaba isicelo asikwazanga ukuba singaqwalaselwa, i-GEMS iza kuqhagamshelana nawe kwiintsuku ezi-5 emva kokuba isifumene isicelo sakho.
UKUFAKWA KWESICELO SOBULUNGU
NCEDA UGCWALISE ONKE AMACANDELO AFANELEKILEYO NGOCOSELELO KWAYE UNIKE ZONKE IINKCUKACHA.
Qinisekisa ukuba usinika onke amaxwebhu ayimfuneko nalawo kufuneka ekhaphe isicelo. Thumela ifomu yesicelo
Kumaziko eengingqi onokuya ngeenyawo kuwo, okanye
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZELUNGU
Ifani
Igama lokuqala (libhalwe ngokupheleleyo)
Oonobumba bamagama Itayitile (Mnu., Nksk., Nksz., okanye enye)
Idilesi yeposi
Ikhowudi
Idilesi yendlu
Ikhowudi
I-imeyile
ISETYENZISWA E-OFISINI KUPHELA
ICANDELO B: IINKCUKACHA ZOMNTU/ABANTU ABAXHOMEKEKE KWILUNGU
Nceda ubhekise kwiCandelo B lesikhokelo sesicelo, ukuze uqinisekise ukuba abo bantu unomnqweno wokubatyumba njengabantu abaxhomekeke kuwe bafanelekile ukuba bangatyunjwa kusini na. Asisayi kukwazi ukunika ifomu yakho ingqwalaselane ukuba iinkcukacha zakho zeSazisi azifakwanga. Ngoko ke kunyanzelekile ukuba uligcwalise eli candelo apha kwifomu.
Ifani Igama lokuqala elipheleleyo Isini Umhla wokuzalwa Inombolo yeSazisi okanye yencwadi yokundwendwela Ilizwe e(si) khutshwe kuyo Ubudlelwane Umvuzo osisimiselo (ukuba unawo)
ICANDELO C: UKUKHETHA UHLOBO LWESIBONELELO
Nceda ukhethe ISIBONELELO ESINYE KUPHELA kuluhlu olungezantsi lweentlobo zezibonelelo uze uphawule ngo-X kwibhokisi efanelekileyo.
ICANDELO D: UMHLA WOKUJOYINA
Nceda uchaze umhla ongathanda ukujoyina i-GEMS ngawo:
ICANDELO E: UDIDI LWEMIVUZO
Abafaki-zicelo abaqeshiweyo: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye oluphezulu, nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekatsalwa rhafu. (Faka iphetshana lomvuzo elineenkcukacha zomvuzo elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba ungumqeshwa omtsha.)
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali.
Umvuzo wenyanga: R
Igama nefani Elesi-2kwama-6
ICANDELO F: UBULUNGU BENGXOWA-MALI YEZONYANGO YANGAPHAMBILI
Ingaba ulilungu okanye ungumntu oxhomekeke kwilungu lengxowa-mali yonyango ebhalisiweyo?
Ukuba ngaba ulilungu/ungumntu oxhomekeke kwilungu lenye ingxowa-mali, nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali yezonyango obukuyo ngaphambili engqina umhla wokugqibela wobulungu (amakhadi obulungu akonelanga). Kumele uqinisekise ukuba ubucimile ubulungu kwingxowamali yakho yangaphambili phambi kokuba u-inshorwe yi-GEMS.
Igama lengxowa-mali yezonyango yangaphambili
Inombolo yelungu
ICANDELO G: INDLELA YENTLAWULO
Imirhumo yenyanga yabaqeshwa abasebenzayo iyatsalwa emivuzweni yabo apho kufanelekileyo.
Amalungu adla umhlala-phantsi, ncedani nikhethe indlela yentlawulo ibenye kwezi zikolu luhlu lungezantsi:
Ukuba ngaba ukhetha ukuhlawula ngekheshi, nceda usebenzise ezi nkcukacha zebhanki zilandelayo xa ufaka umrhumo wakho ebhankini:
ICANDELO H: IINKCUKACHA ZOKUBHANKISHA ZELUNGU
Iinkcukacha zokubhankisha: Ziyafuneka ukuze kufakwe iimali ezihlawulwayo zelungu, nokuba kutsalwe iimali ekufuneka zihlawulwe lilungu kwiNgxowa-mali. Asisayi kukwazi ukukubuyisela imali ekufuneka uyifumene ukuba awusinikanga iinkcukacha zebhanki yakho.
Igama lebhanki
Utyikityo olugunyazisiweyo Igama lakho elipheleleyo Igama nefani Elesi-3kwama-6
ICANDELO I: IMVUME
Njengoko sigunyazisiwe, mna kunye nalowo/abo baxhomekeke kum siyamgunyazisa apha ugqirha kunye no-/ okanye umsebenzi wasesibhedlele endinonotshelwa kuso mna/ekunonotshelwa kuso abo baxhomekeke okanye umboneleli wenkonzo yezempilo okanye nawuphi na omnye umntu onolwazi ngempilo yam okanye eyabo baxhomekeke kum ukuba:
Banike i-GEMS kunye no-/umanejala wommeli wayo ohoye ibango, naziphi na iinkcukacha azifunayo lo manejala ukuze alawule ibango lam okanye elo lalowo/labo baxhomekeke kum;
Banike abalawuli bezempilo naziphi na iinkcukacha ezifunekayo zolawulo nezamanani, kungachazwa ukuba zezikabani na, kodwa oku kuxhomekeke ekubeni ziphathwe njengemfihlelo ngamaxesha onke ezi nkcukacha.
Kubalulekile ukuba kunikwe i-GEMS kunye na-/abameli bayo imvume yokuba ibonisane kunye no(o)gqirha, nesibhedlele okanye kunye nawuphi na umboneleli wezempilo ukuze kuqinisekiswe ukuba lifumana olona nonophelo lunoncedo ilungu.
Utyikityo lweLungu eliyiNtloko
ICANDELO J: ISIFUNGO
Ndiyavuma ukuba:
Iziqulatho zale fomu ziyinyani, zichanekile kwaye ziphelele. Ukuba ngaba kukho okuthe akwachazwa okanye iinkcukacha ezibalulekileyo ezingeyonyani, ndiyayiqonda into yokuba ubulungu bam bungacinywa nokuba kungafuneka ukuba ndibuyise imali yeNgxowa-mali, nayo nayiphi na imali ehlawuliweyo ngenxa yokuwasebenzisa ngokungafanelekanga amalungelo okanye izibonelelo zeNgxowa-mali, ebekungafanelekanga ukuba ibe ihlawulwe, kodwa ilungu lisenokubhena ngokweenkqubo zokubhena.
Ndiyavuma ukuziqhelanisa nemigaqo yale Ngxowa-mali.
Abo ndibatyumbileyo ukuba baxhamle kwiimali zam, ngaphandle kweqabane lam lasemtshatweni/kweqabane, baxhomekeke ngokupheleleyo okanye kancinci kum, abafumani mvuzo wonyaka ongaphezulu kwesixa sesibonelelo sepenshini karhulumente okanye abaqeshwanga sigxina ngomhla wokutyikitywa kwale fomu.
Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye nezo zokugula kwam (ezifunyenwe kubanonopheli bezempilo ngemvume yam ecacileyo), ziza kugcinwa ziyimfihlelo.
Ndiyayiqonda into yokuba impilo yam kunye naleyo yabantu abaxhomekeke kum kunye neenkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo zisenokusetyenziswa kuphando, njengeenkcukacha zamanani, kulawulo lononophelo nasekuqulunqweni kweengxelo, nokuba nakuphi na ukutyeshelwa koku kusenokuba lulwaphulo lobumfihlelo.
Ndiyaqonda ukuba xa i-GEMS ithe yanomnqweno wokusebenzisa iinkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo, ngenye indlela ngaphandle kwezi zikhankanyiweyo kwesi sifungo, kufuneka ukuba i-GEMS ifumane enye imvume kum nakubantu abaxhomekeke kum.
Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye neenkcukacha zempilo yam azizukusetyenziswa kwimicimbi yoshishino okanye yorhwebo.
Ndiyayiqonda into yokuba i-GEMS ivumile ukuba abantu abathile bangaphakathi kuyo kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo mabafikelele kwiinkcukacha zamalungu nakwezo ziphathelele kwimpilo yawo.
Igama nefani Elesi-4kwama-6
Ndiyaqonda ukuba i-GEMS kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo baza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/zempilo/zokuxilongwa/zeenkqubo ezinikezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
Ndiyaqonda ukuba i-GEMS ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle asetyenziswayo afikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zam, ngenxa yokuba ihambisa kwaye ilawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
Ndiyayiqonda into yokuba bonke abasebenzi abangaphakathi kwi-GEMS kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
Ndiyaqonda ukuba i-GEMS iza kuqinisekisa ukuba akhona amanyathelo awoneleyo okhuseleko lweenkcukacha.
Ndiyaqonda ukuba xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, i-GEMS ithathela kuyo uxanduva loku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula oku, ngokweenkqubo zangaphakathi ze-GEMS.
Ndiyathembisa ukuba ndiza kuyilandela imigaqo neenkqubo ze-GEMS, baza kwenza njalo nabo baxhomekeke kum.
Apha ndigunyazisa i-GEMS ngokupheleleyo ukuba iphumeze ukuhlawulwa kwemirhumo yenyanga kwangoko emva komhla wokujoyina.
Ndiyavuma ukuba ndiyayazi into yokuba i-GEMS ingaqalisa imisetyenzana yolawulo lwamatyala kum, njengoko kuchaziwa kwimigaqo yeNgxowa-mali, ukuba kunokwenzeka ndiphose iintlawulo zemirhumo okanye nayiphi na imali ekumele ndiyihlawule i-GEMS.
Andililo ilungu lenye iingxowa-mali yezonyango, ngokunjalo nabo baxhomekeke kum.
Ndiza kuyazisa iNgxowa-mali ngazo naziphi iinguqu kwisimo sam sempilo okanye kweso sabantu abaxhomekeke kum, njengoko kumiselwe kwimigaqo yeNgxowa-mali, zingadlulanga iintsuku ezingama-30
zokuguquka kwesimo eso.
Ndiza kuyazisa i-GEMS kwiiyure ezingama-48 ubuncinane phambi kokuba ndilaliselwe ukugula okungangxamisekanga esibhedlele. Ndiyavuma ukuba xa ndithe ndasilela ekukwenzeni oku, kumele ukuba ndihlawule inxalenye yemali yasesibhedlele ngokwam.
Ndiyavuma ukuba iNgxowa-mali/abameli bayo baza kuhlawula amabango abawabona esemthethweni ngokwemigaqo yeNgxowa-mali.
Imigaqo iza kusebenza ngalo lonke ixesha, kwaye ndiyayamkela into yokuba iileta, izigidimi zeendaba kunye neencwadana azithathi ndawo yemigaqo yeNgxowa-mali.
Ndiyavuma ukuba zonke iincoko eziphakathi kwam neNgxowa-mali okanye amaqela ayo agunyazisiweyongezivumelwano zingarekhodwa.
Utyikityo lelungu eliyiNtloko Umhla
Igama nefani Elesi-5kwama-6
Iinkcukacha zelungu nezonyango (ezifunyenwe kubaboneleli bezempilo ngemvume ecacileyo yelungu) ziza kugcinwa njengemfihlelo.
Iinkcukacha zelungu (ezelungu buqu nezempilo yalo) azizukusetyenziselwa iinkqubo zoshishino zenkampani okanye zithengiswe kurhwebo.
Akhona amanyathelo okukhusela iinkcukacha.
Iyabanika abantu abathile bangaphakathi kunye namaqela athile enezivumelwano nawo imvume yokufikelela kwiinkcukacha zamalungu engxowa-mali kunye nezempilo yawo.
INgxowa-mali kunye namaqela enezivumelwano nawo aza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/ zempilo/ zokuxilongwa/zeenkqubo ezinekezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
Bonke abasebenzi abangaphakathi kwiNgxowa-mali kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
I-GEMS iqinisekile ukuba ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle ewasebenzisayo nafikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zelungu, ngenxa yokuba ehambisa kwaye elawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
Xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, iNgxowa-mali ithathela kuyo uxanduva lwako oku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula, ngokweenkqubo zangaphakathi zeNgxowa-mali.
Igama nefani Elesi-6kwama-6
ISIKHOKELO SOKUGCWALISA NOKUNGENISA IFOMU YAKHO YESICELO
Uyacelwa ukuba ungasithumeli esi sikhokelo xa uthumela ifomu yakho yesicelo egcwalisiweyo.
Nceda uqinisekise ukuba la maxwebhu akhapha isicelo seLungu eliyiNtloko:
Ikopi yeSazisi selungu eliyintloko.
Ifomu u-M2 le kumele ingeniswe neefomu zesicelo xa ufuna ukutshintsha iinkcukacha zakho zengxowa-mali yonyango kunye nokuqhubekeka nokufumana kwala mali yesibonelelo (sabsidi) inye.
Iifomu i-Z583 xa uzakudla umhlalaphantsi kwaye ufuna ukwenza isicelo sokuba uqhubekeke nobulungu bakho okanye ukuba ungumntu oxhomekekileyo ofuna ukuqhubekeka nobulungu lakuba iLungu eliyiNtloko liswelekile.
Ileta yesiqinisekiso senkxaso-mali yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, ukuba ngaba ikhona.
Isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali obulilungu layo ngaphambili, nesichaza umhla wokuphelelwa kobulungu.
Utyikityo lwakho apho kuyimfuneko (amaCandelo H, I no-J).
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZELUNGU
Kunyanzelekile ukuba kugcwaliswe zonke iinkcukacha kwi-Candelo A, apho kufanelekileyo.
INombolo ye-Persal/yoMqeshwa/yomhlala-phantsi: INombolo yakho ye-Persal iyafumaneka kwiphetshana elibonisa iinkcukacha zomvuzo wakho.Abadla umhlala-phantsi: Nceda unikeze inombolo yakho yoMhlala-phantsi ebhalwe kwimbalelwano yakhookanye kwiSiqinisekiso soMhlala-phantsi esiphuma kwiCandelo loLawulo-mali.
UMqeshi/umbutho
Nceda uchaze igama loMqeshi wakho okuqeshileyo ngoku kunye nekhowudi yombutho. Ikhowudi yakho yombutho iyafumaneka kwiphetshana elichaza iinkcukacha zomvuzo wakho, ukuba ngaba ungumqeshwa karhulumente.
ICANDELO B: IINKCUKACHA ZABO BAXHOMEKEKE KUWE
Nceda ugcwalise iinkcukacha zabantu abaxhomekeke kuwe kwiCandelo B le fomu yokufaka isicelo.
Kunyanzelekile ukugcwalisa iinkcukacha zeSazisi sabaxhomekeke kuwe kweli candelo. Asisayi kukwazi ukunika isicelo sakho ingqwalaselane ukuba awusinikanga le nkcukacha.
Akukho bantu baxhomekeke kuwe banelungelo lokuba ngamalungu, ngaphandle kwabo badweliswe kule theyibhile ingezantsi. Kufuneka ukuba isicelo sikhatshwe ngala maxwebhu alandelayo ukuba ngaba iLungu eliyiNtloko linqwenela ukubhalisa abantu elibatyumbileyo ukuba baxhamle kwizibonelelo zalo, njengabantu abaxhomekeke kulo:
INKCAZELO YOMNTU OXHOMEKEKILEYO AMAXWEBHU AFUNEKAYO
Umlingane
Ukuba ngumtshato wesintu, kufuneka i-affidavit evela kwilungu engqinisisa ukuba umlingane uluxanduva lwakhe.
Kufuneka isetifikethi somtshato ukuba utshatile kwaye ifani yakho yohlukile kweyeLungu eliyiNtloko.
Owayesakuba ngumlingane
Nekopi yoxanduva ngokomthetho lokuba ubonelelwe ngenkxaso yezonyango ngokwesivumelwano sokuqhawulwa komtshato okanye ngokomyalelo wenkundla ukuba kube njalo.
Iqabane
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo. Qaphela: Ukuba ifani yomntwana yahlukile kule yeLungu eliyiNtloko, kufuneka i-affidavit engqinisisa ukuba lo mntwana luxanduva lwakho kwaye uchaze izizathu zokuba iifani zahluke. (I-affidavit efungelweyo kumele igcwaliswe liLungu eliyiNtloko) Qaphela: Umlingane kumele abe ubhalisiwe ukuze ufake umntwana wakhe.
Ukuba umntwana ungumfundi:
Nobungqina bokuba ubhaliselwe izifundo zexesha elipheleleyo kwiziko lemfundo ephezulu elaziwayo kunye
Ukuba umntwana uxhomekeke ngokupheleleyo ngenxa yokugula ngengqondo okanye ngokwasemzimbeni:
Ubungqina bobulwelwe obuvela kugqirha (Ingxelo yokuxilongwa kumele igcwaliswe ngugqirha) kunye
Ne-affidavit evela kwilungu nengqina ukuba umntwana akakho kwiziko likarhulumente.
I-affidavit evela kwilungu eliyintloko nengqina ukuxhomekeka ngokwemali. Qaphela: Umlingane kumele abe ubhalisiwe ukuze ufake umntwana wakhe.
Ukuba ifani yomntu oxhomekekileyo yahlukile kule yeLungu eliyiNtloko, kufuneka i-affidavit engqinisisa ukuba lo uxhomekekileyo luxanduva lweLungu eliyiNtloko kwaye uchaze izizathu zokuba iifani zahluke. (I-affidavit efungelweyo kumele igcwaliswe liLungu eliyiNtloko)
I-affidavit evela kwilungu nengqina ukuba ababonelelwa baxhomekeke kulo ngezemali.
Qaphela: Umntwana welungu okanye womlingane welungu kumele abe ubhalisiwe ukuze kufakwe umntwana wasebukhweni.
Abazali, umama-zala notata-zala, umakhulu notamkhulu okanye umakhulu notamkhulu womlingane
Umzukulwana nomzukulwana womzukulwana njalo njalo
Nobungqina besibonelelo senkxaso sikarhulumente esifunyanwa lilungu okanye ngumlingane, okanye
Qaphela: Ukuba umzali womntwana naye ubhaliswe njengombonelelwa, kufunwa i-affidavit evela kwiLungu eliyiNtloko yomzukulwana okanye yomzukulwana womzukulwana kuphela.
Ne-affidavit efungelweyo engqinisisa ukuxhomekeka kwabatshana kwiLungu eliyiNtloko ngezemali. (I-affidavit efungelweyo kumele igcwaliswe liLungu eliyiNtloko nomntakwalo ukuba ukhona) Qaphela: Abatshana beLungu eliyiNtloko okanye bomlingane weLungu eliyiNtloko bangabhaliswa njengababonelelwa. Qaphela: Ukuba umzali womntwana ubhalisiwe njengoxhomekekileyo kufunwa i-affidavit evela kwiLungu eliyiNtloko ngomtshana kuphela.
Qaphela
Kufunwa iincwadi zeSazisi kunye nezatifikethi zokuzalwa zabo bonke ababonelelwa belungu.
Kuhlalwulwa imilinganiselo yabantu abadala abaxhomekeke kwilungu kubo bonke abantu abaxhomekeke kwilungu abaneminyaka engaphezu kwama-21, ngaphandle kwabantu abaxhomekekileyo abayimilwelwe (kuhlawulwa imilinganiselo yabantwana);
kwabantwana abangabafundi (kuhlawulwa imilinganiselo yabantwana bade babe neminyaka engama-27):
Nceda uqaphele ukuba abantu abadala abaxhomekeke kuwe kungafuneka baqwalaselwe minyaka le ukuba ingaba basakulungele na ukuba ngamalungu. Amalungu kufuneka aveze ubungqina minyaka le bokuba eneneni ababonelelwa abangaphezu kweminyaka e-21 ubudala baxhomekeke kubo, ngaphandle kwabo bayimilwelwe.
Iingxelo ezifungelweyo
Ukuba ngaba kufuneka ungenise ingxelo efungelweyo kumele ukuba uye kwisikhululo samapolisa esikufutshane kuwe okanye uye nakowuphi na umntu ogunyazisiweyo ukuba abe ngumkhomishinala ofungisayo ukuze aqinisekise ukuba iinkcukacha ozinika i-GEMS ziyinyani kwaye zichanekile.
Ingxelo kagqirha
ICANDELO C: UKUKHETHA ISIBONELELO
Nceda ukhethe ngocoselelo, njengoko ungazukukwazi ukukutshintsha oko ukukhethileyo enyakeni, ngaphandle kokuba ufumane imvume yeBhodi yabaLawuli.
Izibonelelo zakho zokugula ungalaliswanga esibhedlele kunye nezinye ezihlanganisiweyo ziza kubalwa ukususela kumhla wokujoyina kwakho ukuba ngaba loo mhla ayinguwo umhla woku-1 kuJanuwari. Oku kuthetha ukuba izibonelelo zakho ziza kubalwa zilungelelane nexesha lobulungu bakho elishiyekileyo kuloo nyaka, ukususela kumhla wakho wokujoyina.
Uza kuba nako ukusitshintsha isibonelelo osikhethileyo ekupheleni konyaka ngamnye, siqalise ukusebenza ngomhla wokuqala wonyaka olandelayo.
ICANDELO D: UMHLA WOKUJOYINA
Kufuneka uwubhale umhla onqwenela ukujoyina i-GEMS ngawo kwiCandelo D lefomu yesicelo.
Nceda uqaphele oku kulandelayo:
Umhla wokwamkelwa kwakho umele ukuba ube ngumhla wokuqala enyangeni.
Apho unako, qinisekisa ukuba umhla wokwamkelwa kwakho kwi-GEMS uwulandela ngqo umhla wokuphuma kwakho kwingxowa-mali obukuyo ngaphambili, njengokuba ukuqhawuka kobulungu bakho phakathi kwale Ngxowa-mali intsha naleyo indala kunganegalelo elingelihlanga kwinkxaso-mali yoMqeshi wakho.
Ukuba ngaba akubhalwanga mhla, umhla wokubhaliswa kwakho uza kuthathwa njengosuku lokuqala lwenyanga elandelayo, ukuze kungadaleki ukuba ube semva ngemirhumo.
Ukuba ngaba umhla wokujoyina owukhethileyo ubangela ukuba ube semva ngemirhumo, le mirhumo iza kutsalwa emvuzweni wakho okanye kwi-akhawunti yakho yebhanki (apho kufanelekileyo).
Kubaqeshwa abatsha, umhla wakho wokubhalisa awukwazi ukuba ube ngaphambili kunalowo wokuqeshwa kwakho.
ICANDELO E: UDIDI LWEMIVUZO
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Ncedani nigcwalise ifomu u-M2 no-Z583 engqina inkxaso-mali yeSebe leCandelo loLawulo-mali. Ezi fomu zifumaneka kwiwebhusayithi ye-GEMS kwa-www.gems.gov.za okanye ngokutsalela umnxeba kwiZiko lemiNxeba kwa-0860 00 4367. Ukuba ngaba unayo ikopi yeleta yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, nceda uyiqhoboshele kwifomu yesicelo, njengoko iza kunceda ukuba ihambe lula inkqubo yokubhalisa.
Abafaki-zicelo abaqeshiweyo: Ncedani nichaze umvuzo wenu wenyanga ongekafakwa zibonelelo. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye lwabalawuli abaphezulu, nceda uchaze iphakeji yakho ekungekatsalwa rhafu kuyo. (Nceda ufake iphetshana elibonisa umvuzo wakho elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba unguMqeshwa omtsha.)
ICANDELO F: UBULUNGU BENGXOWA-MALI YEZONYANGO YANGAPHAMBILI
Nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu kwingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili.
Ncedani niqaphele oku kulandelayo:
Umthetho umisela ukuba awuvumelekanga wena okanye abo baxhomekeke kuwe ukuba babhaliswe kwiingxowa-mali zezonyango ezimbini ngaxeshanye.
Okufuneka ukwenze ukuba ngaba ubulilungu lenye ingxowa-mali yezonyango ngaphambi kokuba ujoyine i-GEMS:
Nceda uqhagamshelane nengxowa-mali yakho yezonyango yangaphambili uze ubacele ukuba bakunike isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu, njengobungqina bobulungu bakho.
Nceda uqaphele into yokuba, ukuba ngaba isiqinisekiso sakho sobulungu asiwuchazi umhla wokuphelelwa kobulungu bakho, asizukukwazi ukusisebenzisa. Ungalibali ukugcwalisa nokuthumela ileta yokuyeka kwakho ebonisa ukuphelelwa kobulungu bakho kwingxowa-mali yezonyango yangaphambili, ukuba ngaba awukakwenzi oku.
Ukuba ngaba awukwazi ukusifumana esi siqinisekiso sobulungu, siza kuyamkela ileta echaza ukuphelelwa kobulungu bakho njengobungqina bokurhoxa kwakho kuyo, ukuba ngaba le leta ibhalwe kwiphepha elineenkcukacha ezisemthethweni zeNgxowa-mali.
Ukuba ngaba ufumanisa ingxaki ekuyekiseni ukutsalwa kwemirhumo yakho emvuzweni wakho yingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili, nceda ucele iCandelo lezabaSebenzi ukuba likurhoxise ngokwalo, okanye ukuba awukwenzi oku, i-GEMS ayizukukwazi ukutsala imali yomrhumo wakho emvuzweni wakho.
Kunyanzelekile ukugcwalisa eli candelo ngokupheleleyo, njengokuba ifomu yesicelo yakho ingasayi kunikwa ngqwalaselane ukuba awuzibhalanga iinkcukacha zebhanki.
Nceda uqinisekise ukuba uyawafunda ngocoselelo la macandelo phambi kokuba utyikitye kwifomu yakho yesicelo.
Ncedani niqaphele: Ifomu yakho yesicelo ayizikuqwalaselwa ukuba ngaba awuyityikityanga.
Ukuba ngaba ukhetha ukujoyina i-Sapphire okanye i-Beryl njengesibonelelo sakho, kufuneka ukuba uqaphele ukuba ezi zibonelelo zihambelana nothotho lwababoneleli bezempilo abakhethiweyo (network). Oku kuthetha ukuba wena kunye nabo baxhomekeke kuwe kufuneka ukuba nisebenzise kuphela abo baboneleli beenkonzo zempilo banezivumelwano kunye noNxibelelwano lwe-GEMS. Ugqirha wakho/ugqirha wakho wamazinyo omsebenzisayo ngoku usenokungabikho kuluhlu loogqirha abangababoneleli boNxibelelwano lwe-GEMS. Ukuba kunjalo oku, kufuneka utsalele umnxeba kwiZiko lemiNxeba le-GEMS kwa-0860 00 4367, ukuze ufumane ugqirha okanye umboneleli wenkonzo yezempilo onokumsebenzisa engingqini yakho.
I-GEMS izimanye namawaka-waka oogqirha, abamazinyo kunye nabanye ababoneleli ngeenkonzo zolondolozo lwempilo ukuze banike amalungu ixwebhu lokubhalisa ababoneleli elenziwe ngobuchule nelenza amalungu abe nokufikelela kubaboneleli. Aba baboneleli bavumile ukungahlawulisi amalungu ngaphezulu kwamaxabiso eNgxowa-mali, nto leyo ethetha ukuba akudingeki ukhuphe mali epokothweni yakho xa uye kubonana "noMhlobo we-GEMS".
I-GEMS ibonelela ngezibonelelo zamayeza ezifo ezondeleyo kuwo onke amalungu. Ukuze ube nelungelo lokusebenzisa amayeza ezifo ezondeleyo, kumele ukuba ubhalise kwinkqubo yamayeza ezifo ezingapheliyo, emva kokuba ufumene imbalelwano ekwazisayo ukuba ulilungu elibhalisweyo le-GEMS.
Amayeza ezifo ezibeka ubomi emngciphekweni, ezifana nesifo seswekile (diabetes);
Amayeza asetyenziswa okoko ukunyanga izigulo ezondeleyo nezikhubazayo awuchaphazelayo kakhulu umsebenzi kunye nomgangatho wempilo yomntu; kunye
Namayeza abiza kakhulu exeshana, aza kuthintela olunye unyango olubiza kakhulu, olufana nokulaliswa esibhedlele.
UKUFAKA ISICELO SAMAYEZA EZIGULO EZONDELEYO
Wakube ubhalisiwe kule nkqubo, amayeza akho agunyazisiweyo aza kuhlawulwa ngokupheleleyo, kodwa oku kuxhomeke ekubeni uwafumana kwikhemesti etyunjiweyo ukuba ibe ngumthumeli wamayeza akho (i-Medipost). Ugqirha wakho woNxibelelwano lwe-GEMS uza kukuncedisa kula malungiselelo.
Iqela lezonyango liza kuthi liziphonononge iinkcukacha zakho, kwaye ukuba ikhona imfuneko liza kuqhagamshelana nogqirha wakho (ngomnxeba okanye limbhalele) ukuze likhethe awona mayeza afanelekileyo kunye na-/okanye awona angabizi kakhulu. Uza kuthunyelelwa i-SMS ngokuqhubekayo malunga nesicelo sakho (ukufunyanwa nokwamkelwa kwaso). Ukuqwalaselwa kwesicelo sakho kuza kuthatha malunga neentsuku ezisixhenxe.
Nceda ukhumbule oku kulandelayo xa ufaka isicelo samayeza ezigulo ezondeleyo:
Kufuneka kugcwaliswe ifomu eyahlukileyo ngelungu ngalinye losapho elidinga amayeza ezigulo ezondeleyo.
Gcina ikopi yefomu yakho egcwalisiweyo ukuze ube nayo kwiirekhodi zakho.
Qhoboshela uthotho lohlolo olwenziweyo oluxhasa isicelo/uphando olukhethekileyo oluqhutyiweyo kunye neengxelo ezithethelelayo (xa kufuneka oku) ukuze kuthintelwe ukulibaziseka kokuqwalaselwa kwesicelo sakho.
Sakube samkelwe isicelo sakho, uza kufumana ileta yogunyaziso edwelisa uluhlu lwamayeza aza kuhlawulelwa sisiBonelelo sakho samaYeza eZifo eZondleleyo. Le leta iza kuchaza ukuba ngawaphi amayeza akuluhlu oluvunyiweyo lwamaxabiso amayeza (Medicine Price List - MPL) kunye nalawo mayeza aza kuba nenxalenye yemali ehlawulwa lilungu. Ayafumaneka amanye amayeza anokusetyenziswa, angazukuba nanxalenye yemali ihlawulelwa lilungu. Nceda uxoxe nogqirha wakho okukhuphela umyalelo wamayeza malunga namanye amayeza anokusetyenziswa, ukuba ngaba ufuna ukuphepha ukuhlawula inxalenye yexabiso lala mayeza. Ukuba ngaba amayeza agunyazisiweyo ohlukile kumayeza ebeceliwe, kuza kufakwa ileta ekucacisayo oku ikhaphe ileta yakho yogunyaziso, ze kuthunyelwe ikopi kugqirha obekukhuphele incwadana yomyalelo wamayeza. Ukuba ngaba isicelo sakho asivunywanga, uza kuthunyelelwa ileta ze kuthunyelwe ikopi nakugqirha wakho obekukhuphele umyalelo wamayeza. Ukuba ngaba kufuneka ezinye iinkcukacha zonyango, isicelo sakho siza kuphinda siqwalaselwe zakube zifunyenwe zonke iinkcukacha kugqirha wakho. Ugqirha wakho angatsalela umnxeba kwa-0860 100 608 xa efuna uncedo.
Izicelo zokutshintsha kwesimo
Ukuthunyelwa kwamayeza
Wakube uyigcwalisile ifomu yesicelo yakho, ungayingenisa ukuze ibhaliswe nangeyiphi na kwezi ndlela zilandelayo:
EMPUMA KOLONI
EMNTLA KOLONI
EMPUMALANGA
EMNTLA NTSHONA
ENTSHONA KOLONI
Emva kokuba iqwalaselwe ifomu yakho yesicelo, uza kufumana i-SMS eqinisekisayo ukuba sifunyenwe isicelo sakho. Uza kuchazelwa ngokufanelekileyo ukuba kufuneka amanye amaxwebhu ukuze kugqityezelwe ukubhaliswa kwesicelo sakho.
Emva kokuba luqukunjelwe ubhaliso lwefomu yakho yesicelo, kuza kuthunyelwa iphakeji yelungu enamakhadi obulungu kunye nesikhokelo esineenkcukacha ezibanzi ngobulungu, kwidilesi yakho yeposi.
<fn>(43200923219 PM) GEMS_APP(XHOSA).txt</fn>
Funda isikhokelo sesicelo ngocoselelo, njengoko siqulethe iinkcukacha ezibalulekileyo, eziza kukunceda ekugcwaliseni ifomu yesicelo ngokuchanekileyo.
Gcwalisa ifomu yesicelo ekwelinye icala lephepha kwaye uqinisekise ukuba uwafakile onke amaxwebhu afanelekileyo nokuba utyikityile apho kufuneka ukuba ufake utyikityo lwakho khona.
Thumela ifomu kunye namaxwebhu ayikhaphayo kwi-GEMs nokuba kungeyiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Kumaziko eengingqi onokuya ngeenyawo kuwo: Khangela kwisikhokelo sesicelo ngeenkcukacha ezithe vetshe.
Isicelo sakho siza kulibaziseka ukuba ngaba awuyiniki onke amaxwebhu afunekayo i-GEMS.
Ukuba ngaba isicelo asikwazanga ukuba singaqwalaselwa, i-GEMS iza kuqhagamshelana nawe kwiintsuku ezili-5 emva kokuba isifumene isicelo sakho.
NCEDA UGCwALISE ONKE AMACANDELO AFANELEKILEYO NGOCOSELELO KwAYE UNIKE ZONKE IINKCUKACHA.
Qinisekisa ukuba usinika onke amaxwebhu ayimfuneko nalawo kufuneka ekhaphe isicelo. Thumela ifomu yesicelo egcwalisiweyo kwi-GEMs nokuba kungeyiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Igama lokuqala (libhalwe ngokupheleleyo)Oonobumba bamagama Itayitile (Mnu., Nksk., Nksz., okanye enye)
okanye
Idilesi yeposi
Idilesi yendlu
Ikhowudi
Ikhowudi
I-imeyile Igama nefani Eloku-1 kwama-6
Nceda ubhekise kwiCandelo B lesikhokelo sesicelo, ukuze uqinisekise ukuba abo bantu unomnqweno wokubatyumba njengabantu abaxhomekeke kuwe bafanelekile ukuba bangatyunjwa kusini na. Asisayi kukwazi ukunika ifomu yakho ingqwalaselane ukuba iinkcukacha zakho zeSazisi azifakwanga. Ngoko ke kunyanzelekile ukuba uligcwalise eli candelo apha kwifomu.
Ifani Igama lokuqala elipheleleyo Isini Umhla wokuzalwa Inombolo yeSazisi okanye yencwadi yokundwendwela Ilizwe e(si) khutshwe kuyo Ubudlelwane Umvuzo osisimiselo (ukuba unawo)
Nceda ukhethe ISIBONELELO ESINYE KUPHELA kuluhlu olungezantsi lweentlobo zezibonelelo uze uphawule ngo-x kwibhokisi efanelekileyo.
Nceda uchaze umhla owaqala ngawo kuMqeshi wakho osebenza kuye ngoku:
Nceda uchaze umhla ongathanda ukujoyina i-GEMS ngawo:
Abafaki-sicelo abaqeshiweyo: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye oluphezulu, nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekatsalwa rhafu. (Faka iphetshana lomvuzo elineenkcukacha zomvuzo elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba ungumqeshwa omtsha.)
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Nceda uchaze umvuzo wakho wenyanga ongekafakwa ezinye iimali.
Umvuzo wenyanga: R
Ingaba ulilungu okanye ungumntu oxhomekeke kwilungu lengxowa-mali yonyango ebhalisiweyo?
Ukuba ngaba ulilungu/ungumntu oxhomekeke kwilungu, nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali yezonyango obukuyo ngaphambili engqina umhla wokugqibela wobulungu (amakhadi obulungu akonelanga). Kumele uqinisekise ukuba ubucimile ubulungu kwingxowa-mali yakho yangaphambili.
Igama lengxowa-mali yezonyango yangaphambili Inombolo yelungu
Imirhumo yenyanga yabaqeshwa abasebenzayo iyatsalwa emivuzweni yabo apho kufanelekileyo.
Amalungu adla umhlala-phantsi, ncedani nikhethe indlela yentlawulo ibenye kwezi zikolu luhlu lungezantsi:
Ukuba ngaba ukhetha ukuhlawula ngekheshi, nceda usebenzise ezi nkcukacha zebhanki zilandelayo xa ufaka umrhumo wakho ebhankini:
Iinkcukacha zokubhankisha: Ziyafuneka ukuze kufakwe iimali ezihlawulwayo zelungu, nokuba kutsalwe iimali ekufuneka zihlawulwe lilungu kwiNgxowa-mali. Asisayi kukwazi ukukubuyisela imali ekufuneka uyifumene ukuba awusinikanga iinkcukacha zebhanki yakho.
Igama lebhanki
Igama lesebe Inombolo yesebe
Njengoko sigunyazisiwe, mna kunye nalowo/abo baxhomekeke kum siyamgunyazisa apha ugqirha kunye no-/okanye umsebenzi wasesibhedlele endinonotshelwa kuso mna/ekunonotshelwa kuso abo baxhomekeke okanye umboneleli wenkonzo yezempilo okanye nawuphi na omnye umntu onolwazi ngempilo yam okanye eyabo baxhomekeke kum ukuba:
Banike i-GEMS kunye no-/umanejala wommeli wayo ohoye ibango, naziphi na iinkcukacha azifunayo lo manejala ukuze alawule ibango lam okanye elo lalowo/labo baxhomekeke kum;
Banike abalawuli bezempilo naziphi na iinkcukacha ezifunekayo zolawulo nezamanani, kungachazwa ukuba zezikabani na, kodwa oku kuxhomekeke ekubeni ziphathwe njengemfihlelo ngamaxesha onke ezi nkcukacha.
Kubalulekile ukuba kunikwe i-GEMS kunye na-/abameli bayo imvume yokuba ibonisane kunye no(o)gqirha, nesibhedlele okanye kunye nawuphi na umboneleli wezempilo ukuze kuqinisekiswe ukuba lifumana olona nonophelo lunoncedo ilungu.
Utyikityo lweLungu eliyiNtloko Umhla
Ndiyavuma ukuba:
E Iziqulatho zale fomu ziyinyani, zichanekile kwaye ziphelele. Ukuba ngaba kukho okuthe akwachazwa okanye iinkcukacha ezibalulekileyo ezingeyonyani, ndiyayiqonda into yokuba ubulungu bam bungacinywa nokuba kungafuneka ukuba ndibuyise imali yeNgxowa-mali, nayo nayiphi na imali ehlawuliweyo ngenxa yokuwasebenzisa ngokungafanelekanga amalungelo okanye izibonelelo zeNgxowa-mali, ebekungafanelekanga ukuba ibe ihlawulwe, kodwa ilungu lisenokubhena ngokweenkqubo zokubhena.
E Ndiyavuma ukuziqhelanisa nemigaqo yale Ngxowa-mali.
E Abo ndibatyumbileyo ukuba baxhamle kwiimali zam, ngaphandle kweqabane lam lasemtshatweni/kweqabane, baxhomekeke ngokupheleleyo okanye kancinci kum, abafumani mvuzo wonyaka ongaphezulu kwesixa sesibonelelo sepenshini karhulumente okanye abaqeshwanga sigxina ngomhla wokutyikitywa kwale fomu.
E Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye nezo zokugula kwam (ezifunyenwe kubanonopheli bezempilo ngemvume yam ecacileyo), ziza kugcinwa ziyimfihlelo.
E Ndiyayiqonda into yokuba impilo yam kunye naleyo yabantu abaxhomekeke kum kunye neenkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo zisenokusetyenziswa kuphando, njengeenkcukacha zamanani, kulawulo lononophelo nasekuqulunqweni kweengxelo, nokuba nakuphi na ukutyeshelwa koku kusenokuba lulwaphulo lobumfihlelo.
E Ndiyaqonda ukuba xa i-GEMS ithe yanomnqweno wokusebenzisa iinkcukacha zam okanye ezabantu abaxhomekeke kum eziyimfihlelo, ngenye indlela ngaphandle kwezi zikhankanyiweyo kwesi sifungo, kufuneka ukuba i-GEMS ifumane enye imvume kum nakubantu abaxhomekeke kum.
E Ndiyaqonda ukuba iinkcukacha zam kunye neenkcukacha zempilo yam azizukusetyenziswa kwimicimbi yoshishino okanye yorhwebo.
E Ndiyayiqonda into yokuba i-GEMS ivumile ukuba abantu abathile bangaphakathi kuyo kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo mabafikelele kwiinkcukacha zamalungu nakwezo ziphathelele kwimpilo yawo.
Kusaqhutyekwa ngasemva kwephepha Igama nefani Elesi-4 kwama-6
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS kunye namaqela angaphandle enezivumelwano nawo baza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/zempilo/zokuxilongwa/zeenkqubo ezinikezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle asetyenziswayo afikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zam, ngenxa yokuba ihambisa kwaye ilawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
E Ndiyayiqonda into yokuba bonke abasebenzi abangaphakathi kwi-GEMS kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
E Ndiyaqonda ukuba i-GEMS iza kuqinisekisa ukuba akhona amanyathelo awoneleyo okhuseleko lweenkcukacha.
E Ndiyaqonda ukuba xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, i-GEMS ithathela kuyo uxanduva loku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula oku, ngokweenkqubo zangaphakathi ze-GEMs.
E Ndiyathembisa ukuba ndiza kuyilandela imigaqo neenkqubo ze-GEMS, baza kwenza njalo nabo baxhomekeke kum.
E Apha ndigunyazisa i-GEMS ngokupheleleyo ukuba iphumeze ukuhlawulwa kwemirhumo yenyanga kwangoko emva komhla wokujoyina.
E andililo ilungu lenye iingxowa-mali yezonyango, ngokunjalo nabo baxhomekeke kum.
E Ndiza kuyazisa iNgxowa-mali ngazo naziphi iinguqu kwisimo sam sempilo okanye kweso sabantu abaxhomekeke kum, njengoko kumiselwe kwimigaqo yeNgxowa-mali, zingadlulanga iintsuku ezingama-30
zokuguquka kwesimo eso.
E Ndiza kuyazisa i-GEMS kwiiyure ezingama-48 ubuncinane phambi kokuba ndilaliselwe ukugula okungangxamisekanga esibhedlele. Ndiyavuma ukuba xa ndithe ndasilela ekukwenzeni oku, kumele ukuba ndihlawule inxalenye yemali yasesibhedlele ngokwam.
E Ndiyavuma ukuba iNgxowa-mali/abameli bayo baza kuhlawula amabango abawabona esemthethweni ngokwemigaqo yeNgxowa-mali.
E Imigaqo iza kusebenza ngalo lonke ixesha, kwaye ndiyayamkela into yokuba iileta, izigidimi zeendaba kunye neencwadana azithathi ndawo yemigaqo yeNgxowa-mali.
E Ndiyavuma ukuba zonke iincoko eziphakathi kwam neNgxowa-mali okanye amaqela ayo agunyazisiweyo ngezivumelwano zingarekhodwa.
Utyikityo lelungu eliyiNtloko Umhla
E Iinkcukacha zelungu nezonyango (ezifunyenwe kubaboneleli bezempilo ngemvume ecacileyo yelungu) ziza kugcinwa njengemfihlelo.
E Iinkcukacha zelungu (ezelungu buqu nezempilo yalo) azizukusetyenziselwa iinkqubo zoshishino zenkampani okanye zithengiswe kurhwebo.
E akhona amanyathelo okukhusela iinkcukacha.
E Iyabanika abantu abathile bangaphakathi kunye namaqela athile enezivumelwano nawo imvume yokufikelela kwiinkcukacha zamalungu engxowa-mali kunye nezempilo yawo.
E INgxowa-mali kunye namaqela enezivumelwano nawo aza kusebenzisa iinkcukacha zonyango/ zempilo/zokuxilongwa/zeenkqubo ezinekezelwe ukuba zisetyenziswe kwezi zinto zilandelayo - ukuqwalaselwa kwefomu yesicelo sobulungu, intlawulo yamabango, ukubalwa kwezibonelelo zamalungu kunye neenkqubo zolawulo lomngcipheko.
E Bonke abasebenzi abangaphakathi kwiNgxowa-mali kunye namaqela angaphandle asetyenziswayo abophelelekile ngenxa yezivumelwano zobumfihlelo zangaphakathi.
E I-GEMS iqinisekile ukuba ingene kwizivumelwano zobumfihlelo nawo onke amaqela angaphandle ewasebenzisayo nafikelelayo kwiinkcukacha zabantu abonyulwe njengabanelungelo lokuxhamla kwiimali zelungu, ngenxa yokuba ehambisa kwaye elawula iinkcukacha, ngenxa yolawulo okanye ngenxa yamalungelo ononophelo ewalawulayo.
E Xa kuthe kwadizwa iinkcukacha eziyimfihlelo, iNgxowa-mali ithathela kuyo uxanduva lwako oku kwaye oku kuza kuthatyathelwa amanyathelo afanelekileyo okukulawula, ngokweenkqubo zangaphakathi zeNgxowa-mali.
Igama nefani Elesi-6 kwama-6
L1458 (XHOSA)
Uyacelwa ukuba ungasithumeli esi sikhokelo xa uthumela ifomu yakho yesicelo egcwalisiweyo.
Nceda uqinisekise ukuba la maxwebhu akhapha isicelo seLungu eliyiNtloko:
Ikopi yesazisi selungu eliyintloko.
Iphetshana lomvuzo elineenkcukacha ezizezona zintsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho.
Iifomu u-M2 no-Z583, ukuba ngaba ungumntu odla umhlala-phantsi kwaye/okanye ungumqeshwa karhulumente.
Ileta yesiqinisekiso senkxaso-mali yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, ukuba ngaba ikhona.
Isiqinisekiso sobulungu sengxowa-mali obulilungu layo ngaphambili, nesichaza umhla wokuphelelwa kobulungu.
Utyikityo lwakho apho kuyimfuneko (amaCandelo H, I no-J).
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZELUNGUKunyanzelekile ukuba kugcwaliswe zonke iinkcukacha kwi-Candelo A, apho kufanelekileyo.
INombolo yakho ye-Persal iyafumaneka kwiphetshana elibonisa iinkcukacha zomvuzo wakho.Abadla umhlala-phantsi: Nceda unikeze inombolo yakho yoMhlala-phantsi ebhalwe kwimbalelwano yakho okanye kwiSiqinisekiso soMhlala-phantsi esiphuma kwiCandelo loLawulo-mali.
UMqeshi/umbutho
Nceda uchaze igama loMqeshi wakho okuqeshileyo ngoku kunye nekhowudi yombutho. Ikhowudi yakho yombutho iyafumaneka kwiphetshana elichaza iinkcukacha zomvuzo wakho, ukuba ngaba ungumqeshwa karhulumente.
ICANDELO B: IINKCUKACHA ZABO BAXHOMEKEKE KUwE
Nceda ugcwalise iinkcukacha zabantu abaxhomekeke kuwe kwiCandelo B le fomu yokufaka isicelo.
Kunyanzelekile ukugcwalisa iinkcukacha zeSazisi sabaxhomekeke kuwe kweli candelo. Asisayi kukwazi ukunika isicelo sakho ingqwalaselane ukuba awusinikanga le nkcukacha.
akukho bantu baxhomekeke kuwe banelungelo lokuba ngamalungu, ngaphandle kwabo badweliswe kule theyibhile ingezantsi. Kufuneka ukuba isicelo sikhatshwe ngala maxwebhu alandelayo ukuba ngaba iLungu eliyiNtloko linqwenela ukubhalisa abantu elibatyumbileyo ukuba baxhamle kwizibonelelo zalo, njengabantu abaxhomekeke kulo:
Iqabane lomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, okanye Qaphela: Ukuba ngaba ngumtshato wesiNtu umtshato wenu, kufuneka ubungqina obufungelweyo belungu, obungqina uxanduva lwalo kwiqabane lalo lomtshato.
INKCAZELO YOMNTU OXHOMEKEKILEYO AMAXwEBHU AFUNEKAYO
owayesakuba liqabane lomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nekopi yoxanduva lwezomthetho lokubonelela ngenkxaso yezonyango ngokwesivumelwano soqhawulo-mtshato.
Iqabane
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nobungqina obufungelweyo bokuxhomekeka kwilungu ngokwasemalini (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu, liqabane kunye nengqina)
Umntwana (ozalwa lilungu buqu, owamkelwe lilungu njengowalo, ongoweqabane lelungu, okanye okhuliswe lilungu) onefani yelungu, oneminyaka engaphantsi kwama-21 ubudala
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo. Qaphela: Ukuba ngaba ifani yomntwana yohlukile kweyelungu, kufuneka ingxelo efungelweyo engqina uxanduva lwelungu emntwaneni nechaza isizathu sokuba kubekho lo mahluko (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu)
Umntwana (ozalwa lilungu buqu, owamkelwe lilungu njengowalo, ongoweqabane lelungu, okanye okhuliswe lilungu) onefani yelungu, oneminyaka engaphezulu kwama-21 ubudala
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kwaye ukuba ngaba umntwana ungumfundi: ubungqina bokuba ubhalisele ukufunda isigxina kwiziko lemfundo-ephakamileyo elivunyiweyo kunyenengxelo efungelweyo eyenziwe lilungu engqina ukuxhomekeka-komntwana ngokwemali kulo
Ukuba ngaba umntwana ukhubazekile ngokwasengqondweni okanye emzimbeni: kufuneka ubungqina bokukhubazeka obuvela kugqirha (ingxelo -yokuhlolwa mayigcwaliswe nguGqirha) kunyenengxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini.-
ukuba ngaba umntwana akangomfundi okanye akakhubazekanga: ingxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini.-Qaphela: Ukuba ngaba ifani yomntwana yohlukile kweyelungu, kufuneka ingxelo efungelweyo engqina uxanduva lwelungu emntwaneni nechaza isizathu sokuba kubekho lo mahluko (ubungqina obufungelweyo kumele ukuba bugcwaliswe lilungu)
Umzali, umzali ngokomtshato, umakhulu/utatomkhulu, okanye umakhulu/utatomkhulu ngokomtshato
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo yelungu engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini kwabo batyunjwe njengabanokuxhamla kwiimali zelungu. Qaphela: umzali ngokomtshato umakhulu/utatomkhulu ngokomtshato, bangabhaliswa kuphela ukuba ngaba iqabane lasemtshatweni libhalisiwe nalo njengomntu onokuxhamla kwiimali zelungu.
Umzukulwana
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini komzukulwana kwilungu. (ingxelo efungelweyo yelungu kumele ukuba igcwaliswe lilungu kunye nomzali ozele umntwana, apho kufanelekileyo)
Umntakwabo/udade welungu
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini komntakwabo/kodade welungu kwilungu. (ingxelo efungelweyo kumele ukuba igcwaliswe lilungu)Qaphela: Ngumntakwabo/udade welungu eliyiNtloko kuphela onokubhaliswa njengomntu otyunjelwe ukuxhamla kwiimali zelungu.
Icandelo lomntu oxhomekekileyo eligcwalisiweyo kwifomu yesicelo, kunye nengxelo efungelweyo engqina ukuxhomekeka ngokwasemalini kwabatshana kwilungu. (ingxelo efungelweyo kumele ukuba igcwaliswe lilungu kunye nomntakwabo/udade welungu, apho kufanelekileyo).Qaphela: Ngabantwana bomntakwabo/bodade welungu eliyiNtloko kuphela abanokubhaliswa njengabantu abatyunjelwe ukuxhamla kwiimali zelungu.
E Kuhlalwulwa amazinga abantu abadala abaxhomekeke kwilungu kubo bonke abantu abaxhomekeke kwilungu abaneminyaka engaphezu kwama-21, ngaphandle kwabantu abaxhomekekileyo abakhubazekileyo (kuhlawulwa amazinga abantwana);
kwabantwana abangabafundi (kuhlawulwa amazinga abantwana bade babe neminyaka engama-27);
Nceda uqaphele ukuba abantu abadala abaxhomekeke kuwe kungafuneka baqwalaselwe minyaka le ukuba ingaba basakulungele na ukuba ngamalungu. Amalungu kufuneka aveze ubungqina minyaka le bokuba eneneni ababonelelwa abangaphezu kweminyaka e-21 ubudala baxhomekeke kubo, ngaphandle kwabo bayimilwelwe.
Iingxelo ezifungelweyo
E Ukuba ngaba kufuneka ungenise ingxelo efungelweyo kumele ukuba uye kwisikhululo samapolisa esikufutshane kuwe okanye uye nakomphi na umntu ogunyazisiweyo ukuba abe ngumkhomishinala ofungisayo ukuze aqinisekise ukuba iinkcukacha ozinika i-GEMs ziyinyani kwaye zichanekile.
Ingxelo kagqirha
E Thatha ifomu "yengxelo yohlolo lukagqirha (yokukhubazeka)" uyise kugqirha ofanelekileyo uze umcele ukuba ayigcwalise. Imali yokubona ugqirha iza kuhlawulwa ngesibonelelo sokutyelela kwagqirga (GP consultation benefit) samalungu abhalisiweyo. Amalungu angabhaliswanga wona kufuneka ukuba azihlawulele ngokwawo indleko yolu tyelelo lakwagqirha.
ICANDELO C: UKUKHETHA ISIBONELELO
E Nceda ukhethe ngocoselelo, njengoko ungazukukwazi ukukutshintsha oko ukukhethileyo enyakeni, ngaphandle kokuba ufumane imvume yeBhodi yabaLawuli.
E Izibonelelo zakho zokugula ungalaliswanga esibhedlele kunye nezinye ezihlanganisiweyo ziza kubalwa ukususela kumhla wokujoyina kwakho ukuba ngaba loo mhla awusinguwo umhla woku-1 kuJanuwari. Oku kuthetha ukuba izibonelelo zakho ziza kubalwa zilungelelane nexesha lobulungu bakho elishiyekileyo kuloo nyaka, ukususela kumhla wakho wokujoyina.
E Uza kuba nako ukusitshintsha isibonelelo osikhethileyo ekupheleni konyaka ngamnye, siqalise ukusebenza ngomhla wokuqala wonyaka olandelayo.
ICANDELO D: UMHLA wOKUJOYINA
Kufuneka uwubhale umhla onqwenela ukujoyina i-GEMS ngawo kwiCandelo D lefomu yesicelo.
Nceda uqaphele oku kulandelayo:
E Umhla wokwamkelwa kwakho umele ukuba ube ngumhla wokuqala enyangeni.
E apho kunokwenzeka, qinisekisa ukuba umhla wokwamkelwa kwakho kwi-GEMs uwulandela ngqo umhla wokuphuma kwakho kwingxowa-mali obukuyo ngaphambili, njengoko ukuba ngaba kuye kwakho ixesha phakathi kobulungu bakho kule Ngxowa-mali intsha naleyo indala, oku kunganegalelo elingelihlanga kwinkxaso-mali yoMqeshi wakho.
E Ukuba ngaba akubhalwanga mhla, umhla wokubhaliswa kwakho uza kuthathwa njengosuku lokuqala lwenyanga elandelayo, ukuze kungadaleki ukuba ube semva ngemirhumo.
E Ukuba ngaba umhla wokujoyina owukhethileyo ubangela ukuba ube semva ngemirhumo, le mirhumo iza kutsalwa emvuzweni wakho okanye kwi-akhawunti yakho yebhanki (apho kufanelekileyo).
E Kubaqeshwa abatsha, umhla wakho wokubhalisa awukwazi ukuba ube ngaphambili kunalowo wokuqeshwa kwakho.
ICANDELO E: UDIDI LwEMIVUZO
Abafaki-zicelo abadla umhlala-phantsi: Ncedani nigcwalise ifomu u-M2 no-Z583 engqina inkxaso-mali yeSebe leCandelo loLawulo-mali. Ukuba ngaba unayo ikopi yeleta yeCandelo loLawulo-mali likaZwelonke, nceda uyiqhoboshele kwifomu yesicelo, njengoko iza kunceda ukuba ihambe lula inkqubo yokubhalisa.
Abafaki-zicelo abaqeshiweyo: Ncedani nichaze umvuzo wenu wenyanga ongekafakwa zibonelelo. Ukuba ngaba ukwinqanaba lolawulo oluphakathi okanye lwabalawuli abaphezulu, nceda uchaze iphakeji yakho ekungekatsalwa rhafu kuyo. (Nceda ufake iphetshana elibonisa umvuzo wakho elilelona litsha okanye ileta yokuqeshwa kwakho ukuba ngaba unguMqeshwa omtsha.)
ICANDELO F: UBULUNGU BENGXOwA-MALI YEZONYANGO YANGAPHAMBILI
Nceda uqhoboshele isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu kwingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili.
Ncedani niqaphele oku kulandelayo:
E Umthetho umisela ukuba awuvumelekanga wena okanye abo baxhomekeke kuwe ukuba babhaliswe kwiingxowa-mali zezonyango ezimbini ngaxeshanye.
Okufuneka ukwenze ukuba ngaba ubulilungu lenye ingxowa-mali yezonyango ngaphambi kokuba ujoyine i-GEMS:
E Nceda uqhagamshelane nengxowa-mali yakho yezonyango yangaphambili uze ubacele ukuba bakunike isiqinisekiso sobulungu esibonisa umhla wokuphelelwa kobulungu, njengobungqina bobulungu bakho.
E Nceda uqaphele into yokuba, ukuba ngaba isiqinisekiso sakho sobulungu asiwuchazi umhla wokuphelelwa kobulungu bakho, asizukukwazi ukusisebenzisa. Ungalibali ukugcwalisa nokuthumela ileta yokuyeka kwakho ebonisa ukuphelelwa kobulungu bakho kwingxowa-mali yezonyango yangaphambili, ukuba ngaba awukakwenzi oku.
E Ukuba ngaba awukwazi ukusifumana esi siqinisekiso sobulungu, siza kuyamkela ileta echaza ukuphelelwa kobulungu bakho njengobungqina bokurhoxa kwakho kuyo, ukuba ngaba le leta ibhalwe kwiphepha elineenkcukacha ezisemthethweni zeNgxowa-mali.
E Ukuba ngaba ufumanisa ingxaki ekuyekiseni ukutsalwa kwemirhumo yakho emvuzweni wakho yingxowa-mali yezonyango yakho yangaphambili, nceda ucele iCandelo lezabaSebenzi ukuba likurhoxise ngokwalo, okanye ukuba awukwenzi oku, i-GEMS ayizukukwazi ukutsala imali yomrhumo wakho emvuzweni wakho.
ICANDELO H: IINKCUKACHA ZEBHANKI ZELUNGU
Kunyanzelekile ukugcwalisa eli candelo ngokupheleleyo, njengokuba ifomu yesicelo yakho ingasayi kunikwa ngqwalaselane ukuba awuzibhalanga iinkcukacha zebhanki.
Nceda uqinisekise ukuba uyawafunda ngocoselelo la macandelo phambi kokuba utyikitye kwifomu yakho yesicelo.
Ncedani niqaphele: Ifomu yakho yesicelo ayizikuqwalaselwa ukuba ngaba awuyityikityanga.
I-GEMS izimanye namawaka-waka oogqirha, abamazinyo kunye nabanye ababoneleli ngeenkonzo zolondolozo lwempilo ukuze banike amalungu ixwebhu lokubhalisa ababoneleli elenziwe ngobuchule nelenza amalungu abe nokufikelela kubaboneleli. Aba baboneleli bavumile ukungahlawulisi amalungu ngaphezulu kwamaxabiso eNgxowa-mali, nto leyo ethetha ukuba akudingeki ukhuphe mali epokothweni yakho xa uye kubonana "noMhlobo we-GEMS".
I-GEMS ibonelela ngezibonelelo zamayeza ezifo ezondeleyo kuwo onke amalungu. Ukuze ube nelungelo lokusebenzisa amayeza ezifo ezondeleyo, kumele ukuba ubhalise kwinkqubo yamayeza ezifo ezingapheliyo, emva kokuba ufumene imbalelwano ekwazisayo ukuba ulilungu elibhalisweyo le-GEMs.
E Amayeza ezifo ezibeka ubomi emngciphekweni, ezifana nesifo seswekile (diabetes);E amayeza asetyenziswa okoko ukunyanga izigulo ezondeleyo nezikhubazayo awuchaphazelayo kakhulu umsebenzi kunye nomgangatho wempilo yomntu; kunyeE Namayeza abiza kakhulu exeshana, aza kuthintela olunye unyango olubiza kakhulu, olufana nokulaliswa esibhedlele.
Iqela lezonyango liza kuthi liziphonononge iinkcukacha zakho, kwaye ukuba ikhona imfuneko liza kuqhagamshelana nogqirha wakho (ngomnxeba okanye limbhalele) ukuze likhethe awona mayeza afanelekileyo kunye na-/okanye awona angabizi kakhulu. Uza kuthunyelelwa i-SMS ngokuqhubekayo malunga nesicelo sakho (ukufunyanwa nokwamkelwa kwaso). Ukuqwalaselwa kwesicelo sakho kuza kuthatha malunga neentsuku ezisixhenxe.
Nceda ukhumbule oku kulandelayo xa ufaka isicelo samayeza ezigulo ezondeleyo:
E Kufuneka kugcwaliswe ifomu eyahlukileyo ngelungu ngalinye losapho elidinga amayeza ezigulo ezondeleyo.E Gcina ikopi yefomu yakho egcwalisiweyo ukuze ube nayo kwiirekhodi zakho.E Qhoboshela uthotho lohlolo olwenziweyo oluxhasa isicelo/uphando olukhethekileyo oluqhutyiweyo kunye neengxelo ezithethelelayo (xa kufuneka oku) ukuze kuthintelwe ukulibaziseka kokuqwalaselwa kwesicelo sakho.
sakube samkelwe isicelo sakho, uza kufumana ileta yogunyaziso edwelisa uluhlu lwamayeza aza kuhlawulelwa sisiBonelelo sakho samaYeza eZifo eZondleleyo. Le leta iza kuchaza ukuba ngawaphi amayeza akuluhlu oluvunyiweyo lwamaxabiso amayeza (Medicine Price List - MPL) kunye nalawo mayeza aza kuba nenxalenye yemali ehlawulwa lilungu. ayafumaneka amanye amayeza anokusetyenziswa, angazukuba nanxalenye yemali 5
ihlawulelwa lilungu. Nceda uxoxe nogqirha wakho okukhuphela umyalelo wamayeza malunga namanye amayeza anokusetyenziswa, ukuba ngaba ufuna ukuphepha ukuhlawula inxalenye yexabiso lala mayeza. Ukuba ngaba amayeza agunyazisiweyo ohlukile kumayeza ebeceliwe, kuza kufakwa ileta ekucacisayo oku ikhaphe ileta yakho yogunyaziso, ze kuthunyelwe ikopi kugqirha obekukhuphele incwadana yomyalelo wamayeza.
Ukuba ngaba isicelo sakho asivunywanga, uza kuthunyelelwa ileta ze kuthunyelwe ikopi nakugqirha wakho obekukhuphele umyalelo wamayeza. Ukuba ngaba kufuneka ezinye iinkcukacha zonyango, isicelo sakho siza kuphinda siqwalaselwe zakube zifunyenwe zonke iinkcukacha kugqirha wakho. Ugqirha wakho angatsalela umnxeba kwa-0860 100 608 xa efuna uncedo.
Izicelo zokutshintsha kwesimo
Ukuthunyelwa kwamayeza
Wakube uyigcwalisile ifomu yesicelo yakho, ungayingenisa ukuze ibhaliswe nangeyiphi na kwezi ndlela zilandelayo:
Emva kokuba iqwalaselwe ifomu yakho yesicelo, uza kufumana i-SMS eqinisekisayo ukuba sifunyenwe isicelo sakho. Uza kuchazelwa ngokufanelekileyo ukuba kufuneka amanye amaxwebhu ukuze kugqityezelwe ukubhaliswa kwesicelo sakho.
Emva kokuba luqukunjelwe ubhaliso lwefomu yakho yesicelo, kuza kuthunyelwa iphakeji yelungu enamakhadi obulungu kunye nesikhokelo esineenkcukacha ezibanzi ngobulungu, kwidilesi yakho yeposi.
IZiko lemiNxeba: 0860 00 4367
<fn>(492010115548 AM) PHR brochure_Xhosa.txt</fn>
Imbali yezicelo zamabango onyango ukuza kuma ngoku
Imbali yonyango, iquka izigulo ezingapheliyo kunye nezinto ezingahambelani nomzimba wakho
Ukulaliswa esibhedlele kunye nembali yeenkqubo zonyango okhe wazenziwa
Ingaba umboneleli wokhathalelo lwempilo angakwazi ukucela iFayili yam yeMpilo yesiGulane?
Ifayili yempilo yesigulane ifunyanwa kuphela lilungu eliyintloko. Lilungelo lakho ukukhetha ukuba ufuna ukuchazela bani na ngolu lwazi.
Iluncedo njani iFayili yeMpilo yesiGulane?
Inganceda ekuphuculeni izinga lokhathalelo lwempilo yakho njengokuba umboneleli wakho weenkonzo zokhathalelo lwempilo ezakuba nalo lonke ulwazi aludingayo.
Ifayili yempilo ikwaqulathe nenkcazelo malunga nezinto ezingavumelani nomzimba wakho, nto leyo eyakuba luncedo ekunciphiseni iimpazamo zonyango.
Akusayi kuphindaphindwa uvavanyo lonyango! Lonke uvavanyo osele ulwenzile luyakubhalwa phantsi, nto leyo eyakwenza izibonelelo zakho zihlale ixeshana.
Indlela yokufikelela kwiFayili yakho yeMpilo yesiGulane
Ukuba ulilungu eliyintloko ungafikelela kwifayili yakho:
Uyakuthi ke ngoko ucelwe ukuba ufake idilesi yakho ye-imeyili ukuba unqwenela ukuthunyelelwa ikopi yayo ngekhompyutha kungenjalo cofa kwiqhosha elithi "Cancel" ukuze ubone ikopi enokushicilelwa.
OKUBALULEKILEYO:
Kumele ube kanti uselilungu le-GEMS ukuze ube nokufumana iziphumo zamva nje.
Ngamalungu ayintloko KUPHELA anokucela olu lwazi.
Amalungu kumele abe ne-PIN yokungena esasebenzayo. Yona ingenziwa kwiwebhusayithi.
Nceda ungathandabuzi ukuqhagamshelana nathi kwa-0860 00 4367 xa ufuna uncedo ngokusebenzisa le nkonzo.
<fn>(527201093223 AM) Xhosa Maternity Programme.txt</fn>
kumanqanaba onke exesha lokuthwala, kokuba ulaliswe esibhedlele nasemva kokubeleka usana lokulaliswa kunye nelasemva kokubeleka. lwakho. Injongo yoku kukuqhubekeka nokukunika ingcebiso kunye nolwazi kwiintsuku zokuqala zobuzali. INkqubo yezoBeleko ikhokelwa ngabongikazi abanamava, ababhalisiweyo nabaneempepha zokubelekisa ngaphezulu.
INZUZO
Incwadi yokuthwala, Ingcebiso ngezibonelelo ezizakuhlawulelwa yi-GEMS xa neentsuku zokuqala zobuzali xa ubhalisa kwiNkqubo ulalisiwe kunye nezinto onokuzikhetha.
Ukufikelela
Ibhegi yezobeleko oyithunyelwayo kwinqanaba lesithathu ukwazi ukuthatha inxaxheba xa kusenziwa izigqibo lokuthwala. ngumbelekisi okanye ngugqirha wakho eziphathelelene Ungena simahla kwiinkonzo zonke ezibonelelwa yiNkqubo nempilo yakho kunye neendlela zokubeleka yezoBeleko. onokuzikhetha.
umntwana wakho.
nenkxaso ngomnxeba xa
Ingcebiso kunye ufumana IsiCwangciso esinikwa soNakekelo ugqirha wakho iingxaki kwezi veki zokuqala zimbalwa zobuzali. ngonyango olufanelekileyo olufunekayo ngeli xa uthwele.
UBHALISO
QAPHELA: Ukuze wonwabele izibonelelo kunyanzelekile ukuba ubhalise kule nkqubo.
IINKCUKACHA Isivumelwano sikaZWELONKE
Kukucebisa ngemiba efana nendlela yokutya, yokwenza imithambo, ngezinto ezincinci ezingakuphathi kakuhle ngeli xa uthwele, ngokubelekela ekhaya, ngokuzinyanga ngokwakho nangokuncancisa.
Ukuba umntwana wakho ulaliswe kwicandelo leemveku nangasiphi na isizathu, umphathi womba wakho uyakuhlola inkqubela yosana lwakho ngokuthi aqhagamshelane nesibhedlele.
Umphathi wemiba uyakubakho ukuze akuxhase wena nosana lwakho de kwenziwe uhlolo lwasemva kokubeleka.
Umphathi wemiba uyakwazi ukukuthumela kwiindawo ezifaneleyo eziquka ababelekisi, oogqirha, izipeshalisti, izibhedlele, amacandelo okubelekisa kunye namaqela enkxaso alapha eMzantsi Afrika.
<fn>(762010101326 AM) 1495 Final Gems Birthing Options_XHOSA.txt</fn>
Ukufumana umntwana kuyakuba sesinye sezehlo ezonwabisayo kodwa ezixinzelelayo ebomini. Kwelinye icala, ulangazelela ukwamkela usana lwakho obukade ululindele emva kweenyanga ezilithoba. Kanti ke kwel-inye icala, uzakube ucinga ngendlela onokuqinisekisa ngayo ukuba iin-guqu ezenzeka emntwaneni wakho ukusuka esibelekweni ukuza ehla-bathini azoyikisi kakhulu.
Ngokwazi izinto onokuzikhetha nangokuya kubaboneleli bakho beenkonzo zezempilo, ungenza isigqibo esikulungeleyo wena nosana lwakho. Impilo yakho kunye nempilo-ntle yakho jikelele, kwakunye ney-osana oluthweleyo, ziyakuba zezona zinto zijongwayo kuludwe lwezinto onokuzikhetha. Qinisekisa ukuba uyayiqonda into ezakwenzeka nokuba yintoni na eluncedo kunye nengeloncedo ngezi zinto uzikhethileyo.
Ukubeleka okuqhelekileyo kuqala ngokuzenzekelayo ukusukela kwiveki yama-37 ukuya kweyama-42 yokuthwala.
Izinto eziluncedo:
Wena nosana lwakho niyakubekwa elisweni ngalo lonke eli xesha lokubeleka kwaye abasebenzi bezempilo abaqeqeshiweyo bayakufumana xa unokuthi uhlangabezane namagingxigingxi.
Ukuhlola okugqithisileyo kungakhokelela kunyango olungeyomfuneko.
Ukubelekela ekhaya
Ukubelekela ekhaya yinto onokuyikhetha ekhuselekileyo, ukuba ukuthwala kwakho kuhlala kuyilento ilindelekileyo, umbelekisi wakho usebenzisa izixhobo zale mihla nezithwalekayo kwaye uyakwazi ukufikelela ekhayeni lakho kwangexesha.
Izinto eziluncedo:
Ukuba uhlangabezana neenzima, uncedo olufumanayo luxhomekeke kumava omongikazi okanye ombelekisi nobulula bokuthumeleka esibhedlele ukuba oku kuba yimfuneko.
Ukubelekela emanzini ekhaya okanye esibhedlele
Oku kukubeleka okuqhelekileyo okwenzelwa emanzini kwaye kungasetyenziswa njengendlela yokupholisa iintlungu ngexesha lokubeleka.
Izinto eziluncedo:
Ungashukuma ngokukhululekileyo emanzini
Kungakho ingozi yokungenwa ziintsholongwane kuwe nakusana.
Usana lubelekwa ngenxeba elenziwa kumazantsi esisu nas-esibelekweni. Lunganceda ubomi bosana nobonina, kodwa iimpembelelo zotyando olukhulu nezeyeza lokulalisa zinga-bangela unina ahlangabezane neenzima.
Utyando oluKhethiweyo lucwangciswa ngeli xa uthwele ngenxa yeenzima zengulo okanye zokubeleka, xa ukubeleka kubonakala kungakhuselekanga elusaneni okanye kunina.
Utyando ngeXesha loNxunguphalo lwenziwa xa kubakho iinzima ngeli xesha ubeleka. Ngamanye amaxesha isidingo sotyando asibonakali de uqalise ukubeleka kwaye abanye oomama abebejonge ukubeleka ngokwesiqhelo kuye kume-le babeleke ngotyando.
Oku kungangenxa yezi zinto zilandelayo:
Ukubeleka kwakho kuqhuba kakubi. Oku kungenzeka ukuba:
Ukutyhala kwezihlunu kubuthathaka,
Usana lukhulu kakhulu, okanye
Isizalo sincinci kakhulu.
Imeko kunye nendlela usana oluhleli ngayo
Ukubetha kwentliziyo yosana, okuyakuhlolwa kumatshini wokukhangela ngeli xesha ubeleka, kungabonisa ukuba usana luyasokola ngeli xa ubeleka.
Ukuba usana lwakho lungahlala esibelekweni ngendlela eyenza intloko ibe ngentla zize iinyawo zibe ngezantsi (uku-xwesa) kwiintsuku zokugqibela zokuthwala, ukubeleka ngo-tyando yeyona ndlela inokukhethwa inengozi encinci.
Ukuthwala abantwana abaninzi (umz. amawele)
Ngamanye amaxesha, ukubeleka ngotyando kuyimfuneko.
Utyando yeyona ndlela yokubeleka ikhethwayo koomama abaneNtsholongwane kaGawulayo. Oku kuthoba amathuba okosulelwa kosana ngunina ngeNtsholongwane kaGawulayo.
Utyando lwangaphambili
Kumaxesha amaninzi, indlela yokubeleka ekhethwayo emva kokubeleka ngotyando ngaphambili kukuphinda ubeleke ngotyando.
Iinzima ezinokubakho kolu tyando
Olu luhlaselo lwesibeleko yintsholongwane olunokuthi lwenzeke kwiintsuku ezine ukuya kwezisixhenxe emva kotyando.
Ukopha
Kuqhelwe ukunyangwa ngeyeza elibangela isibeleko simana sibambana sikhululeke ukuze siphelise ukopha.
Ukuthiwa igazi, utyando, kuze phantsi kwezinye iimeko ezinqabileyo ukukhutshwa kwesibeleko kube yimfuneko.
Kungakho ukonzakala kwesinyi okanye kwamathumbu.
Kufuneka ubhalise kwiNkqubo yezoBeleko ukuze ufikelele kwizibonelelo njengelungu lelinye lala macandelo ezibonelelo ze-GEMS alandelayo.
I-100% yomlinganiselo weNgxowa-mali;
Iquka isibonelelo sobeleko kunxibelelwano lwezibhedlele zabucala ezichongiweyo.
I-100% yomlinganiselo weNgxowa-mali;
Ukulaliswa esibhedlele kusikelwe kuma-R26 680 ngosapho;
Ukubeleka ngotyando ozikhethelayo kuxhomekeke kwimbono yabaphathi miba kunye noluvo logqirha wesibini, kuze
I-100% yomlinganiselo weNgxowa-mali;
<fn>(862010100056 AM) GEMS AR09-10(Member)XHOSA(2).txt</fn>
Isaziso esiya kumaLungu
Ubhaliso luqala ngentsimbi ye-8 kusasa.
I-ajenda yokuqala yale ntlanganiso imi ngolu hlobo:
Ukufumana nokwamkela iingxelo zezemali zonyaka ophele ngowama-31 kuDisemba ka-2009, kuqukwa neeNgxelo zeBhodi yaBaphathiswa kunye neNgxelo evela kubaphicothi-zincwadi beGEMS bangaphandle.
Ukuphinda kuqeshwe uSizweNtsaluba VSP njengomphicothi-zincwadi wangaphandle weencwadi zeNgxowa-mali ngokwemimiselo yomGaqo wama-27.1 wemiGaqo yeGEMS.
Ukuqinisekiswa kweenguqu kwiBhodi yaBaphathiswa:
Kucelwa isihoyo kumaLungu anqwenela ukufaka imiba efuna ukushukuxwa kunye/okanye ukusonjululwa kwi-ajenda yentlanganiso ngemimiselo yemigaqo 28.1.5.1 ukuya ku-28.1.5.6 yeMigaqo yeGEMS, iveziwe apha ngezantsi:
Isisombululo eso esiphakanyisiweyo kumele sifikelele kwiGosa eliyiNtloko kwiintsuku ezingadlulanga kwezili-10 phambi komhla wentlanganiso kawonke-wonke yonyaka.
Isisombululo eso esiphakanyiswayo kumele sikhatshwe yimemo enika inkcazelo nechaza ngokucacileyo ukuba kutheni esi sisombululo siphakanyiswayo kumele sijongiwe kunye nentsusa yesi sisombululo siphakanyiswayo.
Amagama aphakanyiswayo esi sisombululo ekufanele senziwe kufuneka angeniswe.
Akukho sisombululo sophula okanye singquzulana noMthetho, neMiqathango okanye nale migaqo esiya kufakwa kwi-ajenda ukuze siqwalaselwe kwintlanganiso kawonke-wonke yonyaka.
Isigqibo sokuba ingaba umba kumele uqukwe kwi-ajenda yentlanganiso kawonke-wonke yonyaka kusini na siya kwenziwa liGosa eliyiNtloko, elisenokucela isikhokelo kwiBhodi.
Ukuba iGosa eliyiNtloko liphanzile okanye lalile ukufaka umba okanye isisombululo esiphakanyiswayo kwi-ajenda yentlanganiso kawonke-wonke yonyaka, ilungu elo lingacela iGosa eliyiNtloko ukuba linike izizathu zesigqibo salo ngembalelwano, lize emva koko, ukuba oku kuyimfuneko, eli Lungu licele ukuba lo mba kwenziwe isigqibo ngawo kwintlanganiso ekhethekileyo enokubanjwa ngokwemimiselo yomgaqo 28.2.
Ngokomyalelo weBhodi yaBaphathiswa.
b Intlanganiso iye yaphawula ukuba uNksz Vumendlini-Schalk uya kuyihlalela le ntlanganiso ngokwemimiselo yomGaqo 28.1.8 weGEMSkubauSihlalo,uNjingRichardLevinwayeyekuvotololwabiwo-mali loMphathiswaweeNkonzokunyenoLawulo loLuntu kwisikhundla sakhe njengoMlawuli Jikelele weSebe leeNkonzo noLawulo loLuntu.
c USihlalo wentlanganiso uye waqinisekisa ukuba inani lamalungu angama-30 elimiselweyo ukuze intlanganiso iqale, njengoko kumiselwe kumGaqo 28.1.3 weGEMS ingaba kufikelelwe kulo kusini na.
d Intlanganiso iye yazalisekisa konke okufunekayo ukuze iqhubeke nokujongana nemiba ekwi-ajenda, uSihlalo wentlanganiso uye waqinisekisa ukuba isaziso sokubanjwa kweNtlanganiso kaWonke-wonke yoNyaka yesiBini yamalungu eNgxowa-mali kunye ne-ajenda yokuqala, nengxelo yeBhodi yaBaphathiswa, nengxelo ehloliweyo yezemali yonyaka eshunqulelweyo kunye nengxelo yomphicothi-zincwadiziyezathunyelwakumalunguphambikokuphelakwenyangakaMeyika-2009ngokwemimiseloyemiGaqo yeNgxowa-mali.
e USihlalo wentlanganiso uye wamkela entlanganisweni amalungu akhoyo kwakunye naba bantu balandaleyo:
g USihlalo wentlanganiso uye wanika iGosa eliyiNtloko leNgxowa-mali, uGqr Eugene Watson, ithuba lokwenza ingxelo kwintlanganiso malunga nentsebenzo yeNgxowa-mali kwimisebenzi yayo yeli xesha lihlaziywayo. UGqr Watson uye waqhubeka nokunika intlanganiso iindaba eziphambili ngentsebenzo yeNgxowa-mali eyithelekisa necebo elivunyiweyo loka-2008 kunye nezalathiso zoshishino eziphambili kunye nemiba yamvanje eye yazibonakalisa ngeli xesha lihlaziywayo.
Ukwamkelwa kweZisombululo a USihlalo wentlanganiso uye waqinisekisa ukuba izisombululo ezithathu eziphakanyisiweyo neziye zacanjalaliswa phambi kwentlanganisa zezi:
d Intlanganiso iphinde yaphawula ukuba amalungu eNgxowa-mali abechongwe ngamanye amalungu ukuze avowute egameni lawo onke angaBaphathiswa kunye namalungu eqela laBaphathi abaLawula iNgxowa-mali. Aba bantu bachongiweyo baye babonisa kwintlanganiso yeBhodi yaBaphathiswa yangomhla wama-23 kuJuni ka-2009 indlela abanqwenela ukuvotela ngayo isisombululo ngasinye esondlalwe entlanganisweni.
e Emva kokondlalwa nokuxoxwa kwesisombululo ngasinye kwezi zilandelayo, uSihlalo uye wachazela amalungu indlela ezi proksi zichongiweyo eziye zavota ngayo waza wondlala izisombululo ukuze zamkelwe.
Amalungu aphawule ukuba:
Ngokwemimiselo yeefomu zeproksi ezifunyenweyo, amalungu angama-206 avotele ukuba kwamkelwe imiZuzu yeNtlanganiso kaWonke-wonke yoNyaka yesiBini yamalungu eyayibanjwe ngomhla wama-30 kuJuni ka-2008 njengomfanekiso ochanekileyo wentlanganiso, njengokuba ilungu eli-1 liye lanqwenela ukungathathi nxaxheba kuvoto.
iii USihlalo wentlanganiso wazise amalungu akhoyo ukuba ngokwemimiselo yeefomu zeproksi ezifunyenweyo, amalungu angama-205 avotele ukuba iiNgxelo zezeMali zoNyaka zika-2008 zamkelwe, kwaye akukho malungu avotele ukuza zingamkelwa ezi ngxelo zezemali. AmaLungu ama-2 anqwenele ukungathathi nxaxheba kuvoto.
Intlanganiso iphawule ukuba iSizweNtsaluba VSP iqeshwe ukusukela ngomhla woku-1 kuJanuwari ka-2006 yiBhodi yaBaphathiswa yeNgxowa-mali yeXeshana emva kokuba bekulandelwe inkqubo yethenda ka-2005. Le nkampani iye yaphinda yaqeshwa ngamalungu eNgxowa-mali ukuze iphicothe iingxelo zezemali zeNgxowa-mali zexesha eliphela ngowama-31 kuDisemba ka-2007, kwakunye neengxelo zezemali zexesha eliphela ngowama-31 kuDisemba ka-2008 emva kokuba le nkampani ibonise ukuba iyakwazi ukukwenza oku kwaye inesakhono sokuphicotha iingxelo zezemali zeNgxowa-mali ngokwemimiselo yomthetho.
Intlanganiso iye yeva ukuba kuye kwalandelwa inkqubo yethenda evulelekileyo ukuze kuchongwe inkampani yophicotho lweencwadi enokuqeshwa njengabaphicothi-zincwadi bangaphandle beNgxowa-mali yalo nyaka wezemali uphela ngowama-31 kuDisemba ka-2009.
INgxowa-mali iqhubekekile nokukhula ngoka-2009 kwaye nangona iye yakhula kangaka, yanobukhulu obungaka kunye nemingeni eye yavela, kuye kwakho iqela lezinto eziye zanempumelelo engathethekiyo ngoka-2009. IBhodi yaBaphathiswa beGEMS iyazingca ngenkqubela eyenziwe yiNgxowa-mali nangendlela eye yahlangabezana nemingeni evele ngoka-2009 nendlela iimfuno zababonelelwa beGEMS eziyezakhuselwangayomaxeshaonke.
Ubizo, umbono kunye neenkolelo
INgxelo yoBizo
Ukunika bonke abasebenzi beenkonzo zoluntu ithuba elilinganayo lokufikelela kwizibonelelo zonakekelo lwempilo ezifikelelekayo ngokwemalinezipheleleyo.
INgxelo yoMbono
INgxelo yeeNkolelo
Ukugqwesa
Ubulula
Uthungelwano olucacileyo
Ukujongana namalungu
Ukusebenza ngendlela efanayo
Ukuba namacebo
Ukukwazi ukusabela
Ixabiso ngemali yakho
Ubulumko
IZicwangciso zaMacebo
Ukugcina inkqubo yolawulo encomekayo, emiselwe ekuphendulelweni, ekuthobeleni imithetho nakubudlelwano obusebenzayo nabobanezabelo
Ukugcina nokuphucula iinkonzo kunye nolawulo lwemisebenzi yeNgxowa-mali, ngemigangatho yeenkonzo ezigqwesileyo nangeenkonzozamalunguezinentsebenzo
Ukubonisa ukuthi kratya, ukuqokelela imali ekuvimba nokugcina inqanaba lobalo-mali oluncomekayo
Ukugcina nokuphucula iinkonzo zengxowa-mali yenkampani
Ukuhlangabezana nengozi ngaphambi kokuba yenzeke ngokunempumelelo, ngenjongo yokuvala ukuba sesichengeni kweNgxowa-malikwiilahleko.
IBhodi ihlaziye ukumiselwa kweeKomiti ezimiselwe yiBhodi ngo-2009 ngenjongo yokusebenzisa ngokupheleleyo izakhono kunye namava aBaphathiswa kunye namalungu eKomiti azimeleyo. Uhlahlelo lweBhodi lukwajonge nokufaneleka kwemimiselo yokwalathisa iKomitikwazakwafunekaiinguqunjeezingephi.
ABaphathiswa basebenzile kwiiKomiti ngo-2009 njengoko kuxeliwe kumacandelo esi-7 nawes-8 eNgxelo yeBhodi. IBhodi iqinisekise ngoHlahlelo lwayo lweNtsebenzo yeBhodi yaminyaka le ukuba iiKomiti zisebenza kakuhle kwaye iingxelo eziya kwiBhodi zezezinga eliphezulu.
Amalungu eKomiti azimeleyo asebenza kwiiKomiti zeNgxowa-mali zabaPhicothi-zincwadi, zoNcedo neeKomiti zeNgxwaba-ngxwaba bachongwa yiBhodi ukuze basebenze ixesha lokuphatha elingangeminyaka emithathu kwaye ixesha lamanye ala malungu liphelelwe ngelixeshalihlaziywayo.IBhodiiyeyaphindayachongaonkelamaLungueKomitiukubaasebenzeeminyeiminyakaemithathunephelela ngo-2012.
Imimiselo yolawulo lwendlela yokuziphatha esetyenziswa yiNgxowa-mali iye yaphuculwa ngeli xesha ihlaziywayo ngokuthi kuqalwe inkqubo yokuphicotha yaBaphathiswa, yamalungu ekomiti azimeleyo neyabasebenzi. Inkqubo yokuphicotha yinxalenye yemigaqo yolawulo lokuziphatha kweNgxowa-mali ehlanganisa iikomiti zeNgxowa-mali zaBaphathi nezolawulo, iiNkqubo zakwa-Human Resources,i-SupplyChainManagementkunyenesiCwangcisonomGaqo-nkqubowoThintelolobuQhophololo.
Unyulo lwaBaphathiswa abanyulwa ngamaLungu kumele lwenzeke ngebhalothi kwaye ngokwenkqubo emiselwe kwimigaqo.
Umntu okanye iqela elizimeleyo elichongwe yiBhodi kumele ijongane nonyulo lwaBaphathiswa bamaLungu kwaye, emva konyulo, kumele lingenise ingxelo kwiBhodi apho lomntu okanye eli qela lizimeleyo lichazela iBhodi:
Ukuba ingaba banelisekile kusini na ukuba unyulo belukhululekile kwaye lunobulungisa, nokuba beluqhutywe ngokwenkqubo evunywe yiBhodi ngokwale migaqo;
Amagama aBaphathiswa abanyulwa ngamaLungu kunye namagama abantu abaphinde bonyulwa kwiBhodi, kwaye
Kumele bagunyazise ukuba aba bantu banyulwe ngamaLungu, nyani bangabantu abanesidima.
Ukuba iBhodi ithe emva kokujonga le ngxelo ngalo mntu okanye ngeli qela lizimeleyo yaza yaneliseka ukuba unyulo luqhutywe ngokwenkqubo eyalelwe yiBhodi nenkqubo ekhululekileyo nenobulungisa, iGosa eliyiNtloko kumele lazise amaLungu ngembalelwano ngonyulo lwawo kunye nomhla, nexesha kunye nendawo yentlanganiso elandelayo yeBhodi baze babameme ukuba baye kuloo ntlanganiso."
IBhodi ikhuthaza amalungu ayintloko eNgxowa-mali ukuba athathe inxaxheba kwinkqubo yonyulo luka-2010 bekhumbula ukuba iBhodi yaBaphathiswa inoxanduva olubalulekileyo lokujongana nolawulo kunye nemiba yezemali yeNgxowa-mali kwaye bakwenza oko bejongene neemfuno zamalungu. Ngoko ke kubalulekile ukuba amalungu azinikele ekunyuleni aBaphathiswa abanyanisekileyo nabanezakhonokunyenamavaafanelekileyoukwenzaimisebenziyoBuphathiswa.
Impumelelo yeNgxowa-mali ishukuxwe ngokubanzi kwiNgxelo yemiSebenzi yeGosa eliyiNtloko. Kuye kwavela imingeni kunye nomsebenzi omtsha ongakhange ucingelwe ngeli xa bekucwangciswa amacebo oshishino ka-2009 apha phakathi ku-2009. IBhodi yaBaphathiswakunyenaBaphathibayebayisombululalemingeningokungenantandabuzobazabaqinisekisaukubaiNgxowa-mali ihleli ijolise ekufikeleleni kubizo nakumbono weNgxowa-mali ngaphandle kokuthengisa ngeenkolelo zeNgxowa-mali. Eminye yale mingeni nale misebenzi mitsha iquka ukugqithiswa koshishino lweMEDCOR kwiGEMS, ukufakwa konyuso lwemivuzo olubuyiselwe kwixesha elingaphambili kusenzelwa abasebenzi beenkonzo zoluntu noluchaphazela imirhumo yamalungu kunye namatyala awo, kunye nokuphindakujongisisweimigaqoyokulungelaubulungukwiGEMSyiBhodiyeeNgxowa-malizoNyango.
Unyuso-mivuzo lweeNkonzo zoLuntu olubuyiselwe kumhla ongaphambili
Itheybhile yemirhumo yeNgxowa-mali ebhalisiweyo isekelwe kwimivuzo kwaye amalungu ahlawula imirhumo qho ngenyanga ngokwemivuzo yawo yenyanga. Ukunyuswa komvuzo phakathi enyakeni kungabangela ilungu lihlawule imirhumo ephakamileyo kunakuqalanjengokubalisahlelikwicandeloleziboneleloelinyekuba lilungelaukubakwinqwanqwalemivuzoeliphakamileyokunakuqala.
Nangona iNgxowa-mali iye yawalungisa amanqwanqwa emivuzo kumanqwanqwa emirhumo kwakwamsinyane ukusukela ngomhla woku-1 kuJanuwari ka-2009 ukulungiselela unyuso lwemivuzo luka-2009 kwiinkonzo zezoluntu, imivuzo yamalungu eGEMS iye yatshintsha kakhulu kunoko bekulindelwe ngenxa ye-OSD kunye nokulungiswa kwamanqwanqwa emivuzo. IBhodi iye yajonga ukunganeliseki kwamalungu kunye nabo banezabelo ngenxa yoku yaza yajonga ezinye iindlela ezinokusetyenziswa yiNgxowa-mali ukulungiselelaifutheelibilemirhumoesekelwekwimivuzokumalungueGEMSkunyeneenkqubozolawulolwamatyalazeNgxowa-mali.
Umsebenzi wokulungisa amanqwanqwa emivuzo ukuze kuthintelwe ukuchaphazeleka koninzi lwamalungu lunyuso lwemivuzo nokuqinisekisa usasazo lwamanqwanqwa emivuzo ngendlela elinganayo namalungu kwinqwanqwa lomvuzo ngalinye, uyakwenziwa ngo-2010. Kwaye kuyakwenziwe nenguqu kwimigaqo ukuze kuthintelwe ukuqokelelwa kwemali yamatyala ebuyiselwe umva ngenxa yeenguquzemivuzo.
Indlela amalungu asifumanisa singayo
Ukugcina uxanduva lweBhodi kunye nobizo lweNgxowa-mali lokubonelela bonke abasebenzi beenkonzo zoluntu ngamathuba alinganayo okufikelela kwizibonelelo zezempilo ezifikelelekayo ngokwemali nezipheleleyo, kuye kwathathwa amanyathelo okuphucula ukufikelelakunyenokuphuculaindlelaamalunguafumanisangayoiinkonzozethu.
INgxowa-mali iqale inkqubo yokusebenzisa iimvulophu zoshishino zokuphendula kwimiba ephathelelene nothungelwano olufuna impendulokumalungu.
Kuye kwaqalwa inkonzo yokujonga izibonelelo nge-SMS kumacandelo onke ezibonelelo ukwenzela amalungu abe nokuqinisekisa iziboneleloanokuzifumanawonakunyenabaxhomekekekuboababhalisiweyo.
Onke amaziko okunceda amalungu ekungenwayo kuwo aye alungiswa ngaphakathi aza amanye atshintshelwa kwezinye izakhiwo ezitshaneziphucukileyokunakuqala.Kuyekwavulwaizikolokuncedalesibiniekungenwayokulokwiphondongalinyekulungiselelwa ukubakubelulaukubaamalunguafumaneiinkonzongokukhawuleza.
Kuye kwaqalwa iingxelo zemirhumo zekota ukunceda amalungu aqinisekise ukuba imirhumo yawo ihlawulwa ngexesha rhoqo.
Kuye kongezwa amaxesha eenkonzo kumaziko oncedo ngomnxeba nakumaziko ekungenwayo kuwo, kuqukwa neenkonzo zangemiGqibelo.
Umbulelo
ABaphathiswa
IBhodi yaBaphathiswa isebenze ngokulinganayo nangenkuthalo ngeli xesha lihlolwayo. Kuye kwabanjwa iintlanganiso zeBhodi neeKomiti ezingama-33 ziphelele kwaye akukhange kubekho zintlanganiso zimiswayo kweli xesha lihlolwayo ngenxa yokungabikho kwabantu aboneleyo. Iintlanganiso zeBhodi nezeeKomiti ziqhutywe ngendlela enentsebenzo nangendlela elula, zenza iBhodi ibe nakho ukuhlangabezana nemiba yezemali ephakathi kwemida yolawulo lwayo. Ukuzinikela kwaBaphathiswa ngokungagungqiyo kubabonelelwabaleNgxowa-malikuhlelikuluphawulwaleBhodikwayendinqwenelaukubabulelangegalelolabokomnyeunyakaozele impumelelokuleNgxowa-mali.
Amalungu eKomiti aZimeleyo
IGosa eliyiNtloko
IBhodi ikholisekile ziziphumo ezize naBaphathi abaziNkokeli zeNgxowa-mali kunye nabasebenzi abaphantsi kwenkokelo yeGosa eliyiNtloko.
Isicwangciso saMacebo sonyaka siqalisa uxanduva lweBhodi ngokuthi sikhokele imisebenzi yeGosa eliyiNtloko kunye neyaBaphathi, sibonelelo ngolawulo lokulinganisela intsebenzo nokuqinisekisa ukuba ishishini leNgxowa-mali linentsebenzo kwaye lisebenza lula. Ngaphezu koko, isicwangciso saMacebo senza iBhodi ihlaziye zonke inkalo zeshishi leNgxowa-mali kwaye iqinisekise ukuba,njengokubaelishishiniliphethwekakuhle, likwagcinwelikwaziukuzithwala.
NjengeGosa eliyiNtloko, ndiligosa eliphendulayo leNgxwa-mali kwaye luxanduva lwam ukuqinisekisa ukuba izicwangciso zomsebenzi zeNgxowa-mali zilungiselelwe ukwenza isicwangciso saMacebo oshishino esivunywe yiBhodi sibe nentsebenzo kwaye sisebenze lula, kwaye, nangaphezulu, ndiqinisekise ukuba iingxelo ezimiselweyo zokuchaza intsebenzo ngokuthelekisa nezalathisi zentsebenzo ziyenzekarhoqo.
IsiCwangciso saMacebo oShishino sisebenze njengomyalelo wako konke kubaphathi ngonyaka wemali ka-2009. Ngokwale ngcinga, ndingenisa ingxelo ephathelelene nesiCwangciso saMacebo oShishini. Inkcazelo encedisayo malunga nezalathisi zoshishino ezibalulekileyo, neendlela zamvanje kunye namanani anikezelwe kwiNgxelo yeBhodi yaBaphathiswa equlathwe kumaphepha asukela kwelama-23ukuyakwelama-50kulengxelo.
Ukuze sibhengeze kwaye sibeke iGEMS kwimarike njengeNgxowa-mali yezoNyango eGqwesileyo kuwo onke amalungu nakwabo banokuba ngamalungu size sithobe inani labasebenzi abangena-inshorensi ngendlela ebonakalayo kwiiNkonzo zoLuntu
Inkqubo yeNgxowa-mali yolawulo lwenkampani iphuhliswe nangakumbi ngokuqalwa kokuhlola ngaBaphathiswa nangabasebenzi. Injongo yenkqubo yokuphicothakukuqinisekisaukubaaBaphathiswa,amalunguekomitiazimeleyo kunyenabasebenzibakulungeleukubambaizikhundlae-ofisini.Kuyekwaqeshwa umboneleli wokuphicotha ozimeleyo ukuba enze olu Phicotho lufunekayo yaza ingxelo esisiphumo salo yangeniswa kwinkampani yangaphandle eqeshwe njengomphicothi-zincwadiweencwadiwangaphakathiukuze izihlaziye.
IMigaqo yeGEMS ebhalisiweyo iye yenziwa uhlahlelo olupheleleyo ukuze kuqinisekiswe ukuba imigaqo inesihlahla kwaye iyassebenza. Ngolu hlaziyo, imigaqo ecacisa abantu abanokubhaliswa njengabaxhomekeke kumalungu iye yalungiswa ukuqinisekisa ukuba icacile kwaye isetyenziswa ngohlobo olunye. Kuye kwaqalwa nemigaqo emitsha ejoliswe ekuphathweni kakuhle kweNgxowa-mali. Umgcini-zincwadiweeNgxowa-malizoNyangoubhaliselemigaqoilungisiweyoukuzeiqaleukusebenzaukususelangowama-30kuJunika-2009.
UMphathiswa weeNkonzo kunye noLawulo loLuntu uhleli echazelwa ngemo yeNgxowa-mali kwaza kwakho ubudlelwane obuvela macalakunyenaye.
Ukuze senze ukratya, siqokelele intsalela eyaneleyo kuvimba kwaye sigcine izinga lobalo-mali elincomekayo
INgxowa-mali iqokelele imirhumo engange-R8,9 billion yaza yahlawula amabango angange-R7,9 billion, nto leyo eshiye uchatha ongange-R774 million kulo nyaka. Iindleko ezingezizo ezonakekelo lwempilo ziye zalawulwa kakhulu zaza zayi-7.19% yengeniso yemirhumo iphelele. Kuye kwabakho imbuyekezo yotyalo-mali engange-5% ngenxa yokusetyenziswa kwecebo lokutyala leNgxowa-malingokungaqungqiyoemvakokoiNgxowa-maliibenokratyaongange-R263millionemvakokutsalelwakulonyaka.
NeeNkonzo zoLawulo lwesiFo sikaGawulayo kubabonelelwa bawo onke amacandelo ezibonelelo eGEMS abhalisiweyo.
Umsebenzi wokufumanisa amanye amalungiselelo okubuyiswa kwemali uqaliswe ngokwenziwa kweprojekthi yovavanyo phakathi kweNgxowa-mali kunye neKZN Specialist Network. Injongo yeprojekthi yovavanyo kukufumanisa nokulinganisela ukuthobeka kweendleko zonakekelo lwempilo okunokuthi kubekho ngenxa yephulo lentsebenziswano elinokwenziwa yiNgxowa-mali kunye nonxibelelwano lwababoneleli bonakekelo lwempilo. Bekuthethwe nazo nezibhedlele ngezinye iindlela zokuhlawulela amalungiselelo okubuyiselaimaliyenkonzo.
Ukugcina nokuphucula iinkonzo zenkampani zengxowa-mali
Ukucwangciselaukuvalwakwezikhewuzemisebenziebalulekileyokuyekwanikwaingqalelongelixeshalihlolwayokwazakwaphuhliswa isicwangciso sokuvalwa kwezikhewu zemisebenzi ebalulekileyo kusenzelwa iGosa eliyiNtloko, saza savunywa yiBhodi. Yonke imigaqo-nkquboyeGEMSefunekayoyokuvalwakwezikhewuzemisebenziebalulekileyongokuikhonakwayeiyasetyenziswa.
UmGaqo-nkqubo weNgxowa-mali woLawulo lweNgozi uye waphinda wahlaziywa ukuze uquke izalathiso ezichanekileyo zeNgxelo ka-KingIIImayelananoLawulolweeNkampani.
Imingeni kunye nemiba yokuthobela imithetho
Umlinganiselo wanyanga le wokuphumelela kwamalungu ekusebenziseni inkonzo yabaHlobo beGEMS usahleli ngaphantsi kwe-50%. Kuye kwathathwa amanyathelo awohlukileyo ngaBaphathi ukuze babone lo mlinganiselo wempumelelo usiba ngcono, kuqukwa nokuhanjiswa koluncwadi lwendlela yokusebenzisa le nkonzo kumalungu. Ngokuqaliswa nokuqhubekeka kokuhanjiswa kwemiyalezo ngokuphindaphindeneyo,kulindelekeukubaumlinganiselowempumelelouyakuphucukaekuhambenikwexesha.
Bringing health within your reach yokuba ngaphezu kwe-20% yamalungu kweli candelo adla umhlalaphantsi (aphindaphindwe kathathu kunomlinganiselo oqhelekileyo wabadla umhlalaphantsi kule Ngxowa-mali iphela). Ixabiso kunye nobuninzi bamabango budlulile kuqikelelo, kumalungu e-Onyx amatsha namadala. Koko izibonelelo kunye nemirhumo ziye zalungiswa ngo-2008 kusenzelwa u-2009 ukuze kuphuculwe ukwenziwa kwamabango kwaye kuxandiswe iintlobo zamalungu kweli candelo. UMgcini-zincwadi usivumile isicwangciso soshishino seli candelo ukuzesikwaziukuzithwalakungekudalakwayekunikwaneengxeloezicwangcisiweyo.Okubalulekileyo,icandelo le-Onyxliyelabhaliswa njengecandelolezibonelelolika-2010emvakokungeniswakwesicwangcisososhishinosika-2010.
Isishwankathelo kunye nomqukumbelo
Imibulelo
KuSihlalo, kwiBhodi yaBaphathiswa nakwiiKomiti
Amalungu eeKomiti ezizimeleyo abenegalelo lezakhono zawo ezixabisekileyo apha enyakeni kwaye ndinqwenela ukubulela lamagcisa ngokuzinikelakwawokubabonelelwabeGEMS.
KubaBoneleli ngeeNkonzo
KuMphathiswa weeNkonzo noLawulo loLuntu
Ndinqwenela ukwenza umbulelo ongazenzisiyo kuMphathiswa ngokwenza le Ngxowa-mali ukuba iqhube kakuhle nangokuyixhasa kwimicimbiyayonakwiinkqubozayo.
KwiBhodi yeeNgxowa-mali zoNyango
Kusapho lwam
Inombolo yobhaliso: 1598
INKCAZELO YENGXOWA-MALI YONYANGO
Imimiselo yobhaliso
Ngo-2009 bekunikezelwa kumalungu ngamacandelo ezibonelelo amahlanu, njengoko kuyalelwe kwimiGaqo yeNgxowa-mali ebhalisiweyo, abizwa ngokuba:
Isicwangciso semali eselugcinweni
Uxanduva lwesicwangciso sokugcina imali lumele imirhumo yesicwangciso semali eselugcinweni eyile nxalenye idipozithwayo yesivumelwano se-inshorensi esiphakathi kwamalungu neNgxowa-mali, itsalwe amabango ahlawulwe yiNgxowa-mali kuxanduva lwemali eselugcinweni egameni lamalungu ayo. Le mali eyidipozithi yahlulahluliwe, kuba iNgxowa-mali iyakwazi ukulinganisela le mali yedipozithi ecaleni kwaye imigaqo-nkqubo yayo yobalo-mali ayilindelanga ukuba ingxowa-mali yamkele onke amatyala kunye namalungelo avela kule mali yedipozithi. Inxalenye ye-inshorensi yemirhumo yamalungu yanyanga le yamkelwa ngokwemimiselo ye-IFRS 4.
Unakekelo olulawulwayo kunye namalungiselelo okugqithisela ingozi
ULAWULO NOKUPHATHA
IBhodi yaBaphathiswa ese-ofisini kulo nyaka uhlaziywayo
Idilesi ye-ofisi neyeposi yeGosa eliyiNtloko
Umlawuli weNgxowa-mali yoNyango waphakathi enyakeni, idilesi ye-ofisi neyeposi
Iinkcukacha zabo nazi:
Idilesi ye-ofisi yoMphicothi-zincwadi weencwadi kunye neyeposi
Imisebenzi yotyalo-mali yeNgxowa-mali iyibeka esichengeni seentlobo-ntlobo zeengozi zezemali, kuqukwa nefuthe lemilinganiselo yenzala. Inkqubo yeNgxowa-mali yolawulo lwengozi iphelele ijolise kukungabinazigqibo kweemarike zemali kwaye ikhangela indlela yokuthoba ifuthe elinokuba libi kwintsebenzo yezemali yotyalo-mali lweNgxowa-mali ukuze ifezekise uxanduva lwayo kumalungu.
Ulawulolwengozikunyenezigqibozotyalo-malizenziwangaBaphathibeNgxowa-maliphantsikwezikhokelokunyenemigaqo-nkqubo evunyweyiBhodiyaBaphathiswa.ABaphathiabaPhezulubabonelelangeenkoleloezibhaliweyozolawulolwengoziluphela,kwakunye nemigaqo-nkqubo ebhaliweyo malunga neenkalo ezithile njengengozi yemilinganiselo yenzala, ingozi yetyala, ukusetyenziswa kwezixhobo zezemali ezisuselwe kwezinye nokutyala imali eseleyo.
UHLAHLELO LWEMISEBENZI YELI XESHA LIPHENDULELWAYO
Izitathistikhi zoshishino olubalulekileyo kunye nemida yentsebenzo ivezwa kweli candelo leNgxelo yeBhodi ukubonisa indlela ishishini leNgxowa-mali elikhule ngayo, indlela iinkonzo ezinikezelwe ngayo kunye nendlela ishishini eliqhube ngayo ngeli xesha.
Ukukhula kobulungu ngo-2009 kubangele iNgxowa-mali yongeze amalungu amatsha angama-109,000 kulo nyaka. Ukwanda kobulungu kubangele ukwanda kwinani leminxeba yamabango afunyenweyo, ahlolwa aza ahlawulwa. Ngokupheleleyo, iNgxowa-mali iye yahlawula amabango angaphezu kwezigidi ezingama-47 ngo-2009 (xa kuthelekiswa namabango azizigidi ezingama-32 ngo-2008).
Inani labaBonele
Oogqirha bamehlo 1,082 1,106 1,130 1,130 1,144 1,152 1,160 1,138 1,160 1,220 1,220 1,234
Oogqirha bamazinyo 1,073 1,083 1,103 1,117 1,121 1,125 1,132 1,137 1,132 1,134 1,134 1,137
Izibhedlele 250 251 268 270 270 270 270 270 270 270 271 276
Okwenzekayo kumaLungu
Icandelo le-Emerald liselelona candelo lezibonelelo likhulu (i-76.6% yamalungu ayintloko) njengokuba i-Beryl iselelona candelo lezibonelelo lincinci apha kwiNgxowa-mali (i-2.8% yamalungu ayintloko). Icandelo le-Sapphire lelona libonise eyona pesenti inkulu yokonyuka kukhulu ngelungu ngenyanga xa ithelekiswa namanye. Eli candelo libonise owona mlinganiselo wokukhula kwiinyanga ezintlanu ezilandelelanayo ukuya kutsho ngoDisemba, lingqinisisa impumelelo yephulo leNgxowa-mali lokubhengezela abantu abathile kwezi nyanga zichaphazelekayo.
Ngo-2009 ulinganiselo lwabantwana abaxhomekekileyo xa luthelekiswa namalungu ayintloko kwiGEMS lunyukile kancinci ukusuka kwi-1.20 ukuya kwi-1.28, njengokuba ulinganiselo lwabantu abadala abaxhomekekileyo lwehlile ukusuka ku-0.54 ukuya ku-0.53. INgxowa-mali ibonise unyuko kumyinge wobukhulu bosapho njengesiphumo sezi zinto zingentla.
Okwenzeke kumabango
Ukuhlawulwa kwamabango kumele inxalenye enkulu yomsebenzi owenziwe yiGEMS.
Kukonke, amabango angaphandle kwesibhedlele bengaphezulu kakhulu kunoko bekulindelwe, ukutsho oko, bengaphezulu nge-18.77% kunoko bekulindelwe. Zonke iindleko zamabango angaphandle kwesibhedlele ngaphandle kweezikeni ze-ultrasound zokuthwala, bengaphezulu kunolwabiwo-mali. Iindindi zamabango ezibe neyona yantlukwano yepesenti inkulu kunolwabiwo-mali ibizezamazinyo ezikhethekileyo, iNtsholongwane/isiFo sikaGawulayo kunye nokubelekela ekhaya. Kodwa, ngaphandle kweNtsholongwane/kwesiFo sikaGawulayo, xa kuthethwa iyantlukwano ibikho kulwabiwo-mali yezi ndidi zamabango ibingekho kangako.
Xa kuthethwa, eyona yantlukwano inkulu kunolwabiwo-mali lwamabango angaphandle kwesibhedlele ngoogqirha abakhethekileyo bangaphandle kwesibhedlele, amayeza ezigulo ezifutshane nawokuzinyanga, iNtsholongwane/isiFo sikaGawulayo kunye nezamazinyo ezikhethekileyo. La mabango ibingawo abangela iyantlukwano ebikho kumabango angaphandle kwesibhedlele ngo-2009.
Ulawulo lwengozi yempilo
Ukonyuka kweendleko ngobom xa ulaliswe esibhedlele nge-16% kumayelana nokonyuka kweentlawulo zesiqhelo kunye neenguqu kwixesha elihlalwayo esibhedlele njengoko kuboniswe kwigrafu apha ngezantsi.
Ukunyuswa kwamaxabiso e-SEP ne-NHRPL okuqalwe phakathi kulo nyaka bekuphakamile kunoko bekucingelwe kulwabiwo-mali luka-2009 kunye nokufakwa kwamaxabiso, nto leyo ethobe ulinganiselo lwemali ekuvimba nge-0,89%;
Iyantlukwano yokuxubana kwamalungu ngecandelo iye yangaphezu kunoko bekulindelwe, iintlobo zabantu kunye nabaxhomekeke kubo;
Inkcitho kwizinto ezingezizo ezempilo iye yangaphezulu kunoko bekulindelekile;
Inkcitho kumabango iye yangaphezulu kunoko bekulindelekile nge-7%; kwaza
Ukuguga kwamalungu kwaye kucaca.
Intshukumo koovimba iboniswe kwiiNgxelo zeeNguqu eziMalini nakooVimba. Khange kubekho ntshukumo ingaqhelekanga ekucaciseka ukuba aBaphathiswa bafuna iboniswe amalungu eNgxowa-mali.
Amaqela abaqeshi ahlawula emva kwexesha
Ngokwemimiselo yomGaqo 13.2 wemiGaqo yeNgxowa-mali yeGEMS neCandelo 26 le-Medical Scheme's Act imirhumo yamalungu kufunekaingeneqhongenyangangemaliesemvanehlawulekangaphambikosukulwesithathuenyangeninganye.Kwelixeshalihlaziywayo, amanye amaqela abaqeshi ahlawule imirhumo egameni lamalungu awo emva kosuku lwesithathu enyangeni. Abaphathi beNgxowa-mali baye bathetha nala maqela abaqeshi kuthethwa ngawo ukufumanisa izizathu zokuhlawula imirhumo emva kwexesha nokugxininisa ifuthe lalo mkhuba kumalungu eNgxowa-mali. UMphicothi-zincwadi Jikelele uye wachazelwa ngala maqela abaqeshi ahlawula emva kwexesha.
Ukusekelwa kwezibalo kunye nentshukumo yemali ebekelwe amabango angekahlawulwa kuiboniswe kwiNqaku 8 leengxelo zezemali zonyaka. Khange kubekho ntshukumo ingaqhelekanga ekucaciseka ukuba aBaphathiswa bafuna iboniswe amalungu eNgxowa-mali.
UTYALO-MALI KUBAQESHI ABATHATHA INXAXEHEBA BAMALUNGU ALE NGXOWA-MALI YONYANGO
INgxowa-mali ayinatyalo-mali kubaqeshi abathatha inxaxheba kule Ngxowa-mali.
IKOMITI YABAPHICOTHI-ZINCWADI
IKomitiyaBaphicothi-zincwadi iyalelweyiBhodiyaBaphathiswangemimiseloyesalathisoebhaliweyo(i-AuditCommitteeCharter)ngamalungu ayo, ngamagunya ayo nangemisebenzi yayo. Le Komiti inamalungu amathandathu, isibini sawo ngamalungu eBhodi yaBaphathiswa. Uninzi lwamalungu, kuqukwa nosiHlalo, abangamaGosa eNgxowa-mali okanye nabaphi na kubaboneleli bayo. Ilungu elinye elizimeleyo lalingumphathiswa ngaphambili.
IKomiti iye yahlangana amatyeli amathandathu ngo-2009, ngale ndlela ilandelayo:
IGosa eliyiNtloko, uMlawuli: ezeMali zeNgxowa-mali, umPhathi wezeMali woMlawuli, aBaphicothi-zincwadi bangaPhakathi beNgxowa-mali kunye naBaphicothi-zincwadi bangaPhandle babakho xa bemenyiwe kwiintlanganiso zeKomiti kwaye bayakwazi ukufikelela kuSihlalo weKomiti yaBaphicothi-zincwadi.
Ngokwemimiselo yamagatya e-Act, umsebenzi ophambili weKomiti yaBaphicothi-zincwadi kukuncedisa iBhodi yaBaphathiswa ekwenzeni imisebenzi yayo emayelana nemigaqo-nkqubo yobalo-mali lweNgxowa-mali, iinkqubo zolawulo zangaphakathi kunye neengxelo zezemali kunye nezithethe zokulawula iingozi. IKomiti yaBaphicothi-zincwadi iyenzile imisebenzi yayo ngokwemimiselo ye-Audit Committee Charter ka-2009. Abaphicothi-zincwadi bangaPhandle naBaphicothi-zincwadi bangaPhakathi bafaka ingxelo ngokusesikweni kwiKomiti ngemiba ebalulekileyo efunyanisiweyo evela kwimisebenzi yokuhlolwa kweencwadi.
EZINYE IIKOMITI ZEBHODI YABAPHATHISWA
IiKomiti ezidweliswe apha ngezantsi ziyalelwe yiBhodi yaBaphathiswa ngokwemimiselo yesalathiso esibhaliweyo ngamalungu azo, amagunya azo kunye nemisebenzi yazo. Ezi Komiti zihlangana kanye ngekota ubuncinane kwaye njengokuba kubonisiwa kwisicwangciso sonyaka esivunywayo ngonyaka ngamnye. Iintlanganiso zeKomiti zihanjwa ngaBaphathiswa, aBaphathi beNgxowa-mali kunye namanye amagcisa angengomalungu ezi Komiti, aza njengabacebesi. Iitheybhile kumaphepha 49 no-50 zibonisa ukuhanjwa kweentlanganiso zeeKomiti ezahlukileyo.
IKomiti yemiSebenzi
Uxanduva oluphambili lweKomiti kukunceda iBhodi yaBaphathiswa ekuqinisekiseni ukuphathwa kweNgxowa-mali kakuhle ngokubonelela ngokujonga, ukuphicotha kunye nokuhlaziya iinkalo zonke zoshishino kunye nemisebenzi yeNgxowa-mali. Ukwenza oku, iKomiti incedisa iBhodi yaBaphathiswa ekuqinisekiseni ukuba kukho unaniselwano olungenamagingxiginxi phakathi kwababoneleli abohlukileyo ukuze kufezekiswe iinjongo zemisebenzi yeNgxowa-mali. IKomiti ikwanceda iBhodi ekuqinisekiseni ukukhula kobulungu beNgxowa-mali nokujongwa kakuhle kwemiba yamalungu ngokujonga imisebenzi yothungelwano neyokubhengeza.
IKomiti ihlangane:
IKomiti yokwenza uBuntu
Uxanduva oluphambili lwale Komiti kukuphicotha, yenze isigqibo ize inike ingxelo ngokuvunywa kweentlawulo zobuntu kumalungu eNgxowa-mali. IKomiti iyalelwe ukuba ivume iintlawulo ezibonisa ubuntu kuphela xa imeko kunye nokunganikezelwa konyango kusongela ubom bomntu; unyango luyakukhokelela ekuphuculweni kwezinga lobom lomceli-ncedo; unyango lufanelekile ngokwezonyango kwaye lusekelwe kwizikhokelo nemigaqo yezonyango esekelwe kubungqina neyamkelekileyo kumazwe ngamazwe; okanye umceli-ncedo ubonisile ukuba akanakukwazi ukufikelela kunyango nangayiphi na indlela.
Apreli 2009
Meyi 2009
Agasti 2009
-17 Novemba 2009
IKomiti yoLawulo, yeNgozi nabo baneZabelo
IKomiti iyalelwe yiBhodi yaBaphathiswa ukuze iqinisekise ngolawulo lwenkampani olukhuselekileyo ngokuthi ijonge, iphicothe kwaye ihlaziye zonke iinkalo zamacebo oshishino, zolawulo kunye nokuthotyelwa komthetho lushishino leNgxowa-mali. Uxanduva lwale Komiti luquka ukuqinisekisa ukuthotyelwa komthetho we-Medical Schemes Act kunye nemiGaqo yayo; imithetho yokupeyithenta kunye noweempawu zorhwebo; nayiphi na eminye imithetho ephathelelene neshishini leNgxowa-mali. IKomiti ikwayalelwe ukuba iqinisekise ulawulo lwengozi olusebenzayo kunye nolawulo lwabanesabelo olusebenzayo. IKomiti ihlangane:
Uxanduva oluphambili lwale Komiti kukuzijongela ngokuzimeleyo nokuhlalela iingxwabangxwaba ezithunyelwa liGosa eliyiNtloko kwiKomiti yeeNgxwabangxwaba ukuze yenze isigwebo inike ingcebiso kwiBhodi yaBaphathiswa ngendlela yokuhlangabezana neengxwabangxwaba jikelele. IKomiti yeeNgxwabangxwaba iye yahlangana:
<fn>(87200915111 PM) isiXhosa.txt</fn>
Umyalezo ovela kwiGosa eliyiNtloko
Emva kweenyanga ezili-18 lixesha lokuba sithi enkosi!
INkqubo yokuBeleka ye-GEMS - Ukwenza ukuba ukukhulelwa kube lula kakhulu
Iintsuku zokuhlolwa kwempilo ze-GEMS - Ukuzisa impilo engcono ngqo kuwe
Sithumelele iinkcukacha ze-ID yakho
Ukuvuselelwa kwekontraki yengqesho: Qiniseka ukuba ukugcwaliswa kwamaphepha kwenziwe!
Iinyanga ezintathu ungahlawuli: Indawo esengozini kwiibhenefithi
Xela aboni kubuqhetseba
Sesiphakathi ku-2009 kwaye siphakathi ebusika. Njengoko iintsuku zisiba mfutshane kwaye zisiya zibanda, sinethemba lokuzisa ukufudumala nokukhululeka kuwe ngohlelo lwethu lwesibini lwe-2009.
I-Facets entsha ifumene usabelo olonwabisayo oluvela kumalungu kwaye siyathemba ukuba uzakulufumanisa lunomdla, linomtsalane kwaye luluncedo olu hlelo.
Amabali obomi ayinyani
Xa umntu ecinga ukuba imisebenzi ye-GEMS ijolise ngokupheleleyo ekugcineni amalungu ethu angaphezulu kwama-350 000 onwabile kwaye esempilweni, kuyamangalisa ukuba kunqabe kangakanani na ukwabelana ngamabali ayinyani - kaninzi aneziphelo ezonwabisayo - zamalungu ethu. Elinye ibali elinjalo, lelikaMzimasi Ngqelu kunye nokuba wabuyiswa njani na kukhuko lokufa, elisanda kufika kutsha nje kwii-ofisi zethu. Saye sachukumiseka sonke ziimpembelelo i-GEMS eye yanazo kubomi bukaMzimasi. Andizikulenza ukuba lingabi namdla ibali ngokubalisa yonke into apha; kodwa ukuba utyhila kwiphepha elilandelayo ungalifunda eli bali likhuthazayo.
Kolu hlelo sikwaveza olwethu ukhuphiswano lwamalungu, i-Sisonke, evuselelwe ngamava kaMzimasi. Siyakukhuthaza ukuba ungenele olu khuphiswano kuba singathanda ukwazi ukuba i-GEMS ibuchukumise njani na ubomi bakho.
Nangona siphakathi ku-2009, sele sazise iinkonzo ezintsha zamalungu. Kolu hlelo uzakufunda ngokungaphaya malunga neNkqubo yokuBeleka yethu ekhethekileyo, eyasekwa ngowo-1 Meyi 2009 kwaye ebonelela amalungu akhulelweyo ngenkxaso, imfundo kunye namacebo kwibakala ngalinye lokukhulelwa kwawo kunye nangexesha elisemva kokuba ebelekile.
Siseke iintsuku zokuhlolwa kwempilo ze-GEMS, ezizisa iinkonzo zokuhlolwa kwempilo kuwe emsebenzini wakho. Enye inkonzo entsha eveziweyo kolu hlelo kukuKhangela iiBhenefithi nge-SMS (SMS Benefit Lookup) yethu, leyo amalungu akhuthazwayo ukuba ayisebenzise. Kuphela nje ekufuneka ukwenze kukumisela ukuba zeziphi iibhenefithi onazo phambi kokuba wenze ibango kwaye uthumela i-SMS kwiSikim sakho esigqwesileyo, kwaye siyakubuyela kuwe kwimizuzwana nje engephi kunye nalo lonke ulwazi olufunayo!
Nganye kwezi nkonzo zintsha ichazwe ngokweenkcukacha ngokungaphaya kweli phetshana - ngoko ke qiniseka ukuba ufunda konke malunga nayo. Ekulungiseni lo myalezo ndizamile, njengoko ndihlala ndisenza, ukubonisa amalungu ethu ukuba i- GEMS iqhuba ngokungadinwayo ukulandela ukugqwesa. Ubulungu buyaqhuba bukhula kwaye amalungu ethu athathwa kwaye ephathwa njengabantu abafanelwe zezona nkonzo zokusebenza zigqwesileyo.
Ubomi buka Mnu. Mzimasi Ngqelu's baye batshintsha ngokupheleleyo ukusukela kolo suku lubi awaphantse wasweleka ngalo kwingozi embi yemoto. Kodwa uNgqelu, uSekela Mlawuli: kwezoNxibelelwano, kwiSebe lamaShishini kaRhulumente, olilungu le-GEMS, akalikhumbulanga olo suku ukudlula ngexesha kutsha nje afumene ngalo ibhili yezonyango yokugqibela eposini.
Waye watshintshelwa kwiziko lokubuyisela kwimo yesiqhelo abonzakeleyo e- Kensington, e-Johannesburg, apho wafumana unyango lokuziqhelanisa nokusebenzisa amalungu omzimba kunye nohlolo lwengqondo. NgoJanuwari
Sinebhongo lokuvakalisa ukuba abaxhamli ngoku banofikelelo kwiNkqubo yokuBeleka ye-GEMS entsha. Inkqubo yaphunyezwa ngomhla woku-1 Meyi 2009 kwaye ibonelela abaxhamli abakhulelweyo ngenkxaso, imfundo kunye namacebo kuwo onke amabakala okukhulelwa kwabo kunye nangexesha elisemva kokubeleka.
Isebenza njani inkqubo?
Le nkqubo yonganyelwe ngabaphathi abasebenza ngayo, abangabongikazi ababhalisiweyo abanamava abaneziqinsekiso ezongezelelweyo zokubelekisa. Bayakukunceda ngenkqubo yokubhalisa kwaye kunokuqhagamshelwana nabo ngalo naliphi na ibakala lokukhulelwa kwakho ngoncedo kunye nolwazi.
Abaxhamli bafumana uyilo lokhathalelo lobuqu oluchaza iinkonzo zokubeleka ezivunywe yi-GEMS.
Unofikelelo kulwazi lwempilo oluya kukunceda ukuba wenze isigqibo ngempilo yakho kunye nokhetho lokubeleka nogqirha okanye umbelekisi wakho.
Icebo kunye nenkxaso yomnxeba iyafumaneka ukuba ngaba uhlangabezana neengxaki ngexa leeveki ezimbalwa lokuba ngumzali.
Nceda qaphela: Inkqubo isimahla kumalungu kwaye iibhenefithi eziqhelekileyo zokukhulelwa zisekhona. Inkqubo inika amalungu iibhenefithi ezininzi kodwa ke ayingeni endaweni yecebo elilungileyo lezonyango kunye nokhathalelo olufunyanwa ngamalungu koogqirha bawo.
Ndiyibhalisela njani inkqubo?
Ingaba uzikhangela kaninzi kanganani ungxamile iibhenefithi zakho? Siyazi ukuba oku kuhlala kungxamisekile kwaye sisebenzise iingqondo zethu ukufumana isisombululo.
Isebenza njani?
Ukuba ngaba umyalezo wakho we-SMS awuphumelelanga, uyakufumana impendulo evela kwa-GEMS ecacisayo ukuba kutheni. Ungayilungisa ke impazamo uze uthumele i-SMS entsha ukuze ufumane ulwazi olufunayo. Ngayo nayiphi na imibuzo, nceda uqhagamshelane neZiko eliTsalelwa iminxeba le-GEMS ku-0860 00 4367.
I-GEMS iphuhlise iinkonzo zokuhluzela impilo kumasebe, eqale ngomhla woku-1 Meyi 2009. Amalungu aza kuxhamla kweli thuba lifikelelekayo ukuze ahluzelwe iingozi ezikhoyo kunye nezinokubakhona zempilo ngobugcisa emisebenzini yabo. Injongo yethu kukwenza ukuba amalungu abe nako ukubona iingozi zempilo kusekwangoko ukuze ukuqhubela phambili kwesifo kuthintelwe okanye kuncitshiswe.
Abasebenzi bakarhulumente okwangoku abangengawo amalungu e-GEMS nabo bayakuba nako ukusebenzisa le nkonzo ikhethekileyo.
Kwenzeka ntoni ngosuku lokuhluzelwa ukuphila?
Ekumenyweni lisebe lakho, amagcisa okhathalelo lwempilo e-GEMS ayakumisela indawo yokuvavanyelwa impilo kwisebe lakho. Bonke abasebenzi abakwindawo baya kuba nako ukuza ngokuzithandela kuhluzo lwempilo usuku lonke.
Amagcisa okhathalelo lwempilo aya kubakhona ukuze axoxe ngembali yakho yempilo kwaye enze iimvavanyo zohluzo lonyango. Iziphumo zeemvavanyo kunye nembali ziyakuxoxwa kubantu ngabanye kwaye kuyakunikwa icebo lokuba manyathelo mani na angamanye amawathathwe.
Ngosuku lokuhluzelwa impilo lwe-GEMS, abasebenzi akufunekanga ukuba babeke iindawo ngabanye ngabanye, kuba abasebenzi bezempilo bayakube bebalindele kwindawo leyo. Kufuneka nje ngokulula beze! Ukuphululwa kwentloko nentamo nako kuyakwenziwa kubo bonke abasebenzi ngolo suku njengento eyongezelelekileyo kwisikim sakho sezonyango esigqwesileyo.
Bonke abasebenzi abathabathe inxaxheba kuhluzo lwempilo bayakufumana ulwazi olumalunga neengozi kwimpilo yabo yobuqu kunye namanyathelo ekufuneka athathwe ukuthintela okanye ukunciphisa iingxaki zempilo.
Zeziphi iimvavanyo zempilo eziya kwenziwa?
Uxinzelelo lwegazi.
Iswekile nekholesteroli yegazi (kufuneka ukuhlatywa kanye emnweni koku).
Ubunzima nobude, nesikhombisi sobunzima bomzimba.
Umjikelo wesinqe.
Ukucetyiswa nokunikwa ulwazi ngolo suku
Kwisigaba sesibini soluhlu lwethu lwe-WEB SMART sikuxelela ngokungaphaya ngecandelo elisanda kwaziswa ukuPhila Kwam (My Wellness) le-website ye-GEMS, elikunika lonke ulwazi ngempilo kunye namacebo owafunayo. Unofikelelo kumanqaku anika ulwazi lokuphila kunye nethala leencwadi lonyango elibanzi leempawu, iimeko, iinkqubo namayeza. Fumana isihloko osikhethayo ngokusebenzisa indlela elula yokukhangela. IZiko loNcedo lokuQala linika icebo lokuba ungawathatha njani na amanyathelo akhawulezayo xa kusenzeka ingxakeko yezonyango. Ungade ufunde nokubona iimpawu zesifo sentliziyo nokuba ulusebenzisa njani na uncedo lokuqala.
Cofa kweli qhosha faka ukuze ungene kwi-"ndawo yam yokuPhila", enika ufikelelo kwi: - Zihloko zokuphila - Ithala leencwadi elibanzi - IZiko loNcedo lokuQala
Ezi komiti zezi:
IKomiti yeMisebenzi INceda i-BOT ekuqinisekiseni imisebenzi eyoneleyo yeSikim, efana nokuqokelelwa kwemirhumo, ukuhlawulwa kwamabango kunye nokulawula iirekhodi zamalungu. Le komiti ikwanceda i-BOT ngopapasho kunye nonxibelelwano lwayo.
Ikomiti yeSisa Ex Gratia Ihlola, yenze izigqibo kwaye inike ingxelo ngokuvunywa kweentlawulo zesisa,
Committee njengokuhlawulwa kwamabango amalungu apho iibhenefithi eziqhelekileyo zingafumanekiyo khona. Indlela engqongqo esetyenziswayo iyasetyenziswa xa ikomiti idibana ngenyanga kwaye ithathela ingqalelo iintlawulo zesisa.
IKomiti yoLawulo, imiNgcipheko Iqinisekisa ukuba ulawulo olululo lwequmrhu luyasetyenziswa kwimicimbi nabaNtu abanomdla yeSikim, ngokuqinisekisa ukuba isikim asophuli nawuphi na umthetho ochaphazela imisebenzi yaso. Kufuneka iqinisekise kwakhona ukuba imingcipheko kushishino lweSikim iyachongwa kwaye ilawulwe ngokufanelekileyo kunye nokuba umdla wabo bonke abo banomdla ukhuselwe ngokufanelekileyo.
Ikomiti yeeMbambanoNgokuzimeleyo ithethela ingqalelo kwaye ichophele nayiphi na imbambano enokuziswa kuyo liGosa eliyiNtloko ukuba igwetyelwe.
Ukuba ikontraki yakho yengqesho yeyexeshana, isisigxina okanye iyandiswa kwinkonzo karhulumente kubalulekile ukuba umsebenzi wokugcwaliswa kwamaphepha ekufuneka wenziwe uyenziwa xa ikontraki yakho ivuselelwa kunye nokuba ifakiwe kwinkqubo yabahlawulwayo.Ukuba oku akwenzeki, umvuzo wakho ngeke uhlawulwe kwaye i-GEMS ngeke ibe nako ukuqokelela imirhumo yakho yesikim sonyango. Oku kunokukhokelela ekunqunyanyisweni kweebhenefithi kunye nokwaliwa kwamabango akho eendleko zakho zonyango.
Landela la manyathelo angasezantsi ukuxela ubuqhetseba:
Cofa u-0800 21 2202 (ngaphandle kwentlawulo).
Ungahlala ungaziwa. Nika iinkcukacha ezipheleleyo zesehlo kulowo uphendula umnxeba. Iinkcukacha ezinjalo zinokuquka: ubani, intoni, njani, phi, nini kunye nexabiso elibandakanyekayo.
Ukuba ngaba iyavuselelwa ikontraki yakho, kufuneka ufumane ukuqinisekiswa kwicandelo lakho le-HR lokuba uluhlu lwabahlawulwayo luhlaziyiwe ukuze ubulungu bakho be-GEMS buqhube ngaphandle kokuphazamiseka.
Ixesha lawo onke la manyathelo libalulekile kwaye kufuneka uthethe nommeli we- GEMS ukuba ngaba unabo nabuphi na ubunzima.
I-GEMS iqokelela imirhumo yesikim sonyango ngenyanga ngokuba itsalwe kumvuzo wakho, oko okwenziwa kuluhlu lwentlawulo lomqeshi (kwiimeko ezininzi i-Persal).
Ukuba ngaba imirhumo yakho yenyanga ayihlawulwanga igqitywe (njengokuba ube semva), i-GEMS inokusiqokelela isixa osemva ngaso ngokutsalwa komvuzo ngeletroniki. Utsalo luyaziphumela ngokuzenzekelayo ngaphandle kokuba wena wenze nantoni na. Koko, msinyane nje ukuba ingahlawulwa ngaphezu kweenyanga ezintathu imirhumo yakho, ngeke sibe sakwazi ukuyitsala ngeletroniki, kuba uluhlu lokuhlawula alusakuvumeli oku.
KHUMBULA: Ukuba ngaba imirhumo yakho ayihlawulwanga ngokupheleleyo inokukhokelela ekunqunyanyisweni kweebhenefithi zakho kwaye oku kunokwenza ukuba amabango akho aliwe.
Ukuba ngaba uya kuzo nakweziphi na iingcali ezithabatha inxaxheba kwiprojekithi yolingo, ziyakukuxelela ngokuthabatha kwazo inxaxheba phambi kokuba zinike ukhathalelo lonyango kuwe nakubaxhamli bakho.
<fn>05092012151004.txt</fn>
Ziinkosi Ezihloniphekileyo,
Manene nani Manenekazi,
Mandibhotise kulo lonke ibandla. Ndilibulela elithuba nembeko endithe ndanikwa lona ngabaququzeleli balo mcimbi wokuvuyisana noLutsha xa sikhumbula umhla ka-1976 ongenakuze ulitywalwe kwimbali yelizwe. Ingakumbi, Mphathi-Theko, ndiziva ndinemivuyo xa ndibona ukuba lo mcimbi wokuvuyisana no Lutsha luye lwaququzelelwa ziinkosi zethu zomthonyama zibambisene neNkulumbuso Yephondo kwicandelo lwezemidlalo, inkcubeko namasiko.
Ewe, namhlanje, uLutsha lwethu alusanyanzelekanga ukuba luzenze amadini ngokuncama ubomi balo ngenxa yomzabalazo, njengoo Hector Peterson, Ashley Kriel, namanye amagorha alula aphulukana nobomi babo. Kodwa, namhlanje, uLutsha lwethu, ingakumbi olo luhlala apha emaphandleni nasezifama, lunyanzelekile ukuba luncame ubutsha balo ngenxa yeenzima abathi bahlangane nazo kula maxesha esikuwo.
Namhlanje sibona umlisela nomthinjane okhokela amakhaya ngenxa yokuphulukana nabazali ngesifo sikagawulayo. Sibona ulutsha olungafundiyo ngenxa yentsokolo. Sibona ulutsha oluzizigwinta ngenxa yokungalawuleki. Sibona ulutsha olugcwalise ezitratweni ngenxa yokungabikho kweenkonzo neendawo ezi zizo zokuzonwabisa (recreational facilities) kwiindawo abahlala kuzo.
Kodwa, Ziinkosi zam, mandiyithethe into yokuba, onke lamalinge kaRhulumente ayakuhamba ahambe afe ukuba, thina sisonke apha sizintlu ngezintlu (inter-sectoral/inter-departmental/civil society) zasekuhlaleni, asiwaxhasi lamalinge. Njengabazali, silindele lukhulu ebantwaneni bethu. Ikumkani, iinkosi, nezibonda zethu nazo zilindele lukhulu kumlisela nomthinjana wasekhaya. Kodwa, le minqweno esiyilangazelelayo kuLutsha lwethu kufuneka ikwakhawulelwe sithi njengeenkokheli zomthonyama, njengabasebenzi bakaRhulumente, najengabazali.
Njengokuba bensenditshilo kwasekuqaleni, Mawethu, into yokuba ndiye ndanemincili ndakufumanisa into yokuba lomnyadala woLutsha uye waququzelelwa ngokubambisana phakathi kweenkokheli zomthonyama neNkulumbuso Yephondo kwicandelo lwezemidlalo, inkcubeko namasiko. Olu bambiswano kufuneke siluthakazele kanye, kuba, ngoku sisonke apha singamangqina empucuko yoMgaqo-Siseko wase Mzantsi Afrika omtsha, apho iinkokheli zethu zomthonyama zinikwa isithozelo, imbeko, inkxabiso, nengqwalaselo kwindima ebalulekileyo abathe bayidlala nabasayidlalayo kunangoku njengabameli neenkokheli zasekuhlaleni.
Kodwa, Mphathi-Theko, imincili yam ayiyo le iphatyazisiweyo, okanye leyo ingenasihlahla, kuba siyayazi sisonke silapha, ukuba lomnyadala wanamhlanje woLutsha lwenzeka kanye ngexesha apho umlisela nomthinjane wase Mzantsi Afrika uswele ingqesho, ugulayo, usokolayo nokufumana imfundo ephakamileyo. Loo nto yenze into yokuba uLutsha lwethu lungabina mdla kwizinto ezifana nezimidlalo, inkcubeko, amasiko nezithethe.
Iinkokheli zethu zomthonyama zineendima enkulu ezithi zinokuyidlala ekubuyiseni kolutsha lwethu. Ukubuyiswa kolutsha ayikoku qaphela nje ukuba amasiko ayenziwa ngabantu abatsha. Koko, kubaluleke nangakumbi into yokuba iinkokheli zethu zomthonyama zibambisane nangakumbi no Rhulumente kumalinge akhe okuphuhlisa nkuphucula impilo ngokubanzi yolutsha lwethu.
Umzekelo, isiko lolwaluko alilo siko apho inkwenkwe iba yindoda nje kuphela. Lisiko elithi linokusetyenziswa kubambiswano namalinge kaRhulumente empilo, enkcubeko, nophuhliso lomlisela wethu. Kumele kubekho injongo efanayo okhokela u-Rhulumente kunye neenkokheli zethu zemveli ekuphuhliseni ulutsha loMzantsi Afrika. Ndicinga ngowona ndoqo ofanele ukujongisiswa lo, kuba ngumceli-ngeni ofuna iingqondo ezikrele-krele ukuza kusombulula umbuzo othi: ingaba singabafundisa njani abantwana bethu ukugcina imveli yabo kumaxesha angonyamelwe lutshintsho?
Lo mbuzo, Mphathi-Theko, xa ndizakuhlala phantsi, ucela umngeni kwiinkokheli zomthonyama, kubazali, naku Rhulumente wethu ngokubanzi, apho wonke ubani kufuneke eqondile ukuba, ukuzimasa amasiko nezithethe ayikokuvuselela nokukhumbula amandulo nje kuphela, koko sisixhobo esinothi sisisetyenziswe ekuvuseleleni uLutsha lwethu kule mihla yangoku.
Ndiyabulela, Mphathi-Theko.
<fn>07060416151009.txt</fn>
Isishwankathelo Isebe Lamashishini Oluntu, Ivoti 30 Intetho Kamphathiswa U-Alec Erwin Kwingqungquthela Yesizwe
AmaShishini aPhantsi kukaRhulumente State Owned Enterprises SOE anefuthe abaluleke gqitha kwimpumelelo yokuphuhliswa kwakhe nawuphi na urhulumente. Ukuntsonkotha namandla oqoqosho lwehlabathi lonke, amandla eemarike, nokuntinga kweendlela zokutyala imali ehlabathini lonke kucela umngeni kuwo onke amazwe njengoko etyhalela phambili enenjongo echuliweyo yokuphuhlisa uqoqosho. Nathi ke sigqibe kwelokuba sisebenzise ubunini bukarhulumente kwimimandla yezoqoqosho ephambili ukuqinisekisa injongo echuliweyo nezinzileyo.
I-SOE kufuneka ibe sengqiqweni ngokwezimali ize izinze ukuze kuququzelelwe ubuncwane kwiimarike ezinkulu zesizwe nezehlabathi lonke. Nangona isizwe sisenokubek' umnwe kwi-SOE ekuqaleni nakwezinye iimeko ezichaziweyo eziya kuthi ke zikwazi ukwandiswa ngokusuka kubugcisa bazo bezemali nakwiimarike eziphambili. Oku kufuna ukuba izimali zingahexi nobuchule bokubambisana kunye nemali yabucala.
Ukusebenza kakuhle kweenkqubo zokusebenza yenye into ebalulekileyo kwi-SOE. Ukusebenza kakuhle kweenkqubo zokusebenza kufuna isakhono sokulawula, senkqubo yabasebenzi nezobugcisa ekumgangatho omnye noqheliselo olusemagqabini. Xa ezi zinto zihamba kunye i-SOE inganefuthe elimandla kuqoqosho ngokutyalwa kwemali, iinkqubo zabasebenzi kunye nophando neenkqubo zophuhliso.
Kuba uRhulumente enqwenela ukukhuthaza inzuzo ngedayimani eMzantsi Afrika, iAlexkor sisixhobo sokwenza oku. Kodwa ke, ineendima ezimbini emele izidlale kwaye zombini zibalulekile ngenxa yezizathu zophuhliso. Eyokuqala kwezi kukuba yona njengesixhobo sezoqoqosho iquke i-Richtersveld Community kuphuliso lwayo lulodwa. Eyesibini yinjongo entsha kodwa ethi yona inxulunyaniswe nenjongo nto leyo eza kuzama iindlela zokuqoqoshwa kwamathafa edayimani eNamaqualand. Kodwa ke, ukuthingaza okujikeleze amabango omhlaba kubeka i-Alexkor kwingxingongo ezimalini nakwindlela yokusebenza. Ngoku lixesha lokuba kucac' icala kungenjalo kuya kunyanzeleka ukuba sibulale eminye yemisebenzi size sichithe iiasethi ezingengondoqo kwezoqoqosho.
Kuye kwamiselwa i-Infraco ukuze kuqinisekiswe ukuba siphuhlisa intsika yonxibelelwano ebalulekileyo. Asisakwazi ukukhuphisana nolwazi lomhlaba wonke lwezoqoqosho ngendlela ebiza kancinane, ethembekileyo kunye nefumaneka ngokuthe gabalala. Kukho amashishini engesinawo kuqoqosho lwethu kodwa ke awekho kuba sineendleko ezinabileyo angenakukwazi ukuzisingatha. Ukukhula koqoqosho lwaseMzantsi Afrika kugangatha ndawonye ngenxa yeendleko ezinabileyo ezigqagqeneyo nezixhomileyo.
Xa kuthethwa ngekamva, uDenel uza kuqhuba ukumiselwa kwamacandelo ezemveliso aza kuba ngoonozala bobugcisa bokuvelisa obuthe vetshe nolwazi olubanzi kwicala lezokuvelisa.
Umdla wezizwe ngezizwe uqhubeka ukhula kwaye apha ekuhlaleni uSASOL uye wathi thupha elokuba uqhuba iingxoxo nePBMR kwizicelo eziliqela ezitshis' ebunzi. Kuye kwenziwa inkqubela encomekayo ekuvisisaniseni iplani yenkqubo kaEskom PWR kunye neeplani zethu zeGeneration IV. Oku kuza kwandisa ukuba ubugcisa obubalulekileyo buziswe ekuhlaleni nto leyo eza kuvumela ukuba uMzantsi Afrika ukhuphisane uze ubambisane kweli xesha lamandla enyukliya litsha.
Amehlo onke ngoku aza kujolisa kwiimfuno zezimali nokwakhiwa ngokutsha kwecebo lokuguqulwa kukaSAA, loo nto eza kwenza uSAA azimele ngokwakhe exhomekeke kwingeniso yakhe. Ukuhlahlwa kwendlela enza ngayo izinto kuza kufuneka kona kwenziwe. Oku kuya kuquka ukwenza lula indlela eyakhiwe ngayo inkampani, kufakwe amahlakani kuze kuchithwe imisebenzi engengondoqo. Sekulungiselelwe indlela yokubonisana nemibutho yabasebenzi.
Nangona le nkampani ine-30% yonke kwimveliso yezinto ezisarhwayo, sithetha nje ivela malunga ne-2,5% kwifuthe loqoqosho lolu shishino, kwaye abantu abaqeshwe yiyo bayi-3.5%. Ngoko ke ikhabhinethi ilamkele elokuba inxalenye esaseleyo kaSafcol, iKomatiland Forests, ifanele itshatyalaliswe.
Ngowe-2006/07 iBhodi yabaLawuli yamkele iplani yokutyalwa kwemali eyi-R64,5 yewaka lezigidi yeminyaka emihlanu. Le plani yemiyaka emihlanu yokuqhutywa kwezinto iye yaphononongwa kwakhona ngowe-2007/08 kwaye imalunga ne-R78 yewaka lezigidi. Olu tyalo mali lwalujoliswe ekulondolozeni iinkqubo zokusebenza ezikhulayo ngokuthi kukhuliswe isikhono kwintsimbi yethu nemizila yamalahle, kuphuculwe ukwakhiwa kweziseko iindawo ekukhweliswa kuzo nokuphucula imibhobho esuka eThekwini isiya eRhawutini.
Sisebenza nale Bhodi sixakeke ngoku kukuqulunkqa ubuqabane kwindlela eliza kusebenza ngayo izibuko elitsha leekhonteyina elakhiwayo ngoku sithethayo kwizibuko laseNgqura kwaye siza kukhupha isaziso esineenkcukacha ngakumbi ngako oku kungekudala.
IIPROJEKTHI ZOKUBAMBISANA
Imibhobho enodaka esuka ePhalaborwa iyahlolwa sithetha nje.
IProjekthi yaseAfrika iza kukhangela amathuba aphambili kweli lizwekazi apho i-SOE eMzantsi Afrika inganceda inkqubo yophuhliso.
<fn>08022215151001.txt</fn>
Intetho ngoBume beSizwe eka Mongameli woMzantsi Afrika, uThabo Mbeki: Ukuhlala Ndawonye kwePalamente
Februwari 2008
uSihlalo weBhunga laMaphondo eSizwe;
Oyintloko yethu kwezoBulungisa obekekileyo kunye namalungu eJaji zelizwe Jikelele;
Iintloko Zeenkonzo zethu Zokhuseleko;
iRhuluneli yeBhanki enguVimba;
Iinkulumbuso ezikhethekileyo kunye neZithethi zaMaphondo ethu;
uSihlalo wendlu yeSizwe yenkokheli zomthonyama kunye neenkokheli zethu zomthonyama ezibekekileyo;
Iintloko zamalungu karhulumente ezixhasa idemokrasi yethu yomgaqo-nkqubo;
Abaphathi-Jikelele kunye nezinye iinkokheli zeenkonzo zoluntu;
Abahlekazi, Abameli-Sizwe kunye nooSomakhonkco;
Iindwendwe ezikhethekileyo, izizalwane namaqabane;
Bantu boMzantsi Afrika:
Ndivumeleni kulomcimbi ongamphambi kokugqibela koKuhlala Ndawonye kwePalamente yesithathu kwingxoxo-mpikiswano yonyaka ngobume besizwe sethu, ukunqwenelela wonke Amalungu Abekekileyo ePalamente uNyaka oMtsha wovuyo nemveliso.
Ndiqinisekile ukuba u2008 uzakuba ngomnye unyaka ongasoze ulityalwe kwidemokrasi yethu, njengokuba sonke sisebenza kunye siqaphela umbilini wolangazelelo wabantu bethu ukufikelela impilo ebhetele kubo bonke. Nditsho oku ngoba, ngokuqekelela kwethu, akuqhelekanga ukuba isizwe sibizelwe ekupheleleni komsipha ngamnye womzimba waso opheleleyo ukufikelela iphupho. Kwaye lonto ngumyalelo ongunyazisiweyo othe imbali ithe yawunyakathisa kuthi Namhlanje.
Zonke ezindwendwe zibekekileyo, ezimele inkumbulo kunye nethemba, zisikhumbuza ngubukho bazo ukuba okwethu ngumsebenzi kukhuphiswano lokubaleka ugqatso lothathelwano eliqhubeka ngokuzalwa ngokutsha ukuze iphupho lempilo ebhetele kubo bonke lifezakale kubemi bonke boMzantsi Afrika. Ngenene, bamele umbhiyozo womoya ongenakoyiswa wabantu bethu, nokuphosa uxanduva kuthi sonke ukuziphatha ngeendlela ezingena kungcatsha okanye zidanise iinjongo zabantu.
Sesizawuqalisa unyaka ogcweleyo nowokugqibela wemali ngoku nowesithathu kwipalamente yedemokrasi norhulumente kamsinyane emveni koko siphinde sibambe kamsinyane uNyulo leSizwe sethu. uRhulumente uphinde wahlolisisa ibanga esele silihambile malunga nokufezekisa umyalelo osawunikwa ngabantu ngo-2004.
Ndonwabile ukuba ndithi senze lukhulu ukufezekisa izibophelelo esizenzileyo ebantwini ngo-2004. Nokuba kunjalo, kungalindelekanga, kuyabonakala ukuba sisenomsebenzi osashekileyo okumele siwenze kwelinqaku.
Njengokuba sisondele ekupheleni kwexesha lomyalelo wethu, uRhulumente uthathe isigqibo sokwazisa uluhlu leeNcam eZiphambili apho azawuthi akhangele kulo ngokukhethekileyo, ukusebenzisa ezi zinto njenge ndlela ekhawulezayo ephambili ukukhawulezisa inkqubela phambili ngokujongene nokuphumelela iinjongo esiziyalelwe ngabantu ukuba sizilandele.
Ngoovuyo, leNtetho yoBume beSizwe indinike ithuba lokunika ingxelo iPalamente kunye neSizwe kwiiNcam zethu eziPhambili ezinga-24 ezo, aMalungu aBekekileyo angazifumana kwiwebsayithi kaRhulumente phakathi kweveki ezayo.
Ukwaziswa kweeNcam eziPhambili kuchaza ukuba wonke amacandelo amathathu karhulumente, isizwe, amaphondo nasekhaya, kumanqanaba okuphatha okuphezulu balawuli, enza isifungo esiqatha ukuba sizakusebenzisa ithuba elifutshane elingaphambi kwethu ukuqhubeka ngokongeza Amandla okubheka phambili ekujongeni eyona njongo ebaluleke-ngokuphelelyo yempilo ebhetele ebantwini bethu bonke.
Indlela yethu epheleleyo yokuphatha yenza isibophelelo sokuba kwixesha eliphambi kwethu, izakwenza okusemandleni ukumelana nokubalulekileyo kakhulu - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga! Sithetha ngoKwenza izinto ngokuNgaqhelekanga hayi ngokuchaza iinguqu kwimigaqo-nkqubo yethu esele imiselelwe kodwa malunga nokukhawulezisa, ukufezekisa okusebenzayo nokunefuthe kulemigaqo-nkqubo kunye neenkqubo, ukuze impilo zabantu bethu siguqukele ukubeni bhetele, ngokukhawuleza kuna kade.
Ukuqinisekisa ukuba oku kuyenzeka, sithathe amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba uQingqo-mali loNyaka, uMphathiswa wezeMali uzawunika ingxelo ekupheleni kwalenyanga esenza ulwabiwo olufanelekileyo ukusinika iindlela zokufezekisa iiNcam eziPhambili. Iindidi eziphambili zeencam eziphambili zezi:
ukukhawulezisa okuphambili kokukhulisa uqoqosho lethu nophuhliso;
ukukhawulezisa iindlela yokwakha amaziko okusebenza sidinga ukufikelela iinjongo zethu zoqoqosho noluntu;
ukuphuhlisa indlela esebenzayo yokungenelela kwethu okujoliswe kuQoqosho Lwesibini, nokuncothula ubuhlwempu;
ukuphucula igalelo leenkqubo zethu ngokujongana nendawo ebalulekileyo yemfundo noqeqesho;
ukukhawulezisa ukungenelela kwethu ekuphumeleleni injongo yempilo kubo bonke;
ukuhlaziya indlela yobulungisa yokulwa nobukrelemqa ukomeleza ukuchasa kwethu ubundlobongela;
siphinde siqhubeke ngokomeleza oomatshini bakarhulumente ukuqinisekisa ukuba bane sakhono sokumelana nezinyanzeliso ezibalulekileyo zophuhliso; kunye, ukuhlaziya iinjongo yethu kwindawo ezibalulekileyo malunga ngendlela yethu yobudlelwane bezizwe, kakhulu sikhangele eminye imiba yeAfrika kunye nobudlelwane base Mzantsi-Zantsi.
Ngaphezulu kwelinye ixesha, isimo esijongene nesizwe sethu nelizwe, kunye nemisebenzi esizibekele yona, ifuna ukuba sikhuthaze nokulungiselela abantu bethu bonke ukuba basebenze kunye, ukwenza zonke izinto ezimelwe ukwenziwa, beqonda ukuba ngokwenyaniso, sonke, kunye, siphethe ikusasa lethu ezandleni zethu!
Xa sisebenza kunye kwindawo zonke kwilizwe lethu, oku simele ukuqonda ukuba into esimele ukuba yiyo yile - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga!
Xa bendilungiselela leNtetho, omnye phakathi kwethu uye wandicebisa ukuba ilizwe lethu liye lahlaselwa yimimoya-yeyantlukwano ebhudla ngamandla eyenze ukuba kube nzima kakhulu ukubonela phambili ukuba ilizwe lethu lizakuba phi ngomso.
Yayi ngamaxhesha aphambili, yayi ngamaxesha anzima, yayingunyaka wobulumko, yayi ngunyaka wobuyatha, yayilixesha elithile elizibalula ngeziganeko kwinkolelo, yayilixesha elithile elizibalula ngeziganeko zokungakholwa, yayilixesha lokuKhanya, yayilixesha loBumnyama, yayintlakohlaza yethemba, yayibubusika bokuswela ithemba, sasinento yonke phambi kwethu, sasingena nto phambi kwethu, sasisiya ngqo sonke eZulwini, sasisiya sonke ngqo kwenye indlela - ngokufutshane, ixesha lalikude njengelixesha langoku, zade ezinye ezisemagunyeni ezinengxolo zanyanzelisa ukuba mazamkelwe, ebuhleni okanye ebubini, kwinqanaba eligqithileyo lokufanekisa kuphela."
Uzakubuza ukuba ingaba ndivumelana nesisicatshulwa, nokuba nam ndiyakholelwa ukuba singene kwixesha lesiphithiphithi, apho thina sonke singeke sikwazi kodwa silahlekelwe yindlela yethu, singaqinisekanga ngamanyathelo ethu, iinyawo zethu zingazinzanga, sinovalo ngengomso!
Impendulo yam kulombuzo ngokuqinisekileyo ngu-Hayi! Njengo Rhulumente wonke ndiqinisekile ukuba iziseko ezibonelele ngolwazi ilizwe lethu kwilizwe lethu ngoqhanqalazo kwiminyaka eli- 14 egqithileyo zihlala zisendaweni. Ziyaqhubeka ukusibonelela ngesisekelo esinamandla ekumele siqhubeke kuso xa sigcine amehlo ethu ekhangele kwimizamo eqhubekayo yenjongo yempilo ebhetele ebantwini bethu bonke. Ngoko simele ukuba siphinde siqinisekise ukuba sihlala sisemsebenzini xa sisoloko siqhubeka ukwenza esethu isizwe esiphumelelayo.
Ngoko ke, njengaMalungu wonke aBekekileyo, ndiyazi ukuba uninzi phakathi kwesizwe sethu lukhathazekile ngokuba ilizwe lethu lizakuba phi ngomso.
Baxhalabile ngoncedo olukhawulezayo kwisizwe sonke apho isizwe siye salahlekwa kukuphazamiseka okungalindelekanga kwizibonelelo zombane.
Bakhathazekile ngokuba Mhlawumbi ilizwe lethu liye loyikiswa ngesenzo esenzeke ngokwemisebenzi yobundlobongela yokutshisa oololiwe abasetyenziswa luluntu abathandathu eTshwane kwinyanga egqithileyo.
Nokuba besazi ubukho beqela elibusayo nokulihlonipha ukuba lilawule iindaba zalo, baxhalabile ukuba limele ukuqhubeka ukudlala indima yalo njengelinye labazobi abaphambili bedemokrasi, bengacaluli ngokwebala, ngokwesini kuMzantsi Afrika ophuhlayo.
Ngokungafihlisiyo kungaba kungabi nankathalo ukubethisa ngoyaba ezizinto kunye namanye amaxhala okanye siwachithe njengengxelo ende echitha ixesha okanye izikhalazo ngokufanayo nabaprofeti basentsomini. Umcelimngeni ophambili kukuba siziphendule ngokwendlela esa umyalezo ongowabo kuluntu lonke elizweni lethu nakwizigidi zezigidi eAfrika nakwezinye indawo kwihlabathi ezijongene elizwe lethu ngomdla omkhulu, ukuze sihlale singashukumi kwisisombululo sethu ukuqhubeka sakhe uMzantsi Afrika onike ithemba hayi ebantwini bethu bodwa, kodwa kwabaninzi abangaphandle kwimida yethu.
Ukufuneka koncedo olukhawulezileyo okuziswe kukuwa kwamandla ombane kusifakela umncelimngeni futhi nokubonelela ngethuba kwisizwe sethu ngobubanzi ukusabela ubizo ukuba sonke sibambane ekulweni nokusebenza ngomanyano ukuba sigvine ilizwe lethu lisebenza. Lento imele ukuchaza ukuba sonke sikwilixa loxanduva, kodwa xanduva olo lingafikeleleka. Kwaye ngqo lithuba lomcelimngeni, kwaye likwalixesha lamathuba!
Ngokuqinisekileyo, iingxaki apha zinkulu; ukuzoyisa kuzawudingeka ubuchule, kakhulu ekuboneleleni nasekugcineni umbane, kwakunye nokwakhiwa kwamanye amaziko abonelela ngamandla ombane. Kodwa xa singathi sonke sense ubambiswano oluliqilima ukuhlangabezana nalengxaki, sizaku phumelela - Ndiyathemba kakhulu ngokungenzekelanga... Eli asilo xesha lokukhombana ngeminwe, kodwa lokusebenza kunye ukufumana izisombululo."
Kwiveki ezimbini ezigqithileyo, Abaphathiswa beZimbiwa naMandla kunye Namashishini oLuntu baye bachaza intlobo yokuxakeka esijongene nayo nokuthi nabani na phakathi kwethu angenzani ukubuyisela isimo endaweni. Kwiveki ephelileyo aMalungu aBekekileyo aye anethuba okushukuxa lemicimbi.
Enyanisweni ukonyuka kwemfuno zombane eminyakeni emibini egqithileyo kuye kwangaphezulu amandla amatsha asinawo ngoku. Ukubonelela okuvelayo okunzima kwenza yonke lendlela ukuba ibe nkenene nakweyiphi na imeko echaphazela umbane okhoyo. Kwesisimo, simele ukunqamla ukuqhawuka kombane okungalindelekanga kwaye indlela esingenza oku ngayo ngokukhawuleza kukwehlisa iimfuno siqinisekise umlinganiselo obhetele ogciniweyo.
Njengorhulumente umsebenzi wethu kukuba ngoku sikhokele nokumanyanisa ilizwe emva kwempembelelo yokubaluleka kwamandla nto ezakunceda kulomcelimngeni. Phakathi kwezinye, simelwe ukusebenzisa obububi ukuqinisekisa ukuba amakhaya noqoqosho zisebenzisa kakuhle amandla.
Kukho amanyathelo azinzileyo umntu ngamnye, indlu kunye neshishini angawathatha. Aqaliswe liSebe leZimbiwa naMandla kwaye sihleli sivulele nayiphi na ingcebiso engathi nina, abakhaya bethu, ningasinika yona nokuba siyahlulahlule phakathi kwethu.
uRhulumente uzakuqalisa ukufezekisa impembelelo ukuqinisekisa ukukhanyisa okwaneleyo, ukufudumeza amanzi ngokusebenzisa amandla avela kwilanga nokulawula igiza ezindlini, kuquke nemigangatho yezindlu kwizindlu ezintsha kunye nezakhiwo ezintsha. Sicela izindlu ezingakwazi ukuqalisa kamsinyane ukucinga ngokufaka lemilinganiselo egcina amandla.
Umyalelo sele ukhutshiwe kwizakhiwo zonke zikarhulumente ukwehlisa intsebenziso yabo yombane kwaye ndiyacela zive ukhululekile ukuxela nokuhlaza abobanga kwenziyo.
Iinkcukacha zamanyathelo amanye okuzivolontiya nomyalelo kwiNkqubo yokuGcina Amandla sele zikhutshiwe Ngabaphathiswa kwaye zizakuhlaziywa emveni kokubonisana nabanikazi abahlukeneyo emveni koko zishicilelwe.
Kwi cala lokubonelela uEskom usebenza ngamandla ukuqinisekisa ukungenisa iiprojekthi zokusebenzisana noomatshini ngenxa yokuba kuxakekiwe. Sikwa thatha amanyathelo ukuphucula amandla okulungisa kaEskom. Sinamaqela asebenzayo ngexesha likaxakeka ajongene nomcelimngeni wobulunga bamalahle kunye nokubonelela ngamalahle okuvela emigodini yamalahle kwaye sisebenza nzima ukukhawulezisa ukwamkelwa kokwakhiwa kweprojekthi zogesi. Wonke lamanyathelo, ethatyathwe kunye nemilinganiselo yokonga umbane, kuwukhulisa ukuqiniseka nokonyusa imilinganiselo enguvimba.
Inzame yethu sonke nokucela uncedo sisazulu sethu ekuziphenduleleni kulengxaki. Amaqela asebenzayo ayasebenza kwindawo ezininzi. Kwiveki elandelayo Inkulumbuso Zamaphondo zizakuqalisa intlanganiso yazo kunye noSodolophu ukuyila nokufezekisa imilinganiselo yokonga amandla kooMasipala bonke elizweni ngobubanzi. Bazakuxhaswa ngamaqela enzululwazi avela kwi-EDI Holdings, iEskom kunye neAgente yeSizwe yaMandla Alingeneyo. iSebe laMaphondo noRhulumente basKhaya lizakulawula lomcimbi ngokuxhaswa ngamasebe abambiseneyo, Isebe leZimbiwa naMandla kunye Namashishini oLuntu.
uMphathiswa weZimali uzakunikela ngolwazi olubanzi kwingxelo yakhe yoQingqo-mali ngenkxaso urhulumente azakunceda ngayo kwimpembelelo yokulingana kwamandla nakwiEskom kwinkqubo yakhe yokwakha.
Sijongene nengxaki engxamisekileyo kodwa singoyisa lengxaki kwixesha elifutshane. Esisimo sixhokonxe ukuqonda okungena kunqandwa ukuba ilixa lombane wexabiso eliphantsi nomninzi lifike esiphelweni. Naxa kunjalo xa ukhangela ukufakwa kwamndla oomatshini bethu, phakathi kwexesha elide eyethu izakusala iyeyona isekhoyo phakathi kwezoqoqosho emazweni ambalwa enombane ofikelelekayo.
Siloqoqosho olwenziwa bubutyebi bezimbiwa. Simelwe ukuba siqhubeke sixhase ishishini lemigodi. Akunakuphikiswa ukuba xa siqhubeka kwindlela yethu yokukhula njengelizwe lemveliso, kuzawumele siqhubeke sixhase ishishini elihambisayo. Ngoku njalo kunyanzelekile ukuba wonke amashishini abenamandla awaneleyo. Ngenene amandla aneleyo ngokwawo abonelela ngamathuba ezoqoqosho.
Ngoko ke masisebenziseni lengxaki ikhawulezayo ukubeka izitena zokuqala zokwakha zamandla aneleyo alungele ingomso isengeke siyibethise ngoyaba. Masiqinisekise ukuba zonke izandla zisemngangathweni ukusombulula esisiphithiphithi esijongene naso, sikhuthazwa yindlela yethu ukuba izimo zethu zisibizela Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga.
Ngenene, andinantandabuzo ukuba sizakuhlonela isifungo sethu kwiFIFA kunye naseluntwini lehlabathi labadlali bebhola ekhatywayo kunye nabathandi bayo ukudala zonke izimo ezidingekayo ukuze sisingathe eyona tumente ibalaseleyo kwiNdebe yeBhola yeHlabathi yeFIFA.
Into esiyifumana isinika ingqondo, ukucanda wonke amacandelo oluntu lwase Mzantsi Afrika kunye nabakunde ngaphandle, bemelwe yinkqubela yemihla ngemihla esiyenzayo malunga namalungiselelo ethu jikelele, yenye ye - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga: zonke izandla emngangathweni ngokujongene ne-2010! Kwaye simelwe kukuqiniseka ukuba siyayigcina lendlela.
Mandibuyele kwiiNcam eziPhambili besele ndizichazile.
Ukuqubeka ngokukhawulezisa uqoqosho lwethu nophuhliso sizawufezekisa uYilo lweNkqubo yokusebenza kwaMashishini. uRhulumente uzakuqhubeka ngenkqubo zethu zokwenza amashishini azimele nokuqhubeka sidale amathuba wokukhula nokudala-ingqesho. Kulombandela, iR2,3 billiyone sele ifakiwe kwinqingqo-mali ukulungisela inkqubo yokuqalisa amashishini kwaye R5 biliyone eyongeziweyo kumncono werhafu ngaphezu kweminyaka emithathu izakuxhasa inkqubo yamashishini.
Ukusebenza kunye namashishini nabasebenzi, sisawukwenza kamsinyane, uyilo olubalulekileyo oluphambili kumacandelo apho oluyilo lingekhoyo khona, njengase migodini kunye namancedo ezimbiwa, kwizinto zabathengi, sithegise ngenjongo yokukhulisa inkxaso kumashishini amancinci, ukwakha, amashishini engqondo, ezolimo nenkqubela zemfuyo.
Kwizinga loqoqosho elikhulu, sizakuqhubeka ukugcina isithombe sethu semali esixhasa ukukhula okuya phambili kwezoqoqosho kunye nophuhliso nokuphungula ubuzaza bethu bangaphandle.
Ukukhawulezisa inkqubo yokwakha amaziko sizakugqibezela uphuhliso loyilo lwamaziko adibeneyo, ngokucindezela okukhethekileyo kwamandla alingeneyo. Oku kuquke ukulawula iinkqubo zaMashishini kaRhulumente nokuveza wonke amaziko akhoyo, kuquke intlawulelo yothutho nolunye ulungiselelo lothutho, imibhobho yamandla, ulwazi nobuxhakaxhaka benzululwazi, izixhobo zendlela, amanzi nombane, zonke ngaxeshanye malunga nendawo zazo.
Ngaxeshanye, siceba ukubonelela ngosasazo olungasebenzise intambo zesiqhelo kwi- 50% yenani labemi ekupheleni konyaka. Okunamatheliswe koku izakuba luyilo lwemveliso ekuphuhliseni eMzantsi Afrika wewBhokisi zeSethi ePhezulu, ekulindeleke ukuba igqitywe phakathi enyakeni.
Sele ndiphawule ukucothoza oko urhulumente esenza izicelo zokugcina ubutyebi mayelana nemicimbi efana nembuyekezo yemihlaba, amaziko akhoyo kunye nefuthe lokuvavanya indawo apho ezi zingakwenza ekuhambeni kwexesha okanye yahlukanise izigqibo zabatyali-zimali, sense isigqibo, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, umsebenzi uyaqhubeka ngokukhawuleza ukuseka isazulu sonxibelelwano apho abatyali-zimali abaphambili kunye norhulumente bangakwazi ukulandelela nokufumana ezinkqubo. Umsebenzi sele uqalisile.
Esazulwini senkqubo yoqoqosho lwethu yi, kwaye ifuneka ibe khona ngamaxesha wonke, ingcinga yokuba ingaba impumelelo yayo inceda ekuphuhliseni ubulunga bempilo yabemi bonke boMzantsi Afrika, isebenza njengesikhali esibalulekileyo kwiMfazwe yethu Ebuhlwempini nokukhawulezisa ukusebenza kwethu malunga okugcina iinjongo ezinjalo njengelinge lokwehlisa intswela-ngqesho nokuqhubeka sikhulisa injongo yempilo yabo bonke.
Kwinkqubo yokubonelela ngendawo ezisempilweni zokuhlala uluntu, siyakwazi ngoku ukubonelela ngamagumbi ezindlu angama-260 000 ngonyaka, kwaye isivumelano sele sifikelelelwe kunye neSALGA ukubeka ugunyaziso lomiselo lentlawulo yamatyala ekuthengisweni umhlaba ongahle ufumaneke ukuze inkqubo yezindlu iqhubeke.
Kunye nenkqubela siyangenelela kumaxesha ahlukeneyo ajongene nokwehliswa kobuhlwempu, siyaqhubeka ukuphucula indawana ezininzi ezinobuthathaka, okuquke ukwabiwa koMthetho oPhethe Ukusetyenziswa Komhlaba, nokugqityezelwa kwamatyala embuyekezo umhlaba, inkqubo zokuxhasa abo bazifumanela umhlaba, kunye nophuhliso nokufezekisa kwenkqubo ezimeleyo yokuphuhlisa iilali.
Le yeminye imicimbi esithi sijongane nayo ngokukhethekileyo phakathi konyaka, nokuqinisekisa ukuba sifikelela iinjongo esizibekele zona.
Kwaye enye iNcam ePhambili ebalulekileyo kukuchaza kabanzi icebo elibanzi neliphangaleleyo lokulwa nobuhlwempu elithetha ngokukhethekileyo kumacandelo enani loluntu lichaphazeleke kulo kakhulu sesisibetho. Oku kuquke abantwana, amakhosikazi, ulutsha, abantu abahlala ezilalini kunye nasezilokishini, abantu abanobulwelwe okanye izifo ezingapheliyo nobudala.
Phakathi kwezisombululo eziphambili kukho: ukwandiswa kwenkqubo yemisebenzi yoluntu, inkxaso yengqesho ukudala-emisebenzi ngqo phakathi kwamaqela akujongenwe nawo, ukuphuculwa kwesakhono sokufuna imisebenzi, ukuphuculwa kwemfundo noqeqesho, ukuphuculwa kweenkonzo kunye neempahla ekhoyo phakathi koluntu oluhluphekayo, ukungenelela phakathi kwamakhaya ahluphekayo, nokuqinisekisa ukusebenza kwamaziko axhasa amakhosikazi namanye amacandelo. Phakathi kwezinye, sizawukwenza izincomo boomatshini besini ukuze sikhulise amacandelo onke okunika amandla ebantwini abangamakhosikazi.
Kodwa sizawuvumelana sonke ukuba uluntu lwethu kunye namahlwempu kakhulu, abasayi kulindela amacebo neempikiswano kunye neendawo zoqeqesho - naxa oku kubalulekile. Nokuba kunjalo, ungenelelo oluninzi olufikelelwayo zizinto urhulumente esele ezenza naxa zingaphelelanga. Ngokunjali, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, urhulumente uzimisele kulonyaka ukomeleza ukulwa ukuze kuveliswe izindlu esithile zabantu ngabanye abo basweleyo ngamandla ukuze kusetyenziswe olungenelelo oluzakunceda, phakathi kwesithuba sokungenelela, ukuphucula izidingo zabo kwezozindlu nganye.
Phakathi koku, sizawudinga Igumbi leSizwe leMfazwe leMfazwe Ngokuchasene noBuhlwempu ukuqoqa amasebe wonke afana neSebe lezeNtlalo, uRhulumente waMaphondo naseKhaya, uRhwebo naashishini, Ezolimo neMicimbi yeMhlaba, Imisebenzi yoLuntu kunye neMpilo kunye nolawulo lwamaphondo nasekhaya, ezakusebenza kunye neNGOs kunye noxanduva lokuvelisa ungenelelo oludingekayo phakathi kwezindlu esithile nokuzise benzisa ngokukhawuleza.
Kulonyaka sizawujongana nezinye izinto eziphambili ezona zibalulekileyo kulemfazwe yelizwe yokulwa imfazwe ngokuchasene nobuhlwempu, ukulwela ukufakwa kwemizamo yezentlalo kunye noqoqosho. Zona zezi:
ukuqinisa imizamo esele iqalisiwe ukonyusa uncedo lamashishini asebenza kunye namashishini amancinci kakhulu lawo aquke amakhosikazi, ngokunyathelisa ukubonelela ngoqeqesho kunye nemalike, okuquke ukubamanya namashishini asele ezinzile;
ukuqinisa iNkqubo eYandisiweyo yeNkozo zoLuntu leyo, ngokukhawulezisa iinjongo ezibekiweyo, iye yabonisa isakhono sokuqesha abantu abatsha abaninzi: lento iquke ukuthathwa kolutsha kwinkqubo yokuhlaziya amamziko akhoyo oluntu, ngokuphindeneyo kwinani labantwana ababhalisele uPhuhliso laBantwana besebancinci elingaphezulu kwa mawaka-600 000 ngokusebenzisa amaziko amatsha ali- 1000 anabasebenzi abangaphezulu kwa mawaka-3 500 abaqeqeshiweyo nabasebenzayo, nokonyusa inani labantu ababonelela ngeenkonzo zokugcina abantwana. Kulinganiselwa kwi R1 billion ngaphezulu kwesiseko ezakwabelwa iinkqubo eziwela ngaphantsi kwe EPWP; kunye, okukugqibela, ukungenisa indlela yemveliso ezizakufunyanwa ngurhulumente kuqala ezivela kumashishini amancinci, aphakathi kunye namancikane; ngokusebenzisa iAgente yoPhuhliso lwaMashishini aMancinci ibeka indlela esebenzayo ukuqinisekisa ukuba ixesha lokuhlawulwa elilinganiselwa kwiintsuku ezinga- 30 liyasetyenziswa.
Sizakuphinda sidibanise lenkqubo ukukhawulezisa uphuhliso lwendawo zabantu zokuhlala ezinokugcinwa, ngamandla aluqilima, njengomcimbi ophambili okhawulezileyo, ukukhawulezisa ukufikelelwa kwamanzi jikelele, ucoceko kunye nombane, ukuze ngo 2014, sibe nendawo zokuhlala ezisezingeni zoluntu kunye nokufikelelwa kweziinkonzo zizindlu zonke.
Sizimisele ukuweza umsebenzi kwisixokelelwano esibanzi sokhuseleko loluntu, esizakuncedwa ngokusebenzisana okusele kuqalisile kunye nabaxhasi bezoluntu.
Xa sibeka izandla zethu emngangathweni sizilungiselela Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga sikwamele ukuqinisa impikiswano yesizwe kwimibandela esichazayo njenge sizwe.
Izinto ezinjalo ezimbini zifanelwe ukuchazwa kafutshane.
Eyokuqala kwezi sisicelo sokuba simele ukwenza isifungo esizawucengcelezwa ngabafundi kwiintlanganisela zabo zasekuseni, kunye neSithembiso soLutsha sicacisa ukuziphatha kwabantu kunye nomanyano lwabantu phakathi kwabemi bonke boMzantsi Afrika. uMphathiswa weZemfundo uzakuchaza kabanzi kwingxoxo-mpikiswano yesizwe malunga nalemiba kwiveki ezayo.
Enye into imalunga nobume belizwe namagama eendawo, nto leyo endinga indlela yokwenziwa ngaxesha nye ukucanda wonke amaphondo ukuze sikwazi ukudala isiseko sokubhala iinguqu esizikhankanyayo. Sizakufaka lenkqubela ngokusesikweni kungekudala, ikhokhelwe liBhunga laMagama oBume beLizwe loMzantsi Afrika kunye neekomiti zalo zamaphondo.
Xa besibhengeza kwindaba yobundlobongela eKuhlaleni Kunye ePalamente kunyaka ophelileyo, siye sonke sabonakalisa inxalabo enzulu singajonganga amazinga aphezulu obundlobongela kuphela, kodwa nokuba izinto sijeke zambi kakhulu ikakhulu kwicala lokubulala - nto leyo itsiba ngaphezulu indlela yokuphucuka soloko sazifumanela idemokrasi.
Ngokusesikweni, kunyaka ophelileyo siyesazifaka kwindlela yokunxibelelana namashishini kunye namanye amacandelo oluntu, ukwenza indlela ebanzi malunga nokulungisa ngokutsha indlela yobulungisa malunga nobundlobongela ngokupheleleyo.
Kulombandela, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, iKhabinethi ivumile kwinguqu ezifunekayo ukuseka indlela yokulwa nobundlobongela yobulungisa entsha, yalamaxesha, esebenzayo futhi iguquliwe. Phakathi kwezinye izinto, lento izakuquka ukusekwa kwegqiza elitsha elizakulawula nokuphatha lendlela xa isangenayo, ukusuka kwisizwe ukuya ekhaya, idibanisa kunye iijaji zelizwe kunye nomantyi, amapolisa, abatshutshisi, iinkonzo zolule ko kunye neBhodi eNcedayo eSemthethweni, kunye namanye amangenela, kuquke nokugunyaziswa kweMibutho yaMapolisa oLuntu.
Njengokuba aMalungu aBekekileyo esazi, ezinye zezintsusa seziqalile; kodwa sinesiqiniseko sokuba, xa zithe zonke zenziwa ngokubambisana nangendlela yokucebisana, ifuthe lizakuba namandla kakhulu ekulweni kwethu nobundlobongela. Abaphathiswa beZobulungisa, uThintelo loBundlobongela kunye naMacandelo oKhuseleko bazakuchaza kabanzi ngeezinkcukacha phakathi kweveki elandelayo.
Sizakuphinda futhi, phakathi kwalonyaka, singenise iMithetho yeenguqu yeejaji ngokusebenzisana neejaji kunye noomantyi, sigqibe uyilo elijongene nokuqinisa ulawulo lokhuseleko kwimida, siphinde sinike impilo Kwiphepha Lamalungelo waMaxhoba, sikhangele ngokukhethekileyo kumba wezaphulamthetho eziziphindayo, siqhubeke ukufezekisa imilinganiso eyongeziweyo esungulwe kwizincomo zeKomishoni yeNyani noXolelwaniso.
Zisaziswa ngokubaluleka ukuqinisa ngokuchasene nobundlobongela obulugelelanisiweyo, kunye nezincomo zeKomishoni yeeJaji zikaKhampepe ngokusebenza nokumisela uLawulo lweMisebenzi eKhethekileyo kunye nokuqhubeka izibhengezo kulomba, kuquke nokuguqulwa kweNdlela yoBulungisa kuBundlobongela, sizakuthi ekupheleni kukaMatshi kulonyaka, sidibane nePalamente ngemithetho kunye neminye imicimbi engakagqitywa yemilinganiselo efunwayo ekuphuculeni kabanzi isakhono sethu ukulwisana nobundlobongela obulungelelanisiweyo.
Into ezakuqhubeka ukusazisa xa sithatha elinyathelo izakuba kukuzimisela okukhulu kukarhulumente ukulwisana nobundlobongela obulungelelanisiweyo nokwenza bhetele kulawulo, ukusebenza ngexesha noolawulo lokwenza-luqilima iagente zethu zomthetho.
Into ebaluleke kakhulu, impumelelo yethu ekulweni nobundlobongela kuxhomekeke ekubambisaneni kuthi sonke njengabemi abagcina-umthetho, sikhuthazwa yimigaqo yokubusa komthetho, ukuhlonela iijaji zethu nokusukela amalungelo alinganayo oluntu, nto leyo uMgaqo-siseko wethu usimanyileyo ukuba siyenze ezimpilweni zethu zemihla ngemihla kunye nakwinkcoko zethu.
Malungu aBekekileyo;
Sizakuqhubeka kulonyaka ngamalinge okuphucula oomatshini bakarhulumente ukuze bahlangabezane nezidingo zabahlali. Xa kukho utho, umoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga ulungelwe ukusebenza ebantwini ngabanye ngabanye abo banenyweba yokuba zizicaka zoluntu.
Kukho izinto ezilula kodwa zibalulekile eziphambili esizakuqala sizijonge, njengenxalenye okusebenzisana sonke ukuphucula umbutho knye namandla ombuso.
Okokuqala, kuye kwavunyelwana kumacandelo onke karhulumente ukuba ezona zikhundla zomsebenzi ezibalulekileyo zimelwe ukugcwaliswa kwisithuba seenyanga ezintandathu xa kuthe kwavela esosithuba. Isebe leNkonzo Zolunto noLawulo lizakubeka indlela yokulawula oku ukukhangela ukufezeka kwesisigqibo.
Okwesibini, ngoMeyi wonyaka nonyaka (kwaye ngaphakathi kwenyanga ezimbini zonyaka wezemali ukuqala korhulumente basekhaya) bonke abaphathi abaphezuu balungelwe ukuba babe sebefake Izivumelwano Zokwenza Umsebenzi wabo emagunyeni afanelekileyo. Iofisi yeKomishoni yeNkonzo Zoluntu izakwenza iindlela zolawulo kulombandela.
Okwesithathu, ngokubona ukuba Isebe leMicibi yaseKhaya lichukumisa undoqo ngobomi bomhlali ngamnye, kulonyaka sizakuqinisa ukufezekiswa koyilo lokuguqula izinto elamkelwe yiKhabinethi. Lento iquke ukuphuculwa kwezixokelelwano ze-IT, ukuqeqesha abasebenzi kwiindlela ezintsha, sincothule abenzi benkohlakalo nokuqalisa ukufaka ikhadi elitsha le-ID.
Ukukhula komsebenzi kwinkonzo zoluntu kukwaxhomekeke kubulunga bobukhokheli obuvezwa ngabaphathi bolawulo abaphezulu. Kananjalo, kubalulekile ukuphucula ukuzibophelela kwabasebenzi boluntu emisebenzini yabo - umsebenzi omelwe ukwenziwa ngabaphathi, izicaka zoluntu ngokwazo kunye nemibutho yabasebenzi.
Ukuqhubeka ngokubekekileyo ekuphuculeni iinkonzo esele ibonelelwe kumacandelo onzakeleyo umzekelo amagqala, amakhosikazi nolutsha, sizakuphinda sihlaziye amacandelo anyulelwe ukwenza lemisebenzi nokuphonononga amalungiselelo afanelekileyo, kuquka nokuxilonga amasebe karhulumente lawo asekelwe ukujongana nophuhliso lolutsha kunye nogunyaziso.
Malungu Abekekileyo;
Oku sizakukwenza, ngokukhuthazwa yinjongo efanayo yabantu belizwekazi kumdibaniso omkhulu ukusukela umanyano kwilizwekazi kwimingangatho yonke. Inyathelo elibalulekileyo kulombandela kukuhlanganisa amaziko ezithili kunye nemcimbi ejoliswe ekuphumeleleni umanyano lezithili.
Ngokufutshane, amaqela abandakanyekayo kwingxoxo-mpikiswano afikelele isivumelwano esipheleleyo kwimiba yonke emayela kwimicimbi ephathekayo emelwe ukuvezwa ngamaqela. Oku kuquke imibandela emayela noMgaqo-siseko, ukhuseleko, usasazo nemithetho yonyulo, neminye imicimbi ibisoloko ibambene eminyakeni emininzi. Imithetho efanelekileyo kulemicimbi sele yamkelwe yipalamente, kuquke nokulungiswa okubalulekileyo komgaqo-siseko. Into eseleyo, ngokunjalo, ngomcimbi wenkqubo omayela nexesha nangendlela yokuwisa umthetho wesivumelwano soYilo loMgaqo-siseko.
Ngoku njalo, sidibana neNtloko zasebuRhulumenteni noRhulumente zeSADC ngokuncoma amaqela Ngengxoxo-mpikiswano yaseZimbabwe ngempumelelo yawo encomekayo nokubakhuthaza ukusebenza kunye ukusombulula umcimbi oseleyo wenkqubo. Njengokuba bendiceliwe ziNtloko zasebuRhulumenteni noRhulumente zeSADC sihlala sikulungele ukwenza lula ingxoxo zaseZimbabwe. Ngaxeshanye, sinqwenelela abemi baseZimbabwe impumelelo kunyulo elimiselwe umhla wa-29 kuMatshi.
Kunyaka ozayo, sizakusingatha iKomfa yeNkumbulo ukuhlola ukufezekisa izigqibo zeKomfa yeHlabathi ngokuChasene noCalucalulo leyo yayibanjelwe kwilizwe lethu ngo-2001. siqinisekile ukuba, ngokuchazelwa kukubulala kwabo isibetho socalucalulo kunye nemiphumela ephanzisayo eqhubeka ukuyinyasha eluntwini, urhulumente nabantu behlabathi bazakusebenza kunye nathi ukuqinisekisa ukuba iKomfa yeNkumbulo izakuphumelela iinjongo zayo.
Oluxanduva lehlabathi-jikelele, kuquke nokusingatha Indebe yeHlabathi yeFIFA ka-2010, kusinika isibindi senkuluko ngethemba uluntu elinalo kwilizwe lethu njengomdlali oyilayo phakathi kwenzame ezibalaseleyo zoluntu lonke. Kodwa asimelanga ukuthabatha oku ngokungakhathali.
Nkosikazi eSisithethi, uSihlalo naMalungu aBekekileyo;
Xa sele nditsho konke endikutshiloyo, ndibuyela kumbuza: buyintoni ubume besizwe sethu xa singena ku- 2008!
Into endingayaziyo kwaye ndisitsho ngesibindi ukuba: nokuba yeyiphi imicelimngeni okwangoku, sisese lugqatsweni!
Ndikutsho oku ndinesiqiniseko esingagunqiyo ngokuba ndiqinesekile ukuba abemi boMzantsi Afrika banesakhono kwaye bazilungiselele ukujongana nomcelimngeni wembali - ukusebenzisa wonke umsipha womzimba wethu - ukusabela imicelimngeni yanamhlanje yesizwe, kuquke ezo zijongene nezoqoqosho lwethu, isimo sezoqoqosho nopolitiko eAfrika nakwezinye indawo ehlabathini, nokusebenzisa amathuba lawo ilizwe lethu liqhubekela kuwo eminyakeni engaphezu kweshumi elinesine esele ibonelele.
Ngezandla zonke emngangathweni, sizimisele ukwenza izinto ngendlela engaqhelekanga kwaye esebenzayo, sizakugcina inkqubo yethu yokwakha kwakhona nophuhliso siyise nakumazinga aphezulu.
Ndiyabulela.
<fn>09021915451004.txt</fn>
Mnu. Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Nkosikazi Sekela Mongameli;
Sekela Somlomo kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Jaji eyiNtloko Langa;
IiNkulumbuso zamaPhondo;
Owayesakuba yiJaji eyiNtloko kunye nabo baBesakuba ngamaGosa aChopheleyo ePalamente;
Magosa aphezulu, Oonozakuzaku, abaMeli bamaZwe kunye nezidwesha zamazwe angaphandle ezityeleleyo;
Zinkokheli zenkolo kunye nabameli boluntu;
Maqabane kunye nabahlobo;
Zindwendwe ezibalulekileyo:
Ndimi phambi kwabantu boMzantsi Afrika ngokuzithoba ngethuba endibe nalo lokuba kweyona ofisi iphakamileyo elizweni oko kube kwenzeke ngenxa yemeko eyodwa evele kwisigqibo seqela elikhokelayo kurhulumente sokurhoxisa owayesakuba nguMongameli.
Eyam imfanelo, kwiinyanga ezimbalwa, kukukhokela isiGqeba seSizwe ekugqibezeleni igunya elanikwa i-ANC kunyulo luka-2004,
Kunye nasekubekeni isiseko solawulo lwangaphaya konyulo ukuze luqhube kakuhle ulawulo.
Kwiinyanga ezintlanu ezidlulileyo siye saqinisekisa utshintsho olungenamagingxi-gingxi kunye nokuqhuba kwemisebenzi karhulumente sibamba ngazibini ke kwinkqubo yethu yomgaqosiseko evuthiweyo, ekubonakala inxenye yayo kwintsebenziswano yamalungu amatsha kunye namadala kunye noncedo oluzinzileyo lwabaphathi bethu becandelo labucala.
Xa sijonga emva kwiminyaka elishumi elinesihlanu edlulileyo, ndinqwenela ukuvuma ukuzibophelela kunye nokusebenza nzima kwaboNgameli Nelson Mandela noThabo Mbeki kunye nabasetyhini kunye namadoda amaninzi adlale indima yawo ekuqhubeni inqanawa karhulumente phantsi kwedemokhrasi: kwisiGqeba nakulawulo, izindlu zowiso-mthetho kumacandelo omathathu karhulumente kunye necandelo leenkundla; ziqhutywa lulangazelelo lokuphucula ubulunga bobomi babo bonke abeMi boMzantsi Afrika.
Ngaphezu kwako konke, ndimi phambi kwenu ngebhongo nokuzithemba kuba uMzantsi Afrika esiwubhiyozela namhlanje lowo ubusakucalula, kukho impixano nokungaqukwa kwabathile kokwenziwayo kwiminyaka nje eli-15 edlulileyo ngoku usisiqhamo semisebenzi nokubila kwabasetyhini kunye namadoda oMzantsi Afrika mbombo zone zomhlaba.
Aba bemi boMzantsi Afrika bemele ithemba nokomelela okuluphawu lwesizwe sethu.
Ngaba bathandi besizwe kunye nabanye ekufuneka banconywe kakhulu xa sibhengeza ukuba nokuba zinokuzisa ntoni na kumanxweme ethu izaqhwithi zoqoqosho, nokuba kungakho ukungaqiniseki kwezopolitiko okungakanani kuthi ngexa lenguqu isizwe sethu sikwimo entle.
Koko, kufuneka singayithatheli phantsi imiceli-mngeni esijongene nayo. Ukwehla kwezoqoqosho kumazwe ngamazwe akulubeki ngozini ingako uqoqosho lwethu ekulahlekelweni yimisebenzi kunye nobulunga bobomi babantu bethu.
Ngokwendalo, ukungaqiniseki kwinguquko yezopolitiko kungabeka imibuzo emininzi kuneempendulo ezikhoyo ngoko.
Njengesiphumo, abanye bethu banokungazilawuli ngokwabo batsalwe ngamaza otshintsho lwemozulu enezaqhwithi baze boyiswe ngamagingxi-gingxi ezoqoqosho kunye nesaqunge sezopolitiko.
Kodwa olwethu luhambo lwethemba nokomelela.
Sinokude sithi, kwimeko ethile engaqhelekanga, imiba emininzi yomgaqosiseko wethu iye yavavanywa kutsha nje kwixa elidlulileyo, kwaye ngamnye kuyo iye yaluphumelela uvavanyo ukuze iveze idemokhrasi eyomelela kwakhona ngokukhawuleza okukhethekileyo. Idemokhrasi yethu inempilo. Ikhula isomelela ngokuthe chu, isomelezwa nguMgaqo-siseko ongalinganisekiyo elizweni.
Ngenene, kukomelela kokuzibandakanya kwethu kwezopolitiko ngeli xesha lokhuphiswano lonyulo elo sonke sivumelanayo ukuba kufuneka libe nesidima noxolo lolona qiniselo luqinisekileyo lokuphila okuqhubayo kunye nokubanzulu kwedemokhrasi yethu.
Ngabantu boMzantsi Afrika abaye baqinisekisa inkqubela yawo, kwaye ngabo abaya kukhusela idemokhrasi yethu kwiminyaka ezayo.
Ndivumele, Nkosikazi Somlomo noSihlalo, ngokuphathelene noku ukuba ndibongoze bonke abeMi boMzantsi Afrika abafanelekileyo ukuba babhalise baze bavote kunyulo oluzayo lwesizwe nolwamaphondo, ukuze sizibumbele ngokwethu indawo esifuna ukuba kuyo.
Oku kufuneka sikwenze suku ngalunye kwii-ofisi zikamasipala, phambi kokuba uluhlu lwabavoti luvalwe. Kodwa kwakhona kufuneka siyivuyele impela-veki ekhethekileyo yobhaliso elungiselelwe yiKomishoni yoNyulo yoMzantsi Afrika ngomso nangeCawa, umhla wesi-7 nowesi-8 kweyoMdumba ngokulandelelana.
Malungu aBekekileyo;
Ubukho bethu njengedemokhrasi bube ngenxa yabantu baseMzantsi Afrika abo, ngowama-27 kwekaTshazimpunzi 1994, okokuqala ngokuhlangeneyo bathathela ezandleni zabo abakufunayo.
Ngeso senzo silula kodwa sinzulu sokufaka ivoti kurhulumente wabo bonke abantu belizwe lethu, siye sashiya emva okudlulileyo okusihluthe ukuba ngabantu kwethu.
Elo phulo labeka isiseko semvumelwano yezizwe ngezizwe, oko kusenziswa ngeZizwe eziManyeneyo, ngendlela emayisetyenziswe kuthetha-thethwano eMzantsi Afrika.
EMzantsi Afrika, yazisa kwakhona okubaluleke kakhulu kwiNkomfa ka-1989 yekaMva leDemokhrasi lihlanganisa kunye amathanda sizwe avela kumagumbi omane omhlaba awohlukahlukeneyo.
Elo nyathelo lobukhalipha lenza inkqubo-sikhokelo eyayiza kufuna uxolo noxolelwaniso, endaweni yemfazwe nempixano, labuyisela emva isifingo esingeyonyani seminyaka elikhulu eyadlulayo: oko kukuthi, isiphelo ngo-1909 seNgqunguthela yeSizwe esaxela kwangaphambili ukusekwa kweManyano yoMzantsi Afrika.
Ngexa iNgqungquthela yachaza ukhuselo lwesidima soMzantsi Afrika njengoko sisazi namhlanje, yayisekelwe kwingcinezelo nokukhutshelwa ngaphandle ngokobuhlanga.
Kwakhona, kwi-15 leminyaka kwidemokhrasi yethu, singabhengeza ukuba uloyiko, ukungakhuseleki kunye nenzondo ezo kwiminyaka eli-100 zenza uxolo olukhethekile nolulahlekisayo phakathi kwabaphathi bezithanga, zange kungafunyaniswa nje kuphela, kodwa ngokwenene kwakubekwe ndaweni yimbi.
Olo loyiko nokungakhuseleki kwaye kwanika ukonyuka kuye kumashumi eminyaka oxhathiso. Ngokuphathelene noku, sothulela umnqwazi elo khalipha lonyana woluntu lwethu, u-Solomon Kalushi Mahlangu owaye waxhonywa kwiminyaka engama-30 eyadlulayo engoyiki ngokoyikiswa, eneqhayiya lokuba igazi lakhe liya kunkcenkceshela umthi wenkululeko.
Kwikhulu leminyaka enamashumi amathathu , sinokukhuthazwa kuphela lithemba kunye nokomelela okwaye kwangena kwezo ntliziyo zikhaliphileyo.
Kumaziko emfundo, kwa oku komelela kunye kwaye kwaphemba umlilo wokomelela kwiindimbane zabantu ngexa lobusika obabubanda kakhulu emva kokuvalwa umlomo kombutho wenkululeko kunye nokubanjwa koninzi lweenkokheli zalo eziphambili.
Iqela labafundi abakhaliphileyo baye bakreqa kwi-NUSAS baze baseka uMbutho wabaFundi boMzantsi Afrika (SASO) kwiminyaka engama-40 eyadlulayo.
Xa sikhumbula aba bafundi bamaxesha angaphambili siye sibe nomyalezo osibophelelayo, wokuba ukunxanelwa inkululeko nolwazi kutshisa ngamandla kakhulu ezifubeni zolutsha lwethu.
Umyalezo wezenzo zabo zobugorha isakhenkceza nanamhlanje njengoko kwaba njalo kwiminyaka emininzi eyadlulayo, ekubeni kufuneka sandise imida yamathuba; kwaye ngokwenene, ngamagama oMqulu weNkululeko, kuvulwe ngokubanzi ngokungaphaya iingcango zokufunda nenkcubeko!
Asiyilibali le mibutho neenkokheli kuba zifake umoya wethemba nokomelela okwenza kuhambele phambili umzabalazo wedemokhrasi nakuba yonke into yayibonakala imfiliba; ngokunika ugxininiso kwimfanelo esemagxeni ethu ekuqhubeleni phambili imisebenzi olwazenza idini kuyo uninzi lwabantu, bengafuni ukoyikiswa zizinto ezibabuyisela umva nobunzima.
Ke ngoko ke, Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo, kufuneka sizibuze ukuba, ingaba izenzo zethu ziyichaze njani indlela yophuhliso loluntu loMzantsi Afrika kwiminyaka elishumi elinesihlanu ukusukela ekuzalweni kwedemokhrasi yethu, kwaye siluqhubele njani phambili uphuhliso loluntu kunye nesidima soluntu ukusukela kwigunya ledemokhrasi lika-2004!
Namhlanje sinenkqubo yedemokhrasi esebenza kakuhle, esekelwe kwimithetho-siseko yokungafihli nto kunye nokuvuleleka, enemigangatho emininzi yothabatho nxaxheba loluntu kunye namaziko azimeleyo agunyaziswe nguMgaqo-siseko uba axhase idemokhrasi.
Kwiminyaka edlulileyo, siye saphucula ngokuthe chu imibutho yolawulo. Siye saseka indlela yonxulumano oluphakathi kurhulumente kumacandelo onke, kwaye saphucula uhlanganiso ngaphakathi naphakathi kwawo.
Ngokwenene, urhulumente makazingce ngokuba siye satshintsha ukwakheka kwenkonzo karhulumente ukuba mayibandakanye lonke uluntu, nto leyo esondeleyo kubunjani boluntu lwethu ngenxa zonke.
Nakuba, abasetyhini besenza malunga nama-34% azo zonke izikhundla eziphezulu kwinkonzo karhulumente, oku kuyasilela kobekujoliswe kuko kokulinganisa ebesizibekele kona.
Kumabakala ezindlu zowiso-mthetho zesizwe nezamaphondo, kubonakala ngathi isizwe kulo nyaka siya kodlula kuma-32% omgangatho wokumelwa ngabasetyhini owaphunyezwa ngo-2004 kwaye ngethemba, nakuma-40% aphunyezwa ngonyulo boorhulumente beengingqi luka-2006.
Siyathemba ukuba onke amaqela ezopolitiko, njengoko egqibezela uluhlu lwawo lonyulo, aya kufaka isandla kulo mzamo unesidima kangaka!
Nangona kukhona inkqubela eyenziweyo, eli-0,2%, imeko ayiphucukanga kangako ngokuphathelene nabantu abakhubazekileyo abaqeshwe kurhulumente, xa kulinganiswa ne-2% ebesijolise ukufikelela kuyo.
Kuzo zombini ezi zikhankanyiweyo icandelo labucala lisasalele emva kakhulu.
Amanyathelo awohlukeneyo aye athathwa ukuphucula ukusebenza kwenkonzo karhulumente, kuqukwa nolawulo lwezimali, amaZiko eeNkonzo ze-Thusong kunye nokunye okuye kwavezwa okutsha kokufezekisa ukuhanjiswa kweenkonzo, izimbizo kunye, njengoko kusenzeka ngoku kwiSebe leMicimbi yezeKhaya, ubunkokheli obuqinileyo.
Nakuba kunjalo, kuninzi ekusafuneka kwenziwe ukuze kuphuculwe umkhwa weenkonzo kunye noqhelwaniso lomsebenzi kubasebenzi bakarhulumente ingakumbi abo basebenza ngqo noluntu.
Njengoko anokuba ayazi amaLungu aBekekileyo, urhulumente wethu wenze ukuba umlo ochasene norhwaphilizo ibe ngomnye wemimandla engundoqo ekujoliswe kuyo.
Oku kubonakaliswa, phakathi kwezinye izinto, kumthetho, imithetho nemimiselo elawula abasebenzi bakarhulumente kunye nababambi zi-ofisi abangosoopolitiki ngokufanayo, ubambiswano noluntu kunye noosomashishini, ngokunjalo neminxeba etsalwayo kuxelwe okuchasene norhwaphilizo.
Kusenokwenzeka ukuba iindlela zokuthintela kunye nokohlwayela urhwaphilizo azikoneli, kodwa ngokombono weendlela zikarhulumente, sinokuzithuthuzela ngokuba ngaphezulu kwama-70% amatyala orhwaphilizo axeliweyo kwabeendaba aye aziwe nguwonke-wonke kuba urhulumente ukubonile okungalunganga kwaye ngokwenene kukho into ayenzayo ngako.
Kwa le miceli-mngeni minye ijongene necandelo labucala. Ekugqibeleni, umceli-mngeni ukwamalunga nomthetho, kuba umalunga nokunyanzelwa kwawo okufanayo.
Malungu aBekekileyo;
Ndiqinisekile ukuba sonke sivumile ukuba ukuphila koluntu lwethu kuxhomekeke, kakhulu, kwinkqubela esiyenzayo ekwandiseni ubutyebi besizwe kunye nokuqinisekisa ukuba ubuncwane bokukhula koqoqosho kwabelwana ngabo ngabantu xa bebonke.
Yinto eqhelekileyo eyokuba, emva kokoma kwezoqoqosho ekupheleni koo-1980 kunye nasekuqaleni koo-1990, uMzantsi Afrika uye waba nelona xesha lokukhula koqoqosho liye lazinza ukusukela ekubeni ukushicilelwa kwamanani aqokelelweyo okunjalo kwaqala ngo-1940.
Ngexa ukukhula kwabaxhasi, kukhuthazwa yingqesho kunye nengeniso enyukayo kunye namazinga okunyuka nokwehla kwemali namazinga enzala asezantsi, kukho indima okuyidlalileyo ngokuphathelene noku, sikhuthazwa liphulo elibanzi lamathuba lokunabisa ngokungaphaya kuye phambili.
Oku kuquka, kuqala, amazinga aphezulu otyalo-mali kuwo omabini amacandelo kwelikarhulumente nelabucala. Ngokuphathelene noku, kwiminyaka emihlanu edlulileyo, besixhathise kwi-16% yokwenziwa kwenkunzi engaguqukiyo kungekatsalwa nto kuyo njengepesenti yemVeliso yaseKhaya kungekaTsalwa nto kuyo (GDP). Oko ke iye yaba kukukhawuleziswa kutyalo-mali kwaye elo nani namhlanje limi kuma-22%, kufutshane nama-25% esithelekelela ukulifumana kuphela ngo-2014. Inxenye ethile yoku isisiphumo seenkqubo eziyilwe ngurhulumente zokwandisa izibonelelo zokusebenza zikarhulumente.
Ikwasisiphumo semigaqo-nkqubo esokuphucula isimo sotyalo-malo lwamacandelo abucala, kunye nokuqhuba imigaqo-nkqubo yezoqoqosho neyemali ngendlela eyandisa ufikelelo kwiinkonzo kwaye yehlise umthwalo wokwehla nokunyuka kwamandla emali ngexa kwangaxesha nye iqinisekisa uzinzo kwisikeyile esikhulu sezoqoqosho nokugcineka kwaso.
Ujoliso kutshintsho loqoqosho oluncinane kwishumi leminyaka elidlulileyo, kunye neenzame, ingakumbi ukusukela ngo-2004 ngobuchule obungaphaya bokususa iintlobo ngeentlobo zemiqobo ekukhuleni luye lwaba neempembelelo ezintle.
Phantsi kwalo mxholo iPhulo lokuKhawulezisa ukuKhula ekwaBelwana ngako (AsgiSA) liyaphunyezwa, ukuqinisekisa ukuba zonke izithintelo ezinzima ezifana nemiqobo kwizibonelelo zokusebenza, umgaqo-nkqubo wezoshishino ohlanganisiweyo kunye neenkqubo, imiceli-mngeni yezakhono, ukungabikho ntshukumo kulawulo kunye nokwanela kweenkonzo zikarhulumente lulungiso ekugqaliswe kulo ngobuchule.
Uqoqosho lwethu luye luvuleleka, kwaye ukusukela ngo-1994 luya luhlangana ngokuthe chu kwindlela yamazwe ngamazwe. Amaziko ethu ezimali angumzekelo omhle oye wasikhusela kwizaqhwithi zezoqoqosho zamazwe ngamazwe.
Kananjalo, ububanzi bofikelelo kuluntu lwethu busahleli busezantsi kakhulu kunoko kulindelekileyo. Uqoqosho lwethu lusahleli luxhomekeke kakhulu kwezezembiwa nolimo ukuze kuthunyelwe kumazwe angaphandle. Ngaphandle kwakwicandelo leenkonzo, asibonanga kwaneleyo kumacandelo abalulekileyo, ingakumbi elokuvelisa.
Ngenxa yoko, izinga lokukhula kwizinto ezithunyelwa ngaphandle khange libe phezulu njengakumazwe afana nathi. Bobu buthathaka ngqo obenza intsilelo enkulu ye-Current Account ingakumbi xa singena kwizintlu eziphezulu zokukhula.
Kwaye ngenxa yokuba sinamazinga asezantsi olondolozo, kuye kwafune ka ukuba sithembele ekungeneni nasekuphumeni kwenkunzi kwexesha elifutshane ukuxhasa intsilelo ngokunjalo neenkqubo zethu zotyalo-mali.
Le yimiceli-mngeni ngokuqinisekileyo ekufuneka ilizwe lethu liyilungise ukuze liqhubele phambili.
Okubaluleke kakhulu ngumbuzo wokuba: ngokwenene kufuneka ukukhula koqoqosho kube malunga nantoni? Ubutyebi benzelwa ukuphucula ubulunga bobomi babantu.
Yiloo nto ke, umbuzo wokuba ukukhula emakwabelwana ngako ngokulinganayo kufuneka ibe ngundoqo wokuthathelwa kwengqalelo koqoqosho.
Okubalulekileyo, ukwabelana ngeziqhamo zokukhula kufuneka kube nemisebenzi edalwayo, ukuqinisekisa ukuba kukho imisebenzi ephucukileyo.
Ngokwenene, ngumba owenza ibhongo owokuba phakathi kuka-1995 no-2003, uqoqosho lwadala malunga nesigidi esinye esinesiqingatha semisebenzi nje emitsha; kwaye okubalaseleyo ngokungaphaya, malunga nemisebenzi engama-500 000 ngonyaka phakathi kuka-2004 no-2007.
Kweli thuba lakamva, ixesha lokuqala ukusukela ekufunyanweni kwedemokhrasi, imisebenzi emininzi yayidalwa kunenani labo batsha bangena kwimarike yemisebenzi, oko ke kusehlisa izinga lentswela-ngqesho ukusuka kuma-31% ngo-2003 ukuya kuma-23% ngo-2007.
Ngokwenene, oku kufuneka kungasuki kwisibophelelo sethu sokuqhuba sigocagoca umba wemisebenzi elungileyo, kuqukwa namalungelo kunye nezibonelelo ezonwatyelwa ngabasebenzi.
Ukwabelana ngeziqhamo zokukhula nako kufuneka kuquke uphunyezo olukhawulezileyo lokunika amathuba abo babewavinjiwe ngaphambili, kuqukwa nokuNikwa kwabamNyama aMandla ezoQoqosho.
Oku ayikokulandela loo nto kuthiwa yi-ajenda yobuhlanga, Ngokwenene, ilizwe elingaqinisekisi ukubandakanyeka kwabo bonke abemi balo kwimigangatho yonke yemisebenzi yoqoqosho ngokuqinisekileyo liyakusebnza ngaphantsi kunoko belizimisele ukukwenza.
Into yokuba icandelo labucala libe lisalele ngasemva ekutshintsheni ukubandakanyeka koluntu lonke kulawulo kunye nemisebenzi enezakhono, kuphuhliso lwamashishini njalo njalo kwenza ukuba ilizwe lethu lihambe kancinane ekukhuleni okuphezulu.
Ukwabela ngeziqhamo zokukhula nako kuthetha indima eyoneleyo nenobulungisa kurhulumente ekusebenziseni okunxulumene nemali njengesixhobo sokwaba kwakhona kunye nokwabelana ngomthwalo wokubonelela ngempahla kawonke-wonke.
Amalungu aBekekileyo inokuba anolwazi oluninzi lwemicimbi enxulumene nemivuzo yoluntu. Koko ndiyakukhankanya iimeko ezimbalwa kwakhona ukuze ndibonise ubunjani benkqubela esiyenzileyo kunye nemicelo mngeni esijongene nayo.
Urhulumente ubuhlungu xa eqonda ukuba ubuhlwempu obunzima busanabile kuluntu lwethu, kwaye umgangatho wokungalingani uphezulu kakhulu.
Okokuqala, ubuhlwempu buye behla kakhulu ukusukela ekutshintsheni ikhulu leminyaka. Ukwehla kakhulu kungenxa yokwanda kakhulu kwenkcitho yenkxaso-mali yoluntu ukusukela ngo-2002 ukuya phambili. Le mpucuko ibonwa ngofikelelo kwiinkonzo ezisisiseko ukwehla ngokukhawuleza kubuhlwempu be-asethi kuye kwade kwakhokelela ekwehleni kubuhlwempu. Okwesibini, nangona ukwehla kubuhlwempu kukukhulu, ukungalingani kuphelele kunyukile ngoo-1990. Okwesithathu, ukuguquka okuhamba nobuhlwempu nokungalingani kumisela isimo ngokubanzi komgaqo-nkqubo[U] buhlwempu behlile ukusukela kwinguqu, kodwa ukungalingani akuphucukanga.
Kwiinkcukacha zomba onzima, abaphandi baqwalasele ngokungaphaya ukuba:
Phakathi kwemizi equka abantwana (abachazwa njengabo baneminyaka eli-17 nangaphantsi), inani lemizi elixela ukuba umntwana ulambile lehlile kakhulu ngokungaqhelekanga (ukusuka nje kuma-31 eepesenti ukuya kwi-16 yeepesenti) phakathi kuka-2002 no- 2006. Oku kuthetha ukuba isimo sobuhlwempu sehle ngokubalaseleyo, ingakumbi kwabo bantu bahlupheka kakhulu. Ubukho jikelele bendlala phakathi kwabantwana buye behla ukuya kwisiqingatha kwiminyaka emine edlulileyo.
Ngokwenene, le ngqwalasela iqinisekiswa luphando lwethu, olubonisa ukuba ubuhlwempu kwingeniso ingakumbi kuluntu olumNyama nolweBala behlile, nxenye yoko yenziwa ngamazinga aphezulu engqesho kunye nofikelelo kwiinkxaso-mali zentlalo. Ngenxa inani labaxhamli nkxaso-mali lali-2,5 yezigidi ngo-1999, ngo-2008 oku kunyuke ukuya kuma kwi-12,4 yezigidi.
Oku kakhulu kungenxa yokwanda okukhulu kufikelelo kwiNkxaso-Mali yeSondlo sabaNtwana, okunyuke ukusuka kubaxhamli abangama-34 amawaka ngo-1999 ukuya kwi-8,1 yezigidi ngo-2008.
Njengenxenye yokufaka isandla kwingeniso yabahluphekayo, okujoliswe kuko ngamathuba emisebenzi esisigidi esi-1 ngeNkqubo yeMisebenzi kaRhulumente eyaNdisiweyo yaye yaphunyezwa ngo-2008, kwangoko ngonyaka kunoko kwakucingelwe kwigunya lonyulo luka-2004. Oku kwenze ukuba kubekho indlela yokwandisa inkqubo kunye nokuphucula ubulunga bayo.
Ngokuphathelene nokufikelela kwemizi kwiinkonzo ezisisiseko, amanani azixela ngokwawo. Njengokuba, ufikelelo kumanzi aphathekayo kuphucuke ukusuka kuma-62% ngo-1996 ukuya kuma-88% ngo-2008; umbane (58% ukuya kuma-72%); kwaye ugutyulo (52% ukuya kuma-73%).
Ubungqina kumvuzo wentlalo bukwabonwa ngempucukp enkulu ekufikeleleni kwizibonelelo zempilo ezisisiseko. Ama-95% abemi boMzantsi Afrika ngoku ahlala kwiikhilomitha ezi-5 zezibonelelo zempilo; kwaye sazisiwe ukuba zonke iikliniki ngoku zinofikelelo kumanzi abalekayo. Ugonyo lwabantwana luyonyuka ngokuthe chu ukuya kuma-85%; kwaye izehlo zemalariya zehle kakhulu.
Sikwakhuthazwa kukuba uphando kubukho jikelele bentsholongwane kaGawulayo lubonisa uzinzo kunye nokwehla kancinane kumazinga osulelo.
De kube ngoku izibonelelo ezininzi zempilo zihlala zingenawo amayeza afunekayo, imigangatho efanelekileyo yabasebenzi, neenkonzo ezisisiseko ezifumaneka rhoqo ezifana namanzi ahambayo acocekileyo kunye nombane. Kwezinye zezi zibonelelo, ulawulo luyalambatha kwaye ukuziphatha kwabasebenzi kufunwa ukuphuculwa.
Kwimfundo, siye sabona ukwehla kwirashiyo katitshala: umfundi; phantse ufikelelo ibe lufikelelo oluvuleleke kuwonke-wonke ngokobhaliso kumgangatho wezikolo zamabanga aphantsi, kunye nokuphucuka kwinani labafundi abaphumelela imathematika, ukuxela imizekelo embalwa.
Kwangaxesha nye, kwenziwe umzamo omkhulu wokuphucula izakhiwo kwimimandla ehluphekayo.
Kakade siyazi ukuba izinga labayekayo ukufunda kumanqanaba emfundo ephakamileyo kunye nemfundo enomsila liphezulu ngokungamkelekiyo, kwaye inkqubo yemfundo kusafuneka ukuba iveze iintlobo eziyimfuneko zezakhono zemfundo ezifunwa luluntu
Ukongeza, intsingiselo ekusebenzeni, ngokokufundisa kunye nokufunda, ibonisa ukuzinga kokohlukana ngokwezentlalo kwangaphambili.
Okuphoxayo kukuba, apho imfundo ifuneka ngamandla ekuncedeni ekupheliseni ubuhlwempu, kulapho kungekho khona izibonelelo zokusebenza, ulawulo kunye nootitshala.
Iinkqubo zentlalo zikarhulumente nazo zikuphucule okusisiseko kwabahluphekayo ngokohlobo lwezindlu ngeenkxaso ezi-2,6-zezigidi ezinikiweyo.
Kakade kufuneka sivume ukuba inkqubo yolwabiwo lomhlaba ngokunjalo nenkxaso yasemva kwalo ngabe iphethwe ngcono nangokukhawuleza.
Xa kukonke, sinebhongo ngenkqubela kwiinkqubo zethu zentlalo. Kodwa ngeke sizonelise ngotshintsho nje oluninzi.
Nokuba kwimfundo, impilo, kwezezindlu, amanzi nogutyulo, umbuzo ongundoqo esijongana nawo yonke imihla ngowokuba siwuphucula njani na umgangatho wezi nkonzo! Koko isende indlela ekusafuneka siyihambe.
Malungu aBekekileyo;
Isibetho solwaphulo-mthetho sihleli sisisibetho esingundoqo wokungakhuseleki kubemi boMzantsi Afrika. Amava emihla ngemihla, kwiindawo ezihluphekayo nezityebileyo ngokufanayo, yenye yezinto ezixhalabisayo kuba kuhlala kunokwenzeka kube khona uhlaselo olunobundlobongela.
Kumaziko karhulumente nawabucala, ukubakhona kwezikim ezingcolileyo ezithatha yonke imithombo oko zikwenza ngorhwaphilizo kuhlala kuyinto ekhathaza kakhulu leyo
Kodwa siyazi ukuba ukwehla akukhawulezanga kakhulu, hayi nangezinga le-7-10% ebesizibekele lona kwiindidi ezahlukeneyo zokulwa ulwaphulo-mthetho. Into yokuba izehlo zophango olunobundlobongela emizini kunye nakumashishini zinyukile, kwaye ulwaphulo-mthetho olubhekiswe kwabasetyhini nasebantwaneni lungadanjiswanga ngawo nangawaphi na amanyathelo abonakalayo, ngumba okhathaza kakhulu ke lowo.
Oku kukhomba kubuthathaka kubumelwane bethu, ingakumbi ekwakhiweni kokubambana kwimbumba yamanyama kuluntu okuya kusinceda ukuba sithintele kwaye silwe ulwaphulo-mthetho. Oku kukhomba ubuthathaka kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ukusukela ekuphandweni kwamatyala ukuya ekolulekweni kwaboni. Ikhomba ubuthathaka ekusebenzeni ngamandla kwenkqubo yeenkundla, ngokobugcisa kunye nezinye izakhiwo kunye nolawulo.
Le yimiba yenkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho ebanzi elungiswe ngokutsha eqalileyo ukuyilungisa.
Kananjalo, ekuzihlabeni amadlala, kufuneka singalahlekani nento yokuba into esiyihlolayo yinkqubo eyonwabela, kakhulu, ukuba semthethweni okwake kwehla elizweni lethu.
Oku kungenxa yotshintsho olwenziwe ngala maziko, ngokwemigaqo-nkqubo yawo ngokusekelwe kwinkcubeko yamalungelo oluntu, ukwakhiwa kwawo ngokwedemografi, kunye neenkqubo zawo zokuthathela kuwo uxanduva.
Kodwa masingazikhohlisi: kuba ngobomi bethu xa bubo ke bentlalo, utshintsho olunjalo lusekumabakala asakhulayo. Isende indlela ekusafuneka siyihambe.
Ndiqinisekile ukuba amaLungu aBekekileyo ayakuvuma ukuba uluntu lolawulo olwazelelayo lwedemokhrasi yethu lunokufumana intsingiselo ukuya kuma apho sinika khona ingqalelo kwabona bangakhuselekanga kuluntu.
Ngokuphathelene noku, siye saqinisekisa ukuba iinzame eziluqilima ziyenziwa ukuphucula iimeko zabantwana, abasetyhini, abantu abakhubazekileyo kunye nabadala oko kusenziwa ngomthetho kunye namaphulo.
Ngamaphulo enkxaso kwaye nangenxa yokubambisana esiye sakwenza kunye nemibutho emele la maqela abuthathaka, siye sakuphucula ukuqonda okujikeleze imiba ewachaphazelayo kwaye kwakhuthazwa ngenkqubela ukuhlanganiswa ngokuqhelekileyo kwezi zinto zikhathazayo.
Kusenza sibe nebhongo kakhulu, umzekelo, owokuba imizi ephethwe ngabasetyhini ibe yiyo efumana isabelo esikhulu kune-avareji somvuzo wezentlalo kuqukwa nezindlu kunye nokhathalelo lwempilo, kunye nokuba phakathi kweenkqubo eziphumeleleyo kubekho amaphulo kugonyo kunye nezondlo zabantwana.
Ufikelelo kwingqesho kunzima kakhulu kwabasetyhini basemaphandleni, kulutsha kunye nakubantu abakhubazekileyo. Intsholongwanekagawulayo ineempembelelo kakhulu kwabasetyhini abasebatsha. Ubundlobongela obubhekiselwe kwabasetyhini nasebantwaneni buphezulu kakhulu.
Yonke le misebenzi yeyexesha elizayo.
Nkosikazi Somlomo kunye noSihlalo oBekekileyo;
Le ke yenye yenkqubela eze nedemokhrasi, kunye nenkqubela eyenziwe ngurhulumente ekufezekiseni igunya labavoti.
Akukho mpikiso yokuba, ngawo nawaphi na amanyathelo, inkqubela eyenziwe ukusukela ngo-1994 iyakhuthaza. Kodwa akunakubakho mathandabuzo okuba isemininzi imiceli-mngeni esekhona.
Ndiyihambile loo ndlela inde iya enkululekweni. Ndizamile ukuba ndingagevezeli, ndiye ndakhubeka endleleni. Kodwa ndiye ndafumanisa imfihlo yokuba emva kokonyuka intaba ende, umntu uye afumanise ukuba ziseninzi ezinye iintaba ekusafuneka azinyuke. Ndithathe umzuzu apha wokuba ndiphumle, ukuba ndijonge okuhle okundijikelezileyo, ndijonge emva kumgama esele ndiwuhambile. Kodwa ndinokuphumla nje umzuzwana, kuba inkululeko iza neemfanelo, kwaye andinakuzilibazisa, kuba uhambo lwam olude alukapheli.
Kwiinyanga ezimbalwa ukusuka ngoku abantu bezwe lethu bayakubhengeza iinkokheli abazifunayo ukuba ziqhubele phambili umsebenzi omhle walo mlweli nkululeko mkhulu kangaka kunye nabanye abaseki bedemokhrasi yethu.
Ngexa iindlela esizisebenzisayo zinokwahluka, iinjongo ekufuneka sijolise kuzo zicacile kwaye zibekwe ngokungaxandanga kuMgaqosiseko wethu: yeyokudala indawo yabantu emanyeneyo, engenalo ucalulo, engacaluli ngokwesini, enedemokhrasi nenempumelelo edlala indima entle ekwakheni ilizwe elingcono.
Kwiminyaka emithandathu edlulileyo, iinkokheli zabantu bethu zaye zahlangana kunye kwiNgqungquthela yoPhuhliso nokuKhula zaze zafikelela kwisivumelwano ngemisebenzi ekufuneka sonke siyenze ukuphucula ubulunga bobomi babemi boMzantsi Afrika, ingakumbi ekwehliseni ngesiqingatha intswelangqesho kunye nobuhlwempu ngo-2014. Ezi zivumelwano ziquka:
Ukudala imisebenzi emininzi, imisebenzi engcono nomsebenzi ophucukileyo wabantu bonke oko kusenziwa ngamazinga aphezulu otyalo-mali, iinkqubo zemisebenzi yoluntu, ubambiswano nezicwangciso zamacandelo, inkqubo yokufumana imisebenzi kwingingqi, ukuphakanyiswa kwamashishini amancinane nenkxaso yookopoletyeni beenkampani;
Ukulungisa umceli mngeni wotyalo-mali ngokuphucula ulondolozo, ukusa ngokufanelekileyo izibonelelo ukusuka kumhlalaphantsi nakwiingxowa-mali zobekelo, izindlu, imirhumo yecandelo lezimali kunye nokunikwa kwabamnyama amandla ezoqoqosho;
Ukuqhubela phambili ubulungisa, ukuphuhlisa izakhono, ukudala amathuba ezoqoqosho kunye nokunabisa iinkonzo; kunye
Namanyathelo athathwa kwingingqi kunye nophumezo lophuhliso, kuqukwa nolungiselelo lwezakhiwo kunye nofikelelo kwiinkonzo ezisisiseko.
Ndiqinisekile, ukuba, njengenxenye kunye nokongeza, kwezi njongo abeMi boMzantsi Afrika ngeke bohluke ngokuphathelene nemfuno yokuphucula inkqubo yethu yemfundo; ukunika ukhathalelo lwempilo olwaneleyo, oluphucukileyo nolunobulungisa, ukuphuhlisa imimandla yethu yasemaphandleni kunye nokuqinisekisa ukhuselo lokutya; kunye nokomeleza umlo ochasene nolwaphulo-mthetho norhwaphilizo.
Ndibala le miba hayi ngenxa yokuba iquka konke okanye ngenxa yokuyibala siyakulungisa zonke izinto ezingalunganga kuluntu lwethu. Kunoko, ndikhethe ukwenza oko ukugxininisa into yokuba uMzantsi Afrika awehlelwa bubuhlwempu bemithetho-siseko. Umceli-mngeni wethu kukuguqulela le mithetho-siseko ube ziinkqubo neeprojekithi zophunyezo olusebenzayo.
Le mithetho-siseko ingqinwa phantse lulo lonke uluntu, njengoko ibonisiwe kwiiNjongo zoPhuhliso zesiGaba seXesha leWaka leMinyaka seZizwe eziManyeneyo.
Kwaye kananjalo uluntu namhlanje lujongene nengozi yokuba ukuphunyezwa kwezi njongo kunokumiselwa elinye ixesha ngeminyaka emininzi, xa ingengomashumi eminyaka, njengesiphumo sobunzima bezoqoqosho obujikeleze ilizwe xa lilonke.
Into, eyaqala ehlabathini, njengobunzima bezoqoqosho kumaziko ambalwa abolekisa ngemali yaye yagcwala ihlabathi lonke, yaba neziphumo ezibi kwiimveliso ezisisiseko nakurhwebo.
Sinokukuhlaba amadlala ukunyoluka, ixesha elifutshane kunye nokungabi nankathalo kwabaphathi beenkampani ezinkulu ezenze ukuba ubunzima bukhawuleze. Singayigxeka imigaqo-nkqubo yoorhulumente eye yangakujongi okungundoqo kwaye yanika iimvume ezinokunyoluka zeemalike ezingalawulwayo ukuba zibange umonakalo kwiinkqubo zezimali. Sinokukwenza konke oku; kwaye siyakungqinelwa ngokufanelekileyo.
Ngexa umsebenzi wethu ongundoqo nekufuneka wenziwe ngoku ikukuzibulela iziphumo zolu phuhliso kuqoqosho lwethu kunye nakummandla wethu, ngoku kufuneka siveze iimpendulo eziya kunciphisa iimpembelelo zalo ingakumbi kuloo macandelo abuthatha oluntu lwethu.
Into esiyaziyo kukuba okusingqongileyo okulawulayo elizweni lethu kunye nomgaqo-siseko wengeniso zemali ochasene nokungazinzi koqoqosho esiye sayamkela iye yasinceda ukuphepha iimpembelelo ezimbi zobu bunzima.
Kodwa siqonda sonke ukuba, ngenxa yokuba sihlanganiswe ngamandla kuqoqosho lwelizwe, imfuno yempahla yethu ethunyelwa ngaphandle yehlile; ufikelelo kwizimali kunye nokungena kwenkunzi kuye kwajika kwamandundu; imfuno esezantsi iye yawisa imveliso; ukudalwa kwemisebenzi kuchaphazeleke kakubi kwaye kwamanye amacandelo udendo luye lwenzeka ngokwenene.
Obu bunzima buye bangqamana nexesha apho ukuhla nokunyuka kwamaxabiso kunye namazinga enzala ebese phezulu kakhulu.
Ludityanisiwe, olu phuhliso, lwenza iingeniso esizifunayo zokwandisa ulungiselelo lweenkonzo kunye nokuphumeza iiprojekithi zezakhiwo zethu. Nakuba kunjalo, siye sanyanzeleka ukuba sehlise iingqikelelo zethu ngokokukhula kunye nokudalwa kwemisebenzi.
Siyazi nathi ukuba uMzantsi Afrika awuchaphazelekanga ngokumandundu kangako kunamanye amazwe amaninzi. Ngokwenene, ngexesha elo amanye amazwe ebehlelwe okanye ejonge ukuwa, uMzantsi Afrika kunye nenxenye yelizwekazi basakulungele ukukhula, nokuba kungezinga elincinane na.
Ngokuphathelene noku, Malungu aBekekileyo, ndinovuyo lokunixelela ukuba ukudibana okuphakathi kwe-ofisi kaMongameli kunye neenkokheli zamaqabane ezentlalo awohlukeneyo, savumelana ngokuhlangeneyo ukuba siyile iindlela eziya kunciphisa obu bunzima kuluntu lwethu. Iqela elonyulelwe lomsebenzi elisebenza ngale micimbi lisasebenza ngamandla, kwaye ezi ndidi zeempendulo zilandelayo kusaxoxwa ngazo:
Okokuqala, urhulumente uyakuqhuba ngeeprojekithi zakhe zotyalo-mali kuwonke-wonke, xabiso lazo elo ke linyuke laya kuma kwizigidi zezigidi ezingama-R690 kwiminyaka emithathu ezayo. Ngokuphathelene noku, apho kukho khona imfuneko siyakuyila iindlela zokunyusa imali.
Oku kuyakuquka inkxaso evela kumaziko ethu ophuhliso kunye nenkxaso yemali-mboleko evela kwii-arhente zamazwe ngamazwe, ngokunjalo nobambiswano kunye necandelo labucala kunye nokusetyenziswa kwezibonelelo ezilawulwa ngabasebenzi ezifana neengxowa-mali zomhlalaphantsi.
Okwesibini, siyakwenza kuqine iinkqubo zengqesho kwicandelo likarhulumente. Kwelinye icala, amacebo okwandisa ingqesho kumacandelo afana nelempilo, lentlalontle, imfundo kunye nee arhente zokunyanzeliswa komthetho aya kuqhuba. Kwelinye icala, siya kukhawulezisa ukungena kwesigaba esilandelayo seNkqubo yeMisebenzi kaRhulumente eYandisiweyo.
Okwesithathu, amanyathelo okuthomalalisa anokuqalwa kwicandelo labucala ukuze kuchaswe ukwehla okugqithisileyo kutyalo-mali kunye nokuvalwa okungeyomfuneko kweendawo zeemveliso okanye imizi mveliso.
Ngokwecala lakhe, urhulumente unokukhuthaza amaziko alungiselela ukuxhaswa kwamashishini kunye nezinto eziza kwenza umtsalane ukunceda ekujonganeni nemiceli mngeni kumacandelo awohlukeneyo, kunye nokunceda aphuhliso ezimali ukuba ancede iifem ezisebunzimeni ngenxa yobunzima bezimali.
Kuyakujongwa ezinye iindlela kunokuba kudendwe, kuqukwa iiholide ezinde, uqeqesho olongeziweyo, imisebenzi yexesha elifutshane nekwabelwana ngayo. Oku kuyakudityaniswa nokuphakanyiswa kwephulo lokuba neQhayiya ngokuba ngowaseMzantsi Afrika kunye namanyathelo angqongqo kwizinto ezingeniswa elizweni ngokungekho mthethweni.
Okwesine, urhulumente uyakugcina kwaye andise inkcitho yentlalo, kuqukwa nokolula ngokuqhubekayo inkxaso-mali yesondlo sabantwana abaneminyaka eli-18 yobudala kunye nokwehlisa iminyaka yokufanelekela umhlalaphantsi iye kuma-60 emadodeni.
Ukongeza, siyakusebenzisa ngokungaphaya iNkxaso yokuNika isiQabu kwiNtlupheko eNtlalweni kunye namanyathelo okhuselo lokutya kwaye kwakhona sijolise kwabo mhlawumbi bangekho phantsi kokhuselo lweNgxowa-mali ye-Inshurensi yokungaSebenzi okanye abo bazisebenzise bazigqiba izibonelelo zabo.
Siyakuqhuba kwakhona sinika ingqwalasela ekhethekileyo kumceli mngeni wokuziphatha okungafikelelekiyo ngakwicala lezinye iinkampani zethu. Ngokuphathelene noku, singathanda ukwenza isindululo sokuba iKomishini yoKhuphiswano ibe nesandla esiqinileyo esibonisayo ukuqinisekisa ukuba aboni bayabanjwa.
Siyathemba ukuba uluntu luyakunyusa eyawo imigangatho yobutsha ntliziyo ukuqinisekisa, phakathi kwezinye izinto, ukuba njengoko amaxabiso ezinto esehla, iziqhamo ziviwa ngabemi xa bebonke.
La manyathelo ayakuvuselelwa yimithetho-siseko yomgaqo-siseko wengeniso zemali ochasene nokungazinzi koqoqosho. Koko, siyakuqinisekisa ukuba amanqanaba okuboleka enziwa ngurhulumente anobulumko kwaye agciniwe. Oku kukwaquka nokwehliswa ngokukhawuleza kwamanqanaba etyala karhulumente nanini iimeko zisiba ngcono.
Iinzame zethu ziyakuvuselelwa kukwazi ukuba amanyathelo okukhusela okusingqongileyo kunye nokudambisa iimpembelelo zokutshintsha kwemozulu nawo anokufaka isandla ekudalweni kwemisebenzi.
Kwiintlanganiso ze-G20 kunye nezinye iindibano kumaziko ahlangeneyo urhulumente wethu uye walwela ukubandakanyeka okufanelekileyo nokungamandla ingakumbi kumazwe aphuhlileyo apho ubunzima buqale khona kwaye bumandundu khona. Siyakholwa ukuba lifikile ixesha lokwandisa umthetho wasekhaya kunye nokuhlola inkqubo yezimali, kodwa ngaphaya koku, uqwalaselo kunye namanyathelo kwisikeyile samazwe ngamazwe akwenzekanga ukuba aphetshwe kwaye aba yimfuneko.
Isifundo esibophelelayo esivela kula mava sesokuba sifuna ubambiswano oluluqilima phakathi kwabo kukho indima abayidlalayo kwezoqoqosho kwisikeyile sasekhaya nesamazwe ngamazwe, hayi kuphela ukususa iimpembelelo zobunzima, kodwa kwakhona ukuthatha amanyathelo anokuthintela ukwenzeka kwakhona.
Kwilizwe lethu, siyakwenza le misebenzi njengenxenye yenkqubo yokubeka uluntu lwethu kwindlela ephezulu yokukhula kunye nophuhliso. Ubude bexesha ngokubhekisele ekufumaneni indlela ephezulu inokuba yolulekile ngandlela thile. Kodwa asithandabuzi ukuba liza kufika msinyane elo thuba kunokuba lifike sekudlule ixesha.
Ngokuphathelene noku, indlela esilimisa ngayo ilizwe lethu ukuba lithathe amathuba eza kwicala lethu, iya kubaluleka kakhulu. Apha ke ndibhekisela kakhulu kwiNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango-2010 ngokunjalo neNdebe yoManyano eza kuba kwiinyanga ezimbalwa ukusuka ngoku. Phantse zonke iiprojekithi kunye namacebo zigqityiwe okanye sele ziza kugqitywa ukusuka kumabala ezemidlalo, izakhiwo zothutho, amanyathelo okhuseleko, imiba yeendawo zokuhlala, ukuya kumacebo empilo nemfuduko oko kuqinisekisa ukuzithemba kommandla webhola ekhatywayo yamazwe ngamazwe okuba owethu umnyhadala uya kuba nempumelelo.
Kwaye sikholelwa ekubeni, emva kokuphumelela kahlanu ngokulandelelana, iqela lesizwe lebhola ekhatywayo ngoku lizithemba ngokungaphaya kwaye lizilungiselela ukudlala ngokungaphaya kunokulindelekileyo!
Kodwa ngaphaya koku, ilifa lokwenene lalo mnyhadala liya kuba sekubeni nako kwethu ukubonisa uMzantsi Afrika nobubele base-Afrika nobuntu ukutshintsha kanye indlela ilizwe lethu kunye nelizwekazi lethu elibonwa ngayo ngabantu behlabathi. Oko kuxhomekeke kuthi sonke, kwaye ngoko ngeke sifake xabiso!
Sikwathi halala kumaqela ethu ezemidlalo aye aligcina iphupha loMzantsi Afrika lokufuna ukugqwesa kunyaka ophelileyo. Imbeko yethu ekhethekileyo iya kwiqela lethu lekhrikethi elinyuke laya kuma emanqwanqweni aphezulu ehlabathi.
Ngokwenene siziiNtshatsheli zeNdebe yeBhola yoMbhoxo yeHlabathi; u-Giniel de Villiers neqela lakhe baphumelele i-Dakar Rally; Abadlali bethu abakhubazekileyo baqhubile ukusenza sibe nebhongo, kwaye iqela lethu lebhola ekhatywayo labaminyaka ingama-20 baqhube kakuhle kwimidlalo ebinokhuphiswano ngokugqithisileyo.
Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo;
Kwiiveki nje ezimbini eziphelileyo, uMzantsi Afrika ugqibezele neMali uvimba wokulondoloza imibhalo-ngqangi yakudala ye-Timbuktu.
Le ndyebo ityebe kangaka ikhomba e-Afrika njengemqondiso wezenzululwazi noncwadi, ifilosofi norhwebo, oluphazanyiswa lurhwebo ngamakhoboka kunye nokungxamela ukufumana yase-Afrika.
Eli phulo kufuneka lisikhuthaze ekubeni sisebenze kumboniso kunye namanye amazwe akwilizwekazi lethu kwaye libonise ngokungaphaya ngcono imeko yoluntu.
Ngokwenene, kwiminyaka eli-15 elidlulileyo khange sizilibazise iinzame zokuqinisekisa ukuba i-Afrika ivuselelwa ngendlela yokuba ibe yintoni kanye ekufuneka kusetyenzwe ngayo kwiNkulungwane ye-Afrika. Kancinane kodwa ngokuqinisekileyo, ilizwekazi lethu liqhubela phambili libhekise ekuvuselelweni ngokutsha, kunye nomdla wabantu balo unyuka usiya phezulu kwii-ajenda zeenkokheli zabo, oko ke kubethelela ithemba kunye nokomelela kwalo kwibakala lehlabathi.
Koku, kwaye koku kuphela, kufuneka sithi gqolo ukunceda abantu baseZimbabwe ukuba bafumane isisombululo sexesha elide kwintlekele ekwelo lizwe. Ngokuphathelene noku sinqwenela ke ukuthi halala kumaqela onke e-Zimbabwe ngokufikelela kuthetha-thethwano, ngokufezekisa elona bhaso lokugqibela ebelihleli lingumnqweno wabantu belo lizwe kunye namazantsi elizwekazi ngokubanzi: oko kukuthi, urhulumente ozinzileyo nosemthethweni osele uzilungiselele ukulungisa imiceli-mngeni ejongene nabantu. Sikhuthazeke kakhulu kukuba, izolo, iPalamente yase-Zimbabwe iye yaphumeza uHlaziyo lwe-19 loMgaqo-siseko, elithi thaca isiseko sokumiswa kukarhulumente oquka abantu bonke.
Ngoku umsebenzi wokwakha ngokutsha unokuqala ngamandla kwaye uMzantsi Afrika sele ukulungele ukunceda naphi na xa unako. Ngokunxulumene noku, kukho imfuno engxamisekileyo yokunceda kule ntlekele ijongene noluntu kweliya lizwe. Sinethemba lokuba, kuba luyakhathala, uluntu lwamazwe ngamazwe luya kuzimanya nabantu base-Zimbabwe njengoko beza kuhamba indima entsha.
Njengoko sinokungqinelwa luphuhliso olwahlukeneyo kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo, uMzantsi Afrika uya kusebenzisa ilungelo elikhethekileyo lokuchophela i-SADC ukwandisa eli ziko lommandla libaluleke kangaka, ngogxininiso olukhethekileyo ngophumezo lwezisombululo zeNgqungquthela kunye nokolula umanyano olusisicwangciso sommandla.
Siyakuhlala sifuna ukuyandisa intsebenziswano nalamazwe kunye namanye amazwe kuba silandela okulungileyo eluntwini.
Kumathuba amaninzi siye savakalisa ukukhathazeka kwethu ngenxa yokuzinga kwembambano kuMbindi Mpuma jikelele ingakumbi kwaSirayeli nasePalestina. Ukuba nzulu kokuphoxeka kwethu ekunyukeni kwembambano kunye nelahleko enkulu yobomi, ingakumbi abantu abangekho mkhosini kuqukwa abantwana, abasetyhini nabantu abadala ngokwenene akunakuchazwa.
Sithi halala ngokungaphaya kurhulumente kunye nabantu base-Cuba ngesi sikhumbuzo sama-50 sokufumana inkululeko yabo, ngayo, babe nenkululeko yokukhetha indlela yabo yophuhliso.
Sikunye namanye amazwe asemaZantsi siyakuqhuba silandela ukwakhiwa ngokutsha kweZizwe eziManyeneyo, iNgxowa-mali yezeMali yamaZwe ngamaZwe, kunye namanye amaziko amaninzi ukuze abonise amazwe ngamazwe atshintshileyo natshintsha ngokwenene kwaye asebenza ngendlela enedemokhrasi, enobulungisa nengafihliyo.
Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo;
Iinzame zethu yimithetho-siseko emibini esisiseko eyile: imfuno kuthi yokuphumeza igunya elanikwe lo rhulumentehe ngo-2004; kunye nokubaluleka kokuqinisekisa ukuba urhulumente oza kungena emva konyulo ufumana umgangatho osele ulungele ukuphumeza ezi nkqubo ngaphandle kolibaziseko olungafanelekanga.
Kwiinyanga ezimbalwa ezizayo de ibe lunyulo lwesizwe nolwamaphondo, siza kuzama ukugqibezela elo gunya laziwa kakhulu. Njengenxenye yeeprojekithi ezipheleleyo eziqulethwe kuManyathelo eNkqubo, siyakuthathela ingqalelo kakhulu eku:
daleni amandla afunekayo ofezekiso lwenkonzo oluphuculiweyo kunye nokudityaniswa okungcono kurhulumente kunye nakumacandelo akhe nesicwangciso soyilo sesizwe;
ukuqhuba nephulo leMfazwe ebuHlwempini kunye nokugqibezela uyilo lweSicwangciso esiBanzi esiChasene nobuHlwempu ngokuhlangana nabantu okuqhubayo ke ngoku;
phumeza inkqubo ebanzi esiyiqalileyo yokunciphisa izehlo zesifo sotyatyazo kwiindawo ezahlukeneyo zelizwe;
ukuqhuba uphando kunye nokudibana ngeNdlela yoKhuselo oluBanzi kwezeNtlalo, kuqukwa nomba we-Inshurensi yeMpilo yeSizwe;
ukwandisa iphulo lokulondoloza amandla ombane ukuze kukwazeke ukulawuleka kobunzima obukhoyo ngoku nathi sitshintshe ukuziphatha kwethu, ngeli lixa kwangaxesha nye sikhawulezisa iiprojekithi zokwakha amandla amatsha kwaye sisebenzise ezinye iindlela zemithombo tyombanec siqonda ukuba ukongeza kwiziphumo zokutshintsha kwemozulu, imithombo efana namafutha entsalela kunye namanzi iyehla ngexa kwangaxesha nye imfuno yona iya isonyuka;
ukudibanisa kumsebenzi wamaCandelo amanye abandakanyekayo izinto ezifunyanisiweyo kuphando kokubandakanyekayo kuQoqosho lweSibini njengeenkqubo zemisebenzi yoluntu inkxaso kumashishini amancinane kunye namaphulo okuphuhlisa amaphandle;
ukwandisa iinzame zokulungisa ngokutsha inkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa namandla ophando ngokunzulu ukuze kusonjululwe ingxaki kulwaphulo-mthetho, ukonyuka ngokukhawuleza kwenani labaphandi, ukusetyenziswa ngokugqwesileyo kolwazi kunye nobuchwepheshe bonxibelelwano kunye nolawulo olungcono lweenkundla; kunye nokuququzelela iinkqubo ezijolise ekolulweni kwezinto eziphathelene nolingano ngokwesini ezifana nokumelwa okungama-50/50 kumaqumrhu awenza izigqibo, uphuhliso lolutsha, amalumgelo abantu abakhubazekileyo kunye namalungelo abantwana kuqukwa nokugqibezela iindibano kuMgaqo-nkqubo weSizwe woluTsha, ukulungiselelwa kokuphunyezwa kweTshata yeSizwe yase-Afrika yakube ilungisiwe yiPalamente, kunye nokumisa i-Arhente yeSizwe yoPhuhliso loluTsha; ukungenisa iProtokoli ye-SADC kwiSini noPhuhliso ePalamente, ukolula inkxaso kumalungelo abantu abakhubazekileyo kunye nokwandisa inani loomasipala ukuba bamisele iiNdawo ezibalulekileyo zamaLungelo abaNtwana ziye ngaphaya kwama-60% akhoyo ngoku.
Ezi kunye nezinye iinkqubo, kuqukwa kweenkonzo ezingundoqo ezachazwa kwiNtetho eyeNzela iSizwe ePalamente kweyoMdumba ophelileyo, zenza uqilima lwemizamo yethu yokuligqiba igunya elaziwayo zize zibeke isiseko sexa elizayo.
Siyakuzenza zibe namandla kakhulu iinzame zethu sikhuthazwa yinzondelelo, ithemba nokomelela kwabantu boMzantsi Afrika ekulandeleni oko kulungele thina xa sisonke. Oku, kungundoqo, kungumthombo wokuzithemba kwethu xa sisithi isizwe sikwimo entle. Idemokhrasi yethu isempilweni, ikhula kancinane ngokomeleleyo.
Ngoko ke, ngamagama alowo wayesakuba nguMongameli Mandela, [thina] kufuneka singasaleli emva, kuba uhambo [lwethu] olude alukapheli.
Ndiyabulela.
<fn>10022611451003.txt</fn>
SoMlomo oHloniphekileyo;
Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Somlomo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
iiNkulumbuso eziBekekileyo kunye nooSomlomo bamaPhondo wethu;
uSihlalo weBhunga looMasipala baseMzantsi Afrika kunye nazo zonke iinkokheli zoorhulumente basekhaya;
uSihlalo weNdlu yeeNkokheli zeMveli yeSizwe;
KwiiNtloko zamaZiko kaRhulumente axhasa intando yesininzi;
KwiRhuluneli yeBhanka enguVimba;
Bemi boMzantsi Afrika;
Siyavuya ukuba nani ngobubusuku bubaluleke kangaka.
SoMlomo oHloniphekileyo,
Ndimi phambi kwakho ngobu busuku, sekuyiminyaka ingama-20 ukususela mhla uMongameli Nelson Rolihlahla Mandela waphumayo eluvalelweni. Sikhethe olu suku njengosuku lokubiza leNdibanisela yeziNdlu zePalamente ukuze ndinikezele ngeNtetho kaMongameli engoBume beSizwe, ukubhiyozela imbali eyaguqula ilizwe lethu.
Sikwakhumbula simnika nembeko uMnu Harry Schwarz, nothe ngelishwa wasweleka kule veki iphelileyo. Phakathi kwezinye izinto, ebelilungu leqela elimele abamangalelwa kwityala laseRivonia. Sidlulisa umbulelo wethu kubahlobo bethu namaqabane wamazwe ngamazwe, ngokuthi bancedisane nathi ngamaxesha onke xa besilwela ukuzuza inkululeko yethu.
Samkela ngokukodwa usapho lakwaMandela. Bathe baba luphawu lokuzenza idini kwabaninzi abathi babulaleka phantsi kwengqumbo yocalucalulo.
Sibulisa iinkokheli zeqela elilawulayo kunye nembumba yaMahlakani yalo, ekungumsitho owodwa kubo lo.
Bantu bakuthi nabahlobo,
MaLungu aHloniphekileyo,
Siphinda kwakhona umbulelo wethu osuka emazantsi entliziyo kwabezizwe ngezizwe ngenkxaso yabo engagungqiyo ekuxhaseni umzabalazo wethu. La mathuba kwimbali yethu abonakalisa amandla wethu okumanyana, nkqu nangaphezu kwazo naziphi na iimeko ezinzima, nokubeka phambili iimfuno zesizwe ngaphezu kwazo naziphi na ezinye iimfuno.
Xa sisebenzisana singenza ngcono.
MaLungu aHloniphekileyo,
Apha ekuhambeni konyaka, siza kubhiyozela ukusekwa kweManyano yoMzantsi Afrika, neyasekwa ngowe-1910. Oku kwadala umbuso olawulwa liqela elinye kungekho qela liphikisayo. Ngokuqaphelekayo, ukushiyelwa ngaphandle kwabantu abamnyama kule Manyano kwaba sesinye sezizathu eziyintloko zokusekwa kwe-African National Congress ngowe-1912. Xa siphawula lo mbhiyozo apha ekuhambeni konyaka, kufanele sibonakalise ukuba sesihambe kangakanani na njengesizwe.
MaLungu aHloniphekileyo,
Ndimi phambi kwenu, hayi njengomprofeti kodwa njengesicaka senu bantu, esizithobileyo. Ukuzenza kwenu idini ngokungadinwayo nokobuqhawe kuko okwenze ukuba ndibe nakho ukuba lapha namhlanje. Ngoko ke iminyaka esaseleyo kubomi bam, ndiyi nikezela esandleni senu".
La mazwi ayasivuselela ukuba singaphumli side sibe siyiphumezile iminqweno nenkolelo yoluntu olukhululekileyo kwindlala nasekusweleni. Kule minyaka ingamashumi amabini ukususela ekukhululweni kukaMadiba, ilizwe lethu litshintshe ngokuncamisayo. UMongameli Mandela walimanyanisa eli lizwe phantsi kweenjongo zoMzantsi Afrika ongenacalucalulo ngokwesini, ngokobuhlanga, wentando yesininzi nohlumayo.
Njengoko sibhiyozela ukukhululwa kukaMadiba namhlanje, masiphinde sizibophelele ekwakheni ingomso eliqaqambileyo labo bonke abantu baseMzantsi Afrika, abamnyama nabamhlophe.
Masiqhubele phambili umnqweno nenkolelo uMadiba ebehlala eyilwela ubomi bakhe bonke - umnqweno wesizwe sentando yesininzi nesikhululekileyo, apho bonke abantu bahlalisana ngokuvana namathuba alinganayo.
MaLungu aHloniphekileyo,
Sibize le ndibanisela ebusuku ukuze uninzi lwabantu kwilizwe lethu, abasebenzi nabantwana besikolo, bakwazi ukuba yinxalenye yalo msitho. Siyithandile indlela ulutsha olubonakalise ngayo umdla ngokumalunga nalo msitho.
Ngamakhulu mabini anamashumi mathandathu anesithandathu abantwana abavela kuwo onke amaphondo abathe bathatha inxaxheba kwingxoxo-mpikiswano yangaphambi-kweNtetho engoBume beSizwe malunga nendima yolutsha kumlo wokulwa nendlala.
Bantu bakuthi nabahlobo,
Sidibana sizoku lwisana nentlekele yokubuyela umva koqoqosho lwehlabathi. Kulo nyaka uphelileyo, sifumene ukudodobala koqoqosho okokuqala kwiminyaka eli-17. Le ntlekele ibangele ukuba kuqoqosho lwethu siphulukane namathuba omsebenzi engama-900 000. Uninzi lwabo baphulukene nemisebenzi ngabantu ekuxhonyekekwe kubo kwiintsapho ezihluphekileyo.
KweyoMdumba kulo nyaka uphelileyo, urhulumente, abezoshishino, abasebenzi nabameli boluntu bavumelana ngamanyathelo anokuthatyathwa ukunciphisa izinga nempembelelo yale ntlekele. Sesisebenzise amaninzi kula manyathelo. Siphumeze amanyathelo abalulekileyo okulwana nokudodobala koqoqosho kwinkcitho karhulumente, ingakumbi kwiziseko zoncedo.
Ukuqiniseka ukuba ababetheki kakhulu, senyuse inkxaso-mali yezentlalo, saza sayandisa iminyaka yabantwana abafumana iNkxaso-mali yaBantwana yayakutsho kwiminyaka engaphezulu kwe-14. Kule minyaka mithathu izayo, abantwana abongezelelweyo abazizigidi ezibini abavela kwiintsapho nemizi ehlwempuzekileyo, ababudala buli-15 ukuya kwi-18 leminyaka, bayakuxhamla kwiNkxaso-mali yaBantwana.
IQumrhu loPhuhliso lwamaShishini ibekele bucala imali ezibhiliyoni ezi-6 ukuncedana neenkampani ezisokolayo. URhulumente uvelise "isikimu seenkqubo zoqeqesho" ukunika abasebenzi ixesha lokuba bafumane uqeqesho kunokuba badendwe. La malinge omelezwe yiNkqubo yeMisebenzi yoLuntu yethu.
Isizwe siyakukhumbula ukuba kwiNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yowama-2009, ndabhengeza ukuba iNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo iza kudala amathuba emisebenzi engama-500 000 kweyoMnga 2009. La ngamathuba emisebenzi adalelwe ukubonelela abantu abangaphangeliyo ngomvuzo, amava omsebenzi namathuba oqeqesho.
MaLungu aHloniphekileyo,
Bemi boMzantsi Afrika, sinovuyo ukunazisa ukuba ekupheleni kweyoMnga, besesidale amathuba emisebenzi yoluntu engaphezulu kwama-480 000, into ethetha ukuthi ngama-97% yenani ebesijolise kulo. Le yimisebenzi efana neyokwakha, unakekelo lwezempilo lwasekhaya nolwasekuhlaleni, neeprojekti zokusingqongileyo. Sityumbe imimandla ethile efuna ukuphuculwa, esiza kuyisebenzisa ukuya phambili, kuquka nokuqinisekisa ngeeprojekti ezijolise kakhulu ekusekweni kwemisebenzi.
Siyayazi ukuba oku namanye amanyathelo akusoze kuyinciphise ngokupheleleyo impembelelo yokudodobala koqoqosho. Siyawubulela umoya weentsapho, wobuhlali nomsebenzi wamavolontiya ovuselela abantu abaninizi ukuba bancede abo bachatshazelwe kakhulu yile ntlekele, ngala maxesha obunzima.
MaLungu aHloniphekileyo,
Iimpawu zoqoqosho zibonisa ukuba ngoku sesidlulile kwelona xesha linzima. Uqoqosho luyakhula eMzantsi Afrika, kwaye silindele ukukhula koqoqosho okuya phambili. Iinkcukacha-manani zezemisebenzi ezikhutshwe ngoLwesibini, zibonakalisa ukuba uqoqosho ludala amathuba emisebenzi kunokuba luyivale. Kodwa ke, kuse kutsha noko, ukuba singaqiniseka ngezinga lokuphucuka. Ngoko ke, uRhulumente akakazukuyirhoxisa inkxaso yakhe. Ngoku lixesha lokuba sakhe isiseko sokukhula koqoqosho olomeleleyo ukuya phambili, nokukhula okuvelisa amathuba emisebenzi eyongezelelweyo.
Inkqubo yethu yeziseko zoncedo yexesha elide iza kusinceda sikhule ngoku khawuleza.Iinkqubo zethu zezemfundo nezakhono ziza kwandisa ukuvelisa kwethu nokukhuphisana. IsiCwangciso sokuSebenza koMgaqo-nkqubo wezoShishino wethu nengqwalasela yethu entsha kwimisebenzi efanelekileyo ngokusingqongileyo, siyakwakha ushishino olomelele ngokuthe chatha noluqesha abantu abaninzi. Inkqubo yethu yophuhliso lwamaphandle iya kuphucula imveliso yasemaphandleni, kwakunye nobomi babantu abahlala emaphandleni. Isiseko sesicwangciso-qhinga sethu sokubuyisela uqoqosho nokukhula, inkqubo yethu yotyalo-mali lwemali eyinkunzi.
Kule minyaka mithathu izayo, urhulumente uza kuchitha ama-R846 eebhiliyoni kwiziseko zoncedo zoluntu. Kwezothutho, siza kulolonga sandise uthungelwano lwethu leendlela. Siza kuqinisekisa ukuba uthungelwano lwethu lomzila kaloliwe luthembakele, luyakhuphisana kwaye ludityaniswe ngendlela engcono namazibuko wethu.
Ukuqinisekisa unikezelo mbane oluthembakeleyo, siye saseka iKomiti yabaPhathiswa kwezaMandla, ukuze baphuhlise isicwangciso semithombo esidibeneyo seminyaka engama-20.
Phakathi kwezinye izinto, oku kuya kujonga ekuthatheni inxaxheba kwabavelisi bombane abazimeleyo, nokukhusela abantu abahluphekileyo kumaxabiso ombane onyukayo. Siza kuseka ulawulo lwenkqubo ezimeleyo, eyahlukileyo ku-Eskom Holdings. U-Eskom uza kuqhubekeka ukwakha amandla okuvelisa aze aphucule indlela yokulolonga izikhululo zakhe. Ukuqinisekisa ukukhuthaza uqoqosho oluquka wonke umntu, ukuncedisa nokuphuhlisa, siye saseka iBhunga lokuCebisa lokuXhotyiswa kwaBamnyama ngokuBanzi kwezoQoqosho, usihlalo walo nguMongameli.
Eyona ngqwalasela intsha ingxamisekileyo lutshintsho lomgaqo-nkqubo ekufuneka ibe ngamangenelelo okudala amathuba emisebenzi yabantu abatsha. Izinga lokungaphangeli kwabantu abatsha lingaphezu kokuqonda. Kuza kwenziwa iziphakamiso zokuncedisa kwiindleko zokuqeshwa kwabasebenzi abasebatsha, ukukhuthaza iifemu ukuba ziqeshe abasebenzi abangenamava. Okunye ukwandiswa kwenkqubo yemisebenzi yoluntu nako kusendleleni.
Oku kuquka iziseko zoncedo zasekhaya neeprojekti zamaziko emfundo ephakamileyo neeprojekti zezakhono zokufunda nokubhala, unakekelo lwezempilo lasekhaya, ukunakekelwa kwezikolo namaphulo okuPhuhliswa kwabaNtwana abasaKhulayo.
Kulo nyaka uphelileyo siseke i-Arhente yoPhuhliso loLutsha yeSizwe.
Siyalele ukuba le arhente mayisebenze ngokukhawuleza ukuseka iziseko zayo, elizweni jikelele, ukuze ibe nokuncedisa ukufaka iinkqubo zophuhliso lolutsha eburhulumenteni.
MaLungu aHloniphekileyo,
Ekungeneni kolu lawulo kulo nyaka uphelileyo, saqalisa ukusebenza ngamandla ukwakha isizwe esiphuhlayo.
Sathi iya kuba sisizwe esihoyana neemfuno neminqweno yabantu, esisebenza ngcono nangokukhawuleza. Lo nyaka, wama-2010, uza kuba ngunyaka wokuba kusetyenzwe. Olona phawu lubalulekileyo kolu lawulo iza kuba kukuba luyabazi abantu ukuba bahlala phi na, luyaziqonda iimfuno zabo kwaye lusabela ngokukhawuleza. URhulumente kufuneka asebenze ngokukhawuleza, ngamandla nangcono.
Siza kulindela ukuba iiNkonzo zesiGqeba nezoLuntu ukuba ziwuthobele lo mbono. Sakha isizwe esisekelezelwe ekwenziweni komsebenzi, ngokuphucula ucwangciso kwakunye nohlolo novavanyo lomsebenzi.
Sikwafuna ukuquka amanyathelo okulingana ngokwesini kwiNkqubo yoMsebenzi kaRhulumente. La manyathelo ayakuqinisekisa ukuba abantu ababhinqileyo, abantwana nabantu abakhubazekileyo bayakwazi ukufikelela kumathuba ophuhliso. Sinovuyo ukwazisa ngendlela entsha yokusebenza kurhulumente.
Imisebenzi yamasebe iya kulinganiswa ngemiphumela, ephuhliswe ngenkqubo yethu yohlolo novavanyo lomsebenzi. Abaphathiswa abajongene nemiphumela ethile, baya kutyikitya isivumelwano sokwenziwa komsebenzi esicwangcisiweyo kuMongameli. Siza kucacisa ukuba yintoni ekufanele yenziwe, njani, ngubani, phakathi kwexesha elingakanani na kwaye kusetyenziswa wuphi umlinganiselo nayiphi imithombo.
Njengoko nisazi, sizibophelele kwiindawo zantlanu eziphambili emakuqalwe ngazo: ezemfundo, ezempilo, uphuhliso lwamaphandle novuselelo lomhlaba, ukudala umsebenzi ofanelekileyo, nokulwa ulwaphulo-mthetho. Ukongeza, siza kusebenzela ukuphucula ukusebenza koorhulumente basekhaya, uphuhliso lweziseko zoncedo neendawo zokuhlala koluntu. Siza kwenza imisebenzi emininzi engundoqo ukujolisa ekuphumezeni le miphumela.
Ingqwalasela yethu enkulu siyibeke kwezemfundo nasekuphuhlisweni kwezakhono kwimigaqo-nkqubo yalo rhulumente. Kwinkqubo yethu yama-2010, sifuna ukuphucula amandla abantwana bethu okufunda, ukubhala nokubala kwakwiminyaka yabo yokuqala.
Asisokuze siwuphucule umgangatho wemfundo, ngaphandle kokuba senze oku. Iinjongo zethu eziphambili kwezemfundo zilula kodwa zibalulekile. Sifuna ukuba abafundi kunye nootitshala babe sesikolweni, emagumbini okufundela, ngexesha, bafunde kwaye bafundise iiyure ezisixhenxe ngosuku.
Siza kuncedisa ootitshala ngokubabonelela ngezicwangciso zemihla ngemihla zezifundo ezineenkcukacha. Abafundi, siyakuba bonelela ngeencwadi zokusebenzela ekulula ukuzisebenzisa ezifumaneka ngeelwimi ezili-11.
Ukusukela kulo nyaka ukuya phambili, bonke abafundi bebanga le-3, le-6 nele-9 baya kubhala uvavanyo lokufunda nokubhala nolwezibalo oluphononongwe ngokuzimeleyo. Sizimisele ukwandisa izinga lempumelelo kolu vavanyo lisuke kwizinga lomlinganiso ophakathi wangoku ophakathi kwama-35 nama-40% ukuya kuma-60% ngowama-2014 ubuncinane.
Iziphumo ziya kuthunyelwa kubazali ukuze bakwazi ukubona inkqubela.
Ukongeza apho, isikolo ngasinye kwizikolo zethu ezingama-27 000 ziya kuhlolwa ngamagosa eSebe leMfundo esisiSeko. Oku kuya kushicelelwa kwingxelo ebhaliweyo ezakuphicothwa. Sizimisele ukulandisa inani labafundi bematriki abalungele ukungena eyunivesithi liyokuma kwi-175 000 ngonyaka ngowama-2014. Sicela abazali ukuba basebenzisane kunye nathi ekwenzeni oku kube yimpumelelo. Siyayamkela intetho eyenziwe yimibutho yootitshala, i-NAPTOSA, SADTU ne-SAOU, xa bengqina ukuzibophelela kwabo kwiPhulo lokuFunda nokuFundisa okuseMgangathweni ukususela ekuqaleni kowama-2010.
MaLungu aHloniphekileyo,
Kufanele sidale ihlumelo kulutsha lwethu ukuqinisekisa abasebenzi abanezakhono nabakwaziyo ukusebenza ukuxhasa ukukhula nokudalwa kwamathuba emisebenzi. Ngako oko siceba ukwandisa uqeqesho lwababudala buphakathi kwe-16 - 25 kumaziko okwandisa imfundo noqeqesho. Oku kuza kusivumela ukuba sinike abo bangakulungelanga ukungena eyunivesiti ngokwemfundo, ithuba lesibini kwimfundo.
Sisebenzisana namaziko emfundo ephakamileyo ukuqinisekisa ukuba abafundi abafanelekileyo bafumana uncedo lwemali, ngeSikimu soNcedo lwezeZimali lwabaFundi seSizwe.
Kwakhona sizibekele ngebhongo iinjongo eziphambili zophuhliso lwezakhono, ukuvelisa iinjineli namagcisa ongezelelweyo, nokwandisa inani lootitshala abalungele ukufundisa iziBalo neNzululwazi. Kufuneka sandise inani lolutsha olungenela uqeqesho emisebenzini kumacandelo abucala nawakarhulumente.
Omnye umphumela ongundoqo kukuqinisekisa ubomi obude nobusempilweni kubo bonke aBemi boMzantsi Afrika. Siza kuqhubekeka ukuphucula inkqubo yethu yonakekelo lwezempilo. Oku kuquka ukwakhiwa nokuphuculwa kwezibhedlele neekliniki, nokuqhubekeka ukuphucula iimeko abasebenza phantsi kwazo abasebenzi bonakekelo lwezempilo. Sizidibanise neBhanki yoPhuhliso yaseMazantsi e-Afrika ukuphucula iindlela ezisebenza ngayo izibhedlele zikarhulumente kunye nee-ofisi zazo zesithili. Kwakhona sikwasebenzisana neBhanki yoPhuhliso yaseMazantsi e-Afrika kunye neQumrhu loPhuhliso lwamaShishini, kwinkqubo yobehlulelani bukarhulumente nabezoshishino labucala ukuphucula izibhedlele nokubonelela iiprojekthi ngemali.
MaLungu aHloniphekileyo,
Kufuneka sihoyane nento yokuba ukuba ubomi obuphilwayo ukusukela ekuzalweni komntu, kwehlile ukusuka kwiminyaka engama-60 ngowe-1994 kwayo kutsho njengaphantsi kwama-50 eminyaka namhlanje. Ngoko ke senza amangenelela okunciphisa izinga lokubhubha kwabantwana abazalwayo, ukunciphisa usuleleko olutsha lweNtsholongwane kaGawulayo kwakunye nokunyanga ngokuvakalayo iNtsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha. Kwakhona siza kunciphisa ukubhubha kweentsana ngenkqubo yokugonya ngokobuninzi.
Siza kubuyisela iinkqubo zezempilo ezikolweni. Siza kuphumeza zonke izivumelwano ezenziwa ngoMhla kaGawulayo weHlabathi ngokumalunga nothintelo olutsha lweNtsholongwane kaGawulayo namanyathelo onyango. Umsebenzi omkhulu uyenziwa ukuqinisekisa ukuba lo msebenzi ugqitywa ngexesha elifanelekileyo. Kwakhona siza kuqhubekeka ngamalungiselelo okusekwa kwenkqubo ye-inshorensi yesizwe yezempilo.
Bemi boMzantsi Afrika,
Senza konke okusemandleni wethu ukuqinisekisa ukuba wonke ubani eMzantsi Afrika uziva ekhuselekile kwaye ukhuselekile.
Siza kuwuqhubela phambili umsebenzi wethu ukuciphisa ulwaphulo-mthetho olumasikizi nolunobundlongondlongo, nokuqinisekisa ukuba inkqubo yezobulungisa isebenza ngokuvakalayo. Siphumeza izicwangciso zokwandisa inani lamapolisa namapolisakazi nge-10% kule minyaka mithathu ilandelayo.
Sityumbe ukulwana nokuqweqwediswa, ukukhuthuza kwasekhaya nokwamashishini, kwakunye nolwaphulo-mthetho oluphakathi komntu nomtu olufana nobugebenga, ukudlwengula nokuhlasela, njengeendawo eziphambili ekufanele kuqalwe ngazo. Sonke sinendima ekufanele siyidlalile.
Masithathe inxaxheba kumaqonga okhuseleko nabahlali. Masiyeke ukuthenga izinto ezibiweyo. Masisoloko sikulungele ukunika amapolisa ulwazi malunga nezenzo zolwaphulo-mthetho.
Xa sisebenzisana siya kuloyisa ulwaphulo-mthetho.
Bantu bakuthi neendwendwe ezibalulekileyo,
Iliqela imiba esele ihoyiwe.
Ndiyalele ukuba abaPhathiswa mabahoyane nemiba esaseleyo. Siya phinda sithi akukho nasiphi na isikhalazo esifunisa ubundlongondlongo nokutshatyalaliswa kwempahla. Siyalele i-arhente zabezomthetho ukuba zithabathe amanyathelo aqatha kuwo nawuphi na umbodamo oseBalfour nakwezinye iindawo.
KweyoMga yama-2009, iKhabhinethi iphumeze isicwangciso-qhinga sokudala inguqu koorhulumente basekhaya. Oku kuya kuqinisekisa ukuba oorhulumente basekhaya banolawulo olufanelekileyo, izakhono zezolawulo nezobugcisa ezifanelekileyo.
Kuwo lo nyaka wokuba kusetyenzwe, masisebenzisane ukwenza oorhulumente basekhaya babe ngumsebenzi wonmtu wonke. Sijonge ekuphuculeni iindawo zokuhlala zasematyotyombeni ezimi kwindawo entle size sinikezele ngeenkonzo ezifanelekileyo nelungelo lokuhlala isigxina kwimizi engama-500 000 ubuncinane ngowama-2014. Siceba ukubekela bucala ngaphezulu kweehektare ezingama-6 000 omhlaba karhulumente osendaweni entle ukwenzela ukwakha izindlu zabo bamivuzo iphantsi nezifikelelekayo.
Iphulo elitsha elingundoqo liya kuba kukulungiselela abo bamivuzo iphezulu ukuba bangafumana inkxaso-mali karhulumente, kodwa besamkela kancinci kakhulu ukuba bangafumana imali-mboleko yebhanki eqhelekileyo yokuthenga indlu. Siza kuseka ingxowa-mali yesiqinisekiso se-R1 sebhiliyoni ukukhuthaza iibhanki zabucala necandelo lezezindlu, ukuba ziphuhlise imveliso entsha ukukhawulelana noku kufuneka kwezindlu.
Bantu bakuthi,
Kunyaka ophelileyo sathi, abantu basemaphandleni nabo banelungelo lokuba nombane, amanzi, izindlu zangasese ezigungxulwayo neendlela.
Sathi kufanele babe neendawo zezemidlalo kunye neendawo zokuthenga ezinkulu neziphucukileyo njengezasezidolophini.
Kule meko, sisungule isiza selinge lokuqala leNkqubo yoPhuhliso oluBanzi lwaseMaphandleni eGiyani, eLimpopo, kweyeThupha kulo nyaka uphelileyo.
Ukususela ngelo xesha, ngama-231 ezindlu ezakhiweyo. Inkqubela phambili yokubonelela ngeziseko zoncedo ukuxhasa uphuhliso lwezolimo, noqeqesho lwabahlali seyenziwe nayo. Ufikelelo kumaziko ezempilo nawezemfundo sele luphuculiwe. Siphumeza iinkqubo ezifanayo kwiziza ezisixhenxe elizweni jikelele, oku kuza kuxhamlisa iwodi ezingama-21.
Kancinci kancinci kuza kude kulunge, bantu bakuthi, kuthiwa nenkqayi iqala ngentlontlo.
Sikwafuna ukudibanisa ngcono iinkqubo zobuyiselo mhlaba nenkxaso yezolimo. Impumelelo yethu kule ndawo iya kubonakala ngokwanda kwenani lamafama ezinga elincinci athi akhule aphuhle kwezoqoqosho.
SoMlomo oHloniphekileyo noSihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo,
Asisilo lizwe lityebileyo kwicala lokuba namanzi. Noxa kunjalo, sisalahlekelwa ngamanzi amaninzi ngenxa yemibhobho evuzayo nokungoneli kweziseko zoncedo. Siza kuba namanyathelo esiwabekayo ukunciphisa ukulahlekelwa kwethu ngamanzi kangangesiqingatha ngowama-2014.
MaLungu aHloniphekileyo,
Njengenxalenye yethu yokukhuthaza ukukhula koqoqosho, sisazama indlela yokunciphisa iindleko zoqhagamshelwano. Uluntu lwaseMzantsi Afrika lungalindela okunye ukuthotywa kwamaxabiso othungelwano-maza, umnxeba weselula, umnxeba wocingo kunye namaxabiso eminxeba kawonkewonke. Siza kusebenzela ukwandisa isantya sothungelwano-maza nokuqinisekisa izinga eliphezulu lenkonzo ye-Intaneti, ngokuhambelana nemigangatho yezizwe ngezizwe.
Bemi boMzantsi Afrika,
Lo rhulumente uza kuqinisekisa ukuba indalo yethu nemithombo yethu yendalo ikhuseleke kakuhle, kwaye ixhotyiswa rhoqo.
Siza kusebenza ngokuthe chatha kunye noogxa bethu bezizwe ngezizwe sisebenzela isivumelwano esibophelela ngokusemthethweni. NjengoMzantsi Afrika, sizibophelele ngokuzithandela kwiinjongo eziphambili ezibaluliweyo zokunciphisa ungcoliseko, kwaye siza kuqhubekeka ukusebenzisa isicwangciso-qhinga sethu sokunciphisa ukuguquguquka kwemozulu sexesha elide.
MaLungu aHloniphekileyo,
Siza kuqinisa amalinge wethu okuphakamisa iimfuno zoMzantsi Afrika kwihlabathi jikelele. Siza kuwaxhasa amalinge okukhawulezisa indibaniselwano yepolitiki neyoqoqosho yommandla weNkqubo yokuPhuhliswa kwaMazwe e-Afrika eseMazantsi (i-SADC), nokukhuthaza urhwebo notyalo-mali phakathi kulo mmandla. UMzantsi Afrika usaqhubekeka ukudlala indima ephambili kumalinge elizwekazi ukomeleza iManyano yamaZwe ase-Afrika kunye neziseko zayo, nokusebenzela umanyano. Siza kunikezela amandla ekuvuseleleni ubuDlelwane obuTsha boPhuhliso lwe-Afrika, njengesicwangciso-qhinga sophuhliso loqoqosho kwilizwekazi.
Bemi boMzantsi Afrika,
INkonzo kaRhulumente isabele kubizo lokwenza eli ixesha lokuqala lokusebenza msinyane nokuphuculwa komsebenzi karhulumente. Siza kulindela ukusebenza okugqwesileyo nokusebenza ngamandla. Sifuna abasebenzi bakarhulumente abakhutheleyo, abakwaziyo ukusebenza nabazikhathaleleyo iimfuno zoluntu. Urhulumente sele esebenzela uphuhliso nokuphunyezwa kwenkqubo yophuhliso lwenkonzo karhulumente, oluya kucacisa indlela nomgangatho wokuziphatha kwabasebenzi bakarhulumente kuwo onke amazinga.
MaLungu aHloniphekileyo,
Siyaqhubekeka ngamalinge wethu okuncothula urhwaphilizo nenkohliso ekunikezelweni kwemisebenzi neenkqubo zeziniki maxabiso, nakwizicelo zeempepha mvume zokuqhuba, inkxaso-mali karhulumente yezentlalo namaxwebhu ezazisi, phakathi kwezinye.
Sixolile yinkqubela urhulumente ayenzayo kwezinye iindawo. Kule veki, sirhoxise iintlawulo zenkxaso-mali karhulumente yezentlalo zenkohliso ezingama-32 687, ezixabisa i-R180 lezigidi. IKomiti yethu yabaPhathiswa ejongene noRhwaphilizo isakhangela iindlela zokuloyisa luphele nya urhwaphilizo. Xa sisebenzisana singenza ngcono.
Bantu bakuthi,
Njengoko nisazi, savelisa uMnxeba kaMongameli ongaValwayo ukwenza ufikelelo kurhulumente nakuMongameli lube lula ngakumbi kuluntu, nokunceda ukususa imiqobo ekunikezelo nkonzo. Lo mnxeba ungavalwayo ubonakalisa ukuzimisela kwethu ekwenzeni izinto ngendlela eyahlukileyo eburhulumenteni.Lo mnxeba wenze umahluko kubomi babemi boMzantsi Afrika abaninzi.
La ngamabini nje kumabali amaninzi empumelelo. Kule neminye imizekelo, siqaphele ubuthakathaka ekufanele bulungiswe ngamazinga awohluka hlukeneyo aseburhulumenteni. Ngegunya likaSomlomo, siye samema igqiza lamaqela ngamaqela asePalamente ukuba atyelele eli ziko lomnxeba, ukuze amaLungu ePalamente azibonele ngokwawo umsebenzi owenziwayo.
Bantu bakuthi nabahlobo,
Ndizicacisile iimpawu zezicwangciso zethu zowama-2010, isibophelelo sethu esihlangeneyo njengorhulumente kubantu baseMzantsi Afrika. INtetho kaMongameli engoBume beSizwe inika umfanekiso ophangaleleyo wesicwangciso sethu somsebenzi. AbaPhathiswa baza kunikezela ngeenkcukacha kwiintetho zabo zoHlahlo Lwabiwo-mali lwabo olwahluka hlukeneyo.
MaLungu aHloniphekileyo, Bemi boMzantsi Afrika,
KweyeNkanga kulo nyaka, siya kuphawula isikhumbuzo seminyaka eli-150 yokufika kwamaNdiya eMzantsi Afrika. Oku kunikeza ithuba lokuba sikwazi ukubaluleka kwegalelo elenziwe ngamaNdiya kumacandelo ezemisebenzi, ezoshishino, ezenzululwazi, ezemidlalo, ezenkolo, ezobugcisa, ezenkcubeko nempumelelo nokomeleza intando yethu yesininzi.
Bantu bakuthi nabahlobo,
Bemi boMzantsi Afrika,
Ukusingatha umnyhadala weNdebe yeHlabathi yeFIFA yenza owama-2010 ngokwenene ube ngunyaka wokuba kusetyenzwe. Sichithe iminyaka emininzi silungiselela leNdebe yeHlabathi. Sishiyekelwe nje ziinyanga ezintathu. Kwaye sizimisele ukuyenza ibe yimpumelelo. Iziseko zoncedo, ukhuselo namalungiselelo ezinto eziyimfuneko sele enziwe ukuqinisekisa umnyhadala oyimpumelelo.
UMongameli Mandela ube negalelo ekuncedeni ilizwe lethu ukuba linikwe amalungelo okusingatha lo mnyhadala mkhulu kangaka. Ngoko ke kufanele ukuba leNdebe yeHlabathi siyenze impumelelo enkulu njengentlonipho yokumbulela. Bantu bakuthi, nathi masilixhase iqela lethu lesizwe iBafana Bafana. Ndingomnye wabo bakholelwa ukuba iBafana Bafana iza kwenza imimangaliso. Okona kubaluleke kakhulu, itikiti esandlelni bantu bakuthi!
Sonke masithenge amatikiti kuselithuba ukuze sikwazi ukuya emidlalweni.
Bemi boMzantsi Afrika,
Njengoko sibhiyozela ukukhululwa kukaMadiba namhlanje, sizibophelela ngokutsha kuxolelwano, umanyano lwesizwe, ukungabi nabuhlanga nokwakha ikamva elingcono njengabemi boMzantsi Afrika, abamnyama nabamhlophe.
Ngexesha lokuphila kwam ndinikela ubomi bam kumzabalazo wabantu abaMnyama. Ndilwile nokuthi abamhlophe babe ngentla kwezinye iintlanga, ndaza ndalwa nokuthi abamnyama babe ngentla kwezinye iintlanga.
Ndiyixabisile iminqweno yentando yesininzi nesizwe esikhululekileyo, apho bonke abantu bahlalisana ngokuvana, kwaye bafumane amathuba alinganayo. Ngumnqweno endithemba ukuba ndiyakuwuphilela, kwaye ndiwuphumeze.
Kodwa ukuba kukho imfuneko, ngumnqweno lowo endikulungeleyo ukuwufela".
Ngokuvuselelwa sisisele sethu senyathi uMadiba, kuyinyhweba kum ukuba ndinikezele leNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yowama-2010 kuwo onke amaqhawe namaqhawekazi wethu, adumileyo nangadumanga, awaziwayo nangaziwayo. Masisebenze kunye ukwenza lo nyaka wokuba kusetyenzwe ube yimpumelelo kwilizwe lethu.
Ndiyabulela.
<fn>2000-04-xhosa.txt</fn>
OVUNYWE NGOMHLA WESI-2 FEBHUWARI 2000 UMHLA OQALA NGAWO: 16 JUNI 2003 (Ngaphandle kokuba kubonisiwe)
UMTHETHO Ukunika impumelelo kwicandelo 9 funda nombandela 23 weShedyuli 6 kuMgaqo-siseko weRiphabhliki yoMzantsi Afrika, 1996, ukuze luthintelwe futhi lungavunyelwa ucalucalulo olungenabulungisa kunye nokuphathwa gadalala; kukhuthazwe ukulingana kususwa ucalucalulo olungenabulungisa; zithintelwe futhi zingavunyelwa iintetho ezikhuthaza intiyo; nokunikezela kwimiba enxulumene noko.
Ingabula zigcawu
Ukuzinziswa kwedemokhrasi kwilizwe lethu kudinga ukuphelisa ukungalingani kwimiba yezentlalo noqoqosho, ngakumbi leyo iphuma kwiinkqubo zokuphatha, nezazenziwe yimbali yethu yokusekwa kwezithanga, ucalucalulo nokuphathwa ngamadoda (patriarchy), nokwazisa intlungu nokuhlupheka kuninzi lwabantu bethu;
Nangona inkqubela ebonakalayo sele yenziwe ekuvuseleleni ngokutsha nasekutshintsheni intlalo yethu, amaziko, ukungalingani nocalucalulo olungenabulungisa lusendele nzulu kumaqumrhu asekuhlaleni, kwizenzo nakwizimvo, nto leyo eyijongela phantsi iminqweno yomgaqo-siseko wedemokhrasi;
Isiseko sokuqhubela phambili ngokulungisa ezi meko kuxhomekeke kumgaqo-siseko wona, phakathi kwezinye, ubeka phezulu ukuxabiseka kwesidima somntu, ukulingana, inkululeko nentlalo enobulungisa kwilizwe elibumbeneyo, nelingacalulicaluliyo ngobuhlanga nangesini apho wonke umntu engaphumelela;
UMzantsi Afrika ukwanemvumelwano ebophelelayo namazwe ngamazwe phantsi komnqophiso kunye nomthetho oqhelekileyo wamazwe ngamazwe olawula imiba yamalungelo abantu nokhuthaza ukulingana ukuthintela ucalucalulo olungenabulungisa. Phakathi kwezi mvumelwano, kukho ezo zikhankanywe kwiNgqungquthela Yokupheliswa Kweendlela Zonke Zocalulo lwabasetyhini kunye neNgqungquthela Yokupheliswa Kweendlela Zonke Zocalulo Ngokobuhlanga.
Icandelo 9 loMgaqo-siseko linika umiselo lowiso-mthetho lwesizwe oluthintela okanye olugwema ucalucalulo olungenabulungisa nokukhuthaza ukuphunyezwa kokulingana;
Oku kuthetha inkqubela phambili ngokumisela imilinganiselo ekhethekileyo yomthetho nezinye iindlela, ezijoliswe kubantu ngabanye ababevinjwe amathuba ngaphambili, kwiindawo zentlalo nakumaqela asekuhlaleni ahluthwa umhlaba nobutyebi bawo, kwanyhashwa isidima sabo nabasaqhubeka benyamezele umvambo weziphumo zoko;
Lo Mthetho usaqhubeka nokuqinisekisa ukuhamba kakuhle kotshintsho ekuhlaleni olulawulwa yidemokhrasi, olubumbeneyo naxa kungafanwa, nokuphawulwa ngobudlelwane babantu abanenkathalo nangobubele, olukhokelwa yimithetho-siseko yokulingana, ubulungisa, inkqubela ekuhlaleni, isidima somntu nenkululeko,
NJENGOKUBA UBONISIWE KUWISO-MTHETHO lwePalamente yoMzantsi Afrika, ngale ndlela ilandelayo:-
ISIQULATHO
ISAHLUKO 1 INGCACISO-MAGAMA, IINJONGO, UKUTOLIKA, KUNYE NOKUSETYENZISWA KOMTHETHO
Ingcaciso-magama 2 Iinjongo zalo Mthetho 3 Ukutolikwa kwalo Mthetho 4 Imithetho-siseko ekhokelayo 5 Ukusetyenziswa kwalo Mthetho
ISAHLUKO 2
IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO
ISAHLUKO 3
UBUNZIMA BOKUFUMANA UBUNGQINA NOKUMISELA UBULUNGISA OKANYE UKUNGABIKHO KOBULUNGISA
Ubunzima bokufumana ubungqina 14 Ukumisela ubulungisa nokungabikho kobulungisa 15 Intetho ephembelela intiyo nokuphatha gadalala ayixhomekekanga kumiselo lobulungisa
ISAHLUKO 4
IINKUNDLA ZOKULINGANA
Iinkundla zokulingana namagosa azikhokelayo [Icandelo. 16 lisusiwe ze endaweni yayo kwafakwa icandelo 1 loMthetho 52 ka- 2002.]
Amangqina
Imithetho neenkqubo zenkundla
Ukungenisa amatyala ngokwemigqaliselo okanye ngaphantsi koMthetho
Amagunya nemisebenzi yenkundla yokulingana
Abancedi-jaji 23 Izibheno nophononongo
ISAHLUKO 5
UKUKHUTHAZA UKULINGANA 24 Uxanduva jikelele lokukhuthaza ukulingana 25 Uxanduva lweSizwe ukukhuthaza ukulingana 26 Uxanduva lwabantu abasebenza kwicandelo loluntu ukukhuthaza ukulingana 27 Ukuzinikela ngokwasentlalweni kwabo bonke abantu ukukhuthaza ukulingana 28 Amanyathelo awodwa okukhuthaza ukulingana ngokunxulumene nobuhlanga, isini nokukhubazeka 29 Uluhlu olubonisa izenzo ezingenabulungisa kumacandelo athile
ISAHLUKO 6
AMALUNGISELELO JIKELELE NOKUPHUNYEZWA KOMTHETHO 30 Imimiselo 31 Ukuphunyezwa koMthetho
Icandelo 31 lisusiwe ze endaweni yayo kwafakwa icandelo 3 loMthetho 52 ka- 2002.
ISAHLUKO 7 UPHONONONGO LOMTHETHO, ISIHLOKO ESIFUTSHANE NOKUQALISWA
Ukusekwa Kwekomiti yoPhononongo lokulingana
Amagunya, imisebenzi nexesha lokusebenza eofisini kweKomiti
Yokuphonononga Ukulingana
Imithetho-siseko elawula umba we-HIV/AIDS, ubuzwe, ubume bentlalo noqoqosho kunye noxanduva nobume bosapho 35 Isihloko esifutshane nokuqaliswa
ISAHLUKO 1 INGCACISO-MAGAMA, IINJONGO, UKUTOLIKA. IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO KUNYE NOKUSETYENZISWA KOMTHETHO
INGCACISO-MAGAMA
Kulo Mthetho, ngaphandle kokuba umxholo unika enye inkcazelo-
ubudala' buquka iimeko zokuvinjwa amathuba nobu-ethe-ethe obukhathaza abantu ngenxa yobudala ngakumbi xa sebaluphele;
umabhalana wenkundla yokulingana' uthetha umabhalana wenkundla yokulingana otyunjwe okanye onyulwe ngokwemigqaliselo yecandelo 17, lifunde kunye necandelo 31, yaye liquka nantoni na ebhekisa ku 'mabhalana';
iKhomishini yokuLingana NgokweSini ' ithetha iKhomishini yokuLingana ngokweSini ekubhekiswa kuyo kwicandelo 187 loMgaqo-siseko; 'ummangali' uthetha nawuphi umntu otyhola ukungathotyelwa kwalo Mthetho nofuna kungeniswe isityholo ngokwemigqaliselo yalo Mthetho; 'uMgago-siseko' uthetha uMgago-siseko weRiphabhliki yoMzantsi Afrika ka-1996 UMthetho 109 ka-1996;
iziko lomgaqo-siseko' lithetha nawaphi amaziko achaphazelekayo ekuxhaseni uMgaqo-siseko wedemokhrasi ekubhekiswa kuwo kwisahluko 9 soMgaqo-siseko yaye uquka iBhodi yeeLwimi zoMzantsi Afrika (i-PanSALB);
iSebe' lithetha iSebe lezoBulungisa kunye noPhuhliso loMgaqo-siseko; 'ucalucalulo' luthetha nasiphi isenzo okanye ukushiywa, kuqukwa umgaqo-nkqubo, umthetho, ulawulo, ukusetyenziswa, ubume okanye imeko ethi ngokungqalileyo okanye ngokungangqalanga-
a enyanzelisa umthwalo onzima, iimvumelwano ezibophelelayo okanye izithintelo ; okanye b engavumiyo ukunika izibonelelo, amathuba okanye uncedo, nakuwuphi umntu ngesizathu esinye okanye ezingaphezulu ezingavunyelwanga;
ukulingana' kuquka ukonwabela ngokulinganayo nangokuzeleyo amalungelo nenkululeko njengoko kuchazwe kuMgaqo-siseko yaye kuquka ukulingana ngokomthetho (de jure) nangokwenyani (de facto) kunye nokulingana ngokwemigqaliselo yeziphumo;
inkundla yokulingana' ithetha inkundla echazwe kwicandelo 16, lifunde kunye necandelo 31, yaye liquka nayiphi into ebhekisa kwi 'nkundla';
uxanduva losapho' luthetha uxanduva ngokunxulumene nommangalelwa oyindoda/inkosikazi, iqabane, umntu oxhomekekileyo, umntwana okanye amanye amalungu osapho lwakho ngokumalunga nokuba ngubani na ilungu elinemfanelo yokukhathalela nokuxhasa;
ubume bosapho' buquka ukuba lilungu losapho kunye namalungelo entlalo, enkcubeko nawomthetho kunye nokulindelekileyo ngokunxulumene nobume obo;
ukuphathwa gadalala' kuthetha ukuziphatha okungamkelekanga okuzingisayo okanye okuxhalabisayo nokuthobayo, kujongela phantsi okanye kudala umoya wobutshaba okanye owoyikisayo okanye kumisela intobeko enyanzelisayo ngeziphumo ezibi okanye zokusongela ezinxulumene-
nesini, izinto ezinxulumene nesini, okanye isini ozikhethela sona, okanye ubulungu bomntu okanye ubulungu obucingelwa kwangaphambili beqela elibonwa ngomnye okanye ngabangaphezulu komnye ukuba buwela kwizizathu ezingavunyelwanga okanye bubonisa iimpawu ezayanyaniswa neqela elinjalo;
ubume bomtshato' buquka ubume okanye imeko yokungatshati, ukutshata, ukwahlukanisa, ukuba ngumhlolo/umhlolokazi okanye ukuba kubudlelwane nokuba unabo nomntu wesini esifanayo nesakho okanye owesini esahlukileyo, buquka ukuzinikela ekuxhaseni ubudlelwane ngokufanayo macala;
UMphathiswa' uthetha uMphathiswa weZobulugisa noPhuhliso koMgaqo-siseko;
ubuzwe' buthetha imvelaphi ngobuhlanga okanye ngobuzwe yaye buquka izenzo ezayanyaniswa noloyiko lwabasemzini (i-xenophobia ngolwasemzini) kunye nezikweko zocalucalulo ngokwendalo kodwa zingaquki amalungelo neemvumelwano ezibophelelayo ezidla ngokwayanyaniswa nobumi;
umntu' uquka umntu ngokomthetho wobulungisa, iqela elingenabulungisa, iqela okanye uhlobo oluthile lwabantu;
ukukhulelwa' kuquka nayiphi imeko enxulumene nokukhulelwa, ukukhulelwa okucwangcisiweyo, ukukhulelwa okunokwenzeka okanye ukuqhomfa/ukukhupha isisu;
ukumisela' kuthetha ukumisela ngokommiselo wemigqaliselo yalo Mthetho;
igosa eliphetheyo' lithetha igosa eliphetheyo lenkundla yokulingana elicamngcwe kwicandelo 16, lifunde kunye necandelo 31; 'izizathu ezingavunyelwanga'-
bubuhlanga, isini, izinto ezinxulumene nesini, ukukhulelwa, ubume bomtshato, imvelaphi yohlanga okanye yentlalo, ibala, isini ozikhethele sona, ubudala, ukukhubazeka, inkolo, isazela, ukholo, inkcubeko, ulwimi nokuzalwa; okanye nasiphi esinye isizathu apho ucalucalulo olusekelwe kweso sizathu-
lubanga okanye luphembelela ukuhleleleka;
ii lujongela phantsi isidima somntu; okanye iii luchaphazela ngokuchaseneyo ukonwatyelwa ngokulinganayo kwamalungelo nenkululeko yomntu ngendlela eyingozi engathelekiswa nocalucalulo ngesizathu esikumhlathi a;
ummiselo' uthetha ukumiselwa ngokwemigqaliselo yalo Mthetho;
ummangalelwa' uthetha nawuphi umntu obekwa ityala ze asiwe enkundleni ngokwemigqaliselo yalo Mthetho;
icandelo' naliphi icandelo ekubhekiswa kulo kwicandelo 29, neliquka amacandelo amiselwe kwiShedyuli;
ubume bentlalo noqoqosho' buquka isimo sentlalo noqoqosho okanye isimo esiqwalaselwayo somntu okwimeko yentlupheko, izinga eliphantsi ngokwengqesho okanye ukungabikho okanye umgangatho ophantsi wemfundo;
iKhomishini yaseMzantsi Afrika Yamalungelo oluNtu ' ithetha ikhomishini yaseMzantsi Afrika yamalungelo oluntu ekubhekiswa kuyo kwicandelo 184 loMgaqo-siseko; 'uRhulumente' sibandakanya-
naliphi isebe likaRhulumente okanye lolawulo lorhulumente wesizwe, amaphondo okanye wasekhaya;
nawuphi umsebenzi okanye iziko-
elisebenzisa igunya okanye elenza umsebenzi ngokwemigqaliselo yoMgaqo-siseko okanye ngokomgaqo-siseko wephondo; okanye ii elisebenzisa igunya loluntu okanye elenza umsebenzi woluntu ngokwemigqaliselo yalo naluphi uwiso-mthetho okanye phantsi komthetho wesithethe okanye wesiko;
lo Mthetho' uquka naluphi ulawulo olwenziwa ngokwemigqaliselo yalo Mthetho. [Umhla wokuqalisa kwecandelo 1: 1 Septemba 2000.]
Iinjongo zalo Mthetho -
kukumisela uwiso-mthetho olufunekayo kwicandelo 9 loMgaqo-siseko;
kukunika isiphumo kwincwadi nomoya woMgaqo-siseko, ngakumbi-
ukonwabela ukulingana kwawo onke amalungelo neenkululeko zomntu wonke ii ukukhuthaza ukulingana;
ukuthintela ucalucalulo olungenabulungisa nokukhusela isidima somntu njengoko kuchazwe kwicandelo 9 nele-10 loMgaqo-siseko;
Ukungavumeli intetho ephembelela intiyo esekelwe kubuhlanga, isini okanye inkolo nokuphembelela udushe olufukamileyo njengoko luchazwe kwicandelo 16 (c) loMgaqo-siseko nakwicandelo 12 lalo Mthetho;
ukunika iindlela zokuhambisa kakuhle ukusiphulwa neengcambu kocalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo kunye nokuphathwa gadalala ngakumbi ngokobuhlanga, isini nokukhubazeka;
ukunika imigaqo-nkqubo emisela iimeko ezikhokelela kucalucalulo olungenabulungisa;
ukunika iindlela zokufundisa nokuvundlisa uluntu ngokubaluleka kokukhuthaza ukulingana nokoyisa ucalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo kunye nokuphathwa gadalala;
ukunika isisombululo kumaxhoba ocalucalulo olungenabulungisa, entetho ephembelela intiyo nokuphathwa gadalala kunye nabantu abalungelo labo lokulingana lithe laphulwa ;
ukumisela iindlela zokuphuhlisa abantu ababevinjwe amathuba lucalucalulo olungenabulungisa;
ukuhambisa kakuhle kokuthotyelwa ngakumbi kweemvumelwano ezibophelelayo zomthetho wamazwe ngamazwe kuquka neemvumelwano ezibophelelayo ngokwemigqaliselo, phakathi kweminye, yeNgqungquthela yokuPheliswa kwazo zonke iiNdlela zoCalucalulo.
Ukutolikwa kwalo Mthetho
Nawuphi umntu osebenzisa lo Mthetho kufuneka atolike amagatya awo ukwenza ukuba kusebenze-
uMgaqo-siseko, amagatya aquka ukukhuthaza ukulingana ngowiso-mthetho nangezinye iindlela eziqulunqelwe ukukhusela nokuphuhlisa abantu ababefudula bevinjwe amathuba lucalucalulo olungenabulungisa lwangaphambili nolwangoku;
ingabula-zigcawu, iinjongo kunye nezikhokelo zalo Mthetho, ngokwenzenjalo kuphunyezwa umoya, ibango neenjongo zalo Mthetho.
nawuphi umthetho osemxholweni okanye ikhowudi yokusebenza ngokwemigqaliselo yomthetho;
umthetho wamazwe ngamazwe, ngakumbi iimvumelwano zamazwe ngamazwe ekubhekiswa kuzo kwicandelo 2 nakumthetho wesiko lamazwe ngamazwe;
umthetho ekungathelekiswa nawo wamazwe angaphandle.
Nawuphi umntu osebenzisa okanye otolika lo Mthetho kufuneka aqwalasele umxholo wempikiswano nenjongo yalo Mthetho. [Umhla wokuqalisa kwecandelo 3: 1 Septemba 2000.]
Imithetho-siseko ekhokelayo
Ekugwetyweni kwazo naziphi izityholo nokuqhutywa ngokwemigqaliselo okanye phantsi kwalo Mthetho, le mithetho-siseko ilandelayo kufuneka isetyenziswe:
Ukukhawuleziswa nokuqhutywa ngokungekho sikweni kwamatyala, nokukhuthaza ukuthabatha inxaxheba kwamaqela ekuxoxeni;
ukufikelela kwabo bonke abantu kubulungisa kwiinkundla ezinxulumene nobulungisa nezinye iindawo zokusombulula iimpixano;
ukusebenzisa imithetho yomgaqo-nkqubo ngokwemigqaliselo yecandelo 19 kunye neenqobo zokuhambisa kakuhle ukuthabatha inxaxheba;
ukusebenzisa iindlela zokulungisa nokuhlaziya kudityaniswa neendlela zokuthibaza;
uphuhliso lwezakhono ezikhethekileyo nengqiqo kubantu abasebenzisa lo Mthetho ukuze kuqinisekiswe ukuba usetyenziselwa ukulawula ngempumelelo.
Ekusebenziseni lo Mthetho oku kulandelayo makunakanwe futhi kuqwalaselwe:
ukubakho kwenkqubo yocalucalulo nokungalingani ngakumbi okunxulumene nobuhlanga, isini nokukhubazeka kuzo zonke iinkalo zobomi ngenxa yocalucalulo olungenabulungisa lwangaphambili nolwangoku, nolwaziswa yinkqubo yokuba nezithanga, inkqubo yocalucalulo nokuphathwa ngamadoda; kunye nesidingo sokuthabatha amanyathelo kuyo yonke imigangatho ukuphelisa ucalucalulo nokungalingani okunje..
Ukusetyenziswa koMthetho
Lo Mthetho ubophelela uRhulumente kunye nabo bonke abantu.
Ukuba nayiphi impixano enxulumene nomba oxoxwe ngokwalo Mthetho iyavuka phakathi kwalo Mthetho kunye namagatya awo nawuphi umthetho, ngaphandle koMgaqo-siseko okanye uMthetho wePalamente owazisa ngokulungiswa kwalo Mthetho, amagatya alo mthetho ngawo aya kulawula.
Lo Mthetho awusebenzi nakuwuphi umntu okubhekiswa kuye nalapho uMthetho wokuLingana ngokweNgqesho, uMthetho ka-1998 (uMthetho 55 ka-1998), usebenza. [Umhla wokuqalisa kwecandelo 5: 1 Septemba 2000.]
ISAHLUKO 2 UKUTHINTELA, UKUNGAVUMELI NOKUPHELISA UCALUCALULO OLUNGENABULUNGISA, IINTETHO EZIPHEMBELELA INTIYO NOKUPHATHA GADALALA
Akungebi nguRhulumente okanye nawuphi umntu ongacalucalula ngokungenabulungisa nawuphi umntu. [Umhla wokuqalisa kwecandelo 6: 1 Septemba 2000.]
Ngokwecandelo 6, akakho umntu unokucalucalula ngokungenabulungisa nawuphi umntu ngokobuhlanga, kuquka-
ukusasaza naluphi ulwazi olulahlekisayo okanye uluvo, oluvelisa ukuba phezulu okanye phantsi kohlanga nolwawuphi umntu, kuquka impembelelo, okanye ukuthabatha inxaxheba nakuluphi uhlobo lomlo wobuhlanga;
ukuzinikela nakuziphi izenzo ezinjongo zazo ikukukhuthaza okanye ezineziphumo zokukhuthaza, ukuzikhetha, ezisekelwe kubuhlanga;
ukukhetha abantu beqela lohlanga oluthile phantsi kwawo nawuphi umthetho okanye izenzo ezibonakala zisemthethweni kodwa eneneni zijoliswe ekugcineni ulawulo olukhetha abathile liqela lohlanga oluthile;
ukunikezela nokuqhubeka kunikezelwa iinkonzo ezingekho mgangathweni nakuliphi iqela lohlanga oluthile xa zithelekiswa nezinikwa iqela lolunye uhlanga;
ukungavunyelwa ukuba ufikelele kumathuba, kuquka ukufikelela kwiinkonzo okanye amathuba okufumana iimvume zokufaka izicelo zokunikezela iinkonzo okanye ukungaphumeleli ukuthabatha amanyathelo okuzama ngokufanelekileyo ukunceda iimfuno zabantu abanjalo.
Ngokwecandelo 6, akakho umntu onokucalucalula ngokungenabulungisa nawuphi umntu ngokwesini, kuquka -
umlo osekelwe kwisini;
inkqubo ethintela abasetyhini ukuba banikwe amafa ayimpahla (ipropati) yosapho;
nasiphi isenzo, kuquka esamasiko, izithethe neenkolo, senzo eso sithoba isidima sabasetyhini, sithoba ukulingana phakathi kwabasetyhini namadoda, kubandakanya ukuthoba isidima nokuphila kwamantombazana;
nawuphi umgaqo-nkqubo okanye ukuziphatha esikela imida ngokungenabulungisa kwabasetyhini ukuba bafikelele kumalungelo emihlaba, izimali, nobunye ubutyebi;
ukusikela imida yokuba abasetyhini bangafikeleli kwiinkonzo zentlalo okanye kwizibonelelo ezinjengezempilo, imfundo nokhuseleko lwezentlalo;
ukungavumeli ukufikelela kumathuba, kuquka ukufikelela kwiinkonzo okanye amathuba okufumana iimvume zokufaka izicelo zokunikezela iinkonzo okanye ukungaphumeleli ukuthabatha amanyathelo okuzama ngokufanelekileyo ukunceda iimfuno zabantu abanjalo;
iinkqubo ezikhuthaza ukungalingani kokufikelela kumathuba kwabasetyhinii ngenxa yokwahlulwa komsebenzi ngokwesini.
Ngokwecandelo 6, akakho umntu onokucalucalula ngokungenabulungisa nawuphi umntu ngokuba ekhubazekile, kuquka -
ukungavumeli okanye ukususa nakuwuphi umntu okhubazekileyo, nayiphi inkxaso okanye uncedo olufunekayo ukumncedisa ukuba asebenze ekuhlaleni;
ukoyisakala ukuphelisa imiqobo esikela imida ngokungenabulungisa okanye ethintela abantu abakhubazekileyo ukuba bonwabele amathuba alinganayo okanye ukungaphumeleli ukuthabatha amanyathelo okuzama ngokufanelekileyo ukuhlangabeza iimfuno zabantu.
Ukungavumeli intetho ephembelela intiyo
Ngokomqathango wecandelo 12, akukho mntu unokupapasha, asasaze, aququzelele okanye anxibelelane ngamagama ngokusekelwe kwisizathu esingavunyelwanga esinye nangaphezulu nakuwuphi umntu, nokungatolikeka njengokubonisa ukuzimisela -
ukuvisa ubuhlungu;
ukukhuthaza okanye ukuphembelela intiyo.
Ngaphandle kokuwisa isigwebo kwangaphambili nakusiphi isisombululo soluntu phantsi kwalo Mthetho, inkundla, ngokwemiqathango yecandelo 21 (n) nalapho kufanelekileyo, ingadlulisela naliphi ityala elinento yokwenza nokupapasha, ukusasaza okanye ukunxibelelana ngentetho ephembelela intiyo njengoko kuchazwe kwicandelwana , kuMlawuli woTshutshiso loLuntu yena unikwe ulawulo lwezobulungisa kwizityholo zolwaphulo-mthetho ngokwemigqaliselo yomthetho wesiqhelo okanye yowiso-mthetho olunxulumene noko.
Ukungavumeli ukuphatha gadalala
Akukho mntu makaphathe nawuphi umntu gadalala .
Akukho mntu-
a makasabalalise okanye asasaze naluphi ulwazi;
b makapapashe okanye abonise nasiphi isaziso-ntengiso okanye isaziso, esithatyathwa ngokwengqiqo okanye siqondwe njengesiyibonisa ngokucacileyo injongo yocalucalulo olungenabulungisa nakuwuphi umntu: Koxhomekeka ekubeni oko kubandakanya kunyaniseke kangakanani na kwisiphiwo sobugcisa, kuphando lwezemfundo nelobunzululwazi, nokunika ingxelo enobulungisa nechanekileyo ukufezekisa umdla woluntu okanye ukupapasha naluphi ulwazi, isaziso-ntengiso okanye isaziso ngokwemiqathango yecandelo 16 loMgaqo-siseko, akuvalelwanga leli candelo.
ISAHLUKO 3 UBUNZIMA BOKUFUMANA UBUNGQINA NOKUMISELA UBULUNGISAKHO OKANYE UKUNGABIKHO KOBULUNGISA
Ubunzima bokufumana ubungqina
ummangalelwa makeze nobungqina, kubungqina obuziswe phambi kwenkundla, bokuba ucalucalulo alukhange lwenzeke ngale ndlela atyholwa ngayo; okanye ummangalelwa kufuneka eze nobungqina obubonisa ukuba isenzo eso asisekelwanga kwisizathu esingavunyelwanga esinye noba ngaphezulu.
ngokomhlathi (a) wenkcazelo 'yezizathu ezingavunyelwanga', ngako oko alunabulungisa, ngaphandle kokuba ummangalelwa abonise ubungqina bokuba ucalucalulo olo lunobulungisa;
ukuba enye nangaphezulu yeemeko ezimiselwe kumhlathi (b) wenkcazelo 'yezizathu ezingavunyelwanga' imisiwe; yaye ii ngaphandle kokuba ummangalelwa abonise ubungqina bokuba ucalucalulo olo lunobulungisa.
Ukumisela ubulungisa okanye ukungabikho kobulungisa
Ayilocalucalulo olungenabulungisa ukuthabatha amanyathelo acwangciselwe ukukhusela okanye ukuphuhlisa abantu okanye udidi lwabantu ababefudula bewavinjiwe amathuba ngenxa yocalucalulo olungenabulungisa okanye amalungu amaqela okanye iindidi ezinjalo zabantu.
Ukumisela ukuba ummangalelwa anike ubungqina bokuba ucalucalulo lunobulungisa, makuqwalaselwe oku kulandelayo:
Umxholo;
imiba ekubhekiswa kuyo kwicandelwana ;
kukhangelwe ukuba ucalucalulo lwenze umahluko ngokwengqiqo nangokobulungisa phakathi kwabantu ngokweenqobo ezimiselwe ngokungakhethi cala, esekelwe kwisenzo esibandakanyekayo.
Ezi meko kubhekiswa kuzo kwicandelwana (b) ziquka oku kulandelayo:
ukuba ucalucalulo lonakalisa okanye kungenzeka luthobe isidima somntu;
ukuchaphazeleka okanye ukuchaphazeleka okunokwenzeka kocalucalulo kummangali;
nokuba ucalucalulo lolohlobo lwenkqubo ethile;
nokuba kukho iindlela ezincinane zokuthintela nezingaphantsi ngokuvimba amathuba okuphumeza le njongo;
nokuba angakanani amanyathelo asele ethatyathwe ngummangalelwa njengafanelekileyo kwimeko enje -
ukulungisa iimpazamo ezithe zavela okanye ezinxulumene nesizathu esingavunyelwanga esinye nangaphezulu; okanye ii ukuvumela ukungafani.
Intetho ephembelela intiyo nokuphatha gadalala ayixhomekekanga kumiselo lobulungisa
Kumatyala entetho ephembelela intiyo nokuphatha gadalala icandelo 14 alingeni ndawo.
ISAHLUKO 4 IINKUNDLA ZOKULINGANA
Ngokweenjongo zalo Mthetho, kodwa ngokuxhomekeke kwicandelo 31-
iNkundla Ephakamileyo nganye iyinkundla yokulingana kwindawo elawula kuyo ;
nayiphi ijaji, ngokwemiqathango yecandelwana , ingatyumba ngokubhalwe phantsi yiJaji enguMongameli njengegosa elongameleyo lenkundla yokulingana kwindawo eyijaji kuyo;
makatyumbe inkundla kamantyi enye nangaphezulu ukuba ibe yinkundla yokulingana ukunika ulawulo kummandla ochaphazelekayo;
ii makanike inkcazelo yendawo elawula kuyo inkundla yokulingana nganye, nokungaquka naliphi inani lezithili, izithilana okanye ezinye indawo zolawulo ezifakelwe ngokwecandelo 2 loMthetho Weenkundla zeeMantyi ka-1944;
iv makanyule indawo enye nangaphezulu kummandla ngamnye ophantsi kwendawo elawulwa yinkundla yokulingana nganye ukuba ibambe iintlanganiso zenkundla yokulingana;
makarhoxe okanye achase nasiphi isaziso esiphantsi kwalo mhlathi: Ngokuxhomekeke ekubeni naziphi izityholo ezisalindele ukuxoxwa phambi kwenkundla yokulingana nezingekaqukunjelwa ngelixa lopapasho lwesaziso kwiGazethi njengokuba kucamngcwe kulo mhlathi, kufuneka ziqukunjelwe yiloo nkundla, ngokunga isaziso esinje asikapapashwa; yaye [Umhlathi. (c) endaweni yawo kufakwe icandelo 28 loMthetho 55 ka-2003.]
d intloko yommandla wolawulo ocamngcwe kumhlathi c, ngokwecandelwana 2, mayityumbe ngokubhalwe phantsi nawuphi umantyi okanye umantyi owongezelelweyo njengegosa elongameleyo kwinkundla yokulingana.
Yijaji kuphela, umantyi okanye umantyi owongezelelweyo nosele esiphothule isifundo soqeqesho lokuba ligosa elongameleyo kwinkundla a phambi komhla wokuqaliswa kwecandelo 31; okanye njengokuba kucamgcwe kwicandelo 31 , kwaye abamagama abo aqukwe kuluhlu olucamngcwe kwicandelwana (a), bangatyunjwa ngokwemigqaliselo yecandelwana .
IJaji enguMongameli kunye neentloko zemimandla yolawulo kufuneka -
ithabathe onke amanyathelo afanelekileyo ukutyumba ubuncinane igosa elinye elongameleyo kwinkundla yokulingana nganye kwindawo elawula kuyo; yaye ngaphandle kokulibazisa, kwaziswe uMlawuli Jikelele weSebe layo nayiphi ijaji, umantyi okanye umantyi owongezelelweyo osele esiphothule isifundo soqeqesho njengokuba kucamngcwe kwicandelo 31 nesi- okanye otyunjwe ngokwemigqaliselo yecandelwana .
Umlawuli Jikelele weSebe makabhale futhi agcine uluhlu lwejaji nganye, umantyi nomantyi owongezelelweyo osele-
siphothule kade isifundo soqeqesho njengokuba sicamngcwe kwicandelo 31 nelesi- ; okanye otyunjwe njengegosa elongameleyo kwinkundla yokulingana ngokwemigqaliselo yecandelwana .
Igosa elongameleyo kufuneka lenze imisebenzi kunye neemfanelo zalo kunye nokusebenzisa amagunya eliwanikiweyo okanye athiwe jize kulo phantsi kwalo Mthetho okanye nakuwuphi umthetho. [Icandelo 16 endaweni yayo kufakwe icandelo 1 loMthetho 52 ka-2002.]
Oomabhalana beenkundla zokulingana a Ngokwecandelwana 2 kunye nemithetho elawula iinkonzo zoluntu, uMlawuli Jikelele weSebe, kwinkundla nganye yokulingana, anganyula okanye atyumbe igosa libe linye nangaphezulu kweli Sebe, okanye anganyula umntu omnye nangaphezulu ngendlela nangeemeko ezimiselweyo, njengoomabhalana benkundla yokulingana, nekulindeleke ukuba bancedise inkundla abayanyaniswe kuyo ukwenza le misebenzi yaye kufuneka benze umsebenzi njengoko unokumiselwa. [Umhlathi. a endaweni yawo kufakwe icandelo 2 a loMthetho 52 ka-2002.]
Ukuba umabhalana kwinkundla yokulingana akanako nangasiphi na isizathu ukwenza loo msebenzi okanye ukuba akukho mabhalana unyuliweyo okanye utyunjiweyo ukuba asebenze kwiinkundla zokulingana phantsi komhlathi (a) igosa elongameleyo elibandakanyekayo, ngaphandle kwecandelwana , lingatyumba naliphi igosa elinesakhono kweli Sebe ukuba lisebenze njengomabhalana ngexesha umabhalana okhankanyiweyo engekabinako ukusebenza okanye de kunyulwe okanye kutyunjwe umabhalana phantsi komhlathi (a), njengokuba imeko isitsho. [Umhlathi. (b) endaweni yawo kufakwe icandelo 2 (a) loMthetho 52 ka-2002]
Ligosa okanye umntu ocamngcwe kwicandelwana (a) kuphela nosele esigqibile isifundo soqeqesho njengomabhalana wenkundla yokulingana -
a phambi komhla wokuqala kwecandelo 31; okanye njengokuba kucamngcwe kwicandelo 31 , nogama lakhe libandakanyiweyo kuluhlu olucamngcwe ngokwecandelwana , anganyulwa okanye atyunjwe njengomabhalana phantsi kwecandelwana (a). [Icandelwana longezwe ngecandelo 2 (b) loMthetho 52 ka-2002.]
UMlawuli Jikelele weSebe makabhale futhi agcine uluhlu lwawo onke amagosa okanye lomntu ngamnye osele -
sigqibile isifundo soqeqesho njengokucamngcwa kwaso kwicandelo 31 ; okanye etyunjiwe okanye enyuliwe njengomabhalana wenkundla yokulingana ngokwemigqaliselo yecandelwana (a). [Icandelwana. longezwe ngecandelo 2 (b) loMthetho 52 ka-2002.]
UMlawuli Jikelele anganikezela, ngokwemiqathango ayimiseleyo, ngokubhalwe phantsi nawaphi amagunya awanikiweyo ngokweli candelo ewanike igosa eliqeshwe liSebe,kodwa akanakuthatyathelwa nawaphi amagunya awanikezeleyo yaye angalungisa okanye abekele bucala nasiphi isigqibo somthunywa esenziwe ngelixa asebenzisa amagunyaanjengala. [Icandelwana longezwe ngecandelo 29 loMthetho 52 ka-2003.]
Amangqina
Ukuza enkundleni kwamangqina nokuhlawula umrhumo wamangqina kumatyala avela ngenxa yokusetyenziswa kwalo Mthetho makumiselwe nguMphathiswa ngendlela emiselweyo.
Imithetho neenkqubo zenkundla
nokuqeshwa nokusebenza kwamagosa;
umba nenkonzo yenkqubo;
ukukhupha izigwebo nemiyalelo yenkundla;
ukunika isohlwayo xa ingathotyelwa imiyalelo yenkundla, ngokuthintela ukukhutshwa kwesigwebo okanye imiyalelo nangokudel'inkundla;
ulawulo lwezobulungisa, ngokwecandelwana , kwaye ukuza kuthi ga ngoku alikho elinye igatya esele lenziwe ngokwemimiselo ephantsi kwecandelo 30 lalo Mthetho.
Zonke iinkqubo zenkundla mazenzelwe kwinkundla evulelekileyo, ngaphandle kokuba le nkundla iyalele ngolunye uhlobo ibeka ulawulo lobulungisa kuqala.
a Ngokuxhomekeka kumhlathi b, akukho nto ikulo Mthetho eshiya ngaphandle ukuhlangana kwenkundla zoomantyi njengenkundla yokulingana ekunikeni umyalelo ocamngcwe kwicandelo 21 2, ongaphezulu kolawulo lwemali yenkundla yeemantyi, nalapho umyalelo kufuneka ufakwe ngendlela emisiweyo kwiJaji yeNkundla ePhakamileyo yona inegunya lokuqinisekisa.
ukusebenza komhlathi (a), onxulumene nokuqinisekiswa komyalelo, kusamisiwe de nasiphi isibheno esicamngcwe kwicandelo 23 sibe sesigukunjelwe.
Ukungenisa amatyala ngokwemigqaliselo okanye ngaphantsi koMthetho
Amatyala phantsi kwalo Mthetho angafakwa -
nanguwuphi umntu egameni lomnye umntu ongenako ukuzimela ngokwakhe;
nanguwuphi umntu omi njengelungu le, okanye omele, iqela okanye udidi lwabantu;
nanguwuphi umbutho omele amalungu awo;
yiKhomishini yoMzantsi Afrika Yamalungelo oLuntu okanye iKhomishini Yokulingana Ngokwesini.
Umntu onqwenela ukungenisa ityala ngokwemigqaliselo okanye phantsi kwalo Mthetho kufuneka, ngendlela emisiweyo, amazise umabhalana wenkundla yokulingana ngomnqweno wakhe wokwenza njalo.
a Umabhalana wenkundla yokulingana kufuneka, ngelo xesha limisiweyo emva kokufumana isaziso, adlulisele umbandela kwigosa elongameleyo lenkundla yokulingana echaphazelekayo, yona kufuneka, kwangeli xesha limisiweyo, inike isigqibo sokuba lo mbandela ungaxoxwa kwinkundla yokulingana okanye udluliselwe kwelinye iziko, isigqeba, inkundla, ibhodi okanye enye intlangano efanelekileyo (emva koku kuza kubhekiswa kuyo njengentlangano (forum) eyenye) yona iya kuthi, ngokoluvo lwegosa elongameleyo, iwusingathe ngokufanelekileyo umbandela ngokwemigqaliselo yamagunya nemisebenzi yaloo ntlangano iyenye.
Ukuba igosa elongameleyo ligqiba ekubeni lo mbandela ufanele ukuxoxwa kwinkundla yokulingana, igosa efanelekileyo kufuneka lidlulisele umbandela kumabhalana wenkundla yokulingana yena kufanele ngeli xesha limisiweyo lolu dluliselo anike umhla wokuxoxwa kwalo mbandela.
Igosa elongameleyo, phambi kokwenza isigqibo sokudlulisela umbandela njengokucamngcwa kwawo kwicandelo , kufanele aqwalasele zonke iimeko ezinxulumene nalo mbandela, kuquka noku kulandelayo:
Iimeko zabachaphazelekayo buqu ngakumbi ezommangali;
ukufikeleleka kwendawo yayo nayiphi intlangano eyenye ecamngciweyo;
izidingo neminqweno yabachaphazelekayo ngakumbi eyommangali;
uhlobo lwetyala elibekwayo nokuba iziphumo zetyala ziza kuncedisa uphuhliso lomthetho ongumzekelo kunye nenzululwazi yomthetho kule ndawo yomthetho;
izimvo zokusebenza ngokufanelekileyo kwayo nayiphi intlangano eyenye.
a Ukuba igosa elongameleyo ligqiba kwelokuba lo mbandela udluliselwe kwinkundla eyenye kufuneka, ngendlela emisiweyo, linike umyalelo, oyalela umabhalana wenkundla yokulingana ukuba adlulisela lo mbandela kwintlangano eyenye ekhankanywe kumyalelo.
Xa kusenziwa umyalelo ocamngcwe kumhlathi (a), igosa elongameleyo lingancamathisela kulo myalelo naziphi izimvo elizibona njengezifunekayo ukuze ziqwalaselwe yinkundla eyenye.
Ukufunyanwa kwalo myalelo ekubhekiswa kuwo kwicandelwana , umabhalana wenkundla yokulingana makadlulise umbandela lowo kwaye azise abachaphazelekayo kulo mbandela ngokudluliswa kwawo ngendlela emisiweyo.
Ukufunyanwa kwalo myalelo udluliselwe kuyo, intlangano eyenye kufuneka iwuqwalasele ngokufanelekileyo ngokwemigqaliselo yamagunya nemisebenzi yayo.
Ukuba intlangano eyenye ekubhekiswa kuyo kwicandelwana -
ayiphumeleli ukuqwalasela lo mbandela ngexesha elifanelekileyo kwiimeko ezinje: okanye alinako ukuwusombulula ngokwanelisayo kwelinye icala okanye kuwo omabini amacala achaphazelekayo yaye elinye icala okanye omabini amacala achaphazelekayo acela njalo, inkundla eyenye, ngokwendlela ebekiweyo, iza kuwubuyisela kwinkundla yokulingana eyawudlulisayo, ukuba inike isigwebo, kwisithuba sexesha elimisiweyo ukusuka kumhla elabuyiselwa ngalo kwinkundla yokulingana.
UMbuso kunye namaziko omgaqo-siseko, ngokufanelekileyo kangangoko anako, makancede nawuphi umntu onqwenela ukufaka ityala ngokwemigqaliselo ephantsi kwalo Mthetho, phakathi kweminye, ngokuqinisekisa ukuba umntu udluliselwa kwicala elifanelekileyo ukuze lithathe inyathelo elifanelekileyo ukusombulula umbandela ophethweyo.
Amagunya nemisebenzi yenkundla yokulingana
Inkundla yokulingana phambi kokuthabatha ityala elingenisiweyo ngokwemigqaliselo ephantsi kwalo Mthetho maliqhube uphando ngokwendlela emisiweyo ukufumanisa ukuba ucalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala, njengoko kunganjalo, kwenzekile ngokwenene, njengokuba kutyholwa.
Emva kokubamba uphando, inkundla inganika umyalelo ofanelekileyo kulo mba,
Umyalelo omiswe yinkundla yokulingana ngokwemigqaliselo okanye phantsi kwalo Mthetho unako ukuchaphazela umyalelo wenkundla ekhankanyiweyo onikezelwe ngesenzo sembambano, apho kufanelekileyo.
Inkundla, ngelixa okanye emva kophando, ingadlulisela ukukhathazeka kwayo ngalo naliphi ityala eliphambi kwayo, ngakumbi kwimeko ezingisayo yokwaphulwa okanye ukungaphumeleli ukuthobela igatya lalo Mthetho okanye kwimeko yocalucalulo jikelele olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala okujoliswe nakuliphi iziko elifanelekileyo lomgaqo-siseko ukuze liphandwe nangakumbi;
nawaphi amatyala aphambi kwayo ajoliswe nakuliphi iziko elifanelekileyo iquka-
a umyalelo obambeleyo;
b umyalelo obhengezayo;
c umyalelo onika isisombululo phakathi kwabachaphazelekayo kwityala njengomyalelo wenkundla;
d umyalelo wentlawulo yawo nawuphi umonakalo ngokobungqina ngokubhekiselele kuyo nayiphi ilahleko yemali, kuquka ilahleko yexesha elizayo, okanye ngokubhekiselele kukonakaliswa kwesidima, intlungu nokuhlupheka okanye ukuhlupheka ngokomoya nangokwengqondo ngenxa yocalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala okuchaphazelekayo;
e emva kokuphulaphula izimvo zabachaphazelekayo,engekho ummangalelwa, izimvo zommangali ngalo mbandela, umyalelo wokuhlawula umonakalo njengesohlwayo kwiqumrhu okanye kumbutho ofanelekileyo;
f umyalelo othintela ucalucalulo olungenabulungisa okanye ukuyalela ukuba kuthatyathwe amanyathelo okuphelisa ucalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala;
g umyalelo omisa amathuba akhethekileyo kunye namalungelo awodwa awayengavunyelwanga ngokungenabulungisa kwiimeko azifumana kuzo ummangali ochaphazelekayo;
h umyalelo wokusetyenziswa kwamanyathelo akhethekileyo okuqwalasela ucalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala okuchaphazelekayo;
i umyalelo onyanzelisa ukubandakanywa kweqela okanye udidi lwabantu ngummangalelwa;
k umyalelo ofuna ukuba ummangalelwa aphicothe imigaqo-nkqubo ethile kunye neendlela zokwenza ngokokumiselwa yinkundla;
l umyalelo ofanelekileyo osisithintelo, kuqukwa nengcebiso eya kwigunya elifanelekileyo ukuba limise okanye lirhoxise iphepha-mvume laloo mntu;
m umyalelo ofuna ukuba ummangalelwa enze rhoqo ingxelo yenkqubela aseleyenzile kwinkundla okanye kwiziko lomgaqo-siseko malunga nokuphunyezwa komyalelo wenkundla;
n umyalelo oyalela umabhalana wenkundla yokulingana ukuba angenise umbandela kuMphathi wezoTshutshiso Loluntu onegunya lokulimisa ngengetyala lolwaphulo-mthetho ngokwemigqaliselo yomthetho ongabhalwanga okanye uwiso-mthetho olusemgceni;
o umyalelo ofanelekileyo weendleko obhekisa nakuliphi iqela ngenxa yetyal p umyalelo wokuthobela naliphi igatya lalo Mthetho.
nomgaqo-siseko okanye iqumrhu elifanelekileyo ukuze kujongwanwe nolamlo, uxolelwaniso nothethathethwano.
Le nkundla inawo onke amagunya ongezelelweyo afanelekileyo okanye angabalulekanga kwimisebenzi nasekusebenziseni amagunya ayo kuquka igunya lokunika imiyalelo yokuthatha inxaxheba kwingxoxo okanye izithintelo.
Abancedisi-jaji
Nakuwaphi amatyala ngokwemigqaliselo okanye ngaphantsi kwalo Mthetho, inkundla, ngokucelwa naleliphi icala, okanye ngokuthanda kwayo ukuba igosa elongameleyo libona oko kukwilungelo lobulungisa, lingabiza umntu omnye nokuba babini abafanelekileyo yaye befumaneka nabazimiseleyo ukuhlala basebenze njengabancedisi-jaji.
Abancedisi-jaji banyulwa ngokwemigqaliselo yecandelwana ngokwemiqathango yecandelwana , bathatyathwa njengamalungu enkundla ukufeza iinjongo zalo Mthetho.
Nawuphi umbandela womthetho ovelayo ofuna kuthathwe isigqibo ngetyala elo liphethweyo kunye nawuphi umbuzo ofumanisa ukuba umbandela ofuna isigqibo ngumbandela oyinyaniso okanye umbandela odinga isigqibo somthetho masinikwe ligosa elongameleyo ngokwendlela emisiweyo.
Kuyo yonke imibandela eyinyaniso okufunyanisiweyo okanye isigqibo sesininzi samalungu enkundla kuko okufunyanisiweyo okanye siso isigqibo senkundla, ze apho kukho umncedisi-jaji omnye, okufunyanisiweyo okanye isigqibo senkundla kube siso esisebenzayo.
a Ukuba umncedisi-jaji uyasweleka okanye ngokoluvo lwegosa elongameleyo akanako ukusebenza njengomncedi-jaji okanye akakho nangasiphi na isizathu okanye uyalelwe ukuba azikhwebule okanye uzikhwebule ngokwakhe nangaliphi ixesha phambi kokuqukunjelwa kwetyala, igosa elongameleyo, ukuba libona oko kufaneleke njengobulungisa nasemva kokucinga nzulu ngempikiswano ezingeniswe ngababandakanyekayo kwelo tyala okanye ngabameli bomthetho-
lingayalela ukuba ityala liqhutywe phambi kwelungu okanye amalungu aseleyo enkundla;
ii lingayalela ukuba ityala liqalwe ngokutsha; okanye iii ukuba umncedisi-jaji akakho, lingalihlehlisa ityala de abe uza kubakho umncedisi-jaji.
Igosa elongameleyo malinike izizathu ngawo nawuphi umyalelo ekubhekiswa kuwo kumhlathana (i) okanye (ii).
a Igosa elongameleyo lincediswa ngabancedisi-jaji kuphando nalapho ummangalelwa abekwa ityala malirekhode izizathu zolu luvo lwalo-
ukuba loo mmangalelwa akancediswa ngummeli womthetho; yaye ii ukuba igosa elongameleyo linoluvo lokuba abancedisi-jaji abandakanyekayo bafumanise okungachanekanga.
Umabhalana wenkundla yokulingana kufuneka kwakamsinyane kangangoko anako, angenise ezo zizathu kunye nerekhodi kwinkundla yezibheno ebandakanyekayo ukuba inike ezayo izimvo ngendlela emisiweyo.
Inkundla yezibheno inegunya lokuqinisekisa oko kufunyanisiweyo okanye yenze nawuphi umyalelo ofanelekileyo ngoko kufunyanisiweyo ukuba ngokwezimvo zenkundla yezibheno bekufanele ukwenziwa kwiimeko ezinjalo.
Izibheno nophononongo
Nawuphi umntu okhathazwe nanguwuphu umyalelo wenkundla yokulingana ngokwemigqaliselo okanye phantsi kwalo Mthetho, kwangeli xesha nangendlela emisiweyo, angafaka isibheno esiphikisana nalo myalelo kwiNkundla ePhezulu yona inegunya okanye kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno, njengokuba kunokwenzeka.
Kwisibheno, iNkundla ePhezulu okanye iNkundla ePhakamileyo yeziBheno, njengoko kunokwenzeka, ingenza umyalelo onje ukuba ikubona kufanelekile.
Nangona kwicandelwana , nawuphi umntu okhathazwe nanguwuphi umyalelo owenziwe yinkundla yokulingana, phantsi komqathango wemimiselo yeNkundla yoMgaqo-siseko, angafaka isibheno ngokungqalileyo kwinkundla yoMgaqo-siseko.
Kwimeko apho kwenziwe izigqibo ezichaseneyo ngamagosa ongameleyo ngomba phantsi komqathango womhlathi (b) wengcaciso-magama 'yezizathu ezingavunyelwanga', uMphathiswa angadlulisela ityala elinje kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno okanye kwiNkundla yoMgaqo-siseko ukuba zimiselwe.
a Ukuba igosa elongameleyo kwinkundla kamantyi linika limisela ngokunxulumene nento olusekelwe kuyo ucalucalulo ekubhekiswa kulo kumhlathi b wengcaciso-magama 'yezizathu ezingavunyelwanga', isigqibo kufuneka, emva kokuqukunjelwa kwetyala nangendlela emisiweyo, singeniswe kwiNkundla ePhezulu enegunya lokuliqwalasela kwakhona.
INkundla ePhezulu kufuneka, emva kokuqwalasela ityala, yenze ummiselo ngokwesizathu ekubhekiswa kuso kwicandelwana (a) ze emva koko inike nawuphi umyalelo ngokwemigqaliselo yalo Mthetho ukuba ikubona kufanelekile.
Ukusebenza kwecandelwana (a) kusamisiwe de nasiphi isibheno esicamngcwe kweli candelo sibe sesiqukunjelwe.
ISAHLUKO 5 UKUKHUTHAZA UKULINGANA
Uxanduva jikelele lokukhuthaza ukulingana
UMbuso unomsebenzi noxanduva lokukhuthaza nokuphumeza ukulingana.
Bonke abantu banomsebenzi noxanduva lokukhuthaza ukulingana. [Umhla wokuqalisa kwecandelo 24: uza kwaziswa.]
Umsebenzi woMbuso wokukhuthaza ukulingana
UMbuso, apho kufanelekileyo uncediswa ngamaziko anxulumene nomgaqo-siseko-
mawuphuhlise uvundliso ngamalungelo asisiseko ukuze kuphuculwe umoya wokuvisisana, ukuhloniphana nokulingana;
mawuthabathe amanyathelo okuphuhlisa nokuphumeza iinkqubo ukuze kuphuculwe ukulingana; yaye apho kufunekayo okanye kufanelekileyo-
uphuhlise isicwangciso-nkqubo ukuqwalasela naluphi ucalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala;
ii umise olunye uwiso-mthetho oluzama ukukhuthaza ukulingana kwaye useke inkqubo-sikhokelo yowiso-thetho oluhambelanayo neenjongo zalo Mthetho;
iii uphuhlise iindlela zokwenza izinto njengokuba zicamgcwe kulo Mthetho ukuze kukhuthazwe ukulingana, kwakhiwe imikhomba-ndlela, equka iindlela zokwenza izinto ezamkelekeyo;
unike uncedo, icebiso noqeqesho kwimiba yokulingana;
uphuhlise iindlela ezifanelekileyo zangaphakathi ezijongene nezikhalazo zocalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala;
IKhomishini yoMzantsi Afrika yamaLungelo Abantu kunye namanye amaziko anxulumene noMgaqo-siseko, ukongeza nakuyiphi imvumelwano ebophelelayo, ngokwemigqaliselo yoMgaqo-siseko okanye nawuphi umthetho, ingacela nayiphi inxalenye engaphantsi kwengcacio-magama yoMbuso okanye nawuphi umntu ukuba anike ulwazi nangawaphi amanyathelo anxulumene nokuphumeza ukulingana kuqukwa, apho kufanelekileyo, ngokowiso-mthetho nokusetyenziswa nokuthotyelwa kowiso-mthetho, iindlela zokwenza izinto neenkqubo.
Ukongeza kumagunya nemisebenzi yamaziko omgaqo-siseko la maziko ayakwazi-
ukuncedisa abamangali ekungeniseni amatyala kwinkundla yokulingana, ngakumbi abamangali abahlelelekileyo;
ukwenza uphando kumatyala banike neengcebiso njengoko kuyalelwa yinkundla ngokunxulumene nokwaphulwa kwalo Mthetho ngokuzingisayo okanye amatyala ocalucalulo olungenabulungisa, intetho ephembelela intiyo okanye ukuphatha gadalala okudluliselwe kuwo yinkundla yokulingana;
ukucela kwiSebe, ngendlela emisiweyo, iingxelo zarhoqo ngokubhekiselele kumanani amatyala kunye nobunjani neziphumo zawo.
Bonke aBaphathiswa mabaphumeze amanyathelo ngokwemithombo yobutyebi efumanekayo, ajoliswe ekuzuzeni ukulingana kwiindawo eziluxanduva lwabo;
ngokuphelisa naluphi uhlobo localucalulo olungenabulungisa okanye ukuqhuba kusetyenziswa ukungalingani nakuwuphi na umthetho, umgaqo-nkqubo okanye isenzo kwiindawo abaphethe kuzo aBaphathiswa; kunye nokulungisa nokuphumeza izicwangciso zokulingana ngendlela emiselweyo, omxholo wazo mawuquke ixesha elisikiweyo lokuphunyezwa kwezicwangciso ezinjalo, ezimiselwe ngokubonisana noMphathiswa weZezimali.
a Izicwangciso zokulingana, ingekapheli iminyaka emibini emva kokuqaliswa kwalo Mthetho, mazingeniswe kwiKhomishini yoMzantsi Afrika yamaLungelo aBantu ukuze ziqwalaselwe ngendlela emisiweyo.
IKhomishini yoMzantsi Afrika yamaLungelo aBantu mayicebonisane neKhomishini Yokulingana ngokweSini xa kuqwalaselwa izicwangciso ezicamngcwe kumhlathi (a). [Umhla wokuqalisa kwecandelo. 25: uza kwaziswa.]
Uxanduva lwabantu abasebenza kwicandelo loluntu ukukhuthaza ukulingana
Ngumsebenzi wakhe nawuphi umntu osebenzisana ngokungqalileyo nangokungangqalanga noMbuso okanye esebenzisa igunya loluntu ukukhuthaza ukulingana-
ngokwamkela izicwangciso ezifanelekileyo zokulingana, iikhowudi, iindlela zokumisa kakuhle kunye nezinye amanyathelo afanelekileyo ukukhuthaza ukulingana ngendlela esebenzayo kwiindawo abasebenza kuzo;
ngokuphumeza nokubeka esweni ukunikwa inkxaso kwezicwangciso zokulingana, iikhowudi neendlela zokumisa kakuhle ezakhiwe ngabo; kunye nokwenza iingxelo rhoqo eziya kwiziphathamandla ezibeke esweni okanye kumaziko akwanjalo njengoko kunikiwe kwimimiselo, apho kufanelekileyo. [Umhla wokuqaliswa kwecandelo. 26: uza kwaziswa.]
Ukuzinikela ngokwasentlalweni kwabo bonke abantu ukukhuthaza ukulingana
Ukulandela icandelo 26, bonke abantu, imibutho engekho phantsi kukarhulumente, imibutho yasekuhlaleni kunye namaziko enkcubeko kufuneka bakhuthaze ukulingana kubudlelwane babo nezinye izigqeba nakwimisebenzi yabo noluntu.
UMphathiswa kufuneka aphuhlise imimiselo enxulumene nalo Mthetho kwaye abanye aBaphathiswa bangaphuhlisa imimiselo enxulumene neminye iMithetho efuna iinkampani, amafelandawonye, ubuhlakani, imibutho, imibutho yezemidlalo, izigqeba nemibutho yoshishino, apho kufanelekileyo, ngokobukhulu bazo, ubutyebi nefuthe, ukulungisa izicwangciso zokulingana okanye ukuthobela iindlela zokwenza izinto ezimiselweyo okanye banike ingxelo kwisigqeba okanye kwiziko ngeendlela zokukhuthaza ukulingana. [Umhla wokuqalisa kwecandelo. 27: uza kwaziswa.]
Amanyathelo awodwa okukhuthaza ukulingana ngokunxulumene nobuhlanga, isini nokukhubazeka
Ukuba kufunyaniswe ekutshutshiseni nolwaluphi ulwaphulo-mthetho ukuba ucalucalulo olungenabulungisa ngokobuhlanga, isini okanye ukukhubazeka ludlale indima ekwaphulweni komthetho, oku makuthatyathwe njengesenzo esingunobangela xa kukhutshwa isigwebo.
a UMbuso, amaziko enza imisebenzi yoluntu kunye nabo bonke abantu banemisebenzi noxanduva ngokukodwa-
Ukwenza le misebenzi noxanduva ekubhekiswa kulo kumhlathi (a), uMbuso, amaziko asebenza ngoluntu, apho kufanelekileyo kukwahambelana, amaqumrhu anegunya nangenagunya, kufuneka-
aphicothe imithetho, imigaqo-nkqubo neendlela ekwenziwa ngazo izinto ngenjongo yokuphelisa lonke ucalucalulo;
ii amiswe imithetho efanelekileyo, kuphuhliswe imigaqo-nkqubo ebonisa inkqubela yaye kuqaliswe iindlela zokwenza izinto ukuze kupheliswe ucalucalulo ngokobuhlanga, isini nokukhubazeka;
iii amkele izicwangciso ezisebenzayo ukukhuthaza nokuphumeza ukulingana ngokobuhlanga, isini nokukhubazeka, kunye iv nokubeka phambili ukupheliswa kocalucalulo olungenabulungisa nokukhuthaza ukulingana ngokobuhlanga, isini nokukhubazeka.
Uluhlu olubonisa izenzo ezingenabulungisa kumacandelo athile
UMbuso, apho kufanelekileyo, mawuqinisekise ukuba amanyathelo owiso-mthetho namanye ayathatyathwa ukuqwalasela okwenzekayo ekubhekiswa kuko kwicandelwana . [Umhla wokuqaliswa kwecandelwana. : uza kwaziswa.]
UMphathiswa, ngokucetyiswa yiKomiti ePhonononga ukuLingana, ngokuqhubekayo, uvavanya unxulumano lokwenzekayo okuqulethwe kwiShedyuli ngenjongo zokwandisa, ukuguqula, ukutshintshatshintsha okanye ukulungisa uluhlu lokwenzeka kule Shedyuli. [Umhla wokuqaliswa kwecandelwana. : 1 Septemba 2000.]
Le Shedyuli kujongwe ukuba inike uluhlu olubonisa izenzo ezicalucalula okanye ezingacalucalula ngokungenabulungisa ukuze a iqwalasele kwaye iphelise ezi zenzo; kwaye incedise abantu ekutolikeni amava abo kunye nokwenzekayo [Umhla wokuqaliswa kwecandelwana. : 1 Septemba 2000.]
Uluhlu olubonisa izenzo kwiShedyuli akukuphela kwalo omaluqwalaselwe luhlaziywe rhoqo yiKomiti ePhonononga ukuLingana [Umhla wokuqaliswa kwecandelwana. 5: 1 Septemba 2000.]
ISAHLUKO 6 AMALUNGISELELO JIKELELE NOKUPHUNYEZWA KOMTHETHO 30 Imimiselo
UMphathiswa, nalapho kukho imfuneko ngokweemeko, angenza imimiselo ehambelana noku-
iinkqubo emazilandelwe okanye ezinxulumene nophando ngokwemigqaliselo okanye ngaphantsi kwalo Mthetho, kuquka indlela emakaqhutywe ngayo amatyala, ukudluliswa kwemibandela njengokuba kucamngcwe kwicandelo 20 kunye nokuxoxwa kwemiba engxamisekileyo;
indlela esingayo nasiphi isicelo, igunya, isatifiketi, imvume, isaziso, umyalelo, inkqubo, ubhaliso okanye isamani emayenziwe, inikezelwe, ikhutshwe okanye igcinwe ngokwemigqaliselo okanye ngaphantsi kwalo Mthetho, kunye nayiphi enye indlela efunekayo ukuqhuba ngokwamagatya alo Mthetho;
ukunikezelwa uncedo lomthetho ngeendleko zoMbuso kumatyala afanelekileyo ngokucebisana neBhodi yoNcedo loMthetho;
ukuvela kwabantu enkundleni egameni lemibutho nokungaquka abantu abakulungeleyo ukuvela enkundleni kodwa bengengawo amagqwetha okanye amagqwetha amakhulu;
ukunyula, amagunya, iimfanelo nemisebenzi kamabhalana wenkundla yokulingana;
Ukubakho kwamangqina kumatyala asebenzisa lo Mthetho nokuhlawulwa kwemirhumo kumangqina;
ukuqinisekiswa kwemiyalelo yenkundla ekhutshwa ziinkundla zoomantyi ezisetyenziswa njengenkundla yokulingana njengokuba kucamngcwe kwicandelo 19 (a);
inkqubo emayilandelwe, kunye neenqobo emazisetyenziswe, xa kutyunjwa naxa kubhaliswa abantu basekuhlaleni abafanelekileyo nabafumanekayo ukuza kusebenza njengabancedisi-jaji kwinkundla yokulingana nganye;
Indlela emayilandelwe xa kusabelwa abancedisi-jaji umsebenzi ngokubhekiselele ematyaleni aqhutywa ngokwemigqaliselo yalo okanye ephantsi kwalo mthetho;
Izinto ezidinga ukuqatshelwa yinkundla yokulingana xa ithabatha isigqibo sokuba ibize abancedisi-jaji kulawulo lobulungisa;
ukwenza isifungo okanye ukunika isiqiniselo ngabancedisi-jaji;
Umsebenzi wegosa elongameleyo kunye nenkqubo emayilandelwe kumatyala apho inkundla yamatyala incediswa ngancedisi-jaji;
Ukurhoxa kwabancedisi-jaji nenkqubo emayilandelwe kwityala elinokurhoxa okunjalo;
Indlela yokuziphatha yabancedisi-jaji abanjalo, neendlela zokunyanzelisa indlela yokuziphatha, kukuqa ukuzimela komncedisi-jaji ukuba uthe waphula naliphi igatya lendlela yokuziphatha;
ukuseka indlela yokujongana nasiphi isikrokro okanye isikhalazo ngumncedisi-jaji okanye ngakumncedisi-jaji;
ukuqeqeshwa kwabancedisi-jaji;
ukuhlawulwa kwezibonelelo kubancedisi-jaji;
nawuphi omnye umbandela ofanelekileyo omawumiselwe ukuze imiswe kakuhle inkonzo yabancedisi-jaji benkundla yokulingana;
iinkqubo emazilandelwe enkundleni okanye ngokunxulumene nezibheno okanye nophononongo njengokuba kucamngcwe kwicandelo 23;
iingxelo ezicamngcwe kumacandelo 25 (c) nelama- 26 (c) kunye nezicwangciso zokulingana njengokuba zicamngcwe kwicandelo 25 (b) ne-
a kunye necandelo 27 2;
ukutolikwa kwalo Mthetho ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni nokusabalaliswa kwawo njengokuba kucamngcwe kwicandelo 31 (b);
amagunya nemisebenzi yeKomiti ePhonononga ukuLingana njengokuba kucamngcwe kwicandelo 33;
nawuphi umbandela ofunekayo okanye ovunyelweyo ukuba umiselwe ngokommiselo ophantsi kwalo Mthetho;
nawuphi umbandela ofanelekileyo ukuba ungamiselwa ukuphumeza iinjongo zalo Mthetho.
Nawuphi ummiselo owenziwe phantsi kweli candelo nongakhokelela kwinkcitho yoMbuso kufuneka wenziwe ngokucebisana noMphathiswa weZezimali.
Ummiselo owenziwe phantsi kweli candelo ungabalula ukuba nawuphi umntu ochasa eli gatya okanye ongaphumeleli ukulithobela afunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho yaye ukuba ufunyanwa enetyala uza kuhlawuliswa okanye avalelwe entolongweni iinyanga ezingadluli kwezili-12.
a nawuphi ummiselo owenziwe phantsi kweli candelo kufuneka uthiwe thaca phambi kwePalamente iintsuku ezingama-30 phambi kokupapashwa kwiGazethi, ukuba iPalamente isekwiseshoni.
Ukuba iPalamente ayikho kwiseshoni njengokuba kucamngcwe kumhlathi (a), le mimiselo mayingeniswe kuSomlomo wePalamente, kwiintsuku ezingama-30 phambi kokupapashwa kwiGazethi.
Imimiselo eyenziwe ngokwemigqaliselo yeli candelo, ngakumbi icandelo (a) elinxulumene nenkqubo yophando, kufuneka, kangangoko kunokwenzeka, kuqinisekiswe ukuba ukusetyenziswa kwalo Mthetho kulula, kunobulungisa yaye kuyafikeleleka.
Ukuphunyezwa koMthetho
Ngaphandle kwecandelo 16 akukho matyala angangeniswa nakuyiphi inkundla ngaphandle kokuba igosa elongameleyo kunye nomabhalana omnye nangaphezulu bayafumaneka.
Ngeenjongo zokwenza lo Mthetho usebenze ngokuzeleyo nokwenza lo Mthetho ufikeleleke kangangoko kunokwenzeka-
yaye ukwenza ukuba lisebenze icandelwana , iijaji, oomantyi okanye oomantyi obongeziweyo, ngokwemfuno zelo xesha, oomabhalana ekubhekiswa kubo kwicandelwana -
UMphathiswa kufuneka enze uMthetho ufumaneke ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ngendlela emisiweyo ingekapheli iminyaka emibini emva kokuqaliswa kwalo Mthetho.
UMlawuli Jikelele weSebe kufuneka athathe onke amanyathelo afanelekileyo ngokwemithombo yobutyebi efumanekayo kwiSebe ukuqinisekisa ukuba umabhalana uyafumaneka kwinkundla nganye yeRiphabhliki.
Intloko yezoBulungisa kufuneka, ngokubonisana neKhomishini yeNkonzo zoBulungisa kunye neKhomishini yooMantyi, baphuhlise umxholo wezifundo zoqeqesho ngenjongo yokwakha uvimba wamagosa ongameleyo aqeqeshekileyo nanezakhono azimiseleyo nanamava ngenjongo yokuphatha izimangalo enkundleni njengokuba kucamngcwe kulo Mthetho, ngokunika -
uqeqesho oluphathelele kwintlalo kumagosa ongameleyo;
nezithethe ezifanayo, imigangatho kunye neenkqubo emaziqatshelwe ngamagosa ongameleyo ekwenzeni imisebenzi neemfanelo zawo nasekusebenziseni amagunya awo .
Intloko yezoBulungisa, ngokucebisana neKhomishini yeNkonzo yoHlaziyo, iKhomishini yooMantyi kunye noMphathiswa, baphumeze izifundo zoqeqesho ezicamngcwe kwicandelwana .
UMlawuli Jikelele weSebe kufuneka aphuhlise kwaye aphumeze isifundo soqeqesho soomabhalana beenkundla zokulingana ngenjongo yokwakha uvimba woomabhalana abaqeqeshiweyo nabanobuchule, abazimiseleyo nabanamava ukuze benze imisebenzi neemfanelo zabo njengokuba kucamngcwe kulo Mthetho, ngokunika -
uqeqesho oluphathelele kwintlalo koomabhalana; kunye nezithethe ezifanayo, imigangatho kunye neenkqubo emaziqatshelwe ngoomabhalana xa besenza imisebenzi neemfanelo zabo.
UMphathiswa kufuneka angenise ingxelo kwiPalamente, njengoko kumiselwe, enxulumene nomxholo kunye nokuphunyezwa kwezifundo zoqeqesho ekubhekiswa kuzo kwicandelwana no- . [Icandelo. 31 endaweni yalo kufakwe icandelo 3 loMthetho 52 ka-2002.]
ISAHLUKO 7 UPHONONONGO LOMTHETHO, ISIHLOKO ESIFUTSHANE KUNYE NOKUQALISWA
Ukusekwa kweKomiti yoPhononongo lokuLingana
UMphathiswa makathi, ngokukhawuleza, xa kusaziswa lo Mthetho, ngesaziso esikhutshwa kwiGazethi, aseke iKomiti yoPhononongo lokuLingana ze anyule amalungu, aquka-
igosa lezobulungisa eliyintloko nelifunde ngokufanelekileyo;
uSihlalo weKhomishini yoMzantsi Afrika yamaLungelo aBantu;
uSihlalo weKhomishini yokuLingana ngokweSini;
ummeli wombutho wasekuhlaleni;
ingcali kumba wamalungelo, ngakumbi ilungelo lokulingana;
ilungu leNdlu yeSizwe yoWiso-mthetho;
g ilungu leBhunga leSizwe lamaPhondo. [Umhla wokuqalisa kwecandelo. 32: 1 Septemba 2000.]
Amagunya, imisebenzi nexesha lokusebenza e-ofisini kweKomiti yoPhononongo lokuLingana
IKomiti yoPhononongo lokuLingana -
mayicebise uMphathiswa ngokusebenza kwalo Mthetho;
mayicebise uMphathiswa ngemithetho echaphazela ukulingana;
mayingenise rhoqo iingxelo kuMphathiswa ngokusebenza kwalo Mthetho, ibonisa nokuba iinjongo zalo Mthetho kunye noMgaqo-siseko ziphunyeziwe ikwanika neengcebiso ngokulungiswa okufanelekileyo kuMthetho ukuphucula ukusebenza kwawo;
inamanye amagunya nemisebenzi njengoko kumiselwe.
IKomiti yoPhononongo lokuLingana ingaqhuba umsebenzi wayo kunye namatyala kwiintlanganiso zayo xa ibona kufanelekile.
Amalungu eKomiti yoPhononongo lokuLingana ekubhekiswa kuwo kwicandelo 32 a, d no-e anyulelwe ixesha eliyiminyaka emihlanu yaye asenokonyulwa ngokutsha ekupheleni kwexesha le-ofisi.
Eminye imigqaliselo neemeko zokonyulwa kwamalungu eKomiti yoPhononongo lokuLingana inje ngokuba imiselwe.
Umsebenzi wolawulo owayamene nokwenziwa komsebenzi weKomiti yoPhononongo lokuLingana kufanele wenziwe ngamagosa atyunjwe nguMlawuli Jikelele weSebe.
Amalungu eKomiti yoPhononongo lokuLingana anelungelo lokufumana imivuzo, izibonelelo namanye amaqithiqithi njengokuba enokumiswa nguMphathiswa ngokucebisana noMphathiswa wezeMali. [Umhla wokuqalisa kwecandelo. 33: 1 Septemba 2000.]
Imithetho-siseko elawula umba we-HIV/AIDS, ubuzwe, ubume bentlalo noqoqosho kunye noxanduva nobume bosapho
uqwalaselo olulodwa malunikwe kuquko lwezi zizathu kumhlathi (a) wengcaciso-gama 'izizathu ezingavunyelwanga' nguMphathiswa;
IKomiti yoPhononongo lokuLingana, kufuneka kanye ngonyaka, iphande ze inike iingcebiso ezifanelekileyo kuMphathiswa. [Umhla wokuqaliswa kwecandelwana : 1 Septemba 2000.]
Akukho nto kweli candelo-
echaphazela igunya eliqhelekileyo lenkundla ukumisela iimpikiswano ezinokusonjululwa ngokusebenzisa umthetho kwizizathu ezinje;
ethintela ummangali ukuba afake isimangalo nangaziphi izizathu kwinkundla yomthetho; (c) ethintela inkundla ekumiseleni ukuba ngokwemigqaliselo yomhlathi (b)ezingavunyelwanga' okanye ziqukiwe nangaphezulu ezidweliswe kumhlathi ezingavunyelwanga'. naziphi kwezi zizathu ngokwengcaciso-gama kunye nezinye izizathu, (a) wenngcaciso-gama zizizathu 'izizathu esinye 'izizathu
Isihloko esifutshane nokuqaliswa
Lo Mthetho ubizwa ngokuba nguMthetho wokuKhuthaza ukuLingana nokuThintela uCalucalulo Olungenabulungisa, uMthetho 4 ka-2000 , yaye uza kuqala ukusebenza ngomhla obekwa nguMongameli ngokuwazisa kwiGazethi.
Kunganikwa imihla eyahlukahlukeneyo ngokobhekiselele kumagatya ahlukahlukeneyo alo Mthetho.
IShedyuli
ULUHLU OLUBONISA IZENZO EZINGENABULUNGISA KUMACANDELO ATHILE
Icandelo 29
Umsebenzi nengqesho
Ukwakha imiqobo kazenzele ukulinganisa ukufikelela kumathuba engqesho ngokusebenzisa iinkqubo ezithile zokugaya nokukhetha.
Ukusebenzisa umthombo woluntu, uphuhliso, ukhuthazo nezenzo zokuqesha okucalucalula ngokungenabulungisa abantu abavela kumaqela achazwe apha phantsi kwezizathu ezingavunyelwanga.
Ukungaphumeleli ukuhlonipha umthetho-siseko wokuhlawula ngokulinganayo ngomsebenzi ofanayo.
Ukuqhubeka ukuhlawula imivuzo engalinganiyo eyayimiswe ngendlela yocalucalulo olungenabulungisa lwangaphambili.
Imfundo
Ukushiywa ngaphandle ngokungenabulungisa kwabafundi kumaziko emfundo, kuquka nabafundi abanezidingo ezizodwa.
Ukubamba ngokungenabulungisa iimali zokufunda, iibhasari okanye naluphi uhlobo lokuncedisa kubafundi bamaqela athile nachazwa phantsi kwezizathu ezingavunyelwanga.
Ukoyisakala ukwamkela ngokufanelekileyo nangokunokwenzeka ukungafani kwabantu emfundweni.
Iinkonzo zempilo nezibonelelo
Ukufaka abantu kumayeza asalingwayo ngaphandle kwemvume yabo.
Ukwalela okanye ukungavumeli nawuphi umntu ngokungenabulungisa ukufikelela kumaziko empilo okanye ukungaphumeleli ukwenza ukuba amaziko empilo afikeleleke nakuwuphi umntu.
Ukungavumi ukunikezela unyango olungxamisekileyo kubantu beqela elithile elichazwa phantsi kwezizathu ezingavunyelwanga.
Ukungavumi ukunikezela iinkonzo zonyango ezifanelekileyo kwabalupheleyo.
Izindlu, indawo yokuhlala, umhlaba nepropati
Ukukhutshwa kwabantu ezindlwini ngogonyamelo kusetyenziswa izizathu ezingavunyelwanga.
Ukusika umgca obomvu' ngokobuhlanga nobume bentlalo.
Ucalucalulo olungenabulungisa ekunikeni imali yokuthenga indlu, imali-mboleko okanye inkxaso yezimali ngokobuhlanga, isini nezinye izizathu ezingavunyelwanga.
Ukungaphumeleli ukunika ingqalelo kwiimfuno ezizodwa zabantu abalupheleyo.
Iinkonzo ze-inshorensi
Ukwalela ngokungenabulungisa ngesizathu esingavunyelwanga esinye nangaphezulu ukunikezela okanye ukwenza ifumaneke nakuwuphi umntu ipolisi ye-inshorensi .
Ukungavumeli ngokungenabulungisa umntu okanye abantu kuqukwa nokwala ngokungenabulungisa ukunika iinkonzo kubantu ngenxa yobume babo be-HIV/AIDS.
Umhlalaphantsi
Ukushiya phandle ngokungenabulungisa nawuphi umntu kubulungu bengxowa-mali yomhlalaphantsi okanye ekufumaneni naziphi izibonelelo ezivela kule ngxowa-mali usebenzisa isizathu esingavunyelwanga esinye nangaphezulu.
Ubuhlakani
Ukumisa ngendlela yocalucalulo olungenabulungisa ukuba ngoobani na abanganikwa izimemo zokuba ngamahlakani kubuhlakani okubhekiswa kubo.
Ukubeka ngokungenabulungisa imigqaliselo okanye iimeko zocalucalulo abekwa phantsi kwazo umntu omenyiweyo okanye ovunyiweyo ukuba angaba lihlakani.
Iingcali ngokwemfundo namaqumrhu
Ukubeka iimeko ezisika umda okanye ezingavumeli ngokungenabulungisa ukungena ekubeni yingcali ngokufunda kwabantu ababekade bevinjwe amathuba.
Ukubeka umda okanye ungavumeli ngokungenabulungisa amalungu ukuba afikelele kwizibonelelo okanye kuncedo ngokusekelwe kwisizathu esingavunyelwanga.
Ulungiselelo lwempahla, iinkonzo noncedo
Ukwala ngokungenabulungisa okanye ukungaphumeleli ukunikezela ngempahla neenkonzo okanye ngoncedo nakuwuphi umntu okanye iqela labantu ngezizathu ezingavunyelwanga esinye nangaphezulu.
Ukubeka imigqaliselo, iimeko okanye izenzo ezikhuthaza iziphumo zocalucalulo olungenabulungisa lwangaphambili okanye ukukhutshwa ngaphandle ngokunxulumene nokufikelela kubutyebi bezimali.
Ukusika umda ngokungenabulungisa kumathuba okunikwa iikontraka zokunikezela impahla neenkonzo.
Amaqumrhu, imidlalo nemibutho
Ukwala ngokungenabulungisa ukuqwalasela isicelo somntu sobulungu bombutho okanye bequmrhu nangaziphi izizathu esingavunyelwanga.
Ukwala ngokungenabulungisa ukuba ilungu lifikelele okanye ukusika umda ekubeni ilungu lifikelele nakusiphi isibonelelo esinikezelwa ngumbutho okanye liqumrhu.
Ukungaphumeleli ukukhuthaza ukungafani xa kukhethwa abamele iqela.
<fn>2004 scc_xhosa.txt</fn>
Inkundla yamatyala amancinci
Inkundla yamatyala amancinci
Faka elakho ityala !
Ngubani onokufaka ityala?
Nabanina ngaphandle kwabaqondisi bomthetho njengenkampani, amaqumrhu okanye imibutho yabo.
Ngaphandle korhulumente, ungamangalela nabanina uku quka iinkampani, ookopolotyeni, oomasipala neminye imibutho engaphantsi kweenkundla zamatyala
Yeyiphi imiba engamanyelwayo yilenkundla yama tyala?
Amatyala amalunga nokunikezelwa kwamalungelo.
Amatyala okubanjwa ngokungekho mthethweni, okufakwa entolongweni ngokungekho mthethweni, okungcoliswa kwegama lakho, intshutshiso embi, ukuhenda nokuphula izithembiso zomtshato.
Amatyala okuphelisa umtshato.
Amatyala okuqinisekisa ubunyani bomyolelo.
Amatyala amalunga nobume bomntu ekujongeni isimo sakhe sengqondo.
Amatyala apho isenzo esithile siyafuneka kube kungekho tyala lentlawulo yomonzakalo, ngaphandle kweemeko apho kunikwa ingxelo yetyala okanye ukunikezelwa kwempahla ehambayo okanye engenakuhamba engadluliyo ngexabiso kwiR7 000.
Ingaba unyanzelekile ufake ityala kwinkundla yama tyala amancinci?
Hayi, ungakhetha ukuba ufuna ukulifaka ityala lakho kwinkundla yamatyala amancinci okanye nakweyiphina inkundla yamatyala.
Ummeli kwezomthetho kwakunye noncedo ekufakeni ityala lakho.
Ukumelwa ligqwetha okanye igqwetha lejaji akuvumeleka-
Abacebisi kwezomthetho kwakunye noonobhala benkundla encinci yamatyala bangakunceda fele-fele.
Iitoliki
Naluphina ulwimi olusemthethweni eMzantsi Afrika lungasety enziswa enkundleni.
Amalungiselelo etoliki kufuneka enziwe kwangethuba nonobhala wenkundla ukuba ubungqina buzakukhutshwa ngolwimi omnye angalaziyo okanye angalichani kakuhle.
Ulifaka njani ityala?
Amanyathelo phambi kokufaka ityala
Thetha nalowo ummangalelayo ngobuqu, okanye ngomnxeba okanye ngokubhala, umcele azalisekise ityala lakho.
Ukuba ummangalelwa akasithobeli isicelo sakho, mbhalele uxele izizathu zetyala, nemali ekufuneka eyihlawule umchazele azalisekise ityala lakho kwiintsuku nje eziyi-14 eyifumene imbhalelwano yakho.
Nika ummangalelwa imbhalelwano ngesandla okanye uyithumele ngeposi.
Umqulu obhekiselelwe kulo ityala okanye ubungqina.
Iinkcukacha zommangalelwa igama lakhe, idilesi - eyasendlini nasemsebenzini - kwakunye neenombholo zakhe zomnxeba.
Yintoni umsebenzi kanobhala wenkundla?
Unobhala kwakunye nabacebisi bakhe kwezomthetho bazakuyifunda imiqulu yakho kwaye bakuncedise nasekuqulunqeni iisamani.
Uyakuthi akuxelele ngomhla nexesha wokumamela ityala.
Unganako ukuzinika ummangalelwa ngokwakho
OKANYE
Wenza ntoni ke?
Phambi kokuba kumanyelwe ityala qiniseka ukuba bukhona ubungqina beSherrif obuchazayo ummangalelwa wazifumana iisamani.
Gcina amaxwebhu, imiqulu nobungqina obubhekiselelwe kweli ityala esandleni.
Xelela amangqina akho ngomhla nexesha elizakumanyelwa ngalo ityala kwaye wenze amalungiselelo wokuba ba.ke ngethuba enkundleni.
Amanyathelo anokuthatyathwa ngummangalelwa emva kokufumana iisamani
Usenokuthumela imbhalelwano yakhe, apho azithethelela khona, kunobhala wenkundla kwaye athumele nekopi yoko kummangali.
Yintoni onokuyenza ukuba ummangalelwa usiza lisekisile isimangali sakho?
Yintoni onokuyenza ngomhla wokumanyelwa kwetyala?
Kufuneka ubekho enkundleni.
Qiniseka akho onke amangqina akho.
Qiniseka unabo ubungqina obuchazayo iisamani zathuny elwa kummangalelwa.
Ukumanyelwa kwetyala
Imigaqo yasenkundleni ilula kakhulu.
Akho gqwetha okanye gqwetha lejaji liyakukumela.
Umlawuli wenkundla uzakukuyalela uchaze isimangalo sakho. Beka amanqaku avakalayo.
Phendula imibuzo yomlawuli wenkundla kwaye unike ubungqina.
Wena nommangalelwa aniyikuvunyelwa nibuzane imibuzo.
Ngumlawuli-nkundla oyakukuvumela ubuze ummangalelwa.
Akho sibheno sinokufakwa kwisigwebo esiwiswe yinkundla.
Inkqubo yasenkundleni iyakuthi isiwe kwiNkundla ePhaka- mileyo ukuze igxekwe-inconywe ngezizathu ezintathu:
ukungabikho kolawulo lwezobulungisa; uthatho-cala, ulunya okanye ukunokaliswa kwezinto ngumlawuli-
nkundla, ukuhamba kakubi kwenkqubo zenkundla.
Amanyathelo alandela isigwebo
Kwiimeko apho isigwebo siwela wena
Zama ukuhlawula zonke iindleko zenkundla. Indleko oyakuthi ungene kuzo zezo zommangalelwa ngethuba ebesebenzisana neSherrif
Thobela isigqibo senkundla
Kwiimeko apho isigwebo siwela kummangalelwa
Apho ummangalelwa angakwaziyo ukuhlawula iindleko zesigwebo, inkundla iyakuphanda ngemeko yakhe yezemali nokuba uyakukwazi na ukusihlawula isigwebo neendleko kwaye ibone uhlobo amakahlawule ngayo.
Ukuba ummangalelwa akakwazi kuhlawula indleko zesigwebo okanye imiyalelo yenkundla yamatyala amancinci kwaye ufuna isigwebo senziwe, lo mcimbi usiwa kwinkundla kamantyi, njen-goko oko kuchazwe kwiMithetho yeNkundla kaMantyi ka 1944 (Act 32 of 1944). Kubalulekile ufumane uncedo lwezomthetho ngalenkqubo.
Okubalulekileyo
Eli phetshana likuchazela ngamanyathelo abalulekileyo athi athatyathwe xa kufakwa ityala kwinkundla yamatyala amancinci.
Ukuba ufuna uncedo ngalomba, idilesi neenombholo zomnxeba zikanobhala wenkundla yamatyala amancinci ungaqhagamshelana ne-o.si kamantyi ekufutshane nawe.
<fn>2008 DV isiXhosa brochure.txt</fn>
Kwenzekani ukuba uMyalelo woKhuselo wophuliwe?
Ukuba uMmangalelwa wophule uMyalelo woKhuselo ngokuphinda akuphathe gadalala ngokwasemzimbeni okanye ngokukuthuka ngendlela echazwe ekuqaleni kule ncwadana, unokufaka isimangalo kwisikhululo samapolisa uze ufake isiQinisekise SokuBamba emapoliseni aza kuthi wona abambe uMmangalelwa lowo. Esi sigqibo sokwenza uMyalelo weNkundla wokuBamba emva kokwaphulauMthethosesakhongokupheleleyo.Esakubeebanjiwe, uMmangalelwa uza kujongana nezimangalo zolwaphulo mthethoazeaxoxiswekwiNkundlayoLwaphulo-mThetho ngokwaphula uMyalelo woKhuselo.
Ndingawubekela bucala uMyalelo?
Unako,nangaliphinaixesha,ukwenzaisicelosokubauMyaleloubekelwebucala.Nangona kunjalo, kungenogrigo kaMantyi ukuba awubekele ecaleni okanye angawubekeli caleni uMyalelo. Oku kuya kuthetha ukuba uMyalelo woKhuselo uphuthile.
UBulungisa kubaNtwana; iMfundo yoluNtu neeNkonzo zokuDibana ISebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko Umnxeba: 012 315 1111 Ifeksi: 012 315 1851/1810
UMthetho wobuNdlobongela baseKhaya ongunombolo 116 ka-1998 uvumela ukuba ixhoba lodlakathiso ekhaya okanye ubugebenga ukuba lifune uMyalelo woKhuselo kwiNkundla kaMantyi ngomntu avenza; imphatho gadalala. Injongo yale Ncwadana ku-kuxhobisa ixhoba ngolwazi elilufunayo ukuza nesicelo soMyalelo weNkundla woKhuselo ngokwemigqaliselo yomThetho wobuNdlobongela baseKhaya. Amadoda naqwonye nabasetyhini banganetyala, yaye babe ngamaxhoba obuNdlobongela baseKhaya. Ngeenjongo zale Ncwadana nangona kunjalo, siveze ubundlobongela obenziwa nan-jengoko oku kuqhelekile ukwenzeka.
umntu otshatele kuye, nokuba ngokomthetho okanye ngokwesiko;
umlingane wakho (nokuba ngowesini esifanayo okanye esingafaniyo nesakho) ohlala okanye okhe wahlala kunye nawe, nangona beningatshatanga okanye ningenako ukutshata (ukuba umzekelo, omnye wenu wayesele etshatele komnye umntu);
omnye umzali womntwana wakho okanye abantu abohlulelane nawe ngoxan abantu abazalana nawe ngegazi, ngomtshato okanye ngokukhuliswa;
Umba unokudluliselwa komnye umhla weNkundla ukuze uxoxwe. UMabhalana weN-kundla uza kukunceda okanye akudlulisele kumntu oza kukunceda ekuqulunqeni im-pendulo.
Ngomhla wokumanyelwa kwetyala uMantyi uza kuzama ukwenza isigqibo isekwe kwi-iNgxelo eziFungelweyo ezenziwe ngamacala omabini. UMantyi unokubuza omnye wenu okanye nobabini ngengcaciso yemiba ethile. UMantyi unokugqiba ekubeni awuqinisekise uMyalelo, qwubeke bucala uMyalelo, okanye ayalele ukuba ubungqina bomlomo bumanyelwe.
Ukuba uMantyi wanelisekile ukuba iNgxelo eFungelweyo ebhalwe ngum-faki sicelo iqinisekisa ngokucacileyo ukuba impatho gadalala lwenzekile, uMantyi uza kuqinisekisa uMyalelo woKhuselo.
Ukuba uMantyi akakwazi ukwenza isigqibo kumamelo ngenxa yembambano yemiba kwingxelo yelakho icala kunye neloMmangalelwa oko kutsho ukuba kukho imbambano kulwazi olunikwe ngamacala omabini, uMantyi uya kuwumisa umba ewamisela ukuba uxoxwe njengeTyala. Etyaleni, amacala amabini aza kucelwa ukuba anike ubungqina phantsi kwesifungo aze agocagocwe lelinye icala. Omabini amacala aza kuvumeleka ukubiza amangqina kwanokunika nabuphi na ubungqina obubobunye obuza kungqing ityala labo, umzekelo, iziqinisekiso zonyango, iirekhodi zasesibhedlele, iifoto, amaxwebhu njl njl.
Khumbula ukuba ngokwemigqaliselo yoMthetho, amaPolisa kufuneka akuncedise nangayiphi na indlela ebekiweyo kuMyalelo weNkundla, umze-kelo ngokuqokelela izinto zakho, ixwebhu leSAZI-SIsakho, iincwadi zabantwana okanye iimpahla, njl njl. Ukuba ufumanisa ukuba iPolisa aliloncedo yaye liyala ukunceda ngokunxulumene noMy-alelo, oku ungakuxela kwiCandelo eliziMeleyo leziKhalazo.
Ingaba uMmangalelwa uza kubanjwa ngoMyalelo woKhuselo?
UMmangalelwa akazukubanjwa ngokufumana uMyalelo woKhuselo. Kuphela kukulwaphulo lwemiba yomyalelo apho uMmangalelwa anokubanjwa.
Kukuthini ukuDela iNkundla?
Okykuxa uMmangalelwa ewaphule uMyalelo, engaphumelelanga ukuya eNkundleni yoLwaphulo-mthetho ukuya ukuphendula amatyala abekwe wona.
Ndenza ntoni ngobuNgqina beNkonzo?
ukuphathwa gadalala ukungcungcuthek ngokwasemzimbeni iswa ukuchwechwela ukuphathwa gadalala okanyeukufikelela ngokwesondo endlwiningaphandle kwemvume, apho ungahlali khona ukumosha isakhiwo ukuthuka okanye ezinye izinto ezizezomntu nasiphi na isimo esis esinyeesilawulayo la ngokoqoqosho ukuphathwa gadala okanyeesiphatha gadalala kuwe apho eso simo sin-jalo sithi sidale ingozi okanye sinokwenza ingozi ekufuphi kukhuseleko, kwimpilo okanye isoyikiso kulonwabolwakho okanye losaphol-wakho.
Kufuneka ndenze ntoni?
Ukuba uva ukuba ulixhoba lalo naluphi na uhlobo lobundlo-bongela zibekiwe apha ngentla, yiya kwiNkundla kaMantyi vasekuhlaleni uze ucele uncedo ekwenzeni isicelo soMyalelo woKhuselo. UMabhalana weNkundla uza kukuncedisa ekugc-waliseni iifomu ezifunekayo aze akuse kuMantyi oya kugqiba ukuba akunike okanye angakuniki uMyalelo. Iinkcukacha za-banikezeli beenkonzo abanokunika ingcebiso baze bakun-cede kulo mba banikiwe ekuqaleni kwale Ncwadana.
Khumbula ukuba ngamaxesha kaxakeka, le nkonzo ifumaneka iiyure ezingama-
UMabhalana weNkundla uza kukunceda ekugcwaliseni iifomu eziyimfuneko aze akuse phambi kweMantyi.
Yeyiphi iNkundla ekufuneka ndiye kuyo?
Yiya kwiNkundla ekufuphi apho uhlala okanye use-benza khona. Ukuba ubunyanzeliswe ukuba ushiye indawo yakho ohlala kuyo ngenxa yobundlobongela yaye uhla-la kwenye indawo okwexeshana, ungaya kwiNkundla ekufuphi nendawo yexeshana ohlala kuyo.
UMyalelo woKhuselo wexeshana uza kuthini?
UMyalelo weNkundla woKhuselo wexeshana uza kucela uMmangalelwa (umntu owenza impatho gadalala) ukuba angakudlakathisi ngendlela ekubekwe izityholo ngayo kwiNgxelo yakho eFungelweyo.
UMmangalelwa angayalelwa ukuba angakuphathi gadalala ngokwasemzimbeni okanye ngokukuthuka wena okanye abantwana.
Kwiimeko ezibalaseleyo, uMantyi angabona kulungile ukuyalela ukuba uMman-galelwa aphume kwindlu leyo kuhlalwa kunye kuyo okanye amthintele kwiindawo ezithile zendawo ekuhlaliwa kunye kuyo.
Ukuba abantwana bangamaxhoba empatho gadalala, iNkundla inokuyalela ukuba uMmangalelwa angadibani okanye abe nomda othile wokudibana nabantwana.
INkundla inokwenza umyalelo wokunika uncedo lwemali yengxakeko. Oku kuthetha ukuba ukuba ufuna ukubanga iinkcitho zonyango okanye iinkcitho zendawo yokuhlala eyenye ezivele ngqo ngenxa yempatho gadalala, kufuneka uveze isiqinisekiso sezo nkcitho zenziweyo uze ucele iNkundla ukuba ijonge esi sicelo.
INkundla ingayalela amapolisa ukuba ohluthe umpu woMmangalelwa ukuba wenze izoyikiso zokukubulala.
Ukuqonda ngokupheleleyo imo yempatho gadalala ethile ekwehlelayo, iNkundla ixhome-keke kwiNgxelo eFungelweyo oyibhalayo xa usenza isicelo sakho. Ngoko ke kufuneka unike iNkundla lonke ulwazi oluyimfuneko kwiNgxelo yakho eFungelweyo, umzekelo, iinkcu-kacha zezehlo zempatho gadalala, umhla nendawo kunye nemo yesehlo sokugqibela.
Ndenze ntoni ngoMyalelo woKhuselo wexeshana?
UMyalelo weNkundla woKhuselo wexeshana mawunikwe uMmangalelwa (umntu owenza impatho gadalala) ngokukhawuleza. Awunako ukusa uMyalelo kuMmangalel-wa ngokwakho nanjengoko oko kungayi kwenza inkonzo eyiyo. Ngamanye amazwi, ukunikezela uMyalelo woKhuselo luxanduva lomntu onegunya lobugosa oko kutsho iPolisa.. Kufuneka use uMyalelo woKhuselo wexeshana kwi-Ofisi yoMgwe-bi wesithili (Sheriff) okanye kwisikhululo samapolisa esikufutshane nedilesi yendawo yokuhlala okanye asebenza kuyo uMman-galelwa. Kwisikhululo samapolisa, nceda khumbula ukubhala igama kunye/okanye inombolo yebheji yepolisa olinike uMy-alelo. Oku kukunceda ukuba ukwazi ukulandelela uMyalelo nge-linye ixesha. Izikhululo zamapolisa ezininzi zineGosa elonyuliweyo lokuphicotha imiba yobundlobongela basekhaya. Cwangcisa neGosa lobuPolisa ukulanda iMbuyiselo yeNkonzo (ubuNgqina beNkonzo) Oku kuqinisekisa ukuba uMyalelo woKhuselo wexeshana uwunikiwe uMmangalelwa yaye uwufumene ubuqu.Su-kucwangcisela ukuba amapolisa ahambise okanye apose iMbuyise-lo yeNkonzo ngqo eNkundleni nanjengoko oku kucotha kakhulu yaye kungayi eNkundleni ngaphambi komhla wokubuyela.
<fn>2008 Maintenance Xhosa.txt</fn>
Ndisibanga njani isondlo?
Ekufuneka ukwazile!
Ngolwazi olungaphaya, nceda uqhagamshelane:
UbuLawuli obuyiNtloko: Uphuhliso lwamalungelo amaqela aseSichengeni.
Umnxeba: 012 315 - 1378/9
Ifeksi: 012 357 - 8188
Ndazi njani ukuba imali ibhatelwe?
Njalo tsala umnxeba phambi kokuba uye kwaManty, ukuqinisekisa ukuba imali ifakiwe.
Ukuba imali ayifakwanga, kwaManty kuza kuqala kuzanywe ukulandelela ukuba intlawulo ifakiwe na ize, ukuba akunjalo, uxelelwe okulandelayo omawukwenze.
Ndiza kulinda ixesha elingakanani ukuba imali ifakwe?
Umhla wentlawulo uxhomekeke kuMyalelo weNkundla.
Umntu onoxanduva makafake imali kwamantyi ukuze bona bafake imali leyo kuwe.
Izizathu zokucotha kwentlawulo
Intlawulo ayilandeleki ngenxa yenombolo yokukhangela engeyiyo enikiweyo.
Khumbula ukuba xa imali ihlawulwe NGETSHEKHI kwiakhawunti yakho yebhanki, IZA KUVELA kuphela emva kweentsuku EZISIXHENXE.
Andikonwabelanga ukusebenzisa iakhawunti yebhanki.
Khumbula ukuba yindlela ekhuselekileyo nelula ukusebenzisa iakhawunti yebhanki nanjengoko kunjalo ukuba intlawulo isisiwa kwaMantyi iyikheshi okanye ngolungiselelo lweganishi.
Ngawaphi amanyathelo endiwathathayo ukuba andiyifumani imali kwiakhawunti yam yebhanki?
Cela uxwebhu lwebhanki oluneenkcukacha ezininzi (ingabi luxwebhu lwebhanki oluneenkcukacha ezimbalwa) zeakhawunti yakho yebhanki kwikhawuntari yebhanki yakho yasekuhlaleni okanye iATM.
Yisa uxwebhu lwebhanki kunye nencwadi yakho yesazisi kwaMantyi.
KwaMantyi kuza kukhutshwa iisamani ukufaka isimangalo solwaphulo-mthetho kumntu lowo unoxanduva lokuhlawula.
Ukuba ndingumntu obhatala imali yeSondlo, kufuneka ndenze ntoni?
Ungasebenzisa ezi ndlela zilandelayo zokubhatala:
Ulungiselelo lweganishi - inkampani oyisebenzelayo itsala imali ngqo kumvuzo wakho.
Intlawulo yekheshi - uya kwaMantyi uze ubhatale imali ekhawuntarini.
Intlawulo ngqo kwiakhawunti yebhanki - ufaka imali kwiakhawunti yebhanki yomntu onelungelo lemali.
Indlela yakho yokubhatala mayibhalwe kuMyalelo weNkundla.
Khumbula:
INombolo yokuKhangela enikwe kwaMantyi mayisoloko ifakwa xa kusenziwa intlawulo ngqo kwiakhawunti yebhanki okanye ekhawuntarini.
Njalo thumela isiqinisekiso sentlawulo ngefeksi (isiliphu sokufaka okanye iirisithi) kwaMantyi xa ubhatala ngqo kwiakhawunti yebhanki yakwaMantyi.
Kwenzeka ntoni xa iakhawunti yebhanki apho imali ibimele ukuba ifakwe khona ivaliwe?
Nika inkundla iinkcukacha zakho zebhanki ezintsha.
IGosa leSondlo liza kucebisa ummangalelwa ngeenkcukacha zakho zebhanki ezintsha kunye nemali etyalwa nguye.
Iinkcukacha zebhanki ezintsha ziza kubhalwa kwifayili yesondlo.
Kwenzeka ntoni ukuba umntu ofumana imali yesondlo uyagula, uyakhubazeka, uyasweleka okanye uphesheya?
Kwimeko yokusweleka, uMabi welifa womenzi sicelo okanye uMgcini womntwana, unikwa imvume yokuthatha imali.
Kwimeko yokugula, ukhubazeko okanye apho umntu ogunyazisiweyo ephesheya, iqela lesithathu linokunyulwa. Oku kungenziwa ngokuveza uxwebhu lwaMandla eGqwetha olugunyazisa icala lesithathu ukuba lithathe imali yesondlo.
Okanye, iSebe lezeNtlalontle yoLuntu (uNontlalontle) kufuneka kuqhagamshelwane nalo ukufumana uncedo.
Ndiya phi ngokwayamene namalungelo oGcino nokuFikelela?
Ngolwazi olungaphaya ngokuphathelele kuGcino nokuFikelela, yiya kwiofisi yoMmeli woSapho.
KwaMantyi kuvulwa nini?
Amaxesha eofisi:
Mvulo - Lwesihlanu:
Ndiza kuya phi xa ndifikile kwaMantyi?
Njalo qala uye kwiDesika yoLwazi ukukhonjiswa kwindawo echanekileyo.
Ndisibanga njani iSondlo?
Ngawaphi amalungelo am?
Luxanduva lwabazali bobabini ukuxhasa umntwana wabo ngemali.
Oku kuquka iinkxaso zokubhatalela ukutya, impahla yokunxiba, indawo yokuhlala, unyango kunye nemfundo.
Imali yesondlo iza kubalwa ngokuphathelene nomvuzo womzali ngamnye.
Abazali bobabini banoxanduva lokunakekela umntwana wabo nokuba ngaba umntwana uzalelwe emtshatweni okanye ngaphandle komtshato.
Umntu onoxanduva lokubhatala isondlo unelungelo lokubhena ngomyalelo wesondlo.
Ukuba umntu onoxanduva lokubhatala isondlo akabhatali, isimangalo sinokwenziwa kwiNkundla yeZondlo.
UMyalelo weNkundla weSondlo ungenzelwa:
Iinkcitho ezinxulumene nokuzalwa komntwana
Iinkcitho ezinxulumene nesondlo somntwana ukususela ngomhla wokuzalwa kwakhe ukuya kumhla wophando
Kwimeko yoqhawulo-mtshato, umlingane wangaphambili unelungelo lokufumana isondlo ukuba besibandakanyiwe njengenxalenye yenkqubo yenkundla yoqhawulo-mtshato.
Ndingaya nini kwiNkundla yeZondlo?
Xa elinye icala lingaphumeleli ukunika isondlo somntwana okanye usapho
Xa usenza isicelo seSondlo okokuqala.
Xa iNkundla yoqhawulo-mtshato inike umyalelo; ukuvula ifayili ukuba inkundla yazise umntu onoxanduva ukuba nini, njani yaye phi apho makuhlawulwe khona
Xa kwenziwe isicelo sonyuso okanye ukwehla kumyalelo wesondlo osele ukhona.
Yeyiphi iNkundla emandiye kuyo ukwenza isicelo semali yeSondlo?
Nceda uqhagamshelane neyona Nkundla ikufutshane ngomnxeba nanjengoko baza kukunceda ngolwazi oluchanekileyo. (Inkundla kwisithili umntwana okanye umntu omakondliwe ahlala kuso).
Kutheni ndifuna umhla weNkundla?
Ukunika iNkundla ixesha lokulumkisa elinye icala ukuba libe khona kwingxoxo yetyala.
Kutheni kuyimfuneko ukuba icala ngalinye lize kwaMantyi?
Kukufikelela kwisivumelwano sokuba yimali yesondlo engakanani efunekayo yaye in-gakanani lowo unoxanduva anokuthi akwazi ukuyibhatala.
Inombolo ivela kwiKhadi lakho leSondlo eliorenji.
Nceda unike inombolo yakho naninina usenza uphando ngomba wakho
Ndiza kulinda ixesha elingakanani ukuba kukhutshwe uMyalelo weNkundla?
Oku kuxhomekeke kwintsebenziswano yamacala amabini. Ukuba nje amacala afikelele kwisivumelwano, intlawulo yokuqala kufuneka yenziwe njengoko kuchaziwe nguMyalelo weNkundla.
Zeziphi iindlela ezahlukeneyo endinokufumana ngazo imali yam yeSondlo?
Iganishi oda - inkampani ithatha imali ngqo kumvuzo womntu onoxanduva ize iyifake kwiakhawunti yebhanki yeNkundla.
Intlawulo yekheshi - uthatha imali ekhawuntarini.
Ukufakwa kwemali ngqo kwiakhawunti yakho yebhanki - ummangalelwa ufaka imali kwiakhawunti yakho yebhanki.
Eyona ndlela ilungileyo yokufumana isondlo kukufakwa kwemali ngqo kwiakhawunti yakho yebhanki.
Izinto elunge ngazo zezi:
Akukho xesha ulichithayo ukuba ungayi emsebenzini.
Ndifuna ukubanga imali yeSondlo -
ndenza njani malunga nokwenza isicelo?
Ndifuna ukuya kwiNkundla yeZondlo -
kufuneka ndiphathe ntoni?
Nceda qaphela:
Inkqubo iyonke ukususela ekwenzeni isicelo sesondlo ukuya ekufumaneni intlawulo yokuqala kungathatha iiveki ezininzi, ngokuxhomekeka kwintsebenziswano yamacala omabini
Qiniseka ukuba uza noku kulandelayo:
Incwadi yesazisi.
Inombolo yesazisi nefoto yomzali/umntu onoxanduva lokubhatala imali yesondlo.
Uxwebhu lwebhanki ukuba uneakhawunti yebhanki.
Uluhlu lweenkcitho oluchaza iimfuno zomntwana
Iphepha lomvuzo langoku lamacala omabini awamkela umvuzo
Idilesi yendawo yokuhlala neyasemsebenzini yelungu losapho okanye onxulumeneyo..
Inombolo yokukhangela (ukuba seyinikiwe).
IsiVumelwano soQhawulo-mtshato (xa umtshato uqhawulwe)
Umhla woku fumana umvuzo.
Tsalela umnxeba iNkundla yakho yasekuhlaleni ukufumanisa inkundla eyiyo omawuye kuyo yesondlo.
Tsalela umnxeba loo Nkundla yeZondlo uze uqinisekise ngomawukuphathe ukuze ube nokwenza isicelo semali yesondlo
Yiza kwaMantyi uze kugcwalisa ifomu yesicelo.
KwaMantyi uza kunikwa umhla eniza kuthi wena nommangalelwa (omnye umzali) nize ngawo kwaMantyi.
KwaMantyi kuza kukhutshelwa ummangalelwa isapuna (omnye umzali) ukuba avele kwaMantyi ngomhla othile.
Zeziphi iinkcitho ezinokuhlelwa njengeemfuno zomntwana?
Indawo yokuhlala
Amanzi nombane (Iiakhawunti zombane)
Ukutya nezinye iigrosari
Impahla yokunxiba
Imali yesikolo
Iinkcitho zonyango
Iinkcitho zohambo
Kufuneka uphathe amaxwebhu axhasayo ngayo nayiphi kwezi nkcitho, ngaphandle koko INKUNDLA AYINAKUQALISA IINGXOXO.
Ingaba kufuneka ndihambe umgama ukuya kwaMantyi?
Njalo, tsala umnxeba phambi kokuba uye kwaMantyi, ukuqinisekisa ukuba:
Uya kwiNkundla eyiyo.
Unalo lonke ulwazi oluyimfuneko ngale mini.
Uyazi ukuba ingaba ummangalelwa (omnye umzali) uya kuba lapho kunye nawe na ngale mini.
<fn>Application_for_indigent_support-childheaded_household_final_Xho.txt</fn>
INGXELO EFUNGELWEYO/ISIQINISEKISO
Mna usayine ngasezantsi ... (amagama apheleleyo)
ngokungqinelana noMgaqo-nkqubo weBhunga woLawulo kunye nokuQokelelwa kwaMatyala, ndenza isicelo senkxaso yabahluphekileyo.
Kufuneka uzalise zonke ezi fomu zesicelo kuphela ukuba uphendula u"Ewe" kuyo yonke le mibuzo ukusuka ku-A ukuya kutsho ku-G.
Imibuzo
Umbuzo
Ewe
Hayi
Ingaba ipropati yakho ubukhulu becala isetyenziswa nje ngendawo yokuhlala?
Ungumnini obhalisiweyo wepropati okanye uhlala kwikhaya eliphethwe ngumntwana elibhaliswe ngomzali/abazali abaswelekileyo?
Ingaba ingeniso yekhaya evela kuzo zonke iinkalo , ingaphantsi kwama-R3 000 ngenyanga?
Ingaba wena mfaki-sicelo , ungumhlali ngokusisigxina kwipropati leyo?
Ukuba ngaba sele unayo ibhokisi yombane yithi Ewe, ukuba akunayo, ingaba sele uyizalisile ifomu yesicelo (sabasebenzisi bombane beSixeko saseKapa, amaCandelo 1,2,3,5 kunye ne-7) sokutshintshela kumbane wekhadi (PPM meter)
Ukuba awunaso isixhobo solawulo lwamanzi , ingaba uyavuma ukufakelwa esi sixhobo, esisekelwe ukusebenzisa amanzi akwinqanaba eliphantsi ?
Kufuneka unike ezi nkcukacha zilandelayo:
Inombolo yesiza
Idilesi yePropati
Ifani
Igama/amagama akho
Umhla wokuzalwa
Idilesi yendawo ohlala kuyo
Idilesi yePosi
Inombolo yesazisi
Inombolo yomnxeba yasekhaya
Igama loMqeshi
Idilesi yoMqeshi
Inombolo yomnxeba yaseMsebenzini
Inani labo bonke abo bahlala kwipropati leyo
Iinkcukacha zabo bonke abantu abahlala wipropati le iphathelene nesi sicelo:
Oonobumba bokuqala bamagama omntu nefani
Ulwalamano /
Umthombo wengeniso
Uqeshiwe
Ewe /Hayi
HAYI
EWE/HAYI
Ingeniso iyonke ngenyanga
Iikopi zmaxwebhu afunekayo ukuze ubhaliswe:
Ukuba uqeshiwe:-
Isiliphu somvuzo wokugqibela okanye ileta ephuma kumqeshi esisiqinisekiso malunga nomvuzo;
Ubungqina bokuba ufumana isibonelelo sokukhubazeka, isibonelelo sesondlo okanye ipenshini (inkamnkam).
Ukuba awuqeshwanga-
Ingxelo efungelweyo (i-afidavithi) eqinisekisa ukuba awuqeshwanga nesiqinisekiso ngokusemthethweni sokuba akukho ngeniso iyenye oyifumanayo;
Abantu abahlala kule propati abangaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala incwadi yesazisi yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, ikopi yesatifiketi sokuzalwa okanye i-afidaviti.
Inkcazo yomfaki-sicelo:
Mna osayine ngezantsi, ... (bhala amagama akho onke ngokupheleleyo nefani) ndiqinisekisa ukuba,
Ndiya kumazisa ngokukhawuleza uMlawuli: wezeNgeniso, ngokubhaliweyo, ukuba nje kuye kwakho utshintsho kwimeko yam, olunokubangela ukuba ndiphuncukane nelungelo lokufumana isibonelelo senkxaso yabahluphekileyo;
Ndiyavuma, ukuba ndithe ndangenisa ubungqina obungeyonyaniso ukuze ndizuze isibonelelo sabahluphekileyo seBhunga, ndiya kuba ndaphula umthetho kwaye zonke iimfanelo endizizuze ngokwesibonelelo sabahluphekleyo, ziya kohluthwa okanye zirhoxiswe. Nasiphi na isixa-mali esingekahlawulwa, siya kuba lityala lam kwaye ndiya kuchaphazeleka ngokwemo eqhelekileyo yokuqokelelwa kwamatyala.
Zonke iinkcukacha ezingeniswe ndim kule fomu, ngokokwazi kwam ziyinyaniso kwaye zibhalwe ngokuchanekileyo
Ndyavuma ukuba ukuze ndibe nelungelo lokuzuza ngokuchazwe kuMgaqo-nqubo woLawulo noQokelelo lwaMatyala, kufuneka kufakwe ibhokisi yombane wewkhadi kunye nesixhobo solawulo lwaManzi apho kufaneleke khona;
Ndiyayiqonda ukuba xa amanzi endiwasebenzisileyo ngenyanga ethe adlula kumlinganiselo wamanzi asimahla ndaze andahlawula, amanzi am angavalwa ndize ndifumane kuphela umlinganiselo wam wamanzi asimahla;
IBhunga lingenza uphando ukuqinisekisa ingcaciso endiyinikileyo kwaye ndiyavuma ukuba lingandindwendwela naliphi na iGosa likaMasipala;
Ndiyakwamkela ukuba xa sithe saphumelela isicelo sam siya kusebenza ithuba leenyanga ezili-12 ukusukela kumhla wolwamkelo lwesicelo kwaye kuya kuxhomekeka kum ukuba ndiphinde ndifake isicelo emva komhla wokuphelelwa kwaso;
Ndiyayiqonda ukuba xa isicelo sam sithe saphumelela, iBhunga liza kuwamisa nawaphi na amanyathelo oqokelelo lwamatyala ithuba leenyanga ezili-12 ukusukela ngomhla wolwamkelo, okanye ndide ndibe ndiphuncukene nelungelo lesibonelelo sabahluphekileyo, leyo iqale yenzeka.
NDIYANGQINA UKUBA UMFAKI-SICELO UVUMILE UKUBA UYAZAZI KWAYE UYAZIQONDA IZIQULATHO ZESI SIBOPHELELO SINGENTLA ESIFUNGELWE/ESIQINISEKISWE NGOKUFANELEKILEYO PHAMBI KWAM
Umhla:
I-OFISI ESINGENA KUYO ISICELO
IGAMA ELIPHELELEYO LEGOSA (bhala)
UMHLA
Zonke iinkcukacha namaxwebhu zifunyenwe
Faka inombolo yesaziso
UMHLA
IGAMA ELIPHELELEYO LEGOSA
UMHLA
Zonke iinkcukacha namaxwebhu zifunyenwe
Sindululwe
Samkelwe ligosa eligunyazisiweyo loLawulo lwaMatyala
Asamkelwanga
Ukuba asamkelwanga makunikwe izizathu:
IGAMA ELIPHELELEYO LEGOSA (bhala)
UMHLA
Ileta eyazisa umfaki-sicelo ngeziphumo: (Qhoboshela ikopi kwifomu yesicelo)
IZIZATHU ZOKURHOXISWA: MAYISETYENZISWE LIGOSA KUPHELA
Emveni kokuba siphunyeziwe kwakhona sabe siya rhoxiswa, izizatho zoko kurhoxiswa mazibhalwe apha:
IGAMA LEGOSA (bhala)
UMHLA
Ileta eyazisa umfaki-sicelo ngokurhoxiswa: (Qhoboshela ikopi kwifomu yesicelo)
<fn>Blaw_Imm_XHOFin_Draft_Pub_Participationdoc.txt</fn>
UYILO OLULUNGISELELWE UKUTHATYATHWA KWENXAXHEBA LULUNTU
UMTHETHO KAMASIPALA OPHATHELELE KWIZAKHIWO/UMHLABA
INTSHAYELELO
YAYE NJENGOKUBA uMasipala: uMthetho woLawulo lweMali kaMasipala, wama-2003 (uMthetho wama-56 wama-2003) kunye noMasipala: uMthetho woLawulo lweMali kaMasipala, wama-2003 uMthetho woKhutshelo lweMpahla kaMasipala usebenza kukhutshelo nokuthengiswa kwezakhiwo / umhlaba othile eziselungelweni loomasipala nokunikezelwa ngoomasipala kwamalungelo okusebenzisa, ukulawula izakhiwo / umhlaba othile;
YAYE NJENGOKUBA iSixeko saseKapa sifuna ukuqwalasela imiba ethile eyongezelelweyo ngokubhekiselele kwizakhiwo/umhlaba kumthetho kaMasipala;
Nokokuba ngoko umiselwe siSixeko saseKapa ngolu hlobo:
ISALATHISO
IINKCAZELO
UKUFUNYANWA KWESAKHIWO / KOMHLABA KUNYE NAMALUNGELO KWIZAKHIWO / KUMHLABA
AMABANGO AMISELWEYO
UMHLA WOKUQALISA
UKURHOXISA
IINKCAZELO - Kulo mthetho kamasipala, ngaphandle kokuba akuhanjelwana nobume -
ukuvala" ngokubhekiselele kwisitalato sikawonke-wonke okanye indawo kawonke-wonke kuthetha ukuvalela zonke iinjongo okanye kwiinqwelo okanye kubantu abahamba ngeenyawo kuphela;
umasipala" uthetha umasipala weSixeko saseKapa;
ingingqi kamasipala" ithetha ingingqi ephantsi kwegunya nolawulo lukamasipala;
indawo kawonke-wonke" ithetha nawuphi na umhlaba okanye isahlulo ngoko esiboniswe kwisicwangciso esamkelweyo, kumzobo okanye imaphu njengendawo kawonke-wonke apho ubunini obunjalo busezandleni zikamasipala;
isitalato sikawonke-wonke" sithetha a nasiphi na isitalato esithe nangaliphi na ixesha -
i sasetyenziswa ngaphandle kokuphazanyiswa luluntu ngesithuba esimalunga namashumi amathathu eminyaka;
ii sabhengezwa okanye sasetyenziswa ngokunjalo ngumasipala okanye nawuphi na ugunyaziwe ofanelekileyo;
iii Sakhiwa ngumasipala; okanye iv Sakhiwa ngumntu ongomnye ngaphandle komasipala yaye siphantsi kwamagunya kamasipala;
b nawuphi na umhlaba, onazo okanye ongenazo izakhiwo kuso, oboniswe njengesitalato:-
i nakusiphi na isicwangciso secandelo okanye umzobo owamkelweyo ngumasipala okanye omnye ugunyaziwe ofanelekileyo ze kusetyenzwe kuso; okanye ii nasiphi na isicwangciso okanye umzobo njengoko uchaziwe kwicandelo le-15 loMthetho woCando loMhlaba, we-1997 uMthetho wesi-8 we-1997, obhaliswe okanye ofayilishiweyo kwiofisi yoMgcini-ncwadi weNcwadi yesiGqibo okanye iofisi yoNocanda Jikelele.
Ngaphandle kokuba umhlaba onjalo ukwisicwangciso esinjalo okanye kumzobo uchazwe njengesitalato sangasese.
UKUFUNYANWA KWESAKHIWO/UMHLABA KUNYE NAMALUNGELO ESAKHIWO/OMHLABA
UMasipala unakho ukufumana isakhiwo/umhlaba kunye/okanye namalungelo esakhiwo/umhlaba ngaphakathi okanye ngaphandle kwengingqi kamasipala waso ngendlela yentengiso, ukuhluthwa, ummiselo wokuthand' ukwazi, umnikelo, isipho, ingqeshiso okanye nangayiphi na indlela.
Umasipala unakho ukuhlutha isakhiwo/umhlaba kunye/okanye unakho ukuthatha ilungelo lokusebenzisa isakhiwo/umhlaba okwethutyana ngaphandle kokuba amagunya anjalo aya kusetyenziswa kuphela ngokusetyenziswa kwamalungelo okwenza iinguqu ezifunekayo ngokuhambelana nezibonelelo zoMthetho wokuHlutha, we-1975 uMthetho wama-63 we-1975, okanye nawuphi na omnye umthetho ofanelekileyo, ngaphandle kokuba uhlutho olo lunjalo luya kuba ngeenjongo zoluntu okanye lusemdleni woluntu yaye kuxhonyekekwe kwintlawulo yembuyekezo.
Ubunini bezakhiwo/umhlaba apho uluntu lwengingqi kamasipala lunakho okanye lunganakho ukufumana ilungelo elifanayo ze zonke iindawo zikawonke-wonke kunye nezitalato zikawonke-wonke, kunye nomhlaba obandakanywe kwiindawo ezinjalo kunye nezitalato ube phantsi kwegunya likamasipala.
Umasipala unakho ukuvala iindawo zikawonke-wonke kunye nezitalato zikawonke-wonke okanye nasiphi na isahlulo sezo ndawo ezinjalo okanye izitalato kuphela emva kokuba:-
a epapashe iinjongo zakhe zokwenza njalo; yaye b enike ingqwalasela kunye nokuchithwa kwayo nayiphi na inkcaso engenisiweyo, ukuba ikho, ngokuhambelana kunye nopapasho olunjalo ze kubhalwe phantsi izizathu zalo ngoko.
Nangona izibonelelo zomhlathi a, umasipala unakho ukuyivala okwethutyana indawo kawonke-wonke okanye isitalato sikawonke-wonke.
Nangona nawuphi na umthetho ophilisayo, isakhiwo/umhlaba oselungelweni likamasipala awusayi kuba nokufunyanwa nanguwuphi na umntu ngommiselo.
UMHLA WOKUQALISA
Lo mthetho kamasipala uya kuqala ngomhla wopapasho.
UKURHOXISA
Lo mthetho kamasipala, ukususela kumhla wokuqaliswa, urhoxise uMthetho kaMasipala oNxulumene noLawulo lweSixeko saseKapa ophathelene neSakhiwo / umhlaba opapashwe kwiGazethi yePhondo 5988 womhla wama-28 kuFebruwari wama-2003.
<fn>CJReview-TOR-isiXhosa.txt</fn>
ISIHLOMELO A
ULWAZI EKUJONGWA KULO EKUHLOLWENI KWAKHONA KWENDLELA YOBULINGISA KULWAPHULO-MTHETHO YOMZANTSI AFRIKA
INTSHAYELELO
IINJONGO ZOKUHLOLWA KWAKHONA
Iinjongo zokuHlolwa kwaKhona kweNdlela yobuLungisa kulwaPhulo-mThetho kuku -
Chonga imimandla yempucuko kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa amashishini, ngokunjalo notshintsho lokumelwa kunye nemiba yokwenza ibe yeyala maxesha, indlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, efuna ingqwalasela;
Nika iseti ebanzi yezincomo ezinokuthathelwa ingqalelo kwaye ziphunyezwe nguRhulumente ukuze aphuhlise eyona ndlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho eyonele ngokungaphaya, esebenzayo kwaye eyoneleyo;
Phuhlisa imodeli efanelekileyo okanye inkqubo-sikhokelo yokulinganisa nokulandela ukusebenza kwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa nemodeli yokuqokelelwa kwedata efanelekileyo nequka konke ukuze ibonise ngokungaphaya ngenzululwazi indlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho ngokuphelela kwayo kunye
Nokunika abenzi migaqo-nkqubo ulwazi olufunekayo ukuze kuhlolwe ukusebenza kwale ndlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho ikhoyo ngoku eMzantsi Afrika ngokwesiseko senzululwazi esingaphaya.
ISIKOWUPU KUNYE NOLWAZI EKUJONGWA KULO EKUHLOLWENI KWAKHONA
Ukuhlolwa kwakhona kufuneka kube ngendlela ebanzi, ehlanganisiweyo nepheleleyo kodwa enokwenzeka, ethathela ingqalelo iimpembelelo, ukusebenza, ukwanela, ukufaneleka kunye noqoqosho lwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ngongqinisiso olukhethekileyo kuhlahlo lwabiwo-mali lwangoku, iinkqubo, izenzo kunye nemithetho elawula indlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa neempembelelo zeenkqubo ezilandelweyo, ukwakhiwa kombutho kunye nezenzo zolawulo lwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho kunye nolungelelwaniso nentsebenziswano phakathi kunye nakubadlali ndima bendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kwaye kufuneka luquke le miba ikhethekileyo ilandelayo -
Ukuhlolwa kwakhona kwemithetho esele ikhona, izenzo kunye neenkqubo ezisetyenziswayo kuyo yonke imigangatho yendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho;
Ukuhlolwa kwakhona kohlahlo lwabiwo-mali osele lukhona, abantu kunye neminye imithombo esetyenziswa kwiinkqubo zobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa iindima kunye neemfanelo zabadlali ndima abohlukeneyo kunye nobudlelwane phakathi kwabadlali ndima abohlukeneyo;
Ukuhlolwa kwakhona kwezenzo kunye neenkqubo zangoku ezinxulumene nolungelelwaniso kunye nentsebenziswano kwicandelo xa lilonke lezobulungisa kulwaphulo-mthetho, ingakumbi phakathi kwamaSebe, kuquka nokusetyenziswa kobuchwepheshe beekhompyutha kunye neendlela ezinxulumene nokuqokelelwa kwedata;
Ukuhlolwa kwakhona kwezenzo kunye neenkqubo zangoku ezinxulumene nolawulo lwamatyala, kuqukwa nendima yobuchwepheshe beekhompyutha kunye neendlela ezinxulumene nokuqokelelwa kwedata;
Ukuhlolwa kwakhona kokusetyenziswa kwezenzo kunye nemithetho yobungqina kunye nenkqubo yolwaphulo-mthetho, kunye nendima yalo kunye neempembelelo ekugqityweni kwamatyala olwaphulo-mthetho;
Ukuhlolwa kwakhona kwezenzo kunye nemithetho yangoku yebheyile kunye neyokugweba; kunye
Ngombono woku -
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ekusetyenziswe kwezenzo kunye neenkqubo esele zikhona kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho;
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ezinxulumene nohlahlo-lwabiwo-mali, abantu kunye neminye imithombo kwindlela yobulungisa kulwaphulomthetho;
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ezinxulumene ngolungelelaniso nentsebenziswano kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ingakumbi phakathi kwamaSebe, kuqukwa nemiba ejikeleze ukuqokelelwa kwedata kunye neendlela zekhompyutha kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho;
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ezinxulumene nokuphathwa kwamatyala kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuquka neendlela ezinxulumene nokuqokelelwa kwedata kunye kobuchwepheshe beekhomputha kwindlela yobulungisa kulwaphulomthetho;
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ekusetyenzisweni komthetho wobungqina kunye nenkqubo yomthetho kwinkqubo yendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho; kunye
Chonga iintsilelo kunye neengxaki ezinxulumene namabanjwa alindele ukugwetywa kunye nokugcwala ngokugqithisileyo kweentolongo kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho,
Kunye nokwenza izincomo -
Iinguqu okanye utshintsho ekufuneka lwenziwe kwizenzo kunye nakwiinkqubo ngokugqitywa kokudluliswa ngokwaneleyo nangokungabizi kakhulu kwamatyala olwaphulo-mthetho;
Iinguqu okanye utshintsho ekufuneka lwenziwe ngokunxulumene nohlahlo-lwabiwo-mali, abantu kunye neminye imithombo ukuphucula ukwanela kunye nokusebenza kwendlela yobulungisa kulwaphulomthetho;
Iinguqu okanye utshintsho ngokunxulumene nolungelelwaniso nentsebenziswano phakathi kwabadlali ndima abohlukeneyo ukuphucula ukwanela nokusebenza kwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuquka nokusekwa kwemodeli yokuqokelelwa kwedata equka konke ukuze ibonakalise ngokwenzululwazi ngokungaphaya indlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho ngokweendlela zekhompyutha ngokuphela kwazo kunye nangokona kufaneleka, ukuhlanganiswa kunye nemodeli equka konke;
Iinguqu okanye utshintsho ekufuneka lwenziwe ngokunxulumene nolawulo lwamatyala ukuphucula ukwanela kunye nokusebenza kwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho; kunye
Neenguqu okanye utshintsho ekufuneka lwenziwe ngokunxulumene nezenzo kunye nemithetho yobungqina kunye nenkqubo yolwaphulo-mthetho, ibheyile kunye nezenzo zokugweba kunye nemithetho, amabanjwa asalindele ukugwetywa kunye nokugcwala ngokugqithisileyo kweentolongo ukuphucula ukwanela nokusebenza kwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho.
IQela lokuHlola kwaKhona kufuneka lilungelelanise imisebenzi yeQela loPhando, omabini enabameli abasuka kubadlali ndima bokuqala nabanganeno, elesibini liquka abaphandi abathembekileyo;
Ingxelo ebhaliweyo yokuhlola kwakhona equka:
Indlela yokwenza kunye nemisebenzi;
Izinto ezifunyanisiweyo kwebekuphandwa ngako kunye neziphelo; kunye o Neziphelo;
Intetho eshwankathela ingxelo;
Intlanganiso yeengxoxo apho iziphumo zokuhlola kwakhona zinokuthiwa thaca khona kwiKhabhinethi;
Imodeli yokujonga nokuhlola ukusebenza, ukwanela, ukufaneleka kunye noqoqosho lwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa nekhadi lamanqaku kunye nenkqubo yokuhlolwa kwakhona kwekota nolonyaka lwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kunye nemodeli yokuqokelelwa kwedata equka konke kunye nemodeli yeendlela zemixokelelwano yekhompyutha; kwaye
Ukuba kukho imfuneko, inkomfa yokuhlanganisa nokudibana nabathelelani abangundoqo kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa nabameli abavela kumasebe karhulumente, kwizifundiswa kunye nakuluntu.
INDLELA ESETYENZISWAYO YOKUHLOLA KWAKHONA
Izigaba
Ukuhlolwa kwakhona kufuneka kuqhutywe ngezi zigaba zilandelayo:
Ulungiselelo kunye nesicelo senkxaso;
Ukuhlolwa kwakhona; kunye
Nokunikwa kwengxelo.
Ukwakhiwa
Ukuhlolwa kwakhona kufuneka kusebenzise le mibutho ilandelayo:
Iqela lokuHlola kwaKhona lobuLungisa kulwaPhulo-mThetho (iQela lokuHlola kwakhona); kunye
IQela loLawulo kubuLungisa bolwaPhulo-mThetho kunye neSicwangciso soPhando (iQela loPhando).
IQela lokuHlola kwaKhona lobuLungisa kuLwaphulomThetho
IQela lokuHlola kwaKhona liya kuba ngumongo wesikhokelo esiqhubayo sezopolitiko ekuHlolweni kwaKhona.
Iinjongo:
Ukufumana inkxaso yokuhlolwa kwakhona;
Ukuhlola, ukongamela kunye nokulawula inkqubo yophando yeQela loPhando;
Ukunika ingxelo ngenkqubela yokuhlolwa kwakhona; kunye
Nokuqinisekisa ukukhutshwa kweziphumo zokugqibela ziye kubo bonke abathelelani.
Ukwakhiwa:
Ummeli omnye wesebe okanye umbutho ngamnye kule ilandelayo:
ISebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko;
INkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika;
ISebe leeNkonzo zoLuleko;
ISebe leeNkonzo zeNtlalo;
ISebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko;
IGunya-baNtu lezoTshutshiso; kunye noNondyebo
UMphathiswa weSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko uyakusebenza njengoSihlalo weQela loPhando.
IQela loLawulo kubuLungisa bolwaPhulo-mThetho kunye neSicwangciso soPhando
IQela loPhando liya kuba ngumongo womsebenzi wophando ekufuneka wenziwe.
Iinjongo:
Kwiipharamitha zezi njongo zingasentla kunye nolwazi ekujongwa kulo lokuHlolwa kwaKhona kweNdlela yobuLungisa kulwaPhulo-mThetho:
Ukuhlola kwakhona iinkqubo-zikhokelo zomthetho, izenzo, iinkqubo, uhlahlo lwabiwo-mali kunye nemithombo kwindlela yobulungisa yolwaphulo-mthetho;
Ukuphengulula izenzo, iinkqubo kunye nolawulo kulungelelwaniso nentsebenziswano kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho xa lulonke;
Ukuqhuba uphando oluyimfuneko lokuqala nolunganeno;
Ukwenza ingxelo ngokuhlola kwakhona xa kuceliwe ukuba kwenziwe oko; kunye Nokwenza izincomo zokuphuculwa kokwanela, ukusebenza, ukufaneleka kunye noqoqosho lwendlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ukuvelisa onke la manqakwana akhankanywe ngasentla.
Ukwakhiwa:
Iqela kufuneka libe no: Mmeli ovela kwisebe okanye kumbutho ngamnye karhulumente elandelayo:
ISebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko;
IGunya-baNtu lezoTshutshiso;
INkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika;
ISebe leeNkonzo zoLuleko;
UMlawuli-Jikelele weSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko uyakusebenza njengoSihlalo weQela loPhando.
ISebe lezolawulo kufuneka lisekwe ukuze linike inkxaso kumaQela oPhando kunye nawokuHlola kwaKhona. Isebe lezolawulo kufuneka ime kwi-Ofisi yeSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
IIMFUNEKO ZEMITHOMBO YOKUHLOLA KWAKHONA
Amaxesha amiselweyo
Ingxelo yokugqibela kufuneka isiwe kuMongameli, kunyaka ukusukela kumhla wokuqala, neengxelo zexeshana, xa ziceliwe.
UHlahlo lwabiwo-mali
Kucingelwa ukuba uhlahlo lwabiwo-mali okungenani le-R10m luyakufuneka, oluya kunikwa nguNondyebo.
<fn>CTZS_Final_draft-Executive summary Mar10-Xhosa.txt</fn>
INTSHAYELELO
Le Ntshayelelo ngokwesiGqeba icacisa inqanaba le projekthi, inika isishwankathelo solwakheko kunye nesiqulatho semigaqo yesiskimu sokucandwa kwemida kwaye iphawula umahluko ophambili phakathi koyilo lokugqibela kunye nolwesine. Uyilo lokuqala nolwesibini kunye nolwesine lwapapashelwa ukuba kuhlonyulwe kulo phakathi kweyeSilimela (Juni) neyeThupha (Agasti) 2004 kunye neyeKhala (Julayi) neyeThupha 2005 kunye noFebruwari ukuya kuMatshi 2005 ngokulandelelanayo. Uyilo lwesithathu waphuhliswa kwaye lwasetyenziswa njengoxwebhu olusetyenziswayo. Kwinquleqhu nganye yokupapashwa kwaqukwa uluhlu lweentlanganisa zoluntu kunye nogqithiso-ngxelo ezazingazange zizinyaswe ngabantu abaninzi. Izihlomlo ezafunyanwa kuluntu, kumaqumrhu eengcaphephe kunye namagosa kumaxwebhu oyilo athi apapashwa zahlalutywa yiKomiti eBhexeshayo yamalungu opolitiko kunye namagosa. Iimpendulo ezavela ngeli lixa lezi nkqubo zabonakalisa ukuphucuka kuxwebhu elo kwaye ngenxa yoko kunye nokuhlaziywa ngokupheleleyo koyilo lwesibini, olwesithathu kunye nolwesine, oko kwakhokelela kuphuhliso lolu yilo lokugqibela kwaphuhliswa. Njengenxalenye yenkqubo ehamba ngaxeshanye, iimephu zocando lwemida ezikhoyo zahlaziywa kwaye zangeniswa ngokolwakheko lwemeko yekhompyutha. Imimandla ekwiimephu zocando lwemida ezikhoyo zaguqulelwa kwimimandla ekufutshane engangena kuyo kwiskimu socando lwemida esitsha. Le projekthi ngoku ifikelele kwinqanaba ezi ndima zilandelayo zeskimu socando lwemida zikho ukuze kuhlonyulwe luluntu ngazo.
ImiGaqo yeSkimu soCando lweMida: uYilo lokuGqibela;
Imephu zocando lwemida ezikhoyo;
Imephu zocando lwemida ezintsha ziphawula imimandla yeSkimu soCando lweMida emitsha.
IMVELAPHI KUCANDO LWEMIDA
Iskimu sokucandwa kwemida luxwebhu lomthetho elimisela amalungelo nezinyanzeliso ezingophuhliso somhlaba, kwaye sisetyenziswa kunye neminye imithetho enjengemithetho engokusingqongileyo, ukuze kulawulwe ukusetyenziswa nokuphuhliswa komhlaba kwisixeko. Ngokomthetho, iskimu sokucandwa kwemida kumele ukuba simisele amalungelo osetyenziso kwaye sibonelele ngolawulo kulo malungelo osetyenziso kunye nokusetyenziswa komhlaba. Ngoku nje kukho izikimu zocando lwemida ezingama-27 ezahlukeneyo ezisetyenziswa eKapa. Uninzi lwazo luneemimandla yosetyenziso lomhlaba, iinkcazelo kunye namagatya ahlukeneyo kwaye uninzi lwawo aphelelwa ngenxa yokuba awasahambelani kunye neemeko ezikhoyo ngoku. Ezinye izikimu zomiselo losetyenziso lomhlaba zazimiselwe phantsi komthetho wocalucalulo, uMthetho woPhuhliso lwaBantu abaMnyama, kwaye zifuna ukutshintshwa ngokukhawuleza. Le nkqubo imbaxa ayisebenziseki kwaye inzima ukusetyenziswayo liBhunga likunye noluntu ngokubanzi. Isixeko esibumbeneyo njengeKapa sidinga isikimu socando lwemida esihlangeneyo esingabonakalisi ucalucalulo lwexesha elidlulileyo kwaye sihambelane nemiceli-mngeni yangoku. Ukujongana ngqo nale ngxaki, iSixeko iphuhlise iskimu socando lwemida esinye seSixeko saseKapa sisonke. Le nkqubo yaqala emva kokuba kwamkelwe uluhlu kwemithetho-siseko esisikhokelo. Okunye okwanakanwayo kule nkqubo kukuba iSixeko sineyantlukwano kwaye ke esi sikimu sitsha sosetyenziso lomhlaba kufuneka sikwazi ukuba nokulungiselela ezo yantlukwano, mayela noku ke kwaveliswa izibonelelo ezihamba ngokwemeko kwakunye nezosetyenziso lomhlaba oluxutyiweyo, amacebo osetyenziso lomhlaba abonisa iziphumo kwakunye nemimandla eyalekeneyo. Iskimu socando lwemida sineendidi ezininzi. Kukho uxwebhu lweSkimu soCando lweMida eliqulathe izibonelelo, amalungelo osetyenziso kunye nemithetho yophuhliso ommandla ngamnye. Kukwakho iimephu zocando lwemida zesixeko sisonke ezibonakalisa ukuba yeyiphi na imihlaba nezakhiwo emiselwe ukuba ibe kowuphi ummandla. Uluntu lungahlola ezi mephu zocando lwemida ukuze bamisele ucando lwemida yemihlaba nezakhiwo zalo, kwaye lungahlola imigaqo yesikimu socando lwemida ukuze luqinisekise ukuba amagatya ocando lwemida amatsha ayasebenza na kwimihlaba nezakhiwo zalo. Ezi nkcukacha zigcinwe kwii-Ofisi zikaMasipala kwaye zingenziwa zibekho kumntu onemihlaba nezakhiwo xa kuthe kwafakwa isicelo.
Olona xwebhu luyintloko lwesikimu socando lwemida lwahlulwe lwaziindima ezintlanu nezithe zahlulwa ukuba zibe zizahluko namacandelo. Kukwakho noxwebhu olusiSongezo oluqulathe imimandla eyalekeneyo kunye nezibonelelo jikelele kwakunye nezibonelelo ezizodwa ukulungiselela ngamnye kule mimandla yalekeneyo. Ulwakheko lwesikimu socando lwemida sibonakalisa ngokuphangaleleyo izikimu zocando lwemida ezikhoyo luya kungena endaweni yalo kwaye kufuneka kube lula ukuluqonda. Luquka ezi ndima zilandelayo: Inkangeleko ngokuphangaleleyo Eli candelo linika iinkcazelo kunye nolwazi malunga nesikimu socando lwemida kunye nezixhobo zocwangciso olunxulumeneyo. Eli candelo alinabugaga bomthetho. Likwanika iingcebiso zokufumana indlela yokuqonda ixwebhu kwaye liquka inkcazelo yokuba i-CTZS ihambisana njani kunye nenkqubo yolawulo losetyenziso lomhlaba yeSixeko. Indima yoku-I : Ulawulo
Le ndima idandalazisa phandle isicelo kunye nenjongo ephangaleleyo yeskimu socando lwemida kwaye ibonelela ngekhonkco kwiimephu zocando lwemida kunye nerejista. Ikwabonelela ngenkqubo emiselweyo yokwenza isicelo ngokwamalungiselelo exeshana kunye nesikimu socando lwemida, ukupapashwa kwezicelo, inkqubo emiselweyo yokuphunyezwa, ukunyanzeliswa kweemeko zokunyanzeliswa, ukunyaniseka kolwazi, inkqubo emiselweyo yokubhena kunye nempazamo. Esinye sezahluko kule ndima yesikimu socando lwemida sikwadandalazisa ukumiselwa kwemimandla kunye neendidi zosetyenziso. Amagatya ocando lwemida amiselweyo akwaqukwe kule ndima kwakunye nesishwankathelo sayo yonke imimandla ukwenza ukuba kube lula xa ubhekisa kuyo. Indima yesi-II : Iindidi zoCando lweMida Le ndima idandalazisa zonke iindidi zokucandwa kwemida kunye nemimandla esisiseko. Iindidi zocando lwemida ziyinkcazelo ebumbeneyo yoninzi lwemimandla esisiseko enxulumeneyo njengokuba imimandla esisiseko imisela ngokuthe ngqo imigaqo yophuhliso kunye nosetyenziso lomhlaba olusemthethweni kwiyunithi yomhlaba. Iindidi zocando lwemida kunye nemimandla esisiseko ingashwankathelwa ngale ndlela ilandelayo:
Udidi loCando-Mda
Injongo
ImiMandla yokuHlala uSapho oLunye (SR)
Kubonelelwa ngezindlu zokuhlala usapho olunye ikakhulu.
Kubonelelwa ngokuphuculwa kunye nokwandiswa kwezindlu ukusuka kumatyotyombe ukuya kwizindlu ezimiselwe ngokusemthethweni.
Uphuhliso lwendawo yokuhlala enengxinano ephakathi nalapho iqela lezindlu likhuthazwa.
Uphuhliso lwendawo yokuhlala enengxinano enkulu ebandakanya ibhloko leeflethi. Imigaqo yophuhliso eyahlukeneyo isetyenziswa kwimimandlana yocando lwemida eyahlukeneyo.
Kubonelelwa ngezixhobo zasekuhlaleni kwingingqi.
Kubonelelwa ngodederhu oluninzi lwezixhobo zasekuhlaleni. Oku kungakwinqanaba lengingqi okanye lwesiphaluka ngokobume.
Kubonelelwa ngosetyenziso olunoshishino oluphantsi kunye nosetyenziso oluxubileyo olubonelela nje izidingo zengingqi.
Ukubonelela ngoshishino oluphangaleleyo kunye nosetyenziso oluphakathi ukuya kkwelona qondo eliphezulu. Imigaqo eyahlukeneyo isetyenziswa kwimimandlana eyahlukeneyo.
Ukubonelela ngomxube wophuhliso loshishino, imizi-mveliso kunye neendawo zokuhlala. Imigaqo eyahlukeneyo isetyenziswa kwimimandlana eyahlukeneyo.
Ukubonelela ngeemizi-mveliso yonke ngaphandle kwemizi-mveliso enobungozi. Imigaqo eyahlukeneyo yophuhliso isebenza kwimimandlana eyahlukeneyo.
Ukubonelela ngesixokelelwano senkqubo yezothutho kunye namanyathelo ezothutho nanikeza ngenkonzo kuluntu.
Ukubonelela ngezitalato kunye neendlela zoluntu.
Lo ngummandla omtsha kwaye uqukwe kwisikimu sosetyenziso lomhlaba ukulungiselela usetyenziso lomhlaba kunye nolawulo lomhlaba kwizibuko lesizwe.
Ukubonelela ngamabala angumthabalala abekelwe bucala anjengamabala egalufa kwiiimihlaba nezakhiwo zegalufa.
Ukubonelela kunye nokukhusela ulimo kwiifama.
Ukubonelela ngeeimihlaba nezakhiwo ezincinane ezikumaphandle nezungasetyenziselwa ukulima nokufuya kwaye kuhlaliwe kuzo njengeendawo zokuhlala abantu abathanda ukuhlala ubomi bamaphandle.
Ukubonelela ngesixhobo sokuguqula ukusetyenziswa komhlaba owawungamiselwanga njengommandla othile.
Itheyibhuli yesishwankathelo semimandla isisiseko ebandakanya imigaqo yophuhliso yaqulunqwa njengencwadana esisalathiso kwaye iqhotyoshelwe kwesi sishwankathelo ngokwsigqeba. Indima yesi- III : Udidi loCando-mida oLwalekeneyo Le ndima yenza isibonelelo ngezixhobo zokulawula usetyenziso lomhlaba apho iBhunga linika impembelelo kwinkqubi emiselweyo yonyusa izikhokelo zomgaqo-nkqubo kumagatya alawulayo eskimu socando-mida. Ngokusebenzisa esi sixhobo, kunganikwa amalungelo osetyenziso lomhlaba ongeziweyo okanye amalungelo osetyenziso lomhlaba angacuthwa kwaye kungamiselwa imigaqo yophuhliso ethintelayo. Amagatya ommandla owalekanayo aya kongezelelwa kumagatya ommandla osisiseko. Isixhobo sommandla wocando-mida eyalekeneyo masingakhuthazi, sibangele okanye siququzelele iyantlukwano nokwahlukana ngokokuhlala. Le ndima ikwabonelela ngenkqubo emiselweyo yokulungisa, yamkele, ifake endaweni, ilungelelanisa kwaye indulule imimandla eyalekeneyo kwakunye newonga lalo mimandla yalekeneyo. Imimandla eyalekeneyo iqundaniswe ngokweendidi kwaye yahlulwa ngaphantsi kodidi ngalunye ngolu hlobo lulandelayo:
Injongo
Ukubonelela ngokuchongwa komhlaba uchongelwa ulwahlulwahlulo lwexesha elizayo.
Ukubonelela ngesixhobo sokulawula iiprojekthi ezinkulu zophuhliso ngokunika uthotho lweendlela zokucwangcisa izakhiwo.
Ukubonelela ngesixhobo sokumisela amanyathelo yeNkuthazo enkuthazo kuphuhliso khona ukuze kukhuthazwe izinto eziphambili kuphuhliso kunye nocwangciso njengomzekelo wendawo yokupaka, ubude, ubungakanani bomgangatho, ubungakanani bomhlaba wesiza okanye ingxinano.
Ukubonelela ngesixhobo sokumisela amanyathelo enkuthazo kuphuhliso khona ukuze kukhuthazwe izinto eziphambili kuphuhliso kunye nocwangciso njengomzekelo wokumisela ukuba ibe ncinane okanye ibenkulu kangakanani ingxinano kuphuhliso ngokuxhomekeke kubukho nezixhobo.
Ukubonelela ngokhuselo lweendawo kunye nemimandla yezinto ezililifa lemveli.
uMmandla oWalekeneyo kuLawulo lokuSingqongileyo (EMO)
Ukubonelela ngolawulo lweempawu okanye iindawo zokusingqongileyo okanye indalo esingqongileyo.
Ukubonelela ngolawulo longqameko lwedolophu khona ukuze kukufezekiswe ukuguquka okubuthathaka phakathi kwemimandla yedolophu, amaphandle kunye nolondolozo lwendalo.
Ukubonelela ngokhuseleko kwinkangeleko yendalo kunye neyenkcubeko kwimizila yabakhenkethi ebalulekileyo.
Ukubonelela ngemigaqo yophuhliso ethe ngqo kwingingqi.
Le ndima ye-IZS ibonelela ngamagatya nemigaqo ephangaleleyo esebenza kuyo yonke imimandla. La magatya anxulumene nemida yezakhiwo, imida ekumbindi wesitalato, izicwangciso zokuphuhlisa amanxiwa; into ezinobungozi, ukuphendla, imida yamadonga, iingqumba zemihlaba kunye nezakhiwo ezigcinwayo, ukunakekelwa kwezakhiwo kunye nokubekwa kweemoto, izixokelelwano zeepali zobuxhakaxhaka bonxibelelwano, iimfuneko zokufikelela kumanxiwa neendawo zokupka, ezokulayisha, amagumbi enkunkuma kunye nolwahlullwahlulo lomhlaba. Le ndima ikwaqulathe ingcaciso kunye neenkcazelo ezisetyenziswayo kwiskimu socando-mida. Indima yesi- V : IziHlomelo Le ndima iqulathe ulwazi olongezekileyo oluxhasa ulawulo lweskimu socando-mida njengoluhlu lwemimandla eyalekenayo. IBhunga liya kongeza okanye lilungelelanise iziHlomelo njengoko kubonelelwe kwiskimu socando-mida. Uxwebhu lwesongezo Olu xwebhu, sisongezo kuxwebhu oluyintloko lwemipoposho yomiselo losetyenziso lomhlaba, luqulathe izibonelelo jikelele kunye nezibonelelo ezizodwa zommandla ngamnye oza kumiselwa ngokwemipoposho yesikimu somiselo losetyeniso lomhlaba.
Oku kulandelayo luluhlu lwamacandelo amaninzi abe kwisiyilo sesine ekuthe kwenziwa utshintsho/uphuculo kuwo:
Indima
Isahluko
Isilungiso
Uqwalaselo jikelele
Kwenziwe izongezo jikelele ngokubhekisa kumthetho ochaphazela ucwangciso losetyenziso lomhlaba.
Naluphi na ubango lomhlaba kwixesha elizayo luza kuba yinxalenye yommandla wesikimu somiselo losetyenziso lomhlaba ngokwasemthethweni. Umhlaba ochazwa njengommandla okhuselekileyo awuyi kuqukwa kwizibonelelo zesi sikimu somiselo losetyenziso lomhlaba. Kucacisiwe ukuba izibonelelo zomiselo losetyenziso lomhlaba azinakho ukuchasa izibonelelo zomthetho wephondo okanye wesizwe.
Isibonelelo silungiselelwe kuphela ukuba kubekho unxulumelwano kunye nomthetho wocwangciso.
Kuquka isibonelelo esichaza ukuba uxwebhu lwesihlomelo oluqulathe yonke imimandla eyongeziweyo liza kuba yinxalenye yemipoposho yesikimu somiselo losetyenziso lomhlaba. Kuphuhliswe uxwebhu lwesihlomelo esinemimandla eyongeziweyo.
Imiqathango yolwamkelo
Apho kunikwe imvume yosetyenziso komnye ummandla, kuza kusetyenziswa imithetho yophuhliso yaloo mmandla kuloo mvume yosetyenziso.
Iimpazamo ezikwiimephu zomiselo losetyenziso lomhlaba
Inkqubo eza kulandelwa ukulungisa iimpazamo ichaziwe.
Iindidi zokusetyenziswa
Okuthathwa ngokuba lumiselo losetyenziso lomhlaba
Kuphuculwe indlela okubhalwe ngayo oko kuthathwa njengemiqathango ngokomthetho wocwangciso. Olu phuculo lukwanika unxulumaniso kunye neLUPO apho imiqathango ekhoyo ngoku yeshedyuli kwisikimu somiselo losetyenziso lomhlaba saseKapa kwixesha elizayo siza kuthathwa njengemiqathango yolwamkelo ngokomthetho wocwangciso. Kwenziwe nolunye uphuculo koko kuthathwa njengezibonelelo kumhlaba obufudula ungoweeNkonzo zezoThutho zaseMzantsi Afrika (ngoku ongumhlaba kaTRANSNET kunye noPRASA) kwaye iSixeko sikwinzame zokungena kwisivumelwano esisesikweni kunye nala maziko oluntu.
Ummandla wendlu yokuhlala eyodwa : SR1
Kusetyenziswa izithintelo ezongezelelekileyo kwimida yesakhiwo apho iziza ezincinci zayame kwiziza ezikhulu. Kufuneka isithinteli-mlilo esiyi-1m emva kweeyunithi zokuhlala ezidibeneyo ezi-4. Kuqukwe iqondo lolawulo loxinano kwiziza ezingaphezulu kunama- 2000mÂ². Akukho mqathango wobungakanani ubekiweyo kwindawo yokuhlala yesibini. Ngoku ingalingana ngobungakanani neyona ndawo yokuhlala iyintloko, kodwa ayinakho ukuba nkulu kunayo. Kukho neminye imiqathango ebhekisa kwi-B&B's. Akuvumelekanga ukusingathwa kwamatheko kunye neenkomfa. Height and coverage have been increased.
Zisusiwe iimvume zeethaveni ezindlwini kunye nokuthengiswa kotywala.
Ushishino jikelele
Iigaraji zepetroli zezosetyenziso ngemvume hayi zosetyenziso ngesivumelwano. Imigangatho kwinxalenye yezakhiwo ezisetyenziswa njengeefleti yongeziwe kwaye ezinye iindawo zeehotele azinakwanga ukubala ubungakanani bemigangatho.
Umoya - Amalungelo ezoMoya kunye nemigangatho engaphantsi komhlaba aqukwe kule nxalenye njengafanele ukuba acelelwe enye imvume.
Lo ngummandla omtsha oqukwe ngenjongo yokunika esi sikimu ulawulo losetyenziso lomhlaba kwizibuko lesizwe apho uphuhliso lwelo zibuko lulawulwa kwaye luvunyelwa ngokwesicwangciso sophuhliso esisisiseko. Eso sicwangciso sophuhliso sisisiseko kufuneka siquke icandelo lolawulo losetyenziso lomhlaba ukulungiseslela uphuhliso kwelo zibuko.
UMmandla oliBala
Ushishino olungekho sesikweni luqukwe njengemvume apho iziza zahlulwe ngokoMthetho kaMasipala weBhunga ukulungiselela injongo zoshishino olungekho sesikweni.
UMmandla wezoLimo
Kubhekisa kwiziza ezizezona zincinane. Kuvumeleke indawo yokuhlala yesibini enye kwihektare ezili-10 ukuya kuma kwiindawo zokuhlala ezi-5 ubuninzi.
UMmandla weCandelo loCwangciso oluLodwa
IziCwangciso zoPhuhliso lweSiza
Into enobungozi
Itshintshiwe ukuze ihambelane nowiso-mthetho oluchaphazelekayo.
Umphakamo ovumelekileyo wongeziwe.
Iindawo ezithandwa zizikhukula
Ziqukwe mva kwesi sahluko.
Oomatshini bokudlala kunye nabe-elektroniki
Baqukwe mva kwesi sahluko.
Umqulu wezicwangciso
Injongo ngokubanzi zoMqulu weziCwangciso kukunika indlela yokucwangcisa nokulawula uphuhliso lweendawo ezinkulu okanye iindawo ezibalulekileyo zophuhliso lwedolophu. Yinkqubo ehamba nothethathethwano, yocwangciso kunye nolwamkelo ehamba ngokwezigaba, ekuthi iinkcukacha zamanqanaba afanelekileyo ezicwangciso amkelwe ehamba kunye nemiqathango yolo lwamkelo. Ezi zibonelelo zithatha indawo yoMmandla owaLekanayo weSicwangciso esiSodwa.
Utoliko
Utoliko lwemilinganiselo yemiphakamo nalo luqukiwe. IBhunga lingafuna isatifikethi somphakamo esiqinisekiswe ngunocanda womhlaba obhalisiweyo esivela, kumnini-mhlaba.
Iinkcazo
Kwenziwe izongezo nezilungiso ezininzi ngenxa yezihlomlo ezifunyenweyo.
Izihlomelo
Kwenziwe utshintsho emva koqwalaselo ngokutsha lwemimandla ecandiweyo, lweendawo ezizodwa, lweemimandla eyalekeneyo kwaye imiqathango ebekiweyo equlathwe kwizikimu zomiselo losetyenziso lwemihlaba ithe yaqwalaselwa ngokutsha yaza yashiywa kwiimeko apho kungekho zinjongo izifezekisayo okanye yagcinwa ngokwemiqathango yolwamkelo okanye yemimandla eyalekeneyo.
Isongezo
Kongezwe imiba emitsha kuxwebhu oluqulathe yonke imimandla eyalekeneyo kunye nezibonelelo jikelele kwanezibonelelo ezizodwa.
UKUTHETHANA NOLUNTU
Makuqatshelwe ukuba olu lupapasho lokugqibela lwedrafti yokugqibela yeSixeko apho kumemezelwa izihlomlo kubo bonke abo banomdla nabachaphazelekayo. Kuza kuqhutywa ngale ndlela ilandelayo njengoko ngaphambili kuye kwalandelwa inkqubo egqibeleleyo yoboniswano/yengcebiswano:
Izaziso eziya kubo bonke abanomdla nabachaphazelekayo (I&AP's)
Izaziso ziza kuthunyelwa kubo bonke abanomdla nabachaphazelekayo (I&AP's) abathe bahlomla kwisiyilo sesine kwaye abakhoyo kuluhlu lwesebe olukwikhompyutha baza kwaziswa ngopapasho lwesiyilo sokugqibela.
Upapasho kumaphephandaba
Izaziso kumaphephandaba engingqi nawommandla Iinkcazo kumaphephandaba
Intlanganiso kunye nabameli amaqela oluntu kunye nemibutho yeengcaphephe echaphazelekayo
Kuza kuququzelelwa intlanganiso yokwazisa imibutho yoluntu kunye neengcaphephe ezinomdla malunga nezilungiso ezenziwe kwisiyilo sesine kwakunye novavanyo lwefuthe lophuhliso kwiindawo zophuhliso oluvunyelweyo kwimimandla yosetyenziso.
Olo xwebhu luza kufumaneka kwiWebhusayiti yeSixeko
Olu xwebhu kunye neemephu zomiselo losetyenziso lomhlaba ziza kuboniswa kuzo zonke ii-ofisi zocwangciso zesithili nasezilayibhrari ngaso sonke isithuba sopapasho lokwazisa
MU1
MU2
MU3
<fn>ConstitutionalCourt.Constitution(2009).2010-10-13.xh.txt</fn>
UMgaqo-siseko
weRiphablikhi yoMzantsi-Afrika
UMGAQO-SISEKO
WERIPHABLIKHI YOMZANTSI-AFRIKA
[UMHLA OWABHENGEZWA NGAWO: 18 DISEMBA, 1996]
[UMHLA WOKUQALISA KWAWO: 4 FEBRUWARI 1997]
(ngaphandle kokuba kuboniswe ngenye indlela)
(lushicilelo lwesiNgesi olutyikitywe nguMongameli)
njengoko utshintshwe
nguMthetho Wokuqala Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1997
nguMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998
nguMthetho Wesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998
nguMthetho Wesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999
nguMthetho Wesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999
nguMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001
nguMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001
nguMthetho Wesibhozo Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002
nguMthetho Wethoba Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002
nguMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003
nguMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003
nguMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2005
nguMthetho Weshumi Elinesithathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2007
nguMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008
nguMthetho Weshumi Elinesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008
nguMthetho Weshumi Elinesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2009
UMTHETHO
Injongo kukwazisa ngoMgaqo-siseko omtsha woMzantsi-Afrika nokulungiselela imibandela ehlobene nawo
OKUQULETHWEYO
INtshayelelo .....................................................
ISahluko 1.......................................................
Imimiselo esisiseko
ISahluko 2.......................................................................
UMqulu wamaLungelo
ISahluko 3.......................................................................
Oorhulumente abasebenzisanayo
ISahluko 4......................................................................
IPalamente
ISahluko 5......................................................................
UMongameli nesiGqeba seZwe Lonke
ISahluko 6....................................................................
Amaphondo
ISahluko 7..................................................................
URhulumente Wasekuhlaleni
ISahluko 8...................................................................
Iinkundla Nokusingathwa Kobulungisa
ISahluko 9..................................................................
Amaziko Karhulumente Axhasa Idemokrasi yoMgaqo-siseko
ISahluko 10............................................................................
Ukusingathwa Kwemisebenzi Yoluntu
ISahluko 11.................................................................
Iinkonzo Zokhuseleko
ISahluko 12..............................................................................
Iinkokeli Zomthonyama
ISahluko 13...............................................................................
Iimali
ISahluko 14.................................................................
Imimiselo ngokubanzi
IShedyuli 1..................................................................
IFlegi Yelizwe
IShedyuli 1A
Imimandla Yamaphondo
[UShedyuli 1A ufakelwe licandelo 4 loMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-
2005]
IShedyuli 2............................................................................
Izifungo Nezibhambathiso
IShedyuli 3............................................................................
Iindlela Zokuqhutywa Konyulo
Ishedyuli 4...............................................................................
Imisebenzi Enokwenziwa Kokubini YiNdlu Yowiso-mithetho Yelizwe NaziziNdlu Zowiso-mithetho Zamaphondo
IShedyuli 5...................................................................................
Imisebenzi Enokwenziwa ZiziNdlu Zowiso-mithetho Zamaphondo Kuphela
IShedyuli 6.....................................................................................
Amalungiselelo Okuwelela Kwelinye Ixesha
IShedyuli 6A
IShedyuli 6A ifakelwe sisiqendu 6 soMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 yaza yatshitshiswa sisiqendu 6 soMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008
IShedyuli 6B
IShedyuli 6B, ngaphambili ebiyiShedyuli 6A, ifakelwe ifakkelwe sisiqendu 2 soMthetho Wesibhozo Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002, yanikwa inombolo entsha sisiqendu 6 soMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 yaza yatshitshiswa sisiqendu 5 soMthetho Weshumi Elinesihlanu
Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008
IShedyuli 7....................................................................................
Imithetho etshitshisiweyo
Isalathiso
INtshayelelo
Thina, bantu baseMzantsi-Afrika,
Siyaziqonda iintswela-bulungisa zexesha elidlulileyo;
Sibothulel' umnqwazi abo baye bathubeleza ebunzimeni ukuze kubekho ubulungisa nenkululeko elizweni lethu;
Siyabahlonela abo baye basebenzela ukwakha nokuphuhlisa ilizwe lethu; kwaye
Sikholelwa kwelokuba uMzantsi-Afrika ungowabo bonke abahlala kuwo, simanyene nangona singafani.
Ngoko ke, ngabameli bethu abanyulwe ngokukhululekileyo, samkela lo Mgaqo-siseko njengowona mthetho wongamileyo weRiphablikhi ukuze-
Kuphele imisantsa yexesha elidlulileyo kwakheke uluntu oluziseko zizezentando yesininzi,
ubulungisa basentlalweni namalungelo oluntu asisiseko;
Kwandlalwe iziseko zoluntu lwentando yesininzi nolukhululekileyo olurhulumente usekelwe
kwintando yabantu nommi ngamnye ekhuselwe ngokulinganayo ngumthetho;
Kuphuculwe ubomi babo bonke abemi nomntu ngamnye akhululwe afikelele kwelona nqanaba
anokufikelela kulo lobuchule bakhe; kananjalo
Kwakhiwe uMzantsi-Afrika omanyeneyo nongowentando yesininzi onako ukuthabath' indawo yawo
efanelekileyo njengelizwe elizimeleyo kusapho lwamazwe ngamazwe.
Ngamana uThixo angabakhusela abantu bakowethu.
Nkosi sikelel' iAfrika. Morena boloka setjhaba sa heso.
God seÃ«n Suid-Afrika. God bless South Africa.
Mudzimu fhatutshedza Afurika. Hosi katekisa Afrika.
ISAHLUKO 1
IMIMISELO ESISISEKO (ss 1-6)
1. IRiphablikhi yoMzantsi Afrika
IRiphablikhi yoMzantsi Afrika ililizwe elinye, elinobunganga nelinedemokhrasi elisekwe phezu kwezi zithethe zixabisekileyo zilandelayo:
(a) Isidima somntu, ukufezekiswa kokulingana kwanokuphuhliswa kwamalungelo abantu nokweendlela ngeendlela zokukhululeka kwabo.
(b) Inkqubo engenamkhethe ngokobuhlanga nangokwesini.
(c) Ukongama koMgaqo-siseko nokulawula komthetho.
(d) Ilungelo jikelele lokuvota labantu abadala, umqulu wesizwe omnye wabavoti, unyulo oluthe gqolo, kunye nenkqubo yorhulumente wedemokhrasi ebandakanya amaqela ngamaqela, ukuqinisekisa uxanduva lokuphendula, ukugadwa kwentembeko nokwenziwa kwezinto elubala.
2. Ukongama koMgaqo-siseko
Lo Mgaqo-siseko ngowona mthetho wongameleyo kwiRiphablikhi; umthetho okanye izenzo ezinxamnye nawo azinamandla okusebenza, kwaye izimiselo ezimiselwe nguwo kufuneka zifezekiswe.
3. Ubumi
(1) Ku kho ubumi baseMzantsi-Afrika bomntu wonke.
(2) Bonke abemi -
(a) banesabelo esilinganayo kuwo amalungelo, kwiinyhweba okanye kwiimfanelo zobumi; kanjalo
(b) bajongwe ngokulinganayo yimisebenzi naluxanduva lobumi.
(3) Uwiso-mthetho lwesizwe kufuneka lubonelele ngeendlela ngeendlela zokufumana ubumi, ukulahlekelwa bubo nokubuyiselwa kwabo.
4. Umhobe wesizwe
Umhobe wesizwe weRiphablikhi umiselwa nguMongameli ngesihlokomiso.
5. Iflegi yesizwe
Iflegi yesizwe inombala omnyama, omthubi, oluhlaza, omhlophe, obomvu, kunye noblowu njengokuba kuchaziwe kwaza kwazotywa kwiShedyuli 1
6. Iilwimi
(1) Iilwimi zoburhulumente zeRiphablikhi sisiSuthu saseNtla, isiSuthu, isiTswana, isiSwati, isiVenda, isiTsonga, isiAfrikaans, isiNgesi, isiNdebele, isiXhosa, nesiZulu.
Kufuneka urhulumente akuthathele ingqalelo ukungasetyenziswa ngokwaneleyo nokuthotywa komgangatho, kwangaphambili phaya, kweelwimi zeenkobe zabantu bakowethu, aze athathe amanyathelo asebenzayo nabonakalayo, okunyusa umgangatho wazo nokuhambisela phambili ukusetyenziswa kwazo.
(a) Urhulumente wesizwe noorhulumente bamaphondo bangasebenzisa naziphi na kanye iilwimi zoburhulumente ekwenziweni komsebenzi woburhulumente, bethathela ingqalelo ukusetyenziswa, ukuba nokusebenziseka, iindleko, iimeko zemimandla kunye nokulungelelana kweemfuno zabemi neelwimi abakhetha zona xa bebonke, okanye ezifunwa nezikhethwa ngabephondo elithile; kodwa urhulumente wesizwe norhulumente wephondo ngalinye kufuneka ubuncinane, basebenzise iilwimi zoburhulumente zibe mbini.
OoMasipala kufuneka bathathele ingqalelo iilwimi ezisetyenziswa nezikhethwa ngabemi beendawo zabo.
(4) Urhulumente wesizwe noorhulumente bamaphondo kufuneka bathi, ngomthetho nangamanye amanyathelo, bakulawule baze bakubeke liso ukusebenzisa kwabo iilwimi zoburhulumente. Makuthi kungashenxwanga nje kwimimiselo yecandelwana (2), zonke iilwimi zoburhulumente zixatyiswe ngokulinganayo, futhi ziphathwe ngokufanayo.
(5) IBhodi yeeLwimi zoNke zoMzantsi Afrika eyiPan South African Language Board esekwe ngomthetho wesizwe kufuneka -
(a) ikhuthaze, kanjalo idale iimeko zokuphuhliswa nokusetyenziswa -
(i) kwazo zonke iilwimi zoburhulumente;
(ii) kweelwimi zesiRhoyi, isiNama nesiSan; kunye
(iii) nolwimi lokuthetha ngezandla; ize kanjalo
(b) ikhuthaze ize iqinisekise ukuhlonelwa -
(i) kwazo zonke iilwimi ezisetyenziswa ngokuxhaphakileyo ngabantu ngabantu eMzantsi Afrika, kubandakanywa isiJamani, isiGrike, isiGujarati, isiHindi, isiPhuthukezi, isiThamili, isiThelegu, nesiUrdu; kunye
(ii) nesiArabhu, nesiHebhere, nesiSanskriti nezinye iilwimi ezisetyenziselwa unqulo eMzantsi Afrika.
ISAHLUKO 2
UXWEBHU LWAMALUNGELO (ss 7-39)
7. Amalungelo
(1) Olu Xwebhu lwamaLungelo lilitye lembombo ledemokhrasi eMzantsi Afrika. Luqulethe ngokukhuselekileyo amalungelo abo bonke abantu kweli lizwe lethu, kananjalo luqinisekisa izithethe ezixabisekileyo zedemokhrasi ezizezi: isidima somntu, ukulingana kwanenkululeko.
(2) Urhulumente kufuneka ahlonele, akhusele, akhuthaze aze azalisekise amalungelo akolu Xwebhu lwamaLungelo.
(3) Amalungelo akuXwebhu lwamaLungelo alawulwa kuphela lusikelo- mda oluqulethwe okanye olukhankanywe kwicandelo 36, okanye kwenye indawo kwalapha kule Mthetho oYilwayo.
8. Ukusebenza kwalo
(1) Uxwebhu lwamaLungelo lusebenza kuwo wonke umthetho kwaye lubophelela ezowiso-mthetho, ezolawulo, iijaji kwakunye nawo onke amaziko karhulumente.
Ummiselo okwiXwebhu lwamaLungelo ubophelela umntu okanye isigqeba esinokuthatha nesinokuthathelwa amanyathelo omthetho ukuba lo mmiselo unakho, nakangangokuba unakho, xa kuthathelwa ingqalelo uhlob lwelungelo kunye nohlobo lwawo nawuphi na umsebenzi omiselwe lilungelo elo.
Xa kusetyenziswa ummiselo othile woXwebhu lwamaLungelo emntwini okanye isigqeba esinokuthatha nesinokuthathelwa amanyathelo omthetho ngokwecandelwana (2), inkundla -
ukuze yenze ilungelo elithile elikuXwebhu olu lisebenze, kufuneka isebenzise okanye, ukuba kuyimfuneko, iphuhlise umthetho woluntu apho elo lungelo lingafezekiswayo ngumthetho oqingqiweyo; kananjalo
(b) ingaphuhlisa imigaqo yomthetho woluntu yokulisikela umda ilungelo, kodwa kuthi kanti oko kusikelwa umda kuhambisana necandelo 36(1).
Isigqeba esinokuthatha nesinokuthathelwa amanyathelo omthetho sifanelwe ngokomthetho ngamalungelo akuXwebhu lwamaLungelo kangangoko kuyimfuneko ngokohlobo lwamalungelo lawo, nangokohlobo lwesigqeba eso sinokuthatha nesinokuthathelwa amanyathelo omthetho.
9 Ulingano
(1) Wonke ubani ulingana nomnye phambi komthetho kwaye unelungelo lokukhuselwa nelokuncedeka ngokulinganayo emthethweni.
Ukulingana kubandakanya ukuwaxhamla ngokupheleleyo nangokulinganayo onke amalungelo kunye nokukhululeka kwizinto-yinto. Ukukhuthaza ukufezekiswa kokulingana, kungawiswa umthetho, kuthathwe namanye amanyathelo anjongo ikukukhusela okanye ukuqhubela phambili abantu, okanye iindidi zabantu, abadlelwa indlala ngenxa yocalu- calulo olunesheyi.
Urhulumente akufuneki acalule ngesheyi, nokuba kungokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo, nawuphi na umntu ngenxa yesizathu okanye yezizathu ezibandakanya ubuhlanga, isini, ukukhulelwa, imo yomtshato, imvelaphi ngokobuhlanga okanye ngokwasekuhlaleni, ibala, utyekelo ngokwesondo, ubudala, ukukhubazeka, inkolo, isazela, inkolelo, inkcubeko, ulwimi, nokuzalwa.
Akukho mntu uvumelekileyo ukuba acalule ngesheyi, ngokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo, nabani na ngesizathu okanye ngezizathu ezikwicandelwana (3). Kufuneka kwenziwe umthetho wesizwe wokuthintela okanye wokuvalela ucalulo ngendlela enesheyi.
(5) Ucalulo ngesizathu esinye okanye ezingaphezulu ezikwicandelwana (3) lunesheyi ngaphandle kokuba kufunyaniswe okokuba olo calulo alunasheyi
10 Isidima somntu
Wonke ubani unesidima semvelo, kunye nelungelo lokuhlonitshwa nokukhuselwa kwesidima sakhe.
11 Ubomi
Wonke ubani unelungelo lokuba adle ubomi.
12. Inkululeko nokhuseleko lomntu
(1) Wonke ubani unelungelo lenkululeko nokhuseleko lobuntu, elibandakanya ilungelo -
lokungavalelwa kwenkululeko yakhe kungakhange kubekho luthethwano okanye kungekho sizathu sinobulungisa;
(b) lokungabanjwa avalelwe enganikwanga thuba lokuvela enkundleni yamatyala;
(c) lokukhululeka kuzo zonke iintlobo zogonyamelo ezivela kuwonke- wonke okanye emntwini ngamnye;
(d) lokungangcungcuthekiswa nangayiphi na indlela;
(e) nelokungaphathwa okanye ohlwaywe ngendlela ekhohlakeleyo, engenabuntu okanye ethoba isidima.
Wonke ubani unelungelo ekubeni nesihomo ngokwasemzimbeni nasengqondweni, into leyo ebandakanya ilungelo -
(a) lokwenza izigqibo mayela nokuzala;
(b) lokhuseleko nolawulo lwemizimba yabo;
(c) nokungasetyenziselwa luphando ngokufunisela malunga nezonyango okanye ezobunzululwazi, ngaphandle kwemvume yakhe ayinike eyiqonda kakuhle into avuma yona.
13. Ubukhoboka, imeko yobukhoboka ngokunyanzelwa
Akukho bani unokwenziwa ikhoboka okanye abekwe phantsi kweemeko zobukhoboka okanye asetyenziswe ngesinyanzelo.
14. Ubomi obungaphazanyiswayo
Wonke ubani unelungelo lobomi obubodwa obungaphazanyiswayo, into leyo ebandakanya ilungelo -
(a) lokungasetshwa kwakhe isiqu okanye kwekhaya lakhe;
(b) lokungasetshwa kwezinto angumninizo;
(c) lokungathathelwa izinto zakhe; okanye
(d) lokungabhencwa konxibelelwano lwakhe lwangasese/lwabucala.
15. Inkululeko yezenkolo, yenkolelo neyezimvo
(1) Wonke ubani unelungelo lokukhululeka ngokwesazela, ngokwenkolo, ngokokucinga, ngokwenkolelo nangokoluvo.
Unqulo lungenziwa kumaziko karhulumente okanye kumaziko ancedwa ngurhulumente xa ngaba -
(a) olo nqulo lulandela imigaqo ebekwe ziziphatha-mandla ezifanelekileyo zaseburhulumenteni;
(b) lwenziwa ngendlela elinganayo; kwaye
(c) ukuya kunqula kukhululekile kwaye kungokuzithandela.
(3) (a) Eli candelo aliwuthinteli umthetho owamkela -
(i) imitshato eqhutywe phantsi kwaso nasiphina isithethe okanye phantsi kwenkqubo yomthetho wezenkolo, owomntu othile okanye umthetho wekhaya elithile; okanye
(ii) iinkqubo zomthetho womntu othile, okanye owekhaya elithile, olandela nasiphi na isithethe okanye ekulandelwa zona ngabantu abalandela inkolo ethile.
Ulwamkelo ngokwemigaqo yomhlathi (a) kufuneka lungqamene neli candelo kwakunye neminye imithetho yoMgaqo-siseko.
16. Inkululeko yokuvakalisa okucingayo
(1) Wonke ubani unelungelo lenkululeko yokuvakalisa into ayicingayo, ebandakanya-
(a) inkululeko yamaphepha-ndaba, namanye amajelo eendaba;
(b) inkululeko yokufumana okanye yokunika abanye ulwazi okanye izimvo;
(c) inkululeko yokudala nokuvelisa ngokobuchule; kunye
(d) nenkululeko kwezemfundo nenkululeko yokwenza uphando lwezobunzululwazi.
(2) Ilungelo elikwicandelwana (1) alibandakanyi -
(a) ukuntyontyela imfazwe;
(b) ukuphembelela udushe olufukamileyo; okanye
(c) ukuhlwayela intiyo esekelwe kubuhlanga, kwisini, okanye kwinkolo, ephembelela ukwenzakalisa/ukwenziwa kobubi.
17. Indibano, uqhankqalazo noxwebhu lwezibongozo
Wonke ubani unelungelo, lokudibana nabanye, lokuqhankqalaza, lokupiketha nelokuhambisa uxwebhu lwezibongozo, ngendlela enoxolo kwaye engaxhobanga.
18. Inkululeko yokuzibandakanya
Wonke ubani unelungelo lokuzibandakanya ngokukhululekileyo.
19. Amalungelo ezopolitiko
(1) Wonke ummi ukhululekile ukuba azikhethele ngokwezopolitiko, oku kubandakanya ilungelo -
(a) lokuseka iqela lezopolitiko;
(b) lokuthabatha inxaxheba kwiintshukumo zeqela lezopolitiko, okanye ukufunela iqela lezopolitiko amalungu; kunye
(c) nokugayela iqela elithile lezopolitiko okanye injongo ethile yezopolitiko.
(2) Wonke ummi unelungelo kunyulo olukhululekileyo, olungenamkhethe noluthe gqolo lwalo naliphi na iziko lezowiso-mthetho elisekwe ngokoMgaqo-siseko.
(3) Wonke ummi ongumntu omdala unelungelo -
(a) lokuvota kunyulo lwalo naliphi na iziko lezowiso-mthetho elisekwe ngokoMgaqo-siseko,akwenze oko emfihlakalweni;
(b) nelokuzigqatsela isikhundla eburhulumenteni, nelokuba kuso isikhundla eso ukuba unyulwe.
20. Ubumi
Akukho mmi unokubandezelwa ilugelo lakhe lobumi.
21. Inkululeko yokuhamba nokuhlala
(1) Wonke ubani unelungelo lokuhamba-hamba.
(2) Wonke ubani unelungelo lokuyishiya iRiphablikhi.
(3) Wonke ummi unelungelo lokungena ahlale naphi na, kwiRiphablikhi.
(4) Wonke ummi unelungelo lokuba nepaspoti.
22. Inkululeko yokurhweba, eyempangelo neyomsebenzi wobizo
Wonke ubani unelungelo lokukhetha ngokukhululekileyo umsebenzi worhwebo, impangelo, okanye umsebenzi wobizo. Ukuqhutywa komsebenzi worhwebo, impangelo okanye umsebenzi wobizo kungalawulwa ngumthetho.
23. Ubudlelane basemsebenzini
(1) Wonke ubani unelungelo lokusebenza kwiimeko ezingenasheyi.
(2) Wonke ubani ongumsebenzi unelungelo -
(a) lokuseka nokujoyina umbutho wabasebenzi;
(b) lokuthabatha inxaxheba kwimisebenzi neeprogramu zombutho wabasebenzi;
(c) nelokugwayimba.
(3) Wonke ubani ongumqeshi unelungelo -
(a) lokuseka nokujoyina umbutho wabaqeshi;
(b) lokuthabatha inxaxheba kwiintshukumo neeprogramu zombutho wabaqeshi.
(4) Yonke imibutho yabasebenzi, nayo yonke imibutho yabaqeshi inelungelo -
(a) lokumisela ulawulo lwayo, amaphulo ayo, kunye nezinto zayo ezenzayo;
(b) lokuququzelela; kunye
(c) nelokuseka nelokujoyina umanyano oluthile.
(5) Yonke imibutho yabasebenzi, eyabaqeshi, naye wonke umqeshi unelungelo lokungenela uthethelelwano. Kungawiswa umthetho wesizwe wokulawula olu thethelelwano. Ukuba lo mthetho unelungelo olinciphisayo elikwesi Sahluko, olo nciphiso maluvumelane necandelo lama-36 (1).
(6) Umthetho wesizwe ungawavuma amalungiselelo ombutho wabasebenzi okhuseleko aqulethwe kwizivumelwano ezenzelwe onke amalungu. Ukuba umthetho unelungelo olinciphisayo elikwesi Sahluko, olo nciphiso maluvumelane necandelo 36 (1).
24. Indalo esingqongileyo
Wonke ubani unelungelo -
(a) lokungqongwa yindalo engenabungozi kwimpilo yakhe okanye kwintlalontle yakhe;
(b) lokuba indalo emngqongileyo ikhuselwe ukuze kuncedeke izizukulwana zangoku nezizayo, ikhuselwe ngamanyathelo ezomthetho afanelekileyo, kwakunye namanye amanyathelo-
(i) anqanda ukungcoliswa nokudodobaliswa kwendalo;
(ii) akhuthaza ulondolozo lwendalo; kanjalo
(iii) aqinisekisa uphuhliso oluhlala luqhuba lwezendalo kunye nokusetyenziswa kwamajelo ezendalo lo gama kukhuthazwa uphuhliso olulungileyo lwezoqoqosho nezentlalo.
25. Ipropati
(1) Akukho bani omakavaleleke ukuba abe nepropati ngaphandle kokuba oko kungqamene nomthetho osetyenziswayo jikelele, kanjalo akukho mthetho omawuvumele ukuvaleleka kokuba nepropati ngokwesigqibo esicalanye.
(2) Ipropati ingahluthwa kuphela ngokwemigaqo yomthetho osetyenziswa jikelele -
(a) ngenjongo yoburhulumente okanye ukunceda uluntu; kanjalo
(b) kube kho imbuyekezo, esixa-mali sayo, kwanexesha nendlela yokuhlawulwa kwayo ekuvunyelwene ngazo ngabo bachaphazelekayo, okanye ekugqitywe ngazo okanye ezivunywe yinkundla.
Isixa-mali sembuyekezo leyo kwanexesha nendlela yokuhlawulwa kwayo kufuneka zibe zezinobulungisa nezingenasheyi, zibonise ukulungelelana okungenasheyi phakathi kwezinto ezilungele uluntu nezinto ezilungele abo bachaphazelekayo, kuthathelwa ingqalelo zonke iimeko ezinxulumeneyo, kubandakanywa -
(a) ukusetyenziswa ngelo xesha kwepropati;
(b) imbali yokufumaneka nokusetyenziswa kwayo ipropati leyo;
(c) ixabiso lentengiso lepropati leyo;
(d) ubungakanani botyalo-mali ngqo ngurhulumente kunye nenkxaso- mali ekufumaneni nasekuphuculeni ngokunenzuzo ipropati; kunye
(e) nenjongo yokuhluthwa.
(4) Ngokweli candelo -
(a) kwizinto ezilungele uluntu kubandakanywa ukuzibophelela kwesizwe kwiinguqulelo zemihlaba, nakwiinguqulelo ezizisa ukufikelela ngokulinganayo kuwo onke amajelo ezendalo oMzantsi Afrika; kwaye
(b) ipropati ayiphelelanga kumhlaba kuphela.
(5) Urhulumente kufuneka athabathe amanyathelo afanelekileyo ezomthetho namanye amanyathelo, ngokweendlela anazo, ukukhuthaza iimeko ezenza ukuba abemi bafumane umhlaba ngendlela engenamkhethe/engenasheyi.
(6) Umntu okanye abantu abalungelo labo lomhlaba lingakhuselekanga ngokusemthethweni ngenxa yemithetho okanye izenzo zamandulo zocalulo ngokobuhlanga, kufanelekile, kangangoko kukho isibonelelo ngokoMthetho wePalamente, ukuba umhlaba lowo ube ngowakhe/ngowabo ngokukhuselekileyo ngokwasemthethweni okanye abuyekezwe ngokufaneleneyo nelahleko yakhe/yabo.
Umntu okanye abantu abaye bahluthwa ipropati yabo emva komhla we-19 kuJuni 1913 ngenxa yemithetho okanye izenzo zamandulo zocalulo ngokobuhlanga kufanelekile, kangangoko kukho isibonelelo ngokoMthetho wePalamente, ukuba abuyiselwe loo propati okanye abuyekezwe alungiselelwe ngendlela enobulungisa/engenasheyi.
Akukho mmiselo weli candelo unokuthi uthintele urhulumente ekuthabatheni amanyathelo omthetho okanye angamanye ukufezekisa iinguqulelo ezimalunga nomhlaba, namanzi nezinye ezinxulumene nazo ukuze kube nokulungiswa kwezenzo zocalulo lobuhlanga lwangaphambili, kuvumeleke ke kodwa ukuba kungakho ukunxaxha kwimimiselo yeli candelo, kodwa kuhambelane nemimiselo yecandelo 36(1).
IPalamente kufuneka yenze le mithetho kubhekiselwe kuyo kwicandelwana (6).
26. Ubonelelo ngezindlu
(1) Wonke ubani unelungelo lokufumana indlu efanelekileyo.
(2) Urhulumente kufuneka athabathe amanyathelo afanelekileyo omthetho, kunye namanye amanyathelo, kangangokuba enakho, ukuze afezekise ukuthi gqolo kokufumaneka kweli lungelo.
Akukho bani uya kukhutshwa endlwini yakhe okanye adilizelwe indlu yakhe, ngaphandle komyalelo wenkundla, okhutshwe emva kokuqwalasela zonke iimeko eziphathelelene noko. Akukho mthetho mawuvumele ukukhutshwa kwabantu ezindlwini ngokwesigqibo esicalanye.
27. Ulondolozo lwempilo, ukutya, amanzi nokhuseleko lwezentlalo
(1) Wonke ubani unelungelo lokufumana -
(a) iinkonzo zolondolozo lwempilo, kubandakanywa nolondolozo olumalunga nempilo yokuzala abantwana;
(b) ukutya kunye namanzi aneleyo;
(c) nokhuseleko lwezentlalo, olubandakanya uncedo olufanelekileyo lwezentlalo, ukuba umntu akanakho ukuzondla, yena nentsapho yakhe.
(2) Urhulumente kufuneka athabathe amanyathelo afanelekileyo omthetho, kunye namanye amanyathelo, kangangokuba enakho, ukuze afezekise ukuthi gqolo kokufumaneka kwelungelo ngalinye kula.
(3) Akukho bani makalelwe nomakanganikwa uncedo lwezonyango olungxamisekileyo.
28. Abantwana
(1) Wonke umntwana unelungelo -
(a) lokuba negama nobuzwe ukususela ekuzalweni;
(b) lokulondolozwa likhaya, okanye ukulondolozwa ngabazali, okanye lokufumana olunye ulondolozo olufanelekileyo xa esusiwe phakathi kwekhaya;
(c) lesondlo esisisiseko, indawo yokuhlala, iinkonzo zonyango ezisisiseko, kunye neenkonzo zentlalo;
(d) lokukhuselwa kwimpatho embi, ukungahoywa, ukwenziwa into embi, okanye ukuthotywa isidima;
(e) lokukhuselwa kwizenzo zengqesho/zobusebenzi ezixhaphazayo;
(f) lokuba kungafuneki okanye angavunyelwa ukuba enze umsebenzi okanye anike iinkonzo-
(i) ezingamfanelanga umntu oneminyaka engangale yalo mntwana; okanye
(ii) ezibeka esichengeni intlalontle yalo mntwana, imfundo yakhe, impilo yakhe yasemzimbeni okanye yasengqondweni, okanye ukukhuliseka kwakhe ngokwasemoyeni, ngokwesimo okanye ngokwasentlalweni;
(g) lokungabi kho selugcinweni lwamapolisa ngaphandle kokuba oko kuba selugcinweni lwamapolisa linyathelo lokuncamela; kwimeko enjalo ke makusetyenziswe amalungelo omntwana aphantsi kwamacandelo 12 no-35, kuphinde kuqinisekiswe ukuba umntwana lowo uvalelwa okwelona xesha lifutshane lifanelekileyo, kwaye unelungelo -
(i) lokungadityaniswa nabanye abantu abavalelweyo abangaphezu kweminyaka eli-18 ubudala;
(ii) nelokuphathwa ngendlela, agcinwe kwiimeko, ezithathela ingqalelo iminyaka yakhe umntwana lowo;
(h) lokuba abe negqwetha elabelwe yena ngurhulumente nangeendleko zikarhulumente ekuxoxweni kwamatyala embambano achaphazela umntwana, ukuba ukungenziwa kwale nto kuya kudala ukungaphathwa ngabulungisa okucacileyo;
(i) nelokungasetyenziswa ngokuthe ngqo kungquzulwano ngezixhobo, nelokukhuselwa ngamaxesha ongquzulwano ngezixhobo.
(2) Ukulungelwa komntwana yeyona nto iphambili nebalulekileyo kuwo nawuphi na umbandela ophathelelene nomntwana lowo.
(3) Kweli candelo, igama elithi "umntwana" lithetha umntu ongaphantsi kweminyaka eli-18.
29 Imfundo
(1) Wonke ubani unelungelo -
(a) lemfundo esisiseko, kubandakanywa imfundo yabantu abadala esisiseko; kunye
(b) nelemfundo ethe tyishi, ekufuneka urhulumente athi, ngamanyathelo afanelekileyo, enze
ukuba ithi gqolo ukufumaneka, nokufikeleleka.
(2) Wonke ubani unelungelo lokufumana imfundo ngolwimi okanye ngeelwimi zoburhulumente azikhetheleyo, kumaziko karhulumente emfundo, apho loo mfundo inokuqhubeka khona ngendlela efanelekileyo. Ukuze kuqinisekiswe ukufikelela ngokukuko kweli lungelo, nokusetyenziswa okukuko kwalo, urhulumente kufuneka avelele zonke iinkalo zemfundo kubandakanywa amaziko afundisa ngolwimi olunye, kuthathelwe ingqalelo -
(a) ukulingana;
(b) ukuba nokwenzeka; kunye
(c) nemfuneko yokulungisa iimeko eziziphumo zomthetho wamandulo wocalulo nezenzo zawo.
(3) Wonke ubani unelungelo lokuseka agcine, ngeendleko zakhe, amaziko azimeleyo ezemfundo -
(a) angenacalu-calulo ngokobuhlanga;
(b) abhalisiweyo kurhulumente; kwaye
(c) anomgangatho ongekho ngaphantsi komgangatho wamaziko karhulumente emfundo anjengawo.
(4) Icandelwana (3) alikuvaleli ukubonelelwa ngemali ngurhulumente kwamaziko emfundo azimeleyo.
30 Ulwimi nenkcubeko
Wonke ubani unelungelo lokusebenzisa ulwimi azikhethela lona, nokuphila ubom ngokwamasiko nezithethe azikhethela wona, kodwa akukho namnye umntu oya kuwasebenzisa la malungelo ngendlela eyaphula nawo nawuphi na ummiselo woXwebhu lwamaLungelo.
31 Abantu neenkcubeko neenkolo kunye neelwimi zabo
(1) Abantu abaphila ngokwamasiko nezithethe, okanye inkolo okanye ulwimi oluthile abanakubandezelwa ilungelo lokuthi bekunye nabanye babo -
(a) bonwabe ngokwamasiko nezithethe zabo, baqhube inkolo yabo, basebenzise nolwimi lwabo; kanjalo
(b) baqulunqe, bajoyine, baqhube imibutho namanye amaziko oluntu angokwamasiko nezithethe, ngokwenkolo nangokolwimi lwabo.
(2) La malungelo akwicandelwana (1) makangasetyenziswa ngendlela engangqinelaniyo nawo nawuphi na ummiselo woXwebhu lamaLungelo.
32. Ufikeleleko lweenkcukacha
(1) Wonke ubani unelungelo lokufikelela -
(a) kulo naluphi na ulwazi olusezandleni zikarhulumente;
(b) nakulo naluphi na ulwazi olusezandleni zomnye umntu olufunelwa ukuze lusetyenziselwe okanye kukhuselwe nawaphi na amalungelo.
(2) Kufuneka kwenziwe umthetho wesizwe oya kuthi ufezekise eli lungelo, kanjalo ube nokubonelela ngamanyathelo afanelekileyo okuphungula umthwalo wezolawulo nowezemali kurhulumente.
33. Isenzo sezolawulo esinobulungisa
(1) Wonke ubani unelungelo kwisenzo sezolawulo esisemthethweni, esifanelekileyo, nesingenasheyi ngokomgaqo-nkqubo.
(2) Wonke ubani omalungelo akhe athe aphulwa ngenxa yesenzo esithile sezolawulo unelungelo lokuba anikwe izizathu ezibhaliweyo ngeso senzo sezolawulo.
(3) Kufuneka kwenziwe umthetho wesizwe ukufezekisa la malungelo, kwaye kufuneka -
(a) unike isibonelelo sokuqwalaselwa kwesenzo sezolawulo yinkundla yezomthetho okanye, apho kufanelekileyo, inkundla ezimeleyo nengakhethi cala;
(b) unike umsebenzi kurhulumente ukuba afezekise amalungelo akwicandelwana (1)nele-(2);
(c) ukhuthaze inkqubo yolawulo esebenza ngokunemfezeko.
34. Ufikeleleko lweenkundla zamatyala
Wonke ubani unelungelo lokuba nayiphi na imbambano enokusonjululwa ngokusetyenziswa komthetho, kugqitywe ngayo kwingxoxo esesidlangalaleni engenasheyi enkundleni okanye, apho kufanelekileyo, kwelinye iqumrhu okanye iqonga elizimeleyo nelingakhethi cala.
35. Abantu ababanjiweyo, abaseluvalelweni nababekwa amatyala
(1) Wonke ubani obanjiweyo ngenxa yesityholo sokwaphula umthetho unelungelo-
(a) lokuthula tu;
(b) lokuxelelwa ngoko nangoko -
(i) ngelungelo lakhe lokuthula;
(ii) nangeziphumo zokungathuli;
(c) lokunganyanzeliswa ukuba enze nasiphina isivumo sesityholo okanye isivumo semiba ethile yesityholo, nto ezo zinokusetyenziswa njengobungqina obuchasana naye loo mntu;
(d) lokuveliswa enkundleni yamatyala kwamsinyane kangangoko kunokwenzeka, kodwa kungadlulanga
(i) iiyure ezingama-48 emva kokubanjwa; okanye
(ii) ukuphela kosuku lokuqala lwenkundla emva kokuphela kwezi yure zingama-48, ukuba ezi yure zingama-48 ziphela emva kweeyure zesiqhelo zenkundla okanye ngosuku olungelulo lwesiqhelo lwenkundla;
e) lokuba ekuveleni kwakhe okokuqala enkundleni, emva kokuba ebanjiwe, abekwe isityholo okanye aziswe ngesizathu sokuba luqhubeke uvalelo lwakhe, okanye akhululwe; (f) nelokukhululwa eluvalelweni, ukuba imeko yobulungisa iyavuma, ngokuhambisana nemiqathango efanelekileyo.
(2) Wonke ubani ovalelweyo, kubandakanywa naye wonke umbanjwa ogwetyiweyo,unelungelo - (a) lokuxelelwa kwamsinyane ngesizathu sokuvalelwa kwakhe;
(b) lokuzikhethela nokubonisana negqwetha, nokuxelelwa kwamsinyane ngeli lungelo;
(c) lokuba negqwetha elikhutshelwe umntu ovalelweyo, likhutshwa ngurhulumente, ngeendleko zikarhulumente, ukuba ukungabi kho kwalo kungabangela isiphumo esingenabulungisa kakhulu, nelokuba axelelwe kwamsinyane ngeli lungelo;
(d) lokufuna ukuziqondela buqu enkundleni ngokuba semthethweni kokuvalelwa kwakhe nelokuba akhululwe ukuba oko kuvalelwa akukho mthethweni;
(e) lokuvalelwa phantsi kweemeko ezihambisana nesidima somntu, kubandakanywa, ubuncinane, ukushukumisa umzimba nokubonelelwa, ngeendleko zikarhulumente, ngendawo yokuhlala efanelekileyo, isondlo, izinto zokufunda, kunye nonyango lwamayeza;
(f) nelokunxibelelana, nokutyelelwa -
(i) ngumyeni, inkosikazi, okanye liqabane lakhe umntu lowo;
(ii) sisizalwane sakhe;
(iii) umluleki kwezakwaliZwi azikhethele ngokwakhe; kunye
(iv) nogqirha azikhethele ngokwakhe.
(3) Wonke ummangalelwa unelungelo lokuba ityala lakhe lixoxwe ngokungenasheyi, nto leyo ibandakanya ilungelo -
(a) lokwaziswa ngesityholo, enikwa iinkcukacha ezaneleyo ukuze akwazi ukuziphendulela;
(b) lokuba nexesha elaneleyo kwanezinto ezaneleyo zokulungiselela impendulo yokuzikhusela;
(c) lokuxoxwa kwetyala lakhe esidlangalaleni kwinkundla eqhelekileyo;
(d) lokuba ityala liqaliswe ukuxoxwa lize liphethwe ngaphandle kokulibazisa okungenasihlahla;
(e) lokuba khona buqu xa kuxoxwa ityala lakhe;
(f) lokukhetha igqwetha aze amelwe lilo, nelokuba axelelwe ngeli lungelo ngoko nangoko;
(g) lokuba negqwetha elabelwe ummangalelwa ngurhulumente, ngeendleko zikarhulumente, ukuba ngaba kungakho isiphumo esingenabulungisa ngendlela engathandabuzekiyo xa kungenziwanga njalo, kwaye axelelwe ngeli lungelo;
(h) lokuthathwa njengomntu ongenatyala, nelokuthula tu, nelokunganiki bungqina xa kuxoxwa ityala;
(i) lokuveza nokuphikisa ubungqina;
(j) lokunganyanzelwa ukuba anike ubungqina obumbeka ibala;
(k) lokuxoxwa kwetyala lakhe ngolwimi loo mmangalelwa alwaziyo okanye, ukuba oko akunakho ukwenzeka, iingxoxo zitolikelwe kolo lwimi alwaziyo;
(l) lokungagwetywa ngesenzo okanye utyeshelo olwalungelolwaphulo-mthetho phantsi komthetho wesizwe okanye wamazwe ngamazwe ehlabathi ngexesha lokwenzeka kwaso okanye lotyeshelo olo;
(m) lokungatshutshiselwa ityala elisisenzo okanye utyeshelo asele wagwetyelwa okanye wagwetywa ngenxa yalo;
(n) lokuzuza esona sohlwayo silula kwezo zimiselweyo ukuba ngaba isohlwayo esimiselweyo solo lwaphulo-mthetho siye satshintshwa apha kweli xesha liphakathi kokwenziwa kolwaphulo-mthetho nokugwetywa; kunye
(o) nelungelo lokubhenela kwinkundla engentla, okanye lokuba isigwebo siqwalaselwe kwakhona, yile nkundla.
(4) Nanini na eli candelo lifuna ukuba kunikwe umntu iinkcukacha ezithile, ezo Nkcukacha kufuneka zinikwe ngolwimi alwaziyo loo mntu.
(5) Ubungqina obufunyenwe ngendlela eyaphula naliphi na ilungelo elikuXwebhu lwamaLungelo mabungafakwa ukuba ukwamkelwa kobo bungqina kungabangela ukuba ukuxoxwa kwetyala kube nesheyi, okanye ukwenzeka kobulungisa kuphazamiseke ngendlela ethile
36. Ukusikelwa imida kwamalungelo
(1) Amalungelo akuXwebhu lwaLungelo angasikelwa umda kuphela ngokulandela umthetho wokusetyenziswa jikelele, kuphela kangangoko usikelo-mda olo lufanelekile kwaye lulungile kwintlalo yoluntu ekhululekileyo neyedemokhrasi, esekelwe kwisidima somntu,ukulingana nenkululeko, kuthathelwe ingqalelo yonke imibandela enxulumeneyo, kubandakanywa-
(a) uhlobo lwelungelo;
(b) ukubaluleka kwenjongo yosikelo-mda;
(c) uhlobo kunye nobungakanani bosikelo-mda olo;
(d) ubudlelwane phakathi kosikelo-mda nenjongo yalo; kunye
(e) nendlela engabopheleli kakhulu yokufezekisa le njongo.
(2) Ngaphandle kwemimiselo ekwicandelwana (1) okanye nawuphi na omnye Ummiselo woMgaqo-siseko, akukho mthetho unokusikela umda naliphi na ilungelo elikhuselweyo elikuXwebhu lwamaLungelo.
37. Iimo zonxunguphalo
(1) Imo yonxunguphalo ingamiselwa kuphela ngokoMthetho wePalamente, Nakuphela xa -
(a) ubomi besizwe busemngciphekweni wemfazwe, wohlaselo, wovukelo-mbuso ngokubanzi, wokungabi kho kocwangco, wentlekele ebangelwe yimo yendalo, okanye enye imo yonxunguphalo kawonke-wonke;
(b) naxa ukumiselwa oko kwayo kuyimfuneko ukuze kubuyiselwe uxolo okanye ucwangco.
(2) Umiselo lwemo yonxunguphalo, kwakunye nawuphi na umthetho owisiweyo, okanye elinye inyathelo elithatyathiweyo ngenxa yolo miselo zingasebenza kuphela -
(a) ukubheka phambili; kanjalo
(b) ithuba elingadlulanga kwiintsuku ezingama-21 ukususela kumhla womiselo olo, ngaphandle kokuba INdlu yoWiso-mthetho igqiba ekubeni ilongeze ixesha lomiselo. INdibano le, ingalongeza ixesha lokumiselwa kwemo yonxunguphalo, lingagqithi kodwa kwiinyanga ezintathu kwisihlandlo ngasinye. Ukongezwa okokuqala kwexesha lemo yonxunguphalo kufuneka kwenziwe ngokwesigqibo esithathwe ngokuxhaswa yivoti yoninzi lwamalungu eNdlu. Nakuphi na ukongezwa okulandelayo kufuneka kube ngokwesigqibo esithathwe ngokuxhaswa yivoti yamalungu eNdibano angamashumi amathandathu ekhulwini (60%), ubuncinci. Esi sigqibo kubhekiswa kuso kulo mhlathi makufikelelwe kuso kuphela emva kwengxoxo eselubala kwiNdibano leyo.
(3) Nayiphi na inkundla esemthethweni ingenza isigqibo malunga nokusebenza -
(a) komiselo lwemo yonxunguphalo;
(b) kwako nakuphi na ukongezwa komiselo lwemo yonxunguphalo;
(c) kwawo nawuphi na umthetho owenziweyo, okanye elinye inyathelo elithatyathiweyo, ngenxa yomiselo lwemo yonxunguphalo.
(4) Nawuphi na umthetho owiswe ngenxa yomiselo lwemo yonxunguphalo Unganxaxha kuXwebhu lwamaLungelo kuphela kangangokuba -
(a) kuyimfuneko ngokungqongqo ngenxa yonxunguphalo; kanjalo
(b) umthetho lowo -
(i) uhambisana nezimiselo zeRiphablikhi phantsi komthetho wamazwe ngamazwe osebenza kwiimo zonxunguphalo;
(ii) uthobela icandelwana (5); kanjalo
(iii) upapashwa kwiGazethi kaRhulumente yesizwe kwamsinyane nje emva kokuwiswa kwawo.
(5) Akukho Mthetho wePalamente ogunyazisa umiselo kwemo yonxunguphalo, namthetho owenziweyo nanyathelo lithatyathiweyo, ngenxa yomiselo lwemo yonxunguphalo, ungavumela okanye ugunyazise-
ukusus' ityala urhulumente, okanye nawuphi na umntu ngaso nasiphi na isenzo esingekho mthethweni;
(b) nakuphi na ukunxaxha kweli candelo; okanye
(c) nakuphi na ukunxaxha kwicandelo ngalinye elikhankanywe kuluhlu loku-1 lwesiCwangciso samaLungelo angenakuDlelelelwa, kangangobungakanani bokungadleleleki kwecandelo ngalinye, njengoko buboniswe ngokumelene nelo candelo, kuluhlu lwesi-3 lweso siCwangciso.
Isicwangciso saMalungelo Angenakudlelelelwa
1
Inombolo yeCandelo
2
Isihloko seCandelo
3
Ubungakanani bokungadleleleki kwelungelo ngalinye
9
Ulingano
Ngokumayela nocalulo olunesheyi oluzizathu zalo zibubuhlanga, umbala womntu, imvelaphi ngokobuhlanga okanye ngokwemo yentlalo, isini,unqulo okanye
ulwimi lomntu.
10
Isidima somntu
Lonke
11
Ubomi
Lonke
12
Inkululeko nokhuseleko lomntu
Ngokumalunga namacandelwana (1) (d) no-(e) no-2 (c)
13
Ubukhoboka, imeko yobukhoboka nokusetyenziswa ngesinyanzelo
Ngokumalunga nobukhoboka nemeko yobukhoboka
28
Abantwana
Ngokumayela: namacandelwana (1)(d) no
(e): namalungelo akumhlathana,woku (i)
nowesi (ii) wecandelwana (1) (g); kunye
necandelwana (1) (i) elimalunga
nabantwana abane -15 leminyaka
nobangaphantsi koko.
.
35
Abantu ababanjiweyo, abaseluvalelweni nababekwa amatyala
Ngokumayela -namacandelwana (1) (a),
abavalelweyo (b) no(c) no (2) (d); -namalungelo
nababekwa izityholo akwimihlathi (a) ukuya ku (o)
yecandelwana (3), ngaphandle komhlathi
(d); - icandelwana (4); kunye -
neccandelwana (5) elimalunga
nokungasetyenziswa kobungqina ukuba
ukwamkelwa kobo bungqina kuya kubangela
ukuba ukuthethwa kwetyala kube nesheyi.
(6) Xa kuthe kwavalelwa umntu kungaxoxwanga tyala, oko ikukudlelelelwa kwamalungelo okubangwe lumiselo lwemo yonxunguphalo, kufuneka kulandelwe le miqathango ilandelayo:
Kufuneka kuqhagamshelwane nomntu omdala ongowakokwabo mvalelwa okanye omdala ongumhlobo wakhe, kwamsinyane kangangoko kunokwenzeka, axelelwe ukuba umntu lowo uvalelwe (ngamapolisa).
Kufuneka kupapashwe isaziso kwiGazethi kaRhulumente yesizwe kwithuba leentsuku ezintlanu eselugcinweni lwamapolisa loo mntu, kuchazwe igama lomvalelwa nendawo avalelwe kuyo futhi kuboniswe iimeko zonxunguphalo avalelwe phantsi kwazo loo mntu.
Umvalelwa kufuneka avunyelwe azikhethele ugqirha, oya kumtyelela ngalo naliphi na ixesha elifanelekileyo.
Umvalelwa kufuneka avunyelwe azikhethele igqwetha, eliya kumtyelela ngalo naliphi na ixesha elifanelekileyo.
Makube kho inkundla eqwalasela olo valelo kwamsinya kangangoko kunokwenzeka, kodwa zingedlulanga iintsuku ezili-10 emva komhla wokuvalelwa kwaloo mntu; inkundla kufuneka imkhulule lowo uselugcinweni lwamapolisa, ngaphandle kokuba kusafuneka evalelwe ukuze kubuyiselwe uxolo nocwangco.
Umntu oselugcinweni lwamapolisa ongakhululwanga ngokohlengahlengiso phantsi komhlathi (e), okanye ongakhululwanga ngokohlengahlengiso oluphantsi kwalo mhlathi, angafaka isicelo nkundleni solunye uhlengahlengiso loko kuvalelwa kwakhe nanini na, emva kokudlula kweentsuku ezili-10 emva kohlengahlengiso lwangaphambili; ke inkundla kufuneka imkhulule umvalelwa lowo ngaphandle kokuba kusafuneka evalelwe ukuze kubuyiselwe uxolo nocwangco.
Umvalelwa kufuneka avunyelwe avele buqu phambi kwayo nayiphi na inkundla eqwalasela uvalelo lwakhe, amelwe ligqwetha koko kuvavanywa kwetyala, nokuba abeke izikhalazo malunga nokuhlala evalelwe.
Urhulumente kufuneka anike inkundla izizathu ezibhaliweyo ezixhasa ukuhlala evalelwe loo mntu, futhi amnike umvalelwa ikopi yezo zizathu, ubuncinane, iintsuku ezimbini phambi kokuba inkundla iqwalasele uvalelo olo.
(7) Ukuba inkundla ithe yamkhulula umvalelwa, loo mntu makangaphindi avalelwe kwangezaa zizathu, ngaphandle kokuba urhulumente athi kuqala anike inkundla izizathu ezivakalayo zokuphinda avalelwe loo mntu.
Icandelwana (6) nelesi (7) awasebenzi kubantu abangengobemi boMzantsi Afrika nabavalelwe ngenxa yongquzulwano ngezixhobo phakathi kwamazwe ngamazwe ehlabathi. Endaweni yoko, urhulumente kufuneka athobele imiqathango ebophelela iRiphablikhi phantsi komthetho wamazwe ngamazwe wobuntu malunga nokuvalelwa kwabo bantu.
38. Ukusetyenziswa kwamalungelo
Nabani na odwelisiweyo kweli candelo unelungelo lokwenza isicelo kwinkundla efanelekileyo, ebika ukuba ilungelo elithile elikuXwebhu lwamaLungelo laphulwe okanye libekwe emngciphekweni; inkundla ke ingamnika uncedo olufanelekileyo, kubandakanywa nokumiselwa kwamalungelo. Abantu abangenza izicelo enkundleni ngaba balandelayo -
(a) nabani na oneenjongo ezizezakhe;
(b) nabani na omele omnye umntu ongenakho ukuzimela yena ngegama lakhe;
(c) nabani na omele iqela elithile okanye udidi oluthile lwabantu, nokuba ungomnye wabo, okanye ujonge ukubanceda;
(d) nabani na omele ukunceda uluntu;
(e) nombutho omele amalungu awo.
39. Ukutolikwa koXwebhu lwaMalungelo
(1) Xa icacisa uXwebhu lwamaLungelo inkundla, isigqeba okanye iqonga elithile, kufuneka-
ikhuthaze izithethe ezixabisekileyo ezisisiseko sentlalo yoluntu olungenamfihlo nolunedemokhrasi, lona lusekelwe kwisidima somntu, ukulingana nakwinkululeko;
(b) ithathele ingqalelo umthetho wamazwe ngamazwe ehlabathi; kanjalo
(c) ingathathela ingqalelo nomthetho wobudlelwane namazwe angaphandle.
(2) Xa icacisa nawuphi na umthetho, naxa iphuhlisa umthetho woluntu, okanye umthetho wesintu, inkundla, isigqeba okanye iqonga elithile, kufuneka ikhuthaze umoya, neenjongo zoXwebhu lwamaLungelo.
(3) Uxwebhu lwamaLungelo aluphikisani nobukho bawo nawaphina amanye amalungelo okanye iinkululeko ezaziwayo okanye ezinikwa abantu ngumthetho woluntu, umthetho wesintu okanye umthetho owiswe yindlu yowiso-mthetho kangangoko zihambisana nolu Xwebhu.
ISAHLUKO 3
URHULUMENTE WENTSEBENZISWANO (ss 40-41)
40. URhulumente weRiphablikhi
(1) KwiRiphablikhi le, urhulumente wenziwe zizigaba zoburhulumente ezahlukeneyo, ezixhomekeke esinye kwezinye, ezikwanxulumene, ezizezi: isigaba sorhulumente wesizwe, esoorhulumente bamaphondo, sorhulumente weengingqi.
(2) Zonke izigaba zikarhulumente kufuneka zilandele, zinamathele kwimigqalisela ekwesi Sahluko zize zenze imicimbi yazo zilawulwa zizikhokelo ezinikwa sesi Sahluko.
41. Imigqalisela yorhulumente wentsebenziswano nobudlelane phakathi koorhulumente
(1) Zonke izigaba zikarhulumente, kunye nawo onke amaziko karhulumente kwisigaba ngasinye, kufuneka -
(a) zigcine uxolo, umanyano lwesizwe kunye nokungahlula-hluleki kweRiphablikhi le;
(b) ziqinisekise intlalo-ntle, yabantu beRiphablikhi;
(c) zenzele iRiphablikhi le iyonke uburhulumente obunemfezeko, obuzenzo ziselubala, obunentembeko, nobunolungelelwano;
(d) zinyaniseke kuMgaqo-siseko, kwiRiphablikhi, nakubantu bayo;
(e) zihlonele inqanaba ngokoMgaqo-siseko, amaziko, amagunya, nemisebenzi karhulumente kwezinye izigaba, nto ezo zimiselwe nguMgaqo-siseko;
(f) zingathathi naliphi na igunya okanye umsebenzi ngaphandle kwamagunya okanye imisebenzi ephathiswe zona ngokoMgaqo- siseko;
(g) zisebenzise amagunya azo, zenze nemisebenzi yazo ngendlela engangeneleli kumhlaba, kwimisebenzi okanye kwisidima samaziko orhulumente wesinye isigaba;
(h) zisebenzisane ngokuthembana nangokuthembeka -
(i) ngokukhuthaza ubuhlobo phakathi kwazo;
(ii) ngokuncedana nokuxhasana;
(iii) ngokuxelelana nokudlana indlebe ngemicimbi enomdla neluncedo ngokufanayo kuzo;
(iv) ngokunxibelelanisa izenzo nemithetho yazo;
(v) ngokuyibamba imigaqo-nkqubo ekuvunyelwene ngayo;
(vi) nangokuphepha ukuthathelana amanyathelo ezomthetho.
(2) UMthetho wePalamente kufuneka -
(a) useke okanye ubonelele ngemibutho namaziko okukhuthaza nokuqhubela phambili ubudlelane phakathi kwezigaba ezi zikarhulumente; kanjalo
(b) wenze kube kho iindlela ezifanelekileyo nemigaqo-nkqubo ekwanjalo yokwenza lula ukusonjululwa kweembambano eziphakathi kwezigaba zikarhulumente.
(3) Iziko likarhulumente elibandakanyekayo kwimbambano ephakathi kwezigaba zikarhulumente kufuneka lenze iinzame kangangoko zokusombulula imbambano leyo ngeendlela kunye nemigaqo-nkqubo eyenzelwe oko, kwaye kufuneka lizame zonke ezinye iindlela phambi kokuba lize kwinkundla ukuzokusombulula loo mbambano.
(4) Ukuba inkundla ayanelisekanga ukuba imimiselo yecandelwana (3) iphunyeziwe,ingayibuyisela imbambano kuloo maziko karhulumente abeyichophele.
ISAHLUKO 4
IPALAMENTE (ss 42-82)
42. Ukuma kwePalamente
(1) IPalamente inezi zindlu -
(a) yiNdlu yoWiso-mthetho; kunye
(b) neBhunga leSizwe laMaphondo.
(2) INdlu yoWiso-mthetho kunye neBhunga leSizwe laMaphondo zithabatha inxaxheba kwinkqubo yowiso-mthetho ngokwendlela ebekiweyo kuMgaqo-siseko.
(3) INdlu yoWiso-mthetho inyulelwa ukumela abantu nokuqinisekisa urhulumente ophethwe ngabantu phantsi kwalo Mgaqo-siseko. Ikwenza oku ngokunyula uMongameli, ngokubonelela ngeqonga lesizwe lokuqwalasela imicimbi ngokuphandle, ngokuwisa imithetho nangokuphonononga nangokuba liliso kwinyathelo lokusebenziseka kwemithetho.
(4) IBhunga leSizwe laMaphondo limele amaphondo ukuqinisekisa ukuba imicimbi yamaphondo iyaqwalaselwa kwisigaba sesizwe sikarhulumente. Likwenza oku ikakhulu ngokuthabatha inxaxheba kwinkqubo yowiso-mthetho yesizwe nangokubonelela ngeqonga lesizwe lokuqwalasela ngokuphandle imicimbi echaphazela amaphondo.
(5) UMongameli angayibiza iPalamente ukuba ihlangane kwindibano engeyoyesiqhelo ngalo naliphi na ixesha ukuze kuqhutywe umcimbi othile.
Indawo yokuhlangana kwePalamente iseKapa, kodwa uMthetho wePalamente, owenziwe ngokungqinelana necandelo 76(1) no-(5), ungagqiba ukuba le ndawo yokuhlangana kwePalamente ibe kwenye indawo.
43. Igunya leRiphablikhi lokuwisa imithetho
KwiRiphablikhi, igunya lowiso-mthetho -
(a) kwisigaba sesizwe sikarhulumente lixakathiswe iPalamente, njengoko kubekiwe kwicandelo 44;
(b) kwisigaba samaphondo sikarhulumente lixakathiswe indlu yowiso-mthetho yephondo, njengoko kucasisiweyo kwicandelo 104; ize
(c) kwisigaba seengingqi sikarhulumente lixakathiswe amaBhunga ooMasipala, njengoko kucaciswe kwicandelo 156.
44. Igunya lowiso-mthetho lesizwe
(1) Igunya lowiso-mthetho lesizwe elixakathiswe iPalamente -
a) liphathisa iNdlu yoWiso-mthetho igunya -
(i) lokutshintsha uMgaqo-siseko;
(ii) lokuwisa umthetho malunga nawo nawuphi na umbandela, kubandakanywa nombandela okwindawo yemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 4, kodwa kungabandakanywa, ngokulawulwa licandelwana (2), umbandela okwiindawo zemisebenzi ezidweliswe kwiShedyuli 5; kanti
(iii) nelokuthi inike nawaphina kumagunya ayo owiso-mthetho kulo naliphi na iziko lowiso-mthetho elikwesinye isigaba soburhulumente ngaphandle kweli lokutshintsha uMgaqo-siseko; kanjalo
(b) liphathisa iBhunga leSizwe laMaphondo igunya -
(i) lokuthabatha inxaxheba ekutshintsheni uMgaqo-siseko, ngokungqinelana necandelo 74;
(ii) lokupasisa, ngokungqinelana necandelo 76, umthetho malunga nawo nawuphi na umbandela okwindawo yemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 4, kunye nayo nayiphi na enye into ekufuneka iphunyezwe ngokoMgaqo-siseko, ngokungqinelana necandelo 76;
(iii) nelokuqwalasela, ngokungqinelana necandelo 75, nawuphi na omnye umthetho ophunyezwe yiNdlu yoWiso-mthetho.
(2) IPalamente ingangenelela ngokuwisa umthetho, ngokungqinelana necandelo 76 (1), kumcimbi ophantsi kwendawo yemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 5, xa oko kufuneka ukuze -
(a) kugcinwe ukhuseleko lwesizwe;
(b) kugcinwe ubunye kwezoqoqosho;
(c) kugcinwe imigangatho yesizwe eyimfuneko;
(d) kusekwe imigangatho ekwelona nqwanqwa lisezantsi efunekayo ukuze kwenziwe iinkonzo ezithile; okanye
(e) kuthintelwe inyathelo elingafanelekanga elithatyathwe liphondo elithile, nyathelo elo libeka engozini ukulungelwa kwelinye iphondo okanye kwelizwe liphela.
(3) Kusenokuthi xa kufuneka kusetyenziswe ngokufezekileyo igunya elithile elichaphazela umbandela okwiShedyuli 4, kwenziwe umthetho malunga nomcimbi othile, osuke wafuneka kakhulwana okanye wazalwa kuko oku kusetyenziswa kwelaa gunya; loo mthetho uthathwa njengomthetho omalunga nqo nombandela odweliswe kwiShedyuli 4.
(4) Xa isebenzisa igunya layo lezowiso-mthetho iPalamente ibotshelelwe kuphela nguMgaqo-siseko, kwaye kufuneka isebenze ngokungqinelana nawo, futhi ingaphumi kwimida ebekwa nguwo uMgaqo-siseko.
45. Imigaqo nemiyalelo edibeneyo neekomiti ezidibeneyo
(1) Kufuneka iNdlu yoWiso-mthetho kunye neBhunga leSizwe laMaphondo ziseke ikomiti edibeneyo yemigaqo eza kwenza imigaqo nemimiselo emalunga nomsebenzi odibeneyo weNdlu yoWiso-mthetho le neBhunga eli, kubandakanywa imigaqo nemimiselo -
yokuqingqa iinkqubo zokwenza lula inkqubo yowiso-mthetho, kubandakanywa ukumiselwa kwexesha lokugqiba naliphi na inyathelo laloo nkqubo;
yokuseka iikomiti ezidibeneyo ezinamalungu angabameli abasuka kwiNdlu yoWiso-mthetho nakwiBhunga nokunika abaza kuchophela, banike nengxelo, ngeeMthetho oYilwayo ekuthethwa ngazo kwicandelo 74 nele-75 ezithe zasiwa kule komiti;
(c) yokuseka ikomiti edibeneyo yokuqwalasela uMgaqo-siseko, ubuncinane, rhoqo ngonyaka;
(d) neyokulawula imicimbi -
(i) yekomiti edibeneyo yemigaqo;
(ii) yeKomiti eLamlayo;
(iii) yekomiti yoqwalaselo loMgaqo-siseko; kunye
(iv) nazo naziphi na iikomiti ezidibeneyo ezisekwe ngokwemigaqo yomhlathi (b).
(2) Amalungu eKhabhinethi, amalungu eNdlu yoWiso-mthetho kunye nabathunywa kwiBhunga leSizwe laMaphondo baneenyhweba neemo zokuvikeleka phambi kwekomiti edibeneyo yeNdilu yoWiso-mthetho neBhunga ezifana nezo banazo phambi kweNdibano okanye phambi kweBhunga.
Indlu yoWiso-mthetho (ss 46-59)
46. Ubume bayo nokunyulwa kwayo
(1) INdlu yoWiso-mthetho inamalungu angekho nganeno kuma-350 nangekho ngaphezulu kuma-400 abasetyhini namadoda abanyulwe njengamalungu ngokwenkqubo yonyulo -
(a) emiselwe ngumthetho wesizwe;
(b) esekelwe kuluhlu olunye lwesizwe lwabavoti;
(c) emisela ubudala bokuvota obuli-18 leminyaka ubuncinane;
(d) nethi ke ngoko ibangele ukuba abantu bamelwe phantse ngokulinganayo, ngokubanzi.
(2) Kufuneka kubekho umthetho wePalamente omisela indlela yokuqingqa inani lamalungu eNdlu yowiso-mthetho.
[Icandelwana (1) litshintshwe licandelo 1 loMthetho weShumi Wokutshintshwa koMgaqo-siseko ka-2003 nalicandelo 1 loMthetho weShumi elineSihlanu Wokutshintshwa koMgaqo-siseko ka-2008.
47. Ubulungu
(1) Wonke ummi okufaneleyo ukuvotela iNdlu yoWiso-mthetho unakho ukuba lilungu leNdlu yoWiso-mthetho, ngaphandle -
(a) kwakhe nabani na oqeshwe ngurhulumente, okanye osebenzela urhulumente efumana umvuzo ngoko kuqeshwa okanye loo msebenzi, kodwa ingenguye/ingengabo -
(i) uMongameli, uSekela-Mongameli, abaPhathiswa, naMasekela abaPhathiswa; kunye
(ii) nabanye ababambe izikhundla, abamisebenzi yabo ingangquzulaniyo nemisebenzi yelungu leNdlu kwaye iqinisekiswe njengengangquzulaniyo naloo misebenzi ngomthetho wesizwe;
(b) kwabathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo okanye amalungu eNdlu yoWiso-mthetho yephondo okanye aweBhunga likaMasipala;
(c) kwabantu abanamatyala abangasenakukwazi ukuwabhatala;
(d) kwakhe nabani na oqinisekiswe yinkundla yamatyala yeRiphablikhi ukuba akemanga kakuhle engqondweni; okanye
(e) kwakhe nabani na othe, emva kokusebenza kweli candelo, wafunyaniswa enetyala lokwaphula umthetho wagwetywa ithuba elingaphezulu kweenyanga ezili-12, wavalelwa akwabizwa nefayini, apha kwiRiphablikhi, okanye ngaphandle kweRiphablikhi, xa ngaba isenzo eso sokwaphulwa komthetho besiya kuthathwa njengokwaphulwa komthetho nalapha kwiRiphablikhi, kodwa akukho mntu omakathathwe njengosele egwetyiwe de sibe isibheno malunga nokufunyanwa enetyala, okanye nesigwebo eso, sele siqwalaselwe, okanye lide ixesha lesibheno libe liphelile. Ukungafaneleki phantsi kwalo mhlathi kuphela emva kweminyaka emihlanu eqale emva kokugqitywa kwesigwebo.
(2) Umntu ongafanelekanga ukuba abe lilungu leNdlu yoWiso-mthetho ngokwecandelwana 1(a) okanye (b) angazigqatsela iNdlu yoWiso-mthetho phantsi kosikelo-mda okanye kwemiqathango emiselwe ngumthetho wesizwe.
(3) Umntu uyaphulukana nobulungu bakhe beNdlu yoWiso-mthetho ukuba loo mntu -
(a) akasafanelekanga;
(b) akakho kwiNdibano ngaphandle kwemvume, oko kungabikho kusenzeka kwiimeko zokuphulukana nobulungu ezimiselwe yimigaqo nemimiselo yeNdlu yoWiso-mthetho; okanye
(c) uyaphelelwa bubulungu kwiqela awayetyunjwe lilo loo mntu njengelungu leNdlu yoWiso-mthetho, ngaphandle ke kokuba uye waya kuba lilungu lelinye iqela ngokwezikhokelo zeShedyuli 6A.
[Icandelwana (3) lithathelwe indawo licandelo 2 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 nalicandelo 2 loMthetho Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008.
(4) Izithuba ezingenabantu kwiNdlu yoWiso-mthetho kufuneka zivalwe ngokwemigaqo yomthetho wesizwe.
48. Isifungo noqinisekiso
Phambi kokuba amalungu eNdlu yoWiso-mthetho aqale ukwenza imisebenzi yawo kwiNdlu, kufuneka afunge okanye enze isingqiniso sokuthembeka kwiRiphablikhi nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana noShedyuli 2.
49. Ubude bexesha lokusebenza kweNdlu yoWiso-mthetho
(1) Indlu yoWiso-mthetho inyulelwa ithuba lokusebenza eliyiminyaka emihlanu.
(2) Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho ichithiwe ngokwecandelo 50; okanye xa kuphela ixesha layo, kufuneka uMongameli athi ngesihlokomiso, abize unyulo, abeke nemihla yalo, ekufuneka lubekho zingaphelanga iintsuku ezingama-90, ukusuka kulo mhla wokuchithwa kweNdibano okanye wokuphela kwexesha lokusebenza kwayo. Isihlokomiso esipapasha unyulo nomhla walo usenokukhutshwa ngaphambi okanye emva kokuphela kwexesha lokusebenza leNdlu yoWiso-mthetho
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Wesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999.]
(3) Ukuba iziphumo zonyulo lweNdlu yoWiso-mthetho azibhengezwanga ngeli xesha limiswe ngokwecandelo 190, okanye ukuba unyulo lubekelwe bucala yinkundla, kufuneka uMongameli athi ngesihlokomiso, abize olunye unyulo, abeke nemihla yalo, nyulo olo kufuneka lubekhozingaphelanga iintsuku ezingama-90 ukusuka kuloo mhla wokuphela kwelo xesha okanye ukusuka kumhla olwabekelwa bucala ngawo unyulo.
(4) Indlu yoWiso-mthetho ihlala ikulungele ukusebenza ukususela kwixesha lokuchithwa kwayo okanye lokuphela kwexesha layo lokusebenza kude kube lusuku oluphambi kosuku lokuqala lonyulo lweNdibano elandelayo.
50. Ukuchithwa kweNdlu yoWiso-mthetho phambi kokuphela kwethuba layo lokusebenza
(1) UMongameli kufuneka ayichithe iNdlu yyoWiso-mthetho ukuba -
iNdibano ithabathe isigqibo sokuba mayichithakale, esixhaswe yivoti yesininzi samalungu ayo; naxa
(b) iminyaka emithathu sele idlule ukususela ekubeni yanyulwayo iNdlu yoWiso-mthetho le.
(2) IBambela likaMongameli kufuneka liyichithe iNdlu yoWiso-mthetho ukuba -
(a) kukho isithuba kwisikhundla sikaMongameli; kwaye
(b) iNdlu ayide inyule uMongameli omtsha ngethuba elikwiintsuku ezingama-30 emva kokuba sivelile eso sithuba.
51. Amaxesha okuhlala nawokuthi xha
(1) Ukuhlangana kweNdlu yoWiso-mthetho okokuqala emva konyulo kufuneka kwenzeke ngexesha nangomhla omiselwe yiJaji eyiNtloko (Chief Justice), kodwa kungabi semva kweentsuku ezili-14 emva kokuba zibhengeziwe iziphumo zonyulo. Indlu yowiso-mthetho ingamisela ixesha lokuhlangana, nobungakanani bamanye amaxesha ayo okuhlangana nawokuthi xha.
[Icandelwana (1) lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo ka-2001.]
(2) UMongameli angathi abize iNdlu yoWiso-mthetho ukuba ize ekuhlanganeni okungesosiqhelo nangaliphi na ixesha, iqwalasele imicimbi eyodwa. Iindibano zeNdlu yoWiso-mthetho zivumelekile ukuba zibe kwezinye iindawo ezingeyiyo le yesiqhelo yokuhlanganela kwePalamente kuphela ngenxa yezi zizathu zilandelayo kuphela: ukulungelwa kukawonke-wonke, ukhuseleko, okanye ukwenza izinto zibe lula, naxa ivumeleka loo nto ngokwemigaqo nemiyalelo yeNdlu.
52. USomlomo noSekela-Somlomo
(1) Ekuhlanganeni kwayo okokuqala emva kokunyulwa, okanye xa kufuneka kuvalwe isithuba, iNdlu yoWiso-mthetho kufuneka inyule uSomlomo kunye noSekela-Somlomo wayo, phakathi kwamalungu ayo.
(2) IJaji eyiNtloko kufuneka ongamele ukunyulwa kukaSomlomo, okanye acele enye ijaji ukuba yenze oko. USomlomo yena wongamela unyulo lukaSekela-Somlomo.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 2 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(3) Umgaqo-nkqubo ocaciswe kwiSahlulo A seShedyuli 3 usebenza ekunyulweni kukaSomlomo noSekela-Somlomo.
(4) INdlu yoWiso-mthetho ingamsusa uSomlomo okanye uSekela-Somlomo wayo esikhundleni ngokwesigqibo. Kufuneka sibe kho isininzi samalungu eNdlu xa kuthatyathwa esi sigqibo.
(5) Ngokokwemigaqo nemiyalelo yayo, iNdlu yoWiso-mthetho inganyula phakathi kwamalungu ayo amanye amagosa okongamela ukuncedisa uSomlomo kunye noSekela-Somlomo.
53. Izigqibo
(1) Ngaphandle kwalapho uMgaqo-siseko unika mmiselo wumbi -
(a) kufuneka kube kho isininzi samalungu eNdlu yoWiso-mthetho phambi kokuba kuvotelwe uMthetho oYilwayo okanye utshintsho kwuMthetho oYilwayo;
isinye kwisithathu samalungu ubuncinane, kufuneka sibe khona phambi kokuba kuvotelwe nawuphi na umcimbi ongomnye, kwiNdlu; kwaye
(c) yonke imicimbi ephambi kweNdlu kufuneka igqitywe ngesininzi senani leevoti ezivotiweyo.
(2) Ilungu leNdlu yoWiso-mthetho elongameleyo kwintlanganiso yeNdibano alinavoti yengxoxo,kodwa -
(a) kufuneka lenze ivoti yesigqibo xa inani leevoti lilingana macala omabini kuloo micimbi;
(b) lingafaka ivoti enika icala xa isigqibo emasenziwe malunga nomcimbi othile kufuneka sixhaswe yivoti yamalungu eNdibano asisibini kwisithathu, ubuncinane.
54. Amalungelo amalungu eKhabhinethi naMasekela aBaphathiswa kwiNdlu yoMthetho
UMongameli nalo naliphi na ilungu leKhabinethi okanye uSekela-Mphathiswa ongelolungu leNdlu yoWiso-mthetho bangathi, ithathelwe ingqalelo imigaqo nemiyalelo yeNdlu baye, futhi bathethe, kwiNdlu yoWiso-mthetho, kodwa ke bangavoti.
[Icandelo 54 lithathelwe indawo licandelo 3 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
55. Amagunya eNdlu yoWiso-mthetho
(1) Xa isebenzisa igunya layo lowiso-mthetho, iNdlu yoWiso-mthetho ingathi -
(a) iqwalasele, ipasise, itshintshe okanye ikhabe nawuphi na umthetho ophambi kweNdibano le; kanjalo
(b) iqalise okanye ilungise umthetho, ngaphandle kweMithetho eYilwayo yemali.
(2) INdlu yoWiso-mthetho kufuneka imisele iindlela -
(a) zokuqinisekisa ukuba onke amaziko alawulayo karhulumente kwisigaba sesizwe sikaRhulumente athembekile kuyo;
(b) nezokugada -
(i) ukusetyenziswa kwegunya lesizwe lolawulo oluphezulu, kubandakanywa ukwenziwa komthetho usebenze;
(ii) nalo naliphi na iziko likarhulumente.
56. Ubungqina okanye iinkcukacha eziphambi kweNdlu yoWiso-mthetho
INdlu yoWiso-mthetho nayo nayiphi na kwiikomiti zayo -
ingabiza nawuphina ukmntu ukuba avele kuyo aze kunika ubungqina ngesifungo okanye uqinisekiso okanye aze kuveza iimpepha ezithile;
ingafuna ukuba nawuphi na umntu okanye iziko linike ingxelo kuyo;
ingathi ngokomthetho wesizwe okanye ngokwemigaqo nemiyalelo inyanzele nawuphi na umntu okanye iziko ukuba lithobele oko kubizwa okanye loo nto ifunwa kulo ngokomhlathi (a) okanye (b); kananjalo
ingamkela uxwebhu lwezibongozo, imibiko yemicimbi ethile okanye imicimbi ebhaliweyo evela kubo nabaphi na abantu abanomdla okanye amaziko anomdla.
57. Izicwangciso zangaphakathi, iingxonxo neenkqubo zeNdlu yoWiso-mthetho
(1) INdlu yoWiso-mthetho-
(a) ingamisela ize ilawule imicimbi yayo yangaphakathi, iingxoxo nemigaqo-nkqubo; kanjalo
(b) ingenza imigaqo nemiyalelo mayela nemicimbi yayo, kodwa kuthathelwa ingqalelo inkqubo yedemokhrasi ebandakanya ilungelo okuba nabameli, nelokuthatha inxaxheba, ukuthembeka, ukwenza izinto elubala, kunye nokubandakanyeka kukawonke-wonke.
(2) Imigaqo nemiyalelo yeNdlu yoWiso-mthetho kufuneka inike isikhokelo -
(a) sokusekwa, nokwakhiwa kweekomiti zayo, ndawonye nokumisela amagunya azo, nemisebenzi yazo, nemigaqo-nkqubo yazo, kwanobungakanani bexesha lobukho bazo iikomoti ezo;
(b) sokuthi onke amaqela ezopolitiko amancinane amelweyo kwiNdibano athabathe inxaxheba kwiingxoxo zeNdibano nezeekomiti zayo, ngendlela engqinelana nedemokhrasi;
(c) sokuthi kuncediswe, ngezemali nezolawulo, iqela ngalinye elimelweyo kwiNdibano ngokobungakanani bokumelwa kwalo, ukuze iqela ngalinye nenkokeli yalo libe nako ukuyenza imisebenzi yalo kwiNdlu ngokunemfezeko; kunye
(d) nesokuyivuma inkokeli yelona qela likhulu kwaphikisayo kwiNdlu njengeNkokeli yeQela eliPhikisayo.
58. Inyhweba
(1) Amalungu eKhabinethi, aMasekela aBaphathiswa kunye namalungu eNdlu yoWiso-mthetho -
(a) anenkululeko yokuthetha kwiNdlu nakwiikomiti zayo, phantsi kolawulo lwemigaqo nemiyalelo yayo; kwaye
(b) awafanele ukuba afakwe ematyaleni embambano nawolwaphulo- mthetho, okanye abanjwe, okanye avalelwe entolongweni, okanye amangalelwe/ahlawuliswe/adliwe ngenxa
yayo nayiphi na into ayithethileyo, ayivezileyo okanye ayingenisileyo, kwiNdlu okanye kuyo nayiphi na kwiikomiti zayo; okanye ngenxa
(ii) yayo nayiphi na into ethe yadula ngenxa yayo nayiphi na into ayithethileyo, ayivezileyo, okanye ayingenisileyo, kwiNdibano kanye kuyo nayiphi na kwiikomiti zayo.
[Icandelwana(1) lenziwe izilungiso ngecandelo 4 loMthetho 34 ka-2001.]
(2) Ezinye iinyhweba neendlela zokuvikeleka kweNdlu yowiso-mthetho, amalungu eKhabinethi namalungu eNdlu zingamiselwa ngomthetho wesizwe.
(3) Imivuzo, izibonelelo neemfanelo ezihlawulwa amalungu eNdlu yoWiso-mthetho ziindleko ngqo zeNgxowa-mali yeNgeniso yesizwe, eyiNational Revenue Fund.
[Icandelo 58 litshintshwe licandelo 4 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
59. Ukufikelela nokuthatha kwabantu inxaxheba kwiNdlu yoWiso-mthetho
(1) INdlu yoWiso-mthetho kufuneka -
(a) yenze kube lula ukuthabatha inxaxheba kukawonke-wonke kwinkqubo yowiso-mthetho nakwezinye iinkqubo zeNdibano neekomiti zayo; kanjalo (b) iqhube imicimbi yayo ngendlela eselubala, ibambe iintlanganiso zayo kunye nezo zeekomiti zayo elubala; kodwa asengathatyathwa amanyathelo afanelekileyo -
(i) okulawula ukungena kukawonke-wonke, kanye nokungena koonondaba, kwiNdibano nakwiikomiti zayo;
(ii) nawokwenza ukuba kusetshwe nawuphi na umntu, nawokuthi, apho kufanelekileyo,kungavunywa ukuba umntu angene, nokuba ungubani na, okanye akhutshwe nawuphi na umntu.
(2) INdlu yoWiso-mthetho ayinakho ukumvalela uwonke-wonke, kubandakanywa noonondaba, kwintlanganiso yekomiti ngaphandle kokuba kufanelekile futhi kunezizathu ukuyenza loo nto phakathi koluntu olusebenza elubala nolunedemokhrasi.
IBhunga leSizwe laMaphondo (ss 60-72)
60. Ukuma kweBhunga leSizwe
(1) IBhunga leSizwe lakhiwe ligqiza elinye labathunywa bephondo ngalinye;abathunywa abo bephondo ngalinye bona balishumi.
(2) Aba bathunywa balishumi ngaba -
(a) abathunywa abane ababodwa abangaba -
(i) iNkulumbuso yephondo okanye, ukuba iNkulumbuso ayifumaneki, naliphi na ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo elityunjwe yiNkulumbuso lizele yonke imicimbi okanye lizele ukwenza nawuphi na umcimbi owodwa ophambi kweBhunga leSizwe laMaphondo;
(ii) nabanye abathunywa abathathu ababodwa; kunye
(b) nabathunywa abathandathu abasisigxina abatyunjwe ngokwecandelo 61 (2)
(3) INkulumbuso yephondo ikhokela igqiza labathunywa bephondo layo; ukuba ke ayikho yona, kukhokela ilungu elityunjwe yiNkulumbuso, elikweli gqiza.
61. Ukwabiwa kwabathunywa
(1) Amaqela amelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo anelungelo lokuba nabathunywa kwigqiza lephondo lawo ngendlela engqinelana nendlela ecaciswe kwiSigaba B seShedyuli 3.
(2) (a) Kufuneka kuthi zingekapheli iintsuku ezingama-30 emva kokuba kubhengezwe iziphumo zonyulo lwenNdlu yoWiso-mthetho yephondo, indlu yowiso-mthetho le
(i) igqibe, ngendlela engqinelana nomthetho wesizwe, ukuba bangaphi na abathunywa beqela ngalinye abaya kuba ngabathunywa abasisigxina nokuba bangaphi abaya kuba ngabathunywa ababodwa; ize; ityumbe abathunywa abasisigxina ngokwamagama aphakanyisiweyo ngamaqela lawo.
(b) Ukuba ngaba ukuma kwepalamente yephondo kuyatshintsha ngenxa yeenguqulelo kubulungu kumaqela, okanye ngenza yokudityaniswa kwamaqela, okanye ngenxa yokwahlulwa-hlulwa kwamaqeala okanye ngenxa yokwahlulwa-hlulwa nokudityaniswa kwamaqela kuloo palamente yephondo, kufuneka zithi zingadlulanga iintsuku ezingama-30 emva kolo tshintsho -
(i) igqibe, ihamba ngokwemithetho yesizwe ekhankanywe kumhlathi (a), ukuba kwiqela ngalinye bangaphi na abathunywa abaza kuba sisigxina, bebangaphi na abaza kuba ngababodwa; nokuba
(ii) ibeke abameli abasisigxina ngokwendlela abatyunjwe ngayo ngamaqela abo.
[IIsiqendu (b) sishiyiwe licandelo 1 loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Wethoba Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002 nalicandelo 1 loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008
(3) Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelwana (2)(a) kufuneka uqinisekise ukuthatha inxaxheba kwamaqela amancinci kuzo zozibini iziqendu ezakha igqiza labathunywa, ezizezi: isiqendu sabathunywa abasisigxina, nesabathunywa ababodwa, ngendlela engqinelana nedemokhrasi.
Indlu yowiso-mthetho, ngokuvumelana kweNkulumbuso kunye neenkokeli zamaqela anelungelo lokuba nabathunywa ababodwa kwigqiza labathunywa lePhondo elo, kufuneka ityumbe abathunywa ababodwa, njengokuba kufuneka kumaxesha ngamaxesha, phakathi kwamalungu endlu yowiso-mthetho.
62. Abathunywa abasisigxina
(1) Umntu otyunjwe njengomthunywa osisigxina kufuneka akufanele ukuba lilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo.
(2) Ukuba umntu olilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo utyunjwe wangumthunywa osisigxina, loo mntu uyayeka ukuba lilungu lendlu yowiso-mthetho.
(3) Abathunywa abasisigxina batyunjelwa ithuba eliphela ka - (a) kwakamsinyane nje phambi kwendibano yokuqala yendlu yowiso-mthetho yephondo emva konyulo lwayo olulandelayo; okanye
(b) ngomhla ophambi kokuba luqale ukusebenza unyulo lwabathunywa abasisigxina abanyulwe ngokwezikhokelo zecandelo 61 (2)(b)(ii).
[Isiqendu (b) sishiyiwe licandelo 2 loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
[Icandelwana (3) lithathelwe indawo licandelo 2 loMthetho Wethoba Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008.]
(4) Umntu uyayeka ukuba ngumthunywa osisigxina ukuba loo mntu -
(a) akasakufanele ukuba lilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo ngenxa yaso nasiphi na isizathu ngaphandle kokutyunjelwa ukuba ngumthunywa osisigxina;
(b) uye waba lilungu leKhabhinethi;
(c) uphelelwe kukuthenjwa yindlu yowiso-mthetho yephondo, laza iqela elalimkhethile loo mntu lathi makabuye;
(d) uyayeka ukuba lilungu leqela elalimkhethile lize ke iqela elo lithi makabuye; okanye
(e) akabi kho kwiBhunga leSizwe laMaphondo, engenamvume yokungabi kho, kwiimeko apho imigaqo nemiyalelo yeBhunga imisela ukuba umntu owenjenjalo aphulukane nesikhundla sokuba ngumthunywa osisigxina.
(5) Izithuba phakathi kwabathunywa abasisigxina kufuneka zivalwe Ngokwemigaqo yomthetho wesizwe.
(6) Phambi kokuba abathunywa abasisigxina baqalise ukwenza imisebenzi yabo kwiBhunga leSizwe laMaphondo, kufuneka bafunge okanye benze isingqiniso sokunyaniseka kwiRiphablikhi nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
63. Ukuhlala kweBhunga leSizwe
IBhunga leSizwe laMaphondo lingalimisela ixesha lokuba neendibano zalo, nobungakanani belo xesha, kwanamathuba alo iBhunga okungahlangani.
UMongameli angalibizela ukuhlala okungesosiqhelo iBhunga leSizwe laMaphondo nangaliphi na ixesha ukuza kwenza umsebenzi owodwa.
Iindibano zeBhunga leSizwe laMaphondo zivumeleke ukuba zibe kwezinye iindawo ezingeyiyo le yesiqhelo yePalamente phantsi kwezi zizathu zilandelayo kuphela: ukulungelwa kukawonke-wonke, ukhuseleko, okanye ukwenza izinto/iimeko zibe lula; nalapho ukuba kwimigaqo nemiyalelo yeBhunga kukho indawo eyivumelayo loo nto.
64. Usihlalo nooSekela-Sihlalo
IBhunga leSizwe laMaphondo kufuneka linyule uSihlalo kunye nooSekela-Sihlalo ababini phakathi kwabathunywa.
USihlalo nomnye waba Sekela-Sihlalo banyulwa phakathi kwabathunywa abasisigxina, benyulelwa ithuba leminyaka emihlanu, ngaphandle kokuba ithuba labo lobuthunywa liphela ngaphambi koko.
Omnye lo uSekela-Sihlalo unyulelwa ithuba lonyaka omnye, kwaye endaweni yakhe kufuneka kungene umthunywa ovela kwelinye iphondo, ukuze onke amaphondo abe nethuba lokumelwa.
IJaji eyiNtloko kufuneka ichophele unyulo lukaSihlalo,okanye ityumbe enye ijaji ukuba yenze oko. USihlalo yena uchophela unyulo looSekela-Sihlalo.
[Icandelwana (4) lithathelwe indawo licandelo 5 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(5) Umgaqo-nkqubo ocaciswe kwiSahlulo A seShedyuli 3 usebenza kunyulo lukaSihlalo kunye nooSekela-Sihlalo.
(6) IBhunga leSizwe laMaphondo lingamsusa uSihlalo okanye uSekela- Sihlalo esikhundleni.
(7) Ngokwemigaqo nemimiselo yalo, iBhunga leSizwe laMaphondo linganyula amanye amagosa okongamela ukuze ancedise uSihlalo nooSekela-sihlalo.
65. Izigqibo
Ngaphandle kwalapho uMgaqo-siseko uthetha enye into -
iphondo ngalinye linevoti enye, evotwa egameni lephondo elo yintloko yegqiza lalo; kananjalo
yonke imicimbi ephambi kweBhunga leSizwe laMaphondo kuvunyelwana ngayo ngevoti evumayo yamaphondo amahlanu, ubuncinane.
Kufuneka kube kho uMthetho wePalamente owenziwe ngokungqinelana nenkqubo emiselwe licandelwana loku-(1) okanye elesi-(2) lecandelo 76, uMthetho lowo omawunike umgaqo-nkqubo ofanayo eziya kuthi izindlu zowiso-mthetho zamaphondo zilandele wona ukunika igunya kumagqiza azo lokuba amagqiza la avote egameni lazo.
66. Ukuthatha inxaxheba kwamalungu eisgqeba seziphathamandla ezilawuloyo sesizwe (eKhabhinethi)
Amalungu eKhabinethi kunye nooSekela baPhathiswa bangaya, futhi bathethe kwiBhunga leSizwe laMaphondo, kodwa bangavoti.
IBhunga leSizwe laMaphondo lingafuna ukuba ilungu leKhabinethi, uSekela-Mphathiswa okanye igosa elikwisigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu okanye sephondo, liye kwintlanganiso yeBhunga okanye yekomiti yeBhunga eli.
67. Ukuthabatha inxaxheba kwabameli borhulumente weengingqi
Abameli abangekho ngaphezu kweshumi, abasebenza ixeshana, abatyunjwe ngurhulumente weengingqi oqingqiweyo, ngokwecandelo 163, ukumela iindidi ngeendidi zoomasipala,bangathabatha inxaxheba xa kuyimfuneko kwiingxoxo zeBhunga leSizwe laMaphondo, kodwa bangavoti.
68. Amagunya eBhunga leSizwe
Ekusebenziseni igunya lalo lezowiso-mthetho, iBhunga leSizwe laMaphondo lingathi -
(a) liqwalasele, liphumeze, litshintshe, licebise ngeendawo emazitshintshwe, okanye liwukhabe nawuphi na uMthetho ophambi kweBhunga, ngokungqinelana nesi Sahluko; kanjalo
(b) liqalise okanye lilungise uMthetho okwindawo yomsebenzi edweliswe kwiShedyuli 4, okanye omnye uMthetho okhankanywe kwicandelo 76(3), kodwa alingeqalisi okanye lilungise iuMthetho oYilwayo zemali.
69 Ubungqina okanye iinkcukacha eziphambi kweBhunga leSizwe
IBhunga leSizwe laMaphondo okanye nayiphi na kwiikomiti zalo -
lingambiza nawuphi na umntu ukuba avele phambi kwalo anike ubungqina ngesifungo okanye ngesingqiniso okanye aveze amaxwebhu;
lingafuna ukuba naliphi na iziko okanye nawuphi na umntu anike ingxelo kulo;
lingamnyanzela, ngokomthetho wesizwe okanye ngokwemigaqo nemiyalelo, nawuphi na umntu okanye naliphi na iziko ukuba athobele isamani ethile, okanye iimfuneko ezithile ngokomhlathi (a) okanye (b); kanjalo
(d) lingamkela iipetishini, imibiko yemicimbi okanye imicimbi ebhaliweyo ezisuka kubo nabaphi na abantu abafuna ukuzizisa, okanye amaziko anomdla wokwenjenjalo.
70 Izicwangciso zangaphakathi, iingxonxo neenkqubo zeBhunga leSizwe
(1) IBhunga leSizwe laMaphondo -
(a) lingamisela lize lilawule, imicimbi yalo yangaphakathi, iingxoxo neenkqubo; kanjalo
(b) lingenza imigaqo nemiyalelo mayela nemicimbi yalo, kuthathelwa ingqalelo inkqubo yedemokhrasi ebandakanya ilungelo lokuba nabameli nelokuthabatha inxaxheba, ukuthembeka, ukwenza izinto elubala, nokubandakanyeka kukawonke-wonke.
(2) Imigaqo nemiyalelo yeBhunga leSizwe laMaphondo kufuneka inike isikhokelo -
sokusekwa, nokwakhiwa kweekomiti zalo, ndawonye nokumisela amagunya azo, imisebenzi yazo, imigaqo-nkqubo yazo, kwanobungakanani bexesha lobukho bazo;
sokuthabatha inxaxheba kwawo onke amaphondo kwiingxoxo zalo iBhunga ngendlela engqinelana nedemokhrasi; kananjalo
nesokuthi onke amaqela ezopolitiko amancinane amelweyo kwiBhunga eli athabathe inxaxheba kwiingxoxo zalo iBhunga, nezeekomiti zalo, ngendlela engqinelana nedemokhrasi, nanini na kukho umcimbi ekufuneka kwenziwe isigqibo ngawo ngokwecandelo 75.
71 Inyhweba
(1) Abathunywa kwiBhunga leSizwe laMaphondo, nabantu abaxelwe kwicandelo 66 nelama 67 -
banenkululeko yokuthetha kwiBhunga nakwiikomiti zalo, phantsi kolawulo lwemigaqo nemiyalelo yalo; kwaye
abafanele ukuba bafakwe ematyaleni embambano nawolwaphulo-mthetho okanye babanjwe, okanye bavalelwe entolongweni okanye bamangalelwe/bahlawuliswe/badliwe ngenxa-
yayo nayiphi na into abayithethileyo, abayivezileyo, okanye abayingenisileyo kwiBhunga okanye kuyo nayiphi na kwiikomiti zalo; okanye ngenxa
yayo nayiphi na into ethe yadula ngenxa yayo nayiphi na into abayithethileyo, abayivezileyo, okanye abayingenisileyo kwiBhunga okanye kuyo nayiphi na kwiikomiti zalo.
Ezinye iinyhweba nokunye ukuvikeleka kweBhunga leSizwe laMaphondo, nokwabathunywa kwiBhunga nokwabantu abakhankanywe kwicandelo 66 nelama-67, kungamiselwa nguMthetho wesizwe.
Imivuzo, izibonelelo neemfanelo ezihlawulwa amalungu asisigxina eBhunga leSizwe laMaphondo ziindleko ngqo zeNgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe, iNational Revenue Fund.
72. Ukufikelela nokuthatha kwabantu inxaxheba kwiBhunga leSizwe
IBhunga leSizwe laMaphondo kufuneka -
lenze kube lula ukuthabatha inxaxheba kukawonke-wonke kwinkqubo yowiso-mthetho nakwezinye iinkqubo zeBhunga kunye nezeekomiti zalo; kanjalo
liqhube imicimbi yalo ngendlela eselubala, lithi amathuba alo okuhlala, nalawo eekomiti zalo, liwenzele elubala, kodwa amanyathelo afanelekileyo angathatyathwa -
okulawula ukungena kukawonke-wonke, kanye nokungena koonondaba kwiBhunga nakwiikomiti zalo;
nawokulungiselela ukusetshwa kwakhe nawuphi na umntu nokuthi, apho kufanelekileyo, angavunyelwa angene, okanye akhutshwe nawuphi na umntu.
IBhunga leSizwe laMaphondo malingamvaleli uwonke-wonke, kubandakanywa noonondaba, kwintlanganiso yekomiti ethile, ngaphandle kokuba kufanelekile kwaye kukho isizathu zokwenjenjalo kuluntu olungafihlisi nto nolunedemokhrasi.
INkqubo yoWiso-mthetho yeSizwe
Yonke iMithetho esaYilwayo
Nawuphi na uMthetho oYilwayo ungangeniswa kwiNdlu yoWiso-mthetho.
Kuphela lilungu leKhabinethi okanye uSekela-mPhathiswa, okanye ilungu okanye ikomiti yeNdlu yoWiso-mthetho emayingenise uMthetho oYilwayo kwiNdlu; kodwa lilungu leKhabinethi elijongene nemicimbi yezemali yesizwe lodwa elinokungenisa:
uMthetho oYilwayo ophathelele kwezemali; okanye
uMthetho oYilwayo elungiselela ukuwiswa kwalaa mithetho ichazwe kwicandelo 214.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 1(a) loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
[Icandelwana (3) lithathelwe indawo licandelo 1(b) loMthehto Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
UMthetho oYilwayo okhankanywe kwicandelo 76 (3), ngaphandle koMthetho oYilwayo ikhankanywe kwicandelwana (2) (a) okanye (b) kweli candelo, ungangeniswa kwiBhunga leSizwe laMaphondo.
[Icandelwana (3) lenziwe izilungiso ngecandelo ngecandelo 1 (b) loMthetho Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
Kuphela lilungu okanye ikomiti yeBhunga leSizwe laMaphondo elingangenisa uMthetho oYilwayo kwiBhunga eli.
UMthetho oYilwayo ophunyezwe yiNdlu yoWiso-mthetho kufuneka isiwe kwiBhunga leSizwe laMaphondo, ukuba kufuneka iBhunga liyiqwalasele. IMithetho eYilwayo ephunyezwe liBhunga kufuneka isiwe kwiNdlu.
74. Imithetho eYilwayo eyenza izilungiso kuMgaqo-siseko
Icandelo loku-1 kwakunye neli candelwana angenziwa izilungiso ngoMthetho oYilwayo ophunyezwe -
yiNdlu yoWiso-mthetho, exhaswe yivoti efikileyo kuma-75 eepesenti amalungu ayo, ubuncinane;
naliBhunga leSizwe laMaphondo, ixhaswe yivoti yamaphondo amathandathu ubuncinane.
ISahluko 2 singenziwa izilungiso nguMthetho oYilwayo ophunyezwe -
yiNdlu yoWiso-mthetho, exhaswe yivoti, ubuncinane, esisibini kwisithathu samalungu ayo;
naliBhunga leSizwe laMaphondo, ixhaswe yivoti yamaphondo amathandathu, ubuncinane.
Nawuphi na omnye ummiselo woMgaqo-siseko ungenziwa izilungiso nguMthetho oYilwayo ophunyezwe -
yiNdlu yoWiso-mthetho, ixhaswe yivoti yesibini kwisithathu samalungu ayo, ubuncinane;
naliBhunga leSizwe laMaphondo, ixhaswe yivoti yamaphondo amathandathu ubuncinane, ukuba utshintsho olo -
lumayela nomcimbi ochaphazela iBhunga eli;
luguqula imida, amagunya, imisebenzi okanye amaziko amaphondo; okanye
lutshintsha ummiselo ochaphazela ngqo umcimbi ongowamaphondo.
UMthetho oYilwayo owenza izilungiso kuMgaqo-siseko mawungaquki nemimiselo engezonguqulo zoMgaqo-siseko namicimbi idibene neenguqulo ezo.
Kwisithuba samashumi amathathu 30 eentsuku, ubuncinane, phambi kokuba uMthetho oYilwayo owenza izilungiso kuMgaqo-siseko ngokwecandelo 73 (2) ungenisiwe, umntu lowo okanye ikomiti leyo inenjongo yokuwungenisa kufuneka-
ipapashe, kwiGazethi kaRhulumente weSizwe nangokwemigaqo nemiyalelo yeNdlu yoWiso-mthetho, iinkcukacha zotshintsho olo lucetywayo ukuze zihlalutywe nguwonke-wonke;
ise ezi nkcukasha, ngokwemigaqo nemiyalelo yeNdlu, kwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo ukuze zona zivakalise izimvo zazo; kanjalo
ise ezi nkcukacha, ngokwemigaqo nemiyalelo yeBhunga leSizwe laMaphondo, kweli Bhunga ukuze kuxoxwe ngazo ngokuphandle, ukuba olu tshintsho lupoposhwayo asilolutshintsho kufuneka luphunyezwe liBhunga eli.
Xa kungeniswa uMthetho oYilwayo owenza izilungiso kuMgaqo-siseko, loo mntu okanye loo komiti iwungenisayo loo Mthetho uYilwayo kufuneka ize kunye nazo naziphi na izimvo ezibhaliweyo ezivela ebantwini nakwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo, azinike-
uSomlomo ukuze azandlale kwiNdlu yoWiso-mthetho;
nakuSihlalo weBhunga leSizwe laMaphondo, ukuba lutshintsho ekuthethwa ngalo kumacandelwana (1), (2) okanye (3)(b), ukuze azandlale kwiBhunga elo.
UMthetho oYilwayo owenza izilungiso kuMgaqo-siseko mawungavotelwa kwiNdlu yoWiso-mthetho kwisithuba sama-30 eentsuku -
ingenisiwe, ukuba iNdibano ihlangene ngeli xesha ungeniswayo uMthetho oYilwayo lowo; okanye
yandlÃªlwÃ¨ kwiNdlu, ukuba iNdlu ikwixesha lokungahlangani ngeli xesha ungeniswayo uMthetho oYilwayo lowo.
Ukuba uMthetho oYilwayo ekuthethwa ngawo kwicandelwana (3) (b), okanye nayiphi na inxalenye yoMthetho oYilwayo lo, ophathelele kwiphondo elithile okanye kumaphondo athile kuphela, iBhunga leSizwe laMaphondo malingawuphumezi loo Mthetho uYilwayo, okanye loo nxalenye yawo ichaphazelekayo, ngaphandle kokuba uvunyiwe yindlu yowiso-mthetho yelo phondo okanye zizindlu zowiso-mthetho zaloo maphondo uphathelene nawo.
UMthetho oYilwayo owenza izilungiso kuMgaqo-siseko epasisiweyo yiNdlu yoWiso-mthetho, naliBhunga leSizwe laMaphondo, apho lingena khona, kufuneka ithunyelwe kuMongameli ukuze ayivume.
75. IMithetho eYilwayo yesiqhelo engachaphazeli amaphondo
Xa iNdlu yoWiso-mthetho iphumeza uMthetho oYilwayo ongenguwo uMthetho oYilwayo ekusebenza kuwo uMgaqo-nkqubo ocaciswe kwicandelo 74 okanye 76, uMthetho oYilwayo lowo kufuneka ubhekiswe kwiBhunga leSizwe laMaphondo ukuze kujongwane nawo ngokungqinelana nalo Mgaqo-nkqubo ulandelayo:
IBhunga kufuneka -
liwuphumeze uMthetho oYilwayo; okanye
liwuphumeze uMthetho oYilwayo phantsi kwezilungiso eziphakanyiswa yiyo; okanye
liwukhabe uMthetho oYilwayo.
Ukuba iBhunga liyawuphumeza uMthetho oYilwayo ngaphandle kokuphakamisa utshintsho, uMthetho oYilwayo lowo mawusiwe kuMongameli ukuze awuvume.
Ukuba iBhunga liyawuphumeza uMthetho oYilwayo kodwa liwenze iiguqulelo, iNdlu kufuneka iwuqwalasele lo Mthetho uYilwayo kwakhona, ithathele ingqalelo nasiphi na isilungiso esiphakanyiswa liBhunga; ingathi ke -
iwuphumeze uMthetho oYilwayo kwakhona, unezilungiso okanye ungenazilungiso; okanye
igqibe ukuba ingaqhubeli phambili ngoMthetho oYilwayo.
UMthetho oYilwayo ophunyezwe yiNdlu ngokomhlathi (c) kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awuvume.
Xa iBhunga leSizwe laMaphondo livota ngomcimbi othile ngokweli candelo, icandelo 65 alisebenzi; endaweni yoko -
umthunywa ngamnye kwigqiza lephondo ngalinye unevoti enye;
ubuncinci, isinye kwisithathu sabathunywa kufuneka sibe khona phambi kokuba Kuvotwe ngaloo mcimbi;
umcimbi kugqitywa ngawo ngesininzi seevoti ezenziweyo, kodwa ukuba kukho inani elilinganayo leevoti kwicala ngalinye lalo mcimbi, umthunywa ochopheleyo kufuneka afake ivoti eyahlulayo.
76. Imithetho eYilwayo yesiqhelo echaphazela amaphondo
(1) Xa iNdlu yoWiso-mthetho iphumeza uMthetho oYilwayo ekubhekiswa kuwo kwicandelwana (3), (4) okanye elesi (5) uMthetho oYilwayo lowo kufuneka ubhekiswe kwiBhunga leSizwe laMaphondo kuze kujongwane nayo ngokungqinelana nalo mgaqo-nkqubo ulandelayo:
(a) IBhunga kufuneka -
(i) liwuphumeze uMthetho oYilwayo;
(ii) liphumeze uMthetho oYilwayo etshintshiweyo; okanye
(iii) liyikhabe uMthetho oYilwayo.
(b) Ukuba iBhunga liyawuphumeza uMthetho oYilwayo lowo ngaphandle kotshintsho, uMthetho oYilwayo lowo kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(c) Ukuba iBhunga liphumeza uMthetho oYilwayo onotshintsho, uMthetho oYilwayo lowo unotshintsho kufuneka uthunyelwe kwiNdlu, ukuba iNdlu iyawuphumeza uMthetho oYilwayo lowo utshintshiweyo, kufuneka iuthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(d) Ukuba iBhunga liyawukhaba uMthetho oYilwayo, okanye ukuba iNdlu iyala
ukuwuphumeza uMthetho oYilwayo otshintshiweyo waza weziswa kuyo ngokomhlathi (c), uMthetho oYilwayo lowo, noMthetho oYilwayo otshintshiweyo, xa
ikhona, kufuneka ithunyelwe kwiKomiti eLamlayo, enokuvuma -
(i) uMthetho oYilwayo njengoko uphunyezwe yiNdlu;
(ii) uMthetho oYilwayo otshintshiweyo ophunyezwe liBhunga; okanye
(iii) uMthetho oYilwayo lo, ubekwe ngolunye uhlobo.
(e) Ukuba iKomiti eLamlayo ayinakho ukuvumelana noMthetho oYilwayo lo ngeentsuku ezingama-30 ukususela mhla uMthetho oYilwayo weziswa kuyo, uMthetho oYilwayo uyaphelelwa ngaphandle kokuba iNdlu iwuphumeze kwakhona uMthetho oYilwayo, kodwa ngokuxhaswa yivoti yesibini kwisithathu samalungu ayo, ubuncinane.
(f) Ukuba iKomiti eLamlayo ivumelana noMthetho oYIlwayo njengokuba uphunyezwe yiNdlu, uMthetho oYilwayo kufuneka ubhekiswe kwiBhunga; ukuba ke iBhunga liyawuphumeza uMthetho oYilwayo, uMthetho oYilwayo lo kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(g) Ukuba iKomiti eLamlayo iyavumelana neBhili elungisiweyo njengoko ipasiswe liBhunga, uMthetho oYilwayo kufuneka ibhekiswe kwiNdlu; ukuba uphunyezwe yiNdlu, kufuneka ithunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(h) Ukuba iKomiti eLamlayo ivumelana nolunye uhlobo loMthetho oYilwayo, olo hlobo lulolunye loMthetho oYIlwayo kufuneka luthunyelwe kwiNdlu nakwiBhunga; uze ukuba uphunyeziwe yiNdlu naliBhunga, uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(i) Ukuba uMthetho oYilwayo obhekiswe kwiBhunga ngokomhlathi (f) okanye (h) ayiphunyezwanga liBhunga, uMthetho oYilwayo uyaphelelwa ngaphandle kokuba yiNdlu ethi iwuphumeze uMthetho oYilwayo lowo, ixhaswa yivoti yamalungu ayo asisibini kwisithathu, ubuncinane.
(j) Ukuba uMthetho oYilwayo obhekiswe kwiNdlu ngokomhlathi (g) okanye (h) awuphunyezwanga yiNdlu, loo Mthetho uYilwayo uyaphelelwa; kodwa laa Mthetho uYilwayo ubukhe waphunyezwa kuqala yiNdlu ingathi kwakhona uphunyezwe yiNdlu, kodwa ixhaswe yivoti yamalungu ayo asisibini kwisithathu, ubuncinane.
(k) UMthetho oYilwayo ophunyezwe ngokwemihlathi (e),(i) okanye (j) kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(2) Xa iBhunga leSizwe laMaphondo liphumeza uMthetho oYilwayo ekuthethwa ngawo kwicandelwana (3), uMthetho oYilwayo lowo kufuneka ubhekiswe kwiNdlu yoWiso- mthetho kuze kujongwane nawo ngokungqinelana nalo mgaqo-nkqubo ulandelayo:
(a) INdibano kufuneka -
(i) wuphumeze uMthetho oYilwayo, okanye
(ii) iphumeze uMthetho oYilwayo otshintshiweyo, okanye
(iii) iwukhabe uMthetho oYilwayo.
(b) UMthetho oYilwayo ophunyezwe yiNdlu ngokomhlathi (a)(i) kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(c) Ukuba iNdlu iphumeza uMthetho oYilwayo otshintshiweyo, uMthetho oYilwayo lowo utshintshiweyo kufuneka uthunyelwe kwiBhunga, uze ukuba iBhunga liyawuphumeza uMthetho oYilwayo lowo utshintshiweyo, wona uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(d) Ukuba iNdlu iyawukhaba uMthetho oYilwayo, okanye ukuba iBhunga liyala ukuyiphumeza uMthetho oYilwayo otshintshiweyo othunyelwe kuyo ngokomhlathi (c), uMthetho oYilwayo lowo, nalo Mthetho uYilwayo utshintshiweyo, xa ukhona, kufuneka ithunyelwe kwiKomiti eLamlayo, enokuvuma -
(i) uMthetho oYilwayo njengoko uphunyezwe liBhunga
(ii) uMthetho oYilwayo olungisiweyo njengoko uphunyezwe yiNdlu; okanye
(iii) ivume olunye uhlobo lwalo Mthetho uYilwayo.
(e) Ukuba iKomiti eLamlayo ayinakho ukuwuvuma ngeentsuku ezingama-30 ukususela mhla uMthetho oYilwayo wasiwa kuyo, uMthetho oYilwayo uyaphelelwa.
(f) Ukuba iKomiti eLamlayo iyavumelana noMthetho oYilwayo njengoko uphunyeziwe liBhunga, uMthetho oYilwayo lowo kufuneka ubhekiswe kwiNdlu, ukuba iNdlu iyawuphumeza, uMthetho oYilwayo lowo kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(g) Ukuba iKomiti eLamlayo iyawuvuma uMthetho oYilwayo olungisiweyo njengoko uphunyezwe yiNdlu, uMthetho oYilwayo kufuneka ubhekiswe kwiBhunga, uze ukuba uphunyeziwe liBhunga, uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(h) Ukuba iKomiti eLamlayo ivuma olunye uhlobo loMthetho oYilwayo, olo hlobo loMthetho oYilwayo kufuneka uthunyelwe kwiBhunga nakwiNdlu, ukuba uphunyezwe liBhunga nayiNdlu, kufuneka uthunyelwe kuMongameli ukuze awamkele.
(i) Ukuba uMthetho oYilwayo obhekiswe kwiNdlu ngokwemihlathi (f)okanye (h) awuphunyezwanga yiNdlu, uMthetho oYilwayo lowo uyaphelelwa.
(3) UMthetho oYilwayo mawuqwalaselwe ngokungqinelana nomgaqo-nkqubo osekwe licandelwana (1) okanye (2) ukuba ukwindawo yomsebenzi edweliswe kuShedyuli 4, okanye uyawumisela uMthetho okhankanywe kuwo nawaphi na kula macandelo alandelayo:
(a) icandelo 65 (2);
(b) icandelo 163;
(c) icandelo 182;
(d) icandelo 195 (3) no (4);
(e) icandelo 196; kunye
(f) necandelo 197
(4) UMthetho oYilwayo kufuneka kujongwane nawo ngokungqinelana nomgaqo-nkqubo osekwe licandelwana (1) ukuba umisela uMthetho -
(a) ekuthethwa ngawo kwicandelo 44 (2) okanye 220 (3); okanye
(b) ekuthethwa ngawo kwiSahluko 13, ochaphazela imicimbi yezemali yesigaba samaphondo sikarhulumente.
[Isiqendu (b)_ sithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003]
(5) UMthetho oYilwayo ekuthethwa ngawo kwicandelo 42 (6) kufuneka kujongwane nawo ngokungqinelana nomgaqo-nkqubo omiselwe licandelwana (1), ngaphandle kokuba -
(a) xa iNdlu yoWiso-mthetho ivotela uMthetho oYilwayo le, imimiselo yecandelo 53 (1) ayisebenzi; endaweni yaloo nto, uMthetho oYilwayo ungaphunyezwa kuphela ukuba isininzi samalungu eNdlu ayawuvotela ewamkela;
(b) ukuba uMthetho oYilwayo ubhekiswe kwiKomiti eLamlayo, le migaqo ilandelayo iyasebenza:
(i) Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho iqwalasela uMthetho oYilwayo ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) (g) okanye (h), loo Mthetho uYilwayo ungaphunyezwa kuphela ukuba isininzi samalungu eNdibano siyayivotela siwamkela.
(ii) Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho iqwalasela, okanye iyiqwalasela ngokutsha, uMthetho oYilwayo ekuthethwa ngayo kwicandelwana (1) (e), (i) okanye (j) loo Mthetho uYIlwayo ungaphunyezwa kuphela ukuba, ubuncinane, isibini kwisithathu samalungu eNdlu ayawuvotela ewamkela.
(6) Eli candelo alingeni ndawo kwiMithetho eYilwayo yemali.
77. IMithetho eYilwayo yeMali
Umthetho oYilwayo unguMthetho oYilwayo xa ngaba -
waba imali;
ubeka iirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo;
utshitshisa okanye unciphisa okanye unika izaphulelo kwiirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo; okanye
ugunyazisa iintlawulo ezitsalwa kwiNgxowa yemali yeSizwe eyi National Revenue Fund, ngaphandle kwalaa Mthetho uYilwayo ukhankanywe kwicandelo 214 ugunyazisa iintlawulo ezitsalwa ngqo.
UMthetho oYilwayo awunakujongana nawo nawuphi na omnye umcimbi ngaphandle -
umcimbi onxulumene nolwabiwo lwemali;
kokubeka okanye kokutshitshisa okanye kokunciphisa iirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo;
kokunika izaphulelo kwiirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo; okanye
kokugunyazisa iintlawulo ezitsalwa kwiNgxowa yemali yeSizwe eyiNational Revenue Fund.
Yonke iMithetho eYilwayo yemali kufuneka iqwalaselwe ngokomgaqo-nkqubo omiselwe licandelo 75. Kufuneka kubekho uMthetho wePalamente omisela umgaqo-nkqubo wokutshintsha iiBhili zemali ePalamente.
[Icandelo 77 lithathelwe indawo licandelo 2 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
78. IKomiti eLamlayo
IKomiti eLamlayo -
inamalungu asithoba eNdlu yoWiso-mthetho anyulwe yiNdlu ngokungqinelana nomgaqo-nkqubo omiselwe yimigaqo nemiyalelo yeNdlu; lo mgaqo-nkqubo mawube ngobangela ukuba amaqela ezopolitiko abe nabameli, kule komiti, abanani labo lilungelelene nenani labameli bawo kwiNdlu;
ikwanomthunywa omnye ovela kulo ngalinye igqiza lephondo elikwiBhunga leSizwe laMaphondo, umthunywa lowo otyunjwe ligqiza akulo.
IKomiti eLamlayo iluvumile uchazo oluthile loMthetho oYilwayo, okanye igqibile ngomcimbi othile, xa olo chazo loMthetho oYilwayo okanye elinye icala laloo mcimbi, lixhaswa -
ngabameli abahlanu, ubuncinane, beNdlu yoWiso-mthetho;
nangabameli abahlanu, ubuncinane, beBhunga leSizwe.
79. Ukuvunywa kweMithetho eYilwayo
UMongameli kufuneka awuvume, awusayine uMthetho oYilwayo ophunyezwe ngokwesi Sahluko okanye, ukuba uMongameli unamathandabuzo ngokungqinelana koMthetho oYilwayo noMgaqo- siseko, angawuphindisela kwiNdlu yoWiso-mthetho ukuba iyokuqwalaselwa kwakhona.
Imigaqo nemiyalelo edibeneyo kufuneka imisele umgaqo-nkqubo wokuqwalaselwa ngokutsha koMthetho oYilwayo yiNdlu yoWiso- mthetho nowokuthatha inxaxheba kweBhunga leSizwe laMaphondo kolo qwalaselo.
IBhunga leSizwe laMaphondo kufuneka lithathe inxaxheba ekuqwalaselweni ngokutsha koMthetho oYilwayo uMongameli athe wawubuyisela kwiNdlu yoWiso-mthetho ukuba -
amathandabuzo kaMongameli ngokungqinelana koMthetho oYilwayo noMgaqo- siseko aphathelele kumcimbi womgaqo-nkqubo obandakanya iBhunga; okanye
icandelo 74 (1), (2) okanye (3) (b) okanye icandelo 76 lalisetyenzisiwe ekupasiseni uMthetho oYilwayo lowo.
Ukuba uMthetho oYilwayo, emva kokuqwalaselwa kwawo ngokutsha, uyawasusa amathandabuzo kaMongameli, uMongameli kufuneka awamkele, awusayine uMthetho oYilwayo; kungenjalo, uMongameli kufuneka:
awamkele awusayine uMthetho oYilwayo; okanye
awuse kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze kuthatyathwe isigqibo Malunga nokungqinelana kwawo noMgaqo-siseko.
Ukuba iNkundla yezoMgaqo-siseko igqiba ekubeni uMthetho oYiwayo uyangqinelana noMgaqo-siseko, uMongameli kufuneka awamkele aze awusayine.
80. Ukwenziwa kwesicelo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ngamalungu eNdlu yoWiso-mthetho
Amalungu eNdlu yoWiso-mthetho angenzela isicelo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko sokuba iNkundla leyo ikhuphe umyalelo othi uMthetho uwonke, okanye inxalenye yoMthetho wePalamente awungqinelani noMgaqo- siseko.
Isicelo -
kufuneka sixhaswe ubuncinane sisinye kwisithathu samalungu eNdibano; kwaye
kufuneka senziwe zingaphelanga iintsuku ezingama-30 ukususela kumhla athe ngawo uMongameli wawamkela waze wawusayina uMthetho.
INkundla yezoMgaqo-siseko ingayalela ukuba wonke okanye inxalenye yoMthetho ophantsi kwesicelo ngokwecandelwana (1) awunamandla okusebenza ide ibe iNkundla iye yenza isigqibo ngesicelo, ukuba -
iinjongo zobulungisa zifuna oku; kwaye
kukho ithemba lokuba isicelo singaphumelela.
Ukuba isicelo asiphumelelanga, saye sasingenathuba lihle lokuphumelela, iNkundla yezoMgaqo-siseko isengayalela abafaki-sicelo ukuba bahlawule iindleko.
81. Ukupapashwa kweMithetho
UMthetho oYilwayo owamkelweyo waze wasayinwa nguMongameli uba nguMthetho wePalamente, kwaye kufuneka ipapashwe ngoko nangoko, kwaye iqalisa ukusebenza yakupapashwa okanye ngomhla omiselwe ngokoMthetho lowo.
82. Ukugcinwa kakuhle kweMithetho yePalamente
Ikopi esayiniweyo yoMthetho wePalamente ibubungqina obupheleleyo bemimiselo yaloo Mthetho kwaye, emva kokupapashwa, kufuneka unikwe iNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze iwugcine kakuhle.
ISAHLUKO 5
UMONGAMELI NESIGQEBA SESIZWE SEZIPHATHAMANDLA EZILAWULAYO (NEKHABHINETHI) (ss 83-102)
83. UMongameli
UMongameli -
uyiNtloko yomBuso kwanentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu;
kufuneka awuxhase, awukhusele aze awuhlonele uMgaqo-siseko njengowona mthetho uphezulu weRiphablikhi; kwaye
ukwakhuthaza umanyano lwesizwe kwanoko kuya kuthi kuyiqhubele phambili iRiphablikhi.
84. Amagunya nemisebenzi kaMongameli
UMongameli unamagunya awaphathiswe nguMgaqo-siseko kunye nomthetho, kubandakanywa amagunya afunekayo ukuze kwenziwe imisebenzi yeNtloko yoMbuso kunye neyentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu.
UMongameli ufanele ukuba enze ezi zinto zilandelayo -
ukwamkela nokusayina iMithetho eYilwayo;
ukuphindisela iMithetho eYilwayo kwiNdlu yoWiso-mthetho ukuze kuqwalaselwe kwakhona ukungqinelana koMthetho oYilwayo lowo lowo noMgaqo-siseko;
ukuthumela uMthetho oYilwayoli kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuba yenze isigqibo malunga nokungqinelana koMthetho oYilwayo lowo noMgaqo-siseko;
ukubizela iNdlu yowiso-mthetho, iBhunga leSizwe laMaphondo okanye iPalamente ukuba mayihlale kwintlanganiso yexesha elingelolesiqhelo ukuze iqwalasele imicimbi engxamisekileyo;
ukumisela abantu nakweziphi na izithuba apho uMgaqo-siseko okanye uMthetho ufuna ukuba uMongameli enjenjalo, ngaphandle kokumisela abantu akwenza kuba eyintloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu;
ukumisela iikhomishini zophando;
ukubiza uvavanyo-zimvo lwesizwe ngokoMthetho wePalamente;
ukwamkela nokunika ingqalelo abameli bozakuzo bamanye amazwe;
ukutyumba oonozaku-zaku, noonozakuzaku abanokuzimela;
ukuxolela okanye ukukhulula izaphula-mthetho nokucima naziphi na iifayini, izohlwayo okanye izohlutho;
nokuwonga ngeembasa.
[Amazwi okumhlonipha afakelwe kuShicilelo-Mithetho (Government Gazette) 24155 lukaDisemba 6 2002 nakuShicilelo-Mithetho 25213 lukaJulayi 2003]
85. Isigqeba seziphathamandla ezilawulayo zeRiphablikhi
Igunya lolawulo oluphezulu leRiphablikhi lixakathiswe uMongameli.
UMongameli usebenzisa igunya lolawulo oluphezulu, ekunye namanye amalungu eKhabinethi -
ngokuwenza umthetho wesizwe usebenze, ngaphandle kwalapho uMgaqo-siseko okanye uMthetho othile wePalamente unammiselo wumbi;
ukuphuhlisa nokwenza inkqubo-sikhokelo yesizwe isebenze;
ukulungelelanisa imisebenzi yamasebe karhulumente kunye namaziko olawulo;
ukulungiselela nokuqalisa umthetho; kunye
nokwenza nawuphi na omnye umsebenzi wolawulo omiselwe kuMgaqo-siseko okanye kumthetho wesizwe.
86. Unyulo lukaMongameli
Ekuhlaleni kwayo okokuqala emva kokunyulwa kwayo, kwakunye nanini na xa kufuneka kuvalwe isithuba, iNdlu y oWiso-mthetho kufuneka inyule owasetyhini okanye indoda phakathi kwamalungu ayo ukuba abe nguMongameli.
IJaji eyiNtloko kufuneka ichophele unyulo lukaMongameli, okanye ityumbe enye ijaji ukuba yenjenjalo. Umgaqo-nkqubo ocaciswe kwiSahlulo A seShedyuli 3 kusebenza wona ekunyulweni kukaMongameli.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 6 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
Unyulo lokuvala isithuba kwisikhundla sikaMongameli kufuneka lubanjwe ngexesha nomhla ogqitywe nguMongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko, kodwa zingadlulanga iintsuku ezingama-30 emva kokuvela kwesithuba eso.
[Icandelwana (3) lithathelwe indawo licandelo 6 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
87. Ukuqalisa kukaMongameli esikhundleni
Xa enyulwe njengoMongameli, umntu uyayeka ukuba lilungu leNdlu yoWiso-mthetho, kwaye kufuneka athi, zingaphelanga iintsuku ezintlanu, athabathe isikhundla ngokufunga okanye ngokuvuma ukuthembeka kwiRiphablikhi nokuthobela uMgaqo-siseko ngokokweShedyuli 2.
88. Ixesha lokubamba isikhundla sikaMongameli
Ixesha lokuba sesikhundleni kukaMongameli liqala ekuthatheni kwakhe isikhundla eso lize liphele xa kuthe kwavela isithuba okanye xa omnye umntu onyuliweyo njengoMongameli ethabatha isikhundla.
Makungabi kho mntu ubamba isikhundla njengoMongameli ngaphezulu kwezihlandlo ezibini; kodwa, xa umntu enyulwe ukuvala isithuba sikhundleni sikaMongameli, ithuba eliphakathi kolo nyulo, nonyulo olulandelayo lukaMongameli alithathwa njengethuba lokuba sesikhundleni.
89. Ukususwa kukaMongameli
INdlu yoWiso-mthetho, ngesigqibo esithathwe ngokuxhaswa yivoti, yesibini esithathwini samalungu ayo ubuncinci, ingamsusa uMongameli esikhundleni sakhe kuphela ngenxa yezi zizathu zilandelayo -
ukwaphulwa koMgaqo-siseko okanye komthetho okugqithisileyo;
ukungakwazi ukuziphatha okugqithisileyo; okanye
ukungakwazi ukwenza umsebenzi wesikhundla.
Nabani na othe wasuswa kwisikhundla sobuMongameli ngokwecandelwana (1)(a) okanye (b) akanakho ukufumana iimfanelo zeso sikhundla, kwaye akanakho ukubamba naso nasiphi na isikhundla eburhulumenteni.
90. Umongameli oBambeleyo
Xa uMongameli engekho kwiRiphablikhi, okanye engakwazi ukwenza umsebenzi wakhe wesikhundla sikaMongameli ngasizathu simbi, okanye ngethuba kukho isithuba kwisikhundla sikaMongameli, igosa elisesikhundleni lingabambela njengoMongameli ngokolu landelelwano lungezantsi -
uSekela-Mongameli;
uMphathiswa otyunjwe nguMongameli;
uMphathiswa otyunjwe ngamanye amalungu eKhabinethi;
uSomlomo, ide iNdlu yoWiso-mthetho ityumbe elinye lamalungu ayo.
UMongameli oBambeleyo unoxanduva, amagunya, nemisebenzi kaMongameli.
Phambi kokuthabatha uxanduva, amandla nemisebenzi kaMongameli, uMongameli oBambeleyo kufuneka afunge okanye avume ukuthembeka kwiRiphablikhi nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
Umntu othe njengoMongameli oBambeleyo wenza isifungo okanye uqinisekiso lokunyaniseka kwiRiphablikhi akukho mfuneko yokuba aphinde enze esinye isifungo okanye olunye uqinisekiso xa ethe waphinda wabamba njengoMongameli ngesi sithuba siphela ukuqala sikhundleni komntu olandelayo ukunyulwa njengoMongameli.
[Icandelwana (4) longezwe ngecandelo1 loMthetho Wokuqala Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1997.]
91. IKhabhinethi
IKhabhinethi yakhiwa nguMongameli, njengentloko yeKhabhinethi, uSekela-Mongameli kunye nabaPhathiswa.
UMongameli utyumba uSekela-Mongameli nabaPhathiswa, abanike amagunyanemisebenzi yabo, kwaye unakho ukubagxotha.
UMongameli -
kufuneka akhethe uSekela-Mongameli phakathi kwamalungu eNdlu yoWiso-mthetho;
angakhetha nokuba bangaphi abaPhathiswa phakathi kwamalungu eNdlu; futhi
angakhetha abaPhathiswa bangabi ngaphezu kwesibini abangengomalungu eNdibano.
UMongameli kufuneka atyumbe ilungu leKhabhinethi libe yinkokeli yemicimbi kaRhulumetne kwiNdlu yoWiso-mthetho.
USekela-Mongameli kufuneka amncedise uMongameli ekwenzeni Imisebenzi karhulumente.
92. Uxanduva lokuphendula nezinto eziluxanduva
USekela-Mongameli nabaPhathiswa bajongene namagunya nemisebenzi yolawuloabayabelwe nguMongameli.
Amalungu eKhabhinethi kufuneka athembeke kwiPalamente ngokudibeneyo okanye ngokomntu ngamnye, malunga nokusetyenziswa kwamandla awo nokwenziwa kwemisebenzi yawo.
Amalungu eKhabhinethi kufuneka -
enze ngokungqinelana noMgaqo-siseko; aze
anike iPalamente iingxelo ezizeleyo nezithe gqolo malunga nemicimbi ephantsi kolawulo lwawo.
93. Amasekela abaPhathiswa
UMongameli unokubeka-
aMasekela abaPhathiswa nokuba bangaphi na abakhetha apha kumalungu eNdlu yoWiso-mthetho; kunye
namanye aMasekela abaPhathiswa abangenakudlula kwisibini abakhetha kubantu abangengawo amalungu eNdlu yoWiso-mthetho, bokuba bancedisane namalungu eKhabhinethi, kwaye usenokubakhupha kwezo zikhundla.
AMasekela abaPhathiswa anyulwe ngokwecandelwana (1) (b) aphendula kwiPalamente ngokwamagunya awasebenzisayo nangokwemisebenzi ayenzayo.
[Icandelo 93 lenziwe izilungiso ngecandelo 7 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-Siseko ka-2001.]
94. Ukuqhuba kweKhabhinethi emva konyulo
Xa kubanjwe unyulo lweNdlu yoWiso-mthetho, iKhabhinethi, uSekela-Mongameli, abaPhathiswa nawo nawaphi na amaSekela abaPhathiswa bahlala bekufanele ukusebenza de umntu onyulwe ukuba abe nguMongameli yiNdibano elandelayo athabathe isikhundla.
95. Isifungo okanye uqinisekiso
Phambi kokuba uSekela-Mongameli, abaPhathiswa nawo nawaphi na amaSekela abaPhathiswa baqale ukwenza imisebenzi yabo, kufuneka bafunge okanye bavume ukuthembeka kwabo kwiRiphablikhi, nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
96. Ukuziphatha kwamalungu eKhabhinethi namaSekela abaPhathiswa
Amalungu eKhabhinethi kunye namaSekela abaPhathiswa kufuneka baziphathe ngokwendlela yokuziphatha emiselwe ngumthetho wesizwe.
Amalungu eKhabhinethi namaSekela abaPhathiswa akuvumelekanga ukuba -
benze nawuphi na omnye umsebenzi obabhatalayo;
benze nangayiphi na indlela engahambisaniyo nezikhundla zabo, okanye bazibeke esichengeni sayo nayiphi imeko engathi ibangele umngcipheko wokungquzulana koxanduva lwabo lwaseburhulumenteni neemfuno zabo zabucala; okanye
basebenzise izikhundla zabo okanye naluphi na ulwazi olusezandleni zabo besenzela ukutyebisa, okanye ukulungelwa, ngendlela engeyiyo kwakhe nawuphi na omnye umntu.
97. Udluliselo lwemisebenzi
UMongameli angathi ngesihlokomiso atshintshele kwilungu elithile leKhabhinethi -
usetyenziso lwawo nawuphi na umthetho olunikwe elinye ilungu; okanye
naliphi na igunya okanye umsebenzi onikwe elinye ilungu ngokomthetho.
98. Ukuphathiswa imisebenzi okwethutyana
UMongameli angaphathisa ilungu leKhabinethi naliphi na igunya okanye umsebenzi welinye ilungu elingekhoyo kweso sikhundla, okanye elingakwaziyo ukusebenzisa elo gunya okanye ukwenza loo msebenzi.
99. Ukuphathiswa/ukwabelwa kwemisebenzi
Ilungu leKhabhinethi lingabela naliphi na igunya emalisetyenziswe okanye umsebenzi omawenziwe ngokoMthetho wePalamente kwilungu leBhunga lokuLawula lephondo okanye kwiBhunga likaMasipala. Ulwabelo -
kufuneka lube ngokwemigaqo yesivumelwano phakathi kwelo lungu leKhabhinethi lichaphazelekayo kunye nelungu leBhunga esinoLawulo oluPhezulu okanye leBhunga likaMasipala;
kufuneka lungqinelane noMthetho wePalamente lowo ulawula ukusetyenziswa kwelo gunya okanye ukwenziwa kwaloo msebenzi:
lwenzeka emva kokwaziswa ngesihlokomiso nguMongameli.
Ukungenelela kukaRhulumente weSizwe kulawulo lwamaphondo
[Esi sihloko sitshintshwe licandelo 2(a) loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003]
Xa iphondo lingakwazi okanye lingawufezekisi umsebenzi wezolawulo ngokwemigaqo yoMgaqo-siseko okanye yomthetho, isigqeba esilawulayo sesizwe singangenelela ngokuthabatha nawaphi na amanyathelo afanelekileyo, ukuqinisekisa ukufezekiswa kwaloo msebenzi kubandakanywa -
ukukhupha umyalelo uye kwisigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu, ochaza ubungakanani bokusilela ukufezekisa imisebenzi yalo, okwachaza nawaphi na amanyathelo afunekayo ukuze iphondo elo liwufezekise loo msebenzi walo;
nokuthabatha uxanduva lwaloo msebenzi kwelo phondo kangangoko kukho imfuneko -
yokugcina imigangatho yesizwe efunekayo okanye yokuhlangabezana nemigangatho ekubuncinane esekiweyo yokwenziwa komsebenzi;
yokugcina umanyano lwezoqoqosho;
yokugcina ukhuseleko lwesizwe; okanye
yokuthintela elo phondo ekuthabatheni inyathelo elingafanelekanga elinokudlelelela amathuba okulungelwa kwelinye iphondo okanye kwelizwe ngokubanzi.
[Icandelwana (1) lenziwe izilungiso ngecandelo 2 (b) loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003.]
Ukuba isigqeba esilawulayo sesizwe siyangenelela kwiphondo ngokwemigaqo yecandelwana (1)(b) -
kufuneka singenise isaziso esibhaliweyo kwiBhunga leSizwe laMaphondo ngeentsuku ezili-14 zokuhlala kwalo okokuqala emva kokuba ungenelelo olo luqalisile;
olo ngenelelo kufuneka lupheliswe ukuba ngaba iBhunga liyalukhaba, zingadlulanga iintsuku ezili-180 emva kokuba luqalile okanye ukuba ukuphela kweso sithuba, alilwamkelanga olo ngenelelo; kananjalo
kufuneka ukuba iBhunga, njengokuba luqhuba nje olo ngenelelo, limana ukuluvandlakanya rhoqo ungenelelo olo, kwaye ke lingenza naziphi na izindululo ezifanelekileyo kwisigqeba esilawulayo sesizwe.
[Icandelwana (2) lithathelwe indnawo licandelo 2 (c) loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003.]
[Icandelo 100 litshintshwe licandelo 2(a) loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003]
Umthetho wesizwe unokuyilawula inkqubo esekwe leli candelo.
[Icandelo 100 lenziwe izilungiso ngecandelo 2 (a) loMthetho 3 ka-2003.]
Izigqibo zeSigqeba esiLawulayo (zeKhabhinethi)
Isigqibo sikaMongameli kufuneka sibe sesibhaliweyo ukuba -
isigqibo eso senziwe ngokomthetho; okanye
sinemiphumela ephathelele emthethweni.
Isigqibo esibhaliweyo nguMongameli kufuneka sisayinwe kwakhona lelinye ilungu leKhabhinethi ukuba eso sigqibo sichaphazela umsebenzi othile ophathiswe elo lungu leKhabhinethi lilelinye.
Izihlokomiso, imigaqo nezinye iindlela zomthetho owayamileyo kufuneka zibe nokufikeleleka kubantu/nokufunyanwa lula ngabantu.
Umthetho wesizwe ungayichaza indlela yokuthi, nobungakanani bokuthi, izinto ezikhankanywe kwicandelwana (3)-
zandlalwe ePalamente; kanjalo
zamkelwe yiPalamente.
102. Izindululo zokuphela kokuthenjwa
Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho ithe, ngevoti exhaswa sisininzi samalungu ayo, yapasisa isindululo sokuphela kokuthenjwa kweKhabhinethi, kungabandakanywa uMongameli, kufuneka uMongameli ayakhe ngokutsha iKhabhinethi.
Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho ithe, ngevoti exhaswa sisininzi samalungu ayo, yapasisa isindululo sokuphela kokuthenjwa kukaMongameli, uMongameli namanye amalungu eKhabhinethi nawo nawaphi na amaSekela-baPhathiswa kufuneka bazibeke phantsi iintambo.
ISAHLUKO 6
AMAPHONDO
103. Amaphondo
IRiphablikhi inala maphondo alandelayo:
IMpuma-Koloni
IFreyistata
IRhawuti
IKwaZulu-Natala
ILimpopo
IMpumalanga
UMntla-Koloni
UMntla-Ntshona
INtshona-Koloni.
[Icandelwana (1) lithathelwe indawo licandelo 3 loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 laza lathathelwa indawo licandelo 1 soMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2005]
Imida yamaphondo yileyo yayikho ukuqalisa kokusebenza koMgaqo-siseko yimimandla eboniswe kwiimaphu ezahlukahlukeneyo ekuthethwe ngazo kwiSaziso esidweliswe kwiShedyuli 1A.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2005]
(a) Nanini na xa ummandla wephondo usikwa ngokutsha kukutshintshwa koMgaqo-siseko, uMthetho wePalamente usenokutsho amanyathelo okulawula iziphumo ezingokomthetho nezinye ezisenokubakho ezizalwa koko kusikwa ngokutsha kommandla.
(b) Umthetho wePalamente ekucingwa ngawo kwisiqendu (a) usenokwenziwa uze wenziwe usebenze ngaphambi kokuba ukutshintshwa koMgaqo-siseko kuqalise ukusebenza, kodwa nayiphi na imisebenzi yephondo, nempahla yalo, namalungelo alo, neembopheleleko zalo, nemisebenzi yalo okanye amatyala alo, ezo zinto zinokufuduswa ngokweso siqendu kuphela emva kokuba olo tshintsho luqale ukusebenza.
[Icandelo 103 lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2005]
IziNdlu zoWiso-mthetho zaMaphondo
104. Igunya lowiso-mthetho laMaphondo
Igunya lephondo lokuwisa umthetho liphathiswe indlu yowiso-mthetho yephondo elo, kwaye linika indlu yowiso-mthetho yephondo amandla -
okupasisa uMgaqo-siseko wephondo layo okanye okutshintsha nawuphi na uMgaqo-siseko opasiswe yiyo ngokwecandelo 142 nele-143;
okuwisela iphondo layo umthetho, malunga -
nawo nawuphi na umcimbi ophantsi kwendawo yemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 4;
nawo nawuphi na umcimbi ophantsi kwendawo yemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 5;
nawo nawuphi na umcimbi ongekhoyo kwezo ndawo zemisebenzi, onikwe elo phondo ngumthetho wesizwe;
kwanawo nawuphi na umcimbi omiselwe ngummiselo woMgaqo- siseko ukuba kuwiswe umthetho wephondo ngawo;
nawokunikela nawaphi na amagunya ayo ezowiso-mthetho kwisiGqeba sikaMasipala esikwelo phondo.
Indlu yowiso-mthetho yephondo, ngesigqibo esithathwe ngokuxhaswe yivoti yesibini kwisithathu samalungu ayo, ubuncinci, ingayicela iPalamente ukuba itshintshe igama lephondo elo.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ibopheleleke kuphela kuMgaqo-siseko, nakuMgaqo-siseko wephondo layo, ukuba sele iwupasisile, kwaye kufuneka yenze ngokungqinelana nawo, kanjalo isebenze phakathi kwemida yawo uMgaqo-siseko kwanoMgaqo-siseko wephondo elo.
Umthetho wephondo, omalunga nombandela oyimfuneko ngokuvakalayo ukuze kusetyenziswe ngokufezekileyo igunya elithile, okanye omalunga nombandela ozalwa koku kusetyenziswa kweli gunya, gunya elo liphathelele kumbandela odweliswe kwiShedyuli 4, ungumthetho omayela nomcimbi odweliswe kwiShedyuli 4, ngandlela zonke.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ingenza iingcebiso kwiNdlu yoWiso- mthetho ngomthetho omayela nawo nawuphi na umcimbi ongaphandle kwegunya laloo ndlu yowiso-mthetho, okanye ekuthi ngawo umthetho wePalamente ube ngaphezulu kwaloo mthetho wephondo.
105. Ukuma nokunyulwa kwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo yenziwa ngabasetyhini namadoda anyulwe njengamalungu ngokwemigaqo yenkqubo yonyulo -
emiselwe ngumthetho wesizwe;
esekelwe kuluhlu lwabavoti olunye lwesizwe, kodwa kweli cala linamagama abantu belo phondo;
emisela ubudala bokuvota obuyiminyaka eli-18, ubuncinci;
nedala ukuba amaqela ezopolitiko akwelo phondo amelwe ngokulungeleleneyo, ngokubanzi.
[Icandelwana (1) lenziwe izilungiso ngecandelo 3 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 nalicandelo 3 loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008.]
(2) Indlu yowiso-mthetho yephondo inamalungu aphakathi kwama-30 nama-80. Inani lamalungu, elinokwahluka phakathi kwamaphondo, kufuneka liqingqwe ngokwendlela emiselwe ngumthetho wesizwe.
106. Ubulungu
Wonke ummi okufaneleyo ukuvotela iNdlu yoWiso-mthetho ukufanele ukuba lilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo, ngaphandle -
kwakhe nabani na oqeshwe ngurhulumente okanye okwinkonzo ethile karhulumente, efumana umvuzo ngoko kuqeshwa okanye ngaloo nkonzo, ngengabo kodwa aba -
iNkulumbuso namanye amalungu eBhunga sePhondo elo esinoLawulo oluPhezulu;
kwanabanye ababambi-zikhundla abamisebenzi yabo ingqinelana nemisebenzi yelungu lendlu yowiso-mthetho yephondo, kwaye iqinisekisiwe ngumthetho wesizwe ukuba iyangqinelana naloo misebenzi;
kwamalungu eNdlu yiWiso-mthetho, abathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo okanye amalungu eBhunga likaMasipala;
kwabantu abanamatyala abangasoze baphinde bakwazi ukuwabhatala;
kwakhe nabani na oqinisekiswe yinkundla yamatyala yeRiphablikhi ukuba akemanga kakuhle engqondweni; okanye
nabani na, othe emva kokusebenza kweli candelo, wafunyaniswa enetyala lokwaphula umthetho waza wagwetywa ithuba elingaphezulu kweenyanga ezili-12 esentolongweni, engavunyelwanga ukuhlawula nefayini, nokuba kulapha kwiRiphablikhi, okanye ngaphandle kweRiphablikhi, ukuba isenzo eso sokwaphulwa komthetho besiya kuba kukwaphulwa komthetho kwiRiphablikhi; kodwa, akakho umntu oya kuthathwa njengomntu ogwetyiweyo de sibe isibheno sakhe ngokufunyanwa enetyala okanye ngesigwebo, sele kugqityiwe ngaso, okanye de libe lidlulile ixesha lokwenza isibheno. Ukungafaneleki ngokwalo mhlathi kuphela emva kweminyaka emihlanu sigqityiwe isigwebo eso.
Umntu ongafanelanga ukuba lilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo ngokwemigaqo yecandelwana (1) (a) okanye (b) angazigqatsela unyulo lwendlu leyo yowiso-mthetho, kodwa engalutyeshelanga naluphi na usikelo-mda kunye nemiqathango esekwe ngumthetho wesizwe.
Umntu uyalahlekelwa bubulungu bendlu yowiso-mthetho yephondo ukuba loo mntu uthe-
waphelelwa kukufanela ukunyulwa; okanye
akabi kho kwindlu yowiso-mthetho engenamvume yokwenjenjalo, kwiimeko apho imigaqo nemiyalelo yendlu yowiso-mthetho imisela ukuphulukana nobulungu; okanye
uyaphelelwa bubulungu kwiqela awayetyunjwe lilo loo mntu njengelungu leNdlu yoWiso-mthetho, ngaphandle ke kokuba uye waya kuba lilungu lelinye iqela ngokwezikhokelo zeShedyuli 6A.
[Icandelwana (3) lithathelwe indawo licandelo 4 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003.]
Izithuba kwindlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka zivalwe ngokwemigaqo yomthetho wesizwe.
107. Isifungo okanye uqinisekiso
Phambi kokuba amalungu endlu yowiso-mthetho yephondo aqalise ukwenza imisebenzi yawo kwindlu yowiso-mthetho, kufuneka afunge okanye enze isingqiniso sokuthembeka kwiRiphablikhi nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
108. Ubude bexesha lokusebenza kwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo inyulelwa ithuba lokusebenza eliyiminyaka emihlanu.
Ukuba indlu yowiso-mthetho yephondo ichithwe ngokwecandelo 109, okanye xa kuphelathuba layo, iNkulumbuso yephondo kufuneka ithi, ngesihlokomiso, ibize unyulo, ibeke nemihla yalo; olo nyulo kufuneka lubanjwe zingaphelanga iintsuku ezingama-90, ukusuka kuloo mhla wokuchithwa kwendlu yowiso-mthetho yephondo okanye wokuphela kwethuba layo lokusebenza. Isihlokomiso esipapasha unyulo nomhla walo usenokukhutshwa ngaphambi okanye emva kokuphela kwexesha lokusebenza lendlu yowiso-mthetho yephondo.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 1 loMthetho Wesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999]
(3) Ukuba iziphumo zonyulo lwendlu yowiso-mthetho yephondo azibhengezwanga lingekapheli ixesha elixelwe kwicandelo 190, okanye ukuba unyulo lumisiwe yinkundla, uMongameli kufuneka athi, ngesihlokomiso, abize olunye unyulo, abeke nemihla yalo; lona kufuneka lubanjwe zingaphelanga iintsuku ezingama-90 ukusuka kuloo mhla wokumiswa konyulo.
(4) Indlu yowiso-mthetho yephondo ihlala ikulungele ukusebenza ukususela kwixesha lokuchithwa kwayo okanye ukuphela kwethuba layo lokusebenza kude kube lusuku oluphambi kosuku lokuqala lonyulo lwendlu yowiso-mthetho elandelayo.
109. Ukuchithwa kwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo phambi kokuphela kwethuba lazo lokusebenza
INkulumbuso yephondo kufuneka iyichithe indlu yowiso-mthetho ukuba -
indlu yowiso-mthetho ithabathe isigqibo sokuba ichitheke, esixhaswa yivoti yoninzi lwamalungu ayo; kwaye
sekudlule iminyaka emithathu emva kokuba indlu yowiso-mthetho yanyulwayo.
IBambela leNkulumbuso kufuneka liyichithe indlu yowiso-mthetho yephondo ukuba -
kukho isithuba kwisikhundla seNkulumbuso; ize
indlu yowiso-mthetho ingakwazi ukunyula iNkulumbuso entsha ngethuba leentsuku ezingama-30 emva kokuba sivelile eso sithuba.
110. Amaxesha okuhlala nawokuthi xha
Emva konyulo, indlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka ihlangane okokuqala ngexesha nangomhla ogqitywe yijaji etyunjwe yiJaji eyiNtloko, kodwa kungadanga kwadlula iintsuku ezili-14 emva kokubhengezwa kweziphumo zonyulo. Indlu yowiso-mthetho ingamisela ixesha nobungakanani bamanye amaxesha ayo okuhlangana nawokuthi xha.
[Icandelwana (1) lithathelwe indawo licandelo 8 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
INkulumbuso yephondo ingathi ibizele indlu yowiso-mthetho yephondo kwindibano engeyoyesiqhelo nanini na ukuza kwenza umsebenzi owodwa.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ingagqiba okokuba iya kuhlanganela phi na ngokwesiqhelo.
111. OoSomlomo nooSekela-somlomo
Kwindibano yokuqala emva kokunyulwa kwayo, okanye xa kukho imfuneko yokuvala isithuba, indlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka inyule uSomlomo kunye noSekela-Somlomo, phakathi kwamalungu ayo.
Ijaji etyunjwe nguMongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko kufuneka yongamele ukunyulwa kukaSomlomo. USomlomo wongamela unyulo lukaSekela-Somlomo.
[Icandelwana (2) lithathelwe indawo licandelo 9 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
Umgaqo-nkqubo ocaciswe kwiSahlulo A seShedyuli 3 nguwo osebenzayo ekunyulweni kooSihlalo beNdlu nooSekela-Sihlalo beNdlu.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ingamsusa uSomlomo okanye uSekela-Somlomo esikhundleni ngesigqibo. Isininzi samalungu endlu yowiso-mthetho kufuneka abe khona xa kuthatyathwa esi sigqibo.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ingathi, ngokokwemigaqo nemiyalelo yayo, inyule phakathi kwamalungu ayo amanye amagosa ongamelayo ukuncedisa uSomlomo kunye noSomlomo.
112. Izigqibo
Ngaphandle kwalapho uMgaqo-siseko unammiselo wumbi -
isininzi samalungu endlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka abe khona phambi kokuba kuvotelwe uMthetho oYilwayo okanye isilungiso kwuMthetho oYilwayo;
ubuncinane isinye kwisithathu samalungu kufuneka abe khona phambi kokuba kuvotelwe nawuphi na umcimbi ongomnye ophambi kwendlu yowiso-mthetho; kananjalo
yonke imicimbi ephambi kwendlu yowiso-mthetho yephondo igqitywa ngesininzi senani leevoti ezikhoyo.
Ilungu elongameleyo kwintlanganiso yendlu yowiso-mthetho alinavoti enika icala kodwa -
kufuneka lenze ivoti yesigqibo xa kukho inani elilinganayo leevoti macala omabini omcimbi othile; kwaye
lingafaka ivoti enika icala xa umcimbi kufuneka kugqitywe ngawo ngokuthi uxhaswe yivoti yamalungu ayo asisibini kwisithathu, ubuncinane.
113. Amalungelo abathunywa abasisigxina kwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Abathunywa abasisigxina bephondo abakwiBhunga leSizwe laMaphondo bangaya, futhi bathethe kwindlu yowiso-mthetho yabo nakwiikomiti zayo, kodwa bangavoti. Indlu yowiso-mthetho ingayalela ukuba umthunywa osisigxina aye kwindlu yowiso-mthetho okanye kwiikomiti zayo.
114. Amagunya ezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Xa isebenzisa igunya layo lowiso-mthetho, indlu yowiso-mthetho yephondo ingathi-
iqwalasele, ipasise, ilungise okanye ikhabe nawuphi na uMthetho oYilwayo ophambi kwendlu leyo yowiso-mthetho; kanjalo
iqalise okanye ilungise umhetho, ngaphandle kweMithetho eYilwayo yemali.
Indlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka imisele iindlela -
zokuqinisekisa ukuba onke amaziko alawulayo karhulumente wephondo akulo iphondo
elo athembekile kuyo;
nezokugada -
ukusetyenziswa kwegunya lephondo elinolawulo oluphezulu kwiphondo elo, kubandakanywa ukusetyenziswa komthetho;
nalo naliphi na iziko likarhulumente lephondo.
115. Ubungqina okanye iinkcukacha eziphambi kwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo okanye nayiphi na kwiikomiti zayo -
ingabiza nawuphi na umntu ukuba avele phambi kwayo ukuza kunika ubungqina, ngesifungo okanye ngoqinisekiso, okanye aveze amaxwebhu;
ingayalela ukuba nawuphi na umntu okanye naliphi na iziko lephondo, linike ingxelo kuyo;
inganyanzela, ngokomthetho wephondo okanye ngokwemigaqo nemiyalelo yephondo, nawuphi na umntu okanye iziko ukuba athobele oko kubizwa okanye loo myalelo ngokomhlathi (a) okanye (b); kwaye
ingamkela amaxwebhu ezikhalazo, imibiko yemicimbi okanye imicimbi ebhaliweyo yangeniswa, esuka kubo nabaphi na abantu abafuna ukuza nayo okanye amaziko afuna ukwenjenjalo.
116. Amalungiselelo emicimbi yangaphakathi, iingxoxo nemigaqo -nkqubo yezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo-
ingamisela, ilawule amalungiselelo emicimbi yayo yangaphakathi, neengxoxo nemigaqo-nkqubo yayo;
ingenza imigaqo nemiyalelo malunga nemicimbi yayo, kuthathelwa ingqalelo inkqubo yedemokhrasi yokuba nabameli okanye neyokuthabatha inxaxheba, ukuthembeka, ukwenza izinto elubala, kunye nokubandakanyeka kukawonke-wonke.
Imigaqo nemiyalelo yendlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka inike isikhokelo -
sokusekwa, nokwakhiwa kweekomiti zayo, ndawonye namagunya, nemisebenzi,nemigaqo-nkqubo, nobungakanani bexesha lokuba kho kwezi komiti;
sokuthatha inxaxheba kwamaqela amancinane (ezopolitiko) amelweyo kwindlu yowiso-mthetho, kwiingxoxo zayo nezeekomiti zayo, ngendlela engqinelana nedemokhrasi;
sokunika uncedo lwezemali nolwezolawulo kwiqela ngalinye (lezopolitiko) elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho, ngokulungelelene nenani labameli balo, ukuze iqela ngalinye nenkokeli yalo likwazi ukwenza imisebenzi yalo kwindlu yowiso-mthetho ngokufezekileyo;
nesokuvuma inkokeli yelona likhulu iqela eliphikisayo kwindlu yowiso-mthetho, njengeNkokeli yeQela eliPhikisayo.
117. Inyhweba
Amalungu endlu yowiso-mthetho yephondo kunye nabathunywa abasisigxina bephondo kwiBhunga leSizwe laMaphondo-
akhululekile ukuba angathetha nantoni na kwindlu yowiso-mthetho nakwiikomiti zayo, kodwa elawulwa yimigaqo nemiyalelo yayo; kwaye
akafanele ukuba asiwe ematyaleni embambano nawolwaphulo-mthetho, okanye abanjwe, okanye avalelwe entolongweni okanye amangalelwe ngenxa -
yayo nayiphi na into ayithethileyo, ayivezileyo okanye ayingenisileyo kwindlu yowiso-mthetho okanye nakuyiphi na kwiikomiti zayo; okanye ngenxa
yayo nayiphi na into ethe yadula ngenxa yayo nayiphi na into ayithethileyo, ayivezileyo, okanye ayingenisileyo, kwindlu yowiso-mthetho okanye nakuyiphi na kwiikomiti zayo.
Ezinye iinyhweba nokuvikeleka kwendlu yowiso-mthetho yephondo namalungu ayokungamiselwa ngomthetho wesizwe.
Imivuzo, izibonelelo neemfanelo ezihlawulwa amalungu endlu yowiso-mthetho yephondo ziindleko ngqo zeNgxowa yeMali yePhondo, eyiProvincial Revenue Fund.
118. Ukufikelela nokuthatha kwabantu inxaxheba kwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka -
yenze kube lula ukuba abantu bathabathe inxaxheba kwinkqubo yowiso-mthetho nakwezinye iinkqubo zendlu yowiso-mthetho nezeekomiti zayo; kanjalo
iqhube imicimbi yayo ngendlela eselubala, ibambe iintlanganiso zayo kunye nezo zeekomiti zayo, elubala; kodwa amanyathelo afanelekileyo angathatyathwa -
okulawula ukungena kwabantu, kubandakanywa ukungena koonondaba, kwindlu yowiso-mthetho nakwiikomiti zayo;
nawokusetshwa kwakhe nawuphi na umntu, kanti nokwalelwa ukungena okanye ukususwa kwakhe nawuphi na umntu, apho kufanelekileyo ukwenjenjalo.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ayinakubavalela abantu, kubandakanywa noonondaba, kwintlanganiso yekomiti ngaphandle kokuba kuyafuneka kwaye kufanelekile ukwenjenjenjalo kuluntu olungafihlisi nto nolunedemokhrasi.
Ukungeniswa kweMithetho eYilwayo
Ngamalungu eSigqeba esiLawulayo sephondo okanye ikomiti okanye ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo kuphela abantu abanokungenisa uMthetho oYilwayo kwindlu yowiso-mthetho; kodwa lilungu leSigqeba esiLawulayo elijongene nemicimbi yezemali kwiphondo kuphela elingangenisa uMthetho oYilwayo wemali kwindlu yowiso-mthetho.
120 IMithetho eYilwayo yeMali
Umthetho oYilwayo unguMthetho oYilwayo xa ngaba -
waba imali;
ubeka iirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo;
utshitshisa okanye unciphisa okanye unika izaphulelo kwiirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo; okanye
ugunyazisa iintlawulo ezitsalwa kwiNgxowa yeMali yeSizwe eyiNational Revenue Fund, ngaphandle kwalaa Mthetho uYilwayo ukhankanywe kwicandelo 214 ugunyazisa iintlawulo ezitsalwa ngqo.
(2) UMthetho oYilwayo awunakujongana nawo nawuphi na omnye umcimbi ngaphandle -
(a) umcimbi onxulumene nolwabiwo lwemali;
(b) kokubeka okanye kokutshitshisa okanye kokunciphisa iirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo;
(c) kokunika izaphulelo kwiirhafu zesizwe, iintlawulo, nemirhumo; okanye
(d) kokugunyazisa iintlawulo ezitsalwa kwiNgxowa yemali yePhondo eyiProvincial Revenue Fund.
(3) Kufuneka kubekho uMthetho wePhondo omisela umgaqo-nkqubo wokutshintsha uMthetho oYilwayo zemali ePalamente.
[Icandelo 120 lithathelwa indawo licandelo 3 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
121 Ukuvunywa kweMithetho eYilwayo
INkulumbuso yephondo kufuneka iyamkele, iwusayine uMthetho oYilwayo ophunyezwe yindlu yowiso-mthetho yephondo ngokwesi Sahluko okanye, ukuba iNkulumbuso inamathandabuzo malunga nokungqinelana koMthetho oYilwayo noMgaqo-siseko, iwuthumele uMthetho oYilwayo lowo kwindlu yowiso-mthetho yephondo ukuba iyokuqwalaselwa kwakhona.
Ukuba, emva kokuqwalaselwa kwakhona, uMthetho oYilwayo uyawasusa ngokupheleleyo amathandabuzo eNkulumbuso, iNkulumbuso kufuneka iwamkele ize iwusayine uMthetho oYilwayo; ukuba awuwasusi ngokupheleleyo amathandabuzo eNkulumbuso, iNkulumbuso ingathi-
iwamkele iwusayine uMthetho oYilwayo; okanye
iwuthumele uMthetho oYilwayo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze kuthatyathwe isigqibo malunga nokungqinelana kwawo noMgaqo-siseko.
Ukuba iNkundla yezoMgaqo-siseko igqiba kwelokuba uMthetho oYilwayo uyangqinelana noMgaqo-siseko iNkulumbuso kufuneka iwamkele ize iwusayine.
122. Ukwenziwa kwesicelo ngamalungu kwiNkundla yezoMgaqo-siseko
Amalungu endlu yowiso-mthetho yephondo angenza isicelo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko somyalelo othi umthetho uwonke, okanye inxalenye yawo umthetho othile wephondo awungqinelani noMgaqo-siseko.
Isicelo -
kufuneka sixhaswe, ubuncinane, ngama-20 epesenti yamalungu endlu yowiso-mthetho; kananjalo
kufuneka senziwe zingaphelanga iintsuku ezingama-30 ukususela ngomhla iNkulumbuso eyawamkela yaze yawusayina ngawo umthetho.
INkundla yezoMgaqo-siseko ingathi wonke umthetho, okanye inxalenye yawo, ophantsi kwesicelo ngokwecandelwana (1), awunamandla okusebenza ide ibe iNkundla iye yenza isigqibo ngesicelo, ukuba -
iinjongo zobulungisa zifuna oku; kwaye
kukho ithemba lokuba isicelo singaphumelela.
Ukuba isicelo asiphumelelanga, kwaye kwakungekho themba licacileyo lokubasingaphumelela, iNkundla yezoMgaqo-siseko ingayalela abo bafake isicelo ukuba bahlawule iindleko.
123. Ukupapashwa kweMithetho yephondo
Umthetho oYilwayo owamkelweyo waze wasayinwa yiNkulumbuso yephondo iba ngumMthetho wephondo; kufuneka upapashwe ngoko nangoko kwaye uqalisa ukusebenza wakupapashwa okanye kumhla omiselwe ngoMthetho lowo.
124. Ukugcinwa kakuhle kweMithetho yePalamente
Ikopi esayiniweyo yoMthetho wephondo ibubungqina obupheleleyo bemimiselo yaloo Mthetho kwaye, emva kokupapashwa, kufuneka unikwe iNkundla yoMgaqo-siseko ukuze iwugcine kakuhle.
Izigqeba eziLawulayo zaMaphondo
125. Igunya lolawulo lamaphondo
Igunya lolawulo oluphezulu lephondo liphathiswe iNkulumbuso yelo phondo.
INkulumbuso iwasebenzisa amandla ayo olawulo oluphezulu ikunye namanye amalungu eSigqeba esiLawulayo -
ngokuwenza usebenze uMthetho wephondo kwelo phondo;
ngokuyenza isebenze yonke imithetho yesizwe ekwiindawo zemisebenzi ezidweliswe kwiShedyuli 4 okanye 5 ngaphandle kwalapho uMgaqo-siseko okanye uMthetho wePalamente unammiselo wumbi;
ngokuwenza usebenze kwiphondo elo umthetho wesizwe ongaphandle kweendawo zemisebenzi ezidweliswe kwiShedyuli 4 kunye neyesi-5, ophathiswe isigqeba sephondo esilawulayo, ngokoMthetho wePalamente;
ngokuyiphuhlisa nokuyenza isebenze inkqubo-sikhokelo yephondo;
ngokulungelelanisa imisebenzi yamasebe ephondo namaziko alo olawulo;
ngokulungisa nokuqalisa umThetho wephondo;
nangokwenza nawuphi na omnye umsebenzi ophathiswe isigqeba sephondo elo ngokoMgaqo-siseko okanye umThetho othile wePalamente.
Igunya lolawulo oluphezulu elinalo iphondo nokwecandelwana (2)(b) likangangokuba elo phondo linawo amandla olawulo okuthwala uxanduva ngokufezekileyo. Urhulumente wesizwe, ngenyathelo lezowiso-mthetho kunye namanye amanyathelo, kufuneka ancedise amaphondo ukuphuhlisa amandla olawulo afunekayo ukuze akwazi ukuwasebenzisa ngokufezekileyo amagunya awo, nokwenza ngokufezekileyo imisebenzi yawo exelwe kwicandelwana (2).
Nayiphi na imbambano emalunga namandla olawulo ephondo elithile, okwenza nawuphi na umsebenzi kufuneka ibhekiswe kwiBhunga leSizwe laMaphondo ukuze kuthatyathwe isigqibo ngayo ngeentsuku ezingama-30 ukususela kumhla wokubhekiswa kwayo kwiBhunga elo.
Ukwenziwa komthetho wephondo usebenze kwiphondo ngalinye, ligunya lolawulo oluphezulu lelo phondo lodwa, kodwa elo gunya lilawulwa licandelo 100.
Isigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu kufuneka sisebenze ngokungqinelana -
noMgaqo-siseko; kunye
noMgaqo-siseko wephondo ukuba uMgaqo-siseko sele upasisiwe kwiphondo elo.
126. Ulwabiwo lwemisebenzi
Ilungu leSigqeba esiLawulayo sephondo kufuneka linike naliphi na igunya ekufuneka lisetyenziswe okanye umsebenzi ekufuneka wenziwe ngokoMthetho wePalamente, okanye uMthetho wePhondo, kwiBhunga likaMasipala. Ulwabiwo -
kufuneka lulandele imvumelwano phakathi kwelungu elo leSigqeba siLawulayo kunye neBhunga likaMasipala;
kufuneka lungqinelane noMthetho lowo lisetyenziswa ngokwemigaqo yawo elo gunya okanye wenziwa ngokwemigaqo yawo umsebenzi ochaphazelekayo; kwaye
luqalisa ukusebenza emva kwesihlokomiso esenziwe yiNkulumbuso.
127. Amagunya nemisebenzi yeeNkulumbuso
INkulumbuso yephondo inamagunya nemisebenzi ephathiswe eso sikhundla nguMgaqo-siseko kunye nawuphi na umthetho.
INkulumbuso yephondo inoxanduva lokuba -
yamkele isayine uMthetho oYilwayo;
ibuyisele uMthetho oYilwayo othile kwindlu yowiso-mthetho ukuze uMthetho oYilwayo lowo iqwalaselwe kwakhona malunga nokungqinelana kwayo noMgaqo-siseko;
ithumele uMthetho oYilwayo othile kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze kuthatyathwe isigqibo malunga nokungqinelana kwawo noMgaqo-siseko;
ibizele indlu yowiso-mthetho kwindibano engeyoyesiqhelo ukuza kuqwalasela imicimbi eyodwa;
ityumbe iikhomishini zophando; ize kananjalo
ibize uvavanyo-zimvo kwiphondo ngokungqinelana nomthetho wesizwe.
128. Ukunyulwa kweeNkulumbuso
Kwindibano yayo yokuqala emva konyulo lwayo, nangalo naliphi na ixesha ekufuneka ukuba kuvalwe isithuba, indlu yowiso-mthetho yephondo ngalinye kufuneka ukuba inyule owasetyhini okanye indoda phakathi kwamalungu ayo ukuba ibe yiNkulumbuso yephondo elo.
Ijaji etyunjwe yiJaji eyiNtloko kufuneka ukuba ichophele unyulo lweNkulumbuso. Umgaqo-nkqubo ocaciswe kwiSahlulo A seShedyuli 3 nguwo osebenzayo ekunyulweni kweNkulumbuso.
[Icandelwana (2) lithathelwa indawo licandelo 10 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
Unyulo lokuvala isithuba esikhundleni seNkulumbuso kufuneka lubanjwe ngexesha nangomhla omiselwe yiJaji eyiNtloko, kodwa kungadlulanga iintsuku ezingama-30 emva kokuvela kwesithuba eso.
[Icandelwana (3) lithathelwa indawo licandelo 10 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
129. Ukungena kweeNkulumbuso kwizikhundla
Umntu oza kuba yiNkulumbuso kufuneka angene kwisikhundla sobuNkulumbuso,zingaphelanga iintsuku ezintlanu enyuliwe, ngokufunga okanye ukuvuma ukuthembeka kwiRiphabliki nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
.
130 Ithuba lokubamba isikhundla leeNkulumbuso nokususwa kwazo
Ixesha leNkulumbuso lokuba sesikhundleni liqala yakungena iNkulumbuso esikhundleni eso, liphele xa kuvele isithuba okanye xa umntu olandelayo onyulwe njengeNkulumbuso ethabatha isikhundla.
Akukho mntu omakabambe isikhundla sobuNkulumbuso izihlandlo ezingaphezu kwezibini; kodwa, xa umntu enyulelwe ukuvala isithuba esikhundleni seNkulumbuso, ithuba eliphakathi kolo nyulo, nonyulo olulandelayo lweNkulumbuso alithathwa njengethuba lokuba sesikhundleni.
Indlu yowiso-mthetho yephondo inganako ukuthi, ngesigqibo esithatyathwe ngokuxhaswe yivoti yesibini kwisithathu samalungu ayo, ubuncinci, iyisuse iNkulumbuso esikhundleni, iyenza loo nto ngenxa yezi zizathu zilandelayo kuphela -
ukwaphulwa koMgaqo-siseko okanye komthetho okuxhomis' amehlo;
ukuziphatha kakubi okuxhomis' amehlo; okanye
ukungabi nakho ukwenza imisebenzi yesikhundla eso.
Nabani na othe wasuswa esikhundleni sobuNkulumbuso ngokwecandelwana (3)(a) okanye (b) akamele kufumana naziphi na iimfanelo zeso sikhundla, futhi akamele kusebenza nakwesiphi na isikhundla sikarhulumente.
131. IiNkulumbuso eziBambeleyo
Xa iNkulumbuso ingekho okanye ingakwazi, ngasizathu simbi, ukwenza imisebenzi ekwisikhundla sobuNkulumbuso, okanye xa kukho isithuba kwisikhundla sokuba yiNkulumbuso, omnye umbambi-sikhundla, usebenza njengeNkulumbuso, angene ngokolu landelelwano lungezantsi:
Ilungu leBhunga elinoLawulo oluPhezulu elityunjwe yiNkulumbuso;
Ilungu leBhunga elinoLawulo oluPhezulu elityunjwe ngamanye amalungu eBhunga elo;
USomlomo, ide indlu yowiso-mthetho ityumbe omnye wamanye amalungu ayo.
INkulumbuso eBambeleyo inoxanduva, amagunya, nemisebenzi yeNkulumbuso.
Phambi kokuthabatha uxanduva, amagunya nemisebenzi yeNkulumbuso, iBambela leNkulumbuso kufuneka lifunge okanye livume ukuthembeka kwiRiphabliki nokuthobela uMgaqo-siseko ngokungqinelana neShedyuli 2.
132. IZigqeba eziLawulayo
ISigqeba sePhondo esiLawulayo sakhiwe yiNkulumbuso, njengentloko yeBhunga, kunye namalungu angekho nganeno kwesihlanu nangekho ngaphezulu kweshumi atyunjwe yiNkulumbuso phakathi kwamalungu endlu yowiso-mthetho yephondo.
INkulumbuso yephondo ityumba amalungu eSigqeba esiLawulayo, inike amagunya nemisebenzi yawo, kanti inakho ukuwagxotha.
133. Uxanduva lokuphendula nezinto eziluxanduva
Amalungu eBhunga lephondo elinoLawulo oluPhezulu athwele imisebenziyolawulo anikwe yona yiNkulumbuso.
Amalungu eBhunga lephondo elinoLawulo oluPhezulu kufuneka athi ngokuhlangeneyo, nangokomntu ngamnye, athembeke kwindlu yowiso-mthetho malunga nokusetyenziswa kwamagunya nokwenziwa kwemisebenzi yawo.
Amalungu eBhunga lephondo elinoLawulo oluPhezulu kufuneka -
enze ngokungqinelana noMgaqo-siseko; kanjalo, ukuba uMgaqo- siseko wephondo elo sele upasisiwe, ngokungqinelana nawo nalowo uMgaqo-siseko; aze
anike indlu yowiso-mthetho iingxelo ezizeleyo nezithe gqolo malunga nemicimbi ephantsikolawulo lwawo.
134. Ukuqhuba kwaZigqeba eziLawulayo oluPhezulu emva konyulo
Xa kubanjwe unyulo lwendlu yowiso-mthetho yephondo, iSigqeba esiLawulayo namalungu aso bahlala bekufanele ukusebenza de umntu onyulwe ukuba abe
yiNkulumbuso yindlu yowiso-mthetho elandelayo athabathe isikhundla.
Isifungo okanye isingqiniso
.
135. Isifungo noqinisekiso
Phambi kokuba amalungu eSigqeba sePhondo esiLawulayo aqale ukwenza imisebenzi yawo, kufuneka afungele okanye avume ukuthembeka kwiRiphabliki nokuthobela uMgaqo-siseko, ngokungqinelana neShedyuli 2.
136. Ukuziphatha kwamalungu eZigqeba eziLawulayo
Amalungu amaBhunga anoLawulo oluPhezulu ephondo kufuneka aziphathe ngokokwendlela yokuziphatha emiselwe ngumThetho wesizwe.
Amalungu eSigqeba sePhondo esiLawulayo akuvumelekanga ukuba -
enze namnye omnye umsebenzi owahlawulayo;
enze nangayiphi na indlela engangqinelaniyo nezikhundla zawo, okanye azibeke esichengeni sayo nayiphi na imeko engathi ibangele umngcipheko wokungquzulana phakathi koxanduva lwawo lwaseburhulumenteni neemfuno zawo zabucala; okanye
asebenzise izikhundla zawo okanye naluphi na ulwazi olusezandleni zawo ukuba azityebise okanye alungiselele ngendlela engeyiyo nawuphi na omnye umntu.
137. Udluliselo lwemisebenzi
INkulumbuso ingathi ngesihlokomiso idlulisele kwilungu elithile leSigqeba esiLawulayo -
ukwenziwa kwawo nawuphi na umthetho usebenze, okungumsebenzi welinye ilungu; okanye
naliphi na igunya okanye nawuphi na umsebenzi onikwe elinye ilungu ngokomthetho.
138. Ukuphathiswa imisebenzi okwethutyana
INkulumbuso yephondo ingabela ilungu elithile leSigqeba esiLawulayo naliphi na igunya okanye nawuphi na umsebenzi welinye ilungu elingekhoyo kwisikhundla salo okanye elingakwaziyo ukulisebenzisa elo gunya okanye ukuwenza loo msebenzi.
139. Ukungenelela kukarhulumente wephondo kulawulo lweedolophu
Xa umasipala engakwazi okanye engawufezekisi umsebenzi wezolawulo ngokwemigaqo yoMgaqo-siseko okanye yomthetho, isigqeba esilawulayo sephondo esichaphazelekayo singangenelela ngokuthabatha nawaphi na amanyathelo afanelekileyo, ukuqinisekisa ukufezekiswa kwaloo msebenzi kubandakanywa -
ukukhupha umyalelo uye kwiKhansile kaMasipala, ochaza ubungakanani bokusilela ukufezekisa imisebenzi yayo, okwachaza nawaphi na amanyathelo afunekayo ukuze ikwazi ukuba iwufezekise loo msebenzi walo;
nokuthabatha uxanduva lwaloo msebenzi kuloo masipala kangangoko kukho imfuneko -
yokugcina imigangatho yesizwe efunekayo okanye yokuhlangabezana nemigangatho ekubuncinane esekiweyo yokwenziwa komsebenzi;
yokuthintela elo phondo ekuthabatheni inyathelo elingafanelekanga elinokudlelelela amathuba okulungelwa kwelinye iphondo okanye kwelizwe ngokubanzi;
yokugcina umanyano lwezoqoqosho
nokuyitshitshisa loo Khansile kaMasipala, lize ke libe linyula umlawuli kude kufike elo xesha kuya kuba kunyulwe iKHansile kaMasipala entsha, xa ngaba iimeko ezimandundu kakhulu zifane inyathelo elinjalo.
Ukuba ngaba isigqeba sephondo esilawulayo siyangenelela kumasipala ngokwecandelwana (1)(b)-
kufuneka singenise isaziso esibhaliweyo ngolo ngenelelo esiya-
kwilungu leKhabhinethi elisingathe imicimbi yolawulo lweedolophu; kananjalo
nakwindlu yowiso-mthetho yephondo echaphazelekayo nakwiBhunga laMaphondo leSizwe, zingaphelanga iintsuku ezili-14 zokuhlala emva kokuba ungenelelo olo luqalisile;
olo ngenelelo kufuneka lupheliswe
ukuba ngaba ilungu leKhabhinethi elisingathe ulawulo ulawulo lweedolophu liyalukhaba olo ngenelelo zingadlulanga iintsuku ezingama-28 emva kokuba luqalile, okanye ukuba ukuphela kweso sithuba, alilwamkelanga olo ngenelelo; okanye
iKhansile iyalukhaba, zingadlulanga iintsuku ezili-180 emva kokuba luqalile okanye ukuphela kweso sithuba, alilwamkelanga olo ngenelelo; kananjalo
kufuneka ukuba iKhansile, njengokuba luqhuba nje olo ngenelelo, imana ukuluvandlakanya rhoqo, kwaye ke ingenza naziphi na izindululo ezifanelekileyo kwisigqeba sephondo esilawulayo,.
Ukuba ngaba iKhansile kaMasipala iyatshitshiswa ngokwecandelwana (1)(c)-
kufuneka ukuba isigqeba sephondo esilawulayo sikhawuleze singenise isaziso esibhaliweyo ngoko kutshitshiswa -
kwilungu leKhabhinethi elisingathe imicimbi yolawulo lweedolophu; and
kwindlu yowiso-mthethoyephondo echaphazelekayo nakwiBhunga laMaphondo leSizwe; kananjalo
utshitshiso lwenzeka kwisithuba seentsulu ezili-14 ukusuka kulaa mhla wokufunyanwa kwesaziso yiKhansile, ngaphandle kokuba siye sabekelwa bucala lilungu leKhabhinethi okanye yiKhansile phambi kokuphela kweziya ntsuku zili-14,.
Ukuba ngaba umasipala akanakho okanye akakwazi ukufezekisa imfuno ethile ngokwemiqathango yoMgaqo-siseko okanye yomthetho yokwankela uhlahlo-mali okanye naliphi na elinye inyathelo lokunyusa ingxowa ngenjongo yokuphumeza iinjong zohlahlo-mali, isigqeba sephondo esilawulayo esichaphazelekayo kufuneka ukuba singenelele ngokuthatha nawaphi na amanyathelo okuqinisekisa ukuba uhlahlo-mali okanye amanyathelo afanelekileyo okuqinisekisa ukuba uhlahlo-mali okanye loo manyathelo okunyusa ingxowa ayamkelwa, kubandakanywa nokutshitshiswa kweKhansile kaMasipala kananjalo-
nokunyulwa komlawuli kude kufike elo xesha kuya kuba kunyulwe iKhansile kaMasipala entsha,
nokwamkelwa kwamanyathelo okunyuswa kwengxowa ukugcina umasipala lowo eqhuba.
Ukuba ngaba umasipala, ngenxa yengxaki enkulu kwimeko yakhe yezemali, ufumaneka ezityeshele kakhulu izinto eziluxanduva lwakhe lokunika iinkonzo eziphambili okanye lokufezekisa uxanduva lweembopheleleko zakhe zezemali, eso sigqeba sephondo silawulayo kufuneka -
senze icebo lokuba umasipala lowo akwazi ukukhawulelana noxanduva lwakhe lokunika iinkonzo eziphambili okanye lokufezekisa iimbopheleleko zakhe zezemali, icebo elo -
eliya kuqulunqwa ngendlela ehambelanayo nemithetho yesizwe; kananjalo
neliya kuthi limbophelele umasipala lowo ekufezekiseni uxanduva lwakhe olubekwe ziziphathamandla eziwisa umthetho nezo zilawulayo, kodwa ke ngokwaloo ndlela iyimfuneko ekusonjululweni kweengxaki zakhe zezemali; kananjalo
elimtshitshisayo umasipala lowo, ukuba ngaba umasipala lowo akakwazi okanye akawamkeli amanyathelo omthetho, kubandakanywa nohlahlo-mali okanye nawo nawaphi na amanye amanyathelo okufezekisa eli cebo lokulungisa lo monakalo, kananjalo-
nokunyulwa komlawuli kude kufike elo xesha kuya kuba kunyulwe iKhansile kaMasipala entsha; kananjalo
nokwamkelwa kohlahlomali lwewexeshana okanye kwamanyathelo okunyuswa kwengxowa okanye okuphunyezwa kwelo cebo ukugcina umasipala lowo eqhuba.; okanye
ukuba ngaba iKhansile kaMasipala ayitshitshiswanga ngokomhlathi (b), siluthathele kulo uxanduva lokusetyenziswa kwelo cebo lokulungisa loo monakalo, apho umasipala lowo engakwazi okanye engade alisebenzise icebo elo.
Ukuba ngaba isigqeba sephondo esilawulayo siyangenelela kumasipala ngokwecandelwana(4) okanye (5), kufuneka singenise isaziso esibhaliweyo ngongenelelo olo -
kwilungu leKhabhinethi elisingathe imicimbi yolawulo lweedolophu; kananjalo
nakwindlu yowiso-mthetho yephondo echaphazelekayo nakwiBhunga laMaphondo leSizwe,
zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe emva kokuba luqalile ungenelelo olo.
Ukuba ngaba isigqeba sephondo esilawulayo asikwazi okanye aside siwasebenzise amagunya aso okanye siwenze lo msebenzi ukhankanywe kwicandelwana (4) okanye (5), isigqeba seziphathamandla ezilawulayo sesizwe kufuneka singenelele ngokwecandelwana (4) okanye (5) endaweni yeso sigqeba sephondo silawulayo sichaphazelekayo.
Umthetho wesizwe ungayilawula le nkqubo imiselwe leli candelo, ubandakanya neenkqubo ezisekwe leli candelo.
[Icandelo 139 lenziwe izilungiso ngecandelo 4 loMthetho 3 ka-2003.]
140. Izigqibo zeSigqeba esiLawulayo
Isigqibo seNkulumbuso yephondo kufuneka sibe sesibhaliweyo ukuba -
isigqibo eso senziwe ngokomthetho; okanye
sinemiphumela ngokwasemthethweni.
Isigqibo esibhaliweyo seNkulumbuso kufuneka sisayinwe kwakhona lelinye ilingu leBhunga elinoLawulo oluPhezulu ukuba eso sigqibo siphathelele kumsebenzi othile ophathiswe elo lungu lilelinye.
Izihlokomiso, imigaqo, namanye amaxwebhu omthetho owayamileyo wephondo kufuneka zifikeleleke kubantu/zifunyanwe lula ngabantu.
Umthetho wephondo ungacacisa ukuba la maxwebhu akhankanywe kwicandelwana (3) kufuneka kwenziwe njani, ukuya kuthi ga phi -
ukuziswa kwawo kwindlu yowiso-mthetho yephondo; kunye
nokwamkelwa kwawo yindlu yowiso-mthetho yephondo.
[Icandelo 139 lithathelwa indawo licandelo 4 loMthetho Weshumi Elinanye Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003]
141. Izindululo zokuphela kokuthenjwa
Ukuba indlu yowiso-mthetho yephondo, ngevoti exhaswa sisininzi samalungu ayo, iphumeza isindululo sokuphela kokuthenjwa kweBhunga lePhondo elinoLawulo oluPhezulu, kungabandakanywa iNkulumbuso, iNkulumbuso kufuneka yakhe iBhunga ngokutsha.
Ukuba indlu yowiso-mthetho yephondo, ngevoti exhaswa sisininzi samalungu ayo, iphumeza isindululo sokuphela kokuthenjwa kweNkulumbuso, iNkulumbuso namanye amalungu la eSigqeba esiLawulayo kufuneka bazibeke phantsi iintambo.
Imigaqo-siseko yaMaphondo (amacand. 142-145)
142. Ukwamkelwa kwemigaqo-siseko yamaphondo
Indlu yowiso-mthetho yephondo ingaphumeza umgaqo-siseko wephondo okanye, apho kufunekayo, ingawutshintsha umgaqo-siseko wayo, ukuba, ubuncinane, isibini kwisithathu samalungu ayo avotela ukuwuvuma uMthetho oYilwayo wokwenjenjalo.
143. Iziqulatho zemigaqo-siseko yamaphondo
Umgaqo-siseko wephondo, okanye utshintsho lwawo umgaqo-siseko, akufuneki lungangqinelani nalo mGaqo-siseko (wesizwe), kodwa unokumisela/lunokumisela -
amaziko nemigaqo-nkqubo yezowiso-mthetho neyolawulo yephondo eyahlukileyo kuleyo imiselwe kwesi Sahluko; okanye
iziko, indima, igunya newonga lokumkani wemveli, apho kufanele ukuba kwenjwenjalo.
Imimiselo equlethwe kumgaqo-siseko wephondo okanye kwisilungiso sawo
ngokwemihlathi (a) okanye (b) yecandelwana (1)-
kufuneka ingqinelane nezithethe zexabiso ezikwicandelo 1 kunye neSahluko 3; kwaye
ayinakunika iphondo naliphi na igunya okanye umsebenzi -
ongaphandle kwendawo yamandla ephondo ngokweShedyuli 4 neyesi-5; okanye
ongaphandle kwamagunya nemisebenzi ephathiswe iphondo ngamanye amacandelo oMgaqo-siseko lo.
144. Uqinisekiso lwemigaqo-siseko yamaphondo
Ukuba indlu yowiso-mthetho yephondo iye yaphumeza okanye ya tshintsha umgaqo-siseko, uSomlomo wendlu yowiso-mthetho leyo kufuneka athumele itekisi yomgaqo-siseko okanye yotshintsho lomgaqo- iseko kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze iqiniselwe.
Akukho tekisi yomgaqo-siseko wephondo okanye yotshintsho lomgaqo-siseko iba ngumthetho ide iNkundla yezoMgaqo-siseko ibe iqinisele ukuba -
itekisi le ipasiswe ngokungqinelana necandelo 142; nokuthi
itekisi iphela ithobela icandelo 143.
145. Ukusayinwa, ukubhengezwa nokugcinwa ngokukhuselekileyo kwemigaqo-siseko yamaphondo
INkulumbuso yephondo kufuneka iyivume kwaye iyisayine itekisi yomgaqo-siseko wephondo okanye yotshintsho lomgaqo-siseko eye yaqiniselwa yiNkundla yezoMgaqo-siseko.
Itekisi evunywe yaze yasayinwa yiNkulumbuso kufuneka ipapashwe kwiGazethi kaRhulumente yesizwe kwaye iqalisa ukusebenza ngomhla wokupapashwa okanye ngomnye umhla ozayo, obekwe ngokwaloo mgaqo-siseko okanye utshintsho olo lwawo.
Itekisi esayiniweyo yomgaqo-siseko wephondo okanye wotshintsho lomgaqo-siseko ibubungqina obupheleleyo bemimiselo yawo kwaye, emva kokuba ipapashiwe, kufuneka inikelwe kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuze yona iyigcine ngokukhuselekileyo.
Imithetho ePhikisanayo/eNgquzulanayo (amacand. 146-150)
146. Ukungangqinelani phakathi komthetho wesizwe nowephondo
Eli candelo libhekisa kwimeko yokungangqinelani phakathi komthetho wesizwenomthetho wephondo okwindawo yomsebenzi edweliswe kwiShedyuli 4.
Umthetho wesizwe osebenza ngokufanayo ngokubhekisele kweli lizwe lilonke uyawongamela umthetho wephondo ukuba omnye wale miqathango ilandelayo uzalisekisiwe:
Umthetho wesizwe ujongene nomcimbi ongenakulawulwa ngokufezekileyo ngumthetho owenziwe kwiphondo ngalinye, lilodwa.
Umthetho lowo wesizwe ujongene nomcimbi othi, ukuze uphathwe ngokufezekileyo, ufune ukuphathwa ngokufanayo kwisizwe siphela, waye umthetho wesizwe lowo usenza kubekho oko kufana ngokuthi umisele -
izithethe nemigangatho;
izikhokelo; okanye
iinkqubo-sikhokelo zesizwe.
Umthetho wesizwe uyimfuneko ukuze -
kugcinwe ukhuseleko lwesizwe;
kugcinwe umanyano lwezoqoqosho;
kukhuselwe imarike yomntu wonke ngokuphathelele ekuhanjisweni kwempahla, kwiinkonzo, kwimali nakubasebenzi;
kukhuthazwe imisebenzi yezoqoqosho ukusuka kwiphondo ukuya kwelinye;
kukhuthazwe amathuba alinganayo okanye ukufikelela ngokulinganayo kwiinkonzo zikarhulumente; okanye
kukhuselwe indalo esingqongileyo.
Umthetho wesizwe uyawongamela umthetho wephondo ukuba umthetho wesizwe lowo wenzelwe ukuthintela inyathelo elingafanelekanga lephondo elithile, nyathelo elo -
lidlelelela ukulungelwa kwelinye iphondo okanye kwelizwe eli liphela malunga nezoqoqosho, nezempilo okanye nokhuseleko; okanye
livalela ukwenziwa kwenkqubo-sikhokelo yesizwe yezoqoqosho isebenze.
Xa kukho imbambano malunga nokuthi kufuneka umthetho wesizwe na ukuze kwenzeke into echazwe kwicandelwana (2)(c), ize loo mbambano iziswe enkundleni ukuza kusonjululwa, inkundla leyo kufuneka ikuhloniphe ukuvunywa okanye ukwaliwa komthetho lowo liBhungaleSizwe laMaphondo.
Umthetho wephondo uyawongamela umthetho wesizwe ukuba icandelwana (2) okanye (3) alisebenzi.
Umthetho owenziwe ngokoMthetho wePalamente okanye ngokomthetho wamaphondo unokongamela kuphela ukuba loo mthetho wamkelwe liBhunga leSizwe laMaphondo.
Ukuba iBhunga leSizwe laMaphondo alifikeleli sigqibeni kwisithuba seentsuku ezingama-30 lihlangene okokuqala emva kokuba umthetho othile wawusiwe kulo, loo mthetho mawuthathwe, ngokweenjongo zawo zonke, njengothe wamkelwa liBhunga eli.
Ukuba iBhunga leSizwe laMaphondo aliwamkeli umthetho ekuthethwa ngawo kwicandelwana (6), kufuneka, ngeentsuku ezingama-30 lisenzile isigqibo salo, lixele izizathu zokungawamkeli loo mthetho, lizixele kwelo gunya beliwuthumele kulo umthetho lowo.
147. Olunye ungquzulwano
Ukuba kukho ungquzulwano phakathi komthetho wesizwe kunye nommiselo womgaqo-siseko wephondo malunga -
nomcimbi ekufuneka okanye ekujongwe ngokukodwa, ngokwalo Mgaqo-siseko, ukuba wenzelwe okanye ujonge umthetho wesizwe, umhetho wesizwe lowo uyawongamela loo mmiselo uchaphazelekayo womgaqo-siseko wephondo;
nokungenelela komthetho wesizwe ngokwecandelo 44(2), loo mthetho wesizwe uyawongamela loo mmiselo womgaqo-siseko wephondo; okanye
umcimbi okwindawo yomsebenzi edweliswe kwiShedyuli 4, icandelo 146 liyasebenza njengokungathi lo mmiselo uchaphazelekayo woMgaqo-siseko wephondo ungumthetho wephondo ekubhekiselwe kuwo kwelo candelo.
Umthetho wesizwe oxelwa kwicandelo 44 (2) uyawongamela umthetho wephondo ngokumayela nemicimbi ekwiindawo zemisebenzi ezidweliswe kwiShedyuli 5.
148. Ungquzulwano olungenakusombululeka
Ukuba ukungavisisani okuzalwa lungquzulwano akunakusonjululwa yinkundla, umthetho wesizwe uyawongamela umthetho wephondo okanye umgaqo-siseko wephondo.
149. Inqanaba lomthetho ongongameliyo
Isigqibo senkundla sokokuba umthetho othile uwongamele omnye umthetho asiwenzi ubeyinto engekhoyo loo mthetho wonganyelweyo, koko loo mthetho wona uba ngongasebenziyo logama ungquzulwano lusekhoyo.
150. Ukuchazwa kweempikiswano / kongquzulwano
Xa kuqwalaselwa ungquzulwano olungathi lukho phakathi komthetho wesizwe nowephondo, okanye phakathi komthetho wesizwe nomgaqo-siseko wephondo, zonke iinkundla kufuneka zikhethe naluphi na uchazo olufanelekileyo lomthetho lowo okanye lomgaqo-siseko lowo, chazo olo luluphephayo ungquzulwano, endaweni yochazo olulolunye olubangela ungquzulwano.
ISAHLUKO 7
ULAWULO LWEEDOLOPHU (amacand. 151-164)
151. Inqanaba loomasipala
Isigaba seengingqi sikarhulumente sakhiwe ngoomasipala, ekufuneka basekwe kummandla wonke weRiphablikhi.
Igunya lolawulo nelowiso-mthetho likamasipala liphathiswe iBhunga likaMasipala lowo.
Umasipala unelungelo lokulawula, ngokuzibonela, imicimbi yoburhulumente beengingqi yabantu bakhe, kodwa ephantsi komthetho wesizwe nowephondo, njengoko kumiselweyo kumGaqo-siseko.
Urhulumente wesizwe okanye owephondo abasayi kuchitha okanye bathintele amandla okanye ilungelo likamasipala lokusebenzisa amagunya akhe okanye lokwenza imisebenzi yakhe.
152. Iinjongo zolawulo lweedolophu neengingqi
Iinjongo zorhulumente weengingqi zezi-
ukwenzela abantu kwiindawo abahlala kuzo urhulumente weengingqi onedemokhrasi nothembekileyo;
ukuqinisekisa ubukho beenkonzo ebantwini kwiindawo-ndawo abahlala kuzo ngendlela ethe gqolo;
ukukhuthaza uphuhliso lwezentlalo nezoqoqosho;
ukukhuthaza imo ekhuselekileyo nenempilo yendawo nendalo esingqongileyo;
ukukhuthaza kuthatha inxaxheba koluntu kunye nemibutho yoluntu kwimicimbi yorhulumente weengingqi.
Umasipala kufuneka azame, ngokwamandla akhe ezemali nawolawulo, ukufezekisa iinjongo ezicaciswe kwicandelwana (1)
153. Imisebenzi yophuhliso yoomasipala
UMasipala kufuneka -
abumbe aze ongamele ulawulo lwakhe, neenkqubo zolwabiwo-mali nezocwangciso ukwenzela ukuba abeke phambili iimfuno ezisisiseko zabantu, nokuba akhuthaze uphuhliso lwabantu lwezentlalo nolwezoqoqosho; kanjalo
athathe inxaxheba kwiiprogramu zophuhliso zesizwe nezephondo.
154. Oomasipala kurhulumente wentsebenziswano
Urhulumente wesizwe noorhulumente bamaphondo kufuneka bathi, ngamanyathelo owiso-mthetho kunye nangamanye, kufuneka baxhase, baqinise amandla oomasipala okuziphathela imicimbi yabo, nawokusebenzisa amagunya abo, nokwenza imisebenzi yabo.
UmThetho osaqulunqwayo worhulumente wesizwe okanye wephondo ochaphazela inqanaba, amaziko, amagunya okanye imisebenzi yorhulumente weengingqi kufuneka upapashwe ukuze uhlalutywe ngokuphandle, phambi kokuba usiwe ePalamente okanye kwindlu yowiso-mthetho yephondo, loo nto (yokupapashwa) yenziwe ngendlela eya kwenza ukuba urhulumente weengingqi oqingqekileyo, oomasipala, nabanye abantu abafunayo, babe nethuba lokuya kuzithethela malunga naloo mthetho usaqulunqwayo.
155. Ukusekwa koomasipala
(1) Kukho ezi ndidi zilandelayo zoomasipala:
(a) uDidi A: Umasipala onegunya elilelakhe yedwa lolawulo oluphezulu nelowiso-mthetho kwingingqi yakhe;
(b) uDidi B: Umasipala obambisene ngegunya lakhe lolawulo oluphezulu nelowiso-mthetho kwingingqi yakhe nomasipala woDidi C ekuthi kwingingqi yakhe kungene nale kamasipala woDidi B;
(c) uDidi C: Umasipala onegunya elilelakhe yedwa lolawulo oluphezulu nelowiso-mthetho kwingingqi ebandakanya omnye umasipala okanye abanye oomasipala.
(2) Kufuneka umThetho wesizwe uchaze iintlobo zoomasipala ezinokumiselwa phakathi kodidi ngalunye.
(3) UmThetho wesizwe kufuneka -
(a) wenze kube kho iimpawu ekuya kubonwa ngazo xa ingingqi ifanele ukuba nomasipala omnye ongowoDidi A okanye xa ifanelwe ngoomasipala bazo zombini uDidi B noDidi C;
(b) wenze kube kho iimpawu nemigaqo-nkqubo yokumisela imida yoomasipala, imiselwa ligunya elizimeleyo; kananjalo
(c) uthi uthobela icandelo 229, wenze indlela yokwahlula-hlulwa okufanelekileyo kwamagunya nemisebenzi phakathi koomasipala apho ingingqi inoomasipala bazo zombini uDidi B noDidi C. Ulwahlula-hlulo lwamagunya nemisebenzi phakathi komasipala woDidi B nomasipala woDidi C lusenokungafani nolo luphakathi komnye umasipala woDidi B nalo masipala woDidi C mnye.
(4) Lo mthetho kubhekiswa kuwo kwicandelwana (3) kufuneka uyithathele ingqalelo imfuneko yokuba kubonelelwe ngeenkonzo zikamasipala ngendlela elinganayo.
(5) Umthetho wephondo kufuneka uqondisise iintlobo ezahlukileyo zoomasipala emazimiselwe kwiphondo elo.
(6) Urhulumente wephondo ngamnye kufuneka amisele oomasipala kwiphondo lakhe ngendlela engqinelanayo nomthetho owenziwe ngokwecandelwana (2) nelesi-(3) aze, esebenzisa iindlela zowiso-mthetho nezinye iindlela -
(a) enze kube kho ukugadwa nokuxhaswa korhulumente weengingqi kwiphondo elo; kananjalo
(b) akhuthaze ukuphuhliswa kwamandla karhulumente weengingqi ukwenzela ukuba oomasipala bakwazi ukwenza imisebenzi yabo nokuphatha imicimbi yabo.
(6A) Ukuba ngaba le miqathango ikhankanywe kwicandelwana (3) (b) ayikwazi ukufezekiseka umda kamasipala ungakhange utsibele kumda wephondo -
(a) loo mda kamasipala ungabekwa ngaphaya kwalo wephondo, kodwa ke kuphela -
(i) libe iphondo elo lichaphazelekayo liyavumelana noko; kananjalo
(ii) nasemva kokuba izigqeba ezilawulayo zaloo maphondo ziye zagunyaziswa ngumthetho wesizwe ukuba maziseke umasipala kuloo ngingqi kamasipala; kwaye ke
(b) umthetho wesizwe -
(i) kuthathelwe ingqalelo yecandelwana (5), usenogunyazisa ukuba kuloo ngingqi kamasipala makusekwe umasipala wohlobo oluthile ekuvunyelweneyo ngalo ngaloo maphondo achaphazelekayo;
(ii) ubeke isikhokelo sokuqhutywa kolawulo lweziphathamandla zephondo ezilawulayo kuloo ngingqi kamasipala nangokuphathelele kuloo masipala; kananjalo
(iii) ulungiselele nokubekwa ngokutsha kwemida kamasipala apho elinye iphondo kula maphondo achaphazelekayo liyirhoxisa inkxaso yalo yomda obekwe ngokomhlathi (a) .
[Icandelwana (6A) lifakelwe ngcandelo 1 loMthetho Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
(7) Urhulumente wesizwe, elawulwa licandelo 44, noorhulumente bamaphondo banegunyalowiso-mthetho nelolawulo oluphezulu lokwenza ukuba oomasipala bayenze ngokufezikileyo imisebenzi yabo mayela nemicimbi edweliswe kwiShedyuli 4 neyesi-5, ngokuthi balawule ukusebenzisa koomasipala elabo igunya lolawulo oluphezulu elixelwe kwicandelo 156 (1).
156. Amagunya nemisebenzi yoomasipala
Umasipala unegunya lolawulo oluphezulu malunga, nelungelo lokulawula -
imicimbi yorhulumente weengingqi edweliswe kwiSahlulo B seShedyuli 4 neSahlulo B seShedyuli 5; kunye
nawo nawuphi na omnye umcimbi owabelwe okanye othunywe yena ngumthetho wesizwe okanye wephondo.
Umasipala angenza, aze asebenzise izinxuluma-mthetho ukuze kube kho ulawulo olunemfezeko lwemicimbi anelungelo lokuyilawula.
Phantsi kwemimiselo yecandelo 151(4), isinxuluma-mthetho esiphikisanayo nomthetho wesizwe okanye wephondo asinamandla okusebenza. Ukuba kukho ungquzulwano phakathi kwesinxuluma-mthetho nomthetho wesizwe okanye wephondo ongasebenziyo ngenxa yokuba kukho ungquzulwano oluchazwe kwicandelo 149, isinxuluma-mthetho kufuneka sithatyathwe njengesisebenzayo ngelo thuba umthetho lowo ungasebenziyo ngalo.
Urhulumente wesizwe noorhulumente bamaphondo kufuneka babele okanye bathume umasipala, ngesivumelwano naphantsi kwayo nayiphi na imiqathango, ulawulo lomcimbi odweliswe kwiSahlulo A seShedyuli 4 okanye iSahlulo A seShedyuli 5 eziphathelele kurhulumente weengingqi ngokwemfuneko, ukuba -
loo mcimbi unokwenziwa ngokufezekileyo kwingingqi; futhi
umasipala lowo unawo amandla okuwenza.
Umasipala unelungelo lokusebenzisa naliphi na igunya mayela nawo nawuphi na umbandela oyimfuneko okanye ozalwa koko kwenziwa ngokunemfezeko kwemisebenzi yakhe.
157. Ukuma nokunyulwa kweeKhansile zooMasipala
Kuthathelwe ingqalelo iShedyuli 6A, iKhansile likaMasipala ime ngolu hlobo lulandelayo -
inamalungu anyulwe ngokwamacandelwana (2) nele-(3); okanye
ukuba ilungiselelwe njalo ngumthetho wesizwe -
amalungu anyulwe zezinye iiKhansile zooMasipala ukuba amele ezo Khansile; okanye
amalungu anyulwe ngokomhlathi (a) kunye namalungu anyulwe ngokomhlathana (i) walo mhlathi.
[Icandelwana (1) lenziwe izilungiso ngecandelo 1 (a) loMthetho Wesibhozo Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002.]
Unyulo lwamalungu eKhansile kaMasipala oluxelwa kwicandelwana (1)(a)kufuneka lungqinelane nomthetho wesizwe, ekufuneka wona umisele inkqubo -
yokumelwa ngokolungelelwano okusekwe kuluhlu lwabavoti olunye lwesizwe, kwicandelo lolu luhlu olunamagama abantu baloo masipala; le nkqubo kufuneka ibe yekwanika indlela yokunyulwa kwamalungu kwizicwangciso-ludwe zabavotelwa bamaqela ezopolitiko, abadweliswe ngokolandelelwano olukhethwa liqela ngalinye; okanye
yokumelwa ngokolungelelwano njengoko kuchazwe kumhlathi (a), nkqubo leyo idityaniswe nenkqubo yokumelwa ngokweengingqana/ngokweewadi, esekwe kuluhlu lwabavoti kwiwadi nganye, abakhoyo, kwicandelo laloo masipala, kuluhlu lwabavoti olunye lwesizwe.
Inkqubo yonyulo elandelwe ngokwecandelwana (2) kufuneka, isikakhulu, ibe neziphumo ezibonisa umelo ngokwenani leevoti.
[Icandelwana (3) lithathelwa indawo licandelo 1 (b) loMthetho Wesibhozo Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002.]
(a) Ukuba inkqubo yonyulo ibandakanya umelo ngokokweewadi, ukwahlulwa-hlulwa kweewadi kufuneka kwenziwe ligunya elizimeleyo elityunjwe, futhi lisebenza ngokwemigaqo-nkqubo neempawu ezibekwe ngumthetho wesizwe.
(b) apho umda kamasipala ubekwe ngokwecandelo 155. (6A), iwadi ebekwe ngaphakathi kwaloo mda kamasipala akufanelekanga ukuba mayinabele nangaphaya komda wephondo elichaphazelekayo.
[Icandelwana (4) lithathelwa indawo licandelo 2 loMthetho Wesithathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
[Isiqendu (b) sicinywe licandelo 3 loMthetho Weshumi Elinambini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003]
Umntu angavota kumasipala kuphela ukuba loo mntu ubhaliswe kwicandelo laloo masipala kuluhlu lwabavoti olunye lwesizwe.
Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) (b) kufuneka useke inkqubo eyenza ukuba amaqela neemeko zokulungelwa kwawo ezikhoyo kuloo Khansile kaMasipala ityumbela amalungu ayo kwenye, amelwe, neemeko ezo zimelwe, ngokungenasheyi kuloo Khansile kaMasipala kutyunjelwa kuyo amalungu.
158. Ubulungu kwiiKhansile zooMasipala
Wonke ummi ofanelekileyo ukuvotela iKhansile kaMasipala ukufanele ukuba lilungu laloo Khansile, ngaphandle -
kwakhe nabani na oqeshwe, okanye okwinkonzo ethile kamasipala kwaye efumana intlawulo ngoko kuqeshwa okanye ngaloo nkonzo, kube oku kungafaneleki kwakhe kungayekiswanga ngokomthetho wesizwe;
kwakhe nabani na oqeshwe, okanye okwinkonzo kaRhulumente, kwesinye isigaba, esamkela intlawulo ngokokuqeshwa okanye ngaloo nkonzo, abe kanjalo enziwe akafaneleka kubulungu beKhansile kaMasipala ngomthetho wesizwe;
kwakhe nawuphi na umntu ongakufanelanga ukuvotela iNdlu yoWiso-mthetho okanye ongafanelekanga ngokwecandelo 47 (1)(c), (d)okanye (e) ukuba abe lilungu leNdlu;
kwelungu leNdlu yoWiso-mthetho, komthunywa kwiBhunga leSizwe laMaphondo okanye kwelungu lendlu yowiso-mthetho yephondo; kodwa oku kungafaneleki akusebenzi kwilungu leKhansile kaMasipala emele urhulumente weengingqi kwiBhunga leSizwe; okanye ngaphandle
kwelungu lelinye iKhansile kaMasipala; kodwa oku kungafaneleki akusebenzi kwilungu leKhansile kaMasipala emele loo Khansile kwenye iKhansile kaMasipala yodidi olwahlukileyo.
Umntu ongafanelekanga ukuba abe lilungu leKhansile kaMasipala ngokwamacandelwana (1) (a) (b), (d) okanye (e) angangumvotelwa weKhansile leyo, phantsi kwalo naluphi na usikelo-mda okanye kwayo nayiphi na imiqathango emiselwe ngumthetho wesizwe.
Izithuba zomsebenzi ezikhoyo kwiBhunga likaMasipala mazivalwe ngokwemithetho yepalamente yelizwe.
[Icandelwana (3) longezwe licandelo 4 loMthetho Weshumi Elinesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
159. Ubude bethuba lokusebenza kweeKhansile zooMasipala
Ithuba lokuqhuba ukusebenza kweBhunga likaMasipala alingebi ngaphezulu kweminyaka emihlanu, njengoko kumiselwe ngumThetho wesizwe.
Ukuba ngaba iKhansile kaMasipala itshitshisiwe ngokomthetho wesizwe, okanye xa ixesha layo lifike esiphelweni, kufuneka kubanjwe unyulo zingadlulanga iintsuku ezingama-90 ukusukela kulaa mhla wokutshitshiswa kwayo iKhansile leyo okanye ukusukela kulowa wokuphela kwexesha layo.
Ikhansile kaMasipala, engeyiyo iKhansile eye yatshitshiswa emva kongenelelo ngokwecandelo le-139, ihlala inalo igunya lokwenza umsebenzi wayo ukusukela kwixesha lokutshitshiswa kwayo okanye kwixesha lokuphelelwa kwayo, kude kube kunyulwe iKhansile entsha, yaziswa njengebekiweyo.
[Icandelo 159 lithathelwa indawo licandelo 1 loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
160. Iinkqubo zangaphakathi
Ikhansile kaMasipala -
lenza izigqibo malunga nokusetyenziswa kwawo onke amagunya nokwenziwa kwayo yonke imisebenzi kamasipala;
kufuneka linyule usihlalo walo;
[Umhla wokuqalisa komhlathi (b) : 30 Juni 1997.]
linganyula ikomiti enolawulo oluphezulu nezinye iikomiti, lithobela umthetho wesizwe; kanjalo (d) lingaqesha abasebenzi abafunekayo ukuze imisebenzi yalo yenziwe ngokufezekileyo.
Le misebenzi ilandelayo akufuneki ithunywe abanye abantu yiKhansile kaMasipala -
ukupasiswa kwezinxuluma-mthetho;
ukuvunywa kolwabiwo-mali;
umiselo lwerhafu yepropati nezinye iirhafu, neentlawuliso, neentlawulelo-zinto;
kwanokwenziwa kweemboleko-mali.
(3)
Kufuneka kube kho uninzi lwamalungu eKhansile kaMasipala phambi kokuba kuvotelwe nawuphi na umcimbi.
Yonke imiba emalunga nemicimbi ekhankanywe kwicandelwana (2) iqondisiswa ngesigqibo esithathwe yiKhansile kaMasipala esixhaswe yivoti yoninzi lwamalungu ayo.
Yonke eminye imiba ephambi kweKhansile kaMasipala yenzelwa izigqibo ngesininzi seevoti ezivotiweyo.
Makungaphunyezwa sinxuluma-mthetho yiKhansile kaMasipala ngaphandle kokuba -
onke amalungu eKhansile leyo ayinikiwe inothisi ebhadlileyo; kwaye
eso sinxuluma-mthetho sipoposhwayo siye sapapashwa ukuze sihlalutywe (/sicikidwe) ngokuphandle.
Umthetho wesizwe ungazinika iimpawu zokwenza isigqibo malunga -
nobungakanani beKhansile kaMasipala;
nokuthi iiKhansile zooMasipala zingayinyula na ikomiti enolawulo oluphezulu okanye nayiphi na ikomiti; okanye
nobungakanani bekomiti enolawulo oluphezulu okanye nobayiphi na enye ikomiti yeKhansile kaMasipala ethile.
IKhansileikaMasipala ingazenza izinxuluma-mthetho ezimisela imigaqo nemiyalelo eyenzelwa -
amalungiselelo alo angaphakathi;
imicimbi yalo nokuxoxwa kwayo;
nokusekwa, nokwakhiwa kweekomiti zalo, kwakunye nemigaqo-nkqubo, amagunya nemisebenzi yezi komiti.
Ikhansile kaMasipala kufuneka liqhube imicimbi yalo ngendlela engafihli nto, lize lizivale iintlanganiso zalo, okanye ezo zeekomiti zalo, kuphela xa kufanelekileyo ukuba kwenjwenjalo, xa kuthathelwa ingqalelo uhlobo lwengxaki leyo kuhlangenwe ngayo.
Amalungu eKhansile kaMasipala anelungelo lokuthatha inxaxheba kwiingxoxo zalonakwezo zeekomiti zayo ngendlela ethi -
ivumele ukuba amaqela neemeko zokulungelwa ezikhoyo kwiKhansile leyo zibe nokumelwa ngokungenasheyi;
ingqinelane nedemokhrasi; futhi
ibe nokulawulwa ngumthetho wesizwe.
161. Inyhweba
Umthetho wephondo osebenza ngokwesikhokelo somthetho wesizwe ungamisela iinyhweba nokuvikeleka kwamaBhunga ooMasipala kunye namalungu awo.
162. Ukupapashwa kwezinxuluma-mthetho zoomasipala
Isinxuluma-mthetho sikamasipala singasetyenziswa kuphela emva kokuba sipapashiwe kwigazethi yaseburhulumenteni yelo phondo akulo umasipala lowo.
Igazethi karhulumente yephondo kufuneka ipapashe isinxuluma-mthetho sikamasipala ngesicelo sikamasipala.
Izinxuluma-mthetho zikamasipala kufuneka zifikeleleke kuluntu.
163. Imibutho yoomasipala (yolawulo lweengingqi)
UMthetho wePalamente owenziwe ngokungqinelana nomgaqo-nkqubo osekwe licandelo 76 kufuneka -
umisele indlela yokuhoywa kwamaziko esizwe nawephondo amele oomasipala; kanjalo
umisele imigaqo-nkqubo angathi ngayo urhulumente weengingqi -
adlane indlebe norhulumente wesizwe okanye owephondo elithile;
atyumbe abameli abaza kuthabatha inxaxheba kwiBhunga leSizwe laMaphondo; kanjalo
nanokuthatha ngazo inxaxheba kule nkqubo ibekwa ngumthetho wesizwe njengoko kuchazwa kwicandelo 221 (1)(c).
[Icandelo 163(b) lithathelwa indawo licandelo 4 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
164. Eminye imicimbi
Nawuphi na umcimbi omalunga norhulumente weengingqi ongaqwalaselwanga kuMgaqo-siseko ungamiselwa ngumthetho wesizwe okanye ngumthetho wephondo phantsi kwesikhokelo somthetho wesizwe.
ISAHLUKO 8
IINKUNDLA NOSETYENZISO LOBULUNGISA (amacand. 165-180)
165. Igunya lokugweba
Igunya lezomthetho kwiRiphablikhi liphathiswe iinkundla zomthetho.
Iinkundla zizimele, zilawulwa kuphela ngumGaqo-siseko nomthetho, ekufuneka ziwusebenzisile ngokungakhethi cala, nangaphandle koloyiko, nokuba nedolo, okanye nokudlel'indlala.
Akukho mntu okanye ziko loburhulumente livumelekileyo ukuphazamisana nokusebenza kweenkundla.
Amaziko karhulumente, ngamanyathelo ezowiso-mthetho kwakunye namanye amanyathelo, kufuneka azincedise, azikhusele iinkundla, ukuqinisekisa ukuzimela, ukungakhethi cala, isidima, ukufikeleleka, nokusebenza ngokufezekileyo kweenkundla.
Umyalelo okanye isigqibo esikhutshwe yinkundla sibophelela bonke abantu kunye namaziko karhulumente obhekisa/ esibhekisa kubo/kuwo.
166. Inkqubo yeenkundla
Iinkundla zezi -
INkundla yezoMgaqo-siseko;
INkundla ePhakamileyo yeziBheno;
IiNkundla eziPhezulu, kubandakanywa nayo nayiphi na inkundla ephezulu yezibheno engathi isekwe nguMthetho wePalamente ukuze imamele izibheno ezivela kwiiNkundla eziPhezulu.;
IiNkundla zooMantyi; kunye
nayiphi na enye inkundla esekwe okanye evunywe ngokoMthetho wePalamente, kubandakanywa nayiphi na inkundla ekwinqanaba elifanayo neleeNkundla eziPhezulu okanye eleeNkundla zooMantyi.
167. Inkundla yezoMgaqo-siseko
INkundla yezoMgaqo-siseko ineJaji eyiNtloko, iJaji eliSekela-Ntloko kunye nezinye iijaji ezilithoba.
[Icandelwana (1) lithathelwa indawo licandelo 11 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
Umcimbi ophambi kweNkundla yezoMgaqo-siseko kufuneka umanyelwe ziijaji ezisibhozo ubuncinane.
INkundla yezoMgaqo-siseko -
yeyona nkundla iphezulu kuyo yonke imicimbi yezoMgaqo-siseko;
ingathatha izigqibo ngemicimbi yezoMgaqo-siseko kuphela nangemibandela edibene nezigqibo ezingemicimbi yezoMgaqo-siseko; kanjalo
yenza isigqibo ekungadlulwayo kuso malunga nokuthi umcimbi othile ngowoMgaqo-siseko kusini na, okanye nokuthi umbandela othile udibene na nesigqibo esimalunga nomcimbi woMgaqo-siseko.
YiNkundla yezoMgaqo-siseko kuphela engathi -
ithathe isigqibo ngeembambano eziphakathi kwamaziko karhulumente kwisigaba sesizwe okanye samaphondo malunga nenqanaba ngokoMgaqo-siseko, namagunya, okanye nemisebenzi yawo nawaphi na loo maziko karhulumente;
igqibe ngemo engokoMgaqo-siseko yayo nayiphi na iBhili yepalamente okanye yephondo, kodwa ingakwenza oko kuphela kwiimeko ezithelekelelwe kwicandelo 79 okanye ele-121;
igqibe malunga nezicelo ekuthethwa ngazo kwicandelo 80 okanye elama-22;
yenze isigqibo malunga nemo-Mgaqo-siseko yalo naluphi na utshintsho loMgaqo-siseko lo;
yenze isigqibo sokuba iPalamente okanye uMongameli uye wasilela ukuzalisekisa imfanelo ethile yezoMgaqo-siseko; okanye
iqinisele uMgaqo-siseko wephondo ngokwecandelo 144.
INkundla yezoMgaqo-siseko yenza isigqibo ekungenakudlulwa kuso malunga nokuthi umthetho othile wePalamente, okanye uMhetho wePhondo okanye isenzo sikaMongameli singokoMgaqo-siseko, yaye kufuneka iqinisekise nawuphi na umyalelo wokungabi nakusebenza owenziwe yiNkundla ePhakamileyo yeziBheno, iNkundla ePhezulu okanye inkundla ekwinqanaba elifana nelezi nkundla, phambi kokuba loo myalelo ube unawo nawaphi na amandla okusebenza.
Umthetho wesizwe okanye imigaqo yeNkundla yezoMgaqo-siseko kufuneka ivumele umntu, xa oko kulungileyo ngokwezobulungisa futhi nangemvume yeNkundla yezoMgaqo-siseko, ukuba -
awuzise umcimbi ngqo eNkundleni yezoMgaqo-siseko; okanye
abe nokubhenela ngqo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko, ukusuka kuyo nayiphi na inkundla.
Umcimbi wezoMgaqo-siseko ubandakanya nawuphi na umbandela odibanisa ukutolikwa, ukukhuselwa, okanye ukwenziwa usebenze koMgaqo-siseko.
168. INkundla ePhakamileyo yeziBheno
INkundla ePhakamileyo yeziBheno inoMongameli, iSekela-Mongameli, kwakunye nenani leejaji zezibheno elimiselwe ngokoMthetho wePalamente
[Icandelwana (1) lithathelwa indawo licandelo 12 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
Umcimbi ophambi kweNkundla ePhakamileyo yeZibheno kufuneka ugqitywe ziijaji ezilinani elimiselwe ngokoMthetho wePalamente.
[Icandelwana (2) lithathelwa indawo licandelo 12 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
INkundla ePhakamileyo yeziBheno ingenza izigqibo ngezibheno kuwo nawuphi na umcimbi. Yeyona nkundla iphezulu yezibheno, ngaphandle kwakwimibandela yezoMgaqo-siseko; kwaye ingenza izigqibo kuphela malunga -
nezibheno;
nemibandela enxulumene nezibheno; kunye
nawuphi na omnye umbandela ongathi uthunyelwe kuyo phantsi kweemeko ezichazwe nguMthetho wePalamente.
169 IiNkundla eziPhezulu
INkundla ePhezulu ingagqiba -
(a) ngawo nawuphi na umbandela woMgaqo-siseko, ngaphandle kwalowo -
(i) iyiNkundla yezoMgaqo-siseko kuphela engathabatha isigqibo ngawo; okanye
(ii) uphathiswe enye inkundla ekwinqanaba elifanayo neleNkundla ePhezulu ngoMthetho wePalamente;
(b) nangawo nawuphi na umbandela ongaphathiswanga enye inkundla nguMthetho wePalamente.
170 IiNkundla zooMantyi nezinye iinkundla
IiNkundla zooMantyi nazo zonke ezinye iinkundla zingagqiba ngawo nawuphi na umbandela omiselwe nguMthetho wePalamente, kodwa inkundla enqanaba layo lingaphantsi kweleNkundla ePhezulu ayinakho ukuphanda okanye igwebe ngokungqinelana noMgaqo-siseko kwawo nawuphi na umthetho okanye nasiphi na isenzo sikaMongameli.
171 Iinkqubo zeenkundla
Zonke iinkundla zisebenza ngokomthetho wesizwe, kwaye imigaqo neenkqubo zazo kufuneka zimiselwe ngokomthetho wesizwe.
172. Amagunya eenkundla kwimicimbi yezoMgaqo-siseko
(1) Xa isenza isigqibo ngomcimbi wezoMgaqo-siseko osemandleni ayo, inkundla -
(a) kufuneka ivakalise ukuba nawuphi na umthetho okanye isenzo esingangqinelaniyo noMgaqo-siseko unokungasebenzi okungangokungangqinelani kwawo noMgaqo-siseko; kanjalo
(b) ingenza nawuphi na umyalelo onobulungisa nongenasheyi, kubandakanywa -
(i) umyalelo osikela umda isiphumo sokusebenza kususelwa emva kokuvakaliswa kokungabi nakusebenza;
(ii) nomyalelo onqumamisa ukuvakaliswa kokungabi nakusebenza ngalo naliphi na ithuba, naphantsi kwayo nayiphi na imiqathango, ukuvumela elo gunya lifanelekileyo ukuba lilungise eso siphene.
(2) (a) INkundla ePhakamileyo yeziBheno, iNkundla ePhezulu okanye inkundla
ekwinqanaba elinye nezi inganika umyalelo malunga nokuba nokusebenza, ngokoMgaqo-siseko, koMthetho othile wePalamente, uMthetho wePhondo okanye nasiphi na isenzo sikaMongameli, kodwa umyalelo wokungabi nakusebenza ngokoMgaqo-siseko awunamandla ngaphandle kokuba
uqinisekiswe yiNkundla yezoMgaqo-siseko.
(b) Inkundla eyenza umyalelo wokungabi nakusebenza ngokoMgaqo-siseko inganika umyalelo onqandayo wexeshana okanye olunye uphumzo lwexeshana kwiqela elithile, okanye ingamisa ukuxoxwa kwetyala, lo gama kusajongwe isigqibo seNkundla yezoMgaqo-siseko malunga nokungabi nakusebenza kwaloo mthetho okanye kweso senzo.
(c) Umthetho wesizwe kufuneka umisele indlela yokubhekiswa kwiNkundla yezoMgaqo-siseko, komyalelo wokungabi nakusebenza ngokoMgaqo-siseko.
(d) Nawuphi na umntu, okanye naliphi na iziko likarhulumente, onomdla ngokwaneleyo angafaka isibheno, okanye enze isicelo, kwiNkundla yoMgaqo-siseko, ngqo ukuqinisekisa, okanye ukuphikisa, umyalelo wokungabi nakusebenza ngokoMgaqo-siseko, owenziwe yinkundla ngokweli candelwana.
173. Igunya lemvelo
INkundla yezoMgaqo-siseko, iNkundla ePhakamileyo yeziBheno, kunye neeNkundla eziPhezulu, zinamagunya emvelo okukhusela nokuzilawulela inkqubo yazo, nokuphuhlisa umthetho woluntu, kuthathelwa ingqalelo iinjongo zobulungisa.
174. Ukutyunjwa kwamagosa ezeejaji
(1) Nawuphi na umntu wasetyhini okanye oyindoda onemfundo efanelekileyo
ongumntu okulungeleyo nogqibeleleyo angatyunjwa abe ligosa lezeejaji. Nawuphi na umntu oza kutyunjelwa kwiNkundla yezoMgaqo-siseko kufuneka abe ngummi woMzantsi Afrika.
(2) Imfuneko yokuba kwezeejaji kubonakaliswe ngokubanzi ubukho babantu abahlukileyo ngokweentlanga ngeentlanga, nangokwesini, apha eMzantsi Afrika, kufuneka iqwalaselwe xa kutyunjwa amagosa ezeejaji.
(3) UMongameli, njengentloko yesigqeba esilawulayo sesizwe, emva kokucebisana neKhomishini yeNkonzo yezeeJaji, kunye neenkokeli zamaqela amelweyo kwiNdlu yoWiso-mthetho, utyumba iJaji eyiNtloko neJaji eliSekela-Ntloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko; aze, emva kokucebisana neKhomishini yeNkonzo yezeeJaji, atyumbe uMongameli noSekela-Mongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno
[Icandelo (3) lithathelwa indawo licandelo 13 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-sisekoka-2001.]
(4) Ezinye iijaji zeNkundla yezoMgaqo-siseko, zityunjwa nguMongameli njengentloko yesigqeba solawulo oluphezulu sesizwe, emva kokucebisana neJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko kunye neenkokeli zamaqela amelweyo kwiNdlu yoWiso- mthetho, ngokungqinelana nalo mgaqo-nkqubo ulandelayo:
(a) IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji kufuneka ilungise uludwe lwabantu abakhethiweyo, oludlule ngamagama amathathu kwinani labantu abaza kutyunjelwa izikhundla, ize ilunike uMongameli uludwe olo.
(b) UMongameli angatyumba abantu abakolu ludwe; kufuneka ke ayazise iKhomishini yeNkonzo yezeeJaji, enika izizathu, ukuba kukho abantu abakolo ludwe, abangamkelekiyo, nokuba ingaba kusafuneka kutyunjiwe.
(c) IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji kufuneka yongeze amanye amagama abantu abakhethiweyo kolu ludwe, aze ke uMongameli enze utyumbo olusaseleyo, esebenzisa olo ludwe longeziweyo.
[Icandelwana (4) lithathelwa indawo licandelo 13 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(5) Ngalo lonke ixesha amalungu eNkundla yezoMgaqo-siseko amane, ubuncinane, kufuneka ibe ngabantu ababeziijaji ngexesha lokutyunjelwa kwabo kwiNkundla yezoMgaqo-siseko.
(6) UMongameli kufuneka atyumbe iijaji zazo zonke ezinye iinkundla, ngokucetyiswa yiKhomishini yeNkonzo yezeeJaji.
(7) Amanye amagosa ezeeJaji kufuneka atyunjwe ngokwemigaqo yoMthetho wePalamente, omawuqinisekise ukuba utyumbo, unyuselo, ukutshintshwa, nokugxothwa kwala magosa ezeeJaji, namanyathelo esohlwayo athathwayo ngakuwo, kwenzeka ngokungenamkhethe nangokungawadleli ndlala.
(8) Phambi kokuba amagosa ezeeJaji aqalise ukwenza umsebenzi wawo, kufuneka ukuba afunge, okanye angqinise ngokungqinelana noShedyuli 2 ukuba aya kuwugcina, awukhusele uMgaqo-siseko.
175. Iijaji ezibambeleyo
(1) UMongameli angatyumba umntu wasetyhini okanye oyindoda ukuba abe libambela lejaji kwiNkundla yezoMgaqo-siseko ukuba kukho isikhewu, okanye ukuba kukho ijaji engekhoyo. Olo tyumbo kufuneka lwenziwe ngengcebiso yelungu leKhabhinethi elijongene nolawulo lwezobulungisa, likwenza oko ngokuvumelana neJaji eyiNtloko.
[Icandelwana (1) lithathelwa indawo licandelo 14 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(2) Ilungu leKhabhinethi elijongene nolawulo lwezobulungisa kufuneka lityumbele iijaji ezibambeleyo kwezinye iinkundla emva kokucebisana nejaji enkulu yaloo nkundla ibambela lejaji liya kusebenza kuyo.
176. Ubude bamaxesha okubamba isikhundla nentlawulo
(1) Ijaji yeNkundla yoMgaqo-siseko ityunjelwa ithuba elingahlaziywayo leminyaka eli-12, okanye xa iye kufika kwiminyaka engama-70 ubudala, ngokwaleyo ifike kuqala, ngaphandle kwalapho kukho uMthetho wePalamente olandisayo ixesha lokubamba isikhundla kwiNkundla yezoMgaqo-siseko.
[Icandelwana (1) lithathelwa indawo licandelo 15 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(2) Ezinye iijaji zibamba isikhundla de zikhutshwe ekusebenzeni ngokoMthetho wePalamente.
(3) Imivuzo, izibonelelo neemfanelo ezifunyanwa ziijaji azinakuncitshiswa.
177. Ukususwa esikhundleni
(1) Ijaji ingasuswa esikhundleni kuphela ukuba -
(a) iKhomishini yeNkonzo yezeeJaji ifumanisa ukuba ijaji leyo ayinakho ukusebenza, iyoyiswa ngumsebenzi ngendlela engathethekiyo okanye inetyala lentswela-kuziphatha ngokugqithisileyo; nokuba
(b) iNdlu yoWiso-mthetho ithi ijaji leyo mayisuswe, ngesigqibo esixhaswa, ubuncinane, sisibini esithathwini senani lawo onke amalungu ayo.
(2) UMongameli kufuneka ayisuse ijaji esikhundleni emva kokuthathwa kwesigqibo sokuba loo jaji mayisuswe.
(3) UMongameli, ngokucetyiswa yiKhomishini yeNkonzo yezeeJaji, angayinqumamisa ijaji ekwimeko yomgaqo-nkqubo ongokwecandelwana (1)
178. IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji
(1) Kukho iKhomishini yeNkonzo yezeeJaji enala malungu -
(a) iJaji eyiNtloko, echophela iintlanganiso zeKhomishini;;
(b) uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno;
[Isiqendu (b) sithathelwa indawo licandelo 16 (a) loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(c) uMongameli-Jaji omnye otyunjwe ngaBongameli-Jaji;
(d) ilungu elinye leKhabhinethi elijongene nolawulo lwezobulungisa, okanye omnye umntu otyunjwe lelo lungu leKhabhinethi;
(e) abathetheli ababini abasebenzayo abatyunjwe kumbutho wabathetheli ukumela abathetheli bebonke, kwaye atyunjwa nguMongameli;
(f) amagqwetha amabini asebenzayo atyunjwe kumbutho wamagqwetha ukumela amagqwetha ewonke, kwaye atyunjwa nguMongameli;
(g) ititshala enye yezomthetho etyunjwe ziititshala zomthetho kwiiyunivesithi zaseMzantsi Afrika;
(h) abantu abathandathu abatyunjwe yiNdibano yesiZwe kumalungu ayo, abathathu kubo, ubuncinane, babe ngamalungu amaqela aphikisayo amelweyo kwiNdibano;
(i) abathunywa abasisigxina abane abakwiBhunga leSizwe laMaphondo, abatyunjwe kunye liBhunga, abaxhaswe yivoti yamaphondo amathandathu, ubuncinane;
(j) abantu abane abatyunjwe nguMongameli njengentloko yesigqeba sesizwe esilawulayo, emva kokucebisana neenkokeli zawo onke amaqela akwiNdlu yoWiso-mthetho; kunye,
(k) xa kujongwa imiba ephathelele ngqo kwicandelo lephondo okanye leengingqi leNkundla ePhezulu, neJaji enguMongameli yelo candelo, neNkulumbuso okanye omnye otyunjwe ngabo bobabini
[Isiqendu (k) sithatyathelwa indawo licandelo 2(a) loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998 nalicandelo 16(b) loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(2) Ukuba inani labantu abakhethwe phakathi kwabathetheli okanye kwamagqwetha ngokwecandelwana (1) (e) okanye (f) lilingana nenani lezithuba emazizaliswe, uMongameli kufuneka atyumbe bona. Ukuba inani labantu abakhethiweyo liyalidlula inani lezithuba emazizaliswe, uMongameli, emva kokucebisana naloo mbutho wobungcali-mfundo, kufuneka atyumbe abakhethiweyo abaneleyo ukuba bazalise izithuba ezo, kuthathelwa ingqalelo imfuneko yokuqinisekisa ukuba abo batyunjiweyo bamele elo khondo lobungcali-mfundo lilonke.
(3) Amalungu eKhomishini atyunjwe liBhunga leSizwe laMaphondo asebenza kude kufakwe amanye kunye endaweni yawo okanye kude kuvele nasiphi na isithuba phakathi kwawo. Amanye amalungu awaye alathethwe okanye awayetyunjelwe kwiKhomishini asebenza ade asuswe ngabobabewatyumbile, kufakwe amanye endaweni yawo.
(4) IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji inamagunya nemisebenzi abelwe yona kuMgaqo-siseko nakumthetho wesizwe.
(5) IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji ingamcebisa urhulumente wesizwe ngawo nawuphi na umcimbi ophathelele kwiijaji okanye usetyenziso lwezobulungisa; kodwa xa iqwalasela nawuphi na umcimbi, ngaphandle kokutyunjwa kwejaji, kufuneka ihlale engekho laa malungu atyunjwe ngokokwecandelwana (1) (h) no (i).
(6) IKhomishini yeNkonzo yezeeJaji ingamisela umgaqo-nkqubo wayo, kodwa izigqibo zeKhomishini kufuneka zixhaswe luninzi lwamalungu ayo.
Ukuba ngaba iJaji eyiNtloko okanye uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno unexeshana angakwaziyo ngalo ukusebenza kwiKhomishini le, iJaji enguSekela-Ntloko okanye uSekela-Mongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno, ungena kuloo indawo njengelalela.
[Icandelwana. (7) longezelelwe ngecandelo. 2 (b) loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998 nangecandelo 16 (c) loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(8) UMongameli kunye nabantu abanyula, okanye abatyumba okanye ababeka amalungu eKhomishini ngokwecandelwana (1) (c) , (e) , (f) nele-(g) , basenokuthi, kwangolu hlobo lunye, banyule okanye batyumbe ookanye babeke ilalela lelungu ngalinye kuloo malungu, ukuba lisebenze apha kwiKhomishini ixeshana, xa ilungu elo linexeshana elingakwaziyo ngalo ukusebenza kwiKhomishini le ngenxa yempilo okanye ukungabikho apha kwiRiphalikhi, okanye ngenxa yaso nasiphi na isizathu esivakalayo.
[Icandelwana (8) longezelelwe ngecandelo 2(b) loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
179 UGunyaziwe woTshutshiso
(1) Kukho uGunyaziwe woTshutshiso wesizwe omnye kwiRiphablikhi, omiswe ngokoMthetho wePalamente waye unaba bantu -
(a) UMlawuli weSizwe kwezoTshuthiso lwabaNtu, oyintloko yegunya elitshutshisayo, kwaye utyunjwa nguMongameli njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu;
(b) naBalawuli kwezoTshutshiso lwabaNtu kunye nabatshutshisi njengoko kumiselwe nguMthetho wePalamente.
(2) Igunya elitshutshisayo linamandla okumisela ukuba kutshutshiswe, egameni
likarhulumente, kwanawokuqhuba nayiphi na imisebenzi eyimfuneko ezalwa kukumisela utshutshiso lo.
(3) Umthetho wesizwe kufuneka uqinisekise ukuba abaLawuli kwezoTshutshiso lwabaNtu-
(a) banemfundo efanelekileyo; kwaye
(b) bajongene nokutshutshisa kwimiba ethe ngqo yokuxoxwa kwamatyala, ngokwecandelwana (5).
(4) Umthetho wesizwe kufuneka uqinisekise ukuba igunya elitshutshisayo lenza imisebenzi yalo ngaphandle koloyiko, ukwenza idolo, okanye ukudlela indlala.
(5) UMlawuli weSizwe kwezoTshutshiso lwabaNtu -
(a) kufuneka amisele inkqubo-sikhokelo yokutshutshisa ekufuneka ilandelwe kwinkqubeko yokutshutshisa; kufuneka akwenze oku ngemvumelwano nelungu leKhabhinethi elijongene nolawulo lwezobulungisa, nasemva kokucebisana naBalawuli boTshutshiso lwabaNtu.
(b) kufuneka akhuphe imiyalelo yenkqubo-sikhokelo ekufuneka ilandelwe kwinkqubeko yokutshutshisa;
(c) angangenelela kwinkqubeko yokutshutshisa xa ngaba imiyalelo yenkqubo-sikhokelo ayithotyelwa; kanjalo
(d) angasiqwalasela isigqibo sokutshutshisa okanye sokungatshutshisi, emva kokucebisana naloo Mlawuli weSizwe wezoTshutshiso lwabaNtu nasemva kokumamela imibiko yemicimbi, ngethuba eliqingqiweyo nguMlawuli weSizwe kwezoTshutshiso lwabaNtu, evela kwaba bantu:
(i) Umntu omangalelweyo.
(ii) Ummangali
(iii) Nawuphi na omnye umntu okanye iqela uMlawuli weSizwe wezoTshutshiso acinga ukuba ufanelekile.
(6) Ilungu leKhabinethi elijongene nolawulo lwezobulungisa kufuneka libe nelizwi eligqibelayo phezu kwegunya elitshutshisayo.
(7) Yonke eminye imicimbi malunga negunya elitshutshisayo kufuneka imiselwe ngomthetho wesizwe.
180 Eminye imiba mayela nolawulo lobulungisa
Umthetho wesizwe ungalungiselela nawuphi na umbandela omalunga nosetyenziso lwezobulungisa olungaphathwanga kuMgaqo-siseko, kwakunye -
(a) namaphulo oqeqesho lwamagosa ezeeJaji;
(b) nemigaqo-nkqubo yokujongana nezikhalazo ngamagosa ezeeJaji; kunye
(c) nokuthabatha inxaxheba kwabantu abangengawo amagosa ezeeJaji, kwizigqibo zenkundla
ISAHLUKO 9
AMAZIKO KARHULUMENTE AXHASA IDEMOKHRASI ENGOKOMGAQO-SISEKO (amacand. 181-194)
181 Ukusekwa kwawo, nemigqalisela alawulwa yiyo
(1) La maziko karhulumente alandelayo aqinisa idemokhrasi engoMgaqo- siseko kwiRiphablikhi:
(a) UMkhuseli woLuntu.
(b) Ikhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika.
[Umhlathi (b) wenziwe izilungiso ngecandelo 4 loMthetho 65 ka-1998.]
(c) IKhomishini yokuKhuthazwa nokuKhuselwa kwamaLungelo abaNtu ngokwamaSiko neziThethe zabo, ngokwezeNkolo nangokweeLwimi.
(d) IKhomishini yoLingano ngokwesiNi (phakathi kwabantu basetyhini nabangamadoda).
(e) UMphicothizincwadi-Jikelele
(f) IKhomishini yoNyulo.
(2) La maziko azimele, alawulwa kuphela nguMgaqo-siseko nangumthetho; kufuneka angakhethi cala, asebenzise amagunya awo enze nemisebenzi yawo ngaphandle koloyiko, ukwenza idolo, okanye ukudlel'indlala.
(3) Amanye amaziko karhulumente kufuneka athi, ngamanyathelo omthetho namanye amanyathelo, ancedise akhusele la maziko ukuqinisekisa ukuzimela, ukungakhethi cala, isidima, nokusebenza ngokufezekileyo kwala maziko.
(4) Akukho mntu naziko likarhulumente emaliphazamisane nokusebenza kwala maziko.
(5) La maziko athembeke kwiNdlu yoWiso-mthetho, kwaye kufuneka enze ingxelo ngezenzo zawo nokwenza kwawo imisebenzi yawo kwiNdibano, ubuncinane kanye ngonyaka.
Imkhuseli woLuntu (amacand. 182-183)
182. IMisebenzi yoMkhyseli woLuntuFunctions of Public Protector
(1) UMkhuseli woLuntu unegunya, elilawulwa ngumthetho wesizwe -
(a) ukuphanda ngaso nasiphi na isenzo kwimicimbi karhulumente, okanye kulawulo loluntu
kuso nasiphi na isigaba sikarhulumente, ekuthiwa, okanye ekurhanelwa ukuba, aluhambi ngendlela eyiyo, okanye olungathi lube neziphumo ezingezizo, okanye udlelo-ndlala.
(b) ukwenza ingxelo ngeso senzo;
(c) nokuthatha amanyathelo afanelekileyo okulungisa eso senzo.
(2) UMkhuseli woLuntu unamagunya athe chatha nemisebenzi emiselwe ngumthetho wesizwe.
(3) UMkhuseli woLuntu akanakho ukuphanda izigqibo zenkundla.
(4) UMkhuseli woLuntu kufuneka afikeleleke kuye wonke umntu ngamnye, nakubo bonke abantu ngokwamaqela oluntu.
(5) Nayiphi na ingxelo ekhutshwe nguMkhuseli woLuntu kufuneka ibe selubala
kuwonke-wonke, ngaphandle kokuba iimeko ezizodwa, eziya kumiselwa ngumthetho wesizwe, zifuna ukuba ingxelo ethile ibe semfihlakalweni.
183. Ubude bexesha lokubamba isikhundla
UMkhuseli woLuntu utyunjelwa esikhundleni ithuba leminyaka esixhenxe elingahlaziywayo.
IKhomishini yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika
184. Imisebenzi yeKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika
(1) IKhomishini yaMalungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika kufuneka -
(a) ikhuthaze ukuhlonitshwa kwamalungelo oluntu kunye nokuphila ngokwamalungelo oluntu;
(b) ikhuthaze ukukhuselwa, ukuphuhliswa nokufumaneka kwamalungelo oluntu; ize kanjalo
(c) ijonge, ivavanye ukukhathalelwa nokulandelwa kwamalungelo oluntu kwiRiphablikhi.
(2) IKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika inamagunya, ngokokulawulwa ngumthetho wesizwe, ayimfuneko ekwenzeni imisebenzi yayo, kubandakanywa negunya -
(a) lokuphanda nokwenza ingxelo ngokukhathalelwa nokulandelwa kwamalungelo oluntu;
(b) lokuthatha amanyathelo okulungiswa ngokufanelekileyo apho amalungelo oluntu aye aphulwa khona;
(c) lokwenza uphando; kunye
(d) nokufundisa.
(3) Kunyaka ngamnye iKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika kufuneka ifune ukuba amazikokarhulumente achaphazelekayo anike iKhomishini le ulwazi ngamanyathelo awathabathileyo ukuzama ukufezekisa amalungelo akwiBhili yamaLungelo amalunga nezindlu, ulondolozo lwempilo, ukutya, amanzi, ukhuseleko lwezentlalo, imfundo kunye nendalo esingqongileyo.
(4) IKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika inamanye amandla kunye neminye imisebenzi emiselwe ngumthetho wesizwe.
IKhomishini yokuKhuthazwa nokuKhuselwa kwamaLungelo abaNtu ngokwamaSiko neziThethe zabo, nezeNkolo, nezeeLwimi
185. Imisebenzi yeKhomishini
(1) Iinjongo eziphambili zeKhomishini yokuKhuthazwa nokuKhuselwa kwamaLungelo abaNtu ngokwamaSiko neziThethe zabo, nezeNkolo nezeeLwimi, zezi zilandelayo -
(a) ukukhuthaza intlonelo yamalungelo abantu ngokwamasiko nezithethe zabo, ngokwenkolo yabo, nangokweelwimi zabo;
(b) ukukhuthaza nokuphuhlisa uxolo, ubuhlobo, ubuntu, ukunyamezelana, nobunye ngokwesizwe, phakathi kwabantu abanamasiko nezithethe zabo, iinkolo zabo, neelwimi zabo isiseko solu khuthazo nolu phuhliso ikukuphathana njengabalinganayo, ukungacalu-calulani nokuzibandakanya ngokukhululekileyo;
(c) nokwenza ingcebiso malunga nokusekwa, ngokungqinelana nomthetho wesizwe, kwebhunga lezamasiko nezithethe, okanye elinye ibhunga okanye amanye amabhunga eqela loluntu okanye amaqela oluntu eMzantsi Afrika.
(2) IKhomishini inalo igunya, njengoko limiselwe ngumthetho wesizwe, eliyimfuneko ukuze ifezekise iinjongo zayo eziphambili, kubandakanywa igunya lokugada, lokuhlola, lokuphanda, lokufundisa, lokutsala umdla wabenzi-mthetho, lokucebisa nokunika ingxelo ngemiba emayela namalungelo abantu ngokokwamasiko nezithethe zabo, ezenkolo nezeelwimi zabo.
(3) IKhomishini inganika ingxelo nangawuphi na umcimbi osemagunyeni ayo, nongumsebenzi wayo, kwiKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika ukuze yona yenze uphando.
[Icandelwana (3) lenziwe izilungiso ngecandelo 4 loMthetho 65 ka-1998.]
(4) IKhomishini inamagunya nemisebenzi eyeminye emiselwe ngumThetho wesizwe.
186 Ukuma kweKhomishini
(1) Inani lamalungu eKhomishini yokuKhuthazwa nokuKhuselwa kwamaLungelo
abaNtu ngokwamaSiko neziThethe zabo, ezeNkolo nezeeLwimi, nokutyunjwa kwawo kunye nethuba lawo lokubamba izikhundla kufuneka zimiselwe ngumthetho wesizwe.
(2) Ukwakhiwa kwayo iKhomishini le kufuneka -
(a) kubandakanye ngokubanzi amaqela aphambili abantu ngokokwamasiko nezithethe zabo, ezenkolo nezeelwimi, emZantsi Afrika; kanjalo
(b) kubonise ngokubanzi umahluko ngokwesini kubantu boMzantsi Afrika.
IKhomishini yokuLingana ngokweSini
187. Imisebenzi yeKhomishini yokuLingana ngokweSini
(1) IKhomishini yokuLingana kwabaseTyhini naMadoda (yokuLingana ngokweSini) kufuneka ikhuthaze ukuhlonitshwa kokulingana ngokwesini, nokuphuhliswa, nokukhuselwa, nokufumaneka kwako oku kulingana phakathi kwababhinqileyo namadoda.
(2) IKhomishini yokuLingana ngokweSini, inamandla, ngokokulawulwa ngumthetho wesizwe, ayimfuneko ekwenzeni imisebenzi yayo, kubandakanywa negunya lokugada, ukuhlola, ukuphanda, ukufundisa, ukutsala umdla wabenzi-mthetho, ukucebisa, nokwenza ingxelo ngemiba ephathelelene nokulingana phakathi kwabasetyhini namadoda.
(3) IKhomishini yokuLingana ngokweSini inamagunya athe chatha nemisebenzi eyeminye emiselwe ngumthetho wesizwe.
UMphicothizincwadi-Jikelele
188. Imisebenzi yoMphicothizincwadi-Jikelele
(1) UMphicothizincwadi-Jikelele kufuneka aphicothe aze anike ingxelo
ngee-akhawunti, ngeengcaciso-zimali, kwakunye nokuphathwa kwezeemali -
(a) zawo onke amasebe karhulumente wesizwe nowamaphondo kwakunye namaziko olawulo;
(b) zabo bonke oomasipala; kunye
(c) nezalo naliphi na elinye iziko locwangciso-mali othi umthetho wesizwe okanye wephondo ufune ukuba kuphichothwe iincwadi zalo zemali nguMphicothizincwadi-Jikelele.
(2) Ukongeza kwimisebenzi emiselwe kwicandelwana (1), naphantsi kolawulo lawo nawuphi na umthetho, uMphicothizincwadi-Jikelele usenokuphicotha enze ingxelo ngee-akhawunti, ngeengcaciso-zimali nangokuphathwa kwezemali -
(a) zalo naliphi na iziko elifumana imali kwiNgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe, iNgxowa-mali yeNgeniso yephondo okanye umasipala; okanye
(b) zalo naliphi na iziko eligunyazisiweyo ngokwemigaqo yawo nawuphi na umthetho ukuba lamkele imali lisenzela urhulumente.
(3) UMphicothizincwadi-Jikelele kufuneka angenise iingxelo zophicotho-zimali kuyo nayiphi na indlu yowiso-mthetho ebandakanyeka ngqo ekuphicothweni kweencwadi zemali, nakuliphi na igunya elimiselwe ngumthetho wesizwe. Zonke iingxelo kufuneka zifumaneke eluntwini.
(4) UMphicothizincwadi-Jikelele unamagunya athe chatha nemisebenzi emiselwe ngumthetho wesizwe.
189 Ubude bexesha lokubamba isikhundla
UMphicothizincwadi-Jikelele kufuneka alathelwe ithuba elisisigxina elingahlaziywayo eliphakathi kweminyaka emihlanu nelishumi.
IKhomishini yoNyulo
190 Imisebenzi yeKhomishini yoNyulo
(1) IKhomishini yoNyulo kufuneka -
(a) ilawule unyulo lwamaziko owiso-mthetho esizwe, awamaphondo, kunye nawoomasipala ngokungqinelana nomthetho wesizwe;
(b) iqinisekise ukuba unyulo lukhululekile kwaye alunasheyi; ize
(c) ibhengeze iziphumo zolo nyulo ngexesha ekufuneka limiselwe ngumthetho wesizwe nelifutshane kangangoko kunokwenzeka ngokwamkelekileyo.
(2) IKhomishini yoNyulo inamagunya ongezelelweyo nemisebenzi emiselwe ngumthetho wesizwe.
191 Ukuma kweKhomishini yoNyulo
IKhomishini yoNyulo kufuneka ukuba ibe nabantu abathathu ubuncinane. Inani lamalungu nethuba lokubamba kwabo izikhundla kufuneka lichazwe ngumthetho wesizwe.
UGunyaziwe oziMeleyo wokuLawula ezoSasazo
192 UGunya wezoSasazo
Umthetho wesizwe kufuneka useke igunya elizimeleyo lokulawula ezosasazo ukuze kulungelwe uluntu, nokuqinisekisa ukungabi nasheyi kunye nokuvezwa kwezimvo ezahlukeneyo ngokubanzi ezimele uluntu loMzantsi Afrika.
IMimiselo ngokubanzi
193. Ukutyunjwa
(1) UMkhuseli woLuntu namalungu ayo nayiphi na iKhomishini esekwe sesi Sahluko, kufuneka ibe ngabasetyhini okanye amadoda -
(a) angabemi basemZantsi Afrika;
(b) abangabantu abalungele nabafanele ukubamba eso sikhundla;
(c) nabalungelelene nazo naziphi na ezinye iimfuno ezimiselwe ngumthetho wesizwe.
(2) Imfuneko yokuba iKhomishini esekwe sesi Sahluko mayibonakalise ngokubanzi ubukho babantu abahluka-hlukeneyo ngokweentlanga nangokwesini emZantsi-Afrika, kufuneka iqwalaselwe xa kutyunjwa amalungu ayo.
(3) UmPhicothi-zincwadi-Jikelele kufuneka ibe ngowasetyhini okanye indoda engummi waseMzantsi Afrika, ibe ngumntu okulungeleyo, nokufaneleyo ukubamba eso sikhundla. Ulwazi olulodwa okanye amava okuphicotha iincwadi zemali, okuphatha iimali zoburhulumente, nawolawulo loluntu kufuneka ibe ziimpawu ezijongwayo xa kutyunjwa uMphicothizincwadi-Jikelele.
(4) UMongameli, ngengcebiso yeNdlu yoWiso-mthetho, kufuneka atyumbe uMkhuseli woLuntu, uMphicothizincwadi-Jikelele, namalungu -
(a) eKhomishini yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika;
[Umhlathi (a) wenziwe izilungiso ngecandelo 4 loMthetho 65 ka-1998.]
(b) eKhomishini yokuLingana ngokweSini; kunye
(c) naweKhomishini yoNyulo.
(5) INdlu yoWiso-mthetho kufuneka inike ilizwi lokuthethelela abantu -
(a) abakhethwe yikomiti yeNdlu emiswe ngokobungaphi bamalungu awo onke amaqela amelweyo kwiNdibano: baze
(b) bavunywa yiNdlu ngesigqibo esixhaswe yivoti -
(i) yama-60 epesenti yamalungu eNdlu, ubuncinci, ukuba uthethelelo olo lumalunga nokutyunjwa komKhuseli woluNtu okanye uMphicothizincwali - jikelele; okanye
(ii) yoninzi lwamalungu eNdlu, ukuba uthethelelo olo lumalunga nokutyunjwa kwelungu leKhomishini.
(6) Ukuthath'inxaxheba kwabantu kwinkqubo yothethelelo kungalungiselelwa ngendlela ekuthethwa ngayo kwicandelo 59 (1) (a).
194. Ukususwa esikhundleni
(1) UMkhuseli woLuntu, uMphicothizincwadi-Jikelele, okanye ilungu leKhomishini, abantu abo bamiselwe sesi Sahluko, bangasuswa elowo esikhundleni kuphela ngenxa -
(a) yentswela-kuziphatha, yokungabi nakho ukusebenza, okanye ngenxa yokungasebenzi kakuhle;
(b) yokuba ikomiti ethile yeNdlu yowiso-mthetho imfumanise ekwenye yezi meko ziku (a) apha ngentla;
(c) yokuba iNdlu yenze isigqibo esithi loo mntu makasuswe esikhundleni.
(2) Isigqibo seNdlu yoWiso-mthetho malunga nokususwa esikhundleni -
(a) komKhuseli woluNtu okanye umPhicothi-zincwadi-Jikelele kufuneka sithatyathwe ngokuxhaswa yivoti yesibini esithathwini samalungu eNdibano, ubuncinci; okanye
(b) kwelungu leKhomishini kufuneka sithatyathwe ngokuxhaswa yivoti yoninzi lwamalungu eNdlu.
(3) UMongameli -
(a) angamnqumamisa umntu esikhundleni nanini na emva kokuqalisa kweengxoxo zekomiti ethile yeNdlu yoWiso-mthetho zokuba asuswe loo mntu; kwaye
(b) kufuneka amsuse umntu kwisikhundla yakuba iNdlu yoWiso-mthetho yenze isigqibo sokuba loo mntu makasuswe.
ISAHLUKO 10
ULAWULO LUKARHULUMENTE (amacand. 195-197)
195. Izithethe ezixabisekileyo nemigqalisela esisiseko ekhokela ulawulo lukarhulumente
(1) Ulawulo lukarhulumente kufuneka lulandele isikhokelo esizizithethe ezixabisekileyo kwanemigqalisela yedemokhrasi, nto ezo zikokosiweyo kuMgaqo-siseko, ekukho kuzo le migqalisela ilandelayo:
(a) Kufuneka kukhuthazwe, kuze kugcinwe umgangatho ophezulu wesimilo sokusebenza esinoqeqesheko.
(b) Kufuneka kukhuthazwe ukusetyenziswa kwezixhaso ngokufezekileyo, ngokunoqoqosho nangempumelelo.
(c) Ulawulo lwabasebenzi bakarhulumente kufuneka lube neenjongo zophuhliso.
(d) Iinkonzo kufuneka zenziwe ngokungenamkhethe nasheyi, ngokobulungisa, nangaphandle kokudlela indlala.
(e) Iimfuno zabantu kufuneka zisatyelwe, kwaye uluntu kufuneka lukhuthazwe ukuba luthabathe inxaxheba ekwenziweni kwenkqubo-sikhokelo.
(f) Ulawulo lwabasebenzi bakarhulumente kufuneka lwenzeke ngendlela enokuthembeka.
(g) Makuphenjelelwe ubeko-lubala lwezinto ngokuthi uluntu lunikwe kwangexesha ulwazi oluchanekileyo, nolufikelelekayo.
(h) Kufuneka kukhuthazwe uphatho olufanelekileyo lwesixhaso esingabantu kunye nezenzo zophuhliso lwekhondo lomsebenzi, ukuze kwandiswe isakhono sabantu.
(i) Xa kuqeshwayo kwarhulumente kufuneka kukhethwe phakathi kwabo bonke abantu baseMzantsi Afrika ngokubanzi, izenzo zokuqesha nezophatho-basebenzi zisekelwe ekukwazini (komntu) ukuwenza umsebenzi, ekungakhethini icala elithile, ekungabini nasheyi, nakwimfuneko yokulungisa intswela-kulingana yamaxesha adlulileyo, ukuze kufezekiswe ukumelwa/umelongokubanzi.
(2) Le migqalisela ilapha ngentla isebenza -
(a) kulawulo kuzo zonke izigaba zikarhulumente;
(b) kumaziko karhulumente;
(c) nakumashishini karhulumente.
(3) Umthetho wesizwe kufuneka uqinisekise ukukhuthazwa kwezi zithethe zixabisekileyo nale migqalisela idweliswe kwicandelwana (1).
(4) Ukuqeshwa kulawulo lukarhulumente kwabantu abaliqela, befakwe ngendlela elandela inkqubo-sikhokelo, akunqandwa, kodwa kufuneka umthetho wesizwe ukulungelelanise oku kuqeshwa kwinkonzo yoburhulumente.
(5) Umthetho olungelelanisa ulawulo lwabasebenzi bakarhulumente ungacacisa umahluko phakathi kwamacandelo ngamacandelo, kweenkonzo ngeenkonzo zolawulo okanye kwamaziko ngamaziko.
(6) Umthetho olungelelanisa ulawulo lukarhulumente umelwe kukuba uthathele ingqalelo ezi meko zilandelayo zingqameneyo nawo: uhlobo nemisebenzi yamacandelo ngamacandelo, eyeenkonzo ngeenkonzo zolawulo, okanye eyamaziko ngamaziko olawulo lukarhulumente.
196. IKhomishini yeNkonzo yakwaRhulumente
(1) Kukho iKhomishini yeNkonzo yakwaRhulumente enye apha kwiRiphablikhi.
(2) IKhomishini le izimele kwaye kufuneka ingakhethi cala, kukwafuneka isebenzise amagunya ayo yenze nemisebenzi yayo ngaphandle koloyiko, kokwenza idolo okanye kokuba nesheyi, ukuze igcine ulawulo iwabasebenzi lusebenza ngokuneziqhamo nangokufezekileyo, igcine nomgangatho ophezulu womoya omhle wokusebenza kubasebenzi bakarhulumente. IKhomishini le kufuneka ilawulwe ngumthetho wesizwe.
(3) Amanye amaziko karhulumente kufuneka athi, ngamanyathelo owiso-mthetho namanye, ayincedise kanjalo ayikhusele iKhomishini, ukwenzela ukuqinisekisa ukuzimela, ukungakhethi cala, isidima nokusebenza ngokuneziqhamo kwayo iKhomishini le. Makungabikho mntu okanye ziko likarhulumente liphazamisana nokusebenza kwale Khomishini.
(4) Amagunya nemisebenzi yeKhomishini le nanga -
(a) ukukhuthaza izithethe ezixabisekileyo kunye nemigqalisela ecaciswe kwicandelo 195, kwinkonzo karhulumente iphela;
(b) ukuphanda, ukugada nokuphonononga imo yokuqingqeka nokulawuleka, izenzo ezimalunga nabasebenzi kubasebenzi bakarhulumente;
(c) ukupoposha amanyathelo okuqinisekisa ukusebenza ngokuneziqhamo nangokufezekileyo kubasebenzi bakarhulumente;
(d) ukunika izikhokelo ezinjongo ikukuqinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo yobusebenzi ephathelele kugayo, kutshintsho, kunyuselo nakudendo lwabasebenzi, iyangqinelana nezithethe ezixabisekileyo ezicaciswe kwicandelo 195;
(e) ukunika ingxelo malunga nezenzo zayo nokwenza kwayo imisebenzi yayo, kubandakanywa nazo naziphi na izinto enokuthi izibhaqe kwanezikhokelo neengcebiso enokuthi izinike, kwanokwenza kufumaneke uphononongo olubonisa ukuba izithethe ezixabisekileyo nemigqalisela ecaciswe kwicandelo 195 ilandelwe kangakanani na; kwaneli (lilandelayo igunya)
(f) ukuthi izenzela ngokwayo okanye isuswe sisikhalazo esifumeneyo -
(i) ixilonge, iphonononge ukusetyenziswa kweendlela zolawulo lwabasebenzi nolweeofisi zikarhulumente, ize inike ingxelo kwelo gunya lifanelekileyo linolawulo oluphezulu okanye kuloo ndlu yowiso-mthetho ifanelekileyo;
(ii) ixilonge izikhalazo zabasebenzi abakwinkonzo karhulumente ezimalunga nezenzo okanye ushiyelelo, nto ezo zenziwe ngabasemagunyeni, ize icebise malunga neendlela ezifanelekileyo zokulungisa ezo meko zikhalazisayo;
(iii) igade kanjalo ixilonge ukulandelwa kwemigaqo-nkqubo esebenza kwinkonzo karhulumente; kanjalo
(iv) yazise amaziko karhulumente esigaba sesizwe nesamaphondo malunga nezenzo ezimalunga nabasebenzi kwinkonzo karhulumente, kubandakanywa nezo ziphathelele kugayo, ingqesho, utshintsho, ukuphelelwa ngumsebenzi kwanezinye iindawana zempangelo zabaqeshwa abakwinkonzo karhulumente.
(g) ukusebenzisa amagunya ongezelelweyo abekwe nguMthetho wePalamente.
[Umhlathi (g )wongezelelwe ngecandelo. 3 loMthetho 65 ka-1998.]
(5) IKhomishini le kufuneka ithembeke kwiNdlu yoWiso-mthetho
(6) IKhomishini kufuneka inike ingxelo kube kanye ngonyaka, ubuncinci ngokwecandelwana (4) (e) -
(a) kwiNdlu yoWiso-mthetho;
(b) nakwindlu yowiso-mthetho yephondo elithile, malunga nezenzo zayo kwelo phondo.
(7) IKhomishini le inaba mkhomishinari balandelayo bali-14 batyunjwe nguMongameli:
(a) oomkhomishinari abahlanu abavunywe yiNdlu yoWiso-mthetho ngokwecandelwana (8) (a);
(b) nomkhomishinari omnye wephondo ngalinye okhethwe yiNkulumbuso yelo phondo ngokwecandelwana (8) (b).
(8) (a) Umkhomishinari otyunjwe ngokwecandelwana (7) (a)
kufuneka -
(i) athethelelwe yikomiti yeNdlu yoWiso-mthetho eyakhiwe ngokulungeleleneyo, ngamalungu awo onke amaqela amelweyo kwiNdibano; kananjalo
(ii) avunywe yiNdlu ngesigqibo esixhaswe yivoti yoninzi lwamalungu ayo.
(b) Umkhomishinari otyunjwe yiNkulumbuso yephondo kufuneka -
(i) athethelelwe yikomiti yendlu yowiso-mthetho yephondo eyakhiwe ngokulungeleleneyo ngamalungu awo onke amaqela amelweyo kwindlu yowiso-mthetho leyo; kanjalo
(ii) avunywe yindlu yowiso-mthetho ngesigqibo esixhaswe yivoti yoninzi lwamalungu ayo.
(9) Kufuneka kubekho uMthetho wePalamente olawula uMgaqo-nkqubo wotyumbo loomkhomishinari.
(10) Umkhomishinari utyunjelwa ithuba leminyaka emihlanu, elinokuphindwa kube kanye kuphela, yaye kufuneka abe ngowasetyhini okanye indoda -
(a) engummi waseMzantsi Afrika;
(b) ekwangumntu olungeleyo nofaneleyo, onolwazi nonamava ngolawulo, ngokuphathwa okanye ngokwenziwa kwemisebenzi yakwarhulumente.
(11) Umkhomishinari angasuswa esikhundleni kuphela ngenxa -
(a) yokungaziphathi kakuhle, ukungakwazi ukusebenza okanye ukungawenzi kakuhle umsebenzi;
(b) yokufunyaniswa kwezi meko ziku (a) yikomiti yeNdlu yoWiso-mthetho okanye, kwimeko yomkhomishinari owayekhethwe yiNkulumbuso yephondo, yikomiti yendlu yowiso-mthetho yelo phondo;
(c) nangexa yokuthatyathwa kwesigqibo yiNdlu okanye yindlu yowiso-mthetho yephondo elichaphazelekayo, sigqibo eso sixhaswe yivoti yoninzi lwamalungu ayo, sisithi makasuswe loo mkhomishinari esikhundleni.
(12) UMongameli kufuneka amsuse esikhundleni loo mkhomishinari uchaphazelekayo kusakuba -
(a) kuthatyathwe isigqibo yiNdlu esithi makasuswe loo mkhomishinari; okanye
(b) kukho isaziso esibhaliweyo yiNkulumbuso esixela ukuba indlu yowiso-mthetho ithabathe isigqibo esithi makasuswe loo mkhomishinari.
(13) Oomkhomishinari ekubhekiselwe kubo kwicandelwana (7) (b) bangawasebenzisa amagunya benze nemisebenzi yeKhomishini le kumaphondo abo ngokokumiselwe ngumthetho wesizwe.
197. INkonzo yakwaRhulumente
(1) Apha kulawulo lwabasebenzeli-rhulumente kukho inkonzo yabasebenzi-rhulumente yeRiphablikhi, ekufuneka isebenze, kanjalo yakhiwe, ngokomthetho wesizwe, ekufuneka kanjalo iphumeze ngokuthembekileyo iinkqubo-sikhokelo ezisemthethweni zikarhulumente ophetheyo.
(2) Imimiselo nemiqathango yengqesho kwinkonzo karhulumente kufuneka ilungelelaniswe ngumthetho wesizwe. Abaqeshwa banelungelo lokufumana umhlala-phantsi ongenasheyi njengoko kumiselwe ngumthetho wesizwe.
(3) Akukho mqeshwa wenkonzo yabasebenzeli-rhulumente uya kwenzelwa idolo okanye adlelwe indlala kuphela nje ngenxa yokuba loo mntu exhasa iqela elithile lezopolitiko okanye iinjongo ezithile zopolitiko.
(4) Luxanduva loorhulumente bamaphondo ukufuna, ukuqesha, ukunyusela, ukutshintsha nokuyekisa emsebenzini abasebenzeli-rhulumente bolawulo lwabo, beyenza yonke le nto ngokwemo-sikhokelo yezithethe nemigangatho efanayo, ekusetyenziswa yona kwinkonzo yabasebenzeli rhulumente.
ISAHLUKO 11
IINKONZO ZOKHUSELEKO (amacand. 198-210)
198. Imigqalisela elawulayo
Le migqalisela ilandelayo ilawula ukhuseleko lwesizwe apha kwiRiphablikhi:
(a) Ukhuseleko lwesizwe kufuneka lubonakalise ukuzimisela kwabantu baseMzantsi Afrika, ngokomntu ngamnye nangokwesizwe, ukuhlala njengabantu abalinganayo, ukuhlala ngoxolo nemvisiswano, ukukhululeka kuloyiko nakwintswelo, nokuzamela ubomi obubhetele.
(b) Oku kuzimisela ukuhlala ngoxolo nemvisiswano kuthintela wonke ummi woMzantsi Afrika ekuthabatheni inxaxheba kungquzulwano ngezixhobo, esizweni okanye phakathi kwamazwe ngamazwe, ngaphandle kwakwiimeko ezimiselwe nguMgaqo-siseko okanye ngumthetho wesizwe.
(c) Ukhuseleko lwesizwe kufuneka luqhutywe ngokuhambisana nomthetho kubandakanywa nomthetho wamazwe.
(d) Ukhuseleko lwesizwe luphantsi kwegunya lePalamente kunye nesigqeba esilawulayo sesizwe.
199 Ukumiselwa, ukubunjwa nokuziphatha kweenkonzo zokhuseleko
(1) Iinkonzo zokhuseleko zeRiphablikhi zezi: umkhosi omnye wokhuselo, inkonzo enye yamapolisa kunye nazo naziphi na iinkonzo zobuntlola ezimiselwe ngokoMgaqo-siseko.
(2) Umkhosi wokhuselo nguwo kuphela umkhosi wamajoni osemthethweni kwiRiphablikhi.
(3) Ngaphandle kweenkonzo zokhuseleko ezimiselwe ngokoMgaqo-siseko, imibutho yezixhobo okanye iinkonzo zosetyenziso-zixhobo zingasekwa kuphela ngokomthetho wesizwe.
(4) Iinkonzo zokhuseleko kufuneka zibunjwe, zilawulwe ngokomthetho wesizwe.
(5) Iinkonzo zokhuseleko kufuneka zenze, zifundise, ziyalele namalungu azo ukuba enze, ngokungqinelana noMgaqo-siseko kunye nomthetho, kubandakanywa umthetho wesiqhelo wamazwe ngamazwe kunye nezivumelwano zamazwe ngamazwe ezibophelelayo kwiRiphablikhi.
(6) Akukho lungu layo nayiphi na inkonzo yezokhuseleko elimele ukuba lithobele umyalelo ocacileyo ukuba awukho mthethweni.
(7) Iinkonzo zokhuseleko, ndawonye namalungu onke azo, azivumelekanga ukuba zithi ekwenzeni imisebenzi yazo -
(a) zibeke engozini izinto ezikukulungelwa kweqela elithile lezopolitiko elisemthethweni ngokoMgaqo-siseko, okanye
(b) ziqhubele phambili, ngokunomkhethe, nakuphi na ukulungelwa kweqela elithile lezopolitiko.
(8) Ukwenzela ukuba imigqalisela yobeko-lubala neyokuthembeka iphumelele, kufuneka iikomiti zepalamente zamaqela ngamaqela zongamele zonke iinkonzo zokhuseleko ngendlela eqingqwe ngumthetho wesizwe okanye yimithetho nemimiselo yePalamente.
Ukhuselo (amacand. 200-204)
200 UMkhosi wokhuselo
(1) Umkhosi wokhuselo kufuneka ubunjwe uze ubuye uphathwe njengomkhosi wezixhobo zokulwa oqeqeshekileyo.
(2) Injongo ephambili yomkhosi wokhuselo kukukhusela nokuvikela iRiphablikhi, isidima sayo sobummandla kunye nabantu bayo, uyenza loo nto ngokungqinelana noMgaqo-siseko kwakunye nemigqalisela yomthetho wamazwe ngamazwe olawula ukusetyenziswa komkhosi.
201 Uxanduva lwezopolitiko
(1) Kufuneka kube kho ilungu leKhabinethi elijongene nezokhuselo.
(2) NguMongameli kuphela onokuthi, njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, agunyazise ukusetyenziswa komkhosi wezokhuselo -
(a) ngentsebenziswano nenkonzo yezobupolisa;
(b) ukukhusela iRiphablikhi; okanye
(c) ukuzalisekisa izimiselo zamazwe ngamazwe ehlabathi.
(3) Xa umkhosi wokhuselo usetyenziselwa nayiphi na injongo exelwe kwicandelwana (2), kufuneka uMongameli ayazise iPalamente, ngoko nangoko, enika iinkcukacha ezifanelekileyo -
(a) zezizathu zokuba kusetyenziswe umkhosi wokhuselo;
(b) ngayo nayiphi na indawo apho umkhosi lo usetyenziswa khona;
(c) ngenani labantu ababandakanyekayo;
(d) nangethuba ekuthelekelelwa ukuba uya kusetyenziswa ngalo umkhosi lo.
(4) Ukuba iPalamente ayihlali kwiintsuku ezisixhenxe zokuqala emva kokusetyenziswa komkhosi wokhuselo ekuthethwa ngako kwicandelwana (2) kufuneka uMongameli anike ikomiti ekuyiyo eyongameleyo iinkcukacha ezifunekayo ezixelwe kwicandelwana (3).
202. Ukuphathwa komkhosi wokhuselo
(1) UMongameli, njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu,
yiKhomanda eyiNtloko yomkhosi wokhuselo, kufuneka atyumbe iKhomanda yezobuJoni yomkhosi wokhuselo lo.
(2) Ukuphathwa komkhosi wokhuselo kufuneka kwenziwe ngokungqinelana nemiyalelo yelungu leKhabinethi elijongene nezokhuselo, phantsi kwegunya likaMongameli
203. Imo yoKhuselo lweSizwe
(1) UMongameli njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu angayimisela imo yokhuselo lwesizwe, kuze kufuneke eyazisile iPalamente ngoko nangoko, anike iinkcukacha ezifanelekileyo -
(a) zezizathu zolo miselo;
(b) ngayo nayiphi na indawo apho kusetyenziswa khona umkhosi wokhuselo lowo;
(c) nangenani labantu ababandakanyekayo.
(2) Ukuba iPalamente ayihlali ngexesha ekumiselwa ngalo imo yokhuselo lwesizwe, kufuneka uMongameli abizele iPalamente kwindibano ekuhlaleni okungesosiqhelo kwakwiintsuku ezisisixhenxe zomiselo olo.
(3) Umiselo lwemo yokhuselo lwesizwe luyaphelelwa, ngaphandle kokuba luyamkelwa yiPalamente kwakwiintsuku ezisixhenxe zomiselo olo.
204. I-Ofisi yoonobhala bezokhuselo abangengomalungu omkhosi
I-ofisi yoonobhala bezokhuselo abangengomalungu omkhosi kufuneka isekwe ngomthetho wesizwe, isebenze phantsi kwenkokelo yelungu leKhabinethi elijongene nezokhuselo.
Amapolisa (amacand. 205-208)
205. Inkonzo yamapolisa
(1) Inkonzo yamapolisa yesizwe kufuneka ibunjwe ngendlela eyenza ukuba isebenze kwisigaba sorhulumente sesizwe nakwesamaphondo, kanti nakweseengingqi, apho kufanelekileyo.
(2) Umthetho wesizwe kufuneka useke amagunya nemisebenzi yenkonzo yamapolisa, kwaye kufuneka wenze ukuba inkonzo yamapolisa ibe nakho ukuyenza imisebenzi yayo ngokuphumeleleyo, kuthathelwa ingqalelo iimfuno zamaphondo.
(3) Iinjongo zenkonzo yamapolisa kukuthintela ukulwa nokuphanda ulwaphulo-mthetho; ukugcina ucwangco loluntu, ukuvikela nokwenza kukhuseleke abemi beRiphablikhi nepropati yabo nokugcina umthetho kwanokuwenza usebenze
206. Uxanduva lwabezopolitiko
(1) Kufuneka kube kho ilungu leKhabinethi elijongene nemicimbi yezamapolisa,
ekufuneka liqingqe inkqubo-sikhokelo yezamapolisa yesizwe, emva kokubonisana noorhulumente bamaphondo, futhi lithathela ingqalelo iimfuno nemicimbi ephambili kwezobupolisa zamaphondo eziqiqwe zizigqeba zamaphondo ezinolawulo oluphezulu.
(2) Inkqubo-sikhokelo yesizwe yezobupolisa ingavula amathuba eenkqubo-zikhokelo ezahlukeneyo zamaphondo ahlukeneyo emva kokuthathela ingqalelo iimfuno nemicimbi ephambili yezobupolisa yala maphondo.
(3) Iphondo ngalinye linelungelo -
(a) lokugada izenzo zamapolisa;
(b) lokongamela ukusebenza ngokuneziqhamo nangokufezekileyo kwenkonzo yamapolisa, kubandakanywa nokufumana iingxelo ngenkonzo yamapolisa;
(c) lokukhuthaza ubudlelane obuhle phakathi kwamapolisa noluntu;
(d) lokuvavanya ukuba neziqhamo kokusebenza kwamapolisa ebonakala;
(e) nokunxibelelana nelungu leKhabhinethi elijongene nezamapolisa, mayela nolwaphulo-mthetho nomsebenzi wamapolisa kwelo phondo.
(4) Isigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu sinoxanduva lwale misebenzi ilandelayo yezobupolisa -
(a) ephathiswe sona sesi Sahluko;
(b) eyabelwe sona ngokomthetho wesizwe;
(c) nenikwe sona kwinkqubo-sikhokelo yesizwe yezobupolisa.
(5) Ukuze lenze laa misebenzi icaciswe kwicandelwana (3) iphondo -
(a) lingenza uphando, okanye lityumbe ikhomishini yophando, ukuze liqwalasele naziphi na izikhalazo ezingokungasebenzi kakuhle kwamapolisa okanye ezingokuchitheka kobudlelwane phakathi kwamapolisa nalo naluphi na uluntu; yaye
(b) kufuneka linike iingcebiso kwelo lungu leKhabhinethi liphathiswe ezobupolisa.
(6) Kwakufika isikhalazo sifakwe sisigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu sephondo makube kho iqumrhu elizimeleyo lezikhalazo ngamapolisa elisekwe ngomthetho wesizwe emaliphande nakuphi na ukungaziphathi kakuhle okubikwayo okanye nakuphi na ukwaphulwa komthetho okwenziwe lilungu lenkonzo yezobupolisa kwiphondo.
(7) Umthetho wesizwe kufuneka wenze kube kho imo-sikhokelo yokusekwa kweenkonzo zamapolisa zoomasipala, nezamagunya, nemisebenzi nokulawulwa kwazo.
(8) Kufuneka kusekwe ikomiti eyakhiwe lilungu leKhabhinethi kunye namalungu amaBhunga anoLawulo oluPhezulu anoxanduva lwezobupolisa ukuze kuqinisekiswe ulungelelwaniso lwenkonzo yezobupolisa oluneziqhamo nentsebenziswano eneziqhamo phakathi kwezigaba zikarhulumente.
(9) Indlu yowiso-mthetho yephondo isenokuthi umkhomishinala wephondo elo makeze kuvela phambi kwayo okanye phambi kwayo nayiphi na enye yeekomiti zayo aze kuphendula imibuzo.
207. Ukulawulwa kwenkonzo yamapolisa
(1) UMongameli, njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, kufuneka atyumbe umntu wasetyhini okanye oyindoda njengoKhomishinala weSizwe wenkonzo yamapolisa, ukuze alawule, aphathe inkonzo yamapolisa.
(2) UKhomishinala weSizwe kufuneka alawule, aphathe inkonzo yamapolisa ngokungqinelana nenkqubo-sikhokelo le yesizwe yezobupolisa kwanemiyalelo yelungu leKhabinethi elijongene nezobupolisa.
(3) UKhomishinala weSizwe, ngokuvunyelwa sisigqeba solawulo oluphezulu sephondo elo, kufuneka atyumbe umntu wasetyhini okanye oyindoda njengoKhomishinala wephondo kwelo iphondo, kodwa ukuba UKhomishinala weSizwe nesigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu abade bavumelane ngotyumbo olo, ilungu leKhabhinethi elijongene nezobupolisa kufuneka lilamle phakathi kwaba babini.
(4) OoKhomishinala bamaphondo bajongene nezobupolisa elowo kwiphondo lakhe -
(a) ngokwendlela emiselwe ngumthetho wesizwe; kanjalo
(b) bephantsi kwegunya likaKhomishinala weSizwe lokulawula nokuphatha inkonzo yamapolisa ngokwecandelwana (2).
(5) UKhomishinala wephondo kufuneka anike ingxelo kwindlu yowiso-mthetho yephondo lakhe qho ngonyaka, malunga nezobupolisa kwelo phondo, aze athumele ikopi yaloo ngxelo kuKhomishinala weSizwe.
(6) Ukuba uKhomishinala wephondo uphelelwe kukuthenjwa sisigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu, eso sigqeba singathatha amanyathelo afanelekileyo okumsusa okanye okumtshintshela kwenye indawo, okanye awokumohlwaya loo Khomishinala, ngokungqinelana nomthetho wesizwe.
208. Iofisi yoonobhala bamapolisa abangengomalungu amapolisa
Iofisi yoonobhala bamapolisa abangemapolisa kufuneka isekwe ngomthetho wesizwe ukuze isebenze phantsi kwesikhokelo selungu leKhabhinethi elijongene nezobupolisa.
Ezobuntlola (amacand
209 Ukusekwa nokulawulwa kweenkonzo zobuntlola
(1) Nayiphi na inkonzo yezobuntlola, engelilo naliphi na icandelo lezobuntlola
lomkhosi wokhuselo okanye lenkonzo yamapolisa, ingasekwa nguMongameli kuphela,njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, kube kuphela ngokomthetho wesizwe.
(2) UMongameli njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu kufuneka atyumbe umntu wasetyhini okanye oyindoda njengentloko yenkonzo nganye yezobuntlola esekwe ngokwecandelwana (1), kwaye kufuneka athathe uxanduva lwezopolitiko lokulawula nokukhokela naziphi na kwezo nkonzo, okanye atyumbe ilungu elithile leKhabinethi ukuba lithabathe olo xanduva..
210 Amagunya, imisebenzi nokubeka iliso
Umthetho wesizwe kufuneka ulungelelanise/ulawule iinjongo, amagunya nemisebenzi yeenkonzo zobuntlola, kubandakanywa naliphi na icandelo lezobuntlola lomkhosi wokhuselo okanye lenkonzo yamapolisa; kufuneka kanjalo umisele -
(a) unxibelelwaniso lwazo zonke iinkonzo zobuntlola;
(b) nokugadwa luluntu kokwenziwa kwezo nkonzo ngumhloli otyunjwe nguMongameli njengentloko yesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, nothe wavunywa ngesigqibo esithatyathwe yiNdibano yesiZwe sona sixhaswe yivoti yesibini kwisithathu samalungu ayo, ubuncinane.
ISAHLUKO 12
IINKOKELI ZEMVELI (amacand. 211-212)
211 Ukuvunywa
(1) Ukumiselwa, inqanaba kunye nenxaxheba yobunkokeli bemveli, ngokomthetho wemveli, zivunyiwe ngokulawulwa nguMgaqo-siseko.
(2) Igunya lemveli elisebenza ngokwenkqubo yomthetho wemveli lingasebenza ngokulawulwa nanguwuphi na umthetho osebenzisekayo kwanamasiko asebenzisekayo, kusebenza oko kubandakanya izilungiso kuwo okanye ukutshitshiswa kwawo loo mthetho okanye loo masiko.
(3) Iinkundla kufuneka ziwusebenzise umthetho wemveli xa loo mthetho usebenziseka,ngokokulawula koMgaqo-siseko kunye nawo nawuphi na umthetho ojongene kanye/ncakasana nomthetho wemveli.
212. Inxaxheba yeenkokeli zemveli
(1) Umthetho wesizwe ungayimisela inxaxheba yeenkokeli zemveli njengeziko elikwisigaba sasekuhlaleni, lemicimbi echaphazela abantu kwiindawo ezo bahlala kuzo.
(2) Ukujongana nemicimbi ephathelele kubunkokeli bemveli, kwindima yeenkokeli zemveli, kumthetho wezithethe nakumasiko abantu abalandela inkqubo ethile yomthetho wezithethe -
(a) umthetho wesizwe okanye owephondo ungamisela indlela yokusekwa kwezindlu zeenkokeli zemveli; kanjalo
(b) umthetho wesizwe ungaseka ibhunga leenkokeli zemveli.
ISAHLUKO 13
EZEMALI (amacand. 213-230A)
IMibandela yezeMali ngokuBanzi
213. INgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe
(1) Kukho iNgxowa-mali yeNgeniso yesiZwe, apho kufuneka kufakwe khona yonke imali ethe yafikela urhulumente wesizwe, ngaphandle kwemali ekucacileyo ukuba ayibandakanywanga nguMthetho wePalamente.
(2) Imali inokukhutshwa kwiNgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe, kuphela -
(a) ngokwemigaqo yohlahlo-lwabiwo-mali, nguMthetho wePalamente; okanye
(b) njengeendleko eziphuma ngqo kwiNgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe, xa ukwenjenjalo kumiselweyo kuMgaqo-siseko okanye kuMthetho othile wePalamente.
(3) Isabelo esingeyonkqatho samaphondo esisuka kwingeniso eqokelelwe kwisigaba sesizwe siziindleko ezikhutshwa ngqo kwiNgxowa-mali yeNgeniso yeSizwe. Izabelo ezingeyonkqatho nezahlulo zengeniso
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 213: 1 Januwari 1998.]
214. Izabelo ezilinganayo nezahlulo zengeniso
(1) Kufuneka kube kho UMthetho wePalamente omisela indlela -
(a) yokwahlulwa ngokulinganayo kwengeniso eqokelelwe kwisigaba sesizwe, isahlulelwa kwisigaba sikarhulumente sesizwe esamaphondo, neseengingqi;
(b) yokuqingqwa kwesabelo esilinganayo sephondo ngalinye esisuka kwisabelo samaphondo esisuka kwingeniso leyo;
(c) neyazo naziphi na ezinye izahlulelo eziya kumaphondo, kurhulumente weengingqi okanye koomasipala eziphuma kwisabelo sikarhulumente wesizwe saloo ngeniso, kunye nayo nayiphi na imiqathango ezithi zenziwe phantsi kwayo ezo zahlulo.
(2) UMthetho ekubhekiswa kuwo kwicandelwana (1) ungenziwa kuphela emva kokuba kuboniswene noorhulumente bamaphondo, urhulumente weengingqi omiswe ngendlela, kunye neKhomishini yezeMali neRhafu, nasemva kokuba kugqalwe zonke iingcebiso zekhomishini; kanjalo kufuneka loo mthetho uthathele ingqalelo -
(a) izinto ezikukulungelwa kwesizwe;
(b) nawuphi na ummiselo ofanele ukwenziwa ngokuphathelele kwityala lemali lesizwe nezinye izimiselo zesizwe;
(c) iimfuno nezinto ezikukulungelwa korhulumente wesizwe eziqingqwe ngokweempawu zokungakhethi cala elithile;
(d) imfuneko yokuqinisekisa ukuba amaphondo noomasipala banakho ukubonelela ngeenkonzo ezisisiseko nokwenza imisebenzi abayabelweyo;
(e) isakhono nengqibelelo yamaphondo noomasipala kwimicimbi yezerhafu;
(f) iimfuno ezimalunga nophuhliso, kwanezinye iimfuno, zamaphondo, ezolawulo lweengingqi nezoomasipala;
(g) ukungalingani kwezoqoqosho ngaphakathi kumaphondo, naphakathi kwamaphondo lawo;
(h) izimiselo zamaphondo noomasipala ngokomthetho wesizwe;
(i) ukunqweneleka kwezahlulo zengeniso-mali ezizinzileyo nezinokuqikelelwa
(kwangaphambili)/nezinokuthelekelelwa;
(j) imfuneko yokuguquka lula ekusabeleni iimeko neengxaki okanye ezinye iimfuno zexeshana kwanezinye iimeko ezifanayo nezokungakhethi cala.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 214: 1 Januwari 1998.]
215. Uhlahlo-lwabiwo-mali lwesizwe, olwamaphondo noloomasipala
(1) Ulwabiwo-mali lwesizwe, olwamaphondo noloomasipala, kunye neenkqubo
zolwabiwo-mali zizizigaba zikarhulumente, kufuneka zikhuthaze ubeko-lubala lwezinto, ukuthembeka kunye nophatho lwezemali olunempumelelo kwezoqoqosho, ityala kunye necandelo likarhulumente.
(2) Umthetho wesizwe kufuneka umisele -
(a) indlela yolwabiwo-mali lwesizwe, neyolwamaphondo, neyoloomasipala;
(b) ixesha lokungeniswa kolwabiwo-mali lwesizwe nolwamaphondo;
(c) nokuthi ulwabiwo-mali lwesigaba ngasinye sikarhulumente kufuneka lubonise imvelaphi yengeniso nendlela inkcitho-mali ecetywayo eya kungqinelana ngayo nomthetho wesizwe.
(3) Ulwabiwo-mali kwisigaba ngasinye sikarhulumente kufuneka luqulathe -
(a) intelekelelo yengeniso neyenkcitho-mali, kwenziwe umahluko phakathi kwenkcitho-mali ngemisebenzi emikhulu kunye nenkcitho-mali ngemisebenzi eqhubayo;
(b) imipoposho yokuhlangabezana ngezemali nako nakuphi na ukusilela ngemali ngokwelo xesha ifanelene nalo;
(c) nokuxelwa kweenjongo zokuboleka kunye nezinye iintlobo zobutyala bukarhulumente obuya kwandisa ityala likarhulumente ngaloo nyaka uza kulandela.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo . 215: 1 Januwari 1998.]
216. Ukulawulwa koVimba kaRhulumente
(1) Umthetho wesizwe kufuneka useke uvimba wesizwe, kanjalo umisele amanyathelo okuqinisekisa ubeko-lubala lwezinto nolawulo lwenkcitho-mali kwisigaba ngasinye sikarhulumente, ngokwenza kube kho -
(a) inkqubo eyamkelekileyo ngokubanzi yocwangciso-mali;
(b) ukuhlelwa kwenkcitho-mali ngokufanayo; kunye
(c) nezithethe nomgangatho ofanayo woovimba.
(2) Uvimba wesizwe, angakuphezisa ukuthunyelwa kwemali kwiziko loburhulumente ukuba ngaba elo ziko liwatyeshela ngokuxhomisa amehlo okanye okuthe gqolo amanyathelo asekwe ngokwecandelwana (1).
[Icandelwana (2) lithathelwa indawo licandelo 5 (a) loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(3) Isigqibo sokunqanda ukuthunyelwa kwemali kwiphondo ngokwecandelo 214(1)(b) singathatyathwa kuphela ngokwecandelwana (2), kwaye -
(a) asingekunqandi ukuthunyelwa kwemali ithuba elingaphezu kweentsuku ezili-120; kanjalo
(b) sinokusetyenziswa ngoko nangoko, kodwa siya kuphelelwa ukususela kwithuba eselidlule ngaphandle kokuba iPalamente iyasivumela emva kokulandela inkqubo efana ngokukhulu naleyo isekwe ngokwecandelo 76 (1) nemiselwe yimigaqo nemiyalelo yePalamente ekudityenweyo ngayo. Le nkqubo kufuneka igqitywe kwangeentsuku ezingama-30 senziwe nguvimba wesizwe isigqibo.
[Icandelwana (3) lenziwe izilungiso ngecandelo. 5 (b) loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(4) IPalamente ingasihlaziya isigqibo sokunqanda ukuthunyelwa kwemali, ithuba elingekho ngaphezulu kweentsuku ezili-120 ngexesha, kulandelwa inkqubo esekwe ngokwecandelwana (3).
(5) Phambi kokuba iPalamente isivume okanye isihlaziye isigqibo sokunqanda ukuthunyelwa kwemali kwiphondo -
(a) uMphicothizincwadi-Jikelele kufuneka anike ingxelo ePalamente; kanjalo
(b) iphondo elo kufuneka linikwe ithuba lokuphendula izityholo elibekwa zona, liyibeke imeko yalo phambi kwekomiti ethile.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 216: 1 January 1998.]
217. Inkqubo yeentengo
(1) Xa iziko likarhulumente, kwisigaba sikarhulumente sesizwe, esamaphondo okanye eseengingqi, okanye naliphi na elinye iziko elichazwe kumthetho wesizwe, lisenza izivumelwano malunga neempahla okanye neenkonzo, kufuneka likwenze oko ngokungqinelana nenkqubo engenasheyi, engenankqatho, eselubala, enokhuphiswano nengenazindleko.
(2) Icandelwana (1) aliwathinteli amaziko karhulumente okanye amaziko axelwe kweli candelwana ekusebenziseni inkqubo-sikhokelo yeentengo zeempahla neenkonzo, enika indlela -
(a) yokukhethwa ngendlela yokuhlelwa xa kusabelwa iikhontrakthi
(b) yokukhuselwa okanye yokuphuhliswa kwabantu, okanye okweendidi ezithile zabantu, abadlelwe indlala calu-calulo olunesheyi.
(3) Umthetho wesizwe kufuneka umisele indlela ekufuneka isetyenziswe ngayo inkqubo-sikhokelo ecaciswe kwicandelwana (2).
[Icandelwana (3) lithathelwa indawo licandelo 6 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
218. Umelo-malini nguRhulumente
(1) Urhulumente wesizwe, okanye owephondo, okanye umasipala angalwenza umelo malunga nemali-mboleko kuphela xa ngaba olo melo luyahambisana nayo nayiphi na imiqathango emiselwe kumthetho wesizwe.
(2) Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) ungenziwa kuphela emva kokuba kuqwalaselwe naziphi na iingcebiso ezivela kwiKhomishini yezeMali neRhafu.
(3) Kunyaka ngamnye urhulumente ngamnye kufuneka apapashe ingxelo ngomelo-malini athe walwenza.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 218: 1 Januwari 1998.]
219 Ukuhlawulwa kwabantu ababambe izikhundla zaseburhulumenteni
(1) Kufuneka kube kho uMthetho wePalamente omisela isikhokelo sokuqingqa -
(a) imivuzo, izibonelelo kunye neemfanelo zamalungu eNdlu yoWiso-mthetho, nezabathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo, nezamalungu eKhabhinethi, nezooSekela-baPhathiswa, nezeenkokeli zemveli nezamalungu azo naziphi na izigqeba zeenkokeli zemveli;
(b) nelona qondo liphezulu lemivuzo, izibonelelo okanye iimfanelo zamalungu ezindlu zowiso-mthetho zamaphondo, nezamalungu amaBhunga anoLawulo oluPhezulu kunye nezamalungu amaBhunga ooMasipala beendidi ezingafaniyo.
(2) Umthetho wesizwe kufuneka useke ikhomishini ezimeleyo ukuba inike iingcebiso malunga nemivuzo, nezibonelelo, neemfanelo ekuthethwa ngazo kwicandelwana (1).
(3) Ipalamente ingawupasisa umthetho ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) kuphela emva kokuqwalasela naziphi na iingcebiso zekhomishini esekwe ngokwecandelwana (2).
(4) Isigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, isigqeba sephondo elithile esinolawulo oluphezulu, umasipala othile okanye nasiphi na esinye isiphatha-mandla esifanelekileyo singawusebenzisa lo mthetho wesizwe kuthethwa ngawo kwicandelwana (1) kuphela emva kokuqwalasela naziphi na iingcebiso zekhomishini esekwe ngokwecandelwana (2).
(5) Umthetho wesizwe kufuneka umisele izikhokelo zokuqingqa imivuzo, izibonelelo kwaneemfanelo zeejaji, zoMkhuseli woLuntu, zoMphicothizincwadi-Jikelele, kunye nezamalungu ayo nayiphi na ikhomishini exeliweyo kuMgaqo-siseko lo, ndawonye negunya lezosasazo elixelwe kwicandelo 192.
IKhomishini yezeMali neRhafu
220 Ukusekwa nemisebenzi
(1) Kukho iKhomishini yezeMali neRhafu yeRiphablikhi enika iingcebiso ekuthethwa ngazo kwesi Sahluko, okanye kumthetho wesizwe, izinika iPalamente, izindlu zowiso-mthetho zamaphondo kunye nawo nawaphi na amanye amagunya amiselwe ngumthetho wesizwe.
(2) IKhomishini le izimele, ilawulwa kuphela nguMgaqo-siseko kunye nomthetho, kwaye kufuneka ingakhethi cala.
(3) IKhomishini kufuneka isebenze ngokwemigaqo yoMthetho othile wePalamente, kanjalo, xa isenza imisebenzi yayo, kufuneka ithathele ingqalelo yonke imiba echaphazelekayo, ndawonye naleyo idweliswe kwicandelo 214 (2).
221 Ukubekwa nobude bexesha lokusebenza kwamalungu
(1) IKhomishini le inaba bantu balandelayo basetyhini nabangamadoda batyunjwe nguMongameli njengentloko yesigqeba esinolawulo oluphezulu sesizwe:
(a) usihlalo nosekela-sihlalo;
(b) abantu abathathu abakhethwe kuluhlu oluqulunqwe ngokwenkqubo ebekwe ngumthetho wesizwe, emva kokuthethana neeNkulumbuso;
(c) abantu ababini abakhethwe kuluhlu oluqulunqwe ngokwenkqubo ebekwe ngumthetho wesizwe emva kokuthethana nemibutho yoomasipala; kunye
(d) nabanye abantu ababini.
[Icandelwana (1) lithathelwa indawo licandelo 2 loMthetho Wesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999] lize lithathelwe indawo licandelo 7 (a) loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(1A) Umthetho wesizwe okhankanywe kwicandelwana (1) kufuneka ulungiselele inxaxheba -
(a) iiNkulumbuso xa kusenziwa oluya luhlu lukhankanywe kwicandelwana (1) (b) ; kunye
(b) nemibutho yoomasipala xa kusenziwa oluya luhlu lukhankanywe kwicandelwana (1) (c) .
[Icandelwana (1A) lifakelwe ngo-7 (b) woMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo ka-2001.]
(2) Amalungu eKhomishini le kufuneka abe nabo ubuchwepheshe obufunekayo.
(3) Amalungu asebenza ithuba elimiselwe ngokomthetho wesizwe. UMongameli angalisusa ilungu esikhundleni ngezizathu zentswela-kuziphatha, ukungabi nakho ukusebenza okanye ukungakwazi ukusebenza.
222. Iingxelo
IKhomishini kufuneka inike ingxelo rhoqo kwiPalamente kanti nakwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo.
IBhanki eYongameleyo (amacand. 223-225)
223. Ukusekwa
IBhanki enguVimba yoMzantsi Afrika yibhanki eyongameleyo yeRiphablikhi kwaye ilawulwa nguMthetho othile wePalamente.
224. Injongo engundoqo
(1) Injongo engundoqo yeBhanki enguVimba yoMzantsi Afrika kukukhusela ixabiso lohlobo lwemali yeli lizwe, kujongwe ukukhula kwezoqoqosho okuzinzileyo nokungatshitshiyo kwiRiphablikhi.
(2) IBhanki enguVimba yoMzantsi Afrika, xa izama ukufezekisa injongo yayo engundoqo, kufuneka yenze imisebenzi yayo ngokuzimeleyo nangaphandle koloyiko, nokwenza idolo okanye ukudlela indlala; kodwa, kufuneka kube kho ukubonisana okuthe rhoqo phakathi kwale Bhanki nelungu leKhabinethi elijongene nemibandela yesizwe yezemali.
225. Amagunya nemisebenzi
Amagunya nemisebenzi yeBhanki enguVimba yoMzantsi-Afrika ngalawo esiqhelo asetyenziswa, nemisebenzi yayo yileyo yesiqhelo yenziwa, ziibhanki ezongameleyo, magunya lawo, nemisebenzi leyo ekufuneka eqingqwe nguMthetho wePalamente; ukusetyenziswa kwala magunya, nokwenziwa kwale misebenzi kufuneka kulawulwe yimiqathango emiselwe ngokoMthetho lowo.
Imicimbi yezeMali yaMaphondo neyeeNgingqi (amacand. 226-230A)
226. IiNgxowa-mali zeNgeniso zamaPhondo
(1) Kukho iNgxowa-mali yeNgeniso yePhondo eyeyephondo ngalinye apho kufakwa khona yonke imali efikele urhulumente wephondo elo, ngaphandle kwemali ekucacileyo ukuba ayibandakanywanga nguMthetho wePalamente.
(2) Imali ingatsalwa kwiNgxowa-mali yePhondo kuphela -
(a) ngokwemigaqo yohlahlo-lwabiwo-mali nguMthetho wephondo elo; okanye
(b) njengeendleko ngqo ezikhutshwa kwiNgxowa-mali yeNgeniso yePhondo xa ixeliweyo kuMgaqo-siseko okanye kuMthetho wephondo.
(3) Imali eyabelwe ulawulo lwasekuhlaleni elikwiphondo elithile, isiza ngephondo elo ngokwecandelo 214 (1), iziindleko ngqo eziphuma kwiNgxowa-mali yeNgeniso yelo phondo.
(4) Umthetho wesizwe ungabeka isikhokelo -
(a) onokuthi ngaso uMthetho wephondo, ngokwecandelwana (2) (b), ugunyazise ukukhutshwa kwemali ngqo kwiNgxowa-mali yeNgeniso yePhondo; and
(b) nekufuneka ukuba bayihlawulwe ngaso oomasipala belo phondo imali abayabelwe ngayo ngephondo elo ngokwecandelwana (3).
[Icandelwana (4) longezelelwe ngecandelo 8 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 226: 1 Januwari 1998.]
227. Iindawo evela kuzo imali enikwa oorhulumente bamaphondo nabeengingqi ngurhulumente wesizwe
(1) Urhulumente weengingqi kunye nephondo ngalinye -
(a) linelungelo kwisabelo esingenankqatho sengeniso eqokelelwe ngurhulumente wesizwe ukulinceda ukuba libe nakho ukubonelela ngeenkonzo ezisisiseko kwanokwenza imisebenzi eyabelwe lona; kanjalo.
(b) lingafumana ezinye izahlulelo ezivela kwingxowa-mali yesizwe, ezibekelwe imiqathango okanye ezingabekelwanga miqathango.
(2) Enye ingeniso ekhoyo eqokelelwe ngamaphondo okanye oomasipala ayinakutsalwa kwisabelo sawo/sabo semali eqokelelwe kwisigaba sesizwe sikarhulumente okanye kwezinye izahlulelo ezinikwe wona/bona zivela kwingeniso karhulumente wesizwe. Kwangokunjalo, akanyanzelekanga urhulumente wesizwe ukuba abuyekeze amaphondo okanye oomasipala abangaqokeleli mali ifanelene namandla awo/abo ezemali kwanomthombo wawo/wabo kwezerhafu.
(3) Isabelo esingenankqatho sephondo esivela kwingeniso eqokelelwe ngurhulumente wesizwe kufuneka sithunyelwe kwiphondo elo ngoko nangoko, kungatsalwanga mali kuso, ngaphandle kwaxa oko kuthunyelwa kuye kwanqandwa ngokwecandelo 216.
(4) Iphondo kufuneka lizibonelele ngazo naziphi na izixhaso elizifunayo, ngokommiselo okhoyo kuMgaqo-siseko walo, ezingaphezu kweemfuno zalo eziqikelelwe kulo Mgaqo-siseko.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 227: 1 Januwari 1998.]
228. Iirhafu zamaphondo
(1) Indlu yowiso-mthetho yephondo ingamisela -
(a) iirhafu, iintlawuliso okanye iintlawulelo-zinto, ingeyiyo irhafu yengeniso, irhafu
eyongezelelwe kwixabiso, irhafu yentengo, irhafu yepropati okanye intlawulelo-mpahla;
(b) neentlawulo ezongezelelwe ngokomlinganiselo ofanayo, zibizwa kuyo nayiphi na irhafu, intlawuliso okanye intlawulelo-zinto emiselwe ngumthetho wesizwe, ingeyiyo imithombo-rhafu yerhafu yengeniso yamashishini, okanye irhafu eyongezelelwe kwixabiso, okanye irhafu yepropati, okanye iintlawulelo-mpahla.
[Isiqendu (b) sithathelwa indawo licandelo 9 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(2) Igunya lendlu yowiso-mthetho yephondo lokumisela iirhafu, iintlawuliso, iintlawulelo-zinto, kwaneentlawulo ezongezelelweyo -
(a) malingasetyenziswa ngendlela efaka engozini, ngokuphathekayo nangokugaqiqiyo iinkqubo-zikhokelo zoqoqosho zesizwe, okanye iintshukumo zezoqoqosho ezidibanisa onke amaphondo, okanye uhambiseko-zimpahla kwisigaba sesizwe, okanye iinkonzo, okanye izithuthi nezinto zokusebenza ezinkulu, okanye abasebenzi; kanjalo
(b) kufuneka lilawulwe ngokoMthetho wePalamente, onokwenziwa kuphela emva kokuqwalaselwa kwazo naziphi na iingcebiso zeKhomishini yezeMali neRhafu.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 228: 1 Januwari 1998.]
229 Amagunya nemisebenzi kaMasipala kwezemali
(1) Ethobela amacandelwana (2), (3) nelesi -(4), umasipala
angamisela -
(a) iirhafu kwipropati, kwanemali emayongezwe kwiintlawulo zeenkonzo ezenziwa nguye okanye ezenzelwa yena; kunye
(b) nezinye iirhafu, iintlawuliso neentlawulelo-zinto ezifanele urhulumente weengingqi okanye ezifanele olo didi lorhulumente weengingqi akulo loo masipala, ukuba ugunyazisiwe ukuba enjenjalo ngumthetho wesizwe; kodwa akukho masipala uvumelekileyo ukuba abize irhafu yengeniso, ivethi, irhafu-ntengiso okanye intlawulelo-zinto.
(2) Igunya likamasipala lokumisela irhafu yepropati, isongezo-ntlawulo kwimali ehlawulelwa iinkonzo ezenziwa ngumasipala lowo okanye ezenziwa egameni lakhe, okanye ezinye iirhafu, iintlawuliso neentlawulelo-zinto -
(a) malingasetyenziswa ngendlela eya kubeka ebubini, ngokuphathekayo nangokungaqiqiyo iinkqubo-zikhokelo zezoqoqosho zesizwe, imigudu yezoqoqosho ukusuka komnye umasipala ukuya kutsho komnye, ukuhambiseka kweempahla kuMzantsi Afrika uphela, amancedo/iinkonzo, imali okanye abasebenzi; kanjalo
(b) linakho ukulawulwa ngumthetho wesizwe.
(3) Xa oomasipala ababini benamagunya nemisebenzi efanayo yezemali phezu kwendawo enye, loo magunya naloo misebenzi mayahlulwe ngokufanelekileyo, ngokomthetho wesizwe. Olo lwahlulo kufuneka lwenziwe kuphela emva kokuthathela ingqalelo, ubuncinci, ezi mpawu zilandelayo:
(a) Imfuneko yokungqinelana nemigqalisela yorhafiso enentelekelelo;
(b) amagunya nemisebenzi eyenziwa ngumasipala ngamnye kwaba,
(c) isakhono sezemali sikamasipala ngamnye kwaba;
(d) impumelelo nokwenzeka ngokufezekileyo kokunyuswa kweerhafu, kweentlawuliso nokweentlawulelo-zinto
(e) kwanokulungelelana.
(4) Akukho nto, kweli candelo, ithintela ukwahlulelana ngeemali ezenziwe ngokweli candelo, phakathi koomasipala abanamandla nemisebenzi yezemali kwindawo enye.
(5) Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kweli candelo ungawiswa kuphela emva kokuba kuthe kwaboniswana norhulumente weengingqi oqingqiweyo kunye neKhomishini yezeMali, kwaza kwathathelwa ingqalelo nazo naziphi na iingcebiso zale khomishini.
[Umhla wokuqalisa kwecandelo 229: 1 Januwari 1998.]
230 Iimali-mboleko zamaphondo
(1) Iphondo lingathatha iimali-mboleko zokuzisebenzisa ekuthengeni/ekuhlawuleleni izinto ezinkulu okanye kwimisebenzi yemihla ngemihla, ezo mali-mboleko zithathwe ngokungqinelana nemiqathango evakalayo eqingqwe ngumthetho wesizwe, kodwa iimali-mboleko zokuhlawulela imisebenzi yemihla ngemihla mazithathwe kuphela xa kufuneka kukhawulelwe imeko ngethuba laloo nyaka-mali;
(2) Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) ungenziwa kuphela emva kokuqwalaselwa kwazo naziphi na iingcebiso zeKhomishini yezeMali neRhafu.
[Icandelo 230 lenziwe izilungiso ngecandelo 10 loMthetho 61 ka-2001.]
[Icandelo 230 lithathelwa indawo licandelo 10 loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgawo-siseko ka-2001]
230A Iimali-mbolekozoomasipala
(1) IKhansile kaMasipala ingathi, ihamba ngokomthetho wesizwe -
(a) ifune iimali-mboleko zokuthenga izinto ezinkulu okanye kwimisebenzi yemihla ngemihla, kodwa iimali-mboleko zokuhlawulela iintengo zomhla nezolo mazithathwe kuphela xa kufuneka kukhawulelwe imeko ngethuba laloo nyaka-mali; kananjalo.
(b) azibophelele yena kwakunye neKhansile esezayo xa esebenzisa igunya lakhe alinikwa ngumthetho.
(2) Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelwana (1) ungenziwa kuphela emva kokuqwalaselwa kwazo naziphi na iingcebiso zeKhomishini yezeMali neRhafu.
[Icandelo 230A lifakelwe licandelo 17 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
ISAHLUKO 14
IMIMISELO NGOKUBANZI
Umthetho wamazwe ngamazwe
231 Izivumelwano zamazwe ngamazwe
(1) Uthethwano nokusayinwa kwazo zonke iimvumelwano zamazwe ngamazwe
ngumsebenzi wesigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu.
(2) Isivumelwano samazwe ngamazwe siyibophelela iRiphablikhi kuphela emva kokuba sivunyiwe ngesigqibo esenziwe kwiNdlu yoWiso-mthetho nakwiBhunga leSizwe laMaphondo, ngaphandle kokuba sisivumelwano ekuthethwa ngaso kwicandelwana (3).
(3) Isivumelwano samazwe ngamazwe esinobugoci-goci, okanye esisesolawulo, okanye esinegunya eliphezulu, okanye isivumelwano esingafuni kuqinisekiswa okanye kuvunywa, esenziwe sisigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, siyayibophelela iRiphablikhi kungafunwanga mvume yeNdlu yoWiso-mthetho neyeBhunga leSizwe laMaphondo, kodwa kufuneka sixelwe kwiNdibano nakwiBhunga kwangethuba elifanelekileyo.
(4) Nasiphi na isivumelwano samazwe ngamazwe siba ngumthetho kwiRiphablikhi sakuba senziwe umthetho ngumthetho wesizwe; kodwa ummiselo ozisebenzelayo wesivumelwano esithile, ovunyiweyo yiPalamente, ungumthetho kwiRiphablikhi ngaphandle kokuba awungqinelani noMgaqo-siseko okanye noMthetho othile wePalamente.
(5) IRiphablikhi ke ibophelelekile kwizivumelwano zamazwe ngamazwe ezaziyibophelela iRiphablikhi le mhla uMgaqo-siseko waqalisa ukusebenza.
232. Umthetho oqhelekileyo wamazwe ngamazwe
Umthetho wesithethe wamazwe ngamazwe ungumthetho apha kwiRiphablikhi ngaphandle kokuba awungqinelani noMgaqo-siseko okanye uMthetho wePalamente othile.
233. Umthetho oqhelekileyo wamazwe ngamazwe
Umthetho wesithethe wamazwe ngamazwe ungumthetho apha kwiRiphablikhi ngaphandle kokuba awungqinelani noMgaqo-siseko okanye uMthetho wePalamente othile.
Eminye imicimbi
234. IMiqulu yaMalungelo
Ukuze kube nokungenwa nzulu kwintlalo yedemokhrasi esekwe nguMgaqo-siseko lo, iPalamente ingamkela iMiqulu yaMalungelo engqinelanayo nemimiselo yoMgaqo-siseko lo.
235. Ukuzimela
Ilungelo labantu boMzantsi Afrika bebonke lokuzimela elibonakalisiweyo kulo Mgaqo-siseko, alikuthinteli, ngokwesikhokelo salo eli lungelo, ukuthathelwa ingqalelo kwelungelo lokuzimela lalo naliphi na iqela loluntu elinamasiko nezithethe, neelwimi ezifanayo kummandla othile okwiRiphablikhi okanye elineli lungelo nangayiphi na enye indlela, eqingqwe ngumthetho wesizwe.
236. Ukunikwa imali kwamaqela ezopolitiko
Ukuqinisa idemokhrasi yamaqela ngamaqela, umthetho wesizwe kufuneka umisele indlela yokunika imali amaqela ezopolitiko athabatha inxaxheba kwizindlu zowiso-mthetho, eyesizwe nezamaphondo ngendlela engenankqatho nenokulungelelana.
237. Ukwenziwa kwezimiselo ngenkuthalo
Zonke izimiselo zoMgaqo-siseko kufuneka zenziwe ngenkuthalo nangaphandle kokulibazisa.
238. Ubugunyaziswa nonikezelo loxanduva
Igunya elilawulayo likarhulumente kuso nasiphi na isigaba sikarhulumente lingathi -
(a) liphathise naliphi na igunya emalisetyenziswe okanye nawuphi na umsebenzi omawenziwe ngokomthetho, liwuphathisa naliphi na elinye iziko likarhulumente elinolawulo oluphezulu, ukuba ngaba olo phathiso luyangqinelana nomthetho elisetyenziswa ngokwawo elo gunya okanye owenziwa ngokwawo loo msebenzi; okanye
(b) lisebenzise naliphi na igunya okanye lenze nawuphi na umsebenzi lisenzela naliphi na elinye iziko likarhulumente elinolawulo oluphezulu ngokwearhente okanye ngokokuphathiswa.
239 Iinkcazo-ntsingiselo
KuMgaqo-siseko, ngaphandle kokuba usetyenziso lunika ntsingiselo yimbi, ukuthi -
"umthetho wesizwe" kuquka-
(a) umthetho owayamileyo owenziwe ngokoMthetho wePalamente;
(b) kwanomthetho owawusele usebenza xa wawuqalisa ukusebenza uMgaqo-siseko nothi ulawulwe ngurhulumente wesizwe;
ukuthi "iziko likarhulumente" kuthetha -
(a) naliphi na isebe likarhulumente okanye lolawulo kwisigaba sikarhulumente sesizwe, samaphondo okanye seengingqi; okanye
(b) naliphi na elinye igosa okanye iziko -
(i) elisebenzisa igunya okanye elenza umsebenzi ngokoMgaqo-siseko okanye
ngokoMgaqo-siseko wephondo; okanye
(ii) elisebenzisa igunya likarhulumente okanye elenza umsebenzi karhulumente ngokwawo nawuphi na umthetho, kodwa akuquki inkundla okanye igosa lenkundla;
ukuthi "umthetho wemaphondo" kuquka -
(a) umthetho owayamileyo owenziwe ngokomthetho wephondo;
(b) kwanomthetho owawusele usebenza ukuqalisa komGago-siseko lo ukusebenza, nolawulwa ngurhulumente wephondo.
240 Ukungangqinelani kweetekisi ezahlukeneyo
Xa kuthe kwakho ukungangqinelani phakathi kweetekisi ezahlukeneyo zoMgaqo-siseko, itekisi yesiNgesi yiyo ekuya kuhanjwa ngayo.
241 Amalungiselelo exesha lenguqu
IShedyuli 6 isebenza kwinguqu esa kwindlela entsha yezoMgaqo-siseko esekwe ngulo Mgaqo-siseko, nakuyo nayiphi na into ezalwa yiloo nguqu.
242. Ukurhoxiswa kwemithetho
Imithetho ekhankanywe kwiShedyuli 7 iyarhoxiswa, phantsi kwecandelo 243 neShedyuli 6.
243. Itayitile emfutshane nokuqalisa
(1) Lo Mthetho ubizwa ngokuba nguMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996, kwaye uqalisa ukusebenza kwamsinya, ngomhla obekwe nguMongameli ngesihlokomiso, kodwa ungadlulanga umhla woku-1 kuJulayi 1997.
(2) UMongameli angabeka eminye imihla eyahlukileyo ephambi komhla oxelwe kwicandelwana (1), eyibekela imimiselo eyahlukeneyo yoMgaqo-siseko lo.
(3) Ngaphandle kokuba usetyenziso lunika ntsingiselo yimbi, ukuba kummiselo othile woMgaqo-siseko lo kuthethwa ngexesha owaqala ngalo uMgaqo-siseko ukusebenza, kufuneka oko kuthatyathwe ngokuthi kuthethwa ngexesha owaqala ngalo loo mmiselo ukusebenza.
(4) Ukuba kubekwe umhla ongomnye, ubekelwa nawo nawuphi na ummiselo othile woMgaqo-siseko ngokwecandelwana (2), nawuphi na ummiselo ofana nawo woMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1993 (UMthetho 200 ka-1993), okhankanyiweyo kwisihlokomiso, uyarhoxiswa ukususela ngalo mhla mnye.
(5) Amacandelo angala 213, 214, 215, 216, 218, 226, 227, 228, 229 nelama-230 aya kuqalisa ukusebenza ngomhla woku-1 kuJanuwari 1998, kodwa loo nto ayikuthinteli ukwenziwa, ngokwalo Mgaqo-siseko, komthetho ekuthethwa ngawo kuwo nawuphi na kule mimiselo, phambi kwalaa mhla. De ufike laa mhla nayiphi na imimiselo engqinelana nawo okanye ezalwa nguwo uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, ihlala isebenza.
ISHEDYULI 1
IFLEGI YESIZWE
(1) Iflegi yesizwe inamacala amane oku koxande; ubude bayo bungangobubanzi bayo obunesiqingatha.
(2) Inombala omnyama, omthubi , oluhlaza, omhlophe, obomvu okwetshilisi, noblowu.
(3) Inebhanti eluhlaza emise oku kuka-Y ebubanzi bayo busisihlanu sobubanzi beflegi le.
Imigca esembindini yebhanti le isuka kwikona ephezulu nakwesezantsi kufutshane nepali yeflegi, idibane embindini weflegi, ize inqamleze ukuya kumbindi weli cala libhabhayo.
(4) Ibhanti eluhlaza inomqukumbelo omhlophe, ngasentla nangezantsi, nomthubi kweli cala lingakwipali yeflegi. Umqukumbelo ngamnye unobubanzi obusisinye kwishumi elinesihlanu lobubanzi beflegi.
(5) Unxantathu ongakwicala lepali yeflegi umnyama.
(6) Ibhanti engasentla enqamlezileyo ibomvu okwetshilisi, lize icala elingezantsi lebhanti enqamlezileyo libe blowu. Iyileyo kwezi bhanti inobubanzi obusisinye kwisithathu sobubanzi beflegi.
Black = Mnyama
Gold = Mthubi
White = Mhlophe
Green = Luhlaza
Red = Bomvu
Blue = Blowu
Ishedyuli 1A
IMIMANDLA YAMAPHONDO
[Ishedyuli 1A ifakelwe licandelo 4 loMthetho Weshumi Elinesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2005 laza lathathelwa indawo licandelo 1 loMthetho Weshumi Elinesithathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2007 nanguMthetho Weshumi Elinesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2009]
IPhondo laseMpuma-Koloni
[Ukucandwa kwemida yePhondo laseMpuma-Koloni kuthathelwe indawo nguMthetho Weshumi Elinesithathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2007]
Imaphu 3 yeShedyuli 1 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 6 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 7 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 8 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 9 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 11 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Iphondo laseFreyistata
Imaphu 12 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 13 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 14 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 15 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 16 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
IPhondo laseRhawutini
[Ukucandwa kwemida yePhondo laseRhawutini kutshintshwe nguMthetho Weshumi Elinesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2009]
Imaphu 4 kwiSaziso 1490 sika-2008
Ukwalatha kwimaphu 4 kuthathelwe indawo licandelo 1(a) loMthetho Weshumi Elinesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2009]
Imaphu 17 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 18 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 19 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 20 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 21 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
IPhondo laKwaZulu-Natal
[Ukucandwa kwemida yePhondo laKwaZulu-Natal kuthathelwe indawo nguMthetho Weshumi Elinesithathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2007]
Imaphu 22 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 23 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 24 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 25 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 26 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 26 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 27 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 28 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 29 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 30 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 31 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 32 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
IPhondo laseLimpopo
Imaphu 33 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 34 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 35 yeShedyuli 2 kwiSaziso sika-2005
Imaphu 36 yeShedyuli 2 kwiSaziso sika-2005
Imaphu 37 yeShedyuli 2 kwiSaziso sika-2005
IPhondo laseMpumalanga
Imaphu 38 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 39 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 40 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
IPhondo laseMntla-Koloni
Imaphu 41 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
Imaphu 42 yeShedyuli 2 kwiSaziso 1998 sika-2005
IShedyuli 2
IZIFUNGO NOQINISEKISO OLUNYANISEKILEYO
[IShedyuli 2 yenziwe izilungiso ngecandelo 2 loMthetho Wokuqala Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko (kwisiNgesi kuphela) ka-1997 yaza yathathelwa indawo licandelo 18 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
1 Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lukaMongameli neBambela-Mongameli
UMongameli okanye uSekela-Mongameli kufuneka athi, ephambi kweJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko, afunge ngale ndlela ilandelayo:
Phambi kwakhe wonke ubani olapha, futhi ndiluqonda ngokupheleleyo ubizo
oluphakamileyo endingena kulo njengoMongameli/ njengeBambela-Mongameli weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyaqinisekisa ngokunyanisekileyo ndithi ndiya kuthembeka kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika, ndaye ndiya kuwuthobela, ndiwulandele, ndiwuxhase, kanjalo ndiwulondoloze uMgaqo-siseko kunye nawo wonke omnye umthetho weRiphablikhi; kanjalo ndiyathembisa ngokunyanisekileyo nangokuthembekileyo ukuba ndiya kusoloko -
 ndikukhuthaza konke oko kuya kuyiqhubela phambili iRiphablikhi, ndikuchase konke oko kunokuthi kuyonakalise;
 ndiwakhusela, ndiwakhuthaza amalungelo abo bonke abemi boMzantsi Afrika.
 ndiyenza imisebenzi yam ngamandla am onke neetalente zam zonke kangangoko ndikwaziyo nakangangoko ndinakho nangokunyanisekileyo kwisikhokelo sesazela sam;
 ndisenza ubulungisa kumntu wonke; kanjalo
 ndizinikela kwintlalo-ntle yeRiphablikhi nabo bonke abantu bayo.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo.)
2. Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lukaSekela-Mongameli
USekela-Mongameli, ephambi kweJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko, kufuneka afunge/enze isingqiniso ngolu hlobo lulandelayo:
Phambi wakhe wonke ubani olapha, futhi ndiluqonda ngokupheleleyo ubizo
oluphakamileyo endingena kulo njengoSekela-Mongameli weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyaqinisekisa ngokunyanisekileyo ndithi ndiya kuthembeka kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika, ndaye ndiya kuwuthobela, ndiwulandele, ndiwuxhase, kanjalo ndiwulondoloze uMgaqo-siseko kunye nawo wonke omnye umthetho weRiphablikhi; kanjalo ndiyathembisa ngokunyanisekileyo nangokunthembekileyo ukuba ndiya kusoloko -
 ndikukhuthaza konke oko kuya kuyiqhubela phambili iRiphablikhi, ndikuchase konke oko kunokuthi kuyonakalise;
 ndingumcebisi onyanisekileyo nothembekileyo;
 ndiyenza imisebenzi yam ngamandla am onke neetalente zam zonke kangangoko ndikwaziyo nakangangoko ndinakho nangokunyanisekileyo kwisikhokelo sesazela sam;
 ndisenza ubulungisa kumntu wonke; kanjalo
 ndizinikela kwintlalo-ntle yeRiphablikhi nabo bonke abantu bayo.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo.)
3. Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lwabaPhathiswa kunye nooSekela-baPhathiswa
UMphathiswa ngamnye noSekela-Mphathiswa, ephambi kweJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko okanye kwenye ijaji etyunjwe yiJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko, kufuneka afunge/angqinise ngolu hlobo lulandelayo:
Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyaqinisekisa ngokunyanisekileyo okokuba ndiya kuthembeka kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika ndaye ndiya kuwuthobela, ndiwuhlonele, kanjalo ndiwuxhase uMgaqo-siseko kunye nawo wonke omnye umthetho weRiphablikhi; kanjalo ndiyathembisa ukusibamba isikhundla sam njengoMphathiswa/uSekela-Mphathiswa ngesihomo nesithozela; ndibe ngumcebisi onyanisekileyo nothembekileyo; ndingawudizi, nokuba kungokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo, nawuphi na umcimbi olihlebo ophathiswe mna; ndize ndiyenze nemisebenzi yesikhundla sam ngenkathalo nakangangoko ndinakho.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo)
4. Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lwaMalungu eNdlu yoWiso-mthetho, aBathunywa abasiSigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo kunye namalungu ezindlu ezo zowiso-mthetho zamaphondo.
(1) Amalungu eNdlu yoWiso-mthetho, abathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe lamaPhondo kunye namalungu ezindlu zowiso-mthetho zamaphondo, bephambi kweJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko okanye kwejaji etyunjwe yiJaji eyiNtloko yeNkundla yezoMgaqo-siseko, kufuneka bafunge okanye baqinisekise ngolu hlobo lulandelayo:
Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyangqinisa ngokunyanisekileyo okokuba ndiya kunyaniseka kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika ndaye ndiya kuwuthobela, ndiwuhlonele, kanjalo ndiwuxhase uMgaqo-siseko kunye nawo wonke omnye umthetho weRiphablikhi, kanjalo ndiyathembisa ngokunyanisekileyo ukuyenza imisebenzi yam njengelungu leNdlu yoWiso-mthetho /njengomthunywa osisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo/njengelendlu yowiso-mthetho yephondo lase C.D. kangangoko ndinakho.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo)
(2) Abantu abavala isithuba kwiNdlu yoWiso-mthetho, okanye kwigqiza labathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo okanye kwindlu yowiso-mthetho yephondo bangafunga okanye baqinisekise ngokwemigaqo yombandelana (1) phambi kwegosa elongameleyo leNdlu, okanye
leBhunga okanye lendlu yowiso-mthetho, ngokwemeko leyo.
5 Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lweeNkulumbuso zaMaphondo, aMabambela-ziNkulumbuso namalungu eZigqeba eZilawulayo (iiKhabhinethi) zaMaphondo
INkulumbuso okanye iBambela-Nkulumbuso yephondo, kwanelungu ngalinye leBhunga lephondo elinoLawulo oluPhezulu, iphambi koMongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko okanye
kwenye ijaji etyunjwe nguMongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko, kufuneka ifunge/ingqinise
ngale ndlela ilandelayo:
Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyaqinisekisa ngokunyanisekileyo ukuba ndiya kunyaniseka kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika ndaye ndiya kuwuthobela, ndiwuhlonele, ndiwuxhase uMgaqo-siseko kunye nawo wonke omnye umthetho weRiphablikhi; kanjalo ndiyathembisa ukuba ndiya kusibamba isikhundla sam njengeNkulumbuso/njengeBambela-Nkulumbuso/njengelungu leSigqeba esiLawulayo sePhondo laseC.D. ngembeko nesidima; ndibe ngumcebisi onyanisekileyo, nothembekileyo; ndingawudizi, ngokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo, nawuphi na umcimbi olihlebo ophathiswe mna; kanjalo ndiyenze imisebenzi yesikhundla sam ngenkathalo nakangangoko ndinakho.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo)
6. Isifungo okanye uqinisekiso olunyanisekileyo lwaMagosa ezeeJaji
(1) Ijaji nganye okanye ijaji ebambeleyo nganye, iphambi kweJaji eyiNtloko okanye kwenye ijaji etyunjwe yiJaji eyiNtloko, kufuneka ifunge okanye iqinisekisa ngale ndlela ilandelayo:
Mna, A.B., ndiyafunga/ndiyangqinisa ngokunyanisekileyo okokuba ndiya kuthi, njengeJaji yeNkundla yezoMgaqo-siseko/yeNkundla ePhakamileyo yeziBheno/yeNkundla ePhezulu/yeNkundla ye-E.F. ndithembeke kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika, ndiwuxhase, kanjalo ndiwukhusele uMgaqo-siseko namalungelo oluntu akhuselweyo kuwo, ndaye ndiya kwenza ubulungisa busebenze ngokufanayo kubo bonke abantu ngaphandle koloyiko, okanye ukwenza idolo okanye ukudlela indlala, ngokungqinelana noMgaqo-siseko kunye nomthetho.
(Xa isisifungo: Ngoko ke ndincede Thixo)
(2) Umntu otyunjelwe kwisikhundla seJaji eyiNtloko ongekabi yiyo ijaji ngexesha loko kutyunjwa kufuneka afunge okanye aqinisekise phambi kweSekela-Jaji eyiNtloko, okanye ke ingeyiyo loo jaji, kube phambi kwenye ijaji yeNkundla yezoMgaqo-siseko efumanekayo, nekwinqanaba elilelona liphezulu ezantisi kweli.
(3) Amagosa ezeejaji kunye namagosa abambeleyo ezeejaji, ngaphandle kweejaji, kufuneka afunge/aqinisekise ngokomthetho wesizwe.
IShedyuli 3
IINKQUBO ZONYULO
[IShedyuli 3 yenziwe izilungiso ngecandelo 2 loMthetho Wesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999
nangecandelo 19 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001
nalicandelo 3 loMthetho Wethoba Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002 nalicandelo 1 loMthetho Weshmi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008.]
ISigaba A - Iinkqubo zoNyulo lwabaBambi-ziKhundla kwezoMgaqo-siseko
1 Ukusebenza
Le nkqubo ichazwe kule Shedyuli isebenza nanini na -
(a) iNdlu yoWiso-mthetho idibanela ukunyula uMongameli, okanye uSomlomo okanye uSekela-Somlomo.
(b) iBhunga leSizwe laMaphondo lidibanela ukunyula uSomlomo walo okanye
uSekela-Somlomo walo; okanye
(c) indlu yowiso-mthetho yephondo idibanela ukunyula iNkulumbuso yephondo elo, okanye uSomlomo okanye uSekela-Somlomo wendlu yowiso-mthetho yephondo elo.
2. Ukutyunjwa
Umntu ochophele intlanganiso ekusebenza kuyo le Shedyuli kufuneka athi makuphakanyiswe amagama abazigqatsileyo kuloo ntlanganiso.
3 Iimfuneko ezimiselweyo
(1) Isiphakamiso-gama kufuneka senziwe kwifomu emiselweyo yimigaqo ekhankanywe kumbandela 9.
(2) Ifomu ekwenziwe kuyo isiphakamiso-gama kufuneka isayinwe -
(a) ngamalungu amabini eNdlu yoWiso-mthetho, ukuba kufuneka kunyulwe uMongameli okanye uSomlomo okanye uSekela-Somlomo;
(b) egameni lamagqiza amabini amaphondo, ukuba kufuneka kunyulwe uSomlomo okanye uSekela-Somlomo weBhunga leSizwe laMaphondo;
(c) ngamalungu amabini endlu yowiso-mthetho yephondo echaphazelekayo, ukuba kufuneka kunyulwe iNkulumbuso yephondo okanye uSomlomo okanye uSekela-Somlomo wendlu yowiso-mthetho leyo.
(3) Umntu ogama liphakanyisiweyo kufuneka abonise ukusamkela kwakhe eso siphakamiso ngokuthi asayine ifomu yesiphakamiso okanye nangalo naluphi na olunye uhlobo lwesiqinisekiso esibhaliweyo.
4. Ukwaziswa kwamagama abavotelwa
Kwintlanganiso esebenzayo kuyo le Shedyuli, umntu ochopheleyo kufuneka azise amagama abantu abathe baphakanyiswa njengabavotelwa kodwa angavumeli ingxoxo kwaphela.
5. Umvotelwa omnye
Ukuba mnye kuphela umvotelwa ophakanyisiweyo, umntu ochopheleyo kufuneka azise ukuba umvotelwa lowo unyuliwe
6. Inkqubo yonyulo
Ukuba bangaphezulu komntu omnye abavotelwa abaphakanyisiweyo -
(a) kufuneka kuvotwe apho entlanganisweni ngendlela efihlakeleyo yebhalothi;
(b) ilungu ngalinye elikhoyo, okanye ukuba yintlanganiso yeBhunga lesiZwe lamaPhondo, iphondo ngalinye elimelweyo, entlanganisweni, lingavota kanye;
(c) umntu ochopheleyo kufuneka azise ukuba loo mvotelwa ufumene isininzi seevoti unyuliwe.
7. Umgaqo-nkqubo wokukhutshwa eluhlwini
(1) Ukuba akukho mvotelwa ufumana uninzi lweevoti, umvotelwa ofumana elona nani leevoti liphantsi kufuneka akhutshwe eluhlwini ukuze kuvotwe kwakhona, kuvotelwa abavotelwa abaseleyo ngokungqinelana nombandela 6. Le nkqubo kufuneka iphindwe kude kube kho umvotelwa ofumana uninzi lweevoti.
(2) Xa kusetyenziswa umbandelana (1), ukuba abavotelwa ababini nangaphezulu banelona nani leevoti ziphantsi emnye, kufuneka kwenziwe ivoti eyahlukileyo yabo bavotelwa, ize iphindwe kangangoko kuyimfuneko ukuze kube nokugqitywa ngaloo mvotelwa makakhutshwe eluhlwini.
8. Ezinye iintlanganiso
(1) Ukuba babini kuphela abavotelwa abaphakanyisiweyo, okanye ukuba babini kuphela abavotelwa abasalayo emva kokusetyenziswa komgaqo-nkqubo wokukhutshwa eluhlwini, baze abo bavotelwa babini bafumane inani elilinganayo leevoti, kufuneka kube kho enye intlanganiso ngethuba leentsuku ezisixhenxe, ngelo xesha kugqitywe ngalo ngumntu ochopheleyo.
(2) Ukuba kube kho enye intlanganiso ngokombandelana (1), lo Mgaqo-nkqubo umiselwekule Shedyuli kufuneka usetyenziswe kuloo ntlanganiso ngokungathi yintlanganiso yokuqala yolo nyulo.
9 Imigaqo
(1) IJaji eyiNtloko kufuneka yenze imigaqo emisela -
(a) umgaqo-nkqubo weentlanganiso esebenza kuzo le Shedyuli;
(b) imisebenzi yakhe nawuphi na umntu ochophela intlanganiso, naye nawuphi na umntu oncedisana nalowo uchopheleyo;
(c) ifomu emakubhalwe kuyo iziphakamiso-magama; kunye
(d) nendlela emaluqhutywe ngayo uvoto.
(2) Le migaqo kufuneka yaziswe ngendlela egqiba ngayo iJaji eyiNtloko.
[Intlokwana 9 yenziwe izilungiso ngecandelo 19 loMthetho 34 ka-2001.]
Isigaba B - Indlela yokuqingqa ukuthabatha inxaxheba kweqela kubathunywa bampPhondo akwiBhunga leSizwe laMaphondo
1. Inani labathunywa abakwigqiza lephondo elikwiBhunga leSizwe laMaphondo, gqiza elo linelungelo kulo iqela elithile, kufuneka liqingqwe ngokuphinda-phinda inani lezihlalo elinazo iqela elo kwindlu yowiso-mthetho yephondo ngeshumi kuze kwahlulwe isiphumo soko ngenani lezihlalo kuloo ndlu yowiso-mthetho, kongezwe umvo.
2. Ukuba ubalo ngokwemigaqo yombandela 1 lukhupha inani elithe kratya kwelifunekayo, babe abathunywa abahlulelwe elo qela ngokwaloo mbandela bengaphantsi kweli nani, loo kratya kufuneka akhuphisane nookratya abalolu hlobo balo naliphi na elinye iqela okanye bawo nawaphi na amanye amaqela, ukuze nabaphi na abathunywa abangabelwanga kwigqiza babelwe iqela okanye amaqela ngokulandelelana ngokoyena kratya uphezulu.
3. Ukuba ngaba aba kratya bakhankanywe ku-2 ngentla apha bayalingana, aba bathunywa bangahlelwanga kwigqiza eli kufuneka ukuba babelwe iqela okanye amaqela,anokratya olinganyo ngokolandelelwano ukusuka kwelona nani leevoti liphezulu ukuya kwelona lisezantsi eliye labhalwa lalo maqela ngexesha lonyulo olugqithileyo lwendlu yowiso-mthetho yephondo echaphazelekayo.
[Isiqendu 3 songezwe sisiqendy 2 soMthetho Wesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1999 saza sathathelwa indawo licandelo 3 soMthetho Wethoba Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002 nalicandelo 5(a) loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
4. Ukuba aliqela amaqela anenani elithe kratya elibhaliweyo elifanayo ngexesha lonyulo lokugqibela lendlu yowiso-mthetho yephondo elichaphazelekayo, iphondo elichaphazelekayo malabele abo bathunywa abangabiwanga libabele kwiqela elinenani elithe kratya elifanayo ngendlela evisisana nedemokrasi.
[Isiqendu 4 songezwe licandelo 5(b) soMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
(a) liye labakho ngenxa yeenguqulelo kumalungu eqela okanye ngenxa yokwahlulwa-hlulwa kwamaqela kuloo ndlu yowiso-mthetho, ngokolu hlobo luchazwe kwicandelo 61 (2) (b) ; kananjalo
(b) lalingazange lithathe inxaxheba kunyulo oludlulileyo lwelo phondo lichaphazelekayo, indlu yowiso-mthetho kufuneka ukuba abo bathunywa bangahlulwanga kwigqiza elo ibabele iqela okanye amaqela anokratya olinganayo ngendlela engangquzulaniyo nedemokhrasi.
[Intlokwana 3 yongezelelwe ngecandelo 2 loMthetho 3 ka-1999 yaza yenziwa izilungiso ngecandelo 3 loMthetho 21 ka-2002.]
ISHEDYULI 4
IINDAWO ZEMISEBENZI EYENZEKA PHANTSI KOWISO-MTHETHO OLUFANAYO LWESIZWE NOLWAMAPHONDO
ISIGABA A
Ulawulo lwamahlathi emveli
Ezolimo
Izikhululo zeenqwelo-moya, ezingezizo izikhululo zamazwe ngamazwe nezesizwe
Ukulawulwa kwezilwanyana nezifo
Iikhasino, imidyarho, ukugembula nokubheja, kungabandakanywa iilothari kunye neendawo zemidlalo equkanisiweyo
Ukukhuselwa kwabasebenzisi-zinto
Imicimbi yezamasiko nezithethe
Indlela yokumelana nezehlo ezibuhlungu
Imfundo kuwo onke amanqanaba, ngaphandle kwemfundo engaphaya kwematriki
Indalo esingqongileyo
Iinkonzo zempilo
Ubonelelo ngezindlu
Umthetho wemveli nomthetho wesithethe ephantsi kweSahluko 12 soMgaqo-siseko
Ukukhuthazwa kwamashishini
Inkqubo-sikhokelo yeelwimi kunye neelwimi zaseburhulumenteni kangangoko ithi imimiselo yecandelo 6 lalo Mgaqo-siseko inike ngokucacileyo indlu yowiso-mthetho yephondo amandla owiso-mthetho (malunga neelwimi)
Inkonzo yezeendaba ezilawulwa ngqo okanye ezinikwa ngurhulumente wephondo, phantsi kwecandelo 192
Ulondolozo lwendalo, kungabandakanywa iindawo zesizwe zogcino-zilwanyana, izitiya zesizwe zezityalo kunye neendawo eziluncedo zaselwandle
Amapolisa kangangoko ithi imimiselo yeSahluko 11 soMgaqo-siseko inike indlu yowiso-mthetho yephondo amagunya owiso-mthetho (malunga namapolisa)
Ulawulo longcoliseko lomoya
Uphuhliso lwabantu
Imirhumo yokutshintshelwa kwepropati
Amashishini karhulumente ephondo ngokumalunga nezi ndawo zemisebenzi zikule Shedyuli nakuShedyuli 5
Ezothutho lukawonke-wonke
Ezemisebenzi karhulumente ezijongene kuphela neemfuno zamasebe karhulumente ekuthwaleni
uxanduva lwawo lokwenza imisebenzi enikwe wona ncakasana ngokwalo Mgaqo-siseko okanye ngokwawo nawuphi na omnye umthetho
Ucwangciso nophuhliso lweenqila
Ukulawulwa kosetyenziso lweendlela
Ulondolozo lomhlaba
Ukhenketho
Urhwebo
Iinkokeli zemveli, phantsi kweSahluko 12 soMgaqo-siseko
Uphuhliso lweelali kunye needolophu
Ukunikezelwa kweelayisensi zezithuthi
Iinkonzo zentlalo-ntle
ISIGABA B
Le micimbi ilandelayo karhulumente weengingqi kangangoko kucaciswe kwicandelo 155 (6)(a) nelesi- (7):
Ungcoliseko lomoya
Imigaqo yokwakha
Izinto zolondolozo lwabantwana
Ufakelo lombane nokuhanjiswa kwegesi
Iinkonzo zocimo-mlilo
Ukhenketho lwaloo ndawo
Izikhululo zeenqwelo-moya zikamasipala
Ucwangciso lukamasipala
Iinkonzo zempilo zikamasipala
Uthutho lukawonke-wonke lukamasipala
Ezemisebenzi karhulumente zikamasipala ezijongene kuphela neemfuno zoomasipala ekuthwaleni uxanduva lwabo lokwenza imisebenzi enikwe bona ncakasana phantsi kwalo Mgaqo-siseko okanye kwawo nawuphi na omnye umthetho
Izikhitshane ezithe tyaba ngaphantsi, izikhitshane, iiblorho ezingena elwandle namazibuko, ngaphandle kolawulo lwezeenqanawa zamazwe ngamazwe nezesizwe nemicimbi enxulumene nalo
Iindlela zokulawula amanzi emvula kwiindawo ekwakhiweyo kuzo
Imigaqo yorhwebo
Iinkonzo zamanzi nogutyulo, kuphelelwe nje kwiindlela zokubonelela ngamanzi aselwayo kunye neendlela zokulahlwa kwamanzi amdaka asemakhaya nokwesureji
ISHEDYULI 5
IINDAWO ZEMISEBENZI EZIPHANTSI KOWISO-MTHETHO LWAMAPHONDO ODWA
ISIGABA A
Iindawo zokuxhelela
Iinkonzo zeenqwelo-zigulana
Iindawo zokugcina iimbalo nezinto, ingezizo iindawo zesizwe zokugcina iimbalo nezinto
Amathala eencwadi, ingengawo amathala eencwadi esizwe
Iilayisensi zotywala
Iimyuziyam, ingezizo iimyuziyam zesizwe
Ucwangciso lwephondo
Imicimbi yephondo yezithethe namasiko
Izinto zephondo zolonwabo
Ezemidlalo zephondo
Iindlela nosetyenziso-zindlela kwiphondo
Iinkonzo zonyango-zilwanyana, ngaphandle kolawulo lwalo msebenzi
ISIGABA B
Le micimbi ilandelayo karhulumente weengingqi kangangoko kucaciswe kwicandelo 155 (6)(a)
nelesi - (7):
Amanxweme olwandle/iibhitshi nezinto zokonwabisa
IiBhodi kunye nokuxhonywa kwezaziso kwiindawo zikawonke-wonke
Iindawo zokungcwabela, imizi yabangcwabi, neendawo zokutshiswa kwezidumbu
Ukucocwa
Ulawulo lwabakhathaza uluntu
Ulawulo lweendawo ezithengisa utywala kuwonke-wonke
Amalungiselelo okugcinwa, olondolozo nokungcwatywa kwezilwanyana
Ubiyelo neengcingo
Ukukhutshwa kweelayisensi zezinja
Ukukhutshelwa iilayisensi nokulawulwa kweendawo ezithengisa ukutya kuwonke-wonke
Amalungiselelo aluncedo endawo
Izinto ezingamalungiselelo aluncedo kwezemidlalo
Iimarike
Iindawo zokuxhelela zikamasipala
Iipaka neendawo zolonwabo zikamasipala
Iindlela zikamasipala
Ingxolo
Izikiti
Iindawo zikawonke-wonke
Ukususwa kwenkunkuma, iindawo zokulahla inkunkuma (iitipu) kunye nokulahlwa kwezibi eziqinileyo
Urhwebo lwasezitalatweni
Ukukhanyiswa kwezitalato
Usetyenziso-ndlela neendawo zokumisa izithuthi
ISHEDYULI 6
AMALUNGISELELO EXESHA LENGUQU
[IShedyuli 6 yenziwe izilungiso ngecandelo ngecandelo 3 loMthetho Wokuqala Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1997,
ngecandelo 5 loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998,
nangecandelo 20 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001]
1 Iinkcazo-ntsingiselo
Kule Shedyuli, ngaphandle kokuba igama lisetyenziswe ngendlela elininika enye intsingiselo -
igama elithi, "iphandle" lithetha inxalenye yeRiphablikhi eyaye ithathwa njengommandla ozimeleyo okanye ozilawulayo, ngokomthetho woMzantsi Afrika, ngaphambi kokuba uMgaqo-siseko owandulela lo usebenze;
ukuthi, "uMgaqo-siseko omtsha" kuthetha uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996;
ukuthi, "umthetho wenkqubo endala" kuthetha umthetho owenziwa phambi kokuba uMgaqo-siseko owandulela lo usebenze;
ukuthi "uMgaqo-siseko owandulela lo" kuthetha uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1993, (uMthetho 200 ka-1993).
2. Ukuqhuba kwemithetho eyayisele ikho
(1) Wonke umthetho owawusebenza mhla waqalisa ukusebenza uMgaqo-siseko omtsha, uyaqhuba usebenza, phantsi komqathango -
(a) wokwenzeka kwako nakuphi na ukutshintshwa okanye ukurhoxiswa;
(b) nowokungqinelana noMgaqo-siseko omtsha.
(2) Umthetho wenkqubo endala oqhubayo ukusebenza ngokombandelana (1) -
(a) awunako ukusetyenziswa ngokugqithileyo kwindlela owawusetyenziswa ngayo, kwimimandla okanye kwezinye izinto, phambi kokusebenza koMgaqo-siseko owandulela lo, ngaphandle kokuba watshintshwa emva koko ukuze ube nokusetyenziswa banzana kunangaphambili; kanjalo
(b) uyaqhuba ukusetyenziswa ngaloo magunya ayewusebenzisa ukuqala kokusebenza koMgaqo-siseko omtsha, phantsi kolawulo loMgaqo-siseko omtsha lo.
3. Ukucaciswa kwemithetho ekhoyo
(1) Ngaphandle kokuba kukho ukungangqinelani nomxholo, okanye ukungafaneleki okucacileyo, ukuthi kuwo nawuphi na umthetho obukhona ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, kukhankanywe -
(a) iRiphablikhi yoMzantsi Afrika okanye iphandle, (ngaphandle kwaxa kubhekiswa kummandla kagunyaziwe), kufuneka kuthathwe ngokuthi kubhekisa kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika phantsi koMgaqo-siseko omtsha;
(b) iPalamente, iNdlu yoWiso-mthetho, okanye iNdlu yeeNgwevu makuthathwe njengokubhekisa kwiPalamente, kwiNdlu yoWiso-mthetho, okanye kwiBhunga leSizwe laMaphondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha;
(c) uMongameli, uSekela-Mongameli oLawulayo, uMphathiswa, uSekela Mphathiswa, okanye iKhabinethi kufuneka kuthathwe njengokubhekisa kuMongameli, kuSekela-Mongameli, uMphathiswa, kuSekela-Mphathiswa okanye kwiKhabhinethi phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ngokokulawulwa ngumbandela 9 wale Shedyuli;
(d) uMongameli weNdlu yeeNgwevu, kufuneka kuthathwe njengokubhekisa kuSomlomo weBhunga leSizwe laMaphondo;
(e) indlu yowiso-mthetho yephondo, iNkulumbuso, iSigqeba esiLawulayo okanye ilungu leSigqeba esiLawulayo sephondo, kufuneka kuthathwe njengokubhekisa kwindlu yowiso-mthetho yephondo, kwiNkulumbuso, kwiSigqeba eSilawulayo okanye kwilungu leSigqeba esiLawulayo sephondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ngokokulawulwa ngumbandela 12 wale Shedyuli; okanye
(f) ulwimi okanye iilwimi zoburhulumente, kufuneka kuthathwe njengokubhekisa kulo naluphi na ulwimi kwezi zoburhulumente phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
(2) Ngaphandle kokuba kukho ukungangqinelani nomxholo, okanye ukungafaneleki okucacileyo, ukuthi kuwo nawuphi na umthetho oseleyo wenkqubo endala, kukhankanywe -
(a) iPalamente, iNdlu yePalamente, okanye indlu yowiso-mthetho, okanye iziko leRiphablikhi, okanye lephandle, kufuneka kuthathwe njengokubhekisa -
(i) kwiPalamente phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ukuba usetyenziso lwaloo mthetho lwahlulelwe, okanye lunikwe isigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu ngokoMgaqo-siseko owandulela lo, okanye ngokwale Shedyuli; okanye
(ii) kwindlu yowiso-mthetho yephondo, ukuba usetyenziso lwaloo mthetho lwahlulelwe, okanye lunikwe isigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu, ngokoMgaqo-siseko owandulela lo okanye ngokwale Shedyuli; okanye
(b) uMongameli weliZwe, iNkulu-baPhathiswa, uMlawuli, okanye elinye igosa elilawulayo eliyintloko, iKhabhinethi, iBhunga labaPhathiswa okanye ibhunga lokulawula leRiphablikhi, okanye lephandle, kufuneka kuthathwe njengokubhekisa -
(i) kuMongameli phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ukuba ulawulo lwaloo mthetho lwahlulelwe, okanye lunikwe isigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, ngokoMgaqo-siseko owandulela lo, okanye ngokwale Shedyuli; okanye
(ii) kwiNkulumbuso yephondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ukuba usetyenziso lwaloo mthetho lwahlulelwe, okanye lunikwe, isigqeba solawulo sephondo, ngokoMgaqo-siseko owandulela lo, okanye ngokwale Shedyuli.
4. INdlu yoWiso-mthetho
(1) Nabani na obelilungu okanye ebambe isikhundla kwiNdlu yoWiso-mthetho, ukuqalisa kokusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uba lilungu, okanye ngumbambi-sikhundla weNdlu yoWiso-mthetho phantsi koMgaqo-siseko omtsha, kwaye uba sesikhundleni njengelungu okanye njengombambi-sikhundla ngokwemigaqo yoMgaqo-siseko omtsha.
(2) INdlu yoWiso-mthetho njengoko inala malungu achazwe ngokombandelana (1) kufuneka ithathwe njengokuba inyulwe phantsi koMgaqo-siseko omtsha, inyulelwa ithuba lokusebenza eliphela ngomhla wama-30 ku-Epreli 1999.
(3) INdlu yoWiso-mthetho inamalungu angama-400 ngethuba layo lokusebenza, eliphela ngowama-30 ku-Epreli 1999, ngokokulawulwa licandelo 49(4) loMgaqo-siseko omtsha.
(4) Imigaqo nemiyalelo yeNdlu yoWiso-mthetho ebisebenza ukuqalisa kokusebenza koMgaqo-siseko omtsha, iyaqhuba ukusebenza ngokokulawulwa kuko nakuphi na ukutshintshwa, okanye ukurhoxiswa.
5 Imicimbi engagqitywanga ephambi kwePalamente
(1) Nayiphi na imicimbi engagqitywanga ephambi kweNdibano yesiZwe ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha kufuneka iqhutywe ngokwalo Mgaqo-siseko mtsha.
(2) Nayiphi na imicimbi engagqitywanga ephambi kweNdlu yeeNgwevu ukuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha kufuneka ibhekiswe kwiBhunga leSizwe laMaphondo; iBhunga kufuneka liyiqhube loo micimbi ngokoMgaqo- siseko omtsha.
6. Unyulo lweNdlu yoWiso-mthetho
(1) Akukho nyulo lweNdlu yoWiso-mthetho lunokwenziwa phambi komhla wama-30 ku-Epreli 1999, ngaphandle kokuba iNdlu ichithiwe ngokwemigaqo yecandelo 50 (2) emva kwesindululo sokuphela kokuthenjwa kukaMongameli ngokwemigaqo yecandelo 102 (2) loMgaqo-siseko omtsha.
(2) Icandelo 50(1) loMgaqo-siseko omtsha liyanqunyanyiswa kude kube ngumhla wama-30 ku-Epreli 1999.
(3) Nangani uMgaqo-siseko owandulela lo urhoxisiwe, uShedyuli 2 waloo Mgaqo-siseko, njengoko atshintshiweyo sisiHlomelo A sale Shedyuli, uyasebenza -
(a) kunyulo lokuqala lweNdlu yoWiso-mthetho phantsi koMgaqo-siseko omtsha;
(b) ekulahlekelweni komntu kukuba lilungu leNdlu kwiimeko ezingezizo ezo zixelwe kwicandelo 47 (3) loMgaqo-siseko omtsha;
(c) nasekuvalweni kwezithuba kwiNdlu, kunye nokufakelelwa, ukuqwalaselwa kwakhona, nokusetyenziswa kwezintlu zamaqela opolitiko ekuvalweni kwezithuba, kude kube lunyulo lwesibini lweNdlu phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
(4) Icandelo 47(4) loMgaqo-siseko omtsha liyanqunyanyiswa kude kube lunyulo lwesibini lweNdlu yoWiso-mthetho phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
7. IBhunga leSizwe laMaphondo
(1) Kwithuba eliphela kanye phambi kokudibana okokuqala kwendlu yowiso-mthetho yephondo emva konyulo lwayo lokuqala phantsi koMgaqo-siseko omtsha -
(a) umndilili womelo lweqela kwigqiza lephondo kwiBhunga leSizwe laMaphondo kufuneka ufane nomndilili apho amalungu eNdlu yeeNgwevu alishumi ephondo ayenyulwe ngokwemigaqo yecandelo 48 loMgaqo-siseko wangaphambili; kwaye
(b) inani labathunywa abasisigxina nelabathunywa ababodwa elifanele iqela ngalinye lopolitiko elinabameli kwindlu yowiso-mthetho yephondo labelwe iqela elo ngolu hlobo lulandelayo:
IPHONDO
ABAMELI
ABASISIGXINA
ABAMELI ABABODWA
1. iMpuma-KoloniEastern Cape
ANC 5
NP 1
ANC 4
2. iFreyistati
ANC 4
FF1
NP 1
ANC 4
3. iGauteng
ANC 3
DP 1
FF 1
NP 1
ANC 3
NP 1
4. iKwaZulu-Natala
ANC 1
DP 1
IFP 3
NP 1
ANC 2
IFP 2
5. iMpumalanga
ANC 4
FF 1
NP 1
ANC 4
6. uMntla-Koloni
ANC 3
FF 1
NP 2
ANC 2
NP 2
7. iPhondo laseMntla
ANC 6
ANC 4
8. uMntla-Ntshona
ANC 4
FF 1
NP 1
ANC 4
9. iNtshona-Koloni
ANC 2
DP 1
NP 3
ANC 1
NP 3
(2) Iqela elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo -
(a) kufuneka likhethe abathunywa balo abasisigxina phakathi kwabantu ababengamalungu eNdlu yeeNgwevu ukuqala koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza kwaye bevuma ukusebenza njengabathunywa abasisigxina; ke
(b) lingakhetha abanye abantu babe ngabathunywa abasisigxina kuphela ukuba akakho okanye angaphantsi kwenani elifunekayo akhoyo amalungu alo angaphambili eNdlu yeeNgwevu.
(3) Indlu yowiso-mthetho yephondo kufuneka ityumbe abathunywa bayo abasisigxina ngokungqinelana nokutyunjwa neziphakamiso-magama zamaqela.
(4) Umbandelana (2) nowesi-(3) isebenza kuphela ekutyunjweni kokuqala kwabathunywa abasisigxina kwiBhunga leSizwe.
(5) ICandelo 62 (1) loMgaqo-siseko omtsha alisebenzi ekukhethweni nasekutyunjweni kwamalungu eNdlu yeeNgwevu angaphambili njengabathunywa abasisigxina ngokwalo mbandela.
(6) Imigaqo nemiyalelo yeNdlu yeeNgwevu ebisebenza ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, kufuneka isebenze kwimicimbi yeBhunga leSizwe kangangoko inokusebenziseka, ngokokwako nakuphi na ukutshintshwa okanye ukurhoxiswa.
8. Amalungu eNdlu yeeNgwevu angaphambili
(1) Umntu olilungu langaphambili leNdlu yeeNgwevu elingatyunjwanga
njengomthunywa osisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo unelungelo lokuba lilungu elizeleyo elinokuvota lendlu yowiso-mthetho yephondo awayekhethwe kuyo njengelungu leNdlu yeeNgwevu ngokwecandelo 48 loMgaqo-siseko owandulela lo.
(2) Ukuba owayelilungu leNdlu yeeNgwevu ukhetha ukungabi lilo ilungu lendlu
yowiso-mthetho yephondo loo mntu uthatyathwa njengorhoxileyo njengelungu leNdlu yeeNgwevu ngomhla ophambi kokuba uMgaqo-siseko omtsha uqalise ukusebenza.
(3) Umvuzo, izibonelelo neemfanelo zelungu langaphambili leNdlu yeeNgwevu elityunjwe njengomthunywa osisigxina okanye njengelungu lendlu yowiso- mthetho yephondo akufuneki zithotywe ngenxa yoko kutyunjwa kuphela.
9 Isigqeba esiLawulayo seSizwe
(1) Nabani na owayenguMongameli, uSekela-Mongameli oLawulayo, uMphathiswa okanye uSekela-Mphathiswa phantsi koMgaqo-siseko owandulela lo, ukuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uyaqhuba abambe isikhundla eso ngokoMgaqo-siseko omtsha, kodwa ngokokulawulwa ngumbandelana (2).
(2) Kude kube ngumhla wama-30 ku-Epreli 1999, amacandelo 84, 89, 90, 91, 93 nelama-96, oMgaqo-siseko omtsha kufuneka athatyathwe njengafundeka ngendlela ekucaciswe ngayo kwisiHlomelo B sale Shedyuli.
(3) Umbandelana (2) awumthinteli uMphathiswa owayelilungu leNdlu yeeNgwevu ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, ukuba aqhube ukuba nguMphathiswa ekubhekiselwe kuye kwicandelo 91(1)(a) loMgaqo-siseko omtsha, ngokwendlela elifundeka ngayo elo candelo kwisiHlomelo B.
10 Izindlu zowiso-mthetho zamaphondo
(1) Nabani na owayelilungu okanye ebambe isikhundla sendlu yowiso-mthetho
yephondo ukuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uba lilungu okanye umbambi-sikhundla wendlu yowiso-mthetho yelo phondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha, abambe isikhundla njengelungu okanye umbambi-sikhundla ngokoMgaqo-siseko omtsha nangokwawo nawuphi na uMgaqo-siseko wephondo onokuthi wenziwe.
(2) Indlu yowiso-mthetho yephondo njengoko imiselwe ngokombandelana (1) kufuneka ithatyathwe njengenyuliweyo phantsi koMgaqo-siseko omtsha, inyulelwe ithuba eliphelelwa ngomhla wama-30 ku-Epreli 1999.
(3) Ngethuba eqhuba ngalo ukusebenza, eliphelelwa ngomhla wama-30 ku-Epreli nangokokulawulwa licandelo 108 (4), indlu yowiso-mthetho yephondo inenani lamalungu ayeqingqelwe loo ndlu yowiso-mthetho phantsi komGaqo- siseko owandulela lo, kunye nenani lamalungu eNdlu yeeNgwevu awaba ngamalungu endlu yowiso-mthetho leyo ngokombandela 8 wale Shedyuli.
(4) Imigaqo nemiyalelo yendlu yowiso-mthetho ebisebenza ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, ihlala isebenza, kodwa isengatshintshwa okanye irhoxiswe.
11 Unyulo lwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
(1) Nangani urhoxisiwe uMgaqo-siseko owandulela lo, iShedyuli 2 yaloo
Mgaqo-siseko, etshintshiweyo sisiHlomelo A esikule Shedyuli, iyasebenza -
(a) kunyulo lokuqala lwendlu yowiso-mthetho yamaphondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha;
(b) ekuthini umntu alahlekelwe bubulungu bakhe bendlu yowiso-mthetho leyo kwiimeko ezingezizo ezo kuthethwa ngazo kwicandelo 106 (3) loMgaqo-siseko omtsha;
(c) nasekuvalweni kwezithuba kwindlu yowiso-mthetho, naxa kufakelelwa, kuqwalaselwa kwakhona kuze kusetyenziswe izintlu zamaqela ukuvala izithuba, kude kube lunyulo lwesibini lwendlu yowiso-mthetho phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
(2) Icandelo 106 (4) loMgaqo-siseko omtsha liyanqunyanyiswa mayela nendlu
yowiso-mthetho yephondo ide ibe lunyulo lwesibini lwendlu yowiso-mthetho phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
12. Izigqeba ezilawulayo zamaphondo
(1) Nabani na owayeyiNkulumbuso okanye ilungu leSigqeba esiLawulayo sephondo ukuqalisa koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza, uyaqhuba kweso sikhundla ngokoMgaqo-siseko omtsha nawo nawuphi na uMgaqo-siseko wephondo onokuthi wenziwe, kodwa ngokokulawulwa ngumbandelana (2).
(2) Ide ibe iNkulumbuso enyulwe emva konyulo lokuqala lwendlu yowiso-mthetho yephondo phantsi koMgaqo-siseko omtsha ingenile esikhundleni, okanye iphondo elo lenza uMgaqo-siseko walo ube ngumthetho, nokuba yeyiphi na eyenzeka kuqala, icandelo 129 nele-132 oMgaqo-siseko omtsha kufuneka athatyathwe njengafundeka ngokwendlela ekuthethwa ngayo kwisiHlomelo C sale Shedyuli:
13. Imigaqo-siseko yamaphondo
UMgaqo-siseko wephondo ophunyezwe phambi kokusebenza kwalo Mgaqo-siseko mtsha kufuneka ungqinelane necandelo 143 loMgaqo-siseko omtsha.
14. Ukunikwa kwamaphondo ilungelo lokwenza imithetho
(1) Umthetho omalunga nomcimbi okwindawo yomsebenzi edweliswe kwiShedyuli 4 okanye 5, yoMgaqo-siseko omtsha, owawulawulwa sisiphatha-mandla esikwisigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu, ukuqalisa koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza, unganikezelwa nguMongameli ngesihlokomiso, kwisiphatha-mandla esikwisigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu esityunjwe siSigqeba esiLawulayo sephondo elo.
(2) Ukuba kukho imfuneko yokuba unikezelo lomthetho phantsi kombandelana (1) lwenziwe ngokukuko, uMongameli angathi, ngesihlokomiso -
(a) awuguqule okanye awulungelelanise umthetho lowo ukwenzela ukulawula ukuchazwa okanye ukusetyenziwa kwawo;
(b) apho unikezelo olo lungasebenzi kuwo wonke umthetho othile, ayirhoxise abuye ayenze ngokutsha loo mimiselo lusebenzayo kuyo olu nikezelo, okanye kangangokuba olu nikezelo lusebenza kuyo loo mimiselo, ekwenza okanye engakwenzi nakuphi na ukutshintshwa okanye ukulungelelaniswa okuxelwe kumhlathi (a); okanye
(c) alungelelanise nawuphi na omnye umcimbi oyimfuneko ngenxa yonikezelo olo, kubandakanywa ukutshintshwa, okanye ukubolekaniswa kwabasebenzi, okanye ukugqithiselwa kwezinto eziyinzuzo, kwamatyala, kwamalungelo nezimiselo, zisiwe okanye zimkiswe kwisigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu okanye esephondo elithile; okanye kulo naliphi na isebe likarhulumente, ulawulo, inkonzo yokhuselo, okanye elinye iziko.
(3) (a) Ikopi yesihlokomiso ngasinye esikhutshwe ngokombandelana (1) okanye (2) kufuneka ithunyelwe kwiNdlu yoWiso-mthetho nakwiBhunga leSizwe laMaphondo ngeentsuku ezili-10 sipapashiwe isihlokomiso.
(b) Ukuba iNdlu yoWiso-mthetho kanti neBhunga leSizwe zithe, ngesigqibo, azasivuma isihlokomiso okanye nawuphi na ummiselo waso, isihlokomiso eso okanye ummiselo lowo uyaphelelwa, kodwa ezi zinto zilandelayo zingachaphazeleki -
(i) ukusebenza kwayo nayiphi na into eyenziwe ngokwesihlokomiso eso okanye
ngokommiselo waso lowo phambi kokuphelelwa; okanye
(ii) ilungelo okanye inyhweba ethe yafumaneka okanye isimiselo okanye ubutyala ekungenwe kubo phambi kokuba siphelelwe/uphelelwe.
(4) Wakuba umthetho unikezelwa phantsi kombandelana (1), nakuphi na ukukhankwanywa, emthethweni lowo, kwesiphatha-mandla esiwusebenzisayo, kufuneka kuthatyathwe njengokubhekisa kwisiphatha-mandla esinikezelwe wona.
(5) Nakuphi na ukunikezelwa komthetho phantsi kwecandelo 235(8) loMgaqo-siseko owandulela lo, kubandakanywa nakuphi na ukutshintshwa, ukulungelelaniswa, okanye ukurhoxiswa nokwenziwa ngokutsha kwawo nawuphi na umthetho kanjalo naliphi na inyathelo elithatyathwe phantsi kwelo candelo, lithatyathwa ngokuba lenziwe phantsi kwalo mbandela.
15. Umthetho okhoyo ongaphandle kwegunya lowiso-mthetho lePalamente
(1) Isiphatha-mandla esikwisigqeba sesizwe esinolawulo oluphezulu esithi xa uMgaqo-siseko omtsha uqala ukusebenza, sibe sisebenzisa nawuphi na umthetho owela ngaphandle kwegunya lowiso-mthetho lePalamente, sihlala sigunyazisiwe ukuwusebenzisa loo mthetho ude ube unikezelwe kwigunya elikwisigqeba sephondo esinolawulo oluphezulu ngokombandela 14 wale Shedyuli.
(2) Umbandelana (1) uyaphelelwa emva kweminyaka emibini emva kokuba uMgaqo-siseko omtsha uqalisile ukusebenza.
16. Iinkundla
(1) Yonke inkundla yomthetho ekhoyo ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, kubandakanywa iinkundla zeenkokeli zemveli, iyaqhuba ukusebenza nokusebenzisa amagunya ayo ngokomthetho osebenza kuyo, naye nabani na obambe isikhundla njengegosa lezeejaji uyaqhuba ukubamba isikhundla ngokomthetho osebenza kweso sikhundla, kulawula -
(a) naluphi na utshintsho okanye urhoxiso lwaloo mthetho;
(b) nokungqinelana noMgaqo-siseko omtsha.
(2) (a) INkundla yoMgaqo-siseko eyasekwa nguMgaqo-siseko owandulela lo iba yiNkundla yoMgaqo-siseko phantsi kwalo Mgaqo-siseko omtsha.
(b) ......
[Isiqendwana 16(2) (b) sicinywe ngecandelo 20 (a) loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(3) (a) ICandelo leziBheno leNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika liba yiNkundla ePhakamileyo yeziBheno phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
(b) ......
[Isiqendwana 16(3) (b) sicinywe ngecandelo 20 loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
(4) (a) Icandelo lephondo okanye leengingqi leNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika okanye inkundla ephakamileyo yephandle okanye icandelo ngokubanzi laloo nkundla, liba yiNkundla ePhezulu phantsi koMgaqo-siseko omtsha kungabikho nakuphi na ukuguqulwa kwindawo yayo yokusebenza, ngokokulawulwa kuko nakuphi na ukuhlenga-hlengisa okuthelekelelwa kumbandelana (6).
(b) Nabani na obambe isikhundla okanye othatyathwa njengobambe isikhundla njengoMongameli-Jaji, uSekela-Mongameli-Jaji okanye ijaji yenkundla exelwa kumhlathi (a), ukuqalisa kokusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uba nguMongameli-Jaji, uSekela-Mongameli-Jaji okanye ijaji yaloo nkundla phantsi koMgaqo-siseko omtsha, ngokokulawulwa lulo naluphi na uhlenga-hlengiso oluthelekelelwe kumbandelana (6).
(5) Ngaphandle kokuba kukho ukungangqinelani nomxholo okanye ukungafaneleki okucacileyo, ukuthi, kuwo nawuphi na umThetho okanye inkqubeko, kukhankanywe -
(a) iNkundla yoMgaqo-siseko phantsi koMgaqo-siseko owandulela lo, kufuneka kuthatyathwe njengokubhekisa kwiNkundla yoMgaqo-siseko phantsi koMgaqo-siseko omtsha;
(b) iCandelo leZibheno leNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika, kufuneka kuthatyathwe njengokubhekisa kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno;
(c) necandelo lephondo okanye leengingqi leNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika okanye inkundla ephakamileyo yephandle okanye icandelo ngokubanzi laloo nkundla, kufuneka kuthatyathwe njengokubhekisa kwiNkundla ePhakamileyo.
(6) (a) Ngokukhawuleza kangangoko kunokwenzeka emva kokuba uMgaqo-siseko omtsha uqalisile ukusebenza, zonke iinkundla, kubandakanywa ukwakheka, amalungu azo, ukusebenza nolawulo lwazo, kunye nayo yonke imithetho enxulumene nazo, kufunekazihlenga-hlengiswe ngeenjongo zokuseka inkqubo yezeejaji efanele iimfuno zoMgaqo-siseko omtsha.
(b) Ilungu leKhabinethi elijongene nolawulo lobulungisa, lisebenza emva kokubonisana neKhomishini yeNkonzo yezeeJaji, kufuneka lisingathe olo hlenga-hlengiso luthelekelelwa kumhlathi (a).
(7) (a) Nabani na onesikhundla asibambileyo, ukuqalisa kokusebenza koMthetho weRiphablikhi yoMzantsi Afrika oyiConstitution of the Republic of South Africa Amendment Act, ka-2001-
(i) enguMongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko uba yiJaji eyiNtloko, njengoko kuchazwa kwicandelo 167 (1) loMgaqo-siseko omtsha;
(ii) enguSekela-Mongameli weNkundla yezoMgaqo-siseko uba nguSekela-Jaji eyiNtloko, njengoko kuchazwa kwicandelo 167 (1) loMgaqo-siseko omtsha;
(iii) njengeJaji eyiNtloko uba nguMongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno, njengoko kuchazwa kwicandelo 168 (1) loMgaqo-siseko omtsha; kananjalo
(iv) nobebambe isikhundla njengeSekela-Jaji eyiNtloko uba nguSekela-Mongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno, njengoko kuchazwa kwicandelo 168 (1) loMgaqo-siseko omtsha.
(b) Yonke imithetho, imigaqo nezikhokelo ezenziwe nguMongameli weNKundla yezoMgaqo-siseko okanye yiJaji eyiNtloko ebisebenza kutsha nje phambi kokuba uqalise ukusebenza uMthetho oyiConstitution of the Republic of South Africa Amendment Act ka-2001, ziyaqhuba ukusebenza de zibe zitshitshisiwe okanye zenziwe izilungiso.
(c) Ngaphandle kokuba kukho ukungangqinelani nomxholo, okanye ukungafaneleki okucacileyo, xa, kuwo nawuphi na umthetho okanye inkqubeko, kubhekiswa kwiJaji eyiNtloko okanye kuMongameli weNKundla yezoMgaqo-siseko, kufuneka kuthathwe ukuba kubhekiswa kwiJaji eyiNtloko njengoko ichazwa kwicandelo 167 (1) loMgaqo-siseko omtsha.
[Isiqendwana (7) songezelelwe ngecandelo 20 (b) loMthetho Wesithandathu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2001.]
17. Amatyala angekagqitywa aphambi kweenkundla
Onke amatyala awaye engekagqitywa phambi kwenkundla ukuqalisa koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza, kufuneka agqitywe njengokungathi uMgaqo-siseko omtsha awukhange wenziwe umthetho, ngaphandle kokuba iimfuno zobulungisa zifuna kwenziwe ngandlela yimbi.
18. Igunya elitshutshisayo
(1) Icandelo 108 loMgaqo-siseko owandulela lo liyaqhuba ukusebenza ude uMthetho wePalamente othelekelelwa kwicandelo 179 loMgaqo-siseko omtsha uqalise ukusebenza. Lo mbandelana awukuchaphazeli ukutyunjwa koMlawuli weSizwe wezokuTshutshisa ngokwecandelo 179.
(2) UMtshutshisi-Jikelele obambe isikhundla ukuqala koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza, uyaqhuba ukusebenza ngokomthetho osebenzayo kweso sikhundla, ngokokulawulwa ngumbandelana (1).
19 Izifungo noqinisekiso
Umntu oqhubayo ukuba sesikhundleni ngokweShedyuli le nothe wathabatha isifungosesikhundla eso okanye wenza isingqiniso esinyanisekileyo phantsi koMgaqo-siseko owandulela lo, akanyanzelekanga ukuba aphinde asithabathe isifungo sesikhundla okanye isingqiniso esinyanisekileyo phantsi koMgaqo-siseko omtsha.
20 Amanye amaziko ezoMgaqo-siseko
(1) Kweli candelo ukuthi "iziko lezoMgaqo-siseko" kuthetha -
(a) uMkhuseli woLuntu;
(b) iKhomishini yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika;
[Isiqendu (b) sitshintshwe licandelo 4 soMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998]
(c) iKhomishini yoLingano ngokwesiNi;
(d) uMphicothi-zincwadi Jikelele;
(e) iBhanki enguVimba yoMzantsi Afrika;
(f) iKhomishini yezeMali nezeRhafu;
(g) iKhomishini yeNkonzo yezeeJaji; okanye
(h) iBhodi yeeLwimi zoNke zoMzantsi Afrika (Pan South African Language Board).
(2) Iziko lezoMgaqo-siseko elisekwe ngokoMgaqo-siseko owandulela lo liyaqhuba ukusebenza ngokomthetho osebenza kulo, kwaye nawuphi na umntu obambe isikhundla njengelungu lekhomishini, ilungu lebhodi yeBhanki enguVimba okanye iBhodi yeeLwimi zoNke zaseMzantsi Afrika, uMkhuseli woLuntu okanye uMphicothi-ziNcwadi-Jikelele ukuqalisa koMgaqo-siseko omtsha ukusebenza, uyaqhuba ebambe isikhundla eso ngokomthetho osebenza kweso sikhundla, ngokokulawulwa -
(a) kuko nakuphi na ukutshintshwa okanye ukurhoxiswa kwaloo mthetho; kunye
(b) nokuhambelana noMgaqo-siseko omtsha.
(3) Amacandelo 199( 1), 200 (1), (3) nelesi-(5) ukuya kwele-(11) nelama-201 ukuya kwelama-206 oMgaqo-siseko owandulela lo ayaqhuba esebenza ade arhoxiswe nguMthetho wePalamente opasiswe ngokwecandelo 75, loMgaqo-siseko omtsha.
(4) Amalungu eKhomishini yeeNkonzo zobuLungisa ekhankanywe kwicandelo 105 (1) (h) loMgaqo-siseko owandulela lo ayayeka ukuba ngamalungu eKhomishini akuthi amalungu akhankanywe kwicandelo 178 (1) (i) loMgaqo-siseko omtsha etyunjiwe.
(5) (a) IBhunga leVolkstaat elasekwa ngokoMgaqo-siseko owandulela lo liyaqhuba ukusebenza ngokomthetho osebenza kulo, kwaye nabani na obambe isikhundla njengelungu leBhunga ukuqala ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uyaqhuba ukubamba eso sikhundla ngokomthetho osebenza kweso sikhundla, ngoko ngokokulawulwa -
(i) kuko nakuphi na ukutshintshwa okanye ukurhoxiswa kwaloo mthetho;
(ii) nakukungqinelana noMgaqo-siseko omtsha.
(b) Icandelo 184 A nele-184 (b) (1) (a), (b) no (d) oMgaqo-siseko owandulela lo ayaqhuba esebenza ade arhoxiswe nguMthetho wePalamente opasiswe ngokwecandelo 75 loMgaqo-siseko omtsha.
21. Ukwenziwa komthetho ofunwa nguMgaqo-siseko omtsha
Apho uMgaqo-siseko omtsha ufuna ukwenziwa komthetho wesizwe okanye
wephondo, loo mthetho kufuneka wenziwe ligunya elifanele ukuwenza ngexesha elililo wakuba uMgaqo-siseko omtsha uqalile ukusebenza.
Icandelo 198 (b) loMgaqo-siseko omtsha alinakusetyenziswa ude umthetho ekuthethwa ngawo kwelo candelo ube wenziwe.
Icandelo 199 (3)(a) loMgaqo-siseko omtsha alinakusetyenziswa phambi kokuba kuphele iinyanga ezintathu emva kokuba umthetho ekuthethwa ngawo kwelo candelo ube wenziwe.
Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kwicandelo 217 (3) loMgaqo-siseko omtsha kufuneka wenziwe ngethuba leminyaka emithathu ukususela kumhla owaqala ngawo ukusebenza uMgaqo-siseko omtsha, kodwa ukungabi kho kwalo mthetho ngeli thuba akukuthinteli ukusebenziseka kwenkqubo-sikhokelo ekuthethwa ngayo kwicandelo 217 (2).
De ube wenziwe uMthetho wePalamente ekubhekiswa kuwo kwicandelo 65 (2) lalo Mgaqo-siseko mtsha, indlu yowiso-mthetho yephondo ngalinye ingazigqibela ngoMgaqo-nkqubo wokunika igunya kwiqela labathunywa balo ukuze bavote egameni lephondo elo kwiBhunga leSizwe laMaphondo.
Ude ube wenziwe umthetho ekuthethwa ngawo kwicandelo 229 (1)(b) lalo Mgaqo-siseko mtsha, umasipala usenakho ukumisela irhafu, intlawuliso okanye intlawulelo-zinto awayenikwe igunya lokuzimisela ukuqalisa kokusebenza koMgaqo-siseko lo.
22. Umanyano lwesizwe noxolelwaniso
Nangona ikho eminye imimiselo yoMgaqo-siseko omtsha, futhi nangona urhoxisiwe uMgaqo-siseko owandulela lo, yonke imimiselo ephathelele kuxolelo equlethwe kuMgaqo-siseko owandulela lo phantsi kwesihloko esithi, "UManyano lweSizwe noXolelwaniso ithatyathwa njengenxalenye yalo Mgaqo-siseko mtsha ngeenjongo zoMthetho oyiPromotion of National Unity and Reconciliation ka-1995 (uMthetho 34 ka-1995), njengoko utshintshiweyo, kubandakanywa neenjongo zokuthi ube ngumthetho osebenzayo.
Ngokwakumbandelana (1), umhla '6 Disemba 1993' apho uvela kwimiqathango yoMgaqo-siseko owandulela lo, phantsi kwesihloko esithi 'UManyano lweSizwe noXolelwaniso', kufuneka ufundwe '11 Meyi 1994'.
[Isiqendwana 22(2) songezelelwe ngecandelo 3 loMthetho Wokuqala Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1997.]
23. UXwebhu lwaMalungelo
Umthetho wesizwe ekuthethwa ngawo kumacandelo 9(4), 32(2) nelama-33(3) oMgaqo-siseko omtsha kufuneka wenziwe ngethuba leminyaka emithathu ukususela kumhla owathi uMgaqo-siseko omtsha waqalisa ngawo ukusebenza.
Ude ube umthetho ekuthethwe ngawo kwicandelo 32(2) nelama-33(3) loMgaqo-siseko omtsha wenziwe -
icandelo 32(1) kufuneka lithatyathwe njengelifundeka ngolu hlobo:
'(1) Wonke ubani unelungelo lokufikelela kulo lonke ulwazi olusezandleni zikarhulumente okanye nawaphi na amaziko akhe kuso nasiphi na isigaba sikarhulumente xa olo lwazi lufunelwa ukusetyenziswa okanye ukukhuselwa kwawo nawaphi na amalungelo akhe.'; kanjalo
icandelo 33(1) nele-(2) kufuneka athatyathwe njengokuba afundeka ngolu hlobo:
'Wonke umntu unelungelo -
Kwinyathelo elithathiweyo ngabalawulayo elisemthethweni xa kukho nawaphi na amalungelo akhe okanye izinto ezikukulungelwa kwakhe ezichukunyisiweyo okanye ezisengozini;
kwinyathelo elithathiweyo ngabalawulayo elingenasheyi ngokomgaqo-nkqubo, xa kukho nawaphi na amalungelo akhe okanye nayiphi na into ayilindele ngokufanelekileyo echatshazelweyo okanye esengozini;
lokufumana izizathu ezibhaliweyo ngenyathelo elithathiweyo ngabalawulayo elichaphazela nawaphi na amalungelo akhe okanye ukulungelwa kwakhe, ngaphandle kokuba izizathu zelo nyathelo ziye zaxelwa ngokuphandle;
nakwinyathelo elithathiweyo ngabalawulayo elifanelekileyo ngokuphathelele kwizizathu ezinikiweyo zokuthathwa kwalo xa kukho nawaphi na kumalungelo akhe achatshazelweyo okanye asengozini."
Icandelo 32(2) nelama-33(3) oMgaqo-siseko omtsha ayaphelelwa ukuba umthetho ekuthethwa ngawo kuloo macandelo, ngokulandelana, awenziwanga ngethuba leminyaka emithathu ukususela ngomhla othe uMgaqo-siseko waqalisa ngawo ukusebenza.
24. Ulawulo lukarhulumente neenkonzo zokhuseleko
Amacandelo 82 (4)(b), 215, 218 (1), 219 (1), 224 ukuya kuma-nelama 228, 236 (1), (2), (3)(b), (7)(b) no (8), 237 (1) no (2)(a), nelesi-239 (4) no (5) oMgaqo-siseko owandulela lo ayaqhuba ukusebenza ngokungathi uMgaqo-siseko owandulela lo awurhoxiswanga, ngokokulawulwa -
kukwenzeka kotshintsho kuloo macandelo acaciswe kwisiHlomelo D;
kukwenzeka kwalo naluphi na olunye utshintsho okanye nakuphi na ukurhoxiswa kwaloo macandelo nguMthetho wePalamente opasiswe ngokwemigaqo yecandelo lama-75 loMgaqo-siseko omtsha; kunye
nokungqinelana noMgaqo-siseko omtsha.
IKhomishini yeNkonzo yakwaRhulumente kunye neekhomishini zeenkonzo zamaphondo ekuthethwa ngazo kwiSahluko 13 soMgaqo-siseko owandulela lo ziyaqhuba ukusebenza ngokweso Sahluko kunye nomthetho osebenza kuso ngokungathi eso Sahluko zange sirhoxiswe, ide iKhomishini kunye neekhomishini zeenkonzo zamaphondo zichithwe nguMthetho wePalamente opasiswe ngokwecandelo 75 loMgaqo-siseko omtsha.
Ukurhoxiswa koMgaqo-siseko owandulela lo akusichaphazeli nasiphi na isihlokomiso esikhutshwe phantsi kwecandelo 237 (3) loMgaqo-siseko owandulela lo, kwaye nasiphi na isihlokomiso esinjalo siyaqhuba ukusebenza, ngokokulawulwa -
kuko nakuphi na ukutshitshiswa okanye ukurhoxiswa;
nakukungqinelana noMgaqo-siseko omtsha.
25. Okunye ukungazifaneli izindlu zowiso-mthetho
Nabani na owathi xa uMgaqo-siseko omtsha uqalisa ukusebenza wabe ebhantinta, egwetywe apha kwiRiphablikhi isigwebo sokuvalelwa ithuba elingaphezu kweenyanga ezili-12 kungekho fayini, akakulungelanga ukuba lilungu leNdlu yoWiso-mthetho okanye lendlu yowiso-mthetho yephondo.
Ukungafaneleki komntu ngokombandelana (1) -
kuyaphelelwa ukuba ubutyala bakhe buthe bacinywa ngesibheno, okanye isigwebo sincitshisiwe ngesibheno saba sisigwebo esingamenzi angafaneleki loo mntu; kanjalo
kuyaphela emva kweminyaka emihlanu emva kokuba isigwebo sigqityiwe.
26. ULawulo lweeDolophu neeNgingqi
Nakuba ikho imimiselo yamacandelo 151, 155, 156 kunye nowe-157 yoMgaqo-siseko omtsha -
imimiselo yoMthetho oyiLocal Government Transition Act ka-1993 (uMthetho 209 ka1993), enokutshintshwa kumaxesha ngamaxesha ngumthetho wesizwe ngokungqinelana nalo Mgaqo-siseko mtsha, iya kuhlala isebenza ngokuphathelele kwiKhansile kaMasipala de ibekwe njengenyuliweyo iKhansile kaMasipala ethatha indawo yaloo Khansile, ngenxa yonyulo llikawonke-wonke lokuqala lweeKhansile zooMasipala emva koMgaqo-siseko omtsha; kananjalo.
[Isiqendwana 26(1)(a) sithathelwa indawo licandelo 5 (a) loMthetho Wesixhenxe Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
inkokeli yemveli yoluntu oluhleli ngokwenkqubo yomthetho wesintu kwaye luhlala kumhlaba okwingingqi yekhansile yengingqi yexeshana, okanye wekhansile yexeshana yasemaphandleni okanye wekhansile yabameli yexeshana, ekuthethwa ngazo kuMthetho oyiLocal Government Transition Act ka-1993, notyunjwe ngokoluya hlobo luchazwe kwicandelo 182 loMgaqo-siseko owandulela lo, ulilungu laloo khansile ngokwesikhundla sakhe de ibe ibekwe njengenyuliweyo iKhansile kaMasipala ethatha indawo yaloo khansile, ngenxa yonyulo llikawonke-wonke lokuqala lweeKhansile zooMasipala emva kokuba uqalisile ukusebenza uMgaqo-siseko omtsha.
[Isiqendwana 26 (b) sithathelwa indawo licandelo 5(a) loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
Icandelo lama-245 (4) loMgaqo-siseko owandulela lo liyaqhuba ukusebenza kude ukusetyenziswa kwalo eli candelo kuphelelwe. Icandelo 16 (5) nele (6) loMthetho oyiLocal Government Transition Act ka-1993, alinakurhoxiswa phambi komhla wama-30 ku-Epreli 2000.
[Isiqendwana 26(2) senziwe izilungiso ngecandelo 5 (b) loMthetho Wesibini Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-1998.]
27. Ukugcinwa ngokukhuselekileyo kweMithetho yePalamente neyaMaphondo
Icandelo 82 nele-124 oMgaqo-siseko omtsha awakuchaphazeli ukugcinwa khuselekileyo kweMithetho yePalamente okanye iMithetho yamaphondo ehunyezwe phambi kokuba uMgaqo-siseko omtsha uqalise ukusebenza.
28 UBhaliso lwepropati engenakususwa eyekaRhulumente
Xa lithe igunya elithile elinelungelo laveza isetifikethi esibonisa ukuba ipropati ethile engenakususwa eyekaRhulumente iphantsi kolawulo lwesigaba esithile sikarhulumente ngokwecandelo lama - 239 loMgaqo-siseko owandulela lo, kufuneka umbhalisi weziqinisekiso-bunini asibhale eso setifikethi okanye isiqinisekiso kwirejista okanye kwisiqinisekiso-mhlaba okanye kolunye uxwebhu, ngokwenjenjalo abe ubhalisa loo propati ingenakususwa egameni laloo rhulumente.
Akukho ntlawulelo-zinto, namali okanye nakuphi na ukuhlawuliswa okubizwayo malunga nokubhaliswa ngokwecandelwana (1).
ISIHLOMELELO A
UTSHINTSHO KWISHEDYULI 2 YOMGAQO-SISEKO OWANDULELA LO
1. Ukufakwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 1:
'1 Amaqela abhaliswe ngokomthetho wesizwe angenele ugqatso lonyulo lweNdlu yowWiso-mthetho, aya kuphakamisa amagama abavotelwa bolo nyulo kwizintlu zabavotelwa ezilungisiweyo ngokungqinelana nale Shedyuli kunye nomthetho wesizwe.'
2. Ukufakwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 2:
'2 Izihlalo kwiNdlu yoWiso-mthetho njengoko ziqingqwe ngokwecandelo 46 loMgaqo-sisekoomtsha, ziya kuzaliswa ngale ndlela ilandelayo:
Isiqingatha sezihlalo siya kuzaliswa ngokwezintlu zemimandla ezingeniswe ngamaqela azo, kukho inani eliqingqiweyo lezihlalo ezibekelwe ummandla ngamnye njengoko kumiselweyo yiKhomishini yonyulo olulandelayo lweNdlu, kuthathelwe ingqalelo iinkcukacha ezisekelwe kwezobunzululwazi ezikhoyo ngokumayela nabavoti, kunye nokumelwa ngamaqela anomdla.
Esinye isiqingatha sezihlalo siya kuzaliswa ngokwezintlu ezikwisigaba sesizwe ezingeniswe ngamaqela azo, okanye kwizintlu zemimandla apho izintlu ezikwisigaba sesizwe zingazange zingeniswe.'
3. Ukufakwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 3:
'3 Izintlu zabavotelwa ezingeniswe liqela ziya kuthi xa zizonke ziqulathe amagama angekhongaphezulu kwenani labavotelwa elilingana nenani lezihlalo kwiNdlu yeSizwe, kwaye uluhlu ngalunye kuzo luya kubonisa loo magama ngaloo ndlela iqingqekileyo yokulandelelana ikhethwe liqela elo.'
4. Ukutshintshwa kombandela 5 ngokufakela la magama alandelayo endaweni yamagama andulela umhlathi (a):
'5 Izihlalo ezikhankanywe kumbandela 2 (a) ziya kuthi kummandla ngamnye zabelwe amaqela akhuphisana kunyulo, ngolu hlobo lulandelayo'
5. Ukutshintshwa kombandela 6 -
ngokufakela la magama alandelayo endaweni yamagama andulela umhlathi (a):
'6 Izihlalo ezikhankanywe kumbandela 2 (b) ziya kwabelwa amaqela akhuphisana kunyulo ngolu hlobo lulandelayo:'
nangokufakela lo mhlathi ulandelayo endaweni yomhlathi (a):
'(a) Isabelo seevoti kwisihlalo ngasinye siya kuqingqwa ngokwahlula inani leevoti zizonke ezifakiweyo kwisigaba sesizwe ngenani lezihlalo ezikwiNdlu yowiso-nthetho, kudityaniswe nomvo, ukuze isiphumo esidityaniswe nomvo, elahliwe amaqhezu, sibe sisabelo seevoti sesihlalo ngasinye.'
6. Ukutshintshwa kombandela 7(3) ngokufakela lo mhlathi ulandelayo endaweni yomhlathi (b):
'(b) Isabelo esihlonyelweyo seevoti zesihlalo ngasinye siya kuqingqwa ngokwahlula inani lilonke
leevoti ezifakiweyo kwisigaba sesizwe, selisusiwe inani leevoti ezifakwe kwisigaba sesizwe, zizeloo qela likhankanyiweyo kumhlathi (a), ngenani lezihlalo ezikwiNdlu, kudityaniswe nomvo, kususwe inani lezihlalo ezabelwe, ekugqibeleni, iqela elixeliweyo ngokomhlathi (a).'
7. Ukufakelwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 10:
'10 Inani lezihlalo kwindlu yowiso-mthetho yephondo ngalinye liya kuba njengoko kumiselwe ngokwecandelo 105 loMgaqo-siseko omtsha.'
8. Ukufakelwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 11:
'(11) Amaqela abhalisiweyo ngokomthetho wesizwe, angenele unyulo lwendlu yowiso-mthetho yephondo, aya kuphakamisa amagama abavotelwa awase kuloo ndlu yowiso-mthetho yephondo Ãªkwizintlu zephondo ezilungiswe ngokungqinelana nale Shedyuli kunye nomthetho wesizwe.'
9. Ukufakelwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 16:
'(16) Ukutyunjwa kwabathunywa
Emva kokuba ukubalwa kweevoti kugqityiwe, inani labathunywa beqela ngalinye liqondiwe, nesiphumo sonyulo sibhengeziwe ngokwecandelo 190 loMgaqo-siseko omtsha, iKhomishini iya kuthi, kwiintsuku ezimbini emva kweso sibhengezo, ityumbe kuluhlu ngalunye lwabavotelwa, olupapashiweyo ngokomthetho wesizwe, abathunywa beqela ngalinye kwindlu yowiso-mthetho.
Emva kokutyunjwa ngokombandelana (1), ukuba igama lomvotelwa livela kwizintlu ezimbini nangaphezulu zeNdlu yoWiso-mthetho okanye kuluhlu lweNdlu yoWiso-mthetho nakolwendlu yowiso-mthetho yephondo (ukuba unyulo lweNdibano nolwendlu yowiso-mthetho yephondo lubanjwe ngexesha elinye) abe lo mvotelwa eza kutyunjwa njengomthunywa kwiindawo ezimbini nangaphezulu, eli qela layingenise ezo zintlu liya kuthi, ngethuba leentsuku ezimbini emva kweso sibhengezo, lixele kwiKhomishini ukuba loo mvotelwa uya kutyunjwa koluphi uluhlu okanye loo mvotelwa uya kusebenza kweyiphi indlu yowiso-mthetho, ngokwemeko leyo, lize ke igama laloo mvotelwa lisuswe kwezinye izintlu.
IKhomishini iya kuthi ngoko nangoko ilupapashe uluhlu lwamagama abathunywa kwindlu yowiso-mthetho okanye kwizindlu zowiso-mthetho.'
10. Ukutshintshwa kombandela 18 ngokufakela lo mhlathi ulandelayo endaweni yomhlathi (b):
'(b) umthunywa utyunjwa njengomthunywa osisigxina kwiBhunga leSizwe laMaphondo.'
11. Ukufakelwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 19:
'19 Izintlu zabavotelwa zeqela ezikhankanywe kumbandela 16 (1) zingahlonyelelwa kube kanye kuphela nangaliphi na ixesha ngethuba leenyanga ezili-12 zokuqala emva komhla okugqitywe ngawo ukutyunjwa kwabathunywa ngokombandela 16, kuhlonyelelwe ukuze kuvalwe izithuba: Phantsi komqathango othi oko kuhlonyelwa kuya kwenziwa ekupheleni koluhlu'.
12. Ukufakelwa kwalo mbandela ulandelayo endaweni yombandela 23 :
'23 Izithuba ezingenabantu
Xa kukho isithuba kwindlu yowiso-mthetho apho le Shedyuli isebenza khona, iqela elaye lilikhethile elo lungu liphumayo liya kusivala isithuba eso ngokukhetha umntu -
ogama lakhe livelayo kuluhlu lwabavotelwa elalikhethwe kulo ilungu eliphumayo; kanjalo
inguye olandelayo kwabafanele ukukhethwa, kuluhlu olo, evuma nokuvuma.
Igama elikhethiweyo ukuvala isithuba liya kuthunyelwa kuSomlomo weNdlu ngokubhaliweyo.
Ukuba iqela elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho liyachithakala okanye liyayeka ukubakho aze amalungu amele lona azishiye izikhundla zawo ngombandela 23 A (1), izihlalo abekuzo ziya kulungelelaniswa apho kufunekayo, zize zabelwe amaqela aseleyo njengokungathi ezo zihlalo zizihlalo ezinikezelweyo ngokombandela 7 okanye 14, ngokwemeko leyo.'
13. Ukuhlonyelwa kwalo mbandela ulandelayo emva kombandela 23:
'23A Ezinye izizathu zokulahlekelwa bubulungu bezindlu zowiso-mthetho
Umntu uyalahlekelwa bubulungu bendlu yowiso-mthetho ekusebenza kuyo le Shedyuli ukuba loo mntu uyayeka ukuba lilungu leqela elalimkhethile njengelungu lendlu yowiso-mthetho.
Nangona ukho umbandelana (1) naliphi na iqela lezopolitiko elikhoyo lingathi nangaliphi na ixesha lilitshintshe igama lalo.
UMthetho wePalamente ungathi, ngethuba elifanelekileyo, emva kokuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko omtsha, uphunyezwe ngokungqinelana necandelo 76 (1) loMgaqo-siseko omtsha ukuze kutshintshwe lo mbandela kwanombandela 23 ukuze kumiswe indlela ekunokwenzeka ngayo ukuba ilungu lendlu yowiso-mthetho elithi liyeke ukuba lilungu leqela elaye lilityumbile lingalahlekelwa bubulungu baloo ndlu yowiso-mthetho.
UMthetho wePalamente ekuthethwa ngawo kumbandelana (3) ungamisa nendlela yokuba -
naliphi na iqela elikhoyo lidibane nelinye iqela; okanye ukuba
naliphi na iqela lizahlula-hlule libe ngamaqela amabini nangaphezulu.'
14. Ukuguzulwa kombandela 24.
15.Ukutshintshwa kombandela 25 -
ngokufakelwa endaweni yochazo lwegama "iKhomishini" olu chazo-magama lulandelayo:
'iKhomishini' ithetha iKhomishini yoNyulo ekuthethwa ngayo kwicandelo 190 loMgaqo-siseko omtsha'.
nangokufakela olu chazo-magama lulandelayo emva kochazo luka-'uluhlu lwesizwe':
'uMgaqo-siseko omtsha' uthetha uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996'.
16.Ukuguzulwa kombandela 26.
ISIHLOMELELO B
URHULUMENTE WOMANYANO LWESIZWE:
ISIGABA SESIZWE
1.Icandelo 84 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengeliqulethe kwaneli candelwana lilelinye lilandelayo:
'(3) UMongameli kufuneka abonisane nooSekela-Mongameli abaLawulayo -
ekuphuhlisweni nasekusetyenzisweni kweenkqubo-sikhokelo zorhulumente wesizwe;
kuyo yonke imibandela emayela nokuphathwa kweKhabhinethi nokwenziwa kwemicimbi yeKhabhinethi;
ekwabeleni ooSekela-Mongameli abaLawulayo imisebenzi;
phambi kokwenza naluphi na utyumbo phantsi koMgaqo-siseko okanye kwawo nawuphi na umthetho, kubandakanywa ukutyunjwa koonozakuzaku okanye abanye abameli bozakuzo;
phambi kokutyumba iikhomishini zophando;
phambi kokubiza uvavanyo-zimvo;
naphambi kokuxolela okanye ukunqumamisa isigwebo sabo nabaphi na abaphuli-mthetho.
2. Icandelo 89 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengeliqulethe neli candelwana lilelinye lilandelayo:
'(3) Icandelwana (1) nelesi-(2) asebenza nakuSekela-Mongameli oLawulayo.'
3. Umhlathi (a) wecandelo 90 (1) loMgaqo-siseko omtsha uthatyathwa njengofundeka ngolu hlobo lulandelayo:
'(a) uSekela-Mongameli oLawulayo otyunjwe nguMongameli.'
4. Icandelo 91 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengelifundeka ngolu hlobo lulandelayo:
'91 IKhabinethi
IKhabhinethi inala malungu: uMongameli, ooSekela-Mongameli abanoLawulo kunye -
nabaPhathiswa abangekho ngaphezulu kwama-27 abangamalungu eNdlu yoWiso-mthetho, abatyunjwe ngokwecandelwana (8) ukuya kwele-(12);
kwanaye abe mnye kuphela uMphathiswa ongelolungu leNdlu yoWiso-mthetho, otyunjwe ngokwecandelwana (13), ukuba ngaba uMongameli, esebenza ngokubonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela anenxaxheba, ukubona ukutyunjwa kwaloo Mphathiswa kuluncedo.
Iqela ngalinye elinezihlalo ezingama-80 ubuncinane kwiNdlu yoWiso-mthethlo linelungelo lokutyumba uSekela-Mongameli oLawulayo phakathi kwamalungu eNdlu.
Ukuba akukho qela linazo, okanye linye kuphela iqela elinazo izihlalo ezingama-80 nangaphezulu kwiNdlu, iqela elinelona nani likhulu lezihlalo neqela lesibini ukuba nelona nani likhulu lezihlalo, ilelo linelungelo lokutyumba uSekela-Mongameli oLawulayo abe mnye phakathi kwamalungu eNdlu.
Esakuba etyunjiwe, uSekela-Mongameli oLawulayo lowo angakhetha ukuhlala elilungu leNdlu okanye ayeke ukuba lilo.
USekela-Mongameli oLawulayo angawasebenzisa loo magunya kwaye kufuneka enze naloo misebenzi, amiselwe/imiselwe nguMgaqo-siseko kwisikhundla sikaSekela-Mongameli oLawulayo nalawo magunya, naleyo misebenzi yabelwe eso sikhundla nguMongameli.
USekela Mongameli oLawulayo usibamba isikhundla -
kude kube ngumhla wama-30 ku-Epreli 1999 ngaphandle kokuba kungene umntu endaweni yakhe okanye ubiziwe liqela enelungelo lokutyumba ngokwecandelwana (2) nelesi-(3); okanye
ade umntu onyulelwe ukuba nguMongameli emva kwalo naluphi na unyulo lweNdlu yo/wiso-mthetho olubanjwe phambi kowama-30 ku-Epreli 1999, angene esikhundleni.
Isithuba kwisikhundla sikaSekela-Mongameli oLawulayo singavalwa liqela ebelityumbe loo Sekela-Mongameli.
Iqela elinezihlalo ezingama-20 ubuncinane kwiNdlu yoWiso-mthetho, neligqibe ekubeni lithabathe inxaxheba kurhulumente womanyano lwesizwe, linelungelo lokwabelwa isikhundla seKhabinethi sibe sinye okanye zibe ngaphezulu ekuthi abaPhathiswa ekuthethwa ngabo kwicandelwana (1)(a) batyunjelwe zona, ngokobungaphi bezihlalo elinazo kwiNdlu yoWiso-mthetho, nangokungqinelana nenani lezihlalo anazo amanye amaqela athabatha inxaxheba.
Izikhundla zeKhabinethi kufuneka zabelwe amaqela athabatha inxaxheba ngokokwale ndlela imiselweyo ilandelayo:
Isabelo sezihlalo kwisikhundla ngasinye kufuneka siqingqwe ngokwahlula-hlula inani lilonke lezihlalo ezikwiNdlu yoWiso-mthetho zamaqela onke athabatha inxaxheba sezidibene, ngenani lezikhundla abaza kutyunjelwa zona abaPhathiswa ekuthethwa ngabo kwicandelwana (1) (a), kudityaniswe umvo.
Isiphumo, xa sekulahlwe idesimali yesithathu nezilandelayo, ukuba zikho, siso ke esisisabelo sezihlalo zesikhundla ngasinye.
Inani lezikhundla ezabelwa iqela elithabatha inxaxheba liqingqwa ngokwahlula-hlula inani lilonke lezihlalo zelo qela kwiNdlu yoWiso-mthetho ngesabelo ekuthethwa ngaso kumhlathi (b).
Ngokokulawulwa ngumhlathi (e), isiphumo sinika inani lezikhundla emazabelwe elo qela.
Apho ukusetyenziswa kwale ndlela ingasentla kukhupha inani elithe chatha, eligqithayo kwinani lezihlalo ezabelwe iqela, elo nani lithe chatha likhuphisana namanye amanani athe chatha avelele elinye iqela okanye amanye amaqela, ukuze isikhundla okanye izikhundla ezingenamntu zabelwe iqela elinochatha, okanye amaqela anoochatha, ngokokulandelelana, kuqalwe ngelona linochatha omkhulu.
UMongameli, emva kokubonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba, kufuneka -
aqingqe ukuba zeziphi na kanye izikhundla emazabelwe loo maqela athabatha inxaxheba ngokungqinelana nenani lezikhundla ezabelwe lona ngokwecandelwana (9);
athi kwisikhundla ngasinye kwezi atyumbele ilungu leNdlu yoWiso-mthetho elililungu lelo qela sabelwe lona isikhundla eso, phantsi komhlathi (a) libe nguMphathiswa ojongene neso sikhundla;
athi ukuba kukho imfuneko ngokweenjongo zoMgaqo-siseko okanye ukuze urhulumente asebenze kakuhle, atshintsha-tshintshe naluphi na uqingqo phantsi komhlathi (a), ngokokulawulwa licandelwana (9);
asuse esikhundleni nabani na obethe watyunjwa ngokomhlathi (b)-
ukuba uMongameli uyacelwa ukuba ayenze le nto yinkokeli yeqela alilungu lalo loo Mphathiswa uchaphazelekayo; okanye
ukuba ukwenjenjalo kuba yimfuneko ngokweenjongo zoMgaqo-siseko okanye ukuze urhulumente asebenze kakuhle; okanye
athi xa kuyimfuneko, avale isithuba kwisikhundla soMphathiswa, ngokokulawulwa ngumhlathi (b).
Icandelwana (10) kufuneka lisetyenziswe ngendlela ebonakalisa ukubuqonda ubuntoni borhulumente womanyano lwesizwe: ke uMongameli nabanye abaphetheyo abachaphazelekayo kufuneka xa belisebenzisa eli candelwana bazame ukufikelela kwimvumelwano ngawo onke amaxesha: KÃ¹xhomekeke ekuthini ukuba akukho mvumelwano malunga -
nokusetyenziswa kwegunya elikhankanywe kumhlathi (a), (c) kanye (d)(ii) welo candelwana, isigqibo sikaMongameli siya kuma;
nokusetyenziswa kwegunya elikhankanywe kumhlathi (b), (d)(i) okanye (e) welo candelwana, gunya elo lichaphazela umntu ongelolungu lepati kaMongameli, isigqibo senkokeli yeqela alilungu lalo loo mntu siyema;
nokusetyenziswa kwegunya ekuthethwa ngalo kumhlathi (b) okanye (e) welo candelwana, gunya elo lichaphazela umntu olilungu leqela likaMongameli, isigqibo sikaMongameli siyema.
Ukuba ukuqingqwa okuthile kolwabelo lwezikhundla kuyatshintsha-tshintshwa phantsi kwecandelwana (10)(c), abaPhathiswa abachaphazelekayo kufuneka bazishiye izikhundla zabo, kodwa bafanelekile ukuba, apho kunokwenzeka, bangaphinda batyunjelwe kwizikhundla ezizezinye ezabelwe amaqela abo ngokuqingqwa oko kutshintsha-tshintshiweyo.
UMongameli -
ebonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba, kufuneka-
aqingqe isikhundla esithile soMphathiswa ekuthethwa ngaye kwicandelwana (1)(b) ukuba oko kuyimfuneko emva kwesigqibo sikaMongameli esenziwe phantsi kwelo candelwana;
atyumbele kweso sikhundla umntu ongelolungu leNdlu yoWiso-mthetho, abe enguMphathiswa ojongene neso sikhundla;
avale, ukuba kuyimfuneko, isithuba esikweso sikhundla; okanye
emva kokubonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba, kufuneka alunqumamise naluphi na utyumbo olwenziwe phantsi komhlathi (a) ukuba kuba yimfuneko ngokweenjongo zoMgaqo-siseko okanye ukuze urhulumente asebenze kakuhle.
Iintlanganiso zeKhabhinethi kufuneka zonganyelwe nguMongameli, okanye, ngokomyalelo kaMongameli, nguSekela-Mongameli oLawulayo: Kukhunjulelwe ukuba ooSekela-Mongameli abaLawulayo bongamela iintlanganiso zeKhabhinethi ngokubolekisana ngaphandle kokuba iimeko nemibandela karhulumente kwanomoya wokuqonda ubuntoni borhulumente womanyano lwesizwe ufuna kwenziwe ngenye indlela.
IKhabhinethi kufuneka isebenze ngendlela ewukhathaleleyo umoya wokufuna imvumelwano oqulethwe kukuqondwa kobuntoni borhulumente womanyano wesizwe nekhathalele imfuneko yokusebenza kukarhulumente ngokunemfezeko."
5. Icandelo 93 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengelifundeka ngolu hlobo:
'93 Ukutyunjwa kooSekela-baPhathiswa
UMongameli angathi, emva kokubonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba kwiKhabinethi, aseke izikhundla zamasekela abaphathiswa.
Iqela elinelungelo lokwabelwa isikhundla esinye okanye nangaphezulu zamasekela abaphathiswa ngomlinganiselo ofanayo nangendlela efanayo neyokwabiwa kwezikhundla zeKhabhinethi.
Imimiselo yecandelo 91 (10) ukuya kwele-(12) iyasebenza ineenguqulelo eziyimfuneko ngokumayela nooSekela-baPhathiswa; ke koko kusetyenziswa kwale mimiselo ukukhankanya uMphathiswa okanye isikhundla, kwelo candelo, kufuneka kufundwe njengokuba kukhankanya uSekela-Mphathiswa okanye isikhundla sosekela-Mphathiswa ngokulandelelana.
Ukuba umntu utyunjwe njengoSekela-Mphathiswa waso nasiphi na isikhundla esiphathiswe uMphathiswa -
loo Sekela-Mphathiswa kufuneka athi, egameni laloo Mphathiswa uchaphazelekayo, asebenzise onke amagunya, enze nayo yonke imisebenzi enikwe loo Mphathiswa ngokwemigaqo yawo nawuphi na umthetho okanye enye indlela enokuthi, phantsi kwemiyalelo kaMongameli, inikwe loo Sekela-Mphathiswa nguloo Mphathiswa;
nakuphi na ukukhankanywa kwaloo Mphathiswa kuwo nawuphi na umthetho, kufuneka kuthatyathwe njengokubandakanya ukukhankanywa koSekela-Mphathiswa osebenza ngokolwabelo oluphantsi komhlathi (a) olwenziwe nguMphathiswa asebenza egameni lakhe uSekela-Mphathiswa lowo.
Nanini na uSekela-Mphathiswa engekho okanye ngaso nasiphi na isizathu engenakho ukusebenzisa nawaphi na kamagunya okanye ukwenza nayiphi na imisebenzi yesikhundla, uMongameli angatyumba nawuphi na omnye uSekela-Mphathiswa okanye nawuphi na omnye umntu ukuba asebenze endaweni yaloo Sekela-Mphathiswa kuthethwa ngaye, ngokubanzi okanye ekusebenziseni naliphi na igunya elixeliweyo okanye ekwenzeni nawuphi na umsebenzi oxeliweyo.'
6. Icandelo 96 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengeliqulethe la macandelwana alandelayo angamanye:
'(3) AbaPhathiswa bajongwe ingulowo nguMongameli nayiNdlu yoWiso-mthetho ekuphatheni izikhundla zabo, aye onke amalungu eKhabhinethi nawo ngokwawo kufuneka athembeke ngokudibeneyo kubaPhathiswa ekwenzeni imisebenzi karhulumente wesizwe nasekugcineni iinkqubo-zikhokelo zakhe.
AbaPhathiswa kufuneka baziphathe izikhundla zabo ngokungqinelana nenkqubo-sikhokelo eqingqwe yiKhabhinethi.
Ukuba uMphathiswa uyasilela ukusiphatha isikhundla ngokungqinelana nenkqubo-sikhokelo yeKhabhinethi, uMongameli angayalela ukuba athi uMphathiswa lowo enze ukuba uphatho lweso sikhundla lungqinelane naloo nkqubo-sikhokelo.
Ukuba uMphathiswa lowo uyasilela ukuhamba ngokomyalelo kaMongameli phantsi kwecandelwana (5), uMongameli angamsusa uMphathiswa lowo esikhundleni -
Ukuba unguMphathiswa okhankanywe kwicandelo 91 (1)(a), emva kokubonisana noMphathiswa lowo, kwanenkokeli yeqela laloo Mphathiswa ukuba uMphathiswa lowo akalilo ilungu leqela likaMongameli okanye akayiyo inkokeli yeqela elithabatha inxaxheba: okanye
ukuba nguMphathiswa okhankanywe kwicandelo 91 (1)(b), emva kokubonisana nooSekela-Mongameli abaLawulayo kunye neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba.'.
ISIHLOMELELO C
URHULUMENTE WOMANYANO LWESIZWE:
ISIGABA SEPHONDO
1. Icandelo 132 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengelifundeka ngolu hlobo lulandelayo:
'132. IZigqeba eziLawulayo
Isogqeba esiLawulayo sephondo sinala malungu: iNkulumbuso, kunye namalungu angekho ngaphezulu kwe-10 atyunjwe yiNkulumbuso ngokungqinelana neli candelo.
Iqela elinezihlalo ezili-10 lepesenti ubuncinane kwindlu yowiso-mthetho yephondo nelithe lagqiba ekubeni lithabathe inxaxheba kurhulumente womanyano lwesizwe, linelungelo lokwabelwa isikhundla esinye okanye ezingaphezulu zeSigqeba esiLawulayo ngokobungaphi benani lezihlalo elinazo kwindlu yowiso-mthetho, ngokulungelelene nenani lezihlalo anazo amanye amaqela athabatha inxaxheba.
Izikhundla zeSigqeba esiLawulayo kufuneka zabelwe amaqela athabatha inxaxheba ngokwalaa ndlela inye ichazwe kwicandelo 91 (9), ke ekusebenziseni loo ndlela ukuthi, kwelo candelo, kukhankanywe -
iKhabhinethi, kufuneka kufundwe njengokuthi kukhankanywa iSigqeba esiLawulayo;
uMphathiswa, kufuneka kufundwe njengokuthi kukhankanywa ilungu leSigqeba esiLawulayo;
iNdlu yoWiso-mthetho, kufuneka kufundwe njengokuthi kukhankanywa indlu yowiso-mthetho yephondo.
INkulumbuso yephondo emva kokubonisana neenkokeli zamaqela athabatha inxaxheba kufuneka -
iqingqe ezona zikhundla kanye emazabelwe loo maqela athabatha inxaxheba ngokungqinelana nenani lezikhundla ezabelwe wona ngokwecandelwana (3);
ityumbele kwisikhundla ngasinye ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo elililungu leqela esabelwe lona eso sikhundla phantsi komhlathi (a), ukuba libe lilungu leSigqeba esiLawulayo elijongene neso sikhundla;
ithi, ukuba kuba yimfuneko ngokweenjongo zoMgaqo-siseko okanye ukuze urhulumente asebenze kakuhle, itshintsha-tshintshe nakuphi na ukuqingqwa okwenziwe phantsi komhlathi (a), ngokokulawulwa licandelwana (3);
isuse nawuphi na umntu obetyunjwe phantsi komhlathi (b)-
ukuba iNkulumbuso icelwe ukuba yenjenjalo yinkokeli yeqela alilungu lalo loo mntu uchaphazelekayo, ukwalilungu leSigqeba esiLawulayo; okanye
ukuba oko kuba yimfuneko ngokweenjongo zoMgaqo-siseko okanye ukuze urhulumente asebenze kakuhle; okanye
athi, xa kuyimfuneko, avale isithuba kwisikhundla selungu leSigqeba esiLawulayo, ngokokulawulwa ngumhlathi (b).
Icandelwana (4) kufuneka lisetyenziswe ngendlela ebonakalisa ukubuqonda ubuntoni borhulumente womanyano lwesizwe; ke iNkulumbuso nabanye abaphetheyo abachaphazelekayo kufuneka ekusetyenzisweni kwelaa candelwana bazame ukufikelela kwimvumelwano ngawo onke amaxesha: Kuhlalwe kukhunjulelwa ukuthi ukuba akukho mvumelwano malunga -
nokusetyenziswa kwegunya ekuthethwa ngalo kumhlathi (a), (c) okanye (d)(ii) welaa candelwana, isigqibo seNkulumbuso siya kuma;
nokusetyenziswa kwegunya ekuthethwa ngalo kumhlathi (b), (d)(i) okanye (e) welaa candelwana, gunya elo lichaphazela umntu ongelolungu leqela leNkulumbuso, isigqibo senkokeli leqela alilungu lalo loo mntu siyema;
kwanokusetyenziswa kwegunya ekuthethwa ngalo kumhlathi (b) okanye (e) welaa candelwana, gunya elo lichaphazela umntu olilungu leqela leNkulumbuso, isigqibo seNkulumbuso siyema.
Ukuba ukuqingqwa okuthile kolwabelo lwezikhundla kuyatshintsha-tshintshwa phantsi kwecandelwana (4)(c), la malungu achaphazelekayo kufuneka azishiye izikhundla zawo, kodwa afanelekile ukuba, apho kunokwenzeka, angaphinda atyunjelwe kwizikhundla ezizezinye ezabelwe amaqela awo ngokokuqingqwa oko kutshintsha-tshintshiweyo.
Iintlanganiso zeSigqeba esiLawulayo kufuneka zonganyelwe yiNkulumbuso yephondo.
ISigqeba esiLawulayo kufuneka sisebenze ngendlela ekhathalela umoya wokufuna imvumelwano oqulethwe kukuqondwa kobuntoni borhulumente womanyano lwesizwe, nekhathalela imfuneko yokusebenza kukarhulumente ngemfezeko.'
2. Icandelo 136 loMgaqo-siseko omtsha lithatyathwa njengeliqulethe la macandelwana angamanye alandelayo:
'(3) Amalungu eZigqeba eziLawulayo ajongwe, lilelo ubuqu, yiNkulumbuso nayindlu yoWiso-mthetho yephondo ekuphatheni izikhundla zawo, aye onke amalungu eSigqeba esiLawulayo nawo ngokwawo athembeke ngokukwanjalo, ngokudibeneyo, malunga nokuqhutywa kwemisebenzi karhulumente wephondo kwaneenkqubo-sikhokelo zakhe.
Amalungu eSigqeba esiLawulayo kufuneka aziphathe izikhundla zawo ngokungqinelana nenkqubo-sikhokelo eqingqwe siSigqeba eso.
Ukuba ilungu leSigqeba esiLawulayo liyasilela ukusiphatha isikhundla ngokungqinelana nenkqubo-sikhokelo yeSigqeba, iNkulumbuso ingayalela ilungu elo ukuba liphathe isikhundla eso salo ngendlela efana naloo nkqubo-sikhokelo.
Ukuba ilungu elichaphazelekayo liyasilela ukuhamba ngokomyalelo weNkulumbuso phantsi kwecandelwana (5), iNkulumbuso ingalisusa ilungu elo esikhundleni, emva kokubonisana nalo nasemva kokubonisana nenkokeli yeqela lelo lungu, ukuba ilungu elo ayilolungu leqela leNkulumbuso okanye aliyiyo inkokeli yeqela elithabatha inxaxheba.'
ISIHLOMELELO D
ULAWULO LUKARHULUMENTE NEENKONZO ZOKHUSELEKO: IZILUNGISO KUMACANDELO ATHILE OMGAQO-SISEKO OWANDULELA LO
1. Ukutshintshwa kwecandelo 218 loMgaqo-siseko owandulela lo-
(a) ngokufakela la magama alandelayo kwicandelwana (1) endaweni yamagama andulela umhlathi (a):
'(1) Kulawulwa yimiyalelo yoMphathiswa wezoKhuselo, uKhomishinala weSizwe uya kujongana ne -;'
(b) ngokufakela endaweni yomhlathi (b) wecandelwana (1) lo mhlathi ulandelayo:
'(b) ukutyunjwa kookhomishinala bephondo;'
(c) ngokufakela endaweni yomhlathi (d) wecandelwana (1) lo mhlathi ulandelayo:
'(d) uphando nothintelo lolwaphulo-mthetho oluqulunqiweyo okanye ulwaphulo-mthetho olufuna uphando nothintelo kwisigaba sesizwe okanye ubunkunkqele obubodwa.'
(d) ngokufakela endaweni yomhlathi (k) wecandelwana (1) lo mhlathi ulandelayo:
'(k) ukusekwa nokugcinwa kwebutho lesizwe lobupolisa logcino-cwangco eluntwini eliya kuthunyelwa ukuya kuxhasa uMkhomishinala wePhondo, xa liceliweyo nguye.'
.
2. Ukutshintshwa kwecandelo 219 loMgaqo-siseko owandulela lo ngokufakela kwicandelwana (1) endaweni yamagama akhokela umhlathi (a) la magama alandelayo:
'(1) elawulwa licandelo 218(1), uMkhomishinala wePhondo uya kujongana ne -.'
3. Ukutshintshwa kwecandelo 224 loMgaqo-siseko owandulela lo ngokufakela endaweni yomqathango wecandelwana (2) lo mqathango ulandelayo:
'Zekuqondakale ukuba eli candelwana liya kusebenza kumalungu awo nawuphi na umkhosi wezixhobo owathi wangenisa uluhlu lwamalungu awo emva kokuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1993 (uMthetho 200 ko-1993), kodwa phambi kokwamkelwa kwetekisi entsha yoMgaqo-siseko ekuthethwa ngayo kwicandelo 73 laloo Mgaqo-siseko, ukuba umbutho wezopolitiko ophantsi kwegunya nolawulo lwawo okanye ozibandakanya nawo noxhasa iinjongo zawo wawuyithathile inxaxheba kwiSigqeba esiLawulayo seXesha leNguqu, wathabatha inxaxheba nakunyulo lokuqala lweNdlu yoWiso-mthetho kunye nezindlu zowiso-mthetho zamaphondo phantsi kwalo Mgaqo-siseko ukhankanyiweyo.'
4. Ukutshintshwa kwecandelo 227 loMgaqo-siseko owandulela lo ngokufakela endaweni yecandelwana (2) eli candelwana lilandelayo:
'(2) UMkhosi wezoKhuselo weSizwe uya kusebenzisa amagunya awo wenze nemisebenzi yawo kuphela xa oko kusebenzela ukulungelwa kwesizwe ngokweSahluko 11 soMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika 1996.'
5. Ukutshintshwa kwecandelo 236 loMgaqo-siseko owandulela lo -
ngokufakela, endaweni yecandelwana (1), eli candelwana lilandelayo:
'(1) Inkonzo karhulumente, isebe likarhulumente, ulawulo okanye inkonzo yezokhuseleko eyaye, kanye phambi kokuqalisa ukusebenza koMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996 (othi apha, emva kwangoku, ubizwe ngokuthi "uMgaqo-siseko omtsha"), isenza imisebenzi yoburhulumente, iyaqhuba ukusebenza ngokomthetho osebenzayo kuyo ide itshitshiswe okanye ifakelwe kulo, okanye idityaniswe nalo naliphi na iziko elifanelekileyo okanye ihlenga-hlengiswe okanye yenziwe-nye nalo naliphi na elinye iziko.';
ngokufakela endaweni yecandelwana (6) eli candelwana lilandelayo:
'(6)
UMongameli angatyumba ikhomishini ukuba ihlole ukwenziwa okanye ukutshintshwa kwekhontrakthi, ukutyunjwa okanye ukunyuselwa, okanye ukumisewa kwexesha okanye komqathango wempangelo okanye kwenye imfanelo, izinto ezo ezenzeka phakathi komhla wama-27 ku-Epreli 1993 nowama-30 kuSeptemba 1994, zisenzelwa naye nawuphi na umntu ekuthethwa ngaye kwicandelwana (2) okanye naliphi na iqela labantu ekuthethwa ngabo apho.
IKhomishini ingayijikisa okanye iyitshintshe into nganye kwezi: ikhontrakthi, ukutyunjelwa esikhundleni, ukunyuselwa okanye umvuzo, ukuba ayifanelekanga okanye akukho sizathu sokwenzeka kwayo xa kuqwalaselwa iimeko zayo.
Ngokuthi naphi na apho kuvela khona amagama athi "lo Mgaqo-siseko", kwicandelo 236, kufakelwe la amagama, "uMgaqo-siseko omtsha."
6. Ukutshintshwa kwecandelo 237 loMgaqo-siseko owandulela lo -
(a) ngokufakela, endaweni yomhlathi (a) wecandelwana (1), lo mhlathi ulandelayo:
'(a) uhlenga-hlengiso lwawo onke amaziko akhankanywe kwicandelo 236 (1), ngaphandle kwemikhosi yamajoni ekhankanywe kwicandelo 224 (2) luya kuthi emva kokuqalisa koMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996, luqhube, ngenjongo yokuseka -
(i) ulawulo olunemfezeko kwisigaba sesizwe sikarhulumente oluya kujongana nemicimbi ephantsi kolawulo lwesigaba sesizwe;
(ii) nolawulo olunemfezeko kwiphondo ngalinye ukwenzela ukujongana nemibandela ephantsi kolawulo lukarhulumente ngamnye wephondo.'
(b) nangokufakela, endaweni yomhlathana (i) wecandelwana (2)(a), lo mhlathana ulandelayo:
'(i) amaziko akhankanywe kwicandelo 236 (1), ngaphandle kwemikhosi yamajoni, aya kuba phantsi korhulumente wesizwe, oya kuluthwala olu xanduva ngokusebenzisana noorhulumente bamaphondo;'.
7. Ukutshintshwa kwecandelo 239 loMgaqo-siseko owandulela lo ngokufakela, endaweni yecandelwana (4) eli candelwana lilandelayo:
'(4) Ngokokulawula kwawo, nangokungqinelana nawo, umthetho osebenzayo, zonke ezi zinto: ii-asethi, amalungelo, imisebenzi namatyala ayo yonke imikhosi ekhankanywe kwicandelo 224 (2) ziya kuwela kuMkhosi wezoKhuselo weSizwe ngokungqinelana nemiyalelo yoMphathiswa wezoKhuselo.'.
ISHEDYULI 6A
[IShedyuli 6A ifakelwe licandelo 6 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 yaza yatshitshiswa licandelo 6 loMthetho Weshumi Elinesine Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2008]
UKUGCINA UBULUNGU KWINDLU YOWISO-MTHETHO OKANYE KWINDLU YOWISO-MTHETHO YEPHONDO, EMVA KOKUTSHINTSHA UBULUNGU KWIQELA ELITHILE, NASEMVA KOKUDITYANISWA KWAMAQELA, NASEMVA KOKWAHLULWA-HLULWA KWAMAQELA NASEMVA KOKWAHLULWA-HLULWA NOKUDITYANISWA KWAMAQELA
[IShedyuli 6A ifakelwe ngecandelo 6 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003.]
1 Inkcazo-ntsingiselo
Kule Shedyuli 'indlu yowiso-mthetho' ithetha iNdlu yoWiso-mthetho okanye nayo nayiphi na indlu yowiso-mthetho yephondo.
2. Ukugcinwa kobulungu kwindlu yowiso-mthetho xa kuthe kwatshintshwa ubulungu kwiqela
Kuthathelwe ingqalelo umbandela 4, ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo elithi libe lilungu lelinye iqela (iqela elitsha) elingelilo eli qela lalithe latyumba loo mntu ukuba abe lilungu (iqela elityumbayo), nokuba eli qela litsha laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithanga, lihlala lililungu lendlu yowiso-mthetho yephondo, ukuba ngaba elo lungu lithe, lilodwa nje okanye likunye nelinye okanye amanye amalungu athe ngesi sithuba sikhankanywe kumbandela 4 (1)(a) okanye (b), ayeka ukuba ngamalungu eli qela lityumbayo, alabi ngaphantsi kwe-10% yenani lezihlalo zeqela elityumbayo zizonke kuloo ndlu yowiso-mthetho yephondo.
Esi sihlalo sithathwe leli lungu likhankanywe kumbandelana (1) sithathwa ngokuba sinikezelwe kweli qela litsha limele lona eli lungu.
3. Ukugcinwa kobulungu kwindlu yowiso-mthetho yephondo xa kuthe kwadityaniswa amaqela, kwahlulwa-hlulwa amaqela naxa kuthe kwahlulwa-hlulwa kwadityaniswa amaqela
Kuthathelwe ingqalelo umbandela 4, naliphi na iqela (iqela latanci) elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo linakho ukuba -
lingadibana nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga; okanye
lingahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye okanye lahlula-hlulwe , kwaye naliphi na kuloo maqelana athe avela koko kwahlulwa-hlulwa lingaya kudibana nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga, ukuba ngaba amalungu elo qelana limkayo kwiqela latanci akakho ngaphantsi kwe-10% yenani lezihlalo zeqela latanci zizonke kuloo ndlu yowiso-mthetho yephondo.
Ukuba ngaba iqela lidibana nelinye okanye liyahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye lize ke naliphi na kuloo maqelana athe avela koko kwahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela ngokwakumbandelana (1), loo malungu achaphazelekayo ahlala engamalungu aloo ndlu yowiso-mthetho yephondo.
4. Isithuba sokusetyenziswa kwemibandela 2 no-3 nezinye iimfuneko ezizezinye
Le miqathango yemibandela 2 no-3 isebenza kuphela-
isithuba seentsuku ezili-15 ukusukela kumhla wokuqala ukuya kutsho koweshumi elinesihlanu kuSeptemba kunyaka wesibini olandela umhla wonyulo lwaloo ndlu yowiso-mthetho yephondo; kananjalo
isithuba seentsuku ezili-15 ukusuka kumhla wokuqala ukuya koweshumi elinesihlanu kaSeptemba kunyaka wesine emva komhla wonyulo lwaloo ndlu yowiso-mthetho yephondo.
Ngokwakumbandelana (1) 'unyaka' ubhekisele kwisithuba seentsuku ezingama-365.
Kuso nasiphi na isithuba esikhankanywe kumbandelana (1) (a) no-(b)-
ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo lingabutshintsha ubulungu kwiqela kube kanye nje kuphela, ngokwazisa uSomlomo wendlu yowiso-mthetho yephondo ngento ebhaliweyo nangokungenisa ubungqina obubhaliweyo obuvela kwelinye iqela elo obuqinisekisayo ukuba ngenene liye lamkelwa njengelungu lelo qela; kananjalo
iqela linokuthi nje kube kanye -
lidibane nelinye iqela;
lahlula-hlulwe libe ngamaqelana angaphezulu kuneqela elinye; okanye
lahlula-hlulwe lize ke naliphi na iqelana eliye lavela koko kwahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela, ngokuthi lazise uSomlomo wendlu yowiso-mthetho ngaloo nto ngento ebhaliweyo nangokungenisa ubungqina obubhaliweyo kuSomlomo obuvela kwelinye iqela elo bamagama awo onke amalungu achaphazelekayo koko kudityaniswa okanye kolo lwahlulwa-hlulo nobuqinisekisa ukuba iqela elo liye lakwamkela oko kudityaniswa; kananjalo
akukho qela limelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo linokuthi -
libumise okwexeshana okanye libutshitshise kwelo ubulungu belungu elimele elo qela kuloo ndlu yowiso-mthetho yephondo; okanye
lenze nantoni na enokuthi yenze elo lungu ukuba lingafaneleki ukuba libambe isikhundla njengelungu elo, Lingakhange lifumane imvume ebhaliweyo kwelo lungu.
Ngokwalapha kule Shedyuli iqela elingabhaliswanga phantsi kwawo nawuphi na umthetho ophathelele kubhaliso lwamaqela ezopolitiko, lithathwa ngokuba liqela, kodwa ke elo qela kufuneka ukuba lifake isicelo sokubhaliswa njengeqela ngokomthetho ochaphazelekayo singaphelanga esiya sithuba sikhankanywe kumbandelana (1)(a) okanye (b) Ukuba ngaba iqela elo lithe alabhaliswa kwada kwaphela iinyanga ezine emva kokuphela kweso sithuba, lithathwa ngokuba alisekho, kwaye ke izihlalo ezo zalo kufuneka ukuba zinikezelwe kula maqela aseleyo ngokomthetho ochaphazelekayo.
5. Ukuma kwendlu yowiso-mthetho yephondo kuhlala kuhleli kude kufike unyulo okanye ide imiswe ngokutsha ngokwale Shedyuli
Emva kokuphela kwesi sithuba sikhankanywe kumbandela 4 (1) (a) okanye (b), ukuma kwendlu yowiso-mthetho yephondo eye yamiswa ngokutsha ngenxa yayo nayiphi na imeko phantsi kombandela 2 okanye 3 kuhlala kuhleli kude kube lunyulo olulandelayo okanye kude ukuma kwaloo ndlu yowiso-mthetho yephondo kumiswe ngokutsha ngokombandela 2 okanye 3.
Kufuneka ukuba zithi zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe emva kokuphela kwesi sithuba sikhankanywe kumbandela 4 (1)(a) okanye (b), iqela ngalinye elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo ekuthethwa ngayo kumbandelana (1) lingenise uluhlu lwabatyunjwa balo abatyunjelwe isikhundla sikaNobhala wendlu yowiso-mthetho yephondo.
USomlomo wendlu yowiso-mthetho yephondo ekuthethwa ngaye kumbandelana (1) kufuneka ukuba, zithi zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe emva kokuphela kwesiya sithuba sikhankanywe kumbandela 4 (1)(a) okanye (b), apapashe isaziso kwiGazethi ekufuneka sibonise -
inani lezihlalo ezabelwe iqela ngalinye elimelweyo kuloo ndlu yowiso-mthetho yephondo; kananjalo
negama lelungu ngalinye kunye neqela elilimeleyo ilungu elo.
6. Izicwangciso zexeshana lenguqu ngokuphathelele ekugcinweni kobulungu bendlu yowiso-mthetho yephondo xa kuthe kwatshintshwa ubulungu beqela, xa kudityaniswe amaqela, xa kwahlulwa-hlulwe amaqela naxa kwahlulwa-hlulwe kwaza kwadityaniswa amaqela
Kwiintsuku zokuqala ezili-15 ezilandela kwangoko emva kokuqalisa kwale Shedyuli ukusebenza -
ilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo lingaba lilungu lelinye iqela (iqela elitsha), nokuba elo qela litsha laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na, ngelixa lihlala lililungu laloo ndlu yowiso-mthetho yephondo ichaphazelekayo, kwaye ke isihlalo ebelikuso elo lungu kufuneka ukuba sithathwe ngokuba sinikezelwe kweli qela litsha libe lilungu lalo ngoku elo lungu; kananjalo
naliphi na iqela elimelweyo kwindlu yowiso-mthetho yephondo lingathi -
lidibane nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga; okanye
lingahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye okanye lahlula-hlulwe, lize ke naliphi na iqela eliye lavela koko kwahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga, ngelixa amalungu lawo achaphazelekayo ahlala engamalungu aloo ndlu yowiso-mthetho yephondo, kwaye nezihlalo zawo kufuneka zithathwe ukuba zinikezelwe kwelo qela alimeleyo ngoku emva koko kudityaniswa okanye kwahlulwa-hlulwa okanye kwahlulwa-hlulwa nokudityaniswa kwamaqela kukhankanywe kulo mhlathi.
Imiqathango yemibandela 4 (3) no-(4), nowe-5 ikwasebenza nakumbandelana (1), kwaye ke xa phaya kukhankanywa isithuba esikhankanywe kumbandela 4 (1)(a) okanye (b) kufuneka ukuba kuthathwe ukuba kubhekiswa kwisithuba esikhankanywe kumbandelana (1).
ISHEDYULI 6B
UKUPHELELWA OKANYE UKUGCINWA KOBULUNGU BEEKHANSILE ZOOMASIPALA XA KUTHE KWATSHINTSHWA UBULUNGU BEQELA, XA KUDITYANISWE AMAQELA, XA KWAHLULWA-HLULWE AMAQELA NAXA KWAHLULWA-HLULWE KWAZA KWADITYANISWA AMAQELA, NOKUVALWA KWEZITHUBA EZINGENABANTU
[IShedyuli 6B, eyayifudula inguShedyuli 6A, ifakelwe ngecandelo 2 loMthetho Wesibhozo Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2002 yaza yenziwa izilungiso ngecandelo 5 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003 yaza yatshitshiswa licandelo 5 loMthetho Weshumi Elinesihlanu Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko]]
2. Ukugcinwa kobulungu beekhansile zoomasipala xa kuthe kwatshintshwa ubulungu beqela
Kuthathelwe ingqalelo umbandela 4, uceba -
ongamelanga qela kwiwadi ethile, nolilungu leqela elimelweyo kuloo Khansile kaMasipala (iqela latanci) nothi abe lilungu lelinye iqela (iqela elitsha), nokuba elo qela litsha laliyithabathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithabathanga na, uhlala enguceba waloo Khansile; okanye
omele iwadi ethile kuloo Khansile, uhlala enguceba waloo wadi, ukuba loo ceba -
wayetyunjwe liqela elithile (iqela latanci) njengomtyunjwa kunyulo lweewadi, aze ke-
(aa) ayeke ukuba lilungu leqela latanci aye kuba lilungu kwelinye iqela (iqela elitsha), nokuba elo qela litsha laliyithabathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithabathanga na; okanye
ayeke ukuba lilungu leqela latanci, angabi lilungu lelinye iqela; okanye
(ii) wayengatyunjwanga liqela elithile njengomtyunjwa kunyulo lweewadi, aze abe lilungu leqela elithile, nokuba elo qela litsha laliyithabathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithabathanga na, ukuba ngaba lo ceba kuthethwa ngaye kwimihlathi (a) no-(b)(i), eyedwa nje okanye ekunye nomnye okanye abanye ooceba abathe ngesi sithuba sikhankanywe kumbandela 4 (1)(a)(i) okanye (ii) bayeka ukuba ngamalungu eli qela latanci, ababi ngaphantsi kwe-10% yenani lezihlalo zeqela latanci zizonke kuloo Khansile.
Esi sihlalo sithathwe ngulo ceba ukhankanywe kumbandelana (1)(a) kufuneka sithathwe ngokuba sinikezelwe kweli qela litsha abe lilungu lalo loo ceba.
Le wadiimelwe ngulo ceba ukhankanywe kumbandelana (1)(b) kufuneka kuthathwe ukuba -
inikezelwe kwelo qela athe waba lilungu lalo loo ceba; okanye
ifunyenwe nguloo ceba, ukuba ngaba loo ceba akabanga lilungu lelinye iqela.
3. Ukugcinwa kobulungu kwiKhansile xa kuthe kwadityaniswa amaqela, kwahlulwa-hlulwa amaqela naxa kuthe kwahlulwa-hlulwa kwadityaniswa amaqela
Kuthathelwe ingqalelo umbandela 4, naliphi na iqela (iqela latanci) elimelweyo kwiKhansile kaMasipala linakho ukuba -
lingadibana nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na; okanye
lingahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye okanye lahlula-hlulwe, kwaye naliphi na kuloo maqelana athe avela koko kwahlulwa-hlulwa lingaya kudibana nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na, ukuba ngaba amalungu elo qelana limkayo kwiqela latanci akakho ngaphantsi kwe-10% yenani lezihlalo zeqela latanci zizonke kuloo Khansile.
Ukuba ngaba naliphi na iqela lidibana nelinye okanye liyahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye okanye liyahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela ngokwakumbandelana (1), abo ceba baachaphazelekayo bahlala bengamalungu aloo Khansile, kwaye ke izihlalo zabo kufuneka kuthathwe ukuba zinikezelwe kwelo qela balimeleyo emva koko kudityaniswa okanye kwahlulwa-hlulwa okanye koko kwahlulwa-hlulwa nokudityaniswa kuthethwa ngako kumbandelana (1).
4. Isithuba sokusetyenziswa kwemibandela 2 no-3 nezinye iimfuneko ezizezinye
Le miqathango yemibandela 2 no-3 isebenza kuphela-
isithuba seentsuku ezili-15 ukusukela kumhla wokuqala ukuya kutsho koweshumi elinesihlanu kuSeptemba kunyaka wesibini olandela umhla wonyulo lwazonke iiKhansile zooMasipala; kananjalo
isithuba seentsuku ezili-15 ukusuka kumhla wokuqala ukuya koweshumi elinesihlanu kaSeptemba kunyaka wesine emva komhla wonyulo lwazo zonke iiKhansile zooMasipala.kodwa ke ayisebenzi kunyaka ophela ngomhla wama-31 Disemba 2002.
Ngokwakumbandelana (1) 'unyaka' ubhekisele kwisithuba seentsuku ezingama-365.
Kuso nasiphi na isithuba esikhankanywe kumbandelana (1)(a)(i) okanye (ii)-
uceba angathi kube kanye nje kuphela -
abutshintshe ubulungu kwiqela;
abe lilungu lelinye iqela; okanye
ayeke ukuba lilungu leqela,
ngokwazisa igosa elibekwe yiKhomishini yoNyulo ngaloo nto ngento ebhaliweyo nangokuthi, ukuba ngaba loo ceba utshintshe ubulungu beqela okanye ube lilungu lelinye iqela, angenise kwelo gosa ubungqina obubhaliweyo obuvela kwelinye iqela elo obuqinisekisayo ukuba ngenene uye wamkelwa njengelungu lelo qela; kananjalo
iqela linokuthi nje kube kanye -
lidibane nelinye iqela;
lahlula-hlulwe libe ngamaqelana angaphezulu kuneqela elinye; okanye
lahlula-hlulwe lize ke naliphi na iqelana eliye lavela koko kwahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela,
ngokuthi lazise igosa elibekwe yiKhomishini yoNyulo ngaloo nto ngento ebhaliweyo nangokungenisa ubungqina obubhaliweyo kwelo obuvela kwelinye iqela elo -
bamagama abo bonke ooceba abachaphazelekayo koko kudityaniswa okanye kolo lwahlulwa-hlulo
nobuqinisekisa ukuba iqela elo liye lakwamkela oko kudityaniswa; kananjalo
akukho qela limelweyo kwiKhansile kaMasipala linokuthi -
libumise okwexeshana okanye libutshitshise kwelo ubulungu bukaceba omele elo qela kuloo Khansile; okanye
lenze nantoni na enokuthi yenze loo ceba ukuba angafaneleki ukuba abambe isikhundla njengoceba lowo kuloo Khansile, lingakhange lifumane imvume ebhaliweyo kuloo ceba uchaphazelekayo.
5. Ukuma kweKhansile kude kufike unyulo okanye unyulo lovalo-sikhewu okanye ukumiswa ngokutsha ngokweShedyuli
Emva kokuphela kwesi sithuba kuthethwa ngaso kumbandela 4 (1)(a), ukuma kweKhansile kaMasipala, ethe yamiswa ngokutsha ngenxa yayo nayiphi na imeko phantsi kombandela 2 okanye 3 kuhlala kuhleli kude kube lunyulo olulandelayo lwazo zonke iiKhansile zooMasipala okanye kude ukuma kwaloo Khansile kaMasipala kumiswe ngokutsha ngokombandela 2 okanye 3 okanye kude kuqhutywe unyulo lovalo-sikhewu kuloo Khansile kaMasipala.
Ukumiswa ngokutsha kweeKhansile zooMasipala
IKhansile kaMasipala ekhankanywe kumbandela 5 ethi ibeke amalungu enye iKhansile kaMasipala, ngokoluya hlobo lukhankanywe kwicandelo 157 (1)b), kufuneka ukuba zithi zingaphelanga iintsuku ezili-15 emva kokuphela kwesiya sithuba kuthethwa ngaso kumbandela 4 (1)(a)(i) okanye (ii), iphinde kwakhona isebenzise inkqubo elungiselelwe ngumthetho wesizwe ukubekwa kwaloo malungu ukuba amele loo Khansile iwabekayo.
Zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokuphela kwesiya sithuba kuthethwa ngaso kumbandela 4 (1)(a)(i) okanye (ii), zonke izigqeba neekomiti -
zoomasipala boDidi A noDidi B ekuthethwa ngabo kumbandela 5 kufuneka zimiswe ngokutsha ngokomthetho ofanelekileyo; kananjalo
umasipala woDidi C ekuthethwa ngaye kumbandela 5 kufuneka amiswe ngokutsha ngokomthetho ofanelekileyo emva kokuba ethe abekwa onke laa malungu akhankanywe kumhlathi (a) nbgokuphathelele kumasipala woDidi C.
7. Izicwangciso zexeshana lenguqu ngokuphathelele ekugcinweni kobulungu beeKhansile zooMasipala xa kuthe kwatshintshwa ubulungu beqela, xa kudityaniswe amaqela, xa kwahlulwa-hlulwe amaqela naxa kwahlulwa-hlulwe kwaza kwadityaniswa amaqela
Kwiintsuku zokuqala ezili-15 ezilandela kwangoko emva kokuqalisa kwale Shedyuli ukusebenza -
uceba owayenyulwe kuluhlu lweqela elimelweyo kwiKhansile kaMasipala (iqela latanci) angaba lilungu lelinye iqela (iqela elitsha), nokuba elo qela litsha laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na, ngelixa ahlala elilungu laloo Khansile kaMasipala ichaphazelekayo, kwaye ke isihlalo ebekuso loo ceba kufuneka ukuba sithathwe ngokuba sinikezelwe kweli qela litsha abe lilungu lalo ngoku loo ceba; (b) uceba owayenyulelwe ukuba amele iwadi ethile kwiKhansile kaMasipala nowayethe -
watyunjwa liqela njengomtyunjwa kunyulo lwewadi, angayeka ukuba lilungu leliya qela latanci abe lilungu leli qela litsha, nokuba elo qela litsha laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na, okanye ayeke ukuba lilungu leliya qela latanci, angabi lolungu lelinye iqela; okanye
akatyunjwa qela njengomtyunjwa kunyulo lwewadi, angaba lilungu leqela elithile, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga na, kwaye ke iwadi emelwe nguloo ceba kufuneka ukuba ithathwe ngokuba -
(aa) inikezelwe kweli qela litsha abe lilungu lalo loo ceba; okanye
(bb) ifunyenwe nguloo ceba, ukuba ngaba loo ceba akabanga lilungu laqela; kananjalo
(c) naliphi na iqela elimelweyo kwiKhansile kaMasipala lingathi -
lidibane nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga; okanye
lingahlulwa-hlulwa libe ngamaqela angaphezulu kweqela elinye okanye lahlula-hlulwe, lize ke naliphi na iqela eliye lavela koko kwahlulwa-hlulwa lidibane nelinye iqela, nokuba elo qela laliyithathile inxaxheba kunyulo okanye lalingayithathanga, ngelixa ooceba abo bachaphazelekayo bahlala bengamalungu aloo Khansile kaMasipala, kwaye nezihlalo zabo kufuneka zithathwe ukuba zinikezelwe kwelo qela balimeleyo ngoku emva koko kudityaniswa okanye kwahlulwa-hlulwa okanye kwahlulwa-hlulwa nokudityaniswa kwamaqela kukhankanywe kulo mhlathi.
Imiqathango yemibandela 4 (2), 5 no-6 ikwasebenza nakumbandelana (1), kwaye ke xa phaya kukhankanywa isithuba esikhankanywe kumbandela 4 (1)(a)(i) okanye (ii) kufuneka ukuba kuthathwe ukuba kubhekiswa kwisithuba esikhankanywe kumbandelana (1).
8. Ukuvalwa kwezithuba
Izithuba ezingenabantu kwiKhansile kaMasipala kufuneka zivalwe ngokwemithetho yesizwe.
9 ......
[Isiqendwana 9 ucinywe ngecandelo 5 loMthetho Weshumi Wokutshintshwa KoMgaqo-siseko ka-2003.]
ISHEDYULI 7
IMITHETHO ETSHITSHISIWEYO
INombolo yoMthetho noNyaka Wawo
ISihloko
uMthetho 200 ka-1993
uMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1993
uMthetho 2 ka-1994
uMthetho oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 3 ka-1994
uMthetho weSibini oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 13 ka-1994
uMthetho weSithathu oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 14 ka-1994
uMthetho weSine oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 24 ka-1994
uMthetho weSithandathu oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 29 ka-1994
uMthetho weSihlanu oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1994
uMthetho 20 ka-1995
uMthetho oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1995
uMthetho 44 ka-1995
uMthetho weSibini oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1995
uMthetho 7 ka-1996
uMthetho oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika , 1996
Act 26 ka-1996
uMthetho weSithathu oWenza iZilungiso kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996
<fn>DAC-NLS.Bulletin.2009-03.xh.txt</fn>












IX / 1 (2009)



____________________________________________________________________________





Sesilapha, sesingene kwinyanga yesibini yonyaka.. Siyathemba lo nyaka uza kusonwabisa, sibe sempilweni entle, anga angachuma onke amalungu. Sihlangene singazama ukuzuza ngakumbi kulo msebenzi wethu - massive kuni ukuba ninazo na iingcamango malunga neenkonzo ezimele ukunikezelwa liZiko eli.



Imirhumo ka-2009



Khumbulani ukuba imirhumo yalo nyaka mayingeniswe ekupheleni kukaMatshi. Ii-invoyisi bezithunyelwe kuma-lungu ngoDisemba. Ukuba eyakho akuyifumenanga, nceda utsalele umnxeba kwi-ofisi yeSATI ucele ikopi. Khumbu-lani ukuba ubulungu obumanyanisiweyo benzelwa ii-arhente nee-ofisi. Siyabulela kumalungu asele erhumile. Ncedani niqinisekise ukuba nimazisile umbhalisi ngentlawulo yenu.



Uhlolo lwentlawuliso



Zifakiwe kwiSATI Website iziphumo zakutshanje zohlolo lwentlawuliso. Amalungu ayakhunjuzwa ukuba loo ntla-wulo ayikho "ngokusesikweni" okanye "ayikhuthazwanga". Ngokomthetho intlawulo ayinakumiselwa sithi.. Kuphela esikwenzayo kukuqokelela iinkcukacha zokuba kwezo-rhwebo kuhlawuliswa ntoni na, ezo nkcukacha ke zizo esizikhuphayo sazise ngazo. Lilonke sicela amalungu ukuba angatsho ukuthi "AbakwaSATI ngabo abakhuthaze le ntlawuliso". Amalungu nabanye abantu bangakusebenzisa oko bethelekisa nendlela bona abahlawulisa ngayo, noxa kunjalo mabazi ukuba kuza kusoloko kukho iingcali zeelwimi ezihlawulisa ngokuthe chatha okanye ngaphantsi kwaloo ntlawuliso.



Ubulungu



Kutshanje sazisiwe ukuba uMnu. PF (Flippie) du Toit walishiya eli phakade ngoFebhuwari ka-2007. UMnu.du Toit ebelilungu lokugqibela ebelisaphila kulawo asungula ikhampani enguSATI. Besiqhagamshelene naye ngexesha lesikhumbuso seminyaka engama-50 ngo-2006, kodwa impilo khange imvumele ukuba makathathe inxaxheba ngokudlamkileyo kuloo mibhiyozo yethu.



Xa besisondela ekupheleni kwanyakenye, umbhalisi wethu wenza uphengululo lwamalungu kaSati ngololuhlu lweelwimi zawo zeenkobe. Iziphumo zinika umdla. Kuma-lungu angama-707 abhaliswayo ngelo xesha, yaphantse yaba sisiqingatha: (yangama-311 okanye ama- 44%) abantetho yakowabo isisiBhulu. Iqela elilandela elo ngob-ukhulu - ngabathetha isiNgesi - bangaphantsi kwesi-qingatha saloo mlinganiselo: amalungu ali-139 okanye i-19,7%. Ngabathetha iilwimi zesiNtu, ubulungu babo bufikelela kwi-16% kwezi lwimi: (isiNdebele: 4; isiXhosa: 38; isiZulu: 28; Sepedi:6; Sesotho: 11; Setswana: 21; SiSwati 1; Tshivenda: 2; Xitsonga: 2), kwamanye ama-20,3% ahlulwa ngolu hlobo: abathetha isi-Arabhu:




ngamalungu ama- 6; abathetha isiTshayina ba-2; abasiDatshi ba-3; abesiFrentshi bangama-41; abesiJamani bangama-39; abesiTaliyane basi-8; abesiPhuthukezi bangama-22; abaseRomaniya ba-4; abesiRashiya ba-4; abasiPenishi: basi-9, linye ilungu kwezi lwimi zilandelayo: isi-Cantonese, isiGrike, isiHebhere, isiSwahili, isiPolishi nesiShona.



Amalungu amatsha: Azza Abdelmutti, Zahid Afzal, Andrea Bongiorni, Rudolph Botha, Birgit BÃ¶ttner, Bashir Castineira Gamo, Susana Cavaleiro, Bridget Claasen, Wilson Cotiyana, Tanja Deyzel, Johan Duvenhage, Joan Fairhurst, VÃ©ronique FÃ©au, Paulo Ferreira, Yolandie Fick, Hanelle Fourie, Morgan Funde, Abebe Gebremariam, Gert Griessel, Marinette Grimbeek, Marieta Harley, Mboma Ingila, Patrick Kabini, Giasuma Kamuangu, Melanie King, Geraldine Kruger, Karen KrÃ¼ger, Rina Leitao Freitas, Thabang Letsoso, Regina Malan, Makhosana Malinga, Monika Matika, Mahlubi Mayongo, Julius Mazibuko, Novel Moroe, Choice Mpanza, Werner Muller, Kamelia Nashed, Zahn Nel, Marie Josephine Ngoua, Mathieu Ngounou, Linda Nienaber, Colin Paterson, Win Phillips, Tim Pretorius, Gertrude Rammala, Monique Rosenberg, Tlhoriso Sakachane, Amanda Sekati, Karin Sivertsen, Lele Skhosana, Ilse Smalberger, Philip Smit, Annamie Stander, Klaus Staudt, Marie Steyn, Amanda Swanepoel, CilliÃ© Swart, Yolani van der Westhuizen, Jutta van Rooyen, Alex Vassev, Gina Wang noJani Zandberg



Abaphumileyo okanye abayekileyo: Paul Beezhold, Ute Ben Yosef, Annatjie Bouwer, Elizabeth du Preez, Susan Roux, Margot Schultz, MÃ¨tzi van der Merwe, Estelle Williams, Wordworx

Obhubhileyo: nguMarian Brink

Abatsha abaqinisekisiweyo: MariÃ¨nne Botha: uguqula - isiNgesi nesi-Afrikaans; Enver de Wet: uguqula - isiNgesi -nesi-Afrikaans; uSponono Mahlangu: otolikayo xa kuthethwa - sisiNgesi -nesiNdebele; uThivhulawi Sishonga : Utolika xa kuthethwa - isiNgesi-nesiVenda; uThana Street: ungumHleli we-Afrikaans



Okunika umdla



I-Common Sense Advisory, Inc., ikhampani eseMerika yophando neengcebiso, ibhengeze ngenx' engaphambili ngokusebenzisa iilwimi, iinkonzo nethekhmoloji ngo-2009. Ezi ngxelo zangaphambili zale khampani zizezi: Speech takes centre stage as the multilingual issue; Translation gets easier, but everyone struggles to find the money; Machine translation enters corporations via high-value applications; Google pulls more surprises out of its bag of translation tricks; Language policy and international self-preservation fuel government interest in language.Ezinye iinkcukacha zilapha: www.commonsenseadvisory.com.





SATI - E hokahanya dipuo tse fapaneng





I-Software and Websites



Luyafumaneka uluhlu lwesigama seNational Language Service weWebhusayithi yeSebe lobuGcisa bneNkcubeko xa utyhile apha: www.dac.gov.za. Landela okuhambisana neDAC ekhasini lokuqala uye kwikhasi le-"National Language Service completed terminology". Izintlu ezi-khoyo zezi: ICT (multilingual), iMatematiki (multilingual), iNzululwazi ngezeNdalo (ngesiNguni, ngesiSotho, ngesi-Afrikaans, ngesi-Venda nangesi-Xitsonga) nangesigama esisetyenziselwa iPalamente (multilingual).



I-Lingua et Machina yazise ngokusesikweni i-Similis Version 2.14.0, esisixhobo esiyi-software sokuguqula iilwimi kweengcali zeelwimi, isekelwe kwithekhnoloji yokuguqula, ithengiswa yodwa okanye njenge-server (Windows), inee-user interfaces zesiNgesi, isiFrentshi, isiJamani nezeSpenishi. Tyhila apha: www.lingua-et-machina.com.



I-SDL,ebonelela ngezisombululo ezineenkcukacha zola-wulo ibhengeze ukukhutshwa kwe-SDL Trados 2007 Suite. Ihlanganisa uguqulo lweelwimi oluzihambela ngoomatshini ngesisombululo sayo seenkumbulo zoguqulo olo, inikezela ngobonakalayo umsebenzi oguqulweyo kusenzelwa lowo usebenzisa le nkqubo ngentsebenziswano yesixhobo esitsha ekuthiwa yi-SDL Passolo Essential. Ezinye iinkcukacha zifumaneka apha: www.sdl.com.



I-Language Line Services, Inc., ebonelela ngeenkonzo zokutolika ibhengeze ubukho be-Language Line BiMedical.net, ifumaneka kwikhpmpyutha yaye inamaxwebhu amalunga nezonyango alwimi-mbini kunye namaphepha emibuzo, kusetyenziswa iilwimi ezininzi ukuze lukhawuleze unxibelelwano nezigulana ezinengxaki yokuthetha isiNgesi njengolwimi lweenkobe.. Ngoku-printwa ngolwimi lwesigulana nangolwimi lwalowo usilondolozayo, la maxwebhu alungiselelwe ukuba maku-khuseleke isigulana. Ezinye iinkcukacha zilapha: info@ languageline.com okanye apha www.languageline.com.



I-Wordfast LLC, ibonelela nge-software eneenkumbulo zemibhalo eguquliweyo, (TM), sele ivelise i-Wordfast 6.0 - eyilelwe ookopolotyeni, ii-arhente zoguqulo-zilwimi kunye nabaguquli bazo. Olu hlobo lutsha lwespftware luquka indawo ezimele geqe yoguqulo-zilwimi; ucalulo oluphuculiweyo lwamaqela, iilwimi eziguquliweyo nendlela yokucoca; inkxaso ephuculiweyo kwinkangeleko yeefayile kunye nolwandisiweyo ulawulo lwe-TM. Ezinye iinkcukacha zilapha: www.wordfast.com.



Abangenangeniselo be-Translate.org.za bavelise i-Virtaal, eyinkqubo yoguqulo-zilwimia ngokuzobekayo nangoku-cacileyo nequlunqwe njengenxalenye yeProjekti yoGuqulo-zilwimi. Iimpawu zayo ziquka inkxaso yoyilo lweendawo ezithile zembonakalo-mbhalo, uqaqambiso lobumbo-zivakalisi nokuvezwa kwamagqabantshintshi kunye nohlobo lomxholo ophethweyo; kukwakho nendlela yoku-phonononga upelo-magama lombhalo oguquliweyo kunye nombhalo lowo ubuguqulwa. I -Translate.org.za iyinxalenye yevelayo i-African Network for Localisation (ANLoc), yona seyiqalise ngephulo lemiboniso yeziganeko kusenzelwa ngaphezulu kwe-100 leelwimi zase-Afrika. Ezinye iinkcukacha zifumaneka apha: http://o2.it46.se/afrigen/ okanye apha www.translate.org.za.



I-Dutch HLT Agency (TST-Centrale - Centrale voor Taal-


en Spraaktechnologie) iyi-arhente ye-Dutch-Flemish yola-wulo, yolondolozo nosasazo lwezibonelelo zesiDatshi zemivo yeelwimi. Ivela kurhulumente imali yenkoliso yezibonelelo. I-HLT Agency yenza ukuba zifumaneke kwezemfundo, kwezophando nophuhliso. Xa nifuna ezinye iinkcukacha tyhilani apha: www.inl.nl/index.php?option= com_content&task=view&id=448&Itemid=552&lang=en.



Imveliso esandula ukuveliswa yi-TST-Centrale yi-Sofeer, sisiphononongi sopelo-magama ikwasisichazi-magama esilungele umbhalo oguquliweyo nophakathi kwezi lwimi: isiHebhere/Yiddish kunye nesiDatshi. Phinda ujonge ezinye iinkcukacha kwi-Website yabo.



Xa nifuna ezininzi ii-dictionaries, jongani apha: http://www.lai.com/glossaries.html.



Uhlelo lweshumi elinesihlanu lwe-Compendium of Trans-lation Software (ngoJanyuwari ka-2009) luyafumaneka ngoku. Ngokuqulunqwa nguJohn Hutchins egameni le-European Association for Machine Translation, esi sishwa-nkathelo sisiso isikhokelo esintsonkothileyo esalathisa kwiinkqubo ezikhoyo zokuguqulwa kweelwimi ngooma-tshini bentengiselwano, ngezixhobo zenkxaso zoncedo lwekhompyutha kunye nabathengisi.. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://www.eamt.org.



I-Tranflex AB, eyi-arhente yokuguqula iilwimi sele ivelise i-InDesign for Translators - leyo yi-e-book enamanya-thelo enqanaba ngalinye lamalungiselelo eefayile zoku-guqula iilwimi kwi-InDesign. Ngokubhalwe ngumphathi we-arhente onguChris Phillips, i-e-book yenzelwa abaguqula iilwimi, ii-arhente zokuguqula iilwimi kunye nenkqubo efakwayo eyi-desktop.publishers. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://www.tranflex.com.



Iincwadi ezishicilelweyo



I-Interpreting: International Journal of Research and Practice in Interpreting, ihlelwe nguMiriam Shlesinger noFranz PÃ¶chhacker. Le ngxelo yemihla ngemihla isebenza njengesixhobo sokuphanda nesengxoxo kuzo zonke iinkalo zokutolika kwezahlukileyo iindlela, iinkqubo neendawo. Ezinye iinkcukacha zilapha: www.benjamins.com okanye apha: subscriptions@benjamins.nl.



I-Telephone Interpreting: A Comprehensive Guide to the Profession by Nataly Kelly: olona luphambili ushicilelo lwalo mxholo, le ncwadi izele bubutyebi ngokwe-enkcukacha ezifanele abantu abatolikayo, iititshala naba-hlohli, iingcali zoqeqesho kunye nabasebenzisi beenkonzo zokutolika phakathi kumashishini asebenzisa utoliko ngendlela yeefowuni. Xa nifuna ezinye iinkcukacha, tyhilani kwi-Website yale nkqubo nijonge apha: www.trafford.com/08-1015.



I-Routledge Encyclopedia of Translation Studies Second Edition yahlelwa nguMona Baker noGabriela Saldanha: Le Encyclopedia yayisoloko isetyenziswa ngokubanzi kwezo-shishino okoko yaqalisayo ukuvela ngo-1998. Uhlelo lwesibini oluhlaziywe ngokumandla lwenze esi sibonelela satsho salungela eli xesha sikulo. Olu xwebhu lwahlulwe lwangamacandelo amabini: olu-General (lujongene nembono yokuguqula iilwimi, indlela yokuhlangabezana nmsebenzi wokuguqula ulwimi kunye nokutolika, iindidi zemibhalo eguquliweyo kunye nokutolika) kananjalo ne-History and Traditions. Ezinye iinkcukacha zilapha:





SATI - E hokahanya dipuo tse fapaneng



http://www.routledgelinguistics.com/books/Routledge-Encyclopedia-of-Translation-Studies-isbn9780415369305



I-Theatre Translation Theory and Performance in Contemporary Japan: Native Voices, Foreign Bodies by Beverley Curran (ISBN 978-1-1905763-11-5). Olu xwebhu lwandisa iingxoxo zemibhalo eguquliweyo yamaqonga ngophando olukhethekileyo lemidlalo yeqonga emitha-ndathu, eguqulelwe kwezinye iilwimi yaza yadlalwa ema-qongeni eJapan ekuqalekeni kweminyaka yoo-1960. Ixhokonxa izindululo zamazwe aseYurophu malunga nonxibelelwano olumandla ngokweelwimi kunye nemi-butho eguqula iilwimi kunye namaqonga xa kuhanjwa, kuqulunywe ngokutsha imigaqo-siseko phantsi kweemeko ezahlukeneyo zenkcubeko. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://www.stjerome.co.uk/page.php?id=522&doctype=StJ Books&section=3



I-Multilingualism and Educational Interpreting: Innovation and Delivery nguNjingalwazi Marlene Verhoef noNjingalwazi Theo du Plessis. Le ncwadi imele isandulela esingumsebenzi kwicandelo elitsha lwendlela efundwe-lwayo yokutolika ngokunxulumene nokutolika ngoku kuthethwayo nangolwimi olusetyenziswayo. Olu xwebhu lwesithandathu kwizintlu zakwa-ezinesi sihloko: Studies in Language Policy in South Africa, zinomgqalisela kwimeko yezopolitiko yeelwimi zoMzantsi-Afrika yaye indlela yokutolika kwicala lezemfundo njengendlela yokusebenza kuqaphelwa imeko yeelwimi ezahlukeneyo yokufundisa ukuhlohla kwicandelo lezemfundo. Xa nifuna ezinye iinkcukacha qhagamshelanani nabaShicileli beVan Schaik kule nombolo: 012 342 2765 okanye nijonge apha: wsenekal@vanschaiknet.com.



Iziganeko nezibongozo zamaphephandaba



IZiko leeLwimi le-Stellenbosch University: Ishedyuli yonyaka wonke enocwangciso locweyo ekunokuyiwa kulo iyafumaneka apha: www.sun.ac.za/taalsentrum/EVD.



I-Interaction between text and graphics: Zizifundo ezi-thatha isiqingatha semini kwiZiko lweeLwimi leStellen-bosch University ngomhla wama-20 kuFebhuwari ka-2009, umhlohli nguNjingalwazi Leon de Stadler, uyingcali ekuyilweni kwamaxwebhu. Izifundo ezi ziveza intsingiselo yemibhalo nokubonwa kuyo, unxibelelwano nokuhambe-lana kombhalo nemizobo, umsebenzi wemizobo nenxa-xheba yesithuba nobuchule bokushicilela. Amaxwebhu aneenkcukacha nobhaliso lujongwa apha: www.sun.ac.za/taalsentrum/EVD. Ningaphinda nibuzise kulo: Audrey Poole ngokutyhila apha taalsentrum@sun.ac.za okanye nitsalele umnxeba apha: 021 808 2167. Umhla wokuvalwa kobhaliso ngulo: 13 kuFebhuwari ka-2009. Indawo ilingene ababhalisileyo.



I-Writing for the Media I: General: Lucweyo lweentsuku ezimbini kwiZiko leeLwimi leStellenbosch University ukuqalela ngomhla wesi-5 kude kube ngowesi-6 ngoMeyi ka-2009, kwenzelwa abafanele ukuqulunqa imibhalo yoshicilelo nosasazo ukuze kunyanzeleke ukuba banxibelelane qho noonondaba. Iinkcukacha namaxwebhu okubhalisa wajonge apha: www.sun.ac.za/taalsentrum/


EVD. Ningaphinda nibuzise kulo: Audrey Poole at taalsentrum@sun.ac.za okanye nitsalele umnxeba apha: 021 808 2167. Umhla wokuvalwa kobhaliso ngulo: 13 kuFebhuwari ka-2009. Indawo ilingene ababhalisileyo.



I-GALA Localisation Certification Programme: Yeye-sine kwezibanjwa qho ngonyaka i-Localisation Certifi-cation Programme and Localisation Project Management Certification, yobanjelwa eSan Francisco, USA (ukuqalela ngomhla wama-23 kude kube ngowama-27 ngoMatshi ka-2009) ,eCologne yaseJamani (yoqala ngomhla we-11 kude kube ngowe-15 ngoMeyi ka-2009). Ezinye iinkcukacha zilapha: http://rce.csuchico.edu/localise/ okanye apha: http://www.gala-global.org.



I-International colloquium: ThÃ©orie, pratique et didac-tique de la traduction spÃ©cialisÃ©e, iseCraiova eRumania, iqala ngomhla wama-28 kude kube ngowama-29 ngoMeyi ka-2009. Izifundo zakwenziwa ngesiFrentshi okanye ngesiRumania. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://dtil.unilat.org/colocviu_craiova_2009/



I-Third Conference of the International Association for Translation and Intercultural Studies (IATIS), eMonash University eseMelbourne yase-Australia, yoqalisa ngomhla wesi-8 kude kube ngowe-10 ngoJulayi ka-2009. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://www.foxevents.com.au/Current-Events/2009-Events/IATIS-Conference/Default.asp[4].



I-Society for Editors and Proofreaders conference,



Editing in the 21st century: kwi-University of York eseNgilane, yoqalisa ngomhla we-14 kude kube ngowe-15 Septemba ka-2009. Ezinye iinkcukacha zilapha: www.sfep.org.uk/pub/confs/conf09/conf2009_advance.asp



I-Globalization and Localization Association, GALA



2009: The business of language. The language of business: eCancun yaseMexico, ukuqalela kumhla we-14 kuyiwe kowe-16 kuSeptemba ka-2009. Ezinye iinkcukacha zilapha: www.gala-global.org



I-Korean Association of Translation Studies (KATS) International Conference, Translation and Globalisation:

E-Sookmyung Women's University, Seoul, Korea, ingomhla wama-30 kude kude ngowama-31 ku-Oktobha ka-2009. Iinjongo zale nkongolo kukuphonononga iziphumo zomgangatho ophezulu nezongezelweyo kwithekhnoloji yonxibelelwano kunye nokuguqukela kumiselo loqoqosho namazwe njengoko ezi ngongoma zibachaphazela abaguquli beelwimi kunye nomsebenzi wabo. Ubhaliso olukhawulezileyo lolomhla wokuqala: 1 kuJanyuwari kude kuyiwe kuMatshi ka-2009. Ezinye iinkcukacha zilapha: http://www.kats.or.kr





Iguqulelwe kwisiBhulu: Ria Crafford, Irene Dippenaar, Fred Pheiffer, Maureen van Helden, Robert Young Iguqulelwe kwisiSotho: Abel Mphanya Iguqulelwe kwisiTswana: Peter Mekgwe Iguqulelwe kwisiXhosa: Angelinah Dazela



Iguqulelwe kwisiZulu: Manzo Khulu, Yvonne Malindi





__________________________________________________________________________________________________________________



Dintlha tsa go ikgolaganya le Setheo:



Marion Boers. Mogala: 011 803-2681. Fekese: 0866 199 133. Imeili: publications@translators.org.za Irene Dippenaar. Mogala: 079 492 9359. Fekese: 086 511 4971. Imeili: registrar@translators.org.za





SATI - E hokahanya dipuo tse fapaneng

<fn>DAC-NLS.GEPF.2009-11-17.xh.txt</fn>
Umhlolokazi ufumana iimfanelo zakhe emva kokungenelela koMkhuseli woLuntu

Umhlolokazi wowayesakuba ngumqeshwa weNgxowa-mali yeMbuyekezo ufumene iinzuzo ezipheleleyo zomyeni wakhe oswelekileyo emva kwenyanga kuphela kungenelele uMkhuseli woLuntu uLawrence Mushwana.

I-Ofisi yoMkhuseli woLuntu (i-OPP) iphehlelele uphengululo lwayo olusisiqalo kwizityholo zokulibaziseka okungafanelekanga ekuqhutyweni kwentlawulo yeenzuzo zepensheni yiNgxowa-mali yePensheni yaBasebenzi bakaRhulumente (i-GEPF) neNgxowa-mali yeMbuyekezo kummangali, uNkosk. M. du Toit.

Oku kwakusemva kokuba kufikelele ezandleni ze-OPP ukuba uNkosk. Du Toit, nowayekwingqesho yeNgxowa-mali yeMbuyekezo naye, kwakufuneka afumane iinzuzo ezizezakhe, kwiinyanga ezintathu emva kokuba umyeni wakhe eswelekile.

Iinzuzo bezingekahlawulwa nangona wawangenisa onke amaxwebhu afunekayo njengoko kumiselwe nguMthetho neMigaqo yePensheni yaBaqeshwa bakaRhulumente kwi-GEPF nakwiNgxowa-mali yeMbuyekezo.

Iinzuzo ezizezakhe yayiyipensheni evela kwi-GEPF nemali ezakunikwa umntu oza kuba ngumdli wepensheni evela kwiSebe lezeMisebenzi, phantsi kwalapho iNgxowa-mali yeMbuyekezo ingena khona.

Ngapha kophengululo, kwafunyanwa ukuba ukulibaziseka kwakungenxa yokuba umntu oswelekileyo wayengabhalisanga njengomhlawuli werhafi ngokuhambelana noMthetho weRhafu yeNgeniso ka-1962. UMthetho ufuna wonke umntu ofumana ingeniso enokurhafiswa engaphezulu komyinge womqobo we-R120 000 ngonyaka kunyaka wohlolo lokuhlawula irhafu yengeniso. Isikhundla nesikeyili somvuzo womntu oswelekileyo udlule ngaphaya kwalo mqobo.

Ngesi sizathu, imigaqo yerhafu malunga neenzuzo zomngcwabo zalandulwa xa zingeniswa kwiNkonzo zeNgeniso yoMzantsi Afrika (i-SARS) yi-GEPF, nangona kunjalo, ummangali uthathwa njengongazange afumane noluphi unxibelelwano elimazisayo ngeenkqubela kwi-GEPF.

Malunga nemali ezanikwa umntu oza kuba ngumdli wepensheni , iSebe lezeMisebenzi lalikwafunyaniswe lingalandelanga imimiselo yeSisombululo seBhunga loKubonisana eliQuquzelelayo leNkonzo kaRhulumente esingunombolo-7 sika-2000.

ISisombululo simisela ukuba kwisehlo sokusweleka, imali ezakunikwa umntu oza kuba ngumdli wepenseni imele ukuhlawulwa kubaxhamli abonyuliweyo kwaye kuba abekho abonyuliweyo, imele ukuhlawulwa kumlingane okanye kumlingane wobom womntu oswelekileyo.

Emva kongenelelo lwe-OPP, i-SARS yenza uchongo noNkosk. Du Toit. Kwiyure nje ezingama-24 uNkosk. Du Toit nomyeni wakhe owayeswelekile babebhalisiwe njengabahlawuli berhafu kwaye uhlolo oluseleyo lwangeniswa, kugangathwa indlela yentlawulo yeenzuzo zakhe.

Iinzuzo zepensheni zabakho kamva ukulungiselela ukuba azikhuphe nemali ezakunikwa umntu oza kuba ngumdli wepensheni zahlawulwa kwi-akhawunti yomntu oswelekileyo.

"Apho imigaqo yerhafu ilandulwa khona yi-SARS, i-GEPF mayiqinisekise ukuba abaxhamli baziswa ngoko nangoko ukuze babe nako ukuqhagamshelana ne-ofisi yakwa-SARS ukulungisa iingxaki," iGqwetha uMushwana utshilo kwizindululo zakhe.

Uqhubeke wacebisa iSebe lezeMisebenzi ukuba liqinisekise ukuba imimiselo yeSisombululo sesi-7 sika-2000 malunga nentlawulo yemali ezakunikwa umntu oza kuba ngumdli wepensheni womqeshwa owaswelekayo kuyabanjelelwa kuyo.





<fn>DAC-NLS.Lebowakgomo.2009-11-17.xh.txt</fn>
Ulindo lwexesha elide lwezindlu ze-RDP kufikelele esiphelweni

Abahlali bakaYunithi-R no-S belokishi yaseLebowakgomo eLimpopo, abanye babo bebelinde izindlu zeNkqubo yoLwakhiwo ngokutsha noPhuhliso (i-RDP) oko kwangonyaka ka-1996, bazakubona ulindo lwabo lwexesha lwendawo zokufihla iintloko kufikelela esiphelweni.

Oku kulandela uphengululo yi-Ofisi yoMkhuseli woLuntu (i-OPP) kukusilela kweSebe looRhulumente baMakhaya neziNdlu ukuzalisekisa imfanelo yalo yokwakha izindlu ze-RDP ukulungiselela olu luntu.

Lo mba waqala waziswa kwingqwalasela ye-OPP nguceba wasekuhlaleni, uMnu. Frans Letwaba, obambe egameni labahlali.

Izikhalazo zabakho ngenkxaso karhulumente ngezindlu ngonyaka ka-1996 ukuza kutsho ngo-2006. Izicelo zabo zaphunyezwa liSebe phantsi kwenkqubo yenkxaso karhulumente ebizwa iNkxaso kaRhulumente eNxulunyaniswe kwiProjekthi.

Iprojekthi yayabelwe inkampani ebizwa i-COMDEV, eyasilelayo ukwakha izindlu okanye ukunikela ngezixhobo zokwakha. Kwafunyaniswa ukuba ezinye izindlu zazakhiwe ngekhethe kwaye sisiqingatha kuphela sezixhobo ezanikezwayo kwabanye abaxhamli.

ISebe lithathwa njengelasilelayo ukwakha izindlu okanye ukunikela ngezixhobo zokwakha kubamangali khon'ukuze bakhe izindlu zabo.

Uphengululo lwe-OPP lwafumanisa ukuba izicelo zabamangali zeenkxaso zikarhulumente zezindlu zaphunyezwa ukusuka ngonyaka-1997 ukuya kutsho ngo-2006.

Abanye abamangali bagqibe ekubeni bakhe iindawo zokufihla iintloko ngeendleko zabo, ngelixa abanye bagqibe izindlu ezakhiwe ngekhethe besebenzisa ezabo izinto eziyimfuno.

UMkhuseli woLuntu undulule ukuba iSebe limele ukwakha izindlu zabo bonke abaxhamli abazicelo zabo zaphunyezwayo ngonyaka ka-2006 okanye phambi kwawo.

ISebe limele ukugqibezela izindlu ezayekwayo kwaye linikeze ngezixhobo zokwakha kubo bonke abaxhamli abaphunyeziweyo.

Kundululwe kwakhona ukuba iSebe lincede abamangali abaqale ukwakha ezabo izindlu, kodwa abakwazi ukuzigqiba kwanokubuyekeza bonke abamangali abakhe izindlu zabo ngaphandle koncedo lweSebe, emva kokuba babephunyeziwe njengabaxhamli.



<fn>DAC-NLS.ManualForThePublicServiceCommission.2009-03.xh.txt</fn>
INCWADI YOKUFUNDISA YEKOMISHINI YENKONZO ZOLUNTU & NE-OFISI YEKOMISHINI YEENKONZO ZOLUNTU ngokuphathelele kwiGatya 14 lomThetho wokuPhucula ufikelelo kuLwazi, 2000 ( umThetho wesi-2 wowama-2000)



IXESHA LEZIMALI: 2006/2007



ISIQULATHO

1. Imisebenzi yeKomishini yeeNkonzo zoluNtu (PSC)

2. Isakhiwo sepsc

3. Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeGosa loLwazi

4. IsiKhokelo seKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika sokusebenzisa lo mthetho

5. Ukufikelela kwiirekhodi



5.1 Inkcazelo yemixholo apho i-psc igcine iirekhodi kunye neendidid zeerekhodi ezigcine umxholo ngamnye

5.1.1 Iinkonzo zembumba nomanyano lwesithili



5.1.2 Uphando kunye nokuhlolwa kwe-hr



5.1.3 Ukongamela kunye nokuvavanya



5.2 Ukubhengeza ngokuzithandela neerekhodi ezikho ngokuzenzekelayo

5.3 Inkqubo yokucela

5.3.1 Xa isicelo sinikwa okanye sisaliwa:

5.3.2 Umntu usenza njani isicelo sokufikelela kwirekhodi:

5.3.3 Intlawulo yemali/yomrhumo

6. Iinkonzo ezikho kuluntu nendlela yokufikelela kuzo

6.1 Iinkonzo

6.2 Ulufumana njani ufikelelo kwiinkonzo



7. Ulungiselelo lokuvumela ukubandakanyeka koluntu ekwenziweni komgaqo nemisebenzi eyenziwayo



7.1 Ukwazisa umgaqo nomthetho



8. Ukulungiswa okukhoyo ngokuphathelele kwizenzo okanye kwiintsilelo kumthetho

8.1 Iinkqubo zokuxela okanye zokulungiswa

8.2 Okunye ukulungiswa okunenkxaso

8.3 Umsebenzi wokuxela

9. Ukuhlaziywa kwencwadi yokufundisa

10. Ubukho bencwadi yokufundisa

11. Isicelo esiya kumphathiswa sokwenza incwadi enye yokufundisa











1. IMISEBENZI YEKOMISHINI YEENKONZO ZOLUNTU (PSC)



IKomishini yeeNkonzo zoluNtu (PSC) liziko loluntu elizimileyo kwaye elingenakhethe elamiselwa ngokuphathelele kwiGatya 196 lomGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996. Umsebenzi nokuxhotyiswa kwePSC, kukuphanda, kukongamela nokuvavanya umbutho nolawulo lweNkonzo zoluNtu. Eli gunya likwaqulethe nokuvavanya iimpumelelo okanye ukusilela kweenkqubo zikaRhulumente. Kunxunyumaniswa namagunya angasentla iPSC inembophelelo yokuphucula amanyathelo ukuqinisekisa ukwenza okufanelekileyo nokulungileyo kwiNkonzo kaRhulumente nokuphucula iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko yolawulo loluntu njengoko imiselwe kumGaqo-siSeko kwiNkonzo kaRhulumente xa iyonke.



Ukugunyaziswa kwe-PSC



IKomishini ifumana amagunya kwigatya le-195 nele-196 lomGaqo-siseko, 1996. IGatya le-195 limisela iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko elawula ulawulo loluntu ekufuneka luphuculwe yiKomishini. Ezi iinqobo zisemgangathweni nemithetho-siseko yile:



â€¢ Umgangatho ophezulu weenqobo zemikhwa ezisekweni zobugcisa.



â€¢ Ukusetyenziswa kwezibonelelo ngokufanelekileyo, ngokoqoqosho nangokusebenzayo.



â€¢ Uphuhliso oluqhelaniswe nolawulo loluntu.



â€¢ Iinkonzo kufuneka zibonelelwe ngokungenakhethe, ngobulungisa, ngokulingana nokungathathi cala.



â€¢ Iimfuno zabantu kufuneka ziphendulwe kwaye uluntu kufuneka lukhuthazwe ukuba luthathe inxaxheba kukwenziwa komgaqo.



â€¢ Ulawulo loluntu kufuneka lumelwe.



â€¢ Ukwamkela ukungafihli.



â€¢ Ukwakha ulawulo lwemicimbi yabasebenzi kunye nokuphuhlisa inkqubela-phambili yobomi.



â€¢ Umelo lolawulo loluntu ngomsebenzi nemisebenzi yolawulo lwabasebenzi esekelwe kubuchule, kukungabi namtsalane bucala, kubulungisa nakwimfuno yokulungisa ukungalingani kwexesha elidlulileyo.



Ngokuphathelele kwigatya le-196(4) lomGaqo-siseko, 1996, imisebenzi engundoqo namagunya eKomishini ngala:



â€¢ Ukuphucula iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko yolawulo yoluntu emiselwe ligatya 195 lomGaqo-siSeko kwiNkonzo kaRhulumente xa iyonke.



â€¢ Ukuphanda, ukongamela nokuvavanya umbutho, ulawulo, ukwenza kwabasebenzi beNkonzo zoLuntu, ingakumbi ukubambelela kwiinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko emiselwe ligatya 195, kunye neenkqubo zeNkonzo yoLuntu.



â€¢ Ukucebisa ngamanyathelo okuqinisekisa ukusebenza okwaneleyo nokunamandla kwiNkonzo kaRhulumente.



â€¢ukunika icala elijolise ekuqinisewkiseni ukuba iinkqubo zabasebenzi

ezinxulumene nokufunwa kwabasebenzi abatsha, utshintsho, ukonyuselwa

kunye nokugxothwa kuyangqinelana neenqobo ezisemgangathweni

nemithetho-siseko ebekwe kwiCandelo le-195





â€¢ Ukunika ingxelo ngemisebenzi kunye nokusebenza kwemisebenzi yayo, kuqukwa nakuphi na okufunyanisiweyo enokukwenza kunye nendlela namacebo enokuwanika; kunye nokunika uhlolo lwalapho kuma khona iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko ebekwe kwiCandelo le-195 ukuba lithotyelwe na;



â€¢ ngokwayo, okanye ekufumaneni nasiphi na isikhalazo,

ukuphanda kunye nokuvavanya ukwenziwa kwezenzo zabasebenzi nolawulo loluntu kunye nokwenza ingxelo kwigunya eliyintloko nowiso-mthetho

ukuphanda ngezikhalazo zabasebenzi kwiNkonzo kaRhulumente eziphathelele kwizwenzo okanye ukungenzi ngokusemthethweni kunye nokwenza izincomo zolungiso olufanelekileyo

ukuhlola nokuphanda ukubambelela kwiinkqubo ezisebenzayo kwiNkonzo kaRhulumente

ukucebisa amaziko esizwe nawamaphondo karhulumente ngokuphathelele kwizenzo kwiNkonzo kaRhulumente, kuqukwa nezo zinxulumene nokufunwa kwabantu abatsha, ingqesho, utshintsho, ukukhutshwa kunye neminye imiba yemisebenzi kwiNkonzo kaRhulumente





Imimandla yokusebenza enguNdoqo



Umsebenzi weKomishini wakhiwe ngokwale mimandla yokusebenza ilandelayo engundoqo:



â€¢ Ukuphuculwa kwemithetho elawula ezimisebenzi



â€¢ Uphando lolawulo loluntu



â€¢ Imikhwa yobuchule esesikweni nokuPhononongwa iziko lemicimbi yabasebenzi



â€¢ Ukongamela ulawulo



â€¢ Ubunkokeli nokuphucula ukwenza



â€¢ Ukunikezelwa kweeNkonzo nokuQinisekisa ubuLunga



Le mimandla icwangciswe kwiinkqubo ezimbini, ezizezi: Uphando nokuPhononongwa kwe-HR kunye nokoNgamela nokuVavanya.



Ezinye zeengxelo ezinikiweyo ezivezwe yi-PSC ziquka phakathi kwezinye izinto, iSimo seNkonzo kaRhulumente. uPhando lokoNeliseka kwabeMi, ukuLionganiswa kokuSebenzakomNxeba weSizwe noChasene noRhwaphilizo, kunye nokuHlolwa kweNkqubo-sikhokelo kuLawulo lwe-HIV ne-Aids kwinkonzo kaRhulumente. Uluhlu oluxandileyo lweengxelo ezivezwe yi-PSC luqulethwe kwiCandelo leSaziso le-15 kwaye luyafumaneka kwi-website ye-PSC, www.psc.gov.za



2. ISAKHIWO SEPSC



Imvelaphi



IKomishini yamiselwa ngokuphathelele kwiGatya le-196 lomGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika,1996. UmGaqo-siseko ufuna iKomishini yeNkonzo zoluNtu enye yeRiphabliki yoMzantsi Afrika enamalungu alishumi elinesine, amahlanu awo anyulwa nguMongameli ngokucetyiswa yindlu yomdibaniso weSizwe, ekubeni elinye ilungu lephondo ngalinye limiselwa yinkulumbuso. Ikomishini imele indlu yoWiso-mThetho yeSizwe apho kufuneka inike ingxelo kanye ngonyaka ubuncinane. Kufuneka kwakho inike ingxelo ngemisebenzi yayo kumaphondo , kwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo.



Ukuhambisana nomgaqo-siseko ochazwe ngasentla i-PSC ineekomishina ezili-14: Ezi- 5 iikomishina zisePitoli enye ikomishini ihlala kwiphondo ngalinye. I-PSC ixhaswa yi-ofisi yeKomishini yeNkonzo zoluNtu (OPSC), ephetwhe nguMLawuli-Jikelele, oliGosa elinika iNgxelo.



Amalungu



Njengoko kuyimfuneko uMongameli kufuneka onyule amalunga alishumi elinesine ekomishini. Amalungu amahlanu akwi-Ofisi eyintloko ePitoli aze alithoba abe kwiphondo ngalinye.



Aba balandelayo ngamalungu eKomishini:



Amiselwe yiNdlu yoWiso-mThetho yeSizwe;



UNjingalwazi SS Sangweni, usihlalo

Mnumzana JH Ernstzen, isekela-sihlalo

UGqirha EG Bain

Nks MRV Mashigo.

Nks N Mxakato-Diseko



Amiselwe ziziNdlu zoWiso-mThetho zamaPhondo:



Mnu JDS Mahlangu (IPhondo lasemNtla Ntshona)

Mnu DW Mashego, (Mpumalanga)

Mnu M Msoki, (eMpuma Koloni).

Mnu KL Mathews, (mNtla Koloni)

UGqirha R Mgijima, (eGauteng ).

Nks PM Tengeni, (KwaZulu-Natala)

Mnu P Helepi, (eFreyistata)

UGqirha NV Maharaj, (eNtshona Koloni)

Mnu KE Mahoai, (eLimpopo).



Iindlela zokulawula



Isakhiwo sombutho we-PSC senziwe ngokwenjongo zobuchule kunye nemimandla yokusebenza.



Umsebenzi weKomishini wenziwe ngokwemimandla emithandathu njengoko kuchaziwe phantsi kwesihloko 1 ngasentla. Le mimandla yahlulwe kumaSebe emisebenzi emibini, ilelo linemimandla egqalisele kuyo emithathu. Amasebe emisebenzi emibini ixhaswa ziiNkonzo eziBumbeneyo kunye neSebe loDibaniso noMmandla ezinika iinkonzo zolawulo nenkxaso jikelele kumasebe emisebenzi emibini.

Eli Sebe linika ulawulo lwemali nolawulo jikelele, ulawulo lolungiselelo nolwabasebenzi; neenkonzo zolwazi lweteknoloji nonxibelelwano kunye nezinye iinkonzo zenkxaso ezisetyenziswa ekwenziweni komgaqo.



Isebe: IiNkonzo eziButheleneyo neDibaniso noMmandla linika ulawulo jikelele nolwezimali; ulawulo lwabasebenzi nlungiselelo; iinkonzo zonxibelelwano nezekhompyutha kwi O/PSC.



Isebe: UPhando nokuPhengululwa kweMicimbi yabaSebenzi - Injongo yeli sebe kukuba ikomishini ibe nako ukuphucula imicimbi yabasebenzi, nokuphicotha iincwadi zemali zolawulo loluntu nokuphanda nokuphucula imisebenzi echasene norhwaphilizo nokuphonononga ukuzalisekiswa kwemigaqo-nkqubo yemicimbi yabasebenzi kwiNkonzo kaRhulumente.



ISebe: Ukongamela nokuvavanya -Injongo yeli sebe kukumisa imigangatho ephezulu yobunkokeli benkonzo karhulumente, ulwalulo olufanelekileyo nokuphucula ukuhanjiswa kweenkonzo ngokuthatha inxaxheba koluntu.





3. IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZAMAGOSA OLWAZI NEZAMASEKELA



UMlawuli-Jikelele we-OPSC, nguNks Odette Ramsingh, liGosa lolwazi ngokuphathelele kukuPhuculwa kukuFikelela kumThetho woLwazi. Iinkcukacha zoqhagamshelwano zikaNks Ramsingh zezi zilandelayo:odetter@opsc.gov.za, umnxeba (012) 352-1005. Aba bantu balandelayo bonyulwe baba ngamaGosa olwazi angamaSekela:



Mnu Mashwahle Diphofa, uSekela Mlawuli-Jikelele: lokoNgamela

nokuVavanya

- Mashwahled@opsc.gov.za , Umnxeba (012) 352-1011



b. Mnumzana Admil Simpson, uSekela Mlawuli-Jikelele: ukuPhanda

nokuPhonononga i-HR - admils@opsc.gov.za, Umnxeba (012) 352-1206



c. Mnu Dumisani Maphumulo, uSekela Mlawuli-Jikelele: WeeNkonzo

eziButheleneyo noDibaniso noMmandla - dumisanim@opsc.gov.za. Umnxeba (012) 352-1194, kunye



4. Mnu Humphrey Ramafoko, uMlawulii: UNxibelelwano neeNkonzo zoLwazi -humphreyr@opsc.gov.za, Umnxeba (012) 352-1196



Ulwazi jikelele:



Idilesi yeposi: Private Bag X121, PRETORIA, 0001

Idilesi yesitalato: Commission House



iDilesi yeNdawo C/o Hamilton and Ziervogel Streets

PRETORIA



I-webhusayithi: www.psc.gov.za



Umnxeba: (012) 352-1000



Ifeksi: (012) 325-8382





4. ISIKHOKELO SEKOMISHINI YAMALUNGELO OLUNTU YOMZANTSI AFRIKA SOKUSEBENZISA LO MTHETHO



Isikhokelo sendlela yokusebenzisa ukuphuculwa kokufikelela kuMthetho wolwazi, 200 ukho kwikomishini yamalungelo abantu baseMzantsi Afrika. Imibuzo ingabhekiswa:



KwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrrika:

IYunithi ye-PAIA

ICandelo loPhando nokuBhala kumaXwebhu



Idilesi yeposi:



Private Bag x2700

Houghton 2041



Umnxeba: 011-484 8300



Ifeksi: 011 484 1360



Iwebhusayithi: www.sahrc.org.za



I-Imeyile: PAIA@sahrc.org.za





5. UKUFIKELELA KWIIREKHODI



5.1 INKCAZELO YEMIXHOLO APHO I-PSC IGCINE IIREKHODI KUNYE NEENDIDI ZEEREKHODI EZIGCINE UMXHOLO NGAMNYE



Ngeenjongo zokuququzelela isicelo ngokuphathelele kumThetho, inkcazelo yemixholo apho i-PSC igcine iirekhodi kunye neendidi zeerekhodi ezigcine umxholo ngamnye zezi zilandelayo:



Amaphepha athiwe thaca ziKomishina

IiRekhodi zezindlu zokwabelana ngolwazi neenkomfa ekuyiwe kuzo ziiKomishina

Incwadi yangaphakathi ethunyelwa amalungu ombutho othile neemagazini

INgxelo yoNyaka ye-PSC

Iiposta

Iingxelo ezipapashiweyo ze-PSC

Imigaqo-nkqubo yabasebenzi

Iifayile zabasebenzi

Ullwazi olunxulumene noqeqesho lwesitafu

Uhlahlo-lwabiwo mali

Uyilo lwezicwangciso-qhinga

Izingeniso zenkqubo-sikhokelo yeXesha eliPhakathi

Iingxelo zemali

Imigaqo-nkqubo yokufumana impahla

Rejista yeeMpahla zeSebe

Amaxwebhu ethenda afunyenwe kubaxhobisi emva kokukhutshwa kwayo

Iikontraki nabanikezi

Iirekhodi zoMgwebi White

Uphicotho-zincwadi kunye nophando kwizenzo zolawulo loluntu

Iingxelo zezeHlo zomNxeba weSizwe oChasene noRhwaphilizo

Ingxelo yeziMali yabaPhathi abaPhezulu

Imizuzu yeentlanganiso zeQumrhu leSizwe eliChasene noRhwaphilizo

Iingxelo zezikhalazo

Iingxelo zokuHlola nokuVavanya





5.2 UKUBHENGEZA NGOKUZITHANDELA NEEREKHODI EZIKHO NGOKUZENZEKELAYO



IGatya 15 leSaziso zokuBhengeza ngokuziThandela leSaziso se-PSC/OPSC, lihlaziywa ngonyaka kwaye liyafumaneka kwiwebhusayithi ye- PSC, www.psc.gov.za. Olu hlaziyo ngokungqinelana negatya leCandelo le-15 (2) lomThetho wokuPhakanyiswa koFikelelo noLwazi. ISaziso seCandelo le-15 le-PSC/OPSC linika ufikelelo phakathi kwezinye izinto, kuzo zonke iingxelo ze-PSC ezipapashiweyo zathiwa thaca nasepalamente, ngokunjalo nazo zonke ezinye iirekhodi ezikwiwebhusayiti ye-PSC, ngaphandle kokuba umntu enze isicelo ngokwemigqaliselo yomThetho ekuthethwa ngawo.



Kufuneka kuqatshelwe ukuba ezinye iingxelo zamaphondo athile namasebe ezenziwa yiPSC zikho kumaphondo nakumasebe ahlukahlukeneyo. Ukongeza iNgxelo yoNyaka yePSC, iincwadi ezibhalelwe amalungu athile/iimagazini, izibhebgezo, iincwadana zifumaneka ngokuzenzekelayo kwiinkonzo zolwazi nonxibelelwano ngoMnumzana Ben De Villiers, kule dilesi Bend@opsc.gov.za, okanye kwifowuni (012) 352-1059. Uluhlu olunzulu lwamaxwebhu afumaneka ngokulula iqulethwe kwiGatya 15 leSaziso ekubhekiselelwe kuso ngasentla.





5.3 INKQUBO YOKUCELA



5.3.1 Xa isicelo sinikwa okanye sisaliwa:



Inkqubo elandelwayo ngokuphathelele ekunikweni nasekwaliweni kwesicelo solwazi iqulethwe kumgaqo-nkqubo we-OPSC kumThetho wokuPhakanyiswa kuFikelelo loLwazi. UmGaqo-nkqubo ufumaneka kwiwebhusayithi ye-PSC ku-www.psc.gov.za





5.3.2 Umntu usenza njani isicelo sokufikelela kwirekhodi:



â€¢ Umceli kufuneka asebenzise ifomu (ifomu A) eyapapashwa kwiGazethi kaRhulumente (iSaziso sikaRhulumente R187 somhla we- 15 kuFebruwari 2002).



â€¢ Umceli kufuneka kwakho achaze ukuba umceli ufuna ikopi yerekhodi okanye umceli ufuna ukuza kujonga iirekhodi kwii-ofisi zombutho woluntu (PSC/OPSC). Okanye ukuba irekhodi alilophepha liluxwebhu, singaphononongwa kwifomu yesicelo apho kunokwenzeka.



â€¢ Ukuba umntu ucela ukufikelela kwifomu ethile (umzekelo, ikopi yephepha, ikopi yombane njalo njalo) umceli kufuneka afumane ufikelelo kuloo fomu ngaphandle kokuba oko kwenziwayo kuya kuphazamisa ukusebenza kombutho woluntu obandakanyekayo (PSC/OPSC), okanye konakalise irekhodi, okanye kwaphule ilungelo lombhali elingelilo elikarhulumente. Ukuba ngezizathu ezibambekayo ufikelelo alunakunikwa kwifomu efunekayo kodwa lunikwa kwenye ifomu kwakufuneka kubalwe umrhumo ngokwendlela umceli aqale wacela ngayo.



â€¢ Ukuba kongezwa kwimpendulo ebhaliweyo kwizicelo zabo zeerekhodi, apho umceli afuna ukuxelelwa malunga nesigqibo nokokuba kungayiphi enye indlela, umzekelo ngefowuni, oko kufuneka kuchazwe



â€¢ Ukuba umceli ucela ulwazi egameni lomnye umntu, isikhundla ekwenziwa kuso isicelo kufuneka sichaziwe.



â€¢ Ukuba umceli akakwazi kufunda okanye ukubhala, okanye unokukhubazeka isicelo serekhodi sinokwenziwa ngomlomo. Igosa lolwazi kufuneka agcwalise ifomu egameni lomceli kwaye amnike ikopi yefomu egcwalisiweyo.











5.3.3 Intlawulo ehlawulwayo



Kukho iintlobo ezimbini zemirhumo efuneka ihlawulwe ngokuphathelele kumThetho, eyile umrhumo wesicelo kunye nomrhumo/imali wokufikelelaThere (wokwazisa ngesigqibo esiphathelele ekunikweni kokufikelela).



â€¢ Umceli ofuna ukufikelela kwirekhodi eliqulathe ulwazi lwakhe, loo mceli akufuneki ahlawule mrhumo/mali wesicelo. Ongomnye umceli kufuneka ehlawule umrhumo wesicelo ongama- R35 (ehlawulwa kwimibutho yoluntu).



â€¢ Igosa lolwazi kufuneka lixelele ngesaziso umceli (ongengunye umnikazi wolwazi) ngemali emiselweyo ehlawulelwa isicelo esifunwayo ( ukuba kufuneka ihlawulwe) nediposithi ( ukuba ngaba iyafuneka) phambi kokuba kulungiswe isicelo.



â€¢ Umceli angenza isibheno sangaphakathi apho kuyimfuneko okanye isicelo senkundla ukuchasa umnikelo wexabiso elithile okanye intlawulo yesicelo.



â€¢ Emva kokuba igosa lolwazi lenze isigqibo ngesicelo, umceli kufuneka axelelwe ngesigqibo eso ngendlela umceli agfuna ukuxelelwa ngayo.



â€¢ Ukuba isicelo sinikiwe enye imali yokufikelela kufuneka ihlawulwe ukuvelisa nokukhangela nokulungiselela naliphi ixesha elifunekayo elingaphezulu kweeyure ezibekelwe ukukhangela nokulungisa irekhodi yokubhengeza.



â€¢ Ukufikelela kwirekhodi kuya kubanjwa ade umceli ahlawule yonke imali efunekayo.





6. IIN KONZO EZIKHO KULUNTU NENDLELA YOKUFIKELELA KUZO



6.1 Iinkonzo



Imisebenzi yePSC/OPSC, emiselwe kwisahluko 1 yeyokuba amaxumi bayo yindlu yomdibaniso nezindlu zowiso-mthetho zamaPhondo, amanye amasebe karhulumente kunye namaziko/imibutho yoluntu kwaye ayihambisi ngqo iinkonzo kuluntu. Nangona kunjalo olunye ulwazi malunga nenkonzo yoluntu, isimo senkonzo yoluntu kunye nophando kukwaneliswa kwabemi malunga neekonzo zikarhulumente zingafunyanwa kwiinkonzo zolwazi nonxibelelwano: Bend@opsc.gov.za. Uluntu lunokufikelela nakwinombolo yefowuni engahlawulelwayo echasene noorhwaphilizo yesizwe yenkonzo zoluntu (0800 701 701), egcinwa kwaye elawulwa yiPSC.









6.2 ULUFUMANA NJANI UFIKELELO KWIINKONZO



Abaxumi bePSC/OPSC bangafumana ufikelelo kwiinkonzo ngokwenza izicelo ku:



UMlawuli-Jikelele weKomishini weNkonzo yoluNtu



Idilesi yokuposa:



Private Bag X121

PRETORIA

0001



Idilesi yesitalato

Commission House

C/o Hamilton and Ziervogel Streets

PRETORIA



U/Abantu onokuqhagamshelaan nabo:



Mmathari Mashao, Umnxeba: (012) 352-1043 OKANYE



Thato Moeeng, Umnxeba- (012) 352-1076



Ifeksi: (012) 325-8379



IDilesi ye-Imeyile: Mmatharim@opsc.gov.za okanye Thatom@opsc.gov.za





Thatom@opsc.gov.za



Iwebhusayithi: www.psc.gov.za





7. ULUNGISELELO LOKUVUMELA UKUBANDAKANYEKA KOLUNTU EKWENZIWENI KOMGAQO-NKQUBO NEMISEBENZI EYENZIWAYO



7.1 Ukwazisa uMgaqo-Nkqubo nomThetho



I-PSC yongamela kwaye ivavanya iinkqubo zenkonzo zoluntu ngenjongo yokunika uncedo kuze apho kuyimfuneko yenze uphando ukufumanisa niindlela zokuhanjiswa kweenkonzo kwiinkonzo zoluntu. Nangona iPSC ingabandakanyekanga ngqo ekwenziweni komgaqo-nkqubo ihambisana negunya layo lokongamela nokuvavanya ubulunga bolawulo nokuhanjiswa kweenkonzo, inika uluntu ukuba ithuba lokubhekisa ilizwi kwindlela elifuna imigaqo yakhiwe ngayo ngokucebisana koluntu neenkqubo zohlolo zokwenza ezidwelisiwe ngasezantsi.



â€¢ Uphando olwanelisayo lommi ukuvavanya ukufaneleka kokuhanjiswa kwenkonzo ukusuka kumbono wabemi abangabasebenzisi benkonzo ethile;



â€¢ Imibutho yabemi esebenzisa iimethodi zokuthatha inxaxheba ebongoza iingcebiso kubantu ngendlela yokuphuculwa kweziphumo zeenkqubo zikarhulumente;



â€¢ uhlolo lokwenza kombutho nokwakhiwa ukunika iintloko zamasebe nobunkokeli bezopolitiko icebo lokuba le mimandla mibini ingaphuculwa njani; kunye



â€¢ inkqubo neendlela zokuvavanya eziquka uhlolo olunzulu lokufaneleka kweenkqubo noxokelelwano; ukufaneleka nokusebenza kwenkqubo neendlela nolungiselelo nokwenziwa kwenkqubo/iindlela



I-PSC yenza uphando olwahlukeneyo ukuya kutsho ekunikeni iingxelo esaziswa kwiNdlu yoWiso-mThetho yeSizwe, kwiziNdlu zoWiso-mThetho zamaPhondo. Ezi ngxelo zazisa inkqubo yokwenza umgaqo-nkqubo nomthetho.



Apho kungayimfuneko i-PSC ize nemithetho okanye izikhokelo ezinokunceda ukuphucula ulawulo kunye/okanye ukuhanjiswa kweenkonzo kwiinkonzo zoluntu. Ngamanye amaxesha imithetho ekhoyo nezikhokelo/imigaqo-nkqubo iyaphononongwa ukuhambelana neenguquko zomsebenzi/zesakhiwo kwinkonzo karhulumente





8. UKULUNGISWA OKUKHOYO NGOKUPHATHELELE KWIZENZO OKANYE KWIINTSILELO KUMTHETHO



Ezi nkqubo zilandelayo zikho ukuba abantu baxele okanye balungise izenzo zaemthethweni ezingekho mthethweni okanye ezingafanelekanga okanye ezinxamnye nomthetho okanye ukushiywa yi-PSC/OPSC okanye nawuphi umqeshwa wayor any of its employees.





8.1 Iinkqubo zokuxela okanye zokulungisa



8.1.1 Ukulungisa ngokuphathelele kwizenzo okanye intsilelo kwisenzo ngokuphathelele kumThetho woPhuculo wokuFikelela kuLwazi: Igosa lesibheno sangaphakathi kwiinjongo zalo mthetho nguSihlalo weKomishini yeeNkonzo zoluNtu ( amagatya 74-77). Emva kokuphelisa ukulungiswa kwesibheno sangaphakathi umceli angafaka isikhalazo enkundleni ( amagatya 78-82 omThetho wokuPhakanyiswa koFikelelo kuLwazi).



8.1.2 Umsebenzi weenkonzo zoluntu angafaka isikhalazo sokuba kuphandwe yiKomishini yeeNkonzo zoluNtu ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni okanye ukushiywa ( igatya lama-35 lomThetho weNkonzo kaRhulumente, 1994). Imithetho kwindlela yokufaka izikhalazo ezinjalo ipapashwe kwiGazethi kaRhulumente 23635 yomhla we- 19 Julayi yowama-2002 kwaye iyafumaneka kwiwebhusayiti ye-PSC, www.psc.gov.za.





8.1.3 Umntu unokusebenzisa ukulungiswa kwemisebenzi ngokuphathelele kwizenzo zaseburhulumenteni okanye okanye ukushiya isimo somsebenzi, okoko kukuthi amalungelo empikiswano (umThetho weeNkonzo zoluNtu, 1994 umThetho weMicimbi yemiSebenzi, 1995);



8.1.4 Umntu angafaka isikhalazo kumhloli wemisebenzi ngokuphathelele nakokuphi ukwaphulwa okubangwayo kweeMeko ezisisiSeko zomThetho weNgqesho, 1997 (Umthetho wama- 75 wowe-1997 - igatya 78(1)(a)), okanye umThetho wobuLungisa kwiNgqesho t, 1998 (Umthetho wama- 55 wowe-1998 - igatya 34(e)).



8.1.5 Umntu akafaka isikhalazo kuMkhuseli woluNtu ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni esingafanelekanga okanye esikrokrelwa ukuba asikho mthethweni okanye ukushiywa ( umthetho womGaqo-siSeko nowoMkhuseli woluNtu, 1994, ( umThetho wama- 23 wowe- 1994)).



8.1.6 Umntu angafaka isikhalazo kwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni okanye ukushiywa esirhanelwa ngokuba saphalwe okanye sisongela naliphi ilungelo elisisiseko ( umThetho wamaLungelo oluNtu, 1994 ( umThetho wama-54 wowe-1994).



8.1.7 Ukuze ukhuselwe kwimpindezelo ngenxa yokubhengeza isimo esingafanelekanga okanye esingekho mthethweni somqeshi okanye umseebezni ongumlingane, loo mntu ubandakanyekayo kufuneka elandele iinkqubo zomThetho woKhuselo kuBhengezo, 2000 (Umthetho wama- 26 wowama- 2000).



8.1.8 Ukusetyenziswa kokunye ukulungiswa okusemthethweni okufana neziko leenkqubo zokuphononongwa kobulungisa besenzo zolawulo ngokuphathelele kumThetho wokuPhucula woLawulo lobuLungisa, 2000 (umThetho wesi- 3 wowama- 2000).





8.2 Olunye ulungiso oluxhasayo



8.2.1 Umntu angacela izizathu zesenzo solawulo ngokuphathelele kumThetho woPhuculo woLawulo lobuLungisa , 2000 (igatya 5).



8.2.2 Umntu angacela ukufikelela kwiirekhodi zesebe likarhulumente okanye zomnye umbutho woluntu ngokuphathelele kumThetho woPhuculo wokuFikelela kuLwazi, 2000 (igatya 11).









8.3 Umsebenzi wokuxela



8.3.1 Umsebenzi wenkonzo yoluntu kufuneka ngexesha lakhe lomsebenzi wasemthethweni azibophelele kwiKhowudi yokuziPhatha wyabasebenzi benkonzo yoluntu kwaye axelele amagosa afanelekileyo ngobuqhophololo, urhwaphilizo, ukukhetha izalamane ekwabeleni uncedo xa umntu esemagunyeni, ukungalawuli ngokufanelekileyo okanye nasiphi isenzo esikhubekisayo esinokonakalisa umdla woluntu. Umsebenzi osilelayo nokuthobela oku unetyala lokungaziphathi kakuhle. ( umThetho B.3 no- C.4.10 wesahluko 2 semiThetho yeNkonzo yoluNtu, 2001).



8.3.2 Imfanelo yomqeshi ngamnye kunye nomsebenzi kukwazisa isimo solwaphulo-mthetho kunye nasiphi isimo sokungaziphathi ngokufanelekileyo emsebenzini esisekelwe kumThetho woKhuselo lokuBhengeza, 2000 (KwiNtshayelelo).





9. UKUHLAZIYWA KWENCWADI YOKUFUNDISA



Ukuba kuyimfuneko i-PSC/OPSC iya kuhlaziya kwaye ipapashe incwadi yayo yokufundisa ngokubhekiselele kwigatyana (1) legatya 14, kwizithuba ezingekho ngaphezulu kunonyaka.





10. UBUKHO BENCWADI YOKUFUNDISA



Le ncwadana iyakwenziwa ifumaneke okungenani ngezintathu zeelwimi ezisemthethweni ngale ndlela ilandelayo:



â€¢ ingeniswe kwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika



â€¢ ibekwe kuyo yonke i-ofisi yePSC/OPSC; kwaye



â€¢ ithunyelwe kwiwebhusayithi yePSC , www.psc.gov.za





11. ISICELO ESIYA KUMPHATHISWA SOKWENZA INCWADI ENYE YOKUFUNDISA



Imisebenzi yeKomishini yeeNkonzo zoluNtu ( ngokwepolitiki) kunye ne-Ofisi yeKomishini yeeNkonzo zoluNtu ( Ulawulo) zinxulumene ngenxa yenjongo yalo mThetho, i-PSC ne-OPSC azinakubonwa njengamaziko ahlukeneyo. Eneneni i-OPSC lisebe lenkonzo yokuxhasa iPSC kwaye azinakubonwa njengemibutho eyahlukeneyo enokuthobela amalungiselelo eGatya 14(4) (a) lomThetho.





***********************************



<fn>DAC-NLS.Mphephu.2009-11-17.xh.txt</fn>
Isibonelelo sabadala abapensheleyo sibuyiselwe emva kongenelelo loMkhuseli woLuntu

Opensheleyo onama-86 eminyaka ubudala waseLimpopo, osibonelelo sabadala sakhe sapheliswa kwiminyaka emithathu eyadlulayo ngokusebenzisa inombolo yesazisi enye nomnye umntu waseFree State, ngoku uncumile esiya kwindawo yokuhlawula, enkosi ngongenelelo loMkhuseli woLuntu.

UNkosk. Nyasedza Sophia Mphephu welali yaseThononda wagxothwa kwisibonelelo senyanga saseVenda yi-Arhente yoKhuseleko loLuntu lwaseMzantsi Afrika (i-SASSA) ngo-Okthobha ka-2005 ngaphandle kwengcaciso kuye. Uthe rhoqo etyelela indawo yokuhlawula phantse iminyaka emithathu, ebuyela ekhaya ephaca qho.

Imeko, nangona kunjalo, yaguquka yangcono ilandela ungenelelo leGqwetha uMushwana njengoko isibonelelo sepensheni sikaNkosk. Mphephu sabuyiselwa. Wafumana umyinge wetyala elingekahlawulwa weminyaka emithathu kwaye uMkhuseli woLuntu uqhubeke wandulula ukuba makahlawulwe inzala kwityala elingekahlawulwa. UNkosk. Mphephu wafumana kwakhona ubonelelo lweziqhuma zokutya zeenyanga ezintathu ngethuba i-SASSA yayijongana nengxaki yakhe.

Ingxaki yakhe yeza kuqwalaselo lwe-Ofisi yoMkhuseli woLuntu (i-OPP) ngoMeyi ka-2008 emva kwephepha-ndaba lesithili eLimpopo, i-Capricorn Voice, eyapapasha ibali lakhe. Ngoko nangoko i-OPP yathi gqi kwisenzo sokuphehlelela uphengululo lwesiqalo sayo kumba.

Uphengululo lufumanise ukuba ukuziphatha kwe-SASSA kwakunxamnye nomthetho njengoko kwakungekho zizathu zikhoyo zokupheliswa kwesibonelelo somxhamli. Kwakhona kwamiselwa ukuba azikho ezinye iindlela zokuphila ezazibekiwe ukugcina umxhamli nosapho lwakhe ngexesha isibonelelo sasiphelisiwe.

Ukulandela okufunyenweyo, iGqwetha uMushwana wabhalela iNtloko yeSigqeba yase-SASSA, endulula ukuba isibonelelo sepensheni sikaNkosk. Mphephu sibuyiselwe nokuba amatyala angekahlawulwa eminyaka emithathu ukuba awahlawulwe, nenzala yawo.

"UMphathi weSigqeba sesiThili we-SASSA eLimpopo makachonge igqiza lophando, njengoko lamkelwe, ukuphengulula umba wezibonelelo eziphelisiweyo ngenxa yokusebenzisa iinombolo zesazisi ezinye elizakuqalisa ngoko nangoko," litshilo iGqwetha uMushwana.

Ukwandulule ukuba i-SASSA inike abazuzi, abapheliselwe izibonelelo zabo, iziqhuma zokutya zexesha lonke lophengululo ukubagcina ngethuba i-arhente isombulula ingxaki eyakhokelela kukupheliswa kwesibonelelo.

IGqwetha uMushwana ukwandulule ukuba isixhobo se-SASSA sithetha ukugqibezela uphengululo lwayo kwiinyanga ezintathu emva kokupheliswa kwezibonelelo.



<fn>DAC-NLS.NewsInBrief.2009-11-17.xh.txt</fn>
IiNdaba ngoKufutshane



Ukubuyekeza ngemali kwe-GEPF kowayesakuba lipolisa



Owayesakuba lipolisakazi wayezakubuyiselwa umyinge wemali eyayitsalwe kwinkxaso-mali yepensheni yakhe njengenxenye yokuvalwa kwetyala lesebe.UMkhuseli woLuntu uLawrence Mushwana undulule ukuba ummangali abuyiselwe umyinge wenzala, ebalwe ngomhla wokutsalwa kwayo ukuza kutsho ngomhla wentlawulo.



Oku kuze emva kophengululo yi-Ofisi yoMkhuseli woLuntu efumanise ukuba inkqubo emiselwe yiNgxowa-mali yePensheni yaBaqeshwa bakaRhulumente (i-GEPF) kwiNcwadi yayo yokufundisa iNkqubo yokuvalwa kwetyala lesebe malunga necandelo lama-21(3) loMthetho wePensheni waBaqeshwa bakaRhulumente, wonyaka ka-1996 (i-GEP Law) kwakungavunyelwana nayo.



Kwafunyaniswa futhi ukuba isigqibo sokuvala ityala lesebe kwiinzuzo zepensheni zommangali asivumelananga neemfuno zeCandelo lesi-3 loMthetho oKhuthaza uBulungisa boLawulo, wonyaka ka-2000 kwaye ngoko ke "wawungalunganga ngokwenkqubo".





USomlomo ugxininise ukuthathela inyathelo uSekela Mphathiswa



USomlomo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe wagxininisa ekuthatheleni amanyathelo uSekela Mphathiswa weMicimbi yezeKhaya, uMalusi Gigaba, ngokungavumelani nemfanelo yomgaqo-siseko wokusebenzisana ne-Ofisi yoMkhuseli woLuntu (i-OPP).



Oku kusemva kokuba uMnu. Gigaba esilele ukusebenzisana nophengululo lwe-OPP kwizityholo zokuba wathumela iintyatyambo emfazini wakhe ngeendleko zikarhulumente kwanokuba wahlawula amatikiti enqwelo-moya nokuqeshwa kwemoto zabantu abohlukeneyo kumatyeli awohlukeneyo.



Ukulandela uphengululo, uMkhuseli uLawrence Mushwana undulule kuSomlomo ukuba athathe amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba ukusilela kukaMnu. Gigaba ukusebenzisana kuyaqwalaselwa.



Ngethuba uphengululo lufumanisa ukuba inkcitho yetyala ezenzele lona i-ofisi kaGigaba malunga neentyatyambo ezathunyelwa emfazini wakhe kwakunxamnye nomthetho, kungenaziqhamo kwaye kuyilahleko, yazise ukuba izityholo ezinxulumene neendleko zokhenketho eyazenzela lona i-ofisi kaSekela Mphathiswa zazingafumaneki.



IGqwetha uMushwana uqhube wandulula ukuba uMlawuli-Jikelele weSebe, uMavuso Msimang, aphucule inkqubo yolawulo lwemali ye-ofisi kaMnu. Gigaba.



IPalamente izakubeka iliso kukufezekiswa kwezindululo ze-NERSA 'kukucinywa kombane kwiindawo ezithile ixeshana xa umbane usohluleka ngumthwalo'



IKomiti yeMicimbi yePalamente enoxanduva lwamandla imele ukubeka iliso ize inike ingxelo kufezekiso ngexesha elifanelekileyo nekwaneziqhamo yezindululo ezenziwe nguMmiseli weSizwe wezaMandla wase-SA (i-NERSA) ngoMeyi ka-2008 ilandela uphengululo kukudingeka kombane.



Ukundulula isenzo soncedo esilandela uphengululo lokuqala olusisiqalo sakho kwizehlo zokudingeka kombane nokuphazamiseka kwamandla ombane ngenxa "yokucinywa kombane kwiindawo ezithile ixeshana xa umbane usohluleka ngumthwalo" kulungiselelo lombane ngurhulumente, u-Eskom, uMkhuseli woLuntu uLawrence Mushwana ugxininise uSomlomo weNdlu yoWiso-mthetho ukuthatha amanyathelo kulo mba.



Indawo enkulu yoMzantsi Afrika ifumana udingeko lombane nokudingeka kwamandla ngenxa yokucinywa kombane kwiindawo ezithile ixeshana xa umbane usohluleka ngumthwalo ukusuka ngoNovemba ka-2007 ukuya ngoJanuwari ka-2008.



"Iingqwalaselo novaleliso olwenziwe kuphengululo yaba ngezokuba bekukho ukulibaziseka kwindawo karhulumente ukuphucula igunya lokuvelisa umbane lakwa-Eskom ngexesha nokuba uxoliso kuluntu lwanikezwa kulo mba ngophazamiseko olwabakholo lokucinywa kombane kwiindawo ezithile ixeshana xa umbane usohluleka ngumthwalo," litshilo iGqwetha uMushwana.



Wongeze ngelithi i-NERSA, njenge-arhente yomgcini nesinyanzelo yenkqubo-sikhokelo emiselayo enikeziweyo nguMthetho woMmiselo woMbane, wonyaka ka-2006, inamagunya nomyalelo wokuqinisekisa ukuba izindululo ezenziwa kwingxelo yayo ziyaphunyezwa kwanokuba u-Eskom avumelane neemeko zelayisenisi yakhe namalungiselelo anxulumeneyo oMthetho.









<fn>DAC-NLS.PPMessage.2009-11-17.xh.txt</fn>
Umyalezo ovela kuMkhuseli woLuntu

Ngoku yinto eyaziwayo ukuba ilizwe lethu, kanje ngoninzi lwamanye kwilizwe jikelele, likwimeko yokwehla koqoqosho ngokusesikweni. Ukwehla koqoqosho kungoku ligama ekudumzelwa ngalo elitsha kwaye ngendlela enye okanye engenye sonke sihlaselwe sesi senzeko.

Ngengoko siqhubeka ukuva ubunzima bemeko emandundu kuqoqosho, oko kufuna thina siqine ngokwasezimalini, i-ofisi yam iyaqhubeka ukusebenza ngezikhalazo zokupheliswa kwezibonelelo zepensheni yabantu abadala. Abaxhamli bezi zibonelelo ngabemi abadala, abangabanye bamaqela anokwenzakala elizweni lethu nabahlala endlaleni rhoqo.

Enye imeko enjalo yokupheliswa kwesibonelelo yileyo kaVho Mphephu oneminyaka engama-86 ubudala wePhondo laseLimpopo, osibonelelo sakhe sapheliswa phantse iminyaka emithathu ngokuthathwa njengosebenzisa inombolo yesazisi enye nomnye umntu okwiPhondo laseFree State.

Ukulandela ungenelelo lwe-ofisi yam, isibonelelo sepensheni sikaVho Mphephu sabuyiselwa kwaye wafumana umyinge opheleleyo wemali elityala. Ndiphinde ndandulula ukuba i-Arhente yoKhuseleko loLuntu lwaseMzantsi Afrika, eLimpopo, ichonge igqiza lophando ukuphengulula umba wezibonelelo eziphelisiweyo, ngenxa yokuthathwa njengabasebenzisa iinombolo zesazisi ezinye njengoko oku kubonakala ukuba yingxaki eyenzekayo. Ukufezekiswa kwezi zindululo kwakubekela iliso elibukhali.

Ngethuba urhulumente esenza inkqubela phambili malunga nelungiselelo lwendawo yokuhlala esezantsi ngexabiso kwabahlelelekileyo ngaphezulu kweminyaka, kusekho imiceli-mngeni epha ngaphambili. I-ofisi yam kutshanje iphengulule isimangalo sikaYunithi-R noYunithi-S eLebowakgomo, ngokuchasene neSebe loRhulumente waMakhaya neziNdlu laseLimpopo, ngokusilela ukwakha nokugqiba izindlu ze-RDP ukulungiselela uluntu.

Izindululo ezivela e-ofisini yam yayizezokuba iSebe malakhe lize ligqibezele izindlu zabo bonke abaxhamli abazicelo zabo zaziphunyezwe ngokufanelekileyo. Ukongeza, imiyinge yenkxaso karhulumente ekhoyo ngoku imele ukusetyenziswa ukuncedisa abamangali njengoko indleko yezixhobo zokwakha inyukile ngaphaya kweminyaka.

Ukuxela ulwaphulo-mthetho ngokuqinisekileyo kwakuphumela kwindawo zoluntu ezikhuselekileyo kungoko i-ofisi yam iphengulule isikhalazo ngomazisi ochasene neeNkonzo zamaPolisa aseMzantsi Afrika (i-SAPS) ngokusilela ukuwonga umsebenzi wayo ukuhlawula uvuzoi olungama-R75 000 emva kokunika ulwazi olukhokelele kukuvalelwa nokugwetywa kwityala lokukhuthuza. Emva kophengululo, ndindulule ukuba i-SAPS ihlawule ummangali uvuzo olupheleleyo njengokuthembisa nokuba kwilixa elizayo, i-SAPS ihlawula iintlawulo zesixa semali apho izithembiso zazenziwe khona.

Nceda uza ngaphambili nezikhalazo zakho, i-ofisi yam ikwiindawo ezohlukeneyo zelizwe kwaye sikwanenombolo yamahala, 0800 11 20 40 ongayisebenzisa ukufaka isikhalazo. Sijonge phambili ekubeni nonxulumano olusebenzayo nawe ukuqinisa idemokrasi yethu yomgaqo-siseko.



Kude kube lilixa elizayo



IGqwetha u-ML Mushwana





<fn>DAC-NLS.Propaganda.2009-11-17.xh.txt</fn>
UMkhuseli woLuntu ukhulula isebe lentetho engenasihlahla yezopolitiko lweqela

Isityholo sokuba iingxowa-mali zikarhulumente ezasetyenziswayo liSebe loPhuhliso loLuntu laseRhawutini ukuqhubela phambili i-ajenda yeqela lezopolitiko zazingafumaneki, uphengululo olwalusenziwa yi-Ofisi yoMkhuseli woLuntu (i-OPP) lwabhengeza.

I-OPP iphengulule umba apho iLungu lePalamente likhalaze ukuba isingqiniso esiya kwi-African National Congress (i-ANC) ku-MEC wangelo xesha, kwintetho yohlahlo-lwabiwo mali lukaKgaogelo Lekgoro sasingafanelekanga kwaye singekho semthethweni. intetho ehleliweyo yapapashwa njengopapasho kwiphepha-ndaba.

Ummangali ukuchasile ukuba upapasho luwele kwintetho engenasihlahla yezopolitiko lweqela eyahlawulelwa ngeengxowa-mali zikarhulumente.

Nangona kunjalo, uphengululo lwafumanisa ukuba "kwakungaqhelekanga okanye kungafanelekanga" kwiintloko zezopolitiko zamasebe ukubhekisa kukuqonda kwazo kweempumelelo zeqela lezopolotiko abalimeleyo, xa zisenza intetho kwizindlu zowiso-mthetho kwimiba yomnqweno woluntu.

"ISebe linyanzelwa ngokomgaqo-siseko ukwazisa uluntu malunga nokwenziwa kwemisebenzi kwanokuba zabiwa kanjani iingxowa-mali zikarhulumente ezasetyenziswayo," i-OPP inika ingxelo ilandela uphengululo oluxeliweyo.

"Inkcitho elizenzele ityala ngayo ekubekeni upapasho kumaphepha-ndaba ukwazisa uluntu ngeziqulatho zentetho ka-MEC, ayinakuthathwa njengengagunyaziswanga okanye enxamnye nomthetho."

UMkhuseli woLuntu ufumanise ukuba inkcitho elizenzele ityala ngayo malunga nopapasho zange yenziwe ngelize kwaye ngoko ke ayinakuthathwa njengengenaziqhamo neyilahleko.

<fn>DAC-NLS.SAPSReward.2009-11-17.xh.txt</fn>
Amapolisa amele ukuhlawula umazisi njengoko athembisa - Mushwana

UMkhuseli woLuntu uLawrence Mushwana ucebise iNkonzo yamaPolisa aseMzantsi Afrika (i-SAPS) ukuba ihlawula umazisi, owanceda amapolisa neGunya-bantu loTshutshiso (i-NPA) basombulula ityala lokhuthuzo, uvuzo ekwakuthenjiswe ngalo olungama-R75, 000.

Emva kokuqhuba uphengululo kumba, iGqwetha uMushwana wacebisa i-SAPS ukuba iyeke ukwenza izithembiso ezingazalisekiswayo njengoko oku kuphumela ekubekweni ibala kwegama layo. "Oku kuziphatha kuzisa umfanekiso wayo (i-SAPS) egameni elibi," utshilo.

Ummangali waya kwi-OPP ngonyaka ka-2007, kwiminyaka emithathu emva kokuba ityala laligqityiwe, kuthathwa ngokuba i-SAPS eRhawutini isilele ukumhlawula uvuzo.

Amapolisa anikele ngovuzo kuye nomphi ongabanceda bona kunye ne-NPA bavalele abarhanelwa nezigwebo eziqinileyo kwityala, elabandakanya uxhwilo lwemali, ukubulala nokuzama ukubulala. Ummangali ukwangqinile enkundleni ngolu hlobo lwesenzo.

Uvuzo kuthathwa ngokuba lwaahlawulwa kwi-SAPS yiKhulani Security, nangona isithembiso sasenziwe ngamapolisa egameni lenkampani yokhuseleko.

Ummangali wabekwa phantsi kwenkqubo yokukhuselwa kwengqina. Ngexesha lophengululo, i-OPP yafumanisa ukuba ngenene ummangali unike i-SAPS ulwazi olukhokelele ekubanjweni nasekugwetyweni kwabarhanelwa kwityala lokukhuthuza.

Kwaphindwa kwafunyaniswa ukuba i-SAPS ngenene yasilela ukuhlawula ummangali uvuzo oluxeliweyo.

IGqwetha uMushwana wangenisa ingxelo yakufumeneyo nezindululo kuMphathiswa woKhuselo noKhuseleko (ekungoku ibizwa amaPalisa) uNathi Mthethwa noMkhomishinala wamaPolisa aseRhawutini uPerumal Naidoo.



<fn>DAC-NLS.TurnAroundAgreement.2009-03.xh.txt</fn>










ISIVUMELWANO SOKUGUQUKA





EKUNGENWE KUSO LISEBE LEMICIMBI YEZEKHAYA (I-DHA):





NOMBUTHO WABASEBENZI BAKARHULUMENTE

[i-PSA]

KUNYE

NEMANYANO YESIZWE, EZEMFUNDO, EZEMPILO KUNYE NABASEBENZI ABAMANYENEYO

[i-NEHAWU]



NJENGAMAQELA KWIQONGA ELICEBISAYO LOKUGUQUKA

















IZIQULATHO



INTSHAYELELO

IINKCAZELO

ISISHWANKATHELO NENJONGO YESIVUMELWANO

UMDA WESICELO

INDLELA YOKUZIPHATHA

IMITHETHO-SISEKO YOKUFUDUKA NEENJONGO EZIPHAMBILI

IIMVAVANYO ZOBUCHULE

UKUFUDUKA MALUNGA NODIDI-A LWEZITHUBA

UKUFUDUKA MALUNGA NODIDI-B LWEZITHUBA

AMALUNGISELELO ABASEBENZI ABAZAKUBEKWA

IPHANELI EBEKAYO

IINJONGO EZIPHAMBILI ZOKUBEKWA

UKUFUMANA AMALUNGU AMATSHA

UQEQESHO NOPHUHLISO

ULAWULO LOMSEBENZI

UNXIBELELWANO

UMHLA WOKUQALA NEXESHA ELIZA KUTHATHWA LESI SIVUMELWANO

ISISOMBULULO SEEMBAMBANO






INTSHAYELELO

Amaqela angena kwesi Sivumelwano sokuGuquka ngexesha kwimbali yelizwe lethu xa umceli-mngeni wokulawula inkqubo yotshintsho kwiMicimbi yezeKhaya ikuthi. Lixesha apho amaqela ajongene nomceli-mngeni ofanayo wokwakha nokutshintsha i-DHA yangoku ibe liSebe leMicimbi yezeKhaya elitsha ukuphucula ukufikelela, ubunzulu, izibonelelo zokusebenza, ukusebenza, inkuthalo nexabiso lokunikezwa kwenkonzo malunga nemisebenzi eyenziwa yi-DHA, ekubeni ngaxeshanye ukwandisa ingqesho nokuphucula ukusebenza, uqeqesho kunye nophuhliso lwabasebenzi, ixabiso nokuzinza kwemisebenzi yabasebenzi be-DHA okubalulekileyo kutshintsho oluyimpumelelo lwe-DHA.

Amaqela avuma ukuba anokuzibophelela okufanayo kumdla obanzi wokunika iimfuno zophuhliso zeLizwe neSizwe soMzantsi Afrika. Aqhubeka avume ukuba uMgaqo-siseko ufaka amalungelo abo bonke abantu kwiRiphabliki kwaye ungqina iimpawu zentsulungeko zedemokrasi zesidima, ukulingana kunye nenkululeko. UMgaqo-siseko ubeka umsebenzi kuRhulumemente ukuhlonipha, ukuphakamisa nokuzalisekisa onke amalungelo njengoko kufakwe kuMqulu waMalungelo oLuntu.

Ngokunjalo amaqela abhale phantsi ngqo ingxelo zawo zokuzibophelela kwawo kunikezo olusebenzayo lwenkonzo karhulumente kwi-DHA, eqinisekisa ukuba iinkonzo eziyimfuneko ziyanikezwa kubahlali nabasebenzisi malunga nemisebenzi eyenziwa yi-DHA, kunye nolawulo loLuntu oluyimpumelelo nosetyenziso olukwiqondo eliphezulu lokusetyenziswa kwezibonelelo. Ukukhawulezisa ukunikezwa kweenkonzo ngokungqinelana nemithetho-siseko yolawulo loLuntu eyaxhaswa kuMgaqo-siseko nakuMgaqo-nkqubo weBatho Pele. Ukongeza, amaqela abhale phantsi iingxelo zawo zokuzibophelela kwawo ukudala inkcubeko yenkonzo karhulumente ethand'ilizwe layo kwi-DHA ezibophelele kulawulo loluntu lwemikhwa esesikweni, ukubambelela kulawulo lomthetho nakwindlela yokuziphatha kwa nokuphakamisa iindlela zokusebenza ezikhoyo ukugcinela kwa nokunqanda urhwaphilizo nokuphatha okubi.

Amaqela kwisivumelwano sokuguquka ngenxa yoko atsho ngokuqinisekileyo ekwazibophelela ukuhlonipha kumagama nezenzo, kwanokuphila ngomoya nangencwadana yesi sivumelwano esiya kulawula iinjongo eziphambili, imithetho-siseko neekqubo zolawulo lwenkqubo yotshintsho ukwakha iSebe leMicimbi yezeKhaya eliTsha.



IINKCAZELO

"Izithuba ezikudidi-A" zizithuba ezikwinqanaba le-9 ukuya kwele-12 kwisakhiwo esitsha.

"Izithuba ezikudidi-B" zizithuba ezikwinqanaba lesi-8 nangezantsi kwisakhiwo esitsha, kodwa akubandakanywa izithuba eziphantsi kodidi-A.

"Ubuchule" buthetha umxube wolwazi, izakhono, ukuziphatha nesiphiwo umntu angasisebenzisa emsebenzini, esibonisa ukuba nako komntu ukwazi iimfuno zesikhundla esithile.

"UMgaqo-siseko" uthetha uMgaqo-siseko womThetho weRiphabliki yoMzantsi Afrika onguNombolo-108 wonyaka ka-1996, njengoko uhlaziyiwe.

"I-DG" ithetha uMlawuli-Jikelele we-DHA, umthunywa wakhe.[1]

"I-DHA" ithetha iSebe leMicimbi yezeKhaya.

"Umqeshi" uthetha i-DHA.

"Umsebenzi" uthetha nawuphi umntu ngaphandle kwekhontrakta ezimeleyo engo:

sebenza kurhulumente nofumana okanye onelungelo lokufumana umvuzo, noku;

ngenye indlela enceda ekuqhubeni ishishini le-DHA;

"I-GPSSBC" ithetha iBhunga leeNgxoxo leNdawo yeNkonzo kaRhulumente Jikelele.

"I-HR" ithetha icandelo eliyintloko leZibonelelo zaBasebenzi.

"I-LRA" ithetha umThetho wobuDlelwane baseMsebenzini onguNombolo-66 wonyaka ka-1995, njengoko uhlaziyiwe.

"Ukufuduka" kuthetha inkqubo yokubeka abasebenzi ukusuka kwisikhundla esinye kwisakhiwo sombutho esidala kwesinye kwisakhiwo sombutho esitsha.

"I-NEHAWU" ithetha iManyano yeSizwe, ezeMfundo, ezeMpilo kunye naBasebenzi abaManyeneyo.

"Ukubekwa" kuthetha ukubeka umsebenzi okhoyo kwisikhundla kwisakhiwo esitsha.

"I-PSA" ithetha uMbutho weNkonzo kaRhulumente, iManyano yorhwebo ebhalisiweyo.

"ISivumelwano sokuGuquka" okanye "iSivumelwano" kuthetha esi sivumelwano sabo bonke.

"I-TCF" ithetha iQonga eliCebisayo lokuGuquka.

"Umsebenzi ongabekwanga ndaweni" okanye "umsebenzi oza kubekwa endaweni" uthetha umsebenziongekabekwa ndaweni kwisakhiwo sombutho omtsha.



3. UKUQWALASELA KWAKHONA NENJONGO YESIVUMELWANO

3.1 URhulumente waseMzantsi Afrika uzibophelele ekuxhobiseni abantu bakhe ukusuka kwiintsuku zabo zokuqala ukuya kutsho kwezokugqibela ngamaxwebhu alungileyo, nangokuxhasa ukhulo nokhuseleko ngokwenza abantu abanesakhono, abakhenkethi kunye nabandwendweli babe nako ukuba negalelo kuqoqosho lwethu.

3.2 I-DHA inika uluhlu olubanzi lweenkonzo kwilizwe lonke. Umzekelo, ngelungiselelo lobhaliso lokuzalwa nangezazisi, isebe lenza abantu babe nako ukuba nokufikelela kwiinkonzo zikarhulumente ezisisiseko. Ikwanika amaxwebhu ayimfuneko abandwendweli abanqwenela ukwenza ushishino kweli lizwe kwaye iququzelela ungenelelo njengommi lwabantu abanezakhono ezinqabileyo elizweni. Ukunqongophala kwezi zakhono kuchazwe njengesithintelo sokwandisa ukuveliswa nokukhula koqoqosho. Lilonke, i-DHA idlala indima ebalulekileyo ekufikeleliseni kwiinkonzo zikarhulumente nokuxhasa ukhulo loqoqosho kweli lizwe. Oku kuthetha ukuba mayibe namandla okunikeza ezi nkonzo ngobuchule nangokusebenzayo, ekuxhaseni isiQalo seNyathelo eliKhawulezileyo nelaBiweyo loKhulo loMzantsi Afrika (i-ASGI-SA) kunye nesiQalo esiHlangeneyo kukuFunyanwa kweZakhono eziPhambili (i-JIPSA).

3.3 Ngazo zonke ezi ndlela ziphambili zisengqondweni, urhulumente utyale izibonelelo eziluqilima kutshintsho olugqibeleleyo lwe-DHA uKwakha iSebe leMicimbi yezeKhaya elitsha ukuze kuqinisekiswe ukuba iSebe linikeza iinkonzo eziqhelekileyo kuluntu, ezingenabuqhophololo nezisebenzayo kubo bonke abasebenzisi ngokuhambelana neempawu zentsulungeko nemithetho-siseko emiswe kwicandelo le-195 (1) loMgaqo-siseko weRiphabhiki yoMzantsi Afrika.

3.4 INkqubo yoGuquko iya kulinga ukuphumeza oku phakathi kwezinye ngoku:

3.4.1 phucula inkqubo yokusebenza yesebe;

3.4.2 lungelelanisa ngcono isakhiwo sayo kwimisebenzi yalo;

3.4.3 phucula izibonelelo zokusebenza zesebe;

3.4.4 ukwandisa ngokuthe chu into efunekayo yokufezekisa abasebenzi balo ukunika iinkonzo zikarhulumente ezisebenzayo nezineziphumo; kunye noku

3.4.3 phucula nokuphuhlisa isiphiwo sabo bonke abasebenzi, kubandakanywa nangokukodwa abasebenzi abakulawulo.

3.5 Ukusebenza kunye nenkuthalo yabasebenzi be-DHA iyakuphuculwa phakathi kwabanye ngo:

3.5.1 qeqesho, uphuhliso nokuxhotyiswa kwabasebenzi; noku

3.5.2 qinisekisa ukuba abantu abanobuchule okanye ukubanako ukuzuza izakhono ezilungileyo nobuchule bafakwa kwizikhundla ezilungileyo.

3.5.3 kuqinisekisa ukuba abantu abanobuchule obulungileyo baphuhliswe apho basilela khona kwixesha eliya kumiswa yi-DHA kwingcebiswano nomsebenzi kunye/okanye nemanyano yorhwebo.

3.6 Injongo yesi Sivumelwano sokuGuquka kukuphumeza phakathi kwezinye izinto,

3.6.1 inkqubo yokufuduka kwabasebenzi abaqeshwe kwinqanaba le-12 nangaphantsi kwizikhundla kwisakhiwo sombutho esidala ukuya kwizithuba ezikwisakhiwo sombutho esitsha khon'ukuze bahlangabezane neenjongo eziphambili zeNkqubo yokuGuquka njengoko ziqulathwe kwisivumelwano.

3.6.2 iindlela zokusebenza, iinkqubo, neendlela ezilawula iziphumo zenkqubo yokuGuquka kubasebenzi, kubandakanywa uqeqesho neenkqubo zophuhliso nokhuseleko lwengqesho kunye neziqinisekiso zokhuselo lwengeniso.

3.6.3 ukuqinisekisa ukuba akukho mntu uqeshwe yi-DHA uyakudendwa njengesiphumo senkqubo yokuguquka.



4. UMDA WESICELO.

4.1 Esi Sivumelwano sibhekisa kubasebenzi abaqeshwe kwi-DHA kwinqanaba le-12 nangaphantsi.

4.2 Esi Sivumelwano sibophelela:

4.2.1 umqeshi;

4.2.2 Iimanyano zorhwebo ezisayine isigqibo kwesi Sivumelwano nabo bonke abasebebenzi abaphantsi komda obhalisiweyo we-GPSSBC abaqeshwe kwi-DHA kwinqanaba le-12 namgaphantsi.

4.2.3 malunga necandelo lama-23 (1)(d) le-LRA, bonke abanye abasebenzi bomqeshi abangengomalungu emanyano ebhalisiweyo eliqela kwesi Sivumelwano nabaqeshwe kwi-DHA kwinqanaba le-12 nangaphantsi.[1]



5. INDLELA YOKUZIPHATHA

5.1 Amaqela mawabambelele kule mithetho-siseko yokuziphatha kuyo yonke inkqubo yokuguquka kwanokubekwa.

5.2 Kwesi siphelo, i-DHA, amaqela emanyano yorhwebo kwesi sivumelwano, amalungu awo kunye nabasebenzi be-DHA, ukongeza kwiimfanelo ezisemthethweni eziqhelekileyo zabo ma:

5.2.1 Babambelele kwimithetho-siseko, izikhokelo neendlela eziqulathwe kwesi Sivumelwano.

5.2.2 Basasaze lonke ulwazi olusekwe kwizinto ezikhoyo hayi ukuthekelela.

5.2.3 Balwele ukufikelela kwimvumelwano apho izigqibo zifunwayo.

5.2.4 Benze ngendlela ekholisa kakhulu i-DHA, abasebenzi bayo neemfanelo zayo zokunikezwa kwenkonzo.

5.2.5 Basebenze ngendlela ehloniphekileyo nenembeko komnye umntu.

5.2.6 Babephantsi kweCandelo le-16 le-LRA, ukungaxelwa kolwazi oluyimfihlo.

5.2.7 Babonise umnqweno wabo, ukuzibophelela nenkuthalo yokwakha i-DHA entsha.

5.2.8 Banike isaziso esizeleyo sokungakwazi kwabo ukuya entlanganisweni okanye ukwenza amaxesha amisiweyo, kwaye bayakuyeka ekwenzeni njalo apho kunokuphetshwa ngokufanelekileyo.

5.2.9 Baxele phandle zonke iimbambano ezinokwenzeka baze bazikhuphele ngaphandle bona apho kukho okanye kubonakala ikukuphelelwa ngumdla.



6. IMITHETHO-SISEKO YOKUFUDUKA NEENJONGO EZIPHAMBILI

Ukuguquka nenkqubo yokufuduka mayikhokelwe, phakathi kwezinye ziinjongo eziphambili nemithetho-siseko elandelayo.

6.1 Ukuqinisekisa ukunikezwa kwenkonzo okungaphazanyiswanga nokulandelelanayo ngexesha lokuguquka nokufuduka kwanokuqhelisa abasebenzi kwizakhiwo zombutho omtsha.

6.2 Ukuququzelela okona kusetyenziswa kwabasebenzi nokukhulisa amandla abo ophuhliso.

6.3 Ukwenza kakuhle, ngokungaguqukiyo nangokufanelekileyo.

6.4 Ukulungiselela indlela elungileyo neselubala enciphisa amabango neembambano nenika ingqiniseko kubasebenzi kuyakwenzeka ngokufanelekileyo.

6.5 Ukunxibelelana rhoqo nabasebenzi ukudambisa uloyiko nokungaqiniseki kunye nokuxhasa jikelele ukuthatha inxaxheba okwakhayo kwinkqubo.

6.6 Ukunika isiphumo kwizakhono zophuhliso ze-DHA neenjongo eziphambili zobulungisa bezengqesho nezicwangciso, nokubalungelelanisa apho kuyimfuneko.

6.7 Ukunika ilungelo eliphambili nokulawula ukufuduka kwabasebenzi abakhoyo njengokulungileyo nokwenzeka ngokufanelekileyo.

6.8 Ukulungiselela inkqubo apho i-DHA iyakuba nobulumko bokubeka umntu naphi na kwiSebe ngokucebisana nalo mntu okanye imanyano yorhwebo yakhe esekwe kwiimfuno zokusebenza ze-DHA.

6.9 Umsebenzi uyakubekwa kwinqanaba elisezantsi kunelo libanjwe ngumsebenzi onjalo ngoku.

6.10 Ukubekwa kwindawo entsha kuyakwenziwa ngokungqinelana nemigaqo-nkqubo yokusiwa kwindawo entsha eqhelekileyo kwiNkonzo kaRhulumente.

6.11 Ukufuduka kuyakusebenza ngokungqinelana neprofayili yezakhono zomsebenzi nangokuqwalaselwa komthetho-siseko wokuvalwa kokudityaniswa.

6.12 Nika intsingiselo kumthetho-siseko wokuphakamisa intsebenziswano kwi-DHA nolwabelwano ngolwazi, phakathi kwezinye izinto ngokuba ube nokuguquguquka xa ubandakanya abasebenzi kwezinye iindawo apho bangabamba izakhono okanye bazifumane ngexesha elifanelekileyo.

6.13 Ukunyanzelisa umthetho-siseko onemfanelo ekwenzeni nase kuxhaseni izithuba ezingenalungelo lakubhangiswa kuchongo olusisigxina kwezo zithuba kwisakhiwo esitsha.

6.14 Ukuqinisekisa ukuba izibonelelo zokusebenza ezoneleyo nezifanelekileyo ziyanikezwa ukulungiselela isicelo esinobuchule sesi Sivumelwano.

6.15 Ukuqinisekisa unikezo lwenkonzo oluphucukileyo.



7. IIMVAVANYO ZOBUCHULE

7.1 Bonke abasebenzi abakwizithuba ezikwinqanaba le-9 ukuya kwele-12 kwisakhiwo esidala mabaye kuvavanyo lobuchule kwiqela elithenjiwe neliqinisekisiweyo kwaye kuyakufuneka baye kudliwano-ndlebe lobuchule.

7.2 Iziphumo zovavanyo lobuchule ziyakusetyenziswa njengesixhobo sokuphuhlisa iimfuno zoqeqesho nophuhliso zomsebenzi.

7.3 Malunga nezicelo zaso neziphi izithuba ezingenamntu okanye ezitsha malunga noDidi-A lwezithuba, kufuneka umfaki-sicelo ukuba aye kuvavanyo lobuchule kwiqela elithenjiweyo neliqinisekisiweyo kwaye umfaki-sicelo kuyakufuneka aye kudliwano-ndlebe lobuchule.







8. UKUFUDUKA MALUNGA NODIDI-A LWEZITHUBA

8.1 Kwisiphumo sesiqulatho somsebenzi wesithuba esibe notshintsho oluzinzileyo, oko kukuthi ama-50% okanye ngaphezulu, isithuba siyakuthathwa njengeso sesithuba esitsha kwaye imithetho-siseko eyimfuneko kwizithuba ezitsha iyakubakho.

8.2 Kwisiphumo apho uvavanyo lomsebenzi lumise inqanaba lesithuba esohlukileyo, imigaqo-nkqubo jikelele neendlela kwiNkonzo kaRhulumente iya kubakho.

8.3 Umntu wesithuba esitshintshileyo nongasilungelanga isithuba esitsha uya kubekwa kwisithuba kwinqanaba elinye kwiSebe.

8.4 Ukufuduka kwabasebenzi bonke ukusuka kwisakhiwo esidala ukuya kwisakhiwo esitsha kuyakuqinisekisa ngokubhala okwenziwe yi-DHA.

8.5 Kwisiphumo sezithuba ezimbalwa ezikhoyo kwisakhiwo esitsha njengoko kuchaziwe kwisakhiwo esidala, uvavanyo lobuchule kunye nendlela ezakumiswa yi-DHA ngokucebisana neemanyano zakusetyenziswa njengendlela yokukhetha ukumisa ubeko. I-DHA iya kubonisana neemanyano kwi-TCF apho indlela exeliweyo itshintsha khona imeko zenkonzo yabasebenzi.

8.6 I-DHA iya kuba nobulumko bokubeka umsebenzi naphi na kwiSebe ngokusekwe kwiimfuno zokusebenza zalo emva kokubonana nomsebenzi kunye/okanye imanyano yakhe. Ukuba ulandulo lomntu onjalo alufanelekanga, i-DHA mayibize uncedo olufanelekileyo elungelweni layo.



9. UKUFUDUKA MALUNGA NODIDI-B LWEZITHUBA

Malunga nodidi-B lwezithuba, amalungiselelo esiqendu sesi-6 ngasentla ayakubakho ukulungiselela iimvavanyo zobuchule, ezingayi kubakho.



10. AMALUNGISELELO ABASEBENZI ABAZAKUBEKWA

10.1 Uncedo lwabasebenzi abaseza kubekwa

10.1.1 Uncedo nodliwano-ndlebe lumele ukuqhutywa malunga nabasebenzi abaseza kubekwa ngenjongo yoku:

(a) qinisekisa ukuba izigqibo ezilungileyo zingathathwa ngokunxulumene kokungakhethwa kuko kokubeka okunganika izakhono kwakhona okunokwenzeka.

(b) ukunika ingcaciso noncedo kubasebenzi abaseza kubekwa,

10.1.2 I-DHA iyakuqinisekisa ukuba kukho unxibelelwano oluqhubekayo kubasebenzi abaseza kubekwa malunga nophuhliso kwinkqubo yokufuduka.

10.1.3 Okulindelweyo, okunxulumene noku okanye neyiphi eminye imiba echaphazela abasebenzi abaseza kubekwa kumele ukulawulwa ngenyaniso, unxibelelwano lwarhoqo noluse lubala.





11. IPHANELI EBEKAYO

11.1 IPhaneli eBekayo iyakumiswa ukuze yongamele ukuphunyezwa kwenkqubo yokufuduka.

11.2 Ukwakhiwa kwePhaneli

11.2.1 I-DG iyakuchonga abasebenzi abahlanu be-DHA, omnye wabo eyakuba nguSihlalo wePhaneli eBekayo. Ukongeza i-TCF iyakumisela usekela-sihlalo.

11.3 Abakhi-mkhanyo

11.3.1 Iqela ngalinye lamaqela emanyano yorhwebo kwesi Sivumelwano liyakuchonga abakhi-mkhanyo ababini kwiPhaneli.

11.4 Amagunya nemisebenzi yePhaneli

Amagunya nemisebenzi yePhaneli ngala alandelayo:

11.4.1 Ukuthathela ingqalelo nokugqiba kuyo yonke imiba enxulumene kufuduko lwabasebenzi ukusuka kwisakhiwo esidala ukuya kwisakhiwo esitsha.

11.4.2 Ukumema namphi umntu ukuza kwiintlanganiso zePhaneli okanye ngenye indlela ukuncedisa iPhaneli ekwenzeni iimfanelo zayo, apho iindleko, ukuba zikhona, ziyakuthwala yi-DHA.

11.4.3 Ukuxela zonke izigqibo zokufuduka ezithathwe yiPhaneli okanye yi-DG okanye umthunywa ogunyaziswe ngokufanelekileyo kubasebenzi abachaphazelekileyo.

11.4.4 Ukuphanda, nokunika ingxelo kwi-DG okanye kumthunywa ogunyaziswe ngokufanelekileyo kuwo namphi umba ophathelene nenkqubo yofuduko.

11.4.5 Ukongamela nokuqinisekisa isicelo esilungileyo nesingaguqukiyo senkqubo yofuduko njengoko kucingwe sesi Sivumelwano.

11.4.6 Ukuqinisekisa ukuba inkqubo yokufuduka iyagqityezelwa ize iqinisekiswe isiphelo.




11.5 IiNtlanganiso neeNkqubo zePhaneli

11.5.1 IPhaneli iyakuhlangana njengoko naxa igqibile ukwenjenjalo, nangamanye amaxesha anjalo ukuba uSihlalo ubona kuyimfuneko.

11.5.2 Iimfuno zekoram ukulungiselela iPhaneli zingama-50% kunye nelinye lamalungu ePhaneli.

11.6 Isaziso seentlanganiso zePhaneli

11.6.1 USihlalo wePhaneli uyakuba noxanduva lokubiza iintlanganiso zePhaneli.

11.6.2 Ngaphandle kokuba kuvunyiwe, izaziso zentlanganiso nganye, ezimele ukubandakanya iinkcukacha zendawo, ixesha, umhla, i-ajenda, nalo noluphi olunye ulwazi oluxhasayo olunxulumeneyo okanye ubungqina ngamaxwebhu, mazithunyelwe kwilungu ngalinye lePhaneli nabo nabaphi abantu abazifunayo okanye babizwe ukuba baye entlanganisweni, zingedlulanga iintsuku ezimbini zokusebenza phambi komhla ocetyiweyo wentlanganiso.

11.7 Imizuzu yeentlanganiso zePhaneli

11.7.1 USihlalo wePhaneli makaqinisekise ukuba imizuzu, iikopi zeengxelo zonke nezinye iinkcukacha ezinxulumeneyo exhomekeke kuzo iPhaneli ekufikeleleni kwizigqibo zayo nolunye unxibelelwano lwezigqibo zayo zigcinwe kakuhle.

11.7.2 USihlalo wePhaneli makaqinisekise ukuba:



11.7.2.1 iinkqubo nezigqibo zePhaneli, kubandakanywa amagama abo bonke abakhoyo, zibhalwa phantsi, kunye

11.7.2.2 nemizuzu yeentlanganiso zePhaneli ikhutshelwa onke amalungu zingedlulanga iintsuku ezintlanu zokusebenza emva kwentlanganiso nganye yePhaneli, ngaphandle kokuba iPhaneli igqibe ngenye indlela.

11.7.3 USihlalo angachonga unobhala wemizuzu.

11.8 Ukulawulwa kwamalungu ePhaneli nabakhi-mkhanyo

11.8.1 Amalungu ePhaneli ma:

11.8.1.1 Wenze imisebenzi yelungu lePhaneli kakuhle, ngokuthembekileyo nangenyameko.

11.8.1.2 Wenze ngokowona mnqweno we-DHA nabasebenzi bayo.

11.8.1.3 Waziphathe kwiimfuno zokumiswe ngokomthetho okwahlukeneyo, umthetho oqhelekileyo nezinye iimfuno ezilawula indlela esesikweni yabasebenzi bakarhulumente.

11.8.1.4 Khusele ubumfihlo bolwazi abalwenza bucala njengelungu lePhaneli.

11.9.1.5 Baye kwintlanganiso nganye yePhaneli, ngaphandle kwaxa ilungu kufuneka lirhoxe okanye likhuphele ngaphandle kwintlanganiso, okanye ngenye indlela lenziwe alabinako ngenxa yokugula, ukulimala okanye ngeemeko ezingalindelekanga ngenene.

11.8.2 Abakhi-mkhanyo bePhaneli:

11.8.2.1 Mabakhusele ubumfihlo bolwazi alenza bucala njengomkhi-mkhanyo okanye iPhaneli nentlanganiso yayo.

11.8.2.2 Abanakuthatha inxaxheba okanye baphazamise iintlanganiso neenkqubo zePhaneli.

11.8.3 Amalungu ePhaneli nabakhi-mkhanyo ma:

11.8.3.1 Baxele nowuphi umdla walo okanye wabucala othe ngqo okanye ongathanga ngqo elinganawo ilungu okanye umakhi-mkhanyo okanye iqabane lakhe, ilungu elinxulumene kakhulu losapho, isihlobo okanye azimanye nawo kushishino nakomphi umba onxulumene nomsebenzi ohlolwayo kwakhona yiPhaneli okanye umsebenzi owenze isindululo sokufuduka.

11.8.3.2 Barhoxe kwiinkqubo zePhaneli apho umba ubuqwalaselwa khona apho ilungu okanye umakhi-mkhanyo engabonwa enomdla, ngaphandle kokuba iPhaneli igqibe ukuba umdla welungu okanye umakhi-mkhanyo awunto okanye awunxulumenanga.

11.8.4 Akukho lungu laPhaneli liyokusebenzisa isithuba, ilungelo elilodwa okanye ulwazi oluyimfihlo olufunyenweyo njengelungu, ukulungiselela inzuzo yabucala okanye kuxhamle ngokungafanelekanga omnye umntu.



12. IINJONGO EZIPHAMBILI ZOKUBEKWA

12.1 UkuFaka iNkcaso yokuBekwa

12.1.1 Umsebenzi okanye iqela lemanyano yorhwebo, elisebenza egameni lamalungu alo, kwesi Sivumelwano eliqaqanjiselwe nakwesiphi isigqibo malunga nokubekwa komsebenzi, okanye neyiphi inkangeleko yenkqubo yokufuduka iyonke, lingabhekisa inkcaso kwiPhaneli ngokungqinelana neendlela ezimiswe ngezantsi.

12.1.2 Inkcaso mayibhalwe kwaye iqulathe iinkcukacha ezoneleyo ukuze iPhaneli ibe nako ukwenza isigqibo esilungileyo.

12.1.3 Inkcaso mayifakwe kwiintsuku ezintlanu zokusebenza zomsebenzi oqaqanjiselweyo ofumene isaziso esivela kwi-DHA sesigqibo esithathiweyo ngokuphathelene nomsebenzi.



13. UKUFUMANA AMALUNGU AMATSHA

13.1 Akukho zithuba ziya kupapashwa kude kube kugqitywe ukudityaniswa kunye nenkqubo yokubeka.

13.2 Kwisenzo sokubekwa okugwebayo, upapasho lwangaphakathi nolwangaphandle lungabekwa kubulumko be-DHA apho iimfuno zesakhono sesithuba zingadibani nezakhono zabasebenzi ababekiweyo.



14. UQEQESHO NOPHUHLISO

14.1 Amaqela ayakucebisana ngombono wokuphuhlisa uqeqesho olubanzi nenkqubo yophuhliso ukuphuhlisa ubuchule, izakhono nengxelo yobuchule yabasebenzi be-DHA.

14.2 Inkqubo yoqeqesho nophuhliso iyakubandakanya, phakathi kwezinye izinto:

14.2.1 Uqeqesho lophuhliso lolawulo ukulungiselela abaphathi abakwinqanaba le-9 ukuya kwele-12, oluya kulungiselelwa yi-DHA.

14.2.2 Uqeqesho lokukhathalelwa kwabathengi lwabo bonke abasebenzi abakwinqanaba lesi-8 nangaphantsi kwanoqeqesho lophuhliso lwabaphathi olulungiselelwe abaphathi abakula manqanaba.



15. ULAWULO LOMSEBENZI

Amaqela ayakucebisana ngombono wokuphuhlisa umgaqo-nkqubo wolawulo lomsebenzi obanzi nenkqubo yokulawula umsebenzi wabasebenzi be-DHA abachongwe kwisakhiwo esitsha. Umgaqo-nkqubo uyakuhambelana nesakhelo solawulo lomsebenzi weNkonzo kaRhulumente.




16. UNXIBELELWANO

I-TCF iya kuthunywa ukuba isebenze ngayo yonke imiba yonxibelelwano enxulumene nesi sivumelwano.



17. UMHLA WOKUQALISWA NEXESHA ELIZA KUTHATHWA LESI SIVUMELWANO

Esi Sivumelwano siya kuqala ngomhla wotyikityo size siphele ngomhla oyakumiswa ngamaqela.



18. ISISOMBULULO SENGXOXO

18.1 Ukuba ingxoxo iphathelene nomba wokufuduka, umsebenzi okanye iqela lemanyano yorhwebo kwesi Sivumelwano makuqale kubhekiswe inkcaso ngokungqinelana neendlela ezimiswe kumhlathi we-10.

18.2 Ukuba inkcaso ayisonjululwanga ngokwanelisayo, umsebenzi okanye iqela lemanyano yorhwebo kwesi Sivumelwano lingabhekisa inkcaso ngokutolikwa okanye ukwenziwa kwesicelo sesi Sivumelwano kwi-GPSSBC.

Ukuba ingxoxo inxulumana nokubekwa komsebenzi, kwaye ingxoxo enjalo ayikho phantsi kolawulo lolawulo lokwenziwa komsebenzi ngokungalunganga, amaqela avuma ukubhekisa ingxoxo enjalo kulamlo lwabucala.

Amaqela ayakumisa iPhaneli yabalamli ukulungiselela oku.



Isayinwe yaze yabekwa umhla e ___________________________ nge ____ umhla ka ________________.



_________________________

We-DHA

Ogunyaziswe ngokufanelekileyo



_________________________

We-PSA

Ogunyaziswe ngokufanelekileyo



_________________________

We-NEHAWU

Ogunyaziswe ngokufanelekileyo



<fn>DAC-NLS.WarningSignsForCanceInChildren.2009-03.xh.txt</fn>
Saint Siluan



Lumkela ezi mpawu ezinga qhelekanga zilandelayo kubo bonke abantwana







Seek

Yiya kwaqgirha: xa unento empilweni yakho eqhubekekayo ixesha elide



I Eye

Amehlo: Qaphela ichaphaza elikhoyo emehlweni, amehlo ajikekileyo, ukungaboni okuthile, amehlo aphume ngaphandle



Lump

Amaqhuma: Jongisisa kakuhle amaqhuma esiswini, nakwi sinyi, entloko, entanyeni, ezingalweni, emilenzeni, ebudodeni, kwisingxobo nangaphantsi kwamakhwapha, emiphakathweni



Unexplained

Ezi zinto zilandelayo ube ungasazi isizathu soko: Ubushushu, ukwehla emzimbeni, ukungathandi okanye ukungacaceli kakuhle ukutya, umntwana abe mpatsha - mpatsha, abonakale ngathi umhlophe akanagazi, ukudinwa, ukopha ngaphakathi esikhumbeni okanye ophe ngempumlo, ngomlomo, okanye kwiintsini okanye phakathi kwamazinyo



Aching

Iingqaqambo kwezi ndawo zilandelayo emathanjeni, amadolo, amaqatha, umqolo obuhlungu, ukophuka okukhawulezayo, okanye umntwana angakwazi kuhamba, ukushukumisa iingalo zakhe



Neurological

Ukuphazamiseka engqondweni: angemi kakuhle, ukubhityiza okuthile xa ehamba. Maxa wambi umntwana wakho angakwazi ukuhamba okanye ukugaqa ngethuba elilindelelekiyo, intloko ebuhlungu engapheleliyo, okanye intloko edumbileyo.







uSaint Siluan wayengu father wase Russia owabhubhela kwintaba ekuthiwa yi0mount Athos ngonyaka 1938. Wayethandaza ezingisile ethandazela uluntu lonke.



Olu luhlu lwempawu liqulunqwe liqumru Lomzantsi Afrika Elifunda Ngomhlaza Wabantwana (South African Children's Cancer Study Group)



Children's Cancer Help Line: toll free ................ (weekdays 08h00 - 16h00)







<fn>DOL.ConstructionBlue.2010-10-04.xh.txt</fn>
IMpilo kunye noKhuseleko lwalapho
kwaKhiwa khona
Xa ulawula ishishini lakho, uya:
Uyalazisa iSebe lezeMisebenzi ngomsebenzi wakho wokwakha njengoko
umThetho weMpilo kunye noKhuseleko lwaseMsebenzini ufuna kwenziwe
oko (OHS)?
Uyazinika ixesha elaneleyo ukuceba, ukulungiselela kunye nokulawula
umsebenzi wakho?
Qwalasela kanye okwenzekayo ukanti uthathe inxaxheba kwizehlo zengozi?
Unayo indlela yokulawula ezempilo kunye nengozi kwindawo ezibandakanya
abameli bempilo nabokhuseleko kunye nekomiti yezempilo kunye
nokhuseleko?
Unaye umntu onokuya kuye xana ufuna ingcebiso ngezempilo nokhuseleko?
Xa umntu omqeshileyo, okanye
osebenza esizeni sakho efumana ingozi
qiniseka ukuba:
Wazisa iziko labasebenzi elikufutshane
nawe ngokukhawuleza xa ingozi ibulala
okanye ibandakanya ukwenzakala
kwendawo ezibalulekileyo,
njengokwaphuka, ukusikwa, okanye
ukuvaleka amehlo
Xela nayiphi ingozi enxulumene
nomsebenzi engunobangela
wokungabikho emsebenzini intsuku
ezingaphezulu kweshumi elinesine
Xela xa ilungu loluntu libulewe okanye
lithunyelwe esibhedlela ngenxa
yengozi enxulumene nomsebenzi
wesiza sakho.
Xa uqeshe okanye ulawula abantu abakwenzela umsebenzi, uyaqinisekisa
ukuba:
Baqeqeshiwe banazo izakhono zokwenza umsebenzi ngokukhuselekileyo
Ulawulo lwempilo kwakunye nokhuseleko
Xela iingozi
Qesha
Ukunyangwa kwedolo elonzakeleyo.
ngaphandle kokubeka impilo zabo engozini okanye eyabanye?
Bakhangelwa ngendlela elungileyo banikwe imiyalelo ecacileyo?
Banazo izixhobo zomsebenzi ezilungileyo, impahla, imatshini kwakunye
nempahla ezikhuselayo?
Uxoxa nabo kunye nabameli babo ngemiba yempilo kunye nolondolozo?
Xa uqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi, uya:
Ukhangela qho inkqubo yempilo kunye nokhuseleko lwabo bantu uceba
ukubasebenzisa?
Ubanike ulwazi ngempilo nokhuselo abalufunayo ngomsebenzi?
Uxoxe ngomsebenzi nabo ngaphambi kokuba baqale?
Uqinisekise ukuba ubanikile yonke into ovumelene nabo ngayo (umzekelo
amanqwanqwa abathi bakhwele kuwo xabesakha akhuselayo, izixhobo
ezilungileyo, nokufikelela kumancedo, nezinye)?
Ukhangela qho ukuba baqhuba njani ufake uncedo apho kusilela khona?
Wonke umntu ufikelela ekhuselekile kwindawo yokusebenzela ukanti
asebenze ekhuselekile?
Lindlela zokungena zikwisimo esilungileyo zinempawu ezibonakalisa
ngokucacileyo?
Iziphelo apho abantu banokuthi bawele khona, zinazo izinto ezinokuthi
zibaxhase kakuhle okanye olunye ukhuselo ulukulungeleyo esiphelweni?
Isiza sicocekile zona impahla ziselugcinwe khuselekileyo?
Umbane wanele?
Izindlu zangasese ziyafumaneka, zigcinwe zicocekile zilayitile kakuhle?
Zikhona izitya zokuhlambela, amanzi ahambayo, isepha, kunye namalaphu
okosula alahlwayo?
Ikhona indawo yokutshintsha, ukomisa, kunye nokugcina impahla?
Amanzi okusela akhona?
Ingaba izikefele zimisiwe, ziyatshintshwa, ziqhaqhwe ngabantu
abakulungeleyo ukwenza oko?
Ukuqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi
Ufikelelo kwisiza
Izibonelelo
Izikefele
Ingaba zikhona izithinteli
ezisebenzayo, okanye izaziso
ezilumkisayo ezibekiweyo
ukuthintela abantu
ekusebenziseni izikefele
ezingaqgitywanga,umzekelo,
apho indawo abathi bame kuzo
xa besebenza zingenziwanga
kakuhle?
Ingaba izikefele zigcinwe
ngokufanelekileyo?
Ingaba umntu okufaneleyo
ukwenza oko usikhangela qho
isikefele, umzekelo nokuba
kukanye ngeveki, rhoqo emveni
kokuba sitshintshiwe, sonakele
nasemva kwemozulu ebinetha,
kunye nomoya omkhulu?
Lingxelo zokulolongwa kwaso
ziyashicilelwa?
Ingaba zikhona iinkqubo zamathuba engxakeko, umzekelo, ukuphuma
esizeni ngexesha lomlilo?
Ingaba abantu abasesizeni bayayazi ukuba ziyintoni ezi nkqubo?
Ingaba ikhona indlela yokukhalisa ialam, ihlolwa nini?
Ingaba ikhona indlela yokunxulumana neenkonzo zengxakeko esizeni?
Ingaba zikhona iindlela ezikulungeleyo ukuphuma zihlala zicacile?
Akhona amalungiselelo oneleyo oncedo lokuqala?
Uziphawulile zonke izinto ezinobungozi kunye nempahla yokusebenza, efana
ne asbestosi, ilothe, izinyibilikisi, ipeyinti, isamenti kwakunye nothuli?
Banalo ulwazi abasebenzi kunye noqeqesho ukuze bazi ingozi ezikwizinto
ezinobungozi ezisetyenziswa neziveliswa esayithini, ukuba kufanele benze
ntoni okanye banxibe ntoni ukuze baphephe okanye banciphise ezingozi?
Uphawulile wazibeka izilumkisi endaweni ukunqanda okanye ukulawula
ukuhlangabezana nezinto ezinobungozi, ngoku:
Izinto ezinobungozi
Ingxaki: Esi sikefele
besingancanyathiselwanga edongeni kwaye
sizimele singancamathelanga sinjalo
senzakalise ubomi babasebenzi.
Amathuba engxakeko
ngokwenza umsebenzi ngendlela eyahlukileyo, ukususa ubungozi
bungabikho kwabona ingaba ikwabandakanya ukwenziwa komsebenzi
ngoomatshini endaweni yabantu?
Usebenzisa impahla yokusebenza enobungozi obuncinane?
Usebenzisa izixhobo ezilulungeleyo uthuli?
Abasebenzi banalo ulwazi noqeqesho ukuze bazi ubungozi obukwingxolo
esayithini, kunye nokwazi ukuba kufanele benze ntoni ukunqanda ezongozi?
Uphawulile, wachaza ngezinto ezinokwenzeka kubasebenzi xa
behlangabezana nengxolo?
Ingxolo inokuncitshiswa ngokusebenzisa indlela zokusebenza okanye
kukhethwe imatshini ezingangxoliyo, umzekelo, ngokusebenzisa izaphuli
ezikulungeleyo
nezinye izixhobo
okanye iimatshini
ezinezithulisi?
Lukhona ukhuseleko
olufanelekileyo
olunikiweyo
olunxitywa
kwindawo
ezinengxolo?
Ingaba zonke iinkonzo ezifunekayo esizeni zinikwe phambi kokuba
umsebenzi uqale, uzichazile iinkonzo ezikhona esizeni (umzekelo iingcingo
zombane okanye imibhobho enikezela ngegesi) wathatha amanyathelo
angawo, xakukho imfuneko, ukunqanda ingozi kubo?
Izixhobo kunye nempahla yokusebenza iyakhangelwa ngabasebenzi,
ivavanywe esizeni kanti ihlolwe, ilingwe rhoqo ngumntu onesakhono kuloo
nto?
Ingaba ukhuselo
olufanelekileyo lokuva
lunikiwe kwaye
luyanxitywa kwiindawo
ezinengxolo?
Ingxolo
Umbane kunye nezinye iinkonzo
Xa kukhona iintambo
eziphezulu, umbane
uyacinywa, okanye
ezinye izilumkisi
ziyenziwa,
njengokunika
izikhundla okanye
iteyipi eziphawulweyo?
Ingaba sikhona
iSiqinisekiso
sokuThobela sofakelo
olutsha esizeni?
Umsebenzi ubiyelwe ebantwini?
Indlela zokusebenza zithentelwe zilayitiwe?
Uluntu lukhuselekile kwimpahla ewayo?
Xa umsebenzi wosuku ugqityiwe:
Imisele nemingxuma ivalwe ngokhuseleko okanye ibiyelwe?
Izixhobo zivaliwe ukunqanda ukusetyenziswa ngokungekho
mthethweni?
Izinto ezinokuthi zivuthe okanye ezinobungozi zitshixelwe kwindawo
zogcino ezikhuselekileyo?
ISebe lezeMisebenzi
I-Ofisi eyiNtloko
ICandelwana eliyiNtloko leMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini
Rhoda Mbeki (012) 309 4388
Phumudzo Maphaha (012) 309 4316
Tibor Szana (012) 309 4389
Iibhokisi ezilawula umbane kufuneka zihlale zogqunyiwe
kwaye zitshixelwe ngokufanelekileyo.
Khusela uluntu
Umntu ono kudibana naye
Eastern Cape
Aliwal North Tel: (051) 633 2633
Butterworth Tel: (047) 491 0656
Cradock Tel: (048) 881 3010
East London Tel: (043) 702 7500
Fort Beaufort Tel: (046) 645 4686
Graaf-Reinet Tel: (049) 892 2142
Grahamstown Tel: (046) 622 2104
King William's
Town Tel: (043) 643 4756
Lusikisiki Tel: (039) 253 1996
Maclear Tel: (045) 932 1424
Mdantsane Tel: (043) 761 3151
Mount Ayliff Tel: (039) 254 0282
Mthatha Tel: (047) 501 5600
Port Elizabeth Tel: (041) 506 5000
Queenstown Tel: (045) 807 5400
Uitenhage Tel: (041) 992 4627
Free State
Bethlehem Tel: (058) 303 5293
Bloemfontein Tel: (051) 505 6215
Botshabelo Tel: (051) 534 3789
Ficksburg Tel: (051) 933 2299
Harrismith Tel: (058) 623 2977
Kroonstad Tel: (056) 215 1812
Petrusburg Tel: (053) 574 0932
Phuthaditjhaba Tel: (058) 713 0373
Sasolburg Tel: (016) 970 3200
Welkom Tel: (057) 391 0200
Zastron Tel: (051) 673 1471
Gauteng North
Atteridgeville Tel: (012) 386 5116
Bronkhorstspruit Tel: (013) 932 0197
Garankuwa Tel: (012) 702 4525
Krugersdorp Tel: (011) 955 4420
Mamelodi Tel: (012) 805 5090
Pretoria Tel: (012) 309 5050
Randfontein Tel: (011) 693 3618
Soshanguve Tel: (012) 799 7395
Temba Tel: (012) 717 9500
Gauteng South
Alberton Tel: (011) 861 6130
Benoni Tel: (011) 747 9601
Boksburg Tel: (011) 898 3340
Brakpan Tel: (011) 744 9000
Carletonville Tel: (018) 788 3281
Germiston Tel: (011) 345 6300
Johannesburg Tel: (011) 497 3163
Kempton Park Tel: (011) 975 9301
Nigel Tel: (011) 814 7095
Randburg Tel: (011) 781 8144
Roodepoort Tel: (011) 766 2000
Sandton Tel: (011) 444 7631
Labour Centres of the Department of Labour
Contact details
Eastern Cape
East London Tel: (043) 701 3000
Free State
Bloemfontein Tel: (051) 505 6200
Gauteng North
Pretoria Tel: (012) 309 5000
Gauteng South
Johannesburg Tel: (011) 497 3222
KwaZulu-Natal
Durban Tel: (031) 366 2000
Limpopo
Polokwane Tel: (015) 290 1744
Mpumalanga
Witbank Tel: (013) 655 8700
North West
Mafikeng Tel: (018) 387 1800
Northern Cape
Kimberley Tel: (053) 838 1500
Western Cape
Cape Town Tel: (021) 441 8000
Provincial Offices of the Department of Labour
Sebokeng Tel: (016) 988 2626
Soweto Tel: (011) 939 1200
Springs Tel: (011) 365 3700
Vanderbijlpark Tel: (016) 981 0280
Vereeniging Tel: (016) 430 0000
KwaZulu-Natal
Dundee Tel: (034) 212 3147
Durban Tel: (031) 336 1559
Estcourt Tel: (036) 352 2161
Kokstad Tel: (039) 727 2140
Ladysmith Tel: (036) 638 1900
Newcastle Tel: (034) 312 6038
Pietermaritzburg Tel: (033) 341 5300
Pinetown Tel: (031) 700 2206
Port Shepstone Tel: (039) 682 2406
Prospecton Tel: (031) 902 1590
Richards Bay Tel: (035) 780 8700
Richmond Tel: (033) 212 2768
Stanger Tel: (032) 551 4291
Ulundi Tel: (035) 879 1439
Verulam Tel: (032) 533 5050
Vryheid Tel: (034) 980 8820
Limpopo
Giyani Tel: (015) 812 9041
Jane Furse Tel: (013) 265 7210
Lebowakgomo Tel: (015) 633 9360
Lephalale Tel: (014) 763 2162
Makhado Tel: (015) 516 0207
Modimolle Tel: (014) 717 1046
Mokopani Tel: (015) 491 5973
Phalaborwa Tel: (015) 781 5114
Polokwane Tel: (015) 299 5000
Seshego Tel: (015) 223 7020
Thohoyandou Tel: (015) 960 1300
Tzaneen Tel: (015) 306 2600
Mpumalanga
Baberton Tel: (031) 712 3066
Bethal Tel: (017) 647 5212
Carolina Tel: (017) 843 1077
Eerstehoek Tel: (017) 883 2414
eMalahleni Tel: (013) 653 3800
Ermelo Tel: (017) 819 7632
Groblersdal Tel: (013) 262 3150
Kwamhlanga Tel: (013) 947 3173
KaMhlushwa Tel: (013) 785 0010
Lydenburg Tel: (013) 235 2368
Middelburg Tel: (013) 283 3600
Nelspruit Tel: (013) 753 2844
Piet Retief Tel: (017) 826 1883
Sabie Tel: (013) 764 2105
Secunda Tel: (017) 631 2594
Standerton Tel: (017) 712 1351
Volksrust Tel: (017) 735 2994
Northern Cape
Calvinia Tel: (027) 341 1280
De Aar Tel: (053) 631 0952
Kimberley Tel: (053) 838 1500
Kuruman Tel: (053) 712 3952
Postmasburg Tel: (053) 313 0641
Springbok Tel: (027) 718 1058
Upington Tel: (054) 331 1752
North West
Brits Tel: (012) 252 3068
Christiana Tel: (053) 441 2120
Klerksdorp Tel: (018) 464 8700
Lichtenburg Tel: (018) 632 4323
Mafikeng Tel: (018) 381 1010
Mogwase Tel: (014) 555 5693
Potchefstroom Tel: (018) 297 5100
Rustenburg Tel: (014) 592 8214
Taung Tel: (053) 994 1710
Vryburg Tel: (053) 927 5221
Western Cape
Beaufort West Tel: (023) 414 3427
Bellville Tel: (021) 941 7000
Cape Town Tel: (021) 460 5911
Claremont Tel: (021) 683 2388
George Tel: (044) 801 1201
Knysna Tel: (044) 382 3150
Mitchell's Plain Tel: (021) 376 1771
Mossel Bay Tel: (044) 691 1140
Oudtshoorn Tel: (044) 272 4370
Paarl Tel: (021) 872 2020
Somerset West Tel: (021) 852 2535
Vredenburg Tel: (022) 715 1627
Worcester Tel: (023) 347 0152
IsiXhosa, Layout and design by the Media Production Unit, Chief Directorate of Communication,
Department of Labour. Website: www.labour.gov.za<fn>DOL.ConstructionHealthAndSafety.2010-11-30.xh.txt</fn>
IMpilo kunye noKhuseleko lwalapho kwaKhiwa khona
Ulawulo lwempilo kwakunye nokhuseleko
Xa ulawula ishishini lakho, uya:
Uyalazisa iSebe lezeMisebenzi ngomsebenzi wakho wokwakha njengoko umThetho weMpilo kunye noKhuseleko lwaseMsebenzini ufuna kwenziwe oko (OHS)?
Uyazinika ixesha elaneleyo ukuceba, ukulungiselela kunye nokulawula umsebenzi wakho?
Qwalasela kanye okwenzekayo ukanti uthathe inxaxheba kwizehlo zengozi?
Unayo indlela yokulawula ezempilo kunye nengozi kwindawo ezibandakanya abameli bempilo nabokhuseleko kunye nekomiti yezempilo kunye nokhuseleko?
Unaye umntu onokuya kuye xana ufuna ingcebiso ngezempilo nokhuseleko?
Xela iingozi
Xa umntu omqeshileyo, okanye osebenza esizeni sakho efumana ingozi qiniseka ukuba:
Wazisa iziko labasebenzi elikufutshane nawe ngokukhawuleza xa ingozi ibulala okanye ibandakanya ukwenzakala kwendawo ezibalulekileyo, njengokwaphuka, ukusikwa, okanye ukuvaleka amehlo.
Xela nayiphi ingozi enxulumene nomsebenzi engunobangela wokungabikho emsebenzini intsuku ezingaphezulu kweshumi elinesine.
Xela xa ilungu loluntu libulewe okanye lithunyelwe esibhedlela ngenxa yengozi enxulumene nomsebenzi wesiza sakho.
Qesha
Xa uqeshe okanye ulawula abantu abakwenzela umsebenzi, uyaqinisekisa ukuba:
Baqeqeshiwe banazo izakhono zokwenza umsebenzi ngokukhuselekileyo ngaphandle kokubeka impilo zabo engozini okanye eyabanye?
Bakhangelwa ngendlela elungileyo banikwe imiyalelo ecacileyo?
Banazo izixhobo zomsebenzi ezilungileyo, impahla, imatshini kwakunye nempahla ezikhuselayo?
Uxoxa nabo kunye nabameli babo ngemiba yempilo kunye nolondolozo?
Ukuqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi
Xa uqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi, uya:
Ukhangela qho inkqubo yempilo kunye nokhuseleko lwabo bantu uceba ukubasebenzisa?
Ubanike ulwazi ngempilo nokhuselo abalufunayo ngomsebenzi?
Uxoxe ngomsebenzi nabo ngaphambi kokuba baqale?
Uqinisekise ukuba ubanikile yonke into ovumelene nabo ngayo (umzekelo amanqwanqwa abathi bakhwele kuwo xabesakha akhuselayo, izixhobo ezilungileyo, nokufikelela kumancedo, nezinye)?
Ukhangela qho ukuba baqhuba njani ufake uncedo apho kusilela khona?
Ufikelelo kwisiza
wonke umntu ufikelela ekhuselekile kwindawo yokusebenzela ukanti asebenze ekhuselekile?
Iindlela zokungena zikwisimo esilungileyo zinempawu ezibonakalisa ngokucacileyo?
Iziphelo apho abantu banokuthi bawele khona, zinazo izinto ezinokuthi zibaxhase kakuhle okanye olunye ukhuselo ulukulungeleyo esiphelweni?
isiza sicocekile zona impahla ziselugcinwe khuselekileyo?
Umbane wanele?
Izibonelelo
Izindlu zangasese ziyafumaneka, zigcinwe zicocekile zilayitile kakuhle?
Zikhona izitya zokuhlambela, amanzi ahambayo, isepha, kunye namalaphu okosula alahlwayo?
Ikhona indawo yokutshintsha, ukomisa, kunye nokugcina impahla?
Amanzi okusela akhona?
Izikefele
Ingaba izikefele zimisiwe, ziyatshintshwa, ziqhaqhwe ngabantu abakulungeleyo ukwenza oko?
Ingaba zikhona izithinteli ezisebenzayo, okanye izaziso ezilumkisayo ezibekiweyo ukuthintela abantu ekusebenziseni izikefele ezingaqgitywanga,umzekelo, apho indawo abathi bame kuzo xa besebenza zingenziwanga kakuhle?
Ingaba izikefele zigcinwe ngokufanelekileyo?
Ingaba umntu okufaneleyo ukwenza oko usikhangela qho isikefele, umzekelo nokuba kukanye ngeveki, rhoqo emveni kokuba sitshintshiwe, sonakele nasemva kwemozulu ebinetha, kunye nomoya omkhulu?
Iingxelo zokulolongwa kwaso ziyashicilelwa?
Amathuba engxakeko
Ingaba zikhona iinkqubo zamathuba engxakeko, umzekelo, ukuphuma esizeni ngexesha lomlilo?
Ingaba abantu abasesizeni bayayazi ukuba ziyintoni ezi nkqubo?
Ingaba ikhona indlela yokukhalisa ialam, ihlolwa nini?
Ingaba ikhona indlela yokunxulumana neenkonzo zengxakeko esizeni?
Ingaba zikhona iindlela ezikulungeleyo ukuphuma zihlala zicacile?
Akhona amalungiselelo oneleyo oncedo lokuqala?
Izinto ezinobungozi
Uziphawulile zonke izinto ezinobungozi kunye nempahla yokusebenza, efana ne asbestosi, ilothe, izinyibilikisi, ipeyinti, isamenti kwakunye nothuli?
Banalo ulwazi abasebenzi kunye noqeqesho ukuze bazi ingozi ezikwizinto ezinobungozi ezisetyenziswa neziveliswa esayithini, ukuba kufanele benze ntoni okanye banxibe ntoni ukuze baphephe okanye banciphise ezingozi?
Uphawulile wazibeka izilumkisi endaweni ukunqanda okanye ukulawula ukuhlangabezana nezinto ezinobungozi, ngoku:
-ngokwenza umsebenzi ngendlela eyahlukileyo, ukususa ubungozi bungabikho kwabona ingaba ikwabandakanya ukwenziwa komsebenzi ngoomatshini endaweni yabantu?
-Usebenzisa impahla yokusebenza enobungozi obuncinane?
-Usebenzisa izixhobo ezilulungeleyo uthuli?
Ingxolo
Abasebenzi banalo ulwazi noqeqesho ukuze bazi ubungozi obukwingxolo esayithini, kunye nokwazi ukuba kufanele benze ntoni ukunqanda ezongozi?
Uphawulile, wachaza ngezinto ezinokwenzeka kubasebenzi xa behlangabezana nengxolo?
Ingxolo inokuncitshiswa ngokusebenzisa indlela zokusebenza okanye kukhethwe imatshini ezingangxoliyo, umzekelo, ngokusebenzisa izaphuli ezikulungeleyo nezinye izixhobo okanye iimatshini ezinezithulisi?
Lukhona ukhuseleko olufanelekileyo olunikiweyo olunxitywa kwindawo ezinengxolo?
Umbane kunye nezinye iinkonzo
Ingaba zonke iinkonzo ezifunekayo esizeni zinikwe phambi kokuba umsebenzi uqale, uzichazile iinkonzo ezikhona esizeni ( umzekelo iingcingo zombane okanye imibhobho enikezela ngegesi) wathatha amanyathelo angawo, xakukho imfuneko, ukunqanda ingozi kubo?
Izixhobo kunye nempahla yokusebenza iyakhangelwa ngabasebenzi, ivavanywe esizeni kanti ihlolwe, ilingwe rhoqo ngumntu onesakhono kuloo nto?
Xa kukhona iintambo eziphezulu, umbane uyacinywa, okanye ezinye izilumkisi ziyenziwa, njengokunika izikhundla okanye iteyipi eziphawulweyo
Ingaba sikhona iSiqinisekiso sokuThobela sofakelo olutsha esizeni?
Khusela uluntu
Umsebenzi ubiyelwe ebantwini?
Indlela zokusebenza zithentelwe zilayitiwe?
Uluntu lukhuselekile kwimpahla ewayo?
Xa umsebenzi wosuku ugqityiwe :
Imisele nemingxuma ivalwe ngokhuseleko okanye ibiyelwe
Izixhobo zivaliwe ukunqanda ukusetyenziswa ngokungekho mthethweni?
Izinto ezinokuthi zivuthe okanye ezinobungozi zitshixelwe kwindawo zogcino ezikhuselekileyo?
Umntu ono kudibana naye
ISebe lezeMisebenzi
I-Ofisi eyiNtloko
ICandelwana eliyiNtloko leMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini
Rhoda Mbeki (012) 309 4388
Phumudzo Maphaha (012) 309 4316
Tibor Szana (012) 309 4389
<fn>DOL.HealthAndSafetyRepresentatives.2011-01-10.xh.txt</fn>
Ingaba abaMeli beMpilo noKhuseleko bonyuliwe emsebenzini wakho?
Abahloli beSebe lezeMisebenzi baza kube betyelela imisebenzi ukuza kukhangela ukuba ingaba abaMeli beMpilo noKhuseleko bonyuliwe na kunye nokuba ingaba iiKomiti zeMpilo noKhuseleko zisebenza ngokwemigqaliselo yomThetho weMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini, 1993.
Ukuba ngaba umqeshi uqeshe ngaphezulu kwabasebenzi abangama-20 kwaye ishishini sele lisebenze ngaphezulu kweenyanga ezine ngoko ke impendulo kule mibuzo ilandelayo kufuneka ibe ngu ewe.
UMBUZO
EWE
HAYI
1. Ingaba umqeshi nabasebenzi baye badibana omnye nomnye ngokuphathelene nolonyulo okanye ukhetho,
ixesha lokubamba i-ofisi, imisebenzi nokonyulwa kwabaMeli beMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini?
2. Kwimisebenzi efana neevenkile nee-ofisi: ingaba okungenani umMeli weMpilo noKhuseleko
lwaseMsebenzini wonyulwa kwi-100 ngalinye labasebenzi okanye inxenye ngaphaya koko?
3. Kweminye imisebenzi, efana neefektri: ingaba okungenani umMeli weMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini
wonyulwa kuma-50 ngamanye abasebenzi okanye inxenye ngaphaya koko?
4. Ingaba abaMeli beMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini abonyuliweyo bangabasebenzi abasebenza isigxina
kwaye ingaba bayazazi iimeko zomsebenzi abaqeshelwe zona?
5. Ingaba yonke imisebenzi ephathelene nokonyulwa, imisebenzi kunye noqeqesho lwabaMeli beMpilo
noKhuseleko lwaseMsebenzini yenziwa ngexesha leeyure eziqhelekileyo zomsebenzi?
6. Ingaba bonke abaMeli beMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini bonyulwa ngokubhalwe phantsi?
7. Ingaba bonke abaMeli beMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini balunikiwe ulwazi ngokuphathene:
â€¢ Nokuqhuba uphicotho lwempilo nokhuseleko?
â€¢ Nokuqhuba uphicotho lwempilo nokhuseleko?
â€¢ Ukuphanda izehlo?
â€¢ Ukwenza izincomo ngokuphathelene nempilo nokhuseleko?
â€¢ Ukuqhuba uhlolo?
â€¢ Ukuya kwiintlanganiso zeekomiti zempilo nokhuseleko?
8. Okungenani iKomiti yeMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini isebenza kumsebenzi ngamnye apho umqeshi
kuye kwafuneka ukuba onyule abaMeli beMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini ababini okanye ngaphezulu?
9. . Ingaba zonmke iiKomiti zeMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini zisebenza ngale ndlela ilandelayo:
â€¢ Ukubamba iintlanganiso kaninzi kangangoko kukho imfuneko kodwa okungenani kanye qho kwiinyanga
ezintathu?
â€¢ Ukwenza izincomo kumqeshi ngokuphathelene nemicimbi yempilo nokhuseleko?
â€¢ Ukuxoxa ngezehlo?
â€¢ Ukugcina irekhodi yazo zonke izincomo ezenziweyo?
â€¢ UmMeli weMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini ngamnye ulilungu okungenani leKomiti enye?
â€¢ Inani labantu abonyuliweyo ngumqeshi ukuba basebenze kwiKomiti alilodluli inani labaMeli beMpilo
noKhuseleko lwaseMsebenzini abasebenza kwakulo Komiti inye?
â€¢ IKomiti imisela iinkqubo, ixesha nendawo yeentlanganiso?
â€¢ Usihlalo wonyulwe yiKomiti?
Ii-Ofisi zamaPhondo eSebe lezeMisebenzi
<fn>DOL.OhsAccord.2010-11-30.xh.txt</fn>
Isivumelano soMsebenzi
kwezeMpilo noKhuseleko
Thina, abalingani boluntu, uRhulumente, uManyano wezaBasebenzi kunye noManyano lwamaShishini sivakalisa ukuba:
Kunye sibambisene, sizimisele ekuqondeni lemibandela ilandelayo:
_ indawo yokusebenza enempilo nekhuselekileyo
_ uphuhliso lwemigaqo ephambili emsebenzini onempilo kunye nokhuseleko
_ ukupheliswa kweziganeko nengozi ezimasikizi emsebenzini.
Siwola imigaqo efakwe kwi- ILO Convention 155 kunye ne-ILO Convention 176.
Sizibophelela uku:
_ ukuphakamisa imigaqo yokusebenza okusempilweni nokukhuselekileyo njengoko kufakwe phakathi kwe-"Bill of Rights"
_ ukungenisa ukhuseleko nokosebenza okusempilweni phakathi kwendlela zonke zamashishini kunye namacebo
_ ukwenza okusebenza okusempilweni nokhuseleko indlela yokuphila
_ ukukhulisa kokwaziwa kokusebenza okusempilweni nokukhuseleko
_ ukuphuhlisa umthetho wokwazisa ukusebenza okusempilweni nokukhuselekileyo, imigaqo nemiyalelo
_ ukuphucula ubudlelwane bembumba engunxantathu ekuncendeni bonke elizweni lethu
_ ukuhlala kwiimfuno zomthetho wokusebenza okusempilweni nokukhuselekileyo
_ukuqeqesha abasebenzi kunye nabaphathi kwindlela zokusebenza ngenkuseleko
_ukwakhiwa kobume bamaziko obusebenzayo nobufanelekileyo bokusebenza ngokusempilweni nokhuseleko.
Siyazibophelela Kunene ekusebenzini kunye ngendlela eyakhayo, phakathi kokusebenza okusempilweni nokukhuselekileyo.
uRhulumente Omanyeneyo Nabasebenzi abaManyeneyo namaShishini
<fn>DOL.OhsAgriAndForestry.2010-12-07.xh.txt</fn>
Impilo nokhuseleko kwindawo yokuphangela kwezolimo namahlathi
Intshayelelo
Iingozi, ukwenzakala kunye nokugula kunako ukutshabalalisa impilo yabantu kunye namashishini. Izisombululo zikholisa ukungabi nabugocigoci kwaye ziba nexabiso eliphantsi kanti abona bantu babalaseleyo ekuqinisekiseni ukhuselo lweefama ngabalimi nabasebenzi babo basezifama. Impilo nokhuselo yimfuneko esisiseko kulondolozo lweshishini lokufama. Amalinge kaRhulumente ewodwa awanakukwazi ukugcina icandelo lezolimo likhuseleke kwaye linempilo ngakumbi, kodwa wonke ubani kwezolimo nakwityathanga lokutya ngokubanzi makadlale indima yakhe.
Ngonyaka ngamnye kubulawa abantu ngenxa yemisetyenzana ethile kumsebenzi wezolimo namahlathi. Abaninzi bangxwelerheke ngokuxhalabisayo baza bafunyanwa kukugula bekwindawo yabo yomsebenzi. Iingozi nokwenzakala azibangi ukutsala nzima kwabantu kuphela; kodwa kukho iindleko ezibandakanyekayo eziquka phakathi kwezinye:
â— Iintlawulo zokungabikho emsebenzini ngenxa yokugula kunye neendleko zokumema/ukuqeqesha abantu abangena endaweni yabasebenzi abangekhoyo
â— Ilahleko yezinto eziveliswayo
â— Iindleko zolawulo - ukuphanda ngesiganeko, ukukhanda njl.njl.
â— Ukonakala koomatshini, izakhiwo kunye neemveliso
â— Iindleko zeinshorensi, iindleko zasemthethweni nokuduma kakubi.
Zonke ezi ndleko zinokuthintelwa, ukuze ngolo hlobo kwande inzuzo njengesiphumo. Le ncwadana ke ngoko ijoliswe ekunikeni ulwazi oluya kuncedisa abaqeshi nabasebenzi kwezolimo namahlathi ukuze kuphuculwe impilo nokhuseleko kananjalo kunqandwe imingcipheko enxulunyaniswa nomsebenzi kwicandelo labo. Le ncwadana ayizibandakanyi iimfuneko
zowiso-mthetho malunga neshishini. Olo lwazi lunokufunyanwa kwisiza sothungelwano seSebe lezabaSebenzi: www.labour.gov.za.
Ulawulo lwempilo, ukhuselo nohlalutyo lwemingcipheko
Ulawulo lwempilo nokhuselo lwabasebenzi lufana ncam nokulawula izixokelelwano zokuqinisekisa ukuba izityalo nezilwanyana zigcineka zisempilweni, zinika eyona mveliso iphezulu ukuze zikwazi ukukwenza ukuba uhlale uqhuba ishishini. Abasebenzi kufuneka babe sempilweni entle kwaye bakhuseleke ukuze basebenze ngokuncomekayo nokuba bakwazi ukusoloko bekhona emsebenzini.
Onke amaqumrhu afuna umgaqo-nkqubo wokuseka isicwangciso sabo sokusebenza ngokubhekiselele kwimpilo nokhuseleko, ngenjongo yokufikelela kwimigangatho ephucukileyo kwindawo yokuphangela. Lo mgaqo-nkqubo mawubhalwe phantsi, ulungiselelwe kakuhle kwaye usekwe ekuzinikeleni kwabaphathi abakwibanga eliphezulu.
Umgaqo-nkqubo kufuneka:
â— Ungqale kwifama yakho
â— Uxele iinjongo zakho ngokubanzi malunga nempilo nokhuselo lwabasebenzi bakho. Umqeshi makasayine aze abeke nomhla wokusayina ngenjongo yokubonisa ukuzinikela kwakhe kuwo
â— Ubonise ukuba uxanduva jikelele lwempilo nokhuseleko lungumthwalo wakho wena mqeshi
â— Uchaze izixokelelwano neenkqubo ezikhoyo ukuqinisekisa impilo nokhuselo lwabasebenzi bakho
â— Uphengululwe rhoqo kumathuba athile ukuze uhlaziywe xa iqumrhu lakho liguquka okanye xa kuvela iingozi ezintsha.
Uhlalutyo lwemingcipheko
Ukuchonga iingozi nokuhlalutya imingcipheko edalwa zizo kubalulekile. Ngaphandle kokuba uyazazi iingozi ezikhoyo kwimida yendawo yakho, kunye nomlinganiselo wemingcipheko eyenziwa zizo, akunakukwazi nokuba kufuneka ilawulwe na okanye nendlela ekunokwenziwa ngayo.
Uhlalutyo lwemingcipheko kukuqwalasela ngokuqaphela oko kunokwenzakalisa abantu kwishishini lakho, ukuze ukwazi ukubona ukuba ingaba uthathe amanyathelo alingeneyo na okanye kufuneka wenze ngakumbi. Wakuba wenze isigqibo ngenqanaba lomngcipheko, kufuneka usebenzise amanyathelo ayimfuneko othintelo nawokhuseleko.
Mininzi imithombo yamacebiso esekwe kwinkonzo elungileyo eya kukunceda xa usenza uhlalutyo lwakho lwemingcipheko, kodwa unokusebenzisa le nkqubo ethe tye yamanyathelo amahlanu:
Inyathelo 1: Funa imiba yengozi
Funa kuyo yonke indawo kwindawo yomsebenzi kwaye ujonge nendlela abasebenza ngayo abantu. Kwakhona qwalasela iingxelo ezibhaliweyo zeziganeko ezidlulileyo, iingozi okanye iingxaki zempilo. Injongo kukuchonga imiba yeengozi ezinokuba neziphumo ezinobuzaza ezinokwenzakalisa okanye ezinokuchaphazela abantu abaliqela.
Inyathelo 2: Yenza isigqibo sokuba ngubani onokwenzakala kwaye njani
Chonga abantu abanokwenzakala, nokuba bangaphi. Xa uqwalasela "ubunjani", musa ukulibala izinto ezifana nomsebenzi wolondolozo, apho kunokuvela khona imiba emitsha yengozi .
Inyathelo 3: Vavanya imingcipheko evela ngenxa yemiba yengozi uze uthathe amanyathelo okuyinciphisa okanye okuyilawula
Hlalutya ukuba ingaba imingcipheko evela kumba wengozi ngamnye obalulekileyo iyalawulwa na.
Iindlela zolawulo zisenokuba zanele kakuhle okanye kusenokufuneka ukuphuculwa kwazo. Abasebenzi bakholisa ukuba nezimvo eziluncedo, ngenxa yokusebenza kwabo imihla ngemihla, ngoko ke babandakanye ekwenzeni izigqibo ngeendlela zakho zolawulo.
Inyathelo 4: Bhala phantsi iingxelo ozifumanisileyo
Emva kokwenza isigqibo ngento ekufuneka yenziwe, kufuneka wenze isicwangciso ngendlela yokuyenza nokuba kufuneka yenziwe nini. Ukubhala kwingxelo izinto ozifumanisileyo kuya kukunceda ekwenzeni oku.
Inyathelo 5: Phengulula uhlalutyo lwakho uze uphinde uluqwalasele xa kukho imfuneko
Kufuneka uphengulule uhlalutyo lwakho xa bekukho inguquko ebalulekileyo kwindlela osebenza ngayo okanye xa unesizathu esenza ucinge ukuba igqithelwe lixesha..
Iingxaki zempilo kwezolimo namahlathi
Umsebenzi wezolimo namahlathi usenokuhamba nezothuso kwimpilo yabasebenzi ngezizathu ezininzi, ezibandakanya:
â— Ukuchukumisa izilwanyana
â— Ukuba sesichengeni semichiza enobungozi okanye ezinye izinto
â— Ngumsebenzi wohlobo lwezinto eziphathekayo
â— Ukuba sesichengeni semozulu, ingxolo okanye ungcangcazelo.
Umsebenzi wohlobo lwezinto eziphathekayo
Ukuphatha imithwalo enzima okanye ukusebenza ngezimo zokumisa umzimba ezingalunganga kusenokwenzakalisa izihlunu nesakhelo samathambo somzimba. Loo nto inokwenza iingqaqambo neentlungu zemilenze neengalo, iindawo zokudibana kwamathambo okanye umqolo ngenxa yokupetyeka okanye ukukruneka.
Kufuneka wenze ntoni?
â— Kuthintele ukuthwala imithwalo enzima xa oko kunokwenzeka, okanye sebenzisa izixokelelwano zentsebenzo-matshini
â— Sebenzisa iindlela zokuphatha ezilungileyo - yima ngeenyawo zakho ngendlela efanelekileyo, umqolo mawume nkqo uze umthwalo uwuphathele kufutshane nomzimba wakho
â— Qinisekisa ukuba indawo yakho yomsebenzi ilungelelaniswe ngohlobo lokuba izinto nemveliso zifikeleleke ngaphandle kokuzolula kanti kuyafuneka ukumana uzama ukuguqula imisebenzi okanye iintshukumo ukuze usebenzise iintlobo-ntlobo zezihlunu zomzimba
â— Uthutho lwezityalo okanye lwezithole ngezandla kwimigama emide makuthintelwe kangangoko kunokwenzeka ukuze kukhuselwe impilo yabasebenzi.
Ukusebenzisa oomatshini ngokhuselo
Iingozi ezininzi ezinobuzaza kwiifama zibandakanya oomatshini. Ezinye zenzeka kuba umatshini esuke wasetyenziselwa umsebenzi ongengowawo; ezinye kungenxa yokuba oonogada abafakwanga okanye bagcinwe bekwimo yokungasebenzi. Kufuneka kubekho isixokelelwano esisetyenziswayo sokuqwalasela ukuba izixhobo zokusebenza, kubandakanywa oomatshini, zikhuselekile ukuba zingasetyenziswa. Ukuba izixhobo zisetyenziswa phantsi kweemeko ezingafanelekanga, kufuneka zihlolwe rhoqo ukuze kujongwe ukwehla kwemeko yazo okunokubanga ingozi, kuba nanini xa kwenzeke iimeko ezinjalo izixhobo ziyasilela kukhuselo lwazo.
Kufuneka wenze ntoni?
â— Qinisekisa ukuba oomatshini bawulungele umsebenzi abawenzayo
â— Bonke oomatshini mabalondolozwe ukuze basetyenziswe ngokhuselo
â— Oomatshini mabafakelwe oonogada bokhuseleko abafuneka ngokwasemthethweni
â— Izixhobo ezisetyenziselwa ukutyala imithi maziyilelwe loo njongo. Izixhobo zezolimo zikholisa ukungalungi ekutyalweni kwemithi
â— Izibambo zezixhobo zokutyala maziyilwe ngendlela ecutha ukuhamba koxhuzulo oluya esandleni xa ibleyidi inokusuka ibethe ilitye elifihlekileyo okanye ingcambu
â— Intloko yesixhobo sokusika nokucebula mayigxile ithe nkqi kwisibambo ngesixhobo esisebenza ngokuncomekayo, umzekelo, iverhe, isikhonkwane sokudibanisa iintsimbi ezimbini okanye ibholiti.
Ukuthenga okanye ukuqesha oomatshini
Xa uthenga okanye uqeshise oomatshini umthetho ufuna ukuba umxhasi makafake oonogada bokhuselo abayimfuneko. Qiniseka ukuba wena nabasebenzi bakho:
â— Nisebenzisa oomatshini ngokwemiyalelo ekhutshwa nabo
â— Nigcina oonogada bemi ngendlela efanelekileyo kwaye bencomeka
â— Niqwalasela zonke izixhobo nize nilungise iziphene phambi kokubasebenzisa
â— Niqwalasela ukuba zonke iindawo zokulawula ziphawulwe ngokucacileyo ukubonisa oko zikwenzayo nokuba zilawula baphi oomatshini, kwaye maziyilwe zize zifakwe ngendlela eya kukunqanda ukuba ungazisebenzisi ngemposiso
â— Abasebenzi baqeqeshelwa ukusebenza ngokhuselo kwaye banikwa kananjalo basebenzisa impahla yokhuselo eyimfuneko.
Ulondolozo nokunqandwa kothintelo
Iziganeko ezininzi ezibandakanya oomatshini zenzeka ngethuba lolondolozo okanye ngemisebenzi yokunqanda uthintelo. Qiniseka ukuba:
â— Abasebenzi bakuqeqeshelwe kakuhle ukwenza umsebenzi
â— Banikwe izixhobo zokusebenza ezaneleyo nemiyalelo ngokunjalo malunga nolondolozo, ukulungelelanisa, nokubacoca kwaye kunqandwe ukuthinteleka koomatshini
â— Amandla agciniweyo, umzekelo, avela kwizinto ezicudisiweyo, imithombo okanye amandla oxinzelelo lolwelo ayasasazeka phambi kokuba uqalise ukusebenza,
â— Oomatshini abanyuswa ngoxinzelelo lolwelo okanye iinxalenye ziyathintelwa ukuba zingehli ngokusebenzisa izixhobo zikamatshini ezifana nezinqumamisi okanye iijekhi xa abantu besebenza phantsi kwabo.
Bonke ababhexeshi boomatshini mabaqinisekise ukuba:
â— Bayakwazi ukuwunqumamisa umatshini phambi kokuwuqalisa
â— Basoloko bewuqalisa ngokwendawo echanekileyo
â— Bonke oonogada bafakwa kwaye basetyenziswa ngokuchanekileyo
â— Indawo engqonge umatshini osisigxina icocekile, iqoqosheke kakuhle kwaye ayinazithintelo
â— Bamxelela kwangoko umongameli xa umatshini ungasebenzi kakuhle
â— Banxiba impahla nezixhobo zokhuseleko ezifanelekileyo.
Ungaze:
â— Usebenzise umatshini ngaphandle kokuba ugunyazisiwe kwaye ukuqeqeshelwe ukwenza oko
â— Uzame ukususa izithintelo okanye ukucoca umatshini ngaphandle kokuba isiqhubi sahlukanisiwe kwaye umi bhuxe
â— Unxibe iitsheyini ezijingayo, impahla ejingayo, iiglavu okanye iiringi okanye iinwele ezinde ezinokubambeka kwiinxalenye ezishenxayo
â— Wehle kwitrektara ehambayo nokuba kukowuphi umatshini oziqhubayo
â— Uphazamise abantu abasebenzisa oomatshini.
Ukuphathwa kwezithuthi nezinto zokusebenza
Omnye unobangela wokwenzakala kwezolimo kukuphethula iitrektara. Iingozi ezixhalabisayo nezibulalayo ziqhelekile, kwaye iziganeko zibandakanya abaqhubi, abanye abasebenzi nabantu abazihambela ngeenyawo. Ezinye iziganeko zenzeka xa abantu beshiya isithuthi bengaqinisekisanga ukuba asinakuhamba okanye ukuze ngolo hlobo sibange ingozi.
Yithi qho uqwalasele ukuba:
â— Abaqhubi bawuqeqeshelwe kakuhle umsebenzi wabo kwaye abantu abangagunyaziswanga abavunyelwa ukuqhuba
â— Izithuthi nabantu abahambayo bayahlukaniswa kangangoko kunokwenzeka
â— Imithwalo ihleli kakuhle kwaye iqinile
â— Abaqhubi bakhuselekile kwizinto eziwayo
â— Abaqhubi bakwisimo sempilo ekulungeleyo ukuqhuba
â— Izithuthi zakho okanye nokuba ngabaphi oomatshini abakhwelwe ngabasebenzi okanye abasebenza kubo zinazo izakhiwo zokhuselo ezikwaziyo ukoluleka ngaphezulu
â— Izitshixo zigcinwa zikhuselekile xa izithuthi zingasetyenziswa.
Imisebenzi yokuphakamisa
Yenza isicwangciso esifanelekileyo ukulungiselele kakuhle ukuphakamisa, ngokusebenzisa izixhobo ezifanelekileyo nabantu abanesakhono ukuze kunciphe imingcipheko. Qinisekisa ukuba:
â— Zonke izixhobo zokuphakamisa zihlolwe ngocoselelo rhoqo ngumntu onesakhono
â— Imithwalo yokusebenza ephawulwe njengekhuselekileyo ekwisixhobo sokuphakamisa mayiphawulwe. Ungaze ugqithe kuloo mithwalo ephawulweyo
â— Izalathiso zomthwalo ogqithisileyo xa usebenzisa oomatshini mazibe kwimeko elungileyo yokusebenza
â— Xa uqhuba, izilayishi eziphambili ziyaphakama xa zingenanto zize zithotywe xa zizele, ngaphandle kwaxa oko kunokudala ingozi, umzk. kwimigaqo kawonkewonke.
Ingxolo nokungcangcazela
Ukuba sesichengeni samanqanaba aphezulu engxolo kunokwenza umonakalo osisigxina wokungeva, kwaye ixhoba likholisa ukungaziqapheli ukuba aliva kakuhle kude kube semva kwethuba kanti oko kunokukhokelela kwisifo sokundumzela endlebeni okanye ekubeni sisithulu.
Nciphisa ukuba sesichengeni sengxolo:
â— Khetha oomatshini okanye izixhobo ezingangxoliyo xa ukhetha iindlela zemveliso okanye oomatshini abatsha
â— Valela oomatshini okanye izixhobo ezingxolayo ngamacandelo amaplanga anqanda ukugqitha kwengxolo okanye ubabeke emagumbini angadibenanga namanye
â— Nciphisa ithuba lokuba sesichengeni ngokujikelezisa umsebenzi
â— Apho ukuba sesichengeni kufikelela kuma-90 dB okanye ngaphezulu, phawula ezi ndawo ngolu hlobo "izowuni yokhuselo lweendlebe" kubekho iimpawu ezalatha ukuba ukhuselo lweendlebe malunxitywe uze uqinisekise ukuba wonke umntu ongena kwezi zowuni unxiba izikhuseli zeendlebe.
Ungcangcazelo
Ukusetyenziswa kwezixhobo zongcangcazelo ezifana neesarha zetsheyini, izisiki zeebrashi okanye ezisilayo zinokukhokelela kwimiqondiso yedumbe lezandla neengalo - iqela lezifo ezibandakanya idumbe leminwe nokuba mhlophe kwayo, imithambo yoluvo, izihlunu okanye ukonakala kweendawo adibana kuzo amathambo. Imiqondiso yesilumkiso ibandakanya ukuntlontlozela okanye ukulahleka koluvo eminweni, iminwe ijike ibe mhlophe xa kubanda okanye xa kufumile, kulandele ukuqaqamba nokuthi futhu.
Ukuqhuba iitrektara okanye abanye oomatshini abaziqhubayo kunokungcangcazelisa umzimba okanye siwudlokovise kanti oko kunxulumana nomqolo osoloko ubuhlungu okanye iintlungu kwinyonga nasemadolweni. Iimpawu ezilumnkisayo zibandakenya iintlungu nokuqina okuthile emqolo, kwinyonga okanye emadolweni emva kokusebenza ngetrektara.
Yintoni onokuyenza?
â— Sebenzisa umatshini olungileyo emsebenzini ofanelekileyo
â— Gcina izixhobo ngokuchanekileyo, umzk. izigxumeko ezilwa ungcangcazelo zibe phezu kweesarha zetsheyini
â— Sebenzisa ngokupheleleyo ubume bendawo yesihlalo setrektara nezilungelelanisi zezixhomi
â— Hamba ngesantya esifanelekileyo ngokweemeko zomhlaba, phepha imingxuma esendleleni, njl.njl.
Ukunqanda ukonakala kokuhamba kwegazi lakho emithanjeni yalo, imithambo yoluvo, izihlunu kunye namathambo ezandla neengalo okwenziwa kukungcangcazela kwezandla neengalo:
â— Yenza isicwangciso semisebenzi ukuze uthintele ukusebenzisa izixhobo ezingcangcazelisayo
â— Khetha izixhobo zenqanaba elisezantsi lokungcangcazela
â— Sebenzisa ukujikelezisa umsebenzi xa kunokwenzeka uze uthathe iziqabu ezilungeleleneyo
â— Fudumeza izandla phambi kokusebenza uze uzigcine zifudumele.
Imozulu
Ukuba sesichengeni semozulu, ngakumbi ukukhanya kwelanga okanye ingqele eqhaqhazelisa amazinyo kunokuba yingozi.
Into ekufuneka uyenze:
â— Kwimozulu enelanga eligqatsayo nxiba impahla elula nomnqwazi onomphetho obanzi
â— Ungakhululi; kwaye thambisa isinqandi-langa senqanaba eliphezulu lokhuselo lwesikhumba esisesichengeni sokutsha
â— Hlala uqwalasela imikhango, iintsumpa okanye ukujika kwebala lesikhumba. Dibana nogqirha xa kuphuma imikhango, amafa, ukopha okanye ukurhawuzela, njlnjl.
â— Impahla yokusebenza mayenziwe ngomchako ogcina imizimba yamabasebenzi yomile kwaye inobushushu obufanelekileyo. Xa kusetyenzwa phantsi kweemozulu ezishushu nezomileyo, kufuneka kunxitywe impahla efanelekileyo ukuthintela ukufuthaniseleka okugqithisileyo ukuze zivumele ukuphefumla
â— Abasebenzi mabanikwe impahla eyaneleyo yokhuselo xa besemngciphekweni wemitha egqatsayo ye-UV okanye imiba yengozi kwindalo, efana nezityalo ezinetyhefu, izilwanyana neentlobo zosulelo.
Izilwanyana
Ukuphatha izilwanyana kunokubanga i-zoonoses (izifo ezisuka esilwanyeneni zisulele abantu). Izidalwa ezincinci ezingabonakali ngeliso lenyama ezifana neebhaktiriya, iivayirasi, eziphila kwizisulu nezomngundo zinokubanga ukugula ngokusulela umzimba ngokuphefumla, xa ziginywa, okanye xa zigqobhozela esikhunjini. Iimpawu zahluka ukusuka kwiingxaki zesikhumba ukuya kwiimeko eziqala "sabumkhuhlane" nezinokubanga ukugula kwethuba elide ngaphandle kokuba kunyangwe.
Kunokwenziwa ntoni ukunciphisa imingcipheko?
â— Cutha umngcipheko wosulelo ngokugcina imfuyo isempilweni entle. Gonya apho kufaneleke khona
â— Qinisekisa imigaqo yokuphathwa kwempilo entle yobuqu bakho. Yiba soloko uhlamba izandla phambi kokutya, kokusela okanye kokutshaya
â— Nxiba impahla efanelekileyo yokhuselo efana neeovaroli xa uphatha izilwanyana, ngakumbi xa zigula, iiglavu kunye neefaskoti ezingagqithi manzi xa ubamba izinto ezinosulelo ezifana neziqhamo zokuzala
â— Gquma yonke imisikeko nemigruzuko ngezinto zokubopha amanxeba ezingagqithi manzi.
Izinto ezinobungozi
Ukuba sesichengeni semichiza okanye sezinye izinto, umzk. izibulali zezitshabalalisi zezityalo, amayeza ezilwanyana (kubandakanywa iidiphu zeegusha), uthuli, imisi, okanye izinto ezifana nodaka, udaka lwangasese okanye izichumiso; ukuphefumla imisi yeeplastikhi ezivuthayo, okanye uthuli olubangwa kukushenxisa iinkozo, izichumiso, istro, ifula; ukubamba udaka, umgquba njl.njl. okanye ukutshizwa zizibulali zezitshabalalisi zezityalo okanye idiphu yeegusha, zonke ezo zinto zinokubanga ukugula.
Iimpawu ezilumkisayo zibandakanya:
â— Ukuthukuthezelelwa/ukulila kwamehlo nempumlo
â— Iimpumlo ezixineneyo
â— Umqala obuhlungu
â— Ukukhohlela okungenazikhohlela okanye okunazo
â— Ukuqaqamba kwezihlunu okanye umkhuhlane emva kokusebenza ngefula esabungundarha
â— Iphika
â— Ukuxinana kwesifuba ngethuba lomsebenzi, emva kokusebenza okanye xa kusenziwa imithambo obunokuyenza lula
â— Ukutswina kwesifuba.
Le miqondiso isenokuba yeyethuba elifutshane ngexesha lokusebenza, okanye isenokuba mandundu ize ithathe ithuba elide ide ibe yinto esoloko ikhona. Xa kunjalo inokusungulwa nakukuba sesichengeni sento encinci gqitha elinokuba alivani nayo igazi lakho, okanye elinokungayithandi . Ukuba uyatshaya, uze uphinde ube sesichengeni sezi zinto unokuzibona uphuhla iingxaki ezinobuzaza zesifuba.
Kubalulekile ukuzikhusela wena nabasebenzi bakho. Kuphephe ukuphefumla izinto ezinobungozi ngokwenza ngolu hlobo:
â— Ngokusebenzisa izinto ngokuba zibolekisane apho kufaneleke khona
â— Ukutshintshela kwizinto ezinothuli oluncinci, umzk. amahlalutyana/iimbumbulwana
â— Ngokuvalela iintsusa zothuli okanye zesitshizi
â— Ukufunxa izinto ezichithekileyo endaweni yokuzitshayela - sebenzisa isifunxi sesakhono esincomekayo.
Nciphisa isixa osiphefumlela ngaphakathi:
â— Ngokusebenzisa iziniki-moya zemibhobho yeli lizwe, umzk. xa kutywinwa
â— Ngokusebenzisa izihluzi ezincomekayo kwiinqwelo zeetrektara/kwizithuthi
â— Ngokulondoloza izihluzi ngokweemfuneko zabenzi bazo
â— Ngokuphucula iziniki-moya kwizakhiwo
â— Ngokunxiba izixhobo zokhuselo ezinesakhono zamalungu okuphefumla. Qiniseka ukuba usebenzisa imaskhi efanelekileyo okanye isiphefumlisi sothuli, semiphunga okanye izixhobo ezitshiza ulwelo.
Iimaski neziphefumlisi mazisoloko zigcinwe kwindawo ecocekileyo neyomileyo - musa ukuzixhoma kwimihakisho okanye ezikhonkwaneni kwiindawo ezimdaka nezinothuli.
Xa usebenzisa amayeza ezilwanyana, yiba soloko:
â— Uhlamba imitshizo esesikhunjini nasezimpahleni kwangoko, uze uhlambe phambi kokutya, kokusela okanye kokutshaya. Musa ukusebenza phakathi kwezilwanyana ezisandula ukunyangwa xa unokungcoliseka
â— Landela nawaphi amanyathelo emo yonxunguphalo acetyiswe ngumenzi, umzk. malunga neentlobo zogonyo ezinesiseko seoyile
â— Landela imiyalelo yeleyibhile, ngakumbi leyo ebhekiselele kwi-PPE
â— Nika ingxelo ngazo zonke iziganeko zokuchatshazelwa yityhefu ukuze ziphandwe ngononophelo.
Ukuphathwa nokutyalwa kwezityalo ezinyangwa ngemichiza
â— Malunga nokuphathwa kunye nokutyalwa kwemithi enyangwa ngemichiza enobungozi phambi kokuphela kwetyhefu, abaqeshi mabanike inkxaso - abasebenzi basebenzise - izixhobo zobuqu bazo zokhuselo
â— Izityalo ezinyangwayo maziphathwe ngokuqaphela ukunciphisa ungcoliseko. Mazibekelelwe ukuze zithuthwe kwindawo yokusebenzela ngohlobo lokuba ukufikelela kwizityalo kube lula, ngako oko kunqandeke ukuphathwa kwezityalo ngaphezu kwemfuneko
â— Izingxobo zokutyala okanye izibopheleli nokuba zezinye iziqulathi zezithuthi zezityalo ezinyangiweyo kwindawo yokusebenzela mazicocwe ngokuthi kukhutshwe konke okuphakathi zize zihlanjwe yonke imihla.
Ukhuselo nempilontle yendawo yokusebenzela
Iziganeko zokwenzakala ezininzi kwezolimo namahlathi zisisiphumo sokutyibilika, ukukhubeka nokuwa. Qwalasela ukuba iindawo zokusebenza azinazithintelo, ezifana neentambo zokurhuqa, iingxowa okanye amacandelo amaplanga kwaye kufuneka kubekho isithuba sokulondoloza izixhobo nezinto zokusebenza. Gcina izakhiwo zakho zilungiswa kakuhle, uqiniseke ukuba imigangatho ayisindiswa kakhulu ngemithwalo, ngakumbi kwiindawo zesondlo okanye kwizakhiwo ezidala.
Ukunciphisa imingcipheko yokuwa, ukukhubeka nokutyibilika. Kufuneka ube nezinto ezilandelayo:
â— Iintsimbi zokubambelela ezitephsini kunye neendawo zokuqhuba iinqwelo ezingenazitephs apho kukho khona imfuneko
â— Ukulahlwa kwamanzi amdaka kwiinkqubo ekusetyenziswa amanzi kuzo ezifana neendawo zokuhlamba imifuno okanye izidlo zobisi
â— Ukukhanya okwaneleyo nokufanelekileyo
â— Ubushushu obaneleyo nokwanela komoya kubandakanywa umoya ohlaziyekileyo kwiindawo zokusebenza ezingaphakathi
â— Iimpawu zokhuselo apho umngcipheko obalulekileyo wempilo nokhuselo usafumaneka khona emva kokuba uthathe amanyathelo olawulo ngokusebenzisa uhlalutyo lwemingcipheko.
Uncedo lokuqala nohlangulo lwemo yonxunguphalo
â— Njengoko kuqhelekile ukuba abasebenzi bamahlathi nabezolimo basebenze ngokwamaqela amancinci kwiindawo ezingadibenanga nezinye, umsebenzi ngamnye makaqeqeshelwe ukuzazi iziseko zoncedo lokuqala. Olu qeqesho malubandakanye unyango lwezilonda ezivulekileyo kunye nokubuyisa ukuphila. Kwiindawo apho umsebenzi ubandakanya umngcipheko wetyhefu yemichiza okanye ngumsi, yokulunywa ziinyoka, zizinambuzane okanye zizigcawu okanye ezinye iingozi ezingqalileyo, uncedo lokuqala malolulwe ngendlela efanelekileyo ngokuzidibanisa nomntu okufundele kakuhle oko okanye iqumrhu
â— Imibekelelo yoncedo lokuqala egcinwe kakuhle okanye iibhokisi mazifumaneke kwangoko kwindawo yomsebenzi kwaye zikhuselwe kungcoliseko lokufuma okanye kubutyobo obukhoyo
â— Kufuneka kwenziwe ulungiselelo lokususwa komntu owenzakeleyo okanye ogulayo nofuna uncedo lonyango
â— Uthutho okanye indlela yonxibelelwano mayifumaneke kwindawo yomsebenzi ukuze kuqhagamshelwane neenkonzo zohlangulo phantsi kwemo yonxunguphalo.
Ubonelelo lweemfuno zangasese
Kukho umngcipheko wokuguliswa zizinto ezinobungozi okanye ngenxa yobumdaka okanye iimveliso zezilwanyana eziqulethe izidalwa ezincinanana ezisenokuba nobungozi. Ukuba unabasebenzi bexesha elipheleleyo, ixesha elingaphelelanga, abamaxa athile okanye abesigxina, banike ubonelelo lokuphumla kubandakanywa:
â— Izindlu zangasese ezicocekileyo nezingena umoya
â— Izitya zokuhlambela zamanzi abandayo nashushu, isepha neetawuli (okanye izomisi zezandla)
â— Ubonelelo lokuhlamba oluphathekayo, okanye izinto zokusula izandla ukunceda abasebenzi abasebenza kude neendawo zokuhlamba
â— Ubonelelo lokutshintsha apho kunxitywa khona impahla yohlobo olulodwa
â— Amanzi okusela acocekileyo (aphawulwe ukuze ahlukaniswe kulawo angafanelanga kuselwa).
Ukunika ingxelo ngezifo ezinxulumene nomsebenzi
Izifo ezithile ezibangwa kukusebenza mazixelwe kwiSebe lezabaSebenzi.
Usenokufumana usulelo lwesifo esifanele ukuxelwa xa usebenza ngezi zinto:
â— Izilwanyana - izifo ze-zoonoses ezifana ne-brucellosis, i-leptospirosis, nesifo se-lyme okanye i-streptococcus suis, nokuba lulo naluphi usulelo olunxulunyaniswa nezilwanyana
â— Izibulali zezitshabalalisi zezityalo - ukufumana ityhefu yezihlanganiseli ze-organophosphorus okanye i-methyl bromide
â— Izinto eziyindalo - umbefu ofunyanwa emsebenzini ovela kuthuli lweenkozo okanye izinambuzane ezisetyenziselwa ukutshabalalisa izibulali zezityalo; umphunga womlimi/ikhomposi yamakhowa; okanye umhlathi-nkqi
â— Ezinye izinto - ukukrala kwesikhumba okwenzeka emsebenzini ngenxa yomngcipheko wezinyibilikisi okanye ulwelo lokukhucula
â— Oomatshini - intlanganisela yemiqondiso yongcangcazelo lwezandla neengalo ukusuka ekusebenzeni ngeesarha zetsheyini, izisiki zebrashi okanye iisarha zesandla ezisika ngokwesangqa.
Ngolwazi oluthe vetshe kunolu nceda qhagamshelana neziko lakho elilelona likufutshane lezabasebenzi okanye iofisi yephondo.
<fn>DOL.OhsGuide.2010-12-07.xh.txt</fn>
Isikhokelo seMpilo kunye noKhuseleko apho kwaKhiwa khona
Ulawulo
Xa ulawula ishishini lakho, uya:
Uyalazisa iSebe lezeMisebenzi njengoko kufunwa ngumThetho weMpilo noKhuseleko lwaseMsebenzini?
Uyazinika ixesha elaneleyo ukuceba, ukulungiselela kunye nokulawula umsebenzi wakho?
Qwalasela kanye okwenzekayo ukanti uthathe inxaxheba kwizehlo zengozi?
Unayo indlela yokulawula ezempilo kunye nengozi kwindawo ezibandakanya abameli bempilo nabolondolozo kunye nekomiti yezempilo kunye nokhuseleko?
Unaye umntu onokuya kuye xana ufuna ingcebiso ngezempilo nolondolozo?
Ukunika abasebenzi inkululeko yokuxela imisebenzi neemeko ezinagkhuselekanga kunye nokuzilungisa ezi ngxelo
Xela iingozi
Xa umntu omqeshileyo, okanye osebenza esizeni sakho efumana ingozi qiniseka ukuba:
Wazisa iziko labasebenzi elikufutshane nawe ngokukhawuleza xa ingozi ibulala okanye ibandakanya ukwenzakala kwendawo ezibalulekileyo, njengokwaphuka, ukusikwa, okanye ukuvaleka amehlo. Ukunyangwa kwedolo elonzakeleyo
Xela nayiphi ingozi enxulumene nomsebenzi engunobangela wokungabikho emsebenzini intsuku ezingaphezulu kwe-14.
Xela xa ilungu loluntu libulewe okanye lithunyelwe esibhedlela ngenxa yengozi enxulumene nomsebenzi wesiza sakho.
Qesha
Xa uqeshe okanye ulawula abantu abakwenzela umsebenzi, uyaqinisekisa ukuba:
Baqeqeshiwe banazo izakhono zokwenza umsebenzi ngokukhuselekileyo ngaphandle kokubeka impilo zabo engozini okanye eyabanye?
Bakhangelwa ngendlela elungileyo banikwe imiyalelo ecacileyo?
Banalo ufikelelo kwizibonelelo zokuhlamba kunye nezindlu zanmgasese?
Banazo izixhobo zomsebenzi ezilungileyo, impahla, imatshini kwakunye nempahla ezikhuselayo?
Uxoxa nabo kunye nabameli babo ngemiba yempilo kunye nolondolozo?
Ukuqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi
Xa uqesha omnye umntu ukuba akwenzele umsebenzi, uya:
Ukhangela qho inkqubo yempilo kunye nolondolozo yabobantu uceba ukubasebenzisa?
Ubanike ulwazi ngempilo nokhuseleko abalufunayo ngomsebenzi kwaye uqinisekise ukuba bafanelekile phambi baqale umsebenzi wabo?
Uxoxe ngomsebenzi nabo ngaphambi kokuba baqale?
Uqinisekise ukuba ubanikile yonke into ovumelene nabo ngayo (umzekelo izikefele ezikhuselayo, oomatshini abalungileyo, nokufikelela kwintlalontle)?
Ukhangela qho ukuba baqhuba njani ufake uncedo apho kusilela khona?
Ufikelelo kwisiza
Ingaba wonke umntu ufikelela ekhuselekile kwindawo yokusebenzela ukanti asebenze ekhuselekile?
Ingaba iindlela zokungena zikwisimo esilungileyo zinempawu ezibonakalisa ngokucacileyo?
Ingaba iziphelo apho abantu banokuthi bawele khona, zinazo izinto ezinokuthi zibaxhase kakuhle okanye olunye ukhuselo olufanelekileyo esiphelweni?
Ingaba imingxunya yogqunyiwe, ikhuselwe, ibiyelwe kwaye iphawulwe ngokucacileyo ukuthintela ukuwa? Ingaba isiza sicocekile zona impahla zibekwe ngokukhuselekileyo?
Umbane wanele?
Intlalontle
Izindlu zangasese ziyafumaneka, zigcinwe zicocekile zilayitile kakuhle?
Zikhona izitya zokuhlambela, amanzi ahambayo, isepha, kunye namalaphu okosula alahlwayo?
Ikhona indawo yokutshintsha, ukomisa, kunye nokugcina impahla?
Ingaba amanzi okusela neekomityi zinikiwe?
Ingab ikhona indawo abasebenza abangahlala kuyo balungise iziselo zabo ezishushu?
Ingaba nabani na ofuna ukusebenzisa izibonelelo zempilo angafikelela ngokulula nangokukhuselekileyo kuzo?
Izikefele
-Izikefele zikulungele ukusetyenziswa, ziyatshintshwa, ziqhaqhwe ngabantu abakulungeleyo ukwenza oko?
-Izikefele ezinazo indawo zokunyathela ezisisiseko ( apho kukho imfuneko indawo zokunyathela zamaplanga)?
-Zikwindawo eyiyo izimisi, ileja, unojiko, kunye nesibambi sikefele sesikefele?
-Isikefele sikhuselekile kwisakhiwo okanye kwindawo esime kuyo, sikwindawo eyaneleyo ukunqanda ukuwa?
-Zikhona ngokwaneleyo indawo zokuxhasa kunye nebhodi zeminwe, okanye ulunye ukhuseleko ulukulungeleyo, kuzo zonke iziphelo ukukhusela ukuwa?
-Zikhona izigadi zitena ezongeziweyo ukunqanda ukuwa kwempahla kwisikefele?
-Indawo zokusebenzela zinazo ibhodi ukanti zibekwe ngendlela yokunqanda intshukumo okanye ukuwa?
-Zikhona izithinteli ezilungileyo, okanye izazisi ezilumkisayo ezibekiweyo ukuthintela abantu ekusebenziseni izikefele ezingagqitywanga, umzekelo, indawo abathi beme kuzo xa besebenza ezingenziwanga kakuhle?
-Izikefele zomelele ngokupheleleyo ukuthwala ubungakanani bempahla egcinwe kuso ukanti zabiwe kakuhle?
-Izikefele zilungisiwe kakuhle?
-Umntu onolwazi ulikhangela qho inqwanqwa, umzekelo nokuba kukanye ngeveki rhoqo emveni kokuba litshintshiwe, lonakele nasemveni kwesimo sezulu esibi?
-Ingxelo zokuhlolwa kwalo ziyabhalwa?
-Izibambi nqwanqwa zimekakuhle zisetyenziswa ngemiyalelo yabaniki balo ?
-Amavili enqwanqwa ayavalwa xa lisetyenziswa ukanti indawo ezenziweyo abathi beme kuzo xa besebenza azinanto xabezisusa?
Iileli
-Iileli zisetyenziswa ngendlela eyiyo ukwenza umsebenzi?
-Zikwisimo esilungileyo?
-Iileli zima endaweni eqinileyo hayi kwindawo ezingomelelanga okanye kwimpahla ezingakhuselekanga?
-Iileli zikhuselekile ukunqanda ukuwa emacaleni nangaphandle?
-Iileli zima kumphakamo olungileyo ngaphezulu kwendawo ezihleli kuyo? Ukuba akunjalo zikhona iindawo zokubambelela ezifumanekayo?
-Iileli zibekwe kwindawo entle ukuze abasebenzisi bazo bangadontseki ngokungaphaya?
Ufulelo
-Lukhona ukhuselo lwesiphelo ukunqanda ukuwa kwabantu okanye okwempahla?
-Ngexesha lofulelo lweshishini, bezikhona iinethi ukunqanda ukuwa kwabantu esiphelweni esikhokhela ukuya ephahleni okanye kumacangci angagqitywanga ukumiswa?
- Uyichazile impahla engomelelanga efana namaphepha esamenti kunye nezibane zophahla?
-Uzithathile izilumkisi ukunqanda abasebenzi ukuba bangaweli kwezimpahla ngelixa besebenza eluphahleni?
-Zikhona indawo ezahluliweyo abasebenzi bagcinwa kude nendawo engaphantsi kophahla?
Imigxuma
-Ikhona inkxaso epheleleyo yokuba kungembiwa, okanye ithambekisiwe, isisithabazi okanye yalungiswa ngokutsha kwikona ekhuselekileyo?
-Ikhona inkqubo ekhuselekileyo esetyenziswayo ukubeka uxhaso, ngaphandle kokuba abantu basebenze kumsele ongaxhasekanga?
-Ikhona indlela engenayo emseleni, umzekelo mde ngokupheleleyo, ileli ekhuselekileyo?
-Zikhona iileli kumakhefu arhoqo?
- Zikhona izithinteli okanye ezinye izikhuseli ukuthintela abantu kunye nezithuthi ukuba zingawi ngaphakathi?
-Zikhona izitena ezikhuselayo ngokupheleleyo ukukhusela iimoto ezi ekuweni ngaphakathi?
-Iinqwelo mafutha ziyavunyelwa ukuba zifikelele emseleni kumgama okude kwindawo enokuthi ibangele ukuwa?
-Umsele ungakuchaphazela ukuma kwezakhiwo okanye amancedo akufutshane?
-Impahla , nezinto ezishiyekileyo nezixhobo zigcinwa kude nesiphelo somngxuma ukunciphisa amathuba okuwa?
-Umngxuma ukhangelwa qho ngomntu onolwazi?
Okuphathwa ngezandla
Ikhona impahla enzima efana nezibophi zophahla, izixhasi zekhonkriti, namatye okukhusela kunye nemveliso ezisezingxoweni ezinokubangela ingxaki xa zinokususwa ngezandla?
Xa kunjalo, unga:
Khetha impahla elula?
Usebenzise ikiliva, isilenge, izinto eziphathwayo kunye nezinye izixhobo nempahla ukwenzela ukuba ukuphakanyiswa kwezinto ezinzima ngezandla kubekuncinane?
Thenga impahla efana nesamenti ekumlinganiselo we 25 kg wengxowa?
Phepha ukuhlala ngokunge yomfuneko kwezitena zokwakha ezinzima ezibunzima obungaphezulu kwe 20 kg?
abantu bayalelwe baqeqeswa ngokuphakamisa izinto ezinzima ngokukhuselekileyo?
Uthontelwano lwezithuthi endleleni, izithuthi kunye noomatshini
-Izithuthi kunye nabantu bohlulwe ngezithinteli?
Ukuba akunjalo uya:
1.Sebenzisa izithinteli ukohlula indawo zokusebenzela?
2.Unyuse isilumkiso ngendawo eziyingozi, nokuba kwenziwe ntoni ngazo ?
3.Ubonise impawu zokulumkisa?
-Ikhona indawo eyaneleyo ecacileyo ejikeleze imoto ezitshebelezayo?
-Ukubuyela emva kunako ukuphepheka, umzekelo, ngokusebenzisa indlela enye okanye, ukuba akunjalo, bakhona abantu bokuqaphela abaqeqeshwe ngendlela eyiyo abasetyenziswayo?
-Zilungiswa ngendlela eyiyo izithuthi kunye nezixhobo zokusebenza, umzekelo, zisebenza kakuhle isiteringi, izikhanyisi, ihandbreki, kunye nefootbreki
-Abaqhubi bafumene uqeqesho olulungileyo banazo iziqiniselo ezifunekayo ukusebenzisa ezinye intlobo zezithuthi eziphakamisayo okanye imatshini abazisebenzisayo?
-Izinto ezilayishwayo zikhuseleke ngokupheleleyo?
-Uqinisekisile ukuba abagibeli bakhwela kwizithuthi ezilungele bona?
-Uqinisekisile ukuba imatshini azisetyenziswa kumathambeka ayingozi?
Izixhobo kunye nomatshini
-Kusetyenziswa izixhobo okanye omatshini abalungileyo ukwenza umsebenzi?
-Zigadiwe zonke indawo eziyingozi, umzekelo, amagiya, abaqhubi bamatsheyini, ishaft ze enjini ezisetyenziswayo?
-Izinto ezikhusela izinto ezisetyenziswayo zikhuselekile, zikwimo elungileyo?
-Izixhobo kunye nematshini zigcinwa zikwisimo esilungileyo izinto zokhuseleko zisebenza kakuhle?
-Abalungisi baqeqeshiwe banolwazi?
Izilenge
-Izixhobo zokusebenza zifakelwe ngumntu onolwazi?
-Abafakeli baqeqeshiwe banalo ulwazi?
-Imveliso ibiqingqiwe iphawulwe ngokucacileyo?
-Isilenge sinayo ingxelo ekhona okanye uvavanyo ngqo kwakunye nengxelo yohlolo?
-Ikhona indawo yokuma evaliweyo ukulhusela abantu bangabethwa naziziphi indawo ezishukumayo zesilenge?
-Amasango okothula impahla ahlala evaliwe xa iplatifom isothula?
Amathuba engxakeko
-Zikhona iinkqubo zamathuba engxakeko, umzekelo, ukuphuma esizeni ngexesha lomlilo?
-Abantu abasesizeni bayayazi ezo nkqubo?
-Ikhona indlela yokukhalisa ialam , ihlolwa nini?
-Ikhona indlela yokunxulumana noncedo kumathuba engxakeko esayithini
-Zikhona indlela ezikulungeleyo ukuphuma zihlala zilungile ?
-Akhona amalungiselelo oncedo lokuqala alungileyo?
Umlilo
-Igcinwa iphantsi uhlobo lwempahla enokutsha, ulwelo kunye negesi?
-Zigcinwe kakuhle?
-Isilinda zegesi ezinokuvutha zibuyiselwa kwindawo yogcino engenisa umoya emveni kwexesha lomsebenzi?
-Isilinda ezizeleyo nezingenanto zigcinwa ngokohlukana ukanti ziphawulwe ngokucacileyo?
-Kuvaliwe ukutshaya kunye nezinye izinto ezibangela ukutsha kwindawo ekugcinwe okanye ekusetyenziswa kuzo igesi kunye namalwelo atshayo?
-Isilinda zegesi, nemibhobho enxulumene nazo, kunye nezixhobo zigcinwe kakuhle zikwisimo esilungileyo?
-Xa isilinda zegesi zingasetyenziswa, izivalo zivalwa ngokupheleleyo?
-Inkunkuma enokutsha isuswa qho ukanti igcinwe kwimigqomo yenkunkuma efanelekileyo?
-Zikhona izicima mlilo ezilungileyo?
Izinto ezinobungozi
-Uziphawulile zonke izinto ezinobungozi kunye nempahla yokusebenza, efana ne asbhestosi, ilothe, izinyibilikisi, ipeyinti, isamente kwakunye nothuli?
-Ukhangele ukuba umakhi onephephha-mvume uyafuneka ukujongana ne asbestos esayithini?(umsebenzi omninzi oneasbhestos ufuna isiqiniselo, nangona onokuwenza umsebenzi omncinane onempahla eneasbhestosi ngaphandle kwesiqiniselo)
-Uphawulile wazibeka izilumkisi ukukhusela nokulawula ukudibana nezinto eziyingozi?ngoku:
-ngokwenza umsebezi ngenye indlela eyahlukile , ukususa ubungozi bungabikho kwabona?
-Usebenzisa impahla enobungozi obuncinane?
-Usebenzisa izixhobo ezikulungeleyo ukususa uthuli?
-Abasebenzi banalo ulwazi kunye noqeqesho ukwazi ukuba ziziphi iingozi ezikwizinto ezinobungozi ezisetyenziswa neziveliswa esayithini,ukanti kufanele benze ntoni ukuphepha ezongozi?
-Unayo inkqubo yokukhusela ukudibana ne samenti emanzi(njengoko inokubangela isifo solusu kunye nokutshiswa yisamenti)?
-Ululungiselele ukhathalelo lwempilo yabantu abasebenzisa ezinye izinto ezinobungozi, (umzekelo, ilothe)?
Ingaba zinikwe izicima mlilo?
Ingxolo
-Abasebenzi banalo ulwazi noqeqesho ukuze bazi ubungozi obukwingxolo esayithini, kunye nokwazi ukuba kufanele benze ntoni ukunqanda ezongozi?
-Uphawulile, wachaza ngezinto ezinokwenzeka kubasebenzi xa behlangabezana nengxolo ?
-Ingxolo inokuncithiswa indlela ezahlukeneyo zokusebenza okanye kukhethwe izixhobo ezingangxoliyo, umzekelo, izaphuli ezikulungeleyo nezinye izixhobo okanye iimatshini ezinezithulisi?
-Abantu abangadibananga nomsebenzi bagcinwa kude nalapho ingxolo ivela khona?
-Lukhona ukhuseleko olufanalekileyo olunikiweyo olunxitywa kwindawo ezinengxolo?/
-Ziphawuliwe indawo ekufuneka ukhuseleke kuzo kwingxolo?
- Ubalungiselele abantu abakwindawo ezinengxolo ephezulu izilondolozi mpilo?
Intshukumo yesandla kunye nesihlahla
Banalo ulwazi noqeqesho abasebenzi ukuze bazi ubungozi bentshukumo yesandla nesihlahla (HAV) esizeni, bazi ukuba kufanele benze ntoni ukuphepha ezongozi?
-Uzichazile, wabonisa ingozi kubasebenzi ngokusetyenziswa kwezixhobo ezishukumayo ixesha elide, njenge zaphuli konkrithi, izisili kona okanye izando zokubhola?
Ukujongana nentshukumo yesandla nesihlahla kuncitshiswe kangangoko kunokwenzeka ngokukhetha indlela zokusebebenza ezilungileyo kunye nezixhobo?
-Zisetyenziswa apho kuyimfuneko izixhobo ekuncitshiswe intshukumo?
-Zigcinwa kakuhle izixhobo ezishukumayo?
- Ubalungiselele izikhathaleli mpilo abantu abajongene nentshukumo zesandla nesihlahla eziphezulu, ingakumbi xa bejongene nayo ixesha elide?
Umbane kunye nezinye inkonzo iinkonzo
-Zinikiwe inkonzo zoncedo ezifunekayo esizeni phambi kokuba umsebenzi uqalwe ukanti uzichazile inkonzo zoncedo ezikhona esizeni (umzekelo, iingcingo zombane okanye imibhobho ehambisa igesi)wayithatha imiqathango eyiyo, xa kukho imfuneko ukunqanda ingozi kubo?
-Usebenziisa ivolti ephantsi yezixhobo kunye nempahla, umzekelo, izixhobo ezisebenzisa iibactri okanye inkqubo zevolti ephantsi?
-Ingcingo kunye nelothe zikhuselekile ekumoshakaleni?
-Zonke izinto ezidityaniswe kumxokelelwano zenziwe kakuhle ukanti iplagi zisetyenziswe kakuhle?
-Izixhobo kunye nempahla ziyakhangelwa ngabasebenzisi, zivavanywe esizeni zihlolwe qho zilingwe ngumntu onolwazi?
-Ingcingo zombani ezifihliweyo kunye nezinye inkonzo ziyaziwa apho zikhona (umzekelo, ngesazisi kunye neeplani) ukanti ziphawuliwe, uzenzile izilumkisi ngokuhamba ukhuselekile?
-Apho kukhona ilayini ngaphezulu, ukungena kombane kuvaliwe, okanye izilumkisi ziyenziwa njengokunikeza izikhundla okanye iteyipi eziphawuliweyo?
Khusela uluntu
-Umsebenzi ubiyelwe ebantwini?
-Iindlela zokusebenza zinazo izikhuseli?
-Uluntu lukhuselwe kwimpahla enokuwa?
-Xa umsebenzi wosuku ugqityiwe :
1.Umjikelezo wesiza ukhuseleke kakuhle?
2.Iileli zisusiwe okanye izikefele nazo zisusiwe ukuze zingasetyenziswa?
3.Imisele kunye nemingxuma ivalwe yakhuseleka okanye ibiyelwe
4.Izixhobo zivaliwe ukunqanda ukusetyenziswa ngokungekho mthethweni?
5.Izitena kunye ne mpahla zibekwe kakuhle?
6.Izinto ezinokuthi zivuthe okanye ezinobungozi zitshixelwe kwindawo zogcino ezikhuselekileyo?
-
/
<fn>DOL.OhsInSchools.2011-01-10.xh.txt</fn>
Impilo nokhuseleko lomsebenzi ezikolweni, ezikholejini nakwiiyunivesithi
Intshayelelo
Indawo ekusetyenzelwa kuyo iyayichaphazela kakhulu impilo yabantu. Ukunganonotshelwa kwempilo nokhuseleko lwabantu kwiindawo abasebenza kuzo kungakhokelela kwizigulo, ukwenzakala nokufa.
Izikolo, iikholeji neeyunivesithi zifanele ukuba zibe ziindawo zokusebenzela ezinempilo ukuze abasebenzi basebenze ngokuzinikela. Oku kungenzeka xa kuqatshelwe impilo nokhuseleko lwabantu kwezo ndawo basebenza kuzo.
Ukwenza unakonako wokukhusela abantu kwizigulo ezibangwa ngumsebenzi, ukungaphangeli ngenxa yobunkenenkene bempilo, nokufuneka kunikwe abantu ithuba lokuchacha nokubuyela empilweni emva kokugula kungalulutho kubaqeshi nakubasebenzi.
Ukuze kufumaneke oku kufuneka kuqinisekiswe ukuba iindawo ekusetyenzelwa kuzo zinempilo nokhuseleko.
Yeyiphi imithetho esebenzayo?
Ngumthetho wempilo nokhuseleko emsebenzini ka1993.
Kutheni kukho ulawulo lwempilo nokhuseleko?
Ngenxa yokubaluleka kwempilo nokhuseleko emsebenzini, kukho imithetho enyanzelisa wonke umntu ukuba angabeki ubomi bakhe okanye obabanye abantu engozini. Le mithetho ikhusela abantu kwiingozi ezingehla kwezo ndawo basebenza kuzo.
Ingaba imithetho yempilo nokhuseleko iyandichaphazela?
Ewe, ichaphazela zonke izikolo, iikholeji neeyunivesithi.
Inyanzeliswa ngubani le mithetho yempilo nokhuseleko?
Inyanzeliswa ngabahloli beSebe lemiSebenzi.
Bayinyanzelisa njani abahloli le mithetho?
Abahloli batyelela zonke iindawo ekusetyenzelwa kuzo ukuya kuqonda ukuba abantu bayayithobela imithetho ebekiweyo. Baphanda iingozi nezikhalazo baze bancede abaqeshi nabasebenzi ngokuqonda ekufuneka bakwenze.
Ingaba izikolo, iikholeji neeyunivesithi kulindeleke ukuba zibe nabameli neekomiti zempilo nokhuseleko?
Apho kuqeshwe abasebenzi abangaphezu kwama20, kufuneka kukho ummeli wempilo nokhuseleko. Kulindeleke ummeli omnye kwikhulu ngalinye labantu. Kusakumiselwa abameli abangaphezulu kwisinye kufuneka kusekwe ikomiti yempilo nokhuseleko
Ingaba kufuneka zixelwe izehlo?
Ezinye zezehlo ezenzeka ezikolweni, kwiikholeji neeyunivesithi okanye ezenzeka ngaphandle kodwa zinxulumene nokufunda kunyanzelekile ukuba zixelwe kuMphathi Olawulayo wePhondo. Khangela uludwe lweenombolo ongazitsalela.
Ungazifumana iinkcukacha zezehlo ekufuneka zixelwe kwicandelo lama24 nelama25 womthetho wempilo nokhuseleko kwiindawo zomsenenzi. Iziganeko ezifana nokuphathana gadalala zona azixelwa kuMphathi Olawulayo wePhondo.
Luhlobo luni lwezinto ezinobungozi ezingafumaneka kwizikolo, iikholeji neeyunivesithi?
Iindidi zobungozi zingaquka oku kulandelayo:
Imigangatho okanye iindawo ekuhanjwa kuzo ezityibilikisayo
Izinto ezikhubekisayo
Iifestile ezophukileyo
Izibane neesilingi eziwayo
Iindawo ezingakhuselekanga zokudlala
Imifuniselo yeekhemikhali engekho phantsi kolawulo
Izinikezeli zombane ezivele ngaphandle
Izinyuko ezonakeleyo okanye ezophukileyo
Oomatshini abahambayo abafana nabo bokucheba ingca
Ikhabhathi ezivulekileyo
Iisokethi zombane ezithwele ngaphezu kwemfuneko
Indlela yokususa izinto ezisindayo
Ukungabikho kokhanyiso xa kukho ingxaki
Iiheke ezitshebelezayo ezingakhuselekanga
Izitulo ezophukileyo
Ukuba kwiindawo enezinto ezenziwe ngeasbestos.
Yintoni ekufanele ukuba ndiyenze ngobu bungozi?
Xa ubona izinto ezinobungozi kufuneka uzisuse okanye unciphise ubungozi obo. Ukuba awukwazi ukubususa kufuneka uthabathe amanyathelo aya kuqinisekisa ukhuseleko lwabantu kubungozi obo.
Uncedo oluvela kubahloli
Ungabatsalela umnxeba abahloli kwiiofisi zeSebe leMisebenzi:
<fn>DOL.OhsInSmallBusinesses.2011-01-10.xh.txt</fn>
Impilo nokhuseleko lomsebenzi kumashishini amancinane
Ingantoni impilo nokhuseleko lwabantu emsebenzini?
Ingokhuseleko lokuba abantu bangenzakali okanye bagule ngokuthabatha amanyathelo nokuqinisekisa ukulunga kweendawo ekusetyenzelwa kuzo.
Impilo nokhuseleko lwabantu luqinisekiswa njani?
Kukho imithetho ebekiweyo eqinisekisa ukhuseleko lwethu nolwabanye abantu kwiingozi. Umthetho ubekiwe wokukhusela abantu kwiingozi kwezo ndawo basebenza kuzo.
Ingaba le mithetho yempilo nokhuseleko iyasebenza kumashishini amancinane?
Ewe, imithetho yempilo nokhuseleko iyasebenza kuwo onke amashishini nokuba sele emancinane kangakanani na. Ide isebenze nakubantu abaziqeshe ngokwabo.
Ngowuphi umthetho osebenzayo?
NguMthetho weMpilo noKhuseleko emsebenzini onguNombolo 85 ka1993.
Ngubani onoxanduva lokuqulunqa nokunyanzelisa imithetho yempilo nokhuseleko?
ISebe leMisebenzi lilo elinoxanduva lokuqulunqa imithetho yempilo nokhuseleko eMzantsi Afrika. ISebe leMisebenzi liqesha abahloli ukunyanzelisa imithetho yempilo nokhuseleko.
Benza ntoni aba bahloli?
Batyelela iindawo ekusetyenzelwa kuzo ukuya kukhangela ukuba imithetho iyathotyelwa. Baphanda izehlo nezikhalazo. Banceda abantu ukuqonda ekufanele bakwenze. Banyanzela ukuthotyelwa kwemithetho apho yaphulwa khona.
Kwenziwa ntoni xa kukho owenzakele emsebenzini?
Umqeshi okanye lowo uziqeshe ngokwakhe ufanele azixele izehlo kwiSebe leMisebenzi. Ezi zehlo kufanele zixelwe ngoko nangoko ingakumbi xa zinobungozi okanye zixelwe zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe.
Ingaba impilo nokhuseleko iphantsi kolawulo kwindawo osebenza kuyo?
Ukuze kuthatyathwe amanyathelo okulawula umngcipheko kwindawo ekusetyenzelwa kuyo kufuneka kuhlolwe kuqala inqanaba lomngcipheko ukuze kuzuzwe ulwazi ngemingcipheko engalindeleka kulo ndawo. Emva koku kungathatyathwa amanyathelo okulawula imingcipheko leyo.
Yintoni uhlolo lomngcipheko?
Kukuhlolisiswa ngenyameko indawo ekusetyenzelwa kuyo ukubona okunganobungozi kubomi babantu.
Yeyiphi imincipheko okanye ukwenzakala okungenzeka emsebenzini?
Mininzi imingcipheko engafumaneka emsebenzini. Le yeminye imizekelo yayo:
Ukutyibilika okanye ukukhubeka. Lo ngoyena nobangela uphambili wokwenzakala kwabantu kuzo zonke iindidi zemisebenzi
Iikhemikhali
Ukuwa usuka kwindawo ephezulu umz. ukuwa elelini
Ukubulaleka, ukukruneka nokuva iintlungu ngenxa yokuphatha imithwalo enzima ngezandla okanye ukuyixhasa ngomzimba
Ingxolo
Ungcangcazelo olubangwa zizixhobo zokusebenza ingakumbi ezezandla
Umbane osetyenziswayo
Imililo
Umqeshi okanye oziqeshe ngokwakhe ufanele aqinisekise ukuba akukho mntu wenzakalayo okanye ochaphazelekayo ngenxa yokwenzeka emsebenzini. Abasebenzi nabo bafanele ukuqinisekisa ukuba akukho mntu wenzakala ngenxa yokungaqapheli okanye ukungasebenzisani kwabo nomqeshi.
<fn>Densification_Summary_xhosa_web.txt</fn>
IZIQULATHO
INTSHAYELELO 1
NOBUMELWANE OBUNGCONO 3
SINGASIXINANISA NJANI ESI SIXEKO SETHU? 3
INTSHAYELELO
Ngalo lonke ixesha iKapa liyatshintsha kwaye liyakhula. Ukuze kuqinisekiswe ukuba lihlala liyindawo esemgangathweni yokuhlala, ukusebenza neyotyalo-mali kwakhona ikwayindawo yabakhenkethi, kufuneka libenezicwangciso nemigaqo-nkqubo eya kuthi inike isikhokelo kolu hlumo notshintshintsho ukuze lwenzeke ngeyona ndlela ifanelekileyo.
Uxinaniso luthetha nje ukusebenzisa iindawo ezikwiidolophu ezishokoxekileyo ngendlela eyiyo; ngamanye amazwi, ukufumana indawo yokuba abantu bahlale yaye basebenze eKapa. Oku singakwenza eKapa ngokuthi sakhe izindlu ezincinci edolophini, kunye nangasemva kwiiyadi zabantu (ezidla ngokubizwa ngokuba zi-'flethi ezingemva eyadini'), nezindlu ezidibeneyo, nezindlu ezinamanqwanqwa amabini, neeflethi ezakhiwe zabheka phezulu apho oko kunokwenzeka.
KUTHENI KUFUNEKA SIXINANISE?
Ukuxananaza kwedolophu kunobungozi kwizicwangciso zexesha elide zozinzo lweKapa. Njengokuba isixeko sinabela ngaphandle, sitshabalalisa umhlaba wokulima kwakunye nezityalo nezilwanyana eziluncedo, kunye nendalo ebukekayo.
Isixeko esixananazayo sikwathetha ukuhamba imigama emide ukuya empangelweni kwakunye nakwiindawo zokufunda, ezolonwabo kunye nezinye iinkonzo. Izithuthi zikawonke-wonke azifikeleli kuwo wonke ubani nanjengoko kwezinye iindawo abantu bengebaninzanga kakhulu ukwenzela abanini-zithuthi ushishino olwaneleyo; kambe ke, kuba iindawo ezithe saa zinyanzelisa ukuba kusetyenziswe iimoto, kusoloko kuzele izithuthi ezininzi ezindleleni yaye nomgangatho womoya esiwuphefumlayo uyehla.
Ngaphezu koko, iindawo ezingenazindlu zininzi zibiza imali eninzi yaye azibi nampumelelo inkulu ekuhambiseni iinkonzo nezibonelelo kuluntu; amathuba akhoyo ayamoshwa anikwe abantu abathile yaye nezibonelelo zifikelele kubantu abambalwa.
UXINANISO LWENZA UBUDLELWANE NOBUMELWANE OBUNGCONO
Xa indawo ixinene, kubakho iintlobo ezahlukileyo zezindlu ezilungele ubomi beentlobo ezahlukileyo obufunwa luluntu.
Ingxinano yenza ukuba kube lula ukunikeza ngezibonelelo ezinqongopheleyo zesiXeko yaye icutha neendleko zezibonelelo
Ingxinano inceda ukukhusela indalo ngokuthi idibanise uluntu ezidolophini nasezilokishini ze kulondolozeke iindawo ezihlala nezikhulela indalo
Ingxinano yenza ukuba iindawo zikhuseleke, nanjengoko kukho 'amehlo nendlebe' ezininzi ezitalatweni; abaphuli-mthetho bathanda iindawo ezithuleyo nezingahambi bantu.
Ingxinano ivumela ukuba zibe ninzi iintlobo zezithuthi ezinokusetyenziswa ngoba abantu abaninzi benza ukuba lubekho ushishino lwezithuthi zikawonke-wonke
Ingxinano ibonelela ngobomi obungcono kubantu abangakwazi ukuqhuba, abafana nabantu abadala, abantwana okanye abantu abakhubazekileyo
Indawo exineneyo yenza ukuba uluntu lusondelelane, lufikelele lula kwizikolo, emisebenzini, kwipaki nakwiinkonzo
SINGASIXINANISA NJANI ESI SIXEKO SETHU?
Ukwakha izindlu ezingasemva eziyadini okanye zidityaniswe
Ukunyusa inani leeflethi ngokwakha eminye imigangatho okanye kunyuswe ubungakanani besakhiwo
Ukuhlanganisa iipropati ezingenanto okanye esele kwakhiwe kuzo, kuphinde kwakhiwe ze kongezwe ezinye izakhiwo
Ukwakha kwimihlaba engasetyenziswayo okanye esetyenziswe kancinci
Ingaba oku kuthetha ukuba makubekho izakhiwo ezide yonke indawo? Iilokishi ezixineneyo nezimdaka? Izakhiwo ezide ezingaqhelekanga phakathi kwezindlu?
Injongo yeSicwangciso soXinaniso lwesiXeko saseKapa kukubonelela abantu abamkela imivuzo eyahlukileyo nabaphila ubomi obahlukileyo. Asinguye wonke ubani onokukwazi ukuhlawula ipoma lendlu elikumhlaba omkhulu - yaye asinguye wonke ubani ofuna ukuhlala kwindlu enjalo!
Kweminye imimandla, izakhiwo zinemigangatho emi-3 ukuya kwemi-5 ziya kuhambelana nabantu abahlala kuloo mmandla; kweminye imimandla iiflethi ezinde sele zikhona ngoko ke esinye isakhiwo esikwafana neso asizi kugxekeka. Kwizindlu ezindlu ezisezidolophini, sele zikho izindlu zesibini 'ezifihlakeleyo' yaye akubikho nto ziyitshintshayo kubume baloo ndawo.
Kweminye imimandla, kuya kulunga izakhiwo ezinemigangatho emide; ukanti kwezinye, kuya kulunga izakhiwo ezixonyezelelweyo (ezincinci) ezininzi yaye oko kuya kwenzelwa ukugcina inkangeleko yommandla lowo ingatshintshanga.
Xa sishwankathela, isicwangciso esi sinenjongo yokunyusa ingxinano kwisixeko sonke nokuchonga iindawo ezilulungeleleyo uxinaniso.
Ixabiso lezibonelelo zendalo
Kufuneka sikhusele yaye silondoloze izibonelelo zethu zendalo, singazilungiseleleli zona kuphela kodwa silungiselele nabantwana abaseza kuzalwa, ngenxa yokuba imimandla yendalo ibonelela abantu ngeenzuzo ezininzi, ezibandakanya umgangatho ophuculiweyo wobomi nempilo.
Imimandla yendalo ephethwe kakuhle ibonelela ngamathuba olonwabo nawemfundo kwakunye nesivuno ukanti nangokhenketho olujolise kwindalo yaye yaziwa ngokunyusa ixabiso leepropati emelene nazo. EKapa, ukhenketho lelinye lamashishini abalulekileyo ekuphakamiseni amathuba ezengqesho.
Imimandla ephambili enamathuba amahle ezoqoqosho
Umbindi wedolophu yaseKapa, i-Bellville ne-Claremont/Wynberg ngamaziko angundoqo edolophu yaye afanele izakhiwo ezinemigangatho emi-4 ukuya kweli-15. Le mimandla idla ngokuba kufuphi neendlela zezithuthi zikawonke-wonke kwakunye nezibonelelo zolonwabo namabala oluntu avulekileyo.
Imimandla yeSithili enamathuba amahle ezoqoqosho
Izakhiwo ezinemigangatho emithathu ukuya kwesixhenxe zizo eziya kulungela la maziko akule mimandla.
Iindawo zoluntu nezinomtsalane
Le mimandla ifanele izakhiwo ezininzi ezixineneyo ukuba nje ezo zakhiwo azilichaphazeli kakubi ixabiso lezakhiwo ezilapho, ilifa lemveli okanye indalo engqonge loo ndawo yaye zilandela izikhokelo zolwakhiwo lwemimandla ekufuphi namalwandle.
Iinkxalabo eziye zaphakanyiswa malunga nesi sicelo:
Ingxaki zezithuthi ezininzi nendawo yokupakisha iza kunyuka
Ummandla lo uza kuphulukana nemithi yawo kunye neegadi
Kuza kunyuka ulwaphulo-mthetho ngenxa yeemoto ezininzi ezipakishiweyo
Izindlwana ezincinci ziza kuhlisa umgangatho wale ndawo
Iipropati ezikulo mmandla ziza kuhlelwa ngumgangatho wazo
Izibonelelo neenkonzo zikamasipala azizi kukwazi ukuthwala lo mthwalo
Isigqibo: Ewe makwakhiwe ngoba...
Ulwakhiwo olu aluzi kuyichaphazela inkangeleko yalo mmandla
Izakhiwo ezi zinomtsalane yaye zizakhiwo eziwufaneleyo ummandla osedolophini - aziphumanga caleni, endaweni yoko, ukusuka esitalatweni, esi sakhiwo sikhangeleka njengezindlu ezimbini endaweni yezindlwana ezisibhozo
Umphuhlisi-sakhiwo uza kwenza iindawo zokupakisha iimoto ezaneleyo, kwisakhiwo nasesitalatweni
Kuseza kubakho imithi emininzi kulo mmandla
Ezi zindlwana zinemigangatho emibini - noxa ukucanda kuvuma ukuba kungakhiwa izakhiwo ezide kunezi
Kudla ngokubakho ulwaphulo-mthetho olungephi kummandla onabantu abaninzana
Kukho izibonelelo ezaneleyo yaye iinjineli nazo ziyavuma ukuba izibonelelo ezikhoyo zikamasipala ziza kukwazi ukuyithwala le ndawo
Umhlaba onexabiso eliphezulu uya kuthi usetyenziswe ngempumelelo
Olu lwakhiwo nophuhliso luza kuvumela abantu abongezelelekileyo ukuba nabo bazuze kulo mmandla ukwindawo enezibonelelo ezilulutho
Uxinaniso kulo mmandla luza kucutha isidingo sokuhamba imigama emide ze lucuthe neemoto ezininzi ezihamba ezindleleni.
<fn>DynamicAction.txt</fn>
Intetho kamongameli engobume besizwe ngobekekileyo umongameli Weriphabliki Yomzantsi Afrika, u-JG Zuma, Indibanisela Yezindlu Zepalamente, Ekapa
Somlomo oHloniphekileyo;
Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Somlomo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Ababesakuba ngooSekela Mongameli, iiNkulu-mbuso eziBalulekileyo kunye nooSomlomo bamaPhondo wethu;
KwiiNtloko zamaZiko kaRhulumente axhasa intando yesininzi;
iRhuluneli yeBhanka enguVimba, iiNkokheli zakwaLizwi,
KubaLawuli-jikelele kunye neenkokheli zeenkonzo zikarhulumente
AbaBekekileyo abaThunywa besizwe kunye nooSomakhonkco;
Iindwendwe eziBalulekileyo, maqabane nabahlobo;
Ngomhla wama-22 kuTshazimpuzi, izigidi zabantu baseMzantsi Afrika baphuma bayokuvota. Basebenzisa ilungelo labo lenkululeko bekhuthazwa ngumnqweno wokuguqula ubomi babo bube ngcono.
Ngobuninzi babo, bangqina ukuba xa sisebenza kunye singenza ngcono ukulwa indlala nokwakha ubomi obungcono kumntu wonke.
Bakhuthazwe ngumbono wesizwe esiquka umntu wonke, uMzantsi Afrika ongowomntu wonke, isizwe esimanyeneyo noxa singafani nje, abantu abasebenza kunye besebenzela ubuhle obukhulu bako konke.
Siziva siwongekile sisigunyaziso sabavoti esigqibeleleyo esisinikwe ngabantu belizwe lethu, abakhethe urhulumente wabo ngeyona ndlela iqinisekisayo.
MaLungu aHloniphekileyo,
Isizwe sethu kule minyaka imbalwa idlulileyo sidlule kwelona xesha linemiceli-mngeni enzima. Kungumbulelo ukuba sibe nenkqubo yentando yesininzi esekelezelwe kumgaqo-siseko esebenza ngokugqibeleleyo, namaziko aluqilima, ukuba masibe sizoyisile ezo nzima ngokungena magingxigingxi nangesidima.
Umsitho wanaMhlanje ngumbiyozo woko kwenza ukuba le nkululeko isebenze. Ikwangumbiyozo wenkcubeko yethu yokuqhubekeka noxanduva oludibeneyo.
Oku kungqinwa kukubakho apha phakathi kwethu kwesisele sethu senyathi uMadiba, owathi wabeka isiseko seempumelelo zelizwe, kunye nobokuba owayesakuba nguMongameli uThabo Mbeki, wathi wakha phezu kweso siseko.
Ukuqhubela phambili kucacile phantsi kwemeko yokuba owayesakuba nguMongameli uKgalema Motlanthe nguSekela Mongameli weRiphabliki ngoku, emva kwenguqu ekungakhange kubonakale nomthungo wayo, into ke leyo esenze ilizwe elilodwa ngeendlela ezininzi.
Njengoko niyiqonda into yokuba, ukulwa nendlala kulilitye lembombo kwingqwalasela karhulumente wethu. Ngomhla we-9 kuCanzibe, xa kwakubekwa uMongameli esikhundleni, senza isibophelelo kubantu bethu nakwihlabathi ukuba:
Lo gama kusekho abemi boMzantsi Afrika ababhubha ngenxa yezifo ezinokuthinteleka;
Lo gama kusekho abasebenzi abasokolayo ukondla iintsapho zabo kwaye kukho nabasokolayo ukufumana imisebenzi;
Lo gama kusekho iindawo zokuhlala ezingenawo amanzi acocekileyo, ezingena zindlu zisemgangathweni okanye ezingena gutyulo lufanelekileyo;
Lo gama kusekho abantu basemaphandleni abangakwaziyo ukuziphilisa impilo efanelekileyo ngemihlaba abahlala kuyo;
Lo gama kusekho abantu ababhinqileyo abajongene nokucalucalulwa, ukuxhatshazwa okanye impatho mbi;
Lo gama kusekho abantwana abangenayo indlela nokuba lithuba lokufumana imfundo efanelekileyo;
Asisayi kuze siphumle, kwaye singasayi kugevezela, kwiphulo lethu lokuyitshabalalisa indlala.
Ukufezekisa ezi njongo, urhulumente wethu uchonge zali-10 iindawo ezibalulekileyo emakuqalwe ngazo, eziyinxalenye yeNkqubo-sikhokelo yesiCwangciso-qhinga sesiGaba sokuQala sowama-2009 ukuya kuma-2014.
Le nkqubo iveliswa phantsi kweemeko ezinzima zoqoqosho.
Kulo nyaka udlulileyo sibone uqoqosho lwehlabathi lungena kwixesha lentlekele engenakuzekeliswa tu kwiminyaka yamashumi eli xesha.
Nangona uMzantsi Afrika ungekachatshazelwa ngendlela amanye amazwe amaninzi achatshazelwe ngayo, imiphumela yayo iyabonakala kuqoqosho lwethu. Singene kwimeko yokudodobala kwezinga loqoqosho.
Kubaluleke kakhulu ngoku kunakuqala ukuba sisebenze kunye kwinkqubo enye nefanayo ukuhoya le ntlekele.
Sithathe njengenyathelo lethu lokuqala inkqubo-sikhokelo yethu eyimpendulo yoMzantsi Afrika kwintlekele yoqoqosho lwehlabathi, ngokugqitywe ngurhulumente, abasebenzi nabezoshishino kweyoMdumba kulo nyaka. Kufuneka sisebenze ngoku ukunciphisa impembelelo yokukwehla kwabo bantu bangabona bahlelekileyo.
Sesiqalile ukusebenzela ukunciphisa ukulahlekelwa kwabantu yimisebenzi. Kukho isivumelwano esingena mbophelelo phakathi kukarhulumente nabehlulelani bakhe kwezentlalo ngokuveliswa koqeqesho oluhlanganyenelweyo.
Abasebenzi ababeyakujongana nokudendwa ngenxa yokudodobala koqoqosho bayakugcinwa emisebenzini yabo ixesha elide baze baxhotyiswe ngezakhono kwakho. Iingxoxo malunga neenkcukhacha zokuba oko kuyakwenziwa njani zisaqhubekeka phakathi kwabehlulelani kwezentlalo kunye namaziko ayakuchatshazelwa ngamaphulo anjalo, kuquka nooGunyaziwe bamaCandelo eMfundo noQeqesho.
Ukuza kutsho namhlanje, iikomishina zakwa-CCMA zisindise imisebenzi engaphezu kwamawaka amane ngeenkqubo zasemthethweni zokwenza lula, nokuqhubekeka ngokunikezela iingcebiso nenkxaso kubasebenzi abadendiweyo.
IMbumba yoPhuhliso lwamaShishini iphuhlise inkqubo yokuxhasa iinkampani ezisengxakini yezimali ngemali.Kwaye sizakuqinisekisa ukuba urhulumente izinto ezininzi neenkonzo uzithenga apha ekhaya, singakhange siludelele ukhuphiswano lwethu nehlabathi okanye singakhange sinyuse iindleko ngaphaya kwezinga elamkelekileyo.
Xa sisakhela phezu kweempumelelo zemigaqo-nkqubo yethu yokungenelela kwezoshishino, kuza kuphuhliswa isiCwangciso Msebenzi soMgaqo-nkqubo wezoShishino esiphezulu.
Amacandelo akhokelayo asele etyunjiwe ngaweemoto, amachiza, awokuvelisa isinyithi, ukhenketho, impahla nokwaluka kwakunye nawamahlathi. Ukongeza apho, ingqwalasela izakubhekiswa ekuzisweni kweenkonzo eluntwini, iimveliso ezithambileyo nomsebenzi wokwakha phakathi kwamanye, ngendlela yokuzama ukudala amathuba emisebenzi efanelekileyo.
Njengenxalenye yesiGaba se-2 seNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo, iNkqubo yeMisebenzi yoLuntu iza kukhawuleziswa. Inikezela ngelona zinga lincinci lomsebenzi warhoqo kwabo bawusweleyo, lo gama iphucula umgangatho wobomi ekuhlaleni.
Imiba ebalulekileyo emakuqalwe ngayo esele siyichongile, kunye nezicwangciso esasizithe thaca phambi kwabavoti, ziyakuhlala zingundoqo kwiinkqubo zalo rhulumente. Ngomoya omhle woluntu lwaseMzantsi Afrika, masibambane ngezandla sifune isisombululo kunye sisonke. Ixesha lifikile lokokuba sisebenze nzima ngakumbi.
Urhulumente wethu uza kujonga phambili, hayi ngasemva.
Amanyathelo acaciswe kwiNkqubo-sikhokelo yesiCwangciso-qhinga sesiGaba sokuQala sethu kufanele athathelwe ingqalelo iinzima ezibangelwe yintlekele yokudodobala koqoqosho. Oku kwehla akufanelekanga ukuba kubangele ukuba sizitshintshe ezi zicwangciso zethu. Endaweni yoko kufanele ukuba kusikhuthazele ekuziphumezeni ngesantya nangokuzimisela.
Siyazibophelela ekubeni xa sisebenza kunye siza kukukhawulezisa ukukhula koqoqosho size siguqule uqoqosho ukuze ludale imisebenzi efanelekileyo nempiliso ezinzileyo.
Siza kuvelisa kakhulu inkqubo yokwakha iziseko zoncedo kwezoqoqosho nakwezentlalo. Siza kuphuhlisa siphumeze isicwangciso-qhinga sophuhliso lwamaphandle esibanzi esidibene novuselelo lwemihlaba nolimo kunye nokhuseleko lokutya.
Siza komeleza isiseko sezakhono sandise nenani labasebenzi. Siza kuwuphucula umfanekiso wezempilo kubo bonke abantu baseMzantsi Afrika.
Xa sisebenza sonke kunye nabo bonke abantu baseMzantsi Afrika, siza kuqinisela ukulwa ulwaphulo mthetho norhwaphilizo. Siza kwakha uluntu oluhlalisana ngokumanyeneyo, olukhathalayo noluzinzileyo.
Xa sisebenzisana nelizwekazi lase-Afrika kwakunye nehlabathi jikelele, siya kuba silandela ukuqhubela phambili kwe-Afrika nokomeleza intsebenziswano namazwe ngamazwe.
Siza kuqinisekisa ulawulo nokusetyenziswa kwemithombo ngokuzinzileyo.
Kwaye, xa sisebenza nabantu size sixhaswe nangabasebenzi bethu bakarhulumente, siya kwakha isizwe esiphuhlayo, siphucule iinkonzo zikarhulumente size someleze namaziko wethu entando yesininzi.
Kuluvuyo nenyhweba kum ukuba ndikhankanye iindawo ezingundoqo zomkhomba ndlela wethu.
Ukudalwa kwemisebenzi efanelekileyo kuya kuba sembindini wongaqo-nkqubo wethu wezoqoqosho kwaye kuya kuba nefuthe ekutsaleni abatyali-zimali nakumaphulo okudala amathuba omsebenzi.
Ngokuhambelana nezi zithembiso zethu, siza kuqhubela phambili ukukhulisa uqoqosho oluquka wonke umntu ngokuthe chatha.
Kulo meko, siza kusebenzisa iinkqubo zikarhulumente ezifana nokwenzelela, ukubonelela ngempepha-mvume nangenkxaso yemali ukunceda amashishini amancinci nalawo asakhulayo kwakunye nokukhuthaza ukuphunyezwa kwemigaqo-nkqubo yokuXhotyiswa kwabaNtsundu ngokuBanzi kwezoQoqosho kunye nenkqubo yokubonelela ababevinjwe amathuba.
Oko kuphumeza kuya kwenziwa ngokwamkela imfuneko yokulungisa ukungalingani kwangaphambili.
Lo nguqu iyakwenziwa ngokuxhasa abantu ababhinqileyo, ulutsha nabantu abakhobazekileyo.
Siya kuyinciphisa imiqobo yemithetho yezolawulo kumashishini amancinci. Imeko yokucinezelwa yimithetho iphakanyiswe izihlandlo ngezihlandlo leli candela.
Ngenye indlela yokulamla ukudala imeko elula kutyalo mali, urhulumente uza kusebenzela ukuba kubekho inkqubo yobhaliso mashishini enye nedibeneyo.
Oku kuyakuphucula indlela ekuphathwa ngayo abathengi inciphise neendleko zokwenza ushishino eMzantsi Afrika.
Esinye seziqalelo zethu ezibalulekileyo kwiphulo lethu lokudala amathuba emisebenzi yiNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo (i-EPWP). Inani lamathuba emisebenzi ebesijongise kulo ekuqaleni lesigidi esinye semisebenzi silifezile.
Isigaba sesibini sale nkqubo sijolise ekudaleni amathuba emisebenzi amalunga nezigidi ezine ngowama-2014.
Ukususela ngoku ukuya kweyoMnga wama-2009, sizimisele ukudala amathuba emisebenzi amalunga nama-500 000.
Lo gama sidala amathuba emisebenzi nawoshishino, urhulumente uyayiqonda into yokuba abanye abemi baseza kuqhubekeka ukulindela inkxaso-mali karhulumente. Inkxaso-mali karhulumente iya kusoloko iyeyona ndlela ivakalayo yokulwa indlala. Ukusukela kumhla wama-31 kweyoKwindla wama-2009, abantu abafumana inkxaso-mali karhulumente bebengaphezu kwezigidid ezili-13, abangaphezu kwezigidi ezisi-8 kubo ngabantwana.
Siyiqonda kakuhle into yokuba kukho imfuneko yokuba inkxaso-mali karhulumente siyidibanise namathuba omsebenzi okanye awoshishino khona ukuze sikhuthaze ukuzenzela phakathi kwabo bakwaziyo ukuzisebenzela ngokwasemzimbeni.
Ingakumbi nangakumbi ngeli xesha, abamelwane mabancedane.
Eli lixesha lomanyano. Masincedane njengabamelwane.
Masivumelane ukuba akukho mntwana uya kulala elambile ngenxa yokuba abazali bakhe bengaphangeli. Ukuba ngaba singamanyana sisebenze kunye, singenza ngcono.
Zindwendwe ezibalulekileyo, njengenxalenye yesicwangciso-qhinga sesibini seendawo ezibalulekileyo ekufuneka kuqalwe ngazo siza kuqhubekeka ngenkqubo yethu yokwakha iziseko zoncedo kwezoqoqosho nakwezentlalo.
ICandelo loPhuhliso lweziSeko-zoncedo likarhulumente elisanda ukuqulunqwa liya kuqinisekisa ukuba inkcitho ecetyiweyo yeziseko zoncedo yeebhiliyoni ezingama-R787 ebinikezelwe kuhlahlo lwabiwo-mali lwalo nyaka icetyelwe ngokufanelekileyo yaza yasetyenziswa ngokufanelekileyo.
Le mali ikwaquka nolwabi-mali lwenkqubo yokwakhiwa kwezikolo, izithuthi zikawonke wonke eziquka nenkqubo yeebhasi eziquqa zibuyelela, ezezindlu, amanzi nogutyulo.
Enye yeeprojekthi ezinkulu zotyalo-mali kwiziseko zoncedo ikwiNdebe yeHlabathi yeBhola-ekhatywayo ye-FIFA yama-2010. Thina, njengorhulumente nesizwe ngokubanzi, sabhambathisa ukuba iNdebe yeHlabathi iya kusishiyela ilifa esiyakuzingca ngalo abayakuthi abaNtwana bethu nabahlali belizwe lethu baxhamle kulo kwiminyaka emininzi ezayo.
Sisendleleni echanekileyo yokuphumeza zonke izibophelelo zethu kwaye sizimisele ukunika ihlabathi eyona Ndebe yeHlabathi lingazange layibona.
Sime ngomumo ukumisa zonke izinto ngendlela ukwenza umnyhadala weNdebe yoManyano, eqala ngomhla we-14 kweyeSilimela, impumelelo enkulu.
KuTshazimpuzi kulo nyaka, ndanikezela isiqinisekiso kwiinkokheli zoshishino lweeteksi sokumiswa kothethathethwano olumalunga nokusebenza kwenkqubo eDibeneyo yeeBhasi eziQuqa ziBuyelela kude kube semva konyulo.
Le ntlanganiso iya kuba sisiqalo sothotho lweengxoxo kunye nabo bonke abo bachatshazelwa yinkqubo ye-BRT. Sinethemba elikhulu lokuba imiba engekasonjululwa iya kuxoxwa ngendlela eya kwanelisa bonke abo bachaphazelekayo.
Oku kuya kuquka nomba obalulekileyo wokuba baya kuxhamla njani bonke kweli phulo abo bachaphazelekayo.
Malungu aHloniphekileyo,
Olunye uphuhliso oluya kuphucula iNdebe yeHlabathi kukunikezelwa kweziseko zoncedo ezinikezela ngosasazo lwedijithali kunye nezixhobo zokusasaza ezisasaza intshukumo zamaza.
Kolu phuhliso lunomdla kangaka kufuneka siqinisekise ukuba iindawo ezisemaphandleni asizishiyi ngasemva.
Njengenxalenye yophuhliso lweziseko zoncedo lwentlalo siza kubonelela ngezindlu ezimi kwiindawo ezifanelekileyo ezifikelekayo neendawo zokuhlalisa uluntu ezifanelekileyo.
Siza kuqhubeka phantsi kokuqonda ukuba iindawo zokuhlalisa uluntu azikho nje malunga nokwakhiwa kwezindlu.
Zimalunga nokuguqulwa kwezixeko zethu needolophu nokwakha uluntu oluhlalisana ngokumanyeneyo, ngokuzinzileyo nolukhathalayo oluhlala kufutshane neendawo zempangelo neendawo ezenza intlalo ibe lula namnandi, kuquka neendawo zemidlalo nezolonwabo.
Ngalo moya, siza kusebenza nePalamente ukukhawulezisa inkqubo yokuqulunqwa koMthetho oyiLwayo woLawulo lokuSetyenziswa koMhlaba.
Xa sisebenza kunye nabantu bakuthi emaphandleni, siza kuqinisekisa ngesicwangciso-qhinga sophuhliso lwamaphandle esibanzi esidibene novuselelo lomhlaba nolimo kunye nokhuseleko lokutya, njengomba wesithathu kwimiba yethu ebalulekileyo ekufanele kuqalwe ngayo.
Ndingathanda ukusebenzisa eli thuba ukudlulisa uvelwano lwethu olunzulu kusapho lukaSekela Mphathiswa wezoLimo, uDirk Du Toit, osishiye kule veki. Indima yakhe siya kuhlala siyikhumbula.
Abantu basemakhaya nabo banelungelo lokuba nombane namanzi, izindlu zangasese ezigungxulwayo, iindlela, iindawo zolonwabo nezemidlalo kunye neendawo zokuthenga eziphucukileyo njengasezidolophini.
Nabo banelungelo lokuncedwa kwezolimo ukuze bazityalele imifuno kunye nokunye, bafuye nokufuya ukuze bakwazi ukuziphilisa.
Sizimisele ukuluqala eli phulo lokwakha iziseko zoncedo ezindaweni zasemaphandleni. Xa sibambisene nabahlali, iinkosi, ooceba nezibonda sizokwazi ukuwukhawulezisa lo msebenzi.
Sicela abantu basemaphandleni ukuba balungiselele ukusixelela ukuba zeziphi izinto ezingxamisekileyo abazisweleyo. Xa sisebenza ngokuphathisana singenza ngcono.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
Ekubeni sifundile kumaphulo ophuhliso lwasemaphandleni angaphambili, siye sakhetha uMasipala oMkhulu waseGiyani eLimpopo njengowokuqala kule projekthi yokulinga kwiphulo eli. Ezi projekthi ziya kuba nemfundiso kwilizwe lonke.
Ukongeza apho, siza kusebenza sigxininise kuvuselelo lweedolophu zasemaphandleni ekujoliswe kuzo, ngenkxaso-mali efana nenkqubo yeNkxaso-mali yoPhuhliso lwaseBumelwaneni. Ngale ndlela, iindawo ezingqonge iidolophu ziyakuxhamla ngokukhula kwezoqoqosho lwazo.
Ngawo onke la mangenelela, sikulungele ukuyiguqula imbonakalo yeendawo zasemaphandleni kwilizwe lethu.
Imfundo iya kuba ngundoqo kwimiba ephambili ebalulekileyo kule minyaka mihlanu ilandelayo. Sifuna ootitshala bethu, abafundi nabazali basebenzisane norhulumente ekuguquleni izikolo zethu zibe ngamaziko empumelelo yokugqwesa.
Inkqubo yokuPhuhlisa abaNtwana abasaKhulayo iza kunyuswa, ngenjongo yokuqinisekisa ilungelo jikelele lokungena kwisiGaba R nokuphinda phinda inani labantwana abaminyaka isuka kwi-0 ukuya kwi-4 seminyaka ubudala ngowama-2014.
Siya kuphinda phinda oko kwethu kungaxoxisiyo. Ootitshala mababe sesikolweni, emagumbini okufundela, ngexesha, bafundise, bangasileli emsebenzini wabo kwaye kungabikho kuphathwa kakubi kwabantwana! Abantwana kufanele babe semagumbini wabo okufundela, ngexesha, bafunde, bahloniphe iititshala zabo baze nabo bahloniphane, benze nomsebenzi wabo wesikolo ekufanele bawenze ekhaya.
Ukuphucula ulawulo ezikolweni, uqeqesho olusesikweni luya kuba ngumqathango ophambili phambi kokuba utitshala onyuselwe abe yinqununu okanye intloko yecandelo.
Ndiza kudibana neenqununu zezikolo ukwabelana nazo ngombono wethu wokuvuselela inkqubo yethu yezemfundo.
Siza kuwandisa amalinge wethu okukhuthaza bonke abantwana ukuba bayigqibe imfundo yabo yasesekondari.
Eyona njongo kukwandisa izinga lobhaliso kwizikolo zesekondari liye kuma kuma-95 ekhulwini ngowama-2014. Sikwakhangela neendlela zokuvelisa izinto ezintsha ngeenjongo zokubuyisela abo bantwana bathi bashiya isikolo phakathi kwakhona kwinkqubo yemfundo, size sibanike nenkxaso.
Malungu aHloniphekileyo, sixhalabe kakhulu ngeengxelo zootishala abaxhaphaza ngokwesondo baze baphathe gadalala abantwana, ingakumbi abangamantombazana.
Siza kuqinisekisa ukuba imiGaqo engokuXhaphaza ngokwezeSondo nobuNdlobongela eZikolweni zikaRhulumente isasazwa ngokubanzi, kwaye abafundi nootitshala bayayazi kwaye bayayithobela.
Naziphi na iititshala ezisebenzisa igunya namndla azo kakubi ngokuthi zingene kunxulumelwano lokwabelana ngesondo nabantwana, siza kuzithathela amanyathelo aqatha kakhulu, ngendlela engqwabalala.
Kufuneka siqinisekise ukuthi uqeqesho namaphulo okuphuhlisa izakhono kwilizwe lethu ayakhawulelana neemfuno zoqoqosho.
Icandelo lokwaNdisa iMfundo noQeqesho neekholeji ezingama-50 kunye neekhampasi ezili-160 elizweni jikelele ziya kuba ziziseko zoqeqesho lokuphuhlisa izakhono.
Siya kuphucula ukufikelela kwimfundo ephakamileyo kubantwana abaphuma kumakhaya ahluphekileyo kwaye siqinisekise inkqubo yenkxaso-mali ezinzileyo eziyunivesiti.
Sikhathazeke kakhulu kukwehla komgangatho wezempilo, okuphinde kwenziwa nzima ngakumbi kukukhula okuthe chu komthwalo wezifo kule minyaka ilishumi elinesiqingatha idlulileyo.
Sizimisele iinjongo eziphezulu zokuqhubekeka ukwehlisa ukungalingani kwindlela yokubonelelwa ngoncedo lwezempilo, sandise inani labasebenzi, sihlaziye izibhedlele nekliniki siqinise ukulwa nembandezelo eyintsholongwane kagawulayo kunye nogawulayo, isifo sephepha nezinye izifo.
Kufuneka sonke sisebenzele ukuphucula ukuphunyezwa kwesiCwangciso esiBanzi soNyango, uLawulo nokuNyamekela iNtsolongwane kaGawulayo kunye noGawulayo ukuze kwehle inani labantu abosuleleka yi-HIV ngama-50% ngonyaka wama-2011. Sikwafuna ukufikelela kuma-80% abantu abafuna amachiza athomalalisa ulwamvila lwentsholongwane kagawulayo (i-ARV) ngonyaka wama-2009.
Siza kusungula isikimu se-Inshorensi yeSizwe yezeMpilo ngendlela engamanqanaba ongezelekayo. Ukuze siqalise nge-Inshorensi yeSizwe yezeMpilo, ukuvuselelwa ngokutsha kwezibhedlele okungxamisekileyo kuya kwenziwa ngentsebenziswano yoBudlelwano bukaRhulumente noShishino laBucala.
Sikwanika ingqalelo kwimiba ephathelene nokuhlawula abasebenzi abazingcali kwezempilo ukususa intandabuzo kwiinkonzo zethu zezempilo.
Ngokusebenzisana sonke masenze ngcono ukunyusa umgangatho wezempilo ngokuhambelana neeNjongo zoPhuhliso zeMileniyamu yeZizwe eziManyeneyo ukwehlisa intlupheko ngesiqingatha ngonyaka wama-2014.
Bemi bakuthi,
Xa sisonke masenze ngcono ukulwa ulwaphulo mthetho. Injongo yethu kukuseka inkqubo yezobulungisa noliwo lwaphulo mthetho eguqukileyo, edibeneyo, yala maxesha, exhotyiswe ngokufanelekileyo nelawulwa kakuhle.
Kukwabaluleke ngokugqithisileyo ukuphucula ukusebenza kakuhle kweenkundla nendlela abasebenza ngayo abetshutshisi nokuqaqambisa inkonzo zokucupha, ezophando olunobuchwepheshe, neenkonzo zobuntlola. Lo msebenzi sele uqalisile ngokwenene kwaye uza kwenziwa ngamandla nokomelela.
Phakathi kwezinto ekujoliswe kuzo ngokungxamisekileyo kukuqinisekisa ukwandiswa kwenani labetshutshisi nabasebenzi beBhodi yoNcedo kwezoMthetho. Siza kwenza njalo nakubecuphi.
Siliguqule igama lobuPhathiswa obuchaphazelekayo elisuka kuKhuselo noKhuseleko laba lelezobuPolisa ukugxininisa ukuba sifuna amandla okusebenza ngokwenene kumsebenzi wobupolisa. Oku kuya kunciphisa ulwaphulo-mthetho olunobuzaza nolunobundlobongela ngesi-7% ukuya kwi-10% ngonyaka.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
Lo gama siluvuyela utyalo-mali olwenziwa lushishino lwabucala kushishino lwezokhuseleko, siya kuphucula indlela olu shishino olulawulwa ngayo.
Phakathi kwamanye amaphulo angundoqo, siza kuqala inkqubo yokumisela i-Arhente yokuLawula iMida, siqinise iinzame zethu zokulwa nolwaphulo-mthetho olwenziwa ngekhompyutha nobusela benkcukacha zokuzazisa, nokuphucula iinkqubo zeentolongo zethu ukunciphisa ukwaphula umthetho ngokuphinda-phindiweyo.
Ndinqwenela ukugxininisa inkxaso yethu ekuguqulweni kweenkundla okuqhubekayo.
Inguqulelo kufuneka ilungise imiba engundoqo efana nokuqaqambisa ukuzimela kweenkundla, ukumilisela neengcambu iinkqubo zangaphakathi zokuba nakho ukucacisa nokunika iimpendulo kwakunye nokuqinisekisa ukufikelelwa ngokuzeleyo kwezobulungisa ngabo bonke abantu.
Impumelelo yenkqubo yentando yesininzi iyonke ixhomekeke kubudlelwane bembeko komnye nomnye kunye nomoya wokuphathisana phakathi kwesiGqeba sokuLawula, uWiso-mthetho kunye neeNkundla. Oku kubaluleke kakhulu kwintando yethu yesininzi esekelezelwe phezu komgaqo-siseko.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
Siphinda-phindile ukukuchaza ukuzinikela kwethu ekulweni norhwaphilizo kwiinkonzo zikarhulumente.
Siza kunika ingqwalasela eyodwa ekulweni norhwaphilizo nenkohliso ekunikezelweni kwemisebenzi nakwiinkqubo zeziniki maxabiso, izicelo zeempepha mvume zokuqhuba, inkxaso-mali karhulumente, izazisi nobusela bamadokhethi wamapolisa.
Mandigxininise ndithi sonke sinendima ekufuneka siyidlalile kule mfazwe yokulwa nolwaphulo-mthetho.
Kufuneka sithathe inxaxheba ngokugqibeleleyo kwiQonga lobuPolisa nabaHlali. Kufuneka sikuyeke ukuthenga izinto ezibiweyo, oko kukhuthaza ulwaphulo-mthetho.
Masiluxele ulwaphulo-mthetho sincedise namapolisa ngolwazi olunokukhokelela ekubanjweni kwabenzi bobubi. Ngale ndlela, siza kuhambela phambili ekuyeni kwintlalo engenalwaphulo-mthetho.
Malungu aHloniphekileyo, ukusekela ngowe-1994 besisoloko sizama ukwakha intlalo emanyeneyo nenobudlelwane kwimvelaphi yethu engamaqhekeza. Siya menywa ke ukuba siqhubekeke ngezo njongo zokukhuthaza umanyano noxa sohlukile omnye komnye nje kwaye siphuhlise inkqubo yokwabelana ngezithethe, esekelezelwe phezu komoya wembumba yamanyama noluntu olukhathalayo.
Inkqubo yethu yokwabelana ngezithethe kufanele isikhuthazele ekubeni sibe ngabemi abagqibeleleyo kuvuselelo lwelizwe lethu. Kufuneka sakhe ubuzwe obunye nobufanayo nobuthandazwe.
Kufuneka siphuhlise ukuzimanya okufanayo nelizwe lethu, uMgaqo-siseko kunye neempawu zesizwe. Ngalo moya, siza kuwukhulisa uMhobe weSizwe neflegi yelizwe lethu nazo zonke ezinye iimpawu zesizwe.
Abantwana bethu, mabafundiswe besebancinci, ukuwugqalela uMgaqo-siseko kunye neempawu zesizwe, kwaye bayazi ukuba kubaluleke ngantoni ukuba ngummi waseMzantsi Afrika.
Siza kuqinisekisa ngendlela efanayo yokuqwalasela ukutshintshwa kobume beendawo namagama eendawo. Oku kufuneka kunikezele ithuba lokubandakanya bonke abantu baseMzantsi Afrika ekuqhubeleni phambili ubuzwe obuquka wonke umntu, ukuzinzisa ukuqonda imbali namagugu wethu.
Amaqela wethu angenza ngcono kuphela xa siwaxhasa.
Ndivumeleni ukuba ndisebenzise eli thuba ukuvuyisana namqela wethu esizwe ngendlela adlale ngayo kule veki iphelileyo, ade amathathu aphumelele ngokuncamisayo.
Kucacile ukuba kufanele sityale imali eninzi kuphuhliso lwemidlalo. Siza kuyikhawulezisa inkqubo yokuvuselelwa kwemidlalo yezikolo kwaye siza kuqinisekisa ukuba ziyinxalenye yezifundo. Ukongeza apho siza kuqinisekisa ukuba ubonelelo lwezixhobo zemidlalo kwindawo ezihlwempeke kakhulu kuqalwa ngazo.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
Kule minyaka idlulileyo sazibophelela ekubeni negalelo ekwakheni i-Afrika engcono kunye nehlabathi elingcono.
Eyona njongo ingundoqo karhulumente kwesi sigaba sokuqala kukuqinisekisa ukuba ubudlelwane bethu namazwe angaphandle bunegalelo ekudaleni imeko elungele ukukhula koqoqosho nophuhliso oluzinzileyo.
Kule meko, siza kuqhubekeka ukubeka phambili iimfuno zelizwekazi le-Afrika ngokomeleza iManyano yamaZwe ase-Afrika neziseko zayo, nokunika ingqwalasela eyodwa ekuphunyezweni kobuDlelwane obuTsha boPhuhliso lwe-Afrika.
Okubaluleke ngokufanayo, nokusichaphazela ngqo, kukomeleza ukudityaniswa kwemimandla kugxininiswe ngokukodwa ekuphuculeni indibaniselwano yepolitiki neyoqoqosho lweNkqubo yokuPhuhliswa kwaMazwe e-Afrika eseMazantsi (i-SADC), okujolise kwinjongo ye-AU yorhulumente woMdibaniselwano. Siza kuseka i-Arhente yoPhuhliso lobuDlelwane yaseMzantsi Afrika ukukhulisa ubudlelwane obuphuhlileyo kunye namaye amazwe elizwekazi.
UMzantsi Afrika useza kuqhubeka ukuncedisa ekwakhiweni ngokutsha nokuphuhliswa kwelizwekazi i-Afrika ingakumbi kwiimeko ezisuka kwimfazwe. Siza kuqhubekeka ukukhuthaza isisombululo soxolo nesizinzileyo kwimfazwe yamaSirayeli namaPalestina esisekelezelwe kwisisombululo semibuso-emibini.
Ingxaki yabantu baseZimbabwe ibe nempembelelo engentle kummandla we-SADC, ingakumbi uMzantsi Afrika. Simema onke amazwe angabathandi-boxolo kwihlabathi ukuba axhase urhulumente oquka bonke abantu ukuphumeza ukuphucuka koqoqosho.
Ndivumeleni, zindwendwe ezibalulekileyo, ukuba ndothulele umnqwazi uMkhosi woKhuselo waseMzantsi Afrika ngendima enkulu oyidlalileyo ekwakheni uxolo kwilizwekazi.
Ngamaziko elizwekazi nawommandla, siza kusebenzela ekumiliseleni intando yesininzi nokuhlonitshwa kwamalungelo oluntu kwilizwekazi le-Afrika.
Siza kuba negalelo ekomelezeni ubudlelwane boMzantsi-kuMzantsi size silandele izivumelwano zokuxhamla ngokufanayo namazwe angundoqo oMzantsi.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
Umzantsi Afrika, njengokuba ulilizwe elomileyo ufuna amanyathelo akhawulezileyo okuthothisa inguqu engentle yokusingqongileyo nokuqinisekiso ukubonelelwa ngamanzi kwabemi.
Phakathi kweenkqubo ezahlukahlukeneyo, siza kuphumeza isicwangciso-qhinga saManzi ukwenzela ukuKhula noPhuhliso, esiya komeleza ukulawulwa kwamanzi. Siza kuqhubekeka ukuphucula ukusebenza ngempumelelo kwamandla wethu kunye nokuthembela kwiindlela ezintsha zokusebenzisa amandla.
Malungu aHloniphekileyo,
Isizwe esisaphuhlayo sifuna ukuphuculwa kweenkonzo zikarhulumente nokomelezwa kwamaziko entando yesininzi.
Siseke ubuPhathiswa obubini kwi-ofisi kaMongameli ukomeleza ucwangciso ngobuchule kwakunye nokuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi.
Ukuqinisekisa ukunikezelwa kweenkonzo kwizibophelelo zethu, siza kubenza abaPhathiswa besiGqeba sombuso ukuba bakwazi ukuphendula bachaze ngomsebenzi abawenzayo ngenkqubo yokuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi, ngokusebenzisa iinjongo ekujoliswe kuzo ezisekiweyo kunye nomlinganiselo womsebenzi owenziweyo.
Kwakhona siza kubandakanya amaShishini-aMnikazi wawo inguRhulumente namaZiko oPhuhliso lweziMali kwinkqubo karhulumente yokucwangcisa size siphucule ukuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi wawo.
Malungu aHloniphekileyo, bemi baseMzantsi Afrika,
Olu lawulo luzakunyanzelisa ekubekweni kwabantu kuqala xa kuziswa iinkonzo. Siza kuqinisekisa ukuba abasebenzi abasebenza kwiikhawuntara ezingaphambili ukuba banikekezela ngenkonzo enembeko nenenkuthalo kuwo onke amasebe karhulumente.
Kweli xesha lovuselelo, siza kusebenzela kuburhulumente obuthe chatha ukuthungelana ngentsebenzo.
Ukukhokela ngokuba ngumzekeklo, umsebenzi wokusekwa kwendlela yokunxulumana koluntu ne-ofisi kamongameli sele kuqalile kwi-ofisi kaMongameli.
Abasebenzi baza kusebenza ngophando lomntu ngamnye ngokungathi kukuphela kwalo, baluhambise kuwo onke amabakala lude lufumane ukuhoywa okulufaneleyo.
Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,
I-Arhente yeSizwe yoPhuhliso loLutsha, esekwe ngokudibana koMsobomvu Youth Fund neKomishoni yoLutsha yeSizwe iza kundululwa ngomhla we-16 kweyeSilimela Ekurhuleni. La maziko ayadityaniswa ngeenjongo zokomeleza iinkonzo namathuba ophuhliso anikezelwa kulutsha. Le Arhente iza kuba likhonkco phakathi kwabantu abatsha abanemfundo enomsila kunye namathuba ezoqoqosho; yomeleze amalinge okunabisa iNkqubo yeSizwe yeeNkonzo ixhase noosomashishini abasebatsha.
Somlomo noSihlalo, ziNdwendwe eziBalulekileyo,
Kule nyanga izayo uMadiba wethu othandekayo uzakugqiba iminyaka engama-91. Abantu kwihlabathi jikelele basaqhubekeka ukwenza intlokoma yokubakho kwakhe nokuba abahoyele iingxaki zabo. Ukuxabiseka kwakhe kunye nokuba ngumzekelo kwakhe ekuzinikezeleni ukukhonza umntu kungumzekelo oqaqambileyo kwilizwe elixakekileyo lanamhlanje.
USuku lukaMandela luza kubhiyozelwa ngomhla we-18 kweyeKhala kunyaka ngamnye. Luza kunika abantu abase Mzantsi Afrika nakwihlabathi liphela ithuba lokwenza into entle ukunceda abanye.
UMadiba ube semzabalazweni iminyaka engama-67, kwaye ngoSuku lukaMandela abantu kwihlabathi jikelele, emisebenzini, emakhayeni wabo nasezikolweni, baza kumenywa ukuba bachithe imizuzu engama-67 ubuncinane kwixesha labo besenza into enokuba luncedo kuluntu lwabo, ingakumbi abo bangathathi ntweni.
Masithi ke ngeentliziyo zethu zonke sixhase uSuku lukaMandela sikhuthaze nehlabathi ukuba lizibandakanye kunye nathi kweli phulo ligqwese kangaka.
Inkqubo yethu yale minyaka mihlanu izayo siyithe thaca phambi kwesizwe. Isibophelelo ngasinye esisenzileyo sihamba nesicwangciso seprojekthi esicacisiweyo, kunye neenjongo eziphambili nezisekelo eziluqilima.
Ezi nkcukhacha ziza kwaziswa eluntwini kungekudala. Eneneni njengabemi kufanele ngaxesha nye sizibuze ukuba yintoni esinokuzenzela yona ngokwethu ukuncedisa ukuphucula le nkqubo yesizwe.
Ukuba ngummi akukho nje malunga namalungelo, kukwahamba noxanduva, lokwenza igalelo ekwenzeni ilizwe lethu libe lelingcono.
Sikwalindele ukusebenzisana kakuhle namaqela aPhikisayo ePalamente, ngomoya wokukhokelisa ilizwe lethu kuqala.
Ukongeza apho, uMadiba wasifundisa kakuhle okokuba eli lizwe lelethu sonke, omnyama nomhlophe. Ukusebenzela uxolelwano nomanyano kuya kuhlala kubalulekile njengokuba sibheka phambili.
Ukusekela mhla kwaphunyezwa inkqubo yethu siza kuthatha indawo kuqoqosho oludodobalayo, kuza kufuneka sisebenze ngobulumko - kungabikho nkcitho, kungabikho kudluliselwa kwemali - isenti nganye kufuneka isetyenziswe ngokulumkileyo nangokuvakalayo. Kunyanzelekile ukuba sisebenzise uhlahlo lwabiwo-mali lethu ngokomlinganiselo wethu.
Bemi baseMzantsi Afrika, xa sisebenzisana kunye sonke singenza ngcono ukuqonda umbono wethu omnye nofanayo wesizwe esingcono nesihluma ngakumbi!
Obu bubudlelwane esibucelayo.
Ndiyabulela!
<fn>EVENTS BY-LAW XHOSA NOVEMBER 08.txt</fn>
Ukungeniswa kwezimvo kuphelelwa: ngowe-30 Novemba 2008
UMTHETHO KAMASIPALA WEZIGANEKO OYILWAYO
Ukulungiselela ulawulo lweziganeko kummandla wolawulo lweSixeko saseKapa; ukulungiselela ukunyanzeliswa kwalo Mthetho kaMasipala; nokulungiselela imiba eya kuthi ivele kuzo.
INTSHAYELELO
NANGONA iSixeko saseKapa sikuqonda ukuba ukubanjwa kweziganeko yinxalenye ebalulekileyo yendlela yokubonakalisa isakhono sokukhuphisana kwiSixeko saseKapa yaye sivuma ukuba imisitho inendima ebalulekileyo kwizixeko zala maxesha ukukhuthaza ubambiswano ngokuhlala nangenkcubeko kuluntu, ukuxhasa uvuselelo lobomi basedolophini nohlumo loqoqosho;
NANGONA iSixeko saseKapa sijonge ukulawula ukubanjwa kweziganeko ngendlela eqinisekisa ulawulo olululo lwazo;
NANGONA iSixeko saseKapa sinqwenela ukuxhasa uququzelelo nentsebenziswano phakathi kwabo bonke abathatha inxaxheba, ukunyusa ubuhlakani nokukhuthaza ifuthe lemisitho kwiSixeko;
NGOKO KE, KUMISELWA lo mthetho siSixeko saseKapa, ngolu hlobo lulandelayo:-
Uluhlu lweZiqulatho
Isahluko 1
Iinkcazelo noSetyenziso
Iinkcazelo kulo Mthetho kamasipala, ngaphandle kokuba umxholo ubonakalisa ngokwahlukileyo -
Umlawuli weSixeko" uthetha umntu obekwe njengoMlawuli weSixeko ngokwecandelo loMthetho wooRhulumente beMimandla: UMthetho weZiseko zooMasipala, 1998 (uMthetho Nomb. 117 we- 1998);
Ikhansile" ithetha ikhansile yeSixeko saseKapa okanye nasiphi na isiseko sezopolitiko, ekwisikhundla se-ofisi yezopolitiko, uceba okanye nawuphi na umsebenzi osebenza phantsi kwamagunya anikezelwe yikhansile okanye anikezelwe ngulowo uwanikezelwe yikhansile;
isiganeko/umsitho" sithetha -
a nawuphi na umsitho wemidlalo, ukuphumla okanye ukuzonwabisa kuquka imidlalo yeqonga;
b nawuphi na umsitho wezemfundo, inkcubeko okanye inkolo;
c, nawuphi na umsitho woshishino kuquka ukuthengisa, unxibelelwano noluntu nokwazisa, okanye umboniso; okanye
Nawuphi umsitho wesisa, kuquka nayiphi na inkomfa, umbutho okanye umsitho wasekuhlaleni,
Okanye nayiphi na intshukumo esingethwe kwibala lemidlalo, indawo okanye ecaleni kwendlela okanye kufuphi nayo, ecwangcisiweyo, enenkqubo ecacileyo, ulawulo nenkathalo, kodwa kungaquki umsitho wabucala osingethwe ngumntu othile oyedwa kwibala lemidlalo okanye indawo;
umququzeleli womsitho" uthetha umntu ofaka isicelo sokubamba umsitho ngokwemiqathango yalo Mthetho kamasipala nokuba uyazifakela na eso sicelo okanye usifakela omnye umntu, iqumrhu okanye umbutho;
indawo" ithetha nayiphi na indawo ebiyelwe ngokupheleleyo okanye ngokuyinxalenye nesisiseko sesigxina okanye esethutyana -
Ekunokwakhiwa kuyo isiseko sethutyana okanye esisisigxina, apho kunokubanjwa khona umsitho; nethi
Phantsi kwalo naluphi uhlenga-hlengiso ngokweendidi, ingcaciso nenkcazo ngokomsitho ibe nendawo -
Ibala lemidlalo okanye iqonga elisisigxina okanye elethutyana okanye nayiphi indawo apho, ebekelwe bucala ukulungiselela ukusingatha umsitho;
umnini ndawo" uthetha nawuphi na umntu okanye iqumrhu lomthetho elithi ngoku okanye kwixesha elizayo, ngokungqalileyo okanye ngenye indlela, liqeshe libe nebango okanye lisebenzise amagunya alo njengomnini okanye lowo uhleli kwindawo esetyenziselwa imisitho;
indawo kawonkewonke" ithetha -
nawuphi na umhlaba kawonkewonke, ibala, ichityana lokuqubha, indawo yokuphumla kawonkewonke, isiza sokuzonwabisa sikawonkewonke, umyezo wezityalo nezilwanyana, okanye nawuphi na omnye umyezo, ipaki okanye umzila wokunyuka intaba, kuquka nayiphi na inxalenye yawo nasiphi na isiseko okanye isixhobo esikuyo, nayiphi na indawo kawonkewonke ethe gabalala, indlela kawonkewonke, indlela yabucala, isitalato sabucala, ichibi, idama, okanye umlambo;
nasiphi na isakhiwo sikawonkewonke, isiseko, iholo, igumbi okanye i-ofisi kuquka nayiphi na inxalenye yayo naso nasiphi na isiseko okanye isixhobo esikuso, esiyimpahla, okanye esimniniso, esilawulwa okanye esiqeshwe siSixeko nekuvumeleke kuso uluntu jikelele, nokuba luyahlawuliswa okanye lungena simahla;
nayiphi na indawo yolondolozo lwendalo kuquka -
iindawo zolondolozo lwendalo;
iii iindawo ezinexabiso kulondolozo lwendalo;
iindawo zendalo ezithe gabalala;
umnini-zabelo" uquka nawuphi na umntu, umbutho okanye iqumrhu elichaphazeleka okanye elinendima eliyidlalayo kulawulo okanye ekusingathweni komsitho okanye isiganeko;
lo Mthetho kaMasipala" uquka iShedyuli ehamba nawo.
Ukusetyenziswa kwalo Mthetho kamasipala
Lo Mthetho kamasipala usebenza nakuwuphi na umsitho obanjelwe kummandla wolawulo weSixeko, kuquka imisitho ebanjelwe kokubini kwimihlaba yabucala nakwiindawo zikawonkewonke, ukuba umsitho obanjelwe kumhlaba wabucala, ngokwawo nawuphi na umthetho osebenzayo, unefuthe kwizibonelelo zeSixeko noluntu oluwungqongileyo.
lo Mthetho kamasipala awusebenzi kwimisitho yabantu abangaphantsi kwama- 50 apho kungekho mculo okanye sandi siphezulu okanye kungasetyenziswa ziseko zathutyana.
ngokungaphandle kwecandelwana 2, iSixeko singathatha isigqibo sokuba ngaba ifuthe okanye umngcipheko waloo msitho ungafuna ukuba kufakwe isicelo na ngokwecandelo 3.
Xa kuthe kwabakho ukungquzulana phakathi kwalo Mthetho kaMasipala nawo nawuphi na omnye umthetho kamasipala okanye umgaqo-nkqubo weSixeko, loMthetho kaMasipala uya kusetyenziswa kulawulo lokubanjwa kweziganeko.
Isahluko 2
Ukufakwa kwezicelo
Kufuneka kufakwe isicelo esisesikweni sokusingatha umsitho ngumququzeleli wawo -
a ngumntu ominyaka yobudala ili-18 ubuncinane nangaphezulu;
b kwifomu efanelekileyo;
c kwixesha elibekiweyo; yaye d ibe ngumntu okanye asifakele umntu onesakhono nezibonelelo ezifanelekileyo, njengoko kuchazwe kwiSihlomelo 1, kwi-ofisi yeemvume zemisitho.
isicelo kufuneka siquke zonke iinkcukacha ezifunekayo njengoko ziboniswe kwifomu efanelekileyo nazo naziphi na ezinye iinkcukacha ezithe vetshe njengoko zinokufunwa siSixeko saseKapa.
xa zithe azafakwa iinkcukacha ezichazwe kwicandelwana 2 isicelo asiyi kuqwalaselwa ngokwalo Mthetho kamasipala noMgaqo-nkqubo weZiganeko.
Iimfuno nemiqathango
Isicelo somsitho kufuneka sithobele imiqathango yalo Mthetho kamasipala, sibe neenkcukacha ezichazwe kwifomu yezicelo efanelekileyo njengoko kuchazwe kwiSihlomelo 2 yaye kufuneka siquke iinkcukacha ezinokuthi zifunwe siSixeko saseKapa.
Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka, ngokoMgaqo-nkqubo weziganeko, kuxhomekeke ukuba luhlobo luni na lomsitho olo, liqinisekise ukuba kukho unxibelelwano nabanini-zabelo abachaphazelekayo.
Ikhansile kufuneka, njengenxalenye yohlahlo-mali lwayo ngokooMthetho wooRhulumente beMimandla: Umthetho woLawulo lweZimali zooMasipala, 2003 uMthetho Nomb. 56 wama- 2003, ibeke imirhumo ehlawulelwa imisitho.
Ikhansile ingafuna intlawulo yaphambi kwexesha kuMququzeleli womsitho phambi kokuba samkelwe isicelo somsitho lowo.
Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka, ngokoMgaqo-nkqubo weziganeko lamkele okanye likhabe isicelo somsitho ngexesha elifanelekileyo ngokwalo Mthetho kamasipala.
kwakube kuthathwe isigqibo ngokwecandelwana 1, kufuneka kuchazelwe umququzeleli womsitho ngaso ngokukhawuleza kangangoko.
xa sithe sakhatywa isicelo somsitho, kufuneka kunikwe izizathu ezibhaliweyo zoko kumenzi-sicelo.
Okuqwalaselwayo
Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka liqinisekise ukuba izicelo zokusingatha imisitho ziqwalaselwa ngokwezi mfuno zilandelayo:
b ifuthe lomsitho ngokwendlela yolinganiso yoMgaqo-nkqubo weKhansile weziganeko;
c ifuthe lomsitho ngokweenjongo zamajelo eendaba, zezoqoqosho, ukuhlala, izithuthi, amalungiselelo nokusingqongileyo;
d ulawulo lokhuseleko nomngcipheko womsitho ngokwamalungiselelo, ubume besiza neminye imingcipheko kumsitho; ne e mbuyekezo kutyalo-mali kuloo msitho.
Okuqwalaselwayo okuchazwe kwicandelwana 1 kufuneka kujongwe -
ngokwenkqubo yezigqibo zokufakwa kwezicelo zemisitho;
ukuhlenga-hlengiswa kweziganeko;
uhlobo nenqanaba lenkxaso ekubonelelwa ngayo siSixeko kwimisitho; kunye noluhlu lweenkonzo ekuza kubonelelwa ngazo kwimisitho siSixeko.
Izivumelwano nobuhlakani
Isixeko sienokungena kwizivumelwano nobuhlakani nabaququzeleli bemisitho njengoko kunokubakho imfuneko ekusingathweni nasekulawulweni komsitho ngokwalo Mthetho kamasipala.
Isixeko sisenokubonelela ngenkxaso ngamalungiselelo, izimali okanye kokubini kwimisitho ethile ehambelana nezicwangciso zeSixeko.
izivumelwano nobuhlakani obuchazwe kwicandelwana 1 no 2 kufuneka zibonelele ngamanqanaba eenkonzo ekufuneka kufikelelwe kuwo ngamaqela ukuqinisekisa ukuba ziyathotyelwa.
Noxa kukho imiqathango yalo Mthetho kamasipala malunga nezikreqo nemidliwo, isivumelwano ekungenwe kuso ngokweli candelo sisenokubeka imidliwo eya kuba luxanduva lomququzeleli womsitho xa kuthe kwabakho ukungathotyelwa kwaso.
Ilungelo lokubhena
Amaqela abandakanyeka kwimbambano ebangwe lungquzulwano kulo Mthetho kamasipala kufuneka azame ukusombulula loo mbambano phambi kokuba asebenzise ilungelo lokubhena elichazwe kwicandelwana .
umququzeleli womsitho angabhena kwisigqibo apho isicelo sakhe sokusingatha umsitho siye sakhatywa.
kungafakwa isibheno esibhaliweyo kuMlawuli weSixeko kwisithuba sexesha elichazwe kwiSihlomelo malunga nohlobo lomsitho lowo uchaphazelekayo.
Umlawuli weSixeko angagunyazisa naliphi na igosa leSixeko ukuba liqwalasele yaye lithathe isigqibo ngezibheno ezichazwe kwicandelwana 2.
Isibheno esifakwe ngokwesi candelo kufuneka siqwalaselwe kuthathwe isigqibo ngaso ngokwexesha elibekwe kwiSihlomelo malunga nohlobo lomsitho lowo uchaphazelekayo.
ukungathobeli nawuphi na umqathango walo Mthetho kamasipala lulwaphulo-mthetho.
umntu owaphula umthetho ngokwalo Mthetho kaMasipala uya kudliwa akufunyaniswa enetyala okanye abe seluvalelweni okanye kokubini umdliwo nokuvalelwa.
Isihloko esifutshane
Lo Mthetho kamasipala ubizwa ngokuba nguMthetho kaMasipala: weSixeko saseKapa.
Isihlomelo 1
ISHEDYULI YAMAXESHA EZICELO ZEZIGANEKO/ZEMISITHO
Kuxhomekeke kubungakanani, uhlobo, lindawo, umhla/ixesha, ubude, ubukhulu beendawo zeziganeko, ifuthe okanye umngcipheko wesiganeko nokufunyaniswe kulwazi lothelekelelelo oluthi lufuneke, la maxesha alandelayo angezantsi aya kusetyenziswa:
UBUNGAKANANI
UBUNGAKANANI BESIHLWELE/INANI LABANTU
UBUNCINANE BEXESHA PHAMBI KOKWAZISA okanye UKUPAPASHA UMSITHO UKUFAKA ISICELO KWISIXEKO 2
Kufakwe isibheno ngumenzi sicelo kwiSixeko kwisithuba
Kuthathwe isigqibo ngesibheno siSixeko
Kwisithuba
Esincinci
yeentsuku zomsebenzi (2 iiveki) 3
yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo sesibheno
Esiphakathi
yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo
Esikhulu
yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo yeentsuku zomsebenzi
Esikhulu kakhulu
001 - nangaphezulu iinyanga 6 iinyanga yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo yeentsuku zomsebenzi
Qaphela ukuba kuwo nawuphi na umsitho onabantu abangaphantsi kwama- 50, imiqathango yeCandelo 2 nelesi- iyasebenza.
Qaphela ukuba oku akuquki nayiphi na imiyalelo eyodwa okanye ethile yezicelo enokunikwa siSixeko kumaxesha ngamaxesha, enokwahluka ngokohlobo lomsitho, umngcipheko, ubungakanani, ixesha lonyaka, ubude, indawo (umzekelo ngamaxesha eeholide okanye ngokohlobo lomsitho okanye indawo ethile) okanye ifuthe kwezothutho okanye nayiphi na intshukumo yeSixeko
Qaphela ukuba umsitho omncinci obandakanya abathengisi bokutya, kuya kufuneka ubuncinane iintsuku ezili-15 ukuba abathengisi bokutya kufuneka befake izicelo zeelayisenisi okanye iziqinisekiso zoLwamkelo.
Kufuneka kugqitywe inkqubo echazwe kwiCandelo 8 phambi kokuba kufakwe nasiphi na isibheno ngumenzi-sicelo.
Inkqubo yesibheno ayisebenzi kwiiLayisenisi zotywala zona zilawulwa ziiNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika (SAPS).
Nawuphi na umsitho ochaphazela ukufakwa kwesicelo soTyeshelo-migaqo kuSetyenziso loMhlaba nalapho kunganikwanga imvume yokutyeshela umthetho kufuneka ulandele inkqubo yokubhena njengoko ichazwe kuMmiselo woCwangciso lokuSetyenziswa koMhlaba (uMthetho 15 ka- 1985)
ISIHLOMELO 2
ULUDWE LWEEMFUNO ZEZIGANEKO
Qaphela: Isixeko sisenokufuna ulwazi oluthe xhaxhe ngokohlobo neenkcukacha zesiganeko a. Inkcazo yoMsitho kuquka uhlobo, umhla, indawo, indawo nabathathi -nxaxheba.
b. Inkqubo yoMsitho: iinkcukacha ezizeleyo namaxesha, kunye neenkcukacha zonxibelelwano zomntu ojongene nomba ngamnye womsitho.
d. Isicelo nokwamkelwa koTyeshelo-migaqo kuSetyenziso-Mhlaba, xa kukho imfuneko.
e. Isicwangciso solawulo lweZithuthi (TMP), esinokuquka ukuvalwa okucetywayo kweendlela, isicwangciso sendlela, indawo yokumisa, ukusetyenziswa ngokupheleleyo kothutho lukawonkewonke, iindlela zokuphuma ngokungxama. Ubume be-TMP buya kuba njengoko buchazwe siSixeko.
f. Isicwangciso soLawulo lweZihlwele.
g. Izicwangciso zeNtlekele namalungiselelo: kuquka ezonyango, ukhuselo, intlekele, iindawo, ukuphuma.
h. Isicwangciso soNxibelelwano soMsitho: kuquka indlela yokuthengiswa kwamatikiti, ulwamkelo isicwangciso seNtatho-nxaxheba yoLuntu: kuquka, kodwa kungaphelelanga kuqhagamshelwano nooCeba; Uluntu/ Imibutho yaBahlali neyoShishino.
j. Isicwangciso soLawulo loKusingqongileyo.
k. Isicwangciso esiHlangeneyo soLawulo loKungcola.
l. Abathengisi / Abokutya: uludwe lweenkcukacha nokusetyenziswa kwerhasi Iimfuno zeSixeko saseKapa zoMthetho kaMasipala waBathengisi baseziTalatweni noweMpilo yeSixeko nezinye iimfuno zeminye imithetho efanayo.
m. Iimfuno zezempilo kuquka: Iziqinisekiso zoLwamkeleko, iilayisenisi zokuthengisa, izindlu zangasese kunye/okanye izindlu zangasese eziqeshwayo.
n iifomu ezizalisiweyo zezicelo: zokuNgxola (kuquka intatho-nxheba yoluntu); nokumiswa kwamaqonga/Iintente. Ubungqina bokufakwa kweeLayisenisi zoTywala, Iilayisenisi zemililo; Izicelo zoPhapho ngokweenkcukacha zohlobo lomsitho.
o. Iimfuno zeeNkonzo zeSixeko saseKapa: kuquka Umbane, Amanzi, Isicwangciso soLawulo loKungcola (ngethuba lomsitho nasemva kwawo), uthutho, iindlela nemibhobho yamanzi.
p. Iifomu zokuthwala uxanduva lomonakalo nencwadi yobungqina boXanduva loMonakalo.
q. Imvume ebhaliweyo evela kuMnini ndawo/Umlawuli wendawo eya kumenzi- sicelo negunyazisa ukusetyenziswa kwendawo ukusingatha umsitho lowo.
<fn>Final-COCT Road Traffic By-Law Draft 29 Mar '10-xhosa.txt</fn>
Wenzelwa ukuwisa umthetho malunga nolawulo lwezothutho lukawonkewonke, ndawonye nolawulo lwezithuthi kuyo yonke imimandla ephantsi kolawulo lweSixeko saseKapa; nokuwisa umthetho malunga nazo zonke izinto ezibandakanyeka kwezothutho.
Intshayelelo
NANGONA iCandelo 156 loMgaqo-siseko limemelela iSixeko ukuba ibe siso esinoxanduva lokusungula nokunqonqozisa imithetho kamasipala nje, ukuze siqinisekise ukuba yonke imiba ephantsi kolawulo lwaso ilawulwa ngendlela eyiyo;
NANGONA iSixeko sinamagunya okuyila imithetho kamasipala malunga nezothutho loluntu, nokuhamba kwezithuthi ndawonye nokumisa kwazo kuphela kwiindawo ezenzelwe oko, ngokwemiqathango yeSigaba B yeCandelo 4 neCandelo 5 loMgaqo-siseko ngokokulandelelana kwawo;
NGOKO KE iBhunga leSixeko saseKapa likhupha isindululo malunga nendlela oza KUSEBENZA NGAYO LO MTHETHO KAMASIPALA:-
Ingcaciso
Kulo Mthetho kaMasipala, ngaphandle kokuba iimeko ezithile zithetha enye into, esi sigama silandelayo sithetha oku:
igosa eligunyazisiweyo" eli binzana liquka aba bantu balandelayo:
a Nabani na osebenzela iSixeko omsebenzi wakhe ikukuphonononga imiba yeelayisenisi zokusebenza ngeeteksi, ukuhlola izithuthi, ukuhlola iilayisenisi zokuqhuba, oligosa lendlela okanye oligosa elinqonqozisa umthetho wendlela, kungenjalo nabani na ke ogunyaziswe nguMphathiswa wezoThutho ngemiqathango yoMthetho wezeNdlela weSizwe ukuba abe liliso kwezendlela;
igosa eligunyazisiweyo" uthetha ukuthi lowo uqeshwe siSixeko onikwe uxanduva lokwenza umsebenzi ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala;
ibhasi / uduladula" uxela isithuthi esenzelwe ukukhwelisa abantu abangaphezi kwama-35, oko kuquka nomqhubi;
IBhunga: iBhunga leSixeko;
Umqhubi: nabani na oqhuba okanye ozama ukuqhuba isithuthi, oqhuba okanye ozama ukuqhuba ibhayisekile, otsala isithuthi, umthwalo, okanye isilwanyana esinesali, okanye okhokela umhlambi. Igama ,,Ukuqhuba. linentsingiselo ehambelana nale ixeliweyo;
Indawo yokugcinisa: ngokubhekiselele eziteksini - le yindawo yokugcinisa iteksi lo gama yona ingekafumani ndawo kwisikhululo seeteksi;
Umqukumbelo wendlela: umda ophakathi kweligxa lendlela nodini lwendlela, le ndawo iphakathi kwesiphelo / komphetho wendlela nodini;
Isithuthi: nasiphi na isithuthi esizihambelayo, oko kuquka ezi zilandelayo:
a itreyila;
b isithuthi esinesinyathelo nenjini, zixhobo ezo ziyinxalenye yesithuthi eso/ zenzelwe kwisithuthi eso nezilungiselelwe ukusenza sihambe, kodwa sibe singaquki olu hlobo lulandelayo lwezithuthi:
Isithuthi esingeyiyo imoto: esi sisithuthi okanye isakhelo esisetyenziswa kwindlela yomhlaba sisenzelwa ukuthutha iimpahla okanye abantu. Sinokutsalwa sisilwanyana okanye ngabantu, kungenjalo sitsalwe ngabantu bencediswa luhlobo oluthile lwamandla - njengamandla asuka kumafutha amandulo;
Ilayisenisi yokusebenza / iphepha-mvume lokusebenza: eli binzana libhekiselele kwilayisenisi yokusebenza njengoko kuchaziwe kwicandelo 1 lomthetho weziThuthi ezihamba kwindlela yoMhlaba weSizwe, 2009 (uMthetho 5 ka-2009);
Umnini: ngokubhekiselele kwisithuthi, uxela:
a nabani na onelungelo lokusebenzisa isithuthi ngokwemiqathango yomthetho / yesivumelwano asityikitye nalowo ukhutshelwe amagunya okuba nesithuthi eso;
b nabani na lowo uxelwayo apha kumhlathana a, ongadanga abe usibuyisele isithuthi kulowo unamagunya okuba nesithuthi eso ngokwesivumelwano esityikityiweyo phakathi kwesi sibini nesichaziweyo kumhlathana a; okanye c lowo unezithuthi ngeenjongo zokuzithengisa, futhi elubhalisile ushishino olo ngokwemiqathango yemimiselo ephantsi kwecandelo 4 lomthetho. Igama elithi "obangayo" liyahambelana nentsingiselo echaziweyo ngalo mntu;
Ukupaka / ukumisa imoto: ukugcina isithuthi, sinabantu okanye singenabo, simile kangangexesha elide, elide ukwedlula elo lokukhwelisa okanye lokothula abantu / iimpahla, kodwa oko kungaquki elo lokugcinwa kwesithuthi sime kuloo ndawo ixesha elide kunene ngesizathu esingaphaya kwamandla omniniso;
Ukunyuka isehla: ukusebenza kwesithuthi sithutha abantu ukuze bona bahlawule okanye barhume;
Ipemethe: Ipemethe okanye iphepha-mvume elichaziweyo kwicandelo 1 lomthetho weziThuthi ezihamba kwindlela yoMhlaba weSizwe, 2009 (uMthetho 5 ka-2009);
Isithuthi sikawonke-wonke: esi sisithuthi esenzelwe ukuthutha abantu neempahla / imithwalo ukuze bona bahlawule okanye barhume, oko kuquka iiteksi neebhasi;
b Nayiphi na ke indawo ekhethiweyo okanye esikwe ngophawu lwendlela yangumda obonisa indawo yokumisa iiteksi kuphela,
Ukurenkisha / ukuthutha abantu: eli binzana lihambelana noku kuchazwe ngentla;
Indlela yezithuthi: isiqephu sendlela, isitalato, okanye indlela ecanda phakathi kwezindlu (ephuculiweyo, eyakhiweyo, okanye eyenzelwe izithuthi nephakathi kwemiqukumbelo yendlela);
Iligxa: isiqephu sendlela, isitalato, okanye indlela ecanda phakathi kwezindlu nephakathi komqukumbelo wendlela kunye nomphetho wayo;
Indawo yokumisa: ngokubhekiselele:
b kwibhasi: indawo yokumisa eyahluliweyo apho ibhasi inelungelo lokumisa ikhwelise okanye yothule abantu;
Ummandla / indawo yeeteksi: indawo yokupaka iteksi ngamaxesha athile, indawo yokumisa iiteksi, irenki / isikhululo seeteksi, nayiphi na ke enye indawo exelwe ngokucacileyo siSixeko ukuba ingumda wokusebenza kweeteksi;
a Ukukhomba indawo evulelekileyo yokumisa; okanye b Ukuba liliso kwizithuthi xa abaninizo besabambeke kweminye imicimbi;
Ukurhwebesha: ukucela abakhweli ngokubakhwaza, ubabethele ihuta kungenjalo ubabethele umlozi okanye wenze nayiphi na into ebarhwebeshayo.
Isithuthi: isakhelo esenzelwe ukuhamba ngamavili okanye ngokurhubuluza, oko kuquka isakhelo esithi sibotshelelwe kwisithuthi esitsalwayo mhla ngengxaki, elo ilicebo lokusisusa kwindawo yexhwayela, ngokuxhasa ii-asi ezi zesithuthi esitsalwayo (le ndlela yokutsala ayisebenzi kwizithuthi ezenzelwe ukuhamba emzileni kuphela).
ISAHLUKO 2
INDAWO YOKUMISA
Indawo yokumisa ngeenjongo zokwenza imali/ zokurhwebisa
Ngokwemiqathango yecandelwana , unoteksi orhweba ngokuthutha abantu ebasa kwiindawo ngeendawo, obathatha kwindawo ethile aye kubabeka kwenye, umele ze amise isithuthi sakhe kwisikhululo seeteksi kuphela, kungenjalo amise nakuyiphi na ke indawo yokumisa engumda osikelwe iiteksi kuphela.
Singanxaxhanga kuyaphi kwimiqathango yecandelo 1, iSixeko sinegunya lokulungisa zonke izixhobo zethutyana ezifunekayo kwiindawo zokumisa ezalathwa ligosa eligunyazisiweyo njengezixhobo ezifanelekileyo kwiindawo zokumisa iiteksi ngamaxesha kaXakeka, okanye xa kukho iziyunguma ezikhoyo.
Akusayi kubakho namnye umqhubi weteksi oya kuvunyelwa ukuba amise isithuthi sakhe kwindawo engengomda usikelwe iiteksi.
Akusayi kubakho namnye umqhubi weteksi oya kuvunyelwa ukuba alande undlela-mfutshane ngokuthi aphinya-phinyele kwiindlela zasekuhlaleni ecanda imida engamiselwanga ziteksi kuba efuna ukukhwelisa okanye ukothula abantu, eyenza loo nto ngaphandle kwemvume yegosa eligunyaziselwe ukujongana nemiba yeempepa ezigunyazisayo.
Akusayi kubakho namnye umntu onelungelo lokurenkisha/ lokuthutha abantu kwisikhululo seetekisi engenayo ithokheni ekhutshelwa abaqhubi abavumelekileyo kwezi ndawo ngokwemiqathango yecandelwana .
Akusayi kubakho namnye umntu oya kufumana ithokheni yokurenkisha / yokuthutha abantu engangenisanga emagunyeni iimpepha ezizezi zilandelayo:
a Iphepha-mvume elibonisayo ukuba unalo ilungelo lokusebenza kuloo ndawo aza kuthutha kuyo;
b Iphepha-mvume elibonisayo ukuba isithuthi sakhe sinelungelo lokuhamba kuloo ndlele;
c Isazisi okanye iphepha-mvume lokuqhuba ilayisensi;
d Amaphepha abonisayo ukuba esi sithuthi sakhe sibhaliswe ngokusemthethweni;
e Incwadi engqinayo evela kumbutho weeteksi ovumelekileyo.
Akusayi kubakho namnye umntu oya kufumana ithokheni yokurenkisha / yokuthutha abantu enamatyala amabi okungahlawuli amatikiti awafumana ngokwaphula imithetho yendlela.
Le thokheni yokurenkisha / yokuthutha abantu kuthethwa ngayo phaya kwicandelwana iphelelwa rhoqo emva kweenyanga ezilishumi elinambini 12.
Igosa eligunyazisiweyo liya kukhupha ithokheni ebonisayo ukuba isithuthi sakho sinelungelo lokurenkisha / lokuthutha abantu kuloo mmandla uthile ngokwemiqathango yomhlathana 2 nomhlathana 3 apha ngasentla. Le thokheni iza kubonisa ezi nkcukacha zilandelayo:
a isikhululo seteksi esimele kusebenza kuso isithuthi sakho;
b ithuba eya kusebenza lona ithokheni yakho;
c inombolo yobhaliso eyabelwe isithuthi sakho;
d uhlobo lwesithuthi osiqhubayo;
e ngokubhekiselele kwiimeter teksi inombolo ebonisa iimitha ezivumelekileyo ngesithuthi sakho;
f Inombolo yelayisensi ebonisayo ukuba sivumelekile ukuba sisebenze endleleni isithuthi sakho;
g ngokubhekiselele eziteksini neendlela omele kukhangela kuzo amathuba okurhwebisa / okwenza imali ngesithuthi eso..
Isicelo sokufumana ithokheni yokuthutha abantu masifakwe kwigosa eligunyazisiweyo ukuze ibe lilo elibonayo ukuba siyavunywa okanye asivunywa na eso sicelo.
Nazi izinto emazenziwe xa kufakwa izicelo:
a Masifakwe ngumnini-sithuthi uqobo;
b Masifane twatse nesiya sizotywe kwicandelo elibandakanyekayo lalo mthetho kamasipala.
Ngokwemiqathango yecandelo 77 lomthetho weziThuthi ezihamba eMhlabeni uMthetho 5 ka-2009, umnini-sithuthi onikwe ithokheni ngokwasemthethweni umele ze azise igosa eligunyazisiweyo malunga noku kulandelayo:
a xa idilesi yakhe itshintshile ngethuba lokusebenza kwethokheni yakhe;
c igama lomntu asithengisele yena isithuthi sakhe nedilesi yaloo mntu;
d isizathu sokuba ayeke ukuba ngumnini-sithuthi eso.
Konke oku kuchaziweyo apha makwenziwe kwiintsuku ezisixhenxe 7 zotshintsho olwenzekileyo.
Ngokwemiqathango yecandelo, umnini-sithuthi uza kuhlawulela ithokheni nganye ayizuzayo, ntlawulo leyo aza kuyenza phaya kwiSixeko. Ixabiso lale ntlawulo liza kumana liphononongwa liBhunga.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba azenzele owakhe umfanekiso wethokheni, okanye onakalise inkangeleko yayo, ayixhokoze, ayitshintshe, okanye enze nokuba ngumkrwelo apha kuyo.
Akusayi kubakho namnye ubani oya kurhwebis / oua kwenza imali ngesithuthi sakhe kwiindawo ezingezizo ezo zibonisiweyo kwithokheni yakhe nezivunywe ngokwemiqathango yecandelo 3 5, ngaphandle kokuba ufumene amagunya okwenza oko kwigosa eligunyazisiweyo.
Akukho bani uya kuvunyelwa ukuba enze nanye into kwezi zilandelayo:
b ukuba arhwebise / enze imali ngesithuthi eso -
i ngaphandle kokuba ithokheni leyo ikhutshelwe eso sithuthi enza imali ngaso incanyathiselwa apha ngasekhohlo kwewindscreen ukuze ibonakale ngokucace gca apha ngaphandle;
ii xa encamathisele ithokheni engeyiyo leyo ikhutshelwe eso sithuthi enza imali ngaso kwisithuba saloo nyaka ivumeleke ngawo loo thokheni;
Ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala umnini-thokheni umele ukwenza oku kulandelayo:
b ukuyigcina ibonakala incanyathiselwe apha kwisithuthi sakhe rhoqo isithuthi sakhe sisendleleni.
Naliphi na igosa leSixeko eligunyazisiweyo linelungelo lokumisa isithuthi sakho, lifune oku kulandelayo:
a ukubona ithokheni yakho ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala;
b igama lakho nedilesi yakho njengomqhubi ogunyaziselwe ukuqhuba eso sithuthi.
Akusayi kubakho nabani na ongumqhubi ochaziweyo ngokwecandelo 2 , oya kuthi emiswa ligosa eligunyazisiweyo enze oku kulandelayo:
a ale ukumisa;
b ale ukuxela igama lakhe nedilesi;
c ale ukuxela igama lomnini-sithuthi amsebenzelayo okanye amqhubelayo ngelo xesha;
d ale ukukhupha ithokheni efunwayo; okanye e anike igama elingelilo okanye idilesi engeyiyo.
nabani na umqhubi onale thokheni othe wafunyaniswa ophule nokuba mnye umqathango walo mthetho kamasipala, nokuba ubesele ohlwayelwe kwa-eso senzo sinye yinkundla yomthetho, uza kohlwaywa siSixeko, ngokwemiqathango yecandelo 7, emva kokuba sele zivelelwe zonke iinkalo malunga netyala elo njengoko isitsho imiqathango yecandelo 2.
ISixeko sona, emva kokuba sele sizivelele zonke iinkalo malunga netyala elo, siza kurhoxisa ukusetyenziswa kwaloo thokheni kangangexesha eliza kugqitywa ligosa eligunyazisisweyo, okanye sikuphelise tu ukusetyenziswa kwaloo thokheni ukuba lifumanisa ukuba -
a umqhubi okanye umnini-sithuthi -
i uyala ukwenza into ekuthiwa makayenze ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala; okanye ii akasigcini sikwimeko entle okanye sicocekile isithuthi sakhe, futhi silungele ukuba sendleleni; kwaye iii unamatyala angahlawulwayo awafumene ngokwaphula imithetho yendlela.
b ukuba lithe igosa eligunyazisiweyo xa lihlola imeko yesithuthi eso lafumanisa ukuba -
i sakhiwe ngohlobo apha olwenza ukuba kubonakale ukuba asikhuselekanga ukuba singathwala inani eligunyazisiweyo labakhweli; okanye ii siyakhatywa yimiqathango yalo mthetho kamasipala okanye yoMthetho nje gabalala malunga nemeko emasibe yiyo isithuthi esilungele ukuhamba endleleni.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba asebenzise isithuthi sakhe njengeteksi kwisikhululo seeteksi, okanye avumele ubani ukuba asebenzise isithuthi sakhe egameni lakhe njengeteksi kwisikhululo seeteksi, ukuba ngaba ithokheni yakhe irhoxisiwe, iphelisiwe okanye iphelelwe.
ukuba ngaba ilayisenisi yokusebenza kuloo ndawo ithile irhoxisiwe okanye iphelisiwe ligosa eligunyazisiweyo, ngokunjalo ibe kanti nethokheni yokurenkisha /yokuthutha abantu ekhutshwe siSixeko nayo irhoxisiwe okanye iphelisiwe oko kuxhomekeke kwimeko ukuba ithini na yona.
Ukuba ke umnini-layisenisi uvela phambi kwegosa eligunyazisiwe ngelingxengxezayo, ilayisenisi yakhe yokusebenza iya kubuyiswa, ngokunjalo neSixeko siya kuyibuyisa ithokheni yokurenkisha / yokuthutha abantu kodwa phantsi kwemiqathango ethile.
Inkqubo malunga nokurhoxisa okanye ukuphelisa ithokheni
Phambi kokuba lirhoxise okanye liphelise ukusebenza kwethokheni, igosa eligunyazisiweyo limele ukwenza oku kulandelayo -
i izizathu zesohlwayo, futhi nenkcazelo eyaneleyo edandalazisa iinkcukacha zohlobo lwesohlwayo eso;
ii isimemo esimvumelayo umnini-thokheni ukuba azifumanele ummeli oya kumthethelela kweso sohlwayo;
iii idilesi apho umnini-thokheni anokufaka igama lommeli azikhethele yena njengoko usitsho umhlathana ii walo mthetho kamasipala; kunye iv nomhla, ixesha, nendawo yokuxoxwa kwetyala. Le mini yokuxoxwa kwetyala mayibe kwiintsuku ezingama-28 ukusuka kolu lwembalelwano enesilumkiso, ukuze lowo ukhutshelwe isilumkiso afumane ithuba elaneleyo lokuzifumanela ummeli wakhe kwityala abekwa lona.
b Malinike lowo unethokheni erhoxisiweyo / ephelisiweyo ithuba lokuzimela kwityala abekwa lona okanye ke lokuzifumanela ummeli ogama lakhe limelwe kufakwa kwiSixeko kwiintsuku eziphambi kokuxoxwa kwetyala.
Ukuba ke lowo ufumene isilumkiso esixeliweyo kwicandelwana 1 unga angafaka isibheno malunga netyala abekwa lona makafake isicelo sakhe kwiSixeko kwiintsuku ezili-14 emva kokuba efumene isilumkiso, okanye kwezo ntsuku ziya kugqitywa siSixeko. Angasifaka ngesandla esi sicelo, okanye ke asithumele ngeposi eqinisekisiweyo esebenzisa laa dilesi ibhalwe ngasentla kwalo mthetho kamasipala.
Xa sele lixoxiwe ityala emo yalo icacisiweyo kwicandelwana 1, iya kuba siSixeko esiya kugqiba ukuba masiyirhoxise okanye siyiphelise nya na ithokheni yomtyholwa, ze igosa eligunyazisiweyo lazise umtyholwa ngembalelwano apho liya kudandalazisa izizathu zesigqibo esibekiweyo malunga netyala elo. Le mbalelwano mayenziwe kwiintsuku ezili-14 emva kokuba lixoxwe lagqitywa ityala.
Imiba ebhaliweyo malunga nendlela elixoxwe ngayo ityala mayiquke ezi nkcukacha zilandelayo :
Xa kutshintsha idilesi
Umnini-thokheni makazise iSixeko xa etshintshe idilesi. Oku makakwenze ngembalelwano ethunyelwa ngeposi eqinisekisiweyo, okanye ngefekisi kungenjalo ifakwe ngesandla, kwiintsuku ezili-14 emva kotshintsho olo.
NgokweMiqathango yecandelo 3, ukuba ngaba iinkcukacha ezikwithokheni yakho ayizizo, mhlawumbi kuba utshintshe idilesi (okanye ke nangasiphi isizathu), yingenise kwiSixeko ngoko nangoko loo thokheni ukuze ilungiswe.
Ukuba ithokheni yakho ithe yonakala kangangokuba kube nzima ukubona iinkcukacha ezibhalwe apho kuyo, wena mnini-thokheni yingenise kwisixeko ngoko nangoko loo thokheni. Igosa eligunyazisiweyo liza kukukhuphela enye, kodwa ke yazi ukuba uza kuyihlawulela ke le yona ithokheni.
ICANDELO 3
IZINTO EZALIWA NGUMTHETHO
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba amise isithuthi sakhe apho zimisa khona iibhasi.
Izinto ezimele kwenziwa ngabahambi ngeenyawo
umhambi ngeenyawo makawele indlela esebenzisa kuphela indawo eyenzelwe abahambi ngeenyawo, okanye ekudibaneni kweendlela, kungenjalo awele umgama oyi 50 yeemitha ukusuka kwindawo ewela abantu okanye ukusuka ekudibaneni kweendlela.
Ukuba ekudibaneni kweendlela kupeyintwe uphawu olubonisa iindawo yokuwela abahambi ngeenyawo, wena mhambi ngenyawo hamba ngqo apho lupeyintwe khona olo phawu.
Xa iirobhothi zidanyaza ekudibaneni kweendlela oko kuquka ukuvela kweempawu zabahambi ngeenyawo, wena mhambi ngenyawo sukuwela indlela nokuba ubona indawo eyenzelwe abahambi ngenyawo kusabonakala uphawu lomntu olubomvu kwiirobhothi ezikweli cala uya ngakulo .
Ukuba ke azikho iimpawu ezenzelwe abahamba ngenyawo ekudibaneni kweendlela kodwa kube kukho iirobhothi ezilawulayo kuloo ndawo, wena mhambi ngenyawo sukuqalisa ukuwela indlela nokuba ubona indawo eyenzelwe abahambi ngenyawo iirobhothi zisebomvu kweli cala uya ngakulo.
Ukuba ke iirobhothi zidanyaza kwindawo nje engekho ekudibaneni kweendlela, oko kuquka ukuvela kweempawu ezenzelwe abahamba ngeenyawo, wena mhambi qalisa ukuwela indlela kwindawo eyenzelwe abahambi ngenyawo kuphela xa iirobhothi ziluhlaza kweli cala uya ngakulo.
Akusayi kubakho namnye umhambi ngeenyawo oya kuvunyelwa ukuba azonzakalise okanye onzakalise abanye abasebenzisi-ndlela oko kuquka nezithuthi ngenxa yokungakhathali, ukungahoyi, nokungaqapheli.
Akusayi kuvunyelwa nabani na ukuba akhalise ihutala okanye nantoni na ebanga ingxolo endleleni, ngaphandle kokuba esi senzo siyimfuneka kwaye sithobela imiqathango yalo mthetho kamasipala, okanye sithobela nawuphi na ke umthetho ovunyiweyo, kungenjalo senziwe ngeenjongo zokukhusela umntu othile / isithuthi esithile.
Imute emayiboniswe xa kutshintshwa iindledlana / iileyini
Umqhubi wesithuthi esisendleleni akasayi kuvunyelwa ukuba atshintshe iindledlana ezahlulwe ngeempawu zendlela ngaphandle kokuqondisisa kuqala ukuba eso senzo asisayi kuphazamisa / kwenzakalisa ezinye izithuthi na.
Umqhubi akasayi kuvunyelwa ukuba atshintshe / awele iindledlana engakhange akhuphele abanye abasebenzisi-ndlela isilumkiso esisiso, kunjalo nje ayenze loo nto kwangethuba ukuze lowo uza phambi kwakhe, emva kwakhe, okanye ecaleni kwakhe azibone ngokuthe gca ezona njongo zakhe.
Ukuqhuba emagxeni endlela
Ngokwemiqathango yecandelwana 2, akusayi kubakho namnye umqhubi oya kuvunyelwa ukuba aqhube emagxeni endlela.
kungabhoxwanga laa miqathango yomhlathana 1, umqhubi wesithuthi unakho ukuqhuba emagxeni endlela eyenziwe yayindledlana esingise caleni linye kwicala ngalinye lendlela, kodwa kuphela kwisithuba esiphakathi kokuphuma nokutshona kwelanga, kwezi meko zilandelayo:
a xa kukho isithuthi esifuna ukugqitha;
b xa isenzo eso esenza engazonzakalisi; engonzakalisi ezinye izithuthi ezisendleleni, okanye abahambi ngeenyawo, okanye nasiphi na ke isakhiwo esinxuse loo ndlela;
c ukuba kukho abantu okanye izithuthi ezibonakala ngokuthe gca kumgama oyi-150 yeemitha.
Wonke umqhubi wesithuthi makabe nephepha-mvume / nelayisenisi yokuqhuba
Akusayi kubakho nabani na umqhubi oya kuvunyelwa ukuba aqhube endleleni:
a ngaphandle kokuba abe ugunyazisiwe futhi eqhuba ngokwemiqathango exeliweyo kwiphepha-mvume lakhe lokuqhuba/ kwilayisensi yakhe awayifumana ngokwemiqathango yoMthetho, okanye yalo naliphi na iphepha elixhasa uMthetho;
b ngaphandle kokuba iphepha-mvume lakhe/ ilayisense yakhe okanye naliphi na ke iphepha elimgunyazisayo nelixhasa uMthetho ligcinwe kwalapha kwisithuthi asiqhubayo.
Masibe kanti sibhalisiwe isithuthi sakho
Ngokwemiqathango yoMthetho, yonke into ekuthiwa sisithuthi kwesi Sixeko (sihamba okanye singahambi endleleni) masibe kanti sibhaliswe ngokusemthethweni (ngumniniso) kwiziko lobhaliso lwezithuthi eligunyazisiweyo, ngokwemiqathango yoMthetho.
Wonke umqhubi makabe unalo igunya lokusebenzisa isithuthi sakhe / okanye ipemethe yakhe
Ngokwemiqathango yecandelo 32 lomthetho, akusayi kubakho namnye umntu oya kuvunyelwa ukuba aqhube isithuthi nokuba sesaliphi na ihlelo kulawo agunyazisiweyo kwimiqathango yoMthetho, ngaphandle kokuba:
a abe uyenza loo nto ngokwemiqathango yepemethe ayinikwe phantsi kwemiqathango yoMthetho;
b abe uyigcine kwalapha kwisithuthi sakhe ipemethe yakhe.
Eli candelwana alibhekisi kulowo unelayisensi asafunda ngayo ukuqhuba, yena umele kuqhuba isithuthi ekhatshwa ngulowo ubhaliswe njengomqhubi ogunyaziselwe ukuqhuba elo hlelo lesithuthi asiqhubayo.
Iimpahla nendlela esiya kubabona ngayo oonogada beeteksi
Wonke unogada weteksi, rhoqo esemsebenzini futhi ezixelele ukuba ukulungele ukwenza umsebenzi, makanxibe ibhibhi ebonakala nangasemva, kungenjalo anxibe ibhatyi, kunjalonje aqinisekise ukuba ikhadi elimazisayo ukuba ungubani ulinxibe labonakala gca apha kwibhibhi okanye apha ebhatyini.
Akusayi kubakho namnye unogada weteksi / okanye nabani na ke oya kuvunyelwa ukuba arhwebeshe okanye abize abantu ngokubakhwaza/ ngobabethela ihutala okanye umlozi.
ISAHLUKO 4
Nawuphi na umqhubi weteksi, kwiphulo lakhe lokwenza imali ezikhululweni zeeteksi, umele ame etyhwini, futhi enze oku kulandelayo:
a amise iteksi yakhe kwisithuba esivulelekileyo kanye apha emva kwaleyo ifike kuqala kunaye kwindledlana ezotyiweyo ekhokelela apho anelungelo lokusebenza khona ;
b futhi amane ukuyisa phambilana iteksi yakhe okuya netyhu le isiya phambili.
Xa umqhubi ekwiphulo lokwenza imali esikhululweni seeteksi makenze oku kulandelayo:
a xa ekumgca wokuqala, wesibini, okanye wesithathu makaqinisekise ukuba uliliso kuyo yonke into eqhubekayo ngeteksi yakhe;
b makaqiniseke ukuba akangeneleli etyhwini; kwaye c xa iteksi yakhe ikumgca wokuqala apha etyhwini, makatake kuqala xa kubizwa iteksi, ngaphandle kokuba ke uwubonisa ucace gca umnqweno wakhe wokuba ukhetha ukuqhuba iteksi engekho kumgca wokuqala apha etyhwini.
Akusayi kubakho namnye umntu oya kuvunyelwa ukuba amise iteksi engekho kwimeko entle yokusebenza kwisikhululo seeteksi / erenkini njengoko noMthetho uyicacisa nje kakuhle le nto, okanye amise kungenjalo avumele ukuba kumiswe iteksi esikhululweni seeteksi / erenkini ixesha elide.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba ahlambe iteksi naphi na apha esikhululweni, ngaphandle kwakwibala elenzelwe kanye loo nto elinokuba kwalapha esikhululweni / erenkini.
Ukuthintela iteksi ekwenzeni umsebenzi
a omnye umntu afumane okanye asebenzise iteksi; okanye b omnye umqhubi athuthe abantu.
Ukuhambisa / ukuthutha abantu / izixhobo ezinobungozi okanye ezanyelisayo ngesithuthi sakho
Akusayi kuvunyelwa nabani na ukuba ahambise / athuthe ngabom abantu okanye izixhobo ukuba abo bantu okanye ezo zixhobo ba/zinobungozi okanye ezi mpawu zingavumelekanga zilandelayo:
a Bathuthwa okanye zithuthwa ngokunxamnye nemimiselo; okanye b Banezifo ezasulelayo ezibaliweyo kuMthetho, okanye izixhobo ezinobungozi / ebezisetyenziswa ngumntu onesifo esasulelayo.
Ukubulala iintsholongwane emva kokuba iteksi yakho ibithuthe abantu abanezifo ezasulelayo
umnini-teksi, umqhubi okanye nabani na ke ophetheyo kuloo teksi, makakhawuleze enze iinzame zokubulala iintsholongwane kwisithuthi sakhe xa efumanise ukuba:
a isithuthi sakhe besithwele umntu onesifo esasulelayo;
b isithuthi sakhe besithwele umzimba womntu osweleke ngenxa yesifo esasulelayo; okanye c isithuthi sakhe besithwele nantoni na ekucaca ukuba ibisetyenziswa kwindawo enokungcola mhlawumbi ebinabantu abanezifo ezasulelayo.
Umnini-teksi, umqhubi okanye nabani na ke ophetheyo kuloo teksi akanalo ilungelo lokukhwelisa abantu kwisithuthi ebesinomntu onesifo esasulelayo de aqinisekise ukuba uzibulele nya iintsholongwane kwisithuthi eso.
Umnini-teksi, umqhubi okanye nabani na ke ophetheyo kuloo teksi makazise igosa eligunyazisiweyo ngeenjongo zakhe zokubulala iintsholongwane kwisithuthi sakhe ngokweminqweno edandalazisiweyo kumhlathana 1, kunjalonje enze konke aza kukucetyiswa leli gosa malunga nomsebenzi lowo.
Ngokwemiqathango yemithetho nje gabalala, akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba akhwele iteksi enesifo esasulelayo.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba akhwele eteksini de abe wehlile lowo ufuna ukwehla.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba anyanzelise akhwele eteksini kodwa inani labantu abamele kukhwela kuloo teksi liphelele.
Akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba akhwele okanye ahle iteksi ihamba.
kuzo zonke izikhululo zeeteksi iSixeko siza kumisa imibhalo ebonisa iindawo ngeendawo eziya kuzo iiteksi, futhi nemibhalo eya kubonisa indlela amabame ngayo abantu ezityhwini. Le mibhalo ingakhatshwa yimiqolo okanye yimigca ezotyiweyo eya kusebenza njengoothintela ababonisa imida abamele kuma kuyo abantu kwezi tyhu.
Wonke umntu ozimisele ukukhwela iteksi kuso nasiphi na isikhululo seeteksi makame etyhwini kuloo ndawo ayiboniswayo kusithiwa iteksi aza kuyikhwela iza kusuka kuyo.
Kwindawo engenaluphawu luzotyiweyo / lumisiweyo, abantu abalindele ukukhwela eteksini bangazenzela ityhu kodwa ingadluli kwisibini semigca enxuseneyo, okanye benze umgca omnye xa unogada weteksi okanye igosa eligunyazisiweyo leSixeko libayalela njalo.
Wonke umntu makangene eteksini kuphela xa sele engoyena uphambili kule tyhu akuyo.
Wonke umntu osetyhwini makathobele imiyalelo yalowo wongameleyo apho eziteksini, okanye yalo naliphi na igosa eligunyazisiweyo xa lisenza umsebenzi walo.
Malunga neentlawulo ezenziwayo
Wonke umntu okhwele eteksini makahlawule loo mali kugqitywe kuyo (elungiselelwe loo ndawo aya kuyo) kunjalonje le ntlawulo mayiphelele.
Ukuba kuyenzeka ukuba iteksi okhwele kuyo ibe nengxaki, mhlawumbi masithi ngesizathu esithile ingabi nakho ukufikelela apho usingise khona, wena mkhweli wehla kuphela xa ufumene umyalelo othi yenza oko kumqhubi. Ukuba ubusele uhlawule, unelungelo lokuba uyibuyiselwe imali yakho, kunjalonje ibuyiswe iphelele.
Maxawambi ungavumelana nomqhubi wesithuthi esinengaki ukuba ukhweliswe enye iteksi ukuze yona igqibezele uhambo lwakho ngokwemali oyihlawulileyo, kodwa intlawulo yaloo teksi iya kuphuma kumqhubi weteksi enengxaki.
Umqhubi owalayo ukubuyisela abantu iintlawulo zabo mhla ngemeko ecacisiweyo kwicandelwana 1, okanye owalela abantu ukuba baqhubeke nohambo lwabo mhla ngengxaki ngohlobo olucacisiweyo kwicandelwana 2, uya kuba waphula umthetho.
Izilwanyana
Akusayi kubakho namnye umntu oya kuvunyelwa ukuba akhwele nesilwanyana eteksini, ngaphandle kokuba isilwanyana eso yinja emnceda ekuboneni xa engaboni.
Le mikhwa ilandelayo ayivumelekanga kwaphela eteksini:
a ukutshaya;
b ukudlala umculo owonyelisayo okanye ophezulu;
c ukunkqangaza / ukuthukisela;
d ukwenza into enxamnye nomthetho;
e ukugxuphuleka ezintweni zabantu de udike / ukruqule abanye;
f ukonakalisa izinto zeteksi ngakumbi amacango neefestile;
g ukubamba-bamba izixhobo zeteksi nakanjani na;
h ukukhupha umqhubi endleleni yakhe ngebhaxa;
i ukubeka ubomi bomntu okhwele naye emngciphekweni;
j ukugxuphuleka kwizinto ezimele kwenziwa ngumqhubi.
Umntu ophazamisayo okanye oziphatha kakubi esikhululweni seeteksi uya kuba waphula umthetho (itsho imiqathango yalo mthetho kamasipala). Lowo ke uya kugxothwa ligosa eligunyazisiweyo leSixeko aphume aphele athi tu etyhwini, esikhululweni nakuyo nayiphi na ke indawo engumda ozotyelwe ukusebenza kweeteksi.
Ilayisenisi yokusebenza / iphepha-mvume lokusebenza malikhutshwe xa lifuneka
Lowo unelayisenisi yokusebenza / unephepha-mvume lokusebenza ngeeteksi ulindeleke ukuba enze oku kulandelayo:
a agcine ilayisenisi yakhe yokusebenza ikwimeko entle futhi oko kubhaliweyo kuyo kucace gca;
b agcine ilayisenisi yakhe yokusebenza ilapha kwisithuthi ayifumene ngaso rhoqo isithuthi sakhe sisemsebenzini.
Igosa lendlela linelungelo lokumisa nawuphi na umqhubi weteksi okanye webhasi, lifune oku kulandelayo:
a ilayisenisi yokusebenza / iphepha-mvume lokusebenza;
b igama lakhe nedilesi, ndawonye negama nedilesi yomnini-teksi / yomnini-bhasi.
Lo mqhubi kuthethwa ngaye kwicandelwana 2 akasayi kuvunyelwa ukuba enze nenye kwezi zilandelayo:
a asebenze ngokuthutha abantu engenayo ilayisenisi yokusebenza / iphepha-mvume lokusebenza; okanye b avumele ukuba kusetyenziswe ilayisenisi yokusebenza / iphepha-mvume lokusebenza ekuqhubeni esinye nje isithuthi esingesiso eso afumene loo layisenisi/ elo phepha-mvume ngaso.
Ukunikisa ngesithuthi sakho ngokungekho mthethweni okanye ukungasinanzi isithuthi sakho (nokuba yiteksi okanye yibhasi leyo)
Akusayi kubakho namnye umqhubi weteksi / webhasi oya kuvunyelwa ukuba:
a angasinanzi / angasikhathaleli isithuthi sakhe; okanye b avumele nabani na ukuba asebenzise isithuthi esiphantsi kolawulo lwakhe ngaphandle kwemvume yalowo unepemethe / iphepha-mvume lokusebenzisa eso sithuthi.
Igosa eligunyazisiweyo linalo ilungelo lokunyanzelisa lifike kwezi ndawo zilandelayo lingakhange nje lixele ukuba liyeza, ukuba loo nto lize kuyenza imalunga nokuhlola ukuba ingaba iyathotyelwa na imiqathango yalo mthetho kamasipala:
a Esikhululweni seeteksi okanye kuloo ndawo inxulumene neeteksi lize kuhlola; futhi b likwanelungelo lokubuza 9kulowo wongameleyo apho iinkcukacha ngendawo leyo.
Umqhubi weteksi / webhasi umele kusiphonononga isithuthi sakhe emva kohambo, ajonge ukuba akukho mpahla ishiyiweyo na. Xa efumanisa ukuba ikho impahla eshiyiweyo, makenze oku kulandelayo:
a makase impahla leyo ishiyiweyo kumniniyo; okanye b ukuba akakwazi kuyisa kumniniyo ngasizathu sithile le mpahla, makayithathe ngokukhawuleza ayise kwi-ofisi yezinto ezilahlekileyo kwindawo yomqeshi wakhe, okanye ayise esikhululweni samapolisa apho aya kuyishiya nepolisa eliphangeleyo afumane nerisithi exelayo ukuba uyishiye apho.
Xa iteksi / ibhasi igcwele ichichimala
Akusayi kubakho namnye umqhubi oya kuvunyelwa ukuba agcwalise iteksi yakhe de ibethe ngaphaya kwenani labantu elivumelekileyo kwisithuthi sakhe nelibhaliweyo kwipemethe yakhe.
Ukuthintela iteksi ekwenzeni umsebenzi
a omnye umntu afumane okanye asebenzise iteksi; okanye b omnye umqhubi athuthe abantu.
Ukusebenzisa izixhobo zonxibelelwano uqhuba akuvumelekanga
Ngokwemiqathango yemithetho iyonke, akusayi kubakho nabani na oya kuvunyelwa ukuba aqhube endleleni esenza oku kulandelayo:
a ephethe iselula okanye umnxeba ohambayo ngesinye isandla, okanye ngezandla zozibini, kungenjalo ewuphethe nangaliphi na ke ilungu lomzimba;
b ethetha kwiselula okanye emnxebeni ohambayo, kungenjalo esebenzisa nasiphi na ke isixhobo sonxibelelwano, ngaphandle kokuba isixhobo eso sonxibelelwano sibe siyinxalenye yesithuthi eso ngokuthi sincanyathiselwe apho kuso ukuze sihlale sinjalo ngelixa umniniso ethetha kuso okanye esisebenzisa, kungenjalo sibe sincanyathiselwe kanye apha kuye njengeheadgear, okanye nasiphi na ke isixhobo sonxibelelwano anokusisebenzisa umqhubi engakhange ade abe usibambe ngesandla okanye ngale ndlela icaciswe ngayo kumhlathana a apha ngasentla.
Xa sicacisa eli candelo ngakumbi:
a igama u "headgear" uquka nasiphi na isixhobo esenzelwe ukuba umqhubi akwazi ukusebenzisa iselula okanye umnxeba ohambayo nasiphi na ke isixhobo sonxibelelwano engakhange ade abe usibambe ngesandla okanye ngezandla zozibini, okanye nangaliphi na ke ilungu lomzimba - sixhobo eso siqhotyoshelwa ngokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo apha kwiselula okanye emnxebeni ohambayo okanye kuso nasiphi na ke isixhobo sonxibelelwano ze sifakwe apha endlebeni okanye ezindlebeni zomqhubi;
Amatyala nezohlwayo
Nabani na owophula nokuba mnye umqathango walo mthetho kamasipala uya kuba unetyala.
Nabani na ke owenza ityala elichazwayo apha kumhlathana 1 umele ze afumane isohlwayo sokuhlawuliswa xa sele egwetyiwe, okanye avalelwe ixesha elingaphantsi kweminyaka emithathu, kungenjalo afumane ezi zohlwayo zozibini ngaxesha-nye.
Igama lalo mthetho kamasipala ngokufutshane
ISHEDYULI
<fn>Form - COID - W.As.150T(E) - Xhosa.txt</fn>
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWIMINZAKALO NEZIFO EMSEBENZINI, 1993
UDIDI NGALUNYE (ISHISHINI) KUZAKUJONGWANA NEENDLEKO kuquqa nabadudula umhlaba olungakhankanywanga kwenye indawo, ZALOO NGOZI ukubhalwa kweendlela (kwemigaqo).iifolo zokuncenceshela.injineli Imali ethi ibhatalwe imiswe ngokwamashishini (ngokwee ndidi) yococeko okanye ukwakhiwa komjelo ophantsi komhlaba ohambisa ezohlukileyo apho umqeshwa weshishini ngalinye kufuneka ajongane amanzi amdaka.ukwakhiwa kwe bhulorho okanye ukulungiswa, nokwenza inzuzo eyaneleyo ukuhlangabezana neendleko zengozi ukwakhiwa kwesiporo sololiwe, ukwakhiwa kwe dama, isithintelo samaza, enyakeni neendleko zoku jongana neshishini. ibhorho yokumisa inqanawa, izibuku, inkqubo yokuqinisa ngeentsimbi.
Konke oku kukuqinisekisa ukuba udidi ngalunye lwe shishini Qaphela:
lujongene neendleko zengozi.nto leyo ethetha ukuba zoyi 23 iindidi aImbuyekezo ngqo/Umvuzo zabo bonke abasebenzi ngokuphathelene ne tonela, ubholo lwamatye okanye inkqubo yodubulo nazo ziwela zamashishini ziyimbumba yenshurensi.ngaphantsi komlinganiselo .
Ideri kuquka neendawo zokugcina ubisi, iifektri zebhotolo nesonka mashishini angabekwa phantsi kodidi viii. 0601 samasi, ucwambu, ubusi olujiyisiweyo, ii fektri yocwambu olubandayo,imizi mveliso yezibandisi.0116 Ukufama apho umlimi enemfuyo alime nokulima zaye ezo zinto zibulingana, 0610 Inkqubo yokwenza intlanzi nomnamvuna ungonakali elunxwemeni.
(i)Abakha isilingi, imigangatho imigangatho ehlangeneyo.umgangatho (ii) Imveliso yemidiza necuba okanye isitora kuquka nawo onke amashishini weplanga, kuquka nokufakwa kwemibhobho yokukhupha amanzi, ahambisanayo nook sekukhankanyiwe.ukuthayila komgangatho nodonga, ukwakhiwa kwe bala lezemidlalo, ukusebenza ngetha njenge bhizinisi eyahlukileyu, ukufakwa kwezixhobo Qaphela:
Ukuveliswa kweemgubo nezinto ezi luhlobo olunye ezingakhankanywanga kwenye indawo , ukwenziwa kwelaphu, ilaphu eliphothiweyo, ukuhlanjwa komqhaphu, ukusonta no/ukuphothwa kwee ntsinga, ukuveliswa kwamalaphu kagqirha okubopha umenzakalo, ezingakhankanywanga kwenye indawo, ukukhethwa laphu elingasetyenziswayo.
a Qaphela:a. Naluphi uhlobo lokhuselo emanzini kuquka imveliso yamalaphuangangenwa manzi iwa phantsi koluhlu /udidi 0712.
Umzimveliso wamaplanga njengeshishini elilodwa kuquka nomsebenzi wamaplanga.
UDIDI IX - USHICILELO NEMVELISO ZEPHEPHA
Qaphela:
Ishishini lokwenza irabha ibe lukhuni kuquqa nokuhlaiya ithayara njengeshishini eliimeleyo, imveliso zezinto ezenziwe ngerabha ezingabalulwanga kuquka nokusasaza kwezo mveliso, uveliso lwamathayara omoya
Ukusukwa (ukwenza ithwathwa)ne/ukunyanga kwezikhumba namafele njengeshishini elilodwa, ukucintela ufele.
Izinto ezenziwe ngekhonkrithi njengeshishini elilodwa.
Imveliso zendawo yokunyibikisela isinyithi okanye intsimbi njengeshishini elilodwa, ukwenziwa kwezitovu.
Uhlanganiso lweemoto (nqwelo mafutha) njengeshishini kuquka nako1360 konke okwenziwa (okunxulumene) apho.
Qaphela:
Inqwelo, ikari enamavili amane okanye umakhi wemoto njengeshishini elilodwa, ukufakela kwamacandelo (amatsha) kwiimoto ezitshayisileyo nokuzitshia ngepeyinti njengeshishini elilodwa, imveliso yesixhobo sokupholisa/nika ubushushu kwimoto nokuzilungisa njengebhizinisi ehlukileyo.
Abarhwebi bedayimani namatye anqabileyo kuquka nabenzi nabakhandi beewotshi, abenzi ezixhobo zokubona kuquka ibhizinisi lomenzi weendondo, umenzi/umlungisi wezixhobo zokutyanda nezenzululwazi
beminqwazi kuquka ihoseyilene/yezihlangu nevenkile. 1900Ibhizinisi yokuqhuba indlu yamabhoda, ihotele enempepha- mvume, kuquka indawo yokuthengisa utywala kwiyadi enye, indlu yokubutha enomdlalo webhola etafileni,
Ibhizinisi okanye ihoseyile yezixhobo zomculo, iikhomputha izixhobo ikhefi, ushishino ngokutya, indawo yokutyela, ikhefi, ibhari, indawo yokudibana ombane zasendlini (zasekhaya) isixhobo sokudlala iteyiphu yeTv, yolonwabo okanye indawo yokugcoba evulwa ebusuku ekhankanyiweyo, iziko umabonakude nabathengisi bonomathotholo kuquka nokuzifaka, lomkhosi elimiswe edolophini ethile.
zamandulo, yabathengisi bekhaphethi, yabaqhwayita nabahlola izidumbu 1940 Ibhizinisi yabangcwabi nokulawula imingcwabo (ngaphandle kwemveliso zebhokisi zezilwanyana, yokutyhengisa izinto zemidlalo, yeebhotile nengxowa, yokungcwaba namatye esikhumbuzo) ukuqhuba ishishini lokutshisa izidumbu ibhizinisi yokuthenngsa izikhumba, impahla yasendlini etofotofo, umthengisi neebhodi zamangcwaba.wamalaphu, ivenkile enamasebe ahlukileyo, ivenkile yemifanekiso (nefoto) 1960
Iinkonzo okhuseleko 1542
nokulayisha enqanaweni, ukulayishwa okanye ukukhululwa kwetraki zololiwe okanye inqwelo apho umlinganiselo wodidi 1772 uchaphazela, ukuqasha 2410 Imisebenzi yemibutho yabasebenzi, amabhunga amashishini, ezorhwebo okanye /ukuqeshisa imoto ukuba azilungiswa apho, abarhwebi bezothutho. umbutho wezobugcisa, amaqela alawula urhwebo, ingxowa-mali yenzuzo xa ushishino lwezikhepe eiqashisayo, umnikazi wesikhitshane, inqanawe ungaphangeli, imisebenzi yemibutho anenceba ezingaweli ngaphantsi naluphi ezinemipu edubula ngaxesha nye, abanikazi benqanawa, izikhephe uluhlu kuquka imibutho ejongene neemfuno zabantwana, ikhaya leenkedama, zolonwabo, kuquka inkqubo yokulayisha nokothula inqanawa, ukulayisha imibutho yezenkolo nezopolitiko, imibutho yokuthintela inkohlakayo ezilwanyaneni, nokothula itraki zesiporo okanye inqwelo, ukusasaza izichumiso kwizityalo amalungu equmrhu langasese, ilungu lovulindlela, umbutho olwa nokuchitheka ngemoyantaka encinci. kwezinto eziyingozi (ezinobungozi), izitishi zezithunywa, UMBUTHO
<fn>Form - COID - W.As.2 - Xhosa.txt</fn>
ISebe: lezeMisebenzi
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI ,1993
UBHALISO LOMQESHI
Faka u- x apho kufanelekileyo
Usomashishini ozimeleyo namafama
Inkampani enkulu
Inkampani
Umdibaniso
ISIQENDU 1 USUKU, URHWEBO, NE DILESI
usuku umqeshwa wokuqala waqeshwa ngalo:
Idilesi yokuhlala, Igama okanye amagama E-fama
Igama lomnikazi nkampani okanye abalingani
ukuba inkampani xela amagama, inombolo zezazisi kunye dilesi sabaphathi okanye amalungu (ncamathisela uluhla ukuba kunemfuneko yako)
ISIQENDU 3 INKCUKACHA MALUNGA NESHISHINI
Xela uhlobo lwezinto enizivelisayo okanye enizithengisayo okanye imisebenzi eniyenzayo:
Chaza okulandelayo:
Izixhobo elizisebenzisayo ukuvelisa imveliso yenu:
Uhlobo lobunzulu besakhiwo:
Ukuba ishishini selibhaliswe kwenye ye-ofisi zesebe sicela usibonise:
Ukuba ishishini limtshintshile umnikazi sinike oku kulandelayo:
Igama lomnikazi ongaphambili
Idilesi yangoku yomnikazi yangaphambili
Idilesi yangoku yomnikazi wangaphambili ikodi
Usuku lonikezelo
ISIQENDU 5 INKCUKACHA NGABASEBENZI
Imivuzo yabasebenzi ngokupheleleyo ...
Ixabiso lezinye izinto ...
Imivuzo yabaphathi abasebenzayo okanye amalungu ...
Uqikelelo olupheleleyo lwemivuzo ... Ukusuka: ... ukuya ...
ISIQENDU 6 ULWAZI OLONGEZELELWEYO NGOKUKANDLUNKULU/NAMASEBE
<fn>Form - COID - W.As.36 - Xhosa.txt</fn>
Imibuzo: ...
Ohloniphekileyo /Mnumzana
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI ,1993 ISOHLWAYO ESIBEKIWEYO NGOKWECANDELO/ISIQENDU 82
Umvuzo (intlawulo) ebhatelwe... Yahluke kakhulu kunaleyo ibhatalwe ... Ukuphendulaumbuzo ..., umbandela(isilungiso)...
Imbuyekezo yomhla ... ibonisa isixa... R...ibonisiwe.
phakathi kwesambuku sentlawulo zombini.
Le ntetho ichaza imbuyekezo yemivuzo ebalulwe ngasentla inanziwe/injongwe ngokukhathaleleka. Isahluko/Icandela 823 somthetho sifundeka ngolu hlobo: Ukuba kwimbuyekezo ebalulwe kwisahlukwana 1 imali yembuyekezo ingaphantsi kwaleyo ethe yabhatalwa. uMkomishala angabeka isohlwayo engagqithi kwi persenti eziyi 10 yemali ebonisiweyo naleyo ethe yabhatalwa.
Kubalulekile ngoko ukwazi ukuba isohlwayo asixhomekekanga ekubeni kungqinakala ukuba bekunikwe iinkcukacha ezibubuxoki ngenjongo zobuqhophololo. Ukunganyameki ke ngoko ayisosizathu.
Imbuyekezo ke ngoko ingqinisekile ukuba iyinyani, kufuneka ke ngoko unike ulwazi olulungileyo phambi kokutyikitya (sayina).
Isohlwayo asisayi kuyekwa.
Owakho ozithobileyo
<fn>Form - COID - W.As.5 - Xhosa.txt</fn>
ISEBE LEZEMISEBENZI
INGXOWA YEMBUYEKEZO
NGUBANI UMSEBENZI ?
Nguye nabani umntu othe wazibophelela wenza isivumelwano somsebenzi nomqashi oko kuquka nabenza amatorho.
INGENISO YENGXOWA YEMBUYEKEZO
Ingeniso yale ngxowa ivela kwimali emiselweyo yonyaka ebhatalwa ngabaqashi ababhalisiweyo esekelwe kwipersentiokanye imali ethelekelelweyo ezinzileyo yemivuzo yonyaka ebhatalwe kubasebenzi babo.
Umthetho wenze amalungiselelo okuba kubekho ummiselo omncinane ukuqinisekisa ukuba ummiselo lowoungabingaphantsi kweendleko zolawulo.
YINTONI ETHATHWA NJENGEMIVUZO?
Ngokweenjongo zommiselo mali, imivuzo phambi kokuba kutsalwe imali kumvuzo onikwe umsebenzi ngenxayokuqashwa kwakhe ibanbdakanya:
IRHAFU NEENDLELA ZOKURHAFISA
Le mali emiselweyo ibekwe ngokomthetho seko wokuba ishishini ngalinye kufuneka luthwale iindleko zalo zeengozizaye zivelelwe(zihlolwe) unyaka ngonyaka. Ukuba kukho utshintsho olwenziwayo olo luyakungqinelana nengozi leyoethe yehla.
Abaqashi bayaziswa unyaka ngonyaka ngommiselo ofunekayo kwishishini ngalinye/ ifama.
Umthetho wenza amalungiselelo okubuyekeza abasebenzi bakho abathe bafumana ukwenzakala besemsebenzini.
Umsebenzi onzakele emsebenzini unelungelo lokuhlawulwa imbuyekezo ngokuphathelene kubulwelwe kwethutyana,ubulwelwe baphakade( kuxhomekeke kubungakanani bobulwelwe) okanye ukufa.
Iindleko zoncedo zogqirha ezibekho ngenxa yokwenzakala emsebenzini ziyabhataleka isigaba seminyaka emibini,okanye edlulileyo ukuba unyango lunganciphisa ubukhulu bobulwelwe.
Ukuba ufuna iinkcukacha ezongezelelweyo nceda ujonge incwadana W.C1.8.
<fn>Form - COID - W.As.8 - Xhosa.txt</fn>
Kufuneka ifakwe ngabo bonke abaqashi kwi : Icandelo lommiselo mali
ISebe:
Unyaka womiselo mali
Nceda ujonge incwadana efakiweyo phambi kokugcwalisa le fomu yembuyekezo
imivuzo epheleleyo ehlawulwe kubo bonke abasebenzi ngaphandle kwabamongameli namalungu enkampani okanye iqumrhu elivaliweyo elibhengeze elona nani likhulu ku R167 700 umntu ngamnye kwisithuba esesikhankanyiwe ngasentla. (jonga 2.2.2 wemivuzo yabamongameli/namalungu)
Imivuzo epheleleyo ehlawulwe Omongameli benkampani okanye amalungu Equmrhu elivaliweyo elibhengeze elona nani likhulu ku R167 700 umntu ngamnye kwisithuba esesikhankanywe ngasentla .
Ixabiso elipheleleyo(ngokwemali) lokutya kwamahala nendawo yokuhlala
IMALI EPHELELEYO (2.2.1+ 2.2.2 + 2.2.3)
Qaphela : Ukuba inani labasebenzi ne okanye imivuzo epheleleyo yohlukekakhulu kuleyo yonyaka odlulileyo, nceda unike izizathu zoko.
TIsixa esipheleleyo semivuzo ekulindeleke ukuba sihlawulwe kubasebenzi bonke ngaphandle kwabamongameli okanye amalugu enkampani okanye iqumrhu elivaliweyo elibhengeze elona nani likhulu ku R179 088 umntu ngamnye kwisithuba esikhankanywe ngasentla.
Imivuzo epheleleyo ekulindeleke ibhatalwe oomongameli benkampani okanye amalungu equmrhu elivaliweyo elibhengeze elona nani likhulu ki R179 088 umntu ngamnye kwisithuba esikhankanywe ngasentla.
Ixabiso elipheleleyo(ngokwemali) lokutya kwamahala nendawo yokuhlala
Ukuba oko akukhankanywanga ku 3.2.1 okanye 3.2.2.
IMALI EPHELELEYO ( 3.2.1 + 3.2.2 + 3.2.3 )
Qaphela : Ukuba inani labasebenzi ne okanye imivuzo epheleleyo yohluke kakhulu kuleyo yonyaka odlulileyo, nceda unike izizathu zoko.
Qaphela ! IIKOPI EZIFEKSIWEYO ZELI CWECWE AZIVUMELEKANGA
Qaphela iingxelo zemali zingafunwa ngumphandi/ umphengululi zingcwadi
Ndiyangqina ndifunga ukuba ezinkcukacha zingasentla ziyinyani
Igama Libhalwe: Isikhundla: Uphawu:Umhla:
UKUBA UYE WASILELA UKUGCWALISA UNGENISE LE W.AS.8 EYINGXELO YENGENISO NGEXESHA ELIMISIWEYO, ISAHLUKO 83 WOMTHETHO UNIKA UMKOMISHALA WEMBUYEKEZO AMAGUNYA OQIKELELO. ISOHLWAYO ESINGAGQITHI KWI 10 YE PESENTI YENGXELO YOKUGQIBELA SIYAKUTHI SIBEKWE.
Umsebenzi" kuthethwa ngomntu onesivumelwano okanye osebenza phantsi kwesibophelelo okanye oqeshwe njengomfundi okanye lowoofunda esemsebenzini,nokuba isivumelwano sicacisiwe okanye sibhaliwe okanye sithehtiwe nokuba intlawulo ibalwe ngexesha okanyengomsebenzi owenziweyo okanye kubhatalwa imali okanye ubhatalwe ngempahlahayi ngemali yaye iquka-a Umsebenzi obambe isingxungxu okanye owexeshana oqashelwe ngezizathu Zokusebenza kwibhizinisi lomqashi b Umongameli wenkampani osebenzayo okanye ilungu lequmrhu ejongene Neendawo, ongene kwisibopheleloisivumelwano soncedo okanye njengofundai Kwibhizinisi okanye ofunda emsebenzini kwiqumrhu elijongene neendawo, ukuba umqashi konke oko ukwenza kumda wesivumelwano somsebenzi.(oko akuchaphazeli abo banenxaxheba okanye abo bahlulelani abangekho selukhanyweni ababhatalwa kuphela inzala)
Imivuzo zizo zonke iimali ezibhatalwa rhoqo(qho), phambi kokuba kuxhuzaulwe nayiphi into, nokuba intlawulo yeyemali okanye ngempahla kubasebenzi.
Olu luhlu lulandelayo alugqibelelanga(aluphelelanga), kodwa lwenziwe ukuze kuqapheleke uluhlu lwemivuzo engadala ukuba kubekhouthandabuzo lokuba zifakiwe okanye azifakwanga kuluhlu.
l Naluphi uhlobo lwemali eyongezelelweyo, kuquka eyenkuthazo eyokuphela konyaka l Ikomishini, nakuba imali ingahluka kwinyanga ngenyanga.
l Uguqulo ngokwemali kokutya nendawo yokuhlala ekhutshwa ngumqashi eyinxalenye l nomvuzo wabasebenzi. Uguqulo ngokwemali kwamalungelo afunyanwa ngaphezu komvuzo njenge moto yenkampani, indawo yokuhlala, okanye indawo yokuhlala ebhatalwa ngexabiso eliphantsi, njl njl.
l Imali yokuhamba nezinye imali ezivunyelweyo ezibhatalwa qho, eziyinxalenye nomvuzo.
l Apho umsebenzi avuzwa ngokwesivumelwano somvuzo odityanisiweyo, zonke izinto ezenza esisivumelwano somvuzo ngaphandle komrhumo womqashi loncedo lobugrirha l Imivuzo /imali ehlawulwa oomongameli benkampani abasebenzayo okanye amalungu equmrhu elivaliweyo. maze zimmiselwe zodwa kwisiqendu 9.2 Nceda uncamathisele uludwe lwamagama abo, neenombolo zezazisi neediles
l Intlawulo esimo sokubuyisela l Ukusebenza nagphaya kwexesha okungekho rhoqo.
l Intlawulo zemisebenzana engenziwa qho engabalulwanga kodwa ingaweli phantsi koluhlu lomsebenzi owenziwa ngumsebenzi qho.
l Iintlawulo zombulelo.
l Iintlawulo zokuncedisa ukubhatala iindleko ezifana neendleko zokuphila (xa usebenza ngaphanndle kwekhaya) neendleko zokuhamba, isidlo sasemini neendleko zeentlanganiso zebhizinisi.
l Imali yokuhamba nezinye iintlobo zemali evunyelweyo ebhatalwa manqaphanqapha.
l Ukuba intlawulo yomongameli namalungu ixhomekeke kwinzala, umongameli/ilungu akangomsebenzi ngokwemigaqo yoMthetho.
Ukuba umsebenzi(ibhizinisi) seyibhangile , nceda uphawule umhla wokubhanga ukhankanye imivuzo yokugqibela ethe yahlawulwa ukuza kuthi ga ngoku(ngalomhla).
Le ncwadi ingafumaneka xa umqashi ethe walandela imigaqo yoMthetho, kuquka a Ukungenisa eyona miselo mivuzo yamva b Intlawulo seyenziwe okanye kwacelwa ukubhatala ngezavenge.
e) Izicelo ezenziwe ngomele umqashi mazibhalwe zize zihambe neleta enika igunya abo bamele abaqashi( ileta yamagqwetha enika abo bamele umqashi igunya f Izicelo ezifeksiweyo zivumelekile.
<fn>Form - COID - W.Cl.1(E) - Xhosa.txt</fn>
INGXELO YOMQESHI NGOKUPHATHELENE NESIGULO
EMSEBENZINI Isetyenziswa ngabasemagunyeni kuphela
Le ngxelo kufuneka igcwaliswe ngoko ekuthyolwa ukuba kwenzekile ngokuphathelene nesifo eso ekuthiwa umsebenzi uye wasifumana,nakuba kuthyolwa ukuba umsebenzi usifumene kwenye indawo yomsebenzi/kwenye indawo ebesebenza kuyo.
QAPHELA: Kuyenza ukuba ezinye iimpawu zezifo zithathe iminyaka phambi kokuthi zizibonakalise,oko kungenzeka nasemva kokuba umsebenzi ethe watshintsha indawo yokusebenza.Kubalulekile ukwazi ukuba isifo esithe safumaneka kumqeshi/ inkampani engaphambili,iindleko ukuba zivunyiwe azisayi kuhlawulwa ngumqeshi ongaphambili.
Le ngxelo kufuneka iye ku:
Le ngxelo kufuneta ilinde ingxelo kagqirha.
Nceda usebenzise ifomu W.CL.2(E). xa unika ingxelo ngengozi
Nceda ugcine idilesi yomsebenzi othe wagula ngenxa yeemeko zomsebenzi waze wayeka ,ukuze ayifumane imbuyekezo yakhe.
ISITAMPU SOLWAMKELO ULAWULO
KHANYELA/YALA - SIYAMALELA ISALATHISO SOMQESHI
IGAMA
UMHLA
Ndiyangqina ukuba zonke iinkcukacha eziboniswe kumanqaku 1-40 yale ngxelo ngokolwazi lwam buyinyani.Ityikitywe ngomhla ... Kwinyanga ...20... Uphawu lokusayina...
UMQESHI
Idilesi yesitalato... 5. Ikhodi Yeposi/Umqondiso weposi ...
MQESHWA
Ifani ... 13. Amagama ...
Inombolo Yesazisi ... 15. Umhla wokuzalwa .../.../... 16. Isini
Ubume bomtshato
Ummi ...
Ixesha/Ithuba ukulomsebenzi Iminyaka Iinyanga/ ...
ISIFO ESIBANGELWA ZIIMEKO ZOMSEBENZI
Imini esiqondakale ngayo isifo ...27 Unobangela Wesifo ...
Lithuba/ixesha elingakanani umsebenzi esebenza ngezenzi ezibangele isigulo sakhe...
Umhla umsebenzi asixele ngaso isifo/azise ...
Ebesenza hlobo luni lomsebenzi umqeshwa kumqeshi wangaphambili? ...
EZINYE IINKCUKACHA NGOMSEBENZI
Ingaba umsebenzi ngexesha engakwazi u kuphangela uzakube efumana kuwe
Ingaba uzimisele ukumnika imali/umvuzo ogqitha iinyanga ezintathu ngexesha agula ngalo umsebenzi okwethutyana?
Ingaba zezexesha elingakanani ezintlawulo(iinyanga)? Ukusukela .../.../... Ukuya .../.../...
Umhla ayeke ngawo emsebenzini umqeshwa ...
Umvuzo womsebenzi ngexesha kuxelwa isifo/isigulo R/ngeveki R/ngenyanga
Umvuzo opheleleyo Kuquka ukusebenza ngaphezu kweeyure ezigunyazisiweyo,nekomoshini esisigxina ...Imali Mvume ezisigxina: a b Ibhonasi ...Ezinye balula ...I yo ...guqulelo lw okutya ngokwemali Uguqulelo lwendawo yokuhlala ngokwemali efumaneka mahala...
Ukuba unolwazi lokuba umsebenzi ebeke wafumana imbuyekezo ngaphambili kwangesisifo sinye okanye nasiphi esinye/ngokuphathelene nengozi, nikezela ngenkcukacha ...
QAPHELA: Ukuba impendulo ngu ewe, umsebenzi kufuneka enze inkcaza Ize ifakwe/ idityaniswe kunye nencwadi yencaza.
IZIFO
UMSEBENZI
<fn>Form - COID - W.Cl.2 - Xhosa.txt</fn>
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI,1993
Isahluko 6(A)(b)-Isiqendu 13
Nanini na apo umsebenzi edibana nengozi edalwe yimeko yomsebenzi okanye xa esenza umsebenzi waze umenzakalo wafuna unyango okanye ukufa.
Nanina umsebenzi echaza ukwenzakala kumqashi, ukuba xa esenza incaza umsebenzi uthyola ukuba ukwenzakala kudaleke emsebenzini okanye ziimeko zomsebenzi.
Inyathelo 2Susa "Isahluko B"(ikopi "yesahluko A",kwiphepha 1) ngokuyikrazula kwimingxuma uze unike umsebenzi "Isahluko B"uze umcele ayinike ugqirha/uchwepheshe wamathambo okanye esibhedle. Kwii meko ezinobuzaza "Isahluko B" kunyanzelekile ukuba zigqithiselwe ku gqirha/uchwepheshe wamathambo/isibhedlele ngokukhawuleza.
Inyathelo 3Gcwalisa "Isahluko A",Iphepha 2 le fomu unike iinkcukacha ezipheleleyo
Qaphela:
Gcwalisa ifomu eyohlukileyo yomsebenzi ngamnye.
Le fomu ize ingalibaziseki ngokulinda umsebenzi abuyele emsebenzini okanye Ilinde ingxelo kagqirha
Nceda usebenzise ifomu elungileyo yokufaka ingxelo yezifo emsebenziniW.CI.1 6 Ukuba umsebenzi uyekile ukusebenza kwi bhizinisi yakho,nceda ugcine ingxelo ye dilesi apho angafumaneka khona ukuze iimali zakhe ezinokubhatalwa kwi Ngxowa Yembuyekezo ithunyelwe kuye ngoncedo lwakho.
INGXELO YOMSEBENZI YENGOZI :Inombolo yokubanga
Imiyalelo ...
ISIBHENGEZO SOMQASHI/OSEGUNYENI Ndiyazisa ndifunga ukuba iinkcukacha ezikuluhlu 1-62 sale ngxelo,yomenzakalo othyolwayo emsebenzini ngokolwazi lwam ziyinyani yaye zichanekile. Iphawulwe ngale mini yenganga yonyaka...Uphawu
INGOZI 29. 39. 40. 41. 30. 31. 32.2 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. Umhla wengozi .../.../... Ingaba ingozi ibiyeye zithuthi zendlela endleleni yoluntu? Uhlobo lwengozi alufumeneyo (umz umnwe wokukhomba okanye isandla sasekhohlo sityumkile) ... (phawula oko kufanelekileyo) Ingaba wanelisekile ukuba umsebenzi wenzakale ngohlobo athyola ukuba wenzakalengayo? Ixesha ... Indawo yengozi (eyenzeke) ... Iphondo ... Ingingqi ... Ixesha ...Umhla ayichaze ngayo ingozi umsebenzi .../.../... Msebenzi mni ubusenziwa ngunsebenzi ngexesa le ngozi? ... Lingakanani ixesha usenza lomsebenzi( iminyaka/iinyanga) .../... Ingaba umsebenzi ngethuba kusenzeka ingozi ebesenza into edibene nomsebenzi wakhe? (ukuba impendulo ngu hayi chaza izizathu kwi sahluko A Iphepha 3) (ukuba hayi nika izizathu ngasemva kwisahluko A Iphepa 3) (bhekisa kwii matshini/okwenziwayo(P3),ukuba umntu owenzakeleyo uwile okanye ubethwe nazo zonke iimeko ezinguno bangela wengozi). S ... Nika ingxelo ngobufutshane okuba yenzeke njani ingozi( Nceda uphawule izinto eziqondeneyo ngasemva kwi sahluko A iphepha 3 usebenzise yona ngengxelo egcweleyo.) ... Ewe Ewe Ewe Ubulewe Nqumke ilungu Uphelelwe ziingqondo Hayi Hayi Hayi If not, give reasons...
ISAHLUKO A IPHEPHA 2
Umqashi: ... Umhla wengozi: ...Umsebenzi: ... Isazisi Somsebenzi: ...
ISAHLUKO A IPHEPHA 3
Umqashi: ... Umhla wengozi: ...Umsebenzi: ... Isazisi Somsebenzi: ...
Iimeko ezingathandekiyo zomsebenzi
Isiphosiso somongameli
Isiporo
Umsebenzi wokwakha
Umbane
Umchiza
Ukutsha
Umatshini Ojikelezayo Umatshini oqengqayo Umatshini wokuchweba Wokuphakamisa Izixhobo zesandla
Eli phepha lishiyekileyo malisetyenziswe ufufaka ezinye iinkcukacha ezonge zelekiliyo okanye izimvo ngokuphathelene nengozi
INGXELO YOMSEBENZI YENGOZI (Imelwe isetyenziswe yi ofisi)
Ndiyazisa ndifunga ukuba iinkcukacha ezikuluhlu 1-62 sale ngxelo,yomenzakalo othyolwayo emsebenzini ngokolwazi lwam ziyinyani yaye zichanekile.
Iphawulwe ngale ... mini ... yenganga... yonyaka...
Uphawu ...
Ifani ... 14. Amagama ...
Inombolo yesazisi ... 16. Umhla wokuzalwa.../.../... 17. Isini Ndoda Mfazi ubume bezomtshato
Inombolo Yomsebenzi ... 21. Umsebenzi/Isikhundla ...
Ixesha eqashwe nguwe (iminyaka/iinyanga) .../... 28. Ixesha lomenzakalo(iintsuku) 0-13 days 14 & ezininzi
INGOZI
Umhla wengozi .../.../... 30. Ixesha ...
Indawo yengozi (eyenzeke) ... 32. Ingingqi ...
Iphondo ...
Umhla ayichaze ngayo ingozi umsebenzi .../.../... 34. Ixesha ...
Lingakanani ixesha usenza lomsebenzi( iminyaka/iinyanga) .../...
Ingaba umsebenzi ngethuba kusenzeka ingozi ebesenza into edibene nomsebenzi wakhe? Ewe Hayi ukuba impendulo ngu hayi chaza izizathu kwi sahluko A Iphepha 3
SNika ingxelo ngobufutshane okuba yenzeke njani ingozi Nceda uphawule izinto eziqondeneyo ngasemva kwi sahluko A iphepha 3
Ingaba ingozi ibiyeye zithuthi zendlela endleleni yoluntu? Ewe Hayi
Uhlobo lwengozi alufumeneyo (umz umnwe wokukhomba okanye isandla sasekhohlo sityumkile) ...
phawula oko kufanelekileyo ukuba hayi nika izizathu ngasemva kwisahluko A Iphepa 3
ISAHLUKO B IPHEPHA 2
IMIYALELO YOKUYA KUGQIRHA/UGQIRHA WAMATHAMBO/ESIBHEDLELE
NgumKomishala Wembuyekezo kuphela oyakwenza izigqibo zokuba iimfanelo zobango ngokuphathelene nengozi ziya kwamkelwa ngokomgaqo womthetho.
INGXELO YOKUQALA KA GQIRA(W.CI.4) makagcwaliswe nekopi kube nonophelo kuqinisekiswe ukuba amagama omsebenzi nawo mqashi ne nombolo yesazisi somsebenzi njengoko kubonisiwe(kwenziwe) kule fomu.Ifomu ngqo(engeyo kopi) maze ithunyelwe kumqashi ngokukhawulezileyo ngeli xa ikopi igcinwe kugqirha/ugqirha wamathambo/esibhedlele kunye nale fomu.
<fn>Form - COID - W.Cl.20 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo Yokubanga
Sebenzisa le fomu ngokwemiyalelo engasemva.. NO.
Inombolo yetyala ...
Uhlobo lwengozi ...
Umhla Wengozi ...
Igama likagqirha okugqithisileyo ...
Igama lomqashi ...Idilesi Epheleleyo ...Ifani yomsebenzi...Amagama... N.I.nombolo/Col.nombolo ...Idilesi yokuhlala ...
Uphawu
Umhla ...
Iakhawunti yakho ayifumaneki. Nceda uthumele ikopi ubhale inombolo yokubanga. Iikopi zengxelo yokuqala neyokugqibela kagqirha neengxelo zogesi nazo ziyafuneka.
Isicelo sobango somsebenzi asiphumelelanga kwi ngxowa yembuyekezo ngoko i akhawunti yakho ayisayi kubhatalwa..
IMIGAQO
Ifomu eyahlukileyo mayigcwaliswe kabili netyala elo ngokwetyala ngalinye elingakhange libhatalwe kwinyanga ezimbili ezidlulileyo okanye ngaphezulu.
Lefomu kumele isetyenziswe ngogqirha, gqirha bamazinyo, zibhedlele, nendawo zokugcima abantu abagulayo njalo, njalo., ikhadi lokubona ugqirha kwi ngxowa yembuyekezo.
ogqirha okanye izibhedlela ezithe zanyanga umsebenzi ngenxa yomsebenzi kalokufune phezu kwetyala labo bongeze lefomu kunye ngisaba sesibi sengxelo nomqeshi kwakunye ne kopi yencwadi yokuqala yokwenzakala.
Ukuba le-ofisi ifumanise ukuba xa ifumana zonke ezincwadi zibalwe ngentla umqeshi wakho akakayixeli ingozi yakho kule-ofisi kuyakuqhakamishelwana naye ngoku khawuleza . ngamanye amaxesha ukuba kuthe kanti ingozi yingozi kwaye ezincwadi zindenhla zifumanekile le-ofisini ingakwazi ukwamkela ityala elo kwaye ibhatale indleko zakho.
<fn>Form - COID - W.Cl.26 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga: ...
INQUBELA PHAMBILI/INGXELO YOKUGQIBELA MALUNGANEZIFO EMSEBENZINI
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI,1993UMTHETHO 130 KA 1993ISIQENDU 74 2 Imithetho yomkomishala iifomu neenkcukacha isihlomelo 20
Ifani yomsebenzi ... (Oonobumba)
Umsebenzi ebekulungele nini ukubuyela emsebenzini ? ...
okanye
Ugqibele nini ukulungela umsebenzi,umqeshwa ? ...
(a) Ingaba umsebenzi uye wanyanzeleka ukuba atshintshe umsebenzi ngokulandela iingcebiso zikagqirha/zobugqirha ? ...
b Ukuba kunjalo nika izizathu ...
b Ukuba kunjalo nika iinkcaza epheleleyo ekhatshwa zingxelo ezikhethekileyo zoxilongo ...
Ingaba imeko yomsebenzi izinzile/ibuyele kwimeko yesiqhelo ? ...
Inkcazo yoncedo Uluhlu lwamaxabiso R c
Ndiyaqinisekisa ukuba ngoxilongo,imeko yomsebenzi idalwe sisifo/umenzakalo asifumene emsebenzini njengoko kubalulwe ngentla.
Umhla (kubalulekile) ... Uphawu lokusayina lukagqirha/onyanga amathambo
Igama(libhaliwe): ...
Idilesi esemagunyeni/emthethweni: ...
Qaphela : Iinkcukacha ngokwemeko/ukuchacha yommsebenzi ngenyanga nganye mazinikwe umKomishala okanyeumqashi obekwa ityala,ide imeko yomsebenzi ibe ngcono.Kwandulwe ukufakwa ingxelo kagqirha yokugqibela..
<fn>Form - COID - W.Cl.287 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga ...
Igama neFani yoMceli: ...
Inombolo yesazisi: ...
Igama lomqashi apho ingozi yehla khona: ...
Uhlobo lwengozi: ...
Umvuzo ngeli thuba: R... ngeveki/inyanga.
Njengokuba ndafumana intlawulo ngokoMthetho Wembuyekezo wabasebenzi ka 1941, ndayifumana yonke imali yam kungoku ndiyalambatha yaye andisebenzi, kungoko ndifaka isicelo esongezelelweyo soncedo oluvunyiweyo.
Ingaba wakhe wafumana isongezelelo soncedo eluvunyiweyo ngaphambili?...
UPHAWU OKANYE USHICILELO LOBHONTSI LWASEKUNENE LOMSEBENZI
Ndiyangqinisisa phambi kokufungisa, ndimbuze le mibuzo ilandelayo umfungi ndaze ndazibhala phantsi iimpendulo zakhe phambi kwakhe:
b Ingaba uyakuchasa ukuthatha isifungo? ...EWE/HAYI
Ndiyaqinisekisa ukuba umfungi uyangqina ukuba uyakuqonda okuqulathwe sesisibhengezo esifungelweyo saze sangqiniswa phambi kwam ngophawu lomfungi/ ubhontsi unyatheliswe phambi kwam.
OMELE INKUNDLA/UMKOMISHALA WEZIFUNGO Igama elipheleleyo ... Isikhundla ... Ogunyaziswe ukumela Umzantsi Afrika Umhla ... Indawo ...
<fn>Form - COID - W.Cl.3 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga ...
UKWAZISA NGENGOZI, NOKUFAKA ISICELO SEMBUYEKEZO
Isiqendu 38 43 -Imithetho yekomishala ifomu,neenkcukacha-isihlomelo 14.
ONOBUMBA
UMSEBENZI:Ifani ...Amagama Okuqala ...Inombolo yesazisi ... Inombolo Yomsebenzi ...Idilesi Yokuhlala/Yasekhaya ... Ikhodi Yeposi/Umqondiso wokwahlula iposi ...Umhla Wokuzalwa ... Isini ... Utshatile/ Isoka ...Intlobo/uhlobo lomsebenzi ...
Igama lomqashi apho umsebenzi onzakele khona ...
INGOZI
Indawo nexesha apho ingozi yenzeke khona Umhla ... Ixesha ... Indawo ...
Ebesenza ntoni umsebenzi/umqeshwa ngexesha lengozi yaye yehle njani ...
iv Ingaba kunengqina elibone lengozi xa isehla,ukuba Igama: ... likho,chaza:
Idilesi: ...
UMVUZO WOMSEBENZI NGETHUBA /NGEXESHA LENGOZI
Umvuzo opheleleyo(phambi kokuxhuzulwa)kuquka ukusebenza ngaphaya kwexesha/iiyure nekomishini ...
Imali efumaneka qho ...
Ezinye Balula ...
Uguqulelo lwendawo yokuhlala ngokwemali ...
Ngeveki R ... Ngenyanga R ...
(a) UKUBA INGOZI IYE YANESIPHUMO SOKUFA KOMSEBENZI NIKA EZINKCUKACHA ZILANDELAYO NGOKUPHATHELENE NABAXHOMEKEKE KUMSEBENZI.:
Amagama apheleleyo Idilesi Umhla wokuzalwa Ubudlelwane nomsebenzi b Ngokuphathelene nezinye iingozi, ezinkcukacha zilandelayo mazinikwe ngokuphathelene nosapho lomsebenzi:
Amagama apheleleyo Idilesi Ubudlelwane Nomsebenzi
Imbuyekezo ngokwemithetho/ngemiqathango yomthetho wembuyekezo kwingozi emsebenzini nezifo 1993 ( owayesakwaziwa njengomthetho wembuyekezo wabasebenzi)
Ndiyaqinisekisa ukuba zonke ezinkcukacha ngokokwazi kwam ziyinyaniso.
Uphawi lomsebenzi/lowo omele umsebenzi.
Umhla: ...
<fn>Form - COID - W.Cl.4 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga: ...
INGXELO YOKUQALA YOBUGQIRHA NGOKUPHATHELENE NENGOZI UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI,1993
Yenzeke kanjani ingozi ebangwayo ? ...
Inkcaza egqibeleleyo ngokwenzakala /gengozi (hayi iimpawu) ...
Chaza ngokufutshane izifo/isiphene ebesikho ngaphambilikwengozi ...
Ugesi Umhla/usuku yenziwe ngubani
Faka ingxelo xa ikhona
Utyando olwenziweyo: Umhla Yenziwe ngubani
Nika inkcaza ngokufutshane
Isilalisi(iyeza lokungeva iintlungu) Ngokubanzi/endaweni ethile Ixesha a Ingcebiso Ewe /Hayi ... Nabani ... Umhla...
b Ingaba umsebenzi ubonene nomntu onyanga umzimba ngokuthambisa? Ewe/Hayi.Umthambisi mzimba...
(a) Ingaba umsebenzi ukulungele ukubuyela emsebenzini Ewe /Hayi b Usuku lokubuyela emsebenzini : Umsebenzi olula Oqhelekileyo
Ndiyangqina ukuba ngoxilongo lomsebenzi ndizanelisile ngeenkcukacha zengozi ngokuphathelenekokwenzakala komsebenzi.
Qaphela : Le ngxelo mayinikwe umsebenzi owenzakeleyo okanye ithunyelwe kumqashi kungaphelangaiintsuku eziyi 14 ukusukela kwimini yokuqala yoxilongo.
<fn>Form - COID - W.Cl.44 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga ...
ISICELO SOKUGUQULA/ SOKUTSHINTSHA KOMHLALA PHANTSI
INGXELO YOBUGQIRHA NGOBUME BEMPILO YOMSEBENZI
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFO EMSEBENZINI,1993
UMSEBENZI:
Ifani negama(ama)s ...Idilesi: ...INOMBOLO YESAZISI: ...
Ukuba kunjalo, lixesha elingakanani? ...
Zizigulo zini akubonela zona umqeshwa?
ISIGULO UMHLA WOKUBONAKALA KWEMPAWU ZOKUQALA IMIHLA YENGCEBISO UNYANGO
Ingaba umsebenzi uyachacha? Ewe Hayi
Injani imeko yomsebenzi/Impilo?...
Ingaba umsebenzi unamayeza/amachiza awaselayo? Ukuba akhona wakhankanye ngamagama nemilinganiselo ngemini...
Inombolo yokubanga: ...
UMSEBENZI:
Ifani namagama(igama) ...
INOMBOLO YESAZISI: ...
Ingaba uneenkcukacha ezinganobungozi eziphathekayo ezidlulileyo nezikhoyo ngoku ngempilo yomsebenzi neemeko zokuhlala kwakhe ezingachaphazela ixesha (elide) lokuphila kwakhe(emhlabeni)?
Ingaba konke okulandelayo kuhamba ngendlela xa kuxilongwa?
I. Indlela esebenza ngayo intliziyo (ukumpompa)
Ingaba ucinga ukuba impilo yomsebenzi isezingeni eliphakamileyo elizakudala ukuba aphile ubom obude xa uthelekisa iminyaka yakhe(ubudala) nomsebenzi awanzayo
Ewe
Hayi
Balula izizathu ngokupheleleyo
<fn>Form - COID - W.Cl.52 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo Yokubanga: ...
UMTHETHO WEMBUYEKEZO WENGOZI NEZIFO EMSEBENZINI ,1993
Nceda unike incaza ngokuchanekileyo isimo selihlo(samehlo) ubonakalise kulemizobo ingezantsi iziphumo zengozi kwinkangeleko yelihlo(ma).
Kunene Khohlo
Ngokombono (lwazi) lwakho ingaba ukusetyenziswa kwee ndondo kuye kwanyanzeleka emva kwengozi(ngenxa yengozi)? ...
Ukuba ubukhali beliso buyalungiseka ngokusebenzisa iindondo ,kodwa awasebenzisa iindodo,nceda ucele izizathu(isi).
Ingaba kukhona uqhaqho olwenziweyo ? Ukuba lukhona chaza uhlobo neziphumo...
a. Ingaba umsebenzi ebekulungele nini ukubuyela emsebenzini? ...
b. Ngowuphi umhla azakubuyela ngawo emsebenzini? ...
Ingaba kukhona ukulahleka kwamandla okubona? EWE/HAYI Ukuba kukhona nceda ubalule ipersenti yokulahleka
Kunene Khohlo
Ingaba kukho ukulahleka kwentshukumo lwelihlo? EWE/HAYIVukuba kukhona nceda uphawule:
Ukubona kabini kumbindi weqondo 20 lokubona.
Ukubona kabini ngaphandle kweqondo 20 lokubona.
Ukubona kabini ngaphandle kombindi weqondo 20 lokubona, kodwa ujonge ezantsi..
UPHAWU LWENGCALI YAMEHLO UMHLA
Igama (libhaliwe) ...
<fn>Form - COID - W.Cl.6 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo Yokubanga :r ...
INGXELO YOKUBUYELA (YOKUPHINDELA) EMSEBENZINI
UMTHETHO WEMBUYEKEZO KWINGOZI NEZIFOEMSEBENZINI, 1993 (UMTHETHO 130 ka 1993) Qaphela: Le fomu mayigcwaliswe ingeniswe ngokukhawuleza emva kokuba umsebenzi ebuyele emsebenzini. Ukuba ufumana uxilongo(amayeza) nika ingxelo yenyanga ngenyanga "yokubuyela emsebenzini "ade umsebenzi aphume esibhedlela /abuyele emsebenzini..
Amagama nefani yomsebenzi ... Inombolo yesazisi ...Idilesi: ... Ikhodi yeposi ... Igama lomgeshi ...Idilesi ... ikhodi yeposi ... Umhla wengozi ...
Chaza ixesha(isigaba) umsebenzi Ebengekho okanye esenza umsebenzi olula Ukusukela Ukuya Umvuzo obhatelwe umsebenzi ngamaxeshaabalulwe kumba 1
Umhla Ixesha Umhla Ixesha
.ISIGABA/IXESHA ENGEKHO EMSEBENZINI
ISIGABA ESENZA UMSEBENZI OLULA
Ingaba umsebenzi umsebenzi olula ubukhona waze umqeshwa wanikwa ? Ewe/Hayi ...
Ingaba umsebenzi uye wawenza lomsebenzi olula ebenikwe wona ? Ewe/Hayi ... ( ukuba hayi nika izizathu)...
Ingaba umsebenzi usaqashwe nguwe? Ewe /Hayi ...
b Idilesi afumaneka kuyo umsebenzi...
Ingaba umsebenzi ebefumana ukutya nendawo yokuhlala mahala ngelixa elibalulwe kumhlathi 1 ngasentla? Ukuba kunjalo chaza amaxa(ili) ngaphantsi kwimihlathi (a)no,okanye (b).
Ukutya Ukusukela ... Ukuya ...
Indawo yokuhlala Ukusukela ... Ukuya ...
Ixesha ebehleli ngalo(alichithe) Ukusukela ... Ukuya... esibhedlela
Uphawu lomqashi ...Igama (libhaliwe) ...Umhla (Ibalulekile) ...
<fn>Form - COID - W.G.30 - Xhosa.txt</fn>
Inombolo yokubanga ...
ISICELO ESONGEZELELWEYO SEMBUYEKEZO NGAPHANNTSI KOMGAQO 56 WOMTHETHO
IINKCUKACHA NGOMCELI
Igama lomceli ...
Inombolo yesazisi ...
Kufuneka ugcwalise ukuba okulandelayo ukuba ingozi ithe yaneziphumo zokufa Chaza ubuhlobo phakathi komceli, nomsebenzi othe wasweleka ...
Igama lomsebenzi ...
Inombolo yesazisi ...
Umhla wengozi/umhla wokufumana isifo ...
Indawo yengozi/Apho isifo sifumaneke khona ...
IINKCUKACHA ZEMBUYEKEZO
Ingaba kukho mbuyekezo ethe yanikwa ...
Ukufa ? ...Ukuba kunjalo nika inkcaza ...
IZIZATHU/IGUNYA LESICELO
Ukungakhathali Isiqendu 56
Kuthyolwa ukuba ingozi/isifo sehle ngenxa yokungakhathali kwalowo obalulwe kwisiqendu 56 ... (Ewe...Hayi)
Ukuba kunjalo sicela iinkcukacha zabobantu /umntu othyolwa ngokubangela isifo /ukufa
Chaza ukuba lo mntu uwela nagphantsiKoluhlu lwemihlathi (a),(b),(c),(d)/(e)
Igama isikhundla sakhe
Igama Iinkcukacha
ISIPHENE KWISIXHOBO SOBUCHULE Isiqendu 56
Kukho izithyolo zokuba ingozi /isifo sibangelwe sisiphene kwisixhobo sobuchule njengoko sekukhankanyiwe kwisiqendu 56 Ewe okanye Hayi ...
Ukuba kunjalo
Chaza ukuba lo mntu uwela nagphantsiKoluhlu lwemihlathi (a),(b),(c),(d)/(e)
Igama isikhundla sakhe
Nika iinkcukacha zokuba kungani kuthyolwa ukuba lo mntu/abantu basilele ukulungisa isiphene kwisixhobo sobuchule:
Igama Izizathu
AMANGQINA
Siphe iinkcukacha ngamangqina ofuna umceli abizwe ngokwasemthethweni ,ukuze azokunika ubungqina egameni lesicelo ukuba kuye kwaxoxwa ityala.
Igama Idilesi
Bhala ngokufutshane ubungqina obuzakuthi bunikwe lingqina ngalinye
Igama Ubungqina
Bhala amagama nedilesi eyunyoni zabasebenzi, igqwetha okanye omele umceli ukuba ukhona ozakumela umceli kule nyewe...
ISIQINISEKISO
Mna... Ndingumceli kule nyewe, ndiqinisekisa ukuba zonke ezinkcukacha ngokolwazi lwam ziyinyaniso.
Ingqina ... Uphawu ... Umhla ...
<fn>GCIS.10ReasonsToTestForHivAids.2010-10-19.xh.txt</fn>
FRONT
Ndinoxanduva.
Sinoxanduva.
UMzantsi Afrika uthatha uxanduva.
BACK
Izizathu ezili-10 zokuba kutheni NGOKU ilixesha lokuba senze uvavanyo...
INtsholongwane kaGawulayo ingalawuleka kwaye ingathintelwa. Thatha uxanduva uvavanywe namhlanje.
Uvavanyo lweNtsholongwane kaGawulayo nolawulo lwayo lufumaneka mahala kuzo ZONKE iikliniki zikarhulumente.
Ukuba ngaba uvavanyo lwakho lukhupha iziphumo ezibonisa ukosuleleka, usenokuphila ubomi obusempilweni.
Ukuba ngaba uvavanyo lwakho lukhupha iziphumo ezibonisa ukungosuleleki, ungazikhusela ungabi usosuleleka.
Ungazikhusela ukhusele nabanye kusuleleko lweNtsholongwane kaGawulayo - sebenzisa ikhondom ngalo lonke ixesha unciphise nenani lamaqabane owabelana nawo ngesondo.
Ukwenza uvavanyo kunye neqabane lakho kudala intembeko nentlonipho.
Yiba ngumzekelo kusapho nabahlobo bakho. Yenza uvavanyo namhlanje ukuze ukhuthaze nabanye ukuba benze uvavanyo nabo.
Akukho sana lufanele ukuzalwa luneNtsholongwane kaGawulayo. Likhona iyeza elinokukhusela oku, KODWA kufanele usazi isimo sakho malunga neNtsholongwane kaGawulayo kuselithuba kumitho lwakho.
Ukuba ngaba une-TB, usenokuba nayo neNtsholongwane kaGawulayo. Qinisekisa ukuba uya lwenza uvavanyo lweNtsholongwane kaGawulayo. Ukuba ngaba uneNtsholongwane kaGawulayo, qinisekisa ukuba uya lwenza uvavanyo lwe-TB.
UMzantsi Afrika uthatha uxanduva ngempilo yakho. Uza kuluthatha nini wena uxanduva lokuba uvavanywe?
Ukuba ngaba awukosuleleki zikhusele unqande ukuba ungosuleleki - uze uhlale unjalo.
Ukufumana iziko lovavanyo elikufuphi kuwe, thumela i-SMS ethi HIV nekhowudi yakho yeposi kwa-31771
Tsalela uMnxeba woNcedo kaGawulayo kwa-0800 012 322
Ukufunda ngazo zonke iindlela onokusebenzisa ngazo ifoni yakho yeselula ukufumana ulwazi noncedo lweNtsholongwane kaGawulayo:
( Cofa *120*923# (ziisenti ezi-20 ngemizuzwana engama-20)
<fn>GCIS.FIFA.2010-10-19.xh.txt</fn>
INdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 kunye neNdebe ye-FIFA yoManyano, eMzantsi Afrika ngo 2009
IMIBA
Sililizwe lesibini ehlabathini lokuba kubanjelwe kulo iindebe zehlabathi zomdlalo weqakamba, umbhoxo kunye nebhola ekhatywayo.
IZITEYIDIYAM
Ezi ziteyidiyam zitsha zezona zibukeleka kakhulu ehlabathini, kwaye zidibene ziyakubanezitulo zokuhlalisa abantu abangaphezulu kwama 570 000.
â€¢ ISiteyidiyam i-Moses Mabhida e-Durban sinombombo wentsimbi oziimitha eziyi 105 phezu kwephahla, kwaye ngokusebenzisa isithuthi sentambo, ababukeli bayakuyibona kamnandi i-Indian Ocean.
â€¢ I-Soccer City e-Johannesburg yakhiwe ngathi liselwa, ingqayi yokusela yesintu yase-Afrika. Indawo elufele olungaphandle ingange 43 000 m2 kwaye iyonke izakwakhiwa ngezinto zokwakha zendalo ezonga amandla. Esi sesona siteyidiyam sikhulu e-Afrika, esinezitulo zokuhlalisa abantu abaphantse babe ngama 95 000.
â€¢ ISteyidiyam i-Mbombela e-Nelspruit sakhiwe kwingingqi eyaziwa ngobumbejembeje bayo bendalo yasendle nezilwanyana zasendle, kufutshane ne-Kruger National Park. Uphawu lwaso olungundoqo nolugqibeleleyo zizixhaso zophahla ezili 18 ezingathi ziindlulamthi.
Iiziteyidiyam ezisezilokishini zivuselelwa umgangatho, ezinye njeengeendawo zokuzilolonga nokuqeqeshela abadlali. Ezi zibandakanya:
â€¢ Isiteyidiyam i-Orlando, sona esigqitywe phambi kwexesha elibekiweyo, kunye neSiteyidiyam i-Dobsonville e Soweto
â€¢ Iziteyidiyam i-Rand, i-Cecil Payne, i-Rabie Ridge ne-Ruimsig e-Johannesburg
â€¢ Iziteyidiyam i-HM Pitje, i-Super ne-Giant e-Tshwane/Pretoria
â€¢ Isiteyidiyam i-Sesa Ramabodu e-Rocklands, Cape Town
â€¢ Isiteyidiyam i-Princess Magogo, i-King Zwelithini kunye ne Sugar Ray Xulu e-Durban
â€¢ Isiteyidiyam i-Olympia Park e-Rustenburg.
Ubusazi?
â€¢ I-R25 million izakutyalwa kuphuhliso lweeklabhu kuzo zonke iindidi zemidlalo, ngakumbi kwiindawo zabahlali abangamahlwempu, ukuze kuveliswe kwaye kukhuliswe italente yethu yezemidlalo kwaye kuphuculwe ukukhuphisaneka kwemidlalo yakweli.
â€¢ I-R212 million ityalwa kwimidlalo yasezikolweni neyabahlali kwisithuba esikhokelela ku 2010. INkqubo yeZikolo iyakuzisa izithethe zokudlala ngokufanelekileyo nangokungakhethi zeNdebe yeHlabathi ye-FIFA, iindlela zokuphila ezinempilo kunye nosetyenziso lweenkqubo ezidibanisa iinkcubeko ngeenkcubeko kubantwana besikolo abayi 12 million, ngokwemidlalo, ubugcisa kunye nenkcubeko.
EZOTHUTHO
Kutyalwa malunga ne R11,7 billion kwinkqubo yobuxhakaxhaka bezothutho ukuze kuqinisekiswe ukuba abaxhasi bebhola, amaqela wabadlali kunye neenkonzo zeendaba, bahambahamba kakuhle nangokukhululekileyo. Iiprojethi zothutho zeNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 ziyinxenye ehlangeneyo yotyalo-mali lulonke lukarhulumente kwezothutho, nto leyo eshukumisa inkqubo yethu yezothutho ukuze oko kubeyinzuzo yexesha elide kubakhweli nakwezoqoqosho.
Uvuselelo lomgangatho weendlela zakweli, iziporo kunye neendlela ezihamba iibhasi ziyakudala inkqubo yezothutho ehlanganisiweyo. Oku kubandakanya iinkqubo ezintsha ezifana neeNkqubo zokuGqithiselana ngokuKhawuleza zeZiporo nezeeBhasi, ezibandakanya imizila eyodwa yothutho loluntu kunye neendawo ezichongiweyo zokukhuphela abakhweli, ukuze abakhweli batshintshe basuke kuhlobo oluthile lwesithuthi, baye kolunye uhlobo lwesithuthi. INdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 izakunkqenkqezisa phambili ukusetyenziswa kweendlela zokukhupha amatikiti ezihlanganisiweyo zobuxhakaxhaka bombane, nto leyo eyakwenza ukuba abakhweli bakwazi ukusebenzisa itikiti libelinye bakhwele ngalo iibhasi, oololiwe kunye neeteksi.
IINDIDI ZOBUCHWEPHESHE BENKCAZELO NONXIBELELWANO
Ubuxhakaxhaka bendawo yonxibelelwano lomabonakude wesathelayithi kunye nonxibelelwano lweminxeba yeNdebe yeHlabathi luyakuxhasa amandla okukhupha amaza onxibelelwano lomoya angama 40 gigabytes ngomzuzwana, kwaye iyakusetyenziselwa ukunika iinkonzo zosetyenziso lwamaza onxibelelwano aphangaleleyo nanabileyo emva ko 2010.
IZiko loSasazo lweHlabathi elise Johannesburg lizakuba liziko elisisigqubi seenkonzo zeendaba, kwaye lifumane usasazo lwamaza omoya oluvela kwiziteyidiyam luze lulugqithisele kwihlabathi liphela.
Iziko elisisigqubi seenkonzo zeendaba libandakanya izitya zesathelayithi ezithabathe indawo engange 5 000 mÂ². Ababukeli bethelevijini bomnyhadala we 2010 bayakufikelela malunga kwi 26,9 billion.
Ubusazi?
Isilogani sethu esivunyiweyo seNdebe yeHlabathi yango 2010 sithi KE NAKO. Bhiyozela uBuntu be-Afrika "Ke Nako" ligama leSesotho, Sesotho sa Leboa neSetswana elithetha ukuthi "sekulixesha". Likhwelo lokubhiyozela i-Afrika njengemvelaphi yobuntu nanjengomgaleli kuwo wonke amacandelo weenzame zoluntu.
UKHENKETHO KUNYE NEENDAWO ZOKUHLALA
Okokuqala embalini, i-FIFA yenza izivumelwano neendawo zokuhlala nokulala ezingezizo iihotele, ezifana neepaki zelizwe, amagumbi okulala nokutya isidlo sakusasa, izindlu ezineendawo zokulala kunye namakhaya wamandwendwe.
Sesinamagumbi ahlelwe ngokomgangatho angama 80 000 - wona onelise inani elifunwa yi-FIFA elingama 55 000 agqitha ngaphaya kwalo.
EZEMPILO KUNYE NEENKONZO ZONYANGO
Ilizwe lizakuba nonakekelo lwempilo olusisiseko lwamahala kwiindawo zokudlalela ezivunyiweyo, iinkonzo zempilo zongxamiseko iiyure ezingama 24, kunye namanyathelo ehlabathi nawelizwe obuntlola okugada ukuqhambuka kwezifo. INdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 iyakukhawulezisa ukuphuculwa kweenkonzo zonyango zongxamiseko zaseMzantsi Afrika:
â€¢ Kusekwa amaziko onxibelelwano amabini afakwe kanobom ubuxhakaxhaka kwiphondo ngalinye axabisa i-R37 million, alungiselelwe ukuhlanganisela izithuthi zongxamiseko nqo ngexesha lokwenzeka kwezinto kwelona ziko longxamiseko likufutshane lifumanekayo
â€¢ Kutyalwa iR8 million ukuze kuvuselelwe umgangatho wamaziko ongxamiseko
â€¢ Iinkonzo zonyango zeenqwelomoya ziyakufikeleliswa kuwo wonke amaphondo
â€¢ Kuzakutshintshwa izithuthi ezizi-ambulensi ezingama 450.
UKHUSELEKO NOKHUSELO
Akukho nanye into ezakuyekwa izenzekele nje ngokwamathuba ekukhuseleni lo mnyhadala nasekukhuseleni ilizwe lethu. Olu tyalo-mali luyakuqhubeka ukuncedisa amapolisa kumanyathelo awo okulwa ubugebenga naxa sele yagqithayo iNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010:
â€¢ I-R665 million izakusetyenziswa ekuthengeni izixhobo ezikwizinga eliphezulu, kubandakanywa izixhobo zokulawula isihlwele sabantu, iinqwelo-moya ezingenamntu phakathi, ii-helikopta, izintywizisi zamanzi ezili 10, ii-BMW ezili 100 zokupatrola oohola beendlela kunye nobuxhakaxhaka bempahla yokukhusela umzimba
â€¢ Amaziko amane okulawula nokukhupha imiyalelo akumgangatho ophezulu wobuchwepheshe azakufumana imifanekiso nqo esuka kwiinqwelo-ntaka nezinye iikhamera.
â€¢ Umkhosi ozinikeleyo wamalungu angama 41 000 uzakutyalwa ujongane nje kuphela neNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010.
Ubusazi?
KwiMbizo yeHlabathi malunga noPhuhliso oluZinzisekayo, uMzantsi Afrika wasungula indlela yokhuselo evunyiweyo njengomzekelo omtsha emakujongwe kuwo lihlabathi - kwaye ke ngoku seyivunyiwe ngumbutho weZizwe eziManyeneyo njengomzekelo wemibhiyozo emikhulu.
UKUFIKELELA KUMZANTSI AFRIKA
â€¢ I-R1,5 billion ityalwa ekuvuseleleni umgangatho weendawo zokungena kweli lizwe kwaye amalungiselelo eNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 aphucula imigaqo yokungena kwabantu kweli lizwe ukuze bangene kwaye baphume kakuhle nangokufanelekileyo.
â€¢ Siyakubaneencwadi zokuvumela ukungena ezilungiselelwe nqo imidlalo ethile eziyakwenza ukuba abo banamatikiti bangene lula elizweni.
â€¢ Oku kubandakanya ukukhawulezisa iinkqubo zokungenisa abantu elizweni kwiindawo zokungena ngemizila "yokukhawulezisa" kunye nokuqhutyekiswa okuphambili kwabakhweli apho abahambi bahlolwayo phambi kokuba bakhwele iinqwelo-ntaka eziya kwiindawo abahambela kuzo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi yiya kwi:
www.sa2010.gov.za
IMIBA EKHAWULEZILEYO
Amalungiselelo kaRhulumente eNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2010 naweNdebe ye-FIFA yoManyano eMzantsi Afrika ngo 2009
I 2010 KUNYE NOQOQOSHO LWETHU OLUKHULAYO
Kuzakuveliswa imisebenzi emitsha emalunga nama 415 000 ngenxa yokubamba le tumente.
Kuveliswe imisebenzi emitsha engama 80 000 kwishishini lonakekelo lweendwendwe kunye nengama 40 000 kwishishini lokwakha.
Kuzakongezwa malunga ne R55,7 billion kwimveliso yethu epheleleyo yelizwe ngo 2010.
Imali engange R2 billion yemali esetyenziswe kwiziteyidiyam ezintsha izakubayinzuzo nqo kumakhaya anengeniso ephantsi.
Iindwendwe ezivela kumazwe angaphandle zizakusebenzisa malunga ne R8,5 billion eMzantsi Afrika ngo 2010.
Phakathi ko 2007 no 2015, uMzantsi Afrika uzakusingatha abanye abakhenkethi behlabathi abazizigidi ezimbini ngenxa yokubambela le tumente kweli lizwe.
INdebe ye-FIFA yoManyano eMzantsi Afrika ngo 2009
Ngomhla we 14 ukuya kuma 28 eyeSilimela 2009
Lo mginyisi-ngwiqi, owaziwa njengombiyozo weentshatsheli weNdebe yeHlabathi ye-FIFA, ngumdlalo ophakathi kwamaqela aphumelele kwitumente nganye ye-FIFA yomanyano, iqela elaphumelelayo kule Ndebe yeHlabathi idlulileyo ye-FIFA, kunye neqela lelizwe ekuzakubanjelwa kulo itumente yeNdebe ezayo yeHlabathi ye-FIFA. Ngengxubevange etsala umdla yamaqela akwizinga lehlabathi - kubandakanywa isithathu kumaqela amane aphezulu ehlabathini - kunye nochulumanco olumandla lwesizwe esingumthandi webhola ekhatywayo, iNdebe ye-FIFA yoManyano ngamava ekungafanelanga umntu aphoswe ngawo.
I-EGYPT - iintshatsheli zango 2008 zeNdebe yeZizwe zase-Afrika ye-CAF
Ngaphandle kwamathandabuzo, i-Egypt yenye yamaqela aphambili kumdlalo webhola ekhatywayo wase-Afrika. Lilelona qela linempumelelo kakhulu kwimbali yeNdebe yeZizwe zase-Afrika ngeetayitile ezintandathu. Umqeqeshi: Hassan Shehat. Izinga kwi-FIFA: 22. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kanye. Abadlali abagqamileyo: Hossam Hassan, Ahmed Hassan, Amr Zaky, Mohamed Zidan.
I-IRAQ - Iintshatsheli zeNdebe yango 2007 yase-Asia
Indlela abayihlasela ngayo ibhola nobuchule obuliqilima kwenza ukuba bakufanele ukuzibiza njengeentshatsheli zase-Asia. Umqeqeshi: Jorvan Vieira. Izinga kwi-FIFA: 77. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kanye. Abadlali abagqamileyo: Younis Mahmoud, Noor Sabri, Bassim Abbas, Nashat Akram.
I-SPAIN - iintshatsheli zango 2008 ze-UEFA EURO
Okwangoku i-Spain liqela elinqenqeza kwizinga lokuqala kumazinga ehlabathi avunywe yi-FIFA. Umqeqeshi: Vicente Del Bosque. Izinga kwi-FIFA: lokuqala. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kokokuqala. Abadlali abagqamileyo: Fernando Torres, Xabi Alonso, Iker Casillas, Sergio Ramos.
I-UNITED STATES OF AMERICA (USA) - iintshatsheli zeNdebe yeGolide ye-CONCACAF yango 2007
I-USA, ethe yavumeleka kwezi tumente zintlanu zidlulileyo zeNdebe yeHlabathi ye-FIFA kwaye emva kokukhusela ngempumelelo itayitile yayo yeNdebe yeGolide ye-CONCACAF yango 2007 ngokubetha i-Mexico 2-1, ibonwa njengomakhwekhwetha obuthamileyo kwicala lebhola ekhatywayo. Umqeqeshi: Bob Bradley. Izinga kwi-FIFA: 21. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kathathu. Abadlali abagqamileyo: Damarcus Beasley, Landon Donovan, Clint Dempsey, Tim Howard.
I-BRAZIL - iintshatsheli ze-Copa America zango 2007
Akukho qela lelizwe embalini elixhamle impumelelo kangange-Brazil. Ngokuvelisa amanye wawona magama makhulu kulo mdlalo afana no PelÃ© no Ronaldinho, lilo kuphela iqela elidlale kuzo zonke iiNdebe zeHlabathi ze-FIFA. Umqeqeshi: Dunga. Izinga kwi-FIFA: Isine. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kahlanu (liqela eliphumelele kabini). Abadlali abagqamileyo: Ronaldinho, Adriano, Gilberto, Robinho.
NEW ZEALAND - iintshatsheli zeNdebe yeZizwe ze-OFC yango 2008
Iqela elaziwa jikelele njenge "All Whites", lithabathe inxaxheba kuzo zonke iiNdebe zeZizwe ze-OFC ukusukela ngo 1973, laphumelela amaxesha amane. Umqeqeshi: Ricki Herbert. Izinga kwi-FIFA: 54. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kabini. Abadlali abagqamileyo: Simon Elliot, Ryan Nelson, Chris Killen, Shane Smeltz.
UMZANTSI AFRIKA - ilizwe ekuzakubanjelwa kulo ezi Tumente
I-"Bafana Bafana", enetayitile enye yeNdebe yeZizwe zase-Afrika ye-CAF kunye neetayitile ezimbini zeNdebe ye-COSAFA egameni layo, ikulungele ukwenza owayo umda njengeqela ekubanjelwe iitumente elizweni lalo. Umqeqeshi: Joel Santana. Izinga kwi-FIFA: 85. Ivele kangaphi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kanye. Abadlali abagqamileyo: Benni Mcarthy, Aaron Mokoena, Steven Pienaar, Teko Modise.
I-ITALY - iintshatsheli zeNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango 2006
Emva kokuba iphumelele iiNdebe ezine zeHlabathi ze-FIFA, i-Italy ilelinye lamaziko eengqonyela zehlabathi kwibhola ekhatywayo. UMqeqeshi: Marcello Lippi. Izinga kwi-FIFA: Indawo yesibini. Ivele ngaphambi kwiNdebe ye-FIFA yoManyano: kokokuqala. Abadlali abagqamileyo: Fabio Cannavaro, Andrea Pirlo, Luca Toni, Gianluigi Buffon.
Uhlelo LWEMIDLALO
Yonwabela umdlalo webhola ekhatywayo okwizinga lehlabathi ngemalana eqala kwi R70 qha - Zibekele indawo embalini kwaye ubeyinxenye yoBuntshatsheli beeNtshatsheli.
Yenza isicelo kunxibelelwano e-www.FIFA.com okanye kulo naliphina isebe le-First National Bank elizweni jikelele.
Ibhola evunyiweyo yemidlalo yeNdebe ye-FIFA yoManyano ebanjelwa eMzantsi Afrika ngo 2009
Igama lebhola elivela kwi-siSotho elithi "Kopanya" lithetha ukuthi "Dibanisa", kwaye limele ihlabathi lebhola ekhatywayo elihlanganayo okokuqala e-Afrika ngeyeSilimela 2009. Indlela eyilwe ngayo le bhola iphenjelelwe ngumsebenzi wobugcisa wamaNdebele.kunxulumaniso lweembombo nemigca yejiyometri.
UHLELO LWEMIDLALO
IMIDLALO YAMAQELA
II-SEMI-FINALS
INDAWO yesi 3/4 KUNYE NAMAGQIBELA KANQOYI
JOHANNESBURG
ISITEYIDIYAM I-ELLIS PARK
RUSTENBURG
ISITEYIDIYAM I-ROYAL BAFOKENG
TSHWANE / PRETORIA
ISITEYIDIYAM I-LOFTUS VERSVELD
MANGAUNG / BLOEMFONTEIN
ISITEYIDIYAM I-FREE STATE
IMINI YOKUPHUMLA
Cawe, eyeSilimela 14
Mvulo, eyeSilimela 15
Lwesibini, eyeSilimela 16
Lwesithathu, eyeSilimela 17
Lwesine, eyeSilimela 18
Lwesihlanu, eyeSilimela 19
Mgqibelo, eyeSilimela 20
Cawe, eyeSilimela 21
Mvulo, eyeSilimela 22
Lwesibini, eyeSilimela 23
Lwesithathu, eyeSilimela 24
Lwesine, eyeSilimela 25
Lwesihlanu, eyeSilimela 26
Mgqibelo, eyeSilimela 27
Cawe, eyeSilimela 28
Group A
uMzantsi Afrika A1
Iraq A2
New Zealand A3
Spain A4
Group B
USA B1
Italy B2
Brazil B3
Egypt B4
"KOPANYA"
Ibhola evunyiweyo yokudlala
<fn>GCIS.HangerText.2010-10-19.xh.txt</fn>
SUKWENZA NGATHI AWUBONI
MAKUBEKHO INTO OYENZAYO NGOKUCHASENE NOPHATHO GADALALA
SUKWENZA NGATHI AWUBONI
IINTSUKU EZILI-16 ZOKUZABALAZA â€¢ 25 EYENKANGA - 10 EYOMNGA
UKUCETYISWA NOKUXHASWA KWABASETYHINI
UmNxeba woNcedo kuMbhodamo weSizwe (Lifeline) 0861 322 322
UmNxeba woNcedo wokuThintelwa kobuNdlobongela obuSekelwe kwiSini 0800 150 150
AbaNtu abaChasene nokuPhathwa Gadalala kwabaseTyhini 011 642 4345
UMbutho weeNtsapho nemiTshato woMzantsi Afrika 012 460 0733
Umnxeba woncedo kwabo 0800 567 567
UKUCETYISWA NOKUXHASWA KWABANTWANA
UmNxeba wokunceda abantwana 0800 055 555
UKHUSELO LWEZENTLALO
Iimali zokuxhasa abantwana 0800 601 011
INKONZO YAMAPOLISA OMZANTSI AFRIKA 10111
UKHATHALELO LWEMPILO
UMnxeba woncedo kuGawulayo 0800 012 322
AMAPHULO AMADODA AXHASA UKUNGABIKHO KOBUNDLOBONGELA
IProjekithi yamaDoda njengamaQabane 011 403 4625
MAKUBEKHO INTO OYENZAYO NGOKUCHASENE NOPHATHO GADALALA
IINTSUKU EZILI-16 ZOKUZABALAZA
MAKUBEKHO INTO OYENZAYO NGOKUCHASENE NOPHATHO GADALALA
SUKWENZA NGATHI AWUBONI, MAKUBEKHO INTO OYENZAYO NGOKUCHASENE NOPHATHO GADALALA
IINTSUKU EZILI-16 ZOKUZABALAZELA UKUTHI HAYI NGOBUNDLOBONGELA OBUBHEKISWE KWABASETYHINI NABANTWANA
25 EYENKANGA - 10 EYOMNGA
Join the partnership between government and society to voice support for victims of abuse.
â€¢ Nxiba iribhoni emhlophe ukubonakalisa ukuzibophelela.
â€¢ Thabatha inxaxheba kwimicimbi nemisebenzi yeeNtsuku ezili-16 zokuZabalaza : taking place from 25 eyeNkanga - 10 eyoMnga: Fumana iinkcukacha kummandla wakho okanye fumana ulwazi oluthe vetshe, yiya ku: www.womensnet.org.za
â€¢ Volontiya uxhase imibutho engekho ngaphantsi kukarhulumente kunye namaqela oluntu axhasa abasetyhini kunye nabantwana abaphethwe gadalala.
â€¢ Nikela ngemali kwimibutho esebenzela ukuphelisa ubundlobongela obubhekiselwe kwabasetyhini kunye nabantwana ngokwenza umrhumo kuMbutho wamaLungelo oluNtu. Ngolwazi oluthe vetshe, yiya ku: www.fhr.org.za okanye utsalele umnxeba u 011 339 5560.
â€¢ Thetha phandle ngokuchasene nophatho gadalala olubhekiselwe kwabasetyhini kunye nabantwana: Khuthaza amaxhoba angawasetyhini athuleyo ukuba acele umngeni kuphatho gadalala. Kuxele emapoliseni ukuphathwa gadalala kwabantwana.
â€¢ Zimanye namaqumrhu oluntu obupolisa okanye amaqumrhu okhuseleko oluntu uncede ekulweni ulwaphulo-mthetho kummandla wakho. Ngolwazi oluthe vetshe lokuba uzimanya njani, qhagamshelana nesikhululo samapolisa sengingqi yakho
Ukuba ngaba uphethwe gadalala ngayo nayiphi na indlela okanye ukuba kukho umntu omaziyo ophethwe gadalala, sukwenza ngathi awuboni - fumana uncedo.
(right side)
Ukufumana ulwazi oluthe vetshe ngeenkonzo zikarhulumente tsalela ku 1020, simahla kumnxeba wasekhaya.
(left side)
Ukufumana ulwazi oluthe vetshe ngeenkonzo zikarhulumente tsalela ku 1020, simahla kumnxeba wasekhaya.
<fn>GCIS.HealthMinisterLetter.2010-10-19.xh.txt</fn>
Abaphathiswa bonke
Amalungu ePalamente onke
Amalungu onke eBhunga leSizwe lamaPhondo
Iinkulumbuso zonke
Amalungu onke ebhunga lezigqeba
Amalungu onke ezindlu zowiso-mthetho zamaphondo
Gxa wam othandekayo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMexico naseMelika ngo-Apreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba uvela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimveliso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka kuTshazimpuzi walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisiwe elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izehlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kweyeSilimela 2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kweyeKhala, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kunye noGawulayo
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
Free State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
Free State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezinkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.HealthleafletIsixhosa.2010-10-19.xh.txt</fn>
ULWAZI LUKAWONKE WONKE MALUNGA NOBHUBHANE WOMKHUHLANE I-A (H1N1) 2009
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngubhubhane womkhuhlane i-A (H1N1) 2009. Uqale eMexico naseMelika ngoTshazimpunzi kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba uvela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondakala ukuba ngumxube wemvelaphi yabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimveliso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengobhubhane womkhuhlane okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka kuTshazimpuzi kulo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 ehlabathini jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16 kuphela. Ngeli xesha lokubhala, elizweni lethu sibe nosululeko olungaphezulu kwama-3 000.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kweyeSilimela 2009, uMbutho wezeMpilo weHlabathi (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela kabhubhane kwihlabathi jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza ubhubhane (wenqanaba lesi-6). Oku ngokuphandle kuthetha ukuba esi sifo sisasazeke emazweni ayo yonke imimandla yoMbutho wezeMpilo weHlabathi kwaye sisasazeke ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo njengobhubhane akuthethi ukuba isifo siyabulala. Ngokuphandle oku kuthetha ukuba sisasazeka kulo lonke elimiweyo.
Ngomhla wesi-6 kweyeKhala, uMbutho wezeMpilo weHlabathi ucacise ukusasazeka kwalo bhubhane phakathi kwamazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha akuthinteleki kwaye akunqandeki. Ngethamsanqa noxa, oku kunokuba njalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi bosulelwa yintsholongwane bayakuba neempawu ezizolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, ehlabathini jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwihlabathi jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,1% kubantu abahlaselweyo). Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
UMbutho wezeMpilo weHlabathi ucebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesi sifo kwiindawo zasekuhlaleni. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Esi sifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi, xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo. Nkqu nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengosuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ezizolileyo
eziphakathi
ezibukhali.
Iimpawu ezizolileyo zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba nokuba buhlungu kwezihlunu
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi lwabantu kwihlabathi ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ikhethekileyo. Kungoko ke, abantu abaneempawu ezizolileyo kufanele ukuba bathathwe nje ngabaneempawu eziqhelekileyo zomkhuhlane. Nangona kunjalo, aba bantu balandelayo baneempawu ezizolileyo kufuneka babonane noogqirha babo ngokukhawuleza:
abantu abanesifo sentliziyo okanye semiphunga esinganyangekiyo
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila neNtsholongwane kaGawulayo kunye noGawulayo
abantu abanesifo seswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukugabha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokuphelelwa ngamanzi.
Iimpawu ezibukhali zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Nawuphi na umntu oneempawu eziphakathi okanye ezibukhali makafune aze afumane ukujongwa okukhawulezileyo kwezonyango.
Ukuvavanyelwa intsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe leZifo ezoSulelayo, elime eGauteng laze lanatyiselwa kutshanje eNtshona Koloni. Uvavanyo kwenziwa ngokweengcebiso zikagqirha. Izigulane ezifuna ulolongo lwezempulo mazingaluceli ngokwazo uvavanyo lwaselebhu - ngoogqirha bazo amabathathe isigqibo.
Siqaphela ukuba kukho uvavanyo olwenziwa ngobuninzi kwicandelo labucala lezempilo kodwa uMbutho wezeMpilo weHlabathi awukukhuthazi oko. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo ngokwesicwangciso esinikezelwe liSebe lezeMpilo lesizwe.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Kufanele lumiselwe ngugqirha kwaye likhuthazwa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezizodwa njengoko kukhankanyiwe ngasentla
mpawu eziphakathi
mpawu ezibukhali.
Unyango olwenziwa ngobuninzi ngeTamiflu luyakukhokelela ekuxhathiseni okwenzeka ngobuninzi kwichiza lize lingabilulo uncedo nakwabo bantu belingabubomi kubo.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava kwihlabathi lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundo ephakamileyo, nodederhu lweendawo zokuthenga neendawo zokusebenza khange kusebeze ekuthinteleni ukusasazeka kwesi sifo. Endaweni yoko, kubangele ukuphazamiseka kwentlalo yoluntu okubukhali.
Sicebisa ukuba nawuphi na umfundi, utitshala okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo makahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye ootitshala abahleliyo, ngoko ke iziko elichaphazelekayo malibonane neSebe lezeMfundo, neliyakuthi lona neziphathamandla zezempilo acebise ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Kokuphi omawukwenze
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesi sifo njengoko kukhankanyiwe ngaphambili, kukhuthazwa lamanyathelo alandelayo ococeko:
hlamba izandla ngesepha rhoqo
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni wakho
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, kungcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba ngaba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni na efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude ube uzihlambile izandla zakho ngesepha
ukuba ngaba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze ukuthintele ukudibana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukuniqinisekisa ukuba yonke into iyenziwa ziinzululwazi kwihlabathi lonke, zisebenzisana noMbutho wezeMpilo weHlabathi ukuzama ukuvelisa ugonyo. Ukuba ngaba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa.
Ndiyanibulela ngokuzipha kwenu ixesha lokufunda lomyalezo,kwakhona ndikwanqwenela ukunibulela kwangaphambili ngokokubandakanyeka kwenu ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
DR A MOTSOALEDI, MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
<fn>GCIS.Inaugurationleaflet.2010-10-19.xh.txt</fn>
UkuBekwa esiKhundleni kukaMongameli - 2009
Masibhiyozeleni ukubekwa esikhundleni koMongameli omtsha welizwe!
Izigidi zabemi boMzantsi Afrika zithabathe inxaxheba kunyulo jikelele ngowama- 22 kweyoKwindla 2009. Ngokuvota, abantu baseMzantsi Afrika bathabathe inxaxheba kwinkqubo yedemokhrasi yokonyula uMongameli omtsha welizwe. Njengokuba ngoku sizazi iziphumo zonyulo, lixesha ke lokuba uMongameli omtsha waseMzantsi Afrika abekwe.
Yintoni ukubekwa esikhundleni?
Ukubeka esikhundleni ngumsitho osemthethweni ophawula ukuqala kwexesha le-ofisi lorhulumente omtsha. Ngolu suku, uMongameli omtsha ufungiswa yiJaji eyiNtloko yoMzantsi Afrika. Iintloko zamazwe, noorhulumente kunye nabameli boorhulumente abavela kwamanye amazwe bayeza kulo msitho ubalulekileyo. Kukwakho nomculo, imisebenzi yenkcubeko kunye neminye imisebenzi kumsitho wokubhiyozela usuku.
Luza kuba nini ubeko sikhundleni?
Kulo nyaka, ubeko sikhundleni luza kuba ngoMgqibelo, 9 kaTshazimpuzi 2009, ukusukela ngeye-11:00 kwi-Union Buildings ePitoli.
Kutheni lubalulekile nje olu suku?
Ngolu suku, sibhiyozela impumelelo yedemokhrasi yelizwe lethu kunye namalungelo namathuba esiwonwabelayo ngoku kuMzantsi Afrika onedemokhrasi, ongenabuhlanga nongachasananga nobuni. Lusuku esinokumanyana ngalo njengesizwe ekubeni siqhube uMzantsi Afrika esinokuba nebhongo ngawo.
Ungaba yinxenye yobeko sikhundle ni njani?
Izikhululo zoomabonakude kunye nezoonomathotholo ziyakulusasaza ngqo ubeko sikhundleni ngomhla we-9 kaTshazimpuzi 2009 - zivule!
Kukwakho nemisitho elungiselelweyo kwiindawo ezahlukeneyo kwilizwe xa lilonke - yiba yinxenye yayo!
Ngeenkcukacha zemisitho ekummandla wakho, tsalela umnxeba ku-1020 (inombolo yasimahla kumnxeba wasendlini).
Sisebenza ngokuDibeneyo ekuPhuculeni uBomi boLuntu!
<fn>GCIS.KeyMessagesPublicParticipationWeek.2010-10-19.xh.txt</fn>
IVEKI YOKUTHATHA INXAXHEBA KOLUNTU 9 - 15 KWEYENKANGA
[imiyalezo engundoqo]
IVeki yokuThatha iNxaxheba koLuntu liqonga lokomeleza uthetha thethwano nokudibana kukarhulumente nabantu. Eli qonga likwanika urhulumente ithuba lokuba athethe ngeNkqubo yakhe yeMisebenzi nenkqubela eyenzekayo. Ikhuthaza ukuthatha inxaxheba nobudlelwane phakathi koluntu norhulumente.
IVeki yokuThatha iNxaxheba koLuntu inika urhulumente ithuba lokudibana nabahlali, ukuze aphendule acacise ngokuphunyezwa kwenkqubo yemisebenzi.
Ukudibana okuthe ngqo phakathi kwamazinga omathathu karhulumente (elesizwe, elamaphondo neloorhulumente basekhaya) noluntu kungqina ukunxulumana kukarhulumente nabantu bakhe.
Kuyo le veki abahlali norhulumente bayakudibana kumaqonga asekiweyo afana neekomiti zewadi, neentlanganiso zamacandelo ukuphakamisa imicelimngeni nokwabelana ngezisombululo.
Ukugxininisa kuza kujolisa ekungqineni ngokutsha ukuba abahlali bayinxalenye yabadali bezisombululo, ngenkxaso yokubandakanyeka kukarhulumente osebenzayo.
Umnxeba ongavalwayo kaMongameli ukwavelise amanyathelo ongezelelweyo okomeleza iingxoxo phakathi kukarhulumente noluntu, nokukhawulezisa ukunikezelwa kweenkonzo.
Sihlangabezana nemicelimngeni esele ibonakele kwezinye iindibano okanye uphando.
Sesenze inkqubela encomekayo kule minyaka ili-15 idlulileyo yenkululeko, kodwa imicelimngeni emininzi isaqhubekeka.
Inani lemizi efumana amanzi liye landa ukusuka kuma-61.7% ngowe-1994 ukuya kuma-91.8% kweyoKwindla yowama-2009, kusekuninzi ekusafanele kwenziwe ukwandisa iinkonzo ukuze zifikelele nakwabo bantu bayintsalela.
Sisondele ekufikeleleni kwinjongo yethu yokuncothula inkqubo yokusetyenziswa kwamabhakethi kwiindawo zokuhlala ezisesikweni, ixesha elibekiweyo lokufikelela koku kumntu wonke ngowama-2014.
Sisaxhalabile lizinga eliphezulu lokungabikho kwemisebenzi, ubuhlwempu, inkathalelo yezempilo engonelanga nokunqongophala kophuhliso, ingakumbi emaphandleni nasematyotyombeni.
Masisebenzise la maqonga ukudibana nabameli boluntu ukuze sithintele ukutshatyalaliswa kwezinto eziluncedo kunye namaziko oncedo ajoliswe ukuba abeluncedo eluntwini.
Sixhalabile ziinkonzo ezicothayo abathenjiswe ngazo abahlali; siyayazi ukuba xa sisebenzisana kubehlulelani bobuchule singenza ngcono nangokukhawuleza.
"Xa sisebenzisana, singenza ngcono"
<fn>GCIS.LetterToEducators.2010-10-19.xh.txt</fn>
Zonke iingqonyela nosekela-ngqonyela beeyunivesithi
Iinqununu neentloko zeeyunivesithi zobuchwephesha neekholeji
Zonke iinqununu zezikolo
Bonke abahlohli kumaziko nabahlohli
Nkosikazi/ Mhlekazi obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.LetterToNgos.2010-10-19.xh.txt</fn>
Zonke iintloko nabalawuli bemibutho engekho phantsi kukarhulumente (ii-NGO)
Bonke onontlalontle
Bonke amasebenzi bophuhliso lwasekuhlaleni
Bonke abasebenzi bezempilo yasekuhlaleni
Nkosikazi/ Mhlekazi obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.LetterToOrganisedLabour.2010-10-19.xh.txt</fn>
Bonke oomongameli nonobhala-jikelele wabaqeshwa abamelwe yimanyano yezemisebenzi
Bonke abantu abonyulwe ngabasebenzi ukubamela
Nkosikazi/ Mhlekazi/ Qabane elibekekileyo/obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.LetterToReligiousLeaders.2010-10-19.xh.txt</fn>
Zonke iintloko zeenkolo zonke neentloko zamaqela ecawe
Bonke oobhishophu abakhulu noobhishophu
Zonke iinkokheli zama-Islam nezamaJuda
Bonke abapriste, oopasta neenkokheli zenkolo
Bhishophu omkhulu/ Bhishophu/ Mfundisi wamaJuda/ Mfundisi/ Pasta/ Father obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.LetterToSportsOrganisation.2010-10-19.xh.txt</fn>
Bonke oomongameli bemibutho neemanyano zezemidlalo
Onke amagosa ezigqeba azintloko emibutho neemanyano zezemidlalo
Nkosikazi/Mhlekazi obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.LetterToTraditionalHealers.2010-10-19.xh.txt</fn>
Bonke oogqirha besintu
Gxa wam obekekileyo
UMKHUHLANE OKHOYO ELIZWENI JIKELELE-A (i-H1N1) 2009
NjengoMphathiswa wezeMpilo, ndim buqu okubhalelayo malunga nesifo esingasentla ngezizathu ezibini:
ukunika ulwazi oluya kunceda wena buqu ukusebenza ngesi sifo
ukucela uncedo lwakho nokubandakanyeka kwakho buqu noko kwe-ofisi yakho ephezulu ekudluliseni ngokusebenzayo imiyalezo engundoqo ngoMkhuhlane-A (i-H1N1) 2009 kwindawo ohlala kuyo.
Igama elisesikweni ngokwenzululwazi lesi sifo ngumkhuhlane okhoyo elizweni jikelele-A (i-H1N1) 2009. Uqale eMixico naseMerika ngo-Epreli kulo nyaka. Kuqala yayisaziwa njengomkhuhlane weehagu kuba kwakucingwa ukuba ivela ezihagwini. Ngoku, kuyaqondwa ukuba ngumxube weziqalo zabantu neentaka. Ngoko ke, isifo asinanto yokwenza nokusebenzisa ihagu okanye iimvekiso zehagu. Ngoku kubhekiswa nje kuso njengomkhuhlane okhoyo elizweni jikelele okanye ngegama lawo elisesikweni elikhethiweyo, i-A (H1N1) 2009.
Ukusuka ngo-Epreli walo nyaka intsholongwane isasazeke ngokukhawuleza kumazwe ali-166 kwilizwe jikelele. E-Afrika, ukuza kuthi ga ngoku isasazeke kumazwe ali-16. Ngeli xesha lokubhala le leta, intsholongwane ihlasele abantu abali-177 457 (kuqinisekisile elebhu) ne-1 457 esele liqinisekisiwe ukuba liswelekile.
Namhla eMzantsi Afrika, siqinisekise izihlo ezingama-2 844 nesithandathu sabaswelekileyo.
Emva kwentlanganiso yesine yeKomiti kaXakeka ebibanjwe ngomhla we-11 kuJuni ka-2009, uMbutho weHlabathi wezeMpilo (i-WHO) ugqibe kwelithi indlela yesifo esikhoyo kwilizwe jikelele kuhlangatyezwene nayo kwaye uMlawuli-Jikelele, uGqirha Margaret Chan, wasibhengeza isifo esikhoyo elizweni jikelele (inqanaba lesi-6). Oku nje kuthetha ukuba isifo besihamba emazweni kwizithili nonke ze-WHO kwaye sasisasazeka ngokukhawuleza. Nangona kunjalo ndinqwenela ukugxininisa ukuba ukubhengezwa kwesifo esikhoyo kwilizwe jikelele akuthethi kuthi isifo siyabulala. Kuthetha nje ukuba sisasazeka kulo lonke.
Ngomhla wesi-6 kuJulayi, i-WHO icacise ukusasazeka kwesifo esikhoyo elizweni jikelele kumazwe ahlaselweyo nakumazwe amatsha njengokuqhelekileyo nokungenakunqandwa. Ngethamsanqa noxa, oku kunganjalo, baqaphela ukuba abona bantu baninzi abasulelwa yintsholongwane bayakuba nenkqubo ezolileyo. Kodwa ke, njengamagosa ezempilo, kwilizwe jikelele nalapha ekhaya, sisaxhalabile koku kusweleka ekungoku sele kwenzekile (kwilizwe jikelele ngu-0,8% ize eMzantsi Afrika ibe ngu-0,2% wabantu abahlaselweyo).Ikakhulu intsholongwane yosulela abantu abakubudala beminyaka eli-10 ukuya kuma-29 - uninzi lwaba bantu basezikolweni okanye kumaziko emfundo ephakamileyo.
I-WHO icebise ukuba amazwe mawagxile ekudambiseni impembelelo yesifo kwiindawo zoluntu. Ekwenzeni oku, unxibelelwano olusebenzayo ngundoqo.
Indlela yokusasazela
Isifo sisasazeka ngamathontsi okosuleleka (oko kukuthi xa umntu owosulelekileyo ekhohlela okanye ethimla, uze uphefumle umoya othimlelweyo okanye okhohlelelweyo; nokuba bakhohlelela phantsi uze uphefumle umoya okwalapho usengasuleleka).
Iimpawu zesi sifo
Iimpawu zingohlulwa ibe ziindidi ezintathu
ngokuzolileyo
ngokuphakathi
ngokukhulu.
Iimpawu zokuzola zibandakanya:
iimpumlo ezimanzi okanye ezivalekileyo
ukukhohlela
umkhuhlane
ukuqaqamba kwemisipha
ukuziva ungaphilanga nje wonke.
Uninzi oloyikisayo lwabantu kwilizwe ngokubanzi luneempawu ezizolileyo kwaye aluyi kufuna nkathalelo yonyango ekhethekileyo. Kodwa ke, abantu abaneempawu ezizolileyo bamele ukunyangwa kanje ngezinye iimpawu zomkhuhlane oqhelekileyo ngaphandle kwabantu abaneemeko ezilandelayo amabafune ujongo lonyango olukhawulezileyo nokuba baneempawu ezizolileyo:
abantu abanentliziyo okanye isifo semiphunga
abasetyhini abakhulelweyo
abantu abaphila ne-HIV ne-AIDS
abantu abaneswekile.
Iimpawu eziphakathi zibandakanya uchatha weempawu ezizolileyo:
ukuqhawukelwa ngumphefumlo
isifuba esibuhlungu
ukukhupha okungapheliyo
utyatyazo neempawu zokoma.
Iimpawu ezinkulu zibandakanya iimpawu ezizolileyo neziphakathi ezinochatha
ubunzima ekuphefumleni (ingxaki ngokuphefumla)
imilebe eluhlaza, ulwimi okanye ezinye iindawo zomzimba
ukozela okukhulu nokulahlekelwa zingqondo.
Namphi umntu oneempawu eziphakathi okanye ezinkulu makafune kwaye azuze ukujongwa ngokwezonyango okukhawulezileyo.
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo
Ukusasazeka kwesifo kumaphondo ethu njengepesenti yezosulelo epheleleyo kwilizwe lethu kolu lulandelayo:
EGoli 50%
ENtshona Koloni 31%
KwaZulu-Natal 7%
EMpuma Koloni 4%
ELimpopo 2,4%
EMpumalanga 1,9%
EMntla-Ntshona 1,8%
EFree State 0,7%
EMntla-Koloni 0,1%
Abantu abathandathu abaswelekileyo:
ENtshona Koloni bathathu
EMpuma Koloni mnye
EFree State mnye
KwaZulu-Natal mnye.
Ukuvavanywa kwentsholongwane
Uvavanyo olusesikweni lwenziwa liZiko leSizwe lweZifo ezoSulelayo, elime eGoli laze lahlwayelwa kutshanje eNtshona Koloni. Ukuvavanya kwenziwa ngengcebiso kagqirha. Izigulane ezifuna inkathalelo kwinkqubo karhulumente yempulo mabangaceli uvavanyo lwaselebhu. Siqaphela ukuba ngoku oku yinto ekhoyo kwicandelo labucala lezempilo kodwa akucetyiswa yi-WHO. Oogqirha mabanyange iimeko ezikrokrelekayo malunga neeprothokholi ezinikwe liSebe lezeMpilo.
Unyango
Unyango olukhethiweyo liyeza lokunyanga nokuthintela umkhuhlane ekuthwa yiTamiflu. Eli limele ukumiselwa ngugqirha kwaye licetyiswa kuphela kwabo banee:
mpawu ezizolileyo kwiindidi zomngcipheko ezithile njengoko kukhankanyiwe ngasentla.
abaneempawu eziphakathi
neempawu ezunkulu.
Unyango lwesininzi ngeTamiflu kuyakukhokelela kuxhathiso lwesininzi kwiyeza balinike ngokungeloncedo nakwabo bantu engabubomi kubo.
EMzantsi Afrika, sinamathamo ali-100 000 eTamiflu kumayeza akhoyo kwicandelo likarhulumente. Oku kuyakukhusela i-0,1% yenani labemi. Amazwe asentshona anamayeza akhoyo alungiselelwe i-1% yenani labemi.
Ukuvalwa kwamaziko
Amava elizwe lonke abonise ukuba ukuvalwa kwezikolo namaziko emfundela ephakamileyo, iindawo zokuthenga neendawo zokusebenza ebezingasebenzi ekuthinteleni ukusasazeka kwesifo. Endaweni yoko, abangele olukhulu uphazamiseko loluntu.
Sicebisa ukuba namphi umfundi, umhlohli okanye umsebenzi oneempawu ezizolileyo ahlale ekhaya. Ukuba baninzi abafundi kunye/ okanye abahlohli abahleliyo ngoko iziko elihlaselweyo malibonane neSebe leMfundo esiSiseko, neyakuthi yona neziphathamandla zempilo ziyakucebisa ngenyathelo elimele ukuthathwa.
Ucoceko olulula
Ngenxa yendlela yosasazeko lwesifo njengoko kukhankanyiwe kuqala, ucoceko olulandelayo luyacetyiswa:
hlamba izandla ngesephu qho
khohlelela okanye uthimlele kwithishu okanye emkhonweni
ungaze ukhohlelele ezandleni zakho, ngcono ukhohlelele engqinibeni
ukuba unyanzelekile ukuba ukhohlelele ezandleni zakho, sukuphatha nantoni efana nemiqheba yocango, iifestile, imiphezulu yetafile okanye izixhobo ude uhlambe izandla zakho ngesephu
ukuba uva iimpawu ezizolileyo, hlala ekhaya uze unqande ukubonana nabanye abantu.
Ndinqwenela ukukuqinisekisa ukuba yonke into yenziwe ziinzululwazi kwilizwe lonke, zisebenzisana ne-WHO ukuzama kunye nokuvelisa ugonyo. Ukuba izinto zihamba kakuhle, ugonyo olunjalo lungakho kwiinyanga ezimbalwa. Nangona kunjalo, kuqheleke imfuno eyoyikisayo yogonyo ngamagunya okuvelisa ambalwa - akukho gunya lise-Afrika.
Ndiyabulela ngokuthatha ixesha uzifundele le leta, kwaye ndikubulele ngokulindeleka kokubandakanyeka kwakho ekudluliseni nasekudambiseni iziphumo zesi sifo.
Ngebanzi imibuliso
GQIRHA A MOTSOALEDI, i-MP
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMHLA:
<fn>GCIS.TowardsAFifteenYearReview.2010-10-19.xh.txt</fn>
NGOKUBHEKISELE KUPHENGULULO LWEMINYAKA ELISHUMI ELINESIHLANU
Inkqubela ukusukela kwidemokhrasi - Ukujonga Phambili
Xa yayiqala inkululeko ngo-1994, abantu boMzantsi Afrika bagunyazisa urhulumente wabo wokuqala ukuba kubekho into oyenzayo ngocalulo - ingakumbi ukungalingani, ubuhlwempu kunye nokucalulana. Kwakufuneka ukuba uthathe ilizwe ulibuyisele kuluntu lwamazwe ngamazwe olwaluwubeke bucala uMzantsi Afrika onocalulo.
Ngokuhambelana noMgaqo-siseko omtsha wedemokhrasi kunye neNkqubo yoKwakha ngokutsha noPhuhliso (RDP), urhulumente wazisa imigaqo-nkqubo ukuba:
â€¢ zihlangabezane neemfuno ezisisiseko
â€¢ zakhe uqoqosho
â€¢ zenze ilizwe kunye noluntu ukuba lube nedemokhrasi
â€¢ ziphuhlise izibonelelo zoluntu
â€¢ zakhe isizwe.
Emva kweminyaka eli-10 yenkululeko
Ngo-2004, emva kweminyaka eli-10 yedemokhrasi, bekukho inkqubela enkulu, kodwa kuninzi ebekufuneka kwenziwe. Nakuba kuye kwakho esikwenzayo ngelifa localulo, utshintsho kuluntu lwethu luze nemiceli mingeni emitsha.
Ekuqaleni kweShumi lemiNyaka lesiBini leNkululeko, abaninzi babesakhutshelwe ngaphandle kuqoqosho lelizwe kunye nasekufumaneni isabelo esifanelekileyo seziqhamo zokukhula. Ngexa okuninzi kwakuphucukile apho wayenolawulo khona urhulumente - okufana neenkonzo zentlalo - izinto zahamba kancinane apho urhulumente wayexhomekeke kwakhona kwizenzo zabanye, ezifana nokudala imisebenzi. Urhulumente ngokwakhe kwakufuneka ukuba asebenze ngokungaphaya kwaye anike inkonzo engcono.
Ukhetho luka 2004 lwagunyazisa urhulumente ukuba aphumeze iinkqubo zokulondoloza - kunye nokukhawulezisa - uphuhliso oluhle kwaye kulungiswe imiceli mngeni. Ukumema ukubambisana koluntu lonke, kwamisela injongo yokunciphisa ngesiqingatha ubuhlwempu nentswelangqesho ngo-2014. Ukuphumeza oku, wazibekela oku kuza kuqala ngokubaluleka:
â€¢ ukukhulisa uqoqosho, njengowona mmandla ungundoqo wongenelo
â€¢ amanyathelo amatsha okunceda abahluphekayo ukuba bangene kuqoqosho ukuze baphume ekuhluphekeni
â€¢ ukuphucula ukusebenza kukarhulumente, iphulo elichasene nolwaphulo-mthetho kunye nonxulumano loMzantsi Afrika kunye namanye amazwe.
Kwaye ngoku, emva kweminyaka eli-15?
Isiseko sabekwa liShumi lemiNyaka lokuQala leNkululeko kwaye amaphulo amatsha ukusukela ngo-2004 awubeke uMzantsi Afrika kwindlela yokukhula ngokukhawuleza. Kwangaxesha nye, eminye imiceli mngeni iye yazinga. Emitsha iye yavela ngotshintsho kuluntu lwethu kunye nakwilizwe esiyinxenye yalo.
Njengoko sisiya phambili, kufuneka sifunde izifundo zexa elidlulileyo.
Ngexa iliphantse libe yiminyake eli-15 yenkululeko, yintoni eye yaba yimpembelelo yemigaqo-nkqubo karhulumente ekuncedeni uMzantsi Afrika ukuba uye kuluntu olusekelwe kubulungisa, ukungacaluli ngokobuhlanga kunye nokungacaluli ngokwesini? Uye waphumelela njani urhulumente ekwenzeni into obumiselwe ukuba uyenze, kwaye kunophuculwa njani oku?
Le yimibuzo ebuzwe ngurhulumente njengoko ubusenza uHlolo lwemiNyaka eliShumi elinesiHlanu.
Uphando lwenziwa phakathi kurhulumente kunye nangabantu bangaphandle. Iziphumo zipapashwe njengoxwebhu lwengxoxo.
Injongo kukukhuthaza wonke umntu ukuba axoxe ngale miba njengoko ilizwe lethu lisiya phambili ekwakheni uluntu olutsha.
Indlela elinokusetyenziswa ngayo eli phetshana
Kubumelwane kunye noluntu ngalunye, kwicandelo ngalinye loluntu okanye lombutho, inokubuzwa imibuzo:
â€¢ Izinto ziphucuke ngeziphi iindlela? Zeziphi izinto ezingaphucukanga?
â€¢ Ngowuphi umahluko owenziwe luluntu kunye nabantu ngabodwa? Yeyiphi indIela esingasebenza ngayo kunye ukuze sithathe izinto sizise phambili?
Olu xwebhu sisishwankathelo soHlolo lweMinyaka eliShumi elinesiHlanu lukarhulumente. Ingxelo ecazululiweyo iyafumaneka kwi-Intanethi kaRhulumente woMzantsi Afrika (www.gov.za).
UKUHLOLA IIMPEMBELELO ZEZENZO ZIKARHULUMENTE
Umsebenzi wamasebe karhulumente
1. ULawulo
Ukusukela ngo-2004, ujoliso beludibanisa idemokhrasi kunye nokuphucula ukusebenza kukarhulumente.
UTshintsho lwedemokhrasi
â€¢ IDemokhrasi yoMgaqo-siseko - amaziko aluqilima angabameli kunye nowiso-mthetho oluzimeleyo ziye zasekwa.
â€¢ IDemokhrasi eba nzulu - inkqubo ezintsha ziye zadalwa:
- ukudibana noluntu ngoyilo lophuhliso oluhlanganisiweyo
- izimbizo, ukudibana ngqo phakathi kukarhulumente kunye noluntu
- iikomiti zeewadi, ngoku zime kuma-96% eewadi
- AmaZiko eNkonzo ye-Thusong - i-125 yamaziko ngo-2008
- abasebenzi bophuhliso loluntu - ngaphezulu kwama-3 000 abaqeqeshiweyo.
â€¢ Ukwenza bube bobedemokhrasi ubunkokheli bemveli - imithetho kunye namaziko amatsha anika ubunkokheli bemveli indima kwinkqubo yethu yedemokhrasi.
Ukuphakamisa ulawulo olulungileyo
â€¢ Okubhekisele kurhulumente ovulelekileyo nongafihliyo: - UmThetho wokuPhakanyiswa koFikelelo kuLwazi (Promotion of Access to Information Act), 2000 unika abemi ufikelelo kulwazi ingakumbi kwizinto zikarhulumente.
- I-Batho Pele ibeka "abaNtu kuQala" njengomthetho-siseko okhokelayo weNkonzo kaRhulumente.
â€¢ Ukulwa urhwaphilizo - urhulumente usolulile isandla sakhe ngokuqinileyo ukuze amelane norhwaphulizo ngeeYunithi eziKhethekileyo zoPhando kunye nangomThetho weeNkundla zamaTyala eziKhethekileyo, 1996, IsiCwangciso esiChasene noRhwaphilizo kwiNkonzo kaRhulumente (2002) kunye nomThetho wokuLwa nemiSebenzi yoRhwaphilizo, 2004:
- iintlanganiso ezintathu ezichasene norhwaphilizo phakathi kuka-2001 kunye no-2008 ziye zawolula umlo
ochasene norhwaphilizo kulo lonke uluntu.
Amandla enkonzo karhulumente kunye norhulumente wengingqi
â€¢ Ukutshintsha iNkonzo kaRhulumente - iminyaka eli-10 yokuqala ibone inkqubela emangalisayo ekudibaniseni iinkonzo ezahlukeneyo zabantu abangabodwa ukuba zibe yinkonzo karhulumente ehlanganisiweyo. INkonzo kaRhulumente ngoku imelwe ngokungaphaya luluntu.
- UmThetho woLawulo lweMali kaRhulumente, 2003 uphucula ulawulo lwezimali.
â€¢ Uphuhliso lwezakhono - ujoliso olukhethekileyo ukusukela ngo-2004:
- Uyilo, ukujonga nohlolo ziyolulwa. Kukho uyilo lolawulo olungcono kunye nenkonzo karhulumente enye.
- ukuphakanyiswa okukhulu kuqeqesho kuqale ngexa i-akhademi yoqeqesho lwabasebenzi
bakarhulumente yaqaliswa ngo-2008.
- Ukusukela ngo-2004, ukuDityaniswa kweProjekithi (Project Consolidate) kwaphuhlisa izakhono
koomasipala abali-136 abaneengxaki ezikhethekileyo. Ngo-2006, le ndlela yokubandakanyeka ngqo
yathathwa yasiwa kwi-Ajenda yesiCwangciso sikaRhulumente weNgingqi wemiNyaka emiHlanu.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Umzabalazo onyukayo ubonisa imfuno yokolula iindlela zokudibana rhoqo phakathi kwabameli kunye
nabemi.
â€¢ Iinkonzo kuluntu zifuna uphuculo olungaphaya kwimimandla emininzi.
â€¢ Ubuthathaka bokuphumeza bumisela umda ukusebenza kwamaphulo achasene norhwaphilizo.
â€¢ Urhulumente, ingakumbi oomasipala, unemiceli mngeni ekufumaneni kunye nasekugcineni abantu
abafunayo.
2. EzeNtlalo
Iinkqubo zentlalo zenze okuninzi ukuphucula ubomi babantu, kodwa izisombululo zexesha elide ziyafuneka.
Ukonyusa ingeniso yabantu abahluphekayo
â€¢ Inkqubo yenkxaso yentlalo - le yimeko engundoqo ekwehliseni inani labantu abanengeniso esezantsi kakhulu. Yayingabaxhamli abazizigidi ezi-2,5 ngo-1999 - ngoku bangaphezulu kwe-2 sezigidi.
Ubuhlwempu bengeniso obehlayo
IPesentu kubantu aba:
1995
2005
Ngaphantsi kwe-R322 ngenyanga
53%
48%
Ngaphantsi kwe-R174 ngenyanga
31%
23%
Ukwandisa ufikelelo kwiinkonzo
â€¢ Iinkonzo ezisisiseko - inkqubela iyenziwa ukuqinisekisa ukuba wonke umntu unofikelelo kumanzi okusela, ezothutho lwelindle kunye nombane.
imizi ehluphekayo ifumana iinkonzo ezisisiseko simahla: ama-6 000 eelitha zamanzi kunye nama-50 kwh ombane ngenyanga.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Ubulunga beenkonzo zentlalo bufuna ukuphuculwa.
â€¢ Ngaphandle kohlahlo lwabiwo-mali olukhulu kwimfundo, inkqubo iveza imveliso ebuthathaka xa kukonke.
â€¢ Urhulumente ujolise ekutshintsheni i-24,9 yezigidi zeehektare zomhlaba wokulima uye kubantu abamnyama
ngo-2014 - okwangoku kuphela yi-4,8 yezigidi zeehektare esele itshintshiwe.
â€¢ Ngaphandle kobuhlwempu obehlayo kunye nokukhula ngokukhawuleza koqoqosho, ukungalingani
kwengeniso akukhange kwehle kwaye kwamanye amacandelo kuye kwenyuka.
â€¢ Ukwenyuka okukhawulezayo kwinani lemizi kukhokelela kwimfuno ephezulu yeenkonzo ezisisiseko kunye
nenkxaso yentlalo.
Ukunabisela ufikelelo kwiinkonzo
â€¢ Imfundo - amanyathelo okuphakamisa imfundo anyuse ukuba nokuyiwa ezikolweni.
- Okuninzi kuchithwa kwizikolo zikarhulumente, uPhuhliso lobuNtwana lwakwaNgoko, iMfundo noQeqesho
olusiSeko lwabaDala kunye neMfundo noQeqesho oluQhubekayo (FET).
- Inani labafundi abakwiMfundo ePhakamileyo likhule ukusuka kuma-300 000 ngo-1986 ukuya kuma-750
000 ngo-2005. Ukubhalisa kwikholeji ye-FET kukhule ngama-34% ukusuka ku-1998 ukuya ku-2002.
â€¢ Impilo - iinkqubo zokwakha iikliniki, izibhedlele kunye namaziko okhathalelo lwempilo zithetha ukuba ama-
95% abemi boMzantsi Afrika ahlala kwiikhilomitha ezi-5 zesibonelelo sempilo.
- Izehlo zeCesina (malaria) zehlile ukusuka kwezingaphezulu kwezingama-50 000 ekupheleni koo-1990
ukuya kuma-5 000 ngo-2007. Amazinga empumelelo yonyango lwe-TB amalunga nama-70%.
- Ngoo-1990s, usulelo lwe-HIV lwenyuka ngokukhawuleza kodwa ngoku luyehla. Phakathi kwabasetyhini
abangaphantsi kweminyaka engama-20 yobudala abaya kwiikliniki zaphambi kokubeleka, i-HIV yehle
ukusuka kwi-16% ngo-2004 ukuya kwi-13,5% ngo-2006. Phakathi ku-2008, ngaphezulu kwabantu
abangama-480 000 baqalwe ngonyango lwe-antiretroviral.
Ukwandisa ubumnini bee-asethi
â€¢ IziNdlu - ngo-2008, 3 132 769 yeenkxaso zezindlu yavunywa, kwaye iiyunithi ezizi-2 358 667 zagqitywa.
Oku kwazisa izindlu kubemi abazizigidi ezi-9,9.
Umhlaba - inkqubo yembuyekezo yomhlaba idlulisele ii-asethi ezixabisa i-R12,5 yezigidi zezigidi kubaxhamli abayi-1,4 yezigidi kunye nezibonelelo zenkxaso ezixabisa i-R15,2 yezigidi zezigidi.
Imizi enofikelelo ku:
1996
2007
Mbane wokulayita
58%
80%
Amanzi (okungenani akwiimitha ezingama-200 ukusuka endlini)
62%
88%
Amanzi kwindawo yokuhlala
61%
70%
Ezothutho lwelindle
50%
71%
Abantwana abaneminyaka emihlanu abasesikolweni
23%
81%
Abantwana abaneminyaka emithandathu abasesikolweni
49%
91%
3. Ezoqoqosho
Emva kokuzinzisa uqoqosho, ujoliso luye lwashenxa lwaya ekukhuleni okukhawulezayo nokwabelwana ngako.
Ukukhula nokudalwa kwendyebo
â€¢ IPhulo lokuKhula okuKhawulezayo neKwabelwana ngako loMzantsi Afrika (i-AsgiSA) - ukubeka kwisiqingatha ubuhlwempu kunye nentswelangqesho ngo-2014, ukukhula kwezoqoqosho kufuneka kube yi-avareji ye-4,5% ngonyaka ukusukela ngo-2004 de ibe ngu-2009 kunye ne-6% ukuya ku-2014. I-AsgiSA ijolise ekoyiseni izinto ezinqanda uqoqosho ukuba lukhule ngokukhawuleza.
â€¢ Ukukhula - uqoqosho lukhule kunyaka ngamnye ukusukela ngo-1994, lukhawuleza ukusukela ngo-2006. Lungaphezulu kwe-4,5% yokujoliswe kuko kuka-2004-2009.
- Kukhule ngokukhawuleza kunabemi belizwe, ngoko ke ingeniso eyi-avareji ngomntu ikhule nge-1%
ukusuka ku-1994-2003 kunye ne-4% ukusuka ku-2004-2007.
â€¢ Ingqesho - intswelangqesho inyukile emva ko-1994, yaya kuma phezulu kuma-31% ngo-2003. Emva koko
iye yehla, kwaye yaba ngama-23% ngo-2007.
Uzinzo lwe-macroeconomic
â€¢ Ityala nokwehla okanye ukwenyuka kwamandla emali - urhulumente ulehlisile ityala lakhe ukusuka
phantse kwisiqingatha semveliso yonyaka yelizwe ngo-1994 ukuya ngaphantsi kwama-20%.
- Ukwehla okanye ukwenyuka kwamandla emali yayiyi-19% ngo-1991. Ukusukela ngo-1994, kwahlala
kungaphantsi kwe-10% de yaba ngu-2008.
â€¢ Utyalo-mali nolondolozo - utyalo-mali lunyukile kule minyaka imbalwa idlulileyo. Urhulumente wenze utyalo-
mali ngama-482 ezigidi zezigidi kwizakhiwo phakathi kuka-2008 kunye no-2011. Utyalo-mali lwecandelo
labucala luphezulu kakhulu kunokuba lwalunjalo.
Utshintsho lwe-microeconomic - ukutshintsha uqoqosho
â€¢ Umgaqo-nkqubo woshishino - iNkqubo-siKhokelo yoMgaqo-Nkqubo weSizwe woShishino kunye noYilo
lweZenzo zoShishino luka-2007 iyakukhawulezisa ukuphuculwa kwamandla ezoqoqosho okubonelela
ngempahla neenkonzo
â€¢ Ukhuphiswano - ukusukela ngo-2003, iKomishini yoKhuphiswano ithathe amanyathelo aluqilima
ukuqinisekisa ukhuphiswano olufanelekileyo kunye nokuxabisa kweefemi ezinkulu ezizezona eziphezulu
kuqoqosho lwethu.
â€¢ Ukunikwa ulwazi - umThetho wokuNikwa amaNdla ezoQoqosho kwabo babeHlelelekile wamkelwa ngo-
2003 kunye neeKhowudi zeZenzo eziLungileyo ngo-2007.
- Umelo lwabamnyama lwafikelela kuma-22% kunye nama-27% kubaphathi abaphezulu ngo-2006.
â€¢ Uphuhliso lwezakhono - oogunyaziwe bemfundo kunye noqeqesho lwecandelo kunye neNgxowa-mali
yezaKhono zeSizwe baqale ungenelo lophuhliso lwezakhono ukunceda ulutsha, olungasebenziyo kwaye
olunezakhono ezingephi.
- IPhulo eliHlanganyelweyo lokuFunyanwa kwezaKhono eziza Phambili (i-Jipsa) likhokele kwabanezidanga
kubunjineli abaninzi kunye nokubhaliswa kwamagcisa kwaye labeka i-15 000 yabanezidanga
abangasebenziyo kwiinkampani.
â€¢ UQoqosho lwesiBini - iNkqubo eyaNdisiweyo yeMisebenzi kaRhulumente (i-EPWP) idale isigidi esinye samathuba emisebenzi - ngaphambili kunyaka ebijolise kuwo ka-2009.
- Urhulumente wandise kwaye wafezekisa inkxaso yamashishini amancinane.
- IsiCwangciso esiHlanganisiweyo soKhuselo lokuTya kunye neenkqubo zamaphondo zokuxhasa ulimo
lokuphila sibonakalise ukuphucuka okungaguqukiyo.
- Uluhlu lweenkqubo ludibanisa abanini abancinane lubase kwixabiso le-agro-processing yokuhlangana
kwezamahlathi, iswekile nee-biofuels.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Iminyaka emihlanu yokukhula ngokukhawuleza iveze ubuthathaka kuqoqosho lwethu obuthintele ukukhula
ngokukhawuleza ngokokufuna kwethu. I-AsgiSA izichongile iingxaki kodwa kuninzi ekufuneka kwenziwe
ukuze kumelwane nazo.
â€¢ Intswelangqesho isahleli ingumceli mngeni kwaye bambalwa abantu abasemsebenzini okanye abafuna
umsebenzi xa kuthelekiswa namanye amazwe asaphuhlayo.
â€¢ Icandelo lethu elincinane lezoshishino lincinane xa lithelekiswa namanye amazwe aphuhlileyo.
â€¢ Kufuneka sifumane iinkqubo zoqoqosho lwesibini ezineempembelelo yesambuku esinye kunezo zininzi
zesikeyile esincinane.
4. Ubulungisa, uthintelo lolwaphulo-mthetho nokhuselo
Emva kokutshintsha amaziko obulungisa kunye nawolwaphulo-mthetho, ugqaliso ibikukuwenza ukuba asebenze ekwehliseni ulwaphulo-mthetho.
UTshintsho
â€¢ Ukutshintsha nokwandisa amasebe - INkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika (i-SAPS), iinkundla kunye
neejele zitshintshile ukusuka kwizixhobo zocalulo zaya ekunikeni ukhuselo kunye nokhuseleko kubo bonke.
- Ukonyuswa kobuchwepheshe kunye nabasebenzi abandisiweyo kubanceda ukuba basebenze kakhulu.
Ngo-2010, i-SAPS iya kuba namalungu angama-193 240.
- Ukujongwa kwakhona kwenkqubo yobulungisa ngurhulumente kunye noluntu lwezoshishino kukhokelele
ngo-2008 kumanyathelo angaphaya okolula indlela.
â€¢ Utshintsho lwejaji zelizwe jikelele - phakathi ku-2007, ama-52% ejaji kunye noomantyi babemnyama kwaye ama-30% ingabasetyhini.
- Izigwebo zeNkundla yoMgaqo-siseko zenziwe ukuba zihambelane noMgaqo-siseko wedemokhrasi. Iinkundla ezintsha zisekiwe ukuze ziphucule ukufikelela kubulungisa, njengeenkundla zokulingana. Iinkundla zamabango amancinane, kunye neenkundla zokusingqongileyo.
Ukwehlisa ulwaphulo-mthetho nokwenyusa ukhuselo
â€¢ Intsingiselo xa iyonke - ulwaphulo-mthetho oluninzi luyazinza okanye luyehla xa luthelekiswa no-1994. Kodwa kuye kwakho ukushenxa ngokubhekisele kubundlobongela obungaphaya kulwaphulo-mthetho.
- ukujongana nokugcwala kakhulu kweejele, iinzame ezifana nokwakha iijele ezintsha, enye indlela
yokugweba, ukonganyelwa koluleko, iphulo labalindele ityala; kunye nengqawule - kodwa ingxaki
ikhulile.
- Ubambiswano kunye norhulumente njengamaqumrhu amapolisa oluntu kunye noShishino oluChasene
nolwaPhulo-mthetho lukhulile - kodwa kusekuninzi ekusafuneka kwenziwe.
â€¢ Ulwaphulo-mthetho lobundlobongela obubhekiswe kwabasetyhini nabantwana - ukulwa ulwaphulo-mthetho
olunjalo kube yinto eza kuqala. Iinkundla ezikhethekileyo ezingamashumi amathandathu anesithathu kunye
namaZiko Okhathalelo eThuthuzela okuxhasa amaxhoba aye asekwa.
- Obona buncinane bezigwebo kunye nohlaziyo lwakutsha nje kumThetho wamaTyala eSondo kunye
nomThetho wabaNtwana kolule isandla sikarhulumente ekulweni uphatho gadalala.
- IPhulo lokuZabalaza iiNtsuku ezili-16 lokuba kungaBikho buNdlobobgela obuBhekiselwe kwabaseTyhini
nabaNtwana lincede ukuhlanganisa uluntu ngokuchasene nobundlobongela.
â€¢ Ulwaphulo-mthetho oluququzelelweyo - iiyunithi ezikhethekileyo zasekelwa ukuba zilwe ulwaphulo-mthetho
oluququzelweyo:
- ngo-2007, iYunithi yolwaPhulo-Mthetho oluQuquzelweyo yadumaza ii-syndicates ezingama-738 kwaye
iCandelwana: ImiSebenzi eKhethekileyo (i-DSO) laqala utshutshiso olungaphezulu kwe-1 000 ngezinga
lokugweba lama-85%
- ngo-2008, kwaziswa umthetho wokudibanisa i-DSO neYunithi yoLwaphulo-mthetho oluQuquzeleweyo ye-
SAPS yaba yi-arhente enye kwi-SAPS.
â€¢ Imipu engekho mthethweni - i-SAPS itshabalalise ngaphezulu kwemipu engama-500 000 ukusukela ngo-
2000. Umthetho ongqongqo ngeemvume uphucule ulawulo lwemipu.
Ukhuselo
â€¢ Ubundlobongela bezepolitiki - ubundlobongela bezepolitiki behla kwiminyaka yokuqala yedemokhrasi.
iKomishoni yeNyani noXolelwaniso yanceda ukujongana nokugxojwa kwamalungelo oluntu phantsi
kocalulo.
â€¢ Ulawulo lwemida - ikomiti ephakathi kwamasebe kunye nobuchwepheshe obungcono iyiphucule imida
yelizwe.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Amapolisa, iinkundla kunye neejele zifuna izibonelelo ezingaphaya, ukusetyenziswa okungcono kwazo
kunye namanyathelo ahlanganise ngokungaphaya.
â€¢ Ulwaphulo-mthetho olunobundlobongela noluququzelelweyo yimiceli mngeni ekhethekileyo.
â€¢ Ukunqongophala komgaqo-nkqubo wemfuduko kuthathela phantsi ulungelelwaniso olusebenzayo.
â€¢ Ukuhlangana okukhulu koluntu ukuze luthabathe inxaxhaba ekulweni ulwaphulo-mthetho kuyafuneka.
â€¢ Ukuba semthethweni kwamanye amaziko olwaphulo-mthetho obulungisa avavanywa ngentsingiselo
kwiingxelo zikarhulumente kunye namanyathelo kumagosa aphezulu.
5. Unxulumano lwazwe ngamazwe, uxolo nokhuselo
UMzantsi Afrika uye waba yinxenye yoluntu lwamazwe ngamazwe, usebenzela okusemdleni welizwe, we-Afrika kunye nehlabathi elisaphuhlayo.
Ukwenza kuqheleke unxulumano nehlabathi
â€¢ Unxulumano lozakuzo - ngo-1994, uMzantsi Afrika wawuneemishini ezingama-65 kuphela ngaphandle - ngo-2008 zazili-121. IiMishini e-Afrika zikhule ukusuka kwi-17 ukuya kuma-45.
â€¢ Iminyhadala yamazwe ngamazwe - uMzantsi Afrika ubambe iminyhadala emininzi emikhulu ukusukela ngo-1994, njengeNdebe yeHlabathi yoMbhoxo (1995), i-Non-Aligned Movement Summit (1998), iNtlanganiso yeHlabathi yoPhuhliso oluZinzileyo (2002) kunye neNkomfa yeHlabathi yoMbutho wabamaPhepha-ndaba (2007), kwaye iphumelele ukuba ibambe iNdebe yeHlabathi ye-FIFA.
Ukuhlanganisa i-Ajenda ye-Afrika
â€¢ Amaziko elizwekazi - uMzantsi Afrika ufake isandla kutshintsho olusuka kuMbutho weManyano ye-Afrika ukuya kwiManyano ye-Afrika, ibambe iPalamente ye-Afrika waze wanceda ukwenza kusebenze iBhunga loXolo noKhuselo lweManyano ye-Afrika.
â€¢ UBambiswano oluTsha loPhuhliso lwe-Afrika - i-Nepad iye yaba yinkqubo-sikhokelo yokubandakanyeka kwehlabathi lonke e-Afrika.
â€¢ I-African Peer Review Mechanism (APRM) - uMzantsi Afrika lelinye lamazwe asixhenxe adlule kwi-Peer Review. Yanconywa ngezenzo ezili-18 ezigqwesileyo kwaye wamkele iNkqubo yeSenzo ebanzi ye-APRM ukuze ilungise ubuthathaka obuchongiweyo kuphengululo.
â€¢ Uxolo - uMzantsi Afrika udlale indima ekugcineni uxolo kunye nasekusonjululweni kwempixano kwi-Democratic Republic of Congo, Burundi, Sudan, Ethiopia-Eritrea, CÃ´te D'Ivoire, Liberia, e-Comoros naseZimbabwe.
â€¢ Utyalo-mali norhwebo kunye namazwe ase-Afrika - I-Afrika ngoku yeyona ndawo yethu sithumela kuyo ingaphandle iyeyesine ngobukhulu.
â€¢ UKwandisa uluNtu loPhuhliso lwamaZantsi e-Afrika (i-SADC) - urhulumente usebenza namazwe e-SADC kuhlanganiso olukhulu. Ukwaziswa koMmandla woRhwebo oluKhululekileyo lwe-SADC ngo-Agasti 2008 kuyakukhokelela kwi-customs union nemarike eqhelekileyo. Intsebenziswano kukhuselo yonyukile, ngoMbutho kuXolo noKhuselo, iNdlela yokuLumkisa kwaNgoko yoMmandla, iZiko loQeqesho loGcino Xolo kuMmandla kunye ne-SADC Brigade.
Ukuthabatha inxaxheba kummandla wamazwe ngamazwe
â€¢ Ukwakha unxulumano lophuhliso kunye nelizwe elingcono - uMzantsi Afrika usebenzele ukolula intsebenziswano phakathi kwamazwe asaphuhlayo, useka ubudlelwane obutsha besicwangciso namazwe afana ne-Brasil, i-Ndiya ne-China.
- Unxulumano namazwe aphuhlileyo luyatshintshwa ukuphakamisa uMzantsi Afrika kunye ne-Afrika kunye
nokuqhubela phambili ngokubhekisele kwindlela yamazwe ngamazwe engcono.
- UMzantsi Afrika waye waba lilungu elingesosigxina leBhunga loKhuselo leZizwe eziManyeneyo (i-UN)
ngo-2007 iminyaka emibini. Wasebenza ukuze wakhe umkhanyo kwiTshatha ye-UN,
ubudlelwane obumacala maninzi nobuqinileyo phakathi kwe-UN ne-AU.
â€¢ Ukuthengisa uMzantsi Afrika kunye ne-Afrika - kubekho iphulo ukusukela ngoo-1990 lokunyusa uMzantsi Afrika. Ukhenketho lukhule ngokukhawuleza, ludala imisebenzi ngqo engama-400 000.
Ukukhula kwezokhenketho
1998
2001
2004
2007
Ukufika kwabantu bangaphandle
5,73m
5,79m
6,68m
9,10m
- INdebe yeHlabathi yeBhola ka-2010 lithuba elikhulu lokuthengisa ilizwe kunye, nokusebenza
ne-Afrika xa iyonke, ukuphucula umfanekiso welizwekazi.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Ukuphunyezwa ngokukhawulezileyo kwe-Nepad kunye nemozulu engcono yemimandla kusahleli kungumceli
mngeni.
â€¢ Kukho imfuno yolungelelwaniso olungcono lozakuzo lwezopolitiko noqoqosho kunye nonxibelelwano
olungamandla lomgaqo-nkqubo wangaphandle ngaphakathi eMzantsi Afrika naphesheya.
Amaqela ekujoliswe kuwo
Ujoliso olukhethekileyo kumacandelo achatshazelwa kakhulu lilifa localulo luncede ukuphucula ubomi babo.
UJoliso kwabasetyhini, abantwana, ulutsha kunye nabantu abakhubazekileyo
â€¢ Imigaqo-nkqubo kunye neenkqubo - umthetho, imigaqo-nkqubo kunye neenkqubo ziye zaphuhliswa. Kukho imibutho elungelelanisayo kwi-ofisi kaMongameli kunye neyenkulumbuso ukuze kuqhutywe ezi nkqubo. Imibutho ephakamisa okusemdleni wamaqela ekujoliswe kuwo iquka iKomishini yoLingano ngokweSini, iBhunga eliCebisa ngamaLungelo abaNtwana, iikomishini zesizwe nezamaphondo kunye ne-Umsobomvu Youth Fund.
Iimpembelelo zeenkqubo kunye nemigaqo-nkqubo
â€¢ Ingqesho nokwenziwa kwezigqibo - ngo-2004, iKhabhinethi yayinama-40% abasetyhini. Umelo lwabasetyhini kumaphondo kunye nakoorhulumente bengingqi kunyukile. Ngaphezulu kwama-30% abaphathi abaphezulu kurhulumente ngabasetyhini, kodwa icandelo labucala lisasalele ngasemva ngokuphathelene noku.
â€¢ Iinkonzo ezisisiseko - ukujolisa iinkonzo ezisiseko kwabo bahluphekayo kuthetha ukuba abasetyhini abaninzi kunye nabantwana bayaxhamla. Ufikelelo emanzini, umbane kunye nothungelwano kwenza umahluko omkhulu kwabasetyhini kunye nabantu abasebatsha.
â€¢ Iinkxaso - kubantu abali-12 lesigidi abafumana iinkxaso zentlalo ngo-2007, izigidi ezisibhozo zafumana iNkxaso yokoNdliwa kwabaNtwana. Ama-53% eenkxaso zezindlu aya kwimizi eyonganyelwe ngabasetyhini.
â€¢ Impilo - ufikelelo olukhulu kwiinkonzo zempilo kunye nokhathalelo lwempilo lokuqala lwasimahla luxhanyulwe ngamaqela ebekujoliswe kuwo.
- Ukungondleki okumandundu phakathi kwabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu kwehlile,
ukusuka kwizehlo ezingama-88 971 ngo-2001 ukuya kuma-28 165 ngo-2007. Inani labantwana abalele
bengatyanga kunyaka ophelileyo lehlile kuma-31% ka-2002 laya kwi-16% ngo-2006.
â€¢ Imfundo - imfundo enyanzelwayo kubantwana abaphakathi kweminyaka esixhenxe kunye neli-15 yobudala
yenze ukuba abantwana abaninzi baye ezikolweni - phantse ibe li-100% lobhaliso.
- amaziko e-FET asekwa ngo-1998, anceda abantu abasebatsha ukuba baphuhlise izakhono. Ngo-2007,
R1,3 yezigidi zezigidi yaya kwiSikim seSizwe seMali yabaFundi.
â€¢ Uqoqosho - abasetyhuni, ulutsha, kunye nabantu abakhubazekileyo babe ngabaxhamli abaziintloko zokusebenza ngenjongo zokufunda (internships), ubufundi, iinkqubo zenkonzo yolutsha, i-EPWP, ubusomashishini kunye namaphulo amashishini amancinane.
Ungenelo olufana ne-AsgiSA ne-Jipsa lubeke ugqaliso kuphuhliso lwabasetyhini kunye nabantu abasebatsha.
Eminye imiba engundoqo yothathelo ngqalelo olukhethekileyo
â€¢ Ulwaphulo-mthetho lobundlobongela olubhekiselwe kwabasetyhini nabantwana lusahleli lungumceli mngeni
ongundoqo.
â€¢ Ukuqeshwa kwabantu abakhubazekileyo kumacandelo karhulumente nawabucala kuncinane kunoko
bekufanele ukuba kubenjalo.
â€¢ Intswelangqesho iphezulu ngakumbi phakathi kwabasetyhini kunye nabantu abatsha.
UKUJONGA PHAMBILI
Kwiminyaka elishumi elinesihlanu kwidemokhrasi yethu, kuninzi okwenziweyo ukuphelisa ilifa localulo kwaye kwakhiwe uluntu olutsha, nolufanelekileyo. Phakathi kwiShumi leMinyaka lesiBini leNkululeko, uMzantsi Afrika unyukele phezulu waya kwizinga elikhawulezayo lokukhula kunye nophuhliso.
Kodwa akukoneli okwangoku.
Yeyiphi indlela ebanzi eya kwenza ukuba urhulumente kunye nelizwe ukuba bahambe ngokukhawuleza kwaye bagcine izinga elisakhawulezileyo lokukhula nophuhliso, kunokuqhuba kwindlela eseyikhona?
Ingaba kungahlangatyezwana nayo imiceli mngeni ngomzamo wesizwe onyukileyo osekelwe kuhlanganyelwano olubanzi lukarhulumente kunye nabantu kuze kujoliswe kokubalulekileyo okumbalwa?
Nokuba yintoni eyenziwayo, ukuya phambili kuyakufuneka ijikeleze kweminye imiba engundoqo, efana: nokukhawuleziswa kokukhula kunye nokutshintshwa koqoqosho, ukulwa ubuhlwempu, ukwakha unamathelwano ngokwezentlalo, intsebenzisano yamazwe ngamazwe kunye nokwakha ilizwe lophuhliso olusebenzayo.
Ukukhawulezisa ukukhula kunye nokutshintsha uqoqosho
Ukukhula okukhawulezayo nekwabelwana ngako kuyimfuneko ekwehliseni intswelangqesho nobuhlwempu. Ngenye indlela iimfuno zokuvelisa kwelizwe kufuneka ziphuculwe ukuze sikhule ngokukhawuleza, sithathe umsebenzi ongaphaya, kuqukwa nabantu abanezakhono ezincinane, ukuqinisekisa ukhuphiswano, ukunyusa izinto ezithunyelwa kumazwe angaphandle nokuqinisekisa iimeko zokuzama kwamashishini amancinane nabolekisa ngemali encinane. Kukwakho nemfuno yokuphuhlisa iinkqubo zoqoqosho lwesibini ezineempembelelo ezininzi.
Kuyakubakhona imfuno yokuthathela ingqalelo yetshintsho kwiindleko zombane kunye nokukhusela okusingqongileyo.
Ukulwa ubuhlwempu
Amanyathelo okoyisa ubuhlwempu angundoqo kwisicwangciso esibanzi esichasene nobuhlwempu urhulumente asiphuhlisayo. Ukwehlisa intswelangqesho inyathelo elingundoqo elichasene nobuhlwempu. Sifuna ukuba kusuke nayiphi na imiqobo engunobangela wokuba ilizwe libe necandelo elincinane lezoshishino kunye nelibuthathaka kwaye abantu abaninzi abanako ukusebenza bayatyhafiswa ekufuneni imisebenzi.
Ukulwa ubuhlwempu kufuna umzamo okhethekileyo ngokubhekisele ekunyuseni amathuba abantu okungena kwimarike yemisebenzi kwaye bazisekele awabo amashishini. Imfundo inako ukuwophula umjikelo wobuhlwempu.
Ukwakha unamathelwano lwezentlalo kunye nokuba semthethweni kukarhulumente
Ukuqinisekisa uluntu oluhleli kamnandi kufuna ukwehla ekungalingani, ngofikelelo kumathuba ezoqoqosho kubo bonke ngokunjalo nokugcina inkcitho karhulumente egcina abahluphekayo.
Undoqo ekunamathelaneni ngokwezentlalo ngamaziko karhulumente aqinileyo nasemthethweni. Oko kufuna inkonzo engcono kurhulumente, iindlela eziphuculiweyo zokuthabatha inxaxheba koluntu kunye nokwehliswa kowaphulo-mthetho norhwaphilizo. Ngokufanayo, uluntu lunemfanelo yokuhlonipha kunye nokukhusela ukuba semthethweni kunye nengunya lamaziko karhulumente.
Ukwakha uluntu olunamatheleneyo nako kukwafuna ukuphakanyiswa kwembumba yamanyama kunye nokukhathala phakathi kwabo bonke abemi boMzantsi Afrika kuneenqobo ezisemgangathweni zomntu ngayedwa. Urhulumente kunye noluntu kufuneka basebenze kunye ekuphuhliseni indlela entsha exabisekileyo.
Ukulandela iinqobo ezisemgangathweni zentsebenziswano yamazwe ngamazwe
Mninzi umsebenzi owenziweyo wokolula ukubambisana kwilizwe xa lilonke, ingakumbi e-Afrika kunye nakuMzantsi. Oku kufuneka kuqhubeke, kusabekwa phambili i-Afrika kunye namazwe akuMzantsi ngexa kugcinwe ubudlelwane namazwe anoshishino. Ubambiswano lwesicwangciso sokolula ukunceda ukuqhubela phambili umdla wethu wesizwe, kunye nokumiselwa kwezibonelelo zethu ukuba ziqhubelise phambili uphuhliso lwe-Afrika.
Ukwakha ilizwe lophuhliso
Ukwenza izinto ezichazwe ngasentla, urhulumente kuyakufuneka ukuba abe neempawu eziquka oku kulandelayo:
â€¢ kuyakufuneka ukuba ujikelezwe ngabantu kwaye uqhutywe ngabantu
â€¢ kuyakufuneka ukuba ube nako ukukhokela ukuhlangana kwawo onke amacandelo oluntu ngokubhekisele
kwi-ajenda yesizwe efanayo
â€¢ kuyakufuneka ukuba ube nako ukuphumeza iinkqubo ngokusebenzayo kwaye aqinisekise ukuba unamaziko
kunye neendlela ezifanelekileyo zamanyathelo alungelelanisiweyo.
â€¢ kufuneka ukuba abe nako ukutolika iinjongo ezibanzi kunye nokujoliswe kuko kuMgaqo-siseko kunye negunya lokonyula zibe ziinkqubo kunye neeprojekithi ezinokwenziwa.
â€¢ ukwafuna neendlela zokwandiswa kokudibana rhoqo phakathi kwabemi kunye nabameli babo boluntu.
Zeziphi ezona zinto zibalulekileyo ocinga ukuba urhulumente angazenza esebenza kunye nawe?
Vakalisa izimvo zakho, nceda uthumele le fom kwi:
Dilesi: Vuk'uzenzele, Private Bag X745, Pretoria, 0001
Ngolwazi oluthe vetshe malunga neenkqubo kunye neenkonzo zikarhulumente, qhagamshelana ne-www.gcis.gov.za okanye iziko ekutsalelwa kulo iminxeba leBatho Pele ku-1020
IShicilelwe zezoNxibelewano zikaRhulumente (Government Communications) (GCIS)
<fn>GCIS.Zfold16days.2010-10-19.xh.txt</fn>
Z-Fold (Leaflet)
[Note: as per previous design, six panels available for content]
Panel 1 (cover)
SUKWENZA NGATHI AWUBONI
MAKUBEKHO INTO OYENZAYO NGOKUCHASENE NOPHATHO GADALALA
IINTSUKU EZILI-16 ZOKUZABALAZELA UKUTHI HAYI NGOBUNDLOBONGELA OBUBHEKISWE KWABASETYHINI NABANTWANA
25 eyeNkanga - 10 eyoMnga
Panels 2 - 4
LIYINTONI IPHULO LENTSUKU EZILI-16 ZOKUZABALAZA?
IiNtsuku zokuZabalaza ezili-16: Hayi kubuNdlobongela obuBhekiselwe kwabaseTyhini liphulo lamazwe ngamazwe elenzeka ngonyaka eliqala ngowama-25 eyeNkanga (uSuku lwamaZwe ngamaZwe lokuzabalazela ukuthi Hayi ngobuNdlobongela obuBhekiswe kwabaseTyhini) ukuya kumhla we-10 eyoMnga (uSuku lwamaLungelo oluNtu lwamaZwe ngamaZwe).
Ngeli xesha, uRhulumente woMzantsi Afrika uqhuba iPhulo lokuZabalaza leeNtsuku ezili-16, elijolise ekunyuseni ukuqondwa kweempembelo ezimbi zobundlobongela kwabasetyhini kunye nasebantwaneni. Ukwajolise ekusebenziseni eli phulo ukuhlanganisa onke amacandelo oluntu ukuba kubekho into ayenzayo ngokuchasene nophatho gadalala.
Urhulumente uzibophelele ekwakheni uluntu olukhathalayo nolunoxolo, olukhusela abasetyhini kunye nabantwana balo kuzo zonke iintlobo zobundlobongela. Ngexa iPhulo lokuZabalaza leeNtsuku ezili-16 liqhuba ukuqala ngowama-25 eyeNkanga ukuya kumhla we-10 eyoMnga nyaka ngamnye, iinjongo zalo zinyanzelwa kwakhona yiNkqubo yeeNtsuku ezingama- 365 zobude bonyaka kunye noYilo lweSizwe.
Nyaka ngamnye, urhulumente, ehlangene nemibutho yoluntu kunye necandelo lezoshishino, bayaqhuba besebenza kunye besenza banzi iimpembelelo zephulo. Ngokuxhasa eli phulo, amawaka abemi boMzantsi Afrika nawo ancedile ekunyuseni ukuqondwa kophatho gadalala kunye nokwakha inkxaso kumaxhoba kunye nakwabo basinde ekuphathweni gadalala.
YINTONI ONGAYENZA?
Xhasa iphulo ngokunxiba iribhoni emhlophe ngexesha leentsuku ezili-16: Iribhoni emhlophe luphawu loxolo kwaye izekelisa ukuzibophelela komntu oyifakileyo ekubeni angaze enze okanye angabuhoyi ubundlobongela obubhekiselwe kwabasetyhini kunye nasebantwaneni.
Zimanye nephulo le-CyberDialogues: Ii-CyberDialogues ziqalelwe ukuba ziququzelele iingxoxo ezenziwa ngekhompyutha nabantu xa kuxoxwa ngemiba enxulumene nokuphathwa gadalala kwabasetyhini kunye nabantwana. Ngolwazi oluthe vetshe, yiya ku: www.genderlinks.org.za okanye utyelele iZiko leeNkonzo ze-Thusongo (Thusong Service Centre) lengingqi yakho.
Thabatha inxaxheba kwimicimbi nemisebenzi yeeNtsuku ezili-16 zokuZabalaza: Kukho ikhalenda yemicimbi eyenzeka kwilizwe ngokubanzi ukusukela ngowama-25 eyeNkanga ukuya ngomhla we-10 eyoMnga. Ukuze uyibone yonke le micimbi, yiya ku: www.womensnet.org.za/calendar.shtml.
Volontiya uxhase imibutho engekho ngaphantsi kukarhulumente kunye namaqela oluntu axhasa abasetyhini kunye nabantwana abaphethwe gadalala: Imibutho emininzi enceda amaxhoba kunye nabo basinde kuphatho gadalala ifuna uncedo oluvela eluntwini. Ungavolontiya ngexesha lakho uze ufake isandla kumsebenzi wokunceda amaziko. Khangela umbutho kummandla wakho ekungakho indima oyidlalayo kuwo. Kwakhona ungafikelela kuluhlu lwemibutho encedayo ku: www.csvr.org.za.
Iminikelo: Unganikela ngemali kwimibutho esebenzela ukuphelisa ubundlobongela obubhekiselwe kwabasetyhini kunye nabantwana ngokwenza umrhumo kuMbutho wamaLungelo oluNtu. Akukho buncinane okanye ubuninzi obubekelwe umnikelo wakho - kuxhomekeke kuwe! Ngolwazi oluthe vetshe, yiya ku: www.fhr.org.za okanye utsalele umnxeba u-012 440 1691.
Thetha phandle ngokuchasene nophatho gadalala olubhekiselwe kwabasetyhini kunye nabantwana: Khuthaza amaxhoba angawasetyhini athuleyo ukuba acele umngeni kuphatho gadalala. Kuxele emapoliseni ukuphathwa gadalala kwabantwana.
Zimanye namaqumrhu oluntu obupolisa (CPFs) okanye amaqumrhu okhuseleko oluntu (CSFs): Uluntu kunye nezikhululo zamapolisa zengingqi ngamaqabane akhutheleyo ekuqinisekiseni ukhuselo nokhuseleko lwengingqi. Ngokuzimanya ne-CPF okanye i-CSF yengingqi, unganceda ekulweni ulwaphulo-mthetho kummandla wakho. Ngolwazi oluthe vetshe lokuba uzimanya njani, qhagamshelana nesikhululo samapolisa sengingqi yakho.
Panels 5 & 6
Ukuba ngaba uphethwe gadalala ngayo nayiphi na indlela okanye ukuba kukho umntu omaziyo ophethwe gadalala, fikelela kuye - mfumanele uncedo.
INKONZO YAMAPOLISA OMZANTSI AFRIKA 10111
UKUCETYISWA NOKUXHASWA KWABASETYHINI
UmNxeba woNcedo kuMbhodamo weSizwe (Umnxeba wobomi) 0861 322 322
UmNxeba woNcedo wokuThintelwa kobuNdlobongela obuSekelwe kwiSini 0800 150 150
AbaNtu abaChasene nokuPhathwa Gadalala kwabaseTyhini 011 642 4345
UMbutho weeNtsapho nemiTshato woMzantsi Afrika 012 460 0733
UThungelwano lweSizwe kubuNdlobongela obuChasene nabaseTyhini 012 321 4959
UKUCETYISWA NOKUXHASWA KWABANTWANA
UmNxeba wokunceda abantwana 0800 055 555
UKHUSELO LWEZENTLALO
Iimali zokuxhasa abantwana 0800 601 011
UKHATHALELO LWEMPILO
Iikliniki ze-Marie Stopes 0800 11 77 85
IQela lokuDakumba neNkxalabo 011 783 1474
UMnxeba woncedo lwe-AIDS 0800 012 322
UNCEDO lwe-AIDS 0860 100 646
UNCEDO LOMTHETHO
IBhodi yoNcedo lomThetho 011 845 4311
AmaGqwetha amaLungelo oluNtu 011 339 1960
AMAPHULO AMADODA AXHASA UKUNGABIKHO KOBUNDLOBONGELA
IProjekithi yamaDoda njengamaQabane 011 833 0504
ULWAZI
IProjekithi yokuFundisa ngoDlakathiso ngokweSondo 011 403 0541
IZiko loPhando ngobuNdlobongela noXolelwaniso 011 403 5650
<fn>GIA_arts_Xho_08_08.txt</fn>
IKHWELO LOKUBA KWENZIWE IZICELO ZONCEDO-MALI
KWEZOBUGCISA NENKCUBEKO
ISebe lezoQoqosho noPhuhliso lwezeNtlalo leSixeko saseKapa lihlaba ikhwelo kwiMibutho engeNkcubeko okanye kumaZiko abonelela ngeenkonzo kumaCandelo obuchule bokuFunda nokuBhala kunye nangezaMafa eqhubekeka kulawulo lukamasipala weSixeko ukuba yenze izicelo zoncedo-mali.
Le nkqubo yenkxaso-mali ithi ixhase imibandela ephambili esisicwangciso-qhinga seSixeko. Le mibandela iphambili iquka ukuHluma/ukuKhula kwezoQoqosho ngokuBambiseneyo noPhuhliso, ezeMpilo, uPhuhliso lwezeNtlalo noLuntu, ezoKhenketho noBuhlakani. Uqeqesho nophuhliso okuqhubekeka ngokweeprojekthi kuya kuthi kubelulutho kwisicelo sakho.
Iziphakamiso kufuneka zibhekiselele kwiprojekthi kwaye zijoliswe kule mibandela ilandelayo:
Ubuchule bokuFunda nokuBhala uBhalo lwemidlalo yosasazo, ukubalisa amabali, incwadi enemifanekiso
Uphuhliso lwezamafa iMbali echazwa ngomlomo, uKhenketho olujoliswe kwiNkcubeko, uLwazi ngezamafa
Bonke abafaki-sicelo kufuneka bebonakalise amava aqinisekisiweyo.
Abafaki-sicelo kufuneka beyile ibhajethi enakho ukusebenza njengoko izimali zikumlinganiselo othile ongekho ngako kwaye ibhajethi le kufuneka iyilwe ngokubhekiselele kwiprojekthi.
Abafaki-sicelo kufuneka bebhalise njengombutho onganjonganga-nzuzo. ibezii-NPO, NGO, ephantsi kweCandelo-21, lamaQumrhu. Imibutho kufeneka ithathele ingqalelo malunga noMgaqo-nkqubo wethu ongeZibonelelo-zoncedo, othi ufumaneke xa wenze isicelo sawo. Amaxwebhu abubungqina kufuneka equke isatifiketi sokuba unguMbutho ongajonganga-
Inkqubo yokungeniswa kwezicelo.
UMPHATHI WESIXEKO
<fn>GOV-ZA.10004.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Uqeqesho & Nophuhliso
Uqeqesho Nophuhliso Kwimidlalo Yeli Lizwe
Uqeqesho Nophuhliso Kwimidlalo Yeli Lizwe
INKCAZELO:
Eli Sebe liphuhlisa imidlalo yeli ngokuthi iqeqeshe amavolontiya njengeenkokheli zemidlalo yeli lizwe. Imidlalo yeli yayanyaniswa namasiko neenkcubeko yaye futrhi iquka:
Iintonga.
IMIYALELO:
Ukuze ufumanise okunye ngale midlalo, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 447 6925
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 449 6624
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6165
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 449 6629
Inombolo Yomnxeba: 021 872 1397
Inombolo Yomnxeba Wesinqe:082 781 9832
Inombolo Yomnxeba: 022 713 2727
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 449 6627
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10023.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Uncedo Ngezimali & Nenkxaso > Uncedo-mali neNkxaso yeMibhiyozo yeMidlalo yoLuntu kwakunye nezinye izehlo ezinxulumeneyo

Uncedo-mali neNkxaso yeMibhiyozo yeMidlalo yoLuntu kwakunye nezinye izehlo ezinxulumeneyo




INKCAZELO:

Uphuhliso lwemidlalo yoluntu lujolise ekuboneleleni ngemali okanye izixhobo zemibhiyozo yemidlalo yoluntu okanye ngemidlalo. Ngenxa yezi ndlela, iSebe eli lijolise ekuphuculweni kokuthathwa kwenxaxheba kwezemidlalo nokuzonwabisa luluntu ngokuphuhlisa imidlalo kwakunye nabo kuya kuya kujongwa kubo njengemizekelo emihle kwezemidlalo.

Ezona ngingqi zingundoqo kolu ncedo-mali nenkxaso zezi: uphuhliso lwemidlalo ephezulu yoluntu, uphuhliso lwemidlalo yabantu abakhubazekileyo, uphuhliso lolutsha kwiingingqi ezihlelelekileyo kwakunye nokuphuculwa koluntu lwasezidolophini nolwasezilalini ngokwendlela yemidlalo nokuzonwabisa okuququzelelweyo.
Le nkonzo ivuleleke kumaqela alawula imibutho yezemidlalo kwakunye nemibutho yoluntu yezemidlalo.


IMIYALELO:

Ukuze ukwazi ukufaka isicelo soncedo-mali nenkxaso qhagamshelana no-:
Henry Paulse
Isebe Lemicimbi yezeNkcubeko nezeMidlalo
2nd Floor Utilitas Building, 1 Dorp Street, Cape Town, 8001
Private Bag X9067, CAPE TOWN 8000, South Africa
Umnxeba: 021 483 2703 or 2609
Cell: 083 212 7419
Fax: 021 483 2608
hpaulse@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Community Sport and Recreation Programme (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10023.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Uncedo-mali neNkxaso yeMibhiyozo yeMidlalo yoLuntu kwakunye nezinye izehlo ezinxulumeneyo
Uncedo-mali neNkxaso yeMibhiyozo yeMidlalo yoLuntu kwakunye nezinye izehlo ezinxulumeneyo
INKCAZELO:
Uphuhliso lwemidlalo yoluntu lujolise ekuboneleleni ngemali okanye izixhobo zemibhiyozo yemidlalo yoluntu okanye ngemidlalo. Ngenxa yezi ndlela, iSebe eli lijolise ekuphuculweni kokuthathwa kwenxaxheba kwezemidlalo nokuzonwabisa luluntu ngokuphuhlisa imidlalo kwakunye nabo kuya kuya kujongwa kubo njengemizekelo emihle kwezemidlalo.
Ezona ngingqi zingundoqo kolu ncedo-mali nenkxaso zezi: uphuhliso lwemidlalo ephezulu yoluntu, uphuhliso lwemidlalo yabantu abakhubazekileyo, uphuhliso lolutsha kwiingingqi ezihlelelekileyo kwakunye nokuphuculwa koluntu lwasezidolophini nolwasezilalini ngokwendlela yemidlalo nokuzonwabisa okuququzelelweyo.
Le nkonzo ivuleleke kumaqela alawula imibutho yezemidlalo kwakunye nemibutho yoluntu yezemidlalo.
IMIYALELO:
Ukuze ukwazi ukufaka isicelo soncedo-mali nenkxaso qhagamshelana no-:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10029.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaphepha-mvume
Amaphepha-mvume Okulungisa Izakhiwo Zasezimbalini
Amaphepha-mvume Okulungisa Izakhiwo Zasezimbalini
INKCAZELO:
Ukuze ube uyawuhlonipha umthetho iNational Heritage Resources Act, nabani na onomnqweno wokulungisa izakhiwo ezibalulekileyo kwiimbali zethu kufuneka athumele isicelo semvume kwiBhunga Elijongene Nelifa Lemvelo leNtshona Kapa. Isakhiwo esibalulekileyo kwiimbali sichazwa njengesakhiwo esiminyaka ingaphezu kwamashumi amathandathu sikho.
Eli Bhunga Lijongene Nelifa Lemveli leNtshona Kapa linikezela ngamaphepha-mvume, ngokuthi liqwalasele imiba echaphazelekayo kweso sicelo kwakunye novavanyo lwefuthe lale nguqu kwindalo engqongileyo. Eli phepha-mvume ke liqwalasela imimiselo yezicwangciso zophuhliso kwakunye nokwahlula-hlulwa komhlaba ngokoMthetho Ojongene Nokusetyenziswa Komhlaba karhulumente wekhaya. Ngokuqinisekisa ukuba imiba yelifa lemvelo iyabandakanywa kuvavanyo lwefuthe lophuhliso olucetywayo kwindalo engqongileyo, abaphuhlisi bathi bakwazi ukuchonga nokufumanisa amaziko nezibonelelo zelifa lemveli. Yiyo ke le nto abaphuhlisi beya kukwazi ukuqhubekeka neentshukumo zabo zophuhliso ngaphandle kwamathandabuzo okuba imisebenzi yabo ingarhoxiswa ngenxa yokufunyaniswa kwesibonelelo selifa lemveli.
Le nkqubo yokunikezelwa kwamaphepha-mvume inikezela ingcaciso ngothotho lwezibonelelo zelifa lemveli:
inzululwazi ngezinto zakudala iziza zezidalwa zamandulo namatywe awa esibhakabhakeni izifundo zokuyila izakhiwo inzululwazi ngenkcazo ngeentlanga kwakunye nobugcisa bokuhombisa amangcwaba nemihlaba yokungcwaba, equka amangcwaba ezinyanya nawasebukhosini, aweenkosi zemveli kwakunye namangcwaba amaxhoba eempixano iindawo ekwakwenzeke kuzo izehlo ezibaluleke kakhulu ezimbalini, imihlaba kwakunye neempawu zendalo ezibalulekileyo kwinkcubeko yethu;
ilifa lemveli eliphilayo elayanyaniswa nelifa lemveli kwakunye nembali ebaliswayo, okanye izinto ezibalulekileyo kwinzululwazi iziza ezayanyaniswa nembali yamakhoboka oMzantsi Afrika ukuzika kweenqanawa.
IMIYALELO:
Faka isicelo sephepha-mvume kwiBhunga Elijongene Nelifa Lemvelo leNtshona Kapa:
kwiNtloko yeBhunga Elijongene Nelifa Lemvelo leNtshona Kapa
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9695 / 9696 / 9682
Izicelo zokufumana amaphepha-mvume kufuneka zenziwe kwiphepha elisemthethweni elilungiselelwe oku: Isicelo sokudiliza, sokonakalisa, sokudiliza umphambili, sokuchitha, sokuguqula, sokususa isakhiwo eso kwindawo yaso yesiqhelo, ukwahlula-hlula okanye ukutshintsha isomo socwangciso lwesiza selifa lemveli lesizwe, eselifa lemveli lephondo, indawo esakhuselweyo okanye isakhiwo esineminyaka engaphezu kwamashumi amathandathu sikho..
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10036.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Uncedo-mali & Nenkxaso > Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe

Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe




INKCAZELO:

Uncedo-mali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwa yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka ijongane nophuhliso lwemveliso nezixhobo zotyelelo lwezenkcubeko nolobutyebi.Iintlobo ezimbini zoncedo-mali ziyafumaneka: Uncedo-mali olunikezelwa ngonyaka kwimisebenzi esaqhubekekayo kwakunye nolwemisebenzi yexeshana eyenziwa ngelo xesha.


IMIYALELO:

Xa nifaka isicelo soncedo-mali, kufuneka nibe kanti nimele umbutho wezenkcubeko yaye umsebenzi wenu kufuneka ube unento yokwenza nobuchule nenkcubeko. Ingqwalasela yenu kufuneka ibekho nakuphuhliso lwezotyelelo.

Kuya kufuneka nigcwalise iphetshana lesicelo elifumaneka kuNobhala woMlawuli oyiNtloko okanye kwikhompyutha.

Ukuze ukwazi ukufaka isicelo soncedo-mali oluza kanye, gcwalisa iphetshana lesicelo lemisebenzi yexeshana (kwiPhetshana Lesicelo iNZA1). Ukuze ukwazi ukufaka isicelo semali yonyaka, gcwalisa iBusiness Plan/Annual Recurrent Expenditure ('Are') Grants (kwiPhetshana Lesicelo iNZA2). Nceda uqwalasele ze uthobele iintsuku ezibalulekileyo komsebenzi wakho, kuba akukho luncedo-mali luya kuphinda luphunyezwe emva koko.

Ukuba niliBhunga lezeNkcubeko elibhalisiweyo ngokwemimiselo yoMthetho weKomishoni yeNtshona Koloni kwakunye namaBhunga ezeNkcubeko, we-14 ka-1998, gcwalisani iphetshana lesicelo iWC3.
Izicelo kufuneka zithunyelwe ku-:
Nobhala woMlawuli oyiNtloko
I-Ofisi yoMlawuli oyiNtloko: Kwimicimbi yezeNkcubeko
Private Bag X9067, Cape Town, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 424 0445
Inombolo Yefeksi: 021 424 0462
tweidema@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Arts and Cultural Tourism Project Funding Form (IFomu) (File type: pdf; size: 42 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10036.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Uncedo-mali & Nenkxaso
Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe
INKCAZELO:
Uncedo-mali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwa yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka ijongane nophuhliso lwemveliso nezixhobo zotyelelo lwezenkcubeko nolobutyebi.Iintlobo ezimbini zoncedo-mali ziyafumaneka: Uncedo-mali olunikezelwa ngonyaka kwimisebenzi esaqhubekekayo kwakunye nolwemisebenzi yexeshana eyenziwa ngelo xesha.
IMIYALELO:
Xa nifaka isicelo soncedo-mali, kufuneka nibe kanti nimele umbutho wezenkcubeko yaye umsebenzi wenu kufuneka ube unento yokwenza nobuchule nenkcubeko. Ingqwalasela yenu kufuneka ibekho nakuphuhliso lwezotyelelo.
Kuya kufuneka nigcwalise iphetshana lesicelo elifumaneka kuNobhala woMlawuli oyiNtloko okanye kwikhompyutha.
Ukuze ukwazi ukufaka isicelo soncedo-mali oluza kanye, gcwalisa iphetshana lesicelo lemisebenzi yexeshana (kwiPhetshana Lesicelo iNZA1). Ukuze ukwazi ukufaka isicelo semali yonyaka, gcwalisa iBusiness Plan/Annual Recurrent Expenditure ('Are') Grants (kwiPhetshana Lesicelo iNZA2). Nceda uqwalasele ze uthobele iintsuku ezibalulekileyo komsebenzi wakho, kuba akukho luncedo-mali luya kuphinda luphunyezwe emva koko.
Nobhala woMlawuli oyiNtloko
I-Ofisi yoMlawuli oyiNtloko: Kwimicimbi yezeNkcubeko
Inombolo Yomnxeba: 021 424 0445
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.100407.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Iithenda > Iithenda Ezivaliweyo > Khangela Iziphumo > Ithenda Evaliweyo 1/2005

Ithenda Evaliweyo 1/2005




INKCAZELO:


Extension of closing date.
Security service




IBAKALA:

IINKONZO: eziSetyenziswayo (kuqukwa iiNkonzo zokuCoca nezoKhuseleko)


IXABISO LETHENDA:

Ngaphezu kwama-R75,000


IFUNEKA E-:

Paarl Hospital


UMHLA WOKUVALA:

11:00, 1 uEpreli 2005


UMENYWA NGU:

Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IBHENGEZWE OKOKUQALA:

25 uFebruwari 2005


FUMANA AMAXWEBHU KU:



Umntu Othunyelwa Iposi:
Paarl Hospital

Idilesi Yesitalato:

Paarl Hospital, Hospital Street, Paarl, 7646


Idilesi Yeposi:

Private Bag X3012, Paarl, 7621




Imibuzo:
Marietha Ludick

Umnxeba:
021-872 1711

Ifeksi:
021-872 4841

I-email:
mludick@pgwc.gov.za



Amaxesha Omsebenzi
(ngoMvulo - ngoLwesihlanu):

07:45 - 16:15




HAMBISA AMAXWEBHU ETHENDA:



Umntu Othunyelwa Iposi:
Paarl Hospital

Idilesi Yesitalato:

Paarl Hospital, Hospital Street, Paarl, 7646


Idilesi Yeposi:

Private Bag X3012, Paarl, 7621




Imibuzo:
Marietha Ludick

Umnxeba:
021-872 1711

Ifeksi:
021-872 4841

I-email:
mludick@pgwc.gov.za



Amaxesha Omsebenzi
(ngoMvulo - ngoLwesihlanu):

07:45 - 16:15




IFUNEKA E-:

Paarl Hospital






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10042.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda > Inkxaso-mali Kwizifundo Zeelwimi

Inkxaso-mali Kwizifundo Zeelwimi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:




iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni yasekwa ngokwemigaqo yomthetho iWestern Cape Provincial Languages Act. Ngokwalo Mthetho ke, le komiti ingangena kwizifundo nophando olujoliswe ekuphuhliseni nasekuphakamiseni abantu baseNtshona Koloni ngokweelwimi, ibe ngolo hlobo ibuyisa isidima somntu ngokuthi kuhlonitshwe ezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngoksesikweni kweli phondo, lwimi ezo zisisiXhosa, isiBhulu nesiNgesi ze iphakamise ukwaziwa nokusetyenziswa kweelwimi ezininzi.

Le Komiti Yeelwimi ikwajongene nokusetyenziswa kwezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo ze ixhase nophuhliso lweelwimi zalapha eNtshona Koloni ebezisoloko zingananzwanga. Inkxaso-mali yokufunda le ke yenzelwe ukudalela eli phondi izifundiswa neengcali zeelwimi ezikumgangatho ophakamileyo.


iKomiti Yeelwimi Yephondo leNtshona Koloni imema abemi beNtshona Koloni abanezifundo ezisemgangathweni ukuba bafake izicelo zenkxaso-mali yokungena kwimfundo enomsila kwizifundo zeelwimi, zifundo ezo ziya kube zijolise kulo naluphi na olunye lweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo, ulwimi Lwabantu Abangevayo lwalapha eMzantsi Afrika, okanye ke naluphi na ulwimi lweli phondo olungananzwanga.

Inkxaso-mali zokufunda ezintathu ezixabisa I-R10 000 ziya kunikezelwa. Abafundi basemini nabasemva kwemini bangazifaka izicelo. Kubafundi basemva kwemini, esi sixa siya kwahlulwa kubini ze sihlawulwe kabini kwisithuba seminyaka emibini.

Usuku lokuvalwa kwezicelo zale nkxaso-mali ngumhla wokuqala kwinyanga yeNkanga apha ku-2005.
Abafaki-zicelo ke kufuneka:
* Babe bayamkeleka kwezo nkqubo zemfundo bazinqwenelayo kuloo maziko bafuna ukungena kuwo kwidyunivesithi okanye iteknikhoni yalapha eMzantsi Afrika.
* Babe banqwenela ukungena kwizifundo zeelwimi, ukufundisa iilwimi okanye bangene ke kweminye yemisebenzi yeengcali zeelwimi.
* Abe umntu uyingcali kulo lube lunye ulwimi lweli phondo ubuncinci.
* Abe ngumhlali walapha eNtshona Koloni.
* Abe uzinikele ekuphuhliseni ukusetyenziswa nokwaziwa kweeliwimi apha eNtshona Koloni.



IMIYALELO:

INDLELA YOKUFAKA ISICELO:

Gcwalisa iiphetshana lesicelo elinikezelweyo ze ulingenise, ndawonye nazo zonke iimpepha ezithe zakhankanywa kweli phetshana, ngomhla okanye ngaphambi komhla wokuvalwa (ongumhla wokuqala kwinyanga yeNkanga ku-2005). Bhala ke incwadana yesicelo apho uchaza uikuba eli xesha uza kube ufunda ngalo lingena ndawoni na kwizicwangciso zakho zempangelo, ze unikezele nombono wakho ngobume neenkonzo zeelwimi apha eNtshona Koloni.

UKUFAKA ISICELO SAKHO

Nceda uthumele izicelo zakho kwiphetshana lokufaka izicelo elinikezelweyo:
kuSihlalo, weKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni
Kumgangatho Wesithathu, Kwisakhiwo iProtea Assurance, eGreen Market Square, eKapa, 8000.

Aamaphepha okufaka izicelo ayafumaneka kule dilesi ikhankanywe ngentla apha okanye angatsalwa apha.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHLEWANO
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
noMnu. Louis Nel
Kule nombolo yomnxeba: 021 483 9681
lnel@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* The Western Cape Language Audit: 2001 (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 479 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Report on Language Policy in the Primary Schools of the Western Cape (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* A Follow-Up Survey on Language Planning and Policy at Municipalities in the Western Cape (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 302 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* A Limited Empirical Study of Language Policy and Planning at Local Authorities in the Western Cape (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 238 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Language Information Service (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Western Cape Language Committee Annual Report 2001/2002 (INgxelo Yonyaka) (File type: pdf; size: 492 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10042.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Inkxaso-mali Kwizifundo Zeelwimi
Inkxaso-mali Kwizifundo Zeelwimi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni yasekwa ngokwemigaqo yomthetho iWestern Cape Provincial Languages Act. Ngokwalo Mthetho ke, le komiti ingangena kwizifundo nophando olujoliswe ekuphuhliseni nasekuphakamiseni abantu baseNtshona Koloni ngokweelwimi, ibe ngolo hlobo ibuyisa isidima somntu ngokuthi kuhlonitshwe ezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngoksesikweni kweli phondo, lwimi ezo zisisiXhosa, isiBhulu nesiNgesi ze iphakamise ukwaziwa nokusetyenziswa kweelwimi ezininzi.
Le Komiti Yeelwimi ikwajongene nokusetyenziswa kwezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo ze ixhase nophuhliso lweelwimi zalapha eNtshona Koloni ebezisoloko zingananzwanga. Inkxaso-mali yokufunda le ke yenzelwe ukudalela eli phondi izifundiswa neengcali zeelwimi ezikumgangatho ophakamileyo.
iKomiti Yeelwimi Yephondo leNtshona Koloni imema abemi beNtshona Koloni abanezifundo ezisemgangathweni ukuba bafake izicelo zenkxaso-mali yokungena kwimfundo enomsila kwizifundo zeelwimi, zifundo ezo ziya kube zijolise kulo naluphi na olunye lweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo, ulwimi Lwabantu Abangevayo lwalapha eMzantsi Afrika, okanye ke naluphi na ulwimi lweli phondo olungananzwanga.
Inkxaso-mali zokufunda ezintathu ezixabisa I-R10 000 ziya kunikezelwa. Abafundi basemini nabasemva kwemini bangazifaka izicelo. Kubafundi basemva kwemini, esi sixa siya kwahlulwa kubini ze sihlawulwe kabini kwisithuba seminyaka emibini.
Abafaki-zicelo ke kufuneka:
Babe bayamkeleka kwezo nkqubo zemfundo bazinqwenelayo kuloo maziko bafuna ukungena kuwo kwidyunivesithi okanye iteknikhoni yalapha eMzantsi Afrika.
Babe banqwenela ukungena kwizifundo zeelwimi, ukufundisa iilwimi okanye bangene ke kweminye yemisebenzi yeengcali zeelwimi.
Abe umntu uyingcali kulo lube lunye ulwimi lweli phondo ubuncinci.
Abe ngumhlali walapha eNtshona Koloni.
Abe uzinikele ekuphuhliseni ukusetyenziswa nokwaziwa kweeliwimi apha eNtshona Koloni.
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFAKA ISICELO:
Gcwalisa iiphetshana lesicelo elinikezelweyo ze ulingenise, ndawonye nazo zonke iimpepha ezithe zakhankanywa kweli phetshana, ngomhla okanye ngaphambi komhla wokuvalwa (ongumhla wokuqala kwinyanga yeNkanga ku-2005). Bhala ke incwadana yesicelo apho uchaza uikuba eli xesha uza kube ufunda ngalo lingena ndawoni na kwizicwangciso zakho zempangelo, ze unikezele nombono wakho ngobume neenkonzo zeelwimi apha eNtshona Koloni.
UKUFAKA ISICELO SAKHO
Nceda uthumele izicelo zakho kwiphetshana lokufaka izicelo elinikezelweyo:
kuSihlalo, weKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni
Aamaphepha okufaka izicelo ayafumaneka kule dilesi ikhankanywe ngentla apha okanye angatsalwa apha.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
Kule nombolo yomnxeba: 021 483 9681
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10050.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amathala Eencwadi > Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni

Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni




INKCAZELO:

Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.

Amathala eencwadi yinkonzo yoluntu ekhuthaza ukufunda, ephuhlisa ulwazi oluphangaleleyo, ebonelela ngokubukelwa kwemiboniso-bhanya-bhanya, eququzelela iintshukumo, yaye ebonelela ngeenkqubo zeholide kubafundi kwakunye neeyure zamabali kwiimveku. IiKona zamaShishini Asakhulayo kumathala eencwadi athile zibonelela ngoncwadi oluneengcebiso zoshishino kubantu abanamashishini.

Ikhadi lethala leencwadi liyafuneka ukuze ukwazi ukuboleka, ukubuyisa okanye ukuphinda kubolekwe impahla yethala leencwadi elo. Amalungu ethala leencwadi anakho ukufaka izicelo zokuboleka kumanye amathala eencwadi. Amathala eencwadi akwanikezela ngeenkonzo zokukopa kuluntu yaye amanye anikezela nge-internet simahla.
Ubulungu bexeshana buyafumaneka kubaboleki abasebenzisa amathala eencwadi angaphandle kweengingqi zoomaspala babo.


IMIYALELO:

Ikhadi lobulungu bethala leencwadi linikezelwa xa ubhalisa kwithala leencwadi elikufutshane nalapho uhlala khona. Kufuneka uye nencwadana yakho yesazisi ze ugcwalise iphetshana lesicelo sekhadi lethala leencwadi. Uya kulifumana ikhadi lakho lobulungu ngeposi kwiiveki nje ezimbini.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amathala Eencwadi Oluntu


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Iinkonzo Zamathala Eencwadi Nezoovimba-mpepha (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Ubulungu Bethala Leencwadi busimahla.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iinkonzo Zamathala Eencwadi Nezoovimba-mpepha (iCandelo Likarhulumente)
* iWebPALS: Iinkonzo Zamathala Eeencwadi Zekhompyutha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10053.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Alondoloza Imbali > Amazko Alondoloza Imbali

Amazko Alondoloza Imbali






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Angama-28 amaziko alondoloza imbali ephondo apha kwiNtshona Kapa.Iziko Lolondolozo Lwembali
Genadendal
Museum La maziko alondoloza imbali ke avuleleke kuluntu ngokubazi yaye akwanikezela nemiboniso kwanemisebenzi yobugcisa ebonakalisa imbali yeli phondo yenkcubeko neyendalo, nequka iindlela ezintsha esiyijonga ngayo imbali yaseAfrika okanye imbali yemvelo yeli lizwekazi.Amaziko alondoloza imbali la akwanothotho lwemiboniso ajoliswe ekufundiseni abantwana besikolo.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Izikolo Zamaziko Alondoloza Imbali


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Amaziko amaninzi alondoloza imbali ke abiza imadlana engephi kubatyeleli.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Iinkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali (iCandelo Likarhulumente)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10053.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaziko Alondoloza Imbali
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Angama-28 amaziko alondoloza imbali ephondo apha kwiNtshona Kapa.Iziko Lolondolozo Lwembali
Museum La maziko alondoloza imbali ke avuleleke kuluntu ngokubazi yaye akwanikezela nemiboniso kwanemisebenzi yobugcisa ebonakalisa imbali yeli phondo yenkcubeko neyendalo, nequka iindlela ezintsha esiyijonga ngayo imbali yaseAfrika okanye imbali yemvelo yeli lizwekazi.Amaziko alondoloza imbali la akwanothotho lwemiboniso ajoliswe ekufundiseni abantwana besikolo.
La mabakala amaziko:
Izikolo Zamaziko Alondoloza Imbali
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Amaziko amaninzi alondoloza imbali ke abiza imadlana engephi kubatyeleli.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali (iCandelo Likarhulumente)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10056.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Uncedo-mali & Nenkxaso > Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe

Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe




INKCAZELO:

Uncedo lwezimali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwe yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka igxininise kuphuhliso, ukugcinwa nokukhula kwenkcubeko nobutyebi.

Uncedo lwezimali olu lwenziwa ngonyaka yaye izicelo kufuneka zibe ziyangena ngomhla wama-31 kweyoKwindla minyaka le.
AmaBhunga Ezenkcubeko abhaliswe kwiKomishoni yezeNkcubeko yeNtshona Koloni anakho nawo ukufaka izicelo zoncedo-mali lweenkomfa, uphando kwakunye nemisebenzi engqamene nenkcubeko.


IMIYALELO:

Abafaki bezicelo kufuneka bamele umbutho wezenkcubeko kwakunye nomsebenzi uncedo-mali olu lufunelwa wona yaye kufuneka kube kanti ingqamene nobuchule nenkcubeko.

Kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo elifumaneka kwiNtloko Yemisebenzi Yenkcubeko, uMs Nerine Jeaven okanye ke uye kwikhompyutha.

Ukuze ukwazi ukufaka isicelo soncedo lwemali, gcwalisa iBusiness Plan/Annual Recurrent Expenditure ('Are') kwiphetshana lesicelo (i-NZA2). Qinisekisa ukuba uyazithobela iintsuku zokungena komsebenzi wakho, kuba akukho luncedo lwazimali luya kuphunyezwa emva koko.

Ukuba niliBhunga lezeNkcubeko elibhaliswe ngokwemimiselo yoMthetho iKomishoni yezeNkcubeko yeNtshona Koloni kwakunye namaBhunga ezeNkcubeko, we-14 ka-1998, gcwalisani iphetshana lesicelo i-WC3.
Izicelo kufuneka zithunyelwe kwi:
Ntloko: Yemisebenzi yeNkcubeko
Private Bag X9067, Cape Town, 8000
Tel: 021 424 0410
Fax: 021 424 0457
tweidema@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10056.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Uncedo-mali & Nenkxaso
Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe
INKCAZELO:
Uncedo lwezimali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwe yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka igxininise kuphuhliso, ukugcinwa nokukhula kwenkcubeko nobutyebi.
Uncedo lwezimali olu lwenziwa ngonyaka yaye izicelo kufuneka zibe ziyangena ngomhla wama-31 kweyoKwindla minyaka le.
AmaBhunga Ezenkcubeko abhaliswe kwiKomishoni yezeNkcubeko yeNtshona Koloni anakho nawo ukufaka izicelo zoncedo-mali lweenkomfa, uphando kwakunye nemisebenzi engqamene nenkcubeko.
IMIYALELO:
Abafaki bezicelo kufuneka bamele umbutho wezenkcubeko kwakunye nomsebenzi uncedo-mali olu lufunelwa wona yaye kufuneka kube kanti ingqamene nobuchule nenkcubeko.
Ntloko: Yemisebenzi yeNkcubeko
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10065.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Iindawo Nezixhobo zeNkcubeko > Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko

Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko




INKCAZELO:

Asixhenxe amaziko enkcubeko avulelekileyo ukuze asetyenziswe yimibutho aaqumrhu anikezela ngeenkonzo zemfundo kwikcubeko. La maziko enkcubeko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nezixhobo zokubambela iingqungquthela.




iMephu Yamaziko Enkcubeko aseNtshona Koloni


Onke ke la maziko abekwe kwiingingqi ezinomtsalane eluntwini.

Avuleleke kumaqela abantu abangamashumi amane nangaphezulu kwaye kudingeka nemali esisiqinisekiso sale ngqesho.

Izicelo zokuqesha ngeempelaveki zingooLwezihlanu ngentsimbi yesine malanga ukuya ngeeCawe ngentsimbi yesibini emva kwemini. La maziko awafumaneka ngamaxesha athile apha kwiimpelaveki, kuquka ke nooLwezihlanu.
La maziko enkcubeko, kuquka iindawo, iinkcukacha zokugcinwa kwalawo aqeshiweyo kwakunye namaxabiso adweliswe kule tafile.










Enye iHolo: Abantu Abanokungena
0
0
40
220
40
0
0

Umabonakude
1
1
1
1
1
1
1

VCR
1
1
1
1
1
1
1

Umfanekiso wephulo
0
0
0
1
1
1
1

iNkqubo Yokwenza Intetho Kuluntu
0
0
0
1
0
1
0

Iziko
1
1
1
1
1
0
0

Ukufikelela Kumaza Omnxeba Wesinqe
Ewe
Ewe
Ewe
Yes
Ewe
/
Ewe

Ukufikelela Emlanjeni
Yes
/
/
Yes
Yes
Yes
/

Iintaba
/
/
/
Ewe
/
Ewe
/

Ukufikelela Elwandle
/
Ewe
Ewe
/
/
/
/

iFynbos kunye nendalo
/
Yes
Ewe
Yes
Ewe
Ewe
/

Isitiya Samachiza
Yes
/
/
/
/
/
/

Inani Leendawo Zokuhlambela
0
7
8
28
12
16
19

Inani Leebhafu
0
2
0
0
3
2
3

Inani Lezindlu Zangasese
3
10
8
28
14
15
20

Kitchen
1
1
1
2
2
1
1

Istovu
1
1
1
2
2
1
1

iOven
1
1
1
2
2
1
1

iMicrowave
1
1
1
1
1
1
1

Iisinki
1
2
2
2
2
2
2

iScullery
0
1
1
1
1
1
0

Isikhenkcisi
1
1
1
2
1
1
1

Isikhenkcisi
1
1
1
3
2
1
1

Igumbi Elibandayo
0
1
1
1
1
0
0

Izixhobo Zasekhitshini (iseti)
/
Ewe
Yes
Ewe
Ewe
Yes
Ewe

Inani Leetafile
8
24
16
20
15
15
10

Izitulo Zeplastiki
0
80
120
400
120
180
200

Izitulo Zokuphumla
20
0
200
40
0
0
0

Igumbi Leentlanganiso
1
1
1
1
1
0
0

Indawo Yokuhlala Yomphathi
1
1
0
1
1
0
1

Indawo Yokuhlala Yabasebenzi
1
3
0
3
4
3
2

Ezinye Iindawo Zokuhlala
0
0
0
1
1
0
0

Iinkundla Zomdlalo Webhola Yentenetya
/
/
/
/
Ewe
/
/



IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo sokuqesha iziko lenkcubeko, qhagamshelana:

noG Steyn
oyiNtloko: Yecandelo Leenkonzo Zenkcubeko, eNtshona Koloni
Private Bag X9067, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9727
Inombolo Yefeksi: 021 483 9673
gsteyn@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Intlawulo iphakathi kwama-R26 nama-R30 umntu ngamnye ngobusuku apha ku-2006.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amazko Alondoloza Imbali (IiNkonzo)
* Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni (IiNkonzo)
* Amaziko Okutyela Iiholide Kwaneendawo Zokukampa (IBakala Lezxhobo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10065.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Iindawo Nezixhobo zeNkcubeko
Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko
Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko
INKCAZELO:
Asixhenxe amaziko enkcubeko avulelekileyo ukuze asetyenziswe yimibutho aaqumrhu anikezela ngeenkonzo zemfundo kwikcubeko. La maziko enkcubeko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nezixhobo zokubambela iingqungquthela.
iMephu Yamaziko Enkcubeko aseNtshona Koloni
Onke ke la maziko abekwe kwiingingqi ezinomtsalane eluntwini.
Izicelo zokuqesha ngeempelaveki zingooLwezihlanu ngentsimbi yesine malanga ukuya ngeeCawe ngentsimbi yesibini emva kwemini. La maziko awafumaneka ngamaxesha athile apha kwiimpelaveki, kuquka ke nooLwezihlanu.
La maziko enkcubeko, kuquka iindawo, iinkcukacha zokugcinwa kwalawo aqeshiweyo kwakunye namaxabiso adweliswe kule tafile.
Enye iHolo: Abantu Abanokungena
Umabonakude
Umfanekiso wephulo iNkqubo Yokwenza Intetho Kuluntu
Iziko
Ewe
Ewe
Ewe
Ewe
Ewe
Ukufikelela Emlanjeni
Iintaba
Ewe
Ewe
Ukufikelela Elwandle
Ewe
Ewe
Ewe
Ewe
Isitiya Samachiza
Inani Leendawo Zokuhlambela
Inani Lezindlu Zangasese
Isikhenkcisi
Isikhenkcisi
Igumbi Elibandayo
Ewe
Ewe
Ewe
Ewe
Izitulo Zokuphumla
Igumbi Leentlanganiso
Indawo Yokuhlala Yomphathi
Indawo Yokuhlala Yabasebenzi
Ezinye Iindawo Zokuhlala
Iinkundla Zomdlalo Webhola Yentenetya
Ewe
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isicelo sokuqesha iziko lenkcubeko, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9727
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Intlawulo iphakathi kwama-R26 nama-R30 umntu ngamnye ngobusuku apha ku-2006.
YAYAMENE
Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10083.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Urhwebo, Intengiso &amp; Namashishini > Ukuthengisela Amazwe Angaphandle

UKUTHENGISELA AMAZWE ANGAPHANDLE


Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
ISebe Labongameli liyayithakazelela into yokusasaza ulwazi ngeenkqubo zenzuzo yemvelisa eya ngaphandle, ingakumbi ulwazi lwenzuzo yorhwebo olutsha lwesizwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle (IiNkonzo)
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo. &nbsp;&gt;&nbsp;


A Guide to the Real Economy (Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 318 KB)

Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)


Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo (IiNkonzo)
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcukacha Malunga Nzibonelelo zeSizwe (IiNkonzo)
Abaphathi beSebe loPhuhliso lweMizi-mveliso banceda amashishini ekufikeleleni kulwazi oluphathelelene kwiinkqubo zesizwe zenkxaso. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10083.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Urhwebo, Intengiso Namashishini
Ukuthengisela Amazwe Angaphandle
UKUTHENGISELA AMAZWE ANGAPHANDLE
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
ISebe Labongameli liyayithakazelela into yokusasaza ulwazi ngeenkqubo zenzuzo yemvelisa eya ngaphandle, ingakumbi ulwazi lwenzuzo yorhwebo olutsha lwesizwe.
IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle (IiNkonzo)
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo.
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo (IiNkonzo)
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela.
Iinkcukacha Malunga Nzibonelelo zeSizwe (IiNkonzo)
Abaphathi beSebe loPhuhliso lweMizi-mveliso banceda amashishini ekufikeleleni kulwazi oluphathelelene kwiinkqubo zesizwe zenkxaso.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10090.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Ukunikezelwa Kweziqinisekiso Namaphepha-mvume
Ukunikezelwa Kweziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Izithuthi
UKUNIKEZELWA KWEZIQINISEKISO NAMAPHEPHA-MVUME OKUSEBENZISA IZITHUTHI
Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe.
Ukubhaliswa Kwesithuthi (IiNkonzo)
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya ...
Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge.
IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho.
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni (IiNkonzo)
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni.
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi (IiNkonzo)
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso.
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo.
IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa.
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto (IiNkonzo)
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela ...
Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi (IiNkonzo)
Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi (IiNkonzo)
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe.
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi (IiNkonzo)
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni.
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba.
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke (IiNkonzo)
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo.
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya (IiNkonzo)
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na.
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10091.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ukunikezelwa Kweziqinisekiso Namaphepha-mvume > Sebenza & Ufunde

SEBENZA & UFUNDE


IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana). Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10111.2010-03-25.xh.txt</fn>
Amaziko e 10 111
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Eli liziko lokutsalela umnxeba lokuxela ngobugebenga elisebenza iiyure ezingama 24 , kwaye lisingatha izikhalazo zoluntu. Ungatsala umnxeba kwifowuni ye-telkom okanye kwiselulafowuni. Yonke iminxeba engena kweli ziko iyashicilelwa.
Qaphela: Cofa le nombolo kuphela kwiimeko zonxunguphalo nongxamiseko. Ungayenzi indlalo le nombolo kuba oko:
kuthintela iminxeba esuka kubantu abakwiimeko ezibeka ubomi babo emngciphekweni kwaye abadinga uncedo lwamapolisa kuchitha ixesha lamapolisa njengoko amapolisa kungafuneka aye ngenqwelo okanye ngenqwelontaka kuloo ndawo ekuthiwa kwenzeka kuyo ubugebenga kuyinkcitho yezinto eziyimfuneko njengoko amagosa engasiwa kwindawo engenanxunguphalo nangxamiseko.
Kwizikhalazo nje ezingephi kunye naxa ubuzisa ngokubanzi, tsalela umnxeba kwisikhululo samapolisa esikufuphi kuwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Tsalela umnxeba kwinombolo ethi 10 111 naphina eMzantsi Afrika.
Igosa eliphendula iminxeba liyaphendula, lize ke lithabathe yonke inkcazelo neenkcukacha eziyimfuneko
Inkcazelo ifakwa elugcinweni, uze ke unikwe inombolo yokubuzisa njengobungqina nokwenzela ukuba ubuzise ngayo kwixa elizayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Zonke iifowuni ezingenayo ziphendulwa kwamsinyane kangangoko kunokwenzeka.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.101464.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ushishino & Noqoqosho > Amashishini Amancinci > Iphulo i1000 x 1000

Iphulo i1000 x 1000




INJONGO:


Eli phulo lijolise:

* ekukhuthazeni abantu abangaphangeliyo ukuba babe ngabanini-mashishini
* ekunciphiseni intswela-ngqesho ngokuthi linike uluntu ithuba lokuqalisa ishishini
* ekunikezeleni ngenkxaso egqibeleleyo kwiwaka labantu abathabathe inxaxheba kwisithuba sexesha eliziinyanga ezine

Le nkqubo iyingxenye yenkqubo yeRED Door.


ISIQALO:

17 uMatshi 2005


ISIPHELO:

31 uMatshi 2006


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:


IMIBUZO EBUZWA RHOQO:


1. Ndixelele banzi ngeli phulo.
2. Ingaba ndiza kulifumana liziinkozo eli waka leerandi?
3. Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?
4. Ingaba ndingaqwafaka agqithileyo kwisinye? Ukuba ndinemibono engaphezu kwesinye yoshishino?
5. Ingaba ndingangenela ukuba sele ndinalo kakade ishishini?
6. Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
7. Ingaba abantu abagqithileyo kwisinye bosapho olunye bangawafaka amangenelo abo kweli phulo?
8. Ingaba sinhgayihlanganisa le mali/Singangenela kunye?
9. Ingaba eli phulo livuleleke kuluntu obeusa kuhleleleka kuphela?
10. Ukuba ishishini lithi libhange?
11. Ingaba kungakho nabani na onokusinceda?
12. Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni?
13. Ndinesidanga/ndifundile, ndingangena?


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

1. Malunga neli phuloUrhulumente wephondo leNtshona Koloni uya kube enikezela kumntu ngamnye kwiwaka labantuabangaphangeliyo , iwaka leerandi ukuze baqalise amashishini angawabo. Ekufuneka ukwenzile nje wena kukuza nombono OPHILILEYO woshishino. Ukuba siwuthandile loo mbono, siya kukunika iwaka leerandi kwakunye neengcebiso EZISIMAHLA zengcali yezoshishino.


1. Namphi na ummi woMzantsi Afrika ongaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ohlala eNtshona Koloni agangenela.
2. Iimpepha zokufaka izizcelo zingafumaneka ze zishiywe kumathala eencwadi kawonke-wonke kwanakwii-ofisi zeRED Door offices okanye ke zifumane kwikhompyutha.
3. Khawufumane imithetho kwakunye nentengiso apha.


Inkqubo yeli phulo ingolu hlobo:

* Eli phulo liyakuwavala amangenelo ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga kaCanzibe apha ku-2005.
* Emva koko, kuya kuthi kuqhagamshelwane nabo bonke abo bafake izicelo ukuqinisekisa iinkcukacha zabo.
* Inkqubo yomjikelo wokuqala wokukhetha iya kwenziwa ze neentshukumo zodliwano-ndlebe nabafaki-zicelo zenziwe ngenyanga yoMsintsi nabo bafaki-zicelo bafakwe kuluhlu olufutshane.
* Ekupheleni kwenyanga yeSilimela, kuya kukhutshwa kuvakaliswe iwaka lamagama.
* Aba bafaki-zicelo baya kuncediswa ekuqulunqeni imibono yoshishino ngokwendlela abawaboba ngayo amashishini abo ngokuthi bancedwe ngumcebisi.
* Baya kuba nenyanga ukuqoshelisa oku.
* Eli waka leerandi liya kuthi ke linikezelwe.
* Kwisithuba sexesha eliziinyanga ezintathu emva koko, eli shishini liya kuncediswa ze kubekwe iliso kulo ngumcebisi ekunyanzelekileyo ukuba abe kulo.
* Uhlolo lokugqibela luya kwenziwa ze abaphumeleleyo baziswe ngenyanga kaCanzibe ku-2006.
* Abaphumeleleyo baya kufumana emnye ukuya kuma kwisihlanu samawaka eerandi ngeenjongo zokwandisa amashishini abo.
* Eli linyathelo leSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho.


2. Ingaba ndiza kulifumana eli waka leerandi liziinkozo?Hayi, kuya kuthengelwa ishishini lakho iimveliso okanye izixhobo ngokweemfuno zakho

3. Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?Ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga kaCanzibe apha ku-2005

4. Ingaba ndingawafaka amangenelo angaphaya kwesinye? Ukuba ndinemibono yoshishino engaphaya kwesinye? Hayi, kuya kufuneka ukhethe owona mbono ungakuphumelelisa kweli phulo.

5. Ingaba ndingangenela ukuba sele ndinalo sihishini elilelam?
Hayi eli phulo lijoliswe kubantu abangaphangeliyo kuphela. Lenzelwe abantu abangenangeniso konke-konke.

6. Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
Ewe, noxa kunjalo, amashishini angaphumeleliyo, awayi kohlwaywa kodwa ke kuya kufuneka aphendule ukuba ayitheni na imali. Apho kufunyaniswa uukba imali yasetyenziswa ngendlela engenankathalo, okanye yasetyenziselwa omnye umbno woshishino ongenguwo lowo ibikhutshelwe wona, umthabathi-nxaxheba kuya kufuneka ayibuyise le mali.

7. Ingaba amalungu osapho olunye angaphaya kwesinye angangenela kweli phulo?
Ewe, umntu azingenele ngokwakhe futhi ngombono wakhe woshishino.

8. Ingaba singayihlanganisa imali yethu okanye singenele kunye?
Hayi, kufuneka umbono omye woshishino kumntu ngamnye.

9. Ingaba eli phulo livuleleke kubemi beli ababesakuhleleka kuphela na?
Hayi, bonke abemi bangangenela, kodwa ke kufuneka ube akuphangeli.

10. Ukuba ishishini lithi lingaphumeleli?
Akuyi kohlwaywa ukuba ishishini lakho lithi lingaphumeleli, kodwa ke, kuya kufuneka uchaze zonke iinkqubo ozilandeleyo kwelo shishini.

11. Ingaba uya kubakho umntu onokusinceda? Ewe, umntu ngamnye uya kunikwa umcebisi EKUNYANZELEKILEYO ukuba abekho.

12. Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni? Izikhalazo/ukungoneliseki kungathunyelwa kumlawuli oyintloko weli phulo oya kuthi yena awushukuxe loo mba ngendlela ewufaneleyo.

13. Ndinesidanga/ndifundile, ndisengangenela?
Kakade, ngelixa ungekaphangeli okanye ungengomfundi ngexesha lesi sicelo, ungasifaka isicelo sakho.



IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10151.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)

IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ISebe loPhuhliso lezoQoqosho linikezela ngenkxaso kubavelisi bezinto zefektri abasakhasayo ngeZiko leNgcebiso yaBenzi bezinto zaseFektri/ Manufacturing Advisory Centre. Eli Ziko lingakunceda kwimigudu yeshishini lakho elincinci, eliphakathi okanye eliselincinci (SMME) ukuphucula ukhuphiswano nokukhula ngokwasekhaya, esizweni nakwiindawo zentengiso zamazwe ngamazwe.IiNkonzo ezinikezelwayo zihlanganisa:
* Iinkonzo zengcebiso ukuphucula ukukhula kwenkampani kwakunye nokwenza umsebenzi
* Inkxaso yolwazi lezobugcisa
* Inkxaso yolwazi
* Uncedo ekumiseleni imigangatho yexabiso kwakunye neyemveliso
* Ukuhlanganisa abaniki zinkonzo kunye namaziko eenkonzo ukuya kuma ngeevenkile ezithengisayo ukwandisa inkonzo yabo
* Ingcebiso ngentengiso
* Ulwazi ngokuphatha kwakunye nokufikelela kwezemali
* Ingcebiso ngokuphathwa kweshishini
* Inkxaso yokuphucula ukhuphiswano
* Inkxaso yokuphatha imeko yendalo
* Ingcebiso ngophuhliso lwendyebo yoluntu
* Uncedo lophahla lwengxaki kwakunye nenkxaso-mali yezinto ezifunekayo
* Ingcebiso kwimveliso kwakunye nokuphuculwa kwenkqubo.



IMIYALELO:

Ungaqhagamshelana neofisi yakwaCapeMac apha:PO Box 12784, N1 City Mall, Goodwood, 7463
N1 Terrace, Neels Bothma Street, Goodwood, 7460
Inombolo Yomnxeba: 021 596 1300
Inombolo Yefeksi: 021 595 1253
Thumela izimvo zakho ngale dilesi ye-email: administrator@capemac.co.za
Thumela iinkcukacha ngale dilesi ye-email: info@capemac.co.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:









This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
* Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10151.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)
IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkonzo zengcebiso ukuphucula ukukhula kwenkampani kwakunye nokwenza umsebenzi
Inkxaso yolwazi lezobugcisa
Inkxaso yolwazi
Uncedo ekumiseleni imigangatho yexabiso kwakunye neyemveliso
Ukuhlanganisa abaniki zinkonzo kunye namaziko eenkonzo ukuya kuma ngeevenkile ezithengisayo ukwandisa inkonzo yabo
Ingcebiso ngentengiso
Ulwazi ngokuphatha kwakunye nokufikelela kwezemali
Ingcebiso ngokuphathwa kweshishini
Inkxaso yokuphucula ukhuphiswano
Inkxaso yokuphatha imeko yendalo
Ingcebiso ngophuhliso lwendyebo yoluntu
Uncedo lophahla lwengxaki kwakunye nenkxaso-mali yezinto ezifunekayo
Ingcebiso kwimveliso kwakunye nokuphuculwa kwenkqubo.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 596 1300
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.101610.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > URhulumente wePhondo leNtshona Koloni Uphehlelela Iphulo Loqeqesho Kubugcisa Bolwazi Nonxibelelwano

URhulumente wePhondo leNtshona Koloni Uphehlelela Iphulo Loqeqesho Kubugcisa Bolwazi Nonxibelelwano






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



8 uMatshi 2005
UMTHOMBO WEENDABA E-Innovation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)

Ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yoKwindla ngo-2005, iCape Skills e-Literacy Pilot Project yaqalwa ngokutyikitywa kwesivumelwano phakathi kukarhulumente wephondo ne-bridges.org, umbutho ongajonge ngeniso ojolise ekuphakamiseni ukusetyenziswa ngendlela eyiyo kolwazi kwakunye nobugcisa bonxibeblelwano kumazwe asakhulayo ngeenjongo zokuphucula ubomi babantu.

"Kwisicwangciso-qhinga sakhe seKapa Elihlumayo, urhulumente wephondo uzinikele ekuphuhliseni ubutyebi boluntu nobasekuhlaleni, egxininisa ekulungiseleleni ulutsha ingqesho. Ngeli phulo lokuxhobisa uluntu ngezakhono zobuxhaka-xhaka nobugcisa bonxibelelwano, sisebenzela ukucacisa oku kuzinikela kwethu ngeyona ndlela icacileyo nebonakalayo" uhlomle watsho uGqirha Harold Wesso, intloko yeCentre for e-Innovation, icandelo likarhulumente wephondo elinoxanduva lokujongana neli phulo.

Obu bugcisa bonxibelelwano bujonga indibanisela yokukwazi ukusebenzisa iikhompyutha kwakunye nendlela eyiyo yokusetyenziswa kolwazi. "Oku ke kuthetha ukuba asijolisanga nje kuphela ekufundiseni uluntu ukusebenzisa iikhompyutha, koko sikwabafundisa iindlela zokusebenzisa ubugcisa bolwazi nonxibelelwano ukufikelela, ukukhupha nasekuhloleni iinkcukacha nolwazi" utshilo yena uKatherine de Tolly, oqale eli phulo. "Ukukwazi ukusebenzisa ubugcisa bonxibelelwano kubalulekile kuba siphila kwixesha apho abantu banoxanduva lokuba nazo ezi zakhono ukuze babe nokuba nendima eyiyo abayidlalayo kuqoqosho."



uKatherine de Tolly noGqirha Harold Wesso - beCentre for e-innovation; Abahleliyo: nguGqirha Gilbert Lawrence - uMlawuli-Jikelele, uPhilipp Schmidt noEdwin Blake - be-bridges.org



Ukuba umba wokusetyenziswa kobugcisa bonxibelelwano awushukuxwa, umsantsa wokungalingani kwizakhono zobugcisa bonxibelelwano uza kuya unwenwa: abo bafikelelayo nabo banezakhono bazuza lutho kobu bugcisa bonxibelelwano kwakunye nokufikelela kulwazi, ngelixa abo bangenazo ezo zakhono naloo mathuba baqhubekeka ngokushiyekela bengafikeleli kula mathuba (umzekelo, abawafumani amathuba engqesho, kwanalawo okuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zikarhulumente kwakunye neengxoxo-mpikiswano ngemiba echaphazela ubomi babantu).

INtshona Koloni ayinakumelana nokungasinanzi isidingo sokuxhobisa abemi bayo ngezakhono zokusebenzisa ubugcisa bolwazi nonxibelelwano; kuba kaloku ijongene nesoyikiso sokushiyekela ngemva kakhulu kwicandelo lolwazi ukuba ayenzi njalo.

Iphulo iCape Skills e-Literacy Pilot Project liya kugxininisa ekuzeni nezixhobo zoqeqesho kwanokwenza uqeqesho kwiindawo ezahlukeneyo ezisemaphandleni apho ukufikelela koluntu kwi-internet kungakwazeka apha eNtshona Koloni. Ngokuqwalasela izifundo ezifundwe kula mathuba okuqala oqeqesho, isicwangciso-qhinga esiquka onke amacandelo sobugcisa bolwazi nonxibelelwano kwiphondo jikelele siya kukhutshwa.

Izixhobo zoqeqesho ezikhutshiweyo ziya kupapashwa njengomongo ovulelekileyo, nto leyo eya kuthetha ukuba nabani na angazisebenzisa ze aziqhelanise nazo, nokuba sele iyimibutho engajonge ngeniso, abanye oorhulumente, amashishini okanye uluntu nje ngokubanzi.

Ukuze ube nokufumana ezinye iinkcukacha, qhagamshelana noKatherine de Tolly.

kule nombolo yomnxeba: 483 5461
Eyesandla: 083 324 4043.
I-email: kdetolly@pgwc.gov.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.101610.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni Uphehlelela Iphulo Loqeqesho Kubugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni Uphehlelela Iphulo Loqeqesho Kubugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Kwisicwangciso-qhinga sakhe seKapa Elihlumayo, urhulumente wephondo uzinikele ekuphuhliseni ubutyebi boluntu nobasekuhlaleni, egxininisa ekulungiseleleni ulutsha ingqesho. Ngeli phulo lokuxhobisa uluntu ngezakhono zobuxhaka-xhaka nobugcisa bonxibelelwano, sisebenzela ukucacisa oku kuzinikela kwethu ngeyona ndlela icacileyo nebonakalayo" uhlomle watsho uGqirha Harold Wesso, intloko yeCentre for e-Innovation, icandelo likarhulumente wephondo elinoxanduva lokujongana neli phulo.
Obu bugcisa bonxibelelwano bujonga indibanisela yokukwazi ukusebenzisa iikhompyutha kwakunye nendlela eyiyo yokusetyenziswa kolwazi. "Oku ke kuthetha ukuba asijolisanga nje kuphela ekufundiseni uluntu ukusebenzisa iikhompyutha, koko sikwabafundisa iindlela zokusebenzisa ubugcisa bolwazi nonxibelelwano ukufikelela, ukukhupha nasekuhloleni iinkcukacha nolwazi" utshilo yena uKatherine de Tolly, oqale eli phulo. "Ukukwazi ukusebenzisa ubugcisa bonxibelelwano kubalulekile kuba siphila kwixesha apho abantu banoxanduva lokuba nazo ezi zakhono ukuze babe nokuba nendima eyiyo abayidlalayo kuqoqosho."
Ukuba umba wokusetyenziswa kobugcisa bonxibelelwano awushukuxwa, umsantsa wokungalingani kwizakhono zobugcisa bonxibelelwano uza kuya unwenwa: abo bafikelelayo nabo banezakhono bazuza lutho kobu bugcisa bonxibelelwano kwakunye nokufikelela kulwazi, ngelixa abo bangenazo ezo zakhono naloo mathuba baqhubekeka ngokushiyekela bengafikeleli kula mathuba (umzekelo, abawafumani amathuba engqesho, kwanalawo okuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zikarhulumente kwakunye neengxoxo-mpikiswano ngemiba echaphazela ubomi babantu).
INtshona Koloni ayinakumelana nokungasinanzi isidingo sokuxhobisa abemi bayo ngezakhono zokusebenzisa ubugcisa bolwazi nonxibelelwano; kuba kaloku ijongene nesoyikiso sokushiyekela ngemva kakhulu kwicandelo lolwazi ukuba ayenzi njalo.
Iphulo iCape Skills e-Literacy Pilot Project liya kugxininisa ekuzeni nezixhobo zoqeqesho kwanokwenza uqeqesho kwiindawo ezahlukeneyo ezisemaphandleni apho ukufikelela koluntu kwi-internet kungakwazeka apha eNtshona Koloni. Ngokuqwalasela izifundo ezifundwe kula mathuba okuqala oqeqesho, isicwangciso-qhinga esiquka onke amacandelo sobugcisa bolwazi nonxibelelwano kwiphondo jikelele siya kukhutshwa.
Izixhobo zoqeqesho ezikhutshiweyo ziya kupapashwa njengomongo ovulelekileyo, nto leyo eya kuthetha ukuba nabani na angazisebenzisa ze aziqhelanise nazo, nokuba sele iyimibutho engajonge ngeniso, abanye oorhulumente, amashishini okanye uluntu nje ngokubanzi.
kule nombolo yomnxeba: 483 5461
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10163.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > IiNkonzo zeNkxaso Kushishino Lwempahla Yokunxiba Neyalukiweyo (Clotex)

IiNkonzo zeNkxaso Kushishino Lwempahla Yokunxiba Neyalukiweyo (Clotex)




INKCAZELO:

ISebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho luxhasa ushishino lwempahla yokunxiba neyalukiweyo ngokwe- Zikolalo leeNkonzo Zempahla Yokunxiba Neyalukiweyo (i-Clotex).

I-Clotex inikezela ngezifundo zoqeqesho phantsi kwezihloko ezahluka-hlukeneyo kwakunye nobuchule obufunekayo kushishino lwempahla yokunxiba kunye neyalukiweyo, kwakunye nokufikelela kulwazi, kwimbonakalo yomthetho, kubunkunkqela bemali,kubunkunkqela bekhompyutha kwakunye nolwazi ngobugcisa.
ISebe linikezele ngenkxaso-mali kwi Clotex ukuze kubekho uMboniso weMpahla neMpahla eyolukiweyo, uMsebenzi ngeNgcebiso neNdibano kwakunye noqeqesho lwabasebenzi bokusika, bokwenza nokuhombisa.


IMIYALELO:

Ngolwazi oluthe vetshe qhagamshelana no

Shuray Bux
PO Box 979, Cape Town, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4603
Inombolo Yefeksi: 021 483 46160
sbux@pgwc.gov.za

Okanye
Qhagamshelana ne: Clotex
15 Lower Hope St, Rosebank
Inombolo Yomnxeba: 021 686 0522
Inombolo Yefeksi: 021 686 0529

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Strategic Sector Support (Department of Economic Development and Tourism, Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
* Industrial Development Corporation of South Africa (IDC) Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10163.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
INKCAZELO:
I-Clotex inikezela ngezifundo zoqeqesho phantsi kwezihloko ezahluka-hlukeneyo kwakunye nobuchule obufunekayo kushishino lwempahla yokunxiba kunye neyalukiweyo, kwakunye nokufikelela kulwazi, kwimbonakalo yomthetho, kubunkunkqela bemali,kubunkunkqela bekhompyutha kwakunye nolwazi ngobugcisa.
ISebe linikezele ngenkxaso-mali kwi Clotex ukuze kubekho uMboniso weMpahla neMpahla eyolukiweyo, uMsebenzi ngeNgcebiso neNdibano kwakunye noqeqesho lwabasebenzi bokusika, bokwenza nokuhombisa.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4603
Okanye
Inombolo Yomnxeba: 021 686 0522
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.101645.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezempilo > Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo > Iziko iHannan Crusaid ARV Centre

Iziko iHannan Crusaid ARV Centre




INKCAZELO:

Eli ziko leenkonzo ezizodwa libonelela Ngonyango Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila lweNtsholongwane kaGawulayo Asebenza Ngendlela Engummangaliso kubantu abakulungeleyo oku nabaphila nentsholongwane kaGawulayo, oko ke kukuthi, abantu abakwisigaba sesine sale ntsholongwane ngokuchazwa yiklinikhi, okanye ke abo banesibalo iCD4 esingaphantsi kwama-200. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngonyango ngamachiza alwa nolwamvila lwentsholongwane kaGawulayo nokuba ngubani na onokulufumana olu nyango kurhulumente, cofa apha.

Qwalasela: Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo ezingafikeleliyo kweli nqanaba lokufumana olu nyango lulodwa zinyangwa kwiklinikhi yentsholongwane kaGawulayo olufana neZiko Loluntu Lwezempilo.

Izigulana kufuneka zibe zihlala kwingingqqi yeGugulethu, ngingqi leyo iquka iNyanga East, iCrossroads kunye nePhilippi. Phambi kokuqaliswa kwale nkqubo yonyango, izigulana zizimasa iindibano ezintathu '"zokulungela olu nyango" apho zifunda banzi ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu, kwanangonyango olu neziphumo zalo. Le nkonzo inikezelwa simahla kwizigulana ezingenayo iMedical Aid, ngokomgaqo-nkqubo karhulumente wezempilo.
Namphi na ugqirha okanye umongikazi onawo la magunyaangazithumela izigulana kweli ziko, asebenzise iphetshana lokuthumela izigulana elinokufumaneka xa licelwa kwezi nombolo zeminxeba zingezantsi apha. Abasebenzi besebe lezempilo abanamagunya okuthumela izigulana kufuneka banikezele ngeenkcukacha ezizizo zaseklinikhi ezifana nembali yempilo yesigulana eso, amayeza esisawasebenzisayo okwangoku, imeko yaso ngokwaseklinikhi kwakunye nesibalo sakhe seCD4 sangaphambili.


INDAWO:

Gugulethu, eFreyistata


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

Ukususela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngentsimbi yesibhozo ekuseni kuye kuma ngentsimbi yesine malanga.


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kwiziko Loluntu Lwempilo laseGugulethu, kwikona yeNY3 neNY78, eGugulethu, 7760

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 637 2830 / 6860


IFEKSI:

021 637 6860


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Umntu Ekunoqhagamshelwana naye: nguGqirha Matt McNally





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10181.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
INKCAZELO:
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo.Ezona nkonzo zingundoqo kweli Ziko zezi:
uqeqesho ulwazi ingcebiso imisebenzi yorhwebo (lwangaphakathi nolwangaphandle).
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 044 873 2230 okanye 044 873 3431
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10197.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo > Ucwangciso Lophuhliso > Izicelo zoPhuhliso

Izicelo zoPhuhliso




INKCAZELO:


* Ngubani ojongana nezicelo zophuhliso lomhlaba?
* Kufikelelwa njani kwizigqibo ngezicelo?
* Izibheno & nemibuzo


NGUBANI OJONGANA NEZICELO ZOPHUHLISO LOMHLABA?


Oomaspala bethu banoxanduva lokujongana nezicelo zophuhliso, ezifana nezicelo zokuphuma kwimida yezakhiwo okanye izicelo zokwakhiwa ngokutsha kwezithili okanye zokwahlula-hlulwa komhlaba. Oomaspala bagqiba ekubeni kujongwane njani nezi zicelo ngokwemigaqo yomthetho, imigaqo-nkqubo kwanemikhomba-ndlela ephuma kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noPhuhliso loCwangciso. Ngamaxesha athile, umzekelo, kwizicelo ezinobunzima kakhulu zokwakhiwa ngokutsha kwezithili, oomspala baya kuthumela ezo zicelo kweli Sebe ukuze zingeniswe kuMphathiswa oyakuthi ke yena athathe isigqibo sokugqibela.

Eli Sebe liphicotha izicelo ezinento yokwenza nezolimo, oku likwenzela iSebe lesizwe nelephondo lezoLimo, iSebe lesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni. Eli Sebe likwajongana nezicelo ezinento yokwenza nezimbiwa, oku likwenzela isebe lesizwe leZimbiwa naMandla, elesizwe nelephondo lezoLimo, elesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni.


KUFIKELELWA NJANI KWIZIGQIBO NGEZICELO?


Phambi kokuba kufikelelwe kwisigqibo ngesicelo sophuhliso ngokwemigaqo yomthetho wesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba, isicelo eso kufuneka kuqala sifakwe phantsi kweenkqubo apho uluntu lufaka khona igalelo luveze neembono futhi kumanye amaxesha, imvume yamaqumrhu awahlukeneyo karhulumente iyafuneka. Ukuba isicelo siwa phantsi kwenqanaba elithile lokuguqulwa komhlaba, sidla ngokuthunyelwa kweli Sebe.

Izicelo ziphicothwa ngokwemigaqo yoMthetho iEnvironmental Conservation Act, ka- 1989 ukuqinisekisa ukuba umgaqo-nkqubo ohlanganisiweyo wendalo engqongileyo nemiba yocwangciso iyajongwa. Eli Sebe liqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswa nezinye ezikwafana nazo ezizezi: iingxelo zezimbiwa, izicelo zophuhliso lomhlaba kwanezicwangciso zezithuba nezezicwangciso-maqhinga.

Xa isicelo sophuhliso sele sinikwe ingqwalasela ngokwemigaqo yomthetho wendalo engqongileyo, isigunyaziso, iphepha-mvume okanye isigqibo - nayiphi na kwezi efanele ukukhutshwa - iyakhutshwa.

Isigqibo ngokwemigaqo yomthetho wokusetyenziswa komhlaba sinokuthatyathwa kuphela emva kokuba isicelo eso sikhe saphicothwa ngokwemigaqo yomthetho ojongene nendalo engqongileyo.


IZIBHENO & NEMIBUZO


Xa umaspala sele efikelele kwisigqibo, isibheno kweso sigqibo singafakwa kweli Sebe ukuze sinikezelwe kuMphathiswa.

Ukuba unombuzo ngesicelo sophuhliso osifakileyo, kufuneka uwuthumele kwicandelo ofake isicelo sakho kulo.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana no-:


IMIYALELO:

Chris Rabie
loMlawuli: kuLawulo lweNdalo Engqongileyo
Private Bag X9086, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4796
Inombolo Yefeksi: 021 483 3633

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iphetshana Elinemibuzo Ngesibheno Eso (IFomu) (File type: pdf)
* Environmental Impact Assessments (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.102073.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > Iinkxaso-mali zikaRhulumente Ziyenyuswa ngo-2005

Iinkxaso-mali zikaRhulumente Ziyenyuswa ngo-2005






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



5 uEpreli 2005
UMTHOMBO WEENDABA Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)

Izixa ezintsha zeenkxaso-mali zoluntu eziphuma kurhulumente zika-2005 ziya kuqalisa ukusebenza ukususela ngomhla wokuqala apha kuTshazimpunzi ka-2005. Nazi izixa ezintsha (ukuze ufumane ezinye iinkcukacha cofa kwinkxaso-mali nganye):
* Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana - li-R180 (yenyuke ukusuka kwi-R170)
* Inkxaso-mali Yomntu Oxhomekeke Kunonophelo - ngama-R780 (yenyuke ukusuka kuma-R740)
* Inkxaso-mali Yokukhulisda Umntwana Okwexeshana - ngama-R560 (yenyuke ukusuka kuma-R530)
* Inkxaso-mali Yokukhubazeka - ngama-R780 (yenyuke ukusuka kuma-R740)
* Inkxaso-mali Yomhlala-phantsi - ngama-R780 (yenyuke ukusuka kuma-R740)
* Inkxaso-mali Yononophelo Lwasekhaya - li-R160 (yenyuke ukusuka kwi-R150)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10210.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Ucwangciso Lophuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Eli Sebe libonelela ngeenkonzo ezimbini zeemephu:
Ukuzenzela Ezakho iiMephu Usebenzisa Amaxwebhu Enkangeleko
Isebe linakho ukuhlanganisa iimephu ezibonisa izinto ezahlukeneyo zomhlaba kwakunye nezixhobo ngokusekelwe kwimimandla ye-GIS. Ezi mephu zivuleleke kuluntu ngokubanzi. Kufuneka unikezele ngezi nkcukacha zilandelayo xa ufaka isicelo semephu:
iimpawu zempilo (izibhedlele, iiklinikhi, izithili zezempilo, imimandla yezempilo)
iimpawu zezibonelelo (iintambo zamanzi, iintambo zombane)
iimpawu zemimandla (imida yezithili & neyoomaspala beedolophu, imida Yeengingqi zabantu abaqeshelwe ukubala abantu)
iimpawu zoluntu (izikhululo zamapolisa, izikolo)
iimpawu zothutho (iindlela, imizila kaloliwe)
iimpawu zamanzi (amadama, imilambo, imizimba yamanzi)
inani leekopi ezifunwayo iinkcukacha zoqhagamshelwano nedilesi emaziye kuyo usuku lokuvalwa oluseyingcebiso nje.
Izicelo zeemephu kufuneka zenziwe ngembalelwano (nge-email / ifeksi/ ileta) zithunyelwe kwiCandelo Iinkonzo zolwazi futhi neenkcukacha zoqhagamshelwano kufuneka zinikezelwe.
Iimephu zingahlawulelwa ngemali eziinkozo okanye ngetsheki. Iitsheki kufuneka zihlawulwe kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo & noPhuhliso loCwangciso.
Ezi rhafu zilandelayo zihlawuliswa kuphela iinkonzo zosasazo:
ubukhulu bephepha A0 - R44 iphepha ngalinye ubukhulu bephepha A1 - R37 iphepha ngalinye ubukhulu bephepha A2 - R30 iphepha ngalinye ubukhulu bephepha A3 - R24 iphepha ngalinye ubukhulu bephepha A4 - R24 iphepha ngalinye
UKWENZA IIMEPHU KUSETYENZISWA AMAXWEBHU
Usenakho nokuhlanganisa eyakho imephu usebenzisa amaxwebhu enkangeleko asele ekho.
Ukuncedisa ngemisebenzi ye-ArcExplorer, incwadana yemephu ehlanganiswe lisebe eli ebonisa ngendlela emayisetyenziswe ngayo imephu le iyafumaneka kwikhompyutha (162 KB - 4 amaphepha ama-4).
Amaxwebhu enkangeleko "zizinto ezisikiweyo" ze zabekwa kwiindawo zokugcina ze-.zip. Iba yingcebiso ke ukuba usebenzise iWinZip okanye enye indlela efanayo ukuze ukwazi ukufikelela kwiindawo zokufihla ezo.
ISIKHUSELO
UKUSETYENZISWA KOLWAZI
Lonke ulwazi lunikezelwa ngaphandle kwamalungelo okulusasaza. Ulwazi olusasazwe leli Sebe alunakukotshwa, lusasazwe ngaphakathi okanye luthengiswe nangayiphi na indlela (ngokwerhafu iVAT okanye nanagayiphi na indlela) kuye nabani na/ kuwo nawaphi na amaqela angengawo awombutho/isebe lakho. Iikopi ezininzi zeembumba zolwazi zinokusasazwa ngaphakathi kuphela.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezizezinye, qhagamshelana no-:
neSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo & noPhuhliso loCwangciso
Iinkonzo zolwazi
Inombolo yomnxeba: 021 483 3688
Inombolo yomnxeba 021 483 3499
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.102639.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Inkxaso-Mali Ekhutshwa Qho Ngonyaka Yokunceda Imibutho Yezenkcubeko Ngo- 2005/2006

Inkxaso-Mali Ekhutshwa Qho Ngonyaka Yokunceda Imibutho Yezenkcubeko Ngo- 2005/2006






IKomishoni yeNkcubeko yeNtshona Koloni


ISISHWANKATHELO

Imibutho yezeNkcubeko eNtshona Koloni, Ngaphandle Kweminyhadala, esebenza ngokwenza izinto zobugcisa obubonwayo okanye obubhalwayo, inzululwazi ngezendalo, ezoluntu, imbali engezenkcubeko okanye ukwaziswa kolutsha ngezenkcubeko nokuzibandakanya, ingafaka isicelo sokufumana inkxaso-mali yokuqhuba iprojekthi kwiKhomishoni yezeNkcubeko yeNtshona Koloni.







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iphepha Lokufaka Isicelo: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko (IFomu) (File type: pdf; size: 488 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.102911.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Amashishini
INJONGO:
Iphulo iCape Access lijoliswe ekwabelaneni ngeenzuzo zobugcisa bolwazi nonxibelelwano kuzo zonke iindawo zaseNtshona Koloni. ICape Access le liphulo elijolise eluntwini nelibona ubugcisa bolwazi nonxibelelwano njengesixhobo esinokwakha ulwazi ze futhi sidale namathuba. Ngeli phulo, uluntu ekuhlaleni lunikwa amathuba okufikelela kwiikhompyutha ne-internet, ndawonye nezakhono zokusebenzisa la mathuba eza nezi zixhobo.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Iindawo Eliza Kuqaliswa kuzo
Amaqela Eengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
Intsebenziswano Namanye Amaphulo
Inkxaso-mali
Amanqanaba eli Phulo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
IINDAWO EZA KUQALISWA KUZO
Ingingqi
Iseza kuqinisekiswa
Inkqubo yeCape Access isebenzisa izixhobo ezintsha nezindala ukunika uluntu oluhlala emaphandleni ithuba lokufikelela kubugcisa bonxibelelwano kwakunye neenzuzo ezinokufumaneka kubo. Ngokusebenzisa amaziko eekhompyutha asele ekho kwizikolo nakumaziko asekuhlaleni, iCape Access ngolo hlobo inceda uluntu ekuhlaeni ukuba lufumane ezona nzuzo ziya kuba lulutho kulo kwezi zixhobo. Amaziko amatsha eekhompyutha sele efakiwe kumathala eencwadi kwiingingqi zokuhlala apho kungekho zixhobo zabugcisa bonxibelelwano okanye zinganelanga khona.
Iindawo zokuqala ezikumathala eencwadi eziza kufakelwa kuzo ezi zixhobo zisebenzisa ubugcisa beSmart Cape obuze neSixeko saseKapa ngenjongo zokufezekisa iphulo lokufikeleleka kwethala leencwadi laseKapa (iSmart Cape) Oku ke kunceda abasebenzisi ukuba bakwazi ukubhalisa kwikhompyutha, bazenzele ii-akhawunti ze-email ukuze babe nokufikelela kwi-internet. Abasebenzisi banikwa ixesha eliyimizuzu engamashumi amane anesihlanu kuyo nayiphi na enye yezi khompyutha zintlanu kumathala eencwadi.
AMAQELA EENGXOXO NGOBUGCISA BOLWAZI NONXIBELELWANO
indawo nganye eza kusetyenziselwa eli phulo leCape Access isekelwe iqela lengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano, qela elo lenziwe ngabameli abohlukeneyo basekuhlaleni, kuquka iinkokheli zasekuhlaleni, imibutho engajonge ngeniso, abameli bale nkonzp kwakunye noluntu lwasekuhlaleni olunomdla.
Ingingqi
Iqela Leengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
Ixesha namandla amaninzi lityalwe ekusekeni nasekuqiniseni la maqela eengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano, njengoko uphando sele lubonisile ukuba amanye amanyathelo amaziko anikezela iinkonzo ngomnxeba aphanza ngenxa yokuba ayegxininisa kakhulu kwimiba yobugcisa ze zingatyali xesha laneleyo kwimiba yoluntu enento yokwenza nokwamkelwa, uqeqesho nophuhliso. Kubalulekile ke ngoko ukuba uluntu ekuhlaleni ludlale indima ephambili ekuchazeni okufunekayo nokuba iphulo eli kufuneka lisebenze njani na. Uluntu ekuhlaleni nalo kukwafuneka lwamkele futhi lusebenzise uxanduva lwalo lokubeka iliso kula maziko.
La Maqela Axoxa Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano aya kulawula ukufikeleleka kwala maziko kwakunye neminye nje imiba yokusebenza kwawo. La maqela akwanoxanduva lokudlala eyona ndima iphambili ekuqeqesheni uluntu ekuhlaleni.
INTSEBENZISWANO NAMANYE AMAPHULO
INKXASO-MALI
Xa ezi ndawo kuza kuqhutyelwa kuzo eli phulo sele zisebenza ngokugcweleyo futhi sele ehlolwe ngenyameko, lo mbono weCape Access (njengoko uhlenga-hlengisiwe ngkwezi ntshukumo zohlolo) uya kusasazelwa kwezinye iindawo zokuhlala. Kucingeleka yaye kukholeleka ukuba ezinye iinkqubo zenkxaso-mali kuya kuziwa nazo ukwenzelwa oku kusasazwa kweli kwezinye iingingqi, nkxaso-mali leyo iya kucelwa kwimibutho yenkxaso nakumashishini.
AMANQANABA ELI PHULO
Uphando lokuqala
Ukuchongwa kweendawo eliza kuqhutyelwa kuzo
Ukusekwa kwamaqela Eengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano.
Ukujongwa nokuhlolwa kweendawo eliza kuqhutyelwa kuzo eli phulo
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3794
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.102911.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Amashishini > Iphulo iCape Access

Iphulo iCape Access




INJONGO:

Iphulo iCape Access lijoliswe ekwabelaneni ngeenzuzo zobugcisa bolwazi nonxibelelwano kuzo zonke iindawo zaseNtshona Koloni. ICape Access le liphulo elijolise eluntwini nelibona ubugcisa bolwazi nonxibelelwano njengesixhobo esinokwakha ulwazi ze futhi sidale namathuba. Ngeli phulo, uluntu ekuhlaleni lunikwa amathuba okufikelela kwiikhompyutha ne-internet, ndawonye nezakhono zokusebenzisa la mathuba eza nezi zixhobo.


ISIQALO:

2004


ISIPHELO:

2007


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:


* Iindawo Eliza Kuqaliswa kuzo
* Amaqela Eengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
* Intsebenziswano Namanye Amaphulo
* Inkxaso-mali
* Amanqanaba eli Phulo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINDAWO EZA KUQALISWA KUZO

Zintandathu iindawo eliza kuqaliswa kuzo iphulo iCap Access:


Ingingqi
Facility
Usuku Lokuphehlelelwa

eBitterfontein
eBitterfontein Library
ngomhla we-14 kuTshazimpunzi ku-2005

eStruisbaai
eStruisbaai Library
ngomhla wama-23 kuTshazimpunzi ku-2005

e-Oudtshoorn
Kwithala Leencwadi laseBongulethu
ngomhla we-9 kuTshazimpunzi apha ku-2005

eVan Rhynsdorp
Kwiziko Loluntu laseBambanani
ngomhla we-7 kuCanzibe apha ku-2005

e-Elim
e-Elim Primary School
ngomhla we-14 kuCanzibe apha ku-2005

eGeorge
Kwisikolo Samabanga Aphantsi saseCornville
Iseza kuqinisekiswa

Inkqubo yeCape Access isebenzisa izixhobo ezintsha nezindala ukunika uluntu oluhlala emaphandleni ithuba lokufikelela kubugcisa bonxibelelwano kwakunye neenzuzo ezinokufumaneka kubo. Ngokusebenzisa amaziko eekhompyutha asele ekho kwizikolo nakumaziko asekuhlaleni, iCape Access ngolo hlobo inceda uluntu ekuhlaeni ukuba lufumane ezona nzuzo ziya kuba lulutho kulo kwezi zixhobo. Amaziko amatsha eekhompyutha sele efakiwe kumathala eencwadi kwiingingqi zokuhlala apho kungekho zixhobo zabugcisa bonxibelelwano okanye zinganelanga khona.

Iindawo zokuqala ezikumathala eencwadi eziza kufakelwa kuzo ezi zixhobo zisebenzisa ubugcisa beSmart Cape obuze neSixeko saseKapa ngenjongo zokufezekisa iphulo lokufikeleleka kwethala leencwadi laseKapa (iSmart Cape) Oku ke kunceda abasebenzisi ukuba bakwazi ukubhalisa kwikhompyutha, bazenzele ii-akhawunti ze-email ukuze babe nokufikelela kwi-internet. Abasebenzisi banikwa ixesha eliyimizuzu engamashumi amane anesihlanu kuyo nayiphi na enye yezi khompyutha zintlanu kumathala eencwadi.

Iindawo ezikumaziko oluntu nakwizikolo asebenzisa ubugcisa obusele bukho kade kwezo ndawo. Ibu bugcisa bunokuphuculwa kwixesha leizayo ukunika abasebenzisi ii-akhawunti ze-emails.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMAQELA EENGXOXO NGOBUGCISA BOLWAZI NONXIBELELWANO

indawo nganye eza kusetyenziselwa eli phulo leCape Access isekelwe iqela lengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano, qela elo lenziwe ngabameli abohlukeneyo basekuhlaleni, kuquka iinkokheli zasekuhlaleni, imibutho engajonge ngeniso, abameli bale nkonzp kwakunye noluntu lwasekuhlaleni olunomdla.


Ingingqi
Iqela Leengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
Usihlalo

eBitterfontein
eWestPoint.com
nguCornelius Ovies

eStruisbaai
Iqela Leengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
ngu-Anneke Klopper

e-Oudtshoorn
Iqela Leengxoxo Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano
nguLuvuyo Masala

eVan Rhynsdorp
eMatzi.com
nguJoanny Stuurman

e-Elim
e-Elim e-Community Forum
nguMartin Sallies

eGeorge
Isaqulinqwa
nguClive Zinkfontein

Ixesha namandla amaninzi lityalwe ekusekeni nasekuqiniseni la maqela eengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano, njengoko uphando sele lubonisile ukuba amanye amanyathelo amaziko anikezela iinkonzo ngomnxeba aphanza ngenxa yokuba ayegxininisa kakhulu kwimiba yobugcisa ze zingatyali xesha laneleyo kwimiba yoluntu enento yokwenza nokwamkelwa, uqeqesho nophuhliso. Kubalulekile ke ngoko ukuba uluntu ekuhlaleni ludlale indima ephambili ekuchazeni okufunekayo nokuba iphulo eli kufuneka lisebenze njani na. Uluntu ekuhlaleni nalo kukwafuneka lwamkele futhi lusebenzise uxanduva lwalo lokubeka iliso kula maziko.

La Maqela Axoxa Ngobugcisa Bolwazi Nonxibelelwano aya kulawula ukufikeleleka kwala maziko kwakunye neminye nje imiba yokusebenza kwawo. La maqela akwanoxanduva lokudlala eyona ndima iphambili ekuqeqesheni uluntu ekuhlaleni.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INTSEBENZISWANO NAMANYE AMAPHULO

Iphulo iCape Access liyingxenye yothotho lwamaphulo obugcisa bolwazi nonxibelelwano ajoliswe eluntwini naqhutywa yiCentre for e-Innovation. La maphulo ayamene futhi asebenzisa indlela yokujongana nobugcisa bolwazi nonxibelelwano nophuhliso esebenza ngalo mba uwonke.

iCape Skills

Inkxaso yoqeqesho iya kunikezelwa kula Maqela ngokusebenzisa iphulo lokuxhobisa uluntu ngezakhono zokusebenzia ubugcisa bolwazi nonxibelelwano leCentre for e-Innovation, iCape Skills e-Literacy project. Eli phulo liya kuqeqesha amalungu ala maqela axoxa ngobugcisa bolwazi nonxibelelwano njengabaqeqeshi abaya kuthi bona bakuqeqesheka, baqeqeshe uluntu lokuhlala kwiingingqi zawo. Eli nyathelo liqhutywa ngentsebenziswano ne-bridges.org.

iCape Gateway

ICape Gateway le likhonkco apho abemi banokufikelela lula kulwazi neenkonzo zikarhulumente. Abasebenzisi bamaziko eCape Access baya kwaziswa kwisikhundla sonxibelelwano seCape Gateway ze bafumane noqeqesho ukuze bakwazi ukusisebenzisa esi sikhundla ndawonye neenkonzo zikarhulumente ezifumaneka kwikhompyutha.

Amanye amaphulo asebenzisana neCape aquka iRED Door, Ii-ofisi Zenkxaso Yoshishino Ezikumathala Eencwadi kwakunye Namaziko Oluntu.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INKXASO-MALI

I-Centre for e-Innovation inikezele ngenkxaso-mali kwiphulo iCape Access se kube ngo-2006. Isixeko saseKapa sinikezele ngenkxaso eyongezelelweyo kubugcisa, ubuchule nezakhono ezakhelwe kweli Phulo leSmart Cape.

Xa ezi ndawo kuza kuqhutyelwa kuzo eli phulo sele zisebenza ngokugcweleyo futhi sele ehlolwe ngenyameko, lo mbono weCape Access (njengoko uhlenga-hlengisiwe ngkwezi ntshukumo zohlolo) uya kusasazelwa kwezinye iindawo zokuhlala. Kucingeleka yaye kukholeleka ukuba ezinye iinkqubo zenkxaso-mali kuya kuziwa nazo ukwenzelwa oku kusasazwa kweli kwezinye iingingqi, nkxaso-mali leyo iya kucelwa kwimibutho yenkxaso nakumashishini.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMANQANABA ELI PHULO

Inqanaba 1 (eliqala ngenyanga yeKhala ngo-2004 ukuya kuma kweyoKwindla ngo-2005)

* Uphando lokuqala
* Ukuchongwa kweendawo eliza kuqhutyelwa kuzo
* Ukusekwa kwamaqela Eengxoxo ngemiba yobugcisa bolwazi nonxibelelwano.

Inqanaba 2 (kwinyanga yoKwindla ngo-2005 ukuya kwakweyoKwindla ngo-2007)

* Ukujongwa nokuhlolwa kweendawo eliza kuqhutyelwa kuzo eli phulo

Inqanaba 3 ( ngo-2007 - )

* Ukwenziwa Kwezicangciso zoshishino
* Ukuza nenkxaso-mali yokusebenza (kwenziwa yi-CeI)


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe ngePhulo iCape Access, qhagamshelana:

noRefilwe Tshabalala
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3794
Inombolo Yefeksi: 021 483 5888
rtshabal@pgwc.gov.za

Or get contact details for each of the six pilot sites:
* eBitterfontein Library
* eStruisbaai Library
* Kwithala Leencwadi laseBongulethu
* Kwiziko Loluntu laseBambanani
* e-Elim Primary School
* Kwisikolo Samabanga Aphantsi saseCornville



IXHASWA NGEZIMALI YI-:

E-Innovation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Iindawo Zokufikelela kwi-Internet Simahla (IBakala Lezxhobo)
* Directory of Free Public Internet Access Points in the Western Cape (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.103439.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Ushicilelo > ISigidimi seeNdaba neeMagazini > The Red Letter

THE RED LETTER






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Isibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IMIBA

* uEpreli/uMeyi 2007, Salute 2006 Staff Function (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 1.8 MB)
* uNovemba/uDisemba 2006, (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 1.1 MB)
* uAgasti/uSeptemba 2006, (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 731 KB)
* uMeyi/uJuni 2006, Fifty Year Celebration Issue (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 391 KB)
* uFebruwari/uMatshi 2006, 4 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 722 KB)
* uNovemba/uDisemba 2005, (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 768 KB)
* uJulayi/uAgasti 2005, July - August 2005 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 544 KB)
* uNovemba/uDisemba 2004, (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 797 KB)




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.103775.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > IiNkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa > Iziko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa

Iziko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:



iZiko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa leSebe Lokhuseleko Loluntu lijongana nezikhalazo ngokunikezelwa kweenkonzo, zikhalazo ezo zisuka kuluntu ngamaqumrhu esipolisa afana neNenkonzo Yesipolisa yoMzantsi Afrika kwakunye Namagosa Esipolisa kaMaspala. Eli Ziko lamkela izikhalazo ezinento yokwenza nokunikezelwa kweenkonzo kuphela, umzekelo ukuba akukhange kubekho mpendulo kwityala elithile okanye ukuba amagosa asebupoliseni aziphathe ngeendlela ezigwenxa. Amatyala amakhulu afana nokusweleka elugcinweni lwamapolisa ajongwa liCandelo Lolawulo Elizimeleyo Elijongana Nezikhalazo.

Xa izikhalazo sele zidluliselwe kwiZiko Lezikhalazo Ngesipolisa kuya kuthi kwenziwe uvavanyo okanye inyathelo lokuqala lophando ukuze kufumaneke ingqiniseko ngobunyani besikhalazo eso. Kuthi ke kwenziwe amalinge okusombulula le nyewe ngokuthi kusetyenziswane ze kungenelele naloo maqumrhu okanye abo bantu bachaphazelekayo nabasemagunyeni.

Ukuba ilungu elithile lequmrhu lesipolisa lithi lifunyaniswe linetyala lokungaziphathi ngenndlela eyiyo neyamkelekileyo, eso sigqibo siya kuthi sidluliselwe kuMkomishinala wePhondo okanye kumntu okanye iqumrhu elijongene noko ukuze liphande nzulu.






IMIYALELO:



IZIKHALAZO

Ukuba ufuna ukufaka isikhalazo ngequmrhu elithile lesipolisa, kufuneka ugcwalise iphetshana lokufaka isikhalazo onokulifumana apha ngohlobo lwe-excel okanye ngokohlobo lwe- pdf. Ungathi ke emva koko:

* Utsalele umnxeba icandelo lezikhalazo kule nombolo 021 483 4332.
* Ubhalele iZiko Lezikhalazo Ngesipolisa, kwiSebe Lokhuseleko Loluntu, PO Box 5346, eKapa, 5000.
* Yisa isikhalazo ngokwakho eTower Block, 12th Floor, kwa-4 kwiSitalato iDorp, eKapa.
* Thumela ngefeksi iphetshana lokufaka isikhalazo eligcwalisiweyo kule nombolo 021 483 6026.
* Thumela nge-email iphetshana lokufaka isikhalazo kule dilesi policingcomplaints@pgwc.gov.za.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






UKUNCOMA

Xa unokuzifumana ukwimwko apho ufuna ukwazisa eli Sebe ngeenkonzo ezintle nezisemgangathweni ezinikezelwa liqumrhu elithile lesipolisa, ungazithumela ezo nkcukacha kule dilesi ye-email policingcomplaints@pgwc.gov.za.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINKCUKACHA EZITHE VETSHE

Ukuba udinga ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
noZubaida Bardien
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4136 or
Umnxeba Wesinqe: 082 823 8164
Zubardie@pgwc.gov.za



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ukubeka Iliso Nokuhlola (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Police Complaints Form (IFomu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.103775.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iZiko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa leSebe Lokhuseleko Loluntu lijongana nezikhalazo ngokunikezelwa kweenkonzo, zikhalazo ezo zisuka kuluntu ngamaqumrhu esipolisa afana neNenkonzo Yesipolisa yoMzantsi Afrika kwakunye Namagosa Esipolisa kaMaspala. Eli Ziko lamkela izikhalazo ezinento yokwenza nokunikezelwa kweenkonzo kuphela, umzekelo ukuba akukhange kubekho mpendulo kwityala elithile okanye ukuba amagosa asebupoliseni aziphathe ngeendlela ezigwenxa. Amatyala amakhulu afana nokusweleka elugcinweni lwamapolisa ajongwa liCandelo Lolawulo Elizimeleyo Elijongana Nezikhalazo.
Xa izikhalazo sele zidluliselwe kwiZiko Lezikhalazo Ngesipolisa kuya kuthi kwenziwe uvavanyo okanye inyathelo lokuqala lophando ukuze kufumaneke ingqiniseko ngobunyani besikhalazo eso. Kuthi ke kwenziwe amalinge okusombulula le nyewe ngokuthi kusetyenziswane ze kungenelele naloo maqumrhu okanye abo bantu bachaphazelekayo nabasemagunyeni.
Ukuba ilungu elithile lequmrhu lesipolisa lithi lifunyaniswe linetyala lokungaziphathi ngenndlela eyiyo neyamkelekileyo, eso sigqibo siya kuthi sidluliselwe kuMkomishinala wePhondo okanye kumntu okanye iqumrhu elijongene noko ukuze liphande nzulu.
IMIYALELO:
IZIKHALAZO
Utsalele umnxeba icandelo lezikhalazo kule nombolo 021 483 4332.
Thumela ngefeksi iphetshana lokufaka isikhalazo eligcwalisiweyo kule nombolo 021 483 6026.
UKUNCOMA
Ukuba udinga ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
Umnxeba Wesinqe: 082 823 8164
La mabakala amaziko:
Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ukubeka Iliso Nokuhlola (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10418.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle
INKCAZELO:
ISebe Labongameli liyayithakazelela into yokusasaza ulwazi ngeenkqubo zenzuzo yemvelisa eya ngaphandle, ingakumbi ulwazi lwenzuzo yorhwebo olutsha lwesizwe.Olunye uyilo lwenzuzo ekhoyo ibandakanya:
INkqubo Yentengiso yeMveliso Ephuma Ngaphandle kwakunye neNkqubo Yoncedo Kurhweb (DTI)
Ezezimali -Imali Yamazwe Ngamazwe (IDC)
IMIYALELO:
Inombolo yeFowuni: 021 483 8729
Okanye
Inombolo yeFowuni : 021 483 4717
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu loPhuhliso lweMizi-mveliso yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10420.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 487 8600
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10423.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Inyathelo laseKapa Lokubonelela Ngerhasi Ne-Oli Cape Oil and Gas Supply Initiative (iCOGSI)

Inyathelo laseKapa Lokubonelela Ngerhasi Ne-Oli Cape Oil and Gas Supply Initiative (iCOGSI)




INKCAZELO:

Ukukhula kweentshukumo Kwibala le-Oli elikwingingqi ekude nje nonxweme oluseNtshona yeAfrika kuza namathuba abaluleke kakhulu kwiNtshona Koloni noMzantsi Afrika. Indawo esikuyo ngokomhlaba (ngokobufutshane namabala e-oli), indawo yokushishina ephuhlileyo, amandla okushishina kwanamaziko nezixhobo zamazibuko ezifanelekileyo (eKapa naseSaldanha Bay) zenza iNtshona Koloni ibe yeyona ndawo ifanelekileyo yokushishina kwiinkampani zangaphandle.


* Izakhono eNtshona Koloni
* Imbali
* Ukwenziwa ibe sesikweni
* Ubunini Nobume beBhodi
* Iinkqubo Neenzuzo
* Iimpumelelo
* Inkxaso-mali kaRhulumente



IZAKHONO ENTSHONA KOLONI


INtshona Koloni ikwindawo entle:
* Yokunikezela iinkonzo ze ilungise iinqanawa zamabala e-oli.
* Yokwakha amaqonga nemilinganiselo.
* Izixhobo zokubonelela ngeemveliso.
* Yokunikezela ngoqeqesho neenkonzo zabasebenzi.
* Ukubonelela ngeemveliso ezisebenzisekayo.



IMBALI


Eli nyathelo lazalwa xa iCape Regional Chamber yaququzelela umhlangano neSebe lephondo Lophuhliso Loqoqosho Notyelelo, iSixeko saseKapa kunye neWESGRO.

Malunga namashumi amabini entsebenziswano yeli shishini namanye amashishini angumvuka okubandakanywa kwamaqabane afana neNational Ports Authority (NPA), iSebe Leentengiso Noshishino (dti), iEskom namanye amaqumrhu kwakunye neenkampani zabucala zinikezela ngobuchule ngeli xesha kumaqela afana neMarketing Strategy Group, iPort Steering Committee kwakunye nezinye.


UKWENZIWA IBE SESIKWENI


Kuluvuyo kuthi ukwazisa ukuba eli nyathelo sele lisebenza ngokusesikweni njengenyathelo leli shishini (iNkampani Yesahluko wama-21) eliya kuqhutywa ngentsebenziswano ngamashishini karhulumente nawabucala. Le Nkampani ibizwa ngokuba yiCape Oil and Gas Supply Initiative (iCOGSI ngamafuphi) iya kujolisa ekuphuhliseni ze ibeke iNtshona Koloni njengeqonga elibonelela ngeenkonzo ze-oli nerhasi kwi-Afrika.

Emva kwenkqubo ebivuleleke kuluntu yokuchongwa nokuvotelwa kwaba phathji kweli shishini, izithuba zeBhodi ezisibhozo zagcwaliswa. Ezinye izithuba ezine zezabalawuli abachongwe ngenxa yezikhundla zabo abachongwa zezinye iinkampani ezingamahlakani eCandelo Loluntu. UMlawuli Oyintloko noMncedisi Wakhe nabo sele bechongiwe njengabaqeshwa abasisigxina bale nkampani ukuze balawule ukufezekiswa kwenjongo yamaphulo neenkqubo zayo.


UBUNINI NOBUME BALE BHODI


Nangona urhulumente eya kudlala indima exhasayo nje, eli shishini lona ngokwalo liza kuyithathela kulo imisebenzi njengabalawuli beli nyathelo futhi limenyiwe lizame ukufumanisa ukuba ukufezekiswa kweminqweno yeli phulo. IBhodi Yabalawuli imile ngolu hlobo:

Izikhundla zali Shishini
Abasebenzi Neenkampani Ezinikezela Ngeenkonzo
Iimpawu zentsebenzo Nothutho
Ukulungiswa kwezikhephe
Ubunjineli Nolawulo Lwamaphulo
Ukubumba Nolwakhiwo

Izikhundla zeli Shishini
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni
Isixeko saseKapa
iNational Ports Authority
Isebe Leentengiso Noshishino

Izikhundla Zemisebenzi
iBEE Nophuhliso Loshishino
Uphuhliso Loqeqesho Nezakhono
Ummeli Woshishino Kunxweme oluseNtshona


IINKQUBO NEENZUZO


Iinkqubo esele ziyinikiwe inkxaso-mali:
* Ingxowa-mali yokuqinisekisa: ukunikezela ngesikhundla solwazi esisesbenzayo sababoneleli beenkonzo ngokuthi kubekwe iliso ekunakanweni nasekuqinisekisweni kobunyani.
* Inkqubo Yophuhliso Lwabanikezeli Ngeenkonzo: ukuncedisa kwiinzame zokufumana iziqinisekiso ezikwimigangatho ethe kratya.
* Iphulo Lezikhundla: inyathelo lokutsala umdla wokuhlaziywa ze kwakhiwe nezikhundla ezikude kufuphi nonxweme.
* Ingxowa-mali yokufumanisa ukuba iphulo eli liya kusebenza na: inkxaso-mali yembewu eyenzelwe izifundo zokujonga ukuba lingaphumelela na eli phulo ukuphucula izixhobo zezibuko eli (ngentsebenziswano no-Eskom).


Iinzuzo zokuba nenyathelo elisesikweni:
* Ukunakanwa ngurhulumente ngokwefuthe lenkxaso
* Inkxaso yemali ephuma kurhulumente nabanye abaxhasi
* Umsebenzi noxanduva olucacileyo ukuphuhlisa olu shishino ze kugxininiswe kumathuba aza nalo
* Amandla okuzinikela enzelwe ukumelana neemfuno zeli shishini, nangenkxaso karhulumente
* Indlela karhulumente yokunikezela ngeenkonzo ephucukileyo
* Iqonga elingenamkhethe ukwenzela ukuba eli shishini likwazi ukwakha amatyathanga entsebenziswano ze liqinisekise nokuvela kwamathuba okuthungelana namanye amaqumrhu
* Indawo esembindini yokusebenzisana nokuthengisa - ukuvuleleka kubathengi -, imibuzo yabatyali-zimali, ukuhlangan kwabanini beli shishini
* Increased international business opportunities
* Ukonyuka kokusebenza ngokukhuphisana kweli shishini ngokweenkqubo ezifana nezi zingentla apha.



IIMPUMELELO


Ezinye zeempumelelo zeli nyathelo kokuba libe sesikweni:
* Umboniso nenkomfa yohlobo lokuqala ye-Oli eAfrika ka-2004
* iOTC - Iphulo lemiboniso yentengiso eyaba nempumelelo ngokulandelelana ngo-2002 nango-2003 kwakunye nowona mboniso mkhulu osezayo apha ku-2004
* Uthotho lwamaxesha okuthumela ngempumelelo akhokelele ekunyukeni kakhulu koshishino kwiinkampani zeli phondo



INKXASO-MALI KARHULUMENTE

URhulumente wePhondo leNtshona Koloni kunye neSixeko saseKapa bafumanise ukubaluleka kolu shishino kuqoqosho lwabo ze bakhuphela Icogsi izigidi ezintathu zeerandi. Le mali iya kusetyenziswa kwezi nkqubo zikhankanyiwe phezulu apha, futhi iya kulawulwa yiBhodi yeCOGSI noMlawuli Oyintloko. Ikwabekelwe ukuxhasa nokunyusa inkxaso-mali esuka kuRhulumente Wesizwe nakwabanye amaxhasi.


IMIYALELO:

Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana no- Nigel Gwynne-Evans
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3859
ngwynne@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Strategiese Sektorsteun (Department of Economic Development and Tourism, Wes-Kaapse Provinsiale Regering)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Oil and Gas Initiative Update - 22 October 2002 (Iingxelo noPhando) (File type: doc; size: 59 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10423.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
INKCAZELO:
Ukukhula kweentshukumo Kwibala le-Oli elikwingingqi ekude nje nonxweme oluseNtshona yeAfrika kuza namathuba abaluleke kakhulu kwiNtshona Koloni noMzantsi Afrika. Indawo esikuyo ngokomhlaba (ngokobufutshane namabala e-oli), indawo yokushishina ephuhlileyo, amandla okushishina kwanamaziko nezixhobo zamazibuko ezifanelekileyo (eKapa naseSaldanha Bay) zenza iNtshona Koloni ibe yeyona ndawo ifanelekileyo yokushishina kwiinkampani zangaphandle.
Izakhono eNtshona Koloni
Imbali
Ukwenziwa ibe sesikweni
Ubunini Nobume beBhodi
Iinkqubo Neenzuzo
Iimpumelelo
Inkxaso-mali kaRhulumente
IZAKHONO ENTSHONA KOLONI
INtshona Koloni ikwindawo entle:
Yokunikezela iinkonzo ze ilungise iinqanawa zamabala e-oli.
Yokwakha amaqonga nemilinganiselo.
Izixhobo zokubonelela ngeemveliso.
Yokunikezela ngoqeqesho neenkonzo zabasebenzi.
Ukubonelela ngeemveliso ezisebenzisekayo.
IMBALI
UKWENZIWA IBE SESIKWENI
Kuluvuyo kuthi ukwazisa ukuba eli nyathelo sele lisebenza ngokusesikweni njengenyathelo leli shishini (iNkampani Yesahluko wama-21) eliya kuqhutywa ngentsebenziswano ngamashishini karhulumente nawabucala. Le Nkampani ibizwa ngokuba yiCape Oil and Gas Supply Initiative (iCOGSI ngamafuphi) iya kujolisa ekuphuhliseni ze ibeke iNtshona Koloni njengeqonga elibonelela ngeenkonzo ze-oli nerhasi kwi-Afrika.
Emva kwenkqubo ebivuleleke kuluntu yokuchongwa nokuvotelwa kwaba phathji kweli shishini, izithuba zeBhodi ezisibhozo zagcwaliswa. Ezinye izithuba ezine zezabalawuli abachongwe ngenxa yezikhundla zabo abachongwa zezinye iinkampani ezingamahlakani eCandelo Loluntu. UMlawuli Oyintloko noMncedisi Wakhe nabo sele bechongiwe njengabaqeshwa abasisigxina bale nkampani ukuze balawule ukufezekiswa kwenjongo yamaphulo neenkqubo zayo.
UBUNINI NOBUME BALE BHODI
Nangona urhulumente eya kudlala indima exhasayo nje, eli shishini lona ngokwalo liza kuyithathela kulo imisebenzi njengabalawuli beli nyathelo futhi limenyiwe lizame ukufumanisa ukuba ukufezekiswa kweminqweno yeli phulo. IBhodi Yabalawuli imile ngolu hlobo:
Abasebenzi Neenkampani Ezinikezela Ngeenkonzo
Iimpawu zentsebenzo Nothutho
Ukulungiswa kwezikhephe
Ubunjineli Nolawulo Lwamaphulo
Ukubumba Nolwakhiwo
Izikhundla zeli Shishini
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni
Izikhundla Zemisebenzi iBEE Nophuhliso Loshishino
Uphuhliso Loqeqesho Nezakhono
Ummeli Woshishino Kunxweme oluseNtshona
IINKQUBO NEENZUZO
Iinkqubo esele ziyinikiwe inkxaso-mali:
Ingxowa-mali yokuqinisekisa: ukunikezela ngesikhundla solwazi esisesbenzayo sababoneleli beenkonzo ngokuthi kubekwe iliso ekunakanweni nasekuqinisekisweni kobunyani.
Inkqubo Yophuhliso Lwabanikezeli Ngeenkonzo: ukuncedisa kwiinzame zokufumana iziqinisekiso ezikwimigangatho ethe kratya.
Iphulo Lezikhundla: inyathelo lokutsala umdla wokuhlaziywa ze kwakhiwe nezikhundla ezikude kufuphi nonxweme.
Ingxowa-mali yokufumanisa ukuba iphulo eli liya kusebenza na: inkxaso-mali yembewu eyenzelwe izifundo zokujonga ukuba lingaphumelela na eli phulo ukuphucula izixhobo zezibuko eli (ngentsebenziswano no-Eskom).
Inkxaso yemali ephuma kurhulumente nabanye abaxhasi
Umsebenzi noxanduva olucacileyo ukuphuhlisa olu shishino ze kugxininiswe kumathuba aza nalo
Amandla okuzinikela enzelwe ukumelana neemfuno zeli shishini, nangenkxaso karhulumente
Indlela karhulumente yokunikezela ngeenkonzo ephucukileyo
Iqonga elingenamkhethe ukwenzela ukuba eli shishini likwazi ukwakha amatyathanga entsebenziswano ze liqinisekise nokuvela kwamathuba okuthungelana namanye amaqumrhu
Ukonyuka kokusebenza ngokukhuphisana kweli shishini ngokweenkqubo ezifana nezi zingentla apha.
IIMPUMELELO
Ezinye zeempumelelo zeli nyathelo kokuba libe sesikweni:
Uthotho lwamaxesha okuthumela ngempumelelo akhokelele ekunyukeni kakhulu koshishino kwiinkampani zeli phondo
INKXASO-MALI KARHULUMENTE
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni kunye neSixeko saseKapa bafumanise ukubaluleka kolu shishino kuqoqosho lwabo ze bakhuphela Icogsi izigidi ezintathu zeerandi. Le mali iya kusetyenziswa kwezi nkqubo zikhankanyiwe phezulu apha, futhi iya kulawulwa yiBhodi yeCOGSI noMlawuli Oyintloko. Ikwabekelwe ukuxhasa nokunyusa inkxaso-mali esuka kuRhulumente Wesizwe nakwabanye amaxhasi.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3859
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10425.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Inyathelo leKapa loBuxhaka-xhaka Bobugcisa Lwezinto Eziphilayo

Inyathelo leKapa loBuxhaka-xhaka Bobugcisa Lwezinto Eziphilayo




INKCAZELO:

I-Cape Biotech Initiative (CBI ) yabhengezwa ngonyaka ka 2002/2003. Sisambuleni sembutho esijolise ekudaleni urhwebo lobugcisa ngezinto eziphilayo oluxakeke kakhulu eNtshona-Koloni. ICBI imele umdla worhwebo, izifundiswa, urhulumente, ezemali, uluntu nabo bonke abathathi benxaxheba kummandla wobugcisa bofundo ngezinto eziphilayo.Uqaliso lwaphumelela ukunikwa umsebenzi wokumisa isifukamisi esibiza i-R150 ezigidi ngokwemigaqo ye-National Biotechnology Strategy.


IMIYALELO:

Ngolwazi oluthe vetshe qhagamshelana no:Nigel Gwynne-Evans
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3859
Inombolo Yefeksi: 021 483 4616
ngwynne@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Strategiese Sektorsteun (Department of Economic Development and Tourism, Wes-Kaapse Provinsiale Regering)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Cape Biotech Initiative Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Biotechnology Strategy for South Africa - iSebe Lenzululwazi Nobugcisa Bonxibelelwano (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10441.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho > Strategiese Sektorsteun > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Inkxaso Kushishino Lwezolimo

Inkxaso Kushishino Lwezolimo






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho.

Okwakaloku nje ngoku kusajoliswe ingakumbi ekuxhaseni iintshukumo zophuhliso neentengiso kweemveliso zomgquba ngenxa yeemfuno zoluntu lweli lizwe nolwamazwe angaphandle, iinzuzo zezi zokulima ngokweendlela zokuvelisa zemvelo kwanokuzigcina zikho, kwanenyaniso yokuba indlela yokulima iimveliso zomgquba iba lulutho ekulimeni kwamafama asakhasayo.
Amafama alima iimveliso zomgquba angafikelela kuqeqesho, inkxaso yoshishino neyokuzithengisa kwanoncedo lweengcali zoshishino lwezolimo ngokwenkqubo yenkxaso kushishino lwezolimo. Uphuhliso lwamafama alima iimveliso zomgquba luxhaswa iBhunga Lophando Kwezolimo, ngokwequmrhu elithunywe sisizwe, kwakunye ne- Elsenberg.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana: noKhalid Khan
Kumgangatho Wesixhenxe, Kwisakhiwo iWaldorf Building, eSt George's Mall, eKapa
Inombolo yomnxeba: 021 483 8767
Inombolo yefeksi: 021 483 3018
Kkhan@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Strategiese Sektorsteun (Department of Economic Development and Tourism, Wes-Kaapse Provinsiale Regering)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
* Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso (IiNkonzo)
* Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano (IiNkonzo)
* Uhlahlo-mali lweCOMBUD Enterprise (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10441.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Inkxaso Kushishino Lwezolimo
Inkxaso Kushishino Lwezolimo
UBUME
IINKONZO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho.
Okwakaloku nje ngoku kusajoliswe ingakumbi ekuxhaseni iintshukumo zophuhliso neentengiso kweemveliso zomgquba ngenxa yeemfuno zoluntu lweli lizwe nolwamazwe angaphandle, iinzuzo zezi zokulima ngokweendlela zokuvelisa zemvelo kwanokuzigcina zikho, kwanenyaniso yokuba indlela yokulima iimveliso zomgquba iba lulutho ekulimeni kwamafama asakhasayo.
Amafama alima iimveliso zomgquba angafikelela kuqeqesho, inkxaso yoshishino neyokuzithengisa kwanoncedo lweengcali zoshishino lwezolimo ngokwenkqubo yenkxaso kushishino lwezolimo. Uphuhliso lwamafama alima iimveliso zomgquba luxhaswa iBhunga Lophando Kwezolimo, ngokwequmrhu elithunywe sisizwe, kwakunye ne- Elsenberg.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 483 8767
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso (IiNkonzo)
Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10446.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > INgcaciso ngoMsebenzi weSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho

INgcaciso ngoMsebenzi weSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho




INKCAZELO:

ICandelo leNgcaciso lijongene nokuphendula imibuzo kwakunye nokwenza unikezelo kumashishini nakwamanye amaqela ngomsebenzi weSebe kwakunye nesibonelelo soShishino esiphuma kuRhulumente.


IMIYALELO:

Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana no: Inombolo Yomnxeba: 021 483 3289
Inombolo Yefeksi: 021 483 4616


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Loqoqosho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10452.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini

Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini




INKCAZELO:

Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo anganobungozi kumandla okuvelisa, ingenso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Imigaqo-nkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo Emisebenzini kwakunye neenkqubo zingadlala indima ebalulekileyo ekuphamiseni ubulumko ngentsholongwane kaGawulayo, ukuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane kwanokunonophela abantu abaphila kwanale ntsholongwane.
* Imigaqo-nkqubo Yokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Emisebenzini
* Iinkqubo Zokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
* Ezona Ntshukumo Nezikhokelo Zisemgangathweni
* Ukubandakanyeka kukaRhulumente Wephondo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano

IMIGAQO-NKQUBO EJONGANA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO EMISEBENZINI

Umgaqo-nkqubo ojongana nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo luxwebu olubhalawayo oluthi thaca indawo omi kuyo umbutho okanye inkampani kwakunye neentshukumo ezenzayo kwiinzame zokusombulula ingxaki eyintsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Eyona Njongo yoMgaqo-nkqubo Ojongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Emsebenzini

Umgaqo-nkqubo Ojongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo:

* Uchaza indawo emi kuyo inkampani ethile ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ze futhi ubeke nezikhokelo ezicacileyo ngokuba le ntsholongwane noGawulayo ziya kulawulwa njani na kwindawo yokusebenzela.
* Uhambelanisa impendulo yaloo ndawo yokusebenzela nesikhokelo sezomthetho sesizwe.
* Uqinisekisa ukungabi namkhethe.
* Ubonakalisa ze ukhusele amalungelo noxanduva lwabaqeshi nolwabaqeshwa ngokwalo bhubhane unguGawulayo nentsholongwane yakhe.
* Ubeka imigangatho yeendlela zokuziphatha ezilindeleke kubo bonke abaqeshi nabaqeshwa.
* Useka ubunye kuloo nkampani.
* Ubeka umgangatho wonxibelelwano ngalo mba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
* Unikezela ngesisekelo esisemgangathweni sokwakha inkqubo yasemesebenzini yokujongana nentsholongwane kaGawulayo.
* Wazisa abaqeshwa ngoncedo abanokufikelela kulo.
* Uvakalisa ukuzinikela ekumelaneni nomba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
* Uqinisekisa ukuhambelana nokuthobela iintshukumo ezilolu hlobo zesizwe nezamazwe angaphandle.

Eyona miba ibalulekileyo ekufuneka iinkampani zibe zicinga ngayo kumba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa nokuthatyathwa kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo njengomba wendawo yokusebenzela kuba ibeka esiichengeni amandla okuvelisa, amandla okuza nengeniso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Indawo yokusebenzela, njengenye yezona ndawo zibalulekileyo kuluntu ekuhlaleni, inendima ebaluleke kakhulu emele ukuyidlala kwiinzame zokhuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane.

* Ukuphakanyiswa kokulingana nokungangcungcuthekiswa phakathi kwabantu abaphila nale ntsholongwane nabo bangaphili nayo, kwanaphakathi kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo nezinye izigulo ezikwanobuzaza.

* Ukudalwa kwesikhundla senkxaso ukuze abaqeshwa abaphla nentsholongwane kaGawulayo babe nakho ukuqhubekeka besebenza phantsi kweemeko eziqhelekileyo kwiindawo abaphangela kuzo de babe kanti abasakwazi kusebenza, bebekwa phantsi ngulo bhubhane.

* Ukukhuselwa kwamalungelo nesidima sabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo - zikhuselo ezo zibalulekileyo ekuthinteleni ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa nokuqondwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo unefuthe elibi kakhulu kumanina - futhi oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zeendawo zokusebenzela.

* Ukunakanwa konxibelelwano, ukubandakanywa kwanokukhuthazwa kwabo bonke ababandakanyekayo kulo mba njengeyona migaqo emele ukuba ngindoqo wowo wonke umgaqo-nkqubo nenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo iyathinteleka kwanokuba indawo yokusebenzela kufuneka iqulunqe amalinge asebenzayo okunqanda ukosuleleka yile ntsholongwane.

IINKQUBO ZASEMSEBENZINI ZOKUJONGANA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO

Inkqubo yendawo yokusebenzela yokujongana nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo sisicwangciso esijoliswe ekuzibandakanyeni kwiintshukumo zokulwa nalo bhubhane inkampani nganye enokusiphumeza njengenye yeenzame zokuthintela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, ukubonelela ngononophelo nenkxaso kubasebenzi abaphila nayo nabachatshazelwayo ngulo bhubhane, kwanokulawula ifuthe lalo bhubhane kwinkampani leyo.

uMgaqo-nkqubo Nenkqubo Yasemsebenzini Yokulwa Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kufuneka Ube Uqulethe:

* uphicotho novavanyo lwentsholongwane kaGawulayo noGawulayo kwinkampani yakho
* iinkqubo zokulumkisa ngenetsholongwane kaGawulayo noGawulayo
* iinkqubo zokuya kuzivavanyela le ntsholongwane kaGawulayo kwakunye neenkqubo zoncedo neengcebiso
* uqeqesho nemfundo ngentsholongwane kaGawukayo/noGawulayo
* ukusasazwa kweentsilathi
* ukukhuthaza unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye nesifo sephephas
* iinkqubo ezilawula uthintelo-kosuleleka
* ukudala indawo yokusebenzela apho abasebenzi abaphila nale ntsholongwane bamkelekileyo kuyo
* iinkqubo zokuhlala uphilile kubasebenzi abachatshazelwayo yile ntsholongwane noGawulayo
* ukunikezelwa kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo okanye ke ukuthunyelwa kumaziko aya kubanika ezi nkonzo
* imfundo nezilumkiso ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kwakunye neenkqubo Zokufundisa nokulumkisa uluntu ngeengzo eziza nala machiza onyango
* uncedo neengcebiso kwakunye nezinye iindlela zenkxaso yoluntu kubasebenzi abaphila nale ntsholongwane
* ukuhlaliswa kwiindawo ezisemgangathweni kwabasebenzi abaphila nale ntsholongwane
* izicwangciso-maqhinga zokujongana nokumelana neendleko ezingunobangela-ngqo nezo zingathanga ngqo zentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
* monitoring, evaluation and review of the programme.
EZONA NTSHUKUMO NEZIKHOKELO ZISEMGANGATHWENI

Ukuze babe nokufumana eyona nkxaso nezikhokelo ezisemgangathweni, abantu abngathunyelwa kula maxwebhu, iinkampani nemibutho ilandelayo (ethi "HIV/AIDS in the workplace requires holistic, proactive solutions", ngokubhalwa nguStephen Kramer, 2001):

* International Labor Organisation: eyindlela yokusebenza ngalo ephuma kumbutho iInternational Labour Organisation ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo neendawo zokusebenzela (Geneva, 2001)
* Indlela Eyiyo Yokuziphatha yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi Kweyona Miba Ibalulekileyo Yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Nengqesho
* Isikhokelo Seentshukumo Kwindawo Yokusebenzela Kwiinzame Zokubandakanya Abasebenzi Ekulweni Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo , soMfela-ndawonye Weemanyano Zabasebenzi Ezikhululekileyo( eGaborone, Botswana, 2000)
* Iphulo Lokuchasana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo: Isikhokelo Seenkokheli Zabasebenzi, soMfela-ndawonye Weemanyano Zabasebenzi zaseMzantsi Afrika, (eMzantsi Afrika, 2000)
* uMgaqo-nkqubo Wentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo Wamashishini Abucala: Amashishini Alawula uGawulayo, Isikhokelo Sabaphathi, Family Health International.
* Ulwazi Ngokosulelwa nguGawulayo Nentsholongwane kaGawulayo Kubasebenzi bombutho Wezizwe Ezimanyeneyo Neentsapho zabo, UNAIDS (Geneva, 2000)
* iManyano Yamashishini aseMzantsi Afrika Ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo (iSABCOHA ngamafuphi)
* iMetropolitan Life
* iSixeko saseKapa
* uDaimler Chrysler, waseMzantsi Afrika
* uHeineken International
* uEskom
* iStandard Chartered Bank
* I-Illovo Sugar, yaseMzantsi Afrika
* iChevron Texaco
* iUnilever
* uWoolworth
* iSouth African Breweries
Okanye ke utyelele uxwebhu olwaziwa njenge- AHI Aids On-line Help-line, xwebhu olo luqulethe ulwazi ngemiba eyahlukeneyo enento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo nendawo yokusebenzela.


IMIYALELO:

UKUBANDAKANYEKA KUKARHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI

iSebe Lophuhliso Loqoqosho likaRhulumente wePhondo weNtshona Koloni libonelela ngezi nkonzo zilandelayo ezinento yokwenza nemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwiindawo zokusebenzela:

* Ukubeka iliso kwanokukhokela inyathelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo eNtshona Koloni, ngokuthi kuhlsnganiswe onke loo maqumrhu asele ekho, amatsha kwakunye nalawo aseza kubakho nabandakanyekayo.

* Ukojolisa kumashishini amakhulu abucala eli phondo, kumba wokuquinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo yokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo emisebenzini sele ikho. (La mashishini ke kuya kufuneka anikezele ngeengcebiso ekuqulunqeni nasekuqinisekiseni ukusebenza nokuthotyelwa kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa bhubhane emisebenzini).

* Ukuphanda ngefuthe lentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kuqoqosho lweNtshona Koloni.

* Ukuhlola nokuvavanya oko bekusele kwenziwe kwicandelo loshishino labucala. Apho iintshukumo ezizizo nezisemgangathweni ze zaphunyezwa eli candelo likhuthaza imizi-mveliso ukuba yabelane ngoko ibisoloko ikwenza neminye imibutho ze ikhuthaze namajelo eendaba ukuba iwaveze eluntwini la manyathelo.

* Ukuza nezilumkiso nokunikezela inkxaso kumashishini asakhasayo ngokwamanyathelo neempumelelo zeenkampani ezinkulu. Imibutho eneenkqubo ezingenzulwanga kuyaphi (mibuitho leyo ingamashishini asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi) ingafunda kumava (ezona mpumelelo neempazamo) zamashishini anemigaqo-nkqubo neenkqubo esele kudala zikho futhi ingakuqonda ukubaluleka kwala manyathelo. Uphando lubonakalisa ukuba abanini bamashishini asakhasayo baziva bengenamandla okanye magunya kwincandelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Abayazi ukuba le ntsholongwane igqugqisa kangakanani na kubasebenzi babo, abakwazi ukumelana nokunonophela umqeshwa ophila nentsholongwane kaGawulayo, nokuba bangeza njani nezilumkiso ngale ntsholongwane kwanokuba bangabafundisa njani na abasebenzi babo

* Ukhuthaza iinkampani ukuba zithenge izixhobo ezipheleleyo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo, eziveliswe yiManyano Yamashishini aseMzantsi Afrika Ekulweni Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo (iSABCOHA ngamafuphi), ngokunika ingqalelo nokuhlonipha iintshukumo zamazwe ngamazwe. Ezi zixhobo zigqibeleleyo inika amashishini asakhulayo, ingakumbi asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi, amaqhinga angadli kakhulu empokothweni okuphumeza iinkqubo zawo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:

noThandi Mzizi
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9163
Inombolo Yefeksi: 021 483 4616
tmzizi@pgwc.gov.za

Acknowledgement: "Developing an HIV/AIDS Policy - Content, Process, Challenges and Implementation". Joint Project of the African Centre for HIV/AIDS Management in the World of Work (Stellenbosch University) and the Policy Project (South Africa).


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Loqoqosho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

iSebe Lophuhliso Loqoqosho lunikezela ngeenkonzo simahla futhi lijolise kumashishini nakubasebenzi.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10452.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini
Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini
INKCAZELO:
Ezona Ntshukumo Nezikhokelo Zisemgangathweni
Ukubandakanyeka kukaRhulumente Wephondo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Uchaza indawo emi kuyo inkampani ethile ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ze futhi ubeke nezikhokelo ezicacileyo ngokuba le ntsholongwane noGawulayo ziya kulawulwa njani na kwindawo yokusebenzela.
Uhambelanisa impendulo yaloo ndawo yokusebenzela nesikhokelo sezomthetho sesizwe.
Uqinisekisa ukungabi namkhethe.
Ubeka imigangatho yeendlela zokuziphatha ezilindeleke kubo bonke abaqeshi nabaqeshwa.
Useka ubunye kuloo nkampani.
Ubeka umgangatho wonxibelelwano ngalo mba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Wazisa abaqeshwa ngoncedo abanokufikelela kulo.
Uvakalisa ukuzinikela ekumelaneni nomba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Uqinisekisa ukuhambelana nokuthobela iintshukumo ezilolu hlobo zesizwe nezamazwe angaphandle.
Eyona miba ibalulekileyo ekufuneka iinkampani zibe zicinga ngayo kumba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Ukunakanwa nokuthatyathwa kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo njengomba wendawo yokusebenzela kuba ibeka esiichengeni amandla okuvelisa, amandla okuza nengeniso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Indawo yokusebenzela, njengenye yezona ndawo zibalulekileyo kuluntu ekuhlaleni, inendima ebaluleke kakhulu emele ukuyidlala kwiinzame zokhuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane.
Ukudalwa kwesikhundla senkxaso ukuze abaqeshwa abaphla nentsholongwane kaGawulayo babe nakho ukuqhubekeka besebenza phantsi kweemeko eziqhelekileyo kwiindawo abaphangela kuzo de babe kanti abasakwazi kusebenza, bebekwa phantsi ngulo bhubhane.
Ukunakanwa nokuqondwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo unefuthe elibi kakhulu kumanina - futhi oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zeendawo zokusebenzela.
Ukunakanwa konxibelelwano, ukubandakanywa kwanokukhuthazwa kwabo bonke ababandakanyekayo kulo mba njengeyona migaqo emele ukuba ngindoqo wowo wonke umgaqo-nkqubo nenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Ukunakanwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo iyathinteleka kwanokuba indawo yokusebenzela kufuneka iqulunqe amalinge asebenzayo okunqanda ukosuleleka yile ntsholongwane.
uMgaqo-nkqubo Nenkqubo Yasemsebenzini Yokulwa Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kufuneka Ube Uqulethe:
uphicotho novavanyo lwentsholongwane kaGawulayo noGawulayo kwinkampani yakho iinkqubo zokulumkisa ngenetsholongwane kaGawulayo noGawulayo iinkqubo zokuya kuzivavanyela le ntsholongwane kaGawulayo kwakunye neenkqubo zoncedo neengcebiso uqeqesho nemfundo ngentsholongwane kaGawukayo/noGawulayo ukusasazwa kweentsilathi ukukhuthaza unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye nesifo sephephas iinkqubo ezilawula uthintelo-kosuleleka ukudala indawo yokusebenzela apho abasebenzi abaphila nale ntsholongwane bamkelekileyo kuyo iinkqubo zokuhlala uphilile kubasebenzi abachatshazelwayo yile ntsholongwane noGawulayo ukunikezelwa kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo okanye ke ukuthunyelwa kumaziko aya kubanika ezi nkonzo imfundo nezilumkiso ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kwakunye neenkqubo Zokufundisa nokulumkisa uluntu ngeengzo eziza nala machiza onyango uncedo neengcebiso kwakunye nezinye iindlela zenkxaso yoluntu kubasebenzi abaphila nale ntsholongwane ukuhlaliswa kwiindawo ezisemgangathweni kwabasebenzi abaphila nale ntsholongwane izicwangciso-maqhinga zokujongana nokumelana neendleko ezingunobangela-ngqo nezo zingathanga ngqo zentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo monitoring, evaluation and review of the programme.
EZONA NTSHUKUMO NEZIKHOKELO ZISEMGANGATHWENI
Indlela Eyiyo Yokuziphatha yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi Kweyona Miba Ibalulekileyo Yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Nengqesho
IMIYALELO:
UKUBANDAKANYEKA KUKARHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI
iSebe Lophuhliso Loqoqosho likaRhulumente wePhondo weNtshona Koloni libonelela ngezi nkonzo zilandelayo ezinento yokwenza nemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwiindawo zokusebenzela:
Ukubeka iliso kwanokukhokela inyathelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo eNtshona Koloni, ngokuthi kuhlsnganiswe onke loo maqumrhu asele ekho, amatsha kwakunye nalawo aseza kubakho nabandakanyekayo.
Ukojolisa kumashishini amakhulu abucala eli phondo, kumba wokuquinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo yokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo emisebenzini sele ikho. (La mashishini ke kuya kufuneka anikezele ngeengcebiso ekuqulunqeni nasekuqinisekiseni ukusebenza nokuthotyelwa kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa bhubhane emisebenzini).
Ukuhlola nokuvavanya oko bekusele kwenziwe kwicandelo loshishino labucala. Apho iintshukumo ezizizo nezisemgangathweni ze zaphunyezwa eli candelo likhuthaza imizi-mveliso ukuba yabelane ngoko ibisoloko ikwenza neminye imibutho ze ikhuthaze namajelo eendaba ukuba iwaveze eluntwini la manyathelo.
Ukuza nezilumkiso nokunikezela inkxaso kumashishini asakhasayo ngokwamanyathelo neempumelelo zeenkampani ezinkulu. Imibutho eneenkqubo ezingenzulwanga kuyaphi (mibuitho leyo ingamashishini asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi) ingafunda kumava (ezona mpumelelo neempazamo) zamashishini anemigaqo-nkqubo neenkqubo esele kudala zikho futhi ingakuqonda ukubaluleka kwala manyathelo. Uphando lubonakalisa ukuba abanini bamashishini asakhasayo baziva bengenamandla okanye magunya kwincandelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Abayazi ukuba le ntsholongwane igqugqisa kangakanani na kubasebenzi babo, abakwazi ukumelana nokunonophela umqeshwa ophila nentsholongwane kaGawulayo, nokuba bangeza njani nezilumkiso ngale ntsholongwane kwanokuba bangabafundisa njani na abasebenzi babo
Ukhuthaza iinkampani ukuba zithenge izixhobo ezipheleleyo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo, eziveliswe yiManyano Yamashishini aseMzantsi Afrika Ekulweni Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo (iSABCOHA ngamafuphi), ngokunika ingqalelo nokuhlonipha iintshukumo zamazwe ngamazwe. Ezi zixhobo zigqibeleleyo inika amashishini asakhulayo, ingakumbi asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi, amaqhinga angadli kakhulu empokothweni okuphumeza iinkqubo zawo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9163
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
iSebe Lophuhliso Loqoqosho lunikezela ngeenkonzo simahla futhi lijolise kumashishini nakubasebenzi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10470.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Ulwazi > IQumrhu Elimisela Imigangatho loMzantsi Afrika (iSABS): Liphucula Ixabiso leeNkonzo neeMveliso zoMzantsi Afrika

IQumrhu Elimisela Imigangatho loMzantsi Afrika (iSABS): Liphucula Ixabiso leeNkonzo neeMveliso zoMzantsi Afrika




INKCAZELO:

I -South African Bureau of Standards inoxanduva lokulawula amixabiso emithwalo kwakunye neenkonzo zoMzantsi Afrika.

ICandlo leeNkonzo zoRhwebo linoxanduva lokunikezela ngeziqinisekiso zomgangatho okuqeqeshela imizi-mveliso eyahlukeneyo kuMzantsi Afrika jikelele.

ICandelo Elimisela Imigangatho sinikezela ngemigangatho ekhulisa ukhuphiswano eMzantsi Afrika, yaye olunikezela isiseko sokhuseleko, sempilo, sokhuselo nakuyo yonke imiba yemeko yendalo engqongileyo.

IZiko Lokufunda Ukuyila likhuthaza inzuzo ekuyileni ukuze yondle uphuhliso loqoqosho nezifundo ngolwazi lobugcisa eMzantsi Afrika. Eli Ziko lijolise kwimfundo yokuyila, yemizi-mveliso nolwazi, yaye liqukanisa inani elivisayo loyilo lweembasa kwakunye noshicilelo loyilo.
ICandelo leMimiselo silawula mayela nama-70 eenkcukacha ezigunyaziswayo zomthetho ezihlanganisa umndilili wommandla ububanzi. Ezi nkcukacha zigunyazisiweyo yimilinganiselo yomthetho kwakunye nezidingo zokuqinisekisa ukuba imveliso eyenziwe ngaphakathi okanye engeniswe ngaphakathi eMzantsi Afrika okanye ekhutshelwe ngaphandle koMzantsi Afrika iyayenza na eyona migangatho mincinane yezempilo nokhuseleko nanjengoko imiselwe kowona mzi woMzantsi Afrika weMigangatho yeSizwe.


IMIYALELO:

Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana ne:
ICANDELO LEENKONZO ZOSHISHINO

IZiko Loyilo lweSABS

Private Bag X191, Pretoria, 0001
Inombolo Yomnxeba: 012 428 6326
Inombolo Yefeksi: 012 428 6456
design@sabs.co.za

ICandelo leMimiselo

1 Dr Lategan Road, Groenkloof, Pretoria
Inombolo yeFowuni: 012 428 7911
Inombolo Yefeksi : 012 428 1568

ICandelo Elimisela Imigangatho
Private Bag X191, Pretoria, 0001
Inombolo Yomnxeba: 012 428 6666
Inombolo Yefeksi: 012 428 6928
Idilesi Ye-email: info@sabs.co.zaIdilesi Yewebsite : www.stansa.co.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IQumrhu lemigangatho loMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10470.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
IQumrhu Elimisela Imigangatho loMzantsi Afrika (iSABS): Liphucula Ixabiso leeNkonzo neeMveliso zoMzantsi Afrika
IQumrhu Elimisela Imigangatho loMzantsi Afrika (iSABS): Liphucula Ixabiso leeNkonzo neeMveliso zoMzantsi Afrika
INKCAZELO:
ICandlo leeNkonzo zoRhwebo linoxanduva lokunikezela ngeziqinisekiso zomgangatho okuqeqeshela imizi-mveliso eyahlukeneyo kuMzantsi Afrika jikelele.
ICandelo Elimisela Imigangatho sinikezela ngemigangatho ekhulisa ukhuphiswano eMzantsi Afrika, yaye olunikezela isiseko sokhuseleko, sempilo, sokhuselo nakuyo yonke imiba yemeko yendalo engqongileyo.
IZiko Lokufunda Ukuyila likhuthaza inzuzo ekuyileni ukuze yondle uphuhliso loqoqosho nezifundo ngolwazi lobugcisa eMzantsi Afrika. Eli Ziko lijolise kwimfundo yokuyila, yemizi-mveliso nolwazi, yaye liqukanisa inani elivisayo loyilo lweembasa kwakunye noshicilelo loyilo.
ICandelo leMimiselo silawula mayela nama-70 eenkcukacha ezigunyaziswayo zomthetho ezihlanganisa umndilili wommandla ububanzi. Ezi nkcukacha zigunyazisiweyo yimilinganiselo yomthetho kwakunye nezidingo zokuqinisekisa ukuba imveliso eyenziwe ngaphakathi okanye engeniswe ngaphakathi eMzantsi Afrika okanye ekhutshelwe ngaphandle koMzantsi Afrika iyayenza na eyona migangatho mincinane yezempilo nokhuseleko nanjengoko imiselwe kowona mzi woMzantsi Afrika weMigangatho yeSizwe.
IMIYALELO:
ICANDELO LEENKONZO ZOSHISHINO
Inombolo Yomnxeba: 012 428 6326
ICandelo leMimiselo
Inombolo yeFowuni: 012 428 7911
ICandelo Elimisela Imigangatho
Inombolo Yomnxeba: 012 428 6666
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu lemigangatho loMzantsi Afrika
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10481.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
INKCAZELO:
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu osebenzayo, kuya kufuneka lo mbutho waziswe.Ukuba ingxaki leyo iyaqatsela, amapolisa kufuneka athumele ingxelo kwiBhodi Yotywala. IBhodi Yotywala leyo ke ingayichophela le ngxaki ze ibeke nemiqathango kwelo phepha-mvume lokushishina ngotywala ze ilirhoxise okanye ilinqumamise, ukuba oko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isikhalazo ngeshishini elinephepha-mvume lokushishina ngotywala, kufuneka unikezele ngentetho efungelweyo emapoliseni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
YAYAMENE
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10483.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
INKCAZELO:
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala.KuLwesihlanu wokuqala wenyanga, zonke izaziso zokuba nenjongo zokufaka isicelo sephepha-mvume zipapashwa kwiPhepha-ndaba likaRhulumente. Isaziso esikwiPhepha-ndaba likaRhulumente siso kuphela isaziso sofako-sicelo esinikezelwa eLuntwini.
IMIYALELO:
Inkcaso yakho kufuneka idibanise:
Amagama akho apheleleyo nedilesi yakho epheleleyo
Igama nedilesi yezakhiwo ochasene nazo
Izizathu zokuba uchase, kubekho ubungqina bokuxhasa oku ukuba kunokwenzeka.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10485.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kucingeleka ukuba kungoku nje zimalunga namashumi amathathu amawaka eendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala ezingenazimpephe-mvume zakuthengisa tywala ezisebenza apha eNtshona Koloni.
I-SAB le inika abanini-mashishini abanqwenelayo ukufumana ze basebenze ngamaphepha-mvume okuthengisa utywala ngolwazi oluphangaleleyo kwiindibano zokubazisa apho baza kuthabatha inxaxheba kwiincoko ngenkqubo yokufumana amaphepha-mvume okuthengisa utywala kwaneemfuno zomthetho kubafaki-zicelo. Oku ke kubavumela ukuba benze izigqibo abazikisisileyo ukucinga ngazo phambi kokuba bakhethe uhlobo lwephepha-mvume umntu alifunayo ze bafumanise nokuba umntu uyilungele na. Inkqubo yokubafundisa ikwaquka neengxoxo ngeempembelelo zotywala eluntwini kwakunye nesidingo sokuqhuba ishishini eliluhlonelayo neliluphuhlisayo uluntu.
I-SAB le ikwanikezela nangenkonzo yeengcebiso neyokumangala simahla, apho umfaki-sicelo yena anoxanduva lokukhupha iintlawulo zomthetho kuphela, ezinento yokwenza nesi sicelo, ndawonye neentlawulo zeentengiso ekufuneka zikho.
Xa abafaki-zicelo sele bezifakile izicelo zamaphepha-mvume okushishina ngotywala, le nkampani ibanika uqeqesho kwizakhono zokuqhuba ishishini ukubanceda bakhulise amashishini abo.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:noJulia Motapola kule nombolo yomnxeba 021 658 7397
noJacki Lange kule nombolo yomnxeba 021 658 7345
La mabakala amaziko:
Ubugcisa Nenkcubeko
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10500.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iinkonzo Zabathengi > Izikhalazo Zabathengi

Izikhalazo Zabathengi




INKCAZELO:

Ukuba ayikonwabisi inkonzo okanye imveliso, unalo ilungelo lokukhalaza. Unakho ukufaka izikhalazo zakho njengoMthengi kwiMisebenzi Yabathengi kwakunye noRhwebo olunoBulungisa.

UMkhuseli Wabathengi kunye neNkundla Yabathengi zikho ngenxa yezibonelelo zo Mthetho weMicimbi Yabathengi weNtshona Koloni (ondima ikukususa Iindlela Zoshishino Ezingalunganga) owawiswa ngenyanga yoMnga ka-2002.

I-Ofisi yoMkhuseli Wabathengi yasekwa ngenyanga kaCanzibe ngo-2003. UMkhuseli Wabathengi usebenza 'njengomtshutshisi' egameni labathengi ukuze azise izikhalazo/amatyala abo phambi kweNkundla le.
INkundla Yabathengi yinkundla ebekelwe bucala izikhalazo zabanthengi. Amalungu ale Nkundla aya kwaziswa ngenyanga yoKwindla ku-2004.


IMIYALELO:

Ungasifaka isikhalazo ngokutsalela umnxeba kwawonke-wonke ongahlawulelwayo kule nombolo 0800-007-081 okanye ngokunxibelelana ne-ofisi yabathengi yeNgcebiso esondeleyo kuwe.

Ungafaka isikhalazo nangokutslela iZiko iCape Gateway kule nombolo 0860 142 142. UMnxulumanisi weZiko loNxibelelwano uya kulibhala phantsi uludwe lwezikhalazo aze akunike inombolo yonxulumano. Isikhalazo siya kufumana ukuqwalaselwa yi-ofisi yoMkhuseli Wabathengi ngeeyurew nje ezingama-24 sifakiwe.

Ungasifaka isikhalazo ngekhompyutha kunye neMbutho yabaThengi yeSizwe.
Ukuze kubekho iziphumo ezanelisa kakhulu, sebenzisa ezi zikhokelo zilandelayo xa ufaka isikhalazo:
* Khalaza ngokukhawuleza kakhulu.
* Yithi mbho xa ukhalaza.
* Qinisa izikhalazo zakho ngamaphepha okuthenga njalo njalo.
* Yitsho ofuna kwenziwe.
* Banga igunya kodwa ube ngochubekileyo.
* Landela izikhalazo zakho emva kwexesha elingephi ukuba awukafumani kuphendulwa.
* Bhala phantsi ukuba ngubani na othethe naye yaye nini uze ugcine neekopi zeencwadi ezithunyelwe kuwe.



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Consumer Fair Trade (Department of Economic Development and Tourism, Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi (IiNkonzo)
* The Self-Help Approach to Consumer Problems (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 1.2 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Mass Consumer Awareness Campaign (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10500.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Iinkonzo Zabathengi
Izikhalazo Zabathengi
Izikhalazo Zabathengi
INKCAZELO:
Ukuba ayikonwabisi inkonzo okanye imveliso, unalo ilungelo lokukhalaza. Unakho ukufaka izikhalazo zakho njengoMthengi kwiMisebenzi Yabathengi kwakunye noRhwebo olunoBulungisa.
UMkhuseli Wabathengi kunye neNkundla Yabathengi zikho ngenxa yezibonelelo zo Mthetho weMicimbi Yabathengi weNtshona Koloni (ondima ikukususa Iindlela Zoshishino Ezingalunganga) owawiswa ngenyanga yoMnga ka-2002.
I-Ofisi yoMkhuseli Wabathengi yasekwa ngenyanga kaCanzibe ngo-2003. UMkhuseli Wabathengi usebenza 'njengomtshutshisi' egameni labathengi ukuze azise izikhalazo/amatyala abo phambi kweNkundla le.
INkundla Yabathengi yinkundla ebekelwe bucala izikhalazo zabanthengi. Amalungu ale Nkundla aya kwaziswa ngenyanga yoKwindla ku-2004.
IMIYALELO:
Ungasifaka isikhalazo ngokutsalela umnxeba kwawonke-wonke ongahlawulelwayo kule nombolo 0800-007-081 okanye ngokunxibelelana ne-ofisi yabathengi yeNgcebiso esondeleyo kuwe.
Ungafaka isikhalazo nangokutslela iZiko iCape Gateway kule nombolo 0860 142 142. UMnxulumanisi weZiko loNxibelelwano uya kulibhala phantsi uludwe lwezikhalazo aze akunike inombolo yonxulumano. Isikhalazo siya kufumana ukuqwalaselwa yi-ofisi yoMkhuseli Wabathengi ngeeyurew nje ezingama-24 sifakiwe.
Ungasifaka isikhalazo ngekhompyutha kunye neMbutho yabaThengi yeSizwe.
Ukuze kubekho iziphumo ezanelisa kakhulu, sebenzisa ezi zikhokelo zilandelayo xa ufaka isikhalazo:
Khalaza ngokukhawuleza kakhulu.
Qinisa izikhalazo zakho ngamaphepha okuthenga njalo njalo.
Yitsho ofuna kwenziwe.
Banga igunya kodwa ube ngochubekileyo.
Landela izikhalazo zakho emva kwexesha elingephi ukuba awukafumani kuphendulwa.
Bhala phantsi ukuba ngubani na othethe naye yaye nini uze ugcine neekopi zeencwadi ezithunyelwe kuwe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10502.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iinkonzo Zabathengi > Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi

Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

IiNkonzo Zabathengi neNtengiso Enobulungisa inikezela ngolwazi eLuntwini ngamalungelo njengabaThengi okanye abaSebenzisi beZinto.Baphakamisa nengcamango ephathelele kwimiba ethile ngeendibano zokuqondisa uLuntu, njengoMkhankaso Wokulondoloza imali. Le mpembelelo ijolise ekunyuseni umgangatho wokuzalisa imali phakathi kwabathengi ze ibeke elubala imiba yenzuzo yentengo yokuhlawula ngoko nangoko engaphezu kokuthenga ngetyala nanjengoko abemi boMzantsi Afrika abaninzi bekhungethwe ngamatyala.


IMIYALELO:

Xa ufuna ulwazi oluthe xhaxhe nceda qhagamshelana no:
Geoff Van Zyl
Inombolo yomxeba: 021 483 3049
Inombolo yefeksi: 021 483 3483
gvzyl@pgwc.gov.zaOkanye ungaqhagamshelana ne-ofisi yengcebiso yabathengi ekufutshane nawe okanye utsalele iCape Gateway kwezi nombolo 0860142 142.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Consumer Fair Trade (Department of Economic Development and Tourism, Provincial Government of the Western Cape)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
* The Self-Help Approach to Consumer Problems (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 1.2 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Mass Consumer Awareness Campaign (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10502.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Iinkonzo Zabathengi
Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi
Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
IiNkonzo Zabathengi neNtengiso Enobulungisa inikezela ngolwazi eLuntwini ngamalungelo njengabaThengi okanye abaSebenzisi beZinto.Baphakamisa nengcamango ephathelele kwimiba ethile ngeendibano zokuqondisa uLuntu, njengoMkhankaso Wokulondoloza imali. Le mpembelelo ijolise ekunyuseni umgangatho wokuzalisa imali phakathi kwabathengi ze ibeke elubala imiba yenzuzo yentengo yokuhlawula ngoko nangoko engaphezu kokuthenga ngetyala nanjengoko abemi boMzantsi Afrika abaninzi bekhungethwe ngamatyala.
IMIYALELO:
Xa ufuna ulwazi oluthe xhaxhe nceda qhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10507.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele
UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala
IiNkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Eli Sebe lincedisa iinkqubo zophuhliso loqoqosho lwasekhaya kulo lonke iPhondo leNtshona Kapa, ngenkxaso yezezimali nangokunikezela ngeengcebiso zeengcali, uncedo kuphuhliso lwesicwangciso soshishino kwakunye nezifundo ngokunokuthi kwenzeke.
Ngonyaka-mali ka-2002/2003, eli Sebe lincedise ngeenkqubo ezintlanu:
Imali-nzala yokuqala kaRhulumente wePhondo ezi-R2.7 zezigidi yiyo eyenze ukuba le nkqubo iphumelele, kodwa iNkampani yaseBeaufort West yokukhuliswa kwezityalo ngokusebenzisa amanzi (engumbutho ongajonganga nzala osekwe ngokweCandelo 21) kuza kufuneka ukuba iqhubekeke ngaphandle kwenkxaso kaRhulumente kunyaka-mali ka-2004/2005. Yonke inzala yale nkampani iza kubuyiselwa kuluntu lwalapho okanye isetyenziselwe ukwandisa ubuchule bemveliso kweso siza. Inkqubo yokulinga kulindeleke ukuba iqale ukwenza ingeniso ngoJanuwari ka-2004.
Intsimi yeti yaseWupperthal yathi yancediswa ekwandiseni uncedo lwayo ukwandisa imveliso yayo yeti i-rooibos. Amafama ali-171 avela eWupperthal nakuluntu oluyingqongileyo kungokunje athabatha inxaxheba kwinkqubo eqala ekuvunweni ukuya ekulinyweni kwe-rooibos ilinyelwa ukuthunyelwa kwamanye amazwe oshishino lwehlabathi.
Ukulima i-rooibos ngokulungelelanisiweyo akunzima kangako yaye kuzisa ixabiso elingcono kumafama. Loo nto ibangela ukuba onke amafama aseWupperthal ngoku alime i-rooibos ngokulungelelanisa.
La mafama anemihlaba emincinane avelisa iitoni eziphakathi kwama-60 nama-70 ngonyaka.
Inkqubo yaseDysseldorp yokuvunwa kweliquorice izinzile yaye kuqeshwe abasebenzi abasigxina abali-11, nabexeshana abangama-50. Eli Sebe lixhase ngezimali inkqubo yokuqala, laze lanikezela ngoqeqesho lophuhliso lobuchule oluqinisekisiweyo kubantu abali-11 kulo mzi-mveliso. Uncedo oluqhubekekayo ngeengcebiso nangobuchule nalo luyanikezelwa yiBhodi yaBaphathi.
Eli Sebe lincedisile ekuxhaseni ngezimali ukusekwa komzi-mveliso weziqhamo ezomisiweyo eVan Wyksdorp, ukuncedisa ekuxhaseni uluntu lwalapho, ukukhuthaza uphuhliso lwezoqoqosho kweso sithili. Ukubhaliswa kweNkampani yeCandelo 21 sele kuza kuqhubeka. Kudaleke amathuba emisebenzi emihlanu esisigxina, nengama-60 yexeshana, nengama-90 eepesenti kubasebenzi bebonke ingabasetyhini.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2628
Ifeksi: 021 483 4892
Inombolo yomnxeba: 027 482 3417
Ifeksi: 027 482 3051
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10511.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu > Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho lukaMasipala weBhunga leSithili

Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho lukaMasipala weBhunga leSithili






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho kwinqanaba looMasipala kuza kunceda abasemagunyeni apho ukuba banyusele uphuhliso lwezoqoqosho lwalapho kwimimandla yabo.Abancedisi baBaphathi boPhuhliso lwezoQoqosho bangancedisa abasemagunyeni balapho ngokuthi:
* ukunikezela ngomhlahla-ndlela wobuchule othatyathwe kwimigaqo-nkqubo yomthetho wamaSebe amaCandelo okanye iinkqubo
* baxhase ekwakheni ubuchule babalawuli balapho ngokuthi banikezele ngolwazi lobugcisa nangenkxaso, okanye amava amaCandelo ukuncedisa ekwakheni nasekuphumezeni imigaqo-nkqubo kaMasipala, ubuchule kunye nezicwangciso.
* bakhokhelwe ziziCwangciso zoPhuhliso eziHlanganyelweyo zikaMasipala ekwabiweni koncedo kwinqanaba lendawo ethile.



IMIYALELO:

Ukufumana ulwazi oluthe vetshe, qhagamshelana no:
Fayruz Dharsey
Inombolo yomnxeba: 021 483 2628
Ifeksi: 021 483 4892
fdharsey@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Local Economic Development (Department of Economic Development and Tourism, Provincial Government of the Western Cape)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10511.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho lukaMasipala weBhunga leSithili
Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho lukaMasipala weBhunga leSithili
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho kwinqanaba looMasipala kuza kunceda abasemagunyeni apho ukuba banyusele uphuhliso lwezoqoqosho lwalapho kwimimandla yabo.Abancedisi baBaphathi boPhuhliso lwezoQoqosho bangancedisa abasemagunyeni balapho ngokuthi:
ukunikezela ngomhlahla-ndlela wobuchule othatyathwe kwimigaqo-nkqubo yomthetho wamaSebe amaCandelo okanye iinkqubo baxhase ekwakheni ubuchule babalawuli balapho ngokuthi banikezele ngolwazi lobugcisa nangenkxaso, okanye amava amaCandelo ukuncedisa ekwakheni nasekuphumezeni imigaqo-nkqubo kaMasipala, ubuchule kunye nezicwangciso.
bakhokhelwe ziziCwangciso zoPhuhliso eziHlanganyelweyo zikaMasipala ekwabiweni koncedo kwinqanaba lendawo ethile.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2628
Ifeksi: 021 483 4892
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.105126.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W &gt Ngaphandle Kwamathandabuzo!

Ngaphandle Kwamathandabuzo!



uMeyi 2005

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Ezi ziindaba ezishushu eziphuma kwiQela Elichasana Nokusetyenziswa Kwecuba laseKapa



ISISHWANKATHELO

Iinkcukacha Ngosuku Lwehlabathi Lokuchasana Necuba (Umhla wama-31 kuCanzibe).



UMTHAMO:

* Ngaphandle Kwamathandabuzo! Ukutshaya Nokukhulelwa
* Ngaphandle Kwamathandabuzo! Iingcali Zempilo Nolawulo Lwecuba
* Ngaphandle Kwamathandabuzo! Ukusezela Umsi Womdiza Otshaywa Ngomnye Umntu





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.105144.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
Ithala Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono (iSebe Leenkonzo Zempilo Zesithili Sikamaspala Ombaxa)
Ithala Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono (iSebe Leenkonzo Zempilo Zesithili Sikamaspala Ombaxa)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
YIBA LILUNGU
Zitsalele iphetshana lobulungu
Ubutyebi obuqulethwe leli thala bambathisa zonke iinkalo zempilo - ezangoku nezakudala - ezinokuqondwa kakuhle nguye wonke ubani kwakunye nabasebenzi kweli candelo lezempilo. Obu bukwaqulethe amacandelo kwezolawulo, kwakunye nophuhliso noqeqesho kwizakhono. Onu butyebi lukwaquka iincwadi, amaphepha-ndaba kunye nemifanekiso bhanya-bhanya. Amaphetshana anikezelwayo naxhonywayo kwakunye neentsilathi ayafumabeka ukuze asasazwe kodwa ke ambalwa.
Ukuba lilungu
Amaphepha-ndaba eli Thala
Uphando
Imbalelwano Yangaphakathi (Iinkonzo Ezingxamisekileyo Zeposi)
Sifumaneka phi?
Amaxesha Okusebenza
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
IMIYALELO:
IIMPEPHA-NKCUKACHA ZAMATHALA
: Kwiincwadi Ezintsha
: Kwiincwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
: Amaphepha-ndaba Neencwadi Ezintsha
: Iincwadi Ezintsha
UKUBA LILUNGU
Ukuze ube lilungu kufuneka ugcwalise ikhadana (yiza nencwadana yakho yesazisi yaye ukuba ungomnye wabasebenzi bakarhulumente wephondo, yiza nayo nenombolo yakho yasemsebenzini).
Ungazithatha iincwadi, amaphepha-ndaba okanye imifanekiso bhanya-bhanya ngoko nangoko. Iincwadi, amaphepha-ndaba nemifanekiso bhanya-bhanya zonke zingabolekwa ixesha elingangeeveki ezintathu. Le mpahla ingahlaziywa ukuba akukabikho mntu sele eyalezele ukuyigcinelwa yakubuya.
Ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala apha ku-2005, kuya kufuneka ukhuphe intlawulo ngazo iincwadi ozibuyise emva kwexesha okanye ongazihlaziyanga. Nceda ufake nemali esisohlwayo xa ubuyisa iincwadi zakho. Uya kuxolelwa ungohlwaywa kwiintsuku ezimbini zokuqala.
Iveki 1 - 50c ngencwadi nganye
Iveki 2 - R1 ngencwadi nganye
Iveki 3 - R2 ngencwadi nganye
Iveki 4 - R3 ngencwadi nganye njalo-njalo.
Nceda wazi ke ngoko ukuba kuya kufuneka uhlawule ixabiso lempahla yeli thala ongayibuyisdanga.
Ukuze sibe nokukugcina uphambili ngeendaba nako konke okutsdha kweli thala, siya kuthumela iinkcukacha-mpepha eziqulethe zonke iincwadi ezintsha kuwo onke amaziko empilo esi Sixekokazi, nge-email, rhoqo okanye ungazigrumbela iinkcukacha ngeencwadi ezintsha zeli thala apha:
Iphepha leenkcukacha zeli thala 1: Iincwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 2: Amaphepha-ndaba Neencwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 3: Iincwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 4: Iincwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 5: Iincwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 6: Iincwadi Ezintsha
Iphepha leenkcukacha zeli thala 7: Iincwadi Ezintsha
UPHANDO
Uncedo ngemibuzo enento yokwenza nophando, kuquka ukukhangela nge-Internet, lungacelwa.
IMBALELWANO YANGAPHAKATHI (INKONZO EKHAWULEZILEYO YOKUTHUNYELWA KWEPOSI)
Iincwadi, amaphepha-ndaba, kwakunye nemihlathi ekotshiweyo ingathi ithunyelwe kubasebenzisi beli thala xa bethi bacele oko kwangexesha kusetyenziswa le nkonzo ikhawulezileyo yokuthunyelwa kweposi, ukuba ilungu elo alikwazi kuziyela ngokwalo okanye lithumele umntu aye kulilandela.
SIFUMANEKA PHI?
Eli Thala lifumaneka emva kweBremer Complex, kwisango leSebe Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono.
Ithala Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono - inombolo yegumbi 92
AMAXESHA OKUSEBENZA
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Inombolo Yomnxeba: 021 918 1726 / 918 1671
La mabakala amaziko:
Ubugcisa Nenkcubeko
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zempilo Zezithili Zenqila (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10534.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso

ISEBE LENKULUMBUSO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Sebe linoxanduva lokubonelela ngenkxaso kwicandelo lolawulo lwephondo leNtshona Koloni. Imisebenzi yalo:
* Kukunikezela ngenkxaso kwiNkulumbuso.
* Ukunikezela ngenkonzo yenkxaso yeengcali kumanye amasebe ze ihlanganise imicimbi ethile yephondo.
* Ukunikezela ngeenkonzo zoshishino kwiSebe Lolawulo lwePhondo leNtshona Koloni
* Ukunikezela ngeenkonzo zomthetho kwiSebe Lolawulo lwePhondo leNtshona Koloni.
* Nokunikezela ngeenkonzo ezithile zenkxaso kuMlawuli Oyintloko weSebe Lolawulo lwePhondo leNtshona Koloni.


INtloko yeSebe leNkulumbuso Ms Virginia Petersen.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.105814.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
UCwangciso noPhuhliso
UCWANGCISO NOPHUHLISO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo loMlawuli oyiNtloko noPhuhliso lujonge ukukhuthaza, ukulawula, nokunxibelelanisa ucwangciso oluhlanganisiweyo nophuhliso oluzinzileyo ekuhlalisweni kwabantu kwiSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu.
Likhokele la macandelo alandelayo:
ICandelo loMlawuli woPhuhliso lwenkqubo yokuHlaliswa kwaBantu eziNdlwini
Imisebenzi:
Kukulungelelanisa, kukhuthazwe kulawulwe oku kulandelayo:
UCwangciso olucwangcisekileyo nophando oluphathelele koku
Ukuphuculwa kwezezindlu nophuhliso lokuhlalisw akwabantu ezindlwini kwakunye noququzelelo nocwangciso kananjalo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.105831.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele
AMASEKO ANGAPHAKATHI EZIBONELELO KAMASIPALA NOLAWULO LWENTLEKELE: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana eliKhulu laMaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele likhuthaza uphuculo lwamaseko ezibonelelo zangaphakathi zoomasipala, ulawulo lwentlekele, kunye neenkonzo zokucima umlilo.
Libandakanya laa macandelo alandelayo:
Isetyana: UPhuculo lwamaSeko angaphakathi ezibonelelo kamasipala
ISetyana: ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo
Imisebenzi:
Eli candelo likhuthaza:
unikezelo ngokukuko lwezibonelelo zangaphakathi zoomasipala;
uphuhliso, umiliselo kunye nolondolozo lolawulo lwentlekele ngokukuko kunye neenkonzo zokucima umlilo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.105833.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele > ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo

ULAWULO LWENTLEKELE KUNYE NEENKONZO ZOKUCIMA UMLILO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISetyana loLawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zoCimo mlilo lijolise ekukhuthazeni uphuhliso, umiliselo kunye nolondolozo lolawulo lwentlekele kunye neenkonzo zocimo mlilo eNtshona Koloni.

Imisebenzi:

* Ukuthoboza ubuzaza beentlekele.
* Ukuzilungiselela kunye nokuphendula kwiintlekele.
* Unxityelelaniso lokuphuthuma kwintlekele.
* Unxityelelaniso lweenkonzo zocimo mlilo.

Udanjiso

Icandelo lodanjiso lujongise ekunciphiseni ubuzaza beentlekele ngoku:

* Kwenziwe uhlalutyo lomngcipheko nokuba sengozini;
* Ukuqulunqwa nokumiliselwa kwezicwangciso zokudambisa (zokunciphisa) nokuthintela;
* Uphuhliso lweenkqubo ezisemgangathweni zokwazisa;
* Uphuhliso lweenkqubo zoxhotyiso lwangaphakathi.
* Uphuhliso nonxityelelaniso lwezakhiwo zoluntu.

Ukuzilungiselela

Icandelo lokuzilungiselela linoxanduva loku:

* Phuhlisa nokumilisela isicwangciso sephondo sentlekele.
* Phuhlisa nokumilisela isicwangciso sephondo sokulinda okungekehli.
* Ukuphonononga izicwangciso zentlekele.
* Ukuqhuba imithambo yolawulo lwentlekele.
* Ukulawula iziko lolawulo lwentlekele lephondo.
* Ukunikezela ngenkonzo yobunobhala kwizakhelo ezisemthethweni.

Uphuthunyo kwintlekele

Icandelo loPhuthunyo kwiNtlekele lumelene nokuhlangulwa kwabantu nezakhiwo ezichatshazelwe yintlekele. Linxibelelanisa uhlangulo, lulawula ingxowa mali yohlangulo, kunye nokunxityelelaniswa kolwakhiwo ngokutsha emva kwentlekele nolwakhiwo ngokutsha.

IiNkonzo zoCimo mlilo

Icandelo leeNkonzo zoCimo mlilo:

* Uqwalaselo kumgangatho weenkonzo zocimo mlilo.
* Ulawulo lwemali yezibonelelo zenkxaso ukuya kwiinkonzo zocimo mlilo.
* Ukunxityelelaniswa kwezicwangciso zocimo mlilo ezingxamisekileyo.
* Ulawulo lophando kwicandelo labantu abagunyazisiweyo.
* Ukunikezela ngenkonzo yobunobhala kwizakhelo ezisemthethweni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.105833.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele
ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo
ULAWULO LWENTLEKELE KUNYE NEENKONZO ZOKUCIMA UMLILO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana loLawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zoCimo mlilo lijolise ekukhuthazeni uphuhliso, umiliselo kunye nolondolozo lolawulo lwentlekele kunye neenkonzo zocimo mlilo eNtshona Koloni.
Imisebenzi:
Ukuzilungiselela kunye nokuphendula kwiintlekele.
Kwenziwe uhlalutyo lomngcipheko nokuba sengozini;
Ukuqulunqwa nokumiliselwa kwezicwangciso zokudambisa (zokunciphisa) nokuthintela;
Uphuhliso lweenkqubo ezisemgangathweni zokwazisa;
Ukuzilungiselela
Phuhlisa nokumilisela isicwangciso sephondo sentlekele.
Phuhlisa nokumilisela isicwangciso sephondo sokulinda okungekehli.
Ukuphonononga izicwangciso zentlekele.
Ukuqhuba imithambo yolawulo lwentlekele.
Ukulawula iziko lolawulo lwentlekele lephondo.
Ukunikezela ngenkonzo yobunobhala kwizakhelo ezisemthethweni.
Icandelo loPhuthunyo kwiNtlekele lumelene nokuhlangulwa kwabantu nezakhiwo ezichatshazelwe yintlekele. Linxibelelanisa uhlangulo, lulawula ingxowa mali yohlangulo, kunye nokunxityelelaniswa kolwakhiwo ngokutsha emva kwentlekele nolwakhiwo ngokutsha.
IiNkonzo zoCimo mlilo
Icandelo leeNkonzo zoCimo mlilo:
Uqwalaselo kumgangatho weenkonzo zocimo mlilo.
Ulawulo lwemali yezibonelelo zenkxaso ukuya kwiinkonzo zocimo mlilo.
Ukunxityelelaniswa kwezicwangciso zocimo mlilo ezingxamisekileyo.
Ulawulo lophando kwicandelo labantu abagunyazisiweyo.
Ukunikezela ngenkonzo yobunobhala kwizakhelo ezisemthethweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.105846.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo lomlawuli wezoBudlelwane nabaXhamli noNxibelelwano lijonge ukukhuthaza ubudlelwane kwiinkonzo zonxibelelwano ngaphandle anangaphakathi ngendlela efanelekileyo zeSebe loRhulumente weMimandla nezeZindlu eNtshona Koloni.
Imisebenzi:
Ukukhuthaza nokugcina ubudlelwane obububo kunye nabaxhamli bangaphakathi nabangaphandle
Ukwenza umsebenzi ofanelekileyo kwiDESIKA YONCEDO kuncedwa abaxhamli beli sebe kungenjalo abo banelungelo lokuxhamla kwinqkubo yokuhlaliswa ezindlwini.
Ukuqinisekisa ngolawulo olufanelekileyo lolawulo lweeprojekthi ezizodwa umzekelo iHIV-AIDS, EAP, iinkqubo zoLutsha, nokubekwa kweliso ekuphunyezweni kolungelelaniso ngokobulungisa kwimigaqo-nkqubo yamaLungelo oLuntu ingakumbi leyo ichaphazela abantu abaKHUBAZEKILEYO, ASELE BEKHULILE, kunye nezinye izinto ekujoliswe kuzo, njlnjl.
Ukumisela nokulawula iYunithi yeeLwimi yesebe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10608.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Ukuzonwabisa > Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni

Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni




INKCAZELO:

Iindwendwe ezisafuna ukuhlala ixeshana kulo naliphi na elinye lamaziko olondolozo lwendalo eNtshona Kapa kudingeka ukuba zifake izicelo zoko kwangethuba. Amaziko kwakunye neendleko zahluka ngokweendawo abantu abakuzo.

IiChalets neeCottages zifumaneka kwezi ndawo zilandelayo:
* eVrolijkheid
* eGamkaskloof
* eGrootvadersbosch
* eKogelberg
* eMarloth
* eSalmonsdam
* eRocherpan
* e-Anysberg
* eGoukamma
* eDe Hoop
* eDe Mond
* eGroot eWinterhoek
* eHottentots Holland
* eKammanassie
* e-Assegaaibosch
* eCederberg
* eGamkaberg.


Iindawo zokukampa afumaneka:
* eTweede Tol
* eGamkaskloof
* eGrootvadersbosch
* eDe Hoop
* e-Anysberg
* eCederberg


Iihambo ezahlukeneyo zokwenyuka iintaba kwakunye neendawo zokuhlala ekunokulalwa kuzo zifumaneka kule mimandla ilandelayo:
* kwiGarden Route
* eLittle Karoo
* eBoland
* e-Overberg
* kuNxweme oluseNtshona
* eBreede River


Iindawo ezithile zikwabonelela nangeentshukumo zokubuka indalo ezifana ne-kayaking, ukwenyuka iikloof, ukwenyuka iintaba ngebhayisekile kwakunye nemiboniso nokuqhutywa kwee-4x4.
I-Assagaaibosch ne-Jonkerhoek nazo zinawo amaziko aqeshisayo okubambela iingqungquthela.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane iinkcukacha ezizezinye, qhagamshelana ne-ofisi yamatikiti:

uHelen Cassels
Kule nombolo yomnxeba: 021 426 0723
Fundile Martins
Inombolo yomnxeba: 021 424 7450
cncinfo@cape-town.org

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni


IXABISO:

Cofa apha ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngeerhafu..</p




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane (IiNkonzo)
* Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uSeptemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10608.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ukuzonwabisa
Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni
Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni
INKCAZELO:
Iindwendwe ezisafuna ukuhlala ixeshana kulo naliphi na elinye lamaziko olondolozo lwendalo eNtshona Kapa kudingeka ukuba zifake izicelo zoko kwangethuba. Amaziko kwakunye neendleko zahluka ngokweendawo abantu abakuzo.
Iihambo ezahlukeneyo zokwenyuka iintaba kwakunye neendawo zokuhlala ekunokulalwa kuzo zifumaneka kule mimandla ilandelayo:
IMIYALELO:
Kule nombolo yomnxeba: 021 426 0723
Inombolo yomnxeba: 021 424 7450
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni
IXABISO:
Cofa apha ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngeerhafu.. /p
YAYAMENE
Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane (IiNkonzo)
Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10611.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Indalo Engqongileyo
Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo
Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Unakho ukufumana amanye amaphetshana ezicelo zamaphepha-mvume. Nceda ungazithumeli ngekhompyutha ezi mpepha kwisebe lamaphepha-mvume, kuba kaloku ikopi yesityikityo somfaki-sicelo iyafuneka ekuphunyezweni kwesi sicelo. Nceda uthumele ngefeksi ezi mpepha kule nombolo 021 483 4158.Ngokulula, ziposele ku:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni
YAYAMENE
Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane (IiNkonzo)
Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10614.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo
Izibheno Zokuhlolwa Kokuphazamisana neNdalo Engqongileyo
Izibheno Zokuhlolwa Kokuphazamisana neNdalo Engqongileyo
INKCAZELO:
Izibheno kwizigqibo zeSebe, kuquka Amaxwebhu Aneenkcukacha Zesigqibo ekufikelelwe kuso ngokweMimiselo Yokuhlolwa Kokungqubana neNdalo Engqongileyo (Izaziso zikaRhulumente EziNombolo ingu 1182 nengu 1183 yomhla we-5 kweyoMsintsi ka-1997) njengokuba yafakwa izilungiso (iMimiselo ye-EIA), KUFUNEKA zingeniswe kuMphathiswa iMiba yeNdalo Engqongileyo noCwangciso loPhuhliso, hayi kwiSbe ngokwalo.
IMIYALELO:
UNobhala Olawulayo
Inombolo yomnxeba: 021 483 3915
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo loMphathiswa Wezendalo, Ucwangciso Nophuhliso Loqoqosho (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10619.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezendalo Engqongileyo > Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Indalo Engqongileyo > Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane

Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Isebe eli lijongana ngokwalo nezicelo zamaphepha-mvume okuqhuba elwandle ngeenjongo zophando lwezenzululwazi, ukusebenza ngokuzonwabisa, ushishino ngabatyeleli kwanokufumana indlela yokungea kumhlaba wabanye abantu ukuba ayikho enye indlela yokungena kuloo ndawo. Eli Sebe likwajongana nezicelo zeemvume zokusebenza kwiindawo zokudlala ngamaphenyane.

Izicelo ezi zihlolwa ngokwemigaqo yoMthetho woLawulo lweNdalo yeSizwe Engqongileyo, ka-1998, kugxininiswa kakhulu kumhlathi u-24(7) walo mthetho, ngophando, uhlolo kwanonxibelelwano lweziphumo ezidibanisa okungqonge indalo ngenxa yeentshukumo ezifakelwa isicelo eso. Isebe liyaqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswe nezinye izicelo ezisondeleleneyo, ezizezi: isivumelwano sokuqeshisa ngokwemigaqo yoMthetho iSea Shore Act, ka-1935, okanye isicelo se-EIA apho ukwakhiwa ngaphantsi kwendawo amanzi aphezulu akuyo ifakelwa isicelo.

Ngokusekelwe kolu hlolo, isigqibo siya kwenziwa liSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noCwangciso loPhuhliso nokuba isicelo eso sigunyazisiwe okanye akunjalo.
Isigqibo esibhalwe phantsi sibizwa ngokuba yi-Record of Decision (ROD). Eli ke liphepha elisemthethweni elixela elubala imiqathango efunekayo ukukhusela impilo yabantu kwanendalo engqongileyo. Ukuba intshukumo leyo igunyazisiwe, mhlawumbi iphepha-mvume okanye isiqinisekiso sokusebenza sikhapha I-Record of Decision nayiphi na ekulungeleyo oko.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana no-:
Janette de Jager
Environmental Management
Private Bag X9086, Cape Town, 8000
Inombolo yomnxeba: 021 483 2994
Inombolo yefeksi: 021 483 4372
jdejager@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni (IiNkonzo)
* Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 31 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10619.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Indalo Engqongileyo
Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane
Amaphepha-mvume okuqhuba elwandle kwaneZiqinisekiso zokuSebenza Ngeendawo Zokudlala ngamaPhenyane
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Isebe eli lijongana ngokwalo nezicelo zamaphepha-mvume okuqhuba elwandle ngeenjongo zophando lwezenzululwazi, ukusebenza ngokuzonwabisa, ushishino ngabatyeleli kwanokufumana indlela yokungea kumhlaba wabanye abantu ukuba ayikho enye indlela yokungena kuloo ndawo. Eli Sebe likwajongana nezicelo zeemvume zokusebenza kwiindawo zokudlala ngamaphenyane.
Izicelo ezi zihlolwa ngokwemigaqo yoMthetho woLawulo lweNdalo yeSizwe Engqongileyo, ka-1998, kugxininiswa kakhulu kumhlathi u-24 walo mthetho, ngophando, uhlolo kwanonxibelelwano lweziphumo ezidibanisa okungqonge indalo ngenxa yeentshukumo ezifakelwa isicelo eso. Isebe liyaqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswe nezinye izicelo ezisondeleleneyo, ezizezi: isivumelwano sokuqeshisa ngokwemigaqo yoMthetho iSea Shore Act, ka-1935, okanye isicelo se-EIA apho ukwakhiwa ngaphantsi kwendawo amanzi aphezulu akuyo ifakelwa isicelo.
Ngokusekelwe kolu hlolo, isigqibo siya kwenziwa liSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noCwangciso loPhuhliso nokuba isicelo eso sigunyazisiwe okanye akunjalo.
Isigqibo esibhalwe phantsi sibizwa ngokuba yi-Record of Decision (ROD). Eli ke liphepha elisemthethweni elixela elubala imiqathango efunekayo ukukhusela impilo yabantu kwanendalo engqongileyo. Ukuba intshukumo leyo igunyazisiwe, mhlawumbi iphepha-mvume okanye isiqinisekiso sokusebenza sikhapha I-Record of Decision nayiphi na ekulungeleyo oko.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana no-:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2994
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Indawo Yokuhlala, Ukukampa, Ukwenyuka Iintaba kwakunye Namaziko Okubamba Iingqungquthela zaseNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ukunikezelwa Kwamaphepha-mvume Olondoozo lweNdalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.106340.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
EzeMpilo
Umhlaza
UMHLAZA
Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ...
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli ke liphetshana elinye elinikezela ngeenkcukacha-manani kwanokugqugqisa komhlaza webele kwakunye nemiba ebeka umntu esichengeni sokuhlaselwa lolu hlobo lomhlaza.
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Le ncwadana iqulethe izizathu zokuzivavanya amabele rhoqo.
Apha ke sichazela amanina abudala buyiminyaka engaphezu kwamashumi amathathu ngokuba ziintoni na ezi pap smear, nokuba kufuneka zenziwe nini futhi zisenzelwa ntoni na.
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10635.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu > UMnxeba Onxibelelanisa Ngqo Wolwakhiwo Lwezindlu

UMnxeba Onxibelelanisa Ngqo Wolwakhiwo Lwezindlu




INKCAZELO:

ISebe loLwakhiwo Lwezindlu linomnxeba onxibelelanisa ngqo osebenza iiyure ezingama-24 ngosuku ekunokuthi kuqhagamshelwane ngawo xa kufunwa ulwazi olunxulumene neSebe eli kunye neeprojekti kwaneenkonzo zalo.


IMIYALELO:

Umnxeba onxibelelanisa ngqo nolwakhiwo lwezindlu - 0800 203 271

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ISebe Lezindlu (The Government of South Africa)


IXABISO:

Isimahla




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.1064.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lamashishini Oluntu > Amaqumrhu kahulumente > Ingxowa-mali

ISEBE LAMASHISHINI OLUNTU - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: INGXOWA-MALI






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



INgxowa-mali Yamandla Asembindini



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10651.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu > Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo

Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo




INKCAZELO:

Abaxhamli abangena phantsi kwesi sigaba nabamkela umvuzo ongekho ngaphezu kwama-R3 500baya kuba selungelweni lokufumana imali-mboleko yezindlu elingana nexabisolemveliso elingama-R36&nbsp528 kwaye baya balindeleke ukuba bancedise. Olu lungiselelo sele lukho ngokumayela nesi sigaba luhlala lusebenza.Olo lungiselelo lumi ngale ndlela ilandelayo:
1. Abaxhamli abakwisigaba sabantu abadala
Abaxhamli abangamadoda abafikelele kwimanyaka engama-65 baze abo bangamabhinqa abafikelele kuma-60, kuqukwa nabaxhamli abafumene igranti yorhulumente, kungajongwanga budala babo, kwanemizi apho imivuzo efunyanwayo ngenyanga ingadlulanga kuma-R3&nbsp500, abayi kuncedisa nganto bona.

2. Abaxhamli abakhubazekileyo
Abaxhamli abakhubazekileyo nemizi efumana imivuzo engaphantsi kwama-R3&nbsp500 ngenyanga abangakwaziyo ukuzakhela izindlu ngenxa yemeko yokukhubazekwa kwabo, abayi kuncedisa nganto bona. Ugqirha kufuneka aqinisekise ukuba umntu lowo uya kukhubazeka ubomi bakhe bonke na ukuba anganenxaxheba ekwakheni indlu yakhe.

3. Abaxhamli abakhathazwa yimpilo
Abaxhamli abakhathazwa yimpilo, abangenakukwazi mpela okanye okwethutyana ukwakha izindlu zabo, abangafumani mvuzo ungaphezulu kwama-R3&nbsp500 ngenyanga, abayi kuncedisa nganto. Ugqirha kufuneka aqinisekise ukuba umntu lowo akayi kubanako, kangangesithuba esiya kuthathwa yiprojekthi leyo, okanye akanakube akwazi ukuzakhela indlu yakhe.

Izigaba zabakhubazekileyo ye- National Housing Code ngokwale njongo:



ISigaba sabaKhubazekileyo


Ubunjani bokhubazeko


Inqanaba lokhubazeko



A


Ngokuhamba


Izinto zokunceda ekuhambeni



B


Ngokuhamba


Isitulo sabakhubazekileyo -esisetyenziswa ngamaxesha athile ; nezixhobo zababoniyo



C


Ngokuhamba


Isitulo sabakhubazekileyo -esisetyenziswa ngamaxesha athile ; nezixhobo zabangaboniyo



D

Ngokuva


Unendawana yokungeva / Akeva kakhulu



E


Ngokungaboni


Unendawana yokungaboni/ Akaboni



F


Ukusebenza okanye ukungasebenzi kwamalungu angasentla omzimba


Unendawana yokungakwazi ukushukuma/ akakwazi kushukuma/ ufe amalungu omzimba angasentla


Imimiselo eyodwa noxolelo luyasebenza kwisigaba ngasinye.



Isigaba sokhubazeko


Injongo yokungangqinelani



A, B, C no- E


Ukuba nendlu, 12mÂ² nendawo egangathiweyo kunye nerempu emnyango



A, B, C no- E


Kufuneka iKick plates emacangweni okanye imigqala yokubambelala apho kukho imfuneko



A, B, C no- E


Kufuneka kubekho imigqala yokubambelela neetephu ezinomqheba kwigumbi lokuhlambela [ukwandiswa kwendawo kungenziwa ngeendleko ezidityaniswe ekwezendlu]



D


Kufuneka kubekho izinto ezibonisayo kwiintsinjana yocango



E no- F


Kufuneka kubekho into eza kuthintela ukutyibilika kunye/ okanye nento enombala eminyamgo, ezitephusini, ezikoneni zezakhiwo kubekho neskirting emadongeni



A, B, C no- F


Kufuneka ucango olusongekayo (kwigumbi lokuhlambela/kwelangasese], libe nobubanzi obuyimitha enye ( 1 m)

Ezi zinto zizizinxaxhi zisebenza kuzo zonke izigaba zeMali-mboleko yeZindlu (iimali-mboleko, yeprojkethi eNxityelelanisiweyo, yomntu ngamnye,eyintlanganisela yeziko/yequmrhu,). Imali ekunxaxhwe ngayo ihlala ifana nokuba sithini na isixa-mali esiyimali-mboleko aselungelweni laso umfaki-sicelo.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokuzuza kwenye yezi nguqu, kufuneka ufake isiqinisekiso sempilo yakho ndawonye nesicelo sakho seNkxaso-mali Yokufumana indlu.


UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:


Ngeenkcukacha ezigcweleyo ngeemfuno nenkqubo enento yokwenza neeNkxaso-mali Zomntu Omnye kwiHousing Code.
I-Ofisi Yeenkxaso-mali Zokutrhenga Izindlu: 021 483 2342

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
* Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
* Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
* Institutional Subsidies (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Relocation Assistance (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
* INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10651.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo
INKCAZELO:
Abaxhamli abangena phantsi kwesi sigaba nabamkela umvuzo ongekho ngaphezu kwama-R3 500baya kuba selungelweni lokufumana imali-mboleko yezindlu elingana nexabisolemveliso elingama-R36&nbsp528 kwaye baya balindeleke ukuba bancedise. Olu lungiselelo sele lukho ngokumayela nesi sigaba luhlala lusebenza.Olo lungiselelo lumi ngale ndlela ilandelayo:
Abaxhamli abangamadoda abafikelele kwimanyaka engama-65 baze abo bangamabhinqa abafikelele kuma-60, kuqukwa nabaxhamli abafumene igranti yorhulumente, kungajongwanga budala babo, kwanemizi apho imivuzo efunyanwayo ngenyanga ingadlulanga kuma-R3&nbsp500, abayi kuncedisa nganto bona.
Abaxhamli abakhubazekileyo
Abaxhamli abakhubazekileyo nemizi efumana imivuzo engaphantsi kwama-R3&nbsp500 ngenyanga abangakwaziyo ukuzakhela izindlu ngenxa yemeko yokukhubazekwa kwabo, abayi kuncedisa nganto bona. Ugqirha kufuneka aqinisekise ukuba umntu lowo uya kukhubazeka ubomi bakhe bonke na ukuba anganenxaxheba ekwakheni indlu yakhe.
Abaxhamli abakhathazwa yimpilo
Abaxhamli abakhathazwa yimpilo, abangenakukwazi mpela okanye okwethutyana ukwakha izindlu zabo, abangafumani mvuzo ungaphezulu kwama-R3&nbsp500 ngenyanga, abayi kuncedisa nganto. Ugqirha kufuneka aqinisekise ukuba umntu lowo akayi kubanako, kangangesithuba esiya kuthathwa yiprojekthi leyo, okanye akanakube akwazi ukuzakhela indlu yakhe.
Inqanaba lokhubazeko
Ngokuhamba
Izinto zokunceda ekuhambeni
Ngokuhamba
Ngokuhamba
Ngokuva
Ngokungaboni
Ukusebenza okanye ukungasebenzi kwamalungu angasentla omzimba
Unendawana yokungakwazi ukushukuma/ akakwazi kushukuma/ ufe amalungu omzimba angasentla
Imimiselo eyodwa noxolelo luyasebenza kwisigaba ngasinye.
Injongo yokungangqinelani
Ukuba nendlu, 12mÂ² nendawo egangathiweyo kunye nerempu emnyango
Kufuneka kubekho izinto ezibonisayo kwiintsinjana yocango
Kufuneka ucango olusongekayo kwigumbi lokuhlambela/kwelangasese, libe nobubanzi obuyimitha enye 1 m
Ezi zinto zizizinxaxhi zisebenza kuzo zonke izigaba zeMali-mboleko yeZindlu (iimali-mboleko, yeprojkethi eNxityelelanisiweyo, yomntu ngamnye,eyintlanganisela yeziko/yequmrhu,). Imali ekunxaxhwe ngayo ihlala ifana nokuba sithini na isixa-mali esiyimali-mboleko aselungelweni laso umfaki-sicelo.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokuzuza kwenye yezi nguqu, kufuneka ufake isiqinisekiso sempilo yakho ndawonye nesicelo sakho seNkxaso-mali Yokufumana indlu.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10654.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu > Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo

Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo




INKCAZELO:

Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo ziyilelwe abaxhamli abasele benomhlaba osele uxhaswa ngezimali yaye olungiselelwe ukusetyenziswa ngokufakelwa izibonelelo.


IMIYALELO:

Ukwenza isicelo senkxaso-mali emanyanisiweyo, kufuneka ulandele inkqubo efanayo naleyo yeNkxaso-mali Enxulunyaniswe neProjekti.


NGUBANI ONELUNGELO LOKWENZA ISICELO?



Iinkxaso-mali ezinxulumene nomanyaniso ziya kuthi zinikezelwe kubaphuhlisi abaya kuqinisekisa ngokunikezela ngemvume yokuqalwa kweeprojekti. Aba baphuhlisi idla ngokuba ngoomaspala.



IZIVUMELWANO ZENTLALO



Iiprojekti zolwakhiwo-zindlu kufuneka zisekelwe phezu kwezivumelwano ezibandakanya uluntu phakathi kwamaqela achaphazelekayo okanye ethe iprojekti yanefuthe kuwo. Okona kubalulekileyo kukuba iingingqi ezixhamlayo kunye nabaphuhlisi bavumelane ngesiphumo kwanendlela yokwenziwa kwalo msebenzi.



Iinkcukacha zeemfuno zokufaneleka kunye nenkqubo yokwenziwa kwesicelo ziqulethwe KwiZikhokelo zeNkxaso-mali yoLwakhiwo Lwezindlu zeSebe loLwakhiwo Lwezindlu kuRhulumente weSizwe.



Ukufumana ulwazi olungaphezulu, qhagamshelana:


neDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* National Housing Code (Umgaqo-nkqubo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
* INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
* Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
* Institutional Subsidies (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Relocation Assistance (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
* INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.1067.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Icandelo Loonondyebo Besizwe > Amaqumrhu kahulumente > Iziko

ICANDELO LOONONDYEBO BESIZWE - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: IZIKO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IZiko LweziMali Nophicotho-zincwadi Zoluntu (IPFA)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.106871.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > Usuku lwe-Afrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini

Usuku lwe-Afrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



27 uJuni 2005
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



Usuku lweAfrika Llokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini, olungomhla wamashumi amabini anesithathu kwinyanga yeSilimela
Usuku lweAfrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini lusuku apho sihlonipha khona amakhosikazi aliqela kunye namadoda ngokunjalo athe anoxanduva lokusebenzela abantu baseAfrika. Lusuku olubalulekileyo kwikhalenda yethu olu, kwaye silunika ingqalelo apha eNtshona Koloni.

Ngenxa yokuba sikwinkqubo yohlengahlengiso kurhulumente wephondo, nangenxa yezinto ezininzi esizibophelele kuzo kule nyanga - kuqukwa nesikhumbuzo seminyaka engama-50 wasekwayo uSomqulu weNkululeko - akuyi kubakho mbhiyozo uya kude wenziwe wolu Suku lweNkonzo yoLuntu lweAfrika kulo nyaka. Nakuba kunjalo ke, siza kuba sinikezela ngeeMbasa zeNkulumbuso ngeNkonzo eBalaseleyo eyenziweyo ngenxa yeenzame zeqela, eliya kwaziswa ngoNovemba kulo nyaka. Oku kongezelela kunikezelo zimbasa ebantwini abanikwa ingqalelo nabo.





* Yintoni uSuku lweeNkonzo lweAfrika?
* Yintoni uSomqulu weNkonzo yoLuntu weAfrika?



YINTONI USUKU LWEAFRIKA LOKUNIKEZELA NGEENKONZO?


Ngo-2001, aBaphathiswa beeNkonzo zoLuntu badibana kwiNkomfa yesithathu yeBiennial Pan African. Baye bamkela uSomqulu weeNkonzo zoLuntu weAfrika, onjongo yawo yayikukumisela imigangatho eya kubuyisela isidima nentlonelo kwinkonzo yoluntu kuze kuphakanyiswe amanqanaba ndawonye nobuchule koorhulumente.

Imithetho-siseko ehamba kunye noSomqulu iyahambelana neBatho Pele ndawonye nezinye iinjongo kwanezinto eziphambili zenguqulelo zorhulumente. Umxholo walo nyaka nje kukukhunjulwa kwesikhumbuso sonyaka wesixhenxe iWindhoek Declaration - ukuphunyezwa koSomqulu weNkonzo yoLuntu eAfrika". Umgcini weNkonzo yoLuntu yoMzantsi Afrika, DPSA, ulubona olu suku lwanamhlanje njengolubaluleke kakhulu kwimicimbi ekwikhalenda.

Injongo yoSuku loLuntu eAfrika:


1. Kukuhlanganisa abasebenzi kunye ukuze kukhunjulwe ixabiso nangenxa yophuculo lwenkonzo eyenzelwa uluntu abalusebenzelayo.
2. kukuqwalasela imiqathango yokusebenza yamadoda namakhosikazi azinikele ubomi bawo bonke ekusebenzeleni uluntu.
3. kukukhuthaza iimfuno ezizizo ngabemi emsebenzini wecandelo lolawulo
4. ukuvuzwa kwabo beze namaphulo anolutho,
5. nokukhuthaza indlela yokuziphatha efanelekileyo.




YINTONI USOMQULU WENKONZO YOLUNTU WEAFRIKA?


Usomqulu uchaza isikhokelo ekuhanjwa ngaso kwinkonzo yoluntu eAfrika ekuthatheni amanyathelo asemthethweni, anemiqathango nanobuchule nasebenzayo njengoko kuya kufuneka xa kusenziwa imimiselo efanelekileyo yokusebenza kwenkonzo yoluntu ngendlela eyiyo nokuphucula umgangatho weenkonzo zakhe.

Ichaza kwaye icacisa imithetho-siseko nemigaqo yokuziphatha kwabasebenzi beenkonzo zoluntu, abaya kusebenziwa

Le mithetho -siseko nemigaqo yokuziphatha kukuPhathwa ngeNdlela eLinganayo kwabemi, ukuba phakathi kwenkonzo ezinikwa uluntu, oko kusenziwa ngokweenjongo zorhulumente ophetheyo, ukuba semthethweni kwezigqibo ezilawulayo zokuthotyelwa kwemithetho nemiqathango, Ukuqhubeka ngokwenkonzo esoloko inikwa abaxhamli, Ukusondela nokufikelela kwiinkonzo; ukuthatha inxaxheba, ukucebisa nokulamla/ukungenelela, ukusulungeka, ukuba luncedo nokufaneleka, ukuvandlakanywa kweenkonzo, ukusebenza ngokungafihlisiyo kunye neeNkcukacha , iSantya nokusabela, ukuthembeka nokuyigcina ekhusini iinkcukacha echaphazela abemi .

Ubudlelwane phakathi kwecandelo andelo lolawulo leenkonzo zoluntu nabasebenzi balo liya kusekwa phezu kwexabiso nokuhlonela amalungelo oluntu. Inkonzo yoluntu nganye kufuneka ibone uphuhliso lwabasebenzi abazimiseleyo ngeli xesha kuqinisekiswa uphuhliso lwabasebenzi kunye nokuzinezisa. Oku kufuneka lubonakaliswe ekuqeshweni kwabasebenzi nokunyuselwa kwabo, iintshukumo zabasebenzi nokusatyalaliswa kwabasebenzi, ukuqeqeshwa nokuphuhliswa kwabasebenzi, ukukhuthazwa kwabaSebenzi, Umvuzo nokhuseleko emzimbeni, iimeko zokusebenza nokuba sesikhundleni .

Imimiselo yikuziphatha komsebenzi wenkono yoluntu iya kusekwa phezu kwenkonzo yoluntu ebethelela indlela yokuziphatha nemithetho-siseko. Imigaqo yokuziphatha yabasebenzi benkonzo yoluntu iya kuba yinxenye yenkqubo ehlanganisiweyo echasene nolwaphulo-mthetho.
Usomqulu uvakalisa izimvo zokuzimisela kwaMazwe aseAfrika ekwaqaqambisa ukuzinikela kwawo ngokupheleleyo kwezopolitiko ukuphucula iinkonzo ezinikwa abemi ukuqinisekisa ukusetyenziswa ngokufanelekileyo kwezibonelelo ezabelwe iinkonzo ezinjalo.






This content also available in English

YAYAMENE

* Africa Public Service Day (23 Jun 2005) (Isiganeko) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Charter for the Public Service in Africa (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 194 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.106871.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
Usuku lwe-Afrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini
Usuku lwe-Afrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Usuku lweAfrika Lokunikezela Ngeenkonzo Eluntwini lusuku apho sihlonipha khona amakhosikazi aliqela kunye namadoda ngokunjalo athe anoxanduva lokusebenzela abantu baseAfrika. Lusuku olubalulekileyo kwikhalenda yethu olu, kwaye silunika ingqalelo apha eNtshona Koloni.
Ngenxa yokuba sikwinkqubo yohlengahlengiso kurhulumente wephondo, nangenxa yezinto ezininzi esizibophelele kuzo kule nyanga - kuqukwa nesikhumbuzo seminyaka engama-50 wasekwayo uSomqulu weNkululeko - akuyi kubakho mbhiyozo uya kude wenziwe wolu Suku lweNkonzo yoLuntu lweAfrika kulo nyaka. Nakuba kunjalo ke, siza kuba sinikezela ngeeMbasa zeNkulumbuso ngeNkonzo eBalaseleyo eyenziweyo ngenxa yeenzame zeqela, eliya kwaziswa ngoNovemba kulo nyaka. Oku kongezelela kunikezelo zimbasa ebantwini abanikwa ingqalelo nabo.
Yintoni uSomqulu weNkonzo yoLuntu weAfrika?
YINTONI USUKU LWEAFRIKA LOKUNIKEZELA NGEENKONZO?
Ngo-2001, aBaphathiswa beeNkonzo zoLuntu badibana kwiNkomfa yesithathu yeBiennial Pan African. Baye bamkela uSomqulu weeNkonzo zoLuntu weAfrika, onjongo yawo yayikukumisela imigangatho eya kubuyisela isidima nentlonelo kwinkonzo yoluntu kuze kuphakanyiswe amanqanaba ndawonye nobuchule koorhulumente.
Kukuhlanganisa abasebenzi kunye ukuze kukhunjulwe ixabiso nangenxa yophuculo lwenkonzo eyenzelwa uluntu abalusebenzelayo.
kukuqwalasela imiqathango yokusebenza yamadoda namakhosikazi azinikele ubomi bawo bonke ekusebenzeleni uluntu.
kukukhuthaza iimfuno ezizizo ngabemi emsebenzini wecandelo lolawulo ukuvuzwa kwabo beze namaphulo anolutho, nokukhuthaza indlela yokuziphatha efanelekileyo.
YINTONI USOMQULU WENKONZO YOLUNTU WEAFRIKA?
Usomqulu uchaza isikhokelo ekuhanjwa ngaso kwinkonzo yoluntu eAfrika ekuthatheni amanyathelo asemthethweni, anemiqathango nanobuchule nasebenzayo njengoko kuya kufuneka xa kusenziwa imimiselo efanelekileyo yokusebenza kwenkonzo yoluntu ngendlela eyiyo nokuphucula umgangatho weenkonzo zakhe.
Ichaza kwaye icacisa imithetho-siseko nemigaqo yokuziphatha kwabasebenzi beenkonzo zoluntu, abaya kusebenziwa
Le mithetho -siseko nemigaqo yokuziphatha kukuPhathwa ngeNdlela eLinganayo kwabemi, ukuba phakathi kwenkonzo ezinikwa uluntu, oko kusenziwa ngokweenjongo zorhulumente ophetheyo, ukuba semthethweni kwezigqibo ezilawulayo zokuthotyelwa kwemithetho nemiqathango, Ukuqhubeka ngokwenkonzo esoloko inikwa abaxhamli, Ukusondela nokufikelela kwiinkonzo; ukuthatha inxaxheba, ukucebisa nokulamla/ukungenelela, ukusulungeka, ukuba luncedo nokufaneleka, ukuvandlakanywa kweenkonzo, ukusebenza ngokungafihlisiyo kunye neeNkcukacha , iSantya nokusabela, ukuthembeka nokuyigcina ekhusini iinkcukacha echaphazela abemi .
Ubudlelwane phakathi kwecandelo andelo lolawulo leenkonzo zoluntu nabasebenzi balo liya kusekwa phezu kwexabiso nokuhlonela amalungelo oluntu. Inkonzo yoluntu nganye kufuneka ibone uphuhliso lwabasebenzi abazimiseleyo ngeli xesha kuqinisekiswa uphuhliso lwabasebenzi kunye nokuzinezisa. Oku kufuneka lubonakaliswe ekuqeshweni kwabasebenzi nokunyuselwa kwabo, iintshukumo zabasebenzi nokusatyalaliswa kwabasebenzi, ukuqeqeshwa nokuphuhliswa kwabasebenzi, ukukhuthazwa kwabaSebenzi, Umvuzo nokhuseleko emzimbeni, iimeko zokusebenza nokuba sesikhundleni .
Imimiselo yikuziphatha komsebenzi wenkono yoluntu iya kusekwa phezu kwenkonzo yoluntu ebethelela indlela yokuziphatha nemithetho-siseko. Imigaqo yokuziphatha yabasebenzi benkonzo yoluntu iya kuba yinxenye yenkqubo ehlanganisiweyo echasene nolwaphulo-mthetho.
Usomqulu uvakalisa izimvo zokuzimisela kwaMazwe aseAfrika ekwaqaqambisa ukuzinikela kwawo ngokupheleleyo kwezopolitiko ukuphucula iinkonzo ezinikwa abemi ukuqinisekisa ukusetyenziswa ngokufanelekileyo kwezibonelelo ezabelwe iinkonzo ezinjalo.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.107056.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
Eli Phondo Liqalisa Ukulwa Isiyobisi iTik
Eli Phondo Liqalisa Ukulwa Isiyobisi iTik
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
iNkulumbuso uEbrahim Rasool kwakunye namalungu eKhabhinethi yePhondo baya kube bephehlelela iSicwangciso-qhinga sikaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni Sokulwa Ukuxhatshazwa Kwamachiza kumcimbi oya kube ubanjelwe kwisikolo Samabanga Aphakamileyo saseTafelsig namhlanje ngentsimbi yeshumi elinesibini emini. Esi sicwangciso-qhinga sitsha sijolise ekusebenzeni ngendlela eqondise kwiingingqi ezithile, eziya kube zincediswa ekusebenzeni norhulumente nemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente ekushukuxeni ukuthengiswa, imfuno kwanemiba yokuxhatshazwa kwamachiza, miba leyo ifana nokubuyiselwa eluntwini kwamaxhoba ala machiza, ingakumbi aweTik.
iNkulumbuso nabaphathiswa aba baya kuzibandakanya kumaqela aya kuya kuluntu ekuhlaleni kwanasezikolweni [kwiSitalato iAssegaaibos, kwizitalato iBlaauberg neBakenskop] ukuya kushukuxa indlela entsha yokulwa nalo mkhwa, amajelo eendaba nawo avumelekile ukuba akhaphe futhi emva koku kuya kubanjwa iinkomfa yoonondaba ngeshumi lemizuzu phambi kwentsimbi yokuqala kwalapho esikolweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10708.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini
INKCAZELO:
La ke ngawona masebeaseburhulumenteni, amaqumrhu aseburhulumenteni kwanamabutho entsebenziswano phakathi kukarhulumente namashishini abucala anceda amashishini asakhulayo ukuba afikelele kwinkxaso-mali:
iQumrhu Elijongene Nophuhliso Lwamashishini Asakhasayo (iSEDA)
IQUMRHU ELIJONGENE NOPHUHLISO LWAMASHISHINI ASAKHASAYO (iSEDA)
iSEDA le ke liqumrhu leSebe Leentengiso Norhwebo elijongene nokuxhasa amashishini asakhasayo oMzantsi Afrika. Iwebsite yayo inoluhlu olugqibeleleyo Ekuxhaseni Ishishini Lakho Ngezimali, kwaneengcebiso ezifanelekileyo kwanamakhonkco akuqhagamshelanisa nawo onke amaqumrhu esizwe nawamaphondo ajongene nokunikezela ngeenkxaso-mali.
idti le ke ijongene nokulawula iinkqubo neenkxaso-mali zoshishino ezahlukeneyo ezincedisana nabanini-mashishini, maqumrhu lawo aquka:
Inkqubo Exhaswa Uphuhliso Lwezakhono
Inkqubo Yophuhliso Lwamashishini Asakhasayo Nakhulayo
Iinkcukacha ezigcweleyo ngezi kwanothotho lwezinye iinkqubo zesizwe ziyafumaneka kwiwebsite yeDTI.
Iimali-mboleko Kumashishini
Ukulingana
Ukulingana ngokomgangatho
Inkxaso-mali Yokuxhasa
Eyokuthenga izindlu zokusebenzela
Inkxaso-mali Kumashishini Athengisela Amanye
Inkxaso-mali Yokuthengisela Amazwe Angaphandle
Inkxaso-mali Yokuthenga Kumazwe Angaphandle
Inkqubo Yokuxhasa Iintshukumo Zophuhliso Kushishino
Inombolo Yomnxeba: 021 421 4794/5/6
iKhula le yasekwa ngo-1996 ngeenjongo zokuba liliso kwiinzame zokufukelela kwinkxaso-mali yoshishino kumashishini asakhasayo, akhulayo nalawo sele ekhulile. Iliziko elinikezela inkxaso ngenkxaso-mali kumashishini amaninzi, nto leyo ke ithetha ukuba inikezela ngezi nkxaso-mali kumanye amaziko afana neebhanki zoshishino, iibhanki ezincedana noluntu kwakunye nakoomatshonisa. Ngokuthi isebenzise inkqubo yayo Yokunikezela Ngeengcebiso Kumashishini iThuso, iKhula le ikwanikezela nangeenkonzo zeegcebiso ngeenjongo zokunikezela umkhomba-ndlela namacebo kubanini-mashishini kwiinkalo ezahlukeneyo zokulawila amashishini abo.
Inombolo Yomnxeba: 011 807 8464
Inombolo Yomnxeba Engahlawulelwayo: 0800 11 8815
iCASIDRA le ke ngumbutho ophakamisa nephuhlisa iingingqi ezisemaphandleni eNtshona Kapa. Lo mbutho ulawula Inkqubo Yophuhliso Lwabanini-mashishini iKapa, exhaswa nguRhulumente Wephondo leNtshona Kapa ne-Absa. Urhulumente nale bhanki ke banikezela ngeemali-mboleko kumashishini akwiingingqi ezisemaphandleni ezisukela kwi-R10000 ukuya kwi-R160 000. Ezi mali-mboleko ke kufuneka zibuyiswe kwisithuba seminyaka emithathu ngenzala eqingqiweyo eli-10%. Abafaki-zicelo kufuneka bangenise izicwangciso zoshishino ezisemgangathweni.
Ukuze ube nokufumana olunye ulwazi, qhagamshelana nathi kule nombolo:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10727.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Ukuhlawulwa kweRente > Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo

Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo




INKCAZELO:

iNkundla Ejongene Nezindlu Eziqeshisayo inikezela ngeenkonzo ezisimahla kubaqeshi bezindlu kunye nabaqeshisi kwiPhondo lonke leNtshona Koloni. Ukuxoxwa kwamatyala kunye nolamlo lubanjwa ngethutyana nje elifutshane emva kokwenziwa kwesikhalazo.

Isekwe ngo-2001, le Nkundla inamalungu amahlanu (kubandakanywa uSihlalo kunye noSekela-sihlalo), atyunjwe nguMphathiswa wePhondo, malungu lawo anolwazi nobuchule kulawulo lwezindlu nemihlaba, kuphuhliso lwezindlu kunye nemiba yorhwebo enxulumene nokurentwa kwezindlu. INkundla yamatyala incediswa liCandelo Lolawulo Elinikezela Inkxaso Nezisombululo Kwiimbambano Kwimiba echaphazela Izindlu Eziqeshisayo.

Inkundla ixhibe:
* Ukuzolisa nokulungelelanisa ubudlelwane phakathi komqeshisi wendlu kunye nabaqeshi bezindlu kwicandelo lokurentwa kwezindlu.
* Ukusombulula iimbambano ezithi zivele nenxa yempatho-mbi.
* Ukwazisa abaqeshisi bezindlu nabaqeshi ngamalungelo abo kunye noxanduva abanalo ngokwemiqathango yoMthetho Ojongene Nomba Wokuqeshiswa Kwezindlu.
* Ukwenza nokunikezela ingcebiso kumaqela achaphazelekayo.

Iinjongo zayo:
* Kukukhuthaza uzinzo kwicandelo lerente yezindlu kwiNtshona Kapa.
* Kukuyila iindlela zokuqwalasela iimbambano kwicandelo lokurhentwa kwezindlu.
* Kukukhokela, ukuhlola, ukulamla nokuqhuba ukuxoxwa kwamatyala ukusombulula iimbambano.
* Ukwazisa abaqeshisi bezindlu kunye nabaqeshi ngamalungelo abo kunye noxanduva lwabo xa kuthe kwakho impatho mbi nezenzo ezingekho mthethweni.



IMIYALELO:


*
*
*
*
*
*

Iinkcukacha zoqhagamshelo
USIFAKA NJANI ISIKHALAZO?

Izikhalazo mazifakwe kwiphetshana lokufaka izikhalazo elinakho ukufumaneka kwiNkundla yamatyala. Ifayile yetyala elo ithi ivulwe ze yabelwe inombolo yesazisi.

INkundla yamatyala iya kuqhuba uphengululo lokuqala ukuqinisekisa into yokokuba isikhalazo sinxulumene nembambano ngokubhekiselele kumba onokuthi ube sisizekabani sempatheko mbi. Umhloli angathi ahlole iziko/indawo leyo kuthethwa ngayo aze aqulunqe ingxelo ukuba kuyimfuneko.

INkundla yamatyala kufuneka, kwiintsuku ezingama-30 zokufumana esi sikhalazo, iqinisekise into yokuba isikhalazo sibhekiselele kwimbambano ngokubhekiselele kumba onokuthi ube sisizekabani sempatheko mbi.

Ukuba ngaba isikhalazo asibhekiselele kwimbambano leyo, umkhalazi aziswe ngokubhalelwa. Ukuba isikhalazo asinxulumananga nembambano leyo, iNkundla yamatyala iya kuzama ukuwusombulula umba lowo ngolamlo olungamiselekanga/olusesikweni. Ukuba amaqela lawo ayasilela ukufikelela esigqibeni, ityala elo liya kudluliswa ze libe nokuxoxwa kufunyanwe isigwebo.


NGUBANI ONELUNGELO LOKUFAKA ISIKHALAZO?


Nawuphi na umqeshi okanye umqeshisi okanye iqela labaqeshi okanye labaqeshisi okanye iqela elinomdla kwiPhondo leNtshona Koloni linakho ukufaka izikhalazo kwiNkundla yamatyala yokuRhentwa kweZindlu eNtshona Koloni.


YINTONI ULAMLO?


Yinkqubo ethi ikhuthaze abantu ukuba bazisombulule iimbambano zabo ngothethwano, ngendlela ekhuselekileyo nefihlakeleyo. Abalamli abaqeqeshiweyo, abanamava kunye nabangakhethi cala bawanceda la maqela ukuba afikelele kwisivumelwano. Amaqela ngawo enza isigqibo ngesivumelwano ukuba siza kuba yintoni na ingabi ngabo abalamli. Isivumelwano sinokwenziwa umyalelo yiNkundla yamatyala.


KUTHETHA UKUTHIWANI NGOKUXOXWA KWETYALA?


Ukuxoxwa kwetyala yinkqubo apho amaqela amabini anakho ukwandlalai imiba engawaphathi kakuhle, enobungqina obubambekayo nobuxhasayo, ukulungiselela uikuba iNkundla yamatyala ibe nakho ukunika isigwebo esiya kuba sesokugqibela yaye sibophelela kumaqela onke. Inkqubo yeNkundla yamatyala inakho ukunikwa ingqwalaselo kwiNkundla ePhezulu.


KWENZEKA NTONI XA AMAQELA ENGASILANDELI ISIGQIBO SENKUNDLA?

Isigwebo esenziwe yile Nkundla sithatyathwa njengomyalelo weNkundla kaMantyi.

Nawuphi na umntu othe wasilela ukuthobela iCandelo 16 uya:
* Kufunyaniswa enetyala yaye uya kufunyanwa enobutyala, uyakugwetywa, uya kuhlawuliswa imali okanye avalelwe entolongweni kodwa angavalelwa ngaphezulu kweminyaka emibini, okanye zozibini.
* Umzekelo ukuba:
* Uthe wasilela ukuya kuxoxa engenasizathu sibambekayo.
* Uyala ukufunga.
* Uyala ukuvelisa amaxwebhu okanye into eselulawulweni lwakhe.
* Uzimisele ukuyiqhatha iNkundla.
* Uthe ngabom wanika iingxelo ezingeyiyo inyani.



UKUBA UFUNA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA


Iziko Lonxibelelwano: 0860 106 166

Inombolo Yefeksi: 021 483 2060


iNkundla Ejongene Nezindlu Eziqeshisayo kwiNtshona Kapa
Private Bag X9083, eKapa, 8000
iSebe Lezindlu
kwa-27 kwiSitalato iWale, eGround Floor, eKapa

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Uphuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
* INkundlaYamatyala Okuhlawulwa kweRente





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iphetshana Elikhutshwe Liqumrhu leNtshona Kapa Elijongana Nezindlu Eziqeshisayo (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 142 KB)
* The Rental Housing Act, 50 of 1999 (UMthetho) (File type: pdf; size: 261 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Western Cape Rental Housing Tribunal: Regulations Governing Procedures and Staff Duties (UMmiselo) (File type: pdf; size: 273 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba (IiNkcukacha Zoluntu)
* Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10760.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amashishini Amancinci > Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo

Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo




INKCAZELO:

Ukuba ungumnini weshishini elisakhasayo odinga inkxaso nokuncediswa, amaziko Anikezela Ngeengceibiso eRED Door akwiNtshona Kapa iphela anganakho ukukunika iingcebiso, akuncede uze nomkhomba-ndlela ze akuthumele nakweminye imibutho enikezela ngeengcebiso zoshishino.
* Fumanisa banzi ngeli Nyathelo leRED Door
* Fumana eyona Ofisi Inikezela Ngeengcebiso yeRED Door ikufutshane nawe

Ukuba ishishini lakho linento yokwenza nezokhenketho, iingcali zecandelo Lophuhliso Loshishino Lwezokhenketho zinikezela ngeengcebiso nenkxaso , kuquka namacandelo angamashumi amabini anesibini Oncedo Kushishino Lwezokhenketho akweli phondo ngokubanzi.

* Khawujonge olu luhlu lala macandelo Oncedo Kushishino Lwezokhenketho

Ukuba ishishini lakho lelezolimo, kukwakho uthotho lweenkqubo zenkxaso ezikumgangatho ophakamileyo ezinikezelwa Kushishino Lwezokhenketho. Ezinye zezi nkonzo zilandelayo nazo zingalulutho:

* Inkxaso kulimo lweemveliso zomgquba
* Inkonzo Eyandisiweyo Kumafama yeSebe Lezolimo
* Iingcebiso Ngokuqalisa inkampani eyenziwe yimibutho esebenzisanayo
Kukwakho nothotho lwemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye naleyo ingekho phantsi kolawulo lukarhulumente apha kwiNtshona Kapa, enikezela ngeenkonzo zeengcebiso zoshishino. Ukuze ufumanise okunye ngale mibutho, jonga uluhlu lwethu lwezixhobo zoncedo kumashishini asakhasayo iBusiness and Entrepreneurial Training.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Small Business Support Booklet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 102 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
* Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo (iCandelo Likarhulumente)
* Qala Ishishini Elilelakho: Incwadana Yezikhokelo (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 279 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uSeptemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10760.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo
INKCAZELO:
Ukuba ishishini lakho linento yokwenza nezokhenketho, iingcali zecandelo Lophuhliso Loshishino Lwezokhenketho zinikezela ngeengcebiso nenkxaso , kuquka namacandelo angamashumi amabini anesibini Oncedo Kushishino Lwezokhenketho akweli phondo ngokubanzi.
Khawujonge olu luhlu lala macandelo Oncedo Kushishino Lwezokhenketho
Ukuba ishishini lakho lelezolimo, kukwakho uthotho lweenkqubo zenkxaso ezikumgangatho ophakamileyo ezinikezelwa Kushishino Lwezokhenketho. Ezinye zezi nkonzo zilandelayo nazo zingalulutho:
Inkxaso kulimo lweemveliso zomgquba
Inkonzo Eyandisiweyo Kumafama yeSebe Lezolimo
Iingcebiso Ngokuqalisa inkampani eyenziwe yimibutho esebenzisanayo
Kukwakho nothotho lwemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye naleyo ingekho phantsi kolawulo lukarhulumente apha kwiNtshona Kapa, enikezela ngeenkonzo zeengcebiso zoshishino. Ukuze ufumanise okunye ngale mibutho, jonga uluhlu lwethu lwezixhobo zoncedo kumashishini asakhasayo iBusiness and Entrepreneurial Training.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10822.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo
Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo
INKCAZELO:
Ngo-2001/2002 abafundi abangama-3000 abavela kwizikolo ezingama-64 baye baziswa ngoqeqesho loshishino.
Aba banikezeli ngeenkonzo balandelayo nabanceda abanini-mashishini abasakhulayo ngenkxaso kaRhulumente wePhondo.
I-Ziphelele
I-JASA iqhuba iinkqubo ezintathu ikhuthaza ubunini bamashishini kulutsha.
I-EDP isekelezwe ezikolweni yaye ilungele abafundi ukusuka kwiNqanaba lokuqala ukuya kwele-12. Ootitshala basebenzisa imidlalo, imisebenzi yokulinganisa, iinkqubo nemidlalo yokulinganisa ukunceda ulutsha lube nokuqonda uqoqosho noshishino.
Le nkqubo ijoliswe ekunikezeleni uqeqesho loshishino nobuchule ngobomi kubafundi bezikolo zamabanga aphezulu. Ezi zakhono ziza kubanceda ukuba bathabathe inxaxheba kwingqesho yequmrhu okanye yoshishino kunye/okanye ukuqalisa awabo amashishini. Abafundi baqokelelwa kwiindawo ezineemeko ezahlukeneyo ngokwenkcubeko. Emva kokuthabatha inxaxheba enkqubeni, abafundi bafumana ithuba lokubhala uviwo loshishini lwamazwe ngamazwe oluqhutywa yiYunivesithi yaseCambridge, eUnited Kingdom.
I-BESP inceda abantu abatsha abangagqibanga ukufunda bengenakufumana misebenzi. Le nkqubo iqeqesha ulutsha ukuba luzidalele amathuba emisebenzi ze lukwazi nokuwagcina. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka:
uphuhliso lwezicwangciso zeshishini ukunceda bafumane imali-mboleko ebhankini ukusekwa kweshishini ukunika iingcebiso.
Inombolo Yomnxeba: 021 448 7501
Ifeksi: 021 448 7560
Ingxowa-mali yoLutsha, uMsobomvu, inceda ukudala amathuba emisebenzi nobunini-mashishini kulutsha ngokuyila, ukuxhasa ngezimali nokunika inkxaso kwiinkqubo ezisebenzayo. Le ngxowa-mali yasekwa nguRhulumente womZantsi Afrika ukukhawulelana nentswela-msebenzi kulutsha lweli.
Kuqala, le nkqubo yesiboniso iza kuvavanywa kumaPhondo amahlunu, kuquka neNtshona Kapa.
Ulwazi Neengcebiso Ezifumaneka Kwikhompyutha
ukuba ngaba ungakwazi na ukumelana nokuba ngumnini weshishini ukuba ungasenza njani na isicwangciso soshishino ukuba ungawabhaqa njani na amathuba oshishino nokuba ungalibhalisa njani futhi uliqale njani na ishishi lakho
Umsobomvu ukwavelisele abanini bamashishini abasebatsha iincwadana ezinika umkhomba-ndlela ezithi:
ZIPHILELE
Le Nqubo yoLutsha inikezela ngezi nkqubo zilandelayo:
iinkqubo zomsebenzi wobugcisa kunye nenkxaso yobuchule uphuhliso lobuchule boshishino uqeqesho lobugcisa.
Inombolo Yomnxeba: 021 448 6761
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10831.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
UKhuphiswano Lwamashishini
UKhuphiswano Lwamashishini
INKCAZELO:
Ukuba unoluvo olukhulu lweshishini, ungaluphuhlisa lube lishishini lokwenyani ngokuthi ungenele ukhuphiswano lwamashishini oluxhaswa liSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho:
Ukhuphiswano lweZicwangciso zamaShishini
UKHUPHISWANO LWEZICWANGCISO ZAMASHISHINI
Olu khuphiswano lunamanqanaba amathathu aquka ukuphuhliswa kwesicwangciso seshishini, ukusakha nokusomeleza.
Abagqatswa bayakwazi ukufikelela kuqheliso noqeqesho oluvela kubantu bamashishini abanamava yaye bayaluvuyela uncedo lweminyhadala yarhoqo yothelelwano nabanini-mashishini amancinane kunye nee-SMME. Kangangokuba uya kuphuma kukhuphiswano unezicwangciso zeshishini eziphuculwe ngenyani kunye nobuchule bokuziguqula zibe ziinkampani zokwenene.
Ekupheleni kwenqanaba lokuqala, abagqatswa abafikelele kwinqanaba lokugqibela banikezela ngezicwangciso zabo kuluhlu lwamachule anamava nabizelwe ukuba ngabagwebi kukhuphiswano, nabathi baqwalasele izicwangciso zamashishini baze banikezele imali elibhaso engama-R500 000 kwabo bathe baphumelela.
Ukufumana ulwazi oluthe vetshe, dibana nabo kwezi nkcukacha:
Inombolo engahlawulelwayo yokhuphiswano: 011 482 9697
Ifeksi: 011 388 0171
Ukungenela, okufuneka ukuba ukwenze kukubhala isicwangciso seshishini esingangephepha elinye, uchaze uluvo lwakho lweshishini, wandule ukusingenisa kwabakwaBusiness Beat.
Amangenelo aphumeleleyo aya kufumana i-R1000 ukukunceda ukuba uqale ishishini lakho. Uyakufumana kwakhona noncedo ngeengcebiso kwabakwaBusiness Beat isithuba seenyanga ezintathu.
Inombolo yomnxeba: 021 422 2884
Ifeksi: 021 422 4759
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10837.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama
INKCAZELO:
Kukho iindidi ngeendidi zeenkonzo zenkxaso ezikhoyo ukunceda amashishini avelayo. IQumrhu loLawulo lwabaMnyama, iBhunga loShishino lwabaMnyama kunye neQumrhu loShishino lwabaMnyama, onke adlala indima ephambili ekudibaniseni abathabathi-nxaxheba ekubunjweni kwamashishini abamnyama. Le mibutho inceda ukubonakalisa imbonakalo efanayo yokuphuhliswa nokuphunyezwa kobuchule besizwe kuphuhliso loshishino lwabamnyama.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 483 9119
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe (IiNkonzo)
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10868.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IPalamente yeNtshona Koloni
IPALAMENTE YENTSHONA KOLONI: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IPalamente yePhondo leNtshona Koloni:
Yenza imithetho ejongene neNtshona Koloni kuphela.
Idlala indima ebalulekileyo ekubeni liliso kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni kwanokuqinisekisa ukuba lo rhulumente uyaphendula futhi ukhokelwa ziimfuno zoluntu.
Ifaka igalelo kwimiba yesizwe ngokuthi ibe yingxenye kwi- Bhunga leSizwe lamaPhondo.
Indlu yowiso-mthetho yephondo ngalinye inokugqiba ekubeni noMgaqo-siseko wephondo layo ukuba izithathu ezibini zamalungu ayo ayavuma. Kusenjalo, umgaqo-siseko wephondo kufuneka uhambelane noMgaqo-siseko wesizwe njengoko kungqinisisiwe yiNkundla yoMgaqo-siseko. UMgaqo-siseko wePhondo leNtshona Koloni waqala ukusebenza ngo-1998.
NgokoMgaqo-siseko wesizwe, amaphondo anganawo amagunya okuwisa imithetho neyokulawula ngaxesha-nye nenqanaba lesizwe likarhulumente, phakathi kweminye imiba:
ezolimo amaziko ongcakazo, imidyarho, ungcakazo, ukubheja imiba yenkcubeko imfundo kuwo onke amanqanaba, ngaphandle kwemfundo yeedyunivesithi neyeeteknikoni indalo engqongileyo iinkonzo zempilo ezezindlu umgaqo-nkqubo weelwimi ulondolozo lwendalo iinkonzo zobupolisa ezosasazo kwiphondo uthutho lukawonke-wonke ucwangciso nophuhliso lwemimandla ukumiselwa kwemithetho yeenqwelo-mafutha ezotyelelo uphuhliso lweentengiso noshishino iinkokheli zomthonyama uphuhliso lweengingqi ezisezidolophini nezisemaphandleni amaphepha-mvume okuqhuba izithuthi iinkonzo zentlalo-ntle.
Amaphondo akwanawo namandla afunyanwa ngawo kuphela kuthotho lwemiba ethile, equka:
imizi yokuxhelela iinkonzo zezithuthi zezigulana amaphepha-mvume okuthengisa utywala imithombo yendalo engeyiyo imithombo yendalo yesizwe ucwangciso lwephondo imiba yenkcubeko yephondo elo ukuzonwabisa kwanezinye iintshukumo zelo phondo iindlela nezithuthi zephondo.
Ekwenzeni imisebenzi ngokwemiyalelo yomgaqo-siseko wesizwe nowephondo leNtshons aKoloni, iPalamente yeNtshona Koloni imele abantu beli phondo yaye isisikhundla sokushukuxwa kwemiba yeli phondo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.108806.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezemidlalo (Facility Category) > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Metropole Regional Office

Metropole Regional Office




INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Hartleyvale Hockey Stadium, Cnr Liesbeeck Parkway and Station Road, Observatory, 7925

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 447 6925


IFEKSI:

021 447 5589


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Nico Mostert





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.108809.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezemidlalo (Facility Category) > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Oudtshoorn Regional Office

Oudtshoorn Regional Office




INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

De Jager Sport Complex, Voortrekker Street, Oudtshoorn


IDILESI YEPOSI:

P O Box 610, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 6165


IFEKSI:

044 272 5975


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Dirk van der Westhuizen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10881.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
IPalamente yePhondo
Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Luluntu kwiPalamente yePhondo
Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Luluntu kwiPalamente yePhondo
INKCAZELO:
Uluntu luyakhuthazwa ukuba luthabathe inxaxheba kwiinkqubo zePalamente yePhondo. Ungathabatha inxexheba ngokuthi:
uvote kulonyulo wakhe umkhanya kwiinkqubo zepalamente ufake amangeniso okanye unikezele iintetho egameni legalelo ngemithetho esaqulunqwayo uzimase ze uthabathe inxaxheba kwiintlanganiso zoluntu.
IMIYALELO:
YINTONI LE IXOXWAYO EPALAMENTE
UKUTYELELA IPALAMENTE
Ukuba ufuna ukwakha umkhanya kwiinkqubo, ungatyelela iPalamente. Amaxesha neendawo zeentlanganiso zesigqeba esipheleleyo, iintlanganiso zeekomiti kwakunye neendibano zoluntu zikwachaziwe kwesi Sicwangcisi Seentshukumo zePalamente. IPalamente ikwanikezela nangethuba elifutshane lokutyelela esi sakhiwo.
UKUFAKA INGENISO
Ungafaka amangeniso abhalwe phantsi ePalamente ngawo nawuphi na umba ekucelwe igalelo kuwo. La mangeniso athi athunyelwe kwikomiti esebenza ngawo, ethi yona ifikelele kwizigqibo zokuba ubungqina obunikezelwa ngomlomo bamkelekile na.
Ingeniso ngalinye:
Khawukhe utyelele iwebsite yePalamente yePhondo ukuze ufumane iinkcukacha ngokwenza amangeniso
IZIBONGOZO
Usenakho nokufaka isicelo esibhalwe ngesandla okanye isikhalazo ePalamente ngokunga sisibongozo. Esi sibongozo singatyikitywa ngumntu omnye okanye lihlokondiba labantu.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IPalamente yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.108813.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > West Coast Regional Office

West Coast Regional Office






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Old Medical Centre, 5 Hill Street, Vredenburg


IDILESI YEPOSI:

Postnet Suite 41, Private Bag X2, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 713 2727


IFEKSI:

022 719 1970


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


AndrÃ© Enslin







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.10906.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaqumrhu Karhulumente
Inkundla Yamatyala
INKCAZELO:
IIMPEPHA EZILUNCEDO
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo: Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo: Ngabantu Abaqeshileyo
Incwadana yale Nkundla
IINGXELO ZONYAKA
IMITHETHO
Imimiselo: Ngemigaqo Noxanduva Lwabasebenzi
Imimiselo: Ngeendlela Zokusebenza Ezingamkelekanga
Le Nkundla Ijongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo inikezela ngenkonzo esimahla kubantu abaqeshe iindawo zokuhlala kwanabanini-mihlaba abalapha kwiNtshona Kapa. Owona msebenzi wayo kukusombulula iimbambano eziphakathi kwabantu abaqeshe iindawo zokuhlala kwanabanini-mihlaba. (Funda banzi ke ngendlela yokwenza oku.)
Yasekwa ngo-2001, yaye le Nkundl ayenziwa ngamalungu amahlanu (aquka usihlalo nesekela lakhe), malungu lawo atyunjwe nguMphathiswa wePhondo ojongene Nezindlu, yaye la malungu aziingcali kwicandelo lolawulo lwemihlaba, kumcimbi wophuhliso lwezindlu kwakunye nemicimbi yabathengi enento yokwenza bnezindlu eziqeshisayo. Le Nkundla ke incediswa liCandelwana Elinikezela Inkxaso leCandelo Lolawulo Lokusonjululwa Kweembambano Echaphazela Izindlu.
Le Nkundla iceba:
Kukulungisa ubudlelwane phakathi kwabanini-mihlaba nabaqeshi kwimihlaba yabo kwicandelo lezindlu eziqeshisayo.
Kukusombulula iimbambano ezithi zivele ngenxa yokusebenza ngeendlela ezingamkelekanga komntu othile.
Kukwenza iziphakamiso kwabo bachaphazelekayo.
Nazi ke iinjongo zayo ke:
Ukuphakamisa nokukhuthaza imvisiswano kwicandelo lezindlu eziqeshisayo apha kwiNtshona Kapa.
Ukudala amacebo okusombulula iimbambano kwicandelo lezindlu eziqeshisayo.
Ukuba liliso, ukuphanda, ukuxolelanisa nokubiza izikhundla zokuchotshelwa kweembambano ngeenjongo zokuzisombulula.
Ukwazisa abanini-mihlaba nabaqeshi kwimihlaba yabo ngamalungelo noxanduva lwabo xa kunokuthi kugqabhuke iimeko zokungavani neendlela zokusebenza ezingamkelekanga.
Ukuchotshelwa kwezi mbambano kwakunye noxolelwaniso luncedo olusondele kakhulu ekusombululeni izikhalazo.
UMNXEBA:
IFEKSI:
IDILESI YESITALATO:
IDILESI YEPOSI:
ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:
UBudlelwane nabaXhamli noNxibelelwano (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.10925.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ulonyulo
Uvoto Kulonyulo lweLizwe
Uvoto Kulonyulo lweLizwe
INKCAZELO:
Olu lonyulo rhoqo emva kweminyaka emihlanu. Zazisa ukuba ngubani oza kulawula ilizwe yaye umbutho wezopolitiko ngamnye uza kufumana izihlalo ezingaphi ePalamente. Zikwaxela ukuba ngowuphi umbutho wezopolitiko oza kuphatha iphondo ngalinye.
Ulonyulo lokuqala ngokwentando yesininzi lwalubanjwe ngonyaka ka-1994. Umbutho i-ANC yaphumelela ngokuzuza ama-63% evoti.
Ulonyulo lukaZwelonke lokugqibela ngokweNtando yeSininzi lwalubanjwe ngonyaka ka-1999 xa i-ANC yaphumelela ngama-66.35% evoti. Ungazijonga iziphumo.
Ulonyulo oluzayo luza kubanjwa ngonyaka ka-2004.
IMIYALELO:
Ukuze ube nako ukuvota kolu lonyulo, kufuneka kuqala ube ubhalisile kuLuhlu Lwabavoti. Ke ngoko uza kuba nako ukuvota kwisikhululo sokuvota esikwingingqi obhalisele ukuvota kuso. Ezinye iinkcukacha ngeendawo ezikuzo izikhululo zokuvota, indlela ekuvotwa ngayo, ziza kufumaneka ekusondeleni kwexesha lovoto.
Inkqubo yovoto isebenza ngolu hlobo:
Ungena kwisikhululo sovoto ze igama lakho likhangelwe kuLuhlu Lwabavoti ukuqinisekisa ukuba ubhalisile yaye awukavoti.
Unikwa iphepha lokuvota elinoluhlu lwawo onke amaqela ezopolitiko azigqatsayo
Uvota emfihlakalweni
Okokugqibela, ufaka ivoti yakho, ngokuthi ufake iphepha lakho elinevoti kwibhokisi ecikiweyo yokuvota.
Umnxeba: 021 409 5300
IFeksi: 021 425 6410
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukubhalisa kuLuhlu Lwabavoti (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.109367.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > U &gt Ugonyo Lukhuselekile

Ugonyo Lukhuselekile



2005

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lichaza ukuba ngawaphi na amacebo athatyathiweyo ukuqinisekisa ukuba amachiza akhuselekile.



1


UGONYO LUKHUSELEKILE
Iphetshana Elichaza Nge-EPI(SA)

* Intshayelelo
* Umthwalo Wesifo xa Uthelekiswa Nomngcipheko
* Ukhuseleko Nomgangatho Wamachiza
* Amachiza e-EPI(SA)
* Iphulo Lokuqinisekisa Ukhuseleko Lwamachiza
* Iindima Noxanduva
* Imiceli-mngeni
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano


1. INTSHAYELELO

Xa iWorld Health Organisation yaqalisa ngeenkqubo zayo zogonyo ngo-1974, apho kwagonywa abantwana behlabathi abangaphantsi kwesihlanu seepesenti. Amashumi amabini anesithandathu eminyaka emva koko, eli nani lenyuswa laya kufikelela kumashumi asixhenxe anesihlanu eepesenti zabantwana behlabathi. Izigidi ngezigidi zobomi babantwana baye basindiswa ze kwancitshiswa kakhulu nomthwalo wezigulo ezithintelekayo ngamachiza. Ngelixa izifo ezininzi zithe zaduka eluntwini, ngokumangalisayo ingxoxo ngokhuseleko logonyo isemi ngeenyawo.

Ukungathembakali kweenkqubo zogonyo eluntwini kukhokelele ekwehleni ngokumandla kwemigangatho yamanani amachiza (kumazwe athile la manani ehle ngama-25% kwiminyaka yoo-1990 ephakathi).

Iinkonzo zonxibelelwano lwehlabathi, ukwanda kolwazi lwabathengi, ulwazi olwandayo noluphangaleleyo kwinzululwazi kwakunye neengxoxo ezivulelekileyo ngemiba yempilo zibe negalelo ekuthabatheni inxaxheba koluntu kwimiba yononophelo lwempilo ze zakhokelela ekungathembakalini kwexabiso logonyo.

2. UMTHWALO OSESI SIFO XA UTHELEKISWA NOMNGCIPHEKO WOKUHLASELWA SISO

Ukugxininisa Kwiintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo endaweni yobomi obusindisiweyo kwakunye nomthwalo ocuthekileyo wezifo zibe negalelo ekuveleni kweempendulo ezisuka entliziyweni ngaphandle kokuza neenyaniso. Inani lamaqela ezikhangela iinkcukacha nolwazi ngeemveliso zamachiza lande kakhulu ngenxa yeentlekele ezehla mihla le kwicandelo loluntu lempilo.

Iintshukumo ezingalunganga nezayanyaniswa namachiza zifumane ukujongwa ngeliso elibi ze zagxekwa nokugxekwa luluntu. Kuyabonakala uluntu luyekile ukujongana nokoyika oobhubhane bezifo futhi kungoku nje lujongana nemiba engcno efana nomgangatho, ukhuseleko nokulingana.

Ukuba semngciphekweni wokosuleleka zizifo kwakunye nezigulo ezingumvuka wokungagonywa, kufuneka zixelelwe abazali kwanoluntu. Abasebenzi kunonophelo lwempilo nabo kufuneka bekhunjuziwe ngeenzuzo ezintle zogonyo.

Akukho mntwana kufuneka evinjwe ugonyo ngaphandle kokucingisiswa kweziphumo zoko, emntwaneni nakuluntu nje jikelele.

3. UKHUSELEKO NOMGANGATHO WAMACHIZA

Ekuhambeni kweminyaka, lo Mbutho Wehlabathi Wempilo kwakunye namahlakani awo baqhubekeke besenza iinzame benikezela nangezibonelelo zokuphucula ukhuseleko nogonyo. Ubuchule obutsha bokwenza oku obufana nesirinji esinokusetyenziswa kube kanye kuphela buye baveliswa.

Ilizwe ngalinye lineCandelo Lesizwe Elilawula obu buchule elivavanya umgangatho wamachiza, nokuba aveliswa kwelo lizwe okanye ngaphandle, ze ekugqibeleni ibe kwalelo candelo elamkela okanye elikhaba ukusetyenziswa kwelo chiza luluntu. UMbutho Wehlabathi Wempilo ulibona ichiza lisemgangathweni owamkelekileyo xa livavanywe licandelo elizimeleyo lesiawe elijongana nomgangatho wamachiza ngokwemigawo ebekwe nguwo. Kufuneka kungabikoh zingxaki zisalayo zayanyaniswa nomgangatho welo chiza. Onke amachiza asetyenziswe kwinkqubo yesizwe yogonyo kufuneka, ngokwelona nqanaba lisezantsi, amelane futhi athobele izidingo zemigangatho yoMbutho Wehlabathi Wempilo.

4. AMACHIZA E-EPI(SA)

Amachiza aqala avavanyelwe ukhuseleko nokuba ayasebenza ngokwenene na kwiimvavanyo zeklinikhi phambi kokuba abhaliswe ze athengiswe apha eMzantsi Afrika. Onke amachiza athi avavanywe nguMbutho Ojongene Nolawulo Lwamachiza weli lizwe, obizwa ngokuba liBhunga Elilawula Amachiza ukuqinisekisa ukusebenza, umgangatho nokhuseleko phambi kokubhalswa nokqwamkelwa ukuze athengiswe.

Onke amachiza asetyenziswa kwiNkqubo ye-EPI(SA) enziwa ngokwemigaqo eqatha yokhuseleko. La machiza ayamelana nemigangatho yomgangatho, yokhuseleko neyokusebenza kwala machiza ebekwe nguMbutho Wehlabathi Wempilo.

Amaqela lamachiza enzelwe ukusetyenziswa kweli lizwe avavanywa kwiNational Control Laboratory (NCL) eBloemfontein, ngaphambi kokuba abe nokukhutshwa. Emva kokukhutshelwa kwinkqubo yogonyo kukho inkqub esaqhubayo yokukhangelisiswa kokhuseleko nokusebenza kwamachiza ngokweemvavanyo kwakunye nokuthengiswa ezenziwa leli Bhunga Lilawula Amachiza, yiNkqubo ye-EPI kwakunye nabavelisi bamachiza.

INkqubo ye-EPI apha eMzantsi Afrika ize nenkqubo yokuphicothwa nokujongisiswa Kweentshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo, ngo-1995, kuwo onke Mphondo eli lizwe.

Injongo yale nkqubo ye-EPI kwiiNtshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo:
* kukuphucula umgangatho weenkonzo zogonyo;
* ukwandisa ukwamkeleka kogonyo kuluntu; kwakunye
* nokuqinisekisa ukuba nayiphi na intshukumo efana naleyo ithatyathwa ngendlela eyamkelekileyo kwisigulana, abazali kwakunye nabo beza namachiza.


Iintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo zingaqala kububomvu nobuhlungu obuqheleke kakhulu kwindawo efakwe kuyo inaliti, ukuya kwizigulo ezinqabileyo ezifana nokuba sesichengeni sokungamelani namachiza okanye nezidlo ezithile 1:100 000 to 1:1 000 000 zokusetyenziswa kwechiza lemasisi. Ezi ntshukumo zingalunganga zilandela emva kogonyo:

1. Zisenokwayanyaniswa Nenkqubo
2. Zibangelwe lichiza
3. Zizenzekele
4. Azaziwa

5. IPHULO LOKUQINISEKISA UKHUSELEKO LOGONYO

Ukuze ibe nokuhamba ngesantya esifanayo nenzululwazi entsha, ubugcisa obutsha kwakunye neenkxalabo zoluntu, uMbutho Wehlabathi Wempilo udale iPhulo Lokhuseleko Kogonyo, phulo elo liya kujolisa:
* ekuqinisekiseni ukhuseleko lwamachiza olukhangelwa kwiimvavanyo zaseklinikhi ngokuthi asetyenziswe
* kuphando kwakunye nophuhliso lweenkqubo ezikhuselekileyo nezilula zokuhanjiswa kwamachiza
* ekwandiseni ukufikelela koluntu kubugcisa bokunikezela nokulahla la machiza obukhuselekileyo nobusebenzayo
* ekufumaniseni nasekunakulawulo lwemingcipheko ezayanyaniswa nogonyo


Kwiingxoxo ezishushu eziza nogonyo, kubalulekile ukuqwalasela umlinganiselo wenkcaneko/wenzuzo kwanokubeka ezi Ntshukumo Zingalunganga Zilandela Ugonyo kwindawo eyiyo. Amachiza aziwa njengelona cebo lezononophelo lwempilo likhuselekileyo nelingatyabuli kakhulu emalini.

Iingxelo ezayamanisa ugonyo neAEFI ekusoloko kufumaniseka ukuba azinabunyani nezingenasiseko ziyaqhubekeka zivela njalo. Ezi ngxelo zingenasihlahla nezingaphandwanga ngokupheleleyo, zinethemba elininzi lokonakalisa indlela esebenza ngayo le nkqubo. Iingxoxo ezilukhabayo ugonyo zisusela kwizoyikiso nokungaqondi kakuhle okungenasihlahla. Kubalulekile ke ukukhumbula ukuba UMNGCIPHEKO wokosuleleka SISIFO uphakame kakhulu kunalowo wokunikezela NGECHIZA.

6. INDIMA EKUFUNEKA IDLALIWE NOXANDUVA

Luxanduva loorhulumente, amaqumrhu alawulayo, ishishini lamachiza, abanikezeli beenkozo zononophelo lwempilo kwakunye noluntu ukunikezela ingxelo ngazo naziphi na iintshukumo ezigatya nezisengela phantsi ugonyo. Kukho isidingo sokuphendula kunikezelwe neenyaniso kwiinkxalabo zabazali nezoluntu jikelele.

7. IMICELI-MNGENI

Iindlela zokumelana nemiceli-mngeni iquka ukuhlanganiswa kwendlela ekhathakayo kubazali nakwiintsana, ulwazi olutsha kwakunye nengqondo eyakhayo yokujongana nogonyo. Akukho sidingo sakulukhusela ugonyo. Yinyaniso eyaziwayo ukuba izifo ezithintelekayo ngamachiza zinobungozi futhi yaye ugonyo luyazithintela!

Imiceli-mngeni emitsha kwicandelo lophuhliso nokhuseleko lwamachiza isankqenkqeza phambili. Amachiza anzima ayadalwa ze avavanywe futhi oko kuya kudinga iinkqubo neendlela zokuwahlola zale mihla. Kwangaxesha-nye la machiza kufuneka acuthe iindlela zokuniwanikezela, enze lula ubugcisa bokuwanikezela ze awanikezele nangamaxabiso amahle ze futhi kubonakale neenzuzo ezizizo kwicandelo lononophelo lwempilo yoluntu.

Ngaphandle kwezindlu eziphuculweyo, izindlu zangasese kwakunye namanzi acocekileyo, amachiza la abe neempumelelo ezingenakuthelekiswa ekunciphiseni ukufa nokosuleleka zizifo. Kwelinye icala, le mpumelelo ingakhokelela ekugxininiseni ngendlela engenasihlahla kwezinye izigulo ezibangelwa ngala machiza.

Umngcipheko wonxibelelwano unikezela ngothotho lwezixhobo zokucacisa ukuba sesichengeni ngokuthelekiswa neenzuzo. Xa sithetha ngokhuseleko lwaso nasiphi na isiyobisi, sithetha ngokhuseleko olubonakalayo, olo ke lukhuseleko oluthelekiswa nokungawasebenzisi la machiza.

INkqubo ye-EPI iya kuqhubekeka isebenza nawo onke amahlakani ukuphucula zonke iinkalo zogonyo, ezifana nokhuseleko lwamachiza, uqeqeswho kwanokusebenza neli shishini ukuphucula ubugcisa bokunikezela ngala machiza.

Kungokuphucula umgangatho wononophelo lwempilo kwanokuhlala sizigcine engqondweni iinzuzo eziza namacebo okuthintela ukosuleleka zizifo apho ihlabathi langomso liya kuba yindawo enempilo engcono.

iSebe Lezempilo liya kuqhubekeka liphakamisa inzuzo zokugonywa kwabemi boMzantsi Afrika, bonke abasebenzi kwicandelo lononophelo lwempilo kwakunye nabo banikezela ngoncedo lwezempilo.

UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:

neNkqubo Eyandisiweyo Yogonyo
kwiSebe Lezempilo
Private Bag X828
ePitoli, 0001

Inombolo Yomnxeba: 012 312 0099
Inombolo Yefeksi: 012 321 9882





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11006.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ulonyulo
Ukujonga Ukuba Ngaba Ngokwenene Ubhalisile kuLuhlu Lwabavoti
Ukujonga Ukuba Ngaba Ngokwenene Ubhalisile kuLuhlu Lwabavoti
INKCAZELO:
Phambi kokuba uvote kulonyulo, kufuneka ube ubhalisile kuluhlu lwabavoti.
ULuhlu olu luqulethe iinkcukacha zomvoti ngamnye yaye lusisixhobo esibalulekilyo sokulungiselela uvoto. Umzekelo, uluhlu olu luvumela i-IEC yazi ukuba bangaphi abantu abanokuvota kwingingqi nganye ukuze yona iqinisekise ukuba izikhululo zovoto zanele.
ULuhlu Lwabavoti lukwayindlela ebalulekileyo yokunqanda ubuqhophololo kulonyulo.
Kukho malunga ne-1,910,866 abavoti ababhalisileyo eNtshona Koloni.
IMIYALELO:
Ungazijonga ukuba ngenene ubhalisile online. Ukwenza oku, kuza kufuneka ube nenombolo ekwincwadana yakho yesazisi. Ukuba ubhalisile, iinkcukacha zakho zokuvota ziza kuvela, oko kuquke nokuba ubhalise phi.Ungatsalela nomnxeba kwinombolo engahlawulelwayo ye-IEC ethi: 0800 11 8000 okanye undwendwele iOfisi YoLonyulo looMaspala ekufutshane nawe ukuqinisekisa iinkcukacha zakho zokubhalisela uvoto.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukubhalisa kuLuhlu Lwabavoti (IiNkonzo)
Ukutshintsha Iinkcukacha Zakho kuLuhlu looMaspala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11012.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ulonyulo
Ukubhalisa kuLuhlu Lwabavoti
Ukubhalisa kuLuhlu Lwabavoti
INKCAZELO:
Phambi kokuba ungavota kulonyulo lukaZwelonke okanye looMaspala, kufuneka ube kanti ubhalisile kuLuhlu lwabavoti.
ULuhlu olu luqulethe iinkcukacha zomvoti ngamnye yaye lusisixhobo esibalulekileyo sokulungiselela uvoto. Umzekelo, luvumela i-IEC yazi ukuba bangaphi abantu abanokuvota kwingingqi nganye ukuze yona iqinisekise ukuba izikhululo zovoto zanele.
ULuhlu Lwabavoti lukwabalulekile ekunqandeni ubuqhophololo kuvoto.
IMIYALELO:
Ungakwazi ukubhalisa kuphela kwingingqi ohlala kuyo - oko kukuthi apho uhlala khona, okanye indawo oqhele ukubuyela kuyo emva kwexesha umkile.
Ukuze ubhalise, udinga ukuba:
Ube ngaphezu kwe-16 leminyaka ubudala.
Ukuya kubhalisela uvoto ngokwakho.
Ngummi woMzantsi Afrika.
Ube futhi ubonise incwadana yakho yesazisi (ID) enekhodi yokuvota, okanye isiqinisekiso esisasebenzayo sesazisi sexeshana.
Nangona ungabhalisa xa usiba ne-16 leminyaka uzelwe, ungavota kuphela xa une-18 leminyaka uzelwe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukutshintsha Iinkcukacha Zakho kuLuhlu looMaspala (IiNkonzo)
Uvoto Kulonyulo lweLizwe (IiNkonzo)
Ukujonga Ukuba Ngaba Ngokwenene Ubhalisile kuLuhlu Lwabavoti (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11021.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ulonyulo
Ukutshintsha Iinkcukacha Zakho kuLuhlu looMaspala
Ukutshintsha Iinkcukacha Zakho kuLuhlu looMaspala
INKCAZELO:
Abavoti Abatsha kufuneka bongeziwe kolu luhlu. Oku kuya kuqulatha wonke umntu oba ne-16 leminyaka ezelwe, wonke umntu ofumana ubumi boMzantsi Afrika kwakunye naye wonke ummi woMzantsi Afrika obengazange abhalise ngaphambili.
Abavoti kufuneka basoloko benikezela ezona nkcukacha zabo zisebenzayo, umzekelo, ukuba uyitshintshile idilesi yakho, okanye ukuba uyitshintshile ifani yakho kuba utshatile.
Amagama kuyafuneka esusiwe kuLuhlu. Umzekelo, abantu abaswelekileyo, (isiqinisekiso sokusweleka kufuneka siveziwe) okanye abantu abafudukele kumanye amazwe.
IMIYALELO:
Umnxeba: 021 409 5300
IFeksi: 021 425 6410
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukubhalisa kuLuhlu Lwabavoti (IiNkonzo)
Ukujonga Ukuba Ngaba Ngokwenene Ubhalisile kuLuhlu Lwabavoti (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.1104.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Ukubeleka
UKUBELEKA
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho (IiNkonzo)
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Iphetshana elisisiqinisekiso sokuzalwa linikezelwa xa umntwana ebhalisiwe kuMbuso wezwe. Liqulethe iinkcukacha zomntwana yaye liyafuneka njengesiqinisekiso sokuzazisa.
Uvavanyo Lokukhulelwa (IiNkonzo)
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje ...
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1.
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Kucingeleka ukuba abantwana abali-150000 abazalwayo ngonyaka emZantsi Afrika bachatshazelwa ziziphene zokuzalwa kwezona ndawo zibalulekileyo okanye iziphazamiso zemvelo ngethuba beneminyaka emihlanu.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ukosulelwa kosana ngunina kwenzeka xa intsholongwane kaGawulayo, intsholongwane ebangela uGawulayo, ithe yadluliselwa ukusuka kumama isiya kusana olungekazalwa ngethuba lokukhulelwa, ngethuba lokubeleka okanye ngethuba lokuncancisa.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uNovemba 2007
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11043.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > IiNkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Uphuhliso Noncedo Ngezimali > UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa

UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Injongo ye- Cape Town Tourism kukubeka esikhundleni iKapa njengendawo ekudidi lwehlabathi kwezokhenketho kwaneyona ndawo yokubambela iinkomfa eMzantsi Afrika, yeziganeko zenkuthazo, zokuzonwabisa nokuphumla kwangelixa kusandiswa imveliso evela kwelinye icala kwezoqoqosho kunye nokudalwa kwamathuba omsebenzi.

Ukuphuhlisa imifanekiso yezokhenketho edume kakhulu ezizweni yenye yezinto ezibalulekileyo neziphambili ekufuneka zenziwe. Kubalulekile ukuba inzuzo yezokhenketho isasazwe ngokwamathuba okuphuhlisa kolu shishino kwanangokudala amathuba ezokhenketho kwimimandla yabantu abahlelelekileyo.

Ishishini elinenkqubela-phambili nemveliso nendawo yeendwendwe enika umdla ifuna ukuphuhliswa ukuze idale umtsalane kwaye ikhuthaze neendwendwe ukuba zibuye kwakhona.
Ukhenketho lubonwa njengelona shishini lifanelekileyo ekuthatheni inxaxheba koluntu kwimimandla nengqesho. INgxowa-mali yoPhuhliso lwezoKhenketho eSekelwe uLuntu kwiMimandla sele imiselwe, ukunceda abantu ngokweengingqi zabo ukuze bakwazi ukuvula amashishini ezokhenketho.


IMIYALELO:

Qhagamshelana:Mariette Du Toit
General Manager: Cape Town Tourism
Tel: 021 426 4260
Email: Mariette@tourismcapetown.co.za
Website: http://www.tourismcapetown.co.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

City of Cape Town







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukudweliswa kweziganeko kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha i-Cape of Great Events Website (IiNkonzo)
* IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11043.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa
UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuphuhlisa imifanekiso yezokhenketho edume kakhulu ezizweni yenye yezinto ezibalulekileyo neziphambili ekufuneka zenziwe. Kubalulekile ukuba inzuzo yezokhenketho isasazwe ngokwamathuba okuphuhlisa kolu shishino kwanangokudala amathuba ezokhenketho kwimimandla yabantu abahlelelekileyo.
Ishishini elinenkqubela-phambili nemveliso nendawo yeendwendwe enika umdla ifuna ukuphuhliswa ukuze idale umtsalane kwaye ikhuthaze neendwendwe ukuba zibuye kwakhona.
Ukhenketho lubonwa njengelona shishini lifanelekileyo ekuthatheni inxaxheba koluntu kwimimandla nengqesho. INgxowa-mali yoPhuhliso lwezoKhenketho eSekelwe uLuntu kwiMimandla sele imiselwe, ukunceda abantu ngokweengingqi zabo ukuze bakwazi ukuvula amashishini ezokhenketho.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11055.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Iinkcukacha Kubatyeleli > Umba weentyatyambo: Uhlaziyo kwiintyatyambo

Umba weentyatyambo: Uhlaziyo kwiintyatyambo




INKCAZELO:

Qhagamshelana ne- FLOWERLINE kuhlaziyo olwenziwa rhoqo kwiintyatyambo zasentwasahlobo, imiboniso yeentyatyambo kunye noqikelelo lwemozulu.


IMIYALELO:

Tsalela umnxeba kule nombolo: 083 910 1028.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona


IXABISO:

Ixabiso eliqhelekileyo lokutsalela umnxeba umnxeba wesandla.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uku-odola iiNcwadana zoKhenketho (IiNkonzo)
* Ukudweliswa kweziganeko kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha i-Cape of Great Events Website (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11061.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Isicelo sokuba nguMnikezeli oQinisekisiweyo woQeqesho kwezoKhenketho noVavanyo
Isicelo sokuba nguMnikezeli oQinisekisiweyo woQeqesho kwezoKhenketho noVavanyo
INKCAZELO:
UKhenketho, ukuBuka iiNdwendwe neMfundo ngezeMidlalo noGunyaziso lwezoQeqesho (THETA) inikeza inkonzo yoqinisekiso kubantu abathile okanye imibutho enikeza imfundo, uqeqesho kunye/okanye novavanyo kushishino lwezokhenketho. Abanikezeli abaqinisekisiwey badlala indima ebaluleke kakhulu kwezokhenketho, umzekelo, abanikezeli boqeqesho novavanyo kwezokhenketho basetyenziswa kwinkqubo yobhaliso loonogada kwezokhenketho.
IMIYALELO:
Inombolo yefowuni: 011 803 6010
Ifeksi: 011 803 6702
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11083.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho > UBhaliso kuLuhlu Oluneenkukacha zoShishino lwabaMnyama

UBhaliso kuLuhlu Oluneenkukacha zoShishino lwabaMnyama




INKCAZELO:

ISebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho kwiNkqubo yeShishini lezoKhenketho (TEP) lithabatha inxaxheba kwisiseko soluhlu oluneenkcukacha zoshishino lwabamnyama ngokusebenzisana noKhenketho eMzantsi Afrika. Olu luhlu luneenkcukacha luya kuqinisekisa ukuba la mashishini kuyashishinwa ngawo, ukuba afumana amanyathelo afanelekileyo kulwakhiwo lwezikhundla kwakunye nokuba afumana amathuba afanelekileyo kurhulumente.I-TEP iya kuphinda iqalise uxanduva lokuqinisekisa ngomgangatho wemveliso ye-HDI ngokubhexesha okanye ngokwenza lula imigangatho ye-Tourism Grading Council of SA (i-TGCSA) ngokwesiseko sokwabelana ngamaxabiso phakathi kwe-TEP, i-TGCSA kunye neshishini. Xa sele olu luhlu kuqinisekisiwe ngomgangatho walo, isiseko esisemgangathweni siya kufumana inzuzo yokuvunyelwa kuqala kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha soKhenketho eMzantsi Afrika.


IMIYALELO:

Xa ufuna ulwazi olongeziweyo, qhagamshelana no-Sarah Manone
Inombolo yomnxeba: 012 310 3635
Ifeksi: 012 320 4740
smanone@ozone.pwv.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Engqongileyo Nezotyelelo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
* Isicelo seNkxaso kwiYunithi yoShishino lwezoKhenketho kwiQumrhu loPhuhliso loShishino (IiNkonzo)
* Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP) (IiNkonzo)
* INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11094.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Uphuhliso Noncedo Ngezimali > Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP)

Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP)




INKCAZELO:

I-SMEDP yinkqubo yokufumana umnikelo oyimali eziinkozo nokunikezelwa koncedo kushishino olunxulumene nezokhenketho eMzantsi Afrika. Uncedo lunikezelwa kwiiprojekthi ezintsha okanye ezandisiweyo. Oku kulandelayo yimizekelo yeeprojekthi ezinokuthi zonyulwe:
* Amashishini abonwa njengakudidi lwalawo abonelela ngeendawo zokuhlala zexeshana nje elingephi, umzekelo, iihotele, iindawo zokuhlala ofumana ibhedi nesidlo sakusasa, iiloji kunye nezindlu ekuhlalwa kuzo ngexesha leeholide.
* Abasebenzi bezokhenketho abanceda kuphela abakhenkethi.
* Amashishini aneziporo ingakumbi ecaleni kwentaba okanye izporo zabucala, iindlela ezisebenza ngeentambo zombane ezisemoyeni, izithuthi ezihamba emanzini amadama, awamachibi kwanawezinye iintlobo.
Inzuzo kule nkqubo yenkuthazo iquka:
* Umnikelo oyimali eziinkozo engatsaelwa rhafu kwiminyaka emibini nosekelwe kwixabiso lwenzaliso-mali kwizakhiwo, ifenitshala, izixhobo neenqwelo-mafutha.
* Umnikelo oyimali eziinkozo owongeziweyo kunyaka wesithathu kumashishini xa umgangatho okanye izinga leMivuzo yaBasebenzi xa ichazwa ngokwexabiso lomsebenzi, lingangamashumi amathathu ekhulwini (30%).
* Inkuthazo ebukhulu bungama-R3 050 000 rhoqo ngonyaka kumashishini anenzaliso-mali kwizakhiwo, ifenitshala, izixhobo neenqwelo-mafutha.



IMIYALELO:

Fumana incwadana yolwazi nephetshana lezicelo kwiSebe loRhwebo noShishino (DTI) uze uyigqithisele kwi-DTI ukuze ivavanywe.Xa ufuna iinkcukacha ezizezinye, nceda uqhagamshelane:
Inombolo yomnxeba: 012 310 1288 / 1279
Inombolo yefeksi: 012 322 0115 / 0011
enterprise@dti.pwv.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
* Isicelo seNkxaso kwiYunithi yoShishino lwezoKhenketho kwiQumrhu loPhuhliso loShishino (IiNkonzo)
* INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11094.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP)
Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP)
INKCAZELO:
I-SMEDP yinkqubo yokufumana umnikelo oyimali eziinkozo nokunikezelwa koncedo kushishino olunxulumene nezokhenketho eMzantsi Afrika. Uncedo lunikezelwa kwiiprojekthi ezintsha okanye ezandisiweyo. Oku kulandelayo yimizekelo yeeprojekthi ezinokuthi zonyulwe:
Amashishini abonwa njengakudidi lwalawo abonelela ngeendawo zokuhlala zexeshana nje elingephi, umzekelo, iihotele, iindawo zokuhlala ofumana ibhedi nesidlo sakusasa, iiloji kunye nezindlu ekuhlalwa kuzo ngexesha leeholide.
Abasebenzi bezokhenketho abanceda kuphela abakhenkethi.
Amashishini aneziporo ingakumbi ecaleni kwentaba okanye izporo zabucala, iindlela ezisebenza ngeentambo zombane ezisemoyeni, izithuthi ezihamba emanzini amadama, awamachibi kwanawezinye iintlobo.
Inzuzo kule nkqubo yenkuthazo iquka:
Umnikelo oyimali eziinkozo engatsaelwa rhafu kwiminyaka emibini nosekelwe kwixabiso lwenzaliso-mali kwizakhiwo, ifenitshala, izixhobo neenqwelo-mafutha.
Umnikelo oyimali eziinkozo owongeziweyo kunyaka wesithathu kumashishini xa umgangatho okanye izinga leMivuzo yaBasebenzi xa ichazwa ngokwexabiso lomsebenzi, lingangamashumi amathathu ekhulwini (30%).
Inkuthazo ebukhulu bungama-R3 050 000 rhoqo ngonyaka kumashishini anenzaliso-mali kwizakhiwo, ifenitshala, izixhobo neenqwelo-mafutha.
IMIYALELO:
Fumana incwadana yolwazi nephetshana lezicelo kwiSebe loRhwebo noShishino (DTI) uze uyigqithisele kwi-DTI ukuze ivavanywe.Xa ufuna iinkcukacha ezizezinye, nceda uqhagamshelane:
Inombolo yomnxeba: 012 310 1288 / 1279
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Isicelo seNkxaso kwiYunithi yoShishino lwezoKhenketho kwiQumrhu loPhuhliso loShishino (IiNkonzo)
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11103.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
INkqubo Yokushishina ngezoKhenketho (TEP) linyathelo lokuqala leNgxowa-mali yezoShishino. Le nkqubo izalisekiswa ziinkampani nabantu abaqeshelwe oko leli phondo.
Imali yamatyala nezabelo zamashishini ezingenanzala imisiweyo
Isicwangciso esifanelekileyo soshishino
Iingcebiso zomthetho
I-TEP ineNgxowa-mali yoQeqesho noNcedo kwiMisebenzi yezoBugcisa (i-TTAF) nethi isetyenziswe ngokwesiseko sokwabelana ngamaxabiso kunye neshishini.
IMIYALELO:
Inombolo yefowuni: 021 461 5735
Ifeksi : 021 461 5775
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11109.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Inkxaso-mali esuka kwiNkqubo yoDanjiso lweNdlala
Inkxaso-mali esuka kwiNkqubo yoDanjiso lweNdlala
INKCAZELO:
Inkqubo yokudanjiswa kwendlala yasekwa ngurhulumente ekunciphiseni indlala eMzantsi Afrika. Icandelo lezokhenketho kwiSebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho lwabelwa ingxowa-mali yokuxhasa iiprojekthi eziluhlobo oluthile lwezokhenketho. Le ngxowa-mali ijolise:
ekudaleni imisebenzi kuphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi kwezokhenketho ekuphuhliseni imveliso entsha kwezokhenketho ekunikezeleni uqeqesho nolwakhiwo lwezikhundla ekuqinisekiseni ukuba ezi projekthi ziyagcinakala ixesha elide.
Kuphela ziiprojekthi ezisekelwe kuluntu kwimimandla nezingezizo ezomntu ngamnye ezinokuthi zifumane inzuzo kule ngxowa-mali. Kuphela ziitrasti zoluntu kwimimandla okanye iinkampani zeCandelo 21 ezimelwe ngokwaneleyo kwimimandla eziya kuthi ziqwalaselwe ekufumaneni le nkxaso-mali.
IMIYALELO:
Iinkcukacha ezigcweleyo zendlela emisiweyo yokhetho kule nkxaso-mali kunye nezicelo neenkqubo zovavanyo ziyafumaneka kule ncwadi, yeeNkqubo zeNkxaso kumaShishini ezoKhenketho, nepapashwe liSebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho kunye neSebe loRhwebo noShishino. Xa ufuna iinkcukacha ezingezinye, qhagamshelana no-:
Inombolo yefowuni: 012 310 3846
Ifeksi: 012 320 4740
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho (IiNkonzo)
Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP) (IiNkonzo)
Isicelo seNkxaso kwiYunithi yoShishino lwezoKhenketho kwiQumrhu loPhuhliso loShishino (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11124.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho > iCandelo Lophuhliso Lwezokhenketho > Toerismeregulering > IiNkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Abakhokeli Babatyeleli > Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi

Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:



Ukuba ungathanda ukusebenzela inkampani, iclose corporation, inkampani ethutha abakhenkethi phantsi kwesibhambathiso okanye ke uqeshwe njengomkhokeli wabakhenkethi, okanye ke ukuba ufuna ukuba ngumkhokeli wabakhenkethi ozimeleyo, kufuneka ubhalise kwi-ofisi yeli phondo yeSebe Lophuhliso Loqoqosho.

Ungabhalisa nokuba umtsha kweli shishini okanye imvume yakho yokusebenza kwakho sele iphelelwe lixesha.

Phambi kokuba ube nokubhalisa, kufuneka ugqibe uqeqesho lwabakhokeli babakhenkethi, ngokuthi ulufumane kumbutho owaziwayo nothenjiweyo.
Ukuba ungumkhokeli wabakhenkethi okanye ke wawusakuba ngumkhokeli wabakhenkethi weSATOUR ongekazibhailisi kule nkqubo intsha, kufuneka uqhagamshelane nomnye wabaqeqeshi/wabahloli abasemthethweni, oya kuthi akuvavanye. Ungathi ke emva koko uqhagamshelane neOfisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenkethi ekwiSebe Lophuhliso Loqoqosho likarhulumente wephondo leNtshona Koloni, ukuze aqukumbele ukubhaliswa kwakho njengomkhokeli wabakhenkethi osemthethweni.


IMIYALELO:

Nanga amanqanaba angundonqo kule nkqubo yokubhaliswa kwabakhokeli babakhenkethi apha eNtshona Koloni:
* Inqanaba 1: Uqeqesho
* Inqanaba 2: Ukubhaliswa
* Inqanaba 3: Ukuzithengisa
* Izikhalazo

UQEQESHO

Fumana uqeqesho lwabakhokeli babakhenkethi kuye namphi na umqeqshi owaziwayo nothenjiweyo. Uluhlu olupheleleyo Lwabaqeqeshi Nabavavanyi lungafumaneka kwiwebsite yeTHETA www.theta.org.za (Kwezokhenketho, Kwezononophelo Nokonga, Kwizifundo Zezemidlalo kwakunye nanjengoMqeqeshi) okanye ke ungabuza nakwi-Ofisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenkethi.

UKUBHALISWA

Emva kokuqukunjelwa koqeqesho, kufuneka ubhalise kwiOfisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenketh ekwiSebe Lophuhliso Loqoqosho apho uya kunikwa inombolo yakho njengomkhokeli wabakhenkethi (yalapha eNtshona Koloni), ibheji yomkhokeli wabakhenkethi kwakunye nekhadi lokuzazisa.

Ukuze ube nokubhalisa kufuneka unikezele ezi nkcukacha zilandelayo:


* Iphepha lokufaka isicelo sokubhaliswa eligcwalisiweyo nelityikityiweyo, elikhankanya uhlobo loku kubhaliswa.
* Iphetshana Elingendlela Yokuziphatha Kwabakhokeli Babakhenkethi.
* Ikopi Eqinisekisiweyo Engqina Uvavanyo olwenziwe ngumbutho ongqinwayo yiTHETA okanye ke namphi na Umqeqeshi
* Ikopi eqinisekisiweyo yePhepha Elisisiqinisekiso Soqeqesho esuka kuMqeqeshi/uMvavanyi othenjiweyo nowaziwayo yiTHETHA.
* Ikopi eqinisekisiweyo yesiqinisekiso seTHETA (esi ke uya kusinikwa yiTHETA).
* Ikopi eqinisekisiweyo yencwadana yakho yesazisi yalapha eMzantsi Afrika okanye ke incwadana yokundwendwela amanye amazwe okanye iPhepha-mvume Lokuba Ngumhlali Osisigxina okanye iPhepha-mvume Lokusebenza kweli lizwe.
* Iikopi eziqinisekisiweyo zazo naziphi na iimpepha zokuba ngumkhokeli wabakhenkethi kwakho okanye ke ezazo naziphi na izifundo onazo.
* Isiqinisekiso Esifungelweyo Soqeqesho Loncedo Lokuqala.
* Isiqinisekiso esifungelweyo sazo zonke iilwimi ezingezo zeli lizwe ozaziyo neziza kusetyenziswa ekukhokeleni abakhenkethi.
* Imifanekiso yakho emine elingana naleyo yencwadana yokundwendwela amanye amazwe (bhala igama lakho kumva womfanekiso ngamnye).
* Kuya kufuneka nentlawulo yama-R240.00 kumntu ngamnye (zonke iitsheki kufuneka zihlawulwe kwiSebe Lophuhliso Loqoqosho).

I-Ofisi kaSozimali:
Kumgangatho Osezantsi, Kwisakhiwo iNBS Waldorf,
Kwa-80 eSt Georges Mall, eKapa.
Sivula ngeMivulo ukuya ngooLwezihlanu ukususela ngentsimbi ye-08:00 ukuya kweye-15:00 (sivalile ukusukela nge-12:30 ukuya nge-13:30 ntsuku zonke).

UKUZITHENGISA

Xa sele uqeqeshiwe, wavavanywa ze wabhalisa, kuya kufuneka uzithengise njengommkhokeli wabakhenkethi obhalisiweyo ngokuthi uqhagamshelane neenkampani ezithutha abakhenkethi ukuze zikuqeshe.



IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO



Le Ofisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenkethi ke:
iseGround Floor,
eNBS Waldorf Arcade
e80 St George's Mall,
eKapa.

Amaxesha okuvulelwa koluntu yile Ofisi Yokubhaliswa Kwabakhenkethi ngala
08:00 - 16:00.






uNoxolo Ntenetya (onguMbhexeshi Obambeleyo: weCandelo Labakhokeli Babakhenkethi)
kwi-Ofisi Yokubhaliswa Kwabakhenkethi Babakhenkethi
eGround Floor, eSt. George's Mall
kwa-80 Kwisakhiwo iWaldorf, eKapa
Inombolo Yomnxeba: 021 483 8734
Inombolo Yefeksi: 021 483 2957
registrar@pgwc.gov.za

Imibuzo enento yokwenza namakhadi okuzazisa okanye iibheji mayithunyelwe

u-Anne Pedrito
eGround Floor, eSt. George's Mall
kwa-80 Kwisakhiwo iWaldorf, eKapa
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3012
Inombolo Yefeksi: 021 483 2957
apedrito@pgwc.gov.za

Imibuzo enento yokwenza nenkqubo yokuphinda kubhaliswe kwanezaziso zokutshintshwa kweedilesi okanye iinkcukacha zoqhagamshelwano, thetha

noLinah Maqashu
Ground Floor, St. George's Mall
80 Waldorf Building, Cape Town
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2960
Inombolo Yefeksi: 021 483 8754
lmaqashu@pgwc.gov.za

Imibuzo okanye izimvo ezinento yokwenza nephepha-ndaba lethu, ncokola

noFerhaana Allie
eGround Floor, eSt. George's Mall
kwa-80 Kwisakhiwo iWaldorf, eKapa
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9130
Inombolo Yefeksi: 021 483 2957
faallie@pgwc.gov.za


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Toerismeregulering (Department of Economic Development and Tourism, Wes-Kaapse Provinsiale Regering)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* UBhaliso kuLuhlu Oluneenkukacha zoShishino lwabaMnyama (IiNkonzo)
* IProjekthi yeMfundiso ngezoKhenketho (IiNkonzo)
* Isicelo sokuba nguMnikezeli oQinisekisiweyo woQeqesho kwezoKhenketho noVavanyo (IiNkonzo)
* Tourism and Hospitality SETA (Theta) (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Finding a Tourist Guide (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Tourist Guide Registration Form (IFomu) (File type: pdf; size: 153 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11124.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ungathanda ukusebenzela inkampani, iclose corporation, inkampani ethutha abakhenkethi phantsi kwesibhambathiso okanye ke uqeshwe njengomkhokeli wabakhenkethi, okanye ke ukuba ufuna ukuba ngumkhokeli wabakhenkethi ozimeleyo, kufuneka ubhalise kwi-ofisi yeli phondo yeSebe Lophuhliso Loqoqosho.
Ungabhalisa nokuba umtsha kweli shishini okanye imvume yakho yokusebenza kwakho sele iphelelwe lixesha.
Ukuba ungumkhokeli wabakhenkethi okanye ke wawusakuba ngumkhokeli wabakhenkethi weSATOUR ongekazibhailisi kule nkqubo intsha, kufuneka uqhagamshelane nomnye wabaqeqeshi/wabahloli abasemthethweni, oya kuthi akuvavanye. Ungathi ke emva koko uqhagamshelane neOfisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenkethi ekwiSebe Lophuhliso Loqoqosho likarhulumente wephondo leNtshona Koloni, ukuze aqukumbele ukubhaliswa kwakho njengomkhokeli wabakhenkethi osemthethweni.
IMIYALELO:
Inqanaba 1: Uqeqesho
Inqanaba 2: Ukubhaliswa
Inqanaba 3: Ukuzithengisa
Izikhalazo
UQEQESHO
UKUBHALISWA
Emva kokuqukunjelwa koqeqesho, kufuneka ubhalise kwiOfisi Yokubhaliswa Kwabakhokeli Babakhenketh ekwiSebe Lophuhliso Loqoqosho apho uya kunikwa inombolo yakho njengomkhokeli wabakhenkethi (yalapha eNtshona Koloni), ibheji yomkhokeli wabakhenkethi kwakunye nekhadi lokuzazisa.
Ukuze ube nokubhalisa kufuneka unikezele ezi nkcukacha zilandelayo:
Ikopi Eqinisekisiweyo Engqina Uvavanyo olwenziwe ngumbutho ongqinwayo yiTHETA okanye ke namphi na Umqeqeshi
Ikopi eqinisekisiweyo yePhepha Elisisiqinisekiso Soqeqesho esuka kuMqeqeshi/uMvavanyi othenjiweyo nowaziwayo yiTHETHA.
Ikopi eqinisekisiweyo yencwadana yakho yesazisi yalapha eMzantsi Afrika okanye ke incwadana yokundwendwela amanye amazwe okanye iPhepha-mvume Lokuba Ngumhlali Osisigxina okanye iPhepha-mvume Lokusebenza kweli lizwe.
Iikopi eziqinisekisiweyo zazo naziphi na iimpepha zokuba ngumkhokeli wabakhenkethi kwakho okanye ke ezazo naziphi na izifundo onazo.
Isiqinisekiso Esifungelweyo Soqeqesho Loncedo Lokuqala.
Isiqinisekiso esifungelweyo sazo zonke iilwimi ezingezo zeli lizwe ozaziyo neziza kusetyenziswa ekukhokeleni abakhenkethi.
Imifanekiso yakho emine elingana naleyo yencwadana yokundwendwela amanye amazwe (bhala igama lakho kumva womfanekiso ngamnye).
Kuya kufuneka nentlawulo yama-R240.00 kumntu ngamnye (zonke iitsheki kufuneka zihlawulwe kwiSebe Lophuhliso Loqoqosho).
UKUZITHENGISA
Xa sele uqeqeshiwe, wavavanywa ze wabhalisa, kuya kufuneka uzithengise njengommkhokeli wabakhenkethi obhalisiweyo ngokuthi uqhagamshelane neenkampani ezithutha abakhenkethi ukuze zikuqeshe.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Inombolo Yomnxeba: 021 483 8734
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3012
Imibuzo enento yokwenza nenkqubo yokuphinda kubhaliswe kwanezaziso zokutshintshwa kweedilesi okanye iinkcukacha zoqhagamshelwano, thetha noLinah Maqashu
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2960
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9130
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Isicelo sokuba nguMnikezeli oQinisekisiweyo woQeqesho kwezoKhenketho noVavanyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11129.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho > ISicelo seeMpawu zezoKhenketho eziNdleleni

ISicelo seeMpawu zezoKhenketho eziNdleleni




INKCAZELO:

Ungasenza isicelo seemphawu zezokhenketho ukuba zimiselwe kufutshane nesibonelelo sakho sokhenketho. Iindidi ezintathu zesi sibonelelo zingasetyenziswa:
* Isibonelelo sokhenketho esiqulethe umtsalane kubakhenkethi, iinkonzo zokhenketho, indawo yokuhlala kunye neziganeko ezizodwa.
* Isibonelelo senkonzo yoluntu okanye inkonzo yoluntu jikelele equlethe izinto ezenza izihamba-ndlela ezininzi (ezinjengeziko lentengiso kummandla) kunye nezinto ezenza izihamba-ndlela ezingephi (ezinjengendawo yokunqula okanye i-ofisi yogqithiso lwamaphepha-mvume okanye imvume yokushishina ngezokhenketho).
* Inkonzo yorhwebo okanye yoshishino okanye imveliso eboniswe ngeempawu ezikufuphi nendlela (ngaphandle kwendlela) nezilungiselelwe abaqhubi.

Ungenza isicelo sokuqala seemphawu endleleni kwi-Ofisi ekufutshane nawe yezoKhenketho kwiNgingqi yakho. Ngokusekelwe kwiinkcukacha zesicelo, iofisi yezokhenketho ekufutshane nawe yiyo eyenza izindululo. Iinkcukacha ziye zigqithiselwe kwiziphatha-mandla eziphezulu kwezokhenketho apho kwenziwa khona izindululo ezininzi nokuqwalaselwa kwemiba ethile.

Ngokulandela iinkqubo ezahlukeneyo zophando, incwadana yembalelwano ephakamisa olu luvo lwesindululo inganikezelwa kwaye ukuba isicelo siye saphumelela, iimpawu ezo zingafakwa. Umnini okanye umsebenzisi wesi sibonelelo uhlawulela amalungiselelo eempawu zokhenketho ezingezizo zexesha likaxakeka, umzekelo, ukudala umtsalane okanye iinkonzo.
Xa kunikezwe ulwazi olufunekayo noluchanekileyo, inkqubo yokuqwalaselwa kwesicelo ayingekhe ibe ngaphezulu kweenyanga ezimbini.


IMIYALELO:

Le ncwadana, Izikhokhelo neFomu yeSicelo seeMPawu lwezoKhenketho eNdleleleni, iqulethe amaphepha engcaciso malunga nokwenziwa kwezicelo nalo lonke ulwazi olulolunye olufunekayo. Abantu abenza izicelo bangalufumana olu xwebhu kwi-ofisi yemicimbi yezokhenketho ekufutshane nabo.

Xa sele uwagqibile amacandelo okuqala kwifomu yokwenza isicelo, kufuneka ubuyisele amaxwebhu kule-ofisi ukuze aqwalaselwe.
Xa ufuna ulwazi olulolunye, jonga uxwebhu kwesi sikhundla soqhagamshelwano ngekhompyutha - Provincial Tourism Facility Audit and Signing Framework for the Western Cape.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Lwezokhenketho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Guidelines and Application Form for Tourism Road Signage (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 306 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Provincial Tourism Facility Audit and Signing Framework for the Western Cape (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11129.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho
INKCAZELO:
Isibonelelo sokhenketho esiqulethe umtsalane kubakhenkethi, iinkonzo zokhenketho, indawo yokuhlala kunye neziganeko ezizodwa.
Isibonelelo senkonzo yoluntu okanye inkonzo yoluntu jikelele equlethe izinto ezenza izihamba-ndlela ezininzi (ezinjengeziko lentengiso kummandla) kunye nezinto ezenza izihamba-ndlela ezingephi (ezinjengendawo yokunqula okanye i-ofisi yogqithiso lwamaphepha-mvume okanye imvume yokushishina ngezokhenketho).
Inkonzo yorhwebo okanye yoshishino okanye imveliso eboniswe ngeempawu ezikufuphi nendlela (ngaphandle kwendlela) nezilungiselelwe abaqhubi.
Ungenza isicelo sokuqala seemphawu endleleni kwi-Ofisi ekufutshane nawe yezoKhenketho kwiNgingqi yakho. Ngokusekelwe kwiinkcukacha zesicelo, iofisi yezokhenketho ekufutshane nawe yiyo eyenza izindululo. Iinkcukacha ziye zigqithiselwe kwiziphatha-mandla eziphezulu kwezokhenketho apho kwenziwa khona izindululo ezininzi nokuqwalaselwa kwemiba ethile.
Ngokulandela iinkqubo ezahlukeneyo zophando, incwadana yembalelwano ephakamisa olu luvo lwesindululo inganikezelwa kwaye ukuba isicelo siye saphumelela, iimpawu ezo zingafakwa. Umnini okanye umsebenzisi wesi sibonelelo uhlawulela amalungiselelo eempawu zokhenketho ezingezizo zexesha likaxakeka, umzekelo, ukudala umtsalane okanye iinkonzo.
Xa kunikezwe ulwazi olufunekayo noluchanekileyo, inkqubo yokuqwalaselwa kwesicelo ayingekhe ibe ngaphezulu kweenyanga ezimbini.
IMIYALELO:
Le ncwadana, Izikhokhelo neFomu yeSicelo seeMPawu lwezoKhenketho eNdleleleni, iqulethe amaphepha engcaciso malunga nokwenziwa kwezicelo nalo lonke ulwazi olulolunye olufunekayo. Abantu abenza izicelo bangalufumana olu xwebhu kwi-ofisi yemicimbi yezokhenketho ekufutshane nabo.
Xa sele uwagqibile amacandelo okuqala kwifomu yokwenza isicelo, kufuneka ubuyisele amaxwebhu kule-ofisi ukuze aqwalaselwe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.1114.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Ukuzonwabisa
UKUZONWABISA
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo (IBakala Lezxhobo)
Umba weentyatyambo: Uhlaziyo kwiintyatyambo (IiNkonzo)
IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha (IiNkonzo)
ISixeko saseKapa sinekhalenda ehlaziywa rhoqo kwikhompyutha , nequka ezi ndidi zilandelayo zeziganeko:Imisebenzi yobugcisa nemidlalo yeqonga, Ukhuphiswano, Iimalike zemisebenzi yobugcisa, Ukonwatyiswa, Usapho, Ezempilo, Indlela yokuphila enempilo nenesiphiwo sokuyila, Iintlangano zobuhlobo, Ezenzululwazi nobuxhaka-xhaka Bobugcisa, Ezenkolo, Ezemidlalo.
Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko (IiNkonzo)
Asixhenxe amaziko enkcubeko avulelekileyo ukuze asetyenziswe yimibutho aaqumrhu anikezela ngeenkonzo zemfundo kwikcubeko. La maziko enkcubeko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nezixhobo zokubambela iingqungquthela.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.1116.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > Imiba Yomthetho

IMIBA YOMTHETHO


Ukufumana Uncedo Lwezomthetho (IiNkonzo)
Ukuba awunako ukuhlawula igqwetha, ungafumana uncedo lwezomthetho (uncedo ngezemali kwimirhumo yamagqwetha). Kuya kufuneka uphumelele uvavanyo olubizwa ngokuba yi-'means test', oko kukuthi, kufuneka ubonise ukuba urhola imali ngenyanga engaphantsi kwexabiso elimiswe yiBhodi yoNcedo lwaseMthethweni. Eli xabiso liyatshintsha xa ungatshatanga okanye utshatile kwaye likwatshintsha ngokuhamba kwamaxesha. Kufuneka ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkundla zoMzantsi Afrika (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet. &nbsp;&gt;&nbsp;


INkundla kaMantyi (IBakala Lezxhobo)

INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana (IBakala Lezxhobo)

INkundla Yamabango Amancinci (IBakala Lezxhobo)

INkundla Yamatyala Esondo (IBakala Lezxhobo)

Iinkundla Ezijongana Nokulingana (IBakala Lezxhobo)

Iinkundla Zasekuhlaleni (IBakala Lezxhobo)

Iinkundla Zoomaspala (IBakala Lezxhobo)

Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho (IBakala Lezxhobo)

What to Expect if You are a Witness in a Trial (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

IiNkundla Zamabango Amancinci (IiNkonzo)
IiNkundla Zamabango Amancinci zisebenza ngemiba yoluntu apho ibango lingaphantsi kwama-R7000. Zikholo ukwenza ukuba inkqubo yeenkundla ikhawuleze. &nbsp;&gt;&nbsp;


Western Cape and National Legislation (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
A list of Western Cape and National legislation on Cape Gateway, ordered by year. A full list of National legislation is available at www.gov.za. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela (IiNkonzo)
Yintoni iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela? Ngubani onokufaka ibango kule ngxowa-mali? Ungayifumanela ukwenza ntoni imali? Yintoni ukungakhathali? Libango lemali engakanani onokulifaka? Ibango liphunyezwa emva kwexesha elingakanani? Ulifaka njani ibango kule Ngxowa-mali? Lifakwa phi ibango? ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.1116.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Imiba Yomthetho
IMIBA YOMTHETHO
Ukufumana Uncedo Lwezomthetho (IiNkonzo)
Ukuba awunako ukuhlawula igqwetha, ungafumana uncedo lwezomthetho (uncedo ngezemali kwimirhumo yamagqwetha). Kuya kufuneka uphumelele uvavanyo olubizwa ngokuba yi-'means test', oko kukuthi, kufuneka ubonise ukuba urhola imali ngenyanga engaphantsi kwexabiso elimiswe yiBhodi yoNcedo lwaseMthethweni. Eli xabiso liyatshintsha xa ungatshatanga okanye utshatile kwaye likwatshintsha ngokuhamba kwamaxesha. Kufuneka ...
Iinkundla zoMzantsi Afrika (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.
INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana (IBakala Lezxhobo)
INkundla Yamabango Amancinci (IBakala Lezxhobo)
INkundla Yamatyala Esondo (IBakala Lezxhobo)
Iinkundla Ezijongana Nokulingana (IBakala Lezxhobo)
IiNkundla Zamabango Amancinci (IiNkonzo)
IiNkundla Zamabango Amancinci zisebenza ngemiba yoluntu apho ibango lingaphantsi kwama-R7000. Zikholo ukwenza ukuba inkqubo yeenkundla ikhawuleze.
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela (IiNkonzo)
Yintoni iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela? Ngubani onokufaka ibango kule ngxowa-mali? Ungayifumanela ukwenza ntoni imali? Yintoni ukungakhathali? Libango lemali engakanani onokulifaka? Ibango liphunyezwa emva kwexesha elingakanani? Ulifaka njani ibango kule Ngxowa-mali? Lifakwa phi ibango? ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11236.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho > IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho

IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho




INKCAZELO:

INkqubo yeDesika yoNcedo kwezoKhenketho iqaliselwe ukunikezela uncedo kubarhwebi kwezokhenketho. IDesika yoNcedo nganye kwezoKhenketho iphawula ngokudlamkileyo amathuba kunye nabarhwebi ekuqaliseni ukukhula kwezoKhenketho kwii-SMME ingakumbi kwimimandla esemaphandleni. Olu ncedo lulandelayo luya nikezelwa:
* Kugcinwe incwadi enoluhlu lwamagama abanikezeli benkxaso, amathuba oshishino, amathuba enkxaso-mali kunye neqela labalamli abanolwazi ngoku abanokuthi abarhwebi bancedakale kulo.
* Inyathelo lokuqala elidityanelweyo koku liya bhexesha okanye lenziwe lula.
* Kunikezwa uncedo ekwenzeni izicwangciso zoshishino.
* Iingcebiso kugcino lweencwadi namaxwebhu luyafumaneka.
* Ulwazi jikelele nengcaciso ethile iyanikezwa malunga noshishino kwezokhenketho.
* Iindibano zeengxoxo ze-SMME ziyabanjwa, zibhexeshwa licandelo lezokhenketho, iingcaphephe kurhwebo noshishino ekuncedeni abarhwebi abatsha ekuphuhliseni amashishini abo abheke phambili.



IMIYALELO:

Xa ufuna ulwazi olulolunye, nceda qhagamshelana no-:
Yumnaa Firfirey
Inombolo yomnxeba: 021 483 4165
Ifeksi: 021 483 3018
yfirfire@pgwc.gov.za


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amacandelo Oshishino Lwezokhenketho Anikezela Ngoncedo


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Lwezokhenketho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* INkqubo Yokushishina NgezoKhenketho (TEP) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11236_2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho
INKCAZELO:
INkqubo yeDesika yoNcedo kwezoKhenketho iqaliselwe ukunikezela uncedo kubarhwebi kwezokhenketho. IDesika yoNcedo nganye kwezoKhenketho iphawula ngokudlamkileyo amathuba kunye nabarhwebi ekuqaliseni ukukhula kwezoKhenketho kwii-SMME ingakumbi kwimimandla esemaphandleni. Olu ncedo lulandelayo luya nikezelwa:
Kugcinwe incwadi enoluhlu lwamagama abanikezeli benkxaso, amathuba oshishino, amathuba enkxaso-mali kunye neqela labalamli abanolwazi ngoku abanokuthi abarhwebi bancedakale kulo.
Inyathelo lokuqala elidityanelweyo koku liya bhexesha okanye lenziwe lula.
Kunikezwa uncedo ekwenzeni izicwangciso zoshishino.
Iingcebiso kugcino lweencwadi namaxwebhu luyafumaneka.
Ulwazi jikelele nengcaciso ethile iyanikezwa malunga noshishino kwezokhenketho.
Iindibano zeengxoxo ze-SMME ziyabanjwa, zibhexeshwa licandelo lezokhenketho, iingcaphephe kurhwebo noshishino ekuncedeni abarhwebi abatsha ekuphuhliseni amashishini abo abheke phambili.
IMIYALELO:
Xa ufuna ulwazi olulolunye, nceda qhagamshelana no-:
Inombolo yomnxeba: 021 483 4165
Ifeksi: 021 483 3018
La mabakala amaziko:
Amacandelo Oshishino Lwezokhenketho Anikezela Ngoncedo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.112509.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iingcebiso Ngokufaka Ithenda
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luqulethe iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza kaRhulumente wePhondo asebenza ngeethenda, ngcebiso ezo zikunika amacebo okuphucula amathuba akho okukhuphisana ngeethenda zikarhulumente ngempumelelo.
Ezi zilandelayo ziimpazamo ezenziwa rhoqo xa kufakwa iithenda:
Nikezela ngazo zonke iinkcukacha ezifunwa seso sicelo sethenda ngawo onke amaxesha. Ungazilibali izinto ezifana nesiqinisekiso sakho sokuhlanjwa kwirhafu kwakunye neziqinisekiso zabanini beshishini elo lakho. Qwalasela: iziqinisekiso zokuhlanjwa kwirhafu eziphelelwe lixesha nazo azamkelekanga.
Kubalulekile ke ukuba izibalo zamaxabiso eethenda abe achanekile. jonga ze UJONGISISE oku!
Amaxesha amaninzi, abafaki-zicelo zeethenda baye bangabuqondi kakuhle ubuzaza bomsebenzi. Ukuba kukho nantoni na ongaqinisekanga ngayo kuloo thenda, BUZA!
LUTYIKITYE rhoqo uxwebhu lwakho lwethenda. Amaxwebhu eethenda angatyikitywanga awaphendulwa yaye yaye aya kukhatyelwa ngaphandle.
Qinisekisa ukuba ufaka isicelo sakho sethenda kwibhokisi echanekileyo, phambi komhla wokuvalwa. Ngokomthetho, iithenda ezingene emva kwexesha aziyi kwamkelwa, nokuba sezisemva kwexesha ngomzuzwana omnye.
Ukuba kuye kwacelwa imizekelo, kufuneka kunikezelwe ngenani elaneleyo ukuze ithenda nganye ibe nokuvanywa phantsi kwemiqathango eyiyo yobugcisa neyaseklinikhi. Qinisekisa ke kwakho ukuba naziphi na iimfuno ezinento yokwenza nokumelana nemigangatho yeSABS iyagfikeleleka.
Iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza ngeethenda:
Fundisisa kakuhle onke amaxwebhu ethenda ngawo onke amaxesha.
Yenza uvavanyo lwamaxabiso oluchanekileyo xa ubala amaxabiso akho aloo thenda. Amaxabiso eethenda abalwe aphezulu kakhulu okanye asezantsi kakhulu athatyathwa njengangayiboni kakuhle le thenda.
Buza ngaloo thenda ze ufumane zonke iinkcukacha ngayo phambi kokuba ugcwalise uxwebhu lwayo.
Uze ungoyiki ukubuza ukuba kutheni na ungakhange uphumelele kwithenda ethile ukuze ube nokufunda kwiimpazamo ozenzileyo.
Qinisekisa ukuba uyamelana nazo zonke iimfuno ngexesha elichanekileyo yaye uyakwazi ukwenza umsebenzi wakho xa sithe saphumelela isicelo sakho.
Ukunikezela iinkonzo neemveliso ezisemgangathweni kuya kuphucula igama lakho yaye uya kuba mhle kwiincwadi zelo sebe. Ukuza neenkonzo neemveliso ezingekho mgangathweni kukunika igama elibi hayi kwisihishini lakho nje kuphela kodwa kuwo onke amashishini asakhasayo.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.113958.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > ISigidimi seeNdaba neeMagazini > Iphetshana Elinikezela Ngolwazi Ngemfundo Noqeqesho Oluqhubekekayo

IPHETSHANA ELINIKEZELA NGOLWAZI NGEMFUNDO NOQEQESHO OLUQHUBEKEKAYO


Imfundo Noqeqesho Oluqhubekekayo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IMIBA

* uOktobha 2005, 8
* uOktobha 2005, 7
* uSeptemba 2005, 6
* uSeptemba 2005, 5
* uSeptemba 2005, 4
* uSeptemba 2005, 3
* uSeptemba 2005, 2
* uAgasti 2005, 1



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.113971.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Iingcebiso Zokhuseleko Kubakhenkethi

Iingcebiso Zokhuseleko Kubakhenkethi





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana libonelela iindwendwe ngezikhokelo kwakunye namacebno okhuseleko ukuqinisekisa ukuhlala ngendlela ekhuselekileyo eNtshona Koloni.



UMTHAMO:

* Indawo Yokuhlala
* Ezothutho
* Esitalatweni
* Ukubuka Iindawo / Ukuzonwabisa / Iziganeko Ezinkulu
* Emgaqweni
* Ngaphandle





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11430.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Umhlaba & Nezixhobo
UMHLABA & NEZIXHOBO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iinkonzo zonkcenkceshelo
Icandelwana lonkcenkceshelo kwiCandelo loLawulo lwezobuNjineli bezoLimo linikezela ngengcebiso nezikhokelo zokunceda abo bangabankcenkcesheli ukuba amanzi bawasebenzise ngendlela enocikizeko. Ezi ngcebiso ke nezi zikhokelo zibandakanya nokuhlolwa kwendlela ezicwangciswe ngayo izinto zokunkcenkceshela kwakunye nokuzihlola indlela ezisebenza ngayo phaya emasimini ezi zinto zokunkcenkceshela, khona ukuze kuqinisekiswe ukuba ziyahambelana nemigangatho ...
Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini
Esi sikhokelo sihlanganiselwe ukuncediasana namafama, abasebenzi abongezelelweyo, abaphandi kwanabanye ababandakanyekayo kwimicimbi yaloo efama yenkcitho kwanasekuthatyathweni kwezigqibo ezinento yokwenza noomatshini.
Ukuhlolwa Komhlaba Ongaphiliyo, Izityalo, Ikalika, Isichumisi, Umgquba Namanzi
Amafama anikwa iinkonzo zocwangciso lokusetyenziswa kwemitshini ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba amafama azisebenzisa kangangoko nangokufanelekileyo izixhobo zokusebenza zolimo. Umba wokukhuthazwa koLimo Olunolondolozo apha eNtshona Koloni (ukungaphethulwa qho komhlaba, ukulawulwa kwentsalela yezilimo emva kokuba kuvuniwe ukuze umhlaba ukwazi ukuwugcina umnyakamo wawo kwakunye nokulandelwa kwenkqubo yokuzitshintsha-tshintsha izilimo) yeyona nto ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11433.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Ushishino Ngezolimo

USHISHINO NGEZOLIMO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Uhlahlo-mali lweCOMBUD Enterprise
Iindlela zoqulunqo lohlahlo-mali lwamashishini eCOMBUD zingasetyenziswa njengezikhokelo zokuqulunqwa kohlahlo-mali lwamashishini amatsha okanye ekuthelekiseni amanani kuhlahlo-mali lwamashishini asele eqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano
Ishishini eliqhutywa gentsebenziswano lishishini eliqhutywa liqela labantu abasebenza kunye ukufikelela kwiinjongo zabo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso
Eyona nto lijolise kuyo eli candelo kukufaka ixabiso kwiimveliso zolimo kule fama ngokweenkqubo ezifana nokomisa, ukupholisa, ukufaka ezikanini kwanokufaka ezipakethini ngeenjongo zokwandisa ingeniso kwanamandla okukhuphisana namanye amashishini. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJulayi 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11435.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Oovimba-mpepha

ISEBE LEMICIMBI YENKCUBEKO NEMIDLALO - IINKONZO: OOVIMBA-MPEPHA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

iNkqubo Yesizwe Ezihambelayo Yokufumana Iinkcukacha Koovimba-mpepha (ekwabizwa ngokuba yiNAAIRS)
p>Le Nkqubo Yesizwe Izihambelayo Yokufumana Iinkcukacha Koovimba-mpepha sisixhobo esifumaneka kwi-internet sokukhangela amaziko oovimba-mpepha. La mabakala ke aluluhlu lweempepha zoovimba ezifumanekayo ezikumaziko ooVimba-mpepha Besizwe soMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11442.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho > Strategic Sector Support > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino

STRATEGIC SECTOR SUPPORT - IINKONZO: AMACANDELO OSHISHINO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

INgcaciso ngoMsebenzi weSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho
ICandelo leNgcaciso lijongene nokuphendula imibuzo kwakunye nokwenza unikezelo kumashishini nakwamanye amaqela ngomsebenzi weSebe kwakunye nesibonelelo soShishino esiphuma kuRhulumente. &nbsp;&gt;&nbsp;


INkxaso yoRhwebo Kushishino Lwemiboniso Bhanya-Bhanya eKapa (IKomishoni Yemiboniso Bhanya-Bhanya yaseKapa)
URhulumente wePhondo uxhasa ushishino lwemiboniso bhanya-bhanya ngokwemisebenzi ye- Cape Film Commission. &nbsp;&gt;&nbsp;


IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)
ISebe loPhuhliso lezoQoqosho linikezela ngenkxaso kubavelisi bezinto zefektri abasakhasayo ngeZiko leNgcebiso yaBenzi bezinto zaseFektri/ Manufacturing Advisory Centre. Eli Ziko lingakunceda kwimigudu yeshishini lakho elincinci, eliphakathi okanye eliselincinci (SMME) ukuphucula ukhuphiswano nokukhula ngokwasekhaya, esizweni nakwiindawo zentengiso zamazwe ngamazwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


IiNkonzo zeNkxaso Kushishino Lwempahla Yokunxiba Neyalukiweyo (Clotex)
ISebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho luxhasa ushishino lwempahla yokunxiba neyalukiweyo ngokwe- Zikolalo leeNkonzo Zempahla Yokunxiba Neyalukiweyo (i-Clotex). &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini
Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo anganobungozi kumandla okuvelisa, ingenso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Imigaqo-nkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo Emisebenzini kwakunye neenkqubo zingadlala indima ebalulekileyo ekuphamiseni ubulumko ngentsholongwane kaGawulayo, ukuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane kwanokunonophela abantu abaphila kwanale ntsholongwane. Imigaqo-nkqubo Yokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Emisebenzini , Iinkqubo Zokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkxaso Kushishino Lwezolimo
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inyathelo laseKapa Lokubonelela Ngerhasi Ne-Oli Cape Oil and Gas Supply Initiative (iCOGSI)
Ukukhula kweentshukumo Kwibala le-Oli elikwingingqi ekude nje nonxweme oluseNtshona yeAfrika kuza namathuba abaluleke kakhulu kwiNtshona Koloni noMzantsi Afrika. Indawo esikuyo ngokomhlaba (ngokobufutshane namabala e-oli), indawo yokushishina ephuhlileyo, amandla okushishina kwanamaziko nezixhobo zamazibuko ezifanelekileyo (eKapa naseSaldanha Bay) zenza iNtshona Koloni ibe yeyona ndawo ifanelekileyo yokushishina kwiinkampani ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Inyathelo leKapa loBuxhaka-xhaka Bobugcisa Lwezinto Eziphilayo
I-Cape Biotech Initiative (CBI ) yabhengezwa ngonyaka ka 2002/2003. Sisambuleni sembutho esijolise ekudaleni urhwebo lobugcisa ngezinto eziphilayo oluxakeke kakhulu eNtshona-Koloni. ICBI imele umdla worhwebo, izifundiswa, urhulumente, ezemali, uluntu nabo bonke abathathi benxaxheba kummandla wobugcisa bofundo ngezinto eziphilayo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11442_2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
UBUME
IINKONZO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
INgcaciso ngoMsebenzi weSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho
ICandelo leNgcaciso lijongene nokuphendula imibuzo kwakunye nokwenza unikezelo kumashishini nakwamanye amaqela ngomsebenzi weSebe kwakunye nesibonelelo soShishino esiphuma kuRhulumente.
INkxaso yoRhwebo Kushishino Lwemiboniso Bhanya-Bhanya eKapa (IKomishoni Yemiboniso Bhanya-Bhanya yaseKapa)
IiNkonzo zeNkxaso Kubanini Bamashishini Asakhasayo, Aphakathi Namancinci (iCapeMac)
Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini
Inkxaso Kushishino Lwezolimo iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho.
Ukukhula kweentshukumo Kwibala le-Oli elikwingingqi ekude nje nonxweme oluseNtshona yeAfrika kuza namathuba abaluleke kakhulu kwiNtshona Koloni noMzantsi Afrika. Indawo esikuyo ngokomhlaba (ngokobufutshane namabala e-oli), indawo yokushishina ephuhlileyo, amandla okushishina kwanamaziko nezixhobo zamazibuko ezifanelekileyo (eKapa naseSaldanha Bay) zenza iNtshona Koloni ibe yeyona ndawo ifanelekileyo yokushishina kwiinkampani ...
I-Cape Biotech Initiative (CBI ) yabhengezwa ngonyaka ka 2002/2003. Sisambuleni sembutho esijolise ekudaleni urhwebo lobugcisa ngezinto eziphilayo oluxakeke kakhulu eNtshona-Koloni. ICBI imele umdla worhwebo, izifundiswa, urhulumente, ezemali, uluntu nabo bonke abathathi benxaxheba kummandla wobugcisa bofundo ngezinto eziphilayo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11443.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > Ekonomiese Bemagtiging > Swart Ekonomiese Bemagtiging > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Uphuhliso Loqoqosho Lwabamnyama

SWART EKONOMIESE BEMAGTIGING - IINKONZO: UPHUHLISO LOQOQOSHO LWABAMNYAMA






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama
Kukho iindidi ngeendidi zeenkonzo zenkxaso ezikhoyo ukunceda amashishini avelayo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11444.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Abaphathi beSebe loPhuhliso lweMizi-mveliso banceda amashishini ekufikeleleni kulwazi oluphathelelene kwiinkqubo zesizwe zenkxaso.
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
Amashishini angathanda ukufunda ngeendlela zokuthengisela iimalike zamazwe angaphandle, okanye aphucule indlela asebenza ngayo, angalufumana ulwazi kwakunye namathuba oqeqesho kwezi ndawo zilandelayo ...
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle
ISebe Labongameli liyayithakazelela into yokusasaza ulwazi ngeenkqubo zenzuzo yemvelisa eya ngaphandle, ingakumbi ulwazi lwenzuzo yorhwebo olutsha lwesizwe.
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.114506.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Icandelo Lweelwimi > Iziganeko > Imihlangano Yokwazisa Ngeelwimi Zabathwa (13 - 14 Nov 2005)

Imihlangano Yokwazisa Ngeelwimi Zabathwa (13 - 14 Nov 2005)






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IBAKALA:

Umhlangano


INDAWO:

Knysna, Knysna


INKCAZELO:

Ngomhla we-4 kwinyanga yeSilimela apha ku-2005 iKomiti Yeelwimi yalapha eNtshona Koloni yayibambe umsitho wokunikezela ngeziqinisekiso eziphawula ukuphela kwenkqubo ethabathe iminyaka emihlanu yophando ngeelwimi zabathwa. Isidingo solu phando ke safunyaniswa e-"Poem se Voetrus" ngase-Oudtshoorn ngenyanga yeNkanga ngo-2000. Kule minyaka mihlanu idlulileyo amalungu esizwe sabathwa alapha eNtshona Koloni athabatha inxaxheba kuphando ngeelwimi zabathwa yaye kwenziwa nemihlangano eli-18 ngolwini lwamaNama kwimimandla emithandathu yeli phondo. Le nkqubo ithabathe iminyaka emihlanu iphele ekuvelisweni kwengxelo yopando ngeelwimi zabathwa kwakunye nencwadana necwecwe eliqulethe intshayelelo esisisekelo ngezi lwimi zamaNama.

Ngemihla ye-13 nowe-14 kwinyanga yeNkanga apha ku-2005 iKomiti Yeelwimi iya kube ibambe imihlangano yokuncokola nabameli bezizwe zabathwa abathabatha inxaxheba kwezi nkqubo zichazwe ngentla apha ukuze beze negalelo labo lexesha elide (leminyaka emithathu ukuya kwemihlanu) ekuqulunqweni kwesicwangciso-qhinga ngeenzame zokuqhubekeka kuphakanyiswa ze kuphuhliswe iilwimi zabathwa apha eNtshona Koloni. Ezo zicwangciso ke kufuneka zisekelwe kumgaqo wokwakhela phezu koko sele kwenziwe kwinkqubo yokuqala yeminyaka emihlanu, oko ke kukuthi, iindlela zokusebenzisa konke okuthe kwaveliswa apha.

Abameli abasuka kwi-PanSALB (iPan South African Language Board), iQumrhu Lesizwe Leelwimi Zabathwa Nezabantu Basehlathini, noNksz Nomvula Mbangela, onguMququzeleli weSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo kumaphondo uMntla, iNtshona neMpuma Kapa, baya kumenywa ukuze beze nelabo igalelo ngegalelo lokuqinisa amatyathanga entsebenziswano phakathi kwemibutho eyahlukeneyo.
Le ndibano iya kube ibanjelwe eSouthern Comfort Western Horse Ranch ngaseKnysna.>


UQHAGAMSHELWANO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha qhagamshelana neKomiti Yeelwimi yaseNtshona Koloni kule nombolo: 021 483 9677 or send an email to exa@pgwc.gov.za.


UMNINI-MCIMBI:


* Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
* IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.114506.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Icandelo Lweelwimi
Iziganeko
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IBAKALA:
INDAWO:
INKCAZELO:
Ngomhla we-4 kwinyanga yeSilimela apha ku-2005 iKomiti Yeelwimi yalapha eNtshona Koloni yayibambe umsitho wokunikezela ngeziqinisekiso eziphawula ukuphela kwenkqubo ethabathe iminyaka emihlanu yophando ngeelwimi zabathwa. Isidingo solu phando ke safunyaniswa e-"Poem se Voetrus" ngase-Oudtshoorn ngenyanga yeNkanga ngo-2000. Kule minyaka mihlanu idlulileyo amalungu esizwe sabathwa alapha eNtshona Koloni athabatha inxaxheba kuphando ngeelwimi zabathwa yaye kwenziwa nemihlangano eli-18 ngolwini lwamaNama kwimimandla emithandathu yeli phondo. Le nkqubo ithabathe iminyaka emihlanu iphele ekuvelisweni kwengxelo yopando ngeelwimi zabathwa kwakunye nencwadana necwecwe eliqulethe intshayelelo esisisekelo ngezi lwimi zamaNama.
Ngemihla ye-13 nowe-14 kwinyanga yeNkanga apha ku-2005 iKomiti Yeelwimi iya kube ibambe imihlangano yokuncokola nabameli bezizwe zabathwa abathabatha inxaxheba kwezi nkqubo zichazwe ngentla apha ukuze beze negalelo labo lexesha elide (leminyaka emithathu ukuya kwemihlanu) ekuqulunqweni kwesicwangciso-qhinga ngeenzame zokuqhubekeka kuphakanyiswa ze kuphuhliswe iilwimi zabathwa apha eNtshona Koloni. Ezo zicwangciso ke kufuneka zisekelwe kumgaqo wokwakhela phezu koko sele kwenziwe kwinkqubo yokuqala yeminyaka emihlanu, oko ke kukuthi, iindlela zokusebenzisa konke okuthe kwaveliswa apha.
UQHAGAMSHELWANO:
UMNINI-MCIMBI:
Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11451.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okushishina

IZIQINISEKISO NAMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Amaphepha-mvume Okushishina
Ukongeza ekubhalisweni kweshishiniamashishini 1/1) amashishini athile alindeleke ukuba afumane imvume yokushishina ngokufnwa yi-Businesses Act. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.114510.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Icandelo Lweelwimi > Iziganeko > Umboniso Woncwadi lwaseMzantsi Afrika Ohamba-hambayo (1 Oct 2005 - 31 Mar 2006)

Umboniso Woncwadi lwaseMzantsi Afrika Ohamba-hambayo (1 Oct 2005 - 31 Mar 2006)






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IBAKALA:

Umboniso


INKCAZELO:

Umboniso woncwadi ohamba-hambayo uya kube uhamba-hamba ezi ndawo zilandelayo ngezi nyanga zintathu zilandelayo:
* Ithala Leencwadi laseDiazville, eSaldanha, kwinyanga yeDwarha apha ku- 2005
* eGeorge, ngenyanga yoMdumba ngo-2006
* eCalitzdorp, ngenyanga yoKwindla ka-2006.

Lo mboniso ujoliswe ekwaziseni ngababhali balapha eMzantsi Afrika yaye uphakamisa neelwimi ezintathu ezisetyenziswa apha eNtshona Koloni ngokusesikweni: ezisisiXhosa, isiBhulu nesiNgesi.
Lo mboniso uya kube ubonisa ngemisebenzi yababhali abafana no-Andre Brink, uBreyten Breytenbach, u-Antjie Krog (obhala ngesiBhulu), uNadine Gordimer, uJ.M. Coetzee, uZakes Mda (obhala ngesiNgesi), uB.B Mkonto, uP.T. Mtuze noW. Mbovane (ababhala ngesiXhosa). Abapapashi kwakunye necandelo leenkonzo zamathala eencwadi zizo ezinikezele ngeencwadi ezininzi eziya kube zilapha, ngaphandle nje ke kweencwadi zesiBhulu, ebeziqale zathengelwa jsigaba sesizwe salo mnyhadala.


UQHAGAMSHELWANO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngalo mboniso uhamba-hambayo woncwadi, qhagamshelana neCandelo Leelwimi likaRhulumente wePhondo kule nombolo: 021 483 9674.


UMNINI-MCIMBI:

Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.114510.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Icandelo Lweelwimi
Iziganeko
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IBAKALA:
Umboniso
INKCAZELO:
Umboniso woncwadi ohamba-hambayo uya kube uhamba-hamba ezi ndawo zilandelayo ngezi nyanga zintathu zilandelayo:
Lo mboniso ujoliswe ekwaziseni ngababhali balapha eMzantsi Afrika yaye uphakamisa neelwimi ezintathu ezisetyenziswa apha eNtshona Koloni ngokusesikweni: ezisisiXhosa, isiBhulu nesiNgesi.
UQHAGAMSHELWANO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngalo mboniso uhamba-hambayo woncwadi, qhagamshelana neCandelo Leelwimi likaRhulumente wePhondo kule nombolo: 021 483 9674.
UMNINI-MCIMBI:
Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11452.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amashishini Amancinci

AMASHISHINI AMANCINCI

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


City of Cape Town Informal Trading (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Informal trading and hawking is controlled by the municipality. Informal traders are required to get trading permits and may only trade in specified areas. Traders hawking food products are also required to get a business licence and comply with local health standards. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo
Ukuba ungumnini weshishini elisakhasayo odinga inkxaso nokuncediswa, amaziko Anikezela Ngeengceibiso eRED Door akwiNtshona Kapa iphela anganakho ukukunika iingcebiso, akuncede uze nomkhomba-ndlela ze akuthumele nakweminye imibutho enikezela ngeengcebiso zoshishino. Fumanisa banzi ngeli Nyathelo leRED Door, Fumana eyona Ofisi Inikezela Ngeengcebiso yeRED Door ikufutshane nawe, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini
La ke ngawona masebeaseburhulumenteni, amaqumrhu aseburhulumenteni kwanamabutho entsebenziswano phakathi kukarhulumente namashishini abucala anceda amashishini asakhulayo ukuba afikelele kwinkxaso-mali ... &nbsp;&gt;&nbsp;


iSouth African Women Entrepreneurs' Network (iSAWEN)
iSAWEN liqumrhu elinjongo ikukusebenzisana kwabantu nemibutho ezinikele ekuphuhliseni nasekuphuculeni amakhosikazi angoosomashishini. Eli ke liphulo le-dti elinjongo ikukumela nokuvakalisa iminqweno yawo onke amanina angabanini bamashishini (asele esebenza nalawo angekabikho) kwicandelo lamashishini asakhasayo, akhulayo nalawo asele emile. &nbsp;&gt;&nbsp;


UKhuphiswano Lwamashishini
Ukuba unoluvo olukhulu lweshishini, ungaluphuhlisa lube lishishini lokwenyani ngokuthi ungenele ukhuphiswano lwamashishini oluxhaswa liSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho: Ukhuphiswano lweZicwangciso zamaShishini, Ukhuphiswano lweBusiness Beat lwe-R100 ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo
Ngo-2001/2002 abafundi abangama-3000 abavela kwizikolo ezingama-64 baye baziswa ngoqeqesho loshishino. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uSeptemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11452.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
AMASHISHINI AMANCINCI
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini
La ke ngawona masebeaseburhulumenteni, amaqumrhu aseburhulumenteni kwanamabutho entsebenziswano phakathi kukarhulumente namashishini abucala anceda amashishini asakhulayo ukuba afikelele kwinkxaso-mali ...
UKhuphiswano Lwamashishini
Ukuba unoluvo olukhulu lweshishini, ungaluphuhlisa lube lishishini lokwenyani ngokuthi ungenele ukhuphiswano lwamashishini oluxhaswa liSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho: Ukhuphiswano lweZicwangciso zamaShishini, Ukhuphiswano lweBusiness Beat lwe-R100 ...
Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo
Ngo-2001/2002 abafundi abangama-3000 abavela kwizikolo ezingama-64 baye baziswa ngoqeqesho loshishino.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11453.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: AMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA NGOTYWALA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11453.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: AMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA NGOTYWALA
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu ...
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala.
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye.
Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11457.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukunikezela Ingxelo Ngobundlobongela
UKUNIKEZELA INGXELO NGOBUNDLOBONGELA
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo
Ukuba uthe wadlwengulwa okanye wenzakaliswa ngokwesondo, ungagqithisa ingxelo malunga noku emapoliseni. Kukuzithandela kwakho ukuba uyigqithise le ngxelo nokuba ungayigqithisi emapoliseni kodwa ukuba awuyinikezeli, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Amapolisa awavumelekanga ukuba angavumi ukuphanda ityala lakho, kodwa ukuba awuyigqithisanga ingxelo, ityala lakho alisayi kuphandwa ...
Ukunikezela Ngengxelo yoLwaphulo-mthetho
Ukunikezela ngengxelo yolwaphulo-mthetho osele lwenzekile, kufuneka ufowunele okanye uye kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe. Ukunikezela ngengxelo yodlwengulo okanye ukuphathwa gadalala komntwana kukho izinto ezizodwa ezithi ziqwalaselwe nezisetyenziswayo. Kwixesha likaxakeka kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo yexesha likaxakeka yamapolisa engu: 10111 okanye 112.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11459.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
UKHUSELEKO EKUHLALENI
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iphulo Eliluqilima Lokufundisa Ngobungozi Nokuthintelwa Kolwaphulo-mthetho Ezikolweni ...
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga ...
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali iSebe Lephondo Lokhuseleko Loluntu linikezela ngenkxaso-mali kumaphulo alwa nolwaphulo-mthetho aqhutywa yimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente ebhalisiweyo kwakunye namabutho Asekuhlaleni Alwa Nolwaphulo-mthetho.
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi ...
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko
Iinkampani Zokuphuculwa Kwezixeko ezi ziinkampani ezingajonge kwenza ngeniso ezimele abanini-mihlaba (oko kukuthi ke abahlawuli berhafu) kwingingqi yomhlaba kamaspala othile. Le nkampani ke yenza izivumelwano nomaspala kuqokelelwe imali ethe chatha (eyirhafu yale nkampani) kubahlawuli beebkonzo zikamaspala abahlala kuloo ngingqingaphezu kwezo ntlawulo baqhele ukuzihlawula. Le mali ithiwe ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11460.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: AMAPOLISA
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11462.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Imipu
IMIPU
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
INkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika (SAPS) ingawohlutha umpu phantsi kweemeko ezithile:Ukuba umntu othile unompu ngaphandle kwephepha-mvume, i-SAPS ingawohlutha ze ifake isimangalo solwaphulo-mthetho ngaloo mntu. Ukuba umntu othile unephepha-mvume lompu kodwa uthi enze ingozi, i-SAPS ingamenza athatyathwe njengalowo ungafanelwanga kukuba nampu. Umntu obanjelwe amatyala athile kucingwa ukuba ...
Umthetho Omtsha Wemipu Ozakuqala Ukusebenza Ngomhla Wokuqala kweyeKhala ku-2004, Senziwa Njani Isicelo Sephepha-mvume? Iphepha-mvume Lisebenza Ixesha Elingakanani? Mingaphi Imipu Umntu Anokuba Nayo? Kwenzeka Ntoni Xa Sendinalo Iphepha-mvume? Luyintoni Na Uxanduva Lwam Xa Ndinompu okanye Ndifuna Ukuba Nompu? , Ulwazi Oluthe Vetshe ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11471.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Ephangaleleyo (Amabanga R - 9)

IMFUNDO EPHANGALELEYO (AMABANGA R - 9)

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


AmaBanga ukusuka ku-R ukuya ku-9
Kunyanzelekile ukuba isikolo siqalwe ekuqaleni konyaka xa umfundi lowo aza kuqala iminyaka esixhenxe de afikelele kwiBanga le-9 okanye kuloo nyaka umfundi aya kube efikelela kwiminyaka eli-15 ngawo (nokuba yiyiphi na eyenzeka kuqala). Eli nqanaba libizwa ngokuba linqanaba leMfundo noQeqesho ngokuBanzi kwaye livela ngokwezigaba ezithathu:Isigaba esisiSiseko ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Imfundo Yomculo
Abafundi bangalufumana uqeqesho olulungiselelwe bona emculweni kumaziko omculo aphantsi kweSebe Lemfundo laseNtshona Koloni:Iziko Lomculo iBeau Soleil, Iziko Lomculo iHugo Lambrechts, Iziko Lomculo iFrank Pietersen. &nbsp;&gt;&nbsp;


Outdoor and Museum Education Programmes (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
WCED educators are available at three outdoor education centres and four museum programmes in the Western Cape. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11473.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)

IMFUNDO NOQEQESHO OLUGQITHELAYO (AMABANGA 10-12)

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


I-Cape Academy of Mathematics, Science and Technology
ICape Academy of Mathematics, Science and Technology eConstantia, eKapa sisikolo esitsha sikarhulumente esiqalwe liSebe lezeMfundo laseNtshona Koloni, sisenzelwa ingakumbi abo bafundi banetalente ekhethekileyo kwizibalo, inzululwazi, nobuxhaka-xhaka bobugcisa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iingcebiso Ngezifundo Ezinokuthatyathwa
Esi Sikhundla Sonxibelelwano Solutsha lweMsomsobomvu siqulethe iinkcukacha ngezifundo ezahlukeneyo ezinokuthi zithatyathwe kwaneemfuno zokungena kwisifundo ngasinye. Ulwazi olulapho luquka: ingcaciso ngezo zifundo, iimpawu zomntu onokuthabatha ezo zifundo, inqanaba lokufunda olufunekayo (kuquka nokuzikhethela izifundo ozithandayo), izifundo zeziko lemfundo ephakamileyo ezifunwayo, abaqeshi abanokuba nomdla kwabo bafundi, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcukacha Neziphumo Zeemviwo
Ngentsimbi ye-06:00 ngomhla wama-28 kwetyoMnga ka-2007, iziphumo zematriki zika-2007 ziya kufumaneka kwi-internet. &nbsp;&gt;&nbsp;


IMfundo eQhubayo noQeqesho (izikolo neekholeji)
IMfundo eQhubayo noQeqesho(i-FET) ibandakanya amaBanga 10 ukuya kwele-12 phaya ezikolweni kanti kwanamanqanaba akwalingana nayo kwiiKholeji zezeMfundo noQeqesho (ezazisakubizwa njengeekholeji zobugcisa kwixa elidlulileyo), ezo ke zezi zeNQF amanqanaba 2 ukuya ku4, ndawonye nesiqinisekiso ekuthiwa yi-National Technical Certificates 1 ukuya ku-3. &nbsp;&gt;&nbsp;


Registering a Private FET College (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
FET is the education and training provided from Grades 10 to 12, including career-oriented education and the training offered in technical colleges, community colleges and private colleges. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
Kwenzeka ntoni xa uthi ulahlekelwe sisiqinisekuiso sakho sebanga leshumi? Ungasifumana esinye esithabatha indawo yeso usilahlileyo kwiSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, ukuba iimviwo zakho zeli banga wazibhalela kweli phondo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
Ingaba ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho? Ungasithumela ngefeksi ke isicelo eso sakho ke kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni okanye Kumalusi okanye ke uqhagamshelane nabo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uDisemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11473.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
IMFUNDO NOQEQESHO OLUGQITHELAYO (AMABANGA 10-12)
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Esi Sikhundla Sonxibelelwano Solutsha lweMsomsobomvu siqulethe iinkcukacha ngezifundo ezahlukeneyo ezinokuthi zithatyathwe kwaneemfuno zokungena kwisifundo ngasinye. Ulwazi olulapho luquka: ingcaciso ngezo zifundo, iimpawu zomntu onokuthabatha ezo zifundo, inqanaba lokufunda olufunekayo (kuquka nokuzikhethela izifundo ozithandayo), izifundo zeziko lemfundo ephakamileyo ezifunwayo, abaqeshi abanokuba nomdla kwabo bafundi, ...
Iinkcukacha Neziphumo Zeemviwo
IMfundo eQhubayo noQeqesho (izikolo neekholeji)
Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
Kwenzeka ntoni xa uthi ulahlekelwe sisiqinisekuiso sakho sebanga leshumi? Ungasifumana esinye esithabatha indawo yeso usilahlileyo kwiSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, ukuba iimviwo zakho zeli banga wazibhalela kweli phondo.
Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
Ingaba ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho? Ungasithumela ngefeksi ke isicelo eso sakho ke kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni okanye Kumalusi okanye ke uqhagamshelane nabo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11477.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo Yasekhaya

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: IMFUNDO YASEKHAYA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Imigaqo Yemfundo Yasekhaya
ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni (iWCED) liyajongisisa ukuba abantwana ababhaliselwe imfundo yasekhaya benza umsebenzi ohambelana nezidingo zemfundo ngokuthiwa thaca leli sebe yaye bayavavanywa futhi bazuza iziphumo ezidingekayo kubantwana abakwelo banga. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya
Abazali abafuna ukubonelela abantwana babo ngemfundo yasekhaya kufuneka babhalise kwi- WCED. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11492.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > IiNkonzo > Ezempilo > Ulawulo, Iintlawulo & Neerhafu

ISEBE LEZEMPILO - IINKONZO: ULAWULO, IINTLAWULO & NEERHAFU






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukubhalisa iSibhedlele Sabucala
Sonke isibhedlele sabucala okanye indawo esebenza ngezigulane enganxulumenanga nekawonke-wonke kufuneka ibhalisiwe. Xa oko kwenziwe iSebe lezeMpilo liza kunikezela ngesiqinisekiso sokubhaliswa kumnini weso sibhedlele, ekufuneka sihlaziywe phambi komhla wama-31 kweyoMnga wonyaka ngamnye. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11494.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Ukukhathalelwa Kwabadala

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: UKUKHATHALELWA KWABADALA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala
Abantu abadala basoloko bedinga iinkonzo ezizodwa zempilo. Ezi nkonzo ke kusenokufuneka zikhatshwe zezinye iinkonzo ezinokulungela abantu abadala ezifana neenkonzo zezindlu kwanezothutho ezilungele kuphela abantu abadala. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11500.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: INTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/UGAWULAYO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
Ithala Leencwadi le-ATTIC livulelekile kulunt yaye liqulethe ulwazi kuzo zonke iinkalo ezinento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo nesifo sephepha. Eli thala leencwadi ke liqulethe uluhlu olugqibeleleyo lwemifanekiso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba aphuma ngamaxesha athile, imihlathi, iincwadi ezinikezela ngoqeqesho, iimpepha eziqulethe uphando, iingxelo, izintlu, amaphetshana aneenkcukacha ezithile, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Izibonelelo Ezinikezelwa yi-ATICC
I-ATICC le inikezela ngeentsilathi, amaphetshana anolwazi, iincwadana ezineenkcukacha kwakunye namaphepha eluntwini. Ezi mpepha ke zifumaneka simahla yaye zixhomekeke kwiinguqu nasekuebeni zisekho na. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile
Lukhona unyango lwezifo ezinamathuba athile, kwaye ziyanyangeka, azifani neNtsholongwane kaGawulayo. Ezo zifo zidibanisa urhudo, isifo sephepha, ukungenwa yingqele ngaphakathi nekhandida enokufunyanwa lula ngumntu onesifo seNtsholongwane kuba amajoni akhe okulwa nezifo akomelelanga. Lukhona unyango lokosulelwa zizifo ezinamathuba athile kubantu abaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo nabangenaye. Kufuneka baye ekliniki, abantu ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina
Ukosulelwa kosana ngunina kwenzeka xa intsholongwane kaGawulayo, intsholongwane ebangela uGawulayo, ithe yadluliselwa ukusuka kumama isiya kusana olungekazalwa ngethuba lokukhulelwa, ngethuba lokubeleka okanye ngethuba lokuncancisa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso
Umntu ofuna ukuzazi ukuba wosulelwe na yiNtsholongwane kaGawulayo angaya ekliniki okanye nakweliphi na uncedo lwempilo lukawonke-wonke lokuya kuzifunela uvavanyo neengcebiso. Umntu uyazithabathela isigqibo sokuya kuvavanyo - akukho mntu unokunyanzeliswa ukuba aye kwenza uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.Amanyathelo angundoqo ekufuneka ethatyathiwe kukufumana iingcebiso ngaphambi kolu vavanyo, uvavanyo buqu ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo
Amachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo ngamayeza asetyenziswa ekunyangeni abantu abosuleleke yintsholongwane kaGawulayo (ebangela ukudodobala kwamajoni omzimba). &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11500.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
Ithala Leencwadi le-ATTIC livulelekile kulunt yaye liqulethe ulwazi kuzo zonke iinkalo ezinento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo nesifo sephepha. Eli thala leencwadi ke liqulethe uluhlu olugqibeleleyo lwemifanekiso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba aphuma ngamaxesha athile, imihlathi, iincwadi ezinikezela ngoqeqesho, iimpepha eziqulethe uphando, iingxelo, izintlu, amaphetshana aneenkcukacha ezithile, ...
I-ATICC le inikezela ngeentsilathi, amaphetshana anolwazi, iincwadana ezineenkcukacha kwakunye namaphepha eluntwini. Ezi mpepha ke zifumaneka simahla yaye zixhomekeke kwiinguqu nasekuebeni zisekho na.
Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile
Lukhona unyango lwezifo ezinamathuba athile, kwaye ziyanyangeka, azifani neNtsholongwane kaGawulayo. Ezo zifo zidibanisa urhudo, isifo sephepha, ukungenwa yingqele ngaphakathi nekhandida enokufunyanwa lula ngumntu onesifo seNtsholongwane kuba amajoni akhe okulwa nezifo akomelelanga. Lukhona unyango lokosulelwa zizifo ezinamathuba athile kubantu abaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo nabangenaye. Kufuneka baye ekliniki, abantu ...
Ukosulelwa kosana ngunina kwenzeka xa intsholongwane kaGawulayo, intsholongwane ebangela uGawulayo, ithe yadluliselwa ukusuka kumama isiya kusana olungekazalwa ngethuba lokukhulelwa, ngethuba lokubeleka okanye ngethuba lokuncancisa.
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso
Umntu ofuna ukuzazi ukuba wosulelwe na yiNtsholongwane kaGawulayo angaya ekliniki okanye nakweliphi na uncedo lwempilo lukawonke-wonke lokuya kuzifunela uvavanyo neengcebiso. Umntu uyazithabathela isigqibo sokuya kuvavanyo - akukho mntu unokunyanzeliswa ukuba aye kwenza uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.Amanyathelo angundoqo ekufuneka ethatyathiwe kukufumana iingcebiso ngaphambi kolu vavanyo, uvavanyo buqu ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11502.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ugonyo

UGONYO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Ugonyo
Ugonyo lukhusela abantu abadala nabantwana kwizifo ezinobungozi kodwa zinokuthintelwa. UMbutho weMpilo kaZwelonke uthi ugonyo luhlangula ubomi bezigidi ezithathu zabantu ngonyaka. Umntwana wakho angakhuseleka kwezi zigulo zilandelayo ukuba uthe wagonywa, Kufuneka agonywe nini umntwana wakho? ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11505.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Impilo Yengqondo

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: IMPILO YENGQONDO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo
Iinkonzo zempilo zonyango lwenqanaba lokuqala zixilonga zigonye ze zinyange izifo zengqondo eziqhelekileyo, futhi zenza namalungiselelo okuthumela iingxaki zempilo yengqondo ezinobunzima kumanqanaba afanele oko empilo yengqondo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11513.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Impilo Yasemsebenzini

IMPILO YASEMSEBENZINI

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini
Xa kuthethwa ngempilo yasemsebenzini kuthethwa ngempilo nokhuseleko lwabasebenzi. Injongo yeenkonzo ezijongene nempilo yasemsebenzini kukuphakamisa umgangatho wezempilo, ukhuseleko nokwaneliseka kwiindawo ekusetyenzwa kuzo nokukhuthaza ubukho babasebenzi abampilo intle, abakhutheleyo nabavelisa kangangoko. Nangona kunjalo, zikho iindawo ekusetyenzwa kuzo ezingakhuselekanga nezichaphazela impilo yabasebenzi. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11515.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Izibuko & Nezendalo

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: IZIBUKO & NEZENDALO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IMpilo yokusiNgqongileyo
Iinkonzo zeMpilo zezokusiNgqongileyo zephondo ziphicotha ( zijonga zize zihlole), zilungelelanise zixhase iinkonzo zempilo zokusingqongileyo kwiphondo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11516.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Amacebo Okunceda Izigulane
Le nkonzo ijolise ekuboneleleni, ekuyaleleni, ekulungiseni nasekusetyenzisweni kutsha kwezixhobo zokuncedisana nabagulayo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili, izixhobo zokuhamba kunye nezixhobo zokuncedisana nabangevayo, abazifunayo ezo zixhobo.
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11517.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Impilo Yokuzala Yamadoda
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela ...
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.
Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432
Inkonzo Engxamisekileyo Yokuthintela Ukukhulelwa ingancedisa ekuthinteleni ukukhulelwea okungalindelekanga. Nangona le nkonzo Ingxamisekileyo Yokucwangicsa ingasetyenziswa iiyure ezilikhulu elinamashumi amabini nje (iintsuku ezintlanu) emva kokuzibandakanya komntu wkintshukumo yesondo engakhuselekanga, kungakuhle kakhulu ukuba inokuqala ukusetyenziswa kwiiyure ezingamashumi asixhenxe anesibini (kwiintsuku ezintathu) emva kwaloo ntshukumo ingakhuselekanga yesondo yaye isebenzisa ...
Ukukhutshwa Kwesisu
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso.
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ...
Uvavanyo Lomhlaza Webele
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ...
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11520.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Isifo Sephepha

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: ISIFO SEPHEPHA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
Inkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha ijolise ekuchongeni abantu abangama- 80% abanesi sifo, ngeenzame zokusinyanga ngoko nangoko. Le Nkqubo ke ikwazama ukufumana eli chibi lingaka labantu abonokosulela abanye ngesi sifo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11530.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: UKUZAZISA, UKUFUDUKELA KWELI KOMMI WELINYE ILIZWE & NOBUMI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002
Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya
Ukuba ufuna iinkcukacha ezisuka kwiSebe Lemicimbi yeKhaya, ungaqhagamshelana noCingo lweSebe olungu: 0800 60 11 90. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufamana Incwadana yesazisi
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota). &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:lokuvota, lokunikwa incwadana yokundwendwela, lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11532.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ...
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato
Xa utshata, unikwa isiqinisekiso somtshato esingahlawulelwayo. Ukuba ufuna ukufumana esinye isiqinisekiso somtshato ngosuku olusezayo, kufuneka:Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-13, Ulifake kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya, Unikezele intlawulo.
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Ukuqhawula Umtshato
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11533.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Usapho & Nobuzali

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: USAPHO & NOBUZALI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11536.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukufa

UKUFA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Ukubhalisa Ukusweleka
Xa umntu esweleka, usapho kufuneka lukuxele oko kusweleka kuMphathi weofisi Yokuzalwa Nokusweleka. Kufuneka bakwenze oku emva nje kokuba usapho lufumene isiqinisekiso sokusweleka kugqirha. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka
Xa ubhalisa ukusweleka neSebe Lemicimbi yeKhaya, uza kunikwa isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukwenza Isivumelwano seLifa
Xa usweleka, izinto zakho zabelwa usapho lwakho okanye abantu ofuna bafumane ilifa lakho. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11541.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Iziganeko

IZIGANEKO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha
ISixeko saseKapa sinekhalenda ehlaziywa rhoqo kwikhompyutha , nequka ezi ndidi zilandelayo zeziganeko:Imisebenzi yobugcisa nemidlalo yeqonga, Ukhuphiswano, Iimalike zemisebenzi yobugcisa, Ukonwatyiswa, Usapho, Ezempilo, Indlela yokuphila enempilo nenesiphiwo sokuyila, Iintlangano zobuhlobo, Ezenzululwazi nobuxhaka-xhaka Bobugcisa, Ezenkolo, Ezemidlalo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.115549.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iphetshana Eliza Nenkcazelo Ngesifo Sephepha Esingeva Machiza
Iphetshana Eliza Nenkcazelo Ngesifo Sephepha Esingeva Machiza
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana licacisa ngokuba siyintoni esi sifo sephepha singeva machiza ze linikezele nangeenkcukacha ngonyango nokuthintela ukosuleleka sisoIsifo Sephepha Esingeva Machiza.
Isifo Sephepha Esingeva Machiza, nqwa nesifo sephepha "esiqhelekileyo" siyathinteleka yayesiyanyangeka. Ukuya kuselithuba kwiziko lakho lempilo kwanokuthobela imigaqo yonyango kagqirha kuya kuthintela ukusasazeka kakhulu kwesi sifo.
Khuthaza nabani na okhohlela isithuba seeveki ezingapha kwesibini ukuba kufumanauvavanyo lwesifo sephepha nokuba wonke ubani ophila nesi sifo ukuba awagqibe amayeza akhe.
Yintoni Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Bangaphi Abantu baseNtshona Koloni Abaphila Nesi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Yintoni Unobangela Wokuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ingaba Umntu Angahlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza Engazange Wakhe Wanaso Isifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ingaba Kulula Ukuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza? Ingaba Isifo Sephepha Esingeva Machiza Sosulela kakhulu Kunesifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ziintoni Iimpawu (Izikhalazo) Zabantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Sifunyaniswa Njani Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Kungathinteleka Njani Ukosuleleka Sisifo Sephepha (kuquka neso Singeva Machiza)?
Ingaba Umntu Ophila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Angaqhubekeka Esebenza, futhi ukuba akunjalo, Ingaba Unakho Ukuyifumana Inkam-nkam Yokukhubazeka?
Ingaba Likho Ikhonkco Phakathi Kwentsholongwane kaGawulayo kukaGawulayo Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ingaba umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo okanye abantu abaphila noGawulayo bangawasebenzisa na amachiza alwa nesifo sephepha esingeva machiza kwanalawo adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye?
Kuthethwa Ngantoni xa Kuthethwa "Ngogqabhuko" Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Xa Kunokuthi Kubekho Ugqabhuko Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza, Kungathintelwa Njani Ukusasazeka kwesi Sifo?
Yintoni Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza luhlobo lwesifo sephepha olubangelwa ngamagciwane angabulalekileyo ngamachiza aqhelekileyo okunyanga isifo sephepha "esiqhelekileyo". Ngamanye amazwi ke, amachiza aqhelekileyo esiwasebenzisela ukunyanga isifo sephepha "esiqhelekileyo" awayi kusebenza.
Bangaphi Abantu baseNtshona Koloni Abaphila Nesi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Iphondo leNtshona Kapa lisezantsi noko lona ngokwabantu abaphila nesifo sephepha esingeva machiza xa lithelekiswa namanye amaphondo nezinye iingingqi zehlabathi.
Kubo bonke abantu ekufunyaniswe ukuba baphila nesifo sephepha okokuqala, isinye ekhulwini kubo siya kuba nesi sifo sephepha singeva machiza, futhi bonke abantu abafunyaniswe bephila nesifo sephepha emva kokuba bebekhe basinyangwa ngaphambili, isine ekhulwini kubo siya kuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza.
uMbutho Wehlabathi Wempilo ubeka uMzantsi Afrika kwindawo yethoba kumazwe ehlabathi anelona nani liphakamileyo lokuhlaselwa sisifo sephepha minyaka le.
Oku ke kuthetha ukuba izinga lesifo sephepha esingeva machiza lisezantsi kweli Phondo, kusekho inani elivisayo labantu abafunyaniswa bephila nesifo sephepha esingeva machiza kweli phondo minyaka le.
Ngokwesiqhelo ziphakathi kwama-450 nama-600 iimeko ezintsha zokuhlaselwa kwabantu sisifo sephepha esingeva machiza apha eNtshona Kapa minyaka le.
Yintoni Unobangela Wokuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza?
Isifo sephepha esingeva machiza sibangelwa kukukhula kwamagciwane esifo sepha ekungoku nje engasaluva ulwamvila lwamachiza alwa nesi sifo. Oku kwenzeka ngenxa yokunganyangwa ngokufanelekileyo okanye ngendlela kwesifo sephepha "esiqhelekileyo", mhlawumbi ngokuhlanganiswa kwamachiza angahlanganiyo okanye amachiza afanayo ekunyangeni isifo sephepha "siqhelekileyo" , ukuphelelwa kweeklinikhi ngamachiza, ukungacetyiswa ngendlela kwezigulana zesifo sephepha nako kukhokelela ekubeni izigulana ezi zingawasebenzisi ngendlela amachiza azo onyango (ukungayithobeli imigaqo yonyango) okanye ukungabuyeli eklinikhi ukuya kilanda la machiza onyango (unyango lokuqala).
Ingaba Umntu Angahlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza Engazange Wakhe Wanaso Isifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ikakhulu isifo sephepha esingeva machiza sivela ngenxa yokuba yokungathotyelwa kwemigaqo yonyango lwesifo sephepha "esiqhelekileyo"; kodwa ke kuyenzeka nokuba athi umntu engazange abe naso okanye afumane nyango lwesi sephepha ngaphambili, asuke ahlaselwe ligciwane lesifo sephepha elingeva machiza, ukuba ubekhe wasoloko ekufutshane nomntu ophila nesi sifo.
Nabani na osoloko ekufutshane nomntu ophila nesifo sephepha esingeva machiza angasemngciphekweni wokuhlaselwa sesi sifo. Abantu abaninzi abanamajoni omzimba omeleleyo abayi kuhlaselwa sesi sifo, njengoko amajoni emizimba's yabo enokumelana nokulilwa eli gciwane.
Abantu abasemngciphekweni omkhulu wokuhlaselwa sisifo sephepha "esiqhelekileyo" bakwakwelo zinga liphakamileyo wokuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza. Oku ke kuquka aba bantu balandelayo:
Iintsana nabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala (kuya kufuneka bafumane unyango ukuze babe nakho ukuthintela ukuhlaselwa sisifo sephepha ukuba bakufutshane nomntu ophila nesi sifo).
Abantu abaphila kumakhaya anabantu abaninzi/ nakumaziko kawonke-wonke afana nezisele
Abantu abakwiingxaki zokusebenzisa kakubi amachiza afana notywala neziyobisi.
Ingaba Kulula Ukuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza? Ingaba Isifo Sephepha Esingeva Machiza Sosulela kakhulu Kunesifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Abukho ubungqina obudiza ukuba kulula ukuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza kunokuhlaselwa sisifo sephepha esiqhelekileyo.
Isofo sephepha esihlasela imiphunga sisesona sosulela kakhulu kunezihlasela amanye amalungu omzimba, ngenxa eli gciwane lingakhutshelwa ngaphandle komzimba ze lisasazwe njengamathontsana aqhutywa ngumoya.
Ziintoni Iimpawu (Izikhalazo) Zabantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Iimpawu ziyafana nezo zesifo sephepha "esiqhelekileyo"
Ukukhohlela kakhulu isithuba sexesha elingaphezu kweeveki ezimbini.
Sifunyaniswa Njani Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Xa kubonakala ukuba umntu othile uneempawu zesifo sephepha, okanye kufumaniseka ukuba uphila nomntu ophila onesi sifo, abasebenzi baseklinikhi baya kucela ukuba loo mntu ukuba abaphe iibhotilana ezimbini ezinamathe akhe (ezinesikhohlela esisuka koko kukhohlela), eziya kuthunyelwa kwiziko lophando ukuze zivavanywe ngesixhobo soko. Ngaphezu kwesi mvavanyo ziqhelekileyo ke zenzelwa ukufumanisa isifo sephepha, kwenziwa ezinye iimvavanyo ezibizwa ngokuba zezenkcubeko nobuzaza, zenziwa kula mathe abantu ekukrokreleka ukuba baphila nesifo sephepha esingeva machiza. Ezi mvavanyo zenziwa ziingcali ke zithabatha iiveki ezintathu ukuya kwezine ukufumanisa ubukho beli gciwane lingeva machiza, kwanokufumanisa ukuba leliphi na ichiza eliya kulungela ukulwa neli gciwane. Ngaphezu koko, kwiimeko ezithile, kuya kuthatyathwa imifanekiso yomphakathi wesifuba ukufumanisa umonakalo osele wenzeke kwimiphunga kwanokubeka iliso kwifuthe lonyango ebomini besigulana eso.
Ingaba Abantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Banganyangwa Baphile?
Kunzinyana ukunyanga Isifo Sephepha Esingeva Machiza kunzima kunesifo sephepha esiqhelekileyo kuba kaloku amagciwane esi sifo omelele kunamachiza enzelwe ukulwa nesifo sepepha esiqhelekileyo. Kusetyenziswa amachiza "akwinqanaba lesibini" okulwa nesifo sephepha, machiza lawo angenamandla aneleyo futhi akwanefuthe elibi kumntu owasebenzisayo. Iziphumo nefuthe lamachiza onyango azintlanga njengezo zilwa isifo sephepha esiqhelekileyo - esibulalekayo ngala machiza, esinye sezizathu ke ikukuba kaloku esi sifo singeva machiza sona sihlasela ikakhulu abantu abanemiphunga eyonakele kakhulu nabaphume bengena ixesha elide kumachiza okulwa nesifo sephepha. Xa sifunyaniswe kwangexesha, amathuba okunyangeka aba ngcono. Ngokwesiqhelo, bangaphantsi kwamashumi amahlanu ekhulwini abantu abaya kuthi banyangeke, ze amashumi amathathu ekhulwini asutywe kukufa engekayiqoshelisi inkqubo yonyango lwesi sifo.
Sinyangwa Njani Isifo Sephepha Esingeva Machiza?
Izigulana zesifo sephepha esingeva machiza kuya kufuneka zisebenzisa ubuncinci iintlobo ezintlanu ezahlukeneyo zamachiza onyango, kuquka nenaliti encunstwa iinyanga de zibe ne iintsuku zibe ntlanu ngeveki. Ngeli xesha abantu abaninzi abaphila nesifo sephepha esingeva machiza bangeniswa balaliswe ezibhedlele ukuze babe phantsi kweliso elikufutshane labongi kuqinisekiswe nokuba bayayithobela imithetho yonyango kusini na ze kuqwalaselwe nefuthe laloo machiza onyango.
Emva koko ke izigulana kuya kufuneka zithabathe ubuncinci iintlobo ezintathu ezahlukeneyo zamachiza onyango kwesinye isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini ukuya kwezilishumi elinesithandathu, iintsuku ezintlanu ngeveki.
Ngokoe ke, unyango lwesi sifo lude kunolo "lwesifo sephepha esiqhelekileyo" (oluthabatha phakathi kweenyanga ezintandathu nezisibhozo), nolunokuqhubeka de ibe yiminyaka emibini. Eli xesha lide kangaka lonyango lenzelwe ukuqinisekisa ukuba esi sifo asphindi sibuye emva konyango.
Kungathinteleka Njani Ukosuleleka Sisifo Sephepha (kuquka neso Singeva Machiza)?
Xa ukhohlela okanye uthimla, namphi na umntu ingakumbi abo baphila nesifo sephepha esiqhelekileyo okanye isifo sephepha esingeva machiza kufuneka agqume iimpumlo nomlomo wakhe ngetshefu ngeenjongo zokunqanda ukusasazwa kwegciwane ngumoya. Abantu abaphila nesi sifo kukwafuneka bangawenzi umkhwa wokutshicela nje emoyeni/emhlabeni. Kuyakhuthazwa ukuba kubekho umoya opholileyo owaneleyo kwikhaya ngalinye, abantu bayakhuthazwa ukuba bagcine zonke iifestile neengcango zivulekile. Ukuba kuyakwazeka, licuthe ixesha (oku ke kuquka nokulala kwigumbi elinye ebusuku) olichitha nabantu abaphila nesifo sephepha esiqhelekileyo kwanabo baphila neso singeva machiza okweli xesha amathe abo esenalo igciwane lesi sifo.
Ingaba Umntu Ophila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Angaqhubekeka Asebenze, yaye ke ukuba akunjalo, Angayifumana Inkam-nkam Yokukhubazeka?
Xa umntu ophila nesi sifo ewasebenzisa ngokufanelekileyo amachiza onyango naxa uvavanyo olwenziwa kudiza ukuba amathe akhe awasenalo igciwane lesifo sephepha esingeva machiza, umntu lowo angabuyela emsebenzini. Oku kuthabatha ixesha elingaphezu kweeveki ezimbini zesiqhelo kwisifo sephepha "esiqhelekileyo". Ugqirha nabongi besifo sephepha baya kubeka iliso elibukhali kwisigulana eso ze basazise eso sigulana xa sikulungele ukubuyela emsebenzini. Ukuba emva kovavanyo ugqirha ufumanise ukuba isigulana eso asikakulungeli ukubuyela emsebenzini, isigulana eso singasifaka isicelo senkam-nkam yokukhubazeka.
Ingaba Likho na Ikhonkco Eliqhagamshela Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ukosuleleka sisifo sepheka kukwaphakamisa amathuba okuhlaselwa yintsholongwane kaGawulayo, kuquka nokuphakama kwezinga labantu ababulewe yintsholongwane kaGawulayo. Yiyo ke le nto kubaluleke kakhulu kangaka ukuba isifo sephepha esi sithintelwe ze/okanye zikhangelwe kuselithuba kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo.
Kubalulekile ukukhumbula ukuba nokuba umntu uphila nentsholongwane kaGawulayo isifo sephepha esi singanyangwa sinyangeke!
Ingaba umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo okanye ophila noGawulayo angawasebenzisa na amachiza alwa nesifo sephepha esingeva machiza kwanalawo adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye?
Amachiza onyango lwezi zifo zingentla apha angasetyenziswa ngaxesha-nye. Kufuneka ke kodwa isigulana esiwasebenzisa ngaxesha-nye la machiza sibe phantsi kweliso elibukhali likagqirha onamava.
Kuthethwa Ntoni xa Kuthethwa "Ngogqabhuko" Lwesifo Sephepha-Esingeva Machiza?
Ngokwengcaciso, naluphi na ugqabhuko lwesifo xa kukuvela kweemeko ezininzi kunesiqhelo zokuhlaselwa kwabantu seso sifo. Ezi meko zokuhlaselwa kwabantu kufuneka zihlangane ze loo nto ithethe ukuba kugqabhuke uhlobo oluthile lwesifo, nto leyo ingafaniyo naxa abantu behlaselwa sisifo ngokuqhelekileyo.
Xa Kunokuthi Kubekho Ugqabhuko Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza, Kungathintelwa Njani Ukusasazeka kwesi Sifo?
Xa kukrokreleka ukuba umntu ingingqi ethile ihlaselwe sisifo sephepha esingeva machiza, kuye kwenziwe uphando, nto leyo ke ithetha ukuba siyangena kuloo ngingqi sikhangele bonke abantu abanokuba bosulelekile phambi kokuba baye kumaziko ononophelo lwempilo. Oku ke kwenzelwa ukunqanda ukusasazeka kwesi sifo okunokuba wabo bantu bangekafunyaniswa ukuba sele bosulelekile. Kuye ke kwenziwe iimvavanyo zamathe kukhangelwa esi sifo sephepha ze kunikezelwe namachiza onyango afanelekileyo kwiimeko zobukho besi sifo eziqinisekisiweyo.
Kwangelo xesha ke, aba bantu baphila nesi sifo kufuneka besusiwe kuluntu olungekosuleleki de babe bawafumene amachiza onyango futhi abasenakosulela abanye.
YAYAMENE
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11582.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili
Iinkqubo Zemicimbi Yezempilo
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ezi zifundo zizifundo eziphangaleleyo ezijoliswe ekuxhobiseni abathabathi-nxaxheba ngolwazi ukuze bayiqonde ngqo imiba ebandakanyekayo kumcimbi wentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo Ngendlela Engakhuselekanga/Isifo Sephepha kwanendlela eyiyo yokuphatha abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kwanabo bachatshazelwayo ngulo bhubhane.
Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
Ithala Leencwadi le-ATTIC livulelekile kulunt yaye liqulethe ulwazi kuzo zonke iinkalo ezinento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo nesifo sephepha. Eli thala leencwadi ke liqulethe uluhlu olugqibeleleyo lwemifanekiso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba aphuma ngamaxesha athile, imihlathi, iincwadi ezinikezela ngoqeqesho, iimpepha eziqulethe uphando, iingxelo, izintlu, amaphetshana aneenkcukacha ezithile, ...
I-ATICC le inikezela ngeentsilathi, amaphetshana anolwazi, iincwadana ezineenkcukacha kwakunye namaphepha eluntwini. Ezi mpepha ke zifumaneka simahla yaye zixhomekeke kwiinguqu nasekuebeni zisekho na.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11587.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: UKUQALA & UKHULISE ISHISHINI LAKHO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

UBhaliso kuLuhlu Oluneenkukacha zoShishino lwabaMnyama
ISebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho kwiNkqubo yeShishini lezoKhenketho (TEP) lithabatha inxaxheba kwisiseko soluhlu oluneenkcukacha zoshishino lwabamnyama ngokusebenzisana noKhenketho eMzantsi Afrika. Olu luhlu luneenkcukacha luya kuqinisekisa ukuba la mashishini kuyashishinwa ngawo, ukuba afumana amanyathelo afanelekileyo kulwakhiwo lwezikhundla kwakunye nokuba afumana amathuba afanelekileyo kurhulumente. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11591.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Iziganeko

IZIGANEKO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Ukudweliswa kweziganeko kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha i-Cape of Great Events Website
Isikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha i-Cape of Great Events sidwelisa zonke iziganeko ezinkulu ezibalulekileyo nezenzekayo esixekweni. Ukuba wenza amalungiselelo esiganeko esithile, ungenza ukuba sifakwe kuluhlu kwesi sikhundla ngaphandle kwentlawulo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11594.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
EZOHAMBO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe
Yintoni izibonelelo zokutshintshwa kwemali yamazwe ngamazwe, Zingakanani izibonelelo zokutshintshwa kwemali yamazwe ngamazwe? Ungongeza esinye isibonelelo? ...
Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo. Siyintoni iSiqinisekiso seCesina eMthubi? Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi, wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso? Iingingqi zeCesina eMthubiSIYINTONI ISIQINISEKISO SOKUGONYELWA ICESINA ...
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika, Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana? Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana? Ukugaleleka eMzantsi Afrika, ...
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11598.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: IZIQINISEKISO, AMAPHEPHA-MVUME & NEZIQINISEKISO ZOQEQESHO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11601.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Izithuthi Zoluntu > IiNkonzo > Ezothutho > Izithuthi zikawonke-wonke

IZITHUTHI ZOLUNTU - IINKONZO: IZITHUTHI ZIKAWONKE-WONKE






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IiNkonzo Zikaloliwe Wabahambi - eKapa
Iwebsite yeCapeMetrorail izisa iinkcukacha ezihlaziyiweyo za-maxesha okuhamba koololiwe, iintlawulo kunye neendlela azihambayo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcukacha Malunga neeNkonzo zeeTeksi Zohlobo lweMini-Bus
ISebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu kaRhulumente wePhondo lilo elijongene noxanduva loshishino lwemini-bus kweli phondo. Iqumrhu elilawulayo yi-ofisi ejongene neeteksi yephondo ekungaqhagamshelwana nayo kwezi nombolo ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcukacha ngeeNkonzo zeeBhasi
UGolden Arrow kungoku nje ubonelela ngeenkonzo zeebhasi. Ezi zivumelwano sele zikho kuya kungena izivumelwano zabasebenzi be-SMME ukuxhobisa nokudala amathuba omsebenzi. Amaxesha okuhamba kweebhasi angafumaneka ngeemail okanye kwiwebsite ethi, Golden Arrow website. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11602.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > IiNkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni

UMASPALA WENGINGQI YESTELLENBOSCH - IINKONZO: IZITHUTHI, IINGOZI & NOKHUSELEKO EZINDLELENI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Stellenbosch Municipality Traffic and Parking (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
The municipality is responsible for controlling traffic and parking in the area. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11604.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezothutho
Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
ISIXEKO SASEKAPA - IINKONZO: IZITHUTHI ZABANTU ABANEEMFUNO EZIZODWA
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Iinkcukacha Zezothutho Ngabo Bangevayo
UMaspala waseKapa waseka iNkonzo yeZothutho loLuntu elungiselelwe izithulu. Oku kujika abantu ananengxaki yokungeva kakuhle ngeendlebe ukuba bafumane iinkcukacha malunga nezothutho, umzekelo: amaxesha okuhamba kweebhasi, iindlela ezihamba ngazo kwakunye nezikhululo eziya kuzo, oko bekufumana ngokutsalela kwiminxeba yakwaTelkom kusetyenziswa isixhobo esincedisa ukumamela ekuthiwa yiTeldem. Ezi nkcukacha zifumaneka ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.116288.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > Stad Kaapstad > Izixhobo > Solid Waste Drop-Off Depots

STAD KAAPSTAD - IZIXHOBO: SOLID WASTE DROP-OFF DEPOTS






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Wynberg Solid Waste Drop-Off Depot (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Wynberg, eKapa




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.116508.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Isicelo Sokuxhaswa Ngezimali Kwemibutho Enikezela Ngeenkonzo Eluntwini
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Imibutho eceba ukufaka izicelo zokuxhaswa ngezimali kwiSebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko kufuneka ifundisise ngononophelo le migaqo yokucela inkxaso-mali. Qulunqani isicwangciso senu asokunikezela iinkonzo ngokwale miyalelo ze ningenise isicwangciso esityikityiweyo kwi-Ofisi Yesithili ejongana noko futhi sibe sesingenile ngomhla wama-31 kwinyanga yoMqungu ka-2006. QWALASELANI KE: Kubalulekile ukuba iinkcukacha ezikwiincwadi zezikhokelo zilandelwe kuhle.
UMTHAMO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11657.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya
INJONGO:
Eyona njongo iphambili yolu phando kukukhangela izixhobo zolawulo nenkxaso esekela izigqibo ezifanelekileyo nekulula ukuzisebenzisa eNtshona Koloni ukunceda uLawulo lwePhondo eli ukuba liqalise ukusebenzisa uhlolo kwimingcipheko nengozi kwanokusungua inkqubo efanelekileyo yothintelo lwentlekele kwanokunciphisa izicwangciso-qhinga kwiPhondo.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Ukwenza kubekho iimephu ekulula ukuyisebenzisa kwiindawo zendalo nezinobungozi.
UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
ULawulo lweNtlekele (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.116633.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba

Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba



25 uOktobha 2005

ISebe Lezindlu (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.






1. Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
2. Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
3. Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
4. Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
5. Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
6. Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
7. Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
8. Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
9. Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
10. Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
11. Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
12. Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
13. Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
14. Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
15. Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
16. Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
17. Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
18. Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
19. Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
20. Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
21. Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?


Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?



* Igama lakho
* Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
* Idilesi yakho yeposi
* Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
* Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
* Isixa-mali serente oza kuyikhupha
* Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
* Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
* Amaxesha enokwenyuka ngawo irente)
* Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
* Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
* Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
* Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
* Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?


Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.

Usenakho kanti nokumkhangela loo mntu kwiziko eligcina iinkcukacha ngeendlela zokuhlwula zabantu (tsalela iTransUnion ITC kule nombolo yomnxeba 0861 482 482 okanye ke utyelele le website www.transunionitc.co.za).

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?


Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.

Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.

Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?


Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?


Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?


Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?


Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.

Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?


Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.

Ukuba ukholisekile ukuba ngokwenene intlawulo yenziwe, ubophelelekile ke ngokwemigaqo yomthetho iRental Housing Act (Act 50 ka-1999) ukuba unike umqeshi lowo iphetshana elibubungqina bokuba ngokwenene uhlawule.

Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
* Usuku lokukhutshwa kwalo
* Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
* Isizathu sale ntlawulo (mhlawumbi yirente, ulungisa ukuba semva ngentlawulo yerente okanye yidipozithi)
* Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?


Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?


Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.

Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.

Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?


Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.

Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).

Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?


Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?


Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?


Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?



Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?


Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:

* Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
* Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
* Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
* Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?


* umthetho iRental Housing Act (Act wama-50 ka-1999)
* uMthetho Wezibhambathiso
* iCommon Law
* uMgaqo-siseko

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?


kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?


Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU



Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.

Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.


Tel:
086 010 6166

Inombolo Yefeksi:
021 483 2060

Idilesi Yeposi:
Private Bag X9083, eKapa, 8000

Idilesi Yokusebenzela:
iSebe Loorhulumente Bamakhaya Nezindlu
kwa-27 kwiSitalato iWale, eGround Floor, eKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
* The Rental Housing Act, 50 of 1999 (UMthetho) (File type: pdf; size: 261 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJulayi 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11678.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu > INkqubo zoPhuhliso lwezoQoqosho kwiNgigqi

INkqubo zoPhuhliso lwezoQoqosho kwiNgigqi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

UMphathiswa wePhondo noRhulumente weeNgingqi wasungula iNgxowa-mali yoPhuhliso lwezoQoqosho kwiNgingqi (Locala Economic Development Fund -LEDF) ngo-Agasti ngo-1999.

Le ngxowa mali yeza nenkxaso-mali, ebalelwa kwi-R1,5 yezigidi owona mlinganiselo uphezulu, koomasipala ukuze baqhube iiprojekthi eziya kudala amathuba omsebenzi kwaye isisixhobo sokudambisa intlupheko. Le ngxowa-mali ithathwa njengesixhobo esiphambili sokunceda oomasipala ekujonganeni nemingeni yophuhliso lorhulumente wengingqi.

Umbono wale ngxowa-mali kukunika inkxaso kumahlakani anobuchule bokuziyilela ngokwawo kwanokunika amandla okwenza uqoqosho oluluqilima noluzinzileyo lwesizwe nolusekwe kwiinzame ezenziwayo ndawonye neendlela ezahlukeneyo kuqoqosho lweli.

Ingxowa-mali yoPhuhliso lwezoQoqosho inika ulawulo lwentsebenziswano ithuba elifanelekileyo. Oomasipala badlala indima ephambili kulawulo nasekuqhutyweni kweeprojekthi, xeshikweni icandelo lolawulo lwephondo linceda ekubekeni iliso kwiprojekthi nasekuyihloleni.
Le ngxowa-mali yobelwe ummandla wesithili ngamnye eNtshona Koloni (R29 million)




IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
uPauli Weideman
Ifowuni: 021 483 5517
pweidema@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Local Economic Development: Claim Form (IFomu) (File type: pdf; size: 29 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* LED: Form for Monthly Report: Conditional Grants to Municipalities (IFomu) (File type: pdf; size: 19 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* LED: Form for Monthly Report - Poverty Alleviation (IFomu) (File type: pdf; size: 200 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Local Economic Development: Evaluation Report (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 171 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11678.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le ngxowa mali yeza nenkxaso-mali, ebalelwa kwi-R1,5 yezigidi owona mlinganiselo uphezulu, koomasipala ukuze baqhube iiprojekthi eziya kudala amathuba omsebenzi kwaye isisixhobo sokudambisa intlupheko. Le ngxowa-mali ithathwa njengesixhobo esiphambili sokunceda oomasipala ekujonganeni nemingeni yophuhliso lorhulumente wengingqi.
Umbono wale ngxowa-mali kukunika inkxaso kumahlakani anobuchule bokuziyilela ngokwawo kwanokunika amandla okwenza uqoqosho oluluqilima noluzinzileyo lwesizwe nolusekwe kwiinzame ezenziwayo ndawonye neendlela ezahlukeneyo kuqoqosho lweli.
Ingxowa-mali yoPhuhliso lwezoQoqosho inika ulawulo lwentsebenziswano ithuba elifanelekileyo. Oomasipala badlala indima ephambili kulawulo nasekuqhutyweni kweeprojekthi, xeshikweni icandelo lolawulo lwephondo linceda ekubekeni iliso kwiprojekthi nasekuyihloleni.
Le ngxowa-mali yobelwe ummandla wesithili ngamnye eNtshona Koloni (R29 million)
IMIYALELO:
Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
Ifowuni: 021 483 5517
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11688.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu > Ukuzisa iiNkonzo ezinguNdoqo: INkqubo yeziBonelelo eziHlanganisiweyo zoMasipala- Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP)

Ukuzisa iiNkonzo ezinguNdoqo: INkqubo yeziBonelelo eziHlanganisiweyo zoMasipala- Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP)




INKCAZELO:

Le nkqubo yinkqubo entlantlu-mbini. Kwelinye icala ijonge ukuzisa iinkonzo ezingundoqo ubuncinane kubantu abamivuzo iphantsi. Kanti kwelinye icala, ijonge ukwenza igalelo kwizicwangciso-qhinga zorhulumente kwanongenelelo olugxininise:
* kuphuhliso lwe-SMME
* ekusetyenzisweni nasekuxhotyisweni kwamashishini ngokolungelelaniso.

Ezi nkqubo zijoliswe kuluntu oluhleleleke kakhulu kwanamacandelo oluntu ngokubanzi ukwenzela ukudaleka kwamathuba omsebenzi, afanele:
* abasetyhini
* ulutsha
* abakhubazekileyo.


Eyona miba iphambili yale nkqubo kukunika oomasipala inkxaso-mali ukunciphisa ukuhamba kade komsebenzi, oko kusenziwa ngokwezibonelelo zeenkonzo okungenani izinto ezingundoqo eziphambili kwizibonelelo zeenkonzo kubantu abafumana imivuzo ephantsi kwisithuba seminyaka eli-10.
Ukuxhasa inkqubo yezezindlu karhulumente


IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
uHennie du Plessis
Ifowuni: 021 483 4191
hdupless@pgwc.gov.zaQaphela: Le nkonzo ifumaneka kooMasipala beNtshona Koloni.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Inkxaso Kamasipala noKuphuculwe Kwezakhono (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP) Quarterly Report - April 2003 to June 2003 (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 667 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP) Quarterly Report: January 2003 - March 2003 (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 153 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* The Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP) Handbook - Technical Guideline (5th ed) (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 221 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Amanzi Nombane Asimahla (IiNkonzo)
* Department of Water Affairs and Forestry: Free Basic Services Project (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Water Services Act (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11688.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
INKCAZELO:
Le nkqubo yinkqubo entlantlu-mbini. Kwelinye icala ijonge ukuzisa iinkonzo ezingundoqo ubuncinane kubantu abamivuzo iphantsi. Kanti kwelinye icala, ijonge ukwenza igalelo kwizicwangciso-qhinga zorhulumente kwanongenelelo olugxininise:
Ezi nkqubo zijoliswe kuluntu oluhleleleke kakhulu kwanamacandelo oluntu ngokubanzi ukwenzela ukudaleka kwamathuba omsebenzi, afanele:
abasetyhini ulutsha abakhubazekileyo.
Eyona miba iphambili yale nkqubo kukunika oomasipala inkxaso-mali ukunciphisa ukuhamba kade komsebenzi, oko kusenziwa ngokwezibonelelo zeenkonzo okungenani izinto ezingundoqo eziphambili kwizibonelelo zeenkonzo kubantu abafumana imivuzo ephantsi kwisithuba seminyaka eli-10.
IMIYALELO:
Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
Ifowuni: 021 483 4191
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Inkxaso Kamasipala noKuphuculwe Kwezakhono (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Amanzi Nombane Asimahla (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11697.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele > ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo > IiNkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu > ULawulo lweNtlekele

ULawulo lweNtlekele






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ICandelo loMlawuli woPhuhliso loRhulumente weeNgingqi onceda oomasipala ekwenzeni ulungiselelo namacebo okulwa imililo.Oku kuquka iinkqubo ezihlanganisiweyo zamacandelo ngamacandelo, kwaneenkqubo ezahlukeneyo zoqeqesho lokucwangcisa kwanokuphumeza amanyathelo ajonge:
* Ukuthintela okanye ukunciphisa ukuba semngciphekweni wentlekele.
* Ukudambisa ubukhali okanye iziphumo zentlekele.
* Ukulungiselela izinto ezingxamisekileyo.
* Ukusabela msinya nangokufanelekileyo kwizihlo zentlekele.
* Ukunceda ezkubuyiseleni kwimo yesiqhelo emva kwentlekele.



IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
uSchalk Carstens
Tel: 021 483 5016
swcarste@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Disaster Management Photo Gallery (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 155 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Disaster Management Act, 57 of 2002 (UMthetho) (File type: pdf; size: 2.1 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Disaster Management Support System (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)
* RAVA - iRisk and Vulnerability Assessment yeNtshona Koloni (IiProjekthi)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11697.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele
ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo
IiNkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
ULawulo lweNtlekele
ULawulo lweNtlekele
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ICandelo loMlawuli woPhuhliso loRhulumente weeNgingqi onceda oomasipala ekwenzeni ulungiselelo namacebo okulwa imililo.Oku kuquka iinkqubo ezihlanganisiweyo zamacandelo ngamacandelo, kwaneenkqubo ezahlukeneyo zoqeqesho lokucwangcisa kwanokuphumeza amanyathelo ajonge:
Ukuthintela okanye ukunciphisa ukuba semngciphekweni wentlekele.
Ukudambisa ubukhali okanye iziphumo zentlekele.
Ukulungiselela izinto ezingxamisekileyo.
Ukusabela msinya nangokufanelekileyo kwizihlo zentlekele.
Ukunceda ezkubuyiseleni kwimo yesiqhelo emva kwentlekele.
IMIYALELO:
Ukufumana ezinye iinkcukacha, tsalela:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11700.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > Icandelo loMphathiswa Wezemfundo

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZEMFUNDO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMphathiswa lo unoxanduva olumalunga nomgaqo-nkqubo wezemfundo, wokuphumeza umgaqo-nkqubo wesizwe nowephondo wemfundo, oko kusenziwa ngokomsebenzi weSebe leMfundo leNtshona Koloni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11752.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > Icandelo loMphathiswa Weenkonzo Zoluntu Nokuncitshiswa Kwentlupheko

ICANDELO LOMPHATHISWA WEENKONZO ZOLUNTU NOKUNCITSHISWA KWENTLUPHEKO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Candelo loMphathiswa linoxanduva lokuphuhlisa umgaqo-nkqubo wezentlalo nodambiso lwentlupheko, kwanokuphumeza umgaqo-nkqubo wesizwe nowephondo ojongene nophuhliso lodambiso lwendlala ngokwenziwa komsebenzi weSebe leeNkonzo zeNtlalo noDambiso lweNtlupheko.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11775.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > R &gt Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni

Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni



1 uJuni 2002

Isebe Lezemfundo (The Government of South Africa)

UMBHALI: Department of Education



ISISHWANKATHELO

Eyona mibuzo ibuzwa kakhulu ngabazali ngemfundo yabantwana babo abasezikolweni - Umthetho iSouth African Schools Act ka-1996 unyanzelisa ukuba bonke abantwana abaphakathi kweminyaka esixhene nelishumi elinesihlanu ubudala ukuba bahambe isikolo. Abazali nabantu abajongene nabantwana abakule minyaka yobudala kufuneka baqinisekise ukuba aba bantwana babhaliselwe ukungena esikolweni. Njengomzali, ubudlelwane bakho nesikolo buqala ngosuku oqala ukufikelela kwisigqibo sokuba uthumele umntwana wakho kweso sikolo. Obu budlelwane buchazwa yintlaninge yamalungelo noxanduva lwalo mzali kwesi sikolo.



UMTHAMO:

* Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
* Iintlawulo Zesikolo
* Ulawulo
* Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
* Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
* Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
* Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
* Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
* Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.11775.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
R &gt Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni uJuni 2002
ISISHWANKATHELO
Eyona mibuzo ibuzwa kakhulu ngabazali ngemfundo yabantwana babo abasezikolweni - Umthetho iSouth African Schools Act ka-1996 unyanzelisa ukuba bonke abantwana abaphakathi kweminyaka esixhene nelishumi elinesihlanu ubudala ukuba bahambe isikolo. Abazali nabantu abajongene nabantwana abakule minyaka yobudala kufuneka baqinisekise ukuba aba bantwana babhaliselwe ukungena esikolweni. Njengomzali, ubudlelwane bakho nesikolo buqala ngosuku oqala ukufikelela kwisigqibo sokuba uthumele umntwana wakho kweso sikolo. Obu budlelwane buchazwa yintlaninge yamalungelo noxanduva lwalo mzali kwesi sikolo.
UMTHAMO:
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.11807.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Imbeko Ezikolweni

Imbeko Ezikolweni



2003

Abalawulu Bemfundo Esebenzayo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





Ngokucacileyo, imbeko iyimfuneko ukuze isikolo sisebenze kakuhle. Intswela-mbeko ayiphazamisi nje kuphela ukufundisa nokufunda koko ikwabeka nabafundi nootitshala emngciphekweni.


* Imigaqo Elawula Indlela Yokuziphatha
* Ukohlwaya Ngokubetha Nezinye Iindlela Zokohlwaya
* Ukunqunyanyiswa Nokugxothwa



IMIGAQO ELAWULA INDLELA YOKUZIPHATHA


Iqumrhu lolawulo lwesikolo ngalinye kufuneka lihlangane nootitshala, abazali nabafundi ukuze kuyilwe imigaqo elawula indlela yokuziphatha kwabafundi.

Le migaqo ilawula indlela yokuziphatha kufuneka iquke:
* iintlobo zokungaziphathi kakuhle eziya kohlwayelwa.
* iintlobo zezohlwayo eziya kunikezelwa ngeendlela ezahlukeneyo zokungaziphathi kakuhle.
* inkqubo eya kulandelwa sisikolo ekohlwayeni umfundi.
* iinkqubo zezikhalazo ezisuka kubazali nakubafundi ukuba bafuna ukufaka isikhalazo ngomnye wabafundi okanye ngesikolo.


Isikhokelo sokwenza imigaqo elawula indlela yokuziphatha iqulethwe kuxwebhu olusihloko sithi Ezinye Iindlela Zokohlwaya Ngaphandle Kokubetha


UKOHLWAYA NGOKUBETHA NEZINYE IINDLELA ZOKOHLWAYA EZINGEKUKO UKUBETHA


Ukohlwaya ngokubetha, umzekelo: ukubetha ngoswazi, kwapheliswa ezikolweni, yaye nabani na ofunyaniswe esakwenza oku uya kubekwa ityala lokuhlasela.

Ukuncedana nootitshala ngokubavezela ezinye iindlela zokohlwaya abantwana, iSebe Lesizwe Lezemfundo likhuphe uxwebhu olungokuveza Ezinye Iindlela Zokohlwaya Ngaphandle Kokubetha.

Abazali abafumanisa ukuba kusabethwa kwisikolo esithile kufuneka bahlangane nenqununu ze emva koko bahlangane noMphathi waloo Ngingqi Kwezemfundo, ekunokuqhagamshelwana naye ngokuthi kusetyenziswe eyona EMDC ikufutshane. Abafundi abafuna ukufaka ingxelo ngokohlwaywa ngokubethwa bengathanga bazixela amagama abo bangaqhagamshelana neziko elamkela iminxeba lezikolo ezikhuselekileyo kule nombolo yalo ingahlawulelwayo:0800 45 46 47.


UKUNQUNYANYISWA NOKUGXOTHWA


Imimiselo elawula amatyala amakhulu okungaziphathi kakuhle ithiwe thaca kwiNcwadi Yemithetho kaRhulumente wePhondo iExtraordinary 5190 eyaqala ukusebenza ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeDwarha ngonyaka ka-1997. Le mimiselo ikhankanya iintlobo zokungaziphathi kakuhle ezichazwa njengenkulu (ukufunyanwa okanye ukusetyenziswa kotywala neziyobisi, ukuhlasela, ubusela, ukuziphatha ngokungenazintloni, ukungazimasi isikolo kwakunye nendlela yokuziphatha ehlaza isikolo eso). Uluhlu lweendlela zokungaziphathi kakuhle lunikezelwe kuxwebhu olweza neSebe Lezemfundo elithi Ezinye Iindlela Zokohlwaya Ngaphandle Kokubetha.

Iqumrhu elilawula isikolo lingamnqumamisa umfundi ixesha eliya kuma kwiveki ngomkhwa ombi kakhulu wokungaziphathi kakuhle. Oku kunokwenzeka kuphela emva kokuchotshelwa kumanyelwe eli tyala ngokwemigaqo yemimiselo, oko ke kukuthi abazali nomfundi lowo kufuneka baxelelwe ukuba ityala eli liya kuchotshelwa nini futhi phi na, banikwe iinkcukacha ezigcweleyo ngetyala/ngamatyala abekwa wona umfundi, banikwe ithuba lokuzithethela, futhi banakho nokufumana umntu onokubamela, mhlawumbi igqwetha.

Ukuba iqumrhu elilawula isikolo eso lifumanise ukuba ityala eli likhulu ngokwaneleyo, linokudlulisela kwiNtloko yePhondo kwiSebe lezeMfundo iziphakamiso zokuba amgxothe umfundi lowo. INtloko Yezemfundo le kufuneka ithabathe isigqibo ngale nyewe kwiintsuku nje ezilishumi elinesine, ngelo xesha ke umfundi lo uya kube engavunyelwa ukuba azimase izifundo kwisikolo eso.

Ukuba umfundi uthe wagxothwa, yena (kunye okanye abazali bakhe) bangafaka isibheno kumphathiswa wePhondo Kwezemfundo.

Ukuba umfundi othe wagxothwa ukwiminyaka yobudala apho asanyenzeleke ukuba abe usesesikolweni, iNtloko Yezemfundo kufuneka yenze amalungiselelo okumfaka kwesinye isikolo sikarhulumente.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Alternatives to Corporal Punishment (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 260 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12107.services.11460.9509.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > IiNkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa > Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo

Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.


IMIYALELO:

Ngexesha likaxakeka elifuna impendulo yamapolisa, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10111. Ngexesha likaxakeka elifuna inqwelo yezigulana, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10177. Kwezi nombolo zombini, kufuneka ukwazi ukuchaza ukuba uphi na kwaye kutheni na ufuna impendulo engxamisekileyo. Zombini ezi nombolo zitsalelwa simahla.

Kummandla wolawulo lwenqila yeSixeko saseKapa, ungatsalela kule nombolo: 107 (simahla xa utsalela kumnxeba wasekhayeni okanye komnye weminxeba kawonke-wonke) NGALO NALIPHI NA ixesha likaxakeka okanye lentlekele. Kufuneka uchaze ukuba yintoni na ingxaki (ngumlilo, ukuhlangulwa entabeni, ingozi kwizithuthi, ulwaphulo-mthetho, njalo-njalo.), umntu okuncedayo uya kuqinisekisa ukuba impendulo echanekileyo kweli xesha lale ngxaki iya kunceda. Kufuneka kwakhona ukwazi ukuchaza ukuba iphi na le ngxaki.

Ukutsalela inombolo u-107 kumnxeba wesandla akusayi kusebenza. Ukutsalela inombolo yexesha likaxakeka yaseKapa enye kumnxeba wesandla, tsalela kule nombolo: 021 480 7700. Oku kuya kukudla intlawulo eqhelekileyo yomnxeba wesandla.

Kodwa ke, ukuba utsalela umnxeba kumnxeba wesandla, ungatsalela u-112 kwaye uya kudityaniswa neziko lenkampani yakho yoqhagamshelwano ngexesha likaxakeka. Umnxeba oya ku-112 kumnxeba wesandla awuhlawulelwa kwaye uyakwazi ukuyitsalela nakumnxeba wesandla ongenamali yakwenza mnxeba (oku kungenzeka naxa ungenalo ikhadi iSIM). Iminxeba yexesha likaxakeka kujongwana nayo kuqala kwaye xa olu thungelwano luxakekile, eminye iminxeba engenayo iya kubekwa phantsi ukuze kuthathwe lo wakho ungxamisekileyo. Olu thungelwano kufuneka, ngokwamaphepha-mvume alo, lunikezele ezi ngxelo kwiinkonzo ezintlanu zexesha likaxakeka (umlilo, inqwelo-mafutha yezigulana, amapolisa, ukuhlangulwa elwandle kwanakwizithuthi).
Uthungelwano ngomnxeba wesandla nalo luneenkonzo ezizodwa ezahlukeneyo zexesha likaxakeka onokuthi uzitsalele ukongeza ku-112 okanye njengengxenye yokutsalela u-112. Buza kwiziko lakho lothungelwano (uCell C, uMTN okanye uVodacom) ukuze wazi ukuba zithini na ezi nombolo. Nceda uqaphele ukuba nangona iminxeba engenayo kolu thungelwano ingahlawulelwa, kuya kufuneka uhlawulele naluphi na unyango okanye iinkonzo ezizezinye ezithe zanikezelwa ziinkampani zabucala ezithungelana nothungelwano onokuthi ulusebenzise.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* City of Cape Town
* Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
* Arrive Alive Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12107.services.11498.21887.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Iinkonzo Ezingxamisekileyo iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iSixeko saseKapa sinikezela ngenombolo enye yeenkonzo ezingxamisekileyo engahlawulelwayo kubantu abahlala kule ngingqi.
Xa utsalela le nombolo nakowuphi na umnxeba wendlu, eli ziko lonxibelelwano olukhawulezileyo liya kuba nakho ukubona:
ukuba utsala umnxeba uphi na wena ukuba ithini na inombolo yakho yomnxeba ukuba ngubani na umnini-mnxeba owusebenzisayo ukuba ukweyiphi na ingingqi yokunikezelwa kweenkonzo.
Umntu ophendula loo mnxeba wakho uya kuba nakho ukwazi ingxingwa okuyo ze ke athumele umnxeba lowo, ndawonye ke neenkcukacha athe wazihlanganisa, kwicandelo elifanelekileyo leenkonzo zamapolisa, ezokucinywa kwemililo nezezithuthi zezigulana.
Iziko elinikezela loo nkonzo uyidingayo liya kuyazi ngqo ingxingwa okuyo ze ke lithumele uncedo olufanelekileyo.
IMIYALELO:
Abahlali beSixeko saseKapa bangatsalela le nombolo 107 xa bekwimeko edinga uncedo olungxamisekileyo besebenzisa umnxeba wendlu okanye le 021 480 7700 xa besebenzisa umnxeba wesinqe.Xa usenza lo mnxeba ke:
Kulungele ukunikezela iinkcukacha ngale ngxingwa.
Phola.
Musa ukuwubeka phantsi umnxeba de kutshiwo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Ukunikezela Ngengxelo yoLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12107.services.11602.122924.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ndingafumanisa ukuba ndinesohlwayo sendlela endingekasihlawuli?
Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sam sendlela kumatshini webhanki?
Ndingasihlawula emva kwexesha elingakanani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sesiphoso sam sendlela?
Kwenzeka ntoni xa ndingasihlawuli isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESPHOSO SENDLELA?
Tsalela iCandelo Lemibuzo Ngemiba Yendlela 'ngexesha lomsebenzi (ukusukela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngesibhozo ekuseni ukuya kutsho ngecala emva kwentsimbi yesithathu malanga) kule nombolo. Ukuba ungathanda ukufumana iphepha elichaza konke ngesohlwayo sakho. Kuya kufuneka uziyele ngokwakho kweli sebe lezendlela.
Ukuba ukrokrela ukuba isebe lezendlela likuthumela izohlwayo zeziphoso zendlela kwidilesi yakho endala, nceda uthumele idilesi yakho entsha ngefeksi (eyokuhlala neyeposi) , ndawonye nencwadana yakho yesazisi kwiCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo 419 1676.Yibhalise ngeSebe Lonxibelelwano. Tsalela iCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo yomnxeba 400 4900 nangaziphi na iinkcukacha onokuzifuna ngalo mba.
ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO KWIZIPHOSO ZENDLELA?
Umyalelo Okunyanzelisa Ukuba Uvele Ngokukhawuleza Enkundleni ukhutshwa xa igosa lendlela ekhuphela umqhubi-sithuthi ecaleni kwendlela ukuze amnike itikiti elinesohlwayo ngenxa yezi ziphoso zilandelayo: isiphoso asenze ngelixa aqhubayo (umzekelo, ukuqhuba ngesantya esingamkelekanga okanye okanye ukudlula izibane zendlela zimvalele), isiphene esikwisithuthi sakho (umzekelo, isibane sangemva esophukileyo/esingasebenziyo), iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi eliphelelweyo okanye ukuqhuba isithuthi ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba.
A iTikiti leCandelo 341 likhutshwa xa umqhubi-sithuthi ebanjwe yikhamera esaphula umthetho wendlela (umzekelo, xa eqhuba ngesantya esiphezulu ngendlela engamkelekanga) okanye xa igosa elo lendlela likhupha eli tikiti engekho umqhubi lowo esithuthini (eli ke litiki elimbala upinki elinikezelwa xa umqhuni ethe wapaka ngokungekho mthethweni, efunywenwe enecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelweyo, njalo-njalo).
NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?
Ukuze ube nokuyibona imifanekiso kuya kufuneka wazi:
Inombolo-mbhalo yesithuthi sakho
Inombolo yomfanekiso lowo, obonakala kwitikiti olithunyelweyo.
NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?
Ukuba uhlawula ngaphambik kosuku lokugqibela oluchazwe kwitikiti elo lakho, ungasihlawula isohlwayo sesiphoso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye amaphetshana okwenza iintlawulo aseposini:
Intlawulo ingenziwa ngokuthi umntu aziyele buqu kwisebe lezendlela okanye (fumana idilesi kwesi sikhundla sinamasebe Ezendlela ooMaspalas) okanye ke uyithumele ngeposi kule dilesi:
Ngenxa yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa tu into yokuba umntu athumele imali eziinkozo ngeposi.
Ukuba unomnqweno wokuhlawula ngosuku lokugqibela lokuhlawula okanye emva kolu suku,, ungakwenza oku ngokuthi uhlawule imali eziinkozo okanye ngetsheki eqinisekiswe yibhanki kwinkundla ekhankanywe kwelo tikiti (fumana ke idilesi kwesi sikhundla sineeNkundla zooMaspala). Kuya kufuneka uye ngokwakhe xa uhlawula esi sohlwayo, kwishumi elinesine leentsuku emva kosuku lokugqibela lokuhlawula. Ngolu suku lweshumi elinesine ke, ityala lakho liya kuchotshelwa enkundleni.
Ukuba akunamnqweno wakulihlawula eli tyala, kuya kufuneka uye kuvela enkundleni, ngokwakho, ngosuku obekelwe ukuvela ngalo enkundleni ngeenjongo zokuya kuzithethelela. Ukuba akuyi kuzithethelela, inkundla iya kukhupha isigunyaziso kokubanjwa kwakho uvalelwe kwesimnyama.
NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?
LINGAKANANI IXESHA ENDINALO NGAPHAMBI KOKUBA NDIHLAWULE ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Kuxhyomekeka ekubeni ufumene oluphi na uhlobo lwesohlwayo, Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo okanye iTikiti leCandelo le-341, unesithuba esiphakathi kwamashumi amathathu eentsuku neenyanga ezine sokuhlawula itikiti lakho lesiphoso sendlela.
Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo linosuku oza kuvela ngalo enkundleni yaye uneentsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula ukususela kusuku elikhutshwe ngalo eli tikiti, ukwenze oko kwisebe lezendlela elikhankanywe kwitikiti kwisigunyaziso eso. Ukuba uthi ulihlawule eli tikiti ngosuku omele ukuvela ngalo enkundleni, kuya kufuneka ukwenze ngokwakho oko enkundleni.
Ukuba uthi ufumane iTikiti leCandelo le-341, uneentsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokuba isebe lezendlela likhuphe "iSaiziso Esiphambi Kwesigunyaziso Sokuvela Enkundleni", oya kuthi emva kokukhutshwa kwaso ube nezinye iintsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokukhutshwa kwalo myalelo ukugunyazisa ukuba uye kuvela enkundleni.
Emva kokukhutshwa komyalelo wokuvela enkundleni, unezinye iintsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula itikiti lakho kwiSebe Lezendlela elikhankanywe apho. Emva kokudlula kwala mashumi amathathu eentsuku, unelinye ishumi elinesine leentsuku oliphiwayo lokuba uhlawule eli tikiti kwinkundla ekhanknywe kuloo myalelo.
Ngoko ke lilonke, unamalunga neenyanga ezine zokuba uhlawule isohlwayo sakho emva kokufumana itikiti leCandelo le-341.
INGABA NDINGASIFAKA ISIKHALAZO NGESOHLWAYO ENDISITHUNYELWEYO?
Ukuba unomnqweno wokufaka isikhalazo ngesohlwayo sendlela osinikiweyo, thumela incwadi ecacisa izizathu zakho, ndawonye nekopi yeso sohlwayo sakho, kwiSebe Lezendlela laseGallows Hill. Usenakho kanti nokuzithumela ngefeksi ezi nkcukacha kule nombolo: 021 421 6607. Uya kuthi ufumane incwadi ke ekwazisa ngokuba eli sebe liyifumene incwadi yakho kwisithuba esimalunga neenyanga ezintathu emva koko.
uMlawuli Wemicimbi Yendlela Yendlela uya kuthi akuthumele le ncwadi yakho kwinkundla efanelekileyo. uMtshutshisi Woluntu okuloo nkundla uya kuthi asiqwalasele esi sohlwayo, nto leyo ithabatha ubuninzi iintsuku ezimbini, ze emva koko athumele isigqibo sakhe kuMlawuli Wemicimbi Yendllela, oua kuthi yena asibhale phantsi asigcine ezincwadini. Le inkqubo ke ithabatha malunga neeveki ezintathu. Xa ihlanganiswa yonke le nkqubo ithabatha iiveki ezintandathu.
Usenakho kanti nokuqhagamshelana noMtshutshini Woluntu ngokuthi uye ngqo kwinkundla ekhankanywe kweso sohlwayo. Ukuba uthe wafumana umyalelo okubizela enkundleni, kufuneka uqhagamshelane noMtshutshisi Woluntu ngaphambi kosuku lokuvela kwakho enkundleni.
KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Ukuba, umzekelo, wohlwaywe ngempazamo, ungaya kubhena ngalo mba enkundleni ngosuku obizelwe ukuya kuvela ngalo enkundleni kuloo myalelo.
Ukuba akuyi kuvela uzithethele enkundleni, inkundla iya kukhupha umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesimnyama, ngetyala lokudela inkundla.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.121491.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Billike Sake-omgewing > iOfisi Yomkhuseli Wabathengi

IOFISI YOMKHUSELI WABATHENGI: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO





INTSHAYELELO

iOfisi Ymkhuseli Wabathengi inoxanduva lokuncedisa abathengi baseNtshona Koloni ngezikhalazo zabo kwanokubafundisa ngemiba yokuba ngabathengi.

Le Ofisi iquka la macandelo mathathu:
* iCandelo Lolawulo Lwezikhalazo
* iCandelo Elijongene Nokufundisa Abathengi
* iCandelo Elijongene Noshishino Ngendlela Engenamkhethe




INKUNDLA YABATHENGI

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi isebenza "njengomtshutshini" egameni labathengi ukuze beze nezikhalazo/namatyala abo kwiNkundla Yabathengi, eyinkundla eyodwa echophela amatyala abathengi.



UKUFUNDISWA KWABATHENGI

Le Ofisi sele yakhupha nothotho lweencwadi ngeenjongo zokuncedisa ekuthengeni izinto abazifunayo:

* Iinqwelo-mafutha: Ukuzithenga Nokuzilungisa
* Ukuthenga Ngetyala
* Consumer Survival Guide
* Ukubekela
* Umthunywa Wenkundla








EZIPHAMBILI









Ukufaka Isicelo
Isikhokelo Sokuzinceda Esenzelwe Abathengi
Amatyala Neemali-mboleko






















AMAZIKO









iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yase-Atlantis
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseBhobhofolo
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yase
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yase-Elsies River
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseHeideveld
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseKhayelitsha
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseMalmesbury
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yase-Oudtshoorn
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yasePaarl
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseRiversdale
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseSaldanha
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso yaseVostile
iOfisi Enikezela Ngeengcebiso Yephondo yaseWescopa
Ibutho Lophuhliso Elikuhola uN2 OseMzantsi Kapa
iOffice Yomkhuseli Wabathengi, yaseKapa













This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.121491.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IOFISI YOMKHUSELI WABATHENGI: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INTSHAYELELO
Le Ofisi iquka la macandelo mathathu:
iCandelo Lolawulo Lwezikhalazo iCandelo Elijongene Nokufundisa Abathengi iCandelo Elijongene Noshishino Ngendlela Engenamkhethe
INKUNDLA YABATHENGI
iOfisi Yomkhuseli Wabathengi isebenza "njengomtshutshini" egameni labathengi ukuze beze nezikhalazo/namatyala abo kwiNkundla Yabathengi, eyinkundla eyodwa echophela amatyala abathengi.
UKUFUNDISWA KWABATHENGI
Le Ofisi sele yakhupha nothotho lweencwadi ngeenjongo zokuncedisa ekuthengeni izinto abazifunayo:
Iinqwelo-mafutha: Ukuzithenga Nokuzilungisa
Ukuthenga Ngetyala
Ukubekela
Umthunywa Wenkundla
EZIPHAMBILI
Ukufaka Isicelo
Amatyala Neemali-mboleko
AMAZIKO
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12161.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UMASPALA WESITHILI SONXWEME OLUSENTSHONA: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Oomasipala beSithili ngabo abalawula benze nemithetho yesithili, engabandakanyi masipala mnye. Injongo yaba masipala bezithili nabeengingqi kukubambisana ngoxanduva lorhulumente wengiqngi kwiindawo zabo ukuqinisekisa ukuba zonke iindawo zoluntu, ingakumbi iindawo zoluntu oluhlelelekileyo, ekufuneka libe nokzifikelela ngokulinganayo izibonelelo kwaneenkonzo. Oku kuya kunceda oomasipala beengingqi abangenazo izinto ezizibonelelo ezifana (nemali, amaziko, abasebenzi nolwazi) ezingenza kukwazeke ukuziswa kweenkonzo kwiindawo zabo. Bakwanceda nasekucutheni iindleko zokwenza umasipala abe nokusebenza ngokwabelana ngezibonelelo kunye namanye amabhunga. Iindawo 'ezinezinto ziya kunceda ezo 'zisweleyo.
Eminye yemisebenzi namagunya oomasipala besithili ibandakanya:
ukuceba uphuhliso lomasipala wesithili sisonke.
ubonelelo lwamanzi aziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili.
ubonelelo lombone oziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili ubonelelo ngemisebenzi yokucocwa kwelindle nokuthuthwa kwalo ubonelelo ngeendawo zokuchitha inkunkuma yommandla wonke wesithili ubonelelo ngeendlela zomasipala kummandla wonke wesithili ukuziswa kweenkonzo zokuthutha abahambi ukuziswa kweenkonzo zempilo kummandla wonke ukuziswa kweenkonzo zcimo-mlilo kummandla wonke ukulawulwa kweemalike zokutya ukusanda kuvunwa/kwenziwa ukuphathwa kwamangcwaba ukukhuthaza ukhenketho lwenqila kwindawo yonke imisebenzi kamasipala eluntwini
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12188.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
UBUME
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UHLAHLO LWABIWO-MALI
SIVULELE IZIMVO
Oomaspala bezithili balawula ze benzele izithili zabo imithetho, zithili ezo ziquka oomaspala bamakhaya abangaphaya kwesinye.
Injongo yoomaspala bezithili kwakunye noomaspala bamakhaya yokwabelana ngamagunya okujonagana norhulumente wekhaya kwiingingqi zabo kukuqinisekisa ukuba lonke uluntu ekuhlaleni, ingakumbi kwingingqi ekugquba kuzo intlupheko, luyafikelela kwizibonelelo neenkonzo.
Oku ke kuya kunceda abanye oomaspala bamakhaya abangakwazi kumelana nemiceli-mngeni (yezimali, amaziko, abasebenzi okanye ulwazi) ukuba inikezele ngeenkonzo kuluntu oluhlala kwiingingqi abasebenza kuzo. Kuya kunceda futhi ekunciphiseni iindleko zokusebenza zoomaspala ngokuthi kwabelwane ngezibonelelo. Iingingqi ezimi kakuhle ziya kunceda ezo zisatsala nzima.
IMISEBENZI NAMAGUNYA
Eminye yemisebenzi yoomaspala bezithili iquka:
ukwenzela umaspala wesithili ewonke izicwangciso zophuhliso ukubonelela abanye abanye oomaspala abaninzi besi sithili ngamanzi ukubonelela abanye oomaspala abaninzi besi sithili ngombane ukucolwa kwamanzi amdaka kwanokuthuthwa kwelindle iindawo zokulahla inkukuma zikamaspala wesithili zayo yonke le ngingqi kamaspala wesithili ukwakha iindlela nemigaqo kuyo yonke le ngingqi kamaspala wesithili ukumisela imithetho elawula iinkonzo zothutho loluntu iinkonzo zempilo zikamaspala kuyo yonke le ngingqi kamaspala wesithili iinkonzo zokulwa umlilo kuyo yonke ingingqi ulawulo lweevenkile zeemveliso ezivunwayo ulawulo lwamangcwaba ukuphuhlisa ezotyelelo kuyo yonke loo ngingqi imisebenzi yoluntu kwinqanaba loomaspala.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.121934.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezothutho > Izixhobo

IZIXHOBO


AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala (IBakala Lezxhobo)

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IBakala Lezxhobo)

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha (IBakala Lezxhobo)

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha (IBakala Lezxhobo)

Iinjineli Zemigaqo Yezithili (IBakala Lezxhobo)

Ii-Ofisi Zezixhobo Zeendlela (IBakala Lezxhobo)


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12215.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Oomasipala beSithili ngabo abalawula benze nemithetho yesithili, engabandakanyi masipala mnye. Injongo yaba masipala bezithili nabeengingqi kukubambisana ngoxanduva lorhulumente wengiqngi kwiindawo zabo ukuqinisekisa ukuba zonke iindawo zoluntu, ingakumbi iindawo zoluntu oluhlelelekileyo, ekufuneka libe nokzifikelela ngokulinganayo izibonelelo kwaneenkonzo. Oku kuya kunceda oomasipala beengingqi abangenazo izinto ezizibonelelo ezifana (nemali, amaziko, abasebenzi nolwazi) ezingenza kukwazeke ukuziswa kweenkonzo kwiindawo zabo. Bakwanceda nasekucutheni iindleko zokwenza umasipala abe nokusebenza ngokwabelana ngezibonelelo kunye namanye amabhunga. Iindawo 'ezinezinto ziya kunceda ezo 'zisweleyo.
Eminye yemisebenzi namagunya oomasipala besithili ibandakanya:
ukuceba uphuhliso lomasipala wesithili sisonke.
ubonelelo lwamanzi aziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili.
ubonelelo lombone oziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili ubonelelo ngemisebenzi yokucocwa kwelindle nokuthuthwa kwalo ubonelelo ngeendawo zokuchitha inkunkuma yommandla wonke wesithili ubonelelo ngeendlela zomasipala kummandla wonke wesithili ukuziswa kweenkonzo zokuthutha abahambi ukuziswa kweenkonzo zempilo kummandla wonke ukuziswa kweenkonzo zcimo-mlilo kummandla wonke ukulawulwa kweemalike zokutya ukusanda kuvunwa/kwenziwa ukuphathwa kwamangcwaba ukukhuthaza ukhenketho lwenqila kwindawo yonke imisebenzi kamasipala eluntwini
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12242.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UMASPALA WESITHILI SOMNTLA WENTLANGO: UBUME
UBUME
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Oomasipala beSithili ngabo abalawula benze nemithetho yesithili, engabandakanyi masipala mnye. Injongo yaba masipala bezithili nabeengingqi kukubambisana ngoxanduva lorhulumente wengiqngi kwiindawo zabo ukuqinisekisa ukuba zonke iindawo zoluntu, ingakumbi iindawo zoluntu oluhlelelekileyo, ekufuneka libe nokzifikelela ngokulinganayo izibonelelo kwaneenkonzo. Oku kuya kunceda oomasipala beengingqi abangenazo izinto ezizibonelelo ezifana (nemali, amaziko, abasebenzi nolwazi) ezingenza kukwazeke ukuziswa kweenkonzo kwiindawo zabo. Bakwanceda nasekucutheni iindleko zokwenza umasipala abe nokusebenza ngokwabelana ngezibonelelo kunye namanye amabhunga. Iindawo 'ezinezinto ziya kunceda ezo 'zisweleyo.
Eminye yemisebenzi namagunya oomasipala besithili ibandakanya:
ukuceba uphuhliso lomasipala wesithili sisonke.
ubonelelo lwamanzi aziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili.
ubonelelo lombone oziswa ngobuninzi bawo oko kuthi kuchaphazele uninzi loomasipala besithili ubonelelo ngemisebenzi yokucocwa kwelindle nokuthuthwa kwalo ubonelelo ngeendawo zokuchitha inkunkuma yommandla wonke wesithili ubonelelo ngeendlela zomasipala kummandla wonke wesithili ukuziswa kweenkonzo zokuthutha abahambi ukuziswa kweenkonzo zempilo kummandla wonke ukuziswa kweenkonzo zcimo-mlilo kummandla wonke ukulawulwa kweemalike zokutya ukusanda kuvunwa/kwenziwa ukuphathwa kwamangcwaba ukukhuthaza ukhenketho lwenqila kwindawo yonke imisebenzi kamasipala eluntwini
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.122521.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > M &gt Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo

Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo





Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu lunikezela ngolwazi ngokuqeshwa kwabantu abakhubazekileyo kubaqeshi nabaqeshwa.





"Sekulixesha lokunika abantu abakhubazekileyo ithuba elilinganayo nelabanye"

* Intshayelelo
* Injongo yalo Mkhomba-ndlela
* Iindlela Abachazwa Ngayo "Abantu Abakhubazekileyo"
* Abantu Abaqiqayo Bayabahlonipha Abantu Abakhubazekileyo
* Ukugaywa Nokuchongwa Kwabantu Abakhubazekileyo
* Iimvavanyo Zempilo Nezengqondo
* Uqeqesho Nokuphuhliswa Kwezakhono
* Ukugcina Abantu Abakhubazekileyo
* Imbuyekezo Kubantu Abakhubazekileyo
* Imfihlelo
* Iinzuzo Kubasebenzi
* Ucwangciso Lokuqesha Ngokungenamkhethe
* Imfundo Nokulumkisa
* Iinkcukacha

INTSHAYELELO

Imiqobo emininzi efana nokungahoyi eluntwini jikelele, uloyiko neemposiso kubenze abantu abakhubazekileyo bafumana ukuphathwa gadalala luluntu nasemisebenzini. Ngezi zizathu ke abantu abakhubazekileyo baliqela elingananzwanga ngokomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.

uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi uwuphumezile umgaqo-nkqubo obizwa ngokuba Kukwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo ngokwemigaqo yomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INJONGO YALO MKHOMBA-NDLELA

Le Code is isisikhokelo kubaqeshi nabasebenzi ukuze bakhuthaze ukuvezwa kwamathiba alinganayo kwanokuphathwa ngendlela eyiyo kwabantu abakhubazekileyo njengoko usithi thaca lo mthetho.

Le Code ijoliswe ekufundiseni nasekwaziseni abaqeshi nabasebenzi ukuze bawazi amalungelo noxanduva abajongene nalo ekuphakamiseni ukutyhilekelwa kwanokunciphisa iimbambano ukuze abantu abakubazekileyo babe nakho ukonwabela ze basebenzise amalungelo abo kwiindawo zabo zempangelo.

Le Code ikwajoliswe ekuncediseni kwiinzame zokudala ulwazi ngegalelo abantu abakhubazekileyo abanokulenza kwanokukhuthaza aqbaqeshi ukuba bazisebenzise ngokupheleleyo izakhono zabantu abakhubazekileyo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INDLELA ABACHAZWA NGAYO "ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO"

Ngokwalo Mthetho eyona nto kujoliswe kuyo ziziphumo zokukhubazeka kuloo mntu ngokungqamene nomsebenzi wakhe ngaphezu kokuba ukhubazwa yintoni na okanye kwizinto angenakukwazi ukuzenza.

Abantu babonwa "Bengabantu Abakhubazekileyo" abamelana nazo zonke iindlela zale ngcaciso:

* abakhubazeke ngokwasemzimbeni okanye ngokwasengqondwemi
* kukhubazeka oko kuhlala kukho okanye kuhamba kubuye, ze
* nto leyo ibabambezelayo ekubeni bangene kwizithuba zempangelo okanye ekubeni bakhule empangelweni.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


MAZIHOYWE IIMFUNO ZABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka basebenzise elona cebo lingadli kakhulu empokothweni lokususa imiqobo yokwenza loo msebenzi, kwanokonwabela iinzuzo namathuba alinganayo engqesho. Kufuneka abafaki-zicelo zezithuba zengqesho kwanabasebenzi abakhubazekileyo banikwe indawo yokusebenzela neyokuhlala ebalungeleyo:

* ngexesha lokubagaya kwanakwinkqubo yokuchonga
* kwindawo yokusebenzela
* ngendlela umsebenzi lowo owenziwa ngayo, ohlolwa ngayo nekunikezelwa ngayo izibonelelo
* kwizibonelelo neenzuzo zengqesho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGAYWA NOKUCHONGWA KWABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka benze izibhengezo zezithuba zengqesho zifikeleleke kubantu abakhubazekileyo ngokuthi bachaze owona ndoqo kwiimfuno zeso sithuba, bechaza ngokucacileyo izakhono nezona zinto umntu kufuneka ekwazile ukuzenza ze kuthiwe thaca elubala inkqubo yokuchonga.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UVAVANYO LWEMPILO NOLWENGQONDO

Iimvavanyo ezneziwayo kufuneka zihambelane neemfuno zalo Mthetho yaye kufuneka zingqamelane naloo msebenzi awuvavanyelwayo loo mfaki-sicelo. Abaqeshi kufuneka baqinisekise ukuba iimvavanyo azibakhupheli ngaphandle ngendlela engekho mthethweni imiqathango yaye kufuneka indlela ekwenziwa ngayo izinto ingakhethi cala kwindlela ekuchongwa ngayo, ekuhlolwa nekuchazwa ngayo imigaqo.

Uvavanyo lobume bempilo yomntu kufuneka lwenziwe kuphela emva kokuba umqeshi lowo efumanisile ukuba umfaki-sicelo lowo uyakwazi ukuwenza okanye uyamelana neemfuno zaloo msebenzi yaye emva kokuba ewunikiwe loo msebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UQEQESHO NOKUKHULA EMSEBENZINI

Abantu abakhubazekileyo kufuneka kuthetha-thethwane nabo kwimicimbi yokukhula nokuphuhla kwabo emisebenzini, zithathelwe iingqalelo iimfuno zabo ezizodwa yaye kufuneka bafikelele nakwizixhobob zoqeqesho. Ukuhlolwa komsebenzi wabo kwakunye nezibonelelo zokugqwesa emsebenzini kufuneka zibonakalise ngokucacileyo ze zilinganisele indlela abazinikele ngayo kweyona misebenzini yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGCINA ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abasebenzi abathi bafunyanwe kukukhubazeka ngexesha lomsebenzi kufuneka, apho kukwazekayo, babuyiselwe emisebenzini. Ukuba kuya kuba ngcono ngolo hlobo, abaqeshi kufuneka bazame iqhinga lokubanika aba basebenzi eminye imisebenzi enokubafanela, umsebenzi oncitshisiweyo okanye bafakwe kwiindawo abaza kusebenza kuzo ngokukhululeka nalula, ukuze abasebenzi aba bangazifumani benyanzelekile okanye bekhokelelwa ekubeni bayiyeke imisebenzi yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMBUYEKEZO KUBANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Xa abasebenzi bethi bakhubazeke ngenxa yezigulo okanye ukwenza okunento yokwenza nomsebenzi abawenzayo, umqeshi kufuneka amncedise umsebenzi lowo ufumane uncedo aludingayo ngokweemfuno zomthetho iCompensation for Occupational Injures and Diseases Act kwiNgxowa-mali Yembuyekezo ze afumane neenzuzo ezimfaneleyo ngokweemfuno zomthetho i-Unemployment Insurance Act.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFIHLELO

Abaqeashi kufuneka baqinisekise ukuba ulwazi neenkcukacha ngokukhubazeka ezinikezelwe ngumsebenzi okanye umfaki-sicelo kwisithuba sengqesho zihlala ziyimfihlelo. Kufuneka umqeshi lowo aqinisaekise ukuba konke oku kwenziwa ngononophelo olukhulu ukuze ezo nkcukacha ziyimfihlelo zihlale zinjalo yaye zahluke kwezinye nje ezingeyomfihlelo.

Abaqeshi abavumelekanga ukuba badize naluphi na ulwazi olunento yokwenza nokukhubazeka komsebenzi ngaphandle kwemvume yaloo msebenzi ebhalwe phantsi, ngaphandle kokuba bayalelwa ngumthetho ukuze benze oko.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IZIBONELELO KUBASEBENZI

Abaqeshi abanikezela okanye abenza amalungiselelo okukhusela abasebenzi kwiingozi zengqesho okanye izicwangciso zezinye nje izibonelelo kufuneka baqinisekise ukuba ezo zibonelelo azibenzi abo basebenzi bazive bengafani nabanye abantu, ngendlela ethe ngqo okanye egwegwelezayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UCWANGCISO LOKULINGANA EMSEBENZINI

Ukuba abantu abakhubazekileyo abamelwanga ngokulingana nabanye abantu kuwo onke amanqanaba namabakala engqesho, umqeshi lowo kufuneka acele umkhomba-ndlela kwimibutho emela iimfuno zabantu abakhubazekileyo okanye iingcali kwelo candelo, umzekelo, inkonzo yokunuyiselwa kwengqondo yomntu emsebenzini nonyango lwezigulo zasemsebenzini ukuze abantu abakhubazekileyo bakwazi ukumelana neemfuno zale misebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFUNDO NEZILUMKISO

Abaqeshi, imibutho yabaqeshi ndawonye neemanyano zabasebenzi kufuneka ziwufake lo Mkhomba-ndlela ekufakeni abasebenzi, ekufundiseni nakwiinkqubo zoqeqesho lwabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ULWAZI

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, zihlanganise nomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998 ndawonye ne-noMkhomba-ndlela Wokwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo kwiwebsite yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi kule dilesi www.labour.gov.za okanye ke uqhagamshelane neCCMA kule nombolo yayo yoncedo 0861 161616 okanye eyona ofisi ikufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.122538.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana linikezela ngeenkcukacha Ngezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, yaye liquka nomawukulindele kumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo nemiba yokuba semngciphekweni.
Khuthaza iqabane/amaqabane akho ukuba aye kufumana unyango eklinikhi njengoko usenokuphinda wosuleleke futhi kufuneka uphinde wanyangwa.
Inombolo Yoncedo: 0800 012 322
Imvelaphi
Ziintoni Ezi Zifo Zingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
Ndingazazi Njani Ukuba Ndinesifo Esingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
Ukuba uzikrokrelela ekubeni unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo, umsebenzi wononophelo lwempilo uya kwenza oku kulandelayo...
Imiba yomngcipheko eyayanyaniswa nokosuleleka okanye ukuphila nesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
IMVELAPHI
iSebe Lesizwe Lezempilo liza kube liphehlelela kwilizwe lonke iCHOICE
Oku ke kuquka:
ukukwazi nokubona iimpawu nobungqina bobukho bezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ukubaluleka kokuya kuzifunela unyango lwezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo ulwazi ngobukho bonyango olufumaneka simahla nolusemgangathweni kumaziko ononophelo lwempilo aseburhulumenteni ulwazi ngokufikeleleka kweentsilathi zamadoda ezifumaneka simahla nezikumgangatho ophakamileyo kwiiklinikhi nezibhedlele zaseburhulumenteni kwanakwezinye nje iindawo ezingaqhelekanga ukubaluleka kokuqinisekisa ukuba umntu owabelana naye ngesondo naye uyalufumana unyango.
ZIINTONI EZI ZIFO ZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?
Izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo zizifo ezibangelwa ngamagciwane asuka kwelinye iqabane aye kwelinye ngexesha la maqabane esabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga. Iimpawu ezininzi zibonakala lula yaye zinganyangeka xa zinokuthi zisiwe eklinikhi ngoko nangoko
NDINGAZAZI NJANI UKUBA NDINESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?
Usenokuba kanti unesinye sezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ukuba unolunye lwezi mpawu zilandelayo:
Incindi ephuma ebudodeni, ukutshisa okanye uva kabuhlungu xa uchama
Incindi engaqhelekanga ephuma ngaphantsi kusisi, umchamo onukayo, otshotshozelayo notshisayo okanye ophuma kabuhlungu
Intlungu emzantsi esinqe, ngamanye amaxesha umkhuhlane, nokuba kukho incindi ephumayo nokuba ayikho
Izilonda, ukutshotshozela kwamadlala, iintlungu apha ebudodeni
UKUBA UZIKROKRELELA EKUBENI UNESINYE SEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO, UMSEBENZI KWIZIKO LONONOPHELO LWEMPILO UYA KWENZA OKU KULANDELAYO:
Ukuthabatha imvelaphi
Ukuhlolwa
Ukuvavanyelwa umhlaza wesibeleko, ukuba kuyimfuneko, ngokwemigaqo
Unyango kusetywenziswa indlela yokunyanga izifo okanye umntu athunyelwe kwisibhedlele esilungele eso sigulo ukuba kuyimfuneko
Ukufundiswa ngemiba yempilo
Ukunikezela ngeengcebiso
Ukuya kuzifunela iingcebiso novavanyo
Ukuthunyelwa kumanye amaziko onyango njengoko kuchaziwe (ucwangciso-ntsapho, unonophelo lwangaphambi kokuzalwa kosana, inkqubo yokuthintela ukosulelwa kosana ngunina, isifo sephepha, unyango nononophelo lwentsholongwane kaGawulayo njalo-njalo.)
Ukugcinwa kweenkcukacha zezigulana (iinkcukacha zezigulana, ukugcinwa nokukhutshwa kweenkcukacha-manani zamihla le).
IMIBA YOKUBA SEMNGCIPHEKWENI EYAYANYANISWA NOKOSULELEKA OKANYE UKUPHILA NESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Nayiphi na imeko yokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga (ezimpundwini, ebuntombini, okanye ngomlomo: iimpundu yeyona ndawo imbeka kowona mngcipheko mkhulu wokuhlaselwa sisifo esingumvuka wokwabelana ngesondo umntu, usemkhulu nowokwabelana ngobuntombi, ze ukwabelana ngomlomo kubabeke kowona mngcipheko usezantsi abantu)
Amatyeli ekwabelwana ngawo ngesondo ngendlela engakhuselekanga(ukwabelana rhoqo kukubeka kowona mngcipheko mkhulu ze ukunciphisa amatyeli kwehliselo mngcipheko)
Ukuba nothotho lwamaqabane owabelana nawo ngesondo
Ukunyazelisa ukwabelana ngesondo, impatho-gadalala, ubundlobongela nokudlwengula
Ukuhlanganisa ukusetyenziswa kotywala okanye iziyobisi nokwabelana ngesondo
Ukungasetyenziswa kweepilisi okanye inaliti ngeenjongo zocwangciso-ntsapho rhoqo okanye ngendlela eyiyo kweentsilathi
Ukudlala ngobuntombi
Ukwabelana ngesondo sele unaso kade isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
Ukutshintsha-tshintsha amaqabane, umzekelo, okubangelwa kukutshintsha ingqesho
Ukuba impendulo yakho ibe ngu-ewe kuwo nawuphi na omnye wemibuza engentla apha, kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ufumane kuhlolwa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.122593.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iindaba
UMTHOMBO WEENDABA Icandelo loMphathiswa Wemicimbi Yenkcubeko, Ezemidlalo Nolonwabo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISebe Lemicimbi yeNkcubeko NeMidlalo sekumbovu ukuba lenze inkqubo yokumisa i-Ofisi ezimeleyo yeziBonelelo zeeMvumi, eza kuqwalasela imiba emayela namagcisa okwenza anobuncutshe.
Bonke abantu abakhoyo nabahlumayo kwimveliso yomculo bayamenywa ukuba banikeze ulwazi kwaneenkcukacha ukuze kudityaniswe uvimba wolwazi wephondo, oza kulawulwa yi-Ofisi yeziBonelelo zeeMvumi.
Abantu ababhaliswe kuvimba wolwazi baza kumenywa kwiNgqungquthela yeeMvumi zePhondo ngonyaka wama-2006, ukuze emva koko kwenziwe ubume benkonzo kunye nesicwangciso sokwenza se-Ofisi yeziBonelelo.
Imibutho kunye neencutshe ezizodwa zomculo ezingena kolu luhlu nakwezi ntlobo ezikhankanywe ngentla kufuneka banikeze olu lwazi lulandelayo:
Igama elipheleleyo nefani
Isiza sobuncutshe esiphakathi kolu shishino
Iinkcukacha zoqhagamshelwano kuqukwa: iposi yedilesi, i-imeyile kunye neenombolo zeefowuni.
Iwonga leNgqesho phakathi kweli shishini: sisigxina okanye likhesela
Xela ukuba ingaba unonxibelelwano lwehlabathi na - cacisa
Ulwazi ngawe kuqukwa: isini kunye nenombolo yesazisi
Amaphepha okubhalisa ayafumaneka kwiziko lethu, inkcukacha malunga nomba wokubhalisa uyafumaneka kwinqila ezikututshane ezithile. Ngolwazi oluphangaleleyo ningasifowunela.
QAPHELA: Uvimba wolwazi uza kusetyenziselwa ukunika ulwazi olululo kwiincutshe zomculo nakwabanye abanomdla kushishino lwezomculo, ukuze kwakhiwe ushishino lwezomculo nokuqinisekisa ufikelelo olulinganayo kwizibonelelo zolu shishino. Uvimba wolwazi uza kunceda ekuchongeni, ekuhlumiseni nasekuphuhliseni italente entsha ukuba ibe ziindwalutho zomculo noonozakuzaku bexa elizayo.
KUSETYENZISWENE KUNYE NEQELA LELI THUBA LEEMVUMI
Isebe Lemicimbi yeNkcubeko NeMidlalo
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12269.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama

UMASPALA WENGINGQI IMATZIKAMA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNqila yaseMatzikama ubandakanya iLutzville, iEbenhaezer, iVredendal, iVanrhynsdorp, iDoringbaai / Strandfontein neKlawer.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.122924.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ndingafumanisa ukuba ndinesohlwayo sendlela endingekasihlawuli?
Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sam sendlela kumatshini webhanki?
Ndingasihlawula emva kwexesha elingakanani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sesiphoso sam sendlela?
Kwenzeka ntoni xa ndingasihlawuli isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESPHOSO SENDLELA?
Tsalela iCandelo Lemibuzo Ngemiba Yendlela 'ngexesha lomsebenzi (ukusukela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngesibhozo ekuseni ukuya kutsho ngecala emva kwentsimbi yesithathu malanga) kule nombolo. Ukuba ungathanda ukufumana iphepha elichaza konke ngesohlwayo sakho. Kuya kufuneka uziyele ngokwakho kweli sebe lezendlela.
Ukuba ukrokrela ukuba isebe lezendlela likuthumela izohlwayo zeziphoso zendlela kwidilesi yakho endala, nceda uthumele idilesi yakho entsha ngefeksi (eyokuhlala neyeposi) , ndawonye nencwadana yakho yesazisi kwiCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo 419 1676.Yibhalise ngeSebe Lonxibelelwano. Tsalela iCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo yomnxeba 400 4900 nangaziphi na iinkcukacha onokuzifuna ngalo mba.
ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO KWIZIPHOSO ZENDLELA?
Umyalelo Okunyanzelisa Ukuba Uvele Ngokukhawuleza Enkundleni ukhutshwa xa igosa lendlela ekhuphela umqhubi-sithuthi ecaleni kwendlela ukuze amnike itikiti elinesohlwayo ngenxa yezi ziphoso zilandelayo: isiphoso asenze ngelixa aqhubayo (umzekelo, ukuqhuba ngesantya esingamkelekanga okanye okanye ukudlula izibane zendlela zimvalele), isiphene esikwisithuthi sakho (umzekelo, isibane sangemva esophukileyo/esingasebenziyo), iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi eliphelelweyo okanye ukuqhuba isithuthi ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba.
A iTikiti leCandelo 341 likhutshwa xa umqhubi-sithuthi ebanjwe yikhamera esaphula umthetho wendlela (umzekelo, xa eqhuba ngesantya esiphezulu ngendlela engamkelekanga) okanye xa igosa elo lendlela likhupha eli tikiti engekho umqhubi lowo esithuthini (eli ke litiki elimbala upinki elinikezelwa xa umqhuni ethe wapaka ngokungekho mthethweni, efunywenwe enecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelweyo, njalo-njalo).
NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?
Ukuze ube nokuyibona imifanekiso kuya kufuneka wazi:
Inombolo-mbhalo yesithuthi sakho
Inombolo yomfanekiso lowo, obonakala kwitikiti olithunyelweyo.
NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?
Ukuba uhlawula ngaphambik kosuku lokugqibela oluchazwe kwitikiti elo lakho, ungasihlawula isohlwayo sesiphoso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye amaphetshana okwenza iintlawulo aseposini:
Intlawulo ingenziwa ngokuthi umntu aziyele buqu kwisebe lezendlela okanye (fumana idilesi kwesi sikhundla sinamasebe Ezendlela ooMaspalas) okanye ke uyithumele ngeposi kule dilesi:
Ngenxa yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa tu into yokuba umntu athumele imali eziinkozo ngeposi.
Ukuba unomnqweno wokuhlawula ngosuku lokugqibela lokuhlawula okanye emva kolu suku,, ungakwenza oku ngokuthi uhlawule imali eziinkozo okanye ngetsheki eqinisekiswe yibhanki kwinkundla ekhankanywe kwelo tikiti (fumana ke idilesi kwesi sikhundla sineeNkundla zooMaspala). Kuya kufuneka uye ngokwakhe xa uhlawula esi sohlwayo, kwishumi elinesine leentsuku emva kosuku lokugqibela lokuhlawula. Ngolu suku lweshumi elinesine ke, ityala lakho liya kuchotshelwa enkundleni.
Ukuba akunamnqweno wakulihlawula eli tyala, kuya kufuneka uye kuvela enkundleni, ngokwakho, ngosuku obekelwe ukuvela ngalo enkundleni ngeenjongo zokuya kuzithethelela. Ukuba akuyi kuzithethelela, inkundla iya kukhupha isigunyaziso kokubanjwa kwakho uvalelwe kwesimnyama.
NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?
LINGAKANANI IXESHA ENDINALO NGAPHAMBI KOKUBA NDIHLAWULE ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Kuxhyomekeka ekubeni ufumene oluphi na uhlobo lwesohlwayo, Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo okanye iTikiti leCandelo le-341, unesithuba esiphakathi kwamashumi amathathu eentsuku neenyanga ezine sokuhlawula itikiti lakho lesiphoso sendlela.
Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo linosuku oza kuvela ngalo enkundleni yaye uneentsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula ukususela kusuku elikhutshwe ngalo eli tikiti, ukwenze oko kwisebe lezendlela elikhankanywe kwitikiti kwisigunyaziso eso. Ukuba uthi ulihlawule eli tikiti ngosuku omele ukuvela ngalo enkundleni, kuya kufuneka ukwenze ngokwakho oko enkundleni.
Ukuba uthi ufumane iTikiti leCandelo le-341, uneentsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokuba isebe lezendlela likhuphe "iSaiziso Esiphambi Kwesigunyaziso Sokuvela Enkundleni", oya kuthi emva kokukhutshwa kwaso ube nezinye iintsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokukhutshwa kwalo myalelo ukugunyazisa ukuba uye kuvela enkundleni.
Emva kokukhutshwa komyalelo wokuvela enkundleni, unezinye iintsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula itikiti lakho kwiSebe Lezendlela elikhankanywe apho. Emva kokudlula kwala mashumi amathathu eentsuku, unelinye ishumi elinesine leentsuku oliphiwayo lokuba uhlawule eli tikiti kwinkundla ekhanknywe kuloo myalelo.
Ngoko ke lilonke, unamalunga neenyanga ezine zokuba uhlawule isohlwayo sakho emva kokufumana itikiti leCandelo le-341.
INGABA NDINGASIFAKA ISIKHALAZO NGESOHLWAYO ENDISITHUNYELWEYO?
Ukuba unomnqweno wokufaka isikhalazo ngesohlwayo sendlela osinikiweyo, thumela incwadi ecacisa izizathu zakho, ndawonye nekopi yeso sohlwayo sakho, kwiSebe Lezendlela laseGallows Hill. Usenakho kanti nokuzithumela ngefeksi ezi nkcukacha kule nombolo: 021 421 6607. Uya kuthi ufumane incwadi ke ekwazisa ngokuba eli sebe liyifumene incwadi yakho kwisithuba esimalunga neenyanga ezintathu emva koko.
uMlawuli Wemicimbi Yendlela Yendlela uya kuthi akuthumele le ncwadi yakho kwinkundla efanelekileyo. uMtshutshisi Woluntu okuloo nkundla uya kuthi asiqwalasele esi sohlwayo, nto leyo ithabatha ubuninzi iintsuku ezimbini, ze emva koko athumele isigqibo sakhe kuMlawuli Wemicimbi Yendllela, oua kuthi yena asibhale phantsi asigcine ezincwadini. Le inkqubo ke ithabatha malunga neeveki ezintathu. Xa ihlanganiswa yonke le nkqubo ithabatha iiveki ezintandathu.
Usenakho kanti nokuqhagamshelana noMtshutshini Woluntu ngokuthi uye ngqo kwinkundla ekhankanywe kweso sohlwayo. Ukuba uthe wafumana umyalelo okubizela enkundleni, kufuneka uqhagamshelane noMtshutshisi Woluntu ngaphambi kosuku lokuvela kwakho enkundleni.
KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Ukuba, umzekelo, wohlwaywe ngempazamo, ungaya kubhena ngalo mba enkundleni ngosuku obizelwe ukuya kuvela ngalo enkundleni kuloo myalelo.
Ukuba akuyi kuvela uzithethele enkundleni, inkundla iya kukhupha umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesimnyama, ngetyala lokudela inkundla.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12296.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg

UMASPALA WENGINGQI YECEDERBERG: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseCederberg obandakanya iLutzville, iLamberts Bay/Lambertsbaai, iGraafwater, iClanwilliam neCitrusdal.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli




IWEBSITE: www.saldanhabay.co.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12323.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBergrivier

UMASPALA WENGINGQI YEBERGRIVIER: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseBergrivier obandakanya iRedelinghuys, iAurora, iVelddrif, iPiketberg nePorterville.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli




IWEBSITE: www.swartland.org.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.123667.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IKhabhinethi
Amaphulo
Abantu Abakhubazekileyo iNkqubo Yoncedo Kulutsha iSiyanceda iNkqubo Yoncedo Kulutsha iSiyanceda
UBUME
AMAPHULO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Sinikezela ngoqeqesho kwanamava nezakhono kubantu abatsha abakhubazeke kancinci ngokwasengqondweni.
Sifaka ulutsha kwimicimbi yokukhubazeka ngengqondo ekunikezeleni ngeenkonzo ekuhlaleni.
ISIQALO:
uNovemba 2005
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
YINTONI LE NKQUBO YONCEDO KULUTSHA IYISIYANCEDA?
Inqanaba 1
Kwinqanaba lokuqala lale nkqubo, abaqeqeshwa bathi bafumana izakhono, amava entsebenzo ze nebafakwe nakwizithuba zengqesho ekwenzeni nasekudaleni izitiya, ekuhlambeni impahla, ekucoceni, nakwincandelo lokunonophela abantwana nabantu abadala.
Inqanaba 2
Aba baqesqeshwa ke baya kuthi bafakwe kwizithuba zoqeqesho ezikwingingqi yaseFlakeni, eRetreat, eMitchell's Plain naseKhayelitsha, apho baya kwenza khona imisebenzi yokuzinikela. Abaqeqeshi kwimicimbi yengqesho baya kuthi batyelele aba baqeqeshwa kwezi ndawo zasekuhlaleni bafakwe kuzo ngeenjongo zokubanika inkxaso eya kuqhubekeka ze baqwalasele nenkqubela yabo.
UKUFAKA ISICELO SOKUTHABATHA INXAXHEBA KWELI PHULO
UKUTYIKITYELA UKUFAKWA KWISITHUBA SENGQESHO KWINDAWO OPHANGELA KUYO
Ukubalungiselela amathuba engqesho kwilixa elisezayo, abaqeqeshwa beSiyanceda kufuneka bewafumene amava okuba kunjani na kanye ukusebenza kumsebenzi onguwo. Ukufakwa kwimibutho esekuhlaleni kwiingingqi ezithile kunikezela ngamava okwenene kwabo bantu baqeqeshwayo yaye kukwanikezela nangenkonzo enexabiso nefumaneka simahla kuluntu ekuhlaleni.
Imibutho namashishini kwezi ngingqi zasekuhlaleni zilandelayo zingazuza kwiinkonzo zokucoca zezi ngingnqi nezangaphandle kuzo ezinikezelwa yile nkqubo iyiSiyanceda:
Umbutho ke wona ulundeleke ukuba uhlawulelele izixhobo zokucoca kuphela.
ISITHUBA SENGQESHO
Inombolo Yomnxeba: 021 638 3143
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 084 5988 9894
Inombolo Yomnxeba: 021 638 3143
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 073 521 7630
Inombolo Yomnxeba: 021 361 1936
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 073 651 0239
Inombolo Yomnxeba: 021 376 7809
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 406 8162
Inombolo Yomnxeba: 021 712 5880
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 422 5005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.123790.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > iSebe likaRhulumente Wephondo leNtshona Koloni Lidiza Inyanga yoMdumba Njengeyempilo Yokubeleka

iSebe likaRhulumente Wephondo leNtshona Koloni Lidiza Inyanga yoMdumba Njengeyempilo Yokubeleka






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



31 uJanuwari 2006
UMTHOMBO WEENDABA Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UGqr Manto Tshabalala-Msimang, uMphathiswa weSebe lezeMpilo wesizwe ubhengeze ukuba ukuqala ngo-2006, inyanga yoMdumba iya kubekelwa bucala njengenyanga Yempilo Yesizwe Ephathelele Ekubelekeni. Umxholo Wesizwe wango-2006 uthi, "Sindisa Isizwe, Yomeleza Impilo ephathelele Ekubelekeni'.

Indawo ezihlala abantu kungoku nje zijongene nengxaki yokwanda kwezihlo zokukhulelwa okungafunekiyo nokungacetywanga, kuqukwa nokukhulelwa kwamantombazana asanda kufikisa ebuntombini ( i-10% yeentsana ezizalwayo zizalwa ngala mantombazana), izifo ezosulela ngesondo, kuqukwa neNtsholongwane kaGawulayo. Ngo-20 okwakaloku nje. Ngoko ke amaqabane/ abalingani bayabongozwa ukuba bazisebenzise ezi ndlela zikhoyo zocwangciso-ntsapho zifanelekileyo nezifumaneka kumaziko abo empilo, ukuzikhusela bona nokukhusela abanye kananjalo.

Inyanga Yokuqatshelwa kweMpilo ephathelele ekublekeni iya kumiselwa eNtshona Koloni kwiSemina yonyaka yoKwazisa mayela neMpilo ephathelele ekuZaleni neya kuba ngomhla we-17 kweyoMdumba ka-2006 eRiver Club, eObservatory. ISebe Lezempilo liya kusebenzisa eli thuba lisazisa ngeWestern Cape Youth Z-Card.

Imicimbi eyahlukeneyo ilungiselelwe ukuba yenziwe ngoFebruwari 06, apho kuya kube kubhiyozelwa iNyanga yeMpilo kananjalo nokukhuthaza ndawonye nokomeleza impilo ephathelele ekuzaleni kunye nononophelo lwempilo. Oku kuquka:


* USuku lokuQatshelwa koMhlaza Kwihlabathi: 4 kweyoMdumba
* Iveki Yokusebenzisa Kweentsilathi: 7 - 14 kweyoMdumba
* Iveki Yokuqatshelwa Kweimicimbi Yesondo: 13-18 kweyoMdumba
* Iiveki Ezimbini Zoqeqesho Ngokubeleka: 13-26 kweyoMdumba
* Usuku Lokuqatshelwa Kocwangciso-ntsapho: 28 kweyoMdumba


Imiyalezo ephambili kolu ngenelelo ibandakanya:


* Ukufa kwababelekayo kungacutheka xa ubani emana esiya eklinikhi ebonelela ngononophelo ngaphambi kokubeleka xa iinyanga zisembalwa.
* Umhlaza wesibeleko ungathintelwa ngokukhangelwa / uhlolwe kwiklinikhi ekufuphi nawe.
* Ukunyangwa kwezifo ezosulela ngokwabelana ngesondo kungagqibela ngokuzinqanda iingxaki zempilo ephathelele ekuzaleni.
* Ukubandakanyeka kwamadoda kwimpilo ephathelele ekuzaleni kungenza umahluko noko.


Iinombolo ezingahlawulelwayo zefowuni ezingaceda uluntu ukuba lukwazi ukufika:


* kwi-Emergency Contraception Hotline: 0800 2 46 4 32
* kwi-HIV/AIDS Helpline and Lifeline for Depressed Youth: 0800 012 322
* kwiLoveLife Helpline: 0800 121 900 (ulutsha)
* kwiRape Crisis Helpline: 0800 150 150
* kwiPregnancy Advice Service: 021 404 2163 (iyahlawulelwa)


URhulumente wePhondo leNtshona Koloni uzibophelele ekuphumezeni Iminqweno Yophuhliso kule Nkulungwane, ngokuthi agxininise ekuyisiphuleni neengcambu zayo intlupheko, aphumeze imfundo eyeyona nto ingundoqo, akhuthaze ulingano ngokwesini awaxhobise namabhinqa, anciphise inani lokufa kwabantwana, aphucule impilo yabakhulelweyo/yokuba ngumzalikazi ukulwa isifo uGawulayo neNtsholongwane yakhe nokuqinisekisa ngemeko ezinzileyo.

uMzantsi Afrika ungowona unomthetho obanzi kwihlabathi jikelele ngokubhekiselele ekunikeni ingqalelo amalungelo oluntu, kuqukwa namalungelo endibano yesondo nawokuzala, ondlaliweyo phaya kumthetho, iConstitutional Act (Act No.108 of 1996) nakumthetho iChoice on Termination of Pregnancy Act (Act 92 of 1996) njengoko ulungisiwe (Act No. 38 of 2004).

ISebe lezeMpilo linemigaqo-nkqubo yokuqhubela phambili, ebandakanya uMgaqo-nkqubo wezokucwangcisa kunye nezikhokelo zoMgaqo-nkqubo wobonelelo ngekonzo yoCwangciso, Ukukhangelwa koMhlaza Wesibeleko, uMgaqo-nkqubo kunye nesicwngciso-qhinga Sokuphumeza umthetho iChoice on Termination of Pregnancy, noMgaqo-nkqubo ojongene nokuXhatshwazwa ngesondo, izikhokelo zoLawulo ezimalunga nokuNonotshelwa kwabaxhatshazwe ngeSondo, uMgaqo-nkqubo ojongene nezoLutsha kunye noMgaqo-nkqubo weMpilo ngexesha lokufikisa, ezempilo ezikolweni, izikhokelo zoMgaqo-nkqubo wokuLawula nokunqanda izigulo zemfuzo, iinkcukacha-mpepha iziphene ezidaleka ekuzalweni nokuKhubazeka kosana lusavela kunye neenkcukacha-mpepha ezimalunga nokuba ngumzalikazi.

Sele zikho iinkqubo ekujongwe ngazo ukunciphisa ukufa kwamabhinqa abelekayo neentsana ezizalwayo, ezo nkqubo zezi yiNational Confidential Enquiries kunye nesiqinisekiso Sokuswelekelwa Kukamama kunye kwanokuchongwa kweengxaki zangaphambi kokubeleka.

Uluntu luya kwazi ukufikelela kwiinkonzo zempilo ephathelele ekuzaleni apho kuqukwa khona neenkonzo zocwangciso-nzala, impilo yabakhulelweyo/yobuzalikazi, ukukhangelwa komhlaza wesibeleko nowebele, ukukhutshwa kwezisu, uGawulayo neNtsholongwane yakhe kunye nezifo ezisuleleka ngesondo.


Ucwangciso-ntsapho


Ukucwangcisa usapho kuyeyona nto ibisoloko iqhubeka ixesha elide kwezempilo kuzanywa nokulwa uGawulayo neNtsholongwane yakhe. Ukuqinisekisa umgangatho wenkonzo yeyona ntsika yokuphucula ezempilo, ukuphuhlisa nokukhusela amabhinqa, amadoda, abo bakwixesha lokufikisa kunye nabantwana. Ucwangciso-nzala yeyona ndlela yokunceda iintsapho kunye nabantu ekunqandeni ukukhulelwa okungeyomfuneko. Imingeni ekujongenwe nayo ngokuphathelele kuGawulayo nentsholongwane yakhe ndawonye nokufa kwabakhulelweyo neentsana akungethiwa kuqwalaselwe ngokupheleleyo zingekaqiniswa iinkonzo zocwangciso-nzala. Umgaqo-nkqubo Wocwangciso-ntsapho ke ngoko ujolise, phakathi kwezinye izinto, ekuxhobiseni amabhinqa, ukubandakanyeka kwamadoda kwimpilo ephathelele ekuzaleni kwanemfuneko yokuba amadoda namabhinqa athi ezikhethela indlela yawo yempilo ephathelele ekuzaleni abe ekwenza oko enolwazi.

Zikhona kwaye ziyafumeneka iindlela ezahlukeneyo zocwangciso kwiikliniki zoluntu kweli phondo. Ezo ndlela ziquka iipilisi zocwangciso, izitofu nezixhotyana zocwangciso ezifakwa esibelekweni, kukho iikhondom zamadoda nezamabhinqa kanti kukwakho nohlobo lokucwangcisa ngokunqanyulwa kwenzala, oko kwenziwa ngokusikwa okanye ukubotshwa kwemibhojana ehambisa imbewu emadodeni ze kusikwe okanye kubotshwe imibhojana evela kwisiyilelo-maqanda kumabhinqa, kananjalo likwakho nechiza locwangciso-ntsapho ngokungxamisekileyo. Uthintelo oluntlantlo-mbini - ukusetyenziswa kweentsilathi kuphela, oko kusenziwa ngendlela echanekileyo kwanengatshintshiyo, okanye kusetyenziswe ikhondom kunye nolunye uhlobo locwangciso (apho kusetyenziswa ichiza locwangciso-ntsapho lokungxamisekileyo kwimeko yengozi), yeyona nto ibethelelwayo ukuthintela ukukhulelwa okungeyomfuneko kananjalo nezifo ezosulela ngesondo kuqukwa neNtsholongwane kaGawulayo.


Inkqubo Yokukhangelwa Komhlaza Wesibeleko


Umhlaza wesibeleko yeyona nto iwathumela kwantsonga nyawana amabhinqa aseMzantsi Afrika. Uphando ludandalazise ukuba ngokomlinganiselo liba linye ibhinqa ubuncinane kumabhinqa angamashumi amathathu ananye eMzantsi Afrika aye ahlaselwe ngumhlaza wesibeleko ngexesha lawo lokudla ubomi. Ukukhangelwa komhlaza uze ubhaqeke msinyane kwenziwe nonyango ngokusika/ngokutshisa ukunqanda ukunwenwa komhlaza, yeyona nto ibekwe phambili kwezempilo kwiSizwe siphela. Ngokwezikhokelo zomgaqo-nkqubo, wonke umntu olibhinqa kufaneleke ukuba akhangelwe izihlandlo ezithathu mahala xa ekwisithuba seminyaka engama-30, engama-40 nengama-50 eminyaka yobudala. Le nkonzo iyenziwa kuwo onke amaziko ezempilo.


Ukukhutshwa Kwezisu


Umthetho iChoice on Termination of Pregnancy Act (No.92 of 1996) ichaza ithi umntu olibhinqa nokuba ukweyiphi na iminyaka ofuna ukukhupha isizu, angakwenza oko ngokufaka isicelo kugqirha okanye kunesi oqeqeshiweyo, xa ekwisithuba seeveki ezilishumi elinambini ekhulelwe. Singakhutshwa isisu kwiiveki ezili-13 ukuya kwezingama-20 zokukhulelwa, ukuba sele zingaphezu koko iiveki, oko kuthetha ukuba ungakho umngcipheko wengozi emzimbeni, engqondweni yakhe, ekuhlaleni nakuqoqosho lwezempilo. Ibhinqa elingasafuniyo ukuba kube sabheka phambili ukukhulelwa kwalo kufuneka liye kwiklinikhi ekufuphi nalo.


Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana:



* noNks Marco ojongene Nosuku Lokuqatshelwa Kwesifo Somhlaza Kwihlabathi; Inombolo Yomnxeba: 012-689 5347
* uNks L Mzilikazi ojongene neVeki Yokusetyenziswa Kweentsilathi: Inombolo Yomnxeba: 012-483 3116
* UNks Adamo ojongene neVeki Yokuqatshelwa Kweimicimbi Yesondo:, Inombolo Yomnxeba: 021, 4832684 okanye uMnu Burzelman 021-9181647
* uNks E Arends ojongene nePregnancy Education Fortnight: inombolo Yomnxeba: 021, 483 2680
* UMnu. R Burzelman ojongene Nocwangciso-ntsapho: Inombolo Yomnxeba: 021-918 1647


Imibuzo ingabhekiswa:
Kunks Marie Adamo
Usekela Mlawuli: Wemicimbi Yenzala, Wesebe Lezempilo Lephondo Lentshona Koloni
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
I-email: madamo@pgwc.gov.za





This content also available in English

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.123790.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba iSebe likaRhulumente Wephondo leNtshona Koloni Lidiza Inyanga yoMdumba Njengeyempilo Yokubeleka iSebe likaRhulumente Wephondo leNtshona Koloni Lidiza Inyanga yoMdumba Njengeyempilo Yokubeleka
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UGqr Manto Tshabalala-Msimang, uMphathiswa weSebe lezeMpilo wesizwe ubhengeze ukuba ukuqala ngo-2006, inyanga yoMdumba iya kubekelwa bucala njengenyanga Yempilo Yesizwe Ephathelele Ekubelekeni. Umxholo Wesizwe wango-2006 uthi, "Sindisa Isizwe, Yomeleza Impilo ephathelele Ekubelekeni'.
Indawo ezihlala abantu kungoku nje zijongene nengxaki yokwanda kwezihlo zokukhulelwa okungafunekiyo nokungacetywanga, kuqukwa nokukhulelwa kwamantombazana asanda kufikisa ebuntombini ( i-10% yeentsana ezizalwayo zizalwa ngala mantombazana), izifo ezosulela ngesondo, kuqukwa neNtsholongwane kaGawulayo. Ngo-20 okwakaloku nje. Ngoko ke amaqabane/ abalingani bayabongozwa ukuba bazisebenzise ezi ndlela zikhoyo zocwangciso-ntsapho zifanelekileyo nezifumaneka kumaziko abo empilo, ukuzikhusela bona nokukhusela abanye kananjalo.
Imicimbi eyahlukeneyo ilungiselelwe ukuba yenziwe ngoFebruwari 06, apho kuya kube kubhiyozelwa iNyanga yeMpilo kananjalo nokukhuthaza ndawonye nokomeleza impilo ephathelele ekuzaleni kunye nononophelo lwempilo. Oku kuquka:
Iiveki Ezimbini Zoqeqesho Ngokubeleka: 13-26 kweyoMdumba
Imiyalezo ephambili kolu ngenelelo ibandakanya:
Ukufa kwababelekayo kungacutheka xa ubani emana esiya eklinikhi ebonelela ngononophelo ngaphambi kokubeleka xa iinyanga zisembalwa.
Umhlaza wesibeleko ungathintelwa ngokukhangelwa / uhlolwe kwiklinikhi ekufuphi nawe.
Ukunyangwa kwezifo ezosulela ngokwabelana ngesondo kungagqibela ngokuzinqanda iingxaki zempilo ephathelele ekuzaleni.
Ukubandakanyeka kwamadoda kwimpilo ephathelele ekuzaleni kungenza umahluko noko.
Iinombolo ezingahlawulelwayo zefowuni ezingaceda uluntu ukuba lukwazi ukufika:
URhulumente wePhondo leNtshona Koloni uzibophelele ekuphumezeni Iminqweno Yophuhliso kule Nkulungwane, ngokuthi agxininise ekuyisiphuleni neengcambu zayo intlupheko, aphumeze imfundo eyeyona nto ingundoqo, akhuthaze ulingano ngokwesini awaxhobise namabhinqa, anciphise inani lokufa kwabantwana, aphucule impilo yabakhulelweyo/yokuba ngumzalikazi ukulwa isifo uGawulayo neNtsholongwane yakhe nokuqinisekisa ngemeko ezinzileyo.
Uluntu luya kwazi ukufikelela kwiinkonzo zempilo ephathelele ekuzaleni apho kuqukwa khona neenkonzo zocwangciso-nzala, impilo yabakhulelweyo/yobuzalikazi, ukukhangelwa komhlaza wesibeleko nowebele, ukukhutshwa kwezisu, uGawulayo neNtsholongwane yakhe kunye nezifo ezisuleleka ngesondo.
Ucwangciso-ntsapho
Ukucwangcisa usapho kuyeyona nto ibisoloko iqhubeka ixesha elide kwezempilo kuzanywa nokulwa uGawulayo neNtsholongwane yakhe. Ukuqinisekisa umgangatho wenkonzo yeyona ntsika yokuphucula ezempilo, ukuphuhlisa nokukhusela amabhinqa, amadoda, abo bakwixesha lokufikisa kunye nabantwana. Ucwangciso-nzala yeyona ndlela yokunceda iintsapho kunye nabantu ekunqandeni ukukhulelwa okungeyomfuneko. Imingeni ekujongenwe nayo ngokuphathelele kuGawulayo nentsholongwane yakhe ndawonye nokufa kwabakhulelweyo neentsana akungethiwa kuqwalaselwe ngokupheleleyo zingekaqiniswa iinkonzo zocwangciso-nzala. Umgaqo-nkqubo Wocwangciso-ntsapho ke ngoko ujolise, phakathi kwezinye izinto, ekuxhobiseni amabhinqa, ukubandakanyeka kwamadoda kwimpilo ephathelele ekuzaleni kwanemfuneko yokuba amadoda namabhinqa athi ezikhethela indlela yawo yempilo ephathelele ekuzaleni abe ekwenza oko enolwazi.
Zikhona kwaye ziyafumeneka iindlela ezahlukeneyo zocwangciso kwiikliniki zoluntu kweli phondo. Ezo ndlela ziquka iipilisi zocwangciso, izitofu nezixhotyana zocwangciso ezifakwa esibelekweni, kukho iikhondom zamadoda nezamabhinqa kanti kukwakho nohlobo lokucwangcisa ngokunqanyulwa kwenzala, oko kwenziwa ngokusikwa okanye ukubotshwa kwemibhojana ehambisa imbewu emadodeni ze kusikwe okanye kubotshwe imibhojana evela kwisiyilelo-maqanda kumabhinqa, kananjalo likwakho nechiza locwangciso-ntsapho ngokungxamisekileyo. Uthintelo oluntlantlo-mbini - ukusetyenziswa kweentsilathi kuphela, oko kusenziwa ngendlela echanekileyo kwanengatshintshiyo, okanye kusetyenziswe ikhondom kunye nolunye uhlobo locwangciso (apho kusetyenziswa ichiza locwangciso-ntsapho lokungxamisekileyo kwimeko yengozi), yeyona nto ibethelelwayo ukuthintela ukukhulelwa okungeyomfuneko kananjalo nezifo ezosulela ngesondo kuqukwa neNtsholongwane kaGawulayo.
Umhlaza wesibeleko yeyona nto iwathumela kwantsonga nyawana amabhinqa aseMzantsi Afrika. Uphando ludandalazise ukuba ngokomlinganiselo liba linye ibhinqa ubuncinane kumabhinqa angamashumi amathathu ananye eMzantsi Afrika aye ahlaselwe ngumhlaza wesibeleko ngexesha lawo lokudla ubomi. Ukukhangelwa komhlaza uze ubhaqeke msinyane kwenziwe nonyango ngokusika/ngokutshisa ukunqanda ukunwenwa komhlaza, yeyona nto ibekwe phambili kwezempilo kwiSizwe siphela. Ngokwezikhokelo zomgaqo-nkqubo, wonke umntu olibhinqa kufaneleke ukuba akhangelwe izihlandlo ezithathu mahala xa ekwisithuba seminyaka engama-30, engama-40 nengama-50 eminyaka yobudala. Le nkonzo iyenziwa kuwo onke amaziko ezempilo.
Ukukhutshwa Kwezisu
Umthetho iChoice on Termination of Pregnancy Act (No.92 of 1996) ichaza ithi umntu olibhinqa nokuba ukweyiphi na iminyaka ofuna ukukhupha isizu, angakwenza oko ngokufaka isicelo kugqirha okanye kunesi oqeqeshiweyo, xa ekwisithuba seeveki ezilishumi elinambini ekhulelwe. Singakhutshwa isisu kwiiveki ezili-13 ukuya kwezingama-20 zokukhulelwa, ukuba sele zingaphezu koko iiveki, oko kuthetha ukuba ungakho umngcipheko wengozi emzimbeni, engqondweni yakhe, ekuhlaleni nakuqoqosho lwezempilo. Ibhinqa elingasafuniyo ukuba kube sabheka phambili ukukhulelwa kwalo kufuneka liye kwiklinikhi ekufuphi nalo.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana:
Imibuzo ingabhekiswa:
Usekela Mlawuli: Wemicimbi Yenzala, Wesebe Lezempilo Lephondo Lentshona Koloni
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12404.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseWitzenberg

UMASPALA WASEWITZENBERG: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseWitzenberg obandakanya iTulbagh, iCeres, iPrince Alfred Hamlet neWolseley.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli




IWEBSITE: www.witzenberg.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.124439.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ndingayijonga ndiyiqinisekise phi imifanekiso ethatyathwe ziikhamera zesantya?
Ndingasihlawula njani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sendlela koomatshini beebhanki?
Unganakho:
NDINGAYIJONGA NDIYIQINISEKISE PHI IMIFANEKISO ETHATYATHWE ZIIKHAMERA ZESANTYA?
NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Ukuba uthi uhlawule ngaphambi kosuku olukhankanyiweyo, ungasihlawula isohlwayo sakho sesiphoso sendlela ngetsheki, okanye ngamaphetshana eentlawyulo aseposini kwidilesi ekhankanywe kwitikiti elo lakho.
Le ntlawulo ke ingenziwa ngokuthi umntu aye buqu kweli sebe okanye (fumana idilesi kwisikhundla Esinamasebe Ezendlela ooMaspala) okanye ithunyelwe ngeposi kule dilesi: P O Box 532, eGrabouw, 7160.
Ngenxa yenqanaba lobuqhetseba nobusela kwiCandelo le-Ofisi Yeposi, umntu uyakhuthazwa ukuba ayise ngokwakhe nbuqu loo ntlawulo kweli sebe.
Nceda uqwalasele ke ukuba izohlwayo zeziphoso zendlela zaseTheeeewaterskloof AZINAKHO TU ukuhlawulwa koomatshini bebhanki iFNB, nge-EasyPay, kwizikhululo zamapolisa okanye ezinkundleni.
Ewe. Usenakho kanti nokusihlawula esi sohlwayo sakho ngomatshini webhanki kule akhawunti:
Inombolo Yesebe: 632005
Nceda ukhankanye inombolo yeso sohlwayo sakho xa usenza le ntlawulo ze uthumele ubungqina book ngefeksi kule nombolo 859 5320.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.124481.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg

Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg




INKCAZELO:

Zonke iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ezithi zenzeke kuMbindi Karoo - oko ke kukuthi, eBhobhofolo, eLeeugamka naseLaingsburg - ziphantsi kolawulo lweSebe Lezendlela laseLaingsburg.Iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ziphantsi kolawulo lwaloo maspala zenzeke kumhaba wakhe.


IMIYALELO:


1. Ndingafumanisa phi ukuba ndinetyala lesiphoso sendlela endingekalihlawuli?
2. Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
3. Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sendlela?
4. Ndingasihlawula isohlwayo sam sesiphoso sendlela kumatshini webhanki?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESIPHOSO SENDLELA ENDINGEKASIHLAWULI?


Tsalela iSebe Lezendlela laseLaingsburg kule nombolo yomnxeba 023 551 1890 okanye iziko Lezendlela leli Phondo kule nombolo 023 551 1021. Usenakho kanti nokuthumela I-email kule dilesi laingsburg@ddsonline.co.za ubuze loo nto ungayiqondiyo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?


Ungawujonga umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba ngokwenene nguwe okanye sisithuthi sakho eso sikuwo kwiZiko Loluntu laseLaingsburg Multipurpose, kwikona yeMain neThird Avenue, ukusukela ngentasimbi yethoba ekuseni ukuya ngentsimbi yeshumi elinesibini emini. Ukhumbule ukuza nennombolo yeso sohlwayo oya kuyifumana kwitikiti elo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?


Ukuba uhlawula ngaphambi kosuku olukhankanywe kwitikiti elo, ungasihlawula isohlwayo eso ngentsheki, ngemali eziinkozo okanye ngamaphetshana okwenza intlawulo aseposini kwidilesi ekhankanywe apho kuso.
* Iitsheki kwakunye namaphetshana okwenza iintlawulo aseposini kufuneka abhalwe egameni likaMaspala waseLaingsburg.
* Le ntlawulo ke ungayenza ngokuya ngokwakho buqu kweli sebe lezendlela (fumana ke idilesi kwesi sikhyundla Municipal Traffic Departments) okanye uyithumele ngeposi kule dilesi: Private Bag X4, eLaingsburg, 6900.
* Ngenxa ke yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwiCandelo Leeposi, umntu uyacetyiswa ukuba aye kuhlawula ngokwakhe kweli sebe lezendlela.


Nceda ke uqwalasele ukuba izohlwayo zeziphoso zendlela ezenzeke eLaingsburg AZINAKHO TUukuhlawulwa koomatshini bebhanki iFNB, nge-EasyPay, kwisikhululo zamapolisa okanye ezinkundleni.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KOOMATSHINI BEEBHANKI?


Ewe. Ungakwazi ukuhlawula isohlwayo sakho sesiphoso sendlela kumatshini webhanki kule akhawunti:

Umnini-akhawunti: nguMaspala waseLaingsburg
iBhanki: ABSA
Ikhowudi Yesebe: 632005
Inombolo Ye-akhawunti: 2540140874
Nceda ke ukhankanye inombolo yesohlwayo eso sakho xa usenza le ntlawulo ze ke ngoku uthumele ngefeksi ubungqina book kule nombolo 023 551 1450.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

UMaspala Wengingqi yeLaingsburg





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseTheewaterskloof (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 31 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.124481.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ndingafumanisa phi ukuba ndinetyala lesiphoso sendlela endingekalihlawuli?
Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sendlela?
Ndingasihlawula isohlwayo sam sesiphoso sendlela kumatshini webhanki?
NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESIPHOSO SENDLELA ENDINGEKASIHLAWULI?
NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?
Ungawujonga umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba ngokwenene nguwe okanye sisithuthi sakho eso sikuwo kwiZiko Loluntu laseLaingsburg Multipurpose, kwikona yeMain neThird Avenue, ukusukela ngentasimbi yethoba ekuseni ukuya ngentsimbi yeshumi elinesibini emini. Ukhumbule ukuza nennombolo yeso sohlwayo oya kuyifumana kwitikiti elo.
NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?
Ukuba uhlawula ngaphambi kosuku olukhankanywe kwitikiti elo, ungasihlawula isohlwayo eso ngentsheki, ngemali eziinkozo okanye ngamaphetshana okwenza intlawulo aseposini kwidilesi ekhankanywe apho kuso.
Ngenxa ke yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwiCandelo Leeposi, umntu uyacetyiswa ukuba aye kuhlawula ngokwakhe kweli sebe lezendlela.
NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KOOMATSHINI BEEBHANKI?
Ewe. Ungakwazi ukuhlawula isohlwayo sakho sesiphoso sendlela kumatshini webhanki kule akhawunti:
Ikhowudi Yesebe: 632005
Nceda ke ukhankanye inombolo yesohlwayo eso sakho xa usenza le ntlawulo ze ke ngoku uthumele ngefeksi ubungqina book kule nombolo 023 551 1450.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.124486.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge

Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge




INKCAZELO:

Zonke iintshukumo zolwaphulo-mithetho yezendlela ezithi ezenzeka eGeorge ziphantsi kweliso leSebe Lezendlela laseGeorge.Iintshukumo zolwaphulo-mithetho yezendlela ezenzeka kwezinye iingingqi ziphantsi kweliso lesebe lezendlela laloo maspala zenzeka emhlabeni wakhe.


IMIYALELO:


1. Ndingafumanisa phi ukuba ndinamatikiti eziphoso zendlela endingekawahlawuli?
2. Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umifanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
3. Ndingasihlawula njani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
4. Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sendlela koomatshini beebhanki?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINAMATIKITI EZIPHOSO ZENDLELA ENDINGEKAWAHLAWULI?


Unakho:
* Ukutyelela iCandelo Leenkonzo Zendlela laseGeorge elikuMgaqo iMission, ePacaltsdorp
* Bhalela iCandelo Leenkonzo Zendlela laseGeorge kule dilesi geotraf@mweb.co.za okanye kule P O Box 2,ePacaltsdorp, 6534
* Tsalela umnxeba iCandelo Leenkonzo Zendlela laseGeorge kule nbombolo 044 878 2400.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?

Ungaya kujonga uqinisekise umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya kwiCandelo Leenkonzo Zendlela laseGeorge elikuMgaqo iMission, ePacaltsdorp, okanye nge-Internet kwesi sikhundla www.labattraffic.com. Kuya kufuneka ke unikezele ngenombolo epheleleyo yeso siphoso ebonakala kwitikiti olithunyelweyo kwakunye nenombolo-mbhalo yesithuthi sakho.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?


Ukuba uhlawula ngaphambi kosuku lokugqibela olukhankanywe kwitikiti elo, ungasihlawula isohlwayo eso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye ngephetshana lokwenza intlawulo laseposini ze ulithumele kwidilesi ekhankanywe kwelo tikiti.

* Iitsheki nala maphetshana okwenza iintlawulo eposini kufuneka abhalwe egameni likaMaspala waseGeorge
* Intlawulo ungayenza ngokuthi uye ngokwakho buqu kweli sebe lezendlela (fumana idilesi kwisikhundla Esinamasebe Ezendlela ooMaspala) okanye ke uyithumele kule dilesi yeposi: P O Box 2, ePacaltsdorp, 6534.

* Ngenxa ke yezinga lobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa into yokuthumela imali eziinkozo ngeposi.
* Ukuba usebenzisa iFirst National Bank, unakho ukulihlawula itikiti lakho kuyo nayiphi na iATM yale bhanki, usebenzisa inombolo yakho ekwelo tikiti.


Nceda uqwalasele ke ukuba iSebe Lezendlela laseGeorge alizamkeli ngqo iintlawulo ngosuku lokuvela enkundleni okanye emva kolu suku olukhankanywe kwitikiti elo. Ukuba uthe akwaya kuvela enkundleni ngosuku obubekelwe ukuya kuvela ngalo, tsalela umnxeba isebe lezendlela ze ufumanise ukuba wenzeni na ukusukela apho.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?
Ewe. Ungalihlawula itikiti lakho lesohlwayo kwisiphoso sendlela olifumene eGeorge (eGeorge kuphela, ngaphambi kosuke lokuya kuvela enkundleni) ngokuthi usebenzise umtshini webhanki, ngaphambi kosuku lokuya kuvela enkundleni kuphela, uyithumele kule akhawunti.

Umnini-akhawunti: nguMaspala waseGeorge
iBhanki ABSA
Inombolo Yesebe: 632005
Inombolo Ye-akhawunti: 01022220981
Nceda unikezele inombolo yesohlwayo eso xa usenza le ntlawulo ze uthumele ngefeksi ke ubungqina boko kule nombolo 044 878 1422.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

UMaspala Wengingqi yeGeorge





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseTheewaterskloof (IiNkonzo)
* Western Cape Traffic Offence Fine List (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.124486.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ndingasihlawula njani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sendlela koomatshini beebhanki?
Unakho:
NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?
NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
Ukuba uhlawula ngaphambi kosuku lokugqibela olukhankanywe kwitikiti elo, ungasihlawula isohlwayo eso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye ngephetshana lokwenza intlawulo laseposini ze ulithumele kwidilesi ekhankanywe kwelo tikiti.
Intlawulo ungayenza ngokuthi uye ngokwakho buqu kweli sebe lezendlela (fumana idilesi kwisikhundla Esinamasebe Ezendlela ooMaspala) okanye ke uyithumele kule dilesi yeposi: P O Box 2, ePacaltsdorp, 6534.
Ngenxa ke yezinga lobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa into yokuthumela imali eziinkozo ngeposi.
Nceda uqwalasele ke ukuba iSebe Lezendlela laseGeorge alizamkeli ngqo iintlawulo ngosuku lokuvela enkundleni okanye emva kolu suku olukhankanywe kwitikiti elo. Ukuba uthe akwaya kuvela enkundleni ngosuku obubekelwe ukuya kuvela ngalo, tsalela umnxeba isebe lezendlela ze ufumanise ukuba wenzeni na ukusukela apho.
NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?
Inombolo Yesebe: 632005
Nceda unikezele inombolo yesohlwayo eso xa usenza le ntlawulo ze uthumele ngefeksi ke ubungqina boko kule nombolo 044 878 1422.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12458.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch

UMASPALA WENGINGQI YESTELLENBOSCH: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO












Photographs copyright South African Tourism.


UMasipala weNgingqi yaseStellenbosch obandakanya iStellenbosch, iFranschoek nePniel.


LOCAL MUNICIPALITY FUNCTIONS



IMISEBENZI KAMASPALA


UMgaqo-siseko unikezela ngezi ntlobo zoxanduva koomaspala:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli


Fumana okunye ngeenkonzo ezingundoqo ezinikezelwa nguMaspala waseStellenbosch okanye ufumanise ngamaziko kamaspala afumanekayo.





AMAGUNYA OOMASPALA


OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:
* Ukuwisa imithetho yoomaspala (imithetho nemimiselo yezixeko) ngayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho yoomaspala ayinakungquzulana nayiphi na imithetho kazwe-lonke.
* Ukuphucula uhlahlo lwabiwo-mali nezicwangciso zophuhliso. Minyaka le uHlahlo Lwabiwo-mali kufuneka luwisiwe, luchaze ukuba imali iza kuvela ze isetyenziswe njani. Umaspala ngamnye kufuneka aphucule esakhe iSicwangciso Sophuhliso Oluhlanganyelweyo (IDP).
* Ukukhupha iintlawulo zeenkonzo nezinye iirhafu, umzekelo: irhafu yezakhiwo.
* Ukuhupha iintlawulo zeenkonzo ngokusetyenziswa kweenkonzo zikamaspala ezifana namanzi, umbane namathala eencwadi.
* Ukukhupha iintlawulo kubantu abaphula imithetho yoomaspala, umzekelo: iintlawulo zezothutho okanye iintlawulo zokungcolisa ngokulahla inkukuma apho kungafanelanga.
* Ukuboleka imali. Ibhunga lingaboleka imali kuba lifuna ukwenza umsebenzi wophuhliso okanye omnye nje umsebenzi yaye livumelekile ukuba linikezele ngempahla kamaspala njengesiqinisekiso sokuba liya kuyihlawula loo mali.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12458.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMgaqo-siseko unikezela ngezi ntlobo zoxanduva koomaspala:
ukuziswa kwenkonzo yombane amanzi asetyenziswa emizini ilindle nendawo ecocekileyo uziso manzi ukuthuthwa kwelindle iinkonzo zokucima umililo iinkonzo zempilo zomasipala izigqibo malunga nemihlaba iindlela zengingqi izithuthi zorhulumente wengingqi ushishino lwasezitratweni izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha iipaki neendawo zolonwabo amathala eencwadi namanye amaziko oluntu ukhenketho lwakweli
AMAGUNYA OOMASPALA
OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:
Ukuwisa imithetho yoomaspala (imithetho nemimiselo yezixeko) ngayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho yoomaspala ayinakungquzulana nayiphi na imithetho kazwe-lonke.
Ukuphucula uhlahlo lwabiwo-mali nezicwangciso zophuhliso. Minyaka le uHlahlo Lwabiwo-mali kufuneka luwisiwe, luchaze ukuba imali iza kuvela ze isetyenziswe njani. Umaspala ngamnye kufuneka aphucule esakhe iSicwangciso Sophuhliso Oluhlanganyelweyo (IDP).
Ukukhupha iintlawulo zeenkonzo nezinye iirhafu, umzekelo: irhafu yezakhiwo.
Ukuhupha iintlawulo zeenkonzo ngokusetyenziswa kweenkonzo zikamaspala ezifana namanzi, umbane namathala eencwadi.
Ukukhupha iintlawulo kubantu abaphula imithetho yoomaspala, umzekelo: iintlawulo zezothutho okanye iintlawulo zokungcolisa ngokulahla inkukuma apho kungafanelanga.
Ukuboleka imali. Ibhunga lingaboleka imali kuba lifuna ukwenza umsebenzi wophuhliso okanye omnye nje umsebenzi yaye livumelekile ukuba linikezele ngempahla kamaspala njengesiqinisekiso sokuba liya kuyihlawula loo mali.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.125285.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > U &gt Ukonga Umbane Ekhayeni

Ukonga Umbane Ekhayeni



uFebruwari 2006

UkuNikwa kweeNkonzo nokuXhotyiswa koLuntu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Indlela entsha necocekileyo yokuvelisa yemizi-mveliso iyayiguqula indlela esenza nesisebenzisa ngayo izinto, ngokuzenza zibe namandla angakumbi nokunqanda ukungcolisa indalo engqongileyo. Oku ke kusekelwe kumgaqo wokuthintela ingxaki ingekafiki. Oku kusenokukhokelela kwiinguqu ezimandla ezingqondweni zabantu kwanakwiindlela abenza ngayo izinto. Eli phepha linikezela ngeengcebiso ngendlela onokonga ngayo umbane, wonge amanzi ze unciphise nenkukuma.















IINYANISO EZINIKA UMDLA










" Kutshiswa ikilogram yelahle ngeyure nganye yekilowatt yombane osetyenzisiweyo."

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Amanzi yindalo enqabileyo yaye iNtshona Kapa ayisenazo iindawo ezinokufanela ukwakhiwa kwamadama."


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ziya kuba mbini kuphela iimeko apho kugcwaliswa amadama ngamanzi kule minyaka mibini izayo! Kusafuneka kugcwaliswe amadama kodwa ke oko kuya kusidla izigidi-gisi zeerandi yaye akukho mntu uyifunayo le nto eyadini yakhe"


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ihlabathi livelisa umlinganiselo weetoni ezine zomoya omdaka, umntu ngamnye, ngonyaka, abemi boMzantsi Afrika bona bavelisa umlinganiselo olishumi lweetoni zalo moya mdaka, umntu ngamnye, ngonyaka."





























IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO










iCandelo Lolawulo: Elijongene Nokungcoliseka Nenkukuma
iSebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Private Bag X9086, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2705
Inombolo Yefeksi: 021 483 4425
cbill@pgwc.gov.za















FUMANISA OKUNYE:

* Ngokuba kutheni kufuneka usebenzise indlela ecocekileyo yokuvelisa nje ekhayeni lakho
* Indlela yokonga umbane
* Indlela yokonga amanzi
* Indlela yokunciphisa inkukuma
* Iingcebiso eziluncedo
* Indlela yokunkcenkceshela isitiya eyonga amanzi

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

KUTHENI KUFUNEKA USEBENZISE INDLELA YOKUVELISA ECOCEKILEYO NJE EKHAYENI LAKHO

* LE NDLELA IKONGELA IMALI!
* Ilondoloza izibonelelo zendalo ezifana namanzi
* Inciphisa ukungcoliswa kwamanzi nomoya
* Yenza ukuba thina neentsapho zethu siphile kwihlabathi elisempilweni

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA UMBANE!

Le ilandelayo ke yimizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukuze libe nokusebenzisa umbane ngendlela ewongayo:

1. Igiza Yamanzi Ashushu

* Khusela igiza yakho ngokuthi uyigqume ngengubo yegiza ze wonge imali ephakathi kweeponti ezintlanu nezilishumi ngenyanga.
* Faka isixhobo esibalayo kwigiza yakho ngenjongo yokuthintela ukubilisa amanzi ongazokuwasebenzisa. Oku kungakongela ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.
* Fakela isixhobo sokubilisa amanzi esisebenzisa ilanga. Oku kubyibonakalisa imbuyekezo yokonga umbane ngexesha elifikelela kwiminyaka esibhozo yaye isebenzisa indlela enokuphinda isebenziseke kwixesha elizayo.
* Ingakumbi xa uzakhela indlu, le yindlela eyonga ngokumandla. Apha wonga ngokwengqikelelo ephakathi kwamashumi amabini namane ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.

2. Ukukhanyisa

* Sebenzisa iiCFL okanye iiLED, eziwusebenzisa ngendlela ewongayo umbane, kunezo zibane ziqhelekileyo neziwutyayo umbane yaye zihlala ngaphezu kweyure okanye ezimbini ngosuku zikhanyisiwe yaye zikulungele kakhulu ukuukhanyiswa ngaphandle ukuze zikhanyiswe ubusuku bonke
* Zicime izibane xa uhambayo.

3. Ukushushubeza ikhaya lakho

* Ngokukhusela umphezulu wendlu yakho ungonga isiqingatha sombane wokushushubeza.
* Faka nezixhobo zokukhanyisa nokushushubeza ngendlela esebenzisa ilanga ukuba uzenzela ikhaya elitsha:
* Kufuneka ube neefestile ezaneleyo ezijonge empuma
* Kufuneka ube nezixhobo zokukhabela ngaphandle ilanga lasehlotyeni ezikwalibizelayo elasebusika
* Ukuba ufakela umphezulu wendlu, kufuneka ukhumbule ukuba kunzima ukushushubeza indlu enkulu kakhulu
* Khusela iindonga nemigangatho yakho kakuhle, okanye ke usebenzise izixhobo zokwakha eziwongayo umbane.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA AMANZI

Le ilandelayo ke yeminye yemizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukulenza libe nokuwonga amanzi.

1. Ngokuthi unciphise amanzi okugungxula indlu yakho yangasese ungonga ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini amanzi owasebenzisayo ngonyaka ungakhange ube kanti uyasokola emsebenzini wawo. Ungafakela indlela egungxula kabini okanye kaninzi. Isixhobo sokugungxula kabini sineendlela ezimbini nezicwangcisiweyo zokugungxula - isicwangciso esikhupha amanzi amancinci kumchamo ze athi kratya kwizinto eziqinileyo. Indlela yokugunxula kaninzi ke yona ikuvumela ukuba ugungxule nantoni nokuba ingakanani na - ubhekelisela emva nje isixhobo sokugungxula ze iziyekele xa igqibile.
2. Ngokufakela isixhobo sokumpompela amanzi angwevu (asuka kumatshini wokuhlamba impahla, kwisitya samanzi, kwishawa nakwibhafu) kwisitiya sakho ngenjongo yokusinkcenkceshela. Oku kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amathathu anesihlanu ekhulwini, amakhaya amaninzi kufuneka asuse nesidingo sokongeza amathuba okunkcenkceshela izitiya zawo. Ezi ndlela zokonga ukusetyenziswa kwamanzi zibiza malunga nama-R4 500 ukufakelwa, kodwa ayakuyibonakalisa imbuykezo ekongeni amanzi kwiminyaka nje emibini.
3. Ukufakela iishawa ezisezantsi kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amahlanu ukuya kwasixhenxe anesihlanu ekhulwini. Iindlela ezahlukeneyo ziyafumaneka, ngokuxhomekeka ke kwindlela ofuna ukuzisebenzisa ngayo. Ukuhlamba ngeshawa yeyona ndlela iwongayo amanzi kunokuhlamba ngesitya sokuhlambela, nkqu nangaphandle kwezi ntloko zeeshawa.
4. Iziciko zeemopmpo ziyakucutha ukuchiphiza kwamanzi ngamashumi amahlanu ukuya kwangamashumi asixhenxe anesihlanu ekhulwini.Ngokwesiqhelo, amanzi amaninzi kwezi mpompo aphuma aye ngqo phantsi angene esinkini engakhange asetyenziswe.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKUNCIPHISA INKUKUMA

iNtshona Kapa ivelisa inkukuma eninzi kunaleyo imele ukuba iyayilahla. Umntu ngamnye ohlala eKapa ukhupha i1.6 yeekilograms zenkukuma ngosuku. Amanzi ehla ezindongeni nasemhlabeni angcolisa amanzi asemhlabeni kwakunye nehlabathi. La manqaku alandelayo akunika nje umqondo wezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukunciphisa inkukuma eniyivelisayo.

1. Phinda usebenzise kangangoko kwinkukuma yakho. Ezi mveliso zilandelayo zingaphinda zisetyenziswe: iphepha, iglasi, iitoti, iiplastiki, imveliso zomgquba, kwakunye ne-oli yezithuthi. Akho amazibuko okulondoloza inkukuma elahliweyo kuthotho lwezikolo okanye imibutho. Qhagamshelana nomaspala wakho okanye incwadi yakho yeenombolo zomnxeba ukuze ufumane iziko elilondoloza inkukuma elikufutshane nawe. Sebenzisa inkqubo yomgqomo owahlula-hlulwe kabini okanye kathathu. Le ke yimigqomo yasekhayeni eyahlula-hluliweyo ukwenzela ukufaka iintlobo ezithile zenkukuma ukwenzela kube lula ukonga inkukuma. Iinkukuma ezahlukeneyo nezilondolozekayo zingafakwa kumacandelo ahlukeneyo anemibala eyahlukileyo.
2. Yenza umgquba inkukuma yakho engumgquba (ekukutya neyasesitiyeni) Lo mgquba ungasetyenziswa esitiyeni ngokuthi uhlanganiswe nomhlaba ukuphucula ubume bomhlaba lowo. Wangeza umhlaba ochumileyo yaye unikezela ngezakhi eziza kuncedisa ekukhuleni kakuhle nangokukhawuleza kwezityalo.
3. Phinda uzisebenzise izitya ebezithwele ukutya ze uqinisekise ukuba izinto ozithengayo azigcwelisanga ziplastiki. Ukuba kunjalo, khalaza! Loo nto ibonakalisa ukuhlakanipha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINGCEBISO EZILULUTHO

* Ukuba uyahombisa, khetha iipeyinti neevanishi ezingenamachiza.
* Wucime umabonwa-kude wakho endaweni yokuwushiya ukwimo emileyo - oomabonwa-kude abashiywe bekwimo yokuma basadla ikota yombane eziwudlayo xa zisetyenziswayo.
* Musa ukubilisa iketile yonke yamanzi xa uza kusebenzisa ikopi enye kuphela apho, bilisa amanzi oza kuwasebenzisa kuphela .
* Sebenzisa izithuthi zikawonke-wonke okanye uhambe ngeenyawo okanye uqhube ibhayisekile xa usiya emsebenzini okanye evenkileni. Qhuba isithuthi esincinci njengoko siza kusebenzisa amafutha amancinci sona, sikhuphe ukungcola kancinci yaye sidinga imali encinci xa silungiswa kunezo zikhulu.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UKUNKCENKCESHELA ISITIYA NGENDLELA EWONGAYO AMANZI

Ngenxa yokuba izitiya ezi zidinga amanzi amaninzi, kubalulekile ke ukuqwalasela imigaqo yokusetyenziswa kwamanzi ngendlela ewongayo. Ezi ndlela zikwadinga umsebenzi omncinci kunezitiya eznkulu. Ezi ngcebiso zilandelayo zithatyathwe kwincwadi ethi "Water-wise gardening" (yeDWAF neNBI, 1998):

* Lima izityalo eziwongayo amanzi - ezona zityalo zithenjiweyo ke ekongeni amanzi zezo zizezaloo ngingqi ngokwemvelo njengoko zingadingi kuphinda zinkcenkceshelwe.
* Beka izityalo ngokwamaqela ngokwendlela eziwatya ngayo amanzi - oku kuthintela ukuchitha amanzi kwizityalo ezingawadingiyo.
* Qwalasela umgangatho nohlobo lwesitiya sakho, ngoko ke cingisisa umbono wokucutha isitiya sakho.
* Phucula umhlaba nomhlaba - indlela umhlaba wakho owonga ngayo amanzi iyaphuculeka ngumgquba omninzi. Ukugquma umhlaba ngodka oluninzi, umgquba, istro, njalo-njalo) zigcina umhlaba wakho ufume nangakumbi.
* Lima ngexesha lonyaka elifanelekileyo - kwiinginqi ezifumana iimvula ebusika, elona xesha lifanelekileyo nguKwindla nalapha ekuqaleni kobusika ukuze izityalo ezo zibe nethuba lokuntdhula iingcambu zazo phambi kwexesha lonyaka elomileyo. Kwiingingqi ezifumana iimvula ehlotyeni, elona xesha lifanele ukulima yintwasa-hlobo nasekuqaleni kwehlobo.
* Nkcenkceshela ngendlela efanelekileyo - musa ukunkcenkceshela kanye ligqatse ubhobhoyi ilanga okanye kwiimeko ezivuthuzayo. Enye yezona ndlela zonga amanzi zokunkcenkceshela yileyo yokusebenzisa umbhobho wokunkcenkceshela - le ndlela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini amanzi asetyenziswa kwiimeko eziqhelekileyo zokunkcenkceshela, futhi inkcenkceshela kakuhle, yaye futhi isenokufakwa ngaphantsi kwengca.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
* Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.125720.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > S &gt Izikhokelo Zokuvota Kulonyulo looRhulumente Bamakhaya luka-2006

Izikhokelo Zokuvota Kulonyulo looRhulumente Bamakhaya luka-2006



uFebruwari 2006


iKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo




Ndivota Nini?

Ulonyulo Loomaspala luya kube lungomhla wokuqala kwinyanga yoKwindla apha ku-2006 ukusukela ngentsimbi yesixhenxe ekuseni ukuya ngeyesixhenxe ngokuhlwa.

Ngubani Onokuvota?

Wonke ummi woMzantsi Afrika obudala buyiminyaka eli-18 nangaphezulu nokubhaliseleyo ukuvota angavota ngomhla wokuqala kwinyanga yoKwindla ka-2006. Ukuba akubhalisanga, akuyi kuba nakho ukuvota kolu lonyulo.

Ndivota Phi?

Uya kuvota kweso sithili wabhalisela ukuvota kuso.

Ukuze ube nokufumanisa ukuba ubhalisile ngokwenene:
Tyelela eli phepha kwiwebsite yeKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo.

Ukuze ube nokufumanisa ukuba ungavota phi na:
Tyelela eli phepha kwiwebsite yeKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo.

Ndidinga ntoni ukuze ndibenokuvota?

Uya kudinga incwadana yakho yesazisi eluhlaza efakwe ikhowudi yokubhalisa.

Amabhunga Oorhulumente Bamakhaya Ezinezilithili

Oomaspala abakhulu bathi bahlulwe babe zizithili zooceba ezimbini. Abantu abakumabhunga oomaspala anezithili zooceba baya kuvota kathathu kolu lonyulo loomaspala luka-2006 ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba bamelwa kuwo onke amanqanaba karhulumente wommandla wabo:

* Ivoti enye kuMgqatshwa wesithili sikaCeba: Apha ke uvotela umntu, umgqatshwa kwisithili sakho, ongazigqatsa ezimele okannye abe phantsi kombutho othile.
* Uvotele iBhunga Likarhumente Wekhaya kube kanye: Le voti ke yeyombutho. Umbutho ufumana abameli kwiBhunga lalo Rhulumente.
* Ivoti enye enye kwiBhunga Lesithili: Le voti ke yona iya kumbutho oya kukumela kwiBhunga likaMaspala Wesithili. Amabhunga Ezithili ajongana nolawulo lwesithili eso sinamabhunga ekhaya amaninzi.

Amabhunga Eenqila

Zintandathu iingingqi zeenqila eMzantsi Afrika - iSixeko saseRhawutini, Ekurhuleni, iTshwane, Ethekwini, iNelson Mandela kunye neSixeko saseKapa. Ezi ngingqi ziphantsi kolawulo lwamabhunga Eenqila. Amabhunga Eenqila anooceba bezithili nabameli bamaqela.

Ukuba kwenye yezi ngingqi zenqila, uya kuba neevoti ezimbini kolu Lonyulo Loomaspala luka-2006, enye yeyomgqatswa ze eyesibini ibe yeyombutho:

* Ivoti enye yoMgqatswa Wesithili: Le voti ke yeyomntu, umgqatswa wesithili, onokuzigqatsa ezimele okanye phantsi kobutho wakhe.
* Ivoti enye yoMbutho: Le voti ke yeyombutho oza kukumela kwiBhunga Lenqila. Umbutho ngamnye ufumana inani lezihlalo kwiBhunga Lenqila ngokweevoti ezifumeneyo.

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:

neKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo
Inombolo Yomnxeba: 0800 11 8000
Iwebsite: www.elections.org.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.125720.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Izikhokelo Zokuvota Kulonyulo looRhulumente Bamakhaya luka-2006
Ndivota Nini?
Wonke ummi woMzantsi Afrika obudala buyiminyaka eli-18 nangaphezulu nokubhaliseleyo ukuvota angavota ngomhla wokuqala kwinyanga yoKwindla ka-2006. Ukuba akubhalisanga, akuyi kuba nakho ukuvota kolu lonyulo.
Ndivota Phi?
Uya kuvota kweso sithili wabhalisela ukuvota kuso.
Ukuze ube nokufumanisa ukuba ubhalisile ngokwenene:
Ukuze ube nokufumanisa ukuba ungavota phi na:
Uya kudinga incwadana yakho yesazisi eluhlaza efakwe ikhowudi yokubhalisa.
Oomaspala abakhulu bathi bahlulwe babe zizithili zooceba ezimbini. Abantu abakumabhunga oomaspala anezithili zooceba baya kuvota kathathu kolu lonyulo loomaspala luka-2006 ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba bamelwa kuwo onke amanqanaba karhulumente wommandla wabo:
Uvotele iBhunga Likarhumente Wekhaya kube kanye: Le voti ke yeyombutho. Umbutho ufumana abameli kwiBhunga lalo Rhulumente.
Ivoti enye enye kwiBhunga Lesithili: Le voti ke yona iya kumbutho oya kukumela kwiBhunga likaMaspala Wesithili. Amabhunga Ezithili ajongana nolawulo lwesithili eso sinamabhunga ekhaya amaninzi.
Ivoti enye yoMgqatswa Wesithili: Le voti ke yeyomntu, umgqatswa wesithili, onokuzigqatsa ezimele okanye phantsi kobutho wakhe.
Ivoti enye yoMbutho: Le voti ke yeyombutho oza kukumela kwiBhunga Lenqila. Umbutho ngamnye ufumana inani lezihlalo kwiBhunga Lenqila ngokweevoti ezifumeneyo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 0800 11 8000
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12594.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas

UMASPALA WENGINGQI YECAPE AGULHAS: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseCape Agulhas obandakanya iNapier, iBredasdorp neStruisbaai.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.126980.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > Isibane Esiluphawu Loxolo - esisuka KwaZulu-Natal sisiya eNtshona Kapa

Isibane Esiluphawu Loxolo - esisuka KwaZulu-Natal sisiya eNtshona Kapa






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



14 uMatshi 2006
UMTHOMBO WEENDABA Icandelo loMphathiswa Wezemfundo (The Government of South Africa)

uMphathiswa Wezemfundo waKwaZulu-Natal, u-Ina CronjÃ© uya kube enikezela ngeSibane Soxolo kugxa wakhe waseNtshona Kapa, uCameron Dugmore, ngomso (ngoLwesihlanu umhla we-10 apha kwinyanga yoKwindla) kumsebenzi owodwa oya kube ubanjelwe kwiSikolo Samabanga Aphezulu iBreÃ«rivier eVostile, ngentsimbi ye12 emini.

Uyamenywa ke ukuba uze kuzimasa lo msebenzi eVostile noyingxenye yephulo lokwazisa uluntu ngeenzame zokunqanda ubundlobongela obujoliswe kumanina nabantwana.

Umhla: ngoLwesihlanu, umhla we-10 kule nyanga yoKwindla apha ku-2006
Time: fika nge-11h30 usenzela intsimbi ye-12h00
Indawo: iSikolo Samabanga Aphezulu iBreÃ«rivier,kwiSitalato iNoble, eVostile

Ezinye izithethi ziya kuquka iNtloko yeSebe Lezemfundo leNtshona Kapa uRon Swartz, kwakunye noMlawuli weCandelo Lesini Nokulingana leli Sebe Lezemfundo, uNksz. Ramagoshi.

Nceda ke undazise ukuba uya kukwazi na ukuzimasa. Sinethemba lokuba siya kuhlangana nawe kulo mcimbi.

Ozithobileyo

Ukuba unemibuzo onayo, nceda uqhagamshelane noGert Witbooi kule nombolo 082 550 3938, okanye uPaddy Attwell kule 083 261 7699.
uGert Witbooi
uNobhala Ojongene Nonxibelelwano Noonondaba
kwi-Ofisi yoMphathiswa Wephondo Kwezemfundo
iNtshona Kapa
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2523
Inombolo Yefeksi: 021 425 5689
Tyelela iwebsite yethu: http://wced.wcape.gov.za





This content also available in English

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12702.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeMossel Bay

UMASPALA WENGINGQI YEMOSSEL BAY: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseMossel Bay obandakanya iHerbertsdale, iFriemersheim, iGreat Brak River, neMossel Bay.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli




IWEBSITE: www.mosselbaymun.co.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12756.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn

UMASPALA WENGINGQI YE-OUDTSHOORN: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO










Photographs copyright South African Tourism


UMasipala weNgingqi yase-Oudtshoorn obandakanya i-Oudtshoorn, iDysselsdorp neDe Rust.



AMAGUNYA OOMASPALA


OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:
* Ukuwisa imithetho yoomaspala (imithetho nemimiselo yezixeko) ngayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho yoomaspala ayinakungquzulana nayiphi na imithetho kazwe-lonke.
* Ukuphucula uhlahlo lwabiwo-mali nezicwangciso zophuhliso. Minyaka le uHlahlo Lwabiwo-mali kufuneka luwisiwe, luchaze ukuba imali iza kuvela ze isetyenziswe njani. Umaspala ngamnye kufuneka aphucule esakhe iSicwangciso Sophuhliso Oluhlanganyelweyo (IDP).
* Ukukhupha iintlawulo zeenkonzo nezinye iirhafu, umzekelo: irhafu yezakhiwo.
* Ukuhupha iintlawulo zeenkonzo ngokusetyenziswa kweenkonzo zikamaspala ezifana namanzi, umbane namathala eencwadi.
* Ukukhupha iintlawulo kubantu abaphula imithetho yoomaspala, umzekelo: iintlawulo zezothutho okanye iintlawulo zokungcolisa ngokulahla inkukuma apho kungafanelanga.
* Ukuboleka imali. Ibhunga lingaboleka imali kuba lifuna ukwenza umsebenzi wophuhliso okanye omnye nje umsebenzi yaye livumelekile ukuba linikezele ngempahla kamaspala njengesiqinisekiso sokuba liya kuyihlawula loo mali.


Fumana okunye ngeenkonzo ezingundoqo ezinikezelwa nguMaspala waseOudsthoorn okanye ufumanise ngamaziko kamaspala afumanekayo.







IMISEBENZI KAMASPALA


UMgaqo-siseko unikezela ngezi ntlobo zoxanduva koomaspala:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12756.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
AMAGUNYA OOMASPALA
OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:
Ukuwisa imithetho yoomaspala (imithetho nemimiselo yezixeko) ngayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho yoomaspala ayinakungquzulana nayiphi na imithetho kazwe-lonke.
Ukuphucula uhlahlo lwabiwo-mali nezicwangciso zophuhliso. Minyaka le uHlahlo Lwabiwo-mali kufuneka luwisiwe, luchaze ukuba imali iza kuvela ze isetyenziswe njani. Umaspala ngamnye kufuneka aphucule esakhe iSicwangciso Sophuhliso Oluhlanganyelweyo (IDP).
Ukukhupha iintlawulo zeenkonzo nezinye iirhafu, umzekelo: irhafu yezakhiwo.
Ukuhupha iintlawulo zeenkonzo ngokusetyenziswa kweenkonzo zikamaspala ezifana namanzi, umbane namathala eencwadi.
Ukukhupha iintlawulo kubantu abaphula imithetho yoomaspala, umzekelo: iintlawulo zezothutho okanye iintlawulo zokungcolisa ngokulahla inkukuma apho kungafanelanga.
Ukuboleka imali. Ibhunga lingaboleka imali kuba lifuna ukwenza umsebenzi wophuhliso okanye omnye nje umsebenzi yaye livumelekile ukuba linikezele ngempahla kamaspala njengesiqinisekiso sokuba liya kuyihlawula loo mali.
UMgaqo-siseko unikezela ngezi ntlobo zoxanduva koomaspala:
ukuziswa kwenkonzo yombane amanzi asetyenziswa emizini ilindle nendawo ecocekileyo uziso manzi ukuthuthwa kwelindle iinkonzo zokucima umililo iinkonzo zempilo zomasipala izigqibo malunga nemihlaba iindlela zengingqi izithuthi zorhulumente wengingqi ushishino lwasezitratweni izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha iipaki neendawo zolonwabo amathala eencwadi namanye amaziko oluntu ukhenketho lwakweli
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.12783.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBitou

UMASPALA WENGINGQI YEBITOU: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseBitou obandakanya iPlettenberg Bay yodumo.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12837.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeLaingsburg

UMASPALA WENGINGQI YELAINGSBURG: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseLaingsburg obandakanya iLaingsburg.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12864.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iPrince Albert

UMASPALA WENGINGQI IPRINCE ALBERT: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yasePrince Albert obandakanya iLeeu Gamka nePrince Albert.

OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:

* nokuwisa imithetho kamasipala - imithetho yenqila nemimiselo malunga nayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho kamasipala ayiyi kunxaxha kuyi nayiphi na imithetho yesizwe.
* Ukuphucula uhlahlo-mali nezicwangciso zophuhliso - kunyaka ngamnye uhlahlo-mali lukamasipala kufuneka lwenziwe ngendlela apha eya kubonisa indlela emayenziwe ngayo nemayisetyenziswe ngayo imali. Umasipala kufuneka aphucule Ã¦ucwangciso oluhlanganisiweyo lophuhlisoÃ†.
* Ukumisela imirhumo nezinye iirhafu, umzekelo, irhafu yomhlaba.
* Ukubiza imali yeenkonzo - ukusebenzisa iinkonzo zomasipala njengamanzi, umbane, amathala eencwadi, njalo-njalo.
* Ukumisela izohlwayo - kubantu abaphula imithetho yomasipala, umzekelo, intlawulo ngokuphula umthetho wendlela, ukulahla nje inkunkuma naphi na.
* Uboleko-mali - ibhunga lingenza imboleko-mali yokuphuhlisa okanye ukwenza enye iprojekthi nokusetyenziswa kwempahla kamasipala njengonobambiso.
* Ukwenza, ukuphucula nokulungisa izicwangciso ezihlanganisiweyo zophuhliso (IDP).
* Oomasipala beNgingqi banoxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.12891.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBhobhofolo

UMASPALA WENGINGQI YEBHOBHOFOLO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMasipala weNgingqi yaseBeaufort West obandakanya iBeaufort West.







Photographs from the Beaufort West Website


UMasipala weNgingqi yaseBeaufort West obandakanya iBeaufort West, iMerweville ne- Nelspoort.

Fumana okunye ngeenkonzo ezingundoqo ezinikezelwa nguMaspala waseBeaufort West okanye ufumanise ngamaziko kamaspala afumanekayo.







AMAGUNYA OOMASPALA


OoMasipala beNqila banikwe umyalelo wokuba bajongane:
* Ukuwisa imithetho yoomaspala (imithetho nemimiselo yezixeko) ngayo nayiphi na imisebenzi abanoxanduva lwayo. Imithetho yoomaspala ayinakungquzulana nayiphi na imithetho kazwe-lonke.
* Ukuphucula uhlahlo lwabiwo-mali nezicwangciso zophuhliso. Minyaka le uHlahlo Lwabiwo-mali kufuneka luwisiwe, luchaze ukuba imali iza kuvela ze isetyenziswe njani. Umaspala ngamnye kufuneka aphucule esakhe iSicwangciso Sophuhliso Oluhlanganyelweyo (IDP).
* Ukukhupha iintlawulo zeenkonzo nezinye iirhafu, umzekelo: irhafu yezakhiwo.
* Ukuhupha iintlawulo zeenkonzo ngokusetyenziswa kweenkonzo zikamaspala ezifana namanzi, umbane namathala eencwadi.
* Ukukhupha iintlawulo kubantu abaphula imithetho yoomaspala, umzekelo: iintlawulo zezothutho okanye iintlawulo zokungcolisa ngokulahla inkukuma apho kungafanelanga.
* Ukuboleka imali. Ibhunga lingaboleka imali kuba lifuna ukwenza umsebenzi wophuhliso okanye omnye nje umsebenzi yaye livumelekile ukuba linikezele ngempahla kamaspala njengesiqinisekiso sokuba liya kuyihlawula loo mali.


IMISEBENZI KAMASPALA


UMgaqo-siseko unikezela ngezi ntlobo zoxanduva koomaspala:
* ukuziswa kwenkonzo yombane
* amanzi asetyenziswa emizini
* ilindle nendawo ecocekileyo
* uziso manzi
* ukuthuthwa kwelindle
* iinkonzo zokucima umililo
* iinkonzo zempilo zomasipala
* izigqibo malunga nemihlaba
* iindlela zengingqi
* izithuthi zorhulumente wengingqi
* ushishino lwasezitratweni
* izilarha kwaneemalike ezithengisa ukutya okutsha
* iipaki neendawo zolonwabo
* amathala eencwadi namanye amaziko oluntu
* ukhenketho lwakweli






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.128948.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Izifundo Ezifutshane Kwezolimo

Izifundo Ezifutshane Kwezolimo




INKCAZELO:

iSebe Lezolimo leNtshona Kapa linikezela ngothotho lwezifundo ezifutshane unyaka lo: Amacandelo anikezelwayo kwezi zifundo aquka:


* ukulima nokufuya ngendlela ephangaleleyo
* ukuveliswa kwemifuno neziqhamo
* izifundo ngokulinywa kwemidiliya
* ukufuya nokushishina ngezilwanyana
* izifundo zobunjineli kwezolimo, ulawulo kwanoqoqosho lwezolimo
* inzululwazi ngomntu nangoluntu jikelele

Incwadi yabo equlethe iinkcukacha ngezifundo inikezela ngoluhlu olugcweleyo lwezifundo ezifutshane ezinikezelwa apha kwakunye nesikhokelo samaxesha ezi zifundo zenyanga.


IMIYALELO:

Ezi zifundo ke zinikezelwa kuphela ukuba inani eliqingqiweyo labafundi lithe lafaka izicelo zokwamkelwa kwezi zifundo, ngokwesiqhelo eli nani liba sisibhozo ubuncinci ze ubukhulu libe ngamashumi amabini anesihlanu abafundi. Izifundo zinganikezelwa nakwenye indawo engesiso esi sikolo sase-Elsenburg ukuba izixhobo nezinye nje iimfuno ezifanelekileyo zikho. Kuye kubekho ke namanye amathuba oqeqesho emva kweli kwiifama okanye ke angenziwa amalungiselelo okuya kwezinye iindawo ngentlawulo ethile.

Izixhobo zokufunda zifumaneka ngesiNgesi nesiBhulu, okanye ke ngolwimi oluthandwe nguloo mfundi uza kube ethabatha inxaxheba. Abafaki-zicelo abangathanda ukuzifumana ngolunye ulwimi ezi zifundo kuya kufuneka benze amalungiselelo okufumana umguquleli.

Ezi zifundo ke zihambelana nemigangatho eqinisekiswe yavunywa yi-SAQA yelo candelo yaye abathabathi -nxaxheba bangavavanywa (okanye bafumane iimviwo) ngokomgangatho osetyenziswayo yokuvavanya. Aba bafundi bathabatha inxaxheba ke bayazithandela ukuba bavavanywe na okanye bangavavanywa. Abafundi abangavavanywayo, okanye abathi bangaluphumeleli uvavanyo, bathi bafumane Isiqinisekiso Sokuzimasa, ngelixa abo bathe baluphumelela uvavanyo bona bethiwa jize ngeZiqinisekiso Zokugqwesa bakusiqukumbela isifundo ngasinye. Aba ke bona bakwafumana namanqaku emigangatho yeli candelo enikezelwa zezi zifundo.

Indlela yokubhalisela ezi zifundo
Abafundi abathabatha inxaxheba kwezi zifundo kuya kufuneka bagcwalise iphetshana lokubhalisa. Eli phetshana ligcwalisiweyo ke lingathunyelwa kwelona ziko loqeqesho likufutshane okanye ke ithunyelwe ngefeksi, nge-email okanye ngeposi kule dilesi:

u-Olivia Bosch
kwiZiko Loqeqesho lase-Elsenburg
PO Box 54, e-Elsenburg, 7607
Inombolo Yefeksi: 021 808 7652
I-email: oliviab@elsenburg.com


Ubhaliso lwezi zifundo luvala kwiiveki ezimbini ngaphambi kokuqaliswa kwezifundo ezo. Abathabathi-nxaxheba bangazihlawula iintlawulo ezifunekayo ngqo kwi-akhawunti yebhanki yeli okanye ke kweli ziko loqeqesho ngethuba lokubhalisa. Ikopi yesiqinisekiso sentlawulo kufuneka ithunyelwe ngefeksi kule nombolo:

u-Olivia Bosch
Inombolo Yefeksi: 021 808 7652

Iziqinisekiso zabantu ababhalisileyo kwezi zifundo zithunyelwa kubathabathi-nxaxheba emva kokuba ifunyenwe intlawulo. Abathabathi-nxaxheba badinga iincwadana zabo zezazisi ngethuba lokubhalisa.

Iintlawulo zezi Zifundo
Ijntlawulo ke ziyahluka, kuxhomekeka ekubeni zinikezelwa phi na.


* ngama-R50 umntu ngamnye ngosuku (xa uqeqesho lunikezelwa kude kuneziko loqeqesho)
* ngama-R70 umntu ngosuku xa uqeqesho lunikezelwa kwiziko loqeqesho)
* li-R120 umntu ngosuku (kwiziko loqeqesho, kwabo baza kulala batye kwalapho)


Ezi ntlawulo ke ziquka iVAT yaye akukho zimbuyekezo ziya kunikezelwa kubantu abathi barhoxe kwisithuba seveki ngaphambi kosuku lokuqaliswa kwezi zifundo. Izixhobo Zokufunda ziyanikezelwa ke nazo.

Iinkcukacha Zeentlawulo
Iintlawulo zemali yaso nasiphi na isifundo esonikezelwa nakweliphi na iziko loqeqesho zingafakwa ngqo kwi-akhawunti yebhanki yeSebe Lezolimo, eyile:

iSebe Lezolimo
iBhanki iABSA
Inombolo ye-Akhawunti: 405 491 0586
Ikhowudi Yesebe: 638909

Isiqinisekiso sentlawulo kufuneka sibonise oku kulandelayo:


* Ikhowudi yentlawulo, eyile: 81 FET Elsenburg College
* Igama Lesifundo eso
* Usuku Lokunikezelwa kwesifundo eso


Iziqinisekiso zentlawulo kufuneka zithunyelwe ngefeksi kule nombolo:
u-Olivia Bosch
Inombolo Yefeksi: 021 808 7652

Ngemibuzo ephangaleleyo nangokubhalisela izifundo, qhagamshelana:

ne-Elsenburg
kwiZIko Loqeqesho lase-Elsenburg
ku-Olivia Bosch
PO Box 54, e-Elsenburg, 7607
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7708
Inombolo Yefeksi: 021 808 7652
I-email: oliviab@elsenburg.com

eGeorge
kwiZiko Loqeqesho lase-Outeniqua
kuKeith Langeveld
PO Box 249, eGeorge, 6530
Inombolo Yomnxeba: 044 803 3700
Inombolo Yefeksi: 044 874 7730
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 901 1730


e-Oudtshoorn
kwiZiko Loqeqesho laseKlein Karoo
kuKlaas Eland
PO Box 313, e-Oudtshoorn, 6620
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6077
Inombolo Yefeksi: 044 272 3141
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 909 3959


eClanwilliam
kwiZiko Loqeqesho lase-Augsburg
kuPetula Damon
Inombolo Yomnxeba: 027 482 1362
Inombolo Yefeksi: 027 482 1362
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 885 5871

Xa unemibuzo ngezifundo ezithile, qhagamshelana nala macandelo alandelayo:

iCandelo Leemveliso Zemifuno
kuHenry Cook
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5486
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 909 3958

iCandelo Lezifundo Zemveliso Yemidiliya Nomnquma
kuFrancois Marais
Inombolo Yomnxeba 021 808 5482
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 649 6945

iCandelo Leemveliso Zeziqhamo
kuRelene Olivier
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7668
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 642 0609

iCandelo Animal Husbandry
kuDavid Barnard
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5252
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 641 5162

Ubunjineli Kwezolimo
kuWilhelm Kenny
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7667
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 642 0607

iNzululwazi Yezoluntu
kuJackie Beerwinkel
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5452
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 808 0989
Izifundo Zoqoqosho Kwezolimo / Nolawulo Lwezolimo zona ziya kunikezelwa ekuhambeni konyaka kwalapha ku-2006.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezolimo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.128948.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Izifundo Ezifutshane Kwezolimo
Izifundo Ezifutshane Kwezolimo
INKCAZELO:
iSebe Lezolimo leNtshona Kapa linikezela ngothotho lwezifundo ezifutshane unyaka lo: Amacandelo anikezelwayo kwezi zifundo aquka:
ukulima nokufuya ngendlela ephangaleleyo ukuveliswa kwemifuno neziqhamo izifundo ngokulinywa kwemidiliya ukufuya nokushishina ngezilwanyana izifundo zobunjineli kwezolimo, ulawulo kwanoqoqosho lwezolimo inzululwazi ngomntu nangoluntu jikelele
Incwadi yabo equlethe iinkcukacha ngezifundo inikezela ngoluhlu olugcweleyo lwezifundo ezifutshane ezinikezelwa apha kwakunye nesikhokelo samaxesha ezi zifundo zenyanga.
IMIYALELO:
Ezi zifundo ke zinikezelwa kuphela ukuba inani eliqingqiweyo labafundi lithe lafaka izicelo zokwamkelwa kwezi zifundo, ngokwesiqhelo eli nani liba sisibhozo ubuncinci ze ubukhulu libe ngamashumi amabini anesihlanu abafundi. Izifundo zinganikezelwa nakwenye indawo engesiso esi sikolo sase-Elsenburg ukuba izixhobo nezinye nje iimfuno ezifanelekileyo zikho. Kuye kubekho ke namanye amathuba oqeqesho emva kweli kwiifama okanye ke angenziwa amalungiselelo okuya kwezinye iindawo ngentlawulo ethile.
Izixhobo zokufunda zifumaneka ngesiNgesi nesiBhulu, okanye ke ngolwimi oluthandwe nguloo mfundi uza kube ethabatha inxaxheba. Abafaki-zicelo abangathanda ukuzifumana ngolunye ulwimi ezi zifundo kuya kufuneka benze amalungiselelo okufumana umguquleli.
Ezi zifundo ke zihambelana nemigangatho eqinisekiswe yavunywa yi-SAQA yelo candelo yaye abathabathi -nxaxheba bangavavanywa (okanye bafumane iimviwo) ngokomgangatho osetyenziswayo yokuvavanya. Aba bafundi bathabatha inxaxheba ke bayazithandela ukuba bavavanywe na okanye bangavavanywa. Abafundi abangavavanywayo, okanye abathi bangaluphumeleli uvavanyo, bathi bafumane Isiqinisekiso Sokuzimasa, ngelixa abo bathe baluphumelela uvavanyo bona bethiwa jize ngeZiqinisekiso Zokugqwesa bakusiqukumbela isifundo ngasinye. Aba ke bona bakwafumana namanqaku emigangatho yeli candelo enikezelwa zezi zifundo.
Indlela yokubhalisela ezi zifundo
Abafundi abathabatha inxaxheba kwezi zifundo kuya kufuneka bagcwalise iphetshana lokubhalisa. Eli phetshana ligcwalisiweyo ke lingathunyelwa kwelona ziko loqeqesho likufutshane okanye ke ithunyelwe ngefeksi, nge-email okanye ngeposi kule dilesi:
Ubhaliso lwezi zifundo luvala kwiiveki ezimbini ngaphambi kokuqaliswa kwezifundo ezo. Abathabathi-nxaxheba bangazihlawula iintlawulo ezifunekayo ngqo kwi-akhawunti yebhanki yeli okanye ke kweli ziko loqeqesho ngethuba lokubhalisa. Ikopi yesiqinisekiso sentlawulo kufuneka ithunyelwe ngefeksi kule nombolo:
Iziqinisekiso zabantu ababhalisileyo kwezi zifundo zithunyelwa kubathabathi-nxaxheba emva kokuba ifunyenwe intlawulo. Abathabathi-nxaxheba badinga iincwadana zabo zezazisi ngethuba lokubhalisa.
Iintlawulo zezi Zifundo
Ijntlawulo ke ziyahluka, kuxhomekeka ekubeni zinikezelwa phi na.
ngama-R50 umntu ngamnye ngosuku (xa uqeqesho lunikezelwa kude kuneziko loqeqesho)
ngama-R70 umntu ngosuku xa uqeqesho lunikezelwa kwiziko loqeqesho li-R120 umntu ngosuku (kwiziko loqeqesho, kwabo baza kulala batye kwalapho)
Ezi ntlawulo ke ziquka iVAT yaye akukho zimbuyekezo ziya kunikezelwa kubantu abathi barhoxe kwisithuba seveki ngaphambi kosuku lokuqaliswa kwezi zifundo. Izixhobo Zokufunda ziyanikezelwa ke nazo.
Iinkcukacha Zeentlawulo
Iintlawulo zemali yaso nasiphi na isifundo esonikezelwa nakweliphi na iziko loqeqesho zingafakwa ngqo kwi-akhawunti yebhanki yeSebe Lezolimo, eyile:
Ikhowudi Yesebe: 638909
Isiqinisekiso sentlawulo kufuneka sibonise oku kulandelayo:
Igama Lesifundo eso
Usuku Lokunikezelwa kwesifundo eso
Iziqinisekiso zentlawulo kufuneka zithunyelwe ngefeksi kule nombolo:
Ngemibuzo ephangaleleyo nangokubhalisela izifundo, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7708
Inombolo Yomnxeba: 044 803 3700
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 901 1730
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6077
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 909 3959
Inombolo Yomnxeba: 027 482 1362
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 885 5871
Xa unemibuzo ngezifundo ezithile, qhagamshelana nala macandelo alandelayo:
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5486
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 909 3958
Inombolo Yomnxeba 021 808 5482
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 649 6945
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7668
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 642 0609
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5252
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 641 5162
Inombolo Yomnxeba: 021 808 7667
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 083 642 0607
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5452
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 808 0989
Izifundo Zoqoqosho Kwezolimo / Nolawulo Lwezolimo zona ziya kunikezelwa ekuhambeni konyaka kwalapha ku-2006.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.129742.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla > Oudtshoorn Regional Office

Oudtshoorn Regional Office






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

De Jager Sport Complex, Voortrekker Street, Oudtshoorn


IDILESI YEPOSI:

PO Box 610, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 6165


IFEKSI:

044 272 5975


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Contact person: Dirk van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.129744.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla > Boland Regional Office

Boland Regional Office






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Frank Peterson Music Centre, 21 Sanddrift Street, Paarl, 7646

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 872 1397


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Contact person: Lisle Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.130046.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Iindaba > IPasika 2006

IPasika 2006






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



13 uEpreli 2006
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

IPasika lelona xesha lingcwele kunyaka wengqobhoko yoodade nabanakwethu abangamaKristu. Ilixesha elinobutyebi ngokwasemoyeni nangokwezithethe, intsusa yayo yeyamandulo kwizikhumbuzo zokuqala zokubanjwa, zokusiwa enkundleni yamatyala, zokufa nokuvuka kukaYesu.

Ukwakheka kwePasika kumaKristu amaninzi kuqalela kuLwesithathu woThuthu, uthuthu lwalaa mahlamvu ebesetyenziswe kunyaka ogqithileyo kumngcelele weNkonzo yamaHlamvu, uthuthu luqatywa kumabunzi amaKristu njengomqondiso womnqamlezo ukuze lube luphawu lokuzohlwaya. Ixesha eliziintsuku ezingama-40 phakathi koLwesithathu woThuthu neNkonzo yamaHlamvu kuthiwa yiLent, oko kukuthi lixesha leNzilo, liqwalaselwa njengexesha lokuzidela nelemfundiso kwezomoya.

Ngosuku oluyiCawa yamaHlamvu kukhunjulwa ukungena kukaYesu eYerusalem ngempumelelo nangemigcobo, izihlwele ezazingamahlwempu zazimazisa njengeKumkani yeHlabathi, zada zaphakamisa amahlamvu okumhlangabeza zimamkela. Ngobusuku bangoLwesine kwiVeki eNgcwele eyalandelayo noxa kwakunjalo, uYesu wabhiyozela "isiDlo sokuGqibela" okanye "iPasika yamaYuda" enabadisipile okanye abapostile bakhe ababelishumi elinambini, emva koko wabanjelwa isityholo sokungcatsha esathandaza esiTiyeni iGetsemane, wakhohliswa waza wathengiswa nguJudaskariyothi.

UYesu wagwetyelwa ukufa ngokuxhonywa emnqamlezweni, isigwebo sawiswa ziinkokeli zezopolitiko nazezengqobhoko okanye inkolo yelo xesha. Wawuthwala ngokwakhe umnqamlezo esiya kwiNdawo yoKhakhayi ngaphandle kwesixeko, kulapho waxhonywa emnqamlezweni namasela amabini ngoLwesihlanu oLungileyo. Ngeli xesha ezindaweni zokukhonza buyasuswa bonke ubuyokoyoko ezindongeni nakwezinye iindawo ezihonjisiweyo zeso sakhiwo, ukususwa kwezo zihombiso kuthetha ukungabikho kukaYesu. Ngokwesithethe amaqebengwana ashushu aluphawu lokuxhonywa emNqamlezweni, anikezelwa ngoLwesihlanu oLungileyo.

AmaKristu akhumbula "amaZwi asiXhenxe asemNqamlezweni" , akhumbula zonke iziganeko zobungangamsha zaloo Lwesihlanu uLungileyo ngemithandazo. Olo sizi lukhulu lokubingwa kukaYesu njengomnikelo lukwaluloyiso jikelele lokuxolelanisa izidalwa ezingabantu noThixo.

Noxa kwakunjalo ngeCawa yePasika, uMary Magdalene wabhaqa ingcwaba elingenamntu, ukuvuka kukaYesu esoyisa ukufa kuko okungunobangela wovuyo olukhulu oludibene nombulelo. Amaqanda ePasika ayanikezelwa eluphawu lwengcwaba elingenamntu.

Bonke abaza kuluthathela kubo olu hambo lwasemoyeni lukaYesu, ndibanqwenelela ixesha lentsingiselo enkulu nokukhula emoyeni. UYesu uyahlonitshwa, uthandwa zizo zonke iinkolo, okanye ngawo onke amaBandla, Yena usifundisa ukuba sizuza lukhulu ngokulilungiselela ixesha elizayo nangaphezu kokufuna uzuko lwasemhlabeni.
Ebrahim Rasool
INkulumbuso yeNtshona Koloni





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.130046.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
IPasika 2006
IPasika 2006
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UYesu wagwetyelwa ukufa ngokuxhonywa emnqamlezweni, isigwebo sawiswa ziinkokeli zezopolitiko nazezengqobhoko okanye inkolo yelo xesha. Wawuthwala ngokwakhe umnqamlezo esiya kwiNdawo yoKhakhayi ngaphandle kwesixeko, kulapho waxhonywa emnqamlezweni namasela amabini ngoLwesihlanu oLungileyo. Ngeli xesha ezindaweni zokukhonza buyasuswa bonke ubuyokoyoko ezindongeni nakwezinye iindawo ezihonjisiweyo zeso sakhiwo, ukususwa kwezo zihombiso kuthetha ukungabikho kukaYesu. Ngokwesithethe amaqebengwana ashushu aluphawu lokuxhonywa emNqamlezweni, anikezelwa ngoLwesihlanu oLungileyo.
Bonke abaza kuluthathela kubo olu hambo lwasemoyeni lukaYesu, ndibanqwenelela ixesha lentsingiselo enkulu nokukhula emoyeni. UYesu uyahlonitshwa, uthandwa zizo zonke iinkolo, okanye ngawo onke amaBandla, Yena usifundisa ukuba sizuza lukhulu ngokulilungiselela ixesha elizayo nangaphezu kokufuna uzuko lwasemhlabeni.
INkulumbuso yeNtshona Koloni
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.130534.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ushicilelo > ISigidimi seeNdaba neeMagazini > Municom

MUNICOM






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IMIBA

* uFebruwari 2007, (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 1.1 MB)
* uEpreli 2006, April 2006 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 881 KB)




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.130948.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
INKCAZELO:
Iimfuno zale Nkxaso-mali Yokufunda
Ezi nkxaso-mali ke kootitshala abasele benezifundo ezingu-REQV 11, 12, 13 okanye u-14 abaqeshwe isigxina leli Sebe Lemfundo leNtshona Kapa. Inkxaso-mali le ihlawula izifundo neencwadi kulo naliphi na elinye lala macandelo ezifundo alandelayo athabatha iminyaka emibini:
Isatifiketi Esiphambili Kwimfundo Yobugcisa Bokusebenzisa Iikhompyutha, Ubuchule Nenkcubeko, Inzululwazi Yehlabathi, okanye Inzululwazi Yobomi (ezivuleleke kubafaki-zicelo abasele benenqanaba lemfundo u-REQV 13 okanye u-14)
Imiqathango Yokunikezelwa kwale Nkxaso-mali
Iinkxaso-mali zokufunda ezi zinikezelwa phantsi komqathango wokuba umntu lowo uza kusbenzela eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka uhlale usebenza apha kwiNtshona Kapa njengomfundisi-ntsapho isithuba seminyaka oxhaswe ngayo ngezimali leli sebe.
IMIYALELO:
Indlela Yokufaka Isicelo iSebe Lemfundo eli liya kuthumela incwadi yalo echaza yonke into ngale nkxaso-mali kwizikolo apho liya kube ligaya izicelo kootitshala abanokuba nomdla ngexesha elifanelekileyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.130957.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda > Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)

Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)




INKCAZELO:

Abafundi abaphumelela ibanga leshumi ze babe nomdla ekubeni ngabahlohli bezifundo Zezibalo Nenzululwazi bangafaka izicelo zokufunda isigxina kwiSebe Lemfundo leNtshona Kapa. Ezi nkxaso-mali ke zikwavulelekile nakubafundi abasele bekumaziko em fundo ephakamileyo abanomnqweno wokuba ngabahlohli kula macandelo.

Abafaki-zicelo kufuneka babe ngabantu abahlala isigxina kweli phondo leNtshona Kapa, babe nakho ukubonisa ukuba ngokwenene bayaludinga olu ncedo lwezimali ze bamkeleke kumaziko emfundo ephakamileyo abanqwenela ukufunda kuwo. Abantu abasuka kwiingingqi ebezisa kuhleleleka ngaphambili bayakhuthazwa ukuba bazifaka ezi zicelo.

Ezi njxaso-mali ke zihlawulela iincwadi kwakunye nezifundo kwisithuba seminyaka emine kwiDyunivesithi yaseKapa, iDyunivesithi yaseStellenbosch, iDyunivesithi yeNtshona Kapa okanye ke eCape Peninsula University of Technology. Apho umfundi abonisa ukuludinga kakhulu olu ncedo, le nkxaso-mali ingayihlawulela nendawo yokuhlala.
Iinkxaso-mali ezi zinikezelwa phantsi komqathango wokuyibuyisa ngokusebenza le mali, ngamanye amazwi ke, abafundi abaxhamlayo kule nkxaso-mali kuya kufuneka basebenze njengabahlohli apha kwiNtshona Kapa isithuba seminyaka efikelela kuleyo bayifumene ngaso le nkxaso. Kuluxanduva lomfundi ngamnye ke ukuzifumanela umsebenzi wokufundisa, nangona eli Sebe nalo ke liyakwenza konke okusemandleni nje ukusifumana esi sithuba.


IMIYALELO:

Ngokwesiqhelo ke amaphepha okufaka ezi zicelo afumaneka ukusukela kwinyanga yeSilimela kunyaka ophambi kwalowo uphambi kokuqaliswa kwezifundo. Khawucele elinye lala mapepha ke kwi-ofisi yeenkxaso-mali okanye yoncedo-mali ekwisikolo okanye idyunivesithi yakho.

Okanye ke uqhagamshelane noGranville Davids
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2615
gddavids@pgwc.gov.za.
Izicelo ezi ke zidla ngokuvala ekupheleni kwenyanga yoMsintsi kunyaka ophambi kwalowo wokuliswa kwezifundo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iinkxaso-mali Kwezemfundo (Zezootitshala) (IiNkonzo)
* Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda (IiNkonzo)
* Uqeqesho Olunikwa Abafundisi-ntsapho Phambi Kokuqalisa Ukufundisa (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.130957.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)
Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)
INKCAZELO:
Abafundi abaphumelela ibanga leshumi ze babe nomdla ekubeni ngabahlohli bezifundo Zezibalo Nenzululwazi bangafaka izicelo zokufunda isigxina kwiSebe Lemfundo leNtshona Kapa. Ezi nkxaso-mali ke zikwavulelekile nakubafundi abasele bekumaziko em fundo ephakamileyo abanomnqweno wokuba ngabahlohli kula macandelo.
Abafaki-zicelo kufuneka babe ngabantu abahlala isigxina kweli phondo leNtshona Kapa, babe nakho ukubonisa ukuba ngokwenene bayaludinga olu ncedo lwezimali ze bamkeleke kumaziko emfundo ephakamileyo abanqwenela ukufunda kuwo. Abantu abasuka kwiingingqi ebezisa kuhleleleka ngaphambili bayakhuthazwa ukuba bazifaka ezi zicelo.
Iinkxaso-mali ezi zinikezelwa phantsi komqathango wokuyibuyisa ngokusebenza le mali, ngamanye amazwi ke, abafundi abaxhamlayo kule nkxaso-mali kuya kufuneka basebenze njengabahlohli apha kwiNtshona Kapa isithuba seminyaka efikelela kuleyo bayifumene ngaso le nkxaso. Kuluxanduva lomfundi ngamnye ke ukuzifumanela umsebenzi wokufundisa, nangona eli Sebe nalo ke liyakwenza konke okusemandleni nje ukusifumana esi sithuba.
IMIYALELO:
Ngokwesiqhelo ke amaphepha okufaka ezi zicelo afumaneka ukusukela kwinyanga yeSilimela kunyaka ophambi kwalowo uphambi kokuqaliswa kwezifundo. Khawucele elinye lala mapepha ke kwi-ofisi yeenkxaso-mali okanye yoncedo-mali ekwisikolo okanye idyunivesithi yakho.
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2615
Izicelo ezi ke zidla ngokuvala ekupheleni kwenyanga yoMsintsi kunyaka ophambi kwalowo wokuliswa kwezifundo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Kwezemfundo (Zezootitshala) (IiNkonzo)
Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda (IiNkonzo)
Uqeqesho Olunikwa Abafundisi-ntsapho Phambi Kokuqalisa Ukufundisa (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.131.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali

UMASPALA WENGINGQI YEBREEDE RIVER WINELANDS - IZIXHOBO: AMAZIKO OLONDOLOO LWEMBALI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Robertson Museum (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Robertson, Breede River Winelands




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.131108.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezendalo Engqongileyo > Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo > Ukonga Ekhayeni

Ukonga Ekhayeni






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


1. Yontoni Enokubuyiselwa Kwisimo Sokusebenza?
2. Indlela Yokubuyisela Inkukuma Kwisimo Sokusebenza
3. Leliphi Iphepha Endinokuphinda Ndilisebenzise?
4. Yeyiphi Iglasi Endinokuphinda Ndiyisebenzise?
5. Ukubuyisela Kwisimo Sokusebenziseka Intsimbi
6. Ukubuyisela Iplastiki Kwisimo Sokusebenziseka
7. Indlela Yokubuyisela Kwisimo Sokusebenziseka Inkukuma Esebenza Ngombane


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



1. Yontoni Enokubuyiseleka Kwisimo Sokusebenziseka?


Esi sikhokelo siyakukucacisela ukuba leliphi na iphepha, iplastiki, intsimbi, neglasi enokubuyiselwa kwisimo sokusebenza. Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca (iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla ezasendlini zoba nakho, yaye zifakwe kwiindawo zenkukuma.



iimagazini ezenziwe ngezinto ezincangathi nemifanekiso encangathi ziyabuyiseleka kwisimo sokusebenziseka,ukuba nje azivalwanga ngaplastik yaye ezinye ezi zona zimdaka kakhulu futhi zifuna thina bantu.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



2. Ingaphinda Isetyenziswe njani Inkukuma?


a. Pulusha

Hlamba ze uvase zonke izinto ezidinga ukuhlanjwa kumanqanaba afanelekileyo.

b. Ezahlukeneyo zona

Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca (iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla.

c. Drop off

When your glass, paper, metal and plastic bags are full, drop them off at the Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca (iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



3. Ukubuyisela Iphepha Neebhokisi


Ezi ntlobo zilandelayo zephepha zingabuyiselwa kwisimo sokusebenza:

* Iphepha elimhlophe lase-ofisini
* Iimagazini neencwadi (iimagazini ezenziwe ngezinto ezincangathi nemifanekiso encangathi ziyabuyiseleka kwisimo sokusebenziseka,ukuba nje azivalwanga ngaplastiki)
* Iphepha-ndaba
* Ikhadbodi eyenziwe rhanga-rhanga


Ezi zilandelayo ke azinakubuyiseleka.


* HAYI iphepha elincangathi okanye elincanyathiselweyo( elifana nelo lifumaneka kwiibhokisi zeetumato namabhanana)
* HAYI waxy paper ream wrappers
* HAYI amaphepha eteta (aweziselo zemifuno nobisi izinto zokuluphatha ezenziwe ngephepha kungadubneka zibniwe)
* HAYI ipantsi yuekofeti
* HAYI iphepha lekhabon
* HAYI isincamatheli



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



4. Recycling Glass


La alandelayo ke angasetyenziswa kwaho:


* Wine bottles
* Iijagi zokutya (ijam esetyenzisiweyo, eyemayonnaise, eyetomatyo sause., njalo-njalo)
* Iozikhanyyisi zeglasi kwakunye nezipili zwe zigcinwe kwiindawo ezinfanelekileyo nazeinobona umntu kiri


Qwalasela ke: Pulushisisa ze womise iibhotile weziqulethe ooamamsi asd s akwainye nezinye zizo. Ungaliushiya iphepha elo lifumaneka kwiglasi.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



5. Ukubuyisela Intsimbi Kwisimo SokuphindaIsetyenziswe


La macingo alandeayo angathatyathwa afakwe kuzo zonke izinto ezinalo


* Iikani zeziselo ezineize nge-aluminiyam
* Iitoti zokutya (ezi ke kufuneka zihlanjwe. Kuyanceda nokususa iphepha elisongeleyo)
* Iziciko zezinto zeglasi
* Izinto zokufaka ezneizwe nge-aluminium nezo
* Izinto zecingo (ezifana nezitepuli, iiklipa zamaphepha)
* Ipeyinti ne-arosoli zetoti (shiya aizinti ezunamagama nezingaphakathi kwezo toti kuba zinobungozi ebantwini nakwizilwanyana)
* Izinto ezindala zezithuthi*
* Izinto zasegadini ezindala*
* Iziingcingo ezingathabathekiyo (nantoni na enekopja, I-aluminiyam, ibhrasi nentsimbi engenasiphene)*

*QWALASELA KE: Ambalwa kakhulu amazibuko okubuyisela izinto kwisimo. Tsalela ke eli ziko lenkuma ukuse.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



6. Ukubuyisela Iplastiki Kwisimo Sokuphinbda Isetyenziswe


Olu hlobo lulandelayo lweplastiki lungabuyiselwa kwisimo sokuphinda lusetyenziswe:


* Iplastiki ethwala ukutya neziselo (iplastiki eqinileyo efana naleyo kufakwa kuyo izimuncu-muncu zomkhenkce, ubisi, isiselo, amanzi asezibhotileni, ibhotolo nemajarini)
* Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca (iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla)
* Iingxowa zeplastiki (iplasitiki ethambileyo efana naleyo isetyenziselwa ukugquma iimagazini, iibhiya eziba ntandathu okanye iipakethe zephepha zokuzindaba)

HAYI izinto zokusongela zingabuyiselaka zona.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



7. Ukubuiysela Kwisimo Sokyusetyenziswa Inkukuma Yombane


Ezi zixhobo zingaphinda zisebenziseke kwakhona, ukuba akuqinisekanga ngoku, tsalela izibuko ukuze ufumanise.

* Izinto zombane (ezifana umzekelo: neminxeba yesinqe, iikhompyutha, zisebenza zingasebenzi)
* Izinto zendlu ezisebenza ngomane (umzekelo: izikhenkcisi, izigcadi, zisebenza zingasebenzi)


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma (Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.131108.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo
Ukonga Ekhayeni
Ukonga Ekhayeni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Indlela Yokubuyisela Inkukuma Kwisimo Sokusebenza
Esi sikhokelo siyakukucacisela ukuba leliphi na iphepha, iplastiki, intsimbi, neglasi enokubuyiselwa kwisimo sokusebenza. Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla ezasendlini zoba nakho, yaye zifakwe kwiindawo zenkukuma.
iimagazini ezenziwe ngezinto ezincangathi nemifanekiso encangathi ziyabuyiseleka kwisimo sokusebenziseka,ukuba nje azivalwanga ngaplastik yaye ezinye ezi zona zimdaka kakhulu futhi zifuna thina bantu.
Hlamba ze uvase zonke izinto ezidinga ukuhlanjwa kumanqanaba afanelekileyo.
b. Ezahlukeneyo zona
Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla.
Ukubuyisela Iphepha Neebhokisi
Ezi ntlobo zilandelayo zephepha zingabuyiselwa kwisimo sokusebenza:
Iphepha-ndaba
La alandelayo ke angasetyenziswa kwaho:
Iitoti zokutya (ezi ke kufuneka zihlanjwe. Kuyanceda nokususa iphepha elisongeleyo)
Iziciko zezinto zeglasi
Izinto ezindala zezithuthi*
QWALASELA KE: Ambalwa kakhulu amazibuko okubuyisela izinto kwisimo. Tsalela ke eli ziko lenkuma ukuse.
Ukubuyisela Iplastiki Kwisimo Sokuphinbda Isetyenziswe
Olu hlobo lulandelayo lweplastiki lungabuyiselwa kwisimo sokuphinda lusetyenziswe:
Iplastiki ethwala ukutya neziselo (iplastiki eqinileyo efana naleyo kufakwa kuyo izimuncu-muncu zomkhenkce, ubisi, isiselo, amanzi asezibhotileni, ibhotolo nemajarini)
Iitoti neebhotile ezigcina izinto zokucoca (iplastiki eqinileyo efana naleyo isetyenziselwa ukufaka iHandy Andy, ibleach, isepha engamanzi yokuhlamba izitya, isithambisi-mpahla)
Ezi zixhobo zingaphinda zisebenziseke kwakhona, ukuba akuqinisekanga ngoku, tsalela izibuko ukuze ufumanise.
Izinto zombane (ezifana umzekelo: neminxeba yesinqe, iikhompyutha, zisebenza zingasebenzi)
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma (Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.131576.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba > Victim Support Room: Kwa-Nokutula Police Station

Victim Support Room: Kwa-Nokutula Police Station






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Read more about counselling for victims of crime.



INDAWO:

Plettenberg Bay, Bitou


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kwa-Nokutula Police Station, Xiphula Street, Plettenberg Bay, 6600






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.132727.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Environmental and Land Planning > Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma > Izixhobo > Amazibuko Okulahla Inkunkuma > Overstrand Recycling

Overstrand Recycling






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Materials accepted
Paper, glass, metal, certain plastics




INDAWO:

Gansbaai,


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):


07:30 to 16:00 weekdays




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma (Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amazibuko Okulahla Inkunkuma

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Seeswal Slot No. 4
Gansbaai

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 384 0359






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13276.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ICANDELO ELIJONGENE NOKUBEKA IMIMISELO YOTYWALA: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
AMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA NGOTYWALA
Faka Isicelo Sephepha-mvume Lokushishina Ngotywala
Hlaziya Iphepha-mvume Lokushishina Ngotywala
Khaba Isicelo Sephepha-mvume Lokushishina Ngotywala
Faka Isikhalazo Ngeshishini Elinephepha-mvume Lokushishina Ngotywala
IIMPEPHA
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala Asasebenzayo
Imixholo Ekuxoxwa ngayo yiBhodi Yotywala
Uluhlu Lwezicelo Ezifakiweyo
Izikhokelo Zovavanyo Kwizicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala Kwiindawo Esihlala Kuzo
IMITHETHO
Apha kwiNtshona Kapa, wonke ubani othi avelise okanye athwengise utywala kuluntu. Apha kwiNtshona Kapa "usomashishini othengisela abaseli" ngulowo unephepha-mvume lokushishina ngotywala ngokwemigaqo yomthetho iLiquor Act 27 ka-1989 ethengisa ke ngeenjongo zokuba buselwe obu tywala (oko ke kuthetha ukuselwa kobo tywala kumasango alo somashishini anephepha-mvume lokuvumela oko kwanaloo ndawo ingenalo eli phepha-mvume lokuselelwa kobu tywala apho).
iBhodi Yotywala yeNtshona Kapa liqumrhu laseburhulumenteni elijongana nezicelo ze lenze nezigqibo ngokwezi zicelo, ngelixa iCandelo Lolawulo: Elijongene Nemimiselo Yotywala lona lijongana nemicimbi yolawulo kwaneyokuthotyelwa kwanokunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho iLiquor Act.
Ukuba ungumdidiyeli , okanye ke umthuthi kulindeleke ukuba ubhalise kwiCandelo Lesizwe Elijongene Nemicimbi Yotywala.
Kululwaphulo-mthetho ukuthengisa utywala ngaphandle kwephepha-mvume elikuvumela ukuba wenze oko yaye iNkonzo Yesipolisa soMzantsi Afrika ingamthabathela amanyathelo umntu lowo wenza oko ze ivale nelo shishini lakhe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13294.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho

ICANDELO LOPHUHLISO LOQOQOSHO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO









This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.133015.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda > Iinkxaso-mali Zokufunda Izifundo Zezokhenketho

Iinkxaso-mali Zokufunda Izifundo Zezokhenketho




INKCAZELO:


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Ezinikezelwa nguRhulumente wePhondo Kwicandelo Lezokhenketho?
2. Ziintoni Ezihlawulayo le Nkxaso-mali Yokufunda?
3. Ingaba kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyisa le Mali?
4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali Yokufunda?
5. Ndingasifaka Nnjani Isicelo?
6. Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Ezinikezelwa nguRhulumente wePhondo Kwicandelo Lezokhenketho?


iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho linikezela ngokuphangaleleyo iinkxaso-mali zokufunda ezimbini, kuxhomekeke ke ekubeni ziyadingeka na izakhono enikezelelwa zona loo nkxaso-mali kweli phondo. Ezi nkxaso-mali ke zezi:


* iDiploma Kulawulo Lwezokhenketho Nononophelo (eyidiploma ethabatha iminyaka emithathu eCape Peninsula University of Technology)
* Inkxaso-mali yaseBreedekloof Yezifundo Ngewayini & Nezokhenketho (esisidanga esithabatha iminyaka emihlanu kwiDyunivesithi yaseStellenbosch, nenikezelwa ngokubambisana namashishini abucala)


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


2. Ziintoni Ezihlawulayo le Nkxaso-mali Yokufunda?


Inkxaso-mali yaseteknkoni ihlawula izifundo, ngelixa kwiDyunivesithi yaseStellenbosch, le nkxaso-mali ihlawula izifundo, iincwadi, izixhobo, indawo yokuhlala nokutya.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


3. Ingaba kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyisa le Mali?


Hayi. Ezi nkxaso-mali zyizizo ezo kufuneka uzibuyise ngokuphangela, yaye akukho nesenti ekufuneka uyibuyisile kuzo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali Yokufunda?

Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali zokufunda kufuneka:

* ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina kweli
* umhlali apha kwiNtshona Kapa
* ube uyakwazi ukubonakalisa ukuba ngokwenene uyayidinga le nkxaso-mali
* kungakunceda ke nokuthi kanti usuka kwenye yeengingqi ebezisa kuhleleleka
* ube wamkelwe kwiziko lemfundo onqwenela ukungena kulo



IMIYALELO:

Eli Sebe likhetha abafaki-zicelo kuluhlu lwabafundi ababhalisele ezo zifundo. Ngokwesiqhelo ke ukukhethwa kwaba bafaki-zicelo kwenziwa ngenyanga yoMdumba okanye yoKwindla yonyaka wokuqala wezi zifundo.

Ukuba ucinga ukuba uyamelana nale miqathango ingentla apha yokufumana le nkxaso-mali, qhagamshelana ne-ofisi ejongana neenkxaso-mali zokufunda yeziko lemfundo okulo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



6. Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?


kwiSebe Lophuhliso Loqoqosho ezokhenketho
u-Elton Gordon
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9136
elgordon@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IProjekthi yeMfundiso ngezoKhenketho (IiNkonzo)
* UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa (IiNkonzo)
* IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
* INkqubo Yokushishina NgezoKhenketho (TEP) (IiNkonzo)
* Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
* Uncedo Ngemali Yokufunda (Iinkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.133015.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufunda Izifundo Zezokhenketho
Iinkxaso-mali Zokufunda Izifundo Zezokhenketho
INKCAZELO:
Zeziphi Iinkxaso-mali Ezinikezelwa nguRhulumente wePhondo Kwicandelo Lezokhenketho?
Ziintoni Ezihlawulayo le Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyisa le Mali?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali Yokufunda?
Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?
Zeziphi Iinkxaso-mali Ezinikezelwa nguRhulumente wePhondo Kwicandelo Lezokhenketho?
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho linikezela ngokuphangaleleyo iinkxaso-mali zokufunda ezimbini, kuxhomekeke ke ekubeni ziyadingeka na izakhono enikezelelwa zona loo nkxaso-mali kweli phondo. Ezi nkxaso-mali ke zezi:
Ziintoni Ezihlawulayo le Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyisa le Mali?
Hayi. Ezi nkxaso-mali zyizizo ezo kufuneka uzibuyise ngokuphangela, yaye akukho nesenti ekufuneka uyibuyisile kuzo.
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali Yokufunda?
Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali zokufunda kufuneka:
ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina kweli umhlali apha kwiNtshona Kapa ube uyakwazi ukubonakalisa ukuba ngokwenene uyayidinga le nkxaso-mali kungakunceda ke nokuthi kanti usuka kwenye yeengingqi ebezisa kuhleleleka ube wamkelwe kwiziko lemfundo onqwenela ukungena kulo
IMIYALELO:
Eli Sebe likhetha abafaki-zicelo kuluhlu lwabafundi ababhalisele ezo zifundo. Ngokwesiqhelo ke ukukhethwa kwaba bafaki-zicelo kwenziwa ngenyanga yoMdumba okanye yoKwindla yonyaka wokuqala wezi zifundo.
Ukuba ucinga ukuba uyamelana nale miqathango ingentla apha yokufumana le nkxaso-mali, qhagamshelana ne-ofisi ejongana neenkxaso-mali zokufunda yeziko lemfundo okulo.
Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9136
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa (IiNkonzo)
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
Uncedo Ngemali Yokufunda (Iinkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.133036.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda > Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso

Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso




INKCAZELO:


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
2. Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
3. Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
5. Ndingasifaka Njani Isicelo?
6. Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?


iSebe Lemicimbi Yendalo & Nocwangciso Lophuhliso linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda isigxina ezifikelela kwisihlanu ngonyaka kumacandelo apho kusafuneka izakhono. Ngo-2006, umzekelo, kubekho iinkxaso-mali zokufunda kwicandelo locwangciso-zidolophu kwanezamagosa ajongana nendalo engqongileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


2. Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?


Zizifundo, iincwadi, indawo yokuhlala nokuhamba-hamba ngexesha lezi zifundo. Ezi nkxaso-mali ke zezokufunda kwelinye yeeteknioni okanye iidynvesithi ezaziwayo apha kwiNtshona Kapa Ukuba uthi utshone unyaka, kuya kufuneka uphinde ngemali yakho, ze emva kokuba uwuphumelele ke loo nyaka uzihlawulela ngawo, ibuyiswe le nkxaso-mali. Ungasifaka isicelo senye imali (yezixhobo umzekelo) ukuba ukunika isizathu soko.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


3. Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?


Ezi nkxaso-mali ke zinikezelwa phantsi kwemeko yokuba umxhaswa lo abe uza kuyibuyisa le mali ngokuthi asebenzele eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka usebenze kweli phondo isithuba seminyaka elingana naleyo uxhaswe ngayo ngezimali.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?


Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali, kufuneka:
* Ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina
* Ube ngummi apha kwiNtshona Kapa
* Ube nakho ukubonisa ukuba uyayidinga ngokwenene le nkxaso-mali
* Ube usuka kwindawo ebikade ihlelelekile
* Ube unakho ukwamkeleka kwiziko lemfundo ephakamileyo oceba ukuya kufunda kulo

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


5. Ndingasifaka Njani Isicelo?

Izicelo zovula malunga nenyanga yeDwarha kunyaka ongaphambi kwalowo uceba ukufunda kuwo. Izibhengezo ezazisa ngale nkxaso-mali ziya kuvela kumaphepha-ndaba eli phondo afana neDie Burger, iWeekend Argus kwakunye namanye amaphepha-ndaba asekuhlaleni.


IMIYALELO:


6. Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
uLily Mayer
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2734
limeyer@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13312.services.14707.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > IiNkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu

ICANDELO ELIJONGENE NOKUTHATYATHWA KWENXAXHEBA KUQOQOSHO - IINKONZO: UPHUHLISO LOOMASPALA BEEDOLOPHU






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho lukaMasipala weBhunga leSithili
Ukusekwa kwamaqela oPhuhliso lwezoQoqosho kwinqanaba looMasipala kuza kunceda abasemagunyeni apho ukuba banyusele uphuhliso lwezoqoqosho lwalapho kwimimandla yabo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuxhaswa Ngezimali kweeNkqubo Ezincedisan noMaspala
Eli Sebe lincedisa iinkqubo zophuhliso loqoqosho lwasekhaya kulo lonke iPhondo leNtshona Kapa, ngenkxaso yezezimali nangokunikezela ngeengcebiso zeengcali, uncedo kuphuhliso lwesicwangciso soshishino kwakunye nezifundo ngokunokuthi kwenzeke. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.133183.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNtetho
Ukwenziwa Kohlahlo Lwabiwo-Mali Kwisebe Lenkulumbuso
Ukwenziwa Kohlahlo Lwabiwo-Mali Kwisebe Lenkulumbuso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Isithethi
INkokeli eBekekileyo yeQela eliPhikisayo
IiNkokeli eziBekekileyo zamaQela ezoPolitiko
AmaLungu aBekekileyo
UmPhathi-Jikelele oBambeleyo, iiNtloko zamaSebe, amalungu eNkonzo entsha yabaLawuli abaKhulu
IiNdwendwe eziBalulekileyo
Enye yeengqondi zenkulungwane le sikuyo enokungazithembi malunga noqhushululu yayingu-Antonio Gramsci [...] Ukungazithembi kwakhe kwakuvela ekubeni wayenomonde othile. Lo monde wawungenanto yokwenza kwaphela nokutyeshela okanye nokwaneliseka [...] Umonde wakhe okhethekileyo wawuphuma kwingqiqo yokusebenza okwakungasoze kuphele. Walubona ugubungelo, maxa wambi wayeyilawula imizabalazo yezopolitiko ngexesha lakhe, noxa kunjalo wayengayilibali imvelaphi yesiganeko esasisiya sicaca, ixesha laso laba yiminyaka engabalekiyo. Yaba yiloo nto kanye mhlawumbi eyathintela uGramsci ekubeni, njengabo bonke abaphembi boqhushululu, ekubeni angangumntu owonwabele ixesha elizayo. Wayekholelwa ethembeni nangaphezu kokukholelwa kwizithembiso, ithemba ke lingumbandela wexesha elide."
Le ngqiqo yiyo exhasa intetho kaMongameli Thabo mbeki yokuba uMzantsi-Afrika ukwiNkulungwane yeThemba, iThemba lePhondo leNtshona Koloni lokuba sesiseCicini lokuChuma. Eli Themba alidluli ngqondo yaye aliqhutywa luluvo, kuphela lifumaneke kuwo umonde nakwintsebenzo yoluntu engapheliyo. Lilo elifikisa umntu ngamnye kwisiganeko esimana sicaca, kulapho thina sicwezela kude ekwanelisekeni nakwinkolo yethu.
Ngexesha lokusebenza kwale Khomishoni kwabakho imeko apho uloyiko nobuqhophololo obutsala amehlo bathi galakangqa kwiinyoba zoLawulo [...] IKhomishoni iyathemba ukuba abasemagunyeni bakukhuthazeka, bazimisele babe nombono wokuqalisa baze bafake isithethe esifunekayo senguquko kulawulo oluzithi thaca phandle zonke izinto nolukwaziyo ukuluthwala uxanduva."
Ndakuba ndize nentetho yam yokuqala yohlahlo lwabiwo-mali yeSebe leNkulumbuso kunyaka ka-2004, sazimisela ekuphenduleni ucelo-mngeni lokwakha iLizwe lase-Afrika lale Mihla sikuyo ngokuza nesiseko sengqondo esifanele ilizwe ngendlela yophuhliso. Sasiyiqonda into yokuba xa sisuka kuhlobo lwelizwe esalunyukiswa ngaso yiKhomishoni kaDesai, oko kwakufuna ukuba izwekazi eli malifundiswe ukugcina iinjongo zomSebenzi weNkqubo kaZwelonke neeNjongo zoPhuhliso lweNkulungwane kulungiselelwa iPhondo lethu.
Ngoko ke ndibhenela kuni ngoyilo lukarhulumente olusephepheni eliluhlaza olwaluhlanganisiwe, olusebenzisana nezinye iinkqubo zikarhulumente, oluzisabelayo iimfuno zabemi nolwahlulelwano, oluqhagamshelana nehlabathi ngelijongisisa iintshukumo zalo.
KwiNtetho yoHlahlo Lwabiwo-Mali yam ka-2005 yeSebe leNkulumbuso, ndalumkisa ngelithi indlela esingise kuRhulumente woPhuhliso ingafuna iinguqu ezinobunzulu. Ndacebisa ngenkqubo eza kujongisisa ukuphembelelwa kweZiko likaRhulumente. Kuloo nkqubo iZiko eli lingaqwalasela ubugcisa obukhoyo obuvela kwabo baziingqanga bephakathi nangaphandle koLawulo, abanokuxhasa ubunkokeli, baqulunqe umgaqo-nkqubo bakhuthaze nokusetyenziswa kwenkqubo-qhinga.
IsiThethi, kwintetho yam yesithathu yoHlahlo lwaBiwo-Mali njengeNkulumbuso, kule Ndlu ndinganika ingxelo yokuba sesiphumelele kwiinjongo ezintlantlu-mbini, ngoku sesikulungele ukucacisa umboniso olandelayo wesiganeko esicacileyo sokwakha nesokulinika umvuzo iThemba ekuthethwa ngalo ngu-Antonio Gramsci.
Thina kweli Phondo ayisithi sedwa ekufuneka becacise esi siganeko. Siyinxalenye yehlabathi elifuna ukwenza kanye loo nto, ihlabathi elinxanelwe ukuyondelelanisa ithemba ngokunika inkcazelo yendlela ngoChumiso ngendlela yokwaBelana - oko sithi kuliKapa elihlumayo - sakha ukubumbana koluntu sikwathantamisa neyantluko yezithethe - injongo esinayo ke yeyeKhaya Lethu Sonke.
Kutshanje bendimenyiwe ukuba mandizibandakanye nendibano enenkqubela yeenkokeli zehlabathi, obeyibizile nguMongameli Mbeki kwiNdibano yeenkokeli zoLawulo oluneNkqubela. Isizathu sokundimema kungokuba kweli Phondo lethu esikwenzayo kuyahambelana nethemba lehlabathi ekufumaneni indlela yobulungisa kuluntu lonke, uqoqosho olufanelekileyo, iqhinga lokuphila ngexesha lokugrhogrhiswa, lokunganyamezeli nelokuntswinywa kumalungelo athile.
Umsebenzi woluntu ongenasiphelo, njengoko uGramsci ebeya kuzixelela iinkokeli zehlabathi, loo msebenzi ubuya kunyanzelisa ukuba ixesha elizayo lisekelwe kucalu-calulo, kwisicwangciso nakwinkqubo-qhinga. Ucalu-calulo, isicwangciso nenkqubo-qhinga ziyazuza ehlabathini ukuze zithuthele ezikuzuzileyo koorhulumente bemimandla. Iinkcukacha zona ziphuma koorhulumente bemimandla ukuze zithunyelwe ehlabathini jikelele.
PGDS: IsiSeko sokuChuma okanye sobuTyebi
Kwimeko yoMzantsi-Afrika iPhondo lethu kufuneka lizihluphile ngokuHlunyiswa kwePhondo nangeNkqubo-qhinga yoPhuhliso (oko okukuthi iPGDS) eqwalasele iNjongo kaZwelonke yoPhuhliso lweeNdawo yaye, iqinisekisa ukuba ziyafana nqo iziCwangciso zoPhuhliso oluManyiweyo loorhulumente bonke beengingqi. Oku kuqinisekisa ukuba kuthethwa into enye, kuvumela ukuba sisebenze ngemvisiswano sikwazi ukwakhela abantu bethu bonke ubomi obuphucukileyo..
Kunyaka ophelileyo isebe likamPhathiswa uMufamadi lashicilela izikhokelo zokuba iyintoni na iPGDS. Malunga nezo zikhokelo,
ukwenziwa kwamalinge kuyinkqubo yangabom yomzekelo weenguqulelo zamagama. Injongo yako kukuguqula iindlela zezithethe, iindlela zokuqiqa nentsingiselo yazo. Oko kuyinto engaphezulu ekuveliseni izigqibo eziyingqokelela. Kumalunga noshenxiso kunye nobumbo olutsha lwezimvo."
Kwiinjongo eziphambili zePGDS kukho umzekeliso wenguqu-magama kwicala lophuhliso ekwabelwanayo ngalo nophuhliso olumanyanisiweyo. Njengoko siqhubela phambili ngolwahlulelwano loluntu nolwabemi bonke silungiselela iinyanga ezizayo ezimbalwa, ndikholelwa ekubeni lo mzekelo wophuhliso ngokwamagama, sakukwazi ukuwenza ngokusesikweni, asiyi kubuya nganeno kuba imbewu yolo phuhliso seyihlwayelwe ziinkqubo zeKapa Elihlumayo ebezisoloko zithukuza eminyakeni embalwa eyadlulayo, oko kuquka iNdibano yeenkokeli ka-2003 yoPhuhliso nobuTyebi.
Umzekeliso wethu wophuhliso ngokwamagama wazisa ukuba ukukhula ngokwabelana nophuhliso olumanyanisiweyo kungazuzwa kuphela xa izinyanzeliso ezihlanu zinokudityaniswa ngenkqubo-qhinga, ngokulingana ukuze konke oko kunyuselwe kwimithetho-siseko yophuhliso. Ezo zinyanzeliso zezi:
IPGDS ithi kwimeko yokungaphangeli kwenyambalala yabantu, ukungafani kwezimali ezamkelwa ngabantu ngenxa yobugwenxa, iyantlukwano eluntwini nokuntswinywa kwezoqoqosho kuzwelonke okusuka kuqoqosho lwehlabathi; injongo yethu ephambili mayibe kukuzuza amanqanaba aphezulu okuhluma njengeplanga lokutsiba ukuze sikwazi ukujongana neendidi zemingeni engalawulekiyo.
Amanqanaba aphezulu okuhluma awanelanga xa ewodwa, okona kunyanzelisayo luhlobo lokuhluma. Kufuneka siqinisekise ukuba amanqanaba aphezulu okuhluma adityaniswa nobulungisa obukhulu eluntwini obuya kuvumela abahlelelekileyo nabo bangabandakanywanga kwezoqoqosho ukuba bazuze iindlela zokuthatha inxaxheba kwezoqoqosho, bazakhele iindlela zokuzixhobisa ezidityaniswa nesiseko sephondo sokhuselo oluliqilima lobutyebi bemvelo. Okokugqibela, ukuhluma makungayenzi mandundu imeko yocalu-calulo lwabantu ngokweendawo abakuzo nangokungayifaneli imisebenzi ethile nanjengoko bekunjalo eminyakeni elishumi yenkululeko. Ukuhluma okanye ukukhula makwenze ubomi bubelula kubantu abaninzi belizwe abanxanelwe ukufikelela kwezoqoqosho, kumathuba okunonophela uluntu, izityalo nezinye izidalwa eziphilayo njengezilo.
IPGDS - iKapa elihlumayo - ichaza indlela iPhondo lethu eliya kuzuza ngayo ukukhula ngokwahlulelana nendlela yophuhliso olumanyanisiweyo. Xa kulandelwa imbono yokudanjiswa kwezikhalazo ezithile, le ndlela yoba yejoliswe ngqo apho kufuneka inkathalelo, amalinge athe chatha otyalo-mali, ubunkokeli obuphucukileyo, igalelo elililo nentsebenziswano kurhulumente weNtshona Koloni.
IPGDS iluvuselelo lwento ebisele izisiwe kule Ndlu njengamalinge asibhozo eKapa elihlumayo: uPhuhliso lweeNdawo, iKapitali yelizwe, iKapitali yomntu, uQoqosho kumashishini amancinane, INkqubo-qhinga kwizibonelelo zeendlela nezinye izinto zoqhagamshelwano, amalinge amathathu oLawulo. Zonke ezi zinto zikhankanyiweyo zifuna enye ingqwalasela, emva koko sophumelela ngokufezekiswa kweenjongo endazixelayo kwiNtetho yam malunga nePhondo eli endayenza ekuqaleni kwalo nyaka njengesiCwangciso esiliDabi loPhuhliso oluManyanisiweyo.
Zona iinjongo zizezi, xa ndinikhumbuza:
izibonelelo kwiindlela zokuqhagamshelana;
isithethe sokunyamezela, imbeko nokuzimisela; kunye amaziko olawulo asebenzayo.
Noxa kunjalo, izinto ekujoliswe kuzo zehlabathi nezikazwelonke esizilungiselele unyaka ka-2014, zifuna umgangatho ophezulu wamandla okuxhokonxa, ukuzimisela emsebenzini, ubutyebi neetalente. Ngoko ke le nto ithetha ukuba makulandelwe kwamsinyane iindlela ezintlanu zokulungiswa kwemicimbi, zonke zinxulumene nokukhulisa, ezinye zazo bezifuna kusetyenzwe kwakudala, ezinye zithi gqi ekhwapheni kuba sesijongene neenkxwaleko okanye namathuba athile. Ezi ndlela zintlanu zokuhlangula zisetyenziswa yikhabhinethi efuna ukuzimisela koluntu.
Okokuqala, ukujongana nenkxwaleko yeziThuthi zikaWonke-wonke kubonakala njengamagingxigingxi kwicala lezoqoqoqsho, ukuzimisela koluntu jikelele, ukhuseleko loluntu nentembeko yendalo esingqongileyo. Ndikholelwa ekubeni ukuba kukho into ephumelela kuyo iPGDS, mayizise inguqulelo kwimeko yezithuthi zikawonke-wonke. Izicwangciso ezininzi zokuseka mazibe nenkqubo yokumanyanisa, yobuchule obahlukileyo, ekhuselekileyo nekulula ukusebenza ngayo. Indebe yeHlabathi icel' umngeni kuthi, masiqinisekise ukuba iyaqaliswa imisebenzi yokuqala engekafiki unyaka ka-2010. Sinengqiniseko yokuzuza eyona ibalulekileyo ibhakana yokufumana isongezo sezimali ezinokutyalwa kwizibonelelo zothutho ngolwamkelo lwexeshana lwerhafu yezibaso yeNtshona Koloni. IKhomishoni yeziMali zikaRhulumente seyithe sisaqhuba kakuhle ngokongeza izimali zethu yaye nophando lwethu lufanelekile. Le yimpumelelo enkulu emva kweminyaka emine. Phofu sisazimisele ukusoloko sicebisana nabo.
Okwesibini, ngokwandisa amathuba arhangqe iNdebe yeHlabathi ka-2010 ngokubhekiselele kukhenketho olukhulayo nakumacandelo anxulumene noko oqoqosho lwemimandla yethu, ukukhuthaza ulutsha ukuba lukhethe iindlela zokuphila ezinika ubomi, nokuqalisa kwamsinyane utyalo-mali olufunekayo kwizibonelelo ukuze baqukuqele abantu kunye nempahla. Eli bhongo selivuselelwe ngamandla okuya phambili yimvumelwano yakutshanje ezuzekileyo phakathi kwam noSodolophu yokuba ukusekwa kwesithuthi esikhethekileyo makube sisicelo esithunyelwa kuwiso-mthetho lwephondo.
Isibonelelo saMandla ethu
UPhuhliso lobuGcisa
Ubume bethu kwiPGDS bakuvezwa kwinyanga ezayo ukuze uluntu lusebenze. Buhambisana nqo nolu luvo lulandelayo lukwizikhokelo zePGDS:
IPGDS yiyona ndlela yolungelelwaniso ingundoqo nefanele eli phondo, imele ukujongwa njengenkqubo-qhinga yokusebenza nonxulumaniso. Ngokuqhutywa liphondo elikhokelwa yiNkulumbuso, oku makusekwe njengomzamo osisongezelelo nowahlanganisela ezingxoxweni onke amaqela.
Xa sifumene oku kweli phondo lethu sikhokelelwa kwiPGDS, ngoku ndifuna ukuguqukela kwiindlela zokusebenza ekufuneka sizisekile size sizikhande ngokutsha ukuze kuqaliswe ngelinge lethu lophuhliso olufanele iPhondo eli..
Ubume bokuSebenza neziThuthi zamaZiko
IPGDS ngokwesiseko imalunga nokulungelelanisa, ukudibanisa nomanyaniso kuwo onke amacandelo karhulumente wephondo, phakathi kweendawo zikarhulumente, phakathi koogunyaziwe bakazwelonke, phakathi kukarhulumente nabo anxulumene nabo ngobuqabane.
Inkqubo yeKhabhinethi ePhuculweyo:
Oku kungakho kuphela ngeziko lomgaqo-nkqubo elingqongqo phakathi kanye kurhulumente. Oku kufuna iKhabhinethi ezimiseleyo enakho ukuqhubela phambili inkqubo-qhinga yeKapa elihlumayo ngexesha lokunyubelezela kwalo kwezona zinto zibalulekileyo nangezenzo zabasebenzi kwiphondo. Kule meko sizinzise inkqubo entsha yeKhabhinethi ejoliswe kumalinge. Yona ibukela indlela yokwenziwa kwezinto ngolungelelwaniso.
IZiko lomGaqo-nkqubo kuRhulumente:
Inkqubo entsha yeKhabhinethi ixhaswa ngumgaqo-nkqubo karhulumente ovumelana nayo. Inkqubo yesebe lam yokuvuselela seyizise iqela elivuselelayo lomgaqo-nkqubo kurhulumente. Ekusekweni nasekusebenzeni kwayo, eli ziko litsha lomgaqo-nkqubo kwiSebe lam lakusebenzisa amandla ocalucalulo lwezoqoqosho nohlahlo lwabiwo-mali kwi-Ofisi kaNondyebo wePhondo nakwiqela labacalu-caluli bakamasipala kwiSebe leZindlu noRhulumente womMandla. Khona ngoku ezi ndawo zintathu sezifundisene ukusebenzisana zabulola nobugcisa bazo ekuphuhlisweni kwePGDS.
Ubudlelwane ebuRhulumenteni:
Oko kukuthi kunyaka olandelayo sakubona kugxigxiniswa ngocwangciso olunentsingiselo phakathi kurhulumente nokuzimisela kweli phondo okusekwe kwiNSDP nakwiPGDS. Ngokuhexa kwezopolitiko koomasipala abaninzi beli phondo, ndizimisele ukusebenzisa izixhobo zomThetho we-IGR ukuze kubekho inzolo nozinzo ndiqinisekise ngokunonophelwa konikezelo lweenkonzo ukuze elowo asebenzise ingqondo yokufikelela kwiinjongo ezingamalinge ePGDS, iKapa elihlumayo. Ngenxa yokuba sinoorhulumente bemimandla abalawulwa yimbumba, ngezo nguqu zinokuqhutyelwa phambili zezo mbumba, loo nto ayithethi ukuba uluntu maluxhwaleke lungabi nabuchule bokwenza izinto, malusilele kunikezelo lweenkozo okanye ezopolitiko zibe semngciphekweni.
IPCF iya kukhuthaza ulungelelwaniso lwemisebenzi karhulumente, lwamasebe kazwelonke, iindawo zikarhulumente namashishini emicimbi ekhethekileyo abenzeli abakhoyo kwiphondo eli, injongo kukuzinikela kwiinguqu ezibalulekileyo zenqila yeNtshona Koloni ukuze ezo zinto zibonakaliswe kakuhle zamkeleke nakumgaqo-nkqubo wesiyilelo sikazwelonke, kwiinkqubo, kwimibhalo yokuqala yoncedo lwemali nakwiiprowujekhthi, nokuphonononga igalelo elingapheziyo lophuhliso kwiNtshona Koloni njengoko sisiya phambili kwicala lokunikezela.
IsiYilelo soPhuhliso lweeNdawo zePhondo sasilumkisa kwakunyaka ophelileyo ngendlela yenzululwazi ngezelizwe engunobangela wokuhlaliswa kwabemi, kulapho agxile khona amathuba ezoqoqosho negalelo laloo ntshukumo kubutyebi bemvelo obukweli phondo. Ukuba le mibandela ingazezona zizathu zokusebenza kwePGDS, oko kuthetha ukuba imida yezopolitiko ayingebi yeyona ndlela iluncedo ekucwangciseni uphuhliso lokuChumisa ngendlela yokwaHlulelana. Ukuba kukho nayiphi na into, uChumiso ngokwaHlulelana nophuhliso olumanyanisiweyo lunganengqiqo yenzululwazi ngezelizwe eya kutyhoboza kuloo mida yezopolitiko koomasipala.
Kweli inqanaba into evelayo yimiMandla emiThathu yoCwangciso loPhuhliso. IQumrhu leNkulumbuso leeNgxoxo zoLungelelwaniso kwamsinyane kwakufuneka lixoxe ngokubekwa kwale miMandla ngokusesikweni ukuze kuncediswe ekukhuliseni ngokufanelekileyo kuphuhliselwe ulungelelwaniso oluphucukileyo kuxhokonxwe iindlela zenkcitho notyalo-mali ngokuhlakaniphileyo.
Kwakhona sakuwuqinisa siwuzinzise njengomzi wethu osemandleni ezoqoqosho. Nangoku ama-85% erhafu eyongeziweyo kweli phondo avela kule ngingqi.
Le nto ithetha ukuba kufuneka sibe nonxulumelwano olunzulu nabezoshishino, oko makungapheleli kwiPhondo eli. INtshona Koloni ijongene nokhuphiswano oluya phambili ukususela kwiimveliso esizithengise kwamanye amazwe ngokwesithethe phofu, sijongene nemingeni exhalisayo evela kwamanye amazwe afana neNew Zealand (kwiifilimu) ne-India (ekukhupheni umsebenzi weenkqubo zoshishino). Noxa kunjalo ilizwe lethu lithandeka kakhulu kangangokuba iinkokeli zehlabathi, ezikazwelonke nezikwimimandla yethu zinomdla wokusebenzisana nathi zisicebisa. IQumrhu elinjalo labaCebisi lakubizelwa kwiindibano xa unyaka sowuza kuphela, oko kwakufana nqwa namanqwanqwa esakuthathela kuwo siphucule uqoqosho lwethu sikwazi nokufikelela kwezo zinto kujoliswe kuzo.
ULwahlulelwano: Ukuzibopha ngeMfundo ePhakamileyo
Olunye uncedo oluqaqambileyo kulawo ahlukileyo eNtshona Koloni lolokuba sineeDyunivesithi ezine ezizezalapha, ukanti sikwanalo nophawu lweDyunivesithi yoMzantsi-Afrika, (i-Unisa ukutsho oko). Kanti ke sicothile ekuwusebenziseni lo mthombo uxabisekileyo. Xa ubusiya esiphelweni unyaka ophelileyo siwabizile onke amaSekela-Ngqonyela eedyunivesithi sifuna ukuxoxa ngendlela esinokuhlobana ngayo kwicala loncedo.
Ukususela ngoko sekukho intsebenziswano neCHEC, oko kukuthi iNtlangano yamaQumrhu eMfundo ePhakamileyo yaseKoloni emele iiDyunivesithi, injongo kukuqulunqa iNkqubo yokuSebenzisana ngokuKhula ngendlela yokwaBelana kweli phondo. Lo msebenzi uza kuphelela kwiNdibano yeeNkokeli zamaZiko eMfundo ePhakamileyo kuRhulumente wePhondo xa uza kuphela lo nyaka. Kuloo Ndibano sakuba neMvumelwano yeMbumba eya kunceda kulungelelwaniso phakathi kwezona zinto zibalulekileyo zeeDyunivesithi neNkqubo-qhinga yobuGcisa obuNqongopheleyo ukuze kufezekiswe imizamo yeKapa eliHlumayo.
ULwahlulelwano: IQumrhu loPhuhliso lwePhondo:
Ulwahlulelwano ngokwamalinge nabatyali-mali abaphambili kunye needyunivesithi lufezekisa iinjongo zabasebenzisanayo bamaziko, bolwahlulelwano nabothetha-thethwano kwiPDC. Ngonyaka ka-2006 umsebenzi wethu uya kugxila kwiPGDS. Le nkqubo iya kubandakanya uthotho lwemisebenzi namacandelo onke abemi ukuze sikwazi ukwakha isiseko esiqaqambileyo ngokwentando nemvumelwano yoluntu, inkqubo yokuchuma ngokwahlulelana nenkqubo yophuhliso olumanyanisiweyo. Izalathisi zezona zinto zibalulekileyo, nezolawulo lwePGDS zizo eziza kuwomeleza umsebenzi wePDC kuba imisebenzi iya kuxhomekeka kwezona zinto ziphambili kuhlahlo lwabiwo-mali nokwenzekayo kwisebe.
Zonke iinjongo, amalinge nolwahlulelwano lwakuba ngamampunge ngaphandle kokuba singaziqinisekisa ngamandla kaRhulumente. Besisoloko sijongene nalo mngeni ngokugqibeleleyo nangeendlela ezithile ukususela mhla ndaqalisayo ukusebenza. Lilonke sendikwinqanaba lokunika ingxelo ngenkqubela ebhadlileyo malunga nalo mbandela.
Eburhulumenteni zakubanawo amandla okunamathela kumgaqo-nkqubo nolungelelwaniso ngexa ziqwalaselwe yiPGDS. Ziza kukhokela ekulamleni kwintaphane yezinto zamaxabiso ezizezomntu nezoluntu luphela ukuze kubekho ingqwalasela kwezi zinto zilandelayo: ubuchule okanye ubugcisa, uqhelaniso, amandla okuziphatha nawokulolonga kwezoLawulo kuqinisekiswa ngentsebenziswano eneziqhamo kwiNkqubo yoChumiso ngendlela yokwaBelana.
Kwakhona ezi nkokeli zintsha zikwangabameli bePhondo kwicandelo labasebenzi ekubhaleni nasekufundeni amanani abazelweyo, ababhubhileyo nabagulayo eNtshona Koloni. Ngoku sesiqeshe abantu abangama-46 ekubeni izikhundla ezikhoyo zingama-53. Kwezo zingama-46 ama-31 eepesenti ngama-Afrika, iipesenti ezingama-45 ngabeBala, abeLungu baziipesenti ezingama-24. Kwezo zikhundla zingama-46 ngo-2004 sibe nenkqubela yokuba ne-9% engabantu ababhinqileyo, kanti ngoku sebeyile kuma-33% abantu ababhinqileyo. Apho urhulumente kufuneka ekhawuleze wanabameli kusebantwini abakhubazekileyo okanye abayimilwelwe. La manani eemeko zabantu azise umahluko kwiimeko ezitenxileyo nezizodwa endaba phantsi kwazo eminyakeni emibini egqithileyo, ingakumbi kwiimeko apho um-Afrika wayemnye kuphela endandinaye njengenkokeli. Kwezi zikhundla ziseleyo sakuzama ukuphucula inkqubo yabameli ingakumbi abeBala kunye nabantu ababhinqileyo nangona loo nto singazokuyinyanzelisa.
Ukugqibezela
Isithethi sithi, oyena ndoqo wohlahlo lwabiwo-mali lwam lwesithathu njengeNkulumbuso beluzungeleze iPGDS, ezingqondweni ndilungiselela iNtshona Koloni kuChumiso ngendlela yokwaBelana. Oku kungenzeka kuba sesiqalisile ngeminye kwimisebenzi enzima yokuguqula imimiselo kweli Phondo.
Kanti nokuba siyathetha apha namhlanje, okukhawulezileyo esimele ukuba sikwenze kuyankenteza kulo lonke eli Phondo. Ebantwini abaninzi kusagquba ubuhlwempu, ukungaqeshwa, ubundlobongela nezifo eziphuma apho. Kukho amadabi emihla ngemihla phakathi kwabemi abaqhelekileyo nabanye abanje ngamapolisa kunye nabo banenkolelo yokuba iimeko zokuhleleleka nokuhlupheka kwabo zibanika ilungelo lokwaphula umthetho. Ndibhekisa kwizikrelemnqa, abanamashishini okuthengisa iziyobisi, kwakhona ndibhekisa kwendinovelwano ngabo ngenxa yomsebenzi oyingozi abaxakeke nguwo, lowo wokukhusela thina nangona bezuza imivuzo ephantsi kakhulu. Malunga nogwayimbo olusemthethweni lokufezekisa iinjongo ezithile, kukho abasuke baziphatha ngendlela esenze samangaliswa asathemba nokuba bangakwazi na ukugcina into ekuthiwa lixabiso kweli Phondo. Andiyithandabuzi into yokuba xa sikhokelwa ngamapolisa, sakuqhubela phambili ekukhuseleni iinkokeli zethu, abemi beli lizwe, abasebenzisa izithuthi zikawonke-wonke mihla le, ukuhluma kwethu, konke oko kokhuselwa kulwaphulo-mthetho.
Isithethi sithi, eminyakeni edlulileyo ibe mininzi imingeni kwinjongo yethu yokwenza eli Phondo libe liKhaya Lethu Sonke. Inkqubo yonyulo lukaRhulumente womMandla iyibuyisele emva imvisiswano ebiphakathi kweentlanga nokubumbana koluntu ebesisoloko sifuna ukulwakha. Iziphumo zonyulo nobumbano olungenasizinzo zisisoyikiso kuzinzo ebelusekwe nzima kweli Phondo. Okubalulekileyo kukuba likhona ithinzi lamacala amabini achaseneyo, ukuzithi gu bucala nokwahlukana eNtshona Koloni.
Ingaba oku kuthetha ukuba seyiwe phantsi yaye ayisenakuzameka injongo yeKhaya Lethu Sonke? Xa uNkosi Albert Luthuli le njongo waqala ngokuyifezekisa ngezigalo, kangangeminyaka engamashumi amathathu kwaqalisa imbubho ebuhlungu yabantu elizweni. Xa kusetyenziswa ubuchule bukaGramsci bokuba elo themba lifezekiswa emva kweminyaka emininzi, kufuneka thina sibambane ngamandla kusetyenzwe nzima ukuze siziqinisekise ngeKhaya Lethu Sonke.
Ngokunjalo sakubhiyozela iminyaka engamashumi amahlanu okugxalathelana koomama kwi-Union Buildings, oko kukuthi izakhiwo zikaRhulumente. Asizokwanela ukubonisa ukunganeliseki kwabo njengabantu ababhinqileyo ababephantsi koRhulumente weNgcinezelo, siza kubeka ilungelo labo lokuba ngabemi abafaniswa nqo nabanye abantu nabaza kumanyaniswa noluntu kude kube ngunaphakade.
Kule mibhiyozo yomibini, amaSebe kaRhulumente wePhondo asebenza nzima ezimisele ukunikezela ngento endiyithathe njengenxalenye yePhulo lokuBulela kulutsha nakumakhosikazi. Ngoku ndibiza le Ndlu, abemi nemibutho yeli Phondo ukuba kunyulwe abo - nokuba sekukudala babhuba okanye basaphila - nyulani kulutsha nakumakhosikazi, abo nikholelwa ekubeni bayifanele imbeko enokuboniswa yiNtshona Koloni kubemi bayo ukuze umzekelo oqulathe amagama abo siwuphakamisele phezulu njengeempawu zenkululeko, zomanyano lwethu neentsika zeKhaya Lethu Sonke.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13330.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ICANDELO LOPHUHLISO LWEZOKHENKETHO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Uphuhliso lokhenketho lubandakanya ukwandiswa kobunini kumashishini ezokhenketho ngeenjongo zokwandisa inani labantu amabaxhamle kweli shishini lezokhenketho, uphuhliso lwezakhono, ukudalwa kwamathuba engqesho nawobutyebi kwanokuqinisekisa ukuba ukunabela kwiphondo ngokubanzi kweli shishini
Ukuxhaswa kwabanini-mashishini ezokhenketho, okuquka Imisebenzi Yamacandelo Anikezela Ingcebiso Kumashishini asakhasayo, akhulayo kwanalawo sele ekhulile kwezokhenketho
Ukuxhaswa ngezimali kwamaphulo ophuhliso lwezibonelelo zokhenketho
Iinkxaso-mali zokungenela izifundo zokhenketho njengengxenye yenkqubo yokuxhobisa ngezakhono kwanophuhliso lwezakhono
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.133387.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Iinkxaso-mali Nemihlala-phantsi > Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Inkxaso-mali Kumaphulo Obugcisa Nenkcubeko

Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Inkxaso-mali Kumaphulo Obugcisa Nenkcubeko




INKCAZELO:


















ULWAZI OLUBALULEKILEYO










* Iphepha Lokufaka Isicelo
* Incwadana Enikezela Ulwazi Ngokutyala Kwinkcubeko
* Sibiza Izicelo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano


















IZICELO











Usuku lokugqibela lokufakwa kwezicelo:
13 kweyeSilimela ku-2006

Nceda ke uthumele ngeposi iphepha elinesicelo sakho esigcwaliswe ngokupheleleyo kuNksz K Mongane, Investing in Culture, Private Bag X897, ePitoli, 0001.









iSebe Lephondo Lemicimbi Yenkcubeko Nezemidlalo, ngokweli linge Lokutyala Kwinkcubeko, lifuna izicelo zenkxaso-mali kumaphulo enkcubeko.

* Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Imvelaphi
* Ngubani Onokufaka Isicelo Senkxaso-mali?
* Indlela Yokufaka Isicelo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IPHULO LOKUTYALA KWINKCUBEKO: IMVELAPHI

Inkqubo Yephulo Lokutyala Kwinkcubeko ijolise ekunyuserni imali ngokuthi inikezele ngezibonelelo ukuze iqinisekise imbuyekezo yotyalo-mali oluya kuphumeza eyona minqweno yeSebe Lobugcisa Nenkcubeko ndawonye nezinye iimbono eziphangaleleyo zikarhulumente ezihambelana:

* neNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu,
* Isicwangciso-qhinga seli Phondo Sokukhula Nophuhliso,
* Inkqubo Ebonakalayo Yophuhliso Lweengingqi Ezisemaphandleni,
* Inkqubo Yokwakhiwa Ngokutsha Kweengingqi Ezisezidolophini kwakunye
* ne-Accelerated Shared Growth Initiative-South Africa (iASGI-SA).
Eyona njongo kukuqinisekisa ukuba izakhono neemalike ziyafikeleleka njengesixhobo sokkwakha ngokutsha iingingqi ezisezidolophini, uphuhliso lwamaphandle ndawonye nokudalwa kwamathuba engqesho.


IMIYALELO:

NGUBANI ONOKUFAKA ISICELO SENKXASO-MALI?
* Kuya kuqalwa ngabantu abasuka kwiindawo ebeziyahlelelekile ngaphambili.
* Amaphulo lawo kufuneka abe nento yokwenza nobugcisa, inkcubeko nelifa lemveli.
* Kufuneka kubekho ubungqina obucacileyo babantu abaza kuzuza kumaphulo, acace amathuba okuvela kwezakhono okanye ukuba nakho ukufunda.
* Iimveliso neenkonzo zephulo elo kufuneka zibe kumgangatho ophakamileyo yaye kufuneka zithengiseke ngaphakathi nangaphandle kwemida yeli lizwe.
* imveliso ezo kufuneka zikwazi ukuzimela.
* Amaphulo kufuneka ahambelane neemfuno zemithetho elawula imicimbi ekumila kunje.
* Amaphulo kufuneka Amaphulo la kufuneka asebenze ngendlela eyamkelekileyo.
* Amaphulo kufuneka asekwe kwiingingqi ezithwaxwa kakhulu yintlupheko kwakunye neengingqi ezidinga ingqwalasela ekhawulezileyo kwiphondo.
* Projects should be community driven and owned or directly benefit the community in terms of either jobs, training or partnerships.
* Amaphulo asebenzisa izixhobo ezikrwada kufuneka aqinisekise ukuba ezo zixhobo azizibeki sichengeni izityalo yaye asebenzisa iindlela zokuvuna eziyixhasayo indalo engqongilyo.
* La maphulo kufuneka abe nomnqweno wokuseka ishishini elincinci okanye amashishini ngeenjongo zokudala amathuba engqesho.
* La maphulo kufuneka abe angakwazi ekuhambeni kwexesha ukuxhasa nokuphakamisa ukhenketho.
* Amaphulo kufuneka asekelwe kwinkcubeko yabantu baloo ngingqi.
* Amanina, ulutsha kwakunye nabantu abakhubazekileyo kufuneka baqwalaselwe kuqala.
* Abathunywa, iingcali ezizimeleyo okanye nabaphi na abantu abanikezela ngeenkonzo ezithile abakwazi kuba kwangabo baza kuzuza kwelo phulo.
* Amaphulo kufuneka axhase iinkqubo zikarhulumente ze zihambelane neNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu, iAccelerated Shared Growth Initiative-South Africa (iASGI-SA), Isicwangciso-qhinga seli Phondo Sokukhula Nophuhliso, Inkqubo Yesicwangciso Esihlanganisiweyo Yophuhliso, Inkqubo Ebonakalayo Yophuhliso Lweengingqi Ezisemaphandleni kwakunye neNkqubo Yokwakhiwa Ngokutsha Kweengingqi Ezisezidolophini.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INDLELA YOKUFAKA ISICELO

Izicelo ezigcwalisiweyo kufuneka zithunyelwe apha:

kuNksz K Mongane
wePhulo Lokutyala Kwinkcubeko
Private Bag X897, ePitoli, 0001

Usuku lokugqibela lokwamkelwa kwezicelo ngowe-13 kweyeSilimela apha ku-2006. Aziyi kwamkelwa izicelo ezithunyelwe ngefeksi. Zonke izicelo ziya kuqala zivavanye umgangatho ngokwenkqubo yokuvavanywa.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

Eli Phulo Lokutyala Kwinkcubeko liqeshe uMbhexeshi wePhondo kwiphondo ngalinye ukuze anikezele naluphi na uhlobo lwenkxaso noncedo. Xa unokufuna olunye ulwazi, nceda uqhagamshelane:
noNontuthuzelo Nqabeni
onguMbhexeshi kwiPhondo leNtshona Kapa leli Phulo Lokutyala Kwinkcubeko
Umnxeba Wesinqe: 082 884 6869
Inombolo YomnxebaWe-ofisi: 012 441 3000.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Investing in Culture: Project Proposal Form (IFomu) (File type: pdf; size: 131 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Investing in Culture: Project Proposal Brochure (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 192 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.133387.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Inkxaso-mali Kumaphulo Obugcisa Nenkcubeko
Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Inkxaso-mali Kumaphulo Obugcisa Nenkcubeko
INKCAZELO:
ULWAZI OLUBALULEKILEYO
Iphepha Lokufaka Isicelo
Incwadana Enikezela Ulwazi Ngokutyala Kwinkcubeko
Sibiza Izicelo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
IZICELO
Usuku lokugqibela lokufakwa kwezicelo:
iSebe Lephondo Lemicimbi Yenkcubeko Nezemidlalo, ngokweli linge Lokutyala Kwinkcubeko, lifuna izicelo zenkxaso-mali kumaphulo enkcubeko.
Iphulo Lokutyala Kwinkcubeko: Imvelaphi
Ngubani Onokufaka Isicelo Senkxaso-mali?
Indlela Yokufaka Isicelo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
IPHULO LOKUTYALA KWINKCUBEKO: IMVELAPHI
Inkqubo Yephulo Lokutyala Kwinkcubeko ijolise ekunyuserni imali ngokuthi inikezele ngezibonelelo ukuze iqinisekise imbuyekezo yotyalo-mali oluya kuphumeza eyona minqweno yeSebe Lobugcisa Nenkcubeko ndawonye nezinye iimbono eziphangaleleyo zikarhulumente ezihambelana:
neNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu,
Isicwangciso-qhinga seli Phondo Sokukhula Nophuhliso,
Inkqubo Ebonakalayo Yophuhliso Lweengingqi Ezisemaphandleni,
Eyona njongo kukuqinisekisa ukuba izakhono neemalike ziyafikeleleka njengesixhobo sokkwakha ngokutsha iingingqi ezisezidolophini, uphuhliso lwamaphandle ndawonye nokudalwa kwamathuba engqesho.
IMIYALELO:
NGUBANI ONOKUFAKA ISICELO SENKXASO-MALI?
Kuya kuqalwa ngabantu abasuka kwiindawo ebeziyahlelelekile ngaphambili.
Amaphulo lawo kufuneka abe nento yokwenza nobugcisa, inkcubeko nelifa lemveli.
Kufuneka kubekho ubungqina obucacileyo babantu abaza kuzuza kumaphulo, acace amathuba okuvela kwezakhono okanye ukuba nakho ukufunda.
Iimveliso neenkonzo zephulo elo kufuneka zibe kumgangatho ophakamileyo yaye kufuneka zithengiseke ngaphakathi nangaphandle kwemida yeli lizwe.
imveliso ezo kufuneka zikwazi ukuzimela.
Amaphulo kufuneka ahambelane neemfuno zemithetho elawula imicimbi ekumila kunje.
Amaphulo kufuneka Amaphulo la kufuneka asebenze ngendlela eyamkelekileyo.
Amaphulo kufuneka asekwe kwiingingqi ezithwaxwa kakhulu yintlupheko kwakunye neengingqi ezidinga ingqwalasela ekhawulezileyo kwiphondo.
Amaphulo asebenzisa izixhobo ezikrwada kufuneka aqinisekise ukuba ezo zixhobo azizibeki sichengeni izityalo yaye asebenzisa iindlela zokuvuna eziyixhasayo indalo engqongilyo.
La maphulo kufuneka abe nomnqweno wokuseka ishishini elincinci okanye amashishini ngeenjongo zokudala amathuba engqesho.
La maphulo kufuneka abe angakwazi ekuhambeni kwexesha ukuxhasa nokuphakamisa ukhenketho.
Amaphulo kufuneka asekelwe kwinkcubeko yabantu baloo ngingqi.
Amanina, ulutsha kwakunye nabantu abakhubazekileyo kufuneka baqwalaselwe kuqala.
Abathunywa, iingcali ezizimeleyo okanye nabaphi na abantu abanikezela ngeenkonzo ezithile abakwazi kuba kwangabo baza kuzuza kwelo phulo.
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Izicelo ezigcwalisiweyo kufuneka zithunyelwe apha:
Usuku lokugqibela lokwamkelwa kwezicelo ngowe-13 kweyeSilimela apha ku-2006. Aziyi kwamkelwa izicelo ezithunyelwe ngefeksi. Zonke izicelo ziya kuqala zivavanye umgangatho ngokwenkqubo yokuvavanywa.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Eli Phulo Lokutyala Kwinkcubeko liqeshe uMbhexeshi wePhondo kwiphondo ngalinye ukuze anikezele naluphi na uhlobo lwenkxaso noncedo. Xa unokufuna olunye ulwazi, nceda uqhagamshelane:
Umnxeba Wesinqe: 082 884 6869
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13380.services.11453.10479.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Xa unokurhweba ngaphandle kwephepha-mvume, waphula umthetho yaye amapolisa angakuthathela amanyathelo omthetho, avale ishishini lakho yaye athimbe izinto zakho.
IBhodi yoTywala yePhondo isebenzisana nokukhupha amaphepha-mvume otywala.
Amaphepha-mvume okuthengisa utywala afuna ukuhlaziywa rhoqo ngonyaka.
UKUCHASWA KWESI SICELO LULUNTU
Uluntu lungafaka inkcaso ekubeni kukhutshwe iphepha-mvume. IBhodi yokuthengiswa kotywala iya kusiphonononga isicelo nazo zonke nezikhalazo ezifumanekileyo yaye iya kubona ukuba mayisamkele okanye isikhabe isicelo eso.
IMIQATHANGO
IBhodi yoTywala inakho ukunikezela ngephepha-mvume elinemiqathango. Imizekelo yeemeko eziqhelekileyo yiyo le:
Ukuphunyezwa kwephepha-mvume phantsi kwesiqinisekiso sokwahlulwa kommandla okanye ngenxa yokuphunyezwa ngumaspala wakho ukuba ungayisebenzisa.
Uthintelo lokuqinisekisa ukuba iphepha-mvume lokuthengisa utywala lisetyenziswa kuphela ngenjongo ebicelelwa zona, umzekelo, ukuba indawo yokutyela ingabi yondawo yokuzonwabisa yasebusuku.
INKATHAZO
Ukuba izakhiwo zakho ezinesiqinisekiso zidala inkathazo kuLuntu, abangabamelwane bakho bangafaka isikhalazo. Amapolisa aya kumthathela amanyathelo uMrhwebi. Ukuba ingxaki iyaphikelela, iBhodi yoTywala ingabamba intlanganiso ize yakuva ibeke iimeko kwisiqinisekiso okanye iyichithe okanye iyimise ukuba ingasebenza iphepha-mvume elo.
IMIYALELO:
NGUBANI ONGAFAKA ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISWA UTYWALA?
Unakho ukufaka isiqinisekiso sokuthengisa utywala xa unokuba:
Wasitsala isigwebo sakho entolongweni ngaphandle kokuhlawula imali kwiminyaka elishumi edlulileyo. (iBhodi ingenza umnyinyiva kwezinye iimeko).
Utshonile ematyaleni.
Usengumntwana.
Ungumfazi okanye umyeni waba bantu kuthethwa ngabo ngentla apha.
KUFUNEKA USENZE NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISA UTYWALA?
Unakho ukusifaka isicelo sesiqinisekiso sokuthengisa utywala ngokwegqwetha okanye umcebisi wotywala okanye ungafaka isicelo wena ubuqu.
Iphepha Lesicelo liyafumaneka kwiThala leencwadi loMzantsi Afrika eKapa, okanye ke mhlawumbi usengayithenga incwadana yemimiselo epapashiweyo mayela noMthetho woTywala, equkaiphetshana lesicelo lokuqala. Eli phetshana lokwenza isicelo liphuma libe ziikopi ezintathu, zihamba kunye nekopi yokuqala yoMphathi Wamapolisa Othunyiweyo kwakunye nekopi yeBhodi yoTywala.
Hlanganisa uludwe lwenkcukacha lokuxhasa isicelo sakho, njengesiqinisekiso sokuba unayo indawo osebenza kuyo. Kwakhona fakela uludwe lwenkcukacha lwezakhiwo, njengemifanekiso yombala okanye uluhlu lwenkcazelo, ikopi yoludwe lwezipheko ukuba ukutya kuyanikezelwa kumye nengcebiso zomgangatho, ezibonisa imeko kunye nemilinganiselo yamacango, iifestile, kunye neetafile kwakunye nokuma kwezitalato neendawo zokuphuma.
Isicelo kufuneka sichwethezwe singabhalwa ngesandla.
Intlawulo yesicelo emisiweyo kufuneka ihlawuliwe kwi-ofisi yokuhlala yokwamkela iintlawulo zemali kaRhulumente woMzantsi Afrika (iSARS) yaye isiqinisekiso sokuba kuhlawuliwe kufuneka sihlanganiswe kwisicelo eso.
Kwiiveki ezimbini eziphambi kokuba isicelo sithunyelwe kuMantyi, isaziso sokuba uza kwenza oko kufuneka sithunyelwe kuBashicileli bakaRhulumente ePitoli ukuze zipapashwe kwiPhepha-ndaba likaRhulumente kuLwesihlanu wokuqala enyangeni. Isaziso esikwiPhepha-ndaba likaRhulumente siso kuphela isaziso sesicelo esinikezelwe eLuntwini.
UMphathi Owonyuliweyo waMapolisa weSithili uyakudlulisa ingxelo kuMantyi kwiintsuku ezingama- 35. UMphathi lo uyakwazisa imbutho yamapolisa oLuntu okuhlala okanye iqumrhu labahlawuli berhafu ngesicelo eso.
Ukuba akukhange kubekho nkcaso ifumanekileyo kwaye ingxelo yamapolisa ifumanekile, isicelo singathunyelwa kwiBhodi yoTywala.
IBhodi yoTywala iya kuqaphelisisa isicelo ngasinye ngokuphathelele kumfaki-sicelo, kwizakhiwo kwakunye nomdla woLuntu.
Qaphela:
Ukuthobela izikhokelo ezimisiweyo apha akuqinisekisi mpumelelo yakuba isicelo siya kuvunywa. Umthetho wotywala kwakunye nemimiselo yayo inzima yaye aBafaki-sicelo kufuneka bafune iingcebiso zeenkunkqele ngokuphathelele ekusebenzeni kwawo.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana neBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.133946.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
INKCAZELO:
Ingaba Zeziphi Iinkxaso-mali Zokufunda liSebe Leenkonzo Zoluntu Nokuncitshiswa Kwentlupheko?
Ziintoni Ezihlawulelwa yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba Kuya Kufuneka Ndihlawule okanye Ndiphangelele Ukuyihlawula le Nkxaso-mali?
Ingaba Zingasetyenziswa Phi Ezi Nkxaso-mali Zokufunda?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ndingasifaka Njani Isicelo?
Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?
Ingaba Zeziphi Iinkxaso-mali Zokufunda liSebe Leenkonzo Zoluntu Nokuncitshiswa Kwentlupheko?
iSebe Leenkonzo Zoluntu Nokuncitshiswa Kwentlupheko linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda ezingamasghumi amane anesine kubafundi abaza kujongana nemfundo kuphela Kwezentlalo-ntle ngonyaka. Ezingamashumi amabini anesine kwezi zinikezelwa kubafundi abangamadoda abaza kwenza izifundo Zentlalo-ntle kuphela, ngelixa ezingamashumi amabini izdezokungenela izifundo Zophuhliso Loluntu yaye zikhutshwa liSebe lesizwe Lophuhliso Loluntu ngokubambisana neSETA Ejongene Nempilo Nentlalo-ntle.
Ziintoni Ezihlawulelwa yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Iinkxaso-mali zokufunda ezinikezelwa kubafundi abangamadoda kwezentlalo-ntle zihlawula iimali zokubhalisa, eyokufunda, iincwadi kwakunye neentlawulo zeemviwo. Iinkxaso-mali kwizifundo Zophuhliso Loluntu zona zihlawula imali yokufunda, iincwadi ze, apho kufanelekileyo, nendawo yokuhlala.
Ingaba Kuya Kufuneka Ndihlawule okanye Ndiphangelele Ukuyihlawula le Nkxaso-mali?
Ezi nkxaso-mali zokufunda zinikezelwa phantsi komqathango wokuba lowo uyifumeneyo ayibuyise ngokuthi asebenze apha kwiNtshona Kapa njengonontlalo-ntle isithuba seminyaka elingana naleyo uyifumene ngayo le nkxaso-mali.
Ingaba Zingasetyenziswa Kwawaphi Amaziko Ezi Nkxaso-mali Zokufunda?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali zokufunda, kufuneka:
ube ngummi woMzantsi Afrika okanye okanye umhlali osisigxina kweli lizwe
Ube mhlawumbi ke usuka kwingingqi eyayisa kuhleleleka ngaphambili
Ube wamkelwe kwiziko lemfundo onqwenela ukufubnda kulo
IMIYALELO:
Ndingasifaka Njani Isicelo?
Amahuba okufikelela kwiinkxaso-mali zokufunda akhutshwa njengezibhengezo kwiphepha-ndaba iSunday Times namanye asebenza kweli phondo, yaye iingxoxo ezinjongo ikukunikezela ulwazi zenziwa kumaziko emfundo ephakamileyo.
Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi?
Inombolo Yomnxeba: 021 483 6140
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2640
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5763
La mabakala amaziko:
IMfundo & Noqeqesho
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13416.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho > Strategiese Sektorsteun

STRATEGIESE SEKTORSTEUN: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO









This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.134360.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Amaphulo > Uncedo Ngezimali & Nenkxaso > Iphulo Lobugcisa Kushishino

Iphulo Lobugcisa Kushishino






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INJONGO:

Injongo kukuphakamisa amacandelo enkcubeko akwiNtshona Kapa ngokuthi sixhase amagcisa ethu.


ISIQALO:

2005


ISIPHELO:

2006


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:







AMATHUBA ENGQESHO AKWINTSHONA KAPA
Cofa kumfanekiso ngamnye ukuze ufumane ezinye iinkcukacha























































































Ukuze ufikelele kweminye imisebenzi yobugcisa zala magcisa namanye alapha eMzantsi Afrika, tyelela www.saart.co.za.



iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nokhenketho liseke Iphulo Lobugcisa elikwaziwa njengoBugcisa Kushishino, ukunika amagcisa akwiNtshona Kapa isikhundla sokuthengisa nokwazisa ngeemveliso zawo zonyaka ka-2005. Eli phulo ke libonwa njengenyathelo elibalulekileyo kwilinge lokuphuhliswa kobuchule bobugcisa kwakunye namacandelo enkubeko ngazo zonke iindlela ezinokuba lulutho kuthi.

Amagcisa akwiNtshona Kapa kwakufuneka asebenze Ngehlabathi Lamathuba Engqesho kwiNtshona Kapa". Imiboniso eyayibonisa amashishini aphumeleleyo, amashishini asakhasayo ndawonnye nabantu abasebenza kwimibutho emileyo athi angenela.

Imisebenzi yepeyinti kwafuneka yenziwe ngepeyinti ye-akhrilikhi okanye nge-oli kwibhodi eqinileyo okanye kwilaphu leseyile ze ibe nobukhulu obungama-60 cm nobunzulu obungama-40 cm. Abafaki-zicelo abathi bafakwa kuluhlu lwabaphambili bathi bahlola-hlolwa. Le misebenzi yepeyinti kwakufuneka igqitywe kwiiveki nje ezimbini ukusukela ngosuku lokuqashwa kwabo.

Eli Sebe liceba ukuhlanganisa ze liqokelele imisebenzi ezotywe ngepeyinti kwisithuba sexesha. Iinkcukacha zamagcisa abazobi ziyafumaneka ngeenjongo zokwenza lula kubantu abaceba ukuthenga imisebenzi yawo ngqo kubo.

Amalungu eqela lamagcisa athe abonisa ngemisebenzi yawo kulo mnyhadala Wemiboniso Kubakhenkethi (ka-2005), Kwiveki Yamashishini Asakhasayo (ka-2005) kwanase-Arts Cape Marble Foyer, e-Arts Cape, eKapa ngenyanga yoKwindla ka-2005, ngexesha loMnyhadala waseKapa. Eli Sebe lingenise imisebenzi yamagcisa asebenzela apha kwiNtshona Kapa kumboniso iPOSITIVE 2006.



Izimvo Zabazobi

uVelile Soha waqala ukuba nomdla kubugcisa eselula kakhulu. Wenza izifundo zokuzoba, ezokuchwela, ukuthabatha imifanekiso, imizobo eyenziwe ngepeyinti, ukuzoba nokubhala ngobuchule. Njengokuba esebenza ngengomzobi ixesha lakhe lonke, imisebenzi kaVelile sele iboniswe kwiminyhadala emininzi apho ayedwa kuyo kwanaleyo yamaqela amagcisa kuMzantsi Afrika jikelele, eNamibia, e-USA naseYurophu, Injongo yam kukubonisa izizwe zangaphandle indlela abantu bam ababuphila ngayo ubomi babo," uphefumla atho uVelile.

uRobert Thembinkosi yena osuka eZwelethemba, eVostile, wafunda ubugcisa bokuzoba ngeminyaka yoo-1980. Uyibonise kweli nakumazwe angaphandle imisebenzi yakhe. URobert ukwabhala imibongo namabali amafutshane. "Ndenza imizobo yepeyinti ezindongeni, emalaphini nakwiibhodi zemizobo ze ndifundise nabantwana baseZwelethemba (iimfihlelo) ngale mizobo," utsho uRobert.

URaymond Lawrence yena usuka e-Arniston. Akayiyelanga sikolweni yena mizobo yobugcisa yaye waqala ngokuzoba iintshukumo nezinto zala ngingqi. " Ndenza imizobo yeKassiesbaai kwakunye nezinye iintshukumo ngeenkumbulo nje kuphela, kunokuba ndiye kwezo ndawo ngokwam," utsho.



IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.134360.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Iphulo Lobugcisa Kushishino
Iphulo Lobugcisa Kushishino
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Injongo kukuphakamisa amacandelo enkcubeko akwiNtshona Kapa ngokuthi sixhase amagcisa ethu.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Cofa kumfanekiso ngamnye ukuze ufumane ezinye iinkcukacha
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nokhenketho liseke Iphulo Lobugcisa elikwaziwa njengoBugcisa Kushishino, ukunika amagcisa akwiNtshona Kapa isikhundla sokuthengisa nokwazisa ngeemveliso zawo zonyaka ka-2005. Eli phulo ke libonwa njengenyathelo elibalulekileyo kwilinge lokuphuhliswa kobuchule bobugcisa kwakunye namacandelo enkubeko ngazo zonke iindlela ezinokuba lulutho kuthi.
Eli Sebe liceba ukuhlanganisa ze liqokelele imisebenzi ezotywe ngepeyinti kwisithuba sexesha. Iinkcukacha zamagcisa abazobi ziyafumaneka ngeenjongo zokwenza lula kubantu abaceba ukuthenga imisebenzi yawo ngqo kubo.
Izimvo Zabazobi uVelile Soha waqala ukuba nomdla kubugcisa eselula kakhulu. Wenza izifundo zokuzoba, ezokuchwela, ukuthabatha imifanekiso, imizobo eyenziwe ngepeyinti, ukuzoba nokubhala ngobuchule. Njengokuba esebenza ngengomzobi ixesha lakhe lonke, imisebenzi kaVelile sele iboniswe kwiminyhadala emininzi apho ayedwa kuyo kwanaleyo yamaqela amagcisa kuMzantsi Afrika jikelele, eNamibia, e-USA naseYurophu, Injongo yam kukubonisa izizwe zangaphandle indlela abantu bam ababuphila ngayo ubomi babo," uphefumla atho uVelile.
URaymond Lawrence yena usuka e-Arniston. Akayiyelanga sikolweni yena mizobo yobugcisa yaye waqala ngokuzoba iintshukumo nezinto zala ngingqi. " Ndenza imizobo yeKassiesbaai kwakunye nezinye iintshukumo ngeenkumbulo nje kuphela, kunokuba ndiye kwezo ndawo ngokwam," utsho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13464.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu

AMAZIKO ERED DOOR ANIKEZELA NGEENGCEBISO KUMASHISHINI ASAKHASAYO, AKHULAYO NAMAKHULU: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO









INYATHELO LE-REAL ENTERPRISE DEVELOPMENT (iRED)







EZIPHAMBILI









21 - 23 kweyeThupha ku-2008
Iveki Yamashishini Asakhasayo















AMAZIKO ANIKEZELA IINGCEBISO ERED DOOR











e-Atlantis
eHermanus
eKhayelitsha
eMitchell's Plain
ePaarl
eKnysna
e-Oudtshoorn
eBhobhofolo
eVredenberg















IZIXHOBO ZEENGCEBISO KUMASHISHINI ASAKHASAYO ESIFUMANEKA KWI-INTERNET









Isikhokelo Esiluncedo Ekuziqaleleni Ishishini Elisakhasayo
Izixhobo Kumashishini Asakhasayo
Uphuhliso Lwamashishini Ezokhenketho






Iphulo iRED Door linyathelo lecandelo elilawula amashishini asakhasayo, asakhulayo nakhulileyo elikwiSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho. Eli candelo ke lijolise ekuphuculeni ekuphakamiseni uphuhliso lwamashishini asakhasayo kunye/okanye amashishini aphantsi kwabanini abamnyama.
* Yintoni le RED Door?
* Ingakunceda njani le RED Door?
* Isixhobo Soncedo Neengcebiso Kumashishini Amancinci Esifumaneka Kwi-internet
* Imvelaphi nenjongo yeRED Door

YINTONI LE RED DOOR?

iRED Door le liziko elikukuphela kwalo apho amashishini amatsha nanexesha ekho afuna uncedo neengcebiso, ukusukela kwezona zingcebiso zingundoqo ukuya kwezo zikowona mgangatho uphezulu. Sijolise:

* Ekuncediseni ekusekweni kwamashishini amatsha kumacandelo onke;
* Ekuncediseni kwiinzame zokomelezwa kwamashishini asele ekho; ze
* Ekwandiseni amashishini aphantsi kwabanini abamnyama.

Kulula ukufikelela kumaziko eRED Door kwiindawo ezininzi ezinkulu needolophu ezilapha eNtshona Koloni. Sithetha isiNgesi, isiBhulu nesiXhosa yaye abasebenzi bethu abaziingcali kulo mcimbi nabanobubele bayakusebenzisana kakuhle nawe ekuhlalutyeni iimfuno zakho zoshishino ze bakuncede uqulunqe isicwangciso soshishino ezihambelana neemfuno zeshishini lakho elo.

INGAKUNCEDA NJANI WENA LE RED Door

Singakuncedisa:


* Ekubhaleni isicwangciso sakho soshishino
* Ekuchongeni nasekulungiseni iimpazamo zeshishini
* Ekufikeleleni kwinkxaso-mali
* Ekufumaneni inkxaso kumaziko esisebenzisana nawo anikezela ngeenkonzo zeengcebiso noncedo kumashishini
* Ekufumaneni abaphicothi-zincwadi namagqwetha
* Ekuphuculeni izakhono zokuqhuba ishishini
* Ekufundeni iindlela zokufaka izicelo zeethenda ngendlela eza nempumelelo
* Ekufumaniseni ngezibonelelo onokuzifumana kurhulumente
* Ekufumaniseni izinto ezibalulekileyo ngobudlelwane nabathengi, ukuzazisa nophando
* Ekufundeni iindlela zokuthenga iimveliso zamanye amazwe kwanokuthengisela amanye amazwe

Sikwanikezela nangeenkonzo ezifana:

* nokufikelela kwi-internet
* amagumbi amancinci okubambela iingqungquthela
* ukufikelela ngalo lonke ixesha kubacebisi
* neenkqubo zokuxhobisa ulutsha, amakhosikazi, amafama asakhasayo kwakunye nabantu abakhubazekileyo ngezakhono zokuba ngabanini bamashishini.

ISIXHOBO SONCEDO NGEENGCEBISO KUMASHISHINI AMANCINCI ESIFUMANEKA KWI-INTERNET


1. Isikhokelo Esikunceda Uqalise Ishishini Elilelakho
2. Inkxaso Kumashishini Asakhasayo
3. Imibutho Yentsebenziswano Kushishino
4. Indlela Yokufaka Isicelo Kwiithenda Zaseburhulumenteni

IMVELAPHI NENJONGO YERED Door

Kumazwe amaninzi ehlabathi, amashishini amancinci anegalelo elikhulu kuqoqosho lwelizwe. Kumazwe ahlumileyo amashishini amancinci agalela ku-60% kuqoqosho lwelizwe; apha eMzantsi Afrika, amashishini amancinci anegalelo elingama-35% kuphela kuqoqosho lwelizwe. Esinye sezizathu zoku ke xa uthelekiswa namanye amazwe asakhulayo njengawo afana neBrazil, ne-India, izinga lokuphumelela kwamashishini amancinci eMzantsi Afrika belisokolo lisezantsi. Ngokunjalo nezinga lokukhula kwabanini-mashishini.

Iinkonzo zenkxaso kumashishini zidingeka kakhulu; kodwa ke kwixesha elingaphambili, ezi nkonzo bezisoloko zingahlangenanga. Iingingqi ezithile bezinikezelwa kakhulu ezi nkonzo ngelixa kwezinye, ingakumbi kwiingingqi ezisemaphandleni, zazingekho konke-konke. Amaziko eRED Door asekelwe ukujongana ezi nkonzo zenkxaso kwanokuqinisekisa ukuba zifikeleleka lula, xa zidingeka nalapho zidingeka khona.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.134909.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Uncedo-mali & Nenkxaso > Inkxaso Kwiimvumi ezikwiNtshona Kapa

Inkxaso Kwiimvumi ezikwiNtshona Kapa




INKCAZELO:













EZIPHAMBILI








* Indibano Yolwazi
(ngomhla wama-25 kuCanzibe ka-2006)
* Iqela Eliza Kusebenza Okwexeshana
*
(7-8 kuKwindla ka-2006)















BHALISA KWESI SIKHUNDLA SOLWAZI










* Yintoni ebandakanyekayo?
* Iphetshana Lokufaka Isicelo





Isidingo sokuba kuhlenga-hlengiswe eli candelo lomculo sabonwa ziimvumi ezazikhathazwayo yile meko, kodwa ke zazingafumani nkxaso kurhulumente ngaphambili. Ukugula kukaMnumzana Robbie Jansen, sisthwalandwe somculo opholileyo saseKapa, wathi kwakhona waphakamisa izimvo zeemvumi. Ezi zikhalazo ke zaziquka:

* amalungelo eemvumi,
* ukusekwa kwengxowa-mali yenkxaso, kwakunye
* ukungafumani mhlala-phantsi neenzuzo zonyango kweemvumi.

IMVELAPHI

Owayesakuba yiNtloko yeli Sebe, uMnumzana Rod Solomons wathi wabiza umhlangano owawukhawulezile neemvumi eziphambili, abaphathi matheko kwakunye nabasasazi boonomathotholo ngenyanga kaTshazimpunzi ka-2005. Ezi ntlanganiso ke zaziququzelelwa nguKelvin Katz noRod Solomons. Abathabathi-nxaxheba ababezimase ezi ntlanganiso bathi baseka Iqela Lexeshana Elaliza Kumela Iimfuno Zeemvumi. Amalungu eli qela ke ayequka uDimitri Jegels, owehlayo ngenxa yeminye imicimbi eyayingamvumeli, uRashid Lombard (owalayo ukuzimasa iintlanganiso), uJai Reddy, uMohammed Fall, uJoe Mthimka, uKobus Kwezi, u-Andre Petersen noSpencer Mbadu.Kwingungqutghela yokuqala yeeMvumi zeNtshona Kapa eyayingomhla we-7 nowe-8 kwinyanga yuoKwindla ka-2006, kwiziko leengqungquthela laseBOE, eWaterfront - Iqela Lexeshana Elalimele Iimfuno Zeemvumi laphinda lonyulwa ngokutsha. Abathunywa abathi bazimasa apho, bathi banika eli Qela Leemvumi zeNtshona Kapa amandla okuphatha imicimbi echaphazela iimvumi.

IINJONGO ZALO MBUTHO WEEMVUMI ZASENTSHONA KAPA

1. Kukuseka iqela elibonakalayo kweli phondo ngokubanzi ze ngolo hlobo ube lo mbutho usondeza iimvumi eluntwini.
2. Kukuseka amaziko ezibonelelo zeemvumi kweli phondo ngokubanzi (kule mimandla mithandathu ifana neBoland, uNxweme oluseNtshona, i-Eden, uMbindi Karoo, i-Overberg neMetropole) inokusetyenziswa ziimvumi, amachule obugcisa, abaqashi kwicandelo lolwazi, ezemfundo, inkxaso- njalo-njalo.
3. Ukuseka isikhundla solwazi sabantu esinokubadinga kwicandelo lomculo apha kwiNtshona Kapa.
4. Ukudala nokulawula ingxowa-nmali yoncedo ngeenjongo zokunceda iimvumi nokunikezela inkxaso kwiimvumi ezithi zijamelane neenzima zemali
5. Ukudala izikhundla apho iimvumi kwanabanye abantu namaqela abandakanyeka emculweni banokuxhotyiswa ngokoqoqosho.
6. Ukuseka iindlela zokusebenza ezijonga imiba efana neentlawulo neengeniso; iindlela zokuziphatha nezokusebenza, njalo-njalo.
7. Ukuqeqesha kwanokuvelisa abantu abatsha abanetalente nethuba lokuba ziimvumi zangomso ezinesiphiwo?.iinkwenkwezi zoMzantsi Afrika.
AMAHLAKANI
* iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo
* iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nokhenketho
* uMbutho Wexeshana Weemvumi zaseNtshona Kapa




IMIYALELO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:

noLindsay Jeptha
onguMphathi weli Phulo
kwiSebe Lemiicimbi Yenkcubeko Nemidlalo
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9722
Inombolo Yefeksi: 021 483 9711
jeptha@pgwc.gov.za
uBradley Sirmongpong
onguMncedisi woMphathi weli Phulo
kwiSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo
Inombolo Yokmnxeba: 021483 9717
Inombolo Yefeksi: 021 483 9711
bsirmong@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
* Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.134909.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Uncedo-mali & Nenkxaso
INKCAZELO:
EZIPHAMBILI
Iqela Eliza Kusebenza Okwexeshana
BHALISA KWESI SIKHUNDLA SOLWAZI
Yintoni ebandakanyekayo?
Iphetshana Lokufaka Isicelo
Isidingo sokuba kuhlenga-hlengiswe eli candelo lomculo sabonwa ziimvumi ezazikhathazwayo yile meko, kodwa ke zazingafumani nkxaso kurhulumente ngaphambili. Ukugula kukaMnumzana Robbie Jansen, sisthwalandwe somculo opholileyo saseKapa, wathi kwakhona waphakamisa izimvo zeemvumi. Ezi zikhalazo ke zaziquka:
amalungelo eemvumi, ukusekwa kwengxowa-mali yenkxaso, kwakunye ukungafumani mhlala-phantsi neenzuzo zonyango kweemvumi.
IMVELAPHI
Kukuseka iqela elibonakalayo kweli phondo ngokubanzi ze ngolo hlobo ube lo mbutho usondeza iimvumi eluntwini.
Kukuseka amaziko ezibonelelo zeemvumi kweli phondo ngokubanzi (kule mimandla mithandathu ifana neBoland, uNxweme oluseNtshona, i-Eden, uMbindi Karoo, i-Overberg neMetropole) inokusetyenziswa ziimvumi, amachule obugcisa, abaqashi kwicandelo lolwazi, ezemfundo, inkxaso- njalo-njalo.
Ukuseka isikhundla solwazi sabantu esinokubadinga kwicandelo lomculo apha kwiNtshona Kapa.
Ukudala nokulawula ingxowa-nmali yoncedo ngeenjongo zokunceda iimvumi nokunikezela inkxaso kwiimvumi ezithi zijamelane neenzima zemali
Ukudala izikhundla apho iimvumi kwanabanye abantu namaqela abandakanyeka emculweni banokuxhotyiswa ngokoqoqosho.
Ukuseka iindlela zokusebenza ezijonga imiba efana neentlawulo neengeniso; iindlela zokuziphatha nezokusebenza, njalo-njalo.
Ukuqeqesha kwanokuvelisa abantu abatsha abanetalente nethuba lokuba ziimvumi zangomso ezinesiphiwo?.iinkwenkwezi zoMzantsi Afrika.
AMAHLAKANI
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nokhenketho uMbutho Wexeshana Weemvumi zaseNtshona Kapa
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9722
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13500.services.16234.16234.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Imicimbi Yamaqumrhu
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
IMICIMBI YAMAQUMRHU - IINKONZO: IMFUNDO NOQEQESHO LWAMACANDELO
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Amathuba Ekhondo Elinokulandelwa loMsebenzi kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu
Eli Sebe lijongene nezikolo namaziko emfundo ephakamileyo oqeqesho ukwazisa umfundi ngeenkalo apho izakhono zinqongopheleyo khona, oko kusenziwa ngokubaqhelanisa nezi nkalo.
Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13500.services.16234.16678.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Imicimbi Yamaqumrhu > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu

Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo.

Umqeqeshwa ngamnye uye angene kwisivumelwano kunye neSebe eli.
Ngo-2003 iPeninsula Technikon yalijiza ngelona bhaso liphezulu eli Sebe kwisigaba sabaqeshi abakhulu, kwiinkampani ezongama-600 ezizimeleyo kwanezikaRhulumentente, ngenxa yendima eliyidlalayo yokunika abafundi uqeqesho olululo nolubaxhobisa ngamava.


IMIYALELO:

Ukufaka isicelo sokuqeqeshwa ufunda, kufuneka ube ubhaliswe kwiziko lemfundo ephakamileyo kungoku nje.

Ungadibana ne-Ofisi yeMicimbi yaBafundi yeSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko ukwenza ngokudlula kumagosa emfundo akwidyunivesithi okanye kwiteknikon okuyo.

Kufuneka uthumele inceadi yembalelwano engqinisisa ukuba ubhalisiwe ngenene kuloo nkalo yemfundo uyikhankanyileyo kunye neCV yakho.

Ukuba kukho imfuneko yokuba umfundi lowo wenza izifundo ezizodwa kwinkalo ethile yezemfundo, iSetyana elo lichaphazelekayo kufuneka lenze, futhi liqhube udliwano-ndlebe olufutshane nomfaki-sicelo ze limthathe umqeqeshwa lowo.

Umbeki-liso uye adityaniswe nomqeqeshwa ngamnye ukuze abancede aze akhangele indlela abayiqhuba ngayo imisebenzi yabo yeesivumelwano esibophelelayo.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana noJacques van Eeden okanye uJuanita Isaacs.
Inombolo yomnxeba: 021 483 4203
Inombolo yefeksi: 021 483 2019
javeeden@pgwc.gov.za
jsisaacs@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13500.services.16234.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Imicimbi Yamaqumrhu > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo

IMICIMBI YAMAQUMRHU - IINKONZO: IMFUNDO NOQEQESHO LWAMACANDELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Amathuba Ekhondo Elinokulandelwa loMsebenzi kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu
Eli Sebe lijongene nezikolo namaziko emfundo ephakamileyo oqeqesho ukwazisa umfundi ngeenkalo apho izakhono zinqongopheleyo khona, oko kusenziwa ngokubaqhelanisa nezi nkalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13557.projects.14936.125465.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Iinkqubo Zemisebenzi Yoluntu Ezayanyaniswe Noluntu Ekuhlaleni
Amaphulo
Amaziko Alondoloza Imbali
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Injongo yeli phulo kukuqinisekisa ukumiselwa kwenkqubo yokulungiswa kwemigaqo eliza kuqesha inani elandisiweyo labantu baloo ngingqi abaza kwenza lo msebenzi.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Le Nkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iyiZenzele ijolise kudaleleni abantu beengingqi ekwenzeka kuzo olu phuhliso amathuba engqesho. Le nkqubo ke ilinyathelo lenkubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu yaye lijolise ekuphuculeni imigaqo esele ikho ngokuthi iqeshe abantu basekuhlaleni kwezo ngingqi zophuhliso ukuba ibe ngabo abasebenzayo apho.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu isebenzisana noomaspala ekuchongeni iingingqi ekuza kwenziwa kuzo le misebenzi kwanokuqalisa ngala maphulo ophuhliso. Amaphulo ke kwezi ngingqi kuza kusetyenzwa kuzo aphantsi kweliso labaphathi beli phulo leZenzele abaqeshwe ngezibhambathiso zengqesho. Ukuthatyathwa kwenxaxheba luluntu lwasekuhlaleni kwiingingqi eyenzeka kuzo le misebenzi kuphantsi kweliso lwabaphathi bale nkqubo abahlalela imihlangano noluntu ekuhlaleni.
Baphakathi kweshumi elinesibini namashumi amabini anesihlanu Abasebenzi Abajongene Nophuhliso Lwasekuhlaleniabaqeshwe yile nkqubo isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini kwiphulo ngalinye. Le nkqubo ke ithi yenze uphando ngezakhono abanazo aba basebenzi basekuhlaleni iza kubaqesha yaye indlela ekuqeshwa ngayo iwuqwalasela ngokubanzi umba wesini yaye ikwajolise nasekuthabatheni ulutsha. Abasebenzi basekuhlaleni aba baqeshelwe ukusebenza iiyure ezingamashumi amathandathu ngenyanga yaye bakwanikwa neebhayisekile ukubanceda bafikelele lula kwiingingqi abasebenzela kuzo.
Iintshukumo zomsebenzi ziquka ukutshentula izityalo ezingafunekiyo, ukucoca iidreyni,ukulahla inkukuma nokhula emigaqweni, ukulungisa imingxunya kwanokuhlamba iimpawu zendlela kwakunye neenkcenkce ezilumkisa ngeengozi. Aba basebenzi bakwanikezela nengxelo ngezinto ezifuna ukulungiswa ngokukhawuleza. Umsebenzi ngamnye unikwa malunga nekhilomitha yomgaqo.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu ikwanikezela nangoqeqesho lokulungisa imigaqo kubasebenzi abajongene nophuhliso lwasekuhlaleni. Izikhulu zasekuhlaleni ziqinisekisa ukuba aba basebenzi bawenze kakuhle na umsebenzi yaye zijolise ekuchongeleni aba basebenzi amathuba asenokubavelela ekuhambeni kwexesha afana nolunye uqeqesho, ukufakwa kwizithuba zengqesho okanye amathuba okuzivulela awabo amashishini.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
noLundi Lutya
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 483 5381
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5566
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5349
Iinkqubo Zemisebenzi Yoluntu Ezayanyaniswe Noluntu Ekuhlaleni (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.13560.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Herman Gribble

Herman Gribble




ISITHUBA SENGQESHO:

Umlawuli Oyintloko: IiNkqubo eziSekelezwe eLuntwini nakwiMisebenzi yakwaRhulumente


ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Iinkqubo Zemisebenzi Yoluntu Ezayanyaniswe Noluntu Ekuhlaleni (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UMNXEBA WE-OFISI:

021 483 2125


IFEKSI YE-OFISI:

021 483 2106





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13575.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Izithuthi Zoluntu

IZITHUTHI ZOLUNTU: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISetyana leziThuthi zoLuntu linenjongo yokuzisa inkqubo ekhuselekileyo, ethembekileyo nefikelelekayo kwizithuthi zoluntu. Likwajonge nokuzisa izibonelelo ezisemgangathweni kwizithuthi zoluntu.

Eli Setyana lijongene ngokungqalileyo noxanduva:
* Lokuguqula ushishino lweeteksi zohlobo lweminibhasi.
* Ukuguqula iikontrakthi zexeshana zilungiselelwe ukuphelisa ukhuphiswano olunentshabalalo ezindleleni.
* Ukulawula iBhodi yeeLayisenisi zokuSebenza yePhondo.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13593.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Imicimbi Yamaqumrhu > Isebe Lemicimbi Yabasebenzi

ISEBE LEMICIMBI YABASEBENZI: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMlawuli wezaBasebenzi linoxanduva:
* lokuqulunqa imigaqo-nkqubo wezabasebenzi
* lokuqeqesha nophuhliso
* lokuguqula iqumrhu
* ukutshintsha ulawulo.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13670.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Imisebenzi Yoluntu
Imisebenzi Yoluntu
IMISEBENZI YOLUNTU: UBUME
UBUME
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo loMlawuli oyiNtloko weMisebenzi yakwaRhulumente linenjongo yokwenza oku kulandelayo:
Ukunika indawo efanelekileyo kuwo onke amasebe ephondo.
Ukulawula ipotfoliyo yepropati ukuze kuxhamle wonk ubani.
UKwakha, ukuphucula, ukuhlaziya nokulondoloza izibonelelo.
Ukunika iinkonzo zobungcali nezobuchule kumasebe achaphazelekayo akwizakhiwo zephondo kwanezibonelelo ezichaphazelekayo.
Ukuthatha inxaxheba malunga nenkqubo yokwakha.
ISebe leMisebenzi Yoluntu lineTafile yoNcedo Lokugcina eyenzelwe ukusetyenziswa ngamasebe ephondo, ukwenzela ukunika ingxelo ngeengxaki ezinento yokwenza nempahla karhulumente:
Inombolo yomnxeba: 021 483 5743
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.138896.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > Departmental Operations

DEPARTMENTAL OPERATIONS: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13934.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > ULwenziwo lweeNdlela > Izibonelelo Zokwakhiwa Kweendlela > Izakhiwo Zendlela: zase-Oudtshoorn

IZAKHIWO ZENDLELA: ZASE-OUDTSHOORN: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli candelo linoxanduva lokulondoloza nokuvuselela uthungelwano lweendlela kummandla woMzantsi Kapa.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13970.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > ULwenziwo lweeNdlela > Izibonelelo Zokwakhiwa Kweendlela > Izibonelelo Zokwakhiwa Kweendlela: ePaarl

IZIBONELELO ZOKWAKHIWA KWEENDLELA: EPAARL: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli candelo linoxanduva lokulondoloza nokuhlaziya uthungelwano lweendlela kummandla weBholani noweOverberg.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13988.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > ULwenziwo lweeNdlela > Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente

ISEBE LEENQWELO-MAFUTHA ZIKARHULUMENTE: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



URhulumente wezoThutho linoxanduva:
* lokugcina irejista yezithuthi.
* lokuhlaziya izithuthi ngezithuthi.
* Ukuhlawula lonke ityala elityalwayo leminyaka eyadlulayo.
* Uqeqesho lwamagosa ezoThutho.
* UPhuhliso, ukubhalwa kwezinto nokuphumeza iinkqubo zophuculo.
* Ukwenza uphando kubasebenzisi khonÃ† ukuze kuphuculwe iziThuthi zakwaRhulumente.
* Ukuphuculwa kolawulo nendlela yokuziphatha.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.13988.services.11538.5107.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > ULwenziwo lweeNdlela > Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente > IiNkonzo > UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo > Impahla kaRhulumente > Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente

Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.


IMIYALELO:

Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.140651.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iziganeko > Ingqungquthela Yamanina Akwicandelo Lokwakha

Ingqungquthela Yamanina Akwicandelo Lokwakha




UMHLA:

21 - 22 uAgasti 2006


IBAKALA:

Ingqungquthela


INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


INKCAZELO:

Ingqungquthela Yamanina Akwicandelo Lokwakha ngumcimbi oququzelelwa liSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu. Le ngqungquthela ke iyakuqwalasela imiceli-mngeni eza noMqulu Wesizwe Wecandelo Lokwakha kwiNtshona Kapa ze uqulunqe nomgaqo-nkqubo onjongo ikukwandisa izinga lokuthatyathwa kwenxaxheba kumacandelo okwakha nophuhliso lwezakhiwo ngamanina.

Kuya konwatyelwa ke noncuthu lwesidlo sasemva kwemini kwakule ngqungquthela apho kuya kube kunikezelwa nembasa yokuqala eyakunikezelwa minyaka yokuwonga Umntu Wasetyhini Ogqwesileyo Kwicandelo Lokwakha kwiNtshona Kapa.
Le Ngqungquthela Yamanina Akwicandelo Lokwakha ke iya kube ibanjelwe eCape Town International Convention Centre ukususela ngomhla wama-21 - 22 kweyeThupha apha ku-2006.


UQHAGAMSHELWANO:

Ukuze ufumane olunye ulwazi nceda uqhagamshelane:
noShan Crawley
weSebe Lothutho Nemisebenzi Yoluntu
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5191

uMarlize Jung okanye uWendy Mehl (ojongana nemibuzo ngezothutho)
Evel Event Management & Marketing
Inombolo Yomnxeba: 021 945 3324
I-email: mjung@exelms.co.za
I-email: wmehl@exelms.co.za

uDennis Cruywagen (ojongana nemibuzo Ngonxibelelwano, Ezosasazo Nobudlelwane Noluntu)
Inombolo Yomnxeba: 082 442 6821


UMNINI-MCIMBI:

Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.140651.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iziganeko
UMHLA:
IBAKALA:
Ingqungquthela
INDAWO:
INKCAZELO:
Ingqungquthela Yamanina Akwicandelo Lokwakha ngumcimbi oququzelelwa liSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu. Le ngqungquthela ke iyakuqwalasela imiceli-mngeni eza noMqulu Wesizwe Wecandelo Lokwakha kwiNtshona Kapa ze uqulunqe nomgaqo-nkqubo onjongo ikukwandisa izinga lokuthatyathwa kwenxaxheba kumacandelo okwakha nophuhliso lwezakhiwo ngamanina.
Kuya konwatyelwa ke noncuthu lwesidlo sasemva kwemini kwakule ngqungquthela apho kuya kube kunikezelwa nembasa yokuqala eyakunikezelwa minyaka yokuwonga Umntu Wasetyhini Ogqwesileyo Kwicandelo Lokwakha kwiNtshona Kapa.
UQHAGAMSHELWANO:
Ukuze ufumane olunye ulwazi nceda uqhagamshelane:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5191
Inombolo Yomnxeba: 021 945 3324
Inombolo Yomnxeba: 082 442 6821
UMNINI-MCIMBI:
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.140737.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Inkxaso Karhulumente Kumanina Akwicandelo Lokwakha

Inkxaso Karhulumente Kumanina Akwicandelo Lokwakha




INKCAZELO:










ICANDELO LONCEDO



































IINDABA










21 - 22 kweyeThupha ka-2006

























IINCWADI









Amaphepha Okungenela Ukhuphiswano Lwamanina Agqwesileyo kulo Nyaka Kwicandelo Lokwakha










Eli Nyathelo Lamanina Akwicandelo Lokwakha lijolise ekuxhobiseni ngezakhono ezizizo amanina anomdla wokungena kwicandelo loshishino lokwakha. Eli nyathelo lijolise ikakhulu kumanina aqhuba amaphulo athile kwicandelo lokwakhiwa nokulungiswa kwemigaqo kwanemisebenzi nje yoluntu kwiNtshona Kapa. Likwanikezela nangeenkxaso-mali zokufunda kwanamthuba okuxhotyiswa ngezakhono kwabakhi abangekabi namava.

Amaphulo Emigaqo Nmeisebenzi Yoluntu
Njengengxenye yeli nyathelo iSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu liyakunikezela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini azo zonke izibhambathiso zokulungiswa kwemigaqo kwaneshumi ekhulwini lazo zonke izibhambathiso zokwakhiwa kwemigaqo kubakhi abangamanina.

Ngaphezu koko, amashumi amathandathu ekhulwini ayo yonke imisebenzi Yenkqubo Enatyisiweyo Yemisebenzi Yoluntu yasekuhlaleni yokulungiswa kwemigaqo iyakunikezelwa kumanina. iSebe Lemisebenzi Yoluntu liyakunikezela amashumi amathathu emisebenzi eMama Specials Projects (angamaphulo ke lawo awodwa ajoliswe kwiinkampani eziphantsi kolawulo lwamanina.

Ukufaka izicelo zeethenda zokwakha
Onke amanina akwiNtshona Kapa ayamenywa ukuba afake izicelo zeethenda zokwakha. Ukuze ube nokufaka isicelo ke:

* Kufuneka ube nenkampani ebhalisiweyo
* Ishishini lakho kufuneka libe kanti libhaliswe kwiConstruction Industry Development Board (iCIDB)
* Kufuneka ube kanti ubhalisile kwiTradeworld (ukuze ube nokubonakala kwisikhundla esinoluhlu lweenkampani)
* Kufuneka ube kanti unephetshana elikuhlambayo kumba wokuhlawulwa kwerhafu

Iinkxaso-mali Kwanamathuba Okunikezela Ngamava KwicandELO Lokwakha
iCandelo Lezibonelelo Zemigaqo leSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntuliyakunikezela ngamathuba okunikezela ngamava kubafundi abahlanu basetyhini. Kuyakunikezelwa kwanamanye amathuba angama-250 eennkxaso-mali zokufunda kubafundi abakumaziko emfundo ephakamileyo kumacandelo obunjineli, elezicwqangciso zokwakha kwakunye nezinuye izifundo ezinento yokwenza necandelo lokwakha.

Imbasa Yomntu Wasetyhini Ogqwesileyo kulo Nyaka Kwicandelo Lokwakha
Le mbasa inikezelwa minyaka ijonga imisebenzi yempumelelo eyodwa ethe yenziwa ngamanina akwicandelo lokwakha. Mahathu ke amabakala okukhuphisana: inqanaba lokuqala, eliphakathi kwanelo labanamava. Oomaspala , amasebe karhulumente kwakunye nemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente iyamenywa ukuba ifake amagama amanina ewachongela olu khuphiswano de kube sekupheleni kwenyanga yeKhala minyaka le.




IMIYALELO:

Ukuze ufumane olunye ulwazi nceda uqhagamshelane:
neCandelo Loncedo Lamanina Akwicandelo Lokwakha
Inombolo Yomnxeba: 0800 778 226

iSouth African Women in Construction (SAWIC)
uNomsa Skweyiya (onguSihlalo)
kwiSebe leNtshona Kapa
Inombolo Yomnxeba: 021 387 4878

Ukuze ufumane olunye ulwazi ngamathuba okunikezelwa kwezakhono namava qhagamshelana:
noReagon Melody
Inombolo Yomnxeba: 021 483 8301
Email: rmelody@pgwc.gov.za

Ngolwazi ngeenkxaso-mali zokufunda nceda utsalele kule:
Nombolo Yomnxeba: 021 483 5851
I-email: masakhisizwe@pgwc.gov.za



IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.140737.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Inkxaso Karhulumente Kumanina Akwicandelo Lokwakha
Inkxaso Karhulumente Kumanina Akwicandelo Lokwakha
INKCAZELO:
ICANDELO LONCEDO
IINDABA
IINCWADI
Eli Nyathelo Lamanina Akwicandelo Lokwakha lijolise ekuxhobiseni ngezakhono ezizizo amanina anomdla wokungena kwicandelo loshishino lokwakha. Eli nyathelo lijolise ikakhulu kumanina aqhuba amaphulo athile kwicandelo lokwakhiwa nokulungiswa kwemigaqo kwanemisebenzi nje yoluntu kwiNtshona Kapa. Likwanikezela nangeenkxaso-mali zokufunda kwanamthuba okuxhotyiswa ngezakhono kwabakhi abangekabi namava.
Njengengxenye yeli nyathelo iSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu liyakunikezela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini azo zonke izibhambathiso zokulungiswa kwemigaqo kwaneshumi ekhulwini lazo zonke izibhambathiso zokwakhiwa kwemigaqo kubakhi abangamanina.
Ngaphezu koko, amashumi amathandathu ekhulwini ayo yonke imisebenzi Yenkqubo Enatyisiweyo Yemisebenzi Yoluntu yasekuhlaleni yokulungiswa kwemigaqo iyakunikezelwa kumanina. iSebe Lemisebenzi Yoluntu liyakunikezela amashumi amathathu emisebenzi eMama Specials Projects angamaphulo ke lawo awodwa ajoliswe kwiinkampani eziphantsi kolawulo lwamanina.
Kufuneka ube kanti ubhalisile kwiTradeworld (ukuze ube nokubonakala kwisikhundla esinoluhlu lweenkampani)
Kufuneka ube kanti unephetshana elikuhlambayo kumba wokuhlawulwa kwerhafu
Iinkxaso-mali Kwanamathuba Okunikezela Ngamava KwicandELO Lokwakha iCandelo Lezibonelelo Zemigaqo leSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntuliyakunikezela ngamathuba okunikezela ngamava kubafundi abahlanu basetyhini. Kuyakunikezelwa kwanamanye amathuba angama-250 eennkxaso-mali zokufunda kubafundi abakumaziko emfundo ephakamileyo kumacandelo obunjineli, elezicwqangciso zokwakha kwakunye nezinuye izifundo ezinento yokwenza necandelo lokwakha.
Imbasa Yomntu Wasetyhini Ogqwesileyo kulo Nyaka Kwicandelo Lokwakha
Le mbasa inikezelwa minyaka ijonga imisebenzi yempumelelo eyodwa ethe yenziwa ngamanina akwicandelo lokwakha. Mahathu ke amabakala okukhuphisana: inqanaba lokuqala, eliphakathi kwanelo labanamava. Oomaspala , amasebe karhulumente kwakunye nemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente iyamenywa ukuba ifake amagama amanina ewachongela olu khuphiswano de kube sekupheleni kwenyanga yeKhala minyaka le.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane olunye ulwazi nceda uqhagamshelane:
neCandelo Loncedo Lamanina Akwicandelo Lokwakha
Inombolo Yomnxeba: 0800 778 226
Inombolo Yomnxeba: 021 387 4878
Ukuze ufumane olunye ulwazi ngamathuba okunikezelwa kwezakhono namava qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 8301
Ngolwazi ngeenkxaso-mali zokufunda nceda utsalele kule:
Nombolo Yomnxeba: 021 483 5851
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.14179.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > Icandelo loMphathiswa wooRhulumente Bamakhaya Nezezindlu

ICANDELO LOMPHATHISWA WOORHULUMENTE BAMAKHAYA NEZEZINDLU: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IOfisi yoMphathiswa inoxanduva loku-:

* phumeza imigaqo-nkqubo yesizwe, eyephondo neyomasipala, oko kusenziwa ngokweSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu ukuze kukhawuleziswe ukuhanjiswa kweenkonzo ngendlela efanelekileyo nolungiselelo lokuhlaliswa kwabantu ezindlwini eNtshona Koloni.
* khokela iSebe loRhulumente woMmandla nezeZIndlu ekuziseni iinkonzo ezikumgangatho ophezulu eNtshona Koloni ngaphandle kokukhetha.
* lawula izibonelelo ezinqabileyo zeSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu ukuqinisekisa ngoziso lweenkonzo ezinobulungisa nezilungelelanisiweyo nokuhlaliswa kwabantu beli phondo ezindlwini.
* Ikuhlanganisa nokunxibelelanisa imisebenzi kwiinkalo zontathu zoRhulumente khon' ukuze kwandiswe intsebenziswano kuphuculwe noziso lweenkonzo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14179.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Icandelo loMphathiswa wooRhulumente Bamakhaya Nezezindlu
ICANDELO LOMPHATHISWA WOORHULUMENTE BAMAKHAYA NEZEZINDLU: UBUME
UBUME
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IOfisi yoMphathiswa inoxanduva loku-:
phumeza imigaqo-nkqubo yesizwe, eyephondo neyomasipala, oko kusenziwa ngokweSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu ukuze kukhawuleziswe ukuhanjiswa kweenkonzo ngendlela efanelekileyo nolungiselelo lokuhlaliswa kwabantu ezindlwini eNtshona Koloni.
khokela iSebe loRhulumente woMmandla nezeZIndlu ekuziseni iinkonzo ezikumgangatho ophezulu eNtshona Koloni ngaphandle kokukhetha.
lawula izibonelelo ezinqabileyo zeSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu ukuqinisekisa ngoziso lweenkonzo ezinobulungisa nezilungelelanisiweyo nokuhlaliswa kwabantu beli phondo ezindlwini.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.14400.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Iinkcukacha Ngamalungu eBhunga leSixeko saseKapa, ooCeba namaBhunga Asezantsi
Iinkcukacha Ngamalungu eBhunga leSixeko saseKapa, ooCeba namaBhunga Asezantsi
INKCAZELO:
Ingingqi yenqila elawulwa siSixeko saseKapa yahlula-hlulwe yangamabhunga asezantsi angama-20, bhunga ngalinye elenziwe yintlaninge yezithili. Izithili zizonke zili-100, sithili ngasinye esimelwe lilungu lebhunga. Isithili ngasinye naso senziwe yintlaninge yamahlomela-dolophu.IBhunga lona linesibalo sama-200 amalungu, i-100 kuso elenziwe ngabameli booceba abonyuliweyo, ze i-100 ibe ngabakhethwe ngokwenani lezihlalo zombutho ngamnye wopolitiko.
IMIYALELO:
Ufumane ilungu leBhunga.
Ufumane iingxelo zeendibano zeBhunga/zeKomiti.
Ufumanise ukuba ihlomela-dolophu ohlala kulo liphantsi kowuphi uceba/ibhunga elisezantsi.
Ufumane uSihlalo weBhunga elisezantsi/Umbhexeshi weBhunga elisezantsi leNgingqi.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.14717.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > ULawulo neNkxaso yeQumrhu > Inkxaso Kamasipala noKuphuculwe Kwezakhono > Amaphulo > ULawulo LooMaspala Beedolophu

INKXASO KAMASIPALA NOKUPHUCULWE KWEZAKHONO - AMAPHULO: ULAWULO LOOMASPALA BEEDOLOPHU






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Project Viability (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
This project aims to monitor the financial information of all the Municipalities in the Western Cape. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14836.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > Icandelo loMphathiswa Wokhuseleko Loluntu

ICANDELO LOMPHATHISWA WOKHUSELEKO LOLUNTU: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMphathiswa eli lilo eliya kuphendula kurhulumente ngemisebenzi eyenziweyo liSebe kwanangeenkonzo ezinikiweyo kuMphathiswa osesikhundleni. Iya kuba lilo eliseka umgaqo-nkqubo lihlenga-hlengise nomthetho ngokomyalelo onikwe uMphathiswa, kwanokukhangela ukuphunyezwa kweeprojkethi eziqinisekisa ukunika ingxelo nokujongana noxanduva malunga nokusetyenziswa kwemali yorhulumente





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14911.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo & Noqeqesho Lwabadala Olusisiseko > IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET)

IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Baqikelelwa kwizigidi ezi-3.3 abantu abadala abangakwazi kufunda nakubhala eMzantsi Afrika. Ukuphelisa ukungakwazi ukufunda nokubhala yenye yezinto ezibalulekileyo ezilithoba iSicwangciso-qhinga seSizwe SeMfundo, iTirisano, esijongene nazo.

IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET) ivuleleke kubantu abadala abafuna ukugqibezela imfundo yabo engundoqo. Inkqubo esekelwe kwiziphumo, iABET, ijongene nokubonelela ngezixhobo ezingundoqo zokufunda, ulwazi nezakhono, ze ibonelele abathathi-nxaxheba ngeziqinisekiso zokuba beyifumene imfundo eyamkelwa kweli lizwe.

Amanqanaba amane oqeqesho lwe-ABET alingana namabanga emfundo u-R ukuya ku-9.

I-ABET iquka uqeqesho:
* kwizifundo ngeelwimi, ukufunda nokubhala kwanonxibelelwano
* ekufundeni nokubhala izibalo, kwizibalo kwanobugcisa bezibalo
* kubugcisa bezendalo
* kubuchule nezakhono
* kwizifundo ngobomi
* kwezobugcisa
* kubugcisa ngomntu nangentlalo yoluntu
* kubugcisa bezoqoqosho nolawulo.


Abafundi basenokukhetha ukuthatha izifundo:
* kumashishini asakhasayo, aphakathi namancinci (SMMEs)
* kwezotyelelo
* kubugcisa bezolimo
* kuncediso lononophelo lwendalo.

Iinkqubo ze-ABET ziphantsi kweliso leBhodi yesizwe ye-ABET.


IMIYALELO:

Kukho iZiko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Noqeqesho Olungundoqo Lwabadala kwisithili ngasinye samaziko asixhenxe Olawulo Nophuhliso Lwemfundo(iiEMDC ngamafuphi) kweli Phondo. Qhagamshelana nomcebisi we- EMDC kwindawo ohlala kuyo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha malunga nezifundo ezenziwayo.

Iinkcukacha ezithe vetshe malunga neemfanelo zeMfundo Noqeqesho Lwabadala Olungundoqo ndawonye nobume bezifundo ziyafumaneka kweli nxiwa-WCED ABET Assessment website.
Ukufumana ezinye iinkcukacha ezithe vetshe malunga namalinge enziwa ngurhulumente wephondo aphathelele kwi-ABET, qhagamshelana no-:
Dave Shepherd
Kule nombolo yomnxeba: 021 467 2611/13
Ifeksi: 021 467 2996
dshepherd@pgwc.gov.za


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ulawulo Lwamaqumrhu Nocwangciso Lolawulo lukaRhulumente (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* ABET Learning Support Materials Database (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Adult Basic Education and Training Act, 52 of 2000 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Registering an Adult Basic Education and Training (ABET) facility (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14911.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET)
IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Baqikelelwa kwizigidi ezi-3.3 abantu abadala abangakwazi kufunda nakubhala eMzantsi Afrika. Ukuphelisa ukungakwazi ukufunda nokubhala yenye yezinto ezibalulekileyo ezilithoba iSicwangciso-qhinga seSizwe SeMfundo, iTirisano, esijongene nazo.
IMfundo Noqeqesho Olungundoqo Kubantu Abadala (ABET) ivuleleke kubantu abadala abafuna ukugqibezela imfundo yabo engundoqo. Inkqubo esekelwe kwiziphumo, iABET, ijongene nokubonelela ngezixhobo ezingundoqo zokufunda, ulwazi nezakhono, ze ibonelele abathathi-nxaxheba ngeziqinisekiso zokuba beyifumene imfundo eyamkelwa kweli lizwe.
kwizifundo ngeelwimi, ukufunda nokubhala kwanonxibelelwano ekufundeni nokubhala izibalo, kwizibalo kwanobugcisa bezibalo kubugcisa bezendalo kubuchule nezakhono kwizifundo ngobomi kwezobugcisa kubugcisa ngomntu nangentlalo yoluntu kubugcisa bezoqoqosho nolawulo.
kumashishini asakhasayo, aphakathi namancinci (SMMEs)
IMIYALELO:
Kukho iZiko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Noqeqesho Olungundoqo Lwabadala kwisithili ngasinye samaziko asixhenxe Olawulo Nophuhliso Lwemfundo(iiEMDC ngamafuphi) kweli Phondo. Qhagamshelana nomcebisi we- EMDC kwindawo ohlala kuyo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha malunga nezifundo ezenziwayo.
Kule nombolo yomnxeba: 021 467 2611/13
Ifeksi: 021 467 2996
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ulawulo Lwamaqumrhu Nocwangciso Lolawulo lukaRhulumente (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.14917.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Iinkcukacha malunga noBume beZifundo
Iinkcukacha malunga noBume beZifundo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inxiwa leZifundo leSebe lezeMfundo leNtshona Koloni linothotho lweenkcukacha ezimayela nezifundo, kubandakanywa iinkcukacha eziphathelele kwezi nkalo zokufunda zilandelayo, kwaneminye imiba yezemfundo
IMfundo esiSiseko yabaDala noQeqesho ezorhwebo isiBhulu ulwazi-nzulu ngezolimo ubuchule nenkcubeko uhlolo izifundo ngobume bendalo umdaniso ezoqoqosho ubunjineli isiNgesi isigaba esisisiseko - amabanga R ukuya kwele- 3
Icandelo ngalinye elikweli nxiwa linephepha elilelalo okanye iqela lamaphepha anxibelelana nephepha elingaphandle/elisekuqaleni.
IMIYALELO:
Ukufumana ezinye iinkcukacha yiya kwi-nxiwa lezifundo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.14923.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uludwe Lwezifundo & Nophuhliso lweNQF > Iinkcukacha eziphathelene neeMfanelo zeSicwangciso seMimiselo yeeMfanelo seSizwe neMigangatho yaMasetyana

Iinkcukacha eziphathelene neeMfanelo zeSicwangciso seMimiselo yeeMfanelo seSizwe neMigangatho yaMasetyana




INKCAZELO:


YINTONI ISICWANGCISO SEMIMISELO YEEMFANELO ZESIZWE - NQF?
ISicwangciso seMimiselo yeeMfanelo seSizwe(i-NQF) yinkqubo egcina iinkcukacha amanqanaba emfundo ukuqinisekisa ukuba izakhono nolwazi ebezisoloko zifundiswa ziyaqwalaselwa kwilizwe lonke jikelele.

Asibhozo amanqanaba eSicwangciso seMimiselo yeeMfanelo seSizwe. Loo manqaba ahlulahlulwe ngokwala maqela mathathu alandelayo:
* imfundo noqeqesho ngokubanzi
* ukuqhuba ngemfundo noqeqesho
* imfundo ephakamileyo noqeqesho.


IIMFANELO ZEMFUNDO NEMIGANGATHO YAMASETYANA

Iimfanelo zeMfundo yeyona nto ithi inikwe ingqalelo ngokusesikweni ngokumayela nemfundo kulowo uthe waphumelela. Ngokuxhomekeke ekuvumeni kwe-SAQA iimfanelo zemfundo zibhaliswa kwiNQF ngokwenqanaba elithile. Inani elithile lezifundo eziphunyelelweyo liye likhutshwe amva kokugqiba zaza zakho neemfanelo ezibhalisweyo.

Ungakhangela kwi-kwinxiwa elineenkcukacha zezidanga leSAQA ukuze ufumanise malunga neemfanelo ezidweliisiweyo kwinqanaba ngalinye, kwanokuba zingaphi na izifundo eziphunyelelweyo ezihambelana nazo, kwanokuba ngoobani na abaqeqeshayo.

Imigangatho yeSetyana nayo iyabhaliswa kwinqanaba elithile le-NQF. Ungaphakamisa izifundo eziphunyelelweyo zakho ngokubhekiselele kwimigangatho yamasetyana agqitywe ngempumelelo.
Ungakhangela kwi-khangela kwinxiwa elineenkcukacha zamasetyana eSAQAukufumana ezinye izinto eziphathelele kwimigangatho yamasetyana.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IQumrhu Leziqinisekiso Zokuphunyelelwa kwezifundo kuMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* NQF: An Overview (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.149491.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Ushicilelo > IMigaqo-nkqubo > H &gt 2006 HIV/Aids Prevention Strategy

2006 HIV/Aids Prevention Strategy





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



UMTHAMO:

* SYNOPSIS OF THE ACCELERATED PREVENTION STRATEGY
* Document Version of 2006 HIV/Aids Prevention Strategy


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14959.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > Institutional Improvement and Development > E-Innovation > Amaphulo > Amacandelo Amashishini

E-INNOVATION - AMAPHULO: AMACANDELO AMASHISHINI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Iphulo iCape Access
Iphulo iCape Access lijoliswe ekwabelaneni ngeenzuzo zobugcisa bolwazi nonxibelelwano kuzo zonke iindawo zaseNtshona Koloni. ICape Access le liphulo elijolise eluntwini nelibona ubugcisa bolwazi nonxibelelwano njengesixhobo esinokwakha ulwazi ze futhi sidale namathuba. Ngeli phulo, uluntu ekuhlaleni lunikwa amathuba okufikelela kwiikhompyutha ne-internet, ndawonye nezakhono zokusebenzisa la mathuba ... &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14960.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi

Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.

Sakuba isicelo eso siphunyeziwe abahloli bamaziko okuvavanyela ukuqhuba baya kulivavanya elo ziko ze benze neziphakamiso ngomgangatho walo. Eli candelo lomhloli liya kumana ukwenza umjikelo ngonyaka ukubeka iliso kwimigangatho yeli ziko ze lilicebise iziko elo lihlola nayiphi na imeko yalo kwanokulondolozwa kwalo xa kuhlolwa amaziko kwaneenkqubo ezifunekayo.
Okwangoku, ngooMaspala kuphela kunye namasebe ezothutho anelungelo lokuba namaziko okuvavanyela ukuqhuba.


IMIYALELO:

Ukwenza isicelo sokubhalisela iziko elihlola ze likhuphe amaphepha-mvume okuqhubaz, kufuneka uzalise iphetshan lesicelo elingu-DTC. Kufuneka kunikezelwe ingxelo kwiphetshana elo ngommeli wezolawulo kwanamabavavanyi abebengabahloli kwiziko elihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba.Isicelo kufuneka sihambe kunye namaxwebhu angala:
* iziko elichaphazelekayo nelihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba
* ummeli wezolawulo
* abahloli abavavanyela amaphepha-mvume okuqhuba.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14968.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Amaphulo > Amashishini Amancinci

DEPARTMENT OF ECONOMIC DEVELOPMENT AND TOURISM - AMAPHULO: AMASHISHINI AMANCINCI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Iphulo i1000 x 1000

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elinempumelelo Kumntu Wonke



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.14995.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Amaphulo > Uphuhliso Lwezikolo

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - AMAPHULO: UPHUHLISO LWEZIKOLO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokufunda Kuthi Sonke



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15000.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda
Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda
INKCAZELO:
Iintlobo ezahlukeneyo zoncedo-mali zivuleleke kubafundi abakumaziko emfundo ephakamileyo kwanabo basesezikolweni:
INXIWA LONCEDO-MALI LOKUFUNDA OLUSUKA KWISEBE LEZEMFUNDO LESIZWE
Isikhundla esigcina ulwazi esigqibeleleyo senkxaso-mali yokufunda kwimfundo ephakamileyo siyafumaneka kwisikhundla sonxibelelwano solutsha seMsobomvu.
Esi sikhundla solwazi siyaphendleka ngokwenqanaba lezifundo umntu anomdla kuzo yaye siquka nolwazi lokuba ngubani na onokufaka isicelo sale nkxaso-mali, iintsuku zokuvalwa kwezi zicelo.
IQHINGA LELIZWE LONCEDO-MALI YOKUFUNDA
Ama-R500 ezigidi aya kunikwa iScheme esi kunyaka-mali u-2002/03, ama-R470 ezigi0di kunyaka-mali u-2003/04 kwakunye ze ibe ngama-R498 ezigidi kwiminyaka u-2004/05. Isixa esi sehla sisenyuka njengoko sixhomekeke kwezinye iimali ezivuleleke kwesi-Scheme, oko kuquka neemali ezisuka kubanikeli, imali ehlawulwa ngabafundi bakuba begqibile ukufunda kwakunye nenzala esuka kurhwebo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkxaso-mali Kwizifundo Zeelwimi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15036.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
Iinkcukacha Neziphumo Zeemviwo
Iinkcukacha Neziphumo Zeemviwo
INKCAZELO:
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2300
Uya kukwazi ukukhangela iziphumo zomfundi othile kwiphepha leSebe Lezemfundo leNtshona Koloni elikwi-internet, okanye ukhangele abafundi abaphumelele emagqabini kwisikolo okanye isithili esithile. Ukuze ufumane iziphumo neenkcukacha zika-2007, cofa kuphawu olungudibanisa elisecaleni koxwebhu lweziphumo zika-2007 kwicala elisekhohlo lomboniso lowo.
Ukuze ufumane iinkcukacha zakho, uya kudinga oku kulandelayo:
Inombolo yakho yeemviwo
Inombolo yencwadana yakho yesazisi.
Hlala utyelela le website ukuze ufumane amaxesha neendawo zokuhlalela iimviwo zeesapu.
Iziphumo zeemviwo zemfundo noqeqesho olungundoqo lwabadala nazo zikwafumaneka. Yaye usenakho nokufumana amaxesha neendawo zokuhlalela iimviwo kwakunye namaphepha eemviwo esele zabhalwa kudala.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iimviwo (iCandelo Likarhulumente)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15082.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Izixhobo Zokufunda
Amanyathelo Okufunda Ngekhompyutha
Amanyathelo Okufunda Ngekhompyutha
INKCAZELO:
ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni lisebenzisa izicwangciso-qhinga eziliqela ukuqinisekisa ukuba eli phondo liyabuqwalasela ubugcisa beekhompyutha kwanobugcisa bonxibelelwano olumandla (ICT) kwezemfundo.
ISebe lezeMfundo eNtshona Koloni liceba ukusebenzisa obu bugcisa beekhompyutha nobonxibelelwano ezikolweni ukuze bube:
nokuzisa indlela yokufunda iyixhase kananjalo.
nokunceda ekuphakamiseni imigangatho yokufundisa nokufunda kwizikolo ezihlelelekileyo.
nokufundisa ixhase abahlohli.
nokunciphisa iyantlukano ngokwamanani.
nokuxhobisa abafundi ukuba bazibandakanye noluntu olunolwazi kwizizwe zehlabathi.
nokukhuthaza abafundi ukuba bazilungiselele umsebenzi kwiinkalo zenzululwazi, ezobunjineli nakwi-ICT.
Nokuqinisekisa ukuba zonke izikolo ezikweli phondo, ezo zisemaphandleni, kanti nezi zikwimimandla yedolophu, zifikelela msinyane kwisetyhula nakwiinkcukacha zokulawula.
Izicwangciso-qhinga ze 'eLearning' ezifezekiswayo eNtshona Koloni zibandakanya ezi:
IProjekthi yoNxibelelwano ngoMnxeba, edityaniswe ne-internet phantse kuzo zonke izikolo kweli phondo izikolo ezingekafakwa ziza kufakwa nazo kungekudala emva nje kokuba zifakelwe umbane;
Indlela yokufumana ulwazi ngekhompyutha yeSebe lezeMfundo eNtshona Koloni, ezisa iinkcukacha ezisekelezwe kwinxiwa lekhompyutha kwaneenkonzo kubafundi, abazali, ootitshala, abalawuli bezikolo kwanabo bonke abachaphazelekayo kwimiba yezemfundo.
Iprojekthi yoBume bezifundo eqhubayo inendlela ezenzela ngokwayo ekusebenziseni ii- ICT kusenzelwa uphuhliso lobume bezifundo, ukunikezelwa kweenkonzo nenkxaso.
IMIYALELO:
Ukufumana ezinye iinkcukacha qhagamshelana no-:
Inombolo yomnxeba: 021 467 2025/6
Ifeksi: 021 467 2996
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15082.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Izixhobo Zokufunda > Amanyathelo Okufunda Ngekhompyutha

Amanyathelo Okufunda Ngekhompyutha




INKCAZELO:

ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni lisebenzisa izicwangciso-qhinga eziliqela ukuqinisekisa ukuba eli phondo liyabuqwalasela ubugcisa beekhompyutha kwanobugcisa bonxibelelwano olumandla (ICT) kwezemfundo.

ISebe lezeMfundo eNtshona Koloni liceba ukusebenzisa obu bugcisa beekhompyutha nobonxibelelwano ezikolweni ukuze bube:
* nokuzisa indlela yokufunda iyixhase kananjalo.
* nokunceda ekuphakamiseni imigangatho yokufundisa nokufunda kwizikolo ezihlelelekileyo.
* nokufundisa ixhase abahlohli.
* nokunciphisa iyantlukano ngokwamanani.
* nokuxhobisa abafundi ukuba bazibandakanye noluntu olunolwazi kwizizwe zehlabathi.
* nokukhuthaza abafundi ukuba bazilungiselele umsebenzi kwiinkalo zenzululwazi, ezobunjineli nakwi-ICT.
* nokuqokelela kwanokuhambisa iinkcukacha zokulawula.
* Nokuqinisekisa ukuba zonke izikolo ezikweli phondo, ezo zisemaphandleni, kanti nezi zikwimimandla yedolophu, zifikelela msinyane kwisetyhula nakwiinkcukacha zokulawula.

Izicwangciso-qhinga ze 'eLearning' ezifezekiswayo eNtshona Koloni zibandakanya ezi:
* IKhanya Technology in Education Project, ephuhlisa nephumeza iindlela zokusebenzisa i-ICT ukuphucula indlela yokufundisa nokufunda ezikolweni.
* IDassie Project, ephuhlisa nekwaphumeza iindlela zokuphucula ukufundisa nokufunda ekuqhubeni nemfundo ukuya kutsho kwiiKholeji zeMfundo noQeqesho.
* IProjekthi yoNxibelelwano ngoMnxeba, edityaniswe ne-internet phantse kuzo zonke izikolo kweli phondo) izikolo ezingekafakwa ziza kufakwa nazo kungekudala emva nje kokuba zifakelwe umbane);
* Indlela yokufumana ulwazi ngekhompyutha yeSebe lezeMfundo eNtshona Koloni, ezisa iinkcukacha ezisekelezwe kwinxiwa lekhompyutha kwaneenkonzo kubafundi, abazali, ootitshala, abalawuli bezikolo kwanabo bonke abachaphazelekayo kwimiba yezemfundo.
* Iprojekthi yoBume bezifundo eqhubayo inendlela ezenzela ngokwayo ekusebenziseni ii- ICT kusenzelwa uphuhliso lobume bezifundo, ukunikezelwa kweenkonzo nenkxaso.



IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha qhagamshelana no-:
Mike Chiles
Inombolo yomnxeba: 021 467 2025/6
Ifeksi: 021 467 2996
http://wced.wcape.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ulwazi Nenkxaso Yobuxhaka-xhaka Bobugcisa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* e-learning (Glossary)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15086.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Ukulungiselela Isikolo > Uvavanyo Lokulungela Isikolo

Uvavanyo Lokulungela Isikolo




INKCAZELO:

Abantwana baqhele ukuqala iBanga lokuqala kunyaka abaza kuba neminyaka esixhenxe bezelwe ngawo. Abantwana abazakuba neminyaka emithandathu apha enyakeni bangaqalisa esikolweni ukuba kubonakala besilungele.

Isebe lezeMfundo eNtshona Koloni (i-WCED) liphuhlise indlela yokuvavanya abantwana abancinane ukufumanisa ukuba basilungele na isikolo. Isebe eli liyisebenzise okokuqala le ndlela ngo-2002.
AmaZiko oLawulo noPhuhliso LweMfundo (EMDCs) alawula inkqubo yolu vavanyo.


IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha, qhagamshelana ne-EMDC ekufutshane nawe.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Age Requirements For Admission To An Ordinary Public School (ISaziso) (File type: pdf; size: 102 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15089.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Uphuhliso Lwezikolo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kwasungulwa amaZiko oLawulo noPhuhliso lweMfundo (EMDC) laza lamiswa lalinye kwisithili ngasinye semfundo kwezisixhenxe ngo-2001 khon' ukuze kusondezwe inkxaso yolawulo nophuhliso ezikolweni kwanokunceda izikolo zibe nokujongana noxanduva nangakumbi zikwazi nokuzilawula zona ngokwazo.
uphuhliso lobume bezifundo ukwenziwa komfundi abaluleke kwanokunika inkxaso kubahlohli inkxaso kwindlela yokuphatha nakulawulo.
La maZiko akwakhuthaza nokubandakanyeka kwabazali kumaQumrhu aLawula iZikolo njengeZikolo ezinoKhuseleko.
Amaziko asemaphandleni ngala:
Amaziko asezidolophini ngala:
La mabakala amaziko:
Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Yabantu Abanezidingo Ezizodwa (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15092.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
INKCAZELO:
Bonke abafundi kufuneka bawahloniphe amalungelo abanye abafundi nabahlohli. Izikolo kufuneka zidale indawo yokufundela engakuvumeliyo ukuxhatshazwa kwabafundi nabasebenzi abaphila nentsholongwane kaGawulayo ngokuthi:
banikezela ngolwazi oluthe ngqo nekulula ukuluqonda ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo kubo bonke abasebenzi, abafundi kwakunye nabazali.
kuqinisekiswe ukusebenza koMgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo.
Isebe Lesizwe lezeMfundo liqulunqe umganqo-nkqubo wesizwe kulawulo lwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ezikolweni. Lo mgaqo-nkqubo wesizwe ujoliswe kubafundi nootitshala.
Amabhunga olawulo ezikolo kufuneka aqulunqe ze aqinisekise ukusetyenziswa kwemigaqo-nkqubo yawo, migaqo-nkqubo leyo kufuneka ihambelane nalo wesizwe. La mabhunga kufuneka akwenze oku ngentsebenziswano nabo bonke abantu namaqumrhu achaphazelekayo kulawulo lwezikolo.
Uxwebhu oluthi:'Wazi Amalungelo Noxanduva Lwakho' lunikezela ngolwazi kweyona miba iphambili nebalulekileyo kulo mgaqo-nkqubo wesizwe nokuba ungenziwa njani na umgaqo-nkqubo Wesikolo wemiba yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufumana ezinye iinkcukacha, qhagamshelana neNkqubo Yezakhono Zobomi Elumkisa Ngentsholongwane kaGawulayo/oGawulayo yeSebe Lezemfundo Lephondo leNtshona Kolon, uthethe no-:
Kule nombolo Yomnxeba: 021 467 2125 / 6 / 7
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo: Wazi Amalungelo Noxanduva Lwakho (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15096.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo > Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo

Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo




INKCAZELO:

I-WCED ivule iZiko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo njengengxenye yeNkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo.

Abahlohli, abafunda nabazali banokutsalela umnxeba kwinombolo yomnxeba engahlawulelwayo ukunikezela ingxelo ngobundlobongela, impatho-mbi, ukusetyenziswa kakubi kotywala neziyobisi, ukonakaliswa kwempahla nezakhiwo kwakunye/okanye nobuqhophololo.

Iziko Leminxeba libonelela ngolwazi:
* ngokuqhomfa
* ngokuzinikela etywaleni
* ngokusetyenziswa kakubi kweziyobisi
* nangentsholongwane kaGawulayo noGawulayo
* ngocalu-calulo ngokobuhlanga
* ngexesha lokukhulelwa.

Abasebenzi beli Ziko bakuqeqeshelwe ukunikezela ngoncedo neengcebiso zokuqala ngekhompyutha kuhbantu abadinga uncedo. Ukuba olunye uncedo luyafuneka abatsali-minxeba bathunyelwa kwiingcali.


IMIYALELO:

Inombolo yomnxeba engahlawulelwayo yeli Ziko ithi:0800 45 46 47.

Le nombolo ingahlawulelwayo isebenza ukusuka ngeMivulo ukuya kuma ngooLwezihlanu phakathi kwentsimbi yesibhozo kusasa ukuya kwicala emva kweyesixhenxe emva kwemini. Iminxeba eyenziwa ngempela-veki iyagcinwa ze iphendulwe ngeentsasa zeMivulo.
Abasebenzi beli Ziko banakho ukubanceda abatsali-minxeba ngesiBhulu, isiNgesi nesiXhosa.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
* WCED Call-Centre for Teaching and Administrative Staff (0861 923 322) (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* WCED Launches State-of-the-art Call Centre (Iindaba) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15096.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo
INKCAZELO:
I-WCED ivule iZiko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo njengengxenye yeNkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo.
Abahlohli, abafunda nabazali banokutsalela umnxeba kwinombolo yomnxeba engahlawulelwayo ukunikezela ingxelo ngobundlobongela, impatho-mbi, ukusetyenziswa kakubi kotywala neziyobisi, ukonakaliswa kwempahla nezakhiwo kwakunye/okanye nobuqhophololo.
Iziko Leminxeba libonelela ngolwazi:
Abasebenzi beli Ziko bakuqeqeshelwe ukunikezela ngoncedo neengcebiso zokuqala ngekhompyutha kuhbantu abadinga uncedo. Ukuba olunye uncedo luyafuneka abatsali-minxeba bathunyelwa kwiingcali.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba engahlawulelwayo yeli Ziko ithi:0800 45 46 47.
Le nombolo ingahlawulelwayo isebenza ukusuka ngeMivulo ukuya kuma ngooLwezihlanu phakathi kwentsimbi yesibhozo kusasa ukuya kwicala emva kweyesixhenxe emva kwemini. Iminxeba eyenziwa ngempela-veki iyagcinwa ze iphendulwe ngeentsasa zeMivulo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15100.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi

Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi




INKCAZELO:

Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe.


IMIYALELO:

Ukuba ungumenzi weemoto okanye ungumthumeli weemoto kweli, kufuneka ufake iphetshana lesiceloelingu-MVR1-MIB kwi-ofisi ekubhaliswa kuyo izithuthi.Eli phetshana kufuneka lihambe kunye:

* nesazisi somnini wesithuthi (ukuba isithuthi eso sithengwe phantsi kwesivumelwano sentengiselwano)
* isazisi somnini wemoto
* imali engummiselo ehlawulwayo
* isiqinisekiso esikhutshwa ngumvelisi, umenzi zimoto okanye umthengisi ozizisa kweli:
* inombolo yomzimba wemoto
* inombolo yenjini
* uhlobo lwemoto
* igama lodidi lwayo
* i-tare ngokweekilograms
* ubukhulu benjini ngokweesentimitha zetyhubhiki
* amandla apheleleyo enjini
* owona mbala wayo
* inombolo yedidi

* isiqinisekiso samapolisa esingqina ukuba akukho kwhiniba likhoyo malunga nemoto le
* isiqinisekiso sokuba iyilungele indlela.



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni (IiNkonzo)
* IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15100.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi
Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi
INKCAZELO:
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe.
IMIYALELO:
nesazisi somnini wesithuthi (ukuba isithuthi eso sithengwe phantsi kwesivumelwano sentengiselwano)
isazisi somnini wemoto imali engummiselo ehlawulwayo isiqinisekiso esikhutshwa ngumvelisi, umenzi zimoto okanye umthengisi ozizisa kweli:
inombolo yomzimba wemoto inombolo yenjini uhlobo lwemoto igama lodidi lwayo i-tare ngokweekilograms ubukhulu benjini ngokweesentimitha zetyhubhiki amandla apheleleyo enjini owona mbala wayo inombolo yedidi isiqinisekiso samapolisa esingqina ukuba akukho kwhiniba likhoyo malunga nemoto le isiqinisekiso sokuba iyilungele indlela.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni (IiNkonzo)
IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15106.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uqeqesho Lootitshala & Nokufakwa Kwabo Emisebenzini > Ukubhaliswa Kwabahlohli

Ukubhaliswa Kwabahlohli




INKCAZELO:

Bonke abahlohli kufuneka babhalise neBhunga laBahlohli loMzantsi Afrika (SACE). Awunakho ukuqeshwa njengomhlohli ukuba awubhalisanga.


IMIYALELO:

Ukuze ube kanti uyakwazi ukubhalisa, kufuneka ufake isicelo kwi-SACE, ufake iimpepha ezifunekayo (iikopi ezigximfiziweyo zeempepha zokufumana kwakho ubuhlohli kwakunye nekopi yencwadana yakho yesazisi) ze uhlawule imali yokubhalisa.

Iinkcukacha zenkqubo yokufaka isicelo ziyafumaneka kwi-website ye-SACE. Usenakho nokuzifumanela iphetshana lesicelo kwikhompyutha.

Ukuba isicelo sakho siphumelele, i-SACE iya kukubhalisa ze ikunike isiqinisekiso sokubhaliswa kwakho.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana neSebe lokuBhalisa le-SACE:
Inombolo Yomnxeba: 012 663 0420/22/27
Fax: 012 663 9238
registration@sace.org.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhunga laBahlohli bezeMfundo boMzantsi Afrika


IXABISO:

R60




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Code of Conduct for Teachers (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* South African Council for Educators Act (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15113.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Izixhobo Zokufunda
INKCAZELO:
ISebe leMfundo leNtshona Koloni lixhobisa abahlohli nabafundi ngezinto ngezinto ekubonelelwa ngazo kwi-online.
IMIYALELO:
Le venkile ineekhakathalogu zazo zonke izinto ezipapashiweyo ezifundisayo ezenziwe lisebe eli ezingathengwa kwalapha kwi-online.
Ithala leencwadi linekhathalogu nezibonelelo ze-intanethi ezingaluncedo kumhlohli okanye kumfundi.
IProjekthi yokuFunda yeZikolo igcine uluhlu lwezibonelelo ze-online ekujongwe ukuphuculwa indlela yokufundisa neyokufunda ezikolweni kuqukwa neenkcukacha:
zomsebenzi weklasi izixhobo zokuhlola izinto ezifanayo ukulwa ukungahanjwa kwesikolo kakuhle isigama esikhutshwa ngexesha lokubhalwa kweemviwo (uludwe lwesigama olubangeelwimi zontathu)
uphuhliso lwezikolo iinkokeli zesikolo.
IZIKO LEZIBONELELO LESEBE LEMFUNDO LESIZWE
iincwadi namaphepha-ncwadi amaphepha-ndaba akwi-online izinto ezisanda kufunyanwa izinto ezipapashwe liSebe leMfundo.
Iziko eli likwanawo namakhonkco kunye neewebsite zeeNkonzo zeeNkcukacha zeThala leencwadi.
Iwebsite yeSchoolNet ineenkcukacha eziya kuba luncedo kubafundi nakubahlohli, ezisukela kwiinkcukacha zoqhagamshelwano zesikolo ukuza kuthi ga kwezi zibonelelo zezemfundo ezenziweyo zaza zagcinwa.
Le nethi yeZikolo (SchoolNet) ikwanceda amalungu ezikolo ukuba aseke ezawo iiwebsite needilesi ze-imeyili.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15115.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi

IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi




INKCAZELO:

Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa.


IMIYALELO:

Kufuneka uthumele i-CDV kunye neSazisi sakho kunye nemali leyo ifunekayo.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Ngama-R20




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukubhaliswa Kwesithuthi (IiNkonzo)
* Form CDV: Application for Certificate/Duplicate Document IRO Motor Vehicle (IFomu) (File type: pdf; size: 136 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)
* Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
* Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha (IiNkonzo)
* National Road Traffic Act, 1996 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15115.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi
IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi
INKCAZELO:
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa.
IMIYALELO:
Kufuneka uthumele i-CDV kunye neSazisi sakho kunye nemali leyo ifunekayo.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ukubhaliswa Kwesithuthi (IiNkonzo)
Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15133.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
INKCAZELO:
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe.Eyona mimiselo isezantsi ekufuneka unayo yile:
yidiploma efanelekileyo kufuneka ufaneleke ube ukhe waya kuqeqeshwa ngokumayela nemithetho esetyenziswayo malunga neempahla ezinobungozi (amagosa eendlela kuphela).
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokubhalisa kufuneka, ugcwalise iphetshanalesicelo elingu-RO ze uhlawule imali yobhaliso kwiCandelo lezoLawulo loMthetho leSebe lezoThutho neMisebenzi Yoluntu.
Xa ufaka iphetshana eli lesicelo, kufuneka uze neSazisi sakho idiploma iphepha-mvume lokuqhuba.
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2074
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kukho nentlawulo yama-R50 ekhutshwayo kwisigaba ngasinye xa ufuna ukubhalisa.
YAYAMENE
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15139.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Ephangaleleyo (Amabanga R - 9) > Imfundo Yomculo

Imfundo Yomculo




INKCAZELO:

Abafundi bangalufumana uqeqesho olulungiselelwe bona emculweni kumaziko omculo aphantsi kweSebe Lemfundo laseNtshona Koloni:
* Iziko Lomculo iBeau Soleil
* Iziko Lomculo iHugo Lambrechts
* Iziko Lomculo iFrank Pietersen.


IZIKO LOMCULO IBEAU SOLEIL


Eli ziko linabafundi Abamalunga namakhulu amahlanu yaye ligxininisa kwizifundo zefidyoli, ifidyoli enkulu, isikhaliso esikhudlwana kunefidyoli, ibhasi ephinwe kabini, imbande, iobho, ixilongo elenziwe ngomthi, ibhasuni, ixilongo lomculo, uphondo lwamaFrentshi, ixilongo, uhlobo oluthile lwexilono, ixilongo elikhulu lebhasi, ixilongo esandi kunye nezixhobo zokubetha isithonga.

Esi sikolo sinothotho lwee-okhestra zeengcingo, amaqela omoya kwakunye ne-okhetsra yesimfoni. IMusic for Africa Development Trust yasekwa sesi sikolo ukuqhuba iinkqubo zokufikelela kubafundi abasukakwiingingqi ezihlelelekileyo.

Abafundi, ukuze bamkelwe kwesi sikolo, kufuneka baye kuvavanywa, futhi kuchongwa abo bavakala becula ngesakhono kwanabo babonisa ithemba lokukhula emculweni.

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:

neZiko Lomculo iBeau Soleil
Kwa-12 Kumgaqo iSalisbury, eKenilworth, 7700
Inombolo Yomnxeba: 021 761 1894 & 021 761 9005
Inombolo Yefeksi: 021 762 8310
Website: http://www.beausoleil.wcape.school.za/
E-mail: music@bs.wcape.school.za


IZIKO LOMCULO IHUGO LAMBRECHTS


Malunga namakhulu amane anamashumi amathathu abafundi bangena kwesi sikolo ukususela kwiingingqi eziquka iCaledon, iHermanus, nePiketberg. Benza izifundo kwizixhobo ze-okhestra ezifana neengcingo, umoya ophuma eplangeni, ibhrasi nezixhobo zengxolo yesandi. Esi sikolo sinee-okhestra zomoya ezintlanu, ii-okhjestra zomoya ezintlanu kwakunye ne-okhestra yesimfoni. Ngaphezu koko, lilo lodwa iziko elinikezela nangezifundo zogwali.

Xa befuna ukufaka izicelo zokwamkelwa kwesi sikolo, abafundi kukwafuneka bevavanyiwe.

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:

neZiko Lomculo iHugo Lambrechts
Kwisitalato iPicton, eParow, 7500
Inombolo Yomnxeba: 021 939 9105
Inombolo Yefeksi: 021 939 9123
hugolmc@mweb.co.za


IZIKO LOMCULO IFRANK PIETERSEN MUSIC CENTRE


Eli iziko linikezela ngezifundo kwizixhobo zomculo kwakunye nenkqubo yeqela lomculo lenkosikazi, eliquka ukudlala kwiqela lemarimba, enikezelwa bucala. Ukucula wedwa kwakunye nomsebenzi weekwayala zikwanikezelwa kwesi sikolo njengezifundo kwikwayala yolutsha nakwikwayala yabadala.

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
neZiko Lomculo iFrank Pietersen
Kwisitalato iSanddrift, eNoorder Paarl, 7646
Inombolo Yomnxeba: 021 872 2123/4
Inombolo Yefeksi: 021 872 7651
principal@fpmusiccentre.org.za


IMIYALELO:

Usenokuqhagamshelana noMlawuli Wophuhliso Lwezifundo ukuze abe nokukunika ezinye iinkcukacha:uJenny Rault-Smith
Kule nombolo Yomnxeba: 021 467 2622
Inombolo Yefeksi: 021 467 2880
jrault-smith@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Uphuhliso Lobume Bezifundo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15139.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Ephangaleleyo (Amabanga R - 9)
Imfundo Yomculo
Imfundo Yomculo
INKCAZELO:
Abafundi bangalufumana uqeqesho olulungiselelwe bona emculweni kumaziko omculo aphantsi kweSebe Lemfundo laseNtshona Koloni:
Eli ziko linabafundi Abamalunga namakhulu amahlanu yaye ligxininisa kwizifundo zefidyoli, ifidyoli enkulu, isikhaliso esikhudlwana kunefidyoli, ibhasi ephinwe kabini, imbande, iobho, ixilongo elenziwe ngomthi, ibhasuni, ixilongo lomculo, uphondo lwamaFrentshi, ixilongo, uhlobo oluthile lwexilono, ixilongo elikhulu lebhasi, ixilongo esandi kunye nezixhobo zokubetha isithonga.
Abafundi, ukuze bamkelwe kwesi sikolo, kufuneka baye kuvavanywa, futhi kuchongwa abo bavakala becula ngesakhono kwanabo babonisa ithemba lokukhula emculweni.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 761 1894 & 021 761 9005
Xa befuna ukufaka izicelo zokwamkelwa kwesi sikolo, abafundi kukwafuneka bevavanyiwe.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 939 9105
Eli iziko linikezela ngezifundo kwizixhobo zomculo kwakunye nenkqubo yeqela lomculo lenkosikazi, eliquka ukudlala kwiqela lemarimba, enikezelwa bucala. Ukucula wedwa kwakunye nomsebenzi weekwayala zikwanikezelwa kwesi sikolo njengezifundo kwikwayala yolutsha nakwikwayala yabadala.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 872 2123/4
IMIYALELO:
Kule nombolo Yomnxeba: 021 467 2622
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Uphuhliso Lobume Bezifundo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15145.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo > Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Yabantu Abanezidingo Ezizodwa

Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Yabantu Abanezidingo Ezizodwa




INKCAZELO:

Icandelo Lolawulo lweSebe Lezemfundo leNtshona Koloni linikezela ngothotho lweenkonzo kubafundi abakufumana kunzima ukufunda. Ezi nkonzo ziquka:
* ukuthintelwa kweenzima zokufunda
* ukuchongwa nokufunyaniswa kobunzima ekufundeni kwimfundo yamanqanaba asezantsi kwanokungenelela kuselixesha
* iinkonzo zeengcali zenkxaso eziquka iinkonzo zempilo yengqondo , eyezonyango, eyezempilo neyezoluntu
* iinkqubo zemfundo ezenzelwe abafundi abanezidingo zemfundo ezizodwa kwizikolo eziqhelekileyo nakwezo zabafundi abanezidingo zemfundo ezizodwa
Eli candelo lolawulo lilawula amashumi asixhenxe anesixhenxe ezikolo zabafundi abanezidingo ezizodwa zemfundo kweli phondo (ELSEN). Iingcali zeELSEN zikwabekwe Kumaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo (iiEMDC ngamafuphi) kuzo zosixhenxe izithili zemfundo zeNtshona Koloni.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana neZiko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo elikufutshane nawe, okanye ke:noGqirha Matthi Theron
kule Nombolo Yomnxeba: 021 467 2027/8
Eyefeksi: 021 425 7465
mtheron@pgwc.gov.za


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Address List of Schools Catering for Special Needs (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15145.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Yabantu Abanezidingo Ezizodwa
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Yabantu Abanezidingo Ezizodwa
INKCAZELO:
Icandelo Lolawulo lweSebe Lezemfundo leNtshona Koloni linikezela ngothotho lweenkonzo kubafundi abakufumana kunzima ukufunda. Ezi nkonzo ziquka:
ukuthintelwa kweenzima zokufunda ukuchongwa nokufunyaniswa kobunzima ekufundeni kwimfundo yamanqanaba asezantsi kwanokungenelela kuselixesha iinkonzo zeengcali zenkxaso eziquka iinkonzo zempilo yengqondo , eyezonyango, eyezempilo neyezoluntu iinkqubo zemfundo ezenzelwe abafundi abanezidingo zemfundo ezizodwa kwizikolo eziqhelekileyo nakwezo zabafundi abanezidingo zemfundo ezizodwa
Eli candelo lolawulo lilawula amashumi asixhenxe anesixhenxe ezikolo zabafundi abanezidingo ezizodwa zemfundo kweli phondo (ELSEN). Iingcali zeELSEN zikwabekwe Kumaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo (iiEMDC ngamafuphi) kuzo zosixhenxe izithili zemfundo zeNtshona Koloni.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana neZiko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo elikufutshane nawe, okanye ke:noGqirha Matthi Theron kule Nombolo Yomnxeba: 021 467 2027/8
La mabakala amaziko:
Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15154.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi

Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Nokomethetho oyiNational Road Traffic Act, nawuphi na umntu ovelisa okanye othengisa iipleyiti zeenombolo-mbhalo zezithuthi kufuneka abe ubhalisiwe.


IMIYALELO:

Ufaka isicelo malunga nokubhalisela ilayisenisi kumenzi weenombolo-mbhalo, uzalise ifomu engu-MNP uze uyithumele kwiCandelo loMthetho woLawulo kwiSebe leZothutho neMisebenzi Yoluntu. Kufuneka isicelo sakho sihambe:
* nesazisi sakho
* imali engummiselo ehlawulwayo.
Ukufumana ezinye iinkcukacha qhagamshelana
noCoretha Matthee
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2076
cmatthee@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Ngama-R300 imali yokwenza isicelo






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15154.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi
Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ufaka isicelo malunga nokubhalisela ilayisenisi kumenzi weenombolo-mbhalo, uzalise ifomu engu-MNP uze uyithumele kwiCandelo loMthetho woLawulo kwiSebe leZothutho neMisebenzi Yoluntu. Kufuneka isicelo sakho sihambe:
nesazisi sakho imali engummiselo ehlawulwayo.
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2076
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15164.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Yasekhaya
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya
INKCAZELO:
Abazali abafuna ukubonelela abantwana babo ngemfundo yasekhaya kufuneka babhalise kwi- WCED.
UKUBHALISELA IMFUNDO YASEKHAYA
Eli Sebe liya kusiqinisekisa eso sicelo ukuba umfaki-sicelo unokulanelisa ukuba:
Oku kubhalisa kujongene neemfuno zomfundi lowo.
Imfundo ekubonelelwa ngayo ekhayeni apho iya kumelana nezona mfuno zingundoqo zemfundo efumaneka kwizikolo zikarhulumente.
Le mfundo yasekhaya iya kuba yekumgangatho ongekho sezantsi komgangatho wemfundo enikezelwa kwizikolo zikarhulumente.
Abazali baya kuthobela nayiphi na imiqathango emiselwe yiNtloko yeSebe lezeMfundo.
Oku kubhalisa kungarhoxiswa. Kodwa phambi kokuba oko kwenzeke, iNtloko yezeMfundo kufuneka:
Yazise umzali ze imnike nezizathu zoko.
Inike umzali ithuba lokuba azithethelele.
Umzali angafaka isibheno kuMphathiswa wephondo kwezeMfundo ngokukhatywa kwesicelo sakhe sokubhalisa umfundi okanye ukurhoxiswa koko kubhaliswa.
Ukuba umfundi obebhaliselwe imfundo yasekhaya uthi ekuhambeni kwexesha amkelwe kwisikolo sikarhulumente okanye esizimeleyo, umzali kufuneka acele iNtloko yeSebe lezeMfundo ngembalelwano ukuba iphelise ukubhaliselwa imfundo yasekhaya komfundi lowo.
IMIYALELO:
Izicelo zenziwa kwiphetshana lesicelo elenzelwe oko elinokufumaneka kweli Sebe.
Umzali kufuneka angenise elo phetshana lesicelo ligcwalisiweyo nekopi yesiqinisekiso sokuzalwa komfundi lowo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15169.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo Yasekhaya > Imigaqo Yemfundo Yasekhaya

Imigaqo Yemfundo Yasekhaya






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni (iWCED) liyajongisisa ukuba abantwana ababhaliselwe imfundo yasekhaya benza umsebenzi ohambelana nezidingo zemfundo ngokuthiwa thaca leli sebe yaye bayavavanywa futhi bazuza iziphumo ezidingekayo kubantwana abakwelo banga.

Ukuqinisekisa ukuba abafundi bazuza iziphumo ezilindeleke kubafundi belo banga, umzali kufuneka:
* Agcine iimpepha ezithile ngendlela abaqhuba ngayo
* Aqashe umvavanyi ozimeleyo



UKUGCINA IIMPEPHA


Emva kokuba umfundi ebhaliselwe imfundo yasekhaya, umzali lowo kufuneka:
* Agcine iimpepha zendlela umntwana asihamba ngayo isikolo.
* Agcine zonke iimpepha ezinemisebenzi yomfundi lowo.
* Agcine iimpepha ezinendlela umfundi lowo aqhuba ngayo esikolweni.
* Agcine iinkcukacha zenkxaso anikwa yona umfundi lowo kwizifundo ezo.
* Agcine ubungqina bendlela yovavanyo oluqhubekekayo lomsebenzi womfundi lowo.
* Agcine ubungqina bolo vavanyo kunye/okanye neemviwo ekupheleni konyaka ngamnye.
* Agcine ubungqina ekupheleni kwamabanga 3, 6 kunye nele-9 apho abonisa khona ukuba iziphumo ezidingekayo kula mabanga zizuziwe okanye hayi.


Ezi mpepha zineziphumo zomfundi kufuneka zivuleleke kwiSebe lezeMfundo leNtshona Koloni ukuba lizihlole. Zonke iziphumo ezifanele ukugcinwa kufuneka zigcinwe iminyaka emithathu.


UKUVAVANYWA NGUMNTU OZIMELEYO


Ekupheleni kwebakala ngalinye, abazali kufuneka baqashe umntu okuqeqeshelweyo ukuvavanya, ongqinwa nayiNtloko yeSebe lezeMfundo, ukuba avavanye indlela abantwana abaqhuba ngayo ekupheleni kwelo bakala.
Umzali angadibana nesikolo sikarhulumente okanye esizimeleyo esibhalisiweyo ukuba simncedise afumane umntu okulungeleyo ukuvavanya abantwana kwelo banga.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane iinkcukacha ezizezinye, qhagamshelana: noDave Shepherd
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2996
dshepherd@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya (IiNkonzo)
* Policy for the Registration of Learners for Home Education (Umgaqo-nkqubo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15177.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Amaphulo > Iindlela

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - AMAPHULO: IINDLELA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

De Hoop Project (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Job creation and road maintenance at De Hoop Nature Reserve. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15178.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezothutho > Amaphulo > Izithuthi zikawonke-wonke

ISEBE LEZOTHUTHO - AMAPHULO: IZITHUTHI ZIKAWONKE-WONKE






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

IProjekthi ebizwa ngokuba yi-Taxi Re-capitalisation Project
Le Projekthi inezi njongo:Ukuphucula iinkonzo zeeteksi. Ukuphucula indlela yokhuseleko lwabahambi. Ukukhuthaza imisebenzi efikelelekayo. Ukuphucula indlela eya kubenza bangaxhamleki abahambi. Ukutshintsha indlela yentlawulo eyikheshi kushishino lweeteksi kungahlawulwa ikheshi. Ukubekwa kweliso ekusebenziseni indlela, ukuyisebenziswa kwanengeniso. Ukubeka iliso kwiinkalo eziphambili kwizithuthi nakwiingxelo ezinxaxhileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


UPhando lwezoHambo lweSizwe



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15189.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uqeqesho Lootitshala & Nokufakwa Kwabo Emisebenzini
Inkqubo Yokuqeqeshelwa Kwabafundisi-ntsapho
Inkqubo Yokuqeqeshelwa Kwabafundisi-ntsapho
INKCAZELO:
Isebe lezeMfundo laseNtshona Koloni linikezela ngoqeqesho lwasemsebenzini kubafundisi-ntsapho ngokusebenzisa:
Bafikelela kumashumi amahlanu ngexesha abafundisi-ntsapho abathi bahlalele uqeqesho kweli ziko, qeqesho olo luthabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisibhozo. Ngexesha lolu qeqesho ke abafundisi-ntsapho abaya kuthabatha indawo yabanye baqalisa ngezofundo zabo.
Ezinye iinkqubo zoqeqesho ziquka ukuqeqeshelwa amaphulo athile, maphulo lawo afana nokuqinisekisa ukufezekiswa kweenjongo komqulu wesizwe olungisiweyo weendlela zokufundisa nokufunda.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:noLinda Rose kule nombolo yomnxeba: 021 467 2557
La mabakala amaziko:
Amaziko Ootitshala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ulawulo Lwezibonelelo Zabasebenzi (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15195.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Uqeqesho Lootitshala & Nokufakwa Kwabo Emisebenzini > Izithuba Zabahlohli eNtshona Koloni

Izithuba Zabahlohli eNtshona Koloni




INKCAZELO:

I-WCED yazisa ngezithuba zabahlohli kwiwebsite yayo. Unakho ukukhangela ngenqanaba lomsebenzi-ngomsebenzi, ngesikolo, ihlonyelwa-dolophu, idolophu kwakunye nangesithili semfundo.Le website iqulethe iinkcukacha zeemfuno zesicelo eso yaye ungawafumana amaphetshana okufaka izicelo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Abalawuli Kwezabasebenzi (Abahlohli) (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15220.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni.
Uvavanyo lokulungela indlela lujongana nale miba kwizithuthi:
umnini-sithuthi neempepha zoko izixhobo zombane izinto ezidingwayo sisithuthi kunye nezixhobo (eziquka izipili, amabhanti okhuseleko, njalo-njalo)
iziqhoboshi amavili (kuquka nemeko yamatayala)
ukuqina nobunzima ivili lokuqhuba injini isikhupha-moya omdaka ukujika-jika nokuqhuba, izixhobo amahla-ndinyuka esithuthi
Iphetshana lovavanyo olupheleleyo lokulungela indlela kwesithuthi liyafumaneka kwiPhepha-ndaba likaRhulumentelomhla wama-23 wenyanga yeNkanga apha ku-2005 (onombolo ingu-28227).
IMIYALELO:
Ukufumana iinkcukacha ezizezinye dibana no-
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.15243.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo.
IMIYALELO:
Izicelo zingafakwa ngqo kwiCandelo Lemicimbi Yendlela, okanye ke ungaqhagamshelana necandelo elijongene nokubhalisa iinqwelo-mafutha.
Ukuze ube nokufaka isicelo senombolo-mbhalo wenqwelo-mafutha ethandwe nguwe, kuya kufuneka ugcwalise ze ungenise iphetshana lesicelo kwi-SLN1, sikhatshwe yikopi yakho yencwadana yesazisi yaseMzantsi Afrika. Abafaki-zicelo abenzela amashishini abo kufuneka banikezele nangeSiqinisekiso Sokubhaliswa Kwicandelo Lezothutho (esinikezelwa licandelo elijongene nokubhaliswa kwezihuthi) okanye ke ikopi yeSiqinisekiso Sokubhaliswa Kweshishini elo (enikezelwa ngumbhexeshi wecandelo lokubhaliswa kwamashishini) kwakunye yencwadana yesazisi yaseMzantsi Afrika yommeli welo shishini. La maphetshana okufaka izicelo angathunyelwa ngeposi okanye ngefeksi kwicandelo elijongene neeNombolo-mibhalo kule dilesi:
Izicelo ezithunyelwe ngefeksi ziphendulwa kwisithuba seeyure ezingamashumi amabini anesine zifikile. Ukuba isicelo eso siphunyeziwe, uya kuthunyelwa:
incwadana yembalwano echaza oko incwadana ecela intlawulo.
Xa isiqinisekiso sentlawulo sele sifikile ze salungiswa, uya kunikwa:
incwadana yembalelwano ekugunyazisa ukuba ufumane loo nombolo-mbhalo iphetshana lesicelo i-SNL2
incwadana egunyazisa le ndawo iza kwenza loo nombolo-mbhalo ukuba iqhubekeke iyenze.
Kufuneka ke ubhalise isityhuthi eso sakho kwiziko lecandelo elijongene nokubhaliswa kwezithuthi. Le ncwadana igunyazisa ukunikwa kwakho le nombolo uyifunayo kwakunye nesiqinisekiso se-PLN2 zikuvumela ukuba ufumane isiqinisekiso sokubhaliswa nokulungela indlela kwesithuthi sakho usebenzisa kwale nombolo yakho ikhethekileyo. Ezi nkcenkce zeenombolo-mibhalo ezithandwe ngabanini-zo kufuneka zenziwe ngamashishini anegunya lokwenza oko.
Ukuze ukwazi ukugcina okanye udlulisele inombolo yakho eyodwa kwesinye isithuthi, ungathumela iphetshana lokufaka isicelo kwicandelo leenombolo-mibhalo zezithuthi. Iizicelo ezi kufuneka zikhatshwe yincwadana yesazisi yomfaki-sicelo lowo kwakunye Nesiqinisekiso Sokubhaliswa Kwicandelo Lezothutho okanye ke iSiqinisekiso Sokubhaliswa Kweshishini, leyo ifanelekileyo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, ungaqhagamshelana neziko elamkela iminxeba leCape Gateway kule nombolo yomnxeba 0860 142 142.
Kuya kusetyenziswa imiqathango eyodwa ekusetyenzisweni kwezi nkcenkce zineenombolo ezizodwa.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inombolo-mbhalo Yesithuthi Eyodwa
Intlawulo
Umzekelo x igama okanye inani
x amagama kunye/okanye amanani
x amagama kunye/okanye amanani
Zonke ezinye, ukuya kumagama kunye/okanye amanani asixhenxe
Zonke ezinye
Intlawulo Yokubhalisa: R69.00
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.152852.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Youth Training Facilities

DEPARTMENT OF SOCIAL DEVELOPMENT - IZIXHOBO: YOUTH TRAINING FACILITIES






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Community Leadership Academy (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Stellenbosch, Stellenbosch

Ukuthwalana Project (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eVostile, Breede Valley




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uNovemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15823.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iziganeko
UMHLA:
IBAKALA:
INDAWO:
INKCAZELO:
UMbhiyozo weKapa Elifundayo ukhuthaza ukufunda ubhiyozele inzuzo zabafundi. Yaye kwakhona ityhilela abantu ababudala bahlukeneyo ngamathuba anabileyo nawahluka-hlukeneyo emfundo, ikhuthaza uthando lwemfundo kubantu basekuhlaleni, yondle intsebenziswano phakathi kwabo banikezela ngemfundo noqeqesho, ze incedise ekufikeleleni lula kumathuba emfundo.
Owokuqala uMbhiyozo weKapa Elifundayo wawubanjwe ukusuka ngomhla we-8 kweyeThupha ukuya kuma ngowe-9 kweyoMsintsi ka-2002, phakathi kwelo xesha imidlalo neziganeko ezingaphezu kwama-500 zabanjwa. UMbhiyozo oqukanisa iintsuku eziliqela ezivulekileyo kunye nokunikezelwa kweembasa, kwakunye nemiboniso ngesithunzi semfundo entsha engeniswayo kwakunye neenkqubo zoqeqesho.
UQHAGAMSHELWANO:
Inombolo Yomnxeba: 021 447 1219
UMNINI-MCIMBI:
Icandelo loMphathiswa Wezemfundo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.158257.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Huis Elroi

Huis Elroi




INDAWO:

Maitland, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

10 Highgate Road, Maitland


IDILESI YEPOSI:

Suite 250, Postnet X 13, Brackenfell, 7405

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 511 3878


IFEKSI:

021 511 3878





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uJulayi 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15907.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IZIXHOBO: AMAZIKO OLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Breede River / Overberg EMDC (Worcester) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eVostile, Breede Valley

EMDC Regional Services (Metropole) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eKapa, iNtshona Kapa

EMDC Regional Services (Rural) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eKapa, iNtshona Kapa

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Kapa / kwiKaroo (eGeorge)
George, Eden

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo loMntla-Nqila (eParow)
Bellville, eKapa

Metropole Central EMDC (Athlone) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eFlakeni, eKapa

Metropole East EMDC (Kuils River) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Bellville, eKapa

Metropole South EMDC (Mitchell's Plain) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Mitchell's Plain, eKapa

West Coast / Winelands EMDC (Paarl) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Paarl, Drakenstein




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.15910.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Amaziko Ononophelo Lolutsha

AMAZIKO ONONOPHELO LOLUTSHA

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

De Novo Youth Care Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Kraaifontein, eKapa

Eureka Youth Care Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Rawsonville, Breede Valley

Faure Youth Care Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Faure, eKapa

Ottery Youth Care Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Ottery, eKapa

Wellington Youth Care Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Wellington, Drakenstein


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16031.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iinkonzo Zabathengi

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IINKONZO: IINKONZO ZABATHENGI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Izikhalazo Zabathengi
Ukuba ayikonwabisi inkonzo okanye imveliso, unalo ilungelo lokukhalaza. Unakho ukufaka izikhalazo zakho njengoMthengi kwiMisebenzi Yabathengi kwakunye noRhwebo olunoBulungisa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi
IiNkonzo Zabathengi neNtengiso Enobulungisa inikezela ngolwazi eLuntwini ngamalungelo njengabaThengi okanye abaSebenzisi beZinto. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16130.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Iziko > IBhanki Enguvimba yoMzantsi Afrika

IBhanki Enguvimba yoMzantsi Afrika




IWEBSITE:

www.reservebank.co.za/


I-EMAIL:

info@resbank.co.za


UMNXEBA:

012 313 3911


IFEKSI:

012 313 3197


IDILESI YESITALATO:

370 Church Street, Pretoria, 0002


IDILESI YEPOSI:

PO Box 427, Pretoria, 0001


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Cleo Socikwa


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Icandelo loMphathiswa Wezimali (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16234.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Icandelo Lemfundo Noqeqesho Kwakunye neRhafu Yophuhliso Lwezakhono
Indlela Yophuhliso Lwezakhono ijolise ekuboneleleni ngesikhokelo sokuphuhlisa nokufezekisa izicwangciso-maqhinga zamacandelo nezeendawo zempangelo zokuphucula izakhono zabasebenzi.
Izifundo Ezifutshane Kwezolimo iSebe Lezolimo leNtshona Kapa linikezela ngothotho lwezifundo ezifutshane unyaka lo: Amacandelo anikezelwayo kwezi zifundo aquka: ukulima nokufuya ngendlela ephangaleleyo, ukuveliswa kwemifuno neziqhamo, izifundo ngokulinywa kwemidiliya, ukufuya nokushishina ngezilwanyana, izifundo zobunjineli kwezolimo, ulawulo kwanoqoqosho lwezolimo, inzululwazi ngomntu nangoluntu jikeleleIncwadi yabo equlethe iinkcukacha ngezifundo inikezela ngoluhlu ...
Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo
ISebe Lezolimo linikezela ngengcaciso kwimisebenzi ngemisebenzi ekunokukhethwa kuyo kwiCandelo Lezolimo:iingcali kwezezitiya nemiyezo nokukhuliswa kwezityalo ngezichumisi emanzini okanye entlabathini nakuhlalutye, izazinzulu kwezokutya/iingcali zobugcisa, uphendlo lwezifo zezityalo, izazinzulu kwinkalo yonyango lwezilwanyana.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16293.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > iCandelo loMphathiswa Wezimali Nezokhenketho

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZIMALI NEZOKHENKETHO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMphathiswa wePhondo eli linoxanduva lomgaqo-nkqubo wezoqoqosho nowezezimali. Ikwalilo elijongene nokuphunyezwa komgaqo-nkqubo wesizwe nowephondo kuqoqosho nezimali, oko kusenzeka ngenxa yomsebenzi weSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho kwanecandelo likaNondyebo wePhondo leNtshona Koloni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.164009.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > New Ottery Driving Licence Testing Centre

New Ottery Driving Licence Testing Centre




AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

08.00 - 15.30


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Old Strandfontein Road, Ottery, 7808


IDILESI YEPOSI:

P.O. Box 26, Ottery, 7808





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16475.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > IZiqinisekiso ze-Weighbridge

IZiqinisekiso ze-Weighbridge






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge.


IMIYALELO:

Isithuthi sakho siviwa ubunzima kwindawo leyo yoksiulungisa okanye sibhaliswe kwelinye isetyana.Ukufumana iinkcukacha ezizezinye dibana no:
Brandon Ellie: 021 483 2828
Emmie Smit: 021 483 2062

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16482.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iindlela Zezithuthi
Ukunikezela Ingxelo Ngemeko Yeendlela
Ukunikezela Ingxelo Ngemeko Yeendlela
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zintathu iindidi zemigaqo: yeyesizwe, eyephondo neyedolophu. Ezi ndidi zemigaqo ke zakhiwa ze zigcinwe zilungele ukusebenza ngamaqumrhu ahlukeneyo.IMIGAQO YEPHONDO
Ukwakhiwa nokugcinwa kwesimo esilungele ukusetyenziswa kwemigaqo luxanduva lwecandelo leSebe Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu iRoads Infrastructure.
Xa ufuna ukunikezela ingxelo ngemeko yemigaqo yephondo, ungatsalela kule nombolo yomnxeba 021 483 2011 okanye ke uqhagamshelane neOfisi Yemigaqo Yesithili okanye ke uthethe neNjineli Yemigaqo Yesithili.
IMIGAQO YESIZWE
Imigaqo yesizwe iphantsi kweliso leQumrhu Lemigaqo Yesizwe. Ukuze ufumane iinkcukacha ngemeko ekuyo ngalo eli xesha imigaqo yesizwe, cofa apha.
IMIGAQO YEDOLOPHU
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IQumrhu leeNdlela zeSizwe loMzantsi Afrika (I-arhente)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16506.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Ukufumana Ikopi yeNgxelo Yengozi

Ukufumana Ikopi yeNgxelo Yengozi




INKCAZELO:

Ukuba ngaba ufumene ingozi, kufuneka uyixele emapoliseni aya kuthi ke wona enze ingxelo ngayo. Kufuneka kwixesha elizayo uzifumane iinkcukacha ezimalunga nengozi okanye ikopi engeNgxelo yeNgozi oya kuyifuna ukukhangela ukuba ingxelo leyo yengozi igciniwe

* kwiiNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika
* Kumaspala
* KwiSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu kusini na



IMIYALELO:

AbeeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika ngabo abagcina iingxelo malunga neengozi ezithe zehla kwanamatyala olwaphulo-mthetho asaphandwayo. Qhagamshelana nesikhululo samapolisa esikummandla lowo ithe yenzeka kuwo ingozi ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.

Oomaspala ugcina zonke iingxelo ezimalunga neengozi ezenzeka kwindawo yabo xa kungekho tyala lalaphulo-mthetho liphandawayo.

Iingozi ezithe zehla kumandla wolawulo weSixeko saseKapa , ungaqhagamshelana:

Ifowuni: 021 400 4771 / 4773 / 4705
ifeksi: 021 400 4775
lisle.nel@capetown.gov.za

Zonke ezinye iingxelo ezimalunga neengozi zigcinwa liSebe lezoThutho neMisebenzi yakwaRhulumente. Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana:
Sharon Stokes
Inombolo yomnxeba: 021 483 3488
Inombolo yomnxeba: 021 483 2102
sstokes@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iikopi zeengxelo ezimalunga neengozi ezivela kwiZibonelelo zeeNdlela zeSixeko saseKapa zibiza i-R150.00.


ICANDELO LIKARHULUMENTE:




IXABISO:

Iikopi zeengxelo ezimalunga neengozi ezivela kwiZibonelelo zeeNdlela zeSixeko saseKapa zibiza i-R150.00.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi (IiNkcukacha Zoluntu)
* Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela (IiNkonzo)
* INgxowa-mali yeeNgozi Zendlela (Ingxowa-mali)
* Road Accident Fund Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinkcukacha Ngeengozi Zezithuthi kwiPhondo Eli (IiNkonzo)
* 2001 Traffic Accident Statistics - Cape Town (Iingxelo noPhando) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16506.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
Ukufumana Ikopi yeNgxelo Yengozi
Ukufumana Ikopi yeNgxelo Yengozi
INKCAZELO:
Ukuba ngaba ufumene ingozi, kufuneka uyixele emapoliseni aya kuthi ke wona enze ingxelo ngayo. Kufuneka kwixesha elizayo uzifumane iinkcukacha ezimalunga nengozi okanye ikopi engeNgxelo yeNgozi oya kuyifuna ukukhangela ukuba ingxelo leyo yengozi igciniwe kwiiNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika
KwiSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu kusini na
IMIYALELO:
AbeeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika ngabo abagcina iingxelo malunga neengozi ezithe zehla kwanamatyala olwaphulo-mthetho asaphandwayo. Qhagamshelana nesikhululo samapolisa esikummandla lowo ithe yenzeka kuwo ingozi ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.
Oomaspala ugcina zonke iingxelo ezimalunga neengozi ezenzeka kwindawo yabo xa kungekho tyala lalaphulo-mthetho liphandawayo.
Iingozi ezithe zehla kumandla wolawulo weSixeko saseKapa , ungaqhagamshelana:
Ifowuni: 021 400 4771 / 4773 / 4705
ifeksi: 021 400 4775
Zonke ezinye iingxelo ezimalunga neengozi zigcinwa liSebe lezoThutho neMisebenzi yakwaRhulumente. Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana:
Inombolo yomnxeba: 021 483 3488
Inombolo yomnxeba: 021 483 2102
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iikopi zeengxelo ezimalunga neengozi ezivela kwiZibonelelo zeeNdlela zeSixeko saseKapa zibiza i-R150.00.
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Iikopi zeengxelo ezimalunga neengozi ezivela kwiZibonelelo zeeNdlela zeSixeko saseKapa zibiza i-R150.00.
YAYAMENE
Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi (IiNkcukacha Zoluntu)
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela (IiNkonzo)
INgxowa-mali yeeNgozi Zendlela (Ingxowa-mali)
Iinkcukacha Ngeengozi Zezithuthi kwiPhondo Eli (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16586.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezemfundo
Izixhobo Zokufunda
Khanya: Iphulo Lokusetyenziswa Kobugcisa Kwezemfundo
Khanya: Iphulo Lokusetyenziswa Kobugcisa Kwezemfundo
INJONGO:
Ekuqaleni konyaka wezifundo ka-2012, wonke umhlohli kuso sonke isikolo saseNtshona Koloni uya kuxhotyiswa ukuze abe nokusebenzisa ubugisa obufanelekileyo nobukhoyo ngelo xeshaxa befundisa kuye nawuphi na umfundi kweli phondo."
Iya kuqala ngezona zikolo zihlelelekileyo, iKhanya isebenzela ukunciphisa ukungahlangani ngokobugcisa kwanokuzuza ukulingana ngokobuhlanga nangokwesini.
Ezinye zeenjongo eziqingqiweyo zeli phulo ziquka:
ukusetyenziswa kobugcisa ukuncedana nabahlohli ukunikezela ngethuba kubafundi ukuze babe nokuzuza kwintlaninge yeetlobo zokufunda, kusetyenziswa ubugcisa ukusetyenziswa kobugcisa ukuncedana nabafundi abakhubazekileyo ukwandisa amanani abafundi abathabatha izibalo nenzululwazi kumgangatho ophakamileyo kwanokumelana nezifundo ngempumelelo ukulungiselela bonke abafundi Ixesha apho wonke umntu uyakube esazi ukucutha ukungalingani ngokobugcisa ukunika bonke abahlohli nabafundi kweli phondo idilesi ye-email
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Yintoni kanye-kanye eli Phulo leKhanya?
Iinzuzo
YINTONI KANYE-KANYE ELI PHULO LEKHANYA?
Iphulo iKhanya linyathelo leSebe Lemfundo aseNtshona Koloni, nelaqala ngenyanga kaTshazimpunzi ngo-2001. Eli phulo lijongana neendlela zokusebenzisa ulwazi, unxibelelwano nobugcisa bomculo ukuphucula ukufundisa nokufunda, okanye ukunikezelwa kwezifundo ezikolweni.
Injongo kukuba wonke umhlohli waseNtshona Koloni uya kuhamba ahambe abusebenzise ubugcisa, bugcisa obo bufana neekhomyutha noomabona-kude, ekufundiseni. Oku ke kunganceda ekunciphiseni ukungoneli kwabahlohli abaqeqeshiweyo kwizikolo ezininzi. Eli phulo likwalindele ukuba abafundi baya kuba nakho ukusebenzisa iikhomyutha ngeenjongo zokufunda.
Izixhobo ezifana neekhomyutha kwakunye nokunye okufana neenkqubo zeekhompyutha ziyanikezelwa ezikolweni. Ukusetyenziswa nokunikezelwa kwazo kuxhomekeke kwiimfuno zesikolo eso.
Nangona ke zonke kuya kuthi kujoliswe kuzo zonke izikolo ekuhambeni kwexesha, eli phulo sele liqalwe apho kuyimfuneko kakhulu futhi nalapho kukhangeleka ngathi kungazuzwa khona iziqhamo.
Ngoko ke eli phulo lijolise kwizikolo eziphantsi kolawulo olusemgangathweni kwiingingqi ezihlelelekileyo ezineziphumo zemfundo ezixolisayo, apho ubugcisa obutsha buya kwenza owona mahluko kubomi babahlohli nobabafundi. Izikolo ziyamenywa ukuba zizimanye neli phulo xa abasebenzi bazo benakho ukumelana nokusebenzisa ubugcisa babufake kwindlela abahlohla ngayo.
Eli phulo sele lenze uthelekelelo ukufumanisa ukuba isikolo ngasinye sibudinga kangakanani, njani ubugcisa. Iindlela zoqhagamshelwano ngeekhompyutha zisekelwe ukukwazi ukusebenza nge-internet kwakunye nezixhobo zomculo kwizikolo ngokobunye bazo, ngendela yokuphendula kwiimfuno zazo zezixhobo zobugcisa.
IINZUZO
Izikolo ezingama-490 zithe zafumana uncedo ukuze zisebenzise ubugcisa bonxibelelwano ngendlela eyenza umahluko.
Kusetyenziswa iikhompyutha ezifikelela kuma-18,306 kungoku nje zizikolo zaseKkhayelitsha (yaye kweli nani, ama-10,561 athe afumana inkxaso-mali kwiKhanya okanye kwimibutho esebenzisana nayo, ze eziseleyo ezingama-7,745 zafunyanwa zizikolo zona ngokwazo).
Kungoku nje abahlohli abangama-13,034 baxhotyiswa ngezakhono zokusebenzisa obu bugcisa bonxibelelwano ngendlela eza kuphucula indlela abahlohla ngayo.
Abafundi abangama-432,460 kungoku sele bezibona iinzuzo zeli phulo
UKUZE UFUMANE IINKCUKACHA EZITHE VETSHE
IKhanya le ine- website egqibeleleyo nequlethe iinkcukacha ngeentshukumo zayo kwizikolo nemimandla ethile, kwakunye neempendulo kwimibuzo ebuzwa rhoqo ngephulo eli.
Okanye ke ungaqhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2223
ABATHATHI-NXAXHEBA:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16602.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
INKCAZELO:
Inkonzo yothutho yeDial-a-Ride ilunguselelwe abantu abangenakho ukukwazi ukusebenzisa ezinye iindlela zothutho ngenxa yeemfuno zabo ezizodwa.
Le nkonzo iqhutywa iintsuku ezisixhenxe ngeveki phakathi kwentsimbi ye-06h00 neye-19h00.
Kuya kuqala kunikwe indawo lowo uqale wafika, olo bekelo -ndawo lusenziwa kwisithuba seentsuku ezisixhenxe phambi komhla wohambo, kodwa ingabi lusuku olunye oluphakathi evekeni ngaphambi komhla wohambo. Ke ngoko, ukuba ufuna ukuhamba rhoqo ukuya okanye uvela emsebenzini, kufuneka umana ubhalisa rhoqo ngenyanga de kube ziinyanga ezintandathu.
IMIYALELO:
Ukubhalisa xa ufuna ukusebenzisa inkonzo yeDiala-a-Ride, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo iphetshana lesicelo ulithumele kule dilesi, Dial-a -Ride, P.O. Box 102, Observatory, 7935. Isicelo sakho siya kujongwa ngokuqwalasela ukuba unganakho na okanye akunako ukusebenzisa ezinye iindlela zothutho lukawonkewonke. Ukuba ngaba awunakho ukulikhupha, uyiprinte iphetshana lesicelo kwikhompyutha, ungalifumana kwezi ndawo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ingingqi kaMaspala weSixeko saseKapa yahlula-hlulwe yayimimandla elithoba njengoko kubonakala kwimephu. Iindleko zibalwa, ngokuthi kuxhomekeke ekubeni mingaphi imimandla oyidlulayo.
R5.00 - Ukuba uhamba-hamba kummandla omnye okanye uhamba umgama ongaphantsi kwe-10km.
R9.00 -Ukuba usuka komnye ummandla uye komnye
R13.00 - Ukuba uhamba-hamba kwimimandla emithathu
R18.00 - Ukuba uhamba-hamba kwimimadla emine okanye engaphezu kwesine.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16607.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi zikawonke-wonke > Iinkcukacha Malunga neeMetered Taxis Kunye Nezithuthi Zokhenketho

Iinkcukacha Malunga neeMetered Taxis Kunye Nezithuthi Zokhenketho




INKCAZELO:

Izithuthi ezihambisa abantu eziziintlobo ngeentlobo zikho kwaye zibalungele abakhenkethi abatyelela iNtshona Koloni. Ezi zithuthi zibandakanya iibhasi, ishuttles, iimetered taxis kunye neenkonzo zothutho zekontrakthi.


IMIYALELO:

Ukufumana ezinye iinkcukacha qhagamshelana neBhodi yezoKhenketho yeNtshona Koloni

Private Bag X9108, Cape Town, 8000, South Africa
Inombolo yomnxeba: +27 (0) 21 426 5639 / 47
Inombolo yefeksi: +27 (0) 21 426 5640
mailto:info@capetourism.org.za
Okanye tsalela iMetro Trans kule nombolo yasimahla 0800 65 64 63 (maxa onke) ufumane iinkcukacha.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhodi yezoTyelelo yeNtshona Koloni





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16638.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu

Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu




INKCAZELO:

Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.


IMIYALELO:

Amaphepha-mvume okusebenza Ngabantu afumaneka kwiBhodi yamaphepha-mvume Okuthutha Uluntu. Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ekufuneka lihambe
* neenkcukacha zakho okanye zenkampani
* uhlobo lwenkonzo yothutho loluntu
* iinkcukacha zendlela oza kuhamba ngayo
* iinkcukacha zesithuthi sakho.

Kufuneka utyikitye nesigqibo esifungelweyo esichaza ukuba awuzange wakha wachaphazeleka kwizenzo zobundlobongela okanye kumatyala amakhulu okanye wakha wabanjelwa ukubandakanyeka ekuphatheni izixhobo ezingekho mthethweni. Kukho intlawulo yezolawulo engama-R25 ekufuneka ihlawulwe.

Amaphepha-mvume okusebenza asebenza iminyaka emihlanu owona mlinganiselo mkhulu.

Ukuze ukulungele ukufumanaiphepha-mvume lokusebenza ngokuthutha uluntu, kufuneka ukhumbule ukuba kufuneka ube lilungu elipheleleyo lombutho woonoteksi obhalisiweyo. Umbutho woonoteksi ubhaliswa kuMphathi Wemiba Yeeteksi yePhondo.

Wakuba ulifumeneiphepha-mvume lokusebenza, kufuneka uliphathe uliveze xa igosa lendlela lifina ukuba wenjenjalo, kwaye kufuneka uncamathisele uphawu olwahlukileyo kwelomnye umbutho kwisithuthi sakho.

IBhodi YamaPhepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu yePhondo leNtshona Koloni

Goulburn Centre, Crn Goulburn and Voortrekker Roads, Goodwood
Private Bag X8, Goodwood, 7460
Inombolo yomnxeba: 021 592 4713/36/21
Inombolo yomnxeba: 021 592 4593

I-Ofisi yeeteksi yePhondo kunye noMphathi
Inombolo yomnxeba: 021 592 4721
Inombolo yefeksi: 021 591 6290

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Intlawulo yezolawulo engama- R25




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
* Iinkcukacha Malunga neeNkonzo zeeTeksi Zohlobo lweMini-Bus (IiNkonzo)
* Taxi Re-capitalisation (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: doc; size: 22 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16651.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
Iinkcukacha Zezothutho Ngabo Bangevayo
Iinkcukacha Zezothutho Ngabo Bangevayo
INKCAZELO:
UMaspala waseKapa waseka iNkonzo yeZothutho loLuntu elungiselelwe izithulu. Oku kujika abantu ananengxaki yokungeva kakuhle ngeendlebe ukuba bafumane iinkcukacha malunga nezothutho, umzekelo: amaxesha okuhamba kweebhasi, iindlela ezihamba ngazo kwakunye nezikhululo eziya kuzo, oko bekufumana ngokutsalela kwiminxeba yakwaTelkom kusetyenziswa isixhobo esincedisa ukumamela ekuthiwa yiTeldem. Ezi nkcukacha zifumaneka ngawo onke amaxa (iiyure ezingama-24 ngosuku) ngeentsuku zonke (iintsuku ezisi-7 ngeveki).
IMIYALELO:
Ukusebenzisa le nkonzo dibana neZiko leNgcaciso lakwaMetropolitan Transport kule nombolo, 0800 65 64 63 okanye ugcwalise iphetshana lesicelo elifumaneka kwikhompyutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16664.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo & Noqeqesho Lwabadala Olusisiseko > IMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala

IMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ISebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu likhuthaza ukuba abasebenzi balo bafunde bade bakhokhobe. Ukuza kuthi ga ngoku eli Sebe liyazixhasa iiNkqubo zeMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala.Abafundi be-ABET abaqeqeshwa usuku olunye ngeveki bangagqiba nje amanqanaba e-ABET ukusuka kwelo-1 ukuya kwele-4 kunye/okanye bagqibe ibanga leshumi.


IMIYALELO:

Abasebenzi abafuna ukubhalisa kuqeqesho lwe-ABET mabadibane no:
Beatrice de Jongh
Inombolo yomnxebai: 021 483 3351
bdejongh@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* OD Interventions (iCandelo Likarhulumente) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16664.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
IMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala
IMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ISebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu likhuthaza ukuba abasebenzi balo bafunde bade bakhokhobe. Ukuza kuthi ga ngoku eli Sebe liyazixhasa iiNkqubo zeMfundo Engundoqo Noqeqesho Lwabadala.Abafundi be-ABET abaqeqeshwa usuku olunye ngeveki bangagqiba nje amanqanaba e-ABET ukusuka kwelo-1 ukuya kwele-4 kunye/okanye bagqibe ibanga leshumi.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16674.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Imicimbi Yamaqumrhu
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Amathuba Ekhondo Elinokulandelwa loMsebenzi kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu
Amathuba Ekhondo Elinokulandelwa loMsebenzi kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Eli Sebe lijongene nezikolo namaziko emfundo ephakamileyo oqeqesho ukwazisa umfundi ngeenkalo apho izakhono zinqongopheleyo khona, oko kusenziwa ngokubaqhelanisa nezi nkalo.
IMIYALELO:
Ungaqhagamshelana neli Sebe ukuze kwenziwe amalungiselelo okuya kwisikolo sakho okanye kwiziko lemfundo elo.Jacques Van Eeden
Inombolo yomnxeba: 021 483 4203
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16678.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu

Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu




INKCAZELO:

Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo.

Umqeqeshwa ngamnye uye angene kwisivumelwano kunye neSebe eli.
Ngo-2003 iPeninsula Technikon yalijiza ngelona bhaso liphezulu eli Sebe kwisigaba sabaqeshi abakhulu, kwiinkampani ezongama-600 ezizimeleyo kwanezikaRhulumentente, ngenxa yendima eliyidlalayo yokunika abafundi uqeqesho olululo nolubaxhobisa ngamava.


IMIYALELO:

Ukufaka isicelo sokuqeqeshwa ufunda, kufuneka ube ubhaliswe kwiziko lemfundo ephakamileyo kungoku nje.

Ungadibana ne-Ofisi yeMicimbi yaBafundi yeSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko ukwenza ngokudlula kumagosa emfundo akwidyunivesithi okanye kwiteknikon okuyo.

Kufuneka uthumele inceadi yembalelwano engqinisisa ukuba ubhalisiwe ngenene kuloo nkalo yemfundo uyikhankanyileyo kunye neCV yakho.

Ukuba kukho imfuneko yokuba umfundi lowo wenza izifundo ezizodwa kwinkalo ethile yezemfundo, iSetyana elo lichaphazelekayo kufuneka lenze, futhi liqhube udliwano-ndlebe olufutshane nomfaki-sicelo ze limthathe umqeqeshwa lowo.

Umbeki-liso uye adityaniswe nomqeqeshwa ngamnye ukuze abancede aze akhangele indlela abayiqhuba ngayo imisebenzi yabo yeesivumelwano esibophelelayo.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana noJacques van Eeden okanye uJuanita Isaacs.
Inombolo yomnxeba: 021 483 4203
Inombolo yefeksi: 021 483 2019
javeeden@pgwc.gov.za
jsisaacs@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16678.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
INKCAZELO:
Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo.
Umqeqeshwa ngamnye uye angene kwisivumelwano kunye neSebe eli.
IMIYALELO:
Ukufaka isicelo sokuqeqeshwa ufunda, kufuneka ube ubhaliswe kwiziko lemfundo ephakamileyo kungoku nje.
Ungadibana ne-Ofisi yeMicimbi yaBafundi yeSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko ukwenza ngokudlula kumagosa emfundo akwidyunivesithi okanye kwiteknikon okuyo.
Kufuneka uthumele inceadi yembalelwano engqinisisa ukuba ubhalisiwe ngenene kuloo nkalo yemfundo uyikhankanyileyo kunye neCV yakho.
Ukuba kukho imfuneko yokuba umfundi lowo wenza izifundo ezizodwa kwinkalo ethile yezemfundo, iSetyana elo lichaphazelekayo kufuneka lenze, futhi liqhube udliwano-ndlebe olufutshane nomfaki-sicelo ze limthathe umqeqeshwa lowo.
Umbeki-liso uye adityaniswe nomqeqeshwa ngamnye ukuze abancede aze akhangele indlela abayiqhuba ngayo imisebenzi yabo yeesivumelwano esibophelelayo.
Inombolo yomnxeba: 021 483 4203
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16762.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ezothutho > Izithuthi zikawonke-wonke > UPhando lwezoHambo lweSizwe

UPhando lwezoHambo lweSizwe




ISIQALO:

25 uMeyi 2003


ISIPHELO:

20 uJuni 2003


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:


Icandelo le-Statistics South Africa lenza uPhando malunga nezoHambo kwiSizwe, egameni leSebe lezoThutho lweSizwe ukususela ngomhla wama- 25 kuMeyi ukuya kumhla wama-20 kuJuni 2003.

Olu phando lwanika uhlalutyo oluchanekileyo malunga nezithuthi zoluntu ezingahlulwahlulwa ngokwesini, iindlela zothutho, imimandla yamaphandle neyeedolophu, kwaneengingqi zocwangciso zoomasipala (umz. iilokishi nemimandla esezidolophini eJohannesburg).

Lwaqhutywa olu phando ngokwenziwa kokuphanda kwimizi engama-50 000 kwilo lonke ilizwe ukukhangela iipateni zokuhamba kwanohlobo lwezithuthi abazisebenzisayo ukuya emisebenzini, ezibhedlele nasezikolweni.

ISebe lezoThutho lweSizwe labona ukuba ikho imfuneko yokwenziwa kophando ngenxa yokuba akukho sixhobo sithembekileyo esineenkcukacha esingasetyenziswa ukwenza umlinganiselo eyona nto iphambili ekhankanyiweyo kwizinto ezalathisa indlela owenziwa ngayo umsebenzi ngokwePhepha leNgcaciso yoMgaqo-nkqubo nomthetho oyi Land Transport Transition Act kubasebenzisi bezithuthi.

Iziphumo zolu phando ziya kuza neenkcukacha ezimalunga neSebe lezoThutho leSizwe, nkcukacha ezo ziya kunceda ekucwangciseni nasekuncedeni ekujoliseni kutyalo-mali oluza ngezothutho kwanakubonelelo ngemali.



IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe Lezothutho (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16762.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezothutho
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Lwaqhutywa olu phando ngokwenziwa kokuphanda kwimizi engama-50 000 kwilo lonke ilizwe ukukhangela iipateni zokuhamba kwanohlobo lwezithuthi abazisebenzisayo ukuya emisebenzini, ezibhedlele nasezikolweni.
ISebe lezoThutho lweSizwe labona ukuba ikho imfuneko yokwenziwa kophando ngenxa yokuba akukho sixhobo sithembekileyo esineenkcukacha esingasetyenziswa ukwenza umlinganiselo eyona nto iphambili ekhankanyiweyo kwizinto ezalathisa indlela owenziwa ngayo umsebenzi ngokwePhepha leNgcaciso yoMgaqo-nkqubo nomthetho oyi Land Transport Transition Act kubasebenzisi bezithuthi.
Iziphumo zolu phando ziya kuza neenkcukacha ezimalunga neSebe lezoThutho leSizwe, nkcukacha ezo ziya kunceda ekucwangciseni nasekuncedeni ekujoliseni kutyalo-mali oluza ngezothutho kwanakubonelelo ngemali.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16779.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Inkqubo yocalucalulo yayiyilwe ngendlela eqinisekisa ukuba abo bahlelelekileyo nabakwangabasebenzi bahlala kwezona ndawo zakha zakude kwiindawo zokusebenza. Abantu abaninzi ke ngoko bathembele kwizithuthi zikawonkewonke.
URhulumente wePhondo uqulunqe isicwangciso-qhinga sokuvuselela inkqubo yezothutho ezisetyenziswa nguwonkewonke waza waqwalasela iingxaki ezithile ezidalwe zezi zibonelelo zikhayo kungoku nje.
Le projekthi lilinge elidityanelweyo liSebe lezoThutho neMisebenzi yakwaRhulumente kunye neSixeko saseKapa.
Funda nangakumbi ngenkqubo ekhawulezayo yothutho ngeebhasi:
UHLAHLO LWABIWO-MALI:
R300-yezigidi
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.16831.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ukunikezelwa Kweziqinisekiso Namaphepha-mvume > Ezotyelelo & Nezohambo

EZOTYELELO & NEZOHAMBO


Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika, Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana? Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana? Ukugaleleka eMzantsi Afrika, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo. Siyintoni iSiqinisekiso seCesina eMthubi? Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi, wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso? Iingingqi zeCesina eMthubiSIYINTONI ISIQINISEKISO SOKUGONYELWA ICESINA ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
Ukuba ungathanda ukusebenzela inkampani, iclose corporation, inkampani ethutha abakhenkethi phantsi kwesibhambathiso okanye ke uqeshwe njengomkhokeli wabakhenkethi, okanye ke ukuba ufuna ukuba ngumkhokeli wabakhenkethi ozimeleyo, kufuneka ubhalise kwi-ofisi yeli phondo yeSebe Lophuhliso Loqoqosho. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.16834.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Utyalo-mali

UTYALO-MALI

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba
ISebe leeNtengiso Norhwebo (dti) libonelela ngenkonzo yokunikezela ngomkhomba-ndlela kwiinkampani ezinomnqweno wokuza kuvula amashishini eMzantsi Afrika. Oku kwenziwa ngokusetyenziswa kwecandelo elkhethekileyo le-dti ebizwa ngokuba yi-Trade and Investment South Africa okaye i-TISA ngamafutshane kwisiNgesi. I-TISA le ihlanganisa ze ithi thaca iimfuno zeenkampani ezifuna ukurhweba neli lizwe namathuba ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba
Isebe lezeNtengiso noShishino libonelela ngolwazi oluneenkcukacha kwikhompyutha kubantu abafuna ukurhweba noMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ulwazi Kubarhwebi Bamanye Amazwe
Isebe Lezentengiso Noshishino libonelela ngolwazi kubathengisi bamanye amazwe ngolawulo lwentengiso yamazwe ngamazwe, kuquka:ukulungiswa kweerhafu nezaphulelo, ukungalahlwa nokulinganiswa, ulawulo lokurhwebela ngaphakathi kwilizwe nangaphandle. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.170139.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili soMntla Wentlango > Izixhobo > Disaster Managment > Central Karoo Disaster Managment Centre

Central Karoo Disaster Managment Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Beaufort West,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili soMntla Wentlango


UDIDI LWEZIKO:

Disaster Managment






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.170141.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uMasipala weSithili seseCape Winelands > Izixhobo > Disaster Managment > Cape Winelands Disaster Management Centre

Cape Winelands Disaster Management Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

uMasipala weSithili seseCape Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Disaster Managment






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17122.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Y &gt Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luqulethe iinkcukacha ezihamba ngokwamanqanaba ezinto ekufuneka uzenzile ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi.
EMAKWENZIWE KWINDAWO YENGOZI
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi, kufuneka:
Umise.
Uncede nabani na owenzakeleyo.
Ufumanise ukuba umonakalo ungakanani na.
Ufumane zonke iinkcukacha ezifanelekileyo.
Unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni.
Musa ukuphazamisana nobungqina.
Zazi iziphumo ezinokuza nomthetho.
Amapolisa aya kugcwalisa ingxelo yengozi leyo, egcinwa mhlawumbi yi-SAPS, umaspala okanye liSebe lePhondo Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu, futhi kuxhomekeke ekubeni kuvulwe ityala lolwaphulo-mthetho na nokuba ingozi leyo yehle kwingingqi yolawulo lwaloo maspala na. Zonke iingxelo zeengozi zezithuthi ngaphandle kweengingqi zolawulo loomaspala, apho kungekho tyala lalwaphulo-mthetho liphandwayo, zigcinwa leli Sebe.
MISA!
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi ebangela ukonzakala okanye ukuphulukana nobomi kuye nabani na, okanye ebangela umonakalo kwimpahla okanye isilwanyana, umthetho ukuyalela ukuba umise isithuthi eso.
Kululwaphulo-mthetho ukungasimisi isithuthi sakho emva kwengozi, futhi ungohlwaywa imali efikelela kumashumi amathathu anesithandathu amawaka eerandi, okanye uvalelwe uthothoze emjiva ixesha eliya kwisithoba seminyala, okanye zombini.
Akunyanzelekanga ukuba usimise isithuthi sakho okanye unikezele ingxelo ngengozi ukuba uthi umbonzeleke emthini ze wonakalise isithuthi sakho kuphela futhi ibe nguwe kuphela owenzakeleyo. Kodwa ke, ukuba uthi wonakalise impahla yomnye umntu, kufuneka umise ze unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni kwesona sikhululo samapolisa sikufutshane.
Xa umisa, kufuneka ukhanyise izikhanyisi zakho ezichaza ukuba usengozini ukuyala abaqhubi bezinye izithuthi ngale ngozi.
NCEDA NABANI NA OWENZAKELEYO
Emva kokuba umisile, kufuneka ufumanise ukuba kukho mntu wenzakeleyo na, futhi umncede kangangoko unakho. Kufuneka futhi ubize inkonzo yohlangulo ekhawulezileyo. Inombolo yesizwe yexesha likaxakeka esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku ngu-084 124 okanye ungatsalela namapolisa kule nombolo 10111.
Ukuba awazi nto ngoncedo lokuqala, qaphela ungenzi nantoni na enokwandisa ukwenzakala oko.
Ngaphandle kokuba nawe udinga uncedo, kufuneka uhlale kwindawo yengozi leyo de igosa lasebupoliseni lithi ungahamba. Ungabekwa ityala lolwaphulo-mthetho xa unokungamncedi umntu owenzakeleyo kuloo ngozi.
FUMANISA UKUBA UNGAKANANI NA UMONAKALO
Kuya kufuneka ufumanise ukuba ungakanani na umonakalo odalwe yile ngozi kwimpahla nezakhiwo.
Kufuneka unikezele igama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi sakho kuye nabani na onokuzidinga.
Ukuba ubandakanyeka engozini yesithuthi, kufuneka uzame ukufumana ezi nkcukacha zilandelayo kubo bonke abantu abachaphazelekayo namangqina:
amagama agcweleyo iinombolo zeencwadana zezazisi iidilesi iinkcukacha zeenombolo zeminxeba iinombolo-mibhalo zezithuthi.
Okunye ekufuneka ukufumene naku:
iinkcazelo zezithuthi iinkcukacha zamagosa asebupoliseni nawezothutho kwanabasebenzi kwizithuthi zezigulana iinkcukacha zabasebenzi bezigadla ezitsala izithuthi ezibandakanyeke ezingozini.
Ezi nkcukacha ziya kukunceda ukuba ufuna ukufaka ibango kwi-insurance yakho okanye kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, okanye ke ukuba ufuna ukufaka ibango ngeendleko zokulungiswa kwesithuthi sakho kumqhubi wesithuthi esikutshayisileyo.
Emva kwexesha, wena okanye amagqwetha akho angayidinga ikopi yengxelo yale ngozi egcwaliswa ngamapolisa.
NIKEZELA INGXELO NGALE NGOZI EMAPOLISENI
Akunyanzelekanga ukuba amapolisa abizelwe kwindawo yengozi ukuba akukho mntu wenzakeleyo, kodwa ke ingozi le yona kufuneka ixeliwe - ngabo bobabini aba baqhubi - kwisikhululo samapolisa okanye iofisi yemicimbi yendlela kwiiyure nje ezingamashumi amabini anesine emva kwengozi le.
Kufuneka unikezele ngegama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi kwigosa lasebupoliseni okanye lezendlela, mhlawumbi kwindawo yengozi leyo okanye kwisikhululo samapolisa okanye kwi-ofisi yamagosa ezendlela xa unikezela ingxelo ngale ngozi. Kukwafuneka uveze iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi.
Ukuba wenzakele, ngoko akukwazi kunikezela ngxelo ngengozi leyo ngoko nangoko, kufuneka wenze njalo ngokona kukhawuleza futhi uchaze ukuba kutheni na kubekho ukulibaziseka ekunikezelweni kwale ngxelo.
Kulityala ukunganikezeli ngxelo ngengozi apho konakele impahla yomnye umntu, okanye apho omnye umntu athe wonzakala khona, futhi oku kunjalo nokuba bonke abaqhubi ababandakanyekayo abanazinjongo zakuvula tyala.
MUSA UKUPHAZAMISANA NOBUNGQINA
Kufuneka UNGASELI nabuphi na utywala okanye UNGASEBENZISI naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo ngaphandle kokuba oko ukwenza ngokwemiyalelo kagqirha.
Ukuba amapolisa akucela ukuba uye kuvavanyo lwempilo, kufuneka ungaseli nabuphi na utywala okanye ungasebenzisi naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo phambi kolo vavanyo nangaphambi kokunikezela ingxelo ngale ngozi.
Ukuba kukho nabani na othe wonzakala kule ngozi, izithuthi azinakususwa ngaphambi kokuba igosa lasebupoliseni okanye lezendlela lifike ze linikezele nomyalelo wokuba izithuthi ezo zingasuswa.
Ukuba ingozi le izivalela ngokupheleleyo ezinye izithuthi ukuba zidlule, izithuthi ezibandakanyeka kwingozi le zingasuswa kakuhle nangokuchanekileyo ukuvulela ezinye izithuthi, kodwa ke kuphela emva kokuba ziphawulwe ngokucacileyo iindawo ebezime kuzo nendlela ebezime ngayo ezi zithuthi (umzekelo: ngetshokwe okanye ngepeyinti yokuphawula).
ZAZI IZIPHUMO EZINOKUZA NOMTHETHO
Ezinye zeziphumo zomthetho ezingumvuka wengozi yesithuthuthi nazi:
ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba isithuthi ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala ityala lolwaphulo-mthetho lokubulala ngenxa yokungakhathali ibango lokonakaliswa kwempahla ibango lokwenzakaliswa komntu othile.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17252.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > ISigidimi seeNdaba neeMagazini > Valuation Circulars

VALUATION CIRCULARS


UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IMIBA

* uEpreli 2004, C/7/2004
* uAgasti 2003, C/12/2003 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 25 KB)
* uMeyi 2003, C/5/2003 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 28 KB)
* uJuni 2002, C/10/2002 (Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 27 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17385.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukubeleka > Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho

Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho




INKCAZELO:

Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.

Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.

Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.

Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
* Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
* Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
* Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
* Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
* Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano

Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.


IMIYALELO:


UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE

Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.


UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA


Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.


UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA


Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
* Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.


kunye


* Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
* Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
* Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
* Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
* Kwimeko yabantwana abalahlwe ngabazali, ingxelo esuka kunontlalo-ntle.
* Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
* Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.




UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE


Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).

Uya kudinga:
* Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.


kunye


* Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
* Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
* Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
* Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
* Kwimeko apho umntwana alahlwe ngabazali, ingxelo esuka kunontlalo-ntle.
* Ikhadi lakho laseklinikhi.
* Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.




ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA


Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.

Kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana (u-BI-24, u-BI-24/1 okanye u-BI-24/15) ze ulingenise ndawonye:
* nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho
* isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe
* kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.



IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO


Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
* Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17389.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukubeleka
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iphetshana elisisiqinisekiso sokuzalwa linikezelwa xa umntwana ebhalisiwe kuMbuso wezwe. Liqulethe iinkcukacha zomntwana yaye liyafuneka njengesiqinisekiso sokuzazisa.
Ukuba ulilahlile iphetshana lisisiqinisekiso sokuzalwa kwakho okanye ufuna elinye, ungafaka isicelo kweyona ofisi ikufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya. Okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, unokufaka isicelo kumzi omele uMzantsi Afrika okanye umzi wozakuzo woMzantsi Afrika.
Unokufaka isicelo sesiqinisekiso esifinyeziweyo okanye esigcweleyo.
IMIYALELO:
Ukulungiswa kwesicelo sesiqinisekiso sokuzalwa esigcweleyo kuthatha malunga neeveki ezintathu ukuya kwezisibhozo. Oku kuxabisa i-R45.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uNovemba 2007
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17413.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukufa > Ukubhalisa Ukusweleka

Ukubhalisa Ukusweleka




INKCAZELO:

Xa umntu esweleka, usapho kufuneka lukuxele oko kusweleka kuMphathi weofisi Yokuzalwa Nokusweleka. Kufuneka bakwenze oku emva nje kokuba usapho lufumene isiqinisekiso sokusweleka kugqirha.


IMIYALELO:

Ukubhalisa ukusweleka kufuneka ufumane isiqinisekiso sesizathu sokusweleka kugqirha. Emva koko umngcwabi kufuneka egcwalise amacandelo athile kweli phetshana lesicelo. Okokugqibela iphetshana eli kufuneka lifakwe kweyona Ofisi ikufutshane yeSebe lezeKhaya. Ngeenkcukacha ezithe vetshe ngokuba ungakubhalisa njani ukusweleka ndwendwela i-Department of Home Affairs website.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Births and Deaths Registration Amendment Act, 67 of 1997 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka (IiNkonzo)
* City of Cape Town Cemeteries, Funeral Parlours and Crematoria (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17413.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukufa
Ukubhalisa Ukusweleka
Ukubhalisa Ukusweleka
INKCAZELO:
Xa umntu esweleka, usapho kufuneka lukuxele oko kusweleka kuMphathi weofisi Yokuzalwa Nokusweleka. Kufuneka bakwenze oku emva nje kokuba usapho lufumene isiqinisekiso sokusweleka kugqirha.
IMIYALELO:
Ukubhalisa ukusweleka kufuneka ufumane isiqinisekiso sesizathu sokusweleka kugqirha. Emva koko umngcwabi kufuneka egcwalise amacandelo athile kweli phetshana lesicelo. Okokugqibela iphetshana eli kufuneka lifakwe kweyona Ofisi ikufutshane yeSebe lezeKhaya. Ngeenkcukacha ezithe vetshe ngokuba ungakubhalisa njani ukusweleka ndwendwela i-Department of Home Affairs website.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17416.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukufa > Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka

Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Xa ubhalisa ukusweleka neSebe Lemicimbi yeKhaya, uza kunikwa isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo.Ukuba ufuna isiqinisekiso sokuvala isikhewu okanye ufuna isiqinisekiso esigcweleyo, ungafaka isicelo soku kweyona ofisi yeSebe lezeKhaya ikufutshane nawe ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-132. Isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo sibiza i-R7 ze esigcweleyo sibize i-R40.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukubhalisa Ukusweleka (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17416.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukufa
Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka
Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Xa ubhalisa ukusweleka neSebe Lemicimbi yeKhaya, uza kunikwa isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo.Ukuba ufuna isiqinisekiso sokuvala isikhewu okanye ufuna isiqinisekiso esigcweleyo, ungafaka isicelo soku kweyona ofisi yeSebe lezeKhaya ikufutshane nawe ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-132. Isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo sibiza i-R7 ze esigcweleyo sibize i-R40.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhalisa Ukusweleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17446.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Abantwana & Neentsapho > Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo

Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo




INKCAZELO:

Ukunikezela umntwana ukuba akhuliswe ngabanye abazali yindlela esemthethweni yokuqhawula ikhonkco elihlanganisa abazali bemvelo nomntwana wabo.


Ukuba abazali bemvelo bomntwana basaphila, kufuneka bakuvumele bobabini oku kunikezelwa komntwana kubanye abazali.


Le mvume kufuneka ibe kanti yenziwa ngentando yalowo uvumayo yaye umntu ovumileyo akanakuvuzwa ngamali, zipho, okanye nangayo nayiphi na enye indlela. Kusenjalo, imvume yomzali ophazamisekileyo engqondweni, omlahlileyo okanye oye wamphatha kakubi umntwana wakhe, ayisosidingo.


Bobabini unina noyise womntwana kufuneka batyikitye iphetshana apho bavuma khona ukunikezela ngomntwana wabo kumntu okanye isibini esithile.


Ukuba abazali bemvelo abatshatanga, unina kufuneka kuqala afumane imvume kayise womntwana lowo. Kusenjalo, umelwe kukwenza oku kuphela ukuba ukukhulelwa kwakhe kwakungesosizathu sabundlobongela, yaye ukuba uyise uqinisekisa ngembalelwano ukuba yena unguyise womntwana futhi uzazisile yena, kanti nedilesi yakhe iyafumaneka.


Abazali bemvelo bangayirhoxisa imvume yabo ngeentsuku nje ezingamashumi amathandathu bevumile.

Ukuba umntwana lowo uneminyaka elishumi okanye ngaphezulu ubudala, naye kufuneka evumile kulo mba.


Ukuba umntwana lowo uphantsi kononophelo lwexeshana, abazali abamgcina bamkhulise okwexeshana kufuneka nabo baqinisekise ukuba abanazinjongo zakumthathela kubo loo mntwana.


Xa umntwana sele enikezelwe kwabanye abazali njengomntwana wabo omtsha onke amalungelo namagunya phakathi komntwana nabazali bakhe bemvelo ayaphela. Inkqubo yokudluliselwa komntwana kwabanye abazali njengabazali bakhe abatsha ifikelela esiphelweni xa umyalelo wokudluliselwa kwakhe sele ukhutshiwe.

Ukudluliselwa komntwana kubazali abatsha yinto enzima yaye amaziko asebenza ngalo mba aya kunikezela ngeenkonzo zenkxaso ukuzama ukukunceda. Olu ncedo lunokuqiingcebiso nentuthuzelo kwanendawo yokuhlala.


IMIYALELO:

Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana ne-Ofisi Yesithili ekufutshane nawe yeSebe loPhuhliso Loluntu okanye iziko elisebenza ngokudluliselwa kwabantwana kubazali abatsha.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lophuhliso Loluntu (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Cape Town Child Welfare Society Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Adoption Matters Act, 56 of 1998 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Adopting a Child (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
* Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17461.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Abantwana & Neentsapho > Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana

Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana




INKCAZELO:

Njengomntwana odluliselwe kubazali abatsha, unakho ukuqalisa ukhangele abazali bakho bemvelo ukuba ungaphezu kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala. Ukuba uphakathi kweshumi elinesibhozo namashumi amabini ananye eminyaka ubudala, kuya kufuneka ufumane imvume ebhalwe phantsi esuka kubazali bakho bemboleko. Ukuba ungaphaya kwamashumi amabini ananye eminyaka ubudala ungabakhangela abazali bakho bemvelo ngaphandle kwemvume yabazali bakho besibini.

Phambi kokuba uqalise ngokukhangela, uya kufumana iingcebiso nentuthuzelo kunontlalo-ntle.

Iincwadi ezineenkcukacha zokudluliselwa komntwana kubanye abazali zigcinwa ixesha eliyiminyaka engamashumi asixhenxe yaye zingowona mthombo wokuqala wolwazi. Ezi nkcukacha zigcinwa nguMgcini-zincwadi ePitoli. Iinkcukacha ezigcinwayo zezi zilandelayo:

* Iphetshana elingqina ukuba abazali bemvelo bomntwana bavuma ukunikezela ngomntwana lowo
* Isicelo sabazali besibini
* Ingxelo kanontlalo-ntle ngabazali abafaka isicelo sokunikwa umntwana njengowabo
* Ingxelo kanontlalo-ntle ngabazali bemvelo bomntwana (ukuba ikho).

Ulwazi oluthile mayela nokudluliselwa komntwana kubazali abatsha lunganikezelwa nakubani na ngokwentando yoMgcini-zincwadi. Kodwa iinkcukacha zabo bachaphazelekayo azinakudizwa. Umzekelo, ulwazi ngempilo lungavuleleka kugqirha.
Abazali bemvelo bomntwana banokufikelela kwiinkcukacha zokudluliselwa komntwana ukuba abazali besibini nomntwana bayakuvumela oko. Ukuba bayala, abazali bemvelo bangazishiya iinkcukacha zabo kuxwebhu ukuze bafumaneke ukuba abazali besibini okanye umntwana batshintsha ingqondo yabo.


IMIYALELO:

Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana noMgcini-zincwadi Zokudluliselwa Kwabantwana Kubanye Abazali kwiSebe leSizwe loPhuhliso Loluntu ePitoli. UNksz. Marike Bloem
UMgcini-zincwadi Wokudluliselwa Kwabantwana Kubazali Abatsha, kwiSebe loPhuhliso Loluntu
Private Bag X901, ePitoli, 0001
Inombolo Yomnxeba: 012 312 7593
Inombolo Yefeksi. 012 323 3733
marikeb@socdev.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lophuhliso Loluntu (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo (IiNkonzo)
* Adopting a Child (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
* Adoption Matters Act, 56 of 1998 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17461.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana
Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana
INKCAZELO:
Njengomntwana odluliselwe kubazali abatsha, unakho ukuqalisa ukhangele abazali bakho bemvelo ukuba ungaphezu kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala. Ukuba uphakathi kweshumi elinesibhozo namashumi amabini ananye eminyaka ubudala, kuya kufuneka ufumane imvume ebhalwe phantsi esuka kubazali bakho bemboleko. Ukuba ungaphaya kwamashumi amabini ananye eminyaka ubudala ungabakhangela abazali bakho bemvelo ngaphandle kwemvume yabazali bakho besibini.
Phambi kokuba uqalise ngokukhangela, uya kufumana iingcebiso nentuthuzelo kunontlalo-ntle.
Iincwadi ezineenkcukacha zokudluliselwa komntwana kubanye abazali zigcinwa ixesha eliyiminyaka engamashumi asixhenxe yaye zingowona mthombo wokuqala wolwazi. Ezi nkcukacha zigcinwa nguMgcini-zincwadi ePitoli. Iinkcukacha ezigcinwayo zezi zilandelayo:
Iphetshana elingqina ukuba abazali bemvelo bomntwana bavuma ukunikezela ngomntwana lowo
Isicelo sabazali besibini
Ulwazi oluthile mayela nokudluliselwa komntwana kubazali abatsha lunganikezelwa nakubani na ngokwentando yoMgcini-zincwadi. Kodwa iinkcukacha zabo bachaphazelekayo azinakudizwa. Umzekelo, ulwazi ngempilo lungavuleleka kugqirha.
Abazali bemvelo bomntwana banokufikelela kwiinkcukacha zokudluliselwa komntwana ukuba abazali besibini nomntwana bayakuvumela oko. Ukuba bayala, abazali bemvelo bangazishiya iinkcukacha zabo kuxwebhu ukuze bafumaneke ukuba abazali besibini okanye umntwana batshintsha ingqondo yabo.
IMIYALELO:
UMgcini-zincwadi Wokudluliselwa Kwabantwana Kubazali Abatsha, kwiSebe loPhuhliso Loluntu
Inombolo Yomnxeba: 012 312 7593
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17467.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Usapho & Nobuzali > Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana

Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana




INKCAZELO:

Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.


IMIYALELO:

Ukuba uyise womntwana akayihlawuli inkxaso-mali yesondlo somntwana naxa inkundla sele imyalele ukuba ayihlawule, kufuneka:


1. Uye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukhalaze. Kubalulekile ukuba wenze isikhalazo esisesikweni ngalo lonke ixesha uyise womntwana engahlawuli.


2. I-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iyazigcina iinkcukacha zazo zonke iintlawulo azenzayo uyise womntwana. Ezi nkcukacha ziya kubonisa xa engahlawuli nokuba usemva ngamalini na.


3. Ukuba uyise womntwana uyaphangela ze angaphumeleli ukwenza intlawulo yesondlo somntwana, unina womntwana kufuneka acele inkundla yenze umyalelo wokufumana le ntlawulo isuka ngqo kumqeshi kayise womntwana.


4. Ukuba uyise womntwana nangoku akahlawuli, akawuthobeli umyalelo wenkundla. Oku kululwaphulo-mthetho. Inkundla iya kuthumela uyise isaziso esimcela ukuba eze enkundleni ngosuku oluthile. Kuya kufuneka ke achaze ukuba kutheni engakwazanga kuhlawula. Ukuba akanasizathu sibambekayo, inkundla ke ngokwesiqhelo iya kumxelela ukuba makahlawule yonke imali asemva ngayo, okanye uya kuthunyelwa ejele.


5. Kukho abantu ababizwa ngokuba ngabaphandi benkxaso-mali yesondlo sabantwana abaya kunceda igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba lifumane uyise womntwana ukuba uthe waduka.


Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17469.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Abantwana & Neentsapho > Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha

Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha




INKCAZELO:

Zonke izenzo zokudluliselwa komntwana kubanye abazali kufuneka zigcinwe kuvimba wokuzalwa kwabantwana ukuba abazali abafaka isicelo sokunikwa umntwana bayacela.


IMIYALELO:

Ukwenza oku, kufuneka ungenise isicelo esibhaliweyo kuyo nayiphi na iofisi yesithili yeSebe Lemicimbi Yekhaya, esikhatshwa yikopi eqinisekisiweyo yomyalelo wokudluliselwa komntwana kubazali abatsha.
Ukuba umyalelo wokudluliselwa komntwana unikezela ngegunya lokutshintshwa kwefani yomntwana ibe yileyo yabazali abatsha, oku kuya kwenziwa simahla.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)


IXABISO:

Intlawulo: R 40




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho (IiNkonzo)
* Adopting a Child (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Adoption Matters Act, 56 of 1998 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17469.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha
INKCAZELO:
Zonke izenzo zokudluliselwa komntwana kubanye abazali kufuneka zigcinwe kuvimba wokuzalwa kwabantwana ukuba abazali abafaka isicelo sokunikwa umntwana bayacela.
IMIYALELO:
Ukwenza oku, kufuneka ungenise isicelo esibhaliweyo kuyo nayiphi na iofisi yesithili yeSebe Lemicimbi Yekhaya, esikhatshwa yikopi eqinisekisiweyo yomyalelo wokudluliselwa komntwana kubazali abatsha.
Ukuba umyalelo wokudluliselwa komntwana unikezela ngegunya lokutshintshwa kwefani yomntwana ibe yileyo yabazali abatsha, oku kuya kwenziwa simahla.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Intlawulo: R 40
YAYAMENE
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17473.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > J &gt Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana





Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Le ncwadana inikezela ngeenkcukacha ngelungelo lomntwana lokufumana inkxaso nokuba umzali angakunyanzelisa njani oku.



UMTHAMO:

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17473.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
J &gt Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
ISISHWANKATHELO
Le ncwadana inikezela ngeenkcukacha ngelungelo lomntwana lokufumana inkxaso nokuba umzali angakunyanzelisa njani oku.
UMTHAMO:
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17483.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Ungcakazo > Ukungcakaza Ngenkathalo

Ukungcakaza Ngenkathalo




INKCAZELO:

Ukungcakaza yinto yamaxesha obumnandi nokuzonwabisa - kodwa ke abanye baphela bezinikela ze bangakwazi nokuphuma ekungcakazeni.Esona siphumo sibi sokungcakaza kukulahlekelwa yimali. Ukuba ubani unengxaki yokungcakaza yaye ulahlekelwa yimali eninzi kakhulu ngenxa yalo mkhwa, oku kunokukhokelela ekuntyumpa-ntyumpekeni, ekulahlekelweni yimpahla, ukuphelelwa tu yimali, ubuqhetseba, ubusela, ukuphelelwa ngumsebenzi okanye ukungaqhubi kakuhle emsebenzini, ukungazinzi kwengqondo, ze ekugqibeleni ibe kukuzibulala.


IMIYALELO:

Ukuba unexhala lokuba mhlawumbi unokuba unengxaki yokungcakaza, zama ukugcwalisa iphetshana elikwi-internet lokuzijongisisa.

Ukuba ufuna olunye ulwazi, qhagamshelana ne-National Responsible Gaming kule nombolo Yomnxeba Ingahlawulelwayo Yoncedo: 0800 006 008, okanye ukuba ukhetha ukuthumela incwadana yembalelwano nge-email, nantsi idilesi onokuyithumela kuyo:counsellor@responsiblegaming.co.za.
Zikwakho neenkonzo zoncedo neengcebiso kubantu abanengxaki yokungcakaza.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhodii yoNgcakazo yoMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* The Promotion of Responsible Gambling in South Africa (Iingxelo noPhando) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Summary Report on Responsible Gambling in the Western Cape: Main Findings & Comparisons (Iingxelo noPhando) (File type: doc) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Responsible Gaming Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* National Gambling Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17483.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ungcakazo
Ukungcakaza Ngenkathalo
Ukungcakaza Ngenkathalo
INKCAZELO:
Ukungcakaza yinto yamaxesha obumnandi nokuzonwabisa - kodwa ke abanye baphela bezinikela ze bangakwazi nokuphuma ekungcakazeni.Esona siphumo sibi sokungcakaza kukulahlekelwa yimali. Ukuba ubani unengxaki yokungcakaza yaye ulahlekelwa yimali eninzi kakhulu ngenxa yalo mkhwa, oku kunokukhokelela ekuntyumpa-ntyumpekeni, ekulahlekelweni yimpahla, ukuphelelwa tu yimali, ubuqhetseba, ubusela, ukuphelelwa ngumsebenzi okanye ukungaqhubi kakuhle emsebenzini, ukungazinzi kwengqondo, ze ekugqibeleni ibe kukuzibulala.
IMIYALELO:
Zikwakho neenkonzo zoncedo neengcebiso kubantu abanengxaki yokungcakaza.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17494.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Utyalo-mali > Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba

Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba




INKCAZELO:

Isebe lezeNtengiso noShishino libonelela ngolwazi oluneenkcukacha kwikhompyutha kubantu abafuna ukurhweba noMzantsi Afrika.

Oku kuquka ulwazi ukuba:
* Kutheni kufuneka kurhwetyiwe noMzantsi Afrika
* Imithetho Elawula Urhwebo
* Ukuhlala Nokusebenza eMzantsi Afrika
* Ukwenza Ushishino eMzantsi Afrika
* Amanyathelo Enkuthazo.

I-Wesgro ibonelela ngolwazi kubantu abanomdla ekurhwebeni neNtshona Koloni. Olu lwazi luquka ukujongwa nolwazi oluneenkcukacha nge:
* Uqoqosho lweNtshona Koloni
* Amathuba OrhweboAmacandelo Oshishino
* Indawo Yokushishina yeNtshona Koloni.



IMIYALELO:

Ukufumana ulwazi olulolunye, qhagamshelana neSebe leNtengiso Noshishino
Private Bag X84, Pretoria, 0001
Tel: 0861 843 384 or +27 (11) 254 9405 for international callers.
Fax: 0861 843 888 or +27 (11) 254 9406 for international callers.
contactus@thedti.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)
* IQumrhu loPhuhliso loRhwebo neNtengiso yeNtshona Koloni (iWESGRO)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba (IiNkonzo)
* Investors' Handbook (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17494.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Utyalo-mali
Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba
Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba
INKCAZELO:
Isebe lezeNtengiso noShishino libonelela ngolwazi oluneenkcukacha kwikhompyutha kubantu abafuna ukurhweba noMzantsi Afrika.
Oku kuquka ulwazi ukuba:
Kutheni kufuneka kurhwetyiwe noMzantsi Afrika
Imithetho Elawula Urhwebo
Ukuhlala Nokusebenza eMzantsi Afrika
Ukwenza Ushishino eMzantsi Afrika
Amanyathelo Enkuthazo.
I-Wesgro ibonelela ngolwazi kubantu abanomdla ekurhwebeni neNtshona Koloni. Olu lwazi luquka ukujongwa nolwazi oluneenkcukacha nge:
Uqoqosho lweNtshona Koloni
Indawo Yokushishina yeNtshona Koloni.
IMIYALELO:
Ukufumana ulwazi olulolunye, qhagamshelana neSebe leNtengiso Noshishino
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu loPhuhliso loRhwebo neNtengiso yeNtshona Koloni (iWESGRO)
YAYAMENE
Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.174979.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Nuwerus Police Station

Nuwerus Police Station




INDAWO:

Unxweme oluseNtshona, iNtshona Kapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

5 Madeliefie Street, Nuwerus, 8201


IDILESI YEPOSI:

P O Box 5, Nuwerus, 8201

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 643 2011


IFEKSI:

027 643 2012


I-EMAIL:

NuwerusSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17502.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Utyalo-mali > Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba

Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba




INKCAZELO:

ISebe leeNtengiso Norhwebo (dti) libonelela ngenkonzo yokunikezela ngomkhomba-ndlela kwiinkampani ezinomnqweno wokuza kuvula amashishini eMzantsi Afrika. Oku kwenziwa ngokusetyenziswa kwecandelo elkhethekileyo le-dti ebizwa ngokuba yi-Trade and Investment South Africa okaye i-TISA ngamafutshane kwisiNgesi. I-TISA le ihlanganisa ze ithi thaca iimfuno zeenkampani ezifuna ukurhweba neli lizwe namathuba orhwebo kwiphondo ngalinye kula alithoba eli lizwe.

Ezi nkonzo ziquka:-
Ukubonelela ngolwazi:

* Amacandelo oshishino neemarike zoMzantsi Afrika
* iindleko zokushishina eMzantsi Afrika
* izibonelelo zeerhafu
* izibonelelo zezimali
* izakhono zabemi boMzantsi Afrika nobutyebi bendalo yeli
* amathuba oshishino neentengiso
* ezona ngingqi zinamathuba okukhula
Ukubonelela ngenkxaso yokusebenza kwamashishini:
* injongo yokuthengisela ngaphakathi apha eMzantsi Afrika
* ukuhlanganisa bonke ababandakanyekayo kwanabo kukho amathuba okusebenzisana nokuthabatha inxaxheba kolo shishino
* inkxaso yothetha-thethwano
* ukuqhagamshelana namaziko alawulayo kwanamanye amasebe karhulumente (umzekelo, ukufumana umsebenzi okanye amaphepha-mvume okuhlala kweli kwanamaphepha-mvume okuthengisela amazwe angaphandle)
* ukubonelela ngomkhomba-ndlela neengcebiso ngokuba inkampani okanye amasebe abe phi kweli sebe

* iingcebiso zeengcali ngokuya kumisela kwenye indawo

* inkqubo yexesha elide yokuqhutywa koshishino ngokweengcebiso



IMIYALELO:

Tsalela le nombolo:0861 843 384, okanye le yefeksi 012 428 7852/7853.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba (IiNkonzo)
* Investors' Handbook (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Cape Town: A World Class Business Location (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 775 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Cape Town's Economy: Common Trends and Future Prospects (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 2.5 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Provincial Economies 2003 (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 340 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17502.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Utyalo-mali
Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba
Iziko Labarhwebi Ekutsalelwa Kulo Iminxeba
INKCAZELO:
Ezi nkonzo ziquka:-
Ukubonelela ngolwazi:
Amacandelo oshishino neemarike zoMzantsi Afrika iindleko zokushishina eMzantsi Afrika izibonelelo zeerhafu izibonelelo zezimali izakhono zabemi boMzantsi Afrika nobutyebi bendalo yeli amathuba oshishino neentengiso ezona ngingqi zinamathuba okukhula
Ukubonelela ngenkxaso yokusebenza kwamashishini:
injongo yokuthengisela ngaphakathi apha eMzantsi Afrika ukuhlanganisa bonke ababandakanyekayo kwanabo kukho amathuba okusebenzisana nokuthabatha inxaxheba kolo shishino inkxaso yothetha-thethwano ukuqhagamshelana namaziko alawulayo kwanamanye amasebe karhulumente (umzekelo, ukufumana umsebenzi okanye amaphepha-mvume okuhlala kweli kwanamaphepha-mvume okuthengisela amazwe angaphandle)
ukubonelela ngomkhomba-ndlela neengcebiso ngokuba inkampani okanye amasebe abe phi kweli sebe iingcebiso zeengcali ngokuya kumisela kwenye indawo inkqubo yexesha elide yokuqhutywa koshishino ngokweengcebiso
IMIYALELO:
Tsalela le nombolo:0861 843 384, okanye le yefeksi 012 428 7852/7853.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ulwazi Kubantu Abafuna Ukurhweba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17519.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
ISEBE LEENTENGISO NORHWEBO - IINKONZO: ULWAZI
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino
Inkqubo Yokunikezelwa Kobuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino ingumvuka wentsebenziswano phakathi kweSebe Leentengiso Noshishino, iSebe Lezimbiwa Namandla kwakunye neCSIR ngonyaka ka-1998 ngeenjongo zokunceda ekuphakanyisweni kwamakhosikazi akushishino. Ukugxininisa kwale nkqubo ekusetyenzisweni kwenzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa ukuze kuzuzwe ukukhula koshishino kumashishini akhokelwa ngamakhosikazi, ingakumbi amashishini amancinci, aphakathi kwanalawo makhulu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17579.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho > IiNkundla Zamabango Amancinci

IiNkundla Zamabango Amancinci




INKCAZELO:

IiNkundla Zamabango Amancinci zisebenza ngemiba yoluntu apho ibango lingaphantsi kwama-R7000. Zikholo ukwenza ukuba inkqubo yeenkundla ikhawuleze.

Kukho intlawulo yamalunga ne-R15 yokusebenzisa iNkundla yaye akukho ngenelelo lwamagqwetha, ngoko ke akukho zintlawulo zamagqwetha. Ukuba uyafuna, ungafumana ingcebiso yezomthetho phambi kokuba uye enkundleni. Abancedisi kwezomthetho noonobhala beNkundla Yamabango Amancinci baza kukuncedisa simahla.

Abantu abazimeleyo bangawafaka amabango kule nkundla, kodwa iinkampani zona.

Naluphi na olunye lweelwimi lungasetyenziswa kule nkundla.

Ityala alimanyelwa yiJaji okanye uMantyi, kodwa ke nguMkomishinala, omamela onke amacala ebali eli ze abuze imibuzo.

INkundla Yamabango Amancinci ayiwamameli amatyala okuchithwa komtshato.
Asikho isibheno kwisigqibo seNkundla Yamabango Amancnci. Kungenjalo, ukuba ucinga ukuba uMkomishinala ube nomkhethe okanye wenze okungalunganga, ungacela ukuba ityala liphinde livulwe kuphandisiswe.


IMIYALELO:

Ukufaka ibango kwiNkundla Yamabango Amancinci, kufuneka:
* Unike omnye umntu lo umbango obhalwe phantsi umnika iintsuku ezili-14 ukuba abuyise okubangwa
* Emva kweentsuku ezili-14, faka umbango nonobhala weNkundla
* Bhalela lo mntu umbizele enkundleni
* Yiya enkundleni ngosuku oluxeliweyo nazo zonke iimphepha ezibubungqina.

Ukumanyelwa kweli tyala akwenziwa ngokusesikweni yaye kulula, futhi akukho kugocwagocwa ngemibuzo. UMkomishinala uza kubuza yonke imibuzo ze xa sele eve kummangali nommangalelwa, enze isigqibo.
Ukuba, ufuna ezinye iinkcukacha iSebe LezoBulungisa linencwadana ngokufaka amabango kwiNkundla Yamabango Amancinci.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* INkundla Yamabango Amancinci


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Small Claims Court: Institute Your Own Claim (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 99 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Small Claims Courts Act (UMthetho) (File type: pdf; size: 487 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17579.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho
IiNkundla Zamabango Amancinci
IiNkundla Zamabango Amancinci
INKCAZELO:
IiNkundla Zamabango Amancinci zisebenza ngemiba yoluntu apho ibango lingaphantsi kwama-R7000. Zikholo ukwenza ukuba inkqubo yeenkundla ikhawuleze.
Kukho intlawulo yamalunga ne-R15 yokusebenzisa iNkundla yaye akukho ngenelelo lwamagqwetha, ngoko ke akukho zintlawulo zamagqwetha. Ukuba uyafuna, ungafumana ingcebiso yezomthetho phambi kokuba uye enkundleni. Abancedisi kwezomthetho noonobhala beNkundla Yamabango Amancinci baza kukuncedisa simahla.
Abantu abazimeleyo bangawafaka amabango kule nkundla, kodwa iinkampani zona.
Naluphi na olunye lweelwimi lungasetyenziswa kule nkundla.
Ityala alimanyelwa yiJaji okanye uMantyi, kodwa ke nguMkomishinala, omamela onke amacala ebali eli ze abuze imibuzo.
INkundla Yamabango Amancinci ayiwamameli amatyala okuchithwa komtshato.
Asikho isibheno kwisigqibo seNkundla Yamabango Amancnci. Kungenjalo, ukuba ucinga ukuba uMkomishinala ube nomkhethe okanye wenze okungalunganga, ungacela ukuba ityala liphinde livulwe kuphandisiswe.
IMIYALELO:
Ukufaka ibango kwiNkundla Yamabango Amancinci, kufuneka:
Unike omnye umntu lo umbango obhalwe phantsi umnika iintsuku ezili-14 ukuba abuyise okubangwa
Emva kweentsuku ezili-14, faka umbango nonobhala weNkundla
Bhalela lo mntu umbizele enkundleni
Ukumanyelwa kweli tyala akwenziwa ngokusesikweni yaye kulula, futhi akukho kugocwagocwa ngemibuzo. UMkomishinala uza kubuza yonke imibuzo ze xa sele eve kummangali nommangalelwa, enze isigqibo.
Ukuba, ufuna ezinye iinkcukacha iSebe LezoBulungisa linencwadana ngokufaka amabango kwiNkundla Yamabango Amancinci.
La mabakala amaziko:
INkundla Yamabango Amancinci
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17666.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi > Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002

Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002




INKCAZELO:

Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.


IMIYALELO:

Hotline numbers:

Ulwamkelo
Ms Z Talip
021 462 4990

Ngokuhla Okwethutyana
Mrs M Erasmus
021 949 6932

Ngokuhlala Isigxina
Mr F van Zyl
021 797 4786

Ukulawulwa Kwabemi Bamanye Amazwe
Mr G Christians
021 462 4990



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Immigration Act, 13 of 2002 (UMthetho) (File type: pdf; size: 2.2 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya (IiNkonzo)
* South African Citizenship Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi (IiNkonzo)
* Ukufamana Incwadana yesazisi (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17690.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi
Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
INKCAZELO:
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:
lokuvota lokunikwa incwadana yokundwendwela lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo.
Abantu abangengobemi kufuneka befumene imvume yokungena eMzantsi Afrika. Ukuba bafuna ukuhlala, kusafuneka futhi bafumane imvume yoko.
Ubumi bunokufunyanwa okanye bulahleke. Yaye abantu ababesakuba ngabemi bangaphinda babufumane ubumi babo belizwe.
IMIYALELO:
Isebe LemiCimbi Yekhaya lingakunceda:
ngokufumana ubumi bobuzwe bakho ngokuba ngummi (ngokwendalo)
ukuphinda uzuze ubumi belizwe ukulahla ubumi belizwe ngokuba ngummi wamazwe amabini.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe ngezi nkonzo, ndwendwela I-website yeSebe Lemicimbi Yekhaya.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya (IiNkonzo)
Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002 (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.176994.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Malmesbury Police Station

Malmesbury Police Station




INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Piketburg Street, Malmesbury, 7300


IDILESI YEPOSI:

PO Box 18, Malmesbury, 7300

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 7500


IFEKSI:

022 482 7510


I-EMAIL:

MalmesburySAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17712.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaphepha-mvume > Ukubhaliswa Kokuqokelelwa Kwabucala Kwamatye Anqabileyo, Izinto Zakudala Ezinqabileyo kunye Namatye awe Esibhakabhakeni

Ukubhaliswa Kokuqokelelwa Kwabucala Kwamatye Anqabileyo, Izinto Zakudala Ezinqabileyo kunye Namatye awe Esibhakabhakeni




INKCAZELO:

Ngokomthetho, abanini beengqokelela ezenziwa bucala zamatye anqabileyo, izinto ezinqabileyo zakudala kwakunye namatye awe esibhakabhakeni abeqokelelwe phantsi kolawulo lomthetho ongasekhoyo banikwa ixesha de kube ngumhla wokuqala kwekaTshazimpunzi ku-2002 ukubhalisa iingqokelela zabo ne-South African Heritage Resources Agency (i-SAHRA).

Kukho intlaninge yeenzuzo ngokugcina incwadi eneenkcukacha zezi ngqokelela:
* Ingqokelela nganye inencwadana ethetha ngayo, ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezi azilahleki.
* Ubonelelo lwenzelwa ukudlulisela ingqokelela le kusapho, izihlobo okanye iziko.
* Izifundiswa eziqinisekisa ezi ngqokelela zinokucebisa futhi zincede umnini.
* Iingqokelela ezi ke ngoku ziba semthethweni
* Iinkcukacha ezibalulekileyo ezikwezi ngqokelela zidibana njengelifa lesizwe ekwabelwana ngalo.


Inkqubo yokubhalisa ayibuchaphazeli ubunini bezingqokelela zibhalisiweyo, ezihlala ziyimpahla yomnini. Olu bhaliso lweengqokelela zabucala luqinisekisa ukuba iinkcukacha ngazo ayilahleki kwizizukulwana ezisezayo.
Iingqokelela ekufuneka zibhaliswe kwi-SAHRA ziquka:
* zonke iingqokelela zezinto zakudala ezinqabileyo, kuquka nezingaphaya kwe-100 leminyaka ubudala, imizobo esematyeni okanye ushicilelo olusematyeni, izinto zakudala ezinqabileyo ezombiwe okanye eziqokelelwe kwiziza ezinxulunyaniswa nembali yamajoni ebudala bungaphaya kwama-75 eminyaka, kwakunye nezinye ezinxulunyaniswa neenqanawa kunye nezinye iintshabalalo ezibudala bungaphaya kwama-60 eminyaka.
* zonke iingqokelela zamatye anqabileyo nezinye izinto ezingezidalwa zamandulo(eziquka amatye anqabileyo okukhangela afana nezingqi zakudala).
* zonke iingqokelela zamatye awe esibhakabhakeni.



IMIYALELO:

Iinkcukacha ezithe vetshe namaphepha okubhalisa afumaneka kuMary Leslie (mleslie@sahra.org.za) kwiOfisi kaNdlu-Nkulu ye-SAHRA okanye uqhagamshelane ne-Ofisi yeNgingqi yakho ngeenkcukacha ezithe vetshe.I-Ofisi yePhondo leNtshona Koloni ye-SAHRA:
111 Harrington Street, Cape Town, 8001
PO Box 2771, South African Heritage Resources Agency, Cape Town, 8000
Umnxeba: 021 465 3622
Ifeksi: 021 461 0738
bcrouts@sahra.org.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IQumrhu yeLifa leMveliso loMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* National Monuments Council Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17712.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaphepha-mvume
Ukubhaliswa Kokuqokelelwa Kwabucala Kwamatye Anqabileyo, Izinto Zakudala Ezinqabileyo kunye Namatye awe Esibhakabhakeni
Ukubhaliswa Kokuqokelelwa Kwabucala Kwamatye Anqabileyo, Izinto Zakudala Ezinqabileyo kunye Namatye awe Esibhakabhakeni
INKCAZELO:
Kukho intlaninge yeenzuzo ngokugcina incwadi eneenkcukacha zezi ngqokelela:
Ingqokelela nganye inencwadana ethetha ngayo, ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezi azilahleki.
Ubonelelo lwenzelwa ukudlulisela ingqokelela le kusapho, izihlobo okanye iziko.
Izifundiswa eziqinisekisa ezi ngqokelela zinokucebisa futhi zincede umnini.
Iingqokelela ezi ke ngoku ziba semthethweni
Iinkcukacha ezibalulekileyo ezikwezi ngqokelela zidibana njengelifa lesizwe ekwabelwana ngalo.
Inkqubo yokubhalisa ayibuchaphazeli ubunini bezingqokelela zibhalisiweyo, ezihlala ziyimpahla yomnini. Olu bhaliso lweengqokelela zabucala luqinisekisa ukuba iinkcukacha ngazo ayilahleki kwizizukulwana ezisezayo.
zonke iingqokelela zezinto zakudala ezinqabileyo, kuquka nezingaphaya kwe-100 leminyaka ubudala, imizobo esematyeni okanye ushicilelo olusematyeni, izinto zakudala ezinqabileyo ezombiwe okanye eziqokelelwe kwiziza ezinxulunyaniswa nembali yamajoni ebudala bungaphaya kwama-75 eminyaka, kwakunye nezinye ezinxulunyaniswa neenqanawa kunye nezinye iintshabalalo ezibudala bungaphaya kwama-60 eminyaka.
zonke iingqokelela zamatye anqabileyo nezinye izinto ezingezidalwa zamandulo(eziquka amatye anqabileyo okukhangela afana nezingqi zakudala).
zonke iingqokelela zamatye awe esibhakabhakeni.
IMIYALELO:
Umnxeba: 021 465 3622
Ifeksi: 021 461 0738
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu yeLifa leMveliso loMzantsi Afrika
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17714.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ulawulo, Iintlawulo & Neerhafu
Ukubhalisa iSibhedlele Sabucala
Ukubhalisa iSibhedlele Sabucala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Sonke isibhedlele sabucala okanye indawo esebenza ngezigulane enganxulumenanga nekawonke-wonke kufuneka ibhalisiwe. Xa oko kwenziwe iSebe lezeMpilo liza kunikezela ngesiqinisekiso sokubhaliswa kumnini weso sibhedlele, ekufuneka sihlaziywe phambi komhla wama-31 kweyoMnga wonyaka ngamnye.
IMIYALELO:
Ukubhaliswa kwesibhedlele sabucala kungaphunyezwa kuphela xa:
Isakhiwo sikufanele futhi sikumele oko.
Abasebenzi beza kusebenzisana nemigangatho eyamkelweyo kwezempilo.
Umntu owongameleyo eza kuba ebhalisiwe njengesifundiswa kwezempilo.
Umongi/umongikazi obhalisiweyo eza kongamela abasebenzi beenkonzo zokonga.
Olu bhaliso luqwalasela intando yoluntu neemfuno zoluntu.
Xa ufaka isicelo sokubhalisa, kufuneka unikezele ngengcaciso ngesakhiwo ezakuquka nendawo isakhwo eso esikuyo, imo yonyango oluza kunikezelwa apho, amaqela eentlanga abasebenzi bendawo leyo abangawo kwakunye noluntu ekubonakala ingathi iza kuba ngabo abasebenzisa iinkonzo zalo ndawo. Unokucelwa ukuba unikezele ngezinye iikcukacha.
Ukuba ngaba ufuna inkcazelo eyenye, ungaqhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17757.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo

Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.

Umtshato owenziwe ngaphandle kwemvume efunekayo unokwenziwa ungasebenzi. Oku kuthetha ukuba unokuthathwa njengongazange ubekho yiNkundla Ephakamileyo.

Abazali okanye umntu ojonge omnye wabatshatayo unokufaka isicelo kwiNkundla Ephakamileyo esithi umtshato lo mawuthathwe njengongekhoyo. Esi sicelo kufuneka senziwe:
* Phambi kokuba umntwana lowo abe nama-21 eminyaka ubudala
* Kwiiveki ezintandathu zokuqala evile ngobukho balo mtshato.


Umntwana naye unokufaka isicelo kule nkundla esithi umtshato mawuthathwe njengongasebenziyo nanini na phambi kokuba abe unama-21 eminyaka ubudala, okanye kwiinyanga ezintathu zokuqala emva kokuba ebe nama-21 eminyaka ubudala.

IMVUME YABAZALI KUBANTWANA (NABANI NA ONGAPHANTSI KWAMA-21 UBUDALA)

Kwimeko apho bobabini abazali besaphila yaye akukho unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, bobabini abazali kufuneka bawuvumele lo mtshato, ngokubhala phantsi, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba umntwana lo ngozalwe ngaphandle komtshato, yimvume ebhalwe phantsi esuka kunina kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba omnye wabazali unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba umntwana uphantsi kwenkathalo yomzali onikwe igunya lokumgcina nokumkhulisa ngumthetho, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo(ku-BI-32).

Ukuba umzali omvume ifuneka ngokwasemthethweni akafumaneki ukuza kunika imvume leyo, okanye umthetho awumboni enakho ukukwenza oko, ungafaka isicelo kumkomishinala wentlalo-ntle yabantwana ukuba awuvumele lo mtshato.

Xa abazali bomntwana no-/okanye umkomishinala wentlalo-ntle yabantwana bayala ukunikezela ngemvume, umntwana lowo unokufaka isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo ukuba inikezele ngemvume. Ijaji le ayinakho ukunikezela ngemvume ngaphandle kokuba kukho ubungqina obaneleyo bokuba umtshato lo ujongene neemfuno zomntwana futhi akanikwanga mvume kungekho zizathu zibambekayo.

IMVUME YABUCALA KUMAKHWENKWE ANGAPHANTSI KWE-18 NAMANTOMBAZANA ANGAPHANTSI KWE-15 LEMINYAKA UBUDALA

Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 namantombazana angaphantsi kwe-15 leminyaka ubudala bafumana imvume yabazali babo ebhalwe phantsi ukuze batshate, ngendlela enye nabanye abantwana abangeqondweni lakutshata. Kusafuneka futhi befumene imvume yoMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya.
Usenokusifaka isicelo kuMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya ukuba athathe umtshato osele wenzekile njengokhoyo nosebenzayo. Unako futhi nokufaka isicelo kuMphatthiswa Wemicimbi yezeKhaya ngaphandle kwemvume efunekayo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17759.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato

Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato




INKCAZELO:

Xa utshata, unikwa isiqinisekiso somtshato esingahlawulelwayo. Ukuba ufuna ukufumana esinye isiqinisekiso somtshato ngosuku olusezayo, kufuneka:
* Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-130
* Ulifake kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya
* Unikezele intlawulo.
Isiqinisekiso esifinyeziweyo siza kunikezelwa kwangaloo mhla wesicelo. Isicelo sesiqinisekiso esipheleleyo sithatha phakathi kweeveki ezintandathu nezisibhozo ukuphunyezwa.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)


IXABISO:

Yi-R7 isiqinisekiso esifinyeziweyo. Yi-R40 isiqinisekiso esipheleleyo.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.17788.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amalungelo
INKCAZELO:
Abantu abanentsholongwane kaGawulayo banamalungelo afanayo nawabanye abantu bonke.
Unelungelo lokwenza ezakho izigqibo ngonyango. Umzekelo, awunakunyanzelwa ukuba uye kuvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.
Ilungelo lakho lokuba nemfihlo lithetha ukuba unelungelo lokugcina isaziwa nguwe kuphela inyaniso yokuba unentsholongwane kaGawulayo. Umqeshi okanye ugqirha wakho akanakukunyanzela ukuba umxelele isimo sakho ngoku yaye engenako nokukunyanzela ukuba uye kwenza uvavanyo lwale ntsholongwane.
Unokuzikhethela uhlobo lomsebenzi ofuna ukuwenza. Umzekelo, awunakwalelwa ukuba ube yititshala okanye umsebenzi kwezonyango kuba unale ntsholongwane.
Awunakwalelwa ncedo-lwamali okanye mboleko-mali yokuba uzithengele indlu kuba unentsholongwane kaGawulayo okanye unoGawulayo. Akukho mthethweni ukukugxotha ekhayeni lakho ngenxa yesimo sempilo yakho.
Izibhedlele okanye abantu bezonyango abanakwala ukukunyanga.
Unelungelo lenkam-nkam yokukhubazeka ukuba ugula kangangokuba ude ungakwazi nokuzisebenzela okanye usebenzele usapho lwakho.
IMIYALELO:
Ukuba unentsholongwane kaGawulayo okanye unoGawulayo, unelungelo lokuphila ubomi bakho ngentlonipho, isidima ze ukhululeke ekuphathweni kakubi nasekugxekweni.
Ukuba unayo nayiphi na imibuzo ngentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo, unokutsalela umnxeba nangaliphi na ixesha kwinombolo engahlawulelwayo ethi 0800-012-322
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu yeLifa leMveliso loMzantsi Afrika
YAYAMENE
Umqulu Wamalungelo Ezigulana (IiNkcukacha Zoluntu)
Umqulu Wamalungelo (Isahluko 2: soMgaqo-siseko woMzantsi Afrika) (UMgaqo-siseko) (File type: pdf)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17811.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amalungelo
INKCAZELO:
UMgaqo-siseko uthi awona malungelo angundoqo abo bonke abemi boMzantsi Afrika aya kukhuselwa ze ahlonitshwe. La malungelo adweliswe kuMqulu Wamalungelo kwakunye neemeko apho kungavumeleka ukuba la malungelo ancitshiswe/avinjwe khona.Amaqumrhu namaziko ahlukeneyo kaRhulumente aye asekwa ukuqinisekisa ukukhuseleka kwala malungelo.
IMIYALELO:
Ukuba amalungelo akho athe anyhashwa, unganikezela ingxelo ngoko kula maqumrhu alandelayo:
IKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU YOMZANTSI AFRIKA
Le Komishoni, iSAHRC ngamafuphi, iya kukunceda ukuba naliphi na elinye lamalungelo akho aqulethwe kuMqulu Wamalungelo liye lanyhashwa okanye alahlonitshwa. Ungakhangela kuMqulu Wamalungelo ukuqinisekisa amalungelo akho aye anyhashwa okanye awahlonitswa na.
Ukuze ube nokufaka isikhalazo, kufuneka ugcwalise iphetshana lokufaka isikhalazo.
I-SAHRC ayiyi kuba nakho ukukunceda apho:
isikhalazo sakho singabandakanyi kunyhashwa kwalo naliphi na ilungelo eliqulethwe nguMqulu Wamalungelo.
ingxaki yakho yenzeke ngaphambi komhla wamashumi amabini anesixhenxe kwinyanga kaTshazimpunzi ngo-1994.
isikhalazo sakho isesolwaphulo-mthetho futhi udinga igqwetha (kwimeko ekumila kunje, nceda utsalele iBhodi Yoncedo Lwezomthetho kule nombolo: 012 401 9200 okanye ke utyelele ii-ofisi zabo kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe).
ufunyaniswe unetyala lolwaphulo-mthetho futhi ufuna ukubhena.
Inombolo Yomnxeba: 021 426 2277
ABALAWULI ABAZIMELEYO ABAJONGENE NEZIKHALAZO
Ukuba amalungelo akho anyhashwe ngamapolisa, kufuneka uqhagamshelane Nabalawuli Abazimeleyo Abajongene Nezikhalazo.
Ukuze ube nokufaka isikhalazo, gcwalisa iphetshana lokufaka isikhalazo ngokupheleleyo nangokuchanekileyo. Ukuba akuqinisekanga nangayiphi na into kwelo phetshana lokufaka isikhalazo, nceda ulandele izikhokelo.
Inombolo Yomnxeba: 021 426 0700
Okanye ke ungasifaka isikhalazo sakho ngekhompyutha.
UMKHUSELI WOLUNTU
Ukuba ufuna ukukhalaza ngegosa lesebe likarhulumente, kufuneka uqhagamshelane noMkhuseli Woluntu.
Nabani na angasifaka isikhalazo kuMkhuseli Woluntu, oya kuthi ke yena aphande ngesi sikhalazo. Ukuba uMkhuseli Woluntu uthi afumanise ukuba esi sikhalazo simele ukuphandwa yi-ofisi yakhe, yena neqela lakhe baya kwenza konke okusemandleni ukuza nesisombululo kule ngxaki, sisombululo eso siquka ukuza neziphakamiso ngeenguqu emazenziwe kuloo nkqubo ikungcungcuthekisileyo.
Ukuba akubanga nakho ukufikelela kwisisombululo ngokuthi uthetha-thethane negosa elo nomphathi walo, kuya kufuneka ubhalele uMkhuseli Woluntu. Ezi nkcukacha zilandelayo kufuneka uzifake kule ncwadana yembalelwano iya kuMkhuseli Woluntu:
Ukumila kwesikhalazo.
Imvelaphi nembali yesikhalazo.
Izizathu zakho ngokuba kutheni ucinga ukuba esi sikhalazo masiphandwe nguMkhuseli Woluntu nje.
Amanyathelo osele uwathabathile wena ukusombulula le ngxaki.
Unikezele ngeenkcukacha ezithe ngqo - amagama amagosa, imihla, njalo-njalo.
Iikopi zayo nayiphi imbalelwano phakathi kwakho nala magosa.
Iinkcukacha zakho zoqhagamshelwano.
Kwezinye iimeko, uMkhuseli Woluntu, unokufuna unikezele ubungqina phantsi kwesifungo phambi kokuba aqalise ngophando lwakhe.
Ukuba udinga uncedo ngesikhalazo sakho, ungatsalela iOfisi yoMkhuseli Woluntu. Kukho abasebenzi abaqeqeshiweyo apho nabaya kuphula-phula isikhalazo eso, sisincinci sisikhulu, ze benze uphando.
Inombolo Yomnxeba: 021 423 8644
IKOMISHONI YOXOLELWANISO, UKUNGENELELA NOKULAMLA IIMBAMBANO ZEMIBA YABASEBENZI
Ukuba umqeshi wakho unyhashe amalungelo akho, kufuneka uqhagamshelane neKomishoni Yoxolelwaniso, Ukungenelela Nokulamla Iimbambano Zemiba Yabasebenzi (iCCMA ngamafuphi), emva kokuba uzamile ukuyisombulula le nyewe emsebenzini.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, nantsi idilesi:
Inombolo Yomnxeba: 021 469 0111
Ukuba wawukhe wasengelwa phantsi (oko ke kukuthi, waphathwa kakubi) ngenxa yesini sakho (ubudoda nobukhomokazi) kuya kufuneka uqhagamshelane neKomishoni Engokulingana Ngesini.
Xa ufaka isikhalazo sakho, kufuneka uzame kangangoko unakho ukunikezela ngazo zonke iinkcukacha zaso. Izikhalazo ziyimfihlelo egqibeleleyo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nantsi idilesi:
Inombolo Yomnxeba: 021 426 4080/3
Usenakho nokusifaka ngekhompyutha isikhalazo sakho.
La mabakala amaziko:
Ubugcisa Nenkcubeko
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Umqulu Wamalungelo (Isahluko 2: soMgaqo-siseko woMzantsi Afrika) (UMgaqo-siseko) (File type: pdf)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.17843.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > U &gt Ukukhusela Amalungelo Akho

Ukukhusela Amalungelo Akho






IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika


ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lifundeka lula linikezela ngeenkcukacha ngamalungelo oluntu angundoqo nokuba iKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika (iSAHRC ngamafuphi) ingakunceda njani na ukuba amalungelo akho athe anyhashwa.






* Yintoni iSAHRC?
* Ingaba Yenza Ntoni iSAHRC?
* Ukunikezela Ingxelo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu
* Indlela Yokunikezela Ingxelo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu kwiSAHRC
* uMqulu Wamalungelo



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI I-SAHRC?

IKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika yenziwe yiKomishoni neScretariat.

IKomishoni

USihlalo nguMfundisi uGqirha Barney Pityana ze uSekela-Sihlalo ibe nguNkosazana Shirley Mabusela. Ikomishoni inamalungu afikelela kwishumi elinanye, kuquka usihlalo nesekela lakhe.

The Secretariat

Intloko Yesigqeba ikhokela iSecretariat. Inamasebe amane:

* Ezemfundo, Uqeqesho Nolwazi
* Iinkonzo Zomthetho
* Ezophando Namaxwebhu
* Ezezimali Nolawulo

I-SAHRC ineekomiti ezenziwe ngabakomishinala, abasebenzi kwakunye namanye amalungu asuka ngaphandle. Aba basebenzi basebenza kula macendelo alandelayo:

* Umgaqo-nkqubo Nocwangciso;
* URhulumente Noqhagamshelwano nePalamente;
* Imiba Yezomthetho neyoMgaqo-siseko;
* Uqhagamshelwano Nemibutho Engajonge Ngeniso Namanye Amaqumrhu Angumvuka Wemithetho;
* Uqhagamshelwano Namanye Amazwe;
* Ezabakhubazekileyo; kwakunye
* Nabantwana.
*

Ngaphezu koko, umkomishinala ngamnye unoxanduva olulodwa lokujongana nephondo okanye amaphondo athile. Bayawatyelela la maphondo ukwakha ubudlelwane namaqumrhu asebenza kuwo, baphicothe iindlela ekwenziwa ngazo izinto ze baphendule nakwizikhalazo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA YENZA NTONI I-SAHRC LE?

I-SAHRC le yasekwa nguMgaqo-siseko ngeenjongo:

* zokuphuhlisa inkcubeko yamalungelo oluntu eMzantsi Afrika;
* zokufundisa abemi boMzantsi Afrika ngokunyhashwa kwamalungelo oluntu nokufumana iindlela zokulungisa oku
* (kuquka nokusa amatyala ezinkundleni, xa kunyembelekile); kwenziwe nophando ngamalungelo oluntu eMzantsi Afrika nakumanye amazwe; kucetyiswe urhulumente ngamalungelo oluntu ze kujongwe nokuba urhulumente uwaphuhlisa awakhusele njani na amalungelo oluntu;
* kujongwane nemithetho ebhalwe kuwo onke amabakala karhulumente (oko ke kukuthi koorhulumente bamakhaya, abamaphondo nowesizwe) ukuqinisekisa ukuba bayawaqwalasela amalungelo oluntu; ze bajonge nokuba urhulumente wenza ntoni na ukuqinisekisa ukuba abantu bayafikelela kumalungelo oluntu nawoqoqosho (indalo engqongileyo, izindlu, unonophel lwempilo, ukutya, amanzi, ukhuseleko loluntu nemfundo).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUNIKEZELA INGXELO NGOKUNYHASHWA KWAMALUNGELO OLUNTU

Intshukumo yokunyhashwa kwamalungelo oluntu kuxa naliphi na ilungelo elikuMqulu Wamalungelo lithe lanyhashwa okanye laxhatshazwa. Kusenjalo, Isahrc le ayijongani nazo zonke iintlobo zeentshukumo ezinyhasha amalungelo oluntu. Amanye amatyala athunyelwa kweminye imibutho namaqumrhu ebekelwe bucala ukujongana neentlobo ezithile zokunyhashwa kwamalungelo oluntu. Ezi ntlobo ke ziquka:

iKomishoni Engokulingana Ngokwesini
(Aamatyala okusengelwa phantsi ngokwesondo okanye ngobuni)
Inombolo Yomnxeba: 011 403 7182

Umkhuseli Wabathengi
(izikhalazo ngamagosa aseburhulumenteni)
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2915/6

iKomishoni Yoxolelwaniso, Ungenelelo Nolamlo
(amatyala eentshukumo ezinomkhethe empangelweni)
Inombolo Yomnxeba: 011 377 6894

Icandelo Lolawulo Elizimeleyo Elijongene Nezikhalazo
(izikhalazo ngamapolisa)
Inombolo yomnxeba: 012 428 5700

Ukuba ityala lakho lelinye lala, kuya kufuneka ke uqhagamshelane nomnye wale mibutho ngqo.

Iingcebiso noncedo ngetyala lakho nazo zingafumaneka kwiiBhodi Zoncedo Lwezomthetho (eziKwiinkundla Zoomantyi), okanye ke kwiiklinikhi Zoncedo Lwezomthetho (kwiiDyunivesithi ezininzi). Kwakhona, kukho intlaninge yemivbutho engajonge ngeniso (efana neLawyers for Human Rights, illegal Resources Centre neBlack Sash), nazo ezinakho ukukunceda.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UNGAYINIKEZELA NJANI INGXELO NGOKUNYHASHWA KWAMALUNGELO OLUNTU KWI-SAHRC

Ukuba ityala lingokunyhashwa kwelinye lamalungelo akuMqulu Wamalungelo Oluntu, futhi olu hlobo lwetyala ekunokujongwana nalo ngomnye nje umbutho, kuya kufuneka wena uyixele kwiSAHRC qha:

Ukutsalela iofisi ye-SAHRC. Umsebenzi uya kuthi athabathe ingxelo leyo, akuthumele iphetshana lokufaka isikhalazo okanye enze idinga lokuba wena uye buqu kule ofisi.
okanye ke

Ukuthumela ifeksi okanye incwadana yembalelwano kwiSebe Lemicimbi Yomthetho leSAHRC ngolwimi ithanda ukuyithumela ngalo.
okanye

Ukufumana iphetshana lokufaka isikhalazo kwiSAHRC, uyigqibezele kwiSAHRC.

IIDILESI ZE-SAHRC

eRhawutini

Private Bag 2700, eHoughton 2041
Inombolo yomnxeba: 011 484 8300
Inombolo yefeksi: 011 484 1360

eMpuma Kapa

P O Box 1854,eBhayi, 6001
Inombolo yomnxeba: 041 582 4094/2611
Inombolo yefeksi: 041 582 2204

KwaZulu-Natal

P O Box 1456, Durban 4000
Inombolo yomnxeba/yefeksi: 031 304 7323/4/5

eMntla Kapa

P O Box 55796, ePietersburg, 0700
Inombolo yomnxeba: 015 291 3500/3504
Inombolo yefeksi: 015 291 3505

eNtshona Koloni

P O Box 3563, eKapa, 8001
Inombolo yomnxeba: 021 426 2277
Inombolo yefeksi: 021 426 2875


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UMQULU WAMALUNGELO

Ukuze kube nokwakhiwa inkcubeko yamalungelo oluntu, kubalulekile ukuba wonke ummi awazi amalungelo akhe ze ayiqondisise nendima yakhe. I-SAHRC ikhusela ze iphkamise amalungelo abo bonke abemi boMzantsi Afrika. Oku kulandelayo luhlobo lwenziwe lula loMqulu Wamalungelo Wamalungelo. Ukze ufumane uMqulu ogcweleyo, nceda ufunde iSahluko 2 soMgaqo-siseko.





Ukulingana


Akunakuxhatshazwa. Kodwa ke iaffirmative action nokuba nomkhethe ngendlela engaxhaphaziyo zivumelekile.



Isidima Somntu


Isidima sakho kufuneka sihlonitshwe futhi sikhuselwe.



Ubomi


Unelungelo lokuphila.



Inkululeko nokhuseleko lomntu


Akunakuvalelwa ngaphandle kokubekwa ityala, uxhatshazwe okanye wohlwaywe ngenkohlakalo. Ubundlobongela basekhaya abamkelekanga.



Ubukhoboka, ukufakwa amakhamandela kwanokunynzeliswa ukuba usebenze


Ubukhoboka, ukufakwa kumakhamandela kwanokunyanzeliswa ukuba usebenze azivumelekanga.



Imfihlelo


Akunakugqogqwa okanye kugqogqwe ikhya impahla yakho, ngaphandle kokuba kokuba kulandelwe inkqubo eyiyo yokwenziwa kwezi ntshukumo ngamapolisa.



Inkululeko kwinkolo, inkolelo noluvo


Ungakholelwa futhi ucinge nangayiphi na indlela yaye ungalandela inkolo ethandwa nguwe.



Inkululeko yokuziveza


Bonke abantu (kuquka namajelo eendaba) bangathetha nantoni na abayithandayo.



Indibano, umboniso, uqhankqalazo nokunikezelwa kwezikhalazo


Ningabamba umboniso, uqhankqalazo okanye ninikezele ngezikhalazo. Kodwa ke oku kufuneka nikwenze ngoxolo.



Inkululeko yokuzimanya


Ungazimanya nabani na ofuna ukuzimanya naye.



Amalungelo opolitiko


Ungalixhasa iqela lopolitiko elithandwa nguwe. Ukuba ungummi weli, ze ubuncinci ube uneshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ungavota.



Ukuba ngummi


Ubumi bakho abunakuze bohluthwe kuwe.



Inkululeko yentshukumo neyokuhlala


Ungahamba uye kuhlala naphi na apha eMzantsi Afrika.



Inkululeko yoshishino, yokuphangela neyobizo


Ungawenza nawuphi na umsebenzi ofuna ukuwenza.



Imiba yengqesho


Ungzimanya neemanyano zabasebenzi uye nakwiintshukumo zogwayimbo.



Indalo


Unelungelo lokufumana indalo esempilweni.



Impahla


Impahla yakho ingahluthwa kuwe kuphela imigaqo eyiyo ilandelwe.



Izindlu


Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba abantu bayafikelela kwizindlu ezisemgangathweni.



Unonophyel lwempilo, ukutya, amanzi nokhuseleko loluntu


Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba uluntu luyafikelela ekutyeni nasemanzini, kunonophel lwempilo nokhuseleko loluntu.



Abantwana


Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo banamalungelo awodwa, afana nelungelo lokungaxhatshazwa.



Imfundo


Unelungelo lokufumana imfundo engundoqo, kuquka imfundo engundoqo yabantu abadala, ngolwimi lwakho (ukuba oku kunokwenzeka).



Ulwimi nenkcubeko


Ungalusebenzisa ulwimi lwakho ze ulandele inkcubeko oyikhethayo.



Amaqela enkcubeko, awezenkolo naweelwimi


Uluntu ekuhlaleni kungayonwabela inkcubeko yalo; lusebenzise inkolo yalo; ze lusebenzise ulwimi lwalo.



Ukufikelela kulwazi


Unelungelo lokufukelela kulo naluphi na ulwazi urhulumente analo.



Intshukumo yolawulo enobulungisa


Iintshukumo zikarhulumente kufuneka zingabi namkhethe.



Ukufikelela kwiinkundla


Ungacela inkundla imuthathele isigqibo ngengxaki yakho yezomthetho, okanye iqumrhu elikumila kunjalo.



Abantu ababanjiweyo, abavalelweyo nabasabekwa izityholo


La malungelo akhusela abantu ababanjiweyo, abavalalwe ejele okanye ababekwa isityholo sokwaphula umthetho.


QWALASELA: Onke ke la malungelo angacuthwa ukuba oko kuya kulungisa into. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, funda iSahluko 2 soMgaqo-siseko.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
* Umqulu Wamalungelo (Isahluko 2: soMgaqo-siseko woMzantsi Afrika) (UMgaqo-siseko) (File type: pdf)
* Constitutional Court Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?

Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?



Umbuzo: Hooray!!! Side ekugqibeleni sazifumana iindaba ezimnandi, urhulumente uvumile ukusinika la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Ndafunyaniswa ndiphila nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 xa ndandiphila nesifo sephepha, ingaba kufuneka ndiqalise ukusebenzisa la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngoku?

Impendulo: Kuyandivuyisa ukuva ukuba kuyakuchulumancisa ukukhutshwa simahla kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Kunzima ke kum ukuchazela ukuba ukufumana unyango ngala machiza kusini na. Eyona inokukwenza wazi ukuba ululungele na olu nyango kukuya kweyona klinikhi okanye gqirha ukufutshane nawe ze ucele ukuba akuthumele kwiklinikhi esebenza ngentsholongwane kaGawulayo. Kuloo klinikhi baya kukutsala amagazi ngeenjongo zokufumanisa ukuba isibalo sakho se-CD4, esinceda oogqirha ekufumaniseni ukuba amajoni akho omzimba omelele kangakanani na okanye ungakanani na umthwalo wakho wentsholongwane kaGawulayo. Ukhumbule ke ukuba ukuze ube nokulungela ukusebenzisa amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kufuneka sibe kanti isibalo sakho sentsholongwane kaGawulayo singaphantsi kwamakhulu amabini okanye ube unesigulo esichaza ukuphila noGawulayo emzimbeni wakho.

Khumbula, iqhinga lentsholongwane kaGawulayo kukuhlasela amajoni ethu emizimba futhi ngokwenza njalo ibeka imizimba yethu emngciphekweni wokuhlaselwa zezinye izifo ezizungul' amachele. La majoni ethu emizimba zezona zixhobo zethu zokulwa ukuncgola okungena emizimbeni yethu. Umsebenzi wawo kukusigcina siphilile ngokuthi alwe nawaphi na amagciwane okanye izifo ezithi zisihlasele. La majoni omzimba enziwe zizihlunu ezizodwa ezibizwa ngokuba zii-CD4. Xa umntu enamajoni omzimba omeleleyo loo nto ithetha ukuba unezihlunu ze-CD4 ezininzi. Ukuba sifuna ukwazi ukuba amajoni omzimba omntu ngamnye omelele kangakanani, sithi sibale ezi CD4 ke.

Xa sibuyela kumba wokuba intsholongwane kaGawulayo le iwahlasela njani na amajoni omzimba womntu ngamnye: Xa umntu ethe wosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, le ntsholongwane izithabathela kuyo ze izibulale ezi zihlunu zeCD4. Le ntsholongwane ithintela ezi CD4 ekubeni zilwe izifo yaye endaweni izinyanzela ekubeni zidale ezinye iintsholongwane. Kuthi ke emva kweminyaka emininzi umntu abe neentsholongwane ezininzi nee-CD4 ezimbalwa egazini lakhe. Xa amajoni omzimba ephelelwe ngamandla nangakumbi izifo ezizungula amachele ezifana nesifo sephepha, ezehlisa amandla amajoni omzimba, zingafumana ithuba lokungena, kodwa ke njengoko usazi, isifo sephepha esi siyanyangeka nokuba umntu lowo sele ephila nentsholongwane kaGawulayo.

Isikhumbuzo, intsholongwane kaGawulayo ayinyangeki. La machiza asetyenziswayo enzelwe nje ukukunceda uphile ubomi obongezelelekileyo nobusempilweni, ngokuthi ehlise ifuthe lale ntsholongwane egazini lakho. Shukuma ngoku ukuze ube nokuzuza lutho kule nkqubo isekhoyo yamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsgholongwane.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18337.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye.Uluhlu lwemicimbi yokuxoxwa yeentlanganiso zeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni ikhona ukuze ifunyanwe luLuntu.
IMIYALELO:
Ezi nkcukacha zilandelayo zivuleleke kuluntu ngokufumaneka kwikhompyutha:
Izibhengezo Ezikwincwadi Yezaziso kaRhulumente Ezinento Yokwenza Namaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Izicelo Ezingenayo zaMaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Imiba Yengxoxo yeBhodi Ekhupha Amaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala (IiNkonzo)
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.18356.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu > Khayelitsha Community Safety Forum

Khayelitsha Community Safety Forum






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This CSF covers the following areas Khayelitsha



IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 442 3600


IFEKSI:

021 448 5476


I-EMAIL:

zizi@umac.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The Secretary of the CSF is Malibongwe Sopangisa.







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18381.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Daluxolo Neighbourhood Watch

Daluxolo Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ashton, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 1128


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Rautenbach







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18393.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Bokmakierie Neighbourhood Watch

Bokmakierie Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eFlakeni, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 697 1120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Rossouw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18397.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Peace Heaven Neighbourhood Watch

Peace Heaven Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1181


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Trevor Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18401.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Dura Neighbourhood Watch

Dura Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1181


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Trevor Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18405.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Sherwood Park Neighbourhood Watch

Sherwood Park Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1181


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Trevor Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18413.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Mount View Neighbourhood Watch

Mount View Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1181


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Trevor Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18421.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Oakdale Neighbourhood Watch

Oakdale Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Nimb







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18423.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Boston Neighbourhood Watch

Boston Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Nimb







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18425.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Welgemoed Neighbourhood Watch

Welgemoed Neighbourhood Watch




INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Capt Nimb





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18427.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Ridgeworth Neighbourhood Watch

Ridgeworth Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Nimb







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18429.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Old Oak Neighbourhood Watch

Old Oak Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Nimb







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18431.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Labiance Neighbourhood Watch

Labiance Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 3064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Nimb







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18437.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Greenlands Neighbourhood Watch

Greenlands Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 951 6677


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Nassau







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18443.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Charlesville Neighbourhood Watch

Charlesville Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bishop Lavis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 934 1031


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Supt Vosloo







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18453.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Bonnieval Neighbourhood Watch

Bonnieval Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bonnievale, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 595 6055


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp W Viljoen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18457.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Ruwari Neighbourhood Watch

Ruwari Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Brackenfell, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 682 3834


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Coetzee







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18459.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Calitzdorp Neighbourhood Watch

Calitzdorp Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Calitzdorp, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 243 3561


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Abrahams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18461.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Gardens / Oranjezicht Neighbourhood Watch

Gardens / Oranjezicht Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 467 8064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Snr Supt van der Riel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18465.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > District Six Neighbourhood Watch

District Six Neighbourhood Watch




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 467 8064


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Snr Supt van der Riel





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18469.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Bella Vista Neighbourhood Watch

Bella Vista Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 1484


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp W Malmere







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18471.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Clanwilliam Neighbourhood Watch

Clanwilliam Neighbourhood Watch




INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 1010


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp JW Goodheart





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18481.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Weltevrede Fase 1 Neighbourhood Watch

Weltevrede Fase 1 Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18487.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > White City Neighbourhood Watch

White City Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18491.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Meyers Park Neighbourhood Watch

Meyers Park Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18493.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Saamstaan Neighbourhood Watch

Saamstaan Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18495.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Weber Street Neighbourhood Watch

Weber Street Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18497.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Kayamandi Neighbourhood Watch

Kayamandi Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Serg. Hendrickse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18505.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > The Hague Neighbourhood Watch

The Hague Neighbourhood Watch




INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 954 1345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp F Botes





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18507.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Crusader Neighbourhood Watch

Crusader Neighbourhood Watch




INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 954 1345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp F Botes





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18513.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Golden Eye Neighbourhood Watch

Golden Eye Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 954 1345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp F Botes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18515.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Leiden Neighbourhood Watch

Leiden Neighbourhood Watch




INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 954 1345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp F Botes





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18517.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Belkom Neighbourhood Watch

Belkom Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 954 1345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp F Botes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18519.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Meadowridge Neighbourhood Watch

Meadowridge Neighbourhood Watch




INDAWO:

Diep River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 712 2953


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Capt Sheldon





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18527.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Elsies River Neighbourhood Watch

Elsies River Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Elsies River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 812 5704


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms Carol Samuels







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18529.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Hillcrest Neighbourhood Watch

Hillcrest Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs S Adams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18531.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Sunset Close Neighbourhood Watch

Sunset Close Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs M Bezuidenhout







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18539.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Franskraal & De Kelders & Kleinbooi Neighbourhood Watch

Franskraal & De Kelders & Kleinbooi Neighbourhood Watch




INDAWO:

Gansbaai,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 384 0255


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Routenbacht





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18543.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Graafwater Neighbourhood Watch

Graafwater Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Graafwater, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 422 1122


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Beukes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18545.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Carola Neighbourhood Watch

Carola Neighbourhood Watch




INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Louw





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18547.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Zeekoevlei Neighbourhood Watch

Zeekoevlei Neighbourhood Watch




INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Louw





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18549.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Peacock Close Neighbourhood Watch

Peacock Close Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18551.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Meadow Neighbourhood Watch

Meadow Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18553.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Lotus Rivier Neighbourhood Watch

Lotus Rivier Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18555.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Montaque's Gift Neighbourhood Watch

Montaque's Gift Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18559.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Pelikan Park Neighbourhood Watch

Pelikan Park Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18565.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > The Avenues Neighbourhood Watch

The Avenues Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grassy Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 706 5840


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18567.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Great Brakriver Neighbourhood Watch

Great Brakriver Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Groot-Brakrivier, Mossel Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 620 2495


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp OF Esau







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18571.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Pniel Neighbourhood Watch

Pniel Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 874 1040


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Merkeur







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18573.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Kylemore Neighbourhood Watch

Kylemore Neighbourhood Watch




INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 874 1040


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Capt Merkeur





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18579.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Herbetsdale Neighbourhood Watch

Herbetsdale Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Herbertsdale, Mossel Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 651 1603


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp de Villers







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18601.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Blue Downs Watch

Blue Downs Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kleinvlei, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 904 1573


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Melvyn De Bruin







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18603.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Karatara Neighbourhood Watch

Karatara Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6600


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp LP Koch







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18605.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Bellvidere Neighbourhood Watch

Bellvidere Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6600


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp LP Koch







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18607.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Rheenendal Neighbourhood Watch

Rheenendal Neighbourhood Watch




INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6600


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp LP Koch





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18609.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Bernadino Heights Neighbourhood Watch

Bernadino Heights Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 5500


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Syster







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18611.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Scottsville Neighbourhood Watch

Scottsville Neighbourhood Watch




INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 5500


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Syster





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18613.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Wallacedene Neighbourhood Watch

Wallacedene Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 5500


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Syster







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18621.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Kuils River Neighbourhood Watch

Kuils River Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kuils River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 903 4117


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Bresler







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18623.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Sector 8 Neighbourhood Watch

Sector 8 Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 551 1006


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp J Cardum







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18627.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Langebaan Neighbourhhod Watch

Langebaan Neighbourhhod Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langebaan, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 772 2111


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Minnaar







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18629.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Wetton Neighbourhood Watch

Wetton Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Lansdowne, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 696 6060


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp DJ Auret







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18639.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Lansdowne Neighbourhood Watch

Lansdowne Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Lansdowne, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 696 6060


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp DJ Auret







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18643.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Abbotsdale Neighbourhood Watch

Abbotsdale Neighbourhood Watch




INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2266


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Steyn





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18649.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > WASP Neighbourhood Watch

WASP Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18651.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Great Gamka Neighbourhood Watch

Great Gamka Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18653.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Easter Peak Neighbourhood Watch

Easter Peak Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18655.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Heide Cath Neighbourhood Watch

Heide Cath Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18659.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > 7-1 Seven In One Neighbourhood Watch

7-1 Seven In One Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18661.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Kei Kas Neighbourhood Watch

Kei Kas Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18663.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Romeo - 3 Neighbourhood Watch

Romeo - 3 Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18667.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Jordan Peace Makers

Jordan Peace Makers






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18671.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Surray Estate Neighbourhood Watch

Surray Estate Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 1101


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Constable Solomons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18677.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Merweville Neighbourhood Watch

Merweville Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Merweville, Beaufort West


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 501 4005


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Marais







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18681.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Phoenix Neighbourhood Watch

Phoenix Neighbourhood Watch




INDAWO:

Milnerton, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 551 8086


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp Dell





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18685.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Montagu Neighbourhood Watch

Montagu Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 1230


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp NJ Everston







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18689.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Tarka Neighbourhood Watch

Tarka Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18691.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Uitbreiding 6 Neighbourhood Watch

Uitbreiding 6 Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18693.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Uitbreiding 26 Neighbourhood Watch

Uitbreiding 26 Neighbourhood Watch




INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp van der Westhuizen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18695.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Klein Brak Neighbourhood Watch

Klein Brak Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18701.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Hartenbos South Neighbourhood Watch

Hartenbos South Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18715.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Mossel Bay Neighbourhood Watch

Mossel Bay Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18719.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Civic Park Neighbourhood Watch

Civic Park Neighbourhood Watch




INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp van der Westhuizen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18721.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Brandweg Neighbourhood Watch

Brandweg Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18723.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Uitbreiding 23 Neighbourhood Watch

Uitbreiding 23 Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

082 579 4574


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp van der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJanuwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18729.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Little Mowbray II Neighbourhood Watch

Little Mowbray II Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mowbray, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 689 1304


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Witte







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18733.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Sybrand Park Neighbourhood Watch

Sybrand Park Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mowbray, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 689 1304


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Witte







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18743.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Island Neighbourhood Watch

Island Neighbourhood Watch




INDAWO:

Nyanga, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 3434


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Supt Matmolo





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18747.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Samora Macher Neighbourhood Watch

Samora Macher Neighbourhood Watch




INDAWO:

Nyanga, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 3434


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Supt Matmolo





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18751.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Old Crossroads Neighbourhood Watch

Old Crossroads Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Nyanga, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 3434


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Supt Matmolo







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18761.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Gempol Neighbourhood Watch

Gempol Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 274 0229


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp NJ Gordon







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18763.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Spesbona Neighbourhood Watch

Spesbona Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5617


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: W Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18765.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Greenhills Protectors

Greenhills Protectors






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5617


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: W Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18771.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Tiger Eye Neighbourhood Watch

Tiger Eye Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5617


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: W Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18773.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Community Safety Unit

Community Safety Unit






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5617


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: W Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18777.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Dalsosdorpstraat Neighbourhood Watch

Dalsosdorpstraat Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5617


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: W Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18783.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Andersonvill Neighbourhood Watch

Andersonvill Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Pacaltsdorp, George


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 878 0410


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Damons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18787.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Newfields Estate Neighbourhood Watch

Newfields Estate Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Phillipi, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 692 1190


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Conradie







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18791.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Piketberg Neighbourhood Watch

Piketberg Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Piketberg, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 913 1852


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Rosant







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18793.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Pinelands Neighbourhood Watch

Pinelands Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Pinelands, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 531 2826


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Waters







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18795.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Thornton Neighbourhood Watch

Thornton Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Pinelands, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 531 2826


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Waters







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18797.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Plett Watch

Plett Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bitou, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 533 2100


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt van Rensburg







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18805.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Prince Alfred Hamlet Neighbourhood Watch

Prince Alfred Hamlet Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Prince Alfred Hamlet, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 313 3134


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt AA Ballack







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18807.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Op Die Berg Neighbourhood Watch

Op Die Berg Neighbourhood Watch




INDAWO:

Prince Alfred Hamlet, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 313 3134


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Capt AA Ballack





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18811.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Rawsonville Neighbourhood Watch

Rawsonville Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Rawsonville, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 349 1212


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Augustyn







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18819.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Riversdal Landelike Beveiliging

Riversdal Landelike Beveiliging






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 2431


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Oosthuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18821.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Riversdal Neighbourhood Watch

Riversdal Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 2431


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Oosthuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18823.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Aalwynfleur Neighbourhood Watch

Aalwynfleur Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 2431


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp Oosthuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18825.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Riviersonderend Neighbourhood Watch

Riviersonderend Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riviersonderend, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 261 1352


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp A van Zyl







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18829.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Mountainview Neighbourhood Watch

Mountainview Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Robertson, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 626 2251


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Abrahams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18831.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Sonskyn Neighbourhood Watch

Sonskyn Neighbourhood Watch




INDAWO:

Robertson, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 626 2251


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Capt Abrahams





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18837.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Adam En Eva Neighbourhood Watch

Adam En Eva Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Saldanha, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 2017


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Laubscher







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18853.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Stanford Neighbourhood Watch

Stanford Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stanford,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 341 0807


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp. Kammies







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18855.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Awake Neighbourhood Watch

Awake Neighbourhood Watch




INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1390


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp JJ Bartlett





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18861.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Allenby Estate Neighbourhood Watch

Allenby Estate Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1390


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp JJ Bartlett







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18869.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Windsor Park Neighbourhood Watch

Windsor Park Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1390


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp JJ Bartlett







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18871.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > The Avenues Neighbourhood Watch

The Avenues Neighbourhood Watch




INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1390


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp JJ Bartlett





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18873.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Tumble Weed Neighbourhood Watch

Tumble Weed Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1390


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp JJ Bartlett







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18883.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Van Der Stel Neighbourhood Watch

Van Der Stel Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

The Strand, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 853 7931


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Supt Allus







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18885.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Cassablanca Neighbourhood Watch

Cassablanca Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

The Strand, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 853 7931


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Supt Allus







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18897.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Swellendam South Neighbourhood Watch

Swellendam South Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Swellendam, Overberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 514 1325


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Alberts







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18903.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Mount Crecsent Neighbourhood Watch

Mount Crecsent Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Touwsrivier, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 358 1067


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt de Bruin







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18909.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Vanrhynsdorp Neighbourhood Watch

Vanrhynsdorp Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 219 1426


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Fortuin







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18911.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Villersdorp Neighbourhood Watch

Villersdorp Neighbourhood Watch






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Villiersdorp, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 840 1174


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Insp de Kock







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18915.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Wolseley Neighbourhood Watch

Wolseley Neighbourhood Watch






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Wolseley, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 231 0014


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Capt Kriel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18921.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Avion Park Neighbourhood Watch

Avion Park Neighbourhood Watch




INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 347 1444


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp MH Petersen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18923.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni > Riverview Neighbourhood Watch

Riverview Neighbourhood Watch




INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 347 1444


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Insp MH Petersen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18937.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla kaMantyi > Bishop Lavis Magistrates' Court

Bishop Lavis Magistrates' Court




INDAWO:

Bishop Lavis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 934 1021





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.18995.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla kaMantyi > Moorreesburg Magistrates' Court

Moorreesburg Magistrates' Court




INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

3 Station Road, Moorreesburg


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1, Moorreesburg, 7310

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 1084 or 433 3406


IFEKSI:

022 433 1488


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mr T Groenewald





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19011.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > INkundla kaMantyi > Porterville Magistrates' Court

Porterville Magistrates' Court






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Street, Porterville


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1, Porterville, 6810

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 931 2410


IFEKSI:

022 931 2120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs N E Engelbrecht







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19023.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla kaMantyi > Stellenbosch Magistrates' Court

Stellenbosch Magistrates' Court




INDAWO:

Stellenbosch, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Alexander Street, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X5009, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 0114


IFEKSI:

021 883 9687


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mr D J Calitz





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19049.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana > Wynberg Maintenance Court

Wynberg Maintenance Court




INDAWO:

Wynberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 762 4583





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19055.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho > Athlone Legal Aid Branch

Athlone Legal Aid Branch




INDAWO:

eFlakeni, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Church Street, Athlone

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 697 5252





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19063.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho > Worcester Branch

Worcester Branch




INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

60 Russel Street, Worcester

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 348 4040/51





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19065.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho > Legal Aid Board Head Office

Legal Aid Board Head Office




INDAWO:

eRhawutini, Gauteng


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zoncedo lwezoMthetho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

011 877 2000


I-EMAIL:

talk@legal-aid.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19073.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Atlantis Swimming Pool

Atlantis Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Fees:
* Children - R0.30
* Adults - R1.00




INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1624






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19081.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Eastridge Swimming Pool

Eastridge Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 397 8194






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19083.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Emthonjeni Swimming Pool

Emthonjeni Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 637 1333






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19085.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Hanover Park Swimming Pool

Hanover Park Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hanover Park, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 692 1430






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19087.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Kensington Swimming Pool

Kensington Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kensington, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 593 8312






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19091.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Lentegeur Swimming Pool

Lentegeur Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 371 8148






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19099.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Mnandi Resort Swimming Pool

Mnandi Resort Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Strandfontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 392 5520






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19105.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Observatory Swimming Pool

Observatory Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 689 4578






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19121.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Westridge Swimming Pool

Westridge Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Westridge, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 371 8332






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19125.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amadama > Goodwood Swimming Pool

Goodwood Swimming Pool




INDAWO:

Goodwood, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Stad Kaapstad


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Milton Street, Goodwood

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 590 1572





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19130.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amadama > Bonteheuwel Swimming Pool

Bonteheuwel Swimming Pool




INDAWO:

Bonteheuwel, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Stad Kaapstad


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Jakkalsvlei Avenue, Bonteheuwel

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 694 1007





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19134.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amadama > Parow Valley Swimming Pool

Parow Valley Swimming Pool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Parow, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amadama

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Duncan Street, Parow Valley

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 931 5541






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19149.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo > Langa Olympic Hall

Langa Olympic Hall






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langa, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 694 7566






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19153.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo > Observatory Sport Centre

Observatory Sport Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 447 3690






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19169.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezemidlalo (Facility Category) > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo > Turfhall Stadium

Turfhall Stadium




INDAWO:

Lansdowne, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Stad Kaapstad


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 691 6780





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19185.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezemidlalo (Facility Category) > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Amaziko Okutyela Iiholide Kwaneendawo Zokukampa > Silwerstroomstrand Camping and Braai Area

Silwerstroomstrand Camping and Braai Area




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okutyela Iiholide Kwaneendawo Zokukampa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 0835/0648


IFEKSI:

021 572 3760





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uNovemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19195.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko Okutyela Iiholide Kwaneendawo Zokukampa > Harmony Caravan Park

Harmony Caravan Park






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

The Strand, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okutyela Iiholide Kwaneendawo Zokukampa

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 9110






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19209.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBergrivier > Izixhobo > Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla > Bergrivier Regional Services Levy Office

Bergrivier Regional Services Levy Office






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bergrivier, Unxweme oluseNtshona


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 29, Veldrif, 7365

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 783 1112


IFEKSI:

022 783 1422


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr AJ Bredenhann







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19221.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla > Drakenstein Regional Services Levy Office

Drakenstein Regional Services Levy Office






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Drakenstein, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 44, Wellington, 7655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 873 1121


IFEKSI:

021 873 2524


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr JNN Carstens







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19223.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeGeorge > Izixhobo > Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla > George Regional Services Levy Office

George Regional Services Levy Office






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeGeorge


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 19, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 801 9111


IFEKSI:

044 801 9112


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr TI Lotter







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19233.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla > Matzikama Regional Services Levy Office

Matzikama Regional Services Levy Office






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Matzikama, Unxweme oluseNtshona


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi yeRhafu yeeNkonzo zeMimandla

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 9, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 213 1045


IFEKSI:

027 213 3238


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr DG Ras







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19269.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ishishini > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Atlantis Advice Office

Atlantis Advice Office




INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Hartbeeskraal Multipurpose Centre, 107 Nottingham Street, Sherwood Park, Atlantis, 7349

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 8567


IFEKSI:

021 572 1872





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19273.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ishishini > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Ceres Advice Office

Ceres Advice Office




INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 623, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 1811/2235


IFEKSI:

023 316 2234





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19281.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Khayelitsha Advice Office

Khayelitsha Advice Office






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Lingolethu Training Centre, Lwandle Road, Khayelitsha, 7784

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 1759/2385


IFEKSI:

021 361 1804






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19289.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ishishini > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Riversdale Advice Office

Riversdale Advice Office




INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

74 B Church Street, Riversdale, 6670

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 1620


IFEKSI:

028 713 1620





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19293.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ishishini > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Worcester Advice Office

Worcester Advice Office




INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Community Hall, Van Huyssteen Ave, Worcester, 6861

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 348 2724


IFEKSI:

023 342 7895





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19295.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ishishini > Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi > Wescopa Provincial Office Advice Office

Wescopa Provincial Office Advice Office




INDAWO:

Stellenbosch, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iOfisi Yomkhuseli Wabathengi (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 6 Libertas Ave, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 7529/9772


IFEKSI:

021 887 6048





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19297.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Zweletemba Library Business Corners

Zweletemba Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Zwelethemba, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X3010, Worcester, 6849

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 348 2728


IFEKSI:

023 347 3671


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Janine Ontong







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19305.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Caledon Library Business Corners

Caledon Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

26 Church Street, Caledon


IDILESI YEPOSI:

PO Box 377, Caledon, 7230

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 212 1090


IFEKSI:

028 214 1289


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Leticia Adams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19309.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Eureka Library Business Corners

Eureka Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bult Road, Vredendal North, 8160


IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 213 1045


IFEKSI:

027 213 3238


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Robert August







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19317.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Wellington Library Business Corners

Wellington Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Wellington, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Breedt Street, Wellington, 7655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 873 1121


IFEKSI:

021 873 2524


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Marie Blignout







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19329.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Hawston Library Business Corners

Hawston Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hawston,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 87, Hawston, 7202

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 315 1126


IFEKSI:

028 315 1126


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Belinda May







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19335.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Doringbaai Library Business Corners

Doringbaai Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Matzikama, Unxweme oluseNtshona


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 215 1503


IFEKSI:

027 215 1235


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Dawn Andrews







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19337.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Clanwilliam Library Business Corners

Clanwilliam Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 2133


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Connie Prince







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19339.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Zolani Library Business Corners

Zolani Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ashton, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Ashton, 6715

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 1100


IFEKSI:

023 615 1563


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mbulelo Mangaliso







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19341.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Grabouw Library Business Corners

Grabouw Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grabouw, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 146, Grabouw

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 859 2708


IFEKSI:

021 859 2930


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Catherine May







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19345.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Kleinmond Library Business Corners

Kleinmond Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kleinmond,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X3, Kleinmond, 7195

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 271 4021


IFEKSI:

028 271 1400


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Wilna Hoonerberg







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19359.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi > Masakhane Library Business Corners

Masakhane Library Business Corners






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ntlazana Street, Khayelisha, 7530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 0203


IFEKSI:

021 361 0160


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Nomonde Mpunga







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19417.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Cederberg Tourism Bureau

Cederberg Tourism Bureau




INDAWO:

Cederberg, Unxweme oluseNtshona


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main St, Clanwilliam


IDILESI YEPOSI:

PO Box 5, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 2024


IFEKSI:

027 482 2361


I-EMAIL:

cederberg@lando.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19425.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Winelands Regional Tourism

Winelands Regional Tourism






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IWEBSITE:

http://www.capewinelands.org


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 3124, Paarl, 7620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 872 0686


IFEKSI:

021 872 0534






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19433.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Wolseley Tourism Bureau

Wolseley Tourism Bureau




INDAWO:

Wolseley, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Municipal Bldg, Wolseley, 6830


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Wolseley, 6830

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 231 1021


IFEKSI:

023 231 1361


I-EMAIL:

wolseleytourism@lando.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19443.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Cape West Coast Tourism Bureau

Cape West Coast Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

58 Long Street, Moorreesburg, 7310


IDILESI YEPOSI:

PO Box 242, Moorreesburg, 7310

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 2380


IFEKSI:

022 433 2172






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19447.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Citrusdal Tourism Bureau

Citrusdal Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Citrusdal, Cederberg


IWEBSITE:

http://www.citrusdal.info/


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

39 Voortrekker St, Citrusdal, 7340


IDILESI YEPOSI:

PO Box 425, Citrusdal, 7340

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 921 3210


IFEKSI:

022 921 3210


I-EMAIL:

info@citrusdal.info






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19457.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeGeorge > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > George Tourism Bureau

George Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IWEBSITE:

http://www.georgetourism.co.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeGeorge


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

124 York Street, George, 6530


IDILESI YEPOSI:

124 York Street, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 801 9295


IFEKSI:

044 873 5228






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19461.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Greyton Tourism Bureau

Greyton Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Greyton, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.greyton.net


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

29 Main Street, Greyton


IDILESI YEPOSI:

PO Box 167, Greyton, 7233

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 254 9564


IFEKSI:

028 517 1630


I-EMAIL:

greytoninfo@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms R Petersen.







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uMatshi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19467.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Hermanus Tourism Bureau

Hermanus Tourism Bureau




INDAWO:

Hermanus,


IWEBSITE:

http://www.hermanus.co.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Old Station Building, Mitchell Street, Hermanus


IDILESI YEPOSI:

PO Box 117, Hermanus, 7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 312 2629


IFEKSI:

028 313 0305





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19469.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Hopefield Tourism Bureau

Hopefield Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hopefield, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

38 Voortrekker Street, Hopefield


IDILESI YEPOSI:

PO Box 6, Hopefield, 7355

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 723 0500


IFEKSI:

022 723 0617






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19477.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Malmesbury Tourism Bureau

Malmesbury Tourism Bureau




INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Swartland Tourism, De Bron Centre, Voortrekker Road, Malmesbury


IDILESI YEPOSI:

PO Box 591, Malmesbury, 7299

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996


IFEKSI:

022 487 2063





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19481.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Montagu & Ashton Tourism Bureau

Montagu & Ashton Tourism Bureau




INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IWEBSITE:

http://www.montagu-ashton.info


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

24 Bath St, Montagu, 6720


IDILESI YEPOSI:

24 Bath Street, Montagu, 6720

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 2471


IFEKSI:

023 614 2471





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19485.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Oudtshoorn Tourism Bureau

Oudtshoorn Tourism Bureau




INDAWO:

eTsoreni, Eden


IWEBSITE:

http://www.oudtshoorn.com


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Baron van Reede Street, Oudtshoorn


IDILESI YEPOSI:

PO Box 255, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 279 2532


IFEKSI:

044 272 8226





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19487.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Overberg Regional Tourism

Overberg Regional Tourism




INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.capeoverberg.org


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

uMaspala Wesithili se-Overberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

22 Plein Street, Caledon, 7230


IDILESI YEPOSI:

PO Box 250, Caledon, 7230

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 214 1466


IFEKSI:

028 212 1380





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19495.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Porterville Tourism Bureau

Porterville Tourism Bureau




INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Jan Danckaert Museum, Market Street, Porterville


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X04, Porterville, 6810

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 931 3732


IFEKSI:

022 931 3047


I-EMAIL:

info@portervilletourism.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19499.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Redelinghuys Tourism Bureau

Redelinghuys Tourism Bureau




INDAWO:

Redelinghuys, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Street, Redelinghuys


IDILESI YEPOSI:

PO Box 47, Redelinghuys, 8105

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 962 1650


IFEKSI:

022 962 1605





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19501.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Riversdale Tourism Bureau

Riversdale Tourism Bureau




INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IWEBSITE:

http://www.riversdaleinfo.com


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Old Station Building, Riversdale


IDILESI YEPOSI:

PO Box 29, Riversdale, 6670

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 1996


IFEKSI:

028 713 1996


I-EMAIL:

tourismrdale@isat.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19505.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Stanford Tourism Bureau

Stanford Tourism Bureau




INDAWO:

Stanford,


IWEBSITE:

http://www.stanfordinfo.co.za/


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Queen Victoria Street, Stanford


IDILESI YEPOSI:

PO Box 84, Stanford, 7210

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 341 0340


IFEKSI:

028 341 0340





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19509.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Suidpunt Tourism Bureau

Suidpunt Tourism Bureau






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Cape Agulhas, Overberg


IWEBSITE:

http://capeagulhas.info/


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Long St Bredasdorp, Suidpunt


IDILESI YEPOSI:

PO Box 51, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 424 2584


IFEKSI:

028 425 2731


I-EMAIL:

suidpunt@brd.dorea.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19515.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Velddrif Tourism Bureau

Velddrif Tourism Bureau




INDAWO:

Veldrif (Saldanha), Saldanha Bay


IWEBSITE:

http://www.tourismvelddrif.co.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Velddrif


IDILESI YEPOSI:

PO Box 170, Velddrif, 7365

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 783 1821


IFEKSI:

022 783 1821


I-EMAIL:

velddristoerisme@telkomsa.net





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19517.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Vredenburg Tourism Bureau

Vredenburg Tourism Bureau




INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

31B Atrium Building, Main Road, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 1142


IFEKSI:

022 714 2088


I-EMAIL:

vredenburg@telkomsa.net





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19521.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Wellington Tourism Bureau

Wellington Tourism Bureau




INDAWO:

Wellington, Drakenstein


IWEBSITE:

http://www.visitwellington.com


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

104 Main Street, Wellington, 7654


IDILESI YEPOSI:

PO Box 695, Wellington, 7655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 873 4604


IFEKSI:

021 873 4607


I-EMAIL:

welltour@mweb.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19534.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Yzerfontein Tourism Bureau

Yzerfontein Tourism Bureau




INDAWO:

Yzerfontein, Swartland


IWEBSITE:

http://www.tourismyzerfontein.co.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

46 Main Road, Yzerfontein


IDILESI YEPOSI:

PO Box 205, Yzerfontein, 7351

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 451 2366


IFEKSI:

022 451 2211


I-EMAIL:

yzerfontein@telkomsa.net





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19536.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Cape of Great Events, Events Office

Cape of Great Events, Events Office




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Stad Kaapstad


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

38 Wale Street, Cape Town

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 487 2741


IFEKSI:

021 487 2758





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19544.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Peninsula Tourism, Fish Hoek

Peninsula Tourism, Fish Hoek






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 782 4531


IFEKSI:

021 782 8861






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19550.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amaziko Ezokhenketho > Peninsula Tourism, Kommetjie

Peninsula Tourism, Kommetjie




INDAWO:

Kommetjie, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 783 4545


IFEKSI:

021 783 2805





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19554.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Peninsula Tourism, Noordhoek

Peninsula Tourism, Noordhoek






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Noordhoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Noordhoek Farm Village, Peninsula Tourism, Noordhoek

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 789 2812


IFEKSI:

021 789 1318






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19558.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko Ezokhenketho > Tygerberg Tourism

Tygerberg Tourism






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tygerberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ezokhenketho

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Tyger Valley Shopping Centre Office, Tygerberg

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 914 1786






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19564.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Wynberg Motor Vehicle Registration Centre

Wynberg Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 761 7002





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19568.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Tokai Motor Vehicle Registration Centre

Tokai Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 715 8076





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19570.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Theewaterskloof Motor Vehicle Registration Centre

Theewaterskloof Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 212 2538





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19574.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Swartland Motor Vehicle Registration Centre

Swartland Motor Vehicle Registration Centre






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19576.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Strandfontein Motor Vehicle Registration Centre

Strandfontein Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 393 4093





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19578.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Stellenbosch Motor Vehicle Registration Centre

Stellenbosch Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 8811





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19580.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Somerset West Motor Vehicle Registration Centre

Somerset West Motor Vehicle Registration Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 850 4448






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19588.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Van Rhynsdorp Motor Vehicle Registering Authority

Van Rhynsdorp Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 533 2050






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19590.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Parow Motor Vehicle Registration Centre

Parow Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 936 8700





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19594.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Overstrand Motor Vehicle Registration Centre

Overstrand Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 313 8004





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19596.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Oudtshoorn Motor Vehicle Registration Centre

Oudtshoorn Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 2221





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19603.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Milnerton Motor Vehicle Registration Centre

Milnerton Motor Vehicle Registration Centre




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 550 1315





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19627.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Lutzville Motor Vehicle Registering Authority

Lutzville Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Lutzville, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 347 0959





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19631.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Klawer Motor Vehicle Registering Authority

Klawer Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Klawer, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 1100





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19667.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Belville Driving Licence Testing Centre

Belville Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Awie Kempton Building, Bellrail St, Belville

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 2116


IFEKSI:

021 918 2134





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19671.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Brackenfell Driving Licence Testing Centre

Brackenfell Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Kuils River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Riebeek St, Kuils River,


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X16, Kuils River, 7579

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 1222


IFEKSI:

021 980 1343





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19673.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Breede River/Winelands Municipality Driving Licence Testing Centre

Breede River/Winelands Municipality Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Ashton, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Abbatoir St, Ashton, 6715


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Ashton, 6715

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 1100


IFEKSI:

023 615 1563





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19681.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Cederberg Municipality Driving Licence Testing Centre

Cederberg Municipality Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

2A Voortrekker Street, Clanwilliam, 8135


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 2133


IFEKSI:

027 482 1933





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19683.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Durbanville Driving Licence Testing Centre

Durbanville Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Durbanville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

De Villiers Drive, Durbanville,

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 970 3120


IFEKSI:

021 970 3179





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19693.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Hill Star Driving Licence Testing Centre

Hill Star Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Ottery, eKapa


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

07.45 - 16.00


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Plantation Road, Ottery, 7808


IDILESI YEPOSI:

PO Box 26, Ottery, 7808

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 799 5100


IFEKSI:

021 761 6594





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19696.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKnysna > Izixhobo > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Knysna Driving Licence Testing Centre

Knysna Driving Licence Testing Centre






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Knysna


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):


Operating hours are subject to prior notification


Monday - Friday: 07:30 - 15:30


Closed on Saturday





IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKnysna


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

12 Clyde St, Knysna,

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 7730


IFEKSI:

044 302 7745






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uMeyi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19703.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Matzikama Municipality Driving Licence Testing Centre

Matzikama Municipality Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

37 Church St, Vredendal, 8160


IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 213 1045


IFEKSI:

027 213 3238





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19707.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Milnerton Driving Licence Testing Centre

Milnerton Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

Milnerton, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

William Penn Drive, Milnerton,


IDILESI YEPOSI:

PO Box 35, Milnerton, 7435

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 550 1324/1305


IFEKSI:

021 550 1301/1302/1318





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19719.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Oudtshoorn Municipality Driving Licence Testing Centre

Oudtshoorn Municipality Driving Licence Testing Centre




INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Seppie Greef Airport, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

PO Box 255, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 2221


IFEKSI:

044 272 0961





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19746.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Swartland Municipality Driving Licence Testing Centre

Swartland Municipality Driving Licence Testing Centre






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Piketberg way, Malmesbury, 7300


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X52, Malmesbury, 7300

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996


IFEKSI:

022 482 1866






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19753.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha > Theewaterskloof Municipality Driving Licence Testing Centre

Theewaterskloof Municipality Driving Licence Testing Centre






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cemetery Rd, Caledon, 7230


IDILESI YEPOSI:

PO Box 24, Caledon, 7230

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 212 2538


IFEKSI:

028 212 2538






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19761.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Ashton Voertuigtoetsstasie

Ashton Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Ashton, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Hoofweg 28, Ashton


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Ashton, 6715

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 8076


IFEKSI:

023 615 1563





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19773.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Bellville Voertuigtoetsstasie

Bellville Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bellrailweg, Bellville


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Bellville 7560

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 918 2922


IFEKSI:

021 918 2324





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19779.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Brackenfell Voertuigtoetsstasie

Brackenfell Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Brackenfell, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kruisfonteinpad, Brackenfell


IDILESI YEPOSI:

PO Box 35, Brackenfell, 7560

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 1299


IFEKSI:

021 980 1343





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19785.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Citrusdal Voertuigtoetsstasie

Citrusdal Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Citrusdal, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kerkstraat, Citrusdal


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X5, Citrusdal, 7340

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 921 2181


IFEKSI:

022 921 2010





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19791.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Ceres Voertuigtoetsstasie

Ceres Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekkerweg, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

PO Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 1997


IFEKSI:

023 316 1997





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19793.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Clanwilliam Voertuigtoetsstasie

Clanwilliam Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Hospitaalstraat, Clanwilliam


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 1933


IFEKSI:

027 482 2133 x225





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19797.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > George Voertuigtoetsstasie

George Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeGeorge


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

h/v Stasie en Hiberniastraat


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Pacaltsdorp, 6534

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 801 9310/2


IFEKSI:

044 874 3177





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19814.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Heidelberg Voertuigtoetsstasie

Heidelberg Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 12, Heidelberg

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 1917


IFEKSI:

028 722 2225





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19850.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Hillstar Voertuigtoetsstasie

Hillstar Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Plantasieweg, Ottery


IDILESI YEPOSI:

PO Box 26, Ottery

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 797 4301





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19879.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Langebaan Voertuigtoetsstasie

Langebaan Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Langebaan, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

BreÃ«straat Langebaan


IDILESI YEPOSI:

PO Box 11, Langebaan 7357

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 772 2115


IFEKSI:

022 772 2825





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19892.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Malmesbury Voertuigtoetsstasie

Malmesbury Voertuigtoetsstasie






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Piketbergweg, Malmesbury


IDILESI YEPOSI:

PO Box 52, Malmesbury, 7300

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996


IFEKSI:

022 487 9240






Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19916.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Paarl Voertuigtoetsstasie

Paarl Voertuigtoetsstasie






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bergrivier Boulevard, Paarl


IDILESI YEPOSI:

PO Box 12, Paarl 7622

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 868 1591


IFEKSI:

021 868 1818






Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19927.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Parow Voertuigtoetsstasie

Parow Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Parow, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Burgersentrum, Voortrekkerweg, Parow


IDILESI YEPOSI:

PO Box 11, Parow, 7500

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 936 8700


IFEKSI:

021 936 8726





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.1994.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ushicilelo > IMithetho: 1994

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IMITHETHO: 1994






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Le yimithetho yePalamente kaRhulumente kazwe-lonke nezabamaphondo. Uwiso-mthetho lweNtshona Koloni nolukazwe-lonke ludweliswa apha ngokweminyaka.
Qwalasela: Olu ayilo luhlu lugqibeleleyo lwalo lonke uwiso-mthetho. Ukuze ufikelele kwizintlu ezipheleleyo, nceda utyelele iwebsite kaRhulumente woMzantsi Afrika Enikezela Ngolwazi kunye nePolity.org.za

Western Cape Exchequer Law 1994 (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 1.4 MB)

No. 4 of 1994






IMITHETHO

* 2008
* 2004
* 2003
* 2002
* 2001
* 2000
* 1999
* 1998
* 1997
* 1996
* 1995
* 1994
* 1989
* 1977
* 1976



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19945.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Riversdal Voertuigtoetsstasie

Riversdal Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Burgersentrum Riversdal


IDILESI YEPOSI:

PO Box 29, Riversdal, 6670

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 2418


IFEKSI:

028 713 3701





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19952.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Stellenbosch Voertuigtoetsstasie

Stellenbosch Voertuigtoetsstasie






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Joubertstraat, Stellenbosch


IDILESI YEPOSI:

PO Box 17, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 8800


IFEKSI:

021 808 8809






Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19958.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Swellendam Voertuigtoetsstasie

Swellendam Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Swellendam, Swellendam


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwellendam


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekkerstraat, Swellendam


IDILESI YEPOSI:

PO Box 20, Swellendam, 6740

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 514 1100/1


IFEKSI:

028 514 2937





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.19962.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > Vredenburg Voertuigtoetsstasie

Vredenburg Voertuigtoetsstasie




INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Florynweg, Vredenburg


IDILESI YEPOSI:

Private Bag 12, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 701 7103


IFEKSI:

022 715 1030





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.2004.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > Ushicilelo > ISicwangciso -qhinga/ ISicwangciso Soshishino: 2004

DEPARTMENT OF AGRICULTURE - ISICWANGCISO -QHINGA/ ISICWANGCISO SOSHISHINO: 2004






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izicwangciso zobuchule nezoshishino zikaRhulumente, zidweliswa ngokweminyaka.



BUDGET
YEAR
GOVERNMENT BODY

Department of Agriculture: Strategic Plan, 2004/2005 to 2006/2007 (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 456 KB)

2004 - 2006
Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)






ISICWANGCISO -QHINGA/ ISICWANGCISO SOSHISHINO

* 2006
* 2005
* 2004
* 2003



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.2004Scc_xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>


Inkundla
yamatyala
amancinci

Inkundla
yamatyala
amancinci



Faka elakho ityala !


1. Ngubani onokufaka ityala?
â€¢ Nabanina ngaphandle kwabaqondisi bomthetho
njengenkampani, amaqumrhu okanye imibutho yabo.
â€¢ Umntu ongaphantsi kwe-21 yeminyaka kufuneka
ancedwe ngumzali wakhe okanye ngumntu wasemthe
thweni.
2. Ngubani onokummangalela ngetyala?
â€¢ Ngaphandle korhulumente, ungamangalela nabanina uku
quka iinkampani, ookopolotyeni, oomasipala neminye
imibutho engaphantsi kweenkundla zamatyala
3. Yimalini ongayifakela ityala?
â€¢ Imali engadluliyo ku R7 000
â€¢ Ukuba imali yakho iyadlula kwi R7 000, ungalifaka ityala ufune imali engaphantsi kwaleyo ukuze libenako ukumame-leka ityala lakho kwinkundla yamatyala amancinci.
4. Yeyiphi imiba engamanyelwayo yilenkundla yama
tyala?
â€¢ Amatyala emali angaphezulu kweR7 000.
â€¢ Ukumangalelwa kuka Rhulumente.
â€¢ Amatyala amalunga nokunikezelwa kwamalungelo.
â€¢ Amatyala okubanjwa ngokungekho mthethweni, okufakwa entolongweni ngokungekho mthethweni, okungcoliswa kwegama lakho, intshutshiso embi, ukuhenda nokuphula izithembiso zomtshato.
â€¢ Amatyala okuphelisa umtshato.
â€¢ Amatyala okuqinisekisa ubunyani bomyolelo.
â€¢ Amatyala amalunga nobume bomntu ekujongeni isimo
sakhe sengqondo.
â€¢ Amatyala apho isenzo esithile siyafuneka kube kungekho
tyala lentlawulo yomonzakalo, ngaphandle kweemeko apho kunikwa ingxelo yetyala okanye ukunikezelwa kwempahla ehambayo okanye engenakuhamba engadluliyo ngexabiso kwiR7 000.
5. Ingaba unyanzelekile ufake ityala kwinkundla yama
tyala amancinci?
â€¢ Hayi, ungakhetha ukuba ufuna ukulifaka ityala lakho
kwinkundla yamatyala amancinci okanye nakweyiphina
inkundla yamatyala.
6. Ummeli kwezomthetho kwakunye noncedo ekufakeni
ityala lakho.
â€¢ Ukumelwa ligqwetha okanye igqwetha lejaji akuvumeleka-
nga. Kodwa ke unganako ngokunokwakho ukufuna iingcebiso kwigqwetha.
â€¢ Abacebisi kwezomthetho kwakunye noonobhala benkundla
encinci yamatyala bangakunceda fele-fele.
7. Iitoliki
â€¢ Naluphina ulwimi olusemthethweni eMzantsi Afrika lungasety
enziswa enkundleni.
â€¢ Amalungiselelo etoliki kufuneka enziwe kwangethuba nonobhala
wenkundla ukuba ubungqina buzakukhutshwa ngolwimi omnye
angalaziyo okanye angalichani kakuhle.
8. Ulifaka njani ityala?
Amanyathelo phambi kokufaka ityala
â€¢ Thetha nalowo ummangalelayo ngobuqu, okanye ngomnxeba okanye ngokubhala, umcele azalisekise ityala lakho.
â€¢ Ukuba ummangalelwa akasithobeli isicelo sakho, mbhalele (uxele
izizathu zetyala, nemali ekufuneka eyihlawule) umchazele azalisekise ityala lakho kwiintsuku nje eziyi-14 eyifumene imbhalelwano yakho.
â€¢ Nika ummangalelwa imbhalelwano ngesandla okanye uyithumele
ngeposi.
â€¢ Emva kokuphela kweentsuku eziyi-14 engekaphenduli umman
galelwa, chazela unobhala wenkundla ngobuqu umbonise nesiqinise
kiso sokuba imbhalelwano yathunyelwa kummangalelwa.
Yintoni omawuyise kunobhala wenkundla?
â€¢ Imbhalelwano yakho kunye nesiqinisekiso saseposini esibonisa
imbhalelwano yathunyelwa.
â€¢ Umqulu obhekiselelwe kulo ityala okanye ubungqina.
â€¢ Iinkcukacha zommangalelwa ( igama lakhe, idilesi - eyasendlini
nasemsebenzini - kwakunye neenombholo zakhe zomnxeba.
Yintoni umsebenzi kanobhala wenkundla?
â€¢ Unobhala kwakunye nabacebisi bakhe kwezomthetho bazakuyifunda imiqulu yakho kwaye bakuncedise nasekuqulunqeni iisamani.
â€¢ Uyakuthi akuxelele ngomhla nexesha wokumamela ityala.
â€¢ Uyakuthi akunike iisamani ezo.
Uzakuzithini iisamani?
â€¢ Unganako ukuzinika ummangalelwa ngokwakho
OKANYE
â€¢ Uzinike umgwebi wesithili (Sherrif) yalapho kuhlala khona um-mangalelwa.
Wenza ntoni ke?
â€¢ Phambi kokuba kumanyelwe ityala qiniseka ukuba bukhona
ubungqina beSherrif obuchazayo ummangalelwa wazifumana iisamani.
â€¢ Gcina amaxwebhu, imiqulu nobungqina obubhekiselelwe
kweli ityala esandleni.
â€¢ Xelela amangqina akho ngomhla nexesha elizakumanyelwa ngalo ityala kwaye wenze amalungiselelo wokuba ba.ke ngethuba enkundleni.
9. Amanyathelo anokuthatyathwa ngummangalelwa
emva kokufumana iisamani
â€¢ Usenokuthobela isimangalo sikammangali.
â€¢ Usenokuthumela imbhalelwano yakhe, apho azithethelela
khona, kunobhala wenkundla kwaye athumele nekopi yoko kummangali.
â€¢ Usenokufaka esakhe isimangali kunobhala wenkundla,
isimangali esibhalwe phantsi esikwaneenkcukacha ezifanayo nezo zifunekayo kwiisamani.
â€¢ Ukuba isimangali sifakiwe, inkundla izakuqhuba ngetyala.
10. Yintoni onokuyenza ukuba ummangalelwa usiza
lisekisile isimangali sakho?
â€¢ Nika unobhala wenkundla irisiti.
â€¢ Chazela unobhala wenkundla ngokukhawuleza ukuba um
mangalelwa usizalisekile isimangali sakho kwaye awu
sakuqhuba netyala.
11. Yintoni onokuyenza ngomhla wokumanyelwa
kwetyala?
â€¢ Kufuneka ubekho enkundleni.
â€¢ Qiniseka unawo amaxwebhu aneenkcukacha ekubhek
ekiselelwe kuso isimangalo.
â€¢ Qiniseka akho onke amangqina akho.
â€¢ Qiniseka unabo ubungqina obuchazayo iisamani zathuny
elwa kummangalelwa.
12. Ukumanyelwa kwetyala
â€¢ Imigaqo yasenkundleni ilula kakhulu.
â€¢ Akho gqwetha okanye gqwetha lejaji liyakukumela.
â€¢ Umlawuli wenkundla uzakukuyalela uchaze isimangalo
sakho. Beka amanqaku avakalayo.
â€¢ Phendula imibuzo yomlawuli wenkundla kwaye unike ubungqina.
â€¢ Wena nommangalelwa aniyikuvunyelwa nibuzane imibuzo.
Ngumlawuli-nkundla oyakukuvumela ubuze ummangalelwa.
â€¢ Emva kokuba umlawuli-nkundla eniphulaphule nomman-galelwa kwakunye namangqina akhoyo, inkundla iyakuwisa isigwebo.(Umlawuli-nkundla usenako noku kuchazela ngesig-webo senkundla ngembhalelwano ngelinye ithuba.)
13. Isibheno nesigxeko-ncomo
â€¢ Akho sibheno sinokufakwa kwisigwebo esiwiswe yinkundla.
â€¢ Inkqubo yasenkundleni iyakuthi isiwe kwiNkundla ePhaka- mileyo ukuze igxekwe-inconywe ngezizathu ezintathu:
- ukungabikho kolawulo lwezobulungisa; uthatho-cala,
ulunya okanye ukunokaliswa kwezinto ngumlawuli-
nkundla,
- ukuhamba kakubi kwenkqubo zenkundla.
14. Amanyathelo alandela isigwebo
Kwiimeko apho isigwebo siwela wena
â€¢ Isigwebo senkundla asiphindwa, ngaphandle kokuba sikho isizathu sogxeko-ncomo.
â€¢ Zama ukuhlawula zonke iindleko zenkundla. Indleko oyakuthi ungene kuzo zezo zommangalelwa ngethuba ebesebenzisana neSherrif
â€¢ Thobela isigqibo senkundla
Kwiimeko apho isigwebo siwela kummangalelwa
â€¢ Ummangalelwa kwakufuneka akuhlawule ngeendleko on
gene kuzo, ukuba unayo imali. Mnike irisiti ngokukha-
wuleza.
â€¢ Apho ummangalelwa angakwaziyo ukuhlawula iindleko
zesigwebo, inkundla iyakuphanda ngemeko yakhe yezemali nokuba uyakukwazi na ukusihlawula isigwebo neendleko kwaye ibone uhlobo amakahlawule ngayo.
Ukuba akakwazi ukuhlawula iindleko zesigwebo okanye umy-alelo wenkundla.
Ukuba ummangalelwa akakwazi kuhlawula indleko zesigwebo okanye imiyalelo yenkundla yamatyala amancinci kwaye ufuna isigwebo senziwe, lo mcimbi usiwa kwinkundla kamantyi, njen-goko oko kuchazwe kwiMithetho yeNkundla kaMantyi ka 1944 (Act 32 of 1944). Kubalulekile ufumane uncedo lwezomthetho ngalenkqubo.
15. Okubalulekileyo
â€¢ Eli phetshana likuchazela ngamanyathelo abalulekileyo
athi athatyathwe xa kufakwa ityala kwinkundla yamatyala
amancinci.
â€¢ Ukuba ufuna uncedo ngalomba, idilesi neenombholo
zomnxeba zikanobhala wenkundla yamatyala amancinci
ungaqhagamshelana ne-o.si kamantyi ekufutshane nawe.
Ikhutshwe yiPublic Education and Communication,
Department of Justice and Constitutional Development.
Private Bag X81, Pretoria, 0001



<fn>GOV-ZA.2005.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > Ushicilelo > IiNgxelo Zonyaka: 2005

DEPARTMENT OF AGRICULTURE - IINGXELO ZONYAKA: 2005






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iingxelo zikaRhulumente zonyaka zidweliswa ngokweminyaka.



IiNgxelo Zonyaka
UNyaka
iCandelo Likarhulumente

Isebe Lezolimo: IiNgxelo Zonyaka 2005/2006
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 1.5 MB)

2005 - 2006
Department of Agriculture






IINGXELO ZONYAKA

* 2005
* 2004
* 2002



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.2005.feb.99377.E.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iintetho
Lo Somqulu weNkululeko uqulathe ingcamango ebaluleke kakhulu yesininzi sabantu boMzantsi Afrika abafanele ukuxhamla inkululeko esiyilwelayo sisonke ... Ngenxa yokuba uSomqulu lo uqulunqwe ngabantu, ngoko ke, uya kuhlala engowabantu, leyo yenye yeentetha zezopolitiko eziphambili ezimalunga neenjongo zethu apho baya kuthi basebenze benamathele kuwo bonke abantu abavela nkalwana zonke zezopolitiko namathandazwe oMzantsi Afrika alwela inkululeko."
Iintsika zedemokhrasi yethu yoMzantsi Afrika esisanda kubhiyozela iminyaka elishumi yenkululeko ngenxa yazo, zisabambelele kwiingcamango nakwimibono eyayiqulunqwe kumabala aseKliptown kwiminyaka engama-50 eyadlulayo, kwaye zazinawo amandla okufumana indlela yazo kuloo mbandezelo yocalu-calulo yoMzantsi Afrika kwaza kwavela ithemba lokuphila bhetele, into le leyo esimana ukuyibona isenzeka imihla ngemihla, iqhothoza kancinane kodwa ikwasinika ingqiniseko yokufezeka kwayo. Konke ke oku kwathatha iminyaka ngenxa yokwakusenzeka kwiminyaka engama-50 eyadlulayo, apho isizukulwana selo xesha yayingabantu ababengavumi ukuba bachitha-chithwe bubuzwe, ukucalulwa, ukungananzwa nokungalingani, okwakusenziwa ngabacinezeli bexesha elo.
Kwiinzame zethu zokuba siqaphele izinto ekufuneka zenzekile ezazimiselwe nguSomqulu weNkululeko ukuze " ...kukhuselwe amalungelo abo okuzalwa ngaphandle kokucalulwa ngokwebala, ubuzwe, isini okanye inkolo," kufuneka sibe nombulelo ngenxa yembali yeli Phondo linabantu abahlukeneyo kakhulu ngokwedemografi, nalapho lwathi londela kakhulu khona ucalu-calulo, nalapho asaxhanyulwa khona amalungelo exesha eladlulayo nalapho kusagquba ubuzwe ngamandla
Oku kuthetha ukuthi iinzame zethu ziya kulingwa, zisingelwe phantsi kwaye ngamanye amaxesha zingazelelwa nto, kuba iinkqubo zethu kufuneka zibe neenjongo, kwanokuba sisonke kufuneka sihlale silumkile ngenxa yezihendo zokuyisebenzisa ngendlela engeyiyo le nkululeko njengoko siqinisekisa ukuba uMzantsi Afrika ngowabo bonke abantu abahlala kuwo kwanokuba iNtshona Koloni iba liKhaya lethu Sonke".
Ngokwenene ubuqilima bentlalo eNtshona Koloni busemngciphekweni wobu-ethe-ethe. Iimpawu zobuntu zabemi bephondo eli zibonakala zisemngciphekweni othile. Ubudlelwane obuphakathi koluntu nabo busemngciphekweni. Njengoko sivula le ndlu yowiso-mthetho namhlanje obu buthathaka sinabo buza kubonakala ngenene: abahlali baseJoe Slovo, abathi kwiivekana ezidlulileyo bangabo abebesoloko besenzelwa iinceba ngabemi beli phondo ngenxa yokuba umlilo watshabalalisa yonke into abebenayo, namhlanje ngabo abankqenkqeza phambili kwimizamo yokumanya iintlanga- ngamanye amaxesha loo mizamo iye izenzekele kanti nagamanye amaxesha iye ibe yecetyiweyo - mizamo leyo iyeyokuhlanganisa abantu abangenamakhaya eBokmakierie; abaqhubi beeteksi noogqirha kwiSibhedlele iTygerberg; abanini-mhlaba ePinelands nemizi-mveliso eEpping. Enyanisweni noku kungakhethi cala ngokobuhlanga, yinto esemngciphekweni, kanti ke lo rhulumente akanakukwazi ukumela amaqela ezopolitiko kwakhona awavumele kananjalo kunye neenkokeli zawo ukuba awusebenzise ngendlela engafanelekanga lo mngcipheko wobu bu-ethe-ethe.
Ukuba ngaba uSean unyanisile xa athi "... zonke iimpawu zobuntu zihamba neemvakalelo kwaye zibuthathaka..." impikiswano ngeelwimi kwiSikolo samaBanga aPhantsi iMikro kufuneka ifundwe njengesifundo esibalulekileyo malunga nendlela esilakha ngayo iKhaya lethu sonke. Iziphumo zenkundla zibe ziziphumo ezisisisombululo esijonge calanye. ISikolo samaBanga aPhantsi iMikro siyasinyanzela ukuba sisinike ingqalelo nangakumbi islogan esithi, Sahlukene nje, sibanye. Ingaba ngumlinganiselo ongakanani wobunye, ingumlinganiselo ongakanani wokwahluka kwethu ngokwemveli ofunekayo ukuze ube ulungele iphulo IKhaya lethu Sonke? Ukubumbana kakhulu kusikhokelela ekubeni side singabi nakwaziwa kakuhle njengoko siya kusuka siphulukane nobutyebi beempawu zethu ezivela ngokwezithethe nenkcubeko, ulwimi nenkolo yethu. Ukuhlukana kakhulu kuthetha ukuba kukho indawo exegayo kweyona ndawo ingundoqo, into ke leyo ethi akukho nto isibambayo sibumbane sibe banye, kanti oko kuphinde kuthethe ukuba siya kuba sibambelele kumalungelo abantu abathile kuphela singalujonganga lona uxanduva lwento yonke.
Kufuneka sibe nolingano oluzinzileyo ngokubhekiselele kwislogan esithi Sibaninzi nje, sibanye. IMikro isifundisa isifundo esilula: awunakwenza ibango, uphinde ufumbathele kuwe into ongakwaziyo ukuyinika abanye. Xa siyibeka ngenye indlela, ikamva lesiBhulu kwanesithuba esidibene nolwimi lwesiBhulu kwintlalo yethu, kwimfundo nakuqoqosho lwethu ibonakaliswa likroba elivulela isiXhosa kungenjalo naluphi na ulwimi eMzantsi Afrika. ULwimi, njengophawu lobuntu luhamba neemvakalelo kwaye lunobuthathaka balo, kodwa kufuneka lukhuselwe kubakhuseli ngabo banezo mvakalelo zimandla zihamba nolwimi olo. Ikamva lesiBhulu alukho mgciphekweni. Lukhona nolungiselelo lwesiNgesi, nasesiXhoseni kufuneka kube njalo!
INtshona Koloni nayo iyabubonisa obu buthathaka beempawu emadodeni. Yiyiphi enye into engacacisa into ebangela ukuba amadodana eBala azibandakanye nemigewu, apho ubungangamsha bawo abubonakalisa ngokusebenzisa izixhobo ezinobungozi njengemipu nokusebenzisa ubundlobongela obungaphaya kubantu basetyhini? Yintoni enye engacacisa ukuba enyanisweni ulwaphulo-mthetho oluchaphazela abasetyhini kuzo zonke iindawo zoluntu luhlala luphezulu kwanokuba izenzo zobundlobongela ekhaya, ubudlwengu, ukuxhatshazwa ngokwesondo, ukubethwa, nokungcungcuthekiswa kwakunye nokunyhukulwa zezona zinto zichaphazela kakubi amabhinqa nabantwana entlalweni. Abaphembeleli bezi zenzo kufuneka bohlwaywe, kunjalo nje bafumane isohlwayo sexesha elide, kuba sonke sinoxanduva lokusilungisa isidoda khon'ukuze amadoda, amaqabane ethu noonyana bethu bangabonisi ukomelela kwabo ngokuthi bacinezele abafazi babo, amaqabanekazi abo neentombi zethu.
Izenzo zokuthinjwa kwelizwe, izenzo zocalu-calulo kwakunye nezenzo ezenzeke eNtshona Koloni kwisithuba seminyaka elishumi ethe yadala kwaye yabenza bondela nangakumbi ubuhlanga, ukungabandakanywa kwezoqoqosho kunye nocalulo ngokwesini zezona zinto zihamba phambili.
Iingxaki ezithe wambu ezentlalo nezoqoqosho ndawonye naMathuba
Izinto ezathi zadaleka ngenxa yokubakho kobuzwe phakathi kwezentlalo, zizinto ezo ezaye zathi ngaxeshanye apha ekuhambeni kwethuba zazala ukushiywa ngaphandle kwabantu bonke kwezoqoqosho. Ungquzulwano kwezentlalo lubonakalisa ukudaleka kothotho lwezinto ezinobungozi eluntwini nezingunobangela wentlupheko nokungalingani. Olu ngquzulwano lulo olulubambe nkxi ngobhongwane uluntu okanye olulubophe uluntu lwethu izandla neenyawo. Ukungabikho semgangathweni kwemizi, nokuba loo mizi iseKhayelitsha okanye iseManenberg okanye eRugby kodwa zonke ezo ndawo zinengxaki enye efanayo yokungabikho kwemisebenzi, ukungafumani zindlu zisemgangathweni kwaneenkonzo ezinjalo, ukusuka apho kusuke kubekho amanani axhomileyo ngokuphathelele kwisifo sephepha nesifo sotyatyazo. Kungathini ke ukuba ingabi nkulu into yokulahlekelwa lithemba nokufa ngenxa yale ntuntanja, kanti kwelinye icala kukwavela nesifo esibi sokuxhaphaza abantwana, udlwengulo, ubundlobongela ekhaya, amaqela emigewu, ukusetyenziswa kweziyobisi nengqondo ethe swii ekusebenziseni imipu?
De kube ngoku uninzi lwabantu bethu - isikakhulu basaswele - bazamana nezo meko zinzima abazibona sebephantsi kwazo ngenxa yemeko yexesha langaphambili apho sasisingelwa phantsi isidima sabo. Oku bakwenza ngenkxaso engengakanani abayifumana kwiindawo abahlala kuzo nakwiintsapho zabo, bezama nokubonisa ukomelela, kananjalo bekhondoza bezama ngako konke okusemandleni abo ukuba baphile ubomo obungcono. Aba bantu ngabantu ekufuneka sibaxhobise, nesifuna ukuyila iindlela zethu zongenelelo, sikwenza oko sisakhela phezu kwesiseko sobuqhawe babo obumandla nakwisidima sabo.
Kucacile kuthi ukuba akukho ingaphezu kwenye kukho intlupheko, intswela-ngqesho, impilo engekho mgangathweni namanqanaba aphakamileyo olwaphulo-mthetho. Ayimangalisi into yokuba eKhayelitsha ama-55% emizi athiwe wambu yingubo yentlupheko, kanti ilinganiselwa kuma-47% intswela - ngqesho ze alinganiselwe kuma-80% amatyotyombe. Kwelinye icala leSwartklip Road eMitchell's Plain kukho ubungcono noko ngokwenkcazo-manani nangona ikho into ebonisa ukuba umlinganiselo ongama-33% yimizi ehluphekayo ize ibe ngama-30% umlinganiselo wentswela-ngqesho, kanti wona amatyotyombe alinganiselwa kuma-31%. Ayothusi into yokuba liphakame inani lezenzo zobugebenga eKhayelitsha kweli phondo, kukho into ebonisa umlinganiselo oxhomileyo wokufa kweentsana apho siye siphulukane neentsana ezikumlinganiselo wama-44 kwi-1000 ngalinye labantwana abazalwayo. Iipateni ezikwanjalo ziyabonakala naphaya eMitchell' s Plain nakuzo zonke iindawo zamatyotyombe.
Kwelinye icala leli Phondo, phaya kwiKaroo ininzi into yokuthengiswa ngemizimba ngabantwana, into leyo eyaziswa kuthi yinkqubo yeSABC iSpecial Assignment ebutsheni bale veki. Izenzo ezingatshongo khona zasekuhlaleni ezenziwa ngokwamaqela, kwaye yiloo nto urhulumente esabela ngokweenkqubo ezicwangcisekileyo ngokwenziwa kweProjekthi eHlanganisayo nangongenelelo oluphambili kwimimandla yeedolophu neyamaphandle.
Ithemba phakathi kweengxaki
Ithemba endisoloko ndicinga ngalo kukuba ... eyona nto imandla ngalo kukuba ndilithatha njengento esisimo sengqondo, ingesiso isimo sezizwe zehlabathi. Nokuba sinalo na ithemba ngaphakathi kuthi okanye asinalo, ithemba yinto ehamba nomphefumlo, kwaye ayide ibe kufuneka ixhomekeke kwizinto ezithile ezithe zaqatshelwa zehlabathi okanye kwizinto eziqikelelweyo zemeko ethile...[IThemba] asiyonto iqinisekisiweyo ukuba xa usenza into into ethile, loo nto iya kuba neziphumo ezihle, koko ithemba yinto eqinisekisa ukuba into leyo yenziwayo inentsingiselo kusini na, akukhathaliseki nokuba ke ibe naziphumo zinjani na.
Abantu bethu bafumana iindlela zokufikelela kubuhle obunobuchule obanokuhlanganisa nempilo yabo. Ndicela ke ze niziqaphele ngeliso elibukhali iindawo ezibizwa ngokuba ngamatyotyombe; kananjalo ndicela ukuba niyibuke imisebenzi yobugcisa obumangalisayo ekumacandelo ezolonwabo; ndiyanicela kananjalo ukuba nisive isandi seengoma esithe gqolo ukuziqambela ngokutsha ngokwethu iingoma ezizodwa zeKapa. Endikucelayo ngoku kukuba kufuneka sibuyisele ithemba ngenkolo yokuba, ukuba ngaba wonke umntu unalo ithuba lokuba abe nesidima sakhe esiqinisekisiweyo baya kukhula ngamandla njengamalungu anegalelo kwinkqubela yethu yokusebenzela iKapa lethu Sonke.
Kwangokufanayo, ulwimi olusetyenziswayo kule mihla (ingakumbi ngabantu abatsha) olungamiselwanga abazenzele lona apho kuthathwe iingoma zemidlalo kamabonwakude baza baziguqula befakela awabo amazwi njengo-Brasse vannie Kaap neyingoma esulungekileyo kaSevende Laan ukuchaza iimeko zemihla ngemihla zentlalo yaseCape Flats ngesingqi se-goema. Enye into efika engqondweni ngumsebenzi weqela iGodessa ohlasela iinkolo ngelicinga ukuba azifanelekanga kwiCD yabo yokuqala. Eyona nto iphambili kule talente lulonwabo nodlamko, ingaba ke angayenza njani umntu into yokuba angaqinisi ukwenza uphando ngeKhaya lethu Sonke ukuze anike intsingiselo ngalo mzuzu? Ukomelela okungaphakathi nokuqamba kubantu bethu kufuneka kukhawulezelwe ngenkxaso ngokweenkqubo-qhinga zorhulumente apho athi adale khona ngobuchule amathuba kwezentlalo nakwezoqoqosho.
Yiloo nto kanye siye sasebenzisa iqhinga esijonge ukulisebenzisa ixesha elide sisenzela ukukhula nophuhliso lweli phondo njengento esiya kusebenza ngayo neya kusikhupha entlungwini nasentluphekweni, into esiya kusebenza ngayo ukuzikhupha entluphekweni isise empumelelweni.
Iindaba ezimnandi Somlomo zezokuba kubonakala ngathi ezoqoqosho ziye zajika, kuba sisendleleni esinga ekwandiseni ukukhula kwezoqoqosho. Qwalasela into yokuba:
UkuKhula kwinkalo yokuhanjiswa kweempahla eziphuma kweli zisiya kumazwe angaphandle kuthe kwisithuba seminyaka emi-6 kwanyuka nge-8-9% ngonyaka ngokwamaxabiso ale mihla, kuquka noko kulindelekileyo kwixesha elizayo kanti noko kubonakala kwezolimo apho eli phondo lethu liye libe negalelo elingama-50% iphelele impahla ethunyelwa kumazwe angaphandle ezisuka kweli.
Konke oku kuthetha ukutshintsha kwezoqoqosho apho ingeniso yezoqoqosho ilinganiselekayo kumacandelo aqesha abasebenzi abambalwa ngenxa yokuxhomekeka kwiinkqubo zophuhliso lwemveliso. Xa ibekwa ngenye indlela sifumana kukho ukungalingani phakathi kwezinto ezifunekayo kumacandelo ezoqoqosho ngokubhekiselele kwizakhono kwanezinto ezifumanekayo kwimalike yabasebenzi. Ukunqongophala kwezakhono kunyanzelisa ukuba anyuke amanqanaba emivuzo yabantu abanezakhono nabo bakumanqanaba okuphatha. Ziyanda ngokwanda iziphumo zemivuzo phakathi kohlanga oluthile naphakathi kweentlanga ngeentlanga.
Ukuphumelela imfazwe yokulwa ulwaphulo-mthetho
Njengoko kubonakala ngathi sisesemendweni onguwo ngokumayela nezoqoqosho, kubonakala ngathi sikwahamba ngendlela echanekileyo ekulweni ulwaphulo-mthetho. Khawuqwalasele into yokuba xa kuthelekiswa ezi holide zehlobo zimbini sele zidlule: Ukugetyengwa namalinge okugetyengwa kwabantu kuhle ngama-23,1%, udlwengulo luhle nge-13,2%, izenzo zophango ezinobugebenga zihle nge-19.4%, ukuxhatshazwa ngokubethwa emzimbeni kuhle nge-4,9%. Ukongeza koku, ukubiwa nokuxhwilwa kwabantu kuhle nge-14.2% kweli Phondo. Lulwaphulo-mthetho olunento yokwenza neziyobisi kuphela esingekathathi manyathelo afana nala sele siwathathile.
Ukuphumelela ngamandla kweprojekthi iBambanani enamavoluntiya angama-4000 athe asenza ukuba sibonakale kwaye sisabele kwimiba enento enokwenza nezitrato. Ibalulekile into yokuba esikuphumezileyo, ukugxininisa ukubaluleka kokubandakanya uluntu ekulweni kwethu ulwaphulo-mthetho. Ukwabiwa kwamaPolisa eNkonzo yoMzantsi Afrika eNtshona Koloni akhokelwe nguMkhomishina uPetros angama-6 000 sele ewalwa amanani aphakamileyo olwaphulo-mthetho ezitratweni kwanamaqela emigewu kananjalo.
Inye indlela yesisombululo esizinzileyo, ke ngoko, ekulweni ulwaphulo-mthetho kukuqonda oyena nobangela weengxaki esizifumanayo ezinxibeleleneyo nezihamba kunye. Ngokwaloo ngcamango ke, sizama amanye amacebo aliqela ongenelelo anganako ukujongana nemibandela enje ngale ngendlela enobuchule obukhulu kwaneya kuthi iqhube ixesha elide. Simemelela ukusetyenziswa kweli qhinga lineenjongo ezibanzi lephulo, iKapa Elihlumayo - growing and sharing the Cape. Ukuphunyezwa kweli phulo yeyona ndlela ikukuphela kwayo kwiphondo apho ngenye imini siya kunikeza ngezindlu, ukhuseleko nokubenza bakhululeke bonke abantu balo.
IKapa Elihlumayo: uMalathi-ndlela wethu osinga eMpumelelweni
Ukuza kuthi ga ngoku, Somlomo, ndijonge kumaphulo amakhulu okujongana neengxaki kwanamathuba esijongene nawo kweli phondo kwanezinto esele siphambili ngazo kwezoqoqosho nakwiimfazwe zokulwa ulwaphulo-mthetho. Ndifuna ukugxila koyena ndoqo wenjongo yethu njengoRhulumente wePhondo okwinkalo yeenkqubo ezenzeka ngaxeshanye zophuhliso. Loo njongo yinjongo esekelezwe kwezoqoqosho.
Sinoxanduva lokujongana nale ndima kufuneka siyidlale ngenxa yokuba sihamba ngokwendibaniselwano yezikhokelo zemigaqo-nkqubo yesizwe nokuphunyezwa kwayo kwingingqi. Sinomsebenzi onika umdla, msebenzi lowo ungowokuba sisebenzisane sibumba iqhinga elifanelekileyo lokuphuhlisa lephondo eliyinxalenye yengxubevange yesizwe neyeliZwekazi (le-Afrika). Sakhetha indlela yokukhula sikunye, singazibandakanyi kusinga-nkululeko kananjolo singayi kuzibandakanya kwizenzo zokuzigwazisa zamandulo apho sasixhamla esingakutyalanga.
Uqinisekisa ukusebenza kweenkqubo zethu zophuhliso njengoRhulumente wePhondo siyayiqonda into yokuba ikho imfuneko yemithombo yengeniso kulwabelwano olulungeleleneyo kwakunye neegranti ezimiselweyo. Imithombo emitsha yengeniso iya kwenza kubekho indawo yokuceba njengoko ingcali kwezongenelelo imisele ukuba kube njalo. Sele behambe umgama omde ngokubhekiselele kwirhafu yefuweli (amafutha) kwaye oko kuxhomekeke ekunikweni imvume nguNondyebo weSizwe ukuba nje ingathi iphunyezwe ekupheleni kwalo nyaka, apho kulindeleke ukuba ibe ngama-R300 ezigidi ngonyaka ekufuneka anikelwe kwizibonelelo. Sicela uMphathiswa uBrown ukuba amisele uphando olukwafana nolu apho kuya kujongwa ukuba ingenziwa na irhafu yamashishini awamkela abantu (anjengeerestyu neehotele) ukuqinisekisa ngokomelela kweshishini lezokhenketho, oko kusenziwa ngesibonelelo-mali esikhulu kwezeemalike nakuphuhliso ndawonye nokuxhotyiswa kweshishini elilolu hlobo. Okwesithathu, ndiya kulivakalisa kwinyanga ezayo igama leqela eliqhube ngamandla eliya kuba nomsebenzi wokukhangela iimeko/imo yokuphumeza irhafu yezophuhliso, ebizwa ngokuba yirhafu iRobin Hood. Oku kungayeyona nto ingaxhasa ngamandla ezentlalo kunye nenkqubo yolwakhiwo lwezindlu ndawonye nophuhliso lwezibonelelo, oku konke kusekelezwe ekukhuleni kwezophuhliso lwecandelo lezemihlaba. Kakade ukuqwalasela imithombo eyongezelelweyo ezimeleyo yengeniso kuyibekela phambili imeko yokuvulela amagunya okuboleka kwamaphondo (kwingxowa-mali) sele kuqhutywa uthetha-thethwano ngayo kunye neBhanki yoPhuhliso yoMzantsi Afrika.
Ukukhula kunye sonke yinto eyenziwa nkalwana zonke kwaye ingaqinisekiswa njengokukhula okuhamba ngokulinganayo noLungelelaniso, uZinzo, noKomelela msinya. Umalathi-ndlela wokukhula kunye sonke kuza ngokwephulo iKapa Elihlumayo. Somlomo, ndifuna ukuyixelela le ndlu malunga nohlaziyo oluphathelele kwinkqubo yephulo iKapa Elihlumayo, oko sikwenza ngolungelelaniso, uzinzo nokomelela. Onke amacebo aphambili aya kugqityezelwa ngoJuni 2005.
Ukukhula ngokuLungeleleneyo
Kucacile ukuba oku kukhula kunye kufuneka kunike wonke umntu ithuba elifanelekileyo lokuthatha inxaxheba kwezoqoqosho kwinkalo elinganayo yokwenza oko, oku kuboniswa yimo engalinganiyo kwimivuzo, kwiimalike zomsebenzi ingakumbi kwiimalike zemali. Oku kusebenza nakwabo bafikayo kwimalike yomsebenzi kwaye bangama-612 000 abantu abangasebenziyo kungoku nje kweli phondo, kananjalo nenani elikhulu lamashishini asakhasayo anganabanga nangenakubekwa kwisigaba sesibini sezoqoqosho ngenxa yokuba engenakufikelela kwimali eyinkunzi efikelelekayo, iimalike ndawonye neenkcukacha ezichaphazelekayo ukukhulisa amashishini abo.
Ukusabela kwiSicwangciso-qhinga soPhuhliso saBasebenzi siya kuza necebo elipheleleyo lokuqinisekisa ukuba abantu bethu abatsha balungiselelwa ngendlela engcono belungiselelwa iimalike zomsebenzi ingakumbi amacandelo enkonzo oqoqosho lwethu lommandla. Eli cebo lenze ukuba kwaziwe ngenxa yemacetyana apheleleyo, ukusebenza ngabo bantu kujoliswe kubo, neengxelo eziphathelele kwiziphumo ezilindelekileyo. Ngamanye amazwi Somlomo, sifikelele kwindawo apho singatsho ngokuqinisekileyo ukuthi siza kuliphucula ithuba lomsebenzi ndawonye nethuba lokufunda kwabantu bethu abatsha.
Esi sicwangciso sihamba neeNkqubo zokuSebenza ezaNdisiweyo zoRhulumente ezenziwa ngokuzimisela neziya kukhupha imisebenzi engama-120 000 ubuncinane ngeli xesha ndikwesi sikhundla njengento eluphawu lwezoshishino kwanokuba uluntu lubambisane kunye nathi ukuze sibone ukuba singawaphinda-phinda njani na la mathuba emisebenzi ukuze kusebenze wonke umntu ekuhlaleni.
Sikwajonge ukuba kusebenze uthotho lwamanyathelo enkxaso ukuphucula ukusebenza ngempumelelo nokuvuselela amathuba amashishini asakhulayo kweli phondo lethu, oko sikwenza ngokuqaliswa kokwenziwa kwamaziko aliqela okunika iingcebiso nenkxaso. Phakathi komhla wama-23 kuNovemba 2004 ukuya kowe-17 kuFebruwari 2995, bangaphezulu kwama-850 oosomashishini abanamandla nasele bekho abaye bafumana uncedo kwi-Red Door eKhayelitsha. Kwiziko eliyi-Red Door kufundwa ngendlela yokufikelela kwezemali, izakhono zokujongana neprojekthi enkulu nangendlela yokufikelela ezimalikeni.
La manyathelo abalulekileyo afunekayo akakoneli. Kufuneka sisebenze ngamandla ukuze siphumeze isikhokelo somgaqo-nkqubo esisekelezwe ekuXhotyisweni kwabantu abaNtsundu ngezoQoqosho. Oku kuya kwenziwa ngokwenkqubo ezijolisa kokuthile kwaye isikakhulu imimiselo yethu yentengo kuRhulumente wePhondo. Siyiqonda ngokupheleleyo into yokuba igalelo lethi kwezoqoqosho kuqoqosho lommandla kwaye sijonge ukulusebenzisa njengento ethundeza ukuba sikhulise amathuba oshishino kwabaNtsundu nakwabeBala. Ngokufutshane Somlomo, ukukhula kunye okanye ukukhulisana kunye kungaqatshelwa kuphela xa ngaba abo bantu bachaphazelekayo kwezoqoqosho bafumana ithuba elifanelekileyo lokukhuphisana njengabalinganayo.
Ukukhula okuZinzileyo
Uphuhliso lwezoQoqosho kufuneka lomelezwe kananjalo lujoliswe ngendlelwa apha eya kuqinisekisa ukuxatyiswa kweentlobo-ntlobo zethu zezinto eziphilayo. Isixhobo sokuthundeza ukukhula okuzinzileyo okukwamanyanisa uluntu siSicwangciso ekuthiwa yiProvincial Spatial Developmente Framework (PSDF). Emva kokuba kugqityiwe siya kuthi phakathi kwezinye izinto, size nepateni entsha yophuhliso lomhlaba ovulelekileyo weNtshona Koloni. Le mbono iya kujoliswa kutyalo-mali lwecandelo loshishino lwabucala ndawonye nokuqinisekisa ngokuhambelana kolwabiwo-mali oluhlanganisiweyo kuzo zonke iinkalo zorhulumente. Ukumiswa kwamabala okudlalela igalufa abesele ephakanyisiwe ngomnye wemizekelo wokusombulula ungenelelo ngendlela esiya kuthi siphendule ngayo ngokubhekiselele kwezoqoqosho ukuqinisekisa ngeziphumo ezizinzileyo nezibandakanya wonke umntu.
Somlomo iingxaki zethu esijongene nazo kungokunje neziziingxaki ezihlangeneyo njengembalela izandyondyo zemvulo ezifuna ukuna siziqwalasele ngokupheleleyo, zinto ezo zithi zichaphazele ukukhula okuzinzileyo "asinto intle nemnandi ukuba isihlele" kodwa okungaphezulu kufuneka ibe yinto ephambili efuna ukujongwa ngamandla kule nkqubo yokukhula kunye. Indlela epheleleyo esithe sayijonga ngayo ingxaki yokutshintsha kwemozulu ibonisa indlela asoloko ezigcine ngayo izisombululo zexesha elide engqondweni kunanxa kuthelekiswa nokuba nezisombululo zexesha elifutshane urhulumente. Le ndlela kusetyenzwa ngayo iboniswa kulo lonke jikelele xa bekutyikitywa iKyoto Protocol kule veki. Ngamany' amazwi, Somlomo, uphuhliso oluzinzileyo sele luyeyona nto iphambili kumbono wethu kwanakwizinto esizenzayo njengorhulumente.
UkuKhula ngokoMelela
Izinto ezibalulekileyo eziphathelele kulungelelaniso nozinziso azinakuhlulwa kwezona zinto ziyinene ezingqina ukuba singummandla odlala indinyana ethile kuqoqosho lommandla, olo qoqosho luba negalelo kuqoqosho lwezizwe ngezizwe, apho imigaqo idla ngokungathotyelwa ubukhulu becala ngenxa yokuba inzala iphakame ngamandla kwaye iba sezandleni zabo bongamele ezoqoqosho. Umsebenzi wethu kukwalatha indlela esingangenelela ngayo ukwenza amacandelo ethu ohluka-hlukeneyo omelele nangakumbi ukuze abenako ukumelana nemo engenalusini yehlabathi kwanokungazinzi kwamandla emali. Ngokucacileyo, xa amacandelo ethu ezoqoqosho engenakuvuselelwa kwiimalike ezikumgangatho wokhuphiswano oxhomileyo wehlabathi, ngaloo ndlela iya kuba incinane imbono esinayo yokusombulula iingxaki ezihlanganisiweyo esijongene nazo kwezentlalo, kwi-ikholoji nakwezenkcubeko.
Yiloo nto kufuneka sityale ngokwesicwangciso-qhinga senkqubo yophuhliso ukuze sibone ukuba singenza ntoni na ngeyona nto ibalulekileyo ngoqoqosho olungebanzanga. I-MEDS iya kuba yincwadi esisikhokelo esiya kuyisebenzisa ukujonga indlela emasingenelele ngayo ukukhuthaza ukukhula kwecandelo eli ndawonye namathemba omsebenzi kwisithuba sexesha elithile kwanexesha elide. Injongo yesi sikhokelo seMEDS koku:
Ukumisela'ukunyanzelisa isiseko sezoqoqosho olunxa-zonke;
Ukuqinisa amacandelo ngamandla anawo okukhula, umz. ukhenketho, umhlaba nezakhiwo zawo, iingcali kwezemveliso, iinkonzo zemali, ushishino ngeendawo zekhefu, amaziko ekuqondwa kuwo izinto (call centres) neenkonzo zenkcubeko;
ukuphucula imo yezoshishino ngokuthi kuncitshiswe imida, oko kusenziwa ngokwamalinge omthetho i-Integrated Law Reform; ndawonye nokuqalisa ukusetyenziswa koCwangciso lweZibonelelo oluCetywe ngobuchule (SIP) , lucwangciso olo luya kube lujonge ekuphuculweni kwezothutho, nendlela ecwangcisekileyo kunye nocwangciso lokulawulwa kweempahla zePhondo.
Somlomo, injongo yethu yokuphathisana ngokukhula iya kubakho apha ekuhambeni kwethuba. Kufuneka ngoko ke, sikulungiselele oko kwaye sikhusele abo bangabona basengozini apha phakathi kwethu.
Ekulungiseleleni ukukhula kunye, indawo yokuqala kukulungiselela abantu bethu kunye nobuchule ndawonye nolwazi abanalo. Sizijonge ngeliso elibukhali iimfuno zezoqoqosho eziya kulungela ixesha elithile kanti nezikwalungele kwanexesha elide ngaphezu koko seziqalisa ukuziqonda iimfuno zaBasebenzi beNtshona Koloni. Seyisiya icaca ngokucaca into yokuba icebo eliya kusebenza kuBudlelwane obuphakathi kwabantu bokusebenza kufuneka bumiselwe kwindlela esizinikele ngayo ukuze kwandiswe inani labafundi abathe baphumelela imatriki emagqabini kwizifundo zezibalo nezenzululwazi, nabebezenze ngohlelo oluphezulu. Umbuzo ke ovakalayo ngothi, siya kukuphumeza njani oku? Umphathiswa uNaledi Pandor sele ewathabathile amanyathelo ngokuthi avakalise ukuba ikho into elibhaso elifumanekayo emvuzweni kootitshala bezifundo zeZibalo nabezifundo zeNzululwazi, oko ebekuvakalise ebutsheni bale veki. Kufuneka sithabathe inyathelo ekugqityiweyo ngalo xa abantwana beli phondo kufuneka benekamva kuqoqosho oluvelayo eNtshona Koloni, olwenziwe zii-ICT, iboitechnoloji, ukuphanda nge-oli nangegesi, icandelo leenkonzo zemali, njlnjl. Ingaba alifikanga na ixesha lokuba kunyanzeliswe izifundo zezibalo nezenzululwazi ukuba zenziwe ngohlelo oluphezulu ngumntu wonke ezikolweni? Ingaba esi ayisiso na eso sigqibo sisifunayo ukuba ngaba sifuna ukwenza igalelo/ ifuthe kule nkalo? Xa zivulwayo izikolo kunyaka ozayo ngo-2006, akukho mfundi weBanga 8 omakanikwe undlela mbini wokuba angazenza na izifundo zezibalo nezenzululwazi apha eNtshona Koloni. Kuya kufuneka bezenzile. Akuyi kubakho ndlela mbini wokuba izifundo ezo zenziwe ngohlelo oluphezlu okanye ngohlelo olusezantsi na. Sifuna kusetyenziswe uhlelo oluphezulu kuphela ukususela kulo nyaka uzayo ukuya kufika kwimatriki. Ndenza isicelo kootitshala nabafundi ukuba bakwenze kusebenze oku. Esi sisitshixo esikhusela ikamva lethu.
Ingcamango ephathelele kubemi, imizi noluntu oluphila kukuzenzela , iphumezeka ngokweCebo lokuSekwa koBudlelwane obuphakathi kwabantu bokusebenza, cebo elo lithi lisikhokelele ekubeni singawavaleli amathuba abanokuba namandla nobuchule kuwo abantu, oko kusenziwa ngokungenelela kwabantu abangundoqo ekuphuhliseni uluntu. Abantu abanjalo baya kutyalwa eluntwini ukuze kuqinisekiswe ukuba abantu bethu banolwazi ngendlela ekunokufikelelwa ngayo kwizibonelelo zorhulumente kwanakwezinye iinkonzo ukuba ngaba ziyafuneka. Ngaphezu koko, kufuneka baqinisekise ukuba abantu bebonke kufuneka bazibone benoxanduva lwempilo yabo ngokuthi bathathe inxaxheba kuMaqumrhu aLawula iZikolo, kwiiFoeram zokuGada zoLuntu, kuMsebenzi wokuNonotshelwa kweMpilo, msebenzi lowo uya kuba kukukhangela indlela ezisebenza ngayo iikliniki, amagosa obupolisa angamavolontiya akuBambanani. Iikomiti zeWadi, njalonjalo.
Ithuba elibalulekileyo: Indebe yeHlabathi 2010
Somlomo, kwiKhabhinethi yethu yeLekgotha kule veki iphelileyo, iKhabhinethi yaye yathwaliswa uxanduva lokujongana nomngeni: wokuba ingaba singayitshintsha njani na imincili esinayo ibe zizenzo njengoko siphumelele ilungelo lokuba siqhube imidlalo yeNdebe yeHlabathi ngo-2010 ingakumbi indima ebaluleke kakhulu eya kudlalwa yiNtshona Koloni koku [apho sinethemba lokuqhuba umsitho wokuvula le midlalo, amaqela amabini kanti kwanemidlalo yee-semi-final] ukuze ibe lilifa lanaphakade labantu beNtshona Koloni elo.
Ndikholelwa ekubeni iKhabhinethi yeLekgotha, emva kokubonisana ne-SAFA kunye neSixeko iya yathabatha inyathelo lokuqala elithambekele ngakule njongo ngokuthi liqinisekise ukuba istediyam sase-athlone siya kusebenza njengendawo ephambili yokuqhutywa kwemidlalo yeNdebe yeHlabathi ngo-2010 kweli Phondo.
Ngoko ke sibona ukuba intsebenziswano phakathi kwamacandelo oRhulumente namacandelo oshishino abucala adale ukuba kubekho izithuthi eziya kudubanisa isikhululo seenqwelo-moya kunye nesixeko saseKapa, into ke leyo eyayisoloko ingummiselo owawusekwe kwakudala, ukuba ngaba sifuna ukusombulula iingxaki zengxinano yezithuthi esele iqhube ixesha elide. Ngamanye amazwi Somlomo, kwisithuba nje siminyaka emihlanu uMbindi weSixeko saseKapa ungaguquka ngaphezu kokuba sicinga.
Ngaphezu kwezinto esithe sasizama nzima ukuziphumeza silungiselela i-WC 2010, ukuba ngaba loo migudu icetywe kakuhle kwaza oko kwalawulwa ngendlela efanelekileyo naxa sikhulisa umoya ofanelekileyo wemidlalo, loo nto iya kuba yinto enkqenkqeza phambili ukutshintsha iindlela zokuphila phakathi kwabantu abatsha beli phondo, abangamaxhoba eHIV - AIDS, iziyobisi, amaqela emigewu, ulwaphulo-mthetho kanti bakwangabatu abangenathemba. Isikolo ngasinye, igumbi lokufundela ngalinye, ibala lokudlalela ngalinye kwiindawo zethu zoluntu, kufuneka sizibone sele singenakuphuncuka kwiibhola ekhatywayo nemidlalo ngokubanzi. Olu hlobo loguquko kwezentlalo luya kufuna ukuba sisebenzise amathuba esidalwe nawo ukuze kuhlaliswane ngamoya mnye ekuhlaleni. IWC 2010 kufuneka ibe ngowona mqondiso wethu wephulo, iKhaya lethu Sonke.
Ubuchule nolwazi oluphuhlisayo loRhulumente
Saye saphinda sakhunjuzwa kwakhona kule veki iphelileyo ukuba imeko emandla yokubambezeleka kubuchule nolwazi kwicandelo lorhulumente iya ibheka phambili. Oku kuyisingela phantsi kakhulu into yokunikwa kwengqalelo kwemigaqo-nkqubo ephathekayo necacisa ngokumhlophe ezona zinto kufuneka zibonelelwe nekujoliswe kuzo ngamandla. UMongameli ukubeke ngokungenalusini oku kwintetho yakhe. Ubuchule nolwazi lokuphumeza iinkqubo zethu kufuneka zibe yeyona nto iphambili kulo nyaka uzayo. Sivakalisa ukuzimisela kwethu ekwakheni umbuso onophuhliso ofanelekileyo, osebenza ngokwamacebo akhayo nanempumelelo oko sikwenza kunye nabasebenzi baseburhulumenteni, kodwa ke oko akupheleli nje ekusebenzeleni abantu esibakhonzileyo kuphela, koko kufuneka kubekho nobuchule kwakunye nendlela yokuziphatha efanelekileyo ukuze imiba ephambili yorhulumente ifezeke. Kungenxa yoku ukuze sibe sinikwe umsebenzi wokuphanda ukukhangela ukuba abasebenzi bethu bazi kangakanani na, benolwazi nengqiqo engakanani na malunga nokukhula kwephondo nangesicwangciso-qhinga sophuhliso, iKapa Elihlumayo.
Kudala inzolo kwaye kuyakhuthaza okuthe kwafunyaniswa xa bekuqhutywa uphando, apho ibe ngama-45% abasebenzi bethu abangekeva nokuva ngesicwangciso, iKapa Elihlumayo, kodwa bengaphezu kwama-90% abanolwazi ngaso. Oku kubonisa ukuba isicwangciso, iKapa Elihlumayo asikasebenzi kakuhle. Eyona nto ixhalabisayo ke ngoko kukuba ama-54% abo banolwazi ngesicwangciso, iKapa Elihlumayo abakhe bayicinge into yokuba esi sicwangciso singayichaphazela indlela abasebenza ngayo kanti nendlela eliya kusebenza ngayo isebe kwixesha elizayo. Somlomo, sithi abawenze mncinane umsebenzi wethu wokuphumeza ingqiqo kwakunye nokuzinikela kwi-ajenda entsha esakha ngayo.
Ukuphendula malunga nezinto eziphathekayo eziphathelele kurhulumente woorhulumente, sinqwenela ukuvakalisa uthotho lwezinto ezilungenelelo eziphambili ngokokubaluleka eziya kujongwa kulo nyaka:
Siya kuqhuba uphando olumandla kubasebenzi bethu sizama ukuqonda ukuba kungani na ukuba inkonzo yoburhulumente ingabonakalisi mdla kulo lonke jikelele kwi-ajenda ezintsha eziqulathwe kwiphulo iKhaya lethu Sonke nephulo iKapa Elihlumayo. Akufuneki sicingele nje ubuvila okanye ukugxekwa, koko kufuneka sikhangele into oluluncedo ngayo unxibelelwano lwethu kunye nabasebenzi sikhangele kwanamandla la wethu ukuze sibaqinisekise ukuba le ndlela intsha, izakhono ezitsha ezifunekayo, isimo esitsha sokuziphatha esilindelekileyo ngokweBatho Pele, nokuzinikela ekunikeni inkonzo ebalaseleyo ukuba zezona zinto zingundoqo sizifunayo.
Siya kwenza uphando olufuna ukuqonda ngezakhono noluya kusinceda ekuqondeni eyona ndlela ingcono esinokuthelekisa ngayo ubuchule nolwazi kwezona zinto ziphambili ngokubaluleka ekungafuneka kuqalwe ngazo ukunikwa kweenkonzo, size sinike bonke abasebenzi umqondiso wokuba siyafuna ukutyala kubo njengabantu kwanabaqeshwa, kodwa oko kusenziwa ngokuqhutywa zezona zinto ziphambili zifuna ukwenziwa kananjalo neemfuno zorhulumente. Asinakukwazi ukunika amakhefu athathwa ixesha elide kwanamakhefu okufunda ahlawulelwayo anikwa abantu abathatha izifundo ezingahambelaniyo nophuhliso lorhulumente.
Siya kuwenza amaziko esiqeqeshela kuwo abe zizixhobo kwakhona, lo maziko ngamaziko afana neCape Administrative Academy. Kubalulekile ukuba la maziko kunye nothungelwano ngeenkqubo zamaziko-mfundo ephakamileyo lunike inkxaso enempumelelo ekufezekiseni iphulo iKapa Elihlumayo.
Sikholelwa ekubeni iiMbizo zabasebenzi zezona zixhobo zibaluleke kakhulu ezivumela umntu wonke kwiqumrhu eli ukuba azibandakanye kumbono nakwimigaqo-nkqubo yorhulumente wephondo, kwanokuba kuya kuqaliswa ngenani leeMbizo zabasebenzi kwisithuba seenyanga ezintathu ezizayo.
Siya kuphumeza iNkqubo yoLawulo lweNdlela yokweNzizwa koMsebenzi esebenzayo. Ziphelile ezo ntsuku zazisayanyaniswa nobuvila, nokungaboni ngasonye ndawonye nobukrwada kubasebenzi baseburhulumenteni. Ukusebenza ngokubambisana kunye neKhomishoni yeeNkonzo zasebuRhulumenteni kuya kwenza kukhawuleziswe inkqubo yokumisela iinkonzo ezinikwayo ezisemgangathweni kuwo onke amasebe kwisithuba sonyaka. Urhulumente uya kutsho abe nako ukusebenzisa le migangatho yeenkonzo njengesixhobo esiya kusenza sikwazi ukuphendula.
Lo ngunyaka wokuba siphumeze iSicwangciso-qhinga esiLungeleleneyo seNgqesho kunye nokuzinikela, iGqiza elijongene noMsebenzi leSizwe liya kutyalwa lisebe loMphathiswa uFraser-Moleketi osebenza ngamandla esebenzela ukuhlangabezana nemihla yokuvala ekuMatshi 2005 esenzela esi sicwangciso-qhinga sinabileyo malunga nalo mbandela.
Ngaphezu koko sikwaqwalasele nento yokuba kukho ukusilela kwizixhobo ezithile ezinentsingiselo zorhulumente ngenxa yobucukubhede obufunekayo bobugcisa kuzo. Enye yezo zinto yiNkqubo yoLawulo lweNdlela yokwenziwa koMsebenzi apho siya kuhamba ngokweentshukumo ezo. Kulandela le ntetho, izivumelwano eziphathelele kwindlela yokusebenza phakathi kwaBaphathiswa kunye neentloko zamasebe abo ekufuneka zinikwe imvume yiNkulumbuso. Iziphumo zokuQhutywa koMsebenzi, izinto ekujoliswe kuzo kwanezalathisi aziyi kuphinda zichazwe ngendlela engacacanga kwaye aziyi kwenziwa ngendlela equka nje konke. Kufuneka zibe namandla, zibe nokulinganiseka, kwaye zenziwe zihambelane ncakasana nezicwangciso-qhinga zephulo, iKapa Elihlumayo. Okona kubaluleke kakhulu, kufuneka zenziwe ngendlela eqinisekisa ukuba iNtloko yeSebe eli izihambisa ngendlela elawulekayo neya kwenza kuphendulwe ngazo.
Ubudlelwane phakathi kooRhulumente
Kule veki iphelileyo kwiNtetho yakhe yeSizwe, uMongameli uThabo Mbeki uye wathetha kwavokotheka ngobundoqo kurhulumente weedolophu kwinkqubo efanelekileyo yocwangciso lophuhliso noziso lweenkonzo phakathi koorhulumente. Ugxininise kwinto yokuba: "iKhabhinethi isebenzela ukungqamanisa iNjongo yoPhuhliso loMhlaba oVulekileyo yeSizwe kunye nokuKhula kwiPhondo ndawonye neZicwangciso zoPhuhliso kunye naMacebo oPhuhliso aHlanganisiweyo omasipala."
Ukuqinisekisa ukuba oku kuyasebenza kuqulunqwe uMthetho osaYilwayo wezoBudlelwane phakathi kooRhulumente apho lo mthetho usayilwayo uya kuwiswa khona, oko kusenziwa ePalamente xa lo nyaka usiya ekupheleni. Ngulo mthetho usayilwayo omisela ubudlelwane obuphakathi kweenkalo zoRhulumente kwanoqinisekisa intsebenziswano ekucebeni nasekufezekiseni oko kucetyiweyo.
Iforam yasebuRhulumenteni yeNkulumbuso iya kuba yiforam elindelekileyo nefanelekileyo ekuhlanganiseni nasekwenzeni izigqibo kwimisebenzi eyenziwayo nasekusebenzeni koomasipala, kwaye oku kusivumela ukuba sikwazi ukuqwalasela iingxaki zolawulo neyolwazi nobuchule olusasilelayo kwabanye oomasipala abakweli Phondo. Asinako ukuyinyamezela into yokungasetyenziswa kolwabiwo-mali, ingakumbi kwimicimbi ephathelele kulwakhiwo lwezindlu nezibonelelo, okanye ukusilela kwezinto kwiinkqubo zentengo apho bekufanele ukuba ezo ziinkqubo ezithe tse ezingenakukhalazelwa.
Ingxoxo ephathelele kwezentlalo kunye neNtsebenziswano
Yinto eqinisekisiweyo ukuthatha kwethu inxaxheba kwinkqubo yedemokhrasi ukuba i-ajenda echaziweyo kule ntetho kufuneka iqhutyelwe phambili ngokwentsebenziswano kunye noluntu ndawonye necandelo loshishino lwabucala. Sinebhongo ukunika ingxelo yokuba saye sahlanganisana ngempumelelo kwiNgqungquthela yokuKhula noPhuhliso ngomhla wama-28 kuJanuwari ngo-2005. Kwabekwa isiseko sokuzikisa izinto eziphunyezwayo zezivumelwano ekwagqitywa kuzo xa kwakumiselwa iNgqungquthela yokuKhula noPhuhliso kunyaka odlulileyo. Okwaphunyezwayo kukwamisela ukubaluleka kweKhansile yoPhuhliso lwePhondo njengendawo yengxoxo apho singakwazi khona ukuvakalisa izinto esahlukana ngazo kodwa sifune kwanezinto esingqonelanayo ngazo ekuphuculeni umgangatho wokuphila kwabantu. Ndinovuyo ke ngoko lokuba ndiqinisekise ukuba ndiye ndavakalisa amalungu amatsha ePDC izolo. La malungu aya kuvakaliswa esidlangalaleni ebutsheni bale veki izayo xa sele sabaxelela bonke abaza kuba kwezo zikhundla.
Ukongeza koku, Somlomo, ndiya kusele ndivakalisa ukuba abo kuthe kwaphakanyiswa amagama abo njengabaza kuba kwiKhomishoni yoLutsha baya kuqalisa ngoLwesihlanu, umhla wama-25 kuFebruwari 2005. Ukunikwa iintsuku ezingama-72 ezifuneka ukusuka kunyulo olo ukuya ekumiselweni, sinengqineseko yokuba xa lufikile olo Suku loLutsha siya kuba nequmrhu esele limile esiya kuthi sikunye nalo sisebenze zonke izinto eziphambili kumaqela oyamene nolutsha. Siya kuba neKhomishoni yoLutsha eya kuwenza ume ngendlela umgaqo-nkqubo kunye nezabelo zorhulumente ngokubhekiselele kufundo, kuqeqesho lomsebenzi, kwiiprojekthi zolutsha njalo-njalo.
Ukuqinisekisa ukuba imeko esekelezwe kwezesini ehamba nezifo zasentlalweni kweli Phondo kwanokuqhubeka kusingelwa phantsi isidima samabhinqa kwezoluntu nakwezoqoqosho, asingeke siyibukele sihlele nje singawakhuseli amabinqa ekuphathweni dlakadlaka nasekuxhatshazweni. Kodwa unyaka u-2005 kufuneka ibe ngunyaka apho siphinda siphonononge iinkqubo zokubonisana zikarhulumente nokuqinisekisa ukuba inkqubo yamabhinqa ekuthuwa yi-Women in Dialogue eNtshona Koloni iba liqonga lokuthundeza ukuxhotyiswa kwabasetyhini, kwanokuvuselelwa kwesidima sabo ndawonye nokuthathelwa ingqalelo ngokolingano kwamabhinqa eluntwini. Imeko yendalo kufuneka ibe yimanyano eyomeleleyo iWomen's Movement apho lo mbutho uya kuthi uzithethele khona.
Ubudlelwane nezizwe zeHlabathi
Kufuneka sibe ngamahlakani ngokupheleleyo kwaye sizimisele ekuyinikeni ingqalelo inkqubo yokuvuselelwa kwe-Afrika njengoko nathi siliphondo le-Afrika. Somlomo, uMongameli uMbeki walinika eli Phondo umsebenzi omkhulu ekudlaleni indima ephambili emaliyenze kwiprojekthi yokulondoloza, ukuvuselela nokuyenza yaziwe ingqokelela ebalulekileyo yeembalo zangenkulungwane yeshumi elinesibini eziseTimbukthu, eMali. Iya kuba sithi abaya kwenza unyuso lwengxowa-mali yokwakha imyuziyam eza kugcina iimbalo isigxina, le myuziyam iya kwakhiwa liqumrhu labokhi abasuka kweli Phondo.
Ukuvala
Sathi xa sasingena kwezi zikhundla ngoMeyi 2004, saqalisa ngokukhawuleza ukusebenza ngenkqubo yeentsuku ezili-100. Oko sasikwenzela ukuba sikhawuleze ukujonga ezona zinto zifuna ukuqwalasela kuqala apha eNtshona Koloni kananjalo nokubenza ukuba basithembe abantu ababesakungananzwa ngoorhulumente ababengazinzanga beNtshona Koloni. Kanti ke kwakhona oku sakwenziswa nayinto yokuba sasisazi ukuba inkqubela eyiyo kufuneka iqhutywe yimiba ephambili kwakunye neenjongo ezilinganisekayo. Sele siphumeze ama-90% ezinto esasijolise kuzo kwisithuba nje seentsuku ezili-100. Asikhange sithi ngenxa yokuba sikuphumezile oko, sasele siyekelela umxakatho kodwa siye sathi ngokukhawuleza saqalisa ngezinto ezintsha ekuye kwafuneka kujoliswe kuzo nekufuneka zibe ziphunyeziwe ngo-Epreli ka-2005. Oku ke sithi xa sikubiza sithi liPhulo lePasika kwaye sijonge ukuba sihlangabezane nezo zinto sijolise kuzo.
Nakubeni ngeli xesha sisebenza ukubeka ilitye elisisiseko kwimpumelelo yesizukulwana esithile ndawonye nempumelelo eyakhelanayo nezinye izizukulwana kufuneka siqinisekise ngokukhawulezisa nangokuphumelela kwenkqubo yokunikwa kweenkonzo ngexeshana elifutshane. Ukugxininisa koku ndinike uMphathiswa weKhabinethi ngamnye umsebenzi wokuba abonise isisombululo salo rhulumente.
UMphathiswa uStali wanikwa umsebenzi wokuvuselela imidlalo ezikolweni, ukubenza abantwana bethu bathambise imizimba yabo ezikolweni kwakhona, badlale nokuba ngumdlalo mnye okungenani nokuqinisekisa ukuba ootitshala abangxameli ukugoduka ngo-2 emalanga koko bahlale esikolweni besenza ulungiselelo lweenkqubo zasemva kwemini. Le yeyona ndlela esingabujika ngayo ubomi bolutsha.
UMphathiswa uRamatlakane uya kuqhuba neenzame zakhe zokunciphisa ulwaphulo-mthetho olukhatshwa bubundlobongela nokufa okwenzeka ezindleleni zethu. Simbekele izinto emakajolise kuzo ekwenzeni oko, apho ngoku kukho ukuncipha kwezi zinto nge-7% nange-5% ngokokulandelelana kwazo, kwanamapolisa angama-400 akwaloliwe aya kuthi ehle esenyuka noololiwe.
UMphathiswa uMqulwana uya kuzalisekisa isibhambathiso sethu esiphathelele kubantwana bethu sokuba bakhuseleke banikwe namathuba angawo xa beqalisa imfundo, oko kusenziwa ngokuphuculwa kwamaziko e-Early Childhood Development ali-120, msebenzi lowo uya kuqaliswa ngaphambi kwePasika.
UMphathiswa uFransman uya sele ekhuphe iziza ezili-15 000 apho sele kwakhiwe izindlu ezintsha ezingama-9 000 kulo nyaka-mali umileyo, eyisebenzise ngendlela enempumelelo nemali evela kuhlahlo-mali eyayigqithiselwe ukusuka kunyaka-mali odluleyo eyiR150 yezigidi.
Ngamanye amazwi, Somlomo, lo ngurhulumente ogxile ngokulinganayo ekwenzeni eyona nto ifunekayo ixesha elide engajonge nje kubaluleko lokunika iimfuno ezikhawulezileyo ebantwini. Ngokuqinisekileyo, icebo elinjalo alisetyenziswanga nje ngaphandle kwenjongo kwanocelo-mngeni kodwa oku kuyinto eqinisekileyo ukuba kungani na icace kangakanani into yokuba ngulo rhulumente kuphela, ngokweli xesha, onawo amandla okusitshabalalisa isenzo sexesha elidlulileyo.
Ngo-1955 xa abantu babehlanganisene bequlunqa uSomqulu weNkululeko emva kokufuna iimbono zoluntu nkalwana zonke zeli lizwe, babesazi ukuba kufuneka abantu bayivandlakanye ixesha elide baze bahlale bengagungqi kwingqiniseko yokuba oko babekwenza bezimisele kusomqulo lowo kuya kuthi ekugqibeleni kube neziqhamo ezihle, ezingaphaya kokuba babelindele ngexesha lokudla kwabo ubomi. Kwintetho yakhe emandla uHelen Joseph eyathi yasisongezelelo kulo moya ibekwe ngokwale ndlela ilandelayo:
Ndiyaweva amandla ndiyibona nenjongo engagungqagungqiyo yaba bantu njengoko bebambe umngcelele woqhankqalazo... Aba ngabantu abavela kuzo zonke iinkalo abeze kule ndibano, ngelize kuva, babonisane bamkele usomqulu wabo olungiselelwe ikamva labo, lo somqulu uyilwe ngoko kusuka kwezo ntliziyo zikrazukileyo nakuba benethemba nje... Oku yayikukuzalwa kosomqulu wanaphakade ongavumiyo ukutshabalala nokuba zazingavunyelwa kangakanani iintlelo ngeentlelo zakhe... okubhalwe ephepheni kunganyhashwa kodwa zingenakufa zona izimvo ezibhaliweyo kuye.
Namhlanje siya kwazi ukuthi apha eNtshona Koloni ezo ngcamango zazivakaliswe ngokubhalwa ephepheni eKliptown kwisithuba seminyaka engamashumi amahlanu eyadlulayo sifumane intsulungeko kwisicwangciso -buchule sokukhula kunye, iKapa Elihlumayo, umbono wethu weKhaya lethu Sonke.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.2006.feb.127410.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS|DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Your Government > Provincial Government of the Western Cape > News > Condom / Sexually Transmitted Infections Awareness Week

Condom / Sexually Transmitted Infections Awareness Week






OVERVIEW

SERVICES

PROJECTS

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NEWS

SPEECHES

PUBLICATIONS

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

COMMITTEES

PUBLIC ENTITIES

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

FACILITIES

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

CONTACT



10 February 2006
SOURCE: Ministry of Health (Provincial Government of the Western Cape)

"29 million condoms will be distributed by the Health Department in ourprovince alone this year " Minister Uys said today. They are freely available at all our facilities throughout the province and there is no excuse for people to have unprotected sex, Uys said.

A sexually transmitted infection (STI) is transmitted from one person to another during unprotected sex. Minister Uys said you can get an STI from having sex only once with an infected partner.

There are more than 20 different types of infection, which can be spread through sexual contact. Some of these are syphilis, gonorrhoea (drop) and herpes. HIV (human immuno-deficiency virus), which causes AIDS, is also considered a sexually transmitted infection. HIV is the most dangerous STI, because it is incurable. There are no visible signs of the illness in the early stages and it may take years before a person becomes ill. During this time the infection can be passed on to sexual partners.

Minister Uys says one in every 10 sexually active persons in SA is infected with an STI. He said that if it is left untreated, STI's can cause :
* infertility
* cancer of the sex organs
* abnormalities or death of unborn babies
* damage to the heart and kidneys
* mental illness


Minister Uys said people must know their bodies and seek medical treatment at our health facilities when they notice the following signs:

* Abnormal discharge from sexual organs. Even a slight watery discharge may be an indication of an STI
* Sores, warts or blisters around the sex organs, which may be painful orpainless
* Swollen glands near the sex organs


If a person is diagnosed with an STI or notice some of the signs, he or she must
* Inform all their sex partners if there are more than one (although this is not recommended) and get them to go for treatment as well, even if they have no signs of any infection
* Take the full course of medicines and do not share it with their partner
* That person must get his or her own medicine. If you don't take the fullcourse, you may think you are cured, when in fact you are not
* Do not have sex during treatment as he or she can still pass on the infection until treatment is completed
* If you continue to have sex with infected partners, you may become infected again, even after treatment

Minister Uys said to condomise is the best prevention." Always use a condom when you have sex, as that will greatly reduce your risk of getting an STI"





Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

NEWS ARCHIVE


2009: JAN FEB MAR APR

2008: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC

2007: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC

2006: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC

2005: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC

2004: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC

2003: JAN FEB MAR APR MAY JUN JUL AUG SEP OCT NOV DEC



The content on this page was last updated on 20 February 2006



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.20062.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ii-Ofisi Zolonyulo > Bredasdorp Electoral Office

Bredasdorp Electoral Office




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo


UDIDI LWEZIKO:

Ii-Ofisi Zolonyulo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

5 Court Street, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 435 6538


IFEKSI:

028 425 1019


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is:: Paul Bezuidenhout





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.2007.mar.154695.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > Die Regering van Suid-Afrika > Iindaba >








UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



<fn>GOV-ZA.2007ServiceCharterXHOV4.2010-03-25.xh.txt</fn>
IZIQULATHO
INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA 3
ISINGENISO:
Ukungqina 5
Ukukholelwa 6
Ukunakana 6
Uthatha ingqalelo 6
AMALUNGELO ONAWO XA ULIXHOBA
Ilungelo lokuphathwa ngokufanelekileyo nangembeko ukulungisela isidima sakho nobomi obubobakho 8
Ilungelo lokunikezela ngolwazi 9
Ilungelo lokufumana ulwazi 10
Ilungelo kukhuseleko 12
Ilungelo kuncediso 13
Ilungelo kwimbuyekezo 14
Ilungelo lembuyekezo 15
IZIKHALAZO: 16
ULWAZI OLUNGAPHEZULU 18
IMIBULELO 19
INTSHAYELELO
Ukususela ngo 1994, kulan-delwa nokukhula kwesiko lwamalungelo oluntu, ingqwalasela ithe ukusuka kwing-qubo yobulungisa ejonge ukohlwaya nongquzulwano ya-jonga kubulungisa obakhayo. Okubalulekileyo kule ngcinga yobulungisa obakhayo kukunakana into yokuba ulwaphulo-mthetho alusosenzo esibi kurhulumente kuphela, kodwa sisenzo esibi nakumntu eso senzo senziwa kuye. Le ngcinga yokubeka ixhoba ngaphambili kwinkqubo zobulungisa zol-waphulo-mthetho zihambisana necebo lokuphelisa ubund-lobongela. Injongo zoku kukuxhobisa amaxhoba ngokuthi kujongwe iimfuno zawo zomphefumlo nezempahla.
Itshata yamaxhoba nencwadi ehambisana nayo inqanaba elincinane zizixhobo ezibalulekileyo ezithetha ngokubanzi yaye zidibanisa amalungelo nokufanele ukuba kuyenziwa ngoku nxulumene nenkonzo ezijonge amaxhoba nabo babekhe bangamaxhoba olwaphulo mthetho eMzantsi Afrika. Itshata yamaxhoba ihambelana necandelo 234 lo mGaqosiseko.
Ndinethemba lokuba ngokuzimisela nenkuthalo yabo bon-ke abadlala indima kwinkqubo yezobulungisa, le Tshata ya-maxhoba izakuncedisa ekusebenzeni kwemithetho ekumele yenze ukuba ubulungisa bubeyinyani kuluntu lonke.
IMBULAMBETHE
URhulumente woMzantsi Afrika jikelele namashishini omen-zeli ababandakanyekayo kwinkqubo zobulungisa ngoku-kodwa:
Uyangqina
Ukuzibophelela kukaRhulumente ekuzalisekeni imilinganise-lo ejolise ekubumbeni ngokutsha okuzingisayo kwenkqubo yobulungisa ukukhusela nokukhuthaza amalungelo amax-hoba ngokuvumelana neemfanelo zezizwe ngaphantsi kwezixhobo zamalungelo abantu ezizwe ezinjengesiBheng-ezo seziZwe eziManyeneyo soMthetho-siseko osisiSeko soB-ulungisa samaXhoba olwaPhulo mthetho nokuSetyenziswa kakubi kwamaGunya ,nesokunqanda nokuTshatyala-liswa kobuGebenga ngokuChasene neSongezo sabaFazi nabaNtwana kwisiBhengezo sango-1997 seSADC kwSini nakuPhuhliso;
Ukholelwa
Ukuba yenye yendima zikarhulumente ukukhuthaza uku-ba onke amalungelo afumaneke ngokulinganayo kanye neenkululeko ezimelweyo kumgaqo-siseko nenkululeko eziqinisekiswe kumGaqo-siseko;yaye inkqubo yobulungisa engenamkhethe bungazuzwa kuphela ukuba amalung-elo amaxhoba nawabantu abamangalelweyo ayahoywa, akhuselwe kwaye alinganiswe;
Ukuqaphela
Ingxubakalaka enengozi ethi ulwaphulo-mthetho luyenze kumaxhoba, nenokuthi lunganayo lokuphelisa amandla amalungelo oluntu lwamaxhoba;
Uthatha Ingqalelo
Yenkqubela-phambili ebalulekileyo eyenziwe ukusukela mhla kwasekwa uRhulumente wentando yabaninzi, ngok-uphathelele kutshintsho lwenkqubo yobulungisa ukuqinise-kisa ukufikeleleka kubulungisa nenkqubo eziniki-mpedulo kuluntu, ngokungakhathaleli ezobuhlanga, isini, inkcubeko, nesimo. Mininzi imilinganiselo efakiweyo ngelinge lotshint-sho lobulungisa, injongo ikukubeka phambili amaxhoba, kulinganisiwe amalungelo amaxhoba kunye namalun-gelo abantu abangabamangalelwa yaye kuncitshiswe uphindaphindo lokuxhatsh azwa okwenzeka kumaxesha amaninzi kwezobulungisa;
Wamkela ngenxa yoko le tshatha yamaxhoba
Eza kujonga ukudityaniswa ndawonye imithetho ekhoyo eMzantsi Afrika ejongene namalungelo nempatho enikwa amaxhoba olwaphulo mthetho yaye ijonge
Ukuqinisekisa ukuba amaxhoba ahlala ephambili kwinkqubo zobulungisa;
Ukwenza amalungiselelo oncedo lwexhoba xa amanqanaba engahlangabezeki.
Amalungelo akho njengexhoba lolwaphulo-mthetho.
Ukuba uthe walixhoba lolwaphulo-mthetho, lamalungelo alandelayo, afumaneka kumGaqo siseko nakwimithetho ethile, azakukhuselwa xa unxibelelana nenkqubo yolwa-phulo-mthetho kwezobulungisa.
Ilungelo lokuphathwa ngokufanelekileyo nangembeko ukulungiselela isidima sakho no-bomi obubobakho:
Unalo ilungelo lokuba unakekelwe ngokukhawuleza nangentobeko, uphathwe ngembeko kulungiselelwa isidima sakho nobomi obubobakho ngawo onke amalungu alo naliphi isebe likarhulumente eliseben-zisana okanye elinikeza inkonzo kuwe (ukususela ngoku bazakubizwa ngokuba ngabanikezeli nkonzo).
Amapolisa, ngexesha lophando; umtshutshisi nama-gosa enkundla ngexesha lolungiselelo nangexesha lwenkqubo yokuthethwa kwetyala, kwakhona njeng-abo bonke abanye abanikezela ngenkonzo, fanele bathathe imilinganiselo ukunciphisa nayo nayiphina ingxaki kuwe njengexhoba ngokuqhuba udliwano-ndlebe kunye nawe ngolwimi lwakho nalapho kus-ithele khona ukuba kuyimfuneko.
Le milinganiselo iza kunqanda ixhoba ekubeni layan-yaniswe nokuphatha kakubi ngokukhetha okukwesi-bini.
Ilungelo lokunikezela ngolwazi
Unelungelo lokunikezela ngolwazi ngexesha lophando lolwaphulo-mthetho nokuthethwa kwetyala.
Eli lungelo lithetha ukuba ungayithabatha inxaxheba (apho kuyimfuneko nalapho kulunge khona) kwinkqubo zolwaphulo-mthetho zobulungisa, ngokuya kumamela ingxoxo zebheyile, uthetho lwetyala, kwinkqubo zow-iso-sigwebo nakwi / okanye kuchotshelo lwebhodi yengqawule.
Le nto ithetha ukuba uza kubanalo ithuba lokwenza in-gxelo engaphaya emapoliseni ukuba uyaqonda ukuba ingxelo yakho yokuqala ayigqitywanga; kwakhona un-gayenza ingxelo enkundleni ukuzisa ingcaciso yokuba ulwaphulo-mthetho lukuphathe njani na.
Ngaphezu koko, ungenza isicelo esibhaliweyo kumG-cini-sihlalo weBhodi yengqawule ukuba ubekhona xa kuchotshelwa ingqawule, kwaye kufuneka ungenise izimvo zakho ezibhaliweyo
Ilungelo lokufumana ulwazi.
Unelungelo lokufumana ulwazi ngamalungelo akho nokuba la malungelo uwasebenzisa njani
Kwakhona, njengengxenye yeli lungelo, uyakwazi ukucela ingcaciso yanayiphina into ongayiqondiyo, ngolwimi lwakho.
Unelungelo lokufumana ulwazi nokuba uxelelwe ngazo zonke inkonzo eziphatheleleneyo ezikhoyo kuwe ng-abanikezeli zinkonzo.
Fanele uxelelwe ngendima yakho etyaleni nokuba ityala lizakutsala ixesha elingakanani. Ungacela ulwazi oluphathelele nentsuku inkundla ezakuchophela ngayo ityala, imirhumo yamangqina neenkqubo zokhuseleko zamangqina.
Ungacela ukwaziswa ngewonga letyala, ukuba umoni ubanjiwe na okanye akakabanjwa, ubekwe ityala na, unikwe ibheyile, umangalelwe, ubanjiwe, kwaye ukuba kunjalo, ugwetyiwe na.
Ungazicela izizathu zesigqibo ezithe zathathwa malun-ga netyala lakho ukuba liqhubeke notshutshiso okanye hayi.
Unelungelo lokufumana lo maxwebhu umthetho okunika ilungelo lokubana ukwazi ukufikelela kuwo.
Ungacela ukufumana isaziso senkqubo ozakuya kuzo.
Kwakhona ungacela umtshutshisi azise umqeshi wakho zonke iinkqubo, ezingenza ukuba kufuneke ungabikho emsebenzini.
Ilungelo kukhuseleko
Unelungelo lokuba ukhululeke kungcungcuthekiso, kwimbandezelo, uloyiko, ubhucabhuco, unyobo, ukungcola nempathombi.Ukuba ulingqina fanele uxele izisongelo ezinjalo emapoliseni okanye kumtshutshisi omkhulu kaRhulumente.
Ukuba uyavumelana neemfuno ezithile, amapolisa emva koko aza kusebenzela ukuba ubekwe ngaphan-tsi kokhuseleko lwengqina.
Ukuba isicelo esinjalo siyaphumelela, uyakubekwa kwinkqubo yokhuseleko lwengqina,ekubeni uselapho uyakube ukhuselekile kangangoko kuzo zonke iindlela zempembelelo ezingafanelekanga, nakwimbandezelo okanye ekungcungcuthekisweni.
Oku kuza kuqinisekisa ukhuseleko lwakho njengengqina ukwenzela ukuthi ubungqina bakho bufumaneke, yaye kuzakwenza ukuba ukurhoxa ekungqineni kungenzeki ngenxa yempembelelo engafanelekanga.
Eli lungelo lithetha ukuba kwiimeko ezithile inkundla ingaluthintela upapasho lwalo naluphina ulwazi (kubandakanywa nobuwena), okanye ingayalela ukuba ityala lixoxwe ngaphaya komkhusane (ngasese).
Ungacela iiNkonzo zoLuleko ukuba zikuxelele ukuba umoni ubalekile okanye utshintshiwe.
Ilungelo kuncediso
Unelungelo lokucela uncedo, kwaye xa kukho imfuneko unako ukufikelela kwinkonzo zezempilo nezengcebiso kwakunye noncedo lwasemthethweni oluphendulayo kwiimfuno zakho.
Amapolisa aza kukuncedisa ngokukucacisela iinkqubo zamapolisa; ngokukuxelela amalungelo akho nokwen-za isingqinisiso esifanelekileyo kwabanye abanikezeli nkonzo.
Umtshutshisi uza kuqinisekisa ukuba imilinganiselo eyo-dwa iyasetyenziswa ngokunxulumene netyala lesini, ubugebenga basekhaya nenkxaso yomntwana/isondlo, ukuthi lomatyala achotshelwa kwiinkundla ezizodwa apho zikhona.
Ukuba unemfuno ezizodwa, bonke abanikezeli nkonzo ngokunxulumene nemisebenzi yabo elandelelanayo banoxanduva lokuthatha onke amanqanaba ukwam-kela amaxhoba anemfuno ezizodwa bawaphathe ngobunono.
Ilungelo kwimbuyekezo
Unelungelo kwimbuyekezo yelahleko okanye umonaka-lo wempahla ezonakele ngenxa yolwaphulo-mthetho olwenziwe ngokuchaseneyo nawe.
Imbuyekezo" ibhekiselele kumyinge wemali inkundla ejonge ezobundlobongela ithi iyinike ixhoba elithe la-lahlekelwa okanye lonakalelwa yimpahla, kubandakan-ya imali, ngenxa yesenzo solwaphulo-mthetho okanye ukungalandeli komthetho komntu obanjiweyo ngok-wenza ulwaphulo-mthetho.
Umtshutshi uza kukuxelela ukuba umyalelo wembuyek-ezo uvunyiwe yinkundla, akucacisele ukuba uthini umyalelo yaye ungawusebenzisa njani. Apho inkundla yolwaphulo-mthetho inganiki myalelo wembuyekezo kummangalelwa uyakwazi ukufaka ityala kwinkundla enjongene namatyala ezemali. Lento yenzeka apho umonakalo kungekho lula ukuwulinganisela ngokweze-mali njenga kwityala lo monakalo wengqondo okanye intlungu nobuhlungu.
Unelungelo kwisibuyiselo ngokuphathelele kwimpahla oyithathelwe ngokungekho mthethweni. "imbuyekezo" ibhekiselele apho inkundla, emva kokufumanisa um-angalelwa enetyala, iyalela umoni abuyisele iimpahla afunyenwe enetyala lokuba nazo ngokungekho mthethweni azithathe kuwe ukwenzela ukugcina wena usendaweni obukuyo ngaphambi kwetyala.
Umtshutshisi uza kukuxelela ukuba imbuyekezo iquka ntoni kwaye unobhala wenkundla uza kukunceda eku-nyanzeliseni eli lungelo.
IZIKHALAZO
Gcina engqondweni ukuba unelungelo lokukhalaza, unganxibelelana neSebe likaRhulumente elithile okanye umnikezeli ngenkonzo ukuba ngaba unesikhalazo ngok-uphathelelene nenkonzo oyifumanayo okanye ukuba ngaba amalungelo akho awasiwanga so. Ukuba awonel-isekanga yindlela apho izikhalazo zakho ziphathwe ngayo, usenakho ukunxibelelana nemibutho enjengale :
a. I-ofisi yomkhuseli woluntu, b. Ikhomishoni yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika c. Ikhomishoni yolingano ngokwesini, d. candelo lezikhalazo elizimeleyo, e. Ii-ofisi zamapolisa enqila;
f. Ikhansile yemisebenzi yezempilo yoMzantsi Afrika, okanye g. Igqwetha ozikhethele lona ngokwakho ngemali yakho
Iinkcukacha ngolwazi olungaphaya ngokudibanise ne tshata yamaxhoba nceda bhekisa kumaNqanaba amaNcinane kwiNkonzo zamaXhoba olwaPhulo-mthetho. Olu xwebhu luyafumaneka kuyo nayiphina i-ofisi kaRhulumente.
Abo banendima abayidlalayo kwezobulungisa bazak-wenza inzame zokuba le tshata yamalungelo ifumaneke kwezi-ofisi
Ezinkundleni
Kwi-ofisi zesebe zeNkonzo Zoluleko
Ezintolongweni
Ofisi zenkonzo zoluntu
Ofisi zamapolisa enqila
Kwindawo ezijonge ezempilo zoluntu
ULWAZI OLUNGAPHEZULU
Ukuba ufuna ulwazi olungaphezulu oluphathelele kuwo nawuphina umcimbi oqulathwe kolu xwebhu, unganxi-belelana neSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko leCandelo leSini kwezinombolo zilandelayo:
Umnxeba: 315 1670
Ifeksi: 315 1960
Inombolo yasimahla: 0800 011 022
IMIBULELO
Itshatha yenkonzo yamaXhoba olwaphulo-mthetho aseM-zantsi Afrika yaphuhliswa liCandelo leSini kwiSebe lezoBu-lungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko, ngentsebenziswano neSebe loPhuhliso lwezeNtlalontle, iiNkonzo yezoLuleko, iMfundo, nezeMpilo, kwakunye noGunyaziwe woTshutshiso weSizwe, iiNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika, iKhomis-honi yotHaziyo mthetho wokuLungisa yaseMzantsi Afrika, iKhomishoni yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika, i-Ofisi yomKhuseli woluNtu, iCandelo leziKhalazo eliziMeleyo, iiKhomishini zamalungu eeNkonzo zooMantyi nenkundla kwakunye namalungu amaPolisa enqila yeTshwane.
Isebe lobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko libulela kakhulu ngeminikelo exabisekileyo eyenziwe yimibutho engekho phantsi koRhulumente eyahlukahlukeneyo na-maziko emfundo ephakamileyo kumaxwebhu.
Nksk. B S Mabandla:
UmPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko
AMALUNGELO ONAWO XA
<fn>GOV-ZA.2008PolPardon_AppForm[AllegedPolitically]IsiXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
UKUKHULULWA OKUKHETHEKILEYO NGOKUXOLELWA NGUMONGAMELE NGOKUPHATHELENE NE(AMA)TYALA EKUSOLWA UKUBA ENZIWE UKUZE KUPHUNYEZWEIINJONGO ZEZOPOLITIKO
YONKE IMIBUZO YMAYIBHEKISWE KU: MNU N. GAWULA ISEBE LEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO INOMBOLO YOMNXEBA: 012-357 8573 / 8626 IFEKSI: 0866 193 443 ISELULA: 082 466 8968

1.1 IINKCUKACHA ZOBUQU: IFani: _____________________________________________________ Amagama apheleleyo (njengoko evela kwincwadi yakho YESAZISI (ID)):
Inombolo yesazisi: ________________________________________________
1.2 IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:
1.2.1 Idilesi yeposi: ___________________________________________
Idilesi yesitalato: ___________________________________________

1.2.2 Iinkcukacha zentolongo, ukuba zikhona: Inombolo yasentolongweni: ___________________________________________ Owona mhla ukufutshane onokulungela ngawo ingqawule: _______________________ Umhla ekufaneleke ukuba ukhululwe ngawo: _______________________________________ Izifundo zokukubuyisela kwisimo sangaphambili ozenzileyo ngexesha lokuvalelwa entolongweni:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo

2. IINKCUKACHA ZE (AMA) TYALA UXOLELO OLUFUNELWA ZONA


ITYALA (UHLOBO LWETYALA UMZEKELO. UKUBULALA)(Dwelisa ityala ngalinye ngokwahlukeneyo) UMHLA WOKWENZIWA KWETYALA INDAWO ELENZIWE KUYO ITYALA UMHLA WOKUGWETYW A INKUNDLA INOMBOLO YETYALA ISIGWEBO




















Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala
........... Faka oonobu mba bamaga ma
3. IINKCUKACHA ZE(AMA)TYALA KUNYE NOKUPHEMBELELA ISICELO
3.1 Nika ezi nkcukacha zilandelayo:
3.1.1 Ingaba lenziwa njani i(ama)tyala (iinkcukacha zokwenzekayo ngexa lokwenziwa
kwe(ama)tyala:

3.1.2 Kwakutheni ukuze lenziwe i(ama)tyala:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........


3.2 Ingaba kwabakho umntu owenzakalayo okanye obulawayo okanye ingaba ukhona umntu owehlelwa ngumonakalo kwipropati ngenxa ye(yama)tyala elinjalo kunye nobungakanani bako nakuphi na ukwenzakala kunye/okanye umonakalo kwakhona nceda unike iinkcukacha zoqhagamshelwano zamaxhoba, ukuba ziyafumaneka:
3.1.3 (a) Ingaba waye wazuza wena buqu ngayo nangayiphi na indlela ngokwenza elo/loo (ma) tyala?
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........

(b) Ukuba kunjalo, cacisa ubunjani kunye nobungakanani beenzuzo ezinjalo.
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
........... Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo


3.4 (a) Ingaba i(ama)tyala lenziwa kuqhutywa umyalelo, ukuvunywa, okanye ugunyaziso
ngokwemigqaliselo yomgaqo-nkqubo wombutho, iqela okanye umbutho wezopolitiko, iziko,
umbutho okanye iqumrhu lenkululeko kwaye ukuba uthi ewe, xela igama leqela lezpolitiko,
umbutho, iziko, iqumrhu okanye umbutho lenkululeko:















(b) Ukuba kunjalo, ungazixela iinkcukacha zaloo myalelo onjalo okanye ukuvunywa okanye
umgaqo-nkqubo kunye nomhla ngaphaya koko kunye ne(ama)gama, i(ii)dilesi, i(ii)nombolo
yo(zo)mnxeba okanye naziphi na ezinye iinkcukacha zoqhagamshelwano zo(aba)ntu owabika
oko kuvuma okanye umyalelo:











...........

(c)
Yayiyintoni injongo yezopolitiko, ukuba kukho nayiphi na, owawufuna ukuyiphumeza ngokwenza i(ama)tyala?

(c)
Ingaba umbutho wakho, iziko, iqumrhu okanye umbutho wenkululeko uzuze ntoni ekwenziweni kwe(kwama)tyala?


Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........


3.5 (a) Ingaba wawuligosa/umbambi-ofisi/ilungu umxhasi wawo nawuphi na umbutho wezopolitiko/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko ngexesha ekwenziwa nga(wo)lo i(ama)tyala. Ukuba kunjalo, Sesiphi isikhundla owawukuso?
(b)
Inombolo yobulungu, ukuba kukho nayiphi na:

(c)
Umhla owaba lilungu ngawo lombutho/iziko/iqumrhu okanye umbutho wenkululeko:



____________________________________________________________________________
3.6 Xela izizathu zokuba kutheni ku kuba kokulungileyo ukuba uMongameli akunike uxolelo.
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........


4.1 Ingaba wasifaka isicelo soxolelo kwi-TRC?

4.2
Ukuba kunjalo, nika iinkcukacha uze unike nenombolo yesingqinisiso:


5.1
Ukuba ngaba okwangoku udontsa isigwebo sakho, xela ukuba ingaba wake wafaka isicelo sengqawule na ngaphambili:




5.2 Ukuba ngaba isicelo sakho sokubekwa kwingqawule saliwa, nika izizathu zokuba kutheni saliwa nje isicelo sakho:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo

5.3 Ukuba ngaba ukhululwa ngengqawule, loluphi ulungiselelo lokubekwa kwingqawule? (Nceda uhlomele ikopi yemiqathango yengqawule yakho)

La maxwebhu alandelayo kufuneka ahlonyelwe kwifom yesicelo:

(a)
Iseti engakhutshelwanga (original) yeempawu zeminwe.


(b)
Ikopi eqinisekisiweyo yephepha lokuqala loxwebhu lwakho lwesazisi oluqinisekisiweyo.

(c)
ISihlomelo A esigcwaliswe ngumbutho wezopolitiko/iziko/iqumrhu okanye umbutho wenkululeko ukuba ngaba bayasixhasa isicelo sakho.


(d)
Nawaphi na amaxwebhu afumanekayo aphathelene nokubuyiselwa kwimo yangaphambili kwesimilo entolongweni kunye okanye emva kokukhululwa entolongweni.


Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........



*(Esi sigaba masigcwaliswe kwaye iphepha ngalinye kufakwe oonobumba kulo kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo)
Mna ______________________________________________________________________________ (Amagama apheleleyo nefani) ndibhengeza ukuba olu lwazi lungasentla luyinene kwaye luchanekile.
Ngolo hlobo ke isayinwe e _______________________ ngo _______ wosuku lwe _______________ unyaka
Usayino (Umfaki-sicelo)
1.
Ingaba uyakwazi kwaye ukuqonda okuqulethwe yile ngxelo?

Impendulo: ________________________________________

2.
Ingaba unayo nayiphi na inkcaso echasene nokuthatha isifungo esimiselweyo?

Impendulo: ________________________________________

3.
Ingaba isifungo esimiselweyo usithatha njengesibophelelayo kwisazela sakho?


Impendulo: ________________________________________

A. Ndiqinisekisa ukuba imibuzo ekhankanywe ngasentla ithiwe thaca kum kwaye iimpendulo zayo ke apho njengoko ziboniswe ngasentla zibhalwe ndikhona.
___________________________________________________________ USayino loMbhengezi

B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo esifungelwe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
___________________________________________________________ UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni UMkomishinala oFungisayo

Amagama okuqala apheleleyo neFani_________________________________________________________ (NgoonoBumba abakhulu)
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo


Isikhundla (irenki) ________________________________________________________ Ngenxa yesiKhundla kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika
IDilesi yaseMsebenzini _____________________________________________________________________
(Idilesi yesitalalo kufuneka ixelwe)
Umhla ________________________ Indawo _______________________
OKANYE
1. Ingaba ukuqinisekisa ngokusulungekileyo okuqulethwe kwesi sibhengezo?
Impendulo _______________________________________

A. Ndiqinisekisa ukuba umbuzo okhankanywe ngasentla uthiwe thaca kum kwaye impendulo yam apho ke njengoko ibonisiwe ngasentla ibhalwe phantsi ndikhona.
___________________________________________________________ USayino loMbhengezi

B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo siqinisekiswe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
___________________________________________________________ UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni UMkomishinala oFungisayo

Amagama okuqala apheleleyo neFani_________________________________________________________ (NgoonoBumba abakhulu)
Isikhundla (irenki) ________________________________________________________ Ngenxa yesiKhundla kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika
IDilesi yaseMsebenzini _____________________________________________________________________
(Idilesi yesitalalo kufuneka ixelwe)
Umhla ________________________ Indawo _______________________
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
...........



<fn>GOV-ZA.2008PolPardon_AppForm[AllegedPolitically]IsiXhosa_AnnexA.2010-03-25.xh.txt</fn>
IFani : ...
Amagama apheleleyo: ...
Inombolo yesazisi: ...
Umbutho wezopolitiko/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko:
Isikhundla kumbutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko:
Idilesi yesitalato ye-ofisi eyintloko yombutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko:
Idilesi yePosi:
Inombolo yomNxeba: ( ... ) ...
ISIQINISEKISO ESIGCWALISWA NGUMBUTHO WEZOPOLITIKO/IZIKO/IQUMRHU/UMBUTHO WENKULULEKO
ISAZISO ESIBALULEKILEYO: UKWENZIWA KWENGXELO ENGASIYONYANI LITYALA LOLWAPHULO-MTHETHO
ISIBHENGEZO
Mna ... (amagama apheleleyo) ngenxa yoko ndibhengeza egameni le ... (igama lombutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko) ukuba u ... (amagama apheleleyo omfaki sicelo) wayelilungu lalo mbutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko ukhankanywe ngasentla xa i(ama)tyala elifunelwa uxolelo njengoko kuxeliwe kumhlathi wesi-2 wefom yesicelo, laye/aye enziwa, kwaye i(ama)tyala lenziwa ukuze kuphunyezwe ezi njongo zezopolitiko zilandelayo zombutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko ngexesha le(lama)tyala:
Ndiluqinisekisile olu lwazi lukhankanywe ngasentla ngale ndlela ilandelayo umzekelo ngokufumana ulwazi oluvela kwi-database/ngokufumana iingxelo ezivela kula mangqina alandelayo, ndinolwazi buqu ngesehlo njl. njl. amagama, iidilesi neenombolo zeminxeba zamangqina kufuneka zinikwe:
Umbutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko wam, unoluvo lokuba kuya kuba kokulungileyo u ... (amagama apheleleyo omfaki sicelo) uyaxolelwa ngezi zizathu zilandelayo:
Umbutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko wam nawo unoluvo lokuba
... (amagama apheleleyo omfaki sicelo) ngeke abe saba sisoyikiso okanye ingozi eluntwini ngezi zizathu zilandelayo:
Ndigunyaziswe ngumbutho/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko ukuba ndenze le ngxelo kwaye ndinike esi siqinisekiso egameni lo mbutho.
Esi sigaba masigcwaliswe kwaye iphepha ngalinye kufakwe oonobumba kulo kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Mna ...
Amagama apheleleyo nefani ndibhengeza ukuba olu lwazi lungasentla luyinene kwaye luchanekile.
Ingaba uyakwazi kwaye ukuqonda okuqulethwe yile ngxelo?
Impendulo: ...
Ingaba unayo nayiphi na inkcaso echasene nokuthatha isifungo esimiselweyo?
Impendulo: ...
Ingaba isifungo esimiselweyo usithatha njengesibophelelayo kwisazela sakho?
Impendulo: ...
A. Ndiqinisekisa ukuba imibuzo ekhankanywe ngasentla ithiwe thaca kum kwaye iimpendulo zayo ke apho njengoko ziboniswe ngasentla zibhalwe ndikhona.
B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo esifungelwe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni
UMkomishinala oFungisayo
NgoonoBumba abakhulu
IDilesi yaseMsebenzini ...
Umhla ... Indawo ...
OKANYE
Impendulo ...
A. Ndiqinisekisa ukuba umbuzo okhankanywe ngasentla uthiwe thaca kum kwaye impendulo yam apho ke njengoko ibonisiwe ngasentla ibhalwe phantsi ndikhona.
B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo siqinisekiswe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni
UMkomishinala oFungisayo
NgoonoBumba abakhulu
IDilesi yaseMsebenzini ...
Umhla ... Indawo ...
<fn>GOV-ZA.2008PoliticalPardon_TOR_IsiXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
OKUNYINELWE INGXELO KUKHULULO OLUKHETHEKILEYO KWINKQUBO
YOXOLELO LUKAMONGAMELI NGOKUNXULUMENE NABOPHULI-MTHETHO
ABATHILE
NAKUBA kukho abantu abangabodwa abagwetyelwe ukwenza amatyala abakholwa ukuba babelandela iinjongo zezopolitiko ngokwenza oko;
KWAYE NANGONA uMongameli ethathela ingqalelo onke amagatya omthetho abandakanyekayo, akafumananga nawaphi na amanyathelo akhoyo afanelekileyo okusebenza ngomcimbi okhethekileyo okhoyo ngoku;
KWAYE NANGONA iCandelo lama-84 (j) loMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996 (umThetho we-108 ka-1996) njengoko lihlaziyiwe libonelela ngokuba uMongameli "unoxanduva lokuxolela okanye ukumisela izohlwayo abophuli-mthetho kunye nokulahlekelwa".
KWAYE NANGONA uMongameli ebhengeze ukukhululwa okukhethekileyo ngokwenza ukuba kuvalwe imicimbi enxulumene nokugwetywa kwabo Bantu kusolwa ukuba benza ulwaphulo-mthetho belandela injongo yezopolitiko.
NGAKO OKO KE NGOKU:
Ekuhlaleni kokuqala kweQela loNgqinisiso, amalungu phakathi kwawo, onyula uSihlalo oya kuchophela zonke iintlanganiso zeQela loNgqinisiso.
Ukuthathela ingqalelo isicelo ngasinye soxolelo kunye nokwenza izincomo eziya kuMongameli.
I- RG kufuneka yenze eyayo imithetho kunye neenkqubo ekuthatheleni ingqalelo isicelo ngasinye soxolelo ngenjongo zokwenza izincomo eziya kuMongameli ezisekelwe kwisicelo ngasinye.
IIMPEMBELELO ZEZIMALI
I-RG iya kuba khona ixesha eliya kusukela kwintlanganiso yokuqala ukuya kuma kumhla umsebenzi wayo ugqitywa ngawo, yomibini le mihla iqukiwe, umhla wokugqibela awuyi kuba ngaphaya kwama-30 Septemba 2008.
NGUBANI OFANELEKILEYO KUXOLELO
Ngabantu ababanjwa kwaye bagwetywa kuphela ngenxa yokuba kusolwa ukuba benze amatyala aphenjelelwa zezopolitiko phambi komhla we-16 Juni 1999; kwaye
Bethobela indlela esetyenziswayo ukukhetha emiselwe kwangaphambili kunye neenkqubo njengoko zibekiwe kifom yesicelo, abanokufaka isicelo sokuxolelwa nguMongameli ngendlela emiselweyo.
Umntu uyakufaneleka ukuba athathelwe ingqalelo yokuba axolelwe kuphela ukuba-
ityala ekubhekiselwe kulo kumhlathi (a) lenziwa ngawo okanye ngaphambi kwawo umhla wokubekwa esihlalweni kukaMongameli ngowe-16 Juni 1999; kwaye isicelo sakhe soxolelo sikhatshwa yingxelo efungelweyo emiselweyo okanye uqiniselo olungqinelwa okanye oluqiniselwe ngumntu ogunyaziswe liqela lezopolitiko okanye umbutho, iziko, umbutho wenkululeko okanye iqumrhu, apho kuqinisekiswayo ukuba isenzo okanye ukungenzi okumisela ityala ekuthethwa ngalo, kwenzeka phantsi komyalelo ka, okanye ekwenziweni komyalelo, ukuyalelwa, kolawulo, kokuxelelwa, icebo, uyilo okanye iprojekithi ka, okanye egameni lika, okanye ngokuvuma kuka, okaye ekuqhubeni, ekuphakanyisweni okanye ekuphumezeni imigaqo-nkqubo, iinjongo okanye imidla, yeqela, umbutho, iziko, umbutho wenkululeko okanye iqumrhu ekuthethwa ngalo umfaki sicelo owayeyilungu lalo, i-arhente okanye umxhasi walo.
NGUBANI ONGAFANELEKANGA KUXOLELO
Umntu akayi kufaneleka ukuba athathelwe ingqalelo kuxolelo ukuba -
ugwetyelwe ityala elinxulumene:
naso nasiphi na isenzo sezesondo;
ii naso nasiphi na isenzo nokuba sinjani sobundlobongela basekhaya, iii naliphi na ityala ekubheksielwe kulo kwicandelo le-13 lomThetho weziYobisi nokuHanjiswa kweziYobisi, 1992 umThetho we-140 ka-1992, onxulumana nokwenziwa kunye nokunikezwa kwezi zinto, ukusebenzisa kunye nokuba neziyobisi kuwe nokusebenza ngeziyobisi;
nokuba wafaka isicelo kwiKomiti yoXolelo eyasekwa phantsi komThetho we- TRC kwaye isicelo sakhe soxolelo saliwa; kwaye
AKATHOBELANGA zonke izinto ezimiselweyo ezifunekayo ngalo okanye ngaphambi "kwethuba elivulekileyo"leenyanga ezintathu sele liphelelwe.
UKUFAKWA KWESICELO
Kuphela zizicelo ezigcwaliswe ngokufanelekileyo kwaye ngokugcweleyo ngendlela emiselweyo, kuqukwa nefom emiselweyo eyilelwe le njongo yokukhululwa ngokukhethekileyo, kwixesha "lethuba elivulelekileyo, eziya kuthathelwa ingqalelo.
Kuphela sisicelo esifakwe ngumntu oyedwa esiya kuthathelwa ingqalelo. Isicelo kufuneka senziwe ngumfaki sicelo oyedwa njengoko kumiselwe size singeniswe kwi- DOJ&CD.
Kwimeko yokuba isicelo singeniswe liqela lezopolitiko egameni lomfaki sicelo; iqela lezopolitiko kufuneka:
liqinisekise ukuba isicelo sigcwaliswe ngendlela emiselweyo;
liqinisekise phantsi kwesifungo ukuba iimeko ezisolwayo ityala elenziwe phantsi kwazo zichanekileyo kwaye aziguquki kwizenzo/imisebenzi yezopolitiko iqela lezopolitiko elaliyinxenye yazo.
Zonke izincomo ezenziwa ngokunxulumene nezicelo zoxolelo kufuneka zingeniswe kuMongameli.
Isincomo esenziwe yi-RG ngokuphathelene nesicelo ngasinye soxolelo kufuneka sibonise izimvo zoninzi ngokunjalo nezegcuntswana lamalungu, ukuba kukho naziphi, ngokuphathelene nesicelo ngasinye.
AMAGUNYA OKUNIKA UXOLELO
Akukho mntu unelungelo lokuxolelwa nguMongameli.
Ukunikwa koxolelo kuye nawuphi na umntu kuyakukhokelela ekucinyweni kwesigwebo kunye nerekhodi yolwaphulo-mthetho yetyala elinxulumene nalowo unikwa uxolelo.
Imibuzo:
<fn>GOV-ZA.2008_tradcourts_pfrmw_xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isakhelo somGaqo-nkqubo weNkqubo yoBulungisa yeMveli phantsi komGaqo-siseko
IZIQULATHO
ISAHLUKO 1:INTSHAYELELO 5 1.1Ukubaluleka kwenkqubo yenkundla yemveli ekugcineni uxolo nemvisiswano kubantu bemveli 6 . 1.2Imbono nenjongo yesakhelo somgaqo-nkqubo 7 1.3Ukwakheka kwesakhelo somgaqo-nkqubo 8
ISAHLUKO 2:INDIMA NGOKWEMBALI YEZIKO LOBUNKOKHELI BEMVELI KULAWULO LOBULUNGISA 9 2.1Iziko lobunkokheli bemveli ngexesha lezithanga (leekoloni) 10
Iziko lobunkokheli bemveli phantsi kwexesha localucalulo ngobuhlanga 10
ISAHLUKO 3: IZIFUNDO ZOPHONONONGO LOKUTHELEKISA 13 3.1Inkqubo yemveli yobulungisa kumazwe akhethiweyo 14
c I-Indiya 15
Iimpawu ezifanele umzekelo ocingwayo weenkundla zemveli zaseMzantsi Afrika 17
ISAHLUKO 4: IFUTHE LOMGAQO-SISEKO KUBUNKOKHELI BEMVELI 19 4.1Ukuvunywa kweenkundla zemveli phantsi kolawulo olutsha lwedemokhrasi 20
Ifuthe lomGaqo-siseko kwiziko lobunkokheli bemveli 21
ISAHLUKO 5: IMINGENI EFUNA UKUJONGWA SISAKHELO SOMGAQO-NKQUBO 23 5.1Intshayelelo 24 5.2Ukwamkela izinto ezixabisekileyo zomGaqo-siseko omtsha 24 5.3Ukuphunyezwa kwemisebenzi yenkundla ziinkokheli zemveli 24 5.4Ukuqhekeka kwenkqubo yobulungisa yemveli 25 5.5Imingeni yokwakheka kweziko 25
ISAHLUKO 6: IINGCAMANGO ZOMGAQO-NKQUBO 29
Izinto ezixabisekileyo zenkcubeko ezikhuthaza ubumbano kwezentlalo, uxolo nemvisiswano 30
Inkqubo yobulungisa yemveli efanele umgaqo-siseko wolawulo waseMzantsi Afrika 30
Iinkqubo zokusebenza ezilandelwayo kwinkqubo yemveli yobulungisa 31
Ukungqina imigqaliselo yobulungisa bembuyekezo phakathi kwenkqubo yemveli yobulungisa 32
Isibonelelo samancedo okusebenza amkelekileyo okuphumeza indima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa
Izindululo zomgaqo-nkqubo 33
Ukunyula iinkokheli zemveli ukuchophela iinkundla zemveli 33
Ukuba noxanduva kweenkokheli zemveli ekuphumezeni indima nemisebenzi yazo kulawulo lobulungisa 33
Ukuya kwinkqubo yoqeqesho emiselweyo yeenkokheli zemveli 34
Iinkundla zemveli kufuneka zibe nolawulo malunga neengxabano zembambano ezivela kumthetho wesintu nakumatyala athile olwaphulomthetho (osizi)
Iinkundla zemveli kufuneka ziwise izohlwayo zemo yembuyekezo (ubulungisa) 35
Ukuthunyelwa kwezaziso nenkqubo yenkundla nonyanzeliso lwezigqibo zeenkundla zemveli 35
Ukuthintelwa kommeli osemthethweni kwiingxoxo phambi kweenkundla zemveli 36
Izigqibo zeenkundla zemveli zezokugqibela yaye isibheno siza kuvunyelwa kuphela ngokuchasene nemiyalelo ethile 36
Uhlaziyo lwezigqibo zeenkundla zemveli 36
Iindlela ekufuneka zisekwe zokuthumela amatyala ukusuka kwiinkundla zemveli ukuya kwiinkundla zoomantyi nangokuphendulelekileyo 36
Indima yeenkundla zemveli kwinkqubo yobulungisa yolwaphulomthetho 36
Ukugcinwa kweerekhodi ezithile 37
Iinkokheli zemveli neenkundla zemveli kufuneka ziqhubele phambili izinto ezixabisekileyo nemigqaliselo yeBhili yaMalungelo 37
Imfuneko yomthetho wesizwe ukuqinisekisa ufano 37
Amalungiselelo enguqu 38
ISAHLUKO 7: ISIPHELO 39
Uphuhliso lomthetho weenkundla zemveli 40
Inkqubo yokucebisana 40
INTSHAYELELO
1.1Ukubaluleka kwenkqubo yenkundla yemveli ekugcineni uxolo nemvisiswano kubantu bemveli
Ubunkokheli bemveli budlala indima engundoqo nebalulekileyo kubantu bemveli ngokuphathelele kulawulo lobulungisa. Buyinxalenye yelifa lenkcubeko yabantu abangamaAfrika yaye buyamkelwa ngumGaqo-siseko.
Umthetho wesintu ubekhona ukusuka kudaladala yaye wamkelwe kwinkqubo yezomthetho yaseMzantsi Afrika. Inani elikhulu labantu abahlala kwimizi yemveli bavumelana nemigqaliselo yomthetho wesintu yaye bamkela inkqubo yenkundla yemveli esebenzisa olu hlobo lomthetho. Abantu abaqikelelwa kwizigidi ezili-14 bayinxalenye yemizi yemveli kuwo onke amaphondo eMzantsi Afrika ngaphandle kwaseNtshona-Koloni.
Iziko lobunkokheli bemveli lidlala indima ebalulekileyo ekukhuthazeni ubumbano kwezentlalo, uxolo nemvisiswano kwimizi. Kwesi sigaba solawulo lobulungisa, iinkokheli zemveli zisombulula iingxabano ngeenkundla zemveli (Makgotla/ Inkundla). Ukubaluleka kweenkundla zemveli kuvela kwinyaniso yokuba zezona zikufuphi kuluntu yaye zisebenzisa ulwimi neendlela eziqondwayo luluntu ngcono kuneenkqubo zokusebenza ezisetyenziswa kwiinkundla ezisesikweni. Inkokheli yemveli namaphakathi ayo bahlala ebandla ("lekgotla"), baphulaphula ubungqina babamangali nobabantu "abamangalelweyo", yaye basombulule iingxabano ngokweziqhelo nezithethe zenkcubeko ezisebenzayo kuluntu okuthethwa ngalo. Ngokuchasene nenkqubo yenkundla esesikweni, iinkundla zemveli azibambeleli kuluhlu naluphi na lwemithetho emiselweyo okanye ebhaliweyo. Zikhokhelwa yinkcubeko nesithethe soluntu lwalapho zisebenza khona. Ngale ndlela, ityala lithethwa lula yaye ngokukhawuleza.
Uluhlu olulandelayo lucacisa ukusasazeka kumaphondo kwamazinga amathathu obunkokheli bemveli kwilizwe:
Ookumkani/ 6 0 1 2 1 2 0 0 0
Ookumkanikazi 220
183 63 306 13 0 9 2 850Iinkokheli eziphezulu zemveli
Baza Osibondakazi kwamkelwa kwamkelwa kwamkelwa
Iphondo Izindlu zeNgingqi Izindlu zePhondo
IMpuma-Koloni Kuza kusekwa Izindlu zeNgingqi ezi-5 Zisekiwe
ILimpopo Izindlu zeNgingqi ezisekiweyo ezi-5 Zisekiwe
IMpumalanga Izindlu zeNgingqi ezisekiweyo ezi-3 Zisekiwe
IMntla-Ntshona Izindlu zeNgingqi ezisekiweyo ezi-3 Zisekiwe
Inani lilonke 31 8
Amabhunga eMveli
Ukulungiselela umzi ngamnye wemveli ophantsi kwegunya lenkokheli yemveli, kumiswe kwamkelwa ibhunga lemveli.
Imbono nenjongo yesakhelo somgaqo-nkqubo
Imbono yesi sakhelo somgaqo-nkqubo kukungqina ukubaluleka kweziko lobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa, oko kukuthi ukukhuthaza ukufikelela kubulungisa nokuba negalelo ekuphuculeni ubomi babantu bonke.
Injongo ephambili yeli xwebhu lomgaqo-nkqubo kukungqinelanisa inkqubo yobulungisa bemveli nomGaqo-siseko.
Ixwebhu lomgaqo-nkqubo kukufikelela encotsheni kophando loncwadi, uphononongo lokuthelekisa ezinye iinkqubo zolawulo, kwakunye nokucebisana neenkokheli zemveli, naloo masebe karhulumente anoxanduva lwemicimbi yemveli, kwakunye nabanye abanomdla kumba womthetho wesintu. UMphathiswa namanye amagosa bathathe amathuba otyelelo lophononongo ukuqwalasela iinkqubo zemveli e-Indiya naseBotswana. Olunye ulwazi lufunyenwe kwingqungquthela yamazwe ngamazwe malunga namaziko emveli, eyayibanjelwe eThekwini ngoMeyi wama-2007, nakwiNgqungquthela elandelayo yooMantyi, eyayibanjelwe eMidrand ngoSeptemba wama-2007. Kwezi ngqungquthela, eyesizwe neyamazwe ngamazwe izithethi bezisabelana ngamava azo ngamaziko emveli neendima ezidlalwa ngala maziko kulawulo lobulungisa.
Unyulo lwedemokrasi lowe-1994 luvulele amasango inkqubo entsha yedemokhrasi. Le nkqubo entsha idale isiseko sokuhlaziya umthetho neziqhelo ebezikhona phambi kowe-1994. Eli xwebhu lomgaqo-nkqubo lijolise kwindima nemisebenzi yeenkokheli zemveli phantsi kolawulo olutsha lwedemokhrasi, kulawulo lobulungisa. Isicatshulwa esilandelayo esivela kwingabula-zigcawu yePhepha Lovavanyo-zimvo (White Paper) ngoBunkokheli beMveli noLawulo sifanelekile:
Iziko lobunkokheli bemveli libambe indawo ebalulekileyo kubomi bomAfrika yaye, ngokwembali, kwimbumba yopolitiko yoMzantsi Afrika. Liquka ulondolozo lwenkcubeko, izithethe, amasiko nezithethe ezixabisekileyo zamaAfrika, xeshikweni kananjalo limele iindlela zangaphambili zomanyano kwezentlalo nolawulo. Nangona kunjalo, xa uMzantsi Afrika usamkela umGaqo-siseko weThutyana ukanti, emva koko, umGaqo-siseko we-1996, abantu bakowethu babhengeza iRiphablikhi yoMzantsi Afrika njengeLizwe lobunganga, ledemokhrasi elisekwe kwizinto eziliqela ezixabisekileyo jikelele, kuquka nobungangamsha bomGaqo-siseko. Oku kwaphawula ukuqalisa kwexesha elitsha embalini.
Emva konyulo lowe-1994, urhulumente omtsha waqalisa indlela yokuguqula ilizwe laseMzantsi Afrika. Oku kwaquka inguqu yamaziko olawulo lombuso ngokwenkqubo entsha yedemokhrasi nemigqaliselo yomGaqo-siseko efana nokulingana nokungacalucaluli. Elinye kula maziko yayiliziko lobunkokheli bemveli. Ngokufanayo nookhokho bethu kwizwekazi laseAfrika, ngako oko besijongene nomngeni owodwa wokuchaza indawo nendima yeziko lobunkokheli bemveli kwinkqubo entsha yolawulo loburhulumente. UmGaqo-siseko omtsha ubeke isiseko soku yaye ubophelele urhulumente omtsha ukuphuhlisa umthetho oza kujongana nalo mba ngokuqinisekisayo."
Iinjongo zeli phepha lomgaqo-nkqubo ngako oko kukungqina ukubaluleka kobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa nokuseka umzekelo wobulungisa bemveli obufanelekileyo kwindlela yomGaqo-siseko omtsha;
kukumisa isiseko sokuqingqa umthetho olawula indima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa, ngokuhambelana nolawulo ngokomGaqo-siseko omtsha;
kukuphucula ubuchule bokusebenza nokwandisa ukufikelela kwiinkundla zemveli; kwakunye nokumisela ulawulo lweenkundla zemveli malunga nolwaphulomthetho nembambano nokuphuhlisa iinkqubo ezilawula iinkundla zemveli.
Izinto ezisilelayo kwinkqubo yenkundla yemveli kufuneka zilungiswe ukuze zihambelane neemfuno zomGaqo-siseko omtsha.
Ukwakheka kwesakhelo somgaqo-nkqubo
Kwisahluko esilandelayo (Isahluko 2), kunikwa imbali yendima yobunkokheli bemveli. Esi sahluko sifuna ukucacisa nokubonelela ngemvelaphi yendima edlalwe bubunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa phambi kokuqalisa komGaqo-siseko. Sibonakalisa ngokufutshane ixesha lwezithanga (lobukoloniale), ixesha locacucalulo ngobuhlanga, kuquka nexesha lamaphandle namazwana azilawulayo, kwakunye nexesha kanye phambi kolawulo ngomGaqo-siseko omtsha.
Isahluko 3 sijolise kuphononongo lokuthelekisa iinkqubo zemveli zobulungisa kumazwe akhethiweyo aseAfrika namanye amazwe asentshona, kwakunye neempawu zawo ngokubanzi ezifana nenkqubo yemveli yaseMzantsi Afrika. Isahluko 4 sicamngca ngeendlela zophuhliso eziziswe yindlela yomGaqo-siseko omtsha, xeshikweni Isahluko 5 sibonelela ngenkcazelo-jikelele yemingeni ekufuneka ubunkokheli bemveli bujongane nayo phantsi kolawulo ngomGaqo-siseko omtsha. Isahluko sokugqibela (Isahluko 6) sijolise kwimigaqo-nkqubo enokukhethwa eyifaneleyo inkqubo yobulungisa yemveli yaseMzantsi Afrika yaye sibonelela ngesakhelo somthetho onenjongo yokuphumeza isakhelo somgaqo-nkqubo.
Isahluko 7 siqulathe isiphelo esinika ingcaciso emfutshane yenkqubo yokucebisana eqhutyiweyo ekuphuhliseni esi sakhelo somgaqo-nkqubo.
NGOKWEMBALI INDIMA YEZIKO LOBUNKOKHELI BEMVELI KULAWULO LOBULUNGISA
Indima yamaziko emveli kulawulo lobulungisa ingalandwa ukusuka kudaladala. U-Bennet3 uchaza ukuba iziko lobunkokheli bemveli linentsusa yalo kumaxesha amandulo xa abantu ababelandela iinkolo nobukumkani obufanayo babesabelwa umhlaba wokuhlala nowamadlelo. Inkokheli yayimi kwintloko yorhulumente wemveli yaye phantsi kwenkokheli kwakukho amanqanaba amabini amagunya: intloko yelali (usibonda) nentloko yosapho. Inkokheli ibidlala indima yobunkokheli kuyo yonke imiba yobomi babantu, ukusuka kuphuhliso lwasemaphandleni ukuya ekukhokheleni amajoni ngexesha leemfazwe nokusombulula iingxabano phakathi koluntu. Urhulumente wemveli wayehlukile kwiingqiqo zale mihhla zedemokhrasi. Wayengawamkeli umgqaliselo wokwahlukaniswa kwamagunya yaye umsebenzi wakhe wawubandakanya imiba enxulumene nenkundla, ulawulo nezakhono zomthetho.4 Indima yeziko ibalulekile ekuqondeni imingeni ejongwe leli ziko phantsi kwenkqubo yangoku yedemokhrasi. Ukwamkelwa kweenkundla zeenkokheli zemveli, kwakuthethelelwa ngokubanzi, ngokuthi kwakusamkeleka, njengoko zazilawula abo abaphantsi kwale nkqubo ngemithetho neenkqubo ababeziqhelile.
Nangona amaAfrika ayesasebenzisa ezi nkundla ngethuba leli xesha, kwadaleka iinkxalabo malunga nokusebenza kwazo. Ezi nkundla, ngokufanayo neminye imiba yemveli yoluntu lwamaAfrika, zazongamelwe ngamadoda aziintloko zesizwe. Ukwakheka kwenkundla ngokwesini kwakungumcimbi oxoxisayo. Kweminye imizi abasetyhini babengavunyelwa ukuchophela okanye ukuthatha inxaxheba kwiingxoxo "zeeNkundla zeeNkosi", ngaphandle xa bengabamangali, nalapho ke kuphela xa bencediswa ngamadoda.8 "iiNkundla zeeNkosi" bezisathathwa njengendlela ezithandekayo zokukhawulezisa isisombululo seengxabano, xa kuthathelwa ingqalelo imo yazo yokufikeleleka lula, ukungabikho kweendleko eziphezulu (ngokuba simahla ngokwenene) nenkqubo elula yobulungisa.
2.2 Iziko lobunkokheli bemveli phantsi kwexesha localucalulo ngobuhlanga
Ngethuba leli xesha isithethe sexesha elide sokuhlola nokulungelelanisa eso inkokheli yemveli yayilawula ngaso ngokucetyiswa ngamaphakathi ayo nangokulawulwa yiminqweno yabantu bayo sakhukuliswa yaye sathathelwa indawo yinkqubo apho "iiNkosi" bezibekwe phantsi kokongamelwa ngu-Lietenant-General yaye kamva nguMongameli weSizwe ophethe isikhundla soKumkani i-
Isiphetho sokubandakanya iinkundla zeenkokheli zemveli kwinkqubo yesizwe yeenkundla saba yinkqubo yemithetho emibini apho iinkundla ezisesikweni zendlela yaseNtshona zilawula ubulungisa ngokulandela "umthetho welizwe", xeshikweni "iiNkundla zeeNkosi"
ezinganeno ngokuba sesikweni neenkundla zooMhle bezilawula ubulungisa ngokomthetho wesintu. , Ingqiqo "yobuntlantlu-mbini" yabeka "iiNkundla zeeNkosi" kwinqanaba elingezantsi kweleenkundla ezisesikweni yaye ingathi ibonakalisa ukulingana. Nangona kunjalo, uluvo ngokubanzi abantu abaninzi babenalo lelokuba "iiNkundla zeeNkosi" zazinganeno ngomgangatho.
Ukusekwa kwamaphandle namazwana azilawulayo kwazisa inguqu kwinkqubo yenkundla yemveli. Amaphandle namazwana azilawulayo abelwa amagunya okulawula iinkqubo zeenkundla zawo zemveli. Oku kwaba nesiphumo sokuba amaphandle namazwana azimele geqe amkele iinkqubo ezahlukeneyo "zeeNkundla zeeNkosi", ezichatshazelwa zizithethe nenkcubeko esebenzayo kwimimandla yawo.
Kwi-Ciskei yangaphambili, "iiNkosi" nezibonda zazinolawulo ngokuzenzekela lokujongana nemicimbi yolwaphulomthetho nembambano evela kumthetho wezithethe namasiko ngokwemigaqo yokwalathelwa kwazo njengeenkokheli zemveli.
IZIFUNDO ZOPHONONONGO LOKUTHELEKISA
Inkqubo yemveli yobulungisa kumazwe akhethiweyo
Ukusombulula ingxabano ngaphandle kwasenkundleni ayisiso isenzeko esitsha. Imibutho yoluntu kwihlabathi ngokubanzi, kuquka imizi yasekuhlaleni /yemveli yaseMzantsi Afrika, kudala isebenzisa iindlela ezingezizo ezenkundla, ezasekuhlaleni ukusombulula iingxabano. Iinkqubo ezemveli zaseBotswana, eMalawi, e-Indiya, e-South Australia naseKhanada zihloliwe ukuze kusekwe inkqubo yenkundla yemveli elungele imeko yaseMzantsi Afrika.
Uhlahlelo lokuthelekisa iinkqubo zemveli zobulungisa zaseBotswana, eMalawi nase-Indiya zichaziwe ngokufutshane ngezantsi njengemizekelo uMzantsi Afrika onokufumana izifundo kuyo.
Kwelona zinga liphantsi lesi sakhiwo semveli sokusombulula ingxabano lusapho, oluquka indoda, inkosikazi yayo nabantwana bayo. Amaqela adla ngokuzama ukusombulula iingxabano zawo, ngokukodwa imicimbi yosapho, kwizinga losapho. Xa oku kusilela, bangaziswa phambi kweqela lekhaya, elidla ngokwakhiwa ngosapho olunye okanye iintsapho ezingaphezulu ezihlala kwakuloo mzi. Elinye izinga lelo leqela losapho, elakhiwe ngekhaya elinye okanye amakhaya angaphezulu azalana ngokusondeleleneyo ahlala kunye kwakuloo ndawo yelali. Apho amaqela osapho olunye okanye ngaphezulu acwangcisiweyo yaye ehlala kunye kwiyuniti yolawulo lwengingqi ecwangciswe kakuhle, oku kubizwa isiphaluka (i-ward). Iziphaluka zingaphantsi kobunkokheli negunya lesibonda, esidla ngokuba sesikhundleni ngokuzalwa. Kwizizwe ezinkulu ezifana na-Bangwaketse kunye na-Bamangwato, izibonda ziyahlelwa (ukusuka ku-A ukuya ku-G ngokuphathelele kwisizwe esixelwe kuqala, nokusuka ku-A ukuya ku-K ngokuphathelele kwisizwe esixelwe mva). Kwezinye izizwe, ezifana na-Bakwena, a-Batawana na-Bamalete, kukho izibonda neenkosana. Kwimeko yaBakwena, ezi nkosana zihleliwe ukusuka ku-A ukuya ku-C. Omnye nomnye wabagunyaziwe bemveli unamandla enkundla, awenza ukuba abenakho ukusombulula iingxabano. Iinkundla zezibonda ezingamkelwanga kudla ngokubhekiswa kuzo njengeeNkundla zeziBonda zokuLamla, mhlawumbi ngokuchatshazelwa licandelo-3 lomthetho we-Customary Courts Act.12
Iinkundla zesintu, ezichotshelwe ziiprezidanti ezalathelwe nguMphathiswa woRhulumente weNgingqi, zisebenza kumaziko amakhulu edolophu kwilizwe (eGaborone, eFrancistown, eLobatse, eSelebi-Pikwe, eJwaneng, eGhanzi naseKasane). Ezi nkundla zijongana namatyala amancinci abandakanya umhlaba, imicimbi yomtshato neengxabano ngepropati. Abafiki bangavavanywa kwiinkundla zesintu. Ukumelwa ngokusemthethweni akuvumelekanga kwiinkundla zesintu yaye ayikho imithetho eyodwa yobungqina. Abagwebi besizwe, abalathelwe yinkokheli yesizwe okanye abanyulwe luluntu, bamisela izigwebo, ezinokuchaswa ngesibheno kwinkqubo yenkundla yembambano. Umgangatho wezigqibo ezifikelelwayo kwiinkundla zesintu utshintshatshintsha kakhulu. Kwamanye amatyala abagwebi besizwe bangawisa izigwebo ezifana nokubethwa esidlangalaleni.
Zikhona kananjalo iinkundla ezisesikweni ezisekwe nguMphathiswa woRhulumente weNgingqi ngokomthetho we-Customary Courts Act. Umthetho uchaza ulawulo lweenkundla ngokuphathelele kwiimbangi zenyathelo, kwakunye nemida yazo yezejografi. Umthetho kananjalo umisela ukwakhiwa kwenkundla, isicwangciso sokulandelelana phakathi kwamalungu ayo kwakunye namagunya neemfanelo zomntu nawuphi na owalathelwe ukusebenza njengomncedisi wejaji.13
I-Malawi, eyenze inkqubo efanayo kutsha nje yokuhlaziya iziseko zayo zenkundla yaye efune ukulungelelanisa imithetho esebenza kulawulo lobulungisa, inenkqubo enomtsalane yomthetho wesintu. Ilizwe liseke amaqonga ezithethe zobulungisa, axelwe ukuba anokuba ngama-24 000, kwizinga lelali. La maqonga ezithethe zobulungisa, asebenza phantsi kwamaziko eenkundla ezingama-217 ezichotshelwa ngoomantyi, kuthiwa ajongana nama-80 ukuya kuma-90% azo zonke iingxabano.
Ezona ngxabano zixhaphakileyo eziziswa phambi kwamaziko ezithethe zobulungisa ziingxabano zosapho, iingxabano zomhlaba nemicimbi yepropati.
Amaqonga ezithethe zobulungisa ajongana neengxabano kwizinga lelali yaye athumela iingxabano kumaziko afanelekileyo enkundla ukuba akanakho ukuzisombulula.
c I-Indiya
Nangona kukho inyaniso yokuba inkqubo yenkundla yase-India icwangciswe kakuhle, ngezinga eliphezulu lentembeko, iinkundla zijongene neengxaki ezine ezinkulu: inani leenkundla neejaji kuwo onke amahlelo alanelanga ngokothusayo, kubekho ukwanda kumsinga wamatyala kwiminyaka yamva nje ngenxa yeentlobo ngeentlobo zemithetho eqingqwe ngoorhulumente bakazwelonke nabesizwe, iindleko ezibandakanyekayo ekutshutshiseni okanye ekuthetheleleni ityala enkundleni yomthetho ziphezulu ngenxa yemirhumo ephezulu yenkundla, imirhumo yamagqwetha neentlawuliso ezihamba nawo, yaye kukho ukulibaziseka okuninzi ekugqibeni amatyala, okunesiphumo somsebenzi omninzi ongekenziwa kuzo zonke iinkundla.
Abahluphekayo bafumana kunzima ukutshutshisa okanye ukukhusela ityala ngenxa yeendleko eziphezulu ezibandakanyekayo. Iijaji ezibalaseleyo zeYona Nkundla iPhakamileyo nezeenkundla eziphakamileyo zigxininise imfuneko yoncedo lwezomthetho lasimahla ukulungiselela abahluphekayo. Ezinye iindlela ezizezinye, phakathi kwezinye, ezisetyenziswayo zezi, i-Lok Adalat (iinkundla zabantu), apho ubulungisa bulawulwa ngokukhawulezayo ngaphandle kogxininiso oluninzi kakhulu kubucukubhede bezomthetho.
Inkqubo ye-Lok Adalat ekuqaleni yaqalisa e-Gujarat ngoMatshi we-1982 yaye ngoku yandiselwe kulo lonke ilizwe. Ukudaleka kwale nkqubo kwakuyinxalenye yesicwangciso sobuchule sokunceda iinkundla ngomthwalo onzima wamatyala amisiweyo. Ezi nkundla zasekwa ukujongana namatyala amisiweyo nokubonelela ngohlobo oluthile loncedo kubamangali.
Asikho isibheno esichasene nomyalelo we-Lok Adalat, ukanti kwiinkundla ezisesikweni lisoloko likhona ithuba lokubhenela kwiqonga elingaphezulu ukuchasana nesigqibo senkundla yovavanyo, nto leyo idala ukubambezela ukulungisa iingxabano.
Nangona ubukhosi busamkelwa, iinkundla zemveli zayeka ukubakhona emva kokuzimela geqe. Iziko lobukhosi alinayo nayiphi na imisebenzi yokuqingqa umthetho, yolawulo okanye eyenkundla. Nangona kunjalo, iinkosi zisanyanzelisa igunya, intlonelo nefuthe elikhulu kwizinga lengingqi, yaye ziphumeza iindima ezingagqibelelanga zenkundla. Iinkosi namabhunga azo emveli zandise ulawulo lwazo ukuya ngaphaya kwemicimbi enxulumene ngokungqongqo nobukhosi ukuya kwimicimbi yosapho neyepropati, kuquka noqhawulo lomtshato, ulwamkelo lwabantwana neengxabano ngomhlaba. Zimisela amatyala abizwa i-efisem nge-Akans (kukuthi, imicimbi yabucala) okanye amatyala embambano (ngokuchasene nawolwaphulomthetho). Izinto ezifunekayo zenkqubo yobulungisa bemveli zicaciswa kumthetho wamatyala waseGhana, nomthetho wezithethe kananjalo uyanyanzeliswa kwiinkundla zesithili nezinye, ngokuxhomekeke kwimo yengxabano.
IJaji eyiNtloko yeRiphablikhi yaseGhana, uJaji George Kingsley Acquah ukhumbuze abaphulaphuli bakhe ukuba "iinkosi ngabagcini bomhlaba, yaye ngokwenene balungisa inani eliphezulu leengxabano zomhlaba. Ngako oko iinkosi zihlala 'ziyinkundla yamatyala ekhethwayo' ngabemi abaninzi, ngokukokdwa kwiindawo ezisemaphandleni. Kananjalo zilungisa iingxabano eziliqela zomthetho wezekhaya nowesintu kwiingingqi zazo. Ukungabikhosikweni kwezi nkundla zamatyala kwenza zisebenziseke lula yaye ukuthatha inxaxheba koluntu kwenza inkqubo ithandeke kwingqiqo yabantu ngokuyithatha kuyinkqubo yabo, yaye ingeyiyo into enyanzelwe ukusuka ngentla."
Iinkokheli zemveli zigcine ngokungekhosikweni igunya lenkundla eziqhubeka ukulisebenzisa nangona iinkundla zemveli zitshitshisiwe kwiminyaka yokuqala yokuzimela geqe. UGqr Seth Twum wenze isindululo sokuba njengoko iinkokheli zemveli zisasebenzisa igunya elikhulu kubantu bazo yaye ukufikelela kwiinkundla eziqhelekileyo kunzima yaye kuziindleko, inkqubo yenkundla yemveli, njengoko yasekwa phantsi komthetho we-Native Jurisdiction Ordinance , kufuneka ingeniswe kwakhona.19
Nangona umGaqo-siseko ungayamkeli nayiphi na inkundla yemveli, iinkokheli zemveli namabhunga emveli nangona kunjalo andise ulawulo lawo ukuya ngaphaya kwemicimbi enxulumene ngokungqongqo nobukhosi ukuya kwiingxabano zosapho nezepropati, kuquka noqhawulo lomtshato, ulwamkelo lwambantwana nomhlaba. IOfisi yoMphathiswa woBulungisa neSebe loMtshutshisi-Jikelele ikhokhela inkqubo yokungenisa kwakhona inkqubo yenkundla yemveli eyasekwa phantsi komthetho we-Native Jurisdiction Ordinance . Uqeqesho kwi-ADR neminye imiba exhasa ezomthetho iqinisiwe yaye isakhelo esifunekayo somthetho siza kusekwa ukuxhasa inkqubo ebaluleke kangako. Ukwamkela ulawulo lokwenyani olubaluleke kangaka, amaziko azimeleyo afana neBhanki yeHlabathi (i-World Bank) axhase ngokubonelela ngoqeqesho kwiinkosi zemveli ngokuphathelele kumthetho wesiseko neendlela ze-ADR. Oku kuncendile ukulungisa la maziko eGhana.
Kwinqaku kwi-Information Bulletin epapashwe nguRhulumente wase-South Australia, uJohn Tomaino wabhala ukuba iinkundla zemveli/ zeenzaka e-South Australia, ezasekwa kuqala njengezelatha-ndlela ngowe-1999, zaphuhliswa ngenxa yokungathembi inkqubo esesikweni yobulungisa. Abantu bemveli (iinzaka) beva ukuba bona, njengabamangali, banegalelo elinyiniweyo kwinkqubo yenkundla ngokubanzi, nokuwiswa kwesigwebo ngokukodwa. Kananjalo babona iinkundla njengezakhiwo eziphelisa imvisiswano ngokwenkcubeko, ezidala ubulolo, nezingalwamkeli uluntu namaqela eentsapho. Uxela ezinye iimpawu ezifakiweyo ukudambisa amaxhala abantu bemveli. Onke amaqela, kuquka noomantyi, ahleli kumgangatho ofanayo yaye asondelelene ukulungiselela ukuqhagamshelana ngokungqalileyo. Umantyi uhlala nomntu olilungu labantu bemveli onolwazi olunzulu lwenkcubeko kwaye angacebisa iinkundla ngemiba ethile. Kusetyenziswa ulwazi oluphangaleleyo lwaphambi kokuwisa isigwebo, kuquka iingxelo ngombuzo ngebheyile, ukulungiselela izigqibo zokuwisa isigwebo. Iiarhente zikarhulumente nezingezizo ezikarhulumente zibakhona yaye zinikela ngenkxaso kubaxumi, zivula amathuba okubuyisela kwisimo soluleko. Oomantyi abachophela iinkundla baphuhlisa imvisiswano nabantu bemveli, mvisiswano leyo, kwelinye icala, yakha ulwazi ngemiba yengingqi edala iziphumo zomgangatho ongcono wezigqibo zokuwisa isigwebo.20
Xeshikweni ukusebenza kweenkundla zemveli, ngokungephi, kufana nendlela iinkundla zabantu baseMzantsi Afrika bezinokuyisebenzisa okanye ekufuneka ziyisebenzise, amanqaku azo okufana neenkundla zemveli aphathelele kulwamkelo lwabo lwenkcubeko, ukuthatha inxaxheba kwabantu bonke abakhoyo kwiingxoxo kwakunye nendlela yabo yobulungisa yembuyekezo.
Ngentla, iphepha 4 5.
Ubulungisa bembuyekezo bunikela ngemo yobulungisa obungebubo obezithanga (obobukoloniale) kwaba bantu bemveli. Bafuna ukushenxa kwiingcingane (ii-theory) ezingabambekiyo, ezizathuzayo, nezamkelwe jikelele zobulungisa kwimveli yobulungisa esekelwe kweyaseYurophu ukuya ekuchazeni ubulungisa ngokuqaphela kwabo kolwazi, imveli nezinto zabo ezixabisekileyo. Le ndlela yobulungisa imalunga nokufunda kwakhona 'ukuba kufuneka sibe njani' kwakunye 'nokufunda kwakhona iimfanelo zethu zemveli' ... Ibonwa njengonyango ngenxa yokuba ukuphazamiseka kwentlalo nolwaphulomthetho zibonwa njengokugula emphefumlweni, emoyeni, emzimbeni nasengqondweni kwabantu noluntu ekufuneka kunyangwe ngeendlela zemveli. Inxalenye yale nkqubo ibandakanya ukuxolelanisa umtyholwa nomvandedwa wakhe ngokuthuthuzelwa nokucetyiswa ngabantu abadala okanye amanye amalungu oluntu. Ibandakanya uxolelaniso nomntu okanye usapho oloniweyo ngokwamkela komoni uxanduva nokubuyekeza. Ixhobisa abantu yaye inceda ekubuyiseni ubumnini boluntu bobulungisa namanye amalungu oluntu."
Ngenjongo yokufikelela iminqweno yobulungisa bembuyekezo, iKhanada iseke i-Community Council Project njengenkqubo yokuphambukisa, ngenjongo yokuguqula ukuwiswa okungazinzanga kwezohlwayo ezinobuzaza kwabo abasele bebandezelekile ngokwezentlalo, ukuphepha ifuthe elingqongqo nelolwaphulomthetho lwentolongo, ngokubonelela ngothotho lwezinto ezinokukhethwa ngabenzi bezigqibo, ngokubonelela ngobulungisa obanelisa amaxhoba nabantu, okujongana nemiba yentlalo, eyezoqoqosho neyobuqu enxulumene nolwaphulomthetho olukhethwayo kunezinto ezikhethwayo ezidla ngokuthambekela kwisohlwayo.22
Iimpawu ezifanele umzekelo ocingwayo weenkundla zemveli zaseMzantsi Afrika
Kuyacaca kuhlahlelo olungentla ukuba kukho kananjalo imizekelo yokusombulula ingxabano kubantu bemveli baseAfrika, eAshiya, eAustralisa naseKhanada. Nangona kunjalo, umbuzo uvela ngoko nangoko wokuba ingaba le mizekelo ngazo zonke iindlela izifanele iinkundla zethu zemveli? Le mizekelo, nangona kukho ukufana, ayinakho yaye akufunekanga ifakelwe kwiinkundla zethu zemveli ngenxa yezizathu ezilandelayo:
Umzekelo waseBotswana udala ukungenana phakathi kwenkqubo yenkundla esesikweni nenkqubo enxuseneyo yenkundla yemveli.
Umzekelo waseMalawi uvumela oomantyi hayi iinkokheli zemveli ukuchophela amaqonga obulungisa ezithethe.
Umzekelo wase-Indiya uvumela amaqela kwingxabano ukumelwa ngamagqwetha awo yaye isekwe ngqo kwindlela eyenye yokusombulula ingxabano.
EGhana iziko lobukhosi alinayo nayiphi na imisebenzi yokuqingqa umthetho, yolawulo okanye eyenkundla.
Ngentla, iphepha 81 - 82.
IFUTHE LOMGAQO-SISEKO KUBUNKOKHELI BEMVELI
Ukuvunywa kweenkundla zemveli phantsi kolawulo olutsha lwedemokhrasi
UmGaqo-siseko wamkela iziko, iwonga nendima yobunkokheli bemveli ngokomthetho wesintu, kodwa ngokulawulwa ngumGaqo-siseko. Wamkela ukuba igunya lemveli elilandela inkqubo yomthetho wesintu lingasebenza, ngokuxhomekeke kumthetho nawuphi na osebenzayo namasiko.
Ngethuba leengxoxo zokuqinisekisa, ichithiwe imbambano yokuba umGaqo-siseko wokugqibela usilele ukuseka iinkundla zemveli okanye ezesintu (njengoko kufunwa nguMgqaliselo XIII womGaqo-siseko). Phantsi koMGaqo-siseko wokugqibela iinkundla zesintu ziyafaneleka 'njengenkundla nayiphi na esekwe okanye eyamkelweyo ngokomthetho wePalamente'. Nangona kunjalo, ngenxa yokuba abalawuli bemveli nabo kananjalo basebenzisa amagunya okuwisa umthetho, yaye ngokukodwa, awokuphumeza, kuxoxiwe ukuba, ngokufana neejaji, abazimelanga okanye ukungakhethi cala, njengoko kufunwa yi-FCs 156 . Kwityala likaBangindawo and others v Head of Nyanda Regional Authority and others 1998 SA 262 (Tk), abenzi besicelo basebenzisa le ngxoxo ukuphikisa iiNkundla zeNqila zaseTranskei. INkundla ePhakamileyo yasichitha isimangalo ngezizathu zokuba iimvavanyo eziqhelekileyo zomthetho woluntu wokuzimela nokungakhethi cala bezingasebenzi. Yabambelela kwelokuba, eAfrika, nangona ungekho umahluko ocacileyo phakathi kwemisebenzi karhulumente yokuphumeza, eyenkundla neyokuwisa umthetho, akekho umAfrika onengqondo onokubona ukukhetha icala kwiinkokheli zemveli nje kuba zisebenzisa amagunya okuphumeza.
Ngokophando luka-Barbara Oomen26 kummandla wase-Sekhukhune, amalungu oluntu kuloo mmandla akhetha iinkundla zesintu xa kuthelekiswa neenkundla ezisesikweni okanye iinkundla zoomantyi.27 Amashumi amathandathu anesihlanu ekhulwini abamangalelwa kulawulo "lweeNkundla zeeNkosi" bakhetha ukuba iingxabano zabo zigwetywe kwiinkundla zemveli. Kubonisa ukuba abantu kwimimandla yasemaphandleni bakholisekile yindlela aqhutywa ngayo amatyala ngenxa yokuba kujonganwa nawo yaye agqitywa ngokukhawuleza. Omnye umba owenza ukuba uninzi lwabantu bakhethe iinkundla zemveli lulwimi olusetyenziswayo, olwaziwa kakuhle luluntu lwemveli oluchaphazelekayo.
Ezinye zeengxabano eziqhelekileyo ezo iinkundla zemveli zijongana nazo bubusela, ukubetha okuqhelekileyo, ukonakalisa impahla ngolunya, ububhovubhovu basekhaya, ubugqwirha, imicimbi yomtshato nokungxwelerha amalungelo omntu / i-crimen injuria (izithuko), ukanti ezona ngxabano zixhaphakileyo zembambano zibandakanya ukonakaliswa kwezityalo zizilwanyana eziyabulayo, ukumithisa umfazi wenye indoda, ukumithisa intombazana eselula okanye umfazi, neengxabano ngentlawulo yelobola.
Kummandla wase-Sekhukhune, omnye woomantyi walathe ukuba yeyona ndawo yokusebenza enesithukuthezi ngenxa yokuba abantu basombulula amatyala abo ekhaya.28 Uxele ukuba uneseshoni enye kuphela ngeveki xa ejongene nokubetha nobusela yaye, ngokufanayo noogxa bakhe, uthumela amatyala athathwa eyimiba yomthetho wesintu, iingxabano zomhlaba, iimfazwe nezithuko zosapho "kwiiNkundla zeeNkosi". Uphando oluqhutywe e-Sekhukhune lucacisa okulandelayo:29
Isihloko Inkosi Umantyi
Imicimbi yomtshato 53 57
Imicimbi yosapho 71 22
Ubusela obuncinane 67 19
Amatyala esondlo 19 77
Imiba yomhlaba 62 35
Ukubetha/ ukulimaza umzimba 49 38
Ubugqwirha 68 35
Ifuthe lomGaqo-siseko kwiziko lobunkokheli bemveli
Ngokufika kwendlela entsha yomGaqo-siseko kwaqondwa ukuba inguqu yomthetho okhoyo ngomhla wama-27 Apreli 1994 inokwenziwa kuphela ekuhambeni kwexesha. Ngenxa yokuba inkqubo equkayo yokuqiqa ibiza kufuneka ngokuphathelele kwimithetho ekhoyo, umGaqo-siseko weThutyana nomGaqo-siseko wokugqibela (ukulungiselela le nkqubo yokuqiqa) yomibini ibiqulathe imigaqo elandelayo ebalulekileyo yenguqu:
a Imithetho ekhoyo ekuqaliseni kwale miGaqo-siseko ibiza kuqhubeka ukusebenza kwimimandla yejogradi apho ibisebenza khona phambi kokuba umGaqo-siseko weThutyana nomGaqo-siseko wokugqibela ungene entsebenzweni kude kube ilungisiwe okanye ibhangisiwe ligunyabantu elinobuchule.
b Apho kukho imfuneko, imithetho ekhoyo yolawulo ibizakwabelwa amagunyabantu afanelekileyo kumazinga afanelekileyo karhulumente, njengoko kumiselwe yiyo yomibini imigaqo-siseko. Isizathu sale ndlela ethile sivela kwinyaniso yokuba umGaqo-siseko weThutyana nomGaqo-siseko wokugqibela yomibini ibonelele ngegunya lokuwisa imithetho eliza kuthweswa amazinga ahlukeneyo karhulumente. Ubuchule bokuqingqa umthetho kumazinga orhulumente wesizwe nowephondo bumiselwe ngokucacileyo. Ingqiqo enjalo ibingachazwanga kakuhle kwinkqubo yomGaqo-siseko owandulela owe-1994. Ngaphezu koko, amazwana angaphambili nawo kananjalo ayenemithetho yawo, eqhubekileyo ukusebenza emva komhla wama-27 Aprelil 1994 yaye bekufuneka isetyenziswe kwizinga elifanelekileyo likarhulumente, yaye kunganyanzelekanga kube kummandla apho yayisebenza khona ngaphambili.
c Enye nenye inkundla, kuquka iinkundla zeenkokheli zemveli, ebezikhona xa umGaqo-siseko omtsha ungena entsebenzweni, beziza kuqhubeka ukusebenza nokusebenzisa ulawulo ngokwemithetho esebenzayo kuzo, ngokuxhomekeke kumthetho nawuphi na olungisiweyo okanye obhangisiweyo.
Icandelo 229 lomGaqo-siseko weThutyana nombadela 2 weShedyuli 6 kuMGaqo-siseko wokugqibela.
Icandelo 235 lomGaqo-siseko weThutyana nombadela 14 weShedyuli 6 kumGaqo-siseko wokugqibela.
iShedyuli 6 yomGaqo-siseko weThutyana neeShedyuli 4 no-5 zomGaqo-siseko wokugqibela.
IMINGENI EFUNA UKUJONGWA SISAKHELO SOMGAQO-NKQUBO
Intshayelelo
Nangona ukuqhubeka kwalo ukubakhona phantsi kwedemokhrasi ulawulo lwenkundla yemveli luyaqhubeka ukudibana nemingeni yomqaqo-siseko neyokusebenza. Izityholo zokusebenzisa ngobugwenxa igunya elithweswe inkundla zezinye iinkokheli zemveli, iimbono ezimiliselweyo zobunkokheli bamadoda kwakunye nothintelo olukhona lwabafazi kwiziseko zenkundla yemveli nokukheth'icala okuchasene nabamangali basetyhini okanye amaqela kwiingxoxo kuyaqhubeka ukuzoba umfanekiso odakumbileyo kwezi nkundla. Imingeni evela kwiimpixano zenkqubo nezinye izinto ezixabisekileyo zomGaqo-siseko ziyadibana nenkqubo yenkundla esesikweni, ukuqhekeka nokungangqinelani nokusilela kokunyanzeliseka kwezigqibo zeenkundla zemveli ziphawulwe ngokuqaqambileyo kwimihlathi elandelayo. Uphononongo lweemeko ezilandelayo lucacisa oku:
Izinto ezixabisekileyo zomGaqo-siseko omtsha
Ukuqala kolawulo lomGaqo-siseko omtsha, phakathi kwezinye, kubhangise umgqaliselo wobunganga/ ubukhulu bepalamente. Esi siganeko sokwahlukanisa izehlo kananjalo sandulele ulawulo olwamkele uMzantsi Afrika njengelizwe lobunganga, eledemokhrasi elisekwe, phakathi kwezinye, izinto ezilandelayo ezixabisekileyo:
Isidima somntu, ukufikelela ukulingana nokuqhubela phambili amalungelo oluntu nenkululeko.
Ukungabikho kocalucalulo ngobuhlanga nangesini.
Ubukhulu bomGaqo-siseko nommiselo womthetho.
Ngokuchasene neli qonga lingasemva, umGaqo-siseko ngowona mthetho mkhulu weRiphablikhi yaye nawuphi na umthetho okanye ukuziphatha okungangqinelani nawo akukho mthethweni.33
IBhili yaMalungelo lilitye lesiseko ledemokhrasi eMzantsi Afrika. Iquka amalungelo abantu bonke belizwe yaye ingqina izithethe ezixabisekileyo zedemokhrasi zesidima somntu, ukulingana nenkululeko, ibonelela ngokuba umbuso kufuneka uhlonele, ukhusele, ukhuthaze yaye uzalisekise amalungelo aqulathwe yiBhili yaMalungelo.34
Owona mngeni mkhulu elijongene nawo iziko lobunkokheli bemveli kukulungelelanisa ezinye iziqhelo zobunkokheli bemveli ezivela kwiinkcubeko namasiko anezithethe ezixabisekileyo ezixhasa umGaqo-siseko, ezifana nokulingana nokuphelisa ucalucalulo olungenabulungisa olusekwe, ngokukodwa kubuhlanga, isini nobudala. Ukwenza umzekelo, umgaqo we-Black Administration Act, ofuna ukuba iinkokheli zemveli zichophele iingxabano zembambano phakathi kwabamnyama35 namatyala olwaphulomthetho apho umtyholwa ingomnyama, kuthetha ucalucalulo ngobuhlanga. Indima nemisebenzi yobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa kufuneka ijongwe phantsi kwale mvelaphi.
Omnye umba obalulekileyo kulawulo lweenkundla zemveli sisohlwayo emzimbeni. Iinkundla zemveli zisasoloko zinika esi sigwebo ngeendlela ezahlukeneyo ukusuka kwimivumba embalwa ukuya kukubetha ngobundlobongela.
Ukuphunyezwa kwemisebenzi yenkundla ziinkokheli zemveli
UmGaqo-siseko ufuna ukuba amagosa enkundla alathelwe kwinkundla nayiphi na kube ngabasetyhini okanye amadoda aneziqinisekiso ezifanelekileyo abangabantu abaphile qete nabalungileyo. Ukwalathelwa, ukunyuselwa, ukutshintshwa, ukugxothwa, okanye amanyathelo oluleko ngokuchasene namagosa enkundla kufuneka kwenzeke ngaphandle kokukhetha okanye ukugweba kwangaphambili. Phambi kokuba amagosa enkundla enze imisebenzi yawo, kufuneka athathe isifungo okanye isingqiniso, ngendlela emiselweyo ngumGaqo-siseko, esokuba aza kuthobela nokukhusela umGaqo-siseko.
Nangona iinkokheli zemveli zazabelwe imisebenzi yenkundla phantsi kwe-Black Administration Act, azingeni kangako phantsi kwentsingiselo yegosa lenkundla elicingwa ngumGaqo-siseko. Amagosa enkundla ziijaji noomantyi abalathelwe ngokomGaqo-siseko ne-Magistrates' Act.36 Iinkokheli zemveli azalathelwa kwisikhundla nasiphi na senkundla, kodwa anyukela kwisihlalo sobukhosi. Ngako oko, iimfuno ezinxulumene neziqinisekiso, ezokuba ngabantu abaphile qete nabalungileyo, nokunyuselwa nokugxothwa kwamagosa enkundla azisebenzi kwiinkokheli zemveli.
Icandelo 2 lomGaqo-siseko.
Icandelo 7 lomGaqo-siseko.
Ukuqhekeka kwenkqubo yobulungisa yemveli
UmGaqo-siseko wowe-1993 ubonelela ngolwabiwo lolawulo lomthetho kwiphondo ukuba loo mthetho, phakathi kweminye, ubungena phantsi kokusebenza kwaloo mmandla ochaziweyo kwiShedyuli 6 yomGaqo-siseko wowe-1993. "Oogunyaziwe bemveli" kunye "nomthetho wemveli nomthetho wesintu" babephakathi kwale mimandla yokusebenza. Iqela lemithetho enxulumene nolawulo lobulungisa yanikwa amaphondo ngokulandelelana.
Ngenjongo yokuba neseti enye yemithetho esebenza kwisizwe (ngokuchasene nemithetho ye-RSA yangaphambili nemithetho yamazwana angaphambili ejongene nomcimbi ofanayo esebenza kwimimandla ehlukeneyo yelizwe), kwakamsinya emva kowe-1994 uninzi lwamasebe esizwe akhuthaza ukuqingqwa komthetho ukuqoqosha imithetho anoxanduva lwayo (oko kukuthi imithetho yamazwana angaphambili nemithetho ye-RSA yangaphambili). Olu qoqosho lwemithetho lwatshitshisa ngokungaguqukiyo imithetho yamazwana angaphambili, ebisasebenza kulo mimandla, yaye imithetho ye-RSA engqinelana nayo yenziwa ukuba isebenze kwilizwe lonke. Nangona kunjalo, ngokungamangalisiyo phofu, oku akwenzekanga kwimeko yemithetho ejongene nendima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa. Oku kwakungenxa yobumbaxa nobuntununtunu bemiba ekuthethwa ngayo, kwakunye nenyaniso yokuba wonke umba wokulungelelanisa iziko lobunkokheli bemveli nolawulo lomgaqo-siseko omtsha ubunokufuna inkqubo yokuphicotha ngokutsha umgaqo-nkqubo onokukhokhelela kuqingqo lomthetho omtsha.
Ngenjongo yokuqinisekisa ukuba imithetho ehlukeneyo eyayikhona ngomhla wama-27 Apreli 1994 kwakujongenwe nayo kwizinga elifanelekileyo likarhulumente, njengoko kukhankanywa kumGaqo-siseko weThutyana, ulawulo lwemithetho eliqela lwalusabiwa nokuba ukuya phezulu (kwizinga lorhulumente wesizwe) okanye ukuya ezantsi (kwizinga lorhulumente wephondo). Kule nkqubo, ulawulo lwemithetho yonke elawula indima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa, leyo, ngelo xesha, yayisalawulwa kwizinga lephondo, yayabelwe okwethutyana izinga lorhulumente wesizwe phantsi koxanduva loMphathiswa wezoBulungisa. Kwakamsinya emva koko, ulawulo lweqela lwale mithetho lwabelwa amaphondo ahlukahlukeneyo. Iqela lemithetho kananjalo yashiyeka phantsi kolawulo loMphathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko.
Ukwenza umzekelo, eMntla-ntshona (kwi-Bophuthatswana yangaphambili), igunya lokujongana nemicimbi yolwaphulomthetho neyembambano ithweswe iziseko (oogunyaziwe besizwe) yaye hayi iinkokheli zemveli ezizimeleyo.37 Izibheno kwiziseko zemveli ziya kwinkundla ekhethekileyo kwisithili ngasinye somantyi, equka umantyi namalungu amabini ongezelelweyo (iingcaphephe ezivela kuluntu lwesithili). Kwi-Ciskei yangaphambili, iinkosi nezibonda zinolawulo ngokuzenzekela lokujongana nemicimbi yolwaphulo-mthetho nembambano evela kumthetho wezithethe namasiko ngokwemigaqo yokwalathelwa kwazo njengeenkokheli zemveli. Izibheno ezivela kwiinkokheli zemveli ziya koogunyaziwe benqila, apho ookumkani nookumkanikazi benobumeli.
Imingeni yokwakheka kweziko
Nangona kukho inkxaso eninzi yendlela yobulungisa yemveli, kukho abantu abangazikhuthazi kakhulu iinkundla zemveli, abathi azifikelelanga kwizinto ezilindelweyo kuzo, ngokukodwa kulawulo olutsha. Izityholo zokusebenzisa ngobugwenxa igunya elithweswe inkundla zezinye iinkokheli zemveli, iimbono ezimiliselweyo zobunkokheli bamadoda, kwakunye nothintelo olukhona lwabafazi kwiziseko zenkundla yemveli nokukheth'icala okuchasene nabamangali basetyhini okanye amaqela kwiingxoxo kuyaqhubeka ukuzoba umfanekiso odakumbileyo wezi nkundla. Kwityala apho owasetyhini wayezeke omnye umfazi (indoda) ngenjongo yokuzalela umyeni abantwana, wangxoliswa ukuba, njengowasetyhini, kufuneka angathethi xeshikweni emi ngeenyawo.
Nangona iziko lobunkokheli bemveli neenkundla zemveli zazilelinye lamaziko awayesetyenziswa ngurhulumente wocalucalulo ukugcina inkqubo ehlukeneyo yabamnyama, ayengaxhaswa ngokwaneleyo ngengxowamali ngurhulumente. Ayethembele kwiirhafu zesizwe nezohlwayo eziwiswe ziinkundla zesizwe, njengoko zazibizwa, ukuzixhasa. Kwelinye icala, iinkundla zikaMhle (iKhomishina) zazixhaswa ngemali ngumbuso yaye iikhomishina ezimhlophe ezazongamele iinkokheli zemveli zazifumana umvuzo owongezelelweyo ngendlela yesibonelelo sokuxakekiswa. Inyaniso yokuba inkqubo iyaqhubeka ukusebenza nangona isilela inkxasomali eyaneleyo esesikweni bubungqina bendlela uluntu beluyamkela ngayo inkqubo. Kusemva kokwamkelwa kobunkokheli bemveli kuphela yindlela entsha yomgaqo-siseko apho urhulumente ebubonelele ngezixhobo zokusebenza, ikakhulu ukuphuma koorhulumente bamaphondo aphumeza indima yolawulo. Okubalulekileyo luxanduva lokugcina iincwadi zemali okuze nenkxasomali. Lo ngumba owawungekho ngethuba lexesha locacucalulo. Zazingekho iimfuneko zokuseka inkqubo elungileyo yokugcina iincwadi zemali zokwamkela nokusebenzisa iirhafu zesizwe, yaye imivuzo "yeeNkosi", eyezibonda namapolisa esizwe yayifumana ingqalelo ephambili ukugqitha iminqweno yoluntu. Alukho uhlobo lomvuzo olukhutshwayo malunga nokuthatha inxaxheba kwiingxoxo zeenkundla zemveli. Kubonwa njengenkonzo yoluntu.
Azikho iinkqubo zoqeqesho ezazifakiwe ukwenzela ukuba iinkokheli zemveli zilungele ulawulo lomgaqo-siseko omtsha. Izinto ezixabisekileyo neenkqubo eziziswe lulawulo lwedemokhrasi bezingaqhelekanga kwindlela yenkcubeko yokwenza izinto. Ukujongana neemali zoluntu ngendlela yeerhafu zesizwe kwathathwa kwiinkokheli zemveli yaze inkxasomali yabonelelwa ngamaziko karhulumente. Imiba yokubusa yaququzelelwa ngeZindlu zeeNkokheli zeMveli ezisekwe kutsha nje. Iziko lalingabonelelwanga ngabasebenzi abanezakhono zokubonelela ngenkxaso ngethuba lenguqu ukuya kumthetho wedemokhrasi. Abanye abantu ababenikele ngeenkonzo zabo ngokuzithandela kwiinkundla zemveli akwenzekanga ukuba bangene kwinkonzo karhulumente ngenxa yokusilela kweziqinisekiso ezifunekayo.
Ukubetha emzimbeni, okwakuyeyona ndlela iqhelekileyo yesigwebo esiwiswa ziinkundla zemveli, kwayekwa ngenxa yokungangqinelani nelungelo lesidima somntu kwiBhili yaMalungelo, nokusetyenziswa kwamapolisa esizwe njengamagosa oxolo kananjalo kwayekwa njengoko kwakudibana nemisebenzi yamapolisa, agunyaziswe ngokomthetho ukubamba. Ukwenziwa buthathaka kweendlela zokunyanzelisa ngaphandle kokufaka iindlela ezizezinye ezihambelana namGaqo-siseko, kwanciphisa ukusebenza ngempumelelo kweenkundla zemveli.
UmGaqo-siseko wafaka amaziko afana neKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika, iKhomishini yokuLingana ngokweSini noMkhuseli woLuntu ngegunya lomgaqo-siseko lokuphanda nakuphi na ukwaphulwa kwamalungelo aqulathwe ngumGaqo-siseko. La maziko, ngokungephi, bekebonelela ngeenkonzo ezinxulumene nokusombulula ingxabano nokulamla iingxabano ezivela kwiBhili yaMalungelo yaye ekhuphisana neenkundla zemveli ngezinye iindlela.
Kukho, ngaphezu koko, ukudibana kulawulo phakathi kweenkundla zemveli neenkundla zoomantyi ngokuphathelele kwimicimbi ethile, ukwenza umzekelo ubusela obuncinci nokungxwelerha amalungelo omnye (i-crimen injuria), yaye oku kukhokhelela ekufuneni iqonga. Oku kongezelele ekwenzeni buthathaka indima yeenkundla zemveli njengabagcini bezimilo ezilungileyo nenkcubeko.
Iimeko ezilandelayo zophononongo zicacisa eminye imingeni nezinto ezingekho mgaqweni ezisekhona kwinkqubo yobulungisa yemveli:
Kwavela ingxabano ngoAgasti wowe-1997 kwilali ebizwa i-Mononono phakathi kogunyaziwe wesizwe saBakgatla-ba-Kgalefa esiphantsi kolawulo lukaKgosi Pilane. Owasetyhini walahlekelwa ngumyeni wakhe waze wachasana nokuthobela isiko lokuzila laBakgatla elifuna ukuba afafaze isityalo esibizwa 'u-mogaga' endleleni yakhe njalo xa ephuma kumasango omzi wakhe. Wala ukwenza njalo ngenxa yokuba iinkolo zakhe zonqulo zazingalamkeli eli siko. Waziswa phambi kogunyaziwe waze wagwetywa ukuphelela kumasango omzi wakhe ixesha leenyanga ezili-12. Umhlolokazi welali yaseMononono wayeqonda ukuba njengoko wayehlala phakathi kwaBakgatla-ba-Kgalefa, kwakulindelwe ukuba avumelane nenkcubeko yaBakgatla. Nangona kunjalo, umGaqo-siseko waseMzantsi Afrika wenza isibonelelo sabantu ngabanye ukusebenzisa amalungelo abo. Le ngxaki intsonkothile ngenxa yokuba ibandakanya iinkqubo ezimbini ezahlukeneyo zenkolo. Umhlolokazi wazifumana esengxakini ngenxa yenkcubeko yomyeni wakhe kunye neenkolo zakhe zonqulo. Ukongeza kukuntsonkotha komcimbi, ugunyaziwe wesizwe waBakgatla wamgweba ukuphelela kumasango omzi wakhe iinyanga ezili-12 ngaphandle kokuthatha ingqalelo yeenkolo zakhe zonqulo.38
Uphononongo lwetyala lwenziwa nguBarbara Oomen kummandla waseSekhukhune.39 Lwavavanya ingxabano ethathelwe isigqibo kwaSekhukhune kwinkundla yakwaMamone phakathi kweentsapho ezimbini, abakwaMagakala nabakwaMonagedi. Kweli tyala, umyeni ovela kwabakwaMagakala usongele ngokubulala inkosikazi yakhe. Usapho lwenkosikazi lwathatha ileta lwayisa kumzi wenkokheli ephezulu yemveli, apho kwavunyelanwa ukuba iintsapho ezimbini ziza kulandela inkqubo yokuzisa ityala kumzi wenkokheli ephezulu yemveli. Iingxoxo zacebisa ukuba indoda kufuneka ihlonele inkosikazi yayo; akufunekanga ibethe inkosikazi yayo yaye kufuneka bahlale ngoxolo. Ekugqibeleni uMnu Magakala wamkela iziphoso zakhe. Ekuwiseni isohlwayo, kubekho ukungavisisani phakathi kwamaphakathi. Amanye ayexhasa isohlwayo emzimbeni, xeshikweni amanye bekekhetha isohlwayo sokuhlawuliswa.40
Ukuvela kuphononongo lwamatyala angentla, kucacile ukuba umgaqo-nkqubo wesakhelo kufuneka ufune ukujongana nemingeni ekhethekileyo kwiinkundla zemveli, efana neentlobo zamatyala avulwayo, izohlwaho eziwiswayo, ukusetyenziswa kweendlela ezizezinye zokusombulula ingxabano nobulungisa bembuyekezo, ukulingana ngokwesini, nesohlwayo emzimbeni.
IINGCAMANGO ZOMGAQO-NKQUBO
Izinto ezixabisekileyo zenkcubeko ezikhuthaza ubumbano kwezentlalo, uxolo nemvisiswano
Indima yeziko lobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa ayibophelelekanga kuphela ekusombululeni ingxabano. Le ndima ngokwemveli iphindene kabini ngemo, oko kukuthi indima yokubonela phambili ukukhuthaza ukubumbana kwezentlalo, ukuphilisana, uxolo nemvisiswano; kunye ii nendima yokusabela ukusombulula iingxabano ezithe zavela.
izinto ezixabisekileyo zenkcubeko, ezivela kumthetho wesintu namasiko zilunge ngokukodwa kwimizi yemveli. Okuqukiweyo kwezi zinto ezixabisekileyo ziziqhelo zesithethe ezifuna yaye eneneni ezikhuthaza ukunamathelana kwezentlalo, ukuphilisana, uxolo nemvisiswano, ngamanye amaxesha eyaziwa njengobuntu, ngokubethelela intlonelo enzulu yomthetho nocwangco/ ukuba nocwangco, kwelinye icala, negunyabantu, kwelinye icala. Iziko lobunkokheli bemveli belisoloko lingumgcini wezi zithethe ezixabisekileyo yaye kufuneka liqhubeke ukwenza njalo Lidlala indima ebalulekileyo ekuzikhuthazeni, ukuzitshintsha nokuziphuhlisa, apho kukho imfuneko. Iziko lobunkokheli bemveli limiselwe ukudlala indima ebalulekileyo ekutshintsheni okanye ukuphuhlisa ezi zithethe neziqhelo ezixabisekileyo .
Ikhona imizekelo yeempikiswano zokwenyani okanye eziboniweyo phakathi kwezinye izithethe neziqhelo ezixabisekileyo nezinto ezixabisekileyo ezifakwe kumGaqo-siseko. Ezi mpikiswano ngumqondiso wemfuneko yokuphuhlisa ngokongezelelweyo umthetho wesintu ukuze ungqinelane nezinto ezixabisekileyo zomgaqo-siseko. UmGaqo-siseko udibanisa zonke iinkundla, kuquka iinkundla zemveli, izigqeba okanye amaqonga, xa kuchazwa nawuphi na umthetho naxa kuphuhliswa umthetho woluntu okanye umthetho wesintu, ukukhuthaza umoya, intsingiselo nenjongo yeBhili yaMalungelo.
Ezilandelayo zizinto ezo iziko lobunkokheli lemveli okanye leenkokheli zemveli lingaphumeza indima ekhangele phambili ukukhuthaza ukunamathelana kwezentlalo, ukuphilisana, uxolo nemvisiswano kwimimandla yalo yolawulo:
Iziqhelo ngokubanzi neziganeko zenkcubeko ezaziwa ngokwakha nokuphucula imbumba yamanyama, ezifana neendibano zesihlwele zokuthandazela uxolo okanye imvula okanye ukuqhuba imisitho yokuhlambulula emva kwentlekele ethe yavelela umzi okanye ukugcina iintsuku ezithile neziza zamagugu obuzwe ukukhumbula iziganeko zembali (umzkl. uSuku lukaShaka).
Ukukhuthaza izithethe ezixabisekileyo zosapho, ubuzali obunemfanelo nemvuselelo yezimilo, ngokusebenzisana necandelo lezentlalo leziseko zombuso.
Iziko lobunkokheli bemveli lingadlala ngokongezelelweyo indima yokuphumeza imigaqo-nkqubo neenkqubo ezinento yokwenza nolawulo lobulungisa. Ukwenza umzekelo kwiinkqubo ezifana ne-Victims Charter (iPhepha laMalungelo aMaxhoba), iziko lobunkokheli bemveli lunokubanakho ukuxhobisa abantu bemveli ngamaphulo okubaqaphelisa ngokusebenzisa amalungelo neemfanelo zabo eziqulathwe kwi-Charter.
Inkqubo yobulungisa yemveli efanele umGaqo-siseko wolawulo waseMzantsi Afrika
Inkqubo yobulungisa bemveli kufuneka iphucule yaye igcine izithethe ezixabisekileyo zobuAfrika zobulungisa, ezisekwe kubulungisa boxolelwano nembuyekezo. UmGaqo-siseko ukhusela amalungelo enkcubeko kunye neziko lobunkokheli bemveli. Iinkokheli zemveli, ngokukodwa, ngabagcini bale nkcubeko nemveli. Ukwabiwa kwendima nemisebenzi yeziko lobunkokheli bemveli kufuneka kwenziwe ngendlela elondoloza izithethe ezixabisekileyo ekusekwe phezu kwazo iziko lobunkokheli bemveli.
Iinkundla zemveli zahlukile kwiinkundla ezisesikweni ngokuba zifikeleleka lula, zisebenza ukubuyisela nokubopha ubudlelwane phakathi kwabantu bemveli, yaye zibonakala ngokucacileyo, ngenkqubo yokwenza izigqibo eziselubala apho uluntu luthatha inxaxheba. Iinkqubo ezisesikweni, kwelinye icala, zilandela imithetho entsonkothileyo yaye zijolise kwimpindezelo.
Isiseko senkqubo yobulungisa yemveli sixhomekeke ekuthatheni inxaxheba koluntu ekusombululeni iingxabano zalo. Oku kwahlukile kwinkqubo yenkundla esesikweni apho iingxabano zithunyelwa ezinkundleni ukuya kugwetywa ngamagosa enkundla awisa izigwebo ezigonyamelayo /ezibophelelayo. Iindlela zemveli zokusombulula iingxabano bezingamangaleli ezinkundleni njengoko ziqondwa kuluvo lobulungisa lwaseNtshona. Abantu bebedibana ku-makgotla (iinkundla) ukusombulula iingxabano zabo, yaye inkosi, njengoko kubekwa ngu-Sachs, ngokungaguquguqukiyo isebenza njengesithethi samaphakathi ayo, lawo, ngenye indlela, afuna ukugcina nokomeleza izithethe ezisekiweyo zesizwe. Uqhubeka ukuphawula ngendlela elandelayo uSachs:
Kulo mxholo, inkosi elungileyo ibiqondwa hayi ngoloyiko enokulufaka okanye ubuhandiba enokububonakalisa, kodwa ngesakhono sayo sokuthetha ingqiqo yobulungisa (ukulunga) bomzi odibeneyo, esibandakanya ukusebenzisa kwayo imithetho nemigaqo eyamkelweyo jikelele kwiingxabano ezithile ngendlela ecace ngokufanelekileyo".42
UmGaqo-siseko ufakela "ilungelo lokuba wonke ubani unelungelo lokuba nayiphi na imbambano enokusonjululwa ngokusetyenziswa komthetho, kugqitywe ngayo kwingxoxo esesidlangalaleni engenasheyi enkundleni okanye, apho kufanelekileyo, kwelinye iqonga elizimeleyo nelingathathi cala". NgokomGaqo-siseko, naluphi na uhlobo lwenkundla, isigqeba okanye iqonga lingasekwa ukusombulula iingxabano ezithile, ngokuxhomekeke ekubeni inkundla, isigqeba okanye iqonga elinjalo lanelisa iimfuno ezizinzileyo ngokomgaqo-siseko zokuzimela nokungakhethi cala.
Umthetho wesizwe kufuneka ungqine amaziko emveli okanye amaqonga ahlala kwiinkundla zemveli apho iinkokheli zemveli zisebenzisa indima nemisebenzi yazo enxulumene nolawulo lobulungisa. Umthetho ocingwayo kufuneka ulungiselele iinkqubo ekufuneka zilandelwe ziinkundla zemveli.
Imigaqo-nkqubo ecetywayo kwesi sakhelo somgaqo-nkqubo ifuna ukungqina ezi ndlela zemveli zokulawula ubulungisa ezendeleyo kwizithethe ezixabisekileyo zabantu bemveli. Le nkqubo ayithatheli indawo inkqubo yenkundla esesikweni. Ifezekisa nokuxhasa inkqubo yenkundla. Ngako oko kufuneka umntu alumkele ukuchaza imigqaliselo yenkqubo yobulungisa yemveli ngokomxholo wenkqubo njengoko isetyenziswa okanye iqondwa kwinkqubo yobulungisa bempindezelo. Ukwenza umzekelo, umtyholwa, njengoko echazwa kwi-Criminal Procedure Act, 1977, unentsingiselo ehlukileyo kumntu otyholwayo ngokomxholo wenkqubo yobulungisa bemveli. Kulo mxholo umntu otyholwayo kwinkqubo yobulungisa yolwaphulomthetho unelungelo lobumeli ngokusemthethweni, xeshikweni umntu otyholwayo kwinkqubo yobulungisa yemveli engenalo.
Injongo yale migaqo-nkqubo kukwandisa amathuba okufikeleleka kubulungisa kwamaqela asekuhlaleni angakhonzwa ngokwanelisayo okanye ngobulungisa kwinkqubo yenkundla esesikweni - ngaloo ndlela kuncitshiswa iindleko nexesha elithathwa ukusombulula iingxabano ezincinci. Okona imbonakalo iba nkulu yezithethe ezixabisekileyo zoluntu kwimithetho neenkqubo zokusombulula iingxabano, kukokona inkqubo iza kufumana intlonipho evela kumalungu oluntu lwemveli.
Iinkqubo zokusebenza ezilandelwayo kwinkqubo yobulungisa yemveli
Inkqubo yobulungisa yemveli, iqala kusapho okanye kwizinga lengingqi. Abantu abadala kusapho bangazama ukusombulula ingxabano. Ukuba abanakho ukwenza njalo, ngako ke bayinyusela kwizinga lengingqi (usibonda okanye usibondakazi). Ukusombulula ingxabano kwizinga losapho okanye lengingqi kulawulwa ngumthetho wesintu. Ukusa umba enkundleni yemveli ngamaxa amaninzi kubonwa njengelinge lokugqibela, yaye kwenziwa kuphela emva kokuba amalinge okuqala okusombulula ingxabano ethe asilela.
Isakhiwo ngokubanzi simi ngendlela elandelayo:
Ngokubanzi umba uza kusiwa enkundleni yemveli kuphela njengecebo lokugqibela yaye kuphela emva kokuba ezinye iinkqubo zisilele. Isikhalazo siqala kwizinga losapho yaye ukuba asisombululwanga kwelo zinga sithunyelwa kwizinga losibonda/ losibondakazi ukufumana isisombululo. Ukuba umcimbi awusombululwanga ngusibonda/ usibondakazi umcimbi uthunyelwa kwinkokheli ephezulu yemveli emema indibano yenkundla yemveli. Izikhalazo neengxabano ziphulaphulwa kwiiofisi zogunyaziwe wemveli, nokuba kuseofisini yenkosi okanye kwigumbi lebhodi yogunyaziwe wemveli. Ezi zikhalazo ziphulaphulwa ngokungekhosikweni yaye ngokubanzi zibandakanya iingxoxo phakathi kwawo onke amaqela achaphazelekayo kuqukwa nenkokheli yemveli namanye amalungu ebhunga lemveli. Basebenzisa iindlela zokusombulula ingxabano baze bafune ukufikelela isivumelwano phakathi kwamaqela onke. Ukuba akukho sivumelwano sifikelelwayo, umcimbi uba yingxoxo esesikweni phambi kwenkundla yemveli.
Ukuhlala kwenkundla kuvulelekile kumalungu oluntu, avunyelweyo ukuvelisa uluvo nokubuza imibuzo kwiqela naliphi na. Ekupheleni kovavanyo inkokheli yemveli ivakalisa isigqibo senkundla yemveli. Kwimimandla apho iinkokheli eziphezulu zemveli zingaphantsi kokumkani okanye ukumkanikazi, kukho ilungelo elongezelelweyo lokubhenela kukumkani okanye ukumkanikazi ukuchasana nesigqibo senkundla enjalo.
Ukusombulula ingxabano kwizinga losapho nelesibonda/ usibondakazi kulawulwa ngokupheleleyo ngumthetho wesintu. Umthetho ocingwayo ngako oko uza kulawula kuphela ukusombulula ingxabano yakuba ingxabano ithunyelwe kwinkundla yemveli.
Ukungqina imigqaliselo yobulungisa bembuyekezo phakathi kwenkqubo yobulungisa yemveli
Kuyo yonke imbali, iinkokheli zemveli bezinazo iindlela zokusombulula ingxabano, ndlela ezo eziphumeleleyo ukusombulula iingxabano kwimizi yasemaphandleni. Injongo engamandla yeenkundla zemveli kukufikelela uxolelwano phakathi kwamaqela.
Xeshikweni kuyinyaniso ukuba inkundla yemveli, xa igweba ingxabano, iwisa "isigwebo" (oko kukuthi, ifumana omntu othile enetyala okanye emsulwa), kuyinyaniso kananjalo ukuba injongo ephezulu yeengxoxo kukusombulula ingxabano nokubuyisela ubudlelwane obuphilileyo phakathi kwamaqela. Izakhi zobulungisa bembuyekezo, ezibonakala izizinto ezintsha kwinkqubo yobulungisa esesikweni, bezikhona ukusuka kudaladala kwinkqubo yobulungisa yemveli.
Isibonelelo samancedo okusebenza amkelekileyo okuphumeza indima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa
Ngokungafani neenkundla ezisesikweni apho oomantyi neejaji betyunjwa ukujongana ngokukodwa nemisebenzi yenkundla, iziko lobunkokheli bemveli linoluhlu lweminye imisebenzi evela kwinkcubeko namasiko, eyabelwe lona ngokomthetho. Ngokungafani namagosa enkundla, iinkokheli zemveli azalathelwa kwizikhundla zazo ngokobuchule okanye izakhono zazo, kodwa zinyukela kwisikhundla sobukhosi ngokulandelelana. Azityunjwa, kodwa "ziinkokheli ngokuzalwa".
Iinkokheli zemveli ziphumeza indima nemisebenzi yazo ngokusondele kakhulu kuluntu. Umthetho we-Traditional Leadership and Governance Framework Act uthundeza urhulumente ukubonelela ngamancedo okusebenza afunekayo ukuze iinkokheli zemveli ziphumeze imisebenzi yazo. Ubonelela ngokucacileyo ukuba elinye nelinye igatya lombuso kufuneka lizame ukuqinisekisa ukuba ukwabiwa kwendima okanye umsebenzi nawuphi na owabelwa iziko lobunkokheli bemveli ukhatshwa ngamancedo okusebenza afunekayo, yaye kufuneka liqikisekise ukuba inkqubo efanelekileyo yokugcina iincwadi iyasebenza. Kuyimfuneko ukubonelela ngemekobume elungiselela nokukhuthaza indlela edibeneyo yokuphumeza indima nemisebenzi echucha kuzo zonke izigaba zikarhulumente. Phakathi kwalo mxholo, kulindelwa ukuba iSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko libonelele ngezakhono namancedo okusebenza anokufuneka ngokukhethekileyo ukuphumeza indima nemisebenzi yobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa, amancedo okusebenza afunekayo afana noqeqesho nenkxaso yolawulo kwiinkundla zemveli.
Izincomo zengxelo zingashwakanthelwa ngendlela elandelayo:
Kufuneka iSebe liqingqe umthetho, oseka iinkundla zemveli ezinolawulo lwembambano nolwaphulomthetho, njengoko kumiselwe kuMthetho, nomda ophezulu wezemali kufuneka umiselwe ngokuphathelele kulawulo lwazo lwembambano.
Umthetho kufuneka ubonelele ngobumeli/ ukuthatha inxaxheba kwabasetyhini kwiinkundla zemveli.
Kufuneka iinkundla zemveli zigunyaziswe ukuwisa izohlwayo nezigwebo ezixhonyiweyo.
Abamangalelwa kwiingxoxo phambi kwenkundla yemveli kufuneka babe nelungelo lokukhetha ukuphuma nokuthumela imicimbi yabo kwiinkundla ezisesikweni.
Izibheno ezichasene nezigqibo zeenkundla zemveli kufuneka zibe phantsi kwenkundla yemveli yazibheno esekwe ukuphulaphula izibheno zenkundla yesigaba sokuqala.
viii Umbhalisi weenkundla zemveli kufuneka amiselwe kwiphondo ngalinye ukubonelela ngenkxaso yolawulo kwiinkundla zemveli zephondo.
Nangona ingxelo iqulathe izincomo ezifuna uhlaziyo nokomeleza ulawulo lwenkundla yemveli, ezinye zezincomo zayo, ngokukodwa ezo ezinxulumene nokuwisa izigwebo zentolongo ezixhonyiweyo, izibheno nokugcina iirekhodi zeengxoxo zenkundla, zisekelwe kwiinkundla zaseNtshona yaye zinokufunyanwa zingangqinelani nezithethe ezixabisekileyo zamaAfrika zobulungisa.
Izindululo zomgaqo-nkqubo
Ukunyula iinkokheli zemveli ukuchophela iinkundla zemveli
Kufuneka uMphathiswa alathe ookumkani, ookumkanikazi neenkokheli eziphezulu zemveli njengamagosa achophela iinkundla zemveli ezisekwe phakathi kwemimandla yazo yolawulo, echazwe ngokomthetho.
Kufuneka umthetho wesizwe ubonelele ngokuthi ukwalathelwa esikhundleni kwenziwe ngokubhaliweyo. Ukuza kwiinkqubo zoqeqesho ezimiselweyo kufuneka kube yenye yeemfuno zokunyulwa kwenkokheli yemveli yokusebenzisa indima nemisebenzi yayo kulawulo lobulungisa. Ngokufanayo, kufuneka umthetho ubonelele ngokurhoxiswa kokwalathelwa esikhundleni kwiimeko zokusebenzisa ngobugwenxa igunya elinikiweyo.
Usibonda/ usibondakazi okanye ilungu losapho lobukumkani nalo kananjalo lingalathelwa esikhundleni njengegosa elichophelayo ukuphumeza imisebenzi yenkokheli ephezulu yemveli apho loo nkokheli ingenakho ukufumaneka.
Ukuba noxanduva kweenkokheli zemveli ekuphumezeni indima nemisebenzi yazo kulawulo lobulungisa
Azikho iindlela zokuqinisekisa ukuba iinkokheli zemveli ziphumeza indima nemisebenzi yazo yolawulo lobulungisa phakathi kwemida yomthetho. Ukungabikho kwendlela yokuqinisekisa ukuba iinkokheli zemveli ziphumeza indima nemisebenzi yazo kulawulo lobulungisa ngokungqinelana neemfuno zomGaqo-siseko nomthetho, kuvelisa umngeni onobuzaza. Njengoko umthetho wesizwe ufuna ukuba iijaji noomantyi bathathe isifungo sesikhundla phambi kwegosa eliphezulu lenkundla, ngokunjalo kufuneka umthetho wesizwe ufune ukuba iinkokheli zemveli ezalathelwe njengamagosa achophelayo zithathe isifungo sesikhundla phambi komantyi wenkundla kamantyi kummandla wolawulo lwenkundla yemveli.
Umthetho wesizwe ungabonelela ngophuhliso lwemigaqo yokuziphatha yeenkokheli zemveli ezinyulwe ukuphumeza indima nemisebenzi yazo yolawulo lobulungisa, yaye kufuneka umisele amanyathelo okuthathwa ngokuchasene nokwaphulwa komgaqo wokuziphatha onjalo yinkokheli nayiphi na yemveli. Amanyathelo anjalo angaquka izincomo zokungenela inkqubo ethile yoqeqesho okanye kwanakho ukurhoxiswa kwisikhundla okwethutyana okanye ngokusisigxina ukuba ulwaphulo lomgaqo wokuziphatha lunobuzaza ngokwaneleyo ukufanela ukurhoxiswa.
Ukuya kwinkqubo yoqeqesho emiselweyo yeenkokheli zemveli
Kufuneka iinkokheli zemveli zingene kwinkqubo yoqeqesho emiselweyo malunga, phakathi kwezinye izinto, namalungelo oluntu, umxholo wokungafani nowezentlalo wokufaneleka ukunyulwa njengamagosa achophelayo kwiinkundla zemveli. Kufuneka uqeqesho kananjalo lolulwe ukufikelela nakowuphi na usibonda, usibondakazi okanye naliphi na ilungu losapho lobukumkani elinyulwe njengegosa elichophelayo.
Kufuneka umthetho ubonelele ngeenkqubo zoqeqesho ezinjalo (ngokucebisana neKholeji yoBulungisa) njengoko kunokufuneka ukulungiselela ukusebenza ngempumelelo kweenkundla zemveli. Inkqubo yoqeqesho kufuneka iquke imfundo ngamalungelo oluntu, umxholo woqeqesho ngokungafani nangentlalo.
Iinkundla zemveli kufuneka zibe nolawulo malunga neempikiswano zembambano ezivela kumthetho wesintu nakumatyala athile olwaphulomthetho (osizi)
Kwixesha elidlulileyo, iinkundla zemveli zazibonwa zinobuchule bokujongana kuphela neengxabano ezivela kwiziqhelo zezithethe. Umthetho wesintu luluhlu lwemithetho engabhalwanga yaye yahlukile kwiindawo ngeendawo phakathi kwemizi ehlukeneyo yemveli. Umthetho wesintu luluhlu lweziqhelo, imithetho, amaziko nezithethe ezixabisekileyo ezisetyenziswa luluntu lwemveli.
Umahluko phakathi kweengxabano ezivela kumthetho wesintu nezo ezisekwe kumthetho woluntu ngamaxa amaninzi awucacanga kakhulu. Ngokuka-Sachs, imida phakathi komthetho wesintu nomthetho woluntu ithambile yaye iyathungelana. Uxela ukuba nangona le mimiselo isetyenziswa ngokwahlukeneyo kumGaqo-siseko, ingabonwa isetyenziswa ngendlela echazayo neguquguqukayo, kunaleyo emiselweyo (normative) necacileyo (categorical). Uqhubeka ukuqwalasela ngendlela elandelayo:
Yomibini ifuna ukudityaniswa nezinto ezixabisekileyo zomGaqo-siseko. Kwimihla yocalulo yayigcinwe yahlukene, ngokwengqiqo nangokwamaziko. Namhlanje asikho isizathu sokungaqondi nokwamkela inyaniso yokuba ngamnye ngokwe-osmosisi uvuzele komnye ngokungenakujikwa yaye yomelezene. Ngaphezu koko, yomibini ichatshazelwe kakhulu ngokungenakubhangiswa ngumthetho; ukuba zazikhe zakhona iziphatho zomthetho woluntu nezomthetho wesintu kuphela, azisekho kwaphela kule mihla."44
Ukwandiswa kolawulo lolwaphulomthetho nolwembambano kwiinkundla zemveli kungazisa imingeni yomgaqo-siseko. Kukho umahluko ongacacanga phakathi kwezenzo zolwaphulomthetho ezivela kumthetho wesintu neziqhelo nezo ezivela kumthetho woluntu. Ukuya ngokophando ngokuphathalele kulo mba, azikho izenzo zolwaphulomthetho ezaziwayo zomthetho wesintu ezahlukileyo kwezo ezivela kumthetho woluntu. Oku kungenxa yokuba umthetho wesintu awubhalwanga yaye wahlukile ukusuka komnye umzi ukuya komnye. Nangona kumthetho wembambano kukho iingxabano ezithile ezisekwe kuphela kumthetho wesintu, kuyafuneka kumiselwe umda apho iinkundla zemveli zinganikwa ulawulo lokuvavanya iingxabano zembambano nezenzo zolwaphulomthetho zomthetho woluntu. Ukwandiswa kolawulo lolwaphulomthetho nembambano kufuneka kungqinelane neemfuno zomGaqo-siseko.
Kuyafuneka ukuba iinkundla zemveli zithweswe ulawulo lokuvavanya izenzo zolwaphulomthetho ezingenabo ubuzaza kangako neengxabano zembambano ezincinci ezivela kumthetho wesintu nezenzo zolwaphulomthetho zomthetho woluntu.
Kufuneka ulawulo lweenkundla zemveli lube loluphathelele kumatyala neengxabano ezivela kummandla wolawulo wenkundla echaphazelekayo.
Kufuneka uMphathiswa, amaxesha ngamaxesha, ngesaziso kwiGazethi, amisele elona xabiso liphezulu lemali leengxabano okanye amabango okuvavanywa ziinkundla zemveli. Kufuneka iingxabano ezinobuzaza ezifana nobubhovubhovu ekhaya nokwenza amanyala emntwini zingavavanywa ziinkundla zemveli.
Ngenxa yokuba uMzantsi Afrika ungenayo inkqubo eyodwa, edityanisiweyo yomthetho wesintu, iinkundla zemveli zijongene yaye ziza kuqhubeka ukujongana neemeko apho kufuneka zithathe isigibo sokuba yeyiphi eyezi nkqubo ezimbini okanye ezingaphezulu zomthetho wesintu ekufuneka ziyisebenzise kwiinyaniso zengxabano echotshelweyo. Ngokwesiqhelo iingxabano ezinjalo zidla ngokusonjululwa ngokuvumelana phakathi kwamaqela engxabano. Xa kungekho nayiphi na indlela yokuvumelana phakathi kwamaqela engxabano, umthetho osebenzayo ngumthetho wommandla woluntu lwemveli oluchaphazelekayo, okanye umthetho ononxulumano olukhulu netyala.
Iinkundla zemveli kufuneka ziwise izohlwayo zemo yembuyekezo (ubulungisa)
Kufuneka iinkundla zemveli zingawisi naluphi na uhlobo lwesigwebo sentolongo okanye esixhonyiweyo.
Ngokwembali, iinkokheli zemveli bezingawisa izohlwayo ezibukhali ezifana nokugxotha elizweni okanye ukugxotha kumzi. Nangona kunjalo, ezi zohlwayo bezingenakugwetyelwa phantsi komGaqo-siseko.
Iinkundla zemveli zingawisa izohlwayo kunye okanye imbuyekezo ngemali. Ngokuphathelele kwiinkundla zemveli, bekusoloko kujoliswa kubulungisa boxolelwano nembuyekezo kunokuwisa isohlwayo. Isohlwayo sibonwa njengokwamkela ityala yaye ngamaxa amaninzi umntu uyazinika isohlwayo. U-Choudree ucaphula umzekelo olandelayo ukucacisa umba:
Ukuba umntu uyaqaphela ukuba wonile, okanye kucacile kuye ukuba amalungu omlibo wakhe amthatha enjalo, unokuziwisela isohlwayo ngokwakhe esegusha, ibhokwe okanye kwanayo inkomo ukubonakalisa ukuzohlwaya kwakhe nokuhlamba ityala lakhe. Oku kuzidla kananjalo ngamanye amaxesha kubhenelwa kuko kwinkundla kasibonda, ukudala ukwamkela ityala. Kwaziwa njenge-mali yokuzithandanzela (imali yokucela inceba) yaye ngumqondiso kwinkundla yokuzohlwaya ngokunyanisekileyo. Kwityala apho umntu onetyala eziwisela isohlwayo eso amalungu enkundla asithatha singanelanga, athatha oku njengobungqina bokuba akadananga ngokwenene, yaye angenyusa isohlwayo; kwelinye icala ukuba uzohlwaya nzima kakhulu, kunokwenzeka asehlise."45
Kufuneka iinkundla zemveli zigunyaziswe ukuwisa izohlwayo ezintsha zoluntu, ngokukodwa izohlwayo ezilungiselela ubulungisa bembuyekezo, ukuhambelana nendima yemveli yobunkokheli bemveli. Ngokwembali, iinkokheli zemveli bezinoxanduva lokugcina uxolo nemvisiswano kuluntu lwazo. Umthetho olawula iinkundla zokulingana unganika isikhokhelo esiluncedo kulo mba, ukwenza umzekelo, wokuba kucelwe uxolo olupheleleyo okanye kunikwe umyalelo wokuba umntu omangalelweyo abuyekeze ummangali ngomonakalo nawuphi na awudalileyo, ngokulawulwa yimida ethile.
Kufuneka umthetho wesizwe ugunyazise uMphathiswa ukumisela esona sohlwayo siphezulu sinokuwiswa yinkundla yemveli. Isohlwayo kufuneka sibe ngokwemimiselo yezemali. Izohlwayo zembuyekezo zinokuba ngemo yemali okanye eyemfuyo. Kufuneka iimali ezihlawulwa njengesohlwayo zibe yinxalenye yengeniso yombuso yaye kufuneka kujonganwe nazo njengoko kumiselwe.
Ukuthunyelwa kwezaziso neenkqubo zenkundla nonyanzeliso lwezigqibo zeenkundla zemveli
Emva kokufika kwexesha ledemokhrasi entsha inkqubo yamapolisa emveli eyayifuneka ukunyanzelisa izigqibo zeenkundla zemveli, yaphelelwa ngamandla. Omnye wemisebenzi yamapolisa emveli yayikukuthumela izaziso, iyalela amaqela namalungu oluntu ukuya ezinkundleni nokongamela ukunyanzeliswa kwezigqibo zenkundla. Kwimo yokungabikho kwamapolisa emveli, kuyimfuneko ukubonelela ngesakhono sokuphumeza lo msebenzi.
Ukuthintelwa kommeli osemthethweni kwiingxoxo phambi kweenkundla zemveli
Amalungelo okufumana ubumeli obusemthethweni kwiinkundla ezisesikweni angqinelana necandelo 35 lomGaqo-siseko yaye eli lungelo alithobi isidima. Nangona kunjalo, kwinkqubo yobulungisa yemveli ilungelo lokufumana ummeli osemthethweni alifumani kusebenza njengoko inkqubo yobulungisa yemveli yahlukile kwiinkundla zesiqhelo ezimiselwa ngumGaqo-siseko icandelo 353c. Injongo yeenkundla zemveli ayikuko ukugweba, ukugqitha ukubuyisela imvisiswano nokuxolelana. U-Sachs uphawula ngendlela elandelayo malunga nalo mba:
Andindululi ukuba iinkundla zomzi kwimimandla yasemaphandleni, elawulwa ziinkokheli zemveli nesebenza ngokweenkqubo ezingekhosikweni zomthetho wesintu, zinikwe amagunya okuthumela abantu entolongweni. Okanye ukuba zivunyelwe ukuwisa isigwebo sokohlwaya emzimbeni. Ukuba nabani na woyikiswa ngokulahlekelwa yinkululeko, kufuneka kubekhona inkqubo efanelekileyo yomthetho, amagqwetha okukhusela, amaxwebhu okutyhola, inkqubo yokubhena neenkqubo ezisesikweni. Oko kuko okufunwa ngumGaqo-siseko. Kodwa ukusombulula iingxabano zosapho nezabamelwane nokujongana nokubetha okuncinci nobusela obuncinci kufuna ezinye iindlela neenkqubo."46
Ubumeli obusemthethweni kufuneka bungavumeleki ngenxa yenyaniso yokuba iinkundla zemveli azijongananga nemibuzo yobuchwepheshe bezomthetho efuna ukuchazwa ngamagqwetha.
Izigqibo zeenkundla zemveli zezokugqibela yaye isibheno siza kuvunyelwa kuphela ngokuchasene nemiyalelo ethile
Izigwebo nezigqibo zeenkundla zemveli zidla ngokusekwa kwimvume yommangalelwa/ umntu otyholwayo, yaye ezi zigqibo ezifikelelweyo kananjalo ziguquka ukuba zizigqibo zomzi njengoko wonke ubani ethatha inxaxheba ekusombululeni ingxabano. Ingcamango yesibheno ngako oko ayiveli kwinkqubo yenkundla yemveli. Yangeniswa zizithanga (ubukoloniale) neenkqubo zocalucalulo ngobuhlanga ndlela ezo urhulumente wasentshona wayebeka iso ngazo ubunkokheli bemveli. Izibheno kananjalo ziyenza nde inkqubo yezomthetho.
Kwiimeko ezingaqhelekanga kufuneka isibheno kwinkundla kamantyi enolawulo sivunyelwe ngokuchasene nemiyalelo yentlawulo yesohlwayo esigqithisileyo okanye imbuyekezo.
Uhlaziyo lwezigqibo zeenkundla zemveli
Kufuneka izigqibo zeenkundla zemveli zibenakho ukuhlaziywa yinkundla kamantyi enolawulo yaye izizathu zokuhlaziya kufuneka zibonelelwe emthethweni. Kufuneka ezi zizathu ziquke ukungabikho kolawulo kwicala lenkundla, ukungalungelelani okugqithisileyo, umdla kunobangela nokukhetha icala.
Iindlela ekufuneka zisekwe zokuthumela amatyala ukusuka kwiinkundla zemveli ukuya kwiinkundla zoomantyi nangokuphendulelekileyo
Kufuneka kubenakho ukuthumela imicimbi ukusuka kwinkundla yemveli ukuya kwiinkundla zoomantyi ezinolawulo ukuba, ngokwengqiqo yenkundla yemveli, umcimbi ochotshelweyo unobuzaza kangangokuba ufanele ukuthunyelwa kwinkundla esesikweni.
Ngokufanayo, kufuneka umcimbi ubenakho ukuthunyelwa kwinkundla yemveli ngumtshutshisi ophezulu okanye olawulayo ukuba ngokwembono yomtshutshisi ophezulu okanye olawulayo, umcimbi ungena phantsi kolawulo lwenkundla yemveli.
Indima yeenkundla zemveli kwinkqubo yobulungisa yolwaphulomthetho
Kufuneka iinkundla zemveli kananjalo zisetyenziswe njengenye yeenkqubo zokuphambukisa apho amatyala ephambukiswa ukusuka kwiinkundla eziqhelekileyo, kusetyenziswa inkqubo yobulungisa yolwaphulomthetho ekuza kujonganwa nayo kusetyenziswa indlela eyenye yokusombulula ingxabano okanye ubulungisa bembuyekezo.
Alandelayo ngamanye amancedo obulungisa bembuyekezo axoxa ngawo u-Schmid:
Ukuthatha inxaxheba kwexhoba nokwaneliseka okongezelelweyo: Iinkundla eziqhelekileyo zibonwa zojolise kumoni yaye ixhoba akujoliswanga kulo njengoko ulwaphulomthetho ilityala elichasene nombuso. Amanyathelo obulungisa bembuyekezo ajolisa kubo bobabini umoniwa nomoni.
Ukwamkela uxanduva: Ukusebenzisana phakathi komoni nexhoba kubonelela ngethuba lokuba umoni avume iziphoso zakhe yaye amkele uxanduva lokuzilungisa.
iii Ukona njalo okuncitshisiweyo: Izifundo zophononongo zibonisa ukuba ukona njalo kuncitshiswa yindlela yobulungisa yembuyekezo, xa kuthelekiswa neendlela eziqhelekileyo zobulungisa bolwaphulomthetho.
Indlela yolwaphulomthetho yokusombulula ingxaki: Ukuthatha inxaxheba kwamapolisa kwiingqungquthela zobulungisa bembuyekezo kunceda amapolisa nezinye ii-arhente zobulungisa bolwaphulomthetho ukuqonda oonobangela bokuziphatha kwabaphulimthetho kwimimandla ethile nendlela yokujongana nabo kwiinkqubo zabo zophando.
Amandla ongezelelweyo: Ukunika abanomdla kwinkqubo yobulungisa yolwaphulomthetho ithuba lokuthatha inxaxheba nokwenza izigqibo kubulungisa bembuyekezo kwiingqungquthela kuyaxhobisa. Njengoko u-Schmid ekuchaza:
Ngumqondiso wobulungisa bembuyekezo ukuba zingafikelelwa njani izigqibo zokujongana neziphumo zolwaphulomthetho emva kokuba izimvo zabathathi-nxaxheba ziceliwe yaye ziqwalaselwe. Emva koku kuqwalasela nokusebenzisana, isigqibo seqela siyavela yaye siphunyezwe. Ngale ndlela, kuyenzeka ukuba amaqela amakhulu (aboni, amaxhoba namapolisa) basithathe isesabo" isiphumo sengqungquthela.
Iziko lobunkokheli bemveli, ngokusebenzisa iinkundla zemveli, lifanele ukudlala indima ebonakalayo malunga nokufaka nokwenza isebenze inkqubo yobulungisa bembuyekezo ekusombululeni ingxabano.
Ukugcina iirekhodi ezithile
Umthetho kufuneka ubonelele ngemo nobungakanani beerekhodi ekufuneka zigcinwe kwiingxoxo zeenkundla zemveli. Kufuneka iirekhodi ezigciniweyo zanele ukuze zibonise irekhodi yesigqibo nezizathu zesigqibo senkundla yemveli (ngenjongo yokuvumela ukusetyenziswa kwelungelo naliphi na, ukwenza umzekelo, amalungelo okubhena ngokuchasene nemiyalelo ethile yenkundla okanye ilungelo lokufuna ukuba iingxoxo zenkundla zihlaziywe).
Iinkokheli zemveli neenkundla zemveli kufuneka ziqhubele phambili izinto ezixabisekileyo nemigqaliselo yeBhili yaMalungelo
Ngemfundiso yamalungelo oluntu neenkqubo zoqeqesho zomxholo wezentlalo, kufuneka iinkokheli zemveli ziqheliswe malunga nokulingana ngokwesini xa zijongene neengxabano eziphathelele kwabasetyhini namanye amalungu oluntu asesichengeni sokuxhatshazwa, nokulandela kwanokuhlonela amalungelo afakelwe kwiBhili yaMalungelo.
Nangona kukho ukuzinikela okuthile kwimizi ethile yemveli ukuphelisa iziqhelo zakudala zokugwebatanci ngokuchasene nabasetyhini nokuthintelwa kwabo ukuthatha inxaxheba kwiziseko zenkundla yemveli, zisekhona iziganeko ezithile zokungalinangani okukhulu nokungavakalelwa ngokwesini kwinkqubo yenkundla yemveli.
Umthetho olawula iinkundla zemveli kufuneka ungqine ilungelo lokulingana elifakwe kumGaqo-siseko yaye kufuneka ubonelele ngeenkqubo eziza kuqinisekisa ukuthatha inxaxheba okupheleleyo kwabasetyhini, kolutsha nabakhubazekileyo kwiinkundla zemveli.
Imfuneko yomthetho wesizwe ukuqinisekisa ufano
Ulawulo lobulungisa sisakhono sesizwe, esithetha ukuba azikho iindawo zokusebenza malunga nolawulo lobulungisa ezigqithiswe ngumGaqo-siseko ukuya kwizigaba zikarhulumente wephondo okanye owengingqi. Amaphondo anesakhono sokuqingqa umthetho ngemiba enxulumene nomthetho wemveli nowesintu, ngokulawulwa siSahluko 2 somGaqo-siseko, yaye anesakhono sokuqingqa umthetho ngemiba enxulumene nolawulo lobulungisa njengoko kubonelelwe kwiSahluko 8 somGaqo-siseko.
Kuyimfuneko ukuqingqa umthetho wesizwe ukuqinisekisa ukuba kusebenza imigangatho efanayo kwilizwe ngokubanzi.
Amalungiselelo enguqu
Amalungiselelo enguqu ayafuneka ukuphumeza isindululo solawulo lwenkundla yemveli kwesi sakhelo somgaqo-nkqubo yaye ezi ziza kujongwa phakathi komthetho ocetywayo. Iinkcukacha ezilandelayo ngokuphathelele kumalungiselelo enguqu ziyafuneka.
i Ukusetyenziswa kwemithetho ehlukeneyo kumaphondo ahlukeneyo:
Ngenxa yokwabiwa kwemithetho yamazwana angaphambili ukuya kumaphondo ahlukeneyo ngowe-1994, imithetho ehlukeneyo, ukuza kuthi ga ngoku, ibisetyenziswa kwiindawo ezahlukeneyo zeRiphablikhi. Amanye amaphondo ayibhangisile imithetho yephondo ayabelweyo, xeshiweni umthetho osasebenza kwiindawo ezithile zaseMpumalanga naseMpuma-Koloni, oko kukuthi umthetho we-KwaNdebele Traditional Hearings of Civil and Criminal Cases Act, 1984, nomthetho we-Regional Authorities Courts Act, 1982, ayizange yabelwe iMpumalanga neMpuma-Koloni. Kufuneka uMthetho omnye wePalamente olawula indima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa. Oku kuza kufuna ukubhangiswa kwayo yonke imithetho elawulwa ngurhulumente wesizwe kwakunye nayiphi na eminye imithetho yephondo elawula indima yeenkokheli zesizwe kulawulo lobulungisa yaye engekatshitshiswa zizindlu zowisomthetho zamaphondo ngokulandelelana. Kukho imfuneko yokuququzelela ukutshitshiswa kwale mithetho ehlukeneyo ukuvumela ukupheliswa okuhamba kakuhle kwesakhelo somthetho okhoyo ukulungiselela ukungena koMthetho omnye wePalamente oza kusebenza kwiRiphablikhi iphela. Kufuneka amaphondo kananjalo anikwe ixesha elamkelekileyo lokutshitshisa imithetho yawo ngokuphathelele kulo mba.
Xa ukutshitshiswa kwemithetho ehlukeneyo, ebonelela iinkokheli zemveli ngendima nemisebenzi yazo kulawulo lobulungisa kusenzeka, kuza kufuneka ukuba kuvunyelwe iinkundla zemveli ukugqibezela imicimbi exoxwe inxalenye ngokwemithetho ebe ikhona xa le micimbi iqaliswa okokuqala. Izibheno ezimisiweyo okanye ezingaphunyezwanga xa ulawulo olutsha lwenkundla yemveli lungena entsebenzweni kufuneka kuqhutyekwe ngazo phantsi komthetho obusebenza phambi kokuqala kolawulo olutsha.
iii Ukwalathelwa kweenkokheli zemveli njengamagosa achophelayo eenkundla zemveli, uqeqesho nesifungo sesikhundla
Ngenjongo yokuqinisekisa ukuqhubeka, iinkokheli zemveli ezo ukuthweswa kwazo igunya lokuchophela amatyala olwaphulomthetho nawembambano alirhoxiswanga ngokwemigaqo ye-Black Administration Act, 1927, okanye nawuphi na omnye umthetho, kufuneka zivunyelwe ukuphulaphula iingxabano njengamagosa achophelayo kude kube alathelwe ezikhundleni ngokolawulo olutsha. Ezi nkokheli zemveli kufuneka zingenele uqeqesho olumiselweyo yaye zithathe isifungo okanye zenze isingqiniso sesikhundla ukuze zifaneleke ukuqhubeka ukuba sesikhundleni. Ezi nkokheli zemveli kufuneka zinikwe ixesha elamkelekileyo lokungenela uqeqesho nokuthatha isifungo okanye ukwenza isingqiniso. Eli xesha kufuneka libekelwe umda womhla omiselweyo, onika ixesha elamkelekileyo lokwanelisa iimfuno zolawulo olutsha.
ISIPHELO
Uphuhliso lomthetho weenkundla zemveli
Esi sakhelo somgaqo-nkqubo sifuna ukuvuselela nokomeleza inkqubo exabisekileyo yobulungisa bemveli ebalulekileyo ekufumaneni injongo yokufikelela kubulungisa. Eli xwebhu sisiphumo sophando olunzulu nokucebisana nabanomdla kulawulo lobulungisa ngaphakathi nangaphaya kwemida yeRiphablikhi. Libeka isiseko somthetho omtsha ocetywayo onenjongo yokuphumeza imigaqo ye-Traditional Leadership and Governance Framework Act (uMthetho woBunkokheli beMveli neSakhelo soLawulo), eliyalela iSebe, njengeziko likarhulumente, ukwabela iziko lobunkokheli bemveli iindima neemfanelo kulawulo lobulungisa. IBhili yeeNkundla zeMveli iza kukhuthazwa ePalamente ukuphumeza iingcamango zomgaqo-nkqubo eziqulathwe apha.
Inkqubo yokucebisana
INgqungquthela yesizwe yooMantyi ebizwe liSebe ngoSeptemba 2007 eyayizimaswe ngabameli abangaphaya kwama-500, kuquka iijaji eziphezulu, oomantyi naBaphathiswa namagosa enkundla ukuvela kumazwe akhethiweyo e-SADC, yaxoxa kwezinye zeekhomishini zayo, ngokubaluleka kwendima yobunkokheli bemveli ekukhuthazeni ukubambana kwezentlalo nokujongana nokusombulula iingxabano. INgqungquthela yabona umgaqo-nkqubo namanyathelo omthetho athathiweyo ngale nkqubo njengezifundo ezibalulekileyo ezinokunceda ekwakheni ubumbano kwezentlalo nembuyekezo kumazwe ayesakuba neengxabano.
INgqungquthela, eyayisisiqalo sothethathethano olunzulu ngendima yeenkundla zemveli, yalandelwa zezinye iindibano zokucebisana xa iSebe lalidibana neNdlu yeSizwe neziNdlu zamaPhondo zeeNkokheli zeMveli ukuxoxa ngamanyathelo omgaqo-nkqubo ekufuneka adale isiseko somthetho ocingwayo. Iindibano zokucebisana nabameli beenkokheli zemveli kumaphondo ahlukeneyo zazibanjwe njengoko kubonisiwe apha ngezantsi:
Ngomhla wama-23 Novemba 2007 eThekwini (apho abameli beenkokheli zemveli zaKwaZulu-Natala babekhona);
INdlu yeSizwe yeeNkokheli zeMveli yayimelwe kwindibano nganye yokubonisana yamalungu eKomiti yoPhuhliso lomGaqo-siseko eNdlu yeSizwe yeeNkokheli zeMveli. Indibano nganye yokubonisana yayivulwa ngokusesikweni nguSihlalo weNdlu yePhondo yeeNkokheli zeMveli echaphazelekayo. Ngaphandle kwabameli beenkokheli zemveli kwiphondo ngalinye, abameli bolawulo lweenkundla, igunya lokutshutshisa, aMaziko eSahluko 9 nombutho we-South African Association of Local Government (SALGA) babemenyiwe kananjalo, bazimasa yaye bathatha inxaxheba kwiingxoxo. Amacandelo amasebe amaphondo anoxanduva lwemicimbi yezemveli nawo kananjalo bekezimasa yaye ethatha inxaxheba kwiindibano.
Iindibano zokucebisana ziqhube ngendlela elandelayo:
Ulwamkelo nokuvulwa nguSihlalo weNdlu yePhondo yeeNkokheli zeMveli
Umnikelo owenziwa liSebe ngemiba elandelayo:
Injongo yendibano yokucebisana.
Inkqubo ekhokhelela ekugqityweni kwesakhelo somgaqo-nkqubo nomthetho kusenzelwa ulawulo lobulungisa bemveli olungqinelana nomGaqo-siseko, njengoko kuchaziwe kwiSahluko 1.
Imingeni enjongene nenkqubo yolawulo lobulungisa bemveli njengangoku, njengoko kuchaziwe kwiSahluko 5.
Imiba echongiweyo enokuncedwa ngumgaqo-nkqubo, njengoko kuchaziwe kwiSahluko 6.
Iingxelo ezinzulu zokuphendula ezenziwa ziikhomishini ngokuzimeleyo neengxozo ezongezelelweyo ngokubanzi kwindibano yamaqela onke.
kukufumana izimvo nokuthatha inxaxheba kwabachaphazelekayo, ngokukodwa iinkokheli zemveli, ekucaciseni umgaqo-nkqubo nokukhuthaza ukuqingqwa komthetho, ovela kumgaqo-nkqubo, ngokuphathelele kwindima nemisebenzi yeenkokheli zemveli kulawulo lobulungisa bemveli;
ukwenza izindululo zezisombululo zokujongana nemingeni ejongene nenkqubo yobulungisa yemveli;
ukungqina ukubaluleka kwendima nemisebenzi yeziko lobunkokheli bemveli kulawulo lobulungisa; kwakunye nokurhola ngemibuzo izimvo ngemiba yomgaqo-siseko efuna ukuqwalaselwa.
Emva kwendibano nganye yokucebisana abathathi-nxaxheba bebecelwa nokukhuthazwa ukucebisana ngokongezelelweyo phakathi kweziseko ezixhasa inkqubo yobunkokheli bemveli kwimimandla yabo nokuthumela kwiSebe izimvo ezongezelelweyo eziqwalaselweyo ngemiba ephethweyo.
Ukuphuma kwizimvo ezinikwe kwindibano neminikelo ethunyelwe emva koko, bekukho ukuvumelana okucacileyo ngemiba eliqela ephathelele kwinkqubo yenkundla yemveli, phakathi kwezinye, ukwalathelwa kweenkokheli zemveli njengamagosa achophelayo eenkundla zemveli ngokusekwe ekulandeleni inkqubo yoqeqesho emiselweyo, uphuhliso lomgaqo wokuziphatha weenkokheli zemveli ezalathelwe ukuphumeza imisebenzi enxulumene nolawulo lobulungisa, ukubonelela ngenkqubo yokubhena phakathi koluhlu lwemigangatho yabasemagunyeni kwiziko lobunkokheli bemveli, nokuthintelwa kobumeli obusemthethweni kwiingxoxo phambi kweenkundla zemveli nokufaka entsebenzweni iinkqubo zokukhuthaza ukulingana ngokwesini. Nangona kunjalo, zazikhona izimvo eziphambukileyo phakathi kwamaphondo, ukwenza umzekelo amanye amaphondo ayebona ukuba izibheno kufuneka zihlelwe ngokusebenzisa iinkundla zoomantyi.
Zonke izimvo neminikelo ezenziwe ngethuba nasemva kweendibano zokubonisana malunga neziko lobunkokheli lemveli zithathelwe ingqalelo kwizindululo zomgaqo-nkqubo eziqulathwe kwisakhelo somgaqo-nkqubo.
Imithetho Yamanye Amazwe
ULUHLU LWAMATYALA
Ukubanga ukubuyiselwa
<fn>GOV-ZA.20149.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Vredenburg Hospital

Vredenburg Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Vredenburg Health District of the West Coast Region.



INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Street, Vredenburg

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 709 7200


IFEKSI:

022 713 3423






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20174.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Swellendam Hospital

Swellendam Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Bredasdorp/Swellendam Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Swellendam, Overberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Drostdystraat, Swellendam 6740

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 514 1141 / 2


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mev M de Silva







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20217.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Iiklinikhi > Saron Clinic

Saron Clinic






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This clinic operates in the Ceres/Tulbagh Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Saron, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Iiklinikhi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Saron

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 240 0015


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: MW Williams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20241.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Robertson Hospital

Robertson Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Worcester/Robertson Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Robertson, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Oudtshoorn Street, Robertson

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 626 3155


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mev M van Eeden







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20259.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Lapa Munnik Hospital

Lapa Munnik Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Malmesbury Health District of the West Coast Region.



INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X 3, Porterville, 6810

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 931 2140


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Sr K Hill







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20318.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Oudtshoorn Hospital

Oudtshoorn Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Klein Karoo Health District of the Southern Cape Region.



INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Park Road, Oudtshoorn

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 8921


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Dr A Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20322.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezikwinqanaba Lesithathu > Isibhedlele iGroote Schuur

Isibhedlele iGroote Schuur






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Esi sibhedlele sisebenzela kwiSithili Sezempilo Esikumbindi weSixeko saseKapa Sommandla Wenqila. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ezithe vetshe ngesibhedlele iGroote Schuur, nceda utyelele iwebsite yesi sibhedlele.



INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezikwinqanaba Lesithathu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

eMain Road, e-Observatory, 7925

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 404 6322


IFEKSI:

021 404 5038


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Umntu onokuqhagamshelana naye nguMnumzana M. Nongalaza







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20330.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Maitland Cottage Home

Maitland Cottage Home






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This clinic operates in the Greater Athlone Health District of the Metro Region.



INDAWO:

Newlands, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kildare Road, Newlands

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 64 2090


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Johnston


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 674 2090


IFEKSI:

021 683 0691


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs LB Jantjies







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20357.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Montague Hospital

Montague Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Worcester/Robertson Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X 11, Montagu 6720

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 1660


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mnr H J Myburgh







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20380.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Izixhobo > Iinkonzo Zempilo Yokubelekisa > Nyanga Junction RHC

Nyanga Junction RHC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This clinic operates in the Nyanga Health District of the Metro Region.



INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Iinkonzo Zempilo Yokubelekisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Nyanga Junction Duinefontein Road, Manenberg

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 692 3913


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Sr Bikwana







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20392.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Swartland Hospital

Swartland Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Malmesbury Health District of the West Coast Region.



INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

P G Nelson Street, Malmesbury

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 487 9203


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Dr A M Jacobs







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20431.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Ladismiyh (Alan Blyth) Hospital

Ladismiyh (Alan Blyth) Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Klein Karoo Health District of the Southern Cape Region.



INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Upper Church Street, Ladismith

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 551 1010


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Dr C P Pauw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20443.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Knysna Hospital

Knysna Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Knysna/Plettenberg Bay Health District of the Southern Cape Region.



INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Street, Knysna

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 382 6666


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Dr A Matthys







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20596.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Ceres Hospital

Ceres Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Ceres/Tulbagh Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Rivierkant Straat, Ceres

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 312 1116


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mev R Cronje







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20615.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo > Otto Du Plessis Hospital

Otto Du Plessis Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This hospital operates in the Bredasdorp/Swellendam Health District of the Boland Region.



INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

H/v Dorpsig & Van Riebeeckstraat, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 424 2654


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mev D Giliomee







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20717.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo > Metropole Central EMDC (Athlone)

Metropole Central EMDC (Athlone)




INDAWO:

eFlakeni, eKapa


IWEBSITE:

http://wced.wcape.gov.za/operations/emdc_links.html


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Athlone, 7790

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 659 4300


IFEKSI:

021 659 4413


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Director: Mr Anthony Pietersen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20718.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo > Metropole East EMDC (Kuils River)

Metropole East EMDC (Kuils River)




INDAWO:

Bellville, eKapa


IWEBSITE:

http://wced.wcape.gov.za/operations/emdc_links.html


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X13, Sanlamhof, 7532

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 900 7000


IFEKSI:

021 903 2149


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Director: Mr Melvyn Caroline





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20722.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo loMntla-Nqila (eParow)

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo loMntla-Nqila (eParow)




INDAWO:

Bellville, eKapa


IWEBSITE:

http://wced.wcape.gov.za/operations/emdc_links.html


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X14, Bellville, 7530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 938 3000


IFEKSI:

021 938 3184


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Umntu onokuqhagamshelana naye: nguMlawuli: uMnu Barry Volschenk





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20724.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo > EMDC Regional Services (Rural)

EMDC Regional Services (Rural)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IWEBSITE:

http://wced.wcape.gov.za/operations/emdc_links.html


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 467 2482 / 2530


IFEKSI:

021 467 2363


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms Sindi Shayi







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20727.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo > West Coast / Winelands EMDC (Paarl)

West Coast / Winelands EMDC (Paarl)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IWEBSITE:

http://wced.wcape.gov.za/operations/emdc_links.html


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X3026, Paarl, 7620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 860 1200


IFEKSI:

021 860 1230


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Director: Mr Jannie Beukes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20729.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Bridgetown Adult Learning Centre

Bridgetown Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bridgetown, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Brushwood Road, Bridgetown, Cape Town, 7764


IDILESI YEPOSI:

Brushwood Road, Bridgetown, 7764

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 637 1435


IFEKSI:

021 637 5922


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: T. Mosavel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20731.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Groote Schuur Hospital

Groote Schuur Hospital






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

HR Development Unit, Grootte Schuur Hospital, Observatory, 7925


IDILESI YEPOSI:

Po Box 34542, Grootte Schuur Hospital Observatory, 7935

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 404 9111


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Main Switchboard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20734.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > St Francis Adult Learning Centre

St Francis Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Epping, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ndabeni Street, Langa, 7455


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1174, Eppindust, 7475

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 694 1801


IFEKSI:

021 694 2458


I-EMAIL:

suz@stfrancis.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: T.E. Titipana







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20735.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Tsoga Centre

Tsoga Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langa, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Washington Street, Langa, 7455


IDILESI YEPOSI:

PO Box 254, Langa, 7456

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 694 0004


IFEKSI:

021 694 9813


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Puleka Plaatjies







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20738.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Damba Adult Learning Centre

Damba Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Makhabeni Rd, E Section Khayelitsha, Cape Town, 7784


IDILESI YEPOSI:

PO Box 30, Khayelitsha, 7784

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 5100


IFEKSI:

021 361 5100


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs Malunga







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20742.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Impumalanga Adult Learning Centre

Impumalanga Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Chris Hani Street, Macassar, Khayelitsha, 7784


IDILESI YEPOSI:

PO Box 87112, Mitchell's Plain, 7789

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 362 1838


IFEKSI:

021 362 4120


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs K Caso







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20743.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Intando Yethu Community Learning Centre

Intando Yethu Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Govan Mbeki Street, Mandela Park, Khayelithsa, 7784


IDILESI YEPOSI:

PO Box 364, Khayelitsha, 7783

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 362 1789


IFEKSI:

021 362 1789


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Sr. M. Shanley/Sr M Sinnot







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20746.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Kuyasa Community Learning Centre

Kuyasa Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Harare, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ncumo Road, Harare, Khayelitsha, 7784


IDILESI YEPOSI:

PO Box 35, Lingelethu West, Harare, 7765

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 9347


IFEKSI:

021 361 9348


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: P. Matshobongwana







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20749.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Irhafu
Ukuhlawula Irhafu Yengeniso
Ukuhlawula Irhafu Yengeniso
INKCAZELO:
Yintoni iRhafu Yengeniso?
Ngubani Ekufuneka Ebhalisele Ukuhlawula Irhafu?
Amaphepha Okubhalisela Irhafu
YINTONI IRHAFU YENGENISO?
Irhafu Yengeniso yimali esuka kumvuzo wakho oyihlawula kurhulumente, uyihlawulela ukwakhiwa kwemigaqo, izikolo, izibhedlele nokunye.
Isixa serhafu oyihlawulayo sixhomekeka:
Kubungakanani bomvuzo wakho.
Kubudala bakho (ukuba ungaphantsi okanye ungaphezu kwama-65 eminyaka ubudala na).
Ekubeni ulilungu lengxowa-mali yomhlala-phantsi okanye uhlawula ingxowa-mali yomhlala-phantsi na.
Ingeniso esuka kwingqesho umzekelo, imivuzo, imali eyongezelelwe kumvuzo, ixesha elingaphaya kwelokusebenza amalungelo angaphaya komvuzo nezinye nje izixa othi uzufumane ingeniso esuka kwishishini okanye kwiintengiso ingeniso esuka kurhwebo; umzekelo; inzala; ingeniso esuka kwirente nezabelo ezisuka kumanye amazwe iingeniso zakho ozifumana ngonyaka imihlala-phantsi ingeniso esuka kwishishini lakho.
NGUBANI EKUFUNEKA EBHALISELE IRHAFU YENGENISO
Namphi na umntu owamkela umvuzo wonyaka ongaphezu kwama-R60 000 ngonyaka (umqeshwa wePAYE) - emva kweemali ezitsalwa njengemali oyifaka kwiingxowa-mali zemihlala-phantsi neemali ozifumana wakuthabatha umhlala-phantsi
Umntu owamkela ngaphantsi kwama-R60 000 ngonyaka (umqeshwa weSITE) - kuphela xa izibonelelo (ezokukhwela, ezonyango, njalo-njalo) ziqullethwe kumvuzo wakhe
Umntu owamkela imali yotyalo-zimali (oko ke kukuthi inzala) engaphezu kwe-R11 000 ngonyaka
Umntu owamkela imali ayihlawulelwa irente
Umntu owamkela imali ingeniso yeshishini
Umntu ofumana isibonelelo semali yokukhwela okanye ye-ofisi yaseburhulumenteni njengengxenye yomvuzo wakhe
Ungabhalisela ukuhlawula irhafu yengeniso kwi-ofisi yeSARS ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo i-IT77. Uya kudinga ikopi yencwadana yakho yesazisi ke kwakunye nephetshana eliyi-IRP5. Ukubhalisa kwakho kuya kuqinisekiswa kwisithuba seentsuku ezingama-21 ze emva koko unikwe inombolo yakho yerhafu.
Zimbini iintlobo zerhafu ezingundoqo ezitsalwa kumvuzo womqeshwa:
Ukuba ufumana umvuzo ongaphezu kwama-R27 000 ngonyaka, uhlawula Irhafu Isite etsalwa kumvuzo wakho veki okanye nyanga zonke. Umqeshi wakho kufuneka abale ukuba yimalini na ekufuneka itsaliwe.
Ukuba ufumana umvuzo ongaphezu kwama-R60 000 ngonyaka, uya kuhlawula irhafu yeSITE kuma-R60 000 okuqala ze uhlawule iPAYE kuyo yonke into engenayo engaphezu kwama-R60 000. Isixa sePAYE osihlawulayo sixhomekeke ekubeni yimalini na umvuzo wakho yaye ibalwa ngokweetafile zerhafu ezinikezelwa liCandelo Leenkonzo Zengeniso yoMzantsi Afrika.
AMAPHEPHA OKUBHALISELA IRHAFU
Kanye ngonyaka, umqeshi wakho uya kukunika isiqinisekiso sokuhlawula irhafu u-IRP5 esibonisa sonke isixa osifumene njengomvuzo wakho kwakunye nayo yonke irhafu etsaliweyo.
Usenakho kanti nokufumana ze ungenise amaphepha akho embuyekezo yerhafu nge-internet ngokuthi usebenzise inkqubo yeSARS Yokugcina Iimpepha Kwi-internet. Le nkqubo yeSARS ibizwa ngokuba yi-eFiling ke yinkqubo yokuqhuba inkonzo yokubuyiselwa kweempepha zerhafu. Ungabhalisela ukuyifumana le nkonzo ukuba sele ubhalisile njengommhlawuli werhafu. Uya kudinga inombolo yakho yokuhlawula irhafu kwakunye nenombolo yencwadana yakho yesazisi.
Xa ubuyisela iphetshana lokubuyiswa kwerhafu yakho, iSARS iya kujongisisa ukuba uhlawule isixa esaneleyo serhafu na. Ukuba uhlawule ngaphezulu kokuba kufuneka, uya kufumana imbuyekezo. Ukuba uhlawule enganelanga uya kucelwa ukuba uhlawule leyo isaseleyo. Usenakho nokuzilanda ezi mpepha kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSARS.
Unokohlwaywa okanye ubanjwe ukuba ufunyaniswa unetyala:
lokubaleka ukuhlawula irhafu (umzekelo, ukungayihlawuli irhafu yakho)
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufumana ezinye iinkcukacha, tyelela iwebsite yeSARS, utsalele Iziko Elamkela Iminxeba kwiNtshona Kapa kule nombolo 0860 12 12 18 okanye ke uqhagamshelane neyona ofisi yeSARS ikufutshane nawe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iNkonzo Yengeniso yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Irhafu Yengeniso Nomntu Ngamnye (IiNkcukacha Zoluntu)
Indlela Yokugcwalisa Iphepha lakho Lokubhalisela Irhafu: 2005/6 (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.20749.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Irhafu > Ukuhlawula Irhafu Yengeniso

Ukuhlawula Irhafu Yengeniso




INKCAZELO:


* Yintoni iRhafu Yengeniso?
* Ngubani Ekufuneka Ebhalisele Ukuhlawula Irhafu?
* iSITE nePAYE
* Amaphepha Okubhalisela Irhafu


YINTONI IRHAFU YENGENISO?


Irhafu Yengeniso yimali esuka kumvuzo wakho oyihlawula kurhulumente, uyihlawulela ukwakhiwa kwemigaqo, izikolo, izibhedlele nokunye.

Isixa serhafu oyihlawulayo sixhomekeka:
* Kubungakanani bomvuzo wakho.
* Kubudala bakho (ukuba ungaphantsi okanye ungaphezu kwama-65 eminyaka ubudala na).
* Ekubeni ulilungu lengxowa-mali yomhlala-phantsi okanye uhlawula ingxowa-mali yomhlala-phantsi na.


Imizekelo yengeniso onokuyihlawuliswa iquka:
* Ingeniso esuka kwingqesho umzekelo, imivuzo, imali eyongezelelwe kumvuzo, ixesha elingaphaya kwelokusebenza
* amalungelo angaphaya komvuzo nezinye nje izixa othi uzufumane
* ingeniso esuka kwishishini okanye kwiintengiso
* ingeniso esuka kurhwebo; umzekelo; inzala; ingeniso esuka kwirente nezabelo ezisuka kumanye amazwe
* iingeniso zakho ozifumana ngonyaka
* imihlala-phantsi
* ingeniso esuka kwishishini lakho.




NGUBANI EKUFUNEKA EBHALISELE IRHAFU YENGENISO



* Namphi na umntu owamkela umvuzo wonyaka ongaphezu kwama-R60 000 ngonyaka (umqeshwa wePAYE) - emva kweemali ezitsalwa njengemali oyifaka kwiingxowa-mali zemihlala-phantsi neemali ozifumana wakuthabatha umhlala-phantsi

* Umntu owamkela ngaphantsi kwama-R60 000 ngonyaka (umqeshwa weSITE) - kuphela xa izibonelelo (ezokukhwela, ezonyango, njalo-njalo) ziqullethwe kumvuzo wakhe

* Umntu owamkela imali yotyalo-zimali (oko ke kukuthi inzala) engaphezu kwe-R11 000 ngonyaka

* Umntu owamkela imali ayihlawulelwa irente

* Umntu owamkela imali ingeniso yeshishini

* Umntu ofumana isibonelelo semali yokukhwela okanye ye-ofisi yaseburhulumenteni njengengxenye yomvuzo wakhe

* Amalungu amashishini aziClose Corporations kwakunye NabalawuliBeenkampani




Ungabhalisela ukuhlawula irhafu yengeniso kwi-ofisi yeSARS ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo i-IT77. Uya kudinga ikopi yencwadana yakho yesazisi ke kwakunye nephetshana eliyi-IRP5. Ukubhalisa kwakho kuya kuqinisekiswa kwisithuba seentsuku ezingama-21 ze emva koko unikwe inombolo yakho yerhafu.


iSITE nePAYE


Zimbini iintlobo zerhafu ezingundoqo ezitsalwa kumvuzo womqeshwa:
* iSITE (Standard Income Tax on Employees)
* iPAYE (Pay As You Earn).


Ukuba ufumana umvuzo ongaphezu kwama-R27 000 ngonyaka, uhlawula Irhafu Isite etsalwa kumvuzo wakho veki okanye nyanga zonke. Umqeshi wakho kufuneka abale ukuba yimalini na ekufuneka itsaliwe.

Ukuba ufumana umvuzo ongaphezu kwama-R60 000 ngonyaka, uya kuhlawula irhafu yeSITE kuma-R60 000 okuqala ze uhlawule iPAYE kuyo yonke into engenayo engaphezu kwama-R60 000. Isixa sePAYE osihlawulayo sixhomekeke ekubeni yimalini na umvuzo wakho yaye ibalwa ngokweetafile zerhafu ezinikezelwa liCandelo Leenkonzo Zengeniso yoMzantsi Afrika.


AMAPHEPHA OKUBHALISELA IRHAFU


Kanye ngonyaka, umqeshi wakho uya kukunika isiqinisekiso sokuhlawula irhafu u-IRP5 esibonisa sonke isixa osifumene njengomvuzo wakho kwakunye nayo yonke irhafu etsaliweyo.

Ukuba ufumana umvuzo ongaphezu kwe-R60 000 ngonyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubuyiswa kwerhafu ze ulithumele neziqinisekiso zakho ze-IRP 5 kwiSARS.

Kufuneka ubhalise kwi-SARS phambi kokuba ugcwalise iphetshana lokubuyiswa kwerhafu. Ukuba sele ubhalisile, iimpepha zakho zokubuyiswa kwerhafu ziya kuthunyelwa kuwe ngeposi. Unakho nokuzilanda iimpepha ezo kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSARS.

Uya kufumana imiyalelo eneenkcukacha ngokugcwalisa ezi mpepha zokubuyiswa kwerhafu.

Usenakho kanti nokufumana ze ungenise amaphepha akho embuyekezo yerhafu nge-internet ngokuthi usebenzise inkqubo yeSARS Yokugcina Iimpepha Kwi-internet. Le nkqubo yeSARS ibizwa ngokuba yi-eFiling ke yinkqubo yokuqhuba inkonzo yokubuyiselwa kweempepha zerhafu. Ungabhalisela ukuyifumana le nkonzo ukuba sele ubhalisile njengommhlawuli werhafu. Uya kudinga inombolo yakho yokuhlawula irhafu kwakunye nenombolo yencwadana yakho yesazisi.

Xa ubuyisela iphetshana lokubuyiswa kwerhafu yakho, iSARS iya kujongisisa ukuba uhlawule isixa esaneleyo serhafu na. Ukuba uhlawule ngaphezulu kokuba kufuneka, uya kufumana imbuyekezo. Ukuba uhlawule enganelanga uya kucelwa ukuba uhlawule leyo isaseleyo. Usenakho nokuzilanda ezi mpepha kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSARS.
Unokohlwaywa okanye ubanjwe ukuba ufunyaniswa unetyala:
* lokubaleka ukuhlawula irhafu (umzekelo, ukungayihlawuli irhafu yakho)
* lokungaligcwalisis iphetshana lokubuyisa irhafu
* lokungayidizi yonke ingeniso yakho kwiphetshana lokubuyiswa kwerhafu.



IMIYALELO:

Ukuze ube nokufumana ezinye iinkcukacha, tyelela iwebsite yeSARS, utsalele Iziko Elamkela Iminxeba kwiNtshona Kapa kule nombolo 0860 12 12 18 okanye ke uqhagamshelane neyona ofisi yeSARS ikufutshane nawe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iNkonzo Yengeniso yoMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Irhafu Yengeniso Nomntu Ngamnye (IiNkcukacha Zoluntu)
* Indlela Yokugcwalisa Iphepha lakho Lokubhalisela Irhafu: 2005/6 (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20755.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Sarepta Secondary Adult Learning Centre

Sarepta Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kuils River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Weber Street, Sarepta Kuils River, 7580


IDILESI YEPOSI:

PO Box 22, Kuils River, 7579

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 903 2179


IFEKSI:

021 903 8298


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr D. Williams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20757.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Scottsdene Secondary Adult Learning Centre

Scottsdene Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Koopmans Avenue, Scottsdene, Kraaifontein, 7569


IDILESI YEPOSI:

PO Box 321, Kraaifontein, 7570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 988 2835


IFEKSI:

021 987 3501


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr P A Goeiman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20759.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Share Adult Learning Centre

Share Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Somerset West, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

301 Victoria Centre, Victoria Street, Somerset West, 7130


IDILESI YEPOSI:

301 Victoria Centre, Victoria Street, Somerset West, 7130

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 851 1427


IFEKSI:

021 851 1427


I-EMAIL:

abeshare@iafrica.com


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs L Helme







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20761.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Siyazama Adult Learning Centre

Siyazama Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Eagle Street, Site C Khayelitsha, 7784


IDILESI YEPOSI:

PO Box 110, Khayelistha, 7784

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 387 1134


IFEKSI:

021 387 1134


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms M Tswela







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20766.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Atlantis Adult Learning Centre (Avos)

Atlantis Adult Learning Centre (Avos)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Palmerlaan, Wesfleur, Atlantis, 7349


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1537, Dassenberg, Atlantis, 7350

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 5884


IFEKSI:

021 572 5884


I-EMAIL:

avosatlantis@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: C. Wildeman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20767.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Belhar Secondary Adult Learning Centre

Belhar Secondary Adult Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Belhar, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

2 Suikerbossie Road, Belhar, 7493


IDILESI YEPOSI:

2 Suikerbossie Road, Belhar, 7493

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 952 2147/8


IFEKSI:

021 952 3688


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: MR M.R. April







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20771.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Delft South Adult Learning Centre

Delft South Adult Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Delft, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Essenhout Street, Delft South, Delft


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3015, Delft South, Delft, 7102

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 955 2080


IFEKSI:

021 955 2080


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: V.M. Daniels







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20774.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Goodwood Correctional Services

Goodwood Correctional Services






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Edgemead, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Peninsula Drive, Monte Vista, Goodwood, 7460


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Edgemead, 7407

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 559 9211


IFEKSI:

021 559 9395


I-EMAIL:

Arthur.VanZyl@dcs.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr A. van Zyl







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20776.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Isibane

Isibane






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Table View, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

c/o Sophakama Primary, Du Noon Township


IDILESI YEPOSI:

PO Box 60430, Table View, 7439

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 557 7125


IFEKSI:

021 556 8868


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: V.R. Nomashe







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20779.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Perseverance Adult Learning Centre

Perseverance Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Belhar, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

13 Alabama Road Extension, Belhar, 7490


IDILESI YEPOSI:

13 Alabama Road Extension, Belhar, 7490

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 952 6116


IFEKSI:

021 952 9740


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: V.M. Daniels







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20785.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Tygerberg Hospital Adult & Community Learning Centre

Tygerberg Hospital Adult & Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Uitsig, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Tygerberg Hospital, Fransie Van Zyl Laan, Parow Valley


IDILESI YEPOSI:

Jakaranda Avenue, Uitsig, 7493






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20786.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Uitzig Secondary Adult Learning Centre

Uitzig Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Uitsig, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Jacaranda Avenue, Uitsig, 7490


IDILESI YEPOSI:

Jacaranda Avenue, Uitsig, 7490

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 931 2487


IFEKSI:

021 933 2921


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr S.W. Tonkin







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20792.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Delta Adult Learning Centre

Delta Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Delta Primary School, Steenberg, Cape Town, 7945


IDILESI YEPOSI:

Tambourine Street, Steenberg, 7945

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 712 1737


IFEKSI:

021 712 8620


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs M.T. Rose







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20794.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Ekuhlaleni Community Project

Ekuhlaleni Community Project






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eFlakeni, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Sithandathu Ave, Sibaya Medical Centre, Nyanga, 7745


IDILESI YEPOSI:

PO Box 408, Athlone, 7764

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 1265/6


IFEKSI:

021 386 1970


I-EMAIL:

eku@Iafrica.com


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs Silika







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20797.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Mkhangeli Adult Learning Centre

Mkhangeli Adult Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Imbasa Primary School, New Eisleben Road, Old Crossroads, 7785


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1840, Cape Town, 8000

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 1782


IFEKSI:

021 386 5488


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Njimba







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20798.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Mkhanyiseli Community Learning Centre

Mkhanyiseli Community Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Nyanga, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Terminus Road, Nyanga, 7755


IDILESI YEPOSI:

PO Box 111, Nyanga, 7755

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 386 3454


IFEKSI:

021 386 4969


I-EMAIL:

admin@mkhanyiseli.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: A.K. Pukwama







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20799.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Mzamomhle Adult Learning Centre

Mzamomhle Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Durheim, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Sagoloda Street, Brown's Farm, Philippi, 7785


IDILESI YEPOSI:

PO Box 21264, Durrheim, 7491

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 374 6397


IFEKSI:

021 374 6397


I-EMAIL:

admin@mzamomhle.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: X.B. Plaatjie







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20802.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Phumelela Adult Learning Centre

Phumelela Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Durheim, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Koornof Street, New Crossroads, 7750


IDILESI YEPOSI:

PO Box 21242, Durrheim, 7491

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 385 1371


IFEKSI:

021 385 0029


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms N. Manqaba/ P.M. Fula







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20803.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Pollsmoor Prison Adult Learning Centre

Pollsmoor Prison Adult Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tokai, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Pollsmoor Prison, Tokai, 7966


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Tokai, 7966

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 700 1107


IFEKSI:

021 701 5445


I-EMAIL:

chris@pol5.wcape.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: C. Julius







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20805.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Sakhisizwe Community Learning Centre

Sakhisizwe Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Pokela Road, Masiphumelele, Fish Hoek, 7975


IDILESI YEPOSI:

PO Box 5099, Masiphumelele, Fish Hoek, 7975

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 785 2442


IFEKSI:

021 785 5632


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Miss T. Mketsu







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20810.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Steenberg Adult Learning Centre

Steenberg Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Steenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Symphony Avenue, Steenburg, 7945


IDILESI YEPOSI:

C/O Steenberg Secondary, Symphony Way, Steenberg, 7945

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 2281


IFEKSI:

021 702 2882


I-EMAIL:

cupido@steenbergss.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: S.A. Williams







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20811.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Strandfontein

Strandfontein






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Silversands Avenue, Westridge, Mitchells Plain, 7785


IDILESI YEPOSI:

PO Box 840, Westridge, Mitchell's Plain, 7802






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20812.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Tafelsig Adult Learning Centre

Tafelsig Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tafelsig, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

c/o AZ Berman & Spine Rd, Tafelsig, Michells Plain, 7785


IDILESI YEPOSI:

C/O AZ Berman & Spine Rd Tafelsig, 7785

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 397 6031


IFEKSI:

021 397 5211


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr E.I. Thynsma







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20813.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Umtha Welanga Adult Learning Centre

Umtha Welanga Adult Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Durheim, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Sagwityi Street, Philippi, 7785


IDILESI YEPOSI:

PO Box 21234, Durrheim, 7491

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 371 0118


IFEKSI:

021 371 0118


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M.Z. Jezile







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20815.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Westwood-Strandfontein Community Learning Centre

Westwood-Strandfontein Community Learning Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Silversands Avenue, Westridge, Mitchells Plain, 7785


IDILESI YEPOSI:

PO Box 840, Westridge Mitchell's Plain, 7802

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 934 6029


IFEKSI:

021 696 1650


I-EMAIL:

p.conradie@freemailabsa.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr P.V.Conradie







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20829.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Irhafu Yengeniso Nomntu Ngamnye

Irhafu Yengeniso Nomntu Ngamnye






iNkonzo Yengeniso yoMzantsi Afrika


ISISHWANKATHELO

Injongo yolu xwebhu kukwazi abemi boMzantsi Afrika ngesibhambathiso sabo serhafu yabo yengeniso. Luquka ulwazi olukuxelela ukuba kunini na apho ulindeleke ukuba uhlawule irhafu yengeniso, iintlobo zerhafu yengeniso onokuzihlawuliswa, ukubuyiswa kwamaphepha eenkcukacha zokuhlawula irhafu, indlela yokuhlawula irhafu yengeniso, iSITE nePAYE kwakunye nerhafu yexeshana.Olu xwebhu ke lusafumaneka ngesiNgesi kuphela.



UMTHAMO:

* Income Tax and the Individual 2007/8 (File type: pdf; size: 179 KB)
* Income Tax and the Individual 2006/7 (File type: pdf; size: 143 KB)
* Income Tax and the Individual 2005/6 (File type: pdf; size: 177 KB)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukuhlawula Irhafu Yengeniso (IiNkonzo)
* Indlela Yokugcwalisa Iphepha lakho Lokubhalisela Irhafu: 2005/6 (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20832.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Indlela Yokugcwalisa Iphepha lakho Lokubhalisela Irhafu: 2005/6
iNkonzo Yengeniso yoMzantsi Afrika
UMBHALI: iNkonzo Yengeniso yoMzantsi Afrika
ISISHWANKATHELO
Ezi zizikhokelo eziza kukuncedisa ugcwalise iimpepha zakho zonyaka werhafu u-2005/06. Zisixhenxe ke iintlobo zezi mpepha zineenkcukacha zomhlawuli-rhafu kufuneka zingenisiwe, yaye zahlulwe ngokwemibala.
IT12S - iphetshana eliluhlaza okomnquma lelabahlawuli berhafu abafumana umvuzo ze bafumane nezibonelelo ekunokwenziwa kuzo amabango ezibonelelo ezithile
IT12BU - iphetshana elibomvu elinikwa abahlawuli berhafu abafumana ingeniso yokuthengisa neyokuqhuba iifama
IT14 - iphetshana eliluhlaza elinikwa iinkampani neenkampani ezincinci
UMTHAMO:
YAYAMENE
Ukuhlawula Irhafu Yengeniso (IiNkonzo)
Irhafu Yengeniso Nomntu Ngamnye (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.20954.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > De Rust Adult Learning Centre

De Rust Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

19 Lupin Street, Oudtshoorn, 6624


IDILESI YEPOSI:

C/O Kamanassie CLC, PO Box 569, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 274 0048


IFEKSI:

044 274 0379


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs L Rhodes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20959.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Die Ons Wereld Community Learning Centre

Die Ons Wereld Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Raubenheimer Lane, Nissenville, Ladismith, 6655


IDILESI YEPOSI:

PO Box 124, Ladismith, 6655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 551 1283


IFEKSI:

028 551 1766


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs A.F. Koen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20980.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Emmaus Adult Learning Centre

Emmaus Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Memorial Street, George, 6530


IDILESI YEPOSI:

C/O George Municipality, PO Box 19, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 801 9127


IFEKSI:

044 873 3776


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: S.W. De Goede







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20988.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Eseljacht Community Learning Centre

Eseljacht Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Herolds Bay, George


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Eseljacht Primary, Herold, 6615


IDILESI YEPOSI:

PO Box 85, Herold, 6615

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 888 1812


IFEKSI:

044 888 1875


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: L. van Briesies







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20995.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Fezekile Adult Learning Centre

Fezekile Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Dassie Road, Bongulethu, Oudtshoorn, 6625


IDILESI YEPOSI:

C/O Oudtshoorn CLC, PO Box 3082, Bridgton, 6623

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 224 0579


IFEKSI:

044 274 0579


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr D N Damon







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20997.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > George Adult Education Centre

George Adult Education Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Union Street, George, 6529


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X6539, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 874 4105


IFEKSI:

044 873 5443


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr L. Esau







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.20999.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Heidelberg - Albertinia Adult Learning Centre

Heidelberg - Albertinia Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

30 High Street, Heidelberg, 6665


IDILESI YEPOSI:

PO Box 220, Heidelberg, 6665

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 2923


IFEKSI:

028 722 1732


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs J.C Davids







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21002.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Kamanassie Community Learning Centre

Kamanassie Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

19 Lupin Street, Oudtshoorn, 6624


IDILESI YEPOSI:

PO Box 569, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



IFEKSI:

044 274 0379


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs L. Rhodes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21015.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Molenrivier Community Learning Centre

Molenrivier Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Herolds Bay, George


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Eensaamheid Gemeenskapsentrum, Eensaamheid, 6615


IDILESI YEPOSI:

PO Box 85, Herold, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 888 1812


IFEKSI:

044 888 1875


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: L. van Briesies







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21035.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Oudtshoorn Community Learning Centre

Oudtshoorn Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Dassie Road, Bhongolethu, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3082, Bridgton, Oudtshoorn, 6623

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 274 0579


IFEKSI:

044 274 0379


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr K. Manuel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21042.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Oudtshoorn Correctional Services

Oudtshoorn Correctional Services






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Victoria Street, Oudtshoorn, 6625


IDILESI YEPOSI:

Oudtshoorn Correctional Services, Private Bag X675, Oudtshoorn, 6625

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 8951


IFEKSI:

044 272 6522


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Johan Hendricks







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21045.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Parkdene-Pacaltsdorp Community Learning Centre

Parkdene-Pacaltsdorp Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Huis Outeniekwa Place Of Safety, Golf Street, Parkdene, George, 6530


IDILESI YEPOSI:

PO Box 9690, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 875 0402


IFEKSI:

044 875 0669


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: C.D. Saaiman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21061.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Prins Albert Correctional Services

Prins Albert Correctional Services






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Prince Albert, uMbindi weKaroo


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X66, Prins Albert, 6930

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

000 443 6440


IFEKSI:

023 541 1975


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M. van der Ross







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21083.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Saturnus Adult Learning Centre

Saturnus Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Saturnus Road, Toekomsrus, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

C/O Oudtshoorn CLC, PO Box 3082, Bridgton, 6623

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 274 0579


IFEKSI:

044 274 0579


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr D N Damon







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21086.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Siyafuna Ukufunda Adult Learning Centre

Siyafuna Ukufunda Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Leeu Gamka, Prince Albert


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Granaatbos Street, Leeu-Gamka, 6950


IDILESI YEPOSI:

PO Box 135, Leeu-Gamka, 6950

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 521 2049


IFEKSI:

023 521 2049


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr G. De Vos







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21088.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Uniondale Correctional Services

Uniondale Correctional Services






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Uniondale, WCDMA04


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

20 Hood Street, Uniondale, 6560

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 752 1115


IFEKSI:

044 752 1094


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms. Maseko







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21089.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ezohambo > Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi

Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi




INKCAZELO:

Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo.
* Siyintoni iSiqinisekiso seCesina eMthubi?
* Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi
* wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso?
* Iingingqi zeCesina eMthubi

SIYINTONI ISIQINISEKISO SOKUGONYELWA ICESINA

Icesina eMthubi yintsholongwane eza nengcongconi i-Aedes ekhokelela ekufeni kumalunga nama- 25% amaxhoba ayo. Akukho lunyango luqingqiweyo lwayo, kodwa ugonyo lusebenza kakhulu.

Umthetho Wamazwe ngamazwe ufuna abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi isoloko ikho. Emva kokuba ugonyiwe uya kunikwa iSiqinisekiso Sokugonyelwa iCesina eMthubi.

Isiqinisekiso esi sisebenza kuphela emva kweentsuku ezilishumi emva kogonyo yaye sisebenze iminyaka elishumi emva koko.

Ukuba ubukhe wahamba-hamba kwingingqi yeCesina eMthubi kwiintsuku ezintandathu phambi kokuba ukhanuke ukundwendwela uMzantsi Afrika, kuya kufuneka ukuba ubonise Isiqinisekiso seCesina eMthubi xa ungena ilizwe eli.

INGABA UKHO UMNTU ONOKUNGASIGONYELWA ESI SIFO?

Amakhosikazi akhulelweyo, abantwana abangaphantsi konyaka ubudala nabantu abangadibaniyo nolu gonyo ngenxa yeengozi olunokuzenza empilweni yabo nasemaqandeni kuba enganyanzelekanga ukuba alufumane olu gonyo. Kuseza kufuneka ukuba usifumane isiqinisekiso kwiziko lolu gonyo esixela ukuba wena awuludingi.

KWENZEKA NTONI XA UNGENASO ESI SIQINISEKISO?

Ukuba ufika eMzantsi Afrika ngaphandle kwesiqinisekiso esibenzayo seCesina eMthubi, uya:
* kugcinwa phantsi koqwalaselo iintsuku ezintandathu ngentlawulo ephuma engxoweni yakho, okanye
* kugonyelwa iCesina eMthubi ngentlawulo ephuma engxoweni yakho.


Ukuba akukho Gosa leZibuko lezeMpilo kwindawo apho eli lizwe ulingenele khona, uyakwalelwa ukungena eMzantsi Afrika.

IINGINGQI ZECESINA EMTHUBI
La mazwe alandelayo ziingingqi seCesina eMthubi:

Angola
Bolivia

Brazil
Burundi

Burkina Faso
Benin

Cameroon
Chad

Central Africa Republic
Rwanda

Colombia
Cote d'Ivoire

Democratic Republic of Congo
Sierra Leone

Equatorial Guinea
Sudan

Ethiopia
Gabon

Gambia
Guinea

Ghana
Congo

Guinea-Bissau
Kenya

Guyana
Ecuador

Liberia
Panama

Mali
French Guinea

Peru
Togo

Sao Tome & Principe
Suriname

Senegal
Somalia

Uganda
Tanzania

Venezuela



IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
* Impilo Kumazibuko (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21089.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
INKCAZELO:
Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo.
Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso?
Iingingqi zeCesina eMthubi
Icesina eMthubi yintsholongwane eza nengcongconi i-Aedes ekhokelela ekufeni kumalunga nama- 25% amaxhoba ayo. Akukho lunyango luqingqiweyo lwayo, kodwa ugonyo lusebenza kakhulu.
Umthetho Wamazwe ngamazwe ufuna abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi isoloko ikho. Emva kokuba ugonyiwe uya kunikwa iSiqinisekiso Sokugonyelwa iCesina eMthubi.
Isiqinisekiso esi sisebenza kuphela emva kweentsuku ezilishumi emva kogonyo yaye sisebenze iminyaka elishumi emva koko.
Ukuba ubukhe wahamba-hamba kwingingqi yeCesina eMthubi kwiintsuku ezintandathu phambi kokuba ukhanuke ukundwendwela uMzantsi Afrika, kuya kufuneka ukuba ubonise Isiqinisekiso seCesina eMthubi xa ungena ilizwe eli.
INGABA UKHO UMNTU ONOKUNGASIGONYELWA ESI SIFO?
KWENZEKA NTONI XA UNGENASO ESI SIQINISEKISO?
Ukuba ufika eMzantsi Afrika ngaphandle kwesiqinisekiso esibenzayo seCesina eMthubi, uya:
kugcinwa phantsi koqwalaselo iintsuku ezintandathu ngentlawulo ephuma engxoweni yakho, okanye kugonyelwa iCesina eMthubi ngentlawulo ephuma engxoweni yakho.
Ukuba akukho Gosa leZibuko lezeMpilo kwindawo apho eli lizwe ulingenele khona, uyakwalelwa ukungena eMzantsi Afrika.
IINGINGQI ZECESINA EMTHUBI
La mazwe alandelayo ziingingqi seCesina eMthubi:
Angola
Mali
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21092.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Van Wyksdorp Adult Learning Centre

Van Wyksdorp Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

School Street, Van Wyksdorp, 6690


IDILESI YEPOSI:

PO Box 124, Ladismith, 6655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 551 1283


IFEKSI:

028 551 1766


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs A.F. Koen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21094.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Zoar/Amalien Stein Adult Learning Centre

Zoar/Amalien Stein Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Amalienstein CLC, Zoar


IDILESI YEPOSI:

PO Box 36, Ladismith, 6655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 561 1070


IFEKSI:

028 561 1419


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs D Jentzel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21095.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Moorreesburg Community Learning Centre (Movos)

Moorreesburg Community Learning Centre (Movos)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Laurie Hugo Schoo, Meul Straat, Rosenhof Moorreesburg, 7310


IDILESI YEPOSI:

Movos PO Box 127, Moorreesburg, 7310

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 1055


IFEKSI:

022 433 1411


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms C B Farmer







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21096.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Allandale Education And Training Centre

Allandale Education And Training Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Huguenot, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Meaker Street, Huguenot, 7645


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X23, Huguenot, 7645

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 3110


IFEKSI:

021 862 6857


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M Lombard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21097.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Bergzicht Education Centre

Bergzicht Education Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

c/o Bird & Merriman Streets, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

PO Box 985, Stellenbosch, 7599

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 883 3525


IFEKSI:

021 886 6345


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Q Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21098.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Cloetesville Secondary Adult Learning Centre

Cloetesville Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Curry Street, Cloetesville, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

24 Lakay Street, Tenantville, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 889 5424


IFEKSI:

021 889 6303


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: MR Q.W. Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21099.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Diazville Adult Learning Centre

Diazville Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Saldanha, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Don Street, Diazville, Saldanha, 7395


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1221, Saldanha, 7395

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 1909


IFEKSI:

022 714 4514


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr K. H. Wilsnach







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21102.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Fuga Funksionele Geletterdheids Aksie

Fuga Funksionele Geletterdheids Aksie






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

12B Consalves Street, Lamberts Bay, 8130


IDILESI YEPOSI:

PO Box 210, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 432 2433


IFEKSI:

027 432 2433


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms M M Schalk







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21104.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Hawequa Correctional Youth Centre

Hawequa Correctional Youth Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Wellington, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Addy Street, Wellington, 7655


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Wellington, 7655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 873 1201


IFEKSI:

021 873 5689


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Nntzilo







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21108.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Kayamandi Sec Community Learning Centre

Kayamandi Sec Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Makupula Street, Kayamandi Stellenbosch, 7601


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2138, Matieland, Stellenbosch, 7602

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 889 7159/9044


IFEKSI:

021 889 7259


I-EMAIL:

kayamandi-high@intekom.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Q.W. Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21109.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Kliprug Adult Learning Centre

Kliprug Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kliprug PK, Leipoldville, 8122


IDILESI YEPOSI:

PO Box 210, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 422 2560


IFEKSI:

027 482 2881


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms M M Schalk







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21110.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Kylemore Secondary Adult Learning Centre

Kylemore Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

School Street, Kylemore, 7608


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1, Groot Drakenstein, 7680

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 885 1341


IFEKSI:

021 885 1817


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Q Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21114.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Luckhoff Secondary Adult Learning Centre

Luckhoff Secondary Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bloekom Avenue, Idas Valley, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

PO Box 4033, Idas Valley, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 886 4766


IFEKSI:

021 887 7209


I-EMAIL:

admin@luckhoff.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Q W Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21116.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Malmesbury Educentre

Malmesbury Educentre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Abbotsdale, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Rosenburg Street


IDILESI YEPOSI:

PO Box 50, Abbotsdale, 7301

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 485 7257


IFEKSI:

022 487 3838


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs P Worship







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21117.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Malmesbury Volwasse Onderwyssentrum

Malmesbury Volwasse Onderwyssentrum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Abbotsdale, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

53a Kloo Street, Abbotsdale, 7300


IDILESI YEPOSI:

53a Kloof Street, Abbotsdale, 7301

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 486 4598


IFEKSI:

022 486 5639


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: M T Worship







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21118.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Masizame Adult Learning Centre

Masizame Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Iboneselo Primary, Mbkweni, Paarl


IDILESI YEPOSI:

PO Box 8073, Mbekweni Paarl, 7626

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 868 2809


IFEKSI:

021 868 2809


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms V Moko







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21119.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Matie Community Service

Matie Community Service






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Banghoek Road, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1, Matieland, 7602

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 3644


IFEKSI:

021 886 5441


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs Wina Du Plessis







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21120.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Mbekweni Literacy Project

Mbekweni Literacy Project






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mbekweni, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Langabuya Primary School, Mbekweni, Paarl, 7626


IDILESI YEPOSI:

PO Box 8073, Mbekweni, 7626

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 868 2809


IFEKSI:

021 868 2809


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms V Moko







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21121.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Military Academy Literacy School

Military Academy Literacy School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Military Academy, Saldanha, 7395


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1118, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 702 3168/9


IFEKSI:

022 714 4544


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms Y Valentyn







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21131.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Radyn Adult Learning Centre

Radyn Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Radyn Farm, Radyn, Clanwilliam, 8135


IDILESI YEPOSI:

PO Box 210, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 2025


IFEKSI:

027 482 2881


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms M M Schalk







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21134.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Riebeek-Wes Prison Adult Learning Centre

Riebeek-Wes Prison Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riebeek West, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Riebeek West, 6800


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Riebeek West, 7306

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 448 1362


IFEKSI:

022 448 1671


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M Mbenenge







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21141.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Stellenbosch Community Learning Centre

Stellenbosch Community Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Muller Street, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X5062, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 887 6085


IFEKSI:

021 887 8681


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Q. Newman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21142.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Van Rhynsdorp Correctional Services

Van Rhynsdorp Correctional Services






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X01, Van Rhynsdorp, 8170

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

002 729 1014


IFEKSI:

002 729 1529


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr A. Witbooi







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21143.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Van Rhynsdorp Veeldoelige Sentrum

Van Rhynsdorp Veeldoelige Sentrum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Mandela Street, Vanrhynsdorp, 8170


IDILESI YEPOSI:

7 Church Street, Vanrhynsdorp, 8170

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 219 1917


IFEKSI:

027 219 1317


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: J J Riddles







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21144.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Voorberg Medium B Adult Learning Centre

Voorberg Medium B Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Porterville, 6810

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 931 2163


IFEKSI:

022 931 3312


I-EMAIL:

ulrich-Cupido@dcs.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr V. O. Cupido







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21145.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela > Wellington Adult Learning Centre

Wellington Adult Learning Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mbekweni, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Code Street, Van Wyksvlei, Wellington, 7655


IDILESI YEPOSI:

PO Box 8073, Mbekweni, Paarl, 7626

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 868 2809


IFEKSI:

021 868 2809


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms V Moko







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21149.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Ononophelo Lolutsha > Eureka Youth Care Centre

Eureka Youth Care Centre






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Rawsonville, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Ononophelo Lolutsha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Rawsonville

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 349 1807






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21151.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Agape School

Agape School






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Cerebral Palsy (English medium)



INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 223, Mitchell's Plain, 7785

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 392 4162


IFEKSI:

021 392 5496


I-EMAIL:

Agape@new.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs BR Lambert







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21152.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Alpha School

Alpha School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Autism (Afrikaans and English medium)



INDAWO:

Woodstock, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 48, Woodstock, 7915

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 447 1213


IFEKSI:

021 448 0405


I-EMAIL:

Alphasch@xsinet.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms NJ Kearns







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21154.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Astra School

Astra School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Physically Disabled (English medium)



INDAWO:

Durheim, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 21106, Durrheim, 7491

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 934 0155


IFEKSI:

021 934 0183


I-EMAIL:

Astra1@iafrica.com


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M Cook







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21155.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Athlone School for the Blind

Athlone School for the Blind






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Blind and Partially Sighted



INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Athlone Street, Glenhaven, Bellville South, 7530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 951 2239


IFEKSI:

021 951 5118


I-EMAIL:

athloneblind@adept.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Principal: Mr F Fisher
Deputy Principal: Mr T Klink
Deputy Principal: Mr J Philander







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21160.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Bet-El Skool Vir Epileptici

Bet-El Skool Vir Epileptici






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Epileptic and Specific Learning Disability (Afrikaans and English medium)



INDAWO:

Kuils River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 105, Kuilsrivier, 7580

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 903 5147


IFEKSI:

021 903 9915


I-EMAIL:

Betel.school@freemail.absa.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr K Baron







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21164.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Carel Du Toit Centre

Carel Du Toit Centre




INKCAZELO:

Deaf and Hard of Hearing (Afrikaans medium)


INDAWO:

Tygerberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 19130, Tygerberg, 7505

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 938 5312


IFEKSI:

021 933 2774


I-EMAIL:

Root@careldtsen.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Ms L Du Preez





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21166.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Chere Botha School

Chere Botha School






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)



INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

73 Van Der Stel Street, Oakdale, Bellville, 7530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 919 6961 / 0000


IFEKSI:

021 919 7992


I-EMAIL:

chereb@iafrica.com


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs J Van Der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21167.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > De Novo Special Youth Care and Education Centre

De Novo Special Youth Care and Education Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Special Youth Care Centre (Reform School) (Afrikaans medium)



INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Kraaifontein, 7570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 988 0441


IFEKSI:

021 988 0447


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr Gouws







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21171.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Dominican Grimley-School

Dominican Grimley-School






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Deaf and Hard of Hearing (English medium)



INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 2986, Cape Town, 8000

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 790 1052


IFEKSI:

021 790 6241


I-EMAIL:

Postmaster@dgs.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Sr MM Donoghue







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21172.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Dominican School for the Deaf

Dominican School for the Deaf






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Deaf and Hard of Hearing (English medium)



INDAWO:

Wynberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 18203, Wynberg, 7824

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 7618046 / 7


IFEKSI:

021 761 8578


I-EMAIL:

Deafwyn@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs RM West







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21175.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Eljada School

Eljada School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)



INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 70, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 279 1780


IFEKSI:

044 279 2575


I-EMAIL:

Eljada.skool@freemail.absa.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr DB Janse Van Rensburg







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21178.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Faure Jeugsorg- En Onderwys-Sentrum

Faure Jeugsorg- En Onderwys-Sentrum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Youth Care Centre (School of Industries) (Afrikaans medium)



INDAWO:

Faure, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Faure, 7131

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 904 5306/7


IFEKSI:

021 904 5507


I-EMAIL:

Root@fauregs.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr M Heine







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21180.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Florida Skills School

Florida Skills School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School of Skills (English medium)



INDAWO:

Ruyterwacht, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

c/o Texel Street & Richmond Street, Ruyterwacht, 7460

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 535 0756


IFEKSI:

021 535 0755


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr F Jacobsmoore







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21182.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Groote Schuur Hospital School

Groote Schuur Hospital School




INKCAZELO:

Hospital School (Afrikaans medium)


INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

E11 Superintendent's Office, Groote Schuur Hospital, Observatory, 7925

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 404 5012


IFEKSI:

021 945 4725


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Me JM Strydom





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21183.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Huis Bonnytoun School

Huis Bonnytoun School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School at a Place of Safety (English and Afrikaans medium)



INDAWO:

Wynberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

41 Rosmead Avenue, Wynberg, 7800

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 763 6200


IFEKSI:

021 763 6246


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr F Gezwind







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uJanuwari 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21186.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Huis Vredelus Primary

Huis Vredelus Primary






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School at a Place of Safety (Afrikaans medium)



INDAWO:

Elsies River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 325, Elsiesrivier, 7490

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 933 7190


IFEKSI:

021 932 5470


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr AC Meyer







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21188.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Kairos School

Kairos School




INKCAZELO:

Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)


INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 3145, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 279 1563


IFEKSI:

044 272 8609


I-EMAIL:

Admin@kairosolso.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mr HJ Baartman





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21191.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Klein Karoo Skills School

Klein Karoo Skills School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School of Skills (Afrikaans medium)



INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X642, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 6054


IFEKSI:

044 272 4005


I-EMAIL:

kkvs@Xsinet.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr SK Hauptfleisch







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21193.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Ligstraal School

Ligstraal School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)



INDAWO:

Paarl East, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 1102, Nederburg, Paarl East, 7627

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 7182


IFEKSI:

021 862 3603


I-EMAIL:

Admin@ligstraal.wcape.school


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs JM Lackay







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21195.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Maitland Cottage Home

Maitland Cottage Home






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Hospital School (Afrikaans medium)



INDAWO:

Newlands, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kildare Road, Newlands, 7700






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21197.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Mary Kihn School

Mary Kihn School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Deaf and Hard of Hearing (English medium)



INDAWO:

Observatory, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Low Street, Observatory, 7925

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 447 0310


IFEKSI:

021 448 1351


I-EMAIL:

Office@admin.mks.wcape.school.zaadmin@mks.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr LB Brown







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21199.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Molenbeek School

Molenbeek School




INKCAZELO:

Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)


INDAWO:

Maitland, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X12, Maitland, 7405

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 511 4507


IFEKSI:

021 511 8755


I-EMAIL:

Head@molenbeek.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mr LPJ Fourie





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21205.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Ocean View School

Ocean View School




INKCAZELO:

Severely Mentally Handicapped (English medium)


INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 43847, Fish Hoek, 7974

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 783 2381


IFEKSI:

021 783 1779


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mrs Fwilliams





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21206.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > IMfundo & Noqeqesho > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Olympia Skills School

Olympia Skills School




INKCAZELO:

School of Skills (Afrikaans medium)


INDAWO:

Pacaltsdorp, George


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

I-EMDC yoMzantsi Kapa/yeKaroo (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X7004, Pacaltsdorp, 6534

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 878 0357


IFEKSI:

044 870 339


I-EMAIL:

head@olympia.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

The contact person is: Mr Maree





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21207.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Ottery Youth and Education Centre

Ottery Youth and Education Centre






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Youth Care Centre (School of Industries) (English medium)



INDAWO:

Ottery, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Ottery, 7808

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 703 3030


IFEKSI:

021 703 7790


I-EMAIL:

Otteryschool@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr AG Allie







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21212.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Red Cross Children's Hospital School

Red Cross Children's Hospital School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Hospital School (English medium)



INDAWO:

Rondebosch, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Klipfontein Road, Rondebosch, 7700

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 658 5042


IFEKSI:

021 658 5326


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms R Moolman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21213.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Rusthof Skool

Rusthof Skool






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Severely Mentally Handicapped (Afrikaans medium)



INDAWO:

Somerset West, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 514, Somerset West, 7190

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 851 4441


IFEKSI:

021 852 7350


I-EMAIL:

Admin@rusthof.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs M Mally







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21215.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > St. Joseph's Tehuis RK Primary School

St. Joseph's Tehuis RK Primary School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Hospital School (Afrikaans medium)



INDAWO:

Pinelands, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 21, Howard Place, 7450

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 935 1369


IFEKSI:

021 934 2287


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms. WD Mercuur







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21220.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Tenterden School

Tenterden School






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School at a Place of Safety (Afrikaans medium)



INDAWO:

Wynberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

60 Durban Road, Wynberg, 7800

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 761 2554


IFEKSI:

021 797 8368


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Ms B. Booysen (Acting)







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21224.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Vista Nova School

Vista Nova School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Cerebal Palsy and Specific Learning Disability (English medium)



INDAWO:

Rondebosch, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 193, Rondebosch, 7700

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 689 5323


IFEKSI:

021 685 2402


I-EMAIL:

admin@vistanova.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mrs P Johnson







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21226.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > West Coast Special Needs School

West Coast Special Needs School






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School of Skills (Afrikaans medium)



INDAWO:

Saldanha, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X6, Saldanha, 7395

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 1244/5


IFEKSI:

022 714 1245


I-EMAIL:

Croberts@admin.weskusss.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr C Roberts







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21227.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo > Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa > Westcliff Special School

Westcliff Special School






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


School of Skills (Afrikaans medium)



INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 328, Sanlamhof, 7532

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 948 4877/8


IFEKSI:

021 948 9434


I-EMAIL:

Schutte@westcliff.wcape.school.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


The contact person is: Mr DE Van Der Westhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21323.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ushishino & Noqoqosho > Ulwazi

ULWAZI

Imisebenzi kaRhulumente, idweliswa ngokwamabakala.


ICape ICT
Kwinqanaba lokuqala lale projekthi, okuya kuqwalaselwa iya kuba lurhwebo oludityanelweyo lwe-IT, uthungelwano kulwakhiwo kunye nempembelelo kumgaqo-nkqubo we-IT. Kwinqanaba lesibini, eyona mimandla eyakuthi iqwalaselwe iya kuba luphuhliso loshishino lwe-IT nophuhliso lwezakhono kwi-IT. Eyona ndawo yokuqala eyakuthi iqwalaselwe kukubhexeshwa kweli qela. Imisebenzi ejikeleze oku iquka iziganeko ezinjengemiboniso ... &nbsp;&gt;&nbsp;


ICape Net
Le yiprojekthi yezibonelelo zomsebenzi kubuchwepheshe nehlola ukuba nokwamkelwa kothungelwano olufanayo nomzekelo we- Malaysian Multimedia Corridor model. &nbsp;&gt;&nbsp;


INqanaba Lokuqala loPhuhliso lweCape Gateway
Abemi kunye namashishini afuna ulwazi olusuka kurhulumente. ICape Gateway yindlela enye yokufikelela kwimiba emalunga neenkonzo zikarhulumente, amaphulo kunye nokushicilelweyo. Ukufikeleleka kolwazi ngeenkonzo zikarhulumente kungenza ukuba urhulumente wephondo aphucule ukunikezela ngeenkonzo kwaye kunganceda nasekudaleni indawo eyakhayo ekukhuleni koqoqosho. Eli sango liqulethe ulwazi olusebenziseka lula malunga norhulumente ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21323.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
ULWAZI
Imisebenzi kaRhulumente, idweliswa ngokwamabakala.
Kwinqanaba lokuqala lale projekthi, okuya kuqwalaselwa iya kuba lurhwebo oludityanelweyo lwe-IT, uthungelwano kulwakhiwo kunye nempembelelo kumgaqo-nkqubo we-IT. Kwinqanaba lesibini, eyona mimandla eyakuthi iqwalaselwe iya kuba luphuhliso loshishino lwe-IT nophuhliso lwezakhono kwi-IT. Eyona ndawo yokuqala eyakuthi iqwalaselwe kukubhexeshwa kweli qela. Imisebenzi ejikeleze oku iquka iziganeko ezinjengemiboniso ...
Abemi kunye namashishini afuna ulwazi olusuka kurhulumente. ICape Gateway yindlela enye yokufikelela kwimiba emalunga neenkonzo zikarhulumente, amaphulo kunye nokushicilelweyo. Ukufikeleleka kolwazi ngeenkonzo zikarhulumente kungenza ukuba urhulumente wephondo aphucule ukunikezela ngeenkonzo kwaye kunganceda nasekudaleni indawo eyakhayo ekukhuleni koqoqosho. Eli sango liqulethe ulwazi olusebenziseka lula malunga norhulumente ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21343.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
INKCAZELO:
Ukususela kwinyanga kaCanzibe ngo-2003, bonke abasebenzi basemakhitshini abasebenza iiyure ezingaphaya kwama-24 ngenyanga kufuneka babhaliselwe I-UIF. Oku kuquka abasebenza ngamaxesha athile kunye nabo basebenza isigxina.
Ukuba abasebenzi basemakhitshini ababhaliswanga kule ngxowa-mali yaye ukuba abaqeshi kunye nabasebenzi basemakhitshini abancedisi kule ngxowa-mali nyanga nganye njengoko kulindelekile, iSbebe leMisebenzi linokunyanzela ukuba bahlawule intywenka eninzi njengesohlwayo.
Ukuba umsebenzi wasemakhitshini usebenela abantu abagqithileyo kwisinye, bonke aba baqeshi kufuneka bencedisile kule Ngxowa-mali.
Ingxowa-mali le inokunikezela ngezibonelelo ezahlukeneyo
Izibonelelo zokuba ungasaphangeli - Umsebenzi wasekhitshini oncedisileyo kule ngxowa-mali yaye omsebenzi wakhe sele uphelile unokufaka ibango leenyanga ezi-6
Izibonelelo ngenxa yokugula - Umsebenzi wasemakhitshini ongasenakusebenza ngenxa yokugula unokufaka ibango leenyanga ezi-6
Izibonelelo zokuswelekelwa - ukuba umsebenzi wasemakhitshini oncedisileyo kule ngxowa-mali uthi asweleke, abantu okanye abantwana abaxhomekeke kuye banokufaka amabango.
Izibonelelo zokuhoyana nomntwana ocelwe kubanzali bakhe bemvelo njengelungu elitsha losapho lwakho - umsebenzi oncedisayo kwingxowa-mali le onikwe abantwana ukuba abakhulise njengomzali wabo omtsha, abantwana abo abangaphantsi kweminyaka emibini ubudala angafaka ibango ukuba uthatha ikhefu elingahlawulelwayo ukuya kuhoyana nomntwana/nabantwana abo.
Izibonelelo zokukhulelwa - Umsebenzi wasemakhitshini okhulelweyo unokufaka ibango ngokukhulelwa ngaphambi nasemva kokuba umntwana lowo ebelekiwe.
Isixa onokusibanga sixhomekeke ebudeni bexesha oyincedise ngalo ingxowa-mali le. Uya kuhlawulwa ngokweepesenti (ukuya kufika kuma-58%) yomvuzo wosuku ngeentsuku ezintndaathu oziphangeleyo ngelixa uncedisa kule ngxowa-mali.
IMIYALELO:
Ukuze uzuze kule ngxowa-mali kufuneka:
ubhalise kwingxowa-mali uhlawule ngesixa esiyintlawulo nyanga zonke ufake isicelo sezibonelelo
UKUBHALISA
Luxanduva lomqeshi ukubhalisa umsebenzi wakhe wasemakhitshini kwiNgxowa-mali Yokhuselo Lwabangasaphangeliyo.
Ngokungenisa incwadi egcwaliswe ngokupheleleyo eneenkcukacha zokungaphangeli
Ngokubhalisa ngokubatsalela umnxeba
Ngokubhalisa ngekhompyutha.
Amaphepha Okubhalisa
Ukuze ubhalise kuya kufuneka ube nenombolo yencwadi yakho yesazisi kunye neyomsebenzi wakho wasemakhitshini kwakunye nezinye iinkcukacha. Iphetshana lesicelo u-UI8D kufuneka ligcwalisiwe kunye neenkcukacha zomqeshi kwakunye nephetshana lesicelo u-UI19D kufuneka ligcwalisiwe kunye neenkcukacha zomsebenzi wasemakhiyshini.
Unokuwafaka amaphetshana esicelo agcwalisiweyo ngokuthi uwase kwiZiko leMisebenzi elikufutshane nawe
Uwathumele ngefeksi kule nombolo 012 337 1636.
La maphetshana esicelo asenokuthunyelwa kuwe ngefeksi. Cofa inombolo 086 712 2000 ze ulandele imiyalelo, emva koko amaphetshana esicelo ayakuthunyelwa kuwe. Ukuba la maphetshana uwafumama ngale ndlela, kufuneka uwathumele sele uwagcwalisile ngefeksi kule nombolo 086 713 3000.
Ukubhalisa ngomnxeba
Unokubhalisa ngokutsalela umnxeba kule nombolo 012 337 1680 ngamaxesha omsebenzi. Kuya kufuneka iinombolo zeencwadi zezazisi kumqeshwa nomqeshi.
Usenako nokubhalisa ngekhompyutha. Kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphepha lokubhalisa elikwikhompyutha. Emva koko uya kunikwa kunikwa igama lokungena kwikhompyutha kunye negama lakho eliyimfihlo lekhompyutha. I-akhawunti negama lakho lekhompyutha eliyimfihlo ziya kwenziwa zisebenze ngeeyure ezingama-48 ubhalisile. Unako ke ngoko ukuthumela iinkcukacha ngekhompyutha.
UKUNCEDISA NGOKUHLAWULA NYANGA ZONKE
Nyanga zonke umqeshi uhlawula uncedisa I-1% yesixa asihlawula umsebenzi wakhe wasemakhitshini kwingxowa-mali le. Umsebenzi wasemakhitshihni naye uhlawula I-1%. Luxanduva lomqeshi ukuqinisekisa ukuba ezi ntlawulo ziyahlawulwa.
Ezi mali zokuncedisa kufuneka zihlawulwe phambi komhla we-7 nyanga nganye. Okanye, ezi mali zisenokuhlawulwa ngaphambi kwexesha rhoqo mhlawumbi ngeenyangaq ezi-3, ezi-6 okanye ezi-12. Abaqeshi ababhaliswe ngezizathu zokuhlawula irhafu kufuneka bazenze ezabo iintlawulo kwi-ofisi yeeNkonzo zeNgeniso yoMzantsi Afrika. Abo baqeshi bangabhaliselwanga kuhlawula rhafu kufuneka iintlawulo zabo bazenze ngqo kwi-UIF. Ukuba ungathanda ukwenza iintlawulo zakho kanye ngonyaka kunanyanga zonke, kuya kufuneka uthumele isicelo kwi-annual.upfront@labour.gov.za. Kufuneka ufake nenombolo-mbhalo yomqeshi wakho kulo myalezo.
UKUFAKA ISICELO SEZIBONELELO
Ukuba ungumsebenzi wasemakhitshini obhalisiweyo kule ngxowa-mali yaye ubusoloko uzikhupha iintlawulo ezifunwayo, unokufaka izicelo zamabango okugula, ukukhulelwa, ukufumana umntwana ngokumcela kubazali bakhe uzikhulisele njengowakho kwakunye nezibonelelo zokuxhomekeka. Xa ufaka izicelo zezi zibonelelo, kuya kufuneka ube:
Iziqinisekiso zemivuzo yakho (uya kudinga iziqinisekiso zomvuzo zibe mbini ukuba uhlawulwa kanye ngenyanga, zibe ne ukuba uhlawulwa ngeveki)
nesiqinisekiso sokusebenza esisuka kumqeshi wakho nephetshana lesicelo eligcwaliswe ngokupheleleyo nephetshana lesicelo u-UI 19 elineenkcukacha zakho.
UKUFUMANA EZINYE IINKCUKACHA
Qhagamshelana neZiko leMisebenzi elikufutshane nawe
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21511.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ingqesho > IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho

IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho




INKCAZELO:

Abaqeshwa abangamakhosikazi banelungelo lekhefu lokuya kubeleka leenyanga ezine. Eli khefu lingaqala kwiiveki ezine phambi kosuku umntwana alindeleke ngalo futhi umqeshwa akanakunyanzeliswa ukuba abuyele emsebenzini de agqibe iiveki ezintandathu emva kokufumana umntwana lowo.

Umqeshwa othi afumane sele engasaphili angahlala kwikhefu lokubeleka iiveki de zibe ntandathu emva koko kubeleka okanye ahlale ixesha elidana ukuba omnye wabasebenzi kwezempilo uveza ukuba oko kunyanzelekile ngenxa yempilo nokhuseleko lukamama lowo.

Ikhefu lokuya kubeleka lingahlawulelwa okanye lingahlawulelwa. Ukuba umqeshwa lowo ebelifaka igalelo kwiNgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho, uya kuba nakho ukufaka ibango lezibonelelo ngexesha ekwikhefu lokuya kubeleka.

Umqashi angaqesha omnye umntu endaweni yalo mzalikazi okwexeshana ukuba enze imisebeinzi yakhe ngeli xesha engekabuyi kwikhefu lakhe.

Ootata bangafaka ibango leentsuku ezintathu lokujongana nosapho ekuzalweni kweentsana zabo.
Abazali abafumene umntwana kolunye usapho ukuba abe ngumntwana wabo omtsha bobabini bangacela iintsuku ezintathu zekhefu lokujongana nosapho emva kokwamkelwa komntwana lowo.


IMIYALELO:

Ukuba sele usenza amalungiselelo kamama okanye katata okuya kwikhefu lokubeleka okanye lokujongana nosapho, kufuneka wazise umqashi wakho ngosuku umntwana wakho alindeleke ngalo.

Abaqeshwa abakwikhefu lokuya kubeleka nabo kufuneka bazise abaqashi babo ngembalelwano ukuba kulindeleke ukuba babuyele nini na emisebenzini.
Ooyise nabazali babantwana abacelwe kwezinye iintsapho ukuba babe ngamalungu amatsha eentsapho zabo abafuna ukuthabatha ikhefu lokojongana neentsapho zabo banokulindeleka ukuba banikezele ngobungqina besidingo selo khefu.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezabasebenzi (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21511.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho
IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho
INKCAZELO:
Abaqeshwa abangamakhosikazi banelungelo lekhefu lokuya kubeleka leenyanga ezine. Eli khefu lingaqala kwiiveki ezine phambi kosuku umntwana alindeleke ngalo futhi umqeshwa akanakunyanzeliswa ukuba abuyele emsebenzini de agqibe iiveki ezintandathu emva kokufumana umntwana lowo.
Umqeshwa othi afumane sele engasaphili angahlala kwikhefu lokubeleka iiveki de zibe ntandathu emva koko kubeleka okanye ahlale ixesha elidana ukuba omnye wabasebenzi kwezempilo uveza ukuba oko kunyanzelekile ngenxa yempilo nokhuseleko lukamama lowo.
Ikhefu lokuya kubeleka lingahlawulelwa okanye lingahlawulelwa. Ukuba umqeshwa lowo ebelifaka igalelo kwiNgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho, uya kuba nakho ukufaka ibango lezibonelelo ngexesha ekwikhefu lokuya kubeleka.
Umqashi angaqesha omnye umntu endaweni yalo mzalikazi okwexeshana ukuba enze imisebeinzi yakhe ngeli xesha engekabuyi kwikhefu lakhe.
Ootata bangafaka ibango leentsuku ezintathu lokujongana nosapho ekuzalweni kweentsana zabo.
Abazali abafumene umntwana kolunye usapho ukuba abe ngumntwana wabo omtsha bobabini bangacela iintsuku ezintathu zekhefu lokujongana nosapho emva kokwamkelwa komntwana lowo.
IMIYALELO:
Ukuba sele usenza amalungiselelo kamama okanye katata okuya kwikhefu lokubeleka okanye lokujongana nosapho, kufuneka wazise umqashi wakho ngosuku umntwana wakho alindeleke ngalo.
Abaqeshwa abakwikhefu lokuya kubeleka nabo kufuneka bazise abaqashi babo ngembalelwano ukuba kulindeleke ukuba babuyele nini na emisebenzini.
Ooyise nabazali babantwana abacelwe kwezinye iintsapho ukuba babe ngamalungu amatsha eentsapho zabo abafuna ukuthabatha ikhefu lokojongana neentsapho zabo banokulindeleka ukuba banikezele ngobungqina besidingo selo khefu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21831.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iziganeko
IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha
IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha
INKCAZELO:
ISixeko saseKapa sinekhalenda ehlaziywa rhoqo kwikhompyutha , nequka ezi ndidi zilandelayo zeziganeko:
Imisebenzi yobugcisa nemidlalo yeqonga
Ukhuphiswano
Iimalike zemisebenzi yobugcisa
Usapho
Ezempilo
Indlela yokuphila enempilo nenesiphiwo sokuyila
Iintlangano zobuhlobo
Ezenzululwazi nobuxhaka-xhaka Bobugcisa
Ezenkolo
Ezemidlalo.
IMIYALELO:
Esi sibonelelo sinikezelwa siSixeko saseKapa njengenkonzo engahlawulelwayo kwimibutho yoluntu ngaphakathi kuMmandla woLawulo lweNqila yeKapa. Ungaposa iinkcukacha malunga neziganeko zakho zonyuso lwengxowa-mali kwaye ziya kudweliswa kule khalenda.Ukufaka isiganeko esithile, kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo ethile kuqhagamshelwano ngekhompyutha. Igosa lebhunga liya kuqinisekisa iinkcukacha malunga nesi siganeko size sidweliswe kuluhlu olukwikhalenda.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21837.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > URhulumente kaMaspala/Wekhaya > Iinkonzo zikaMaspala > Izigqibo ngoMgaqo-nkqubo Ngoqhagamshelwano ngeKhompyutha

Izigqibo ngoMgaqo-nkqubo Ngoqhagamshelwano ngeKhompyutha




INKCAZELO:

Zonke izigqibo ngomgaqo-nkqubo kwiSixeko saseKapa ziyafumaneka kuqhagamshelwano ngekhompyutha.


IMIYALELO:

Ungafuna isigqibo esithile usebenzisa igama elisisihloko kwisibonelelo sokufuna okanye ungakhangela uluhlu lwemigaqo-nkqubo kwiindidi zemigaqo-nkqubo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Stad Kaapstad





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21873.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Umaspala unoxanduva lokujongana nokulawula ukungcoliswa kwendalo, ukungcoliswa kweelwandle kwakunye nokuchithwa kwamachiza emizi-mveliso kule ngingqi.
UKUNGCOLISWA KOMOYA
iSixeko saseKapa sijongana Nomgangatho Womoya ze sithelekise iziphumo zezifundo zamihla le nezikhokelo ezamkelwa kwihlabathi jikelele. Esi sixeko sibonelela ngenkonzo ngezifundo zomgangatho womoya esizikhupha kwi-internet ezithi zinikezele ngeenkcukacha zexesha lokwenene kwakunye nezishankathelo zosuku olungaphambili. Iingxelo zenyanga kwakunye neengxelo zeentshkumo zonyaka (apho amanqanaba okungcoliswa agqithisayo kwizikhokelo ezamkelekileyo) nazo ziyafumaneka.
Ungafikelela kwezi nkcukacha ngokuthi usebenzise iwebsite yeSixeko saseKapa. Usenakho kanti nokuqhagamshelana neZiko Elijongene Nomgangatho Womoya kule nombolo yomnxeba 021 930 4821.
UKUNGCOLISWA KWEELWANDLE
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha okanye ukuze ufake isikhalazo, qhagamshelana nathi kule nombolo 021 402 3911.
Izikhalazo ngokuchitheka kwe-oli zinganikezelwa kule nombolo yomnxeba 021 703 813 okanye ke kule 021 703 5864.
Ukuze unikezele ingxelo ngemeko engxamisekileyo emva kwexesha lomsebenzi tsalela le nombolo 021 703 3070 or 021 703 8313.
UKUCHITHEKA KWAMACHIZA APHUMA KWIMIZI-MVELISO
Xa ufuna ukunikezela ingxelo ngokuchithakala kwamachiza aphuma kwimizi-mveliso, machiza law afana neencindi nepetrol, kwisixeko saseKapa, tsalela le nombolo 083 629 4281.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21883.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Ucwangciso Lophuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zonke izicwangciso zezakhiwo kufuneka zibe phantsi kolawulo lukarhulumente wekhaya. Urhulumente weSixeko saseKapa uqwalasela intlaninge yemiba ngaphambi kokuba aphumeze izicwangciso zezakhiwo, miba leyo iquka ifuthe lolo phuhliso ndawonye neziphumo kwimpilo yendalo engqongileyo.
IMIYALELO:
Imithetho enento yokwenza nezicwangciso kwakunye nokuqulunqa izicwangciso zokwakha ukungeniswa kwezicwangciso ukunikezelwa kweenkonzo zoguntyulo-lindle amacala kwakunye nobude begumbi iimfuno zomoya opholileyo iimfuno zokukhanyisa kwendalo iikhokelo zamagumbi neengingqi zenkukuma izixhobo zabantu abakhubazekileyo uhlobo lwabantu abaza kuhlala apho kwanokuyilwa kwalo iindawo zomoya opholileyo ukuyilwa kwesithiyeli segrisi igumbi lokutshayela okanye ke iimfuno zeengingqi.
Izicwangciso zezakhiwo azinakho ukuthunyelwa ngeposi njengoko kufuneka zingeniswe kwikhompyutha ngumbhali-zakhiwo. Ayivumelekanga itippex, izinamathelisi okanye iindawo ezishiywe nje zingagcwaliswanga ngeempendulo kuzo naziphi na izicwangciso.
Izicwangciso zingathunyelwa:
Amaxesha Okusebenza:
Ukungeniswa kwezicwangciso zezakhiwo: 08:00 ukuya 14:30
Nayiphi na eminye imibuzo/iintlawulo: 08.00 ukuya 12.30
Iinkcukacha zoqhagamshelwano:
Imibuzo Ephangaleleyo: 021 550 1129/1101
Ukungeniswa Kwezicwangciso Zezakhiwo: 021 550 1193/4
Ukucwangciswa Kwezakhiwo Zesixeko: 021 550 1090
Abahloli Bezakhiwo: 021 550 1296
Amaxesha Okusebenza:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano:
Imibuzo Ephangaleleyo: 021 400 2339/3909
Imibuzo Enento Yokwenza Nezicwangciso Zezakhiwo: 021 400 3660
Imibuzo Ngenkqubela Yemisebenzi: 021 400 3440Imibuzo Ngenkqubela Yemisebenzi: 021 400 3440 br / iGosa Elisebenza Ngokulawula Izakhiwo: 021 400 3022
Iikopi Zezicwangciso: 021 400 2123
Iintlawulo Zokuvavanya Izakhiwo: 021 400 3347
Injineli Yobume: 021 400 4051
Ukunyanzeliswa Kwemimiselo Yezakhiwo: 021 400 3967
Umhloli Oyintloko Wezakhiwo: 021 400 3623
uMlawuli Wophuhliso Lwezakhiwo: 021 400 3122
Amaxesha Okusebenza:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano:
Imibuzo Ephangaleleyo: 021 900 1800 kwakunye 021 900 1500
Iinkcukacha neentlawulo.
Amaxesha Okusebenza:
:00 ukuya 14:30
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano:
Imibuzo Ephangaleleyo: 021 710 9439
Imibuzo Ngezicwangciso Zezakhiwo: 021 710 9436.
Iintlawulo Neenkcukacha iCandelo Lolawulo laseTygerberg
Izicwangciso zingangeniswa:
Amaxesha Okusebenza:
ukuya 14.30Iinkcukacha Zoqhagamshelwano:
Imibuzo Ephangaleleyo: 021 918 2808
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izicelo zoPhuhliso (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.21887.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Iinkonzo Ezingxamisekileyo > iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa

iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa




INKCAZELO:

iSixeko saseKapa sinikezela ngenombolo enye yeenkonzo ezingxamisekileyo engahlawulelwayo kubantu abahlala kule ngingqi.

Xa utsalela le nombolo nakowuphi na umnxeba wendlu, eli ziko lonxibelelwano olukhawulezileyo liya kuba nakho ukubona:

* ukuba utsala umnxeba uphi na wena
* ukuba ithini na inombolo yakho yomnxeba
* ukuba ngubani na umnini-mnxeba owusebenzisayo
* ukuba ukweyiphi na ingingqi yokunikezelwa kweenkonzo.

Umntu ophendula loo mnxeba wakho uya kuba nakho ukwazi ingxingwa okuyo ze ke athumele umnxeba lowo, ndawonye ke neenkcukacha athe wazihlanganisa, kwicandelo elifanelekileyo leenkonzo zamapolisa, ezokucinywa kwemililo nezezithuthi zezigulana.
Iziko elinikezela loo nkonzo uyidingayo liya kuyazi ngqo ingxingwa okuyo ze ke lithumele uncedo olufanelekileyo.


IMIYALELO:

Abahlali beSixeko saseKapa bangatsalela le nombolo 107 xa bekwimeko edinga uncedo olungxamisekileyo besebenzisa umnxeba wendlu okanye le 021 480 7700 xa besebenzisa umnxeba wesinqe.Xa usenza lo mnxeba ke:
* Kulungele ukunikezela iinkcukacha ngale ngxingwa.
* Phola.
* Musa ukuwubeka phantsi umnxeba de kutshiwo.


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isixeko saseKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ngengxelo yoLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
* Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21955.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela

Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela




INKCAZELO:


* Yintoni iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela?
* Ngubani onokufaka ibango kule ngxowa-mali?
* Ungayifumanela ukwenza ntoni imali?
* Yintoni ukungakhathali?
* Libango lemali engakanani onokulifaka?
* Ibango liphunyezwa emva kwexesha elingakanani?
* Ulifaka njani ibango kule Ngxowa-mali?
* Lifakwa phi ibango?

YINTONI INGXOWA-MALI YEENGOZI ZENDLELA?

Ukuba umntu wonzakele okanye ubulewe kwingozi yemoto ngenxa yokungakhathali komqhubi ochaphazelekayo, yena okanye usapho lwakhe banokufaka ibango lembuyekezo kwi- Ngxowa-mali Yeengozi Zendlela. Oku kuthetha ukuba nokuba umqhubi waloo moto akanawo amalungiselelo e-inshorensi, unokufumana imali engakunceda uhlawulele iindleko zakho zonyango nokukubuyekeza ngexesha ongenakho ngalo ukusebenza.

Ingxowa-mali Yeengozi Zendlela linyathelo loluntu elenzelwe ukuhlawula imbuyekezo kubantu abonzakele kwiingozi zendlela okanye kubantu abebexhomekeke kwabo basweleke kwiingozi zendlela ezenziwe kukuqhutywa ngokungakhathali kwemoto eMzantsi Afrika. Ingxowa-mali le iyifumana imali yayo kwirhafu yamafutha ezithuthi esele ifakiwe kwixabiso lepetrol nelediesel.

NGUBANI ONOKUFAKA IBANGO KULE NGXOWA-MALI?


* Ungafaka ibango ukuba ubukhe wonzakala kwingozi yemoto.
* Abantu abebexhomekeke kuwe banakho nabo ukufaka amabango ukuba wabulawa kuloo ngozi.
* Unokufaka ibango ukuba ubukhe wachaphazeleka kwingozi njengomqhubi, umkhweli okanye umhambi ngeenyawo.


Kunokubakho ibango kuphela ukuba ingozi leyo yenzeka ngenxa yokuqhuba ngokungakhathali komnye umntu. Awukwazi kufaka bango ukuba nguwe owenze loo ngozi. Awunakukwazi kufaka bango naxa inguwe wedwa futhi yimoto yakho yodwa ebikuloo ngozi, umzekelo, ukuba ugilise ipali.

Ukuba ubungumqhubi kule ngozi kodwa ungengomnini wamoto yaye ingozi le yenzeke ngenxa yokungakhathali komnini lowo (umzekelo, ububa akakhange azilungise iziqhoboshi) futhi wena wonzakele, unakho ke ukufaka ibango.

YIMALI YANTONI ONOKUYIFUMANA?

Ukuba wonzakele engozini yendlela, unokufaka ibango:
* leendleko zonyango
* leendleko zomngcwabo
* lembuyekezo ngentlungu, ukulahlekelwa nokumoshakala
* lokulahlekelwa yingeniso
* lokulahlekelwa yinkxaso - ukuba umntu obebonelela usapho ngenkxaso usutywa kukufa kwingozi edalwe ngomnye umntu, abantu abebexhomekeke kumfi lowo banakho ukufaka amabango okulahlekelwa yinkxaso.


Ukuba nawe unenxaxheba ekudalekeni kwengozi leyo, usenakho ukufaka ibango kodwa uya kubuyekezwa kuphela umonakalo othile. Umzekelo, ukuba unenxaxheba engu-50%, uya kufumana kuphela i50% yomonakalo. Ukuba ube nenxaxheba engu-25%, uya kufumana imbuyekezo yomonakalo oyi-75%.

Awunakho ukufaka ibango lomonakalo odalwe kwimoto okanye impahla yakho. Ukuze ufumane imali yoku, kufuneka umangalele umqhubi wemoto edale ingozi leyo. Ukuba unamalungiselelo e-inshorensi, I-inshorensi yakhe iya kukuhlawula. Ukuba akanayo, kuya kufuneka akuhlawule yena buqu.

YINTONI UKUNGAKHATHALI?

Zingozi ezidalwe kukungakhathali komntu othile ezinokukhokelela ekuveleni kwamathuba okufaka amabango kule Ngxowa-mali. Ngoko ke kufuneka uze nobungqina bokuba umntu othile akakhange akhathale. Ukwenza oku ngokuza nobungqina bokuba umqhubi akakhange ayiqhube ngendlela umqhubi osezingqondweni ebenokuyiqhuba ngayo imoto yakhe kweza meko.

LIBANGO LEMALI ENGAKANANI ONOKULIFAKA?

Ukuba ubungekho kwimoto edale loo ngozi, iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela ayinamlinganiselo kwimbuyekezo yomonakalo onokuwubanga.

Ukuba wena okanye umntu okubonelela ngezixhaso ebekhwele kwimoto edale ingozi leyo, awunakubanga ngaphezu kwe-R25 000. Unokubanga kuphela imali oyichithileyo okanye oseza kuyichitha ngenxa yengozi leyo, umzekelo, amatyala esibhedlele nawakagqirha osele uwahlawule.

Ukuba wena okanye umntu okubonelela ngezixhaso ebengumkhweli ohlawulayo okanye ukuba ubukuloo moto ngenxa yomsebenzi, unokubanga kuphela I-R25 000, kodwa usenakho ukumangalela umqhubi lo ungakhange aqhube ngenkathalo. Kusenjalo, awukwazi kumangalela umqeshi wakho.

KUTHATHA IXESHA ELINGAKANANI UKUBA IBANGO LIPHUNYEZWE?
Ukufaka ibango kule Ngxowa-mali yinkqubo enzima yaye le Ngxowa-mali ijonga-jongana namabango amaninzi, ngoko ke kunokuthatha ixesha elide ukuba imali yakho ihlawulwe. Ingxowa-mali le ineentsuku ezingama-120 zokuphanda inyewe leyo emva kokufakwa kwebango elo, phambi kokuba inkqubo yokugqibela ingahambela phambili.


IMIYALELO:


ULIFAKA NJANI IBANGO KULE NGXOWAM-MALI?
Unofaka ibango kule Ngxowa-mali ngokwakho okanye unokufumana igqwetha likufakele ibango kodwa kuya kufuneka uzihlawulele ezo nkonzo. Kukho amagosa olwazi kuzo zonke ii-ofisi zale ngxowa-mali anokukunceda simahla.

Kufuneka ulenze eli bango kwiminyaka nje emithathu emva kosuku lwengozi, ukuba uyamazi umntu oyidalileyo loo ngozi. Ukuba awumazi umqhubi okanye umnini wemoto odale loo ngozi, kufuneka ufake ibango kwiminyaka nje emibini emva kosuku lwengozi le.

Ufaka ibango ngokugcwalisa iPhetshana leBango (u-Form 1). Wonke ogcwaliswayo kweli phetshana kufuneka ugcwalisiwe. Ugqirha okunyangileyo emva nje kwengozi kufuneka agcwalise icandelo lengxelo yezonyango leli phetshana. Kufuneka futhi utyikitye kweli phetshana.

Ukuze ukwazi ukufaka ibango elo, kufuneka ube:
* Nengxelo yonyango.
* Ufumana ingxelo yophando ukuba kukho umntu owasutywa kukufa kuloo ngozi.
* Nephepha lokubekwa ityala elisuka emapoliseni.
* Nazo zonke iingxelo zamatyala, iziqinisekiso zokuhlawula kunye neemali zokuthenga ezingqina iindleko zonyango kwakunye nezesibhedlele.
* Nencwadi yembalelwano esuka kugqirha echaza ukuba uza kuhlawula malini na kwiindleko zonyango kwixesha elizayo ngenxa yale ngozi.
* Nomzobo wendawo yengozi yengozi leyo.
* Negama lesikhululo samapolisa apho ingozi le yaxelwa khona, inombolo yetyala yamapolisa kunye nengxelo yamapolisa.
* Nencwadi yembalelwano esuka kumqeshi wakho echaza imali ekulahlekeleyo ngenxa yemivuzo ongayihlawulwanga.
* Nemvume ebhalwe phantsi oza kuyibhalela isibhedlele ukuba sivumele iNgxowa-mali le ukuba iphicothe iimpepha zakho zonyango.
* Inttho efungelweyo esuka kumntu lo ufaka ibango nakuwo nawaphi na amangqina.


ULIFAKA PHI IBANGO?

Ungalifaka ibango lakho okanye ufune ulwazi oluphangaleleyo kwii-ofisi zaleNgxowa-mali eKapa.

7th Floor, No. 1 Thibault Square, Long Street, Cape Town 8001
Private Bag X28, Roggebaai, 8012
Tel: 021 408 3300
Fax: 021 419 7417 / 8740
Ungasikhangela isimo sebango lakho online.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe Lezothutho (The Government of South Africa)
* INgxowa-mali yeeNgozi Zendlela





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Road Accident Fund Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.21955.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yeengozi Zendlela
INKCAZELO:
Yintoni iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela?
Ngubani onokufaka ibango kule ngxowa-mali?
Ungayifumanela ukwenza ntoni imali?
Yintoni ukungakhathali?
Ibango liphunyezwa emva kwexesha elingakanani?
Ulifaka njani ibango kule Ngxowa-mali?
Lifakwa phi ibango?
YINTONI INGXOWA-MALI YEENGOZI ZENDLELA?
Ukuba umntu wonzakele okanye ubulewe kwingozi yemoto ngenxa yokungakhathali komqhubi ochaphazelekayo, yena okanye usapho lwakhe banokufaka ibango lembuyekezo kwi- Ngxowa-mali Yeengozi Zendlela. Oku kuthetha ukuba nokuba umqhubi waloo moto akanawo amalungiselelo e-inshorensi, unokufumana imali engakunceda uhlawulele iindleko zakho zonyango nokukubuyekeza ngexesha ongenakho ngalo ukusebenza.
Ingxowa-mali Yeengozi Zendlela linyathelo loluntu elenzelwe ukuhlawula imbuyekezo kubantu abonzakele kwiingozi zendlela okanye kubantu abebexhomekeke kwabo basweleke kwiingozi zendlela ezenziwe kukuqhutywa ngokungakhathali kwemoto eMzantsi Afrika. Ingxowa-mali le iyifumana imali yayo kwirhafu yamafutha ezithuthi esele ifakiwe kwixabiso lepetrol nelediesel.
NGUBANI ONOKUFAKA IBANGO KULE NGXOWA-MALI?
Ungafaka ibango ukuba ubukhe wonzakala kwingozi yemoto.
Abantu abebexhomekeke kuwe banakho nabo ukufaka amabango ukuba wabulawa kuloo ngozi.
Unokufaka ibango ukuba ubukhe wachaphazeleka kwingozi njengomqhubi, umkhweli okanye umhambi ngeenyawo.
Kunokubakho ibango kuphela ukuba ingozi leyo yenzeka ngenxa yokuqhuba ngokungakhathali komnye umntu. Awukwazi kufaka bango ukuba nguwe owenze loo ngozi. Awunakukwazi kufaka bango naxa inguwe wedwa futhi yimoto yakho yodwa ebikuloo ngozi, umzekelo, ukuba ugilise ipali.
Ukuba ubungumqhubi kule ngozi kodwa ungengomnini wamoto yaye ingozi le yenzeke ngenxa yokungakhathali komnini lowo (umzekelo, ububa akakhange azilungise iziqhoboshi) futhi wena wonzakele, unakho ke ukufaka ibango.
YIMALI YANTONI ONOKUYIFUMANA?
Ukuba wonzakele engozini yendlela, unokufaka ibango:
Ukuba nawe unenxaxheba ekudalekeni kwengozi leyo, usenakho ukufaka ibango kodwa uya kubuyekezwa kuphela umonakalo othile. Umzekelo, ukuba unenxaxheba engu-50%, uya kufumana kuphela i50% yomonakalo. Ukuba ube nenxaxheba engu-25%, uya kufumana imbuyekezo yomonakalo oyi-75%.
Awunakho ukufaka ibango lomonakalo odalwe kwimoto okanye impahla yakho. Ukuze ufumane imali yoku, kufuneka umangalele umqhubi wemoto edale ingozi leyo. Ukuba unamalungiselelo e-inshorensi, I-inshorensi yakhe iya kukuhlawula. Ukuba akanayo, kuya kufuneka akuhlawule yena buqu.
YINTONI UKUNGAKHATHALI?
Zingozi ezidalwe kukungakhathali komntu othile ezinokukhokelela ekuveleni kwamathuba okufaka amabango kule Ngxowa-mali. Ngoko ke kufuneka uze nobungqina bokuba umntu othile akakhange akhathale. Ukwenza oku ngokuza nobungqina bokuba umqhubi akakhange ayiqhube ngendlela umqhubi osezingqondweni ebenokuyiqhuba ngayo imoto yakhe kweza meko.
Ukuba ubungekho kwimoto edale loo ngozi, iNgxowa-mali Yeengozi Zendlela ayinamlinganiselo kwimbuyekezo yomonakalo onokuwubanga.
Ukuba wena okanye umntu okubonelela ngezixhaso ebekhwele kwimoto edale ingozi leyo, awunakubanga ngaphezu kwe-R25 000. Unokubanga kuphela imali oyichithileyo okanye oseza kuyichitha ngenxa yengozi leyo, umzekelo, amatyala esibhedlele nawakagqirha osele uwahlawule.
Ukuba wena okanye umntu okubonelela ngezixhaso ebengumkhweli ohlawulayo okanye ukuba ubukuloo moto ngenxa yomsebenzi, unokubanga kuphela I-R25 000, kodwa usenakho ukumangalela umqhubi lo ungakhange aqhube ngenkathalo. Kusenjalo, awukwazi kumangalela umqeshi wakho.
KUTHATHA IXESHA ELINGAKANANI UKUBA IBANGO LIPHUNYEZWE?
Ukufaka ibango kule Ngxowa-mali yinkqubo enzima yaye le Ngxowa-mali ijonga-jongana namabango amaninzi, ngoko ke kunokuthatha ixesha elide ukuba imali yakho ihlawulwe. Ingxowa-mali le ineentsuku ezingama-120 zokuphanda inyewe leyo emva kokufakwa kwebango elo, phambi kokuba inkqubo yokugqibela ingahambela phambili.
IMIYALELO:
ULIFAKA NJANI IBANGO KULE NGXOWAM-MALI?
Unofaka ibango kule Ngxowa-mali ngokwakho okanye unokufumana igqwetha likufakele ibango kodwa kuya kufuneka uzihlawulele ezo nkonzo. Kukho amagosa olwazi kuzo zonke ii-ofisi zale ngxowa-mali anokukunceda simahla.
Kufuneka ulenze eli bango kwiminyaka nje emithathu emva kosuku lwengozi, ukuba uyamazi umntu oyidalileyo loo ngozi. Ukuba awumazi umqhubi okanye umnini wemoto odale loo ngozi, kufuneka ufake ibango kwiminyaka nje emibini emva kosuku lwengozi le.
Ukuze ukwazi ukufaka ibango elo, kufuneka ube:
Nengxelo yonyango.
Ufumana ingxelo yophando ukuba kukho umntu owasutywa kukufa kuloo ngozi.
Nephepha lokubekwa ityala elisuka emapoliseni.
Nazo zonke iingxelo zamatyala, iziqinisekiso zokuhlawula kunye neemali zokuthenga ezingqina iindleko zonyango kwakunye nezesibhedlele.
Nencwadi yembalelwano esuka kugqirha echaza ukuba uza kuhlawula malini na kwiindleko zonyango kwixesha elizayo ngenxa yale ngozi.
Nomzobo wendawo yengozi yengozi leyo.
Negama lesikhululo samapolisa apho ingozi le yaxelwa khona, inombolo yetyala yamapolisa kunye nengxelo yamapolisa.
Nencwadi yembalelwano esuka kumqeshi wakho echaza imali ekulahlekeleyo ngenxa yemivuzo ongayihlawulwanga.
Nemvume ebhalwe phantsi oza kuyibhalela isibhedlele ukuba sivumele iNgxowa-mali le ukuba iphicothe iimpepha zakho zonyango.
Inttho efungelweyo esuka kumntu lo ufaka ibango nakuwo nawaphi na amangqina.
ULIFAKA PHI IBANGO?
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INgxowa-mali yeeNgozi Zendlela
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.22039.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
INKCAZELO:
Oomaspala banoxanduva lokubonelela ngeenkonzo ezingundoqo kuye nawuphi na ubani ohlala kwindaeo abalawula kuzo. Ezi nkonzo ziquka:
Ukubonelela ngamanzi
Ukulandwa nokulahlwa kwamanzi amdaka
Ukubonelela ngombane nerhasi
Ukuhanjiswa kwamanzi esaqhwithi
Ukukhanyiswa kwezitalato
Ukuze abe uyakwazi ukubonelela ngezi nkonzo, uMaspala uhlawulisa abahlali imali. Kukho iimali ezahlukeneyo zokuhlawulela iinkonzo zikaMaspala, eziquka:
ezempahla ezamanzi ezombane.
AMANZI NOMBANE
Ezi ntlawulo zixhomekeka ekubeni uwasebenzisa kangakanani amanzi nombane. Uya kufumana ingxelo yokuzisebenzisa kwakho ezi nkonzo nyanga zonke exela ukuba utyala malini.
Ngezinye iinkcukacha koku, qhagamshelana nomaspala wakho.
IINTLAWULO ZEMPAHLA
Iintlawulo zempahla:
ziirhafu zobunini bempahla (umhlaba nezakhiwo)
zisekelwe kwixabiso elilawulayo jikelele lalo mpahla zisetyenziselwa ngoomaspala ukuncedisa ekuboneleleni ngeenkonzo ezahlukeneyo.
Iintlawulo zempahla zihlawulwa ngabanini bempahla yokwenene yeendidi zonke, kuquka eyoshishino, eyeenkampani, eyendawo yokuhlala, eyokulima nokufuya kwakunye nekarhulumente.
Iintlawulo zempahla zisekelwe kwixabiso likamaspala lempahla yakho. Iintlawulo zempahla zibekiwe, ziqokelelwe yaye zisetyenziswa kwidolophu yaloomaspala kuphela. Oku kuthetha ukuba ezi ntlawulo zahluka ngokweengingqi futhi imali eqokelelweyo isetyenziswa kwingingqi kamaspala wakho.
Ixabiso likamaspala lempahla yakho libalwa ngokuqwalaselwa kwexabiso elilawula jikelele lempahla efana naleyo yakho, eliquka umhlaba neempucuko. Izifundiswa ezizimeleyo kwezokubalwa kwamaxabiso ezibhalise kwiBhunga loMzantsi Afrika Labantu ababala Amaxabiso, ezinomsebenzi okukuqinisekisa ukuba yonke impahla inikwa ixabiso ngokungenamkhethe nangengqwalasela enkulu, zibala ze zikhuphe amaxabiso.
Emva kokuba impahla yakho ivavanyiwe, unokwenza olwakho uvavanyo ze ufake isibheno kweli xabiso linikezelweyo ukuba ucinga ukuba aliyifanelanga impahla yakho.
Ingxelo yakho yetyala leenkonzo ibonisa sonke isixa osidingayo ukuze uhlawulele unyaka wonke.
IMIYALELO:
Ukufumanisa ukuba iintlawulo zingakanani kwingingqi yakho yaye kuhlawulwa nini, phi, qhagamshelana nomaspala wakho.
Isebe lePhondo looRhulumente Beedolophu linoxanduva lokuncedisana noorhulumente beedolophu ekucaciseni nokusebenzisa imithetho elawula konkre oku.
Ukufumana iinkcukacha ezizezinye, unokuqhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.22117.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okushishina > Amaphepha-mvume Okushishina

Amaphepha-mvume Okushishina






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ukongeza ekubhalisweni kweshishiniamashishini 1/1) amashishini athile alindeleke ukuba afumane imvume yokushishina ngokufnwa yi-Businesses Act.Imvume yokushishina ifuneka ikakhulu kumashishini ekufuneka ehlonele imimiselo yempilo nokhuseleko. Iimvume ezi zifuneka kumashishini afana nala:
* awenza okanye athengisa ukutya okunokuba kudala
* izinto zempilo okanye zokuzonwabisa( kuquka amashishini abonelela ngamagumbi ashushu kakhulu ukucoca nokuhlaziya umzimba, ngemiyalezo, imidlalo yebhodi, imidlalo yeebhola edlalwa etafileni egqunywe ngelaphu, oomatshini bokungcakaza, iindawo zokuzonwabisa ebusuku kwakunye nezo zokubukela imidlalo-bhanyabhanya).



IMIYALELO:

Umaspala wakho ujongana neemvume zamashishini yaye ungaqhagamshelana nabo ngeenkcukacha zenkqubo yokunikezelwa kweemvume kwakunye nemimiselo yezempilo neyokhuseleko efuneka kwiintlobo ezahlukeneyo zamashishini.

Ngokuxhomekeka kuhlobo lweshishini elo, kuya kufuneka uhlonele ezi mfuno zilandelayo:
* ukwahlulwa ngokwemimandla
* impilo
* ukhuseleko (ingakumbi umlilo).

Ukuba uyazihlonela zonke iimfuno, uya kunikwa imvume. Ukuba awuyihloneli, ungafaka isicelo sokunikwa ixesha elili-14 leentsuku, ozakuthi ukwazi ukwenza iinguqu ngalo kwisakhiwo sakho ukuze sibe kanti siyavumelana nale mimiselo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* City of Cape Town
* UMaspala Wengingqi iMatzikama
* UMaspala Wengingqi yeCederberg
* UMaspala Wengingqi yeBergrivier
* UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay
* UMaspala Wengingqi yeSwartland
* UMaspala waseWitzenberg
* UMaspala Wengingqi yeDrakenstein
* UMaspala Wengingqi yeStellenbosch
* UMaspala Wengingqi yeBreede Valley
* UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands
* UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof
* UMaspala Wengingqi ye-Overstrand
* UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas
* UMaspala Wengingqi yeSwellendam
* UMaspala Wengingqi yeKannaland
* UMaspala waseHessequa
* UMaspala Wengingqi yeMossel Bay
* UMaspala Wengingqi yeGeorge
* UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn
* UMaspala Wengingqi yeBitou
* UMaspala Wengingqi yeKnysna
* UMaspala Wengingqi yeLaingsburg
* UMaspala Wengingqi iPrince Albert
* UMaspala Wengingqi yeBhobhofolo







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
* Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.22117.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okushishina
Amaphepha-mvume Okushishina
Amaphepha-mvume Okushishina
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukongeza ekubhalisweni kweshishiniamashishini 1/1 amashishini athile alindeleke ukuba afumane imvume yokushishina ngokufnwa yi-Businesses Act.Imvume yokushishina ifuneka ikakhulu kumashishini ekufuneka ehlonele imimiselo yempilo nokhuseleko. Iimvume ezi zifuneka kumashishini afana nala:
awenza okanye athengisa ukutya okunokuba kudala izinto zempilo okanye zokuzonwabisa( kuquka amashishini abonelela ngamagumbi ashushu kakhulu ukucoca nokuhlaziya umzimba, ngemiyalezo, imidlalo yebhodi, imidlalo yeebhola edlalwa etafileni egqunywe ngelaphu, oomatshini bokungcakaza, iindawo zokuzonwabisa ebusuku kwakunye nezo zokubukela imidlalo-bhanyabhanya).
IMIYALELO:
Umaspala wakho ujongana neemvume zamashishini yaye ungaqhagamshelana nabo ngeenkcukacha zenkqubo yokunikezelwa kweemvume kwakunye nemimiselo yezempilo neyokhuseleko efuneka kwiintlobo ezahlukeneyo zamashishini.
Ngokuxhomekeka kuhlobo lweshishini elo, kuya kufuneka uhlonele ezi mfuno zilandelayo:
ukwahlulwa ngokwemimandla impilo ukhuseleko (ingakumbi umlilo).
Ukuba uyazihlonela zonke iimfuno, uya kunikwa imvume. Ukuba awuyihloneli, ungafaka isicelo sokunikwa ixesha elili-14 leentsuku, ozakuthi ukwazi ukwenza iinguqu ngalo kwisakhiwo sakho ukuze sibe kanti siyavumelana nale mimiselo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.22195.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > URhulumente kaMaspala/Wekhaya > Iinkonzo zikaMaspala > Amanzi Nombane Asimahla

Amanzi Nombane Asimahla




INKCAZELO:

URhulumente udize iinjongo zakhe zokubonelela ngeenkonzo zamanzi kunye nezombane ezingundoqo nezisimahla kubantu bonke. Kukwakho nenyathelo lokubonelela ngeenkonzo ezisimahla zococeko.

Noxa esi isisigqibo esithathwe ngurhulumente wesizwe nje, amanzi, ezococeko nombane zibonelelwa ngoorhulumente beedolophu ngoko ke olona xanduva lokunikezela ngezi nkonzo lulele kumaspala wakho.


AMANZI ASIMAHLA

Kwinyanga yeKhala ngo-2001, malunga nezigidi ezingama-23 zabantu baseMzantsi Afrika bebesele befumana Amanzi Angundoqo Simahla.

Eyona njongo kukubonelela amakhaya ahluphekileyo ngezibonelelelo ezingundoqo zeelitha ezingama-6 000 zamanzi akhuselekileyo ngenyanga simahla. Oku kunokwahluka ngokuxhomekeka koomaspala yaye kufuneka uqhagamshelane nomaspala wakho ngqo ukuze ufumanise ukuba kanye kanye la manzi asimahla angundoqo babonelela ngawo yintoni.

Kulindeleke ukuba uwahlawulele amanzi asetyenziswe ukugqitha lawo usifumana simahla.

Ukufumana ezinye iinkcukacha, qhagamshelana nomaspala wakho okanye uqhagamshelane no-:
Simpiwe Mashicila
kwiSebe leMicimbi Yamanzi Namahlathi
Inombolo Yomnxeba: 021 946 3666
Inombolo Yefeksi: 012 323 3877
mashics@dwaf.gov.za


UMBANE OSIMAHLA

Iinkonzo zombane ezisimahla zijoliswe ikakhulu kumakhaya ahluphekileyo. La makhaya aya kubonelelwa ngesixa esincinci sombane simahla kodwa ke kufuneka awuhlawulele nawuphi na umbane osetyenziswe ukugqitha lowo usisibonelelo esingundoqo nesisimahla.

Isixa esisacetywayo sombane osimahla ngama-50kWh kwikhaya ngalinye ngenyanga ngokwendlela ye-grid. Esi sixa sombane sesona singundoqo sinokwanela ukukhanyisa, ukusebenzisa umobonwa-kude omncinci obonisa mnyama namhlophe kunye nonomathotholo omncinci, ukolulwa kwempahla nokubiliswa kwamanzi ngeketile yombane. Ama-50Wp ombane kuya kunikezelwa ngawo kwisibonelelo esingenziwa ngendlela ye-grid kuwo onke amakhaya aqhagamshelwe kwindlela esesikweni engeyiyo eye-grid.

Abasebenzisi bombane abaneemitha zombane wamakhadi baya kuba nakho ukubona xa lowo usimahla sele bewugqibile futhi babe nakho nokuthenga omnye ngemali yabo. Abasebenzisi abaneemitha zombane ohlawulwa ngenyanga abayi kuba nakho ukubona lula xa sele bewusebenzise bawugqiba umbane wabo osimahla. Baya kutsalelwa imali yombane ogqithe kwisixa esisisibonelelo esisimahla ekupheleni kwenyanga.

Umbane Ongundoqo Ofumaneka Simahla uya kuqala ukunikezelwa ngenyanga yeKhala ku-2003, emva kokuba ooMaspala befumene iimali zabo kwiSebe looRhulumente Bamaphondo Nabeedolophu.

Ukufumana ezinye iinkcukacha, thetha nomspala wedolphu yakho okanye uqhagamshelane:
UMlawuli: Kwezokuphicothwa Komgaqo-nkqubo Nemimiselo Yombane
ISebe leZimbiwa Namandla
Private Bag x59, ePitoli, 0001
Inombolo Yomnxeba: 012 317 9519
Inombolo Yefeksi: 012 317 9539
David@mepta.pwv.gov.za


EZOCOCEKO

Kulandela ukubonela ngempumelelo ngenkqubo Yamanzi Angundoqo Simahla, iSebe leMicimbi Yamanzi Namahlathi kungoku nje likwinkqubo yokuphuhlisa Isicwangciso-qhinga Sesizwe Sezococeko Olungundoqo Simahla. Oku kwenziwa ngokwemikhomba-ndlela esuka kwiQela Lesizwe Elinikwe Uxanduva Lokujongana Namanzi Nococeko Olungundoqo Simahla, qela elo eslisihlalo walo uyi-SALGA ze umququzeleli ibe yi-DWAF. Injongo kukuphuhlisa isicwangciso-qhinga sesizwe esijonge zonke iinkalo, futhi esigaya ulwazi namava angummangaliso asuka kwicandelo lamanzi nococeko.
Xa esi sicwangciso-qhinga sele sigqityiwe, abasemagunyeni kwiidolophu nababonelela ngeenkonzo zococeko baya kuqinisekiswa ukuba siyasebenza.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe Lemicimbi Yamanzi Namahlathi (The Government of South Africa)
* City of Cape Town
* UMaspala Wengingqi iMatzikama
* UMaspala Wengingqi yeCederberg
* UMaspala Wengingqi yeBergrivier
* UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay
* UMaspala Wengingqi yeSwartland
* UMaspala waseWitzenberg
* UMaspala Wengingqi yeDrakenstein
* UMaspala Wengingqi yeStellenbosch
* UMaspala Wengingqi yeBreede Valley
* UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands
* UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof
* UMaspala Wengingqi ye-Overstrand
* UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas
* UMaspala Wengingqi yeSwellendam
* UMaspala Wengingqi yeKannaland
* UMaspala waseHessequa
* UMaspala Wengingqi yeMossel Bay
* UMaspala Wengingqi yeGeorge
* UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn
* UMaspala Wengingqi yeBitou
* UMaspala Wengingqi yeKnysna
* UMaspala Wengingqi yeLaingsburg
* UMaspala Wengingqi iPrince Albert
* UMaspala Wengingqi yeBhobhofolo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Water Services Act (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Department of Water Affairs and Forestry: Free Basic Services Project (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukuzisa iiNkonzo ezinguNdoqo: INkqubo yeziBonelelo eziHlanganisiweyo zoMasipala- Consolidated Municipal Infrastructure Programme (CMIP) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.22195.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Amanzi Nombane Asimahla
Amanzi Nombane Asimahla
INKCAZELO:
URhulumente udize iinjongo zakhe zokubonelela ngeenkonzo zamanzi kunye nezombane ezingundoqo nezisimahla kubantu bonke. Kukwakho nenyathelo lokubonelela ngeenkonzo ezisimahla zococeko.
Noxa esi isisigqibo esithathwe ngurhulumente wesizwe nje, amanzi, ezococeko nombane zibonelelwa ngoorhulumente beedolophu ngoko ke olona xanduva lokunikezela ngezi nkonzo lulele kumaspala wakho.
AMANZI ASIMAHLA
Eyona njongo kukubonelela amakhaya ahluphekileyo ngezibonelelelo ezingundoqo zeelitha ezingama-6 000 zamanzi akhuselekileyo ngenyanga simahla. Oku kunokwahluka ngokuxhomekeka koomaspala yaye kufuneka uqhagamshelane nomaspala wakho ngqo ukuze ufumanise ukuba kanye kanye la manzi asimahla angundoqo babonelela ngawo yintoni.
Kulindeleke ukuba uwahlawulele amanzi asetyenziswe ukugqitha lawo usifumana simahla.
Inombolo Yomnxeba: 021 946 3666
Iinkonzo zombane ezisimahla zijoliswe ikakhulu kumakhaya ahluphekileyo. La makhaya aya kubonelelwa ngesixa esincinci sombane simahla kodwa ke kufuneka awuhlawulele nawuphi na umbane osetyenziswe ukugqitha lowo usisibonelelo esingundoqo nesisimahla.
Abasebenzisi bombane abaneemitha zombane wamakhadi baya kuba nakho ukubona xa lowo usimahla sele bewugqibile futhi babe nakho nokuthenga omnye ngemali yabo. Abasebenzisi abaneemitha zombane ohlawulwa ngenyanga abayi kuba nakho ukubona lula xa sele bewusebenzise bawugqiba umbane wabo osimahla. Baya kutsalelwa imali yombane ogqithe kwisixa esisisibonelelo esisimahla ekupheleni kwenyanga.
Umbane Ongundoqo Ofumaneka Simahla uya kuqala ukunikezelwa ngenyanga yeKhala ku-2003, emva kokuba ooMaspala befumene iimali zabo kwiSebe looRhulumente Bamaphondo Nabeedolophu.
UMlawuli: Kwezokuphicothwa Komgaqo-nkqubo Nemimiselo Yombane
ISebe leZimbiwa Namandla
Inombolo Yomnxeba: 012 317 9519
EZOCOCEKO
Kulandela ukubonela ngempumelelo ngenkqubo Yamanzi Angundoqo Simahla, iSebe leMicimbi Yamanzi Namahlathi kungoku nje likwinkqubo yokuphuhlisa Isicwangciso-qhinga Sesizwe Sezococeko Olungundoqo Simahla. Oku kwenziwa ngokwemikhomba-ndlela esuka kwiQela Lesizwe Elinikwe Uxanduva Lokujongana Namanzi Nococeko Olungundoqo Simahla, qela elo eslisihlalo walo uyi-SALGA ze umququzeleli ibe yi-DWAF. Injongo kukuphuhlisa isicwangciso-qhinga sesizwe esijonge zonke iinkalo, futhi esigaya ulwazi namava angummangaliso asuka kwicandelo lamanzi nococeko.
Xa esi sicwangciso-qhinga sele sigqityiwe, abasemagunyeni kwiidolophu nababonelela ngeenkonzo zococeko baya kuqinisekiswa ukuba siyasebenza.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.262.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > Amaqumrhu kahulumente > IBhodi

ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: IBHODI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IBhodi yeMiboniso-bhanya-bhanya noShicilelo



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.301.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo

ISEBE LEMICIMBI YENKCUBEKO NEMIDLALO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO







Umyalezo wokwamkela osuka kuMphathiswa weSebe leli Phondo Lemicimbi Yenkcubeko, Ezemidlalo Nokuzonwabisa, uWhitey Jacobs



















MINISTER JACOBS' SPEECHES >























Nceda ke Sithumelele nge-email izimvo zakho, imibuzo kwakunye neempendulo kule website.
















IMIBA EPHAMBILI












The Nobel Square Project

Draft Arts, Culture and Heritage Policy (draft 20)




</












IINDABA








Launch of the 50th Commemoration of the Women's March

okunye >





















IINTSHUKUMO



</





Commemoration of the 1956 Women's March

okunye >







</





</








AMAQUMRHU ASEBURHULUMENTENI



</






iKomiti Yeelwimi yeNtshona Kapa
iKomishoni Yenkcubeko yeNtshona Kapa
iBhunga Lelifa Lemvelo leNtshona Kapa
iKomiti Yamagama Eendawo yaseNtshona Kapa







</


iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nezemidlalo linikezela ngeenkonzo kumacandelo obugcisa, inkcubeko, ilifa lemvelo, ezemidlalo nokuzonwabisa ukuze libe nokuphucula umgangatho wobomi babantu baseNtshona Kapa.

Ngenxa yenkcubeko, ezemidlalo nokuzonwabisa, ukhuseleko, impilo, imfundo kwakunye nentlalo-ntle yabemi ingakhuthazwa ze ijongisiswe. Iintshukumo zenkcubeko nezemidlalo zikwanikezela ngamathuba okuthintela nokulungisa iingxaki zolwaphulo-mthetho, ezempilo nezeendlela zokuziphatha ezigwenxa.

Fumanisa banzi ke ngemisebenzi yeli Sebe:

* Ubugcisa Nenkcubeko
* Izibonelelo Zelifa Lemvelo
* Iinkonzo Zeelwimi
* Iinkonzo Zamaziko Alondoloza Imbali
* Iinkonzo Zamathala Eencwadi Nezoovimba-mpepha
* Sports and Recreation
</


</






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.301.projects.15144.15144.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Amaphulo > Ukuzonwabisa

ISEBE LEMICIMBI YENKCUBEKO NEMIDLALO - AMAPHULO: UKUZONWABISA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Esinokuphilisana Kulo Sonke



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.301.services.11436.11436.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Alondoloza Imbali

ISEBE LEMICIMBI YENKCUBEKO NEMIDLALO - IINKONZO: AMAZIKO ALONDOLOZA IMBALI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Amazko Alondoloza Imbali
Angama-28 amaziko alondoloza imbali ephondo apha kwiNtshona Kapa.Iziko Lolondolozo Lwembali La maziko alondoloza imbali ke avuleleke kuluntu ngokubazi yaye akwanikezela nemiboniso kwanemisebenzi yobugcisa ebonakalisa imbali yeli phondo yenkcubeko neyendalo, nequka iindlela ezintsha esiyijonga ngayo imbali yaseAfrika okanye imbali yemvelo yeli lizwekazi. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.301.services.11437.11437.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Iindawo Nezixhobo zeNkcubeko

ISEBE LEMICIMBI YENKCUBEKO NEMIDLALO - IINKONZO: IINDAWO NEZIXHOBO ZENKCUBEKO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukuqeshisa Amaziko Enkcubeko
Asixhenxe amaziko enkcubeko avulelekileyo ukuze asetyenziswe yimibutho aaqumrhu anikezela ngeenkonzo zemfundo kwikcubeko. La maziko enkcubeko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nezixhobo zokubambela iingqungquthela. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.305.services.11504.6394.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lokukhulelwa
Uvavanyo Lokukhulelwa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.305.services.11504.6396.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > IiNkonzo > Ezempilo > Impilo Yoomama & Neyamakhosikazi > Iinkonzo Zenkxaso Zasemva Kokubeleka

Iinkonzo Zenkxaso Zasemva Kokubeleka






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.

Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.


IMIYALELO:

Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zifumaneka mahala.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
* Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
* Results of the 2001 Annual HIV Antenatal Survey (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 70 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* HIV Antenetal Survey, Western Cape 2000 (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 360 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.305.services.11512.6451.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Isondlo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iNkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imeko yesondlo sabo bonke abantu abahlala kweli phondo leNtshona Kapa. Zininzi ke iinkalo zale nkqubo.
Yintoni ukungondleki?
Isondlo ngobisi lwebele
Ukujongwa kokukhula
Ukupheliswa kwentlupheko
Uncedo ngezakhi-mzimba
Iingcebiso ngesondlo kwizigulo ezithile
INkqubo Yesondlo Kwizikolo Zamabanga Aphantsi
Ukutya Kumaziko
YINTONI UKUNGONDLEKI?
Le Nkqubo Ihlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imo yesondlo kubo bonke abantu abahlala kwiPhondo leNtshona Koloni.
Ukungondleki yingxaki enkulu eMzantsi Afrika kwaye kuyenye yezona zinto ziphambili ezinegalelo kwizifo nokufa okugubungele abantwana. Uqikelelo ludiza ukuba malunga ne-30% yabantwana boMzantsi Afrika baphazanyiswa kukungondleki ngokwaneleyo kwiminyaka yabo yokukhula.
Ukutya ngokunganelisiyo, ukugula nokuxhalaba emphefumlweni/ukonzakala kakhulu zezona zinto ziphambili ezingunobangela wokungondleki. Ubuhlwempu nokunqongophala kwezinto eziluncedo zezona zinto zinegalelo ekungondlekini. Le nkqubo izama ngeendlela ezininzi ukujongana nalo bhubhane uzimeleyo.
Kumaziko enqanaba lokuqala abantwana abafunyaniswe bengondlekanga (oku kuquka abantwana nabantu abakhulu abanentsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha) baya kunikwa izinto ezixhasa ukutya, kubandakanywa nomgubo wombona otyetyisiweyo kunye nesiselo esinika amandla. Izixhasi-kutya zinikwa izigulane ezichongwe ngendlela ethile. Abasebenzi bezempilo nabo baye bazinike iingcebiso nengcaciso izigulane, zifundiswe nokufundiswa ngeentlobo zokutya okunempilo nezona ndlela zinempilo zokupheka. Iingcali zokutya nazo ziye zibonelele uluntu ngeenkonzo ezizodwa.
ISONDLO NGOBISI LWEBELE
UKUJONGWA KOKUKHULA
Bonke abantwana baviwa ubunzima njengenxgenye yenkqubo yokubeka iliso ekukhuleni kwabo, nto leyo ikwaziyo ukuchaza ukuba umntwana uyakhula kusini na. Ubunzima bomntwana bubhalwa kwikhadi i-Road to Health Card. Kuye kukhangelwe izinto ezingunobangela wokuhla kobunzima, zinto ezo zifana nezifo ezosulelayo, indlala emakhaya nokungakhathalelwa. Izifo ezosulelayo zinendima ephambili ekungondlekini kwabantwana kwaye ezo zifo zinyangwa kumaziko enqanaba lokuqala. Izifo zorhudo zinxulumene kakhulu neemeko zokucoceka kwendawo (ukucoceka kweendawo zangasese namanzi) nokungondleki okanye ukungondleki kakuhle kosana, nto leyo yenza ukuba luhlaselwe lula lurhudo.
UKUPHELISWA KWENTLUPHEKO
Amakhaya agutyungelwe bubuhlwempu aya chongwa aze adityaniswe nenye yeenkqubo zikarhulumente zokulwa nobuhlwempu. Indlala emakhaya isetyenzwa ngokubambisana kwamacandelo kwaye loo makhaya aye abonelelwe ngoncedo nenkxaso efanelekileyo.
UNCEDO NGEZAKHI-MZIMBA
Ukulawula ukunqongophala kwezakha-mzimba yenye yezinto eziyinxalenye ebalulekileyo yale nkonzo. Izakha-mzimba zizinto zendalo ezifana nevitamin neetyuwa zomzimba, nezimlinganiselo mncinane ekutyeni kwaye zibaluleke kakhulu kwimpilo entle. I-INP ibonelela abantwana abathile ekujoliswe kubo ngeVitamin A. Abantwana abaswele iVitamin A bayabhitya, abakhuli kakuhle kwaye basemngciphekweni wokosulelwa zizifo, bafe ngenxa yazo. Ukungabikho kweVitamin A konakalisa namehlo kwaye ukunqongophala kwayo ngomnye unobangela wokutyhaphaka kwabantwana.
Abantwana abazelwe benemizimba emincinci banikwa izakhi-mzimba uVitamin A, zona ziphakamisa umgangatho wamandla omzimba okulwa nezifo kwaye zincedisa nokukhula komntwana. Iintsana ukususela kwezineenyanga ezi-6 ukuya kwezineenyanga ezili-11 ziye zityiswe iVitamin A (100 000IU) ukuthintela ukugula kakhulu. Abantwana abanyanga zingaphezulu kwe-12 ukuya kwiminyaka emihlanu baye batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU xa benyanga zili-12 ubudala ze batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU rhoqo emva kweenyanga ezintandathu, de babe neminyaka emihlanu ubudala.
Ukuhla kwemizimba yabantwana kusenokubangwa kukuhlaselwa ziintshulube kwaye loo nto inganyangwa ekliniki ngamayeza okukhupha iintshulube.
IINGCEBISO NGESONDLO KWIZIGULO EZITHILE
Izifundo ezimalunga nesondlo, ingaciso nokucetyiswa ziinkqubo ekubonelelwa ngazo kuwo onke amanqanaba onyango lwabantu abafe amalungu athile omzimba, abanoxinzelelo-gazi oluphezulu, isifo seswekile, intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo nesifo sephepha.
INKQUBO YESONDLO KWIZIKOLO ZAMABANGA APHANTSI
Inkqubo yesondlo yezikolo zamabanga aphantsi, ifumaneka ikakhulu kwizikolo ezimgangatho wezoqoqosho uphantsi. Ezo nkqubo kungoku nje kubanjiswana ngazo neSebe lezeMfundo. Urhulumente wephondo unenjongo yokuba abantwana abangama-125 000 kwizikolo zamabanga aphantsi ezingama-847 kweli phondo baxhamle kwinkqubo yakhe yesondlo engadlulanga unyaka ka-2004.
UKUTYA KUMAZIKO
Le nkqubo ikwanegalelo kwiinkqubo zokukhathalela abagulayo nabakumaziko ajongana nabagulayo ngokuthi babonelelwe ngeenkqubo zokondla ezibonelela ngesondlo esinempilo.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze isigulane eso sivulelwe uxwebhu. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe weza kweso sibhedlele ngaphambili.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.305.services.11516.6459.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > IiNkonzo > Ezempilo > Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo > Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo

Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Abantu abakhulu nabantwana abakhubazeke ngokomzimba, bangancediswa ukuba bahlale bekwimo yomzimba, yovakalelo, yobukrelekrele, yengqondo nezentlalo entle nesemgangathweni.

Ezi nkonzo zonyango zijoliswe kubantu abathwaxwa zizigulo ezidinga uncedo kuqhaqho, emva kwentlungu, iintungu zamathambo kwakunye nezinye izigulo. Ezi zigulo ziquka, umzekelo ukutsha, ukonzakala entloko, ukuxhozula, iintlungu, ukonzakala esandleni, ukusikwa ilungu lomzimba, ezokuphefumla, ezesifuba nezinye nje izigulo.

Le nkonzo ibaluleke kakhulu koko ayinabanga kangako ngenxa yokunqongophala kwezinto eziluncedo. Uninzi lweenkonzo zoluntu zifumaneka ezibhedlele nakwizikolo zabaneengxaki ezizodwa, zimbalwa kakhulu iinkonzo ezifumaneka ekuhlaleni. Uninzi lwezi nkonzo lufumaneka kwiindawo zasezidolophini kwaye ngabasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abangaphantsi kwe-19% abasebenza kwiindawo ezisemaphandleni ngaphandle kwemida yeNqila yeKapa.

Iinkonzo Ezifumanekayo:
* Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lokuqala Nezijoliswe Ezantsi
* Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesibini
* Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesithathu
* Unyango Noncedo Lweengcali Nezifundiswa



IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU


Iinkonzo zonyangoZenqanaba Lokuqala zifumaneka kuphela kumaziko athile asekuhlaleni nezibhedlele zezithili. Ukuba ufuna ezinye iinkcukacha ngeenkonzo ezifumanekayo tsalela umnxeba abaphathi bemimandla bezonyango kwezi nombolo zeminxeba zilandelayo:
* KwiSixeko: 021 918 1286
* UMzantsi Kapa/Karoo Lian Drotsky 044 874 2172
* IBholani/Overberg: Handri Liebenberg 023 348 1405
* I-West Coast Winelands: Bronwynn Weilbach 022 487 9268


Kodwa zonke iikliniki ziyawuqhuba umsebenzi wokuhlola iintsana nabasaqingqayo. Xa kuthe kwakrokrelwa ukuba umntwana unokhubazeko lwengqondo okanye lomzimba umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki eyodwa kwinqanaba lesibini nenqanaba lesithathu. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. ingcali yezomzimba, okanye ingcali yezomsebenzi kwinqanaba lokuqala lonyango ukuba lukhona. Ukongeza kwinkqubo yokuhlola okulandelwa kukuthunyelwa kwelinye iziko, ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kulo mgangatho ikakhulu kugxininisa ekulawulweni kwezifo ezinzima, ukuhambela amakhaya, ukuqeqeshwa kweentsapho nabancedisi bezigulane, ukuvavanyela ukufunyaniswa izibonelelo zokukhubazeka nokubonisana nee-NGOs, amaqela enkxaso, izikolo neekritshi.


IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESIBINI


Iinkonzo zenqanaba lesibini zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo zenzelwe abantu abakhubazeke nje okwethutyana/abakhubazeke phantse isigxina kwaye kubonelelwa ngazo kwizibhedlele zeenqila nezithili. ICandelo leeNgxaki zoMqolo (unyango lweengxaki ezinzima) kweli leNtshona Koloni lisusiwe kwisiBhedlele i-Conradie e-Pinelands kwiSixeko saseKapa laya kuvulwa kwisiBhedlele i-Groote Schuur.

Ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kwabantu abakhe bahlaselwa kukufa kwamalungu athile omzimba, abanqanyulwe amalungu athile nabathe babaneengxaki zokonzakala emqolo kusafumaneka phaya kwiziko i-Metropole Rehabilitation Centre nekungoku liphaya kwisiBhedlele i-Conradie nakwisiBhedlele i-Karl Bremer. Kwenziwa izicwangciso zokuba elo ziko lisuswe kwezo zibhedlele lithuthelwe kwisiBhedlele i-Lentegeur phaya kuNovemba 2003.

IsiBhedlele i-Booth esikwiSixeko saseKapa sona sibonelela abantu abakhulileyo ngeenkonzo zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo ngeli xesha zona iinkonzo zokunceda abantwana zona zifumaneka e-Sara Fox nase-Maitland Cottage, maziko lawo nawo akwiSixeko saseKapa. Abantu bangathunyelwa nakumaziko enqanaba lesithathu xa kukho imfuneko yoko.


IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU


IiNkonzo zeNqanaba leSithathu zokuBuyisela kwiMo yeSiqhelo zona kubonelelwa ngazo kwisiBhedlele i-Tygerber, esase-Groote Schuur nakwisibhedlele sabantwana i-Red Cross Children's Hospital kanti nakwizibhedlele zabagula ngengqondo (Stikland, Lentegeur, Valkenberg ne-Alexandra Hospital), zibhedlele ezo zikwiSixeko saseKapa.

Amacandelo ajongana nokunyanga abaguliswa ziingxaki zomsebenzi (occupational therapy), macandelo lawo ase-Tygerberg, e-Groote Schuur, e-Stikland nakwisibhedlele sase-Lentegeur abonelela ngenkonzo yokubuyiselwa kwimo yesiqhelo enxulumene nezomsebenzi. Oku ikakhulu kubandakanya ukuvavanyelwa ukuqhuba umsebenzi, vavanyo olo luzama ukufumanisa ukulungela kwabo bavavanywayo ukubuyela emsebenzini emva kokonzakala okanye kokugula. Ukuba bakulungele oko baye babe yinxalenye yabathabatha inxaxheba kwinkqubo yesibhedlele yokubalungiselela ukulungela izakhono eziphambili zokuqhuba umsebenzi. Ukuba abakakulungeli oko, abasebenzi bangacebisa ukuba basetyenziswe kwindawo yengqesho ekhuselweyo, ndawo leyo iphantsi kweSebe lePhondo leeNkonzo zeNtlalo yoLuntu neSebe leSizwe lezeMicimbi yaBasebenzi.

Azingako noko iinkonzo ezikhoyo zokunceda izigulane ezifuna ukunyangelwa iingxaki zonyango, ezangemva koqhaqho, ezangemva kokonzakala kakhulu, ezimalunga nezivamvo, ezamathambo, ezezihlunu namathambo nezinye izigulo. Ezo zigulo zibandakanya, umzekelo, ukutsha, ukonzakala entloko, ukufa kwamalungu athile omzimba, ukunqanyulwa kwamalungu athile omzimba, iingxaki zokuphefumla, ezentliziyo nezinye iingxaki.


UNYANGO LWEENGCALI NEZIFUNDISWA


Uncedo lonyango lweengcali nezifundiswa lujongene nokubuyiselwa kwezigulane kwimo yesiqhelo, zigulane ezo zilaliswe ezibhedlele kulo lonke eleNtshona Koloni, kwi-Metropole Rehabilitation Centre nenamaziko akwisibhedlele sase-Conradie (Pinelands) nase-Karl Bremer (eBellville) kwiSixeko saseKapa.

Le nkonzo ibandakanya inkonzo yokubuyisela kwimo yesiqhelo eqhutyelwa ekhaya kwabo bantu bakhulu abakhubazeke ngokomzimba. Ikho ikliniki yabagulela ngaphandle yokuqhuba zonke iinkqubo zokuvavanywa kwezigulane zivavanyelwa iimfuno zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo, ukuphinda ekliniki nokuvavanyelwa ukulungela izibonelelo zabakhubazekileyo. Igqiza eliphuma kumaziko ase-Karl Bremer libonelela ngovavanyo lokuhlangabezana neengxaki zabagulayo, vavanyo olo luqhutyelwa kwiikliniki ezisekuhlaleni kwaye lincedisa abaneengxaki ekufumaneneni izixhobo zokubancedisa kwiingxaki zabo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili okuhamba. Eli gqiza likwanceda abasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abakweminye imimandla ngokubafumanisa amava oqeqesho oluqhutyelwa emsebenzini.

Indlela yokufumana le nkonzo: Abantu abakhubazeke ngokomzimba nabakhubazeke ngokwengqondo kufuneka baqale bazame ukufumanisa ukuba ikho kusini na inkonzo yonyango ekhoyo kwinqanaba lokuqala leenkonzo zonyango. Baya kuthunyelwa kwamanye amanqanaba angaphezulu ukuba kukho imfuneko yoko.
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isilipu sakho somvuzo wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.


IMIYALELO:

Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa wezeMpilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abantu abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ngo-2003, le nkonzo ifanele ukufumaneka simahla. Le nto ibandakanya izigulane zangaphandle nezilaliswe esibhedlele, kwaye ibandakanya iindlela zokunceda abakhubazekileyo ngezinto ezifana nezitulo ezinamavili nezixhobo zokuva. Loo nkonzo yasimahla kufanele ibandakanye abantu abakhubazeke isigxina, kukhubazeka oko okubensiphumo sokuba kube nzima kubo ukuphila ubomi besiqhelo, abantu abakhulileyo abathatyathwa njengebagula kakhulu kunye nezigulane ezigcinwe ixesha elide kwizibhedlele zabagula ngengqondo. Iindlela yokuvavanya le nkqubo neyona ndlela ezakusetyenziswa ngayo zisaphandwa.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokuva Nokuthetha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.305.services.11516.6465.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > IiNkonzo > Ezempilo > Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo > Iinkonzo Zokuva Nokuthetha

Iinkonzo Zokuva Nokuthetha






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.

Abantwana bangathunyelwa kwigcisa leengxaki zokuthetha okanye kwigcisa leengxaki zokuva kwiikliniki ezijongana neengxaki ezizodwa, ngcali ezo zikhoyo noko phaya kummandla weBholani/Overberg nakummandla woNxweme oluseNtshona/Winelands. Ikho inkonzo yezigulane ezilaliswayo kuphela phaya kwiNqila yaseKapa kwisibhedlele iBooth Memorial nakwisibhedlele iBrooklyn Chest. Azikho iinkonzo ezilolu hlobo kuMzantsi Kapa/kwiKaroo.
Izibhedlele iTygerberg, iGroote Schuur Nesabantwana Somnqamlezo Obomvu zibonelela ngezixhobo zokuncedisa abantu abangeva kakuhle.


IMIYALELO:

Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi
Kunye nezi zixhobo:
* iZiko Leetuthuzelo laseNtshona Koloni


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
* Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.305.services.11517.6473.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Ulwazi neengcebiso
Iindlela zokunqanda ukukhulelwa
Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezingaluncedo.
ULWAZI NEENGCEBISO
Ingcaciso ngeqela leendlela zokuthintela ukukhulelwa inikwa abantu ukuze babe nokwenza izigqibo ezifanelekileyo ngokuxhomekeke kwiingxaki abakhe banazo nokuxilongwa kwemizimba yabo. Ukuba kuthe kwabhaqwa isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga, eso sifo siya kunyangwa ngamayeza afumaneka kwikliniki okanye umntu lowo angathunyelwa kwikliniki eyodwa ejongene naloo mcimbi, ngokuthi anikwe incwadi yembalelwano ukuba ayinikezele kweso sibhedlele athunyelwa kuso.
Yakuba ityunjiwe loo ndlela ithile yokuthintela ukukhulelwa, lowo ubandakanyekayo uya kusoloko ekhangelwa ukuba akabi nazingxaki ngenxa yokusetyenziswa kwamachiza awanikiweyo, ngokuthi yena aquqe kwikliniki yakhe.
Nayiphi na intombazana okanye umfazi angazigqibela ngokwakhe ngendlela yokuthintela ukukhulelwa afuna ukuyisebenzisa. Akukho mfuneko yakufumana mvume yeqabane lakhe okanye yabazali bakhe. Uninzi lweekliniki lunenkonzo ejongene nolutsha ukuze abantu abatsha babe nokufumana ingcaciso ngocwangciso-ntsapho, oko kusenziwa kwindawo emeko imenza umntu azive ekhululekile.
IINDLELA ZOKUNQANDA UKUKHULELWA
Isixhobo Esifakwa Ngaphakathi Esibelekweni (iIUD) I-IUD sisixhobo esincinane esifakwa esizalweni sowasetyhini, nesifakwa ngumsebenzi wezempilo oqeqeshelwe loo msebenzi. Isixhobo i-IUD singakuthintela ukumitha kwisithuba seminyaka emihlanu ubuncinane. Olu hlobo lwendlela yokuthintela umitho ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba owasetyhini okanye iqabane lakhe linamaqabane amaninzi elilalana nawo, i-IUD le mayingabiyo ndlela iphambili ikhethwayo ngaphandle kokuba kusetyenziswa neentsilathi, ukuzikhusela ekosulelekeni zezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo zifana nentsholongwane kaGwulayo/noGawulayo.
Abasetyhini kuye kufuneke ukuba baye ekliniki emva kweeveki ezintandathu i-IUD ifakiwe, ukuze ihlolwe. Iyacetyiswa neyokuba uhlolo luqhutywe qho ngonyaka. I-IUD ifumaneka kwiikliniki ezithile kuphela, kodwa ingathengwa nakwiikhemisti.
Ukuthintela Ukukhulelwa Ngokukhawulezileyo. Le ndlela yokuthintela ukukhulelwa ingasetyenziswa ngabasetyhini abafuna ukuthintela ukukhulelwa emva kokwabelana ngesondo bengazikhuselanga, emva kokudlwengulwa okanye ke mhlawumbi naxa benesikrokro sokuba indlela yokukhusela ukukhulelwa abayisebenzisileyo ayisebenzanga emva kokwabelana ngesondo ngesondo bengazikhuselanga . Iipilisi zothintelo kukhulelwa olungxamisekileyo zingasetyenziswa kwiiyure ezingama-72 (iintsuku ezintathu) emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kokuzikhusela ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo, kodwa zisebenza kakuhle nangakumbi xa zisetyenziswe kwangoko. Ezo pilisi zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi engumyalelo kagqirha.
I-IUD ingasetyenziswa kwiintsuku nje ezintlanu emva kokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo. Ukuba seligqithile ixesha lokusebenzisa ezi ndlela zokuthintela ukukhulelwa, kwaye kukho isikrokro sokuba ukhulelwe, inkqubo yokukhupha isisu ingasetyenziswa njengento yokugqibela enokwenziwa . Inkqubo i-TOP isemthethweni eMzantsi Afrika.
Uvalo-nzala: Le yindlela esigxina yokuthintela umitho kwaye ingasetyenziswa ngabasetyhini namadoda ngokunjalo. Nawuphi na umntu ominyaka ili-18 nangaphezulu nonelungelo lokwenza isigqibo unako ukuvalwa inzala ngokwesicelo sakhe. Kufuneka umntu lowo aqale acetyiswe ngaphambi kokuvalwa kwenzala. Le nto yenziwa ngotyando olungathabathi xesha lide nolulula kwaye loo nto ayiyichaphazeli imo yobomi bomntu lowo koko yenza ukuba uphelelwe lixhala lokukhulelwa okanye lokwenza umntu akhulelwe. Kungabhaliselwa ukuvala inzala kwikliniki esekuhlaleni. Lowo ufuna ukuvala inzala uya kunikwa amacebiso kwaye kuya kufuneka agcwalise ifom yokufaka isicelo. Utyando lwenziwa simahla kumaziko athile oluntu nakwizibhedlele kuwo wonke amanqanaba azo (elokuqala, elesibini nelesithathu). Ugqirha oqhuba utyando olo uya kukucela ukuba utyikitye iphetshana apho umnika imvume yokukutyanda.
Inkqubo yokutyandwa kwamadoda kuthiwa yi-vasectomy, nkqubo leyo idla ngokwenziwa ngeli xesha indoda ihleli, ngokuthi kusetyenziswe isibulali-ntlungu kufutshane nendawo leyo iza kutyandwa okanye kumzimba wonke. Kuye kwenziwe umngxunyana okanye imingxunyana emibini apha kufutshane nezingxotyana zangaphantsi. Umbobho othwala incindi yobudoda (ivas deferens) wesingxotyana ngasinye uya qhawulwa ze ubotshwe. Olu tyando alukhawulezi ukusebenza kwaye kuye kufuneke ukuba kusetyenziswe enye indlela yokuthintela ukukhulelwa kwiinyanga ezintathu emva kokutyandwa, okanye kumatyeli ali-15 ukuya kwangama-20 indoda ethi yabelane ngesondo ngawo. Kuye kufuneke ukuba kuqhutywe uvavanyo lwembewu yenzala ukuqinisekisa ukuba imbewu yenzala ayikho kwimibhobho.
Uvalo-nzala alukuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
Inzala yabantu abagula ngengqondo ingavalwa ngokwemimiselo yoMthetho wovalo-nzala, wonyaka ka-1998. Umzali, umgcini, umlondolozi okanye iqabane lingafaka isicelo sokuvalwa kwenzala yomntu ongakwaziyo ukuzenzela izigqibo ngenxa yokukhubazeka kwengqondo. Isicelo eso kufuneka senziwe size sithunyelwe kwisibhedlele esiza kuqhuba loo mcimbi. Kuya kwenziwa idinga lokudibana negqiza leengcali ezintathu zonyango lwabagula ngengqondo, ngenjongo yokuba zivavanye lowo uza kuvalwa inzala nofanele ukuphelekwa ngulowo wenza isicelo. Ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile, igqiza lilo eliza kugqiba ekubeni kuqhutyekekwe kusini na ngovalo-nzala olo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINGALUNCEDO:
La maziko abucala alandelayo nawo angaluncedo kulo mba:
IMIYALELO:
Le nkonzo ungayifumana kuninzi lweekliniki. Ukuba indlela yokuthintela ukukhulelwa oyifunayo ayikho, cela ukuba uthunyelwe kwiziko lezempilo elinakho ukwenza oko.Ukuba uya qala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo wandulwe ukuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadi ekuthumela kwelo ziko (ukuba kukho imfuneko), nawo nawaphi na amayeza owasebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhaliswa kwelo ziko.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo ifunekayo kumaziko onyango enqanaba lokuqala naxa uthunyelwa kumaziko amanye amanqanaba angaphezulu. Abantu abatyandwayo bazifumana simahla iiNkonzo zeAmbulensi.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3149.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y &gt Yintoni Impilo Yengqondo?

Yintoni Impilo Yengqondo?



2003

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu ke luxwebhu oluthe ngqo nolucacileyo ngokuba kuthethwa ngantoni na xa kuthethwa ngempilo yengqondo nangokuguka engqondweni. Liphetshana elinemibuzo ngendlela abantu abamelana ngayo neenzima zobomi kwakunye neempendulo kwimibuzo ebuzwa rhoqo ngempilo yengqondo.






YINTONI IMPILO YENGQONDO?

Impilo yengqondo ayijolisanga nje ekungagulini ngengqondo, koko ngobukho bempilo ngokwengqondo nokuma kakuhle apha entloko. Impilo yengqondo ingendlela oziva ngayo ngawe, imo yobudlelwane bakho nabanye abantu kwanokuba uwamkela njani na amathuba akuvelelayo, iinzima nemiceli-mngeni yobomi bantsuku zonke.


NDINGAYIPHAKAMISA ZE NDIYIGCINE NJANI IMO YEMPILO YENGQONDO YAM UKUZE IHLALE IKWIMEKO EPHILILEYO?



Impilo Yengqondo ingokufumana ukulingana phakathi kokumelana neenzima zobomi nokusebenzisa amathuba aza nobomi ngokuphuhla okuqhubela phambili. Khawuzame ukwazi ukomelela kwakho (ze usebenzele ukukukhulisa) nemingcipheko okuyo (usebenzele ukuyoyisa okanye ukufumana inkxaso kuyo) ze ufunde ukuzazi xa ungakwazi kumelana neemfuno zobomi bakho futhi usemngciphekweni wokuphazamiseka ngendlela engekho mpilweni.


UKUMELANA NOKUNGAZINZI ENGQONDWENI


Sinokungaziva siphilile okanye sikulungele ukumelana nobomi ngokwasengqondweni ngawo onke amaxesha. Ngokuphandle, ukomelela okanye ukujuba kwethu, ngenkxaso esuka kubanye abantu, kungasinceda sibuyele empilweni eyiyo emva kwentlekele okanye imeko ephazamisana nesimo sengqondo ebesikuso, xesha elo singaziva mnandi ngalo ebomini bethu. Okunye ukuphazamiseka kunokuba ngumceli-mngeni futhi kunike umdla (ukufumana isithuba esitsha somsebenzi, uxanduva olwahlukileyo.) Kufuneka sizinqande ekuvumeleni amaqondo okuphazamiseka kweengqondo zethu ukuba afikelele kumanqanaba apho singenakumelana nobomi bethu bantsuku zonke.



UVAVANYO LOKUNGAZINZI ENGQONDWENI

Vavanya iqondo lokungazinzi kwengqondo yakho. Funda le mibuzo ilandelayo. Kwixesha ngalinye ophendula ngokuthi "ewe" kuyo, faka uphawu kule bhokisi.



Ingaba usoloko uziva udiniwe?


Ingaba ukufumana kunzima ukulala?


Ingaba uhlaselwa yintloko ebuhlungu, izilonda, okanye ukungacoleki kokutya esiswini?


Ingaba ukufumana kunzima ukuzikisa ingqondo?



Ingaba kuba luxanduva xa kufuneka uphumlile?




Ingaba uphelelwe ngumdla ekwabelaneni ngesondo?



Ingaba uphelelwe ngumdla kwizinto ozithandayo kwanezinye iintshukumo obusoloko uzonwabela?


Ingaba uphelelwe ngumdla ekutyeni okanye mhlawumbi ingaba utya ngaphezu kwesiqhelo?


Ingaba usoloko ufika emva kwexesha emsebenzini?


Ingaba awuthandi okanye awuziva mnandi xa ukunye nabantu ophangela nabo?


Ingaba uziva unomsindo, udikwa ngokukhawuleza okanye "usezantsi kakhulu ngokwenqanaba lobomi kubanye abantu"?



Ingaba uya nazo ekhaya iingxaki zasemsebenzini emva kwemini nangeempela-veki?


Ingaba wenza izigqibo ezikhawulezileyo nezingazikisisiswanga?


Ingaba ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?




Ukuba ufumana ezinye zeempawu onazo kolu vavanyo lokuphazamiseka kwengqondo, mhlawumbi kusenokuba uphazanyiswa yimiba yasemsebenzini. Abantu abaninzi kuthi baziva ngolu hlobo ixesha nje elincinci kwinqanaba elithile ebomini. Njengokuba kungekho zindlela zilula zokunyanga ezinye zezi ngxaki sithi sibe nazo, ukuthabatha amanyathelo okunciphisa oku kuphazamiseka emsebenzini ukuze sizibuyisele kwimo yesiqhelo okanye sikhusele impilo yeengqondo zethu yeyona nto ingcono umntu anokuyenza. Ukuyongamela ngokwakho le meko:


* Ungaphinda uzibekele ngokutsha izinto ezibalulekile ebomini bakho ofuna ukuzifumana kuqala, ukuba unakho: Qwalasela kuphela izinto ezibalulekileyo.

* Jonga izinto ngobunjalo bazo: Yahlula-hlula amaphulo abe yimisetyenzana onokumelana nayo, fumanisa onokumelana nongenakumelana nako.
* Nyaniseka kubalingane bakho/kumphathi wakho emsebenzini: Yiza neendlela ezinokuphucula le meko.
* Khathalela impilo yakho yomzimba, yengqondo neyeminye nje imiba yobomi bakho. Musa ukungazihoyi izihlobo nosapho lwakho.
* Sebenza kwangexesha ukwenzela ube nexesha elaneleyo lokuphumla: Funda ukuthi "hayi". Musa ukuziva unetyala ngokuzinika ixesha lokuphumla.
* Fumana inkxaso: Tyumba futhi ubazi abantu onokwabelana nabo ngeengxaki ze nizame nokufumana izisombululo.



UKUGULA NGENGQONDO


Ingxenye ebalulekileyo ekugcineni impilo yengqondo yakho ikwimeko ephilileyo ekhaya nasemsebenzini kukuzinakana xa unengxaki yempilo yengqondo okanye usemngciphekweni wokuba naloo ngxaki. Ulwazi, yaye ukuba kuyimfuneko, uvavanyo neengcebiso ngonyango zingafumaneka kwiziko lezempilo elikufutshane nawe, kugqirha okanye kumongikazi okanye iklinikhi yempilo yengqondo neyomzimba. Abasebenzi bezempilo abazisebenzela bucala njengoogqirha bengqondo, iingcali zeeklinikhi zengqondo kwanoonontlalo-ntle beeklinikhi bangaluncedo.


YINTONI INGXAKI YEMPILO YENGQONDO OKANYE UKUGULA NGENGQONDO?


Iingxaki zempilo yengqondo zidala uthotho lwezigulo ezisukela kwezingembi kuyaphi ezingumvuka weenguqu ebomini bakho ukuya kwezona zinobuzaza kakhulu ezinokunyanzelisa ukuba umntu ade aye kugcinwa esibhedlele futhi afumane nonyango oluqhubekekayo ukumenza akwazi ukumelana nobomi bantsuku zonke ekhayeni nasemsebenzini. Ezinye izigulo zinokuvela ngamaxesha athile kuphela, umzekelo, ukuphazamiseka kwengqondo emva kokubeleka koomama abatsha, ukwanda kokungazinzi kwengqondo (iDementia) kubantu abasele bekhulile. Ezinye zinokuvela nakwesiphi na isigaba sobomi.


NDINGAZINAKANA NJANI IIMPAWU ZOKUGULA NGENGQONDO?


Ezantsi apha kukho uluhlu lweempawu nemiqondiso kumanqanaba amathathu kolu thotho luphangaleleyo lweengxaki zempilo yengqondo sinokuthi sizifumane sihlaselwe zizo, ukukunceda ukhangele ubume bengqondo ngelo xesha ucinge ngalo. Apho le miqondiso okanye eminye imifuziselo ekuxhaphakeleyo yobudlelwane okanye yokuziphatha ichaphazela futhi iphazamise ukusebenza kwakho empangelweni okanye esikolweni ze ikuphazamise wena nosapho lweqabane lakho nendlela nje yokuphilisana noluntu, kusenokuba unengxaki yempilo yengqondo edinga ukunikwa ingqalelo.



Ukudakumba
Ukuba nexhala
Ukungazinzi kwengqondo

Ingaba ..... ...Usoloko uziva udangele okanye ucaphukile okanye zombini (uzive usoloko ungxola okanye unyembezana)?
...Uphelelwa ngumdla okanye akusakwazi konwabela izinto obusa kuzonwabela?
...Uziva ungenakuncedakala, ungenathemba, unetyala futhi kungasekho kwakho emhlabeni?
... akukwazi kuzinza uqondisise kwinto ethile futhi ulibala rhoqo?
?.ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?
...ucinga ngokufa okanye ukuzibulala?
Uziva udiniwe futhi ungenamandla?
Uyatyeba okanye uyehla emzimbeni (akunamdla wakutya okanye utya ngaphaya kokuqonda)?
Uneengxaki zokulala (ulala ixesha elide kakhulu okanye elincinci kakhulu), akuziva ukhe waphumla emva kokulala?
...unamaqondo okwenza izinto adungekileyo okanye ehle kakhulu (ixesha likhawuleza kakhulu)?


Ingaba
...uzifumana ungenakuzinza, ungakhululekanga, okanye ukhathazeke ngokugqithisileyo?

...unoloyiko lokusweleka okanye lokwahluleka ukulawula imeko ophantsi kwayo?
...woyika ukungakwazi kuqhwesha, yaye akufuni kuzishiya iindawo osele uziqhelile?
...uziva uphantsi koxinzelelo lweengcinga zeemeko ezingenakuba yinyaniso?
...uyazoyika futhi uyazibaleka iimeko apho kufuneka uzimanye nabantu?
...uziva unentloko ethambileyo, uphelelwa ngumphefumlo okanye unesizunguzane?
...uneentlungu zesisu, iintloko ezibuhlulngu, ukubambana kwemisipha okanye uziva undindisholo okanye urhawuzelelwa ?...



Ingaba kukho amaxesha apho uva amazwi, ubona imibono, uva okanye unukiselwe ngamavumba, nto ezo zingenzekiyo kubanye abantu?...intloko yakho iziva ingenakumelana nokucinga, iingcinga zakho zivakala zidida futhi zingavakali, zingahlangani yaye kunzima ukuzibumba?...uneenkolelo eziluqilima abanye abantu abangenakuziqonda, umzekelo, kukho abantu abafuna ukukonzakalisa, okanye unamandla nolwazi olulodwa?...ubona abanye abantu bengenakuzazi iingcinga zakho okanye wena ukwazi ukubona iingcina zabanye?....indlela oziveza ngayo ngokwasemphefumlweni ibonakala "imcambalala" okanye ingaqhelekanga kwabanye?... amandla akho okumelana nempilo nokuba sempilweni kwakho kwanemisebenzi yakho aya ephela?




UKUFUMANA UNCEDO KWINGXAKI YEMPILO YENGQONDO YAKHO?


Abantu bangakubaleka ukumelana neengxaki zempilo yengqondo yabo okanye iinzima zemiphefumlo yabo "ngokuthi bazinyange": Bangakwenza oku ngokuthi basebenzise ngokungaphaya kweqondo elamkelekileyo amachiza afumaneka ngokuthengwa kwiivenkile zamachiza okuzinyanga okanye amachiza angumyalelo kagqirha, utywala nezinye iziyobisi.

Ngelixa oku kunokukunika ukukhululeka ithutyana elingephi, kusenokukhokelela kwiingxaki zokungakwazi ukuphila ngaphandle kwaloo machiza, ngaphandle kokunyanga ingxaki le. Ungaludinga uncedo lokuyeka loo machiza ukuba ubusele uwaqalile. Abantu abanengxaki yempilo yengqondo banokungalufuni uncedo abaludingayo ngenxa yokuba ukugula ngengqondo luphawu lokuphelelwa ngamandla, ukonqena, ukungamkeleki eluntwini okanye iingcinga ezizele yiminqweno".

Iinyaniso zicacile: Izigulo zempilo yengqondo, njengezigulo zempilo yomzimba, zingachaphazela nabani na. Iingxaki zempilo yengqondo zibanga intlungu yaye zingabangela ukukhathazeka njengokonzakala emzimbeni, futhi ukufumana uncedo kwangexesha yeyona nto ingcono unokuyenza ukwenzela ukuphakamisa awona mathuba maninzi okuphila. Ukufumana uncedo ngelona thuba likhawulezileyo kukunika amathuba amaninzi nakhawulezileyo okuba ngcono. Inyathelo lokuqala ekufumaneni uncedo kukwamkela ukuba ukuya kufuna uncedo yinto ekulungele ukuba uyenze!

Uncedo okanye icebiso ngokuba ungaya phi na ngeengxaki zempilo yengqondo yakho lingafumaneka:

* kumcebisi wesikolo okanye wenkonzo yakho
* kugqirha okufutshane nawe
* iziko lasekuhlaleni lezempilo okanye kwiklinikhi ekwinqwelo ejikelezayo
* kwiklinikhi yabasebenzi okanye kumongikazi wezempilo
* oonontlalo-ntle, iingcali zempilo yengqondo, oogqirha bempilo yengqondo kwanezinye izifundiswa ngempilo yengqondo.


Isalathisi seenkonzo zempilo yengqondo kungaqhagamshelwana naso ukuze kufumaneke amanye amaziko anikezela uncedo.



IINGCINGO ZEMINXEBA YONCEDO


Usenokunqwenela ukutsalela umnxeba kucingo lomnxeba woncedo ukuze ube nokubonisana neengcali ngale nyewe.


Inombolo Yomnxeba ye-Anxiety and Depression
0800 567 567

i-Aidsline
0800 01 2322

iChildline
0800 05 5555

iLife Line
021 461 1111/4

i-Alcoholoics Anonymous
021 510 2288

iNarcotics Anonymous
088 1300 327

iHEAL (eyiHalt Elder Abuse Line)
0800 003 081



ULWAZI NGEZIBONELELO


iSA Federation for Mental Health
Private Bag X46
eBraamfontein
2017
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1852



iCape Mental Health Society
Kwisitalato I-Ivy
e-Observatory
7700
Inombolo Yomnxeba: 021 447 9040

iWestern Cape Forum for Mental Handicap


Inombolo Yomnxeba: 021 510 4686

Iziko Lolwazi Ngempilo Yengqondo
P.O. Box 19063 Department of Psychiatry
Tygerberg University of Stellenbosch
7505 Tygerberg

Inombolo Yomnxeba: 021 938 9229


Iziko Lolwazi Ngononophelo Lwabantwana (iCCIC ngamafutshane)
Iziko Lwezibonelelo Zolwazi Loomama Nolwempilo Yabantwana (MCHIRC ngamafutshane)
Inombolo Yomnxeba: 021 689 1519

iCandelo Lempilo Yabantwana
RXH Rondebosch Mowbray Children's' Centre
Kwa-46 Kumgaqo iSawkins
eRondebosch 7700

Inombolo Yomnxeba: 021 685 4103






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo (IiNkonzo)
* IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.315.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu

EZOTHUTHO NEMISEBENZI YOLUNTU: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISebe eli lineenjongo zokubonelela ngothutho oluhlanganisiweyo, oluvulelekileyo, olukhuselekileyo, oluthembakeleyo, olufikelelekayo noluluqilima kwanokubonelela ngezixhobo zempahla esemgangathweni ngendlela elulungeleyo uluntu, ephuhlisayo kwaneenkqubo ezinika amandla, ukuzama ukuphucula impilo yabantu bonke.

ISebe eli linemiba emihlanu eyiyeyona lijongene nayo:
IMiba yezoshishino IMisebenzi yoLuntu lindlela Ezothutho INkqubo yeMisebenzi yoLuntu Ekuhlaleni

IMiba yezoShishino ibonelela ngomkhomba-ndlela nolawulo IweSebe eli ngoMphathiswa kwaneNtloko yeSebe kwanenkxaso yolawulo kuwo onke amasetyana eli Sebe.

IMisebenzi yoLuntu ijongene nokwakhiwa kweendawo zoluntu kwanokuphuculwa, ukulungiswa nokugcinwa kweendawo esezikho zikwimeko eyamkelekileyo ngentsebenziswano namasebe azisebenzisayo. lkwajongene nolawulo lwecandelo lempahla yePhondo.

Iindlela zijongana nokwakhiwa nokugcinwa kweendlela eziphantsi kwephondo zikwimeko eyamkelekileyo kwanolawulo lwayo yonke imiba enento yokwenza namaphepha-mvume okuqhuba iimoto kwaneentlawlulo zokubhaliswa kwazo, kwakunye necandelo Iezithuthi eziziimoto zikarhulumente.

Ezothutho zibonelela ngeenkonzo zothutho lukawonkewonke kwanezixhobo zoko.

INkqubo yeMisebenzi yoLuntu Lwasekuhlaleni isebenzisa iinkqubo ezinika amandla ukubonelela ngeenkqubo zophuhliso ekuhlaleni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.315.services.11538.5107.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > IiNkonzo > UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo > Impahla kaRhulumente > Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente

Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.


IMIYALELO:

Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.315.services.11538.5107.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Impahla kaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.
IMIYALELO:
Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3150.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > INkulumbuso yeNtshona Koloni

INKULUMBUSO YENTSHONA KOLONI: UBUME






UBUME

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INkulumbuso inoxcanduva:
* lokugunyazisa ze atyikitye iMithetho Esayilwayo.
* buyisela umthetho osayilwayo kwiPalamente yePhondo ze iphinde iqwalasele ukuba uyayithobela na imigaqo yoMgaqo-siseko.
* lokuthumela uMthetho osayilwayo kwiNkundla yoMgaqo-siseko ukuze ithathe isigqibo ekubeni iyayithobela na imigaqo yoMgaqo-siseko.
* lokubizela iPalamente yePhondo ukuba idibane ihlale ngokungxamisekileyo ukuze ishukuxe umba ongxamisekileyo.
* lokuqesha iikomishoni zophando.
* lokubiza iindibano zeengxoxo kwiNtshona Koloni ngokwemigaqo yemithetho yesizwe.













This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3150.projects.14716.84431.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > INkulumbuso yeNtshona Koloni > Amaphulo > Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke






UBUME

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:




INtshona Koloni yaphakanyiswa njengekhaya lethu sonke kwiintsuku ezilikhulu zokuqala, ngokuthi:
* Kwenziwe ulwazi ngeenkonzo zikarhulumente luvuleleke kakhulu kuthi sonke
* Kuphakanyiswe ze kwenziwe ngokukhawuleza inkqubo yokuwiswa kwemithetho kusenzelwa uMthwetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni kunye noMthetho Osaqulunqwayo Wophuhliso Lwephondo
* Kungenelelwe ukuqinisekisa ukuphinda kuvulwe umzi-mveliso iNovel e-Atlantis



I-CAPE ACCESS


I-Cape Access le ijolise ekuboneleleni abantu abahluphekayo beli phondo lethu (abangenakumelana nokuthenga iikhompyutha) ngendlela yokufikelela kwiikhompyutha, I-internet, I-email kwanolwazi ngeenkonzo zikarhulumente, ekungoku nje luyafumaneka kwiwebsite yeCape Gateway. I-Cape Access inamaphulo amabini anethemba lokwenza oku:
* IPhulo Lokufikelela Kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni
* IPhulo Lamathala Eencwadi


Amalinge angaphambili okuziswa kweekhompyutha ne-internet kwiingingqi ezisemaphandleni okanye ezihlelelekileyo zaphanza, azakwazi nokufumana kuqala umdla notyalo lwezi ngingqi kanye zincedwayo, oko ke kwakhokelela ekungasetyenzisweni ngendlela kwezo zibonelelo.

I-Cape Access ithabatha indlela yexesha elide ngokusebenzisa eli Phulo Lokufikelela Kwiingingqi kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni ngokuthi kuqala kusekwe amabhunga okujongana nokunxibelelana ngeekhompyutha kwezo ngingqi kujoliswe kuzo. La mabhunga neendibano zabameli beengingqi zonke ezinomdla ekufikeleleni kwezi zibonelelo.

La mabhunga onxibelelwano ngeekhompyutha angathi akhe amakhonco entsebenziswano ze agxininise ekulondolozeni ezo khompyutha nezixhobo ze-internet sele zikho, umzekelo, ezo zisezikolweni nezo zikumaziko okubambela imicimbi eyahlukeneyo yasekuhlaleni, ze futhi aqinisekise ukuziswa kwezixhobo ezintsha nezisebenzisekayo eluntwini, ngokusetyenziswa kwamanyathelo afana nePhulo Lamathala Eencwadi.

Amabhunga amathandathu okunxibelelana ngeekhompyutha, asebenza kwiingingqi ezibanzi, asekwa kwezi ntsuku zilikhulu zokuqala, ezizezi:
* iBitterfontein
* iVan Rhynsdorp
* iElim
* iStruisbaai
* iBongaletu
* iGeorge


Ukusetyenziswa kwezibonelelo ezisele zikho akuyi kusoloko kwanele ingakumbi kwiinginqi apho kukho izibonelelo ezimbalwa. IPhulo Lamathala Eencwadi ngoko ke lijoliswe ekuzisweni kwendlela yokufikelela kumathala eencwadi.

Amathala eencwadi amathathu, aneempawu zeengingqi ezikumagqagala amaphandle, zeengingqi ezisezidolophini kodwa ezingadanga zagqibelela, nezo zineempawu zeengingqi ezisezidolophini zakhethwa. Ezi ndawo zathi zahlolwa kusetyenziswa ubuchwepheshe bobugcisa bale mihla ukuqinisekisa ukulungelelana kwazo namaphulo la. Izifundo ezinokuba lulutho kakhulu kumele zifundwe ekuhlolweni kwala maphulo amathala eencwadi, aza kukhokelela ekunabeni kwephulo lamathala eencwadi. Amathala eencwadi awathi ahlolwa ze akhethwa kweli khulu leentsuku zokuqala ngala:


Premier Rasool encourages citizens to use Cape Gateway to access government information and services
* iBhongoletu
* iStruisbaai
* neBitterfontein


I-Cape Access yinkqubo yexesha elide. Abemi abangakwazi kufikelela kwi-internet, sele belufumana ulwazi ngeenkonzo zikarhulumente kwiwebsite yeCape Gateway ngomnxeba kule nombolo: 0860 142 142, okanye banokuya nakwiziko labatyeleli kwa-142 kwisitalato iLong, Ekapa.


UWISO-MTHETHO


UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni wanikezelwa kwiPalamente yePhondo ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yeThupha apha ku-2004, kwakwesi sithuba seentsuku ezilikhulu zokuqala.

Lo Mthetho Usaqulunqwayo wathi wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo. Xa ithuba eliziintsuku ezingamashumi amabini ananye lokufakwa kwezimvo sele ligqithile, iKomiti ephethe lo mcimbi iya kuqwalasela izmvo ezingenileyo, phambi kokuba kudliwane iindlebe ze kuphunyezwe umthetho osaqulunqwayo wokugqibela.

Uxanduva lwale Komishoni Yolutsha isacetywayo luya kuba kukunceda urhulumente acwangcise, abe liliso, ze avavanye iinkqubo zikarhulumente ngokubhekiselele kwiziphumo nanjengokuba zichaphazela ulutsha. Amashumi amathandathu anesihlanu eepesenti zabemi beli phondo bangaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala.

Le Komishoni iya kuba nolunye uxanduva lokuphakamisa umanyano loluntsha nokuthandwa kweli lizwe kwanokunceda njengekhonco eliqhaqamshela le Komishoni neKomishoni Yesizwe Yolutsha kunye namanye amaqumrhu ephondo nawamakhaya olutsha.

Eli qumrhu lisacetywelwa le Komishoni ngamalungu amathathu asisigxina kunye namalungu angagqithanga kwisithandathu angeso sigxina, kunye neGosa Lolawulo Eliyintloko.

UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa Kwebhunga Lophuhliso loMthetho wePhondo wangeniswa kwiPalamente yePhondo ze wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeSilimela ngo-2004, konke oku kusenzeka kwakwezi ntsuku zokuqala zilikhulu.

IBhunga Lophuhliso lwePhondo yibhodi enguvuka wokuwiswa komthetho enoxanduva lokujongana, ukuqala nokuba liliso kwizivumelwano phakathi bathabathai inxexheba kweli phondo. Umthetho olungisa longaphambili kuyanyanzeleka ukho ukuze kuhlaziywe umthetho osemva ngemiba elawula eli bhunga.


UMZI-MVELISO INOVEL


Ukuvalwa komzi-mveliso iNovel e-Atlantis, anasebenzi abangamakhulu amathathu kwanyanzeleka ukuba baphelelwe yimisebenzi. I-Ofisi yeNkulumbuso yazibandakanya ukuzama ukuqinisekisa ukuxhaswa ngezimali ukuthengwa nokuphinda kuvulwe kwalo mzi-mveliso yinkampani yophuhliso loqoqosho lwabamnyama.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.32303.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



uJanuwari 2003

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Jean Redpath



ISISHWANKATHELO

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.325.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu

ISEBE LORHULUMENTE WOMMANDLA NEZEZINDLU: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO








* ngobambiswano kunye norhulumente womandla, ojongene noxanduva ngolulinganyo noomasipala abanempumelelo eNtshona
* ukukhuthaza nokuququzelela inkqubo ehlanganisiweyo nezinzileyo yokuhlalisa abantu ezindlwini eNtshona Koloni.











MIBANDELA ENGAMALUNGELO OLUNTU

Funda okunye malunga nendlela esijongana ngayo nombandela obalulekileyo. Fumana iindaba zamva nje uze ukufumanisa ngendima esiyidlalayo kwihlabathi lanamhlanje.


UCEBA UMVUZO

Ungafumana olunye ulwazi ngomvuzo kaceba njengoko upapashiwe kwiGazethi zoRhulumente.

IFOTO UMVUZO

Ayingeniki mdla na into yokubona imifanekiso yezinye iiprojekthi iindaba neenkqubo?

ULAWULO LWENTLEKELE

Khangela indlela esingathwa iNtlekele kweli phondo. Into eyayenzeke kwixa elingaphambili kwanokuba zikhona na ezinye iintlekele esizisebenzayo.





NDINGASENZA NJANI ISICELO SEMALI-MBOLEKO YEZINDLU?

Khangela ezinye izinto eziphathelele kwiMali-mboleko yeZindlu. Indlela yokwenza isicelo, inkqubo elandelwayo kwizicelo nendawo onokusifaka kuyo isicelo sakho.



Imimandla yamaPhandle azange yenzeke ngenxa yezenzo zangabom zorhulumente ukuze kudaleke iindawo ekuthiwa, yiColoured Reserves, kodwa yadaleka ngenxa yezizathu ezahlukeneyo zembali. Olu xwebhu lukunika iinkcukacha malunganokuma kwemimandla ndawonye nenguqulelo zalo mimandla.



Inkqubo yeRental Housing Tribunal ibonelela ngeenkonzo zamahala kubahlali kunye nabanini-mihlaba/zipropati kwiPhondo lonke leNtshona Koloni.







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uEpreli 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.325.services.11524.10640.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkxaso-mali zokuthenga nokwakha izindlu zivuleleke kumashishini akushishino lophuhliso lomhlaba ukuwakhuthaza angene kumaphulo aqinisekisiweyo kwanokuze athengise imihlaba yokwakha iindawo zokuhlala ezenzelwe abo bantu bamelanayo neemfuno zokuzifumana. Ezi nkxaso-mali ke ngoko zenzelwe ukuba kuzuze abo bantu bamele ukuzifumana kuphela.
IMIYALELO:
Ngubani Onokufaka Isicelo?
Iinkxaso-mali ezayanyaniswe namaphulo ziya kuvuleleka kumashishini angena kumaphulo aqinisekisiweyo nasemthethweni. La mashishini ke amaxesha amaninzi aba ngoomaspala.
ULUNTU OLUCHAPHAZELEKAYO
Amaphulo ezindlu kufuneka asekuelwe kwizigqibo eziquka bonke abantu (iimbumba zountu) phakathi kwaloo maqumrhu achaphazeleka ngqo kwimicimbi yelo phulo. Eyona nto ibalulekileyo kukuba uluntu oluza kuzuza kula maphulo kwakunye nabakhi kufuneka bavumelane ngohlobo lwezo zindlu kwakunye nendlela eziya kwakhiwa ngayo.
Iinkcukacha ngokuba ngoobani na abanelungelo lokufumana ezi nkxaso-mali kwakunye neenkqubo yezicelo ziqulethwe kulo Mgaqo Wezindlu Wesizwe.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA NCEDA UQHAGAMSHELANE:
neCandelo Loncedo Kwiinkxaso-mali Zezindlu
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2342
La mabakala amaziko:
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3342.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > B &gt Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo

Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo





Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Esi sisishwankathelo esingusaziwayo sawona macandelo abalulekileyo omthetho wepalamente yesizwe iBasic Conditions of Employment Act, ka-1997. Abasebenzi kufuneka babe nakho ukusifumana esi sishwankathelo kwiindawo abasebenza kuzo ngeelwimi ezisetyenziswa ngokusesikweni nezisetyenziswa kwezo ngingqi bahlala kuzo.






* Ingaba wenzelwe bani lo Mthetho?
* Amaxesha Empangelo
* Ikhefu
* Iinkcukacha Ngomsebenzi Nangomvuzo
* Ukupheliswa Komsebenzi
* Ukusetyenziswa Kwabantwana Kwanokusebenza Ngokunyanzelwa
* Ukwahlukana Kweemeko Ezingundoqo Zasempangelweni
* Izigqibo Zamacandelo
* iKomishoni Yeemeko Zasempangelweni
* Ukubeka iliso, Ukuqinisekiswa kokuphunyezwa kwakunye Neenkqubo Zomthetho
* Ngokubanzi



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA WENZELWE BANI LO MTHETHO?

Lo Mthetho Ubophelela bonke abasebenzi nabaqeshi ngaphandle kwamalungu oMkhosi Wokhuselo Wesizwe, iQumrhu Lobuntlola Lesizwe, iQumrhu Leemfihlo loMzantsi Afrika kwakunye namavolontiya angahlawulwayo asebenzela imibutho yohlangulo.

Lo Mthetho kufuneka uhlonitshwe nokuba ezinye izigqibo sele zahlukile kuwo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IXESHA LOKUPHANGELA

Eli candelo alibabopheleli abaphathi abakwizikhundla eziphezulu (abo banokuqesha, baluleke ze bagxothe), abasebenzi beentengiso abamsebenzi wabo ubahambisayo kwakunye nabasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwamashumi amabini anesine ngenyanga.

Amaxesha aqhelekileyo empangelo

Umsebenzi AKUFUNEKI asebenze ixesha elingaphezu:
* kweeyure ezingamashumi amane anesihlanu ngeveki
* kweeyure ezilithoba ngosuku ukuba umsebenzi usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphantsi ngeveki, okanye ke
* kweeyure ezisibhozo ngosuku ukuba umsebenzi lowo usebenza iintsuku ezingaphezu kwesihlanu ngeveki.


Ixesha elongezelelweyo

Ukuba ixesha elongezelelweyo liyadingeka, abasebenzi kufuneka bavume ukulisebenza futhi abanakusebenza iiyure ezingaphezu kwesithathu zexesha elongezelelweyo ngosuku okanye ishumi leeyure zomsebenzi wexesha elongezelelweyo ngeveki.

Ixesha elongezelelweyo kufuneka lihlawulelwe ngentlawulo engumvuzo opheleleyo oqhelekileyo nesiqingatha sawo okanye ke ngokwezivumelwano bafumane ixesha lokuphumla elihlawulelwayo.

Ukulungiswa ngendlela elula kwamaxesha okusebenza kungancokolwa ukuba kukho isivumelwano phakathi kwabaqeshi nemanyano yabasebenzi ebhalisiweyo. Umzekelo, oku kungavumela amaxesha ekulula ukuphinda atshintshwe kumzalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni emva kwexesha elithile.
* Iveki yomsebenzi oxinanisiweyo: ungavuma ukusebenza ukuya kuma kwishumi elinesibini leeyure ngosuku ze usebenze iintsuku ezimbalwa ngeveki. Noku ke kungabanceda abazalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni abo emva kwexesha elithile ngokuthi bafumane iimpela-veki ezinde.
* Averaging: Isivumelwano sabasebenzi nabaqeshi singawavumela amaxesha empangelo ukuba ahlanganiswe ixesha eliziinyanga ezine. Umsebenzi obotshelelwe seso sivumelwano akanakho ukusebenza ixesha eliqhelekileyo lokusebenza elingaphezu kwamashumi amane anesihlanu eeyure ngeveki kwakunye nezinye iiyure ezintlanu zomsebenzi wexesha elingaphezu kweeyure ezintlanu ngeveki ngexesha lesi sivumelwano. Isivumelwano sabaqeshi nabasebenzi sokulinganisela ixesha lokusebenza kufuneka sincokolwe kwenziwe nezigqibo ngaso minyaka le.


Amaxesha okutya kwakunye namaxesha okuphumla

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokutya eliyimizuzu engamashumi amathandathu emva kweeyure ezintlanu zokusebenza. Kodwa ke isivumelwano esibhalwe phantsi singalinciphisa eli xesha ngemizuzu engamashumi amathathu ze silisuse ixesha lokutya ukuba umsebenzi lowo usebenza ixesha elingaphantsi kweeyure ezintandathu.

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokuphumla ntsuku zonke, xesha elo liziiyure ezilishumi elinesibini zilandelelana kwakunye nexeha lokuphumla leveki eliziiyure ezingamashumi amathathu anesithandathu zilandelelana ngeveki, ekufuneka, ngaphandle kokuba kuvunyelwene, ziquke umhla waCawe.

Umsebenzi wosuku lwangeCawe

Umsebenzi othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe kufuneka afumane umvuzo ophindwe kabini. Umsebenzi oqhele ukusebenza ngeCawe kufuneka ahlawulwe umvuzo wesiqhelo onesingatha. Singakho isivumelwano sexesha lokuphumla elihlawulelwayo kunokuba kuhlawulelwe umsebenzi wexesha elongezelelweyo.

Umsebenzi wasebusuku

Umsebenzi wasebusuku awukho mpilweni futhi ungakhokelela ezingozini. Oko ke kukuthi abasebenzi abasebenza phakathi kwentsimbi yesithandathu malanga nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka bafumane umvuzo owongeziweyo okanye ke basebenze iiyure ezimbalwa kunezo zasemini kodwa ngomvuzo olinganayo nalowo womsebenzi wasemini.

Izithuthi kufuneka zikho kodwa ke akunyanzelekanga ukuba ziphume kumqeshi.

abasebenzi abaqhele ukusebenza phakathi kwentsimbi yeshumi elinanye ebusuku nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka baxelelwe ngeengozi zempilo nezokhuseleko ezinokubahlasela ngelo xesha. Kufuneka bahlolwe rhoqo ngabasebenzi bezempilo, abahlawulwa ngumqeshi. Kufuneka batshintshelwe ekusebenzeni emini ukuba ukusebenza ebusuku kubadalela ingxaki yezempilo. Zonke iziphumo zeentshukumo zokuhlolwa impilo kufuneka zigcinwe ziyimfihlo.

Iiholide zikawonke-wonke

Abasebenzi kufuneka bayihlawulelwe nayiphi na iholide kawonke-wonke ethi ibekho phakathi evekini. Umsebenzi usebenza ngeholide kawonke-wonke kuphela ngokuthi avume ukwenza oko ze ahlawulwe ngomvuzo wesiqhelo ophindwe kabini. Iholide kawonke-wonke kungavunylwana ngumqeshi nomsebenzi ukuba kutshintshiselwane ngayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKHEFU

Ikhefu lonyaka

Umsebenzi angathabatha ukuya kufikelela kwiintsuku ezingamashumi amabini ananye zilandelelana zekhefu lonyaka okanye ke angene kwisivumelwano nomqeshi, usuku olunye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leentsuku ezisetyenziweyo okanye ke iyure ibe nye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leeyure ezisetyenziweyo.

Ikhefu kufuneka lithatyathwe kwixesha elingagqithanga kwiinyanga ezintandathu emva kokuphela kwexesha lekhefu.

Umqeshi unokumhlawula kuphela umsebenzi endaweni yokumnika ikhefu ukuba loo msebenzi uthi awushiye loo msebenzi engazange alithabathe ikhefu abenelungelo lalo.

Ikhefu lokugula

Umsebenzi angathabatha kuphela ikhefu lokugula elifikelela kwiiveki ezintandathu kwixesha lempangelo eliziinyanga ezingamashumi amathathu anesithandathu.

Kwiinyanga ezintandathu zokuqala empangelweni umsebenzi angathabatha kuphela usuku olunye lwekhefu lokugula oluhlawulelwayo ngamashumi amabini anesithandathu eentsuku azisebenzileyo.

Umqeshi angafuna isiqinisekiso esisuka kugqirha sokuba umsebenzi lowo ubegula phambi kokuba amhlawule loo msebenzj ugule iintsuku ezimbini zilandelelana ngexesha okanye amaxesha angaphezu kwesibini kwiiveki ezisibhozo.

Ikhefu lokuya kubeleka

Umsebenzi okhulelweyo angaphumla iinyanga ezifikelela kwisine zilandelelana zokuya kubeleka. Angalithabatha eli khefu nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba abeleke ngalo OKANYE ke ngosuku ugqirha okanye umzalisi athe lulungele impilo yakhe neyosana olo luseza kubelekwa. Akanakho futhi ukusebenza iiveki de zibe ntandathu emva kokuzalwa kosana lwakhe ngaphandle kokuba ugqirha okanye umzalisi uthe ukulungele ukusebenza.

Umsebenzi okhulelweyo okanye oncancisayo akavumelekanga ukuba asebenze kwindawo enganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.

Ikhefu lokuya kujongana nosapho

Abasebenzi abasebenza ntsuku zonke banelungelo lokufumana ikhefu elihlawulelwayo lokuya kujongana neentsapho zabo eliziintsuku ezintathu ngonyaka xa bezicelela xa kuzalwa okanye kugula umntwana waloo msebenzi, okanye xa iqabane, umzali, umzali obemgcinile, umzali womzali, umntwana, umntwana obekhuliswa ngulo msebenzi, umzukulwana okanye umnakwabo okanye udad' wabo ethe wasutywa kukufa.

Umqeshi angabufuna ubungqina bokuba eli khefu bekunyanzelekile ukuba lithatyathwe.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINKCUKACHA NGOMSEBENZI NENTLAWULO

Iinkcukacha ngomsebenzi

Abaqeshi kufuneka banike abasebenzi babo abatsha iinkcukacha ngemisebenzi yabo kwakunye neemeko abaza kusebenza phantsi kwazo ngembalelwano. Oku ke kuquka ingcaciso ngalo naliphi na ibhunga elisebenza kwelo candelo loshishino ndawonye noluhlu lwazo naziphi na iimpepha ezinokuba lulutho.

Ukugcina Iimpepha-nkcukacha

Abaqeshi kufuneka bagcine ubuncinci iinkcukacha:
* ezinegama nomsebenzi womqeshwa
* ixesha elisetyenziweyo
* imali ayihlawulwayo
* usuku lokuzalwa kubasebenzi abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.


Intlawulo

Umqeshi kufuneka ahlawule umqeshwa:
* ngemali yalapha eMzantsi Afrika
* ngosuku, ngeveki, emva kweeveki ezimbini okanye ngenyanga
* ngemali eziinkozo, ngetsheki, okanye ngokuthi ayifake ngqo kwi-account yakhe yebhanki


Iinkcukacha ezikwisiqinisekiso somvuzo

Isiqinisekiso somvuzo ngamnye kufuneka siquke:
* igama nedilesi yomsebenzi
* igama nomsebenzi walo mqeshwa
* ixesha lokuhlawulwa
* isixa somvuzo womsebenzi lowo
* isixa nenjongo yayo nayiphi na imali etsalwe kumvuzo womsebenzi
* esona sixa umsebenzi asihlawulwayo.


Ukuba kusisidingo ukuba umvuzo womsebenzi wenyuswe, isiqinisekiso somvuzo kufuneka siquke:
* izinga eliqhelekileyo lomvuzo kwakunye nezinga lokuhlawulelwa ixesha elongezelelweyo
* inani leeyure eziqhelekileyo zokusebenza nezexesha elongezelelweyo elisetyenziweyo ngelo xesha lentlawulo
* inani leeyure ezisetyenziweyo ngosuku lweCawe okanye ngeholide kawonke-wonke ngelo xesha
* inani eligqibeleleyo leeyure ezisetyenziweyo ngexesha lokulinganisela, ukuba bekuvunyelwene ngoko.


Iimali ezitsalwayo ezivumelekileyo

Umqeshi akanakutsala nayiphi na imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
* loo msebenzi uyakuvumela oko ngembalelwano
* imali le itsalwayo ivumelekile ngokomthetho, ngokwesivumelwano, ngokomyalelo wenkundla okanye iziphumo zongenelelo.


Ukongeza imivuzo yeveki


* Imivuzo yeveki isekelwe kwinani leeyure ezisetyenziweyo.
* Intlawulo yenyanga sisine kunye ne-1/3 kumaxesha omvuzo weveki.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUPHELISWA KOMSEBENZI

Isaziso

Umsebenzi okanye umqeshi kufuneka anikezele isaziso sokuphelisa isibhambathiso sokusebenza esingekho ngaphantsi:
* kweveki, ukuba uqeshwe ixesha eliziiveki ezine okanye ngaphantsi
* kweeveki ezimbini, ukuba uqeshwe ixesha elingaphezu kweeveki ezine kodwa hayi ngaphezu konyaka;
* kweeveki ezine, ukuba uqeshwe ixesha elingangonyaka okanye nangaphezulu.


Isaziso kufuneka sibhalwe phantsi ngaphandle kokuba sisuka kumsebenzi ongakwaziyo ukubhala.

Abasebenzi abahlala kwisakhiwo somqeshi kufuneka banikwe isaziso esiza kubanika inyanga phambi kokuphelelwa ngumsebenzi, saziso eso sibazisa ngokuphelelwa ngumsebenzi okanye ke banikwe enye indawo yokuhlala de ube umsebenzi lowo upheliswe ngokusemthethweni.

Umqeshi onikezela esi saziso akamnqandi umsebenzi ukuba aye kummangalela ngokuphelelwa kwakhe ngumsebenzi, oko ekwenza ngokwemigaqo yomthetho iLabour Relations Act okanye nangemigaqo yawo nawuphi na umthetho.

Intlawulo yokupheliswa kwesibhambathiso somsebezi phambi kwexesha

Umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi amgxhothileyo ngokweemfuno zomqeshi lowo intlawulo elingana neyeveki ngonyaka ngamnye kwelandelelanayo ayichithe emsebenzela.

Isiqinisekiso sentsebenzo

Xa umsebenzi uphela, umsebenzi kufuneka anikwe iphetshana eliqinisekisa ukuba ukhe wasebenza apho.

UKUSETYENZISWA KWABANTWANA KWANOKUSEBENZA NGOKUNYANZELWA


* Akukho mthethweni ukuqesha umntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala.
* Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abanakuwenza umsebenzi onganobungozi kubo okanye b enze umsebenzi omele ukwenziwa ngumntu omkhulu.
* Akukho mthethweni ukunyanzelisa umntu ukuba asebenze.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKWAHLULWA NOKUTSHINTSHWA KWEEMEKO EZINGUNDOQO ZEMPANGELO

Ibhunga elimele abasebenzi nabaqeshi

Isivumelwano esihlanganyelwe libhunga elimele abasebenzi nabaqeshi singahluka kulo mthetho, ngomqathango wokuba:
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi ngokwemigaqo yezempilo neyokhuseleko kwakunye noxanduva lomsebenzi ngamnye lokujongana nosapho lwakhe
* asilehlisi ikhefu lonyaka de libe ngaphantsi kweeveki ezimbini
* asilehlisi ikhefu lokuya kubeleka nangayiphi na indlela
* isilehlisi ikhefu lokugula nangayiphi na indlela
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi abaphangela ebusuku
* asikuvumeli nangayiphi na indlela ukusetyenziswa kwabantwana njengabasebenzi okanye asivumeli mntu ukuba asetyenziswe ngokunyanzelwa.


Ezinye izivumelwano

Izivumelwano ezithatyathwe ngabasebenzi kunye nabaqeshi kwakunye nezo zithatyathwe ngumsebenzi okanye ngumqeshi ngamnye kufuneka zilandele imigaqo yalo mthetho.

uMphathiswa

UMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi angasenza isigqibo sokwahlula okanye sokususa imeko ethile engundoqo yokuphangela. Oku ke kusenokwenziwa ngokohlobo lwesicelo esifakwa ngumqeshi lowo okanye ngumbutho wabaqeshi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMAQUMRHU OLAWULO KWELO CANDELO

Amaqumrhu olawulo kwicandelo ngalinye loshishino angenziwa ukuseka iimeko ezingundoqo zempangelo kubasebenzi kwicandelo elithile loshishino nengingqi ethile.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKOMISHONI YEEMEKO ZEMPANGELO

Lo Mthetho ukhupha igunya lokusekwa kweKomishoni Yeemeko Zempangelo ukuze icebise uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUBEKA ILISO, UKUNYANZELISWA KWEZI MEKO KWAKUNYE NEENKQUBO ZOMTHETHO

Abahloli bemicimbi yempangelo kufuneka bacebise abasebenzi nabaqeshi ngamalungelo noxanduva lwabo kwimicimbi yempangelo. Bayahlola, baphande izikhalazo, bahlabe imibuzo kubantu abathile za bahlole, bakope ze bakhuphe iinkcukacha-mpepha ezithile.

Umhloli angakhupha umyalelo wokuhlonitshwa kwesigqibo esithile ngokuthi abhalele uMlawuli-Jikelele weSebe Lemicimbi Yabasebenzi, oya kuthi yena ajonge oko kubhalwe apho ze avume, atshintshe okanye arhoxise loo myalelo.

Esi sigqibo singacelelwa umngeni kwiNkundla Yemicimbi Yabasebenzi.

Abasebenzi akuvumelekanga ukuba baphathwe ngendlela enomkhethe ngenxa yokuba befune amalungelo abo ngokwemigaqo yalo Mthetho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NGOKUBANZI

Kululwaphulo-mthetho:
* ukuphazamisana, ukuvalela okanye ukuzama ukukhokelela ngendlela ethile engeyiyo umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukufikelela kuxwebhu ngokuthi ulube, uxoke okanye ubonakalise uxwebhu oluyinkohliso okanye oluphinyeziweyo
* ukwenza ngathi ungumhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuphendula ngokugcweleyo nawuphi na umbuzo osemthethweni obuzwa ngumhloli wezempangelo okanye nanguwuphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuthobela umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.33496.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > S &gt Imephu Yamaxesha Eziganeko

Imephu Yamaxesha Eziganeko






IBhodi yezoTyelelo yeNtshona Koloni


ISISHWANKATHELO

Le mephu inikezela ngeenkcukacha ngeentshukumo neziganeko eziyakwenzeka eNtshona Koloni unyaka lo wonke.



UMTHAMO:

* Isisombululo Somgangatho Ophezulu (File type: jpg; size: 322 KB)
* Isisombululo Somgangatho Osezantsi (File type: jpg; size: 1.3 MB)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa (IiNkonzo)
* Ukudweliswa kweziganeko kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha i-Cape of Great Events Website (IiNkonzo)
* IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3352.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iphetshana Elinikezela Inkcazelo Ngempilo Yasemsebenzini
Iphetshana Elinikezela Inkcazelo Ngempilo Yasemsebenzini
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ulwazi olufikeleleka lula kubasebenzi ngemakwenzeke xa kukho umonakalo nokwenzakala emsebenzini.
Xa ndinokuthi ndenzakale emsebenzini?
Xa ndinokuthi ndosuleleke sisifo ke?
Uthini umthetho?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezilulutho
XA NDINOKUTHI NDENZAKALE EMSEBENZINI?
Amanqanaba ekufuneka elandelwe:
Yazisa umphathi wakho ngoko nangoko (ngembalelwano ukuba unakho, kodwa ngokuqinisekileyo ngaphambi kokuphela kolo suku). Fumana unyango lokuqala ukuba oko kuyimfuneko.
Umqeshi kufuneka agcwalise iphetshana elibizwa ngokuba "Yingxeloe Yomqeshi Ngengozi" ze akunike iSiqendu B salo, ekufuneka ulinike ugqirha okunyangayo.
Ugqirha okunyangayo kufuneka agcwalise "Ingxelo Yonyango Yokuqala" kwakunye ne-Akhawunti Yonyango.
Ukuba ukwenzakala kwakho kunobuzaza kakhulu futhi kuthabatha ixesha elide ukuphila, ugqirha wakho kufuneka agcwalise "Ingxelo Ngendlela Oluqhuba Unyango" rhoqo ngenyanga.
Xa isigulo sakho sichacha kuhle, ugqirha wakho uya kugcwalisa "Ingxelo Yokugqibela Yonyango
Umqeshi wakho kufuneka agcwalise "Ingxelo Yokubuyela Emsebenzini" xa ubuyela emsebenzini.
XA NDINOKUTHI NDOSULELEKE SISIFO KE?
Izigulo Zasemsebenzini zingumvuka weemeko umntu asebenza phantsi kwazo emsebenzini. Angamashumi amabini anesibhozo amanqanaba Ezigulo Zasemsebenzini ezaziwayo nguMkomishinala Ojongene Neembuyekezo (kwiCandelo 3).
Amanyathelo Ekufuneka Elandelwe:
Umsebenzi wazisa umqeshi.
Ugqirha ungenisa iingxelo zonyango (eziquka eyendlela aqhuba ngayo umsebenzi lowo kunyango kwaneyokugqibela).
Umqeshi ugcwalisa "Ingxelo Yokubuyela Emsebenzini".
UTHINI WONA UMTHETHO?
Ujongana Nempilo Nokhuseleko kwiimeko ezininzi zentsebenzo
Ujongana neembuyekezo kwiingozi nezigulo kwiindawo ezininzi zempangelo kwanakushishino lezimbiwa iphantsi Kolawulo lweSebe Lemicimbi Yabasebenzi
yona ijongana, phakathi kwezinye, nezona meko zingundoqo ekusetyenzwa phantsi kwazo
Ijongana, phakathi kwezinye izinto, nendlela obumiselwe ngayo ubudlelwane bomqeshi nabasebenzi bakhe
Iphantsi Kolawulo lweSebe Lemicimbi Yabasebenzi
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILULUTHO
Ukuze ufumane iinkcukacha ngeMpilo Yasemsebenzini & Nokhuseleko iSebe Lemicimbi Yabasebenzi eKapa
iZiko Lesizwe Elijongene Nempilo Yasemsebenzini eRhawutini
uMbutho Ojongene Nokhuseleko Empangelweni eKapa
uMbutho Wehlabathi Ojongene Nemicimbi Yabasebenzi ePitoli
uMbutho Wehlabathi Ojongene Nempilo ePitoli
Ukuze ufumane Inkxaso yale Nkqubo, qhagamshelana noRhulumente wePhondo leNtshona Koloni kwiSebe Lezempilo eKapa
uMbutho Wabantu Abasebenza Ngokonga kwiCandelo Lempilo Yasemsebenzini
Ekonzakaleni okanye Kwizigulo Zasemsebenzini iKlinikhi Yonyango Lwezigulo Zasemsebenzini
YAYAMENE
Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi (IiNkonzo)
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3520.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > S &gt Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo

Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo



2002

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UMBHALI: iSebe Lezempilo



ISISHWANKATHELO

Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.





Iphetshana elenzelwe abasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ngobuzaza bomhlaza wesibeleko, indlela ogqugqisa ngayo, ubudala bamanina akowona mngcipheko wokuhlaselwa sesi sifo nokuba kungenziwa ntoni na ngaso.

IINYANISO NGOMHLAZA WESIBELEKO

* Umhlaza womlomo wesibeleko lolona hlobo lomhlaza lixhaphakileyo kumanina aseMzantsi Afrika.
* Umntu ngamnye kumanina angama-41 eMzantsi Afrika uya kuthi ahlaselwe sesi sifo ekuphileni kwakhe.
* Umhlaza wesibeleko uthinteleka ngokuthi kuhlolwe isibeleko kukhangelwa ukuba asikho mngciphekweni wakuhlaseleka na, hlolo olo lunokukhangela izinto ezingaqhelekanga nezidla ngokubakho xa umntu eza kuhlaselwa sisifo somhlaza, esaziwa ngokuba sisilonda esidumbileyoesingaphakathi kwisibeleko nesele sisaziwa njengesilonda esingaphakathi kwisibeleko ngaphakathi.
* Iinkqubo zeemvavanyo ezijoliswe kubemi bamazwe ngamazwe kwihlabathi lonke jikelele zibonakalise ukwehla kweemeko ezintsha zokuhlaselwa kwamanina ngumhlaza wesibeleko, nakwiimeko apho ezi nkqubo zingakhange zigqibelele ngokomgangatho.
* Abantu basetyhini abasebatsha badla ngokuba neSIL ekumgangatho ophantsi. Uninzi lwala makhwiniba azibyela kwisimo sesiqhelo kwangokwawo. Abantu basetyhini abasele bekhulile abanala makhwiniba, noxa kunjalo, anethuba elikhulu lokukhula abe sisifo somhlaza.
* Kuthatha malunga neshumi ukuya kumashumi amabini eminyaka ukukhula kwala maqalela esi sifo de abe sisifo somhlaza wesibeleko esigqibeleleyo.

Iziphakamiso zenkqubo yesizwe yokuhlolisisa ubukho besifo somhlaza, esele yamkelwe njengomgaqo-nkqubo which has been accepted as official South African health policy, are that:

* Amanina abudala bungama-30 eminyaka nangaphezulu kufuneka afumane ezi mvavanyo zomhlaza wesibeleko kathathu . Ezi mvavanyo ke kufuneka zishiyane ngeshumi leminyaka. Ezi mvavanyo ezifana nezi zixelwe ngentla apha njengoko besele zichazwe njengezicutha ukubulawa sesi sifo ngamashumi amathandathu anesixhenxe ekhulwini yaye zithatyathwa njengeyona ndlela ingabizi kakhulu empokothweni yokulwa nesifo somhlaza wesibeleko apha eMzantsi Afrika.
* Ukuba umntu wasetyhini uneempawu ezithile okanye ukhe wenziwa uvavanyo olungakhange lufane nezinye mhlawumbi ngenxa yeempawu abe nazo okanye mhlawumbi kukho izikhokelo ezivela eklinikhi, umntu lowo angazifumana iimvavanyo ezisimahla sesifo somhlaza wesibeleko ngaphezu kwezo zintathu azifumanayo.
* Ukuba umntu othile wasetyhini ufuna iimvavanyo zesi sifo ezingaphezu kwesithathu asifumana simahla, kuya kufuneka azihlawulele ngokwakhe ezo azo zongezelelwayo.
* Ukuba umntu wasetyhini lowo unama-55 nangaphezulu eminyaka ubudala ngexesha afumana uvavanyo lwakhe lokuqala lwesifo somhlaza wesibeleko, yaye uvavanyo olo alunamakhwiniba, akufuneki kuphindwe kwenziwe zimvavanyo kuye.



INGABA SIZA KUQINISEKISA NJANI UKUBA LE NKQUBO IYASEBENZA?

* Ukufundiswa kwabasebenzi besebe lezempilo ngokubaluleka kwezi mvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko,
* Ukuqeqeshwa kwabasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ekuthatyathweni kwezi mvavanyo,
* Ukuqinisekisa ubukho bezixhono eziwufaneleyo lo msebenzi
* Ukuqinisekisa ukugcinwa kwamarekhodi anento yokwenza nomgangatho
* neziphumo zezi mvavanyo, kuquka nenkqubo namanye amaxesha amanina la akhe ayityelela ngawo iklinikhi, kwakunye
* Ukulandelwa kuhle kweemeko kwanokuthunyelwa kwala manina kumanye amaziko.
* Ukufundiswa koluntu ekuhlaleni ngokubaluleka kweemvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko.



IMIBUZO:
uMarie Adamo
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
Inombolo Yefeksi: 021 483 4345
madamo@pgwc.gov.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
* Khusela Impilo Yakho: iPap Smear (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.projects.14716.84431.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Amaphulo > Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:




INtshona Koloni yaphakanyiswa njengekhaya lethu sonke kwiintsuku ezilikhulu zokuqala, ngokuthi:
* Kwenziwe ulwazi ngeenkonzo zikarhulumente luvuleleke kakhulu kuthi sonke
* Kuphakanyiswe ze kwenziwe ngokukhawuleza inkqubo yokuwiswa kwemithetho kusenzelwa uMthwetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni kunye noMthetho Osaqulunqwayo Wophuhliso Lwephondo
* Kungenelelwe ukuqinisekisa ukuphinda kuvulwe umzi-mveliso iNovel e-Atlantis



I-CAPE ACCESS


I-Cape Access le ijolise ekuboneleleni abantu abahluphekayo beli phondo lethu (abangenakumelana nokuthenga iikhompyutha) ngendlela yokufikelela kwiikhompyutha, I-internet, I-email kwanolwazi ngeenkonzo zikarhulumente, ekungoku nje luyafumaneka kwiwebsite yeCape Gateway. I-Cape Access inamaphulo amabini anethemba lokwenza oku:
* IPhulo Lokufikelela Kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni
* IPhulo Lamathala Eencwadi


Amalinge angaphambili okuziswa kweekhompyutha ne-internet kwiingingqi ezisemaphandleni okanye ezihlelelekileyo zaphanza, azakwazi nokufumana kuqala umdla notyalo lwezi ngingqi kanye zincedwayo, oko ke kwakhokelela ekungasetyenzisweni ngendlela kwezo zibonelelo.

I-Cape Access ithabatha indlela yexesha elide ngokusebenzisa eli Phulo Lokufikelela Kwiingingqi kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni ngokuthi kuqala kusekwe amabhunga okujongana nokunxibelelana ngeekhompyutha kwezo ngingqi kujoliswe kuzo. La mabhunga neendibano zabameli beengingqi zonke ezinomdla ekufikeleleni kwezi zibonelelo.

La mabhunga onxibelelwano ngeekhompyutha angathi akhe amakhonco entsebenziswano ze agxininise ekulondolozeni ezo khompyutha nezixhobo ze-internet sele zikho, umzekelo, ezo zisezikolweni nezo zikumaziko okubambela imicimbi eyahlukeneyo yasekuhlaleni, ze futhi aqinisekise ukuziswa kwezixhobo ezintsha nezisebenzisekayo eluntwini, ngokusetyenziswa kwamanyathelo afana nePhulo Lamathala Eencwadi.

Amabhunga amathandathu okunxibelelana ngeekhompyutha, asebenza kwiingingqi ezibanzi, asekwa kwezi ntsuku zilikhulu zokuqala, ezizezi:
* iBitterfontein
* iVan Rhynsdorp
* iElim
* iStruisbaai
* iBongaletu
* iGeorge


Ukusetyenziswa kwezibonelelo ezisele zikho akuyi kusoloko kwanele ingakumbi kwiinginqi apho kukho izibonelelo ezimbalwa. IPhulo Lamathala Eencwadi ngoko ke lijoliswe ekuzisweni kwendlela yokufikelela kumathala eencwadi.

Amathala eencwadi amathathu, aneempawu zeengingqi ezikumagqagala amaphandle, zeengingqi ezisezidolophini kodwa ezingadanga zagqibelela, nezo zineempawu zeengingqi ezisezidolophini zakhethwa. Ezi ndawo zathi zahlolwa kusetyenziswa ubuchwepheshe bobugcisa bale mihla ukuqinisekisa ukulungelelana kwazo namaphulo la. Izifundo ezinokuba lulutho kakhulu kumele zifundwe ekuhlolweni kwala maphulo amathala eencwadi, aza kukhokelela ekunabeni kwephulo lamathala eencwadi. Amathala eencwadi awathi ahlolwa ze akhethwa kweli khulu leentsuku zokuqala ngala:


Premier Rasool encourages citizens to use Cape Gateway to access government information and services
* iBhongoletu
* iStruisbaai
* neBitterfontein


I-Cape Access yinkqubo yexesha elide. Abemi abangakwazi kufikelela kwi-internet, sele belufumana ulwazi ngeenkonzo zikarhulumente kwiwebsite yeCape Gateway ngomnxeba kule nombolo: 0860 142 142, okanye banokuya nakwiziko labatyeleli kwa-142 kwisitalato iLong, Ekapa.


UWISO-MTHETHO


UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni wanikezelwa kwiPalamente yePhondo ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yeThupha apha ku-2004, kwakwesi sithuba seentsuku ezilikhulu zokuqala.

Lo Mthetho Usaqulunqwayo wathi wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo. Xa ithuba eliziintsuku ezingamashumi amabini ananye lokufakwa kwezimvo sele ligqithile, iKomiti ephethe lo mcimbi iya kuqwalasela izmvo ezingenileyo, phambi kokuba kudliwane iindlebe ze kuphunyezwe umthetho osaqulunqwayo wokugqibela.

Uxanduva lwale Komishoni Yolutsha isacetywayo luya kuba kukunceda urhulumente acwangcise, abe liliso, ze avavanye iinkqubo zikarhulumente ngokubhekiselele kwiziphumo nanjengokuba zichaphazela ulutsha. Amashumi amathandathu anesihlanu eepesenti zabemi beli phondo bangaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala.

Le Komishoni iya kuba nolunye uxanduva lokuphakamisa umanyano loluntsha nokuthandwa kweli lizwe kwanokunceda njengekhonco eliqhaqamshela le Komishoni neKomishoni Yesizwe Yolutsha kunye namanye amaqumrhu ephondo nawamakhaya olutsha.

Eli qumrhu lisacetywelwa le Komishoni ngamalungu amathathu asisigxina kunye namalungu angagqithanga kwisithandathu angeso sigxina, kunye neGosa Lolawulo Eliyintloko.

UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa Kwebhunga Lophuhliso loMthetho wePhondo wangeniswa kwiPalamente yePhondo ze wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeSilimela ngo-2004, konke oku kusenzeka kwakwezi ntsuku zokuqala zilikhulu.

IBhunga Lophuhliso lwePhondo yibhodi enguvuka wokuwiswa komthetho enoxanduva lokujongana, ukuqala nokuba liliso kwizivumelwano phakathi bathabathai inxexheba kweli phondo. Umthetho olungisa longaphambili kuyanyanzeleka ukho ukuze kuhlaziywe umthetho osemva ngemiba elawula eli bhunga.


UMZI-MVELISO INOVEL


Ukuvalwa komzi-mveliso iNovel e-Atlantis, anasebenzi abangamakhulu amathathu kwanyanzeleka ukuba baphelelwe yimisebenzi. I-Ofisi yeNkulumbuso yazibandakanya ukuzama ukuqinisekisa ukuxhaswa ngezimali ukuthengwa nokuphinda kuvulwe kwalo mzi-mveliso yinkampani yophuhliso loqoqosho lwabamnyama.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.projects.14936.125465.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Amaziko Alondoloza Imbali
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Injongo yeli phulo kukuqinisekisa ukumiselwa kwenkqubo yokulungiswa kwemigaqo eliza kuqesha inani elandisiweyo labantu baloo ngingqi abaza kwenza lo msebenzi.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Le Nkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iyiZenzele ijolise kudaleleni abantu beengingqi ekwenzeka kuzo olu phuhliso amathuba engqesho. Le nkqubo ke ilinyathelo lenkubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu yaye lijolise ekuphuculeni imigaqo esele ikho ngokuthi iqeshe abantu basekuhlaleni kwezo ngingqi zophuhliso ukuba ibe ngabo abasebenzayo apho.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu isebenzisana noomaspala ekuchongeni iingingqi ekuza kwenziwa kuzo le misebenzi kwanokuqalisa ngala maphulo ophuhliso. Amaphulo ke kwezi ngingqi kuza kusetyenzwa kuzo aphantsi kweliso labaphathi beli phulo leZenzele abaqeshwe ngezibhambathiso zengqesho. Ukuthatyathwa kwenxaxheba luluntu lwasekuhlaleni kwiingingqi eyenzeka kuzo le misebenzi kuphantsi kweliso lwabaphathi bale nkqubo abahlalela imihlangano noluntu ekuhlaleni.
Baphakathi kweshumi elinesibini namashumi amabini anesihlanu Abasebenzi Abajongene Nophuhliso Lwasekuhlaleniabaqeshwe yile nkqubo isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini kwiphulo ngalinye. Le nkqubo ke ithi yenze uphando ngezakhono abanazo aba basebenzi basekuhlaleni iza kubaqesha yaye indlela ekuqeshwa ngayo iwuqwalasela ngokubanzi umba wesini yaye ikwajolise nasekuthabatheni ulutsha. Abasebenzi basekuhlaleni aba baqeshelwe ukusebenza iiyure ezingamashumi amathandathu ngenyanga yaye bakwanikwa neebhayisekile ukubanceda bafikelele lula kwiingingqi abasebenzela kuzo.
Iintshukumo zomsebenzi ziquka ukutshentula izityalo ezingafunekiyo, ukucoca iidreyni,ukulahla inkukuma nokhula emigaqweni, ukulungisa imingxunya kwanokuhlamba iimpawu zendlela kwakunye neenkcenkce ezilumkisa ngeengozi. Aba basebenzi bakwanikezela nengxelo ngezinto ezifuna ukulungiswa ngokukhawuleza. Umsebenzi ngamnye unikwa malunga nekhilomitha yomgaqo.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu ikwanikezela nangoqeqesho lokulungisa imigaqo kubasebenzi abajongene nophuhliso lwasekuhlaleni. Izikhulu zasekuhlaleni ziqinisekisa ukuba aba basebenzi bawenze kakuhle na umsebenzi yaye zijolise ekuchongeleni aba basebenzi amathuba asenokubavelela ekuhambeni kwexesha afana nolunye uqeqesho, ukufakwa kwizithuba zengqesho okanye amathuba okuzivulela awabo amashishini.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
noLundi Lutya
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 483 5381
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5566
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5349
Iinkqubo Zemisebenzi Yoluntu Ezayanyaniswe Noluntu Ekuhlaleni (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.projects.14968.101464.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Amashishini Amancinci
Iphulo i1000 x 1000
Iphulo i1000 x 1000
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Eli phulo lijolise:
ekukhuthazeni abantu abangaphangeliyo ukuba babe ngabanini-mashishini ekunciphiseni intswela-ngqesho ngokuthi linike uluntu ithuba lokuqalisa ishishini ekunikezeleni ngenkxaso egqibeleleyo kwiwaka labantu abathabathe inxaxheba kwisithuba sexesha eliziinyanga ezine
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
IMIBUZO EBUZWA RHOQO:
Ndixelele banzi ngeli phulo.
Ingaba ndiza kulifumana liziinkozo eli waka leerandi?
Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?
Ingaba ndingaqwafaka agqithileyo kwisinye? Ukuba ndinemibono engaphezu kwesinye yoshishino?
Ingaba ndingangenela ukuba sele ndinalo kakade ishishini?
Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
Ingaba abantu abagqithileyo kwisinye bosapho olunye bangawafaka amangenelo abo kweli phulo?
Ingaba sinhgayihlanganisa le mali/Singangenela kunye?
Ukuba ishishini lithi libhange?
Ingaba kungakho nabani na onokusinceda?
Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni?
Ndinesidanga/ndifundile, ndingangena?
Malunga neli phuloUrhulumente wephondo leNtshona Koloni uya kube enikezela kumntu ngamnye kwiwaka labantuabangaphangeliyo , iwaka leerandi ukuze baqalise amashishini angawabo. Ekufuneka ukwenzile nje wena kukuza nombono OPHILILEYO woshishino. Ukuba siwuthandile loo mbono, siya kukunika iwaka leerandi kwakunye neengcebiso EZISIMAHLA zengcali yezoshishino.
Namphi na ummi woMzantsi Afrika ongaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ohlala eNtshona Koloni agangenela.
Khawufumane imithetho kwakunye nentengiso apha.
Inkqubo yeli phulo ingolu hlobo:
Emva koko, kuya kuthi kuqhagamshelwane nabo bonke abo bafake izicelo ukuqinisekisa iinkcukacha zabo.
Ekupheleni kwenyanga yeSilimela, kuya kukhutshwa kuvakaliswe iwaka lamagama.
Aba bafaki-zicelo baya kuncediswa ekuqulunqeni imibono yoshishino ngokwendlela abawaboba ngayo amashishini abo ngokuthi bancedwe ngumcebisi.
Baya kuba nenyanga ukuqoshelisa oku.
Eli waka leerandi liya kuthi ke linikezelwe.
Kwisithuba sexesha eliziinyanga ezintathu emva koko, eli shishini liya kuncediswa ze kubekwe iliso kulo ngumcebisi ekunyanzelekileyo ukuba abe kulo.
Uhlolo lokugqibela luya kwenziwa ze abaphumeleleyo baziswe ngenyanga kaCanzibe ku-2006.
Abaphumeleleyo baya kufumana emnye ukuya kuma kwisihlanu samawaka eerandi ngeenjongo zokwandisa amashishini abo.
Eli linyathelo leSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho.
Ingaba ndiza kulifumana eli waka leerandi liziinkozo?Hayi, kuya kuthengelwa ishishini lakho iimveliso okanye izixhobo ngokweemfuno zakho
Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?Ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga kaCanzibe apha ku-2005
Ingaba ndingawafaka amangenelo angaphaya kwesinye? Ukuba ndinemibono yoshishino engaphaya kwesinye? Hayi, kuya kufuneka ukhethe owona mbono ungakuphumelelisa kweli phulo.
Hayi eli phulo lijoliswe kubantu abangaphangeliyo kuphela. Lenzelwe abantu abangenangeniso konke-konke.
Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
Ewe, noxa kunjalo, amashishini angaphumeleliyo, awayi kohlwaywa kodwa ke kuya kufuneka aphendule ukuba ayitheni na imali. Apho kufunyaniswa uukba imali yasetyenziswa ngendlela engenankathalo, okanye yasetyenziselwa omnye umbno woshishino ongenguwo lowo ibikhutshelwe wona, umthabathi-nxaxheba kuya kufuneka ayibuyise le mali.
Ingaba amalungu osapho olunye angaphaya kwesinye angangenela kweli phulo?
Ewe, umntu azingenele ngokwakhe futhi ngombono wakhe woshishino.
Ingaba singayihlanganisa imali yethu okanye singenele kunye?
Hayi, kufuneka umbono omye woshishino kumntu ngamnye.
Hayi, bonke abemi bangangenela, kodwa ke kufuneka ube akuphangeli.
Ukuba ishishini lithi lingaphumeleli?
Akuyi kohlwaywa ukuba ishishini lakho lithi lingaphumeleli, kodwa ke, kuya kufuneka uchaze zonke iinkqubo ozilandeleyo kwelo shishini.
Ingaba uya kubakho umntu onokusinceda? Ewe, umntu ngamnye uya kunikwa umcebisi EKUNYANZELEKILEYO ukuba abekho.
Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni? Izikhalazo/ukungoneliseki kungathunyelwa kumlawuli oyintloko weli phulo oya kuthi yena awushukuxe loo mba ngendlela ewufaneleyo.
Kakade, ngelixa ungekaphangeli okanye ungengomfundi ngexesha lesi sicelo, ungasifaka isicelo sakho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.projects.14973.94688.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Ukhuseleko Ekuhlaleni iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile.
ISIQALO:
uNovemba 2004
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Ezindleleni Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiilwandle Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Koololiwe Bethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuwo Onke Amanina Nabantwana
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiindawo Esihlala Kuzo
Kwiiholide zehlobo lika-2004/2005 amapolisa namanye amaqumrhu ajongene nokunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho ekunye namavolontiya asekuhlaleni kwakunye namalungu amaqoqo ajongene nolwaphulo-mthetho kwiingingqi ezithile aya kube athabatha inxaxheba kwiPhulo Leeholide Ezikhuselekileyo ukuqinisekisa ukuba abemi nabatyeleli bonwabela iKrismesi noNyaka Omtsha omyoli nokhuselekileyo.
Iphulo lonyaka ophelileyo leeholide zokuphela konyaka ezikhuselekileyo zakhokelela kwelona xesha leeholide zokuphela konyaka likhuselekileyo eNtshona Koloni kwishumi leminyaka.
Xa ithelekiswa kwaneli xesha kunayaka ongaphambili:
Ukubulawa kwabantu kwehla ngamashumi amathathu anesine ekhulwini
Amalinge okubulala ehla ngamashumi amathathu ananye ekhulwini
Udlwengulo lwehla ngeshumi elinesibini ekhulwini
Eli phulo lijolise:
ekuhlaleni - ngokuthi kuthunyelwe amagosa okhuselo kwiingingqi zokuhlala ezinobungozi kakhulu kwanokubeka ixesha lokuvalwa kweendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala iilwandle - ngokunyanzeliswa kokuvalwa kokuselwa kotywala kwanokongeza ukhuseleko kwiilwandle nokwenza amalungiselelo eentshukumo zokuzonwabisa oololiwe - ngokongezwa kokhuseleko, kuquka nokukhangelwa kwezikhali nezinye izinto ezinobungozi rhoqo kwakunye nolunye ukhuselo lwabakhweli boololiwe ezindleleni - ngokuthi kujongwane nokuqhutywa kwezithuthi abantu bephantsi kweempembelelo zotywala, ukumiswa kwezithuthi ezindleleni kwakunye neenkundla ezizodwa kwimigaqo u-N1 no-N2.
kumaziko aneevenkile, kwiintshukumo zoluntu nezasekuhlaleni - ngokuthi kwandiswe ukhuseleko.
Onke amaqumrhu ethu okunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho, akhokelwa yiNkonzo Yobupolisa yaseMzantsi Afrika, ndawonye namapolisa kamaspala wethu, amagosa omthetho asekuhlaleni namagosa ezendlela, ngentsebenziswano namaqurhu asekuhlaleni afana neeCPF kwakunye namaqurhu ajongana nolwaphulo -mthetho kwiingingqi ezithile, aya kube ewavule onke amehlo kwezi holide zokuphela konyaka"
Iingingqi ekujoliswe kuzo ikakhulu zezi:
iBambanani (igama lesiXhosa elithetha ukuthi yimani kunye/manyanani) lenzelwe ukumanya bonke abantu namahlakani ekulweni ulwaphulo-mthetho. IBambanani le iphuhlisa futhi iphakamise ubudlelwane phakathi kwamapolisa noluntu ekuhlaleni futhi ikwakhuthaza nokuba uluntu luzidle ngendima yalo ekuthintelweni kolwaphulo-mthetho.
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.projects.14995.82971.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Uphuhliso Lwezikolo
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokufunda Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokufunda Kuthi Sonke
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Ukufunda kuye kwaxhaswa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
Ukufakelwa kombane kwizikolo ezintandathu zeli phondo
UKUFAKELWA KOMBANE
Ekuqaleni konyaka ka-2004 bekusekho ishumi elinesibini lezikolo ezisebenza ngaphandle kombane eNtshona Koloni. Kweli khulu lokuqala leentsuku, ezintandathu kwezi zikolo zafakelwa umbane ngokuthi zidityaniswe nebhokisi yamandla ombane esembindini, njengoko yathembisa iNkulumbuso, ze ezinye ezintathu zafakelwa nazo kwenye ibhokisi yamandla ombane, efana nenjini yediesel, okanye amandla ombane welanga. Ezo zikolo zezi:
Ezifakelwe kwibhokisi esembindini:
Ezifakelwe kule ize mva:
Ukufakelwa kombane kukhangeleka kunganefuthe elikhulu kakhulu kubafundi. Le nkqubo yokufakelwa kombane iya kuqhubekeka kwezi zikolo zintandathu ziseleyo.
ISIKOLO USASAZO
Usasazo ngesiXhosa luthetha "ukunikezela" "nokusasaza". Eli gama yinkcazelo ephaphamileyo yembali yesi sikolo. Phantse de kube lishumi leminyaka, esi sikolo besisoloko sikhangela ikhaya elisisigxina. Isikolo Usasazo kungoku nje side sabe kanti sibuyela ekhayeni kwisakhiwo saso, esigqitywe ukwakhiwa ngenyanga yeThupha ngo-2004, eBangisa Drive, eKhayelitsha.
Ukugqitywa kwesi sikolo kwaba sisithembiso seNkulumbuso njengengxenye yezinye iinkonzo eziya kunikezelwa kwiintsuku ezilikhulu nje kungeniwe kwiintambo zolawulo lukarhulumente omtsha weli phondo.
Ibali le-Usasazo liqala ngokunikezelwa kwezikolo ezimbalwa kakhulu liSebe Lemfundo Noqeqesho lexesha leminyaka ephambi ko-1994. Ukwanda kwemfuduko ukusuka eMpuma Koloni ukuya kwingingqi yaseKhayelitsha, okwalandela ukususwa komthetho iGroup Ares Act neminye imimiselo eyayilawula ukufudukela kwabantu kwiindawo ezithile zeli lizwe kwaphakamisa isidingo sokwakhiwa kwezikolo kule ngingqi.
Kodwa kwathi kusenjalo, abantu ekuhlaleni bala bezama ukubonisa urhulumente ngeendlela ezingaginyisi mathe besithi akuyi kulunga tu ukufakwa kwabo bafundi kwelo hlomela-dolophu futhi kwacaca mhlophe nakwiSebe eli neKEF ukuba kufuneka kuxozwe mphini wumbi ukuze kusonjululwe le mbambano.I-KEF yathetha-thethana nabahlali baseMaitland icela ukusebenzisa umhlaba owawukumgangatho osezantsi kakhulu futhi ungasetyenziswa kuloo ngingqi. Abahlali baseMaitland balixhasa eli nyathelo ze bavuma ekubeni kuhlanganiswe izikolo ezimbini esele zisebenza kula ngingqi, ze kwenziwe esinye sezo zikolo sivuleleke kubafundi abasuka eKhayelitsha.
Umaspala wesixeko saseKapa wathi ke wachonga umhlaba ekunokwakhiwa kuwo isikolo esitsha eKhayelitsha njengengxenye yenkqubo yokufakwa ngokutsha kweentsapho ezihlala kumatyotyombe kwisiza sesikolo kwingingqi yeKuyasa, ze iSebe Lemisebenzi Yoluntu Nothutho lanikezela esi siza kwinkampani eyakhayo ukuze iqale ukwakha ngomhla wamashumi amathathu kwinyanga yoMqungu kunyaka ka-2002.
Aba bakhi bawugqiba lo msebenzi wokwakha ngenyanga yeThupha apha ku-2004. Ixabiso leli phulo laba lishumi lezigidi namakhulu asixhenxe amawaka eerandi. Oku kumele ukwayanyaniswa nenyaniso yokuba kule minyaka imbalwa idlulileyo, eli Sebe lichithe ukuya kuma kwizigidi ezintathu namakhulu amane amawaka eerandi ngonyaka ukuthutha aba bafundi ukusuka eKhayelitsha ukuya kwizakhiwo ezazivulelekile eMaitland
Abafundi abangeni kwezi zakhiwo ngoko nangoko, ukunqanda ukuphazamisana neemviwo zematriki zenyanga yoMsintsi, eziphela ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yoMsintsi. Okwangoku, abakhi baya kulungisa naziphi na iimpazamo kwisakhiwo eso ze baqinisekise futhi ukuba isiza eso sibalungele abafundi xa isikolo eso singena ngempelaveki esuka kwishumi elinesixhenxe ukuya kwishumi elinethoba kule nyanga.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.projects.15009.82952.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Impilo nayo ithe yaphuculwa kweli khulu leentsuku zokuqala, ngokuthi:
Kwandiswe inani lezigulana ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo
Kuphuculwe iinkonzo kuMaziko Ezempilo Asekuhlani aneengxaki
Kubekho izigulana ezingamawaka amane namakhulu ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo (ii-ARVs ngamafuphi) mihla le kumaziko onyango anagamashumi amabini anesithathu, nani elo elenyuke ukusuka kumawaka amabini anamakhulu amathathu namashumi amathathu anesixhenxe ekupheleni kwenyanga yoKwindla apha ku-2004, kudlulwa lee kwinani ebekujoliswe kulo elingamawaka amathathu ezigulana elamiselwa eli khulu lokuqala leentsuku yiNkulumbuso. Elona ziko likhulu lonyango likwisibhedlele iTygerberg, apho izigulana ezingamakhulu amane anamashumi amathandathu anesine zifumana khona unyango.
Inkqubo yeNtshona Koloni yamachiza okunyanga intsholongwane kaGawulayo iceba ukuseka amaziko amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo angamashumi amathathu anesithandathu ngenyanga yoKwindla kunyaka ka-2005 ze ibonelele ngala machiza ntsuku zonke kwizigulana ezingamawaka amathandathu (ezithelekelelwa ukuba zisisiqingatha sezo zidinga olu nyango) ngenyanga yoKwindla ngo-2005.
Le nkqubo yokunikezelwa kwala machiza okulwa intsholongwane kaGawulayo yaqala kumaziko ezempilo anezixhobo ezifanelekileyo nabasebenzi baseklinikhi abanamava adingekayo, nto leyo esisizathu sokuba la machiza eqale anikezelwa kwizibhedlele ezikhulu kuphela.
Ekugqibeleni, kuya kwakhiwa ukusuka kumashumi amane anesihlanu ukuya kumashumi amahlanu amaziko kwiminyaka nje emibini, maziko lawo aya kuba ubukhulu becala ngamaziko ononophelo lwenqanaba lokuqala, izibhedlele zona zinikezele kuphela ngenkxaso yenqanaba lesibini nelesithathu apho umntu athunyelwe khona yiklinikhi yakhe.
Izigulana kufuneka zimelane neemfuno ezithile - ezempilo nezesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni - phambi kokuba zinikwe unyango lwala machiza alwa noGawulayo. Ngokwezempilo, ezi mfuno zezi:
isifo esikwinqanaba lesine ngokwemimiselo ye-WHO (uMbutho Wehlabathi Wezempilo) (ngaphandle kwesifo sephepha) OKANYE
inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 iicells ezingamakhulu amabini / mmÂ³
Ngokwesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni, ezi mfuno zezi:
Ukuthembeka okubonakalayo, oko ke kukuthi, isigulana sibe siphumelele ukuzimasa amathuba amathathu nangaphezulu otyelelo oluqingqiweyo kwiklinikhi yentsholongwane kaGawulayo
Ukungaselwa kotywala okanye ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwamachiza akukho ntlungu kufuneka iyekelwe inganyangwa
Ukuveza - iphakanyiswa kakhulu into yokuba izigulana zibe zibuvezile ubume bazo ngokwale ntsholongwane kwisihlobo okanye ilungu losapho elinye ubuncinci okanye zibe zizibandakanye nembumba enika inkxaso
Ulwazi oluphangaleleyo - izigulana kufuneka zibe zibamkele ubume bazo ngokwale ntsholongwane, futhi zibe zinolwazi oluphangaleleyo ngeziphumo zokosuleleka yile ntsholongwane kwakunye nomsebenzi wala machiza
Ukuba nakho ukuzimasa - izigulana kufuneka zibe nakho ukuzimasa kwiziko lamachiza alwa noGawulayo rhoqo (angenziwa amalungiselelo okuthuthwa kwezigulana ezihlala kwiindawo eziqeleleneyo neziko lonyango)
Kukho izibuko elibekwe embindini wazo zonke iziyobisi ezilwa nentsholongwane kaGawulayo, eliqale ukusebenza ngomhla wesihlanu kwinyanga yeKhala, esebenzisa inkampani yokuthutha iposi ngokwezivumelwano zethenda ukuqinisekisa ukuthunyelwa kwala machiza kwangethuba kuwo -onke amaziko.
Iziko lonyango ngalinye sele liqeqeshe abantu abaza kucebisa bancede, abaqeshwe ngaphantsi kwenkampani enikwe isibhambathiso sokusebenza, nkampani leyo engumbutho ongajonge ngeniso futhi zonke izigulana ziyakhuthazwa ukuba zibe nenkxaso esekuhlaleni. Eli Sebe liya kuhlola iindlela zenkxaso ekuhlaleni ze zazise ngokusesikweni inkxaso ephuma ekuhlaleni kunyaka-mali olandelayo.
Kukwakho nemibutho emithathu esebenza phantsi kwezibhambathiso enikezela ngoqeqesho kubasebenzi bamaziko empilo oluntu eNtshona Koloni, beqeqeshelwa ukukwazi ukunikezela unyango lwala machiza alwa nentsholongwane kaGawulayo. Ezi nkampani zezi:
INkqubo Yonyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo iyingxenye yesicwangciso iNational Comprehensive HIV and AIDS iNtshona Koloni enikelwe yona amashumi amabini anesithathu ezigidi namashumi asibhozo ananye amawaka eerandi kunyaka-mali u-200/2005. INgxowa-mali Yehlabathi Yokulwa noGawulayo, Isifo Seengcongconi neSifo Sephepha inikezela ngamashumi amabini anesine sezigidi namakhulu alithoba amawaka eerandi, mali leyo eza kukhutshelwa ixesha eliqala ngenyanga yeThupha ukuya kuma ngenyanga yeKhala ngo-2005 isenzelwa le nkqubo yamachiza alwa noGawulayo kumaziko amahlanu kwiNqila yeKapa.
Ezona njongo sele zifeziwe ze kwagqithelwa ngaphaya kwazo ngenxa yokwakhiwa kwamaqhina entsebenziswano nabaxhasi abohlukeneyo namaqumrhu aphuma kumazwe angaphandle asele enikezele ngezibonelelo ezibaluleke kakhulu ukunceda ekumelaneni neentlawulo zamachiza nezamaziko ophando kumanye amaziko onyango, kwanokuzinikela nokuhlangana kwamanye amahlakani, kuquka nemibutho engekho phantsi kukarhulumente, uluntu jikelele, abaphandi, izifundiswa kunye nabasebenzi baseziklinikhi.
UKUPHUCULWA KWAMAZIKO OLUNTU EZEMPILO
Amacebo amatsha, kuquka nendlela yokuqesha, indlela ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza nenye indlela yamaqela kwizigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa zikwimeko exolisayo, awanciphisile amaxesha okulinda amade ekufuneka izigulana ziwalinde kula maziko.
Ngokwale ndlela yokuqesha, izigulana kufuneka zifike ngaphambi kwexesha lokudibana nabezonyango iyure phambi kwelo xesha libekiweyo ukuze zilande amaxwebhu azo ze zibe nokulinda kwindawo yokulinda.
Indledlana ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza ithetha ukuba inani lamayeza adingwa zizigulana lilo eliya kuba nefuthe ekubeni ziya kulinda ixesha elingakanani na izigulana: Ukuba isigulana sidinga kuphela iyeza elinye okanye amabini, siya kuncedwa ngokukhawuleza, kodwa xa sidinga amayeza amaninzi kuya kufuneka silinde.
Le ndlela yezigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa ezikwimeko exolisayo iquka ukwenziwa kwamadinga amane ukuya kwamathandathu ngabasebenzi baseklinikhi kwizigulana ezikule nkqubo yamaqela. Izigulana ziyacetyiswa ukuba ukuba aziziva mnandi akufuneki zilinde amadinga azo amaqela, kodwa zityelele iCHC ekufutshane nazo ngoko nangoko.
ISebe Lezempilo lizinikele ekunikezeleni rhoqo ngamayeza. Izigulana azisayi kuphinda zibuyiselwe emva kumakwazo nephetshana le-IOU ukuze zibuye ngosuku olulandelayo zize kulanda amayeza azo.
Abalawuli bala maziko nabo ngoku sele beqeshiwe kwiiklinikhi ezininzi ukuqinisekisa ukuba zonke iinguqu ezenziweyo ziya kuqhuba kakuhle.
Kuninzi lweeklinikhi umbhalo ocacileyo ubekwe elubala, ofana negama le-CHC leyo kwakunye nombhalo ngaphakathi kwiziko elo elinikezela umkhondo kwizigulana ukuze ziye kwiindawo ezinokufumana kuzo uncedo.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11429.9609.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokufuya
Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo
Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkqubo ezahlukeneyo zokujongana nempilo yezilwanyana sele zisebenza, umzekelo, inkqubo yokuphelisa iBovine Tuberculosis neBrucellosis. Ukuxilongwa kweenkunzi zegusha ukufumanisa ukuba azinazifo zangaphantsi na kwakunye nokuchuma nako kuyenziwa. Amaphulo okukhangelwa kwezifo ayenziwa nawo xa kukho ubungqina bokuba kukho izifo ezichaphazela kabuhlungu umhlambi weli phondo. Amafama emfuyo acetyiswa rhoqo ukuba ngeendlela zezempilo zokuthintela izifo kwakunye nangeendlela zokulawula amazinga bobukho bezifo.
IMIYALELO:
Ukuze ufikelele kule nkonzo, tyelela i-Ofisi yoMbuso kaGqirha Wezilwanyana ekufutshane nawe. Ukuba unakho, kulicebiso eliphilileyo ukwenza idinga kwangaphambi kolu tyelelo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ixabiso lixhomekeka kuhlobo lwemibuzo oza nayo, kwanasekubeni umnini wesilwanyana eso ume njani na ngokwasesipajini. Kubantu abavela kwiindawo ezihluphekileyo nezazifudula zisingelwe phantsi kulandelwa inkqubo 'kahlawula-ngokwamandla-akho'.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo zonyango lwezilwanyana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11441.10050.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Amathala eencwadi yinkonzo yoluntu ekhuthaza ukufunda, ephuhlisa ulwazi oluphangaleleyo, ebonelela ngokubukelwa kwemiboniso-bhanya-bhanya, eququzelela iintshukumo, yaye ebonelela ngeenkqubo zeholide kubafundi kwakunye neeyure zamabali kwiimveku. IiKona zamaShishini Asakhulayo kumathala eencwadi athile zibonelela ngoncwadi oluneengcebiso zoshishino kubantu abanamashishini.
Ikhadi lethala leencwadi liyafuneka ukuze ukwazi ukuboleka, ukubuyisa okanye ukuphinda kubolekwe impahla yethala leencwadi elo. Amalungu ethala leencwadi anakho ukufaka izicelo zokuboleka kumanye amathala eencwadi. Amathala eencwadi akwanikezela ngeenkonzo zokukopa kuluntu yaye amanye anikezela nge-internet simahla.
Ubulungu bexeshana buyafumaneka kubaboleki abasebenzisa amathala eencwadi angaphandle kweengingqi zoomaspala babo.
IMIYALELO:
Ikhadi lobulungu bethala leencwadi linikezelwa xa ubhalisa kwithala leencwadi elikufutshane nalapho uhlala khona. Kufuneka uye nencwadana yakho yesazisi ze ugcwalise iphetshana lesicelo sekhadi lethala leencwadi. Uya kulifumana ikhadi lakho lobulungu ngeposi kwiiveki nje ezimbini.
La mabakala amaziko:
Amathala Eencwadi Oluntu
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ubulungu Bethala Leencwadi busimahla.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11442.10441.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Inkxaso Kushishino Lwezolimo
Inkxaso Kushishino Lwezolimo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho.
Okwakaloku nje ngoku kusajoliswe ingakumbi ekuxhaseni iintshukumo zophuhliso neentengiso kweemveliso zomgquba ngenxa yeemfuno zoluntu lweli lizwe nolwamazwe angaphandle, iinzuzo zezi zokulima ngokweendlela zokuvelisa zemvelo kwanokuzigcina zikho, kwanenyaniso yokuba indlela yokulima iimveliso zomgquba iba lulutho ekulimeni kwamafama asakhasayo.
Amafama alima iimveliso zomgquba angafikelela kuqeqesho, inkxaso yoshishino neyokuzithengisa kwanoncedo lweengcali zoshishino lwezolimo ngokwenkqubo yenkxaso kushishino lwezolimo. Uphuhliso lwamafama alima iimveliso zomgquba luxhaswa iBhunga Lophando Kwezolimo, ngokwequmrhu elithunywe sisizwe, kwakunye ne- Elsenberg.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 483 8767
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso (IiNkonzo)
Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11443.10842.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ichaza imisebenzi yeNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso kwanokuba zingafikeleleka njani ezinye iinkonzo zayo. Ifanele ingakumbi umntu osaqala phantsi ishishini, kodwa ke zikwakho neenkonzo ezifanele nezinokuba lulutho kwiinkampani namashishini amakhulu.
YINTONI INGXOWA-MALI YESIZWE YOPHUHLISO?
UTHINI UMGAQO WENGXOWA-MALI YESIZWE YOPHUHLISO?
NDINGASIFAKA NJANI ISICELO?
Yintoni iNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso?
Ingxowa-mali Yesizwe Yophuhliso yaphindwa yasekwa kwakhona ngenyanga kaCanzibe ngo-2004 nguMphathiswa Wezoshishino Neentengiso uMandisi Mpahlwa ukuze iphinde ijongane futhi ihlaziye ezi njongo.
Khawufunde banzi ngembali yayo kwiwebsite yayo.
Eyona njongo yayo kukukhokela iinzame zokuqinisekisa ukulingana ngokoqoqosho neenguqu, oko ke ibe kukwandisa amathuba ezabelo kwezi nzame zophuhliso.
Ukuwiswa kwetshata yophuhliso ephangaleleyo, imigaqo-nkqubo karhulumente kwakunye nezinye iitshata zamanye amacandelo; kwakunye nendlela eyiyo yokuqonda iimfuno zentengiso zangoku kukhokelele kwigunya elitsha nalo elithe lakhokelela kwiintsika eziphuhlileyo zentsebenzo kushishino llwale ngxowa-mali. Nazi ke ezi ntsika:
Iinkonzo Zeengcebiso, eziya kujongana nemigangatho ngokulandelelana kwayo kwakunye nokuqinisekiswa kokusebenza kweetshata kurhulumente kwakunye neenkampani zabucala.
Iinkonzo Zeenguqu Kumashishini Abucala, eziya kuqinisekisa ukuba iinguqu ezijoliswe kumashishini abucala nakumanqanaba emimandla zihlala zisenzeka ngendlela ethile eqingqwe ngokuqwalaselwa kwemiba yesizwe ebalulekileyo.
Iinkonzo Zokwenziwa Kweemalike, eziya kudlala indima ebalulekileyo ekujonganeni amathuba okutyala kwinkqubo yohuhliso loqoqosho lwabamnyama, mathuba lawo aya kuqinisekisa ukugcinakala kobunini kwakunye neenguqu kwalapha kweli candelo leHDP.
Iinkqubo Zamaqela Nezabanini-mashishini, uphuhliso lwamashishini kwakunye nokusebenzisana ngendlela yokuseka iintlangano ezinefuthe leenkampani ezahlukeneyo ukuphuhlisa iinkonzo neemveliso.
Uthini uMgaqo weNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso?
Le ngxowa-mali ijolise ekuxhaseni ngezimali amaqela ophuhliso loqoqosho lwabamnyama azimiseleyo ekusebenzeni ngendlela eya kuba nefuthe elililo kwiintshukumo zoqoqsho ngokuphakamisa amathuba eenguqu.
Kujoliswe ikakhulu kuphuhliso lwemimandla neendawo zokuhlala ukuzama ukuncedisana nokukhula kwamashishini.
Ingxowa-mali Yesizwe Yophuhliso iya kunikezela nangenkonzo yeengcebiso ngophuhliso loqoqosho lwabamnyama kurhulumente namashishini abucala ukuncedisana nokuqinisekisa ukusetyenziswa kwale tshata kuwo onke amacandelo.
Le ngxowa-mali iya kuba nefuthe elibaluleke kakhulu kuphuhliso lwesicwangciso-qhinga ukwandisa iinguqu kwezo ngingqi nakuloo macandelo kujoliswe kuwo kuqoqosho.
Le ngxowa-mali iya kuncedisana noluntu oluhlala kwiindawo ezisemaphandleni ekuziphuculeni ngokusebenzisa ezi nkonzo zinikezelwayo apha.
Le ngxowa-mali iya kusebenza njengesikhundla seengxoxo namashishini abucala kwisicwangciso-qhinga sawo soshishino nesemizi-mveliso ngeenjongo zokuza neenguqu nokuqinisekisa uphuhliso loqoqosho lwabamnyama.
Le ngxowa-mali iya kusebenza njengomngeneleli phakathi kwamacandelo amashishini abucala, awaseburhulumenteni kwakunye nawophuhlisa kwiinjongo zokuza neenguqu nezokuqinisekisa ukuphuhliswa koqoqosho lwabamnyama kuquka uphuhliso lwamashishini.
Ndingasifaka Njani Isicelo Senkxaso-mali?
Iintshukumo zenkxaso-mali zale Ngxowa-mali Yesizwe Yophuhliso okwakaloku nje zisajolise ikakhulu kwiNkxaso Yabanini-mashishini, ekho kwicandelo Leenkqubo Zamaqela Nabanini-mashishini. Le nkonzo inikezela ngeemveliso kwanenkxaso-mali kumashishini ukuxhasa abo banini-mashishini baseMzantsi Afrika babesakuhleleleka ngaphambili. Inkxaso Kubanini-mashishini inikezela ngokulingabna nokuncediswa ekuhlawuleni amatyala ngokwemigaqo yenkxaso-mali, ngeeniongo zophuhliso.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, yiya:
Iziko elamkela iminxeba le-dti: 0861 843 384
Inombolo yomnxeba: 011 731 9000
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu loPhuhliso lweMizi-mveliso yoMzantsi Afrika
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11443.63137.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkqubo Yemisebenzi Yoluntu Esekelwe Kuluntu Ekuhlaleni, isetyana kwiSebe lephondo leZothutho neMisebenzi Yoluntu, inenkonzo eyenzele ukunceda amashishini amancinci ukuya kutsho kwasakhulayo ngokuwanceda afumane amava kwaneengcebiso
Isishwankathelo
Inkqubo Yokuchonga
Iintlangano Zokucacisa
Izicelo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
ISISHWANKATHELO
Uqeqesho luyafumaneka kubakhi njengengxenye yeNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu.
Injongo kukuphuhlisa abakhi abasakhasayo babe ngabakhi abazimele ngokugqibeleleyo abakwaziyo ukuqhuba futhi bamelane neemfuno zamaphulo adinga abasebenzi abaninzi. Kugxininiswa ekuphuhliseni abanini-mashishini, amashishini kwanezakhono ezinqabileyo.
Inkqubo Yokuchonga
A - Izinto ezifunwa Kwizicelo
Abakhi abafaka izicelo kufuneka bafake izicelo njengeqela elimalungu angabantu abathathu: umakhi oza kungenela izifundo zokwakha zenqanaba lesibini le-NQF kunye nabaqeqeshi bendawo yokwakha abaza kungenela izifundo zenqanaba lesine le-NQF.
Umntu ofaka isicelo njengomakhi kufuneka amelane nezi mfuno zilandelayo:
Akwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Abe wenze izifundo kwiziko lemfundo ephakamileyo ukuba ugqibe ibanga lesibhozo nangaphezulu. (Abafaki-zicelo abanebanga lesibhozo kufuneka bafumane iRecognition of Prior Learning ze bayingenise ngaphambi kosuku lokuvala.)
Abe ukulungele ukuzifaka kwisibhambathiso esinokuthabatha ukuya kuma kwiminyaka emibini kwizifundo zeeNkampani Zokwakha zenqanaba lesibini leNQF.
Kufuneka ubuncinci abe namashumi amahlanu ananye eepesenti amagunya obunini kuloo nkampani futhi abe ngumphathi okanye umlawuli ophetheyo.
Abantu ababini abafaka izicelo njengabalawuli beendawo zokusebenzela kufuneka bamelane nezi mfuno zilandelayo:
Bakwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Babe bakulungele ukuzifaka kwisibhambathiso saxesha lonke esiya kufikelela kwiminyaka emibini sezifundo zokuba ngabaqeqeshi beendawo Yokusebenzela zenqanaba lesine.
Babe bebekhe baqeshwa yinkampani okanye umntu owakhayo ubuncinci ixesha elingangeli lezifundo zokwakha.
Izicelo ziya kuhlenga-hlengiswa ngokwezi ndlela zilandelayo ze-Affirmative Action:
Ubuncinci amashumi asibhozo anesihlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe babesa kusengelwa phantsi ngokwamalungelo ngenxa yembali yeli lizwe
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe ngamanina okanye babe bakhubazekile
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe batsha (oko ke kukuthi babe ngaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala).
C - Amava Abafaki-zicelo
Le Nkqubo yezifundo ijolise kwabo bantu bachazwe ngentla apha, ngokwemigaqo ye-Affirmative Action, abaya kuba nawona mathuba mahle okuphumelela njengeenkampani zabakhi ezincinci. Ezi mpawu zilandelayo kubafaki-zicelo ziya kubasebenzela abafaki-zicelo kwinkqubo yokuchonga:
amava kwicandelo lokushishina ngokwakha amava okuba ngumnini/okuqhuba okanye okulawula ishishini izifundo ezikwinqanaba eliphezulu kunezo zikhankanyiweyo ukuba nakho ukufumana okanye ukuba nezixhobo okanye impahla enokuba lulutho kwinkampani leyo yokwakha.
D - Ukugcwaliswa Kwamaphepha Ezicelo
Onke amaphepha ezicelo kufuneka egcwalisiwe. Ukungagcwaliswa ngokugqibeleleyo okanye ukungangeniswa kwala maphepha ezicelo kuya kukhokelela ekukhutshweni komfaki-sicelo kule nkqubo.
E - Iimviwo
Abafaki-zicelo abadluliselwe kwinqanaba elilandelayo kwinkqubo yokuchonga kuya kufuneka bahlalele uviwo olubhalwayo.
F - Iimvavanyo
Kuya kwenziwa ezinye iimvavanyo eziya kusekezelwa kumanqaku neziya kuxhomekeka kwiziphumo zeemviwo, amava, i-affirmative action kwanezifundo umntu anazo. La manqanaba mane aya kuhlenga-hlengiswa ngokwale ndlela ilandelayo:
Iziphumo zeemviwo: 60%
Amava: 10%
Izifundo umntu anazo: 10%
IMIYALELO:
IINTLANGANO ZENGCACISO
Ukuba unomdla wokuthabatha inxaxheba kule nkqubo, kufuneka uzimase enye yeentlangano zengcaciso ezisisinyanzelo kubantu abanomdla neziya kubanjwa ngolu hlobo lulandelayo:
IZICELO
Amaphepha ezicelo aya kusasazwa kwiintlangano zengcaciso, yaye abantu abangazizimasiyo ezi ntlangano abayi kuba nakho ukufaka izicelo.
Ummandla Wenqila
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
Inombolo Yomnxeba: 021 461 0077
Inombolo Yomnxeba: 021 863 2020
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6071
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11444.10416.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amashishini angathanda ukufunda ngeendlela zokuthengisela iimalike zamazwe angaphandle, okanye aphucule indlela asebenza ngayo, angalufumana ulwazi kwakunye namathuba oqeqesho kwezi ndawo zilandelayo:
Wesgro inenkqubo Yophuhliso Lweentwngiso Kumazwe Angaphandle enikezela ngezifundo noqeqesho ngeentengiso kumazwe angaphandle kumashishini asakhasayo ambalwa nakhethekileyo alapha eNtshona Koloni ngeenjongo zokuphucula izakhono zawo zokukhuphisana namanye amashishini amazwe angaphandle. Mathathu amanqanaba olunikezelwa ngawo olu qeqesho:
Inqanaba Lokuqala Lokwazisa Ngeentengiso Kumazwe Angaphandle: Ezi zifundo zithatha iintsuku ezimbini ziquka ulawulo lweentengiso kumazwe angaphandle, isicwangciso sophuhliso lwenkqubo yokwazisa ngemveliso, ulawulo lwezimali kwakunye namacebo okuthengisela amazwe angaphandle.
Inqanaba Lesibini Elingokwazisa kolu Shishino: Ezi zifundo, ezinikwa abo basele bedlulile kwizifundo zenqanaba lokuqala, linika amashishini izakhono ngeenzuzo zokuthengisela amazwe angaphandle, ukufumanisa imingcipheko neengozi zezi ntengiso, amacebo okwazisa ngemveliso yakho kwakunye namanqanaba olu shishino. Ezi zifundo ke ziqhutywa usuku lonke rhoqo emva kweentsuku ezilishumi, de ezo ntsuku zibe sibhozo emva kweenyanga ezintathu.
Inqanaba Lesithathu Lezifundo Zeengcali kweli Shishini: Ezi ke zezamashishini asele enamava ekuthengeseleni abathengi bamashishini amanye amazwe kodwa abadinga olunye uqeqesho lweencutshe. Imiba ekhoyo ke apha iquka iIncoterms 2000 kwakunye neendleko zokuthengisa ngaphandle, iindlela zokuhlawula kwakunye neentengiso kumazwe angaphandle ndawonye neempepha ezisetyenziswayo apha nendima yeemali zamanye amazwe kushishino lwamazwe amaninzi.
iWesgro le ikwanikezela nangothotho lweendibano zoqeqesho neengcebiso ingakumbi kwiinkampani ezibhalisele ukugqiba inqanaba lesibini lezi zifundo. Iinkqubo yeengcebiso inikezelwa ngaxesha-nye neenkqubo zoqeqesho, apho abacebisi basiwa kwwinkampani emva kokuba zinikwe uvavanyo lokulungela ukuthengisela abathengi bamanye amazwe.
Iimpepha Ezisetyenziswa Kwiitengiso Namazwe Amazwe
Iindlela Zokwenza Iintlawulo
Iindlela Zokuzazisa Kumazwe Angaphandle
IMIYALELO:
Kule nombolo yomnxeba: 021 402 4300
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ixabiso linye kuphela elifunekayo yimali yokubhalisa engama- R400. Nangona kunjalo udingeka ukuba kwakhona uhlawule imali eli- R1000 eyidipozithi eya kuphinda ibuyiselwe kuwe wakuba uzigqibile izifundo zakho.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11453.10479.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Xa unokurhweba ngaphandle kwephepha-mvume, waphula umthetho yaye amapolisa angakuthathela amanyathelo omthetho, avale ishishini lakho yaye athimbe izinto zakho.
IBhodi yoTywala yePhondo isebenzisana nokukhupha amaphepha-mvume otywala.
Amaphepha-mvume okuthengisa utywala afuna ukuhlaziywa rhoqo ngonyaka.
UKUCHASWA KWESI SICELO LULUNTU
Uluntu lungafaka inkcaso ekubeni kukhutshwe iphepha-mvume. IBhodi yokuthengiswa kotywala iya kusiphonononga isicelo nazo zonke nezikhalazo ezifumanekileyo yaye iya kubona ukuba mayisamkele okanye isikhabe isicelo eso.
IMIQATHANGO
IBhodi yoTywala inakho ukunikezela ngephepha-mvume elinemiqathango. Imizekelo yeemeko eziqhelekileyo yiyo le:
Ukuphunyezwa kwephepha-mvume phantsi kwesiqinisekiso sokwahlulwa kommandla okanye ngenxa yokuphunyezwa ngumaspala wakho ukuba ungayisebenzisa.
Uthintelo lokuqinisekisa ukuba iphepha-mvume lokuthengisa utywala lisetyenziswa kuphela ngenjongo ebicelelwa zona, umzekelo, ukuba indawo yokutyela ingabi yondawo yokuzonwabisa yasebusuku.
INKATHAZO
Ukuba izakhiwo zakho ezinesiqinisekiso zidala inkathazo kuLuntu, abangabamelwane bakho bangafaka isikhalazo. Amapolisa aya kumthathela amanyathelo uMrhwebi. Ukuba ingxaki iyaphikelela, iBhodi yoTywala ingabamba intlanganiso ize yakuva ibeke iimeko kwisiqinisekiso okanye iyichithe okanye iyimise ukuba ingasebenza iphepha-mvume elo.
IMIYALELO:
NGUBANI ONGAFAKA ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISWA UTYWALA?
Unakho ukufaka isiqinisekiso sokuthengisa utywala xa unokuba:
Wasitsala isigwebo sakho entolongweni ngaphandle kokuhlawula imali kwiminyaka elishumi edlulileyo. (iBhodi ingenza umnyinyiva kwezinye iimeko).
Utshonile ematyaleni.
Usengumntwana.
Ungumfazi okanye umyeni waba bantu kuthethwa ngabo ngentla apha.
KUFUNEKA USENZE NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISA UTYWALA?
Unakho ukusifaka isicelo sesiqinisekiso sokuthengisa utywala ngokwegqwetha okanye umcebisi wotywala okanye ungafaka isicelo wena ubuqu.
Iphepha Lesicelo liyafumaneka kwiThala leencwadi loMzantsi Afrika eKapa, okanye ke mhlawumbi usengayithenga incwadana yemimiselo epapashiweyo mayela noMthetho woTywala, equkaiphetshana lesicelo lokuqala. Eli phetshana lokwenza isicelo liphuma libe ziikopi ezintathu, zihamba kunye nekopi yokuqala yoMphathi Wamapolisa Othunyiweyo kwakunye nekopi yeBhodi yoTywala.
Hlanganisa uludwe lwenkcukacha lokuxhasa isicelo sakho, njengesiqinisekiso sokuba unayo indawo osebenza kuyo. Kwakhona fakela uludwe lwenkcukacha lwezakhiwo, njengemifanekiso yombala okanye uluhlu lwenkcazelo, ikopi yoludwe lwezipheko ukuba ukutya kuyanikezelwa kumye nengcebiso zomgangatho, ezibonisa imeko kunye nemilinganiselo yamacango, iifestile, kunye neetafile kwakunye nokuma kwezitalato neendawo zokuphuma.
Isicelo kufuneka sichwethezwe singabhalwa ngesandla.
Intlawulo yesicelo emisiweyo kufuneka ihlawuliwe kwi-ofisi yokuhlala yokwamkela iintlawulo zemali kaRhulumente woMzantsi Afrika (iSARS) yaye isiqinisekiso sokuba kuhlawuliwe kufuneka sihlanganiswe kwisicelo eso.
Kwiiveki ezimbini eziphambi kokuba isicelo sithunyelwe kuMantyi, isaziso sokuba uza kwenza oko kufuneka sithunyelwe kuBashicileli bakaRhulumente ePitoli ukuze zipapashwe kwiPhepha-ndaba likaRhulumente kuLwesihlanu wokuqala enyangeni. Isaziso esikwiPhepha-ndaba likaRhulumente siso kuphela isaziso sesicelo esinikezelwe eLuntwini.
UMphathi Owonyuliweyo waMapolisa weSithili uyakudlulisa ingxelo kuMantyi kwiintsuku ezingama- 35. UMphathi lo uyakwazisa imbutho yamapolisa oLuntu okuhlala okanye iqumrhu labahlawuli berhafu ngesicelo eso.
Ukuba akukhange kubekho nkcaso ifumanekileyo kwaye ingxelo yamapolisa ifumanekile, isicelo singathunyelwa kwiBhodi yoTywala.
IBhodi yoTywala iya kuqaphelisisa isicelo ngasinye ngokuphathelele kumfaki-sicelo, kwizakhiwo kwakunye nomdla woLuntu.
Qaphela:
Ukuthobela izikhokelo ezimisiweyo apha akuqinisekisi mpumelelo yakuba isicelo siya kuvunywa. Umthetho wotywala kwakunye nemimiselo yayo inzima yaye aBafaki-sicelo kufuneka bafune iingcebiso zeenkunkqele ngokuphathelele ekusebenzeni kwawo.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana neBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11459.103208.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
I-Hands Off Our Children Campaign (iHOOC ngamafuphi) yaphehlelelwa ngenyanga yoKwindla ngo-2002 ukunceda ekulweni ukuphathwa gadalala kwabantwana eNtshona Koloni. Eli phulo lisebenzisana noluntu ekuhlaleni ukuqnisekisa ukwaziswa koluntu ngokuphathwa gadalala kwabantwana, kuziwe namacebo okuthintela lo mkhuba nokuncedana namaxhoba. I-HOOC le ikuthabatha ukuphathwa gadalala kwabantwana njengengxaki enobuzaza nekufuneka ishukuxwe mbombo zone ngumntu wonke nkalo, zonke. Kungoko ke iinkqubo zokuthintela nezokufundisa uluntu ziqalwa ezikolweni, kwiindawo zokukhonza kwanakwamanye amaziko asekuhlaleni. Nazi ezona zicwangciso-maqhinga zokulwa nalo mkhuba:
Kucingeleka ukuba bangamakhulu amahlanu amawaka abantwana abathi baphathwe gadalala eMzantsi Afrika ngonyaka.
Lishumi elinesihlanu kuphela kwikhulu ngalinye lezehlo zokuphathwa gadalala kabantwana ezixelwayo nezidluliselwa phambili eNtshona Koloni.
Iphulo Eliluqilima Lokufundisa Ngobungozi Nokuthintelwa Kolwaphulo-mthetho Ezikolweni
Le nkqubo ifundisa abahlohli nabafundi ngamalungelo noxanduva lwabo malunga nokuphathwa gadalala kwabantwana. Abafundi bayakhuthazwa ukuba banikezele ingxelo ngeentshukumo zokuphathwa gadalala yaye bakwanikwa neenkcukacha zoqhagamshelwano zeHOOC.
Inkqubo Yokunikezela Umkhomba-ndlela Kwabazali
Le nkqubo yokunonotshelwa kwabantwana ngabazali ifundisa abazali ukuba baziphathe njani na xa benxunguphele naxa benemisindo nokuba bathethe njani na nabantwana babo ngemiba yesondo nokuphathwa gadalala.
Inkqubo Yokunikezela Inkxaso Kumaxhoba
Le nkqubo incada amaxhoba okuphathwa gadalala kwabantwana ngokuwanika inkxaso ngokomoya nokuwanceda athi abuze apho angaqondi khona.
Inkqubo Yokubonisa Iindlela Ezahlukeneyo Zokuqeqesha
Eli nyathelo lisebenzisana nootitshala, oonontlalo-ntle, amapolisa kwakunye nabatshutshisi ukuqinisekisa ukuba indlela ephucukileyo yokunxibelelana phakathi kwabo kwanokuthintela ukulibaziseka kumaziko aseburhulumenteni ekusebenzeni ngamatyala okuphathwa gadalala kwabantwana.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11459.9518.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iSebe Lephondo Lokhuseleko Loluntu linikezela ngenkxaso-mali kumaphulo alwa nolwaphulo-mthetho aqhutywa yimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente ebhalisiweyo kwakunye namabutho Asekuhlaleni Alwa Nolwaphulo-mthetho. Ukuze inkxaso-mali le ibe nokufikeleleka, amaphulo kufuneka abe ajoliswe:
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho olunobundlobongela (umzekelo, ilinge lokubulala)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho lwasekhaya (umzekelo: ubundlobongela basekhayeni)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho olwenziwa empahleni (umzekelo: ubusela)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho kwicandelo loshishino (umzekelo: ubuqhetseba)
ekuxhaseni iintshukumo zeSAPS ezichasene neentshukumo zolwaphulo-mthetho ezingabandakanyi maxhoba (umzekelo: ukushishina ngokuthubelezisa iziyobisi).
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufikelela kule nkxaso-mali, iphulo lakho kufuneka liqhutywe ngumbutho ongekho phantsi kolawulo lukarhulumente okanye iButho Lasekuhlaleni Elilwa Nolwaphulo-mthetho. Ukuba umbutho wakho awubhaliswanga, kufuneka uqale uwubhalise.
Emva koko ke kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo, phetshana elo lifumaneka kwiSebe Lokhuseleko Loluntu okanye kwizikhululo zamapolisa okanye ke kwakhona kule website, ze ulingenise kweli Sebe.
Eli Sebe lenza uphando lokufumanisa ukuba ngaba la maphulo aya kusebenza ngokwenyani na ze iqulunqe izibhambathiso ezidingekayo ukuba isicelo esithile siye saphumelela. Xa iphulo elo sele liqoshelisiwe, liye liphicothwe ukufumanisa ukuba yintoni na esebenzayo.
Qhagamshelana:
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11459.9545.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi yolwaphulo-mthetho ze bazise amapolisa xa okunjalo kuthe kwenzeka.
Amapolisa aya kuzama ukonyula amapolisa ahlala ekhaya anokubizwa nanini na ukuba abe liliso koku kugada nangaliphi na ixesha eli qela lamasolomzi lisebenza ngalo. Amanye amalungu eli qela aye abe ngamapolisa ahlala ekhaya alindele ukubizwa nanini na. Iqela ngalinye loogcinikhaya linendawo yalo enemida ecacileyo ngaphakathi kummandla wamapolisa. Kungakho ngaphezulu kweqela elinye loogcinikhaya kummandla nelincedwa sisikhululo esinye samapolisa, njengoko imimandla yezikhululo zamapolisa imikhulu kakhulu.
Iqela lakho loogcinikhaya kufuneka libhalise kwisikhululo samapolisa kwingingqi kunye nakwiForum yamaPolisa Asekuhlaleni (CPF) kummandla wakho wamapolisa. Xa ubhalisa, kufuneka wamkele umgaqo-siseko nomgaqo wendlela yokuziphatha ohambelana noMgaqo-siseko wePhondo noMgaqo Wokuziphatha Wamaqela ooGcinikhaya. Ekuqalekeni kunyaka ka-2003, bekukho amaqela oogcinikhaya angamakhulu amabini anamashumi asixhenxe anesixhenxe abhalisiweyo eNtshona Koloni.
Xa sele iqela lakho loogcinikhaya sele libhalisiwe, ungalicelela inkxaso-mali kwakunye nezixhobo kunye noqeqesho kwiSebe laseNtshona Koloni loKhuseleko loLuntu. Angaphezulu kwekhulu elinamashumi amahlanu amasolomzi eNtshona Koloni asele afumene izixhobo kunye noqeqesho kweli Sebe.
Iindidi zoqeqesho onokuthi ulufumane kweli Sebe luquka:
ukusonjululwa kweempikiswano inkqubo yolwaphulo-mthetho ubundlobongela basekhaya amalungelo oluntu ukulwa umlilo uncedo lokuqala inkqubo kanomathotholo ukuzikhusela.
Izixhobo onokuthi uzifumane kweli Sebe ziquka:
oonomathotholo abagcina iinkcukacha zeengozi iintonga zamapolisa izixhobo zoncedo lokuqala izixhobo zokuqhobosha izandla zabarhanelwa nabaphuli-mthetho iibhatyi iivesti ezibonisayo iithotshi izixhobo zokukhangela zezithuthi oonomathotholo ekuqhagamshelana kuzo abantu ababini iimpempe.
IMIYALELO:
Ukuqhagamshelana neqela lakho loogcinikhaya, jonga kolu luhlu. Umntu onokuqhagamshelana naye kwiqela ngalinye loogcinikhaya ubhaliwe kolu luhlu. Khumbula ukuba kungakho ngaphezulu kweqela elinye loogcinikhaya kummandla wakho. Kungenjalo, ungaqhagamshelana nesikhululo samapolisa esikufutshane nawe okanye iForum yamaPolisa Asekuhlaleni.
Ukubhalisa iqela lakho loogcinikhaya, kufuneka ubhalise kwisikhululo samapolisa kwingingqi kunye ne-CPF ekufutshane kwingingqi yakho kwakunye neSebe loKhuseleko loLuntu. Kufuneka ugqibelise ngeSebe xa usenza ubhaliso lwakho. Oku kubangelwa kukuba enye yeemfuno zalo kukuba kufuneka ubonise ukuba ubhalisile kwingingqi yakho kuqala. Amapolisa kwingingqi kunye ne-CPF baya kufuna olu lwazi lulandelayo malunga neqela lakho loogcinikhaya xa ulibhalisa kubo:
amagama neenkcukacha zoqhagamshelwano zamalungu ekomiti yakho inani lamalungu ikopi yomgaqo-siseko wenu ikopi yomgaqo wendlela yokuziphatha iingxelo zemali, ukuba oogcinikhaya bane-akhawunti ebhankini kunye nobukho okanye ukwenzeka kwentengiselwano ngezemali eyona ndawo ekuza kusetyenzwa kuyo, umzekelo, amagama ezitalato.
ISebe loKhuseleko loLuntu liya kufuna ukuba ninikezele iphetshana elineenkcukacha. Kweli phetshana, kufuneka nichaze ukuba nibhalisile kwisikhululo senu samapolisa kwingingqi kunye ne-CPF kwakunye nokuba ninawo umgaqo-siseko kunye nomgaqo wendlela yokuziphatha ohambelana noMgaqo-siseko wePhondo kunye noMgaqo weNdlela Yokuziphatha yoKwakhiwa kweqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni. Ukuba unawo nawuphi na umbuzo malunga nokubhalisa iqela lakho loogcinikhaya, ungaqhagamshelana no:
USekela Mphathi: Kwimisebenzi Yezokhuseleko
Inombolo yomnxeba: 021 483 4571
Inombolo yomnxeba wesandla: 082 574 4845
Ungaqhagamshelana naye naxa ufuna ukwenza isicelo sezixhobo.
ICandelo loMlawuli Wezokunqandwa koLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni, iSebe loKhuseleko loLuntu
Inombolo yomnxeba: 021 483 3954
Inombolo yomnxeba wesandla 083 686 1727
La mabakala amaziko:
Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11460.9509.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
IMIYALELO:
Ngexesha likaxakeka elifuna impendulo yamapolisa, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10111. Ngexesha likaxakeka elifuna inqwelo yezigulana, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10177. Kwezi nombolo zombini, kufuneka ukwazi ukuchaza ukuba uphi na kwaye kutheni na ufuna impendulo engxamisekileyo. Zombini ezi nombolo zitsalelwa simahla.
Kummandla wolawulo lwenqila yeSixeko saseKapa, ungatsalela kule nombolo: 107 (simahla xa utsalela kumnxeba wasekhayeni okanye komnye weminxeba kawonke-wonke) NGALO NALIPHI NA ixesha likaxakeka okanye lentlekele. Kufuneka uchaze ukuba yintoni na ingxaki (ngumlilo, ukuhlangulwa entabeni, ingozi kwizithuthi, ulwaphulo-mthetho, njalo-njalo.), umntu okuncedayo uya kuqinisekisa ukuba impendulo echanekileyo kweli xesha lale ngxaki iya kunceda. Kufuneka kwakhona ukwazi ukuchaza ukuba iphi na le ngxaki.
Ukutsalela inombolo u-107 kumnxeba wesandla akusayi kusebenza. Ukutsalela inombolo yexesha likaxakeka yaseKapa enye kumnxeba wesandla, tsalela kule nombolo: 021 480 7700. Oku kuya kukudla intlawulo eqhelekileyo yomnxeba wesandla.
Kodwa ke, ukuba utsalela umnxeba kumnxeba wesandla, ungatsalela u-112 kwaye uya kudityaniswa neziko lenkampani yakho yoqhagamshelwano ngexesha likaxakeka. Umnxeba oya ku-112 kumnxeba wesandla awuhlawulelwa kwaye uyakwazi ukuyitsalela nakumnxeba wesandla ongenamali yakwenza mnxeba (oku kungenzeka naxa ungenalo ikhadi iSIM). Iminxeba yexesha likaxakeka kujongwana nayo kuqala kwaye xa olu thungelwano luxakekile, eminye iminxeba engenayo iya kubekwa phantsi ukuze kuthathwe lo wakho ungxamisekileyo. Olu thungelwano kufuneka, ngokwamaphepha-mvume alo, lunikezele ezi ngxelo kwiinkonzo ezintlanu zexesha likaxakeka (umlilo, inqwelo-mafutha yezigulana, amapolisa, ukuhlangulwa elwandle kwanakwizithuthi).
Uthungelwano ngomnxeba wesandla nalo luneenkonzo ezizodwa ezahlukeneyo zexesha likaxakeka onokuthi uzitsalele ukongeza ku-112 okanye njengengxenye yokutsalela u-112. Buza kwiziko lakho lothungelwano (uCell C, uMTN okanye uVodacom) ukuze wazi ukuba zithini na ezi nombolo. Nceda uqaphele ukuba nangona iminxeba engenayo kolu thungelwano ingahlawulelwa, kuya kufuneka uhlawulele naluphi na unyango okanye iinkonzo ezizezinye ezithe zanikezelwa ziinkampani zabucala ezithungelana nothungelwano onokuthi ulusebenzise.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11460.9598.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
ISebe loKhuseleko loLuntu ke ngoko liye laxhasa ngemali amagumbi abizwa ngokuba ngamagumbi okuthuthuzela amaxhoba,kwakunye 'namagumbi akhuselekileyo' kwisikhululo ngasinye samapolisa eNtshona Koloni. Phantse zonke izikhululo zamapolisa (kodwa ingezizo ezingamathanga) sele zinawo amagumbi okuthuthuzela amaxhoba; kukho amagumbi okuthuthuzela amaxhoba alikhulu elinamashumi amabini anethoba eNtshona Koloni.
Eli gumbi lifanele ukuba lingabikho elubala kakhulu kune-ofisi yokumangala, kwaye libe nefenitshala efanelekileyo. Nangona igumbi lokuthuthuzela amaxhoba lohlukile, xa sele inkqubo yokumisa amagumbi igqityiwe, igumbi lokuthuthuzela amaxhoba ngalinye kufuneka libe negosa lamapolisa eliqeqeshwe ngokukodwa, umcebisi okufundeleyo oku kunye namagosa azinikeleyo aqeqeshiweyo nawo afumaneke.
Okwangoku, izibonelelo kunye noncedo onokulufumana lwahlukile ngokwamagumbi okuthuthuzela amaxhoba. Abanye kubacebisi okanye amagosa azikeleyo angangafumaneki ngawo onke amaxesha kodwa ahlala elindile kwaye kufuneka atsalelwe umnxeba ukuba eze azokunceda xa kufanelekile.
I-NGO Rape Crisis yenze uphicotho-zincwadi malunga nobume bangoku kumagumbi okuthuthuzela amaxhoba ekufumaniseni ukuba ngubani na ofumanekayo ekuncedeni amaxhoba kwigumbi ngalinye lokuthuthuzela amaxhoba kwakunye nokuba loluphi na uhlobo loqeqesho abanalo. Ungakhangela apha ukujonga ukuba loluphi na uncedo onokulufumana kwisikhululo sakho samapolisa.
IMIYALELO:
Xa sele uyinikezele ingxelo malunga nolwaphulo-mthetho olwenziwe kuwe kwi-ofisi yamatyala kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe, kufuneka ucele ukuya kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba lesikhululo eso ukuze unikezele ngengxelo yakho egcweleyo, xa uziva ukhathazekile ngokwasemphefumlweni.
Ukuba ufuna uncedo neengcebiso, kufuneka ubuze ukuba bakho na abacebisi okanye amagosa azinikeleyo kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba okanye alindelwe ukubizwa uze ucele amapolisa awatsalele umnxeba ukuze afike akuncede.
Ukuba ungathanda ukuba ngomnye wamagosa azinikeleyo kumagumbi okuthuthuzela amaxhoba, ungaqhagamshelana nenkumanda yesikhululo samapolisa esikufutshane nawe. Kufuneka uze nokuthile okuza kukuchaza ukuba ungubani na, wazi namaxesha oya kuthi ufumaneke ngawo.
eke ngawo ukuze ukwazi ukunceda.
Amapolisa aya kuthi akubuze ngemvelaphi yakho aze akuqalise ukuba usebenze njengegosa elizinikeleyo kwixesha elithile elimiselweyo. Uya kufumana uqeqesho ukuba oku awukufundelanga, ngexesha apho eso sikhululo samapolisa sakho siza kube silindelwe ukuba siqalise uqeqesho lwaso, njengoko lusenziwa ngokwamaqela.
Ukuba unayo nayiphi na imibuzo, iingcebiso okanye izikhalazo malunga namagumbi okuthuthuzela amaxhoba, ungaqhagamshelana no:
ISebe loKhuseleko loLuntu
Inombolo yomnxeba: 021 483 4339
Inombolo yomnxeba wesandla: 082 458 0795
Nomfundo Walaza (uMlawuli)
Inombolo yomnxeba: 021 465 7373
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11463.9601.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ulutsha Olusemngciphekweni
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iChrysalis Academy inikezela ngenkqubo yokuthintelwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni, ijolise "kulutsha olusemngciphekweni". Injongo yale nkqubo ke kukuxhobisa abantu abaselula ukuba bakwazi ukumelana noboni babo kwanokubanika izixhobo zokukwazi ukuthabatha inxaxheba kuqoqosho ze babe ngabona bantu babonisa ithemba lempucuko kuluntu olukwiingingqi oluhlala kuzo
Le nkqubo iya kubathatha, njengophuhliso olumandla lomzimba, lwengqondo nolomphefumlo lubasuse kubomi bokuba ngabaphuli-mthetho nemigwu, ibase kubomi obuya kubaguqula njengabantu, kubanike ukhuseleko ngokwezimali kwanokuncedana noluntu kwiingingqi oluhlala kuzo. Eli ke linyathelo lokuthintela elingafaniyo nenkqubo yokunceda abo basele bonakele bengabaphuli-mthetho nemigewu. Oko ke kuthethe ukuba le nkqubo ijoliswe ekuphuhliseni abantu abaselula ibanike nezakhono ezibaxhobisayo ebomini, kunokusombulula okanye ukuzama ukulungisa iingxaki esele zikho zolwaphulo-mthetho nobugewu.
Abona bantu kujoliswe kubo ngabantu abaselula abaphakathi kwe-17 nama-22 eminyaka ubudala abaphumelele ubuncinci ibanga lesibhozo, abangaphangeliyo nabangazange babanjwe bavalelwe ngenxa yezenzo zolwaphulo-mthetho. Le nkqubo ke okwangoku ixhaswa zifumane nenkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. IAcademy le ke yona isePorter Estate eTokai.
Yaqala ngenyanga yeSilimela ka-2000, inkqubo nganye ithatha phakathi kwekhulu nekhulu elinamashumi amabini abafundi balapha eNtshona Koloni, abakhethwe ngokwemigaqo enzima kakhulu. Ukuthabatha inxaxheba kweli phulo kuxhomekeke emntwini lowo, kusimahla kubo bonke abantu abathi bazimase.
Le nkqubo yahlula-hlulwe yangamanqanaba amahlanu:
Ithuba
Ukwaziswa
Izakhono
Noluntu Ekuhlaleni
InqanabaLethuba liquka ukubhengezwa kwale nkqubo kwimibutho yasekuhlaleni kwakunye nabantu abanokuba nomdla njengabafundi.
Amanqanaba amane aseleyo enza intsalela yeeveki ezilishumi elinesibini zale nkqubo. Kwinqanaba ngalinye lale nkqubo abafundi baya kusebenza kakhulu ze badliswe nokudlaliswa, ndawonye namacandelo ahlukeneyo ophuhliso lwengqondo nolwazi ngokubaluleka kolkuzimanya noluntu. Baya kufumana izakhono ezinokusetyenziswa emisebenzini.
InqanabaLokwazisa libeka isiseko ze liseke indlela yemisebenzi yamihla le apho ucoceko nokucoceka komntu ngamnye kugxininiswa khona. Oku ke kukhatshwa kukubekwa kweminqweno, ukukhuthazeka, ukusonjululwa kweengxaki kwanonxibelelwano. Abafundi aba bakwenza nezifundo zempilo nezokutya okusempilweni, ezoncedo lokuqala kwinqanaba lokuqala, ukulwa imililo kwakunye nolwazi ngendalo engqongileyo. Bathi ke emva koko bachithe iiveki ezimbini zenqanaba Wilderness e-Outward Bound, apho kukhangela ukuba bangenza de bafikelele kweliphi na inqanaba abafundi aba, apho bafundiswa banzi ngezinto abanokuzenza nabangenakuzenza, ndawonye nokusebenzisana nabanye abantu kwakunye namandla endalo. Ukwehla intaba ngentambo, ukudlala ngokuqhuba amaphenyane, ukwenyuka amatye kunye nokuhamba ngeenyawo ixesha elide zikho kweli nqanaba.
Xa kubuyelwa eKapa, abafundi bathi bavunyelwe ukuba bafumane iindwendwe okokuqala emva kokuqala kwale nkqubo. Ngeli xesha bonke abafundi bamel' ukuba balolongeke ngokugqibeleleyo, benomfutho yaye banokuzithemba okungummangaliso. Uninzi lwabafundi abatshayayo baya kuba bewuyekile lo mkhwa xa kuleli nqanaba.
Ukulungiswa kwezithuthi ukutywina ukwakha ngezitena iintsimbi imisebenzi yokuchwela amaplanga izakhono ekulungiseni imibane kwakunye nezinye izifundo zithi zinikezelwe kwiiklasi zoqeqesho kwimisebenzi yezandla.
Ukuqeqesha ezemidlalo kuye kufumaneke kweli nqanaba lale nkqubo.
Inqanaba lokugqibelaEliluluntu Ekuhlaleni lijolise ekulungiseleleni ukuphilisana noluntu ekuhlaleni yaye lijolise ikakhulu kwizakhono zokuqhuba ishishini elinempumelelo, ukwaziswa kwiikhompyutha kwakunye nomkhomba-ndlela wekhono lezifundo. Kukwenziwa nothotho lweentshukumo ezamkelekileyo eluntwini ezifana nobugcisa nokuchwela, ukucula, ichess nokufunda.
Kule nkqubo yonke abafundi kulindeleke ukuba bancedise uluntu ekuhlaleni yaye bayakhuthazwa ukuba babe ngamavolontiya. Ukuzimanya nokusebenzisana nemibutho yasekuhlaleni kuyakhuthazwa ngelixa kugxininiswa kakhulu ekuzimanyeni namaphulo emisebenzi yasekuhlaleni efana nokuqeqesha amaqela emidlalo yezikolo, ukuhamba-hamba ekuhlaleni ngeenjongo zokuqinisekisa ukhuseleko kwanokuphucula umgangatho wobomi babantu ekhayeni ngokuzimanya namaphulo okulima izityalo kwakunye nezinye iintshukumo zokucoca.
iSebe Elijongene Nemicimbi sele Benezidanga lilo elijongana nenkqubela yabo banezidanga isithuba seminyaka emihlanu emva kwezi zifundo yaye liqinisekisa ukuba ulwazi ngayo yonke imisebenzi yokuvolontiya okanye amathuba engqesho ayanikezelwa kwaba bafundi kwakunye neminye imibutho ebandakanyekayo kule nkqubo. Apho ingingqi ethile inabafundi abanezidanga abangamashumi amabini nangaphezulu, kuye kwasekwa amaqela asekuhlaleni okuncedisana nokunika aba bafundi inkxaso abayidingayo. Abafundi abanezidanga badingwa kakhulu yaye ama- 67% kubo bathi baqeshwe ngamashishini angaphezu kwamashumi asixhenxe alapha eNtshona Koloni. Abafundi abanezidanga abangekaphangeli bathi bafakwe kumaphulo afana neSwimsafe neBambanani kwakunye nothotho lwamanye amaphulo aqhutywa ngamasebe nemibutho eyahlukeneyo yaseburhulumenteni.
IMIYALELO:
ube kanti akuphangeli ube waphumelela ibanga lesibhozo ubuncinci ube kanti awuzange wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho ube uhlala apha eNtshona Koloni.
Noxa kunjalo ke, usenakho ukusifaka isicelo sakho ngoku ungamelani nezinye iimfuno zale nkqubo. Umzekelo, ukuba wawukhe wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho okanye akunayo imfund eyaneleyo efunwayo apha, ungavunyelwa ungene ukuba isebe likarhulumente okanye umbutho ongajonge ngeniso uthi ukuthumele apho kwiChrysalis Academy, emva kokusiqwalaselisisa isicelo sakho. Kwakhona, ukuba awungowalapha eNtshona Koloni usengeza kule Academy, kodwa ke kusenokufuneka ukhuphe intlawulo ethile.
Inombolo Yomnxeba: 021 712 1023
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11470.15181.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Ukulungiselela Isikolo
Ukwamkelwa Ezikolweni
Ukwamkelwa Ezikolweni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafundi ngokwesiqhelo baqala ibanga lokuqala ekuqaleni konyaka abaza kuba neminyaka esixhenxe ngawo. Abantwana banakho ukungena kwiBanga lokuqala kunyaka ongaphambi kwalowo baza kuba neminyaka esixhenxe ngawo ukuba uvavanyo lwe-WCED lubonisa ukuba bakulungele ukuya esikolweni.
Ezinye izikolo zinikezela ngebanga u-R/0 ukunceda abantwana bazilungiselele ukuya kwiBanga lokuqala. Abantwana baqhele ukuvunyelwa ukuba baqale iBanga u-R kunyaka abaza kuba neminyaka emithandathu ngawo.
Xa ufaka isicelo kwisikolo ukuba umntwana wakho abhaliswe njengomfundi, kufuneka ube:
nesiqinisekiso esisesikweni sokuzalwa komntwana lowo wakho nobungqina bokuba umntwana wakho ukhe wagonywa
Abemi abangengobaseMzantsi Afrika nabo kufuneka bene-:
phepha-mvume lokufunda iphepha-mvume lokuhlala okwexeshana okanye isigxina okanye ubungqina bokuba sele besifakile isicelo sokuhlala eMzantsi Afrika.
Akukho sikolo sinokuphatha kakubi umntwana. Kungoko kungekho sikolo sikaRhulumente sinokuthi abantwana mababhale uviwo lokwamkelwa, okanye salele umntwana ukuba angene kumasango aso kuba abazali bengazihlawulanga okanye bengenakho ukuhlawula iintlawulo.
IMIYALELO:
Faka isicelo sakho kwangethuba kunyaka ongaphambi kwalowo umntwana wakho kufuneka eqale ngawo kwisikolo sakhe esitsha.Iisicelo sakho kufuneka ungasifaki kwisikolo osithandayo kuphela, kodwa izikolo ezikwingingqi yakho usebenzisa isixhobo sokukhangela i'Fumana isikolo'.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11471.15045.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Ephangaleleyo (Amabanga R - 9)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kunyanzelekile ukuba isikolo siqalwe ekuqaleni konyaka xa umfundi lowo aza kuqala iminyaka esixhenxe de afikelele kwiBanga le-9 okanye kuloo nyaka umfundi aya kube efikelela kwiminyaka eli-15 ngawo (nokuba yiyiphi na eyenzeka kuqala). Eli nqanaba libizwa ngokuba linqanaba leMfundo noQeqesho ngokuBanzi kwaye livela ngokwezigaba ezithathu:
Isigaba esisiSiseko (IBanga R ukuya kwele- 3)
Isigaba esiPhakathi (AmaBanga 4 ukuya kwele-6)
Isigaba esiPhezulu (AmaBanga 7 ukuya kwele- 9).
ISIGABA ESISISISEKO
Esi sigaba sigxininisa ekufundiseni ukufunda nokubhala, ukubala ngamanani nezakhono zobomi. Abafundi abakwibanga le- 3 baqalisa ukufunda ulwimi olongezelelweyo.
Isigaba esiphakathi
Esi sigaba sigxininisa kwiinkqubo ezintlanu zokufunda:
ulwimi, ekuqeqesheleni ukukwazi ukufunda nokubhala, nonxibelelwano ukuqonda nokwazi izibalo, izibalo kwanenzululwazi yezibalo ubuchule bezandla nenkcubekeo ufundo-nzulo ngezobomi noluntu, ezentlalo, nezifundo ngezendalo engqongileyo nezoLawulo izifundo zenzululwazi nobugcisa.
ISIGABA ESIPHEZULU
Ngesi sigaba abafundi kufuneka bazibeth' entloko izifundo ezizezi:
ulwimi, ukuqeqeshelwa ukukwazi ukufunda nokubhala, nonxibelelwano ukuqonda nokwazi izibalo, izibalo kwanobugcisa bezibalo izifundo zobuchule bezandla nenkcubeko ufundo-nzulu ngezobomi izifundo ngezoluntu nezentlalo izifundo ngezoQoqosho nezoLawulo izifundo zenzululwazi ubugcisa.
IMIYALELO:
Ungaphanda ukuba ziziphi na izikolo zikarhulumente ezikwindawo ohlala kuyo ngokusebenzisa idilesi yekhompyutha kwicandelo lokufuna leSebe lezeMfundo eNtshona Koloni eliyi, 'Fumana iSikolo'.
Ingaba ibiza malini?
Imali ehlawulwa isikolo imiselwe yibhodi elawula isikolo, oko kusenziwa ngentsebenziswano nabazali. Abazali kufuneka behlawule imali yokufunda, oko kusenziwa ngokufaka isicelo sokuvunyelwa bangayihlawuli, okanye bangayihlawuli yonke xa bengenakho ukuyihlawula iphelele.
Iinkcukacha malunga neentlawulo zesikolo kwanokuvunyelwa ukuba ungazihlawuli ziyafumaneka ezikolweni. Ungafumana nezinye uzifunde kwikhompyutha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11473.123879.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ingaba ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho? Ungasithumela ngefeksi ke isicelo eso sakho ke kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni okanye Kumalusi okanye ke uqhagamshelane nabo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.
IMIYALELO:
Xa ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho oyifumene phambi ko-1992 kufuneka uthumele ngefeksi isicelo sakho kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni kule nombolo 021 461 5637. Akukho mfuneko yantlawulo.
Xa ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho oyifumene emva ko-1992 kufuneka uthumele isicelo eso sakho ngefeksi Kumalusi, oliqumrhu eliqinisekisa umgangatho yemfundo noqeqesho oluphangaleleyo kwanolo lugqithelayo, kule nombolo 012 349 1511. Kuya kufuneka ke ukhuphe intlawulo yama-R30 (ngaphandle kwe-VAT) kumaqumrhu abucala ze ibe ngama-R20 kumaqumrhu lseburhulumenteni.
Isicelo eso kufuneka sibhalwe phantsi kwegama leziko elithile.
Nikezela iinkcukacha ezigcweleyo kangangoko unakho, eziquka:
incwadana yakho yesazisi unyaka ebhalwe ngawo imatriki le iinkcukacha zakho zoqhagamshelwano
Ukuba unazo ezinye iikopi zesi siqinisekiso, suka uthumele zona kube kanye. Uya kuyifumana impendulo kwesi sicelo kwisithuba seeveki ezimbini ukuya kwezintathu.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Umalusi
Inombolo Yomnxeba: 012 349 1510
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11473.96297.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kwenzeka ntoni xa uthi ulahlekelwe sisiqinisekuiso sakho sebanga leshumi? Ungasifumana esinye esithabatha indawo yeso usilahlileyo kwiSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, ukuba iimviwo zakho zeli banga wazibhalela kweli phondo.
IMIYALELO:
Inyathelo lokuqala kukwenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho. Isigqibo esifungelweyo luxwebhu apho uxela iinyaniso ozaziyo phantsi kwesifungo.
Ungasenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho kuso nasiphi na iSikhululo Samapolisa okanye ke ungacela namphi na uMkomishinala Wezifungo (amagqwetha ngaBakomishinala Bezifungo) 9abanokukunceda wenze isigqibo esifungelweyo.
Emva koko ke kufuneka uthabathe iphetshana uR15 nesi sifungo sakho uzise kwii-ofisi zeSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, apho unokwenza khona isicelo sakho sesinye isiqinisekiso kwitafile yemibuzo. Nantsi idilesi yesitalato:
iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
Okanye ke, ungayithumela ngeposi esi sifungo sakho, ndawonye nencwadi yembalelwano ecela esinye isiqinisekiso, ze ufake netsheki okanye ke ipostal order yeshumi elinesibini leerandi kule dilesi:
iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IMfundo eQhubayo noQeqesho (izikolo neekholeji) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11477.15164.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Yasekhaya
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abazali abafuna ukubonelela abantwana babo ngemfundo yasekhaya kufuneka babhalise kwi- WCED.
UKUBHALISELA IMFUNDO YASEKHAYA
Eli Sebe liya kusiqinisekisa eso sicelo ukuba umfaki-sicelo unokulanelisa ukuba:
Oku kubhalisa kujongene neemfuno zomfundi lowo.
Imfundo ekubonelelwa ngayo ekhayeni apho iya kumelana nezona mfuno zingundoqo zemfundo efumaneka kwizikolo zikarhulumente.
Le mfundo yasekhaya iya kuba yekumgangatho ongekho sezantsi komgangatho wemfundo enikezelwa kwizikolo zikarhulumente.
Abazali baya kuthobela nayiphi na imiqathango emiselwe yiNtloko yeSebe lezeMfundo.
Oku kubhalisa kungarhoxiswa. Kodwa phambi kokuba oko kwenzeke, iNtloko yezeMfundo kufuneka:
Yazise umzali ze imnike nezizathu zoko.
Inike umzali ithuba lokuba azithethelele.
Umzali angafaka isibheno kuMphathiswa wephondo kwezeMfundo ngokukhatywa kwesicelo sakhe sokubhalisa umfundi okanye ukurhoxiswa koko kubhaliswa.
Ukuba umfundi obebhaliselwe imfundo yasekhaya uthi ekuhambeni kwexesha amkelwe kwisikolo sikarhulumente okanye esizimeleyo, umzali kufuneka acele iNtloko yeSebe lezeMfundo ngembalelwano ukuba iphelise ukubhaliselwa imfundo yasekhaya komfundi lowo.
IMIYALELO:
Izicelo zenziwa kwiphetshana lesicelo elenzelwe oko elinokufumaneka kweli Sebe.
Umzali kufuneka angenise elo phetshana lesicelo ligcwalisiweyo nekopi yesiqinisekiso sokuzalwa komfundi lowo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11477.15169.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Yasekhaya
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni (iWCED) liyajongisisa ukuba abantwana ababhaliselwe imfundo yasekhaya benza umsebenzi ohambelana nezidingo zemfundo ngokuthiwa thaca leli sebe yaye bayavavanywa futhi bazuza iziphumo ezidingekayo kubantwana abakwelo banga.
Ukuqinisekisa ukuba abafundi bazuza iziphumo ezilindeleke kubafundi belo banga, umzali kufuneka:
Agcine iimpepha ezithile ngendlela abaqhuba ngayo
UKUGCINA IIMPEPHA
Emva kokuba umfundi ebhaliselwe imfundo yasekhaya, umzali lowo kufuneka:
Agcine iimpepha zendlela umntwana asihamba ngayo isikolo.
Agcine zonke iimpepha ezinemisebenzi yomfundi lowo.
Agcine iimpepha ezinendlela umfundi lowo aqhuba ngayo esikolweni.
Agcine iinkcukacha zenkxaso anikwa yona umfundi lowo kwizifundo ezo.
Agcine ubungqina bendlela yovavanyo oluqhubekekayo lomsebenzi womfundi lowo.
Agcine ubungqina bolo vavanyo kunye/okanye neemviwo ekupheleni konyaka ngamnye.
Agcine ubungqina ekupheleni kwamabanga 3, 6 kunye nele-9 apho abonisa khona ukuba iziphumo ezidingekayo kula mabanga zizuziwe okanye hayi.
Ezi mpepha zineziphumo zomfundi kufuneka zivuleleke kwiSebe lezeMfundo leNtshona Koloni ukuba lizihlole. Zonke iziphumo ezifanele ukugcinwa kufuneka zigcinwe iminyaka emithathu.
UKUVAVANYWA NGUMNTU OZIMELEYO
Ekupheleni kwebakala ngalinye, abazali kufuneka baqashe umntu okuqeqeshelweyo ukuvavanya, ongqinwa nayiNtloko yeSebe lezeMfundo, ukuba avavanye indlela abantwana abaqhuba ngayo ekupheleni kwelo bakala.
Umzali angadibana nesikolo sikarhulumente okanye esizimeleyo esibhalisiweyo ukuba simncedise afumane umntu okulungeleyo ukuvavanya abantwana kwelo banga.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2996
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11478.15098.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ulutsha olusemngciphekweni ngabafundi abaneengxaki ezifana nokusebenzisa ngendlela egwenxa iziyobisi/utywala okanye abakungquzulwano nomhetho. Iingxaki zabo zomphefumlo kwakunye/okanye ezokuziphatha zingumqobo ekufundeni nasekukhuleni kwabo.
eNtshona Koloni nje kuphela mahlanu amanqanaba enkxaso ejzijoliswe ekuthinteleni okanye ekusombululeni iingxaki ezikumila kunje. Uhlobo lwenkxaso nezithintelo ezinokunikwa umfundi ngamnye zixhomekeka kubuzaza bengxaki leyo. Iinkqubo zokungenelela ziquka iinkonzo zenkxaso kwezemfundo, kwezonyango, kwakunye/okanye nezasekuhlaleni.
La manqanaba mahlanu enkxaso ngala:
Uthintelo kuzo zonke izikolo
Ukungenelela kwangexesha kuzo zonke izikolo
Iinkqubo zenkxaso ezisekelwe ezikolweni
Unonophelo lolutsha kwakunye namaziko emfundo
Amaziko awodwa ononophelo lolutsha kwakunye namaziko emfundo
INQANABA LOKUQALA: UTHINTELO KWIZIKOLO ZONKE
Inkqubo yokuyala kwangexesha, ejongene nokungenelela kwiimeko zabantwana abasebatsha kakhulu, ifakwa kuzo zonke izikolo. Kwenziwa onke amalinge okuthintela iinzima zomphefumlo kwakunye/okanye ezinento yokwenza nokuziphatha ekudalekeni okanye ekuqhubekeleni phambili.
INQANABA LESIBINI: UKUNGENELELA KWANGEXESHA KUZO ZONKE IZIKOLO
Inkxaso yomphefumlo kwakunye nesikhokelo ziyanikezelwa kubafundi abakufumana kunzima ukumelana nemiqobo yomphefumlo/eyonakalisa indlela yokuziphatha kwabo kumagumbi okufundela.
INQANABA LESITHATHU: IINKQUBO ZENKXASO EZISEKELWE EZIKOLWENI
Iinkqubo zenkxaso ezisekelwe ezikolweni, iinkqubo zophuhliso ezijoliswe kulutsha kwakunye nokungenelela ngabom ziyanikezelwa kubafundi ababonakala besemngciphekweni wokugxothwa esikolweni, abakhutshwayo kumakhaya abo, okanye abangena kungquzulwano nenkqubo yobulungisa elwa nolwaphulo-mthetho, kwanakubantwana ekubonakala kunyanzelekile ukuba bakhutshwe esikolweni okwexexshana.
INQANABA LESINE: UNONOPHELO LOLUTSHA KWAKUNYE NAMAZIKO EMFUNDO
Apho kuthi kucace ukuba umfundi othile akazuzanga ngokwezicwangciso kule nkqubo yenkxaso, kusenokuqwalaselwa ukuba loo mfundi athunyelwe kwinkqubo yasekuhlaleni okanye yophuhliso kwiziko lolutsha nemfundo. Umgaqo wokusebenzisa eyona ndlela ingenazithintelo zininzi usetyuenziswa kuyo yonke le nkqubo.
Abantu abatsha bathunyewa kula maziko ngokwemigaqo yemithetho elawula oko. La maziko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nenkqubo yenkxaso elungiselelwe iingxaki zomntu ngamnye. Isikhokelo sokusebenza ngendlela eyiyo kula maziko sisekelwe kwimigangatho ebekwe liQumrhu Elijongene Namalungelo Omntwana loMbutho Wezizwe Ezimanyeneyo.
Ekuphuculeni iinkonzo ezijoliswe kubafundi abasemngciphekweni.
Ekuqinisekiseni ukhuseleko, imfundo kwanokuphuhla kwaba bafundi.
Mane amaziko Ononophel Lolutsha Nemfundo eNtshona Koloni:
INQANABA LESIHLANU: AMAZIKO AWODWA AJONGENE NONONOPHELO NEMFUNDO KULUTSHA
Lukho unonophelo olulodwa olunikezelwa kulutsha olukungquzulwano nomthetho okanye abonakele kakhulu emphefumlweni nekunokufuneka benikwe inyameko ngokwasemzimbeni, emphefumlweni nangokwendlela abaziphethe ngayo. Abantu abatsha bathunyelwa kula maziko ziinkundla ngokwemiqathango yemithetho ethile elawula oko ukuze bahlale kuwo njengesinyanzelo.
Umntu omtsha ngamnye unikwa isicwangciso sophuhliso lwakhe ukumnceda abuyele kwisimo sesiqhelo nesamkelekileyo. Ingcali kwimpilo yengqondo, ingcali kunyango lomntu, umongi oqeqeshiweyo kunye nonontlalo-ntle bayafumaneka kwiziko ngalinye ukuze bajongane neemeko zolu lutsha. Abahlohli bafumana noqeqesho olulodwa kwizifundo nasekusebenzeni ngononophelo lwabantwana.
Mabini amaziko akumila kunje apha eNtshona Koloni:
IMIYALELO:
La mabakala amaziko:
Amaziko Ononophelo Lolutsha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi (IiNkonzo)
Zintoni Iinkomfa Zeembumba Zeentsapho? (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11478.15185.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkqubo yeSebe Lemfundo laseNtshona Koloni Yezikolo Ezikhuselekileyo isebenzisana nezikolo ukuqinisekisa ukuba kufundiselwa kufundelwe kwizikolo ezikhuselekileyo ngempumelelo.
Amaqhinga ale nkqubo aquka ukufakelwa kwezixhobo zokhuseleko ngelixa kukwajongwana noluntu ekuhlaleni, ngokuthi kuphekwe ukuziphatha kwabafundi kwanokusebenzisana nezikolo ukuzama ukuzuza inkxaso yoluntu ekuhlaleni.
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo isebenza ngentsebenziswano namapolisa kwakunye nemibutho yeengingqi, mibiutho leyo ifana naogcinumzi abajongene nolwaphulo-mthetho ekuhlaleni kwakunye neeNtlangano Ezijongana Nezinqanda Ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni.
Iziko Elamkela Im,inxeba Yenkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo ifumene ukutsalelwa iminxeba ngabafundi abazifumana bexhatshazwa, futhi ikwasebenza nanjengeziko loqhagamshelwano kwiingxelo zokuqhekeazwa, ukonakaliswa kwakunye nezinye iziganeko eziphazamisana neenzame zokuqinisekisa ukuba izikolozethu zikhuselekile. Inombolo yomnxeba yeli ziko nantsi 0800 45 46 47.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana noMlawuli Osabambeleyo Wenkqubo yesi Sikolo:
Inombolo Yomnxeba Wesandla: 082 826 2953
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2970
Okanye ke ungaqhagamshelana neZiko Elamkela Iminxeba leNkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo: 0800 45 46 47.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11494.6342.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ukukhathalelwa Kwabadala
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu abadala basoloko bedinga iinkonzo ezizodwa zempilo. Ezi nkonzo ke kusenokufuneka zikhatshwe zezinye iinkonzo ezinokulungela abantu abadala ezifana neenkonzo zezindlu kwanezothutho ezilungele kuphela abantu abadala.
Iinkonzo zempilo eziphangaleleyo kubantu abadala
Ukuxhatshazwa kwabantu abadala
Izixhobo zokuncedisa
IINKONZO ZEMPILO EZIPHANGALELEYO KUBANTU ABADALA
Nakubeni ukuqhutywa kwala Makhaya abantu Abadala ingumsebenzi weSebe Leenkonzo Zoluntu, iSebe Lezempilo liyabandakanyeka kwiimfuno zabadala. Izigulana ezingabantu abadala kwanezo zinezigulo ezingapheliyo, zingalufumana uncedo lolondolozo lwempilo kwimigangatho yonke yonyango, yokuphila kwakhona nezinye iimfuno zempilo. Izigulana zingaya kumakhaya abadala eziwathandayo, zingahlala kwizindlu zazo, ze ezikliniki okanye ziye ezibhedlele xa kuyimfuneko. Izithuthi zingazifumaneka kwamanye amakhaya abantu abadala. Ukongeza, iSebe lijonga qho indlela abadala abatyiswa ngayo kula makhaya abantu abadala. Lukwakho noncedo lwasezindlwini abathi balufumane abadala olunokuthi lufumaneke kumaziko empilo oluntu kwiMetro, le nkonzo baza kuyenzelwa aBadala kwimimandla yasezilalini emva kwenyanga yoKwindla ku-2004.
UKUXHATSHAZWA KWABANTU ABADALA
Ukuxhatshazwa kwabadala yingxaki enkulu yaye isetyenzwa ngamasebe omabini, eleeNkonzo zeNtlalontle nelezeMpilo, kanti ngamanye amaxesha iba liSebe loKhuselo loLuntu. uMthetho osayilwayo usebenza ngokuxhatshazwa kwabadala, ekufuneka unike ingxelo ngalo mbandela.
Izizathu zokuxhatshazwa ziyohluka, futhi ukuxhatshazwa kwabantu abadala kunamathuba amaninzi okwenzeka ukuba umntu lowo akanayo indawo yokuhlala, akanamali yokuthi aziphilele/ azimele, uyalibala okanye akakwazi kwenza zigqibo kwaye uyabhideka. Ezinye izizathu ezinokubangela ukuxhatshazwa kwabantu abadala ziquka ukungaphangeli, ukuhlupheka, ukungabi nandawo iyiyo yokuhlala, uneengxaki zomtshato, utywala neziyobisi nokungabi nalo uqhagamshelwano nabanye abantu. Kwezi nkalo zintlanu zokutshaxhazwa (eyendawo yokuhlala, eyengqondo, eyemali, eyokungahoywa neyesondlo) eyokungabi nandawo yokuhlala yeyona iyingozi , ebanga iintlungu zomzimba , ezengqondo nezomphefumlo.
Ukuba abasebenzi bezeMpilo banorhano lokuba kukho ukuxhatshazwa okuthile, bangaxelela abantu bekhaya nezihlobo ngezinto amabazijonge kwelo khaya lalo mntu mdala, okanye iziko labantu abadala okanye nakweyiphi na indawo ahlala kuyo.
Iintsapho noluntu banganikezela ngengxelo yokuxhatshazwa kwii-ofisi ezikufutshane zeNtlalontle. Ikho inombolo yomnxeba yesizwe ekunokuxelwa kuyo (0800 003081). Xa utsalela umnxeba ezi ofisi zeNtlalontle ngokungxamisekileyo, uyakube unceda umntu omdala ze abekwe kwindawo ekhuselekileyo kwelinye lamakhaya abantu abadala ixeshana nje elingephi de abe ulungiselelwe indawo eyiyo yokuhlala okanye de kube kanti ingxaki leyo isonjululwe.
IZIXHOBO ZOKUNCEDISA
Iinkonzo zeMpilo zibonelela ngeendlela zokunceda ezifana nezitulo zeziqhwala ukwenzela ukuba abadala bangaxhomekeki kakhulu. Kwakhona bangacetyiswa ukuba bazimanye namaqela enkxaso. Abantu abadala mabakhuthazwe okokuba bahlale ezindlwini zabo xa kukho inkxaso kangangoko befuna. Abantu abadala mabawazi amalungelo abo ukwenzela ukuba baxhotyiswe bakwazi ukunika ingxelo yeemeko ezingamkelekiyo.
IMIYALELO:
Abantu abandwendwela ikliniki okokuqala/isibhedlele esikudidi lwesibini/lwesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana ngeenkcukacha zabo ukuze umntu ngamnye abe nokuvulelwa icwecwe lakhe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Kuya kufuneka incwadi yembalelwano esuka ekliniki ekuthumela apho esibhedlele. Izibhedlele ziza kucela uzinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho/uvavanyo lomvuzo(IRP5). Yiza nekhadi lakho ukuba akuqali kuza esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akuhlawuli kwiikliniki zolondolozo lwempilo yokuqala, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa undwendwela izibhedlele ezisekelezelwe kumvuzo owufumanayo nenani labantu abaxhomekeke kuwe, ngokomrhumo obizwa apho esibhedlele.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11495.6409.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Imveku & Nomntwana > Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana

Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.


* Ukuphuhla
* Ukukhula


UKUPHUHLA


ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana:

* ephakathi kokuzalwa neeveki ezintandathu ezelwe
* eneenyanga ezilithoba ezelwe
* ebudala buziinyanga ezilishumi elinesibhozo.


Usana luye luhlolwe luze luqwalaselwe ngokwasemzimbeni. Olu lokuhlolwa lunceda ekuqwalaseleni ukukhula ngokomzimba nangokwengqondo. Iimvavanyo zisetyenziselwa ukujonga ukuba usana lukhula ngokufanelekileyo na ngokuhambelana nobudala balo, ze ziqwalasele imigama esele ihanjiwe ngokwasekukhuleni efana nokuhlala, ukuma, ukukhasa, ukuhamba, ukuthetha nokuphatha izinto. Kukwaqwalaselwa nokubona kwanokuva kosana.

Ukuba kukho ingxaki, usana luye luthunyelwe kwikliniki yeengcali okanye kumachule ukunceda nokunika iingcebiso, umzekelo, iingcali zempilo yengqondo neyomzimba xa zifumaneka, ngokuxhomekeka kwingxaki leyo neemfunno zomntwana lowo.

Iziphumo zovavanyo lokuqwalasela ziye zishicilelwe kwikhadi lasekliniki nakwitshathi yokukhula kosana, ezithi zombini zigcinwe ekliniki. Ubunzima bosana nabo buyashicilelwa kwiTshati ebizwa ngokuba yiTshathi yeNdlela esingisa eMpilweni, nethi inikezelwe kumama lusakuba luzelwe usana lwakhe, ze yena ayigcine. Eli khadi lushicilelo oluqhubekayo nolungenkqubela yosana yaye oomama kufuneka bawaphathe rhoqo kutyelelo ngalunye lwasekliniki.


UKUKHULA

Ukuqwalaselwa kokukhula komntwana yingxenye yesisiseko soncedo lwezempilo. Kuquka ukujongwa rhoqo komlinganiselo wobunzima bomntwana (maxa wambi nobude bakhe). Ukuthatyathwa komlinganiselo kuqala ekuzalweni kuqhube de abe umntwana uneminyaka emihlanu ubudala. Ngokufezekileyo, ubunzima bomntwana kufuneka bulinganiswe kanye ngenyanga de abe neminyaka emibini ezelwe, aphinde aye kathathu ngenyanga de abe neminyaka emihlanu ubudala. Umongikazi osekliniki ubhala ubunzima bomntwana kwikhadi elibizwa ngokuba liKhadi leNdlela esingisa eMpilweni. Obu bunzima buthelekiswa netshati yokukhula, ukujonga ukuba ubunzima bukwinqanaba elamkelekileyo lokukhula komntwana kusini na. Ukuba umntwana ubunzima bakhe bungaphantsi kunobo bulindelekileyo, izongezo zokutya ziyafumaneka ezikliniki okanye umntwana uye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu.


IMIYALELO:

Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ze uvulelwe icwecwe lokugcina iimpepha ezineenkcukachazakho. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwelo ziko. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zifumaneka mahala.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Inkathalo yasemva kokubeleka (IiNkonzo)
* Screening for Developmental Disabilities in Pre-School Children (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 449 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Road to Health Card (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.11495.6420.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ijolise ekuchongeni nasekunyangeni abantwana ukusekela ekuzalweni ukuya kutsho kwiminyaka eli-14 ubudala, abebephatheke gadalala ngokwasemzimbeni, ngokwesondo nangokwasemphefumlweni, kwanabo bangahoyekanga. Abantwana ekurhaneleka ukuba bakhe baphathwa gadalala, bangasiwa kwikliniki yonyango apho baya kuxilongwa khona ukuqonda isifo abanaso, baze bafumane iingcebiso malunga naso. Umongikazi wasekliniki okanye ugqirha uya kuthi axilonge umntwana lowo ngokupheleleyo ngokwasemzimbeni aze abhale nembali yakhe. Kubalulekile ukuba umntwana ophetheke gadalala asiwe kwiziko lezempilo ngokukhawuleza okukhulu. Okona kulityaziswa, kokona kulindeleka ukuba umntwana ahlupheke ngaphezulu ngokwasemphefumlweni nangokwasengqondweni. Ukhumbule ke a ukuba abanye abantwana baphatheka gadalala kangangeminyaka emininzi, yaye basenokungafuni ukuxilongwa ngokwasemzimbeni kutyelelo lwabo lokuqala kwiziko lonyango, okanye basenokuba baphatheke gadalala ngokwasemphefumlweni kuphela, hayi ngokwesondo, kuleyo imeko baya kufuna iingcebiso baze banyangwe ngokufanelekileyo.
Ukuphathwa gadalala kwabantwana ngokwesondo
Imibutho elwa ukuphathwa gadalala kwabantwana
Uxanduva lokunikezela ingxelo ngokuphathwa gadalala kwabantwana
Iinkcukacha zoqhagamshelwano eziluncedo
UKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA NGOKWESONDO
Ekuphathweni kwabantwana gadalala ngokwesondo, uphando olulodwa kufuneka lwenziwe, olufana nemiboniso efuneka enkundleni ukunika ubungqina. Kananjalo, umntwana usenokuba uchaphazelekile kwiZifo ezosulela ngokwabelana ngesondo kunye noGawulayo nentsholongwane yakhe. Unyango lwezi zifo zosulela ngokwabelana ngesondo lukholisa ukunikezwa xa iziphumo zovavanyo zibonisa ukuba umntwana lowo wosulelekile.
Abazali okanye abagcini babantwana kufuneka banikwe iingcebiso malunga nobungozi obunokuba kho xa umntwana enokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo. Umgcini womtwana kuya kuthi kucelwe kuye imvume yokuba kwenziwe uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo kumntwana lowo.
Ichiza elilwa noGawulayo, i-AZT (nekwabizwa ngokuba yi-Zidovudine) liya kuthi linikezelwe kumntwana lowo ukuba uthe waziswa kwiziko lezonyango kwisithuba seeyure ezingama-72 zokuphathwa gadalala ngokwesondo. Eli chiza alinampembelelo konke-konke ekuthinteleni ukudluliselwa kwentsholongwane kaGawulayo ukuba umntwana ufike emva kweeyure ezingama-72 kwiziko lonyango, emva kokuba ephethwe gadalala ngokwesondo. Abantwana abakhuselweyo luyilo loncedo lwezonyango kufuneka bafumane i-AZT eza kubagcina iintsuku ezintathu, baze emva koko bamiselwe inani lezi pilisi leentsuku ezingama-25 eziseleyo. Abo bangakhuselwanga lolu yilo loncedo lwezonyango, kufuneka banikwe isixa seepilisi esiza kuthatha iveki yonke, baze basikelwe umhla amababuye ngawo ukuza kuvavanywa kwakhona kwisithuba seveki. Bonke abantwana kufuneka babonwe emva kweveki kuvavanyo olulandelayo ukuza kufumana iziphumo zazo zonke iimvavanyo. Ezinye iipilisi kufuneka zinikezelwe kolu tyelelo (oko kukuthi isixa seeveki ezintathu). I-AZT iyafumaneka kumaziko angama-52 apho abasinde kwimpatho gadalala yabantwana bathi banyangwe khona kwiPhondo.
Abantwana abaziwayo ukuba banentsholongwane kaGawulayo kufuneka bangayifumani i-AZT. Kufuneka bafumane iingcebiso baze bathunyelwe kwiziko elifanelekileyo lezeMpilo apho kuya kuqwalaselwa khona imeko yabo yentsholongwane kaGawulayo ithuba elide.
IMIBUTHO ELWA UKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA
Amantombazana afikisayo asele eqalile ukuba sexesheni nakhe adlwengulwa, kufuneka avavanyelwe ukukhulelwa ukwahlula ukhulelwa ebekusele kukho phambi kokuba abe adlwengulwe. Ukuba eza kwiziko lezonyango kwisithuba seeyure ezingama-72 emva kokudlwengulwa, aya kuthi anikwe iingcebiso aze anikwe isinqandi-kukhulelwa sethuba lokuxakeka.
Ukuzama ukunqanda amaqondo aphakame ngolona hlobo nangamkelekanga okuphathwa gadalala kwabantwana kwiNtshona Kapa, iinkonzo zezeMpilo zithe zabambisana namapolisa, aboKhuseleko loLuntu, abeeNkonzo zoLuntu kunye nemibutho engeyo kaRhulumente.
Oonontlalo-ntle banendima ebalulekileyo abayidlalayo ekuncedeni umntwana ukuba aphile emva kokuba aphethwe gadalala. Unontlalo-ntle uya kuthi afundise aze anikezele ngolwazi nangeengcebiso. Ukuba unontlalo-ntle ukholelwa ukuba umntwana usemngciphekweni wokuphathwa gadalala nangaphezulu xa ethe waphuma kwiziko lezempilo, yaye ufuna ukhuselo olungxamisekileyo, bangakhupha ifomu engunombolo 4 egunyazisa ukugcinwa komntwana kwindawo ekhuselekileyo.
Kwakhona, ukuba isimo sengqondo yomntwana sifuna ukungenelela kweencutshe okanye ugqirha wezifo zengqondo, umntwana angathunyelwa kwiziko elifanelekileyo lezempilo.
UXANDUVA LOKUNIKEZELA INGXELO NGOKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA
Kukho imithetho emibini echaphazela ukuphathwa gadalala kwabantwana ngokwasemzimbeni okanye ngokwesondo nokungahoywa kwabo.ICandelo 15 loMthetho wesilungiso sokuKhathalelwa kwabantwana uthi nabani na onayo nantoni na yokwenza nokugcina abantwana -umzekelo ootitshala, oonontlalo-ntle, kunye noogqirha - nabathi barhane ukuba umntwana uphatheke gadalala, kufuneka bakuxele oku kwiSebe leeNkonzo zoLuntu. UMthetho ongunombolo 133 ka 1993 (iCandelo 4), oThintela ubuGebenga phakathi koSapho uthi impatho-gadalala erhanelekayo kubantwana kufuneka ixelwe kwilungu lamapolisa okanye kumsebenzi ojongene nonentlalo-ntle yabantwana okanye unontlalo-ntle.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
Imibutho eyahlukeneyo ingaluncedo kumatyala okuphathwa gadalala kwabantwana:
Rapcan - wokunqanda ukuphathwa gadalala kwabantwana: Inombolo yomnxeba: 021 448 9034, ifeksi: 021 448 9042
IMIYALELO:
Kukho amaziko ezempilo angama-52 kwiphondo azinikele kulawulo lwabantwana nabantu abadala abakhe baphathwa gadalala. Ukuba awunakho ukuya kwelinye lala maziko, yiya kwiziko lezempilo elikufutshane nawe.Ukuba urhanela ukuba umntwana ukhe waphatheka gadalala, ungamsa ngqo kwikliniki yoncedo lwezempilo. Abantwana abaphethwe gadalala bangathunyelwa kwikliniki liCandelo loKhuseleko lwaBantwana, ipolisa okanye unontlalo-ntle.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11497.5788.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBhubhane Wesigulo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Isigulo esiqatha seso siqhubekeka ixesha elide okanye siphinde sibuye emva kwexesha elide. Ezinye zezona zigulo ziqatha sisifo semiphunga kwanesoxinzelelo lwegazi (ubushushu begazi).
Ukuthintelwa nokulawulwa kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo
Isifo sesifuba
Isifo soxinzelelo lwegazi
Izigulo ezondeleyo zinokudalwa yimfuzo kodwa ngamanye amaxesha zibakho ngendlela aphila ngayo, kwakhona neemeko zokusingqongileyo, ziyazandisa, ezifana nokutshaya, ukutya okungafanelekanga, ukungazilolongi, nokusela okugqithisileyo. Ngamanye amaxesha ezi meko ziyalawuleka, kodwa ngamanye amaxesha zibangelwa kukuhlupheka, nokungatyi kutya kusempilweni lo mzuzu umntu akhulelweyo.
Kukho umbandela wenkonzo obaluleke kakhulu onenjongo yokuthintela isigulo nokuvuselela imo yempilo, ngokungaphandle kokwalatha isigulo kwangethuba, ukulawula nokunciphisa ingozi.
Izigulo ezondeleyo ezibekwa kuqala zezi: ukunyuka koxinzelelo lwegazi isifo soxinzelelo lwegazi, isifo sesifuba, isifo sokuwa, isifo sezintso, umhlaza, isifo sokungasebenzi kakuhle kwemiphunga, kunye neswekile uHlobo lwesi 2 (iswekile yohlobo loku 1, olufunyanwa kubantwana abancinci, yiyona iqhelekileyo) Uninzi lwezi zifo zezethuba elide kwaye ezinye zazo azinakunyangeka, zinokuthintelwa kuphela.
UKUTHINTELWA NOKULAWULWA KUMGANGATHO WOKUQALA WOLONDOLOZO LWEMPILO
Kumgangatho wokuqala wononophelo lwempilo inkonzo isekelezelwe ekuthinteleni ngokuthi kufundiswe abantu ngezibonelelo zendlela yokuphila esempilweni.Ikliniki nganye inomntu oqeshiweyo onezakhono zokufumana iziphumo zoxilongo nokulawula iimeko zezifo ezondeleyo ukuqalela kwabancinci ukuya kwabadala.Izigulana ziya kwazi ukubona umongikazi omnye xa ziphinda zibuya, xa ziza rhoqo kunyango lweswekile/ kwisifo soxinzelelo lwegazi okanye kwisifo sesifuba.Zinikwa ikhadi okanye into emaziyincamathisele kumacwecwe azo wona aqinisekisa ulondolozo oluqhubekekayo. Ukucebisa nokuthobela yingxenye yale nkonzo.Oogqirha namagosa ezonyango bayatshintshiselana ngokuvelela izigulana ezinezifo ezondeleyo ezisezibhedlele nasezikliniki.
Akho amalungiselelo enziweyo okuba izigulana ( ingakumbi abadala) zingayi qho ezibhedlele nasezikliniki ngokuthi zinikwe amayeza aza kuthatha inyanga enye ukuya kwezintathu. Abasebenzi bade baqalisa nemibutho namaqela awodwa enkxaso ukulungiselela abantu abanezigulo ezondeleyo. Ngale ndlela ke izigulana zingathi zifumane ingcaciso ngononophelo lwempilo olulodwa nemfundo ebhekiselele kwiimeko zabo zempilo.
Xa impilo isiya isiba mandundu okanye izigulana zigula kakhulu, ziye zisiwe kumgangatho olandelayo wolondolozo.
Inikezelwe apha ngezantsi imizekelo yeendlela zokuthintela, zokulawula nokunyanga izifo ezondeleyo.
ISIFO SESIFUBA sichaphazela abadala nabantwana. Kukudumba okondeleyo kwemibhobho yomoya ebangelwa yinto ethile engavumelani nempilo yomntu. Isifo sesifuba asinyangeki, kodwa sinokulawulwa ngokuyimpumelelo ngokuthi kusetyenziswe amayeza yonke imihla. Ukuhlolwa nonyango lwabadala lwenziwa kwiikliniki zokulondoloza impilo zokuqala apho abagulayo baxilongelwa khona, luqala khona uvavanyo olulodwa nokunyanga abantu. Abagulayo bafundiswa ngendlela yokulawula izifo zabo zesifuba , baziswe ngemiba ezisenza mandundu ezinjengokutshaya, ukungazilolongi nothuli olusendlini. Izigulana ezihlaselwa kakhulu sisifo sesifuba zinokufuna uncedo lonyango olungxamisekileyo,zithunyelwe nasezibhedlele.
ISIFO SOXINZELELO LWEGAZI sisifo sendlela yokuphila esinokuthi sithintelwe size sinyangwe. Xa uxinzelelo lwegazi luhlala lunyukile ithutyana elide, kuye kubekho ubuzaza.Ob buzaza budibanise imithanbo yegazi, intliziyo, izintso kunye namehlo. Izinto ezinokuthi zikhokelele kukufa kwelungu nasekufeni.Izigulana ezinesifo soxinzelelo lwegazi ziza kuxelelwa kumgangatho wokuqala wokulondoloza impilo ngendlela yokuphucula impilo yazo jikelele nangendlela yokunciphisa eminye imiba yesifo sentliziyo umzekelo ukuzilolonga, ukuyeka ukutshaya, utywala neziyobisi nokuphungula ukusebenzisa ityuwa.Ukuba kuthe emva kwazo zonke ezi zinto, uxinzelelo lwahlala luphezulu, uza kuchazelwa ngonyango.Kufuneka izigulana zibuye zize rhoqo ekliniki zizokujongwa zinikwe namayeza. Kufuneka izigulo ezinobuzaza ezifana nesifo sokufelwa lilungu lomzimba, isifo sentliziyo ukuyeka kwezintso zinyangwe kumgangatho wesibhedlele.
Iinkonzo yolondolozo lwezigulo ezondeleyo kwimigangatho emithathu - owokuqala ophakathi nowesithathu - ilungelelanisa ukuba abantu abafuna inkam-nkam bayifumane.
IMIYALELO:
Ezi nkonzo zifumaneka kwiikliniki nezibhedlele zonke eziseNtshona Koloni. Abantu abaqalayo ukuza kwizibhedlele baza kucelwa ukuba bazalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo, ze bakugqiba bavulelwe icwecwe. Kufuneka beze nezazisi zabo. Kuza kufunwa incwadi yembalelwano ebasusa ekliniki ibase esibhedlele. Esibhedlele kuza kufunwa isiqinisekiso somvuzo waloo nyanga uye ngayo/ uxwebhu lokuhlola umvuzo ( RP5) Ukuba ubukhe weza esibhedlele , yiza nekhadi lakho.Indlela yokuhlawula: Akuhlawulwa, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa usiza esibhedlele, kwaye le ixhomekeke kumvuzo owamkelayo nakubantu abaxhomekeke kuwe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11497.6527.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBhubhane Wesigulo
Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama
Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ijolise ekuthinteleni iimeko zamehlo eziya kukhokelela kubumfama, yaye nokunyanga abantu abanengxaki nokubona kwabo.
Uxilongo lwamehlo, eliqukanisa nokusebenzisa iitshathi zamehlo, ziyafumaneka kwiiKlinikhi zokuQala zoGonyo lweMpilo kumgangatho wePHC, zinceda ukukhangela iingxaki zokunganyangeki ezinje ngokubona izinto ezikufutshane kuphela, ukubona kude kuphela, ukubona jijekileyo kwakunye "namehlo agugayo". Emva kobudala obungama-40 eminyaka, inwebu yamehlo isilanga iyaqina yaye yenze kube nzima kwabanye abantu ukufunda besondele.
Ukuba ufuna iiglasi zamehlo, igama lakho liya kufakwa kuluhlu lwabalindileyo ukusukela kwinyanga enye ukuya kwezili- 18. Umongikazi wasendaweni yokuqala yonyango (The PHC nurse) uya kwenza ubhukisho lwakho lokba udibane noGqirha wamehlo omana etyelela iklinikhi ngamaxesha amathile. Iiglasi zamehlo ezisimahla kwakunye nezinye izinto ezisetyenziswayo zokunceda zisele zikhona yaye ziza kuphunyezwa kungekudala.
Iingxangxasi zamehlo okanye umlanga, ukukhukhumala okubonakala kuwile/ukuba luzizi wesilanga, zizinto ezo ezikhokelela kubumfama. Ziyanyangeka yaye ziyakwazi ukuchongeka ngokulula kwiiklinikhi zonyango-mpilo zokuqala kwakunye nakumaziko, nnakwabo Bantu banyangela emakhaya ngoba ziyabonakala ngokuthe gca. Uqhaqho lokususa umlanga lwenziwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini. Kukho uluhlu lwabalindileyo. Abantu abaneswekile kufuneka balufumane ukhangelo lwamehlo kanye ngonyaka ukukhangela ukwakheka komlanga emehlweni abo. Kungakhona nomahluko kwinwebu ephakathi elisweni, enokukhokelela ebumfameni. Kule meko umxhamli kufuneka ukuba adluliselwe kwisibhedlele somgangatho wesibini, apho aya kufumana khona unyango ekuthiwa yi 'laser therapy'.
Uthintelo kwasekuqaleni luqukanisa imfundo ngezempilo, ugonyo lwemasisi ebantwaneni, iinkonzo zoomama nezempilo, nenkuthazo yokhuseleko. Uthintelo loloyiko lokonakala kwenwebu yamehlo eyenziwa kukungondleki kakuhle, usuleleko kunye nomenzakalo/ukwenzakala kubalulekile. Ukungafumaneki kakuhle kukavithamini A yeyona ndoqo edala ubumfama ebantwaneni.
Isifo samehlo esingapheliyo nesinokubangela ukungaboni (Chronic glaucoma) yenye yezinto zesibini ezinobangela ubumfama eMzantsi Afrika. Abongikazi abaxilonga amehlo kwakunye noogqirha bamehlo bayabaxilonga abaxhasi babo ezibhedlele (ezikwingingqi okanye ezikumgangatho wesibini). Ukuba unyango ngokutyanda luyadingeka, isigulana siya kudluliselwa kwisibhedlele somgangatho wesithathu.
Olunye unxibelelwano olubalulekileyo:
IMIYALELO:
Uxilongo lwamehlo olukudidi olusezantsi luyafumaneka kuzo zonke iiklinikhi zePHC kwakunye nakumaziko. Ukuba kuyafuneka, abaxhasi baya kuthunyelwa kwizibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu ukuze baxilongwe baze banyangwe ngokuthe xhaxhe.Abatyeleli bokuqala kwiklinikhi okanye kwisibhedlele somgangatho wesibini/nowesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifomu yaye uxwebhu lweenkcukacha luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokuthunyelwa evela eklinikhi iya kufunwa xa utyelele isibhedlele. Izibhedlele ziya kukubuza nangamaphepha abonisa umvuzo wakho wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawusele ubhalisiwe esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kusimahla kumgangatho weeklinikhi zonyango zokuqala (PHC). Ukuba udluliselwe esibhedlele ikhona indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka ekubeni wamkela malini na kwaye bangaphi na abantu abaxhomekeke kuwe, ngokuphathelele kwisikali sokuxabisa sasesib.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11500.6358.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo > Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso

Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Umntu ofuna ukuzazi ukuba wosulelwe na yiNtsholongwane kaGawulayo angaya ekliniki okanye nakweliphi na uncedo lwempilo lukawonke-wonke lokuya kuzifunela uvavanyo neengcebiso. Umntu uyazithabathela isigqibo sokuya kuvavanyo - akukho mntu unokunyanzeliswa ukuba aye kwenza uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.Amanyathelo angundoqo ekufuneka ethatyathiwe kukufumana iingcebiso ngaphambi kolu vavanyo, uvavanyo buqu kwaneengcebiso ezinikezelwa emva kwalo.

* Ukucetyiswa ngaphambi kovavanyo
* Ukuhlolwa
* Uvavanyo olwenziwa emva kokufumana iingcebiso



UKUFUMANA IINGCEBISO NGAPHAMBI KOVAVANYO






Apha e-ATIIC iingcebiso kuqala lunikezelwe iingcebiso ngaphambi kovavanyo olo lwentsholongwane kaGawulayo yingcali yempilo yengqondo ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba umntu lowo ufumana ingcaciso eyaneleyo ukuze enze isigqibo spkuba alwenze na olo vavanyo okanye hayi. Incoko ke ke yenziwayo bucala yaye iyimfihlelo, futhi ke iqulethe ulwazi ngentsholongwane kaGawulayo/ngoGawulayo kwanovavanyo olo. Emva kokufumana ezo ngcebiso ngaphambi kovavanyo umntu lowo angazithabathela isigqibo sokuba aqhubekeke na nolo vavanyo okanye hayi. Umntu ke kufuneka anikezele imvume yokwenziwa kovavanyo ngokuthi agcwalise ze atyikitye iphetshana eligunyazisa oko.

Umntu unakho nokunikezela ngelungelo lakhe lokutyikitya eli phetshana lemvume komnye umntu. Umzekelo, umzali okanye ummeli womntwana ongaphantsi kweminyaka eli-14 angavuma ukuba umntwana lowo angaluthatha uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo. Abantwana ke abangaphezu kweminyaka eli-14 abavumileyo ukuthatha uvavanyo kufuneka bazinikwe iziphumo zeemvavanyo zabo. Olu lwazi ke alunakudluliselwa kubazali baba bantwana ngaphandle kwemvume yabo.


UVAVANYO






Akuvumelekanga ukuvavanya abasebenzi kwindawo yabo yempangelo ngaphandle kokuba loo nto ivunywa yiNkundla Yabasebenzi, ngokuthobela iSahluko 7(2) somthetho i-Employment Equity, wama-55 ka-1998.

Uvavanyo lweNtsholongwane kaGawulayo luvavanyo oluchanekileyo lenzululwazi olubonisayo ukuba umntu wosulelwe yile Ntsholongwane okanye hayi kwaye lusoloko lusenziwa kwigazi lomntu. Amaziko amaninzi ovavanyo asebenzisa Indlela Ekhawulezileyo Yokuvavanya, nto leyo ke ithetha ukuba umntu uthi azifumane iziphumo zakhe kwimizuzu nje engamashumi amabini.


UKUFUMANA IINGCEBISO EMVA KOVAVANYO







Ingxelo ekhawulezileyo yovavanyo inikwa umntu ngexesha lokufumana iingcebiso emva kovavanyo olo. Kwaneli ke ityeli lovavanyo neengcebiso likwayimfihlelo eyaziwa ngumvavanywa nomvavanyi kuphela yaye neziphumo zaziwa nguye kuphela, kuba kungekho mthethweni into yokunika umntu ingxelo zakhe nokuba unayo nokuba akanayo ungayifumenanga imvume yalo mntu, ubegqiba kwenza olo vavanyo. Ukuba umntu akachatshazelwanga yile ntsholongwane uza kucetyiswa ngengozi zokwabelana ngesondlo ezikhuselekileyo aphinde afundiswe nangokusebenzisa ntsilathi. Xa umntu kufumaniseke ukuba unayo, uza kucetyiswa ngendlela amakazamkele ngayo ezi ndaba, anikwe nengcaciso ngokwabelana ngesondo okukhuselekilyo nangokutya okunika impilo ekufuneka ekutyile. Umntu anganikwa iingcebiso eziqhubekekayo okanye athunyelwe kwiqela lenkxaso okanye kumbutho. Umama ekufumaniseke ukuba unayo uza kuthunyelwa ukuba azimanye neNkqubo Yokuthintela Ukosuleleka Kosana.

Abacebisi kwiphondo baqeqeshwa liZiko loqeqesho likaGawulayo Nelengcaciso.(ATICC) elisePlumstead, eKapa. Ngamavolontiya odwa asebenza Kwimibutho engekho phantsi kukaRhulumente anokuthi acele ukuqeqeshwa.

Xa unento ongayiqondiyo malunga neNtsholongwane kaGawulayo kunye noGawulayo ungafowunela le nombolo yamahala Yoncedo esebenza iiyure ezingama-24 engu- 0800 012 322.
Ezi ke ziindawo ezibalulekileyo ongadibana nazo:

* i-Aids Training, Information and Counselling Centre(iATICC): 021 797 3327; inombolo yomnxeba: 021 763 5320/1//2/3, eyefeksi 797 3356
* iNational Association of People Living with HIV/Aids (iNapwa): 021 424 1106
* iTreatment Action Campaign (iTAC) Inombolo Yomnxeba: 021 788 3507; eyefeksi 021 788 3726
* i-Aids Law Project (iALP) 011 356 4100, eyefeksi 011 339 4311
* iSouth African Human Rights Commission (iSAHRC) :inombolo yomnxeba 011 484 8300; eyefeksi 011 643 6472



IMIYALELO:

Kuyimfuneko ukwenza idinga lokuzisa kuvavanyo neengcebiso zakwa-ATTIC.

>Uvavanyo ozifunele ngokwakho ke kwakunye neengcebiso zifumaneka kwiikliniki nakumaziko ononophelo lwempilo yoluntu. Xa ingekhoyo le nkonzo kwezi ndawo zingentla umntu lowo makathunyelwe kwiqumrhu elinazo ezi nkonzo zeengcebiso okanye kwelinye ke iziko elinazo.

Abantu abaqalayo ukutyelela loo kliniki okanye elo ziko lempilo yoluntu bayakucelwa ukuba bagcwalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo ukuze umntu ngamnye enzelwe noxwebhu lwakhe. Kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi.

Inombolo Yomnxeba: 021 763 5320/1/2/3.
Amaxesha okuvavanya e-ATICC ngala alandelayo:


ngoMvulo:
9:30 - 12:30

ngoLwesibini:
9:00 - 12:00

ngoLwesithathu:
9:30 - 12:30

ngoLwesine:
9:30 - 12:30

ngoLwesihlanu:
9:30 - 11:30



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* i-ATICC
* Iiklinikhi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Yenziwa simahla.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Key Points about HIV/AIDS (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)
* Unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo (IiNkonzo)
* Voluntary Counselling and Testing (VCT) (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 280 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.11501.6392.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Unonophelo Lwasekhaya > Uncedo lwasekhaya

Uncedo lwasekhaya






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Uncedo lwasekhaya (i-HBC ngamafutshane kwisiNgesi) kukunikezelwa kweemfuno zoncedo lokonga ngabanikezeli abasesikweni okanye abangekho sikweni, kubantu emakhayeni abo. Le nkonzo iyafumaneka kubantu abaneemfuno ngokwasengqondweni, emzimbeni, emphefumlweni nasentlalweni. Phakathi kwabantu abalulungeleyo olu ncedo ngabo banesifo sokushwabana icala lomzimba, abaphila noGawulayo nentsholongwane yakhe, abaphazamisekileyo ngokwasemzimbeni nangokwasengqondweni, abantu abadala ababuthathaka, okanye abantu abagula kakhulu. Uncedo olunikezelwayo lwenzelwe ukugcina nokubuyisela iqondo eliphezulu lozinzo nolonwabo, ukusebenza kunye nempilo, kuquka nokufa okundilisekileyo.

* Ngubani onikezela ngoncedo lwasekhaya?
* Uqeqesho lwabantu abanikezela ngolu ncedo

NGUBANI ONIKEZELA NGONCEDO LWASEKHAYA?

Iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwiNtshona Kapa zithi zinikezelwe yimibutho engajonganga ngeniso nethi ifake izicelo zomsebenzi ofun' ukwenziwa ze ifumane inkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. Abaguli abafuna inkathalo eqhubekayo ekhaya besakube bekhululwe esibhedlele, bathi bathunyelwe kwiziko lezempilo elikwiCandelo lezempilo kwindawo abahlala kuyo. Umongikazi ekliniki okanye kwiziko lezempilo uye athumele umguli kumbutho ongajonganga ngeniso emele iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwindawo ohlala kuyo. UmLawuli wombutho lowo (umongikazi) uya kuthi avavanye iimfuno zomguli ekhayeni lakhe aze abenzele isicwangciso. Umongikazi uya kuthi ke atyumbe umntu oza kunikezela ngoncedo kumguli lowo. Umnikezeli ngoncedo uya kuthi anikezele ngeenkonzo ngokomyalelo okwisicwangciso soncedo, aze umongikazi atyelele umguli lowo ukuqinisekisa ukuba isicwangciso siyaqhutywa.


Uncedo lwasekhaya asiloncedo oluthatha iiyure ezingama-24, yaye aluthathi ndawo yosapho njengabantu abanceda umguli. Lwenzelwe kuphela iinkonzo zokuncedisa nokuxhasa ukunqanda ukuxakekiswa kwabanikezeli ngoncedo abasoloko benyanzeleka ukuba banyamekele izizalwane zabo ezigulayo.

UQEQESHO LWABANIKEZELI NGONCEDO

Abanikezeli ngoncedo abavela kwimibutho eyahlukeneyo kuye kufuneke ukuba bagqibe izifundo zonikezelo ngoncedo lwasekhaya ezithi ziququzelelwe liSebe lezeMpilo. Uqeqesho oluqhubekekayo luqhutyelwa kwezo ndawo zoncedo, luye lunikezelwe leli Sebe ukuqinisekisa ukuba nakho kwabanikezeli ngoncedo ukwenza umsebenzi abawuqeqeshelwayo.
Abasebenzi bezoncedo kulindeleke ukuba bancede abaguli kunye namalungu eentsapho zabo ukuba baphile bekwazi nokuzimela. Abasebenzi abasebenza ngokuzithandela nabo baye bafunwe ukuncedisa iinkonzo ezinikelwa ngabasebenzi boncedo. Bathi bezinikele njengamaqabane, bathuthe amayeza, bathunywe nasezivenkileni, njalo njalo.


IMIYALELO:

Nceda uqaphele ukuba le nkonzo ayikho kuzo zonke iindawo. Qhagamshelana noMlawuli weNkqubo yonyango lwasekhaya okwingingqi yakho ukufumana ulwazi malunga neendawo olufumaneka kuzo:
* UmZantsi Kapa / Ingingqi yeKaroo:
Inombolo yomnxeba: 044 874 2172

* Boland / Isithili saseOverberg:
Inombolo yomnxeba: 023 348 1408

* Unxweme oluseNtshona / Ingingqi yeWinelands:
Inombolo yomnxeba: 022 487 9305

* Isithili sesixeko seKapa:
Inombolo yomnxeba: 021 918 1508

* UMlawuli wePhondo: ULorna Scheepers:
Inombolo yomnxeba: 021 483 5662;
Llscheep@pgwc.gov.za


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Zonke iindleko ezifihlakeleyo nezenziwe ngoomahlulelane bemibutho engajonganga nzuzo azixhaswa ngokwaneleyo, yaye ukuze kunqandwe iimpawu zokuxhomekeka, umnikelo ongephi ungenziwa kumahlulelane wemibutho engajonganga nzuzo ukuhlawulela iindleko zezothu






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.11502.6539.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Ugonyo > Ugonyo

Ugonyo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ugonyo lukhusela abantu abadala nabantwana kwizifo ezinobungozi kodwa zinokuthintelwa. UMbutho weMpilo kaZwelonke uthi ugonyo luhlangula ubomi bezigidi ezithathu zabantu ngonyaka.
* Umntwana wakho angakhuseleka kwezi zigulo zilandelayo ukuba uthe wagonywa
* Kufuneka agonywe nini umntwana wakho?

ISebe lezeMpilo licebisa oomama ngokumandla ukuba bakhusele abantwana babo kwizifo ezosulelayo ngokuthi babase ukuba baye kugonywa ukususela ekuzalweni kwabo ukuya kwiminyaka emihlanu ubudala. Ugonyo lufumaneka simahla kuwo onke amaziko ezonyango. Eli Sebe liqhuba amaphulo ogonyo, baze abasebenzi bezempilo bathunyelwe kwizikolo zamabanga aphantsi ukuya kugonya abantwana. Eli Phondo liceba iphulo elikhulu logonyo ukulwa nerhashalala kunye nepoliyo ngonyaka ka-2004.

Ugonyo lukhuselekile. Nangona zisenokuba kho iziphumo ezingalunganga emva kogonyo, zisoloko zingenabungozi bungako yaye ziphela ngokukhawuleza. Qhagamshelana nekliniki ekufutshane nawe ukufumana iingcebiso ukuba uxhalabile.

UMNTWANA WAKHO ANGAKHUSELEKA KWEZI ZIGULO ZILANDELAYO UKUBA UTHE WAGONYWA

Ipoliyo ibangwa ziintsholongwane (iintsholongwane zepoliyo), ezithi zihlasele imithambo-luvo, zibangela ukutyhafa okanye ukushwabana komlenze okanye kwengalo xa ithe yanobuzaza, isenokuchaphazela izihlunu zemiphunga okanye ukuphefumla.

Irhashalala ibangela icesina kunye nerhashalala yaye ingakhokhelela kutyatyazo nokuphelelwa ngamanzi emzimbeni, ukungeva ngeendlebe, izigulo zamehlo, ukukrala kwemiphunga, ukonakala kwengqondo kunye nokufa.

I-Haemophilus Influenza Type B (Hib) sisigulo esinobungozi kakhulu esihlasela ikakhulu abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala, yaye ukubulawa sesi sifo kuqhelekile kubantwana abangaphantsi konyaka ubudala. Abanye babantwana abasindayo kwesi sifo bathi babe nomonakalo osisigxina ofana nobumfama, ukungeva ngeendlebe, ukonakala kwengqondo okanye ukushwabana kwamalungu omzimba.

I-Hepatitis B isisifo sokosuleleka kwesibindi, esinokubangela umonakalo kwisibindi eso, umhlaza wesibindi kunye nokufa.

I-Pertussis (unkonkonko) uqala ngentloko ebuhlungu, icesina nokhohlokhohlo. Uhlaselo lokhohlokhohlo olukhulu luthi lwenze kube nzima ukuba umntwana atye, asele okanye aphefumle.

Uminxano-mihlathi (ukuqina kwemihlathi) lwenzeka xa ityhefu evela kwintsholongwane yominxano-mihlathi esuka emhlabeni ithi ingene enxebeni okanye umkrwelo. Le ntsholongwane ingabangela inkantsi yezihlunu, iingxaki zokuphefumla nezentliziyo, kunye nokufa. Amathuba okubulawa yile meko maninzi kakhulu.

Ukubola komqala sisifo seentsholongwane esinobungozi kakhulu, nesenza ukuba kube nzima ukuphefumla.

Isifo sokudumba kwenwebu yobuchopho esibangelwa sisifo sephepha sisifo esinobungozi kakhulu nesinokuhlasela wonke umntu singakhethi budala butheni. Abo bafumana isifo sephepha bathi bakhathazwe kukukhohlela ithuba elide, iintlungu zesifuba, ukubila ebusuku, ukwehla ngokwasemzimbeni kwanokufa xa sithe asanyangwa. Kubantwana abancinane intsholongwane yesifo sephepha ingahlasela ingqondo ibangele ukudumba kwenwebu yobuchopho, okanye ingangena egazini ize yandele kwamanye amalungu omzimba. Isifo sephepha singababulala abantu abancinci. Olona khuseleko lwabantu abasebancinci kwisifo esibangelwa yintsholongwane yesifo sephepha lugonyo lwe-BCG.

Abantwana abangakhange bafumane i-BCG ekuzalweni kwabo, badla ngokugonywa xa besisiwa ekliniki kutyelelo olulandelayo logonyo, xa beneeveki ezintandathu ubudala. Nawuphi na umntwana obudala bungaphantsi konyaka ongakhange alufumane ugonyo lwe-BCG ekuzalweni kwakhe kufuneka asiwe kwikliniki ekufutshane naye, apho luya kuthi lunikezelwe khona ugonyo olo. Abantwana abosuleleke yintsholongwane kaGawulayo, abagulayo bekwabonakalisa iimpawu zikaGawulayo mabangalufumani ugonyo lwe-BCG.
Olu ludwe lwenkqubo yogonyo lulapha ngezantsi lubonakalisa ubudala bogonyo ngalunye. Kubalulekile ukuba ugonyo lugqitywe njengoko lucacisiwe kolu luhlu.
KUFUNEKA AGONYWE NINI UMNTWANA WAKHO?


Ubudala
Ugonyo
Indlela yokugonya

Ekuzalweni
I-BCG (ukugonyelwa isifo sephepha)Ugonyo lwepoliyo
Inaliti engalweni yasekunene Amathontsana emlonyeni

Xa eneenyanga ezintandathu ubudala
Ugonyo lwepoliyo Ugonyo lwe-DTP* nolwe-Hib# Ugonyo lwe-Hepatitis B
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwithanga lasekhohlo Inaliti kwithanga lasekunene

Xa eneeveki ezilishumi ubudala
Ugonyo lwepoliyo Ugonyo lwe-DTP* nolwe-Hib# Ugonyo lwe-Hepatitis B
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwithanga lasekhohlo Inaliti kwithanga lasekunene

Xa eneeveki ezili-14 ubudala
Ugonyo lwepoliyo Ugonyo lwe-DTP* nolwe-Hib# Ugonyo lwe-Hepatitis B
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwithanga lasekhohlo Inaliti kwithanga lasekunene

Xa eneenyanga ezilithoba ubudala
Ugonyo lwerhashalala
Inaliti kwithanga lasekunene

Xa eneenyanga ezili-18 ubudala
Ugonyo lwepoliyo Ugonyo lwe-DTP* Ugonyo lwerhashalala
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwingalo yasekhohlo Inaliti kwingalo yasekunene

Xa eneminyaka emihlanu ubudala
Ugonyo lwepoliyo Ugonyo lwe-DT**
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwingalo yasekhohlo

I-DTP* = lugonyo lokubola komqala, unkonkonko kunye nominxano-mihlathi
I-DT** = lugonyo lokubola komqala nominxano-mihlathi kuphela
I-Hib# = lugonyo lwe-Haemophilus influenzae type b



IMIYALELO:

Ugonyo luyafumaneka kuzo zonke iikliniki zoncedo lwezempilo nakumaziko ezempilo, nakulawo omgangatho ophezulu.Kufuneka usoloko uphethe itshati okanye ikhadi elibizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esinga eMpilweni ngalo lonke ixesha usiya ekliniki ukuqinisekisa ukuba ugonyo luhamba ngendlela eyiyo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Lonke ugonyo olukuluhlu lwesiqhelo lufumaneka simahla kuzo zonke iindawo zoncedo lwezonyango kunye namaziko.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
* Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana (IiNkonzo)
* Intradermal BCG Immunisation (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 278 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Measles - Fact Sheet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 172 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.11504.6394.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lokukhulelwa
Uvavanyo Lokukhulelwa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11504.6396.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.
Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11504.6425.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Ukuzikhusela Kwisifo Esihlasela Iintsana Ezingekazalwa
Unyango
Iimpawu Zomngcipheko
Ungayifumana njani le nkonzo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Ezinokuba Lulutho
UKUZIKHUSELA KWISIFO ESIHLASELA IINTSANA EZINGEKAZALWA
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni i-FAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
UNYANGO
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abane-FAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abane-FAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
IIMPAWU ZOMNGCIPHEKO
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa ne-FAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Ungalufumana olu ncedo kwikliniki yoncedo lwezempilo, kwiikliniki ezinceda oomama ngolwazi lwaphambi kokubeleka okanye kwizibhedlele eziphezulu ukuba udluliselwe kumgca ongentla.
Ukuba uya okokuqala kwiziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu uze uvulelwe neqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile kwelo ziko. Yiza neTshathi yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni. Ukuba uxhalabile yindlela obusela ngayo utywala, okanye kukho imibuzo ofuna ukuyibuza kumsebenzi wezempilo, nceda ukwenze oko.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINOKUBA LULUTHO
Imibutho yabucala eyahlukeneyo ingakunceda ngeempawu ezalatha into ebangelwa butywala kusana olungekazalwa:
Umbutho
Inombolo Yomnxeba
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye i-FAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni iFAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abaneFAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abaneFAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa neFAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11504.6521.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
IMIYALELO:
Ungatyelela indawo yonyango lokuqala esekuhlaleni, yaye ngokuxhomekeke kwingxaki leyo, usenokuthunyelwa kwicandelo leenkonzo zabasetyhini kummandla okanye kwisibhedlele somgangatho wesithathu (iGroote Schuur okanye iTygerberg) ukuyokwenza uxilongo lwencindi, uphando oluthe xhaxhe nonyango.Kuya kufuneka uthunyelwe ukuba utyelele kwizibhedlele zommandla okanye kwezikumgangatho wesithathu apho iinkonzo zabasetyhini zifumaneka khona. Ukuba ungumtyeleli okokuqala, kuya kufuneka ugcwalise ifomu yaye uxwebhu luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi kwakunye nekhadi lakho laseklinikhi/isibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kakade kwindawo enjalo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo kwiindawo zokuqala zonyango lwempilo zisimahla ukuba akunayo imedical aid. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kusengakhona iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwa
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11505.6449.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Abantu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo bangafumana unyango kwiikliniki zonyango lokuqala zabagula ngengqondo.
Ukukhutshwa kwetyhefu emizimbeni yezigulane ezigulela ngaphandle kungenziwa kumaziko enqanaba lokuqala, ukuba ikho imfuneko yoko. Abantu abaxhomekeke kwiziyobisi, ngokuxhomekeke kuhlobo lwesiyobisi nezinye izinto, banokuziva beneempawu ezingemnandi zokuyeka iziyobisi xa beyeka iziyobisi zabo. Ukukhutshwa kwetyhefu yindlela yezonyango yokungenelela nenceda ekunciphiseni uvakalelo ngokomzimba nangokomphefumlo, kanti nasekulawuleni iingxaki ezinokubangwa kukuyeka iziyobisi, ngaphambi kokuba umntu lowo aye kufumana olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Xa ingxaki yomntu yokusebenzisa iziyobisi ifuna iinkonzo ezingcono nangaphezulu, kungafumaneka ezi nkonzo zilandelayo:
Izibhedlele zeenqila (ezenqanaba lesibini) zibonelela abantu abaxhomekeke etywaleni nakwiziyobisi ngeenkonzo zokukhutshwa kotyhefeko emzimbeni ngaphambi kokuba balaliswe kumaziko onyango ukuze bafumane olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Iziko i-De Nova Treatment Centre ese-Kraaifontein lifumana uncedo-mali olupheleleyo kwiSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle kwaye libonelela ngonyango lokuxhomekeka etywaleni nakwiziyobisi. Le nkonzo yeyabantu abangenamndla ngokwezimali kunye nabo bathunyelwa kuyo licandelo lezomthetho. Iinkonzo zabagula ngengqondo nasemphefumlweni zifumaneka ngamaxesha athile kwiingcali zabagula ngengqondo, ngcali ezo ziqeshwe liSebe lezeMpilo.
Amanye amaziko onyango lwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo naphantsi kweeNGOs abhalisiwe kwaye afunyaniswa isabsidi liSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle. Imbinana yamaziko abucala okunyanga abasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo ineelayisenisi ezikhutshwe liSebe lezeMpilo ukuze ibonelele ngeenkqubo zonyango ndawonye neenkqubo zokukhupha utyefeko emzimbeni. Isibhedlele i-Stikland sibonelela izigulane ezilalisiweyo ngeenkonzo zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo emva kokusebenzisa utywala ngokugqithisileyo.
IMIYALELO:
Iziko ngalinye lineendlela ezithile zokuthumela izigulane ezibhedlele kwaye ezo ndlela zingafumaneka ngokuthi umntu azidibanise neziko elo, wona maziko adweliswe kwi-ncwadi-salathisi yabagula ngengqondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni (IiNkonzo)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11512.6451.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Isondlo > Inkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo

Inkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

iNkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imeko yesondlo sabo bonke abantu abahlala kweli phondo leNtshona Kapa. Zininzi ke iinkalo zale nkqubo.
* Yintoni ukungondleki?
* Uncedo ngeepasile zokutya ebantwaneni
* Isondlo ngobisi lwebele
* Ukujongwa kokukhula
* Ukupheliswa kwentlupheko
* Uncedo ngezakhi-mzimba
* Ukubulawa kweentshulube
* Iingcebiso ngesondlo kwizigulo ezithile
* INkqubo Yesondlo Kwizikolo Zamabanga Aphantsi
* Ukutya Kumaziko



YINTONI UKUNGONDLEKI?


Le Nkqubo Ihlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imo yesondlo kubo bonke abantu abahlala kwiPhondo leNtshona Koloni.

Ukungondleki yingxaki enkulu eMzantsi Afrika kwaye kuyenye yezona zinto ziphambili ezinegalelo kwizifo nokufa okugubungele abantwana. Uqikelelo ludiza ukuba malunga ne-30% yabantwana boMzantsi Afrika baphazanyiswa kukungondleki ngokwaneleyo kwiminyaka yabo yokukhula.

Ukutya ngokunganelisiyo, ukugula nokuxhalaba emphefumlweni/ukonzakala kakhulu zezona zinto ziphambili ezingunobangela wokungondleki. Ubuhlwempu nokunqongophala kwezinto eziluncedo zezona zinto zinegalelo ekungondlekini. Le nkqubo izama ngeendlela ezininzi ukujongana nalo bhubhane uzimeleyo.



UNCEDO NGEEPASILE ZOKUTYA EBANTWANENI


Kumaziko enqanaba lokuqala abantwana abafunyaniswe bengondlekanga (oku kuquka abantwana nabantu abakhulu abanentsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha) baya kunikwa izinto ezixhasa ukutya, kubandakanywa nomgubo wombona otyetyisiweyo kunye nesiselo esinika amandla. Izixhasi-kutya zinikwa izigulane ezichongwe ngendlela ethile. Abasebenzi bezempilo nabo baye bazinike iingcebiso nengcaciso izigulane, zifundiswe nokufundiswa ngeentlobo zokutya okunempilo nezona ndlela zinempilo zokupheka. Iingcali zokutya nazo ziye zibonelele uluntu ngeenkonzo ezizodwa.



ISONDLO NGOBISI LWEBELE


Ukuzama ukulwa nokungondleki kwabantwana abancinane amagosa ezempilo aye akhuthaze abasetyhini ukuba babancancise ubisi lwebele abantwana babo de babe neenyanga ezintandathu ubudala, ze emva koko baqhubeke ngokubancancisa babatyise nezixhasi-kutya de babe neminyaka emibini ubudala. Ezinye iindlela zokutyisa abantwana kuye kuboniswane ngazo noomama abanentsholongwane kaGawulayo. Isibhedlele sase-Vredendal neziko labadlezana laseGroote Schuur zizibhedlele ezikhathalela iintsana kweli phondo, oku zikwenza phantsi kwelinge lezibhedlele ezikhathalela iintsana, iBaby Friendly Hospital Initiative ngesiNgesi.


UKUJONGWA KOKUKHULA


Bonke abantwana baviwa ubunzima njengenxgenye yenkqubo yokubeka iliso ekukhuleni kwabo, nto leyo ikwaziyo ukuchaza ukuba umntwana uyakhula kusini na. Ubunzima bomntwana bubhalwa kwikhadi i-Road to Health Card. Kuye kukhangelwe izinto ezingunobangela wokuhla kobunzima, zinto ezo zifana nezifo ezosulelayo, indlala emakhaya nokungakhathalelwa. Izifo ezosulelayo zinendima ephambili ekungondlekini kwabantwana kwaye ezo zifo zinyangwa kumaziko enqanaba lokuqala. Izifo zorhudo zinxulumene kakhulu neemeko zokucoceka kwendawo (ukucoceka kweendawo zangasese namanzi) nokungondleki okanye ukungondleki kakuhle kosana, nto leyo yenza ukuba luhlaselwe lula lurhudo.


UKUPHELISWA KWENTLUPHEKO


Amakhaya agutyungelwe bubuhlwempu aya chongwa aze adityaniswe nenye yeenkqubo zikarhulumente zokulwa nobuhlwempu. Indlala emakhaya isetyenzwa ngokubambisana kwamacandelo kwaye loo makhaya aye abonelelwe ngoncedo nenkxaso efanelekileyo.



UNCEDO NGEZAKHI-MZIMBA


Ukulawula ukunqongophala kwezakha-mzimba yenye yezinto eziyinxalenye ebalulekileyo yale nkonzo. Izakha-mzimba zizinto zendalo ezifana nevitamin neetyuwa zomzimba, nezimlinganiselo mncinane ekutyeni kwaye zibaluleke kakhulu kwimpilo entle. I-INP ibonelela abantwana abathile ekujoliswe kubo ngeVitamin A. Abantwana abaswele iVitamin A bayabhitya, abakhuli kakuhle kwaye basemngciphekweni wokosulelwa zizifo, bafe ngenxa yazo. Ukungabikho kweVitamin A konakalisa namehlo kwaye ukunqongophala kwayo ngomnye unobangela wokutyhaphaka kwabantwana.

Abantwana abazelwe benemizimba emincinci banikwa izakhi-mzimba uVitamin A, zona ziphakamisa umgangatho wamandla omzimba okulwa nezifo kwaye zincedisa nokukhula komntwana. Iintsana ukususela kwezineenyanga ezi-6 ukuya kwezineenyanga ezili-11 ziye zityiswe iVitamin A (100 000IU) ukuthintela ukugula kakhulu. Abantwana abanyanga zingaphezulu kwe-12 ukuya kwiminyaka emihlanu baye batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU xa benyanga zili-12 ubudala ze batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU rhoqo emva kweenyanga ezintandathu, de babe neminyaka emihlanu ubudala.

Abantwana abangondlekanga kakuhle kakhulu okanye abasoloko bephathwa zizifo ezosulelayo ezifana nesorhudo, imasisi nentsholongwane kaGawulayo baye banikwe imilinganiselo engaphezulwana yeVitamin A.


UKUBULAWA KWEENTSHULUBE
Ukuhla kwemizimba yabantwana kusenokubangwa kukuhlaselwa ziintshulube kwaye loo nto inganyangwa ekliniki ngamayeza okukhupha iintshulube.


IINGCEBISO NGESONDLO KWIZIGULO EZITHILE

Izifundo ezimalunga nesondlo, ingaciso nokucetyiswa ziinkqubo ekubonelelwa ngazo kuwo onke amanqanaba onyango lwabantu abafe amalungu athile omzimba, abanoxinzelelo-gazi oluphezulu, isifo seswekile, intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo nesifo sephepha.


INKQUBO YESONDLO KWIZIKOLO ZAMABANGA APHANTSI


Inkqubo yesondlo yezikolo zamabanga aphantsi, ifumaneka ikakhulu kwizikolo ezimgangatho wezoqoqosho uphantsi. Ezo nkqubo kungoku nje kubanjiswana ngazo neSebe lezeMfundo. Urhulumente wephondo unenjongo yokuba abantwana abangama-125 000 kwizikolo zamabanga aphantsi ezingama-847 kweli phondo baxhamle kwinkqubo yakhe yesondlo engadlulanga unyaka ka-2004.


UKUTYA KUMAZIKO

Le nkqubo ikwanegalelo kwiinkqubo zokukhathalela abagulayo nabakumaziko ajongana nabagulayo ngokuthi babonelelwe ngeenkqubo zokondla ezibonelela ngesondlo esinempilo.


IMIYALELO:

Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze isigulane eso sivulelwe uxwebhu. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe weza kweso sibhedlele ngaphambili.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Integrated Nutrition Programme - A Foundation for Life (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Integrated Nutrition Programme - National Publications (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 153 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* National Nutrition Strategic Plan 2002/03 - 2006/07 - Isebe Lezempilo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (File type: pdf; size: 152 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
* Re-Establishing a Breastfeeding Culture in South Africa (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.11513.6453.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yasemsebenzini
Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini
Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Xa kuthethwa ngempilo yasemsebenzini kuthethwa ngempilo nokhuseleko lwabasebenzi. Injongo yeenkonzo ezijongene nempilo yasemsebenzini kukuphakamisa umgangatho wezempilo, ukhuseleko nokwaneliseka kwiindawo ekusetyenzwa kuzo nokukhuthaza ubukho babasebenzi abampilo intle, abakhutheleyo nabavelisa kangangoko. Nangona kunjalo, zikho iindawo ekusetyenzwa kuzo ezingakhuselekanga nezichaphazela impilo yabasebenzi.
Iingcali zempilo yasemsebenzini (oogqirha/oonesi) kuwo wonke amaziko ezempilo ziqeqeshelwa ukubanako ukuchonga, ukufumanisa nokunyanga abasebenzi kwanokubabuyisela kwimi yabo yesiqhelo, basebenzi abo baphathwa zizifo ezingapheliyo, abonzakele ngenxa yeengozi ezenzeka emsebenzini okaye abathi babenokudibana nezinto ezinobungozi empilweni yabo.
Ukuhlolwa kweendawo zokusebenzela
Ingaba impilo yakho ichaphazeleka kakubi nakabuhlungu emsebenzini?
Ukunikezele ngxelo Ngezigulo okanye ukwenzakala
Ukufaka isicelo sembuyekezo
Abantu abatyelela okokuqala
Abahloli abaphuma kwiinkonzo zokuhlola zeSebe leSizwe Lemicimbi Yabasebenzi (khangela kwiinkonzo zabasebenzi) basoloko bezityelela imizi-mveliso kunye nezinye iindawo ekusetyenzwa kuzo. Baye baqinisekise ukuba iindawo ekusetyenzwa kuzo ziyahambelana nemimiselo yezempilo nokhuseleko njengoko ichazwe kuMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini, uMthetho wama-85 ka-1993, mthetho lowo uphantsi kweSebe Lemicimbi Yabasebenzi. Abahloli baye bacebise abaphathi nabanini ngeendlela zokuphucula iimeko ekusetyenzwa phantsi kwazo apho kukho imfuneko, kwaye bangawunyanzelisa umthetho wezemisebenzi ngokuthi bakhuphe izaziso, banqumamise iinkonzo kananjalo batshutshise abaphula umthetho.
Amagosa ezempilo yendawo asebenza ngokoMthetho wezeMpilo, uMthetho wama-63 ka-1077, ahlola iindawo ezithile kuphela, ndawo ezo zifana neerestoranti, izikhululo zeenqwelo-moya namazibuko, ukuqinisekisa ukuthobela kwawo imigaqo emiselweyo.
INGABA IMPILO YAKHO ICHAPHAZELEKA KAKUBI NAKABUHLUNGU EMSEBENZINI?
Nantsi eminye imibuzo onokuzibuza yona ukuba ukrokrela ukuchaphazeleka kwempilo yakho ziimeko zendawo osebenza kuyo:
Ingaba iingxaki zempilo yam zingumvuka womsebenzi endiwenzayo?
Ingaba umsebenzi endiwenzayo usongeza nangakumbi na isigulo okanye ukwenzakala kwam?
Ingaba ndinazimpawu zithile endizivayo okanye endizibonayo kwixesha elithile lokgqiba kwam ukusebenza?
Ingaba oko ndikwenzayo ngoku kuya kuyichaphazela kusini na impilo yam kwiminyaka elishumi ukuya kwelshumi elinesihlanu ezayo?
Ingaba ikhuselekile na indawo endisebenzela kuyo?
IMBUYEKEZO YABASEBENZI
Khumbula ukuba unakho ukufaka isicelo sembuyekezo ukuba wonzakele okanye ugule ngenxa yomsebenzi owenzayo. Imbuyekezo ilawulwa liSebe Lemicimbi Yabasebenzi, kungelilo Sebe Lezempilo. Unakho ukufumana imbuyekezo ngazo zonke iindleko zonyango ezifanelekileyo.
IMIYALELO:
Ukuba uguliswa kukuchaphazeleka okanye zizenzo zasemsebenzini, okanye kukonzakalela emsebenzini, oko kufuneka ukwazise umqeshi wakho, yena ekufuneka ngokomthetho akuthumele kwiziko lezempilo ukuze uye kuxilongwa unyangwe. Amagosa onyango lokuqala angakuthumela kwiziko lenqanaba lesibini okanye kwiziko lenqanaba lesithathu ngokuxhomekeke kubunzima bento ogula yiyo okanye bomonzakalo onawo.
Ikliniki i-Reed Street eBellville, kwiSixeko saseKapa, isebenzana nabantu abanezifo ezingenxa yeengxaki zasemsebenzini. Ivulwa kanye ngeveki kwaye amalungiselelo okuya kuyo kufuneka uwenze kwangaphambili. Inombolo yayo yomnxeba ithi: 021 946 3790.
Kubalulekile ukuba uchazele unesi ngento ekuchaphazeleyo okanye eyakuchaphazelayo emsebenzini osebenza kuwo okanye owawusebenza kuwo ngaphambili. Oko kungabandakanya: ingxolo, uthuli, iasbhestosi, irhasi, umsi kunye neentshukumo zoomatshini, ndawonye noxinzelelo olungaqhelekanga.
UKUFAKA ISICELO SEMBUYEKEZO
ABANTU ABATYELELA OKOKUQALA
Ukuba uyaqala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana ngeenkcukacha zakho ze kwandulwe ukuvulwa uxwebhui. Yiza nencwadi-sazisi yakho, incwadi othunyelwa ngayo ukuba iyafuneka, kunye nawo wonke amayeza owasebenzisayo. Ukuba uthunyelwe esibhedlele uya kufunwa iphetshana elichaza umvuzo wakho/ingxelo yengeniso IRP5. Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi (IiNkonzo)
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11514.6256.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ezomlomo & Namazinyo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
UMbuso ubonelela ngeenkonzo zonyango lwamazinyo nolomlomo kubemi beli ngeenjongo zokuphucula impilo yamazinyo, ukunqanda ukubola kwamazinyo futhi kunyangwe naziphi na iingxaki.
Zeziphi iinkonzo zamazinyo ozifumanayo?
Ukubola Kwentsini
Isifo esisemlonyeni
Iyeza lokubulala iintlungu
Ngubani omakafumane inkonzo yenkxaso yokufakelwa amazinyo?
Ukuvuselela nokuthintela
ZEZIPHI IINKONZO ZAMAZINYO OZIFUMANAYO?
Inkonzo yamazinyo yempilo echazwa ngomlomo iineenxenye ezintathu kulondozo olukumgangatho osisiseko ( iikliniki zokuqala zolondolozo lwempilo): ukuvuselela, ukunqanda nokunyanga. Kwezinye iindawo zephondo (umz. iMossel Bay) ezi nkonzo zifana nezi ziyafumaneka kwizibhedlele zasekuhlaleni.
Iingcali zempilo yomlomo kumgangatho wekliniki zikhuthaza impilo yomlomo ngokufundisa abantu ngendlela yokugcina imilomo yabo, iintsini, namazinyo ekwimpilo entle, zize zibabonise nangendlela yokuthintela ukubola kwamazinyo nezinye iingxaki zomlomo.
Iinkonzo zonyango ezisisieko ezikhoyo zezengxilingo yomlomo, ezogesi(xray) eziskali nezokucoca amazinyo ukuze kusuke ukubola nokunqanda ukubola kwentsini, ukuwavala xa enemimgxunya nokunyanga iintlungu ezingxamisekileyo nokudumba okudibanisa nokukhutshwa kwezinyo.Into yemboleko egquma izinyo elaphukileyo nendawo ehlala amazinyo emboleko ziyafumaneka kodwa ayizizo izinto zokuqala.
UKUBOLA KWENTSINI
Isigulana sinokunyangelwa ukubola kwentsini ( periodontitis) ekliniki. Kananjalo sikhona nesifundo senzululwazi yesifo somlomo -ukwenzakala nezilonda kwizihlunu ezithambileyo ezisemlonyeni ezibangelwa kukutshaya okugqithisileyo, ukunxila okanye ukosulelwa sisifo sikaGawulayo.-isigulana sisengozini yokufumana umhlaza, size sisiwe kwisibhedlele esikudidi lwesithathu.
ISIFO ESISEMLONYENI
Abantu abanesifo sika Gawulayo kunye nabo banoGawulayo babanesifo somlomo. Esi ke sisilonda esivulekileyo okanye, ukwenzakala emlonyeni iDuflucan , iyeza lokunyanga isifo somlomo lifumaneka fele-fele kwikliniki zokuqala zononophelo lwempilo.
IYEZA LOKUBULALA IINTLUNGU
NGUBANI OMAKAFUMANE INKONZO YENKXASO YOKUFAKELWA AMAZINYO?
URhulumente wePhondo unika inkonzo yokufakela amazinyo kubantu abadala abasokolayo , nakwabo bafumana imali yenkam-nkam nabo bahlala kumakhaya abantu abadala. Kukho nemali ebhatalelwa ukusetyenziswa kwelebhu.
Abantu abaneengxaki zokulungisa amazinyo nemihlathi bangabonwa kumancedo ononophelo lwempilo yokuqala kodwa ke bangasiwa kwisikoko sokufunda ngezamazinyo kwiYunivesithi yaseKapa neSibhedlele iTygerberg.
Iqela lempilo yasezidolophini lidibanisa ugqirha wamazinyo, nomncedisi wakhe nomntu onika impilo ngomlomo, kwiikliniki zasezidolophini..Imeko yohlukile ke kwimimandla esezilalini ebikhe yandwendwelwa liqela elinezixhobo zokukhupha amazinyo eli jikelezayo . Ezi zixhobo zingasetyenziswa njengenkonzo kaxakeka / engxamisekileyo, ingakumbi ezikolweni.
UKUVUSELELA NOKUTHINTELA
Inkqubo yokuvuselela nokuthintela iquka ukundwendwela ngabasebenzi bempilo kwizikolo zabangekaqali nakwiizikolo zabaqalayo . Ingcaciso enikwa ngomlomo kwanaleyo inxulumene nayamazinyo nemfundo inikwa oomama abakhulelweyo njengenkonzo ephambi kokubeleka.
IMIYALELO:
Inkonzo ifumaneka kuzo zonke iikliniki namaziko olondolozo lwempilo yokuqala.Izigulana ezineengxaki ezinobuzaza ziza kusiwa ezibhedleleBaza kucelwa bazalise iifomu baze bavulelwe iifolda abantu abaqalayo ukutyelela iikliniki/ izibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu. Kuza kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi. Kuza kufunwa ileta ekuthumela esibhedlele xa usiya kuso. Izibhedlele ziza kufuna isijungqe sokwamkela sakho senyanga yokugqibela okanye uxwebhu lokwamkela (IRP5) xa usiza esibhedlele.Kuza kufuneka uze nekhadi lakho xa ubukhe waya esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Awubhatali mali xa usiza kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo. Kodwa xa uthe wathunyelwa esibhedlele kufuneka ubhatele.Imali ke iza kuxhomekeka kumvuzo owamkelayo okanye kubantu abaxhomekeke kuwe.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11516.6459.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu abakhulu nabantwana abakhubazeke ngokomzimba, bangancediswa ukuba bahlale bekwimo yomzimba, yovakalelo, yobukrelekrele, yengqondo nezentlalo entle nesemgangathweni.
Ezi nkonzo zonyango zijoliswe kubantu abathwaxwa zizigulo ezidinga uncedo kuqhaqho, emva kwentlungu, iintungu zamathambo kwakunye nezinye izigulo. Ezi zigulo ziquka, umzekelo ukutsha, ukonzakala entloko, ukuxhozula, iintlungu, ukonzakala esandleni, ukusikwa ilungu lomzimba, ezokuphefumla, ezesifuba nezinye nje izigulo.
Le nkonzo ibaluleke kakhulu koko ayinabanga kangako ngenxa yokunqongophala kwezinto eziluncedo. Uninzi lweenkonzo zoluntu zifumaneka ezibhedlele nakwizikolo zabaneengxaki ezizodwa, zimbalwa kakhulu iinkonzo ezifumaneka ekuhlaleni. Uninzi lwezi nkonzo lufumaneka kwiindawo zasezidolophini kwaye ngabasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abangaphantsi kwe-19% abasebenza kwiindawo ezisemaphandleni ngaphandle kwemida yeNqila yeKapa.
Iinkonzo Ezifumanekayo:
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lokuqala Nezijoliswe Ezantsi
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesibini
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesithathu
Unyango Noncedo Lweengcali Nezifundiswa
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Iinkonzo zonyangoZenqanaba Lokuqala zifumaneka kuphela kumaziko athile asekuhlaleni nezibhedlele zezithili. Ukuba ufuna ezinye iinkcukacha ngeenkonzo ezifumanekayo tsalela umnxeba abaphathi bemimandla bezonyango kwezi nombolo zeminxeba zilandelayo:
KwiSixeko: 021 918 1286
Kodwa zonke iikliniki ziyawuqhuba umsebenzi wokuhlola iintsana nabasaqingqayo. Xa kuthe kwakrokrelwa ukuba umntwana unokhubazeko lwengqondo okanye lomzimba umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki eyodwa kwinqanaba lesibini nenqanaba lesithathu. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. ingcali yezomzimba, okanye ingcali yezomsebenzi kwinqanaba lokuqala lonyango ukuba lukhona. Ukongeza kwinkqubo yokuhlola okulandelwa kukuthunyelwa kwelinye iziko, ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kulo mgangatho ikakhulu kugxininisa ekulawulweni kwezifo ezinzima, ukuhambela amakhaya, ukuqeqeshwa kweentsapho nabancedisi bezigulane, ukuvavanyela ukufunyaniswa izibonelelo zokukhubazeka nokubonisana nee-NGOs, amaqela enkxaso, izikolo neekritshi.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESIBINI
Iinkonzo zenqanaba lesibini zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo zenzelwe abantu abakhubazeke nje okwethutyana/abakhubazeke phantse isigxina kwaye kubonelelwa ngazo kwizibhedlele zeenqila nezithili. ICandelo leeNgxaki zoMqolo (unyango lweengxaki ezinzima) kweli leNtshona Koloni lisusiwe kwisiBhedlele i-Conradie e-Pinelands kwiSixeko saseKapa laya kuvulwa kwisiBhedlele i-Groote Schuur.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Amacandelo ajongana nokunyanga abaguliswa ziingxaki zomsebenzi (occupational therapy), macandelo lawo ase-Tygerberg, e-Groote Schuur, e-Stikland nakwisibhedlele sase-Lentegeur abonelela ngenkonzo yokubuyiselwa kwimo yesiqhelo enxulumene nezomsebenzi. Oku ikakhulu kubandakanya ukuvavanyelwa ukuqhuba umsebenzi, vavanyo olo luzama ukufumanisa ukulungela kwabo bavavanywayo ukubuyela emsebenzini emva kokonzakala okanye kokugula. Ukuba bakulungele oko baye babe yinxalenye yabathabatha inxaxheba kwinkqubo yesibhedlele yokubalungiselela ukulungela izakhono eziphambili zokuqhuba umsebenzi. Ukuba abakakulungeli oko, abasebenzi bangacebisa ukuba basetyenziswe kwindawo yengqesho ekhuselweyo, ndawo leyo iphantsi kweSebe lePhondo leeNkonzo zeNtlalo yoLuntu neSebe leSizwe lezeMicimbi yaBasebenzi.
Azingako noko iinkonzo ezikhoyo zokunceda izigulane ezifuna ukunyangelwa iingxaki zonyango, ezangemva koqhaqho, ezangemva kokonzakala kakhulu, ezimalunga nezivamvo, ezamathambo, ezezihlunu namathambo nezinye izigulo. Ezo zigulo zibandakanya, umzekelo, ukutsha, ukonzakala entloko, ukufa kwamalungu athile omzimba, ukunqanyulwa kwamalungu athile omzimba, iingxaki zokuphefumla, ezentliziyo nezinye iingxaki.
UNYANGO LWEENGCALI NEZIFUNDISWA
Le nkonzo ibandakanya inkonzo yokubuyisela kwimo yesiqhelo eqhutyelwa ekhaya kwabo bantu bakhulu abakhubazeke ngokomzimba. Ikho ikliniki yabagulela ngaphandle yokuqhuba zonke iinkqubo zokuvavanywa kwezigulane zivavanyelwa iimfuno zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo, ukuphinda ekliniki nokuvavanyelwa ukulungela izibonelelo zabakhubazekileyo. Igqiza eliphuma kumaziko ase-Karl Bremer libonelela ngovavanyo lokuhlangabezana neengxaki zabagulayo, vavanyo olo luqhutyelwa kwiikliniki ezisekuhlaleni kwaye lincedisa abaneengxaki ekufumaneneni izixhobo zokubancedisa kwiingxaki zabo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili okuhamba. Eli gqiza likwanceda abasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abakweminye imimandla ngokubafumanisa amava oqeqesho oluqhutyelwa emsebenzini.
Indlela yokufumana le nkonzo: Abantu abakhubazeke ngokomzimba nabakhubazeke ngokwengqondo kufuneka baqale bazame ukufumanisa ukuba ikho kusini na inkonzo yonyango ekhoyo kwinqanaba lokuqala leenkonzo zonyango. Baya kuthunyelwa kwamanye amanqanaba angaphezulu ukuba kukho imfuneko yoko.
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isilipu sakho somvuzo wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
IMIYALELO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa wezeMpilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abantu abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ngo-2003, le nkonzo ifanele ukufumaneka simahla. Le nto ibandakanya izigulane zangaphandle nezilaliswe esibhedlele, kwaye ibandakanya iindlela zokunceda abakhubazekileyo ngezinto ezifana nezitulo ezinamavili nezixhobo zokuva. Loo nkonzo yasimahla kufanele ibandakanye abantu abakhubazeke isigxina, kukhubazeka oko okubensiphumo sokuba kube nzima kubo ukuphila ubomi besiqhelo, abantu abakhulileyo abathatyathwa njengebagula kakhulu kunye nezigulane ezigcinwe ixesha elide kwizibhedlele zabagula ngengqondo. Iindlela yokuvavanya le nkqubo neyona ndlela ezakusetyenziswa ngayo zisaphandwa.
La mabakala amaziko:
Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11516.6465.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.
La mabakala amaziko:
Kunye nezi zixhobo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6431.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo kwigumbi/kwingingqi efihlakeleyo. Umsebenzi wezempilo lo uya kuthi abuze ukuba isenzo eso sokudlwengula sesixeliwe na emapoliseni. Isenzo esi siya kuxelwa empaoliseni kuphela xa ixhoba lifuna ukunikezela ingxelo ngaso, ze ipolisa libizelwe kwelo ziko lezempilo ukuza kumamela ze lithabathe ingxelo leyo. Imiyalelo Yesizwe Yamapolisa Ngezenzo Zokuxhatshazwa Ngokwesondo linyanzelisa ukuba ixhoba lenziwe uvavanyo/unonophelo lwezempilo ngoko nangoko.
Ubungqina bezonyango
Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
Izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka iAZT
Iindlela zokufumana le nkonzo
UBUNGQINA BEZONYANGO
Imizekelo yezinto ezithile ethi ifuneke enkundleni iye ithatyathwe kuphela ngokwemvume yexhoba, ze igcinwe njengobungqina bukagqirha ukulungiselela ixesha obunokuthi bufuneke ngalo enkundleni yamatyala.
UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Amaxhoba okudlwengulwa nokuphathwa gadalala ngokwesondo aya kuthi afumane unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
IZITHINTELI-KUKHULELWA ZEXESHA LIKAXAKEKA
Amanina angazifumana izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka ukuba afika ekliniki kwisithuba seeyure azingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa.
Onke amaxhoba aya kuthi afumane iingcebiso kumsebenzi weziko lezempilo malunga nobungozi bokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo obunokuthi bubekhona emva kokudlwengulwa. Ukuba amaxhoba afika kwisithuba seeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa, aya kuthi anikwe i-AZT, nelichiza elilwa noGawulayo (iZidovudine ngesiNgesi). Amaxhoba afika emva kweeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa kufuneka efumene iingcebiso malunga nobungozi obunokuthi bubekhona bokufumana intsholongwane kaGawulayo, ze enzelwe idinga lovavanyo lwasemva kweeveki ezintandathu neengcebiso athi azifumane kwisithuba seenyanga ezintathu emva kokudlwengulwa.
Amaxhoba okudlwengulwa aya kuthi akhethe phakathi kokuya kufumana iingcebiso kunontlalo-ntle okanye umcebisi oqeqeshiweyo okanye ingcali yokunyanga yabucala (umzekelo: ugqirha wengqondo), okanye uMbutho ojongene namaxhoba okudlwengulwa okanye uMbutho ongomnye ongenguwo okaRhulumente.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Yiya kwiziko lonyango elikufutshane nawe, uchaze ukuba udlwengulwe okanye ubethiwe, okanye uzenziwe zombini ezo zinto.
Kumaziko angamahlanu anesibini aneenkonzo zokuzinikela ngokukodwa ekuncedeni abasetyhini namadoda axhatshazwe ngokwesondo okanye adlwengulwa, okanye enziwa zombini ezi zinto. Ezi kliniki zizodwa nezisebenza ikakhulu iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku, zidwelisiwe kuluhlu lwezikhokhelo zenkqubo nolawulo lweSebe lezeMpilo lePhondo, ezilungiselelwe amaxhoba odlwengulo nokuxhatshazwa ngokwesondo.
Kukho imibutho yabucala eyahlukeneyo nayo esebenza kweli candelo lokuphathwa gadalala ngokwesondo:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6473.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Ulwazi neengcebiso
Iindlela zokunqanda ukukhulelwa
Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezingaluncedo.
ULWAZI NEENGCEBISO
Ingcaciso ngeqela leendlela zokuthintela ukukhulelwa inikwa abantu ukuze babe nokwenza izigqibo ezifanelekileyo ngokuxhomekeke kwiingxaki abakhe banazo nokuxilongwa kwemizimba yabo. Ukuba kuthe kwabhaqwa isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga, eso sifo siya kunyangwa ngamayeza afumaneka kwikliniki okanye umntu lowo angathunyelwa kwikliniki eyodwa ejongene naloo mcimbi, ngokuthi anikwe incwadi yembalelwano ukuba ayinikezele kweso sibhedlele athunyelwa kuso.
Yakuba ityunjiwe loo ndlela ithile yokuthintela ukukhulelwa, lowo ubandakanyekayo uya kusoloko ekhangelwa ukuba akabi nazingxaki ngenxa yokusetyenziswa kwamachiza awanikiweyo, ngokuthi yena aquqe kwikliniki yakhe.
Nayiphi na intombazana okanye umfazi angazigqibela ngokwakhe ngendlela yokuthintela ukukhulelwa afuna ukuyisebenzisa. Akukho mfuneko yakufumana mvume yeqabane lakhe okanye yabazali bakhe. Uninzi lweekliniki lunenkonzo ejongene nolutsha ukuze abantu abatsha babe nokufumana ingcaciso ngocwangciso-ntsapho, oko kusenziwa kwindawo emeko imenza umntu azive ekhululekile.
IINDLELA ZOKUNQANDA UKUKHULELWA
Isixhobo Esifakwa Ngaphakathi Esibelekweni (iIUD) I-IUD sisixhobo esincinane esifakwa esizalweni sowasetyhini, nesifakwa ngumsebenzi wezempilo oqeqeshelwe loo msebenzi. Isixhobo i-IUD singakuthintela ukumitha kwisithuba seminyaka emihlanu ubuncinane. Olu hlobo lwendlela yokuthintela umitho ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba owasetyhini okanye iqabane lakhe linamaqabane amaninzi elilalana nawo, i-IUD le mayingabiyo ndlela iphambili ikhethwayo ngaphandle kokuba kusetyenziswa neentsilathi, ukuzikhusela ekosulelekeni zezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo zifana nentsholongwane kaGwulayo/noGawulayo.
Abasetyhini kuye kufuneke ukuba baye ekliniki emva kweeveki ezintandathu i-IUD ifakiwe, ukuze ihlolwe. Iyacetyiswa neyokuba uhlolo luqhutywe qho ngonyaka. I-IUD ifumaneka kwiikliniki ezithile kuphela, kodwa ingathengwa nakwiikhemisti.
Ukuthintela Ukukhulelwa Ngokukhawulezileyo. Le ndlela yokuthintela ukukhulelwa ingasetyenziswa ngabasetyhini abafuna ukuthintela ukukhulelwa emva kokwabelana ngesondo bengazikhuselanga, emva kokudlwengulwa okanye ke mhlawumbi naxa benesikrokro sokuba indlela yokukhusela ukukhulelwa abayisebenzisileyo ayisebenzanga emva kokwabelana ngesondo ngesondo bengazikhuselanga . Iipilisi zothintelo kukhulelwa olungxamisekileyo zingasetyenziswa kwiiyure ezingama-72 (iintsuku ezintathu) emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kokuzikhusela ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo, kodwa zisebenza kakuhle nangakumbi xa zisetyenziswe kwangoko. Ezo pilisi zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi engumyalelo kagqirha.
I-IUD ingasetyenziswa kwiintsuku nje ezintlanu emva kokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo. Ukuba seligqithile ixesha lokusebenzisa ezi ndlela zokuthintela ukukhulelwa, kwaye kukho isikrokro sokuba ukhulelwe, inkqubo yokukhupha isisu ingasetyenziswa njengento yokugqibela enokwenziwa . Inkqubo i-TOP isemthethweni eMzantsi Afrika.
Uvalo-nzala: Le yindlela esigxina yokuthintela umitho kwaye ingasetyenziswa ngabasetyhini namadoda ngokunjalo. Nawuphi na umntu ominyaka ili-18 nangaphezulu nonelungelo lokwenza isigqibo unako ukuvalwa inzala ngokwesicelo sakhe. Kufuneka umntu lowo aqale acetyiswe ngaphambi kokuvalwa kwenzala. Le nto yenziwa ngotyando olungathabathi xesha lide nolulula kwaye loo nto ayiyichaphazeli imo yobomi bomntu lowo koko yenza ukuba uphelelwe lixhala lokukhulelwa okanye lokwenza umntu akhulelwe. Kungabhaliselwa ukuvala inzala kwikliniki esekuhlaleni. Lowo ufuna ukuvala inzala uya kunikwa amacebiso kwaye kuya kufuneka agcwalise ifom yokufaka isicelo. Utyando lwenziwa simahla kumaziko athile oluntu nakwizibhedlele kuwo wonke amanqanaba azo (elokuqala, elesibini nelesithathu). Ugqirha oqhuba utyando olo uya kukucela ukuba utyikitye iphetshana apho umnika imvume yokukutyanda.
Inkqubo yokutyandwa kwamadoda kuthiwa yi-vasectomy, nkqubo leyo idla ngokwenziwa ngeli xesha indoda ihleli, ngokuthi kusetyenziswe isibulali-ntlungu kufutshane nendawo leyo iza kutyandwa okanye kumzimba wonke. Kuye kwenziwe umngxunyana okanye imingxunyana emibini apha kufutshane nezingxotyana zangaphantsi. Umbobho othwala incindi yobudoda (ivas deferens) wesingxotyana ngasinye uya qhawulwa ze ubotshwe. Olu tyando alukhawulezi ukusebenza kwaye kuye kufuneke ukuba kusetyenziswe enye indlela yokuthintela ukukhulelwa kwiinyanga ezintathu emva kokutyandwa, okanye kumatyeli ali-15 ukuya kwangama-20 indoda ethi yabelane ngesondo ngawo. Kuye kufuneke ukuba kuqhutywe uvavanyo lwembewu yenzala ukuqinisekisa ukuba imbewu yenzala ayikho kwimibhobho.
Uvalo-nzala alukuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
Inzala yabantu abagula ngengqondo ingavalwa ngokwemimiselo yoMthetho wovalo-nzala, wonyaka ka-1998. Umzali, umgcini, umlondolozi okanye iqabane lingafaka isicelo sokuvalwa kwenzala yomntu ongakwaziyo ukuzenzela izigqibo ngenxa yokukhubazeka kwengqondo. Isicelo eso kufuneka senziwe size sithunyelwe kwisibhedlele esiza kuqhuba loo mcimbi. Kuya kwenziwa idinga lokudibana negqiza leengcali ezintathu zonyango lwabagula ngengqondo, ngenjongo yokuba zivavanye lowo uza kuvalwa inzala nofanele ukuphelekwa ngulowo wenza isicelo. Ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile, igqiza lilo eliza kugqiba ekubeni kuqhutyekekwe kusini na ngovalo-nzala olo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINGALUNCEDO:
La maziko abucala alandelayo nawo angaluncedo kulo mba:
IMIYALELO:
Le nkonzo ungayifumana kuninzi lweekliniki. Ukuba indlela yokuthintela ukukhulelwa oyifunayo ayikho, cela ukuba uthunyelwe kwiziko lezempilo elinakho ukwenza oko.Ukuba uya qala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo wandulwe ukuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadi ekuthumela kwelo ziko (ukuba kukho imfuneko), nawo nawaphi na amayeza owasebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhaliswa kwelo ziko.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo ifunekayo kumaziko onyango enqanaba lokuqala naxa uthunyelwa kumaziko amanye amanqanaba angaphezulu. Abantu abatyandwayo bazifumana simahla iiNkonzo zeAmbulensi.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6515.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonk'omama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Umhlaza womlomo wesizalo lolunye uhlobo lomhlaza olunakho ukuthinteleka kakhulu. Bonke omama kufuneka bafumane ukuhlolwa kwesibeleko (a pap smear) kanye kwiminyaka elishumi ukususela kubudala beminyaka engama- 30. Oku kuthetha ukuthi mayela neminyaka engama- 30, 40 kunye nama- 50 obudala.
Inkqubo yokuvavanya ijolise ekufumaneni nasekunyangeni iimpawu ezisaqalayo zomhlaza kumlomo wesizalo, eqhelwe ukubizwa njengo omlomo wesizalo. Uvavanyo luqukanisa ukuhlolwa kwesibeleko (or cervical smear), neyeyona ndlela ilula nekhawulezayo yokuvavanya ilungu langaphantsi loomama ukukhangela ukuba umlomo wesizalo uphilile na. Ezinye iiseli zomzimba ziyakhukuliseka ngokuthambileyo zimke kumlomo wesizalo yaye zithathwe zisiwe kumagumbi ovavanyo ziyokuxilongwa.
Ukuqapheliseka kokuqala kweeseli ezingaqhelekanga kuthetha ukuthi uphando oluthe xhaxhe lunakho ukwenziwa yaye nonyango lunakho ukunikezelwa ukuba kuyafuneka, ukuze kunqandwe ukuhambela phambili komhlaza.
Ngamanye amaxesha, iziphumo azicaci yaye kufuneke ukuba kuphindwe kuqatywe isidudu. Abafazi abasele belwenzile uvavanyo kufuneka baphindele eklinikhi baye kukhangela iziphumo zabo zovavanyo.
Khumbula, umxhamli unalo ilungelo lokucela inkcazelo yenkqubo kwangaphambi kwexesha.
Umhlaza womlomo wesizalo unakho ukuthintelwa ngokucezela ekubeni ube namaqabane amaninzi, ukusebenzisa iidyasi ukuthintela ukunwenwa kwentsholongwane yoluntu ekuthiwa yi human papillomavirus (eyayanyaniswa nomhlaza womlomo wesizalo) ukumisa ukwabelana ngesondo ude ube mdala, kwakunye nokungatshayi mdiza.
IMIYALELO:
Hamba uye kwiklinikhi yakho yezonyango yasekuhlaleni. U kuba iziphumo zokuhlolwa kwesibeleko aziqhelekanga, kuya kufuneka ubhukishwe yaye incwadi yokudluliselwa phambili ifumaneke ukuze kubekho olunye uvavanyo kwakunye nonyango kwelinye iziko lonyango okanye isibhedlele somgangatho wesibini nowesithathu. Umxhamli kuya kufuneka abuyiselwe kwakhona kwiklinikhi ukuze ahambele khona kwizihlandlo ezilandelayo.Ukuba ungumhambeli weli ziko lempilo okokuqala, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu yaye uxwebhu oluneenkcukacha zakho luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi, incwadi yokudluliswa (ukuba kuyanyanzeleka), naluphi na uhlobo lwamayeza owasebenzisayo kwakunye nekhadi leklinikhi/isibhedlele, ukuba ubusele ubhalisiwe khona.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Umntu obhinqileyo unakho ukufumana uvavanyo lwesibeleko olusimahla kude kube zizihlandlo ezithathu ebomini bakhe, kube kanye kwiminyaka elishumi eqale kwiminyaka engama-30 ubudala bakhe.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6517.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Webele
Uvavanyo Lomhlaza Webele
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ukumelana noku afumane nonyango.
IMIYALELO:
Uqeqesho lokuzivavanya amabele ngokwakho luyanikezelwa kwiiklinikhi. Kufuneka umntu lowo adluliselwe kwiiklinikhi zezigulana ezingalaliswayo ezingahlali kuloo mmandla kwakunye nezibhedlele ezikudidi lwesithathu oluphezulu apho iinkonzo zonyango lomhlaza webele ezibanzi, zingafumaneka khona.Ukuba uyityelela okokuqala le iklinikhi kuyakudingeka ukuba ugcwalise iphetshana lokubhalisa kwakunye noxwebhu lwabatyeleli besi sbhedlele luya kuvulwa. Yiza nencwadana yakho yesazisi, ikhadi lakho leseklinikhi/lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kwenye yezindawo kwakunye nencwadi yembalelwano esuka kweso sikuthumele kule klinikhi yonyango lomhlaza webele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zonyango kumaziko onyango lodidi lokuqala zifumaneka simahla kubantu phantsi kwe-medical aid. Ukuba uthi uthunyelwe kwisibhedlele, kusenokufuneka uhlawule. Ixabiso liya kuxhomekeka emvuzweni wakho nasekubeni bangaphi na abantu abaxhomekeke kuloo mvuzo. Izibhedlele ke ziya kucela ukuba uze nesona siqinisekiso somvuzo wakho sitsha/uvavanyo lomvuzo wakho (iphetshana iIRP5).
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6519.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.
IMIYALELO:
Akukho nkonzo zakuchumisa kumgangatho weendawo zonyango lwempilo zokuqala kodwa kumgangatho wesithathu wezibhedlele ezinjengeTygerberg kunye neGroote Schuur zinikezela ngophando olwandisiweyo kwakunye nonyango.Ukudluliselwa phambili kwisibhedlele somgangatho wesithathu kuyimfuneko apho unyango olwahluka-hlukeneyo lochumiso lunikezelwa khona. Ukuba ungumtyeleli wesihlandlo sokuqala kuya kufuneka uzalise ifomu yaye noxwebhu luya kuvulwa. Thabatha incwadi yakho yesazisi kunye nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisile esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kukho indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo waba babini kwakunye nenani labantu abaxhomekeke kubo, ngokomlinganiselo wamaxabiso esibhedlele. Abo bathatha inxaxheba kwinkqubo kufuneka bahlawulele unyango olubalelwa phakathi kwe- R150 kunye na
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11517.6524.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yokuzala Yamadoda
Impilo Yokuzala Yamadoda
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela
Impilo yokuzala iluxanduva ekwabelwana ngalo sisibibi esithandanayo. Ngoko ke, amadoda anendima ebalulekileyo ekufuneka eyidlalile yaye kufuneka enze okulindelekileyo ngoxanduva lwawo lokuthintela ukukhulelwa nokusebenzisa iintsilathi ekuthinteleni ukukhulelwa okungacwangciswanga kwanokusasazeka Kwezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, kuquka nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Amadoda namanina kufuneka ahlale phantsi namaqabane awo malunga neengcinga zokuthintela ukukhulelwa ze izibini ezo zincokole nangendlela eyamkeleke kubo bobabini yokwenza oko, nokuba ngubani na ekufuneka engoyena uyisebenzisayo le ndlela. Umzekelo, inkqubo yokwenza amadoda angaphindi afumane bantwana yinkqubo elula kakhulu ukuba angayenza amadoda.
Ngenxa yezi ngxelo zigcwele izwe lonke zamadodana athi asutywe kukufa ngenxa yokwaluswa ngendlela engakhuselekanga, la madodana kungoku nje angakhe ukugonywa simahla kwiiklinikhi zenqanaba lokuqala lonyango ukuqinisekisa ukuba basempilweni phambi kokuba baye kwiiindawo zesiko lokwaluka. Kanti la maziko ononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala akwanayo nenkqubo ekhuselekileyo nesempilweni yokwalusa. Le nkqubo ingenziwa kwiintsana ezingamakhwenkwana emva nje kokuzalwa kumaziko ononophelo lwempilo ohlukeneyo.
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi ekufutshane nawe yononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala. Abantu abawatyelela okokuqala la maziko/ezi zibhedlele zononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala kuya kufuneka bagcwalise iphetshana yokuba ngamalungu yaye baya kuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadana yakho yesazisi nekhadi lakho laseklinikhi/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa kuloo kwelo ziko.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo zeendawo zokuqala zogonyo lwempilo zisisimahla kubantu bonke abangekho ngaphantsi koncedo lukagqirha. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kungakho iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwakho, ng
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11518.6529.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Okubalulekileyo: Akukwazi kumbona umntu ukuba unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngokumjonga nje; abantu abanezi zifo, kuquka nabo banentsholongwane kaGawulayo, amaxesha amaninzi abajongeki njengabantu abagulayo. Kungamthatha ukusukela kwiminyaka ukuya kwelishumi umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo ukuba abonakalise iimpawu zoku.
Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
Inkqubo Yoogqirha Yokujongana Nezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Kubalulekile ukukhumbula ukuba ezinye zezi zifo zosulelayo ezinje ngegcushuwa kunye namaqhakuva apha kusisi kwandisa amathuba omntu okuba afumane ugawulayo okanye okumsasazela kwabanye. Esi sisizathu esilungileyo sokuba abantu abanezi zifo bakhawuleze bafumane unyango ukuba kunokwenzeka, bavavanyelwe ugawulayo baze bacetyiswe. Oku kungenziwa kwiiklinikhi zogonyo zokuqala kwakunye nakumaziko.
INKQUBO YOOGQIRHA YOKUJONGANA NEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
iCandelo Lolawulo elijongene nezinto ezidibene nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo sele liqalise inkqubo esakhasayo yezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye noogqirha abambalwa apha kweli Phondo. Inkqubo yenza ingcebiso, ukuqonda isifo ngokuxilonga kwakunye nonyango lwezi zifo ziza ngokusuleleka ngokwabelana ngesondo ezikhoyo ngendlela engenye kwiindawo zonyango lwempilo zokuqala. Ugqirha uya kuxilonga aze anyange isifo sesifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuba kuyimfuneko. Umxhamli kuya kufuneka ahlawule intlawulo yokubonana nogqirha kodwa amayeza wona aya kunikezelwa simahla. Buzisa kwindawo yonyango lwempilo yokuqala esekuhlaleni kwakho. Apho unokuqhagamshelana khona nomnye woogqirha.
IMIYALELO:
Zonke iiklinikhi zempilo zonyango zokuqala okanye amaziko zinakho ukuxilonga zinyange amaxhoba ezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba kuyimfuneko, abantu basengafuna ukudluliselwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu ukuze bafumane uvavanyo oluthe xhaxhe kwakunye nogonyo. Abantu abatyelela okokuqala eklinikhi, izibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu zingacela ukuba bazalise ifomu kwaye noxwebhu luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokudluliselwa isengabizwa xa utyelela isibhedlele. Izibhedlele zingacela amaphepha akho omrholo wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11520.6531.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Isifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha ijolise ekuchongeni abantu abangama- 80% abanesi sifo, ngeenzame zokusinyanga ngoko nangoko. Le Nkqubo ke ikwazama ukufumana eli chibi lingaka labantu abonokosulela abanye ngesi sifo.
Yintoni Isifo Sephepha?
Ukwenza Uvavanyo Lwesifo Sephepha
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Eziluncedo
Isifo sephepha esi sisifo esosulela ngokudluliselwa kwentsholongwane, yaye siyingxaki enzima apha eMzantsi Afrika, ingakumbi apha eNtshona Koloni. Isifo sephepha siyosulela kakhulu kodwa ke siyanyangeka. Isinye kwishumi ngalinye labantu lithi lihlaselwe sesi sifo. Ukuba sithi singanyangwa, isigulana eso singosulela abanye abantu abangamashumi amabini nangaphezulu.
YINTONI ISIFO SEPHEPHA?
Isifo sephepha esi sinwenwa xa abantu abosulelekileyo bekhohlela ngemiphunga yabo amaqamza amancinci anesi sifo bawakhuphele emoyeni, abanye abantu bawasezele angene kubo ngaphakathi. Abantu abanesifo sephepha sezinye iindawo zomzimba abanakho ukusulela abanye. Ukhohlokhohlo olutsho ngamandla iiveki de zibe mbini nangaphezulu ngumqondiso ophambili womntu ohlaselwe sisifo sephepha, ngoko ke ukusuka kwangethuba komntu lowo ahambe aye eklinikhi aye kuxilongwa, kungenza kube lula kakhulu ukusinyanga esi sifo. Iimpawu ezibalaseleyo kakhulu zesi sifo kukukhohlela igazi, ukubila ebusuku, ukwehla kobunzima, kwakunye nokubamba-bamba umphefumlo.
UKWENZA UVAVANYO LWESIFO SEPHEPHA
Umntu uthi afumane ukugonyelwa esi sifo okokuqala apho ke athi acelwe ukuba anikezele intwana yesikhohlela kunye nesinye ngosuku olulandelayo. Ezi zikhohlela zimbini ke zithunyelwa kwigumbi lophando lwezonyango ze iziphumo zifumaneke kwiiyure nje ezingama-48 emva gonyo. Sinye kuphela isikhohlela ekufuneka sibonise ukuba umntu lowo unesi sifo.
Ukuba iziphumo zithi umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kunikezelwe iingcebiso, athuthuzelwe ze aboniswe nokuthi angaphila njani kakuhle naso na umntu lowo, aboniswe nangamathuba amahle okufakwa phantsi kwenkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha. Ukuba zombini ezi zikhohlela zibonisa ukuba umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kuqaliswe ngonyango ngoko nangoko. Kusengenziwa ne-X-ray, kodwa ke iimvavanyo zesikhohlela zizo eziqondakalisa nezivumelana noxilongo. Ukuba inqanaba lesi sifo kumntu lowo lixhomis' amehlo, umntu lowo ke uya kuthi adluliselwe kwingcungela yeklinikhi esebenza ngesifo sephepha.
Isifo sephepha esi sinokunyangwa xa ugonyo olo lupheleleyo, nto leyo inokuthabatha ithuba eliziinyanga ezisukela kwisithandathu liye kuma kwisibhozo. Abantu abayiqukumbeliyo inkqubo yabo yonyango bazifumana sele bekwimo embi yokungamelani namachiza, nto leyo ke yenza ukuba kube nzima ukunyanga esi sifo. Abanye baba bantu banyangwa kwiiklinikhi zeengcungela zesifo sephepha ezinjengesibhedlele Sesifuba iBrooklyn. Isifo sephepha esi inakho ukusibulala isigulana sayo xa inganyangwa.
Unyango lwesi sifo lwenziwa ngamanqanaba amabini:
Inqanaba eliluqilima lixa kunikezelwa amachiza amane azipilisi iintsuku de zibe ntlanu ngeveki, iinyanga ezimbini ukuya kwezintathu.
Inqanaba lesibini lelo lokuqhubekeka, apho kuthi kunikezelwe amachiza amabini iintsuku de zibe ntlanu, iinyanga zibe ne okanye zibe ntlanu.
Izigulana eziqalayo ukuya esibhedlele ezinesisifo kufuneka zigonywe kangangeenyanga ezintandathu, ngeli lixa zona izigulana ezazikhe zanaso esi sifo ngaphambili kufuneka zisebenzise nje amayeza aso kangangeenyanga ezisibhozo. Ukuba loo mayeza anefuthe elibi kwizigulana, izigulana ezo kufuneka zibuyele eklinikhi. Kuya kuthi kwakhona kwenziwe uvavanyo lwezikhohlela emva kweenyanga ezimbini umntu esbenzisa amachiza onyango ukukhangela inkqubela yolu nyango, ze nasemva kweenyanga ezintlanu okanye ezisixhenxe ukuqinisekisa ukuba isigulana eso sinyangekile na.
Abantwana abanesifo sephepha banikwa uhlobo olwahlukileyo lwamayeza yaye banyangwa kangangeenyanga ezine kuphela. Ukuzama ukuthintela isifo sephepha, iintsana kufuneka zigonywe ngotofo lweBCG, efumaneka simahla kuzo zonke iiklinikhi zonyango lwenqanaba lokuqala. Isifo sephepha sokudumba kwenwebu yobuchopho kukugula okuqatha kakhulu ebantwaneni yaye kungabulala. Ukuba kuyakrokreleka (iimpawu zihlanganisa ukuqina kwentamo) umntwana kufuneka abalekiselwe eklinikhi ngokukhawuleza.
iSebe Lezempilo sele liyamkele indlela yoMbutho Wehlabathi Yezempilo ekuthiwa yiDOTS (izifundo ezifutshane zokuqatshelisiswa ngqo konyango) indlela yokuqinisekisa ukuba izigulana zincamathela nyani na kunyango. iDOTS le ke yaphunyezwa kuninzi lweeklinikhi eziseNtshona Koloni. Isolotya elibalulekileyo lobu buchule yinkxaso kwakunye nenkuthazo enikezelwa kwezo zigulana ngalo lonke elo xesha leenyanga ezintandathu ukuya kwezisibhozo zonyango, apho abaguli baqondisiswa ngqo ukuba bayawathatha na amayeza abo eklinikhi.
Ngokwakumgangatho wasekuhlaleni, iDOTS le isetyenziswa ngamaqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente besebenzisa abo basebenzi bazinikezela simahla "njengabaxhasi bonyango". La maqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente asebenza ngesifo sephepha atsala amalungu amatsha, aqeqeshe ze ongamele uluntu lwasekuhlaleni olusebenza ngokuzinikela ngaphandle kwentlawulo asebenze njengabaxhasi bogonyo lwezigulana zesifo sephepha. Aba baxhasi bathumela izigulana zesifo sephepha eklinikhi xa kuyimfuneko. iCape Peninsula University of Technology inikezela ngoqeqesho kubantu abafuna ukuba ngabaxhasi bonyango lwesifo sephepha. Xa ufuna ulwazi oluthe vetshe ngale nkqubo, tsalela kule nombolo: 021 460 3197.
iSebe Lezempilo likwinkqubo yokuqulunqa isicwangciso-qhinga sokulwa isifo sephepha ndawonye nentsholongwane kaGawulayo. Okwakaloku nje kusekho inkonzo yokuya kuzivavanya komntu nokufumana iingcebiso zokumelana neziphumo zolu vavanyo kubantu abaphila nesifo sephepha ngeenjongo zokunciphisa iimeko zokugula nezokusutywa kukufa ngokukhawuleza kwabantu abahlaselwe sesi sifo. IiCotrimoxazole prophylaxis (ezingamachiza okunyanga isifo sokukrala kwemiphunga) ziyanikezelwa kubantu abahlaselwe sisifo sephepha nentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi yonyango lwenqanaba lokuqala ekwindawo ohlala kuyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11521.10727.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iNkundla Ejongene Nezindlu Eziqeshisayo inikezela ngeenkonzo ezisimahla kubaqeshi bezindlu kunye nabaqeshisi kwiPhondo lonke leNtshona Koloni. Ukuxoxwa kwamatyala kunye nolamlo lubanjwa ngethutyana nje elifutshane emva kokwenziwa kwesikhalazo.
Isekwe ngo-2001, le Nkundla inamalungu amahlanu (kubandakanywa uSihlalo kunye noSekela-sihlalo), atyunjwe nguMphathiswa wePhondo, malungu lawo anolwazi nobuchule kulawulo lwezindlu nemihlaba, kuphuhliso lwezindlu kunye nemiba yorhwebo enxulumene nokurentwa kwezindlu. INkundla yamatyala incediswa liCandelo Lolawulo Elinikezela Inkxaso Nezisombululo Kwiimbambano Kwimiba echaphazela Izindlu Eziqeshisayo.
Inkundla ixhibe:
Ukuzolisa nokulungelelanisa ubudlelwane phakathi komqeshisi wendlu kunye nabaqeshi bezindlu kwicandelo lokurentwa kwezindlu.
Ukusombulula iimbambano ezithi zivele nenxa yempatho-mbi.
Ukwazisa abaqeshisi bezindlu nabaqeshi ngamalungelo abo kunye noxanduva abanalo ngokwemiqathango yoMthetho Ojongene Nomba Wokuqeshiswa Kwezindlu.
Ukwenza nokunikezela ingcebiso kumaqela achaphazelekayo.
Iinjongo zayo:
Kukuyila iindlela zokuqwalasela iimbambano kwicandelo lokurhentwa kwezindlu.
Kukukhokela, ukuhlola, ukulamla nokuqhuba ukuxoxwa kwamatyala ukusombulula iimbambano.
Ukwazisa abaqeshisi bezindlu kunye nabaqeshi ngamalungelo abo kunye noxanduva lwabo xa kuthe kwakho impatho mbi nezenzo ezingekho mthethweni.
IMIYALELO:
Iinkcukacha zoqhagamshelo
USIFAKA NJANI ISIKHALAZO?
Izikhalazo mazifakwe kwiphetshana lokufaka izikhalazo elinakho ukufumaneka kwiNkundla yamatyala. Ifayile yetyala elo ithi ivulwe ze yabelwe inombolo yesazisi.
INkundla yamatyala iya kuqhuba uphengululo lokuqala ukuqinisekisa into yokokuba isikhalazo sinxulumene nembambano ngokubhekiselele kumba onokuthi ube sisizekabani sempatheko mbi. Umhloli angathi ahlole iziko/indawo leyo kuthethwa ngayo aze aqulunqe ingxelo ukuba kuyimfuneko.
INkundla yamatyala kufuneka, kwiintsuku ezingama-30 zokufumana esi sikhalazo, iqinisekise into yokuba isikhalazo sibhekiselele kwimbambano ngokubhekiselele kumba onokuthi ube sisizekabani sempatheko mbi.
Ukuba ngaba isikhalazo asibhekiselele kwimbambano leyo, umkhalazi aziswe ngokubhalelwa. Ukuba isikhalazo asinxulumananga nembambano leyo, iNkundla yamatyala iya kuzama ukuwusombulula umba lowo ngolamlo olungamiselekanga/olusesikweni. Ukuba amaqela lawo ayasilela ukufikelela esigqibeni, ityala elo liya kudluliswa ze libe nokuxoxwa kufunyanwe isigwebo.
NGUBANI ONELUNGELO LOKUFAKA ISIKHALAZO?
Nawuphi na umqeshi okanye umqeshisi okanye iqela labaqeshi okanye labaqeshisi okanye iqela elinomdla kwiPhondo leNtshona Koloni linakho ukufaka izikhalazo kwiNkundla yamatyala yokuRhentwa kweZindlu eNtshona Koloni.
YINTONI ULAMLO?
Yinkqubo ethi ikhuthaze abantu ukuba bazisombulule iimbambano zabo ngothethwano, ngendlela ekhuselekileyo nefihlakeleyo. Abalamli abaqeqeshiweyo, abanamava kunye nabangakhethi cala bawanceda la maqela ukuba afikelele kwisivumelwano. Amaqela ngawo enza isigqibo ngesivumelwano ukuba siza kuba yintoni na ingabi ngabo abalamli. Isivumelwano sinokwenziwa umyalelo yiNkundla yamatyala.
KUTHETHA UKUTHIWANI NGOKUXOXWA KWETYALA?
Ukuxoxwa kwetyala yinkqubo apho amaqela amabini anakho ukwandlalai imiba engawaphathi kakuhle, enobungqina obubambekayo nobuxhasayo, ukulungiselela uikuba iNkundla yamatyala ibe nakho ukunika isigwebo esiya kuba sesokugqibela yaye sibophelela kumaqela onke. Inkqubo yeNkundla yamatyala inakho ukunikwa ingqwalaselo kwiNkundla ePhezulu.
KWENZEKA NTONI XA AMAQELA ENGASILANDELI ISIGQIBO SENKUNDLA?
Isigwebo esenziwe yile Nkundla sithatyathwa njengomyalelo weNkundla kaMantyi.
Nawuphi na umntu othe wasilela ukuthobela iCandelo 16 uya:
Kufunyaniswa enetyala yaye uya kufunyanwa enobutyala, uyakugwetywa, uya kuhlawuliswa imali okanye avalelwe entolongweni kodwa angavalelwa ngaphezulu kweminyaka emibini, okanye zozibini.
Umzekelo ukuba:
Uthe wasilela ukuya kuxoxa engenasizathu sibambekayo.
Uyala ukufunga.
Uyala ukuvelisa amaxwebhu okanye into eselulawulweni lwakhe.
Uzimisele ukuyiqhatha iNkundla.
Uthe ngabom wanika iingxelo ezingeyiyo inyani.
UKUBA UFUNA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA
Iziko Lonxibelelwano: 0860 106 166
iNkundla Ejongene Nezindlu Eziqeshisayo kwiNtshona Kapa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Uphuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba (IiNkcukacha Zoluntu)
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11524.10640.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkxaso-mali zokuthenga nokwakha izindlu zivuleleke kumashishini akushishino lophuhliso lomhlaba ukuwakhuthaza angene kumaphulo aqinisekisiweyo kwanokuze athengise imihlaba yokwakha iindawo zokuhlala ezenzelwe abo bantu bamelanayo neemfuno zokuzifumana. Ezi nkxaso-mali ke ngoko zenzelwe ukuba kuzuze abo bantu bamele ukuzifumana kuphela.
IMIYALELO:
Ngubani Onokufaka Isicelo?
Iinkxaso-mali ezayanyaniswe namaphulo ziya kuvuleleka kumashishini angena kumaphulo aqinisekisiweyo nasemthethweni. La mashishini ke amaxesha amaninzi aba ngoomaspala.
ULUNTU OLUCHAPHAZELEKAYO
Amaphulo ezindlu kufuneka asekuelwe kwizigqibo eziquka bonke abantu (iimbumba zountu) phakathi kwaloo maqumrhu achaphazeleka ngqo kwimicimbi yelo phulo. Eyona nto ibalulekileyo kukuba uluntu oluza kuzuza kula maphulo kwakunye nabakhi kufuneka bavumelane ngohlobo lwezo zindlu kwakunye nendlela eziya kwakhiwa ngayo.
Iinkcukacha ngokuba ngoobani na abanelungelo lokufumana ezi nkxaso-mali kwakunye neenkqubo yezicelo ziqulethwe kulo Mgaqo Wezindlu Wesizwe.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA NCEDA UQHAGAMSHELANE:
neCandelo Loncedo Kwiinkxaso-mali Zezindlu
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2342
La mabakala amaziko:
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11524.10647.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zimbini iindlela zenkxaso-mali:
Inkxaso-mali enganxulunyaniswanga natyala
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala
Inkxaso-mali enganxulunyaniswanga natyala ithetha ukuba uya kuthenga indlu leyo yakho usebenzisa inkxaso-mali kunye mhlawumbi nemali oyigcinileyo. Akusayi kuba natyala lamali-mboleko ekuya kufuneka ulihlawule.
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala ithetha ukuba ufumana inkxaso-mali kunye nemali mboleko. Kuya kufuneka uhlawule ityala lemali-mboleko.
IMIYALELO:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
UNGAYISEBENZISELA NTONI INKXASO-MALI YOKWAKHIWA KWEZINDLU?
Unakho ukuyisebenzisa inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu ukuthenga indlu. Oku kubandakanya umhlaba kunye noqobo lwendlu.
NGUBANI ONAKHO UKWENZA ISICELO SENKXASO-MALI?
Ukuze ukulungele ukufumana inkxasom-mali yokwakhelwa indlu, kufuneka:
ube utshatile, uhlala kunye neqabane okanye unabantu abaxhomekeke kuwe ngokwezimali.
ube ngummi osemthethweni waseMzantsi Afrika - kufuneka ube ngummi okanye ube nemvume yokuba ngumhlali osigxina.
ube unakho ukungena kwisivumelwano esisemthethweni - kufuneka ube ngaphezu kweminyaka engama-21 okanye kufuneka ube utshatile okanye ube uqhawule umtshato yaye unengqondo ephilileyo nezinzileyo.
ube unengeniso yenyanga yosapho engagqithaqnga kuma-R3 500.00.
ube awuzange uxhamle kwisibonelelo senkxaso-mali yokwakhiwa kwezindlu sikarhulumente ngaphambili.
ube uyaqala ukuba ngumnini-ndlu okanye womhlaba.
Qaphela: Kukho unxaxho ukuba wenza isicelo senkxaso-mali emanyeneyo okanye izicelo zenkxaso yokufudukela kwenye indawo okanye omnye wamalungu osapho othe walimala.
Isicelo sakho siya kuphumelela kuphela ukuba ngaba ufumana ilungelo eliqinisekisiweyo lokokuba unganakho ukufumana indlu okanye umhlaba.
Ukufumana ulwazi olungaphezulu, qhagamshelana:
neDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
USENZA NJANI ISICELO SENKXASO-MALI?
Usenza njani isicelo senkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu enganxulunyaniswanga natyala
Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ukulungiselela ukufumana inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu. Ezi fomu ziyafumaneka kwiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yeNtshona Koloni okanye kooMaspala abaqinisekisiweyo. Ukuba uthe wanikwa inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu enganxulunyaniswanga netyala, unakho ukuyisebenzisa inkxaso-mali ukuthenga indlu okanye umhlaba. Inkxaso-mali inakho ukwangezelelwa ngemali yakho oyigcinileyo.
Iphetshana lesicelo
Xa uthe wagcwalisa iphetshana lesicelo, kufuneka ngokunjalo ungenise amaxwebhu adweliswe kulo. Kufuneka ngokunjalo ungenise:
Ikopi eqinisekisiweyo yesivumelwano sentengiso kunye / okanye isibophelelo sokwakha, ngokunjalo nezicwangciso ezamkelweyo zokwakha.
Ukuchongwa nokuqeshwa komnikeli: Umphuhlisi okanye umthengisi kufuneka atyumbe igqwetha okanye umnikeli. Umnikeli uya kubhalisa ukutshintshelwa kwendlu okanye komhlaba komnye umntu yaye uya kunceda i-WCHDB ukuba ilawule iintlawulo zesixa-mali senkxaso-mali eya kumphuhlisi okanye kumthengisi.
Isiqinisekiso esivela kumnikeli. Esi siqinisekiso singqina ukuba umnikeli ukulungele ukubhalisa indlu okanye umhlaba nokulawula intlawulo yenkxaso-mali. Ukuba umrhumo womnikeli kuthe kwavunyelwana ngawo kufuneka nawo udweliswe.
Umrhumo womnikelo
Lo mrhumo uhlawulwa kwinkxaso-mali. Umrhumo lo unakho ukugqitywa phakathi komnikeli, umthengisi/umphuhlisi kunye nomthengi okanye unakho ukuxoxwa phakathi kwe WCHDB kunye nomnikeli.
Ukuba ngaba akuvisiswana ngomrhumo, iWCHDB inakho ukufuna omnye umnikeli ukuba aqeshwe.
Ungasenza njani isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala?
Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ukuze ube nakho kwenza isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala. La maphetshana esicelo ayafumaneka kubabolekisi abaqinisekisiweyo.
Wenza isicelo senkxaso-mali ngexesha elinye nokwenza isicelo semali-mboleko yebhanki. Zozibini izixa-mali: esenkxaso-mali kunye nemali-mboleko ziya kusetyenziselwa ukuthenga indlu okanye umhlaba.
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala ilawulwa ziibhanki kunye namaziko emali. La maqumrhu aqinisekisiweyo asebenza njengee-arhente ze-WCHDB.
Unakho ukufumana uludwe lwababolekisi kwiWCHDB ekufutshane nawe.
Ukwenza isicelo sokuvula ityala
Xa usenza isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala, kufuneka ulandele le mithetho:
Kufuneka ungenise isicelo sakho kumbolekisi-mali.
Kufuneka ube sele usiqukumbele isivumelwano sokuthenga indlu okanye umhlaba. Kudliwano-ndlebe lokuqala kunye nombolekisi kufuneka unikezele ngekopi eqinisekisiweyo yesivumelwano eso kumbolekisi-mali. Isivumelwano kufuneka sichaze ukuba akukwazanga kufumana nkxaso-mali kunye namboleko mali, ngoko ke isivumelwano siyaphanza.
Kudliwano-ndlebe lokuqala, umbolekisi-mali uya kukucela ukuba uzalise ifomu yemboleko-mali ekuya kufuneka uyizalise. Baya kukuxelela kwakhona ukuba unalo na okanye akunalo ilungelo lokufumana imboleko-mali.
Ukuba ngaba kukho ithuba lokuba ungayifumana imboleko-mali, umbolekisi-mali uya kukuxelela ukuba iyimalini na idipozithi ekuya kufuneka uyihlawule.
Umbolekisi-mali uya kukuxelela ngeminye imirhumo engeminye ukuba iya kuba yimalini na ukuze ubenokuthenga indlu okanye umhlaba kubandakanywa nemirhumo yokutshintshela ubunini komnye umntu kunye nemirhumo yokubhalisa isiqiniselo semali-mboleko. Umbolekisi-mali akangevumi ukukunika imboleko-mali ukuhlawula lemirhumo.
Ukuba ngaba unakho ukuhlawula idipozithi kunye nemirhumo yaye ukuba ngaba unomzila olungileyo wokulondoloza imali, umbolekisi-mali angakuxelela ngendlela ongayiqukumbela ngayo indlela yemboleko-mali.
Ukuba ngaba akukwazi kufikelela ekubeni ube nayo isixa-mali sokuqala, okanye ukuba indlela ogcina ngayo imali okanye indlela ohlawula ngayo amatyala ayanelisi, akuyi kuba nakho ukufumana imali-mboleko. Unakho ke ngoko, ukukhetha ukwenza isicelo senkxaso-mali enganxulumananga natyala.
UKUBA UFUNA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA:
Iinkcukacha zolwazi ngokubhekiselele kwiimfuno kunye nenkqubo ebhekiselele kwiNkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu ziyafumaneka kwiKhowudi yoLwakhiwo-zindlu.
IDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11524.10654.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo ziyilelwe abaxhamli abasele benomhlaba osele uxhaswa ngezimali yaye olungiselelwe ukusetyenziswa ngokufakelwa izibonelelo.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo senkxaso-mali emanyanisiweyo, kufuneka ulandele inkqubo efanayo naleyo yeNkxaso-mali Enxulunyaniswe neProjekti.
NGUBANI ONELUNGELO LOKWENZA ISICELO?
Iinkxaso-mali ezinxulumene nomanyaniso ziya kuthi zinikezelwe kubaphuhlisi abaya kuqinisekisa ngokunikezela ngemvume yokuqalwa kweeprojekti. Aba baphuhlisi idla ngokuba ngoomaspala.
IZIVUMELWANO ZENTLALO
Iiprojekti zolwakhiwo-zindlu kufuneka zisekelwe phezu kwezivumelwano ezibandakanya uluntu phakathi kwamaqela achaphazelekayo okanye ethe iprojekti yanefuthe kuwo. Okona kubalulekileyo kukuba iingingqi ezixhamlayo kunye nabaphuhlisi bavumelane ngesiphumo kwanendlela yokwenziwa kwalo msebenzi.
Iinkcukacha zeemfuno zokufaneleka kunye nenkqubo yokwenziwa kwesicelo ziqulethwe KwiZikhokelo zeNkxaso-mali yoLwakhiwo Lwezindlu zeSebe loLwakhiwo Lwezindlu kuRhulumente weSizwe.
Ukufumana ulwazi olungaphezulu, qhagamshelana:
neDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11524.10666.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kwiingingqi zasemaphandleni, uninzi lwabantu alunamalungelo asemthethweni kwimihlaba yabo kodwa banalo ukhuseleko olusebenzayo lokusebenzisa umhlaba. Umzekelo, ilungelo lokusebenzisa umhlaba elinikezelwe ngokwemiqathango yemithetho kunye nezithethe zesizwe, isithethe, ukusetyenziswa okanye indlela yolawulo kwingingqi ethile okanye kuluntu okanye ngoncedo lokuhlala kumhlaba kaRhulumente kangangexesha elingaphantsi kweminyaka emihlanu. Ezi ndidi zamalungelo okusetyenziswa komhlaba zikhuseleke phantsi koMthetho woKhuseleko lwaMalungelo oMhlaba Ongamiselekanga njengoko iinkqubo zokubuyiselwa ngokutsha komhlaba kuqaliswa ngazo.Nangona kunjalo, abantu abangenalo ilungelo lokusebenzisa umhlaba ngokwasemthethweni abanakuze babe nalungelo lakufumana nkxaso-mali phantsi koLungiselelo lweNkxaso-mali yoLwakhiwo-zindlu ngoko ke inkxaso-mali eyodwa ithe yaphuhliswa.
IMIYALELO:
NGUBANI ONELUNGELO LOKWENZA ISICELO SENKXASO-MALI?
Inkxaso-mali iyakuthi inikezelwe kuphela kubantu abanamalungelo angamiselekanga anokuthi angaphikiswa yaye abangafanelanga ukuba balahlekane naloo malungelo ngexesha kuqhutywa inkqubo yokubuyiselwa ngokutsha komhlaba. Ngaphezu koko umntu ngamnye kufuneka athobele yaye alungelelane neenqobo zokokuba angaselungelweni njengoko kuchaziwe kumhlathi-3.1.1 yeSikhokelo Ekulula Ukusisebenzisa Ukusisebenzisa
Ngokwemiqathango yomhlaba ophantsi kolawulo loluntu, ukuba ngaba umntu unikwe inkxaso-mali yophuhliso lwamaphandle aze alahlekane namalungelo omhlaba wakhe, inkqubo sele iqulunqiwe apho umntu anganalo ilungelo lokufumana enye inkxaso-mali.
Nangona le nkxaso-mali ibizwa njengenkxaso-mali yophuhliso emaphandleni ayiphelelanga ekusetyenzisweni kwiingingqi ezisemaphandleni kuphela, iyafumaneka kwiingingqi ezisezidolophini ngokunjalo. Olu didi lwenkxaso-mali luthatyathwa njengenkxaso-mali ekubhenelwa kuyo ekugqibeleni njengoko ibonwa njengemfuneko into yokokuba amalungelo akhuselekileyo okusebenzisa umhlaba athi anikezelwe kuzo zonke iimeko.
Inkxaso-mali inakho ukufumaneka kwimeko apho kuza kwenziwa iprojekti, kodwa akukho nani lincinane okanye likhulu labathathi-nxaxheba elithi linyanzeliswe. IiBhodi zoPhuhliso zoLwakhiwo-zindlu zePhondo ziyavunyelwa ukuba ziqinisekise iiarhente zokuqalisa umsebenzi ukuba zichonge, zicwangcise ze ziqalise iiprojekti ngokwemiqathango yale nkxaso-mali.
Inkxaso-mali evunyelweyo ihlawulwa kwii-arhente zemali ezichongwe yiBhodi yoPhuhliso loLwakhiwo-zindlu yePhondo ethi ilawule ukuhlawulwa kwezixa-mali.
Inkxaso-mali yophuhliso emaphandleni inakho ukusetyenziselwa nayiphi na injongo enxulumene nolwakhiwo-zindlu evunyelwe yiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yePhondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11524.10696.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ICandelo loLawulo loLwakhiwo-zindlu lunceda oomaspala, iingingqi kunye nabantu abathabatha inxaxheba ngolwazi kunye neengcebiso ngokubhekiselele kwiNkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu(PHP).
Ithi kwakho iqwalasele, ilawule izicelo ze-PHP ze inikezele ngeemvume zokuqaliswa kweeprojekti.
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu yindlela yokunceda abantu abanelungelo lokufumana inkxaso-mali yezindlu ze ukwenza oku kube lulutho ze bathi abantu bazakhele okanye baququzelele ulwakhiwo lwamakhaya abo ngokwabo. Inceda amakhaya ukuba abe nokuzuza inkxaso-mali ze afumane inkxaso ebhekiselele kubuchule, kwimali, kwindlela zokusebenza kunye nolawulo ngokunxulumene nolwakhiwo lwamakhaya abo.
IMIYALELO:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
KUTHENI UTHABATHA INXAXHEBA NJE KWINKQUBO YOLWAKHIWO-ZINDLU YABANTU?
Abantu abazakhela amakhaya abo ngokwabo okanye abaququzelela ulwakhiwo lwamakhaya abo ngokwabo, banakho ukwakha izindlu ezingcono ngexabiso elingabhekele phi.
INkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu yenza ukuba:
ulondoloze kwiindleko zentlawulo yabasebenzi kuba unakho ukuzenzela omnye umsebenzi wokwakha ngokwakho okanye ngokusebenza kunye nosapho lwakho, abamelwane, abahlobo okanye abanye abaze kukuncedisa.
Ube nokuthintela ukuhlawula ingeniso kubaphuhlisi.
Ukwandiswa kokusetyenziswa kwezigqibo ezizezakho.
INGABA ISEBENZA NJANI LE NKQUBO YOLWAKHIWO-ZINDLU YABANTU?
Ngokuphandle, iNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu ikuvulela ithuba lokusebenzisa inkxaso-mali ukwakha indlu yakho. Uncedo lobugcisa kunye nenkxaso kule nkqubo lubaluleke kakhulu. Ngoko ke wonke umntu othabatha inxaxheba kule nkqubo kufuneka enoMbutho Oxhasayo. Lo mbutho unikezela ngenkxaso kubugcisa obuza kuthi buqinisekise ukuba indlu yakhiwa ngendlela eyiyo.
UWUYILA NJANI LO MBUTHO UXHASAYO?
Ukuze ube nakho ukuthabatha inxaxheba kwiNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu, uMbutho Oxhasayo kufuneka usekwe. Abaxhamli bangathi:
bazenze babe ngamalungu alo Mbutho Uxhasayo, okanye bachonge uMbutho Oxhasayo onekhono ze bangene kwisivumelwano kunye nawo.
UMbutho Oxhasayo kufuneka ube ngumbutho osemthethweni.
IKhowudi Yokwakhiwa Kwezindlu iqulethe iinkcukacha:
Ngendlela yokuyilwa kombutho oxhasayo.
Ngendlela yokwenza isivumelwano nombutho oxhasayo.
Ngeendidi zemibutho exhasayo.
Ngendlela enokuthi imibutho exhasayo iqhube ngayo indlela yenkxaso yolawulo lobugcisa.
Ngobungakanani benkxaso ekufuneka inikezelwe ngumbutho oxhasayo.
Ngendima edlalwa ngumbutho oxhasayo ekuthengweni kwempahla nezixhobo zokwakha.
Ngeemfuno zokusekwa kwe-ofisi ephezulu.
Nge-akhawunti yebhanka ekufuneka lo mbutho uxhasayo uyivulile.
Ngokuqalisa nokuseka iminikelo ekhoyo nevulelekileyo kumbutho oxhasayo.
Ngemfuno yokokuba umbutho oxhasayo kufuneka utyumbe okanye uqeshe umqinisekisi kunye nomlawuli we-akhawunti.
NGUBANI ONGENZA ISICELO?
Ukuze ube selungelweni kule nkqubo, kufuneka:
Ube utshatile okanye uyahlalisana nomnye umntu okanye ube unabantu abaxhomekeke kuwe ngokwezimali.
Ube ungummi ngokusemthethweni weli loMzantsi Afrika.
Ube nalo ikhono ngokusemthethweni lokungena kwisivumelwano. Oko kukuthi, kufuneka ube ungaphezulu kweminyaka engama-21 ubudala okanye mawube utshatile yaye unengqondo ephilileyo.
Wamkela isixa somvuzo ohlangeneyo ongekho ngaphantsi kwama-R3 500 ngenyanga.
Ube akuzange ufumane inkxaso-mali kuRhulumente ngaphambili yokuthenga indlu.
Ube uyaqala ukuba ngumnini-ndlu/ngumnini-mhlaba.
Ube nakho ukuyila okanye ukungena kwisivumelwano noMbutho Oxhasayo osemthethweni. UMbutho Oxhasayo uya kukunika inkxaso yobugcisa nolawulo.
USENZA NJANI ISICELO?
UMbutho Oxhasayo ungenisa isicelo kwiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yePhondo egameni labaxhamli.
Isicelo kufuneka sihambelane neemfuno ezithile zodidi lwenkxaso-mali yolwakhiwo-ndlu ekwenziwa isicelo salo. Unakho ukwenza isicelo senkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu elandelayo njengenxalenye yeNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu:
inkxaso-mali emanyeneyo inkxaso-mali enxulumene neprojekti inkxaso-mali yeziko inkxaso-mali yophuhliso lwamaphandle.
Isicelo kufuneka sidwelise iindlela ekuvunyelwene ngazo yokwahlula imbambano phakathi koMbutho Oxhasayo kunye neentsapho ezixhamlayo kwimeko apho kunokuthi kuvele ukungqubana kwezimvo nokungavani ngeli xesha kuqhutywa iprojekti.
Kukwakho nezinye iimfuno ezongezelelweyo zodidi ngalunye lwenkxaso-mali nganye yolwakhiwo-zindlu. Iinkcukacha zezi mfuno zithiwe thaca kwiKhowudi yoLwakhiwo-zindlu
UKUFUMANA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA
Nedesika yoncedo ngeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11537.10197.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Ucwangciso Lophuhliso
Izicelo zoPhuhliso
Izicelo zoPhuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngubani ojongana nezicelo zophuhliso lomhlaba?
Kufikelelwa njani kwizigqibo ngezicelo?
Izibheno & nemibuzo
NGUBANI OJONGANA NEZICELO ZOPHUHLISO LOMHLABA?
Oomaspala bethu banoxanduva lokujongana nezicelo zophuhliso, ezifana nezicelo zokuphuma kwimida yezakhiwo okanye izicelo zokwakhiwa ngokutsha kwezithili okanye zokwahlula-hlulwa komhlaba. Oomaspala bagqiba ekubeni kujongwane njani nezi zicelo ngokwemigaqo yomthetho, imigaqo-nkqubo kwanemikhomba-ndlela ephuma kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noPhuhliso loCwangciso. Ngamaxesha athile, umzekelo, kwizicelo ezinobunzima kakhulu zokwakhiwa ngokutsha kwezithili, oomspala baya kuthumela ezo zicelo kweli Sebe ukuze zingeniswe kuMphathiswa oyakuthi ke yena athathe isigqibo sokugqibela.
Eli Sebe liphicotha izicelo ezinento yokwenza nezolimo, oku likwenzela iSebe lesizwe nelephondo lezoLimo, iSebe lesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni. Eli Sebe likwajongana nezicelo ezinento yokwenza nezimbiwa, oku likwenzela isebe lesizwe leZimbiwa naMandla, elesizwe nelephondo lezoLimo, elesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni.
KUFIKELELWA NJANI KWIZIGQIBO NGEZICELO?
Phambi kokuba kufikelelwe kwisigqibo ngesicelo sophuhliso ngokwemigaqo yomthetho wesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba, isicelo eso kufuneka kuqala sifakwe phantsi kweenkqubo apho uluntu lufaka khona igalelo luveze neembono futhi kumanye amaxesha, imvume yamaqumrhu awahlukeneyo karhulumente iyafuneka. Ukuba isicelo siwa phantsi kwenqanaba elithile lokuguqulwa komhlaba, sidla ngokuthunyelwa kweli Sebe.
Izicelo ziphicothwa ngokwemigaqo yoMthetho iEnvironmental Conservation Act, ka- 1989 ukuqinisekisa ukuba umgaqo-nkqubo ohlanganisiweyo wendalo engqongileyo nemiba yocwangciso iyajongwa. Eli Sebe liqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswa nezinye ezikwafana nazo ezizezi: iingxelo zezimbiwa, izicelo zophuhliso lomhlaba kwanezicwangciso zezithuba nezezicwangciso-maqhinga.
Xa isicelo sophuhliso sele sinikwe ingqwalasela ngokwemigaqo yomthetho wendalo engqongileyo, isigunyaziso, iphepha-mvume okanye isigqibo - nayiphi na kwezi efanele ukukhutshwa - iyakhutshwa.
Isigqibo ngokwemigaqo yomthetho wokusetyenziswa komhlaba sinokuthatyathwa kuphela emva kokuba isicelo eso sikhe saphicothwa ngokwemigaqo yomthetho ojongene nendalo engqongileyo.
IZIBHENO & NEMIBUZO
Xa umaspala sele efikelele kwisigqibo, isibheno kweso sigqibo singafakwa kweli Sebe ukuze sinikezelwe kuMphathiswa.
Ukuba unombuzo ngesicelo sophuhliso osifakileyo, kufuneka uwuthumele kwicandelo ofake isicelo sakho kulo.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4796
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11538.5107.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Impahla kaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.
IMIYALELO:
Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11542.10017.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Oku kuquka:
ukwandiswa kokuvuleleka kwezemidlalo kuluntu ukuphuculwa kwemigangatho yabadlali ukongezwa kwezixhobo zokudlala ukuncedisa iimbaleki kwiihambo zelizwe lethu nakwezamazwe ngamazwe ukudalwa kwamanye amathuba kwiimbaleki ezikhubazekileyo nokuqukwa kwazo kwimidlalo engundoqo ukunyuswa kwenani labantu bezemidlalo kwimidlalo esesikweni ukongezwa kwamazwe alawula imibutho yezemidlao neyezenkcubeko ebamba imidlalo kwiingingqi ezihlelelekileyo ukuphuculwa kweenkqubo zomgangatho wophuhliso lwezemidlalo ezibanjwa ngamaqela alawula imibutho yezemidlalo.
iindawo zezemidlalo ukuze kuphuculwe umgangatho nokusetyenziswa kweendawo esele zikho ze kwakhiwe futhi kulungiswe esele zikho.
amaqela alawula imibutho yezemidlalo ukuze ancedise ekulawulweni kwawo kwakunye nolwazi lobugcisa, ukuqinisekisa ukuba imidlalo iyaqhubekeka kwel phondo.
Kukho iintlobo ezintathu zoncedo-mali ezibonelelwa leli Sebe:
Uncedo-mali olukuHlobo A olujoliswe kwiikliniki zophuhliso lwabaqeqeshi noonompempe kwakunye nolawulo lwezemidlalo.
Uncedo-mali olukuHlobo B oluxhasa imidlalo emikhulu yamazwe ngamazwe, eyezwe lethu kwakunye neyephondo.
Uncedo-mali olukuHlobo C olunikezelwa inkxaso yemidlalo yexeshana - la mangenelo kufuneka enziwe kwiphetshana lesicelo elenzelwe wona iintsuku ezingama-30 phambi kwemidlalo leyo, yaye ziimeko ezingxamisekileyo kuphela eziqwalaselwayo.
IMIYALELO:
Amaphetshana ezicelo zoncedo-mali ayafumaneka kwiSebe. Imibutho yezemidlalo kuya kufuneka inikezele oku kulandelayo kukhatshwa sisicelo soncedo-mali eso:
iinkcukacha zabantu ezisebenza ngabo uluhlu lwemidlalo efakelwa isicelo esi ulwabiwo-mali lomsebenzi ngamnye incwadi yembalelwano enika inkcazo ngemfuneko yesi sicelo iincwadi zeemali eziphicothisisiweyo kwakunye nemizuzu yeNgqungquthela Yonyaka yoMbutho lowo. Zonke izicelo zivavanywa phantsi kwesisekelo somgaqo-nkqubo wokunikezela ngoncedo-mali weli Sebe.
La mabakala amaziko:
Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iCandelo Likarhulumente)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11576.47566.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Amakhosikazi
Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala
Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kukho intaphane yamakhaya amakhosikazi abephethwe gadalala eNtshona Koloni abhaliswe neSebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa. Amakhosikazi adinga ukhuseleko angaqhagamshelana nekhaya elo ngqo, okanye acele unontlalo-ntle kwi-ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawo okanye kwisikhululo samapolisa ngoncedo lokuqhagamshelana nendawo yokuhlala. Amakhosikazi akuloo meko kufuneka anike ingqwalasela ukufaka isicelo somylalelo wokhuseleko. Amakhosikazi aphethwe gadalala ngabantu abazinikele kwiziyobisi banokunika ingqwalasela ukufaka isicelo sokuba abo bantu bawaphethe kakubi bagcinwe kwiziko lonyango lwamaxhoba eziyobisi. Ukuba lo mntu uphethe gadalala inkosikazi ethile kuyaziwa ukuba unompu osemthethweni, isicelo sokuba loo mpu uhluthwe naso singaqwalaselwa.
IMIYALELO:
Qhagamshelana okanye uye kwindawo yokhlala ngqo, okanye ucele uncedo lokuba ungafikelela njani na kweyona ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawe okanye kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11577.47574.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantu Abadala
Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala
Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kukho intaphane yamakhaya afumana uncedo lwezimali kumbuso apha eNtshona Koloni.
Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko linakho ukunceda ekuhlawulweni kweentlawulo zendawo yokuhlala yabantu ababuthathaka kakhulu nabadinga uncedo.
Nabani na onakho ukumelana neentlawulo ezipheleleyo zokuhlala angasifaka isicelo sendawo yokuhlala kwelinye lala makhaya.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isicelo sendawo yokuhlala kwikhaya labantu abadala, kufuneka ufake isicelo kwikhaya elo ngqo, kuba kaloku ikhaya ngalinye lineemfuno neentlawulo zalo. Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko lijongisisa abafaki-zicelo futhi liya kunikezela ngoncedo lwezimali kwabo babuthathaka kakhulu okanye bakhubazeke kakhulu futhi badinga uncedo. Isigqibo sokugqibela ngokwamkelwa komntu senziwa ngumbutho olawula elo khaya. Abo bangaludingiyo uncedo lwezimali ngokuhlala kwabo basenokuzifaka nabo izicelo zabo ngqo kumakhaya lawo. Kuxhomekeke kubalawuli bekhaya elo ukufikelela kwisigqibo sokuba amkelwe na okanye angamkelwa umntu othile.
La mabakala amaziko:
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11588.11112.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ICandelo loMlawuli oyiNtloko: uPhuhliso lwezoKhenketho lunohlahlo lwabiwo-mali lwarhoqo ngonyaka ekuxhaseni ngemali iiprojekthi ezinceda ekukhuliseni ishishini lezokhenketho. Oku kukhula kungabonwa ngeendlela ezininzi ezohlukeneyo, umzekelo, ngokudaleka kwamathuba emisebenzi, uqeqesho okanye uphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi. Imfanelo yokufumana inkxaso-mali incinci phantsi koluhlu lwezinto ezikhoyo, ezinjengeenkampani okanye ii-NGO zeCandelo 21, neziqwalasele iingingqi nezisekelwe kwimimandla yoluntu.
Iinkcukacha ezigcweleyo zeenjongo zenkxaso-mali, ilungelo, indlela emisiweyo yokufumana oku, iindidi zemisebenzi ekufuneka ixhaswe ngemali, ukukhutshelwa ngaphandle, imigaqo yokwenziwa kwezicelo kunye namaphetshana ezicelo angafumaneka kwiNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNgxowa-mali 1/1
Ukuba unqwenela ukufumana ilungelo kule nkxaso-mali, kufuneka ufezekise inani le migaqo emisiweyo. Umzekelo, inkampani yakho kufuneka iqhubekeke kwaye kuya kufuneka ukuba igqithise ingxelo yonyaka.
Oku kulandelayo yimizekelo yemisebenzi enokuthi ixhaswe ngemali liSebe:
uqeqesho uphuhliso lweendlela zokhenketho amaziko engcaciso okanye olwazi kubakhenkethi ukucetyiswa iimpawu uncwadi olunxulumene nophuhliso lwamashishini asakhulayo.
Inkxaso-mali ayifumaneki ekuhlawuleni iibhonasi okanye imivuzo, incedisa ekuqwalaseleni amaxabiso awenziwe yinto ekhoyo okanye inani lezinye izinto ezingezinye.
IMIYALELO:
INcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali inikeza lonke ulwazi olunxulumene nale ngxowa-mali ukuquka iinkcukacha ezigcweleyo zenkqubo yokwenziwa kwezicelo.
Izicelo kufuneka zenziwe kumaphetshana ezicelo achaziweyo nafumaneka kwiSebe (inombolo yomnxeba: 021 483 4165). Iikopi zala maphetshana nazo zikwafumaneka njengenxenye yeNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali.
Izicelo kunyaka ngamnye zivalwa ngomhla wama-31 kweyeKhala, uvavanyo lwenziwa ngenyanga yeThupha neyoMsintsi ze iminikelo yaziswe kweyeDwarha kwakulo nyaka mnye.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.14925.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo.
IMIYALELO:
Kufuneka xa ubani eneenjongo zokusebenzisa enye yeendlela zephondo enze isicelo kwiCandelo loLawulo Mthetho leSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu. Kufuneka ufake incwadana yembalelwano yesicelo enazo zonke iinkcukacha zomcimbi lowo uza kwenziwa, oko ukwenze kwisithuba seenyanga ezintathu ngaphambi kokuba uqalise.
Imiqathango okanye imilinganiselo iya kuxhomekeka ekubeni ngowaluhlobo luphi na umcimbi lowo.
Ukufumana iinkcukacha ezizezinye dibana no:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2080
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ngama-R70 umrhumo wolawulo, ndawonye nemirhumo yoncedo lwezithuthi.Indlela ehlelwe ngayo imirhumo eluncedo yezithuthi:
Uncediso kweZothutho: R48.00 ngeyure kwigosa ngalinye
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.14948.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.
Iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi elenziwe njengecredit card liphelelwa emva kweminyaka emihlanu lakhutshwa. Usuku lokuphelelwa lubhalwe kulo eli khadi. Phambi kokuba ikhadi eli liphelelwe kufuneka ufake isicelo selinye ikhadi elitsha. Khawufumanise ukuba:
Ungasifaka njani na isicelo sephepha-mvume lokuqhuba isithuthi
Ungalihlaziya njani na iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi
Ungalifumana njani na elinye iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi xa linokuthi lilahleke okanye libiwe eli ulisebenzisayo
IMIYALELO:
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokuqhuba Isithuthi
Xa usenza isicelo sephepha-mvume lokuqhuba elitsha kufuneka kunyatheliswe iminwe yakho. Ngabantu abakwiminyaka engaphezulu kwe-18 kuphela abangafaka izicelo zamaphepha-mvume okuqhuba. Ungafaka isicelo sephepha-mvume lokuqhuba lokuqhuba isithuthuthu (esibukhulu bushiyanayo ukuya kuma nge-125 CC) xa uneminyaka engaphezulu kwe-16.
Kufuneka uze nezi zinto:
uzalise iphetshana lesicelo elingu- DL1
uphathe iSazisi sakho uphathe zonke iimpepha ezikuvumela ukuba uqhube isithuthi eso uze kunye nemifanekiso emine yakho efanayo uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo.
Isicelo sakho kufuneka sichaze isithuthi ofuna ukusiqhuba (yinqwelo-mafutha, isithuthuthu, ikari, iminibhasi njalo-njalo.).
Wakuba usenzile isicelo sephepha-mvume lokuqhuba kufuneka namehlo akho abe kwimeko ekuvumelayo ukuba uqhube xa ebehlolwa, uya kunikwa usuku oya kuvavanywa ngalo.
Olu vavanyo lusebenza ngokwenkqubo iK53 kanti yena umhloli uya kukuqinisekisa ukuba:
unephepha-mvum elokuqhuba elisemthethweni uyazazi kwaye uyaziqonda iimpawu zendlela zezithuthi unalo nolwazi ngemithetho yendlela kwaneempawu ezingafaniyo ekufuneka umqhubi wesithuthi eziqwalasele xa eqhuba kwindlela kawonkewonke uyakwazi ukusiqhuba esi sithuthi sikhankanywe kwisicelo eso.
Izixhobo zokufunda zikhona ukukunceda ulungiselele ukuhlolelwa ukuqhuba kanti uninzi lwabantu luye lufunde kumntu ofundisa ukuqhuba.
Wakuba uphumelele uvavanyo lokuqhuba, uya kufumana iphepha-mvume lokuqhuba lekhadi.
Xa iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi sele lilungile, uya kwaziswa ngeposi. Xa usiya kulithatha eli phepha-mvume, kufuneka uphathe isazisi. Ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.
Ukuba liza kulandwa ngomnye umntu ongengomnini walo, kufuneka ke umntu lowo abe noku:
ikopi ezityikitywe zagximfizwa yezazisi zabo bobabini
Ikopi yesazisi yomqhubi
Isizathu esifungelweyoi esichaza ukuba kutheni umqhubi lowo engakwazanga kuzizela ngokwakhe, achaze igama nenombolo yesazisi somntu oye kumlandela.
Ungenza isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba elilikhadi kulo naliphi na iziko eli elijongene nokuhlola abaqhubi abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba.
Kukho intlawulo elikhulu leerandi
Ukuhlaziya Iphepha-mvume lakho Lokuqhuba Iinqwelo-mafutha elenziwe njengeCredit Card
Iphepha-mvume lakho lokuqhuba iinqwelo-mafutha lisebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu kuphela futhi idinga ukuhlazinywa ukuphela kweli xesha. Usuku lokuphelelwa liyabonakala apha kweli phepha-mvume. Uya kuthunyelwa nesikhumbuzo sokulihlaziya ngeposi
Ungalihlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba phambi nje kokuba liphelelwe. Iphepha-mvume lokuqhuba elitsha liya kusebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu ukusuka ngosuku lokuhlaziywa kwalo.
Ukuhlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo soko kwiZiko Lokuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba elikufutshane nawe. Uya kudinga:
iphepha-mvume lokuqhuba osalisebenzisayo incwadana yakho yesazisi imifanekiso enobuso bakho emibini, emnyama namhlophe yencwadana yesazisi
Phambi kokuba iphepha-mvume lakho lokuqhuba libe nokuhlaziywa, kuya kufuneka kuthatyathwe imizila yeminwe yakho futhi kuya kufuneka uye kuvavanyo lwamehlo. Ukuba amehlo akho aya engaboni kakuhle emva kokuba wanikwa iphepha-mvume lokufumana iphepha-mvume lokuqhuba, kusenokongezwa izithintelo kwiphepha-mvume elo litsha. Umzekelo, kungafuneka unxibe iindondo xa uqhuba. Ukuba uthe akwaluphumelela ngokupheleleyo uvavanyo lwamehlo, iphepha-mvume lakho lokuqhuba alisayi kuhlaziywa.
Akuyi kufuneka uphinde uye kuvavanyelwa ukuqhuba kwakhona.
Abemi boMzantsi Afrika abaphesheya kweelwandle ngexesha lokuphelelwa kwamaphepha-mvume abo okuqhuba banokuwahlaziya loo maphepha-mvume kuphela xa bebuyele kweli lizwe. Kusenjalo, xa sele kukhutshwe izohlwayo, abantu abangakhange bakwazi ukuwahlaziya amaphepha-mvume abo okuqhuba iinqwelo-mafutha baya kuba nakho ukufaka izicelo zokungohlwaywa.
Kukho intlawulo elikhulu leerandi yokuhlaziywa kwephepha-mvume lokuqhuba iinqwelo-mafutha.
AMaphepha-mvume Okuqhuba Afunyanwa Emva Kokulahleka Kwangaphambili
Ukuba ngaba iphepha-mvume lakho lokuqhuba lilahlekile, okanye libiwe nokuba lithe latshabalala, kufuneka wenze isicelo sokufumana elinye.
Uya kunikwa iphepha-mvume lokuqhuba lexeshana eliya kusebenza iinyanga ezintandathu okanye de ube ufumene eliny, nokuba yiyiphi eqale yenzeka.
Ukwenza isicelo sokufumanaiphepha-mvume lokuqhuba elitsha, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo elingu-TDL kulo naliphi na iziko lokuhlola ukuqhuba.
Kufuneka uzise:
isazisi sakho imifanekiso yakho emine.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
li-R120 xa ukubhukisha usuku lokuvavanywa li-R100 ukufumana ilayisenisi wakuba uphumelele
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.14960.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.
Sakuba isicelo eso siphunyeziwe abahloli bamaziko okuvavanyela ukuqhuba baya kulivavanya elo ziko ze benze neziphakamiso ngomgangatho walo. Eli candelo lomhloli liya kumana ukwenza umjikelo ngonyaka ukubeka iliso kwimigangatho yeli ziko ze lilicebise iziko elo lihlola nayiphi na imeko yalo kwanokulondolozwa kwalo xa kuhlolwa amaziko kwaneenkqubo ezifunekayo.
Okwangoku, ngooMaspala kuphela kunye namasebe ezothutho anelungelo lokuba namaziko okuvavanyela ukuqhuba.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokubhalisela iziko elihlola ze likhuphe amaphepha-mvume okuqhubaz, kufuneka uzalise iphetshan lesicelo elingu-DTC. Kufuneka kunikezelwe ingxelo kwiphetshana elo ngommeli wezolawulo kwanamabavavanyi abebengabahloli kwiziko elihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba.Isicelo kufuneka sihambe kunye namaxwebhu angala:
iziko elichaphazelekayo nelihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba ummeli wezolawulo abahloli abavavanyela amaphepha-mvume okuqhuba.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.14987.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba.
IMIYALELO:
Ukufaka isicelo sesiqinisekiso sokuba ngumntu ofunfisa ukuqhuba, kufuneka uzalise iphetshana lesicelo u-R1 kwiziko elivavanyela ukuqhuba nelikhupha amaphepha-mvume okuqhuba.
Isicelo eso kufuneka sichaze ukuba luluphi udidi/ ziziphi iindidi zezithuthi ofuna ukuzibhalisa oza kufundisa ngazo ukuqhuba kwaye kufuneka eso sicelo sihambe nemali engummiselo ekhutshwayo.
Ukuba isicelo sithe samkelwa, kufuneka uhlolwe kwiziko elivavanya likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba ukuze ufumane ingxelo malunga nobuchule nolwazi onalo ukuze ube unganguye umntu ofundisa ukuqhuba.
Ukuba uye waphumelela, uya kunikwa into egunyazisa oko, apho uya kuthi ufake iifoto ezimbini kunye nemali engummiselo ehlawulwayo. Uya kuthi emva koko unikwe isiqinisekiso sokuba ubhalisile.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15063.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya kwi-125 CC xa uneminyaka eli-16 eli-16 nangaphezulu ubudala.Wakuba ulifumene iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba, ungasiqhuba eso sithuthi sibhalwe kuloi Kodwa ke kufuneka umqhubi osele enalo iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi ahambe kunye nalowo ungekabinalo ngalo lonke ixesha, (ngaphandle kwasezithuthuthwini). Umntu ofunda ukuqhuba isithuthuthu akavumelekanga ukuthwala omnye umntu esithuthuthwini.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokufunda ukuqhuba, kufuneka uugcwalise iphetshana lesicelo elingu-LL1 kwiziko elikufuphi nawe elihlola abaqhubi abatsha. Kufuneka uye neefoto ezimbini, zibe nombala okanye zingabi nawo, uveze neSazisi sakho uze uhlawule imali efunekayo. Kufuneka ube uneminyaka engaphezulu kweshumi elinesixhenxe ubudala.
Ngaphambi kokuba uvavanyelwe ukuqhuba kufuneka ube uluphumelele uvavanyo olukukhangela ukuba uyayazi na imiqondiso yendlela, iimpawu ezilawula iimoto ezindleleni, iindawo zokuqhuba ezilawula imoto ezingaphakathi. Kufuneka ube uye wahlolwa namehlo.
Izixhobo zokufunda ezikunceda ekubeni ufundise umfundi-kuqhuba alungele ukuvavanywa ziyafumaneka ezivenkileni.
Iphepha-mvume lomntu ofunda ukuqhuba lisebenza iinyanga ezili-18.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kufuneka uhlawule ama-R60 xa usenza idinga lokuya kubhala uvavanyo lokufumana iphepha-mvume lofunda ukuqhuba ze ibe ngama-R30 wakuba uluphumelele uvavanyo olo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15119.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela:
kubathuthi beemoto ukuba bazise iimoto umthengisi-moto xa ezizisa, ezithengisa, etshintshisa okanye elungisa isithuthi eso umenzi-moto xa ezise isithuthi okanye ezivavanya umzisi-moto welinye ilizwe ozise iimoto.
Umenzi-zimoto kufuneka enze isicelo sokufumana inombolo yokuthengisa isithuthi ze afune isiqinisekiso senombolo yokuthengisa izithuthi.
IMIYALELO:
nencwadana yakho yesazisi
Imali engummiselo ekhutshwayo
Nayiphi na imali esisohlwayo kwanosemva ngayo xa imali leyo ifike kade.
Kwisicelo sakho, kufuneka ubonise ukuba zingaphi na iinombolo zorhwebo zesithuthi ozifunayo utsho nokuba uzifunela ntoni na.
Ukufumana ezinye iinkcukacha, dibana no-:
Inombolo yomnxeba: 0860 142 142
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali engama-R 69.00 yokubhalisa
Imali engama-R 681.00 yephepha-mvume lokuqhuba (izithuthi)
Imali engama-R 138.00 yephepha-mvume lokuqhuba (isithuthuthu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15127.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni.
Isicelo siya kwamkelwa kuphela xa isikhululo eso sisebenza ngokuhlola izithuthi sihlangabezana nomgangatho wobuchule nolwazi ofunekayo ngokommiselo weSABS 0216 ' Isikhululo Sovavanyo Lwezithuthi' kwanendlela yokuhlola nokuvavanya isithuthi kufuneka ihlangabezene nenkqubo yeSABS 047 'Ukukhangelwa kwemoto ukuba iyilungele na indlela'.
Ukuba isicelo eso sibe nempumelelo, ukubhaliswa kwesithuthi kufuneka kusoloko luvezwa ngalo lonke ixesha.
IMIYALELO:
Kufuneka ube noku:
idiploma yomhloli wakho isiqinisekiso sokubhaliswa kweshishinii.
Umhloli uya kutyelela iziko lokuhlola ze enze iziphakamiso aqinisekise nokuba iziko elo liyahlangabezana nemimiselo yeSABS.
Isiqinisekiso sobhaliso singakhutshwa emva koko.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana no:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2074
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15133.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe.Eyona mimiselo isezantsi ekufuneka unayo yile:
yidiploma efanelekileyo kufuneka ufaneleke ube ukhe waya kuqeqeshwa ngokumayela nemithetho esetyenziswayo malunga neempahla ezinobungozi (amagosa eendlela kuphela).
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokubhalisa kufuneka, ugcwalise iphetshanalesicelo elingu-RO ze uhlawule imali yobhaliso kwiCandelo lezoLawulo loMthetho leSebe lezoThutho neMisebenzi Yoluntu.
Xa ufaka iphetshana eli lesicelo, kufuneka uze neSazisi sakho idiploma iphepha-mvume lokuqhuba.
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2074
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kukho nentlawulo yama-R50 ekhutshwayo kwisigaba ngasinye xa ufuna ukubhalisa.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15197.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso.Imimiselo yokwenza isicelo sephepha-mvume lokuthwala imiselwa kwiphepha-mvume ngokwalo kwaye kungabandakanywa noncedo lwezithuthi.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okuthwala imithwalo enobungozi ayafumaneka kwiSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, iCandelo lezoLawulo loMthetho. Izicelo umntu angazenzela yena ngokwakhe okanye adibane nomntu ocebisayo ngaphambi kokubetha kwentsimbi ye-12 emini emaqanda ngomhla owandulela ukuba isithuthi okanye umnthwalo ufuduswe. Izicelo ziya kuqwalaselwa ngosuku olulandelayo.
Umnini wephepha-mvume lokuthwala kufuneka anamathele kwimiqathango eyahlukahlukeneyo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ubume beentlawulo kumaphepha-mvume ezithuthi ezingaqhelekanga nemithwalo engaqhelekanga.
Indlela ehlelwe ngayo imirhumo eluncedo yezithuthi:
Uncediso kwezoThutho: R48.00 ngeyure kwigosa ngalinye
Intlawulo yeMini: 1,63 ngeyure nganye
Uqaphele ke ukuba imirhumo yoncedo yezithuthi iya kube ihlaziywe ekuhambeni kwexesha kwalapha ku-2003. kwakhona, imirhumo yoncedo iya kuxhomekeka ekubeni luluphi na uhlobo uncedo olufunekayo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Umthwalo Ongaqhelekanga: Iphepha Lokufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokusebenzisa Isithuthi (IFomu) (File type: pdf; size: 58 KB)
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.15212.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.
Eli phepha-mvume lolu hlobo lifuneka xa uqhuba:
isithuthi esithwala iimpahla, ezinobunzima obungaphezu kwama- 3 500 kg isithuthi esitsala esinye ezaphukileyo ibhasi iminibus enobunzima obungadlulanga kuma-3 500 kg esenzelwe ukuthwala abantu abali- 12 nangaphezulu, kubandakanywa nomqhubi isithuthi esisetyenziswa ekuthutheni abantu ukuze sihlawulwe isithuthi esithwala iimpahla ezinobungozi, esinobunzima obungaphezulu kwama-3 500 kg isithuthi esihamba endleleni esiyi-tank yokuthwala izinto ezilulwelo oluvuthayo olune -petroleum isithuthi esithwala abantu abali-12 okanye ngaphezulu kuqukwa nomqhubi.
Akukho phepha-mvume lakuqhuba ngobuchule lifunekayo ekuqhubeni isithuthi sokungcwaba okanye iteletele.
Kuya kufuneka ube nale pemethi kuphela xa:
sele unephepha-mvume lokuqhuba elisemthethweni elilungele eso sithuthi sichaphazelekayo ungaphezulu kweminyaka emiselweyo (oku kuxhomekeke kudidi kwesithuthi ekubhekiselelwa kulo)
kukho ubungqina bukagqirha obuchaza ukuba usempilweni efanelekileyo kunikwe ubungqina obunikwe liqumrhu eliqeqeshayo (obufuneka kuphela kwizithuthi ezithile)
awuzange wakha wafunyaniswa uqhuba kakubi, okanye uqhuba ukungakhathali okanye awuzange ukhe wafunyaniswa unetyala lobundlobongela alizange khe larhoxiswa iphepha-mvume lakho lokuqhuba.
Iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule lingarhoxiswa okanye licinywe xa uthe wafunyaniswa ukuba awukulungelanga ukuqhuba ngokwezonyango okanye xa uthe wafunyaniswa uqhuba kakubi okanye uqhuba ngokungakhathali, okanye ukuba wakha wafunyaniswa unetyala lobundlobongela.
Umqhubi okanye umnini-sithuthi elithe lafuneka iphepha-mvume lakhe lokuqhuba akavumelekanga ukuba alinike omnye umntu alisebenzise endleleni kawonkewonke, ngaphandle kokuba loo mntu naye unalo elakhe elikwanjalo futhi kwinqanaba elifanayo.
IMIYALELO:
Usenza kwiziko elisebenza ngamaphepha-mvume okuqhuba isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule. Kufuneka wenze oku:
uzalise iphetshana lesicelo elingu-PD1
uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo uze nesazisi sakho uze nemifanekiso yakho emibini uze nephepha-mvume lakho lokuqhuba uze nesiqinisekiso sakho soqeqesho (ukuba sikho)
uze nesiqinisekiso sikagqirha uze nalo naliphi na elinye iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule okanye lokuqhuba isithuthi sikawonkewonke osele unalo.
Sakuba sesenziwe isicelo, kuya kunyatheliswa iminwe kwanephepha-mvume lakho lokuqhuba elilikhadi elibonakalisa iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule.
Uya kwaziswa lakuba ikhadi lakho sele lilungile uye kuliphuthuma. Kufuneka ube besazisi xa uye kuthatha ikhadi lakho. Naliphi na ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Umthwalo Ongaqhelekanga: Iphepha Lokufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokusebenzisa Isithuthi (IFomu) (File type: pdf; size: 58 KB)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.16460.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho.
IMIYALELO:
Kufuneka wenze isicelo sokubhalisa kuqala kwiziko elibhalisa izithuthi ucele iSiqinisekiso samaPolisa esiNgqina ukuba akukho khwiniba kwisithuthi eso. Emva koko kufuneka usithathe ngokwakho isithuthi eso uye naso kwicandelo leeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika apho uya kuthi usifumane khona esi siqinisekiso.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho mali ihlawulwayo ngaphandle kokuba kufuneka kugximfiswe inombolo yomzimba wesithuthi eso nenjini entsha.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.16462.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Okuqhuba
Amaphepha-mvume Okuqhuba
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe.Unikwa ixeshana ezlingangeentsuku ezingama-21 emva kokuba sele liphelile ixesha lokuhlaziya iphepha-mvume lokuqhuba apho uye uhlawule intlawulo eqhelekileyo yephepha-mvume lokuqhuba isithuthi kungafakwa sohlwayo.
IMIYALELO:
Ukusenzela iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho, , kufuneka uthumele iphetshana lesicelo elingu-ALV kwiziko elibhalisa izithuthi, uphathe kunye nesazisi sakho, imali engummiselo ekhutshwayo kunye neyazo naziphi na izohlwayo kwanemali esisemva ngayo isithuthi eso.
Kungenjalo, ungeza naso nesaziso sokuhlaziya iphepha-mvume lokuqhuba (iphetshana lesicelo u-MVL2) ukuba unayo. Ezi zaziso zithunyelwa ngeposi qho ngenyanga kubo bonke abanini-zimoto esele lisondele ixesha lokuba lihlaziywe kwakhona iphepha-mvume lokuqhuba.
Ukufumana enye ingcaciso, tsalela uMichael Gallant Kwicandelo lezoLawulo lobhaliso lwezithuthi kule nombolo 021 483 2058 okanye udibane neziko lobhaliso lwezithuthi elikufuphi nawe.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali ehlawulelwa ilayisenisi ixhomekeke kubunzima besithuthi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.16464.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa Kwesithuthi
Ukubhaliswa Kwesithuthi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Xa sitshintsha siba sesomnye umntu.
Emva kweentsuku ezingama-31 sihluthiwe isithuthi.
Xa ilifa liqoshelisiwe emva komnini-sithuthi.
IMIYALELO:
Xa uthenga isithuthi kufuneka usibhalise egameni lakho kwisithuba seentsuku ezingama-21.
Ukubhalisa isithuthi esitsha, kufuneka iphetshana lokubhalisa elingu-RLV kwiziko lobhaliso zithuthi, uphathe:
ISazisi sakho
Isiqinisekiso somenzi waso.
Kufuneka ube uyayazi inombolo yomzimba wesithuthi okanye eyenjini yesithuthi yakho.
Ukubhalisa isithuthi ebesisesomnye umntu, kufuneka ufake iphetshana lokubhalisa elingu-RLV kwiziko lobhaliso lwezithuthi, uphathe:
amaxwebhu into echaza ukuba imoto leyo ibhaliswe (phantsi kwegama lomntu lowo obengumniniyo)
isiqinisekiso sokuba isithuthi eso sikulungele ukuba sendleleni into engqina ukuba sithengiwe isithuthi eso.
Xa isithuthi sibhalisiwe isiqinisekiso sobhaliso siya kunikwa umnini waso.
Ukuba isithuthi sakho siye safakelwa ilungu okanye sakhiwa ngokutsha, umzekelo safakelwa injini entsha, eso sithuthi kufuneka siphinde sibhaliswe kwakhona. Kule meko, kufuneka ufumane isiqinisekiso esingqina ukuba akukho nto igwenxa emapoliseni kwanesiqinisekiso sokuba isithuthi eso sikulungele ukuba sendleleni ngaphambi kokuba ube nokusibhalisa isithuthi sakho.
Qaphela: Kukwakho nezinto ezizezinye ezifunekayo kwisithuthi ebesikhe asabhaliswa, ezongeza kwizinto ezifunwa kwindla-lifa yalowo ungasekhoyo, ukuthinjwa kwaso, ezifumaneke ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika okanye xa sasixeliwe ukuba sebiwa.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali Yokubhalisa: R69.00
Ukuba awusibhalisi isithuthi sakho kwisithuba seentsuku ezingama-21 usifumene, uya kohlwaywa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.16638.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okusebenza Ngabantu afumaneka kwiBhodi yamaphepha-mvume Okuthutha Uluntu. Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ekufuneka lihambe neenkcukacha zakho okanye zenkampani uhlobo lwenkonzo yothutho loluntu iinkcukacha zendlela oza kuhamba ngayo iinkcukacha zesithuthi sakho.
Kufuneka utyikitye nesigqibo esifungelweyo esichaza ukuba awuzange wakha wachaphazeleka kwizenzo zobundlobongela okanye kumatyala amakhulu okanye wakha wabanjelwa ukubandakanyeka ekuphatheni izixhobo ezingekho mthethweni. Kukho intlawulo yezolawulo engama-R25 ekufuneka ihlawulwe.
Amaphepha-mvume okusebenza asebenza iminyaka emihlanu owona mlinganiselo mkhulu.
Ukuze ukulungele ukufumanaiphepha-mvume lokusebenza ngokuthutha uluntu, kufuneka ukhumbule ukuba kufuneka ube lilungu elipheleleyo lombutho woonoteksi obhalisiweyo. Umbutho woonoteksi ubhaliswa kuMphathi Wemiba Yeeteksi yePhondo.
Wakuba ulifumeneiphepha-mvume lokusebenza, kufuneka uliphathe uliveze xa igosa lendlela lifina ukuba wenjenjalo, kwaye kufuneka uncamathisele uphawu olwahlukileyo kwelomnye umbutho kwisithuthi sakho.
IBhodi YamaPhepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu yePhondo leNtshona Koloni
Inombolo yomnxeba: 021 592 4713/36/21
Inombolo yomnxeba: 021 592 4593
I-Ofisi yeeteksi yePhondo kunye noMphathi
Inombolo yomnxeba: 021 592 4721
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Intlawulo yezolawulo engama- R25
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.11598.93389.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo

Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile.

Ukuze ube nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka ube nencwadana yembalelwano esuka kugqirha eiqinisekisa ukuba:
* ukuhamba kwakho kukhubazeke ngenxa yesigulo somzimba okanye sengqondo esiqhubekekayo, okanye ke
* ukuhamba kwakho kusakhubazeke okwexeshana kodwa kuphazamiseke kakhulu.


Abanye oorhulumente bamakhaya badinga ukuba ugqirha agcwalise icandelo ellithile leli phetshana lesicelo, ngoko ke eli phetshana kufuneka liye kulandwa kwangexesha. Nceda uqhagamshelane nesebe lezendlela elikufutshane nawe ukuze ufumane ingqiniseko yokuba uyayidinga na incwadi esuka kugqirha kusini na.

Ukuba uthi ufumane icwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka uliveze ngokucacileyo kwifestile yangaphambili yesithuthi sakho.
Nceda uqonde ukuba eli cwecwe lokupaka labahubi abakhubazekileyo linikezelwa ngye nawuphi na urhulumente wekhaya linganganakanwa ngoko nangoko ngomnye urhulumente wekhaya.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo seli cwecwe, kuya kufuneka ungenise iphetshana lesicelo eligcwalisiweyo ndawonye:
* nencwadana yakho yesazisi
* incwadi yembalelwano esuka kugqirha
* imifanekiso yencwadana yesazisi emibini
* intlawulo efunwayo



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezothutho (The Government of South Africa)


IXABISO:

Intlawulo efunekayo ukuze umntu abe nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo ayilingani futhi ixhomekeka kuloo maspala. Qhagamshelana neSebe Lezendlela likaMaspala wakho okanye ke uqhagamshelane nolu luhlu lungezantsi apha:

eKapa
R40

eStellenbosch
R30

eGeorge
R30

eKnysna
R30







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3576.services.17200.9671.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncediso-mali lukaRhulumente.
Intshayelelo
Lungakanani uncediso-mali?
Uncediso ngokucwangcisa nokusetyenziswa kweeprojekthi
Ngubani ofanele kulufumana olu ncediso-mali?
Indlela yokufaka isicelo
Inkcazelo ngendlela yoqhagamshelwano
INTSHAYELELO
Ukunika abantu ababefudula besingelwe phantsi amathuba angcono okufumana imihlaba yolimo.
Ukuncedisa abantu abahlala kwimimandla yasemaphandleni ngeendlela zokuphucula umgangatho wobomi babo.
Ukuqinisekisa ukuba umhlaba okhoyo usetyenziswa ngokufanelekileyo nangempumelelo.
The IPhulo le-LRAD liphulwana lenkqubo yokwabiwa ngokutsha komhlaba liSebe leMicimbi yoMhlaba. Lijoliswe ngokukodwa ekunikezeleni ngomhlaba kumafama amnyama ngenjongo yokulimela ukuziphilisa okanye intengiso yaye liqhutywa ngentsebenziswano liSebe lezeMihlaba nelezoLimo.
I-LRAD izama ukuphelisa ukungcola okwenziwa kumakhosikazi okwakufudula kusenzeka phaya phambili, ngokuphathelele ke kumathuba okufikelela nawokufumana umhlaba ongowawo. Amakhosikazi ke ngoko ayakwazi ngoku ukuba afake izicelo zoncedo-mali lwawo ngokwawo nje umntu eyedwa, engafuni njengengxenye yosapho.
I-LRAD ijoliswe kuBantu abaMnyama, yaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente likhutshwa simahla yaye akukho mfuneka yakuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo bafake izandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000 ubuncinane, galelo elo liya kuthi lincedise kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncedo-mali lukaRhulumente.
LUNGAKANANI UNCEDO-MALI?
Ukuze umfaki-sicelo abufumane ubuncinane boncedo-mali olungama-R20,000, kufuneka naye afake isandla ngemali engama-R5,000 ubuncinane; kanti ke xa umntu enokwenza igalelo lama-R400,000 angalufumana luphelele lonke uncediso-mali olufika kuma-R100,000 apho luphela khona.
Olu ncedo-mali lungasetyenziselwa ukuthenga umhlaba, ukuthenga izibonelelo zokuncedisa kumalinge olimo, ekwenzeni amagalelo exeshana elifutshane kwezolimo, nasekuphuculeni imeko yomhlaba wolimo, xa ngaba lowo ufaka isicelo ngumntu osele enawo umhlaba wolimo. Kanti ke umntu unakho nokuba angafaka isicelo soncediso-mali, ukuba ngaba unomhlaba awuqeshileyo kungoku nje, khona ukuze awuthenge ekuhambeni kwethuba ube ngowakhe.
UNCEDO NGOKUCWANGCISWA NOKUSETYENZISWA KWEEPROJEKTHI
ISebe leMicimbi yoMhlaba liza kuqinisekisa ukuba abafak-izicelo abafuna uncedo bayalunikwa uncedo lokuba badityaniswe nabagunyaziswa abangabacwangcisi abaya kuthi ke babanike uncedo ekucwangciseni nasekuqhubeni iiprojekthi ezi. ISebe eli liya kubahlawula ngokwalo abo bagunyaziswa bangabacwangcisi xa ngaba bathe bakhethwa ngale ndlela. Loo nto ke ayisayi kuluchaphazela nganto uncediso-mali abanokuthi balufumane.
Abafaki-zocelo abanakho ukuba bangazifunela abagunyaziswa abangabacwangcisi, bakwazi nokubahlawula ngokwabo, bangakwenza oko bengadanga baba baqala ngokudlana iindlebe neSebe eli. Loo nto kunjalo nje ingathatyathwa njengokuba ligalelo athe umntu walenza.
NGUBANI OFANELE KULUFUMANA OLU NCEDO-MALI?
Ngabemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-18 leminyaka ubudala abasuka kwiindawo ebezifudula zisingelwe phantsi ngokwamalungelo abaya kuqwalaselwa kolu ncedo-mali. Nakubeni kunokuba ngcono kakhulu xa abafaki-zicelo bengabantu abanamava kwezolimo, loo nto asingomqathango ubekwa njengemfuneko. Abantu abakhe balufumana uncedo-mali (lwe-R16,000) kwiSebe eli nabo bangazifaka izicelo kwakhona, kodwa izicelo eziya kuqala ziqwalaselwe zezo zabo bantu baqalayo ukufaka izicelo. Loo mali anokuyinikwa umntu njengoncediso-mali iya kuxhomekeka ekubeni oluya wayelufumene kuqala uncedo-mali lona lwalungakanani na.
Olu xwebhu luqulunqwe ngeenjongo zokunceda abafundi ngenkcazelo emalunga nephulo le-LRAD, nkcazelo leyo efana neenjongo zalo, nezona ndawo ziziziganga eziphambili apha kulo. Kananjalo luya kubanceda abafundi ekuziboneni ukuba ngaba bangakwazi na ukuthatha inxaxheba kweli phulo, nokuba bangenza njani na xa befaka izicelo zoncedo-mali olufumaneka ngokusebenzisa eli phulo.
Kananjalo olu xwebhu luya kubanika izikhokelo abafundi kule nkqubo okanye kulo mjikelo weeprojekthi ekuceetyiswa ukuba ulandelwe kuzo zonke iiprojekthi ze-LRAD, yaye luya kungenisa nesinye isigama esisetyenziswayo, namagama nezilungiselelo zakwaRhulumente eziyingxenye yeli phulo le-LRAD.
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufuna ukwenza isicelo soncediso-mali, kufuneka ukuba uye kucela ifomu yokwenza isicelo kwi-ofisi yeSebe lezoLimo okanye kweyeleMicimbi yoMhlaba ekufutshane kuwe. Emva kokuba amagosa eSebe lezoLimo eye ayivavanyisisa le ngcinga ifomu yobhaliso iya kuthunyelwa kwi-ofisi yeSebe leMicimbi yoMhlaba yesithili apho ke umcwangcisi aya kuthi ayiqwalasele iprojekthi leyo. Amagosa eSebe leMicimbi yoMhlaba nawelezoLimo aya kuthi alungiselele iindibano zengcaciso nabo bbonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo, ze ke athi apho kukho imfuneko yoko anyule nomgunyaziswa ongumcwangcisi oya kuthi ancedise ngocwangciso lweprojekthi leyo.
IBhanki yezeMihlaba iya kuba yiyo elawula uncedo-mali lwe-LRAD ukuba ngaba abafaki-zicelo bafaka izicelo zemali-mboleko yeBhanki yezeMihlaba okanye banqwenela ukuthenga umhlaba ongoweBhanki yezeMihlaba. Abo bahambe kakuhle kwizicelo zabo banokuthi ke uncediso-mali lwe-LRAD balufumane ngqo ngeBhanki yeziMihlaba. Kwiimeko ezinjalo ke, le fomu yesicelo izaliswe yagqitywa kufuneka ukuba ifakwe kwiBhanki yeziMihlaba ekufutshane okanye kwisetyana layo elikufutshane.
Izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo ziya kuthi ziphicothwe phaya ezithilini, nto leyo ke ethi ilishunqule kakhulu ixesha ekufuneka lithatyathwe ekuqhutyweni kweeprojekthi leyo. Kuthi ke nje ukuba kubonwe ukuba iprojekthi leyo noko ingamkelwa njengeprojekthi enokwenzeka, uMlawuli wePhondo weMicimbi yoMhlaba akhuphe ugunyaziso lokuba uncediso-mali olo maluhlawulwe.
INKCAZELO NGOQHAGAMSHELWANO
Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, yaye akukho mfuneko yokuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi okanye zezolimo. Imali eninzi esuka kumfaki-sicelo lwenza ukuba noncedo-mali olo lube luninzi. Ukufumana esona sixa sincinci soncedo-mali esiyi-R20,000, umfaki-sicelo kufuneka ancedise ngamaR5,000, ngelixa igalelo eliyi-R400,000 lifuneka ukuze umfaki-sicelo afumane esona sixa sikhulu soncedo-mali esiyi-R100,000.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zomhlaba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.27438.130957.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)
Iinkxaso-mali Zokufundela Ukuhlohla (Zinikezelwa Kubafundi)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafundi abaphumelela ibanga leshumi ze babe nomdla ekubeni ngabahlohli bezifundo Zezibalo Nenzululwazi bangafaka izicelo zokufunda isigxina kwiSebe Lemfundo leNtshona Kapa. Ezi nkxaso-mali ke zikwavulelekile nakubafundi abasele bekumaziko em fundo ephakamileyo abanomnqweno wokuba ngabahlohli kula macandelo.
Abafaki-zicelo kufuneka babe ngabantu abahlala isigxina kweli phondo leNtshona Kapa, babe nakho ukubonisa ukuba ngokwenene bayaludinga olu ncedo lwezimali ze bamkeleke kumaziko emfundo ephakamileyo abanqwenela ukufunda kuwo. Abantu abasuka kwiingingqi ebezisa kuhleleleka ngaphambili bayakhuthazwa ukuba bazifaka ezi zicelo.
Iinkxaso-mali ezi zinikezelwa phantsi komqathango wokuyibuyisa ngokusebenza le mali, ngamanye amazwi ke, abafundi abaxhamlayo kule nkxaso-mali kuya kufuneka basebenze njengabahlohli apha kwiNtshona Kapa isithuba seminyaka efikelela kuleyo bayifumene ngaso le nkxaso. Kuluxanduva lomfundi ngamnye ke ukuzifumanela umsebenzi wokufundisa, nangona eli Sebe nalo ke liyakwenza konke okusemandleni nje ukusifumana esi sithuba.
IMIYALELO:
Ngokwesiqhelo ke amaphepha okufaka ezi zicelo afumaneka ukusukela kwinyanga yeSilimela kunyaka ophambi kwalowo uphambi kokuqaliswa kwezifundo. Khawucele elinye lala mapepha ke kwi-ofisi yeenkxaso-mali okanye yoncedo-mali ekwisikolo okanye idyunivesithi yakho.
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2615
Izicelo ezi ke zidla ngokuvala ekupheleni kwenyanga yoMsintsi kunyaka ophambi kwalowo wokuliswa kwezifundo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Kwezemfundo (Zezootitshala) (IiNkonzo)
Uncedo Ngezimali: Izipho-mali neeMali-mboleko Zokufunda (IiNkonzo)
Uqeqesho Olunikwa Abafundisi-ntsapho Phambi Kokuqalisa Ukufundisa (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3576.services.27438.133036.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ndingasifaka Njani Isicelo?
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
iSebe Lemicimbi Yendalo & Nocwangciso Lophuhliso linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda isigxina ezifikelela kwisihlanu ngonyaka kumacandelo apho kusafuneka izakhono. Ngo-2006, umzekelo, kubekho iinkxaso-mali zokufunda kwicandelo locwangciso-zidolophu kwanezamagosa ajongana nendalo engqongileyo.
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Zizifundo, iincwadi, indawo yokuhlala nokuhamba-hamba ngexesha lezi zifundo. Ezi nkxaso-mali ke zezokufunda kwelinye yeeteknioni okanye iidynvesithi ezaziwayo apha kwiNtshona Kapa Ukuba uthi utshone unyaka, kuya kufuneka uphinde ngemali yakho, ze emva kokuba uwuphumelele ke loo nyaka uzihlawulela ngawo, ibuyiswe le nkxaso-mali. Ungasifaka isicelo senye imali (yezixhobo umzekelo) ukuba ukunika isizathu soko.
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ezi nkxaso-mali ke zinikezelwa phantsi kwemeko yokuba umxhaswa lo abe uza kuyibuyisa le mali ngokuthi asebenzele eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka usebenze kweli phondo isithuba seminyaka elingana naleyo uxhaswe ngayo ngezimali.
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali, kufuneka:
Ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina
Ube ngummi apha kwiNtshona Kapa
Ube usuka kwindawo ebikade ihlelelekile
Ube unakho ukwamkeleka kwiziko lemfundo ephakamileyo oceba ukuya kufunda kulo
Ndingasifaka Njani Isicelo?
IMIYALELO:
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2734
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3585.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > iCandelo loMphathiswa Wezendalo, Ucwangciso Nophuhliso Loqoqosho

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZENDALO, UCWANGCISO NOPHUHLISO LOQOQOSHO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Candelo loMphathiswa linoxanduva lokujongana nezolimo kweli phondo, kwanokuqinisekisa ukuthotyelwa nokusebenza komgaqo-nkqubo wesizwe nowephondo kwezolimo ngokwemisebenzi yeli Sebe Lezolimo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3588.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UMBHALI: iSebe lezempilo
ISISHWANKATHELO
Apha ke sichazela amanina abudala buyiminyaka engaphezu kwamashumi amathathu ngokuba ziintoni na ezi pap smear, nokuba kufuneka zenziwe nini futhi zisenzelwa ntoni na.
WONKE UMNTU WASETYHINI ONGAPHEZU KWAMASHUMI AMATHATHU EMINYAKA UBUDALA KUFUNEKA EVAVANYELWE AMATHUMBA AKHULA KUMNYANGO WESIBELEKO
Yintoni Uvavanyo Lwamathumba Akhula Kumnyango Wesibeleko?
Isixhobo esikhethekileyo esibizwa ngokuba si-speculum sisestyenziselwa ukubamba umphantsi kasisi uvulekile ukuze ugqirha okanye umongikazi akwazi ukuwubona lo mnyango wesibeleko.
Ezinye iiseli zisuswa kakuhle apha kumlomo wesibeleko ze zithunyelwe kwindlwana yophando lwenzululwazi ukuze zivavanywe.
Iziphumo zolu vavanyo ziya kuthunyelwa kwiklinikhi yakho ngoko ke khumbula ukubuyela kuyo ukuze uzifumane.
Ipap smear ikhangela iiseli ezingaqhelekanga ezinokuthi ekuhambeni kwexesha zibe nguMhlaza Wesibeleko.
Yintoni uMhlaza Womlomo Wesibeleko?
UMhlaza Womlomo Wesibeleko luhlobo lomhlaza oluxhaphake kakhulu kubantu basetyhini.
UMhlaza Womlomo Wesibeleko xa uthi ukhangelwe kuselithuba unganyangwa ze uphile.
Bonke abantu basetyhini basemngciphekweni wokuhlaselwa ngumhlaza womlomo wesibeleko.
Umngcipheko wokuhlaselwa ngumhlaza womlomo wesibeleko uyakhula njengokuba nawe ukhula nje.
awukho mninzi ekwabelaneni ngesondo uyeka ukuba sexesheni ngenxa yobudala sele wayeka ukuba sexesheni ngenxa yobudala awusenazinjongo zakuphinda ufumane bantwana wazikhupha isibeleko, awusenakufumana bantwana akubonisi zimpawu.
Kufuneka ulwenze uvavanyo lwepap smear ubuncinci rhoqo emva kweshumi leminyaka,uqale xa ukwiminyaka yamashumi amathathu ubudala.
Kufuneka ufumane iimvavanyo ezintathu EZISIMAHLA zepap smear, lube lunye xa ukwiminyaka yamashumi amathathu ubudala, lube lunye xa ukwiminyaka yamashumi amane ze ufumane olokugqibela xa ukwiminyaka yamashumi amahlanu ubudala.
Ezi mvavanyo ZISIMAHLA zepap smear ziyafumaneka kwiklinikhi ekufutshane nawe okanye kwiziko lakho lezempilo.
Amalungelo Akho Ezempilo
Unelungelo:
iimvavanyo ezintathu nezisimahla zepap smear ebomini bakho, lube lunye rhoqo emva kweshumi leminyaka, uqale xa ukwiminyaka yamashumi amathathu.
lokunyangwa ngesidima, intlonipho kwanemfihlelo xa usiya kuvavanyo lwakho lwepap smear.
lokucela umntu okanye iziko elikubonelela ngeenkonzo zempilo ukuba likucacisele ngenkqubo yolo vavanyo.
Uxanduva Lwakho
Kufuneka ulwamkele uxanduva lokujongana nempilo yakho.
Kufuneka uye kulo naluphi na unyango olulandela olo vavanyo ukuba ucetyiswe ukuba wenze njalo.
Kufuneka unikezele ngeenkcukacha zakho zonxibelelwano ezinyanisekileyo ukuze ube nokufumaneka xa udinga unyango olongeziweyo.
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.376.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amathala Eencwadi > iWebPALS: Iinkonzo Zamathala Eeencwadi Zekhompyutha

iWebPALS: Iinkonzo Zamathala Eeencwadi Zekhompyutha




INKCAZELO:

Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa.

Amalungu amathala eencwadi angayisebenzisa iinternet ukuhlaziya impahla yethala leencwadi, baphendla-phendle iincwadi ngekhompyutha, okanye ke bafumane iinkcukacha ngethala leencwadi elithile.


IIMPAWU ZEWebPALS


Ukuphendla-phendla
Ngokusebenzisa iWebPALS, ungaphendla-phendla iincwadi ezikhoyo kwelo thala leencwadi ngekhompyutha, ufumane iinombolo zamaxwebhu athile nezalathiso, usebenzisa indlela yokuphendla-phendla esisiseko nekudidi oluphezulu.

Ukuba ufikelela kwiWebPALS ngokwethala leencwadi okanye isikolo sakho, indlela yokuphendla-phendla le ibeka loo ndawo ukuyo njengendawo yokuqala ophendla-phendlela kuyo; kodwa ke onke amathala eencwadi asebenzisa le WebPALS athatyathwa njengeendawo zokuqala zokukhangela

Ukuveza iinkcukacha zakho
Ungazibona zonke iincwadi nezihloko ezayanyaniswe nezo uzifunayo.

Ukuhlaziya usebenzisa ikhompyutha
Unhazihlaziya iincwadi osele uzijongile wazifumana.

Ukuboleka iindcwadi kumathala eencwadi ahlukeneyo
Ungazirhoxisa izicelo zokubolekwa iincwadi.
Ezinye iinkcuacha ngamathala eencwadi
Ungabona:
* ikhalenda yenyanga yeloo thala leencwadi namaxesha okusebenza
* iintsuku zekota okanye zesiqingatha sonyaka ithala elithile elisebenza ngazo
* iinkcukacha zokubolekisa zethala leencwadi elithile
* iinkcukacha-manani zethala leencwadi
* iinkcukacha-manani zamaxwebhu ethala leencwadi elo.



IMIYALELO:

Ukufikelela kwiinkonzo zamathala eencwadi zekhompyutha, yiya WebPALS kwiwebsite yeWebPALS.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Iinkonzo Zamathala Eencwadi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zamathala Eencwadi Nezoovimba-mpepha (iCandelo Likarhulumente)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJuni 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.376.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
INKCAZELO:
Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa.
Amalungu amathala eencwadi angayisebenzisa iinternet ukuhlaziya impahla yethala leencwadi, baphendla-phendle iincwadi ngekhompyutha, okanye ke bafumane iinkcukacha ngethala leencwadi elithile.
Ngokusebenzisa iWebPALS, ungaphendla-phendla iincwadi ezikhoyo kwelo thala leencwadi ngekhompyutha, ufumane iinombolo zamaxwebhu athile nezalathiso, usebenzisa indlela yokuphendla-phendla esisiseko nekudidi oluphezulu.
Ukuba ufikelela kwiWebPALS ngokwethala leencwadi okanye isikolo sakho, indlela yokuphendla-phendla le ibeka loo ndawo ukuyo njengendawo yokuqala ophendla-phendlela kuyo; kodwa ke onke amathala eencwadi asebenzisa le WebPALS athatyathwa njengeendawo zokuqala zokukhangela
Ukuveza iinkcukacha zakho
Ukuhlaziya usebenzisa ikhompyutha
Unhazihlaziya iincwadi osele uzijongile wazifumana.
Ukuboleka iindcwadi kumathala eencwadi ahlukeneyo
Ungazirhoxisa izicelo zokubolekwa iincwadi.
Ungabona:
ikhalenda yenyanga yeloo thala leencwadi namaxesha okusebenza iintsuku zekota okanye zesiqingatha sonyaka ithala elithile elisebenza ngazo iinkcukacha zokubolekisa zethala leencwadi elithile iinkcukacha-manani zethala leencwadi iinkcukacha-manani zamaxwebhu ethala leencwadi elo.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zamathala Eencwadi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3856.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Athlone Police Station

Athlone Police Station




INDAWO:

eFlakeni, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Corner of Jan Smuts (M17) and Klipfontein (M18), Athlone, 7764


IDILESI YEPOSI:

PO Box 7, Athlone, 7764

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 697 9200


IFEKSI:

021 696 9777


I-EMAIL:

AthloneSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3899.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Leeu-Gamka Police Station (satellite)

Leeu-Gamka Police Station (satellite)




INDAWO:

Leeu Gamka, Prince Albert


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

On the N1, Leeu-Gamka, 6950


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Leeu-Gamka, 6950

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 521 2003


IFEKSI:

023 521 2157


I-EMAIL:

LeeuGamkaSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3905.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Lwandle Police Station (satellite of Strand)

Lwandle Police Station (satellite of Strand)




INDAWO:

Lwandle, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Vulindlele Street, Strand, 7140


IDILESI YEPOSI:

Private Bag, X3013, Strand, 7140

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 2060


IFEKSI:

021 845 2077





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3919.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Melkbosstrand Police Station

Melkbosstrand Police Station




INDAWO:

Melkbosstrand, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Otto du Plessis, Melkbosstrand, 7437


IDILESI YEPOSI:

PO Box 404, Melkbosstrand, 7437

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 553 8220


IFEKSI:

021 553 8221


I-EMAIL:

MELKBOSSTRAND-SAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3921.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Merweville Police Station (satellite)

Merweville Police Station (satellite)




INDAWO:

Merweville, Beaufort West


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Merweville, 6940


IDILESI YEPOSI:

PO Box 25, Merweville, 6940

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 501 4005


IFEKSI:

023 501 4079





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3925.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Milnerton Police Station

Milnerton Police Station




INDAWO:

Milnerton, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Koeberg Road, Milnerton, 7441


IDILESI YEPOSI:

Koeberg Road, Milnerton, 7441

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 528 3800


IFEKSI:

021 528 3860


I-EMAIL:

MilnertonSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3931.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Moorreesburg Police Station

Moorreesburg Police Station




INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 33 Central Street, Moorreesburg, 7310


IDILESI YEPOSI:

PO Box 7, Moorreesburg, 7310

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 8660


IFEKSI:

022 433 8677


I-EMAIL:

MoorreesburgSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3946.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Nelspoort Police Station (satellite)

Nelspoort Police Station (satellite)




INDAWO:

Nelspoort,


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Nelspoort, 6973


IDILESI YEPOSI:

PO Box 8, Nelspoort, 6973

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 416 1888


IFEKSI:

023 416 1777





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3948.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Nyanga Police Station

Nyanga Police Station




INDAWO:

Nyanga, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

N311 Ntlangano Cresent, Nyanga, 7755


IDILESI YEPOSI:

Nyanga Police Station, Nyanga, 7755

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 380 3300


IFEKSI:

021 386 1973


I-EMAIL:

NYANGA-SAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3954.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Oudtshoorn Police Station

Oudtshoorn Police Station




INDAWO:

eTsoreni, Eden


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Baron Van Reede Street, Oudtshoorn, 6625


IDILESI YEPOSI:

Private Bag, X645, Oudtshoorn, 6625

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 203 9000


IFEKSI:

044 203 9155


I-EMAIL:

OudtshoornSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.396.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > IKomishoni > IKomishoni yeNkcubeko yeNtshona Koloni

IKomishoni yeNkcubeko yeNtshona Koloni




INKCAZELO:

















IZICELO ZENKXASO-MALI









Intetho Ephangaleleyo Malunga Namaphulo Axhaswe Ngezimali

Ukuba Nokuyifumana Inkxaso-mali kwiKomishoni Yenkcubeko yeNtshona Koloni

Imisebenzi Yokwazisa: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko ku-2005/2006

Iphetshana Lokufaka Isicelo: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko












IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO









Amaziko Enkcubeko





iKimishoni Yenkcubeko yeNtshona Koloni idlala ebaluleke kakhulu ekulondolozweni, ekuphakanyisweni nasekuphuhlisweni kwazo zonke iinkcubeko kweli Phondo, ingakumbi abo babesakuhleleleka ngaphambili, benganikwa ntlonipho nendelelo. Le Komishoni ikhuthaza abemi ukuba bazamkele futhi baziqonde iinkcubeko zabo ezahlukeneyo.

Enye yeenjongo zale Komishoni Yenkcubeko kukusebenzisa inkxaso-mali yamaphulo enkcubeko njengesixhobo sokulwa intlupheko, ukudala amathuba engqesho kwanokuza neenguqu kuluntu nasekuhlaleni. Kungoko ke le Komishoni inika abantu amathuba okukhula bona kwanoluntu ekuhlaleni.

Le Komishoni ithatha lonke uhlobo lobugcisa, ukuqala kumculo wejazz ukuya kumculo wemveli nakwimidaniso yeballet, umculo we-opera, ukwenza imifanekiso eqingqiweyo, imizobo neminye nje imisebenzi yobugcisa njengengxenye ebalulekileyo yesizwe esiphilileyo. Ithi ke ngoko izame ukuqinisekisa onke amagcisa namachule kwakunye nazo zonke iintlobo zobugcisa ziyancediswa ze zikhuthazwe ngandlela zonke.

iKomishoni Yenkcubeko le incediswa kwimisebenzi yayo liSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo ze ifumane inkxaso yezopolitiko kuMphathiswa Wemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nolonwabo.

AMALUNGU ALE KOMISHONI

Amagosa eSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nezemidlalo laseNtshona Kapa afezekisa imisebenzi ekwizikhundla eziphezulu kwanaleyo yolawulo enento yokwenza neKomishoni Yenkcubeko yeNtshona Kapa.



AMALUNGU ALE KOMISHONI
01 SEPTEMBER 2005

Lungile Jacobs
usihlalo
083 660 8651
ljacobs01@ananzi.co.za

Celeste Matthews
usekela-sihlalo
083 292 4638
alwan@iafrica.com

Amy Gould

083 978 4300
amyg@isat.co.za

Dr Louise E Combrink

083 441 9593
louisec@iafrica.com

Gillian Mitchell

083 462 9880
gmitchel@humanities.uct.ac.za

Margaret Moletsane

633 5568 (W)


Mkondo Duke Ngcukana

082 899 5237


Natalia Da Rocha

072 123 1781
applauz@artscape.co.za

R E Van Der Ross

794 0102 (H)
revanderross@mweb.co.za

S Van Wyk

082 716 6480
svanwyk@uwc.ac.za

Sango Bam

082 723 5689
sango12@webmail.co.za

Sheigh Amierordien Du Toit

083 475 1072


Thokozile Ntshinga

083 674 7148
ntshinga@hiddingh.uct.ac.za

Yeye Mgudlwa

083 648 4896
admin@sosebenza.wcape.school.za



I-EMAIL:

bsirmong@pgwc.gov.za


UMNXEBA:

021 483 9717


IFEKSI:

021 483 9711


IDILESI YESITALATO:

3rd Floor, Protea Assurance Bldg, Greenmarket Square, Cape Town, 8000


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2299, Cape Town, 8000


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Bradley Sirmongpong


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Background on the Western Cape Cultural Commission (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* General Policy Statement with Regard to Funded Projects (Umgaqo-nkqubo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Eligibility for Funding from the Western Cape Cultural Commission (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Inkxaso-Mali Ekhutshwa Qho Ngonyaka Yokunceda Imibutho Yezenkcubeko Ngo- 2005/2006 (IiNkcukacha Zoluntu)
* Iphepha Lokufaka Isicelo: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko (IFomu) (File type: pdf; size: 488 KB)
* Western Cape Cultural Commissions and Cultural Councils Act 1998 (UMthetho) (File type: pdf; size: 20 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.396.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaqumrhu Karhulumente
IKomishoni
IKomishoni yeNkcubeko yeNtshona Koloni
IKomishoni yeNkcubeko yeNtshona Koloni
INKCAZELO:
IZICELO ZENKXASO-MALI
Intetho Ephangaleleyo Malunga Namaphulo Axhaswe Ngezimali
Ukuba Nokuyifumana Inkxaso-mali kwiKomishoni Yenkcubeko yeNtshona Koloni
Imisebenzi Yokwazisa: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko ku-2005/2006
Iphetshana Lokufaka Isicelo: Inkxaso-mali Kwimibutho Yenkcubeko
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Amaziko Enkcubeko iKimishoni Yenkcubeko yeNtshona Koloni idlala ebaluleke kakhulu ekulondolozweni, ekuphakanyisweni nasekuphuhlisweni kwazo zonke iinkcubeko kweli Phondo, ingakumbi abo babesakuhleleleka ngaphambili, benganikwa ntlonipho nendelelo. Le Komishoni ikhuthaza abemi ukuba bazamkele futhi baziqonde iinkcubeko zabo ezahlukeneyo.
Enye yeenjongo zale Komishoni Yenkcubeko kukusebenzisa inkxaso-mali yamaphulo enkcubeko njengesixhobo sokulwa intlupheko, ukudala amathuba engqesho kwanokuza neenguqu kuluntu nasekuhlaleni. Kungoko ke le Komishoni inika abantu amathuba okukhula bona kwanoluntu ekuhlaleni.
Le Komishoni ithatha lonke uhlobo lobugcisa, ukuqala kumculo wejazz ukuya kumculo wemveli nakwimidaniso yeballet, umculo we-opera, ukwenza imifanekiso eqingqiweyo, imizobo neminye nje imisebenzi yobugcisa njengengxenye ebalulekileyo yesizwe esiphilileyo. Ithi ke ngoko izame ukuqinisekisa onke amagcisa namachule kwakunye nazo zonke iintlobo zobugcisa ziyancediswa ze zikhuthazwe ngandlela zonke.
iKomishoni Yenkcubeko le incediswa kwimisebenzi yayo liSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo ze ifumane inkxaso yezopolitiko kuMphathiswa Wemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nolonwabo.
Sango Bam
UMNXEBA:
IFEKSI:
IDILESI YESITALATO:
IDILESI YEPOSI:
ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Inkxaso-Mali Ekhutshwa Qho Ngonyaka Yokunceda Imibutho Yezenkcubeko Ngo- 2005/2006 (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3966.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Pacaltsdorp Police Station

Pacaltsdorp Police Station




INDAWO:

Pacaltsdorp, George


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Beach Road, Pacaltsdorp, 6529


IDILESI YEPOSI:

PO Box X7003, Pacaltsdorp, 6529

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 803 9137


IFEKSI:

044 878 0551


I-EMAIL:

PacaltsdorpSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.398.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe looNondyebo

ISEBE LOONONDYEBO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



OoNondyebo bePhondo balawula izipaji zePhondo leNtshona Koloni. Banoxanduva lokuqinisekisa intsebenzo eyiyo kwizimali, uhlahlo lwabiwo-mali kwanolawulo lwekhonkco lwezibonelelo yaye kufuneka beze nengcebiso ngomgaqo-nkqubo wokulawulwa kwezimali nezibonelelo ukuxhasa urhulumente ekunikezeleni ngeziphumo zomgaqo-nkqubo wakhe kwanezimvo ngemiba ezinzileyo ekusetyenzisweni kwezibonelelo, ukunika igalelo ekuphuculweni kwemigangatho yokuphila kwanomgangatho weenkonzo ezifunwa ngabemi bephondo leNtshona Koloni.


* Ukwazisa
* Iimpepha ezibalulekileyo
* iKapa elihlumayo
* Imvelaphi Yembali
* Iinjongo Zeqhinga/misebenzi



ISAZISO


OoNondyebo bePhondo, ngokwemisebenzi abayinikwe yiPublic Finance Management Act kwaneminye imithetho esondeleyo, bancedisa uMphathiswa/iCandelo loMphathiswa weZimali noPhuhliso loQoqosho ukuphuhlisa kwanokwenza banzi isiseko soqoqosho lweli Phondo.

Bakwenza oku ngoku-


* phucula intsebenziwano, ukulingana kwanentsebenzo eyiyo ekunikzelweni kweenkonzo

* nciphisa ukungalingani ngokwezoqoqosho nangezoluntu

* dala amathuba engqesho ngokusetyenziswa kwezimvo ezintsha

* nikezela umkhomba-ndlela ngokwezibonelelo kwanamathuba kwabo bawadinga kakhulu.



Ukuphumelela kwezi nzame kuya kukhokelela ekuphunyezweni kweenjongo ezichazayo zikarhulumente weNtshona Koloni zokuhlala ethembeni, ukunikezelwa kweenkonzo kwanesidima kumntu wonke kwanokuphunyezwa kombono iKapa elihlumayo.

IIMPEPHA EZIBALULEKILEYO


UHlahlo Lwabiwo-mali lwePhondo luka-2004/2005

Isicwangciso-qhinga sooNondyebo bePhondo






iKAPA ELIHLUMAYO



iKapa elihlumayo liqhinga lePhondo leNtshona Koloni lokukhawulelana neemfuno zabantu. Eyona nto ibalulekileyo kukwandisa inkxaso kwabo bahluphekileyo, ngelixa kukwaqinisekiswa ukuba abantu abaninzi banokuzuza ingeniso ngengqesho ehlawulayo.

Iinjongo zeKapa elihlumayo kukunciphisa intswela-ngqesho, intlupheko, kwanokungalingani ngokwemivuzo ngokuphuhlisa ukukhula koqoqosho kwanokuthathwa kwenxaxheba kwiphondo. Inkcitho ethe kratya kweli phondo ekuphuhlisweni kwezakhono norhwebo kwimisebenzi yezibonelelo ezinkulu iya kusetyenziswa ukutsala urhwebo lwabucala ukuphuhlisa uqoqosho. IPhondo eli liyakwayamisa eli qhinga lexesha elide kwinkxaso eyandisiweyo kwabo bahluphekileyo ngokuhlawulwa kweenkxaso-mali kwanokunikezelwa kweenkonzo ngendlela ephucukileyo.


IMVELAPHI YEMBALI


Ulonyulo lokuqala kulawulo ngentando yesininzi eMzantsi Afrika ngo-1994 lwakhokelela kwindlela entsha yopolitiko eyadala aMaphondo alithoba amatsha. Kodwa kwakungekho balawuli kuloo maphondo ukuze beze neenguqu ezidingekayo. Kwafuneka sakhe iPhondo, futhi oyena ndoqo wolu lwakhiwo yayilisebe loonondyebo elisebenzayo - kungoko ke iSebe looNondyebo beNtshona Koloni lazalwa ngomhla wokuqala kwekaTshazimpunzi ku-1995 njengengxenye yeSebe elitsha leZimali neeNkonzo Zoshishino. Lalikwanikwe noxanduva lokuqinisekisa ukuba amasebe afana neli aya kudalwa kumaphondo uMntla Koloni neMpuma Koloni.

Ulawulo lukarhulumente wephondo luxhomekeke kakhulu ekusebenzeni ngendlela eyiyo kweSebe looNondyebo bePhondo. Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni yayisebenza ngendlela eyiyo nengachithi mali ininzi, eli Sebe lazibandakanya nenkqubo yokwakhiwa ngokutsha ukuzihlanganisa neSebe leSizwe looNondyebo.

Inkqubo yokwakhiwa ngokutsha yayidinga iinjongo zomgaqo-nkqubo kwanamaqhinga ekufuneka ekhangelwe ze kuqinisekiswe ukuba ayasebenza. Oku kwenziwa ngokudalwa kwamacandelo akhethekileyo, afana nePublic Finance and Accounting, Asset Management, Human Resource Management neResource Management.

Le nkqubo yagqitywa kwisiqingatha sokuqala sonyaka u-2003 ze yabandakanya la manqanaba:


* elokulungiselela kwanokuqinisekiswa kokusebenza kokuqala komthetho iPublic Finance Management Act (PFMA)

* elokunikezela ulawulo lwezimali kuwo onke amasebe

* elokulungiselela eli Phondo ukumelana nokunikezelwa kweenkonzo kwanokulingana kwiphondo eli.

* elokwakha iSebe looNondyebo bePhondo ukuphumeza indima yalo njengesebe elizimeleyo nelezifundiswa.

* elokusetyenziswa ngokupheleleyo komthetho iPublic Finance Management Act.



IINJONGO ZEQHINGA/MISEBENZI


ISebe elisebenzayo neliphunyeziweyo ngoku kufuneka linikezele iinkonzo ezingcono kwiinjongo zeqhinga leSebe looNondyebo yaye liya kulinceda ukumelana nemiceli-mngeni yezoqoqosho loluntu lweli Phondo namanye amaphondo, oomaspala kwanabanye abantu okanye iinkampani ezinomdla kulo mba.

Iinjongo (zamaqhinga) zeSebe looNondyebo zezi:


* Ukuphuhlisa, ukuqinisekisa ukusebenza nokunyanzelisa ukusebenza kwezithethe zolawulo lwezimali kwanemigangatho eyiyo.

* Ukuqinisekisa indlela yonxibelelwano yangaphakathi neyangaphandle esebenzayo kwimiba yezimali.

* Ukwenza uphicotho lweencwadi lobuxhaka-xhaka bobugcisa kwanokwenza uphicotho lweencwadi ngokuvavanya ubungakanani bomngcipheko.

* Ukufumanisa nokuvavanya imida yezoqoqosho kwanezibophelelo zoqoqosho loluntu kwiphondo nakuqoqosho lwesizwe.

* Ukusebenzisa ngokugqibeleleyo izibonelelo zephondo, oko ke ibe kukuhlonela isisekelo kwaneemfuno eziluqilima zomthetho iPublic Finance Management Act, ka-1999.

* Ukwenza ukuncedwa ngezimali kwezibophelelo zephondo kwanokuqinisekiswa kokunikezelwa kwezibonelelo ukuphucula iimeko ezingancumisiyo zoqoqosho loluntu kweli Phondo ze, ngokwemigaqo yenkqubo yokusebenzisana koorhulumente ngezimali, linike igalelo eliluqilima ekwakhiweni kwezi mbono kwinqanaba lesizwe likarhulumente

* Ukuqinisekisa ukuqhutywa kweenkonzo zezimali kwanokunikezelwa kweengxelo okuza kubonisa ngokugcweleyo ubume ngokwezimali kwanentsebenzo kaRhulumente wePhondo.








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Treasury: Strategic Plan 2003/04 to 2005/06 - Isebe looNondyebo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (File type: doc; size: 459 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.398.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
OoNondyebo bePhondo balawula izipaji zePhondo leNtshona Koloni. Banoxanduva lokuqinisekisa intsebenzo eyiyo kwizimali, uhlahlo lwabiwo-mali kwanolawulo lwekhonkco lwezibonelelo yaye kufuneka beze nengcebiso ngomgaqo-nkqubo wokulawulwa kwezimali nezibonelelo ukuxhasa urhulumente ekunikezeleni ngeziphumo zomgaqo-nkqubo wakhe kwanezimvo ngemiba ezinzileyo ekusetyenzisweni kwezibonelelo, ukunika igalelo ekuphuculweni kwemigangatho yokuphila kwanomgangatho weenkonzo ezifunwa ngabemi bephondo leNtshona Koloni.
Ukwazisa
Imvelaphi Yembali
ISAZISO
OoNondyebo bePhondo, ngokwemisebenzi abayinikwe yiPublic Finance Management Act kwaneminye imithetho esondeleyo, bancedisa uMphathiswa/iCandelo loMphathiswa weZimali noPhuhliso loQoqosho ukuphuhlisa kwanokwenza banzi isiseko soqoqosho lweli Phondo.
Bakwenza oku ngoku-
phucula intsebenziwano, ukulingana kwanentsebenzo eyiyo ekunikzelweni kweenkonzo nciphisa ukungalingani ngokwezoqoqosho nangezoluntu dala amathuba engqesho ngokusetyenziswa kwezimvo ezintsha nikezela umkhomba-ndlela ngokwezibonelelo kwanamathuba kwabo bawadinga kakhulu.
Ukuphumelela kwezi nzame kuya kukhokelela ekuphunyezweni kweenjongo ezichazayo zikarhulumente weNtshona Koloni zokuhlala ethembeni, ukunikezelwa kweenkonzo kwanesidima kumntu wonke kwanokuphunyezwa kombono iKapa elihlumayo.
IIMPEPHA EZIBALULEKILEYO
UHlahlo Lwabiwo-mali lwePhondo luka-2004/2005
iKapa elihlumayo liqhinga lePhondo leNtshona Koloni lokukhawulelana neemfuno zabantu. Eyona nto ibalulekileyo kukwandisa inkxaso kwabo bahluphekileyo, ngelixa kukwaqinisekiswa ukuba abantu abaninzi banokuzuza ingeniso ngengqesho ehlawulayo.
Iinjongo zeKapa elihlumayo kukunciphisa intswela-ngqesho, intlupheko, kwanokungalingani ngokwemivuzo ngokuphuhlisa ukukhula koqoqosho kwanokuthathwa kwenxaxheba kwiphondo. Inkcitho ethe kratya kweli phondo ekuphuhlisweni kwezakhono norhwebo kwimisebenzi yezibonelelo ezinkulu iya kusetyenziswa ukutsala urhwebo lwabucala ukuphuhlisa uqoqosho. IPhondo eli liyakwayamisa eli qhinga lexesha elide kwinkxaso eyandisiweyo kwabo bahluphekileyo ngokuhlawulwa kweenkxaso-mali kwanokunikezelwa kweenkonzo ngendlela ephucukileyo.
IMVELAPHI YEMBALI
Ulonyulo lokuqala kulawulo ngentando yesininzi eMzantsi Afrika ngo-1994 lwakhokelela kwindlela entsha yopolitiko eyadala aMaphondo alithoba amatsha. Kodwa kwakungekho balawuli kuloo maphondo ukuze beze neenguqu ezidingekayo. Kwafuneka sakhe iPhondo, futhi oyena ndoqo wolu lwakhiwo yayilisebe loonondyebo elisebenzayo - kungoko ke iSebe looNondyebo beNtshona Koloni lazalwa ngomhla wokuqala kwekaTshazimpunzi ku-1995 njengengxenye yeSebe elitsha leZimali neeNkonzo Zoshishino. Lalikwanikwe noxanduva lokuqinisekisa ukuba amasebe afana neli aya kudalwa kumaphondo uMntla Koloni neMpuma Koloni.
Ulawulo lukarhulumente wephondo luxhomekeke kakhulu ekusebenzeni ngendlela eyiyo kweSebe looNondyebo bePhondo. Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni yayisebenza ngendlela eyiyo nengachithi mali ininzi, eli Sebe lazibandakanya nenkqubo yokwakhiwa ngokutsha ukuzihlanganisa neSebe leSizwe looNondyebo.
Le nkqubo yagqitywa kwisiqingatha sokuqala sonyaka u-2003 ze yabandakanya la manqanaba:
elokunikezela ulawulo lwezimali kuwo onke amasebe elokulungiselela eli Phondo ukumelana nokunikezelwa kweenkonzo kwanokulingana kwiphondo eli.
ISebe elisebenzayo neliphunyeziweyo ngoku kufuneka linikezele iinkonzo ezingcono kwiinjongo zeqhinga leSebe looNondyebo yaye liya kulinceda ukumelana nemiceli-mngeni yezoqoqosho loluntu lweli Phondo namanye amaphondo, oomaspala kwanabanye abantu okanye iinkampani ezinomdla kulo mba.
Iinjongo (zamaqhinga) zeSebe looNondyebo zezi:
Ukuphuhlisa, ukuqinisekisa ukusebenza nokunyanzelisa ukusebenza kwezithethe zolawulo lwezimali kwanemigangatho eyiyo.
Ukuqinisekisa indlela yonxibelelwano yangaphakathi neyangaphandle esebenzayo kwimiba yezimali.
Ukwenza uphicotho lweencwadi lobuxhaka-xhaka bobugcisa kwanokwenza uphicotho lweencwadi ngokuvavanya ubungakanani bomngcipheko.
Ukufumanisa nokuvavanya imida yezoqoqosho kwanezibophelelo zoqoqosho loluntu kwiphondo nakuqoqosho lwesizwe.
Ukwenza ukuncedwa ngezimali kwezibophelelo zephondo kwanokuqinisekiswa kokunikezelwa kwezibonelelo ukuphucula iimeko ezingancumisiyo zoqoqosho loluntu kweli Phondo ze, ngokwemigaqo yenkqubo yokusebenzisana koorhulumente ngezimali, linike igalelo eliluqilima ekwakhiweni kwezi mbono kwinqanaba lesizwe likarhulumente
Ukuqinisekisa ukuqhutywa kweenkonzo zezimali kwanokunikezelwa kweengxelo okuza kubonisa ngokugcweleyo ubume ngokwezimali kwanentsebenzo kaRhulumente wePhondo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.3986.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Rawsonville Police Station

Rawsonville Police Station




INDAWO:

Rawsonville, Breede Valley


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Brand Street, Rawsonville, 6854


IDILESI YEPOSI:

PO Box 17, Rawsonville, 6845

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 349 8300


IFEKSI:

023 349 8314


I-EMAIL:

RawsonvilleSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.3988.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Redelinghuys Police Station

Redelinghuys Police Station




INDAWO:

Redelinghuys, Bergrivier


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Redelinghuys, 8105


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Redelinghuys, 8105

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 962 1620


IFEKSI:

022 962 1688


I-EMAIL:

REDELINGHUYS-SAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4004.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Belhar Police Station (satellite)

Belhar Police Station (satellite)




INDAWO:

Belhar, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Platteklip Crescent, Belhar, 7535


IDILESI YEPOSI:

Platteklip West, Belhar, 7535

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 953 8100


IFEKSI:

021 953 8105


I-EMAIL:

BelharSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.401.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > iSebe Lobugcisa Nenkcubeko > Amaqumrhu kahulumente > I-arhente

ISEBE LOBUGCISA NENKCUBEKO - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: I-ARHENTE






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IQumrhu yeLifa leMveliso loMzantsi Afrika



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4014.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Riviersonderend Police Station

Riviersonderend Police Station




INDAWO:

Riviersonderend, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, opposite Caltex Garage, Riviersonderend, 7250


IDILESI YEPOSI:

PO Box 17, Riviersonderend, 7250

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 261 8040


IFEKSI:

028 261 1688


I-EMAIL:

RiviersonderendSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4020.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Saldanha Police Station

Saldanha Police Station




INDAWO:

Saldanha, Saldanha Bay


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

74 Main Road, Saldanha, 7395


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3, Saldanha, 7395

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 1414


IFEKSI:

022 714 2464


I-EMAIL:

SaldanhaSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4026.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Saron Police Station

Saron Police Station




INDAWO:

Saron, Drakenstein


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

5 Graan Street, Saron, 6812


IDILESI YEPOSI:

PO Box 120, Saron, 6812

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 240 8000


IFEKSI:

023 240 8001


I-EMAIL:

SaronSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.403.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Amaqumrhu kahulumente > IKomiti

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: IKOMITI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni

LOGICT (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4032.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Bonnievale Police Station

Bonnievale Police Station




INDAWO:

Bonnievale, Breede River Winelands


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 7 Forrest Street, Bonnievale, 6730


IDILESI YEPOSI:

PO Box 70, Bonnievale, 6730

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 616 2270


IFEKSI:

023 616 3535


I-EMAIL:

BonnievaleSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4034.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Sedgefield Police Station (satellite)

Sedgefield Police Station (satellite)




INDAWO:

Sedgefield, Knysna


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Pelican Lane, Knysna, 6570


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 343 1321


IFEKSI:

044 302 6612





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4036.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Bothasig Police Station

Bothasig Police Station




INDAWO:

Bothasig, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Steurhoven Street, Bothasig, 7441


IDILESI YEPOSI:

Steurhoven Street, Bothasig, 7441

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 559 9400


IFEKSI:

021 559 7568


I-EMAIL:

BothasigSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4038.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Botrivier Police Station

Botrivier Police Station




INDAWO:

Bot River, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Spoorweg Street, Botrivier, 7185


IDILESI YEPOSI:

Spoorweg Street, Botrivier, 7185

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 284 9351





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.404.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > IKomiti > IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni

IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni




INKCAZELO:





UXANDUVA








Le Komiti Yeelwimi yaseNtshona Koloni inoxanduva:


Ukuqinisekisa ukulingana kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo.





Ukubeka iliso ekusetyenzisweni kweelwimi ezisesikweni kweli phondo ngurhulumente weNtshona Koloni.





Ukuphakamisa nokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi kweli phondo.





Ukuphakamisa uphuhliso lweelwimi zeli lizwe ebezisa kusengelwa phantsi, kuquka nolwimi Lwabantu Abangevayo.






Ukucebisa uMphathiswa kwimiba yeelwimi.





Ukucebisa iPan South African Language Board kwimiba yeelwimi echaphazela iNtshona Koloni.






IMVELAPHI

Le Komiti liqumrhu elamiselwa ngokusemthethweni ngokwemigaqo yeCandelo lesithandathu loMthetho wePalamente Yesizwe iWestern Cape Provincial Languages Act ka-1998. iKomiti Yeelwimi le ikwancedisa njengekomiti encedisayo yephondo yePan South African Language Board yaye kufuneka icebise le Bhodi kwimiba yeelwimi echaphazela eli phondo.

IKOMITI

Ukwakhiwa kwale Komiti kuvumela ukumelwa kwezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngokusesikweni apha eNtshona Koloni - ezisisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi, ndawonye nolo lwabangevayo kwakunye nezo zemveli. Amalungu eKomiti Yesizwe asebenzela le komiti isithuba esiyiminyaka emithathu yaye achongwa nguMphathiswa wePhondo weSebe Lemicimbi Yernkcubeko Imidlalo Nezolonwabo, emva kokuba ekhethwe luluntu ze bahlahlwa kuhle kuluhlu lwabo bafanelekileyo yiKomiti Yephondo Emiyo Kwezobugcisa Nenkcubeko.

UKUFEZEKISWA KWAMAPHULO

iCandelo Leelwimi eliphantsi kweSebe Lemicimbi Nezemidlalo lilawula imicimbi yeKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni yaye likwanoxanduva lokuphumeza amaphulo.


I-EMAIL:

exa@pgwc.gov.za


UMNXEBA:

021 483 9677


IFEKSI:

021 483 9675


IDILESI YESITALATO:

3rd Floor, Protea Assurance Bldg, Green Market Square, Cape Town, 8000


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X9067, Cape Town, 8000


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* New Western Cape Language Committee (WCLC) (Iindaba) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.404.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaqumrhu Karhulumente
IKomiti
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
INKCAZELO:
UXANDUVA
Le Komiti Yeelwimi yaseNtshona Koloni inoxanduva:
Ukuqinisekisa ukulingana kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo.
Ukubeka iliso ekusetyenzisweni kweelwimi ezisesikweni kweli phondo ngurhulumente weNtshona Koloni.
Ukuphakamisa nokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi kweli phondo.
Ukuphakamisa uphuhliso lweelwimi zeli lizwe ebezisa kusengelwa phantsi, kuquka nolwimi Lwabantu Abangevayo.
Ukucebisa uMphathiswa kwimiba yeelwimi.
IMVELAPHI
IKOMITI
Ukwakhiwa kwale Komiti kuvumela ukumelwa kwezi lwimi zintathu zisetyenziswa ngokusesikweni apha eNtshona Koloni - ezisisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi, ndawonye nolo lwabangevayo kwakunye nezo zemveli. Amalungu eKomiti Yesizwe asebenzela le komiti isithuba esiyiminyaka emithathu yaye achongwa nguMphathiswa wePhondo weSebe Lemicimbi Yernkcubeko Imidlalo Nezolonwabo, emva kokuba ekhethwe luluntu ze bahlahlwa kuhle kuluhlu lwabo bafanelekileyo yiKomiti Yephondo Emiyo Kwezobugcisa Nenkcubeko.
UKUFEZEKISWA KWAMAPHULO
iCandelo Leelwimi eliphantsi kweSebe Lemicimbi Nezemidlalo lilawula imicimbi yeKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni yaye likwanoxanduva lokuphumeza amaphulo.
UMNXEBA:
IFEKSI:
IDILESI YESITALATO:
IDILESI YEPOSI:
ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4044.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Brackenfell Police Station

Brackenfell Police Station




INDAWO:

Brackenfell, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Brackenfell Boulevard, Brackenfell, 7560


IDILESI YEPOSI:

PO Box 10, Brackenfell, 7560

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 5700


IFEKSI:

021 980 5730


I-EMAIL:

BrackenfellSAPS@saps.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

http://www.saps.gov.za/





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4046.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Bredasdorp Police Station

Bredasdorp Police Station




INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Recreation Street, Bredasdorp, 7280


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X11, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 425 5400


IFEKSI:

028 424 1676


I-EMAIL:

BredasdorpSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4052.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Caledon Police Station

Caledon Police Station




INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 8 Church Street, Caledon, 7230


IDILESI YEPOSI:

PO Box 13, Caledon, 7230

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 214 3900


IFEKSI:

028 214 3939


I-EMAIL:

CaledonSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4054.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Calitzdorp Police Station

Calitzdorp Police Station




INDAWO:

Calitzdorp, Kannaland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 13 Queen Street, Calitzdorp, 6660


IDILESI YEPOSI:

PO Box 24, Calitzdorp, 6660

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 213 3320


IFEKSI:

044 213 3387


I-EMAIL:

CalitzdorpSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.406.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Imimiselo Emitsha Ejongana Novavanyo Lwefuthe Kwindalo
EZIPHAMBILI
Isikhokelo Sophuhliso Lomhlaba saseNtshona Koloni - Sokugqibela
Ingxelo Yobume Bendalo Engqongileyo (ka-2005)
Izikhokelo zeli Phondo Zokuphuhliswa Kweengingqi Ezisezidolophini
Izikhokelo Zamabala Omdlalo weGalufa, Amaqonga Omdlalo weGalufa, Amabala Omdlalo wePolo kwakunye Namaqonga Omdlalo wePolo zaseNtshona Koloni
Izikohkelo Zophuhliso Lweendawo Zokuzonwabisa zaseNtshona Koloni
Inkqubo Yokunikezela Ulwazi Ehlanganisiweyo Yokulwa Izingcolisi Nenkukuma
Amathuba Okukhula Kweedolophu zaseNtshona Koloni (ka-2004)
Isicwangciso Sophuhliso Oluluqilima
Ifuthe Lokutshintsha Kwemo Yezulu eNtshona Koloni
Uxwebhu Lweenguqu Zomthetho
AMAKHONKCO
LENZA N TONI ELI SEBE?
iSebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso lijolise:
ulawulo lophuhliso lwendalo kwakunye nocwangciso lophuhliso oluhlanganisiweyo, uphuhliso oluhlanganisiweyo lweendawo zokuhlala zoluntu, kwakunye nokuqinisekisa ukufikeleleka ngendlela elinganayo kwakunye nokusetyenziswa ngendlela kwezibonelelo zeli phondo.
Eli Sebe ke lijolise ikakhulu:
Kulawulo Oluhlanganisiweyo Lwendalo Engqongileyo
Kucwangciso Lwendalo Engqongileyo
Kulawulo Lwendalo Eyahlukeneyo
Kucwangciso Lwamaphondo Nolwemimandla, Kwizicwangciso-maqhinga Nakwimigaqo-nkqubo
Ukunyanzeliswa Komthetho
IINKONZO EZINGUNDOQO
Iimvavanyo Zefuthe Leentshukumo Zophuhliso Kwindalo
Izicelo Zophuhliso
Ukunikezela Ngolwazi Ngomhlaba, Izibalo Zabemi, Ezoluntu kwakunye Nezoqoqosho
IMITHETHO NEMIGAQO-NKQUBO EBALULEKILEYO
Isicwangciso Sokusetyenziswa Kwemigaqo Elawula Indalo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.406.public_entities.262.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Amaqumrhu kahulumente > IBhodi

ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: IBHODI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.406.pubs.annual_reports.2003.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Ushicilelo > IiNgxelo Zonyaka: 2003

ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO - IINGXELO ZONYAKA: 2003






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iingxelo zikaRhulumente zonyaka zidweliswa ngokweminyaka.



IiNgxelo Zonyaka
UNyaka
iCandelo Likarhulumente

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso: Ingxelo Yonyaka 2003/2004


2003 - 2004
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso






IINGXELO ZONYAKA

* 2006
* 2005
* 2004
* 2003
* 2002
* 2001
* 2000



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.406.services.11537.10197.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > IiNkonzo > UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo > Ucwangciso Lophuhliso > Izicelo zoPhuhliso

Izicelo zoPhuhliso






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


* Ngubani ojongana nezicelo zophuhliso lomhlaba?
* Kufikelelwa njani kwizigqibo ngezicelo?
* Izibheno & nemibuzo


NGUBANI OJONGANA NEZICELO ZOPHUHLISO LOMHLABA?


Oomaspala bethu banoxanduva lokujongana nezicelo zophuhliso, ezifana nezicelo zokuphuma kwimida yezakhiwo okanye izicelo zokwakhiwa ngokutsha kwezithili okanye zokwahlula-hlulwa komhlaba. Oomaspala bagqiba ekubeni kujongwane njani nezi zicelo ngokwemigaqo yomthetho, imigaqo-nkqubo kwanemikhomba-ndlela ephuma kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noPhuhliso loCwangciso. Ngamaxesha athile, umzekelo, kwizicelo ezinobunzima kakhulu zokwakhiwa ngokutsha kwezithili, oomspala baya kuthumela ezo zicelo kweli Sebe ukuze zingeniswe kuMphathiswa oyakuthi ke yena athathe isigqibo sokugqibela.

Eli Sebe liphicotha izicelo ezinento yokwenza nezolimo, oku likwenzela iSebe lesizwe nelephondo lezoLimo, iSebe lesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni. Eli Sebe likwajongana nezicelo ezinento yokwenza nezimbiwa, oku likwenzela isebe lesizwe leZimbiwa naMandla, elesizwe nelephondo lezoLimo, elesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni.


KUFIKELELWA NJANI KWIZIGQIBO NGEZICELO?


Phambi kokuba kufikelelwe kwisigqibo ngesicelo sophuhliso ngokwemigaqo yomthetho wesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba, isicelo eso kufuneka kuqala sifakwe phantsi kweenkqubo apho uluntu lufaka khona igalelo luveze neembono futhi kumanye amaxesha, imvume yamaqumrhu awahlukeneyo karhulumente iyafuneka. Ukuba isicelo siwa phantsi kwenqanaba elithile lokuguqulwa komhlaba, sidla ngokuthunyelwa kweli Sebe.

Izicelo ziphicothwa ngokwemigaqo yoMthetho iEnvironmental Conservation Act, ka- 1989 ukuqinisekisa ukuba umgaqo-nkqubo ohlanganisiweyo wendalo engqongileyo nemiba yocwangciso iyajongwa. Eli Sebe liqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswa nezinye ezikwafana nazo ezizezi: iingxelo zezimbiwa, izicelo zophuhliso lomhlaba kwanezicwangciso zezithuba nezezicwangciso-maqhinga.

Xa isicelo sophuhliso sele sinikwe ingqwalasela ngokwemigaqo yomthetho wendalo engqongileyo, isigunyaziso, iphepha-mvume okanye isigqibo - nayiphi na kwezi efanele ukukhutshwa - iyakhutshwa.

Isigqibo ngokwemigaqo yomthetho wokusetyenziswa komhlaba sinokuthatyathwa kuphela emva kokuba isicelo eso sikhe saphicothwa ngokwemigaqo yomthetho ojongene nendalo engqongileyo.


IZIBHENO & NEMIBUZO


Xa umaspala sele efikelele kwisigqibo, isibheno kweso sigqibo singafakwa kweli Sebe ukuze sinikezelwe kuMphathiswa.

Ukuba unombuzo ngesicelo sophuhliso osifakileyo, kufuneka uwuthumele kwicandelo ofake isicelo sakho kulo.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana no-:


IMIYALELO:

Chris Rabie
loMlawuli: kuLawulo lweNdalo Engqongileyo
Private Bag X9086, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4796
Inombolo Yefeksi: 021 483 3633

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Iphetshana Elinemibuzo Ngesibheno Eso (IFomu) (File type: pdf)
* Environmental Impact Assessments (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.406.services.27438.133036.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > IiNkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda > Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso

Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
2. Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
3. Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
5. Ndingasifaka Njani Isicelo?
6. Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?


1. Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?


iSebe Lemicimbi Yendalo & Nocwangciso Lophuhliso linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda isigxina ezifikelela kwisihlanu ngonyaka kumacandelo apho kusafuneka izakhono. Ngo-2006, umzekelo, kubekho iinkxaso-mali zokufunda kwicandelo locwangciso-zidolophu kwanezamagosa ajongana nendalo engqongileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


2. Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?


Zizifundo, iincwadi, indawo yokuhlala nokuhamba-hamba ngexesha lezi zifundo. Ezi nkxaso-mali ke zezokufunda kwelinye yeeteknioni okanye iidynvesithi ezaziwayo apha kwiNtshona Kapa Ukuba uthi utshone unyaka, kuya kufuneka uphinde ngemali yakho, ze emva kokuba uwuphumelele ke loo nyaka uzihlawulela ngawo, ibuyiswe le nkxaso-mali. Ungasifaka isicelo senye imali (yezixhobo umzekelo) ukuba ukunika isizathu soko.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


3. Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?


Ezi nkxaso-mali ke zinikezelwa phantsi kwemeko yokuba umxhaswa lo abe uza kuyibuyisa le mali ngokuthi asebenzele eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka usebenze kweli phondo isithuba seminyaka elingana naleyo uxhaswe ngayo ngezimali.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


4. Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?


Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali, kufuneka:
* Ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina
* Ube ngummi apha kwiNtshona Kapa
* Ube nakho ukubonisa ukuba uyayidinga ngokwenene le nkxaso-mali
* Ube usuka kwindawo ebikade ihlelelekile
* Ube unakho ukwamkeleka kwiziko lemfundo ephakamileyo oceba ukuya kufunda kulo

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


5. Ndingasifaka Njani Isicelo?

Izicelo zovula malunga nenyanga yeDwarha kunyaka ongaphambi kwalowo uceba ukufunda kuwo. Izibhengezo ezazisa ngale nkxaso-mali ziya kuvela kumaphepha-ndaba eli phondo afana neDie Burger, iWeekend Argus kwakunye namanye amaphepha-ndaba asekuhlaleni.


IMIYALELO:


6. Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
uLily Mayer
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2734
limeyer@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.406.services.27438.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > IiNkonzo > Ezemfundo > Uncedo Ngemali Yokufunda

ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO - IINKONZO: UNCEDO NGEMALI YOKUFUNDA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo? Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda? Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali? Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali? Ndingasifaka Njani Isicelo? Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo? ... &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4066.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Citrusdal Police Station

Citrusdal Police Station




INDAWO:

Citrusdal, Cederberg


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road (big grey building), Citrusdal, 7340


IDILESI YEPOSI:

PO Box 49, Citrusdal, 7340

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 921 2011


IFEKSI:

022 921 2129


I-EMAIL:

CitrusdalSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4070.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Claremont Police Station

Claremont Police Station




INDAWO:

Claremont, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Lansdowne Road next to Post Office, Claremont, 7440


IDILESI YEPOSI:

PO Box 174, Claremont, 7440

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 657 2240


IFEKSI:

021 683 1260


I-EMAIL:

ClaremontSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4074.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Cloetesville Police Station

Cloetesville Police Station




INDAWO:

Cloetesville, Stellenbosch


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Tennant Street, Cloetesville, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X 2238, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 888 5940


IFEKSI:

021 887 7120


I-EMAIL:

CloetesvilleSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.408.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > IBhodi > IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni

IBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni




IWEBSITE:

www.capenature.org.za


I-EMAIL:

lbaadjies@capenature.co.za


UMNXEBA:

+ 27 21 659 3446


IFEKSI:

+27 86 669 4814


IDILESI YESITALATO:

CapeNature House, Belmont Office Park, 14 Belmont Road, Rondebosch


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X29, Rondebosch, 7701


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Liesl Baadjies


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4086.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > De Doorns Police Station

De Doorns Police Station




INDAWO:

De Doorns, Breede Valley


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

53 Voortrekker Road, De Doorns, 6875


IDILESI YEPOSI:

PO Box 30, De Doorns, 6875

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 356 2080


IFEKSI:

023 356 2944


I-EMAIL:

DeDoornSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4090.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Suurbrak Police Station

Suurbrak Police Station




INDAWO:

Suurbraak, Swellendam


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Suurbrak, 6743


IDILESI YEPOSI:

PO Box 49, Suurbrak, 6743

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 522 1766


IFEKSI:

028 522 1740


I-EMAIL:

suurbraak-saps@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4102.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Dysselsdorp Police Station

Dysselsdorp Police Station




INDAWO:

Dysselsdorp, eTsoreni


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Karoo Road, Dysselsdorp, 6628


IDILESI YEPOSI:

PO Box 27, Dysselsdorp, 6628

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 251 6351


IFEKSI:

044 251 6336


I-EMAIL:

DysselsdorpSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4110.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Elandsbaai Police Station

Elandsbaai Police Station




INDAWO:

Elands Bay, Cederberg


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Hunters Road, Elandsbaai, 8110


IDILESI YEPOSI:

PO Box 33, Elandsbaai, 8110

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 972 1658


IFEKSI:

022 972 1666


I-EMAIL:

Elandsbaai-SAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4118.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Uniondale Police Station

Uniondale Police Station




INDAWO:

Uniondale, WCDMA04


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Uniondale, 6460


IDILESI YEPOSI:

PO Box 6, Uniondale, 6460

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 752 1003


IFEKSI:

044 752 1002


I-EMAIL:

UniondaleSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4124.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Franschhoek Police Station

Franschhoek Police Station




INDAWO:

Franschhoek, Stellenbosch


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Corner of Huguenot (R45) and Berg Street, Franschhoek, 7690


IDILESI YEPOSI:

PO Box 9, Franschhoek, 7690

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 876 8061


IFEKSI:

021 876 8078


I-EMAIL:

FranschhoekSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4130.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Villiersdorp Police Station

Villiersdorp Police Station




INDAWO:

Villiersdorp, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 3 Buitenkant Street, Villiersdorp, 6848


IDILESI YEPOSI:

PO Box 9, Villiersdorp, 6848

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 840 8004/8014/8015


IFEKSI:

028 840 1176


I-EMAIL:

VilliersdorpSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4132.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Genadendal Police Station

Genadendal Police Station




INDAWO:

Genadendal, Theewaterskloof


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Strydom Avenue, Genadendal, 7234


IDILESI YEPOSI:

PO Box 90, Genadendal, 7234

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 251 8080


IFEKSI:

028 251 8162


I-EMAIL:

GenadendalSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4152.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Groot Brakrivier Police Station

Groot Brakrivier Police Station




INDAWO:

Groot-Brakrivier, Mossel Bay


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Long Street, Groot Brakrivier, 6525


IDILESI YEPOSI:

Long Street, Groot Brakrivier, 6525.

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 620 2495


IFEKSI:

044 620 3031


I-EMAIL:

GrootBrakrivierSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4164.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Vredendal Police Station

Vredendal Police Station




INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 1 Rivier Street, Vredendal, 8160


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 201 3200


IFEKSI:

027 201 3269


I-EMAIL:

VredendalSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4170.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Wolseley Police Station

Wolseley Police Station




INDAWO:

Wolseley, Witzenberg


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

No 12 White Street, Wolseley, 6830


IDILESI YEPOSI:

PO Box 7, Wolseley, 6830

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 231 8000


IFEKSI:

023 231 1372


I-EMAIL:

WolseleySAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uMeyi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4174.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Zoar Police Station (satellite)

Zoar Police Station (satellite)




INDAWO:

Zoar, Kannaland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, next to Municipality, Zoar, 6620


IDILESI YEPOSI:

Main Road, Zoar, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 561 1019





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4184.projects.14973.14973.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Amaphulo > Ukhuseleko Ekuhlaleni

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU - AMAPHULO: UKHUSELEKO EKUHLALENI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4184.services.11460.11460.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > IiNkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU - IINKONZO: AMAPOLISA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Iziko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa

Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4184.services.11463.11463.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > IiNkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Ulutsha Olusemngciphekweni

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU - IINKONZO: ULUTSHA OLUSEMNGCIPHEKWENI






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi
iChrysalis Academy inikezela ngenkqubo yokuthintelwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni, ijolise "kulutsha olusemngciphekweni". Injongo yale nkqubo ke kukuxhobisa abantu abaselula ukuba bakwazi ukumelana noboni babo kwanokubanika izixhobo zokukwazi ukuthabatha inxaxheba kuqoqosho ze babe ngabona bantu babonisa ithemba lempucuko kuluntu olukwiingingqi oluhlala kuzo Le nkqubo iya kubathatha, ... &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4188.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe likaRhulumente Wedolophu
ISEBE LIKARHULUMENTE WEDOLOPHU: UBUME
UBUME
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Siyimbumba norhulumente wedolophu, sabelana ngoxanduva lokuba noomaspala abasebenza ngempumelelo.
IINDABA EZIBALULEKILEYO:
La masebe mabini adibene enza isebe elitsha elinye elibizwa ngokuba liSebe looRhulumente boMmandla nezeZindlu ukusukela kumhla 1 ku-Epreli 2005. Eli qumrhu litsha liya kuhlaziywa ngo-Epreli 2005 kwaye ke ngoko siya kucela ukuba usinyamezele malunga nayo nayiphi na idatha engachanekanga eye yondlalwa ephathelele kweli sebe.
IINKONZO & NEERHAFU
Umelwe kukuhlawula malini? Fumana ezinye iinkcukacha ngendlela ekusetyenzwa ngayo nokuba unokuqhagamshelana nabani na.
IMIVUZO YAMALUNGU EBHUNGA
Funda banzi ngemivuzo yamalungu ebhunga njengoko epapashiwe kwiNcwadi yeZibhengezo kaRhulumente.
ISIKHUNDLA SEMIFANEKISO
Unganawo umdla ekuboneni imifanekiso yeminye yale misebenzi, iindaba kwaneenkqubo?
ULAWULO LWEENTLEKELE
Jonga indlela esisebenza ngayo ngeeNtlekele kweli phondo. Kwenzeka ntoni ngaphambili yaye ukuba kukho iintlekele esisebenza ngazo ngoku.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.419advancefeefraudandlotteryscam.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Le mali ifunyanwa kwixhoba ngeendlela eziliqela:
Ixhoba licelwa ukuba lifake imali kwi-akhawunti yebhanki echaziweyo ukuze kuhlawulwe iindleko zokungenela olu rhwebo.
Yakube ikhutshiwe intlawulo yokuqala, kungavela "ubunzima" obuyakudala imfuneko yenye intlawulo.
Kungabizwa intlanganiso kumazwe athile, kwaye lakuba ixhoba likweli lizwe, ipaspoti yalo iyoxuthwa kwaye liyabanjwa kude kufunyanwe imali eyaneleyo.
Ubutsotsi bongcakazo buqala ngokuthi isikrelemnqa esinobuqhetseba sinxulumane nabantu abachongwe nje ngokungakhethiyo, kudla ngokuba nge-e-mail. Isikrelemnqa esinobuqhetseba sizenza igosa leNkampani yoNgcakazo , kwaye sixelela umntu ukuba uwine ungcakazo apho umntu angazange athenge tikiti khona. Iinombolo eziwinileyo ziyachazwa kwimbalelwano nonxulumano, kwaye nangona nje ingakhona yona le Nkampani esi sikrelemnqa sithi sisuka kuyo, kwaye neenombolo izinombolo eziwinileyo , bubutsotsi obu. Kusetyenziswa iindlela ezifanayo neziya zobutsotsi be 419 ukuze kuxhwithwe imali kweli xhoba lijongiweyo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi yiya kwiNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika.
Inkqubo emayilandelwe
Xela apha kwimiqulu ukuba "Akukho lahleko yemali" okanye "Ikhona ilahleko yemali".
Nika iinkcukacha zakho zonxulumano kunye nenombolo okanye iinombolo zefowuni okanye ezo zaloo mntu okanye abo bantu bachaphazelekayo.
Abemi nabahlali bamazwe angaphandle:
Thumela ikopi yembalelwano ye "419" efunyenweyo, ngefeksi, kuNtsumpa weCandelo loBugebenga boRhwebo leNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika okanye kwiZiko loMthunywa oMkhulu/kwiNdlu yoZakuzo/kwiZiko loMmeli-Lizwe waseMzantsi Afrika ukuze igqithiselwe kwiNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika.
Nika iinkcukacha zebhanki .
Xela ukuba "Akukho Lahleko yeMali" okanye "Ikhona iLahleko yeMali".
Nika iinkcukacha zakho zonxulumano kunye nenombolo okanye iinombolo zefowuni okanye ezo zaloo mntu okanye abo bantu bachaphazelekayo.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
INkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika yiyo eqingqa ithuba lexesha lokukhutshwa kweengxelo zenkqubela. Ngokubanzi iingxelo zikhutshwa qho emva kweeveki ezimbini, kuxhomekeke kwiimeko zenyewe.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Azikho, kodwa kubalulekile uchaze apha kwimiqulu ukubangaba ufumene ilahleko yemali.
<fn>GOV-ZA.4200.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > UBudlelwane nabaXhamli noNxibelelwano > Amaqumrhu kahulumente > Inkundla Yamatyala

UBUDLELWANE NABAXHAMLI NONXIBELELWANO - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: INKUNDLA YAMATYALA






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



INkundlaYamatyala Okuhlawulwa kweRente



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4201.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezimbiwa Namandla > Amaqumrhu kahulumente > Umlawuli

ISEBE LEZIMBIWA NAMANDLA - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: UMLAWULI






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



UMlawuli weSizwe woMbane



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4202.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Amaqumrhu kahulumente > Inkqubo

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: INKQUBO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Amalungiselelo eSizwe Oncedo-Mali Yokufunda



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uEpreli 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4205.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Herbertsdale Police Station

Herbertsdale Police Station




INDAWO:

Herbertsdale, Mossel Bay


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Herberts Street, Herbertsdale, 6505


IDILESI YEPOSI:

PO box 13, Herbertsdale, 6505

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 651 1603


IFEKSI:

044 651 1717





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4211.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Hopefield Police Station

Hopefield Police Station




INDAWO:

Hopefield, Saldanha Bay


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

9 Station Road, Hopefield, 7355


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Hopefield, 7355

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 723 8000


IFEKSI:

022 723 0021


I-EMAIL:

HopefieldSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4221.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Kirstenhof Police Station

Kirstenhof Police Station




INDAWO:

Kirstenhof, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Pollsmoor Road, Kirstenhof, 7964


IDILESI YEPOSI:

PO Box 30154, Kirstenhof, 7964

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 701 1536


IFEKSI:

021 701 9445


I-EMAIL:

KirstenhofSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4227.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Klawer Police Station

Klawer Police Station




INDAWO:

Klawer, Matzikama


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Nieuwoudt Street, Klawer, 8145


IDILESI YEPOSI:

PO Box 13, Klawer, 8145

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 216 8060


IFEKSI:

027 216 1305


I-EMAIL:

KlawerSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4229.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Kleinmond Police Station

Kleinmond Police Station




INDAWO:

Kleinmond,


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Kleinmond, 7195


IDILESI YEPOSI:

PO Box 12, Kleinmond, 7195

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 271 8200


IFEKSI:

028 271 4219


I-EMAIL:

KleinmondSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4233.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Knysna Police Station

Knysna Police Station




INDAWO:

Knysna, Knysna


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road Knysna,opposite KFC, Knysna, 6570


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6600


IFEKSI:

044 302 6612


I-EMAIL:

KnysnaSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4271.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Woodstock Police Station

Woodstock Police Station




INDAWO:

Woodstock, eKapa


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Corner of Victoria and Church, Woodstock, 7925


IDILESI YEPOSI:

PO Box 21, Woodstock, 7925

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 442 3117/21


IFEKSI:

021 447 0293


I-EMAIL:

WoodstockSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.42842_PeoplesGuidetotheBudgetXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
Imo yezoqoqosho kwilizwe jikelele ikwimeko emaxongo ukodlula iminyaka edlulileyo. Ingcaciso ephuma kwiziko i International Labour Organisation ithi, bangaphaya kwe 18 miliyoni abantu abanokulahlekelwa yimisebenzi kulo nyaka. Eli ziko likwathi, elinani lisenokonyuka ukuba izinto azibingcono. Onke amazwe omhlaba ayachaphazelwa yile ngxaki. Inkcazelo ephuma kumazwe afana ne Melika, iNgilane ne Fransi iyothusa. Umzantsi afrika wona awuchaphazeleki kakhulu yile meko yaye urhulumente uzama ukuba izinto zihlale zikwimeko encumisayo. Kananjalo urhulumente ufuna ukwenza izinto zibe ngcono ukuze akwazi ukuhlala ehlangabezana nemfuno zoluntu jikelele.
Umzantsi afrika ke awahlukanga kwamanye amazwe kuba amandla okukhula kwezo qoqosho aphantsi kakhulu. Nathi sijongene nengxaki yabantu abaphelelwa yimisebenzi yaye abaninzi abakwazi nokubhatala amatyala abo njengesiqhelo. Xa imeko yezoqoqosho ikhula kancinci oorhulumente nabo baqokelela irhafu encinci. Lo nto ke ithetha ukuba urhulumente kufuneka aboleke imali ukuze akwazi ukuqinisekisa ukuba uyakwenza konke afanele ukuba akwenze. Inkcitho karhulumente ngakumbi kwinkonzo ezinceda abantu abasokolayo, nee nkqubo zemisebenzi ka wonke-wonke zisezakuqhubekeka. Urhulumente uzakuchita imali engaphaya kwebhiliyoni eziyi 780 kule minyaka mithathu izayo, esakha izinto ezifana neendlela, imizila yoo loliwe, izindlu nee nkonzo zokuzisa amanzi eluntwini. Singurhulumente-sizaku sebenzisana nemibutho yabasebenzi kunye noo somashishini ukuzama ukugcina izinga lokulahlekelwa kwabantu yimisebenzi liphantsi.
Amazwe amaninzi akakwazi ukuzenza ezi zinto, kanti thina apha emzantsi afrika siyakwazi ukuzikhusela yaye sikhusele nabantu abahluphekayo kuba kwiminyaka engaphambili, ngexesha imeko yethu yezoqoqosho ibintle sayigcina yaye sayiphatha ngendlela encomekayo imali yethu.
Ezona ndawo zizakufumana imali ethe chatha kolu lwabiwo mali zezi:
bhiliyoni yongezelwe amaphondo ukuzama ukuphucula ezemfundo, ezempilo, iindlela nokuphucula iilali bhiliyoni yeyokwakha izindlu, ukuzisa amanzi ebantwini, inkonzo zangasese kunye nokuphucula inkonzo zomasipala bhiliyoni izakukhawulelana nokuphucula iinkonzo zokulwa ubundlobongela bhiliyoni iya kwezothutho lukawonke-wonke, iindlela kunye nemizila yoo loliwe
Kuzakuba nzima kurhulumente ukuhlangabezana nengxaki zomntu wonke nangona ezama kangangoko anako. Abasebenzi baka rhulumente kufuneka bahlale bekhumbula ukuba, wonke umntu unelungelo kwizinto zase mzantsi afrika. Sonke sinendima esingayidlala ekuqinisekiseni ukuba imali ayimoshwa ngabasebenzi bakarhulumente. Kufuneka sisebenzisane ukuze sikwazi ukuphucula imeko yeli yezoqoqosho.
Bonke abantwana abaneminyaka elishumi elinesihlanu nanga-phantsi abanabazali abamkela imali engaphantsi kwe R2 300 ngenyanga banelungelo lokufumana inkam-nkam. Abantu abango tata abane-
Enye yezinto ezashiywa lucalucalulo yindlela izixeko ezakhiwe ngayo, ngoba abasebenzi bahlala kude kunendendawo abaxelenga kuzo. Ukuzama ukulungisa oku, urhulumente utyala iibhiliyoni eziliqela ekuphuculeni ezothutho luka wonke-wonke.
Olu tyalo mali luzakunceda ekwakheni imizila yoololiwe, ukuthenga oololiwe abatsha, lwangeze iibhasi, yaye luqinisekise ukuba azikho ezindleleni iitaxi ezingekho mgangathweni.
Olu lwabiwo mali luquka nemali ebekelwe ukuphucula iindlela zasezilalini.
minyaka engaphezulu kwama-shumi amathandathu anesithathu kunye noo mama abaneminyaka engaphezulu kumashumi ama-thandathu nabo bafumana inkam-nkam ukuba bamkela ngaphantsi kwe mali ethile ngenyanga.
Abantu abongelwa ekhaya, iinkqubo zasekuhlaleni kunye nezempilo
Ulwakhiwo nokuphucula ezendalo
Inkqubo ezintsha eziphethwe zicawe, amaziko asekuhlaleni namaziko angafumani mbuyekezo ngomsebenzi wawo.
Urhulumente uzimisele ukudala amathuba emisebenzi engaphaya kwe 400 000 ngonyaka ka 2014 ukuze akwazi ukulwa ukunqaba kwemisebenzi nentlupheko.
Isibonelelo sabantu abagcina abantwana abangengobabo sona sinyuka nge R30 lo nto ithethe ukuba ngoku siza kuba yi R680
<fn>GOV-ZA.4305.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Ladismith Police Station

Ladismith Police Station




INDAWO:

eMnambithi, Kannaland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

From the R62, left into Albert Street, Ladismith, 6655


IDILESI YEPOSI:

PO Box 13, Ladismith, 6655

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 551 1007


IFEKSI:

028 551 1146


I-EMAIL:

LadismithSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4307.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Laingsburg Police Station

Laingsburg Police Station




INDAWO:

Laingsburg, Laingsburg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Station Street, opposite Karoo Biltong, Laingsburg, 6900


IDILESI YEPOSI:

PO ox 63, Laingsburg, 6900

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 551 8200


IFEKSI:

023 551 8210


I-EMAIL:

LaingsburgSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4311.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Langa Police Station

Langa Police Station




INDAWO:

Langa, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Washington Street, Langa, 7455


IDILESI YEPOSI:

Washington Street, Langa, 7455

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 695 8000


IFEKSI:

021 695 8004


I-EMAIL:

LangaSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4321.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Leeu-Gamka Police Station

Leeu-Gamka Police Station




INDAWO:

Leeu Gamka, Prince Albert


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

On the N1, Leeu-Gamka, 6950


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2, Leeu-Gamka, 6950

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 521 2003


IFEKSI:

023 521 2157


I-EMAIL:

LeeuGamkaSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4378.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Hartebeeskraal MPCC

Hartebeeskraal MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Nottingham Street, Sherwood Park, Atlantis, 7349


IDILESI YEPOSI:

Nottingham Street, Sherwood Park, Atlantis, 7349






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4382.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Waboomskraal MPCC

Waboomskraal MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

C/0 SA Breweries, Waboomskraal Farm, George, 6530


IDILESI YEPOSI:

Waboomskraal Farm, George, 6530






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4390.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Zolani MPCC

Zolani MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Nyanga, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

C/o Sithandatu & Great Dutch Avenues, Nyanga, 7755


IDILESI YEPOSI:

C/o Sithandatu & Great Dutch Avenues, Nyanga, 7755






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4392.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Simunye MPCC

Simunye MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Plettenberg Bay, Bitou


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Xiphula Street, Kwanokuthula, Plettenberg Bay, 6600


IDILESI YEPOSI:

Xiphula Street, Kwanokuthula, Plettenberg Bay, 6600






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4394.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Riversdale MPCC

Riversdale MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Den Berg Street, Langeberg, 6670


IDILESI YEPOSI:

Van Den Berg Street, Langeberg, 6670






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4403.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Masibambane MPCC

Masibambane MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Mandela Street, Van Rhynsdorp, 1513


IDILESI YEPOSI:

1 Mandela Street, Van Rhynsdorp, 1513

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 219 1917


IFEKSI:

027 219 1754


I-EMAIL:

masibambane@matzikamamun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Jenny Riddles







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4405.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi > Unobuntu MPCC

Unobuntu MPCC






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Iinkonzo Zonxibelelwano Nolwazi ngoRhulumente (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

C/o Mtawzi & Nkentsha Streets, Zwelentemba, Worcester, 6850


IDILESI YEPOSI:

C/o Mtawzi & Nkentsha Streets, Zwelentemba, Worcester, 6850






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4493.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
EzeMpilo
Impilo Yoomama & Neyabafazi
IMPILO YOOMAMA & NEYABAFAZI
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Uvavanyo Lokukhulelwa (IiNkonzo)
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje ...
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1.
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso.
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo (IiNkonzo)
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ...
Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ...
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala (IiNkonzo)
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4501.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
EzeMpilo
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Le ncwadana iqulethe izizathu zokuzivavanya amabele rhoqo.
Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ...
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli ke liphetshana elinye elinikezela ngeenkcukacha-manani kwanokugqugqisa komhlaza webele kwakunye nemiba ebeka umntu esichengeni sokuhlaselwa lolu hlobo lomhlaza.
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Ukukhuseleka Kabini (IiNkcukacha Zoluntu)
Olu xwebhu ke lukhutshelwe oonondaba ngeenjongo zokukhuthaza ukusetyenziswa kweentsilathi kwakunye neendlela ezikhawulezileyo zokuthintela ukukhulelwa ukuze kuthinteleke ezo zisu zingafunwayo, ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kwakunye nomhlaza wesibeleko.
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.
Apha ke sichazela amanina abudala buyiminyaka engaphezu kwamashumi amathathu ngokuba ziintoni na ezi pap smear, nokuba kufuneka zenziwe nini futhi zisenzelwa ntoni na.
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso.
Ukukhutshwa Kwesisu: Umgaqo-nkqubo, Izikhokelo Nemigaqo (Umgaqo-nkqubo)
Olu xwebhu lungena nzulu ekunikezeleni ngolwazi malunga nokukhutshwa kwezisu kwinqanaba lokuqala lononophelo lwempilo, ekuthunyelweni kumanye amaziko ononophelo lwempilo, ekuqeqeshweni kwabasebenzi bacendelo lezempilo kwakunye nemigaqo yokwenziwa kwale nkqubo.
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela ...
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala (IiNkonzo)
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4536.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IKhabhinethi > Ubongameli

UBONGAMELI: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo ye-Ofisi kaMongameli kukubonelela ngolawulo olululo nokuxhasa uMongameli noSekela-Mongameli, ukulungiselela ukuba bakwazi ukufezekisa umsebenzi wabo wolawulo ngokuhambelanayo nemimiselo yoMgaqo-siseko.

UMongameli uyiNtloko yoMbuso kwaye nguye okhokela iKhabhinethi. Unyulwa yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe, enyulwa kumalungu ayo, akhokele ilizwe ngokunjalo. UMongameli osezintanjeni kungoku nje nguThabo Mbeki.

UMongamelo utyumba uSekela-Mongameli kumalungu eNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe. USekela-Mongameli kufuneka ancedise uMongameli ekuqhubeni imisebenzi yaseburhulumenteni. USekela-Mongameli Unksz Phumzile Mlambo-Ngcuka.

IWEBSITE: www.gov.za/president/index.php




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4536.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IKhabhinethi
Ubongameli
UBONGAMELI: UBUME
UBUME
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo ye-Ofisi kaMongameli kukubonelela ngolawulo olululo nokuxhasa uMongameli noSekela-Mongameli, ukulungiselela ukuba bakwazi ukufezekisa umsebenzi wabo wolawulo ngokuhambelanayo nemimiselo yoMgaqo-siseko.
UMongameli uyiNtloko yoMbuso kwaye nguye okhokela iKhabhinethi. Unyulwa yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe, enyulwa kumalungu ayo, akhokele ilizwe ngokunjalo. UMongameli osezintanjeni kungoku nje nguThabo Mbeki.
UMongamelo utyumba uSekela-Mongameli kumalungu eNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe. USekela-Mongameli kufuneka ancedise uMongameli ekuqhubeni imisebenzi yaseburhulumenteni. USekela-Mongameli Unksz Phumzile Mlambo-Ngcuka.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4548.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
ISEBE LOBUGCISA NENKCUBEKO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Umsebenzi we-Sebe Lobugcisa Nenkcubeko:
Kukukhokela, liqalise, ze lifezekise izivumelwano zentsebenziswano elizityikitye namanye amazwe kwicandelo lobugcisa nenkcubeko.
Kukuqinisekisa ukumelwa kobugcisa nenkcubeko yoMzantsi Afrika kwiqonga lamazwe ngamazwe.
Kukulawula ubutyebi kwakunye nemicimbi yemiboniso bhanya-bhanya yeli lizwe.
Kukulawula nokuphatha ubugcisa, inkcubeko kwakunye mamaziko elifa lemvelo.
Kukuphuhlisa ubugcisa, inkcubeko kwakunye neminyhadala yelifa lemvelo.
Kukuxhasa amanyathelo abucala emfundo noqeqesho kwezobugcisa.
Kukuxhasa uphuhliso nokufikeleleka kobugcisa.
Kukuxhasa ukugqwesa kwakunye nobuqilima bobugcisa.
Kukukhuthaza intsebenziswano nokusekwa kwamatyathanga oqhagamshelwano kweli lifa lemveli loMzantsi Afrika lityebe kangaka.
Kukuqokelela ze kulondolozwe ilifa lemveli elikoovimba besizwe, ze futhi kuqinisekiswe ulawulo nononophelo olululo lwamaxwebhu karhulumente.
Kukunikezela ngeenkonzo zokugcina imbali.
Kukuphuhlisa amaziko obugcisa ngentsebenziswano namashishini abucala.
Kukunikezela ngeenkonzo zokuguqulela kwezinye iilwimi nezokuhlela kumasebe karhulumente wesizwe.
Kukuphakamisa iilwimi zemveli.
Kukunikezela ngeenkonzo zocwangciso lweelwimi kwakunye nezesigama.
Kukuqinisekisa umgangatho womsebenzi kwakunye nokunikezela ngeengcebiso ngokusetyenziswa ngendlela eyiyo kwamagama eendawo.
Kukulawula nempatho karhulumente kumathala eencwadi esizwe, iincwadi nolwazi.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4554.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezonxibelelwano

ISEBE LEZONXIBELELWANO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo yeSebe lezoQhagamshelwano kukuqulunqa imigaqo-nkqubo nokuqinisekisa ukusetyenziswa kwayo kwiinkonzo zoqhagamshelwano ngomnxeba, ezeeposi nosasazo. Likwalawula nodluliselo:
* kwiqumrhu leePosi zoMzantsi Afrika
* kwiZiko loSasazo loMzantsi Afrika
* kwiqumrhu lolawulo loqhagamshelwano ngomnxeba, i-Independent Communications Authorty of South Africa
* kwiqumrhu loMzantsi Afrika elijongene namajelo eendaba asebenza ngezilektronika, i-National Electronic Media Institution of South Africa.
* kwi-Universal Service Agency


Eli Sebe linenjongo:
* yokuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika
* yokwenza uMzantsi Afrika ibe lilizwe elinoluntu oluqamele ngolwazi
* yokuncedisa ekumiselweni koqoqosho lwezengcaciso


Oku kuya kuphunyezwa ngokuthi kumiselwe uluntu olunxibelelenayo ngezengcaciso ukuze abantu baxhotyiswe ngamandla kwiindlela abasebenza ngazo nangokwenza

IWEBSITE: www.doc.gov.za/




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4562.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Leenkonzo Zobupolisa
ISEBE LEENKONZO ZOBUPOLISA: UBUME
UBUME
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe leeNkonzo zoLuleko kukuba negalelo ekuncedeni uluntu nasekukhuseleni uluntu olunobulungisa, uxolo nokhuseleko ngokuthi:
linyanzelise izigwebo eziwiswe ziinkundla ligcine amabanjwa ngokukhuselekileyo likhuthaze wonke amabanjwa nabo baphantsi kwesigwebo sokolulekwa luluntu ekubeni asebenzele uluntu aphuhliseke ngokunjalo.
Owona msebenzi ungudoqo weli Sebe kukugcina abaphuli-mthetho ngendlela ekhuselekileyo libabeke neliso ngokunjalo. Liqhuba iinkqubo zokulawula iingxaki ezinokuvela ngokubhekiselele kubophuli-mthetho kwaye liyawamkela umbono omalunga nobuntu namalungelo abantu ngokubhekiselele kubo bonke ababandakanyekayo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4568.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lezokhuselo
ISEBE LEZOKHUSELO: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe lezoKhuselo liqumrhu elisekelezwe kwiingxaki ezingekaveli nelinegunya elisekelezwe kwilungelo eliphambili lesizwe ngasinye lokuzikhusela kuhlaselo, likhusele nokuzimela kwalo ngokunjalo. Elo gunya limiliselwe kuMgaqo-siseko laphinda lachazwa nakuMthetho wezoKhuselo.
Eyona njongo iphambili yeSANDF kukukhusela ilizwe nabantu boMzantsi Afrika ngokwemimiselo yemithetho yezizwe ngezizwe.
UMgaqo-siseko uthi iSANDF inako ukuyalelwa ukuba ikhonze ngokuthi:
ikhusele eli lizwe, ukuze kukhuseleke ukuzimela kwalo kunye nomhlaba elikuwo.
ithobele izinyanzeliso zeli lizwe ezimalunga nezizwe ngezizwe ngokubhekiselele kumaqumrhu amanye amazwe neminye imibuso.
ilondoloze ubomi, impilo nempahla ijongane nokuphathwa kweenkonzo ezingundoqo ijongane nokuthotyelwa komthetho nokugcinwa kocwangco ngokusebenzisana neeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika (SAPS), phantsi kweemeko ezichazwe emthethweni, xa iiNkonzo zamaPolisa zingen
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4575.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lezemfundo
ISEBE LEZEMFUNDO: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe lezeMfundo linenjongo yokuphuhlisa nokujongana neenkqubo zaseMzantsi Afrika zemfundo noqeqesho . Likwajongene:
nokuqulunqwa kwezicwangciso zemigaqo-nkqubo nemithetho ekusekelezwe kuzo iinkqubo zemfundo noqeqesho nokusungula, ukuvavanya, ukuhlaziya nokuqhuba uphando ngayo yonke imiba yeenkqubo zemfundo noqeqesho nokusungula kunye nokulawula iinkqubo ezikhokelela kuqulunqo lwemigaqo-nkqubo nemithetho nokuxhasa amaphondo namaziko emfundo ephakamileyo nokubeka iliso kwanokwenza iingxelo ngokusungulwa kwemigaqo-nkqubo, imigaqo nemimiselo; kuhlolwe igalelo lezo zinto kwintsulungeko yeenkqubo zemfundo kuchongwe okusilelayo ngokunjalo.
Imisebenzi yeli sebe ijolise kwezi zinto zilandelayo:
IMfundo Ephakamileyo
IMfundo noQeqesho Oludlulayo
IMfundo Engundoqo Kubantu Abadala
Ukuphuculwa noPhuhliso Olusemgangathweni
Ukuphuhla Komntwana Oselula
Izidlo Zasesikolweni
Masifunde Sonke
IMfundo Ebandakanyayo
EZenkolo Kwimfundo
IMpahla Yesikolo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4581.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yendalo Engqongileyo Nezotyelelo

ISEBE LEMICIMBI YENDALO ENGQONGILEYO NEZOTYELELO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo yeSebe leMicimbi yezokusiNgqongileyo noKhenketho kukukhokela ulawulo lokusingqongileyo nokhenketho ngokweminqweno yophuhliso olungaphelendawo, kusenzelwa wonke ubani, ngokuthi
* kukhuthazwe uphuhliso olungaphelendawo, ukusetyenziswa nokukhuselwa kwezinto zethu zendalo nenkcubeko.
* kumiselwe iinkqubo zokhenketho ezinengqiqo neziqinisekisa uzinzo kwezisingqongileyo nezinegalelo ekudalweni kwemisebenzi nomgangatho ongcono wobomi.
* ululolonga izakhono, amava kunye nolwazi ngokungqonge bonke abemi boMzantsi Afrika.
* ukunyanzelisa ukufikeleka ngokobulungisa kwinzuzo efumaneka kwizinto zethu zendalo nenkcubeko
* ukuxhobisa abemi boMzantsi Afrika ngamandla, uluntu namaqumrhu ngokunjalo, oko kusenziwa ngokubambisana, iinkqubo zophando neenkonzo zengcaciso
* kusetyenziswane nabo bonke abachaphazelekayo namacandelo aseburhulumenteni ngokomoya wolawulo ololulo.
* kuqinisekiswe ukuba konke ukuthabatha inxaxheba kwezizwe ngezizwe kuqhutywa ngokwemigaqo-nkqubo nemimiselo yoMzantsi Afrika.


Imisebenzi yeli Sebe iqulunqwa kananjalo isungulwe ngamasetyana amahlanu eli sebe:
* EloLawulo lwezokusiNgqongileyo
* EloLawulo lwezaseManzini naseluNxwemeni
* EloKhenketho
* EloLawulo lweZinto eziPhilayo noLondolozo lweNdalo
* IMicimbi yeeNkonzo eziDityanelweyo


Ezinye iinkqubo neeprojekthi eli Sebe elibandakanyeka kuzo kungoku nje zezi:
* Inkqubo esalingwayo, i-Wild Coast Spatial Development Initiative Pilot Programme
* Inkongolo i-World Parks Congress
* EzoKhenketho IiProjekthi neeNkqubo zoPhuhliso lwaMashishini
* Inkqubo i-SADC Regional Environmental Education Programme
* Inkqubo yesizwe yokufundisa ngezokusingqongileyo i-National Environmental Education Programme (NEEP)
* Ukhuphiswano i-Cleanest Town Competition 2003
* Iveki i-Imbizo Focus Week
* Imimandla yolondolozo lwendalo enqamla imida
* INkqubo yokuPhungula ubuHlwempu
* Iphulo i-SA Welcome Campaign
* INkqubo yolawulo lweZinto eziLahlwayo
* Inkqubo i-World Heritage Convention Programme
* Inkqubo emalunga neProjekthi yeMo yezokusiNgqongileyo
* Amalinge okuphuhlisa iindawo ezingekabi nanto
* Ukukhathalelwa konxweme
* I-CITES(Convention on International Trade in Endangered Species), imvumelwano malunga nokurhweba kwezizwe ngezinto ezisengozini yokuphela
* I-CITES(Convention on International Trade in Endangered Species), imvumelwano malunga nokurhweba kwezizwe ngezinto ezisengozini yokuphela


IWEBSITE: www.environment.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4581.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yendalo Engqongileyo Nezotyelelo
ISEBE LEMICIMBI YENDALO ENGQONGILEYO NEZOTYELELO: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe leMicimbi yezokusiNgqongileyo noKhenketho kukukhokela ulawulo lokusingqongileyo nokhenketho ngokweminqweno yophuhliso olungaphelendawo, kusenzelwa wonke ubani, ngokuthi kukhuthazwe uphuhliso olungaphelendawo, ukusetyenziswa nokukhuselwa kwezinto zethu zendalo nenkcubeko.
kumiselwe iinkqubo zokhenketho ezinengqiqo neziqinisekisa uzinzo kwezisingqongileyo nezinegalelo ekudalweni kwemisebenzi nomgangatho ongcono wobomi.
ululolonga izakhono, amava kunye nolwazi ngokungqonge bonke abemi boMzantsi Afrika.
ukunyanzelisa ukufikeleka ngokobulungisa kwinzuzo efumaneka kwizinto zethu zendalo nenkcubeko ukuxhobisa abemi boMzantsi Afrika ngamandla, uluntu namaqumrhu ngokunjalo, oko kusenziwa ngokubambisana, iinkqubo zophando neenkonzo zengcaciso kusetyenziswane nabo bonke abachaphazelekayo namacandelo aseburhulumenteni ngokomoya wolawulo ololulo.
kuqinisekiswe ukuba konke ukuthabatha inxaxheba kwezizwe ngezizwe kuqhutywa ngokwemigaqo-nkqubo nemimiselo yoMzantsi Afrika.
Imisebenzi yeli Sebe iqulunqwa kananjalo isungulwe ngamasetyana amahlanu eli sebe:
EloLawulo lweZinto eziPhilayo noLondolozo lweNdalo
Ezinye iinkqubo neeprojekthi eli Sebe elibandakanyeka kuzo kungoku nje zezi:
EzoKhenketho IiProjekthi neeNkqubo zoPhuhliso lwaMashishini
Imimandla yolondolozo lwendalo enqamla imida
INkqubo yokuPhungula ubuHlwempu
INkqubo yolawulo lweZinto eziLahlwayo
Inkqubo emalunga neProjekthi yeMo yezokusiNgqongileyo
Amalinge okuphuhlisa iindawo ezingekabi nanto
Ukukhathalelwa konxweme
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4587.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yangaphandle
ISEBE LEMICIMBI YANGAPHANDLE: UBUME
UBUME
UQHAGAMSHELWANO
ISebe Lemicimbi Ynagaphandle lijongene nokuqulunqwa, ukulungelelaniswa, ukusungulwa kwanokulawulwa kwemigaqo-nkqubo yoMzantsi Afrika emalunga nobudlelwane namanye amazwe kwihlabathi liphela.
Unxibelelwano noorhulumente bamanye amazwe ngemiba luqhutywa ngoMphathiswa weMicimbi yaNgaphandle okanye ngabameli abavunyiweyo beSebe leMicimbi yaNgaphandle nabangaphandle kweli lizwe. ISebe Lemicimbi Yangaphandle lijongene nokusetyenziswa nokuqhutywa kwayo yonke imiba emalunga nemigaqo-nkqubo yoMzantsi Afrika emalunga nemicimbi yangaphandle njengoko loo migaqo-nkqubo ibekwe emagxeni oMphathiswa nguMongameli.
ICandelo loMphathiswa likwajongene ikakhulu:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4600.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IPalamente
IPALAMENTE: UBUME
UBUME
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IPalamente ingazinyaswa nguye wonke ubani.
INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inamalungu abalelwa kuma-350 ukuya kuma-400, malungu lawo angamalungu akhethwe ngabantu ukuze abamele. Kusetyenziswa inkqubo yokumelwa ngokwenani leevoti, nto leyo ithetha ukuba inani lamalungu epalamente aphuma kwiqela lopolitiko ngalinye libalwe ngokomliganiselo omele inani leevoti ezizuzwe liqela elo xa bekuqhutywa unyulo lwabameli besizwe. INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inyulelwa ukusebenza iminyaka emihlanu kwaye ichotshelwa nguSomlomo kunye noSekela-Somlomo.
INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe ijongene nale misebenzi ilandelayo:
ukunyula uMongameli ukuxoxa nokuqhuba iingxoxo-mpikiswano ngemiba ethile, oko ikwenzela esidlangalaleni.
ukuwisa imithetho ukubeka iliso kwizenzo zamacandelo olawulo (iKhabhinethi namaSebe)
I-NCOP (IBhunga lamaPhondo eSizwe) linamalungu angama-54 asisigxina nabathunywa ababodwa abangama-36 (abameli abali-10 bephondo ngalinye). Eli bhunga limela iminqweno yamaphondo kuburhulumente besizwe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4612.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Cape Medical Museum

Cape Medical Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Green Point, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Portswood Road, Green Point


IDILESI YEPOSI:

PO Box 16511, Vlaeberg, 8018

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 418 5663


IFEKSI:

021 418 5663


I-EMAIL:

bkaplan@pgwc.gov.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4616.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Olondoloo Lwembali > George Museum

George Museum




INKCAZELO:



George Museum Wood Exhibition



INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

9 Courtenay Street, George, 6530


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X6568, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 873 5343


IFEKSI:

044 874 0354


I-EMAIL:

geo.museum@mweb.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4621.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Beaufort-West Museum

Beaufort-West Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Beaufort West,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

89 Donkin Street, Beaufort-West, 6970


IDILESI YEPOSI:

PO Box 370, Beaufort-West, 6970

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 415 2308


IFEKSI:

023 415 2545


I-EMAIL:

bwesmuseum@telkomsa.net






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4628.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Olondoloo Lwembali > Drostdy Museum

Drostdy Museum




INKCAZELO:



Swellendam Drosty Museum



INDAWO:

Swellendam, Overberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

18 Swellengrebel Street, Swellendam, 6740

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 514 1138


IFEKSI:

028 514 2675


I-EMAIL:

info@drostdymuseum.com





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46328.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Unxibelelwano > Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini

Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini




IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo senkonzo yokuthunyelwa kweposi yabucala yeshishini, nceda ugcwalise iphetshana lesicelo elikwi-website ye-Ofisi Yeposi, ulikhuphe ze ulingenise kwi-ofisi yeposi ekufutshane nawe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala (IiNkonzo)
* Khangela ze Ufumane Ipasile yakho Oyiposileyo (IiNkonzo)
* Ukukhangela Ikhowudi Yeposi (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46330.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Unxibelelwano > Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala

Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala




INKCAZELO:

Inkonzo yabucala yokuthunyelwa kweposi yenzelwe abantu namakhaya.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo sale nkonzo yabucala yokuthunyelwa kweposi, nceda ugcwalise iphetshana lesicelo kwakule website, ulikhuphe ze ulifake kwi-ofisi yeposi ekufutshane nawe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

IBhodi yeSizwe yeMidlalo yoNgcakazo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini (IiNkonzo)
* Khangela ze Ufumane Ipasile yakho Oyiposileyo (IiNkonzo)
* Ukukhangela Ikhowudi Yeposi (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46373.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Unxibelelwano > Ukukhangela Ikhowudi Yeposi

Ukukhangela Ikhowudi Yeposi




IMIYALELO:

Isixhobo sokukhangela sikuvumela ukuba ufake igama lendawo okanye ikhowudi yeposi.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

INkampani yeePosi zoMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4648.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lezolimo
ISEBE LEZOLIMO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe lezoLimo linenjongo yokukhokela, nokuxhasa ulimo olungatshitshiyo nokukhuthaza uphuhliso lweendawo ezisemaphandleni ngokuthi:
liqinisekise ukufikeleleka kokutya okwaneleyo, okungenangozi nokunesondlo ukuphelisa idolo nokungabikho bulungisa kwiinkqubo zolimo liwuphakamise kangangoko umgangatho wendyebo, ingqesho kunye nengeniso yezolimo, liphucule iindlela ezingatshitshiyo zolawulo lwezilinywa zendalo kunye neenkqubo zokunxibelelana kwendalo liqinisekise ukubakho kweendlela zolawulo ezineziphumo ezizizo nezisebenza kakuhle.
liqinisekise ukulawulwa ngendlela kolwazi nengcaciso.
Ezinye iinkonzo eli Sebe elibonenela ngazo zezi:
ukukhupha uqikelelo lwamanani esivuno ukubonelela ngengcaciso echazwe ngokweenkqubo zobalo-manani ukulawula intsul
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4648.services.11429.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezolimo > IiNkonzo > Ezolimo > Ukushishina Ngokufuya

ISEBE LEZOLIMO - IINKONZO: UKUSHISHINA NGOKUFUYA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Iinkonzo zonyango lwezilwanyana
Icandelwana leeNkonzo zoNyango lweZilwanyana kwiSebe lezoLimo linikezela ngeenkonzo ezahlukeneyo kumamafama ekukho kuzo nezi zilandelayo:iinkonzo zempilo yezilwanyana, iinkonzo zokuphawulwa kwemfuyo, ukuqinisekisa ukuba kulandelwa imigangatho yezempilo efanelekileyo xa kuxhelwa izilwanyana, ulawulo lweentengiso neentengo kwamanye amazwe . IINKONZO ZEMPILO YEZILWANYANA ... &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46509.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezonxibelelwano

EZONXIBELELWANO


Directory of Free Public Internet Access Points in the Western Cape (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

Ukukhangela Ikhowudi Yeposi (IiNkonzo)

Khangela ze Ufumane Ipasile yakho Oyiposileyo (IiNkonzo)
Ungazikhangela iipasile oziposileyo kwi-internet usebenzisa inkqubo eyaziwa ngokuba yiNkqubo Yokukhangela Iipasile Zeposi yeCandelo Leeposi zaseMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini (IiNkonzo)

Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala (IiNkonzo)
Inkonzo yabucala yokuthunyelwa kweposi yenzelwe abantu namakhaya. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuhlaziya Iibhokisi Zeposi Kwakunye Neengxowa Zeposi Zabucala Ezikwi-Internet (IiNkonzo)
Ungayihlaziya ibhokisi yakho yeposi rhoqo ngonyaka okanye yeposi yabucala oyiqeshayo ngokusebenzisa indlela ekhuselekileyo yokuhlawula ye-Ofisi Yeposi yoMzantsi Afrika kwi-internet. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46640.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Unxibelelwano

UNXIBELELWANO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Khangela ze Ufumane Ipasile yakho Oyiposileyo
Ungazikhangela iipasile oziposileyo kwi-internet usebenzisa inkqubo eyaziwa ngokuba yiNkqubo Yokukhangela Iipasile Zeposi yeCandelo Leeposi zaseMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala
Inkonzo yabucala yokuthunyelwa kweposi yenzelwe abantu namakhaya. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini
&nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuhlaziya Iibhokisi Zeposi Kwakunye Neengxowa Zeposi Zabucala Ezikwi-Internet
Ungayihlaziya ibhokisi yakho yeposi rhoqo ngonyaka okanye yeposi yabucala oyiqeshayo ngokusebenzisa indlela ekhuselekileyo yokuhlawula ye-Ofisi Yeposi yoMzantsi Afrika kwi-internet. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukukhangela Ikhowudi Yeposi
&nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.46723.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Mandlenkosi Police Station

Mandlenkosi Police Station




INDAWO:

Beaufort West,


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

39 Bird Street, Beaufort West, 6970


IDILESI YEPOSI:

39 Bird Street, Beaufort West, 6970

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 415 1816





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4674.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Hout Bay Museum

Hout Bay Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hout Bay, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

4 Andrews Road, Hout Bay, 7872


IDILESI YEPOSI:

PO Box 26224, Hout Bay, 7872

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 790 3270


IFEKSI:

021 790 3270


I-EMAIL:

hbmuseum@telkomsa.net






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4678.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Huguenot Memorial Museum

Huguenot Memorial Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Franschhoek, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Lambrecht Street, Franschhoek, 7690


IDILESI YEPOSI:

PO Box 37, Franschoek, 7690

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 876 2532


IFEKSI:

021 876 3649


I-EMAIL:

hugenoot@museum.co.za

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 876 2532


IFEKSI:

021 876 3649


I-EMAIL:

hugenoot@museum.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4686.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Wheat Industry Museum

Wheat Industry Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Moorreesburg, 7310


IDILESI YEPOSI:

PO Box 134, Moorreesburg, 7310

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 1093


IFEKSI:

022 433 1093


I-EMAIL:

kormuseum@wcaccess.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Maryke Hendricks


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 1093


IFEKSI:

022 433 1093


I-EMAIL:

kormuseum@wcaccess.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4688.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Montagu Museum

Montagu Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Long Street, Montagu, 6720


IDILESI YEPOSI:

PO Box 107, Montagu, 6720

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 1950


IFEKSI:

023 614 1971


I-EMAIL:

mmuseum@telkomsa.net






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uNovemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4699.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Olondoloo Lwembali > SA Missionary Meeting House Museum

SA Missionary Meeting House Museum




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

40 Long Street, Cape Town, 8001


IDILESI YEPOSI:

40 Long Street, Cape Town, 8001

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 423 6755


IFEKSI:

021 423 6755


I-EMAIL:

museumhead@wol.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Wendy Yapi

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 423 6755


IFEKSI:

021 423 6755


I-EMAIL:

museumhead@wol.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Wendy Yapi





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4701.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Olondoloo Lwembali > Simon's Town Museum

Simon's Town Museum




INDAWO:

Simon's Town, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Court Road, Simon's Town, 7995


IDILESI YEPOSI:

PO Box 56, Simon's Town, 7995

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 786 3046


IFEKSI:

021 786 2391


I-EMAIL:

stmuseum@mweb.co.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4713.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iPrince Albert > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Fransie Pienaar Museum

Fransie Pienaar Museum






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Prince Albert, uMbindi weKaroo


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iPrince Albert


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

42 Church Street, Prince Albert, 6930


IDILESI YEPOSI:

PO Box 109, Prince Albert, 6930

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 541 1172


IFEKSI:

023 541 1366


I-EMAIL:

fransiepmuseum@lantic.net






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4715.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Groot-Brakrivier Museum

Groot-Brakrivier Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Groot-Brakrivier, Mossel Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Amy Searle Street, Groot-Brakrivier, 6525


IDILESI YEPOSI:

PO Box 20, Groot-Brakrivier, 6525

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 620 5124


IFEKSI:

044 620 2203


I-EMAIL:

corriemoor@pixie.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4729.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lezempilo
ISEBE LEZEMPILO: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Umbono weSebe lezeMpilo ngowokudala uluntu olunenkathalo nobuntu, apho bonke abemi boMzantsi Afrika bathi babenako ukufikelela kuncedo lwezempilo olufikelelekayo ngokwamaxabiso, oluntsulungeko incomekayo. Ukuze kube nokwenzeka oko, eli Sebe linenjongo:
yokulungelelanisa nokwakhela phezu kwempumemelo yeminyaka emihlanu edlulileyo ukuze liphucule ukufikeleleka kweenkonzo zempilo kuphungulwe nokungalingani.
yokugxininisa kubambiswano nabanye ababandakanyekayo ukuze kuphuculwe intsulungeko yonyango kuwo wonke amanqanaba enkqubo yezempilo, ngokukodwa kwiinkqubo zothintelo-zifo neenkqubo zempilo.
yokuphucula ukusebenza kakuhle kwenkqubo yokubonelela ngonyango.
Eminye imiba yezempilo eli Sebe eliyihlele njengeyona ingxamisekileyo yile:
Icuba
Icesina
Isifo sephepha
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4743.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Olondoloo Lwembali > Bertram House Museum

Bertram House Museum




INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lobugcisa Nenkcubeko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Government Ave, Cape Town, 8000


IDILESI YEPOSI:

PO Box 61, Cape Town, 8000

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 481 3940


IFEKSI:

021 481 3941





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4748.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > iSebe Lobugcisa Nenkcubeko > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Bo-Kaap Museum

Bo-Kaap Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IWEBSITE:

http://www.museums.org.za/bokaap/


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lobugcisa Nenkcubeko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

71 Wale Street, Cape Town

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 481 3939






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.47522.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Iimali-mboleko Zokuthenga Izindlu Noncedo ngezezimali > Ukubhaliswa Nokugaywa Kwenkxaso Yezimali Yimibutho Engajonge Ngeniso

Ukubhaliswa Nokugaywa Kwenkxaso Yezimali Yimibutho Engajonge Ngeniso




INKCAZELO:

ISebe lePhondo leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwetlupheko incwadana nee-NPO ngezimali ngelixa iSebe leSizwe loPhuhliso Loluntu lona liqinisekisa ukuba zonke ii-NPO zibhalisiwe.


UKUBHALISWA KWEMIBUTHO ENGAJONGE NGENISO

Umbutho ongajonge ngeniso(NPO) ungabhaliswa kubalawuli beeNPO kwiSebe leSizwe Lophuhliso Loluntu. I-NPO ingayingxowa-mali, inkampani okanye nayiphi imbumba yabantu, ejonge ekunikezeleni ngeenkonzo kuluntu hayi njengombutho wabucala, futhi engasebenzi ngazinjongo zakuzuza ngeniso. (Ukungajongi ngeniso kuthetha ukuba -impahla okanye ingeniso yeNPO akuhlawulwa ngayo abaphathi bayo, ngaphandle kwaxa beyinikwa njengentlawulo yomsebenzi owenziweyo okanye iinkonzo ezinikezelweyo.) Iintlobo zee-NPO ziquka:



* Imibutho engekho phantsi kukarhulumente(NGOs)
* Imibutho Yasekuhlaleni(CBOs)

* Imibutho Esekelwe Kwinkolo(FBOs)
* Imibutho ebhaliswe njengeeNkapmani ezilawulwa liCandelo 21 phantsi komthetho iCompany Act 61 ka-1973
* Iingxowa-mali ezibhaliswe kuMphathi weNkundla Yezibheno phantsi komthetho iProperty Control Act 57 ka-1988
* Nawo nawuphi umbutho ongenzelwanga zinjongo zakufumana ngeniso.

Kukho uthotho lwemibutho engajonge ngeniso esele ibhalisiwe eNtshona Koloni. Ukubhaliswa kwe-NPO akusosinyanzelo kodwa kukuzithandela. Ukubhalisa kuyenza iNPO izive iphila ngokusemthethweni, futhi izicelo zoncedo-mali, ezithunyelwa kurhulumente okanye eminye imibutho yenkxaso-mali, ingayinceda ngempumelelo loo NPO ukuba ibhalisiwe.

Kungenjalo, ukubhaliswa kwe-NPO kuhamba nemisebenzi ekufuneka yenziwe yiloo-NPO, efana nokungenisa iinkcukacha zezimali zonyaka kwaneengxelo zezimali kuBalawuli, kwanokuhlonela indlela yokusebenza kakuhle.


UNCEDO-MALI KWII-NPO
ISebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko libonelela ngoncedo-mali kwanenkxaso-mali yeenkqubo kwii-NPO ezinikezela ngeenkonzo zentlalo-ntle eziphuhlisayo. Nayiphi na iNPO ingasifaka isicelo sale nkxaso-mali. I-NPO ikwindawo entle kwisicelo sayo sezimali ukuba iinkonzo zayo zihambelana noMgaqo-nkqubo Wophuhliso Lwentlalo-ntle Yoluntu weli Sebe.


IMIYALELO:


UKUBHALISA I-NPO
Akuhlawuli nesenti ukubhalisa Inpo. Zii-NPO ezinemigaqo-siseko okanye nje ezinye iimpepha ezichaza izizathu zokusekwa kwaloo NPO kuphela ezinokubhaliswa. ISebe leSizwe likhuphe umzekelo womgaqo-siseko onokuysetyenziswa.

Ukubhalisa iNPO, kufuneka ufake iphetshana lesicelo kunye neekopi ezimbini zeempepha zokusekwa kwe-NPO yakho (umgaqo-siseko okanye iphepha lezizathu zobukho baloo mbutho kwanamanqaku embumba yenu). Ezi zinto kufuneka zithunyelwe ngeposi kuphela:



Kubalawuli: beMibutho Engajonge Ngeniso
ISebe loPhuhliso Loluntu
Private Bag X901, ePitoli, 0001


Okanye uzingenise ngesandla:
Kubalawuli: beMibutho Engajonge Ngeniso
HSRC Building, 134 kwiSitalato iPretorius, ePitoli, 0002

Isicelo sokubhaliswa kwe-NPO yakho siya kuthabatha malunga neenyanga ezimbini. Kungenjalo, ekufunyanweni kwesicelo sakho, incwadana yembalelwano eqinisekisa ukuba sifunyenwe iya kuthunyelwa kuwe. Isiqinisekiso sokubhaliswa siyalandela ukuba isicelo eso sibe yimpumelelo. Ungakwazi ukufaka isibheno ukuba isicelo sakho asiphumelelanga.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeNtlalo-ntle Yezithili


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Non-Profit Organisations Act of 1997 (UMthetho) (File type: pdf; size: 146 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Non-Profit Organisations Amendment Act 2000 (UMthetho) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Isicelo Sokuxhaswa Ngezimali Kwemibutho Enikezela Ngeenkonzo Eluntwini (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo)
* Konke Odinga Ukukwazi Ngokubhaliswa Kwemibutho Engajonge Ngeniso (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.47522.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Iimali-mboleko Zokuthenga Izindlu Noncedo ngezezimali
INKCAZELO:
Imibutho engekho phantsi kukarhulumente(NGOs)
Kukho uthotho lwemibutho engajonge ngeniso esele ibhalisiwe eNtshona Koloni. Ukubhaliswa kwe-NPO akusosinyanzelo kodwa kukuzithandela. Ukubhalisa kuyenza iNPO izive iphila ngokusemthethweni, futhi izicelo zoncedo-mali, ezithunyelwa kurhulumente okanye eminye imibutho yenkxaso-mali, ingayinceda ngempumelelo loo NPO ukuba ibhalisiwe.
Kungenjalo, ukubhaliswa kwe-NPO kuhamba nemisebenzi ekufuneka yenziwe yiloo-NPO, efana nokungenisa iinkcukacha zezimali zonyaka kwaneengxelo zezimali kuBalawuli, kwanokuhlonela indlela yokusebenza kakuhle.
IMIYALELO:
Ukubhalisa iNPO, kufuneka ufake iphetshana lesicelo kunye neekopi ezimbini zeempepha zokusekwa kwe-NPO yakho (umgaqo-siseko okanye iphepha lezizathu zobukho baloo mbutho kwanamanqaku embumba yenu). Ezi zinto kufuneka zithunyelwe ngeposi kuphela:
ISebe loPhuhliso Loluntu
Okanye uzingenise ngesandla:
Isicelo sokubhaliswa kwe-NPO yakho siya kuthabatha malunga neenyanga ezimbini. Kungenjalo, ekufunyanweni kwesicelo sakho, incwadana yembalelwano eqinisekisa ukuba sifunyenwe iya kuthunyelwa kuwe. Isiqinisekiso sokubhaliswa siyalandela ukuba isicelo eso sibe yimpumelelo. Ungakwazi ukufaka isibheno ukuba isicelo sakho asiphumelelanga.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Isicelo Sokuxhaswa Ngezimali Kwemibutho Enikezela Ngeenkonzo Eluntwini (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo)
Konke Odinga Ukukwazi Ngokubhaliswa Kwemibutho Engajonge Ngeniso (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47547.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Amakhaya Abantwana
Amakhaya Abantwana
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ISebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko ligcina, lincede ngezimali ze libe liliso kuMakhaya Abantwana. Onke Amakhaya Abantwana athatha abantwana abalahliweyo kwanabo bantwana abadinga unonophelo.
IMIYALELO:
Abantwna bathi ngokwesiqhelo bafakwe kuMakhaya Abantwana ngoonontlalo-ntle abasebenza kwimibutho yentlalo-ntle. Kuqala kwenziwe uphando ngeemeko lo mntwana aphila phantsi kwazo, ze anikezelwe ke komnye umzali ukuba amgcine iminyaka emibini okanyeanikezelwe kubanye abazali ukuba bamkhulise njengowabo ukuba ukubuyiselwa kubazali bakhe kufunyaniswe iyinto engekabi nakwenzeka. INtshona Koloni inentlaninge yaMakhaya Abantwana abhalisiweyo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47566.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Amakhosikazi
Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala
Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala
INKCAZELO:
Kukho intaphane yamakhaya amakhosikazi abephethwe gadalala eNtshona Koloni abhaliswe neSebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa. Amakhosikazi adinga ukhuseleko angaqhagamshelana nekhaya elo ngqo, okanye acele unontlalo-ntle kwi-ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawo okanye kwisikhululo samapolisa ngoncedo lokuqhagamshelana nendawo yokuhlala. Amakhosikazi akuloo meko kufuneka anike ingqwalasela ukufaka isicelo somylalelo wokhuseleko. Amakhosikazi aphethwe gadalala ngabantu abazinikele kwiziyobisi banokunika ingqwalasela ukufaka isicelo sokuba abo bantu bawaphethe kakubi bagcinwe kwiziko lonyango lwamaxhoba eziyobisi. Ukuba lo mntu uphethe gadalala inkosikazi ethile kuyaziwa ukuba unompu osemthethweni, isicelo sokuba loo mpu uhluthwe naso singaqwalaselwa.
IMIYALELO:
Qhagamshelana okanye uye kwindawo yokhlala ngqo, okanye ucele uncedo lokuba ungafikelela njani na kweyona ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawe okanye kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47574.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Abantu Abadala > Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala

Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala




INKCAZELO:

Kukho intaphane yamakhaya afumana uncedo lwezimali kumbuso apha eNtshona Koloni.

Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko linakho ukunceda ekuhlawulweni kweentlawulo zendawo yokuhlala yabantu ababuthathaka kakhulu nabadinga uncedo.
Nabani na onakho ukumelana neentlawulo ezipheleleyo zokuhlala angasifaka isicelo sendawo yokuhlala kwelinye lala makhaya.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo sendawo yokuhlala kwikhaya labantu abadala, kufuneka ufake isicelo kwikhaya elo ngqo, kuba kaloku ikhaya ngalinye lineemfuno neentlawulo zalo. Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko lijongisisa abafaki-zicelo futhi liya kunikezela ngoncedo lwezimali kwabo babuthathaka kakhulu okanye bakhubazeke kakhulu futhi badinga uncedo. Isigqibo sokugqibela ngokwamkelwa komntu senziwa ngumbutho olawula elo khaya. Abo bangaludingiyo uncedo lwezimali ngokuhlala kwabo basenokuzifaka nabo izicelo zabo ngqo kumakhaya lawo. Kuxhomekeke kubalawuli bekhaya elo ukufikelela kwisigqibo sokuba amkelwe na okanye angamkelwa umntu othile.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Old Age Pensions (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Reporting Abuse of the Aged (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.47574.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantu Abadala
Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala
Indawo Yokuhlala Yabantu Abadala
INKCAZELO:
Kukho intaphane yamakhaya afumana uncedo lwezimali kumbuso apha eNtshona Koloni.
Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko linakho ukunceda ekuhlawulweni kweentlawulo zendawo yokuhlala yabantu ababuthathaka kakhulu nabadinga uncedo.
Nabani na onakho ukumelana neentlawulo ezipheleleyo zokuhlala angasifaka isicelo sendawo yokuhlala kwelinye lala makhaya.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isicelo sendawo yokuhlala kwikhaya labantu abadala, kufuneka ufake isicelo kwikhaya elo ngqo, kuba kaloku ikhaya ngalinye lineemfuno neentlawulo zalo. Isebe Leenkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko lijongisisa abafaki-zicelo futhi liya kunikezela ngoncedo lwezimali kwabo babuthathaka kakhulu okanye bakhubazeke kakhulu futhi badinga uncedo. Isigqibo sokugqibela ngokwamkelwa komntu senziwa ngumbutho olawula elo khaya. Abo bangaludingiyo uncedo lwezimali ngokuhlala kwabo basenokuzifaka nabo izicelo zabo ngqo kumakhaya lawo. Kuxhomekeke kubalawuli bekhaya elo ukufikelela kwisigqibo sokuba amkelwe na okanye angamkelwa umntu othile.
La mabakala amaziko:
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47578.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Oku kucacisa iintlobo ezahlukeneyo zoncedo-mali onokulufumana kurhulumente, kwiingxaki ezahlukeneyo. Ungazifumana iinkxaso-mali zoluntu, izibonelelo zokungaphangeli, imbuyekezo kwiingozi ezivele kwindawo yokusebenzela kunye nembuyekezo kwiingozi zeendlela.
UMTHAMO:
Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47589.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Z &gt Zintoni Iinkomfa Zeembumba Zeentsapho?
Zintoni Iinkomfa Zeembumba Zeentsapho?
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
IiNkomfa Zeembumba Zeentsapho zezinye zeendlela zobulungisa obubuyisela kwisimo esamkelekileyo ezisetyenziselwa ukubuyisela abaphuli-mthetho abaselula eluntwini. Esi sicatshulwa sifutshane sicacisa ngeenkcukacha ezithe vetshe ukuba ziintoni na iinkomfa zeembumba zeentsapho nokuba zisebenza njani.
Inkomfa yembumba yeentsapho yindlela yobulungisa obubuyisela kwisimo esamkelekileyo esetyenziswa ziintsapho noluntu ekuhlaleni ukuzibandakanya ekufikeleleni kwizigqibo ngabantwana abatyholwa ngezenzo zolwaphulo-mthetho. Inkomfa yembumba yeentsapho ijolise kwizisombululo zeempixano ezingumvuka weentshukumo zothetha-thethwano. Yenzelwe ukunyanga ukungabikho mpilweni kobudlelwane phakathi koluntu okudalwa lulwaphulo-mthetho olugqugqisayo.
Inyathelo lokuqala kukuba umntwana kufuneka alwamkele uxanduva olungunobangela weentshukumo zakhe. Inkomfa yembumba yeentsapho ngokwayo ngumhlangano wabo bonke abantu abadlala indima ebalulekileyo ebomini bomntwana, kwanexhoba nabantu abanika inkxaso kwixhoba elo. Eyona njongo yale nkomfa kukuza nesicwangciso seyona ndlela inokulungisa umonakalo owenziwe ngaba bantwana. Bonke abantu abathabatha inxaxheba kule nkomfa bavumelana ngesiphumo abasilindeleyo. Abathabathi-nxaxheba bangavumelana, umzekelo, ekubeni umntwana lowo kufuneka angxengxeze, okanye abuyise impahla leyo ibiweyo.
Ukwenziwa kwale nkomfa kuthatyathwa njengeyona nto ibalungeleyo abaphuli-mthetho abaselula, nanjengoko ikwavumela ukungenelela kwangexesha kwinto ebinokusele iba kukuzinikela kwimpilo yolwaphulo-mthetho. Abantwana bangenziwa bazive benoxanduva futhi bengenakuyivumela imeko ethile, nto leyo iquka ukubenza bazive behlazekile ziintshukumo zabo, njengoko iingqondo zabo zisathambile futhi nabo besakhula, futhi le nkqubo ibandakanya abantu abasondeleyo kubo abafana nabazali babo kwakunye neentsapho zabo.
Apha eMzantsi Afrika, iNICRO yaqala ngokuza nalo mbono wokususwa ngokupheleleyo kwabantwana kwinkqubo yolwaphulo-mthetho eqhutywa ziinkundla zamatyala ngonyaka ka-1992, kusetyenziswa iindlela namabinzana obulungisa bokubuyisela abaphuli-mthetho eluntwini. Ngonyaka ka-1995, iKomiti Yabaphathiswa Engolutsha Olusemngciphekweni yamisela inkomfa esahlalutywayo yembumba yeetsapho ePitoli.
UMthetho Osayilwayo Ongobulungisa Kubantwana ubonelela ngenyathelo lenkomfa yembumba yeentsapho ukuba libe yindlela enokukhethwa yokugweba. Ngokwemigaqo yalo mthetho usayilwayo inkundla ingaqinisekisa, isuse okanye ilungise isiphakamiso esiphuma kwinkomfa yembumba yeentsapho. Ukuba inkundla ayisiqinisekisi eso siphakamiso, kufuneka ichaze izizathu zoko. Ukuba umntwana uthe akayithobela imiqathango yesiphakamiso njengoko iqinisekisiwe yinkundla, igosa lengqawule kufuneka lazise inkundla, futhi ke isigunyaziso sokubanjwa kuvalelwe umntwana lowo singakhutshwa.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47596.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K &gt Konke Odinga Ukukwazi Ngokubhaliswa Kwemibutho Engajonge Ngeniso

Konke Odinga Ukukwazi Ngokubhaliswa Kwemibutho Engajonge Ngeniso



2003

Isebe Lophuhliso Loluntu (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Lo mqulwana ke unika inkcazelo ngendlela yokubhalisa umbutho ongekho phantsi kolawulo lukarhulumente okanye umbutho ongajonge ngeniso.



UMTHAMO:

* Konke Odinga Ukukwazi Ngokubhaliswa Kombutho Ongajonge Ngeniso
* Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yimibutho Engajonge Ngeniso
* Iimpepha Zemibutho Engajonge Ngeniso
* Amanqanaba Enkqubo Yokubhalisa
* Iinkcukacha zoqhagamshelwano





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukubhaliswa Nokugaywa Kwenkxaso Yezimali Yimibutho Engajonge Ngeniso (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4765.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Olondoloo Lwembali > Social History Museum

Social History Museum






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Olondoloo Lwembali

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

National Mutual Bldg, Church Square, Cape Town

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 460 8200






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe leMicimbi yeKhaya kukukhusela nokulawula iminqweno yabemi boMzantsi Afrika ngokubhekiselele kubume babo, ububona kunye namalungelo namagunya athile. Lilo elikhupha nelilawula uninzi lwamaxwebhu afunwa ngabemi, maxwebhu lawo afana nesatifiketi sokuzalwa, iincwadi-zazisi kunye nezatifikethi zomtshato.
Eli Sebe likwabonelela abemi boMzantsi Afrika ngentlaninge yeenkonzo, kanti nabemi bamanye amazwe abanqwenela ukundwendwela okanye ukuhlala kweli lizwe. Ezinye kwezo nkonzo zezi:
iincwadi-zazisi amaxwebhu okundwendwela ubumi ukubhaliswa kokuzalwa nezatifiketi zabazelweyo iirekodi zabantwana abamkelwe kwabanye abazali (adoption)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11525.17385.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukubeleka
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.
Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.
Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.
Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.
IMIYALELO:
UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE
Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.
UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA
Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.
UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA
Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.
UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE
Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).
Uya kudinga:
Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
Ikhadi lakho laseklinikhi.
Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.
ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA
Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.
nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11525.17385.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukubeleka > Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho

Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.

Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.

Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.

Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
* Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
* Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
* Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
* Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
* Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano

Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.


IMIYALELO:


UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE

Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.


UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA


Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.


UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA


Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
* Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.


kunye


* Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
* Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
* Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
* Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
* Kwimeko yabantwana abalahlwe ngabazali, ingxelo esuka kunontlalo-ntle.
* Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
* Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.




UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE


Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).

Uya kudinga:
* Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.


kunye


* Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
* Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
* Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
* Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
* Kwimeko apho umntwana alahlwe ngabazali, ingxelo esuka kunontlalo-ntle.
* Ikhadi lakho laseklinikhi.
* Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.




ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA


Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.

Kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana (u-BI-24, u-BI-24/1 okanye u-BI-24/15) ze ulingenise ndawonye:
* nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho
* isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe
* kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.



IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO


Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
* Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11525.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukubeleka

ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: UKUBELEKA






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa
Iphetshana elisisiqinisekiso sokuzalwa linikezelwa xa umntwana ebhalisiwe kuMbuso wezwe. Liqulethe iinkcukacha zomntwana yaye liyafuneka njengesiqinisekiso sokuzazisa. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uNovemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11530.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi

ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: UKUZAZISA, UKUFUDUKELA KWELI KOMMI WELINYE ILIZWE & NOBUMI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002
Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya
Ukuba ufuna iinkcukacha ezisuka kwiSebe Lemicimbi yeKhaya, ungaqhagamshelana noCingo lweSebe olungu: 0800 60 11 90. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufamana Incwadana yesazisi
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota). &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:lokuvota, lokunikwa incwadana yokundwendwela, lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11531.17710.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Sebenza & Ufunde
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana. Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe.
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume, ezixhomekeka kwizizathu ezibangela ukuba ufune ukuza kweli lizwe:
imvume yeendwendwe - yeyabantu abandwendwela uMzantsi Afrika imvume yezozakuzo - eyenzelwe oonozakuzaku imvume yokufunda- yenzelwe abantu abafuna ukufunda eMzantsi Afrika imvume yothetha-thethwano - iimvume zokuhlala okwethutyana ezenzelwe abantu ekufuneka bekweli ngenxa yesivumelwano samazwe ngamazwe imvume yoshishino - eyenzelwe abantu abafuna ukurhweba okanye bathenge ishishini eMzantsi Afrika imvume yabasebenzi benqanawa - eyenzelwe abasebenzi beenqanawa imvume yokufumana unyango - imvume yeenyanga ezintathu yabantu abafuna unyango eMzantsi Afrika imvume yezizalwane - eyenzelwe abantu abanezizalwane eziseMzantsi Afrika imvume yomntu osethathe umhla-phantsi - eyenzelwe abantu abanengeniso eqingqiweyo yomhlala-phantsi kwilizwe labo lokuzalwa imvume yotshintsho - eyenzelwe abantu abathatha inxaxheba kwiinkqubo zotshintshiselwano ngenkcubeko, ezoqoqosho kwakunye nezoluntu jikelele.
Awuvumelekanga ukuba ufunde ngemvume yokuphangela, okanye uphangele ngeyokufunda.
Awunakungena kweli lizwe de ufumane imvume encanyathiselwe kwincwadana yakho yokundwendwela, ngaphandle kokuba sele unayo imvume futhi ufuna ukuyitshintshela kwenye.
Izicelo zeemvume zilawulwa nguMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume zokuphangela:
imvume yokuphangela ngokusebenza ngezabelo imvume yokusebenza nawuphi na umsebenzi imvume yabasebenzi abanobuchule obukhethekileyo imvume yokutshintshelwa kwelinye isebe lenkampani oyisebenzelayo imvume yokuphangela yequmrhu
Isebe eli liyazivumela izicelo zeemvume zokuphangela ezixhonywe ekubeni ukho na okanye hayi ummi weli onokufakwa kweso sithuba somsebenzi sikhoyo. Ukuba ukho, ambalwa amathuba okuba isicelo eso siphumelele.
Isebe eli sele lizivumela izicelo zeemvume zokuphangela kwabasebenzi abangundoqo (umzekelo igosa lolawulo eliyintloko) yeenkampani zamanye amazwe ezirhweba eMzantsi Afrika.
Umthetho Wokufudukela Kweli wazise ngendlela yeemvume zokusebenza ngezabelo.
IMIYALELO:
Sifakwa njani isicelo semvume yokusebenza?
Sifakwa njani isicelo semvume yokufunda?
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kufuneka ufake iphetshana lesicelo uBI-159 kummeli wozakuzo womzantsi Afrika kwilizwe osoloko uhlala kulo okanye ilizwe onencwadana yalo yokundwendwela.
Ungasifaka isicelo nakwigqwetha okanye umthunywa waseMzantsi Afrika onamandla okukusebenzela njengegqwetha.
Isicelo sakho kufuneka sikhatshwe:
sisibonelelo esiluqilima somsebenzi incwadi esuka kulowo uza kukuqesha exela usuku esi sithuba esivele ngalo, sasasazwa njani yaye kutheni kunyanzeleke ukuba kude kuqeshwe umntu ongengommi woMzantsi Afrika.
Intlawulo yesicelo semvume yokuphangela ngasinye imalunga ne-US$186 yaye njengesiqhelo ithatha iiveki ezisibhozo ukuya kwezilishumi elinesibini. Izicelo zabasebenzi abangundoqo zona zithatha malunga neeveki ezimbini.
Xa isicelo sakho sele sigqityiwe, impendulo ithunyelwa ngefeksi kubameli boMzantsi Afrika kwilizwe ofake isicelo ukulo.
IIMVUME ZOKUFUNDA
Kufuneka kuqala ufake isicelo sokwamkelwa njengomfundi kwiziko lemfundo ephakamileyo ofuna ukufunda kulo. Xa ufumana incwadi ethi usathathiwe, ungafaka isicelo semvume yokufunda.
Kufuneka uye kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika ufake isicelo sale mvume. Kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo u-B1-159. Oku kufuneka kukhatshwe:
Yintlawulo efunwayo.
YIncwadi engqina ukuba usathathiwe njengomfundi esuka kwiziko lemfundo ofuna ukufunda kulo.
Ziinkcukacha ngamalungiselelo endawo oza kuhlala kuyo.
Bubungqina bokuba ungazihlawula iindleko zemfundo nokuhlala kwakho ze nawe ube nako ukuzixhasa.
Isifungo esibhaliweyo sokuba uya kubuyela kwilizwe ohlala kulo okanye lakokwenu xa uzigqibile izifundo zakho.
Ingxelo kagqirha wakho eqinisekisa ukuba usempilweni.
Ukuba isicelo sakho siyaphumelela, uya kunikwa isiqinisekiso sokundwendwela amaxesha amaninzi.
Sinokuthatha ukuya kwiiveki ezisibhozo ukuba siphunyezwe. Awunakho ukungena eMzantsi Afrika de ube uyinikiwe le mvume.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.17757.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Umtshato owenziwe ngaphandle kwemvume efunekayo unokwenziwa ungasebenzi. Oku kuthetha ukuba unokuthathwa njengongazange ubekho yiNkundla Ephakamileyo.
Abazali okanye umntu ojonge omnye wabatshatayo unokufaka isicelo kwiNkundla Ephakamileyo esithi umtshato lo mawuthathwe njengongekhoyo. Esi sicelo kufuneka senziwe:
Phambi kokuba umntwana lowo abe nama-21 eminyaka ubudala
Kwiiveki ezintandathu zokuqala evile ngobukho balo mtshato.
Umntwana naye unokufaka isicelo kule nkundla esithi umtshato mawuthathwe njengongasebenziyo nanini na phambi kokuba abe unama-21 eminyaka ubudala, okanye kwiinyanga ezintathu zokuqala emva kokuba ebe nama-21 eminyaka ubudala.
IMVUME YABAZALI KUBANTWANA (NABANI NA ONGAPHANTSI KWAMA-21 UBUDALA)
Kwimeko apho bobabini abazali besaphila yaye akukho unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, bobabini abazali kufuneka bawuvumele lo mtshato, ngokubhala phantsi, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umntwana lo ngozalwe ngaphandle komtshato, yimvume ebhalwe phantsi esuka kunina kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba omnye wabazali unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umzali omvume ifuneka ngokwasemthethweni akafumaneki ukuza kunika imvume leyo, okanye umthetho awumboni enakho ukukwenza oko, ungafaka isicelo kumkomishinala wentlalo-ntle yabantwana ukuba awuvumele lo mtshato.
Xa abazali bomntwana no-/okanye umkomishinala wentlalo-ntle yabantwana bayala ukunikezela ngemvume, umntwana lowo unokufaka isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo ukuba inikezele ngemvume. Ijaji le ayinakho ukunikezela ngemvume ngaphandle kokuba kukho ubungqina obaneleyo bokuba umtshato lo ujongene neemfuno zomntwana futhi akanikwanga mvume kungekho zizathu zibambekayo.
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 namantombazana angaphantsi kwe-15 leminyaka ubudala bafumana imvume yabazali babo ebhalwe phantsi ukuze batshate, ngendlela enye nabanye abantwana abangeqondweni lakutshata. Kusafuneka futhi befumene imvume yoMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya.
Usenokusifaka isicelo kuMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya ukuba athathe umtshato osele wenzekile njengokhoyo nosebenzayo. Unako futhi nokufaka isicelo kuMphatthiswa Wemicimbi yezeKhaya ngaphandle kwemvume efunekayo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.17761.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukuqhawula Umtshato
Ukuqhawula Umtshato
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato iya kuxhomekeka ekubeni umtshato lo ngowaseburhulumenteni okanye ngosekelwe kumasiko nesithethe na. Imitshato yaseburhulumenteni iqhawulwa ngokwemithetho neenkqubo ezibekiweyo kuMthetho Wokuqhawulwa Komtshato. Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika iqhawulwa ngokomtheetho waseburhulumenteni kodwa ezinye zeziphumo zigqitywa lisiko nesithethe esilawulayo. Imitshato yamaMuslim neyamaHindu iqhawulwa ngokwamasiko nezithethe zeenkolo lezo.
Kukho intaphane yemiba ekufuneka iqwalaselwe ekuqhawulweni komtshato, equka
Ukugcinwa kwabantwana
Ukuvunyelwa ubone abantwana
Ukwabiwa kwempahla
UKUGCINWA KWABANTWANA
Phambi kokuba inkundla iqhawule umtshato, kufuneka kugqitywe ekubeni ngubani oza kugcina ajongane nabantwana. Abazali banokwenza isivumelwano okanye inkundla inokuthatha isigqibo.
Eyona ngqwalasela ibaluleke kakhulu ekuthathweni kwesigqibo sokugcinwa kwabantwana ziimfuno ezingundoqo zabantwana.
Igqwetha Leentsapho enkundleni linokunceda ekuphandweni kokuba ngowuphi oyena mzali ukwimo ekulungeleyo ukujongana akhulise futhi amele abantwana enkundleni xa kunyanzelekile.
Ukuba ukupheliswa komtshato kuthatha ixesha elide, umzekelo, ukuba kunzima ukufikelela kwisivumelwano kwesi sibini ngalo mba, umyalelo wexeshana wokugcinwa kwabantwana uya kukhutshwa uxela ukuba ngubani oza kube ejongana nabantwana ngelixa ukuqhawulwa komtshato kusagqityezelwa.
Kwimitshato esekelwe kumasiko nezitheethe zase-Afrika, ezama-Muslim kunye nezama-Hindu, inkosikazi ngokwesiqhelo igcina ze ikhulise abantwana. Ngokomthetho osekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika, uyise wabantwana uqhele ukushiyeka njengomzali wendalo wabantwana bakhe. Abantwana bemitshato yama-Hindu neyama-Muslim bathathwa njengemigqakhwe, ngoko ke nonina wabo uthathwa njengomzali wabo wendalo. Kuzo zonke iimeko, uyise wabantwana usephantsi kwesibophelelo sokuhoyana nabantwana bakhe.
UKUVUNYELWA UBONE ABANTWANA
Umzali ongalinikwayo igunya lokugcina akhulise abantwana njengesiqhelo useza kufuna ukuqhubekeka ebabona abantwana bakhe. Kungoko kufuneka kufikelelwe kwisivumelwano sokuba lo mzali unokulifumana nini, phi nanjani ixesha lokufikelela kubantwana bakhe.
Ukuba amalungelo okufikelela komzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana ayikokujongana neemfuno ezingundoqo zabantwana, inkundla ingakuvimba ukufikeleleka kwabo bantwana.
Xa isibini saphule umtshato, omnye uqhele ukuba kwimo engcono ngezimali kunomnye. Umntu onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana uza kuba neenkcitho omnye angenazo. Inkundla iya kukhupha umyalelo wenkxaso-mali efuna inkxaso-mali ukuba ihlawulelwe abantwana yaye, ngokuxhomekeka kwiimeko, mhlawumbi kuhlawulelwe nomzali lo ufumene abantwana.
Imali-nkxaso yabantwana ihlawulwa kumzali onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana (kodwa kubalulekile ukukhumbula ukuba eli lilungelo lomntwana hayi elomzali). Bonke abazali banesibophelelo sokunika inkxaso kubantwana babo, kuquka imigqakhwe.
Indaba yokuba omnye waba bazali kuza kufuneka ahlawule imali-nkxaso okanye axhase owayesakuba ngumlingane wakhe ixhomeke kwiimeko ezikhoyo. Ukuba esi sibini asikwazi kufikelela kwisivumelwano sokuba omnye ahlawule imali engakanani, inkundla iya kuthatha isigqibo.
UKWABIWA KWEMPAHLA
Indlela impahla yosapho eza kwabiwa ngayo ixhomekeke kwisivumelwano sesi sibini ngempahla esenziwa phambi kokuba batshate. Oku ngesiqhelo kuvezwa sisivumelwano sangaphambi komtshato, ukuba sikho, ukuba akuzange kwenziwe sivumelwano phambi komtshato, umthetho uza kuthatha isigqibo.
Isigqibo esiza nomthetho ngenxa yokusilela kwabatshati ekwenzeni izigqibo ngempahla yabo sithi umtshato waseburhulumenteni uthi 'eyam yeyakho kuquka nazo zonke izinto ezangezeleke emtshatweni'. Oku kuthetha ukuba yonke eninayo iyabiwa, oko kuquka impahla namatyala. Ukongezeleka oku kuthetha ukuba konke okuzuza okanye ukuthenge emva kokuba utshatile kuba kokwenu yaye kuza kwahlulwa ekupheleni komtshato.
Ukuba umtshato uyaqhawulwa, impahla yosapho yabiwa ngokulingana phakathi. Nawaphi na amatyala ayabiwa.
Ukuba nityikitya isivumelwano esiphambi komtshato, nonokukhetha ukutshata:
ngokuthi 'eyam yeyakho'
ngokuthi 'eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko'
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko, oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato ze agcine konke abakuzuza okanye bakufumane emtshatweni.
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam nezongezeleko oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato kodwa konke okongezeleke emtshatweni iyabiwa. Ezinye izinto, ezifana namafa neziphiwo zishiyeka zahlukile.
Isigqibo sokwahlulwa kwempahla ngenxa yokusilela kwabebetshatile ekwenzeni isigqibo ngempahla yabo phambi komtshato sitshintshile kubantu abohlukileyo ngamaxesha ahlukileyo. Imithetho eyayilawula xa nanitshata iza kuba yiyo egqiba ngobume bempahla yenu wakuqhawulwa umtshato.
IMIYALELO:
UKUPHELISWA KOMTSHATO
Umtshato waseburhulumenteni kufuneka upheliswe yinkundla.
Ukuqhawulwa komtshato wenu kungaphunyezwa kuphela xa ubonisa inkundla ukuba kwenzeke "umonakalo ongenakulungiseka" kumtshato lowo okanye omnye wabalingane ugula ngengqondo okanye unamaxesha angabikho zingqondweni.
Umonakalo ongenakulungiseka uthetha ukuba isibini eso asinakukwazi ukuphinda sihlale kunye yaye akukho sithuba sicacayo sokuba bangaze bayoyise iyantlukwano yabo. Isiqinisekiso soku singaquka ubungqina obubonisa ukuba:
Isibini esi sikhe asahlala kunye okwexeshana.
Omnye wabalingane umqhathile omnye
Omnye wabalingane uye wamshiya omnye
Omnye wabalingane uye umphethe gadalala omnye
Unokuwuqhawula umtshato ukuba umlingane wakho ebekhe Wafakwa kwiziko lonyango ngenxa yokugula ngengqondo iminyaka emibini ubuncinci yaye oogqirha abacingi ukuba angabuye aphile kwakhona.
Unokuwuqhawula umtshato ukuba ibikhe ayabikho zingqondweni iinyanga ezintandathu ubuncinci yaye oogqirha abanalo ithemba lokuba angabuye aphile.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato
Ukuba ufuna ukucela inkundla ukuba ukuba iwuqhawule umtshato, kufuneka ulungise umyalelo wokuvela enkundleni othetha:
Ngokuba ngubani oza kufumana igunya lokugcina akhulise abantwana.
Umzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana uza kufikelela njani ebantwaneni abo.
Ngubani oza kufumana imali-nkxaso, izakuba ngakanani yaye ihlawulwe njani, phi.
Impahla yenu iza kwabiwa njani.
Ukuba wena nomlingane wakho ningafikelela kwisivumelwano ngoku kungentla phambi kokuba ukhutshwe umyalelo wokuvela enkundleni, oku kuyakwenza inkqubo le ibe yekhawulezayo nelula. Ukuba nifikelela kwisivumelwano, kufuneka nikubhale phantsi ze nikutyikitye oku. Iphepha elinemvume kufuneka lincanyathiselwe kumyalelo wokuvela enkundleni ngomba wokuqhawulwa komtshato.
Usuku lokumanyelwa luza kubekwa. Kolu mamelo, ijaji iza kubuza imibuzo ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezikulo myalelo. Emva kokuba yonke into ilungile, umyalelo wokuqhawulwa komtshato uya kukhutshwa.
Ukuba usebenzisa iNkundla Yezeentsapho endaweni yeNkundla Ephakamileyo, ukuqhawulwa komtshato wakho kungaphunyezwa ngokukhawuleza yaye kubize imali encinci.
UKUPHELISWA KOMTSHATO KUSETYENZISWA IMITHETHO YAMASIKO NEZITHETHE ZASE-AFRIKA
Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe iyafana nemitshato yaseburhulumenteni kwindawo yokuba inkundla kufuneka ikhuphe umyalelo wokuqhawulwa komtshato yaye ukuqhawulwa komtshato kunokuphunyezwa kuphela imiqathango yokwaphulwa komtshato iyafikelelwa sisibini eso (oko kukuthi umonakalo ongenakulungiseka, ukugula ngengqondo okanye ukungabikho zingqondweni izihlandlo ezininzi).
Isibini esi singagqiba ngemiqathango yokuqhawulwa komtshato ze ijaji ikhuphe imiyalelo ehambisana nokunikezelwa kwegunya lokugcinwa kukhuliswe abantwana kunye nemali-nkxaso. Ukuba inkundla kufuneka ithathe isigqibo ngale miba iya kuthathela ingqalelo nawaphi na amalungiselelo anokuba enziwa ngokomthetho wamasiko nezithethe.
Usapho lwakulomfazi kunokufuneka lubuyisele yonke okanye isixa esithile selobola kusapho lomyeni, ngaphandle kokuba umyeni uyilahle esidlangalaleni inkosikazi yakhe ngaphandle kwesizathu konke-konke.
Ukuba indoda nomfazi babetshatiswe yinkokheli yama-Muslim ngokwenkolo yama-Muslim okanye umpristi kwinkolo yama-Hindu, abatshatanga ngokomthetho waseburhulumenteni. Banakho ukuwuqhawula umtshato wabo bengakhange badibana nenkudla kodwa kufuneka belandele imithetho yenkolo yabo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.17761.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Ukuqhawula Umtshato

Ukuqhawula Umtshato






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.

Inkqubo yokuqhawulwa komtshato iya kuxhomekeka ekubeni umtshato lo ngowaseburhulumenteni okanye ngosekelwe kumasiko nesithethe na. Imitshato yaseburhulumenteni iqhawulwa ngokwemithetho neenkqubo ezibekiweyo kuMthetho Wokuqhawulwa Komtshato. Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika iqhawulwa ngokomtheetho waseburhulumenteni kodwa ezinye zeziphumo zigqitywa lisiko nesithethe esilawulayo. Imitshato yamaMuslim neyamaHindu iqhawulwa ngokwamasiko nezithethe zeenkolo lezo.

Kukho intaphane yemiba ekufuneka iqwalaselwe ekuqhawulweni komtshato, equka
* Ukugcinwa kwabantwana
* Ukuvunyelwa ubone abantwana
* Imali-nkxaso
* Ukwabiwa kwempahla


UKUGCINWA KWABANTWANA

Phambi kokuba inkundla iqhawule umtshato, kufuneka kugqitywe ekubeni ngubani oza kugcina ajongane nabantwana. Abazali banokwenza isivumelwano okanye inkundla inokuthatha isigqibo.

Eyona ngqwalasela ibaluleke kakhulu ekuthathweni kwesigqibo sokugcinwa kwabantwana ziimfuno ezingundoqo zabantwana.

Igqwetha Leentsapho enkundleni linokunceda ekuphandweni kokuba ngowuphi oyena mzali ukwimo ekulungeleyo ukujongana akhulise futhi amele abantwana enkundleni xa kunyanzelekile.

Ukuba ukupheliswa komtshato kuthatha ixesha elide, umzekelo, ukuba kunzima ukufikelela kwisivumelwano kwesi sibini ngalo mba, umyalelo wexeshana wokugcinwa kwabantwana uya kukhutshwa uxela ukuba ngubani oza kube ejongana nabantwana ngelixa ukuqhawulwa komtshato kusagqityezelwa.

Kwimitshato esekelwe kumasiko nezitheethe zase-Afrika, ezama-Muslim kunye nezama-Hindu, inkosikazi ngokwesiqhelo igcina ze ikhulise abantwana. Ngokomthetho osekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika, uyise wabantwana uqhele ukushiyeka njengomzali wendalo wabantwana bakhe. Abantwana bemitshato yama-Hindu neyama-Muslim bathathwa njengemigqakhwe, ngoko ke nonina wabo uthathwa njengomzali wabo wendalo. Kuzo zonke iimeko, uyise wabantwana usephantsi kwesibophelelo sokuhoyana nabantwana bakhe.

UKUVUNYELWA UBONE ABANTWANA

Umzali ongalinikwayo igunya lokugcina akhulise abantwana njengesiqhelo useza kufuna ukuqhubekeka ebabona abantwana bakhe. Kungoko kufuneka kufikelelwe kwisivumelwano sokuba lo mzali unokulifumana nini, phi nanjani ixesha lokufikelela kubantwana bakhe.

Ukuba amalungelo okufikelela komzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana ayikokujongana neemfuno ezingundoqo zabantwana, inkundla ingakuvimba ukufikeleleka kwabo bantwana.

IMALI-NKXASO

Xa isibini saphule umtshato, omnye uqhele ukuba kwimo engcono ngezimali kunomnye. Umntu onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana uza kuba neenkcitho omnye angenazo. Inkundla iya kukhupha umyalelo wenkxaso-mali efuna inkxaso-mali ukuba ihlawulelwe abantwana yaye, ngokuxhomekeka kwiimeko, mhlawumbi kuhlawulelwe nomzali lo ufumene abantwana.

Imali-nkxaso yabantwana ihlawulwa kumzali onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana (kodwa kubalulekile ukukhumbula ukuba eli lilungelo lomntwana hayi elomzali). Bonke abazali banesibophelelo sokunika inkxaso kubantwana babo, kuquka imigqakhwe.

Ukuba kukho iingxaki nemali-nkxaso emva kokuba ukuqhawulwa komtshato kuphunyeziwe, ezo ngxaki zinokusiwa kwigosa lezeMli-nkxaso kwiNkundla kaMantyi.

Indaba yokuba omnye waba bazali kuza kufuneka ahlawule imali-nkxaso okanye axhase owayesakuba ngumlingane wakhe ixhomeke kwiimeko ezikhoyo. Ukuba esi sibini asikwazi kufikelela kwisivumelwano sokuba omnye ahlawule imali engakanani, inkundla iya kuthatha isigqibo.

Ngenxa yokuba imitshato yama-Hindu neyama-Muslim inganakanwa ngokuphelelyo njengesemthethweni, inkosikazi ayinabume bobukhosikazi ngokomthetho ukuze ifake ibango lenkxaso emva kokuqhawulwa komtshato.

UKWABIWA KWEMPAHLA

Indlela impahla yosapho eza kwabiwa ngayo ixhomekeke kwisivumelwano sesi sibini ngempahla esenziwa phambi kokuba batshate. Oku ngesiqhelo kuvezwa sisivumelwano sangaphambi komtshato, ukuba sikho, ukuba akuzange kwenziwe sivumelwano phambi komtshato, umthetho uza kuthatha isigqibo.

Isigqibo esiza nomthetho ngenxa yokusilela kwabatshati ekwenzeni izigqibo ngempahla yabo sithi umtshato waseburhulumenteni uthi 'eyam yeyakho kuquka nazo zonke izinto ezangezeleke emtshatweni'. Oku kuthetha ukuba yonke eninayo iyabiwa, oko kuquka impahla namatyala. Ukongezeleka oku kuthetha ukuba konke okuzuza okanye ukuthenge emva kokuba utshatile kuba kokwenu yaye kuza kwahlulwa ekupheleni komtshato.

Ukuba umtshato uyaqhawulwa, impahla yosapho yabiwa ngokulingana phakathi. Nawaphi na amatyala ayabiwa.

Ukuba nityikitya isivumelwano esiphambi komtshato, nonokukhetha ukutshata:
* ngokuthi 'eyam yeyakho'
* ngokuthi 'eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko'
* ngokuthi 'eyam yeyam nezongezeleko'.


Ukuba umtshato uthi eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko, oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato ze agcine konke abakuzuza okanye bakufumane emtshatweni.

Ukuba umtshato uthi eyam yeyam nezongezeleko oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato kodwa konke okongezeleke emtshatweni iyabiwa. Ezinye izinto, ezifana namafa neziphiwo zishiyeka zahlukile.
Isigqibo sokwahlulwa kwempahla ngenxa yokusilela kwabebetshatile ekwenzeni isigqibo ngempahla yabo phambi komtshato sitshintshile kubantu abohlukileyo ngamaxesha ahlukileyo. Imithetho eyayilawula xa nanitshata iza kuba yiyo egqiba ngobume bempahla yenu wakuqhawulwa umtshato.


IMIYALELO:


UKUPHELISWA KOMTSHATO
Umtshato waseburhulumenteni kufuneka upheliswe yinkundla.

Izizathu zokuqhawulwa komtshato

Ukuqhawulwa komtshato wenu kungaphunyezwa kuphela xa ubonisa inkundla ukuba kwenzeke "umonakalo ongenakulungiseka" kumtshato lowo okanye omnye wabalingane ugula ngengqondo okanye unamaxesha angabikho zingqondweni.

Umonakalo ongenakulungiseka uthetha ukuba isibini eso asinakukwazi ukuphinda sihlale kunye yaye akukho sithuba sicacayo sokuba bangaze bayoyise iyantlukwano yabo. Isiqinisekiso soku singaquka ubungqina obubonisa ukuba:
* Isibini esi sikhe asahlala kunye okwexeshana.
* Omnye wabalingane umqhathile omnye
* Omnye wabalingane uye wamshiya omnye
* Omnye wabalingane uye umphethe gadalala omnye
* Isibini esi asisathandani

Unokuwuqhawula umtshato ukuba umlingane wakho ebekhe Wafakwa kwiziko lonyango ngenxa yokugula ngengqondo iminyaka emibini ubuncinci yaye oogqirha abacingi ukuba angabuye aphile kwakhona.

Unokuwuqhawula umtshato ukuba ibikhe ayabikho zingqondweni iinyanga ezintandathu ubuncinci yaye oogqirha abanalo ithemba lokuba angabuye aphile.

Inkqubo yokuqhawulwa komtshato

Ukuba ufuna ukucela inkundla ukuba ukuba iwuqhawule umtshato, kufuneka ulungise umyalelo wokuvela enkundleni othetha:
* Ngokuba ngubani oza kufumana igunya lokugcina akhulise abantwana.
* Umzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana uza kufikelela njani ebantwaneni abo.
* Ngubani oza kufumana imali-nkxaso, izakuba ngakanani yaye ihlawulwe njani, phi.
* Impahla yenu iza kwabiwa njani.


Ukuba wena nomlingane wakho ningafikelela kwisivumelwano ngoku kungentla phambi kokuba ukhutshwe umyalelo wokuvela enkundleni, oku kuyakwenza inkqubo le ibe yekhawulezayo nelula. Ukuba nifikelela kwisivumelwano, kufuneka nikubhale phantsi ze nikutyikitye oku. Iphepha elinemvume kufuneka lincanyathiselwe kumyalelo wokuvela enkundleni ngomba wokuqhawulwa komtshato.

Usuku lokumanyelwa luza kubekwa. Kolu mamelo, ijaji iza kubuza imibuzo ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezikulo myalelo. Emva kokuba yonke into ilungile, umyalelo wokuqhawulwa komtshato uya kukhutshwa.

Ukuba usebenzisa iNkundla Yezeentsapho endaweni yeNkundla Ephakamileyo, ukuqhawulwa komtshato wakho kungaphunyezwa ngokukhawuleza yaye kubize imali encinci.

UKUPHELISWA KOMTSHATO KUSETYENZISWA IMITHETHO YAMASIKO NEZITHETHE ZASE-AFRIKA

Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe iyafana nemitshato yaseburhulumenteni kwindawo yokuba inkundla kufuneka ikhuphe umyalelo wokuqhawulwa komtshato yaye ukuqhawulwa komtshato kunokuphunyezwa kuphela imiqathango yokwaphulwa komtshato iyafikelelwa sisibini eso (oko kukuthi umonakalo ongenakulungiseka, ukugula ngengqondo okanye ukungabikho zingqondweni izihlandlo ezininzi).

Isibini esi singagqiba ngemiqathango yokuqhawulwa komtshato ze ijaji ikhuphe imiyalelo ehambisana nokunikezelwa kwegunya lokugcinwa kukhuliswe abantwana kunye nemali-nkxaso. Ukuba inkundla kufuneka ithathe isigqibo ngale miba iya kuthathela ingqalelo nawaphi na amalungiselelo anokuba enziwa ngokomthetho wamasiko nezithethe.

Usapho lwakulomfazi kunokufuneka lubuyisele yonke okanye isixa esithile selobola kusapho lomyeni, ngaphandle kokuba umyeni uyilahle esidlangalaleni inkosikazi yakhe ngaphandle kwesizathu konke-konke.
UKUPHELISWA KOMTSHATO NGOKWEMITHETHO YEENKOLO ZAMA-HINDU NEZAMA-MUSLIM
Ukuba indoda nomfazi babetshatiswe yinkokheli yama-Muslim ngokwenkolo yama-Muslim okanye umpristi kwinkolo yama-Hindu, abatshatanga ngokomthetho waseburhulumenteni. Banakho ukuwuqhawula umtshato wabo bengakhange badibana nenkudla kodwa kufuneka belandele imithetho yenkolo yabo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)
* Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Divorce Act, 1979 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Divorce Amendment Act, 95 of 1996 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato

ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: UMTSHATO/UKWAPHULWA KOMTSHATO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Khangela Ubume Bakho Bomtshato
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato
Xa utshata, unikwa isiqinisekiso somtshato esingahlawulelwayo. Ukuba ufuna ukufumana esinye isiqinisekiso somtshato ngosuku olusezayo, kufuneka:Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-13, Ulifake kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya, Unikezele intlawulo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqhawula Umtshato
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uAgasti 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.83353.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Khangela Ubume Bakho Bomtshato

Khangela Ubume Bakho Bomtshato






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.

Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ukuze afumane amaphepha-mvume okuhlala nawokusebenza apha eMzantsi Afrika. Ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeThupha ku-2004, eli Phulo belisele liveze imitshato yobuqhophololo engamakhulu amabini eMzantsi Afrika.

Eli Sebe lithembise ukuwarhoxisa angasebenzi amaphepha-mvume okuhlala, awokusebenza kwanawokuba ngabemi abantu abazuze lutho kwimitshato yobuqhophololo.


IMIYALELO:

Ukuba ungummi woMzantsi Afrika, ungazikhangela ukuba utshatile okanye akutshatanga na ngokuthi utyelele iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze ufake nenombolo yencwadana yakho yesazisi.

Usenakho kanti nokutyelela iofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze uzikhangele okanye ke utsalele iSebe Lemicimbi Yekhaya kule nombolo ingahlawulelwayo: 0800 10 1994 ngamaxesha okusebenza (oko ke kukuthi ukusukela ngomkhono emva kwentsimbi yesixhenxe ekuseni kuye kuma ngomkhono phambi kweyesine malanga).


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uAgasti 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11532.83353.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.
Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ukuze afumane amaphepha-mvume okuhlala nawokusebenza apha eMzantsi Afrika. Ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeThupha ku-2004, eli Phulo belisele liveze imitshato yobuqhophololo engamakhulu amabini eMzantsi Afrika.
Eli Sebe lithembise ukuwarhoxisa angasebenzi amaphepha-mvume okuhlala, awokusebenza kwanawokuba ngabemi abantu abazuze lutho kwimitshato yobuqhophololo.
IMIYALELO:
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika, ungazikhangela ukuba utshatile okanye akutshatanga na ngokuthi utyelele iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze ufake nenombolo yencwadana yakho yesazisi.
Usenakho kanti nokutyelela iofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze uzikhangele okanye ke utsalele iSebe Lemicimbi Yekhaya kule nombolo ingahlawulelwayo: 0800 10 1994 ngamaxesha okusebenza (oko ke kukuthi ukusukela ngomkhono emva kwentsimbi yesixhenxe ekuseni kuye kuma ngomkhono phambi kweyesine malanga).
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11575.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Iinkonzo Zoluntu > Abantwana & Neentsapho

ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: ABANTWANA & NEENTSAPHO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha
Zonke izenzo zokudluliselwa komntwana kubanye abazali kufuneka zigcinwe kuvimba wokuzalwa kwabantwana ukuba abazali abafaka isicelo sokunikwa umntwana bayacela. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11594.20865.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yekhaya > IiNkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ezohambo > Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika

Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.
* Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika
* Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana?
* Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana?
* Ukugaleleka eMzantsi Afrika
* Sifakwa njani isicelo sephetshana lokundwendwela lexeshana?
* Iinkcukacha zoqhagamshelwano


IMIQATHANGO YOKUNGENA EMZANTSI AFRIKA

Phambi kokuba uvunyelwe ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube:
* nencwadana yokundwendwela esebenzayo neyamkelekayo/iphetshana lokundwendwela elikuvumela ukuba uhlale kwelo lizwe ixesha ofuna ukulihlala
* iphepha-mvume lexeshana elisebenzayo, ukuba liyafunwa
* imali eyaneleyo
* itikiti lokubuya / lokuhamba
* isiqinisekiso sokugonyelwa icesina emthubi ukuba uhamba kwingingqi egqugqiswa yicesina emthubi okanye kuMzantsi Melika.


NGUBANI EKUFUNEKA EFAKE ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?

Abantu abangenazo iincwadana zokundwendwela zaseMzantsi Afrika kufuneka bafake izicelo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana. Oku kuquka abantu abafuna ukuza eMzantsi Afrika ukuza kutya ikhefu okanye abazele ushishino.

Kusenjalo abatyeleli abaneencwadana zokundwendwela zaseUnited Kingdom yeGreat Britain nezakuMntla Ireland (kuquka iZiqithi zeBrithani iBailiwick yeGuernsey kunye neJersey, iSiqithi saseMann neZithi zeVirgin, iRiphabhliki yase-Ireland kwakunye namaThanga aPhesheya KweeLwandle aseBrithani) abekho phantsi kolawulo lwamaphepha-mvume okundwendwela oMzantsi Afrika yaye abawadingi nangasiphi na isizathu.

Okunye, iindwendwe ezisuka kumazwe athile nazo aziwadingi amaphepha-mvume phantsi kwemiqathango ethile.

UNGASIFAKA PHI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?

Kufuneka uququzelele iphetshana elivumela ukundwendwela lexeshana phambi kokuba ufike eMzantsi Afrika. Awunako ukufaka isicelo sokungena ixeshana xa sele ukumazibuko okungena eMzantsi Afrika.

Ukuba kukho ummeli wozakuzo okanye wabameli-lizwe kwilizwe lakho, kufuneka ufake isicelo sakho semvume yexeshana yokundwendwela apho.

Ukuba akukho nozakuzaku okanye mmeli woMzantsi Afrika kwilizwe lakho, ungasithumela isicelo sakho ku:
Mlawuli-Jikelele: WeMicimbi YeKhaya
Private Bag X152, Pretoria, 0001, South Africa

UKUGALELEKA EMZANTSI AFRIKA

Khumbula ukuba awunakukwazi ukufaka isicelo sokundwendwela xa sele ungenile eMzantsi Afrika.

Ukungena kwakho kwizibuko lokungena eMzantsi Afrika, umzekelo, KwiSikhululo SeeNqwelo-moya Samazwe ngamazwe saseRhawutini, uya kunikwa imvume yendawo yokuhlala yexeshana, eyakube ithatha indawo yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana futhi ibeke nexesha oza kulihlala kweli lizwe.
Le mvume yendawo yokuhlala yexeshana kufuneka igcinwe isebenza yaye isicelo sokwandiswa u-BI- 159 sinokufakwa nakweyiphi na I-ofisi yengingqi okanye yesithili yeSebe Lemicimbi YezeKhaya Emzantsi.


IMIYALELO:


SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Ukufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela lexeshana kufuneka:
* ungenise iphepha lesicelo
* ubonise incwadana yokundwendwela (okanye unikezele amaphepha anestampu esiqinisekisa ukuba usithumele isicelo sakho)
* unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela
* uhlawule intlawulo eyi-R425.00 okanye I-US$47 okanye I- â‚¬43 yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana, ukuba iyafuneka, khangela kuluhlu lwamazwe amelwe kukuhlawula iintlawulo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana
* ubonise ukuba sele ulihlawulele itikiti lokundiza.

Ukuba sifakiwe isicelo sephepha-mvume lokundwendela okwexeshana ngezoshishino, kusafuneka ubonise incwadi yesimemo esuka kulo nkampani yaseMzantsi Afrika uze kuyindwendwela, kwakunye nencwadi esuka kwinkampani oyisebenzelayo.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukufumana ezinye iinkcukacha ngendlela yokufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela uMzantsi Afrika okwexeshana, qhagamshelana nommeli wozakuzo kwakunye nowabameli-lizwe woMzantsi Afrika okanye undwendwele I-website yeSebe LemiCimbi YezeKhaya elikufutshane nawe.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)


IXABISO:

Kukho I-R425, US$47 okanye I- â‚¬43 eyintlawulo yesicelo seendwendwe ezisuka kumazwe athile.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
* Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
* Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe (IiNkonzo)
* South African Passports and Travel Documents Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4771.services.11594.20865.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.
Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika
Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana?
Ukugaleleka eMzantsi Afrika
Sifakwa njani isicelo sephetshana lokundwendwela lexeshana?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
IMIQATHANGO YOKUNGENA EMZANTSI AFRIKA
Phambi kokuba uvunyelwe ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube:
nencwadana yokundwendwela esebenzayo neyamkelekayo/iphetshana lokundwendwela elikuvumela ukuba uhlale kwelo lizwe ixesha ofuna ukulihlala iphepha-mvume lexeshana elisebenzayo, ukuba liyafunwa imali eyaneleyo itikiti lokubuya / lokuhamba isiqinisekiso sokugonyelwa icesina emthubi ukuba uhamba kwingingqi egqugqiswa yicesina emthubi okanye kuMzantsi Melika.
NGUBANI EKUFUNEKA EFAKE ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Abantu abangenazo iincwadana zokundwendwela zaseMzantsi Afrika kufuneka bafake izicelo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana. Oku kuquka abantu abafuna ukuza eMzantsi Afrika ukuza kutya ikhefu okanye abazele ushishino.
Okunye, iindwendwe ezisuka kumazwe athile nazo aziwadingi amaphepha-mvume phantsi kwemiqathango ethile.
UNGASIFAKA PHI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Kufuneka uququzelele iphetshana elivumela ukundwendwela lexeshana phambi kokuba ufike eMzantsi Afrika. Awunako ukufaka isicelo sokungena ixeshana xa sele ukumazibuko okungena eMzantsi Afrika.
Ukuba kukho ummeli wozakuzo okanye wabameli-lizwe kwilizwe lakho, kufuneka ufake isicelo sakho semvume yexeshana yokundwendwela apho.
Ukuba akukho nozakuzaku okanye mmeli woMzantsi Afrika kwilizwe lakho, ungasithumela isicelo sakho ku:
Mlawuli-Jikelele: WeMicimbi YeKhaya
UKUGALELEKA EMZANTSI AFRIKA
Khumbula ukuba awunakukwazi ukufaka isicelo sokundwendwela xa sele ungenile eMzantsi Afrika.
Ukungena kwakho kwizibuko lokungena eMzantsi Afrika, umzekelo, KwiSikhululo SeeNqwelo-moya Samazwe ngamazwe saseRhawutini, uya kunikwa imvume yendawo yokuhlala yexeshana, eyakube ithatha indawo yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana futhi ibeke nexesha oza kulihlala kweli lizwe.
Le mvume yendawo yokuhlala yexeshana kufuneka igcinwe isebenza yaye isicelo sokwandiswa u-BI- 159 sinokufakwa nakweyiphi na I-ofisi yengingqi okanye yesithili yeSebe Lemicimbi YezeKhaya Emzantsi.
IMIYALELO:
SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Ukufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela lexeshana kufuneka:
ungenise iphepha lesicelo ubonise incwadana yokundwendwela (okanye unikezele amaphepha anestampu esiqinisekisa ukuba usithumele isicelo sakho)
unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela uhlawule intlawulo eyi-R425.00 okanye I-US$47 okanye I- e43 yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana, ukuba iyafuneka, khangela kuluhlu lwamazwe amelwe kukuhlawula iintlawulo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana ubonise ukuba sele ulihlawulele itikiti lokundiza.
Ukuba sifakiwe isicelo sephepha-mvume lokundwendela okwexeshana ngezoshishino, kusafuneka ubonise incwadi yesimemo esuka kulo nkampani yaseMzantsi Afrika uze kuyindwendwela, kwakunye nencwadi esuka kwinkampani oyisebenzelayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukufumana ezinye iinkcukacha ngendlela yokufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela uMzantsi Afrika okwexeshana, qhagamshelana nommeli wozakuzo kwakunye nowabameli-lizwe woMzantsi Afrika okanye undwendwele I-website yeSebe LemiCimbi YezeKhaya elikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4771.services.11594.20964.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Kukho iindidi ngeendidi zeencwadana zokundwendwela:
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YABATYELELI
Iincwadana zokundwendwela zeendwendwe zinikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-16 leminyaka ubudala.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwiSebe Lekhaya elilapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokutyelela unikezele ngemigca yeminwe yakho uhlawule intlawulo eyi-R165.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba sigqitywe isicelo sakho ze kunikezelwe incwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela iya kusebenza ixesha elilishumi leminyaka.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YOMNTWANA
Le ncwadana inikezelwa kubantwana baseMzantsi Afrika abangaphantsi kwe -16 leminyaka bezelwe.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe LezeKhaya elapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, ulingenise kumzi wozakuzo wase Mzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R125.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuze isicelo sakho sigqitywe ze kunikezelwe nencwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza iminyaka emihlanu.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEGOSA
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kumagosa oMzantsi Afrika ahambela imiba yemisebenzi karhulumente.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe Lemicimbi yezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphandle kwemida yeli, uyifake kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza ixesha eliyiminyaka emihlanu.
ISIQINISEKISO SOKUHAMBA NGAMAXESHA EEMEKO EZINGXAMISEKILEYO
Eli phetshana linokunikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abafuna ukuhamba ngokukhawuleza futhi kungekho xesha laneleyo lakufaka sicelo sencwadana yokundwendwela.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kumzi wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R76.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuze isicelo sakho siphunyezwe ze nesiqinisekiso eso sikhutshwe.
Esi siqinisekiso sisebenza iinyanga ezintandathu yaye sinokukhutshelwa kuphela uhambo olunye.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEXESHANA ELINCINCI
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kubemi boMzantsi Afrika ekufuneka behambe ngokukhawuleza ngesizathu esibambekayo futhi abangenakho ukulinda iincwadana iziqhelekileyo zokundwendwela ukuba zikhutshwe.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lemicimcbi yeKhaya okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kuMzi Wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R96.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuba isicelo sakho siphunyezwe ze nencwadana leyo yokundwendwela ikhutshwe.
Isiqinisekiso esi siyakusebenza iinyanga ezili-12.
Nceda uqaphele ukuba intlawulo eyi-R12 kufuneka ihlawulwe ukuze kuthunyelwe imigca yeminwe ngefeksi ukuba kufuneka ziqinisekiswe ngokukhawuleza.
IPHEPHA ELENZELWE IINJONGO ZOKUHAMBA
Eli phepha linikezelwa kubantu abafumene isiqinisekiso sokuba ngabahlali abasisigxina eMzantsi Afrika abangenakufumana zimpepha zakuhamba kumazwe abo okuzalwa, umzekelo, iimbacu nabantu abangenambuso abahlala eMzantsi Afrika ngokusemthethweni.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya engaphakathi kwimida yeli, okanye, ukuba ungaphandle kwemida, ulifake kumzi wozakuzo okanye wabathunywa boMzantsi Afrika.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadi yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R120.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba isicelo eso siphunyezwe ze kunikezelwe lencwadana yokundwendwela yexeshana elincinci
Eli phetshana liya kusebenza iminyaka emihlanu.
IMIYALELO:
Ngeenkcukacha ezithe vetshe, ndwendwela I-website yeSebe LezeKhaya okanye uqhagamshelane ne-Ofisi ekufutshane nawe yeSebe LezeKhaya.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Incwadana Yokundwendwela
Eyokuqala
Eyesibini
Incwadana Yokundwendwela Yabatyeleli
Incwadana Yokundwendwela Yabantwana
Incwadana Yokundwendwela Yamagosa
Ayikho
Ayikho
Incwadana Yokundwendwela Engxamisekileyo
Incwadana Yokundwendwela Yexeshana
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.47960.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala

IINDAWO ZOKUHLALA AMAKHOSIKAZI ABEPHETHWE GADALALA

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Carehaven Shelter (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Gatesville, eKapa

Lesotho Safehouse (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Kraaifontein, eKapa

Rosemoore Refuge for Battered Women and their Children (Phambili) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
George, Eden

Saartjie Baartman Shelter (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Manenberg, eKapa

Sisters Incorporated Shelter (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eKapa, iNtshona Kapa

Sorgenhaven (FAMSA) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Mossel Bay, Eden

United Sanctuary Against Abuse (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Atlantis, eKapa

Women Opposing Violence (Malibongwe) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eTsoreni, Eden


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4800.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko

ISEBE LEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo yeSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko kukujongana nokuthotyelwa nokukhuselwa koMgaqo-siseko nokugcinwa komthetho nokubonelela ngolawulo lwezobulungisa olufikelekayo, olunobulungisa, olukhawulezileyo nolundleko zingephi ngenjongo yokuba uMzantsi Afrika ube elikhuseleke nangakumbi. Ukuze kwenzeke oko, eli Sebe:likhuthaza idemokrasi esekelezwe kumgaqo-siseko.libonelela ngeenkonzo zomthetho ezifanelekileyolilawula iinkundla nezinye iindlela zokusombulula ingevani


IWEBSITE: www.doj.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4804.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Cabinet > Icandelo loMphathiswa Wezabasebenzi

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZABASEBENZI: UBUME






UBUME

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMphathiswa lilo elijongene nemigaqo-nkqubo nokuqulunqwa kwemithetho ngokubhekiselele kwezabasebenzi. Eli Candelo loMphathiswa likwajongene noku kulandelayo:
* ukusungula imigaqo-nkqubo nemithetho yesizwe
* ukulungelelanisa imisebenzi yeSebe lezaBasebenzi
* ukuqulunqa kwanokusungula imithetho
* ukuqhuba nayiphi na eminye imisebenzi yolawulo emiselwe kuMgaqo-siseko okanye kwimithetho yesizwe.


Maninzi amaqumrhu amiselwe ngokomthetho aphantsi koMphathiswa.
* IBhunga eliCebisa ngezeMpilo noKhusekeko eMsebenzini
* IKomishoni yoXolelaniso, uLamlo nokuGweba
* IKomishoni yeNgqesho ngokoBulungisa
* IBhodi yeMbuyekezo
* IKomishoni yeMiqathango ekuSetyenzwa Phantsi Kwayo
* IBhunga leSizwe lezoPhuhliso loQoqosho nezeMisebenzi
* IZiko leSizwe leNkuthalo yokuVelisa
* IZiko leSizwe loPhuhliso lweZakhono (NSA)
* IBhodi yeInshorensi yabaSwele iNgqesho.


IWEBSITE: www.labour.gov.za/about/contact.html




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4804.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
AMAPHULO
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo loMphathiswa lilo elijongene nemigaqo-nkqubo nokuqulunqwa kwemithetho ngokubhekiselele kwezabasebenzi. Eli Candelo loMphathiswa likwajongene noku kulandelayo:
ukusungula imigaqo-nkqubo nemithetho yesizwe ukulungelelanisa imisebenzi yeSebe lezaBasebenzi ukuqulunqa kwanokusungula imithetho ukuqhuba nayiphi na eminye imisebenzi yolawulo emiselwe kuMgaqo-siseko okanye kwimithetho yesizwe.
Maninzi amaqumrhu amiselwe ngokomthetho aphantsi koMphathiswa.
IBhunga eliCebisa ngezeMpilo noKhusekeko eMsebenzini
IKomishoni yoXolelaniso, uLamlo nokuGweba
IKomishoni yeNgqesho ngokoBulungisa
IBhodi yeMbuyekezo
IKomishoni yeMiqathango ekuSetyenzwa Phantsi Kwayo
IBhunga leSizwe lezoPhuhliso loQoqosho nezeMisebenzi
IZiko leSizwe leNkuthalo yokuVelisa
IZiko leSizwe loPhuhliso lweZakhono (NSA)
IBhodi yeInshorensi yabaSwele iNgqesho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4810.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezabasebenzi

ISEBE LEZABASEBENZI: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISebe lezaBasebenzi linenjongo yokuba negalelo elibonakalayo ekuphunguleni intswelo-msebenzi, ubuhlwempu nokungalingani, oko likwenza ngeqela leenkqubo eziqulunqwe ngokubonisana noluntu nezijolise:
* ekuphuculeni ukusebenza kakuhle kwezoqoqosho nokukhuthalela ukuvelisa
* ekuphuculweni kwezakhono nokudalwa kwamathuba engqesho
* kubudlelwane obobubo kwezemisebenzi
* ekupheliseni ukungalingani nocalucalulo emsebenzini
* ekuphunguleni ubuhlwempu kwingqesho.


Eli Sebe linoxanduva lokuququzelela ukuphuhliswa kwezakhono noqeqesho, oko likwenza ngamaziko ajongene nemfundo nezoqeqesho, ii-Sector Education and Training Authorities.

IWEBSITE: www.labour.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4813.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lemicimbi Yemihlaba

ISEBE LEMICIMBI YEMIHLABA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISebe lezeMicimbi yeMihlaba lifuna ukubonelela uluntu ngemihlaba nokulunika amalungelo okubanemihlaba, ngakumbi abo babesakuvinjwa amathuba.

Eli Sebe lijongene nomcimbi wokwabiwa kutsha kwemihlaba nokucwangciswa kwayo.

IWEBSITE: www.dla.gov.za/




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4832.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IKhabhinethi > Icandelo loMphathiswa Wezimali

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZIMALI: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMphathiswa lilo elijongene nemigaqo-nkqubo nokuqulunqwa kwemithetho emalunga nemicimbi engengxowa-mali karhulumente. Eli Candelo loMphathiswa likwajongene noku kulandelayo:
* ukusungula imigaqo-nkqubo nemithetho yesizwe
* ukulungelelanisa imisebenzi kaNondyebo weSizwe, i-Statistcs SA kunye neeNkonzo zoMzantsi Afrika zeNgeniso
* nokuqulunqa kwanokusungula imithetho
* nokuqhuba nayiphi na eminye imisebenzi yolawulo emiselwe kuMgaqo-siseko okanye kwimithetho yesizwe.


IWEBSITE: www.gov.za/ministry/finance.php




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.48401.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Esi sikolo siyingxenye yesicwangciso-qhinga esibanzi sokwandisa inani labafundi abaphumelela imatriki yabo kwezi zifundo kwibakala eliphezulu, ingakumbi abo basuka kwiingingqi ezihlelelekileyo.
Njengesongezelelo kwinkxaso ephuma kwiingcali ngeSiqinisekiso Sokuphumelela iimviwo zebanga leMatriki, esi sikolo sibonelela ngethuba elinqabileyo ebomini njengoko abafundi besenokufumana uncedo lwenkxaso-mali yokufunda ukuze bathabathise ngezifundo kumaziko emfundo ephakamileyo.
Esi sikolo sisixhobo semfundo esikwabonelela nangendawo yokuhlala kwabo bafundi bafuna ukuqesha indawo yokuhlala. Ngonyaka ka-2004, esi sikolo siya kujongana nabafundi bebanga leshumi, ze ibe leleshumi elinanye neleshumi elinesibini kwiminyaka ezayo.
Isikolo esi sibonelela ngala mathuba alandelayo kubafundi:
uncedo ngenkxaso-mali yokufunda
Indawo yokufundela enomtsalane, nekhuselekileyo uthutho ukuya kwesona sikhululo sikaloliwe sikufutshane kubafundi abangahlali esikolweni abahlohli abanamava nabafunde lukhulu ngezo zifundo bazihlohlayo izixhobo zokufunda ezinobugcisa bangoku izixhobo zemidlalo nezokuzonwabisa ezigqwesileyo
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4845.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Icandelo Loonondyebo Besizwe

ICANDELO LOONONDYEBO BESIZWE: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ngeenkqubo zolawulo lwezimali zoluntu, nkqubo ezo zinenkathalo, uqoqosho, ubulumko ubulungisa nozinzo UNondyebo weSizwe ukhuthaza:
* uphuhliso lwezoqoqosho
* ukuphakanyiswa komgangatho wolawulo olululo
* inkqubela eluntwini
* ukuphakanyiswa komgangatho wokuphila.


Eli Sebe lijongene:
* nohlahlo lwabiwo-mali lonyaka
* nokukhuthaza ukubambisana kwecandelo loluntu necandelo loshishino labucala
* nokulawula iiaseti namatyala esizwe
* nokulawulwa kwezimali zoluntu
* neZiko i-Financial Intelligence Centre (FIC)
* kwaneminye imisebenzi eyodwa, ebandakanya unxibelelwano phakathi kwemisbenzi yokubonelela, iindlela nemimiselo yocwangciso kunye nebhodi yombuso yeethenda.


IWEBSITE: www.treasury.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4855.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe looRhulumente Bamaphondo Nabamakhaya

ISEBE LOORHULUMENTE BAMAPHONDO NABAMAKHAYA: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




Injongo yeSebe looRhulumente bamaPhondo nabeeNgingqi kukuqulunqa nokukhuthaza inkqubo yesizwe yolawulo lwmaqumrhu oludityanelweyo nokuxhasa oorhulumente bamaphondo nabeengingqi.

Ezona zinto ziphambili eli Sebe eliziyalelweyo:
* Kukuqulunqa nokubeka iliso kwimgaqo-nqubo yesizwe nemitheth ejolise ekuguquleni nasekomelezeni iziphathamandla zaseburhulumenteni ukuze ziyifezekise indima yazo.
* Kukuqulunqa, ukukhuthaza nokubeka iliso kwiindlela, iinkqubo namaqumrhu ukuze kubekho ubonelelo ngeenkonzo oludityanelweyo eburhulumenteni.
* Kukukhuthaza uphuhliso olungatshitshiyo ngokuthi libonelele oorhulumente bamaphondo nabeengingqi ngenkxaso.


Eli Sebe libonelela ngeenkonzo ezayamene nezi zinto zilandelayo:
* iinkqubo zezimali
* iinkqubo zomthetho
* ubudlelwane phakathi kweenkqubo zoorhulumente
* Inkqubo zokulawula indlela ekuqhutywa ngayo umsebenzi
* iinkokeli zomthonyama namaziko
* ulwak

IWEBSITE: www.dplg.gov.za/




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4855.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
ISEBE LOORHULUMENTE BAMAPHONDO NABAMAKHAYA: UBUME
UBUME
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe looRhulumente bamaPhondo nabeeNgingqi kukuqulunqa nokukhuthaza inkqubo yesizwe yolawulo lwmaqumrhu oludityanelweyo nokuxhasa oorhulumente bamaphondo nabeengingqi.
Ezona zinto ziphambili eli Sebe eliziyalelweyo:
Kukuqulunqa, ukukhuthaza nokubeka iliso kwiindlela, iinkqubo namaqumrhu ukuze kubekho ubonelelo ngeenkonzo oludityanelweyo eburhulumenteni.
Kukukhuthaza uphuhliso olungatshitshiyo ngokuthi libonelele oorhulumente bamaphondo nabeengingqi ngenkxaso.
Eli Sebe libonelela ngeenkonzo ezayamene nezi zinto zilandelayo:
iinkqubo zezimali iinkqubo zomthetho ubudlelwane phakathi kweenkqubo zoorhulumente
Inkqubo zokulawula indlela ekuqhutywa ngayo umsebenzi iinkokeli zomthonyama namaziko ulwak
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.48563.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > Institutional Improvement and Development > E-Innovation > IiNkonzo > UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni > I-Cape Gateway: Indlela Elula Yokufikelela Kulwazi Neenkonzo zikaRhulumente

I-Cape Gateway: Indlela Elula Yokufikelela Kulwazi Neenkonzo zikaRhulumente






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Abemi baseNtshona Koloni kungoku nje banokufikelela kulwazi lukarhulumente wephondo, owesizwe nabamakhaya ngokusebenzisa iziko iCape Gateway onokulindwedwela, iziko leminxeba okanye utyelele iwebsite yabo. iCape Gateway le yinkonzo apho unokufumana bonke ubucukubhede beenkcukacha ngothotho lweenkonzo, amaphulo nazo zonke ezinye iintshukumo zikarhulumente. Futhi ukuba ulwazi oludingayo alufumaneka ngexesha olufuna ngalo, abasebenzi baseCape Gateway baya kuzama ukukukhangelela. Zonke ezi ndlela unokufikelela ngazo kulwazi lukarhulumente kwiCape Gateway zingakunceda ngesiNgesi, isiBhulu nesiXhosa, futhi abemi bamkelekile ukuba bacele iinguqulelo zolwazi ngeenkonzo zikarhulumente olungafumaneki ngazo zontathu iilwimi ezisesikweni zeli phondo.


IMIYALELO:







IZIKO LOQHAGAMSHELWANO LECAPE GATEWAY

Ungatsalela umnxeba iZiko Loqhagamshelwano leCape Gateway kule nombolo: 0860 142 142. Ukuba eli Ziko Loqhagamshelwano alikwazi kukuphendula ngoko nangoko, liya kubuyela kuwe.


IZIKO ONOKULINDWENDWELA LECAPE GATEWAY


Kwa-142 kwisitalato iLong, eKapa, 8001
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3794
Inombolo Yefeksi: 021 483 5539
capegateway@pgwc.gov.za

Eli ziko linabasebenzi abangamagosa olwazi anobubele, agcwele ulwazi nanokukubonelela ngeencwadi nangeempepha ngazo zonke iinkonzo zikaRhulumente wePhondo. Eli Ziko likwaqulethe iziko lolwazi eline-internet ekukhokelela kwii-websites zikarhulumente simahla.


IWEBSITE YECAPE GATEWAY

Ungafumana olona lwazi luhlaziyekileyo nolunyanisekileyo kule website yeCape Gateway iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: www.capegateway.gov.za.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

E-Innovation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Siyintoni Isikhundla seCape Gayeway? (IiNkcukacha Zoluntu)
* Cape Gateway Launch: A Guided Tour of the Site - Katherine de Tolly, Content Manager (Iintetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.48563.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe leNkulumbuso
IiNkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abemi baseNtshona Koloni kungoku nje banokufikelela kulwazi lukarhulumente wephondo, owesizwe nabamakhaya ngokusebenzisa iziko iCape Gateway onokulindwedwela, iziko leminxeba okanye utyelele iwebsite yabo. iCape Gateway le yinkonzo apho unokufumana bonke ubucukubhede beenkcukacha ngothotho lweenkonzo, amaphulo nazo zonke ezinye iintshukumo zikarhulumente. Futhi ukuba ulwazi oludingayo alufumaneka ngexesha olufuna ngalo, abasebenzi baseCape Gateway baya kuzama ukukukhangelela. Zonke ezi ndlela unokufikelela ngazo kulwazi lukarhulumente kwiCape Gateway zingakunceda ngesiNgesi, isiBhulu nesiXhosa, futhi abemi bamkelekile ukuba bacele iinguqulelo zolwazi ngeenkonzo zikarhulumente olungafumaneki ngazo zontathu iilwimi ezisesikweni zeli phondo.
IMIYALELO:
Ungatsalela umnxeba iZiko Loqhagamshelwano leCape Gateway kule nombolo: 0860 142 142. Ukuba eli Ziko Loqhagamshelwano alikwazi kukuphendula ngoko nangoko, liya kubuyela kuwe.
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3794
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4862.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lamashishini Oluntu

ISEBE LAMASHISHINI OLUNTU: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




ISebe lamaShishini oLuntu linoxanduva lokukhokela nokulawula uhlengahlengiso olukhawulezileyo lwamashishini angawombuso ukuze kuphuculwe kangangoko okuxatyiswe ngumnini-zabelo.

Eli Sebe lineenkqubo ezintandathu:
* INkqubo 1: UkuLawula nokuPhatha
Le nkqubo inoxanduva lokusingatha zonke iinkqubo zokukhokela nokulawula eli Sebe kunye neCandelo loMphathiswa. Le nkqubo iquka iCandelo loMphathiswa, iOfisi yoMlawuli-Jikelele, ezoQhagamshelwano, icandelo loPhicotho lwangaphakathi kunye neCandelo loMlawuli oyiNtloko yeeNkonzo ezidityanelweyo.
* Inkqubo 2(a): UHlengahlengiso lwamaShishini angawoMbuso
Le nkqubo yiyo equlunqa kananjalo isungule inkqubo yohlengahlengiso ukuze kuhlangabezwane neenjongo zikaRhulumente ngokubhekiselele kwezoqoqosho. Linamacandelo angala: elezaMandla noNxibelelwano ngeMinxeba, elezoThutho, elezokuQulunqwa kweeNkqubo zeziMali, nelezokuHlalutya iiNgxaki ezi

IWEBSITE: www.dpe.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4862.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lamashishini Oluntu
ISEBE LAMASHISHINI OLUNTU: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe lamaShishini oLuntu linoxanduva lokukhokela nokulawula uhlengahlengiso olukhawulezileyo lwamashishini angawombuso ukuze kuphuculwe kangangoko okuxatyiswe ngumnini-zabelo.
INkqubo 1: UkuLawula nokuPhatha
Le nkqubo inoxanduva lokusingatha zonke iinkqubo zokukhokela nokulawula eli Sebe kunye neCandelo loMphathiswa. Le nkqubo iquka iCandelo loMphathiswa, iOfisi yoMlawuli-Jikelele, ezoQhagamshelwano, icandelo loPhicotho lwangaphakathi kunye neCandelo loMlawuli oyiNtloko yeeNkonzo ezidityanelweyo.
Le nkqubo yiyo equlunqa kananjalo isungule inkqubo yohlengahlengiso ukuze kuhlangabezwane neenjongo zikaRhulumente ngokubhekiselele kwezoqoqosho. Linamacandelo angala: elezaMandla noNxibelelwano ngeMinxeba, elezoThutho, elezokuQulunqwa kweeNkqubo zeziMali, nelezokuHlalutya iiNgxaki ezi
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.48630.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Amaphulo > Ulwazi > INqanaba Lokuqala loPhuhliso lweCape Gateway

INqanaba Lokuqala loPhuhliso lweCape Gateway






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INJONGO:

IPhulo loPhuhliso lweCape Gateway lijolise ekunikezeleni ngolwazi ngeenkonzo zikaRhulumente wephondo olufikeleleka ngokuphucukileyo nangokusemgangathweni onguwo, oovimba kunye neenkonzo ngokungena kwisango leCape Gateway.


ISIQALO:

1 uFebruwari 2002


ISIPHELO:

28 uFebruwari 2004


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:


Abemi kunye namashishini afuna ulwazi olusuka kurhulumente. ICape Gateway yindlela enye yokufikelela kwimiba emalunga neenkonzo zikarhulumente, amaphulo kunye nokushicilelweyo. Ukufikeleleka kolwazi ngeenkonzo zikarhulumente kungenza ukuba urhulumente wephondo aphucule ukunikezela ngeenkonzo kwaye kunganceda nasekudaleni indawo eyakhayo ekukhuleni koqoqosho. Eli sango liqulethe ulwazi olusebenziseka lula malunga norhulumente kazwelonke, owephondo nowedolophu nolujolise kubemi beNtshona Koloni. Eli sango likwasetyenziswa zii-arhente zeZiko loQhagamshelwano njengesiseko solwazi ekuphenduleni imibuzo yabemi ngoqhagamshelwano ngomnxeba.



IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Umnini: E-Innovation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.48630.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Ulwazi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INJONGO:
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Abemi kunye namashishini afuna ulwazi olusuka kurhulumente. ICape Gateway yindlela enye yokufikelela kwimiba emalunga neenkonzo zikarhulumente, amaphulo kunye nokushicilelweyo. Ukufikeleleka kolwazi ngeenkonzo zikarhulumente kungenza ukuba urhulumente wephondo aphucule ukunikezela ngeenkonzo kwaye kunganceda nasekudaleni indawo eyakhayo ekukhuleni koqoqosho. Eli sango liqulethe ulwazi olusebenziseka lula malunga norhulumente kazwelonke, owephondo nowedolophu nolujolise kubemi beNtshona Koloni. Eli sango likwasetyenziswa zii-arhente zeZiko loQhagamshelwano njengesiseko solwazi ekuphenduleni imibuzo yabemi ngoqhagamshelwano ngomnxeba.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4892.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > Die Regering van Suid-Afrika > IKhabhinethi > Icandelo loMphathiswa Weenkonzo Zoluntu Nolawulo

ICANDELO LOMPHATHISWA WEENKONZO ZOLUNTU NOLAWULO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMphathiswa lilo elijongene nemigaqo-nkqubo nokuqulunqwa kwemithetho ngokubhekiselele kwiinkonzo zoluntu nolawulo. ICandelo loMphathiswa likwajongene:
* nokusungula imigaqo-nkqubo nemithetho yesizwe
* nokulungelelanisa imisebenzi yeSebe leeNkonzo zoLuntu noLawulo, iKomishoni yeeNkonzo zoLuntu kunye neZiko loMzantsi Afrika loPhuhliso lwaBaphathi.
* nokuqulunqa kwanokusungula imithetho
* nokuqhuba nayiphi na eminye imisebenzi yolawulo emiselwe kuMgaqo-siseko okanye kwimithetho yesizwe.


IWEBSITE: www.gov.za/ministry/publicservice.php




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4913.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Leenkonzo Zoluntu Nolawulo
ISEBE LEENKONZO ZOLUNTU NOLAWULO: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe Leenkonzo Zoluntu Nolawulo kukukhokela ukulungiselela ukuba iinkonzo zoluntu zilungele amaxesha angoku ngokuthi kuncediswe amasebe karhulumente ekusunguleni imigaqo-nkqubo yawo yolawulo, iinkqubo zawo neenkqubo zokufumana izisombululo zobume bawo, oko kusenziwa ngokwesicwangciso semigaqo nemimiselo esebenza ngokubanzi, ukuze kuphuculwe indlela yokunikezela ngeenkonzo.
Eminye imiba eli Sebe elisebenzana nayo yile:
Ukulwa urhwaphilizo
Iinkonzo zabaxumi
Imiqathango ekusetyenzwa phantsi kwayo
Iindlela zokuqesha
Uphuhliso lwabasebenzi
Ukuvavanywa kwemisebenzi
Unxibelelwano kwezemfundo
Imivuzo
Iinkonzo zabaphathi abakhulu
Inkqubo yeenguqu
Ukuphuculwa kweenkqubo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.49165.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
INJONGO:
Le projekthi ifuna ukunyusa umgangatho wokukhula kolwazi nobuchwepheshe ngoqhagamshelwano (ICT) eNtshona Koloni.
ISIQALO:
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Kwinqanaba lokuqala lale projekthi, okuya kuqwalaselwa iya kuba lurhwebo oludityanelweyo lwe-IT, uthungelwano kulwakhiwo kunye nempembelelo kumgaqo-nkqubo we-IT. Kwinqanaba lesibini, eyona mimandla eyakuthi iqwalaselwe iya kuba luphuhliso loshishino lwe-IT nophuhliso lwezakhono kwi-IT. Eyona ndawo yokuqala eyakuthi iqwalaselwe kukubhexeshwa kweli qela. Imisebenzi ejikeleze oku iquka iziganeko ezinjengemiboniso kwiindawo zorhwebo kwingingqi kunye nezidlo zasemini zokuphulaphula oku. Ikwaquka ukusekwa kopapasho oluzintlobo ngeentlobo kumacandelo kunye namaphepha ophando kwakunye nokuqokelelwa kolwazi kweli shishini kwakunye nokuthatha inxaxheba kumathuba awohlukeneyo ophuhliso lwezoqoqosho neembizo zoshishino. I-KEEG iphawule iNyathelo lokuQala loLwazi ngobuChwepheshe eKapa elibizwa ngokuba yi-Cape Information Technology Initiative (CITI)njengowona mbutho ofaneleke kakhulu ekuthatheni inyathelo elisisikhokhelo sokuqala kulo mbandela. Isebe liya kusebenzisana ne-CITI kule miba iphambili ekujoliswe kuyo kwaye iya kuxhasa la manyathelo aya kuthi aqaliswe. Ukuba kuye kwenziwa ukuba ingxowa-mali efanelekileyo ifumaneke, le projekthi iya kuqhutywa rhoqo ngonyaka.
UHLAHLO LWABIWO-MALI:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4922.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemisebenzi Yoluntu
ISEBE LEMISEBENZI YOLUNTU: UBUME
UBUME
AMAPHULO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe leMisebenzi yoLuntu linoxanduva lokuqinisekisa ukuba amaSebe eSizwe anezakhiwo ezihlangabezana neemfuno zawo ngokwezimali, ezobugcisa nezentlalo. Oko likwenza ngokuthi libonelele ngeendawo zokusebenzela loo maSebe, lizakhe lizigcine zikwimo efanelekileyo ngokunjalo. Likwajongene nokufumana nokuchitha imihlaba yoMbuso, lilawule kananjalo ligcine iipropati zoMbuso zikwimo efanelekileyo.
Eli Sebe likwanoxanduva lokuqhuba iNkqubo yeSizwe yeMisebenzi yoLuntu ngokuthi:
libenefuthe kushishino lokwakha neepropati, liluzinzise ngokunjalo liqinisekise ubukho beeenkqubo zokubonelela ngeziseko zokuqhuba umsebenzi, oko likwenza ngendlela edala imisebenzi, exhobisa uluntu ngamandla nephuhlisa izakhono zabasebenzi.
Ngenkqubo yemisebenzi esekelezwe eluntwini eli Sebe likhuthaza abo babesak
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4925.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
ISEBE LENZULULWAZI NOBUGCISA BONXIBELELWANO: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
iSebe Lenzululwazi Nobugcisa lijolise ekuphakamiseni nasekuphuhliseni inzululwazi nobugcisa bonxibelelwano ngokusetyenziswa kweenkqubo ezinokufezekisa eli phupha ezifana nephulo iNational System of Innovation (NSI). Eli Sebe lizama ukuzisa amacebo okubeka inzululwazi nobugcisa bonxibelelwano ukuba zisebenzele ukwenza umahluko ekukhuleni nakuphuhliso ngendlela ebonakalayo necacileyo, kwiingingqi ezihlala nezisetyenziswa lulo lonke uluntu lwaseMzantsi Afrika.
Nazi iinjongo zeli Sebe:
Kukwandisa ulwazi kuluntu, ukwenza uluntu lukwazi ukuyilangazelela nokuyihlola nokuyiqonda kakuhle le nkqubo iyiSET.
Ukomeleza indima emayidlalwe ngamashishini abucala kule NSI.
Kukulawula ukusekwa kwamaziko amatsha eli phulo.
Kukuphakamisa oku kunaniselana kuluntu oluphandayo.
Kukuphakamisa amatyathanga entsebenziswano phakathi kwabaphandi baseMzantsi Afrika kwakunye kwakunye namaziko amazwe ngamazwe enzululwazi nobugcisa bonxibelelwano.
Kukubeka kwinqanaba lehlabathi kwanokunika igama amandla okwenza le SET oMzantsi Afrika.
Kukuphucula umgangatho nobunzulu bolwazi lweenkcukacha-manani lweSET.
Kukuphakamisa ukufikeleleka nokusetyenziswa kolwazi njengesibonelelo esilulutho eluntwini.
Kukwandisa ukufikeleleka kolwazi nokujongana namalinge okwazisa uluntu ngenzululwazi.
Iintshukumo zeli Sebe ziquka iinkqubo ezikula macandelo:
inzululwazi noluntu uphuhliso lobugcisa bonxibelelwano ubugcisa ngezidalwa amatyathanga entsebenziswano ambolo-mbini amatyathanga entsebenziswano amaziko amaninzi ulwazi lwemveli uluntu olunolwazi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4952.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lophuhliso Loluntu
ISEBE LOPHUHLISO LOLUNTU: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe loPhuhliso lweNtalo yoLuntu libonelela ngophuhliso, ukukhuselwa koluntu, kunye neenkonzo zentlalo-ntle kubo bonke abemi boMzantsi Afrika. Ezi nkonzo zibonelelwa ngalo lonke ixesha umntu esidla ubomi kwaye zibandakanya ukumela, ukukhuthaza, ukuthintela, ukukhathalela nokuphungula umthwalo.
Eli Sebe lizinikele kwiinkqubo zokuguqulwa kweemeko zoluntu njengoko oko kuqulethwe ngummiselo wobulungisa eluntwini kunye neBhili yaMalungelo. Ke ngoko lizama ukudalela abahlwempuzekileyo, abasemngciphekweni nabo bakheswayo luluntu ubomi obungcono.
Uxanduva lalo kukuphungula ubuhlwempu nokukhuthaza ukudlelana koluntu ngokuthi liqulunqe imigaqo nkqubo kananjalo libeke iliso ekusungulweni kwayo ngendlela eza kudala iimeko ezivumela nezikhokelela ekuphungulweni kobuhlwempu. Liqinisekisa ubonelelo ngokhuseleko loluntu neenkonzo zentlalo-ntle yoluntu kubo bonke abemi boMzantsi Afrika, kwaye liqhuba iinkqubo zerisetsh
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4961.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > UMzantsi Afrika Wemidlalo Nolonwabo

UMZANTSI AFRIKA WEMIDLALO NOLONWABO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




Injongo yeSebe lezeMidlalo noLonwabo (SRSA) liza kuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika ngokuthi likhuthaze ukuthabatha inxaxheba kwezemidlalo nolonwabo kweli lizwe nangokuthi amaqela ezemidlalo oMzantsi Afrika akhuthazwe ukuba athabathe inxaxheba kwimicimbi yezemidlalo yezizwe ngezizwe.

Iinjongo zeli Sebe zezi:
* Ukunyusa umgangatho wokuthabatha inxaxheba kwezemidlalo kunye neendawo nezinto zokuzonwabisa.
* Ukuphakamisa ubume bezemidlalo phantsi kwengxaki yokungquzulana kwemibono malunga nokungxamiseka kwezinto.
* Ukwandisa kangangoko amathuba okuphumelela kwimicimbi emikhulu yezemidlalo.
* Ukusebenzisa ezemidlalo njengeyona nto iphambili enokusetyenziswa kwiinzame zokuphungula umgangatho wolwaphulo-mthetho.


Ezona zinto zingxamisekileyo zeli Sebe zezi:
* Ukuqinisekisa ngendima yababandakanyekayo nokucwangcisa imisebenzi yabo ngokubhekiselele kwezemidlalo nolonwabo ukuze kuqinis

IWEBSITE: www.srsa.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4961.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UMzantsi Afrika Wemidlalo Nolonwabo
UMZANTSI AFRIKA WEMIDLALO NOLONWABO: UBUME
UBUME
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yeSebe lezeMidlalo noLonwabo (SRSA) liza kuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika ngokuthi likhuthaze ukuthabatha inxaxheba kwezemidlalo nolonwabo kweli lizwe nangokuthi amaqela ezemidlalo oMzantsi Afrika akhuthazwe ukuba athabathe inxaxheba kwimicimbi yezemidlalo yezizwe ngezizwe.
Iinjongo zeli Sebe zezi:
Ukunyusa umgangatho wokuthabatha inxaxheba kwezemidlalo kunye neendawo nezinto zokuzonwabisa.
Ukuphakamisa ubume bezemidlalo phantsi kwengxaki yokungquzulana kwemibono malunga nokungxamiseka kwezinto.
Ukwandisa kangangoko amathuba okuphumelela kwimicimbi emikhulu yezemidlalo.
Ukusebenzisa ezemidlalo njengeyona nto iphambili enokusetyenziswa kwiinzame zokuphungula umgangatho wolwaphulo-mthetho.
Ezona zinto zingxamisekileyo zeli Sebe zezi:
Ukuqinisekisa ngendima yababandakanyekayo nokucwangcisa imisebenzi yabo ngokubhekiselele kwezemidlalo nolonwabo ukuze kuqinis
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4977.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Leentengiso Norhwebo

ISEBE LEENTENGISO NORHWEBO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo yeSebe lezoRhwebo noShishino (Department of Trade and Industry - DTI):
* Kukukhokela nokulungiselela ukufikeleleka kwemisebenzi engatshitshiyo yezoqoqosho kunye nengqesho yabo bonke abemi boMzantsi Afrika, oko kusenziwa ngokunyusa umgangatho wotyalo-mali, ze imveliso yoMzantsi Afrika ibe nokufikelelwa nangakumbi ziimalike zezizwe.
* Ukudala indawo yorhwebelwano enobulungisa, esemgangathweni nesebenza kakuhle, oko kusenzelwa amashishini alapha nawangaphandle ndawonye nabasebenzisi bemveliso ngokunjalo.


Ngaloo ndlela i-DTI iya kube ikhokelela uqoqosho loMzantsi Afrika kwimo yokuhluma ekhawulezileyo nekwabelwanayo ngayo.

Imisebenzi yeli Sebe ibandakanya iinkonzo ezinxulumene:
* notyalo-mali
* neendlela zokuqala ishishini
* neendlela zokukhulisa ishishini
* neendlela zokuthumela impahla kwamanye amazwe.
* namashishini amakhulu
* Ukuxhotyisa kwabantsundu ngokwezoqoqosho
* ukukhu

IWEBSITE: www.thedti.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4977.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
UQHAGAMSHELWANO
Kukukhokela nokulungiselela ukufikeleleka kwemisebenzi engatshitshiyo yezoqoqosho kunye nengqesho yabo bonke abemi boMzantsi Afrika, oko kusenziwa ngokunyusa umgangatho wotyalo-mali, ze imveliso yoMzantsi Afrika ibe nokufikelelwa nangakumbi ziimalike zezizwe.
Ukudala indawo yorhwebelwano enobulungisa, esemgangathweni nesebenza kakuhle, oko kusenzelwa amashishini alapha nawangaphandle ndawonye nabasebenzisi bemveliso ngokunjalo.
Ngaloo ndlela i-DTI iya kube ikhokelela uqoqosho loMzantsi Afrika kwimo yokuhluma ekhawulezileyo nekwabelwanayo ngayo.
Imisebenzi yeli Sebe ibandakanya iinkonzo ezinxulumene:
notyalo-mali neendlela zokuqala ishishini neendlela zokukhulisa ishishini neendlela zokuthumela impahla kwamanye amazwe.
namashishini amakhulu
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.4977.services.11444.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Leentengiso Norhwebo > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle

ISEBE LEENTENGISO NORHWEBO - IINKONZO: UKUTHENGISA KUMAZWE ANGAPHANDLE






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4977.services.42570.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Leentengiso Norhwebo > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Imveliso Yengqondo

ISEBE LEENTENGISO NORHWEBO - IINKONZO: IMVELISO YENGQONDO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukukhusela Imveliso Yengqondo
Xa ishishini libonakalisa ukuphila kombono walo, kwenkqubo, igama okanye imveliso, lingalikhusela eli xabiso ze lithintele nabanye abantu ekubeni bafumane iinzuzo zemali ndawo ngokuthi libhalise lo mbono njengelungelo layo eliyimveliso yeengcinga. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4986.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezothutho

ISEBE LEZOTHUTHO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo yeSebe lezoThutho kukwenza amalungiselelo okubonelela ngenkqubo yothutho emaxabisoafikelekayo, ekhuselekileyo nengatshitshiyo, nkqubo leyo isabela iimfuno zabasebenzisi bezithuthi.

Eli Sebe lijongene:
* nokwenziwa kwezicwangciso ezintsha malunga neziseko eziphambili
* nokulawulwa kweenkqubo zothutho
* nokuxhasa inkqubo yothutho ngeesabsidi apho kukho imfuneko
* ukulawula inkqubo yezothutho nokuyigcina isemgangathweni.


Ezinye iiprojekthi ezinkulu eli Sebe elibandakanyeka kuzo kungoku nje zezi:
* Iphulo i-Arrive Alive
* Ukuhamba noKhuseleko ? inkqubo yokhuseleko yesizwe
* Inkqubo yokuxhobisa oonoteksi ngezimali (Taxi Recapitalisation Programme)


IWEBSITE: www.transport.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.4995.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yamanzi Namahlathi
ISEBE LEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI: UBUME
UBUME
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe leMicimbi yaManzi naMahlathi lilo elisingatha imicimbi emalunga namanzi namahlathi oMzantsi Afrika. Injongo yalo:
Kukuqinisekisa ubukho nokufumaneka kwamanzi kuso sonke isizwe
Ukuqinisekisa ubonelelo ngeenkonzo zamanzi ngendlela eyiyo ekuhlaleni.
Ukukhuthaza ukuphathwa kwamahlathi ngendlela engatshitshiyo.
Eli Sebe linoxanduva lokuqulunqa nokusungula imigaqo-nkqubo yokulawula la macandelo.
Ngeli xesha iSebe lizabalazela ukuqinisekisa ukufumana kwabo bonke abemi boMzantsi Afrika amanzi acocekileyo kunye neendlela zokucoca ezingenabungozi, icandelo lamanzi likhuthaza ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela eyiyoukuze kuqinisekiswe uphuhliswa kwezoqoqosho nezentlalo yoluntu ngendlela engatshitshiyo.
Inkqubo yamahlathi ikhuthaza ulawulo lwamahlathi endalo eli lizwe kunye namahlathi orhwebo ngendlela engatshitshiyo ukuze esi sizwe sizuze kuwo ngalo lonke ixesha.
Ezinye iiprojekthi neenkqubo eli Sebe elibandakanyeka kuzo kungoku nje zezi:
Inkqubo yoluntu yokongeza iflorayidi emanzini
Ukulawulwa kwamanzi ngendlela ebandakanyayo
Eyona misebenzi iphambili eli Sebe elibonelela ngayo inxulumene:
namadami, imisele nezikhukula amanzi nococeko olufumaneka simahla ukulayiseniswa nokubhaliswa kokusetyenziswa kwamanzi uphuhliso olungatshitshiyo ucoceko ulawulo lweentlekele isifo sorhudo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5001.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > Die Regering van Suid-Afrika > IKhabhinethi

IKHABHINETHI: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IKhabhinethi ibandakanya uMongameli, uSekela-Mongameli, kwanaBaphathiswa. UMongameli ukhetha uSekela-Mongameli kunye naBaphathiswa, abanike amagunya nemisebenzi futhi angabagxotha. IKhabhinethi iyonke kwanabaphathiswa banikezela iingxelo ngenkqubela kwimisebenzi yabo kwiPalamente.

Kubaphathiswa beKhabhinethi emnye kubo unecandelo lakhe:
* UMongameli - Umnu Thabo M Mbeki
* USekela-Mongameli - Unksz Phumzile Mlambo-Ngcuka
* UMphathiswa weMicimbi yezoLimo neMihlaba - Unksz Angela Thoko Didiza
* Umphathiswa wezoBuchule noNkcubeko - Umnu Pallo Jordan
* UMphathiswa wezoQhagamshelwano - UGqr Ivy Matsepe-Casaburri
* UMphathiswa weeNkonzo zoLuleko - Umnu Ngconde Balfour
* UMphathiswa wezoKhuselo noKhuseleko - Umnu Mosiuoa Gerard Patrick Lekota
* UMphathiswa wezeMfundo - Unksz Naledi Pandor
* UMphathiswa weMicimbi yokuNgqonge iNdalo noTyelelo - Umnu Marthinus van Schalkwyk
* UMphathiswa Wezimali - Umnu Trevor AnUGqrew Manuel
* UMphathiswa weMicimbi yaNgaphandle - UGqr Nkosazana Clarice Dlamini Zuma
* UMphathiswa wezeMpilo - UGqr Mantombazana Tshabalala-Unkszimang
* UMphathiswa weMicimbi yeKhaya - Unksz Nosiviwe Mapisa-Nqakula
* UMphathiswa wezeZindlu - UGqr Lindiwe Nonceba Sisulu
* UMphathiswa weeNkonzo Zobuntlola - Umnu Ronald Kasrils
* UMphathiswa wezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-Siseko - Unksz Bridgette Mabandla
* UMphathiswa wezeMisebenzi - Umnu Membathisi Mphumzi Shepherd Mdladlana
* UMphathiswa weMicimbi yeZimbiwa naMandla - Unksz Phumzile Mlambo-Ngcuka
* UMphathiswa wooRhulumente bamaPhondo nabeeDolophu - Umnu Fholisani Sydney Mufamadi
* UMphathiswa wezamaShishini oLuntu - Umnu Alec Erwin
* UMphathiswa weeNkonzo zoLuntu noLawulo - Unksz Geraldine Joslyn Fraser-Moleketi
* UMphathiswa weMisebenzi yoLuntu - Unksz Stella Sigcau
* UMphathiswa wezoKhuselo noKhuseleko - Umnu Charles Nqakula
* UMphathiswa weNzulwazi Nobuxhaka-xhaka Bobugcisa - Umnu Mosibudi Mangena
* UMphathiswa woPhuhliso loLuntu - UGqr Zola Sidney Themba Skweyiya
* UMphathiswa wezeMidlalo Nokuzonwabisa - Umnu Makhenkesi Stofile
* UMphathiswa kwi-Ofisi kaMongameli - UGqr Essop Goolam Pahad
* UMphathiswa weeNtengiso neMizi-mveliso - Umnu Mandisi Mpahlwa
* UMphathiswa wezoThutho - Umnu Jeffrey ThaUnkszanqa Radebe
* UMphathiswa weMicimbi yaManzi naMahlathi - Unksz Buyelwa Patience Sonjica






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5004.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Cabinet > Icandelo loMphathiswa Weenkonzo Zobuntlola

ICANDELO LOMPHATHISWA WEENKONZO ZOBUNTLOLA: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IWEBSITE: www.gov.za/ministry/intelligence.php




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5022.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
I-Stats SA ijolise ekwaziseni ngophuhliso loqoqosho loluntu nasekunikezeleni ngolwazi olusemgangathweni ngokuthi inikezele ngezibalo ezingcono, indlela engcono yokufikelela kulwazi kwanolawulo olungcono.
Isoloko ifuneka: inikezele ngeenkcukacha, ulwazi nophicotho olufunekayo ukuqinisekisa ukusebenza nokubekwa kweliso kwisicwangciso-qhinga sokukhula nokuphuhla kwesizwe.
Ithembakale: ngokuvelisa iziphumo zezibalo ezinamagunya ngokwemigaqo efanelekileyo eyiqwalasela kakhulu imiba yokwahluka kweenkcubeko zabemi beli.
Ihambelane nobume besizwe: ukuba ngumbutho ohambelana namanani abemi beli lizwe ngokobuhlanga, isini ngokobudoda nobukhosikazi kwanokukhubazeka ngokwasenyameni.
Isoloko inempendulo: ukumelana neemfuno zezibalo zabantu ejongene nabo kurhulumente wesizwe, abamaphondo nabeedolophu, ezabasebenzi nolawulo, amaqumrhu angekho phantsi kukarhulumente ncam namaziko ophando, uluntu ngokubanzi kwanamaqela athi abe nomdla kwimiba ekhethekileyo.
Ukuthatha izibalo nophando olusesikweni ngokwamanani abemi beli, olwezoqoqosho nololuntu jikelele
Ukushicilelwa nokusasazwa kweengxelo nokunye okukhutshiweyo
Ukuhlanganisa ii-akhawunti zesizwe nezikarhulumente
Ukunikezela ngeengcebiso zezibalo kurhulumente namanye amaqumrhu
Ukuphicotha uphando nemizekelo ukuqinisekisa ukuba akukho zimpazamo futhi nokuthi iziganeko zilandelelana ngendlela eyiyo.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5042.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Oonobhala Bezokhuselo Nokhuseleko > Abalawuli Abazimeleyo Abajongene Nezikhalazo

ABALAWULI ABAZIMELEYO ABAJONGENE NEZIKHALAZO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Injongo ye-Independent Complaints Directorate kukuphanda izikhalazo zokungaziphathi kakuhle nolwaphulo-mthetho ekutyholwa ukuba lwenziwe ngamalungu eeNkonzo zobuPolisa zoMzantsi Afrika kwakunye nawee-Nkonzo zamaPolisa kaMaspala, kwanoku-ceba ukubuyiselwa kwisimo esisiso Ukuzama ukunciphisa izehlo zokuziphatha ezidalwa zezi zikhalazo.

Abalawuli aba banoxanduva lokunyusa umgangatho onguwo wokuziphatha kwamapolisa ukuze kuphuhliswe iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika equlethe umoya neenjongo zomgaqo-siseko. I-ICD ifuna ukuphuhlisa ukuzithemba koluntu kwimizamo ye-SAPS neye-ICD ukunqanda ukungaziphathi kakuhle kwamapolisa.Ikwazama ukuba liliso ekutshutshisweni kwaloo malungu afunyaniswe njengathabathe inxaxheba kwiintshukumo zokungaziphathi ngendlela eyiyo.

I-ICD ijongana nezikhalazo okanye izityholo ezibhekiselele:
* Kukuswelekela elugcinweni lwamapolisa okanye Kukusweleka ngenxa yeentshukumo Zamapolisa
* Ukubandakanyeka kwamapolisa kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho Ezifana nokhuthuzo, ubusela beemoto kwanokuhlasela
* Ukuziphatha kwanesimilo samapolisa Esingafunwayo yiMimiselo yamaPolisa, esifana nokungayikhathaleli imisebenzi yawo.

IWEBSITE: www.icd.gov.za




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5042.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Oonobhala Bezokhuselo Nokhuseleko
Abalawuli Abazimeleyo Abajongene Nezikhalazo
ABALAWULI ABAZIMELEYO ABAJONGENE NEZIKHALAZO: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo ye-Independent Complaints Directorate kukuphanda izikhalazo zokungaziphathi kakuhle nolwaphulo-mthetho ekutyholwa ukuba lwenziwe ngamalungu eeNkonzo zobuPolisa zoMzantsi Afrika kwakunye nawee-Nkonzo zamaPolisa kaMaspala, kwanoku-ceba ukubuyiselwa kwisimo esisiso Ukuzama ukunciphisa izehlo zokuziphatha ezidalwa zezi zikhalazo.
Abalawuli aba banoxanduva lokunyusa umgangatho onguwo wokuziphatha kwamapolisa ukuze kuphuhliswe iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika equlethe umoya neenjongo zomgaqo-siseko. I-ICD ifuna ukuphuhlisa ukuzithemba koluntu kwimizamo ye-SAPS neye-ICD ukunqanda ukungaziphathi kakuhle kwamapolisa.Ikwazama ukuba liliso ekutshutshisweni kwaloo malungu afunyaniswe njengathabathe inxaxheba kwiintshukumo zokungaziphathi ngendlela eyiyo.
I-ICD ijongana nezikhalazo okanye izityholo ezibhekiselele:
Kukuswelekela elugcinweni lwamapolisa okanye Kukusweleka ngenxa yeentshukumo Zamapolisa
Ukubandakanyeka kwamapolisa kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho Ezifana nokhuthuzo, ubusela beemoto kwanokuhlasela
Ukuziphatha kwanesimilo samapolisa Esingafunwayo yiMimiselo yamaPolisa, esifana nokungayikhathaleli imisebenzi yawo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5071.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Avondale Public Library

Avondale Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Civic Centre, Grosvenor Avenue, Avondale, 7349


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3018, Reygersdal, 7352

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 3529


IFEKSI:

021 572 3627


I-EMAIL:

Raylien.Stoffels@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Raylien, STOFFELS


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 3529


IFEKSI:

021 572 3627


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Raylien Stoffels







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5077.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Belhar Public Library

Belhar Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Belhar, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bloulelie Circle, Belhar, 7490


IDILESI YEPOSI:

Bloulelie Circle, Belhar, 7490

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 952 5807


IFEKSI:

021 952 0882


I-EMAIL:

barreirs@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Samantha, BARREIRO







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5079.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Bella Vista Public Library

Bella Vista Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Witzenberg, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Krisante Street, Bella Vista, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

PO Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 5045


IFEKSI:

023 316 1854


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Elaine Slinger







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5103.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKnysna > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Belvidere Park Library Depot

Belvidere Park Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKnysna


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Belvidere Park, Knysna, 6570


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X016, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 387 1347


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Vicky, WILLIAMS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5105.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKannaland > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Bergsig Public Library

Bergsig Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Calitzdorp, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKannaland


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Third Avenue , Calitzdorp, 6660


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X02, Calitzdorp, 6660

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 213 3393


IFEKSI:

044 213 3295 (Municipality)


I-EMAIL:

kannalandc@telkomsa.net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Joan, BOTHA







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5123.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya
INKCAZELO:
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na.
IMIYALELO:
UMaspala ujongana nezicelo zokwenziwa kwemiboniso-bhanyabhanya ezitalatweni, iindela, iindlela zabahambi ngeenyawo nasekupheleni kweendlela. Inkampani yemiboniso kufuneka iqinisekise ukuba abahambi ngeenyawo kwanezithuthi ziya kukwazi ukusebenzisa indlela leyo njengesiqhelongamaxesha onke ngaphandle kwelo lalo mboniso-bhanyabhanya, ngaphandle kokuba kunikwe imvume yokuba kusetyenziswe ingingqi ethile. Ngokubanzi, ukuba ngaba indlela leyo kufuneka ivalwe, kufuneka kuvulwe enye.
Inombolo yomnxeba: 021 483 9060
IINDLELA ZEPHONDO
Izicelo zokusebenzisa indlela yephondo ngeenjongo zokwenza umboniso-bhanyabhanya kufuneka zenziwe kwiSebe lezoThutho kwanakwiCandelo loLawulo leZothutho neMisebenzi yoLuntu zingedlulanga iiveki ezimbini ngaphambi kokuba iqaleumboniso bhanya-bhanya lo.
Isicelo kufuneka sibe nezi nkcukacha zilandelayo:
Iindlela ongathanda ukuzisebenzisa kwaneyona yona ndawo ufuna ukuyisebenzisa kwezi ndlela
Amaxesha nemihla yokwenza umboniso lowo
Imeko okanye ubhalo lomdlalo lowo kujongwe ukwenziwa umboniso bhanya-bhanya ngawo
Zinto zini eziya kusetyenziswa ekwenzeni lo mboniso bhanya-bhanya
Inani labasebenzi kunye nezithuthi eziya kubandakanyeka
Ingaba zikho ezinye izinto ezinxaxhileyo kumthetho iNational Road Traffic Act, 93 of 1996 (umzekelo, ukuqhuba ngaphezu kwesantya esimiselweyo, ukuqhutywa kwesithuthi esinevili lokuqhuba elisekhohlo, ukusetyenziswa kwesithuthi kwicala elingafanelekanga lendlela).
Isicelo kufuneka sibhekiselelwe kwicandelo elichaphazelekayo lezothutho lephondo eliya kuthi linike uncedo kwezothutho ngeendleko ezimiselwe ngokoncedo lwendlela elimi ngayo icandelo lezoncedo lwezothutho. Ukuvalwa kweendlela zephondo makungaphazamisani nezithuthi ngaphezu kwemizuzu elishumi.
Uyacelwa ukuba wenze isicelo sokufumana imvume kwiPhondo xa usenza umlinganiselo wesivumelwano esibophelelayo ekwenziweni kwalo mboniso bhanya yokwenza umboniso bhanya-bhanya okanye yokuthatha imifanekiso.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana.
Inombolo yomnxeba: 021 487 2795
Inombolo yomnxeba: 021 487 2977
neCandelo loLawulo lezoMthetho
Inombolo yomnxeba: 021 483 2080
Ifeksi: 021 483 2357
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Irhafu yePhondo
R70 - intlawulo yezolawulo
R4000 - isicelo sokwenza umboniso bhanya-bhanya
R1000 - isicelo sokuthatha imifanekisoIndlela ezihlelwe ngayo iirhafu eziluncedo yezithuthi
Uncediso kweZothutho: R48.00 ngeyure kwigosa ngalinye
YAYAMENE
INkxaso yoRhwebo Kushishino Lwemiboniso Bhanya-Bhanya eKapa (IKomishoni Yemiboniso Bhanya-Bhanya yaseKapa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5139.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili sase-Eden > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Bongolethu Public Library

Bongolethu Public Library






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili sase-Eden


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Dassie Road, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

PO Box 255, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 274 0233


IFEKSI:

044 279 1812


I-EMAIL:

post@oudtmun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ruth, MFUKU







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5141.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Bonnievale Public Library

Bonnievale Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bonnievale, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Zyl Street, Bonnievale, 6730


IDILESI YEPOSI:

PO Box 10, Bonnievale, 6730

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 616 8016


IFEKSI:

023 616 2937


I-EMAIL:

ashton@lando.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


C, SYFERT







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5148.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Brackenfell Public Library

Brackenfell Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Brackenfell, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Paradys Street, Brackenfell, 7561


IDILESI YEPOSI:

PO Box 35, Brackenfell, 7561

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 1265/ 980 1375


IFEKSI:

021 980 1375


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


ED, BALIE







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5158.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeMossel Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Brandwag Library Depot

Brandwag Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Brandwacht (Mossel Bay), Mossel Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeMossel Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

249 Valley View, Brandwag, 6500


IDILESI YEPOSI:

249 Valley View, Brandwag, 6500

IMIBUZO GABALALA:



IFEKSI:

044 690 3286


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


L, Prins







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5160.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Bredasdorp Public Library

Bredasdorp Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Church Street, Bredasdorp, 7280


IDILESI YEPOSI:

PO Box 51, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 425 1919


IFEKSI:

028 425 1019


I-EMAIL:

Bibbred@brd.dored.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


SM, MARAIS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5168.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeMossel Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Buisplaas Library Depot

Buisplaas Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeMossel Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 984, Da Goumaskop, 6501

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 697 7931


IFEKSI:

044 690 3286


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


R, PHILANDER







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5172.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKannaland > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Calitzdorp Public Library

Calitzdorp Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Calitzdorp, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKannaland


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Street, Calitzdorp, 6660


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X02, Calitzdorp, 6660

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 213 3393 / 213 3312


IFEKSI:

044 213 3295


I-EMAIL:

kannalandc@telkomsa.net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


M,ROUX







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5178.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Citrusdal Public Library

Citrusdal Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Citrusdal, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

12 Muller Street, Citrusdal, 7340


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X5, Citrusdal, 7340

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 921 2181


IFEKSI:

022 921 2186


I-EMAIL:

citmun@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B,CAROLUS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5180.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > CJ Langenhoven Memorial Library

CJ Langenhoven Memorial Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

PO Box 255, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 2221 / 272 2231 ext 111


IFEKSI:

044 279 1812


I-EMAIL:

post@oudtmun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Jean, VAN ZYL







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5182.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Clanwilliam Public Library

Clanwilliam Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Clanwilliam, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Clanwilliam, 8135

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 482 8000


IFEKSI:

027 482 1933


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


F J, MAAS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5198.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > De Doorns Public Library

De Doorns Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

De Doorns, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

9 Station Road, De Doorns, 6875


IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, De Doorns, 6875

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 356 2700


IFEKSI:

023 356 2217


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


MF, JOUBERT







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5200.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > De La Bat School Library Depot

De La Bat School Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Worcester, 6850

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 342 2560


IFEKSI:

023 342 5563


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


L, SMIT







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5208.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Diazville Public Library

Diazville Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Saldanha Bay, Unxweme oluseNtshona


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Good Hope Street, Saldanha, 7395


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X12, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 714 1485


IFEKSI:

022 714 3674


I-EMAIL:

Mun@saldanhabay.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B, VAN KOLVER







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5210.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Doringbaai Library Depot

Doringbaai Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Harbour Road, Vredendal, 8160


IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 215 1503


IFEKSI:

027 215 1235


I-EMAIL:

HeadOff@matzikamamun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


S, KEARNS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5216.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Drakenstein Public Library

Drakenstein Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Paulus Street, Paarl East, 7646


IDILESI YEPOSI:

Paulus Street, Paarl East, 7646

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 862 5127


IFEKSI:

021 872 8054


I-EMAIL:

Tommy@Drakenstein.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Denise, WITBOOI







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5218.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseHessequa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Duivenhoks Public Library

Duivenhoks Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Geldenhuys Road, Duivenhoks, Heidelberg, 6665


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Heidelberg, 6665

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 1917 ext 212


IFEKSI:

028 722 1157


I-EMAIL:

adijoe@hotmail.com


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Amelia, GREEN







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5222.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Durbanville Public Library

Durbanville Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Durbanville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cnr Oxford and Koeberg Roads, Durbanville, 7551


IDILESI YEPOSI:

PO Box 100, Durbanville, 7551

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 970 3094


IFEKSI:

021 970 3093


I-EMAIL:

hammanl@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Lerene, HAMMAN







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5229.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Dwarsrivier Prison Library Depot

Dwarsrivier Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Wolseley, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Correctional Services, Wolseley, 6830


IDILESI YEPOSI:

Correctional Services, Wolseley, 6830

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 231 1011


IFEKSI:

023 231 1186


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms, PATOSI







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5239.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Ebenhaeser Library Depot

Ebenhaeser Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 215 1704 (Home)


IFEKSI:

027 217 1930


I-EMAIL:

HeadOff@matzikamamun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


S P, FRYER







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5269.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Elandsbaai Public Library

Elandsbaai Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Elands Bay, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 School Street, Elandsbaai, 8110


IDILESI YEPOSI:

PO Box 63, Elandsbaai, 8110

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 972 1745


IFEKSI:

022 972 1745


I-EMAIL:

lambib@kingsley.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Maria, MAGERMAN







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5277.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu > Iinkxaso-mali Zomhlaba

Iinkxaso-mali Zomhlaba




INKCAZELO:

Amasebe esizwe amabini, Elemicimbi Yemihlaba Nelezindlu anikezela ngeenkxaso-mali nangoncedo-mali lokuthenga okanye ukuphuhlisa imihlaba nezindlu. Nawuphi na umzi unokufumana ukuya kuma kwishumi elinesithandathu lamawaka eerandi kuncedo-mali lokuthenga nokuphuhlisa izindlu. Ayiyomali-mboleko le futhi akudingeki ukuba iphinde ibuyiswe.

Isebe Lemicimbi Yemihlaba libonelela ngezi nkxaso-mali zilandelayo:
* Inkxaso-mali Yokufumana Umhlaba Nokuzinza Kuwo
* Inkxaso-mali Yokucwangcisa Ukuzinza Kuloo Mhlaba
* Inkxaso-mali Yokufumana Umhlaba Koorhulumente Bamakhaya
* Inkxaso-mali Yokunikezelwa Komhlaba Ngeenjongo Zophuhliso Lolimo


IINKXASO-MALI ZOKUFUMAMA UMHLABA KWANEZO ZOKUZINZA EMHLABENI

Ukuba uhlala kuloo mhlaba futhi ufuna ukuwuthenga okanye ufumane imvume yokuhlala kuwo isigxina, ungasifaka isicelo sezi nkxaso-mali. Zisenokusetyenziselwa ukwakha izindlu nokufakelwa kwemibhobho yamanzi, ucoceko, imigaqo neengcingo.

Ukuze ube nokufaka isicelo sale nkxaso-mali, kufuneka:
* ube ngummi woMzantsi Afrika
* ube ngaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala
* ube nabantu okanye abantwana abaxhomekeke kuwe okanye uhlale nomnye umntu omdala
* uhlale kwikhaya elifumana ingeniso engaphantsi kwewaka elinesihlanu lamakhulu eerandi ngenyanga.


Ukuba amakhaya afuna ukufaka izicelo kunye angakwenza oko. Ingeniso yekhaya ngalinye kufuneka ibe ngaphantsi kwewaka elinamakhulu amahlanu eerandi ngenyanga.

Iinkxaso-mali ziya kunikezelwa:
* kubantu abangenamihlaba, ingakumbi amakhosikazi
* abasebenzi basezifama neentsapho zabo
* abaqashwa abahlala emisebenzini neentsapho zabo
* abahlali abafuna ukuba ngabanini abakhuselekileyo bemihlaba abahlala kuyo
* abantu abakumashishini abafuna imihlaba emaphandleni ukuze bavelise kuwo izivuno zabo
* abantu abafumana umhlaba ngokwemisebenzi yenkqubo yokubuyiselwa komhlaba eluntwini
* abantu abaphulukana nomhlaba ngexesha lenkqubo localu-calulo ngokobuhlanga kodwa bengenakufumana mihlaba ngokwemigaqo yomthetho iRestitution of Land Act.


INKXASO-MALI YOCWANGCISO LOKUZINZA EMHLABENI

Le nkxaso-mali ingasetyenziselwa ukuqesha abacwangcisi nezinye iingcali zize kuncedisa ekucwangcisweni kokuzinza. Inokuhlawulela iinkonzo ezifana neentlawulo zamagqwetha, ucwangciso lokusetyenziswa komhlaba kwanokucwangciswa kwezibonelelo zokwakha nokuphuhlisa loo mhlaba.

Le nkxaso-mali yahlula-hlulwa njengesahlulelo umzi ngamnye onokusifumana kule nkqubo yokuzinza kuloo mhlaba. Isixa esihlawulwa iingcali sitsalwa kweli shumi linesithandathu samawaka eerandi sifunyanwa ngumzi ngamnye.

Ukuze ube nokufaka isicelo sale nkxaso-mali, kufuneka:
* Ukhethe ummeli wasekuhlaleni ukuba afakele abahlali abo isicelo.
* Uqhagamshelane ne-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yemihlaba ze ugcwalise nephetshana lesicelo.


INKXASO-MALI YOKUFUMANA UMHLABA KOORHULUMENTE BAMAKHAYA

Le nkxaso-mali yenzelwe ukunceda oorhulumente bamakhaya ukuba bathengele abahlali imihlaba ukuze baphilise imfuyo yabo futhi batyale nezivuno zabo kuyo. Amalungu asekuhlaleni angaya kurhulumente weso sithili okanye wesixeko sabo acele ukukhutshwa komhlaba ongowabahlali bonke ukuze wonke ubani apho abe nokuvelisa kuwo. Basenakho nokuqhagamshelana neSebe Lemicimbi Yemihlaba lephondo labo.
Abasemagunyeni kurhulumente wekhaya baya:
* Kufaka igalelo kwiintlawulo zaloo mhlaba.
* Kubonisa iSebe Lemicimbi Yemihlaba iimpepha zezimali zabo.
* Kuzinikela ekuqinisekiseni ukuba umhlaba lo uya kunikezelwa kuphela kubona bahlali bahluphekileyo.
* Kunikezela ngoluhlu lwamalungu asekuhlaleni aya kusebenzisa loo mhlaba.
* Kunikezela ngesicwangciso esisuka kubahlali nesicacisa ukuba umhlaba lowo uya kusetyenziswa njani na



IMIYALELO:

Nceda uqhagamshelane neSebe Lezindlu likaRhulumente weNtshona Koloni ngeenkcukacha ezithe vetshe:uAndre Rossouw
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4020
arossouw@pgwc.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yemihlaba (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufakwa kwezicelo zoncediso-mali kwiPhulo le-LRAD (IiNkonzo)
* Farmer Support and Development (iCandelo Likarhulumente) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Land Redistribution for Agricultural Development (LRAD) - Isebe Lezolimo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Land Redistribution for Agricultural Development Information Booklet (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5288.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Esselen Public Library

Esselen Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 2106, Parker's Dam, Worcester, 6861

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 348 2735


IFEKSI:

023 347 2599 / 348 3671


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Fredericka,KNOCKPAAL







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5293.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Eureka Public Library

Eureka Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bult Road, Vredendal, 8160


IDILESI YEPOSI:

PO Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 213 1045


IFEKSI:

027 213 3238


I-EMAIL:

VredLibrary@matzikamamun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


L, VAN ZYL







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5307.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Franschhoek Public Library

Franschhoek Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

7 Reservoir Street West, Franschoek, 7690


IDILESI YEPOSI:

PO Box 17, Stellenbosch, 7599

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 8406


IFEKSI:

021 808 8407


I-EMAIL:

madeleink@stellenbosch.org


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Madelein, KOEGELENBERG







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5312.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Gansbaai Public Library

Gansbaai Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Gansbaai,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 26, Gansbaai, 7220

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 384 0111


IFEKSI:

028 384 0241


I-EMAIL:

Jkoekemoer@hermanus.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Sharman, GELDENHUYS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5320.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Glen Elgin Library Depot

Glen Elgin Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Elgin, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 128, Elgin, 7180

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 859 2527


IFEKSI:

021 859 4893


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


J, DU TOIT







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5325.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Goodwood Prison Library Depot

Goodwood Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Edgemead, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Edgemead, 7407

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 559 3500 ext 184 (Library)


IFEKSI:

021 559 3515


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


A, VAN ZYL







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5327.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Goodwood Public Library

Goodwood Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Goodwood, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cnr Voortrekker and MacDonald Rds, Goodwood, 7460


IDILESI YEPOSI:

PO Box 100, Goodwood, 7460

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 590 1555


IFEKSI:

021 590 1557


I-EMAIL:

boshoffr@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Rosa, BOSHOFF







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.53296.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > Iindaba > INdlela Eyenye Endaweni ka-N2 Ohlawulelwayo: iNkulumbuso, uMphathiswa weZothutho wePhondo kwaneQumrhu leeNdlela zoMzantsi Afrika bahlangana Nabahlali

INdlela Eyenye Endaweni ka-N2 Ohlawulelwayo: iNkulumbuso, uMphathiswa weZothutho wePhondo kwaneQumrhu leeNdlela zoMzantsi Afrika bahlangana Nabahlali


27 uJanuwari 2004
UMTHOMBO WEENDABA Premier van die Wes-Kaap (Wes-Kaapse Provinsiale Regering)

INGXELO EYENZIWE YINKULUMBUSO YENTSHONA KOLONI, UMARTHINUS VAN SCHALKWYK, NGOMHLA WAMA-27 KUJANUWARI 2004
1/27/2004

Enye indlela eHlawulisayo kuhola wendlela uN2: Indibano yeNkulumbuso, uMphathiswa, i-SA Roads Agency noLuntu

"Kucacile ukuba lo ngumbandela ongenazimpendulo zilula. Ngokwembali enabileyo ukusuka phaya emva kwisithuba seminyaka engaphezulu kwama-30 eyadlulayo, kananjalo neemvakalelo ezizikileyo kuluntu lwale ndawo, izicwangciso zokwenza inxalenye kuhola wendlela uN2 onqumla kwiindawo ezimeleneyo iHelderzicht/Paardevlei, zenze kwafuneka ukuba kukhuselwe isidima soluntu njengoko ezi ndawo zikwamele uqoqosho." La ngamazwi eNkulumbuso yeNtshona Koloni, uMarthinus van Schalkwyk, xa wayethetha noluntu olwaluxhalabile lwaseHelderberg ngoLwesibini.

INkulumbuso yayihamba noMphathiswa wezoThutho weNtshona Koloni, uTasneem Essop; uManejala woMmandla weSA National Roads Agency Limited (SANRAL), uKobus van der Walt; ooceba beengingqi kumnye naMalungu ePalamente amele la mmandla. Le ntlanganiso yayilolunye utyelelo lweNkulumbuso kunye noMphathiswa uEssop nolwalulandela ukuzibophelela kwabo ngo-Oktobha kunyaka ophelileyo, bezibophelela ekubeni kuya kubakho ukubonisana phakathi kweSANRAL kunye noLuntu.

" Siyayiqonda into yokuba lo hola wendlela uN2 ucetywayo yinto edala inkxalabo enkulu" itshilo iNkulumbuso, "Sikwayiqonda nento yokuba isenokukhokelela ekubeni kususwe izindlu ezithile kwanezinye zezakhiwo, kananjalo ize kwaneengxaki ezizezinye ezifana nokhuseleko lwabahambi-ngeenyawo, ingxolo kunye nokwahlula-hlulwa koluntu yindlela. Le miba asimicimbi ingenamsebenzi - kwaye noRhulumente weli Phondo uzimisele ukuqinisekisa ukuba iqwalaselwa ngamandla imeko yalo, kwaye inikwa ingqalelo ngaphambi kokuba kwenziwe naluphi na uphuhliso."

"Indawo ethile kuN2 ehamba phakathi kweHelderberg kudala yathathwa njengeneengxaki - kuba ineendawo eziyalela ukuthotywa kwesantya silingane nama-70km/h, iintlangano eziliqela zeendlela kwanamagoso-goso eendlela ezidla ngokukhokelela kwisiminya-minya sothontelwano lweemoto, le ndlela ikwadala ukuxhalaba malunga nokhuseleko ezindleleni, "utshilo uMphathiswa uEssop.

Lo hola wendlela uN2 ucetywayo kulo mmandla wawucetywe ukususela ekupheleni koo-1970, xa uRhulumente wayethatha umhlaba owawufuneka. Le projekthi yakha yemiswa ebutsheni boo-1980 ngenxa yokungabikho kwemali, kanti noluntu belusoko lukuchasa oku. Kwaye kwaqwalaselwa ezinye iindlela yiSANRAL phaya ekupheleni koo-1990, kwaza kwakho isiphakamiso ekugqibeleni sokuba kuqhutyekwe nesicwangciso esasenziwe. Oku kucetywa kwale ndlela kwakhona kuyinxalenye yesicwangciso esikhulu sokuba kwenziwe uhlolo lokwenza indlela iToll-Road kuhola wendlela u-N1/N2.

" Siyalivuyela eli thuba lokuba sibonisane nabantu baseHelderzicht/Paardevlei kunye nabe-SANRAL," itshilo INkulumbuso, "Ngaphandle nje kokuba ide yabe indlela le iyaxhaswa ekugqibeleni ngu-SANRAL, uRhulumente wethu ke ngoko ufuna ukubaqinisekisa abantu bale ndawo ukuba akukho nto ibiya kugqibeka enjengesiphakamiso esipheleleyo sokwenziwa kwetoll-road."

INkulumbuso yoleke ngathi: "Kusekuninzi okusafuneka kwenziwe. I-SANRAL kufuneka igqibe ekubeni izichaze iinjongo zayo zokuba yenze le ndlela irhafelwayo, khon' ukuze wonke umntu kuzo zonke iindawo zoluntu ezichaphazelekayo afumane ithuba lokuzibhalisa ngokusesikweni naziphi na izinto ezimxhalabisayo. I-SANRAL kuya kufuneka idibane noRhulumente wethu wePhondo kunye neSixeko saseKapa, kanti nathi siya kubhalisa izinto ezisixhalabisayo. Kuya kuba semva kokuba ezi zinto sele ziqwalaselwe apho uMphathiswa weSizwe aya kukwazi ukwenza isigqibo ngokupheleleyo malunga nokuba azivume okanye azikhabe na ezi zicwangciso. Ukuba ngaba uthe wazivuma, kuya kumemelelwa iziphakamiso zokubiza amaxabiso (tender) - kwaye oku kuya kwenzeka kuphela ngokweemeko ezichaziweyo ukuhlangabezana nezo zinto zixhalabisayo."

"Kubalulekile ke ngoko, ukuba abantu baseHeldericht/Paardevlei basebenzise eli thuba ukuvakalisa okubaxhalabisayo xa abe-SANRAL begqibe ekubeni bayichaze eyona njongo yabo ngokwenza le ndlela ihlawulisayo, "itshilo iNkulumbuso. "Imibandela efana neebhlorho ezizizo zabahamba ngeenyawo nezezithuthi, imigqala ethintela ingxolo, imbonakalo-mhlaba efanalekileyo, kwaneendawo engenangxolo ekufuneka izikolo zalo mmandla zibhaliswe kuzo, kuba ezi zezona zinto zixhalabisayo zisemthethweni eziya kufuneka ziqwalaselwe ngulowo uya kube engumbizi-maxabiso. Kwicala likaRhulumente wePhondo siya kubhalisa izinto ezixhalabisayo esithe sazaziswa - ekungabalulwa kuzo uqinisekiso lweendleko eziya kuza nolu lwenziwo lwale ndlela ihlawulelwayo, ingakumbi kwiinkalo zeendleko ezongezelelekileyo zokuphinda kwenziwe indlela ukuba aziyi kunyanzeliswa kubasebenzisi-ndlela, ngokuthi bahlawule amaxabiso axhome ngaphezu kweqondo. Njengoko kubalulekile ukuba andiswe uhola wendlela uN2, kufuneka siyibaleke nenkqubo eya kubabeka entlungwini abantu bendawo leyo iza kunqumla kuyo indlela le."
Imibuzo Ingabhekiswa: KuRiaan Aucamp
Iselula: 083 778 9923




This content also available in English

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2009: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN

2008: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2003: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.53296.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iindaba
INdlela Eyenye Endaweni ka-N2 Ohlawulelwayo: iNkulumbuso, uMphathiswa weZothutho wePhondo kwaneQumrhu leeNdlela zoMzantsi Afrika bahlangana Nabahlali
Kucacile ukuba lo ngumbandela ongenazimpendulo zilula. Ngokwembali enabileyo ukusuka phaya emva kwisithuba seminyaka engaphezulu kwama-30 eyadlulayo, kananjalo neemvakalelo ezizikileyo kuluntu lwale ndawo, izicwangciso zokwenza inxalenye kuhola wendlela uN2 onqumla kwiindawo ezimeleneyo iHelderzicht/Paardevlei, zenze kwafuneka ukuba kukhuselwe isidima soluntu njengoko ezi ndawo zikwamele uqoqosho." La ngamazwi eNkulumbuso yeNtshona Koloni, uMarthinus van Schalkwyk, xa wayethetha noluntu olwaluxhalabile lwaseHelderberg ngoLwesibini.
Siyayiqonda into yokuba lo hola wendlela uN2 ucetywayo yinto edala inkxalabo enkulu" itshilo iNkulumbuso, "Sikwayiqonda nento yokuba isenokukhokelela ekubeni kususwe izindlu ezithile kwanezinye zezakhiwo, kananjalo ize kwaneengxaki ezizezinye ezifana nokhuseleko lwabahambi-ngeenyawo, ingxolo kunye nokwahlula-hlulwa koluntu yindlela. Le miba asimicimbi ingenamsebenzi - kwaye noRhulumente weli Phondo uzimisele ukuqinisekisa ukuba iqwalaselwa ngamandla imeko yalo, kwaye inikwa ingqalelo ngaphambi kokuba kwenziwe naluphi na uphuhliso."
INkulumbuso yoleke ngathi: "Kusekuninzi okusafuneka kwenziwe. I-SANRAL kufuneka igqibe ekubeni izichaze iinjongo zayo zokuba yenze le ndlela irhafelwayo, khon' ukuze wonke umntu kuzo zonke iindawo zoluntu ezichaphazelekayo afumane ithuba lokuzibhalisa ngokusesikweni naziphi na izinto ezimxhalabisayo. I-SANRAL kuya kufuneka idibane noRhulumente wethu wePhondo kunye neSixeko saseKapa, kanti nathi siya kubhalisa izinto ezisixhalabisayo. Kuya kuba semva kokuba ezi zinto sele ziqwalaselwe apho uMphathiswa weSizwe aya kukwazi ukwenza isigqibo ngokupheleleyo malunga nokuba azivume okanye azikhabe na ezi zicwangciso. Ukuba ngaba uthe wazivuma, kuya kumemelelwa iziphakamiso zokubiza amaxabiso (tender) - kwaye oku kuya kwenzeka kuphela ngokweemeko ezichaziweyo ukuhlangabezana nezo zinto zixhalabisayo."
Kubalulekile ke ngoko, ukuba abantu baseHeldericht/Paardevlei basebenzise eli thuba ukuvakalisa okubaxhalabisayo xa abe-SANRAL begqibe ekubeni bayichaze eyona njongo yabo ngokwenza le ndlela ihlawulisayo, "itshilo iNkulumbuso. "Imibandela efana neebhlorho ezizizo zabahamba ngeenyawo nezezithuthi, imigqala ethintela ingxolo, imbonakalo-mhlaba efanalekileyo, kwaneendawo engenangxolo ekufuneka izikolo zalo mmandla zibhaliswe kuzo, kuba ezi zezona zinto zixhalabisayo zisemthethweni eziya kufuneka ziqwalaselwe ngulowo uya kube engumbizi-maxabiso. Kwicala likaRhulumente wePhondo siya kubhalisa izinto ezixhalabisayo esithe sazaziswa - ekungabalulwa kuzo uqinisekiso lweendleko eziya kuza nolu lwenziwo lwale ndlela ihlawulelwayo, ingakumbi kwiinkalo zeendleko ezongezelelekileyo zokuphinda kwenziwe indlela ukuba aziyi kunyanzeliswa kubasebenzisi-ndlela, ngokuthi bahlawule amaxabiso axhome ngaphezu kweqondo. Njengoko kubalulekile ukuba andiswe uhola wendlela uN2, kufuneka siyibaleke nenkqubo eya kubabeka entlungwini abantu bendawo leyo iza kunqumla kuyo indlela le."
Iselula: 083 778 9923
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5335.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseHessequa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Gouritsmond Library Depot

Gouritsmond Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Gouritsmond, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Gouritsmond , 6696


IDILESI YEPOSI:

PO Box 35, Gouritsmond, 6696

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 745 3003


IFEKSI:

028 745 3129


I-EMAIL:

library@rvd.dorea.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Elsa, VAN BRUGGEN







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5337.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Graafwater Public Library

Graafwater Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Graafwater, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van der Stel Street, Graafwater, 8120


IDILESI YEPOSI:

PO Box 239, Graafwater, 8120

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 422 1108


IFEKSI:

027 422 1109


I-EMAIL:

mungrw@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


A, SWARTZ







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5339.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Grabouw Public Library

Grabouw Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grabouw, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

1 Ryke Street, Grabouw, 7160


IDILESI YEPOSI:

PO Box 146, Grabouw, 7160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 859 2708


IFEKSI:

021 859 2930


I-EMAIL:

caledon@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Catherine, MAY







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5357.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseHessequa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Harold Krumm Public Library

Harold Krumm Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langebaan, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Suikerkant Street, Langebaan, 7357


IDILESI YEPOSI:

PO Box 11, Langebaan, 7357

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 707 5031


IFEKSI:

022 772 2825


I-EMAIL:

Mun@saldanhabay.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


C, SAMUELS







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5366.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Hector Peterson Memorial Library

Hector Peterson Memorial Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Lwandle, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Vulindlela Street, Lwandle, 7140


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X3005, Strand, 7139

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 7726


IFEKSI:

021 845 8249


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B, KANUKA


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 7726


IFEKSI:

021 845 8249


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B Kanuka


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 7726


IFEKSI:

021 845 8249


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B Kanuka


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 845 7726


IFEKSI:

021 845 8249


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


B Kanuka







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5369.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseHessequa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Heidelberg Public Library

Heidelberg Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Riebeeck Street, Heidelberg , 6665


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X2, Heidelberg, 6665

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 1917 ask for Library


IFEKSI:

028 722 1157


I-EMAIL:

heidelberg@xsinet.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Suzette, COETZEE







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5373.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Helderstroom Prison Library Depot (Personnel)

Helderstroom Prison Library Depot (Personnel)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Helderstroom Prison, Caledon, 7230


IDILESI YEPOSI:

Helderstroom Prison, Private Bag X051, Caledon, 7230

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 214 8754


IFEKSI:

028 214 8637


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


A Immelman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5379.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Helderzicht Public Library

Helderzicht Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Somerset West, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

February Street, Helderzicht, Somerset West, 7130


IDILESI YEPOSI:

February Street, Helderzicht, Somerset West, 7130

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 852 3477


IFEKSI:

021 850 4438


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


J, WENTZEL


IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 852 3477


IFEKSI:

021 850 4438


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


J Wentzel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.54692.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezolimo > Iifama Zophando > Outeniqua Research Farm

Outeniqua Research Farm




IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iifama Zophando

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 874 2047/8





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.54698.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezolimo > Iifama Zophando > Nelspoort Research Farm

Nelspoort Research Farm




INDAWO:

Nelspoort,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iifama Zophando

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 416 1611





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.54700.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezolimo > Iifama Zophando > Langgewens Research Farm

Langgewens Research Farm




INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iifama Zophando

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Po Box 271, Moorreesburg

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 2370





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.55216.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Abezobugcisa Kwimpilo Yezilwanyana > Riversdale Animal Health Technicians

Riversdale Animal Health Technicians






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riversdale, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Abezobugcisa Kwimpilo Yezilwanyana

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 713 3102






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5553.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Henry Fagan Library Depot

Henry Fagan Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Camphill School, Hermanus, 7200


IDILESI YEPOSI:

Camphill School, Hermanus, 7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 312 3803 Ext 221


IFEKSI:

028 312 3900


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mary Birkett







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5555.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Hermanus Public Library

Hermanus Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Harbour Way, Hermanus, 7200


IDILESI YEPOSI:

Po Box 455, Hermanus, 7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 313 8012


IFEKSI:

028 312 1894


I-EMAIL:

Jkoekemoer@Hermanus.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Alette Olwage







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5563.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKnysna > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Hornlee Branch Library

Hornlee Branch Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hornlee, Knysna


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKnysna


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Vigilance Street, Hornlee, 6570


IDILESI YEPOSI:

Po Box 31, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6368


IFEKSI:

044 382 4070(Knysna Library)


I-EMAIL:

K.Lib@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Maria Veldkornet







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.55696.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaziko Enkcubeko

AMAZIKO ENKCUBEKO

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Bien Donne Manor House (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Paarl, Drakenstein

Groot Drakenstein (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)


Koekenaap Cultural Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Koekenaap, WCDMA01

Melkbos Cultural Centre (Melkbosch Strand) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Melkbosstrand, eKapa

Melkbos Oppiesee (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Melkbosstrand, eKapa

Okkie Jooste (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Stellenbosch, Boland

Schoemanspoort Cultural Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eTsoreni, Eden


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5577.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Idas Valley Public Library

Idas Valley Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Sonnebloem Road, Idas Valley, Stellenbosch, 7600


IDILESI YEPOSI:

Po Box 17, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 8148


IFEKSI:

021 808 8148


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Colleen Adonis







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5581.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Imizamo Yethu Library

Imizamo Yethu Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hout Bay, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Melkhout Crescent, Hout Bay, 7800


IDILESI YEPOSI:

Melkhout Crescent, Hout Bay, 7800

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 790 6753


IFEKSI:

021 790 4479


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


A Ntuli







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5697.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKnysna > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Karatara Library Depot

Karatara Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Karatara, Knysna


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKnysna


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

4 George Road, Karatara, 6580


IDILESI YEPOSI:

4 George Road, Karatara, 6580

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6315


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


M R Smith







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5702.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Kayamandi Public Library

Kayamandi Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Masithandane Street, Stellenbosch, 7599


IDILESI YEPOSI:

Po Box 17, Stellenbosch, 7599

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 889 6399


IFEKSI:

021 808 8200


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Luleka Ngudu







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5709.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Khayelitsha Public Library

Khayelitsha Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bonga Drive, Khayelitsha, 7530


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X93, Bellville, 7535

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 4655


IFEKSI:

021 361 5159


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Thobeka Mkalipi







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5711.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Klawer Public Library

Klawer Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Klawer, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Valley Street, Klawer, 8145


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 216 1504


IFEKSI:

027 216 1597


I-EMAIL:

Klawerareaoff@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Marie Mostert







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5728.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili soMntla Wentlango > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Klein Swartberg Library Depot

Klein Swartberg Library Depot






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Laingsburg, uMbindi weKaroo


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili soMntla Wentlango


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

Po Box 151, Laingsburg, 6900

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 581 5043


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


I Van Delft







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5730.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKnysna > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Knysna Public Library

Knysna Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Knysna


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKnysna


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Street, Memorial Square, Knysna, 6570


IDILESI YEPOSI:

Po Box 31, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6382


IFEKSI:

044 302 4070 / 302 4070


I-EMAIL:

gillian.carter@pixie.co.cza


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Gillian Carter







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5732.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Koeberg Public Library

Koeberg Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Melkbosstrand, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Merchant Walk, Duynefontein, Melkbosstrand, 7441


IDILESI YEPOSI:

Merchant Walk, Duynefontein, Melkbosstrand, 7441

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 553 2514


I-EMAIL:

Jenny.Oaten@Capetown.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Jenny Oaten







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5736.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Kraaifontein Public Library

Kraaifontein Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Brighton Street, Kraaifontein, 7569


IDILESI YEPOSI:

Po Box 25, Kraaifontein, 7569

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 6209


IFEKSI:

021 980 6234


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Nelia Van Zyl







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5746.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili sase-Eden > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Kwanonqaba Public Library

Kwanonqaba Public Library






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili sase-Eden


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Mayixhale Street, Kwanonqaba, 1276


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X29, Mossel Bay, 6500

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 693 1507


IFEKSI:

044 693 1507


I-EMAIL:

Cpm2@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Maggie Groenewald







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5756.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili soMntla Wentlango > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Laingsburg Public Library

Laingsburg Public Library






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Laingsburg, uMbindi weKaroo


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili soMntla Wentlango


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Riebeeck Street, Laingsburg, 6900


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Laingsburg, 6900

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 551 1019


IFEKSI:

023 551 1019


I-EMAIL:

Laingsburg@Xsinet.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Francis Van Wyk







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5761.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Laingville Public Library

Laingville Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X12, Vredenburg, 7380


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X12, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 736 1043


IFEKSI:

022 736 1123


I-EMAIL:

Mun@Saldanhabay.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


N Africa







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.57610.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe leNkulumbuso
IiNkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Amawonga ePhondo
Amawonga ePhondo
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
kwiLungu
Cofa kule mifanekiso ukuze ufumane iinkcukacha ngamawonga ahlukeneyo eli phondo
Iimbasa Zamawonga ePhondo yaba semthethweni ngenxa yomthetho iProvincial Honours Act 9 ka-1999. Isahluko 6 soMgaqo-siseko weNtshona Koloni uthi mabanakanwe abantu abazuze lukhulu nabanikezele ngenkonzo egqwesileyo nelingene ukuwongwa beyinikezela kwiphondo leNtshona Koloni.La mabakala alandelayo athi ansksnwa:
Fumana uluhlu olugcweleyo lwabantu abawongwayo, emnye kubo nesishwankathelo somsebenzi awenzileyo eluntwini. Eli wonga lanikezelwa kwimibhiyozo yoMhla Woxolelwaniso ngentyanga yoMnga ngo-2004 kwindawo yokuhlala yeNkulumbuso esesikweni, eLeeuwenhof.
Ngonyaka ka-2004 kutyunjwe abantu abafikelela kumashumi amane anesihlanu ukuze bafumane la mawonga. Abaninzi kwaba bantu batyunjwe apha bagqwese kumacandelo ezemidlalo, kwezemfundo, ubugcisa, inzululwazi, ukusebenzela uluntu, njalo-njalo. Ubusuku bokunikezelwa kwala mawonga wbabubanjwe ngomhla wesithathu kwinyanga yoKwindla ngo-2004 kwiNqaba yaseGood Hope.
IMIYALELO:
Amathuba okutyunjwa kwabantu abaza kufumana la Mawonga ePhondo ngokwesiqhelo anhengezwa kuwo onke amaphepha-ndaba amakhulu aseKapa, nakunomathotholo. Eli ke lithuba lokuba uluntu ngokubanzi lutyumbe abantu abakholelwa ekubeni bakufanele ukunakanwa.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5770.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Imanyano > INgxowa-mali yezeMfundo, ezeNzululwazi noBuxhaka-xhaka boBugcisa, ePitoli

INgxowa-mali yezeMfundo, ezeNzululwazi noBuxhaka-xhaka boBugcisa, ePitoli




IWEBSITE:

www.saasta.ac.za


I-EMAIL:

info@saasta.ac.za


UMNXEBA:

012 392 9300


IFEKSI:

012 320 7803


IDILESI YESITALATO:

Didacta Building, 211 Skinner Street, Pretoria, 0001


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1758, Pretoria, 0001


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

iSebe Lenzululwazi Nobugcisa Bonxibelelwano (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5774.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > IBhodi > IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho

IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho




UMNXEBA:

021 697 5252


IFEKSI:

021 697 5316


IDILESI YESITALATO:

Melofien Centre, 5 Church Street, Athlone


IDILESI YEPOSI:

PO Box 166, Athlone


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5777.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > I-arhente > IQumrhu loPhuhliso Nokutyeba kwezoSasazo

IQumrhu loPhuhliso Nokutyeba kwezoSasazo




IWEBSITE:

www.mdda.org.za


I-EMAIL:

info@mdda.org.za


UMNXEBA:

011 484 0501


IFEKSI:

083 486 4687


IDILESI YESITALATO:

KPMG Offices, Parkview, 2122


IDILESI YEPOSI:

Private Bag 9, Parkview, 2122


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Khanyi Mkonza


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezonxibelelwano (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5781.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Iziko > IZiko leSizwe lezeNzululwazi kwiZityalo

IZiko leSizwe lezeNzululwazi kwiZityalo




IWEBSITE:

www.nbi.ac.za


I-EMAIL:

webmaster@nbi.ac.za


UMNXEBA:

021 799 8800


IFEKSI:

021 761 4687


IDILESI YESITALATO:

Rhodes Drive, Newlands, 7735


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X7, Claremont, 7735


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lemicimbi Yamanzi Namahlathi (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5788.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > UBhubhane Wesigulo > Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo

Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Isigulo esiqatha seso siqhubekeka ixesha elide okanye siphinde sibuye emva kwexesha elide. Ezinye zezona zigulo ziqatha sisifo semiphunga kwanesoxinzelelo lwegazi (ubushushu begazi).
* Zintoni izifo ezondeleyo?
* Ukuthintelwa nokulawulwa kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo
* Isifo sesifuba
* Isifo soxinzelelo lwegazi

ZINTONI IZIFO EZONDELEYO
Izigulo ezondeleyo zinokudalwa yimfuzo kodwa ngamanye amaxesha zibakho ngendlela aphila ngayo, kwakhona neemeko zokusingqongileyo, ziyazandisa, ezifana nokutshaya, ukutya okungafanelekanga, ukungazilolongi, nokusela okugqithisileyo. Ngamanye amaxesha ezi meko ziyalawuleka, kodwa ngamanye amaxesha zibangelwa kukuhlupheka, nokungatyi kutya kusempilweni lo mzuzu umntu akhulelweyo.

Kukho umbandela wenkonzo obaluleke kakhulu onenjongo yokuthintela isigulo nokuvuselela imo yempilo, ngokungaphandle kokwalatha isigulo kwangethuba, ukulawula nokunciphisa ingozi.

Izigulo ezondeleyo ezibekwa kuqala zezi: ukunyuka koxinzelelo lwegazi isifo soxinzelelo lwegazi, isifo sesifuba, isifo sokuwa, isifo sezintso, umhlaza, isifo sokungasebenzi kakuhle kwemiphunga, kunye neswekile uHlobo lwesi 2 (iswekile yohlobo loku 1, olufunyanwa kubantwana abancinci, yiyona iqhelekileyo) Uninzi lwezi zifo zezethuba elide kwaye ezinye zazo azinakunyangeka, zinokuthintelwa kuphela.

UKUTHINTELWA NOKULAWULWA KUMGANGATHO WOKUQALA WOLONDOLOZO LWEMPILO

Kumgangatho wokuqala wononophelo lwempilo inkonzo isekelezelwe ekuthinteleni ngokuthi kufundiswe abantu ngezibonelelo zendlela yokuphila esempilweni.Ikliniki nganye inomntu oqeshiweyo onezakhono zokufumana iziphumo zoxilongo nokulawula iimeko zezifo ezondeleyo ukuqalela kwabancinci ukuya kwabadala.Izigulana ziya kwazi ukubona umongikazi omnye xa ziphinda zibuya, xa ziza rhoqo kunyango lweswekile/ kwisifo soxinzelelo lwegazi okanye kwisifo sesifuba.Zinikwa ikhadi okanye into emaziyincamathisele kumacwecwe azo wona aqinisekisa ulondolozo oluqhubekekayo. Ukucebisa nokuthobela yingxenye yale nkonzo.Oogqirha namagosa ezonyango bayatshintshiselana ngokuvelela izigulana ezinezifo ezondeleyo ezisezibhedlele nasezikliniki.

Akho amalungiselelo enziweyo okuba izigulana ( ingakumbi abadala) zingayi qho ezibhedlele nasezikliniki ngokuthi zinikwe amayeza aza kuthatha inyanga enye ukuya kwezintathu. Abasebenzi bade baqalisa nemibutho namaqela awodwa enkxaso ukulungiselela abantu abanezigulo ezondeleyo. Ngale ndlela ke izigulana zingathi zifumane ingcaciso ngononophelo lwempilo olulodwa nemfundo ebhekiselele kwiimeko zabo zempilo.

Xa impilo isiya isiba mandundu okanye izigulana zigula kakhulu, ziye zisiwe kumgangatho olandelayo wolondolozo.

Inikezelwe apha ngezantsi imizekelo yeendlela zokuthintela, zokulawula nokunyanga izifo ezondeleyo.

ISIFO SESIFUBA sichaphazela abadala nabantwana. Kukudumba okondeleyo kwemibhobho yomoya ebangelwa yinto ethile engavumelani nempilo yomntu. Isifo sesifuba asinyangeki, kodwa sinokulawulwa ngokuyimpumelelo ngokuthi kusetyenziswe amayeza yonke imihla. Ukuhlolwa nonyango lwabadala lwenziwa kwiikliniki zokulondoloza impilo zokuqala apho abagulayo baxilongelwa khona, luqala khona uvavanyo olulodwa nokunyanga abantu. Abagulayo bafundiswa ngendlela yokulawula izifo zabo zesifuba , baziswe ngemiba ezisenza mandundu ezinjengokutshaya, ukungazilolongi nothuli olusendlini. Izigulana ezihlaselwa kakhulu sisifo sesifuba zinokufuna uncedo lonyango olungxamisekileyo,zithunyelwe nasezibhedlele.

ISIFO SOXINZELELO LWEGAZI sisifo sendlela yokuphila esinokuthi sithintelwe size sinyangwe. Xa uxinzelelo lwegazi luhlala lunyukile ithutyana elide, kuye kubekho ubuzaza.Ob buzaza budibanise imithanbo yegazi, intliziyo, izintso kunye namehlo. Izinto ezinokuthi zikhokelele kukufa kwelungu nasekufeni.Izigulana ezinesifo soxinzelelo lwegazi ziza kuxelelwa kumgangatho wokuqala wokulondoloza impilo ngendlela yokuphucula impilo yazo jikelele nangendlela yokunciphisa eminye imiba yesifo sentliziyo umzekelo ukuzilolonga, ukuyeka ukutshaya, utywala neziyobisi nokuphungula ukusebenzisa ityuwa.Ukuba kuthe emva kwazo zonke ezi zinto, uxinzelelo lwahlala luphezulu, uza kuchazelwa ngonyango.Kufuneka izigulana zibuye zize rhoqo ekliniki zizokujongwa zinikwe namayeza. Kufuneka izigulo ezinobuzaza ezifana nesifo sokufelwa lilungu lomzimba, isifo sentliziyo ukuyeka kwezintso zinyangwe kumgangatho wesibhedlele.
Iinkonzo yolondolozo lwezigulo ezondeleyo kwimigangatho emithathu - owokuqala ophakathi nowesithathu - ilungelelanisa ukuba abantu abafuna inkam-nkam bayifumane.


IMIYALELO:

Ezi nkonzo zifumaneka kwiikliniki nezibhedlele zonke eziseNtshona Koloni. Abantu abaqalayo ukuza kwizibhedlele baza kucelwa ukuba bazalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo, ze bakugqiba bavulelwe icwecwe. Kufuneka beze nezazisi zabo. Kuza kufunwa incwadi yembalelwano ebasusa ekliniki ibase esibhedlele. Esibhedlele kuza kufunwa isiqinisekiso somvuzo waloo nyanga uye ngayo/ uxwebhu lokuhlola umvuzo ( RP5) Ukuba ubukhe weza esibhedlele , yiza nekhadi lakho.Indlela yokuhlawula: Akuhlawulwa, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa usiza esibhedlele, kwaye le ixhomekeke kumvuzo owamkelayo nakubantu abaxhomekeke kuwe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* National Guideline on Primary Prevention of Chronic Diseases of Lifestyle (CDL) (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 74 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Policy Framework for Non-Communicable Chronic Conditions in Children (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 210 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Guideline for the Promotion of Active Ageing in Older Adults at Primary Level (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 119 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5791.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Imanyano > INgxowa-mali yoPhando yeSizwe

INgxowa-mali yoPhando yeSizwe




IWEBSITE:

www.nrf.ac.za


I-EMAIL:

info@nrf.ac.za


UMNXEBA:

012 481 4000


IFEKSI:

012 349 1179


IDILESI YESITALATO:

Meiring NaudÃ© Road, Brummeria, Pretoria, 0001


IDILESI YEPOSI:

PO Box 2600, Pretoria, 0001


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

iSebe Lenzululwazi Nobugcisa Bonxibelelwano (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5805.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Icandelo Lolawulo > IQumrhu Leziqinisekiso Zokuphunyelelwa kwezifundo kuMzantsi Afrika

IQumrhu Leziqinisekiso Zokuphunyelelwa kwezifundo kuMzantsi Afrika




IWEBSITE:

www.saqa.org.za


I-EMAIL:

saqainfo@saqa.org.za


UMNXEBA:

021 686 0070


IFEKSI:

021 686 0182


IDILESI YESITALATO:

46 Rouwkoop Road, Rondebosch, 7701


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X 8, Rondebosch, 7700


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

N Coetzee


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezemfundo (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5818.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Langebaan Public Library

Langebaan Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langebaan, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cnr Oostewal & Bree Street, Langebaan, 7357


IDILESI YEPOSI:

Po Box 11, Langebaan, 7357

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 707 5030


IFEKSI:

022 772 2825


I-EMAIL:

Mun@Saldanhabay.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


LizÃ© Sadie







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.58187.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaziko
Ezempilo
Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo iZiko Leetuthuzelo laseNtshona Koloni iZiko Leetuthuzelo laseNtshona Koloni
INKCAZELO:
Ukuphehlelelwa kweZiko Zeetuthuzelo laseNtshona Koloni
Eli Ziko llihlangeneyo ke sele liliziko elikumgangatho ophezulu eliqhutywa ziingcali ekubuyiseleni abantu kwiimo zengqondo nezomphefumlo zesiqhelo elijongana nokwamkela abantu abathunyelwe ngawo onke amanqanaba eenkonzo zeentuthuzelo (kwinqanaba lesithathu, elesibini, elezithili kwaneenkonzo zenqanaba lokuqala). Izigulana nazo sizenokuzithumela kwiklinikhi yezigulana ezingalaliswayo leli Ziko ukuze zifumane ukuhlolwa ngeenjongo zolawulo.
Iinkonzo
Amanye Amaziko
Iziphumo
iZiko iWCRC le lizinikele ekuthuthuzelweni nasekubuyiselweni kwimeko yesiqhelo kwabantu abakhubazeke ngokwasenyameni ngokuthi:
Linikezele ngenkonzo yentuthuzelo neyobuyisela kwimo yesiqhelo nejolise ekubuyeni neziphumo ngendlela enika inkxaso nekhuselekileyo
Likwenze oko lisebenzisa indlela yokusebenzisana kwamacandelo ahlukeneyo
Libe nabasebenzisa abanezakhono nabazinikeleyo emsebenzini wabo
Lixhobise ngezakhono ze lakhe namatyathanga entsebenziswano noluntu ngokubanzi
Ukusikwa Kwelungu Lomzimba (ukuthuthuzelwa ukuze ube nokumelana nokususwa kwelungu elithile lomzimba wakho)
Iimvavanyo zasekhayeni okanye kwindawo yokusebenzela
Iklinikhi Yesigulo sethambo lomqolo
Iiklinikhi ezikumgangatho ophezulu wobungcali wokuhlaliswa kwizitulo zabantu abakhubazekileyo ezihambayo
Iiklinikhi zamagxa, zezandla nezijongene nomchamo.
Ngokweemfuno zabantu beli phondo, iWCRC le iya kulungiselela uluntu olufikelela ku-485,950. Oku ke kuthethe ukuba ibhedi nganye iya kusetyenziswa ngabantu aba-3,115 kwabo bayisebenzisayo le nkonzo apha eNtshona Koloni.
I-WCRC le ikwanikezela nangesikhundla esisodwa seentshukumo zophando nezoqeqesho kuthotho lwabasebenzi becandelo lononophelo lwezempilo, basebenzi abo baquka oogqirha, abongikazi, iingcali zononophelo lwempilo yomzimba, iingcali zononophelo lwempilo yomsebenzi, iingcali zononophelo lwempilo yokuthetha, oonontlalo-ntle, njalo-njalo, ndawonye nabasebenzi abawuyelanga sikolweni umsebenzi wononophelo lwempilo abanjengabo banonophela izigulana emakhayeni azo.
IZIXHOBO EZONGEZELELEKILEYO KWIZIKO ELITSHA I-WCRC
iStepping Stones: Le ke yindawo yokuhlala yexeshana eyenzelwe abantu abakwinqanaba labo lokugqibela lale nkqubo yokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo
iCandelo Lantsuku Zonke Lezigulana Ezingalaliswayo elenzelwe uvavanyo lokukhubazeka, uhlalutyo, inzululwazi yokulungiswa nokuthengiswa kwamachiza kwakunye neenkonzo zenkqubo yezifundo zezixhobo zokufota amalungu omzimba
IZIPHUMO EZINTLE ZELI PHULO LE-WCRC
Abantu abakhubazekileyo baye baqeshelwa ukuba babe ngamalungu eqela leenjineli ukuqinisekisa ukufezekiswa kwezidingo ezizodwa zabantu abakhubazekileyo.
Izakhiwo zengingqi erhangqe ezi ndawo zenziwe zakwazi ukumelana neemfuno zabantu abakhubazekileyo (iindawo zokuhamba abantu ezinetha, , iindawo zokuhamba ezipakini, iindawo zokungena kumaziko aneevenkile) kwakunye nokunyanzelisa ukuhamba kakuhle kwezithuthi kwenziwa ukuqinisekisa ukhuseleko lwentshukumo zabantu abakhubazekileyo.
Amagosa amaziko aseburhulumenteni nawo abonise ukuziphawula iimfuno ezizodwa zabantu abakhubazekileyo.
Umdlalo Webhola Yomnyazi Yabantu Abahamba Ngezitulo Zabakhubazekileyo
INDAWO:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UDIDI LWEZIKO:
Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:
IDILESI YESITALATO:
IDILESI YEPOSI:
IMIBUZO GABALALA:
UMNXEBA:
IFEKSI:
IINKCUKACHA EZICHAZAYO:
YAYAMENE
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5824.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBergrivier > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Lb Wernich Public Library

Lb Wernich Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Piketberg, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Calendula Street, Piketberg, 7320


IDILESI YEPOSI:

Po Box 60, Piketberg, 7320

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 913 1126


IFEKSI:

022 913 1380


I-EMAIL:

Bergmun@Telkomsa.Net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


E Basson







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5826.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Amaqumrhu kahulumente > Iziko

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - AMAQUMRHU KAHULUMENTE: IZIKO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IQumrhu lemigangatho loMzantsi Afrika



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5835.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Louwville Public Library

Louwville Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredenburg, Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

6th Street, Louwville, Vredenburg, 7380


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X12, Vredenburg, 7380

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 701 7072


IFEKSI:

022 715 1518


I-EMAIL:

Mun@Saldanhabay.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


E Kordom







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5837.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Lutzville Public Library

Lutzville Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Lutzville, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Du Toit Street, Lutzville, 8165


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 217 1519


IFEKSI:

027 217 1746


I-EMAIL:

Lutzareaoff@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Susan Cronje







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5847.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Malmesbury Prison Library

Malmesbury Prison Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X09, Malmesbury, 7299


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X09, Malmesbury 7299

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 487 1350 Ext.175


IFEKSI:

022 487 1362


I-EMAIL:

Mannym@Mmb3.Wcape.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Elsabe Van Der Vyver







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5849.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Malmesbury Prison Library

Malmesbury Prison Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X09, Malmesbury, 7299


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X09, Malmesbury 7299

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 487 1350 Ext.175


IFEKSI:

022 487 1362


I-EMAIL:

Mannym@Mmb3.Wcape.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Elsabe Van Der Vyver







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5859.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Masakhane Public Library

Masakhane Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Khayelitsha, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ntlazana Street, Khayelitsha, 7530


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X93, Bellville, 7535

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 361 0203


IFEKSI:

021 361 0160


I-EMAIL:

Lumkan@Capetown.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Numonde Lumka







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5862.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili sase-Eden > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Masifunde Public Library

Masifunde Public Library






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili sase-Eden


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Concordia Road, Jood Se Kamp, Knysna, 6570


IDILESI YEPOSI:

C/O Po Box 31, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 302 6310


IFEKSI:

044 302 4070


I-EMAIL:

K.Lib@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Xola Vincent France







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5864.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Mbekweni Projects Community Library

Mbekweni Projects Community Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Mphakalasi Street, Paarl, 7620


IDILESI YEPOSI:

Po Box 12, Paarl, 7620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 868 2759


IFEKSI:

021 872 8054


I-EMAIL:

Tommy@Drakenstein.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


P Sijaji







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5866.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Mcgregor Public Library

Mcgregor Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Robertson, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Tindall Street, Robertson , 6705


IDILESI YEPOSI:

Po Box 52, Robertson, 6705

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 625 1330


IFEKSI:

023 625 1630 (Ask For Fax Line)


I-EMAIL:

Ashton@Lando.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Soretha Simons







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5868.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > IKomishoni > IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika

IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika




IWEBSITE:

www.sahrc.org.za


I-EMAIL:

sahrcinfo@sahrc.org.za


IDILESI YESITALATO:

29 Princess of Wales Terrace, Parktown, Johannesburg, 2041


IDILESI YEPOSI:

Private Bag 2700, Houghton, 2041


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Phumla Mthala


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5870.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Meadowridge Public Library

Meadowridge Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Meadowridge, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

30 Howard Drive, Meadowridge, 7800


IDILESI YEPOSI:

30 Howard Drive, Meadowridge, 7800

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 712 9360


IFEKSI:

021 712 4195


I-EMAIL:

Meadrlib@Spm.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Jean Warmenhove







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5886.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Mobile Library (South)

Mobile Library (South)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

South Field, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cnr Cassino & Victoria Roads, Southfield, 7800


IDILESI YEPOSI:

Cnr Cassino & Victoria Roads, Southfield, 7800

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 705 0759


IFEKSI:

021 706 5761


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Christine Fransman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5890.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseWitzenberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Montana Public Library

Montana Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Church Street, Montana, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

Po Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 231 1021


IFEKSI:

023 231 1361


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ursula Christiaans







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5916.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Mount Pleasant Public Library

Mount Pleasant Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Heide Street, Hermanus, 7200


IDILESI YEPOSI:

Po Box 20, Hermanus, 7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 313 8000


IFEKSI:

028 312 1894


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Miralda Coert







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5927.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Muizenberg Public Library

Muizenberg Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Muizenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Atlantic Road, Muizenberg, 7945


IDILESI YEPOSI:

Atlantic Road, Muizenberg, 7945

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 788 5263


IFEKSI:

021 788 9838


I-EMAIL:

Muizblib@Spm.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Nikki Arnon







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5929.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Muldersvlei Library Depot

Muldersvlei Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Elsenburg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Po Box 5, Elsenburg, 7607


IDILESI YEPOSI:

Po Box 5, Elsenburg, 7607

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 884 4600


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


G Muir







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.59300.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Lichaza ezona mpawu zale site.
Yayilwa ngokombono wommi: ingxam yayo kulula ukuyiqonda yaye ayiqulethanga magama anzima asetyenziswa eburhulumentente. Nceda usinike iimbono kwaneengcebiso zakho ukuze sibe nokusoloko sikwazi siziphumeza iimfuno zakho.
inxiwa leenkcukacha lale mihla: le site inamaphepha angaphaya kwama-25,000 kwanamaxwebhu ali-1,000 ajongana nemiba karhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe.
Ingxam Entsha: ingxam entsha kule site ibhalwe ukusuka phantsi ukuze ichaze ngokuphandle iinkonzo zikarhulumente kwanendlela yokuzifumana.
Indlela elula yokufumana ulwazi: le site iququzelelwe ngeendlela eziqondakala lula kubanti bemihla ngemihla, umzekelo: ukuzala, umtshato, amashishini asakhasayo, njalo-njalo. Akufuneki de wazi ukuba urhulumente usebenza njani ukuze ufumane oko ukufunayo.
Ulawulo olongeziweyo kuwo: imbonakalo yale site ekulula ukuyitshintsha ithetha ukuba ungakwazi ukuyitshintsha ibe nobukhulu bamagama onokububona lula kwanohlobo lokuboba festile yokujonga.
Indlela yokuyila ecocekileyo, amaphepha akhaphu-khaphu: ulwazi lunokufumaneka ngokukhawuleza okungcono ngenxa yendlela le site eyilwe ngayo kwanamaphepha ayo awukhupha ngokukhawuleza umthwalo wawo.
Izihloko
Ulonyulo.
Icandelo ngalinye lale site linombala ofumaneka kulo kuphela.
Ingxam egciwe kuvimba: yonke ingxam igcinwe kuvimba wethu ukuze ifumaneke lula kwixa elizayo.
Indlela enobuntu: emva kwale portal kukho iqela elilungele ukuphendula nayiphi na imibuzo efikayo. Bafumane kwidilesi ye-email ephendula ngoko nangoko, iziko leminxeba okanye iziko elindwendwelwayo.
Tsalela umnxeba kwa: 0860 142 142 (ngeentsuku zeveki 8:00 - 18:00)
Mvulo: 10:00 - 16:00
Lwesibini ukuya Lwesihlanu: 8:00 - 16:00
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5936.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo

ICANDELO LONONOPHELO LWENQANABA LESIBINI, ELESITHATHU NOLUNGXAMISEKILEYO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Candelo lifuna ukuqinisekisa ukunikezelwa kwenkonzo zolondolozo lwempilo. oluquletheyo nolusebenza kakuhle ekumgangatho ophakathi nakowengingqi. Inoxanduva loku:

* lawula iGroote Schuur neRed Cross Children's academic complex.
* lawula iTygerberg/ Dental academic complex.
* lungelelanisa ezengqondo ezengingqi kunye nonikezelo lweenkonzo zolondolozo lwempilo olulodwa.
* Nika iinkonzo yezempilo kaxakeka/ engxamisekileyo kwiNtshona Koloni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5944.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili

IINKONZO NEENKQUBO ZEMPILO YEZITHILI: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Candelo lineenjongo zokuqinisekisa iinkonzo neenkqubo ezifanelekileyo nezinempumelelo. Kwakhona linoxanduva loku:

* lawula iinkqubo ezixeliweyo zempilo zokuqinisekisa olona lungiselelo lililo nelidibeneyo kwimigangatho yonke.
* qinisekisa iinkonzo zempiloezinempumelelo neziquletheyo zezithili.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11444.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: UKUTHENGISA KUMAZWE ANGAPHANDLE






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11517.6515.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Umhlaza womlomo wesizalo lolunye uhlobo lomhlaza olunakho ukuthinteleka kakhulu. Bonke omama kufuneka bafumane ukuhlolwa kwesibeleko (a pap smear) kanye kwiminyaka elishumi ukususela kubudala beminyaka engama- 30. Oku kuthetha ukuthi mayela neminyaka engama- 30, 40 kunye nama- 50 obudala.
Inkqubo yokuvavanya ijolise ekufumaneni nasekunyangeni iimpawu ezisaqalayo zomhlaza kumlomo wesizalo, eqhelwe ukubizwa njengo omlomo wesizalo. Uvavanyo luqukanisa ukuhlolwa kwesibeleko (or cervical smear), neyeyona ndlela ilula nekhawulezayo yokuvavanya ilungu langaphantsi loomama ukukhangela ukuba umlomo wesizalo uphilile na. Ezinye iiseli zomzimba ziyakhukuliseka ngokuthambileyo zimke kumlomo wesizalo yaye zithathwe zisiwe kumagumbi ovavanyo ziyokuxilongwa.
Ukuqapheliseka kokuqala kweeseli ezingaqhelekanga kuthetha ukuthi uphando oluthe xhaxhe lunakho ukwenziwa yaye nonyango lunakho ukunikezelwa ukuba kuyafuneka, ukuze kunqandwe ukuhambela phambili komhlaza.
Ngamanye amaxesha, iziphumo azicaci yaye kufuneke ukuba kuphindwe kuqatywe isidudu. Abafazi abasele belwenzile uvavanyo kufuneka baphindele eklinikhi baye kukhangela iziphumo zabo zovavanyo.
Khumbula, umxhamli unalo ilungelo lokucela inkcazelo yenkqubo kwangaphambi kwexesha.
Umhlaza womlomo wesizalo unakho ukuthintelwa ngokucezela ekubeni ube namaqabane amaninzi, ukusebenzisa iidyasi ukuthintela ukunwenwa kwentsholongwane yoluntu ekuthiwa yi human papillomavirus (eyayanyaniswa nomhlaza womlomo wesizalo) ukumisa ukwabelana ngesondo ude ube mdala, kwakunye nokungatshayi mdiza.
IMIYALELO:
Hamba uye kwiklinikhi yakho yezonyango yasekuhlaleni. U kuba iziphumo zokuhlolwa kwesibeleko aziqhelekanga, kuya kufuneka ubhukishwe yaye incwadi yokudluliselwa phambili ifumaneke ukuze kubekho olunye uvavanyo kwakunye nonyango kwelinye iziko lonyango okanye isibhedlele somgangatho wesibini nowesithathu. Umxhamli kuya kufuneka abuyiselwe kwakhona kwiklinikhi ukuze ahambele khona kwizihlandlo ezilandelayo.Ukuba ungumhambeli weli ziko lempilo okokuqala, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu yaye uxwebhu oluneenkcukacha zakho luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi, incwadi yokudluliswa (ukuba kuyanyanzeleka), naluphi na uhlobo lwamayeza owasebenzisayo kwakunye nekhadi leklinikhi/isibhedlele, ukuba ubusele ubhalisiwe khona.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Umntu obhinqileyo unakho ukufumana uvavanyo lwesibeleko olusimahla kude kube zizihlandlo ezithathu ebomini bakhe, kube kanye kwiminyaka elishumi eqale kwiminyaka engama-30 ubudala bakhe.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.595.services.11517.6517.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Uvavanyo Lomhlaza Webele

Uvavanyo Lomhlaza Webele






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ukumelana noku afumane nonyango.


IMIYALELO:

Uqeqesho lokuzivavanya amabele ngokwakho luyanikezelwa kwiiklinikhi. Kufuneka umntu lowo adluliselwe kwiiklinikhi zezigulana ezingalaliswayo ezingahlali kuloo mmandla kwakunye nezibhedlele ezikudidi lwesithathu oluphezulu apho iinkonzo zonyango lomhlaza webele ezibanzi, zingafumaneka khona.Ukuba uyityelela okokuqala le iklinikhi kuyakudingeka ukuba ugcwalise iphetshana lokubhalisa kwakunye noxwebhu lwabatyeleli besi sbhedlele luya kuvulwa. Yiza nencwadana yakho yesazisi, ikhadi lakho leseklinikhi/lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kwenye yezindawo kwakunye nencwadi yembalelwano esuka kweso sikuthumele kule klinikhi yonyango lomhlaza webele.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zonyango kumaziko onyango lodidi lokuqala zifumaneka simahla kubantu phantsi kwe-medical aid. Ukuba uthi uthunyelwe kwisibhedlele, kusenokufuneka uhlawule. Ixabiso liya kuxhomekeka emvuzweni wakho nasekubeni bangaphi na abantu abaxhomekeke kuloo mvuzo. Izibhedlele ke ziya kucela ukuba uze nesona siqinisekiso somvuzo wakho sitsha/uvavanyo lomvuzo wakho (iphetshana iIRP5).






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
* Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11517.6524.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Impilo Yokuzala Yamadoda

Impilo Yokuzala Yamadoda






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela

Impilo yokuzala iluxanduva ekwabelwana ngalo sisibibi esithandanayo. Ngoko ke, amadoda anendima ebalulekileyo ekufuneka eyidlalile yaye kufuneka enze okulindelekileyo ngoxanduva lwawo lokuthintela ukukhulelwa nokusebenzisa iintsilathi ekuthinteleni ukukhulelwa okungacwangciswanga kwanokusasazeka Kwezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, kuquka nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Amadoda namanina kufuneka ahlale phantsi namaqabane awo malunga neengcinga zokuthintela ukukhulelwa ze izibini ezo zincokole nangendlela eyamkeleke kubo bobabini yokwenza oko, nokuba ngubani na ekufuneka engoyena uyisebenzisayo le ndlela. Umzekelo, inkqubo yokwenza amadoda angaphindi afumane bantwana yinkqubo elula kakhulu ukuba angayenza amadoda.

Ukwaluswa kwamakhwenkwe
Ngenxa yezi ngxelo zigcwele izwe lonke zamadodana athi asutywe kukufa ngenxa yokwaluswa ngendlela engakhuselekanga, la madodana kungoku nje angakhe ukugonywa simahla kwiiklinikhi zenqanaba lokuqala lonyango ukuqinisekisa ukuba basempilweni phambi kokuba baye kwiiindawo zesiko lokwaluka. Kanti la maziko ononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala akwanayo nenkqubo ekhuselekileyo nesempilweni yokwalusa. Le nkqubo ingenziwa kwiintsana ezingamakhwenkwana emva nje kokuzalwa kumaziko ononophelo lwempilo ohlukeneyo.


IMIYALELO:

Kufuneka uye kwiklinikhi ekufutshane nawe yononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala. Abantu abawatyelela okokuqala la maziko/ezi zibhedlele zononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala kuya kufuneka bagcwalise iphetshana yokuba ngamalungu yaye baya kuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadana yakho yesazisi nekhadi lakho laseklinikhi/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa kuloo kwelo ziko.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Inkonzo zeendawo zokuqala zogonyo lwempilo zisisimahla kubantu bonke abangekho ngaphantsi koncedo lukagqirha. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kungakho iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwakho, ng






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11531.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Sebenza & Ufunde

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: SEBENZA & UFUNDE






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana). Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11533.17467.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Usapho & Nobuzali > Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana

Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.


IMIYALELO:

Ukuba uyise womntwana akayihlawuli inkxaso-mali yesondlo somntwana naxa inkundla sele imyalele ukuba ayihlawule, kufuneka:


1. Uye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukhalaze. Kubalulekile ukuba wenze isikhalazo esisesikweni ngalo lonke ixesha uyise womntwana engahlawuli.


2. I-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iyazigcina iinkcukacha zazo zonke iintlawulo azenzayo uyise womntwana. Ezi nkcukacha ziya kubonisa xa engahlawuli nokuba usemva ngamalini na.


3. Ukuba uyise womntwana uyaphangela ze angaphumeleli ukwenza intlawulo yesondlo somntwana, unina womntwana kufuneka acele inkundla yenze umyalelo wokufumana le ntlawulo isuka ngqo kumqeshi kayise womntwana.


4. Ukuba uyise womntwana nangoku akahlawuli, akawuthobeli umyalelo wenkundla. Oku kululwaphulo-mthetho. Inkundla iya kuthumela uyise isaziso esimcela ukuba eze enkundleni ngosuku oluthile. Kuya kufuneka ke achaze ukuba kutheni engakwazanga kuhlawula. Ukuba akanasizathu sibambekayo, inkundla ke ngokwesiqhelo iya kumxelela ukuba makahlawule yonke imali asemva ngayo, okanye uya kuthunyelwa ejele.


5. Kukho abantu ababizwa ngokuba ngabaphandi benkxaso-mali yesondlo sabantwana abaya kunceda igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba lifumane uyise womntwana ukuba uthe waduka.


Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11536.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > Die Regering van Suid-Afrika > IiNkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukufa

DIE REGERING VAN SUID-AFRIKA - IINKONZO: UKUFA






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ukubhalisa Ukusweleka
Xa umntu esweleka, usapho kufuneka lukuxele oko kusweleka kuMphathi weofisi Yokuzalwa Nokusweleka. Kufuneka bakwenze oku emva nje kokuba usapho lufumene isiqinisekiso sokusweleka kugqirha. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana iPhetshana Elisisiqinisekiso Sokusweleka
Xa ubhalisa ukusweleka neSebe Lemicimbi yeKhaya, uza kunikwa isiqinisekiso sokusweleka esifinyeziweyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukwenza Isivumelwano seLifa
Xa usweleka, izinto zakho zabelwa usapho lwakho okanye abantu ofuna bafumane ilifa lakho. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.595.services.11594.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IiNkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ezohambo

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - IINKONZO: EZOHAMBO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi
Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo. Siyintoni iSiqinisekiso seCesina eMthubi? Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi, wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso? Iingingqi zeCesina eMthubiSIYINTONI ISIQINISEKISO SOKUGONYELWA ICESINA ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika, Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana? Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana? Ukugaleleka eMzantsi Afrika, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5970.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Nuwerus (Napier) Public Library

Nuwerus (Napier) Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Volhou Street, Bredasdorp, 7280


IDILESI YEPOSI:

Po Box 51, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 423 3257


IFEKSI:

028 423 3977


I-EMAIL:

Wdr@Mbury.New.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Me October







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5972.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Isibhedlele iGroote Schuur

ISIBHEDLELE IGROOTE SCHUUR: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO











Malunga neGSH
Ukutyelela Izihlobo okanye Usapho
Ukunikezela Ngezipho kwiGSH
Iqela Elilawulayo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano





================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

ISIBHEDLELE IGROOTE SCHUUR

Isibhedlele iGroote Schuur Hospital, okanye ke iGSH ngamafuphi, sisibhedlele esixhaswa ngezimali ngurhulumente, siseKapa, eMzantsi Afrika futhi sinikezela:

* ngononophelo lwempilo lweengcali kwanolo loompondo zihlanjiwe kwicandelo lezempilo
* uqeqesho lwesikolo olukumgangatho wehlabathi kwabo basafuna izakhono zoqeqesho kwanakubahlali yaye
* isisibhedlele esihlonitshwayo nesikumgangatho wehlabathi kwezophando


Sinokuba sisesona sibhedlele sidumileyo ehlabathi kuba sisisibhedlele apho kwenziwa khona umsebenzi wokuqala woqhaqho-fakelo-ntliziyo ngo-1967. Tyelela iZiko Lolondolozo Lwembali laseGSH ukuze ubone ukuba icandelo litshintshe njani ngokuhamba kweminyaka.


Noko kunjalo, mninzi umsebenzi ekusafuneka ubhiyozelwe owenziwa ngala masebe maninzi esi sibhedlele yaye bangaphezu kwama-3663 abasebenzi abanonophela izigulana ezingaphezu kwama-560 000 ezithunyelwa apha kwakunye nezo zilalisiweyo ngonyaka.



Uninzi lwezi meko lunobuzaza yaye esi sesinye sezona zizathu zenza ukuba iSGH le ibe liziko lokufundisa nelokunyanga elingungqa-phambili. Khawufumanise okunye ngeenkcukacha-manani zesi sibhedlele apha.






IINDABA NOKUNYE OKUTSHA







Lusuku Lomdlalo Wegalufa ngowe-19 kweyoMsintsi










Iinkcukacha Ngeifundo Onokuzikhetha










iGS neHealthCare 2010











EZIPHAMBILI







Oomatshini Bokuqhuba Izifundo Nonyango Lwamathumba eGroote Schuur






AMAKHONKCO







iDyunivesithi yaseKapa










iCandelo Lenzululwazi Yezempilo lase-UCT










Isibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu










Isibhedlele saseTygerberg










iDyunivesithi yaseNtshona Kapa











iCrest
Servamus yaseGSH - Siyakhonza









This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMatshi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5974.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Nuwerus (Nuwerus) Public Library

Nuwerus (Nuwerus) Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bitterfontein, WCDMA01


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kokerboom Street, Bitterfontein, 8200


IDILESI YEPOSI:

Po Box 17, Bitterfontein, 8200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 643 2050


IFEKSI:

027 643 2050


I-EMAIL:

Bredmun@Intekom.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Yvonne Maarman







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5978.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Obiqua Prison Library Depot

Obiqua Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tulbagh, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X3, Tulbagh, 6820


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X3, Tulbagh, 6820

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 230 1070


IFEKSI:

023 230 1114


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr Klink






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5981.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Isibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana
ISIBHEDLELE SOMNQAMLEZO OBOMVU SESIKHUMBUZO SEMFAZWE ESINONOPHELA IMPILO YABANTWANA: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Imbali, Injongo Nombono
Ezona Mpumelelo
Abalawuli
Ingxowa-mali Yesibhedlele Sabantwana
ISIBHEDLELE SOMNQAMLEZO OBOMVU ESISISIKHMUBUZO SEMFAZWE SONYANGO LWABANTWANA: IGUGU LESIZWE
Onke la maphondo alithoba eli lizwe kwanawo onke amazwe eli lizwekazi liyi-Afrika abathumela kweli ziko abantwana ukuze bafumane iinkonzo ezigqibeleleyo zononophelo lwempilo yabantwana.
Esi sisibhedlele esinyanga abantwana abathunyelwe ngamanye amaziko -oku ke kuthethe ukuba sinyanga kuphela izigulana ezithunyelwe zezinye iiklinkhi nezinye izibhedlele ezincinanana - phambi kokuba ezo zigulana zibe zingathunyelwa kwesi sibhedlele sikwinqanaba eliphezulu. Esi sibhedlele sisebenza ngokuzinikela ekuqinisekiseni ukuba abantwana bayafikelela kunonophelo lwempilo yabo nakwiinkqubo zenkxaso kuwo wonke uMzantsi Afrika.
IZIKO LOKUGQWESA
Eli ke liziko elizibalule ngokugqwesa kumsebenzi wokuqeqesha iingcali zononophelo lwempilo yabantwana kuwo onke amabakala.
Esi Sibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana sithatyathwa njengeziko eliphambili eMzantsi Afrika kwizifundo zenqanaba labo bayityekezayo kunonophelo lwempilo yabantwana noqeqesho lobuchwepheshe kuqhaqho-fakelo lwamalungu omzimba.
Esi sibhedlele ke sinabasebenzi abaliwaka elinekhulu, ukuqalela kubabahlohli kweli candelo, oogqirha nabongikazi ukuya kwezinye izifundo ezisondeleyo kwizifundo zononophelo lwempilo, oomabhalane kwakunye nabo basebenzi bangayifundelanga imisebenzi yabo. Abafundi bamaziko emfundo aphakamileyo kwizifundo zononophelo lwempilo asondeleyo kweli ziko, abasele benezidanga nabangekabi nazo, kwanabo basuka kumazwe ngamazwe ehlabathi bafumana uqeqesho namava kumagumbi ononophelo lwempilo yezigulana nakwiiklinkhi zesi sibhedlele.
Incwadana Esisikhokelo Sezigulana Ezingalaliswayo iyafumaneka ngoku
IMIBA EPHAMBILI
Ngo-2006 iSibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu siya kube sibhiyozela iminyaka engamashumi amahlanu sisebenza! Hlala ukhangele ukuba kuya kube kusenzeka ntoni phi na.
AMAKHONKCO
Iziko Leentlungu Zomphefumlo leSibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu ngxowa-mali Yesibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu iDyunivesithi yaseKapa iDyunivesithi yeNtshona Koloni iDyunivesithi yaseStellenbosch
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5991.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Oostergloed Public Library

Oostergloed Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riviersonderend, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Lily Way, Riviersonderend, 7250


IDILESI YEPOSI:

Po Box 31, Oostergloed, Riviersonderend, 7250

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 261 1360


IFEKSI:

028 261 1227


I-EMAIL:

Caledon@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


L Fullard







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.5993.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka
IZIBHEDLELE ZEMIMANDLA, IZIBHEDLELE EZIHLANGANISIWEYO ZEZIGULO ZENGQONDO KWAKUNYE NEENKONZO ZONYANGO ZAMAXESHA KAXAKEKA: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Indima yeli Candelo liyiNtloko kukulungelelanisa ingqondo nokunikezela ngeenkonzo zokunyanga ezizodwa kwingingqi, .Ikwanalo noxanduva loku-:
Lawula obunobuchule obudibene nezibhedlele zabagula ngengqondo.
Qinisekisa inkonzo yolondolozwa kwempilo kumgangatho wesi 2 oquletheyo kwi Sebe lezeMpilo.
Qinisekisa ukunikezelwa kwenkonzo yempilo enempumelelo nequletheyo kwizibhedlele ezi zodwa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.5993.services.11505.6449.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Abantu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo bangafumana unyango kwiikliniki zonyango lokuqala zabagula ngengqondo.
Ukukhutshwa kwetyhefu emizimbeni yezigulane ezigulela ngaphandle kungenziwa kumaziko enqanaba lokuqala, ukuba ikho imfuneko yoko. Abantu abaxhomekeke kwiziyobisi, ngokuxhomekeke kuhlobo lwesiyobisi nezinye izinto, banokuziva beneempawu ezingemnandi zokuyeka iziyobisi xa beyeka iziyobisi zabo. Ukukhutshwa kwetyhefu yindlela yezonyango yokungenelela nenceda ekunciphiseni uvakalelo ngokomzimba nangokomphefumlo, kanti nasekulawuleni iingxaki ezinokubangwa kukuyeka iziyobisi, ngaphambi kokuba umntu lowo aye kufumana olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Xa ingxaki yomntu yokusebenzisa iziyobisi ifuna iinkonzo ezingcono nangaphezulu, kungafumaneka ezi nkonzo zilandelayo:
Izibhedlele zeenqila (ezenqanaba lesibini) zibonelela abantu abaxhomekeke etywaleni nakwiziyobisi ngeenkonzo zokukhutshwa kotyhefeko emzimbeni ngaphambi kokuba balaliswe kumaziko onyango ukuze bafumane olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Iziko i-De Nova Treatment Centre ese-Kraaifontein lifumana uncedo-mali olupheleleyo kwiSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle kwaye libonelela ngonyango lokuxhomekeka etywaleni nakwiziyobisi. Le nkonzo yeyabantu abangenamndla ngokwezimali kunye nabo bathunyelwa kuyo licandelo lezomthetho. Iinkonzo zabagula ngengqondo nasemphefumlweni zifumaneka ngamaxesha athile kwiingcali zabagula ngengqondo, ngcali ezo ziqeshwe liSebe lezeMpilo.
Amanye amaziko onyango lwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo naphantsi kweeNGOs abhalisiwe kwaye afunyaniswa isabsidi liSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle. Imbinana yamaziko abucala okunyanga abasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo ineelayisenisi ezikhutshwe liSebe lezeMpilo ukuze ibonelele ngeenkqubo zonyango ndawonye neenkqubo zokukhupha utyefeko emzimbeni. Isibhedlele i-Stikland sibonelela izigulane ezilalisiweyo ngeenkonzo zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo emva kokusebenzisa utywala ngokugqithisileyo.
IMIYALELO:
Iziko ngalinye lineendlela ezithile zokuthumela izigulane ezibhedlele kwaye ezo ndlela zingafumaneka ngokuthi umntu azidibanise neziko elo, wona maziko adweliswe kwi-ncwadi-salathisi yabagula ngengqondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni (IiNkonzo)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6001.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili sase-Eden > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Oudtshoorn Infantry School Library Depot

Oudtshoorn Infantry School Library Depot






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili sase-Eden


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Oudtshoorn Military Camp, CMI Base, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X643, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 203 4103


IFEKSI:

044 203 4100


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


S Tait







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6005.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Oudtshoorn Prison Library Depot

Oudtshoorn Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X675, Oudtshoorn, 6620


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X675, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 8951


IFEKSI:

044 272 6522


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


H Westraad







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6015.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeDrakenstein > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Paarl Public Library

Paarl Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Paarl, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Meul Street, Paarl, 7620


IDILESI YEPOSI:

Po Box 12, Paarl, 7620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 807 4871


IFEKSI:

021 872 4116


I-EMAIL:

Tommy@Drakenstein.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Am Le Roux







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6066.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili > Iinkqubo Zemicimbi Yezempilo

IINKQUBO ZEMICIMBI YEZEMPILO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkqubo zeMpilo zineenjongo zokulawula iinkqubo zempilo eziqinisekisa ilungiselelo elikumgangatho ophezulu noluhlangeneyo kwimigangatho yonke. Zifuna ukuphuhlisa, ukujonga , ukuhlenga-hlengisa nokulungelelanisa ezi nkqubo zempilo zilandelayo:

* Ulondolozo olwe ndeleyo, ukulondoloza abadala , nokuphilisa abantu kwakhona
* Ukugula ngengqondo
* Okusingqongileyo, eyomsebenzi neport health
* ukunyangwa kwezigulo zomlomo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6072.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Iinkonzo Zempilo Kwizithili > Iinkonzo Zempilo Zezithili Zenqila

IINKONZO ZEMPILO ZEZITHILI ZENQILA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Owona msebenzi unguwo weMetro District Health Services kukunika inkonzo yokuqala yempilo equletheyo, ingakumbi kumaqela anemivuzo esezantsi ( amkela kancinci) kwiMetropole. iCandelo lizamela ukunikezela inkonzo yempilo esemgangathweni, efikelelekayo, efumanekayo, esebenza kakuhle. kubo bonke abantu bengingqi ye metropole. Loo nto iyenza ngesakhiwo senkonzo yempilo kawonke wonke, ngenkonzo yezibhedlele ezikuMgangatho 2 nelungiselelo lenkxaso yenkonzo yezempilo. Kwakhona ifuna ukuseka , ukuxhasa, ukulungelelanisa iinkonzo yempilo equletheyo enesiseko sengingqi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6072.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Iinkonzo Zempilo Kwizithili
Iinkonzo Zempilo Zezithili Zenqila
IINKONZO ZEMPILO ZEZITHILI ZENQILA: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Owona msebenzi unguwo weMetro District Health Services kukunika inkonzo yokuqala yempilo equletheyo, ingakumbi kumaqela anemivuzo esezantsi ( amkela kancinci) kwiMetropole. iCandelo lizamela ukunikezela inkonzo yempilo esemgangathweni, efikelelekayo, efumanekayo, esebenza kakuhle. kubo bonke abantu bengingqi ye metropole. Loo nto iyenza ngesakhiwo senkonzo yempilo kawonke wonke, ngenkonzo yezibhedlele ezikuMgangatho 2 nelungiselelo lenkxaso yenkonzo yezempilo. Kwakhona ifuna ukuseka , ukuxhasa, ukulungelelanisa iinkonzo yempilo equletheyo enesiseko sengingqi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6072.services.11441.11441.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Iinkonzo Zempilo Kwizithili > Iinkonzo Zempilo Zezithili Zenqila > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amathala Eencwadi

IINKONZO ZEMPILO ZEZITHILI ZENQILA - IINKONZO: AMATHALA EENCWADI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Ithala Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono (iSebe Leenkonzo Zempilo Zesithili Sikamaspala Ombaxa)
Eli Thala Lophuhliso Noqeqesho Kiwizakhono liseKarl Bremer Complex eBelville, linikezela ingakumbi ngeenkonzo kubasebenzi bakarhulumente wephondo, abafundi kwakunye nezikhulu kumaphulo oqeqesho. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 31 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6080.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Iinkonzo Zempilo Kwizithili
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Owona msebenzi ubalulekileyo weCandelo kukunika inkonzo yempilo yokuqala equletheyo, ingakumbi kwiqela elamkela imivuzo emincinci.Izamela ukunikezela inkonzo yempilo esemgamgathweni, efikelelekayo efumanekayo nenempumelelo kubantu bonke baseBholandi/ kwingingqi ye Overberg. Le nto iyenza:
Ngokumisela, ngokulungelelanisa nokuhlenga-hlengisa iinkonzo zempilo.
Kuseka ,ngokuxhasa nangokulungelelanisa iinkonzo zempilo ezinesiseko sengingqi.
Kumisela , ngokulungelelanisa nokuhlenga-hlengisa inkqubo zokulawula ingcaciso neenkonzo ezibhekiselele kwezempilo.
IZibonelelo zolawulo mali neenkonzo zenkxaso.
IZibonelelo zeenkonzo zolawulo lwezabasebenzi.
Kumisela , ngokulungelelanisa nokuhlenga-hlengisa inkqubo zokulawula ingcaciso neenkonzo ezibhekiselele kwezempilo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6084.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBergrivier > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Piketberg Public Library

Piketberg Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Piketberg, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Church Street, Piketberg, 7320


IDILESI YEPOSI:

Po Box 60, Piketberg, 7320

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 913 1126


IFEKSI:

022 913 1380


I-EMAIL:

Bergmun@Telkomsa.Net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Gerna Croeser







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6086.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Iinkonzo Zempilo Kwizithili > Ummandla Osemazantsi eKapa/kwingingqi Yentlango

UMMANDLA OSEMAZANTSI EKAPA/KWINGINGQI YENTLANGO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Owona umsebenzi unguwo weCandelo kukunika inkonzo yempilo yokuqala, ingakumbi kumaqela amkela imivuzo emincinci. Le nto iyenza ngoku:

* Misela, lungelelanisa, nokuhlenga-hlengisa iinkonzo zempilo zoluntu kwSouthern Caoe ( iKapa eseZantsi) nakwingingqi yase Karoo
* Kwakha, ngokuxhasa ulungelelaniso lweenkonzo zempilo ezinesiseko sengingqi.
* IZibonelelo zokulawulwa kweenkonzo zezimali.
* IZibonelelo zeenkonzo zolawulo lwezabasebenzi.
* IZibonelelo zeenkonzo zezamachiza.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6088.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Pineview Public Library

Pineview Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Grabouw, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Mitchell Street, Grabouw, 7160


IDILESI YEPOSI:

Po Box 32, Grabouw, 7160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 859 2507 Ext 219


IFEKSI:

021 859 2930


I-EMAIL:

Caledon@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Doreen De Wee







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6092.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Pionier School Secondary Library Depot

Pionier School Secondary Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

20 Adderley Street, Worcester, 6850


IDILESI YEPOSI:

20 Adderley Street, Worcester, 6850

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 342 2313 Ext 272


IFEKSI:

023 342 3595


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


A Labuschagne







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6097.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBitou > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Plettenberg Bay Public Library

Plettenberg Bay Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bitou, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBitou


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Sewell Street, Plettenberg Bay, 6600


IDILESI YEPOSI:

Po Box 26, Plettenberg Bay, 6600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 533 2050 / 533 2054


IFEKSI:

044 533 3485(Municipality)


I-EMAIL:

Sdelarey.Lib@Plett.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Sita De La Rey







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6102.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Pniel Library

Pniel Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Pniel, Stellenbosch


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Main Road, Pniel, 7681


IDILESI YEPOSI:

Main Road, Pniel, 7681

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 885 1051


IFEKSI:

021 885 1683


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Claire Mentoor







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6104.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Pollsmoor Prison Library Depot

Pollsmoor Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tokai, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Private Bag X4, Tokai, 7966


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X4, Tokai, 7966

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 700 1215


IFEKSI:

021 550 6015 (Home)


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr Sauls







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6122.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Ravensmead Public Library

Ravensmead Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ravensmead, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Edgar Bullock Street, Ravensmead, 7504


IDILESI YEPOSI:

Edgar Bullock Street, Ravensmead, 7504

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 936 8774


IFEKSI:

021 936 8773


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Reginald May







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6124.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili > Iinkqubo Zemicimbi Yezempilo > Intsholongwane kaGawulyo/uGawulayo Nesifo Sephepha

INTSHOLONGWANE KAGAWULYO/UGAWULAYO NESIFO SEPHEPHA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo lwe HIV/ AIDS neleSifo semiphunga lifuna uluntu lwazi nge HIV/AIDS lize libeke kwizinga eliphezulu ukulondolozwa kwempilo kwabo bosulelwe Linenjongo yoku:

* Lungelelanisa imfundo yoluntu ngeHIV/AIDS/STI
* Ibeke kwizinga eliphezulu ukunikezelwa kwenkonzo yonyango lweHIV/AIDS/STI.
* Phuhlisa, ijonge , ihlenga-hlengise ize ilungelelanise inkqubo zeSifo-sephepha.
* Inikeze uqeqesho lweAIDS, ingcaciso nokucebisa kwiSebe.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6146.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Riebeek-Kasteel Public Library

Riebeek-Kasteel Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Riebeek Kasteel, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

7 Plein Street, Riebeeck-Kasteel, 7307


IDILESI YEPOSI:

Po Box 53, Riebeeck-Kasteel, 7307

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 448 1258


IFEKSI:

022 482 2935


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Marita Du Toit







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6187.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseWitzenberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Rietvallei Public Library

Rietvallei Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

20 Lyell Street, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

Po Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 1854


IFEKSI:

023 316 1877


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Geraldine R Morris







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6214.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Scottsdene Public Library

Scottsdene Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Scottsdene, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Eon Avenue, Scottsdene, 7570


IDILESI YEPOSI:

Po Box 221, Kraaifontein , 7570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 980 6258


IFEKSI:

021 980 6257


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


June Swartz







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6216.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Isibhedlele iTygerberg Nezibhedlele Zmazinyo > Isibhedlele Samazinyo

ISIBHEDLELE SAMAZINYO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6229.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseHessequa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Slangrivier Library Depot

Slangrivier Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Po Box 172, Heidelberg, 6665


IDILESI YEPOSI:

Po Box 172, Heidelberg, 6665

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 2503


IFEKSI:

028 722 2291


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


M B February







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6252.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Stanford Public Library

Stanford Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stanford,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

24 Long Mark Street, Stanford, 7210


IDILESI YEPOSI:

Po Box 197, Stanford, 7210

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 341 0640


IFEKSI:

028 341 0445


I-EMAIL:

Jkoekemoer@Hermanus.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Elizabeth Du Toit







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6254.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Steenvliet Public Library

Steenvliet Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Touwsrivier, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Dwars Street, Steenvliet, Touws River, 6880


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1124, Steenvliet, Touws River, 6880

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 358 1786


IFEKSI:

023 358 1192


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Alida Marries







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6258.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeStellenbosch > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Stellenbosch Public Library

Stellenbosch Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeStellenbosch


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Plein Street, Stellenbosch, 7599


IDILESI YEPOSI:

Po Box 17, Stellenbosch, 7599

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 808 8156


IFEKSI:

021 808 8150


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Cecile Marais







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6268.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Struisbaai Public Library

Struisbaai Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Struisbaai Local Council, Cnr 1st & Duining Str., Bredasdorp, 7280


IDILESI YEPOSI:

Po Box 51, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 435 6538


IFEKSI:

028 435 6400


I-EMAIL:

Bredmun@Intekom.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Anneke Kloppers







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6272.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Sunnyside Public Library

Sunnyside Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

17 Wilhelm Theys Avenue, Sunnyside, Montagu, 6720


IDILESI YEPOSI:

Po Box 24, Montagu, 6720

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 1112 Ext 228


IFEKSI:

023 614 1841


I-EMAIL:

Ashton@Lando.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


J Swanepoel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6277.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwellendam > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Swellendam Public Library

Swellendam Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Swellendam, Overberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwellendam


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrek Street, Swellendam, 6740


IDILESI YEPOSI:

Po Box 170, Swellendam, 6740

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 514 1100


IFEKSI:

028 514 2694


I-EMAIL:

Kobie@Sdm.Dorea.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


D Carelse







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6285.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Touws River Public Library

Touws River Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Touwsrivier, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Touws River Public Library, Touws River, 6880


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1124, Touws River, 6880

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 358 1786


IFEKSI:

023 358 1192


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Susan Du Plessis







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6291.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Troe-Troe Public Library

Troe-Troe Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Oases Street, Vanrhynsdorp, 8170


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 219 1278


IFEKSI:

027 219 1190


I-EMAIL:

Vrhynareaoff@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Hazel Kotze







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6293.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseWitzenberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Tulbagh Public Library

Tulbagh Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Tulbagh, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Plein Street, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

Po Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 230 1020


IFEKSI:

023 230 1250


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


William Cloete







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.62935.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Iindawo Ezihlala Abantu Abadala > Nuwe Begin Shelter

Nuwe Begin Shelter






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iindawo Ezihlala Abantu Abadala

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Brooke Str, Riverview, Worcester


IDILESI YEPOSI:

PO Box 148, Worcester, Worcester, 6850

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 342 7920


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Contact Person: R Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uFebruwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.62957.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Iindawo Ezihlala Abantu Abadala > The Haven, George

The Haven, George






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iindawo Ezihlala Abantu Abadala

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

123 Memorium Street, George


IDILESI YEPOSI:

PO Box 540, George, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 873 2787


IFEKSI:

044 873 2787


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Contact person: D Weldon / P Swanepoel







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uFebruwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6299.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Iinkonzo Ezingxamisekileyo > Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo

Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo




INKCAZELO:

Amaqurhu awahlukeneyo oMbuso nangekho phantsi kukarhulumente abonelela ngohlangulo olungxamisekileyo kwaneenkonzo zothutho. Ezi nkonzo zoncedo olungxamisekileyo zibonelela ngoncedo kuloo ndawo yengozi kwizigulana ze zithwale izigulana zizise ezibhedlele. Ezi nkonzo eNtshona Koloni zinikezelwa yi:
* iinkonzo zakwaMetro
* Inkonzo yoMoya eyiRed Cross Mercy ( Red Cross Air Mercy Service)
* Imibutho yonyango lokuqala

IINKONZO ZAKWAMETRO

UMetro unceda abantu abagulayo ixesha elingangeeyure eziyi 24 aze akhuphe izithuthi zabagulayo nabenzakeleyo abase kumancedo onyango afanelekileyo.

INtshona-koloni inezithuthi ezimalunga nama 400, ezidibanisa nezohlangulo, ezoncedo olungxamisekileyo, ezokuthutha izigulana kunye nee-ambulensi. iAmbulensi nganye inabantu ababini abaqeqeshiweyo abazakunika ulondolozo olungxamisekileyo. Uncedo olo lukhutshwayo luxhomekeke kwiziqu zemfundo abanazo, oluquka inkxaso yobomi yokuqala, ephakathi, nekwinqanaba eliphezulu Izidanga zemfundo zokuhlangula zixhobisa istafu ngolwazi nobuchwephesha obufunekayo ekuncedeni iimeko zonyango zohlangula ezikumgangatho ophezulu. iBhunga leeNgcaphephe zokungxamisekileyo/ zikaXakeka zoMzantsi Afrika zalatha imfundo namanyathelo/migangatho yoqeqesho elungiselela iStafu soLondolozo lukaXakeka/ oluNgxamisekileyo kwaye lufuna ukuba babhalise ngaphambi kokuba bakwazi ukusebenza.

Impendulo ekhutshwayo yononophelo olungxamisekileyo lwezonyango nexesha elithathwayo ukusa abantu ezibhedlele lixhomekeke kubunjani bengxaki yesigulana nobude bamancedo ukusuka kweso siganeko,okanye kulo ndawo inengozi.

Xa abantu befuna uncedo kufuneka banike le ngcaciso ilandelayo:
* indawo echanelekileyo enesehlo eso, ukwenzakala okanye isigulo
* ubunjani bengxaki yonyango okanye imeko yohlangulo
* inombolo yefowuni ekunokuthi kufowunelwe kuyo xa kukho into.


Ukuze inkonzo enempumelelo iqhube isebenza, abantu mabayisebenzise inkonzo ye ambulensi xa kukho ingxaki ngenene.

INKONZO YOMOYA EYIRED CROSS MERCY ( Red Cross Air Mercy Service)

Inkonzo yoMoya eyiRed Cross Mercy isetyenziswa xa abantu abagulayo besuka kwindawo ezikude besiya kwizibhedlele zodidi lwesithathu eKapa. Le nkonzo ayisetyenziswa ngqo ngabantu koko isetyenziswa zingcali zezempilo.

IMIBUTHO YONYANGO LOKUQALA

Imibutho yonyango lokuqala iquka neSt John Ambulance, SA Red Cross Society Western Cape and SA first League ezithi zinike uncedo kwiiNkonzo zakwaMetro, kwakhona zinike uncedo lokuqala kwezemidlalo nakwiminyadala yezenkcubeko

Amavolontiya abaluleke kakhulu kule nkonzo kwaye akhona amaqela amavolontiya kwiidolophu zonke zeNtshona koloni. La maqela afumaneka kwiinkonzo ze-ambulensi kwiingingqi zone eNtshona Koloni. Ukongeza jonga iinombolo ngezantsi.

Xa ufuna ukuba livolontiya ungadibana neCandelo lenkonzo lasePinelands kule nombolo 021 511 5154 uze ucele umlungelelanisi wamaqela amavolontiya. Kumaxesha amaninzi uza kuya kudliwano-ndlebe, emva kokuba ujoyinile ke njengevolontiya uza kuya kwimisebenzi yee- ambulensi. Kuza kufuneka uye kumgangatho woku 1,2, 3 nekhosi ezintathu enikwa ngabantu abasebenza kwinkonzo yonyango (paramedics). Uphinde usiwa kwiikhosi ezimfutshane kwi- Academy of Emergency Medical Care eCape Technikon.
Nazi ndawo ezibalulekileyo onoqhagamshelana nazo:
* i-St John Ambulance, ifowuni (021) 461 8420;
emva kweeyure zomsebenzi; ezikaxakeka (021) 423 3333
* i-SA Red Cross Society Western Cape: ifowuni (021) 797 5360; redcape@africa.com
* i-SA First Aid League, ifowuni (021) 984 62 94



IMIYALELO:

Xa ufuna ulondolozo lonyango olukhawulezileyo fowunela i Nombolo kaXakeka yoNyango lweSizwe engu 10177 kwaye i ambulensi iza kukhutshwa kwenye yala maziko ase Ntshona koloni. Ukongeza i Provincial Emergency Medical Services ingafumaneka kwezi nombolo( ngeeyure zemisebenzi qha)

uNdlunkulu
021 948 9908

Metro
021 511 6154

West Coast
022 433 2380

South Cape
044 874 7458

Boland/ Overberg
023 342 2698


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Wonke umntu uza kuyinikwa le nkonzo isekelezelwe kwintlawulo.Ukuba ukwiskimu se medical aid uza kubhataliswa imali efanayo yesigulana ekuvunyelwene ngayo kwiiskimu zeMedical aid,.ukuba akunayo uza kwabhataliswa ngokomvuzo owamkelayo.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
* Regulations Governing Ambulance Services in the Western Cape (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 1013 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Western Cape Ambulance Services Act, 2003 (UMthetho) (File type: pdf; size: 204 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6299.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Iinkonzo Ezingxamisekileyo
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo
INKCAZELO:
Amaqurhu awahlukeneyo oMbuso nangekho phantsi kukarhulumente abonelela ngohlangulo olungxamisekileyo kwaneenkonzo zothutho. Ezi nkonzo zoncedo olungxamisekileyo zibonelela ngoncedo kuloo ndawo yengozi kwizigulana ze zithwale izigulana zizise ezibhedlele. Ezi nkonzo eNtshona Koloni zinikezelwa yi:
Imibutho yonyango lokuqala
INtshona-koloni inezithuthi ezimalunga nama 400, ezidibanisa nezohlangulo, ezoncedo olungxamisekileyo, ezokuthutha izigulana kunye nee-ambulensi. iAmbulensi nganye inabantu ababini abaqeqeshiweyo abazakunika ulondolozo olungxamisekileyo. Uncedo olo lukhutshwayo luxhomekeke kwiziqu zemfundo abanazo, oluquka inkxaso yobomi yokuqala, ephakathi, nekwinqanaba eliphezulu Izidanga zemfundo zokuhlangula zixhobisa istafu ngolwazi nobuchwephesha obufunekayo ekuncedeni iimeko zonyango zohlangula ezikumgangatho ophezulu. iBhunga leeNgcaphephe zokungxamisekileyo/ zikaXakeka zoMzantsi Afrika zalatha imfundo namanyathelo/migangatho yoqeqesho elungiselela iStafu soLondolozo lukaXakeka/ oluNgxamisekileyo kwaye lufuna ukuba babhalise ngaphambi kokuba bakwazi ukusebenza.
Impendulo ekhutshwayo yononophelo olungxamisekileyo lwezonyango nexesha elithathwayo ukusa abantu ezibhedlele lixhomekeke kubunjani bengxaki yesigulana nobude bamancedo ukusuka kweso siganeko,okanye kulo ndawo inengozi.
Xa abantu befuna uncedo kufuneka banike le ngcaciso ilandelayo:
indawo echanelekileyo enesehlo eso, ukwenzakala okanye isigulo ubunjani bengxaki yonyango okanye imeko yohlangulo inombolo yefowuni ekunokuthi kufowunelwe kuyo xa kukho into.
Ukuze inkonzo enempumelelo iqhube isebenza, abantu mabayisebenzise inkonzo ye ambulensi xa kukho ingxaki ngenene.
Inkonzo yoMoya eyiRed Cross Mercy isetyenziswa xa abantu abagulayo besuka kwindawo ezikude besiya kwizibhedlele zodidi lwesithathu eKapa. Le nkonzo ayisetyenziswa ngqo ngabantu koko isetyenziswa zingcali zezempilo.
IMIBUTHO YONYANGO LOKUQALA
Amavolontiya abaluleke kakhulu kule nkonzo kwaye akhona amaqela amavolontiya kwiidolophu zonke zeNtshona koloni. La maqela afumaneka kwiinkonzo ze-ambulensi kwiingingqi zone eNtshona Koloni. Ukongeza jonga iinombolo ngezantsi.
Nazi ndawo ezibalulekileyo onoqhagamshelana nazo:
emva kweeyure zomsebenzi; ezikaxakeka 423 3333
IMIYALELO:
Xa ufuna ulondolozo lonyango olukhawulezileyo fowunela i Nombolo kaXakeka yoNyango lweSizwe engu 10177 kwaye i ambulensi iza kukhutshwa kwenye yala maziko ase Ntshona koloni. Ukongeza i Provincial Emergency Medical Services ingafumaneka kwezi nombolo( ngeeyure zemisebenzi qha)
uNdlunkulu
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6301.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Uitkyk Public Library

Uitkyk Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Lutzville, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Traffic Street, Lutzville, 8165


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 217 2192


IFEKSI:

027 217 1746


I-EMAIL:

Lutzareaoff@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Juliana Boois







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6303.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Uniondale Prison Library Depot

Uniondale Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Uniondale, WCDMA04


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Uniondale, 6460


IDILESI YEPOSI:

Uniondale, 6460

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 752 1115


IFEKSI:

044 752 1094






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6305.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili sase-Eden > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Uniondale Public Library

Uniondale Public Library






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Uniondale, WCDMA04


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wesithili sase-Eden


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Street, Uniondale, 6460


IDILESI YEPOSI:

Voortrekker Street, Uniondale, 6460

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 752 1024


IFEKSI:

044 752 1362


I-EMAIL:

Admin@Scdc.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Johanna Myburgh







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6311.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Vanrhynsdorp Public Library

Vanrhynsdorp Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanrhynsdorp, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

9 Church Street, Vanrhynsdorp, 8170


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 219 1190


IFEKSI:

027 219 1190


I-EMAIL:

Vrhynareaoff@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Lizette Steyn







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6317.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeKannaland > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Vanwyksdorp Public Library

Vanwyksdorp Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vanwyksdorp, Kannaland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeKannaland


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

P 0 Box 21, Vanwyksdorp, 6690


IDILESI YEPOSI:

P 0 Box 21, Vanwyksdorp, 6690

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 581 2354


IFEKSI:

028 581 2354


I-EMAIL:

Kannalandc@Telkomsa.Net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


M Bruce







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.63187.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala > Lesotho Safehouse

Lesotho Safehouse






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kraaifontein, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 988 4869


IFEKSI:

021 988 2222






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6319.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Velddrif Public Library

Velddrif Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Veldrif (Saldanha), Saldanha Bay


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Velddrif, 7365


IDILESI YEPOSI:

Po Box 29, Velddrif, 7365

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 783 1112


IFEKSI:

022 783 1422


I-EMAIL:

Vdfbib@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Sp (RonÃ©l), Kritzinger







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6321.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Villiersdorp Public Library

Villiersdorp Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Villiersdorp, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

59 Main Road, Villiersdorp, 6848


IDILESI YEPOSI:

Po Box 23, Villiersdorp, 6848

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 840 1130


IFEKSI:

028 840 2114


I-EMAIL:

Caledon@Mweb.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


J Dibden







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.63211.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala > Sorgenhaven (FAMSA)

Sorgenhaven (FAMSA)






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mossel Bay, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 2319, Mossel Bay, 6500

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 693 1092


IFEKSI:

044 693 1092






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6328.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Voorberg Medium B Prison Library Depot

Voorberg Medium B Prison Library Depot






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Medium B, Private Bag X2, Porterville, 6810


IDILESI YEPOSI:

Medium B, Private Bag X2, Porterville, 6810

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022931 2163


IFEKSI:

022931 3312


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Sharene, De Besch







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6332.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi iMatzikama > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Vredendal Public Library

Vredendal Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Vredendal, Matzikama


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi iMatzikama


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Church Street 37, Vredendal, 8160


IDILESI YEPOSI:

Po Box 98, Vredendal, 8160

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 213 1045 Ext 209


IFEKSI:

027 213 3238


I-EMAIL:

Vredlibrary@Matzikamamun.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Robert August







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6338.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Izibuko & Nezendalo
IMpilo yokusiNgqongileyo
IMpilo yokusiNgqongileyo
INKCAZELO:
Iinkonzo zeMpilo zezokusiNgqongileyo zephondo ziphicotha ( zijonga zize zihlole), zilungelelanise zixhase iinkonzo zempilo zokusingqongileyo kwiphondo.
zenza iinkqubo zempilo zokusingqongileyo kwephondo, izikhokelo, izithethe namabakala ziqinisekisa urhulumente onentsebenziswano namasebe achaphazelekayo esizwe nawephondo nabanye abanomdla.
ziphanda zize zinike ingxelo kuyo yonke imibuzo yabaphathiswa.( abesizwe nabamaphondo)
zenze zize zilungelelanise iimpendulo zempilo yokusingqongileyo ngokubhekiselele kulawulo lwentlekele.
zilawule inkqubo yengcaciso yokusingqongileyo zephondo zenze zize zikhuphe amagalelo empilo okusingqongileyo zephondo ngokubhekiselele kuphuhliso olutsha nokusetyenziswa komhlaba.
ziphicothe ukululamela izibonelelo zokukhanya nezinto zokhanyo zeSebe lezeMpilo likaNdlunkulu.
zalathe iimfuno zoqeqesho / nezemfundo zamaGosa eMpilo okuSingqongileyo (EHP) kwiphondo nokulungiselela ukumiselwa kweenkqubo zoqeqesho/ neeprojekthi.
zilawule inkonzo yoluntu lweEHP kwiphondo kudityaniswe nomlungelelanisi weNkonzo zoLuntu.
zilawule ukungeniswa kwezinto ezisuka kwamanye amazwe , ukwenziwa kwezinto, nokuthengiswa kwezinto eziyingozi ( nokunika ilayisensi) ze zilungelelanise ukuphandwa kwetyhefu yezityalo kunyango lwezolimo nezemfuyo yasekhaya.
zenze zize zilungelelanise impendulo zempilo yokusingqongileyo ngokubhekiselele kugqabhuko lwezifo ekunokuthethwayo ngazo ziphicothe iimeko zempilo yokusingqongileyo kumaziko onke karhulumente( ipalamente, izibhedlele, amaziko enkonzo yoluleko, izitishi zamapolisa, njalo njalo)
ICodex Alimentarius yinxenye yesivumelwano sorhwebelano noMzantsi Afrika esiqinisekisa ukukhuselwa kokutya okunye namabakala/ imigangatho efanayo iyasetyenziswa kwilizwe liphela. Iflag liqela elicebisayo elisebenza ngokwenza imithetho yokutya. eMzantsi Afrika.
IMIYALELO:
Xa ufuna enye ingcaciso , nceda udibane namagosa ezempilo alapha ngezantsi.
Mlawuli nkqubo
Fowuni
Feksi
Intloko yeSebe
Fowuni
Feksi
Fowuni
Feksi
Fowuni
Feksi
Intloko yeSebe
Fowuni
Feksi
Fowuni
Feksi
Fowuni
Feksi
Fowuni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6346.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Welverdiend Public Library

Welverdiend Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ou Meule Street, Bredasdorp, 7280


IDILESI YEPOSI:

Po Box 51, Bredasdorp, 7280

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 425 1919


IFEKSI:

028 425 1019


I-EMAIL:

Bredmun@Intekom.Co.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


T L Dennis







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6348.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Wesbank Public Library

Wesbank Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Acasia Avenue, Wesbank, Malmesbury, 7299


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X52, Malmesbury, 7299

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996 Ext 2240


IFEKSI:

022 482 2935


I-EMAIL:

Swartlandmun@Swartland.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Me Larey







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6350.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Wesfleur Public Library

Wesfleur Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Wesfleur Circle, Po Dassenberg, Atlantis, 7349


IDILESI YEPOSI:

Wesfleur Circle, Po Dassenberg, Atlantis, 7349

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 7618


IFEKSI:

021 573 7117


I-EMAIL:

Wesfleur.Library@Capetown.Gov.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


F Hearn







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6356.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala waseWitzenberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Witzenville Public Library

Witzenville Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Karee Street, Ceres, 6835


IDILESI YEPOSI:

Po Box 44, Ceres, 6835

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 230 1020


IFEKSI:

023 230 1250


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Geraldine Forbes







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6358.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Umntu ofuna ukuzazi ukuba wosulelwe na yiNtsholongwane kaGawulayo angaya ekliniki okanye nakweliphi na uncedo lwempilo lukawonke-wonke lokuya kuzifunela uvavanyo neengcebiso. Umntu uyazithabathela isigqibo sokuya kuvavanyo - akukho mntu unokunyanzeliswa ukuba aye kwenza uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.Amanyathelo angundoqo ekufuneka ethatyathiwe kukufumana iingcebiso ngaphambi kolu vavanyo, uvavanyo buqu kwaneengcebiso ezinikezelwa emva kwalo.
Ukucetyiswa ngaphambi kovavanyo
Ukuhlolwa
Uvavanyo olwenziwa emva kokufumana iingcebiso
UKUFUMANA IINGCEBISO NGAPHAMBI KOVAVANYO
Apha e-ATIIC iingcebiso kuqala lunikezelwe iingcebiso ngaphambi kovavanyo olo lwentsholongwane kaGawulayo yingcali yempilo yengqondo ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba umntu lowo ufumana ingcaciso eyaneleyo ukuze enze isigqibo spkuba alwenze na olo vavanyo okanye hayi. Incoko ke ke yenziwayo bucala yaye iyimfihlelo, futhi ke iqulethe ulwazi ngentsholongwane kaGawulayo/ngoGawulayo kwanovavanyo olo. Emva kokufumana ezo ngcebiso ngaphambi kovavanyo umntu lowo angazithabathela isigqibo sokuba aqhubekeke na nolo vavanyo okanye hayi. Umntu ke kufuneka anikezele imvume yokwenziwa kovavanyo ngokuthi agcwalise ze atyikitye iphetshana eligunyazisa oko.
Umntu unakho nokunikezela ngelungelo lakhe lokutyikitya eli phetshana lemvume komnye umntu. Umzekelo, umzali okanye ummeli womntwana ongaphantsi kweminyaka eli-14 angavuma ukuba umntwana lowo angaluthatha uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo. Abantwana ke abangaphezu kweminyaka eli-14 abavumileyo ukuthatha uvavanyo kufuneka bazinikwe iziphumo zeemvavanyo zabo. Olu lwazi ke alunakudluliselwa kubazali baba bantwana ngaphandle kwemvume yabo.
UVAVANYO
Akuvumelekanga ukuvavanya abasebenzi kwindawo yabo yempangelo ngaphandle kokuba loo nto ivunywa yiNkundla Yabasebenzi, ngokuthobela iSahluko 7 somthetho i-Employment Equity, wama-55 ka-1998.
Uvavanyo lweNtsholongwane kaGawulayo luvavanyo oluchanekileyo lenzululwazi olubonisayo ukuba umntu wosulelwe yile Ntsholongwane okanye hayi kwaye lusoloko lusenziwa kwigazi lomntu. Amaziko amaninzi ovavanyo asebenzisa Indlela Ekhawulezileyo Yokuvavanya, nto leyo ke ithetha ukuba umntu uthi azifumane iziphumo zakhe kwimizuzu nje engamashumi amabini.
UKUFUMANA IINGCEBISO EMVA KOVAVANYO
Ingxelo ekhawulezileyo yovavanyo inikwa umntu ngexesha lokufumana iingcebiso emva kovavanyo olo. Kwaneli ke ityeli lovavanyo neengcebiso likwayimfihlelo eyaziwa ngumvavanywa nomvavanyi kuphela yaye neziphumo zaziwa nguye kuphela, kuba kungekho mthethweni into yokunika umntu ingxelo zakhe nokuba unayo nokuba akanayo ungayifumenanga imvume yalo mntu, ubegqiba kwenza olo vavanyo. Ukuba umntu akachatshazelwanga yile ntsholongwane uza kucetyiswa ngengozi zokwabelana ngesondlo ezikhuselekileyo aphinde afundiswe nangokusebenzisa ntsilathi. Xa umntu kufumaniseke ukuba unayo, uza kucetyiswa ngendlela amakazamkele ngayo ezi ndaba, anikwe nengcaciso ngokwabelana ngesondo okukhuselekilyo nangokutya okunika impilo ekufuneka ekutyile. Umntu anganikwa iingcebiso eziqhubekekayo okanye athunyelwe kwiqela lenkxaso okanye kumbutho. Umama ekufumaniseke ukuba unayo uza kuthunyelwa ukuba azimanye neNkqubo Yokuthintela Ukosuleleka Kosana.
Abacebisi kwiphondo baqeqeshwa liZiko loqeqesho likaGawulayo Nelengcaciso.(ATICC) elisePlumstead, eKapa. Ngamavolontiya odwa asebenza Kwimibutho engekho phantsi kukaRhulumente anokuthi acele ukuqeqeshwa.
Ezi ke ziindawo ezibalulekileyo ongadibana nazo:
IMIYALELO:
Kuyimfuneko ukwenza idinga lokuzisa kuvavanyo neengcebiso zakwa-ATTIC.
Uvavanyo ozifunele ngokwakho ke kwakunye neengcebiso zifumaneka kwiikliniki nakumaziko ononophelo lwempilo yoluntu. Xa ingekhoyo le nkonzo kwezi ndawo zingentla umntu lowo makathunyelwe kwiqumrhu elinazo ezi nkonzo zeengcebiso okanye kwelinye ke iziko elinazo.
Abantu abaqalayo ukutyelela loo kliniki okanye elo ziko lempilo yoluntu bayakucelwa ukuba bagcwalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo ukuze umntu ngamnye enzelwe noxwebhu lwakhe. Kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi.
Inombolo Yomnxeba: 021 763 5320/1/2/3.
Amaxesha okuvavanya e-ATICC ngala alandelayo:
ngoMvulo:
ngoLwesibini:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Yenziwa simahla.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6366.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede Valley > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Worcester Public Library

Worcester Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Waterloo Sreet, Worcester, 6850


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X 3046, Worcester, 6850

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 348 2773


IFEKSI:

023 348 3671


I-EMAIL:

Library@Worcmun.Org.Za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


C Gerber







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6372.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCederberg > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Wuppertal Library Depot

Wuppertal Library Depot






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Wupperthal, Cederberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCederberg


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

School Street, Wuppertal , 8138


IDILESI YEPOSI:

School Street, Wuppertal , 8138

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

027 492 3022


IFEKSI:

027 492 3051


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Caroline Van Schalkwyk







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6374.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo > Unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo

Unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo




INKCAZELO:

Amachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo ngamayeza asetyenziswa ekunyangeni abantu abosuleleke yintsholongwane kaGawulayo (ebangela ukudodobala kwamajoni omzimba).


* Kukuthini ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo?
* Ukunqanda nokunikezela ngolwazi
* Amanqanaba okosuleleka yintsholongwane kaGawulayo
* Yintoni unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo?
* Ngubani ekufuneka ethabathe unyango lwala machiza?
* Unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabantwana abaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo?



YINTONI UKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO?


Intsholongwane kaGawulayo okanye intsholongwane ebangela ukudodobala kwamajoni omzimba womntu, ngunobangela wokosuleleka yi-HIV. Xa umntu sele osulelekile yile ntsholongwane, kuba njalo ubomi bakhe bonke. Kuthi emva kwexesha elide le ntsholongwane ikhule ibe nguGawulayo ngenkqu (isifo esele singenile esibangela ukudodobala kwamajoni omzimba). UGawulayo angakhula kuphela emva kweminyaka emininzi umntu wosuleleka yile ntshongwane.

Intsholongwane kaGawulayo isuleleka komnye umntu ngeencindi zomzimba. Eyona ndlela inokufane uyifumane ngayo le ntsholongwane kukufunyanwa ziincindi zomzimba womntu osele enayo ngexa nisabelana ngesondo. Umntu ngamnye kubantu abathandathu okanye abasibhozo eMzantsi Afrika unentsholongwane kaGawulayo. Akumelanga kuba nabantu owabelana nabo ngesondo abaninzi, nqwa nokuba kungafunekanga ukuba wabelane ngesondo rhoqo ukuze wosuleleke yile ntsholongwane.

Intsholongwane kaGawulayo ingosuleleka kwanangegazi okanye isuke kumama onayo iye kusana lwakhe ngexa lokukhulelwa kwakhe, ngexa lokubeleka okanye ngexa encancisa umntwana wakhe ubisi lwebele. AYOSULELI ngokuphuzana, ukusebenzisa isitya okanye ifolokhwe enye, okanye ngokusebenzisa indlu yangasese enye.


UKUNQANDA UKOSULELEKA NOKUNIKEZELA NGOLWAZI


Ukunqandwa kokosuleleka nokunizela ngolwazi kuya kusoloko kungundoqo kwindlela iSebe lezeMpilo elijongana ngayo nentsholongwane kaGawulayo/Gawulayo. Oku kusekelwe ekubeni umntu akhe athi xha kuthenjwane, ze kusoloko kusetyenziswa iikhondom xa kusabelwana ngesondo:
* Yithi xha ekwabelaneni ngesondo - Le yeyona ndlela ithembakeleyo yokuzikhusela ekosulelekeni yintsholongwane kaGawulayo.
* Amaqabane kufuneka asoloko ethembakele - Soloko usabelana ngesondo nomntu omnye kuphla. Lo mntu naye kufuneka angabelani ngesondo nabani na omnye yaye abe kanti akanayo le ntsholongwane okanye ezinye izifo ezosuleleka ngenxa yokwabelana ngesondo.
* Sebenzisa Ikhondom Rhoqo - Zisebenzise ngalo lonke ixesha usabelana ngesondo iikhondom, futhi uzisebenzise ngendlela eyiyo.


AMAJONI OMZIMBA:

Umzimba wakho unamajoni awukhuselayo ze akugcine uphilile. Le ntsholongwane ibulala la majoni emzibeni wakho (abizwa ngokuba zii-CD4 cells) Ngaphandle kwezi CD4 cells, umzimba wakho awukwazi tu ukuzikhusela kumagciwane.

Kuyithatha intsholongwane kaGawulayo iminyaka emininzi (ephakathi kwemithathu nengama-20 ukuze iwonakalise onke amajoni omzimba wakho, ngoko ke kulixesha elide phambi kokuba la majoni abe mancinci kangangokuba awanakuwukhusela umzimba wakho. Kubakho iminyaka emininzi yokuphila emva kokosuleleka yile ntsholongwane


AMANQANABA OKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO


Inqanaba 1: Ngeli xesha "amajoni" asenawo noko amandla. Umntu onenqanaba lokuqala lale ntsholongwane uphila kakuhle futhi naye usaziva mnandi. Amadlala abangela ukudumba entanyeni nasemiphakathweni aqhelekile - abonisa ukuba amajoni omzimba alwa nale ntsholongwane.

Inqanaba 2: Njengoko indlela yokubala ye-CD4 iya isehla izigulo ezingephi zinokuvela, njengamaqhakuva kulusu okanye isifo sorhudo. Abantu abanenqanaba 2 lokosuleleka banozifumana besehla ngokwasemzimbeni.

Inqanaba 3: Isifo sephepha sisifo esiqhelekileyo senqanaba 3 eNtshona Koloni. Abantu abanenqanaba 3 lokosuleleka banokufumana amagciwane athile emilonyeni yabo. Ukwehla kobunzima bomzimba okongezelekileyo nokurhuda kwinqanaba 3. Ezinye izigulwana, ezifana nenyumoniya, nazo zingavela. Abantu abanenqanaba 3 lokosuleleka kufuneka basebenzise iyeza elaziwa ngokuba yi-co-trimoxazole, elinceda ekunqandeni izifo zesifuba nokurhuda, ntsuku zonke.

Inqanaba 4: Umntu onentsholongwane kaGawulayo kwinqanaba 4 lokosuleleka usemngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezisoloko zizungula amathuba okungena emzimbeni. Ezi ke zizifo, ezingena kuphela kubantu abanamajoni omzimba aphelelwe kakhulu ngamandla okulwa nezifo (ICD4 abala ngaphantsi kwama-200 cells/ mm3). Xa esinye sezi zifo sivela, umntu lowo uthathwa njengonoGawulayo.

Izifo ezininzi ezihlasela abantu abanentsholongwane kaGawulayo ziyanyangeka, ingakumbi xa bezigonyelwe kwangexesha. Ezinye zinakho nokunqandwa. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu abanentsholongwane kaGawulayo baye kubona oogqirha okanye abongikazi babo xa bengaziva mnandi, ukuze ezo ngxaki zisonjululwe ngoko nangoko.


YINTONI UNYANGO NGAMACHIZA OKWANDISA IXESHA LOKUPHILA KWABANENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/ABANOGAWULAYO?


La machiza ngamayeza anikwa abantu abanentsholongwane kaGawulayo ukuvalela le ntsholongwane egazini. Oku ke yindlela yomzimba wakho yokulwa nezifo ukuba ibuyele empilweni (indlela yokubala ye-CD4 ingenyuka). Abantu abasebenzisa la machiza kancinci futhi iingxaki abebenazo, ezifana nokurhuda kwanamaqhakuva ebusweni, ziyaphela.

Ukuba la machiza asetyenziswa ngokuthembakala nangendlela eyiyo, amayeza awo angayinciphisa le ntsholongwane iye kuma kwinqanaba egazini apho ingenakukwazi kuphinda ilinganiselwe (ingafumaneki).


NGUBANI ONOKUTHATHA AMACHIZA OKWANDISA IXESHA LOKUPHILA KWABANENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/ABANOGAWULAYO?


Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abaludingi unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabantu abanentsholongwane kaGwulayo/Gawulayo xa amajoni emizimba yabo esenamandla (Amanqanaba 1, 2 nele-3). Unyango ngala machiza lufuneka kuphela xa amajoni alwa nezifo emzimbeni ephelelwa ngamandla. Olu nyango kufuneka kucingwe ngalo ukuba umntu omdala onentsholongwane kaGawulayo unendlela yeCD4 yokubala iicells ezingama-200, okanye xa sele ehlaselwe sisifo esikhulu (senqanaba 4).

La mayeza okunyanga abantu abanentsholongwane kaGawulayo/abanoGawulayo awayi kusebenza kakuhle xa engasetyenziswa ngentembeko. Abantu abacinga ukuzinyanga ngokuthi basebenzise la machiza kufuneka bakulungele ukuthatha iipilisi ntsuku zonke, kabini ngosuku. Abantu abaneengxaki zokusebenzisa ngendlela engeyiyo amachiza, umzekelo: ukusela utywala ngaphaya kokuqonda, bakufumana kunzima kakhulu ukusebenzisa amayeza ngokuthembeka ntsuku zonke. Iingxaki zokungasetyenziswa kakuhle kwamachiza kufuneka kuqale kusonjululwe zona phambi kokuba kuqalwe ngamayeza okunyanga intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo.


UNYANGO NGAMACHIZA OKWANDISA IXESHA LOKUPHILA KWABANENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/ABANOGAWULAYO EBANTWANENI


Abantwana abanentsholongwane kaGawulayo badinga kuphela unyango ngala machiza ukuba indlela yemizimba yabo yokulwa nezifo sele iphelelwe ngamandla. Abantwana abaninzi abanale ntsholongwane baphila kamnandi besempilweni iminyaka emininzi phambi kokuba badinge unyango ngala machiza.

Abantwana badinga unyango ngamachiza onyango lwale ntsholongwane xa beguliswa zizifo ezinento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo, okanye ukuba banepesenti esezantsi ye-CD4.

UNONOPHELO OLUGQIBELELEYO LWENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO

Amachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ayingxenye yonyango lwabantu abanentsholongwane kaGawulayo. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo bangahlala besempilweni iminyaka emininzi phambi kokuba bafikelele kwinqanaba apho badinga unyango lwamachiza okulwa nale ntsholongwane. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo bazimase inkonzo yononophelo lwempilo yabo yenqanaba lokuqala ukusoloko kusaziwa ukuba bandawoni na nale ntsholongwane. Abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kufuneka kwinyongo yabo yonyango nonophelo lwenqaba lokuqala rhoqo xa bengaziva mnandi.

Ukuba umntu onentsholongwane kaGawulayo uqwalasela nayiphi na enye yezi ngxaki zilandelayo, kubalulekile ukuba andwendwele inkonzo yakhe yonyango lwenqanaba lokuqala ngeenjongo zokuya kuphononongwa:
* ukukhohlela okungapheliyo (iiveki ezimbini),
* ukuhla komzimba okubonakala lula (ii-kilograms ezimbalwa)
* ukubila okungapheliyo ebusuku (iiveki ezimbini)
* ukungakwazi ukuzibamba ngokwangasese okanye ukurhuda okungapheliyo ixesha elingaphanya kweeveki ezimbini
* intloko ebuhlungu engapheliyo okanye ukusoloko udiniwe
* naziphi na ezinye iimpawu ezimkhathazayo



IMIYALELO:


INDLELA YOKUFUMANA LA MACHIZA

Unyango ngala machiza okulwa netsholongwane kaGawulayo/noGawulayo lufumaneka kwiindawo ezikhethiweyo kwiphondo lonke. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abafuna unyango ngala machiza bangakufumana oko ngokuthunyelwa yinkonzo yabo yonyango yenqanaba lokuqala. Zonke iindawo zonyango lwenqanaba lokuqala kweli phondo zinalo ilungelo lokuthumela izigulana zazo kunyango ngamachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo kwiindawo olufumaneka kuzo.

Abantu abayindwendwela okokuqala eklinikhi/isibhedlele esikwinqanaba lesibini okanye lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze bavulelwe icwecwe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Icwadi yembalelwano esuka kwiklinikhi ekuthumele apho iyafuneka xa usiya esibhedlele. Okunye, izibhedlele ziya kukucela ukuba uzinike esona siqinisekiso sitsha somvuzo/sengeniso yakho ukuzama ukukuvavanya ngokwasezimalini(IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa ngaphambili kweso sibhedlele.


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO


Le mibutho ilandelayo inokukunika uncedo:
* Aids Training, Information and Counselling Centre (ATICC): inombolo yomnxeba: 021 797 3327; Inombolo Yefeksi: 021 797 3356
* National Association of People Living with HIV/Aids (Napwa): tel 021 424 1106
* Networking Aids Community of SA (Nacosa): inombolo yomnxeba 021 425 4308
* Treatment Action Campaign (TAC): inombolo yomnxeba 021 788 3507, inombolo yefeksi 021 788 3726
* Aids Law Project (ALP): inombolo yefeksi 011 403 6918 okanye 011 717 8600, inombolo yefeksi 011 403 2341



INDLELA YOKUFUMANA LA MACHIZA


Unyango ngala machiza okulwa netsholongwane kaGawulayo/noGawulayo lufumaneka kwiindawo ezikhethiweyo kwiphondo lonke. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abafuna unyango ngala machiza bangakufumana oko ngokuthunyelwa yinkonzo yabo yonyango yenqanaba lokuqala. Zonke iindawo zonyango lwenqanaba lokuqala kweli phondo zinalo ilungelo lokuthumela izigulana zazo kunyango ngamachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo kwiindawo olufumaneka kuzo.

Abantu abayindwendwela okokuqala eklinikhi/isibhedlele esikwinqanaba lesibini okanye lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze bavulelwe icwecwe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Icwadi yembalelwano esuka kwiklinikhi ekuthumele apho iyafuneka xa usiya esibhedlele. Okunye, izibhedlele ziya kukucela ukuba uzinike esona siqinisekiso sitsha somvuzo/sengeniso yakho ukuzama ukukuvavanya ngokwasezimalini(IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa ngaphambili kweso sibhedlele.


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO

Le mibutho ilandelayo inokukunika uncedo:
* Aids Training, Information and Counselling Centre (ATICC): inombolo yomnxeba: 021 797 3327; Inombolo Yefeksi: 021 797 3356
* National Association of People Living with HIV/Aids (Napwa): tel 021 424 1106
* Treatment Action Campaign (TAC): inombolo yomnxeba 021 788 3507, inombolo yefeksi 021 788 3726
* Aids Law Project (ALP): inombolo yomnxeba 011 356 4100, inombolo yefeksi 011 339 4311


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
* Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile (IiNkonzo)
* Statement of Cabinet on a Plan for Comprehensive Treatment And Care for HIV and Aids in South Africa (Iindaba) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Treatment Guidelines for the Use of AZT for the Prevention of HIV Transmission to Children who have been Sexually Abused (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 98 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Operational Plan for Comprehensive HIV and AIDS Care, Management and Treatment for SA (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6374.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
INKCAZELO:
Ukunqanda nokunikezela ngolwazi
Ngubani ekufuneka ethabathe unyango lwala machiza?
Intsholongwane kaGawulayo okanye intsholongwane ebangela ukudodobala kwamajoni omzimba womntu, ngunobangela wokosuleleka yi-HIV. Xa umntu sele osulelekile yile ntsholongwane, kuba njalo ubomi bakhe bonke. Kuthi emva kwexesha elide le ntsholongwane ikhule ibe nguGawulayo ngenkqu (isifo esele singenile esibangela ukudodobala kwamajoni omzimba). UGawulayo angakhula kuphela emva kweminyaka emininzi umntu wosuleleka yile ntshongwane.
Intsholongwane kaGawulayo isuleleka komnye umntu ngeencindi zomzimba. Eyona ndlela inokufane uyifumane ngayo le ntsholongwane kukufunyanwa ziincindi zomzimba womntu osele enayo ngexa nisabelana ngesondo. Umntu ngamnye kubantu abathandathu okanye abasibhozo eMzantsi Afrika unentsholongwane kaGawulayo. Akumelanga kuba nabantu owabelana nabo ngesondo abaninzi, nqwa nokuba kungafunekanga ukuba wabelane ngesondo rhoqo ukuze wosuleleke yile ntsholongwane.
Intsholongwane kaGawulayo ingosuleleka kwanangegazi okanye isuke kumama onayo iye kusana lwakhe ngexa lokukhulelwa kwakhe, ngexa lokubeleka okanye ngexa encancisa umntwana wakhe ubisi lwebele. AYOSULELI ngokuphuzana, ukusebenzisa isitya okanye ifolokhwe enye, okanye ngokusebenzisa indlu yangasese enye.
UKUNQANDA UKOSULELEKA NOKUNIKEZELA NGOLWAZI
Ukunqandwa kokosuleleka nokunizela ngolwazi kuya kusoloko kungundoqo kwindlela iSebe lezeMpilo elijongana ngayo nentsholongwane kaGawulayo/Gawulayo. Oku kusekelwe ekubeni umntu akhe athi xha kuthenjwane, ze kusoloko kusetyenziswa iikhondom xa kusabelwana ngesondo:
Amaqabane kufuneka asoloko ethembakele - Soloko usabelana ngesondo nomntu omnye kuphla. Lo mntu naye kufuneka angabelani ngesondo nabani na omnye yaye abe kanti akanayo le ntsholongwane okanye ezinye izifo ezosuleleka ngenxa yokwabelana ngesondo.
Sebenzisa Ikhondom Rhoqo - Zisebenzise ngalo lonke ixesha usabelana ngesondo iikhondom, futhi uzisebenzise ngendlela eyiyo.
AMAJONI OMZIMBA:
Kuyithatha intsholongwane kaGawulayo iminyaka emininzi ephakathi kwemithathu nengama-20 ukuze iwonakalise onke amajoni omzimba wakho, ngoko ke kulixesha elide phambi kokuba la majoni abe mancinci kangangokuba awanakuwukhusela umzimba wakho. Kubakho iminyaka emininzi yokuphila emva kokosuleleka yile ntsholongwane
Inqanaba 1: Ngeli xesha "amajoni" asenawo noko amandla. Umntu onenqanaba lokuqala lale ntsholongwane uphila kakuhle futhi naye usaziva mnandi. Amadlala abangela ukudumba entanyeni nasemiphakathweni aqhelekile - abonisa ukuba amajoni omzimba alwa nale ntsholongwane.
Inqanaba 2: Njengoko indlela yokubala ye-CD4 iya isehla izigulo ezingephi zinokuvela, njengamaqhakuva kulusu okanye isifo sorhudo. Abantu abanenqanaba 2 lokosuleleka banozifumana besehla ngokwasemzimbeni.
Inqanaba 3: Isifo sephepha sisifo esiqhelekileyo senqanaba 3 eNtshona Koloni. Abantu abanenqanaba 3 lokosuleleka banokufumana amagciwane athile emilonyeni yabo. Ukwehla kobunzima bomzimba okongezelekileyo nokurhuda kwinqanaba 3. Ezinye izigulwana, ezifana nenyumoniya, nazo zingavela. Abantu abanenqanaba 3 lokosuleleka kufuneka basebenzise iyeza elaziwa ngokuba yi-co-trimoxazole, elinceda ekunqandeni izifo zesifuba nokurhuda, ntsuku zonke.
Inqanaba 4: Umntu onentsholongwane kaGawulayo kwinqanaba 4 lokosuleleka usemngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezisoloko zizungula amathuba okungena emzimbeni. Ezi ke zizifo, ezingena kuphela kubantu abanamajoni omzimba aphelelwe kakhulu ngamandla okulwa nezifo (ICD4 abala ngaphantsi kwama-200 cells/ mm3). Xa esinye sezi zifo sivela, umntu lowo uthathwa njengonoGawulayo.
Izifo ezininzi ezihlasela abantu abanentsholongwane kaGawulayo ziyanyangeka, ingakumbi xa bezigonyelwe kwangexesha. Ezinye zinakho nokunqandwa. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu abanentsholongwane kaGawulayo baye kubona oogqirha okanye abongikazi babo xa bengaziva mnandi, ukuze ezo ngxaki zisonjululwe ngoko nangoko.
La machiza ngamayeza anikwa abantu abanentsholongwane kaGawulayo ukuvalela le ntsholongwane egazini. Oku ke yindlela yomzimba wakho yokulwa nezifo ukuba ibuyele empilweni (indlela yokubala ye-CD4 ingenyuka). Abantu abasebenzisa la machiza kancinci futhi iingxaki abebenazo, ezifana nokurhuda kwanamaqhakuva ebusweni, ziyaphela.
Ukuba la machiza asetyenziswa ngokuthembakala nangendlela eyiyo, amayeza awo angayinciphisa le ntsholongwane iye kuma kwinqanaba egazini apho ingenakukwazi kuphinda ilinganiselwe (ingafumaneki).
Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abaludingi unyango ngamachiza okwandisa ixesha lokuphila kwabantu abanentsholongwane kaGwulayo/Gawulayo xa amajoni emizimba yabo esenamandla (Amanqanaba 1, 2 nele-3). Unyango ngala machiza lufuneka kuphela xa amajoni alwa nezifo emzimbeni ephelelwa ngamandla. Olu nyango kufuneka kucingwe ngalo ukuba umntu omdala onentsholongwane kaGawulayo unendlela yeCD4 yokubala iicells ezingama-200, okanye xa sele ehlaselwe sisifo esikhulu (senqanaba 4).
La mayeza okunyanga abantu abanentsholongwane kaGawulayo/abanoGawulayo awayi kusebenza kakuhle xa engasetyenziswa ngentembeko. Abantu abacinga ukuzinyanga ngokuthi basebenzise la machiza kufuneka bakulungele ukuthatha iipilisi ntsuku zonke, kabini ngosuku. Abantu abaneengxaki zokusebenzisa ngendlela engeyiyo amachiza, umzekelo: ukusela utywala ngaphaya kokuqonda, bakufumana kunzima kakhulu ukusebenzisa amayeza ngokuthembeka ntsuku zonke. Iingxaki zokungasetyenziswa kakuhle kwamachiza kufuneka kuqale kusonjululwe zona phambi kokuba kuqalwe ngamayeza okunyanga intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo.
Abantwana abanentsholongwane kaGawulayo badinga kuphela unyango ngala machiza ukuba indlela yemizimba yabo yokulwa nezifo sele iphelelwe ngamandla. Abantwana abaninzi abanale ntsholongwane baphila kamnandi besempilweni iminyaka emininzi phambi kokuba badinge unyango ngala machiza.
Amachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ayingxenye yonyango lwabantu abanentsholongwane kaGawulayo. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo bangahlala besempilweni iminyaka emininzi phambi kokuba bafikelele kwinqanaba apho badinga unyango lwamachiza okulwa nale ntsholongwane. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo bazimase inkonzo yononophelo lwempilo yabo yenqanaba lokuqala ukusoloko kusaziwa ukuba bandawoni na nale ntsholongwane. Abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kufuneka kwinyongo yabo yonyango nonophelo lwenqaba lokuqala rhoqo xa bengaziva mnandi.
Ukuba umntu onentsholongwane kaGawulayo uqwalasela nayiphi na enye yezi ngxaki zilandelayo, kubalulekile ukuba andwendwele inkonzo yakhe yonyango lwenqanaba lokuqala ngeenjongo zokuya kuphononongwa:
ukubila okungapheliyo ebusuku (iiveki ezimbini)
ukungakwazi ukuzibamba ngokwangasese okanye ukurhuda okungapheliyo ixesha elingaphanya kweeveki ezimbini intloko ebuhlungu engapheliyo okanye ukusoloko udiniwe naziphi na ezinye iimpawu ezimkhathazayo
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFUMANA LA MACHIZA
Unyango ngala machiza okulwa netsholongwane kaGawulayo/noGawulayo lufumaneka kwiindawo ezikhethiweyo kwiphondo lonke. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abafuna unyango ngala machiza bangakufumana oko ngokuthunyelwa yinkonzo yabo yonyango yenqanaba lokuqala. Zonke iindawo zonyango lwenqanaba lokuqala kweli phondo zinalo ilungelo lokuthumela izigulana zazo kunyango ngamachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo kwiindawo olufumaneka kuzo.
Abantu abayindwendwela okokuqala eklinikhi/isibhedlele esikwinqanaba lesibini okanye lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze bavulelwe icwecwe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Icwadi yembalelwano esuka kwiklinikhi ekuthumele apho iyafuneka xa usiya esibhedlele. Okunye, izibhedlele ziya kukucela ukuba uzinike esona siqinisekiso sitsha somvuzo/sengeniso yakho ukuzama ukukuvavanya ngokwasezimalini(IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa ngaphambili kweso sibhedlele.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
INDLELA YOKUFUMANA LA MACHIZA
Unyango ngala machiza okulwa netsholongwane kaGawulayo/noGawulayo lufumaneka kwiindawo ezikhethiweyo kwiphondo lonke. Abantu abanentsholongwane kaGawulayo abafuna unyango ngala machiza bangakufumana oko ngokuthunyelwa yinkonzo yabo yonyango yenqanaba lokuqala. Zonke iindawo zonyango lwenqanaba lokuqala kweli phondo zinalo ilungelo lokuthumela izigulana zazo kunyango ngamachiza okulwa nentsholongwane kaGawulayo kwiindawo olufumaneka kuzo.
Abantu abayindwendwela okokuqala eklinikhi/isibhedlele esikwinqanaba lesibini okanye lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze bavulelwe icwecwe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Icwadi yembalelwano esuka kwiklinikhi ekuthumele apho iyafuneka xa usiya esibhedlele. Okunye, izibhedlele ziya kukucela ukuba uzinike esona siqinisekiso sitsha somvuzo/sengeniso yakho ukuzama ukukuvavanya ngokwasezimalini(IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa ngaphambili kweso sibhedlele.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6385.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Overstrand > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Zwelihle Public Library

Zwelihle Public Library






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Po Box 20, Hermanus, 7200


IDILESI YEPOSI:

Po Box 20, Hermanus, 7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 312 3005


IFEKSI:

028 312 1894


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


H Louw







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6387.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo > Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile

Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile




INKCAZELO:

Lukhona unyango lwezifo ezinamathuba athile , kwaye ziyanyangeka , azifani neNtsholongwane kaGawulayo. Ezo zifo zidibanisa urhudo, isifo sephepha, ukungenwa yingqele ngaphakathi nekhandida enokufunyanwa lula ngumntu onesifo seNtsholongwane kuba amajoni akhe okulwa nezifo akomelelanga. Lukhona unyango lokosulelwa zizifo ezinamathuba athile kubantu abaneNtsholongwane kaGawulayo/Gawulayo nabangenaye. Kufuneka baye ekliniki, abantu ababonakalisa impawu zezizifo, apho baza kunikwa amayeza aza kulwa nezi zifo, abonise ukuba ziyazehlisa ngama-50% kubantu abanoGawulayo. Iphondo eli liyinxenye yeNkqubo yokuDibana iDiflucan, eyenza ichiza iDiflucan efumaneka kwiindawo zamancedo eziyi-62, ama-39 ayo afumaneka kwiikliniki zempilo yokuqala. Eli chiza linyanga ipaseji ephakathi komqala nesisu (oesophageal candidias) nokukrala kwenwebu yentloko (cryptococcal meningitis).Khumbula ke xa uye kwangethuba ekliniki uyokuzihlolela iNtsholongwane kaGawulayo noGawulayo, uze uzifumanise ukuba uneNtsholongwane kaGawulayo ,ungalifumana kwangethuba unyango lokuthintela oku kosulelwa zezizifo zinamathuba okuvela.


IMIYALELO:

Ungalufumana unyango kuwo onke amancedo ononophelo lokuqala lwempilo. Xa kuyimfuneko ungasiwa kwikliniki eyodwa kaGawulayo ( specialist Aids clinic) ekwisibhedlele iGF Jooste ekwingingqi yeMetropole. Zingama-20 iikliniki zikaGawulayo onokuthunyelwa kuzo kwiphondo.Abantu abaqalayo ukundwendwela ikliniki/ isibhedlele esikumgangatho ophakathi nokowesithathu baza kucelwa bazalise ifomu ukuze bavulelwe nefolda. Kufuneka beze nencwadi yabo yesazisi. Kananjalo beze neleta ebasusa ekliniki ibase esibhedlele xa bendwendwela isibhedlele. Izibhedlele ziza kucela isijungqe sabo sokwamkela senyanga yokugqibela ( payslip) /umhlolo wabo womvuzo (IRP). Kufuneka uze nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubukhe weza esibhedlele ngaphambili.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha (IiNkonzo)
* You can Help your Child with Diarrhoea (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 263 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6387.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile
Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile
INKCAZELO:
IMIYALELO:
Ungalufumana unyango kuwo onke amancedo ononophelo lokuqala lwempilo. Xa kuyimfuneko ungasiwa kwikliniki eyodwa kaGawulayo ( specialist Aids clinic) ekwisibhedlele iGF Jooste ekwingingqi yeMetropole. Zingama-20 iikliniki zikaGawulayo onokuthunyelwa kuzo kwiphondo.Abantu abaqalayo ukundwendwela ikliniki/ isibhedlele esikumgangatho ophakathi nokowesithathu baza kucelwa bazalise ifomu ukuze bavulelwe nefolda. Kufuneka beze nencwadi yabo yesazisi. Kananjalo beze neleta ebasusa ekliniki ibase esibhedlele xa bendwendwela isibhedlele. Izibhedlele ziza kucela isijungqe sabo sokwamkela senyanga yokugqibela ( payslip) /umhlolo wabo womvuzo (IRP). Kufuneka uze nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubukhe weza esibhedlele ngaphambili.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6389.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
INKCAZELO:
Ukosulelwa kosana ngunina kwenzeka xa intsholongwane kaGawulayo, intsholongwane ebangela uGawulayo, ithe yadluliselwa ukusuka kumama isiya kusana olungekazalwa ngethuba lokukhulelwa, ngethuba lokubeleka okanye ngethuba lokuncancisa.
Yintoni Inkqubo Yokunqanda Ukosulelwa Kosana Ngunina?
Ukondliwa Kosana
Impilo Nokukhula Kosana
Impilo Nokukhula Kukamama
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Eziluncedo
YINTONI INKQUBO YOKUNQANDA UKOSULELWA KOSANA NGUNINA
Xa umama esiya ekliniki, iCandelo lokubelekisa okanye isibhedlele, kutyelelo lwakhe lokuqala lwaphambi kokufumana usana, uye anikwe iingcebiso aze abuzwe ukuba uyafuna kusini na ukwenza uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo. Iziphumo ziba yimfihlelo, oko kuthetha ukuba ngumcebisi nomsebenzi kwiziko lezempilo kuphela abathi baxoxe ngeziphumo, bona bantu bajongene nonina wosana.
Ukuba umama wosana uthabatha uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo aze afumaniseke enayo le ntsholongwane, uya kuthi akhethe ukuba uyafuna ukungenela inkqubo yokunqanda ukosulelwa kosana ngunina engahlawulelwayo. Njengenxalenye yale nkqubo, umama wosana uya kuthi anikwe i-Nevirapine neZidovudine, iyeza elilwa nentsholongwane kaGawulayo.
Kubalulekile ukuqaphela ukuba:
Eli yeza linciphisa kuphela amathuba okudluliselwa kwentsholongwane esemzimbeni kamama kusana lwakhe ngethuba luzalwa. Ukudluliselwa kwayo ngethuba lokuzalwa kosana yinto eqhelekileyo, nenomlinganiselo ophakathi kwama-60 nama-86 eepesenti zokudluliselwa kwentsholongwane ukusuka kumama isiya elusaneni lwakhe.
Abantwana abafumana le ntsholongwane ngethuba oonina bebathwele okanye ngenxa yokuncanca ibele, abasayi kukhuselwa liyeza elilwa nentsholongwane kaGawulayo.
Eli yeza lisetyenziselwa kuphela ukuzama ukukhusela usana. Alizukunyanga mama unentsholongwane kaGawulayo.
UKONDLIWA KWEENTSANA
Iingcebiso malunga nokondla ezinikezwa oomama abanentsholongwane kaGawulayo ziyafumaneka. Oomama bayakhethiswa phakathi kokuncancisa kuphela isithuba esiziinyanga ezine ukuya kwezintandathu, okanye basebenzise ubisi olungumgubo ukondla iintsana zabo. Ukuncancisa qha kuthetha ukuba usana malunikwe kuphela ubisi lwebele, hayi iti, amanzi, okanye isiselo esifunxwe kwincindi yeziqhamo. Oku kunciphisa amathuba okudluliselwa kwentsholongwane ekubisi lwebele elusaneni. Oomama abakhetha ukusebenzisa ubisi olungumgubo baya kuthi bafumane ubisi olungumgubo iinyanga ezintandathu. Baya kuthi bafumane iinkonkxa ezimbini zobisi olungumgubo ngethuba bekhululwa esibhedlele emva kokubeleka, baze bafumane iinkonkxa ezisibhozo ngenyanga kwikliniki yabantwana ekufutshane nabo.
IMPILO NOKUKHULA KOMNTWANA
Iintsana ziyavavanywa iiveki de zibe ngama-14 xa bendwendwela isibhedlele eso okwesithathu ukuza kukhangelwa ukuba abanayo kusini na le ntsholongwane. Ukuba abanayo, umntwana kuye kungabisafuneka ukuba afumane i-Co-trimoxazole. Ukuba umntwana ufunyenwe enayo le ntsholongwane, kuya kuphinda kwenziwe olunye uvavanyo xa eneenyanga ezili-18, aze aqhubeke ne-Co-trimoxazole. Ukuba umntwana uthe wabe enayo le ntsholongwane, kuya kufuneka ukuba afumane inkathalelo eyodwa ubomi bakhe bonke.
IMPILO NOKUKHULA KUKAMAMA
Intsholongwane kaGawulayo ingaphila ixesha elide (iminyaka ephakathi kwemithathu neli-10) emzimbeni kamama ngethuba yena eziva ephile qete yaye engabikwa hlaba. Kungesi sizathu ke apho oomama bakhuthazwayo ukuba baye rhoqo ekliniki ukuya kufumana amayeza esi sifo sizithathela amathuba, ukuzigcina bephilile ithuba elide. Umama uyakhuthazwa ukuba asebenzise isingxobo sokuzikhusela ngalo lonke ixesha echaphazeleka kwisenzo sokwabelana ngesondo, ukuze akhusele iqabane lakhe ukuba lingosulelwa yile ntsholongwane, okanye yena angayifumani ngakumbi le ntsholongwane ukuba bobabini banayo.
Umama uya kuthi afumane neengcebiso malunga nokukhetha ukucwangcisa emva kokufumana usana. Abasebenzi bezempilo baya kumkhuthaza umama ukuba axelele uyise wosana ukuba unale ntsholongwane, ukuze naye avavanywe. Oku kungenzeka ngoncedo lomcebisi okanye umsebenzi wezempilo. Kubalulekile ukuba umama angenele iqela eliza kumnika inkxaso nolwazi ngokutya ukutya okusempilweni nangendlela yokuzikhathalela yena nosana lwakhe. Akho amaqela asemthethweni enkxaso yaye ulwazi malunga nawo lungafumaneka kwikliniki ekufutshane nawe.
Khumbula ukuba ubukho bezifo ezosulela ngokwabelana ngesondo kwandisa umngcipheko wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo.
IMIYALELO:
Yiya kwiZiko Lokubelekisa kwiindawo ezisezidolophini nakwiikliniki ezisisigxina okanye ezikwiinqwelo ezihamba-hambayo nakumaziko ezempilo. Ukuba uthunyelwa kumgca ongentla, uya kuthunyelwa kwizibhedlele ezisedolophini okanye elalini yakho okanye kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, nceda uqhagamshelane naba bantu balandelayo:
I-Ofisi eyiNtloko: 021 483 5751
Abo batyelela okokuqala ekliniki okanye kwisibhedlele esiphezulu baya kuthi bacelwe ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo, ze umguli lowo avulelwe iqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Kuza kufuneka ileta yokuthunyelwa kwakho othi uyifumane ekliniki ngethuba utyelela esibhedlele.
Inombolo yomnxeba: 021 797-3327, Ifeksi: 7973356
Inombolo yomnxeba: 021 424-1106
Inombolo yomnxeba: 021 788-3507, Ifeksi: 021 788-3726
Inombolo yomnxeba: 356 4100, Ifeksi: 339 4311
Inombolo yomnxeba: 021 465-0197
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso (IiNkonzo)
Ukunyangwa kokosulelwa zizifo ezinamathuba athile (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.63910.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kukho intlaninge yamaziko kwilizwe lonke nakumaphondo, maziko lawo ajongana nobuqhetseba norhwaphilizo kurhulumente. Iziko ngalinye kula lijongana neentlobo ezithile zamatyala:
Urhwaphilizo nolawulo olugwenxa olwenziwa ngamagosa aseburhulumenteni
I-Ofisi yoMkhuseli Woluntu
Izikhalazo ngamapolisa
IKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika
Amatyala abandakanya urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni
Izikhalazo ezinento yokwenza nokungasetyenziswa kakuhle kwezithuthi zikarhulumente kweli Phondo
Icandelo Lezithuthi Eziziinqwelo-mafutha likaRhulumente weSebe leZothutho Nemisebenzi Yoluntu (leNtshona Koloni)
Izikhalazo ngorhwaphilizo nokuphathwa kakubi kwizikolo zaseNtshona Koloni
Iziko Elitsalelwa Iminxeba leZikolo Ezikhuselekileyo
IKomishoni Yezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa
IMIYALELO:
UMKHUSELI WOLUNTU
UMgaqo-siseko wadala iOfisi yoMkhuseli Woluntu njenge-ofisi ezimeleyo ukuze ijongane ze iphande izikhalazo eziza noluntu ngamaziko okanye amagosa karhulumente. UMkhuseli Woluntu unamandla okuza neziphakamiso zentshukumo enokulungisa kwanokunikezela ngeengxelo. UMkhuseli Woluntu uhlala kwesi sikhundla ixesha eliyiminyaka esixhenxe phambi kokuba uMongameli aphinde aqashe uMkhuseli Woluntu omtsha.
Iinkonzo zoMkhuseli Woluntu zifumaneka simahla kwaye zivuleleke kumntu wonke. Xa ufaka isikhalazo kwi-Ofisi yoMkhuseli Woluntu, abasebenzi bayo baza kuphanda loo mba yaye ukuba eso sikhalazo siqinisekisiwe, baya kuzama ukuyilungisa loo meko. UMkhuseli Woluntu ujongana nezikhalazo ngendlela eyimfihlelo.
UMkhuseli Woluntu angawaphanda amagosa karhulumente kulo naliphi na inqanaba, kuquka awesizwe, awamaphondo, kwanabaphathi basekuhlaleni kwanabani na owenza umsebenzi woluntu ofana:
igosa lezolonyulo amaziko angekho phantsi kukarhulumente ngokugqibeleleyo, afana noEskom okanye uTelkom amabhunga angumvuka wemithetho karhulumente ethile, Yoluntu amabhunga abekwe yimithetho ethile, efana neBhunga Eliphanda Ngenzululwazi Yoluntu (iHSRC ngamafuphi) okanye iBhunga Elenza Uphando Ngenzululwazi Noshishino (iCSIR ngamafuphi).
UMkhuseli Woluntu unoxanduva lokujongana nezikhalazo:
ngokusetyenziswa kakubi kwamagunya ukuziphatha okucalulayo, okungafaniyo, okungenankathalo, nezinye nje iindlela zokziphatha ezingamkelekanga ukulibaziseka ngaphandle kwezizathu ezibambekayo ukungahlonitshwa kwamalungelo oluntu (usenakho nokukrweca iKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika)
ulawulo olunamakhwiniba ukungathembakali okanye ukusebenza ngendlela engamkelekanga ngeemali zoluntu ukuzityebisa ngendlela engeyiyo ukuzifumana ukwindawo ekuncedayo ngokungalunganga.
UMkhuseli Woluntu akaziphandi ezi ntlobo zilandelayo zezikhalazo:
izigwebo nezigqibo zenkundla iintshukumo zabucala ezenziwe ngabantu abazimeleyo iinkampani zabucala oogqirha namagqwetha abucala.
INDLELA YOKUFAKA ISIKHALAZO KUMKHUSELI WOLUNTU
Ukuba isigqibo esikhetha icala esithatyathwe ligosa likarhulumente siyakuchaphazela, kufuneka uqale:
Uthethe neloo/loo magosa achaphazelekayo, ze
Ubhalele umntu igosa/amagosa lawo aphantsi kwakhe, ze
Ukrwece iLungu lakho lePalamente yesizwe okanye ke yephondo, ze
Ubhalele Umkhuseli Woluntu.
Ukuba uthi ubhalele uMkhuseli Woluntu kufuneka ufake nezi nkcukacha zilandelayo:
Ubume besikhalazo sakho.
Imbangi nemvelaphi yesikhalazo eso.
Izizathu ezibangela ukuba uzive ufuna ukuba isikhalazo sakho siphandwe nguMkhuseli Woluntu.
Amanyathelo osele uwathabathile ukuzama ukusombulula loo ngxaki ngokwakho (ukuba ebekho). Kufuneka ukhankanye amagama amagosa obusoloko usebenza nawo kule nyewe, iintsuku, nokuba kwaphela kusithiwani na. Iikopi zayo nayiphi na imbalelwano phakathi kwakho naloo magosa kufuneka zincanyathiselwe kule ncwadi yembalelwano.
Inombolo yomnxeba apho unokufumaneka khona, ukuba ikho onayo.
Kumaxesha athile uMkhuseli Woluntu unokufuna uthethe phantsi kwesifungo phambi kokuba aqalise ngophando lwakhe.
Ukuba awuqinisekanga ukuba ingxaki yakho ngumba uMkhuseli Woluntu anokuyiphanda na, okanye ukuba awukwazi ukubhala, ungatsalela umnxeba iofisi yoMkhuseli Woluntu. Apho kukho abasebenzi abaqeqeshiweyo abaza kuphulaphula isikhalazo sakho, sisincinci sisikhulu, ze benze uphando.
Usenakho nokundwendwela le Ofisi ukuze nibe nodliwano-ndlebe okanye indibano, ukuba ungathanda. Kungcono ubhale kuqala ze ucele udliwano-ndlebe kuloo ncwadi yembalelwano.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
I-Ofisi Eyintloko
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2916
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0800 112 040
Inombolo Yomnxeba: 021 423 8644
UKUNIKEZELA INGXELO NGORHWAPHILIZO: KURHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI
Naluphi na urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni lungaxelwa kwiCandelo iForensic Audit elikwiSebe leNkulumbuso. Olu rhwaphilizo luquka amaxesha obuqhophololo, ubuqhetseba, ubusela nokusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwempahla karhulumente.
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0801 226 545
Ukuze uqinisekise ukuba imiba ingaphandwa kakuhle, ulwazi oluneenkcukacha ezipheleleyo ngolo rhwaphilizo uluxelayo luyafuneka. Ukuba ufuna ukwenza ingxelo, kufuneka uzame ukunikezela kangangoko ezi nkcukacha zilandelayo:
Urhwaphilizo
Lukumila kunjani (umzekelo: ubusela, ubuqhophololo, ubuqhetseba)?
Lwenzeka njani, phi?
Ingaba le yingxaki eqhubekekayo futhi kusisithuba esingakanani iqhubekeka?
Unabo nabuphi na ubungqina ngolu rhwaphilizo? Umzekelo, xa unikezela ingxelo ngobusela, ingaba uyayazi impahla ebiweyo ukuba ifihlwe phi?
Ingaba ukho omnye umntu owaziyo ngolu rhwaphilizo futhi angafuna na ukunikezela ubungqina kumagosa enza uphando?
Ungakwazi ukwenza ingqikelelo yelahleko ngokwezimali ngolo rhwaphilizo?
Ngoobani amagama amagosa karhulumente arhanelekayo, asebenza kweliphi iSebe yaye aphethe ziphi izikhundla apho?
Ngoobani amagama amanye amagosa achaphazelekayo?
Ingaba la magosa arhanelelekayo akhe abandakanyeka kwezinye izenzo zorhwaphilizo ngaphambili?
Ummangali
Wawukhe wayixela le nto ngaphambili? Ukuba kunjalo, kubani yaye kwathatyathwa manyathelo mani?
Wawukho ngexesha lokwenzeka kolu rhwaphilizo, okanye ukuba akunjalo, wafumanisa njani ngalo?
Ingaba ukulungele na ukuhlanganisa ingxelo efungelweyo ze unikezele nobungqina?
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UMkhuseli Woluntu
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente (IiNkonzo)
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6392.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwasekhaya
Uncedo lwasekhaya
Uncedo lwasekhaya
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uncedo lwasekhaya (i-HBC ngamafutshane kwisiNgesi) kukunikezelwa kweemfuno zoncedo lokonga ngabanikezeli abasesikweni okanye abangekho sikweni, kubantu emakhayeni abo. Le nkonzo iyafumaneka kubantu abaneemfuno ngokwasengqondweni, emzimbeni, emphefumlweni nasentlalweni. Phakathi kwabantu abalulungeleyo olu ncedo ngabo banesifo sokushwabana icala lomzimba, abaphila noGawulayo nentsholongwane yakhe, abaphazamisekileyo ngokwasemzimbeni nangokwasengqondweni, abantu abadala ababuthathaka, okanye abantu abagula kakhulu. Uncedo olunikezelwayo lwenzelwe ukugcina nokubuyisela iqondo eliphezulu lozinzo nolonwabo, ukusebenza kunye nempilo, kuquka nokufa okundilisekileyo.
Ngubani onikezela ngoncedo lwasekhaya?
Uqeqesho lwabantu abanikezela ngolu ncedo
NGUBANI ONIKEZELA NGONCEDO LWASEKHAYA?
Iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwiNtshona Kapa zithi zinikezelwe yimibutho engajonganga ngeniso nethi ifake izicelo zomsebenzi ofun' ukwenziwa ze ifumane inkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. Abaguli abafuna inkathalo eqhubekayo ekhaya besakube bekhululwe esibhedlele, bathi bathunyelwe kwiziko lezempilo elikwiCandelo lezempilo kwindawo abahlala kuyo. Umongikazi ekliniki okanye kwiziko lezempilo uye athumele umguli kumbutho ongajonganga ngeniso emele iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwindawo ohlala kuyo. UmLawuli wombutho lowo (umongikazi) uya kuthi avavanye iimfuno zomguli ekhayeni lakhe aze abenzele isicwangciso. Umongikazi uya kuthi ke atyumbe umntu oza kunikezela ngoncedo kumguli lowo. Umnikezeli ngoncedo uya kuthi anikezele ngeenkonzo ngokomyalelo okwisicwangciso soncedo, aze umongikazi atyelele umguli lowo ukuqinisekisa ukuba isicwangciso siyaqhutywa.
Uncedo lwasekhaya asiloncedo oluthatha iiyure ezingama-24, yaye aluthathi ndawo yosapho njengabantu abanceda umguli. Lwenzelwe kuphela iinkonzo zokuncedisa nokuxhasa ukunqanda ukuxakekiswa kwabanikezeli ngoncedo abasoloko benyanzeleka ukuba banyamekele izizalwane zabo ezigulayo.
Abanikezeli ngoncedo abavela kwimibutho eyahlukeneyo kuye kufuneke ukuba bagqibe izifundo zonikezelo ngoncedo lwasekhaya ezithi ziququzelelwe liSebe lezeMpilo. Uqeqesho oluqhubekekayo luqhutyelwa kwezo ndawo zoncedo, luye lunikezelwe leli Sebe ukuqinisekisa ukuba nakho kwabanikezeli ngoncedo ukwenza umsebenzi abawuqeqeshelwayo.
Abasebenzi bezoncedo kulindeleke ukuba bancede abaguli kunye namalungu eentsapho zabo ukuba baphile bekwazi nokuzimela. Abasebenzi abasebenza ngokuzithandela nabo baye bafunwe ukuncedisa iinkonzo ezinikelwa ngabasebenzi boncedo. Bathi bezinikele njengamaqabane, bathuthe amayeza, bathunywe nasezivenkileni, njalo njalo.
IMIYALELO:
Nceda uqaphele ukuba le nkonzo ayikho kuzo zonke iindawo. Qhagamshelana noMlawuli weNkqubo yonyango lwasekhaya okwingingqi yakho ukufumana ulwazi malunga neendawo olufumaneka kuzo:
Inombolo yomnxeba: 044 874 2172
Inombolo yomnxeba: 023 348 1408
Inombolo yomnxeba: 022 487 9305
Inombolo yomnxeba: 021 918 1508
Inombolo yomnxeba: 021 483 5662;
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Zonke iindleko ezifihlakeleyo nezenziwe ngoomahlulelane bemibutho engajonganga nzuzo azixhaswa ngokwaneleyo, yaye ukuze kunqandwe iimpawu zokuxhomekeka, umnikelo ongephi ungenziwa kumahlulelane wemibutho engajonganga nzuzo ukuhlawulela iindleko zezothu
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6394.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > IiNkonzo > Ezempilo > Impilo Yoomama & Neyamakhosikazi > Uvavanyo Lokukhulelwa

Uvavanyo Lokukhulelwa






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.

Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso


IMIYALELO:

Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
* Ukukhutshwa Kwesisu: Umgaqo-nkqubo, Izikhokelo Nemigaqo (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 789 KB)
* Iinkonzo Zenkxaso Zasemva Kokubeleka (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6396.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.
Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6398.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Iinkonzo Zokubeleka
Iinkonzo Zokubeleka
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1.
Oomama abakhulelweyo bayakhuthazwa ukuba beze nabakhaphi xa besiza kubeleka (umyeni/umhlobo/isizalwane), abaziwa ngokuba zii-'doula', ukubancedisa ngethuba lokubeleka. Kuye kwafumaniseka ukuba oomama abahamba nabakhaphi baye bafune amayeza ambalwa eentlungu kuba besiva inkxaso. Oomama bangacela indawo yokuhlala (umzekelo, ukuchopha) ebenza bazive behleli kakuhle ngolona hlobo.
Iziko lezempilo liye linike bonke oomama itshathi ebizwa ngokuba yiTshathi yeNdlela esingisa eMpilweni (i-RTHC ngamafutshane kwisiNgesi) akuba umntwana ezelwe. Eli khadi ligcinwa ekhaya yaye kufuneka linikezelwe kumongikazi kutyelelo olulandelayo lwasekliniki. Eli khadi yingxelo eqhubekekayo engempilo yomntwana ukusukela ekuzalweni kwakhe ukuya kutsho kwiminyaka emihlanu ubudala.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango. Yiza nekhadi lomntwana elibizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni, ukuba unayo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho (IiNkonzo)
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6400.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
INKCAZELO:
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.
Emva kokubelekwa, imfesane yosana kufuneka ijongwe kutyelelo olulandelayo lwasekliniki ntsuku zonke kangangeentsuku ezintathu, ukuqinisekisa ukuba ayosuleleki.
Abasebenzi basekliniki baye bancedise oomama ngokuncancisa okanye ngezinye iindlela zokondla, ukuqinisekisa ukuba umntwana ufumana ubisi olwaneleyo.
Ukuba umntwana uzelwe enobunzima obuncinane, oomama bayaqeqeshwa kwindlela ebizwa ngokuba yi-Kangaroo Mother Care (i-KMC ngamafutshane kwisiNgesi). Olu hlobo loncedo luchaphazela ukunxibisa usana isishuba (ilweyile) nokuluthwalisa umnqwazi, kwanokulubeka kakuhle luthi nkqo esifubeni sikanina enganxibanga, phakathi kwamabele akhe naphakathi kwiblawuzi ngawo onke amaxesha. Xa kunokwenzeka, usana malondliwe ngobisi lukanina. Inkqubela yomntwana ithi iqwalaselwe kumaxesha otyelelo alandelayo kwikliniki yohlobo olulodwa ye-KMC. Utata wosana okanye elinye ilungu losapho nalo lingayenza le KMC.
Impilo kamama ithathwa njengebaluleke ngokufanayo nelayo yosana lwakhe olusandul' ukuzalwa. Oomama bayaxilongwa ekliniki kumaxesha abo otyelelo olulandelayo ukuqinisekisa ukuba isibeleko sibuyele endaweni yaso yesiqhelo. Abasebenzi basekliniki baya kuthi bacebise umama ngeendlela zothintelo-nzala ezikhoyo / iindlela zocwangciso-ntsapho.
Abanye oomama bazamazamana neemfuneko zokuba ngoomama abatsha, kwaye abasebenzi basekliniki bakuqeqeshelwe ukubavavanya, ukubona ukuba abakhathazwa kusini na yimeko ebizwa ngokuba yi-'baby blues', ukudakumba emva kokubeleka okanye ukugula ngengqondo emva kokubeleka. Ukuba kukho ingxaki, umama anganikezwa iingcebiso, anikwe amayeza okanye iipilisi okanye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu ukuya kwenziwa olunye uvavanyo anyangwe nokunyangwa.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango. Yiza nekhadi lomntwana elibizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6400.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Impilo Yoomama & Neyamakhosikazi > Inkathalo yasemva kokubeleka

Inkathalo yasemva kokubeleka




INKCAZELO:

Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.

Emva kokubelekwa, imfesane yosana kufuneka ijongwe kutyelelo olulandelayo lwasekliniki ntsuku zonke kangangeentsuku ezintathu, ukuqinisekisa ukuba ayosuleleki.

Abasebenzi basekliniki baye bancedise oomama ngokuncancisa okanye ngezinye iindlela zokondla, ukuqinisekisa ukuba umntwana ufumana ubisi olwaneleyo.

Ukuba umntwana uzelwe enobunzima obuncinane, oomama bayaqeqeshwa kwindlela ebizwa ngokuba yi-Kangaroo Mother Care (i-KMC ngamafutshane kwisiNgesi). Olu hlobo loncedo luchaphazela ukunxibisa usana isishuba (ilweyile) nokuluthwalisa umnqwazi, kwanokulubeka kakuhle luthi nkqo esifubeni sikanina enganxibanga, phakathi kwamabele akhe naphakathi kwiblawuzi ngawo onke amaxesha. Xa kunokwenzeka, usana malondliwe ngobisi lukanina. Inkqubela yomntwana ithi iqwalaselwe kumaxesha otyelelo alandelayo kwikliniki yohlobo olulodwa ye-KMC. Utata wosana okanye elinye ilungu losapho nalo lingayenza le KMC.

Impilo kamama ithathwa njengebaluleke ngokufanayo nelayo yosana lwakhe olusandul' ukuzalwa. Oomama bayaxilongwa ekliniki kumaxesha abo otyelelo olulandelayo ukuqinisekisa ukuba isibeleko sibuyele endaweni yaso yesiqhelo. Abasebenzi basekliniki baya kuthi bacebise umama ngeendlela zothintelo-nzala ezikhoyo / iindlela zocwangciso-ntsapho.
Abanye oomama bazamazamana neemfuneko zokuba ngoomama abatsha, kwaye abasebenzi basekliniki bakuqeqeshelwe ukubavavanya, ukubona ukuba abakhathazwa kusini na yimeko ebizwa ngokuba yi-'baby blues', ukudakumba emva kokubeleka okanye ukugula ngengqondo emva kokubeleka. Ukuba kukho ingxaki, umama anganikezwa iingcebiso, anikwe amayeza okanye iipilisi okanye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu ukuya kwenziwa olunye uvavanyo anyangwe nokunyangwa.


IMIYALELO:

Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango. Yiza nekhadi lomntwana elibizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zokubelekisa zifumaneka mahala.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
* Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
* Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
* IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
* Kangaroo Mother Care Policy / Guidelines (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 288 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Human Genetics Policy Guidelines for the Management and Prevention of Genetic Disorders, Birth Defects and Disabilities (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 388 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6409.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.
Ukuphuhla
Ukukhula
UKUPHUHLA
ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana:
ephakathi kokuzalwa neeveki ezintandathu ezelwe eneenyanga ezilithoba ezelwe ebudala buziinyanga ezilishumi elinesibhozo.
Usana luye luhlolwe luze luqwalaselwe ngokwasemzimbeni. Olu lokuhlolwa lunceda ekuqwalaseleni ukukhula ngokomzimba nangokwengqondo. Iimvavanyo zisetyenziselwa ukujonga ukuba usana lukhula ngokufanelekileyo na ngokuhambelana nobudala balo, ze ziqwalasele imigama esele ihanjiwe ngokwasekukhuleni efana nokuhlala, ukuma, ukukhasa, ukuhamba, ukuthetha nokuphatha izinto. Kukwaqwalaselwa nokubona kwanokuva kosana.
Ukuba kukho ingxaki, usana luye luthunyelwe kwikliniki yeengcali okanye kumachule ukunceda nokunika iingcebiso, umzekelo, iingcali zempilo yengqondo neyomzimba xa zifumaneka, ngokuxhomekeka kwingxaki leyo neemfunno zomntwana lowo.
Iziphumo zovavanyo lokuqwalasela ziye zishicilelwe kwikhadi lasekliniki nakwitshathi yokukhula kosana, ezithi zombini zigcinwe ekliniki. Ubunzima bosana nabo buyashicilelwa kwiTshati ebizwa ngokuba yiTshathi yeNdlela esingisa eMpilweni, nethi inikezelwe kumama lusakuba luzelwe usana lwakhe, ze yena ayigcine. Eli khadi lushicilelo oluqhubekayo nolungenkqubela yosana yaye oomama kufuneka bawaphathe rhoqo kutyelelo ngalunye lwasekliniki.
UKUKHULA
Ukuqwalaselwa kokukhula komntwana yingxenye yesisiseko soncedo lwezempilo. Kuquka ukujongwa rhoqo komlinganiselo wobunzima bomntwana (maxa wambi nobude bakhe). Ukuthatyathwa komlinganiselo kuqala ekuzalweni kuqhube de abe umntwana uneminyaka emihlanu ubudala. Ngokufezekileyo, ubunzima bomntwana kufuneka bulinganiswe kanye ngenyanga de abe neminyaka emibini ezelwe, aphinde aye kathathu ngenyanga de abe neminyaka emihlanu ubudala. Umongikazi osekliniki ubhala ubunzima bomntwana kwikhadi elibizwa ngokuba liKhadi leNdlela esingisa eMpilweni. Obu bunzima buthelekiswa netshati yokukhula, ukujonga ukuba ubunzima bukwinqanaba elamkelekileyo lokukhula komntwana kusini na. Ukuba umntwana ubunzima bakhe bungaphantsi kunobo bulindelekileyo, izongezo zokutya ziyafumaneka ezikliniki okanye umntwana uye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu.
IMIYALELO:
Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ze uvulelwe icwecwe lokugcina iimpepha ezineenkcukachazakho. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwelo ziko. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6414.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > EzeMpilo > Impilo Yesondo

IMPILO YESONDO


2006 HIV/Aids Prevention Strategy (Umgaqo-nkqubo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


Simelela: An Integrated Service for Surviving Rape in Khayelitsha, South Africa: One Year Report - 2006 (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 631 KB)

uAgasti 2006

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli phetshana linikezela ngeenkcukacha Ngezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, yaye liquka nomawukulindele kumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo nemiba yokuba semngciphekweni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Reproductive Health (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Information about cervical cancer, testicular cancer, breast cancer and more. &nbsp;&gt;&nbsp;


HIV/Aids Information and Services (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Information on HIV/Aids health services including Voluntary Testing and Counselling, Anti-Retroviral Therapy and Treatment of Opportunistic Infections. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo (IiNkonzo)
Ukosuleleka okuvela kwizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kwenzeka ngokulalana kwabantu ngendlela engakhuselekanga. Olu suleleko ludala izifo ezidluliswa ngokwabelana ngesondo, eziqhelekileyo, ezinokudala ubuhlungu, nezinokubangela ubudlolo kwakunye nokufa ukuba azifumananga kunyangwa. Ezinye eziqhelekileyo zezizifo zezi: ukuvuza ngaphantsi, itrichomoniasisi, usuleleko lwechlamydial kunye negcushuwa. Iintsumpa ezikumalungu okuzala zibangelwa ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukukhuseleka Kabini (IiNkcukacha Zoluntu)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 92 KB)

Olu xwebhu ke lukhutshelwe oonondaba ngeenjongo zokukhuthaza ukusetyenziswa kweentsilathi kwakunye neendlela ezikhawulezileyo zokuthintela ukukhulelwa ukuze kuthinteleke ezo zisu zingafunwayo, ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kwakunye nomhlaza wesibeleko. &nbsp;&gt;&nbsp;


Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo (IiNkonzo)
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6414.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
EzeMpilo
Impilo Yesondo
IMPILO YESONDO
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo (IiNkcukacha Zoluntu)
Eli phetshana linikezela ngeenkcukacha Ngezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, yaye liquka nomawukulindele kumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo nemiba yokuba semngciphekweni.
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo (IiNkonzo)
Ukukhuseleka Kabini (IiNkcukacha Zoluntu)
Olu xwebhu ke lukhutshelwe oonondaba ngeenjongo zokukhuthaza ukusetyenziswa kweentsilathi kwakunye neendlela ezikhawulezileyo zokuthintela ukukhulelwa ukuze kuthinteleke ezo zisu zingafunwayo, ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kwakunye nomhlaza wesibeleko.
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo (IiNkonzo)
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6415.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Imveku & Nomntwana > Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana

Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana




INKCAZELO:

ULawulo oluHlanganyelweyo lweziGulo zaBantwana lusekwe liCandelo lezeMpilo yaBantwana noPhuhliso, loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kunye neUNICEF. Le Nkonzo ithe yaziswa kumazwe angaphezulu kwama-30 kulo lonke eli limiweyo ukujongana nokugula kwanokufa kwabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu. Obu buchule bugxile kumntwana ephelele, andaweni yokuqwalasela isifo esinye okanye imeko enye. Abantwana abagulayo bakholisa ukufika kumaziko oncedo lwezempilo benezigulo ezininzi baze kufuneke bajongwe ngokuhlanganyelwa phakathi kwekhaya nekliniki.

Bamalunga ne-12 lezigidi abantwana kumazwe akhulayo abasweleka phambi kokuba bafike kwiminyaka emihlanu minyaka le, uninzi lwabo basweleka kunyaka wabo wokuqala bezelwe. Isixhenxe eshumini kwabo baswelekayo babulawa zizifo ezihlanu ezingundoqo: izifo ezihlasela zosulele ngokuphefumla (ikakhulu isifo sokukrala kwemiphunga), utyatyazo, irhashalala, ukungondleki, nesifo necesina ebangwa kukulunywa ziingcongconi ezineentsholongwane zesi sifo (nefumaneka kuphela kwaZulu/Natal, eMpumalanga naseLimpopo.)

Izikhokhelo zeSebe lezeMpilo leNtshona Kapa ziveziwe ukuzalisa uluhlu loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kwanokulutshintsha ukuze ludibanise iimeko eziphambili ezichaphazela abantwana ingakumbi kwiNtshona Kapa. Ezi zigulo zithi zonganyelwe ukususela ngethuba leveki enye umntwana ezelwe ukuya kutsho kwiminyaka emihlanu.


* utyatyazo
* izifo ezihlasela zosulele ngokuphefumla (kuquka umbefu)
* izifo zangentla ezihlasela zosulele ngokuphefumla (kuquka usulelo lwendlebe)
* ukungondleki
* isifo sephepha
* UGawulayo nentsholongwane yakhe
* Ukuphathwa gadalala kwabantwana
* Ukudumba kwenwebu yobuchopho
* Ukulawula umntwana onesifo esongamelayo.

Abasebenzi boncedo lwezeMpilo baqeqeshelwe ukuchonga abantwana abanezi zigulo. Abantwana abagulayo bavavanywa ngokwezibonakaliso neempawu zabo. Unyango luyanikezelwa xa oko kuyimfuneko, aze umgcini womntwana okanye umzali anikwe iingcebiso ngezinto ezilandelayo ekufuneka ezenzile malunga nesigulane eso. Abantwana abagula kakhulu bathunyelwa esibhedlele ngokungxamisekileyo, abangaxhalabisiyo noko baye bafumane unyango olulodwa kwinqanaba loncedo lwezonyango nasekhaya, abo bagula ngokungephi baye banikwe unyango noncedo lweengcebiso


IMIYALELO:

Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuza kufuneka ugcwalise ifomu ze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwiziko loncedo. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.Amaziko okubelekisa okanye iikliniki zoncedo lwezonyango kunye namaziko, zithi zinikezele ngolawulo oluhlanganyelweyo lwezigulo zabantwana. Ukuba ngaba uye wena okanye umntwana wakho wathunyelwa kumgca ongentla, uya kuthunyelwa kwisibhedlele sengingqi esisedolophini okanye elalini, okanye kwisibhedlele somgangatho ophezulu.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo azihlawulelwa kumaziko onyango lwezempilo.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Integrated Management of Childhood Illness (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 75 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Integrated Management of Childhood Illness in the Western Cape (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 58 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* You can Help your Child with Diarrhoea (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 263 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)
* Inkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo (IiNkonzo)
* Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala (IiNkonzo)
* Key Points about HIV/AIDS (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)
* The South African Tuberculosis Control Programme Practical Guidelines (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 423 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ugonyo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6415.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana
Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana
INKCAZELO:
ULawulo oluHlanganyelweyo lweziGulo zaBantwana lusekwe liCandelo lezeMpilo yaBantwana noPhuhliso, loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kunye neUNICEF. Le Nkonzo ithe yaziswa kumazwe angaphezulu kwama-30 kulo lonke eli limiweyo ukujongana nokugula kwanokufa kwabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu. Obu buchule bugxile kumntwana ephelele, andaweni yokuqwalasela isifo esinye okanye imeko enye. Abantwana abagulayo bakholisa ukufika kumaziko oncedo lwezempilo benezigulo ezininzi baze kufuneke bajongwe ngokuhlanganyelwa phakathi kwekhaya nekliniki.
Bamalunga ne-12 lezigidi abantwana kumazwe akhulayo abasweleka phambi kokuba bafike kwiminyaka emihlanu minyaka le, uninzi lwabo basweleka kunyaka wabo wokuqala bezelwe. Isixhenxe eshumini kwabo baswelekayo babulawa zizifo ezihlanu ezingundoqo: izifo ezihlasela zosulele ngokuphefumla (ikakhulu isifo sokukrala kwemiphunga), utyatyazo, irhashalala, ukungondleki, nesifo necesina ebangwa kukulunywa ziingcongconi ezineentsholongwane zesi sifo (nefumaneka kuphela kwaZulu/Natal, eMpumalanga naseLimpopo.)
Izikhokhelo zeSebe lezeMpilo leNtshona Kapa ziveziwe ukuzalisa uluhlu loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kwanokulutshintsha ukuze ludibanise iimeko eziphambili ezichaphazela abantwana ingakumbi kwiNtshona Kapa. Ezi zigulo zithi zonganyelwe ukususela ngethuba leveki enye umntwana ezelwe ukuya kutsho kwiminyaka emihlanu.
utyatyazo izifo ezihlasela zosulele ngokuphefumla (kuquka umbefu)
ukungondleki isifo sephepha
Ukuphathwa gadalala kwabantwana
Ukudumba kwenwebu yobuchopho
Ukulawula umntwana onesifo esongamelayo.
Abasebenzi boncedo lwezeMpilo baqeqeshelwe ukuchonga abantwana abanezi zigulo. Abantwana abagulayo bavavanywa ngokwezibonakaliso neempawu zabo. Unyango luyanikezelwa xa oko kuyimfuneko, aze umgcini womntwana okanye umzali anikwe iingcebiso ngezinto ezilandelayo ekufuneka ezenzile malunga nesigulane eso. Abantwana abagula kakhulu bathunyelwa esibhedlele ngokungxamisekileyo, abangaxhalabisiyo noko baye bafumane unyango olulodwa kwinqanaba loncedo lwezonyango nasekhaya, abo bagula ngokungephi baye banikwe unyango noncedo lweengcebiso
IMIYALELO:
Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuza kufuneka ugcwalise ifomu ze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwiziko loncedo. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.Amaziko okubelekisa okanye iikliniki zoncedo lwezonyango kunye namaziko, zithi zinikezele ngolawulo oluhlanganyelweyo lwezigulo zabantwana. Ukuba ngaba uye wena okanye umntwana wakho wathunyelwa kumgca ongentla, uya kuthunyelwa kwisibhedlele sengingqi esisedolophini okanye elalini, okanye kwisibhedlele somgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo azihlawulelwa kumaziko onyango lwezempilo.
YAYAMENE
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala (IiNkonzo)
Ugonyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6423.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wesithili soMntla Wentlango > Izixhobo > Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo

UMASPALA WESITHILI SOMNTLA WENTLANGO - IZIXHOBO: IZIBHEDLELE EZIFUMANA INKXASO-MALI KURHULUMENTE WESITHILI/WEPHONDO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Murraysburg Hospital (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Murraysburg, WCDMA05




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6431.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo

Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo




INKCAZELO:

Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo kwigumbi/kwingingqi efihlakeleyo. Umsebenzi wezempilo lo uya kuthi abuze ukuba isenzo eso sokudlwengula sesixeliwe na emapoliseni. Isenzo esi siya kuxelwa empaoliseni kuphela xa ixhoba lifuna ukunikezela ingxelo ngaso, ze ipolisa libizelwe kwelo ziko lezempilo ukuza kumamela ze lithabathe ingxelo leyo. Imiyalelo Yesizwe Yamapolisa Ngezenzo Zokuxhatshazwa Ngokwesondo linyanzelisa ukuba ixhoba lenziwe uvavanyo/unonophelo lwezempilo ngoko nangoko.


* Ubungqina bezonyango
* Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
* Izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka
* iAZT
* Iingcebiso noncedo kumaxhoba okudlwengulwa
* Iindlela zokufumana le nkonzo



UBUNGQINA BEZONYANGO

Imizekelo yezinto ezithile ethi ifuneke enkundleni iye ithatyathwe kuphela ngokwemvume yexhoba, ze igcinwe njengobungqina bukagqirha ukulungiselela ixesha obunokuthi bufuneke ngalo enkundleni yamatyala.


UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO


Amaxhoba okudlwengulwa nokuphathwa gadalala ngokwesondo aya kuthi afumane unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.


IZITHINTELI-KUKHULELWA ZEXESHA LIKAXAKEKA


Amanina angazifumana izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka ukuba afika ekliniki kwisithuba seeyure azingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa.


iAZT


Onke amaxhoba aya kuthi afumane iingcebiso kumsebenzi weziko lezempilo malunga nobungozi bokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo obunokuthi bubekhona emva kokudlwengulwa. Ukuba amaxhoba afika kwisithuba seeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa, aya kuthi anikwe i-AZT, nelichiza elilwa noGawulayo (iZidovudine ngesiNgesi). Amaxhoba afika emva kweeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa kufuneka efumene iingcebiso malunga nobungozi obunokuthi bubekhona bokufumana intsholongwane kaGawulayo, ze enzelwe idinga lovavanyo lwasemva kweeveki ezintandathu neengcebiso athi azifumane kwisithuba seenyanga ezintathu emva kokudlwengulwa.


IINGCEBISO NONCEDO KUMAXHOBA OKUDLWENGULWA

Amaxhoba okudlwengulwa aya kuthi akhethe phakathi kokuya kufumana iingcebiso kunontlalo-ntle okanye umcebisi oqeqeshiweyo okanye ingcali yokunyanga yabucala (umzekelo: ugqirha wengqondo), okanye uMbutho ojongene namaxhoba okudlwengulwa okanye uMbutho ongomnye ongenguwo okaRhulumente.


IMIYALELO:


UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO

Yiya kwiziko lonyango elikufutshane nawe, uchaze ukuba udlwengulwe okanye ubethiwe, okanye uzenziwe zombini ezo zinto.

Kumaziko angamahlanu anesibini aneenkonzo zokuzinikela ngokukodwa ekuncedeni abasetyhini namadoda axhatshazwe ngokwesondo okanye adlwengulwa, okanye enziwa zombini ezi zinto. Ezi kliniki zizodwa nezisebenza ikakhulu iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku, zidwelisiwe kuluhlu lwezikhokhelo zenkqubo nolawulo lweSebe lezeMpilo lePhondo, ezilungiselelwe amaxhoba odlwengulo nokuxhatshazwa ngokwesondo.
Kukho imibutho yabucala eyahlukeneyo nayo esebenza kweli candelo lokuphathwa gadalala ngokwesondo:
iLife Line Yakumazantsi eAfrika.Isalathiso samaziko neenkqubo zeLife LineIsalathiso secandelo lokhuselo lwabantwana (luqokelelwe lwabhalwa phantsi ngumbutho iSpeak Out)iStop Women Abuse: inombolo yomnxeba engahlawulelwayo: 0800 150 150iRape Crisis inombolo yomnxeba 021 447 1467 (eMowbray) okanye ku-021 447 9762 (eKhayelitsha)iTrauma Centre: inombolo yomnxeba 021 465 7373



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Mahala.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
* Victims of Sexual Offences: What You Should Know! (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6433.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa)
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kucingeleka ukuba abantwana abali-150000 abazalwayo ngonyaka emZantsi Afrika bachatshazelwa ziziphene zokuzalwa kwezona ndawo zibalulekileyo okanye iziphazamiso zemvelo ngethuba beneminyaka emihlanu.
Ukungabinasidali-bala eluswini okanye elufeleni (ubunkawu)
Isigulo sokuba neempawu ezibonisa okungalunganga emzimbeni nangokwengqondo
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala (i-FAS ngamafutshane kwisiNgesi)
INtshona Kapa ikwagxile kwezi zilandelayo (ngaphandle kobunkawu, obunamanani aphantsi), nokuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana ngenxa yokusetyenziswa kotywala njengesona siphene siphambili kuluhlu.
Le nkonzo ijonge ekuthinteleni abantwana bangazalwa benezi ziphene ngokunikezela ngeengcebiso ngezemvelo ezifanelekileyo maxa onke, kubantu abasebungozini nakwizibini ezitshatileyo. Ukuze kwenzeke oku, aba bantu kufuneka bachongwe kuqala. Basenokufunyanwa ngeenkonzo ezikhoyo ezikliniki apho baya kuthunyelwa ukusuka khona kwiinkonzo ezizodwa zemvelo ngokusebenzisa iinkqubo ezisezilalini nakumaziko aphezulu eKapa. Basenokuchongwa ngeenkqubo ezikhoyo kwiikliniki apho baya kuthunyelwa khona kwiinkonzo ezizodwa zemvelo ezinikezelwa ngeenkqubo eziqhutywa ngaphandle ezilalini nakumaziko akwinqanaba eliphezulu eKapa.
IMIYALELO:
Nabani na ochaphazelekayo okanye onelungu losapho elichaphazelekayo, okanye oxhalabileyo ziziphene zemvelo ezinokubakho, angaya kwikliniki yonyango. Uya kuthunyelwa ukusuka apho.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6435.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Impilo Yengqondo > IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo

IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo




INKCAZELO:

Iinkonzo zempilo zonyango lwenqanaba lokuqala zixilonga zigonye ze zinyange izifo zengqondo eziqhelekileyo, futhi zenza namalungiselelo okuthumela iingxaki zempilo yengqondo ezinobunzima kumanqanaba afanele oko empilo yengqondo.


* Ugonyo Nonyango
* Amaqela enkxaso
* Amakhaya amaqela
* Iikcukacha zoqhagamshelwano ezibalulekileyo


UGONYO NONYANGO


Ukuba uphethwe sisifo esiphazamisana nengqondo, ungaya kwikliniki ekwindawo ohlala kuyo apho uya kuvavanywa ngumsebenzi wezempilo noza kukubonelela ngonyango lokuqala.

KwiSixeko, kummandla weSouthern Cape Karoo nowe-West Cape Winelands, umsebenzi wezempilo unakho ukukuthumela nakumongikazi oqhuba iinkqubo zonyango oluphangaleleyo lwabagula ngengqondo, ukuba lukho. Kuya kufuneka ukuba kuvunyelwane ngosuku nexesha lokubonana nomongikazi ojongene nempilo yengqondo ekliniki njengoko umongikazi etyelela iqela leekliniki ngenyanga. Igosa elijongene nabagula ngenqondo linakho ukuphinda lixilinge impilo yengqondo yakho ukuze libe nokukubonelela ngolona nyango luziphumo zincumisayo. Olo nyango lungabandakanya ukunikwa amayeza kunye nokucetyiswa nokunikwa inkxaso okwethutyana, uwedwa okanye unabanye. Igosa lezempilo yengqondo linako nokubonisana nengcali yenzululwazi ngengqondo okanye ugqirha wezigulo zengqondoi (okanye amalungu egqiza lommandla labagula ngengqondo) xa kukho imfuneko yobunye ubugcisa. Xa kukho imfuneko, igosa elijongene nempilo yengqondo linokwenza amalungiselelo okuba ubonane nomnye wezo ngcali ukuze ibe yiyo eziphinda zikuxilonge kwikliniki ye-PHC. Kummandla waseBholandi/Overberg unonophelo lwabagula ngengondo kubonelelwa ngalo kwiikliniki ze-PHC ngokuthi abongikazi bafumane inkxaso kumongikazi wabagula ngengqondo okanye kugqirha wezifo zengqondo otyelela loo maziko ngamaxesha athile.

Inkxaso eyangeziweyo ngaphandle kokundwendwela ikliniki ingayimfuneka ukuphucula nokugcina impilo yengqondo eyiyo yaye abantu abafuna uncedo bangacetyiswa ukuba bazimase kumaxesha oncedo amaqela anikezela ngeyoncedo lwempilo yengqondo neyentlalo xa kuyimfuneko futhi kuvulelekile. Khangela phaya kwincwadi-salathisi yemicimbi engempilo yabagula ngengqondo okanye buza phaya kwikliniki ekwindawo ohlala kuyo okanye kumongikazi ojongene nezempilo yengqondo malunga namaqela enkxaso akhoyo kwingingqi ohlala kuwo. Amanye amaqela akhokelwa ngabasebenzi beSebe lezeMpilo ngelixa amanye ekhokelwa, ngakumbi kummandla wemetro, zii-NGOs ezifumana isabsidi kwiSebe.

AMAKHAYA AMAQELA
Sebe lezeMpilo likwanika imibutho ezimeleyo ezikwiinqila uncedo-mali, mibutho leyo ibonelela ngeendawo zokuhlala abantu abakhulu abaphethwe zizifo zengqondo kunye namaziko onyango lwasemini kubantwana abangaphantsi kwe-18 ubudala, bantwana abo baneengxaki ezinkulu zengqondo. Imibuzo malunga nezithuba ezinokubakho kuloo maziko aphantsi kwee-NGOs kufuneka ibhekiswe kwii-NGOs ezo. (Khangela phaya kwincwadi-salathisi yemicimbi engempilo yabagula ngengqondo)

Ezi ngcingo zoncedo zilandelayo nazo zingaluncedo:
* Inombolo Yomnxeba ye-Anxiety and Depression: 011-783 1474
* iDrug Abuse / Naranon: 088 130 0327
* eye-Aidsline: 0800 01 2322
* iChild Line: 0800 05 5555


* eyeLife Line: 021 461 1111/4
* eye-Alcoholics Anonymous: (011) 436-0797
* iNarcotics Anonymous: 021 797 1400
* iHEAL (eyiHalt Elder Abuse Line): 0800 003 081


Le mibutho ilandelayo nayo ingaluncedo:

SA Federation for Mental Health
Private Bag X46, Braamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: (011) 781-1852

Cape Mental Health Society
Kwisitalato i-Ivy, e-Observatory, 7700
Inombolo Yomnxeba: 021 447 9040

Western Cape Forum for Mental Handicap
Inombolo Yomnxeba: 021 510 4686

iZiko Lolwazi Ngempilo Yengqondo
Department of Psychiatry
kwiDyunivesithi yaseStellenbosch, PO Box 19063, eTygerberg, 7505
Inombolo Yomnxeba: 938-9227 or 938-9116
iChild Care Information Centre (CCIC)
iMaternal and Child Health Information and Resource Centre (MCHIRC)
The Child Health Unit
iZiko Labantwana Lesibhedlele Somnqamlezo Obomvu
kwa-46 kuMgaqo iSawkins, eRondebosch, 7700
Inombolo Yomnxeba: 021 685 4103


IMIYALELO:

Abantu abaqalayo ukundwendwela ikliniki baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo, ze isigulane sivulelwe icwecwe. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumele apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso somvuzo wakho wokugqibela (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso ngaphambili.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Yintoni Impilo Yengqondo? (IiNkcukacha Zoluntu)
* Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
* Mental Health Care Bill - (IMithetho Esayilwayo) (File type: pdf) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6435.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo
INKCAZELO:
Iinkonzo zempilo zonyango lwenqanaba lokuqala zixilonga zigonye ze zinyange izifo zengqondo eziqhelekileyo, futhi zenza namalungiselelo okuthumela iingxaki zempilo yengqondo ezinobunzima kumanqanaba afanele oko empilo yengqondo.
Ugonyo Nonyango
Amaqela enkxaso
Amakhaya amaqela
UGONYO NONYANGO
Ukuba uphethwe sisifo esiphazamisana nengqondo, ungaya kwikliniki ekwindawo ohlala kuyo apho uya kuvavanywa ngumsebenzi wezempilo noza kukubonelela ngonyango lokuqala.
KwiSixeko, kummandla weSouthern Cape Karoo nowe-West Cape Winelands, umsebenzi wezempilo unakho ukukuthumela nakumongikazi oqhuba iinkqubo zonyango oluphangaleleyo lwabagula ngengqondo, ukuba lukho. Kuya kufuneka ukuba kuvunyelwane ngosuku nexesha lokubonana nomongikazi ojongene nempilo yengqondo ekliniki njengoko umongikazi etyelela iqela leekliniki ngenyanga. Igosa elijongene nabagula ngenqondo linakho ukuphinda lixilinge impilo yengqondo yakho ukuze libe nokukubonelela ngolona nyango luziphumo zincumisayo. Olo nyango lungabandakanya ukunikwa amayeza kunye nokucetyiswa nokunikwa inkxaso okwethutyana, uwedwa okanye unabanye. Igosa lezempilo yengqondo linako nokubonisana nengcali yenzululwazi ngengqondo okanye ugqirha wezigulo zengqondoi (okanye amalungu egqiza lommandla labagula ngengqondo) xa kukho imfuneko yobunye ubugcisa. Xa kukho imfuneko, igosa elijongene nempilo yengqondo linokwenza amalungiselelo okuba ubonane nomnye wezo ngcali ukuze ibe yiyo eziphinda zikuxilonge kwikliniki ye-PHC. Kummandla waseBholandi/Overberg unonophelo lwabagula ngengondo kubonelelwa ngalo kwiikliniki ze-PHC ngokuthi abongikazi bafumane inkxaso kumongikazi wabagula ngengqondo okanye kugqirha wezifo zengqondo otyelela loo maziko ngamaxesha athile.
Inkxaso eyangeziweyo ngaphandle kokundwendwela ikliniki ingayimfuneka ukuphucula nokugcina impilo yengqondo eyiyo yaye abantu abafuna uncedo bangacetyiswa ukuba bazimase kumaxesha oncedo amaqela anikezela ngeyoncedo lwempilo yengqondo neyentlalo xa kuyimfuneko futhi kuvulelekile. Khangela phaya kwincwadi-salathisi yemicimbi engempilo yabagula ngengqondo okanye buza phaya kwikliniki ekwindawo ohlala kuyo okanye kumongikazi ojongene nezempilo yengqondo malunga namaqela enkxaso akhoyo kwingingqi ohlala kuwo. Amanye amaqela akhokelwa ngabasebenzi beSebe lezeMpilo ngelixa amanye ekhokelwa, ngakumbi kummandla wemetro, zii-NGOs ezifumana isabsidi kwiSebe.
AMAKHAYA AMAQELA
Sebe lezeMpilo likwanika imibutho ezimeleyo ezikwiinqila uncedo-mali, mibutho leyo ibonelela ngeendawo zokuhlala abantu abakhulu abaphethwe zizifo zengqondo kunye namaziko onyango lwasemini kubantwana abangaphantsi kwe-18 ubudala, bantwana abo baneengxaki ezinkulu zengqondo. Imibuzo malunga nezithuba ezinokubakho kuloo maziko aphantsi kwee-NGOs kufuneka ibhekiswe kwii-NGOs ezo. (Khangela phaya kwincwadi-salathisi yemicimbi engempilo yabagula ngengqondo)
Ezi ngcingo zoncedo zilandelayo nazo zingaluncedo:
Le mibutho ilandelayo nayo ingaluncedo:
Inombolo Yomnxeba: 781-1852
Inombolo Yomnxeba: 021 447 9040
Inombolo Yomnxeba: 021 510 4686
iZiko Lolwazi Ngempilo Yengqondo
Inombolo Yomnxeba: 021 685 4103
IMIYALELO:
Abantu abaqalayo ukundwendwela ikliniki baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo, ze isigulane sivulelwe icwecwe. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumele apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso somvuzo wakho wokugqibela (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso ngaphambili.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Yintoni Impilo Yengqondo? (IiNkcukacha Zoluntu)
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6441.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezempilo > Izibhedlele Zengqondo

IZIBHEDLELE ZENGQONDO

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Alexandra Hospital (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Maitland, eKapa

Lentegeur Hospital (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Mitchell's Plain, eKapa

Stikland Hospital (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Bellville, eKapa

Valkenberg Hospital (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Observatory, eKapa


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uSeptemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6447.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
INKCAZELO:
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala.
Unyango lwasezibhedlele lufumaneka ikakhulu kumacandelo afumaneka phaya kwiinqila ezisezidolophini kodwa loo maziko akwabonelela ngezonyango nezigulane ezikulo lonke eli phondo ngokwemimandla echongiweyo.
Isibhedlele saseLentegeur sona sibonelela ngeenkonzo zokunyanga abantu abaphethwe zizifo zengqondo okanye abakhubazeke ngokwengqondo.
Iinkonzo zephondo zokunyanga abantwana zifumaneka kula macandelo alandelayo:
Kwicandelo Labantwana Neentsapho Lesibhedlele Somnqamlezo Obomvu, eRondebosch, kwiSixeko saseKapa, candelo elo libonelela ngeenkonzo kubantwana abangalaliswanga esibhedlele nabaneengxaki zempilo yengqondo. Ikho nenkonzo eyodwa yezigulane ezilalisiweyo ezibhedlele nezingabantwana abaminyaka ingaphantsi kweshumi elinesibini. Ukuba ufuna enye ingcaciso tsalela umnxeba kwinombolo ethi: 021 685 4103.
iCandelo Labantwana Neentsapho lesibhedlele iTygerberg lona libonelela abantwana abafikisa ebuntwini ngeenkonzo zonyango lwabalalisiweyo nabangalaliswanga ezibhedlele. Tsalela inombolo ethi: 021 938 4573 ukuba ufuna enye ingcaciso.
iCandelo Labantwana Neentsapho Lesibhedlele iLentegeur lona linenkonzo yezigulana ezilaliswayo nezingalaliswayo kubantwana nakulutsha. Tsalela inombolo ethi: 021 371 7359.
Ukuba ufuna enye ingcaciso malunga nokufumana iinkonzo zasezibhedlele, nkonzo ezo zilungiselelwe abantu abakhulu nabantwana, kwezinye iinqila qhagamshelana nezi ndawo zilandelayo:
eBholani, tsalela inombolo ethi: 023 348 1401 okanye thumela ifeksi kwethi: 023 342 850.
IMIYALELO:
Izigulana kufuneka zithunyelwe ziinkonzo zonyango zezibhedlele zenqanaba lokuqala okanye ezenqanaba lesibini (ezeenqila). Igosa lezempilo leziko elithumela isigulane kufuneka liqale lizidibanise nesibhedlele eso ukuze amalungiselelo okulaliswa enziwe kwangaphambili. Iinkonzo ezizodwa zonyango lwabagula ngengqondo ezikwizibhedlele zenqanaba lesithathu, iRed Cross, Groote Schuur neTygerberg ziye zifune incwadi ekuthunyelwa ngayo isigulane eso okanye ziye zifune isicelo sokulaliswa esifumaneka kwiziko lenkonzo, ngaphambi kokuba isigulane sifumane inkonzo leyo.
Okwangoku iinkonzo ezizodwa zifumaneka kuphela kwimetro kodwa imetro ibonelela ngeenkonzo kulo lonke eli phondo ngokwemimandla ethumela izigulane. Abaqalayo ukuya kwisibhedlele sabagula ngengqondo okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom, size isigulane eso sivulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isilipu sakho somvuzo sokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
Uninzi lwezigulane luzilalisa ngokuzithandela ezibhedlele ukuze zifumane unyango lwasesibhedlele. NgokoMthetho okhoyo wezabaGula ngeNgqondo, xa isigulane sinengxaki yokugula ngengqondo kwaye sibe singafuni ukuya esibhedlele ukuya kuzixilongisela iimfuno zaso zokufumana unyango esibhedlele, naxa eso sigulane sinokuba nobungozi kuso ngokwaso okanye kwabanye abantu, kungafuneka mhlawumbe ukuba ibe zizalamane ezithumela loo mntu esibhedlele. Kwimeko enjalo izalamane kufuneka zifake isicelo sokuncediswa ngokufunyaniswa unyango lokuzithandela, sicelo eso sifanele ukufakwa kumantyi wesithili sabo. Imithetho emalunga nabagula ngengqondo kungoku nje iyahlaziywa kwaye kuya kwenziwa iinguqu kwindlela ekulaliswa ngazo izigulane ezibhedlele ukuze zifumane unyango ngokuzithandela xa uMthetho omtsha wezoNyango lwabaGula ngeNgqondo nemigaqo yawo ithe yabhengezwa ngokusesikweni.
Isigulane sakukhululwa esibhedlele kungenziwa amalungiselelo okuba siphinde sixilongwe kwaye loo malungiselelo angenziwa nenesi ejongene nabagula ngengqondo nephaya kwikliniki ekufutshane nekhaya lesigulane eso, ukuze kuqinisekiswe unyango oluqhubekayo.
Ukuba ufuna enye ingcaciso, zidibanise.
Umnxeba: 021 440 3300
Ifeksi: 021 440 3272
Umnxeba: 021 503 5000
Ifeksi: 021 511 1919
Umnxeba: 021 370 1111
Ifeksi: 021 371 7359
Umnxeba: 021 940 4400
Ifeksi: 021 910 3508
Umnxeba: 021 440 3111
Ifeksi: 021 447 6041
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Yintoni Impilo Yengqondo? (IiNkcukacha Zoluntu)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6451.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Isondlo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iNkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imeko yesondlo sabo bonke abantu abahlala kweli phondo leNtshona Kapa. Zininzi ke iinkalo zale nkqubo.
Yintoni ukungondleki?
Isondlo ngobisi lwebele
Ukujongwa kokukhula
Ukupheliswa kwentlupheko
Uncedo ngezakhi-mzimba
Iingcebiso ngesondlo kwizigulo ezithile
INkqubo Yesondlo Kwizikolo Zamabanga Aphantsi
Ukutya Kumaziko
YINTONI UKUNGONDLEKI?
Le Nkqubo Ihlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imo yesondlo kubo bonke abantu abahlala kwiPhondo leNtshona Koloni.
Ukungondleki yingxaki enkulu eMzantsi Afrika kwaye kuyenye yezona zinto ziphambili ezinegalelo kwizifo nokufa okugubungele abantwana. Uqikelelo ludiza ukuba malunga ne-30% yabantwana boMzantsi Afrika baphazanyiswa kukungondleki ngokwaneleyo kwiminyaka yabo yokukhula.
Ukutya ngokunganelisiyo, ukugula nokuxhalaba emphefumlweni/ukonzakala kakhulu zezona zinto ziphambili ezingunobangela wokungondleki. Ubuhlwempu nokunqongophala kwezinto eziluncedo zezona zinto zinegalelo ekungondlekini. Le nkqubo izama ngeendlela ezininzi ukujongana nalo bhubhane uzimeleyo.
Kumaziko enqanaba lokuqala abantwana abafunyaniswe bengondlekanga (oku kuquka abantwana nabantu abakhulu abanentsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha) baya kunikwa izinto ezixhasa ukutya, kubandakanywa nomgubo wombona otyetyisiweyo kunye nesiselo esinika amandla. Izixhasi-kutya zinikwa izigulane ezichongwe ngendlela ethile. Abasebenzi bezempilo nabo baye bazinike iingcebiso nengcaciso izigulane, zifundiswe nokufundiswa ngeentlobo zokutya okunempilo nezona ndlela zinempilo zokupheka. Iingcali zokutya nazo ziye zibonelele uluntu ngeenkonzo ezizodwa.
ISONDLO NGOBISI LWEBELE
UKUJONGWA KOKUKHULA
Bonke abantwana baviwa ubunzima njengenxgenye yenkqubo yokubeka iliso ekukhuleni kwabo, nto leyo ikwaziyo ukuchaza ukuba umntwana uyakhula kusini na. Ubunzima bomntwana bubhalwa kwikhadi i-Road to Health Card. Kuye kukhangelwe izinto ezingunobangela wokuhla kobunzima, zinto ezo zifana nezifo ezosulelayo, indlala emakhaya nokungakhathalelwa. Izifo ezosulelayo zinendima ephambili ekungondlekini kwabantwana kwaye ezo zifo zinyangwa kumaziko enqanaba lokuqala. Izifo zorhudo zinxulumene kakhulu neemeko zokucoceka kwendawo (ukucoceka kweendawo zangasese namanzi) nokungondleki okanye ukungondleki kakuhle kosana, nto leyo yenza ukuba luhlaselwe lula lurhudo.
UKUPHELISWA KWENTLUPHEKO
Amakhaya agutyungelwe bubuhlwempu aya chongwa aze adityaniswe nenye yeenkqubo zikarhulumente zokulwa nobuhlwempu. Indlala emakhaya isetyenzwa ngokubambisana kwamacandelo kwaye loo makhaya aye abonelelwe ngoncedo nenkxaso efanelekileyo.
UNCEDO NGEZAKHI-MZIMBA
Ukulawula ukunqongophala kwezakha-mzimba yenye yezinto eziyinxalenye ebalulekileyo yale nkonzo. Izakha-mzimba zizinto zendalo ezifana nevitamin neetyuwa zomzimba, nezimlinganiselo mncinane ekutyeni kwaye zibaluleke kakhulu kwimpilo entle. I-INP ibonelela abantwana abathile ekujoliswe kubo ngeVitamin A. Abantwana abaswele iVitamin A bayabhitya, abakhuli kakuhle kwaye basemngciphekweni wokosulelwa zizifo, bafe ngenxa yazo. Ukungabikho kweVitamin A konakalisa namehlo kwaye ukunqongophala kwayo ngomnye unobangela wokutyhaphaka kwabantwana.
Abantwana abazelwe benemizimba emincinci banikwa izakhi-mzimba uVitamin A, zona ziphakamisa umgangatho wamandla omzimba okulwa nezifo kwaye zincedisa nokukhula komntwana. Iintsana ukususela kwezineenyanga ezi-6 ukuya kwezineenyanga ezili-11 ziye zityiswe iVitamin A (100 000IU) ukuthintela ukugula kakhulu. Abantwana abanyanga zingaphezulu kwe-12 ukuya kwiminyaka emihlanu baye batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU xa benyanga zili-12 ubudala ze batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU rhoqo emva kweenyanga ezintandathu, de babe neminyaka emihlanu ubudala.
Ukuhla kwemizimba yabantwana kusenokubangwa kukuhlaselwa ziintshulube kwaye loo nto inganyangwa ekliniki ngamayeza okukhupha iintshulube.
IINGCEBISO NGESONDLO KWIZIGULO EZITHILE
Izifundo ezimalunga nesondlo, ingaciso nokucetyiswa ziinkqubo ekubonelelwa ngazo kuwo onke amanqanaba onyango lwabantu abafe amalungu athile omzimba, abanoxinzelelo-gazi oluphezulu, isifo seswekile, intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo nesifo sephepha.
INKQUBO YESONDLO KWIZIKOLO ZAMABANGA APHANTSI
Inkqubo yesondlo yezikolo zamabanga aphantsi, ifumaneka ikakhulu kwizikolo ezimgangatho wezoqoqosho uphantsi. Ezo nkqubo kungoku nje kubanjiswana ngazo neSebe lezeMfundo. Urhulumente wephondo unenjongo yokuba abantwana abangama-125 000 kwizikolo zamabanga aphantsi ezingama-847 kweli phondo baxhamle kwinkqubo yakhe yesondlo engadlulanga unyaka ka-2004.
UKUTYA KUMAZIKO
Le nkqubo ikwanegalelo kwiinkqubo zokukhathalela abagulayo nabakumaziko ajongana nabagulayo ngokuthi babonelelwe ngeenkqubo zokondla ezibonelela ngesondlo esinempilo.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze isigulane eso sivulelwe uxwebhu. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe weza kweso sibhedlele ngaphambili.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6455.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Izibuko & Nezendalo > Impilo Kumazibuko

Impilo Kumazibuko




INKCAZELO:

Iinkonzo zempilo kumazibuko zihlola zivavanye zonke iintlobo zokutya, izinto zokuthambisa umziba, izibulali-ntsholongwane, amachiza anobuzaza kunye namayeza angena kweleNtshona Koloni ngezikhululo zeenqwelo-moya namazibuko kananjalo zilawula zihlole ukungena kwezifo ezosulelayo ezinokungena kwiNtshona Koloni nakuMzantsi Afrika uphela. Ezo zifo zosulelayo ziquka icesina, izifo ezingububhane, ikholera kunye nesifo esihlasela ngokungenalusini imiphunga esaziwa ngokuba yi-SARS.

AbezeMpilo yeNdalo Engqongileyo yeZikhululo zeeNqwelo-moya naMazibuko nabezeMpilo ngabo abajongene namazibuko amathathu (elaseKapa, elaseMossel Bay nelaseSaldanha Bay) kunye nezikhululo ezimbini zeenqwelo-moya (I-Cape Town International nesase-George esanikwa iwonga lokuba sisikhululo sezizwe ngezizwe okwethutyana).

Ulawulo lwezempilo kwizikhululo zeenqwelo-moya:

Ukuba umkhweli ukrokreleka njengonesifo esosulelayo esifana ne-SARS kwaye ubonakalisa iimpawu ezithile zaso ngexesha esemoyeni, amagosa asebenza kwinqwelo-moya aya kwazisa abakwa-Airports Company of SA abaya kuthi bona bazise igosa lezempilo lesikhululo seenqwelo-moya. Inqwelo-moya yakuhlala phantsi ugqirha weenkonzo zoncedo olungxamisekileyo uya kumxilonga loo mntu kuthatyathwe namanyathelo ayimfuneko (umz. afakwe kwindawo eyodwa). Amanzi nokutya okusetyenziswa kwinqwelo-moya kuyagadwa.

Ukuhlolwa kwezikhephe:

Izikhephe ezifuna ukungena nakweliphi na izibuko kula mazibuko mathathu kufuneka zikhuphe isibhengezo esichaza imo yezempilo, i-Maritime Declaration of Health. Izikhephe ziye zihlolelwe ubukho beempuku kwaye kuye kufuneke isiqinisekiso esingqina ukungabikho kweempuku. Ngokwemigaqo yezempilo yezizwe ngezizwe, isikhephe esichaphazelekayo kufuneka sinyangwe ngokuthi kusasazwe izibulala-zinambuzane. Amanzi nokutya okusetyenziswa kwizikhephe kuyagadwa.

Ukutya okuvela kumazwe angaphandle:

Ukutya okuvela kumazwe angaphandle kuyahlolwa kwaye kuhlolwa nokuba kunini na ukuze kukhangelwe amachiza anxilisayo anokubakho. Xa impahla isehliswa, iye isuswe phantsi kweziqinisekiso ezongeziweyo zokuba ayinabungozi ngokwezempilo ikhululwe kuphela xa abasemagunyeni banelisekile ukuba ayinabungozi. Zonke izinto ezithuthwa ngezikhephe kufuneka zihambelane nemiqathango yoMthetho weZithambiso neziBulali-ntsholongwane, 54 ka-1972.

Amachiza namayeza:

Imveliso iyahlolwa ukuze kubonakale ukuba ibhalisiwe kusini na kwi-Bhunga loLawulo lwaMayeza loMzantsi Afrika, nokuba iphelelwe lixesha kusini na. Izinto ezinokuba nobungozi ezifana neekhemikali, izibulala-zinambuzane nezibulala-kungunda nazo ziyabanjwa.

Izinto ezithunyelwa kumazwe angaphandle:
Iqumrhu elijongene nezempilo kumazibuko nezikhululo zeenqwelo-moya liye likhuphe iziqinisekiso zempilo ngokubhekiselele kwimpahla ethunyelwa kumazwe angaphandle, phantsi kweemeko ezithile.


IMIYALELO:

uMnu M Slabber
Room 906, 9th Floor, Customs House, Foreshore, Cape Town, 8001
P.O.Box 6489, Roggebaai, 8012
Umnxeba: 021 421 1124
ifeksi: 021 418 5685

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Environmental and Port Health (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 43 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
* SARS Outbreak Response Flowchart 2 (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 372 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6455.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Izibuko & Nezendalo
INKCAZELO:
Iinkonzo zempilo kumazibuko zihlola zivavanye zonke iintlobo zokutya, izinto zokuthambisa umziba, izibulali-ntsholongwane, amachiza anobuzaza kunye namayeza angena kweleNtshona Koloni ngezikhululo zeenqwelo-moya namazibuko kananjalo zilawula zihlole ukungena kwezifo ezosulelayo ezinokungena kwiNtshona Koloni nakuMzantsi Afrika uphela. Ezo zifo zosulelayo ziquka icesina, izifo ezingububhane, ikholera kunye nesifo esihlasela ngokungenalusini imiphunga esaziwa ngokuba yi-SARS.
Ulawulo lwezempilo kwizikhululo zeenqwelo-moya:
Ukuba umkhweli ukrokreleka njengonesifo esosulelayo esifana ne-SARS kwaye ubonakalisa iimpawu ezithile zaso ngexesha esemoyeni, amagosa asebenza kwinqwelo-moya aya kwazisa abakwa-Airports Company of SA abaya kuthi bona bazise igosa lezempilo lesikhululo seenqwelo-moya. Inqwelo-moya yakuhlala phantsi ugqirha weenkonzo zoncedo olungxamisekileyo uya kumxilonga loo mntu kuthatyathwe namanyathelo ayimfuneko (umz. afakwe kwindawo eyodwa). Amanzi nokutya okusetyenziswa kwinqwelo-moya kuyagadwa.
Ukuhlolwa kwezikhephe:
Izikhephe ezifuna ukungena nakweliphi na izibuko kula mazibuko mathathu kufuneka zikhuphe isibhengezo esichaza imo yezempilo, i-Maritime Declaration of Health. Izikhephe ziye zihlolelwe ubukho beempuku kwaye kuye kufuneke isiqinisekiso esingqina ukungabikho kweempuku. Ngokwemigaqo yezempilo yezizwe ngezizwe, isikhephe esichaphazelekayo kufuneka sinyangwe ngokuthi kusasazwe izibulala-zinambuzane. Amanzi nokutya okusetyenziswa kwizikhephe kuyagadwa.
Ukutya okuvela kumazwe angaphandle:
Ukutya okuvela kumazwe angaphandle kuyahlolwa kwaye kuhlolwa nokuba kunini na ukuze kukhangelwe amachiza anxilisayo anokubakho. Xa impahla isehliswa, iye isuswe phantsi kweziqinisekiso ezongeziweyo zokuba ayinabungozi ngokwezempilo ikhululwe kuphela xa abasemagunyeni banelisekile ukuba ayinabungozi. Zonke izinto ezithuthwa ngezikhephe kufuneka zihambelane nemiqathango yoMthetho weZithambiso neziBulali-ntsholongwane, 54 ka-1972.
Amachiza namayeza:
Imveliso iyahlolwa ukuze kubonakale ukuba ibhalisiwe kusini na kwi-Bhunga loLawulo lwaMayeza loMzantsi Afrika, nokuba iphelelwe lixesha kusini na. Izinto ezinokuba nobungozi ezifana neekhemikali, izibulala-zinambuzane nezibulala-kungunda nazo ziyabanjwa.
Izinto ezithunyelwa kumazwe angaphandle:
Iqumrhu elijongene nezempilo kumazibuko nezikhululo zeenqwelo-moya liye likhuphe iziqinisekiso zempilo ngokubhekiselele kwimpahla ethunyelwa kumazwe angaphandle, phantsi kweemeko ezithile.
IMIYALELO:
Umnxeba: 021 421 1124
ifeksi: 021 418 5685
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6457.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Iinkonzo Ezingxamisekileyo > UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu

UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu




INKCAZELO:

Xa usana lwakho okanye umntwana wakho ethe warhogola okanye wosulelwa yinto ethile (izicoci, izityalo namayeza njalonjalo) enokuba netyhefu tsalela uMnxeba weSibhedlele Sabantwana iRed Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu kwinombolo ethi: 021 689 5227. Uya kunikwa iingcebis ziingcalii ngaloo nto nangeziphumo zayo obungenakuzilindela kananjalo ucetyiswe ngomawukwenze. Ucingo lokwazisa ngetyhefu lusebenza ngalo lonke ixesha (iiyure ezingama-24 ngosuku) kwaye luqhagamshelaniswe neenkonzo zoncedo olungxamisekileyo zezibhedlele.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6457.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Iinkonzo Ezingxamisekileyo
INKCAZELO:
Xa usana lwakho okanye umntwana wakho ethe warhogola okanye wosulelwa yinto ethile (izicoci, izityalo namayeza njalonjalo) enokuba netyhefu tsalela uMnxeba weSibhedlele Sabantwana iRed Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu kwinombolo ethi: 021 689 5227. Uya kunikwa iingcebis ziingcalii ngaloo nto nangeziphumo zayo obungenakuzilindela kananjalo ucetyiswe ngomawukwenze. Ucingo lokwazisa ngetyhefu lusebenza ngalo lonke ixesha (iiyure ezingama-24 ngosuku) kwaye luqhagamshelaniswe neenkonzo zoncedo olungxamisekileyo zezibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6459.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
INKCAZELO:
Abantu abakhulu nabantwana abakhubazeke ngokomzimba, bangancediswa ukuba bahlale bekwimo yomzimba, yovakalelo, yobukrelekrele, yengqondo nezentlalo entle nesemgangathweni.
Ezi nkonzo zonyango zijoliswe kubantu abathwaxwa zizigulo ezidinga uncedo kuqhaqho, emva kwentlungu, iintungu zamathambo kwakunye nezinye izigulo. Ezi zigulo ziquka, umzekelo ukutsha, ukonzakala entloko, ukuxhozula, iintlungu, ukonzakala esandleni, ukusikwa ilungu lomzimba, ezokuphefumla, ezesifuba nezinye nje izigulo.
Le nkonzo ibaluleke kakhulu koko ayinabanga kangako ngenxa yokunqongophala kwezinto eziluncedo. Uninzi lweenkonzo zoluntu zifumaneka ezibhedlele nakwizikolo zabaneengxaki ezizodwa, zimbalwa kakhulu iinkonzo ezifumaneka ekuhlaleni. Uninzi lwezi nkonzo lufumaneka kwiindawo zasezidolophini kwaye ngabasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abangaphantsi kwe-19% abasebenza kwiindawo ezisemaphandleni ngaphandle kwemida yeNqila yeKapa.
Iinkonzo Ezifumanekayo:
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lokuqala Nezijoliswe Ezantsi
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesibini
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesithathu
Unyango Noncedo Lweengcali Nezifundiswa
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Iinkonzo zonyangoZenqanaba Lokuqala zifumaneka kuphela kumaziko athile asekuhlaleni nezibhedlele zezithili. Ukuba ufuna ezinye iinkcukacha ngeenkonzo ezifumanekayo tsalela umnxeba abaphathi bemimandla bezonyango kwezi nombolo zeminxeba zilandelayo:
KwiSixeko: 021 918 1286
Kodwa zonke iikliniki ziyawuqhuba umsebenzi wokuhlola iintsana nabasaqingqayo. Xa kuthe kwakrokrelwa ukuba umntwana unokhubazeko lwengqondo okanye lomzimba umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki eyodwa kwinqanaba lesibini nenqanaba lesithathu. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. ingcali yezomzimba, okanye ingcali yezomsebenzi kwinqanaba lokuqala lonyango ukuba lukhona. Ukongeza kwinkqubo yokuhlola okulandelwa kukuthunyelwa kwelinye iziko, ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kulo mgangatho ikakhulu kugxininisa ekulawulweni kwezifo ezinzima, ukuhambela amakhaya, ukuqeqeshwa kweentsapho nabancedisi bezigulane, ukuvavanyela ukufunyaniswa izibonelelo zokukhubazeka nokubonisana nee-NGOs, amaqela enkxaso, izikolo neekritshi.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESIBINI
Iinkonzo zenqanaba lesibini zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo zenzelwe abantu abakhubazeke nje okwethutyana/abakhubazeke phantse isigxina kwaye kubonelelwa ngazo kwizibhedlele zeenqila nezithili. ICandelo leeNgxaki zoMqolo (unyango lweengxaki ezinzima) kweli leNtshona Koloni lisusiwe kwisiBhedlele i-Conradie e-Pinelands kwiSixeko saseKapa laya kuvulwa kwisiBhedlele i-Groote Schuur.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Amacandelo ajongana nokunyanga abaguliswa ziingxaki zomsebenzi (occupational therapy), macandelo lawo ase-Tygerberg, e-Groote Schuur, e-Stikland nakwisibhedlele sase-Lentegeur abonelela ngenkonzo yokubuyiselwa kwimo yesiqhelo enxulumene nezomsebenzi. Oku ikakhulu kubandakanya ukuvavanyelwa ukuqhuba umsebenzi, vavanyo olo luzama ukufumanisa ukulungela kwabo bavavanywayo ukubuyela emsebenzini emva kokonzakala okanye kokugula. Ukuba bakulungele oko baye babe yinxalenye yabathabatha inxaxheba kwinkqubo yesibhedlele yokubalungiselela ukulungela izakhono eziphambili zokuqhuba umsebenzi. Ukuba abakakulungeli oko, abasebenzi bangacebisa ukuba basetyenziswe kwindawo yengqesho ekhuselweyo, ndawo leyo iphantsi kweSebe lePhondo leeNkonzo zeNtlalo yoLuntu neSebe leSizwe lezeMicimbi yaBasebenzi.
Azingako noko iinkonzo ezikhoyo zokunceda izigulane ezifuna ukunyangelwa iingxaki zonyango, ezangemva koqhaqho, ezangemva kokonzakala kakhulu, ezimalunga nezivamvo, ezamathambo, ezezihlunu namathambo nezinye izigulo. Ezo zigulo zibandakanya, umzekelo, ukutsha, ukonzakala entloko, ukufa kwamalungu athile omzimba, ukunqanyulwa kwamalungu athile omzimba, iingxaki zokuphefumla, ezentliziyo nezinye iingxaki.
UNYANGO LWEENGCALI NEZIFUNDISWA
Le nkonzo ibandakanya inkonzo yokubuyisela kwimo yesiqhelo eqhutyelwa ekhaya kwabo bantu bakhulu abakhubazeke ngokomzimba. Ikho ikliniki yabagulela ngaphandle yokuqhuba zonke iinkqubo zokuvavanywa kwezigulane zivavanyelwa iimfuno zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo, ukuphinda ekliniki nokuvavanyelwa ukulungela izibonelelo zabakhubazekileyo. Igqiza eliphuma kumaziko ase-Karl Bremer libonelela ngovavanyo lokuhlangabezana neengxaki zabagulayo, vavanyo olo luqhutyelwa kwiikliniki ezisekuhlaleni kwaye lincedisa abaneengxaki ekufumaneneni izixhobo zokubancedisa kwiingxaki zabo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili okuhamba. Eli gqiza likwanceda abasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abakweminye imimandla ngokubafumanisa amava oqeqesho oluqhutyelwa emsebenzini.
Indlela yokufumana le nkonzo: Abantu abakhubazeke ngokomzimba nabakhubazeke ngokwengqondo kufuneka baqale bazame ukufumanisa ukuba ikho kusini na inkonzo yonyango ekhoyo kwinqanaba lokuqala leenkonzo zonyango. Baya kuthunyelwa kwamanye amanqanaba angaphezulu ukuba kukho imfuneko yoko.
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isilipu sakho somvuzo wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
IMIYALELO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa wezeMpilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abantu abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ngo-2003, le nkonzo ifanele ukufumaneka simahla. Le nto ibandakanya izigulane zangaphandle nezilaliswe esibhedlele, kwaye ibandakanya iindlela zokunceda abakhubazekileyo ngezinto ezifana nezitulo ezinamavili nezixhobo zokuva. Loo nkonzo yasimahla kufanele ibandakanye abantu abakhubazeke isigxina, kukhubazeka oko okubensiphumo sokuba kube nzima kubo ukuphila ubomi besiqhelo, abantu abakhulileyo abathatyathwa njengebagula kakhulu kunye nezigulane ezigcinwe ixesha elide kwizibhedlele zabagula ngengqondo. Iindlela yokuvavanya le nkqubo neyona ndlela ezakusetyenziswa ngayo zisaphandwa.
La mabakala amaziko:
Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6461.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo > Amacebo Okunceda Izigulane

Amacebo Okunceda Izigulane




INKCAZELO:

Le nkonzo ijolise ekuboneleleni, ekuyaleleni, ekulungiseni nasekusetyenzisweni kutsha kwezixhobo zokuncedisana nabagulayo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili, izixhobo zokuhamba kunye nezixhobo zokuncedisana nabangevayo, abazifunayo ezo zixhobo.

Kukho amaziko aliqela kwiinqila anezixhobo zokuncedisana nabagulayo nalapho ezo zixhobo zinokulungiswa khona:
* KwiMetropole- IsiBhedlele sase-Conradie kwiSixeko saseKapa
* Iziko lokubuyisela izigulane kwimo yesiqhelo, iBoland /Overberg - Bravelskloof Rehabilitation Centre
* Kukho amaziko amathandathu kummandla woNxweme oluseNtshona/kummandla we-Winelands, nakwezi zibhedlele zilandelayo: I-Stellenbosch, Paarl, Citrusdaal, Clanwilliam, Vredendal ne-Vredenberg.
* UMzantsi Kapa/Karu unamaziko amahlanu: E-George, Oudtshoorn, Beaufort-West, Plettenberg Bay nase-Mossel Bay.

Ngokubanzi, izixhobo zokuncedisana nabagulayo zinqongophele kulo lonke eleNtshona Koloni. Iinkonzo zidla ngokuthembela kwizipho zezixhobo ezindala nokuthengwa kwezixhobo ezintsha.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufumana isitulo esinamavili, okanye inqwelwana yokukhwelisa abantwana, kufuneka uye kwiziko lonyango lenqanaba lokuqala lona libonelela ngaloo nkonzo. Uya kuvavanywa yingcali kwezengxaki zokugula okuchaphazela umsebenzi, ingcali kwezeengxaki zomzimba, kunesi wezamathambo ojongana nabachachayo ze emva koko kube nokwenziwa isigqibo malunga nesixhobo sokuncedisana nabagulayo esifanelekileyo.

Usenokuthunyelwa kwiziko iWestern Cape Rehabilitation Centre ukuze ufumane isitulo sezigulane esenzelwe wena ngokweemfuno zakho, esihambelana nendlela ohlala ngayo phantsi.
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho, okanye ukuba ngumntwana makuziwe nekhadi i-Road to Health Card yakhe. Ukuba ufuna isixhobo sokuncedisana nogulayo kufuneka undwendwele unesi wezamathambo okanye ingcali yeengxaki zomzimba/ingcali yeengxaki zezigulo zasemsebenzini kwikliniki ekufutshane nawe okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Isitulo esinamavili singabiza ama-R395, situlo eso sinokusetyenziswa ubomi besigulane bonke. Inqwelwana yokukhwelisa umntwana yona ingabiza ama-R25 kwaye kufuneka ibuyiselwe embusweni xa ingasafuneki. Loo nqwelwana iya kuthengiselwa omnye umntu kodwa ngexabiso eliphantsi. Zonke izixhobo ezingamacebo oncedo zingahlawulwa ngokweentlawulo zenyanga. Kulandela isibhengezo soMphathiswa wezeMpilo uManto Tshabalala-Msimang esithi umgaqo-nkqubo wononophelo lwempilo simahla kubantu abakhubazekileyo uza kuqala ukusebenza ngomhla woku-1 kweyeKhala, ngo-2003. Oku kwambathisa ukundwendwela kwezigulane ezibhedlele nokulaliswa kwazo, yaye kuquka nezixhobo zoncedo kubantu abakhubazekileyo ezifana nezitulo ezihambayo zezigulana nezixhobo zokuva kwabo bangevayo. Le nkonzo ifumaneka simahla iya kuquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo eyenze ukuba kube nzima kakhulu ukuphila ubomi ngendlela eqhelekileyo, abantu abakhulu abathatyathwa njengabangenamandla, kwakunye nezigulana zexesha elide kumaziko ononophelo lwempilo yengqondo. Iindlela zokuvavanya nokuba kanye kanye oku kuya kwenziwa njani zisephantsi kophando.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
* Donating Wheelchairs to the Western Cape Rehabilitation Centre (WCRC) (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6461.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Amacebo Okunceda Izigulane
Amacebo Okunceda Izigulane
INKCAZELO:
Le nkonzo ijolise ekuboneleleni, ekuyaleleni, ekulungiseni nasekusetyenzisweni kutsha kwezixhobo zokuncedisana nabagulayo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili, izixhobo zokuhamba kunye nezixhobo zokuncedisana nabangevayo, abazifunayo ezo zixhobo.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho, okanye ukuba ngumntwana makuziwe nekhadi i-Road to Health Card yakhe. Ukuba ufuna isixhobo sokuncedisana nogulayo kufuneka undwendwele unesi wezamathambo okanye ingcali yeengxaki zomzimba/ingcali yeengxaki zezigulo zasemsebenzini kwikliniki ekufutshane nawe okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Isitulo esinamavili singabiza ama-R395, situlo eso sinokusetyenziswa ubomi besigulane bonke. Inqwelwana yokukhwelisa umntwana yona ingabiza ama-R25 kwaye kufuneka ibuyiselwe embusweni xa ingasafuneki. Loo nqwelwana iya kuthengiselwa omnye umntu kodwa ngexabiso eliphantsi. Zonke izixhobo ezingamacebo oncedo zingahlawulwa ngokweentlawulo zenyanga. Kulandela isibhengezo soMphathiswa wezeMpilo uManto Tshabalala-Msimang esithi umgaqo-nkqubo wononophelo lwempilo simahla kubantu abakhubazekileyo uza kuqala ukusebenza ngomhla woku-1 kweyeKhala, ngo-2003. Oku kwambathisa ukundwendwela kwezigulane ezibhedlele nokulaliswa kwazo, yaye kuquka nezixhobo zoncedo kubantu abakhubazekileyo ezifana nezitulo ezihambayo zezigulana nezixhobo zokuva kwabo bangevayo. Le nkonzo ifumaneka simahla iya kuquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo eyenze ukuba kube nzima kakhulu ukuphila ubomi ngendlela eqhelekileyo, abantu abakhulu abathatyathwa njengabangenamandla, kwakunye nezigulana zexesha elide kumaziko ononophelo lwempilo yengqondo. Iindlela zokuvavanya nokuba kanye kanye oku kuya kwenziwa njani zisephantsi kophando.
YAYAMENE
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6463.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Izixhobo zohlobo lwe-Orthotic zizixhobo ezisetyenziselwa ukuphakamisa umgangatho wokushukunyiswa komzimba womntu okhubazekileyo, umzekelo, izinto ezifakelwa ezihlangwini, izixhobo ezibamba iqatha nenyawo, zinto ezo zizinzisa amaqatha emva kokufa kwamalungu athile omzimba. Izixhobo zohlobo lwe-Prosthetic, kwelinye icala, zizixhobo ezifakelwa emzimbeni endaweni yelungu elithile lomzimba emva kokonakalelwa lilungu elithile nokuba oko kwenzeka xa umntu ezalwa okanye ngenxa yengozi. Eli ziko libonelela ngeenkonzo zokufakela izixhobo zohlobo lwe-orthotic nezixhobo zohlobo lwe-prosthetic kuyo yomine imimandla yeNtshona Koloni ngaphandle kwaMazantsi eKapa/kweKaru, ndawo ezo loo msebenzi ziwunikele kwicandelo loshishino labucala.
Kuya kufuneka ukuba uthunyelwe kwiziko elise-Pinelands ngugqirha wezamathambo, ngunesi okanye unesi wezamathambo/yingcali kwezomzimba okanye kwezemisebenzi. Abasebenzi belo ziko babonelela ngenkqubo yokuhlangabezana neengxaki zabagulayo kwiikliniki ezincedisayo nezikwimimandla ngemimandla kanye kwiinyanga ezintathu.
IMIYALELO:
Abantu abakhubazeke ngokomzimba nabakhubazeke ngokwengqondo kufuneka baqale bazame ukufumanisa ukuba ikho kusini na inkonzo yonyango ekhoyo kwinqanaba lokuqala leenkonzo zonyango. Baya kuthunyelwa kwamanye amanqanaba angaphezulu ukuba kukho imfuneko yoko.Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye umntwana yena makaphathelwe ikhadi i-Road to Health Card. Kuya kufuneka ukuba uthunyelwe kwiziko elise-Pinelands.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Njengoko uMphathiswa wezeMpilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla woku-1 kujulayi 2003, le nkonzo ifanele ukufumaneka simahla. Oku kubandakanya izigulane zangaphandle
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6465.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.
La mabakala amaziko:
Kunye nezi zixhobo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6513.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ukukhutshwa Kwesisu
Ukukhutshwa Kwesisu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso.
Ungayifumana phi le Nkonzo?
Ungayifumana njani le Nkonzo?
Nawaphi na amabhinqa (nakobuphi na ubudala ) anakho ukufumana uqhomfo olusemthethweni lomitho ulungafunekiyo ngokumayela noMthetho wokuziKhethela ukuQhomfa (Act 92 of 1996). Ingcebiso ngaphambi nasemva yokupheliswa komitho engamiselwanga ifanelwe inikezelwe. Ukuvuma komzali okanye iqabane alufuneki nganto. Abafazi bacetyiswa ukuba baqhomfe ngokukhuselekileyo nangokusemthethweni kunokuya koko kwasemva kocangongo kunokuba nobungozi kwimpilo nakubomi babo. Kwakhona kufuneka ubonane noCwangciso-Nzala (Family Planning) uthintelo olungxamisekileyo.
INDAWO ONOKUFUMANA KUYO UNCEDO
Ukufumana ukhupho sisu olusisimahla, isicelo sokukhupha isisu kufuneka senziwe kwiklinikhi yakho yezempilo, apho ukumitha kwakho kuya kuqinisekiswa khona, ingcebiso inikezelwe, kuvunyelwane ngosuku olulandelayo lwendibano, kunye nencwadi yokudluliselwa inikezelwe kwindawo apho le nkqubo iya kwenziwa khona. Ayingabo bonke abasebenzi bezempilo abakuthakazelelayo ukusebenzisana nale nkonzo, kodwa bayanyanzeliswa ngumthetho ukuba mabamazise umxhamli wale nkonzo ngamalungelo akhe baze bamdlulisele umxhamli lowo kumsebenzi wezeMpilo okanye indawo apho anakho ukufumana khona le nkonzo.
Ukuba uneenyanga ezintathu ukuya kwezintlanu ( iiveki ezili-13 ukuya kwezili-20) umithi, eminye imimiselo eyahlukileyo iya kusetyenziswa yiTOP. UGqirha, ngesi sihlandlo, uya kusikhupha isisu kuphela xa:
Kukho umngcipheko kwimpilo yomzimba nengqondo yomfazi okanye usana olungekazalwa lukhula esibelekweni.
Ukufumana umntwana kuya kubangela iingxaki zentlalo nezoqoqosho kulo mama.
Umfazi emithe ngenxa yokudlwengulwa okanye ngenxa yombulo.
Le nkonzo, noxa kunjalo, iyacelwa kwiKlinikhi yakho yezeMpilo.
La maqela abucala nawo anakho ukukunceda.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO?
Ukuba uyaqala ukuba ngumhambeli kwindawo yezempilo uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo yaye uxwebhu oluneenkcukacha zakho luya kuvulwa. Yiza nencwadi yesazisi yakho, incwadi yokuthunyelwa kwakho (ukuba kuyaqondakala), naluphi na uhlobo lwamayeza owasebenzisayo kwakunye nekhadi lakho lasesibhedlele/klinikhi, ukuba ububhalisile kwezo ndawo kwilixa elidlulileyo.Kufuneka utyikitye iphetshana lesicelo yokwaziswa evunyiweyo enikezela ngemvume yokuqhomfa. Abasebenzi bezeMpilo abangathandiyo ukwenza le nkonzo ngaphantsi kwesizathu esithile kufuneka bakudlulisele kwiqabane labo elivumayo ukukwenza oko okanye kweyona ndawo ingundoqo yommandla kunye nencwadi yokukudlulisa kwakunye nobhaliso osele lwenziwe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Upheliso-mitho lusimahla kwiindawo zempilo nonyango yaye xa udluliselwe ngokomgca onguwo. Iinkonzo zeenqwelo zezigulana zisimahla nazo kubafazi abenze uqhomfo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6517.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Webele
Uvavanyo Lomhlaza Webele
INKCAZELO:
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ukumelana noku afumane nonyango.
IMIYALELO:
Uqeqesho lokuzivavanya amabele ngokwakho luyanikezelwa kwiiklinikhi. Kufuneka umntu lowo adluliselwe kwiiklinikhi zezigulana ezingalaliswayo ezingahlali kuloo mmandla kwakunye nezibhedlele ezikudidi lwesithathu oluphezulu apho iinkonzo zonyango lomhlaza webele ezibanzi, zingafumaneka khona.Ukuba uyityelela okokuqala le iklinikhi kuyakudingeka ukuba ugcwalise iphetshana lokubhalisa kwakunye noxwebhu lwabatyeleli besi sbhedlele luya kuvulwa. Yiza nencwadana yakho yesazisi, ikhadi lakho leseklinikhi/lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kwenye yezindawo kwakunye nencwadi yembalelwano esuka kweso sikuthumele kule klinikhi yonyango lomhlaza webele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zonyango kumaziko onyango lodidi lokuqala zifumaneka simahla kubantu phantsi kwe-medical aid. Ukuba uthi uthunyelwe kwisibhedlele, kusenokufuneka uhlawule. Ixabiso liya kuxhomekeka emvuzweni wakho nasekubeni bangaphi na abantu abaxhomekeke kuloo mvuzo. Izibhedlele ke ziya kucela ukuba uze nesona siqinisekiso somvuzo wakho sitsha/uvavanyo lomvuzo wakho (iphetshana iIRP5).
YAYAMENE
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.65182.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Langa Public Library

Langa Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Langa, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Cnr Washington Street and Mendi Avenue, Langa, 7455

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 694 1868


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr T Gutas







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6519.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Inkqubo yokungachumi

Inkqubo yokungachumi




INKCAZELO:

Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.


IMIYALELO:

Akukho nkonzo zakuchumisa kumgangatho weendawo zonyango lwempilo zokuqala kodwa kumgangatho wesithathu wezibhedlele ezinjengeTygerberg kunye neGroote Schuur zinikezela ngophando olwandisiweyo kwakunye nonyango.Ukudluliselwa phambili kwisibhedlele somgangatho wesithathu kuyimfuneko apho unyango olwahluka-hlukeneyo lochumiso lunikezelwa khona. Ukuba ungumtyeleli wesihlandlo sokuqala kuya kufuneka uzalise ifomu yaye noxwebhu luya kuvulwa. Thabatha incwadi yakho yesazisi kunye nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisile esibhedlele.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Kukho indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo waba babini kwakunye nenani labantu abaxhomekeke kubo, ngokomlinganiselo wamaxabiso esibhedlele. Abo bathatha inxaxheba kwinkqubo kufuneka bahlawulele unyango olubalelwa phakathi kwe- R150 kunye na




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6521.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
IMIYALELO:
Ungatyelela indawo yonyango lokuqala esekuhlaleni, yaye ngokuxhomekeke kwingxaki leyo, usenokuthunyelwa kwicandelo leenkonzo zabasetyhini kummandla okanye kwisibhedlele somgangatho wesithathu (iGroote Schuur okanye iTygerberg) ukuyokwenza uxilongo lwencindi, uphando oluthe xhaxhe nonyango.Kuya kufuneka uthunyelwe ukuba utyelele kwizibhedlele zommandla okanye kwezikumgangatho wesithathu apho iinkonzo zabasetyhini zifumaneka khona. Ukuba ungumtyeleli okokuqala, kuya kufuneka ugcwalise ifomu yaye uxwebhu luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi kwakunye nekhadi lakho laseklinikhi/isibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kakade kwindawo enjalo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo kwiindawo zokuqala zonyango lwempilo zisimahla ukuba akunayo imedical aid. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kusengakhona iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwa
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.65254.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Maitland Public Library

Maitland Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Maitland, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Town Hall, Opp. Cnr Colln and Voortrekker Roads, Maitland, 7405

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 511 4573


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms J Petersen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.65260.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > Izixhobo > Amathala Eencwadi Oluntu > Manenberg Public Library

Manenberg Public Library






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Manenberg, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

City of Cape Town


UDIDI LWEZIKO:

Amathala Eencwadi Oluntu

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Opp Cnr Sable and Thames Roads. Manenberg, 7764

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 691 0140


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr Y Essack







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6527.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > UBhubhane Wesigulo > Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama

Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama




INKCAZELO:

Le nkonzo ijolise ekuthinteleni iimeko zamehlo eziya kukhokelela kubumfama, yaye nokunyanga abantu abanengxaki nokubona kwabo.

Uxilongo lwamehlo, eliqukanisa nokusebenzisa iitshathi zamehlo, ziyafumaneka kwiiKlinikhi zokuQala zoGonyo lweMpilo (kumgangatho wePHC, zinceda ukukhangela iingxaki zokunganyangeki ezinje ngokubona izinto ezikufutshane kuphela, ukubona kude kuphela, ukubona jijekileyo kwakunye "namehlo agugayo". Emva kobudala obungama-40 eminyaka, inwebu yamehlo (isilanga) iyaqina yaye yenze kube nzima kwabanye abantu ukufunda besondele.

Abongikazi bezikolo kwakunye nabongikazi baseziklinikhi zogonyo lokuqala lwempilo banakho ukudlulisela abantwana ukuba bayokuxilongwa amehlo kwiiklinikhi zesikolo.

Ukuba ufuna iiglasi zamehlo, igama lakho liya kufakwa kuluhlu lwabalindileyo ukusukela kwinyanga enye ukuya kwezili- 18. Umongikazi wasendaweni yokuqala yonyango (The PHC nurse) uya kwenza ubhukisho lwakho lokba udibane noGqirha wamehlo omana etyelela iklinikhi ngamaxesha amathile. Iiglasi zamehlo ezisimahla kwakunye nezinye izinto ezisetyenziswayo zokunceda zisele zikhona yaye ziza kuphunyezwa kungekudala.

Iingxangxasi zamehlo okanye umlanga, ukukhukhumala okubonakala kuwile/ukuba luzizi wesilanga, zizinto ezo ezikhokelela kubumfama. Ziyanyangeka yaye ziyakwazi ukuchongeka ngokulula kwiiklinikhi zonyango-mpilo zokuqala kwakunye nakumaziko, nnakwabo Bantu banyangela emakhaya ngoba ziyabonakala ngokuthe gca. Uqhaqho lokususa umlanga lwenziwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini. Kukho uluhlu lwabalindileyo. Abantu abaneswekile kufuneka balufumane ukhangelo lwamehlo kanye ngonyaka ukukhangela ukwakheka komlanga emehlweni abo. Kungakhona nomahluko kwinwebu ephakathi elisweni, enokukhokelela ebumfameni. Kule meko umxhamli kufuneka ukuba adluliselwe kwisibhedlele somgangatho wesibini, apho aya kufumana khona unyango ekuthiwa yi 'laser therapy'.

Uthintelo kwasekuqaleni luqukanisa imfundo ngezempilo, ugonyo lwemasisi ebantwaneni, iinkonzo zoomama nezempilo, nenkuthazo yokhuseleko. Uthintelo loloyiko lokonakala kwenwebu yamehlo eyenziwa kukungondleki kakuhle, usuleleko kunye nomenzakalo/ukwenzakala kubalulekile. Ukungafumaneki kakuhle kukavithamini A yeyona ndoqo edala ubumfama ebantwaneni.

Isifo samehlo esingapheliyo nesinokubangela ukungaboni (Chronic glaucoma) yenye yezinto zesibini ezinobangela ubumfama eMzantsi Afrika. Abongikazi abaxilonga amehlo kwakunye noogqirha bamehlo bayabaxilonga abaxhasi babo ezibhedlele (ezikwingingqi okanye ezikumgangatho wesibini). Ukuba unyango ngokutyanda luyadingeka, isigulana siya kudluliselwa kwisibhedlele somgangatho wesithathu.
Olunye unxibelelwano olubalulekileyo:

* Bureau for the prevention of Blindness, ifoni ithi 012 452 3811 okanye bhalela kwa PO Box 11149, eHatfield, 0028 ePitoli
* SA Optometric Association, ifoni ithi 011 805 4517 okanye email pro@saoa.co.za



IMIYALELO:

Uxilongo lwamehlo olukudidi olusezantsi luyafumaneka kuzo zonke iiklinikhi zePHC kwakunye nakumaziko. Ukuba kuyafuneka, abaxhasi baya kuthunyelwa kwizibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu ukuze baxilongwe baze banyangwe ngokuthe xhaxhe.Abatyeleli bokuqala kwiklinikhi okanye kwisibhedlele somgangatho wesibini/nowesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifomu yaye uxwebhu lweenkcukacha luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokuthunyelwa evela eklinikhi iya kufunwa xa utyelele isibhedlele. Izibhedlele ziya kukubuza nangamaphepha abonisa umvuzo wakho wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawusele ubhalisiwe esibhedlele.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Kusimahla kumgangatho weeklinikhi zonyango zokuqala (PHC). Ukuba udluliselwe esibhedlele ikhona indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka ekubeni wamkela malini na kwaye bangaphi na abantu abaxhomekeke kuwe, ngokuphathelele kwisikali sokuxabisa sasesib.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* National Guideline on the Prevention of Blindness in South Africa (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (File type: pdf; size: 139 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6527.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
UBhubhane Wesigulo
Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama
Inkqubo yoNyango Mehlo/uThintelo lobuMfama
INKCAZELO:
Le nkonzo ijolise ekuthinteleni iimeko zamehlo eziya kukhokelela kubumfama, yaye nokunyanga abantu abanengxaki nokubona kwabo.
Uxilongo lwamehlo, eliqukanisa nokusebenzisa iitshathi zamehlo, ziyafumaneka kwiiKlinikhi zokuQala zoGonyo lweMpilo kumgangatho wePHC, zinceda ukukhangela iingxaki zokunganyangeki ezinje ngokubona izinto ezikufutshane kuphela, ukubona kude kuphela, ukubona jijekileyo kwakunye "namehlo agugayo". Emva kobudala obungama-40 eminyaka, inwebu yamehlo isilanga iyaqina yaye yenze kube nzima kwabanye abantu ukufunda besondele.
Ukuba ufuna iiglasi zamehlo, igama lakho liya kufakwa kuluhlu lwabalindileyo ukusukela kwinyanga enye ukuya kwezili- 18. Umongikazi wasendaweni yokuqala yonyango (The PHC nurse) uya kwenza ubhukisho lwakho lokba udibane noGqirha wamehlo omana etyelela iklinikhi ngamaxesha amathile. Iiglasi zamehlo ezisimahla kwakunye nezinye izinto ezisetyenziswayo zokunceda zisele zikhona yaye ziza kuphunyezwa kungekudala.
Iingxangxasi zamehlo okanye umlanga, ukukhukhumala okubonakala kuwile/ukuba luzizi wesilanga, zizinto ezo ezikhokelela kubumfama. Ziyanyangeka yaye ziyakwazi ukuchongeka ngokulula kwiiklinikhi zonyango-mpilo zokuqala kwakunye nakumaziko, nnakwabo Bantu banyangela emakhaya ngoba ziyabonakala ngokuthe gca. Uqhaqho lokususa umlanga lwenziwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini. Kukho uluhlu lwabalindileyo. Abantu abaneswekile kufuneka balufumane ukhangelo lwamehlo kanye ngonyaka ukukhangela ukwakheka komlanga emehlweni abo. Kungakhona nomahluko kwinwebu ephakathi elisweni, enokukhokelela ebumfameni. Kule meko umxhamli kufuneka ukuba adluliselwe kwisibhedlele somgangatho wesibini, apho aya kufumana khona unyango ekuthiwa yi 'laser therapy'.
Uthintelo kwasekuqaleni luqukanisa imfundo ngezempilo, ugonyo lwemasisi ebantwaneni, iinkonzo zoomama nezempilo, nenkuthazo yokhuseleko. Uthintelo loloyiko lokonakala kwenwebu yamehlo eyenziwa kukungondleki kakuhle, usuleleko kunye nomenzakalo/ukwenzakala kubalulekile. Ukungafumaneki kakuhle kukavithamini A yeyona ndoqo edala ubumfama ebantwaneni.
Isifo samehlo esingapheliyo nesinokubangela ukungaboni (Chronic glaucoma) yenye yezinto zesibini ezinobangela ubumfama eMzantsi Afrika. Abongikazi abaxilonga amehlo kwakunye noogqirha bamehlo bayabaxilonga abaxhasi babo ezibhedlele (ezikwingingqi okanye ezikumgangatho wesibini). Ukuba unyango ngokutyanda luyadingeka, isigulana siya kudluliselwa kwisibhedlele somgangatho wesithathu.
Olunye unxibelelwano olubalulekileyo:
IMIYALELO:
Uxilongo lwamehlo olukudidi olusezantsi luyafumaneka kuzo zonke iiklinikhi zePHC kwakunye nakumaziko. Ukuba kuyafuneka, abaxhasi baya kuthunyelwa kwizibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu ukuze baxilongwe baze banyangwe ngokuthe xhaxhe.Abatyeleli bokuqala kwiklinikhi okanye kwisibhedlele somgangatho wesibini/nowesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifomu yaye uxwebhu lweenkcukacha luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokuthunyelwa evela eklinikhi iya kufunwa xa utyelele isibhedlele. Izibhedlele ziya kukubuza nangamaphepha abonisa umvuzo wakho wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawusele ubhalisiwe esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kusimahla kumgangatho weeklinikhi zonyango zokuqala (PHC). Ukuba udluliselwe esibhedlele ikhona indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka ekubeni wamkela malini na kwaye bangaphi na abantu abaxhomekeke kuwe, ngokuphathelele kwisikali sokuxabisa sasesib.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6529.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo > Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo

Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo




INKCAZELO:

Ukosuleleka okuvela kwizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kwenzeka ngokulalana kwabantu ngendlela engakhuselekanga. Olu suleleko ludala izifo ezidluliswa ngokwabelana ngesondo, eziqhelekileyo, ezinokudala ubuhlungu, nezinokubangela ubudlolo kwakunye nokufa ukuba azifumananga kunyangwa. Ezinye eziqhelekileyo zezizifo zezi: ukuvuza ngaphantsi, itrichomoniasisi, usuleleko lwechlamydial kunye negcushuwa. Iintsumpa ezikumalungu okuzala zibangelwa yihuman papillomavirus yaye ezinye ke iintlobo zeHPV zingonobangela womhlaza eba kwimilomo yesizalo.

Okubalulekileyo: Akukwazi kumbona umntu ukuba unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngokumjonga nje; abantu abanezi zifo, kuquka nabo banentsholongwane kaGawulayo, amaxesha amaninzi abajongeki njengabantu abagulayo. Kungamthatha ukusukela kwiminyaka ukuya kwelishumi umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo ukuba abonakalise iimpawu zoku.


* Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
* Inkqubo Yoogqirha Yokujongana Nezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo



UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO


Uninzi lwezifo ezifunyanwa ngokusuleleka kusabelwana ngesondo zinakho ukugonywa yaye ziyanyangeka. Nangona kunjalo, ugawulayo oyi-Acquired Immune-Deficiency Syndrome kwakunye nentsholongwane ezuzeke ngokwabelana ngesondo iHuman Immuno-Deficiency Virus - ebangela iAids ayinakunyangeka. Intshlongwane kaGawulayo le yosulela ngokuhlangana xa nisabelana ngesondo, ngegazi, kwanasemntwaneni oyifumene kunina ngexesha enzima, ekuzaleni, nasekuncanciseni ibele. Noxa nje ugawulayo enganyangeki, iziphumo zakhe zinakho ukuthintelwa kangangexeshana elivisayo.



Kubalulekile ukukhumbula ukuba ezinye zezi zifo zosulelayo ezinje ngegcushuwa kunye namaqhakuva apha kusisi kwandisa amathuba omntu okuba afumane ugawulayo okanye okumsasazela kwabanye. Esi sisizathu esilungileyo sokuba abantu abanezi zifo bakhawuleze bafumane unyango ukuba kunokwenzeka, bavavanyelwe ugawulayo baze bacetyiswe. Oku kungenziwa kwiiklinikhi zogonyo zokuqala kwakunye nakumaziko.



INKQUBO YOOGQIRHA YOKUJONGANA NEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
iCandelo Lolawulo elijongene nezinto ezidibene nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo sele liqalise inkqubo esakhasayo yezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye noogqirha abambalwa apha kweli Phondo. Inkqubo yenza ingcebiso, ukuqonda isifo ngokuxilonga kwakunye nonyango lwezi zifo ziza ngokusuleleka ngokwabelana ngesondo ezikhoyo ngendlela engenye kwiindawo zonyango lwempilo zokuqala. Ugqirha uya kuxilonga aze anyange isifo sesifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuba kuyimfuneko. Umxhamli kuya kufuneka ahlawule intlawulo yokubonana nogqirha kodwa amayeza wona aya kunikezelwa simahla. Buzisa kwindawo yonyango lwempilo yokuqala esekuhlaleni kwakho. Apho unokuqhagamshelana khona nomnye woogqirha.


IMIYALELO:

Zonke iiklinikhi zempilo zonyango zokuqala okanye amaziko zinakho ukuxilonga zinyange amaxhoba ezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba kuyimfuneko, abantu basengafuna ukudluliselwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu ukuze bafumane uvavanyo oluthe xhaxhe kwakunye nogonyo. Abantu abatyelela okokuqala eklinikhi, izibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu zingacela ukuba bazalise ifomu kwaye noxwebhu luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokudluliselwa isengabizwa xa utyelela isibhedlele. Izibhedlele zingacela amaphepha akho omrholo wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe esibhedlele.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso (IiNkonzo)
* Key Points about HIV/AIDS (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela okanye ngesiBhulu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6539.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Ugonyo
Ugonyo
Ugonyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ugonyo lukhusela abantu abadala nabantwana kwizifo ezinobungozi kodwa zinokuthintelwa. UMbutho weMpilo kaZwelonke uthi ugonyo luhlangula ubomi bezigidi ezithathu zabantu ngonyaka.
Umntwana wakho angakhuseleka kwezi zigulo zilandelayo ukuba uthe wagonywa
Kufuneka agonywe nini umntwana wakho?
ISebe lezeMpilo licebisa oomama ngokumandla ukuba bakhusele abantwana babo kwizifo ezosulelayo ngokuthi babase ukuba baye kugonywa ukususela ekuzalweni kwabo ukuya kwiminyaka emihlanu ubudala. Ugonyo lufumaneka simahla kuwo onke amaziko ezonyango. Eli Sebe liqhuba amaphulo ogonyo, baze abasebenzi bezempilo bathunyelwe kwizikolo zamabanga aphantsi ukuya kugonya abantwana. Eli Phondo liceba iphulo elikhulu logonyo ukulwa nerhashalala kunye nepoliyo ngonyaka ka-2004.
Ugonyo lukhuselekile. Nangona zisenokuba kho iziphumo ezingalunganga emva kogonyo, zisoloko zingenabungozi bungako yaye ziphela ngokukhawuleza. Qhagamshelana nekliniki ekufutshane nawe ukufumana iingcebiso ukuba uxhalabile.
UMNTWANA WAKHO ANGAKHUSELEKA KWEZI ZIGULO ZILANDELAYO UKUBA UTHE WAGONYWA
Ipoliyo ibangwa ziintsholongwane (iintsholongwane zepoliyo), ezithi zihlasele imithambo-luvo, zibangela ukutyhafa okanye ukushwabana komlenze okanye kwengalo xa ithe yanobuzaza, isenokuchaphazela izihlunu zemiphunga okanye ukuphefumla.
Irhashalala ibangela icesina kunye nerhashalala yaye ingakhokhelela kutyatyazo nokuphelelwa ngamanzi emzimbeni, ukungeva ngeendlebe, izigulo zamehlo, ukukrala kwemiphunga, ukonakala kwengqondo kunye nokufa.
I-Haemophilus Influenza Type B (Hib) sisigulo esinobungozi kakhulu esihlasela ikakhulu abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala, yaye ukubulawa sesi sifo kuqhelekile kubantwana abangaphantsi konyaka ubudala. Abanye babantwana abasindayo kwesi sifo bathi babe nomonakalo osisigxina ofana nobumfama, ukungeva ngeendlebe, ukonakala kwengqondo okanye ukushwabana kwamalungu omzimba.
I-Pertussis (unkonkonko) uqala ngentloko ebuhlungu, icesina nokhohlokhohlo. Uhlaselo lokhohlokhohlo olukhulu luthi lwenze kube nzima ukuba umntwana atye, asele okanye aphefumle.
Uminxano-mihlathi (ukuqina kwemihlathi) lwenzeka xa ityhefu evela kwintsholongwane yominxano-mihlathi esuka emhlabeni ithi ingene enxebeni okanye umkrwelo. Le ntsholongwane ingabangela inkantsi yezihlunu, iingxaki zokuphefumla nezentliziyo, kunye nokufa. Amathuba okubulawa yile meko maninzi kakhulu.
Isifo sokudumba kwenwebu yobuchopho esibangelwa sisifo sephepha sisifo esinobungozi kakhulu nesinokuhlasela wonke umntu singakhethi budala butheni. Abo bafumana isifo sephepha bathi bakhathazwe kukukhohlela ithuba elide, iintlungu zesifuba, ukubila ebusuku, ukwehla ngokwasemzimbeni kwanokufa xa sithe asanyangwa. Kubantwana abancinane intsholongwane yesifo sephepha ingahlasela ingqondo ibangele ukudumba kwenwebu yobuchopho, okanye ingangena egazini ize yandele kwamanye amalungu omzimba. Isifo sephepha singababulala abantu abancinci. Olona khuseleko lwabantu abasebancinci kwisifo esibangelwa yintsholongwane yesifo sephepha lugonyo lwe-BCG.
Olu ludwe lwenkqubo yogonyo lulapha ngezantsi lubonakalisa ubudala bogonyo ngalunye. Kubalulekile ukuba ugonyo lugqitywe njengoko lucacisiwe kolu luhlu.
KUFUNEKA AGONYWE NINI UMNTWANA WAKHO?
Ubudala
Ugonyo
Indlela yokugonya
Ekuzalweni
Inaliti engalweni yasekunene Amathontsana emlonyeni
Xa eneenyanga ezintandathu ubudala
Xa eneenyanga ezilithoba ubudala
Ugonyo lwerhashalala
Ugonyo lwerhashalala
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwingalo yasekhohlo Inaliti kwingalo yasekunene
Xa eneminyaka emihlanu ubudala
Amathontsana emlonyeni Inaliti kwingalo yasekhohlo
IMIYALELO:
Ugonyo luyafumaneka kuzo zonke iikliniki zoncedo lwezempilo nakumaziko ezempilo, nakulawo omgangatho ophezulu.Kufuneka usoloko uphethe itshati okanye ikhadi elibizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esinga eMpilweni ngalo lonke ixesha usiya ekliniki ukuqinisekisa ukuba ugonyo luhamba ngendlela eyiyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Lonke ugonyo olukuluhlu lwesiqhelo lufumaneka simahla kuzo zonke iindawo zoncedo lwezonyango kunye namaziko.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.65730.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > ISigidimi seeNdaba neeMagazini > Cape Librarian &gt uJulayi/uAgasti 2003, Vol 47 No 4

Cape Librarian



uJulayi/uAgasti 2003, Vol 47 No 4

Iinkonzo Zamathala Eencwadi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



UMTHAMO:

* Pages 1 - 17 (File type: pdf)
* Pages 17 to 30 (File type: pdf; size: 510 KB)
* Pages 30 - 45 (File type: pdf; size: 799 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6606.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo

URHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KAPA - IZIXHOBO: AMAZIKO AWODWA ONONOPHELO LWEMPILO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Iziko iHannan Crusaid ARV Centre
Gugulethu, eFreyistata

iZiko Leetuthuzelo laseNtshona Koloni
Mitchell's Plain, eKapa




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.66371.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Imicimbi Yamaqumrhu
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ekugqibeleni, wonke umntu kufuneka eyekile ukusebenza. Abanye abantu bakhetha ukuyeka ukusebenza beselula noko kanti abanye ke abanye basebenza de baphelelwe ngamandla. Nokuba ukhetha yiphi na kwezi, kufuneka uwazile amalungelo akho nezinto onokukhetha ukuzenza.
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi
IXESHA LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI
Imithetho elawula imicimbi yabasebenzi ayinanto ithe ngqo iyithethayo ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi. Noko kunjalo ke, ikwatsho ukuba akukho mntu uya kuxhatshazwa asengelwe phantsi ngenxa yobudala bakhe. Oku ke kuthethe ukuba umqeshi nomqeshwa kufuneka bavumelane ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi.
Zintathu iimeko onokuzifumana uphantsi kwazo:
Xa isibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho sifuna ukuba uthabathe umhlala-phantsi xa ubudala buthile.
Xa wawufikelele kwisigqibo nomqeshi wakho ngexesha emawuwuthabathe ngalo umhlala-phantsi okanye ke xa isisithethe saloo nkampani ukuba abaqeshwa bathabathe imihlala-phantsi xa bebudala buthile.
Xa kungekho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi kwisivumelwano sakho sengqesho yaye akuzange ufikelele kwisivumelwano ngoku nomqeshi wakho.
Ukuba uthi utyikitye isibhambathiso sesivumelwano sengqesho esichaza ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi, ngokomthetho ke kuya kufuneka uthabathe umhlala-phantsi ngelo xesha likhankanywe apho. Inkampani leyo ayinakunyanzeliswa ukuba ikwazise kwangethuba.
Ukuba ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi alikho kwisibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho kodwa kwakuvunyelwene ngaso okanye ke ukuba sikho isithethe saloo nkampani sokuthabatha umhlala-phantsi, umqeshi ke ngoko angakunika isaziso esikuchazela ukuba kufuneka uwuthabathe umhlala-phantsi wakho xa ufikelela kwiminyaka ethile yobudala. Ixesha lesi saziso liya kulingana nelo lesaziso sokupheliswa kwengqesho esithiwe thaca kwisibhambathiso sakho sengqesho.
Kuxa kutheni xa kufuneka kubekho isithethe sokuthatyathwa komhlala-phantsi kuloo nkampani? Kuxa kukho ulwazi oluphangaleleyo lokuba ixesha okanye ubudala "obuqhelekileyo" bokuthabatha umhlala-phantsi ngama-55, ama-60 okanye ama-65 eminyaka kodwa ke olu lwazi luphangalele kakhulu ukuba lungalulutho okanye lusetyenziswe kwiimeko ezithile. Izaziso zesithethe senkampani sokuthatyathwa komhlala-phantsi zingafumaneka:
kwimigaqo yengxowa-mali yokulungiselela ikamva neyomhlala-phantsi (kodwa ke oku akucacanga kakhulu apho)
kumgaqo-nkqubo wenkampani.
Ukuba akukho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi lifanelekileyo kwisibhambathiso sakho sengqesho yaye inkampani leyo ayinasithethe sexesha elithile lokuthatyathwa komhlala-phantsi, ungaqhubekeka ke usebenze de ube kanti akusakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho. Umqeshi wakho angayiphelisa ingqesho yakho kuphela ngokwemigaqo yemithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho (oko ke kukungaziphathi kakuhle, iimfuno zengqesho okanye ukungakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho) yaye kuya kufuneka alandele imigaqo ethiwe thaca kwisibhambathiso sokuqeshwa kwakho naleyo ikwimithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho. Iinkundla zikufumanise ikukuxhaphaza nokusengela phantsi into yokuba umqeshi wakho aphelise ingqesho yakho ngenxa yobudala bakho.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngomthetho onento yokwenza nokugxothwa, khawujonge isikhokelo somthetho iLabour Relations Act seSebe Lemicimbi Yabasebenzi esinezihloko esithi "Yazi iLRA Yakho".
KWENZEKA NTONI XA UQHUBEKEKA USEBENZE EMVA KOKUFIKA KWEXESHA LAKHO LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Akukho nto icacileyo ngokomthetho ebhekiselele kumalungelo omqeshwa oqhubekeka asebenze emva kokufika kwexesha lakhe lokuthabatha umhlala-phantsi. Kuyingcebiso entle ke ukuba umqeshi nomqeshwa bayicacise ngokuphandle imiqathango yengqesho emva kokufika kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi, umzekelo: ukuba umqeshwa lo uya kuqhubekeka asebenze ixesha elingakanani na emva kokufika kwexesha lokutabatha kwakhe umhlala-phantsi yaye sesiphi na isaziso sokupheliswa kwengqesho esidingekayo ukuphelisa le ingqesho.
UNGAYIFUMANA PHI INGENISO EMVA KOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Emva kokuthabatha umhlala-phantsi ngokwesiqhelo uya kuxhomekeka kwingxwa-mali yomhlala-phantsi okanye ke leyo wawuyenzele ukulungiselela ixesha elinjengeli ukuze ube nokuphila.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6656.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
INKCAZELO:
Iziko Lolondolozo Loovimba-mpepha laseKapa livumela uluntu ukuba lufikelele kwiimpepha zaseburhulumenteni kwaneempepha zabucala ezimashumi mabini nangaphezulu eminyaka ubudala. Lo vimba-mpepha usetyenziselwa ukugcina iinkcukacha zophando lwemfundo ephakamileyo, uphando lwaseburhulumenteni nolwabucala. Uphando lwenzululwazi ngomlibo wezilwanyana, izityalo nabantu lolona luphambili onokulufumana kwiimpepha zophando ezikulo vimba.
IMIYALELO:
Xa sele umfumene lo vimba umfunayo, gcwalisa iphetshana lokumbolekwa elineenkcukacha zakhe ze ulinikezele kwelo gosa. Igosa elo ke liya kumzisa kuwe loo vimba kwelo gumbi lokufundela.
Ukuze ubhale phantsi amanqaku abalulekileyo ngophando olwenzayo, kuya kufuneka ube nephepha nosiba - iipen azivumelekanga xa usebenza ngeempepha ezineenkcukacha ezikoovimba. Ungeza nayo ke kodwa yona ikhompyuthas yakho encinci kuba sinazo iindawo zokugxumeka iiplagi.
Iinkcukacha ezithile ofuna ukwenza iikopi zazo ungazifumana ngokuthi ukhuphe kuwe engxoweni loo malana. Xa ufuna ezi kopi ke gcwalisa iphetshana elifanelekileyo ze ulinikezele kwigosa leli ziko. Igosa eli ke liya kukuchazela ukuba ukuba ezi kopi ziya kufumaneka nini na.
Kwangokufanayo, izicelo zokwenza iikpopi zemifanekiso ziya kudla kwakuwe engxoweni. Kwakhona ke, xa ufuna iikopi zemifanekiso, gcwalisa iphetshana elifanelekileyo ze elinikezele kwigosa leli ziko. Uya kuchazelwa yakuvela ke le kopi. Kuya kuthi ke kufuneke uye naloo kopi isafuna ukuhlanjwa kwindawo ehlambisa imifanekiso bhanya-bhanya.
Nazi iinkcukacha zoqhagamshelwano zeli Ziko Lolondolozo Loovimba-mpepha:iNtloko
Inombolo Yomnxeba: 021 466 8100
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
iNkqubo Yesizwe Ezihambelayo Yokufumana Iinkcukacha Koovimba-mpepha (ekwabizwa ngokuba yiNAAIRS) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6674.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama
INKCAZELO:
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono.
Ibe kanti inezabelo ezingama-51% ubuncinci eziphantsi kwamalungu amnyama ze ibe nabaphathi abalinani elivisayo abamnyama.
Ibe nengeniso engadlulanga kwi-R12 lezigidi zeerandi ngonyaka.
Ibe ikhe yasebenza ubuncinci ixesha elingunyaka.
Le nkqubo ke ijolise:
Ekukhawuleziseni ukufaka amashishini asakhasayo, asaakhulayo nalawo sele ekhulile kundoqo woqoqosho lwesizwe.
Ekuqinisekiseni ukuba ziyakheka iintsebenziswano phakathi kwamashishini asakhasayo, asakhulayo nasekhulile aphantsi kwabanini abamnyama kwanalawo makhulu abucala nawaseburhulumenteni.
Ukuhlanganisa iindlela zokunikezela iithenda kubantu ababesakuhleleleka kwanamalinge okunikezela iinkonzo kumashishini abucala.
Ekuncediseni elo shishini ukuba lizixhobise ngezakhono ngeenjongo zokukwazi ukungenela isicelo sethenda ngempumelelo kwanokufumana amathuba okwenza imisebenzi karhulumente.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6676.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Icandelo Lemfundo Noqeqesho Kwakunye neRhafu Yophuhliso Lwezakhono

Icandelo Lemfundo Noqeqesho Kwakunye neRhafu Yophuhliso Lwezakhono




INKCAZELO:

Indlela Yophuhliso Lwezakhono ijolise ekuboneleleni ngesikhokelo sokuphuhlisa nokufezekisa izicwangciso-maqhinga zamacandelo nezeendawo zempangelo zokuphucula izakhono zabasebenzi.

Irhafu Yezakhono Zabasebenzi yingxenye yale nkqubo, rhafu leyo esisixa semali ekufuneka abaqeshi bayihlawule kwiSARS ngeenjongo zokuphuhlisa izakhono zabasebenzi babo.

Iirhafu ezihlawulwa kwiSARS zifakwa kwingxowa-mali eyodwa. Ama-80% ale mali isuka kule ngxowa-mali isasazwa ngokuthi yahlulelwe Amaqumrhu Ajongene Noqeqesho Nemfundo Yabasebenzi (iiSETA ngamafuphi) ze ama-20% aseleyo adluliselwe kwiNgxaowa-mali Yesizwe Yezakhono. La maqumrhu anikezela ngeenkxaso-mali kubaqashi abathi baqashe Umntu oza kujongana Nophuhliso Lwezakhono kuqeqesho lwabasebenzi. Le Ngxowa-mali Yesizwe Yezakhono ixhasa nhgezimali amaphulo ajongene neenkqubo zophuhliso lwezakhono ezingaqhutywa zezi SETA.

Umqeshi angafumana imbuyekezo efikelela kumashumi amahlanu ekhulwini nangaphezulu eerhafu ezihlawulwe yiSETA okanye yiNgxowa-mali Yesizwe Yezakhono ukuze loo mali isetyenziswe ekuqeqesheni nasekuphuhliseni izakhono zabasebenzi bakhe.
Iqumrhu Lesizwe Elijongene Nezakhono nelibeka esweni ukufezekiswa Kwesicwangciso-qhinga Sesizwe Sophuhliso Lwezakhono.


IMIYALELO:


* Ngubani ekufuneka ehlawule le rhafu?
* Ingaba kufuneka uhlawule malini?
* Uhlawula njani?
* Uyifumana njani iNkxaso-mali Yophuhliso Lwezakhono?
* Iinkcukacha zoqhagamshelwano


NGUBANI EKUFUNEKA EHLAWULE LE RHAFU?


Njengomqeshi, kufuneka uhlawule irhafu yophuhliso lwezakhono rhoqo ngenyanga, ukuba:

* Umbhalisile umqeshwa wakho kwi-SARS ngeenjongo zokuhlawula irhafu, naxa/okanye
* Uhlawula ngaphezu kwama-R250 000 ngonyaka kwimivuzo yabaqeshwa bakho (nokuba ababhaliswanga kwi-SARS).

YIMALINI EKUFUNEKA UYIHLAWULE?

Kufuneka uhlawule ipesenti enye yemali epheleleyo ehlawulwa kwimivuzo yabaqeshwa (kuquka nentlawulo yexesha elongezelelweyo, intlawulo yekhefu, imali eyongezelelweyo, imali yesibonelelo kulowo ebenze umsebenzi kunye nentlawulo yezixa-mali).

UHLAWULA NJANI?

Ukuze uhlawule kufuneka ubhalise kwi-SARS uze uhlawule irhafu nyanga zonke. I-SARS iza kunika iifomu ezifanelekileyo ukuba uzizalise (ii-SDL 201 ezizifomu zokubuyiselwa). Irhafu kufuneka ihlawulwe kwi-SARS phambi kweentsuku ezisixhenxe emva kokuphela kwenyanga nganye.

UYIFUMANA NJANI INKXASO-MALI YOPHUHLISO LWEZAKHONO?

Ungayifumana imbuyekezo kwiSETA okanye ke kwigxowa-mali Yesizwe Yezakhono ukuze uyisebenzisele uqeqesho nophuhliso lwezakhono zabaqeshwa bakho. Ukuze ube ukulungele ukufumana iNkxaso-mali Yophuhliso Lwezakhono, kufuneka:

* Ube uzihlawule iirhafu Zophuhliso Lwezakhono.
* Ube unaye umntu oza kujongana Nophuhliso Lwezakhono.
* Uthobele yonke imithetho nemimiselo ekulo Mthetho.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

Ukuze ube nokufumana ulwazi oluthe vetshe, qhagamshelana Nequmrhu Lesizwe Lezakhono kwiSebe Lemicimbi Yabasebenzi:

Private Bag X9090, eKapa, 8001
Room 1207, 12th Floor, Kwa-120 Kwisitalato iPlein, eKapa, 8000
Inombolo yomnxeba: 021 461 6030
Ifeksi: 021 462 2832
Okanye ke uqhagamshelane ngqo nabanye babalawuli kuqeqesho kushishino.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezabasebenzi (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Skills Development Act, 97 of 1998 (as amended) (UMthetho) (File type: pdf; size: 367 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6680.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo
INKCAZELO:
Ungaluzuza ulwazi ngamashishini nangamacandelo orhwebo aphathelele kwiPhondo kunye neSizwe kumaSebe ahluka-hlukeneyo kaRhulumente kwakunye neendawo zoLuntu ezikhoyo.
IWesgro iye yathabatha izifundo ekuthiwa yi-izifundo zangasese ngamacandelo amaninzi kwiNtshona-Koloni yaye kwakhona yavelisa amaphepha aqulethe inyaniso alula ukuwafunda eziphathelele kwezi ngxelo.
Urhwebo lolwazi lobugcisa
Impahla eyolukiweyo, impahla, izikhumba kwakunye nezihlangu
Ukhenketho
Imali yamashishini athengisela amanye
Umthi, iphepha nokunye
IMIYALELO:
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana naBaphathi boPhuhliso lweMizi-mveliso
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4603
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3381
Inombolo Yomnxeba: 021 483 3859
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu loPhuhliso loRhwebo neNtengiso yeNtshona Koloni (iWESGRO)
IQumrhu loPhuhliso lweMizi-mveliso yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Inkxaso Kushishino Lwezolimo (IiNkonzo)
INkxaso yoRhwebo Kushishino Lwemiboniso Bhanya-Bhanya eKapa (IKomishoni Yemiboniso Bhanya-Bhanya yaseKapa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6685.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando > Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo

Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo




INKCAZELO:

Eli Sebe likhuphe intlaninge yeenkcukacha-mpepha kwimiba echaphazela iCandelo Lezolimo, kuquka neenkcukacha:
* ngempilo yezilwanyana
* ukukhulisa iziqhamo
* ukuvelisa imifuno
* iinkomo
* Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo.



IMIYALELO:

Ezi nkcukacha-mpepha ziyafumaneka kwikhompyutha.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezolimo (The Government of South Africa)


IXABISO:

Ifumaneka simahla




This content also available in English

YAYAMENE

* Amaphetshana enkcazelo ase-Elsenburg (IiNkonzo)
* Statistical Information on the Agricultural Sector (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ithala Leencwadi Neenkonzo Zolwazi zase-Elsenburg (IiNkonzo)
* I-Agri-Outlook: Iinkcukacha ezikuvimba wekhompuyutha ezingezoLimo eNtshona Koloni (IiNkonzo)
* GIS Agricultural Mapping Service (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6735.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo

Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

ISebe Lezolimo linikezela ngengcaciso kwimisebenzi ngemisebenzi ekunokukhethwa kuyo kwiCandelo Lezolimo:
* iingcali kwezezitiya nemiyezo nokukhuliswa kwezityalo ngezichumisi emanzini okanye entlabathini nakuhlalutye
* izazinzulu kwezokutya/iingcali zobugcisa
* uphendlo lwezifo zezityalo
* izazinzulu kwinkalo yonyango lwezilwanyana.

Eli Sebe likwakhuphela abantu abenza izifundo kwinkalo yezolimo uncedo-mali lokufunda:
*
*
* izifundo bengaphakathi kwizikolo zamabanga aphakamileyo.

Zikwakho neenkcukacha ngohlobo ngalunye lwesifundo, isidanga kwanasetyana kwiCandelo Lezolimo:
* Iintlobo zezifundo kwezolimo
* iDiploma Kwezolimo
* iDiploma Kwezolimo: Kubugcisa Bokwenza Iifatyi Zokugcina Iwayini Esamfaxangwayo
* Isidanga Sokuqala Kwezolimo
* Izifundo Zenqanaba leeMasters Kubafundi Abasebatsha



IMIYALELO:

IINTLOBO ZEZIFUNDO KWIMFUNDO NOQEQESHO OLUQHUBEKEKAYO

Uqeqesho kwezolimo nakwamanye amacandelo ezifundo asondeleyo, ngokwezifundo ezimfutshane neenkqubo zokufundela kwindawo yempangelo, ziyanikezelwa kwiKholeji Yezolimo iElsenburg.

Ezi zifundo zijoliswe ikakhulu kumafama amatsha, asakhulayo, nawayesakuhleleleka, kwakunye nabasebenzi basezifama.

Izifundo zinokwahluka ngobude bamaxesha anokuzithabatha, zisuka kusuku ziye kuma kwishumi elinesithathu leentsuku futhi ziquka imiba:

* ngehagu, inyama yenkomo, inyama yeenkukhu kwakunye neemveliso zobisi
* ukusasazwa nokubhengezwa kwezolimo
* ulawulo lwezolimo nezimali
* ukuveliswa kwemifuno
* inzululwazi esisiseko yezomhlaba kwakunye nokutya kwezityalo
* ukugcinwa nokulungiswa kweeteletele


Abantu abazimasa izifundoezipheleleyo bafumana iSiqinisekiso Sokuzimasa.

Abantu abafuna ukuvavanywa (ngokweemviwo) kufuneka batsho xa kuqinisekiswa ukungena kwizifundo ezi. Ukuba kuthe kwafunyaniswa ukuba umfundi othile ubonakalisa ulwazi nesakhono esingummangaliso kwezi mviwo, umfundi lowo uya kuthi athiwe jize ngeSiqinisekiso Sokugqiba ezi zifundo endaweni yeSiqinisekiso Sokuzimasa.

Izifundo ziya kunikezelwa kuphela ukuba inani elifunekayo labafundi lithe lafaka izicelo zokuzimasa, ngokwesiqhelo ke eli nani lidla ngokuba sisibhozo sabafundi ubuncinci ze ubuninzi ibe ngamashumi amabini anesihlanu abafundi abafunekayo.

Zonke izifundo zisenakho ukunikezelwa kude neKholeji Yezolimo yase-Elsenburg, kodwa ke zibe kanti zonke izixhobo namaziko okuqeqesha akho kuloo ndawo intsha.

Amatyeli oqeqesho olulandela olokuqala nawongezelelweyo kwiifama nakwiziza angenzelwa amalungiselelo ngokuthi kuhlawulwe isixa esithile.

Abafundi abazimasa ezi zifundo kufuneka babe neencwadana zabo zezazisi.

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
noJackie Beerwinkel kwiKholeji yase-Elsenburg
Kule nombolo yomnxeba: 021 808 5452
Inombolo Yefeksi: 021 884 4319
jackieb@elsenburg.com

Ukuze ufumane olona luhlu lwezifundo ezenziwe ngoku kwanamxesha ezifundo, tyelela iwebsite yase-Elsenberg.

Iintlawulo

Izifundo zase-Elsenburg zibiza amashumi asibhozo anesihlanu eerandi kumntu ngamnye ngosuku, kuquka nesidlo sasemini. Indawo yokuhlala e-Elsenberg (ukuba ikho) ibiza amanye amashumi amathathu anesihlanu eerandi ngosuku kumntu ngamnye futhi oko kuquka isidlo sakusasa nesangokuhlwa. Izifundo ezifumaneka nakwiingingqi ezisemaphandleni (ezo zingabanjelwa e-Elsenberg) zibiza amashumi amahlanu eerandi ngosuku kumntu ngamnye.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IDIPLOMA KWEZOLIMO

Ezi zifundo zenzelwe umntu oqeshwe kwishishini lezolimo nonomdla ekwandiseni izifudo zakhe kwisifundo aza kuthi abe yingcali kuso. Le yinkqubo yokufunda ukuloo ndawo ukuyo enikezelwa kwinkqubo yokwenza uphando lwezolimo ngentsebenziswano nomncedisi nomcebisi kwishishini lezolimo.

Inkqubo yeDiploma ibandakanya izifundo ezingundoqo nekufuneka zikho kuyo neso umntu aza kuzikhethela sona ze asijonge njengeso aza kuba yingcali yaso.

Izifundo ezisisinyanzeliso ukuze umntu abe yingcali yazo nazi:
* iResource Management III
* iAgri Management III.


Abafundi bangazikhethela naziphi na kwizifundo abazithandileyo zenqanaba lokuqala njengezifundo abaza kuzithatha njengabaqhubekeka nazo, okanye ke bakhethe kwezo zoshishino kwezolimo zikhoyo, kuquka:
* iAgronomy / Pasture Science III
* iAgri Management III
* iExtension and Sales Management III
* iVegetable Cultivation III
* iLarge Stock Production III
* iSheep and Wool Production III
* iPomology III
* iViticulture III.
:

Izinto Ezifunwayo Ukuze Ube Nokwamkelwa

Ubuncinci eyona nto ifunwayo kumfundi ukuze abe nokwamkelwa kwezi zifundo siSiqinisekiso Sezifundo Zolimo kwiNqanaba Eliphezulu okanye ke ezilingana nazo.

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
noStephan van der Merwe
kule nombolo Yomnxeba: 021 808 5491
stephanvdm@elsenburg.com

okanye ke

IKholeji yase-Elsenburg
PO Box 54, e-Elsenburg, 7607
Kule nombolo Yomnxeba: 021 808 5450/1
judig@elsenburg.com

Amaphetshana okufaka izicelo ayafumaneka kwiwebsite ye-Elsenburg.

Usuku lokuvalwa kwezicelo ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeDwarha.

Iintlawulo

Iintlawulo zezifundo: ngamawaka amahlanu eerandi
Iintlawulo zokuqhubekeka: liwaka leerandi
Iintlawulo zokufunda kwinqanaba ngalinye: ngamakhulu alithoba namashumi amahlanu eerandi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IDIPLOMA KWEZOLIMO: KUBUGCISA BOKWENZA IIFATYI ZOKUGCINA IWAYINI ESAMFAXANGWAYO

Le nkqubo yokwenza izifundo zobungcali kwezolimo ijoliswe kubenzi bewayini kwakunye nabo banomdla ekungeneni kwizifundo nemisebenzi esondeleyo kwishishini lewayini.

Le nkqubo yezifundo inikezelwa kwindawo Yokuqeqeshela ukwenza iwayini yase-Elsenburg, apho abafundi bafumana khona izifundo ngeencwadi kwanoqeqesho apho abafundi bangena kanye ekwenzeni iwayini ngezandla zabo kwanezinye izakhono zokulawula amashishini enza iwayini.

Izifundo ekunyanzeleke ukuba umfundi azenze zezi:
* iOenology Theory III
* iOenology Practical III
* iWine Legislation III
* iWine Chemistry Theory III
* iWine Chemistry Practical III
* iWine Marketing III
* iWine Microbiology Theory III
* neWine Microbiology Practical III.


Izinto Ezifunwayo Ukuze Ube Nokwamkelwa

Abafundi abangathanda ukufaka izicelo zokwamkelwa kwiDiploma Engobugcisa Bokwenza Iifatyi Zokugcina Iwayini Esamfaxangwayo kufuneka babe baphumelela naziphi na ezimbini kwezi zifundo zilandelayo kwiNqanaba leSiqinisekiso Senqanaba Eliphezulu:
* Izibalo
* iBiology
* iPhysical Science.


Abafaki-zicelo kukwafuneka ukuba babe bagqiba ngempumelelo inkqubo yeSiqinisekiso Esikwinqanaba Eliphezulu Kwezolimo, babe babekhethe iViticulture neNzululwazi yeWayini, okanye ke mhlawumbi babe baphumlela izifundo ezikwinqanaba elilinganayo neli.

Ngeenkcukacha ezizezinye, hlangana

noStephan van der Merwe
kule nombolo yomnxeba: 021 808 5491
stephanvdm@elsenburg.com

okanye ke

kwiKholeji yase-Elsenburg
PO Box 54, e-Elsenburg, 7607
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5450/1
judig@elsenburg.com

Amaphethana okufaka izicelo ayafumaneka kwiwebsite ye-Elsenburg.

Iintsuku Zokuvalwa


* ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeDwarha (kubafundi abasezifundweni sithetha nje)
* ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeKhala (kubafundi abatsha).


Iintlawulo

Iintlawulo Zezifundo - lishumi lamawaka namakhulu asibhozo eerandi


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ISIDANGA SOKUQALA KWEZOLIMO

Ezi zifundo zithabatha iminyaka emithathu bekufuneka ziqale ngo-2004 ngokuthi ziqale zivunywe liBhunga Lemfundo Ephakamileyo futhi ziya kuthabatha indawo yeSiqinisekiso Senqanaba Eliphezulu Kwezolimo esasisa kubakho kweli candelo. Zijoliswe kumntu oceba ukulandela izifundo kwishishini elinento yokwenza nezolimo . Umfundi apha uxhotyiswa ngezakhono zokuvelisa, ezobugcisa nezolawulo ezidingekayo kumashishini anento yokwenza nezolimo.

Esi sidanga siya kuquka izifundo ezingundoqo nezisisinyanzelo, ezo umfundi anokuzikhetha nezo athanda kuye ukuba azenze ekufuneka ziqoshelisiwe.

Esi sidanga siza kwakhiwa ngendlela apho abafundi bangazokufunda ezolimo ezincwadini nje kuphela, koko baza kufumana nethuba lokusebenzisa izandla zabo belima, bemfaxanga futhi besenza yonke nje into eyenziwayo kweli shishini.

Iinkcukacha Zoqhagamshelwano

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana
noStephan van der Merwe
kule nombolo yomnxeba: 021 808 5491
stephanvdm@elsenburg.com

okanye

iKholeji yase-Elsenburg
PO Box 54, e-Elsenburg, 7607
Kule nombolo yomnxeba: 021 808 5450/1
judig@elsenburg.com

Amaphetshana okufaka izicelo ayafumaneka kwiwebsite ye-Elsenburg.

Usuku lokuvalwa kwezi zicelo ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeThupha.

Iintlawulo Zezifundo

Kunyaka Wokuqala: R5 890
Kunyaka Wesibini: R3 240 kunye nama-R360 ngesifundo ngasinye umntu asikhethayo
Kunyaka Wesithathu: R3 240 kunye nama-R360 ngesifundo ngasinye umntu asikhethayo


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INKQUBO YOQEQESHO LWABANTU ABASEBATSHA KWIZIFUNDO ZOLIMO

le Nkqubo yeSidanga senqanaba leeMasters ithabatha iminyaka emithathu ijoliswe kwabo bantu babesakuhleleka nabafuna ukulandela izifundo ze basebenza kwicandelo Lezolimo.
* Yintoni iNkqubo Yabafundi Abasebatsha?
* Ukumila kwale nkqubo
* Ngubani oyakuqwalaselelwa ukungena kule nkqubo?
* Indlela yokufaka isicelo
* Iintlawulo


Yintoni iNkqubo Yabafundi Abasebatsha?

Ekupheleni kwale nkqubo, abathabathi-nxaxheba abaphumeleleyo baya:
* kube befumene amava alulutho ngophando.
* kube bafumeme iSidanga seeMaster"s kwezolimo.
* kube baxhotyiselwe ukulandela izifundo ezilulutho ebomini babo kwezolimo.
* kube benze igalelo kumthombo wolwazi kwezolimo.


Abona bathabathi-nxaxheba kule nkqubo yeYPP ngaba:
* iSebe Lezolimo laseNtshona Koloni
* Icandelo leNzululwazi Yezolimo kwiDyunivesithi yaseStellenbosch.


Ukumila kwale Nkqubo

Abathabathi-nxaxheba baya kubandakanyeka kwinkqubo ekumila kuthile nethabatha iminyaka emithathu, eqala kwisiqingatha sesibini senyanga yoMqungu.

Le nkqubo ingamabakala amabini. Elokuqala liquka uqeqesho olwenzelwa kwindawo yokusebenzela.

Ibakala lesibini liquka iphulo apho umfundi ngamnye azenzela uphando oluzimeleyo ngokwakhe. Njengoko ke ibakala lesibini lisenzeka ngentsebenziswano neSebe elifanelekileyo lenye yeedyunivesithi zeli phondo, abagqatswa abaziphumelelayo zonke iimvavanyo baya kuthweswa iSidanga seMaster"s bakugqiba.

Ngubani Oya Kuqwalaselelwa Ukwamkelwa Kule Nkqubo?

Ukuze ube nokuqwalaselwa ukuze wamkelwe kule nkqubo yeYPP, kufuneka ube:
* uyingxenye yabantu ababesakuhleleleka
* unomdla ekulandeleni izifundo kwezolimo
* ungummi woMzantsi Afrika
* unesidanga senqanaba lee-honour"s esifanelekileyo, okanye ke ube uyasigqibezela
* uyakwazi ukuyigqiba le nkqubo.


Nangona ingeyiyo enye yeemfuno, amalinge awodwa okubandakanya amanina kule nkqubo ayenziwa.

Indlela Yokufaka Isicelo

Imibuzo kufuneka ithunyelwe:
kuMishka Abrahams
kule nombolo yomnxeba: 021 808 5191

Izicelo kufuneka zithunyelwe:
ku: Nksz MJ Agenbag
uMlawuli: kwiSebe Lezibonelelo Zoluntu Neenkonzo Zenkxaso
kwiSebe Lezolimo: eNtshona Koloni
Private Bag X1
e-Elsenburg, 7607

Izicelo kufuneka ukuba zibe sele zifunyenwe ekuqaleni kwenyanga yeDwarha.

Iintlawulo

Abathabathi-nxaxheba kule nkqubo baya kufumana imivuzo encumisayo ngale minyaka mithathu bayichitha bezibandakanye nayo. Inkxaso-mali yokufunda ehlawula iindleko zokufunda kuloo dyunivesithi umfundi othile akuyo kweli phondo iyakufumaneka.

Le nkqubo ikwanikezela ngamaziko nezixhobo zophando kwakunye nenkxaso-mali elingene nefanele olo phando. Umgqatswa ngamnye unoxanduva lokumelana neendleko zendawo yokuhlala nokuphila kwakhe.
Emva kokuqukunjelwa kweli xesha loqeqesho, abathabathi-nxaxheba baya kuba phantsi kwembophelelo yesibhambathiso sokuqeshwa ubuncinci ixesha elilingana nelo bazibandakanye ngalo nale nkqubo ukuba kuthi kuvele isithuba somsebenzi kwicandelo loqeqesho umntu athe walufumana apho.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezolimo (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6735.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo
Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
ISebe Lezolimo linikezela ngengcaciso kwimisebenzi ngemisebenzi ekunokukhethwa kuyo kwiCandelo Lezolimo:
iingcali kwezezitiya nemiyezo nokukhuliswa kwezityalo ngezichumisi emanzini okanye entlabathini nakuhlalutye izazinzulu kwezokutya/iingcali zobugcisa uphendlo lwezifo zezityalo izazinzulu kwinkalo yonyango lwezilwanyana.
Eli Sebe likwakhuphela abantu abenza izifundo kwinkalo yezolimo uncedo-mali lokufunda:
izifundo bengaphakathi kwizikolo zamabanga aphakamileyo.
Iintlobo zezifundo kwezolimo iDiploma Kwezolimo iDiploma Kwezolimo: Kubugcisa Bokwenza Iifatyi Zokugcina Iwayini Esamfaxangwayo
Isidanga Sokuqala Kwezolimo
Izifundo Zenqanaba leeMasters Kubafundi Abasebatsha
IMIYALELO:
IINTLOBO ZEZIFUNDO KWIMFUNDO NOQEQESHO OLUQHUBEKEKAYO
Uqeqesho kwezolimo nakwamanye amacandelo ezifundo asondeleyo, ngokwezifundo ezimfutshane neenkqubo zokufundela kwindawo yempangelo, ziyanikezelwa kwiKholeji Yezolimo iElsenburg.
Ezi zifundo zijoliswe ikakhulu kumafama amatsha, asakhulayo, nawayesakuhleleleka, kwakunye nabasebenzi basezifama.
Izifundo zinokwahluka ngobude bamaxesha anokuzithabatha, zisuka kusuku ziye kuma kwishumi elinesithathu leentsuku futhi ziquka imiba:
ngehagu, inyama yenkomo, inyama yeenkukhu kwakunye neemveliso zobisi ukusasazwa nokubhengezwa kwezolimo ulawulo lwezolimo nezimali ukuveliswa kwemifuno inzululwazi esisiseko yezomhlaba kwakunye nokutya kwezityalo ukugcinwa nokulungiswa kweeteletele
Abantu abazimasa izifundoezipheleleyo bafumana iSiqinisekiso Sokuzimasa.
Abantu abafuna ukuvavanywa (ngokweemviwo) kufuneka batsho xa kuqinisekiswa ukungena kwizifundo ezi. Ukuba kuthe kwafunyaniswa ukuba umfundi othile ubonakalisa ulwazi nesakhono esingummangaliso kwezi mviwo, umfundi lowo uya kuthi athiwe jize ngeSiqinisekiso Sokugqiba ezi zifundo endaweni yeSiqinisekiso Sokuzimasa.
Izifundo ziya kunikezelwa kuphela ukuba inani elifunekayo labafundi lithe lafaka izicelo zokuzimasa, ngokwesiqhelo ke eli nani lidla ngokuba sisibhozo sabafundi ubuncinci ze ubuninzi ibe ngamashumi amabini anesihlanu abafundi abafunekayo.
Zonke izifundo zisenakho ukunikezelwa kude neKholeji Yezolimo yase-Elsenburg, kodwa ke zibe kanti zonke izixhobo namaziko okuqeqesha akho kuloo ndawo intsha.
Amatyeli oqeqesho olulandela olokuqala nawongezelelweyo kwiifama nakwiziza angenzelwa amalungiselelo ngokuthi kuhlawulwe isixa esithile.
Abafundi abazimasa ezi zifundo kufuneka babe neencwadana zabo zezazisi.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Kule nombolo yomnxeba: 021 808 5452
Iintlawulo
Izifundo zase-Elsenburg zibiza amashumi asibhozo anesihlanu eerandi kumntu ngamnye ngosuku, kuquka nesidlo sasemini. Indawo yokuhlala e-Elsenberg (ukuba ikho) ibiza amanye amashumi amathathu anesihlanu eerandi ngosuku kumntu ngamnye futhi oko kuquka isidlo sakusasa nesangokuhlwa. Izifundo ezifumaneka nakwiingingqi ezisemaphandleni (ezo zingabanjelwa e-Elsenberg) zibiza amashumi amahlanu eerandi ngosuku kumntu ngamnye.
IDIPLOMA KWEZOLIMO
Ezi zifundo zenzelwe umntu oqeshwe kwishishini lezolimo nonomdla ekwandiseni izifudo zakhe kwisifundo aza kuthi abe yingcali kuso. Le yinkqubo yokufunda ukuloo ndawo ukuyo enikezelwa kwinkqubo yokwenza uphando lwezolimo ngentsebenziswano nomncedisi nomcebisi kwishishini lezolimo.
Inkqubo yeDiploma ibandakanya izifundo ezingundoqo nekufuneka zikho kuyo neso umntu aza kuzikhethela sona ze asijonge njengeso aza kuba yingcali yaso.
Izifundo ezisisinyanzeliso ukuze umntu abe yingcali yazo nazi:
Abafundi bangazikhethela naziphi na kwizifundo abazithandileyo zenqanaba lokuqala njengezifundo abaza kuzithatha njengabaqhubekeka nazo, okanye ke bakhethe kwezo zoshishino kwezolimo zikhoyo, kuquka:
Izinto Ezifunwayo Ukuze Ube Nokwamkelwa
Ubuncinci eyona nto ifunwayo kumfundi ukuze abe nokwamkelwa kwezi zifundo siSiqinisekiso Sezifundo Zolimo kwiNqanaba Eliphezulu okanye ke ezilingana nazo.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:
Kule nombolo Yomnxeba: 021 808 5450/1
Iintlawulo
Iintlawulo zezifundo: ngamawaka amahlanu eerandi
Iintlawulo zokufunda kwinqanaba ngalinye: ngamakhulu alithoba namashumi amahlanu eerandi.
IDIPLOMA KWEZOLIMO: KUBUGCISA BOKWENZA IIFATYI ZOKUGCINA IWAYINI ESAMFAXANGWAYO
Le nkqubo yokwenza izifundo zobungcali kwezolimo ijoliswe kubenzi bewayini kwakunye nabo banomdla ekungeneni kwizifundo nemisebenzi esondeleyo kwishishini lewayini.
Le nkqubo yezifundo inikezelwa kwindawo Yokuqeqeshela ukwenza iwayini yase-Elsenburg, apho abafundi bafumana khona izifundo ngeencwadi kwanoqeqesho apho abafundi bangena kanye ekwenzeni iwayini ngezandla zabo kwanezinye izakhono zokulawula amashishini enza iwayini.
Izifundo ekunyanzeleke ukuba umfundi azenze zezi:
Izinto Ezifunwayo Ukuze Ube Nokwamkelwa
Abafundi abangathanda ukufaka izicelo zokwamkelwa kwiDiploma Engobugcisa Bokwenza Iifatyi Zokugcina Iwayini Esamfaxangwayo kufuneka babe baphumelela naziphi na ezimbini kwezi zifundo zilandelayo kwiNqanaba leSiqinisekiso Senqanaba Eliphezulu:
Abafaki-zicelo kukwafuneka ukuba babe bagqiba ngempumelelo inkqubo yeSiqinisekiso Esikwinqanaba Eliphezulu Kwezolimo, babe babekhethe iViticulture neNzululwazi yeWayini, okanye ke mhlawumbi babe baphumlela izifundo ezikwinqanaba elilinganayo neli.
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5450/1
ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeKhala (kubafundi abatsha).
Iintlawulo
Iintlawulo Zezifundo - lishumi lamawaka namakhulu asibhozo eerandi
ISIDANGA SOKUQALA KWEZOLIMO
Ezi zifundo zithabatha iminyaka emithathu bekufuneka ziqale ngo-2004 ngokuthi ziqale zivunywe liBhunga Lemfundo Ephakamileyo futhi ziya kuthabatha indawo yeSiqinisekiso Senqanaba Eliphezulu Kwezolimo esasisa kubakho kweli candelo. Zijoliswe kumntu oceba ukulandela izifundo kwishishini elinento yokwenza nezolimo . Umfundi apha uxhotyiswa ngezakhono zokuvelisa, ezobugcisa nezolawulo ezidingekayo kumashishini anento yokwenza nezolimo.
Esi sidanga siya kuquka izifundo ezingundoqo nezisisinyanzelo, ezo umfundi anokuzikhetha nezo athanda kuye ukuba azenze ekufuneka ziqoshelisiwe.
Esi sidanga siza kwakhiwa ngendlela apho abafundi bangazokufunda ezolimo ezincwadini nje kuphela, koko baza kufumana nethuba lokusebenzisa izandla zabo belima, bemfaxanga futhi besenza yonke nje into eyenziwayo kweli shishini.
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Kule nombolo yomnxeba: 021 808 5450/1
Usuku lokuvalwa kwezi zicelo ngumhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeThupha.
Iintlawulo Zezifundo
Kunyaka Wokuqala: R5 890
Kunyaka Wesibini: R3 240 kunye nama-R360 ngesifundo ngasinye umntu asikhethayo
Kunyaka Wesithathu: R3 240 kunye nama-R360 ngesifundo ngasinye umntu asikhethayo
INKQUBO YOQEQESHO LWABANTU ABASEBATSHA KWIZIFUNDO ZOLIMO
le Nkqubo yeSidanga senqanaba leeMasters ithabatha iminyaka emithathu ijoliswe kwabo bantu babesakuhleleka nabafuna ukulandela izifundo ze basebenza kwicandelo Lezolimo.
Yintoni iNkqubo Yabafundi Abasebatsha?
Ukumila kwale nkqubo
Ngubani oyakuqwalaselelwa ukungena kule nkqubo?
Indlela yokufaka isicelo
Iintlawulo
Yintoni iNkqubo Yabafundi Abasebatsha?
Ekupheleni kwale nkqubo, abathabathi-nxaxheba abaphumeleleyo baya:
kube befumene amava alulutho ngophando.
kube baxhotyiselwe ukulandela izifundo ezilulutho ebomini babo kwezolimo.
kube benze igalelo kumthombo wolwazi kwezolimo.
iSebe Lezolimo laseNtshona Koloni
Ukumila kwale Nkqubo
Abathabathi-nxaxheba baya kubandakanyeka kwinkqubo ekumila kuthile nethabatha iminyaka emithathu, eqala kwisiqingatha sesibini senyanga yoMqungu.
Le nkqubo ingamabakala amabini. Elokuqala liquka uqeqesho olwenzelwa kwindawo yokusebenzela.
Ibakala lesibini liquka iphulo apho umfundi ngamnye azenzela uphando oluzimeleyo ngokwakhe. Njengoko ke ibakala lesibini lisenzeka ngentsebenziswano neSebe elifanelekileyo lenye yeedyunivesithi zeli phondo, abagqatswa abaziphumelelayo zonke iimvavanyo baya kuthweswa iSidanga seMaster"s bakugqiba.
Ngubani Oya Kuqwalaselelwa Ukwamkelwa Kule Nkqubo?
Ukuze ube nokuqwalaselwa ukuze wamkelwe kule nkqubo yeYPP, kufuneka ube:
uyingxenye yabantu ababesakuhleleleka unomdla ekulandeleni izifundo kwezolimo ungummi woMzantsi Afrika unesidanga senqanaba lee-honour"s esifanelekileyo, okanye ke ube uyasigqibezela uyakwazi ukuyigqiba le nkqubo.
Nangona ingeyiyo enye yeemfuno, amalinge awodwa okubandakanya amanina kule nkqubo ayenziwa.
Indlela Yokufaka Isicelo
Imibuzo kufuneka ithunyelwe:
Izicelo kufuneka zithunyelwe:
Izicelo kufuneka ukuba zibe sele zifunyenwe ekuqaleni kwenyanga yeDwarha.
Iintlawulo
Abathabathi-nxaxheba kule nkqubo baya kufumana imivuzo encumisayo ngale minyaka mithathu bayichitha bezibandakanye nayo. Inkxaso-mali yokufunda ehlawula iindleko zokufunda kuloo dyunivesithi umfundi othile akuyo kweli phondo iyakufumaneka.
Le nkqubo ikwanikezela ngamaziko nezixhobo zophando kwakunye nenkxaso-mali elingene nefanele olo phando. Umgqatswa ngamnye unoxanduva lokumelana neendleko zendawo yokuhlala nokuphila kwakhe.
Emva kokuqukunjelwa kweli xesha loqeqesho, abathabathi-nxaxheba baya kuba phantsi kwembophelelo yesibhambathiso sokuqeshwa ubuncinci ixesha elilingana nelo bazibandakanye ngalo nale nkqubo ukuba kuthi kuvele isithuba somsebenzi kwicandelo loqeqesho umntu athe walufumana apho.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6753.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Ukushishina Ngokulima > Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo

Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo




INKCAZELO:

uMbutho Weziswe soMzantsi Afrika Ojongene Nokhuseleko Lwezityalo unoxanduva lokujongana nempilo kwanomgangatho wezityalo ezikhuliswa apha eMzantsi Afrika okanye ezithunyelwe ngamanye eMzantsi Afrika. Lo mbutho ke ukwenza oku ngokuthi unikezele intlaninge yeenkonzo:
* Ukulawula ukuziswa kwezityalo kweli lizwe
* <a href="http://www.nda.agric.za/docs/npposa/page_e.htm"Ukulawula ukuthunyelwa kwezityalo kwamanye amazwe
* Iinkqubo zokuthunyelwa kwezityalo kwamanye amazwe
* Iinkqubo zokwazisa
* Ukulawula umgangatho
* Ukuphicothwa kwempilo yezityalo
* Uvavanyo lomngcipheko wezityalo kwizinambuzane
* Iinkonzo zokugonya
*
* Iinkonzo zokuhlalutya
* Amaphepha okufaka izicelo.


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezolimo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6753.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokulima
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo
INKCAZELO:
uMbutho Weziswe soMzantsi Afrika Ojongene Nokhuseleko Lwezityalo unoxanduva lokujongana nempilo kwanomgangatho wezityalo ezikhuliswa apha eMzantsi Afrika okanye ezithunyelwe ngamanye eMzantsi Afrika. Lo mbutho ke ukwenza oku ngokuthi unikezele intlaninge yeenkonzo:
Iinkqubo zokuthunyelwa kwezityalo kwamanye amazwe
Iinkqubo zokwazisa
Ukulawula umgangatho
Ukuphicothwa kwempilo yezityalo
Uvavanyo lomngcipheko wezityalo kwizinambuzane
Iinkonzo zokugonya
Iinkonzo zokuhlalutya
Amaphepha okufaka izicelo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.67819.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y &gt Yintoni Isifo Sombefu

Yintoni Isifo Sombefu



4 uMeyi 2004

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UMBHALI: Professor Prakash Jeena, Dr David Luyt and Dr Adrian Morris (Revised by: Dr Robin Green - 2004)



ISISHWANKATHELO

Olu shicilelo luquka ulwazi ngeempawu, unobangela nonyango lwesifo sombefu. Lukwanikezela nangolwazi ngedlela esi sifo esigqugqisa ngayo apha eMzantsi Afrika.





* Yintoni Isifo Sombefu?
* Ziintoni Iimpawu Zesifo Sombefu?
* Isifo Sombefu Esi Singabuchaphazela Njani Ubomi Bam/Umgangatho Wobomi Bam?
* Yontoni Ebangela Ukuhlaselwa Okokuqala Sisifo Sombefu?
* Singanyangeka Njani Isifo Sombefu?
* Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi Ngesifo Sombefu?
* Isifo Sombefu eMzantsi Afrika


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YINTONI ISIFO SOMBEFU?


* Isifo sombefu esi sesinye sezona zifo zixhaphakileyo zemiphunga kusokoliswana nazo ehlabathini namhlanje.
* Esi sifo sichaphazela malunga nomntwana omnye kwabalishumi (10%) ze abe mnye umntu omkhulu kwabangamashumi amabini (5%).
* Singakuhlasela okokuqala nokuba ubudala bungakanani na, nditsho nasebudaleni.
* Nangona nje isifo sombefu sisoloko sivela phambi kokuba umntu abe nesihlanu seminyaka ubudala, abambalwa abantwana abathi bachaphazeleke baya kuthi "basoyise" kwiminyaka yabo yokukhula kodwa ke sidla ngokuxhathisa xa sithe samosulela umntu ebudaleni.
* Isifo sombefu sidla ngokuhlasela iintsapho njengoko zisenza ezinye izifo ezifana nomkhuhlane womungu nesifo sesikhumba esirhawuzelayo.
* Asikanyangeki okwangoku esi sifo kodwa ke ukuba siyahoyakala abo bachaphazelekayo banganakho ukuphila ubomi obuqhelekileyo, besonwabela kwanokuzibandakanya kwezemidlalo nakuzo zonke ezinye iintshukumo ngokupheleleyo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ZIINTONI IIMPAWU ZESIFO SOMBEFU?

Ukukhohlela, ukukhohlela kabuhlungu, ukuminxana kwesifuba, ukungakwazi kuphefumla. Ezi mpawu ziwahlasela kakhulu nakabuhlungu amaxhoba ngexesha langokuhlwa nasemva kweentshukumo ezifana nokuzilolonga okanye ukudlala.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIFO SOMBEFU ESI SINGABUCHAPHAZELA NJANI UBOMI BAM/UMGANGATHO WOBOMI BAM?



* Iimpawu zangokuhlwa zesi sifo ziyaphazamisana nokulala. Ukuzilolonga kuphela kungagqibeki.
* Kukho iintsuku zokuphangela nezesikolo apho umntu angazukukwazi ukuzimasa (ukuba nelungu losapho okanye umntwana ophila nesi sifo kukhokelela nasekubeni omnye umntu angaphangeli okanye angayi esikolweni ngenxa yokuba kufuneka enonophele elo xhoba).
* Ukuhlaselwa sesi sifo kabuhlungu kwakunye neempwu zaso ziyingxaki, zinganobungozi futhi zingatya kakhulu engxoweni.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YINTONI EBANGELA UKUHLASELWA OKOKUQALA SISIFO SOMBEFU?


Obona bungozi besi sifo kukuba ngamanye amaxesha asibonakali ukuba sikho ze sibe nokunyangwa, nto leyo ekhokelela ekubeni ixhoba laso lihlaselwe ziintlungu ebezingeyomfuneko.

Oyena nobangela wale nkqubo yesi sifo sombefu akakaqondakali kakuhle kodwa ke kusacingeleka ukuba umbefu lo ngumvuka wokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba apho ithi imiphunga ixakane nento ethile esemoyeni.

Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane
Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane ethile ungazenza zibe nobuzaza kakhulu okwexeshana iimpawu zesi sifo yaye oku kungathabatha ithuba elifikelela kwiiveki ezintandathu emva koku kugula.

Ukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba
Ukuhlaselwa sisifo sombefu kubangelwa amaxesha amaninzi kukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba aza namangolwane othuli lwendlu, aza nengca kwakunye nalawo aza nomungu wemithi, imingxunya ebangelwa kukubola kwakunye noboya obuphuma kwizilwanyana ezinoboya ezifana neekati nezinja. Iintlobo ezithile zokutya kwakunye nezongezelelo (ngamaxesha ambalwa) nazo zikwabangela ukuhlaselwa sisifo sombefu xa zityiwe.

Ukungcola
Ukungcola kwwendalo, ingakumbi umsi womdiza, umsi omdaka ophuma kumbhobho weenqwelo-mafutha kwakunye neminya imimoya ephuma ekhutshelwa ngaphandle ngamachiza zingangunobangela wokuhlaselwa sisifo sombefu. Nabantwana bangahlaseleka ukuba bathi basezele kwimiphunga yabo imisi yemidiza etshaywa ngabazali babo.

Imidlalo Nokuzilolonga
Imidlalo nokuzilolonga, ingakumbi ngeentsuku ezibandayo, kungakhokelela ekubeni umntu ahlaselwe sisifo sombefu. Kodwa ke ukuba sithi sinyangwe ngendlela eyiyo, esi sifo singalawuleka kakuhle futhi amaxhoba kunganganynzeleki ukuba ayeke ukudlala okanye ukuzilolonga.
Enyanisweni ke ishumi ekhulwini leembaleki ziphila nesifo sombefu.

Iimo zomzimba
Iimo zomzimba ezifana nokugcoba, umsindo, uloyiko nokuhleka zonke zingawongeza amathuba okuhlaselwa sisifo sombefu.

Iziyobisi
Amayeza amaninzi asetyenziswa kakhulu afana ne-aspirin kwakunye iipilisi ezithintela ukosuleleka zongangunobangela wesi sifo. Kufuneka ukulumkele ukusebenzisa iipilisi zoxinzelelo lwegazi "ibeta blocker" kwakunye namachiza asetyenziselwa ukunyanga iglaucoma agalelwa ngokwamathontsi
kuba kaloku angangunobangela wokuhlaselwa sisifo sombefu kubantu asebekhulile.

Imiba yendalo
Izinto ezingcolisa umoya ezisuka kwiingingqi ezinemizi-mvelisi emininzi nemikhulu, imisi yemidiza, imisi ephuma kwimibhobho yeenqwelo-mafutha, ukutshintshwa kweendlela zokondla (ukutya okucoliweyo) nokutshintshwa kwamafutha ezithuthi kutshintshelwa kumafutha atshiswayo (amalahle angenamlilo kwakunye namalahle la aqhelekileyo)
sele zikhankanyiwe ekuhlaselweni kwabantu sesi sifo.

Iingozi zasempangelweni
Ukuba kufutshane namachiza amaninzi ixesha elide kukhankanywa njengento eyibulalayo imiphunga, yaye ngokomthetho, loo mbefu ungumvuka wendawo umntu asebenzela kuyo umele ukuba nembuyekezo kwixhoba, izinto ezinokubangela ukuhlaselwa ngumbefu emsebenzini ziquka uthuli (luthuli olo lufana nolwamaplanga, olombona, olomgubo wombona nolwecuba), isocyanates, iformaldehyde, umphunga, imililo (ii-amines), izinyithi (iplatinum, inickel, icobalt, nevanadium), ukutywina ilothe nokudibanisa iintsimbi neenkcenkce
imililo, intlaka ye-epoxy kwakunye ne-acid ye-acrylic kwakunye nee-acrylates.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



SINYANGEKA NJANI ISIFO SOMBEFU?


Isifo sombefu asisokuze sinyangeke ngokupheleleyo akujkhathaliseki nokuba ubani uthini na, kodwa ke xa sinokuthi sinyangwe ngendlela eyiyo, amaxhoba esi sifo angaphila ubomi obuqhelekileyo nobugqibeleleyo kwakhona. Injongo yolu nyango kufuneka ibe kukwenza imiphunga kunye
nemibhobho yokuphefumla isebenze ngendlela eqhelekileyo ukuze zinciphe iimpawu ze kunciphe kangangoko ukuphazamiseka kwendlela yokuphila.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE ULWAZI NGESIFO SOMBEFU?


Thetha nogqirha okanye somachiza wakho. Okanye ke kungenjalo, tyelela iwebsite ye-Allergy Society of South Africa (iALLSA ngamafuphi) okanye ke iwebsite yeNational Asthma Education Programme (iNAEP ngamafuphi).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIFO SOMBEFU MEZANTSI AFRIKA


Ubuninzi baso
Kukho ubungqina obungathandabuzekiyo bokwenyuka kwenani labantu abanesi sifo kuzo zonke iintlanga zaseMzantsi Afrika. Kumashumi amabini anesihlanu eminyaka adlulileyo lenyuke ukusuka kumashumi amabini anesihlanu ukuya kutsho kumakhulu amabini inani labantu abamkelwe kwizibhedlele zaseThekwini naseSoweto ngenxa yokuhlaselwa sisifo sombefu.

Ukuhlaselwa kweentlanga ezahlukeneyo
Kumashumi-shumi eminyaka, kwafunyaniswa ukuba izifo ezingumvuka wokungalungelani namavumba nezidlo ezithile aziwahlaseli kakhulu ama-Afrika. Ngokulandelisa ezangaphambili, izifundo zophando zamva-nje zidize ukuba iintsapho zamaAfrika azinambali ingako yokuhlaselwa sesi sifo yaye ngoko ke ambalwa amathuba okuba amaAfrika la ahlaselwe sesi sifo. Kodwa ke, amanye amaAfrika amaninzi anembali yokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba nezokutya athi ahlaselwe zizifo ezikumila kunje xa kuthelekiswa nezinye iibntlanga. Ukufikelela kwasebutsheni kwiintlobo ezithile zamavumba nezidlo ezisuka kwindlela yaseNtshona yokuphila ibe negalelo kwindlela ebanzi efunyaniswe kwiintsana zama-Afrika kunezezinye izizwe. Ezi mpawu zingumvuka wokwanda kwenani labantwana abanesifo sombefu.

Umngcipheko wokuhlala ezidolophini

Izifundo zophando ezenziwe kubemi beengingqi ezisemaphandleni zaPhesheya kweNciba zifumanise ukuba ukufudukela kwiindawo ezisezidolophini nezisondele ezidolophini kukhokelela ekuphinda-phindaneni kwamathuba okukhula kweempawu zesifo sombefu ngamashumi amabini, kodwa ke esi sifo sikwakhula nakwiingingqi ezisemaphandleni.

EKapa, eThekwini naPhesheya kweNciba, ingca, amaphela kwakunye nokungalungelani neekati okanye ivumba leekati zizinto ekufunyaniswe ukuba zezona zibalulekileyo ezibangela ukuhlaselwa sisifo sombefu, ngokulandelelana kwazo.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.67928.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > R &gt Ukulawula ishishini elincinci

Ukulawula ishishini elincinci





UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



UMTHAMO:

* Amarekodi
* Ezomthetho
* Ukucwangcisela Ishishini
* Izibonelelo Zoluntu
* Imveliso / Ubugcisa
* Ukuzithengisa




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6806.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
INKCAZELO:
Enye yeenjongo zale nkqubo kukuncedisa iinkampani zaseMzantsi Afrika ukuba zibhengeze iimveliso zazo zezotyelelo kumazwe angaphandle ngokuthi zivelise iincwadana ezineenkcukacha, amaphetshana angotyelelo kweli lizwe, ukuya kubonisa ngeemveliso zazo ngeendlela ezininzi zokubhengeza, ulwazi olufakwe kwikhompyutha okanye nazo naziphi na izixhobo zokubhengeza ezotyelelo kumazwe angaphandle.
Imbuyekezo inikezelwa ngokuyilwa, ukuhlanganiswa, ukuveliswa, ukukhutshwa, ukuphinda kukhutshwe kwanokusasazwa kwezixhobo zokubhengeza ezo mveliso kumazwe angaphandle.
Uncedo luya kunikezelwa kuphela ngezixhobo ezanzelwe ukuthengisa nokubhengeza iimveliso zotyelelo kumazwe angaphandle.
IMIYALELO:
Amashishini anomdla kufuneka afake izicelo kwiSebe leMicimbi Yendalo Engqongileyo Nokhenketho ukuze bazibhalise njengamaqela athatha inxaxheba kule nkqubo. Izicelo zobhaliso ziya kuvavanywa ekuqinisekiseni ukuba ziyavumelana nomgaqo omisiweyo, emva koko, aya kwaziswa ukuba izicelo zabo zamkelwe na okanye zokhatyiwe.
Amaphetshana ezicelo ezigcwalisiweyo kufuneka zibuyiselwe kule dilesi ilandelayo:
Inombolo yefowuni: 012 310 3427
Luxanduva lwakho ukufumana ukwamkelwa ngaphambi kokuzifaka kwiindleko ezinento yokwenza nale nkqubo. Amaphtshana ezicelo agcwalisiweyo kufuneka athunyelwe kule dilesi ingentla apha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6812.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Uphuhliso Noncedo Ngezimali > Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe

Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe




INKCAZELO:

INkqubo yoNcedo loRhwebo loKhenketho lweZizwe ngeZizwe (ITMAS) inikezela ngenxalenye yembuyekezo yamashishini kumaxabiso athile enzeke kwimisebenzi ejolise ekunyuseni umgangatho wezokhenketho eMzantsi Afrika.

Enye yeenjongo zale nkqubo kukukhuthaza kunye nokuncedisa iinkampani zoMzantsi Afrika ekwaziseni imveliso yazo kumazwe angaphandle ngokuthatha inxaxheba kwimiboniso eyaziwayo yezizwe ngezizwe phesheya kolwandle neyaziwa ifanelekile ekunyuseni umgangatho worhwebo lokhenketho eMzantsi Afrika. Le nkqubo ikwancedisa iinkampani ezisakhulayo ukuba zithathe inxaxheba kwi- Durban Indaba.

Okona kuphambili kwimiboniso yezizwe ngezizwe phesheya kolwandle nokuya kuxhaswa kwinkqubo koku:
* ITB - Germany
* Indaba - Durban
* WTM - London.

Kweminye imiboniso, abenzi bezicelo kufuneka bagqithise iinkcukacha zomboniso abanqwenela ukuwuzimasa. Oku kulandelayo kuya kuqwalaselwa xa kuvavanywa izicelo:
* Apho umboniso uza kubanjelwa khona
* Amacandelo aya kufumana inzuzo kule miboniso
* Izinga lomtsalane
* Ubuninzi bokwenzeka kwalo mboniso
* Impembelelo kwezoqoqosho.



IMIYALELO:

Xa ufuna ulwazi olunxulumene nale nkqubo, indlela emisiweyo yokuthatha inxaxheba, jonga kwi-Guidelines in Respect of the International Tourism Marketing Assistance Scheme.

Amashishini anomdla kufuneka afake izicelo kwiSebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho ukuze abhalise kule nkqubo. Izicelo zobhaliso ziya kuvavanywa ekuqinisekiseni ukuba ziyavumelana nomgaqo omisiweyo, emva koko, amashishini lawo aya kwaziswa ukuba izicelo zawo zamkelwe na okanye azamkelwanga. Ifomu yesicelo sobhaliso ingafumaneka kwesi sikhundla soqhagamshelwano ngekhompyutha - Application for Registration to Participate in the International Tourism Marketing Assistance Scheme (ITMAS) - okanye uyicele kwiSebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho nakwiSebe leMicimbi yoPhuhliso loQoqosho noKhenketho eNtshona Koloni.

Iifomu ezigcwalisiweyo kufuneka zibuyiselwe kule dilesi ilandelayo:
The Senior Administration Officer: ITMAS
315 Pretorius Street, Fedsure Forum Building, South Tower, Pretoria
Department of Environmental Affairs and Tourism, Private Bag X447, Pretoria, 0001
Inombolo yomnxeba: 012 310 3427
Ifeksi: 012 320 4740


Xa sele ushishino lwakho lwamkelwe kule nkqubo, kufuneka ugcwalise ifomu kwesi sikhundla soqhagamshelwano ngekhompyutha - Application for Financial Assistance for the Production and Distribution of International Tourism Marketing Materials ukuze ugqithise ibango loncediso kwinkxaso-mali.
Luxanduva lwakho ukufumana ulwamkelo ngaphambi kokuzifaka kwiindleko enxulumene nale nkqubo. Ifomu egcwalisiweyo kufuneka ithunyelwe kule dilesi ichazwe ngentla.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yendalo Engqongileyo Nezotyelelo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uncedo-mali lwe-ITMAS Kwizixhobo Zokuthengiswa Nokubhengezwa Kwezotyelelo Kumazwe Angaphandle (IiNkonzo)
* IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6812.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe
INKCAZELO:
INkqubo yoNcedo loRhwebo loKhenketho lweZizwe ngeZizwe (ITMAS) inikezela ngenxalenye yembuyekezo yamashishini kumaxabiso athile enzeke kwimisebenzi ejolise ekunyuseni umgangatho wezokhenketho eMzantsi Afrika.
Enye yeenjongo zale nkqubo kukukhuthaza kunye nokuncedisa iinkampani zoMzantsi Afrika ekwaziseni imveliso yazo kumazwe angaphandle ngokuthatha inxaxheba kwimiboniso eyaziwayo yezizwe ngezizwe phesheya kolwandle neyaziwa ifanelekile ekunyuseni umgangatho worhwebo lokhenketho eMzantsi Afrika. Le nkqubo ikwancedisa iinkampani ezisakhulayo ukuba zithathe inxaxheba kwi- Durban Indaba.
Okona kuphambili kwimiboniso yezizwe ngezizwe phesheya kolwandle nokuya kuxhaswa kwinkqubo koku:
Kweminye imiboniso, abenzi bezicelo kufuneka bagqithise iinkcukacha zomboniso abanqwenela ukuwuzimasa. Oku kulandelayo kuya kuqwalaselwa xa kuvavanywa izicelo:
Apho umboniso uza kubanjelwa khona
Amacandelo aya kufumana inzuzo kule miboniso
Izinga lomtsalane
Ubuninzi bokwenzeka kwalo mboniso
IMIYALELO:
Iifomu ezigcwalisiweyo kufuneka zibuyiselwe kule dilesi ilandelayo:
Inombolo yomnxeba: 012 310 3427
Ifeksi: 012 320 4740
Luxanduva lwakho ukufumana ulwamkelo ngaphambi kokuzifaka kwiindleko enxulumene nale nkqubo. Ifomu egcwalisiweyo kufuneka ithunyelwe kule dilesi ichazwe ngentla.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.68135.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Provincial Cabinet > iCandelo loMphathiswa Wezendalo, Ucwangciso Nophuhliso Loqoqosho

ICANDELO LOMPHATHISWA WEZENDALO, UCWANGCISO NOPHUHLISO LOQOQOSHO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Eli Candelo loMphathiswa linoxanduva lokujongana nendalo engqongileyo eNtshona Koloni yaye kufuneka liqinisekise ukuthotyelwa nokusebenza komgaqo-nkqubo wesizwe nowephondo kuphuhliso locwangciso ngokwemisebenzi yeSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noCwangciso loPhuhliso.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6817.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso
IZIQINISEKISO, AMAPHEPHA-MVUME & NEZIQINISEKISO
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya ...
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.
Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe.
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni (IiNkonzo)
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni.
Ukubhaliswa Kwesithuthi (IiNkonzo)
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba.
IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa.
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi (IiNkonzo)
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni.
Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi (IiNkonzo)
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.
IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho.
Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge.
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya (IiNkonzo)
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo.
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi (IiNkonzo)
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso.
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe.
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto (IiNkonzo)
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela ...
Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi (IiNkonzo)
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe.
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke (IiNkonzo)
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.68196.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
INKCAZELO:
Amaqumrhu karhulumente wesizwe, owephondo nowekhaya axhasa uthotho lwamashishini abucala ngokuthi awanike izibhambathiso zento yonke, ukususela kwiincwadi ukuya ekwakhiweni kwemigaqo. Ukuze ube nokuphumelela ithenda karhulumente, kuyakufuneka ungenise isicelo sethenda ebibhengeziwe.
URHULUMENTE WESIZWE
Ukuze ufumane ulwazi ngeethenda zikarhulumente wesizwe, zitsalele Amaxwebhu Eethenda aphuma ngeveki. La maxwebhu ke aqulethe iinkcukacha zazo zonke iithenda kuquka nosuku lokuvalwa, umntu omawuqhagamshelane naye xa unemibuzo nokuba ungazifaka phi na izicelo.
Iithenda zikarhulumente wephondo leNtshona Kapa zifumaneka kwicandelo leethenda lale website, ehlaziywa rhoqo ngeveki. Ungakhangela kuwo onke amangenelo mhlawumbi ngokwebakala (umzekelo: ezonyango okanye izixhobo zeekhompyutha) okanye nangaliphi na igama eliphambili olikhethayo.
Olunye ulwazi ngale nkqubo yeethenda nokuba isebenza njani
IMIYALELO:
UKUBHALISA NJENGESHISHINI
Nabani na angazifaka izicelo zeethenda zikarhulumente - kodwa ke ukuze ube nokutyikitya ithenda kaRhulumente Wephondo leNtshona Kapa kufuneka ube kanti ubhalisile kwisikhundla samashishini eNtsahona Kapa. Kubhaliswa simahla yaye urhulumente weli phondo kwakunye nesixeko saseKapa basebenzisa isikhundla esinye sokubhalisa ngoko ke kuyakufuneka ubhalise kube kanye kuphela.
Zitsalele ke eli phetshana lokubhalisa njengeshishini apha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6823.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezothutho > Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezikhethekileyo

IZITHUTHI ZABANTU ABANEEMFUNO EZIKHETHEKILEYO


Iinkcukacha Zezothutho Ngabo Bangevayo (IiNkonzo)
UMaspala waseKapa waseka iNkonzo yeZothutho loLuntu elungiselelwe izithulu. Oku kujika abantu ananengxaki yokungeva kakuhle ngeendlebe ukuba bafumane iinkcukacha malunga nezothutho, umzekelo: amaxesha okuhamba kweebhasi, iindlela ezihamba ngazo kwakunye nezikhululo eziya kuzo, oko bekufumana ngokutsalela kwiminxeba yakwaTelkom kusetyenziswa isixhobo esincedisa ukumamela ekuthiwa yiTeldem. Ezi nkcukacha zifumaneka ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Convenient Dial-a-Ride for the Physcially Disabled (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 389 KB)

This brochure provides information on the special needs public transport service, Dial-a-Ride. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkonzo Zothutho Ezizodwa zeDial-A-Ride (IiNkonzo)
Inkonzo yothutho yeDial-a-Ride ilunguselelwe abantu abangenakho ukukwazi ukusebenzisa ezinye iindlela zothutho ngenxa yeemfuno zabo ezizodwa. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uMeyi 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6852.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Amaqumrhu kahulumente > Icandelo Lemfundo Noqeqesho Lwamacandelo > I-SETA karhulumente weDolophu neeNkonzo Ezingqamene naManzi

I-SETA karhulumente weDolophu neeNkonzo Ezingqamene naManzi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






I-EMAIL:

shirleyp@lgwseta.co.za


UMNXEBA:

011 456 8579


IFEKSI:

011 450 4948


IDILESI YESITALATO:

20 Skeen Boulevard, Bedfordview, 2008


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1964, Bedfordview, 2008


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Shirley Pressly


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezabasebenzi (The Government of South Africa)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.6862.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Amaqumrhu kahulumente > Icandelo Lemfundo Noqeqesho Lwamacandelo > Iqumrhu leZiqinisekiso zokuphumelela Kwizifundo ngeZimbiwa

Iqumrhu leZiqinisekiso zokuphumelela Kwizifundo ngeZimbiwa






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






I-EMAIL:

MelanyB@mqa.org.za


UMNXEBA:

011 403 7946


IFEKSI:

011 403 8424


IDILESI YESITALATO:

33 Hoofd Street, 4thFloor, Forum 2, Braampark, Braamfontein, 2001


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X66, Braamfontein, 2017


UMNTU ONOKUDIBANA NAYE:

Menzi Mthwecu (CEO)


ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:

Isebe Lezabasebenzi (The Government of South Africa)






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.68650.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Amashishini Amancinci > Uqeqesho Neemfundiso

UQEQESHO NEEMFUNDISO


Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu, Wephondo (iCandelo Likarhulumente)
Iphulo iRED Door linyathelo lecandelo elilawula amashishini asakhasayo, asakhulayo nakhulileyo elikwiSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho. Eli candelo ke lijolise ekuphuculeni ekuphakamiseni uphuhliso lwamashishini asakhasayo kunye/okanye amashishini aphantsi kwabanini abamnyama. Yintoni le RED Door?, Ingakunceda njani le RED Door? Isixhobo Soncedo Neengcebiso Kumashishini Amancinci ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Resources for Small Businesses (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
These are some of the many public and private sector organisations that provide support for small businesses. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo (IiNkonzo)
Ngo-2001/2002 abafundi abangama-3000 abavela kwizikolo ezingama-64 baye baziswa ngoqeqesho loshishino. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Ukuba ungumnini weshishini elisakhasayo odinga inkxaso nokuncediswa, amaziko Anikezela Ngeengceibiso eRED Door akwiNtshona Kapa iphela anganakho ukukunika iingcebiso, akuncede uze nomkhomba-ndlela ze akuthumele nakweminye imibutho enikezela ngeengcebiso zoshishino. Fumanisa banzi ngeli Nyathelo leRED Door, Fumana eyona Ofisi Inikezela Ngeengcebiso yeRED Door ikufutshane nawe, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Isikhokelo Esishwankathelweyo seNkqubo Yeengcebiso Nenkxaso yeThuso (IiNkcukacha Zoluntu)
Le ncwadana inikezela ngeenkcukacha ezigcweleyo ngeNkqubo Yeengcebiso yeThuso ndawonye nemigaqo nemiqathango yokuthabatha inxaxheba kule nkqubo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.68650.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Amashishini Amancinci
Uqeqesho Neemfundiso
UQEQESHO NEEMFUNDISO
Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu, Wephondo (iCandelo Likarhulumente)
Iphulo iRED Door linyathelo lecandelo elilawula amashishini asakhasayo, asakhulayo nakhulileyo elikwiSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho. Eli candelo ke lijolise ekuphuculeni ekuphakamiseni uphuhliso lwamashishini asakhasayo kunye/okanye amashishini aphantsi kwabanini abamnyama. Yintoni le RED Door?, Ingakunceda njani le RED Door? Isixhobo Soncedo Neengcebiso Kumashishini Amancinci ...
Uncedo Kubanini-mashishini Abasakhulayo (IiNkonzo)
Ngo-2001/2002 abafundi abangama-3000 abavela kwizikolo ezingama-64 baye baziswa ngoqeqesho loshishino.
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Le ncwadana inikezela ngeenkcukacha ezigcweleyo ngeNkqubo Yeengcebiso yeThuso ndawonye nemigaqo nemiqathango yokuthabatha inxaxheba kule nkqubo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.68661.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Amashishini Amancinci > Izibonelelo Neenkxaso-mali

IZIBONELELO NEENKXASO-MALI


Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
La ke ngawona masebeaseburhulumenteni, amaqumrhu aseburhulumenteni kwanamabutho entsebenziswano phakathi kukarhulumente namashishini abucala anceda amashishini asakhulayo ukuba afikelele kwinkxaso-mali ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Small Business Development Agency (SEDA) Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
The Small Enterprise Development Agency (seda) is the Department of Trade and Industry's agency for supporting small business in South Africa. It contains information on starting and running your own business, including finance, management, tendering, BEE and more. There is also a collection of useful factsheets to download. &nbsp;&gt;&nbsp;


UKhuphiswano Lwamashishini (IiNkonzo)
Ukuba unoluvo olukhulu lweshishini, ungaluphuhlisa lube lishishini lokwenyani ngokuthi ungenele ukhuphiswano lwamashishini oluxhaswa liSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho: Ukhuphiswano lweZicwangciso zamaShishini, Ukhuphiswano lweBusiness Beat lwe-R100 ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono. Ukuze ibe nokufikelela, inkampani kufuneka -mpany must: Ibe kanti inezabelo ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.68661.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Amashishini Amancinci
Izibonelelo Neenkxaso-mali
IZIBONELELO NEENKXASO-MALI
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
La ke ngawona masebeaseburhulumenteni, amaqumrhu aseburhulumenteni kwanamabutho entsebenziswano phakathi kukarhulumente namashishini abucala anceda amashishini asakhulayo ukuba afikelele kwinkxaso-mali ...
UKhuphiswano Lwamashishini (IiNkonzo)
Ukuba unoluvo olukhulu lweshishini, ungaluphuhlisa lube lishishini lokwenyani ngokuthi ungenele ukhuphiswano lwamashishini oluxhaswa liSebe loPhuhliso loQoqosho noKhenketho: Ukhuphiswano lweZicwangciso zamaShishini, Ukhuphiswano lweBusiness Beat lwe-R100 ...
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono. Ukuze ibe nokufikelela, inkampani kufuneka -mpany must: Ibe kanti inezabelo ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.68747.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama (IiNkonzo)
Kukho iindidi ngeendidi zeenkonzo zenkxaso ezikhoyo ukunceda amashishini avelayo.
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono. Ukuze ibe nokufikelela, inkampani kufuneka -mpany must: Ibe kanti inezabelo ...
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe (IiNkonzo)
Le nkonzo ichaza imisebenzi yeNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso kwanokuba zingafikeleleka njani ezinye iinkonzo zayo. Ifanele ingakumbi umntu osaqala phantsi ishishini, kodwa ke zikwakho neenkonzo ezifanele nezinokuba lulutho kwiinkampani namashishini amakhulu.
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle (IiNkonzo)
Amashishini angathanda ukufunda ngeendlela zokuthengisela iimalike zamazwe angaphandle, okanye aphucule indlela asebenza ngayo, angalufumana ulwazi kwakunye namathuba oqeqesho kwezi ndawo zilandelayo ...
Ukunikezela Ingxelo Ngenkohliso Eyenziwa Ziinkampani (IiNkonzo)
Urhulumente unomgaqo-nkqubo wokunikezela ngamathuba eethenda kwiinkampani ezithile. Oko ke kukuthi urhulumente uthathela ingqalelo eminye imiba engeloxabiso xa anikezela ngethenda. Ukuba inkampani ethile ithi iziveze njengenkampani yenkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama, ngelixa ingekho phantsi kwabalawuli abamnyama, le nkampani inetyala "lokukhohlisa".
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.6885.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Icandelo Lemfundo Noqeqesho Lwamacandelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Eli candelo lezothutho ke lijongene namacandelwana asibhozo:
Ukuthumela phambili Nokucoca
Ukujongana nemithwalo ebandayo
Ezemizila kaloliwe
Amacandelo oshishino athutha uluntu emigaqweni
iTETA le inoxanduva lokuqulunqa nokuqinisekisa ukusebenza kwesicwangciso sezakhono seli candelo lezothutho. Ikwatsala neentlawulo zezibonelelo ze iqinisekise nomgangatho weentshukumo zoqeqesho kwimfundo nophuhliso lweli candelo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha qhagamshelana nala majelo ala macandelwana:
Inombolo Yomnxeba: 011 974 1756
Ijelo Lecandelo Lokuthumela phambili Nokucoca
Ijelo Elijongana nemithwalo ebandayo
Inombolo Yomnxeba: 031 207 4462
Ijelo Lezithuthi Zasemanzini
Inombolo Yomnxeba: 021 531 3064
Ijelo Lezithuthi Zemizila Kaloliwe
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1280 / 0197
Ijelo Lezithuthi ezithutha ezibandayo emigaqweni
Ijelo Leshishini lokuthutha uluntu emigaqweni
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1280 / 0197
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1280 / 0197
UMNXEBA:
IFEKSI:
IDILESI YESITALATO:
IDILESI YEPOSI:
ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.69201.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Q &gt Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali

Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali





Isebe Lezimbiwa Namandla (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Uninzi lwabaqhubi luqhuba izithuthi ezineenjini ezingekho mgangathweni, nto leyo ethetha ukuba imali ithi ivuthelelwe ngaphandle ngale mibhobho iphuma umoya omdaka wesithuthi! ISebe Lezimbiwa Namandla licebisa abasebenzisi bamafutha ukuba balandele la macebiso okusetyenziswa kwamafutha nendlela esemgangathweni yokuqhuba ukuze kongiwe ilitha nganye yamafutha esithuthi.






* Zivale iifesitile zenqwelo-mafutha xa uqhuba, kuba kaloku ifestile evulekileyo idala umoya obangela ukuba kusebenziseke amafutha ongezelelwe ngamashumi amabini ekhulwini kunesiqhelo. Kumntu ochitha ikhulu leerandi ngeveki kumafutha esithuthi, ukonga amashumi amabini ekhulwini kungathetha ukuba uya konga ama-R20 ngeveki, mali leyo inokuphinda-phindana iye kufikelela kuma-R80 ngenyanga. Leyo ke yimali umntu abenokuyihlawula kwityala lendlu yakhe okanye ibe yimali egcinelwa amaxesha obunzima.


* Sebenzisa ioli elungelelana neentlobo ezinininzi zezithuthi kuba yona inciphisa oku kusebenziseka kwamafutha amaninzi.


* Lolonga inqwelo-mafutha yakho uqinisekise ukuba isoloko isemgangathweni rhoqo.


* Sebenzisa incwadi oza kugcina kuyo onke amaxesha othenge ngawo amafutha enqwelo-mafutha yakho kwakunye nemigama osele uyihambile ukuze ube nokuzibekela amanqaku amatsha oqoqosho ukuze ube nokuwubona nomahluko ekusebenzieni kwezithuthi sakho ngenxa yokungasebenzi kwezixhoobo ezithile zaso.


* Ukuba unakho seka amaqela okuthuthana nezihlobo.


* Tshintshela kumatayala abizwa ngokuba zii-radial ply kuba kaloku wona axhathisa kancinci xa ejikeleza futhi ahlala ixesha elide kunala kuthiwa zii-cross ply.


* Kubaleke ukuqhuba ngamavili aonomoya osezantsi kuba kaloku umoya wamavili ophantsi kakhulu awandisi nje kuphela ukusebenza kwamavili, kodwa ke ukwanciphisa kakhulu ubomi bamatayala lawo.


* Zinqande ekuqhubeni umana ukumisa okokoko.


* Xa usenyusa isantya, kwenze kancinci oko.


* Musa ukuqhuba ngesantya esiphezulu. Okona usenyusa isantya kukokona usebenzisa amafutha amaninzi.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7004.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > Ulwaphulo-mthetho &amp; Nokhuseleko > AmaPolisa

AMAPOLISA


Crime Statistics: 1994/1995 to 2003/2004 (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
This publication contains crime statistics from 1994/1995 to 2003/2004. It includes a breakdown of crime figures per area and a detailed breakdown of statistics for various types of crime. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izikhululo Zamapolisa (IBakala Lezxhobo)

Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa (IiNkonzo)
Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi. &nbsp;&gt;&nbsp;


AmaPolisa eSixeko saseKapa (IiNkonzo)
AmaPolisa eSixeko saseKapa (CTCP) yinkonzo yamapolisa kamasipala. Umsebenzi ophambili we-CTCP kukunikezela inkonzo yobupolisa ngokuthi ibonakale rhoqo. Nawo akwabamba abantu ze anikezele nezohlwayo zeendidi zawo amatyala. Oku ingalulwaphulo-mthetho olunzima, amatyala eZithuthi kunye nemithetho kamaspala kwingingqi ngaphakathi kwiSixeko saseKapa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina (IiNkonzo)
Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7004.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Ulwaphulo-mthetho Nokhuseleko
AmaPolisa
AMAPOLISA
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa (IiNkonzo)
Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi.
Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina (IiNkonzo)
Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7005.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > Ulwaphulo-mthetho &amp; Nokhuseleko > Iinkonzo Zokhuseleko Ekuhlaleni

IINKONZO ZOKHUSELEKO EKUHLALENI


Safer Festive Season Report 2005/2006: Executive Summary (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf)

uFebruwari 2006

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka (IiProjekthi)
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile. &nbsp;&gt;&nbsp;


Contacting your Community Safety Forum (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
The function of a Community Safety Forum (CSF) is to coordinate the crime prevention activities of all government and non-government organisations (NGOs) that are involved in crime prevention in an area, which may cover several police station areas. This is so that unnecessary duplication can ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu (IBakala Lezxhobo)

Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni (IiNkonzo)
IForum yamaPolisa yasekuhlaleni (i-CPF) iqulethe imibutho namaziko anjengezikolo, imibutho yabahlawuli-rhafu, imibutho yoluthu, amashishini kunye namaziko enkolo, asebenzisana namapolisa engingqi. Injongo ye-CPF kukudala nokugcina indawo ekhuselekileyo nenokhuselo kubemi abahlala kummandla waloo CPF. &nbsp;&gt;&nbsp;


Community Police Forum Toolkit (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
This toolkit explains community policing and Community Police Forums, and gives you all the help you need in setting up and running a Community Police Forum. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni (IBakala Lezxhobo)

Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Iinkampani Zokuphuculwa Kwezixeko ezi ziinkampani ezingajonge kwenza ngeniso ezimele abanini-mihlaba (oko kukuthi ke abahlawuli berhafu) kwingingqi yomhlaba kamaspala othile. Le nkampani ke yenza izivumelwano nomaspala kuqokelelwe imali ethe chatha (eyirhafu yale nkampani) kubahlawuli beebkonzo zikamaspala abahlala kuloo ngingqingaphezu kwezo ntlawulo baqhele ukuzihlawula. Le mali ithiwe ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7005.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Ulwaphulo-mthetho Nokhuseleko
Iinkonzo Zokhuseleko Ekuhlaleni
IINKONZO ZOKHUSELEKO EKUHLALENI
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka (IiProjekthi)
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile.
Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni (IiNkonzo)
Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni (IBakala Lezxhobo)
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi ...
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga ...
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Iinkampani Zokuphuculwa Kwezixeko ezi ziinkampani ezingajonge kwenza ngeniso ezimele abanini-mihlaba (oko kukuthi ke abahlawuli berhafu) kwingingqi yomhlaba kamaspala othile. Le nkampani ke yenza izivumelwano nomaspala kuqokelelwe imali ethe chatha (eyirhafu yale nkampani) kubahlawuli beebkonzo zikamaspala abahlala kuloo ngingqingaphezu kwezo ntlawulo baqhele ukuzihlawula. Le mali ithiwe ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7009.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > Ulwaphulo-mthetho &amp; Nokhuseleko > Ukuhlala Ukhuselekile

UKUHLALA UKHUSELEKILE


Victim Empowerment Programme (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
The Victim Empowerment Programme aims to lessen the long-term impact of crime by proactively tending to the needs of all victims. &nbsp;&gt;&nbsp;


Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile (IiNkcukacha Zoluntu)
"iKhaya Elikhuselekileyo kuwo Onke Amanina Nabantwana Bethu" - Ukhuseleko lwamanina nolwabantwana bethu ngundoqo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Olu ke luluhlu lweenombolo eziluncedo nezibalulekileyo onokuzigcina ecaleni komnxeba ukwenzela amaxesha kaxakeka. Unakho kanti nokwangeza iinombolo zakho ezibalulekileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke (IiNkcukacha Zoluntu)
Esi sikhokelo singokuqinisekisa ukuba ikhaya nesitiya sakho sikhuselekile kuwe nabantwana bakho saxhaswa ngezimali ngabakwa-HTH, ngentsebenziswano neChild Accident Prevention Foundation of Southern Africa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi (IiNkcukacha Zoluntu)
Esi sikhokelo sinikezela ngamaqhinga okuthintela iimeko zokuxhwilwa kwezithuthi. Ukwenziwa kwesi sikhokelo kuxhaswe ngezimali ngabakwaNetstar. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya (IiNkonzo)
Ukuba ulixhoba lobundlobongela basekhaya kwaye umntu okuphatha gadalalangumntu owalamene naye ngokwasekhaya, ungenza isicelo somyalelo wokhuseleko phantsi komthetho obizwa ngokuba yi-Domestic Violence Act. Umyalelo wokhuseleko uneemeko ezithile ezimisa ukuba lo mntu okuphatha gadalala angazenzi. Ukuba lo mntu ukuphatha gadalala uthe akazithobela ezi meko, angabanjwa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
Ukuba uthe wadlwengulwa okanye wenzakaliswa ngokwesondo, ungagqithisa ingxelo malunga noku emapoliseni. Kukuzithandela kwakho ukuba uyigqithise le ngxelo nokuba ungayigqithisi emapoliseni kodwa ukuba awuyinikezeli, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Amapolisa awavumelekanga ukuba angavumi ukuphanda ityala lakho, kodwa ukuba awuyigqithisanga ingxelo, ityala lakho alisayi kuphandwa ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala (IiNkonzo)
Kukho intaphane yamakhaya amakhosikazi abephethwe gadalala eNtshona Koloni abhaliswe neSebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa. Amakhosikazi adinga ukhuseleko angaqhagamshelana nekhaya elo ngqo, okanye acele unontlalo-ntle kwi-ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawo okanye kwisikhululo samapolisa ngoncedo lokuqhagamshelana nendawo yokuhlala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Victims of Sexual Offences: What You Should Know! (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf)

This pamphlet provides practical support and information about reporting the assault to the police, the medical examination by the accredited health care practitioner, the feelings you may have after being sexually assaulted, and where to get help and support. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni (IiNkonzo)
IForum yamaPolisa yasekuhlaleni (i-CPF) iqulethe imibutho namaziko anjengezikolo, imibutho yabahlawuli-rhafu, imibutho yoluthu, amashishini kunye namaziko enkolo, asebenzisana namapolisa engingqi. Injongo ye-CPF kukudala nokugcina indawo ekhuselekileyo nenokhuselo kubemi abahlala kummandla waloo CPF. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina (IiNkonzo)
Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu. &nbsp;&gt;&nbsp;


Anti-Terrorism Bill (IMithetho Esayilwayo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 38 KB)

15 uNovemba 2002

This bill gives effect within the Republic to the relevant international instruments relating to terrorism, provides for offences relating to terrorist acts and for measures designed to combat terrorism. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7009.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
Ulwaphulo-mthetho Nokhuseleko
Ukuhlala Ukhuselekile
UKUHLALA UKHUSELEKILE
Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile (IiNkcukacha Zoluntu)
iKhaya Elikhuselekileyo kuwo Onke Amanina Nabantwana Bethu" - Ukhuseleko lwamanina nolwabantwana bethu ngundoqo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni.
Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Olu ke luluhlu lweenombolo eziluncedo nezibalulekileyo onokuzigcina ecaleni komnxeba ukwenzela amaxesha kaxakeka. Unakho kanti nokwangeza iinombolo zakho ezibalulekileyo.
Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke (IiNkcukacha Zoluntu)
Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi (IiNkcukacha Zoluntu)
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya (IiNkonzo)
Ukuba ulixhoba lobundlobongela basekhaya kwaye umntu okuphatha gadalalangumntu owalamene naye ngokwasekhaya, ungenza isicelo somyalelo wokhuseleko phantsi komthetho obizwa ngokuba yi-Domestic Violence Act. Umyalelo wokhuseleko uneemeko ezithile ezimisa ukuba lo mntu okuphatha gadalala angazenzi. Ukuba lo mntu ukuphatha gadalala uthe akazithobela ezi meko, angabanjwa.
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
Ukuba uthe wadlwengulwa okanye wenzakaliswa ngokwesondo, ungagqithisa ingxelo malunga noku emapoliseni. Kukuzithandela kwakho ukuba uyigqithise le ngxelo nokuba ungayigqithisi emapoliseni kodwa ukuba awuyinikezeli, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Amapolisa awavumelekanga ukuba angavumi ukuphanda ityala lakho, kodwa ukuba awuyigqithisanga ingxelo, ityala lakho alisayi kuphandwa ...
Iindawo Zokuhlala Zamakhosikazi Akhe Abephethwe Gadalala (IiNkonzo)
Kukho intaphane yamakhaya amakhosikazi abephethwe gadalala eNtshona Koloni abhaliswe neSebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa. Amakhosikazi adinga ukhuseleko angaqhagamshelana nekhaya elo ngqo, okanye acele unontlalo-ntle kwi-ofisi yesithili yeli sebe ekufutshane nawo okanye kwisikhululo samapolisa ngoncedo lokuqhagamshelana nendawo yokuhlala.
Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni (IiNkonzo)
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi ...
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga ...
Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina (IiNkonzo)
Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu.
uNovemba 2002
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.71606.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iziganeko
UMHLA:
IBAKALA:
Usuku/Iveki/Inyanga ekujoliswe kuyo
INDAWO:
INKCAZELO:
Icuba likwindawo yesibini kwezona zinto zibangela ukufa ehlabathini, ngokusuba umphefumlo omnye kwelishumi kwihlabathi jikelele (malunga nezigidi ezintlanu zisutywa kukufa ngenxa yalo ngonyaka). Isiqingatha sabantu abatshayayo namhlanje ? siya kuphela sibulawa licuba"
Umbutho Wezempilo Wehlabathi
Umxholo wosuku lokwazisa ngeengozi zecuba lwalo nyaka uphethe indaba yolawulo lwecuba nentlupheko.
Ukubhiyozela oku, iSebe lezeMpilo liza kube libambe isiganeko sesizwe kwiHolo Yoluntu yaseSalt River, eKapa, apho uMphathiswa wezeMpilo aya kube ethetha namakhosikazi asuka kumzi-mveliso okufutshane apho.
Iintshukumo ezininzi sele zicwangciselwe eso siganeko, ntshukumo ezo zifana nobungqina obusuka kowayesakutshaya ngeendlela icuba eliyichaphazela ngayo impilo yomntu kwanemibuliso ngokubethwa kwamagogogo ukubonisa ukubethwa kwezinto ezimbi eziza necuba ngokuthi umntu ayeke ukutshaya ze akhuthaze nabanye ukuba benze njalo.
Eli Sebe sele likhuphe ulwazi ngeendlela ezimbi icuba elizichaphazela ngayo iintlanga ngeentlanga.
Ukutshaya Namakhosikazi
Ulutsha Nokutshaya
UQHAGAMSHELWANO:
Inombolo Yomnxeba Yokuyeka Ukutshaya: 011 720 3145
Imibuzo:
Zanele Mthembu
UMlawuli weBhunga Lesizwe Elichasene Nokutshaya
UMNINI-MCIMBI:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.71938.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Iindaba > USuku lwezeNdalo lweHlabathi

USuku lwezeNdalo lweHlabathi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



28 uMeyi 2004
UMTHOMBO WEENDABA Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noCwangciso loPhuhliso leNtshona Koloni (EA&DP) liya kube libhiyozela uSuku lwezeNdalo lweHlabathi - World Enviromental Day (WED) ngoLwesithathu, umhla we-2 nangoLwesine, umhla we-3 kuJuni, e-Oudtshoorn.

Njengoko kuya kube kugxininiswe kumxholo woSuku lwezeNdalo lweHlabathi, iWED, othi, "idikheyidi yozinzo. INdalo yeThu! IKamva lethu, kanti wona umxholo ekuya kugxilwa kuwo lihlabathi liphela uya kube usithi, "ZiyiMfuneko enkulu! IiLwandle namaLwandlekazi, ziFile okanye ziPhila, kumboniso owaye waqhutyelwa kwiZiko loLuntu iBridgton, e-Oudtshoorn.

Abafundi nabahlohli, kwakunye noluntu ngokubanzi abakummandla wase-Oudtshoorn baye babizwa ukuba babekho kulo mboniso. Izikolo zazinikwe ithuba lokuba zithathe inkxaxheba kukhuphiswano lokubonisa izinto ezihambelana nomxholo lo, kubandakanywa ungcoliseko nenkunkuma. Kwakukwakho namabhaso ayefunyanwa.

Eli yayilithuba elibaluleke kakhulu lokubona izinto ekungabalwa ezimbalwa kuzo, ezaziyimiboniso efana nechityana elalinezilwanyana ezahluka-hlukileyo zolwandle, izinto ezenziwe ngemveliso ephinde yenziwa ntsha, umboniso woopopayi, amaPolisa oMzantsi Afrika ayegcine ukhuseleko, kufundiswa nange-HIV/Aids, kukho necandelo lezemililo, kusenziwa nomdlalo weqonga nomxhentso/daniso. Ukoleka koku, iindwendwe ezithile zafumana ithuba lokuya ezifameni nasemiqolombeni ekwakule ngingqi, into leyo eyongezelela ivuso kuzo.

Ukufumana ezinye iinkcukacha okanye xa kukho umntu ofuna ukubonisa ngezinto zakhe ezihambelana nezinto zendalo, umzekelo, iimveliso, ubugcisa, izinto zokubonisa kwindawo ohlala kuyo, nceda tsalela uRussell Mehl kule nombolo (021) 483 2752 okanye ku- 082 448 4763, kungenjalo dibana naye ngale imeyili, rmehl@pgwc.gov.za okanye ungene kuvimba-nckukacha wethu kule dilesi; www.capegateway.gov.za.










Imifanekiso YeyeCandelo lezoTylelelo loMzantsi Afrika








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* World Environment Day: Oudshoorn Celebrations (2 - 3 Jun 2004) (Isiganeko) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

UVIMBA-MPEPHA WEENDABA


2007: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2006: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2005: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC

2004: uJAN uFEB uMAR uAPR uMAY uJUN uJUL uAUG uSEP uOCT uNOV uDEC



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uMeyi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.71938.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Iindaba
USuku lwezeNdalo lweHlabathi
USuku lwezeNdalo lweHlabathi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Njengoko kuya kube kugxininiswe kumxholo woSuku lwezeNdalo lweHlabathi, iWED, othi, "idikheyidi yozinzo. INdalo yeThu! IKamva lethu, kanti wona umxholo ekuya kugxilwa kuwo lihlabathi liphela uya kube usithi, "ZiyiMfuneko enkulu! IiLwandle namaLwandlekazi, ziFile okanye ziPhila, kumboniso owaye waqhutyelwa kwiZiko loLuntu iBridgton, e-Oudtshoorn.
Abafundi nabahlohli, kwakunye noluntu ngokubanzi abakummandla wase-Oudtshoorn baye babizwa ukuba babekho kulo mboniso. Izikolo zazinikwe ithuba lokuba zithathe inkxaxheba kukhuphiswano lokubonisa izinto ezihambelana nomxholo lo, kubandakanywa ungcoliseko nenkunkuma. Kwakukwakho namabhaso ayefunyanwa.
Eli yayilithuba elibaluleke kakhulu lokubona izinto ekungabalwa ezimbalwa kuzo, ezaziyimiboniso efana nechityana elalinezilwanyana ezahluka-hlukileyo zolwandle, izinto ezenziwe ngemveliso ephinde yenziwa ntsha, umboniso woopopayi, amaPolisa oMzantsi Afrika ayegcine ukhuseleko, kufundiswa nange-HIV/Aids, kukho necandelo lezemililo, kusenziwa nomdlalo weqonga nomxhentso/daniso. Ukoleka koku, iindwendwe ezithile zafumana ithuba lokuya ezifameni nasemiqolombeni ekwakule ngingqi, into leyo eyongezelela ivuso kuzo.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.72545.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
INKCAZELO:
Esi Sikhundla Sonxibelelwano Solutsha lweMsomsobomvu siqulethe iinkcukacha ngezifundo ezahlukeneyo ezinokuthi zithatyathwe kwaneemfuno zokungena kwisifundo ngasinye. Ulwazi olulapho luquka:
ingcaciso ngezo zifundo iimpawu zomntu onokuthabatha ezo zifundo inqanaba lokufunda olufunekayo (kuquka nokuzikhethela izifundo ozithandayo)
izifundo zeziko lemfundo ephakamileyo ezifunwayo abaqeshi abanokuba nomdla kwabo bafundi imithombo yolwazi enokuba luncedo ngezo zifundo umntu azikhethileyo izifundo ezisonde kwezo umntu azikhethileyo amathuba oncedo ngenkxaso-mali yokufunda.
" ukukunceda ufikelele kwizigqibo ngezifundo onomdla kuzo.
Esi sikhundla sonxibelelwano siqulethe ulwazi ngokuba ungawukhangela njani na umsebenzi.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Amathuba Ekhondo Elinokulandelwa loMsebenzi kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu (IiNkonzo)
Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.72588.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ulutsha Olusemngciphekweni
Ukufumana Imibutho Yolutsha yaseMzantsi Afrika
Ukufumana Imibutho Yolutsha yaseMzantsi Afrika
INKCAZELO:
Kukho intaphane yemibutho eMzantsi Afrika esebenza nolutsha phantsi kwemiba emininzi neyahlukileyo. Le mibutho iquka imibutho engajonge ngeniso, imibutho yenkolo, amanyathelo afumana uncedo nenkxaso ngezimali kurhulumente. Ukuze ufumanise ukuba yeyiphi na imibutho ekhonyayo kwingingqi ohlala kuyo, ungaphendla ezi zikhundla zonxibelelwano ngekhompyutha
Isikhundla Solwazi seKomishoni Yesizwe Yolutsha Esinemibutho Yolutsha yaseMzantsi Afrika
Imibutho Engajonge Ngeniso Ezibhalise eNtshona Koloni
ISIKHUNDLA SOLWAZI SEKOMISHONI YESIZWE YOLUTSHA ESINEMIBUTHO YOLUTSHA YASEMZANTSI AFRIKA
IKomishoni Yesizwe Yolutsha igcina uluhlu database lwemibutho eli-135 eMzantsi Afrika esebenza nabantu abatsha.
Esi sikhundla solwazi singaphendlwa ngokwelona gama lingundoqo kuloo mba uwufunayo.
ISIKHUNDLA SOLWAZI SEENKOZO ZEMIBUTHO YEMSOBOMVO
Esi sikhundla solwazi siyafumaneka kwiSikhundla Sonxibelelwano Solutsha.
Ungasiphendla esi sikhundla solwazi ngokuthi ufake:
igama lombutho uhlobo lwenkonzo iphondo isithili/inqila.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe ungaqhagamshelana neZiko Elitsalelwa Iminxeba kule nombolo 08600 YOUTH (08600 96884).
IMIBUTHO ENGAJONGE NGENISO EBHALISE ENTSHONA KOLONI
Imibutho emininzi engajonge ngeniso eNtshona Koloni ibhaliswe kwiSebe leeNkonzo Zoluntu Nokupheliswa Kwentlupheko. Ukuze ufumanise ukuba yeyiphi na imibutho ekhonyayo kwingingqi ohlala kuyo, ungaphendla uluhlu lwemibutho ebhalisiwey kwikhompyutha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IKomishoni yoLutsha yeSizwe
YAYAMENE
Amaziko Ononophelo Lolutsha (IBakala Lezxhobo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.72713.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu
INKCAZELO:
Ubuqhetseba Bukudla Imali. Bubone, Buxele. Buphelise!"
IMIYALELO:
Ungatsalela le nombolo yesizwe ingahlawulelwayo yokunikezela ingxelo ngorhwaphilizo olugquba kwinkqubo yokhuseleko loluntu 0800 203 293.
Abasebenzi beziko elamkela iminxeba bafumaneka ukususela ngeMivulo uye kuma ngooLwezihlanu, phakathi kwe-7:30 ekuseni ne-4 malanga. Ukuba akunqweneli kulishiya igama lakho, ungayifaka ingxelo yakho ngaphandle kokuzazisa.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.72801.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni > Izithembiso Zekhulu Leentsuku Zokuqala: Ikhadi Lengxel

Izithembiso Zekhulu Leentsuku Zokuqala: Ikhadi Lengxel




INJONGO:

Ukubonisa abantu baseNtshona Koloni ukuba uRhulumente wePhondo uzinikele ekuziseni iinkonzo futhi uyaphendula kwiimfuno zabemi beli Phondo.


ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:




URhulumente wephondo leNtshona Koloni uzinikele ekuqinisekiseni ukuba eli Phondo liba liKhaya Kuthi Sonke. Njengengxenye yoku kuzinikela, iNkulumbuso uMnumzana Ebrahim Rasool, kwiNtetho yakhe Yobume Bephondo, wabhengeza ukuba kweli khulu leentsuku zokuqala (ntsuku ezo ziqale ngomhla wamashumi amabini anesibhozo kwinyanga kaCanzibe zaya kuma ngomhla wesixhenxe kwinyanga yoMsintsi), uRhulumente wePhondo uya kuthabatha amanyathelo acacileyo ukuphucula ubomi babantu baseNtshona Koloni

Kwizithembiso zayo zekhulu lokuqala leentsuku, iNkulumbuso yenze urhulumente wazinikela ekudaleni:




ikhaya elinempumelelo kumntu wonke

ukukhula kwenene kwamashishini ... iphulo lokufukanywa kwamashishini ... ingxowa-mali yoshishino lwezolimo ... inkqubo ehlanganyelweyo yabanini-mashishini kwicandelo lezotyelelo



ikhaya elikhuselekileyo kuthi sonke

amapolisa emizila kaloliwe ... amavolontiya ebambanani ... izikhululo zamapolisa eziphuculweyo ... amacandelo okuphathwa gadalala elusatsheni nempatho-mbi ngokwesondo ebantwaneni ... ukubanjwa kuvalelwe abathengisi nabathubelezisi beziyobisi ...



ikhaya elisempilweni kuthi sonke

amaxesha okulinda ancitshisiweyo ... amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo ...



ikhaya esinokuphilisana kulo sonke

amabhunga ezemidlalo ... iinkqubo zokuzonwabisa ngemidlalo ... amaziko nezixhobo zemidlalo ezikolweni ... imidlalo yamaqela akwiingingqi ezisondeleleneyo ...



ikhaya elisiphilisa sonke

isikolo sezifundo zolimo ... ukuthengiselwa kwamazwe angaphandle iimveliso zeli ...



ikhaya lokusebenzisana kuthi sonke

ukuvulwa kwamaphulo okwakhiwa kwezindlu ... ulawulo lweentlekele ... iinkqubo eziluqilima zolawulo oluhlanganyelweyo ...



ikhaya elinokusithwala sonke

umsebenzi wokucocwa kwentshona koloni ...



ikhaya lokusebenza kuthi sonke

inkqubo eyongezelelweyo yesebe lemisebenzi yoluntu ... ukuvula kwe-ofisi yeetaxi ...



ikhaya kuthi sonke

ngena ngaphakathi, tyelela ikhompyutha, tsala umnxeba ... iphulo icape access ... umthetho osaqulunqwayo ongokusekwa kwebhunga lophuhliso lwephondo ... umthetho osaqulunqwayo ongokusekwa kwekomishoni yolutsha ... ukuphinda kuvulwe umzi-mveliso ...



ikhaya elisikhathalela sonke

ukubhalisela inkxaso-mali yesondlo sabantwana ...



ikhaya lokufunda kuthi sonke

ukufakelwa kombane ezikolweni ... isikolo usasazo ...


Izithembiso zekhulu lokuqala leentsuku zijolise ekuboniseni ngokuphandle abemi beNtshona Koloni, ukuba uRhulumente wePhondo leNtshona Koloni uzinikele futhi ubakhathalele ngokumangalisayo abantu baseNtshona Koloni.



"This is a responsive and caring government. Over the next 100 days citizens throughout this province will receive a clear signal of the care and commitment of this Government. Action to be taken over these 100 days is only a deposit on the better life, a deposit on the contract with the people to create work and to fight poverty, a deposit on the objectives of iKapa elihlumayo, namely: dignity, equity and prosperity. These hundred days will also serve as a tangible signal of our direction over the next five years."

iNkulumbuso Ebambeleyo yeNtshona Koloni , Ebrahim Rasool




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Premier van die Wes-Kaap (Wes-Kaapse Provinsiale Regering)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* State of the Province Address: 2004 - , Premier of the Western Cape (Iintetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Western Cape Budget 2004 - Isebe looNondyebo (UHlahlo lwabiwo-mali) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.72801.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Izithembiso Zekhulu Leentsuku Zokuqala: Ikhadi Lengxel
Izithembiso Zekhulu Leentsuku Zokuqala: Ikhadi Lengxel
INJONGO:
Ukubonisa abantu baseNtshona Koloni ukuba uRhulumente wePhondo uzinikele ekuziseni iinkonzo futhi uyaphendula kwiimfuno zabemi beli Phondo.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
URhulumente wephondo leNtshona Koloni uzinikele ekuqinisekiseni ukuba eli Phondo liba liKhaya Kuthi Sonke. Njengengxenye yoku kuzinikela, iNkulumbuso uMnumzana Ebrahim Rasool, kwiNtetho yakhe Yobume Bephondo, wabhengeza ukuba kweli khulu leentsuku zokuqala (ntsuku ezo ziqale ngomhla wamashumi amabini anesibhozo kwinyanga kaCanzibe zaya kuma ngomhla wesixhenxe kwinyanga yoMsintsi), uRhulumente wePhondo uya kuthabatha amanyathelo acacileyo ukuphucula ubomi babantu baseNtshona Koloni
Kwizithembiso zayo zekhulu lokuqala leentsuku, iNkulumbuso yenze urhulumente wazinikela ekudaleni:
ikhaya elinempumelelo kumntu wonke ukukhula kwenene kwamashishini ... iphulo lokufukanywa kwamashishini ... ingxowa-mali yoshishino lwezolimo ... inkqubo ehlanganyelweyo yabanini-mashishini kwicandelo lezotyelelo ikhaya elikhuselekileyo kuthi sonke amapolisa emizila kaloliwe ... amavolontiya ebambanani ... izikhululo zamapolisa eziphuculweyo ... amacandelo okuphathwa gadalala elusatsheni nempatho-mbi ngokwesondo ebantwaneni ... ukubanjwa kuvalelwe abathengisi nabathubelezisi beziyobisi ...
ikhaya esinokuphilisana kulo sonke amabhunga ezemidlalo ... iinkqubo zokuzonwabisa ngemidlalo ... amaziko nezixhobo zemidlalo ezikolweni ... imidlalo yamaqela akwiingingqi ezisondeleleneyo ...
ikhaya elisiphilisa sonke isikolo sezifundo zolimo ... ukuthengiselwa kwamazwe angaphandle iimveliso zeli ...
ikhaya lokusebenzisana kuthi sonke ukuvulwa kwamaphulo okwakhiwa kwezindlu ... ulawulo lweentlekele ... iinkqubo eziluqilima zolawulo oluhlanganyelweyo ...
ikhaya elinokusithwala sonke umsebenzi wokucocwa kwentshona koloni ...
ikhaya lokusebenza kuthi sonke inkqubo eyongezelelweyo yesebe lemisebenzi yoluntu ... ukuvula kwe-ofisi yeetaxi ...
ikhaya kuthi sonke ngena ngaphakathi, tyelela ikhompyutha, tsala umnxeba ... iphulo icape access ... umthetho osaqulunqwayo ongokusekwa kwebhunga lophuhliso lwephondo ... umthetho osaqulunqwayo ongokusekwa kwekomishoni yolutsha ... ukuphinda kuvulwe umzi-mveliso ...
ikhaya elisikhathalela sonke ukubhalisela inkxaso-mali yesondlo sabantwana ...
ikhaya lokufunda kuthi sonke ukufakelwa kombane ezikolweni ... isikolo usasazo ...
Izithembiso zekhulu lokuqala leentsuku zijolise ekuboniseni ngokuphandle abemi beNtshona Koloni, ukuba uRhulumente wePhondo leNtshona Koloni uzinikele futhi ubakhathalele ngokumangalisayo abantu baseNtshona Koloni.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7296.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ingqesho

INGQESHO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Abasebenzi Basemakhitshini neNgxowa-mali Yokhuselo Lwabangasaphangeliyo
Ukususela kwinyanga kaCanzibe ngo-2003, bonke abasebenzi basemakhitshini abasebenza iiyure ezingaphaya kwama-24 ngenyanga kufuneka babhaliselwe I-UIF. Oku kuquka abasebenza ngamaxesha athile kunye nabo basebenza isigxina. &nbsp;&gt;&nbsp;


Expanded Public Works Programme (EPWP) Opportunities Portal (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
There is little accurate information on unemployed people in the Western Province. The Expanded Public Works Programmes (EPWP) Opportunities Portal aims to be a comprehensive provincial database of unemployed people and their skills. The portal, called Umsebenzi: helps job seekers find job opportunities, helps employers ... &nbsp;&gt;&nbsp;


IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho
Abaqeshwa abangamakhosikazi banelungelo lekhefu lokuya kubeleka leenyanga ezine. Eli khefu lingaqala kwiiveki ezine phambi kosuku umntwana alindeleke ngalo futhi umqeshwa akanakunyanzeliswa ukuba abuyele emsebenzini de agqibe iiveki ezintandathu emva kokufumana umntwana lowo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho
Iyintoni iNgxowa-mali Yokhuseleko Lwabangasaphangeliyo? Ingxowa-mali le ibanceda njani abaqeshwa? Abasebenzi bangafaka ibango lemali engakanani? Ungasifumana isongezelelo xa sele uzisebenzisile izibonelelo zakho? ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini
Abasebenzi abonzakele okanye abathe bahlaselwa sisifo ngenxa omsebenzi wabo banakho ukufaka ibango lemali esuka kwiNgxowa-mali Yembuyekezo. Iintsapho zabo nazo zinakho ukufaka amabango ukuba umntu obebonelela ngenkxaso nokuphila kwamalungu azo uthe wasutywa kukufa ngenxa yesifo okanye ukonzakala akufumene emsebenzini.Ngubani onokufaka ibango? Ngubani onokufaka imali kule Ngxowa-mali? ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi
Umthetho I-Occupational Health and Safety Act unika abasebenzi ilungelo lokusebenzela kwindawo esempilweni nekhuselekileyo. Lo mthetho uyala abaphathi ukuba babeke abameli bezokhuseleko kunye neekomiti zokhuseleko kwiindawo zokubenzela. Ukwalawula nezinto ezifana nezindlu zangasese, amagumbi okutshintshela, izixhobo zoncedo lokuqala, amanzi okusela, iindawo zokuhlambela, impahla yokhuseleko, oomatshini, ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7296.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
INGQESHO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Ukususela kwinyanga kaCanzibe ngo-2003, bonke abasebenzi basemakhitshini abasebenza iiyure ezingaphaya kwama-24 ngenyanga kufuneka babhaliselwe I-UIF. Oku kuquka abasebenza ngamaxesha athile kunye nabo basebenza isigxina.
IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho
Abaqeshwa abangamakhosikazi banelungelo lekhefu lokuya kubeleka leenyanga ezine. Eli khefu lingaqala kwiiveki ezine phambi kosuku umntwana alindeleke ngalo futhi umqeshwa akanakunyanzeliswa ukuba abuyele emsebenzini de agqibe iiveki ezintandathu emva kokufumana umntwana lowo.
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho
Iyintoni iNgxowa-mali Yokhuseleko Lwabangasaphangeliyo? Ingxowa-mali le ibanceda njani abaqeshwa? Abasebenzi bangafaka ibango lemali engakanani? Ungasifumana isongezelelo xa sele uzisebenzisile izibonelelo zakho? ...
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini
Abasebenzi abonzakele okanye abathe bahlaselwa sisifo ngenxa omsebenzi wabo banakho ukufaka ibango lemali esuka kwiNgxowa-mali Yembuyekezo. Iintsapho zabo nazo zinakho ukufaka amabango ukuba umntu obebonelela ngenkxaso nokuphila kwamalungu azo uthe wasutywa kukufa ngenxa yesifo okanye ukonzakala akufumene emsebenzini.Ngubani onokufaka ibango? Ngubani onokufaka imali kule Ngxowa-mali? ...
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7319.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Amaphulo > Ingqesho

THE GOVERNMENT OF SOUTH AFRICA - AMAPHULO: INGQESHO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7324.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezolimo > Ukushishina ngokulima

UKUSHISHINA NGOKULIMA


Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo (IiNkonzo)
Umzana wophendlo lwezifo zezityalo phaya e-Elsenburg inika uluntu lwaseNtshona Koloni inkonzo yoxilongo lwezifo zezityalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)
Le Nkonzo Inikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo inikezela iziphakamiso ngesondo nezichumisi kwizityalo ze igonyele iingxaki zesondlo ekuhlola-hlolweni komhlaba, amanzi nezityalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
Ngokomthetho, onke amachiza ezolimo, aquka abulala izityalo ezingadingekiyo, kufuneka evavanyelwe ukuba akulungele ngokwenene na ukuza neziphumo ezifunekayo nokhuseleko lwezityalo ngaphambi kokuba zikhutshelwe iintengiso. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkonzo zonkcenkceshelo (IiNkonzo)
Icandelwana lonkcenkceshelo kwiCandelo loLawulo lwezobuNjineli bezoLimo linikezela ngengcebiso nezikhokelo zokunceda abo bangabankcenkcesheli ukuba amanzi bawasebenzise ngendlela enocikizeko. Ezi ngcebiso ke nezi zikhokelo zibandakanya nokuhlolwa kwendlela ezicwangciswe ngayo izinto zokunkcenkceshela kwakunye nokuzihlola indlela ezisebenza ngayo phaya emasimini ezi zinto zokunkcenkceshela, khona ukuze kuqinisekiswe ukuba ziyahambelana nemigangatho ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkonzo Yenzululwazi Yomhlaba (IiNkonzo)
iCandelo Lenzululwazi Yomhlaba leSebe Lokusetyenziswa Kwezibonelelo linikezela ngenkonzo yokwahlula-hlula ngokwemigangatho umhlaba kubalimi beentengiso kwanabo batsha abanengxelo nemephu yomhlaba ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Purchasing Veld Seed (IiNkonzo)
Ungazithengela ezi ngcambu zasehlathini zilandelayo kwi-ofisi yeSebe Lezolimo eseVostile:iTipteris sinuata ("Karoo bitou"), i-Eriocephalus africanus ("Kapokbos"), iHirpicium integrifolium ("Haarbossie"), iChaetobromus dregeanus ("Hartbeesgras") &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
uMbutho Weziswe soMzantsi Afrika Ojongene Nokhuseleko Lwezityalo unoxanduva lokujongana nempilo kwanomgangatho wezityalo ezikhuliswa apha eMzantsi Afrika okanye ezithunyelwe ngamanye eMzantsi Afrika. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuhlolwa Komhlaba Ongaphiliyo, Izityalo, Ikalika, Isichumisi, Umgquba Namanzi (IiNkonzo)
Iziko Lophando Ngomhlaba, Amanzi Nembewu Yezityalo elise-Elsenburg provides lihlola-hlola Umhlaba, Isityalo, Isichumisi, inorganic analysis of Soil, Plant, Isichumisi, Ikalika, Isamente, Umgquba Namanzi ngeenjongo zokufumanisa izidingo nobume bezichumisi, ukufumanisa iimpawu zokungasebenza kwale nkqubo, ukufumanisa iingxaki kwanokuphucula indlela yokulawula izakhi-mzimba. &nbsp;&gt;&nbsp;


Registration Trials of Herbicides in the Western Cape (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
All chemicals, such as herbicides, that are used for agricultural purposes must first be tested for effectiveness and safety before they can be released onto the market place. This product registration process is known as the Registration. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7324.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Ezolimo
Ukushishina ngokulima
UKUSHISHINA NGOKULIMA
Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo (IiNkonzo)
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)
Le Nkonzo Inikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo inikezela iziphakamiso ngesondo nezichumisi kwizityalo ze igonyele iingxaki zesondlo ekuhlola-hlolweni komhlaba, amanzi nezityalo.
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
Ngokomthetho, onke amachiza ezolimo, aquka abulala izityalo ezingadingekiyo, kufuneka evavanyelwe ukuba akulungele ngokwenene na ukuza neziphumo ezifunekayo nokhuseleko lwezityalo ngaphambi kokuba zikhutshelwe iintengiso.
Iinkonzo zonkcenkceshelo (IiNkonzo)
Icandelwana lonkcenkceshelo kwiCandelo loLawulo lwezobuNjineli bezoLimo linikezela ngengcebiso nezikhokelo zokunceda abo bangabankcenkcesheli ukuba amanzi bawasebenzise ngendlela enocikizeko. Ezi ngcebiso ke nezi zikhokelo zibandakanya nokuhlolwa kwendlela ezicwangciswe ngayo izinto zokunkcenkceshela kwakunye nokuzihlola indlela ezisebenza ngayo phaya emasimini ezi zinto zokunkcenkceshela, khona ukuze kuqinisekiswe ukuba ziyahambelana nemigangatho ...
Inkonzo Yenzululwazi Yomhlaba (IiNkonzo)
iCandelo Lenzululwazi Yomhlaba leSebe Lokusetyenziswa Kwezibonelelo linikezela ngenkonzo yokwahlula-hlula ngokwemigangatho umhlaba kubalimi beentengiso kwanabo batsha abanengxelo nemephu yomhlaba ...
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
uMbutho Weziswe soMzantsi Afrika Ojongene Nokhuseleko Lwezityalo unoxanduva lokujongana nempilo kwanomgangatho wezityalo ezikhuliswa apha eMzantsi Afrika okanye ezithunyelwe ngamanye eMzantsi Afrika.
Ukuhlolwa Komhlaba Ongaphiliyo, Izityalo, Ikalika, Isichumisi, Umgquba Namanzi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7328.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezolimo > Ushishino Kwezolimo

USHISHINO KWEZOLIMO


Best Mangement Principles for Aquaculture Practises (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

Inkxaso Kushishino Lwezolimo (IiNkonzo)
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho. &nbsp;&gt;&nbsp;


Cape Institute for Agricultural Training: November and December 2005 Course Dates (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo (IiNkonzo)
ISebe Lezolimo linikezela ngengcaciso kwimisebenzi ngemisebenzi ekunokukhethwa kuyo kwiCandelo Lezolimo:iingcali kwezezitiya nemiyezo nokukhuliswa kwezityalo ngezichumisi emanzini okanye entlabathini nakuhlalutye, izazinzulu kwezokutya/iingcali zobugcisa, uphendlo lwezifo zezityalo, izazinzulu kwinkalo yonyango lwezilwanyana. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uhlahlo-mali lweCOMBUD Enterprise (IiNkonzo)
Iindlela zoqulunqo lohlahlo-mali lwamashishini eCOMBUD zingasetyenziswa njengezikhokelo zokuqulunqwa kohlahlo-mali lwamashishini amatsha okanye ekuthelekiseni amanani kuhlahlo-mali lwamashishini asele eqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano (IiNkonzo)
Ishishini eliqhutywa gentsebenziswano lishishini eliqhutywa liqela labantu abasebenza kunye ukufikelela kwiinjongo zabo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini (IiNkonzo)
Esi sikhokelo sihlanganiselwe ukuncediasana namafama, abasebenzi abongezelelweyo, abaphandi kwanabanye ababandakanyekayo kwimicimbi yaloo efama yenkcitho kwanasekuthatyathweni kwezigqibo ezinento yokwenza noomatshini. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso (IiNkonzo)
Eyona nto lijolise kuyo eli candelo kukufaka ixabiso kwiimveliso zolimo kule fama ngokweenkqubo ezifana nokomisa, ukupholisa, ukufaka ezikanini kwanokufaka ezipakethini ngeenjongo zokwandisa ingeniso kwanamandla okukhuphisana namanye amashishini. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo (IiNkonzo)
Le Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo ke ijolise kuxhaseni amaqela, abantu kwakunye noluntu olukweli candelo lwezolimo oluhlala kwiingingqi ezazisakuhleleleka kwilixa elingaphambili. &nbsp;&gt;&nbsp;


Technology Development & Transfer: Extension Service to Farmers (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
The aim of our extension service is to promote sustainable agricultural systems within the Western Cape in order to ensure prosperous farming communities and rural livelihoods. &nbsp;&gt;&nbsp;


Agricultural Research Council Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Information on the Council and the services it offers to the farming community is available on this website. There is also detailed information on the projects that the Council is involved in the products that they have developed. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya (IiNkonzo)
IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufakwa kwezicelo zoncediso-mali kwiPhulo le-LRAD (IiNkonzo)
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uOktobha 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7328.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Ezolimo
Ushishino Kwezolimo
USHISHINO KWEZOLIMO
Inkxaso Kushishino Lwezolimo (IiNkonzo)
iSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho lingawathumela amafama kuthotho lweenkqubo zokuwaxhobisa ngolwazi, inkxaso noqeqesho.
Izifundo Nemisebenzi kwiCandelo Lezolimo (IiNkonzo)
ISebe Lezolimo linikezela ngengcaciso kwimisebenzi ngemisebenzi ekunokukhethwa kuyo kwiCandelo Lezolimo:iingcali kwezezitiya nemiyezo nokukhuliswa kwezityalo ngezichumisi emanzini okanye entlabathini nakuhlalutye, izazinzulu kwezokutya/iingcali zobugcisa, uphendlo lwezifo zezityalo, izazinzulu kwinkalo yonyango lwezilwanyana.
Iindlela zoqulunqo lohlahlo-mali lwamashishini eCOMBUD zingasetyenziswa njengezikhokelo zokuqulunqwa kohlahlo-mali lwamashishini amatsha okanye ekuthelekiseni amanani kuhlahlo-mali lwamashishini asele eqhuba.
Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano (IiNkonzo)
Ishishini eliqhutywa gentsebenziswano lishishini eliqhutywa liqela labantu abasebenza kunye ukufikelela kwiinjongo zabo.
Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini (IiNkonzo)
Esi sikhokelo sihlanganiselwe ukuncediasana namafama, abasebenzi abongezelelweyo, abaphandi kwanabanye ababandakanyekayo kwimicimbi yaloo efama yenkcitho kwanasekuthatyathweni kwezigqibo ezinento yokwenza noomatshini.
Ukwenziwa Kweemveliso Kwanokufakwa Kwexabiso (IiNkonzo)
Eyona nto lijolise kuyo eli candelo kukufaka ixabiso kwiimveliso zolimo kule fama ngokweenkqubo ezifana nokomisa, ukupholisa, ukufaka ezikanini kwanokufaka ezipakethini ngeenjongo zokwandisa ingeniso kwanamandla okukhuphisana namanye amashishini.
Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo (IiNkonzo)
Le Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo ke ijolise kuxhaseni amaqela, abantu kwakunye noluntu olukweli candelo lwezolimo oluhlala kwiingingqi ezazisakuhleleleka kwilixa elingaphambili.
Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya (IiNkonzo)
IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, ...
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.73351.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
IKomishoni Ejongene Nezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa
IKomishoni Ejongene Nezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa
INKCAZELO:
IKomishoni Ejongene Nezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa (ekwaziwa njenge-Ombudsman) ijongana nezikhalazo ngokuziphatha kwamagosa kaRhulumente weSixeko saseKapa ngokuphathelele kuluntu jikelele. Oku ke kukwaquka iimeko zokuphathwa gadalala, izigqibo ezingenabulungisa okanye ezikhetha icala okanye ukuziphatha kwanolawulo ngendlela egwenxa. Usenakho nokufaka izikhalazo ngokungahoyakali, ukungathatyathwa kwamanyathelo okuthintela urhwaphilizo kwanokunganyaniseki kwala magosa eluntwini.
IMIYALELO:
Ungazithumela izikhalazo zakho kule dilesi:
Okanye ke utyelele le ofisi:
ngemida yolawulo lwale Komishoni ngendlela yokufaka isikhalazo amagunya ale Komishoni.
Ukuba udinga ezinye iinkcukacha, ungaqhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 400 5487
La mabakala amaziko:
Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7336.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBergrivier > IiNkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Ukuzonwabisa > Amaziko Enkcubeko, Awezemidlalo Nawokuzonwabisa aseBergrivier

Amaziko Enkcubeko, Awezemidlalo Nawokuzonwabisa aseBergrivier






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Lo Maspala ugcina ze alawule la maziko oluntu alandelayo:
* amathala eencwadi
* amaziko olondolozo lwembali
* iilwandle kwakunye namaziko okuzonwabisa
* iipaka zikamaspala kwakunye namaziko okuzonwabisa
* amaziko asekuhlaleni ezemidlalo.



IMIYALELO:

Ungaqhagamshelana namaziko kamaspala waseBergriver kwezi nombolo zilandelayo:

Amathala eencwadi
Ithala leencwadi laseDwarskersbos: 022 784 0109
Ithala leencwadi lasePiketberg: 022 913 1123

Amaziko Alondoloza Imbali
iZiko Elilondoloza Imbali lasePiketberg: 022 913 1126

Amadama Okuqubha
elasePiketberg: 022 913 1640

Iipaka Zeecaravan
Piketberg Caravan Park: 022 913 1467 or 082 353 7708
Iindawo Zokuzonwabisa Kumalwandle
eDwarskersbos: 022 784 0110
ePelikaan: 022 783 0383
eStywelyne: 022 783 0408

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.73721.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Ukuthenga & Nokuba Nekhaya Elilelakho
Amalungelo Obunini: Ubungqina Bokuba Ngumnini-mhlaba
Amalungelo Obunini: Ubungqina Bokuba Ngumnini-mhlaba
INKCAZELO:
Xa uthenga umhlaba, kufuneka ufumane ubungqina boko ngokuthi loo mhlaba ubhaliswe egameni lakho. Eli lungelo lobunini ke libubungqina bokuba ngokwenene unguye umnini walo mhlaba. Uya kudinga uncedo lwegqwetha kwimicimbi yempahla nemihlaba ukuze likuncedise kwinkqubo yokudluliselwa kwalo mhlaba egameni lakho.
Uya kuba ngumnini walo mhlaba kuphela xa uMphathi wala magunya etyikitya oku kudluliselwa kwamalungelo obunini.
Ikopi yesi siqinisekiso sobunini sigcinwa kwi-Ofisi Yamagunya Obunini. Nabani na ke angakwazi ukujonga ukuba ngubani na umnini womhlaba othile ngokuthi aqhagamshelane nale Ofisi Yamagunya Obunini.
IMIYALELO:
Ungaqhagamshelana noMphathi Wamagunya Obunini kule dilesi
Inombolo Yomnxeba: 021 464 7600
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.74084.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu
IKomishoni iKomishoni yaseKapa Yemiboniso Ebhanya-bhanya iKomishoni yaseKapa Yemiboniso Ebhanya-bhanya
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le Komishoni ke iyinkampani yeCandelo lama-21 (ayijonganga ngeniso), yaye isebenza njengombutho ozimeleyo, onamagunya awo ohlanganisa imicimbi enento yokwenza nemiboniso bhanya-bhanya yeSixeko saseKapa kwakunye noRhulumente Wephondo leNtshona Kapa.
Ikwanoxanduva lokuba liliso ekuveliseni imibvoniso bhanya-bhanya kwiSixeko nakwiphondo ngokubanzi. Oku ke kuquka ukuhlanganiswa kwanolawulo kwalo lonke ulwazi oluchaphazela nolunokuba luncedo ekuvelisweni kwemiboniso bhanya-bhanya kulo mmandla..
Amaphepha-mvume Okuvelisa Imiboniso bhanya-bhanya
I-Ofisi Yamaphepha-mvume Okuvelisa Imiboniso bhanya-bhanya yeKapa isebenza njengeziko ekulilo lodwa elinikezela ngolawulo lwazo zonke iinkalo zeemvume zokuvelisa imiboniso bhanya-bhanya kumhlaba ophantsi kolawulo lweBhunga kummandla ophantsi kwamagunya olawulo lukamaspala weSixeko saseKapa.
Zintlanu ii-ofisi ezinikezela ngamaphepha-mvume okuvelisa imiboniso bhanya-bhanya kwesi sixeko. Iinkcukacha zoqhagamshelwano zezi ofisi ke ziyafumaneka:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9060
Amaxesha Okuvula
UMNXEBA:
IFEKSI:
IDILESI YESITALATO:
ICANDELO LIKARHULUMENTE ELIBEKA ILISO:
iCandelo Leenkonzo Zezicwangciso-maqhinga (Isebe Lokhuseleko loLuntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.74834.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Ubugcisa Nenkcubeko

UBUGCISA NENKCUBEKO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIGANEKO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO
















EZIPHAMBILI








Arts and Culture Applications: Applications for Funding 2006/7


Khawufumanise okunye ngePhulo Lokuvuselelwa kweGenadendal.













AMAZIKO ENKCUBEKO









iZiko Lenkcubeko laseMelkbos
iMelkbos Oppiesee
iGroot Drakenstein
iOkkie Jooste
iSchoemanspoort
iKoekenaap
iBien Donne

Isishwankathelo sala maziko














IKOMISHONI YENKCUBEKO








The iKomishoni Yenkcubeko yaseNtshona Koloni inoxanduva lokujongana, phakathi kwezinye izinto, nokuxhasa ngezimali imibutho namaphulo enkcubeko. Khawufumanise okunye ke ngale komishoni kwakunye namalinge ayo.






iCandelo Leenkonzo Zenkcubeko lincedisana neCandelo Lolawulo Lwemicimbi Yenkcubeko Nelifa Lemvelo ukuze kuziwe namalinge okulondoloza, okuphuhlisa nawokwandisa inkcubeko. Injongo ke kukongeza ixabiso nokuphucula umgangatho wempilo yabo bonke abemi baseNtshona Koloni, nokuba oko sewle kusenziwa ngokuziswa kwemidlalo yomboniso omnye kwiingingqi ezisemaphandleni, iindibano noqeqesho ezilokishini, ubugcisa okanye imiboniso yemizobo kwiidolophu ezahlukeneyo okanye ke iminyhadala kwiindawo ezahlukeneyo. Eli candelo lixhasa ze likhuthaze amaphulo obugcisa, maphulo lawo anethuba lokutsala nokubandakanya uluntu ngokubanzi ze azame ukumanya uluntu ze akhuthaze ukunyamezelana nokuqondana.

Umsebenzi weli candelo kukulondoloza, ukuphakamisa nokuphuhlisa ubugcisa nenkcubeko kula macandelo alandelayo:

* ubugcisa bokubonakalisa, obemiboniso kwanoboncwadi,
* iinzululwazi zendalo nezoluntu,
* amacandelo enkcubeko nembali
* iintshukumo ezibandakanya ulwazi lolutsha ngenkcubeko.

Eli candelo lisebenzisana kuhle nemibutho yobugcisa neyenkcubeko ze linikezele nangeengcebiso kumaphulo, lilawule ukuxhaswa kwawo ngezimali yaye likho kuthotoho lwamaphulo nemibutho yasekuhlaleni minyaka le. Eli candelo likwalawula, egameni leKomishoni Yenkcubeko yaseNtshona Koloni, amaziko enkcubeko asixhenxe avulelekileyo kuluntu ngokubanzi.

Amagosa enza umsebenzi weCandelo Lobugcisa neNkcubeko ngala:


Name
Position
Tel

Herman Venter
UMlawuli Obambeleyo kwiCandelo Lenkcubeko & Nelifa Lemvelo
021 483 9673

Loretta Goodman
uNobhala
021 483 9672

Hillary February
uMncedisi-Mlawuli
021 483 9728

Louis Brown
iGosa Elikhulu Kwimcimbi Yenkcubeko
021 483 9716

Lindsay Jephta
iGosa Elikhulu Kwimcimbi Yenkcubeko
021 483 9722

Lizahn Claasen
iGosa Elikhulu Kwimcimbi Yenkcubeko
021 483-9688

Thandwa Ntshona
iGosa Elikhulu Kwimcimbi Yenkcubeko
021 483 9714

Wonder Made
iGosa Elikhulu Kwimcimbi Yenkcubeko
021 483 9556

Florence Filton
Regional Office West Coast: Principal Cultural Officer
027 213 3018

Deon van Molendorff
Regional Office Oudtshoorn Principal Cultural Officer
044 279 1766

Mareve Biljohn
iGosa Elijongene Nemcimbi Yenkcubeko kwi-Ofisi Yommandla wase-Oudtshoorn: uMlawuli Wezimali
044 279 1766

Khiyaam Petersen
Financial Administrator
021 483 9724

Karen vd Merwe
Admin Support
021 483 9725

Wayne Coenraad
iCandelo Elinikezela Inkxaso Kubalawuli Bezimali
021 483 9718





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uSeptemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.74834.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Ubugcisa Nenkcubeko
UBUGCISA NENKCUBEKO: UBUME
UBUME
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
UQHAGAMSHELWANO
EZIPHAMBILI
AMAZIKO ENKCUBEKO
Isishwankathelo sala maziko
IKOMISHONI YENKCUBEKO
The iKomishoni Yenkcubeko yaseNtshona Koloni inoxanduva lokujongana, phakathi kwezinye izinto, nokuxhasa ngezimali imibutho namaphulo enkcubeko. Khawufumanise okunye ke ngale komishoni kwakunye namalinge ayo.
iCandelo Leenkonzo Zenkcubeko lincedisana neCandelo Lolawulo Lwemicimbi Yenkcubeko Nelifa Lemvelo ukuze kuziwe namalinge okulondoloza, okuphuhlisa nawokwandisa inkcubeko. Injongo ke kukongeza ixabiso nokuphucula umgangatho wempilo yabo bonke abemi baseNtshona Koloni, nokuba oko sewle kusenziwa ngokuziswa kwemidlalo yomboniso omnye kwiingingqi ezisemaphandleni, iindibano noqeqesho ezilokishini, ubugcisa okanye imiboniso yemizobo kwiidolophu ezahlukeneyo okanye ke iminyhadala kwiindawo ezahlukeneyo. Eli candelo lixhasa ze likhuthaze amaphulo obugcisa, maphulo lawo anethuba lokutsala nokubandakanya uluntu ngokubanzi ze azame ukumanya uluntu ze akhuthaze ukunyamezelana nokuqondana.
Umsebenzi weli candelo kukulondoloza, ukuphakamisa nokuphuhlisa ubugcisa nenkcubeko kula macandelo alandelayo:
ubugcisa bokubonakalisa, obemiboniso kwanoboncwadi, iinzululwazi zendalo nezoluntu, amacandelo enkcubeko nembali iintshukumo ezibandakanya ulwazi lolutsha ngenkcubeko.
Eli candelo lisebenzisana kuhle nemibutho yobugcisa neyenkcubeko ze linikezele nangeengcebiso kumaphulo, lilawule ukuxhaswa kwawo ngezimali yaye likho kuthotoho lwamaphulo nemibutho yasekuhlaleni minyaka le. Eli candelo likwalawula, egameni leKomishoni Yenkcubeko yaseNtshona Koloni, amaziko enkcubeko asixhenxe avulelekileyo kuluntu ngokubanzi.
Amagosa enza umsebenzi weCandelo Lobugcisa neNkcubeko ngala:
UMlawuli Obambeleyo kwiCandelo Lenkcubeko & Nelifa Lemvelo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.74987.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Iinkonzo Zolawulo Lwamaziko Elifa Lemvelo
IINKONZO ZOLAWULO LWAMAZIKO ELIFA LEMVELO: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IZIZA ZELIFA LEMVELO
Khawufumanise okunye Ngeziza ezintandathu zelifa lemvelo zaseMzantsi Afrika.
Amaziko elifa lemvelo ziindawo okanye amatye abalulekileyo kwinkcubeko okanye kwimbali kuquka nezakhiwo okanye izimiselo ezingaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka zikho, Izinto zakudala ezinqabileyo nezifundo ngezidalwa zamandulo ezifana namatye anqabileyo, ukuzika kweenqanawe kwakunye nemihlaba yokungcwaba namangcwaba.
Inkonzo Yolawulo Lwamaziko Elifa Lemvelo incedisa iBhunga Lelifa Lemvelo laseNtshona Koloni, ekulawuleni amaziko amaziko elifa lemvelo eli phondo ngokuthi inikezele ngeenkonzo zolawulo kweli Bhunga, kuquka:
nokuchonga nokwenza uphando ngelifa lemvelo namaziko elifa lemvelo ulawulo ngezicwangciso-maqhinga ngokhuselo nolawulo lwamaziko elifa lemvelo eNtahona Koloni ngenkxaso yezimali neyolawulo ngokuba ngoonobhala kwiBhunga Lelifa Lemvelo laseNtshona Koloni neekomiti zalo ngokuseka kwanokugcina izikhundla zolwazi namanye amaziko.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha Ngamaziko Elifa Lemvelo aseNtshona Koloni, khawufunde ngeBhunga Lelifa Lemvelo laseNtshona Koloni okanye ke utyelele iwebsite Yequmrhu Lamaziko Elifa Lemvelo aseMzantsi Afrika.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7551.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > Iinkonzo Zonyango Lwemfuyo

IINKONZO ZONYANGO LWEMFUYO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IiNkonzo Zonyango Lwezilwanyana ziqulethe:

* Impilo yezilwanyana: Ukujongajongana neengozi zezifo zezilwanyana, ukunqanda ukusasazeka kwezifo, ukongamela ukugqabhuka kwezifo zezilwanyana, nokucutshwa kokuvela kwezifo zezilwanyana ukulungiselela ukuba abavelisi bemfuyo bakhuphisane kumgangatho wanamhla kuqoqosho lwehlabathi.
* Ukhuseleko Lokutya: ukujongajongana neengozi kwakunye nophuhliso lwempilo yezilwanyna olubonelelwa nguRhulumente, ukuza nemiqathango nokujonga-jongana nokusetyenziswa kolawulo lwemicimbi yezempilo kwizilarha zokuxhelela, kwiindawo ezivelisa nezithumela ukutya kumanye amazwe ngokurhweba.
* Iinkonzo Zophando Lobugcisa Kwimpilo Yezilwanyana: ukwenza inkonzo yogonyo ngokophando lobugcisa kwimpilo yezilwanyana ngokungqamene nezithethe nemigangatho yezwe lethu neyamanye amazwe ukuze kuphuhle ukwamkeleka ngokwezempilo nemvume yokuthengisa izilwanyana neemveliso zezilwanyana





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7551.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iinkonzo Zonyango Lwemfuyo
IINKONZO ZONYANGO LWEMFUYO: UBUME
UBUME
IINKONZO
UQHAGAMSHELWANO
IiNkonzo Zonyango Lwezilwanyana ziqulethe:
Impilo yezilwanyana: Ukujongajongana neengozi zezifo zezilwanyana, ukunqanda ukusasazeka kwezifo, ukongamela ukugqabhuka kwezifo zezilwanyana, nokucutshwa kokuvela kwezifo zezilwanyana ukulungiselela ukuba abavelisi bemfuyo bakhuphisane kumgangatho wanamhla kuqoqosho lwehlabathi.
Ukhuseleko Lokutya: ukujongajongana neengozi kwakunye nophuhliso lwempilo yezilwanyna olubonelelwa nguRhulumente, ukuza nemiqathango nokujonga-jongana nokusetyenziswa kolawulo lwemicimbi yezempilo kwizilarha zokuxhelela, kwiindawo ezivelisa nezithumela ukutya kumanye amazwe ngokurhweba.
Iinkonzo Zophando Lobugcisa Kwimpilo Yezilwanyana: ukwenza inkonzo yogonyo ngokophando lobugcisa kwimpilo yezilwanyana ngokungqamene nezithethe nemigangatho yezwe lethu neyamanye amazwe ukuze kuphuhle ukwamkeleka ngokwezempilo nemvume yokuthengisa izilwanyana neemveliso zezilwanyana
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7569.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu iCandelo Leenkonzo Zoshishino
ICANDELO LEENKONZO ZOSHISHINO: UBUME
UBUME
UQHAGAMSHELWANO
Indima yeCandelo loMlawuli oyiNtloko kukuqinisekisa ukuba onke amacandelo ayayithobela imiqathango yezemali emisela indlela emayisetyenziswe ngayo imali. ICandelo loMlawuli likwaqhuba nolawulo nendlela emakuqhutywe ngayo kwezabasebenzi kwi-ofisi elikomkhulu, kwii-ofisi ezili-14 zesithili kwanamziko asibhozo eli Sebe. Oku kubandakanya nokufunwa kwabasebenzi nokukhethwa kwabo, ukulawulwa kwendlela abawuqhuba ngayo abasebenzi umsebenzi wabo, ulawulo lwezibonelelo zeenkonzo, ulawulo losungulo, ucwangciso lwezabasebenzi nophuhliso, kwanolawulo lwezabasebenzi. Imisebenzi yenkxaso yolawulo ebandakanya irejistri, abathunywa, abalungisi-zidlo, ukucoca, abaqhubi kunye nomnxibelelanisi-zingcingo weenkonzo zonxibelelwano.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.75947.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Piketberg Motor Vehicle Registering Authority

Piketberg Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Piketberg, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 913 1126


IFEKSI:

022 913 1380


I-EMAIL:

bergmun@telkomsa.net


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Mr S J Beukes





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.75949.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Porterville Motor Vehicle Registering Authority

Porterville Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Porterville, Bergrivier


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBergrivier


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 931 2100


IFEKSI:

022 931 3047


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Mr De Bruin





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.75964.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Moorreesburg Motor Vehicle Registering Authority

Moorreesburg Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Moorreesburg, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 433 2246


IFEKSI:

022 433 2799


I-EMAIL:

NieuwoudtA@swartlsnd.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms L Van Aarde







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.75966.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeSwartland > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Malmesbury Motor Vehicle Registering Authority

Malmesbury Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Malmesbury, Swartland


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwartland


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

022 482 2996


IFEKSI:

022 482 1866


I-EMAIL:

NieuwoudtA@swartland.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms AR Nieuwoudt







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJuni 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.75968.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Ceres Motor Vehicle Registering Authority

Ceres Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Ceres, Witzenberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseWitzenberg


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 316 8170


IFEKSI:

023 316 1997


I-EMAIL:

traf@ceres.org.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms AS Schickerling





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.76210.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
INKCAZELO:
Ngenyanga kaCanzibe ngo-2004, uRhulumente woMzantsi Afrika waphehlelela iRetail Bond yakhe entsha. Le ke yingxenye yephulo likarhulumente lokukhuthaza ukonga. IRetail Bond yaseMzanrsi Afrika lutyalo-mali noRhulumente waseMzantsi Afrika efumana inzala eqingqiweyo ngexesha lolo tyalo-mali. Ungatyala nasiphi na isixa esiphakathi kwewaka nesigidi seerandi ngexesha eliyiminyaka emibini, emithathu okanye emihlanu
Indlela Esebenza Ngayo
Ezinye iinkcukacha
Ukhuseleko
Inzala nemali zihlawulwa ngokobuxhaka-xhaka bobugcisa ngqo kwi-akhawunti yakho yebhanki, ndlla leyo ikhuseleke kakhulu kutyalo-mali.
Iimbuyekezo Eziqinisekisiweyo
Uya kufumana isixa senzala esisebenzayo kweli shishini ngelko xesha uqala ngalo ukutyala imali yakho.
Isixa senzala siqingqiwe de liphele ixesha lotyalo-mali lwakho. Uya kuyazi ngqo imali oya kuyifumana ukuba iya kuba ngakanani na.
Ungaphinda ukhethe ukuyityala inzala oyifumene kutyalo-mali lwakho kwinzala elinganayo naleyo ubutyala ngayo kwiBond yakho ze ke ube uqinisekisa ukukhula kwemaliu yakho.
Akukho mngciphekweni
Akunakuyisebenzisa iRetail Bond yakho njengobungqina bokuba uya kuyibuyisa nayiphi na imali-mboleko yakho kwenye indawo, leyo ke ibe yindlela yokuqinisekisa ukuba imali oyityalileyo ikhuselekile.
Ukuba ugqiba ekubeni uphinde uyityale inzala yakho, akuyi kuba namngcipheko wakuphinda utyale.
Inzala nemali ihlawulwa ngqo kwi-akhawunti yakho yebhanki ngosuku lokuhlawulwa kwenzala, kuqinisekiswa ukuba akukho kulibaziseka.
Ukufikeleleka ukuba udinga imali ngokukhawulezileyo, ungayikhupha ngaphambi kwexesha emva nje kweshumi elinesibini leenyanga, kodwaq ke kuya kufuneka uhlawule isohlwayo ukuba kukho ngaphantsi kwewaka leerandi kwiBond yakho.
Ungachonga umntu oza kufumana isabelo sakho seRetail Bond yaseMzantsi Afrika abe mnye okanye nangaphezulu. Oku ke kuthethe ukuba ukuba uthi usutywe kukufa, iRetail Bond yakho ayiyi kuhlanganiswa nolawulo lwenye nje impahla yakho.
Ukuba akuchongi mntu uza kufumana le mali, iBond le iya kuba yingxenye yempahla yakho.
Akukho zindleko
IMIYALELO:
INDLELA ESEBENZA NGAYO
ube ngummi woMzantsi Afrika onencwadana yesazisi yaseMzantsi Afrika.
Ube ngaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.
utyale ubuncinci imali eliwaka leerandi ze ubuninzi ibe sisigidi seerandi.
Xa utyala imali uya kuxelelwa izinga lenzala eliya kuhlala liqingqekile de liphele ixesha lotyalo-mali othi ulukhethe. Ungakhetha ukutyala ixesha eliyiminyaka emibini, emithathu okanye emithathu.
Izinga lenzala kutyalo-mali olutsha lubonakala naynga zonke futhi libhengezwa kwiwebsite yeBond yaseMzantsi Afrika. Izinga elisebenzayo xa usenza olu tyalo-mali liya kusebenza de liphele ixesha lotyalo-mali lwakho.
Inzala ihlawulwa rhoqo emva kweenyanga ezintandathu ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yoKwindla nangomhla wamashumi amathathu kwinyanga yoMsintsi, ngqo ebhankini yakho. Ungakhetha ukuyifaka kutyalo-mali lwakho le nzala (oko ke kukuthi, uphinde uyityala nayo).
Ngeenzame zokukhusela abatyali-zimali emngciphekweni:
Kufuneka ube:
nencwadana yakho yesazisi yaseMzantsi Afrika neenkcukacha ze-akhawunti yakho yebhanki iphetshana lesicelo eligcwalisiweyo intlawulo
Ukuba ubudala buphakathi kweshumi elinesibhozo namashumi amabini ananye, uya kudinga nenye yoku kulandelayo:
Ungasifaka isicelo:
EZINYE IINKCUKACHA
Ukuze ufumane okunye ngale Bond, qhagamshelana naba:
kule nombolo yomnxeba: 012 315 5888
Le website iqulethe iinkcukacha ngemali-mboleko, ndawonye namazinga enzala. Kukwakho nesixhobo sokubala esifumaneka kwikhomyutha esinokukunceda ubale ukuba liya kuba ngakanani na ixabiso lotyalo-mali lwakho ekupheleni kwexesha eliqingqelwe olo tyalo-mali.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.76305.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iziganeko
Iphulo Elimandla Lokugonya Ipoliyo Nemasisi Kubo Bonke Abantwana Abangaphantsi Kweminyaka Emihlanu
Iphulo Elimandla Lokugonya Ipoliyo Nemasisi Kubo Bonke Abantwana Abangaphantsi Kweminyaka Emihlanu
UMHLA:
IBAKALA:
IPhulo
INKCAZELO:
YIPHELISE NYA IPOLIYO! UYIPHELISE NYA IMASISI! NGOKUGONYA!
Ngoobani?
Bonke abantwana kwisizwe siphela, abangaphantsi kwiminyaka emihlanu baya kufumana izongezelelo ezibini zokuthintela ipoliyo. Abantwana abaphakathi kweenyanga ezili- 9 neminyaka emihlanu baya kufumana isitofu esinye esisongezelelo sokuthintela imasisi.
Nini?
Phi?
Dibana neklinikhi ekufuphi kuwe.
UMNINI-MCIMBI:
Iinkqubo Eziphangaleleyo Zezempilo (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ugonyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.76307.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Fish Hoek Motor Vehicle Registering Authority

Fish Hoek Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Fish Hoek, eKapa


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

08.00 - 15.30


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Central Circle
Fish Hoek
7975

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 784 2016


IFEKSI:

021 782 4838


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Mr S Delcarme





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.76309.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Milnerton Motor Vehicle Registering Authority

Milnerton Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Milnerton, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Milnerton Traffic Department , William Penn Drive.


IDILESI YEPOSI:

08.00 - 15.30 (Mon-Fri)
08.00 - 11.30 (Sat)

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

086 010 3089


IFEKSI:

021 550 1615


I-EMAIL:

ntombabambo.gulwa@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms N Gulwa





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.76401.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Bellville Motor Vehicle Registering Authority

Bellville Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Bellville, eKapa


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

08.00 - 15.30 (Mon-Fri)
08.00 - 12.00 (Sat)


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isixeko saseKapa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Reed Street, Bellville.

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

086 010 3089


IFEKSI:

021 918 2150


I-EMAIL:

desree.vermeulen@capetown.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms D Vermeulen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.7659.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho

IZIKO LOTHINTELO LOLWAPHULO-MTHETHO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Abajongene nokuLwa uLwaphulo-mthetho kwezeNtlalo bazisa ulawulo oluhlanganisiweyo lweeprojekthi zoluntu zokulwa ulwaphulo-mthetho. bayabandakanyeka nasekuhlanganiseni baxhase uluntu ekudonyuleni izinto eziphembelela ulwaphulo-mthetho. Ukubandakanyeka koluntu kudlala indima enkulu kule nkqubo kwanasekwenzeke oku, izakhono nolwazi ekwabelwanayo ngazo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77001.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Wellington Motor Vehicle Registering Authority

Wellington Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Wellington, Drakenstein


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeDrakenstein


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 873 1121


IFEKSI:

021 873 2206


I-EMAIL:

dianas@drakenstein.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms D Smith





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77007.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > De Doorn Motor Vehicle Registering Authority

De Doorn Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

De Doorns, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede Valley


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 356 2102


IFEKSI:

023 356 2217


I-EMAIL:

sgreyling@breedevallei.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms S December





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77009.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Ashton Motor Vehicle Registering Authority

Ashton Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Ashton, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 615 8000


IFEKSI:

023 615 2022


I-EMAIL:

amia@breeland.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Mr JP Amsterdam





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77013.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Montagu Motor Vehicle Registering Authority

Montagu Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Montagu, Breede River Winelands


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 614 8000


IFEKSI:

023 614 1841


I-EMAIL:

eunice@breedeland.gov.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77017.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Caledon Motor Vehicle Registering Authority

Caledon Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Caledon, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 212 2538


IFEKSI:

028 212 2538


I-EMAIL:

Caledon@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms M Wessels







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77029.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Hermanus Motor Vehicle Registering Authority

Hermanus Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Overstrand


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 313 8172


IFEKSI:

028 312 8172


I-EMAIL:

Jkritzinger@overstrand.gov.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms C Serfontein





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77031.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Bredasdorp Motor Vehicle Registering Authority

Bredasdorp Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bredasdorp, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 425 1919


IFEKSI:

028 425 3823


I-EMAIL:

Bredmun@inteko.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms A Breaurain







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77033.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Napier Motor Vehicle Registering Authority

Napier Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Napier, Cape Agulhas


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 423 3231


IFEKSI:

028 423 3977


I-EMAIL:

Bredmun@inteko.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Ms W Van Eck







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77218.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
W &gt Amanxiwa Anobutyebi Behlabathi eMzantsi Afrika
Amanxiwa Anobutyebi Behlabathi eMzantsi Afrika
Kukho amanxiwa Anobutyebi Behlabathi angama-788 kwihlabathi lonke, manxiwa lawo akhuselweyo ngeenzame zokulondoloza ubuhle bawo bendalo okanye ukubaluleka kwawo ngokwenkcubeko nangokwembali. Amanxiwa adweliswe njenganobutyebi behlabathi afumana ukunakanwa kumazwe akuwo kwanakumazwe angaphandle.
Ingingqi ye-fynbos yeNtshona Koloni neMpuma Koloni isandula ukunakanwa njengenxiwa eliqulethe ubutyebi behlabathi ngenxa yobuhle bayo bendalo nokubaluleka kwayo kwinzululwazi. Eli nxiwa liqulethe iingingqi ezisibhozo ezikhuselweyo, kubandakanywa noMyezo Wesizwe iKirstenbosch kunye nendawo yolondolozo lwendalo iDe Hoop. Ngokukonke, eli nxiwa linaba kangangeehektare ezingama-553,000 zomhlaba otyebileyo ziintlobo zezityalo, ezimele amashumi amabini eepesenti zezityalo zase-Afrika.
Izityalo ezinqabileyo zale ngingqi zinexabiso elikhulu kakhulu kwinzululwazi njengoko kukho iintlobo ngeentlobo kwanokuxinana kweentlobo ze-Fynbos kwingingqana nje encinci. Ukuxinana kwezi ntlobo-ntlobo kuMmandla iCape Floral kumalunga nelona nqanaba liphezulu ehlabathini futhi sele idizwe njengenye yezona ndawo zibalulekileyo ezilishumi elinesibhozo zempahla ephilayo ehlabathini.
Ukubaluleka kwesiqithi iRobben Island kwimbali kukhokelele ekunakanweni kwayo njengenxiwa Elinobutyebi Behlabathi ngo-1999. IRobben Island le ibisakusetyenziswa kule minyaka ingamakhulu amahlanu adlulileyo njengentolongo, isibhedlele nendawo yokuhlala nokuzilolonga kwamajoni. Izakhiwo ezininzi zesi siqithi zikhumbuza umntu ngembali yaso njengentolongo enolona khuseleko futhi ikwaluphawu lokuphumelela kweminqweno yesizwe, yenkululeko, neyolawulo lukarhulumente ngokwentando yesininzi kusoyiswa ingcinezelo.
Imihlaba ye-St Lucia Wetlands iqulethe iindidi ezahlukeneyo zokumila komhlaba, eziqulethe ooqaqaqa bangaphantsi kwamanzi, amalwandle amade anesanti eninzi, iintlabathi zesanti eziselunxwemeni, amachibi, imigxobhozo, imihlaba emanzi emikhulu yeengcongolo nemithi. Ukwahluka kobume bale mihlaba imanzi kwanokuhlangana kwayo namanye amacandelo emo-zulu kukhokelele ebukhweni beentlobo-ntlobo ezahlukeneyo zezityalo. Ukumila komhlaba okwenziwe ngemifanekiso eyenziwe ngamatye amancinane kwaneentlobo zeendawo zokuhlala zezi zityalo nezilwanyana nazo zikwadala imibono enomtsalane.
Eli nxiwa lihle kakhulu, lineentsika eziphezulu zohlobo lwelitye elilukhuni, iintlobo ezithile zemithi, iziganga zamatye esanti abugolide, amathafa engca aqeqngqeleka ngokuphakame kakhulu, iintlambo zamandulo ezinamacala amtyibilizi nemiwonyo enamatye. Ubuninzi beendawo zokuhlala zezilwanyana bukhusela uninzi lwendalo yemvelo yalapha neyehlabathi esemngciphekweni, ingakumbi iintaka nezityalo.
Kukwakho nemiqolomba emininzi neendawo zokufihla intloko phantsi kwamatye kunye neyona mbumba yemizobo yamatye inkhulu neyona ixineneyo e-Afrika, kumzantsi weSahara. Le mizobo isematyeni yenziwa sisizwe saBathwa kwixesha eliyiminyaka engamakhulu amane eyadlulayo. Le mizobo nemibhalo kula matye yeyomgangatho ophakame kakhlulu kwanothotho lwemiba kwanokuzotywa nokuboniswa kwezilwanyana nabantu. Konke oku kumele indlela yempilo yokukhonza yesizwe saBathwa abangasahlali kule ngingqi kungoku nje.
Le yingingqi emi kumda osemantla woMzantsi Afrika, odibanisa amazwe iZimbabwe neBotswana, iMapungubwe yayibobona bukhosi bukhulu kumazantsi eli lizwekazi phambvi kokuba ichithwe kwiminyaka yenkulungwane yeshumi elinesine. Isiza sebhotwe elasindayo nengingqi yokuhlala, kwaneziza ezimbini zangaphambili zokuhlala, zibonisa umfanekiso ongayiwayo wokuphuhla kwendlela yokuphila koluntu kwanendlela upolitiko lwalapho olwalumi ngayo kwiminyaka engamakhulu amane eyadlulayo.
Inkangeleko yenkcubeko kumhlaba weMapungubwe iqulethe ubungqina bonaniselwano loluntu ngemicimbi yalo, naniselwano olo lukhokelele kwiinguqu ezininzi nezinkulu ngokwenkcubeko nangokwezinye nje iindlela zokuphila zoluntu kuMazantsi e-Afrika phakathi kweminyaka u-900 no-1300 AD. Iintsalela zoku zibubungqina obugqibeleleyo bokukhula nokuchithakala okuye kwalandela kombuso weMapungubwe. Ezi ntsalela zibonisa ngokwemizobo indlela ukutshintsha kwemo yezulu ekube nefuthe ngayo yaye zigcina ukukhula nokufa kobukhosi baseMapungubwe.
Ingingqi yeSterkfontein iqulethe imbumba yamanxiwa amakhulu kakhulu nabaluleke kakhulu ngokolwazi aluquletheyo lwenzululwazi, manxiwa lawo asiphathela ukhanyo ngezona zinyanya zokuqala zomntu. La manxiwa ayingxenye yamawaba agcina ulwazi oluphuphumayo lwenzululwazi, lwazi olo lunomsebenzi obaluleke kakhulu kuthi luntu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7749.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
UZISO LWENKONZO YOLWAKHIWO LWEZINDLU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo loMlawuli oyiNtloko wokuNikwa kwabantu iZindlu uququzelela ulawulo lweprojekthi exhasa kwaye ikhuthaze uphuhliso lwenkqubo yokuhlaliswa kwabantu ezindlwini kwiSebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu.
Likhokele la macandelo alandelayo:
ICandelo loMlawuli woLawulo lweProjekthi yeZindlu
ICandelo loMlawuli woLawulo lweProjekthi yeZindlu
ICandelo loMlawuli woZiso lweeNkonzo nokuXhotyiswa koLuntu
Imisebenzi:
Ukulawulwa kweeprojekthi zezindlu kunye nolawulo lwemali-mboleko yezindlu.
Ukwenziwa kwenkonzo yeengcebiso ngophuhliso oluphathelele ekuhlalisweni kwabantu ezindlwini.
Ukukhuthazwa nokulawulwa koxhobiso ngezoqoqosho nokuxhotyiswa ngolwazi nangobuchule.
Ukuvandlakanywa kwendlela owenziwa ngayo umsebenzi womasipala wokunikwa kwabantu izindlu nophando ngeengxaki zeeprojekthi
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.77525.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lidiza ezinye zezona zinto ezibangela ukutya ityhefu, ndawonye neengcebiso ngeendlela zokuthintela ukutyhefwa, nokuba kufuneka wenze ntoni na uthe watya ityhefu ngempazamo.
Abantwana aba bandwebe indalo yaye bangathanda kakhulu ukuzivela. Ayothusi ke neyokuba ngaphezu kwamashumi amathandathu eepesenti zeemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya abantwana abangaphantsi kweminyaka engaphantsi kwesihlanu ubudala.
ZEZIPHI EZONA ZIBANGELA UKUTYIWA KWETYHEFU?
Uninzi lweemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya amayeza neziyobisi ezishiywe kwiindawo abanokufikelela kuzo abantwana.
Abantwana aba bakhe bazame nokusela iimveliso zasekhayeni ezifana neparaffin namanye amchiza okucoca, ingakumbi ukuba ezi mveliso zigalelwe kwiibhotile okanye kwizinto ekuqhele ukufakwa kuzo iziselo okanye ukutya.
Ukutya iityhefu ezinobuzaza, ezifana ne-lead, kungenzeka ngamaxesha athile ebantwaneni abahlala kwiingingqi ezingcolileyo ezifana nezo kukho kuzo imizi-mveliso nezintyalo ezinamachiza.
INGABA INGATHINTELEKA ITYHEFU YAYE YINTONI ENOKWENZIWA?
Uthintelo:
Qinisekisa ukuba amayeza, iziyobisi, izinto zokupheka kwakunye neemveliso zokucoca zibekelwa kude ebantwaneni, kwiikhabhathi ezitshixiweyo.
Sebenzisa izinto zokufaka ezineziciko ezikhuselekileyo xa ufaka ezi mveliso.
Ungaze ubeke ukutya namachiza okucoca okanye ukutya namayeza ndawonye.
Abantu abadala kufuneka bakuthintele ukusebenzisa amayeza phambi kwabantwana, njengoko abantwana aba bethanda kakhulu ukulingsnisa.
Gcina izibulali-zinambuzane kwakunye nezibulali zokhula kwiindawo ezingabonakaliyo nezingafikelelekiyo ebantwaneni.
Kwiingingqi ezinemizi-mveliso kubalulekile ukuba ingingqi nganye isoloko iphantsi kweliso labahloli ukuqinisekisa ukuba amachiza lawo awafikeleli kumanqanaba aphezulu nanobungozi ngokungamkelekiyo.
Eyona Ndlela Yokumelana Kwimeko Ekrokrelekayo Yokutyiwa Kwetyhefu:
Fumana ichiza okanye into ebelikuyo elo chiza ukrokrela ukuba umntwana lowo uliginyile okanye uliphethe. Ligcine elo chiza okanye loo nto ibihleli elo chiza ukuze uye nayo nayo eklinikhi okanye esibhedlele.
Ukuba umntwana lowo usesezingqondweni yaye kubanakala iimpawu zokuba uginye ityhefu, ungazama ukumgabhisa.
Ukuba umntwana lowo uginye ichiza lokucoca okanye iasidi enobungozi, musa ukumniika nantoni na yokusela kuba kaloku isiselo eso singangahlangani netyhefu leyo ze zenze umonakalo omkhulu ngaphakathi esiswini somntwana.
Ukuba umntwana uthe waphatha ichiza elinganobungozi kulusu lwakhe ngokuphathwa nje, mkhulule loo mpahla inokuba yosulelekileze umhlambe ulusu, iinwele neenzipho - uqale ngamanzi acocekileyo ze ulandelise ngokuwahlanganisa nesepha. Yithi ke ekugqibeleni uhlambisise ulusu olo ze ulosule.
Ukuba umntwana lowo uthe wangenwa lelo chiza linobungozi emehlweni, hlamba iliso elo ngocoselelo ngamanzi adikidiki isithuba sexesha elifikelela kwishumi lemizuzu.
Gcina umntwana lowo ngendlela aza kuziva kamnandi ze umse kwelona ziko lononophelo lwempilo likufutshane nendawo enihlala kuyo.
Ityhefu leyo yeyohlobo olunokubangela ukutsha komqala namathumbu (umzekelo: iasidi yebhetri, iimveliso zokucoca eziqulethe isoda enobungozi)
Umntwana lowo uginye iparaffin kuba kaloku amathontsi eoli alapho angabangela iingxaki emiphungeni ze loo nto ikhokelele ekuhlaselweni sisifo ipneumonia
NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE UNCEDO NEENGCEBISO?
Ngalo naluphi na uncedo olufunayo, qhagamshelana neklinikhi ekufutshane nawe ukuze ufumane uncedo lolusuka kwiingcali.
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.77751.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Barrydale Motor Vehicle Registering Authority

Barrydale Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Barrydale, Swellendam


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeSwellendam


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 572 1082


IFEKSI:

028 572 1358


I-EMAIL:

info@swellenmun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms W Japer





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77762.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Heidlberg Motor Vehicle Registering Authority

Heidlberg Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Heidelberg, Langeberg


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala waseHessequa


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 722 1917


IFEKSI:

028 722 1157


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms M Swart





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77787.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha > George Motor Vehicle Registering Authority

George Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeGeorge


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 874 1110


IFEKSI:

044 874 3177


I-EMAIL:

motorlic@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Mr G Claasen





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77791.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn > Izixhobo > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Oudtshoorn Motor Vehicle Registering Authority

Oudtshoorn Motor Vehicle Registering Authority






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 5371


IFEKSI:

044 2720961


I-EMAIL:

Traffic@oudtmun.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr A Bence







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77920.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni

Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni



2002

E-Innovation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)

UMBHALI: KEEG



ISISHWANKATHELO

Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni esi luluhlu olugqibeleleyo lwamakhonkco akuqhagamshela kwimibutho namasebe ahlukeneyo karhulumente olufumaneka kwi-internet, iinkampani zabucala ezikwaphantsi kolawulo lukarhulumente, imibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye namanye amaqumrhu aseburhulumenteni, maqumrhu lawo anokuba lulutho kubemi nakubakhenkethi balapha eNtshona Koloni. Injongo yesi sikhundla ke kukwenza ulwazi oluphangaleleyo luvuleleke ukuze unxibelelwano nemibutho Yaseburhulumenteni lube lula. Nceda uqaphele ke ukuba iinkcukacha zoqhagamshelwano ezilapha zisekelwe kuphando olwaqosheliswa ngenyanga yoMqungu ngo-2002. Nceda uthumele nge-email iinkcukacha zoqhagamshelwano ezihlaziyiweyo kunye nezimvo kule dilesi questions@capegateway.gov.za.



UMTHAMO:

* Imibutho Yezokhenketho
* Imibutho Engekho Phantsi Kolawulo Lukarhulumente kunye Nemibutho Yoluntu eyahlukeneyo
* Imibutho Yoshishino & Neyoqoqosho
* Imibutho Yophando Kwezemfundo & Neyemfundo
* Iimanyano Zabasebenzi
* Amaqumrhu Nemibutho Yeengcali
* Imibutho Yobugcisa & Neyenzululwazi
* Imibutho Yenkolo
* Imibutho Yezempilo
* Imibutho Yezobuchule & Nenkcubeko
* Imibutho Enikezela Ngoncedo Ngokwamalizo
* Imibutho Yemicimbi Yendalo
* Imibutho Yezemidlalo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77920.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni
Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni
ISISHWANKATHELO
Isikhokelo Semibutho Yaseburhulumenteni seNtshona Koloni esi luluhlu olugqibeleleyo lwamakhonkco akuqhagamshela kwimibutho namasebe ahlukeneyo karhulumente olufumaneka kwi-internet, iinkampani zabucala ezikwaphantsi kolawulo lukarhulumente, imibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye namanye amaqumrhu aseburhulumenteni, maqumrhu lawo anokuba lulutho kubemi nakubakhenkethi balapha eNtshona Koloni. Injongo yesi sikhundla ke kukwenza ulwazi oluphangaleleyo luvuleleke ukuze unxibelelwano nemibutho Yaseburhulumenteni lube lula. Nceda uqaphele ke ukuba iinkcukacha zoqhagamshelwano ezilapha zisekelwe kuphando olwaqosheliswa ngenyanga yoMqungu ngo-2002. Nceda uthumele nge-email iinkcukacha zoqhagamshelwano ezihlaziyiweyo kunye nezimvo kule dilesi questions@capegateway.gov.za.
UMTHAMO:
Imibutho Engekho Phantsi Kolawulo Lukarhulumente kunye Nemibutho Yoluntu eyahlukeneyo
Iimanyano Zabasebenzi
Amaqumrhu Nemibutho Yeengcali
Imibutho Yobugcisa & Neyenzululwazi
Imibutho Yenkolo
Imibutho Yezempilo
Imibutho Yemicimbi Yendalo
Imibutho Yezemidlalo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.77934.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amathala Eencwadi > Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi

Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi




INKCAZELO:

Library Business Corners anikezela ngoku kulandelayo:
* Iincwadi, iimpepha, imiboniso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba ngamashishini asakhasayo
* amaphepha engcaciso ngamashishini asakhasayo asuka kwimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente
* Ukufikelela kwizibonelelo ezifana neSmall Business Development Agency (iSEDA)
* Iimpepha-ngcaciso ngemibuzo yoshishino ebuzwa rhoqo
* Indawo yokubeka ubonise amakhadi akho oshishino kwakunye neemveliso zeshishini elo
* Ulwazi ngeendibano zokuthengisa kwakunye nenkxaso ekuthengiseleni amazwe angaphandle
* Ulwazi ngoqeqesho kwakunye neengcebiso kumashishini asakhasayo, asakhulayo nalawo sele ekhulile.
Kungoku nje akho la Macandelo Eengcebiso Ngoshishino kuninzi lwamathala eencwadi kweli leNtshona Kapa, kuquka nothotho lweedolophana ezincinci. Nalu ke uluhlu olupheleleyo lwala macandelo Anikezela Iingcebiso Kumashishini.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane olunye ulwazi qhagamshelana ne-ofisi Yamacandelo Anikezela Ngeengcebiso Zoshishino Akumathala Eencwadi:uGail Jacobs
Kumgangatho Wesihlanu, 45-on-Castle, kwiSitalato iCastle, eKapa
Inombolo Yomnxeba: 021 488 3400
Eyefeksi: 021 422 0223
gaillbc@iafrica.com or lbcinfo@iafrica.com.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* IiKona Zoshishino Kumathala Eencwadi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo (iCandelo Likarhulumente)
* Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.77934.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi
Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi
INKCAZELO:
Iincwadi, iimpepha, imiboniso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba ngamashishini asakhasayo amaphepha engcaciso ngamashishini asakhasayo asuka kwimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente
Iimpepha-ngcaciso ngemibuzo yoshishino ebuzwa rhoqo
Indawo yokubeka ubonise amakhadi akho oshishino kwakunye neemveliso zeshishini elo
Ulwazi ngeendibano zokuthengisa kwakunye nenkxaso ekuthengiseleni amazwe angaphandle
Ulwazi ngoqeqesho kwakunye neengcebiso kumashishini asakhasayo, asakhulayo nalawo sele ekhulile.
Kungoku nje akho la Macandelo Eengcebiso Ngoshishino kuninzi lwamathala eencwadi kweli leNtshona Kapa, kuquka nothotho lweedolophana ezincinci. Nalu ke uluhlu olupheleleyo lwala macandelo Anikezela Iingcebiso Kumashishini.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 488 3400
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7857.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > ULawulo neNkxaso yeQumrhu

ULAWULO NENKXASO YEQUMRHU: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISetyana eliKhulu loLawulo neNkxaso yeQumrhu ijolise ekukhuthazeni oomasipala ngokukuko nokuchanekileyo.

UPhuhliso olulandela ubuyiso mhlaba

Isetyana: ULawulo noHlanganiso
Isetyana: UQwalaselo neNkxaso
Isetyana: EzoMthetho
Isetyana: UPhuhliso loLuntu

Imisebenzi:

* Ukukhuthaza ulawulo olululo kunye nohlanganiso oluchanekileyo ngaphakathi eburhulumenteni naphakathi kwamasebe.
* Ukuqwalasela intlalontle iyonke/ukusebenza koomasipala nokunikezela ulawulo nenkxaso ekhethekileyo.
* Ukuqinisekisa ngengcaciso kwezomthetho ngokunika isikhokelo nenkxaso kwiSebe noomasipala
* Ukulawula, ukuqinisa, ukunxibelelanisa nokukhusela inkqubo yophuhliso lwabasebenzi boluntu ngokukuko nangokufanelekileyo kwiphondo laseNtshona Koloni.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.78615.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezothutho > Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha > Beaufort West Motor Vehicle Registering Authority

Beaufort West Motor Vehicle Registering Authority




INDAWO:

Beaufort West,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

UMaspala Wengingqi yeBhobhofolo


UDIDI LWEZIKO:

Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 415 2121


IFEKSI:

023 414 4198


I-EMAIL:

bwesmun@intekom.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Ms K Strumpher





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.78759.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iindaba
INgxelo yamajelo eendaba - alugodlwanga upapasho - 19 kuJulayi 2004
INkulumbuso ithe: "Sinebhongo ngenxa yokuba isixeko esifana neKapa senze kwakho umtsalane owenza ukuba ilizwe lilonke libe nengqinseko ngoMbindi woShishino walo. Kutsha nje kuye kwabhengezwa ukuba kukho utyalo-mali oluya kuziswa eKapa oluya kunceda kuphuhliso lwezinto eziquka:
Ezi zigidi-gidi zi-R2,13 yeyona ntlawulo yezavenge inkulu kwiibhiliyoni ezi-R5 esagqiba ekubeni ziziswe kweli Phondo kwiNgqungquthela yokuKhula noPhuhliso eyayiqhutywa kulo nyak' uphelileyo. NjengoRhulumente ke saye sazibophelela ekwenzeni eyethu indima njengoko sisakha iKhaya lethu Sonke.
Yinto entle ukubona oomaslenge bekroze elundini lwesixeko esi njengophawu oluqinisekisa inkqubela phambili nolunika ingqiniseko. Aboshishino lolwakhiwo baphinde babuyel' enkomeni kwakhona besakha ngokobuchule obukumgangatho wePhondo kananjalo besenza nomsebenzi ofuneka ngamandla.
Iyakhuthaza kakhulu into yokuba olu phawu lutsha lophuhliso kwisixeko esi yenziwe zizinto ezibalulekileyo ezine: ukusetyenziswa kwemithetho-siseko yabantu ngabantu, indibaniselwano phakathi kweentlanga nendibaniselwano kwezentlalo, ukuxhotyiswa kwabantu abantsundu, ubugcisa bokuyila kwezokwakha.
Phakathi kwezinye izinto siyibethela izandla into yokusetyenziswa kophuhliso oluze namaqela ohlukeneyo ethe yalusebenzisa i-COESA ne-Euro-Cape. Ukubandakanywa ngendlela ecetywe ngokufanelekileyo kwezorhwebo, intengiso neendawo zokuhlala kumaphulo ophuhliso, ibonisa eyona mifuziselo ingcono ekhoyo yocwangciso yezizwe zehlabathi.
IKapa lathwaxwa kanobom kwixesha elidlulileyo kukucalulwa kwabantu behlaliswa ngokobuhlanga babo, into ke leyo esalombetheyo nanamhlanje oku. Ukuhlanganiswa kweentlanga nemigangatho yokuphila kwiindawo esihlala kuzo ibalulekile ukuze kubekho ukhuseleko ngaphezu koko kwenziwe iKhaya elilelethu Sonke. Enyanisweni iyakhuthaza yona into yokuba umbidi wesixeko udlale indima ephambili ekudibaniseni abantu kunye, endaweni yokuba sisixeko nje sabantu asele bezizityebi.
Ukwakhiwa kwe-Icon apho abanini be-COESA bengabantu abantsundu ngokupheleleyo (100%), luphawu olubonakalayo lokuxhotyiswa kwabantsundu ngezoqoqosho. Esi sakhiwo senziwe ngobugcisa obukhulu nesingungce-ngezulu omigangatho ingamashumi amabini kumhlaba owavela kwakududulwa ulwandle ngo-1937, ngowona mhlaba wokuqala wakha wamkhulu oza kuba yinkampani yabantu abantsundu.
Iyasivuyisa kunene into yokuba igama elingu-'Icon' libe intsingiselo yalo ithetha 'uDonga lweeNkumbulo (Wall of Remembrance) olungaphakathi kwisakhiwo. Lo mbono uya kuzenza zigcobe kakhulu iinkokeli ezathi zanegalelo elihle elifana nokukhululwa koMzantsi Afrika. Ngokubhekiselele kumbono wethu wokwakha iKhaya lethu Sonke, olu luphawu olufaneleke ngeyona ndlela.
Ukusetyenziswa koyilo lwezakhiwo zale mihla ekufuneka zenziwe ngokwemizekelo yase-Afrika kuya kunceda ekwenzeni iinguqulelo kwimbonakalo yesixeko esi njengokuba izakhiwo ezaziyilwe mandulo ezimiyo kungoku nje, kufuneka zime kunye nezo ziyilwe ngendlela yanamhlanje zibe njengesimboli yoxolelwaniso, ukuqondana nenkqubela phambili.
Zimbini izinto ezixhalabisayo ezithe zavela kwizinto ezibalulekileyo zophuhliso:
Okwesibini, amaxabiso akufuneki abe sisithintelo esenza kungafikelelwa kwindawo apho ubutyebi busoyanyaniswa khona nobuhlanga. NjengoRhulumente wePhondo leNtshona Koloni siyayivuyela ingxoxo-mpikiswano emalunga nabantu baseDistrict Six, nemimandla efana ne-Bo Kaap ukuba ivuleleke kumntu wonke kunye namaxabiso omhlaba njengoko sifumene iindlela zokukuphendula oku."
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.7911.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele
UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala
UPHUCULO LWAMASEKO ANGAPHAKATHI EZIBONELELO OOMASIPALA: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana loPhuculo lwezibonelelo zangaphakathi zikamasipala lijolise ekukhuthazeni unikezelo olululo lwamaseko ezibonelelo zangaphakathi.
Imisebenzi:
Ukunikezela ngeenkonzo zombane koomasipala ngokweenkqubo zesizwe nephondo.
Ukunikezela ngeenkonzo zoluntu koomasipala ngokweenkqubo zesizwe nephondo.
Amaseko angaphakathi ezibonelelo kwezeNjineli zoMbane linikezela ngenkxaso kwezobuchwepheshe nobunjineli kwezombane koomasipala.
liqwalasela kwaye linika iingxelo malunga neeprojekthi zikamasipala kunye neenkqubo.
liqwalasela kwaye linika iingxelo malunga neenkqubo zolondolozo zikamasipala.
liqwalasela kwaye linika iingxelo malunga neeprojekthi zikamasipala kunye neenkqubo.
liqwalasela kwaye linika iingxelo malunga neenkqubo zolondolozo zikamasipala.
Isicwangciso samaseko ezibonelelo zangaphakathi
Icandelo lesicwangciso samaseko ezibonelelo zangaphakathi linoxanduva lokuphuhlisa nokumilisela isixokelelwano solwazi lwejografi, ukunikezela inkxaso ngoyilo kwezobuchwepheshe koomasipala, kunye nokuphuhlisa iinkqubo zoxhotyiso lwangaphakathi. Likwanikezela ngezobuchwepheshe kunye nenkxaso kwiinkqubo zeMSP, LED neIDP.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.79977.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
INkulumbuso uRasool uthethe neenkokeli zamaRhilikwa nosapho lwalo Kumkani evakalisa uvelwano lwePhondo ngokusishiya kwayo.
INkulumbuso uRasool ithe: " uKumkani lo ubengumntu othobekileyo, ozibophelele kakhulu ebantwini bakhe nakwindima ayidlalileyo kwezembali. Ubesoloko esebenzela abantu bakhe, nkqu nangexesha ebesele aluphele akazange ayeke ukuya kumaBhunga eeNduna, kananjalo engazange ayeke nokukhokela (abantu bakhe).
UKumkani wesibini ule Fleur wayeyiqonda imfuneko yokwenza ibango lezinto zobuni nobuzwe bakhe zamandulo. Ifuthe lenkqubo yokuthinjwa kwemihlaba neyocalu-calulo nokucalulwa kaBantu bokuQala beli Phondo kunye neminombo yabo alinakulinganiswa nanto. Ngenxa yoku ke, le minombo inendima ebalulekileyo eyidlalayo yokusidibanisa nembali yethu njengabantu bokuqala base-Afrika kwaye iyasimanya sibe nengqiniseko nethemba lekamva elizayo. Kufuneka sakhe iKhaya loMntu Wonke elisekeke kwintobeko, ubulungisa nasekubandakanyeni wonk' ubani."
URhulumente wePhondo kunye neenkokeli zamaRhilikwa uya kunxibelelana nosapho ukuze kwenziwe amalungiselelo omngcwabo ale Kumkani. Oku kuya kube kwaziswe ekuhambeni kwethuba.
INtshona Koloni - iKhaya loMntu wonke
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.80795.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ulwazi
Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino
Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino
INKCAZELO:
Inkqubo Yokunikezelwa Kobuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino ingumvuka wentsebenziswano phakathi kweSebe Leentengiso Noshishino, iSebe Lezimbiwa Namandla kwakunye neCSIR ngonyaka ka-1998 ngeenjongo zokunceda ekuphakanyisweni kwamakhosikazi akushishino. Ukugxininisa kwale nkqubo ekusetyenzisweni kwenzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa ukuze kuzuzwe ukukhula koshishino kumashishini akhokelwa ngamakhosikazi, ingakumbi amashishini amancinci, aphakathi kwanalawo makhulu.
Imvelaphi
Iintshukumo
Uqeqesho
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
IINTSHUKUMO
Iintshukumo ziya kuquka phakathi kwezinye:
ukuchongwa nokwaziwa kweemfuno zamakhosikazi akushishino kubuxhaka-xhaka bobugcisa kumacandelo oshishino asele echongiwe ukumelana neemfuno esele zichongiwe ngokungenelela ngobuxhaka-xhaka bobugcisa ngendlela eyodwa kwiphulo elithile ukubekwa kweliso ekusebenzisaneni kwamakhosikazi akushishino namaqumrhu anikezela ngeenkonzo zobuxhaka-xhaka bobugcisa ukuchongwa nokudalwa kwamacandelo kwanamathuba oshishino kusenzelwa abo bayingxenye yenkqubo yeTWIB
ukunakanwa nokubhiyozelwa kwempumelelo yamakhosikazi kumacandelo ahlukeneyo oshishino ukuchongwa nokunikezelwa kwenkxaso kubafundi kwicandelo leNzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa ukusekwa nokugcinwa kwesikhundla solwazi esiqulethe ulwazi oluya kuba lulutho kwiintshukumo zeTWIB
ukuvezwa kwamakhosikazi aseMzantsi Afrika nokwaziswa kwawo kwiintshukumo zenzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa behlabathi ukubonakaliswa kwanokuthatyathwa kwexesha kusandiswa ubuxhaka-xhaka bobugcisa ukufukanywa kwamashishini asakhulayo.
UQEQESHO
Amathuba Kumakhosikazi Kwanabanini Bamashishini Ezimbiwa
Amakhosikazi Ashishina Ngokuloba Kwanokulungiselelwa Intengiso Kwentlanzi
Ukwaziswa Kweekhompyutha
Ubuxhaka-xhaka Bolwazi Nonxibelelwano Kushishino
IMIYALELO:
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Inombolo Yomnxeba: 012 841 4983
Inombolo Yomnxeba: 012 841 4983
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.80795.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Ulwazi > Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino

Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino




INKCAZELO:

Inkqubo Yokunikezelwa Kobuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino ingumvuka wentsebenziswano phakathi kweSebe Leentengiso Noshishino, iSebe Lezimbiwa Namandla kwakunye neCSIR ngonyaka ka-1998 ngeenjongo zokunceda ekuphakanyisweni kwamakhosikazi akushishino. Ukugxininisa kwale nkqubo ekusetyenzisweni kwenzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa ukuze kuzuzwe ukukhula koshishino kumashishini akhokelwa ngamakhosikazi, ingakumbi amashishini amancinci, aphakathi kwanalawo makhulu.








* Imvelaphi
* Iintshukumo
* Uqeqesho
* Amabhaso eTWIB
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano





IINTSHUKUMO


Iintshukumo ziya kuquka phakathi kwezinye:
* ukuchongwa nokwaziwa kweemfuno zamakhosikazi akushishino kubuxhaka-xhaka bobugcisa kumacandelo oshishino asele echongiwe
* ukumelana neemfuno esele zichongiwe ngokungenelela ngobuxhaka-xhaka bobugcisa ngendlela eyodwa kwiphulo elithile
* ukubekwa kweliso ekusebenzisaneni kwamakhosikazi akushishino namaqumrhu anikezela ngeenkonzo zobuxhaka-xhaka bobugcisa ukuchongwa nokudalwa kwamacandelo kwanamathuba oshishino kusenzelwa abo bayingxenye yenkqubo yeTWIB
* ukunakanwa nokubhiyozelwa kwempumelelo yamakhosikazi kumacandelo ahlukeneyo oshishino
* ukuchongwa nokunikezelwa kwenkxaso kubafundi kwicandelo leNzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa
* ukusekwa nokugcinwa kwesikhundla solwazi esiqulethe ulwazi oluya kuba lulutho kwiintshukumo zeTWIB
* ukusekwa nokugcinwa kwewebsite yeTWIB
* ukuvezwa kwamakhosikazi aseMzantsi Afrika nokwaziswa kwawo kwiintshukumo zenzululwazi nobuxhaka-xhaka bobugcisa behlabathi ukubonakaliswa kwanokuthatyathwa kwexesha kusandiswa ubuxhaka-xhaka bobugcisa
* ukufukanywa kwamashishini asakhulayo.


UQEQESHO

I-TWIB ikwabonelela ngezifundo zoqeqesho kumacandelo athile. Okwangoku isezezi izifundo ekusanikezelwa ngazo:
* Amathuba Kumakhosikazi Kwanabanini Bamashishini Ezimbiwa
* Amakhosikazi Ashishina Ngokuloba Kwanokulungiselelwa Intengiso Kwentlanzi
* Ukwaziswa Kweekhompyutha
* Ubuxhaka-xhaka Bolwazi Nonxibelelwano Kushishino
* Ushishino Ngobuxhaka-xhaka Beekhompyutha


Amabhaso eTWIB

I-TWIB ikwabamba umnyhadala wamabhaso minyaka le ukunakana nokuvuza amakhosikazi asebenzise ngempumelelo ubugcisa obububo ukuphucula intsebenzo yamashishini awo. Umnyhadala Wamabhaso eTWIB ka-2004 uya kubanjwa ngomhla wethoba apha kweyeThupha ku-2004.


Ophumelele ngo-2004 ibingu-Isabelle Rorke, umseki we-Anamazing Workshop - eyinkampani enobuchule bokwenza abalinganiswa abazizilwanyana neyilayo.

Ukuze ufumane iinkcukacha ngokhuphiswano luka-2005, tyelela iwebsite ye-Technology for Women in Business.


IMIYALELO:


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe ngeTWIB, tyelela iwebsite okanye utsalele umnxeba:

uDaphney Mashamaite
Inombolo Yomnxeba: 012 841 4983
Inombolo Yefeksi: 012 841 3789
dmashamaite@csir.co.za
noThava Ettershank
Inombolo Yomnxeba: 012 841 4983
Inombolo Yefeksi: 012 841 4954
tettershank@csir.co.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)
* Isebe Lezimbiwa Namandla (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ulwazi Ngamacandelo oRhwebo (IiNkonzo)
* Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.80814.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amashishini Amancinci > iSouth African Women Entrepreneurs' Network (iSAWEN)

iSouth African Women Entrepreneurs' Network (iSAWEN)




INKCAZELO:

iSAWEN liqumrhu elinjongo ikukusebenzisana kwabantu nemibutho ezinikele ekuphuhliseni nasekuphuculeni amakhosikazi angoosomashishini. Eli ke liphulo le-dti elinjongo ikukumela nokuvakalisa iminqweno yawo onke amanina angabanini bamashishini (asele esebenza nalawo angekabikho) kwicandelo lamashishini asakhasayo, akhulayo nalawo asele emile.


IMIYALELO:


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
iwebsite yeSAWEN
i-Ofisi Yesizwe yeSAWEN
uNksz Unathi Motau
uNksz Nokuphila Khumalo
uNksz Mmabatho Matiwane - Government Link
Inombolo Yomnxeba: 012 394 1604
NKhumalo@thedti.gov.za
Mmabatho@thedti.gov.za


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iifama Zophando


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leentengiso Norhwebo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Women in Business Special Report (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ubuxhaka-xhaka Bobugcisa Kumakhosikazi Akushishino (IiNkonzo)
* Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo (iCandelo Likarhulumente)
* Resources for Small Businesses (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Qala Ishishini Elilelakho: Incwadana Yezikhokelo (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 279 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 31 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.81134.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Imibuzo Neempendulo Ngokugonyelwa Imasisi & Nepoliyo

Imibuzo Neempendulo Ngokugonyelwa Imasisi & Nepoliyo



2004

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana linikezela ngolwazi kubazali kwimiba yokugonyelwa imasisi nepoliyo. Lakhutshwa njengengxenye yePhulo Lokugonya elaliqhutywa ukusukela kwinyanga yeKhala ukuya kweyoMsintsi ku-2004.








Nqanda Ipoliyo!
Nqanda Imasisi!
Gonya!


IMASISI


Yintoni iMasisi?
Imasisi le sesona sifo sinobuzaza kuzo zonke izifo ezithi zihlasele abantwana. Uphawu lokuqala ngumkhuhlane okwizinga eliphezulu olandelwa yirhwashalala erhawuzelayo emzimbeni wonke. Lo mkhuhlane ukwalandelwa kukukhohlela, iimpumlo ezivuzayo kwakunye namehlo abomvu. Imasisi le ingabangela ezinye izifo ezinobuzaza, ezifana nokuphazamiseka kwemiphunga, ukungaboni nokusweleka.

Ibangelwa yintoni imasisi le yona?
Imasisi ibangelwa ligciwane elincinci yintsholongwane yemasisi. Ayibonakali ngeliso lenyama. Isasazeka xa umntwana ophila nemasisi ekhohlela okanye ethimla. Abantwana abakhe banayo imasisi abaphindi babe nayo okwesibini. Abantwana abaninzi abayigonyelwa ngexesha elifanelekileyo imasisi abayi kuhlaselwa yiyo.

Kutheni isisifo enobuzaza nje imasisi?
Abantwana abaselula, abathi bayoyise imasisi le baye baye baqhokrwe sesi sifo yaye bangathi ekuhambeni kwexesha babulawe kukungondleki okanye zezinye izifo. Imasisi le ikwayenye yezona zinto ziphambili ezibangela ukukhubazeka kwengqondo nokungaboni. Ikota yabo bonke bonke abantwana abathi babulawa yimasisi basutywe kukufa bebudala bungaphantsi konyaka. Imasisi kubantwana abadadlana kunoku ivela kuphela njengokugqabhuka kwesi sifo, xa amaqela amaninzi abantwana bethi bahlaselwe sesi sifo ngaxesha-nye.

Umngcipheko wokugqabhuka kwesifo imasisi uba mkhulu xa amaqela abantwana ehlangana kunye umzekelo kumakhaya agcina iintsana, kumaziko anonophela iintsana nasezikolweni.

Ingaba kubalulekile na ukugonya abantwana kumaphulo okunqanda esi sifo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kwiinaliti EZIZEZINYE ngexesha lephulo lokunqanda ukugqabhuka kwesi sifo. Abantwana abathi baphosane neli phulo lokunqanda imasisi banokungakhuseleki ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yemasisi.

Ndive ukuba abazali okanye abantu abagcina abantwana kufuneka baye kutyikitya iphetshana elinikezela imvume yokufakwa kwale naliti yesibini ngaphambi kokuba umntwana abe nokuyigonyelwa okweisibini. Ingaba yinyaniso le?
Ukuba umntwana lowo uza kugonyelwa esikolweni okanye kwikhaya eligcina linonophele iintsana okanye isikolo apho umzali angekhoyo ngexesha lolu gonyo, kuya kunikezelwa ngephetshana elifuna ukugcwaliswa ngemvume yomzali okanye umgcini-mntwana ngaphambi kolo gonyo. Eli xesha ke lithuba lokunika abazali ulwazi olupheleleyo ngale naliti yesibini yokukhusela umntwana kwimasisi.

Kule meko ke, ukuba uthi uluvumele olu gonyo, nceda ugcwalise ze utyikitye ze uyibuyisele kwakhona kweli ziko okanye kwesi sikolo. Umntwana lowo wakho ke uya kuthi alufumane ugonyo olo ukuba elo phepha lemvume lityikityiwe ze labuyiswa kwangethuba!

Ukuba uthi use umntwana kwiziko logonyo ngethuba leli phulo, akunyanzelekanga ukuba ugcwalise eli phetshana linikezela ngemvume.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



IPOLIYO


Yintoni iPoliyo?
Ipoliyo le sisifo esikhubazayo. Ibangelwa ligciwane elincinci kakhulu elibizwa ngokuba yintsholongwane yepoliyo. Ipoliyo le ingakhokelela ekuqhwaleleni isigxina, ukukhubazeka ze ekugqibeleni ikubulale. Nnenxa ke yolu gonyo lwenziwa ngamaxesha athile ebuntwaneni, apoliyo leikhe ayabonakala apha eMzantsi Afrika ukususela ngo-1989. Noko kunjalo kebekukhe kwakho ugqabhuko lwesi sifo kumazwe angabamelwane.

Ndingayinakana njani ipoliyo emntwaneni?
Ipoliyo le ingakrokreleka xa kuthe ngesiquphe umlenze okanye ingalo okanye amanye amalungu omzimba aphelelwa ngamandla okanye awakwazi ukusebenza. Oku kungasebenzi kumele ukuba akuzange kubekho ekuzalweni kwakho. Ukuba umntu lowo wayonzakele ngaphambi nje kakade phambi koku kungasebenzi okanye umntu lowo unembali yokungazinzi entloko, ambalwa amathuba okuba kuthi yipoliyo imbangi yoko kungasebenzi.

Nceda unikezele ingxelo nangayiphi na imeko yokungasebenzi okanye ukukhubazeka kwamalungu omzimba womntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu ubudala (okungabangelwanga kukonzakala), kweyona klinikhi, sibhedlele okanye gqirha ukufutshane ukuze kwenziwe uphando. Kusenokuba yipoliyo!

Kutheni sinamaphulo awodwa okugonyela ipoliyo?
Senzeka ukugonya KABINI ngaphezu kolo lokuqala ugonyo kwelona nani labantwana likhulu, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ekubeni isasazeke apha ebantwaneni.

Abantu bayathetha ngokupheliswa kwepoliyo, kuthetha ntoni oko?
uMzantsi Afrika uthabatha inxaxheba kwiinzame zokuphelisa ipoliyo kwihlabathi jikelele. Oku kuthetha ukuba le ntsholongwane iya kupheliswa nya kwihlabathi ngokubanzi. Xa le ntsholongwane yepoliyo ingasaphili, akuyi kuba yimfuneko ukuba abantwana bafumane ukugonyelwa ipoliyo.

Ingaba kubalulekile ukusa abantwana kumjikelo wokuqala nowesibini wephulo lokugonyela ipoliyo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kumjikelo wokuqala KWANALOWO wesibini weli phulo lokugonyela ipoliyo, nokuba umntwana lowo ebekufumana kakuhle ukugonyelwa ipoliyo ngaphambili. Ukuqinisekisa ukukhuseleka kwabantwana kule ntsholongwane yepoliyo, amathontsi epoliyo kufuneka anikezelwe KABINI. Abantwana abathi bawuphose umjikelo wesibini abayi kukhuseleka ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yepoliyo.

Kwilizwe jikelele, iintsuku zokuqala zala maphulo ku-2004 ziya kuba ngumhla wama- 26 kwinyanga yeKhala (ezepoliyo nemasisi); ze ibe ngumhla wama-kweyeThupha (eyepoliyo kuphela). Ixesha eliza kuthatyathwa ngala maphulo liya kwahluka ngokwephondo.

Kutheni sinamaphulo okugonyela ipoliyo nemasisi nepoliyo nje?
Ukenzela ukuba sikwazi ukwenza olunye ugonyo lwemasisi nepoliyo ebantwaneni kangangoko sinakho, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ukuba isasazeke ebantwaneni.

Kutheni lo mgonyo wongezelelekileyo wemasisi nepoliyo yenzelwe amaqela abantwana abakwiminyaka ethile kuphela nje?
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala lelona qela labantwana lihlaselwa kakhulu yimasisi nepoliyo ze badlulisele kwabanye le ntsholongwane.

Ingaba olu gonyo lwangeziweyo lwemasisi nepoliyo lwenzelwe kuphela abantwana abangazange bazigonyelwe ezi zifo ngaphambilil?
Akunjalo! Bonke abantwana ababudala busukela lkusuku lokubeleka ukuya kwiminyaka emihlanu bathi bafumane olu gonyo lwamaphulo ANGEZIWEYO okugonya.

Ingaba kufuneka ndiye phi ukuqinisekisa ukuba umntwana wam akakuphosi ukugonywa kwixesha elizayo?
Thetha nomongikazi weklinikhi yakho, iinkokheli zasekuhlaleni kwakunye nabaqeshi ngeli phulo. Khangela okanye ujonge amaphetshana azisa ngogonyo kwanezibhengezo kunomathotholo eziya kwalathisa indlela eya kwisikhululo sogonyo.

Kuya kuthi kwenziwa iinzame ezizezinye ukusondeza iindawo ekwenziwa kuzo olu gonyo emakhayeni enu ngexesha leli phulo. Usenakho nokuya kwiklinikhi ekufutshane nawe. Amaqela agonyayo aya kutyelela amaziko ononophelo lwempilo asemini, amakhaya anonophela iintsana ndawonye nezikolo ngexesha leli phulo.

Ingaba kufuneka ndize nekhadi logonyo lomntwana wam?
Kunjalo, nceda uze nalo. Kubalulekile ukusoloko usiza nekhadi lakho nelomntwana wakho logonyo xa usiya eklinikhi okanye kugqirha. La makhadi ke asenokujongwa ngexesha lomnye wale mijikelo yogonyo. Kodwa ke nokuba kunokuthi kanti umntwana wakho ulilahlile elakhe okanye akazange abe nalo, nceda umse kugonyo.

Yintoni endiza kuyifumana kwindawo yogonyo?
Uya kubuzwa ukuba umntwana lowo ukwelo qela lifunwayo lobudala na. Njengokuba umphethe umntwana wakho, umntwana lowo uya kunikwa amathontsi abe mabini ze aphinde anikwe amanye ukuba uthi awatshice la wokuqala. Inaliti eyongezelelweyo yokugonyela imasisi iya kunikwa abantwana ababudala busukela kwiinyanga ezilithoba ukuya ngaphantsi nje kweminyaka emihlanu, ze kwangolo suku banikwe nala mathontsi okuthintela ipoliyo.

Ingaba umntwana angalufumana ugonyo?
Ewe, bonke abantwana bangalufumana ugonyo nokuba sele benomkhuhlane, ukhohlo-khohllo, isifo sorhudo, ukungondleki okanye nasiphi na isigulo.

Ukuba ungathanda ukuncedisa ekuphelisweni kwemasisi nepoliyo eMzantsi Afrika, nantsi indlela onokwenza ngayo oko okanye yokuzimanya.
* Qhagamshelana neyona klinikhi yakho ikufutshane ze uthethe nayo. Kuya kubakho umongikazi oya kube ejongene nesi sikhululo sokugonya ngexesha lephulo lokugonya. AMAVOLONTIYA aya kunikwa imisebenzi.
* Xelela wonke umntu ngeli phulo ze uqinisekise ukuba bayabazisa abantwana babo.


Amaphulo okugonyela imasisis nepoliyo ngamathuba okuzibandakanya kwiinzame zokuqinisekisa ukuba sempilweni kwabantwana bakho kwanekamva labo!





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iphulo Elimandla Lokugonya Ipoliyo Nemasisi Kubo Bonke Abantwana Abangaphantsi Kweminyaka Emihlanu (5) (26 Jul - 3 Sep 2004) (Isiganeko)
* Ugonyo (IiNkonzo)
* Polio - Fact Sheet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 37 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Measles - Fact Sheet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 172 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8115.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
IZIGANEKO
UQHAGAMSHELWANO
EZIPHAMBILI
Imicimbi Yenkcubeko iCandelo Lenkcubeko eMzantsi Afrika
Amathala Eencwadi
Amaziko Alondoloza Imbali
Amaziko Enkcubeko
AMAZIKO ASEBURHULUMENTENI
iKomiti Yeelwimi zeNtshona Kapa iKomishoni Yenkcubeko yeNtshona Kapa iZiko Elijongene Lemveli leNtshona Kapa iKomiti yeNtshona Kapa Yamagama Eendawo iCandelo Eliyintloko Kwimicimbi Yenkcubeko linikezela ngeenkonzo kwimiba enento yokwenza nenkcubeko, ilifa lemveli, ubugcisa, amaziko olondolozo lwembali, iilwimi, amathala eencwadi noovimba-mpepha. Eli Candelo likwayanyaniswa kuhle nothotho lwamaqumrhu aseburhulumenteni kwakunye namaziko oluntu ajongene
Iinjongo leCandelo Lemicimbi Yenkcubeko zezi zilandelayo:
Ukufundisa nokuxhobisa ngezakhono uluntu ekuhlaleni ukuze lube nokuchonga, lulondoloze ze luphuhlise izibonelelo zelifa lemveli ngendlela elondolozayo.
Ukwandisa ukuzibandakanya kwabemi beli (ingakumbi ulutsha, amanina kwakunye nabantu abakhubazekileyo) kwiinkqubo zobugcisa, ezenkcubeko nezelifa lemveli.
Ukuqinisekisa ukuba izinto esithe saziqokelela kwanemiboniso yethu ibonakalisa ukutyeba kwenkcubeko yethu kwakunye nembali ezambathisa zonke zonke iintlanga eziphila apha eNtshona Koloni.
Ukukhuthaza nokuphuhlisa ukusetyenziswa kweelwimi ezahlukeneyo eNtshona Koloni.
Ukunikezela ngenkonzo yamathala eencwadi oluntu ngentsebenziswano namanye amanqanaba karhulumente ngokuthi kunikezelwe impahla yamathala eencwadi efundisayo, enikezela ngolwazi neyonwabisayo kwakunye nokuqinisekisa ukuba uluntu lufikelela simahla kwimpahla yamathala eencwadi abayifunayo.
Ukuba nenkonzo yokugcina nokulondoloza iincwadi namaphepha elulutho eluntwini nenesidima.
Eli Candelo Liyintloko lizinikezela ezi nkonzo ngokwala maziko alandelayo:
Iinkonzo Zamathala Eencwadi
Iinkonzo Zeelwimi
Iinkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali iCandelo Lolawulo Lwezibonelo Zelifa Lemveli
Uxanduva nemisebenzi yeli Candelo Liyintloko ilawulwa yile mithetho ithiwe thaca kule miyalelo nemigaqo ilandelayo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.8115.services.11438.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Uncedo-mali & Nenkxaso

ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO - IINKONZO: UNCEDO-MALI & NENKXASO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Inkxaso Kwiimvumi ezikwiNtshona Kapa
Isidingo sokuba kuhlenga-hlengiswe eli candelo lomculo sabonwa ziimvumi ezazikhathazwayo yile meko, kodwa ke zazingafumani nkxaso kurhulumente ngaphambili. Ukugula kukaMnumzana Robbie Jansen, sisthwalandwe somculo opholileyo saseKapa, wathi kwakhona waphakamisa izimvo zeemvumi. Ezi zikhalazo ke zaziquka: amalungelo eemvumi,, ukusekwa kwengxowa-mali yenkxaso, kwakunye, ukungafumani mhlala-phantsi neenzuzo zonyango kweemvumi., ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo-mali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwa yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka ijongane nophuhliso lwemveliso nezixhobo zotyelelo lwezenkcubeko nolobutyebi. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo lwezimali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwe yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka igxininise kuphuhliso, ukugcinwa nokukhula kwenkcubeko nobutyebi. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8115.services.11440.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amaphepha-mvume

ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO - IINKONZO: AMAPHEPHA-MVUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Amaphepha-mvume Okulungisa Izakhiwo Zasezimbalini
Ukuze ube uyawuhlonipha umthetho iNational Heritage Resources Act, nabani na onomnqweno wokulungisa izakhiwo ezibalulekileyo kwiimbali zethu kufuneka athumele isicelo semvume kwiBhunga Elijongene Nelifa Lemvelo leNtshona Kapa. Isakhiwo esibalulekileyo kwiimbali sichazwa njengesakhiwo esiminyaka ingaphezu kwamashumi amathandathu sikho. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8115.services.11441.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > IiNkonzo > Ubugcisa Nenkcubeko > Amathala Eencwadi

ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO - IINKONZO: AMATHALA EENCWADI






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo. &nbsp;&gt;&nbsp;


iWebPALS: Iinkonzo Zamathala Eeencwadi Zekhompyutha
Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJuni 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8118.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > UNksz Hannetjie du Preez

UNksz Hannetjie du Preez




ISITHUBA SENGQESHO:

UMlawuli oyiNtloko weMicimbi yeNkcubeko


ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


INKCAZELO:



Hannetjie du Preez



UMNXEBA WE-OFISI:

021 483 9507/8


IFEKSI YE-OFISI:

021 483 9508


I-EMAIL:

hdupreez@pgwc.gov.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8133.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo
Ezemidlalo Nokuzonwabisa
EZEMIDLALO NOKUZONWABISA: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
KwezeMidlalo noLonwabo kujongwe ukuziswa kwemidlalo nezolonwabo eziya kuthi zingenelele endaweni yolwaphulo-mthetho kwiindawo zoluntu oluhlelelekileyo kwiNtshona Koloni.
Oku kwenziwa:
ngokweenkqubo zezemidlalo nolonwabo izibonelelo nokuphuculwa kwamabala okudlala kwiNtshona Koloni inkxaso yezemali neyolawulo kwimibutho yezemidlalo nolonwabo uphuhliso lwabadlali abakwinqwanqwa eliphezulu, oko kusenziwa ngokweziko iWestern Cape Sports Academy ukukhuthazwa kwemicimbi yemidlalo nokhenketho ngemidlalo
Umgaqo-nkqubo weMidlalo yeZikolo ukuphucula ubudlelwane phakathi kwezizwe zehlabathi ukuze kube nokuphuhliswa imidlalo nolonwabo eNtshona Koloni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.81401.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Iithenda > Iithenda Ezivaliweyo > Ithenda Evaliweyo 1/2004

Ithenda Evaliweyo 1/2004




INKCAZELO:


Digital black and white ultrasound unit.
Enquiries: Mrs M. Ludick, Tel. 021 872 1711



IBAKALA:

ISIBONELELO: Izixhobo Zokuncedisa Ekubomameleni Nasekuboneni


IXABISO LETHENDA:

Ngaphezu kwama-R75,000


IFUNEKA E-:

Paarl Hospital


UMHLA WOKUVALA:

11:00, 3 uSeptemba 2004


UMENYWA NGU:

Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IBHENGEZWE OKOKUQALA:

6 uAgasti 2004


FUMANA AMAXWEBHU KU:



Umntu Othunyelwa Iposi:
Paarl Hospital

Idilesi Yesitalato:

Paarl Hospital, Hospital Street, Paarl, 7646


Idilesi Yeposi:

Private Bag X3012, Paarl, 7621




Imibuzo:
Marietha Ludick

Umnxeba:
021-872 1711

Ifeksi:
021-872 4841

I-email:
mludick@pgwc.gov.za



Amaxesha Omsebenzi
(ngoMvulo - ngoLwesihlanu):

07:45 - 16:15




HAMBISA AMAXWEBHU ETHENDA:



Umntu Othunyelwa Iposi:
Paarl Hospital

Idilesi Yesitalato:

Paarl Hospital, Hospital Street, Paarl, 7646


Idilesi Yeposi:

Private Bag X3012, Paarl, 7621




Imibuzo:
Marietha Ludick

Umnxeba:
021-872 1711

Ifeksi:
021-872 4841

I-email:
mludick@pgwc.gov.za



Amaxesha Omsebenzi
(ngoMvulo - ngoLwesihlanu):

07:45 - 16:15




IFUNEKA E-:

Paarl Hospital






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8189.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo

INKCUBEKO NOBUTYEBI BENDALO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



IiNkonzo zeNkcubeko neLifa leMveli zikhuthaza kwaye ziphuhlisa ezobugcisa nenkcubeko, oko kusenziwa ngokweeprojekthi eziphantsi kwemida eyile:

* ukwenza umboniso obonwayo noncwadi
* iinzululwazi zezendalo nezoluntu
* iinkalo zembali ngeenkcubeko
* ukwazisa ulutsha ngenkcubeko.

Likwakhuthaza, ligcine libe liphuhlise nenkcubeko nelifa lemveli kweli phondo ngokwamacandelo amane: eleeNkonzo zoMyuziyam, eleeNkonzo zeNkcubeko, iYunithi yeeLwimi noLawulo lweZibonelelo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8248.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Ezemidlalo Nokuzonwabisa > Imidlalo Yezikolo

IMIDLALO YEZIKOLO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Imidlalo yeSikolo ijonge ukukhuthaza nokuphuhlisa imidlalo yesikolo ngokwenza iinkqubo eziqinisekisa kuthathwa inxaxheba luninzi lwabantu, uphuhliso lweetalente olulungelelanisiweyo, ukuhlanganiswa kwemidlalo yezikolo, kwanolawulo olululo kwimidlalo yezikolo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8284.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Iinkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali
IINKONZO ZAMAZIKO OLONDOLOZO LWEMBALI: UBUME
UBUME
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
AMAGQABANTSHINTSHI
Khawufunde banzi ke ngobukhoboka baseNtshona Koloni
AMAZIKO OLONDOLOZO LWEMBALI AHLANGANISIWEYO
Eleshishini Lengqolowa iCandelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali aseNtshona Koloni linikezela ngenkxaso nangenkonzo yeengcebiso kumaziko olondolozo lwembali angama-28 alapha eNtshona Koloni.
Iimpepha
Imiboniso Ehamba-hambayo
MALUNGA NATHI
Iinjongo zeCandelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali kukulondoloza, ukugcina nokuphakamsia ilifa lemveli laseNtshona Koloni ngokusebenzisa la maziko olondolozo lwembali ahlanganiswe nalo.
iCandelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali liquka amacandelwana amathathu angala - Elolawulo Nenkonzo Yenkxaso, Elenkonzo Yenzululwazi Nelobuxhakaxhaka Bonxibelelwano - macandelwana anikezela ngenkonzo yenkxaso neyeengcebiso kula maziko angama-28 ahlanganisiweyo kweli Phondo. La maziko olondolozo lwembali aquka amaziko olondolozo lwembali ephondo, alishumi elinethoba axhaswa ngurhulumente wephondo ngezimali kwakunye namahlanu eengingqi, yaye asetyenziswa ngabantu abaphantse bafike kwisigidi ntsuku zonke.
La maziko olondolozo lwembali angama-28 adinga uthotho lweenkonzo kweli Candelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali, ingakumbi xa kuziwa kumcimbi wophando kwakunye nemiboniso emitsha enento yokwenza neenguqu.
Eyona ndima imele ukudlalwa leli candelo yileyo yokukhokela nokunikezela umkhomba-ndlela:
kulawulo lwecandelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali kwakunye namanye ala maziko ahlanganisiweyo kulawulo lokulandwa kwempahla yala maziko ekuvelisweni kwemiboniso kwiinkqubo ezenzelwe uluntu kwakunye nobudlelwane namaziko ahlanganisiweyo.
Eli Candelo ke likwanikezela nangenkxaso ngemiba enento yokwenza neenkqubo zokwazisa ngala maziko ahlanganisiweyo.
Amacandewana ahlukeneyo eli candelo anikezela ngezi nkonzo zilandelayo:
iCandelo Lweenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali kunikezelwa ngezbonelelo zoluntu kwakunye nenkxaso yezibonelelo zoluntu ukuhlanganiswa nokuqhutywa kweenkqubo zoqeqesho ukunikezelwa kweenkxaso-mali nezibonelelo zoncedo loluntu ukwenziwa kwamacebo okuthengisa la maziko kuluntu iCandelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali ukuqulunqwa kwemigaqo-nkqubo yolawulo lokulandwa kwempahla yala maziko uphando nokubhalela imiboniso inkxaso ekuqulunqweni kweenkqubo zemfundo noqeqesho iCandelo Leenkonzo Zobuxhakaxhaka Bonxibelelwano kula Maziko inkxaso ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo neetshukumo zolondolozo oluthintelayo ulondolozo olungenelelayo ukuyilw nokuveliswa kwemiboniso emitsha.
IIMPEPHA
Ingxelo Yonyaka yeli Candelo Leenkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali ka-2002/2003
IMIBONISO EHAMBA-HAMBAYO
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82892.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNtetho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISithethi
AmaLungu
USihlalo weKomiti eSigxina
IKomishoni yoLutsha yoMzantsi Afrika
IBhunga loLutsha leSizwe
ULutsha olusuka kwicandelo le-NGO nakumacandelo eenkolo
Namhlanje ndandlala iBhili yeKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni kwiPalamente yePhondo. Ngelishwa ke kusithathe iminyaka elishumi ukuza kufikelela kule ndawo, kodwa iBhili yona iya kunceda ekusomelezeni njengeko sijongene nemingeni yedikheyidi elandelayo. Ingade ibe igqibeke kade nje, kodwa xa bekungenjalo ibingayi kufika ngexesha elibaluleke kangakanana lonyaka weshumi wenkululeko.
Lo Rhulumente uziqonda kakuhle iingxaki olujongene nazo ulutsha mihla le. Ukuzikhetha nokulahla ithemba koninzi lwabemi beli abaselula kufumaneke kumanani-nkcazo afana nala:
Uluntu:
Ukufunda:
Ngama-52% kuphela ulutsha oluqala iBanga 1, luye kuphuma kwiBanga 12
UkuKhulelwa:
% yamabhinqa akhulelweyo aye aya kwiikliniki zempilo ngumgqekwana lo usadukuza phakathi kweminyaka elishumi elinesibini namashumi amabini (teenagers)
Ukusetyenziswa kakubi kweziyobisi:
UPhando lweSizwe olumalunga noMgcipheko ophathelele kwiNdlela yokuziPhatha yoLutsha lwango-2002 apho kwafunyaniswa ukuba i-9.1% yabafundi kwiNtshona Koloni basebenzisa utywala phakathi esikolweni, apho i-4,1% isebenzisa icannabis kanti i-19,6% inikwa iziyobisi ezingekho mthethweni
Umntu osele beyiqhuba indibano yeSondo:
UPhando lweSizwe olumalunga noMgcipheko ophathelele kwiNdlela yokuziPhatha yoLutsha lwango-2002 apho kwafunyaniswa ukuba ama-37.8% abafundi beNtshona Koloni sele bekwazi ukuqhuba indibano yesondo
INgqesho:
Sisithathu kuphela ekhulwini abantu abaNtsundu abathe bangena emisebenzini kuxa nakuthelekiswa namashumi alithoba anesibini ekhulwini abeLungu
% yabantu beBala abangasebenziyo
Ukunqongophala kwezakhono:
Ukuba ngaba sakha iKhaya loMntu Wonke, ngoko ke ulutsha kufuneka lungabi yinxalenye nje kuphela yeli Khaya, koko kufuneka lube yinxalenye ephambili.
IKhaya loMntu Wonke kufuneka lisebenze njengesiqinisekiso sekamva.
Isiqinisekiso sezakhono ezitsha.
Isiqinisekiso somsebenzi owongezelelekileyo.
Isiqinisekiso sobudlelwane obungcono ebantwini.
Isiqinisekiso sokunikwa ingqalelo.
Isiqinisekiso sempumelelo.
Isiqinisekiso sempilo.
Isiqinisekiso sokufunda.
Isiqinisekiso sentlonelo.
Le Bhili siyithe thaca kwiPalamente ngexesha ebalisikiwe. Ndifuna ukubulela, ndincome abayili bayo abathe baphanda babe bayiphononnga imithetho eyeleleneyo kwisizwe siphela baza baphuma nale mveliso ixabiseke kangakanana yeli Phondo.
Kubalulekile ukuqwalasela ukuba sinako ukuyimisela le Komishoni lo nyaka nje ingasikuba kungenxa yezopolitiko esithe sazibonaklisa ngazo, koko kube kwangenxa yezinto esithe sazonga ezithundeze iinkqubo zikaRhulumente, ke ngoko, sitsho size nezibonelelo esizifunayo. Eli Phondo alizange khe lenze luHlahlo lwabiwo-mali lweKomishoni yoLutsha ngaphambili.
Le Bhili yeminye yimiba ephambili efunwa ukuqwalaselwa kwezi ntsuku zili-100 zokuqala. Kambe, kodwa ke isenexesha elide lokuba iqwalaselwe, kwaye kufuneka ibe yinxalenye yenguqu kulo Rhulumente uthundeza ukubeka izinto ngokomgangatho, ukuquka wonk' ubani kwanozinzo.
Le Bhili iya kuba kwigazethi kwixesha elizayo. Ngoko ke inkqubo le ilungiselelwe uluntu ukuba luthathe inxaxheba, lubonisane neKomiti eSigxina malunga noLawulo phantsi koSihlalo uPatrick McKenzie ze ekugqibeleni yamkelwe yiPalemente ukuze ndisebenze ngayo.
Ndimemelela ulutsha lweli Phondo ukuba luyixhase le nkqubo kananjalo lube nefuthe kuMthetho ekugqitywayo ngawo ngokweendlela eziya kwenza iimfuno zakho zisetyenzwe ngendlela engcono. Kufuneka nizibone ninobumnini ngandlela zonke njengoko isisixhobo senu ukwakha iKhaya loMntu Wonke. Yihlalutyeni, nibonisane nixoxe ngale Bhili. Zandlaleni iingcamango zenu kwiKomiti eSigxina, khon' ukuze ke ngoko le Bhili ibe nguMthetho, ngenxa yokuba isisiphumo seengxoxo-mpikiswano, kwanokubonisana kwenu ngokunjalo.
Indima yeKomishoni yoLutsha ephakanyisiweyo iya kuba kukunceda ngocwangciso lukaRhulumente ze emva koko ibeke iliso ivavanye neenkqubo zikaRhulumente ngokweziphumo njengoko zichaphazela ulutsha. Kananjalo iya kubanoxanduva lokukhuthaza umanyano phakathi kolutsha nobuthandazwe nokusebenza njengekhonkco kwiSizwe, amanye amaqurhu olutsha ePhondo naweeNqila.
Le Bhili iyinkqubela ephambili yomthetho iNational Youth Commission Act, mthetho lowo uya kuba ujolise kwezentlalo nezopolitiko ngokubhekiselele ekwakheni isizwe. IKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni yakhele phezu kwesi siseko ukwenzela ukuba ulutsha luthathe inxaxheba ngokucacileyo ekuphuhlisweni kwezentlalo nezoqoqosho, oko kusenziwa kujoliswe kwizinto zokwenene zoqoqosho ndawonye nakwizakhono ezifanelekileyo nezifunekayo.
Lumi ngolu hlobo ulwakhiwo lwequmrhu olucetywayo lweKomishoni, ngamalungu amathathu aza kusebenza isigxina ze angabi ngaphezu kwesithandathu amalungu aya kusebenza ngokungesosigxina, kukho kuwo iGosa leSigqeba soLawulo eliyiNtloko. Ezi nkokeli ziselula kufuneka zikulungele kwaye zizimisele kananjalo ukuba ngabameli beli Phondo. Kufuneka babonise umfanekiso okuqapheleyo ukuhluka ngokwesini, ngokobuhlanga, ngokwenkolo zeli Phondo xa kusakhiwa iqumrhu elo naxa kusetyenzwa.
Indima yeDesika yoLutsha yePhondo kuya kufuneka itshintshe nayo ukuze ixhase olu lwakhiwo lutsha nomsebenzi wayo obalulekileyo. Oku kuya kuba ngowona mxholo ekuya kuxhentswa phantsi kwayo yiKomishoni entsha ndawonye noRhulumente.
IKomishoni yoLutsha yePhondo ayizange kwaye ayingeze ibe yengenzanga nto. Ekulungiseleleni iNdibano enkulu yokuKhulisa nokuPhuhlisa kwavela kwacaca ukuba kufuneka siyiqonde imfuneko yokuxhotyiswa kolutsha, kungoko kwenziwa le Ndibano inkulu yoPhuhliso lwezoQoqosho yoLutsha ngaphambi kwe-GDS kwaneengxoxo ezathi zalandela kunye namaqumrhu olutsha ngokubhekiselele ekugcineni indawo apho lunokuviwa luxhaswe khona ulutsha.
Xa sivala - iKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni kufuneka ithumele uphawu olucacileyo kubemi beli abaselula.
Siya kubaxhasa ekubeni:
Ukuyibeka ngendlela efanelekileyo, uphuhliso lolutsha nezinto zalo zifakiwe kwi-ajenda yalo Rhulumente.
Ninendima ebalulekileyo nephambili ekwakheni iKhaya loMntu Wonke, kwanokwakha nelenu iKhaya kananjalo. Siyifunile indawo oya kusizela nayo lo Mthetho kwanokuze nibe ngabemi beli phondo esifna nibe ngabo.
Ndiyabulela.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82940.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Ukunqanda Ubundlobongela
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISIQALO:
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Ukhuseleko lwandiswa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
kuqeqeshwe abantu abatsha njengamapolisa emizila kaloliwe kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi kusetyenziswe amavolontiya ahlawulwayo eBambanani ukuze ancede amapolisa emizila kaloliwe.
kuphuculwe izikhululo zamapolisa kwiingingqi ekugquba kuzo ulwaphulo-mthetho kusekwe amacandelo Obundlobongela Basekhaya, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa gadalala ngokwesondo kwizikhululo zamapolisa kubanjwe kuvalelwe abathengisi nabathubelezisi beziyobisi
UKUQEQESHWA KWAMAPOLISA EMIZILA KALOLIWE
Ukhuseleko koololiwe luye lwangumba odla umzi kakhulu ixesha elide, ze kwafikelelwa esigqibeni ngenyanga kaCanzibe ngo-2004 ukuzama ukuphinda kuziswe amapolisa emizila kaloliwe koololiwe kwilizwe lonke, kuqalwe ngesixeko saseKapa. Amapolisa amatsha emizila kaloliwe, aya kuba ngaphantsi kweNkonzo Yamapolisa aseMzantsi Afrika, futhi kufuneka kuqala afumane uqeqesho phambi kokuba athunyelwe koololiwe. Ngaphezu kwekhulu labantu abadonga uqeqesho baqalise ngoqeqesho lwabo kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi kwakweli thuba leentsuku zokuqala ezilikhulu.
AMAVOLONTIYA EBAMBANANI KOOLOLIWE
IPhulo leBambanani Lokhuseleko Koololiwe elisebenzayo ngoku, elibandakanya amavolontiya ajongene nokhuseleko koololiwe, likhokelele ekuhleni kweentshukumo zolwaphulo-mthetho koololiwe ngexa bekusenziwa inkqubo yovavanyo ngexesha leNkqubo Yokhuseleko Ngexesha Leeholide Zehlobo eqale ngenyanga yoMnga ngo-2003 ukuza kuma ngenyanga yoMqungu kulo nyaka. La mavolontiya aza kuqhubekeka esebenza, ehlawulwa de amapolisa amatsha oololiwe abe abekwe ngendlela eyiyo.
UKONGEZWA NOKUPHUCULWA KWEZIKHULULO ZAMAPOLISA
Njengoko amahlomela-dolophu nezixeko kummandla wenqila yeNtshona Koloni ekhula ngokwengingqi yomhlaba nangokwamanani abantu, kukho isidingo sokongezwa kwezikhululo zamapolisa ukuze kugcinwe uxolo ngelixa loku kukhula.
UBUNDLOBONGELA BASEKHAYA, UKHUSELEKO LWABANTWANA NAMACANDELO OKUPHATHWA GADALALA NGOKWESONDO
Xa iNkonzo Yophando Yenkonzo Yamapolisa oMzantsi Afrika yayisakhiwa ngokutsha, kwabakho iingcinga zokuba iCandelo Lokhuseleko Lwabantwana liya kususwa ze endaweni yalo kubekwe amacandelo Obundlobongela Elusatsheni, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa Gadalala Ngokwesondo (iiFCS ngamafuphi). La macandelo ebeya kufakwa kwizikhululo zamapolisa kube ke ngoko kusondezwa ubuchwepheshe beli candelo eluntwini.
Ngokuvulwa kwala macandelo matsha aphezulu apha kweli khulu lokuqala leentsuku, kufuneka ngoku kubekho icandelo leFCS elikufutshane nazo zonke izikhululo zamapolisa zaseNtshona Koloni.
Abasebenzi kula macandelo eFCS anobuchwepheshe bokumelana neentshukumo zolwaphulo-mthetho lokuphathwa gadalala ngokwesondo ezenziwe kubantwana nakubantu ababhinqileyo, njengoko benoqeqesho olubanceda ekuphandeni la matyala ngendlela eyiyo kwangelixa baqwalasela iimfuno zamaxhoba.
Amacandelo eFCS avule ngeli khulu lokuqala leentsuku abekwa:
Ubukho babathengisi nabathubelezisi beziyobisi ezitalatweni kukhuthaza ukungahlonelwa kwamapolisa nomthetho. Kuye kwakho ithemba ke lokuba abathathu kwaba bathengisi nabathubelezisi beziyobisi baya kubanjwa bavalelwe kweli thuba lekhulu lokuqala leentsuku. Kuye ke kwabanjwa kwavalelwa ngempumelelo ababini kwaba bathengisi nabathubelezisi.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82948.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ingqesho
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokusebenza Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokusebenza Kuthi Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Amathuba emisebenzi nezithuthi zikawonke-wonke nazo ziye zaphuculwa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
Kusekwe inkqubo Eyandisiweyo yeSebe Lemisebenzi Yoluntu ebizwa ngokuba yi"Saamstaan" (ukuma kunye)
INKQUBO EYANDISIWEYO YESEBE LEMISEBENZI YOLUNTU (I-SAAMSTAAN)
URhulumente wephondo leNtshona Koloni uwabeke phantsi kweliso lakhe elibanzi onke amaphulo ephondo eNkqubo Eyandisiweyo yeSebe Lemisebenzi Yoluntu phantsi kwegama elinye, iSaamstaan, ekhokelwa nguMphathiswa weSebe Lemisebenzi Yoluntu Nothutho uMcebisi Skwatsha, ze yaphehlelelwa nguMongameli ngomhla wesibini apha kwinyanga yoMsintsi ku-2004.
INkqubo iSaamstaan iya kuquka amaphulo achanekileyo achongwe kumasebe karhulumente wephondo noomspala. Enye yeyona miba ibaluleke kakhulu kule nkqubo iya kuba kukuqeqeshwa, apho abantu abangaphangeliyo baya kufunda izakhono abanokuzisebenzisa. Amanye amaphulo sele ziqhuba yaye kufuneka zandisiwe; ezinye zenzelwe kanye ukudalela amathuba emisebenzi abemi baseNtshona Koloni.
Eyona nto kujongwe kuyo ayingomaphulo okwakhiwa kweendlela namanye amaziko nje kuphela, koko namagalelo ayenziwa ngamacandelo Ezolimo, Elezendalo najongene nemiba yoluntu kwanokugcinwa nokulondolozwa kwezakhiwo zikarhulumente, izikolo, iiklinikhi nezindlu. Amakhonco entsebenziswano phakathi kweenkampani zabucala norhulumente nawo ayasetyernziswa njengenye indlela yokufumana inxaso-mali.
Amathuba amatsha engqesho aza kudalwa eSaamstaan aquka:
amagosa okhuselo nokhuaseleko ekuhlaleni, koololiwe, ezikolweni nakumanye amaziko oluntu umsebenzi wokwakhiwa ukulungiswa nokulondolozwa kwamaziko oluntu nezinye nje izinto eziluncedo eluntwini ukunonotshelwa kwabantwana emakhayeni, abantu abadala nabo bagulayo abantu abasebenza ngokukhulisa abantwana abaselula abacebisi ngezicelo zeenkxaso-mali abasebenzi bophuhliso ekuhlaleni izithuthi ezingezomoto nezinye nje izibonelelo zothutho ukutyala imiyezo ngeenjongo zokuthengisa nokuziphilela nje ukuphuculwa kwemigaqo yoomaspala, imibhobho yoomaspala, izihluzi zamanzi ezikhukula kwanemigaqwana yabahambi ngeenyawo abakhokeli babatyeleli
Iinkqubo ezisele zikho ezingaphantsi kwale nkqubo:
IPhulo Lokulondolozwa Kwezakhiwo (leSebe Lemicimbi Yoluntu Nothutho) eliquka amaphulo alithoba Kwezempilo, Ezemfundo kwanezakhiwo ngokubanzi iZenzele (yeSebe Lemicimbi Yoluntu Nothutho) eliquka inkqubo yokulondolozwa kwemigaqo iCARP (iCommunity Access Road Programme)
iBambanani (yeSebe Lokhuseleko Loluntu).
URhulumente wephondo wazinikele ekudaleni ubuncinci amathuba emisebenzi noqeqesho alikhulu elinamashumi amabini amawaka kwiminyaka nje emihlanu kuMhlangano wephondo owawungoKukhula Nophuhliso, ngenyanga yeNkanga ku-2003, futhi iSaamstaan sisiqalo sokufezekiswa kweso sithembiso.
Ishishini leetaxi eziziiminibus lelinye lawona mashishini adlala indima ebaluleke kakhulu kuthutho lukawonke-wonke, njengoko luthutha amashumi amane anesihlanu eepesenti zabakhweli kweli phondo ze babe ngamashumi amathandathu eepesenti kuzwe-lonke. Kodwa ke, eli iselishishini elingekho sesikweni, elingenasicwangciso-qhinga sicacile sokunyuka futhi likhule kwimalike yalo ze liphuhlise nendima yalo eluntwini, futhi lisebenzisane necandelo loshishino ukuphakamisa nokunyusa ingeniso yamalungu alo.
Injongo yale ofisi yeetaxi kukudlala indima ebalulekileyo ekusonjululweni kwale ngxaki, ngokuthi:
kusekwe isiseko nombindi wolawulo weli shishini leeminibus taxis kudalwe indawo yokusebenzela apho imiba echaphazela eli shishini iya kushukuxwa isebenze "njengondlunkulu" weBhunga leeTaxi lePhondo leNtshona Koloni lisebenze njengeZiko Loqeqesho lamanyathelo ePhondo naweSizwe Oqeqesho kuthekelelwe futhi kulungiselelwe umfanekiso wobumbano nentsebenziswano kwishishini leeminibus taxi ngokubanzi isebenze njengesikhundla apho eli shishini linokusebenzisana futhi libumbane nawo onke amacandelo achaphazelekayo namanye anendima ayidlalayo kuthutho.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82952.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ezempilo > Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke




ISIQALO:

8 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:




Impilo nayo ithe yaphuculwa kweli khulu leentsuku zokuqala, ngokuthi:
* Kwandiswe inani lezigulana ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo
* Kuphuculwe iinkonzo kuMaziko Ezempilo Asekuhlani aneengxaki



UNYANGO LWENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO


Kubekho izigulana ezingamawaka amane namakhulu ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo (ii-ARVs ngamafuphi) mihla le kumaziko onyango anagamashumi amabini anesithathu, nani elo elenyuke ukusuka kumawaka amabini anamakhulu amathathu namashumi amathathu anesixhenxe ekupheleni kwenyanga yoKwindla apha ku-2004, kudlulwa lee kwinani ebekujoliswe kulo elingamawaka amathathu ezigulana elamiselwa eli khulu lokuqala leentsuku yiNkulumbuso. Elona ziko likhulu lonyango likwisibhedlele iTygerberg, apho izigulana ezingamakhulu amane anamashumi amathandathu anesine zifumana khona unyango.

Inkqubo yeNtshona Koloni yamachiza okunyanga intsholongwane kaGawulayo iceba ukuseka amaziko amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo angamashumi amathathu anesithandathu ngenyanga yoKwindla kunyaka ka-2005 ze ibonelele ngala machiza ntsuku zonke kwizigulana ezingamawaka amathandathu (ezithelekelelwa ukuba zisisiqingatha sezo zidinga olu nyango) ngenyanga yoKwindla ngo-2005.

Le nkqubo yokunikezelwa kwala machiza okulwa intsholongwane kaGawulayo yaqala kumaziko ezempilo anezixhobo ezifanelekileyo nabasebenzi baseklinikhi abanamava adingekayo, nto leyo esisizathu sokuba la machiza eqale anikezelwa kwizibhedlele ezikhulu kuphela.

Ekugqibeleni, kuya kwakhiwa ukusuka kumashumi amane anesihlanu ukuya kumashumi amahlanu amaziko kwiminyaka nje emibini, maziko lawo aya kuba ubukhulu becala ngamaziko ononophelo lwenqanaba lokuqala, izibhedlele zona zinikezele kuphela ngenkxaso yenqanaba lesibini nelesithathu apho umntu athunyelwe khona yiklinikhi yakhe.

Izigulana kufuneka zimelane neemfuno ezithile - ezempilo nezesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni - phambi kokuba zinikwe unyango lwala machiza alwa noGawulayo. Ngokwezempilo, ezi mfuno zezi:
* isifo esikwinqanaba lesine ngokwemimiselo ye-WHO (uMbutho Wehlabathi Wezempilo) (ngaphandle kwesifo sephepha) OKANYE
* inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 <iicells ezingamakhulu amabini / mmÂ³


Ngokwesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni, ezi mfuno zezi:
* Ukuthembeka okubonakalayo, oko ke kukuthi, isigulana sibe siphumelele ukuzimasa amathuba amathathu nangaphezulu otyelelo oluqingqiweyo kwiklinikhi yentsholongwane kaGawulayo
* Ukungaselwa kotywala okanye ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwamachiza
* akukho ntlungu kufuneka iyekelwe inganyangwa
* Ukuveza - iphakanyiswa kakhulu into yokuba izigulana zibe zibuvezile ubume bazo ngokwale ntsholongwane kwisihlobo okanye ilungu losapho elinye ubuncinci okanye zibe zizibandakanye nembumba enika inkxaso
* Ulwazi oluphangaleleyo - izigulana kufuneka zibe zibamkele ubume bazo ngokwale ntsholongwane, futhi zibe zinolwazi oluphangaleleyo ngeziphumo zokosuleleka yile ntsholongwane kwakunye nomsebenzi wala machiza
* Ukuba nakho ukuzimasa - izigulana kufuneka zibe nakho ukuzimasa kwiziko lamachiza alwa noGawulayo rhoqo (angenziwa amalungiselelo okuthuthwa kwezigulana ezihlala kwiindawo eziqeleleneyo neziko lonyango)


Isigulana ngasinye sinyangwa ngokwemigaqo yoMnqophiso wePhondo leNtshona Koloni Wonyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo. Lo mnqophiso uquka iStavudine yomgca wokuqala (d4T), iLamivudine (3TC), iEfavirenz (EFZ) okanye iNevirapine (NVP) kwakunye nomgca wesibini woluhlu lwemithetho elawula unyango ngala machiza alwa noGawulayo (Didanosine (ddI), iZidovudine (AZT), iLopinavir / iRitonivar (LPV/r).

Kukho izibuko elibekwe embindini wazo zonke iziyobisi ezilwa nentsholongwane kaGawulayo, eliqale ukusebenza ngomhla wesihlanu kwinyanga yeKhala, esebenzisa inkampani yokuthutha iposi ngokwezivumelwano zethenda ukuqinisekisa ukuthunyelwa kwala machiza kwangethuba kuwo -onke amaziko.

Iziko lonyango ngalinye sele liqeqeshe abantu abaza kucebisa bancede, abaqeshwe ngaphantsi kwenkampani enikwe isibhambathiso sokusebenza, nkampani leyo engumbutho ongajonge ngeniso futhi zonke izigulana ziyakhuthazwa ukuba zibe nenkxaso esekuhlaleni. Eli Sebe liya kuhlola iindlela zenkxaso ekuhlaleni ze zazise ngokusesikweni inkxaso ephuma ekuhlaleni kunyaka-mali olandelayo.

Kukwakho nemibutho emithathu esebenza phantsi kwezibhambathiso enikezela ngoqeqesho kubasebenzi bamaziko empilo oluntu eNtshona Koloni, beqeqeshelwa ukukwazi ukunikezela unyango lwala machiza alwa nentsholongwane kaGawulayo. Ezi nkampani zezi:
* iFoundation for Professional Development (FPD)
* iMedicines Information Centre (MIC), kwiDyunivesithi yaeKapa
* uqeqesho olufumaneka kwi-web (olunikezelwa yi-Steve Andrews and Associates)


INkqubo Yonyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo iyingxenye yesicwangciso iNational Comprehensive HIV and AIDS iNtshona Koloni enikelwe yona amashumi amabini anesithathu ezigidi namashumi asibhozo ananye amawaka eerandi kunyaka-mali u-200/2005. INgxowa-mali Yehlabathi Yokulwa noGawulayo, Isifo Seengcongconi neSifo Sephepha inikezela ngamashumi amabini anesine sezigidi namakhulu alithoba amawaka eerandi, mali leyo eza kukhutshelwa ixesha eliqala ngenyanga yeThupha ukuya kuma ngenyanga yeKhala ngo-2005 isenzelwa le nkqubo yamachiza alwa noGawulayo kumaziko amahlanu kwiNqila yeKapa.

Ezona njongo sele zifeziwe ze kwagqithelwa ngaphaya kwazo ngenxa yokwakhiwa kwamaqhina entsebenziswano nabaxhasi abohlukeneyo namaqumrhu aphuma kumazwe angaphandle asele enikezele ngezibonelelo ezibaluleke kakhulu ukunceda ekumelaneni neentlawulo zamachiza nezamaziko ophando kumanye amaziko onyango, kwanokuzinikela nokuhlangana kwamanye amahlakani, kuquka nemibutho engekho phantsi kukarhulumente, uluntu jikelele, abaphandi, izifundiswa kunye nabasebenzi baseziklinikhi.


UKUPHUCULWA KWAMAZIKO OLUNTU EZEMPILO


Abahlali base-Elsies River, abaseDelft, abaseHanover Park, abaseRetreat, abaseBonteheuwel/Langa, abaseGugulethu, abaseMitchells Plain, abaseKraaifontein nabaseKhayelitsha bayazuza ekunikezelweni kwenkonzo ephuculiweyo kumaziko abo ezempilo, njengoko yayithembisile iNkulumbuso.

Amacebo amatsha, kuquka nendlela yokuqesha, indlela ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza nenye indlela yamaqela kwizigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa zikwimeko exolisayo, awanciphisile amaxesha okulinda amade ekufuneka izigulana ziwalinde kula maziko.

Ngokwale ndlela yokuqesha, izigulana kufuneka zifike ngaphambi kwexesha lokudibana nabezonyango iyure phambi kwelo xesha libekiweyo ukuze zilande amaxwebhu azo ze zibe nokulinda kwindawo yokulinda.

Indledlana ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza ithetha ukuba inani lamayeza adingwa zizigulana lilo eliya kuba nefuthe ekubeni ziya kulinda ixesha elingakanani na izigulana: Ukuba isigulana sidinga kuphela iyeza elinye okanye amabini, siya kuncedwa ngokukhawuleza, kodwa xa sidinga amayeza amaninzi kuya kufuneka silinde.

Le ndlela yezigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa ezikwimeko exolisayo iquka ukwenziwa kwamadinga amane ukuya kwamathandathu ngabasebenzi baseklinikhi kwizigulana ezikule nkqubo yamaqela. Izigulana ziyacetyiswa ukuba ukuba aziziva mnandi akufuneki zilinde amadinga azo amaqela, kodwa zityelele iCHC ekufutshane nazo ngoko nangoko.

ISebe Lezempilo lizinikele ekunikezeleni rhoqo ngamayeza. Izigulana azisayi kuphinda zibuyiselwe emva kumakwazo nephetshana le-IOU ukuze zibuye ngosuku olulandelayo zize kulanda amayeza azo.

Abalawuli bala maziko nabo ngoku sele beqeshiwe kwiiklinikhi ezininzi ukuqinisekisa ukuba zonke iinguqu ezenziweyo ziya kuqhuba kakuhle.

Kuninzi lweeklinikhi umbhalo ocacileyo ubekwe elubala, ofana negama le-CHC leyo kwakunye nombhalo ngaphakathi kwiziko elo elinikezela umkhondo kwizigulana ukuze ziye kwiindawo ezinokufumana kuzo uncedo.

Iziko Lezempilo laseDelft (ekungoku nje laziwa njengeCHC OF Excellence) lizingca kakhulu ngendawo yokuhlala eyakhelwe ngqo abahlali ukuze baze kutyelela le-CHC ze bathi zava ukuhlala oku.




Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.82958.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Amaphulo
Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lentsebenziswano Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lentsebenziswano Kuthi Sonke
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
URhulumente ongumvuka wentsebenziswano ekhokelela ekwandisweni kokunikezelwa kweenkonzo waphakanyiswa kweli khulu lokuqala leentsuku:
I-Consolidated Municipal Infrastructure Programme yasekwa kweli lizwe lonke ukuxhasa oomaspala ukuze banikezele ngezibonelelo ezintsha ze babuyisele kwisimo esisiso futhi baphuculwe izibonelelo esele zikho, ingakumbi kwiindawo ezihlelelekileyo.
Oomaspala ngabona baboneleli beenkonzo kubemi. Oku ke kuquka ukufumana amanzi, ucoceko, ulawulo lwenkukuma eluqilima, umbane ofikelelekayo nokhuselekileyo, izithuthi, ezemfundo, iinkonzo kwanendawo yokuhlala kwanolawulo olululo lweentlekele. Iimali ze-CMIP zinikezelwa kumanqanaba amaphulo asixhenxe (amanzi, ucoceko, imigaqo, inkukuma eluqilima, amaziko asekuhlaleni, izibane kwiindawo ekuhlaleni kwanamanzi eenkqwithelo).
I-CMIP eNtshona Koloni kwisithuba esisukela ngonyaka ka-1997 ukuya ku-2004 ichithe amakhulu amathandathu anamashumi asibhozo nethoba lezigidi nekhulu lamawaka eerandi kumaphulo ezibonelelo zoomaspala aliwaka elinamashumi amathandathu nesithathu, wona adale amawaka amabini anamakhulu amane neshumi elinanye lezigidi zamathuba engqesho.
Ngexesha leli khulu leentsuku zokuqala, amaphulo eCMIP anikezelwa kwaba maspala balandelayo:
AMAPHULO OKWAKHIWA KWEZINDLU
Amaphulo okwakhiwa kwezindlu angavalwa, ngamanye amaxesha ngenxa yokuphixana kwezidingo nezinyanzeliso ekuhlaleni. Ngexesha leli khulu lokuqala leentsuku, amanyathelo aqhubela phambili, afana nokubanjwa kweembizo zasekuhlaleni ukuzama ukusombulula iimpixano, athatyathwa ukuvala la maphulo okwakhiwa kwezindlu alandelayo:
AMAQELA EENTLEKELE
Indibano engolawulo lukarhulumente olungumvuka wentsebenziswano yabo bonke ooceba boorhulumente bamakhaya yayibanjwe ngomhla wamashumi amabini ananye kwinyanga yeSilimela. Oku kufuneka kukhokelele kwintsebenziswano enkulu kunoku phakathi kukarhulumente wephondo noorhulumente bamakhaya.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe likaRhulumente Wedolophu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82975.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > EzoLimo > Ushishino Ngezolimo > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisiphilisa Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisiphilisa Sonke




ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:



Icandelo laphakanyiswa kweli khulu leentsuku zokuqala, ngokuthi:
* Kuvulwe iSikolo Sezolimo saseClanwilliam
* Kujoliswe ekutyikityweni kwesivumelwano Sokuthengisela iManyano yamazwe aseYurophu



KUVULWE ISIKOLO SEZOLIMO SASECLANWILLIAM


Uqeqesho kwezolimo nemfuyo luthe lwavuleleka kakhulu kubantu abakwingingqi ekuNxweme oluseNtshona emva kokuvulwa kweSikolo Sezolimo saseClanwilliam ngoLwesihlanu umhla wesithandathu kwinyanga yeThupha ngo-2004. Isikolo esi, esilisebe leZiko leKapa Loqeqesho Kwezolimo elise-Elsenburg, senzelwe kuphela abasebenzi basezifama kwakunye nabanini beefama ebazisokolelayo kule ngingqi.

Izikolo zoqeqesho ezingamasebe esikolo esikhulu anikezela ngoqeqesho lwezolimo kwabo bantu baludinga kakhulu. Abanini-zifama nabasebenzi basezifama abaninzi abasokolayo nabakwiingingqi ezisemaphandleni bakufumana kunzima ukuzimasa ezi zifundo zoqeqesho kwisebe elikhulu eliseStellenbosch, kungoko ke la masebe mancinci evulwa njengengxenye yale nkqubo yokuphuculwa kwezakhono eluntwini yeSebe Lezolimo lephondo. Isebe lokuqala elincinci lesi sikolo lavulwa eGeorge ngo-2003, futhi ezi zifundo zikhe zanikezelwa nase-Oudtshoorn.

Kukho malunga nezifundo ezingamashumi amane anesibhozo kwizifundo ezifana noLawulo Lwezolimo Nezimali, Izakhono Zobomi, Ukuveliswa Kwemifuno, Ukuveliswa Kweziqhamo, Izifundo Ngokulinywa komdiliya, Ukuveliswa Kwezilwanyana (impahla ende, impahla emfutshane kunye neenkukhu) kanti futhi Nezifundo Zobunjineli Kwezolimo ziyanikezelwa yiCape Institute.



Ukuvulwa kwesikolo sezolimo saseClanwilliam, ngoLwesihlanu umhla wesithandathu kwinyanga yeThupha apha ku-2004.
Ezi zifundo zinikezelwa ngokwebakala lokuqala ukuya kwelesine (kwinqanaba elingaphambi kwematriki) leNational Qualifications Framework, kubafundi abamalunga namawaka amabini asele befumene uqeqesho minyaka le ngolu hlobo.Ukuvulwa kwesi sikolo saseClanwilliam kumele ukunyusa eli nani, emva kokuqala kwezifundo ngenyanga yeDwarha ku-2004.



INkulumbuso yephondo leNtshona Koloni, uMnumzana uEbrahim Rasool, ephelekwe nguMphathiswa Wezolimo, uCobus Dowry, bavule esi sikolo eAugsburg Gymnasium, eClanwilliam, ngokwenza oko babe kanti bafezekisa isithembiso esenziwa yiNkulumbuso le sokwenza ezibukwayo kwiintsuku nje ezilikhulu emva kokungena ezintanjeni.


ISIVUMELWANO SOKUTHENGISELA AMAZWE ANGAPHANDLE


Bekukwakho nethemba lokuba kwezi ntsuku zilikhulu zokuqala kuya kutyikitywa isivumelwano sokuthengisela amazwe eManyano yeYurophu (EU) inyama yamatakane egusha.

Ukutyikitywa kwesi sivumelwano kungumvuka wokutyikitywa kwesivumelwano samazwe ngamazwe neManyano yaseYurophu ngokubhaliswa kweefama zeegusha kwanokunakanwa kokuba semgangathweni kothotho lweefama. Isilarha sokuxhelela esiseSwellendam naso saphunyezwa njengesikumgangatho wokuthumela inyama kwiManyano yamazwe aseYurophu.

IManyano yamazwe aseYurophu yayinqwenela ukuhlola ze iphumeze iindlela zokuthunyelwa kwemveliso kumazwe angaphandle ngokwayo phambi kokuba kutyikitywe esi sivumelwano futhi ibimele ukukwenza oko ngenyanga yeSilimela ngo-2004.

Kusenjalo, iSebe Lesizwe Lezolimo lalunqumamisa utyelelo lweManyano yamazwe aseYurophu kwiifama ezichongiweyo nezinakakwayo zeKaroo, njengoko zingenamandla aneleyo akumelana nokuvuka okukhoyo kwesifo senyebethu nochwane eLimpopo, ukhohlo-khohlo lwe-avian kwiinciniba eKaroo ngaxesha-nye notyelelo lweManyano yamazwe aseYurophu.

Isebe lePhondo Lezolimo liza kuqhubekeka lixhasa naziphi na iintshukumo ezikhokelela ekutyikityweni kwesi sivumelwano, sivumelwano eso sinokuba lulutho kumafama aseKaroo.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe Lezolimo (The Government of South Africa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.82975.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
EzoLimo
Ushishino Ngezolimo
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisiphilisa Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisiphilisa Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Icandelo laphakanyiswa kweli khulu leentsuku zokuqala, ngokuthi:
Kujoliswe ekutyikityweni kwesivumelwano Sokuthengisela iManyano yamazwe aseYurophu
Izikolo zoqeqesho ezingamasebe esikolo esikhulu anikezela ngoqeqesho lwezolimo kwabo bantu baludinga kakhulu. Abanini-zifama nabasebenzi basezifama abaninzi abasokolayo nabakwiingingqi ezisemaphandleni bakufumana kunzima ukuzimasa ezi zifundo zoqeqesho kwisebe elikhulu eliseStellenbosch, kungoko ke la masebe mancinci evulwa njengengxenye yale nkqubo yokuphuculwa kwezakhono eluntwini yeSebe Lezolimo lephondo. Isebe lokuqala elincinci lesi sikolo lavulwa eGeorge ngo-2003, futhi ezi zifundo zikhe zanikezelwa nase-Oudtshoorn.
Kukho malunga nezifundo ezingamashumi amane anesibhozo kwizifundo ezifana noLawulo Lwezolimo Nezimali, Izakhono Zobomi, Ukuveliswa Kwemifuno, Ukuveliswa Kweziqhamo, Izifundo Ngokulinywa komdiliya, Ukuveliswa Kwezilwanyana (impahla ende, impahla emfutshane kunye neenkukhu) kanti futhi Nezifundo Zobunjineli Kwezolimo ziyanikezelwa yiCape Institute.
Ezi zifundo zinikezelwa ngokwebakala lokuqala ukuya kwelesine (kwinqanaba elingaphambi kwematriki) leNational Qualifications Framework, kubafundi abamalunga namawaka amabini asele befumene uqeqesho minyaka le ngolu hlobo.Ukuvulwa kwesi sikolo saseClanwilliam kumele ukunyusa eli nani, emva kokuqala kwezifundo ngenyanga yeDwarha ku-2004.
INkulumbuso yephondo leNtshona Koloni, uMnumzana uEbrahim Rasool, ephelekwe nguMphathiswa Wezolimo, uCobus Dowry, bavule esi sikolo eAugsburg Gymnasium, eClanwilliam, ngokwenza oko babe kanti bafezekisa isithembiso esenziwa yiNkulumbuso le sokwenza ezibukwayo kwiintsuku nje ezilikhulu emva kokungena ezintanjeni.
ISIVUMELWANO SOKUTHENGISELA AMAZWE ANGAPHANDLE
Bekukwakho nethemba lokuba kwezi ntsuku zilikhulu zokuqala kuya kutyikitywa isivumelwano sokuthengisela amazwe eManyano yeYurophu (EU) inyama yamatakane egusha.
IManyano yamazwe aseYurophu yayinqwenela ukuhlola ze iphumeze iindlela zokuthunyelwa kwemveliso kumazwe angaphandle ngokwayo phambi kokuba kutyikitywe esi sivumelwano futhi ibimele ukukwenza oko ngenyanga yeSilimela ngo-2004.
Isebe lePhondo Lezolimo liza kuqhubekeka lixhasa naziphi na iintshukumo ezikhokelela ekutyikityweni kwesi sivumelwano, sivumelwano eso sinokuba lulutho kumafama aseKaroo.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82981.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Ukuzonwabisa > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Esinokuphilisana Kulo Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Esinokuphilisana Kulo Sonke




ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


INKCAZELO:




Imidlalo yakhuthazwa yaphuhliswa kwikhulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
* Kuxhaswe ngezimali amaziko nezixhobo zemidlalo kwiingingqi ezisemaphandleni
* Kudalwe futhi kunikezelwe ngezixhobo zemidlalo kwiimbumba ezihlanganisiweyo zezikolo ezithile kwimidlolo yazo
* Kuphuhliswe amabala emidlalo kwizikolo ezihlelelekileyo
* Kwakhiwe ngokutsha nokuphuculwa kuphuhliswe izakhono zolawulo zamabhunga ezemildlalo



IZIXHOBO NAMAZIKO EZEMIDLALO KWIINGINGQI EZISEMAPHANDLENI


Abantu abahlala kwiingingqi ezisemaphandleni baqhele ukufikelela kwizixhobo namaziko amidlalo ambalwa xa bethelekiswa nabo bakwiingingqi ezisezidolophini - kodwa ke mhlawumbi sele iqosheliswa loo ngxaki apha eNtshona Koloni.

Inkqubo edle ishumi elinanye lezigidi zeerandi yokuphucula nokwakha izixhobo namaziko ezemidlalo kwishumi loomaspala, ingakumbi abo bakwiingingqi ezisemaphandleni zaseNtshona Koloni, yaphehlelelwa yiNkulumbuso noMphathiswa weSebe Lemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nokuzonwabisa, uMnumzana Chris Stali, ngenyanga yeThupha apha ku-2004.



Imibhiyozo Kumcimbi Obuchukumisa Umxhelo eKayamandi
Lo mcimbi ubuchukumisa umxhelo ububanjelwe eKayamandi (ilokishi engaphandle nje kweStellenbosch) eyenye yeendawo ezichongiweyo. Iindawo zokuhlala ezichongiweyo azinazo tu kwaphela okanye zikwimeko engaginyisi mathe izixhobo namaziko azo ezemidlalo,futhi uninzi lukwiingingqi ezisemaphandleni.

Inkqubo Yokwakhiwa Kwezixhobo Zezemidlalo Nezokuzonwabisa (iBSRP) yanikezela ngesithoba sezigidi namakhulu amathathu amawaka eerandi kweli phulo, ngelixa uhlahlo-lwabiwo mali lwephondo lona longezelele kweso sixa ngesigidi esinamakhulu asixhenxe amakhulu amawaka eerandi. I-BSRP le yinkqubo yokupheliswa kwentlupheko yeSport and Recreation South Africa ejoliswe ekudaleleni uluntu oluhlelelekileyo amaziko nezixhobo zemidlalo, ngelixa ikwabonelela ngengqesho yethutyana elingephi kubakhi kwanaleyo yethuba elide eyayanyaniswa nezixhobo namaziko ezemidlalo nokuzonwabisa esandula ukwakhiwa.

Ukuthunyelwa kwentlawulo koomaspala abachongiweyo sele kuqoshelisiwe futhi ulwakhiwo lona lungaqala ekupheleni kwenyanga yoMsintsi. Kangangamashumi amabini anesibhozo ezixhobo namaziko ezemidlalo koomaspala abalishumi aya kwakhiwa okanye aphuculwe. Oomaspala abafumene le nkxaso-mali ngaba:
* Umaspala waseBhobhofolo (eRustedene naseNelspoort) isigidi esinamakhulu amathandathu amawaka eerandi sokwakhiwa kwenkundla yebhola yomnyazi, izakhiwo zokuhlambela kunye nesakhiwokazi sezemidlalo nebala lebhola yombhoxo
* Umaspala waseKannaland (eVan Wyksdorp, eCalitzdorp naseLadismisth) isigidi esinamakhulu amabini anamashumi amahlanu amawaka sokuphuhliswa kwebala lebhola yombhoxo, ukugqityezelwa kwebala lweentlobo ezahlukeneyo zemidlalo nokulungiswa kwamadama okuqubha
* Umaspala waseLaingsburg (eVleiland naseMatjiesfontein) isigidi seerandi
* Umbindi Karoo (eMurrayburg) amakhulu amathathu anamashumi amahlanu eerandi okugqityezelwa kwesakhiwokazi semidlalo
* Umaspala waseKnysna yena ufumene isiqingatha sesigidi seerandi ukuze agqibezele isakhiwokazi seentlobo ezahlukeneyo zemidlalo.
* Umaspala waseMossel Bay (eBrandwacht) ufumene amakhulu amathandathu anamashumi amahlanu amawaka eerandi ukuze akhe isakhiwokazi seentlobo ezahlukeneyo zemidlalo
* OwaseStellensbosch (eKayamnandi) yena ufumene izigidi ezimbini zeerandi ukuze kwakhiwe isakhiwokazi seentlobo ezahlukeneyo zemidlalo
* Isixeko saseKapa (eMaccassar) sifumene isigidi seerandi ukuze kwakhiwe isakhiwokazi seentlobo ezahlukeneyo zemidlalo
* I-Prince Albert-Klaarstroom yona ifumene amakhulu amathathu amawaka eerandi ukuze kwakhiwe izikhanyisi kuqinisekiswe nokhuseleko kwezo zakhiwo zintsha zemidlalo
* Ze yona iSwartland-Kalbakraal yafumana amakhulu amathandathu amawaka eerandi ukuze yakhe iziko leentlobo ezahlukeneyo zemidlalo kwaneenkonzo yokunkcenkceshelwa kwebala.




IMIDLALO YEZIKOLO EZIKWIINGINGQI EZISONDELELENEYO KWIINGINGQI EZINE


Xa kukho iinkqubo zemidlalo phakathi kwamaqela ezikolo ezihlelelekileyo ezikudeleneyo, izikolo ezininzi zisuka zikhethe ukungathathi nxaxheba kolo khuphiswano ngenxa yeengxaki zokungabi nazithuthi. Ngenxa yoko ke, abadlali abasebatsha abafumani mathuba akukhuphisana nabanye.

"Iinkqubo zemidlalo yamaqela ahlanganisiweyo" zithe zaziswa kwiingingqi ezine ezihlelelekileyo ukudlalisa izikolo ezikwingingqi enye kunye, ukuze ke izicwangciso zemidlalo ezizizo zibe nokuqulunqwa phakathi kwezikolo ezikwingingqi enye, ukuze kuvuswe neentshukumo zokhuphiswano phakathi kwezikolo. Amaziko, izixhobo, ukuzilolonga noqeqesho kwabelwana ngako zizikolo ngokweengingqi ezikuzo.

Indlela yezicwangciso zemidlalo ngokweengingqi izikolo ezikuzo sele iphunyeziwe eHanover Park, eBonteheuwel, eGugulethu, eNyanga nasePhillippi, apho umbhoxo, ibhola yomnnyazi, ibhola ekhatywayo nechess zidlalwa ngempumelelo ngokwezi zicwangciso. Le mbumba yezikolo ibidlala ebusika icwangciselwe ukuba iqoshelise imidlalo yayo ekupheleni kwenyanga yoMsintsi ukuze ingaphazamisani neemviwo zezikolo. Izixhobo zemidlalo ezixabisa ngaphaya kwamakhulu amahlanu amawaka eerandi, yanikezelwa kwezi zikolo ngokweengingqi ezikuzo nguMphathiswa uStali ngenyanga yeKhala ngo-2004. Ezi zixhobo zanikezelwa kwiikomiti zemidlalo yezikolo ngokweengingqi kunokuba zinikezelwe kwisikolo ngasinye, ukuqinisekisa ukuba abantwana abaninzi bayafikelela kuzo futhi bakwazi nokuzisebenzisa. Izixhobo zemidlalo ezi beziquka iibhola zomnyazi, amaphini neebhola zomdlalo weqakamba, iibhola zentenetya, izixhobo zomdlalo wehockey, iincebetha zokuzilolonga, iiseti zomdlalo wechess kwakunye nezixhobo zomdlalo wentenetya yetafile. Enye ithenda ngokongezelelwa kwezixhobo zemidlalo ezixabisa amakhulu amathathu anamashumi amathandathu amawaka eerandi iya kukhutshwa ngenyanga yoMsintsi apha ku-2004.


AMABALA EMIDLALO EZIKOLWENI


Ngaphandle kwebala lokudlala, izikolo azinakuba nakho ukunikezela imidlalo emininzi yasemabaleni. Izikolo ezisixhenze ezihlelelekileyo zathi ke zanikwa ikhulu elinamashumi asibhozo nesine samawaka eerandi sisinye ngenyanga yeThupha ku-2004 ukuze ziphucule amabala azo emidlalo, kuquka neentlawulo zokulungiselela ulwakhiwo lwala mabala, ukutyalwa kwengca kwanokunkcenkceshela ngendlela yamanzi aphuma ngaphantsi komhlaba. Ezi zikolo zachongwa ngokuthi kujongwe izidingo - kuba ezinye sithetha nje azinamabala akudlala konke konke.

Eli phulo yintsebenziswano phakathi kweSebe Lemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nokuzonwabisa, iphulo iSafer Schools Project, iSebe Lokhuseleko Loluntu kwakunye neMulti-Agency Delivery Action Mechanism (iMADAM ngamafuphi), nto leyo ehlanganisa amaqumrhu ahlukeneyo ekulweni ulwaphulo-mthetho. Izikolo ezifumene le nkxaso-mali kumcimbi obubanjelwe eMitchell's Plain zezi:
* I-AZ Berman Primary, Mitchell's Plain
* iLuhlaza High, Khayelitsha
* Isalathiso Primary, Mossel Bay
* iDr Van der Ross, Belhar
* iSwartberg High, Caledon
* iP.W. De Bruin Primary, West Coast, Winelands
* iCathkin High, Heideveld


Kuchongwe futhi kwanikwa inkxaso-mali izikolo ezisixhenxe kuphela, kunezo zilishumi bezicwangcisiwe ngenxa yokunganeli kwemali.


UKWAKHIWA NGOKUTSHA NOKUPHUCULWA KWEZAKHONO ZOLAWULO KUMABHUNGA EZEMIDLALO


Kungenelelwe amatyeli amabini malunga namabhunga ezemidlalo kwezi ntsuku zilikhul zokuqala - "Umcimbi Ongokusonjululwa Kweempixano" Nomhlangano Webhola Ekhatywayo".

Umcimbi Ongokusonjululwa Kwempixano wona wawubanjwe ngenyanga yeKhala ngo-2004. BAya kufikelela kwikhulu elinamashumi asixhenxe abathunywa abasuka kwiimbumba ezilawula imidlalo ezingamashumi amane zaseNtshona Koloni ezazithabatha inxaxheba apho. Lo mcimbi wabanjwa ngezizathu zokufumana iindlela zokunciphisa imithwalo yabalawuli kwiinkundla zeempixano zemidlalo kwiimpixano ezibandakanya imibutho elawula amaqela emidlalo nokuphucula izakhono zolawulo kule mibutho ilawula amaqela emidlalo. Ijaji yeNkundla Ephakamileyo uDeon van Zyl nengcaphephe yegqwetha uAlex Abercombie babelane ngamava abo njengeengcaphephe zomthetho kweli candelo lomthetho wezemidlalo kwanokusonjululwa kweempixano.

Lo mcimbi ukhokelele ekuphehlelelweni kweMbumba Ejongene Nokusonjululwa Kwempixano yaseNtshona Koloni. Le mbumba kufuneka ukuba ibe iyasebenza ngenyanga kaTshazimpunzi ku-2005, xa umthetho ofanele oko sele uwisiwe. Isebe Lemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nokuzonwabisa kungoku nje inika ingqwalasela ukuchonga amalungu ayo. Amasetyana ajongene nokwakhiwa ngokutsha nokusonjululwa kweempixano kweli Sebe aya kunikezela ngenkxaso yezolawulo kwiMbumba Ejongene Nokusonjululwa Kweempixano.



"Inkomfa Yebhola Ekhatywayo - "Indlela eya ku-2010"
Lo mcimbi walandelwa kwixwsha nje elingephi uphelile "yiNkomfa Yomdlalo Webhola Ekhatywayo" eyayibizwa ngokuba "Yindlela eya ku-2010" eyayibanjwe ngenyanga yeThupha apha ku-2004. Le nkomfa yayijoliswe ekuqalisweni kwenkqubo yokukhulula amatyathanga achaphazela ukukhula nokuphuhla kwebhola ekhatywayo eNtshona Koloni.

Le nkomfa yayizinyaswe ngamamagosa olawulo kumdlalo webhola ekhatywayo asuka kwimibutho eyahlukeneyo, kuquka amagosa asuka kuMbutho Webhola Ekhatywayo woMzantsi Afrika (iSAFA ngamafuphi), amalungu esigqeba sesizwe nesephondo. Abathunywa baphuma apho bephethe isicwangciso-qhinga sokukhulula amatyathanga aqhwalelisa uphuhliso nokukhula kwebhola ekhatywayo. Esi sicwangciso-qhinga besiquka ukuzinikela ekubeni:
* Kuqiniswe futhi kwenziwe luqilima ubudlelwane phakathi kweSAFA, Umbutho Wemidlalo Yezikolo Ezimanyeneyo woMzantsi Afrika (iUSSASA ngamafuphi) kwakunye neManyano Yemidlalo Yabafundi Abakumaziko Emfundo Ephakamileyo eMzantsi Afrika (iSASSU ngamafuphi).
* Kuziwe neenkqubo zokuqinisekisa ubukho beenkokheli ezinezakhono zokulawula.
* Kusonjululwe iingxaki zobudlelwane nabasemagunyeni koorhulumente bamakhaya namaqela ezemidlalo.
* Kugxininiswe kumanyano.
* Kusekwe ikomiti yephondo eququzelayo ukuze igxininise kwimicimbi yophuhliso, ukukhula nolawulo lukarhulumente.
* Kubabanjwe indibano yokuza nezicwangciso-maqhinga ukuze kuphunywe nesicwangciso eziya kusisa kunyaka ka-2010.

Ezi zithembiso zine zonke zeza neNkulumbuso, futhi zifezekiswe kwangezi ntsuku zokuqala zilikhulu. Isithembiso sesihlanu, esi seenkqubo zemidlalo yokuzonwabisa ezijoliswe kuluntu lonke jikelele kwiingingqi ezine ezikumbindi, liphulo lexesha elide elisephantsi kophuhliso lweli Sebe.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.82981.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ukuzonwabisa
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Esinokuphilisana Kulo Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Esinokuphilisana Kulo Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Imidlalo yakhuthazwa yaphuhliswa kwikhulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
Kuxhaswe ngezimali amaziko nezixhobo zemidlalo kwiingingqi ezisemaphandleni
Kudalwe futhi kunikezelwe ngezixhobo zemidlalo kwiimbumba ezihlanganisiweyo zezikolo ezithile kwimidlolo yazo
Kuphuhliswe amabala emidlalo kwizikolo ezihlelelekileyo
Kwakhiwe ngokutsha nokuphuculwa kuphuhliswe izakhono zolawulo zamabhunga ezemildlalo
IZIXHOBO NAMAZIKO EZEMIDLALO KWIINGINGQI EZISEMAPHANDLENI
Abantu abahlala kwiingingqi ezisemaphandleni baqhele ukufikelela kwizixhobo namaziko amidlalo ambalwa xa bethelekiswa nabo bakwiingingqi ezisezidolophini - kodwa ke mhlawumbi sele iqosheliswa loo ngxaki apha eNtshona Koloni.
Inkqubo edle ishumi elinanye lezigidi zeerandi yokuphucula nokwakha izixhobo namaziko ezemidlalo kwishumi loomaspala, ingakumbi abo bakwiingingqi ezisemaphandleni zaseNtshona Koloni, yaphehlelelwa yiNkulumbuso noMphathiswa weSebe Lemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nokuzonwabisa, uMnumzana Chris Stali, ngenyanga yeThupha apha ku-2004.
Lo mcimbi ubuchukumisa umxhelo ububanjelwe eKayamandi (ilokishi engaphandle nje kweStellenbosch) eyenye yeendawo ezichongiweyo. Iindawo zokuhlala ezichongiweyo azinazo tu kwaphela okanye zikwimeko engaginyisi mathe izixhobo namaziko azo ezemidlalo,futhi uninzi lukwiingingqi ezisemaphandleni.
Inkqubo Yokwakhiwa Kwezixhobo Zezemidlalo Nezokuzonwabisa (iBSRP) yanikezela ngesithoba sezigidi namakhulu amathathu amawaka eerandi kweli phulo, ngelixa uhlahlo-lwabiwo mali lwephondo lona longezelele kweso sixa ngesigidi esinamakhulu asixhenxe amakhulu amawaka eerandi. I-BSRP le yinkqubo yokupheliswa kwentlupheko yeSport and Recreation South Africa ejoliswe ekudaleleni uluntu oluhlelelekileyo amaziko nezixhobo zemidlalo, ngelixa ikwabonelela ngengqesho yethutyana elingephi kubakhi kwanaleyo yethuba elide eyayanyaniswa nezixhobo namaziko ezemidlalo nokuzonwabisa esandula ukwakhiwa.
Ukuthunyelwa kwentlawulo koomaspala abachongiweyo sele kuqoshelisiwe futhi ulwakhiwo lona lungaqala ekupheleni kwenyanga yoMsintsi. Kangangamashumi amabini anesibhozo ezixhobo namaziko ezemidlalo koomaspala abalishumi aya kwakhiwa okanye aphuculwe. Oomaspala abafumene le nkxaso-mali ngaba:
Ze yona iSwartland-Kalbakraal yafumana amakhulu amathandathu amawaka eerandi ukuze yakhe iziko leentlobo ezahlukeneyo zemidlalo kwaneenkonzo yokunkcenkceshelwa kwebala.
IMIDLALO YEZIKOLO EZIKWIINGINGQI EZISONDELELENEYO KWIINGINGQI EZINE
Xa kukho iinkqubo zemidlalo phakathi kwamaqela ezikolo ezihlelelekileyo ezikudeleneyo, izikolo ezininzi zisuka zikhethe ukungathathi nxaxheba kolo khuphiswano ngenxa yeengxaki zokungabi nazithuthi. Ngenxa yoko ke, abadlali abasebatsha abafumani mathuba akukhuphisana nabanye.
Iinkqubo zemidlalo yamaqela ahlanganisiweyo" zithe zaziswa kwiingingqi ezine ezihlelelekileyo ukudlalisa izikolo ezikwingingqi enye kunye, ukuze ke izicwangciso zemidlalo ezizizo zibe nokuqulunqwa phakathi kwezikolo ezikwingingqi enye, ukuze kuvuswe neentshukumo zokhuphiswano phakathi kwezikolo. Amaziko, izixhobo, ukuzilolonga noqeqesho kwabelwana ngako zizikolo ngokweengingqi ezikuzo.
Indlela yezicwangciso zemidlalo ngokweengingqi izikolo ezikuzo sele iphunyeziwe eHanover Park, eBonteheuwel, eGugulethu, eNyanga nasePhillippi, apho umbhoxo, ibhola yomnnyazi, ibhola ekhatywayo nechess zidlalwa ngempumelelo ngokwezi zicwangciso. Le mbumba yezikolo ibidlala ebusika icwangciselwe ukuba iqoshelise imidlalo yayo ekupheleni kwenyanga yoMsintsi ukuze ingaphazamisani neemviwo zezikolo. Izixhobo zemidlalo ezixabisa ngaphaya kwamakhulu amahlanu amawaka eerandi, yanikezelwa kwezi zikolo ngokweengingqi ezikuzo nguMphathiswa uStali ngenyanga yeKhala ngo-2004. Ezi zixhobo zanikezelwa kwiikomiti zemidlalo yezikolo ngokweengingqi kunokuba zinikezelwe kwisikolo ngasinye, ukuqinisekisa ukuba abantwana abaninzi bayafikelela kuzo futhi bakwazi nokuzisebenzisa. Izixhobo zemidlalo ezi beziquka iibhola zomnyazi, amaphini neebhola zomdlalo weqakamba, iibhola zentenetya, izixhobo zomdlalo wehockey, iincebetha zokuzilolonga, iiseti zomdlalo wechess kwakunye nezixhobo zomdlalo wentenetya yetafile. Enye ithenda ngokongezelelwa kwezixhobo zemidlalo ezixabisa amakhulu amathathu anamashumi amathandathu amawaka eerandi iya kukhutshwa ngenyanga yoMsintsi apha ku-2004.
AMABALA EMIDLALO EZIKOLWENI
Ngaphandle kwebala lokudlala, izikolo azinakuba nakho ukunikezela imidlalo emininzi yasemabaleni. Izikolo ezisixhenze ezihlelelekileyo zathi ke zanikwa ikhulu elinamashumi asibhozo nesine samawaka eerandi sisinye ngenyanga yeThupha ku-2004 ukuze ziphucule amabala azo emidlalo, kuquka neentlawulo zokulungiselela ulwakhiwo lwala mabala, ukutyalwa kwengca kwanokunkcenkceshela ngendlela yamanzi aphuma ngaphantsi komhlaba. Ezi zikolo zachongwa ngokuthi kujongwe izidingo - kuba ezinye sithetha nje azinamabala akudlala konke konke.
Kuchongwe futhi kwanikwa inkxaso-mali izikolo ezisixhenxe kuphela, kunezo zilishumi bezicwangcisiwe ngenxa yokunganeli kwemali.
UKWAKHIWA NGOKUTSHA NOKUPHUCULWA KWEZAKHONO ZOLAWULO KUMABHUNGA EZEMIDLALO
Umcimbi Ongokusonjululwa Kwempixano wona wawubanjwe ngenyanga yeKhala ngo-2004. BAya kufikelela kwikhulu elinamashumi asixhenxe abathunywa abasuka kwiimbumba ezilawula imidlalo ezingamashumi amane zaseNtshona Koloni ezazithabatha inxaxheba apho. Lo mcimbi wabanjwa ngezizathu zokufumana iindlela zokunciphisa imithwalo yabalawuli kwiinkundla zeempixano zemidlalo kwiimpixano ezibandakanya imibutho elawula amaqela emidlalo nokuphucula izakhono zolawulo kule mibutho ilawula amaqela emidlalo. Ijaji yeNkundla Ephakamileyo uDeon van Zyl nengcaphephe yegqwetha uAlex Abercombie babelane ngamava abo njengeengcaphephe zomthetho kweli candelo lomthetho wezemidlalo kwanokusonjululwa kweempixano.
Lo mcimbi ukhokelele ekuphehlelelweni kweMbumba Ejongene Nokusonjululwa Kwempixano yaseNtshona Koloni. Le mbumba kufuneka ukuba ibe iyasebenza ngenyanga kaTshazimpunzi ku-2005, xa umthetho ofanele oko sele uwisiwe. Isebe Lemicimbi Yenkcubeko, Imidlalo Nokuzonwabisa kungoku nje inika ingqwalasela ukuchonga amalungu ayo. Amasetyana ajongene nokwakhiwa ngokutsha nokusonjululwa kweempixano kweli Sebe aya kunikezela ngenkxaso yezolawulo kwiMbumba Ejongene Nokusonjululwa Kweempixano.
Inkomfa Yebhola Ekhatywayo - "Indlela eya ku-2010"
Lo mcimbi walandelwa kwixwsha nje elingephi uphelile "yiNkomfa Yomdlalo Webhola Ekhatywayo" eyayibizwa ngokuba "Yindlela eya ku-2010" eyayibanjwe ngenyanga yeThupha apha ku-2004. Le nkomfa yayijoliswe ekuqalisweni kwenkqubo yokukhulula amatyathanga achaphazela ukukhula nokuphuhla kwebhola ekhatywayo eNtshona Koloni.
Le nkomfa yayizinyaswe ngamamagosa olawulo kumdlalo webhola ekhatywayo asuka kwimibutho eyahlukeneyo, kuquka amagosa asuka kuMbutho Webhola Ekhatywayo woMzantsi Afrika (iSAFA ngamafuphi), amalungu esigqeba sesizwe nesephondo. Abathunywa baphuma apho bephethe isicwangciso-qhinga sokukhulula amatyathanga aqhwalelisa uphuhliso nokukhula kwebhola ekhatywayo. Esi sicwangciso-qhinga besiquka ukuzinikela ekubeni:
Kuqiniswe futhi kwenziwe luqilima ubudlelwane phakathi kweSAFA, Umbutho Wemidlalo Yezikolo Ezimanyeneyo woMzantsi Afrika (iUSSASA ngamafuphi) kwakunye neManyano Yemidlalo Yabafundi Abakumaziko Emfundo Ephakamileyo eMzantsi Afrika (iSASSU ngamafuphi).
Kuziwe neenkqubo zokuqinisekisa ubukho beenkokheli ezinezakhono zokulawula.
Kusonjululwe iingxaki zobudlelwane nabasemagunyeni koorhulumente bamakhaya namaqela ezemidlalo.
Kugxininiswe kumanyano.
Kusekwe ikomiti yephondo eququzelayo ukuze igxininise kwimicimbi yophuhliso, ukukhula nolawulo lukarhulumente.
Kubabanjwe indibano yokuza nezicwangciso-maqhinga ukuze kuphunywe nesicwangciso eziya kusisa kunyaka ka-2010.
Ezi zithembiso zine zonke zeza neNkulumbuso, futhi zifezekiswe kwangezi ntsuku zokuqala zilikhulu. Isithembiso sesihlanu, esi seenkqubo zemidlalo yokuzonwabisa ezijoliswe kuluntu lonke jikelele kwiingingqi ezine ezikumbindi, liphulo lexesha elide elisephantsi kophuhliso lweli Sebe.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.82985.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ushishino & Noqoqosho > Amashishini Amancinci > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elinempumelelo Kumntu Wonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elinempumelelo Kumntu Wonke




ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


UMGANGATHO:

Liqoshelisiwe


INKCAZELO:




Amashishini aya kukhuliswa kwezi ntsuku zokuqala zilikhulu:
* Ngokuthi kuncediswe ngenkxaso-mali eyongezelelweyo iNgxowa-mali Yophuhliso Lwamashishini Enene
* Ngokusekwa kwephulo "lokufukama" amashishini amancinci
* Ngokuxhaswa kwamashishini namaphulo ezotyelelo



INGXOWA-MALI YOPHUHLISO LWENENE LWAMASHISHINI (iRED)


Ukufikelela kwinkxaso-mali yenye yezona ngxaki zinzima amashishini amancinci ajamelana nazo. Amaziko asebenza ngemali aneemfuno ekunzima kakhulu kumashishini amancinci ukumelana nazo ekufumaneni iimali-mboleko, zisoloko zifuna ukhuseleko, olufana nempahla eqingqiweyo nemileyo efana nezakhiwo.Kodwa ke abanini-mashishini nabo baseza kuba ngabanini-mashishini basoloko benempahla engafikeleliyo kuleyo idingwa ngala maziko futhi bengenanto yakuyinikezela njengokhuseleko lwalo mali-mboleko. Ukungabi nankxaso-mali ngumba onzima kakhulu kuleyo ivala amathuba okufumaneka kwalo nkxaso-mali kumashishini amatsha amancinci, aphakathi, nasakhasayo.

Isebe Lezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo lizibekele umsebenzi wokuhlanganisa ubuncinci amashumi amahlanu ezigidi zeerandi ngonyaka kule minyaka mithathu izayo ukuze kusekwe ingxowa-mali yeemali-mboleko (ebizwa ngokuba yi-"RED Finance") neya kubonelela ngenkxaso-mali kumashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo angafikeleliyo kumanqanaba abekwe ziibhanki namanye amaziko asebenza ngokubolekisa ngemali ukuze abe nokufumana iimali-mboleko kwezona bhanki namaziko ezimali makhulu, kodwa enezicwangciso zoshishino eziqiqileyo nezinokuphumelela. UMphathiswa uLynne Brown uqokelele wadibanisa ngempumelelo amashumi amathathu anesihlanu ezigidi zeerandi ngokukonke esenzela ingxowa-mali yeRED Finance kweli khulu leentsuku zokuqala.

Okufunekayo phambi kokuba ube nokufumana imali-mboleko kwiRED Finance kukuba loo mashishini aya kuxhamla azimase inkqubo yeengcebiso nophuhliso lwezakhono eyenzelwe amashishini amatsha nabanini-mashishini abasakhulayo. Oku kuya kunceda amashishini athi abonelelwe ngenkxaso-mali ukuze abe nokukwazi ukumelana neenzima zoshishino - ze futhi akwazi ukuhlawula iimali-mboleko zawo.

Eli Sebe liya kuthi lizimanye nephulo eliluqilima lokukhuthaza amaziko abolekisa ngezimali ukuba atshintshe iimfuno zawo zemigangatho yokufumana iimali-mboleko ukuze amanye amashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo abe nokufikelela kwiimali-mboleko eziqhelekileyo.


IPHULO LOKUFUKAMA AMASHISHINI


Iingcali ziqikelela ukuba malunga nesixhenxe kumashishini alishumi elinesibini eMzantsi Afrika awaphumeleli. Ngelixa ezinye zezizathu zoku zinokuba kukungafumani nkxaso-mali yaneleyo, enye yezona zizathu inokuba kukungafumani zingcebiso nankxaso ifanelekileyo.

Ukusombulula le ngxaki, abameli bamahlakani amane oluntu aseNtshona Koloni, Uluntu Ekuhlaleni, Abasebenzi, Amashishini noRhulumente, bafikelela kwizigqibo kwiNkomfa Yephondo Engokukhula Nophuhliso eyayibanjwe ngenyanga yeNkanga ngo-2003, ukuba beze nenkqubo eya kuba phantsi kweliso elibanzi yokunceda ikhulu lamashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo asele ekho ukuze aphumelele ngokuwanika iingcebiso nenkxaso enzima nenzulu - ebizwa ngokuba "kukufukama".

Eli phulo lisavavanywayo lasekwa ngomhla weshumi elinanye kwinyanga yeThupha ngo-2004 nguMphathiswa Wezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo, uLynne Brown. Amashishini alikhulu elineshumi elinesibhozo akhethwa kwiphondo lonke ukuba ukuba athabathe inxaxheba kweli phulo, isithathu ekhulwini kuwo sabe siphantsi kobunini bamanina ze isine ekhulwini sibe sesolutsha, ngelixa i17% lisemaphandleni. Eli Sebe liya kuchitha isigidi esinamakhulu amabini amawaka eerandi ekucebiseni nasekuxhaseni la mashishini. Ishishini ngalinye liya kunikwa umcebisi kwezoshishino oya kuba nalo isithuba sexesha elingaqingqwanga. I-National Productivity Institute (NPI) nayo kungoku nje iyaqashwa ukuze ihlola-hlole ishishini ngalinye. I-NPI le iya kuthi iqulunqe ingxelo yenze neziphakamiso ngeshishini ngalinye, ze futhi ichonge iimfuno ezifanayo kumashishini onke.

Le nkqubo iya kuthabatha malunga neenyanga ezintathu. ISebe eli nalo liya kuthi linikezele ngeethenda kuloo mashishini anikezela ngeenkonzo anokuba nakho ukunikezela ngezi mfuno zifanayo zala mashishini.


UKUXHASWA KWAMAPHULO OSHISHINO KWEZOLIMO, IMFUYO NOTYELELO


Isebe Lezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo lichitha ishumi lezigidi zeerandi kumaphulo oshishino lwezolimo kwiphondo eli lonke, njengoko yathembisa iNkulumbuso, njengokuba sekunikezelwe imali ephantse ifikelele kwisithandathu sezigidi zeerandi kwiphulo lezotyelelo nje.

Amaphulo oshishino lwezolimo kwakujoliswe kuwo ngokubhekiselele kwimigaqo nemimiselo ye-Ikapa Agribusiness Fund, ejoliswe ekusekweni kwamashishini ezolimo amatsha naluphakamisa ngempumelelo uqoqosho kwiindawo zabantu abahlelelekileyo.

Amaphulo oshishino lwezolimo ngala:
* I-New Beginnings Wines Project (Boland)
* I-Eikeboom Dairy Project (Boland)
* I-Inthaba Fruit Processing Projects (West Coast)
* I-Essential Oils Project (Central Karoo)
* I-Asparagus (Central Karoo)
* I-Rural Product Marketing Services
* I-Regional Opportunities Investigation
* I-Hydroponics Herb Farm (Central Karoo)
* I-Mariculture Institute
* I-Mariculture Project (Hawston)
* I-Langkloof Honeybush Tea Project (Overberg)
* I-Fynbos Export Initiative
* I-Fynbos Certification Project
* neRooibos Intellectual Property Rights


Amaphulo afana nophuhliso lweMariculture Institute, iFynbos Export Initiative, iFynbos Certification Project, iRooibos Intellectual Property rights case, iRural Products Marketing Services, kwakunye neRegional Opportunities onke ngamaphulo aya kuqala ukuphangalalisa isiseko soqoqosho lweNtshona Koloni ze ongeze namathuba okuthengiswa kweemveliso neenkonzo zeshishini lezolimo leli phondo kumazwe angaphandle.

Inkqubo I-Integrated Tourism Entrepreneurship Support Programme (ITESP) ibonelela ngenkxaso ehlanganyelweyo kumashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo ezotyelelo, kuquka nokufikelela kwizibonelelo ezifana nemali, izakhono, neemalike. Injongo yale nkqubo kukususa imiceli-mngeni evalela ukwakhiwa ngokutsha okwenzeka kwishishini lezotyelelo ze kuphuhliswe ukunikezelwa kobunini bamashishini kweli candelo ngokwamanani abemi beli phondo.

Isixa-mali esibalelwa kwisine sezigidi zeerandi sanikezelwa njengengxenye yesabelo sohlahlo-lwabiwo mali lonyaka-mali ka-2004/2005, futhi esinye isigidi esinamakhulu asibhozo namashumi amahlanu amawaka eerandi sinikezelwe yiDevelopment Bank of South Africa (DBSA) kweli phulo. Malunga namashumi amathathu anesithandathu amashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo aya kuxhamla kule nkqubo, amashumi amabini anesibini kuwo sele echongiwe.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.82985.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elinempumelelo Kumntu Wonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elinempumelelo Kumntu Wonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Amashishini aya kukhuliswa kwezi ntsuku zokuqala zilikhulu:
Ngokuthi kuncediswe ngenkxaso-mali eyongezelelweyo iNgxowa-mali Yophuhliso Lwamashishini Enene
Ngokusekwa kwephulo "lokufukama" amashishini amancinci
Ngokuxhaswa kwamashishini namaphulo ezotyelelo
INGXOWA-MALI YOPHUHLISO LWENENE LWAMASHISHINI (iRED)
Ukufikelela kwinkxaso-mali yenye yezona ngxaki zinzima amashishini amancinci ajamelana nazo. Amaziko asebenza ngemali aneemfuno ekunzima kakhulu kumashishini amancinci ukumelana nazo ekufumaneni iimali-mboleko, zisoloko zifuna ukhuseleko, olufana nempahla eqingqiweyo nemileyo efana nezakhiwo.Kodwa ke abanini-mashishini nabo baseza kuba ngabanini-mashishini basoloko benempahla engafikeleliyo kuleyo idingwa ngala maziko futhi bengenanto yakuyinikezela njengokhuseleko lwalo mali-mboleko. Ukungabi nankxaso-mali ngumba onzima kakhulu kuleyo ivala amathuba okufumaneka kwalo nkxaso-mali kumashishini amatsha amancinci, aphakathi, nasakhasayo.
Isebe Lezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo lizibekele umsebenzi wokuhlanganisa ubuncinci amashumi amahlanu ezigidi zeerandi ngonyaka kule minyaka mithathu izayo ukuze kusekwe ingxowa-mali yeemali-mboleko (ebizwa ngokuba yi-"RED Finance") neya kubonelela ngenkxaso-mali kumashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo angafikeleliyo kumanqanaba abekwe ziibhanki namanye amaziko asebenza ngokubolekisa ngemali ukuze abe nokufumana iimali-mboleko kwezona bhanki namaziko ezimali makhulu, kodwa enezicwangciso zoshishino eziqiqileyo nezinokuphumelela. UMphathiswa uLynne Brown uqokelele wadibanisa ngempumelelo amashumi amathathu anesihlanu ezigidi zeerandi ngokukonke esenzela ingxowa-mali yeRED Finance kweli khulu leentsuku zokuqala.
Okufunekayo phambi kokuba ube nokufumana imali-mboleko kwiRED Finance kukuba loo mashishini aya kuxhamla azimase inkqubo yeengcebiso nophuhliso lwezakhono eyenzelwe amashishini amatsha nabanini-mashishini abasakhulayo. Oku kuya kunceda amashishini athi abonelelwe ngenkxaso-mali ukuze abe nokukwazi ukumelana neenzima zoshishino - ze futhi akwazi ukuhlawula iimali-mboleko zawo.
Eli Sebe liya kuthi lizimanye nephulo eliluqilima lokukhuthaza amaziko abolekisa ngezimali ukuba atshintshe iimfuno zawo zemigangatho yokufumana iimali-mboleko ukuze amanye amashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo abe nokufikelela kwiimali-mboleko eziqhelekileyo.
IPHULO LOKUFUKAMA AMASHISHINI
Iingcali ziqikelela ukuba malunga nesixhenxe kumashishini alishumi elinesibini eMzantsi Afrika awaphumeleli. Ngelixa ezinye zezizathu zoku zinokuba kukungafumani nkxaso-mali yaneleyo, enye yezona zizathu inokuba kukungafumani zingcebiso nankxaso ifanelekileyo.
Ukusombulula le ngxaki, abameli bamahlakani amane oluntu aseNtshona Koloni, Uluntu Ekuhlaleni, Abasebenzi, Amashishini noRhulumente, bafikelela kwizigqibo kwiNkomfa Yephondo Engokukhula Nophuhliso eyayibanjwe ngenyanga yeNkanga ngo-2003, ukuba beze nenkqubo eya kuba phantsi kweliso elibanzi yokunceda ikhulu lamashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo asele ekho ukuze aphumelele ngokuwanika iingcebiso nenkxaso enzima nenzulu - ebizwa ngokuba "kukufukama".
Eli phulo lisavavanywayo lasekwa ngomhla weshumi elinanye kwinyanga yeThupha ngo-2004 nguMphathiswa Wezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo, uLynne Brown. Amashishini alikhulu elineshumi elinesibhozo akhethwa kwiphondo lonke ukuba ukuba athabathe inxaxheba kweli phulo, isithathu ekhulwini kuwo sabe siphantsi kobunini bamanina ze isine ekhulwini sibe sesolutsha, ngelixa i17% lisemaphandleni. Eli Sebe liya kuchitha isigidi esinamakhulu amabini amawaka eerandi ekucebiseni nasekuxhaseni la mashishini. Ishishini ngalinye liya kunikwa umcebisi kwezoshishino oya kuba nalo isithuba sexesha elingaqingqwanga. I-National Productivity Institute (NPI) nayo kungoku nje iyaqashwa ukuze ihlola-hlole ishishini ngalinye. I-NPI le iya kuthi iqulunqe ingxelo yenze neziphakamiso ngeshishini ngalinye, ze futhi ichonge iimfuno ezifanayo kumashishini onke.
Le nkqubo iya kuthabatha malunga neenyanga ezintathu. ISebe eli nalo liya kuthi linikezele ngeethenda kuloo mashishini anikezela ngeenkonzo anokuba nakho ukunikezela ngezi mfuno zifanayo zala mashishini.
UKUXHASWA KWAMAPHULO OSHISHINO KWEZOLIMO, IMFUYO NOTYELELO
Isebe Lezimali, Uphuhliso Loqoqosho Notyelelo lichitha ishumi lezigidi zeerandi kumaphulo oshishino lwezolimo kwiphondo eli lonke, njengoko yathembisa iNkulumbuso, njengokuba sekunikezelwe imali ephantse ifikelele kwisithandathu sezigidi zeerandi kwiphulo lezotyelelo nje.
Amaphulo oshishino lwezolimo kwakujoliswe kuwo ngokubhekiselele kwimigaqo nemimiselo ye-Ikapa Agribusiness Fund, ejoliswe ekusekweni kwamashishini ezolimo amatsha naluphakamisa ngempumelelo uqoqosho kwiindawo zabantu abahlelelekileyo.
Amaphulo oshishino lwezolimo ngala:
Isixa-mali esibalelwa kwisine sezigidi zeerandi sanikezelwa njengengxenye yesabelo sohlahlo-lwabiwo mali lonyaka-mali ka-2004/2005, futhi esinye isigidi esinamakhulu asibhozo namashumi amahlanu amawaka eerandi sinikezelwe yiDevelopment Bank of South Africa (DBSA) kweli phulo. Malunga namashumi amathathu anesithandathu amashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo aya kuxhamla kule nkqubo, amashumi amabini anesibini kuwo sele echongiwe.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.83353.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Khangela Ubume Bakho Bomtshato

Khangela Ubume Bakho Bomtshato




INKCAZELO:

ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.

Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ukuze afumane amaphepha-mvume okuhlala nawokusebenza apha eMzantsi Afrika. Ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeThupha ku-2004, eli Phulo belisele liveze imitshato yobuqhophololo engamakhulu amabini eMzantsi Afrika.

Eli Sebe lithembise ukuwarhoxisa angasebenzi amaphepha-mvume okuhlala, awokusebenza kwanawokuba ngabemi abantu abazuze lutho kwimitshato yobuqhophololo.


IMIYALELO:

Ukuba ungummi woMzantsi Afrika, ungazikhangela ukuba utshatile okanye akutshatanga na ngokuthi utyelele iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze ufake nenombolo yencwadana yakho yesazisi.

Usenakho kanti nokutyelela iofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze uzikhangele okanye ke utsalele iSebe Lemicimbi Yekhaya kule nombolo ingahlawulelwayo: 0800 10 1994 ngamaxesha okusebenza (oko ke kukuthi ukusukela ngomkhono emva kwentsimbi yesixhenxe ekuseni kuye kuma ngomkhono phambi kweyesine malanga).


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeMicimbi yeKhaya


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uAgasti 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.83479.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > V &gt Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke

Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke



2004

Isibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Esi sikhokelo singokuqinisekisa ukuba ikhaya nesitiya sakho sikhuselekile kuwe nabantwana bakho saxhaswa ngezimali ngabakwa-HTH, ngentsebenziswano neChild Accident Prevention Foundation of Southern Africa.



UMTHAMO:

* Ikhaya Elikhuselekileyo Kulula Ukulizuza
* Eyona Mithetho Ingundoqo Yokhuseleko Lwasekhaya





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu (IiNkonzo)
* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
* Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.83878.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo

Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo




INKCAZELO:

Umaspala ngamnye ujongana nezohlwayo zeziphoso zendlela enegunya lokujongana nazo. Kulilungelo lakho ukujonga uqinisekise imifanekiso ekwiikhamera zesantya ze ufake isikhalazo ngaso nasiphi na isohlwayo ongasiqondiyo.


IMIYALELO:


1. Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
2. Ingaba lingakanani ixesha endinokulithabatha ndihlawula isohlwayo sesiphoso sendlela?
3. Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sendlela endisinikwayo?
4. Kwenzeke xa ndingasihlawuli okanye ndingafaki sikhalazo ngesohlwayo sam sendlela?
5. Ndingasihawula phi, njani isohlwayo sam sendlela?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO ZENDLELA?


Lunye okanye zimbini iintlobo zezohlwayo zendlela, nokuba ngowuphi na umthetho wendlela owophulileyo:


1. iSazizo seCandelo 56 okanye Umyalelo Okuyalela ukuba Uvele Enkundleni Ngokukhawuleza unikezelwa kuwe ligosa lezendlela, ngenxa yesiphoso oosenze ngexa uqhuba. Sinosuku oza kuvela ngalo enkundleniis.


2. iSaziso seCandelo 341 sithunyelwa kumnini-sithuthi ngeposi ngezenzo zolwaphulo-mitheho yendlela ezithatyathwe ngekhamera okanye ngamatikiti akhutshwe okanye anikezelwe engekho umqhubi (umzekelo, ngenxa yecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelwe lixesha). Esi saziso ke asinasuku lakuvela enkundleni kodwa ke sisisaziso sokuqala ngaphambi komyalelo okubizela enkundleni.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA LINGAKANANI IXESHA ENDINOKULITHABATHA NDIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SENDLELA?


iSaziso seCandelo 56 sona sisebenza njengoMyalelo Okhawulezileyo wokuba uvele enkundleni, nto leyo ke ithetha ukuba uneentsuku ezimalunga namashumi amathathu zokuba uhlawule phambi kokuba ityala lakho liye enkundleni.

iSaziso seCandelo 341 isaziso ezingaphambi komyalelo wokuba uvele enkundleni, singenguwo sona umyalelo. Ngokwesiqhelo ke ufumana izaziso zibe mbini ngaphambi kokuba kukhutshwe umyalelo wokuba uvele enkundleni, apho ke uya kuba neentsuku ezingamashumi amathathu phambi kokuba uvele enkundleni (okanye ufake isikhalazo ngesi sihlwayo ngembalelwano) ngaphambi kokuba ityala lakho liye kufikelela enkundleni.

Lilonke, unamalungula neenyanga ezintathu ngaphambi kokuba uhlawule itikiti lesohlwayo seCandelo 341.

Nceda uqwalasele ke ukuba ixesha eliqingqiweyo onalo ekuhlawuleni isohlwayo sakho lahluka ngokomaspala. Jonga itikiti elo ukuba lithi kufuneka usihlawule nini na isohlwayo eso.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO NGESOHLWAYO SENDLELA ENDISINIKWAYO?


Ungasifaka isikhalazo sakho sendlela ngembalelwano kwisebe lezendlela laloo maspala ukohlwayayo nanini na ngaphambi kokuthunyelwa komyalelo okubizela enkundleni. Khumbula ke ukuthumela ikopi yeso sohlwayo kuloo ncwadi yembalelwano inesikhalazo sakho.

iSebe elo Lezendlela nalo liya kusiphendula eso sikhalazo sakho ngembalelwano. Ukuba awanelisekanga yiloo mpendulo, ungalinda umyalelo oza kukubizela enkundleni ze uthumele isikhalazo sakho, ze uthumele isikhalazo sakho kwakhona, ngembalelwano, kwelo sebe lezendlela. Elo sebe lezendlela liya kuthi linikezele esi sikhalazo kuMtshutshisi egameni lakho. Umtshutshisi ke yena uya kufikelela kwisigqibo sokuba agwebe na okanye, meko leyo iya kuthetha ukuba ityala elo lakho lifanele ukuchotshelwa ngumantyi enkundleni, okanye alichithe.

Nceda wazi ke ukuba ukufaka incwadi yembalelwano akuyi kuyilibazisa inkqubo yomthetho. Ukuba usuku lokuba uye kuvela enkundleni lufika ingekasombululeki indaba yesikhalazo sakho, ityala elo liya kuvela enkundleni lona..

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI OKANYE NDINGAFAKI SIKHALAZO NGESOHLWAYO SAM SENDLELA?


Ukuba akusihlawuli okanye akufaki sikhalazo ngesohlwayo sakho sendlela kwangexesha ze futhi ungaveli nasenkundleni ukya kuzithethelela, inkundla leyo iya kuthi ikhuphe umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesinomhlwa, xa kufika ixesha lokuba ityala elo liye enkundleni.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGASIHLAWULA PHI, NJANI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?

Bonke oomaspala bayazamkela iittsheki namaphetshana entlawulo aseposini athunyelwe ngeposi. Ukuqinisekisa ukhuseleko, imali eziinkozo yona kufuneka ihlawulwe buqu kwii-ofisi zaloo maspala.

Abanye oomaspala bayazamkela iintlawulo ezenziwe nge-internet, okanye baba nazo nezixhobo zokujjonga uqinisekise imifanekiso yeziphoso zendlela kwi-internet kwanokwenza iintlawulo. Nceda ujonge iphetshana Lezohlwayo Zeziphoso Zendlela zomaspala ngamnye, ezidweliswe ngezantsi apha, ukuze ufumane eyona ndlela ifanelekileyo neyamkelekileyo yokuhlawula isholwayo sakho kwanokujonga uqinisekise imifanekiso ethatyathwe ziikhamera zesantya:
oweSixeko saseKapa
owaseLaingsburg
owaseGeorge
owaseTheewaterskloof



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* UMaspala Wengingqi yeBhobhofolo
* UMaspala Wengingqi yeBergrivier
* UMaspala Wengingqi yeBitou
* UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands
* UMaspala Wengingqi yeBreede Valley
* UMaspala Wengingqi yeCape Agulhas
* uMasipala weSithili seseCape Winelands
* UMaspala Wengingqi yeCederberg
* UMaspala Wesithili soMntla Wentlango
* Isixeko saseKapa
* UMaspala Wengingqi yeDrakenstein
* UMaspala Wesithili sase-Eden
* UMaspala Wengingqi yeGeorge
* UMaspala Wengingqi yeKannaland
* UMaspala Wengingqi yeKnysna
* UMaspala Wengingqi yeLaingsburg
* UMaspala waseHessequa
* UMaspala Wengingqi iMatzikama
* UMaspala Wengingqi yeMossel Bay
* UMaspala Wengingqi ye-Oudtshoorn
* uMaspala Wesithili se-Overberg
* UMaspala Wengingqi ye-Overstrand
* UMaspala Wengingqi iPrince Albert
* UMaspala Wengingqi iSaldanha Bay
* UMaspala Wengingqi yeStellenbosch
* UMaspala Wengingqi yeSwartland
* UMaspala Wengingqi yaseTheewaterskloof
* UMaspala Wesithili Sonxweme oluseNtshona
* UMaspala waseWitzenberg





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseTheewaterskloof (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.83878.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
INKCAZELO:
Umaspala ngamnye ujongana nezohlwayo zeziphoso zendlela enegunya lokujongana nazo. Kulilungelo lakho ukujonga uqinisekise imifanekiso ekwiikhamera zesantya ze ufake isikhalazo ngaso nasiphi na isohlwayo ongasiqondiyo.
IMIYALELO:
Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
Ingaba lingakanani ixesha endinokulithabatha ndihlawula isohlwayo sesiphoso sendlela?
Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sendlela endisinikwayo?
Kwenzeke xa ndingasihlawuli okanye ndingafaki sikhalazo ngesohlwayo sam sendlela?
Ndingasihawula phi, njani isohlwayo sam sendlela?
ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO ZENDLELA?
Lunye okanye zimbini iintlobo zezohlwayo zendlela, nokuba ngowuphi na umthetho wendlela owophulileyo:
iSazizo seCandelo 56 okanye Umyalelo Okuyalela ukuba Uvele Enkundleni Ngokukhawuleza unikezelwa kuwe ligosa lezendlela, ngenxa yesiphoso oosenze ngexa uqhuba. Sinosuku oza kuvela ngalo enkundleniis.
iSaziso seCandelo 341 sithunyelwa kumnini-sithuthi ngeposi ngezenzo zolwaphulo-mitheho yendlela ezithatyathwe ngekhamera okanye ngamatikiti akhutshwe okanye anikezelwe engekho umqhubi (umzekelo, ngenxa yecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelwe lixesha). Esi saziso ke asinasuku lakuvela enkundleni kodwa ke sisisaziso sokuqala ngaphambi komyalelo okubizela enkundleni.
INGABA LINGAKANANI IXESHA ENDINOKULITHABATHA NDIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SENDLELA?
iSaziso seCandelo 56 sona sisebenza njengoMyalelo Okhawulezileyo wokuba uvele enkundleni, nto leyo ke ithetha ukuba uneentsuku ezimalunga namashumi amathathu zokuba uhlawule phambi kokuba ityala lakho liye enkundleni.
iSaziso seCandelo 341 isaziso ezingaphambi komyalelo wokuba uvele enkundleni, singenguwo sona umyalelo. Ngokwesiqhelo ke ufumana izaziso zibe mbini ngaphambi kokuba kukhutshwe umyalelo wokuba uvele enkundleni, apho ke uya kuba neentsuku ezingamashumi amathathu phambi kokuba uvele enkundleni (okanye ufake isikhalazo ngesi sihlwayo ngembalelwano) ngaphambi kokuba ityala lakho liye kufikelela enkundleni.
Lilonke, unamalungula neenyanga ezintathu ngaphambi kokuba uhlawule itikiti lesohlwayo seCandelo 341.
Nceda uqwalasele ke ukuba ixesha eliqingqiweyo onalo ekuhlawuleni isohlwayo sakho lahluka ngokomaspala. Jonga itikiti elo ukuba lithi kufuneka usihlawule nini na isohlwayo eso.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO NGESOHLWAYO SENDLELA ENDISINIKWAYO?
Ungasifaka isikhalazo sakho sendlela ngembalelwano kwisebe lezendlela laloo maspala ukohlwayayo nanini na ngaphambi kokuthunyelwa komyalelo okubizela enkundleni. Khumbula ke ukuthumela ikopi yeso sohlwayo kuloo ncwadi yembalelwano inesikhalazo sakho.
iSebe elo Lezendlela nalo liya kusiphendula eso sikhalazo sakho ngembalelwano. Ukuba awanelisekanga yiloo mpendulo, ungalinda umyalelo oza kukubizela enkundleni ze uthumele isikhalazo sakho, ze uthumele isikhalazo sakho kwakhona, ngembalelwano, kwelo sebe lezendlela. Elo sebe lezendlela liya kuthi linikezele esi sikhalazo kuMtshutshisi egameni lakho. Umtshutshisi ke yena uya kufikelela kwisigqibo sokuba agwebe na okanye, meko leyo iya kuthetha ukuba ityala elo lakho lifanele ukuchotshelwa ngumantyi enkundleni, okanye alichithe.
Nceda wazi ke ukuba ukufaka incwadi yembalelwano akuyi kuyilibazisa inkqubo yomthetho. Ukuba usuku lokuba uye kuvela enkundleni lufika ingekasombululeki indaba yesikhalazo sakho, ityala elo liya kuvela enkundleni lona..
KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI OKANYE NDINGAFAKI SIKHALAZO NGESOHLWAYO SAM SENDLELA?
Ukuba akusihlawuli okanye akufaki sikhalazo ngesohlwayo sakho sendlela kwangexesha ze futhi ungaveli nasenkundleni ukya kuzithethelela, inkundla leyo iya kuthi ikhuphe umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesinomhlwa, xa kufika ixesha lokuba ityala elo liye enkundleni.
NDINGASIHLAWULA PHI, NJANI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.8388.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Omgewings- en Grondbeplanning > Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma

ULAWULO LOKUNGCOLA NENKUNKUMA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Icandelo loLawulo loNgcoliseko neNkunkuma ukuququzelela nokuphuhlisa iinkqubo, iiprojekthi nolawulo lwentsebenziswano ukuqinisekisa ngolawulo longcoliseko nenkunkuma.

Abenzelwa iinkonzo kwanabaxhamli:

* amasebe orhulumente wephondo
* oomasipala benqila abakweli phondo
* imisebenzi namashishini
* amaqumrhu azimeleyo
* imibutho esekelezwe eluntwini
* izikolo zemfundo namaziko-mfundo ephakamileyo
* uwonke-wonke/uluntu
* amasebe orhulumente
* abasebenzi abasemibuthweni.

Iinkonzo ezinguNdoqo kwabo benzelwa iinkonzo:

* Ukuphuhlisa nokuphumeza imigaqo-nkqubo, uwiso-mthetho, izicwangciso, imigangatho nezikhokelo ezimalunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.
* Ukuxhasa oomasipala benqila abajongene neeprojekthi zolawulo longcoliseko nkunkuma.
* Uphuhliso nokunatyiswa kwemimiselo eya kujongana nolawulo longcoliseko nenkunkuma, imigaqo-nkqubo yephondo neyoorhulumente benqila, uwiso-mthetho, izicwangciso, imigangatho, nezikhokelo.
* Ukuseka okanye ukunabisa iinkqubo zengcaciso eziza kuqwalasela imo yendalo ngokongcoliseko nenkunkuma
* Ukunika ingcaciso kumasebe esizwe ukuze kuphuculwe indlela ezenziwa ngayo izigqibo kwanokwenza igalelo kwingxelo engezendalo nokuyingqongileyo.
* Ukunika ingcaciso malunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.
* Ukufundisa ngendalo nokuyingqongileyo ndawonye nokwazisa ngayo kanti nokukhuthaza ubuchule nolwazi malunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8388.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Ulawulo Lokungcola Nenkunkuma
ULAWULO LOKUNGCOLA NENKUNKUMA: UBUME
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Icandelo loLawulo loNgcoliseko neNkunkuma ukuququzelela nokuphuhlisa iinkqubo, iiprojekthi nolawulo lwentsebenziswano ukuqinisekisa ngolawulo longcoliseko nenkunkuma.
amasebe orhulumente wephondo oomasipala benqila abakweli phondo imisebenzi namashishini amaqumrhu azimeleyo imibutho esekelezwe eluntwini izikolo zemfundo namaziko-mfundo ephakamileyo uwonke-wonke/uluntu amasebe orhulumente abasebenzi abasemibuthweni.
Iinkonzo ezinguNdoqo kwabo benzelwa iinkonzo:
Ukuphuhlisa nokuphumeza imigaqo-nkqubo, uwiso-mthetho, izicwangciso, imigangatho nezikhokelo ezimalunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.
Ukuxhasa oomasipala benqila abajongene neeprojekthi zolawulo longcoliseko nkunkuma.
Uphuhliso nokunatyiswa kwemimiselo eya kujongana nolawulo longcoliseko nenkunkuma, imigaqo-nkqubo yephondo neyoorhulumente benqila, uwiso-mthetho, izicwangciso, imigangatho, nezikhokelo.
Ukuseka okanye ukunabisa iinkqubo zengcaciso eziza kuqwalasela imo yendalo ngokongcoliseko nenkunkuma
Ukunika ingcaciso kumasebe esizwe ukuze kuphuculwe indlela ezenziwa ngayo izigqibo kwanokwenza igalelo kwingxelo engezendalo nokuyingqongileyo.
Ukunika ingcaciso malunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.
Ukufundisa ngendalo nokuyingqongileyo ndawonye nokwazisa ngayo kanti nokukhuthaza ubuchule nolwazi malunga nolawulo longcoliseko nenkunkuma.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.85540.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci

Ukuqalisa ishishini elincinci





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



ISISHWANKATHELO

Esi sikhokelo sithi thaca izinto ekunfuneka uziqwalasele xa uqala ishishini lakho: - ukusukela kumbono woshishino ukuya kwezomthetho ugqithe uye kuma ekwaziseni ngeshishini lakho. Ukuba ungumnini-shishini omtsha - le yindawo ekulungeleyo ukuba uqale.



UMTHAMO:

* Ukuqalisa
* Ukwenza Isicwangciso Soshishino Nokulungela Inkqubo Yokugaya Inkxaso-mali
* Ezomthetho
* Ukucwangcisela Ishishini
* Izibonelelo Zoluntu
* Imveliso/ Ubugcisa
* Ukuzithengisa




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.85541.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa

Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



UMTHAMO:

* Ukuqalisa
* Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?
* Ukwenza Isicwangciso Soshishino Nokulungela Inkqubo Yokugaya Izimali




Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86093.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Amakhaya Abantwana > Al'Maun

Al'Maun






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


Eli khaya linokuthwala amashumi amabini anesine amakhwenkwe aphakathi kweminyaka esixhenxe nelishumi elinesithandathu.



INDAWO:

Crawford, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantwana

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Kwa-42 Kumgaqo iRockeby, eCrawford.

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 696 9675


IFEKSI:

021 696 1737






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86203.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantwana > Triomf

Triomf






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:


This home accommodates 40 boys between the ages of 8 and 18.



INDAWO:

Bridgetown, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantwana

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

PO Box 3123, Bridgetown, 6621

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 3234


IFEKSI:

044 272 2550






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86234.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Alta du Toit Nasorg

Alta du Toit Nasorg






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eKapa, iNtshona Kapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Upper Lincoln Street, Hoheizen, Bellville


IDILESI YEPOSI:

PO Box 5002, Karl Bremer, 7531

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

913 2106


IFEKSI:

913 3658


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Rev SA Esterhuizen







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86404.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Iindlela Zokonga Amanzi

Iindlela Zokonga Amanzi



2001

Stad Kaapstad



ISISHWANKATHELO

Olu shicilelo luqulethe iingcebiso ngokonga amanzi ekhayeni, emsebenzini kwanasesitiyeni sakho. Kungayinto elula nje ukonga ishumi ekhulwini kwimali oyihlawula emanzini ngonyaka, ngaphandle kokwenza nantoni na eza kuguqula kakhulu indlela obuphila ngayo ubomi bakho.





Nazi ke iingcebiso ezimbalwa ngeendlela zokonga amanzi (nemali) ekhayeni:


* Yivale impompo xa uhlamba amazinyo akho (oku ke konga malunga namashumi amabini eelitha zamanzi), okanye xa ucheba iindevu (eli ke lona longa ukuya kumashumi amane anesihlanu eelitha zamanzi!).


* Isitya sokuhlambela sisebenzisa amanzi abeleleka kwikhulu elinamashumi amathandathu eelitha zamanzi. Sebenzisa ishawa ebdaweni yesi sitya sokuhlambela, kodwa ke ukuba kunyzelekile ukuba usebenzise sona, sebenzisa isitya esincinane okanye uhlambe nomnye umntu.


* Qinisekisa ukuba umatshini wakho wokuhlamba impahla kwakunye nesitya ohlambela kuso izitya zigcwele phambi kokuba uzisebenzise.


* Cinga phambi kokuba uhlambisise iiglasi namacephe phantsi kwamanzi abalekayo.


* Nciphisa amaxesha oyigungxula ngawo indlwana yangasese. Ukufaka isingxotyana esibizwa ngokuba yiHippo okanye ke ukubeka ibhotile yeplastiki ethwala iilitha ezimbini uyigcwalise ngamanzi kwithobi lendlu yakho yangasese kungakongela amanzi ama-7300 eelitha ngonyaka.


* Khangela ukuba indlwana yakho yakho yangasese ayivuzi na ngokuthi ugalele amathontsasa edayi yokutya kwithobhi lakho - ukuba loo mbala ungena kweso sitya, iyavuza. Ukuvuza kwendlwana yangasese kungakuchithela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngeyure!


* Impompo echiphizayo (ithontsi elinye ngomzuzwana) ingakuchithela iilitha zamanzi ezifikelela kumashumi amathathu ngeyure - nto leyo eyenza ulahlekelwe lishumi lamawaka eelitha zamanzi ngonyaka!)


* Qinisekisa ukuba uyajonga ukuba indlwana yakho yangasese nempompo azivuzi ekhayeni lakho, esikolweni okanye emsebenzini ze ubize umntu ozilungisayo ukuba kukho ukuvuza okukhoyo. Ngamaxesha amaninzi imali ehlawulwayo ukungciba ukuvuza kubuyiswa ziintlawulo ezehlileyo zamanzi ngexesha elithile (amaxesha amaninzi ibuyiseka kwixesha elingaphantsi konyaka).


* Ingaba usihlamba ngombhobho isithuthi sakho? Khawucinge ngomahluko xa ubunokusebenzisa amabhakethi amabini amanzi ekuhlambeni esi sithuthi? Oku ke kukongela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngalo lonke ixesha uhlamba isithuthi sakho.




Ukonga amanzi esitiyeni:


* Izitiya zengca zizezona ndawo zinkcenkceshelwa kakhulu yaye zisebenzisa amanzi awaphinda-phinda kane amanzi asetyenziswa zezinye izitya. Qwalasela indlela onkcenkceshela ngayo, ingaba amanzi onkcenkceshela ngawo aphumela esitalatweni?


* Nkcenkceshela isitiya sakho kuphela ngaphambi kwentsimb yeshum ekuseni okanye ke emva kwentsimbi yesine malanga.


* Wuqwalasele nomba wokusebenzisa amanzi obuhlamba ngawo kwanawezitya ekunkcenkcesheleni iaiatiya sakho. Iinkqubo zokphinda kusetyenziswe amanzi abesele esebenzile ziyafumaneka ezivenkileni.


* Khumbula eli cebo: ukunciphisa amathuba okunkcenkceshela isitiya sakho, kodwa wenze nzulu (ixesha elide),kukhuthaza indlela enzulu yeengcambu, nto leyo wkhokelela kwizityalo ezomeleleyo. Le ndlela ingadala izityalo eziwongayo amanzi kwizityalo ezininzi ezaziwayo.




Nazi ke ezeCandelo Lezoshishino Nemizi-mveliso:


* Ingaba umzi-mveliso okanye isakhiwo osebenza kuso silawula, okanye sinemitshini yokugungxula yombane? Aba matshini ke zezona zinto zidlalayo ngamanzi. Ukuba akunakukwazi ukubatshintsha bangazisebenzeli koko bagungxulwe ngumntu, nceda uwacime amanzi emva kwexesha lomsebenzi nangeempelaveki. Njengomzekelo ke, izikolo ezikwenzayo oku zonga imali efikelela kumawaka amahlanu eerandi kumatyala azo amanzi onyaka.


* Ingaba umphathi wesakhiwo enisebenzela kuso uhlmba iindawo zokusebenzela nezokuhamba zesi sakhiwo ngombhobho? Lo mkhwa uyinkcitha nje wona ngokucacileyo (loo nto ke ikwathetha kwemali).


* Ingaba sele ukhe wakhangela na ukuba akukho zindawo zivuza manzi kwindawo osebenzela kuyo?


* Ukulungiswa kwempahla yezindlwana zangasese nako kungakongela amawaka-waka eelitha zamanzi agungxulwe kungekho mfuneko. Izindlwana zangasese kufuneka zithathe ixesha eliyimizuzwana emibini ukuya kwemine yaye zona iindawo zokuchamela kufuneka zithathe imizuzwana emithandathu ukuya kwesibhozo, ubuninzi.




Kungayintot elula ukonga ishumi ekhulwini kwityala lakho lamanzi lonyaka, nto leyo eya kukhokelela ekwenzeni ngcono indlela obuphila ngayo bakho.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
* Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86531.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkonzo Zoluntu > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Emmaus

Emmaus




INDAWO:

George, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Memoriam Street 6, George


IDILESI YEPOSI:

PO Box 6, George, 6530

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 873 4196


IFEKSI:

044 873 4196


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

M Gerber





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86550.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Huis Andries Olivier

Huis Andries Olivier






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Durbanville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

18 Hafele St, Durbanville


IDILESI YEPOSI:

PO Box 3254, Durbanville, 7551

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 975 5603


IFEKSI:

021 975 5604


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr Retief







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86556.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Huis IFA de Villiers

Huis IFA de Villiers






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

126 Church St, Worcester


IDILESI YEPOSI:

PO Box 231, Worcester, 6849

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 347 2745


IFEKSI:

023 347 3665


I-EMAIL:

blindindustries@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr D Brand







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86560.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Social Development > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Kairos Nasorg

Kairos Nasorg






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eTsoreni, Eden


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

As St, Bridgton, Oudtshoorn


IDILESI YEPOSI:

PO Box 1464, Oudtshoorn, 6620

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 272 2304


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


DA Boezak







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86571.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Lewensruimte

Lewensruimte






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

eVostile, Breede Valley


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Ou Meule, De La Bat Road, Worcester


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X 3101, Worcester, 6849

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

023 342 0757


IFEKSI:

023 342 0087


I-EMAIL:

deafdev@mweb.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86579.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Quasar

Quasar






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Parow, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Inthlabati Road 5, Oostersee, Parow


IDILESI YEPOSI:

Inthlabati Road 5, Oostersee, Parow, 7500

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 939 7824


IFEKSI:

021 939 3377


I-EMAIL:

jfpfuhl@mweb.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


P Smook







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86581.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > Regina Tehuis

Regina Tehuis






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Villiersdorp, Theewaterskloof


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

34 Muller Str, Villiersdorp


IDILESI YEPOSI:

34 Muller Street, Villiersdorp, 6848

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 840 2328


IFEKSI:

028 840 2328


I-EMAIL:

naomi@lando.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:


Mr P Rust







This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86590.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Izixhobo > Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo > SANEL

SANEL






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Knysna, Knysna


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Department of Social Development (Provincial Government of the Western Cape)


UDIDI LWEZIKO:

Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Off R10 Road, Knysna


IDILESI YEPOSI:

PO Box 107, Knysna, 6570

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

044 382 2155


IFEKSI:

044 382 3545


I-EMAIL:

tembani@mweb.co.za






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.86597.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
R &gt Izizathu Ezilishumi Zokuxhasa Ugonyo
Izizathu Ezilishumi Zokuxhasa Ugonyo
Ipoliyo nemasisi zizifo ezosulela kakhulu nezibeka ubomi emngciphekweni yaye amaxesha amaninzi zisoloko zibangela umonakalo omkhulu nokukhubazeka.
Ugonyo olu licebo elisebenza kakhulu nelifikelelekayo nangemali lokuthintela ezi zifo kwanokukhusela abantwana bethu.
Amaphulo amakhulu achonga abantwana abangakhange bakwazi ukuya eziklinikhi ngamanye amaxesha abebelindeleke ngawo ukuze baye kufumana ugonyo. Ngale ndlela ke kukhuseleka abantwana abaninzi.
Akukwazi kugonya umntwana ngaphezu komlinganiselo. Nkqu nabantwana abagonywe ngokufanelekileyo bafumana inzuzo eyongezelekileyo kumaphul amakhulu okugonywa kwabantwana.
Isisongelo sepoliyo nemasisi sihlala sihleli sona. Nangona uMzantsi Afrika ukhe awafumana kuhlaselwa yile poliyo isithuba seminyaka evisayo nje, esi sifo siseyingxaki kumazwe amaninzi yaye singeza apha nomtyeleli osuka kwilizwe esigqugqisayo kulo.
Uninzi lwabantwana bethu baphila nentysholongwane kaGawulayo yaye basemngciphekweni wokosuleleka lula ingakumbi zizifo ezosulelayo. Kubakhusela nangakumbi ke abantwana ukubagonya.
Uninzi lwamazwe akhuseleke ngokugqibeleleyo kwipoliyo. UMzantsi Afrika nawo usondele ekuthatyathweni njengelizwe eliphume ngokuqibeleleyo kumngcipheko wokosuleleka yipoliyo nguMbutho Wehlabathi Wezempilo. Ukugqabhuka kwesi sifo kungagxobha-gxobha iminyaka emininzi yokusebenza nzima kwiinzame zokuthintela ukugqabhuka kwesi sifo.
Izifo ezi zingapeliswa kwihlabathi liphela. Ugonyo olu lwasinceda saphumelela ekupheliseni ingqakaqa. Ngumnqweno onokufezekiseka owo. Masisebenzisane ke ngoko nezinye izizwe ekufikeleleni kulo mnqweno.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.86651.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
INKCAZELO:
Ithala Leencwadi le-ATTIC livulelekile kulunt yaye liqulethe ulwazi kuzo zonke iinkalo ezinento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo nesifo sephepha. Eli thala leencwadi ke liqulethe uluhlu olugqibeleleyo lwemifanekiso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba aphuma ngamaxesha athile, imihlathi, iincwadi ezinikezela ngoqeqesho, iimpepha eziqulethe uphando, iingxelo, izintlu, amaphetshana aneenkcukacha ezithile, imihlathana esikwe kumaphepha-ndaba kwakunye neetshati. Eli ke lithala leencwadi ekuthunyelwa kulo abantu nelikwaziyo ukubolekisa ngemifanekiso bhanya-bhanya yalo eluthotho eluntwini.
Amacandelo eligqwesa kuwo eli thala leencwadi aquka la:
Ukunikezela ngeengcebiso nangoncedo
Ukudluliselwa kwentsholongwane kaGawulayo ngunina elusaneni
Amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo
Indawo yokusebenzela
Ifuthe ebantwaneni
Ifuthe loqoqosho
Ulawulo lwezinga lokosuleleka kwabantu
Ithala Leencwadi Lezibonelelo ze-ATICC
Ukufundisa ngobuni
Imiba yobuni
Imiba yenkcubeko
Iinkcukacha-manani zentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
La maphepha-ndaba anezi zihloko zilandelayo ayafumaneka:
Amaphepha athile angomba wentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo nesifo sephepha angafumaneka kwiziko lokwamkela abantu leli thala.
IMIYALELO:
Iincwadi zingakotshwa okanye ke kwenziwe uphando kuzo kwakweli thala.
Ixesha lokubolekisa ngemiboniso bhanya-bhanya liba yiveki. Le miboniso bhanya-bhanya ke ingacelwa kwangaphambili ukuqnisekisa ukuba iyafumaneka.
Ukuze ukwazi ukwenza uphando olululo noluneziphumo ezibonakalayo, nceda uqhagamshelane nomsebenzi weli thala ngaphambi kokuba utyelele.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ke tsalela kule nombolo yomnxeba 021 763 5333.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ukungena kweli thala leencwadi kusimahla
Iphepha ngalinye lekopi ekhutshiweyo: 20c.
YAYAMENE
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.86919.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ingqesho > INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu

INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu




INJONGO:

Iinjongo zale Nkqubo kukusebenzisa iimali ezisuka kuhlahlo-mali lukarhulumente nolwamaqumrhu karhulumente ukunciphisa nokwehlisa amazinga entswela-ngqesho ngelixa isandisa amathuba abasebenzi okufumana ingeniso, mhlawumbi ngempangelo okanye ngeentshukumo zokuqala nokuqhuba amashishini.Injongo kukwehlisa amazinga entswela-ngqesho aye kuma kwizinga elisezantsi kwesigidi sabantu (ubuncinci amashumi amathandathu eepesenti zamanina, amashumi amathathu eepesenti zolutsha nesibini seepesenti zabantu abakhubazekileyo) eMzantsi Afrika phakathi ko-2004 no-2009.


ISIQALO:

2004


ISIPHELO:

2009


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:


I-EPWP yabhengezwa nguMongameli Thabo Mbeki kwiNtetho yakhe Yobume Besizwe ngenyanga yoMdumba ngo-20003.

Le nkqubo kazwelonke ibandakanya onke amabakala karhulumente kwakunye namashishini ombuso. Ijolise ekutsaleleni abantu abaninzi abangaphangeliyo ekusebenzeni ngendlela eveza iziqhamo futhi ikwaqulethe noqeqesho oluza kwangeza izakhono namandla okuba nakho ukufumana ingeniso.

I-EPWP ijolise kumacandelo amane:

* izibonelelo zokwakha
* ezoqoqosho
* ezendalo
* nophuhliso loluntu



INKQUBO YEZIBONELELO ZOKWAKHA


Le nkqubo ijolise ekudaleni amathuba engqesho ngokwamaphulo emisebenzi yoluntu akha ngokusebenzisa abantu ngobuninzi babo. Malunga namashumi amathathu anesixhenxe amawaka eekilomitha zemigaqo, amashumi amathathu ananye amawaka eekhilomitha zeendlela zemibhobho, iwaka elinamakhulu amahlanu eekhilomitha zemisele yamanzi ezaqhwithi nekhulu elinamashumi amahlanu eekhilomitha emigaqwana yabahambi ngeenyawo yasezidolophini iya kwakhiwa.

Oku kuya kudala amathuba empangelo angamakhulu asixhenxe anamashumi amahlanu amawaka kusenzelwa abantu abangaphangeliyo kwiingingqi enzeka kuzo la maphulo.(Kuba ixesha eliqhelekileyo lala maphulo lidla ngokuba ziinyanga ezine, oku kuthetha ukuba ngabantu abangamakhulu amabini anamashumi amahlanu amawaka abaqeshwayo ngonyaka.) Bonke abasebenzi abaqeshwe kula maphulo baya kufumana uqeqesho, oluxhaswa ngezimali liSebe Lemicimbi Yabasebenzi.


INKQUBO YEZOQOQOSHO


Inkqubo yokufunda yecandelo lezoqoqosho ijolise ekubandakanyeni amakhulu amathathu abantu abangaphangeliyo kwizifundo zokuvula nokuqhuba amashishini kule minyaka mihlanu izayo. Kuqikelelwa ekubeni ishishini elincinci ngalinye elisekiweyo liya kuqesha abanye abantu abathathu abongeziweyo.

Le nkqubo yezifundo iya kunceda abanini-mashishini abaseneminqweno yokuphuhlisa izakhono namava adingekayo ekusekweni kwamashishini amancinci, aphakathi namakhulu. Abafundi baya kubhaliswa kwiinkqubo yezifundo ezixhaswa ngezimali yiSETA ze zixhaswe ukuseka amashishini amancinci. Izibhambathiso zokufunda ziya kubonelela ngamava asemsebenzini kubafundi. Abafundi baya kuziphumelela izifundo zabo benolwazi lobugcisa oludingekayo ukuze baqhube amashishini abo, ulwazi lokuba liqhutywa njani na ishishini, isiqinisekiso seNQF, amava kwanokusekwa kweenkcukacha zomntu zemali-mboleko.


INKQUBO YEZENDALO


Malunga namakhulu amabini ananye amawaka namakhulu asixhenxe anesithathu samathuba empangelo aya kudalwa ngokweenkqubo ezifana:
* neNkqubo Yokunonotshelwa Komhlaba
* Inyathelo Elihlanganisa Abantu Neepaki
* Inkqubo Yokunonotshelwa Kweengingqi Eziknxweme
* Iphulo Eliphilayo leempilo Zasemhlabeni
* Inkqubo yokucocwa koMzantsi Afrika
* Inkqubo Yokukhuliswa Koqoqosho Lwezotyelelo
* Iphulo Lokusebenzela Amanzi
* Iphulo Leengingqi Ezinamalwandle
* Inkqubo Yomlilo


Le nkqubo iya kukhokelela ekususweni nasekukhuculweni kwezivuno zezinye iingingqi kumakhulu amabini amawaka eehektare zomhlaba, ukulungiswa kwamashumi amane eengingqi zomhlaba ezinamanzi, ukusekwa kwamashumi amabini elwa nenqanda imililo, ukucocwa kwamakhulu asixhenxe eekhilomitha zonxweme, ukulungiswa kweshumi lamawaka eehektare zomhlaba, ukusekwa kwamashumi amathathu anambini eenkqubo zolawulo lobumdaka kwanokusekwa kwekhulu elinamashumi amahlanu amaphulo olondolozo lwembali namacandelo ezotyelelo loluntu ekuhlaleni.


INKQUBO YOPHUHLISO LOLUNTU


Iinkqubo ezimbini kwicandelo lophuhliso loluntu sele zichongelwe iEPWP ka-2004/5:
* Unonophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni
* Ukukhula Kwabantwana Abaselula.



Inkqubo Yononophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni ijolise ekudaleni ikhulu elinamashumi amabini anesibini lamawaka namakhulu amabini anamashumi amane ezithuba zemisebenzi (ishumi elinesixhenxe lamawaka namakhulu amane kuloo mathuba iya kufumaneka ngokwezibhambathiso zokufunda) eziya kutsala iminyaka emihlanu ngokwenkqubo embombo-ntathu eqhutywa ngentseenziswano neSETA Yezempilo Nentlalo-ntle.

Inkqubo Yokukhula Kwabantwana Abaselula ijolise ekuphuhliseni izakhono zeshumi elinethoba lamawaka nesibhozo samakhulu abantu abanonophela abantwana kwisithuba seminyaka emihlanu, ngoko ke babe bongeza amandla abo okufumana ingeniso kwangaxesha-nye kuphuculwe icandelo lononophelo neendawo zokufundela zabantwana bethu.



Ulwazi oluphangaleleyo ngale Nkqubo luyafumaneka kwiwebsite ye-EPWP..



UHLAHLO LWABIWO-MALI:

Icandelo Lezibonelelo: Izibonelelo zenkxaso-mali efikelela kumashumi amane anesihlanu ezigidi-gidi zeerandi enikezelwa phantsi kwemiqathango kwisithuba sale minyaka mihlanu izayo (kujoliswe ekufikeleleni kwisinye esithathwini sesi sixa)
Icandelo Lezoqoqosho: liseza kuqinisekiswa
Icandelo Lendalo Nenkcubeko: izigidi-gidi ezine zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo
Icandelo Lophuhliso Loluntu: amakhulu amathandathu ezigidi zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo


IXHASWA NGEZIMALI YI-:

The Government of South Africa




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.87102.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu



29 uOktobha 2004

iZiko leNtshona Kapa Loqeqesho kuGawulayo, Kulwazi Neengcebiso (iATICC) (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Western Cape AIDS Training, Information and Counselling Centre (ATICC)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu ludwelisa imibuzo ebuzwa rhoqo nepapashwa kumaphepha-ndaba asekuhlaleni.



UMTHAMO:

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.87102.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu ludwelisa imibuzo ebuzwa rhoqo nepapashwa kumaphepha-ndaba asekuhlaleni.
UMTHAMO:
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.8775.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo

ABALAWULU BEMFUNDO ESEBENZAYO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISetyena loLawulo leMfundo eSebenzayo linoxanduva lolawulo lwemisebenzi yezithili, izikolo kunye namaziko achaphazelekayo akwimimandla yeedolophu neyamaphandle.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8793.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Ucwangciso Nophuhliso Lwemfundo

UCWANGCISO NOPHUHLISO LWEMFUNDO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ISetyana loCwangciso noPhuhliso lwezeMfundo linoxanduva lokwenza ikharityhulam nomgaqo-nkqubo wezikolo zikawonke-wonke; nokuxhasa izikolo zabasaza kuqala; ukuxhasa iqumrhu elilawulayo; imfundo yabadala; imfundo noqeqesho oluqhubekayo (iikholeji zobugcisa); ulawulo lweemviwo; ulwazi ngeteknoloji nokwenziwa kwe-multimedia.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8883.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Ucwangciso Nophuhliso Lwemfundo > Inkxaso Nophuhliso Lwemfundo

INKXASO NOPHUHLISO LWEMFUNDO: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMlawuli oyiNtloko weNkxaso noPhuhliso lweMfundo linoxanduva lokujongana:

* nengcaciso yeteknoloji neenkonzo eziphathelelene nayo
* izakhiwo nolondolozo
* Iimfuno ezizodwa zemfundo nophando.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89092.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > A &gt Athini Amalungelo Abathengi?

Athini Amalungelo Abathengi?





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




2004

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



ISISHWANKATHELO

Uphando Lukazwelonke Ngemiba Yabathengi ngo-2004 lufumanise ukuba bambalwa kakhulu abemi boMzantsi Afrika abawaziyo amalungelo abo njengabathengi. Olu shicilelo lufutshane lubeka elubala amalungelo abathengi asibhozo ahlonitshwa lihlabathi ngokubanzi naluphawu lwemibutho namaphulo amalungelo abathengi. La malungelo awafani namalungelo oluntu athiwe thaca kuMgaqo-siseko, noxa ke esebenzisana futhi ehambelana ngeendlela ezininzi.





Ilungelo Lokukholiseka Okungundoqo Ekufezekisweni Kweemfuno Ezingundoqo
Bonke abathengi banelungelo lokufumana iimveliso neenkonzo ezingundoqo ezifana nokutya, amanzi okusela, indawo yokuhlala, impahla yokunxiba, unonophelo lwempilo nemfundo.

Ilungelo Lokufumana Ukhuseleko
Abathengi banelungelo lokuzikhusela kwiimveliso neenkonzo ezibeka ukhuseleko lwabo emngciphekweni. Ezi mveliso zibeka ukhuseleko emngciphekweni zingakhokelela ekutshabalaleni kwempahla nezakhiwo, ekonzakaleni nditsho nasekusutyweni kukufa.

Ilungelo Lokwaziswa
Abathengi banelungelo lokufumana ulwazi olupheleleyo ngexabiso, inani, kwanezithako kwabo banikezela ngeemveliso neenkonzo.

Ilungelo Lokukhetha
Abathengi banelungelo lokukhetha kuthotho lweemveliso neenkonzo ezisemgangathweni ezithengiswa ngamaxabiso akumgangatho oncumisayo.

Ilungelo Lokuviwa
Ukumelwa: Abathengi banelungelo lokumanyelwa futhi bavakale ngemiba, imigaqo-nkqubo, izicwangciso, iinkqubo nezigqibo ezibachaphazelayo.

Ilungelo Lokusonjululwa Kweembambano
Abathengi banelungelo lokuhoywa nokuthathelwa ingqalelo kwezikhalazo zabo ngeemveliso neenkonzo ezikumgangatho ophantsi, ezingakhuselekanga, ezimaxabiso axhome ngokuxhomisa amehlo, amabango angatshongo khona nanomkhethe nezinye nje iintshukumo ezibachaphazelayo ezingalunganga.

Ilungelo Lokufundiswa Ngokuba Ngumthengi
Abathengi banelungelo lokufundiswa ngendlela eza kubanceda bakhethe benolwazi futhi beluthembile ulwazi abanalo ngeemveliso neenkonzo.

Ilungelo Lendawo Yokuhlala Nokuphangela Esempilweni Nezinzileyo
Abathengi banelungelo lokuhlala nokuphangela kwindawo engabeki mnciphekweni impilo nobomi babo futhi engenakubangela ngozi kwisizukulwana esiphila ngoku kwaneso sisezayo.

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe ngamalungelo abathengi, tyelela iwebsite yeNational Consumer Forum.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* National Consumer Survey (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 269 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89092.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Athini Amalungelo Abathengi?
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Uphando Lukazwelonke Ngemiba Yabathengi ngo-2004 lufumanise ukuba bambalwa kakhulu abemi boMzantsi Afrika abawaziyo amalungelo abo njengabathengi. Olu shicilelo lufutshane lubeka elubala amalungelo abathengi asibhozo ahlonitshwa lihlabathi ngokubanzi naluphawu lwemibutho namaphulo amalungelo abathengi. La malungelo awafani namalungelo oluntu athiwe thaca kuMgaqo-siseko, noxa ke esebenzisana futhi ehambelana ngeendlela ezininzi.
Ilungelo Lokukholiseka Okungundoqo Ekufezekisweni Kweemfuno Ezingundoqo
Bonke abathengi banelungelo lokufumana iimveliso neenkonzo ezingundoqo ezifana nokutya, amanzi okusela, indawo yokuhlala, impahla yokunxiba, unonophelo lwempilo nemfundo.
Ilungelo Lokufumana Ukhuseleko
Abathengi banelungelo lokuzikhusela kwiimveliso neenkonzo ezibeka ukhuseleko lwabo emngciphekweni. Ezi mveliso zibeka ukhuseleko emngciphekweni zingakhokelela ekutshabalaleni kwempahla nezakhiwo, ekonzakaleni nditsho nasekusutyweni kukufa.
Ilungelo Lokwaziswa
Abathengi banelungelo lokufumana ulwazi olupheleleyo ngexabiso, inani, kwanezithako kwabo banikezela ngeemveliso neenkonzo.
Ilungelo Lokukhetha
Abathengi banelungelo lokukhetha kuthotho lweemveliso neenkonzo ezisemgangathweni ezithengiswa ngamaxabiso akumgangatho oncumisayo.
Ilungelo Lokuviwa
Ukumelwa: Abathengi banelungelo lokumanyelwa futhi bavakale ngemiba, imigaqo-nkqubo, izicwangciso, iinkqubo nezigqibo ezibachaphazelayo.
Ilungelo Lokusonjululwa Kweembambano
Abathengi banelungelo lokuhoywa nokuthathelwa ingqalelo kwezikhalazo zabo ngeemveliso neenkonzo ezikumgangatho ophantsi, ezingakhuselekanga, ezimaxabiso axhome ngokuxhomisa amehlo, amabango angatshongo khona nanomkhethe nezinye nje iintshukumo ezibachaphazelayo ezingalunganga.
Abathengi banelungelo lokufundiswa ngendlela eza kubanceda bakhethe benolwazi futhi beluthembile ulwazi abanalo ngeemveliso neenkonzo.
Ilungelo Lendawo Yokuhlala Nokuphangela Esempilweni Nezinzileyo
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.89283.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Barrydale Police Station

Barrydale Police Station




INDAWO:

Barrydale, Swellendam


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Bain Street, Barrydale


IDILESI YEPOSI:

PO Box 6, Barrydale, 6750

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 572 1001


IFEKSI:

028 572 1018


I-EMAIL:

BarrydaleSAPS@saps.org.za





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89293.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko > Izikhululo Zamapolisa > Kaya Mandi Police Station (satellite)

Kaya Mandi Police Station (satellite)




INDAWO:

Stellenbosch, Boland


IWEBSITE:

http://www.saps.gov.za


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika


UDIDI LWEZIKO:

Izikhululo Zamapolisa

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

George Blake Road, Kaya Mandi


IDILESI YEPOSI:

PO Box 17, Stellenbosch, 7600

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 889 5761





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2009



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8937.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMNTLA WENQILA: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ii- EMDC zeMetropole North zinoxanduva lolawulo lwemfundo nokuxhasa isithili seMetropole North kummandla wombindi weSixeko saseKapa.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89512.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > Provincial Co-ordination > Monitoring, Evaluation and Review > Provincial Evaluation > Iindaba > Iimbasa Zembeko Zephondo

Iimbasa Zembeko Zephondo






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



18 uOktobha 2004
UMTHOMBO WEENDABA Provincial Evaluation (Department of the Premier, Provincial Government of the Western Cape)


Ingaba unamntu umaziyo owakha wenza umsebenzi obalaseleyo okanye owakha wenza into ebalulekileyo eyenzela iimfuno zeNtshona Koloni kulo nyaka uphelileyo?

Umthetho iWestern Cape Honours Act ka-1999 ukwenza ukwazi ukutyumba ummi wePhondo leNtshona Koloni, okanye ummi wangaphandle, owenze umsebenzi ophum'izandla nokuba wenze inkonzo engenachaphaza, oko ekwenzela iPhondo eli, uya kuthiwa jize ngembasa.

Kuya kukhutshwa ezi Mbasa zePhondo zilandelayo:


Umnqamlezo Wegolide Wentshona Koloni

Ngomsebenzi obalaseleyo

Imbasa Ye-Disa
INkumanda:
IGosa:
ILungu:


Ngenkonzo ePhum'izandla
Ngenkonzo eBalaseleyo
Ngenkonzo eNtle

Isiqinisekiso Soncomo Senkulumbuso

Ukuncoma kubekwa abantu abathe bakhuthaza abanye ngendlela abaziphethe ngayo engenagxeke. Kuya kugxininiswa isikakhulu kulutsha.

Ungatyumba abantu asele bephumeze izinto ezibonakalayo kumacandelo afana naweteknoloji, imizi-mveliso, amashishini, imisebenzi, ezemfundo, uphando, imidalo, ubugcisa, ubunkokeli kwezolutsha kwakunye nakwiinkonzo zoluntu.

Isigqeba seeNgcebiso siso esiya kuwaqwalasela onke amagama aphakanyisiweyo zinike nenkxaso yaso kwiNkulumbuso kwanakwiKhabhinethi yePhondo ukuze ibe yiyo eyenza isigqibo.

Nika izizathu zokuba utymbe lo mntu ungedluli kumaphepha amabini uze uzithumele ungekadluli umhla wama-29 ku-Oktobha 2004 kunye neenkcukacha zakho zoqhagamashelwano ndawonye nezo zomtyunjwa kule dilesi:

The Secretariat: Western Cape Provincial Honours
PO Box 560, Cape Town, 8000
okanye thumela ifaksi yakho ku: 021 483 3358.

Ukufumana ezinye iinkcukacha okanye qhagamshelana naba bantu balandelayo-:

Adv. Dirk Brand
Ifowuni: 021 483 4446
dbrand@pgwc.gov.za
Christine Joelson
Ifowuni: 021 483 8609
cjoelson@pgwc.gov.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89512.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe leNkulumbuso
Iindaba
Iimbasa Zembeko Zephondo
Iimbasa Zembeko Zephondo
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Ingaba unamntu umaziyo owakha wenza umsebenzi obalaseleyo okanye owakha wenza into ebalulekileyo eyenzela iimfuno zeNtshona Koloni kulo nyaka uphelileyo?
Umthetho iWestern Cape Honours Act ka-1999 ukwenza ukwazi ukutyumba ummi wePhondo leNtshona Koloni, okanye ummi wangaphandle, owenze umsebenzi ophum'izandla nokuba wenze inkonzo engenachaphaza, oko ekwenzela iPhondo eli, uya kuthiwa jize ngembasa.
Kuya kukhutshwa ezi Mbasa zePhondo zilandelayo:
Umnqamlezo Wegolide Wentshona Koloni
Ngomsebenzi obalaseleyo
INkumanda:
IGosa:
ILungu:
Ngenkonzo eBalaseleyo
Ngenkonzo eNtle
Ukuncoma kubekwa abantu abathe bakhuthaza abanye ngendlela abaziphethe ngayo engenagxeke. Kuya kugxininiswa isikakhulu kulutsha.
Ungatyumba abantu asele bephumeze izinto ezibonakalayo kumacandelo afana naweteknoloji, imizi-mveliso, amashishini, imisebenzi, ezemfundo, uphando, imidalo, ubugcisa, ubunkokeli kwezolutsha kwakunye nakwiinkonzo zoluntu.
Isigqeba seeNgcebiso siso esiya kuwaqwalasela onke amagama aphakanyisiweyo zinike nenkxaso yaso kwiNkulumbuso kwanakwiKhabhinethi yePhondo ukuze ibe yiyo eyenza isigqibo.
Ukufumana ezinye iinkcukacha okanye qhagamshelana naba bantu balandelayo-:
Ifowuni: 021 483 4446
Ifowuni: 021 483 8609
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.8955.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMBINDI WENQILA: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ii- EMDC zeMetropole Central zinoxanduva lolawulo lwemfundo nokuxhasa isithili seMetropole Central kummandla wombindi weSixeko saseKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.89609.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > S &gt Iindlela Zokuseka Iintlobo Ezahlukeneyo Zamashishini Ezotyelelo

Iindlela Zokuseka Iintlobo Ezahlukeneyo Zamashishini Ezotyelelo





Inkqubo Yophuhliso Loshishino Lwezokhenketho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Isicatshulwana esisuka kupapasho oluthi "Facilitating Entrepreneurship in Tourism", esi sikhokelo sijoliswe ekuncedeni abanini-mashishini ezotyelelo ukuba baqale amashishini kwicandelo lezotyelelo. Siquka iinkcukacha ngokufumanisa ngemimiselo yoshishino eyahlukeneyo ze iqinisekise futhi ukuba ishishini lakho liyayithobela.



UMTHAMO:

* Indlela Yokuseka iRestaurant, iNdlu Yezidlo okanye iTavern
* Indlela Yokuseka Ishishini Elinikezela Ngendawo Yokulala Nesidlo Sakusasa okanye iNdlu Yeendwendwe
* Indlela Yokuseka Inkonzo Yokukhokela Abatyeleli
* Iindlela Zokuseka Ishishini Lokuthutha Abatyeleli





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amaphepha-mvume Okushishina (IiNkonzo)
* ISicelo seeMpawu zezoKhenketho eziNdleleni (IiNkonzo)
* Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala (IiNkonzo)
* Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
* Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.8991.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMZANTSI WENQILA: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ii- EMDC zeMetropole South zinoxanduva lolawulo lwemfundo nokuxhasa isithili seSouth Metropole kummandla wombindi weSixeko seKapa.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9009.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumaphandle) > Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands

AMAZIKO OLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO AKUNXWEME OLUSENTSHONA/WINELANDS: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Le EMDC inoxanduva lolawulo lwemfundo nokuxhasa izithili zeWest Coast/Winelands.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9027.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumaphandle) > I-EMDC yaseBreede River/Overberg

I-EMDC YASEBREEDE RIVER/OVERBERG: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



I-EMDC inoxanduva lolawulo lwemfundo nenkxaso kwizithili zeBreede River/Overberg.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.90448.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo

Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo





Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu ke luluhlu lweenombolo eziluncedo nezibalulekileyo onokuzigcina ecaleni komnxeba ukwenzela amaxesha kaxakeka. Unakho kanti nokwangeza iinombolo zakho ezibalulekileyo.









IINOMBOLO ZOQHAGAMSHELWANO EZIBALULEKILEYO

Iqoqo Elindizayo Lamapolisa:
10111

Inqwelo Yezigulana:
10177

iCrime Stop:
0860 0 10111

Inombolo Yexesha Likaxakeka Yesixeko saseKapa:
107

Inombolo Yeminxeba Yesinqe:
112 (umtn, uvodacom no-cell c)

Inombolo Yoncedo kuGawulayo:
0800 012 322

iChildline:
0800 055 555

Inombolo Yetyhefu Yesibhedlele Somnqamlezo Obomvu:
021 689 5227

Izikolo Ezikhuselekileyo:
0800 45 46 47

iCape Gateway (Enikezela Ngolwazi lukarhulumente):
0860 142 142

Ugqirha wosapho:


iCandelo Elijongana Nomlilo:


Umbane:


Amanzi:



Lungiselela ukuprinta..


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


La makhonkco alandelayo aya kukunceda ufumane iinombolo zeenkampani ezinikezela ngezi nkonzo kwingingqi yakho:
* Izikhululo Zamapolisa
* Iiklinikhi
* Izibhedlele Zodidi Lwesibini
* Izibhedlele Zodidid Lwesithathu


Iinombolo zomnxeba zeSikhululo Esijongana Nomlilo, ezeCandelo Lombane kunye nezeSebe Lamanzi ziyafumaneka kumaspala wakho:
* uMaspala weNtshona Bhobhofolo
* uMaspala waseBergrivier
* uMaspala waseBitou
* uMaspala waseBreede River Winelands
* uMaspala waseBreede Valley
* uMaspala waseCape Agulhas
* uMaspala waseCape Winelands
* uMaspala waseCederberg
* uMaspala Wesithili soMbindi Karoo
* Isixeko saseKapa
* uMaspala waseDrakenstein
* uMaspala Wesithili sase-Eden
* uMaspala Wesithili saseGeorge
* uMaspala waseKannaland
* uMaspala waseKnysna
* uMaspala waseLaingsburg
* Langeberg Local Municipality
* uMaspala waseMatzikama
* uMaspala waseMossel Bay
* uMaspala waseOudtshoorn
* uMaspala Wesithili saseOverberg
* uMaspala waseOverstrand
* uMaspala wasePrince Albert
* uMaspala waseSaldanha Bay
* uMaspala waseStellenbosch
* uMaspala waseSwartland
* uMaspala waseSwellendam
* uMaspala waseTheewaterskloof
* uMaspala Wesithili soNxweme oluseNtshona
* uMaspala waseWitzenberg






This content also available in English

YAYAMENE

* Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu (IiNkonzo)
* Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ngengxelo yoLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
* Reporting a Missing Person (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
* iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.90448.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Olu ke luluhlu lweenombolo eziluncedo nezibalulekileyo onokuzigcina ecaleni komnxeba ukwenzela amaxesha kaxakeka. Unakho kanti nokwangeza iinombolo zakho ezibalulekileyo.
IINOMBOLO ZOQHAGAMSHELWANO EZIBALULEKILEYO
Iqoqo Elindizayo Lamapolisa:
Inqwelo Yezigulana:
Inombolo Yexesha Likaxakeka Yesixeko saseKapa:
Inombolo Yeminxeba Yesinqe:
Inombolo Yoncedo kuGawulayo:
Inombolo Yetyhefu Yesibhedlele Somnqamlezo Obomvu:
Izikolo Ezikhuselekileyo:
Ugqirha wosapho:
iCandelo Elijongana Nomlilo:
Umbane:
Amanzi:
Lungiselela ukuprinta..
La makhonkco alandelayo aya kukunceda ufumane iinombolo zeenkampani ezinikezela ngezi nkonzo kwingingqi yakho:
Izikhululo Zamapolisa
Izibhedlele Zodidi Lwesibini
YAYAMENE
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo (IiNkonzo)
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Ukunikezela Ngengxelo yoLwaphulo-mthetho (IiNkonzo)
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.91083.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iindaba
Isimemo: Isikolo esitsha seMathematika neSayensi
Isimemo: Isikolo esitsha seMathematika neSayensi uNovemba 2003
UMTHOMBO WEENDABA iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISebe leMfundo leNtshona Koloni libonelela abafundi abahlwempuzekileyo ngeebhasari, ngendawo yokufundela enomtsalane nekhuselekileyo, ngothutho ukusuka kwezona zitishi zikaloliwe zikufuphi kubafundi abahlala emakhaya, ngootitshala abanamava nabafunde de bayityekeza imfundo, ngezibonelelo zodidi oluphezulu kunye nezibonelelo ezigqibeleleyo zezemidlalo nezokuziphumza ingqondo.
ISebe leMfundo leNtshona Koloni lidlulisela esi simemo sisodwa kubaqeshwa balo bakaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni ukuba bafake izicelo zobhaliso kwezi zithuba zikhoyo egameni labantwana babo, ukuba abantwana abo baza kungenela iBakala 10 okanye 11 ngo-2005, ungadlulanga umhla wama-26 Novemba 2004.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9135.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Ucwangciso Nophuhliso Lwemfundo > Inkxaso Nophuhliso Lwemfundo > Ulwazi Nenkxaso Yobuxhaka-xhaka Bobugcisa

ULWAZI NENKXASO YOBUXHAKA-XHAKA BOBUGCISA: UBUME






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



ICandelo loMlawuli onoxanduva lweenkonzo zolwazi olumalunga zeteknoloji, ithala leencwadi, ulwimi kunye nezinto ezifana nokwenziwa kwezinto ezifana ne-CD (Multmedia).





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.92573.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukunikezela Ingxelo Ngenkohliso Eyenziwa Ziinkampani
Ukunikezela Ingxelo Ngenkohliso Eyenziwa Ziinkampani
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Urhulumente unomgaqo-nkqubo wokunikezela ngamathuba eethenda kwiinkampani ezithile. Oko ke kukuthi urhulumente uthathela ingqalelo eminye imiba engeloxabiso xa anikezela ngethenda. Ukuba inkampani ethile ithi iziveze njengenkampani yenkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama, ngelixa ingekho phantsi kwabalawuli abamnyama, le nkampani inetyala "lokukhohlisa".
Amashumi amane ezigidi-gidi zeerandi asisabelo sikarhulumente wephondo esibekelwe bucala ukunikezela ngeethenda ngonyaka kufuneka aye kwiinkampani eziphantsi kwenkqubo yoqoqosho lwabamnyama. Ukuze ufumane okunye ngalo mba, funda uMgaqo-nkqubo kaRhulumente Wephondo Wokunikezela Ngeethenda Kwiinkampani Ezithile
Urhulumente Wephondo uzinikele ekuthabatheleni kuye izityholo zeenkohliso zeenkampani eziphosisa ngokuthi ziphantsi kwabalawuli abamnyama ngokumandla. Kukho ukuxhalaba ngeenkampani ezikhohlisa ngokuzenza iinkampani zenkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama ngeenjongo zokuphucula amathuba azo okufumana ezi zibhambathiso zeethenda.
uMphathiswa wePhondo weSebe Lophuhliso Loqoqosho, uLynne Brown, ukhuphe umyalelo wokuba iinkampani nabantu abafaka amabango eethenda afunyaniswe enetyala lokukhohlisa urhulumente aya kubekwa izityholo zolwaphulo-mthetho. Izibhambathiso esele zizifumene ezi nkampani nazo zingarhoxiswa.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.92664.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci : Intshayelelo

Ukuqalisa ishishini elincinci : Intshayelelo





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



UMTHAMO:

* Ukugayela ishishini lakho inkxaso-mali
* Ukufumana inkxaso-mali




Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Cost of Doing Business in South Africa (Izikhokelo/Incwadi yezikhokelo/Imiyalelo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.92680.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
U &gt Ukuqala ishishini elincinci: Inzululwazi, Ezobunjineli, Uphando Nophuhliso
Ukuqala ishishini elincinci: Inzululwazi, Ezobunjineli, Uphando Nophuhliso
Nalu uluhlu lwezixhobo ezingundoqo neenkcukacha zoqhagamshelwano eziya kukunceda ukuba unomdla ekuqaliseni ngeshishini lezobunjineli okanye lezophando nophuhliso.
IINKQUBO ZIKARHULUMENTE EZIXHASA IINGCINGA EZINTSHA
I-SPII le luthotho lwamaqhinga axhasa iimbono ezintsha kushishino loMzantsi Afrika, elona libalulekileyo kuwo ibe:
yiTechnology and Human Resources for Industry Programme (iTHRIP) - ephantsi kolawulo lweNational Research Foundation. I-THRIP le ixhasa uphando nophuhliso kolu shishino ikunye namahlakani asuka kumacandelo ophando, kumaziko emfundo ephakamileyo, nakushishino, ukuphuhlisa umgangatho weemveliso, oweenkonzo nowabantu abamele iinkampani ezithabatha inxaxheba. Ikwenza oku ngokunikezela ngezibonelelo kwakunye nesikhokelo sentsebenziswano kwinzululwazi, ezobunjineli nobuxhaka-xhaka bobugcisa. Elinye lamabali empumelelo amaninzi ale nkqubo kukuyilwa lishishini elincinci ekungoku nje linenemveliso ekwenziwe uphando olugqibeleleyo ngayo ze yamkelwa ngokupheleleyo kwicandelo loshishino: ikhamera eyodwa ekhangela iimpazamo kwizikhundla zemveliso, ikwenza oko ngokusebenzisa ubugcisa bokubona.
Ingxowa-mali Ekhuthaza Iingcinga Ezintsha - ephantsi kolawulo lweSebe leNzululwazi Nobugcisa. L e ngxowa-mali ijolise kumaphulo asemgangathweni nadinga inkxaso-mali ephakathi kwesigidi nezigidi ezintlanu zeerandi. Le nkxaso ijoliswe ekuncedeni amaphulo amakhulu, athabatha iminyaka emibini ukuya kwemithathu yentsebenziswano najonge ekuzeni neengcinga ezintsha kwicandelo lobugcisa. Le Ngxowa-mali ayenzelwanga kuxhasa amaphulo amancinci abenokuxhaswa ngezimali ngokwezinye iinkqubo ezifana neTHRIP.
Iinkcukacha zoqhagamshelwano:
Inombolo Yomnxeba: 011 269 3073
Inombolo Yomnxeba: 012 481 4078
Khawufumanise ukuba iSABS iceba ukuwuphucula njani umgangatho weemveliso neenkonzo zoMzantsi Afrika.
I-CSIR le ngowona mbutho mkhulu wophando lwenzululwazi nobugcisa eMzantsi Afrika. Lo mbutho uzichaza njengeqabane labantu baseMzantsi Afrika kwezobugcisa.
Injongo yawo kukuphucula ubomi babantu baseMzantsi Afrika ngokophando. Kukho amacandelo asibhozo ophando agxininisa kuthotho oluphangaleleyo lobugcisa, olufana neenkqubo zeenqwelo-ntaka, izakhiwo, ezonxibelelwano, ukutya, ulwazi, izibonelelo zoluntu, ezemizi-mveliso, izixhobo zokwakha, ezezimbiwa, ezemiqhaphu kwanendalo engqongileyo.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.92743.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu

Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)



ISISHWANKATHELO

Ulawulo Lwezibonelelo Zoluntu zingayo yonke imiba engabasebenzi bakho, ukusuka ekubatsaleleni ukuba babe ngabasebenzi bakho ukuya kuma kwizikhalazo nokupheliswa kwempangelo.



Ukulawula Izibonelelo zakho Ezinexabiso: Abasebenzi

Mangaphi amaxesha okhe uve amashishini esithi eyona mpahla yawo ibalulekileyo ngabasebenzi? Ngokubanzi, oku ke kuyinyaniso, kodwa ke uyikhuthaza njani le mpahla ukuze iqhubekeke zifaka igalelo elinexabiso kwishishini lakho?

Le yeyona miba ibalulekileyo:


* Imivuzo neentlawulo ozinika abasebenzi bakho kufuneka zibe semgangathweni. Kufuneka wazi ukuba ishishini lakho lingakwazi ukuhlawula kangakanani na nokuba imigangatho yeentlawulo nemivuzo kwicandelo lamashishini afana nelo lakho ime phi na. Ukuba akukwazi kuhlawula njengoko amashishini okhuphisana nawo esenza, kufuneka ubanike ezinye iindlela zokubakhuthaza abasebenzi bakho ezisekelwe kwingeniso yeshishini elo.
* Iimeko zempangelo kufuneka zithobele imigangatho nemithetho yezempilo neyokhuseleko lwabasenenzi.
* Kufuneka ube nesibhambathiso sengqesho esibhalwer phantsi kuye wonke umsebenzi wakho, futhi kufuneka uqiniseke ukuba bayayiqonda imithetho yomsebenzi wabo. Oku kubaluleke ngakumbi kwimiba enento yokwenza:
* nokungaphangeli
* intlawulo yokugula
* ukungasebenzi ngokwemnigangatho elindelekileyo
* iinkqubo zezikhalazo.



Nika ingqawalasela kumba wokuba kunokwenzeka ntoni na ukuba umntu othile obalulekileyo kwishishini lakho unokuthi ngesiquphe angabi nakukwazi ukuphangela ixesha elide. Ukuba oku kunokuba yintlekele, kufuneka ukhusele ishishini lakho kwiimeko zokungabi nakufumana iingeniso ezithile, ukuze ube nokuhlala ushishina ngesiqhelo de abuye loo mntu okanye ke ungaqeqesha omnye umntu endaweni yalowo.

Izibonelelo zoluntu licandelo elidinga izakhono ezisemgathweni, ngokuya likhula ishishini lakho, nezibonelelo zakho zoluntu ziya kuphuhla. Kubalulekile ukuba wazi xa kulixesha lokufumanela ishishini lakho uqeqesho olusemgangathweni lweZibonelelo Zoluntu. Xa ishishini lifikelela kwinqanaba elithile ngokobukhulu, usenokubona kunyanzelekile ukuba uqeshe uMphathi wezibonelelo zoluntu.

Ingxowa-mali Yocwangciso Loluntu

Ukuba ishishini lakho lifikelela kwimeko apho kufuneka abasebenzi bephulukene nemisebenzi yabo okanye ishishini lona buqu lisemngciphekweni wokufa, futhi inokubaonakaliswa ukuba ukuba oku kuthi kwnezeke, kuya kuchaphazela amashishini aloo ngingqi, loo mmandla okanye elo candela loshishino kwisizwe sonke, ungathi ufake isicelo senkxaso-mali kurhulumente, ncedo olo lubizwa njenge-Ngxowa-mali Yocwangciso Loluntu.

Olu ncedo luquka iinkcukacha neenkonzo kubasebenzi abadendiweyo nabaqeshi. Injongo yezo nkcukacha kukuzama ukubuyisela abasebenzi abadendiweyo kwingqesho.

Oku kulungele kakhulu amashishini amakhulu okanye iintlobo zamashishini ezifana nezempahla enxitywayo, ezezimbiwa okanye ezoqhagamshelwano ngobugcisa beminxeba apho abasebenzi banokuba semngciphekweni omkhulu wokudendwa xa uqoqosho lwehlabathi luchaphazela elo shishini kabuhlungu ngamandla.

Kusenjalo, kubalulekile ukuba wazi ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, nokuba sele uneshishinana elincinci.

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, qhagamshelana nale dilesi:

PO Box 3971, ePitoli, 0001
7th Floor, Prodinsa Building, Kwikona yezitalato iBeatrix nePretorius, eArcadia, ePitoli
Kule nombolo Yomnxeba: 0861 121 267 okanye le: 012 341 1470
Inombolo Yefeksi: 012 440 8500
www.socialplan.co.za




Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.92758.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Ziintoni Iimpepha Ezixhasayo Neevawutsha?
Kufuneka Agcinwe Ixesha Elingakanani Amarekodi?
Zeziphi Iincwadi Ezigcinwayo Ngendlela Esisiseko Yogcino-ncwadi?
Ezi ziincwadi zamashishini okanye zabathengisi ezichaza ngokucacileyo yonke imiba yogcino-zincwadi
Iimpepha ezikhutshwe kwikhompyutha
Iitshati nemimiselo yee-akhawunti, izikhokelo zemiyalelo yogcino-zincwadi kwakunye neempepha zeendlela neenkqubo, ezichaza indlela yogcino-zincwadi esetyenziswa ngumntu oqhuba ishishini okanye ishishini elo
Iimpepha ezixhasayo neevawutsha
Ishishini kufuneka ligcine zonke iirekodi zazo zonke iimveliso neenkonzo elizinikiweyo okanye elinikezele ngazo lona ngokweenkcukacha ezaneleyo ukuze iReceiver of Revenue ibe nokukwazi ukuchonga iimveliso okanye iinkonzo kwaneenkampani ezinikezela ngazo okanye abathunywa bazo.
Iziqinisekiso zentengo
Iziqinisekiso zokuhlawula irhafu
Iincwadi zeenkampani ezikutyalayo
Iincwadi zeenkampani ozityalayo
Iimpepha ezichaza ingeniso
Iimpepha zeeBhanki
Iziqinisekiso zokufumana iimveliso neenkonzo
Iziqinisekiso Zokufakwa Kweemali
Naziphi na iimpepha eziqinisekisa intsebenziswano okawaphi na amangeno kuyo nsyiphi na incwadi okanye iakhawunti
Dwelisa bonke abantu okanye iinkampani ezikutyalayo nozityalayo ubuncinci ixesha eliyiminyaka emihlanu
Onke amarekodi anento yokwenza kwizinto ezithengwe kubavelisi bamanye amazwe.
Ingaba Kufuneka Agcinwe Ixesha Elingakanani Amarekodi?
Amarekodi angagcinwa ngokohlbo lwencwadi, afana neempepha neevawutsha, kufuneka agcinwe ubuncinci ixesha eliyiminyaka emihlanu ukususela kumhla wokugqitywa kwentsebenziswano, kwentshukumo opkanye intsebenzo anento yokwenza nawo.
Zeziphi Iincwadi Ezigcinwa Ngokohlobo Logcino-zincwadi Olusisiseko?
Iimpepha ezishicilelweyo
Incwadi Yemali Eziinkozo
Iincwadi yeemali ezincinci
Iincwadi zamashishini owatyalayo
Imivuzo Neentlawulo
Incwadi yengeniso
Incwadi yeemali ekusetyenzwa ngazo
Iimpepha ezigcina iinkcukcha zamashishini akutyalayo
Ukulawula ishishini elincinci.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.92944.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
M &gt Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino
Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino
UCWANGCISO LOSHISHINO
Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngekamva leshishini lakho.
Ukuba akujongi ngaphambili, kunokubakho iziganeko eziza kuwe onokungakwazi ukumelana nazo. Xa oku kusenzeka, ingxaki uphela uyithatha ngenye indlela engayilungelanga endaweni yokujongana nayo ngendlela epholileyo nelungele ingxaki efana naleyo. Iingxaki ezininzi zoshishino zingasonjululwa ukuba unokunciphisa ukuza kweengxaki ube ungazilindelanga.
Ukujongana nengxaki sele ikho ungayilindelanga endaweni yokuba nesicwangciso esiphangaleleyo kwangexesha kungakhokelela kwizigqibo ezingalilungelanga ishishini nezinokulibulala ishishini lakho kwisithuba esisezayo. Kuyo nayiphi na imeko yoshishino ungathanda ukuba kwimeko apho unokuwasebenzisa amathuba avelayo, ungabi semva uzamana nokusombulula iingxaki ezadlulayo ongazange umelane nazo ngela xesha zazisavela nezazinokuthintelwa ngokuthi ucwangcisele ishishini lakho ngendlela eyiyo.
IMIBUZO EBUZWA RHOQO
Ingaba kufuneka zenziwe emva kwexesha elingakanani izicwangciso zoshishino?
Ngokubanzi, ucvwangciso loshishino yinto eqhubekekayo. Le nkqubo kufuneka yenziwe phambi kokuqala kwenyanga nganye.
Ingaba ishishini ngalinye lizenza njani izicwangciso?
Bhala phsntsi ukuba ufuna iintengiso zakho zime phj na ngenyanga kunye nezinye iinjongo odinga ukuzizuza ukuze uphucule ishishini lakho.
Xa oku sele kudwelisiwe, futhi nenyanga iphelile, ungathelekisa ukuba uzizuzile na ezi ntengiso nezinye iinjongo ekupheleni kwenyanga nganye.
Nokuba sele ulishishini elincinci kangakanani na, kungumbono omhle ukuhlola iintshukumo zakho zonyaka kwicandelo loshishino okulo, ze ujonge nokuba linempumelelo kangakanani na ishishini lakho unyaka nonyaka, leliphi icebo elisebenzileyo nokuba kufuneka kutshintshe ntoni na.
Ungalwenza olu hlolo namanye amalungu abasebenzi okanye umcebisi oyingcali kwicandelo leshishini lakho. Ukufumana ulwazi olubanzi ukusuka ekuqaleni kokusebenza kweshishini lakho kululutho futhi kunceda ekukunikeni iingcinga ngekamva leshishini lakho ebezingenakuza xa ubuqhuba nje ishishini lakho njengesiqhelo. Uhlolo ekupheleni konyaka ngamnye ngumsebenzi onzima kodwa kumaxesha amaninzi luza amathuba. Oku kuyinyaniso kakhulu ukuba unqwenela ukulikhulisa ishishini lakho, okanye ulinwenwisele nakumazwe angaphandle.
IMIBA EBALULEKILEYO KUCWANGCISO LOSHISHINO
Ingqesho
Umzekelo: "Yintoni iminqweno yakho ngokwabasebenzi?"
Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngabasebenzi obadingayo - kwenzeka ntoni ukuba abona basebenzi bakho babalulekileyo bathi bahlaselwe kukugula okanye bakushiye, ingaba ishishini lakho lingakwazi ukuqhubekeka lisebenza xa kungekabikho mntu wokungena endaweni yalowo ungekhoyo kwisikhundla esibalulekileyo? Kwakhona, kungakuthabatha ixesha elingakanani ukufumana umntu onezakhono ezifanele eso sithuba - oku kuba njalo ingakumbi xa izithuba ezo zifuna abasebenzi abaziincutshe kwimisebenzi yabo.
Kukwafuneka wazi apho unokumelana neendleko zokuqesha abanye abasebenzi nokuba ungakwazi ukubahlawula malini na.
Imali yokusebenza ziimali ezikhoyo kwishishini lakho ukumelana neendleko zemihla ngemihla ngelixa kusetyenzwa njengesiqhelo, ingakumbi ukuba uhlawulwa emva kokuba umsebenzi uqoshelisiwe kunokuhlawulwa ngenyanga nganye. Kumanye amashishini, ingakumbi kumashishini asakhasayo, kubalulekile ukuxoxa nabathengi bakho ukuba bazahlule iintlawulo (umzekelo, uhlawulwe ishumi leepesenti ekuqaleni, amashumi amathathu eepesenti wakugqiba isiqendu sokuqala selo phulo ze intsalela uyifumane xa iphulo uliqpshelise lonke). Oku kukunceda ekubeni nemalana yokuqhuba uhlawule neendleko zomsebenzi ekufuneka uwenzile.
Iintengiso
Kufuneka wazi xa iintengiso zihamba kancinci kwishishini lakho. Kuba kaloku kumanye amashishini, oku kunokuba ngeenyanga zasebusika, kumanye ixesha lasebusika linokuba lelona loshishino. Ukuqinisekisa ukuba uyahlala kushishino - futhi uchume - minyaka le, kuya kufuneka wazi iindlela eziqhuba ngayo iintengiso zakho phakathi enyakeni, ukuze ube nokuwalindela uxhobile nawaphi na amaxesha xa isehla imali engenayo kunaleyo yesiqhelo isuka kwiintengiso (ukuhla nokwenyuka kweentengiso). Ukuba oku akwenziwanga ngendlela efanelekileyo, ishishini aliyi kuba nakho ukuhlawula amatyala alo futhi liya kuba semngciphekweni. Ukuba uzicwangcisa ngendlela eyiyo iintengiso zakho, ukuhla nokwenyuka kwazo, uya kuba nayo imali eya kukunceda kwiinyanga ezinzima.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.93054.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iintshukumo
Khumbula
Luhlobo oluthile lomhlaza emadodeni. Ungavela nokuba umntu ubudala bungakanani na kodwa ixhaphake kakhulu kumadoda asematsha, abudala buyiminyaka ephakathi kwamashumi amabini namashumi amane. Ngamaxesha amaninzi, iba lityhalarha elinye kuphela elichaphazelekayo. Unobangela womhlaza wamatyhalarha awaziwa. Uhlasela amadoda kwixesha apho azixakekise kakhulu ngokuchuma kokufumana abantwana nokuqala iintsapho.
NGAWAPHI AMAQELA ASEMNGCIPHEKWENI?
Amadoda anembali yamatyhalarha angenamvelo ibambekayo(alungisiweyo okanye angalungiswanga). Lo mngcipheko unyuka uye kuma kwishumi elinanye ekhulwini lamathuba okuhlaselwa sesi sigulo. Zonke iintsana ezingamakhwenkwe kufuneka zikhangelwe ekuzalweni ukuba azinamatyhalarha amdaka na.
Amadoda anembali yosapho nemfuzo yomhlaza wamatyhalarha.
UKUYIFUMANISA KWANGEXESHA
Ukuziphendla-phendla amatyhalarha kwenzeka kakuhle emva kokuhlamba ngamanzi ashushu, esityeni sokuhlambela okanye kwishawa efudumeleyo. Ubushushu buyasikhulula isingxobo samatyhalarha, nto leyo ekwenza kube lula ukufumanisa nantoni na engaqhelekanga.
Ukuba uneshumi elinesibhozo nangaphezulu leminyaka ubudala, landela la manyathelo nyanga zonke:
Khangela nakuphi na ukudumba kwisingxobo samatyhalarha (isipili singanceda apha)
Vavanya ityhalarha ngalinye ngezandla zozibini. Beka umnwe wakho wokuqala nale iphakathi ngaphantsi kwetyhalarha ze ubhontsi abe ngaphezu kwetyhalarha. Ungothuswa kukuba elinye ityhalarha likhangeleka lilikhulu kancinci nje kunelinye - oku ke kuqhelekile. Amanqatha omhlaza aqhele ukufumaneka kumacala etyhalarha, kodwa ke asenokufumaneka kumbindi womphambili wetyhalarha.
Fumana into ethambileyo nekhangeleka njengombhobho emva kwamatyhalarha. Oku ke kubizwa ngokuba yi-epididymis, eqokelela ze ithwale ukuchuma kwakho. Ziqhelanise nale nto. Ungayibhidanisi nenqathana nje eliza nokugula.
Khangela oku kulandelayo:
ityhalarha elikhulu ubunzima betyhalarha okanye kumphakatho inguqu kwindlela ityhalarha elivakala ngayo amabele neengono ezande ngobukhulu incindi ethi isuke ithontelane kwisingxobo samatyhalarha intlungu kwityhalarha.
IINTSHUKUMO
Ukuba kuthi kuvakale nawaphi na amanqathana, ukukhula, ukudumba okanye iinguqu kwinkangeleko yesingxobo samatyhalarha - bonana nogqirha.
Ukuba kukho ubunzinyana okanye intlungu - bonana nogqirha.
Ukuba amabele neengono zithi zivakale zikhulile ze/okanye isingxobo samatyhalarha naso sivakale sidumbile ngesiquphe - bonana nogqirha.
Ukuba akubonakali zinto zingaqhelekanga - qhubekeka nokuziphendla-phendla amatyhalarha de ube namashumi amane ukuya kumashumi amane anesihlanu eminyaka ubudala.
KHUMBULA
Umhlaza wamatyhalarha unamathuba amaninzi okunyangeka, ingakumbi xa ufunyaniswe ze wanyangwa kuselithuba.
Ukususwa kwelinye ityhalarha akukuphazamisi okanye kukuchaphazele ukuchuma okanye iintshukumo zesondo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.93212.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Isebe Lezempilo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
uRhulumente uze nenkqubo entsha yoqeqesho ebizwa ngokuba kukuxhobisa ngezakhono zokusebenza. Abaqeshi badlala indima ebaluleke kakhulu ekuqinisekisweni kobukho bezi nkqubo zoqeqeasho. Eli phetshana linikezela ingcaciso ngeenzuzo neendleko zezi nkqubo zokuxhobisa uluntu ngezakhono zokusenza kubaqeshi.
UMTHAMO:
Yintoni le Nkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono?
Ziintoni Ezona Nzuzo zale Nkqubo Yokuxhobisa Uluntu Ngezakhono?
Zintoni Iindleko Nembuyekezo Enikezelwayo?
Ndingaqinisekisa Njani Ukuba Inkqubo Yophuhliso Lwezakhoni Isebenza Ngokwezicwangciso?
Indlela Yokufumana Iinkcukacha Ezithe Vetshe
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.93225.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432

Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Inkonzo Engxamisekileyo Yokuthintela Ukukhulelwa ingancedisa ekuthinteleni ukukhulelwea okungalindelekanga. Nangona le nkonzo Ingxamisekileyo Yokucwangicsa ingasetyenziswa iiyure ezilikhulu elinamashumi amabini nje (iintsuku ezintlanu) emva kokuzibandakanya komntu wkintshukumo yesondo engakhuselekanga, kungakuhle kakhulu ukuba inokuqala ukusetyenziswa kwiiyure ezingamashumi asixhenxe anesibini (kwiintsuku ezintathu) emva kwaloo ntshukumo ingakhuselekanga yesondo yaye isebenzisa kakuhle nangcono xa isetyenziswe kwisithuba seeyure ezingamashumi amabini anesine emva kwale ntshukumo yokwabelana ngesondo ingakhuselekanga.Inkonzo Engxamisekileyo Yokucwangcisa ayikhukukhuseli TU kwintsholongwane kaGawulayo/kuGawulayo.


IMIYALELO:

Ukuba udinga ulwazi ngamacebo okuthintela ukyukhulelwa emva kokuzibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo engakhuselekanga, ungaqhagamshelana neziko elinikezela inkonzo Yokucwangcisa Engxamisekileyo kule nombolo yalo ingahlawulelwayo 0800 2 46 4 32 okanye ke utyelele le website www.not-2-late.co.za.Le nombolo yoncedo olukhawulezileyo ke ingakunceda ngokuthi ikunike amagama neenombolo zoqhagamshelwano zeengcali zecandelo lezempilo ezikwingingqi yakho ezinokukunceda zona ngenkonzo yazo engxamisekileyo yokuthintela ukukhulelwa.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.93225.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezempilo
Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432
Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkonzo Engxamisekileyo Yokuthintela Ukukhulelwa ingancedisa ekuthinteleni ukukhulelwea okungalindelekanga. Nangona le nkonzo Ingxamisekileyo Yokucwangicsa ingasetyenziswa iiyure ezilikhulu elinamashumi amabini nje (iintsuku ezintlanu) emva kokuzibandakanya komntu wkintshukumo yesondo engakhuselekanga, kungakuhle kakhulu ukuba inokuqala ukusetyenziswa kwiiyure ezingamashumi asixhenxe anesibini (kwiintsuku ezintathu) emva kwaloo ntshukumo ingakhuselekanga yesondo yaye isebenzisa kakuhle nangcono xa isetyenziswe kwisithuba seeyure ezingamashumi amabini anesine emva kwale ntshukumo yokwabelana ngesondo ingakhuselekanga.Inkonzo Engxamisekileyo Yokucwangcisa ayikhukukhuseli TU kwintsholongwane kaGawulayo/kuGawulayo.
IMIYALELO:
Ukuba udinga ulwazi ngamacebo okuthintela ukyukhulelwa emva kokuzibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo engakhuselekanga, ungaqhagamshelana neziko elinikezela inkonzo Yokucwangcisa Engxamisekileyo kule nombolo yalo ingahlawulelwayo 0800 2 46 4 32 okanye ke utyelele le website www.not-2-late.co.za.Le nombolo yoncedo olukhawulezileyo ke ingakunceda ngokuthi ikunike amagama neenombolo zoqhagamshelwano zeengcali zecandelo lezempilo ezikwingingqi yakho ezinokukunceda zona ngenkonzo yazo engxamisekileyo yokuthintela ukukhulelwa.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.93241.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ezi zifundo zizifundo eziphangaleleyo ezijoliswe ekuxhobiseni abathabathi-nxaxheba ngolwazi ukuze bayiqonde ngqo imiba ebandakanyekayo kumcimbi wentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo Ngendlela Engakhuselekanga/Isifo Sephepha kwanendlela eyiyo yokuphatha abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kwanabo bachatshazelwayo ngulo bhubhane.
IMIYALELO:
Abafaki-zicelo kufuneka:
Babe baqeshwe/babandakanyeka ngqo kumcimbi wentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo Ngendlela Engakhuselekanga Nesifo Sephepha, okanye ke
Babe ngamavolontiya kweli candelo lentsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo Ngendlela Engakhuselekanga Nesifo Sephepha
Nceda uqhagamshelane noCarrol Jacobs kule nombolo yomnxeba 021 763 5330 ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.
Inkqubo Yezicwangciso zezi zifundo iqulethe iinkcukacha zezifundo eziqhutywa apha ku-2005.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Le nkonzo ifumaneka simahla kubo bonke abasebenzi bakarhulumente, abemibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye nabasebenzi bemibutho yasekuhlaleni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.93358.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > Iinkundla Zasekuhlaleni

IINKUNDLA ZASEKUHLALENI

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Cape Town Community Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eKapa, iNtshona Kapa

Fezeka (Guguletu) Community Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Gugulethu, eFreyistata

Mitchells Plain Community Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Mitchell's Plain, eKapa


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.93362.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > Iinkundla Zasekuhlaleni > Fezeka (Guguletu) Community Court

Fezeka (Guguletu) Community Court




INKCAZELO:

The old municipal buildings in Guguletu.


INDAWO:

Gugulethu, eFreyistata


AMAXESHA OMSEBENZI
(NGOMVULO - NGOLWESIHLANU):

Court sits from 9am.


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

Iinkundla Zasekuhlaleni

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

NY1
Guguletu

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 638 0286


IFEKSI:

021 638 0269


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Machell Jacobs, Community Court Prosecutor.





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.93369.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > Iinkundla Ezijongana Nokulingana

IINKUNDLA EZIJONGANA NOKULINGANA

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Atlantis Equality Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Atlantis, eKapa

George Equality Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
George, Eden

Kuilsriver Equality Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Kuils River, eKapa

Worcester Equality Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eVostile, Breede Valley


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.93389.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile.
Ukuze ube nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka ube nencwadana yembalelwano esuka kugqirha eiqinisekisa ukuba:
ukuhamba kwakho kukhubazeke ngenxa yesigulo somzimba okanye sengqondo esiqhubekekayo, okanye ke ukuhamba kwakho kusakhubazeke okwexeshana kodwa kuphazamiseke kakhulu.
Abanye oorhulumente bamakhaya badinga ukuba ugqirha agcwalise icandelo ellithile leli phetshana lesicelo, ngoko ke eli phetshana kufuneka liye kulandwa kwangexesha. Nceda uqhagamshelane nesebe lezendlela elikufutshane nawe ukuze ufumane ingqiniseko yokuba uyayidinga na incwadi esuka kugqirha kusini na.
Ukuba uthi ufumane icwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka uliveze ngokucacileyo kwifestile yangaphambili yesithuthi sakho.
Nceda uqonde ukuba eli cwecwe lokupaka labahubi abakhubazekileyo linikezelwa ngye nawuphi na urhulumente wekhaya linganganakanwa ngoko nangoko ngomnye urhulumente wekhaya.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isicelo seli cwecwe, kuya kufuneka ungenise iphetshana lesicelo eligcwalisiweyo ndawonye:
nencwadana yakho yesazisi incwadi yembalelwano esuka kugqirha imifanekiso yencwadana yesazisi emibini intlawulo efunwayo
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Intlawulo efunekayo ukuze umntu abe nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo ayilingani futhi ixhomekeka kuloo maspala. Qhagamshelana neSebe Lezendlela likaMaspala wakho okanye ke uqhagamshelane nolu luhlu lungezantsi apha:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9359.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > Izixhobo > Ii-Ofisi Zombuso Ezijongana Nemfuyo

DEPARTMENT OF AGRICULTURE - IZIXHOBO: II-OFISI ZOMBUSO EZIJONGANA NEMFUYO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Beaufort West State Veterinary Office (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Beaufort West,

George State Veterinary Office (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
George, Eden

Malmesbury State Veterinary Office (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Malmesbury, Swartland

Swellendam State Veterinary Office (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Swellendam, Overberg

Vredendal State Veterinary Office (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Vredendal, Matzikama




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9375.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana

INKUNDLA YENKXASO-MALI YESONDLO SABANTWANA

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Athlone Maintenance Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
eFlakeni, eKapa

Mitchell's Plain Maintenance Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Mitchell's Plain, eKapa

Wynberg Maintenance Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Wynberg, eKapa


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9376.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Iinkundla > INkundla Yamatyala Esondo

INKUNDLA YAMATYALA ESONDO

Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

George Sexual Offences Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
George, Eden

Wynberg Sexual Offences Court (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
Wynberg, eKapa


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9393.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > UMaspala Wengingqi yeBreede River Winelands > Izixhobo > Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha

UMASPALA WENGINGQI YEBREEDE RIVER WINELANDS - IZIXHOBO: AMAZIKO OKUVAVANYA IINQWELO-MAFUTHA






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kweso sixhobo soncedo xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo. Ifumaneka ngesiNgesi kuphelai.



AMAZIKO
INDAWO

Worcester Voertuigtoetsstasie (ifumaneka ngesiBhulu kuphela)
eVostile, Breede Valley




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.94221.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana > Mitchell's Plain Maintenance Court

Mitchell's Plain Maintenance Court






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Mitchell's Plain, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 370 4200






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9460.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Ukhuseleko Ekuhlaleni > Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni

Ukuqhagamshelana neForum yamaPolisa Yasekuhlaleni




INKCAZELO:

IForum yamaPolisa yasekuhlaleni (i-CPF) iqulethe imibutho namaziko anjengezikolo, imibutho yabahlawuli-rhafu, imibutho yoluthu, amashishini kunye namaziko enkolo, asebenzisana namapolisa engingqi. Injongo ye-CPF kukudala nokugcina indawo ekhuselekileyo nenokhuselo kubemi abahlala kummandla waloo CPF.

I-CPF iphuhlisa izicwangciso zokhuseleko loluntu ekuhlaleni rhoqo ngonyaka nezithi ziphawule izinto eziphambili neemfuno zasekuhlaleni. Ezi zinto ziphambili neemfuno zisekwa luluntu kwimimandla kwi-CPF, ze zibe yinxenye yesicwangciso somsebenzi wesikhululo samapolisa kwingingqi. I-CPF ingaphinda icwangcise futhi izalisekise iiprojekthi ezizezayo zokhuseleko kwaye ingenza isicelo senkxaso-mali yale misebenzi kurhulumente wephondo (fundile please put this linke around the correct wordsinputter: link to URL for a href="http://www.capegateway.gov.za/xho/directories/services/11459/9518").
Amalungu eqela eligunyazisiweyo kwizikhululo zamapolisa kwingingqi, anoxanduva lokuseka iiCPF kwiindawo ahlala kuzo. Phantse yonke imimandla enezikhululo zamapolisa eNtshona Koloni inayo iCPF. I-CPF nganye inomgaqo-siseko wayo (osekelwe kumgaqo-siseko ofanayo) kunye neenjongo, kwaye inganazo neeForum ezingaphantsi nezineenjongo ezizodwa. IKomiti yeSigqeba esiLawulayo ye-CPF kufuneka yonyulwe rhoqo ngonyaka. Ilungu leqela eligunyazisiweyo kufuneka rhoqo libe lilungu leKomiti yeSigqeba esiLawulayo, kodwa usihlalo kunye nesekela-sihlalo ingabililo ipolisa.


IMIYALELO:

Ungaqhagamshelana ne-CPF yakho ngokuqhagamshelana nesikhululo samapolisa esikwingingqi yakho. Ungajonga ukuba isikhululo samapolisa kwindawo yakho sinayo na i-CPF ngokujonga kolu luhlu.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Izikhululo Zamapolisa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
* Community Police Forum Toolkit (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9460.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
INKCAZELO:
Amalungu eqela eligunyazisiweyo kwizikhululo zamapolisa kwingingqi, anoxanduva lokuseka iiCPF kwiindawo ahlala kuzo. Phantse yonke imimandla enezikhululo zamapolisa eNtshona Koloni inayo iCPF. I-CPF nganye inomgaqo-siseko wayo (osekelwe kumgaqo-siseko ofanayo) kunye neenjongo, kwaye inganazo neeForum ezingaphantsi nezineenjongo ezizodwa. IKomiti yeSigqeba esiLawulayo ye-CPF kufuneka yonyulwe rhoqo ngonyaka. Ilungu leqela eligunyazisiweyo kufuneka rhoqo libe lilungu leKomiti yeSigqeba esiLawulayo, kodwa usihlalo kunye nesekela-sihlalo ingabililo ipolisa.
IMIYALELO:
Ungaqhagamshelana ne-CPF yakho ngokuqhagamshelana nesikhululo samapolisa esikwingingqi yakho. Ungajonga ukuba isikhululo samapolisa kwindawo yakho sinayo na i-CPF ngokujonga kolu luhlu.
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.94688.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa > Ukhuseleko Ekuhlaleni > iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka

iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka




INJONGO:

Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile.


ISIQALO:

27 uNovemba 2004


ISIPHELO:

31 uJanuwari 2005


INKCAZELO:






Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Ezindleleni Zethu





Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiilwandle Zethu





Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Koololiwe Bethu





Ikhaya Elikhuselekileyo Kuwo Onke Amanina Nabantwana





Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiindawo Esihlala Kuzo




Kwiiholide zehlobo lika-2004/2005 amapolisa namanye amaqumrhu ajongene nokunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho ekunye namavolontiya asekuhlaleni kwakunye namalungu amaqoqo ajongene nolwaphulo-mthetho kwiingingqi ezithile aya kube athabatha inxaxheba kwiPhulo Leeholide Ezikhuselekileyo ukuqinisekisa ukuba abemi nabatyeleli bonwabela iKrismesi noNyaka Omtsha omyoli nokhuselekileyo.



iBambanani Against Crime ka-2003/2004

Iphulo lonyaka ophelileyo leeholide zokuphela konyaka ezikhuselekileyo zakhokelela kwelona xesha leeholide zokuphela konyaka likhuselekileyo eNtshona Koloni kwishumi leminyaka.

Xa ithelekiswa kwaneli xesha kunayaka ongaphambili:


Ukubulawa kwabantu kwehla ngamashumi amathathu anesine ekhulwini
Amalinge okubulala ehla ngamashumi amathathu ananye ekhulwini
Udlwengulo lwehla ngeshumi elinesibini ekhulwini



Eli phulo lijolise:

* ekuhlaleni - ngokuthi kuthunyelwe amagosa okhuselo kwiingingqi zokuhlala ezinobungozi kakhulu kwanokubeka ixesha lokuvalwa kweendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala
* iilwandle - ngokunyanzeliswa kokuvalwa kokuselwa kotywala kwanokongeza ukhuseleko kwiilwandle nokwenza amalungiselelo eentshukumo zokuzonwabisa
* oololiwe - ngokongezwa kokhuseleko, kuquka nokukhangelwa kwezikhali nezinye izinto ezinobungozi rhoqo kwakunye nolunye ukhuselo lwabakhweli boololiwe
* ezindleleni - ngokuthi kujongwane nokuqhutywa kwezithuthi abantu bephantsi kweempembelelo zotywala, ukumiswa kwezithuthi ezindleleni kwakunye neenkundla ezizodwa kwimigaqo u-N1 no-N2.
* kumaziko aneevenkile, kwiintshukumo zoluntu nezasekuhlaleni - ngokuthi kwandiswe ukhuseleko.



"Onke amaqumrhu ethu okunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho, akhokelwa yiNkonzo Yobupolisa yaseMzantsi Afrika, ndawonye namapolisa kamaspala wethu, amagosa omthetho asekuhlaleni namagosa ezendlela, ngentsebenziswano namaqurhu asekuhlaleni afana neeCPF kwakunye namaqurhu ajongana nolwaphulo -mthetho kwiingingqi ezithile, aya kube ewavule onke amehlo kwezi holide zokuphela konyaka"



uMphathiswa uLeonard Ramatlakane, uMphathiswa Wokhuseleko Loluntu eNtshona Koloni


Iingingqi ekujoliswe kuzo ikakhulu zezi:
* iCape Flats
* iBoland
* uMzantsi Kapa.




iBambanani (igama lesiXhosa elithetha ukuthi yimani kunye/manyanani) lenzelwe ukumanya bonke abantu namahlakani ekulweni ulwaphulo-mthetho. IBambanani le iphuhlisa futhi iphakamise ubudlelwane phakathi kwamapolisa noluntu ekuhlaleni futhi ikwakhuthaza nokuba uluntu luzidle ngendima yalo ekuthintelweni kolwaphulo-mthetho.






IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Safer Festive Season 2004/ 5 kick-off (Iindaba) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Bambanani: An Improved Service Delivery Methodology (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9493.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando > Ithala Leencwadi Neenkonzo Zolwazi zase-Elsenburg

Ithala Leencwadi Neenkonzo Zolwazi zase-Elsenburg




INKCAZELO:

Le nkonzo ke inikezela ngolwazi ngemiba yezolimo ngokubanzi, ndawonye nangeendlela ezithile zokulawula iifama. Eli thala ke likwanothotho lweencwadi, iimagazini kwakunye nemihlathi yophando kwimiba yezolimo.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufumana olunye ulwazi, qhagamshelana:
noWilna Brink
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5390/1
wilnab@elsenburg.comOkanye ke utyelele Ithala Leencwadi lase-Elsenburg elikwiSebe Lezolimo, kuMgaqo iMuldersvlei, e-Elsenburg.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Le nkonzo ke ifumaneka simahla. Iikopi zona zibiza ama-45 eesenti iphepha




This content also available in English

YAYAMENE

* Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo (IiNkonzo)
* Statistical Information on the Agricultural Sector (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Amaphetshana enkcazelo ase-Elsenburg (IiNkonzo)
* iRadio Elsenburg (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.95065.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > C &gt Ityala Neemali-mboleko

Ityala Neemali-mboleko





UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




2004

Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)

UMBHALI: Cape Gateway



ISISHWANKATHELO

Abantu abaninzi banohlobo oluthile lwetyala okanye lemali-mboleko. Ityala lilulutho kuba likuvumela ukuba uthege izinto xa uzifuna kodwa ungekabi namali yazo. Kukho intaphane yemithetho nezikhuselo ezikhoyo ukuqinisekisa ukuba ababolekisi abakukhobozi, kodwa esona sikhuselo siqinisekisa ukuba uyawazi amalungelo noxanduva lwakho.



UMTHAMO:

* Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
* Yintoni Isivumelwano Setyala?
* Yntoni Uncedo-mali Lwezinga Olusezantasi?
* Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
* Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
* Amabinzana Aluncedo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
* Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi (IBakala Lezxhobo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.95065.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ityala Neemali-mboleko
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Abantu abaninzi banohlobo oluthile lwetyala okanye lemali-mboleko. Ityala lilulutho kuba likuvumela ukuba uthege izinto xa uzifuna kodwa ungekabi namali yazo. Kukho intaphane yemithetho nezikhuselo ezikhoyo ukuqinisekisa ukuba ababolekisi abakukhobozi, kodwa esona sikhuselo siqinisekisa ukuba uyawazi amalungelo noxanduva lwakho.
UMTHAMO:
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Isivumelwano Setyala?
Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Amabinzana Aluncedo
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9509.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa > Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo

Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo




INKCAZELO:

Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.


IMIYALELO:

Ngexesha likaxakeka elifuna impendulo yamapolisa, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10111. Ngexesha likaxakeka elifuna inqwelo yezigulana, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10177. Kwezi nombolo zombini, kufuneka ukwazi ukuchaza ukuba uphi na kwaye kutheni na ufuna impendulo engxamisekileyo. Zombini ezi nombolo zitsalelwa simahla.

Kummandla wolawulo lwenqila yeSixeko saseKapa, ungatsalela kule nombolo: 107 (simahla xa utsalela kumnxeba wasekhayeni okanye komnye weminxeba kawonke-wonke) NGALO NALIPHI NA ixesha likaxakeka okanye lentlekele. Kufuneka uchaze ukuba yintoni na ingxaki (ngumlilo, ukuhlangulwa entabeni, ingozi kwizithuthi, ulwaphulo-mthetho, njalo-njalo.), umntu okuncedayo uya kuqinisekisa ukuba impendulo echanekileyo kweli xesha lale ngxaki iya kunceda. Kufuneka kwakhona ukwazi ukuchaza ukuba iphi na le ngxaki.

Ukutsalela inombolo u-107 kumnxeba wesandla akusayi kusebenza. Ukutsalela inombolo yexesha likaxakeka yaseKapa enye kumnxeba wesandla, tsalela kule nombolo: 021 480 7700. Oku kuya kukudla intlawulo eqhelekileyo yomnxeba wesandla.

Kodwa ke, ukuba utsalela umnxeba kumnxeba wesandla, ungatsalela u-112 kwaye uya kudityaniswa neziko lenkampani yakho yoqhagamshelwano ngexesha likaxakeka. Umnxeba oya ku-112 kumnxeba wesandla awuhlawulelwa kwaye uyakwazi ukuyitsalela nakumnxeba wesandla ongenamali yakwenza mnxeba (oku kungenzeka naxa ungenalo ikhadi iSIM). Iminxeba yexesha likaxakeka kujongwana nayo kuqala kwaye xa olu thungelwano luxakekile, eminye iminxeba engenayo iya kubekwa phantsi ukuze kuthathwe lo wakho ungxamisekileyo. Olu thungelwano kufuneka, ngokwamaphepha-mvume alo, lunikezele ezi ngxelo kwiinkonzo ezintlanu zexesha likaxakeka (umlilo, inqwelo-mafutha yezigulana, amapolisa, ukuhlangulwa elwandle kwanakwizithuthi).
Uthungelwano ngomnxeba wesandla nalo luneenkonzo ezizodwa ezahlukeneyo zexesha likaxakeka onokuthi uzitsalele ukongeza ku-112 okanye njengengxenye yokutsalela u-112. Buza kwiziko lakho lothungelwano (uCell C, uMTN okanye uVodacom) ukuze wazi ukuba zithini na ezi nombolo. Nceda uqaphele ukuba nangona iminxeba engenayo kolu thungelwano ingahlawulelwa, kuya kufuneka uhlawulele naluphi na unyango okanye iinkonzo ezizezinye ezithe zanikezelwa ziinkampani zabucala ezithungelana nothungelwano onokuthi ulusebenzise.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isixeko saseKapa
* Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
* iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
* Arrive Alive Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9537.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando > I-Agri-Outlook: Iinkcukacha ezikuvimba wekhompuyutha ezingezoLimo eNtshona Koloni

I-Agri-Outlook: Iinkcukacha ezikuvimba wekhompuyutha ezingezoLimo eNtshona Koloni




INKCAZELO:

I-Agri-Outlook yinkonzo yenkcazelo efumaneka kwi-Internet ngaphandle kwentlawulo nejoliswe kubo bonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo kwezolimo eNtshona Koloni.

Iimeko zemozulu nezolimo zakutsha nje apha eNtshona Koloni zishwankathelwa rhoqo ngenyanga, ze ke kananjalo kunikezelwe noqikelelo lokuna kwemvula kwisithuba seenyanga ezintandathu ezilandelayo.
Abatyeleli abatyelela rhoqo bangawafumana amazinga okuna kwemvula mihla le kwiindawo ezithile ezikhethiweyo zalapha eNtshona Koloni.


IMIYALELO:

Ukuba ngaba ufuna inkcazelo eyenye, ungaqhagamshelana no:
Henk Cerfonteyn
ngomnxeba kwa: 021 808 5084
henkc@elsenburg.com
www.elsenburg.com/agri-outlook/

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Technology, Research and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Le nkonzo inikwa abantu abakwaziyo ukufikelela kwi-Internet ngaphandle kwentlawulo.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo (IiNkonzo)
* Statistical Information on the Agricultural Sector (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ithala Leencwadi Neenkonzo Zolwazi zase-Elsenburg (IiNkonzo)
* Amaphetshana enkcazelo ase-Elsenburg (IiNkonzo)
* iRadio Elsenburg (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.95382.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iindaba
Ukuvuyisana Nabafundi Bethu Abaphumelele iMatriki
UMTHOMBO WEENDABA Icandelo loMphathiswa Wezemfundo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
INkulumbuso iya kubamba umsitho wephondo ekuseni kwangalo mhla (ukususela ngentsimbi yethoba ekuseni ukuya kuma ngeyeshumi elinanye ngentlazane) kwindawo yayo yokuhlala ukuvakalisa iziphumo.
Kulo msitho emva kwemini, abafundi abaphumelele emagqabini kwizibalo, inzululwazi nezifundo zogcino-zincwadi baya kufumana amawonga awodwa. Abafundi abaphumelele emagqabini eMitchell's Plain naseKhayelitsha bababetha bonke abanye nabo baya kufumana amawonga awodwa.
Kukho ithemba lokuba esi siganeko siya kuza nethemba nokhanyiselo kubafundi bethu, sibakhuthaza futhi ukuba baqhubekele phambili nemfundo ze bazuze nezakhono, eziza kubanceda ekufumaneni imisebenz, utshilo uMphathiswa uDugmore.
Kwincwadi yembalelwano ebeyithumela kubo bonke oosodolophu baseNtshona Koloni, ukwacele oomaspala babo ukuba babambe imisitho efana nalo, besenzela abafundi babo abaphume emagqabini kulo nyaka mtsha.
Ukwacele ooSodolophu noomaspala ukuba baqwalasele umcimbi wokunikezela ngeenkxaso-mali zokufunda okanye ke ibhaso eliyimali eziinkozo kumfundi webanga leshumi ophumelele emagqabini ngokubabetha bonke abanye abafundi kuloo maspala, kwakunye ze kunikwe nabo baziphumelele izifundo zezibalo, ezenzululwazi nezogcino-zincwadi kumgangatho ophakamileyo nabasuka kwizikolo ebezisa kuhleleleka.
UMphathiswa uDugmore uthe: "ndikholelwa ekubeni kubalulekile kuthi ukuba sivuyisane ze siwonge abafundi bethu bematriki ze futhi sibabonelele nangamacebo okuqhubela phambili.
Xa siqwalasela isidingo sokwandisa ngokukhawuleza inani labafundi abaphumelela izifundo zezibalo, ezenzululwazi nezogcino-zincwadi kumgangatho ophakamileyo, sizama ukunikezela amacebo okuqhubela phambili ngeenjongo zokutsala umdla wabo nokuba basebenze ngcono kwezi zifundo."
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2523
INtshona Koloni - iKhaya Lethu Sonke
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.95422.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Iindaba
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
UMTHOMBO WEENDABA INkulumbuso yeNtshona Koloni (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ixesha elisondele kumhla wamashumi amabini anesihlanu kwinyanga yoMnga nyaka ngamnye sele laba lixesha lokulungileyo, uxolo, imibhiyozo, usapho nobumbano kuwo onke amaKrestu kwanabo bangengawo amaKrestu. Ngeendlela ezininzi eli xesha sele lijike lalixesha lomntu wonke nelinzulu ekuphilisaneni koluntu kuthi sonke sibonelane sonke ngokuthi sabelane ngezipho kunye neziganeko zokubonelelana. Kubantwana eli lixesha elinobumnandi obungummangaliso.
Iivenkile, izitalato, amabandla, iindawo esihlangana nesisebenza kuzo kwakunye namakhaya ethu azele ziziyunguma, imihombiso nako okumnandi okulindelekileyo. Kodwa ke zonke ezi nzingo zinokuphumela ngaphandle kuphela zigqithe ezo zingabalulekanga nezo zoshishino xa ziba yinkathalo nokwabelana kwethu ngendlela esizinikela ngayo ekwakheni ihlabathi elingcono.
Sidlulisa imibuliso ezele ukufudumala kubo bonke abemi beli lizwe lethu abangamaKrestu sibanqwenelela neKrismesi ezele iintsikelelo nolonwabo njengoko nibhiyozela hayi kuphela ukuzalwa, koko nempilo yasemhlabeni yomntwana uKrestu.
Langa eli xesha nesizathu salo zingasinika amandla sonke ukuze sibumbane ngenkxaso kumbono wethu wokwenza iNtshona Koloni Ikhaya Lethu Sonke ngokuthi sikhumbule abahlelelekileyo, abo bangenabantu nabo badingayo.
INkulumbuso yeNtshona Koloni
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9555.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo
INKCAZELO:
Abantu abasebenzela uxolo bahamba-hamba apha ekuhlaleni yaye bayafumaneka ukuncedisa kuyo nayiphi na imeko yengxwaba-ngxwaba engenazigalo. Ezinye iinkonzo ezinikezelwayo ziquka ukuya kwiziganeko ezinkulu, ezifana nemingcwabo, enokuba nobundlobongela. Abantu abasebenzela uxolo banceda iindawo abahlala kuzo ixesha elingangonyaka. Nabani na obudala buyiminyaka ephakathi kwe-18 nama-35, ongaphangeliyo, ofikeleleyo kwibanga lesibhozo okanye ngaphezulu esikolweni yaye ongazange wabekwa tyala lakwaphula mthetho angasifaka isicelo sokusebenzela uxolo. Abantu abasebenzela uxolo baqeqeshwa yePeace and Development Project yeSebe Lokhuseleko Loluntu, exhaswa ngezimali ngurhulumente waseJamani. Abantu abasebenzela uxolo ABAHLAWULWA. Noxa kunjalo, njengomntu osebenzela uxolo, uya kufumana:
iipasile zokutya ngexesha ngalinye olingenileyo emsebenzini ukuthuthwa ukuya nokusuka kwezo ndawo kufuneka nibe kuzo ukuya kwiindawo enisebenza kuzo izifundo ezikumgangatho ophakamileyo zezakhono zobomi izifundo ezikumgangatho ophakamileyo zabasebenzi boxolo ekuhlaleni izifundo zoncedo lokuqala izifundo zokungena kwisiNgesi Soshishino, iiKhompyutha, iZibalo, Nemigaqo Yezifundo Onokuzenza.
IMIYALELO:
Ukuze ufake isicelo sokuba ngumsebenzi woxolo, kufuneka kuqala uqinisekise ukuba uyamelana nezi mfuno zilandelayo:
Kufuneka ube phakathi kwe-18 nama-35 eminyaka ubudala.
Kufuneka ube kanti uhlala kule ngingqi ufuna ukusebenza kuyo.
Kufuneka ube kanti awuphangeli.
Kufuneka ube kanti awuzange wabanjelwa ukwaphula mthetho, ngaphandle kokuba oko kubanjwa kwakunento yokwenza neentshukumo zezopolitiko phambi konyaka u-1994.
Kufuneka ube kanti unencwadana yesazisi eyiyo nesebenzayo.
Kufuneka ube nokuzimisela ekuziseni uxolo nophuhliso kwindawo ohlala kuyo.
Kufuneka ube kanti waziwa kakuhle ekuhlaleni.
Ukumelana kwakho nezi mfuno akuthethi tu ukuba ngokuqinisekileyo uza kuphumelela njengomntu osebenzela uxolo. Kuya kufuneka kuqala uye kudliwano-ndlebe, apho kuya kufuneka ubonise khona ukuba ufuna ngokunyanisekileyo ukuncedisa ekuliweni kolwaphulo-mthetho ngokuthi uzibandakanye nomsebenzi wokuzinikezela ekusebenzeleni indawo ohlala kuyo. Kufuneka ubonise ukuba unawo amandla nokuzimisela ekuphuculeni ikamva lakho. Uya kuba ngumntu osebenzela uxolo kuphela xa uthe waphumelela olo dliwano-ndlebe
Inombolo Yomnxeba: 021 386 3896/80
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali (IiNkonzo)
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9582.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando
INKCAZELO:
ISebe lezoLimo laseNtshona Koloni liye laqulunqa imiqulwana yenkcazelo emininzi apho kunikwa khona iinkcazelwana ezimfutshane kwiinkalo ngeenkalo zezolimo.
Iphetshana ngalinye kula maphetshana enkcazelo angamashumi alithoba anesine lifumaneka ngesiBhulu, ngesiNgesi nagesiXhosa, yaye libhalwe ngolwimi oluqondakala lula. Nakubeni ejoliswe kakhulu kubalimi abasaqalayo, abalimi abasele benamava bangavuna lukhulu nabo kula maphetshana zenkcazelo. Kusetyenziswe nemifanekiso kuzo zonke ngeenjongo zokuzenza ziqondakale msinyane.La maphetshana enkcazelo ke akho phantsi kwezi nkalo zilandelayo:
Izilwanyana: Izifo
Izilwanyana: Ukuxheshisa
Izilwanyana: Ulawulo
Izilwanyana: Iintlobo
Izilimo: Imifuno
Izilimo: Ezinye
Ulawulo lwemali
Ukulima iziqhamo
Ukunkcenkceshela
Umhlaba
Imithi
IMIYALELO:
Jonga amaphetshana enkcazelo simahla apha www.elsenburg.com okanye uthenge amaphetshana eenkcukacha zemiboniso njengoko zokwenza imiboniso.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Izilayidi zemibala zephetshana ngalinye kula maphetshana enkcazelo lingathengwa ngokukodwa ngofuna ukulisebenzisa kwintetho-nkcazelo, ngala maxabiso alandelayo:
Amancinane (10 izilayidi okanye ngaphantsi) - R100.00
Aphakathi (11- 25 izilayidi) - R170.00
Amakhulu (26 izilayidi okanye ngaphezulu) - R240.00
YAYAMENE
Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.95864.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokufuya
INKCAZELO:
Kubekelwe bucala izigidi ezilithoba zeerandi ngeenjongo zokuhlangula amafama aseNtshona Koloni kwiimeko zembalela. Le nkxaso-mali ijoliswe ekuncedeni amafama emfuyo ngokutya kwale mfuyo kwanokubonelela uluntu nezilwanyana ngamanzi kwiingingqi ezithwaxwa ziimbalela.Isigidi kwesi sithoba sezigidi zeerandi sibekelwe iinjongo zokuvulwa kwemingxunya yokutsala amanzi. Ze ke isibhozo sezigidi zeerandi zibekelwe ukuhlangula ngokuthi kubonelelwe la mafama ngokutya kwemfuyo kwanokuthuthwa koku kutya kuthunyelwa kumafama achaphazelekayo.
IMIYALELO:
Iimpepha zezicelo ziyafumaneka kumagosa eSebe Lezolimo Lephondo atyalwe kwii-ofisi zezithili zeli sebe.
Ukuba ungathanda ukwazi ukuba ifama yakho inelungelo lokuhlangulwa kwimeko yembalela, ungaqhagamshelana naba bantu balandelayo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9590.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezolimo > Ushishino Ngezolimo > Uhlahlo-mali lweCOMBUD Enterprise

Uhlahlo-mali lweCOMBUD Enterprise






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Iindlela zoqulunqo lohlahlo-mali lwamashishini eCOMBUD zingasetyenziswa njengezikhokelo zokuqulunqwa kohlahlo-mali lwamashishini amatsha okanye ekuthelekiseni amanani kuhlahlo-mali lwamashishini asele eqhuba.Olu luhlu lulandelayo luluhlu lweendidi zohlahlo-mali ezithengiswayo:
* Imifuno
* Izifundo ngolawulo lomhlaba nokusetyenziswa kwawo
* Amadlelo
* Imfuyo
* iFynbos
* Iziqhamo



IMIYALELO:

Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
Wilna Malan
ngomnxeba kwa: 021 808 5201
wilnam@elsenburg.com

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Technology, Research and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Iindleko ziqalela kuma-R29.00 ukuya kuma-R53.00.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 18 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9595.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokulima
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngokomthetho, onke amachiza ezolimo, aquka abulala izityalo ezingadingekiyo, kufuneka evavanyelwe ukuba akulungele ngokwenene na ukuza neziphumo ezifunekayo nokhuseleko lwezityalo ngaphambi kokuba zikhutshelwe iintengiso.i-Elsenburg le incedisana nale nkqubo yokubhaliswa kwemveliso. Ngoko ke, i-Elsenburg iyila, yenze ze inikezele ingxelo ngokubhaliswa kwamachiza abulala izityalo ezingadingekiyo kwiinkozo ezincinci, izityalo nemifuno ejikelezayo elinywa kwiNtshona Kapa, konke ke oko kusenziwa ngokuthotyelwa kwemithetho yoMgcini-zincwadi.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane eziye iinkcukacha, ungaqhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5279
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Le nkonzo ifumaneka simahla.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9601.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Ulutsha Olusemngciphekweni > Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi

Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi




INKCAZELO:

iChrysalis Academy inikezela ngenkqubo yokuthintelwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni, ijolise "kulutsha olusemngciphekweni". Injongo yale nkqubo ke kukuxhobisa abantu abaselula ukuba bakwazi ukumelana noboni babo kwanokubanika izixhobo zokukwazi ukuthabatha inxaxheba kuqoqosho ze babe ngabona bantu babonisa ithemba lempucuko kuluntu olukwiingingqi oluhlala kuzo

Le nkqubo iya kubathatha, njengophuhliso olumandla lomzimba, lwengqondo nolomphefumlo lubasuse kubomi bokuba ngabaphuli-mthetho nemigwu, ibase kubomi obuya kubaguqula njengabantu, kubanike ukhuseleko ngokwezimali kwanokuncedana noluntu kwiingingqi oluhlala kuzo. Eli ke linyathelo lokuthintela elingafaniyo nenkqubo yokunceda abo basele bonakele bengabaphuli-mthetho nemigewu. Oko ke kuthethe ukuba le nkqubo ijoliswe ekuphuhliseni abantu abaselula ibanike nezakhono ezibaxhobisayo ebomini, kunokusombulula okanye ukuzama ukulungisa iingxaki esele zikho zolwaphulo-mthetho nobugewu.

Abona bantu kujoliswe kubo ngabantu abaselula abaphakathi kwe-17 nama-22 eminyaka ubudala abaphumelele ubuncinci ibanga lesibhozo, abangaphangeliyo nabangazange babanjwe bavalelwe ngenxa yezenzo zolwaphulo-mthetho. Le nkqubo ke okwangoku ixhaswa zifumane nenkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. IAcademy le ke yona isePorter Estate eTokai.

Yaqala ngenyanga yeSilimela ka-2000, inkqubo nganye ithatha phakathi kwekhulu nekhulu elinamashumi amabini abafundi balapha eNtshona Koloni, abakhethwe ngokwemigaqo enzima kakhulu. Ukuthabatha inxaxheba kweli phulo kuxhomekeke emntwini lowo, kusimahla kubo bonke abantu abathi bazimase.

Le nkqubo yahlula-hlulwe yangamanqanaba amahlanu:
1. Ithuba
2. Ukwaziswa
3. Elokuphumelna Ngaphandle
4. Izakhono
5. Noluntu Ekuhlaleni

InqanabaLethuba liquka ukubhengezwa kwale nkqubo kwimibutho yasekuhlaleni kwakunye nabantu abanokuba nomdla njengabafundi.

Amanqanaba amane aseleyo enza intsalela yeeveki ezilishumi elinesibini zale nkqubo. Kwinqanaba ngalinye lale nkqubo abafundi baya kusebenza kakhulu ze badliswe nokudlaliswa, ndawonye namacandelo ahlukeneyo ophuhliso lwengqondo nolwazi ngokubaluleka kolkuzimanya noluntu. Baya kufumana izakhono ezinokusetyenziswa emisebenzini.

InqanabaLokwazisa libeka isiseko ze liseke indlela yemisebenzi yamihla le apho ucoceko nokucoceka komntu ngamnye kugxininiswa khona. Oku ke kukhatshwa kukubekwa kweminqweno, ukukhuthazeka, ukusonjululwa kweengxaki kwanonxibelelwano. Abafundi aba bakwenza nezifundo zempilo nezokutya okusempilweni, ezoncedo lokuqala kwinqanaba lokuqala, ukulwa imililo kwakunye nolwazi ngendalo engqongileyo. Bathi ke emva koko bachithe iiveki ezimbini zenqanaba Wilderness e-Outward Bound, apho kukhangela ukuba bangenza de bafikelele kweliphi na inqanaba abafundi aba, apho bafundiswa banzi ngezinto abanokuzenza nabangenakuzenza, ndawonye nokusebenzisana nabanye abantu kwakunye namandla endalo. Ukwehla intaba ngentambo, ukudlala ngokuqhuba amaphenyane, ukwenyuka amatye kunye nokuhamba ngeenyawo ixesha elide zikho kweli nqanaba.

Xa kubuyelwa eKapa, abafundi bathi bavunyelwe ukuba bafumane iindwendwe okokuqala emva kokuqala kwale nkqubo. Ngeli xesha bonke abafundi bamel' ukuba balolongeke ngokugqibeleleyo, benomfutho yaye banokuzithemba okungummangaliso. Uninzi lwabafundi abatshayayo baya kuba bewuyekile lo mkhwa xa kuleli nqanaba.

Phantsi kweliso elibukhali leengcali zabaqeqeshi abasuka eWestlake Technical College, abafundi bafumana uqeqesho Kwizifundo Lwezakhono Ezingundoqo Zobunjineli kwezi veki zine zeli nqanaba Lezakhono .


* Ukulungiswa kwezithuthi
* ukutywina
* ukwakha ngezitena
* iintsimbi
* imisebenzi yokuchwela amaplanga
* izakhono ekulungiseni imibane kwakunye nezinye izifundo zithi zinikezelwe kwiiklasi zoqeqesho kwimisebenzi yezandla.


Ngo-2002 uqeqesho kwezokhuselo, ukuthungwa nokulungiswa kwempahla kwanokupheka njengeshishini zathi zafakwa njengengxenye yezifundo ezinikezelwayo apha.

Ukuqeqesha ezemidlalo kuye kufumaneke kweli nqanaba lale nkqubo.

Inqanaba lokugqibelaEliluluntu Ekuhlaleni lijolise ekulungiseleleni ukuphilisana noluntu ekuhlaleni yaye lijolise ikakhulu kwizakhono zokuqhuba ishishini elinempumelelo, ukwaziswa kwiikhompyutha kwakunye nomkhomba-ndlela wekhono lezifundo. Kukwenziwa nothotho lweentshukumo ezamkelekileyo eluntwini ezifana nobugcisa nokuchwela, ukucula, ichess nokufunda.


Kule nkqubo yonke abafundi kulindeleke ukuba bancedise uluntu ekuhlaleni yaye bayakhuthazwa ukuba babe ngamavolontiya. Ukuzimanya nokusebenzisana nemibutho yasekuhlaleni kuyakhuthazwa ngelixa kugxininiswa kakhulu ekuzimanyeni namaphulo emisebenzi yasekuhlaleni efana nokuqeqesha amaqela emidlalo yezikolo, ukuhamba-hamba ekuhlaleni ngeenjongo zokuqinisekisa ukhuseleko kwanokuphucula umgangatho wobomi babantu ekhayeni ngokuzimanya namaphulo okulima izityalo kwakunye nezinye iintshukumo zokucoca.
iSebe Elijongene Nemicimbi sele Benezidanga lilo elijongana nenkqubela yabo banezidanga isithuba seminyaka emihlanu emva kwezi zifundo yaye liqinisekisa ukuba ulwazi ngayo yonke imisebenzi yokuvolontiya okanye amathuba engqesho ayanikezelwa kwaba bafundi kwakunye neminye imibutho ebandakanyekayo kule nkqubo. Apho ingingqi ethile inabafundi abanezidanga abangamashumi amabini nangaphezulu, kuye kwasekwa amaqela asekuhlaleni okuncedisana nokunika aba bafundi inkxaso abayidingayo. Abafundi abanezidanga badingwa kakhulu yaye ama- 67% kubo bathi baqeshwe ngamashishini angaphezu kwamashumi asixhenxe alapha eNtshona Koloni. Abafundi abanezidanga abangekaphangeli bathi bafakwe kumaphulo afana neSwimsafe neBambanani kwakunye nothotho lwamanye amaphulo aqhutywa ngamasebe nemibutho eyahlukeneyo yaseburhulumenteni.


IMIYALELO:

iChrysalis Academy le ijolise ikakhulu kubantu abasebatsha abaphakathi kwe-17 nama-22 eminyaka ubudala, abasuka kwiingingqi ezihlelelekileyo ezilapha eNtshona Koloni. Ukuba ungathanda ukuzimanya neChrysalis Academy, kufuneka:
* ube kanti akuphangeli
* ube waphumelela ibanga lesibhozo ubuncinci
* ube kanti awuzange wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho
* ube uhlala apha eNtshona Koloni.

Noxa kunjalo ke, usenakho ukusifaka isicelo sakho ngoku ungamelani nezinye iimfuno zale nkqubo. Umzekelo, ukuba wawukhe wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho okanye akunayo imfund eyaneleyo efunwayo apha, ungavunyelwa ungene ukuba isebe likarhulumente okanye umbutho ongajonge ngeniso uthi ukuthumele apho kwiChrysalis Academy, emva kokusiqwalaselisisa isicelo sakho. Kwakhona, ukuba awungowalapha eNtshona Koloni usengeza kule Academy, kodwa ke kusenokufuneka ukhuphe intlawulo ethile.

Ukuze ube nokufaka isicelo sokuya eChrysalis Academy, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ze uthumele isicelo eso nge-email okanye ngefeksi eChrysalis Academy kule nombolo 021 712 1075. Usenakho kanti nokuyityelela okanye uqhagamshelane neChrysalis Academy apha:

uChrysalis Academy
ePorter Estate, eTokai, eKapa
Private Bag X2, eTokai, 7966
Inombolo Yomnxeba: 021 712 1023
Inombolo Yefeksi: 021 712 1075
admin@chrysalisacademy.org.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Child Justice Project Brochure (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 131 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* The Child Justice Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9607.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Ukushishina Ngokulima > Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo

Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo




INKCAZELO:

Le Nkonzo Inikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo inikezela iziphakamiso ngesondo nezichumisi kwizityalo ze igonyele iingxaki zesondlo ekuhlola-hlolweni komhlaba, amanzi nezityalo.


IMIYALELO:

Le nkonzo ke ifumaneka ngokwesicelo esithe safakwa esikhatshwa libinzana lomhlaba, isityalo namanzi njengomzekelo. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
noGavin Cooper
e-Elsenburg (kwiZiko Lophando Ngomhlaba, Amanzi Nomphakathi Wesityalo)
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 808 5278
gavinc@elsenburg.com


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeSebe Lezolimo leNtshona Kapa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Technology, Research and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Intlawulo yezi ziphakamiso ngesondlo nezichumisi sele ifakiwe kwiintlawulo zokuhlolwa komhlaba, amanzi nezityalo njengemizekelo (ibe yiR50-80 ke isuntswana ngalinye).




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
* Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9607.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokulima
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo
INKCAZELO:
Le Nkonzo Inikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo inikezela iziphakamiso ngesondo nezichumisi kwizityalo ze igonyele iingxaki zesondlo ekuhlola-hlolweni komhlaba, amanzi nezityalo.
IMIYALELO:
Le nkonzo ke ifumaneka ngokwesicelo esithe safakwa esikhatshwa libinzana lomhlaba, isityalo namanzi njengomzekelo. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 808 5278
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Intlawulo yezi ziphakamiso ngesondlo nezichumisi sele ifakiwe kwiintlawulo zokuhlolwa komhlaba, amanzi nezityalo njengemizekelo (ibe yiR50-80 ke isuntswana ngalinye).
YAYAMENE
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9609.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezolimo > Ukushishina Ngokufuya > Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo

Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Iinkqubo ezahlukeneyo zokujongana nempilo yezilwanyana sele zisebenza, umzekelo, inkqubo yokuphelisa iBovine Tuberculosis neBrucellosis. Ukuxilongwa kweenkunzi zegusha ukufumanisa ukuba azinazifo zangaphantsi na kwakunye nokuchuma nako kuyenziwa. Amaphulo okukhangelwa kwezifo ayenziwa nawo xa kukho ubungqina bokuba kukho izifo ezichaphazela kabuhlungu umhlambi weli phondo. Amafama emfuyo acetyiswa rhoqo ukuba ngeendlela zezempilo zokuthintela izifo kwakunye nangeendlela zokulawula amazinga bobukho bezifo.


IMIYALELO:

Ukuze ufikelele kule nkonzo, tyelela i-Ofisi yoMbuso kaGqirha Wezilwanyana ekufutshane nawe. Ukuba unakho, kulicebiso eliphilileyo ukwenza idinga kwangaphambi kolu tyelelo.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeSebe Lezolimo leNtshona Kapa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Iinkonzo Zonyango Lwemfuyo (Department of Agriculture, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Ixabiso lixhomekeka kuhlobo lwemibuzo oza nayo, kwanasekubeni umnini wesilwanyana eso ume njani na ngokwasesipajini. Kubantu abavela kwiindawo ezihluphekileyo nezazifudula zisingelwe phantsi kulandelwa inkqubo 'kahlawula-ngokwamandla-akho'.






This content also available in English | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Iinkonzo zonyango lwezilwanyana (IiNkonzo)
* Veterinary Laboratory Service (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Animal Housing and Handling (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9609.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokufuya
Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo
Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkqubo ezahlukeneyo zokujongana nempilo yezilwanyana sele zisebenza, umzekelo, inkqubo yokuphelisa iBovine Tuberculosis neBrucellosis. Ukuxilongwa kweenkunzi zegusha ukufumanisa ukuba azinazifo zangaphantsi na kwakunye nokuchuma nako kuyenziwa. Amaphulo okukhangelwa kwezifo ayenziwa nawo xa kukho ubungqina bokuba kukho izifo ezichaphazela kabuhlungu umhlambi weli phondo. Amafama emfuyo acetyiswa rhoqo ukuba ngeendlela zezempilo zokuthintela izifo kwakunye nangeendlela zokulawula amazinga bobukho bezifo.
IMIYALELO:
Ukuze ufikelele kule nkonzo, tyelela i-Ofisi yoMbuso kaGqirha Wezilwanyana ekufutshane nawe. Ukuba unakho, kulicebiso eliphilileyo ukwenza idinga kwangaphambi kolu tyelelo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ixabiso lixhomekeka kuhlobo lwemibuzo oza nayo, kwanasekubeni umnini wesilwanyana eso ume njani na ngokwasesipajini. Kubantu abavela kwiindawo ezihluphekileyo nezazifudula zisingelwe phantsi kulandelwa inkqubo 'kahlawula-ngokwamandla-akho'.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo zonyango lwezilwanyana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9612.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
INKCAZELO:
Kodwa ke, awaphandi matyala emva kokuba abantu bebanjiwe, njengoko oku ingumsebenzi weeNkonzo zabaCuphi beNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika (SAPS). Ayabelana ngemisebenzi yobupolisa kwizithuthi kunye neNkonzo yeziThuthi kwiPhondo.
Wonke umntu ongene kwi-CTCP kufuneka afumane uqeqesho olulodwa kwiKholeji yoQeqesho lwamaPolisa kaMasipala ePhilippi ngaphambi kokuba abe lipolisa lesixeko.
Kukho ikomiti ebizwa ngokuba yi-Civilian Oversight Committee, nenoxanduva lokuqinisekisa ukuba i-CTCP isebenza ngendlela efanelekileyo. Le Komiti kufuneka icebise kwiBhunga leSixeko, xa iSixeko sibacelile, kuwo nawuphi na umba onxulumene ne-CTCP. Le Komiti iqulathe amalungu eBhunga eSixeko asixhenxe kwanoluntu lwasekuhlaleni olunabantu absixhenxe abasuka kwimimandla yoluntu.
IMIYALELO:
Inombolo yomnxeba: 021 378 1500
Inombolo yomnxeba: 021 400 1405
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.96297.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezemfundo > Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12) > Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi

Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi




INKCAZELO:

Kwenzeka ntoni xa uthi ulahlekelwe sisiqinisekuiso sakho sebanga leshumi? Ungasifumana esinye esithabatha indawo yeso usilahlileyo kwiSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, ukuba iimviwo zakho zeli banga wazibhalela kweli phondo.


IMIYALELO:

Inyathelo lokuqala kukwenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho. Isigqibo esifungelweyo luxwebhu apho uxela iinyaniso ozaziyo phantsi kwesifungo.

Ungasenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho kuso nasiphi na iSikhululo Samapolisa okanye ke ungacela namphi na uMkomishinala Wezifungo (amagqwetha ngaBakomishinala Bezifungo) 9abanokukunceda wenze isigqibo esifungelweyo.

Emva koko ke kufuneka uthabathe iphetshana uR15 nesi sifungo sakho uzise kwii-ofisi zeSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, apho unokwenza khona isicelo sakho sesinye isiqinisekiso kwitafile yemibuzo. Nantsi idilesi yesitalato:

iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
Grand Central Towers
Kwesisezantsi iSitalato iPlein
eKapa
8001


Okanye ke, ungayithumela ngeposi esi sifungo sakho, ndawonye nencwadi yembalelwano ecela esinye isiqinisekiso, ze ufake netsheki okanye ke ipostal order yeshumi elinesibini leerandi kule dilesi:
iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
Private Bag X9114
eKapa
8000


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

R15




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IMfundo eQhubayo noQeqesho (izikolo neekholeji) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9632.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > City of Cape Town > IiNkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Ukhuseleko Ekuhlaleni > Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko

Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Iinkampani Zokuphuculwa Kwezixeko ezi ziinkampani ezingajonge kwenza ngeniso ezimele abanini-mihlaba (oko kukuthi ke abahlawuli berhafu) kwingingqi yomhlaba kamaspala othile. Le nkampani ke yenza izivumelwano nomaspala kuqokelelwe imali ethe chatha (eyirhafu yale nkampani) kubahlawuli beebkonzo zikamaspala abahlala kuloo ngingqingaphezu kwezo ntlawulo baqhele ukuzihlawula. Le mali ithiwe chatha ke yona isetyenziselwa ukunikezela iinkonzo ezikumgangatrho ophakamileyo kuloo ngingqi inaloo nkampani. Ezi nkonzo zongezelelweyo nezikumgangatho ophakamileyo ke zidla ngokungaluquki ukhuseleko nokucoca. Ezi nkampani ke bezikhe zaziwa njengeZithili Zokuphucula Iinkonzo okanye iZithili Zokuphucula Iindawo Zokuhlala ngaphambili.

Umzekelo wenkampani ephucula isixeko esele isaziwa siSithili Sokuphucula uMbindi-Sixeko saseKapa . Le ke inkampani isebenza ngeengingqi eziphantsi yile migaqo kumbindi-sixeko waseKapa: iBuitengracht, iBuitensingel, iOrange, iGrey's Pass, iQueen Victoria, iWale, iSpin, iPlein, iRoeland, iCanterbury, iDarling, iCastle, iStrand, iAdderley, iHeerengracht, iOld Marine, iCivic, iHertzog Boulevard, iOswald Pirow neTable Bay Boulevard. iCape Town Partnership yiyo elawula le nkampani yokuphuculwa kombindi wesixeko saseKapa.

Isibhambathiso sokunikezelwa kwenkonzo esiphakathi kwale CID kwakunye neSixeko saseKapa sithi iSixeko saseKapa kufuneka sinikezele ngamanqanaba angama-30 aqinisekisiweyo eenkonzo kwiNkampani Ejongene Nokuphuculwa kombindi wesi Sixeko ngaphezu kweenkonzo ezisele zinikezelwa kakade apho, ngenxa ke yentlawulo yerhafu enikezelwa kule CID.

Le rhafu yeCID ke yirhafu edingekayo, imali efumaneke apho kufuneka idluliselwe kwiCID leyo. Oko ke kuthethe ukuba le mali kufuneka isetyenziselwe ukunikezela iinkonzo ngokwesicwangciso soshishino ekwavunyelwana ngaso ngabanini-mihlaba abahlala kule CID yaye ayinakudluliswa isetyenziselwe elinye iphulo kwenye Icid. Iirhafu ezitsalwe kubanini-mihlaba kuthi kuhlawulwe ngazo kwa aba banini-mihlaba okanye, okanye ngamanye amaxesha zinikwe abantu abaqeshe kuloo mihlaba, kwangale ndlela isetynziswa xa kuhlawulwa iinkonzo.
Ziluthotho iiCID zaseKapa ezikumanqanaba ohlukeneyo okusekwa. Ezi ke ziquka eyaseGreenpoint, eyase-Oranjekloof, eyaseHiggovale, eyasePoint neyaseCamps Bay, ezithi zonke ziwe phantsi kweyeSixeko saseKapa.


IMIYALELO:

iSixeko saseKapa sathi saqulunqa umthetho kamaspala ojongene nokusekwa kwee-CID ngo-2003, mthetho lowo kungoku nje ukwinqanaba lokuwiswa. Lo mthetho kamaspala ke unikezela ngenkqubo emayilandelwe ekusekweni kwe-CID kwesi sixeko saseKapa.

Namphi na umnini-mghlaba ohlawulela iinkonzo kwingingqi yesixeko saseKapa angasifaka isicelo sokwamkelwa kweCID. Umntu lowo wenza isicelo ke kuya kufuneka ahlawule zonke iindleko zale nkqubo yesicelo. Iqela labalawuli beCID esekiweyo kufuneka lingazibuyisela ezinye zezi ndleko kumfaki-sicelo lowo ukuba isicelo eso sithe samkelwa.

Le nkqubo ke ibandakanya izibhengezo zemihlangano yoluntu, ukubanjwa komhlangano woluntu ngeenjongo zokuxoxa ngaloo CID, ukufaka isicelo esibhalwe phantsi ekufuneka siquke isicwangciso sokuphucula, ukukhutshwa kwentlawulo kwiBhunga, ukubhengeza isicelo kwanokuqwalasela abo bachaseneyo nesi sicwangciso, ukufumana isigqibo seBhunga leSixeko kwanokufumana inkxaso eninzi kubahlawuli beenkonzo zikamaspala.

Esi sicelo sibhalwe phantsi ke kufuneka sibe nesiqinisekiso sokwamkelwa ubuncinci ngabantu abanemihlaba ebonakalayo kuloo ngingqi, yaye ke aba banini-mihlaba kufuneka bamele ama-25% emihlaba ekule ngingqi ngokwenkqubo yeenkonzo.

Ukuba ke iBhunga ithi isamkele esi sicelo, iCID leyo kufuneka ithi kwiinyanga nje ezintathu zokwamkelwa kwesicelo sayo ifumane isivumelwano esibhalwe phantsi sabanini-mihlaba abathi xa behlangene babe nemihlaba engama-50% ayo yonke imihlaba ekuloo ngingqi kwakunye nama-50% esisekelo seenkonzo.

Kuxa sele sifumanekile kuphela esi sivumelwano sesininzi apho iqela labalawuli bale CID bengeza neSicwangciso Sokuphuhliswa Kwesixeko eso. Abalawuli aba ke kufuneka babe yinkampani engajonge ngeniso (esekwe ngokwemigaqo yeSahluko sama-21 somthetho iCompanies Act), ekufuneka siqulunqiwe ngaphambi kokuvezwa kweSicwangciso Sokuphuculwa Kwesixeko.

uRhulumente Wesizwe ke ukwinkqubo yokuqulunqa umthetho omtsha obizwa ngokuba yiLocal Government Property Rates Bill. Lo mthetho mtsha ke unikezela 'ngeengingqi ekufuneka ziqwalaselwe kwinqanaba lazo zodwa' (kwiSahluko 9), ze unikezele nangemikhomba-ndlela ekubeni oomaspala abambaxa abafana noweSixeko saseKapa kufuneka asebenze njani na ngeengingqi eziqwalaselwa kwinqanaba lazo zodwa. IiCID ezi ke ziingingqi ekufuneka ziqwalaselwe kwinqanaba lazo zodwa. Nawuphi na umthetho kamaspala othi uwiswe kuya kufuneka uhambelane okanye uthobele lo mthetho mtsha. Mnye kuphela umaspala ombaxa apha kwiNtshona Kapa okwangoku, eso ke siSixeko saseKapa. iBhodi Yokwahlula-hlulwa Kwemihlaba yiyo egqiba ekubeni zeziphi na iingingqi ezingoomaspala abambaxa.
Xa unemibuzo ngomthetho kamaspala wesixeko saseKapa ogunyazise ukusekwa kwale nkampani, nceda uqhagamshelane:
noShirley Alexander
weSixeko saseKapa
eCivic Centre, eHertzog Boulevard, eKapa
Private Bag X9181
Inombolo Yomnxeba: 021 400 5941
Inombolo Yefeksi: 021 419 9697
Shirley.Alexander@capetown.gov.za

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

City of Cape Town







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Final Draft City of Cape Town City Improvement District By-Law 2003 (UMthetho kaMaspala) (File type: pdf; size: 262 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* AmaPolisa eSixeko saseKapa (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9632.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iinkampani Zokuphuculwa Kwezixeko ezi ziinkampani ezingajonge kwenza ngeniso ezimele abanini-mihlaba (oko kukuthi ke abahlawuli berhafu) kwingingqi yomhlaba kamaspala othile. Le nkampani ke yenza izivumelwano nomaspala kuqokelelwe imali ethe chatha (eyirhafu yale nkampani) kubahlawuli beebkonzo zikamaspala abahlala kuloo ngingqingaphezu kwezo ntlawulo baqhele ukuzihlawula. Le mali ithiwe chatha ke yona isetyenziselwa ukunikezela iinkonzo ezikumgangatrho ophakamileyo kuloo ngingqi inaloo nkampani. Ezi nkonzo zongezelelweyo nezikumgangatho ophakamileyo ke zidla ngokungaluquki ukhuseleko nokucoca. Ezi nkampani ke bezikhe zaziwa njengeZithili Zokuphucula Iinkonzo okanye iZithili Zokuphucula Iindawo Zokuhlala ngaphambili.
Isibhambathiso sokunikezelwa kwenkonzo esiphakathi kwale CID kwakunye neSixeko saseKapa sithi iSixeko saseKapa kufuneka sinikezele ngamanqanaba angama-30 aqinisekisiweyo eenkonzo kwiNkampani Ejongene Nokuphuculwa kombindi wesi Sixeko ngaphezu kweenkonzo ezisele zinikezelwa kakade apho, ngenxa ke yentlawulo yerhafu enikezelwa kule CID.
Le rhafu yeCID ke yirhafu edingekayo, imali efumaneke apho kufuneka idluliselwe kwiCID leyo. Oko ke kuthethe ukuba le mali kufuneka isetyenziselwe ukunikezela iinkonzo ngokwesicwangciso soshishino ekwavunyelwana ngaso ngabanini-mihlaba abahlala kule CID yaye ayinakudluliswa isetyenziselwe elinye iphulo kwenye Icid. Iirhafu ezitsalwe kubanini-mihlaba kuthi kuhlawulwe ngazo kwa aba banini-mihlaba okanye, okanye ngamanye amaxesha zinikwe abantu abaqeshe kuloo mihlaba, kwangale ndlela isetynziswa xa kuhlawulwa iinkonzo.
IMIYALELO:
Namphi na umnini-mghlaba ohlawulela iinkonzo kwingingqi yesixeko saseKapa angasifaka isicelo sokwamkelwa kweCID. Umntu lowo wenza isicelo ke kuya kufuneka ahlawule zonke iindleko zale nkqubo yesicelo. Iqela labalawuli beCID esekiweyo kufuneka lingazibuyisela ezinye zezi ndleko kumfaki-sicelo lowo ukuba isicelo eso sithe samkelwa.
Le nkqubo ke ibandakanya izibhengezo zemihlangano yoluntu, ukubanjwa komhlangano woluntu ngeenjongo zokuxoxa ngaloo CID, ukufaka isicelo esibhalwe phantsi ekufuneka siquke isicwangciso sokuphucula, ukukhutshwa kwentlawulo kwiBhunga, ukubhengeza isicelo kwanokuqwalasela abo bachaseneyo nesi sicwangciso, ukufumana isigqibo seBhunga leSixeko kwanokufumana inkxaso eninzi kubahlawuli beenkonzo zikamaspala.
Esi sicelo sibhalwe phantsi ke kufuneka sibe nesiqinisekiso sokwamkelwa ubuncinci ngabantu abanemihlaba ebonakalayo kuloo ngingqi, yaye ke aba banini-mihlaba kufuneka bamele ama-25% emihlaba ekule ngingqi ngokwenkqubo yeenkonzo.
Ukuba ke iBhunga ithi isamkele esi sicelo, iCID leyo kufuneka ithi kwiinyanga nje ezintathu zokwamkelwa kwesicelo sayo ifumane isivumelwano esibhalwe phantsi sabanini-mihlaba abathi xa behlangene babe nemihlaba engama-50% ayo yonke imihlaba ekuloo ngingqi kwakunye nama-50% esisekelo seenkonzo.
Kuxa sele sifumanekile kuphela esi sivumelwano sesininzi apho iqela labalawuli bale CID bengeza neSicwangciso Sokuphuhliswa Kwesixeko eso. Abalawuli aba ke kufuneka babe yinkampani engajonge ngeniso (esekwe ngokwemigaqo yeSahluko sama-21 somthetho iCompanies Act), ekufuneka siqulunqiwe ngaphambi kokuvezwa kweSicwangciso Sokuphuculwa Kwesixeko.
uRhulumente Wesizwe ke ukwinkqubo yokuqulunqa umthetho omtsha obizwa ngokuba yiLocal Government Property Rates Bill. Lo mthetho mtsha ke unikezela 'ngeengingqi ekufuneka ziqwalaselwe kwinqanaba lazo zodwa' (kwiSahluko 9), ze unikezele nangemikhomba-ndlela ekubeni oomaspala abambaxa abafana noweSixeko saseKapa kufuneka asebenze njani na ngeengingqi eziqwalaselwa kwinqanaba lazo zodwa. IiCID ezi ke ziingingqi ekufuneka ziqwalaselwe kwinqanaba lazo zodwa. Nawuphi na umthetho kamaspala othi uwiswe kuya kufuneka uhambelane okanye uthobele lo mthetho mtsha. Mnye kuphela umaspala ombaxa apha kwiNtshona Kapa okwangoku, eso ke siSixeko saseKapa. iBhodi Yokwahlula-hlulwa Kwemihlaba yiyo egqiba ekubeni zeziphi na iingingqi ezingoomaspala abambaxa.
Xa unemibuzo ngomthetho kamaspala wesixeko saseKapa ogunyazise ukusekwa kwale nkampani, nceda uqhagamshelane:
Inombolo Yomnxeba: 021 400 5941
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9634.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezolimo > Umhlaba & Nezixhobo > Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini

Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Esi sikhokelo sihlanganiselwe ukuncediasana namafama, abasebenzi abongezelelweyo, abaphandi kwanabanye ababandakanyekayo kwimicimbi yaloo efama yenkcitho kwanasekuthatyathweni kwezigqibo ezinento yokwenza noomatshini.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, nceda uqhagamshelane:
noWilna Malan
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5201
wilnam@elsenburg.com


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeSebe Lezolimo leNtshona Kapa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Technology, Research and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

R42.00






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9644.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo
Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo
INKCAZELO:
Le Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo ke ijolise kuxhaseni amaqela, abantu kwakunye noluntu olukweli candelo lwezolimo oluhlala kwiingingqi ezazisakuhleleleka kwilixa elingaphambili.
Le nto ke ithetha ukuba iSebe Lezolimo: kwiNtshona Kapa linikezela ngenkxaso yezimali ukuze kufumaneke izixhobo ezomeleleyo zolimo, eziya kuncedisa ekuphuculeni imisebenzi yolomo ze zomeleze nokubandakanyeka kolunmtu kweli candelo lezolimo.
Kukho ke iindlela ezithile emazilandelwe kwinkqubo yokufakwa kwesicelo:
Isicwangciso soshishino okanye ke icebo lokuphunyezwa kwephulo elo, ngokwendlela thile, kufuneka lingeniswe.
Ngamaqela, abantu noluntu kwiingingqi zokuhlala ezazisakuhleleleka kuphela olukufaka ezi zicelo.
Zizixhobo ezomeleleyo zolimo kuphela eziya kunikelwa inkxaso-mali, nto leyo ke ithetha ukuba umsebenzi, iimbono kwakunye noqeqesho lwabasebenzi aluyi kuxhaswa ngazimali.
Abantu abafumana imivuzo (nokuba sele bethabathe umhlala-phantsi) engaphezu kweyona isezantsi karhulumente, abantu abasebenzela urhulumente nooceba abanakho ukuzifaka izicelo zale nkxaso.
Icebo elo kufuneka libe liqulethe ulwazi ngoku kulandelayo:
ubume belo qela ngokwasemthethweni ukuba loo mhlaba uyaqeshwa, kuya kufuneka isibhambathiso soko sesithuba sminyaka engekho ngaphantsi kwesihlanu kufuneka nidize inkxaso-mali ebebikhe nayifumana kulo naliphi na isebe likarhulumente uhlobo lweshishini elo ukubandakanyeka kwamalungu - uxanduva lwawo kwanezakhono ithemba eliza nelo phulo: ingeniso elindelekileyo, inani lezithuba zengqesho ezilindelekileyo, ukwanda kwengeniso uqeqesho analo amalungu imvelaphi neenzuzo kwakunye namathuba empumelelo eqela lakho kumaphulo angaphambili ndawonye nenkxaso-mali ubungqina bemali enisenayo ukumelana neendleko zephulo elo isixa senkxaso-mali enisifunayo ngokupheleleyo amanye amahlakani abandakanyekayo kweli phulo.
Nceda uqwalasele ke ukuba inkxaso-malui efakelwe isicelo kunyaka-mali othile siyakuphunyezwa kuphela kunyaka-mali olandelayo.
Le ke yinkxaso-mali, hayi imali-mboleko yaye kuzo zonke izicelo zenkxaso-mali zamaphulo ezithe zaphunyezwa akulindelekanga ukuba iphinde ibuyiswe le mali.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinnye iinkcukacha, kwanendlela yokwenza icebo lokuphumeza iphulo, kufuneka kuqhagamshelwane nalo mntu ungezantsi apha.
Qhagamshelana:
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 808 5199
Qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5103
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.96443.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
INKCAZELO:
Owona msebenzi weeNkundla zooMaspala kukujongana nokukhupha izohlwayo kwiziphoso zemithetho yendlela , kwakunye nokungathotyelwa kwemithetho yoomaspala, efana naleyo:
Ungajonga-jonga ke eminye yemithetho yeSixeko saseKapa apha.
iSixeko saseKapa sinikezela ngabatshutshisi, iinkundla kwanolawulo. (uMlawuli kwiCandelo Ltshutshiso Loluntu unikezele ngamagunya okugweba abantu abophule imithetho yoomaspala kumagosa amabhunga oomaspala. uMlawuli lo ke ukwanawo namandla okudlulisela amagunya okutshutshisa kulo naliphi na igosa, okanye kuye namphi na umqeshwa.)
IMIYALELO:
Ukuba ungathanda ukuhlawula isohlwayo sakho sesiphoso sendlela, yiya kwicandelo lemibuzo elikweyona Nkundla kaMaspala ikufutshane nawe. Apho ke baya kukuthumela kumntu ojongana nengingqi owophule umgaqo wendlela kuyo. Ungasihlawula ke isohlwayo sakho kwi-ofisi eyamkela iintlawulo.
Nceda uqonde ke ukuba i-ofisi yemibuzo ivala ngentsimbi yesithathu malanga ze yona i-ofisi eyamkela iintlawulo ivale ngecala emva kwentsimbi yesithathu malanga.
Ukuba ubukhe wabizelwa ukuvela eNkundleni kaMaspala, loo Nkundla iya kukhankanywa kwelo phepha, ndawonye nexesha nosuku ekufuneka uvele ngalo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9647.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa > Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa

Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa




INKCAZELO:

Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi.


IMIYALELO:

Yiya kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe ze ucele ukuthetha nomphathi weli phulo lokugaya abantu abaza kusebenzisana namapolisa. Kuya kufuneka ugcwalise intlaninge yamaphepha ezicelo, ucinezelise neminwe yakho. La maphepha ezicelo aya kuqwalaselwa yikomiti eya kuthi ityumbe ophumeleleyo. Kuya kufuneka nawe uvele phambi kwale komiti.

Ukuba uyamelana nazo aonke iimfuno ze ikomiti ejongene nokutyunjwa kophumeleleyo igqibe ekubeni isamkele isicelo sakho, uya kuthi ke ufumane uqeqesho kiwmisebenzi yasebupoliseni,kuquka noqeqeswho ngemipu, kwisithuba seenyanga ezintandathu. Xa sele uluqoshelise ngempumelelo lonke uqeqesho, uya kufumana iphetshana eliqinisekisa ukuqeshwa kwakho nempahla yokunxiba yesipolisa. Uya kuthi unikwe nompu oya kuthi uwusebenzise xa usemsebenzini; mpu uhlala ugciwa ngamapolisa xa ungaphangelanga. Akuyi kuwunikwa umpu ukuba uthi uthi ungaluphumeleli uqeqesho lwemipu.
Amaxesha akho okusebeza aya kuqinisekiswa ngumphathi wesikhululo ngokuthi yena aqwalasele imikhwa namaxesha olwaphulo-mthetho kuloo ngingqi kwakunye namaxesha ofumaneka ngawo. Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya anomnqweno wokunceda uluntu ekuhlaleni futhi awahlawulwa ngomsebenzi awenzayo. Kodwa ke, anamagunya noxanduva olulinganayo nolwalo naliphi na igosa lasebupoliseni xa besemsebenzini.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9647.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa
Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa
INKCAZELO:
Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi.
IMIYALELO:
Yiya kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe ze ucele ukuthetha nomphathi weli phulo lokugaya abantu abaza kusebenzisana namapolisa. Kuya kufuneka ugcwalise intlaninge yamaphepha ezicelo, ucinezelise neminwe yakho. La maphepha ezicelo aya kuqwalaselwa yikomiti eya kuthi ityumbe ophumeleleyo. Kuya kufuneka nawe uvele phambi kwale komiti.
Ukuba uyamelana nazo aonke iimfuno ze ikomiti ejongene nokutyunjwa kophumeleleyo igqibe ekubeni isamkele isicelo sakho, uya kuthi ke ufumane uqeqesho kiwmisebenzi yasebupoliseni,kuquka noqeqeswho ngemipu, kwisithuba seenyanga ezintandathu. Xa sele uluqoshelise ngempumelelo lonke uqeqesho, uya kufumana iphetshana eliqinisekisa ukuqeshwa kwakho nempahla yokunxiba yesipolisa. Uya kuthi unikwe nompu oya kuthi uwusebenzise xa usemsebenzini; mpu uhlala ugciwa ngamapolisa xa ungaphangelanga. Akuyi kuwunikwa umpu ukuba uthi uthi ungaluphumeleli uqeqesho lwemipu.
Amaxesha akho okusebeza aya kuqinisekiswa ngumphathi wesikhululo ngokuthi yena aqwalasele imikhwa namaxesha olwaphulo-mthetho kuloo ngingqi kwakunye namaxesha ofumaneka ngawo. Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya anomnqweno wokunceda uluntu ekuhlaleni futhi awahlawulwa ngomsebenzi awenzayo. Kodwa ke, anamagunya noxanduva olulinganayo nolwalo naliphi na igosa lasebupoliseni xa besemsebenzini.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9649.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezolimo > Uncedo-mali & Nenkxaso > Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya

Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.

ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, kule minyaka mithathu izayo, ngeenjongo zokuxhasa iPhulo loKhuseleko Lokutya. Eli phulo lifuna ikakhulu ukunika amaqela amakhosikazi nawolutsha inkxaso. Imali efumanekayo yokuqhuba iprojekthi nganye de iye kufika nakuma-R50,000, yaye ke loo projekthi kufuneka inamathele nca kule miqathango nezi mfuneko zichazwe ngezantsi apha.
Olu ke luncedo-mali; asiyomali-mboleko, nto leyo ke ethetha ukuba imali abathe bayifumana abo bafaki bezicelo ze baphumelela kwezo zicelo akukho mfuneko yakuyibuyisa.


IMIYALELO:

Ikho ke imiqathango ebekwayo xa umntu efaka isicelo solu ncedo-mali:
* Isicwangciso seprojekthi ekufuneka simiswe ngendlela ethile, kufuneka singeniswe kwakunyaka-mali owandulela lo kucelelwa wona.
* Kuphela ngabantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abafanele ukuba bangafaka izicelo zoncedo-mali, nakubeni ke kambe abaniki beenkonzo benakho ukuba bangancedisa ekuqulunqweni kwesicwangciso seprojekthi.
* Izibonelelo zezolimo, kwakunye nezimvo nezinye ke iimfuno zokusungulwa kwesitiya ziza kuyinikwa inkxaso-mali.
* Abantu abamkela ngaphezu(nokuba sebesidla umhlala-phantsi na) kobuncinane bomvuzo obubekwe ngurhulumente nabasebenzi bakwarhulumente kwakunye nooceba bona abakho kubantu abafanele ukulufumana olu ncedo-mali.

Isicwangciso seprojekthi kufuneka ukuba sibandakanye nezi nkcukacha zilandelayo:
* ubume belo qela ngokwasemthethweni
* ukuba ngaba umhlaba ngumhlaba oqeshiweyo, ikhontrakthi engekho ngaphantsi kwiminyaka emihlanu ngokwesithuba eza kusiqhuba
* uncediso-mali olwalukhe lwafunyanwa kurhulumente ngaphambili
* uchaphazeleko lwamalungu ngokwenxaxheba yawo, imisebenzi yawo nezikhundla
* inkcazelo ngokomelela nokuzinza kweprojekthi leyo
* uqeqesho oluthe lwafunyanwa ngamalungu
* irekhodi yokuqhuba nokusebenza kwawo ngokuphathelele kwiiprojekthi zangaphambili nakwinkxaso-mali
* imali efunekayo kule projekthi (xa iyonke)
* amanye amahlakani abandakanyekayo kule projekthi ngenxaxheba yawo.


Izicelo zeeprojekthi ziya kuqwalaselwa kabini ngonyaka, ngoApreli nango-Augusti.

Makuncedwe kuqatshelwe ukuba isicelo senkxaso-mali esenziwe kunyaka-mali othile samkelelwa unyaka-mali olandela lowo senziwe ngawo.

Ukuze kufunyanwe inkcazelo eyenye, kungaqhagamshelwana naba bantu balandela ngezantsi apha.

Kwezi ndawo:
* uMaspala weSithili soNxweme oluseNtshona
* iSixeko seKapa


qhagamshelana no:
Jerry Aries
ngomnxeba kwa: 021 808 5199
jerrya@elsenburg.com

Kwezi ndawo:
* uMaspala weSithili seBholani
* uMaspala weSithili seOverberg


qhagamshelana no:
Iaan Olckers
ngomnxeba kwa: 021 808 5103
iaano@elsenburg.com
Kwezi ndawo:
* uMaspala kweSithili se-Eden
* uMaspala weSithi soMbindi-Karoo
qhagamshelana no:
Ban Saayman
ngomnxeba kwa: 021 808 5100


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Farmer Support and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Food Security Policy for South Africa (Discussion Document) (Umgaqo-nkqubo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9649.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya
Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.
ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, kule minyaka mithathu izayo, ngeenjongo zokuxhasa iPhulo loKhuseleko Lokutya. Eli phulo lifuna ikakhulu ukunika amaqela amakhosikazi nawolutsha inkxaso. Imali efumanekayo yokuqhuba iprojekthi nganye de iye kufika nakuma-R50,000, yaye ke loo projekthi kufuneka inamathele nca kule miqathango nezi mfuneko zichazwe ngezantsi apha.
Olu ke luncedo-mali; asiyomali-mboleko, nto leyo ke ethetha ukuba imali abathe bayifumana abo bafaki bezicelo ze baphumelela kwezo zicelo akukho mfuneko yakuyibuyisa.
IMIYALELO:
Ikho ke imiqathango ebekwayo xa umntu efaka isicelo solu ncedo-mali:
Isicwangciso seprojekthi ekufuneka simiswe ngendlela ethile, kufuneka singeniswe kwakunyaka-mali owandulela lo kucelelwa wona.
Kuphela ngabantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abafanele ukuba bangafaka izicelo zoncedo-mali, nakubeni ke kambe abaniki beenkonzo benakho ukuba bangancedisa ekuqulunqweni kwesicwangciso seprojekthi.
Izibonelelo zezolimo, kwakunye nezimvo nezinye ke iimfuno zokusungulwa kwesitiya ziza kuyinikwa inkxaso-mali.
Abantu abamkela ngaphezu(nokuba sebesidla umhlala-phantsi na) kobuncinane bomvuzo obubekwe ngurhulumente nabasebenzi bakwarhulumente kwakunye nooceba bona abakho kubantu abafanele ukulufumana olu ncedo-mali.
Isicwangciso seprojekthi kufuneka ukuba sibandakanye nezi nkcukacha zilandelayo:
ubume belo qela ngokwasemthethweni ukuba ngaba umhlaba ngumhlaba oqeshiweyo, ikhontrakthi engekho ngaphantsi kwiminyaka emihlanu ngokwesithuba eza kusiqhuba uncediso-mali olwalukhe lwafunyanwa kurhulumente ngaphambili uchaphazeleko lwamalungu ngokwenxaxheba yawo, imisebenzi yawo nezikhundla inkcazelo ngokomelela nokuzinza kweprojekthi leyo uqeqesho oluthe lwafunyanwa ngamalungu irekhodi yokuqhuba nokusebenza kwawo ngokuphathelele kwiiprojekthi zangaphambili nakwinkxaso-mali imali efunekayo kule projekthi (xa iyonke)
amanye amahlakani abandakanyekayo kule projekthi ngenxaxheba yawo.
Makuncedwe kuqatshelwe ukuba isicelo senkxaso-mali esenziwe kunyaka-mali othile samkelelwa unyaka-mali olandela lowo senziwe ngawo.
Ukuze kufunyanwe inkcazelo eyenye, kungaqhagamshelwana naba bantu balandela ngezantsi apha.
Kwezi ndawo:
Kwezi ndawo:
Kwezi ndawo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.96576.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > INkundla kaMantyi > Kuilsriver Magistrates' Court

Kuilsriver Magistrates' Court






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Kuils River, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Van Riebeeck Road, Kuilsriver, 7580


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X1, Kuilsriver, 7580

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 903 1161


IFEKSI:

021 903 7902






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.96580.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > INkundla kaMantyi > Atlantis Magistrate's Court

Atlantis Magistrate's Court






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Atlantis, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Magistrate Office, Atlantis, Reygersdal


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X02, Reygersdal, 7349

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 572 1003


IFEKSI:

021 572 3230






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.96599.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Izixhobo > INkundla kaMantyi > Bellville Magistrates' Court

Bellville Magistrates' Court






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INDAWO:

Bellville, eKapa


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)


UDIDI LWEZIKO:

INkundla kaMantyi

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YESITALATO:

Voortrekker Road, Bellville, 7530


IDILESI YEPOSI:

Private Bag X10, Bellville, 7535

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

021 950 7700


IFEKSI:

021 945 3387






This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9671.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncediso-mali lukaRhulumente.
Intshayelelo
Lungakanani uncediso-mali?
Uncediso ngokucwangcisa nokusetyenziswa kweeprojekthi
Ngubani ofanele kulufumana olu ncediso-mali?
Indlela yokufaka isicelo
Inkcazelo ngendlela yoqhagamshelwano
INTSHAYELELO
Ukunika abantu ababefudula besingelwe phantsi amathuba angcono okufumana imihlaba yolimo.
Ukuncedisa abantu abahlala kwimimandla yasemaphandleni ngeendlela zokuphucula umgangatho wobomi babo.
Ukuqinisekisa ukuba umhlaba okhoyo usetyenziswa ngokufanelekileyo nangempumelelo.
The IPhulo le-LRAD liphulwana lenkqubo yokwabiwa ngokutsha komhlaba liSebe leMicimbi yoMhlaba. Lijoliswe ngokukodwa ekunikezeleni ngomhlaba kumafama amnyama ngenjongo yokulimela ukuziphilisa okanye intengiso yaye liqhutywa ngentsebenziswano liSebe lezeMihlaba nelezoLimo.
I-LRAD izama ukuphelisa ukungcola okwenziwa kumakhosikazi okwakufudula kusenzeka phaya phambili, ngokuphathelele ke kumathuba okufikelela nawokufumana umhlaba ongowawo. Amakhosikazi ke ngoko ayakwazi ngoku ukuba afake izicelo zoncedo-mali lwawo ngokwawo nje umntu eyedwa, engafuni njengengxenye yosapho.
I-LRAD ijoliswe kuBantu abaMnyama, yaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente likhutshwa simahla yaye akukho mfuneka yakuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo bafake izandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000 ubuncinane, galelo elo liya kuthi lincedise kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncedo-mali lukaRhulumente.
LUNGAKANANI UNCEDO-MALI?
Ukuze umfaki-sicelo abufumane ubuncinane boncedo-mali olungama-R20,000, kufuneka naye afake isandla ngemali engama-R5,000 ubuncinane; kanti ke xa umntu enokwenza igalelo lama-R400,000 angalufumana luphelele lonke uncediso-mali olufika kuma-R100,000 apho luphela khona.
Olu ncedo-mali lungasetyenziselwa ukuthenga umhlaba, ukuthenga izibonelelo zokuncedisa kumalinge olimo, ekwenzeni amagalelo exeshana elifutshane kwezolimo, nasekuphuculeni imeko yomhlaba wolimo, xa ngaba lowo ufaka isicelo ngumntu osele enawo umhlaba wolimo. Kanti ke umntu unakho nokuba angafaka isicelo soncediso-mali, ukuba ngaba unomhlaba awuqeshileyo kungoku nje, khona ukuze awuthenge ekuhambeni kwethuba ube ngowakhe.
UNCEDO NGOKUCWANGCISWA NOKUSETYENZISWA KWEEPROJEKTHI
ISebe leMicimbi yoMhlaba liza kuqinisekisa ukuba abafak-izicelo abafuna uncedo bayalunikwa uncedo lokuba badityaniswe nabagunyaziswa abangabacwangcisi abaya kuthi ke babanike uncedo ekucwangciseni nasekuqhubeni iiprojekthi ezi. ISebe eli liya kubahlawula ngokwalo abo bagunyaziswa bangabacwangcisi xa ngaba bathe bakhethwa ngale ndlela. Loo nto ke ayisayi kuluchaphazela nganto uncediso-mali abanokuthi balufumane.
Abafaki-zocelo abanakho ukuba bangazifunela abagunyaziswa abangabacwangcisi, bakwazi nokubahlawula ngokwabo, bangakwenza oko bengadanga baba baqala ngokudlana iindlebe neSebe eli. Loo nto kunjalo nje ingathatyathwa njengokuba ligalelo athe umntu walenza.
NGUBANI OFANELE KULUFUMANA OLU NCEDO-MALI?
Ngabemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-18 leminyaka ubudala abasuka kwiindawo ebezifudula zisingelwe phantsi ngokwamalungelo abaya kuqwalaselwa kolu ncedo-mali. Nakubeni kunokuba ngcono kakhulu xa abafaki-zicelo bengabantu abanamava kwezolimo, loo nto asingomqathango ubekwa njengemfuneko. Abantu abakhe balufumana uncedo-mali (lwe-R16,000) kwiSebe eli nabo bangazifaka izicelo kwakhona, kodwa izicelo eziya kuqala ziqwalaselwe zezo zabo bantu baqalayo ukufaka izicelo. Loo mali anokuyinikwa umntu njengoncediso-mali iya kuxhomekeka ekubeni oluya wayelufumene kuqala uncedo-mali lona lwalungakanani na.
Olu xwebhu luqulunqwe ngeenjongo zokunceda abafundi ngenkcazelo emalunga nephulo le-LRAD, nkcazelo leyo efana neenjongo zalo, nezona ndawo ziziziganga eziphambili apha kulo. Kananjalo luya kubanceda abafundi ekuziboneni ukuba ngaba bangakwazi na ukuthatha inxaxheba kweli phulo, nokuba bangenza njani na xa befaka izicelo zoncedo-mali olufumaneka ngokusebenzisa eli phulo.
Kananjalo olu xwebhu luya kubanika izikhokelo abafundi kule nkqubo okanye kulo mjikelo weeprojekthi ekuceetyiswa ukuba ulandelwe kuzo zonke iiprojekthi ze-LRAD, yaye luya kungenisa nesinye isigama esisetyenziswayo, namagama nezilungiselelo zakwaRhulumente eziyingxenye yeli phulo le-LRAD.
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufuna ukwenza isicelo soncediso-mali, kufuneka ukuba uye kucela ifomu yokwenza isicelo kwi-ofisi yeSebe lezoLimo okanye kweyeleMicimbi yoMhlaba ekufutshane kuwe. Emva kokuba amagosa eSebe lezoLimo eye ayivavanyisisa le ngcinga ifomu yobhaliso iya kuthunyelwa kwi-ofisi yeSebe leMicimbi yoMhlaba yesithili apho ke umcwangcisi aya kuthi ayiqwalasele iprojekthi leyo. Amagosa eSebe leMicimbi yoMhlaba nawelezoLimo aya kuthi alungiselele iindibano zengcaciso nabo bbonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo, ze ke athi apho kukho imfuneko yoko anyule nomgunyaziswa ongumcwangcisi oya kuthi ancedise ngocwangciso lweprojekthi leyo.
IBhanki yezeMihlaba iya kuba yiyo elawula uncedo-mali lwe-LRAD ukuba ngaba abafaki-zicelo bafaka izicelo zemali-mboleko yeBhanki yezeMihlaba okanye banqwenela ukuthenga umhlaba ongoweBhanki yezeMihlaba. Abo bahambe kakuhle kwizicelo zabo banokuthi ke uncediso-mali lwe-LRAD balufumane ngqo ngeBhanki yeziMihlaba. Kwiimeko ezinjalo ke, le fomu yesicelo izaliswe yagqitywa kufuneka ukuba ifakwe kwiBhanki yeziMihlaba ekufutshane okanye kwisetyana layo elikufutshane.
Izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo ziya kuthi ziphicothwe phaya ezithilini, nto leyo ke ethi ilishunqule kakhulu ixesha ekufuneka lithatyathwe ekuqhutyweni kweeprojekthi leyo. Kuthi ke nje ukuba kubonwe ukuba iprojekthi leyo noko ingamkelwa njengeprojekthi enokwenzeka, uMlawuli wePhondo weMicimbi yoMhlaba akhuphe ugunyaziso lokuba uncediso-mali olo maluhlawulwe.
INKCAZELO NGOQHAGAMSHELWANO
Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, yaye akukho mfuneko yokuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi okanye zezolimo. Imali eninzi esuka kumfaki-sicelo lwenza ukuba noncedo-mali olo lube luninzi. Ukufumana esona sixa sincinci soncedo-mali esiyi-R20,000, umfaki-sicelo kufuneka ancedise ngamaR5,000, ngelixa igalelo eliyi-R400,000 lifuneka ukuze umfaki-sicelo afumane esona sixa sikhulu soncedo-mali esiyi-R100,000.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zomhlaba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9688.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezolimo > Ukushishina Ngokulima > Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo

Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Umzana wophendlo lwezifo zezityalo phaya e-Elsenburg inika uluntu lwaseNtshona Koloni inkonzo yoxilongo lwezifo zezityalo.

Igxininisa kakhulu kwinkalo yezifo zemifuno, ezezilimo ezineenkozo ezincinane, kwezezityalo eziziilupin neekhanola.
Uphendlo oluqhutywa kulo mzana lujoliswe ekubhaqeni izinto ezibanga izifo, izinto ezo ezizezi ntlobo zilandelayo:
* Ukungunda
* Amagciwane
* Iintsholongwane
* IiMycoplasma.



IMIYALELO:

Xa kusenziwa olu phendlo kufuneka ukuba zibekho ezi sampuli zilandelayo:
* Isityalo sisonke (xa sinokukwazi ukufumaneka)
* Iimbewu
* Iziqhamo (kuze kuqwalaselwa izifo ezivela emva kokuba sezivuniwe).

Isampuli ezingeniswayo kufuneka zihambe nephetshana lokungenisa iisampuli, phetshana elo lifumaneka kuvimba weenkcukacha zekhompuyutha i-Elsenburg website.

Ezi sampulu zingeniswayo ke kufuneka ukuba zifike zikwimeko ekufaneleyo ukuba zingasetyenziswa kwiindlela zophendlo lwezifo zezityalo.

ISebe lezoLimo leNtshona Koloni nabasebenzi balo abalwamkeli uxanduva lweziphumo zolu phendlo.Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
Lizette van Deventer
ngomnxeba kwa: 021 808 5269
lizettevd@elsenburg.com</p

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Technology, Research and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Iintlawulo ukuza kuthi ga ngomhla wokuqala kwekaTshazimpunzi ka-2006 bezimi ngolu hlobo:
* Uvavanyo olukhulu noluncinci: R85
* Uvavanyo lokungunda(olwesiqhelo): R150
* Uvavanyo lwegciwane(olwesiqhelo): R220

Amaxabiso ophendlo

Uvavanyo lweembewu lwenziwa ngexabiso ngokwesizathu olwenzelwe sona.Imeko nganye ijongwa ngokwemiba yayo.Amaxabiso aquka iVAT yaye anokwenyuka ngokuhamba kwamaxesha.
Amaphetshana achaza ixabiso laloo nkonzo athunyelwa kumntu ojongene noko njengoko kuthiwe thaca kwiphetshana lesicelo






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* The National Department of Agriculture Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
* Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
* Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9688.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokulima
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uphendlo oluqhutywa kulo mzana lujoliswe ekubhaqeni izinto ezibanga izifo, izinto ezo ezizezi ntlobo zilandelayo:
Ukungunda
Iintsholongwane
IMIYALELO:
Xa kusenziwa olu phendlo kufuneka ukuba zibekho ezi sampuli zilandelayo:
Isityalo sisonke (xa sinokukwazi ukufumaneka)
Iimbewu
Iziqhamo (kuze kuqwalaselwa izifo ezivela emva kokuba sezivuniwe).
Isampuli ezingeniswayo kufuneka zihambe nephetshana lokungenisa iisampuli, phetshana elo lifumaneka kuvimba weenkcukacha zekhompuyutha i-Elsenburg website.
Ezi sampulu zingeniswayo ke kufuneka ukuba zifike zikwimeko ekufaneleyo ukuba zingasetyenziswa kwiindlela zophendlo lwezifo zezityalo.
ISebe lezoLimo leNtshona Koloni nabasebenzi balo abalwamkeli uxanduva lweziphumo zolu phendlo.Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Iintlawulo ukuza kuthi ga ngomhla wokuqala kwekaTshazimpunzi ka-2006 bezimi ngolu hlobo:
Uvavanyo lweembewu lwenziwa ngexabiso ngokwesizathu olwenzelwe sona.Imeko nganye ijongwa ngokwemiba yayo.Amaxabiso aquka iVAT yaye anokwenyuka ngokuhamba kwamaxesha.
Amaphetshana achaza ixabiso laloo nkonzo athunyelwa kumntu ojongene noko njengoko kuthiwe thaca kwiphetshana lesicelo
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.97029.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ezendalo > Ukhuphiswano Lweyona Dolophu Icocekileyo

Ukhuphiswano Lweyona Dolophu Icocekileyo




INJONGO:

Phucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika.Eli phulo lijolise ekuziseni ulwazi nasekufundiseni abemi boMzantsi Afrika ngemiba enento yokwenza nococeko nolawulo lwenkukuma. Likhuthaza abantu ukuba badlale indima ephambili ekubuyiselweni kobuntu kwiindawo abahlala kuzo kwanokubuyisela ikratshi nokuzinikela ekucoceni iindawo abahlala kuzo.


ISIQALO:

14 uSeptemba 2004


ISIPHELO:

6 uJuni 2005


INKCAZELO:





* Imvelaphi Nembali
* Umjikelo waseNtshona Koloni
* Ukwanda Kokuthatyathwa Kwenxaxheba kunyr nabo Baphumelela Ngaphambili
* Amanqanaba Namabhaso
* Inkqubo Yokuvavanya
* Amalungu Esigqeba sePhondo
* Inkqubo Yovavanto yePhondo kwakunye Nokunikezelwa Kwamabhaso





INtshona Koloni yayiphambili Kukhuphiswano Lwesizwe Lweyona Dolophu Icocekileyo ngo-2003/2004

Ophumeleleyo - uMaspala Wenqila
Isixeko saseKapa

Ophumeleleyo - Umaspala Wekhaya
nguMaspala wase-Overstrand









Ukucoca indawo ohlala kuyo kuveza amathuba emisebenzi


Uluntu ekuhlaleni luthabatha inxaxheba ekugcineni iindawo oluhlala kuzo zicocekile


Iindawo zokuzonwabisa ezikhuselekileo nezicocekileyo ziluncedo kuye wonke umntu



IMVELAPHI NEMBALI

Ukhuphiswano Lweyona Dolophu Icocekileyo lwaphehlelelwa ngokusesikweni ngo-2001 nguMnumzana Valli Moosa (owayenguMphathiswa Wemicimbi Yendalo Notyelelo ngoko). Iidolophu ezaphumelela kwinqanaba lesizwe kumjielo wesithathu, oqale ngo-2004, ziya kupapashwa liSebe Lemicimbi Yendalo Notyelelo ngenyanga yeSilimela ngo-2005.

Olu Khuphiswano Lwesizwe lulandela Imijikelo yolu Khuphiswano Yamaphondo, mijikelo leyo iqhutywa liSebe elijongene Nemicimbi Yendalo yePhondo ngalinye.

Olu khuphiswano Lwesicwangciso-qhinga Sesizwe Solawulo Lwenkukuma futhi lunceda ekujikeni imigaqo-nkqubo nowiso-mthetho zibe ziinkqubo eziphilayo nezisebenzayo.

Eli phulo lifuna ukwazisa abemi boMzantsi Afrika ngeendlela zokunciphisa inkukuma kwiindawo abahlala kuzo.

Ukhuphiswano Lweyona Dolophu Icocekileyo lunceda:

* Ekugcineni indawo yokuhlala ecocekileyo nesempilweni.
* Ekunakaneni izithembiso zoomaspala kucoceko oluphilayo.
* Ekudaleni amathuba emisebenzi ze luze nengeniso kubantu abangaphangeliyo ngokuthi kucocwe izinto ezimdaka ziphinde zisetyenziswe.
* Ekuphakamiseni umfanekiso woMzantsi Afrikakubemi bamanye amazwe zekuncedwe ekuphuhliseni utyelelo.

UMJIKELO WASENTSHONA KOLONI

Ukhuphiswano lwephondo iNtshona Koloni luphuhlisa "Ikhaya Eliluqilima Lethu Sonke". Lo mjikelo ugxininisa kwiindawo ezihlala uluntu kwakunye neendlela oomaspala abangenelela ngazo zexesha elide eziya kukhokelela ekuphuculweni okuqhubekekayo kweendawo zokuhlala.

Umjikelo wephondo ka-2004/5 wolu Khuphiswano waphehlelelwa ngomhla weshumi elinesine kwinyanga yoMsintsi ngo-2004 nguMphathiswa Wemicimbi Yendalo Nophuhliso Locwangciso, uTasneem Essop.

UKONGEZELELEKA KOKUTHATYATHWA KWENXAXHEBA KWAKUNYE NEEDOLOPHU EZAPHUMELELA NGAPHAMBILI

Ukuthatyathwa kwenxaxheba kumjikelo wephondo wolu khuphiswan kukhule ngokumangalisayo, ukusuka kumashumi amahlanu ekhulwini ukuya kutsho kumashumi amabini anesithathu koomaspala abangamashumi amabini anesine kulo nyaka! Oku kubonisa ukubaluleka kolu khuphiswano koomaspala.



Iidolophu ezaphumelela ngaphambili eNtshona Koloni


2002
Ophumeleleyo: nguMaspala waseKnysna

Indawo yesibini neyesithathu: nguMaspala waseCape Agulhas nowise-Oudtshoorn

2003
Ophumeleleyo: nguMaspala wase-Overstrand

Indawo yesibini neyesithathu: nguMaspala waseKnysna nowise-Oudtshoorn

Ngo-2003/2004, oomaspala baseNtshona Koloni abadluliselwa kukhuphiswano lwesizwe, abangaba: iOverstrand nowesixeko saseKapa, babuya nazo zonke zonke iimbasa ngokuthi baphumelele umjikelo wesizwe wolu khuphiswano kumanqanaba abangenele kuwo, angala: "Umaspala Wekhaya" "noMaspala Wenqila!"

AMABAKALA NAMABHASO

Olu khuphiswano lwahlula-hlulwe langamabakala amathathu, angala:

* Oomaspala Bebakala A (ngooMaspala Beenqila)
* Oomaspala Bebakala B (Oomaspala Bamakhaya)
* Oyena Maspala Uziphuculeyo

Olu khuphiswano luvuleleke kubo bonke oomaspala, ngaphandle koomaspala bezithili.

Oomaspala abaphumelelayo bafumana amabhaso anakana ezona nto zigqwesileyo bazizuzileyo. Kwinqanaba lephondo, kukho iwonga elilodwa eliya kunikwa umaspala ofezekisa ngeyona ndlela ingcono zonke iimfuno zebakala elitsha, elileli: "Oyena Maspala Uziphuculeyo", nowaphehlelelwa ngo-2004.

Umjikelo wephondo
Isixeko saseKapa, ekukuphela korhulumente wenqila eNtshona Koloni, singena zwabha kumjikelo wesizwe wolu kuphiswano futhi asiyi kulinikwa ibhaso lephondo.



Amabhaso aya Kunikwa Oomaspala Bamakhaya Abathi Baphumelele

Ibhaso lokuqala
R100 000

Ibhaso lesibini
R50 000

Ibhaso lesithathu
R30 000

Akukathatyathwa sigqibo ngokuba liya kuba yintoni na ibhaso eliya kunikwa umaspala othe wazibalula ngokuthi abe ngoyena uziphuculeyo, kodwa ke liya kwaziwa kungekudala.

Umjikelo wesizwe
Ibhaso lesigidi leerandi lilinye liya kunikwa oomaspala abaphulele kumabakala u-A noB. Umaspala othe wazibalula ngokuba ngoyena uziphuculeyo uya kuthi avuzwe ngokuthi abhengezwe kwingxelo yesizwe yovavanyo.

INKQUBO YOVAVANYO

INtshona Koloni iya kusebenzisa inkqubo yovavanyo yesizwe ukuchonga oomaspala bephondo abathathu abaphumelele emagqabini kwibakala B, kwakunye noyena uzibalula ngokuziphucula.

Isixeko sasweKapa, ndawonye nomaspala ozibalule ngokuziphucula, baya kuthi bamele eli phondo kumjikelo wesizwe wolu khuphiswano. Kwale nkqubo inye yokuchonga iya kusetyenziswa xa kuchongwa abaphumeleleyo kwinqanaba lesizwe.



Inkqubo Yokuchonga

Imeko yembonakalo
60%

Iinkqubo zenkxaso
40%

Imeko yembonakalo iqwalasela ucoceko ngokuphangaleleyo kwezi ngingqi zokuhlala nezoshishino zilandelayo:
* Umbindi wesixeko okanye wedolophu
* Iingingqi ezinamayotyombe neelali
* Ingingqi yoshishino, umzekelo: iimalike, amaziko zeentengiso, njalo-njalo
* Amaziko oluntu, umzekelo: izindlu zangasese zikawonke-wonke, amaziko ezemidlalo, amaziko alondoloza indalo, iimalike, izikhululo
* Indawo yokulhla inkukuma
* Iindawo ezivulelekileyo
* Iindawo ezitsala umdla wabakhenkethi, umzekelo: amaziko alondoloza indalo, iipaki, iilwandle, njalo-njalo.


Iinkqubo Zenkxaso iquka iinkqubo namaphulo ajoliswe kulawulo lwenkukuma oluhlanganyelweyo noluluqilima, kuquka
1. Ulawulo lwenkukuma ngumaspala kwakunye namanye amanyathelo afana neli
* Ukuncitshiswa kwenkukuma, ukuphinda kusetyenziswe izinto ebezisele zisetyenzisiwe ngaphambili, ukwenziwa kweemveliso ngenkukuma, ukuphnda kusetyenziswe kweemveliso ebezisele ziyinkukuma ngeenjongozokudala amathuba emisebenzi
* Imeko yendawo ekulahlwa kuyo inkukuma
* Izixhobo ezisetyenziswe kwindawo yokuhlala inkukuma (ukulungelelana kwezi zixhobo nako kubalulekile)
* Ulukhanganiswa koluntu ekuhlaleni kwanothatyathwa kwenxaxheba kwimiba yendalo
* Inkxaso yohlahlo lwabiwo-mali
* Ubume bephepha-mvume leziko lokugcwalisa umhlaba
* Imimiselo esemgangathweni yokukhuselwa kwendalo
* Izohlwayo zokungayithobeli le mimiselo
* Ubukho/ukubandakanyeka kuphuhliso Lwesicwangciso Esihlanganyelweyo Solawulo Lwenkukuma
* Inkqubo/Iinkqubo ezinjongo ikukubeka iliso umgangatho wamanzi nowomoya.



2. Amayathelo okwazisa nawemfundo nokuba abahlali baziswe ngokwaneleyo na, umzekelo:
* ngamanyathelo okuncitshiswa kwenkukuma kuloo ngingqi, umzekelo: isikolo, ingingqi kaceba, ekuhlaleni
* Amaxesha okulandwa kwenkukuma, iindlela ekuza kuhanjwa ngazo, iindawo emayibekwe kuzo inkukuma (ekupheleni kwendlela, emva ayadini)
* Imigaqo-nkqubo nowiso-mthetho kwicandelo lolawulo lwenkukuma, izohlwayo zokungayithobeli le migaqo-nkqubo


AMALUNGU ESIGQEBA SEPHONDO

Isigqeba sabagwebi bephondo, eyenziwe ngamalungu ahlukeneyo, siphicotha amangenelo ngokusebenzisa iinkcukacha ezisisisekelo nangokuya kwabo maspala ze ichonge abo baphumeleleyo.



Amalungu esigqeba noMphathiswa uEssop


Isigqeba saseNtshona Koloni siquka:
* uThorsten Aab
iSebe Lemicimbi Yamanzi Namahlathi
* uAlison Davison
iSebe Lemicimbi Yendalo Nophuhliso Locwangciso
* uRodney Leak
iFairest Cape Association
* uStanley Nomdo
iSebe Lezempilo
* uRussel Mehl
iSebe Lemicimbi Yendalo Nophuhliso Locwangciso
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2752
rmehl@pgwc.gov.za

INKUQUBO YWPHONDO YOVAVANYO NOKUNIKEZELWA KWAMABHASO

Uvavanyo lwamaphondo luya kubanjwa ngenyanga yoMdumba neyoKwindla ngo-2005.

Ukwaziswa kwamagama oomaspala abaphumeleleyo nokunikezelwa kwamabhaso, yiNkulumbuso uEbrahim Rasool kuya kubanjwa kumsitho mgangatho ophezulu ngenyanga kaTshazimpunzi ngo-2005.



IXHASWA NGEZIMALI YI-:


* Owner: Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
* Major Sponsor: Isebe Lemicimbi Yendalo Engqongileyo Nezotyelelo (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Cleanest Town Competition: Spotless Overstrand Does it Again! (Iindaba) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Evaluation Reports - Cleanest Town Competition 2005 (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.97029.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezendalo
INJONGO:
Phucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika.Eli phulo lijolise ekuziseni ulwazi nasekufundiseni abemi boMzantsi Afrika ngemiba enento yokwenza nococeko nolawulo lwenkukuma. Likhuthaza abantu ukuba badlale indima ephambili ekubuyiselweni kobuntu kwiindawo abahlala kuzo kwanokubuyisela ikratshi nokuzinikela ekucoceni iindawo abahlala kuzo.
ISIQALO:
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Imvelaphi Nembali
Umjikelo waseNtshona Koloni
Amanqanaba Namabhaso
Inkqubo Yokuvavanya
Amalungu Esigqeba sePhondo
Inkqubo Yovavanto yePhondo kwakunye Nokunikezelwa Kwamabhaso
Ukucoca indawo ohlala kuyo kuveza amathuba emisebenzi
Uluntu ekuhlaleni luthabatha inxaxheba ekugcineni iindawo oluhlala kuzo zicocekile
Iindawo zokuzonwabisa ezikhuselekileo nezicocekileyo ziluncedo kuye wonke umntu
IMVELAPHI NEMBALI
Olu Khuphiswano Lwesizwe lulandela Imijikelo yolu Khuphiswano Yamaphondo, mijikelo leyo iqhutywa liSebe elijongene Nemicimbi Yendalo yePhondo ngalinye.
Olu khuphiswano Lwesicwangciso-qhinga Sesizwe Solawulo Lwenkukuma futhi lunceda ekujikeni imigaqo-nkqubo nowiso-mthetho zibe ziinkqubo eziphilayo nezisebenzayo.
Eli phulo lifuna ukwazisa abemi boMzantsi Afrika ngeendlela zokunciphisa inkukuma kwiindawo abahlala kuzo.
Ekugcineni indawo yokuhlala ecocekileyo nesempilweni.
Ekunakaneni izithembiso zoomaspala kucoceko oluphilayo.
Ekudaleni amathuba emisebenzi ze luze nengeniso kubantu abangaphangeliyo ngokuthi kucocwe izinto ezimdaka ziphinde zisetyenziswe.
UMJIKELO WASENTSHONA KOLONI
Ukhuphiswano lwephondo iNtshona Koloni luphuhlisa "Ikhaya Eliluqilima Lethu Sonke". Lo mjikelo ugxininisa kwiindawo ezihlala uluntu kwakunye neendlela oomaspala abangenelela ngazo zexesha elide eziya kukhokelela ekuphuculweni okuqhubekekayo kweendawo zokuhlala.
Ukuthatyathwa kwenxaxheba kumjikelo wephondo wolu khuphiswan kukhule ngokumangalisayo, ukusuka kumashumi amahlanu ekhulwini ukuya kutsho kumashumi amabini anesithathu koomaspala abangamashumi amabini anesine kulo nyaka! Oku kubonisa ukubaluleka kolu khuphiswano koomaspala.
Iidolophu ezaphumelela ngaphambili eNtshona Koloni
AMABAKALA NAMABHASO
Oomaspala Bebakala B (Oomaspala Bamakhaya)
Olu khuphiswano luvuleleke kubo bonke oomaspala, ngaphandle koomaspala bezithili.
Umjikelo wephondo
Isixeko saseKapa, ekukuphela korhulumente wenqila eNtshona Koloni, singena zwabha kumjikelo wesizwe wolu kuphiswano futhi asiyi kulinikwa ibhaso lephondo.
Amabhaso aya Kunikwa Oomaspala Bamakhaya Abathi Baphumelele
Ibhaso lokuqala
Ibhaso lesibini
Ibhaso lesithathu
Akukathatyathwa sigqibo ngokuba liya kuba yintoni na ibhaso eliya kunikwa umaspala othe wazibalula ngokuthi abe ngoyena uziphuculeyo, kodwa ke liya kwaziwa kungekudala.
Umjikelo wesizwe
Ibhaso lesigidi leerandi lilinye liya kunikwa oomaspala abaphulele kumabakala u-A noB. Umaspala othe wazibalula ngokuba ngoyena uziphuculeyo uya kuthi avuzwe ngokuthi abhengezwe kwingxelo yesizwe yovavanyo.
INKQUBO YOVAVANYO
INtshona Koloni iya kusebenzisa inkqubo yovavanyo yesizwe ukuchonga oomaspala bephondo abathathu abaphumelele emagqabini kwibakala B, kwakunye noyena uzibalula ngokuziphucula.
Isixeko sasweKapa, ndawonye nomaspala ozibalule ngokuziphucula, baya kuthi bamele eli phondo kumjikelo wesizwe wolu khuphiswano. Kwale nkqubo inye yokuchonga iya kusetyenziswa xa kuchongwa abaphumeleleyo kwinqanaba lesizwe.
Inkqubo Yokuchonga
Imeko yembonakalo
Iinkqubo zenkxaso
Imeko yembonakalo iqwalasela ucoceko ngokuphangaleleyo kwezi ngingqi zokuhlala nezoshishino zilandelayo:
Umbindi wesixeko okanye wedolophu
Ingingqi yoshishino, umzekelo: iimalike, amaziko zeentengiso, njalo-njalo
Amaziko oluntu, umzekelo: izindlu zangasese zikawonke-wonke, amaziko ezemidlalo, amaziko alondoloza indalo, iimalike, izikhululo
Iindawo ezivulelekileyo
Iindawo ezitsala umdla wabakhenkethi, umzekelo: amaziko alondoloza indalo, iipaki, iilwandle, njalo-njalo.
Imeko yendawo ekulahlwa kuyo inkukuma
Izixhobo ezisetyenziswe kwindawo yokuhlala inkukuma (ukulungelelana kwezi zixhobo nako kubalulekile)
Inkxaso yohlahlo lwabiwo-mali
Ubume bephepha-mvume leziko lokugcwalisa umhlaba
Imimiselo esemgangathweni yokukhuselwa kwendalo
Ubukho/ukubandakanyeka kuphuhliso Lwesicwangciso Esihlanganyelweyo Solawulo Lwenkukuma
Inkqubo/Iinkqubo ezinjongo ikukubeka iliso umgangatho wamanzi nowomoya.
Amayathelo okwazisa nawemfundo nokuba abahlali baziswe ngokwaneleyo na, umzekelo:
AMALUNGU ESIGQEBA SEPHONDO
Isigqeba sabagwebi bephondo, eyenziwe ngamalungu ahlukeneyo, siphicotha amangenelo ngokusebenzisa iinkcukacha ezisisisekelo nangokuya kwabo maspala ze ichonge abo baphumeleleyo.
Isigqeba saseNtshona Koloni siquka:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2752
Owner: Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9715.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokulima
Inkonzo Yenzululwazi Yomhlaba
Inkonzo Yenzululwazi Yomhlaba
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
iCandelo Lenzululwazi Yomhlaba leSebe Lokusetyenziswa Kwezibonelelo linikezela ngenkonzo yokwahlula-hlula ngokwemigangatho umhlaba kubalimi beentengiso kwanabo batsha abanengxelo nemephu yomhlabaLe ngxelo ke ziimfuno ezidingekay ukuze kwenziwe izicwangciso ezizizo njengoko kaloku zinikezela ngolwazi ngemihlaba entlobo zahlukeneyo kwakunye namathuba okulima izivuno ezilungele imo-zulu yeli phondo.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkckacha ezipheleleyo, qhagamshelana:
Isazi-nzulu Ngemihlaba
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5493
Inombolo Yomnxeba: 021 808 5086
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Le nkonzo ke ifikeleleka simahla kubalimi beentengiso kwanabo batsha. [Olu lwazi ke lukhutshelwe iinjongo zokulima kuphela.]
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngesondlo Kwizityalo (IiNkonzo)
Inkonzo Enikezela Iingcebiso Ngamachiza Abulala Izityalo Ezingadingekiyo (IiNkonzo)
Ukujongan Nomgangatho Kwanokuqinisekisa Impilo Yezityalo (IiNkonzo)
Inkonzo Yokuxilongwa Kwezifo Zezityalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9733.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Agriculture > IiNkonzo > Ezolimo > Umhlaba & Nezixhobo > Ukusetyenziswa kwemitshini

Ukusetyenziswa kwemitshini






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Amafama anikwa iinkonzo zocwangciso lokusetyenziswa kwemitshini ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba amafama azisebenzisa kangangoko nangokufanelekileyo izixhobo zokusebenza zolimo. Umba wokukhuthazwa koLimo Olunolondolozo apha eNtshona Koloni (ukungaphethulwa qho komhlaba, ukulawulwa kwentsalela yezilimo emva kokuba kuvuniwe ukuze umhlaba ukwazi ukuwugcina umnyakamo wawo kwakunye nokulandelwa kwenkqubo yokuzitshintsha-tshintsha izilimo) yeyona nto iphambili kweli candelwana.Kananjalo likwanika neengcebiso nezikhokelo kwiindlela zokujika izixhobo zokusebenza ezikhoyo zilungiselelwe ukusetyenziswa kulimo olunolondolozo.


IMIYALELO:

Xa ufuna enye inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
Deon Heydenrych
ngomnxeba kwa: 021 808 5366


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Sustainable Resource Management (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Simahla






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Infrastructure Development (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Technology Development & Transfer: Extension Service to Farmers (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9733.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Umhlaba & Nezixhobo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amafama anikwa iinkonzo zocwangciso lokusetyenziswa kwemitshini ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba amafama azisebenzisa kangangoko nangokufanelekileyo izixhobo zokusebenza zolimo. Umba wokukhuthazwa koLimo Olunolondolozo apha eNtshona Koloni (ukungaphethulwa qho komhlaba, ukulawulwa kwentsalela yezilimo emva kokuba kuvuniwe ukuze umhlaba ukwazi ukuwugcina umnyakamo wawo kwakunye nokulandelwa kwenkqubo yokuzitshintsha-tshintsha izilimo) yeyona nto iphambili kweli candelwana.Kananjalo likwanika neengcebiso nezikhokelo kwiindlela zokujika izixhobo zokusebenza ezikhoyo zilungiselelwe ukusetyenziswa kulimo olunolondolozo.
IMIYALELO:
Xa ufuna enye inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Simahla
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Isikhokelo Kwiindleko Zoomatshini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9738.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Umhlaba & Nezixhobo > Iinkonzo zonkcenkceshelo

Iinkonzo zonkcenkceshelo




INKCAZELO:

Icandelwana lonkcenkceshelo kwiCandelo loLawulo lwezobuNjineli bezoLimo linikezela ngengcebiso nezikhokelo zokunceda abo bangabankcenkcesheli ukuba amanzi bawasebenzise ngendlela enocikizeko. Ezi ngcebiso ke nezi zikhokelo zibandakanya nokuhlolwa kwendlela ezicwangciswe ngayo izinto zokunkcenkceshela kwakunye nokuzihlola indlela ezisebenza ngayo phaya emasimini ezi zinto zokunkcenkceshela, khona ukuze kuqinisekiswe ukuba ziyahambelana nemigangatho ethile yokusebenza ebekiweyo. Eyona ndawo iphambili kweli candelwana kukuqhutywa kwamaphulo okufundisa ngeendlela zokusetyenziswa kwamanzi ngendlela efanelekileyo nenempumelelo.Kananjalo kuye kuqhutywe novandlakanyo olujoliswe ekukhangeleni ukuba afumaneka kangakanani na amanzi okunkcenkceshela kwimisebenzi yamafama amancinane nakwindlela yokucwangciswa kwezinto zokunkcenkceshela zala mafama. Ezi zinto ke zibandakanya ucwangciso lwezibonelelo zamanzi, nokubekwa kweliso kucwangciso nofakelo lwezi zinto zokunkcenkceshela.


IMIYALELO:

Xa ufuna enye inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:

Peter Keuck
ngomnxeba kwa: 021 808 5357
peterk@elsenburg.com

C Protopapas
ngomnxeba kwa: 021 808 5360
papp@elsenburg.comkwingingqi yaseVredendal no:
Pieter de Lange
ngomnxeba kwa: 027 213 3109
pieterdl@elsenburg.com

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Sustainable Resource Management (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Simahla




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Infrastructure Development (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Agricultural Water Conservation Project (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukuhlolwa Komhlaba Ongaphiliyo, Izityalo, Ikalika, Isichumisi, Umgquba Namanzi (IiNkonzo)
* Economic Assessment of Sustainable Water Supply Solutions for Cape Metro and Surrounding Agricultural Regions: An Intersectoral Approach (IiProjekthi) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9738.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Umhlaba & Nezixhobo
Iinkonzo zonkcenkceshelo
Iinkonzo zonkcenkceshelo
INKCAZELO:
Icandelwana lonkcenkceshelo kwiCandelo loLawulo lwezobuNjineli bezoLimo linikezela ngengcebiso nezikhokelo zokunceda abo bangabankcenkcesheli ukuba amanzi bawasebenzise ngendlela enocikizeko. Ezi ngcebiso ke nezi zikhokelo zibandakanya nokuhlolwa kwendlela ezicwangciswe ngayo izinto zokunkcenkceshela kwakunye nokuzihlola indlela ezisebenza ngayo phaya emasimini ezi zinto zokunkcenkceshela, khona ukuze kuqinisekiswe ukuba ziyahambelana nemigangatho ethile yokusebenza ebekiweyo. Eyona ndawo iphambili kweli candelwana kukuqhutywa kwamaphulo okufundisa ngeendlela zokusetyenziswa kwamanzi ngendlela efanelekileyo nenempumelelo.Kananjalo kuye kuqhutywe novandlakanyo olujoliswe ekukhangeleni ukuba afumaneka kangakanani na amanzi okunkcenkceshela kwimisebenzi yamafama amancinane nakwindlela yokucwangciswa kwezinto zokunkcenkceshela zala mafama. Ezi zinto ke zibandakanya ucwangciso lwezibonelelo zamanzi, nokubekwa kweliso kucwangciso nofakelo lwezi zinto zokunkcenkceshela.
IMIYALELO:
Xa ufuna enye inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Simahla
YAYAMENE
Ukuhlolwa Komhlaba Ongaphiliyo, Izityalo, Ikalika, Isichumisi, Umgquba Namanzi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9741.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho > Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina

Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina




INKCAZELO:

Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu.

Nabani na olilungu lekhaya lakho okanye losapho lwakho, okanye osenyongweni kuwe nangaluphi na uhlobo, angakufakela isicelo sokhuseleko xa ungakwazi wean. Ungasifakela umntwana ngaphandle kwemvume yomntu omkhulu omjongileyo esi sicelo xa umntu lowo (umzali okanye nabani na ojongene naloo mntwana) ukuba:
* Umntu lowo mkhulu ungumrhanelwa kwelo tyala umntwana lowo alingqina kulo, okanye
* umntwana lowo akanamntu mkhulu umjongileyo, okanye
* umntu lowo mkhulu ujongene nomntwana lowo akafumaneki, okanye
* kunokubonakaliswa ukuba umntu omkhulu lowo uyala ukunikezela ngemvume engenasizathu sibambekayo.


Uba lingqina xa unikezela ubungqina (unikezela ubungqina enkundleni okanye unikezelo ingxelo efungelweyo) ngoku, okanye ke mhlawumbi kuya kufuneka unikezele kwilixa elizayo okanye wawukhe wanikezela ubungqina ngaphambili. Obu bungqina ke bunganikezelwa kwityala elikhulu lolwaphulo-mthetho, kuphendla-phendlo, kwikomishoni okanye kwinkundlana, kuphando olwenziwaliCandelo Elizimeleyo Elijongene Nezikhalazo okanye kwityala lokuthinjwa kwempahla.
Wena okanye nabani na osemngciphekweni wokhuseleko angasuswa kuloo meko inobungozi ngoko nangoko. Uya kubekwa kwindawo yokhuseleko lwamangqina yexeshana, ze emva koko kuqwalaselwe isicelo sokhuseleko lwakho isigxina. Ukuba isicelo sakho sithe saphunyezwa uya kubekwa kwindawo yokhuseleko lwamangqina isigxina.


IMIYALELO:

Kufuneka ube lingqina, okanye ufake isicelo egameni lomntu olingqina, ukuze ube nokufaka isicelo sokhuseleko lobungqina. Kufuneka unikezele ingxelo ngoloyiko lwakho, isizathu soloyiko lwakho kwanokuba ufuna ukufaka isicelo sokhuseleko lwakho njengengqina kuye namphi na opmnye waba bantu balandelayo, abaya kukunceda ufake isicelo sakho:
* Igosa eliphandayo (umcuphi) ophanda ityala olingqina kulo.
* Inkumanda yeso sikhululo okanye nabani na osemagunyeni kuso nasiphi isikhululo.
* Ukuba usentolongeni, igosa eliphetheyo kuloo ntolongo okanye unontlalo-ntle obhalisiweyo kuloo ntolongo.
* Umtshutshisi wombuso otshutshisa kwityala onikezela ubungqina kulo, okanye ke uMlawuli Wotshutshiso Loluntu (owayesakwaziwa njengeGqwetha Elikhulu Lombuso) kuloo ngingqi.
* Naliphi na ilungu leCandelo Lokhuseleko Lwamangqina.

Umntu onikezele ingxelo yakho kuye uya kwenza amalungiselelo okususwa kwakho ngoko nangoko ukuba usemngciphekweni sele usemngciphekweni wokhuseleko. Kuya kufuneka ugcwalise iphewtshana lesicelo emva kokususwa kuloo meko inobungozi. uMlawuli weCandelo Lokhuseleko Lwamangqina uya kwaziswa kwiiyure ezingamashumi amane anesibhozo emva kokuba ususiwe kuloo meko inobungozi wasiwa kwindawo okhuseleko lwexeshana.

Uya kugcinwa kuloo ndawo yokhuseleko lwexeshana isithuba esingagqithanga kwiiveki ezimbini. Ngesi sihuba ke igosa lokhuseleko lwamangqina liya kwenza uphando ngesicelo sakho, phando olo luquka uvavanyo lomngcipheko okuwo kwakunye nokhuhlolwa kwakho yingcali kwizigulo zengqondo. Igosa eli liya kunikezela le ngxelo kulo Mlawuli, oya kuhi yena afikelele kwisigqibo sokuba landiswe na ixesha lakho lokufakwa kukhuseleko lwexeshana, ufakwe kwinkqubo esisigxina yokhuseleko lwamangqina okanye asikhabe esi sicelo kusini na.

Ukuba uMlawuli lo uthi afikelele kwisigqibo sokuba ufakwe kwinkqubo esisigxina yokhuseleko lwamangqina, kuya kufuneka utyikitye isivumelwano sokukhuselwa. Kwesi sivumelwano ke uyavuma ukuba uya kuyithobela yonke imiqathango yale nkqubo yokukhuselwa, miqathango leyo ke isekelwe ekubeni ungakhuphi na naziphi na iinkcukacha ngale nkqubo ndawonye nayiphi na imiqathango enokuba iyachaphazeleka kweli tyala ubandakanyeka kulo. Akuyikufakwa kwinkqubo esisxina yokukhuselwa de ube kanti usityikityile esi sivumelwano. Esi sivumelwano ke siqulunqelwe ukuqinisekisa ukhuseleko lwakho ndawonye nokhuseleko lwamagosa enkqubo yokhuseleko lwamangqina kwakunye nabani na obandakanyekayo kule nkqubo. Onke amangqina asele ekhe afumana ukhuseleko kule nkqubo nawayithobelayo imiqathango awayeyibekelwe akwisivumelwano sawo sokukhuselwa asakhuselekile nangoku.

Ukufakwa kwinkqubo esisigxina yokhuseleko akuthethi ukuba uya kuba kule nkqubo yokhuseleko ubom bakho bonke. Ukukhuselwa isigxina kuthetha ukukhuselwa de kuphele umngcipheko wokhuseleko ebomini bakho, kwakunye nesithuba sokhuseleko sokugqibela esiziiveki ezintandathu, esilandelwa kukukhululwa kwakho kuloo nkqubo. Ukukhululwa kwakho kusenokuthetha ukutshintshwa kweenkukacha zakho, nto leyo ingakukutshintshwa kwegama nefani kwanokuhlaliswa kwenye indawo ususwe kuleyo ubusoloko uhlala kuyo.

Ukhuseleko olusisigxina, oluqhubekeka de ube ukhutshiwe kuloo nkqubo, luquka oku kulandelayo:
* Wena nosapho lwakho oluphangaleleyo, apho kuyimfuneko, niya kuhlaliswa kwindlu ekhuselekileyo esele inempahla yendlu kodwa enizithengelayo ukutya kuyo (akuyihlawuleli yona indawo yokuhlala).
* Uya kususwa kwingingqi ohlala kuyo ukuba oko kubonwa kuyimfuneko.
* Ingcali kuchaphazelekeni kwengqondo zizehlo iya kwenza uvavanyo lwengqondo ze ikuncede apho ubonakala uphazamiseka khona.
* Uya kufakwa kwinkqubo yokuziqhelanisa ukuze ube nokuzazi izinto omawuzilindele.
* Ukuba akuphangeli, uya kufumana inkxaso-mali eya kukunceda ufikelele kwizidingo zakho ezingundoqo.
* Ukuba uyaphangela, uya kufumana umvuzo othabatha indawo yalowo wakho wesiqhelo.
* Ukuba ukunye nabantwana bakho, kuya kwenziwa amalungiselelo okuba baye esikolweni.
* Ezine iindleko, ezifana okufunda kwakho, uthutho, impahla yokunxiba kwakunye neendleko zonyango, kuya kujongwana nazo.


Uya kukhatyelwa ngaphandle kwale nkqubo yokhuseleko ukuba kuye kwafumaniseka ukuba uthe wophula nawuphi umqathango obuwubekelwe, okanye kufumaniseke ukuba akuzenzi ngendlela eyamkelekileyo izinto kule nkqubo. Le nkqubo ke ayimelani tu 'nabantu abathubelezisa ulwazi', abo ke ngabantu abenza ngathi bangamangqina ukuze babe nokungena kule nkqubo.

iCandelo Lokhuseleko Lwamangqina kungoku nje linikezela nangononophelo lwamangqina aphuma kule nkqubo ukuwanceda akwazi ukuzibuyisela eluntwini emva kokushiya inkqubo esisigxina yokhuseleko (oko ke kukuthi, emva kokukhutshwa kwakho kule nkqubo). Kwisithuba sokugqibela esiziiveki ezintandathu, kuya kuphinda kwenziwe olunye uvavanyo lomngcipheko wokhuseleko lwakho. Ukukhutshswa kwakho kule nkqubo isisigxina yokhuseleko kungathetha ukutshintshwa mhlawumbi kwegama nefani yakho. Uya kuncediswa ukuze ube nokuzibuyisela eluntwini. Kusenoku yimfuneko kanti ukuba uyishiye kuphele ingingqi obusoloko uhlala kuyo. Njrngomzekelo wokuba kungenzeka njani na oku, ukuba uhlala kwindlu yeRDP kuloo ngingqi, ungatshintshelwa kwenye indlu yeRDP ekwenye ingingqi.

Yonke into enento yokwenza nokhuseleko lwamangqina yenziwa ngokwemigaqo yomthetho iWitness Protection Act 112 ka-1998. Eli Candelo Lokhuseleko Lwamangqina linee-ofisi zemimandla ezilithoba, inye kwiphondo ngalinye. Noko kunjalo ke, iindawo ezikuzo ezi ofisi azichazwa eluntwini. Ukuba unemibuzo okanye izinto ofuna ukuzazi ezifana mhlawumbi nokunikezela umkhomba-ndlela kweli Candelo, elisePitoli neliyingxenye yeCandelo Lesizwe Lotshutshiso Loluntu, elicandelo lotshutshiso loluntu laseMzantsi Afrika.
iCandelo Lokhuseleko Lwamangqina
iCandelo Lotshutshiso Loluntu
Inombolo Yomnxeba: 012 845 6000


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Izikhululo Zamapolisa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Witness Protection Act, No 112 of 1998 (UMthetho) (File type: pdf; size: 2.2 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9755.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho
Ukufumana Uncedo Lwezomthetho
Ukufumana Uncedo Lwezomthetho
INKCAZELO:
Ukuba awunako ukuhlawula igqwetha, ungafumana uncedo lwezomthetho (uncedo ngezemali kwimirhumo yamagqwetha). Kuya kufuneka uphumelele uvavanyo olubizwa ngokuba yi-'means test', oko kukuthi, kufuneka ubonise ukuba urhola imali ngenyanga engaphantsi kwexabiso elimiswe yiBhodi yoNcedo lwaseMthethweni. Eli xabiso liyatshintsha xa ungatshatanga okanye utshatile kwaye likwatshintsha ngokuhamba kwamaxesha. Kufuneka uphinde ubonise ukuba awunayo impahla enokuthengiswa kufunyanwe imali ekwi-akhawunti yokulondoloza, nenokuthi isetyenziswe ekuhlawuleni imirhumo yakho yomthetho. Ungafumana uncedo lwezomthetho kwiindidi ezahlukeneyo zamatyala.
Kwityala lolwaphulo-mthetho ukuba uza kuvuma ityala.
Kumatyala amalunga nezithuthi, ukuquka namatyala okuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala.
Kwimirhumo yolwaphulo-mthetho loshishino olunjengobuqhetseba.
Kwimirhumo yokuthengisa iziyobisi.
Kwityala lakho lesithathu okanye ngaphezulu lolwaphulo-mthetho kwityala elinye elifanayo.
Kwityala apho uye awaphumelela ukuhlawula ityala ngezavenge njengoko uyalelwe njalo yinkundla.
Kwityala apho izinto onazo ziza kwabiwa ngenxa yokuba ungakwazi ukuhlawula amatyala akho.
Ukuba ufumanise iBhodi yoNcedo lwaseMthethweni inetyala lokwenza nantoni ngokungekho mthethweni okanye esikweni.
Xa wenze isicelo sokuba ungabinamali okanye izinto zakho onazo kwabelwane ngazo.
Xa umangalela imali (umonakalo) kumabango anxulumene nolwalamano anjengonyeliso, ulwaphulo lwesithembiso sokutshata, ulwaphulo lwesidima okanye ukuba bucala, ukuhenda, ukukrexeza, kunye nokuphelisa imvisiswano (apho xa ufuna ukumangalela umntu othile obangele umntu obuza kutshata naye akuphelise oku).
Ungafumana uncedo lwezomthetho kumatyala oqhawulo lomtshato, kodwa NGAPHANDLE kwaxa:
Kukho ithuba lokuphinda nibuyelane neqabane lakho kwakhona.
Umlawuli weBhodi ekholelwa ekubeni akukhange kubekho zinzame zaneleyo ezenziwe nguwe kunye neqabane lakho ukuba nifikelele kwisivumelwano.
Usebenzise uncedo lwezomthetho ngaphambili ekumangaleleni uqhawulo-mtshato kodwa wagqiba ekubeni ungaqhubekeki nesi senzo sokuqhawula umtshato.
Akukho bantwana kolu qhawulo lomtshato.
Ungafumana uncedo lwezomthetho kwimiba yezabasebenzi:
Ukuba ubanga ukugxothwa ngendlela engafanelekanga emsebenzini (ugxothwe kakubi ngendlela enganabulungisa) ukuba ibango lakho ulenze lingaphelanga ixesha elimiswe phantsi komthetho obizwa ngokuba yi-Labour Relations Act.
Ukubanga ingxelo yokuvuzwa. Kodwa ke, uncedo lwwzomthetho alusayi kwamkelwa ukuba kukho izizathu ezifanelekileyo zokukholelwa kuwe ukuba awuwuthathi lo msebenzi ngenjongo ethile okanye urhoxile emsebenzini ukuze ufumane uncedo lwezomthetho.
Ungafumana uncedo lwasemthethweni kwizibheno kuzo zonke ezi ndidi zamatyala zidwelisiweyo, nokuba lulwaphulo-mthetho okanye lityala lasekuhlaleni (kumatyala apho umangalayo okanye umangalelwayo). Kwizibheno, uMlawuli weBhodi kufuneka naye akholelwe ekubeni unethuba elifanelekileyo lokuphumelela.
IMIYALELO:
Yiya kwi-Ofisi yeSebe leBhodi Yoncedo Lwezomthetho okanye ke, ukuba ayikho kummandla ohlala kuwo, yiya kwinkundla kamantyi ekufutshane ukuze ubuze malunga noncedo lwasemthethweni. Zonke iinkundla zikamantyi zinegosa loncedo lwezomthetho neliya kukunceda ngayo nayiphina imibuzo yakho onayo malunga noncedo lwasemthethweni.
Igosa loncedo lwasemthethweni liya kujonga ukuba uyalonelisa na uvavanyo lokufikelela olubizwa ngokuba yimeans test kwakunye nokuba imeko yakho iwela ngaphakathi kuluhlu lwezikhokhelo ezimiswe yiBhodi Yoncedo Lwezomthetho. Ukuba unelungelo koku, uya kuthunyelwa egqwetheni neliya kufumana okubizwa ngokuba 'ngumyalelo woncedo lwasemthethweni kwityala lakho. Elo gqwetha liya kuthi lijongane netyala lakho. Amagqwetha awanalungelo lokulandula umyalelo woncedo lwasemthethweni, kodwa ngokuqhelekileyo awafani akulandule oku. Ukuba angathi angakwamkeli oku, umyalelo woncedo lwasemthethweni ungenziwa kwelinye igqwetha.
Nceda uqaphele ukuba iBhodi Yoncedo Lwezomthetho asiyiyo inkonzo engahlawulelwayo yeengcebiso zomthetho. Inikeza inkxaso ngokwezimali kwimiba yomthetho kubantu abahlupheke kakhulu abangakwaziyo ukuhlawula imirhumo yomthetho. Kodwa ke, ungazifumana iingcebiso zomthetho kunye noncedo kwiiklinikhi zomthetho ezidibene needyunivesithi, kwaye ngamaxesha amaninzi, ezi klinikhi zikwathatha imiyalelo yoncedo lwasemththweni olusuka kwiBhodi Yoncedo Lwezomthetho. EStellenbosch, le mibutho mibini ikwisakhiwo esinye.
Inombolo yomnxeba: 021 697 5252Inombolo yomnxeba: 021 697 5252
Inombolo Yomnxeba: 021 426 4126
Inombolo Yomnxeba: 021 882 9221
Inombolo Yomnxeba: 023 348 4040
uNdlunkulu weBhodi Yoncedo Lwezomthetho
Inombolo Yomnxeba: 011 877 2000
Isikhundla Soncedo: 086 1053 425
iKlinikhi Yoncedo Lwezomthetho yeDyunivesithi yeNtshona Kapa
Inombolo Yomnxeba: 021 959 2756
iKlinikhi Yoncedo Lwezomthetho yeDyunivesithi yaseKapa
Malunga neKlinikhi Yoncedo Lwezomthetho yeDyunivesithi yaseKapa
Inombolo Yomnxeba: 021 650 3551
Malunga neKlinikhi Yoncedo Lwezomthetho yeDyunivesithi yaseStellenbosch
Inombolo Yomnxeba: 021 808 3432 / 3925
La mabakala amaziko:
INkundla kaMantyi
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Enikezela Ngoncedo lwezoMthetho
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.97842.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Lophuhliso Loqoqosho > iCandelo Lophuhliso Lwezokhenketho > Inkqubo Yophuhliso Loshishino Lwezokhenketho

INKQUBO YOPHUHLISO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO: UBUME






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO





Injongo yale nkqubo Yophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho kukwandisa ubunini bamashishini ezokhenketho kweli phondo leNtshona Kapa kwanokuqinisekisa ukuba amashishini ezokhenketho enza ingeniso ebonakalayo nazamayo aphantsi kolawulo lwabantu abamnyama ayanda kweli Phondo.

Ezi njongo ke sizama ukuzizuza ngokuthi sixhase abanini-mashishini ezokhenketho ukuze:

* Baphucule izakhono zabo kwanamacebo olawulo lwala mashishini.
* Bandise ulwazi lwabo ngeli shishini lezokhenketho, amathuba elibaphathela wona kwanemiceli-mngeni.
* Siqinisekise ukufikelela kwala mashishini kwiimalike ngokweendlela ezahlukeneyo.

Ngapha koko, eli phulo Lophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho lithe lasebenzisa Nesicwangciso-qhinga Sokugaya Inkxaso Esihlula-hlulwe Ngokwamabakala apho amashishini ahlula-hlulwe angamaqela okanye amanqanaba amane ophuhliso loshishino. Inqanaba ngalinye ke kula liye laqulunqelwa intlaninge yeenkqubo ezikudidi olulodwa..

Iinkcukacha ngala mabakala kwaneenkqubo ezihambelana nazo zifumaneka kwiphetshana leengcaciso elisihloko sithi How Can We Support Your Tourism Business.

IBUTHO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO

Eli phulo Lophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho liye lazimanya kwiqhina lentsebenziswano nentlaninge yemibutho ebona iinguqu kwanale nkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama njengezinye zezona njongo zayo.

Xa sisonke senza eli Butho Loshishino Lwezokhenketho, elithe ngokuhlangana rhoqo lade lanakho nokuqulunqa isicwangciso-qhinga esinye. Ngalo mbono mnye, iinkqubo esabelana ngazo, iziAbonelelo ezihlanghanisiweyo, eli Butho liluphuhlisa ngokwenene ushishino lwezokhenketho lweNtshona Kapa.

SINGALIXHASA NJANI ISHISHINI LAKHO LEZOKHENKETHO
Cofa kulo naliphi na iqhosha ukuze ube nokufunda banzi ngendlela iButho Lophuhliso Loshishino Lwezokhenketho elinobanceda ngayo abanini-mashishini ezokhenketho.








EZIPHAMBILI










Incwadana: How can we Support your Tourism Business?

Evaluation Report on the Impact of the Tiered Support Programmes on Tourism Small Business Development in the Western Cape
























IINDABA










Usomashishini Wezokhenketho Ufumene Amathuba ze Wanempumelelo

Umnini-sihishini Lezokhenketho Kukhuphiswano Lwendebe Kwenkulu Indebe i-ETEYA(Emerging Tourism Entrepreneur of the Year Award)

Abanini-mashishini Ezokhenketho basePaternoster Bazifumanela Inkxaso-mali Yokufezekisa Amaphupha Abo
















USHISHINO LWEZOKHENKETHO
AMACANDELO ONCEDO










eBhobhofolo
eCaledon
eCape Agulhas
eGeorge
eGreyton
eHangklip-Kleinmond
eHelderberg-eKapa
eHermanus
eMoorreesburg
e-Oostenberg
kwi-Overberg
ePaarl/Wellington
ePrince Albert
iKannaland Ekumazantsi eKapa
eStellenbosch
Ushishino Lokhenketho lwaseSuurbraak

uNxweme oluseMantla
Iziko Loshishino Lonxweme oluseMantla
eVostile















AMAHLAKANI ELI BUTHO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO










iTourism Enterprise Programme: iTEP

iSouth African Tourism Services Association: iSATSA

iCape Town Routes Unlimited: iCTRU

iCape Craft and Design Institute: iCCDI


































This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.97842.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Inkqubo Yophuhliso Loshishino Lwezokhenketho
INKQUBO YOPHUHLISO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO: UBUME
UBUME
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Injongo yale nkqubo Yophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho kukwandisa ubunini bamashishini ezokhenketho kweli phondo leNtshona Kapa kwanokuqinisekisa ukuba amashishini ezokhenketho enza ingeniso ebonakalayo nazamayo aphantsi kolawulo lwabantu abamnyama ayanda kweli Phondo.
Ezi njongo ke sizama ukuzizuza ngokuthi sixhase abanini-mashishini ezokhenketho ukuze:
Baphucule izakhono zabo kwanamacebo olawulo lwala mashishini.
Siqinisekise ukufikelela kwala mashishini kwiimalike ngokweendlela ezahlukeneyo.
Ngapha koko, eli phulo Lophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho lithe lasebenzisa Nesicwangciso-qhinga Sokugaya Inkxaso Esihlula-hlulwe Ngokwamabakala apho amashishini ahlula-hlulwe angamaqela okanye amanqanaba amane ophuhliso loshishino. Inqanaba ngalinye ke kula liye laqulunqelwa intlaninge yeenkqubo ezikudidi olulodwa..
IBUTHO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO
Eli phulo Lophuhliso Lweshishini Lwezokhenketho liye lazimanya kwiqhina lentsebenziswano nentlaninge yemibutho ebona iinguqu kwanale nkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama njengezinye zezona njongo zayo.
Xa sisonke senza eli Butho Loshishino Lwezokhenketho, elithe ngokuhlangana rhoqo lade lanakho nokuqulunqa isicwangciso-qhinga esinye. Ngalo mbono mnye, iinkqubo esabelana ngazo, iziAbonelelo ezihlanghanisiweyo, eli Butho liluphuhlisa ngokwenene ushishino lwezokhenketho lweNtshona Kapa.
SINGALIXHASA NJANI ISHISHINI LAKHO LEZOKHENKETHO
Cofa kulo naliphi na iqhosha ukuze ube nokufunda banzi ngendlela iButho Lophuhliso Loshishino Lwezokhenketho elinobanceda ngayo abanini-mashishini ezokhenketho.
EZIPHAMBILI
IINDABA
Usomashishini Wezokhenketho Ufumene Amathuba ze Wanempumelelo
Abanini-mashishini Ezokhenketho basePaternoster Bazifumanela Inkxaso-mali Yokufezekisa Amaphupha Abo
USHISHINO LWEZOKHENKETHO
AMACANDELO ONCEDO
AMAHLAKANI ELI BUTHO LOSHISHINO LWEZOKHENKETHO
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.98071.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaziko > Ezokhenketho > Amacandelo Oshishino Lwezokhenketho Anikezela Ngoncedo > Hermanus Tourism Help Desk

Hermanus Tourism Help Desk




INDAWO:

Hermanus,


IPHANTSI KO-/ IXHASWA YI-:

Inkqubo Yophuhliso Loshishino Lwezokhenketho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


UDIDI LWEZIKO:

Amacandelo Oshishino Lwezokhenketho Anikezela Ngoncedo

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:



IDILESI YEPOSI:

P.O Box 117, Hermanus,7200

IMIBUZO GABALALA:



UMNXEBA:

028 312 2629


IFEKSI:

028 303 0305


I-EMAIL:

infoburo@hermanus.co.za


IINKCUKACHA EZICHAZAYO:

Contact Person: Theresa Jones





This content also available in English



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9828.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando > iRadio Elsenburg

iRadio Elsenburg




INKCAZELO:

iSebe Lezolimo leNtshona Kapa linesikhululo salo somculo esaziwa ngokuba yiRadio Elsenburg. Apha ke uChris Viljoen uthi enze amalungiselelo eenkqubo ezimbini zesi sikhululo sikanomathotholo sisebenza ngesiBhuluiRadio Sonder Grense (iRSG ngamafuphi). Esisikhululo ke sisasaza kwilizwe ngokubanzi kumaza omoya angu-100 - 104 FM.

I-Elsenburg Forum isasaza rhoqo ngokuhlwa kwangoLwesine nge-20h30, ngelixa iLandbou-oorsig yona ivakala emva kwemini yangoLwesihlanu nge-12h30.
Zombini ezi nkqubo zisasazwa ngesiBhulu yaye zishukuxa uthotho lwemiba yezolimo. Ezi nkqubo zikwagcinwa kwiwebsite yethu ngokohlobo lwamaxwebhu e-.mp3.


IMIYALELO:

Vulela unomathotholo qwakho kwisikhululo iRSG esikumaza omoya angu-100 - 104 FM ngooLwezine nge-20:30 okanye ke ngooLwezihlanu nge-12:30, okanye utyelele iwebsite yase-Elsenburg emva kosasazo.Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, dibana:
noChris Viljoen
kule Nombolo Yomnxeba: 021 887 0985
chrisvi@elsenburg.com


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeSebe Lezolimo leNtshona Kapa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Department of Agriculture (Provincial Government of the Western Cape)





This content also available in English

YAYAMENE

* Iinkcukacha Ezingundoqo Ngezolimo (IiNkonzo)
* Statistical Information on the Agricultural Sector (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ithala Leencwadi Neenkonzo Zolwazi zase-Elsenburg (IiNkonzo)
* Amaphetshana enkcazelo ase-Elsenburg (IiNkonzo)
* I-Agri-Outlook: Iinkcukacha ezikuvimba wekhompuyutha ezingezoLimo eNtshona Koloni (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9931.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
INKCAZELO:
Le nkqubo ke ikwenza oku ngokuthi iqinisekise ukuba amaziko nezixhobo zezemidlalo ziyawavumela amanina ekubeni athabathe inxaxheba futhi iintshukumno zezemidlalo zibakho yaye namaphulo athe axhaswa ngezimali athi azame ukuquka amanina.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane Ezinye iinkcukacha ngeli phulo lomdlalo webhola yomnyazi, qhagamshelana noShela Lekalakala kule nombolo yomnxeba: 021 483 9630
Ukuze ulwazi nje oluphangaleleyo ngeli nyathelo Lophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo, qhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 449 6630
Okanye ke uqhagamshelane neyona ofisi yesithili ikufutshane nawe:
La mabakala amaziko:
Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
IKomishoni Yokulingana Ngesini (IKomishoni)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9931.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Uqeqesho & Nophuhliso > iNkqubo Yophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo

iNkqubo Yophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo




INKCAZELO:

Inkqubo Yophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo ijolise ekwandiseni inxaxheba yamakhosikazi namantombazana kwiinthukumo zezemidlalo njengeembaleki, abaphathi, abaqeqeshi, abalawuli okanye amagosa ononophelo.

Le nkqubo ke ikwenza oku ngokuthi iqinisekise ukuba amaziko nezixhobo zezemidlalo ziyawavumela amanina ekubeni athabathe inxaxheba futhi iintshukumno zezemidlalo zibakho yaye namaphulo athe axhaswa ngezimali athi azame ukuquka amanina.
Elinye lamaphulo asaqhutywayo ale Nkqubo Yophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo ijolise ekuvuselelweni komdlalo webhola yomnyazi, ingakumbi kwiingingqi ezisezilokishini. Le nkqubo ikho kuyo yonke iNtshona Koloni kwiingingqi ezifana neHeideveld, iKhayelitsha, iPiketberg, iPorterville, iZoar neKannaland.


IMIYALELO:

Ukuze ufumane Ezinye iinkcukacha ngeli phulo lomdlalo webhola yomnyazi, qhagamshelana

noShela Lekalakala
kule nombolo yomnxeba: 021 483 9630
slekalak@pgwc.gov.za.

Ukuze ulwazi nje oluphangaleleyo ngeli nyathelo Lophuhliso Lwamanina Akwezemidlalo, qhagamshelana:

noBennett Bailey
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2607 or 2609
Inombolo Yomnxeba Wesinqe: 082 449 6630
Fax: 021 483 2608
bebailey@pgwc.gov.za

Okanye ke uqhagamshelane neyona ofisi yesithili ikufutshane nawe:

nguNico Mostert
iOfisi Yenqila Yommandla

nguDirk van der Westhuizen
iOfisi Yommandla we-Oudtshoorn

nguLisle Lombard
iOfisi Yommandla weBoland
ngu-AndrÃ© Enslin
iOfisi Yommandla Wonxweme Olusentshona


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko EzeMidlalo Nolonwabo


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IKomishoni Yokulingana Ngesini (IKomishoni)
* Amanina Kwimidlalo Nolonwabo (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 423 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.99328.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Icandelo Lweelwimi > Ushicilelo > IMigaqo-nkqubo > W &gt uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni

uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni





UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni



ISISHWANKATHELO

Emva kweminyaka emihlanu yokusebenzisana namanye amaqumrhu noluntu, iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni iwuqoshelisile uMgaqo-nkqubo Weelwimi waseNtshona Koloni, ongowohlobo lokuqala eMzantsi Afrika. Lo mgaqo-nkqubo uya kunceda ekudalweni kombono weKhaya Lethu Sonke kweli phondo ngokuqinisekisa ukulingana ngokwesimo nangokusetyenziswa kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo: osoBhulu, isiNgesi nesiXhosa. Ukwaxhasa ze uphakamise ulwimi lwabantu abangevayo lwaseMzantsi Afrika, olwamaKhoi nolwaBathwa kwakunye nezinye iilwimi zoMzantsi Afrika ezisetyenziswa ngokusesikweni. Lo mgaqo-nkqubo wawiswa yipalamente yephondo ngenyanga yeSilimela ngo-2004.



2

UMGAQO-NKQUBO WEELWIMI WASENTSHONA KOLONI

kwinyanga yeSilimela ka-2001

Uqulunqwe yiKomiti yeeLwimi yaseNtshona Koloni, ibhodi egunyaziswe ngurhulumente wephondo laseNtshona Koloni.
1. IINJONGO

Ukuphumeza

* ICandelo 6 no-9 oMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika (uMthetho 108 ka-1996);
* ICandelo 5 loMgaqo-siseko waseNtshona Koloni (uMthetho 1 ka-1998);
* UMthetho weeLwimi weNtshona Koloni (uMthetho 13 ka-1998)
* UMthetho wePan South African Language Board (uMthetho 59 ka-1995)
* UMgaqo-nkqubo weeLwimi kaZwelonke (2003)
* Inkqubo IBatho Pele ukukhulisa nokwabelaba ngeKapa;
* IKapa elihlumayo, inkqubo-qhinga yophuhliso lweNtshona Koloni;
* Ikhwelo loRhulumente woMzantsi Afrika lwentsebenziswano kwimicimbi yoluntu
* Uphuhliso loqoqosho lwephondo nolukazwelonke.

2. IINJONGO

2.1 Ukukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezintathu zaseburhulumnteni zeNtshona Koloni, ezisisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi ngurhulumente wephondo nowengingqi beNtshona Koloni;

Ukuphakamisa inqanaba nokuphucula ukusetyenziswa kwezo lwimi bezingathathelwa ngqalelo ngaphambili nezazisaya kusetyenziswa ngabantu beNtshona Koloni, njengelwiimi zesiKhoi nezesiSan;

Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni likhaya elikhathalele wonke umntu ngokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi;

Ukuxhasa iphulo leBatho Pele lokukhonza abantu ngokungenamkhethe ngokukhuthaza ukufikeleleka ngokulinganayo kwiinkonzo neenkqubo zoluntu ngokususa imiqobo kunxibelelwano kungenjalo imiqobo yolwimi;

Ukuqinisekisa ukulinganiswa kweelwimi ezintathu zeNtshona Koloni njengoko kumisiwe ngumgaqo-siseko;

Ukuxhobisa kwanokubeka endaweni abo bantu iilwimi zabo bezingananzwanga ngaphambili;

Ukuphelisa ukungananzwa kolwimi lwesiXhosa kwiinkonzo zoluntu ngokwenza izibonelelo ezijoliswe ekuphuculeni nasekuphuhliseni ulwimi kwanokwazisa abantu ukuba olu lwimi lolunye lweelwimi ezisemthethweni;

Ukuqinisekisa ukuhlonitshwa nokukhuselwa kwamalungelo olwimi abantu beNtshona Koloni, ke ngoko kunqandwa ukusetyenziswa kwalo naluphi ulwimi kucalu-calulo lwabantu ngokwezini, ngokobuhlanga, ngokomgangatho, ngokweminyaka, ngokwenkolo, ngokwenkcubeko nangotyekelo ngokwesondo, okanye ulwimi olukhuthaza ubundlobongela;

Ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kwimicimbi yoluntu kwanokuphucula ubudlelwane ngokuphuhlisa ukwahluka kweelwimi;

Ukuphuhlisa nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni ngokuba negalelo kwiKapa elihlumayo, ngokunika uqeqesho neenkonzo ngeelwimi eziqondwayo ngamaqela athetha iilwimi ezahlukileyo;

Ukukhuthaza nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni (ezinjengesiSotho) neelwimi zemveli zeNtshona Koloni;

Ukwazisa abantu ngeemfuno zabantu abangamahomba eendlebe;

Ukuphuhlisa izibonelelo zokusetyenziswa kolwimi ngokuxhasa nangokwenza ukuba kubenakho ukuqeqeshwa iingcali zolwimi.

Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olufikelekayo kubo bonke abantu

3. AMALUNGISELELO OMGAQO-NKQUBO WOKUSETYENZISWA KWEELWIMI EZISEMTHETHWENI ENZIWA NGURHULUMENTE WEPHONDO

Iilwimi ezisemthethweni zePhondo sisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ezi lwimi zingasetyenziswa kwiingxoxo nakwezinye iinkqubo zePalamente neekomiti zayo zePhondo laseNtshona Koloni. IPalamente yaseNtshona Koloni mayenze amalungiselelo eenkonzo zokutolika nokutolikela kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngexesha lengxoxo kwiPalamente yePhondo nakuzo naziphi iikomiti zayo. Makwenziwe amalungiselelo okutolikela kulwimi lokuthetha ngezandla apho kukho imfuneko.

Ingxelo yaseburhulumenteni yeengxoxo zePalamente yePhondo mayigcinwe ngolwimi lwaseburhulumenteni ebekuxoxwa ngalo. Inguqulelo yawo nawaphi amacandelo engxelo eguqulelwe kulo naluphi ulwimi lwaseburhulumenteni, malwenziwe nguSosiba wePalamente yePhondo, ngexesha elamkelekileyo emva kwengxoxo.

Lonke uwiso-mthetho, iingxelo nezigqibo zaseburhulumenteni zePalamente yePhondo neekomiti mazibekho kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni. IPalamente ingenza amalungiselelo okuba uwiso-mthetho, iingxelo nezisombululo zaseburhulumenteni zenziwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni zize zenziwe zibekho nakwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni ngexesha elamkelekileyo.

Umthetho oyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo mawuthi usaziswa ube ubhalwe ngeelwimi zaseburhulumenteni ezimbini ubuncinane. Makusekwe inkqubo yokubolekisana ngokulinganayo kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni zephondo. USosiba wePalamente makagcine irejista kwindawo enye ukuze kulawulwe ukubolekisana kwimiqulu yemithetho eyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo.

Isaziso sengxoxo okanye isaziso esingafuni kuxoxwa kwiPalamente yePhondo masenziwe sibekho ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni. IPalamente yePhondo ingenza amalungiselelo okuba isaziso sengxoxo sibhalwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni, uguqulelo lolwimi lubekho emva kwexesha elamkelekileyo kwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni.

4. IZAZISO NEZIBHENGEZO ZASEBURHULUMENTENI

Zonke izaziso ezikhutshelwa ukwazisa abantu ngurhulumente wephondo mazikhutshwe ngesiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ekwenzeni oku urhulumente wengingqi makaqaphele iilwimi ezikhethwa ngabahlali beendawo zabo.

Zonke izaziso nezibhengezo zaseburhulumenteni ezipapashwa kwiGazethi yePhondo nguRhulumente wePhondo mazishicilelwe ngesiBhulu, isiXhosa. nesiNgesi. Xa zishicilelwa kwamanye amaphephandaba, kwanele ukushicilela la maxwebhu, izaziso nezibhengezo ngolwimi elingalo iphephandaba ekupapashwa kulo. Ukuba akukho phephandaba lishicilelwa ngolwimi oluthile, ezi zaziso okanye izibhengezo mazishicilelwe ngolo lwimi lwaseburhulumenteni kwelinye iphephandaba.

5. UNXIBELELWANO NEENKONZO EZIJOLISWE KUWONKE-WONKE

Naliphi ilungu okanye iziko lephondo okanye urhulumente wengingqi kunxibelelwano olubhaliweyo nolungabhalwanga lalo noluntu,nasekunikeni kwalo iinkonzo zoluntu, maliqinisekise ukuba oku kwenziwa ngendlela efanelekileyo, ngoncedo lweetoliki nabaguquleli beelwimi, nezinye iindlela zobugcisa ezinjengokupapashwa kwenkqubo ekumabonakude ngolunye ulwimi kunomathotholo nokubhala inguqulelo yokuthethwayo kumabonakude, nakuluphi olunye lweelwimi zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni, oku kuxhomekeke kwiimfuno zelungu okanye amalungu abahlali babo.

5.2 Naliphi ilungu loluntu lwaseNtshona Koloni linakho:

ukusebenzisa naluphi kwezi lwimi zintathu zaseburhulumenteni kunxibelelwano lwalo naliphi iziko lePhondo okanye uRhulumente wengingqi, ze

kuncedwe nangaluphi na olunye lweelwimi ezintathu zaseburhulumenteni kumaziko ePhondo naworhulumente weNgingqi apho kukho imfuneko ebonakalayo yonxibelelwano neenkonzo ngolo lwimi okuxhomekeke kwiimfuno nokukhethwa luluntu, kungalindelwa ukuba iziko elichaphazelekayo linxibelelane kwaye linike iinkonzo ngolo lwimi, oku kuya kwenziwa ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo woLwimi weMfundo kaZwelonke.


Kumbandela wonxibelelwano olubhaliweyo phakathi kukaRhulumente wePhondo noweNgingqi nabemi, ulwimi olukhethwa ngabahlali luya kusetyenziswa. Ukuba uRhulumente wePhondo noweNgingqi uqala unxibelelwano, ulwimi lwabahlali abancedwayo, njengomthetho luya kuqinisekisa iilwimi eziya kusetyenziswa. Oku kuya kuxhomekeka kuphicotho lokuthethwa kolwimi (language audit) oluthi lwenziwe ngamaxesha athile, ushicilelo lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi luya kukhutshwa ngolwimi okanye ngeelwimi zabemi abancedwayo.

Unxibelelwano lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi namazwe aphesheya luya kuba ngesiNgesi okanye ngolwimi olukhethwa lilizwe elichaphazelekayo.

UNXIBELELWANO LWANGAPHAKATHI

Amaqela karhulumente wephondo nawengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi ezisetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi kwisebe, naphakathi kwalo namanye amasebe, makubekho umthetho-siseko oqinisekisa ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi alukhethayo, nangaliphi ixesha.

Amaqumrhu karhulumente wephondo nowengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi eziya kusetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi olubhaliweyo nonxibelelwano ngekhompyutha, kwisebe naphakathi kwamasebe, xa zonke iinzame ezenziweyo zenziwe ngendlela eya kwenza zihlangabezane nomgaqo osekelwe ukusetyenziswa kolwimi.

URHULUMENTE WENGINGQI

Oorhulumente beengingqi mabaqaphele ukuba ukusetyenziswa kolwimi nokukhethwa ngabemi babo ngokwemiqathango yomgaqo-nkqubo wolwimi wephondo onika ithuba lokusebenzisa ulwimi.

Ekuqinisekiseni ukusetyenziswa kolwimi nezinto ezikhethwa ngabemi, oorhulumente bengingqi, kufuneka bathethane nabemi bendawo leyo iphantsi kwabo, bekwaphuhlisa, bephumeza, kananjalo bapapashe imigaqo-nkqubo yeelwimi.

ICANDELO LABUCALA

URhulumente wePhondo noweNgingqi baya kukhuthaza bacebise amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze imigaqo-nkqubo yawo yeelwimi evumelana nenkqubo yoMgaqo-nkqubo woLwimi wePhondo, bawaxhase kananjalo ekwenzeni oko.

Urhulumente wephondo noorhulumente beengingqi baya kwenza imigudu yokuphuhlisa ezona lwimi zibalulekileyo kurhwebo nokhenketho, umzekelo isiJamane, isiFrentshi, isiJapani njalo njalo. Urhulumente wephondo norhulumente weengingqi uya kucebisa imibutho engeyo karhulumente ekwenzeni oko, umzekelo ukucwangcisa nokuqulunqa umgaqo-nkqubo.

IIMPAWU EZALATHA INDLELA

Apho iqumrhu okanye iziko likarhulumente wephondo okanye weengingqi zisebizisa iibhodi ukwalatha ii-ofisi okanye iindawo zalo ezenza izinto ezithile, ezo bhodi zalathayo mazibhalwe ngeelwimi ezintathu zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni. Makusetyenziswe iilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngokulinganayo kwiimpawu ezalatha indlela ezingeyo nxalenye yezo ze-RTRN. Kumbandela wamagama ezitalato zengingqi, makuthathelwe ingqalelo abemi bengingqi. Izakhiwo ezithile zikarhulumente wenginqqi njengee-ofisi zikamasipala, iikliniki zempilo namathala eencwadi ziya kwalathwa ngeelwimi ezintathu ngawo onke amaxesha.


1xa kuthethwa ngoRhulumente wePhondo kuthethwa ngemisebenzi yesigqeba, yowiso-mthetho, yokujongana nomthetho neenkundla kwakunye nolawulo lukarhulumente ephondo.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni (IKomiti)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 28 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.99328.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Icandelo Lweelwimi
Ushicilelo
IMigaqo-nkqubo
W &gt uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
ISISHWANKATHELO
Emva kweminyaka emihlanu yokusebenzisana namanye amaqumrhu noluntu, iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni iwuqoshelisile uMgaqo-nkqubo Weelwimi waseNtshona Koloni, ongowohlobo lokuqala eMzantsi Afrika. Lo mgaqo-nkqubo uya kunceda ekudalweni kombono weKhaya Lethu Sonke kweli phondo ngokuqinisekisa ukulingana ngokwesimo nangokusetyenziswa kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo: osoBhulu, isiNgesi nesiXhosa. Ukwaxhasa ze uphakamise ulwimi lwabantu abangevayo lwaseMzantsi Afrika, olwamaKhoi nolwaBathwa kwakunye nezinye iilwimi zoMzantsi Afrika ezisetyenziswa ngokusesikweni. Lo mgaqo-nkqubo wawiswa yipalamente yephondo ngenyanga yeSilimela ngo-2004.
UMGAQO-NKQUBO WEELWIMI WASENTSHONA KOLONI
Uqulunqwe yiKomiti yeeLwimi yaseNtshona Koloni, ibhodi egunyaziswe ngurhulumente wephondo laseNtshona Koloni.
IINJONGO
Ukuphumeza
ICandelo 5 loMgaqo-siseko waseNtshona Koloni (uMthetho 1 ka-1998);
UMthetho weeLwimi weNtshona Koloni (uMthetho 13 ka-1998)
UMgaqo-nkqubo weeLwimi kaZwelonke
IKapa elihlumayo, inkqubo-qhinga yophuhliso lweNtshona Koloni;
Ikhwelo loRhulumente woMzantsi Afrika lwentsebenziswano kwimicimbi yoluntu
IINJONGO
Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni likhaya elikhathalele wonke umntu ngokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
Ukuxhasa iphulo leBatho Pele lokukhonza abantu ngokungenamkhethe ngokukhuthaza ukufikeleleka ngokulinganayo kwiinkonzo neenkqubo zoluntu ngokususa imiqobo kunxibelelwano kungenjalo imiqobo yolwimi;
Ukuqinisekisa ukulinganiswa kweelwimi ezintathu zeNtshona Koloni njengoko kumisiwe ngumgaqo-siseko;
Ukuphelisa ukungananzwa kolwimi lwesiXhosa kwiinkonzo zoluntu ngokwenza izibonelelo ezijoliswe ekuphuculeni nasekuphuhliseni ulwimi kwanokwazisa abantu ukuba olu lwimi lolunye lweelwimi ezisemthethweni;
Ukuqinisekisa ukuhlonitshwa nokukhuselwa kwamalungelo olwimi abantu beNtshona Koloni, ke ngoko kunqandwa ukusetyenziswa kwalo naluphi ulwimi kucalu-calulo lwabantu ngokwezini, ngokobuhlanga, ngokomgangatho, ngokweminyaka, ngokwenkolo, ngokwenkcubeko nangotyekelo ngokwesondo, okanye ulwimi olukhuthaza ubundlobongela;
Ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kwimicimbi yoluntu kwanokuphucula ubudlelwane ngokuphuhlisa ukwahluka kweelwimi;
Ukuphuhlisa nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni ngokuba negalelo kwiKapa elihlumayo, ngokunika uqeqesho neenkonzo ngeelwimi eziqondwayo ngamaqela athetha iilwimi ezahlukileyo;
Ukukhuthaza nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni (ezinjengesiSotho) neelwimi zemveli zeNtshona Koloni;
Ukwazisa abantu ngeemfuno zabantu abangamahomba eendlebe;
Ukuphuhlisa izibonelelo zokusetyenziswa kolwimi ngokuxhasa nangokwenza ukuba kubenakho ukuqeqeshwa iingcali zolwimi.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olufikelekayo kubo bonke abantu
AMALUNGISELELO OMGAQO-NKQUBO WOKUSETYENZISWA KWEELWIMI EZISEMTHETHWENI ENZIWA NGURHULUMENTE WEPHONDO
Iilwimi ezisemthethweni zePhondo sisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ezi lwimi zingasetyenziswa kwiingxoxo nakwezinye iinkqubo zePalamente neekomiti zayo zePhondo laseNtshona Koloni. IPalamente yaseNtshona Koloni mayenze amalungiselelo eenkonzo zokutolika nokutolikela kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngexesha lengxoxo kwiPalamente yePhondo nakuzo naziphi iikomiti zayo. Makwenziwe amalungiselelo okutolikela kulwimi lokuthetha ngezandla apho kukho imfuneko.
Ingxelo yaseburhulumenteni yeengxoxo zePalamente yePhondo mayigcinwe ngolwimi lwaseburhulumenteni ebekuxoxwa ngalo. Inguqulelo yawo nawaphi amacandelo engxelo eguqulelwe kulo naluphi ulwimi lwaseburhulumenteni, malwenziwe nguSosiba wePalamente yePhondo, ngexesha elamkelekileyo emva kwengxoxo.
Lonke uwiso-mthetho, iingxelo nezigqibo zaseburhulumenteni zePalamente yePhondo neekomiti mazibekho kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni. IPalamente ingenza amalungiselelo okuba uwiso-mthetho, iingxelo nezisombululo zaseburhulumenteni zenziwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni zize zenziwe zibekho nakwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni ngexesha elamkelekileyo.
Umthetho oyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo mawuthi usaziswa ube ubhalwe ngeelwimi zaseburhulumenteni ezimbini ubuncinane. Makusekwe inkqubo yokubolekisana ngokulinganayo kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni zephondo. USosiba wePalamente makagcine irejista kwindawo enye ukuze kulawulwe ukubolekisana kwimiqulu yemithetho eyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo.
Isaziso sengxoxo okanye isaziso esingafuni kuxoxwa kwiPalamente yePhondo masenziwe sibekho ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni. IPalamente yePhondo ingenza amalungiselelo okuba isaziso sengxoxo sibhalwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni, uguqulelo lolwimi lubekho emva kwexesha elamkelekileyo kwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni.
IZAZISO NEZIBHENGEZO ZASEBURHULUMENTENI
Zonke izaziso nezibhengezo zaseburhulumenteni ezipapashwa kwiGazethi yePhondo nguRhulumente wePhondo mazishicilelwe ngesiBhulu, isiXhosa. nesiNgesi. Xa zishicilelwa kwamanye amaphephandaba, kwanele ukushicilela la maxwebhu, izaziso nezibhengezo ngolwimi elingalo iphephandaba ekupapashwa kulo. Ukuba akukho phephandaba lishicilelwa ngolwimi oluthile, ezi zaziso okanye izibhengezo mazishicilelwe ngolo lwimi lwaseburhulumenteni kwelinye iphephandaba.
UNXIBELELWANO NEENKONZO EZIJOLISWE KUWONKE-WONKE
Naliphi ilungu okanye iziko lephondo okanye urhulumente wengingqi kunxibelelwano olubhaliweyo nolungabhalwanga lalo noluntu,nasekunikeni kwalo iinkonzo zoluntu, maliqinisekise ukuba oku kwenziwa ngendlela efanelekileyo, ngoncedo lweetoliki nabaguquleli beelwimi, nezinye iindlela zobugcisa ezinjengokupapashwa kwenkqubo ekumabonakude ngolunye ulwimi kunomathotholo nokubhala inguqulelo yokuthethwayo kumabonakude, nakuluphi olunye lweelwimi zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni, oku kuxhomekeke kwiimfuno zelungu okanye amalungu abahlali babo.
Naliphi ilungu loluntu lwaseNtshona Koloni linakho:
ukusebenzisa naluphi kwezi lwimi zintathu zaseburhulumenteni kunxibelelwano lwalo naliphi iziko lePhondo okanye uRhulumente wengingqi, ze kuncedwe nangaluphi na olunye lweelwimi ezintathu zaseburhulumenteni kumaziko ePhondo naworhulumente weNgingqi apho kukho imfuneko ebonakalayo yonxibelelwano neenkonzo ngolo lwimi okuxhomekeke kwiimfuno nokukhethwa luluntu, kungalindelwa ukuba iziko elichaphazelekayo linxibelelane kwaye linike iinkonzo ngolo lwimi, oku kuya kwenziwa ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo woLwimi weMfundo kaZwelonke.
Kumbandela wonxibelelwano olubhaliweyo phakathi kukaRhulumente wePhondo noweNgingqi nabemi, ulwimi olukhethwa ngabahlali luya kusetyenziswa. Ukuba uRhulumente wePhondo noweNgingqi uqala unxibelelwano, ulwimi lwabahlali abancedwayo, njengomthetho luya kuqinisekisa iilwimi eziya kusetyenziswa. Oku kuya kuxhomekeka kuphicotho lokuthethwa kolwimi (language audit) oluthi lwenziwe ngamaxesha athile, ushicilelo lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi luya kukhutshwa ngolwimi okanye ngeelwimi zabemi abancedwayo.
Unxibelelwano lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi namazwe aphesheya luya kuba ngesiNgesi okanye ngolwimi olukhethwa lilizwe elichaphazelekayo.
UNXIBELELWANO LWANGAPHAKATHI
Amaqela karhulumente wephondo nawengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi ezisetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi kwisebe, naphakathi kwalo namanye amasebe, makubekho umthetho-siseko oqinisekisa ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi alukhethayo, nangaliphi ixesha.
Amaqumrhu karhulumente wephondo nowengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi eziya kusetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi olubhaliweyo nonxibelelwano ngekhompyutha, kwisebe naphakathi kwamasebe, xa zonke iinzame ezenziweyo zenziwe ngendlela eya kwenza zihlangabezane nomgaqo osekelwe ukusetyenziswa kolwimi.
Oorhulumente beengingqi mabaqaphele ukuba ukusetyenziswa kolwimi nokukhethwa ngabemi babo ngokwemiqathango yomgaqo-nkqubo wolwimi wephondo onika ithuba lokusebenzisa ulwimi.
Ekuqinisekiseni ukusetyenziswa kolwimi nezinto ezikhethwa ngabemi, oorhulumente bengingqi, kufuneka bathethane nabemi bendawo leyo iphantsi kwabo, bekwaphuhlisa, bephumeza, kananjalo bapapashe imigaqo-nkqubo yeelwimi.
ICANDELO LABUCALA
URhulumente wePhondo noweNgingqi baya kukhuthaza bacebise amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze imigaqo-nkqubo yawo yeelwimi evumelana nenkqubo yoMgaqo-nkqubo woLwimi wePhondo, bawaxhase kananjalo ekwenzeni oko.
Urhulumente wephondo noorhulumente beengingqi baya kwenza imigudu yokuphuhlisa ezona lwimi zibalulekileyo kurhwebo nokhenketho, umzekelo isiJamane, isiFrentshi, isiJapani njalo njalo. Urhulumente wephondo norhulumente weengingqi uya kucebisa imibutho engeyo karhulumente ekwenzeni oko, umzekelo ukucwangcisa nokuqulunqa umgaqo-nkqubo.
IIMPAWU EZALATHA INDLELA
Apho iqumrhu okanye iziko likarhulumente wephondo okanye weengingqi zisebizisa iibhodi ukwalatha ii-ofisi okanye iindawo zalo ezenza izinto ezithile, ezo bhodi zalathayo mazibhalwe ngeelwimi ezintathu zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni. Makusetyenziswe iilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngokulinganayo kwiimpawu ezalatha indlela ezingeyo nxalenye yezo ze-RTRN. Kumbandela wamagama ezitalato zengingqi, makuthathelwe ingqalelo abemi bengingqi. Izakhiwo ezithile zikarhulumente wenginqqi njengee-ofisi zikamasipala, iikliniki zempilo namathala eencwadi ziya kwalathwa ngeelwimi ezintathu ngawo onke amaxesha.
xa kuthethwa ngoRhulumente wePhondo kuthethwa ngemisebenzi yesigqeba, yowiso-mthetho, yokujongana nomthetho neenkundla kwakunye nolawulo lukarhulumente ephondo.
YAYAMENE
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni (IKomiti)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.9999.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNkonzo > Ezokuzonwabisa & Nezemidlalo > Uqeqesho & Nophuhliso > Iziko Loqeqesho KwezeMidlalo: Uphuhliso Lweembaleki Nabaqeqeshi

Iziko Loqeqesho KwezeMidlalo: Uphuhliso Lweembaleki Nabaqeqeshi






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO






INKCAZELO:

Iziko Loqeqesho Kwezemidlalo libonelela ngenkxaso kwiimbaleki nakubaqeqeshi abanika ithemba kwimidlalo enqabileyo. Ligxininisa kwiintlobo zemidlalo ezisibhozo ze libonelele ngezi nkonzo zilandelayo:
* iinkqubo zokuchongwa kwetalente
* iinkampu zoqeqesho kwiimbaleki zemidlalo enqabileyo
* iindibano zabaqeqeshi abaziintloko
* ukuvavanywa kweembaleki zemidlalo enqabileyo.



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans | Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa

YAYAMENE

* Ukuqeqeshwa Kweenkokheli ZezeMidlalo (IiNkonzo)
* Junior Dipapadi (Junior Sport Training) (IiNkonzo) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.9999.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Uqeqesho & Nophuhliso
Iziko Loqeqesho KwezeMidlalo: Uphuhliso Lweembaleki Nabaqeqeshi
Iziko Loqeqesho KwezeMidlalo: Uphuhliso Lweembaleki Nabaqeqeshi
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Iziko Loqeqesho Kwezemidlalo libonelela ngenkxaso kwiimbaleki nakubaqeqeshi abanika ithemba kwimidlalo enqabileyo. Ligxininisa kwiintlobo zemidlalo ezisibhozo ze libonelele ngezi nkonzo zilandelayo:
iinkqubo zokuchongwa kwetalente iinkampu zoqeqesho kwiimbaleki zemidlalo enqabileyo iindibano zabaqeqeshi abaziintloko ukuvavanywa kweembaleki zemidlalo enqabileyo.
La mabakala amaziko:
Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.99land_bill.2010-03-25.xh.txt</fn>
IPHONDO LEMPUMA-KOLONI
UMTHETHO OYILWAYO WOKUNIKEZELWA
KOMHLABA WEPHONDO LEMPUMA-KOLONI, 1999
Ongeniswayo
ILUNGU LESIGQEBA ESILAWULAYO ELIJONGENE NEZINDLU NOORULUMENTE BENGINGQI
UMTHETHO OYILWAYO
Wokubonelela ngokufunyanwa nokunikezelwa komhlaba kaRhulumente wePhondo leMpuma-Koloni nangezinto eziphathelele kuwo.
UMISELWA yiNdlu yoWiso-mthetho yePhondo leMpuma-Koloni ngolu hlobo:
Iinkcazelo zamagama
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba imeko ekuthethelwa phantsi kwayo yalatha ngolunye uhlobo:
fumana" kuquka ukuthenga, ukuhlutha, ukutshintshiselana, ukuqeshisa okanye ukufunyanwa komhlaba njengesipho, ukuqosheliswa kwesivumelwano sokufumaneka komhlaba ngokuphathelele kumhlaba nokubhaliswa kwamalungelo enene aphathelele kumhlaba kusenzelwa uRhulumente kwaye igama elithi "ukufumana" liya kuba nentsingiselo efanayo;
umntu onelungelo lomhlaba" kuthethwa nawuphi na umntu, iqumrhu okanye umbutho othi ufumane umhlaba ophantsi kolawulo lukaRhulumente wePhondo okanye naliphi na ilungelo kuloo mhlaba;
nikezela" kuquka intengiso, ukutshintshiselana, ukuqeshisa okanye isipho somhlaba (kuqukwa nokunikezelwa komhlaba mahala ithuba elithile), ukuqosheliswa kwesivumelwano sokufumaneka komhlaba ngokuphathelele kumhlaba, siqoshelisa naye nawuphi na umntu onelungelo lomhlaba nokubhaliswa kwalo naliphi na ilungelo lokwenene okanye ilungelo lomntu ngokuphathelele kumhlaba kulungiselelwa umntu lowo unelungelo lomhlaba kwaye igama elithi "ukunikezela" liya kuba nentsingiselo efanayo;
iNgxowa-mali" kuthethwa iNgxowa-mali yezemiHlaba yePhondo leMpuma-Koloni esekwe phantsi kwecandelo 6;
uRhulumente" kuthethwa uRhulumente wePhondo leMpuma-Koloni othathwa njengephondo leRiphabhlikhi yoMzantsi-Afrika ngokwemigaqo yecandelo le-103 (a) lomGaqo-siseko;
umhlaba" kuqukwa nayiphi na inzala yomhlaba "isivumelwano sokufumaneka komhlaba" kuthethwa nasiphi na isivumewano esibhaliweyo esinikezela ilungelo lokuphuhliswa kwawo nawuphi na umhlaba, linikezelwa kumntu ongomnye nongenguye umnini-mhlaba, ewamkela njengengxaki yakhe, naphantsi kwemigaqo neemeko ekunokuvunyelwana ngazo;
iNdlu yoWiso-mthetho" kuthethwa iNdlu yoWiso-mthetho yePhondo leMpuma-Koloni;
iLungu lesiGqeba" kuthethwa iLungu okanye amaLungu esiGqeba amiselwe ukuphuhlisa iinjongo zawo nawuphi na umgaqo phantsi kwalo Mthetho, emiselwa yiNkulumbuso yePhondo;
iNkulumbuso" kuthethwa iNkulumbuso yePhondo njengokuba kuchaziwe phantsi kwecandelo le-125 lomGaqo-siseko;
iPhondo" kuthethwa iPhondo leMpuma-Koloni ekubhekiselelwa kulo kwicandelo le-103 (a) lomGaqo-siseko;
umhlaba wePhondo" kuthethwa nawuphi na umhlaba ophantsi kukaRhulumente obhaliswe phantsi komhlathi wama-28 weShedyuli 6 yomGaqo-siseko ndawonye nawo nawuphi na umhlaba ofunyenwe nguRhulumente ngokwemigaqo yalo Mthetho.
umBhalisi wamaLungelo omHlaba" kuthethwa umBhalisi wamaLungelo omHlaba njengoko kuchaziwe kuMthetho woBhaliso lwamaLungelo omHlaba we-1937 (uMthetho onguNo. 47 we-1937);
ummiselo" kuthethwa nawuphi na ummiselo omiselweyo nosebenzayo phantsi kwalo Mthetho;
uMphathiswa" kuthethwa iLungu lesiGqeba elijongene neziNdlu nooRhulmente beeNgingqi kwiPhondo leMpuma-Koloni;
lo Mthetho" kuqukwa nemimiselo ephantsi kwawo;
igqiza elijongene neNgxowa-mali yePhondo" kuthethwa iGqiza elijongene nengxowa-mali yePhondo njengoko kuchaziwe phantsi koMthetho olawula imali kaRhulumente we-1994 (uMthetho onguNo. 1 we-1994) (Mpuma-Koloni);
Ukufunyanwa nokunikezelwa komhlaba
INkulumbuso isenokuthi, ngokukhokelwa yimigaqo neemeko ezithile xa ibona kufanelekile, ifumane umhlaba okanye inikezele ngomhlaba wePhondo.
Umhlaba ofunyenwe phantsi kwemigaqo ekwicandelwana uya kuba phantsi koRhulumente.
Imiqathango ephantsi kwecandelwana ayiyi kuyikhuphela ecaleni iNkulumbuso okanye umntu onelungelo lomhlaba ekuthobeleni naluphi na uxanduva oluphantsi kwemigaqo yaso nasiphina isivumelwano sobunini esibhalisiweyo.
UmPhathiswa uya kuqinisekisa ukuba uxwebhu olulungelelanisiweyo luyamiselwa luze lugcinwe lukwimo efanelekileyo khona ukuze lube nokubonisa wonke umhlaba wePhondo.
UmPhathiswa uya kuqulunqa ingxelo yonyaka eyiqulunqela iNdlu yoWiso-mthetho apho aya kuchaphazela le miba ilandelayo:
iinkcukacha zazo zonke izicelo ezibhaliweyo zokufumana umhlaba wePhondo eziye zafunyanwa;
iinkcukacha zako konke ukunikezelwa komhlaba wePhondo ndawonye nako nakuphi na ukufunyanwa komhlaba ngokutsha njengoko kuchatshazelwe phantsi kwecandelo lesi-3, kuqukwa:
inkcazelo ezeleyo yomhlaba ekunikezelwe ngawo;
ii umyinge womhlaba ekunikezelwe ngawo;
iii amagama abantu onikezelwe kubo;
ixabiso othengiswe ngalo, ukuba likho, elihlawulelwa umhlaba ekunikezelwe ngawo;
nazo naziphi na iimeko ezisisithintelo ngokuphathelele kumhlaba ekunikezelwe ngawo.
Ilungelo lokufumana ngokutsha umHlaba wePhondo
INkulumbuso isenokulifumana ilungelo elingakwicala likaRhulumente lokuba umntu onelungelo lomhlaba okanye indlalifa yamalungelo omntu onelungelo lomhlaba, akayi kunikezela ngomhlaba kwisithuba seminyaka elishumi ubuninzi, ukususela kumhla wobhaliso lokuqala lomhlaba egameni lomntu onelungelo lomhlaba, ngaphandle kokuba isaziso sentengiso esibhaliweyo sithe sanikezelwa kuRhulumente ize iNkulumbuso ibe isilele ukusebenzisa ilungelo lokufumana umhlaba.
Ngesicelo seNkulumbuso umbhalisi wamalungelo omhlaba uya kufakela kuxwebhu lwamalungelo omhlaba ubukho belungelo ekubhekiselelwa kulo kwicandelwana okanye aphumeze ilungelo elo ngohlobo abona lufanelekile kwaye ngoko ke elo lungelo liya kusebenza kubo bonke abantu ngaphandle komntu (kuqukwa noRhulumente) onetyala lemali-mboleko okanye ityala elilelinye obambise ngomhlaba phambi kokufakelwa kwelungelo elikhankanyiweyo kuxwebhu lwamalungelo omhlaba lomhlaba ololo hlobo; kwaye umbhalisi wamalungelo omhlaba uya kuhlomela okanye arhoxise naliphi na ilungelo xa iNkulumbuso ifikelele kwisigqibo sokurhoxisa okanye sokuhlomela ilungelo elo njengoko kuchaziwe kwicandelwana lesi .
INkulumbuso iya kunika isaziso kumntu oselungelweni lomhlaba ngenjongo yayo yokusebenzisa ilungelo lokufumana umhlaba ikwenza oko kwisithuba seentsuku ezingama-45 emva kokufumana isaziso esibhaliweyo sentengiso elindelekileyo yomhlaba neyenziwa ngumntu oselungelweni lomhlaba.
Ukuba iNkulumbuso ikhetha ukulisebenzisa ilungelo, ixabiso lomhlaba liya kuqinisekiswa:
ngesivumelwano esiphakathi kukaRhulumente nomntu oselungelweni lomhlaba; okanye ukuba akukho sivumelwano kunokufikelelwa kuso kwisithuba seentsuku ezingama-60 ukususela kumhla wesaziso ekubhekiselelwa kuso kwicandelwana lesi- , liqinisekiswa ngumlamli owonyulwe ngesivumelwano esiphakathi kukaRhulumente nomthengisi-mhlaba okanye ekusileleni kwesivumelwano, umlamli owonyulwe yiNkulumbuso, kwaye imigaqo yoMthetho woLamlo we-1965 (uMthetho onguNo. 42 we-1965) uya kusebenza.
INkulumbuso iya kuthi, emva kokuqinisekiswa kwexabiso lentengiso njengoko kuchatshazelwe kwicandelwana lesi , inike isaziso esibhaliweyo sokugqibela kumntu onelungelo lomhlaba ngokusebenzisa kwayo ilungelo lokufunyanwa komhlaba ngokutsha kwaye loo nquleqhu iya kuqosheliswa ngethuba elingelide.
INkulumbuso isenokufakela okanye irhoxise naliphi na ilungelo phantsi kwecandelwana loku , ukuba oko akubeki bunzima phezu komntu onelungelo lomhlaba.
Ukusayinwa kwamaxwebhu
Ukuba iNkulumbuso ithe yafumana okanye yanikezela ngawo nawuphi na umhlaba wePhondo ngokwemigaqo ephantsi kwecandelo lesi-2, iya kuthi isayine okanye iyalele ukuba kusayinwe egameni likaRhulumente onke amaxwebhu afanelekileyo esivumelwano namaxwebhu angamanye anokuthi afuneke ngokusemthethweni avumela ukufunyanwa okanye ukunikezelwa komhlaba.
Onke amaxwebhu aya kusayinwa egameni likaRhulumente nguye nawuphi na umntu ogunyaziselwe oko yiNkulumbuso, egunyaziselwa ukusayinela umhlaba jikelele okanye umhlaba ochaphazelekayo kuphela okanye umhlaba wePhondo.
Ukunikezelwa kwamagunya nemisebenzi
INkulumbuso isenokunikezela, ngokubhekiselele kumhlaba jikelele okanye kumhlaba ochaphazelekayo okanye kumhlaba wePhondo, kuye nawuphi na uMphathiswa ngalo naliphi na igunya okanye uxanduva olunikezelwe kuyo kwicandelo 2, 3 okanye 4.
Ukuba iNkulumbuso inikezela kumPhathiswa naliphi na igunya elinikezelwe kuyo, umPhathiswa lowo uya kuba namagunya kwanoxanduva olunikezelwe kuye ngokuphathelele ekusetyenzisweni kwegunya ekunikezelwe ngalo.
UMphathiswa usenokuthi ngokuphathelele kumhlaba jikelele okanye kumhlaba ochaphazelekayo okanye kumhlaba wePhondo, anikezele ngalo naliphi na igunya okanye uxanduva olunikezelwe kuye ngulo Mthetho okanye ngokwemigaqo yalo mThetho kulo naliphi na igosa elikwinkonzo yobuRhulumente.
INgxowa-mali yomHlaba yePhondo leMpuma-Koloni
Kusekwa ingxowa-mali eya kwaziwa njengeNgxowa-mali yomHlaba yePhondo leMpuma-Koloni.
Yonke imali efanele kuhlawulwa kuRhulumente xa kuthe kwanikezelwa ngawo nawuphi na umhlaba wePhondo ngaphandle komhlaba oqeshiswayo, iya kufakwa kwiNgxowa-mali kwaye yonke inkcitho eyenziweyo nguRhulumente ekufunyanweni komhlaba ngaphandle komhlaba oqeshiswayo, iya kuhlawulwa kwimali ephuma eNgxoweni.
Ingxowa-mali iya kuqulatha izixa-mali ezifanele kufakwa kule Ngxowa-mali ngokwemigaqo yecandelwana 2;
yonke imali ethi isetyenziswe yiNdlu yoWiso-mthetho kumathuba ngamathuba ekufunyanweni komhlaba wePhondo nguRhulumente nayo nayiphi na imali esetyenziselwa ukuthenga umhlaba wePhondo kuye nakuwuphi na umnini-mhlaba.
Ngaphandle kokuphikisana nayo nayiphi na into equlathwe kuMthetho weMalikaRhulumente wePhondo we-1994 (uMthetho onguNo. 1 we-1994)(Mpuma-Koloni), yonke imali yeNgxowa ingasetyenziswa kuphela kwiinjongo ezichatshazelwe kulo Mthetho.
Igqiza elijongene neNgxowa-mali kaRhulumente lingamisela imigaqo yokulawulwa kweNgxowa-mali;
iinkqubo eziphathelele ekukhutshweni kwemali kwiNgxowa-mali kwanokufakwa kwemali eNgxoweni;
indlela ekunokugcinwa nekunokulondolozwa ngayo iiakhawunti zeNgxowa-mali nawuphi na umbandela eliwubona ufanelekile okanye ungxamisekile ukuba umiselwe ngokuphathelele kulawulo lweNgxowa-mali.
INtloko yeSebe leZindlu nooRhulumente beeNgingqi iya kuba, ngokwemigaqo yalo Mthetho, noxanduva lolawulo lweNgxowa-mali, kwaye, ngokweenjongo zemimiselo emiselwe phantsi koMthetho wezeMali kaRhulumente wePhondo we-1994 (uMthetho onguNo.1 we-1994) (Mpuma-Koloni), iya kuba ligosa elilawulayo ngokuphathelele kwimali eseNgxoweni kwaye iya kugcina ezo akhawunti zithe zamiselwa.
Iincwadi neengxelo zeakhawunti ndawonye nephepha elibonisa umyinge weNgxowa-mali, konke oku kuya kuphicothwa minyaka le nguMphicothi-jikelele.
UMphicothi-jikelele usenokufuna ukuba nawuphi na umntu akhuphe zonke iincwadi, iirejista namaxwebhu akuye okanye aphantsi kolawulo lwakhe acinga ukuba zingaluncedo ekuphicothweni ekubhekiselelwa kuko kulo kumhlathi khona ukuze zibe nokuhlolwa.
Imali engaphezulu eNgxoweni engekabi nakusetyenziswa ekuthengweni komhlaba wePhondo iya kugcinwa ngendlela eya kumiselwa nguMphathiswa wezeMali.
UMphathiswa uya kuthi alungise ingxelo yonyaka aya kuyandlala kwisiGqeba sePhondo leMpuma-Koloni nakwiNdlu yoWiso-mthetho ecacisa ngemeko yeNgxowa-mali nangenkcitho ecetywayo kwiNgxowa-mali.
Imimiselo nezikhokelo zomgaqo-nkqubo
INkulumbuso ingathi, ngokubonisana neGqiza elijongene neMali yePhondo, yenze imimiselo ebona ifanelekile okanye ingxamisekile ukufezekisa iinjongo zalo Mthetho.
INkulumbuso ingathi, ngokubonisana neGqiza elijongene neMali yePhondo, ikhuphe izikhokelo zomgaqo-nkqubo ezibona zifanelekile ekukhokeleni imisebenzi yamagosa karhulumente ukufezekisa iinjongo zalo Mthetho.
Ukusetyenziswa kwalo Mthetho
Ukuba imigaqo yalo Mthetho ayingqinelani nemigaqo yeminye iMithetho ephathelele ekufunyanweni komhlaba nasekunikezelweni komhlaba wePhondo, yimigaqo yalo Mthetho eya kuthi isetyenziswe.
Ukubethelelwa kweMithetho
Nayiphi na into eyenzekayo ngokuphathelele kumhlaba wePhondo ethe yenzeka emva komhla wama-27 kuTshaziimpuzi 1994 naphambi kokusebenza kwalo Mthetho, nebinokuthathwa njengesemthethweni kodwa ngesizathu sokuphela kwelungelo lomntu othile okanye ukungabikho kwegunya elinikezelwe kumntu ongomnye okanye kwiNkulumbuso, kuMphathiswa okanye kulo naliphi na igosa elikwinkonzo kaRhulumente, loo nto iya kuthathwa njengento eyenzeke ngokusemthethweni.
IsiHloko esifutshane
Lo Mthetho uya kwaziwa ngokuba nguMthetho wokuNikezelwa komHlaba weMpuma-Koloni,we-1999.
IMEMORANDAM ENIKA INKCAZELO
UMTHETHO OYILWAYO WOKUNIKEZELWA KOMHLABA, 1999 (WEMPUMA-KOLONI)
ICANDELO A
Imithetho-siseko jikelele
Eyona njongo iphambili yoMthetho oyilwayo kukumisela ubuchule obufanelekileyo bowiso-mthetho nobolawulo ekulawulweni komhlaba kaRhulumente wePhondo leMpuma-Koloni. Uxanduva olupheleleyo lokufunyanwa nokunikezelwa komhlaba luya kuba semagxeni eNkulumbuso kwaye siya kwenziwa isibonelelo sokuba iNkulumbuso ibe nokunikezela ngegunya lolu xanduva kuMphathiswa nakumagosa akwinkonzo kaRhulumente wePhondo.
UMthetho oyilwayo ubonelela ngokubhaliswa kwelungelo kuxwebhu lwamalungelo omhlaba wephondo xa sukuba unikezelwa kumntu othile. URhulumente wePhondo uya kuba nalo ilungelo lokuba awufumane kwakhona lo mhlaba xa umthengi wokuqala enomnqweno wokuwuthengisa kwisithuba seminyaka elishumi ukususela kumhla watanci wokuthengwa kwawo.
Zininzi iindlela eziqulunqiweyo kulo Mthetho uyilwayo ukuphakamisa umgangatho woxanduva lobutyala kulawulo lomhlaba. Ngale ndlela, kwenziwa isibonelelo sokuphalazwa kweengxelo zonyaka kwiNdlu yoWiso-mthetho yePhondo leMpuma-Koloni ngokuphathelele kunikezelo lomhlaba nangokubhekiselele kwimeko yeNgxowa-mali yomHlaba.
UMthetho oyilwayo useka iNgxowa-mali yomHlaba eya kuba yingxowa-mali eyenzelwe ukuba isetyenziselwe ukuthenga umhlaba ngeenjongo zophuhliso, kuqukwa ukwakhiwa kwezindlu, imiba yempilo, eyemfundo, eyentlalontle, eyemidlalo nolonwabo njalonjalo konke oko kusenziwa nguRhulumente wePhondo.
ICANDELO B
Uphengululo lomhlathi ngamnye
UMHLATHI 1. - iinkcazelo zamagama
UMHLATHI 2. - uvumela iNkulumbuso ukuba ibe nokufumana okanye ibe nokunikezela ngomhlaba ophantsi kukaRhulumente wePhondo. UMphathiswa kufuneka enoxwebhu olubonisa wonke umhlaba kaRhulumente. Kwakhona uMphathiswa kufuneka enze ingxelo kwiNdlu yoWiso-mthetho yePhondo leMpuma-Koloni ngokuthe kwenzeka ngokuphathelele kumhlaba wephondo.
UMHLATHI 3. - ubonelela ngokubhaliswa kwamalungelo okufunyanwa ngokutsha komhlaba ebekunikezelwe ngawo nguRhulumente wePhondo. La malungelo anesolotya elibophelela umnini-mhlaba lokuba kufuneka kuqala awunikezele umhlaba kuRhulumente wePhondo. Kukwakho nezibonelelo ezenziweyo eziphathelele ekuhlonyelweni okanye ekurhoxisweni kwala malungelo.
UMHLATHI 4. - Eli candelo lenza isibonelelo sokuba iNkulumbuso okanye ummeli wayo abe nokuqoshelisa amaxwebhu ezivumelwano ayimfanelo ndawonye namanye amaxwebhu ekufuneka ebhaliswe kwiOfisi yoBhaliso lwamaLungelo omHlaba.
UMHLATHI 5. - Eli candelo libonelela ngokunikezelwa komsebenzi yiNkulumbuso kuMphathiswa nokothulwa komsebenzi emagxeni oMphathiswa unikezelwe kumagosa akwinkonzo kaRhulumente wePhondo.
UMHLATHI 6. - Eli candelo libonelela ngokusekwa kweNgxowa-mali yomHlaba weMpuma-Koloni nangeendlela zolawulo lwezemali ngokuphathelele ekusebenzeni kwale Ngxowa-mali. Igosa elilawulayo liyonyulwa kwaye kwenziwa isibonelelo sokufakwa kweengxelo kwiNdlu yoWiso-mthetho yePhondo nokuphicothwa kweNgxowa-mali nguMphicothi-zincwadi- Jikelele.
UMHLATHI 7. - Uvumela iNkulumbuso ukuba ibe nokwenza imimiselo ize inike nemiyalelo ngokuphathelele kwimiba yolawulo lomhlaba.
UMHLATHI 8. - Ubonelela ngokusetyenziswa koMthetho.
UMHLATHI 10. - Isihloko esifutshane.
<fn>GOV-ZA.About.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Malunga
MALUNGA
SIZINIKELE KUBO BONKE ABO BAZINIKELE EKUFEZEKISENI AMAPHUPHA OLAWULO LUKARHULUMENTE NGENTANDO YESININZI EMZANTSI AFRIKA.
I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe ubukhulu becala kubemi baseNtshona Koloni, inikezela ngolwazi ngoorhulumente bamakhaya, abamaphondo nokazwe-lonke. Ilinyathelo likaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni, ngentsebenziswano noorhulumente bamakhaya kunye nokazwe-lonke, inikezela ngendlela elula yokufikelela kulwazi ngeenkonzo zikarhulumente.
Ukuza kuthi gxa ngoku, ukuze bakwazi ukufumana ulwazi neenkonzo, abemi bekusoloko kufuneka bazi ukuba leliphi na icandelo elinikezela ngolo lwazi okanye loo nkonzo. NgeCape Gateway, ulwazi lunikezelwa ngendlela efunwa ngulooo mntu ulufunayo.
Iziko loqhagamshelwano - 0860 142 142 (kwiintsuku zeveki 8:00 - 16:00; uhlawula imali yomnxeba owutsalela useKapa nokuba uphi na apha eMzantsi Afrika)
Ezi ndlela zintathu zoqhagamshelwano zijoliswe ekwenzeni le nkonzo ye-Cape Gateway ifumaneke kubona bantu baninzi. Oku kwenziwa lula kakhulu ngokunikezelwa kolu lwazi ngesiNgesi, isiBhulu nesiXhosa (iilwimi ezithethwa ngokusesikweni eNtshona Koloni).
IMBALI
Enye yeenjongo zoMgaqo-siseko woMzantsi Afrika kukuseka ulawulo lwesininzi oluvulelekileyo, oludume ngokulawula ngendlela ebonakalayo yokulawula kwanendlela yokulawula ekhokelwa ngabantu baseMzantsi Afrika. Amalungelo okufumana ulwazi afakwe njengamalungelo oluntu angundoqo.
UMgaqo-siseko lo ubeka isinyanzeliso kumasebe namacandelo ombuso ukuba asasaze ulwazi olugcinwe ngumbuso kangangoko anakho: "Ulawulo lukarhulumente ngendlela evulelekileyo kufuneka lunyanzeliswe ngokunika uluntu ulwazi olusexesheni, olufikelelekayo noluchanekileyo." iCandelo 195(g)
I-Batho Pele (umgaqo-nkqubo obeka abantu kuqala kwiinkonzo zikarhulumente) linyathelo likarhulumente woMzantsi Afrika lokuphucula indlela yokunikezela ngeenkonzo zoluntu. Ukuphucula ukunikezelwa kweenkonzo yenye yezinto ezisibhozo ezibalulekileyo aceba ukuzifezekisa urhulumente njengoko zithiwe thaca kwiPhepha leNgcaciso yoMgaqo-nkqubo Wokuphucula iiNkonzo Zoluntu (pdf, html).
IPhepha leNgcaciso yoMgaqo-nkqubo kaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni Elingokulungiselela iNtshona Koloni uQoqosho loLwazi kwiNkulungwane yamashumi amabini nalo likwathi thaca isidingo sokufunyanwa lula kolwazi neenkonzo zikarhulumente ngabemi namashishini, kwanesidingo sokuphakamisa izakhono zophuhliso loqoqosho loluntu lweli xesha lolwazi kwisizwe esikhulayo.
I-Cape Gateway ke yimpendulo eluqilima kule mithetho nale migaqo-nkqubo.
IKAMVA
I-Cape Gateway iza kuqhubekeka ihlaziya, iguqulela futhi iqokelela olunye ulwazi lukarhulumente olulungele iNtshona Koloni, ze ilwenze lufumaneke ngendlela ekulula ngayo ukulufumana. Iintlobo ezisezayo zolu lwazi ziya kuquka iinkonzo ezifumaneka ngekhompyutha kwanoqhagamshelwano norhulumente.
UPHUHLISO NENKXASO
libhala ze liqokelele ingxam yale nkonzo yenzela iqela lale ngxam izixhobo ukuze likwazi ukusebenza iyila ze yakhe le website.
lokusebenza kweziko onokulityelela lokujongana neziko loqhagamshelwano lokusebenza kwamihla le kwale website.
UHLOBO
OLUKHUTSHIWEYO
Ngomhla wama-31 kwinyanga yoMqungu ku-2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Aboutus.2010-03-25.xh.txt</fn>
Iilwimi
Ukulandelelana kwezihlandlo zokufaka inkcazelo yakutshanje
Ubunikazi benkcazelo
Ubume bohlobo lwemiqulu
Iimeko nemiqathango yokusetyenziswa
Injongo ye-website yaseMzantsi Afrika kukuvelisa umthombo omnye wenkcazelo malunga neenkonzo ezinikwa ngurhulumente waseMzantsi Afrika. Le website ijolise ekubeni inciphise umsantsa wokwahluka okukhoyo phakathi kwabantu abanikwe amandla kunye nabo bangenamandla, phakathi koqoqosho lokuqala kunye nolwesibini. Le website ilungenelelo olubaluleke kakhulu olujonge ekuqinisekiseni ukuba abemi banako ukunxulumana norhulumente.
I-website ijolise kubasebenzisi abangabemi baseMzantsi Afrika kuzo zonke iindawo zelizwe, amashishini okanye iimibutho yaseMzantsi Afrika, ekhoyo okanye enokubakhona, kunye nabemi nemibutho ekwamanye amazwe, edinga iinkonzo kurhulumente waseMzantsi Afrika.
Inkcazelo ngeenkonzo zikarhulumente
I-website iqulathe inkcazelo ngeenkonzo zikarhulumente ezinikwa kwinqanaba lorhulumente welizwe.
Iinkonzo zabantu: iinkonzo zabemi baseMzantsi Afrika eziququzelelwe ngokweziganeko zobomi
Iinkonzo zemibutho: iinkonzo ezingqamene nemibutho kunye namashishini
Iinkonzo zabantu bamazwe angaphandle: inkcazelo engqaliselwe abemi abaphuma kwamanye amazwe abadinga iinkonzo ezibandakanyekayo kurhulumente waseMzantsi Afrika.
Icandelo ngalinye kula liphinde lakhiwa ngohlobo oluhambisana nendlela yokulandelelana kweziganeko zobomi . Iziganeko zobomi ziphinda zahlulahlulwe ngokwezigaba zobomi.
Inkcazelo kwinkonzo nganye ilungiselelwe ngokwemiba esisiseko esixhenxe, eyile: inkcazelo, inkqubo emayilandelwe, imithetho esetyenziswayo, ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo, iindleko, iifom ezigcwaliswayo, kunye neenkcukacha zonxulumano.
Iilwimi
Imephu yesiza ilumelo lwembonakalo yamehlo yolwakhiwo nocwangciso lwe-website. Inikezelwa ngokokulandelelana kobume nogunyaziso, nto leyo ecubungula inkcazelo yesiza ibeyimiba yezihloko ezingqaliseka ngokwandayo. Ngoko ke iyakunceda ukwazi ukuzifundisa malunga nendlela ekucwangciswe ngayo imiba equlathwe kwi-website.
Ukulandelelana kwezihlandlo zokufaka inkcazelo yakutshanje
I-website imana ifakwa inkcazelo entsha. Umgaqo wethu kukunika inkcazelo njengoko imana ifumaneka kwaye naxa ifumaneka. Nangona kunjalo, abavelisi be-website yeeNkonzo zikaRhulumente abanakunika isiqinisekiso ngobutsha benkcazelo epapashwa kwezinye ii-website esinxulumana nazo. Jonga icandelo elithi, iiMeko neMiqathango, kumhlathi 4.3.
Ubunikazi benkcazelo
Ubume bohlobo lwemiqulu
Ngamanye amaxesha kuthabatha ixesha elide ukuvula imiqulu ye-PDF. Kule meko ke, sicebisa ukuba uyothulele kwikhompiyutha yakho, uze ke uyivulele kuyo.
<fn>GOV-ZA.Accesstoinformation.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selungelo nethuba lokufikelela kwinkcazelo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Injongo yoMthetho wokuPhakamisa iLungelo neThuba lokuFikelela kwiNkcazelo kukuqinisekisa ukuba abantu banako ukusebenzisa ilungelo labo lomgaqo-siseko lokubanethuba lokufikelela kuyo nayiphina inkcazelo esezandleni zombuso, ndawonye nokufumana inkcazelo esezandleni zomnye umntu, efunekayo ukuze kusetyenziswe okanye kukhuselwe naliphina ilungelo.
Imeko ekhuthaza ukusetyenziswa kwelungelo lokufikelela kwinkcazelo kukuphembelela imo nesiqhelo sokwenza izinto elubala kunye nokusabela iimfuno zabantu kumaziko oluntu nawabucala, kunye nokuphakamisa intlalo apho abantu baseMzantsi Afrika banako ukufikelela ngokusebenzisekayo kwinkcazelo, ukwenzela ukuba bakwazi ukusebenzisa nokukhusela ngokupheleleyo wonke amalungelo wabo.
Yeyiphi inkcazelo esezandleni zeSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko okanye ekulo naliphina iziko loluntu, ekungafikelelwa kuyo?
Ungafikelela kuyo yonke imiqulu kunye neengxelo okanye kwiingxelo ezisezandleni zeSebe, amagosa alo okanye kulo naliphina iziko loluntu. Akukhathaliseki nokuba loo nkcazelo yaqala ninina ukubakhona. Le nkcazelo ibandakanya le ilandelayo.
Iingxelo zobuqu ezisezandleni zeSebe okanye zeziko loluntu.
Inkcazelo okanye iingxelo zombandakanyeki wesithathu: kuphela ngemvume esuka kumntu wesithathu obandakanyekayo, ngakumbi ukubangaba imiqulu inenkcazelo eyimfihlo okanye yabucala.
Inkcazelo ekungathintelwanga fikelelo kuyo nguMthetho wokuPhakamisa iLungelo neThuba lokuFikelela kwiNkcazelo. Ukufikelela kwinkcazelo kuyathintelwa phantsi kweemeko ezithile, umzekelo:
xa ingxelo icelelwa ukusetyenziswa kwiinkqubo zobugebenga okanye zentlalo yabemi okanye xa sele iqalile inkqubo yobugebenga okanye yentlalo yabemi, kuloo meko ke inkcazelo ayinakusetyenziswa kwinkundla yomthetho, ngakumbi ukubangaba inkundla icinga ukuba iyakwenza umonakalo kwinkqubo yobulungisa.
Iingxelo zekhabhinethi kunye neekomiti zayo.
Iingxelo ezayamene nomsebenzi wobulungisa wenkundla.
Inkcazelo efunyenwe liqumrhu elasekwa ngokomthetho ukuze lisombulule iimbambano ezithile.
Inkcazelo esezandleni zegosa lezobulungisa laloo nkundla okanye lelo qumrhu elasekwa ngokomthetho ukuze lisombulule iimbambano ezithile kunye.
Nenkcazelo esezandleni zelungu elithile lepalamente okanye lendlu yowiso-mthetho yephondo.
Nangona kunjalo, UMthetho wokuPhakamisa iLungelo neThuba lokuFikelela kwiNkcazelo ungaphezulu kwawo nawuphina omnye umthetho okanye imithetho iyonke engakunqanda okanye ikuthintele ekubeni ufikelele kuyo nayiphina inkcazelo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Cela uSekela weGosa leNkcazelo wesebe elibandakanyekayo likarhulumente akuncede ufikelele kwinkcazelo okanye kwimiqulu oyidingayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
USekela weGosa leNkcazelo kufanele aphendule kwisithuba seentsuku ezingama 30 esifumene isicelo sakho.
Ukubangaba iGosa leNkcazelo liyala ukukunika imvume yokufikelela kwinkcazelo oyicelileyo, ungafaka isibheno kuMphathiswa wezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
IGosa leNkcazelo okanye uSekela weGosa leNkcazelo uyakukunceda kule nkqubo.
Ukubangaba le nkcazelo uyifunayo ayikho ezandleni zesebe loRhulumente, kodwa ikwiziko lombuso, uSekela weGosa leNkcazelo uyakutshintshela isicelo sakho kwiGosa leNkcazelo lelo ziko loluntu libandakanyekayo kwisithuba seentsuku ezili 14.
Iziko loluntu elibandakanyekayo kufuneka liphendule isicelo sakho kwisithuba sexesha eliqiqileyo. Uyakwaziswa ukubangaba oku kuthe kwanjalo.
Entla
Iindleko
Nxulumana neCandelo leLungelo neThuba lokuFikelela kwiNkcazelo leSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko kwinombolo ethi 012 315 1715 ukuze uqonde ukuba iintlawulo azitshintshanga na.
Iintlawulo zeengxelo zeziko loluntu, njengoko zixelwe kwiMigqaliselo ekhoyo kuMthetho.
Iintlawulo zokuvelisa iikopi zezi zilandelayo:
<fn>GOV-ZA.Activitiesrelatingtogeneticallymodifiedorganisms.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo semvume yeentshukumo zonke ezinxulumene nezinto eziphilayo eziguqulwe ngokwemfuzo apha eMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Misela ukuba loluphi ugunyaziso olufunayo yaye uzalise ifomu efanelekileyo.
Qaphela izinto ezifuneka kuqala malunga nezicelo ezithile:
ukhululo olubanzi lwezicelo kufuneka lwandulelwe ngokuphumeza iinkqubo kwimekobume yendalo yaseMzantsi Afrika kwithuba lamaxesha amathathu okulima izicelo zokuqhubeka ngenkqu ziya kwamkelwa kuphela xa inkqubo ibigunyazisiwe kwixesha elidlulileyo.
Thumela isicelo kunye nenani elimiselweyo lweekopi kuMbhalisi wee-GMO.
Thumela ikopi eyongezelelweyo yesicelo, engaqulathanga ulwazi oluyimfihlo lwezoshishino, kuMbhalisi wee-GMO.
Hlawula intlawuliso emiselweyo .
Thumela ingxelo yeenkqubo eziqhutywe kwixesha elidlulileyo .
Thumela ubungqina bezaziso zikawonkewonke .
Abenzi bezicelo kufuneka basebenzise izikhokelo ezilandelayo:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
IKomiti eCebisayo ihlola i-data yenzululwazi ethunyelwe nesicelo yaye yenza iinkuthazo malunga nokhuseleko lwenkqubo ecetywayo kwiBhunga lokuPhumeza.
UMbhalisi ufumana iminikelo yesizwe ngethuba elivunyelweyo.
IBhunga lokuPhumeza lenza isigqibo malunga nesicelo, liqwalasela isicelo, iinkuthazo zeKomiti eCebisayo, iminikelo kawonkewonke neziphumo ezinokuba khona kumacandelo afana nelezolimo, elezempilo, elezemekobume, elezabasebenzi, elezorhwebo nelezenzululwazi nophuhliso lweteknoloji.
Ukuba isigqibo seBhunga lokuPhumeza kusesivumayo, uMbhalisi ugunyazisa ukukhutshwa kwemvume.
UMbhalisi ukhupha imvume efanelekileyo.
Zonke iimvume zikhatshwa yimiqathango yeziqulathi .
Abahloli abavela kwiSebe lezoLimo baqaphela ngononophelo ukuphunyezwa kwemiqathango yemvume.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Actxho.2010-03-25.xh.txt</fn>
IPHONDO LENTSHONA KOLONI
UMTHETHO OSAYILWAYO
WOTYWALA WENTSHONA
KOLONI
Njengoko wazisiwe
UMPHATHISWA WEZOKUSINGQONGILEYO, UCWANGCISO NOPHUHLISO LWEZOQOQOSHO
UMTHETHO OSAYILWAYO
Olungiselelwe ukukhutshwa kweelayisenisi zokuthengisa utywala, ukwenziwa kotywala nokwenziwa kotywala besiNtu apha eNtshona Koloni; ukusekwa kweBhodi yoTywala yeNtshona Koloni kunye neekomiti zayo, ukuseka izigqeba zezotywala; ukulungiselela ukuqeshwa kwamagosa kunye nabahloli bokujongana kuphela nemicimbi yotywala; ukulungiselela ukubekwa koomasipala njengabagunyaziswa beBhodi yoTywala nanjengeziphathamandla ezinikwe amagunya.
NJENGOKO uRhulumente wePhondo leNtshona Koloni (''uRhulumente'') ekuqonda ukuba ushishino lotywala kwiidolophu, iziphaluka nakumashishini asemibindini yeedolophu ezazifudula zizezabantu abaMhlophe nasezifama belusoloko lulawulwa ngemithetho ngemithetho ebimana ukulungi-lungiswa, ize imana ukuvandlakanywa apha ekuhambeni kweminyaka ngeenjongo zokuba ihambelane neemfuno zikarhulumente olawulayo ngelo xesha ngakwicala lezopolitiko, kwicala lezentlalo nakwicala lezoqoqosho;
NANJENGOKO kuza kuqulunqwa isikhokelo sokulawulwa koshishino lotywala olukhoyo, ngoku phantsi kwemiqathango yoMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika ka-1996 nangeyemigaqo-nkqubo yesizwe kunye neyamaphondo, kwaye ekwenzeni njalo ziya kuthathelwa ingqalelo iimfuno zorhwebo lotywala kwakunye nezabahlali;
NANJENGOKO uRhulumente ekuqonda ukwahlukana kweentlobo zoshishino lotywala apha kweli Phondo leNtshona Koloni (''iPhondo''), ekuxabisile kananjalo nokubaluleka kwezi ntlobo zalo zahlukeneyo ngegalelo lazo kuqoqosho lwePhondo eli nakoloMzantsi Afrika ngokubanzi;
NANJENGOKO uRhulumente efuna ukuba afumane iindlela zokunciphisa ubuchithi obenziwa entlalweni yoluntu ngokubanzi kukusetyenziswa kotywala ngokugqithisileyo;
NANJENGOKO uRhulumente efuna ukuba afumane iindlela zokubandakanya oomasipala beli Phondo kulawulo loshishino lotywala;
GOKO KE APHA KUWISWA UMTHETHO yiPalamente yePhondo leNtshona Koloni ngokolu hlobo lulandela ngezantsi apha:--
IZIQULATHO
ISAHLUKO 1 UKUTOLIKWA
Inkcazo yamagama
ISAHLUKO 2 5 IBHODI YOTYWALA YENTSHONA KOLONI NESIGQEBA SEZIBHENO
Ukusekwa kweBhodi
Amalungu eBhodi
Imiqathango yokunyulwa
Ubude bexesha lobulungu 10
Ukuyekiswa ebulungwini
Amagunya nomsebenzi weBhodi
Iintlanganiso nezigqibo zeBhodi
Inkxaso-mali yeBhodi 15
Uhlolo-zincwadi neeNgxelo zoNyaka
Iingxoxo zeBhodi
Iikomiti zeBhodi
Isigqeba sezibheno
ISAHLUKO 3 20 IMIVUZO NOLAWULO LWEBHODI YOTYWALA NESIGQEBA SEZIBHENO
Imivuzo yamalungu nomchopheli weSigqeba seZibheno
Ulawulo lweBhodi neSigqeba seZibheno
Ingeniso ekhulayo kwiMali eyiLiyenza ngokwalo iPhondo, iBhodi yoTywala okanye koomasipala 25
ISAHLUKO 4 INXAXHEBA YOOMASIPALA
Izigqeba zotywala 30
Iintlobo 35
Isaziso sokufaka isicelo
Izicelo ezilindele ukuhlolwa 40
Umelo
Uqwalaselo lwezicelo
Ukufaneleka kweendawo
Imfundo noqeqesho
Ulwamkelo olunemiqathango
Ukusweleka okanye ukulimala komntu obefake isicelo
ISAHLUKO 6
IMIQATHANGO YEELAYISENISI
Ukuhanjiswa
Uchaphazeleko ngokwasezimalini
Ulawulo
Iinguqulelo kwiindawo ezinikwe iilayisenisi
Abantwana
Abaqeshi nabasebenzi
Ukungena kumasango eendawo ezinikwe iilayisenisi
Ukugcinwa kotywala
Indawo yokuthengisela
Amaxesha okuvula
ISAHLUKO 7
ISAHLUKO 8IXESHA LOKUSEBENZA KWEELAYISENISINEEPEMETHI NOKUHLAZIYWA KWAZO
Izicelo zohlaziyo
ISAHLUKO 9
Ukushiywa kweendawo nokusweleka okanye ukulimala komnini-layisenisi
ISAHLUKO 10
IZIBHENO
Izibheno eziya kwiSigqeba seZibheno
ISAHLUKO 11
Imiyalelo yexeshana
Ukurhoxiswa okwexeshana, ukutshitshiswa nokuphelelwa kweelayisenisi
Ukubekwa kwamagosa okujongana nezotywala nabahloli nemisebenzi yabo
Amagunya amagosa ajongene nezotywala nabahloli
Amagunya amagosa oxolo ngokubanzi
Utyeshelo lomthetho malunga neenkcukacha
Utyeshelo lomthetho malunga neentlanganiso zeBhodi nezeSigqeba seZibheno
Utyeshelo lomthetho malunga namapolisa nabahloli
Izithuthi
Iigaraji
Ukusilela ekuthobeleni umyalelo weBhodi
Izaphulelo
Ubungqina
Izaziso ngezempilo
Izohlwayo
ISAHLUKO 13IMIGAQO, IZILUNGISELELO ZEXESHANANESIHLOKWANA ESIFUTSHANE
Imigaqo
Izilungiselelo zexeshana
Isihlokwana esifutshane
ISAHLUKO 1
UKUTOLIKWA
Iinkcazelo
Kulo Mthetho, ngaphandle ke kwalapho indlela elisetyenziswe ngayo nendawo elisetyenziswe kuyo igama ilinika enye intsingiselo, xa kusithiwa-- ''iSigqeba seZibheno'' kubhekiselwe kwisigqeba seZibheno esimiselwe phantsi kwemiqathango yecandelo 13 ; ''iBhodi'' kubhekiselwe kwiBhodi yoTywala yeNtshona Koloni emiselwe phantsi kwemiqathango yecandelo 2; ''uSihlalo'' kubhekiselwe kusihlalo weBhodi obekwe phantsi kwemiqathango yecandelo 3 (a) okanye kulowo mntu ubambele njengoSihlalo xa sukuba engekho lowo unguSihlalo; ''iGosa eliLawulayo eliyiNtloko'' kubhekiselwe kuloo mntu umiselwe phantsi kwemiqathango yecandelo 16 ; ''iforam yasekuhlaleni yezobupolisa'' kubhekiselwe kwiforam yasekuhlaleni esekwe phantsi kwemiqathango yecandelo 19 loMthetho oyiSouth African Police Services Act, 1995 (uMthetho 68 ka-1995); ''isiphathamandla esinegunya'' kubhekiselwe kwiBhodi, okanye umasipala, othe wanikwa amagunya phantsi kwemiqathango yecandelo 18; ''uMgaqo-siseko'' kubhekiselwe kuMgaqo-siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, 1996; ''umhla wokukhutshwa'' kubhekiselwe kulowo mhla ithe yakhutshwa ngawo ilayisenisi okanye ipemethi; ''uSekela-Sihlalo'' kubhekiselwe kulowo mntu uthe wabekwa phantsi kwemiqathango yecandelo 3 (b); ''igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo'' kubhekiselwe kulowo mntu uthe wabekelwa zona phantsi kwemiqathango yecandelo 60 ; ''iziyobisi'' kubhekiselwe kuyo nayiphi na into ekhobokisayo, nayiphi na into enobungozi bokukhobokisa okanye kuyo nayiphi na into engamkelekanga ekhobokisayo njengoko kuchazwa kuMthetho oyiDrug and Drug Trafficking Act, 1992 (uMthetho 140 ka-1992); ''ilungu lefemeli'' kubhekiselwe kumlingane womntu, okanye kumntwana wakhe, okanye kumzali wakhe, kumntakwabo okanye udade wabo, nokuba oko kuzalana kuvele ngenxa yokuzalwa okanye ngenxa yomtshato okanye lolobuzali obumiselwe ngomthetho (adoption). ''uchaphazeleko ngokwasezimalini'' kubhekiselwe ekubeni ngumnini wezabelo eNkampanini, uchaphazeleko kwiNkampanana encinane eyiClose Corporation, uchaphazeleko kubuhlakani nochaphazeleko kwishishini okanye kwilinge lorhwebo olwenza ukuba lowo uchaphazelekayo akwazi ukuba axhamle kwiinzuzo zelo shishini okanye zelo linge, iinzuzo ezo ezibandakanya nengenelo yelo shishini okanye yelo linge; ''umhloli'' kubhekiselwe kulowo mntu uthe wabekwa ukuba abe ngumhloli phantsi kwemiqathango yecandelo 60 ; ''ukukhutshwa'', ngokuphathelele kwilayisenisi, kubandakanya ukuhanjiswa okanye ukunikezelwa kwelayisenisi kulowo mntu ithe yanikwa yena okanye kulowo mntu ungumgunyaziswa wakhe; ''ilayisenisi'' kubhekiselwe kwilayisenisi leya ikhankanywe kwicandelo 21; ''umntu onikwe ilayisenisi'' kubhekiselwe kulowo mntu uye wakhutshelwa ilayisenisi phantsi kwemiqathango yecandelo 33 okanye lowo ithe yadluliselwa kuye phantsi kwemiqathango yecandelo 54; ''ishishini elinelayisenisi'' kubhekiselwe kwishishini elinokuthi liqhutywe kuloo ndawo ikhutshelwe ilayisenisi njengoko kugunyazisiwe yiBhodi; ''indawo ekhutshelwe ilayisenisi'' kubhekiselwe kwindawo apho kunokwenziwa utywala, buthengiswe, buselwe okanye bugcinwe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho; ''utywala'' kubhekiselwe kuyo nayiphi na into elulwelo okanye nenye into nje equlathe ngaphezu kwe-1% ye-alkhoholi (yegrangqa) ngokomthamo okanye ngobunzima, into leyo ebandakanya utywala besiNtu, iwayini yaseta.leni, kodwa ke kungabandakanywa nesipirithi, neyeza elifanele kuya kubhaliswa phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiMedicines and Related Substances Control Act, 1965 (uMthetho 101 ka-1965) kunye nezinye iimveliso ezingenzelwanga ukuba zityiwe ngabantu; ''uMthetho woTywala'' kubhekiselwe kumthetho wesizwe oyiLiquor Act, 2003 (uMthetho 59 ka-2003); ''isigqeba sezotywala'' kubhekiselwe kwisigqeba sezotywala esimiselwe phantsi kwemiqathango yecandelo 18 (d); ''imanejala'' kubhekiselwe kulowo mntu ubekwe phantsi kwemiqathango yecandelo 40 ; ''ukuvelisa'' kubhekiselwe ekuvelisweni okanye ekufakweni kotywala ezibhotileni ngeenjongo zokubuthengisa; ''umvelisi'' kubhekiselwe kulowo mntu ubhaliswe njengomvelisi phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act;
ilungu'' kubhekiselwe kulowo mntu ulilungu leBhodi; ''uveliso oluncinane'' kubhekiselwe kuveliso lotywala ngokomthamo omiselweyo okanye ngaphantsi komthamo omiselweyo phantsi kwemiqathango yecandelo 4 loMthetho oyiLiquor Act, kwaye nomvelisi walo ukwanale ntsingiselo; ''uMphathiswa'' kubhekiselwe kuMphathiswa wephondo osingathe imicimbi yezoqoqosho kwiPhondo eli; ''isithuthi'' kubhekiselwe kwisithuthi esenzelwe okanye esilungiselelwe ukuba siqhutywe sihanjiswe endleleni ngamafutha, ngegesi okanye ngombane, kwaye ke kubandakanywa itreyila okanye nayo nayiphi na into yokusebenza kwezolimo etsalwa seso sithuthi; ''umasipala'' kubhekiselwe kumasipala osekwe phantsi koMthetho oyiLocal Government: Municipal Structures Act, 1998 (uMthetho 117 ka-1998) waza wamiselwa phantsi kwemiqathango yecandelo 16; ''ipemethi'' kubhekiselwe kwiphepha elikhutshwa ngumasipala elikhuphela isiyunguma esithile esisodwa phantsi kwemiqathango yecandelo 48 okanye elikhuphela intengiso yotywala besintu phantsi kwemiqathango yecandelo 49 lalo Mthetho; ''indawo'' kubhekiselwe kwindawo okanye umhlaba okanye isakhiwo okanye inxenye yesakhiwo okanye inqanawe/isikhephe okanye inqwelomoya okanye isithuthi; ''ukumisela'' kubhekiselwe ekumiseleni ngokomgaqo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho; ''iPhondo eli'' kubhekiselwe kwiPhondo leNtshona Koloni; ''urhulumente wephondo'' kubhekiselwe kurhulumente wePhondo leNtshona Koloni; ''umntu obhalisiweyo'' kubhekiselwe kumntu obhaliswe njengomvelisi okanye umhambisi phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act; ''ivenkile yokutya'' kubhekiselwe kwishishini elithengisa isikakhulu igrosari nezinto ezityiwayo; ''ukuthengisa'' kubandakanya ukuthengisela, ukwananiselana, ukuthengisa, ukubeka izinto emboniselweni ngeenjongo zokuzithengisa okanye zokugunyazisa okanye zokuvumela okanye zokubonisa izikhokelo zentengiso, zentengiselwano, zolwananiselwano, zokuzibonisa; ''isiyunguma esisodwa'' kubhekiselwe kwisiyunguma sokunyusa ingxowa yemali okujoliswe kumbutho wemfundo okanye wentlalontle, nakuwo nawuphi na umboniso, indibano yemidlalo, isiyunguma sikawonke-wonke, indibano yezenkcubeko, okanye indibano yezobugcisa; uMphathiswa unoluvo lokuba eso senzo solwaphulo-mthetho asithethi ukuba umntu lowo akanakulunga ekubeni anikwe isikhundla esithile; okanye ukunika'' kubhekiselwe, ngokubhekisele etywaleni, ekunikeni umntu okanye ekumnikeni ulawulo lwabo;
iwayini yeta.le'' kubhekiselwe kwiwayini njengoko kuchazwa kwicandelo 1
ISAHLUKO 2
IBHODI YOTYWALA YENTSHONA KOLONI NESIGQEBA SEZIBHENO 10
Ukusekwa kweBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
IBhodi yoTywala ethe yamiselwa apha kweli Phondo phantsi kwemiqathango ycandelo 5 loMthetho oyiLiquor Act, 1989 (uMthetho 27 ka-1989), njengoko wenziwe izilungiso, neqhubayo ukubakho kunjalo nje isebenze phantsi kwegama leBhodi yoTywala yeNtshona Koloni, ihamba ngokwemiqathango yalo Mthetho, oku kanye 15
ngathi yaye yasekwa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
IBhodi le sisigqeba esizimeleyo esinokuthatha nesinokuthathelwa amanyathelo omthetho, esihamba kuphela ngokoMgaqo-siseko nemiqathango yomthetho.
IBhodi le kufuneka ukuba imisebenzi yayo iyenze ngokwemiqathango nemimiselo yalo Mthetho, ingakhethi cala, ingabi naloyiko, ingabi nalwaphulelo 20
Amalungu eBhodi yoTywala
IBhodi le kufuneka ukuba inyulwe nguMphathiswa, kunjalo nje ibe nala malungu alandelayo:
a ilungu elinye elinoqeqesho kwizifundo zomthetho ezikwinqanaba elinye nelo 25
libekwa njengomqathango wokwamkelwa njengegqwetha okanye igqwetha leNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika (igqwetha lejaji) libe namava kumsebenzi wezobulungisa, nelinyulwa nguMphathiswa njengoSihlalo;
kunye b namalungu angadlulanga kwamathathu 3 aphumele uqeqesho kwezi zifundo 30
zixelwe kumhlathana (a) ngentla apha nayulwe nguMphathiswa njengoSekela-sihlalo/njengooSekela-sihlalo; kunye c neGosa eliLawulayo eliyiNtloko elinyulwe phantsi kwemiqathango yecandelo 16 ; kunye d nelungu elinye eliphumelele uqeqesho kwizifundo ezikwinqanaba elinye 35
neziya zifuneka njengomqathango wokubhaliswa njengomcwangcisi weedolophu okanye wezithili, elinyulwe nguMphathiswa emva kokuba edlene iindlebe noMphathiswa osingathe ucwangciso lophuhliso apha kwiPhondo eli; kunye e nelungu elinye eliligosa elilipolisa elikwinqanaba lobuNtsumpa okanye 40
ngentla apha, nelinyulwe nguMphathiswa emva kokudlalna iindlebe noMkhomishinala weeNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika weli Phondo kunye noMphathiswa osingathe ukhuseleko loluntu wePhondo eli; kunye f namalungu amabini angabemi beli Phondo; kunye g namalungu ongezelelweyo angadlulanga kwisithandathu 6 anolwazi 45
olulodwa okanye anoqeqesho lobungcali olulodwa anyulwe nguMphathiswa emva kokuba edlene iindlebe noSihlalo, ukuze asebenze njengamalungu ekomiti.
Imiqathango yokunyulwa
Akukho mntu unokunyulelwa ukuba asebenze njengelungu lale Bhodi ukuba 50
ngaba:
a kwesi sithuba sale minyaka ilishumi 10 idlulileyo waye wabanjwa wagwetyelwa ukuya kuvalelwa entolongweni ngaphandle kokunikwa ifayini ngenxa yesenzo solwaphulo-mthetho esithile, ngaphandle kokuba kwesi sithuba sale minyaka ilishumi idlulileyo waye wabanjwa wagwetywa ngenxa yesenzo solwaphulo-mthetho phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act, 1989 (uMthetho 27 ka1989), ngaphandle kokuba uMphathiswa unoluvo lokuba lokuba eso senzo solwaphulo-mthetho asithethi ukuba umntu lowo akanakulunga ekubeni anikwe isikhundla esithile; okanye utshone ematyaleni akavela nangonwele; okanye ungaphantsi kwamashumi amabini ananye ngobudala; okanye unochaphazeleko analo kushishino lotywala olunokubangela ungquzulwano lweenjongo; okanye ulilungu lefemeli yomntu onochaphazeleko oluthe ngqo kushishino lotywala, ngaphandle kokuba uMphathiswa unoluvo lokuba uchaphazeleko lowakwakhe okanye lomlingane wakhe ongundofanaye kushishino lotywala aluthethi ukuba umntu lowo akanakulunga ekubeni anikwe isikhundla esithile.
Ubude bexesha lobulungu
Ngaphandle kwaloo mntu unyulwe njengeGosa eliLawulayo eliyiNtloko, amalungu anyulelwa ixesha elingadlulanga kwiminyaka emihlanu , kwaye ke anakho ukuba angaphinda anyulwe esinye isithuba esingadlulanga kwesinye , ekupheleni kwexesha lobulungu bawo.
Isithuba esithe savuleka kule Bhodi sinokuvalwa ngokuthi uMphathiswa anyule elinye ilungu.
Ukuyekiswa ebulungwini
UMphathiswa usenokuliyekisa ilungu ebulungwini xa ngaba elo lungu lithe:
alabikho ezintlanganisweni zeBhodi le zada zantathu ubuncinane zilandelelana ngaphandle kwesizathu esivakalayo elithe lasixela; okanye laphelelwa kukufaneleka phantsi kwemiqathango yecandelo 24; okanye langenisa isicelo kuMphathiswa sokuba liyeke ebulungwini; okanye layeka ukuba ngumhlali weli Phondo.
Amagunya nemisebenzi yeBhodi yoTywala
IBhodi le ingayiqwalasela nayiphi na le micimbi ilandelayo:
izicelo ezenziwe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho; okanye izimvo ezithe zavakaliswa zixhasa okanye zichasa ukwamkelwa kwezo zicelo; okanye iingxelo ezithe zangeniswa kuyo ngamagosa otywala, ngabahloli, zizigqeba zezotywala okanye ngamagosa oomasipala; okanye izikhalazo ezithe zangeniswa kwiBhodi le ngokuphathelele kwindlela eliqhutywa ngayo ishishini lotywala elithile elinelayisenisi; okanye izimvo ezithe zavakaliswa ngulowo mntu unelayisenisi okanye omnye umntu nje ochaphazelekayo ngokuphathelele ekuphelisweni kotshitshiso lwelayisenisi okwexeshana okanye ekususweni okanye ekwenziweni izilungiso kwayo nayiphi na imiqathango ebibekelwe ilayisenisi; okanye izibheno ezifakelwa izigqibo zoomasipala zokukhupha okanye zokwala ukukhupha iipemethi; okanye nawo nawuphi na omnye umcimbi oziswe kwiBhodi le liGosa eliLawulayo eliyiNtloko okanye lowo iBhodi ibona ukubaingwuqwalasela okanye kufuneka ukuba iwuqwalasele phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
nawo nawuphi na omnye umcimbi anokuthi uMphathiswa ayinike igunya lokuba iwenze iBhodi le.
Ngaphandle kwakwimihlathana (a), (b), (e), (f) kunye nowe-(h) ngentla apha, uSihlalo unalo igunya lokuba ale ukubiza intlanganiso yeBhodi le, xa ngaba ngokoluvo lwakhe loo ntlanganiso akukho mfuneko yayo ngokwezi nkcukacha zibekwe phambi kwakhe.
IBhodi isenokuthi, emva kokuba iwuqwalasele nawuphi kule micimbi ichazwe ku:
a 1a kunye naku-b, isikhabe okanye isamkele isicelo phantsi kwayo nayiphi na imiqathango ebona ukuba yimiqathango efanelekileyo;
b 1c, d okanye g:
isichithe isikhalazo eso; okanye ii iyirhoxise ilayisenisi leyo; okanye iii iyimise okwexeshana ilayisenisi leyo njengenyathelo lokohlwaya okanye lokululeka; okanye iwisele loo layisenisi nayo nayiphi na loo miqathango inokuthi iyibone ifanelekile; okanye imyalele lowo mntu unaloo layisenisi ukuba ahlawule leyo fayini inokuthi iyibone ifanelekile; okanye vi ithathe nalo naliphi na inyathelo enokuthi ilibona lifanelekile.
e, izichithe ezo zimvo okanye ikurhoxise ukumiswa okwexeshana okanye loo miqathango ibiye yawiswa; okanye f, isamkele okanye isikhabe eso sibheno.
IBhodi isenokuthi nangaliphi na ixesha lokufaka kwesicelo ngumntu onelayisenisi orhoxisiweyo, ukuxuthwa okanye ilungise nawuphi na umqathango omiselwe yiBhodi.
Amalungu eBhodi anokuthi, kuwo nawuphi na umcimbi, acele naye nawuphi na umntu ambona enokukwazi ukuyincedisa iBhodi le ekuqwalaselweni kwalowo mcimbi uphethweyo. Lowo mntu ke uye wacelwa ngolo hlobo lokuba aze kuncedisa iBhodi le akasayi kuba nalo yena ilungelo lokuvota.
Iintlanganiso nezigqibo zeBhodi
USihlalo kufuneka ukuba abeke amaxesha neendawo ekuya kuqhutyelwa iintlanganiso, kwaye ke usenokuzimisa okwexeshana iintlanganiso aphinde azibize ngaloo maxesha nakwezo ndawo anokugqiba ukuzibiza ngawo/ukuzibizela.
Inani elinokuqhuba intlanganiso (ikhoram) yeBhodi le ngamalungu amathathu , abandakanya uSihlalo okanye uSekela-sihlalo okanye bobabini.
USekela-sihlalo/ooSekela-sihlalo kufuneka ukuba a/bachophele iintlanganiso xa uSihlalo engekho okanye engakwazi ukuba sesihlalweni.
Ukuba ngaba uSihlolo kunye noSekela-sihlalo/nooSekela-sihlalo abakho entlanganisweni, uMphathiswa kufuneka ukuba anyule elinye ilungu eliya kubamba njengoSihlalo.
Isigqibo sesininzi samalungu akhoyo entlanganisweni anelungelo lokuvota, siso esiya kuba sisigqibo seBhodi, kwaye ke xa kunokwenzeka ukuba amanani eevoti alingane kuwo nawuphi na umcimbi, uSihlalo uya kuba nelungelo levoti yoqhawulo-lingano.
Ukuzikhwebula kwelungu elineenjongo ezingquzulanayo
Ilungu leBhodi le alinakho ukuvota, ukuya okanye ukuthatha nayiphi na inxaxheba kwiingxoxo zayo nayiphi na intlanganiso okanye indibano yeBhodi le ukuba ngaba, ngokuphathelele kuwo nawuphi na umcimbi ophethwe yiBhodi le:
lona okanye umntu wefemeli yalo, okanye ihlakani lalo, okanye idlelane lalo kwezoshishino, lingumlawuli, okanye lililungu okanye lilihlakani lalo mntu ufaka isicelo selayisenisi, okanye soqinisekiso okanye salo naliphi ilungelo elinokunikwa yile Bhodi okanye liyachaphazeleka ngokwasezimalini kwishishini lakhe; okanye linochaphazeleko olulwenza lingakwazi ukuwenza umsebenzi walo njengelungu lale Bhodi ngendlela enobulali, nengenamkhethe nefanelekileyo.
Ukuba ngaba kuye kwathi, nanini na ngexesha leengxoxo ezibanjwe yiBhodi le, kwafumaniseka ukuba ngathi ilungu elithile linalo okanye lingaba nalo uchaphazeleko elunalo olufana nolu luchazwe kwicandelwana 1:
elo lungu kufuneka ukuba likhawuleze liluchaze ngokupheleleyo uhlobo lolo chaphazeleko, lize ke liphume kwintlanganiso okanye kwindibano leyo, ukwenzela ukuba la aseleyo amalungu akwazi akwazi ukuwuxoxa umcimbi lowo, abone nokuba ngaba ilungu elo likufanele na ukuba lizikhwebule ekuthatheni inxaxheba kwiingxoxo zalo ntlanganiso okanye zaloo ndibano ngenxa yokuba iinjongo zalo zinokungquzulana; kwaye ke oko kudiza kunye neso sigqibo sithe sathathwa ngala malungu aseleyo malunga nalo mba kufuneka zifakwe kwimizuzu yezo ngxoxo.
Inkxaso-mali nolawulo lwemali lwale Bhodi
Iimali zeBhodi le zibandakanya ezi zilandelayo:
imali eyabelwe ngurhulumente wephondo eli; kunye kunye neemali ezifumanayo iBhodi izifumana naphi na apho avumayo uMphathiswa ukuba ingazifuna okanye ingazamkela, emva kokuba ethe wadlana iindlebe noMphathiswa osingathe ezemali kwiPhondo eli, zibandakanya nezo mali zeentlawulo ezifunyanwa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko kufuneka ukuba liqinisekise ukuba iincwadi zemali zigcinwa ngokupheleleyo nangokufanelekileyo, lize liqinisekise nokuba ayagcinwa onke amarekhodi ayimfuneko aphathelele kuzo.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko kufuneka ukuba liqinisekise ukuba uhlahlo-mali lonyaka lwweBhodi le, izicwangciso zayo, iingxelo zayo zonyaka kunye neenkcazo zemali ezenziwe uhlolo-zincwadi ziyalungiswa zize zingeniswe ngokwemiqathango yoMthetho oyiPublic Finance Management Act, 1999 (uMthetho Nomb. 1 ka-1999).
IBhodi le kufuneka ukuba, kunyaka-mali ngamnye, ngelo xesha lithe labekwa nguMphathiswa, ingenise ezi zinto zilandelayo ukwenzela ukuba zize kwamkelwa--
isicwangciso soshishino seBhodi, esiqulathe iinjongo ezingqinisisekayo; kunye nenkcazo yemali eqikelela ukuba iza kuyingenisa iBhodi neyaleyo iqikelela ukuba iza kuba yinkcitho yayo kunyaka-mali olandelayo.
Kuwo nawuphi na unyaka-mali iBhodi le ingangenisela uMphathiswa inkcazo eyongezelelweyo yemali eqikelela ukuba iza kuyingenisa iBhodi neyaleyo iqikelela ukuba iza kuba yinkcitho yayo kuloo nyaka-mali, ukuba uMphathiswa ayamkele.
IBhodi le ayinakho ukuba ingene kwiimbophelelo zemali ezingaphaya kolo hlahlo-mali lwayo lwamkelweyo nakwezo mali ziyim.hlo yayo.
Uhlolo-zincwadi neeNgxelo zoNyaka
UMhlolizincwadi-Jikelele kufuneka ukuba azihlole iinkcazo zemali zeBhodi le.
IBhodi le kufuneka ukuba ingenisele uMphathiswa ingxelo ngezinto ezenzileyo kunyaka-mali odlulileyo ukwenzela ukuba uMphathiswa aye kuyandlala kwiPalamente yephondo zingadlulanga iinyanga ezintathu emva kokuba uphelile loo nyaka-mali.
Le ngxelo kufuneka ukuba--
ichaze iinjongo ezingqinisisekayo ngokoluya hlobo zichazwe ngalo phaya kwisicwangciso seshishini sayo esikhankanywe kwicandelo 10 (a) ngalo nyaka-mali wenzelwa ingxelo; kananjalo ibandakanye nengcaciso yendlela ohambe ngayo umsebenzi ngokuphathelele kwindlela yokusetyenziswa kwezinto enoqoqosho nocikizeko nempumelelo, ngakumbi uthelekiso phakathi kweziphumo ebekujoliswe kuzo phaya kwisicwangciso seshishini esiya nezo zithe zafezekiseka.
Iingxoxo zeBhodi yoTywala
USihlalo kufuneka ukuba, kambe ke eyithathela ingqalelo imiqathango ebekwa ngulo Mthetho nemigaqo yawo, abeke inkqubo efanele kulandelwa ezintlanganisweni.
USihlalo kufuneka ukuba amazise nawuphi na umntu ochaphazelekayo okanye onomdla kuqwalaselo lwawo nawuphi na umcimbi othile ukuba makeze entlanganisweni, akwenze oko esebenzisa indlela etyetyeshiweyo.
Umntu othe waziswa kufuneka eze ngokwakhe kuloo ndawo nangelo xesha lichaziweyo kwisaziso eso okanye ke amelwe kuyo ligqwetha okanye ligqwetha lejaji elingummeli wakhe.
USihlalo usenokuyalela nawuphi na umntu okhoyo entlanganisweni yeBhodi le ukuba anike ubungqina okanye angenise iimpepha ezithile okanye nayo nayiphi na enye into anayo kuye okanye eselugcinweni lwakhe okanye ephantsi kolawulo lwakhe.
Ukuba ngaba uSihlalo wanelisekile ukuba umntu ebeye wasinikwa ngokufanelekileyo isazi sokuba eze entlanganisweni yeBhodi le, kodwa akeza, unakho ke uSihlalo ukuba ayalele ukuba mayiqhutywe intlanganiso ngoku angekhoyo loo mntu.
USihlalo angayalela nawuphi na umntu okhoyo entlanganisweni yeBhodi le ukuba anike ubungqina okanye angenise iimpepha ezithile okanye nayo nayiphi na enye into anayo kuye okanye eselugcinweni lwakhe okanye ephantsi kolawulo lwakhe aze ke abuzwe imibuzo yiBhodi le.
IBhodi le ingaphendla naziphi na iimpepha okanye into ethe yangeniswa kuyo, kunjalo nje ekwenzeni oko izigcine nalo naliphi na ixesha ebona lifanelekile.
Umntu onika ubungqina entlanganisweni yeBhodi le kufuneka akwenze oko ekufungele okanye enze uqinisekiso.
Xa iqwalasela umcimbi, iBhodi le isenokuthi ngokuzibonela ngokwayo, iyithathele ingqalelo nayiphi na ingcaciso okanye imeko ebona ukuba inganempembelelo kwisigqibo esithathwa yiBhodi le. Ukuba ngaba kukho umntu ocela ukuba intlanganiso mayimiselwe olunye usuku ukwenzela ukuba akwazi ukufumana ithuba lokulungisa ingxoxo yakhe kumba lowo, uSihlalo angayimisela olunye usuku intlanganiso leyo ngesi sizathu.
Zonke iintlanganiso zeBhodi le ziya.kelelwa ngumntu wonke, ngaphandle nje ke kokuba uSihlalo angayalela nawuphi na umntu obungafunekiyo ubukho bakhe entlanganisweni, ukuba aze angezi yena entlanganisweni okanye ukuba makaphume kuloo ntlanganiso.
Ayithathwa ngumntu wonke inxaxheba kwiingxoxo zeBhodi le nakuvoto lwayo.
IiKomiti zale Bhodi
USihlalo usenokuthi kula malungu ongezelelweyo akhankanywe phaya kwicandelo 3(g) ngentla apha, anyule ikomiti enye okanye nangaphezulu, aze ke azigunyazise ezo komiti ukuba zenze nayiphi na imisebenzi yale Bhodi abona kufanelekile, kuyimfuneko ukuba iyenze.
Ikomiti nganye kufuneka ukuba ingabi namalungu eBhodi angaphantsi kwesithathu , elinye lawo libe nguSihlalo okanye uSekela-Sihlalo.
Xa enyula ikomiti uSihlalo kufuneka ukuba aluthathele ingqalelo ulwazi, ubungcali namava afunekayo kulo mcimbi uza kuqwalaselwa.
Iikomiti zale Bhodi zilawulwa yimithetho yenkqubo efanayo naleyo ilawula iBhodi le.
Ikomiti inakho ukuba umcimbi iwudlulisele eBhodini le ukuba ithathe isigqibo ngawo.
Isigqibo esithe sathathwa yikomiti sithathwa ngokuba sisigqibo seBhodi le.
ISigqeba seZibheno
UMphathiswa kufuneka ukuba abeke iJaji yeNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika edla umhlalaphantsi, iMantyi ephezulu yeNkundla yeSithili edla umhlalaphantsi okanye igwetha lejaji eliphezulu njengomchopheli weSigqeba seZibheno oya kuthi, kwisithuba asibekileyo uMphathiswa ngokubona kwakhe, achophele izibheno ezifakiweyo ngezigqibo zeBhodi le okanye izicelo zovandlakanyo lwezigqibo ezithathiweyo yiBhodi le phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
UMphathiswa kufuneka ukuba abeke inkqubo efanele kulandelwa siSigqeba seZibheno.
Isigqibo esikhutshwe siSigqeba seZibheno asinakujikwa, kwaye singenakwe-nzelwa esinye isibheno kwakhona.
ISAHLUKO 3 IMIVUZO NOLAWULO LWEBHODI YOTYWALA NESIGQEBA SEZIBHENO
Amalungu eBhodi le kunye nomchopheli weSigqeba seZibheno bangafumana lowo mvuzo athe waubeka uMphathiswa emva kokuba edlene iindlebe noMphathiswa osingathe ezemali.
Ulawulo lweBhodi yoTywala neSigqeba seZibheno
UMphathiswa kufuneka ukuba abeke iGosa eliLawulayo eliyiNtloko eliya kusingatha uxanduva lolawulo lweBhodi le nelweSigqeba seZibheno.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko linoxanduva lokuphendula kwiBhodi le.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko kufuneka ukuba lithi, lilithathele ingqalelo icandelwana , liqeshe abasebenzi beBhodi le abaza kwenza umsebenzi we-o.si, owobunobhala neminye ke imisetyenzana ephathelele ekuqhutyweni komsebenzi weBhodi noweSigqeba seZibheno.
IBhodi le, ngokudlana iindlebe noMphathiswa kunye noMphathiswa osingathe ezemali kweli Phondo--
kufuneka ukuba iqulunqe umgaqo-nkqubo olawula ezabasebenzi weBhodi le nabasebenzi bayo; kwaye kufuneka nokuba ibeke nemivuzo yabasebenzi kunye nemiqathango yengqesho yabo.
IBhodi le kufuneka ukuba, emvakokuba idlene iindle neGosa eliLawulayo eliyiNtloko, iqulunqe imigaqo yokuziphatha, eya kulandelwa ngabo bonke abasebenzi beBhodi le, kwaye ubengokufaneleyo ukusetyenziswa kwiingxoxo zolwaphulo-mgaqo, ngeenjongo zokuqinisekisa--
ukuba iyalandelwa imithetho echaphazelekayo;
ukuba iimali nezinto zeBhodi le zisetyenziswa ngendlela enempumelelo, ucikizeko noqoqosho;
ukukhuthazwa nokugcinwa komgangatho wentsulungeko ophezulu;
ukuthintelwa kongquzulwano lweenjongo;
ukukhuseleka kweenkcukacha ezilihlebo ezigcinwe yiBhodi le;
nokuba inkonzo enikwayo yinkonzo yobungcali, ithembekile, ayikhethi cala, inobulali, inentsulungeko kwaye inolingano.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lisenokuthi, emva kokuba lidlene iindlebe noMphathiswa, liseke lilawule ingxowa-mali ejoliswe ekunciphiseni iziphumo ezibi entlalweni ngenxa yokusetyenziswa kakubi kotywala, nokufundisa abantu abanenxaxheba ekuthengisweni nasekuhanjisweni kotywala, noluntu ngokubanzi, ngeendlela ezifanelekileyo zokuthengiswa, ukuhanjiswa nokuselwa kotywala.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko linalo igunya lokuba lingene kuloo micimbi kufanelekile ukungena kuyo ekuqhutyweni komsebenzi weziko elisisigqeba sikarhulumente, abandakanya, phofu kungaphelelanga apho, negunya lokungena kubuhlakani nezinye izigqeba zikarhulumente nelokungena kwizivumelwano zeekhontrakthi nabo basebenza ngeekhontrakthi nabo bangabaniki beenkonzo.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko linakho ukuba lithenge ifenitshala nezinto zokusebenza eziza kusetyenziswa yiBhodi le kunye nabasebenzi base-o.sini bayo.
IBhodi le isenokuthi ngemvume yoMphathiswa:
imise ngazo iimpahla zayo eziphathekayo; kwaye isenokungena kwizivumelwano ngokunikwa kweenkonzo eziphathelele kulawulo lwezabasebenzi nakulawulo lwezemali.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko kufuneka ukuba likhuthaze ukuthengiswa nokuhanjiswa kunye nokuselwa kotywala ngendlela efanelekileyo, lizithintele iziphumo ezibi entlalweni ngenxa yokusetyenziswa kakubi kotywala, kwaye lingathatha nawaphi na amanyathelo eliwabona efanelekile.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lisenokuthi liwudlulisele kwintlanganiso yeBhodi nawo nawuphi na umcimbi ofanele kuqwalaselwa phantsi kwemiqathango yecandelo 7.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lisenokuthi libeke unobhala weBhodi oya kuthi asingathe uxanduva lwale misebenzi ilandelayo:
ukulungisa uluhlu lwemicimbi ekuza kuxoxwa ngayo ezintlanganisweni (iajenda);
ukugcina imizuzu yeentlanganiso zeBhodi le kunye neyezeSigqeba seZibheno; kunye nayo nayiphi na eminye imisebenzi anokuthi ayinikwe liGosa eliLawulayo eliyiNtloko.
Imizuzu yeentlanganiso zeBhodi le kunye neyezeSigqeba seZibheno kufuneka ukuba ithathwe igcinwe ezi-o.sini zeBhodi le, aze ke nawuphi na umntu onqwenela ukuyifunda okanye ukuyikopa akwazi ukuyifumana, kodwa kuqondakale ukuba kuya kufuneka ukuba ahlawule loo ntlawulo ibekiweyo, nokuba iya kuthathelwa ingqalelo imiqathango ebekwa nguMthetho oyiPromotion of Access to Information Act, 2000 (uMthetho 2 ka-2000).
USihlalo usenokuthi, ehamba ngokwemiqathango yoMthetho oyiPromotion of Access to Information Act, 2000 nangenxa yesizathu esiphathekayo asinikileyo, ayalele ukuba inxenye yerekhodi okanye lilonke nje irekhodi leengxoxo zeBhodi abanakuzinikwa abantu, kuze ke apho aye wakwenza oko elo rekhodi okanye loo nxenye yelo rekhodi kungavumeleki ukuba ifundwe okanye ikotshwe nguye nawuphi na umntu ngaphandle kwemvume kaSihlalo.
Iingeniso ezivela kwiiMali elizenze ngokwalo iPhondo, iBhodi yoTywala okanye oomasipala
Imirhumo, imidliwo/ nezohlwayo ekubhekiselelwa kuzo kumacandelo 7 (b)(v), 34, 35, 52, 53 nelama-54 kufuneka zihlawulwe kwiNgeniso yePhondo.
Imirhumo ekubhekiswa kuyo kumacandelo 27, 49 nelama-50 kufuneka ihlawulwe kwiBhodi yoTywala okanye kumasipala.
Le mali kuthethwe ngayo kweli candelo ayibuyi.
ISAHLUKO 4
INXAXHEBA YOOMASIPALA
Oomasipala njengabagunyaziswa beBhodi neziphathamandla ezinegunya lokukhupha iilayisenisi
UMphathiswa usenokuthi, emva kokuba edlene iindlebe noMphathiswa osingathe ulawulo lweedolophu kweli Phondo, abeke oomasipala abathile kweli Phondo ukuba basebenze njengabagunyaziswa beBhodi le ngezi njongo zilandelayo:
ukwamkela izicelo ezifakiweyo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho ngokuphathelele kwiindawo zokushishinela ezikwiingingqi zaba masipala;
ukwazisa bonke abo banokuchaphazeleka kwezo zicelo, njengoko kutyetyeshiwe;
ukuziqwalasela ezo zicelo ngokwezikhokelo ezibekwa yimigaqo ephathelele kwezo zicelo;
ukwamkela izichaso ezingenisiweyo, iingxelo ezingenisiweyo ngokuphathelele kwizicelo, izimvo ezingenisiweyo ezixhasa izicelo ezo kunye nazo naziphi na ezinye iimpepha ezinokungeniswa kubo;
ukudlulisela eBhodini le, ngokwaloo ndlela ibekiweyo, izicelo ezingenisiweyo kunye nazo zonke iimpepha ezingeniswe kunye nazo; kwakunye nokwamkela izikhalazo ezingeniswe ngabantu ezimalunga nendlela ekuqhutywa ngayo yiloo ndawo inikwe ilayisenisi nezifanele ukuqwalaselwa, bazidlulisele eBhodini le bezivakalisile okanye bengazivakalisanga ezabo izimvo ngezo zikhalazo.
UMphathiswa usenokuthi, emva kokuba edlene iindlebe noMphathiswa osingathe ulawulo lweedolophu kweli phondo, abeke oomasipala njengeziphathamandla ezinegunya lokukhupha iilayisenisi ngokusemthethweni ngezi njongo zilandelayo:
ukuqwalasela nokukhupha okanye nokwala ukukhupha iipemethi zokuthengiswa kotywala kwiziyunguma ezizodwa eziza kuqhubeka kwiingingqi zaba masipala;
ukuqwalasela nokukhupha okanye nokwala ukukhupha iipemethi zokuthengiswa kotywala besintu kwiingingqi zaba masipala;
ukubeka ngomthetho kamasipala, iintsuku kunye neeyure ebunokuthengiswa ngazo utywala kuhlobo ngalunye lwelayisenisi ekhutshiweyo kwiingingqi zaba masipala;
ukuseka isigqeba sezotywala; kwakunye nokutyumba iindawo zikawonke-wonke apho kwaba masipala ekungekho mntu uvumelekileyo ukuba athengise utywala kuzo okanye ukuba eze notywala kuzo, ngaphandle kobo busiwa kwiindawo ezinelayisenisi, baze ke bakhuphe izaziso ezichaza oku.
UMphathiswa usenokuthi, xa kukho isizathu esiphathekayo, emva kokuba edlene iindlebe noMphathiswa osingathe ulawulo lweedolophu kweli Phondo, nanini na, alirhoxise lonke okanye arhoxise inxenye yalo igunya ebelinike umasipala othile phantsi kwemiqathango yamacandelwana no- ngentla apha.
Apho umasipala aye waseka khona isigqeba sezotywala phantsi kwemiqathango yecandelo 18 (d), eso sigqeba siya kuthi sibe naba bameli balandelayo:
igosa elifanelekileyo elivela kumasipala eliya kuba nguSihlalo;
igosa elikhethelwe ezotywala elivela kwiiNkonzo zaMapolisa aseMzantsi Afrika;
ovela kwiforum yezobupolisa yalapho, ukuba sele ikhona kwaye seyisebenza iforum eyasekwayo elolo hlobo;
owombutho okanye imibutho enobulungu kumbutho wesizwe okanye wesithili wabakwishishini, ebandakanya, kodwa ungapheleli kuyo, nemibutho yoosomashishini baloo ndawo emele oosomashishini abashishina ngotywala; kwakunye nemibutho yabahlawuleli-zinkonzo neyabahlali bezo ngingqi zaba masipala kunye nalo naliphi na iqela lasekuhlaleni eliye lakhethwa ngumasipala.
Apho kukho isigqeba sezotywala esiye sasekwa, eso sigqeba sisenokuthi xa sithe sacelwa ngumasipala, sisebenze njengomlamli phakathi kwalowo ufake isicelo nabo basichasayo isicelo sakhe.
Isigqeba sezotywala sisenokuthi, singaphelanga esi sithuba simiselweyo ukusuka kumhla wokugqibela wokungeniswa kwezichaso okanye elo xesha ebethe uSihlalo wavuma ukusolula ngalo isithuba esi, kwakuba kufakwe isicelo soko, singenise ingxelo echaza iziphumo eku.kelelwe kuzo kolo lamlo kunye nezindululo zaso zokuba samkelwe na okanye sikhatywe na eso sicelo.
Apho kuthe ngenxa yolamlo lwesigqeba sezotywala kwa.kelelwa kwisivumelwano phakathi kwalowo ebefake isicelo nalowo okanye nabo bebengabachasi besi sicelo, isigqeba sezotywala kufuneka ukuba singenisele iBhodi le iimpepha zeso sivumelwano, singaphelanga esi sithuba sikhankanywe phaya kwicandelwana ngentla apha.
IBhodi le kufuneka ukuba, xa iqwalasela isicelo, iyithathele ingqalelo le ngxelo nezi zindululo kwakunye nesi sivumelwano, kodwa ke oko kungathethi ukuba ibophelelekile ukuba ihambe ngazo.
ISAHLUKO 5
Umntu akanakho ukuba angavelisa utywala okanye athengise utywala, ngaphandle kokuba ugunyazisiwe ukuba angakwenza oko phantsi kwemiqathango yelayisenisi okanye yepemethi ekhutshwe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
Umntu oye wagunyaziswa ukuba angenza okanye athengise utywala, kufuneka ukuba oko akwenze ngokwemiqathango yaloo layisenisi okanye pemethi ayinikiweyo.
Umntu othe engakhange wakhululelwa phantsi kwemiqathango yecandelo 70 , wenza okanye wathengisa utywala etyeshela amacandelwana no- ngentla apha, uya kuba unetyala lolwaphulo-mthetho.
ilayisenisi yokwenza utywala nokuthengisa utywala bokuselwa emasangweni nangaphandle kwamasango aloo ndawo buthengiswa kuyo;
ilayisenisi yokuthengiswa nokuselwa kotywala ngaphakathi emasangweni aloo ndawo buthengiswa kuyo;
ilayisenisi yokuthengiswa kotywala bokuselelwa kwenye indawo engekho apha emasangweni aloo ndawo buthengiswa kuyo;
ilayisenisi yokuthengiswa kotywala bokuselwa emasangweni nangaphandle kwamasango aloo ndawo buthengiswa kuyo; kunye nelayisenisi yokuthengiswa nokuselwa kotywala ngaphakathi emasangweni aloo ndawo buthengiswa kuyo inesiyunguma esisodwa.
Umasipala oye wabekwa phantsi kwemiqathango yecandelo 16 unakho ukuba akhuphe ezi pemethi zilandelayo:
ipemethi yokuthengisa utywala besintu bokuselwa emasangweni nangaphandle kwamasango aloo ndawo buthengiswa kuyo ikhutshelwe ipemethi; kunye nepemethi yokuthengisa utywala besintu bokuselwa emasangweni nangaphandle kwamasango aloo ndawo buthengiswa kuyo inesiyunguma esisodwa.
IBhodi le ayinakho ukuba ikhupha ilayisenisi kwaye nomasipala akanakho ukuba akhuphe ipemethi yokuthengisa utywala besintu, ngaphandle kokuba wanelisekile, ngokobungqina obunikiweyo baphicothwa, ukuba:
oko kukhutshwa kwale layisenisi okanye kwale pemethi kuya kuba lulutho eluntwini;
lowo mntu ufake isicelo ngumntu onesimo esihle, kwaye akanako ukungafaneleki ukuba angaba nelayisenisi okanye pemethi phantsi kwemiqathango yecandelo 23;
indawo ebuza kuthengiselwa kuyo okanye ebuza kuselelwa kuyo obu tywala yindawo efanelekileyo okanye eya kuthi ifaneleke yakugqitywa ukuba lowo ufake isicelo angayisebenzisela le nto ikhutshelwe yona ilayisenisi leyo;
ukwamkelwa kwesi sicelo akusayi kubaphazamisa abahlali bendawo ethile, abafundi besikolo okanye ibandla leziko lenkonzo elime kule ngingqi ikuyo le ndawo icetywayo.
Umasipala akanakho ukuba akhuphe ilayisenisi yeziyunguma ezizodwa, ngaphandle kokuba wanelisekile, ngokobungqina obuye banikwa baphicothwa, ukuba:
oko kukhutshwa kwale layisenisi okanye kwale pemethi kuya kuba lulutho eluntwini;
indawo ebuza kuthengiselwa kuyo okanye ebuza kuselelwa kuyo obu tywala yindawo efanelekileyo okanye eya kuthi ifaneleke yakugqitywa ukuba lowo ufake isicelo angayisebenzisela le nto ikhutshelwe yona ilayisenisi leyo; nokuba ukwamkelwa kwesi sicelo akusayi kubaphazamisa abahlali bendawo ethile, abafundi besikolo okanye ibandla leziko lenkonzo elime kule ngingqi ikuyo le ndawo icetywayo.
Ilayisenisi okanye ipemethi yokuthengisa utywala besintu ayinakho ukuba inganikwa umntu okanye idluliselwe kumntu ongakufanelanga ukuba nelayisenisi okanye nepemethi, kwaye ke ilayisenisi okanye ipemethi yomntu oye akafaneleka ukuba angaba nelayisenisi ayinakho ukuba ingahlaziywa.
Aba bantu balandelayo abakufanelanga ukuba bangaba neelayisenisi zotywala:
umntu othe kwisithuba seenyanga ezingamashumi amathandathu phambi kokuba afake isicelo sakhe, wabanjwa wagwetyelwa ukuya kuvalelwa entolongweni kwangabikho nafayini;
umntu othe kwisithuba seenyanga ezingamashumi amathandathu phambi kokuba afake isicelo sakhe wafunyaniswa engakufanelanga ukuba angabhaliswa yiNational Liquor Authority okanye ukuba anganikwa ilayisenisi yiyo nayiphi na ibhodi yotywala yephondo;
umntu otshone ematyaleni akavela nangonwele;
umntu oya kuba esengaphantsi kweminyaka yobuntu obudala ngalo mhla wokuqwalaselwa kwesicelo sakhe;
umntu owayesele enayo ilayisenisi yaza yarhoxiswa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho okanye yoMthetho olawula ukukhutshwa kweelayisenisi zotywala kulo naliphi na elinye iphondo, kwisithuba seenyanga ezilishumi elinesibini esiphambi kokufakwa kwesi sicelo sakhe; kwakunye nomntu ongumlingane walo mntu uchazwe ku-(a), (b) no-(e) ngentla apha.
Ukuba ngaba ufunyaniswe engafanelekanga phantsi kwemiqathango yecandelwana (a) ukuya kutsho ku-(e) ngentla apha, ke ifunyaniswa ingafanelekanga nayo nayiphi inkampani okanye inkampanana encinane anezabelo kuyo okanye achaphazelekayo kuyo njengelungu, nayo nayiphi itrasti angutrasti wayo okanye angumxhamli wabo nabuphi na ubuhlakani alihlakani kubo.
IBhodi isenokuthi, ngesizathu esiphathekayo esinikileyo, ithathe isigqibo sokuba umntu ofunyaniswe engafanelekanga phantsi kwemiqathango yecandelwana (a) no-(b) ngentla apha, ufanelekile ukuba angasenza isicelo esithile okanye ilayisenisi eluhlobo oluthile.
Umntu angafaka isicelo sale layisenisi ichazwe kwicandelo 21 okanye esale pemethi ichazwe phantsi kwemiqathango yecandelo 22.
Isicelo selayisenisi kufuneka senziwe ngefomu elungiselelwe oko, kwaye ke sona isicelo sepemethi kufuneka ukuba senziwe ngokwemithetho yoomasipala okanye ke singenziwanga ngokwemithetho yoomasipala, kufuneka ukuba senziwe ngokwemiqathango yalo Mthetho nemigaqo yawo.
Isicelo esenziwe ngokweli candelwana kufuneka ukuba singeniswe kumasipala waloo ngingqi ikuyo loo ndawo kuza kuthengiselwa kuyo utywala.
Ukuba ngaba umasipala waloo ngingqi iza kuba kuyo loo ndawo kuza kuthengiselwa kuyo utywala akazange abekwe njengomgunyaziswa weBhodi phantsi kwemiqathango yecandelo 18 , kufuneka ke ukuba eso sicelo siye kungeniswa ezi-o.sini zeBhodi le.
Ukuba ngaba umasipala waloo ngingqi iza kuba kuyo loo ndawo kuza kuthengiselwa kuyo utywala akazange abekwe njengomgunyaziswa weBhodi phantsi kwemiqathango yecandelo 18 , kufuneka ke ukuba isicelo sepemethi esenziwe phantsi kwemiqathango yecandelwana kunye novakaliso lwezimvo phantsi kwemiqathango yecandelo 28 ngezantsi apha, ziye kungeniswa ezi-o.sini zeBhodi le.
Ubungqina bokuba yenziwe intlawulo ebekiweyo yokwenza isicelo kufuneka ukuba buhambe nesicelo esi senziwe phantsi kwemiqathango yecandelwana ngentla apha ngexesha lokungeniswa kwaso.
Isaziso sokufaka isicelo
Lowo mntu ufaka isicelo selayisenisi kufuneka ukuba athi, ngaloo fomu ilungiselelwe oko nangalaa mhla wokungenisa kwakhe isicelo, apapashe izaziso ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni beli Phondo, kwiGazethi yePhondo (Provincial Gazette) nakwelinye okanye nakwamanye amaphephandaba aphumayo kwingingqi yaloo masipala iza kuba kuye le ndawo icelelwa ilayisenisi.
Lowo mntu ufaka isicelo kufuneka ukuba axhome isaziso, ngefomu elungiselelwe oko enobo bukhulu bubekiweyo, sibhalwe ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni beli Phondo, kwindawo esemboniselweni apha kuloo ndawo icelelwa ilayisenisi, khona ukuze abantu abadlulayo bayibone lula, kodwa ke kuqondakale ukuba iBhodi le ingakuxolela noko ukungathotyelwa kwalo umqathango xa ngaba kukho isizathu esiphathekayo esithe sanikwa.
Esi saziso sikhankanywe kwicandelwana kufuneka sihlale kule ndawo sixhonywe kuyo elo xesha libekiweyo ukusukela kuloo mhla sifakwe ngawo isicelo.
Ukuba ngaba indawo leyo ikwindawo ekuhlaliwa kuyo, umfaki-sicelo kufuneka athi kwisithuba esimiselweyo ukusuka kumhla wokuthunyelwa kwesicelo, enze isaziso sesicelo kwifomu emiselweyo malunga nelungu ngalinye losapho lwakhe olungaphezulu kweminyaka elishumi elinesithandathu oluhlala kwindawo leyo yokuhlala nakwizindlu ezixokonyezelwe kuyo.
Lowo mntu ufake isicelo kufuneka ukuba athi, lingadlulanga elo xesha lithe labekwa, angenise ubungqina kumasipala okanye kwiBhodi le bokuba iye yathotyelwa imiqathango yecandelwana , nele- .
Umasipala okanye iBhodi, nokuba ngowuphi na ofanelekileyo kubo, kufuneka ukuba athi, lingadlulanga elo xesha lithe labekwa ukusuka kuloo mhla wokungeniswa kwesicelo, akhuphe isaziso sesi sicelo ngefomu elungiselelwe oko, esiya kungeniswa kuye ngamnye kwaba balandelayo:
igosa elijongene nezotywala ephantsi kolawulo lwalo le ngingqi ikuyo le ndawo ifunelwa ilayisenisi;
isigqeba sezobupolisa sasekuhlaleni, ukuba sikhona, sale ngingqi zikuyo le ndawo ifunelwa ilayisenisi;
isigqeba sezotywala, ukuba sikhona, sale ngingqi ikuyo le ndawo ifunelwa kwesi sicelo ilayisenisi;
naye nawuphi na omnye umntu okanye nalo naliphi na iziko, oqonda okanye eliqonda ukuba lingachaphazeleka kukwamkelwa okanye kukukhatywa.
Izicelo ezilindele ukuhlolwa
Isicelo esingenisiweyo kwakunye neempepha ezithe zangeniswa kunye naso kufuneka ukuba kukwazeke ukuzi.kelela ngeenjongo zokuzihlola phaya ezi-o.sini zikamasipala, ukusukela kulaa mhla sangeniswa ngawo eso sicelo kunye nezo mpepha singeniswe nazo, side sibe sidluliselwe eBhodini, kwaye ke naye nawuphi na umntu kufuneka ukuba avumeleke ukuba azibone nokuba enze iikopi zazo ezo mpepha akuba ezihlawule ezo ntlawulo zibekiweyo.
Xa sithe isicelo sangeniswa eBhodini, eso sicelo kunye nazo naziphi na iimpepha ezingeniswe naso, kufuneka ukuba naphaya kwii-o.si zeBhodi le kukwazeke ukuzi.kelela ngeenjongo zokuzihlola nokuzikopa, isakuba ihlawulwe intlawulo ebekiweyo, ukusukela kulaa mhla wokungeniswa kwazo ukuya kutsho kuloo mhla wokuqwalaselwa kwazo yiBhodi le.
Umntu onendlela achaphazeleka ngayo ekwamkelweni okanye ekukhatyweni kwesicelo angathi, lingadlulanga elo xesha libekiweyo, angenise izimvo zokuxhasa okanye zokuchasa ukwamkelwa okanye ukukhatywa kweso sicelo.
Ikopi yezo zimvo zivakalisiweyo kufuneka ukuba ingeniswe kumasipala, kananjalo sngeniswe ngulowo mntu unendlela achaphazeleka ngayo ekwamkelweni okanye ekukhatyweni kweso sicelo kulowo mntu ufake isicelo okanye kulowo ungummeli womfaki-sicelo, nakwigosa elikhethelwe ukujongana nezotywala.
Ubungqina boko kungeniswa kufuneka bungeniswe novakaliso lwezimvo.
Umntu owenza uvakaliso lwezimvo kufuneka ukuba afake ezi nkcukacha zilandelayo:
igama lakhe elipheleleyo kunye neadresi yakhe;
inombolo yesazisi sakhe okanye ke ukuba ngaba yinkampani okanye yinkampanana encinane, ibe yinombolo yayo yokubhaliswa;
ukuba ngaba kufanelekile, igama lommeli wakhe kunye neadresi yakhe;
uhlobo achaphazeleka ngalo yena ekukhutshweni okanye ekukhatyweni kwesi sicelo; kunye nemihlaba ecacileyo nepheleleyo yokuba asichase okanye asixhase eso sicelo.
Loo mntu ufaka isicelo unakho ukuba angangenisela umasipala impendulo yezo zimvo zingenisiweyo zokuchasa isicelo sakhe, lingadlulanga elo xesha elithe labekelwa ukwenza oko.
Umasipala kufuneka ukuba athi singadlulanga isithuba esithe sabekiwa, adlulisele eBhodini ezi mpepha zilandelayo:
isicelo njengoko besingenisiwe kunye nazo zonke iimpepha ebeziye zangeniswa naso;
ingxelo yegosa elikhethelwe ukujongana nezotywala;
izimvo ezithe zavakaliswa njengoko zinjalo, ngokuphathelele kwisicelo esi, ukuba ngaba zikhona;
ubungqina bokuba zenziwe iintlawulo zokwenza isicelo ezibekiweyo; kwakunye nalo naluphi na olunye uxwebhu okanye into ebithe yangeniswa kuye ngokuphathelele kwesi sicelo.
Ukuqwalaselwa kwezicelo
IBhodi le okanye nayiphi na ikomiti okanye naye nawuphi na umsebenzi, kufuneka ukuba, kungadlulanga xesha lide ukusuka kulaa mhla wokufunyanwa kwesicelo, basiqwalasele isicelo eso ngeenjongo zokukhangela ukuba ngaba senziwe ngendlela echanekileyo na nokuba ngaba siyayithobela na imiqathango ebekwa nguMthetho lo nayimigaqo yawo.
Ukuba ngaba iBhodi okanye ikomiti okanye umsebenzi, aba bakhankanywe kwicandelwana ngentla apha bafumanisa ukuba esi sicelo asiphelelanga okanye sineziphene esinazo, kufuneka ukuba, kungadlulanga xesha lide kakhulu ukusuka kwixesha lokufunyanwa kweso sicelo, bakhuphe isaziso sokungeniswa kwesicelo esingaphelelanga okanye esineziphene, njengoko kutyetyeshiwe, bacele loo mntu ebefake eso sicelo ukuba makongeze ezo zinto zingekhoyo okanye makenze izilungiso kwezo ndawo zineziphene, zingaphelanga iintsuku ezilishumi elinesine .
Ukuba ngaba lowo mntu ufake isicelo uyasilela ekuhambeni ngokupheleleyo ngesi saziso sikhankanywe ngentla apha ngeli xesha lisikiweyo, iBhodi inakho ukuba:
yale ukusiqwalasela eso sicelo;
ikumisele olunye usuku ukuqwalaselwa kweso sicelo kude kube kuhanjiwe ngesaziso eso; okanye isikhabe isicelo eso.
IBhodi le inakho ukuba ithi xa iqwalasela isicelo izithathele ingqalelo ezi zinto zilandelayo:
isicelo neengxelo ezingenisiweyo ziphendula isicelo eso;
izimvo ezingenisiweyo zixhasa okanye zichasa isicelo eso, iimpendulo eziphendula ezo zimvo zichasayo zithe zavakaliswa kwakunye nalo naluphi na olunye uxwebhu okanye into ebithe yangeniswa kuyo ngokuphathelele kwesi sicelo;
nawo nawuphi na omnye umcimbi ebona kufanelekile iBhodi ukuba mawuthathelwe ingqalelo, kodwa ke ekwenzeni oko ilithathele ingqalelo icandelo 12 .
Ukuba ngaba isicelo okanye iimpepha ezihamba naso okanye izimvo ezingenisiweyo okanye ingxelo engenisiweyo, zineziphene ezinazo zalo naluphi na uhlobo okanye ukuba ngaba nawuphi na umntu uyasilela ukungenisa nalo naluphi na uxwebhu okanye ukugcina esi sithuba sexesha okanye eli xesha lisikelweyo, iBhodi inakho ukuba izixolele ezo ziphene okanye oko kusilela, ukuba ngaba ubukhulu becala ithotyelwe imiqathango yalo Mthetho okanye yemigaqo yawo, naxa oko kuxolela kungasayi kuba namntu kumbeka engxakini.
Ukufaneleka kweendawo
Ilayisenisi okanye ipemethi ayinakho ukukhutshwa ngaphandle kokuba iBhodi okanye umasipala wanelisekile ukuba lowo mntu ufaka isicelo unalo ilungelo lokuyisebenzisa loo ndawo ayifakela isicelo eyisebenzisela oku kuza kugunyaziswa yilayisenisi okanye yipemethi leyo.
IBhodi le isenokuthi xa isamkela isicelo selayisenisi yendawo engekagqitywa ukwakhiwa, ikhuphe umyalelo wokuba ilayisenisi leyo ayisayi kukhutshwa ade abe lowo mntu ufake isicelo uyayifezekisa imiqathango ethe iBhodi yabona kufanelekile ukuba iyibeke malunga nokugqitywa kokwakhiwa kwale ndawo, lingadlulanga elo xesha athe walisikelwa.
Imfundo noqeqesho
IBhodi le isenokuthi xa isamkela isicelo selayisenisi, iyalele ukuba ilayisenisi leyo ayisayi kukhutshwa ade abe lowo mntu ufake isicelo okanye umsebenzi wakhe okanye abasebenzi bakhe, baye banikwa uqeqesho nemfundo ngokolo hlobo inokuthi imisele ngalo iBhodi le.
Ulwamkelo olunemiqathango
IBhodi le isenokuthi xa isamkela isicelo selayisenisi phantsi kwemiqathango yamacandelo 30, 31 nele-32 iyalele ngento ebhaliweyo ukuba ilayisenisi leyo ayisayi kukhutshwa ade abe lowo mntu ufake isicelo uyifezekisile loo miqathango inokuthi iBhodi ibone kufanelekile ukuba iyibeke.
IBhodi le isenokuthi nanini na, xa umfaki-sicelo esifakile isicelo sakhe:
ilandise elo xesha ibiye yamsikela lona; okanye yamkele isilungiso esenziweyo kwiplani yendawo leyo.
Ukuba ngaba lowo mntu ufaka isicelo uyasilela ukuyifezekisa le miqathango ikhankanywe ngentla apha ngelo xesha ithe iBhodi le yamsikela ukusukela kulaa mhla wokwamkelwa kwesicelo sakhe selayisenisi, oko kwamkelwa kwesicelo sakhe selayisenisi kuya kuphelelwa, kuze ke kuthathwe ukuba eso sicelo sakhe selayisenisi asikhange samkelwe.
Xa lowo mntu ufake isicelo ethe wayifezekisa imiqathango ethe yabekwa yiBhodi le naxa athe wayihlawula intlawulo ebekiweyo, kufuneka ukuba iBhodi le iyikhuphe ilayisenisi leyo ngokohlobo olubekiweyo.
IBhodi okanye umasipala, nawuphi na ofanelekileyo kubo, kufuneka ukuba, emva kokuba ithe yasamkela isicelo, izikhuphe iimpepha zelayisenisi okanye zepemethi leyo ngefomu elungiselelwe oko apho kuchazwa khona imiqathango yaloo layisenisi, xa ngaba ikhutshiwe intlawulo ebekiweyo, oku kwenziwe ethathelwe ingqalelo amacandelo 31, 32 nele-33.
Ukusweleka okanye ukulimala komntu obefake isicelo
Ukuba ngaba umntu ofake isicelo selayisenisi okanye sepemethi:
uye wabhubha;
izinto ezililifa lakhe ziyabhanga;
ufunyaniswe yinkundla efanelekileyo ukuba akakwazi ukuyiqhuba imicimbi yakhe; okanye xa ngaba yinkampani okanye inkampanana encinane, iye yathinjwa ngenxa yamatyala; phambi kwalo mhla bekuza kuqwalaselwa ngawo isicelo, ke lowo mntu uthe wakhethwa njengomabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo, unawo onke loo magunya nalawo malungelo ebeya kuba nawo lowo mntu ebefake eso sicelo ukuba ebengathanga wasweleka, wathinjwa okanye wafunyaniswa engenakukwazi ukuqhuba imicimbi yakhe, kwaye angawasebenzisa onke.
ISAHLUKO 6
IMIQATHANGO YEELAYISENISI
Imiqathango yesiqhelo yeelayisenisi
Kufuneka ukuba ibe ngumqathango welayisenisi nganye yokuselelwa kotywala kwindawo ethile ebuthengiswa kuyo utywala ukuba utywala obo mabuselelwe kuphela kule ndawo ikhutshelwe loo layisenisi, nokuba akukho tywala buya kuthathwa kumkiwe nabo kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Kufuneka ukuba ibe ngumqathango welayisenisi nganye yokuselelwa kotywala ngaphandle kwale ndawo ikhutshelwe ilayisenisi ukuba akusayi kubakho nto inotywala iya kuvulwa, kwaye kungasayi kubakho tywala buselelwa apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi, ngaphandle kokuba buselelwa ukungcamlisa okuvunyelwe yiBhodi le.
Ukuba ngaba indawo leyo ikhutshelwe ilayisenisi yokuba kuselelwe kuyo, kuselelwe nangaphandle kuyo, ke la macandelwana angentla apha u- no- akayichaphazeli yona.
Umntu onikwe ilayisenisi kwindawo apho olona shishino luqhutywayo ilolokutya akanakho ukuba athengise nabuphi na obunye utywala ngaphandle kwewayini eyitable wine.
Ukuhanjiswa
Kufuneka ukuba ibe ngumqathango welayisenisi nganye yokuselelwa kotywala ngaphandle kwale ndawo ikhutshelwe ilayisenisi ukuba:
utywala akufuneki ukuba buhanjiswe busuka kuso nasiphi isithuthi ngaphandle kokuba obo tywala bebuya ba-odolwa kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi kwangaphambi kokuba bube buyahanjiswa kwaye ne-invoyisi ibiye yakhutshwa, yaza nekopi yayo engaphezulu yagcinwa apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi;
utywala obuhanjiswayo kufuneka ukuba busiwe kuphela kule adresi ibonisiweyo apha kule invoyisi ikhankanywe kumhlathi (a) ngentla apha; nokuba ikopi yale invoyisi ikhankanywe kumhlathi (a) ngentla apha kufuneka ukuba igcinwe apha kwesi sithuthi sihambisa obu tywala ukusukela ngeli xesha sibuhambisayo ukuya kutsho kwelo xesha ibuthula ngalo.
Kululwaphulo-mthetho ukwamkela umthwalo wotywala obuthengiweyo kumthengisi wabo ingekho i-invoyisi exela igama lomthengisi lowo, i-adresi yakhe kunye nenombolo yelayisenisi yakhe, uhlobo lotywala obuthengiweyo, umthamo wabo kwakunye nexabiso obuthengwe ngalo.
Uchaphazeleko ngokwasezimalini
Umntu onikwe ilayisenisi akanakho ukuba angadlulisela ilungelo langokwasezimalini komnye umntu ngaphandle kokuqala afumane imvume kwiBhodi le.
IBhodi ayinakho ukuba ingayinika le mvume ikhankanywe kwicandelwana ngentla apha ukuba ngaba lo mntu udluliselwa ilungelo langokwasezimalini akafanelekanga ngokwalaa miqathango ikwicandelo 24 ukuba angaba nelayisenisi okanye ukuba ngaba unesimo esingalunganga.
Ilayisenisi kufuneka ukuba ikhutshwe ngegama lalowo mntu uqhuba elo shishini likhutshelwe ilayisenisi aze axhamle isivuno salo, kwaye ayinakho ukuba ingakhutshwa ngegama lomtyunjwa okanye lomgunyaziswa.
Lowo mntu unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angaqeshisa ngaloo layisenisi kuye nawuphi na mnye umntu okanye avumelene nawuphi na umntu ukuba makaqhube ishishini phantsi kwemiqathango yaloo layisenisi.
Ulawulo
Xa ngaba umfaki-sicelo akangomntu, koko sisigqeba okanye inkampani, kufuneka ukuba iBhodi ukuba inyule umntu oza kuba yimanejala yeli shishini likhutshelwe ilayiseni, otyunjwe ngumfaki-sicelo nongumhlali apha kweli Phondo.
Lowo unikwe ilayisenisi unakho ukuba athi nanini na, ngendlela ebekiweyo, atyumbe umntu ohlala apha kweli Phondo ukuba abe yimanejala yeli shishini likhutshelwe ilayisenisi, apho ke iBhodi iya kuthi iyibeke loo manejala.
IBhodi le isenokuthi icele igosa elijongene nezotywala ukuba lingenise ingxelo malunga nokufaneleka kwalowo mntu uthe watyunjwa.
IBhodi le ayinakho ukuba ibeke njengemanejala umntu ongafanelekanga ukuba angaba nelayisenisi ngokwemiqathango yecandelo 23 okanye umntu onesimo esingekho sihle.
IBhodi le isenokuthi ibeke umqathango wokubekwa kwaloo mntu othi lowo mntu utyunjelwe ukuba abekwe njengemanejala makaqale aye kufumana uqeqesho nemfundo ezinokuthi zikhethwe yiBhodi le.
Imanejala ethe yabekwa phantsi kwemiqathango yeli candelo inoxanduva lokuba ilawule eli shishini, kwaye nayo ibopheleleke kule misebenzi nakwezi mbopheleleko ngokuluya hlobo abopheleleke ngalo lowo mntu unikwe le layisenisi.
Ukubekwa komntu njengemanejala phantsi kwemiqathango yeli candelo akumkhululi lowo mntu unikwe ilayisenisi kuwo nawuphi na kule misebenzi nakwezi mbopheleleko zibekwa ngulo Mthetho okanye kwimiqathango ekhutshwe phantsi kwayo le layisenisi.
Ukubekwa komntu njengemanejala phantsi kwemiqathango yeli candelo kuhlala kuqhuba ngokusesikweni kude kube kubekwe imanejala entsha.
Ukuba ngaba umntu obekwe njengemanejala phantsi kwemiqathango yeli candelo uyayeka ukulawula elo shishini likhutshelwe ilayisenisi okanye kwenzeka ukuba angafaneleki ukuba angakwenza oko, esi sigqeba besinikwe ilayisenisi kufuneka ukuba sithi, zingaphelanga iintsuku ezingamashumi amathathu ukusukela ngoko, sifake isicelo phantsi kwemiqathango yecandelwana ngentla apha sokuba kubekwe enye imanejala entsha yokuthatha indawo yale iyekayo.
Ukuba ngaba esi sigqeba sinikwe ilayisenisi siyasilela ukuthobela amacandelwana nele- ngentla apha, ilayisenisi yaso isenokumiswa okwexeshana phantsi kwemiqathango yecandelo 59 ngezantsi apha.
Iinguqulelo kwiindawo ezinikwe iilayisenisi okanye kuhlobo lweshishini
Ngaphandle kokuba kufunyenwe imvume yeBhodi kwangaphambili ethe yanikwa kusakuba kufakwe isicelo ngendlela ebekiweyo, lowo unikwe ilayisenisi akanakho ukuba:
angenza iinguqulelo kuhlobo lweshishini ebikhutshelwe lona ilayisenisi yakhe ezilwenza lahluke ishishini elo kweliya belichaziwe kwesiya sicelo sasiqwalaselwe yiBhodi le ngexesha ikhupha ilayisenisi; okanye angenza utshintsho okanye ulongezo kwisakhiwo, okanye asakhe ngokutsha okanye asitsale isakhiwo sale ndawo ibikhutshelwe yona ilayisenisi.
Ukusilela ekufezekiseni imiqathango yecandelwana 1 kululwaphulo-mthetho.
Abantwana
Akukho mntu uvumelekileyo ukuba athengisele umntwana ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo utywala.
Akukho mntu uvumelekileyo ukuba anike okanye aphathele umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo utywala okanye amvumele loo mntu ephantsi kolawulo lwakhe okanye kolondolozo lwakhe, ukuba asele utywala.
Lowo unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angavumela umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ukuba asele utywala kuloo ndawo ikhutshelwe yena ilayisenisi yayo okanye iphantsi kolawulo lwakhe.
Lowo unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angavumela umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ukuba abe lapho angavumelekanga ngokwemiqathango yalo Mthetho okanye ngokwemiqathango yale layisenisi, ukuba angakhona apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala akavumelekanga ukuba afumana okanye anganikwa utywala ngendlela ewaphulayo lo Mthetho okanye ukuba axoke ngeminyaka yakhe yobudala ngeenjongo zokuba afumane okanye asele utywala okanye angene kwiindawo angafanelanga ukuba angangena kuzo apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Abaqeshi nabasebenzi
Umntu akavumelekanga ukuba angaqesha umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala ekuthengisweni nasekuhanjisweni kotywala ngaphandle kokuba loo mntu:
uneminyaka elishumi elinesithandathu okanye ngaphezulu;
uqeqeshwa kwizifundo zeenkonzo zolungiselo lokutyabele; nokuba wenza umsebenzi woqeqesho phantsi kwalo ikhutshelwe yena ilayisenisi.
Umqeshi akanakho ukuba:
anganika umntu utywala njengendlela yokumthundezela ukuba amsebenzele;
anganika umsebenzi utywala endaweni yokumnika umvuzo;
angatsala imali emvuzweni womsebenzi etsalela iindleko zotywala ebebunikwe loo msebenzi okanye omnye umntu ebunikwa egameni lomsebenzi lowo;
angawubamba umvuzo womsebenzi ade abe uhlawule ityala lotywala ebebuthathe ngetyala.
Lowo unikwe ilayisenisi okanye omnye umntu owenza egameni lakhe, akanakho ukuba angamkela okanye abambe naliphi na iphepha okanye nayiphi na into ehambisekayo, eyibambela ukuba kumiswe ngayo kwityala lotywala obuthengiswe ngetyala.
Ukungena kumasango eendawo ezinikwe iilayisenisi
Lowo unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angavumela umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ukuba:
abe kwigumbi okanye kuyo nayiphi na indawo apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi yokuthengisa utywala ekhawuntaleni, ngaphandle kwaxa kwelo gumbi okanye kuloo kuthengiselwa abantu ukutya behleli ezita.leni;
abe kwigumbi okanye kuyo nayiphi na indawo ethe iBhodi le yayityumba njengendawo abangavunyelwanga ukuba kuyo abantu abangaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ; okanye abe kwindawo, engeyondawo ithengisa ukutya, ekhutshelwe kuphela ilayisenisi yokuthengisa utywala bokuba buye kuselelwa ngaphandle kwayo le ndawo ikhutshelwe ilayisenisi, ngaphandle kokuba loo mntu uhamba nomzali okanye nomntu aphantsi kolondolozo lwakhe okanye nomnye umntu omdala ngemvume yomzali wakhe okanye yomntu aphantsi kolondolozo lwakhe.
Ukusilela ekufezekiseni imiqathango yecandelwana 1 kululwaphulo-mthetho.
Ukugcinwa kotywala
Lowo mntu unikwe ilayisenisi kufuneka ukuba utywala bakhe abugcine apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi okanye ke kwenye indawo ekwalapha kwiPhondo eli ethe yamkelwa yiBhodi le emva kokuba kuthe kwenziwa isicelo sokwenza njalo.
Lowo mntu unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angathengisa utywala kuloo ndawo iyenye ayisebenzisela ukugcina utywala bakhe.
Indawo yokuthengisela
Lowo unikwe ilayisenisi akanakho ukuba angabuthengisela kuyo nayiphi na enye indawo ngaphandle kwakule ikhutshelwe utywala.
Nakubeni kukho le miqathango yeli candelo, lowo mntu unikwe ilayisenisi unakho ukuba angakubhengeza ukuthengisa kwakhe utywala, agaye nabathengi, athathe nee-odolo zabathenga utywala bengekho apha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Ukusilela ekufezekiseni imiqathango yecandelwana 1 kululwaphulo-mthetho.
Amaxesha okuvula
Ehamba ngaleyo miqathango inokuthi iBhodi le iyibeke xa ikhupha ilayisenisi okanye emva kwentlanganiso ebibanjwe ngokwecandelo 7, lowo mntu unikwe ilayisenisi angabuthengisa utywala ngezo ntsuku nangaloo maxesha okuvula ithe iBhodi le yawabekela amashishini akhutshelwe iilayisenisi, kodwa ke kuqondakale ukuba lawo maxesha okuvula abekwe yiBhodi le akasayi kungquzulana nalawo abekwe ngumthetho kamasipala.
Umthetho kamasipala usenokuthi ubeke amaxesha okuvula angafaniyo nala abekelwe amashishini akhutshelwe iilayisenisi zokuthengisa utywala obuselelwa kwalapho buthengiswa khona nalawo athengisa utywala obungaselelwa apho buthengiswa khona, koko buselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi, kodwa ke awunakho ukuba ungabeka amaxesha okuvula neentsuku zokuvula ezingafaniyo kumashishini ngamashishini akhutshelwe iilayisenisi, kodwa ke kuqondakale ukuba amaxesha okuvula abekwe ngumasipala akanakudlula kula maxesha okuvula abekwe kumacandelwana (a) no-(b) ngezantsi apha.
a Ehamba ngaleyo miqathango ibekwe yiBhodi le ngokweli candelwana 1 ngentla apha, xa ngaba umasipala akanazintsuku namaxesha okuvula awabekileyo ngokwakweli candelwana 2 ngentla apha, ke lowo unikwe ilayisenisi yendawo yokuthengisa utywala obuza kuya kuselelwa ngaphandle kwale ndawo ikhutshelwe ilayisenisi angabuthengisa nangeyiphi na imini utywala nanini na ukusukela kwintsimbi yesibhozo kusasa ukuya kutsho kweyesibhozo ngorhatya 8:00 neye-20:00.
Ehamba ngaleyo miqathango ibekwe yiBhodi le ngokweli candelwana ngentla apha, xa ngaba umasipala akanazintsuku namaxesha okuvula awabekileyo ngokwakweli candelwana ngentla apha, ke lowo unikwe ilayisenisi yendawo yokuthengisa utywala obuza kuselelwa kwalapha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi angabuthengisa nangeyiphi na imini utywala nanini na ukusukela kwintsimbi yesibhozo kusasa ukuya kutsho kweyesine (04:00) kwintsasa yosuku olulandelayo.
Kwimeko apho lowo unikwe ilayisenisi enelayisenisi evmela ukuba kuselelwe kwalapha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi nangaphandle kwayo, uya kuhamba ngale miqathango yamacandelwana (a) no-(b) ngentla apha, enezo nguqulelwana ziyimfuneko.
Lowo mntu unikwe ipemethi utywala angabuthengisa ngezo ntsuku nangaloo maxesha axeliweyo kwipemethi yakhe.
Kuthathelwe ingqalelo icandelo 75 , ukusilela ekuthengiseni ngala maxesha okuvula nangezi ntsuku zokuvula zibekwe yiBhodi le ngokwemiqathango yecandelwana , ngezo zibekwe ngumthetho kamasipala ngokwemiqathango yecandelwana okanye ngezo zibekwe ngulo Mthetho kwicandelwana , kululwaphulo-mthetho.
Lowo unikwe ilayisenisi kufuneka ukuba agcine, ngaloo ndlela ibekiweyo, amarekhodi abo bonke utywala obuthengiselwe ukuya kuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi.
Akukho mntu mnye, ngaphandle kwalowo mntu unikwe ilayisenisi unokuthi ngemini enye athenge utywala bokuya kuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi obudlulileyo kulowo mthamo anokuthi awubeke uMphathiswa, kwaye ke nalowo mntu unikwe ilayisenisi engavumelekanga ukuba angamthengisela loo mntu mnye ufuna ukwenza njalo ngaphandle kokuba uqale wafumana imvume yegosa elijongene nezotywala laloo ngingqi ikuyo le ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Umntu ongenayo ilayisenisi okanye ipemethi yokuthengisa utywala kanakho, nanini na, ukuba angathenga utywala, okanye abe notywala apha kuye okanye abe notywala obuphantsi kolawulo lwakhe, obudlulileyo kulo mthamo ubekwe phantsi kwecandelwana ngaphandle kokuba uqale ngokufumana le mvume ikhankanywe kweli candelwana.
ISAHLUKO 7
Lowo mntu unelayisenisi yokuthengiswa nokuselwa kotywala kwiziyunguma ezizodwa akanakho ukuba angathengisa utywala esiyungumeni ngaphandle kokuba unikwe ipemethi yokwenza njalo ngumasipala waloo ngingqi ikuyo loo ndawo buza kuthengiswa kuyo utywala obo, okanye ke yiBhodi le, ukuba ngaba umasipala waloo ngingqi akazange anyulwe njengomgunyaziswa phantsi kwemiqathango yecandelo 17 .
Lowo mntu unelayisenisi yokuthengisa utywala bokuselwa kwiziyunguma ezizodwa kufuneka ukuba afake kumasipala ngaloo ndlela ibekiweyo, isicelo sepemethi yokuthengisa utywala kwisiyunguma esisodwa esithile.
Eso sicelo ke kufuneka ukuba sifakwe kungasalanga ngaphantsi kweentsuku ezilishumi elinesine phambi kwalo mhla wesiyunguma esisodwa eso.
Umasipala angathi ke, emva kokuba ethe wasiqwalasela isicelo eso kwakunye nezo mpepha okanye naloo miba abona zifanelekile, asikhabe isicelo eso okanye asamkele phantsi kwayo nayiphi na imiqathango abona kufanelekile ukuyibeka.
Le miqathango ikhankanywe kwicandelwana ngentla apha kufuneka ukuba ichazwe apha kule pemethi ikhutshiweyo.
Umntu esikhatyiweyo isicelo sakhe ngokwecandelwana , okanye onganeliswayo ngumqathango othile obekwe ngumasipala angathi, ngaloo ndlela ibekiweyo, afake isibheno eBhodini le, ebhenela oko kukhatywa kwesicelo sakhe okanye loo mqathango anganeliswayo nguwo.
Kululwaphulo-mthetho ukusilela komntu onikwe ilayisenisi, engumntu onelayisenisi yeziyunguma ezizodwa, ekufuneni ipemethi ekhutshwa ngumasipala yesiyunguma esisodwa aza kuthengisa kuso utywala.
umntu onikwe ilayisenisi yotywala; okanye umntu onikwe ipemethi yotywala besintu.
Umntu ongathintelwanga kukungafaneleki ukuba angaba nelayisenisi yotywala angathi asifake, ngaloo ndlela ibekiweyo isicelo sokufumana ipemethi yokuthengisa utywala besintu, kumasipala waloo ngingqi ikuyo le ndawo kuza kuthengiselwa kuyo obo tywala besintu.
Loo masipala senziwe kuye isicelo unakho ukuba angasamkela eso sicelo phantsi kwaloo miqathango abona kufanelekile umasipala ukuba ayibeke, okanye ke asikhabe.
Ukuba ngaba isicelo sithe samkelwa, kufuneka ukuba umasipala athi, isakuba yenziwe loo ntlawulo ifanele ukuba mayenziwe, amnike ipemethi leyo loo mntu ubefake isicelo, ngaloo ndlela ibekiweyo.
Umntu oziva enganelisekanga sisigqibo sikamasipala ngokwalapha kweli candelo, angathi afake isibheno eBhodini, ngendlela ebekiweyo, ngesi sigqibo sithathiweyo ngumasipala.
Lowo mntu unikwe ipemethi angenza isicelo kumasipala sokuba ihlaziywe, kungasalanga ngaphantsi kweentsuku ezingamashumi amathathu phambi kokuba u.ke laa mhla yayikhutshwe ngawo.
Umasipala kufuneka ukuba, emva kokuba yenziwe intlawulo yohlaziyo athe wayibeka, ayihlaziye ipemethi leyo esinye isithuba sonyaka omnye, ngaphandle kokuba kuye kwenzeka ukuba lowo mntu afumaniseke engakufanelanga ukunikwa ipemethi okanye iBhodi le iye yathi akangomntu ukufaneleyo ukuba anikwe ipemethi.
Umntu oziva enganelisekanga yindlela eqhutywa ngayo intengiso yotywala besintu angangenisa isikhalazo eBhodini eya kuthi ke yona kufuneke ukuba isiqwalasele eso sikhalazo ngoluya hlobo isiqwalasela ngalo isikhalazo ngelayisenisi, kwaye ke amagunya enawo iBhodi ngale pemethi ayafana nalawo inawo malunga nelayisenisi.
Ixesha lokusebenza kwelayisenisi liqala kulaa mhla ikhutshwe ngawo.
Ilayisenisi iphelelwa lixesha ngalaa mhla igqiba iinyanga ezilishumi elinesibini ukusuka kulowa mhla yayikhutshwe ngawo okanye ekupheleni kweenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kulaa mhla yayihlaziywe ngawo, lowo mhla u.ke mva, ngaphandle kokuba ke uhlaziyo lwaloo layisenisi loluzenzekelayo ngokwemiqathango yecandelo 52 okanye ihlaziywa yiBhodi ngokwemiqathango yecandelo 53.
Ipemethi ekhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelo 22 ikhutshelwa isiyunguma esisodwa isebenza kuphela ngoluya suku okanye ngeziya ntsuku zesiyunguma esisodwa eso ebikhutshelwe sona, kwaye ke ayihlaziywa yona.
Ipemethi ekhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelo 22 ikhutshelwa ukuthengiswa kotywala besintu isebenza ukuqalela ngalaa mhla wokukhutshwa kwayo, ize iphelelwe lixesha ekupheleni kweenyanga ezilishumi elinesibini emva kwalaa mhla wokukhutshwa kwayo, ngaphandle kokuba iye yahlaziywa ngumasipala phantsi kwemiqathango yecandelo 50 .
USihlalo angathi, emva kokuba efumene ingxelo yokuba indawo ebikhutshelwe ilayisenisi ishiyiwe nguloo mntu ubenikwe ilayisenisi, ayirhoxise okwexeshana loo layisenisi ngoko nangoko.
Ukurhoxiswa kwelayisenisi okwexeshana phantsi kwemiqathango yecandelwana kuyajikwa emva kokuba uSihlalo efumene ingxelo yokuba indawo leyo yakhutshelwa ilayisenisi ayishiywanga ngulowo wayenikwe ilayisenisi okanye eyokuba iyasebenza kwakhona.
Ngaphandle kwalapho kusetyenzwa ngecandelo 53, kufuneka ukuba iBhodi le ikhuphe isaziso sohlaziyo lwelayisenisi, ngendlela ebekiweyo, zingadlulanga iinyanga ezisibhozo emva kwalaa mhla wokukhutshwa kwayo okanye wokuhlaziywa kwayo, asithumele kumntu ngamnye onelayisenisi, acele ukuba umntu lowo unikwe ilayisenisi makahlawule intlawulo yohlaziyo lwelayisenisi, ekufuneka ukuba ube kukuphela kweenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kulaa mhla wokukhutshwa kwayo okanye wokuhlaziywa kwayo, nokuba ngowuphi na o.ke mva.
Emva kokuba ethe loo mntu unelayisenisi wayihlawula intlawulo ebekiweyo phambi komhla wohlaziyo okanye ngomhla wohlaziyo, iyaphinda ke ihlaziywe ilayisenisi yakhe isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kulowo mhla ihlaziywa ngawo.
Lowo unikwe ilayisenisi akasayi kwaphulelwa kuxanduva lwakhe lokuyihlawula ngexesha le ntlawulo ibekiweyo ukuba ngaba isaziso asikhange sithunyelwe okanye akakhange asifumane.
Umntu onikwe ilayisenisi oye wasilela ukuyihlawula ngexesha intlawulo unakho ukuba angathi, zingaphelanga iintsuku ezingamashumi amathandathu emva kokuba udlulile laa mhla wohlaziyo, angenise isicelo eBhodini ngento ebhaliweyo ecela ukuxolelwa ngokokusilela, kwaye ke iBhodi inakho ukuba imxolele, ivume ukuyamkela loo ntlawulo ibekiweyo ishiywe lixesha ngaloo mhla uthe wabekwa yiBhodi le, ihamba ke nezo ntlawulo zongezelelweyo nezizizohlwayo ezinokuthi zibekwe yiBhodi.
Kwiimeko apho iBhodi le iye yasamkela isicelo sokuxolelwa ngokwale miqathango ikwicandelwana ngentla apha, yazibeka neentlawulo ezifanele ukuhlawulwa nezo zongezelelweyo kwakunye nezo zezohlwayo, zaza zahlawulwa, umhla wokuhlaziywa kwaloo layisenisi kuya kuthathwa ukuba ngulowa ibifanele ukuba ihlaziywe ngawo kakade; kodwa ke kuqondakale ukuba, xa lowo unaloo enokuthi asilele ekuhlawuleni iintlawulo neentlawulo zezohlwayo azibekelweyo ngokwemiqathango yeli candelwana ude udlule laa mhla wokuhlawula awubekelweyo, ilayisenisi yakhe iyaphelelwa ngawo loo mhla.
Ukuba ngaba ekupheleni kweenyanga ezisibhozo ukusukela kulaa mhla wokukhutshwa kwelayisenisi okanye wokuhlaziywa kwayo, nokuba ngowuphi na o.ke mva, lowo mntu unikwe ilayisenisi:
uye wafunyaniswa engakufanelanga ukuba angaba nelayisenisi phantsi kwemiqathango yecandelo 24; okanye iBhodi iye yamfumana engakufanelanga ukuba angaba nelayisenisi yotywala; okanye iye wathi kwesi sithuba seenyanga ezisibhozo zidlulileyo wasilela ekuthobeleni isaziso sothotyelo esiye sakhutshwa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
ke loo layisenisi ayikwazi ukuba ingavela ihlaziywe ngokwaphantsi kwemiqathango yecandelo 52, kodwa ke inakho ukuba ingahlaziywa yiBhodi le emva kokuba lowo ungumnini welayisenisi enze isicelo ngaloo ndlela ibekiweyo.
IBhodi le kufuneka ukuba zithi zingadlulanga iinyanga ezilithoba ukusukela kulaa mhla wokukhutshwa okanye wokuhlaziywa kwelayisenisi, zikhupele umntu ongumnini welayisenisi isaziso, njengoko kuchaziwe kumhlathana esimxelelayo lowo ungumnini welayisenisi ukuba:
ilayisenisi yakhe ayizi kuhlaziywa; nokuba kufuneka ukuba lowo ungumnini welayisenisi enze isicelo, ngendlela ebekiweyo, ngaloo mhla uthe wabekwa yiBhodi le, sokuba ihlaziywe ilayisenisi yakhe, umhla lowo ongenakuba semva kweenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kulaa mhla wokukhutshwa okanye wokuhlaziywa kwaloo layisenisi yakhe.
Ukuba ngaba lo mntu unikwe ilayisenisi uyasilela ekuthobeleni esi saziso sikhankanywe kumhlathana , ke ilayisenisi leyo yakhe iya kuphelelwa ukusukela kwiinyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kulaa mhla wokukhutshwa okanye wokuhlaziywa kwayo.
Ukuba ngaba lowo unikwe ilayisenisi uthe wasithobela esi saziso, ke ilayisenisi yakhe iya kuhlala isebenza de ibe iBhodi le igqibile ukuqwalasela isicelo sakhe sohlaziyo.
Xa iBhodi le iqwalasela isicelo sohlaziyo umsebenzi wayo kunye namagunya ayo ayafana nalawo inawo xa iqwalasela isicelo selayisenisi entsha, amagunya lawo abandakanya igunya lokusikhaba isicelo okanye lokusamkela, phantsi kwaleyo miqathango inokuthi ibone kufanelekile ukuba iyibeke.
Ukuba ngaba iBhodi le iyasamkela isicelo sokuhlaziywa kwelayisenisi, ilayisenisi leyo kuthathwa ukuba iye yahlaziywa phantsi kwemiqathango yecandelo 51 .
Ukuba ngaba iBhodi le iyasikhaba isicelo sokuhlaziywa kwelayisenisi, ilayisenisi leyo iphelelwa ngoko nangoko okanye ke ngaloo mhla unokuthi ubekwe yiBhodi le.
ISAHLUKO 9
Lowo mntu unikwe ilayisenisi unakho ukuba angenza isicelo sokuba ilayisenisi yakhe idluliselwe komnye umntu ngokuthi angenise isicelo, ngaloo ndlela ibekiweyo nangaloo fomu isetyenziswayo, kumasipala wale ngingqi ikuyo le ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Umasipala lowo ke kufuneka ukuba, ngaleyo ndlela ibekiweyo, alazise igosa elijongene nezotywala ngesi sicelo, aze ke alicele limngenisele ingxelo ngokuphathelele ekufanelekeni kwaloo mntu kucetywa ukudluliselwa kuye ilayisenisi ukuba angaba nelayisenisi.
Igosa elijongene nezotywala kufuneka ukuba, lingadlulanga elo xesha libekiweyo, liyingenise loo ngxelo ngokolu hlobo ifunwa ngalo kumhlathana , kwaye ke kuloo ngxelo lingabandakanya nawuphi na umba elibona lona gosa lijongene nezotywala ukuba kufanelekile ukuwuvelisa kwesi sicelo.
Umasipala kufuneka ukuba, lingadlulanga elo xesha libekiweyo, athumelele iBhodi esi sicelo kwakunye naziphi na iimpepha abeye wazifumana zingeniswe kunye neso sicelo.
IBhodi le kufuneka ukuba, lingadlulanga elo xesha libekiweyo, isikhabe okanye isamkele esi sicelo.
IBhodi ayinakho ukuba ingamkela isicelo sodluliselo, ngaphandle kokuba yanelisekile ukuba umntu lowo kuza kudluliselwa kuye ilayisenisi:
akafunyaniswanga engakufanelanga ukuba angaba nelayisenisi phantsi kwemiqathango yecandelo 23;
ungumntu onesimo esihle; kwaye ufundile ngokufanelekileyo okanye uya kuba efunde ngokwaneleyo, okanye kubantu abamsebenzelayo uya kuba naye umsebenzi omnye, nangaphezulu, ofunde okanye abafunde ngokufanelekileyo okanye oya/abaya kuba efunde/ befunde ngokufanelekileyo benalo noqeqesho kulawulo lweshishini elinelayisenisi.
Xa iBhodi le isamkela isicelo sodluliselo inakho ukuba ingayalela ukuba loo mntu idluliselwa kuye ilayisenisi, okanye omnye okanye abanye babasebenzi baloo mntu, kufuneka baye kufumana uqeqesho nemfundo enokuthi iBhodi igqibe kuyo.
IBhodi eyamkela isicelo sodluliselo phantsi kwemiqathango yeli candelo kufuneka ukuba ikhuphe isiqinisekiso sodluliselo ngokolo hlobo kubekwe ngalo.
Ukuba ngaba lo mntu kudluliselwa kuye ilayisenisi uyasweleka, okanye uyatshona ematyaleni okanye ufunyaniswa yinkundla efanelekileyo engenakukwazi ukuba angayiqhuba imicimbi yakhe, okanye, ukuba ngaba uyinkampani okanye inkampanana encinane, uyathinjwa phambi kwalo mhla wokuqwalaselwa kwesicelo sodluliselo, umabi-lifa, itrasti, umthengisi okanye umlondolozi, lowo ufanelekileyo, uthathwa ukuba nguye umfaki wesicelo, kwaye unawo onke amalungelo abeya kuba nawo lowo mntu okanye leyo nkampani okanye loo nkampani okanye loo nkampanana incinane, ibiya kuba nawo ukuba ebengathanga abhubhe okanye atshone okanye athinjwe okanye afunyaniswe engafanelekanga.
Umntu onikwe ilayisenisi olinikezelayo ishishini elo, kufuneka ukuba, zithi zingadlulanga iintsuku ezingamashumi amathathu ukusukela kuloo mhla anikezela ngawo, ayazise iBhodi le ngento ebhaliweyo ngolo nikezelo. Kululwaphulo-mthetho ukusilela ekuyaziseni iBhodi le ngolo nikezelo.
Umntu othenge ishishini elinelayisenisi angafaka isicelo kuSihlalo sokunikwa imvume yokuqhuba elo shishini linelayisenisi, ngoku kusalindwe ukuba ilayisenisi yalo idluliselwe kuye.
Esi sicelo senziwe phantsi kweli candelwana ngentla apha kufuneka ukuba senziwe ngokusingenisa kuSihlalo ngefomu ebekiweyo.
USihlalo angayinika imvume egunyazisa umthengi lowo weshishini elo ukuba angaziqhubela elo shishini ixesha elithile elisikiweyo, ixesha elo ke elingenakuba ngaphezulu kweenyanga ezintandathu ukusukela kuloo mhla aqalise ngawo.
USihlalo angathi nanini na ayirhoxise loo mvume inikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana ngentla apha.
Le mvume inikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana ngentla apha ayinakho ukuba ingenzelwa isibheno okanye uvandlakanyo phantsi kwalo Mthetho.
Lowo mntu uthe wanikwa le mvume inikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana , unelungelo lokuba aliqhube eli shishini likhutshelwe ilayisenisi ngokwakhe, kwaye unamalungelo afanayo nalawo ebenawo laa mntu ube engumnini welayisenisi, kwaye naye ubopheleleke kuxanduva olufanayo noluya ubebopheleleke kulo lowa ube engumnini wale layisenisi.
Ukunikwa kwale mvume inikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana ngentla apha akumkhululi loo mntu ungumnini welayisenisi kumsebenzi noxanduva abopheleleke kulo ngokuba ngumnini welayisenisi.
Ukushiywa kweendawo nokusweleka okanye ukulimala komnini-layisenisi
Ukuba ngaba lowo mntu unikwe ilayisenisi uyasweleka, okanye uyatshona okanye ufunyaniswe yinkundla efanelekileyo ukuba akakwazi ukuqhuba imicimbi yakhe, okanye ukuba ngaba yinkampani okanye inkampanana encinane, ithinjiwe:
loo layisenisi iwela ku lowo mntu uthe wakhethwa njengomabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo, lowo ufanelekileyo, ukusukela kuloo mhla abekwe ngawo; kwaye ke lowo mntu uthe wakhethwa njengomabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo angaliqhuba elo shishini linelayisenisi ngokolo hlobo ebeya kuliqhuba ngayo lowo ungumnini welayisenisi, ukuba ngaba ebengathanga wasweleka okanye watshona okanye wathinjwa okanye wafunyaniswa engakwazi, kwaye naye ubopheleleke kulaa miqathango ebebopheleleke kuyo loo mnini welayisenisi; kwaye ke lowo mntu uthe wakhethwa njengomabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo angasifaka isicelo sokuba le layisenisi mayidluliselwe, phantsi kwemiqathango yecandelo, kwaye ke ngokwakweso sicelo uthathwa ukuba nguye umnini wale layisenisi.
IBhodi le ingathi, ukuba iyaneliseka ukuba ishishini elikhutshelwe ilayisenisi liye lashiywa, okanye umnini welayisenisi ngulo mntu uchazwe kwicandelwana ngentla apha, abe engekabikho nomntu uthe wakhethwa njengomabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo, inyule umntu wokuba ngumnini wale layisenisi aqhube eli shishini de kube kukhethwe lowo mntu uza kuba ngumabi-lifa, okanye utrasti, okanye umgcini okanye umthengisi weempahla ezithinjiweyo, okanye, ukuba ngaba ishishini elo lishiyiwe, kude kubekwe imanejala.
Lowo mntu ke uthe wabekwa ngolo hlobo uthathwa ukuba nguye umnini welayisenisi le.
Ukuba ngaba uyasweleka umntu onikwe ilayisenisi enguye kuphela umlawuli wenkampani okanye ilungu lenkampanana encinane, okanye uyatshona okanye ufunyaniswa yinkundla efanelekileyo engakwazi ukuqhuba imicimbi yakhe okanye ukuba yinkampani okanye inkampanana encinane, uyathinjwa, ke kuya kuthi kule layisenisi kuhanjwe ngale miqathango yamacandelwana nele- ngentla apha, kunezo nguqulelwana zenziweyo apha naphaya, de abe ubekiwe umlawuli omtsha okanye ilungu elitsha.
ISAHLUKO 10
IZIBHENO
Izibheno eziya kwiSigqeba seZibheno
ISigqeba seZibheno esibekwe phantsi kwemiqathango yecandelo 14 kufuneka ukuba siqwalasele isibheno okanye isicelo sovandlakanyo esifakiweyo ngesigqibo esithathiweyo yiBhodi le phantsi kwemiqathango yecandelo 7 .
ISigqeba seZibheno singasiqinisekisa eso sigqibo okanye loo myalelo kufakwe isibheno ngawo, okanye senze izilungiso okanye sisikhabe, size ke sibeke esinye endaweni yaso eso okanye endaweni yawo loo myalelo, ngokokufuna kweemeko.
Lowo mntu ufake isicelo okanye lowo mntu unochaphazeleko unganelisekanga sisigqibo seBhodi le angathi, lingadlulanga ixesha elibekiweyo, emva kokuba ezifumene izizathu zesigqibo seBhodi le, angenisele iBhodi le isaziso sokubhena okanye sovandlakanyo ngokwaloo ndlela ibekiweyo.
Isibheno okanye uvandlakanyo kufuneka sixoxwe ngokungathi sisibheno ngesigwebo esikhutshwe yinkundla kamantyi kwityala lembambano, kwaye ke nawuphi na umgaqo olandelwayo kwityala lembambano uya kulandelwa nalapha, wenziwe ezo nguqulelwana ziyimfuneko apha naphaya, njengoko zivunyelwa ngokwalapha.
Ngaphandle kwalapho lowo mntu ufake isicelo okanye lowo mntu unochaphazeleko, ethe waphulelwa kumqathango wentlawulo eyenziwayo ngokwemiqathango yecandelwana , umntu onganelisekanga sisigqibo seBhodi le kufuneka ukuba kwangeli xesha angenisa isaziso sesibheno okanye sovandlakanyo ngokwemiqathango yecandelo , ahlawule naloo mali ibekiweyo yimigaqo okanye ithotyweyo siSigqeba seZibheno, njengemali yokukhawulelana neendleko enokuthi ingene kuzo iBhodi le okanye elo cala liphikisayo.
ISigqeba seZibheno singathi sakuba sifumene isicelo salowo mntu ufaka isicelo okanye salowo mntu unochaphazeleko, unganelisekanga sisigqibo seBhodi le, siyithobe intlawulo yokukhawulelana neendleko ezingekenzeki okanye simaphulele singayibizi.
Imali ehlawulelwe ukukhawulelana neendleko ezingekenzeki ngokwemiqathango yecandelwana ngentla apha kufuneka ihlawulwe kwiGosa eliLawulayo eliyiNtloko, lize ke lona liye kuyifaka ebhankini kwi-akhawunti eyodwa, apho iya kulinda isiphumo sesibheno okanye sovandlakanyo, apho ke liya kuthi lihlawule ngayo ngokwaloo myalelo uthe wanikwa ngumchopheli weSigqeba seZibheno.
ISigqeba seZibheno singawukhupha loo myalelo wentlawulo yeendleko zamaqela kwezi ngxoxo okanye zeBhodi le, ngokolo hlobo sibona lufanelekile phantsi kweemeko ezo.
Lowo mntu ufake isicelo okanye lowo mntu unochaphazeleko unganelisekanga sisigqibo seBhodi le angaya kuvela ngokwakhe phambi kweSigqeba seZibheno okanye angamelwa apho ligqwetha lejaji okanye ligqwetha.
Isigqibo seSigqeba seZibheno kumcimbi othile asinakuphikiswa, kwaye singenakho nokuba singafakelwa esinye isibheno.
ISAHLUKO 11
Umhloli angakhuphela lowo mntu ungumnini welayisenisi okanye lowo mntu iphantsi kolawulo lwakhe indawo ekhutshelwe ilayisenisi, isaziso sothotyelo ngefomu ebekiweyo, emazisa ngaso loo mntu ukuba makathobele imiqathango etyetyeshwa ngulo Mthetho okanye imiqathango yelayisenisi yakhe.
Isaziso sothotyelo kufuneka ukuba sicacise:
imiqathango ebekwa ngulo Mthetho okanye imiqathango yelayisenisi efanele ukuthotyelwa;
amanyathelo ekufuneka ukuba makathathwe ukuze kuthotyelwe;
umhla ekufanele ukuba lube lufezekiswe ngawo olo thotyelo; kunye nezo ziphumo kuya kuthi kube nazo ukungathobeli.
Umhloli angathi, xa ethe wacelwa ngulowo mntu ukhutshelwe isaziso sothotyelo, alandise elo xesha lofezekiso lothotyelo, xa kunikwe isizathu esivakalayo, aze ke aphinde amkhuphele esinye isaziso sothotyelo esenziwe iinguqulelo.
Ukuba ngaba lowo mntu ukhutshelwe isaziso sothotyelo uye walufezekisa olo thotyelo, umhloli uya kukhupha isiqinisekiso sothotyelo.
Lowo mntu ukhutshelwe isaziso sothotyelo angathi, ngendlela ebekiweyo, angenisele umhloli lowo inkcazo ekuphikayo oku kukwesi saziso, achaze futhi nokuba ukuphika ngamihlaba mini na oko kuqulathwe sisaziso sothotyelo eso.
Umhloli othe wafumana le nkcazo inikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana kufuneka ukuba athi, lingadlulanga ixesha elibekiweyo angenisele iGosa eliLawulayo eliyiNtloko eso saziso sothotyelo nale nkcazo ikhankanywe kwicandelwana kunye nazo naziphi na ezinye iimpepha abona kufanelekile ukuba makazingenise, lize ke lona iGosa eliLawulayo eliyiNtloko lithathe isigqibo malunga nokuba ngaba esi sikhalazo siqulathwe sisaziso sothotyelo sifanelekile na.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lingathi, ukuba ligqiba kwelokuba eso sikhalazo siqulathwe kwisaziso sothotyelo asifanelekanga, lisichithe, okanye ukuba ngaba lisifumanisa sifanelekile, liyalele ukuba isaziso sothotyelo eso masifezekiswe ngalowo mhla linokuthi liwubeke.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lingathi ligunyazise omnye umntu ongumsebenzi weBhodi le ukuba makenze lo msebenzi uchazwe kwicandelwana ngentla apha.
Ubungqina bokungasifezekisi isaziso sothotyelo, entlanganisweni yeBhodi le, bubungqina bokuba kukho ulwaphulo-mthetho oluthe lwenziwa, okanye utyeshelo lwale miqathango yelayisenisi ikhankanywe kwisaziso sothotyelo.
Imiyalelo yexeshana
IBhodi le isenokuthi kwiimeko ezizodwa, asakuba efake isicelo umhloli okanye igosa elijongene nezotywala, nalapho impilo nentlalontle yoluntu okanye ukhuseleko loluntu zibekeke emngciphekweni, ikhuphe umyalelo wexeshana oyirhoxisayo ilayisenisi leyo okanye ipemethi leyo okwexeshana.
Esi sicelo sikhankanywe phantsi kwecandelwana asinakwamkelwa ngaphandle kokuba:
sixhaswa yinkcazo efungelweyo ecacisa iinkcukacha eziphathelele kumcimbi lowo;
kukho ubungqina bokuba isicelo eso neenkcazo ezifungelweyo wazinikwa lowo mntu ungumnini welayisenisi kungasalanga ngaphantsi kweeyure ezingamashumi amane anesibhozo phambi kokungeniswa kwesicelo eso; nokokuba kuyabonakala ngokwalapha kwisicelo eso ukuba loo mcimbi ngumcimbi ongxamisekileyo.
Umyalelo okhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelwana kufuneka ukuba awunikwe lowo mntu ungumnini welayisenisi ngokwesikhokelo esinikwe yiBhodi, kwaye uqalisa ukusebenza ngaloo mhla awunikwa ngawo nangelo xesha awunikwa ngalo.
Umyalelo okhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelwana kufuneka ukuba uxele umhla ekufuneka aye kuvela ngawo phambi kweBhodi le lowo mntu ungumnini welayisenisi, aye kunika izizathu ezichaza ukuba kutheni na ungenakuphunyezwa nje loo myalelo.
Lowo mntu ungumnini welayisenisi angathi, phambi kwalo mhla uxelwe kwicandelwana , angenisele iBhodi le isaziso sokuba uza kuwuphikisa loo myalelo, kwaye ke kufuneka ukuba angenise neenkcazo ezifungelweyo apho achaza imihlaba awuphikisa phantsi kwayo loo myalelo, aze kwangelo xesha linye anike lo mhloli okanye eli gosa lijongene nezotywala likhankanywe kwicandelwana ikopi yeso saziso neyezo nkcazo zifungelweyo.
Lowo mntu ungumnini welayisenisi angathi, phambi kwalo mhla uxelwe kwicandelwana , enze isicelo kuSihlalo weBhodi le sokuba umhla wokuxoxwa kwalo mcimbi makawubeke kusuku olungaphambili, aze ke kwangelo xesha linye anike lo mhloli okanye eli gosa lijongene nezotywala likhankanywe kwicandelwana ikopi yeso sicelo.
USihlalo weBhodi le usengayalela ukuba umhla lowo mawubekwe kusuku olungaphambili.
Ngalo mhla wokuxoxwa kwesi sicelo iBhodi le ingawurhoxisa lo myalelo wexesha okanye iwuqinisekise, kuqondakale ke kambe ukuba ingawenza nezo nguqulelo izibona kufanelekile ukuba mayizenze.
Ukurhoxiswa okwexeshana, ukutshitshiswa nokuphelelwa kweelayisenisi
Ilayisenisi ethe yarhoxiswa okwexeshana phantsi kwawo nawuphi na umqathango walo Mthetho ihlala isebenza, ingaphelelwanga, ngaphandle nje kokuba ngelo xeshana isarhiswe ngalo umntu ongumnini wayo akanakho ukuba angabuthengisa utywala.
Ilayisenisi ethe yatshitshiswa yiBhodi le iyaphelelwa ukusukela kuloo mhla iitshitshiswa ngawo, okanye ke ngalo mhla ungomnye inokuthi igqibe kuwo iBhodi le.
Ilayisenisi ethe yaphelelwa phantsi kwemiqathango yecandelo 52 iyayeka ukusebenza ukusukela kuloo mhla iphelelwe ngawo.
Lowo mntu ungumnini welayisenisi ethe yarhoxiswa okwexeshana okanye yatshitshiswa okanye yaphelelwa usenokuthi zingaphelanga iintsuku ezingamashumi amathathu emva kolo rhoxiso okanye kolo tshitshiso okanye koko kuphelelwa, abuthengise ngefantesi nabuphi na utywala obukhoyo kuloo ndawo ibinale layisenisi, ngaloo mhla luqala ngawo ukusebenza olo rhoxiso okanye olo tshitshiso okanye oko kuphelelwa, ethengiselwa ngunofandesi onelayisenisi.
Ukuba ngaba umntu ongumnini welayisenisi wenza isicelo eBhodini ngento ebhaliweyo sokuba mayiyitshitshise ilayisenisi yakhe, loo layisenisi iya kuthi ke iphelelwe ngaloo mhla ithe yawubeka iBhodi.
Ukubekwa kwamagosa okujongana nezotywala nabahloli nemisebenzi yabo
UMkhomishinala weNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika eNtshona Koloni, kwisikhululo samapolisa ngasinye, angabeka ipolisa elikwinqanaba lobuhloli okanye kwelingentla kunalo ukuba lenze umsebenzi wegosa elikhethiweyo elijongene nezotywala phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
Ipolisa elithe labekwa njengepolisa elikhethiweyo phantsi kwemiqathango yecandelo 139 loMthetho oyiLiquor Act, 1989 (uMthetho 27 ka-1989) liba ligosa elikhethelwe ukuba lijongane nezotywala kwaye ke lithathwa ukuba libekwe ngokwemiqathango yecandelwana .
UMkhomishinala weNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika eNtshona Koloni angathi nanini na akutshitshise oku kubekwa kwenziwe phantsi kwemiqathango yeli candelo.
UMphathiswa unokubeka umntu oqeshwe nguRhulumente weNtshona Koloni ukuba abe ngulo mhloli kuthethwa ngaye apha kulo Mthetho.
UMkhomishinala kufuneka ukuba, xa ebeka igosa elijongene nezotywala ngokolu hlobo luchazwa kwicandelwana , akhuphe isiqinisekiso sokubekwa okanye sokukhethwa esisayinwe nguye yena Mkhomishinala, ngokunjalo noMphathiswa xa ebeka umhloli phantsi kwemiqathango yecandelwana , ngokwalowo kwenziwe nguye ukubeka okanye ukukhetha oko.
Igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye umhloli kufuneka ukuba, xa besenza umsebenzi wabo ngokwemiqathango yalo Mthetho, xa bethe bacelwa nguye nawuphi na umntu ochatshazelwayo kukwenziwa kwaloo msebenzi, bakhuphe ubungqina bokubekwa kwabo, njengosa elijongene nezotywala okanye njengomhloli.
Igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye umhloli kufuneka ukuba:
kwisicelo ngasinye esenziweyo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho, benzele iBhodi ingxelo ngaleyo miba inokuthi ibekwe njengefanele ukwenzelwa ingxelo okanye leyo libonayo igosa elijongene nezotywala ukuba ifanele ukuba ithathelwe ingqalelo xa kuqwalaselwa eso sicelo; nokuba xa bethe bacelwa yiBhodi, banike ingxelo okanye bangenise naziphi na iinkcukacha ngomcimbi ethe iBhodi yacela ukuba kwenziwe njalo kuwo; nokuba bathi ngokukhawuleza bakuba beqaphele usilelo, banike iGosa eliLawulayo eliyiNtloko iNgxelo ngoko kusilela komntu ongumnini welayisenisi ekuthobeleni imiqathango yelayisenisi yakhe, okanye isaziso sothotyelo okanye imiqathango yalo Mthetho; nokuba lingenise ingxelo iGosa eliLawulayo eliyiNtloko xa athe lowo mntu ungumnini welayisenisi wafunyaniswa engakufanelanga ukuba nelayisenisi; nokuba ukuba ngaba banoluvo lokuba loo ndawo ibikhutshelwe ilayisenisi ishiyiwe, okanye ayikufanelanga ukuba kungaqhutyelwa kuyo eli shishini likhutshelwe ilayisenisi, balingenisele ingxelo iGosa eliLawulayo eliyiNtloko; nokuba ukuba ngaba lowo mntu ungumnini welayisenisi uye wabanjwa wagwetywa kwityala lolwaphulo-mthetho, balingenisele ingxelo iGosa eliLawulayo eliyiNtloko malunga nohlobo lolo lwaphulo-mthetho kwakunye neemeko elwenzeke phantsi kwazo.
Amagunya amagosa akhethiweyo ajongene nezotywala nabahloli
Igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye umhloli angathi, xa esenza umsebenzi wakhe:
a ngawo onke amaxesha afanelekileyo angene:
nakweyiphi na indawo ekhutshelwe ilayisenisi;
ii nakweyiphi na indawo ekwenziwe isicelo ngayo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
iii nakweyiphi na indawo apho kuthengiswa utywala phantsi kwemiqathango yepemethi;
nakweyiphi na indawo apho kwenziwa utywala okanye ehambisa utywala phantsi kwemiqathango yobhaliso ngokwalo Mthetho uyiLiquor Act;
nakweyiphi na indawo apho akrokrela ukuba kugcinwe utywala kuyo okanye kuthengiswa utywala kuyo ngendlela enxamnye nemiqathango yalo Mthetho okanye yoMthetho oyiLiquor Act kwaye ke angathi emva kokuba ethe wamxelela umntu ophetheyo apho kuloo ndawo ngelo xesha loku.ka kwakhe ukuba utyelele ngazinjongo zini na apho, enze naluphi na uphando, abuze nayiphi na imibuzo okanye enze naluphi na uhlolo abona kufanelekile ukulwenza:
nanini na, kunjalo nje nakweyiphi phi na indawo, ayalele nawuphi na umntu ukuba makathi ngoko nangoko, okanye ngaloo mhla nangelo xesha linokuthi libekwe, amnike nayiphi na ilayisenisi okanye ipemethi okanye isiqinisekiso sobhaliso, okanye irekhodi okanye nazo naziphi na iimpepha anazo okanye eziselugcinweni lwakhe okanye eziphantsi kolawulo lwakhe okanye lwakhe nawuphi na omnye umntu ozigcine egameni lakhe;
ahlole naziphi na ezo mpepha athe wazinikwa ngokomhlathi (b), enze iikopi zazo okanye zeendawo azicaphule kuzo, afune nengcaciso kulo mntu uchazwe kulo mhlathi sele ukhankanyiwe yayo nayiphi na indawo yezo mpepha kwaye azithathele kuye ezo mpepha, ukuba ngaba uyabona ukuba ezo ndawo zingaba bubungqina bokuba lukhona ulwaphulo-mthetho phantsi kwemiqathango yalo Mthetho, okanye obukutyeshelwa kwawo nawuphi na umqathango obekelwe ilayisenisi leyo;
amfake imibuzo lowo mntu ungumnini welayisenisi okanye ubhalisiweyo okanye abasebenzi bakhe, okanye umfaki wesicelo okanye nawuphi na omnye umntu olapha kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi okanye ibhalisiweyo, xa ngaba uyakrokra ukuba lowo msebenzi okanye lowo mntu uanzo kuye okanye phantsi kolawulo lwakhe nazo naziphi na iimpepha ezinokuthi zifaneleke kulo mcimbi enza uphando ngawo; kananjalo acele nawuphi na umntu ongumnini welayisenisi okanye obhalisiweyo okanye umsebenzi wakhe ukuba aye kuvela phambi kwakhe ngelo xesha athe walibeka nakuloo ndawo aya kumxelela yona, aye kuphendula imibuzo emalunga nalowo mcimbi kwenziwa uphando ngawo.
Nawuphi na umntu owongamele ezi ndawo zikhankanywe kwicandelwana 1 kufuneka ukuba anike olo ncedo anokuthi acelwe ukuba makalunike ligosa elijongene nezotywala elikhethiweyo.
Amagunya amagosa oxolo ngokubanzi
Igosa loxolo linakho ukuba lingene lenze uhlolo kuyo nayiphi na indawo ekhutshelwe ilayisenisi okanye ligqogqe kuso nasiphi na isithuthi, isikhephe okanye umntu, xa lithe lagunyaziswa ukuba malenze njalo ngeempepha zogunyaziso ezikhutshwe yinkundla efanelekileyo, kwaye igosa loxolo elikwinqanaba lobuhloli okanye kwelilingana nalo, lingathi lingenazo iimpepha zogunyaziso, lingene lihlole loo ndawo okanye eso sithuthi, okanye sikhephe okanye mntu, xa lithe lagunyaziswa ukub alenze njalo nguwo nawuphi na omnye umthetho.
Igosa loxolo linakho ukuba, xa lingena lihlola indawo ekhutshelwe ilayisenisi okanye xa ligqogqa nasiphi na isikhephe, isithuthi okanye umntu phantsi kwemiqathango yecandelwana libambe okanye lithathe nayiphi na into:
eya kuthi isetyenziswe njengobungqina botyeshelo lwemiqathango yalo Mthetho okanye imiqathango yelayisenisi okanye yepemethi; kunye nayo nayiphi na ebisetyenziswa okanye esetyenziswa kulwaphulo lwalo Mthetho okanye lomqathango welayisenisi okanye wepemethi.
Xa igosa loxolo lingena endaweni phantsi kwemiqathango yeli candelo, kufuneka ukuba:
lizazise ukuba lingubani na kulowo mntu uphethe loo ndawo;
limbonise lowo mntu iimpepha zogunyaziso, ukuba ngaba zikhona;
licacise nokuba uhlolo olo lwenziwa phantsi kwaluphi na ugunyaziso; lize ke liluqhube uhlolo olo ngaphandle kokwenza uphazamiso olukhulu kulowo mntu ungumnini welayisenisi okanye kubaxhasi bakhe, nasekuqhubeni kweshishini elo likhutshelwe ilayisenisi.
Igosa loxolo kufuneka ukuba xa lithatha nantoni na ngokwemiqathango yeli candelo, linike loo mntu liyithathe kuye loo nto irisithi echaza ukuba yintoni na leyo liyithathileyo okanye ziintoni na ezo lizithathileyo, ichaze nokuba kungasizathu sini na zithathwa nje ezo zinto zithathiweyo okanye loo nto ithathiweyo.
Nayiphi na into ethe yathathwa phantsi kwemiqathango yeli candelo kufuneka ukuba igcinwe, ilondolozwe de ibe iBhodi le okanye inkundla efanelekileyo iye yakhupha umyalelo malunga nendlela emayikhululwe ngayo.
Ngaphandle kokuba lowo mntu ungumnini welayisenisi okanye umsebenzi wakhe ophantsi kolawulo lwakhe ngokwemiqathango yalo Mthetho uye wabekwa ityala lokwaphula umthetho kwinkundla efanelekileyo okanye ubizelwe ukuba makaye kuvela phambi kweBhodi le zingadlulanga iintsuku ezingamashumi amathathu ukusukela kuloo mhla zithathwe izinto ezo okanye into leyo, loo nto ibithathiwe kufuneka ibuyiselwe kuloo mntu ibithathwe kuye.
Utyeshelo lomthetho
Umntu:
ongenguye lowo mntu ungumnini welayisenisi, okanye wepemethi okanye umntu owenzelwe ulwaphulelo okanye umntu obhaliswe ngokwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act, othengisa okanye ohambisa utywala;
osilelayo ekuthobeleni imiqathango yalo Mthetho;
oye wanxila--
kuyo nayiphi na indawo ekuthengiswa utywala kuyo; okanye ii nayiphi na indawo e.kelelwa luluntu ngokubanzi;
othengisa okanye ohambisa utywala kumntu onxilileyo okanye athi engumntu ongumnini welayisenisi okanye umntu ophethe indawo enkhutshelwe ilayisenisi, avumele umntu onxilileyo ukuba ahlale kule ndawo ikhutshelwe ilayisenisi;
othengisa okanye ahambise utywala ngento yokuphatha engahambelaniyo nemigangatho neengcaciso ebekiweyo nguMphathiswa ngesaziso esiphume kwiGazethi yePhondo;
othenga utywala kumntu amaziyo okanye anemihlaba ephathekayo yokumkrokrela lowo mntu ukuba akanayo ilayisenisi okanye ipemethi yokuthengisa utywala phantsi kwemiqathango yalo Mthetho okanye phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act;
othengisela utywala umntu amaziyo okanye anemihlaba ephathekayo yokumkrokrela lowo mntu ukuba uya kuphinda abuthengise obo tywala ngendlela engeyiyo le ivumelekileyo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho okanye yoMthetho oyiLiquor Act;
othengisa utywala kumatshini wokuthengisa okanye kwenye nje into yokuthengisa, ngaphandle kokuba loo matshini wokuthengisa okanye loo nto yokuthengisa ngawo onke amaxesha isetyenziswa phantsi kweliso lalowo mntu ungumnini welayisenisi okanye ungumsebenzi wakhe;
uthi engumnini welayisenisi, avumele ukuba le ndawo ikhutshelwe ilayisenisi isetyenziswe njengendawo yentengiso yamahenyukazi okanye isoloko isiziwa ngamahenyukazi; okanye uthi engumnini welayisenisi, avumele ukuthengiswa okanye ukusetyenziswa okanye ukuphathwa kweziyobisi kuloo ndawo ikhutshelwe ilayisenisi, kusaphulwa nawuphi na umthetho ophathelele kuloo ntengiso, okanye oko kusetyenziswa okanye oko kuphathwa unetyala lokwaphula umthetho.
Utyeshelo lomthetho malunga neenkcukacha
Umntu othi ngokuphathelele kwisicelo, isichaso okanye kuvakaliso lwezimvo:
aphendule nasiphi na isichaso okanye isikhalazo; esazi kodwa ukuba loo nto ayithethayo ayiyonyani okanye iyalahlekisa, okanye engenalwazi ngobunyani bayo xa ephendula umbuzo obuzwa ligosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye ngumhloli okanye lipolisa okanye ngumsebenzi wakwamasipala okanye yiBhodi, angenise okanye anike iinkcukacha azaziyo ukuba aziyonyaniso okanye ukuba ziyalahlekisa, okanye angazaziyo ukuba ziyinyaniso kangakanani na, okanye ongenisa iimpepha zobuqhetseba okanye ezenziwe zangathi ziziikopi zezo zakuqala kodwa zingezizo unetyala lokwaphula umthetho.
Umntu othi asilele ekuthobeleni isicelo esivela kwipolisa okanye kumhloli ngokwemiqathango yecandelo 59 unetyala lokwaphula umthetho.
Utyeshelo lomthetho malunga neentlanganiso zeBhodi kunye nezeSigqeba seZibheno
Umntu othi:
akuba esinikwe ngokufanelekileyo isaziso sokuba kufuneka ukuba aye kuvela phambi kweBhodi le, aze asilele ekuyeni ngokwakhe okanye ekuthumeleni igqwetha okanye igqwetha lejaji lokuba liye kummela;
eze kuvela phambi kweBhodi le, kodwa athi engakhange waba ufumene imvume kuSihlalo asuke emke kuloo ntlanganiso ingekade i.kelele esiphelweni sayo;
ngoku sele ethe waziswa phaya entlanganisweni nguSihlalo ukuba kufuneka ukuba eze entlanganisweni ngomhla othile ethe yamiselwa wona intlanganiso leyo, asilele ekuzeni kuloo ntlanganiso;
ngoku sele exelelwe nguSihlalo ukuba makanike ubungqina okanye makangenise uxwebhu oluthile okanye iphepha elithile, aze yena ale ukukwenza oko okanye asilele ekukwenzeni oko;
ngoku athe wafungiswa okanye wenziswa uqinisekiso ale ukufunga okanye ukwenza uqinisekiso okanye asilele ekufungeni okanye kwenzeni uqinisekiso;
ngoku athe wasithatha isifungo okanye walwenza uqinisekiso asilele ekuyiphenduleni kangangoko esazi imibuzo athe wayibuzwa okanye anike ubungqina bobuxoki okanye ubungqina obulahlekisayo ebazi futhi ukuba obo bungqina abunikayo ukuba bubungqina bobuxoki okanye bubungqina obulahlekisayo;
ngolunya aziphazamise iingxoxo zeBhodi le; okanye ale ukuphuma entlanganisweni ngeli xesha ayalelwe nguSihlalo ukuba makenze njalo unetyala lokwaphula umthetho.
Ukuba ngaba umntu uthe ngoku esinikwe ngokufanelekileyo isaziso sokuba kufuneka ukuba aye entlanganisweni, aze asilele ekuyeni okanye athi ngoku sele eyile, athi engakhange waba ufumene imvume kuSihlalo asuke emke kuloo ntlanganiso ingekade i.kelele esiphelweni sayo, intlanganiso leyo inokuthi iqhutywe ngoku loo mntu angekhoyo okanye ke uSihlalo unokuthi athathe lawo manyathelo abona kufanelekile, kwaye kulungile ukuwathatha phantsi kwezo meko.
Le miqathango yamacandelwana nele- eli candelo iyasebenza naphaya kwiintlanganiso zeSigqeba seZibheno, ineenguqulelwana ezithe zenziwa phaya napha, ngokwemfuneko yazo.
Utyeshelo lomthetho malunga namapolisa nabahloli
Umntu othi:
azenze igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye azenze umhloli;
athintele igosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye umhloli ekwenzeni umsebenzi walo okanye wakhe;
ale ukuthobela okanye asilele ekuthobeleni umyalelo onikwe ngokusesikweni ligosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye ngumhloli; okanye othi ale, kungekho sizathu siphathekayo, ukuphendula umbuzo abuzwa wona ligosa elijongene nezotywala elikhethiweyo okanye ngumhloli okanye othi anike impendulo ebubuxoki okanye elahlekisayo, esazi futhi ukuba yimpendulo ebubuxoki okanye iyalahlekisa unetyala lokwaphula umthetho.
Izithuthi
Umntu:
othi asele utywala kwisithuthi esiqhutywa kwindlela kawonke-wonke;
othi avumele ukuba kuselwe utywala kwisithuthi esiqhutywa nguye kwindlela kawonke-wonke;
othi avumele ukuba kubekho utywala obukwinto yokufaka utywala evulekileyo esithuthini ngexesha siqhutywa kwindlela kawonke-wonke unetyala lokwaphula umthetho.
Icandelwana 1 alibhekiselanga ekuselweni kotywala kwisithuthi esikhutshelwe ilayisenisi yokuthengisela nokuselela kuso utywala.
Iigaraji
Ngaphandle kwakwindawo ekhutshelwe ilayisenisi phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquorAct, 1989 (uMthetho 27 ka-1989), okanye ngaphandle kokuba eso siphathamandla sinegunya lokwenza njalo sigqiba ngenye indlela kwimeko ethile, utywala abunakuthengiswa, kwaye bungenakukhutshwa okanye buselwe kwisiza apho kuqhutywa ishishini legaraji ethengisela uluntu ipetroli okanye idizili okanye iimveliso zepetroliyam.
Ukusilela ekuthobeleni umyalelo weBhodi
Kululwaphulo-mthetho ukusilela ekuthobeleni umyalelo weBhodi.
Ukuba ngaba umntu uyasilela ekuthobeleni umyalelo weBhodi le, iBhodi ingathi, emva kokuba yenze uphando ngokufanelekileyo:
iyirhoxise okwexeshana ilayisenisi yakhe de abe uwuthobele umyalelo lowo;
imgwebe ifayini ekunokuthi ukuhlawulwa kwayo kumiswe okwexeshana de abe uwuthobele umyalelo lowo;
iwudlulisele kwiNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika loo mcimbi, khona ukuze abanjwe umaphuli-mthetho lowo; okanye iyitshitshise ilayisenisi leyo.
Ukuba ngaba imanejala okanye umgunyaziswa okanye umsebenzi walowo mntu ungumnini welayisenisi uthi enze okanye akutyeshele ukwenza into ebekuya kuba lulwaphulo-mthetho phantsi kwemiqathango yalo Mthetho, ukuba ngaba ibiyenziwe okanye ityeshelwe ngulowo mntu ungumnini welayisenisi, lowo mntu ungumnini welayisenisi kuthathwa ukuba nguye lo wenze okanye utyeshele ukwenza loo nto, ngaphandle kwaxa umntu lowo ungumnini welayisenisi:
akakhange abe nanxaxheba ekucetyweni kwaloo nto yenziweyo okanye ityeshelweyo ukwenziwa okanye ayikhange ivunyelwe nguye; waza wawathatha kangangoko anakho amanyathelo okuthintela ukwenziwa okanye ukutyeshelwa kokwenziwa kwento leyo; naxa into leyo yenziweyo okanye kutyeshelweyo ukuyenza ibingeyonto ibandakanyekayo kumsebenzi okanye kumagunya emanejala leyo okanye omgunyaziswa lowo okanye omqeshwa lowo.
Into yokuba abe umntu ongumnini welayisenisi ukhuphe umyalelo onqanda ukwenziwa kwento okanye ukutyeshelwa kokuyenza asibobungqina baneleyo bokubonisa ukuba uye wawathatha la manyathelo akhankanywe kwicandelwana (b).
Xa umntu ongumnini welayisenisi enobutyala ngento eyenziwe okanye etyeshelwe ngomnye umntu ngokolu hlobo luchazwe kwicandelwana , loo mntu usenobutyala naye oku ngathi ungumnini welayisenisi.
Imanejala okanye umgunyaziswa okanye umsebenzi walowo mntu ungumnini welayisenisi akakhutshwa kubo nabuphi na obunye ubutyala athe wangena kubo obungebubo obu abudibanele nomnini welayisenisi ngokolu hlobo luchazwe kwicandelwana .
Izaphulelo
Lo Mthetho awumchaphazeli:
umntu ongunothimba okanye umsebenzi wakhe okanye naliphi na igosa elenza umsebenzi phantsi kwemiqathango yomyalelo okhutshwe yinkundla efanelekileyo, xa esenza umsebenzi wakhe osesikweni;
IBhodi inakho ukuba, xa kuthe kwangeniswa isicelo ngumntu onochaphazeleko analo, ivakalise ukuba umntu othile okanye indawo ethile yenzelwe ulwaphulelo kwimiqathango ekhankanywe kwicandelo 20 lalo Mthetho.
Olu vakaliso lwesaphulelo lukhankanywe kwicandelwana lusenokuhamba nemiqathango ethile enokuthi igqibe ukuyibeka iBhodi le.
IBhodi le inokuthi nanini na yenze iinguqulelo ezithile kolu lwaphulelo lukhankanywe kwicandelwana okanye ilurhoxise.
IBhodi le inokuthi ikhuphe isaziso, ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni beli Phondo, echaza kuso ezo nguqulelo iceba ukuzenza okanye olo rhoxiso lwesaphulelo iceba ukulwenza kwiphephandaba eliphuma kuloo ngingqi ikuyo loo ndawo inikwe ulwaphulelo, icela ngaso abo bantu banochaphazeleko abanalo ukuba mabathi, lingekadluli elo xesha lithe labekwa, banike izizathu zokuba kutheni na kufuneka ulwaphulelo olo lungenziwa zinguqulelo nje okanye lurhoxiswe.
Phezu kwala manyathelo athathwe ngokwemiqathango yecandelwana tiBhodi le ingathatha namanye amanyathelo ongezelelweyo ngokolo hlobo ibona lufanelekile ekwaziseni abo bantu banochaphazeleko ngeenjongo zayo zokwenza iinguqulelo kulwaphulelo okanye zokulurhoxisa olo lwaphulelo belunikwe phantsi kwemiqathango yecandelwana .
Ubungqina
Ukuba ngaba kwiingxoxo zolwaphulo-mthetho okanye kwiintlanganiso zeBhodi le kuye kwafumaniseka ubungqina bokuba umntu othile ongenayo ilayisenisi okanye ipemethi yokuthengisa utywala phantsi kwemiqathango yalo Mthetho:
unomqondiso okanye isaziso endaweni yakhe okanye kufutshane nendawo yakhe esixela ukuba buyathengiswa utywala apho;
uhlala kwindawo ekukho kuyo ikhawuntala yebhari ebekwe ngendlela eyenza kubekho imihlaba yokuba ku.kelelwe kuluvo lokuba kuthengiswa utywala apho;
apha kwindawo yakhe okanye kwindawo ephantsi kolawulo lwakhe kukho utywala obungaphaya kulaa mthamo kungenakudlulwa kuwo ubekiweyo uxelwe kwicandelo 47 engakhange ayifumane laa mvume ikhankanywe kwelo candelo;
uthenge okanye ufumene utywala obudlulileyo kulaa mthamo kungenakudlulwa kuwo ubekiweyo kwicandelo 48 engakhange ayifumane laa mvume ikhankanywe kwelo candelo, konke oku bubungqina obucacisa bokuthengiswa kotywala.
Ukuba ngaba kwiingxoxo zolwaphulo-mthetho okanye kwiintlanganiso zeBhodi le:
kuye kwangeniswa, njengobungqina, izinto zokuphatha ezidlulileyo kwenye, iyileyo iyinxenye yesitokhwe okanye yesixa sotywala obuye bafunyanwa kwindawo enye ngexesha elinye, kwaza kwangqinisiseka ukuba enye okanye ezinye zezo zinto zokuphatha ziphethe utywala, oko bubungqina bokuba zonke ezo zinto zokuphatha ziphethe utywala, ngaphandle ke kokuba kunokuveliswa ubungqina obubonisa ukuba ayinjalo loo nto;
kuye kwangeniswa, njengobungqina, iphepha ekuthiwa yikopi yelayisenisi okanye yepemethi, ukuveliswa oko kwayo nje kububungqina bobukho belayisenisi kwaye ke nayo nayiphi na imiqathango okanye uqinisekiso lomqathango okanye lwemiqathango ehamba nayo okanye eqhotyoshelwe apho kuyo, ziya kuthathwa njengemiqathango enikwe phantsi kwalo Mthetho;
kuye kwangeniswa, njengobungqina, inkcazo okanye isiqinisekiso ekuthiwa sisayinwe yingcali yomphendli okanye ngunokhemesti osebenzela uRhulumente weRiphablikhi, okanye osebenzela iyunivesiti okanye iziko lophando ngezamayeza, obethe wenza uphendlo lwaloo nto ilulwelo ingumxholo weengxoxo zolwaphulo-mthetho okanye zentlanganiso yeBhodi le, ke loo nkcazo okanye eso siqinisekiso bubungqina boko kuqulathwe yiloo nkcazo okanye seso siqinisekiso, ngaphandle ke kokuba kunokuveliswa ubungqina obubonisa ukuba ayinjalo loo nto;
kuye kwangeniswa, ubungqina bokuba lo mntu ungumnini welayisenisi otyholwa ngokutyeshela icandelo 42, uye wasilela ukufuna emntwini ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala, nokuba:
sisazisi sakhe esisebenzayo; okanye ii ilayisenisi yakhe yokuqhuba enomfanekiso wakhe nomhla wokuzalwa kwakhe; okanye iii ipasipoti yakhe esebenzayo enomfanekiso wakhe nomhla wokuzalwa kwakhe, obo bungqina bubungqina obubonakalisa ukuba lowo mntu ungumnini welayisenisi ubemazi loo mntu ukuba usengaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo 18 ubudala.
Izaziso ngezempilo
UMphathiswa angathi, elithathele ingqalelo icandelo 41 loMthetho oyiLiquor Act, ngesaziso esikhutshwe kwiGazethi yePhondo, azibeke iziqulatho zezaziso zezempilo nendlela ekufuneka ukuba sibekwe ngayo emboniselweni kuloo ndawo ikhutshelwe ilayisenisi.
Kululwaphulo-mthetho ukusilela ekubekeni isaziso emboniselweni ngokwemiqathango yeli candelo.
Izohlwayo
Nawuphi na umntu otyeshela imiqathango yalo Mthetho unokuthi akubanjwa aze afunyaniswe enetyala anikwe isigwebo--
sokuvalelwa entolongweni isithuba esingadlulanga kwiminyaka emihlanu ; okanye esiyifayini nesikukuvalelwa entolongweni.
ISAHLUKO 13
ESIFUTSHANE
Imigaqo
UMphathiswa angathi abeke imigaqo ephathelele:
kwimigangatho ezifanele kuyifezekisa izinto eziphethe utywala obuthengiswayo nezo buhanjiswa ngazo;
kwifomu nendlela ezenziwa ngayo nezingeniswa ngayo izicelo ezenziwa zingeniswe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
kwiintlawulo ezifanele ukuhlawulwa xa kusenziwa izicelo phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
kwiintlawulo ezifanele ukuhlawulwa xa kukhutshwa ilayisenisi okanye ipemethi;
kwiintlawulo ezifanele ukuhlawulwa xa kusenziwa udluliselo lwelayisenisi;
kwiintlawulo ezifanele ukuhlawulwa xa kuhlaziywa ilayisenisi;
kwiintlawulo ezifanele ukuhlawulwa xa kuze kufundwa okanye kuze kukotshwa iimpepha eziselugcinweni lweBhodi okanye lukamasipala;
kwinkqubo ekufuneka ukuba ilandelwe yiBhodi le okanye emayilandelwe ngumasipala ngokuphathelele kwizicelo ezithe zenziwa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
kwinkqubo ekufuneka ukuba mayilandelwe siSigqeba seZibheno;
kwizibheno novandlakanyo olwenziwa phantsi kwemiqathango yalo Mthetho;
kuwo nawuphi na omnye umcimbi ekufuneka ukuba okanye onokuthi ubekwe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
kwindlela ekufuneka ukuba azigcine ngayo iirekhodi zotywala obuthe bathengiswa lowo mntu ungumnini welayisenisi yendawo ekhutshelwe ilayisenisi ekunokuthengiselwa kuyo utywala bokuya kuselelwa kwenye indawo;
kumthamo wotywala ekungenakudlulwa kuwo ngokoluya hlobo lukhankanywe kwicandelo 48;
kwindlela yokuma kwezaziso zezempilo nakwiziqulatho zazo kwakunye naleyo ndlela zibekwa ngayo emboniselweni phantsi kwemiqathango yecandelo 73; kunye ngokubanzi nje, nakuwo nawuphi na umcimbi anokuthi uMphathiswa abone kuyimfuneko ukuba mawenzelwe imigaqo, khona ukuze kukwazeke ukufezekiswa iinjongo zalo Mthetho, kube kunjalo nje oku kuphangalala kwalo umhlathi kungavinjwa mihlaba yile ingentla apha imihlathi.
Umgaqo othe wenziwa phantsi kwemiqathango yeli candelo ngokuphathelele kwiintlawulo ezifanele kwenziwa okanye iimali ezifanele kuhlawulwa, kufuneka ukuba mayenziwe ngokudlana iindlebe nalowo Mphathiswa usingathe imicimbi yezemali zalapha kweli Phondo.
Izilungiselelo zexeshana
Ngomhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho:
Nayiphi na ilayisenisi yolu hlobo lukwezi ntlobo zidweliswe ngezantsi apha ebisebenza kwisithuba esikufutshane phambi kwalowo mhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho ithathwa ukuba iyilayisenisi yokuthengiswa kotywala obuselelwa kuloo ndawo ikhutshelwe ilayisenisi:
ilayisenisi yotywala benkoduso yamazimba bokuselelwa kuloo ndawo buthengiswa kuyo;
ilayisenisi yotywala beklabhu; kunye ilayisenisi eyodwa yotywala bokuselelwa kuloo ndawo buthengiswa kuyo.
Nayiphi na ilayisenisi yolu hlobo lukwezi ntlobo zidweliswe ngezantsi apha ebisebenza kwisithuba esikufutshane phambi kwalowo mhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho ithathwa ukuba iyilayisenisi yokuthengiswa kotywala obuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi:
ilayisenisi yewayini ethengiswa kwivenkile yezinto zokutya;
ilayisenisi yotywala benkoduso yamazimba bokuselelwa kwenye indawo engeyiyo loo ndawo buthengiswa kuyo;
ilayisenisi yomfama ovelisa iwayini; kunye ilayisenisi eyodwa yotywala bokuselelwa kwenye indawo engeyiyo loo ndawo buthengiswa kuyo.
Nayiphi na ilayisenisi yolu hlobo lukwezi ntlobo zidweliswe ngezantsi apha ebisebenza kwisithuba esikufutshane phambi kwalowo mhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho ithathwa ukuba iyilayisenisi yokwenziwa nokuthengiswa kotywala obuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi:
ilayisenisi yomenzi wotywala; kunye nelayisenisi yotywala benkoduso yamazimba yamazimba, ebekusenziwa ngemiqathango yayo utywala kwisithuba seenyanga ezilishumi elinesibini ezandulela ukuqalisa kwalo Mthetho ukusebenza, kodwa wona umthamo wobo tywala benziwayo ungadluli kulo mlinganiselo umiselweyo phantsi kwemiqathango yecandelwana lecandelo 4 loMthetho oyiLiquor Act.
Ilayisenisi ekhoyo kolu luhlu lungezantsi apha ethi inike lowo mntu ungumnini wayo ilungelo lokuthengisa utywala bokuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi buthengiswa kuyo nethe yajikwa yaba yekhutshwe phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act, nebisebenza kwisithuba esikufutshane phambi kokuqalisa kokusebenza kwalo Mthetho, ithathwa ukuba iyilayisenisi yokuthengiswa kotywala bokuselelwa kwenye indawo engeyiyo le ikhutshelwe ilayisenisi buthengiselwa kuyo:
c ilayisenisi yomenzi wotywala; kunye d nelayisenisi yotywala benkoduso yamazimba.
Isaziso esikhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelo 33 loMthetho oyiLiquor
esikhutshwe phantsi kwemiqathango yecandelo 33 lalo Mthetho.
Nokuba kunokwenzeka ukuba nawo nawuphi na omnye umthetho utshitshiseke kukuqalisa kwalo Mthetho ukusebenza, nasiphi na isicelo ebesithe senziwa phambi kokuba uqalise ukusebenza lo Mthetho kufuneka ukuba siqwalaselwe siqukunjelwe phantsi kwemiqathango yaloo mthetho sasingeniswe phantsi kwawo. 10
Imiqathango yamacandelwana 1, 2 nele-3 eli candelo asebenza kwezo layisenisi zathi zakhutshwa phantsi koMthetho oyiLiquor Act emva kokuba sele uqalisile ukusebenza lo Mthetho.
Ngaphandle ke kokuba iBhodi le ithe yamisa ngolunye uhlobo emva kokuba ithe yafumana isicelo, ilayisenisi ethe yakhutshelwa indawo ekwisiza ekukho kuso igaraji 15
ethengisa ipetroli, idizili kunye nezinye iimveliso zepetroliyam ngalo mhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho, iya kuthi iphelelwe ukuphela kwesithuba seminyaka emihlanu ukusukela kulo mhla wokuqalisa ukusebenza kwalo Mthetho.
Iilayisenisi ezikhutshwe phambi kokuba uqalise ukusebenza lo Mthetho zikhutshelwa iindawo apho kunokuthengiswa khona utywala bokuselelwa kuloo ndawo 20
buthengiswa kuyo okanye bokuselelwa kwenye indawo engeyiyo le buthengiswa kuyo evula iiyure ezingaphezulu kweziya zichazwe kwicandelo 46 ngentla apha, ziya kuthi emva kweenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kuloo mhla uqalisa ngawo ukusebenza lo Mthetho, nazo zilawulwe ngokwemiqathango yeli candelo 46.
Nayiphi na imvume, nalo naluphi na ulwamkelo okanye ilungelo elinikwe 25
umntu ongumnini welayisenisi phantsi kwemiqathango yoMthetho oyiLiquor Act okanye eyawo nawuphi na omnye uMthetho owathi watshintshwa ngalo, ezingangqubaniyo nemiqathango elapha kulo Mthetho, zithathwa ukuba yimvume okanye lulwamkelo okanye lilungelo elinikwe phantsi kwemiqathango yalo Mthetho.
Nawuphi na umqathango obekelwe ilayisenisi phantsi kwemiqathango 30
yoMthetho oyiLiquor Act okanye yawo nawuphi na uMthetho ongangquzulaniyo nemiqathango yalo Mthetho, uthathwa ukuba ubekwe ngokwemiqathango yalo
Mthetho.
Izibonelelo eziqulathwe kuMthetho woTywala, 1989 (UMthetho 27 ka-1989) 35
ziguzuliwe apha kwiPhondo.
Isihlokwana esifutshane
Lo Mthetho uya kwaziwa ngokuba nguMthetho woTywala weNtshona Koloni,
, kwaye ke uya kuqalisa ukusebenza ngalowo mhla uya kuthi ubekwe yiNkulumbuso yePhondo ngokuwupapasha kwiGazethi yePhondo. 40
IMEMORANDAM ECHAZAYO
i Intshayelelo kunye nezizathu zalo mthetho uyilwayo
UShedyuli 5 kwindima engu-A kuMgaqo-siseko woMzantsi Afrika ka-1996 (uMthetho 108 ka 1996) uchaza ngokupheleleyo ukuba unikezelo lwempepha-mvume zokushishina ngotywala yindima ejongwa kuphela liSebe elilawulayo lephondo. Inkundla yoMgaqo-siseko yafumanisa ukuba iimeko ezikhoyo kushishino lotywala zivumelana nokuba kungaphunyezwa uMthetho woTywala weLizwe, ka2003 (uMthetho onombolo ingu59 ka 2003) obizwa ngokuba (nguMthetho woTywala weLizwe ka 2003) UMthetho woTywala weLizwe. ka-2003 ugunyazisa ukuba kubekho izintlu ezintathu zenkqubo kushishino lotywala eziza kuthi zibandakanye icandelo labenzi botywala (kubandakanywa necandelo labenzi botywala abasakhulayo), abo bakhupha okanye bahambise utywala kunye nabo bangabathengisi, kwaye uyakuthi ulawule icandelo laba benzi (ngaphandle kwabakwicandelo labenzi abasakhulayo) kunye nabo bakwicandelo labakhupha okanye bahambise utywala kwezoshishino, ngelo thuba iSebe elilawulayo lephondo lakube lisenawo amandla okulawula abakwicandelo labenzi abasakhulayo kunye nabo bakwicandelo lokuthengisa apha kwezoshishino.
Umthetho woTywala weLizwe uphinda urhoxise uMthetho woTywala ka-1989 (uMthetho onombolo ingu-27 ka-1989) (''Lo Mthetho ka-1989) ubusoloko ulawula ishishini lotywala phambi kokuba urhoxiswe. Umthetho woTywala weLizwe ka-2003 usawagcinile onke amandla ebesakugunyaziswa nguMthetho woTywala ka-1989 njengomthetho olawula utywala kumaphondo, ulawula amacandelo oshishino ngelixa bekungekabikho mthetho ulawulayo kumaphondo.
Bekusoloko iyinto eyamkelekileyo ukuba kuyimfuneko ukuba kubekho ulawulo kushishino lotywala ngenxa yomonakalo onokwenziwa yimveliso yotywala. Ziliqela izimiselo zolawulo eziye zamiselwa kweli shishini lotywala ngaphambili oko kusenzelwa ukuhlangabezana neemfuno zentlala-kahle kuluntu kunye nezopolitiko njengoko kuyimfuneko efunwa ngurhulumente olawulayo. Kodwa ke, eli candelo lokuthengisa apha kushishino lotywala ubukhulu becala ibilicandelo ekungekho lulawulo kulo oko kubangelwa zimeko zangaphambili zembali, meko ezo ezaba ngunozala wocalucalulo lwabo babevinjwe amathuba ngaphambili ukuba bangayinxalenye yeli candelo limiselwe ngokusesikweni kushishino lotywala. Oku kuye kwakhokelela ekubeni kubekho inani elikhulu leendawo ezishishina ngotywala ngaphandle kwempepha-mvume, ndawo ezo zande ubukhulu becala kwiindawo ezihlala abantu kwaye zingalungiselelwanga oko, kuba ezi ndawo zazingacetyelwanga oku kwakunye nezinye iimfuno zolawulo lotywala. Utywala kwakhona luye lubandakanywe nezenzo zolwaphulo mthetho kumacandelo omabini, elo lilandela imigaqo emiselweyo nelo lingenayo le migaqo yoshishino lotywala, kwaye nemimiselo eyayenziwe ngaphambili yahlangabezana nentlobo-ntlobo zempumelelo.
Kuyimfuneko ukuba kulungiselelwe izimiselo zolawulo kumasebe amaphondo karhulumente njengoko kumiselwe njalo kwiziphakamiso zoMgaqo--siseko obonisa iimfuno zolwawulo kushishino lotywalo.
ii Igalelo lalo Mthetho uYilwayo kuluNtu
Lo Mthetho uYilwayo unika uxanduva kwiBhodi yoTywala yeNtshona Kapa njengesebe elizimeleyo lesigqeba esimiselwe ngokomthetho njengoko kugunyaziswa nguMthetho kaZwelonke woLawulo lweZoqoqosho ka-1999 (uMthetho onombolo ingu-1 ka-1999) uthi uxhobise ngokufanelekileyo ukuqinisekisa ukuba kukho ulawulo olungenamakhwiniba kwinkqubo yonikezelo lweempepha-mvume zotywala, ukunyanzelisa kunye nokuhlola-hlola iindawo ezingenamaphepha-mvume kwakunye nokwenza uqeqesho olusisinyanzelo kwabo bashishina ngotywala, kwakunye nokukhuthaza ezinye iintlobo zokufundisa ukuzama ukuthibaza imiphumela engamkelekanga ebangelwa lushishino lotywala.
Lo Mthetho uYilwayo uphinda kwakhona uvuselele ukuqonda kuluntu kunye nokulenza ukuba luthabathe inxaxheba kwinkqubo yokukhutshwa kwamaphepha-mvume kunye nokumiselwa kwemigaqo eyakuthi iqwalasele izikhalazo mayela neendawo zoshishino lotywala ezinawo amaphepha-mvume okushishina ngotywala. Izibonelelo zenziwe ukuba amaphondo akwazi ukuba yinxalenye kwinkqubo yokukhupha amaphepha-mvume oshishino lotywala oko kusenziwa ngokuthi kutyunjwe umasipala onakho ukwenza oku etyunjwa njengommeli weBhodi yoTywala ukuba abe nokunceda kwinkqubo ejongene namaphepha-mvume otywala. OoMasipala banakho ukuba bangaqeshwa njengabanegunya lokulawula babe nakho ukuseka amaqumrhu anokuthi indima yawo ibe kukunika iingcebiso kwakunye nokusombulula iyantlukwano ngelixa lenkqubo yonikezelo lwamaphepha-mvume. OoMasipala abaqeshwe njengabanegunya lokulawula ngabo abakuthi basungule iintsuku namaxesha oshishino phantsi komasipala abanegunya lolawulo kuwo, banikezele namaphepha-mvume kubathengisi abathengisa utywala besiNtu umqombothi kunye nemibhiyozo yethutyana ekhoyo, kwaye banakho kananjalo ukuba bangabhengeza ukuba iindawo ezithile eziphantsi kolawulo lwabo azivumelekanga ukuba zingaba notywala esidlangalaleni. Isibonelelo siyenziwa kwakhona ukuba kubekho iNkundla yaMatyala eziBheno ukuqinisekisa ukuba iyenzeka imeko yophononongo ngokutsha kwakunye naleyo yezibheno kwizigqibo zeBhodi yoTywala
Unyanzeliso kwakunye nolawulo lalo Mthetho woTywala uYilwayo uqinisekisa ukuba uyakusoloko ukhona ngobukho bale nkqubo yala magosa otywala abekwe ngokusesikweni eqeshwa ephantsi kwenkonzo yamapolisa oMzantsi Afrika kwiphondo leNtshona Kapa, enamagunya namandla ongezelelweyo. Kuphuculwe amagunya okukwazi ukunyanzelisa, Ulwaphulo mthetho kunye nezohlwayo luye lwabandakanywa ukuzama ukuqinisekisa ukuba kuxhotyiswe ngokwaneleyo ukwenzela ukuba kubekho ulawulo kushishino lotywala kwabo banamaphepha-mvume kwaye kuliwe neemeko ezichasana nalo Mthetho uYilwayo.
Lo Mthetho uYilwayo wenza ukuba kubekho inani eliphunguliweyo lweendidi zentlobo zamaphepha-mvume otywala. Ezi ndidi zibandakanya amaphepha-mvume agunyazisa ukuba utywala bungaselelwa phakathi kwamasango ale ndawo kuthengiswa kuyo utywala, ukuselwa kotywalwa phakathi kwamasango okanye ngaphandle kwawo, amaphepha-mvume emibhiyozo yethutyana kunye namapheha-mvume kunye namaphepha-mvume abenzi botywala abasakhulayo. Amalungelo amashishini avenkile zithengisa ukutya zikwathengisa nangewayini asagciniwe. Izibonelelo zenziwe eziya kuba ngumlinganiselo wemiqobo yala maphepha-mvume kwakunye nokumiselwa kwemiqobo eyakuthi ijongane neemfuno ezingundoqo kushishino ngalunye olunamaphepha-mvume. Indlela yokuphonononga uqwalaselo lwezicelo yiBhodi yoTywala zidandalazisiwe kwaye zikwaquka amagunya osetyenziso lomhlaba njengemfuneko xa kunikezelwa amaphepha-mvume.
Izimiselo eziyalelayo zokunyanzelisa uqeqesho lwabathengisi ngotywala ziya kuqinisekisa ukuba abathengisi ngotywala bathengisa ngendlela efanelekileyo. Kwenziwe nezibonelelo eziza kuthi zidale ukuphaphama kuluntu ngeengozi ezithi zibangelwe kukusebenzisa utywala kakubi oko kusenziwa ngokuthi kukhutshwe izaziso zempilo kwakunye neenkqubo ezivuselela ukuphaphama. Lo Mthetho uYilwayo ukwabeka uxanduva kumagosa eBhodi yoTywala ukuqinisekisa ukuba iinkqubo zokucutha umonakalo owenziwa butywala ziyakhuthazwa.
iii Imirhumo equlathwe ngulo Mthetho uYilwayo
Lo Mthetho uYilwayo uthi unike umkhomba ndlela wentlawulo zezicelo, iintlawulo zezicelo zonyaka kwakunye nezohlwayo eziqingqwe nguMphathiswa owongamele unikezelo lwamaphepha-mvume otywala kwiphondo leNtshona Kapa. Ezi ntlawulo zikhoyo ngoku zagqityelwa ukuphononongwa ngomnyaka ka 1992. Izimali ezizuzwe ngenxa yale nkqubo yokuhlawulelwa kwamaphepha-mvume iyakuthi ifakwe kwiNgxowa-mali enguVimba wePhondo. Icandelo loluntu eliyilwe ngulo Mthetho uYilwayo kwakunye namasebe alo kwanemisebenzi yalo iyakuthi ixhaswe ngezimali ezithunyelweyo ezivela minyaka le kuMphathiswa ojongene noku, emva kwale meko iSebe liye lahlangabezana neemfuno eziqulathwe ngulo Mthetho uYilwayo njengoko kugunyaziswa nguMthetho kaZwelonke woLawulo lweZoqoqosho ka-1999. Iindleko ezizayo eziya kuthi zibekho kuyakufanela ukuba zibandakanywe kwintelekelelo yenkcitho-mali kwakunye nolwabiwo olwenziwa liSebe elilawulayo lephondo.
Izibonelelo ziya kuthi zenziwe eziya kuxhasa iinkqubo ezifanele oko apho amanye amacandelo oluntu athe anyulwa ngokweemfuno ezigunyaziswa nguMgaqo-siseko kwakunye nemithetho ejongene noko emva kokuba kwenziwe ulumano zindlebe oluyimfuneko. Iinkqubo zoqeqesho oluyalelwayo ziyakwamkelwa liQumrhu eliliso loMgangatho weziQinisekiso zeMfundo kweli loMzantsi Afrika.kwakunye nabo babucala abangamagosa ajongene noqeqesho.
IZIQULATHO
ISAHLUKO 1
INKCAZO
Umhlathi 1.Iinkcazelo --Lo mhlathi unika iinkcazelo zemihlathi kwakunye namagama aqulethwe kweli xwebhu lalo Mthetho uYilwayo.
ISAHLUKO 2
Umhlathi 2.Ukusekwa kweBhodi -- Ukusoloko kukho iBhodi yoTywala eyamiselwa nguMthetho woTywala ongunombolo 27 ka 1989 oko kumiselwe kuba kwenzeke.
Umhlathi 3.Uqulunkqo lwale Bhodi -- Inani lamalungu ale Bhodi, umgangatho wabo wemfundo kwakunye nezihlalo ezikwiBhodi zichaziwe kulo mhlathi.
Umhlathi 4.Inkqubo yokuqesha -- Lo mhlathi uthi unike uhlobo lwenkqubo eyakulandelwa malunga nokugxothwa okanye ukungathatyathwa kwamalungu aqeshwe kwiBhodi yoTywala oko kusenzeka mayela nokubanjwa kwawo kulwaphulo mithetho, igunya lomthetho, iminyaka, umdla welungu kushishino lwotywala okanye ilungu losapho.
Umhlathi 5.Ixesha eliya kuchithwa kwi-o.si -- ixesha eliya kuchithwa kwi-o.si yeBhodi yoTywala ngamalungu iyakuba yiminyaka emihlanu kukwavumelekile ukuba uqesho lusenokuqhubeka eminye iminyaka emihlanu xa kuyimfuneko yoko.
Umhlathi 6.Ukupheliswa kobulungu -- Ubulungu bebhodi buyakupheliswa nguMphathiswa phantsi kweemeko ezithile.
Umhlathi 7.Amandla nemisebenzi yeBhodi -- Lo mhlathi ugunyazisa ukuba iBhodi inakho ukuba ingaqwalasela izicelo oko kuqulathwe ngulo Mthetho uYilwayo, ukumelwa ngokubhekiselele kwizicelo, iingxelo zamagosa, izikhalazo mayela neendawo ezinamaphepha-mvume, ukulungiswa kwemiqathango yamaphepha-mvume, izibheno mayela nezigqibo ezibhekiselele kumaphepha-mvume ezenziwa ngomasipala, nayiphina into ethunyelwe kwiBhodi okanye nayiphina into eyalelwe nguMphathiswa ukuba mayenziwe. Ikwagunyazisa kananjalo unikezelo, olunemiqathango okanye ukwala izicelo kwakunye namandla okunqumamisa, ukurhoxiswa, kwanokunizelwa kwezohlwayo kwakunye nemiqathango ngokubhekiselele kwiingxelo kwakunye nezikhalazo, kwanokuchotshelwa kwezibheno. Ikwanika ilungelo kwiBhodi ukuba ikwazi ukuxhoma, ukurhoxisa okanye ilungise nawuphina umqathango kwiphepha-mvume.
Isahluko 8.Iintlanganiso kwakunye nezigqibo zeBhodi -- Lo mhlathi ubhekiselele kwinani elivumelekileyo elinika igunya lokuba iBhodi ingaqhubeka okanye ingaqhubeki nemisebenzi yayo, ikwanika nomkhomba-ndlela wenkqubo ngelixa leentlanganiso
Umhlathi 11. Uphononongo lwezimali olusesikweni neengxelo zonyaka--
Uphononongo lwezimali olusesikweni lonyaka kwakunye neengxelo ezifuneka kwiBhodi yoTywala njengoko kugunyaziswa ngulo mhlathi.
Umhlathi 12. Iinkqubo zeBhodi -- Lo mhlathi unika indlela uMgcini-sihlalo anokuqhuba ngayo, ukuya ezintlanganisweni kwamalungu kwakunye nendlela yokukwazi ukufumana ulwazi.
Umhlathi 13. Iikomiti zeBhodi -- Ukuqeshwa kweekomiti zeBhodi yoTywala, inkqubo emazisebenze ngayo kwakunye nemisebenzi yazo ithi imiselwe ngulo mhlathi.
Umhlathi 14. INkundla yeBhunga leziBheno--INkundla yeBhunga leziBheno yathi yasekwa kwaye nobulungu kuyo bakuthi busekwe.
ISAHLUKO 3
IMIVUZO KWAKUNYE NOLAWULO LWEBHODI YOTYWALA KWAKUNYE NENKUNDLA YEBHUNGA LEZIBHENO
Umhlathi 15.Ukuvuzwa kwamalungu kwakunye neNkundla yeBhunga leZibheno
Ukuvuzwa kuya kuthi kusungulwe nguMphathiswa ojongene noko kumiselwe ngulo mhlathi.
Umhlathi 16.Ulawulo lwebhodi kwakunye neNkundla yeBhunga leziBheno -- Uqesho lomlawuli oyintloko kwiBhodi yoTywala, ubukho babantu bokusebenza kwakunye nolawulo lwezimali zeBhodi, uthunyelo lwabasebenzi lwethutyana olwenziwa lelo Sebe linokwenza oko kwakunye neenkqubo zolawulo zithi zimiselwe.
ISAHLUKO 4
IMISEBENZI EYENZIWA NGOOMASIPALA
Umhlathi 18.Oomasipala njenge-arhente zeBhodi kwakunye namagosa anobuchwepheshe ngokubhekiselele kumaphepha-mvume -- Lo mhlathi uthi unike umkhomba-ndlela wokuqesha oomasipala njengamagosa anobuchwepheshe kwakunye nobunganga.
Umhlathi 19.Amabhunga otywala -- Lo mhlathi uthi ugunyazise ukuyilwa kwakunye nokusekwa kwamaBhunga oTywala ngabo masipala banobuchwepheshe kwaye bathe batyunjelwa oku.
ISAHLUKO 5
UNIKEZELO LWAMAPHEPHA-MVUME
Umhlathi 20.Amaphepha-mvume kunye nesiqinisekiso -- Iimfuno zokuba ube namaphepha-mvume kunye nesiqinisekiso kubenzi abasakhulayo okanye uthengiso lotywala kwanokusekwa komgaqo wolwaphulo mthetho ngokuthi ungabinakho ukuthi ufumane iphepha-mvume okanye isiqinisekiso soko kumiselwe ngulo mhlathi
Umhlathi 21.Iintlobo zamaphepha-mvume -- Lo mhlathi umisela iintlobo ezintlanu zamaphepha-mvume otywala.
Umhlathi 22.Iintlobo zeziqinisekiso -- Lo mhlathi uthi ubonelele ngeentlobo ezimbini zeziqinisekiso.
Umhlathi 23.Izimiselo zokunikezelwa kwempepha-mvume -- Lo mhlathi uthi ubonelele ngezimiselo eziya kuthi ziqwalaselwe xa kunikwa ingqwalasela kumaphepha-mvume kwakunye nakwiziqinisekiso.
Umhlathi 24.Inqanaba lemfundo yabo bafaka izicelo -- Imihlaba yokuchithwa kwamaphepha-mvume yabo benze izicelo kwakunye neziqinisekiso kumiselwe ngulo mhlathi.
Umhlathi 25.Inkqubo yolawulo lwamaphepha-mvume -- Lo mhlathi uthi umisele indawo apho kunokuthi kuthunyelwe kuyo izicelo zamaphepha-mvume kunye neziqinisekiso, oko kumiselwe kulo mhlathi.
Umhlathi 26.Ukwazisa ngezicelo -- Izaziso ezibhekiselele kuluntu kufuneka zenziwe kwaye kusasazwe nabo bantu ezi zicelo zeziqinisekiso zotywala ziza kunikwa bona, ngabo bafaka izicelo kwakunye noomasipala okanye iBhodi yoTywala, oko kumiselwe kulo mhlathi.
Umhlathi 27. Izicelo ekusafuneka zihlolwe -- Lo mhlathi ulawula inkqubo yohlolo lwezicelo malunga namaphepha-mvume.
Umhlathi 28. Umelo -- Izimiselo zenziwe ukuhlangabezana nomelo malunga namaphepha-mvume acelwayo ngabantu abafake izicelo bechaphazeleka koku kwakunye nenkqubo yolawulo enxulumene noku.
Umhlathi 29. Ugqithiso lwala maphepha ezicelo -- Ugqithiso lwezi zicelo zamaphepha-mvume kwakunye namanye amaphepha anento yokwenza nezi zicelo kumasipala athi adluliselwe kwiBhodi yoTywala, oku kumiselwe apha kulo mhlathi.
Umhlathi 30. Uphononongo lwezicelo -- Lo mhlathi uthi ubonelele ngendlela emakuphononongwe ngayo izicelo yiBhodi yoTywala kwakunye nenkqubo ezingqamene noko.
Umhlathi 31. Ukwamkeleka kweendawo -- Lo mhlathi uthi uthintele ukukhutshwa kwamaphepha-mvume apho abo bafaka izicelo bengenalo ilungelo lokusebenzisa iindawo ezo zigunyazisiweyo.
Umhlathi 32. Iindawo ezingagqibekanga ukwakhiwa -- Lo mhlathi uthi uthintele ukukhutshwa kwamaphepha-mvume de kube iindawo leyo igqityiwe ukwakhiwa ukulungiselela ushishino lotywala.
Umhlathi 33. Imfundo kunye noqeqesho -- lo mhlathi uthi umisele umyalelo woqeqesho lwabo benze izicelo okanye abaqeshwa babo oko kusenziwa yiBhodi yoTywala.
Umhlathi 34. Imiqathango yokwamkeleka -- lo mhlathi uthi uvumele iBhodi yoTywala ukuba ikwazi ukwenza imiqathango yokumisa ukukhutshwa kwamaphepha-mvume.
Umhlathi 35. Unikezelo lwamaphepha-mvume kunye neziqinisekiso -- Lo mhlathi uthi umisele unikezelo lwamaphepha-mvume kunye neziqinisekiso xa kuthe kwaphunyezwa izicelo.
Umhlathi 36. Ukufa okanye ukhubazeko lwalowo wenze isicelo -- Lo mhlathi uthi umisele uqhubekeko lwesicelo xa kuthe kwasweleka okanye kwakhubazeka lowo obefake isicelo phambi kokuba kuqukunjelwe iziphumo zesicelo ebesenziwe.
ISAHLUKO 6
IMIQATHANGO YOKUKHUTSHWA KWAMAPHEPHA-MVUME
Umhlathi 37.Imiqathango esisiseko samaphepha-mvume -- Lo mhlathi umisela ukuba utywala kunokuthi kuthengiselwe ukuba buselwe ngaphakathi okanye ngaphandle kwamasango endawo enamaphepha-mvume, oko kusenzeka ngendlela evunyelwa luhlobo lodidi lwamaphepha-mvume kwaye ukwamisela namalungelo evenkile ezishishina ngokutya ukwenzela ukuba zibe nakho ukuthengisa iwayini eza kuthi iselelwe ngaphaya kwendawo leyo inamaphepha-mvume.
Umhlathi 38.Ukuhanjiswa okanye ukuthunyelwa kotywala -- Izimiselo mayela nokuhanjiswa okanye ukuthunyelwa kotywala kumiselwe ngulo mhlathi.
Umhlathi 39.Inkqubo yoqoqosho lwezimali -- Lo mhlathi uthi uqinisekise okokuba ngulowo unelungelo lokushishina kuphela oyakuthi athengise ngotywala kwindawo evunyelwe ukuba ingakwenza oko njengoko amaphepha-mvume esalatha njalo, kunye nenguqu kuqoqosho lwezimali zamashishini anamaphepha-mvume oko kuyakufuna imvume yeBhodi yoTywala.
Umhlathi 40.Ulawulo -- Lo mhlathi uthi uqinisekise umiselo lwenkqubo kwakunye nemimiselo ethi iqinisekise ulawulo olululo lwezo ndawo zivumelekileyo okokuba zingashishina kwabo bantu bathi bahlangabezane nezimiselo eziqingqiweyo.
Umhlathi 41.Uguqulo lweendawo ezivumelekileyo--Uguqulo kwiindawo ezivumelekileyo ukuba zingashishina ngotywala okanye kuhlobo lweshishini kufuneka ukuba luphunyezwe yiBhodi yoTywala.
Umhlathi 42. Abantwana -- Lo mhlathi ulawula ukuthengiswa kotywala okanye ukunikwa kotywala kubantwana abaminyaka engaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka.
Umhlathi 43. Abaqeshi nabaqeshwa -- Intsebenziswano phakathi komqeshi kunye nomqeshwa mayela nokunikezelwa kotywala kubaqeshwa kuya kuthi kulawulwe ngulo mhlathi.
Umhlathi 44. Ungeno kwiindawo ezivumelekileyo ukuba zingashishina ngotywala
Lo mhlathi ulawula ungeno lwabantu abangaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo kwiindawo ezivumelekileyo ukwenza oko.
Umhlathi 45. Ugcino lotywa -- Lo mhlathi ulawula ugcino lotywala ngulowo unemvume yokuthengisa utywala.
Umhlathi 46. Indawo yokuthengisa utywala--Lo mhlathi uthi umisele imiqathango kwindawo yokuthengisa kwabo bavumelekileyo ukuba bangathengisa ngotywala.
Umhlathi 47. Iiyure zokuthengisa -- Lo mhlathi uthi uvumele ukuqingqwa kweeyure zokuthengisa utywala kwakunye nemithetho yemihla elawulwa ngomasipala abakhethelwe oko, oku kusenzeka phantsi kwamasolotya ezimiselo aqulathwe ngulo mhlathi kwakunye nemiqathango elawula iiyure zokuthengisa, kwakunye neentsuku zeendawo ezithile ezivumelekileyo kwiBhodi yoTywala.
Umhlathi 48. Ubungakanani botywala kunye nogcino lweengxelo -- Lo mhlathi uthi umisele ugcino lweengxelo zokuthengisa ngulowo unelungelo lokuthengisa utywala, uthi uvumele kananjalo nomlinganiselo wobungakanani botywala obuvumelekileyo ukuba bungathengiswa emntwini ngosuku ngulowo unemvume yokuthengisa, kwaye ukwathintela ukuba umntu ongenamaphepha-mvume abe notywala obugqithisileyo ngaphaya komlinganiselo ovumelekileyo.
ISAHLUKO 7
IZIQINISEKISO
Umhlathi 49.Iziqinisekiso zemibhiyozo eyodwa -- Inkqubo mayela nezicelo zeziqinisekiso zemibhiyozo eyodwa imiselwe kulo mhlathi.
Umhlathi 50.Iziqinisekiso zomqombothi wesiNtu -- Izimiselo mayela nezicelo zeziqinisekiso zomqombothi wesintu zimiselwe kulo mhlathi.
ISAHLUKO 8
ULWAMKELEKO KUNYE NOKUVUSELELWA KWAMAPHEPHA-MVUME KUNYE NEZIQINISEKISO
Umhlathi 51.Ulwamkeleko lwamaphepha-mvume kunye neziqinisekiso -- Ixesha lolwamkeleko lwamaphepha-mvume kunye neziqinisekiso lumiselwe apha kulo mhlathi.
Umhlathi 52.Uhlaziyo lwamaphepha-mvume oluzenzekelayo -- Lo mhlathi uthi umisele uhlaziyo lwamaphepha-mvume oluzenzekelayo kwakunye nenkqubo ebhekiselele koku.
Umhlathi 53.Izicelo zohlaziyo -- Lo mhlathi uthi umisele iimeko apho uhlaziyo lwamaphepha-mvume lungenzeki ngokuzenzekela kwaye uthi umisele inkqubo yezicelo zokuhlaziya amaphepha-mvume.
ISAHLUKO 9
UGUQULO LWAMAPHEPHA-MVUME
Umhlathi 54.Uguqulo lwamaphepha-mvume -- Inkqubo yoguqulo lwamaphepha-mvume eguqulelwa kubantu abatsha abanamalungelo amiselwe kwakunye nenkqubo yethutyana yokutyunjwa kwabantu abanokuthatha olu xanduva njengabalawuli bezi ndawo ngethuba kusenziwa izicelo
Umhlathi 55.Ukungahoywa kweendawo kunye nokufa okanye ukukhubazeka kwalowo unelungelo lokushishina -- Lo mhlathi uthi umisele i-arhente zabanyanzelisa ukuthotyelwa kwemithetho bangawenzi umsebenzi wabo ngokufanelekileyo.
iinkqubo zokuqinisekisa ulawuleko lwezi ndawo zivumelekileyo ukuba zingashishina xa kuthe kwakho ukungahoywa kweendawo kunye nokufa okanye ukukhubazeka kwalowo unelungelo lokushishina
ISAHLUKO 10
IZIBHENO
Umhlathi 56. Izibheno kwiNkundla yeBhunga leziBheno -- Inkqubo yezibheno kunye nophononongo ngokutsha kwiNkundla yeBhunga leziBheno imiselwe apha kulo mhlathi.
ISAHLUKO 11
UKUTHOBELA
Umhlathi 57. Umhlathi 58. Umhlathi 59. Izaziso zokuthobela -- Lo mhlathi uthi umisele umbandela wokuthotyelwa kwezaziso kwabo banamalungelo okushishina oko kusenziwa ngamagosa ajongene namaphepha-mvume kunye nenkqubo ejongene noko. Imiqathango yethutyana -- Lo mhlathi uthi uvumele ukumiselwa kwenkqubo yiBhodi yoTywala eza kuqinisekisa ukuthotyelwa ngabo banamalungelo okushishina xa kukho izikhalazo ezamkelekileyo eziye zafunyanwa eziya kuhlolwa yiBhodi ukuba kothatyathwa manyathelo mani mayela nazo izikhalazo ezo. Umiso lwethutyana, ukurhoxiswa kwakunye nokuphelelwa kwexesha ngamaphepha-mvume -- Lo mhlathi uthi umisele ukupheliswa kwamaphepha-mvume.
ISAHLUKO 12
UNYANZELISO LOMTHETHO
Umhlathi 60. Umhlathi 61. Umhlathi 62. Umhlathi 63. Umhlathi 64. Umhlathi 65. Umhlathi 66. Uqulunqo kwakunye nemisebenzi ebekelwe amagosa otywala kwakunye nabahloli -- Lo mhlathi uthi umisele ukuqeshwa kwamagosa abekelwe oko kwiSebe leNkonzo yamaPolisa eloMzantsi Afrika oko kusenziswa ngumKhomishala wamaPolisa wePhondo kwakunye nokuqeshwa kwamagosa ajongene namaphepha-mvume, oko kusenziwa nguMphathiswa ojongene noko, kuqulunqwe nentsebenziswano yawo kunye neBhodi yoTywala. Amandla ala magosa otywala kwakunye nabahloli -- Lo mhlathi uthi umisele amandla kula magosa otywala atyunjiweyo kwakunye nabahloli mayela nokunyanzelisa imithetho emiselwe ukulawula abo banemvume zokushishina ngotywala. Amandla jikelele abagcini boxolo -- Amandla abagcini boxolo mayela nokunyanzeliswa komthetho njengoko oko kumele ukuba kwenziwe zezo ndawo zinamalungelo okushishina ngotywala, konke oku kuqulathwe kulo mhlathi. Amatyala -- Lo mhlathi uthi umisele izimiselo malunga namatyala ngokubanzi apha kuthengiso lotywala, kunikezelo okanye ukuselwa kotywala obungeyiyo inxalenye yecandelo lalo Mthetho uYilwayo. Amatyala mayela nolwazi -- Amatyala avuselelwa ngulo mhlathi ajongene nenkqubo emayela nolwazi ngethuba kusenziwa izicelo ngokubhekiselele kulo Mthetho uYilwayo kwakunye ne-arhente ezinyanzelisa lo mthetho kwabo banamalungelo okushishina ngotywala kwakunye nabasebenzi babo. Amatyala mayela neentlanganiso zeBhodi kunye neNkundla yeBhunga leziBheno -- Amatyala athe enziwa ngulo mhlathi aqulathe oko kwenziwa ngokufanelekileyo kwiinkqubo zeBhodi yoTywala kwakunye nakwiNkundla yeBhunga leziBheno. Amatyala mayela namagosa angamapolisa kunye nabahloli -- Amatyala aqulathwe ngulo mhlathi abhekiselele ekuphazamiseni
Umhlathi 67.Iinqwelo mafutha -- Lo mhlathi uthi wenze kubekho ubutyala mayela nokuselwa kotywala kwiinqwelo mafutha eziqhutywa ezindleleni zikawonke-wonke.
Umhlathi 68.Iindawo ezithengisa ipetroli. Lo mhlathi uthi ulawule ukuthengisa, ukunika okanye ukuselwa kotywala kwiziza apho kufumaneka iindawo ezithengisa ipetroli.
Umhlathi 69Ukungaphumeleli ukuthobela le miqathango yeBhodi -- Lo mhlathi uqinisekisa ukululanyelwa konyanzeliso lwemiqathango yeBhodi yoTywala.
Umhlathi 71.Ukungabandakanywa -- Lo mhlathi uthi umisele uludwe lwamacandelo athi angabandakanywa kulo Mthetho uYilwayo kwaye uthi uvumele ukumiselwa kwakhona kwabantu abangabandakanywa yiBhodi yoTywala kwakunye nenkqubo equlethwe koku.
Umhlathi 72.Ubungqina -- Lo mhlathi uthi umisele inkqubo yokunizezelwa kobungqina ngendlela elula phambi kweBhodi kwanangelixa kuchotshelwe inkqubo yomthetho.
Umhlathi 73.Izaziso zempilo -- Lo mhlathi uthi umisele umyalelo wokuboniswa kolwazi olumayela nezempilo kwindawo apho kuthengiswa okanye kunikezelwa ngotywala.
Umhlathi74.Izohlwayo -- Lo mhlathi uthi umisele izohlwayo ezifanelekileyo ezithe zaqulunqwa ngulo Mthetho uYilwayo.
ISAHLUKO 13
IMITHETHO, IZIMISELO ZETHUTYANA, UKURHOXISWAKWEMITHETHO KWAKUNYE NESIHLOKO ESIFUTSHANE
Umhlathi 75Imithetho -- Lo mhlathi uthi umisele uMphathiswa onelungelo amandla aqulathwe yimithetho emayela nalo Mthetho uYilwayo.
Umhlathi 76.Izibonelelo zethutyana -- Lo mhlathi uthi uqinisekise uqhubekeko kushishino lotywala, oko kumiselwa nguMthetho woTywala ka 1989 (uMthetho onombolo engu 27 ka 1989).
Umhlathi 78Isihloko esifutshane -- Lo mhlathi uthi umisele isihloko esifutshane salo Mthetho uyilwayo kwanokuphunyezwa ngokusesikweni kwalo Mthetho uYilwayo.
<fn>GOV-ZA.Administrationandliquidation.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokufakwa phantsi kolawulo lwasemthethweni, ukupheliswa kunye nokucinywa kobhaliso lwequmrhu, inkampani okanye iqumrhu elingavulelekanga
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukubangaba iqumrhu, inkampani okanye iqumrhu elingavulelekanga alinako okanye aliyi kuwahlawula amatyala alo okanye lifezekise uxanduva lwalo , uMqondisi-Jikelele wezoRhwebo naMashishini angalilawula ngokwasemthethweni okanye aliphelise iqumrhu loshishino.
Iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa, naliphina ilungu lequmrhu okanye nawuphina omnye umntu onomnqweno, angenza isicelo kwiinkundla sokuba iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa lifakwe phantsi kolawulo lwasemthethweni loMqondisi-Jikele okanye lipheliswe. Inkundla emamela esi sicelo kufuneka ibelicandelo leNkundla ePhezulu okanye iNkundla kaMantyi enamandla okumisela ubulungisa kummandla iqumrhu elikuwo okanye eliqhuba kuwo iinkonzo. Nazo iinkundla zingawisa umyalelo ngolu hlobo ukubangaba ngowona myalelo ungcono okanye ufanelekileyo kule meko.
Ukubangaba inkundla iwisa umyalelo wokuba uMqondisi-Jikelele kufuneka alawule ngokusemthethweni iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa, uyakubanegunya lokuphatha imibandela yequmrhu okanye yequmrhu lokubambisa, phantsi kwemiqathango yoMthetho weeNkampani .
Ukubangaba iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa lenza isicelo esibhaliweyo kuMqondisi-Jikelele, uMqondisi-Jikelele angalicima ubhaliso lwequmrhu okanye lwequmrhu lokubambisa ukubangaba wanelisekile ukuba isindululo esixhasa ukucinywa kobhaliso savunywa kwintlanganiso eyayiyiwe linani elivokothekileyo lamalungu equmrhu okanye equmrhu lokubambisa;
isindululo savunywa sisininzi samalungu awayekhona okanye awayemelwe kule ntlanganiso; kwaye amanyathelo athatyathiwe malunga nayo yonke imibandela ebandakanyekayo ekufanele ngokwengqiqo kujongwane nayo phambi kokucinywa kobhaliso, kubandakanywa inkqubo eyakulandelwa malunga nempahla nezinto kunye nezinto eziluxanduva lemfaneleko nezingamatyala equmrhu.
Ukubangaba inkundla igqiba ekubeni iphelise iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa, iyakwenza isigqibo malunga nendlela impahla nezinto zequmrhu eziyakohlulwa ngayo ngokulinganayo nangokufanelekileyo. Inkundla iyakuziqwalasela naziphina iziphakamiso ezinokuba zenziwe nguMqondisi-Jikelele malunga nokwabiwa kwempahla nezinto.
Ukubangaba uMqondisi-Jikelele okanye iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa, naliphina ilungu lequmrhu okanye nawuphina omnye umntu onomnqweno, wenza isicelo sokuba iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa lifakwe phantsi kolawulo lwasemthethweni loMqondisi-Jikelele okanye lipheliswe, UMphathiswa angamisela imigaqo ekuyakulawulwa ngayo iqumrhu okanye iqumrhu lokubambisa nguMqondisi-Jikelele okanye eliyakupheliswa ngayo. UMphathiswa angachaza namandla nemisebenzi yoMqondisi-Jikelele, iGosa loBhaliso, iqumrhu, amalungu kunye nababandakanyeki abanomnqweno kwezi meko.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Chaza izizathu zokuba kutheni inkampani okanye i-CC isenza isicelo sokucinywa kobhaliso.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukucinywa kobhaliso kuthabatha malunga neenyanga ezintandathu.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Adoptingafosterchild.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Ukwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni kuthetha ukwamkela ukubangumlondolozi wasemthethweni womntwana wabanye abazali abamzeleyo, ngokuhambisana nemigaqo egunyazisiweyo yasemthethweni. Umntwana ohlanguliweyo ngumntwana osusiweyo kubazali bakhe waze wabekwa ngokusemthethweni phantsi konakekelo lwabazali abangabahlanguli okanye kwikhaya labantwana abahlanguliweyo.
Umntwana angamkelwa ngokusemthethweni
Ngumyeni nenkosikazi yakhe bedibene;
Ngomhlolokazi okanye umhlolo;
Ngumntu ongatshatanga okanye oqhawule umtshato ;
Ngumntu otshatileyo onomlingane ongumzali walo mntwana; okanye
Ngumzali wendalo womntwana ozelwe ngaphandle kwemo yomtshato.
Ukubangaba ufuna ukwamkela umntwana ibengowakho ngokusemthethweni , kufuneka ufezekise ezi mfuneko zilandelayo:
Kufuneka ubenezinto ezaneleyo zenkxaso yokunakekela umntwana nezokuhlawulela imfundo yakhe.
Kufuneka ubengumntu onegama elihle kwaye ulungele, futhi ufaneleke ukuba kungabekwa umntwana phantsi kogcino lwakho ngokuthembekileyo.
Ukubangaba umzali wendalo womntwana ungummi waseMzantsi Afrika, kukwafuneka nawe ubengummi waseMzantsi Afrika kwaye uhlale eMzantsi Afrika.
Ukubangaba awungommi waseMzantsi Afrika, kufuneka uvumeleke ubengummi okanye ube sele wenze isicelo sobumi.
Ukwamkelwa komntwana ngokusemthethweni okubizwa ngokuba lulwamkelo oluyimfihlo, apho abazali bomntwana bangavumelekanga ukuba bazi ukuba ngoobani abazali abayakwamkela umntwana njengowabo okanye uyakuhlala phi umntwana emva kokwamkelwa kwakhe, kugqaliselwa liCandelo 18 loMthetho woNakekelo loMntwana, kwaye kungenzeka kuphela xangaba inkundla yabantwana yanelisekile ukuba oku kuyakuba lolona ncedo lungcono emntwaneni.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezoBulungisa neMibandela yoMgaqo-siseko.
Inkqubo emayilandelwe
Yiya kumabhalane wenkundla yabantwana kwisithili ekuhlala kuso umntwana.
Hambisa ifom ikunye nale miqulu ilandelayo
Ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yesazisi yomenzi-sicelo ngamnye kunye nesatifiketi sokuzalwa esiluqobo lwaso okanye incwadi yesazisi eluqobo lwayo yomntwana ngamnye ozakwamkelwa ibengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni ;
IFom 12b, ethi, Ukwamkelwa komntwana ohlanguliweyo abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni: Ingxelo yomzali ongumhlanguli, , equlathe isitetimenti esibhaliweyo esiphuma kumzali wohlangulo womntwana esithi akanqweneli kumamkela umntwana ibengowakhe ngokusemthethweni; kunye neFom 12, apho kubandakanyeka khona, ethi, Imvume yomzali okanye yomlondolozi yolwamkelo lomntwana ibengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni , equlathe imvume ebhaliweyo yomzali yokwamkelwa komntwana ibengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, ndawonye neFom 13, ethi, Imvume yomntwana yokuba amkelwe abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethwenm , equlathe imvume yomntwana ebhaliweyo.
Imvume yokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni kufuneka ifunyanwe:
Kubo bobabini abazali bomntwana ozelwe emtshatweni
Kumama womntwana ozelwe ngaphandle komtshato oEmntwaneni ngokwakhe, ukubangaba uneminyaka yobudala engaphezulu kwe 10; kwaye inkundla kufuneka yaneliseke ukuba umntwana uyaluqonda uhlobo nokubaluleka kwaloo mvume
Umzali ongumhlanguli onakekela umntwana, ukubangaba umzali ongumhlanguli akenzanga sicelo sokwamkela umntwana ibengowakhe ngokusemthethweni. Ukubangaba ke kodwa, umzali ongumhlanguli akaphumeleli ukunika imvume yakhe kulwamkelo lomntwana ibengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni kwisithuba senyanga enye eceliwe ukuba enze njalo lisekela lenkundla yabantwana, inkqubo yokwamkelwa komntwana ibengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni ingaqhubeka ngaphandle kwemvume yakhe eyimfuneko.
Akukho mvume ifunekayo phantsi kwezi meko zilandelayo:
Ukubangaba umzali akakwazi ukunika imvume ngenxa yengulo yengqondo;
umbalekile umntwana kwaye akaziwa apho akhoyo;
ubethe umntwana okanye umphethe kakubi, okanye uvumele ukuba abethwe okanye aphathwe kakubi;
ubangele okanye uncedisile ekuhendweni, ekuthwalweni okanye kubuhenyukazi bomntwana, okanye ubangele ukuba umntwana enze izinto ezimdaka;
ungumzali womntwana obekwe kugcino lomzali wohlangulo ngokuhambisana neCandelo 16, okanye ungumntwana wesikolo kwikhaya labantwana okanye kwisikolo samashishini; okanye ubamba imvume yakhe ngokungenangqiqo.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni idla ngokuthabatha ixesha elide kakhulu kwaye ingatsala gqitha ukubangaba inyewe inzima.
Iindleko
Xa ubuzisa ngeendleko, nxulumana nee-arhente zokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, iinkundla zaBantwana kunye nee-ofisi zoPhuhliso lweNtlalo.
<fn>GOV-ZA.Alcohol_Drug_Help_line_advert_Jan_09_Xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
INGABA KUKHO INGXAKI?
Nguwe kuphela onokuwuphendula lo mbuzo, yaye isenokungabi yinto elula leyo.
Phendula le mibuzo ilandelayo ngokunyanisekileyo yaye ukuba ugqiba ekubeni uyalufuna uncedo, iziko loncedo ngomnxeba leSixeko saseKapa sikho ukunceda wena. Sikho isisombululo !
Ingaba ukhe ubusele utywala okanye usebenzise iziyobisi uwedwa?
EWE
HAYI
Ingaba wakhe wazama ukuyeka okanye ukuyilawula indlela osela ngayo utywala okanye osebenzisa ngayo iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba usapho nabahlobo bakho bakhathazekile yindlela osela ngayo utywala okanye osebenzisa ngayo iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba ukhe uzive unentloni okanye unesazela ngendlela osela ngayo utywala okanye osebenzisa ngayo iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba indlela osela ngayo utywala okanye osebenzisa ngayo iziyobisi yenza intlalo yekhaya lakho ibe yengenalonwabo?
EWE
HAYI
Ingaba umsebenzi/indlela oqhuba ngayo esikolweni ibe semngciphekweni ngenda yokusela okanye yokusebenzisa kwakho iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba wakhe waxoka ngendlela osele ngayo utywala okanye ngokuba usebenzise ziphi na iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba wakhe waba nto ithile ukuze uthenge utywala okanye iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba wakha wabuba utywala okanye iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba wakha wabanjwa ngenxa yokusela utywala okanye ngenxa yesiganeko esithile esinxulumene neziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba into yokuthenga utywala okanye iziyobisi ukhe uyibeke phambili kuzinye iingxaki ezibalulekileyo zemali?
EWE
HAYI
Ingaba wakhe waya kwagqirha okanye waneengxaki zempilo ngenxa yokusela utywala okanye ngenxa yokusebenzisa iziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba amaxesha amaninzi uqala usele utywala okanye usebenzise iziyobisi kusasa?
EWE
HAYI
Ingaba uhlala ucinga ngotywala okanye ngeziyobisi ixesha elininzi?
EWE
HAYI
Ingaba uyabaphepha abantu okanye iindawo abangayithandiyo into yokusela kwakho utywala okanye yokusebenzisa iziyobisi?
EWE
HAYI
EWE
HAYI
Ingaba uyaqhubeka usela utywala okanye usebenzisa iziyobisi nangona oku kukwenzela izinto ezimbi?
EWE
HAYI
Ingaba ukhe ucinge ukuba mhlawumbi uphambene?
EWE
HAYI
Ingaba uziva ungenakho ukuphila ngaphandle kotywala okanye kweziyobisi?
EWE
HAYI
Ingaba ucinga ukuba unengxaki yotywala okanye yeziyobisi?
EWE
HAYI
UBUSAZI NA ...?
IKapa neNtshona Koloni zezona ndawo zinelona qondo liphezulu lolutsha oluselayo (34%). I-avareji kwisizwe siphela ngumyinge wama-23%
Phakathi kwesinye kwisithathu ukuya kwisiqingatha sabo bathi bavalelwe eKapa, eThekwini naseRhawutini bafunyanwa benamatyala adweliswa phantsi koluhlu "lobundlobongela basemakhaya" nabathi bamangalelwe bephantsi kweempembelelo zegqabi likalonji ngexesha kusehla olo lwaphulo-mthetho batyholwa ngalo
Kubafundi abenza ibanga le-8 nele-11 eKapa, amathuba okuphinda ibanga elinye esikolweni likumyinge wama-60% ngaphezulu kubafundi abasela utywala
IZIKHOKELO ZOKUSEBENZISA UTYWALA:
Umzimba womntu omdala uthatha iyure okanye ngaphezulu ukuba ukhuphe iyunithi enye yotywala kuwo
Amakhosikazi achaphazelaka ngakumbi kukusela utywala kunamadoda
Iyunithi enye yotywala ichaphazela indlela oqhuba ngayo...kungcono ukutyeshele ukuqhuba emva kokuba usebenzise nokuba bobuphi na utywala
Ngokwe-avareji, iyunithi enye = 0.02 g egazini. Umlinganiselo osemthethweni ungaphantsi kwe-0.05g egazini lakho
IYUNITHI ENYE =
OKANYE
OKANYE
QAPHELA: Ezi nkcukacha zikhutshwa ngenjongo yokunika isikhokelo.
IiNkonzo zoKwazisa uLuntu ngokuBuyela kwimeko yesiqhelo nokubaFundisa
SEBENZISA UTYWALA NEZIYOBISI
<fn>GOV-ZA.AmalgamatedBargainCouncil.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa imanyano yamabhunga eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo
Inkcazelo
AmaBhunga eeNgxoxo neZigqibo eziHlanganelweyo ajongana nezivumelwano ezihlanganelweyo, asombulula iimpikiswano zemiba yezabasebenzi, aseka izicwangciso zezikim ezithile kwaye aphawule kwimigaqo nemithetho yezabasebenzi.
Imibutho yabasebenzi kunye nemibutho yabaqashi ingenza izicelo zokuseka amabhunga eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo.
Amabhunga amanyanayo eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo angenza isicelo kuMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi kwiSebe leZabasebenzi ukuze abhalise imanyano yamabhunga eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo. Naliphina ibhunga leengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo lingagqiba ekubeni limanyane nelinye ibhunga okanye namabhunga amaninzi eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo kuMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi ukuze ubhalise imanyano yamabhunga eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo.
Hambisa ezi ncwadi zilandelayo kuMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi:
Iikopi ezimbini zeSicelo soBhaliso lweBhunga leeNgxoxo neZigqibo eziHlanganelweyo
Isatifiketi esiphuma kwibhunga ngalinye esibonisa ukuba esi sindululo siyahambisana nemigaqo-siseko yala mabhunga.
Faka isatifiketi esibonisa ukumelwa ngokufanelekileyo kwabo bonke ababandakanyeki
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iintsuku ezingama 60 ukuze kuqhubekiswe isicelo.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Annual_reports.2010-03-02.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > Isebe Lezimbiwa Namandla > Ushicilelo > IiNgxelo Zonyaka: 2002

ISEBE LEZIMBIWA NAMANDLA - IINGXELO ZONYAKA: 2002






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iingxelo zikaRhulumente zonyaka zidweliswa ngokweminyaka.



IiNgxelo Zonyaka
UNyaka
iCandelo Likarhulumente

Department of Minerals and Energy: Annual Report 2002/2003 (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)


2002 - 2003
Isebe Lezimbiwa Namandla






IINGXELO ZONYAKA

* 2002



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uNovemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Anonymousreporting.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukunika ingxelo ngezenzo zobugebenga ungazichazanga igama lakho
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo ifumaneka ngalo lonke ixesha nakowuphina umntu ofuna ukuxela ngobugebenga nangezenzo zobugebenga, ngomnxeba, ngokunika inkcazelo engancedisa amapolisa ekunqandeni nasekuphandeni ubugebenga obo. Umtsali-mnxeba angangazichazi igama lakhe xa ekhetha ukwenza njalo.
Khumbula ukuba inombolo yomnxeba ethi 08600 10111 yinombolo yeNkcazelo ngoBugebenga.
Inombolo yoNgxamiseko malunga noBugebenga ithi: 10111.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Tsalela umnxeba kwinombolo ethi, 08600 10111 yokuNqanda uBugebenga lonke ixesha, yonke imihla..
Umhlanganisi wenkcazelo yokunqanda ubugebenga uyakuphendula umnxeba kwaye athathe inkcazelo efumanekayo. Ungangazichazi igama lakho xa ukhetha ukwenza njalo.
Umhlanganisi wenkcazelo uyakukunika inombolo yekhowudi eyimfihlo ukuze ubhekise kuyo kwixa elizayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.AppPermImportFishRecreational.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemithi yokungenisa iintlanzi zamazwe angaphandle ngenjongo yolonwabo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukulobela ulonwabo kukwenza imisebenzi emalunga nokuloba efana nokungenisa iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle ngenjongo yolonwabo. Ukuze ungenise intlanzi zolwandle zamazwe angaphandle ngenjongo yolonwabo , kufuneka wenze isicelo sepemithi yokungenisa iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle nesivunywa nguMphathiswa weSebe lokusiNgqongileyo noKhenketho okanye omnye umntu onegunya lokwenza oko. Iintlanzi zamazwe angaphandle mazingathengiswa, kodwa mazisetyenziselwe injongo yokuba zityiwe okanye zisetyenziswe. Akukho mntu uya kungenisa iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle ngaphandle kwepemithi yokungenisa iintlanzi ngenjongo yolonwabo. Kufuneka wenze isicelo sepemithi entsha yokungenisa intlanzi zamazwe angaphandle ngenjongo yolonwabo xa leyo ibikho iphelelwe. Ukungaphumeleli ukubambelela kule miqathango yepemithi kunganeziphumo zokunqunyanyiswa okanye ukurhoxiswa kwepemithi.
IiPemithi zokungenisa iintlanzi zamazwe angaphandle ngenjongo yolonwabo ezikhutshelwa ukulungiselela ukusetyenziswa ngabantu okanye ukutyiwa ziya kuba semthethweni kangangethuba lolo hambo lokuya nokubuya kwilizwe ekuyiwa kulo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa iifom zokwenza isicelo ezifanelekileyo uze uzingenise kwiSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho , kunye nale ngcaciso ilandelayo:
imihla yokumka nobuyela eMzantsi Afrika igama lelizwe ekuyiwa kulo malichazwe iziko eliyi-ofisi yemida yaseMzantsi Afrika eya kusetyenziswa xa kubuyelwa eMzantsi Afrika ubungqina bedilesi yendawo yokuhlala, iinombolo zefowuni neenombolo zefeksi zaseMzantsi Afrika cacisa ukuba iintlanzi ziya kungeniswa zinjani na kweli lizwe /Zibandisiwe /njl.njl.
Nceda uqaphele:
Yenza isicelo ubuncinane kwiiveki ezimbini phambi kokumka kwakho ukuvumela ithuba lokusingathwa kwaso
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Iinkcukacha zokubhankisha zezi zilandelayo:
Ikhowudi yesebe: 204109
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.AppPermitExportFishCommercial.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemithi yokuthumela iintlanzi kumazwe angaphandle ngenjongo zokurhweba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukulobela ukurhweba kukwenza umsebenzi onxulumene nokuloba ofana nokuthumela iintlanzi zolwandle kumazwe angaphandle ngenjongo yokuzithengisa. Ukuze uthumele iintlanzi zolwandle kumazwe angaphandle okanye ngaphandle kwemida yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, kufuneka wenze isicelo sepemithi yokuthumela kumazwe angaphandle nesivunywa nguMphathiswa weSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho Minister of Environmental Affairs and Tourism okanye omnye umntu onegunya lokwenza oko. Akukho mntu uya kuthumela iintlanzi zolwandle kumazwe angaphandle ngaphandle kwepemithi. Xa ipemithi yokuthumela kumazwe angaphandle ebikho iphelelelwe emva kweenyanga ezintathu, kufuneka wenze isicelo sepemithi entsha. Ukungaphumeleli ukubambelela kwimiqathango yepemithi kunganeziphumo zokunqunyanyiswa okanye ukurhoxiswa kwepemithi.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo sepemithi yokuthumela iintlanzi kumazwe angaphandle.
Nikezela ngale ngcaciso ilandelayo:
iidilesi zendawo yokuhlala zabantu abangenisa iintlanzi zamazwe angaphandle kwelo lizwe ziya kulo amagama awaziwayo nangawenzululwazi eentlobo zeentlanzi ubungakanani beentlobo eziza kuthunyelwa kumazwe angaphandle kwimeko yaxa kukho i-arhente ebandakanyekayo, kufuneka kuqhotyoshelwe isivumelwano phakathi kwamaqela achaphazelekayo amabini kunye neekopi zezazisi zabo banelungelo lokusayina iikopi zamaxwebhu eenkcukacha-manani zokulotyiweyo kufuneka zibonelelwe kuzo zonke iintlobo ze-bigeye tuna, southern bluefin tuna, swordfish, Antarctic toothfish, ne-Patagonian toothfish ezithunyelwe phantsi kwepemithi yokuthumela kumazwe angaphandle yethuba langaphambili.
Ukuba umenzi-sicelo wepemithi yokuthumela iintlanzi kumazwe angaphandle akanguye umnikazi onelungelo lokuloba , makanikezele ngala maxwebhu alandelayo:
ubungqina beedilesi zendawo yokuhlala zabathengisi beentlanzi zolwandle eziza kuthunyelwa kumazwe angaphandle amagama awaziwayo nangawenzululwazi eentlobo zeentlanzi eziza kuthunyelwa kumazwe angaphandle ubungakanani beentlobo eziza kuthunyelwa kumazwe angaphandle.
Intlawulo yokwenza isicelo eyi- R225 iyafuneka.
Izicelo zentsusa mazithunyelwe ngeposi, ukuze ingakhutshwa ipemithi xa ungakwenzanga oko.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokwenza isicelo ingathatha iintsuku ezisi-7 kwezomsebenzi okanye ngaphezulu ngokuxhomekeke ekufakweni kwesicelo ngokufanelekileyo.
Entla
Iindleko
Kufunwa intlawulo yokwenza isicelo eyi-R225 . Intlawulo ixhomekeke ekujongisisweni kwakhona kwa qho ngonyaka okanye ukuqinisekiswa nguMphathiswa weSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho okanye umntu onegunya lokwenza oko ngokusebenzisana noMphathiswa wezeMali .
Iinkcukacha zokubhankisha ukwenzela intlawulo yokwenza isicelo sepemithi yokuthumela iiintlanzi kumazwe angaphandle:
Ikhowudi yeSebe: 204109
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Appcitnat.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sokwamkelwa njengommi emva kokuhlala ixesha elithile


Inkcazelo

Nawuphina umntu onepemethe yokuhlala isigxina eMzantsi Afrika uyavumeleka enze isicelo sobumi baseMzantsi Afrika ngokwenkqubo yokwamkelwa njengommi emva kweminyaka emihlanu engumhlali osisigxina.

Nawuphina umntu otshate ummi waseMzantsi Afrika uyavumeleka amkelwe njengommi kwiminyaka emibini emva kokuba efumene ipemethe yokuhlala isigxina ekhutshwe ngexesha lomtshato.

Umntwana oneminyaka yobudala engaphantsi kwama 21, onepemethe yokuhlala isigxina, uyavumeleka amkelwe njengommi kwamsinyane nje emva kokuba ikhutshiwe ipemethe.

Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezaseKhaya

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa iifom, ezibizwa ngokuba yi BI-63 kunye ne BI-757 kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukuba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Khupha ipemethe esebenzisekayo yokuhlala isigxina okanye ubungqina bokunikwa umnyenyevu wokungafunwa le pemethe.
Gcwalisa ifom ethi SAP kwaye unyathelise yonke iminwe ulungiselele isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa.
Hambisa ifom egcwalisiweyo ekuthiwa yi BI-9, ihambe kunye nonyatheliso lweminwe epheleleyo kunye neefoto ezimbini ezilingana kwi-ID ukubangaba uneminyaka yobudala engaphezulu kwe15. Oku kwenzelwa ukuba ufumane i-ID emva kokuvunywa kokwamkelwa njengommi.



Umzali onoxanduva angenza isicelo egameni lomntwana ongekabinalungelo lokuzenzela izigqibo ngokusemthethweni, ukubangaba phofu lo mntwana uhlala isigxina nangokusemthethweni eMzantsi Afrika.

Abenzi-zicelo abavunyelwe izicelo zabo, bayakucelwa ukuba basayine isiBhengezo sokuZinikela nokuThobela ilizwe , kwaye bayakunikwa isatifiketi sokwamkelwa njengabemi esinenombolo engu R.

Kuyakukhutshwa incwadi yesazisi kwaye ithunyelwe kumenzi-sicelo.

Abenzi-zicelo abalelwe izicelo bayakuxelelwa ngokunjalo.

Umthetho osetyenziswayo

South African Citizenship Act, 1995 UMthetho woBumi baseMzantsi Afrika

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Izicelo zingathabatha iinyanga ezi 2 ukuya kwezi 4.

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.

Iifom ezigcwaliswayo

, BI-63
Residence questionnaire, BI-757
Police clearance certificate, SAP



Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Appealingagainsttherefusalofregistration.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhena xa kwaliwe ubhaliso
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kungenjalo, hambisa incwadi yesibheno kwiBhunga kwisithuba seentsuku ezingama 30.
Incwadi kufuneka ikhatshwe yimali yentlawulo eqingqiweyo eyakuqulungqwa liBhunga.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kwisithuba seentsuku ezingama 60 ukusukela kumhla wokufunyanwa kwesibheno sakho, iBhunga liyakwenza isigqibo ngesibheno kwaye likunike izizathu zesigqibo salo.
Ukubangaba isibheno sibhekise ekwaleni kwekomiti ukuvuselela ubhaliso lomntu obhalisiweyo, ubhaliso lwakho alunakucinywa kude kugqitywe ngesibheno.
Entla
Iindleko
Kwiinkonzo zebhanki zobuxhakaxhaka bombane kunye needipozithi nqo: Nceda usebenzise oonobumba bokuqala bamagama akho kunye nefani yakho ukuze uchaze intlawulo yakho kwisitetimenti sethu sebhanki, uze uthumele ubungqina bentlawulo ngefeksi, buhambe kunye nephepha lokuqala lefom yakho yesicelo, kwinombolo ethi: 841 1057.
Iinkcukacha zebhanki:
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplicationforRegistrationofGroup1Fertilizer.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Zonke izichumisi ezingeniswa kweli ziphuma kwamanye amazwe, ezenziwa, eziveliswa okanye ezithengiswa eMzantsi Afrika kufuneka zibhaliswe kuMphathi woBhaliso loMthetho 36 ka 1947 .
Inkampani yelizwe laphesheya ayinakwenza sicelo sokubhalisa eMzantsi Afrika. Isicelo sokubhalisa izichumisi singenziwa kuphela yinkampani ebhaliswe kweli lizwe, ummi weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, okanye iqumrhu elisemthethweni elibhaliswe eMzantsi Afrika.
Ubhaliso luyakwenziwa xa ngaba ngexesha lokubhaliswa kwenzeka ezi zinto zilandelayo:
izinto eziqulathwe sisichumisi esibandakanyekayo azohlukanga kweziya sele zibhalisiwe iinkcukacha kunye namagama asetyenzisiweyo avunyiweyo wemibhalo yokuphawula okuqulathiweyo okanye inkonkxa akayi kutshintshwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso imiqathango ebekwe ngexesha lobhaliso iyalandelwa ubhaliso olubandakanyekayo aluyi kugqithiselwa ubungakanani beebhegi neenkonkxa abunakuguqulwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Isicelo sokubhaliswa kokutya kwemfuyo yasefama kunye nezichumisi siqulathe ezi zinto zilandelayo incwadi yangaphezulu esuka kumntu obhalisileyo okanye ummeli otyunjiweyo. Incwadi yangaphezulu kufuneka ibandakanye ezi zinto zilandelayo:
igama lemveliso inombolo yobhaliso ukubangaba imveliso seyibhalisiwe isizathu sokufaka isicelo iincwadi zokuvuma ukubangaba kufuneka imvume ephuma kumntu obhalisileyo intlawulo yesicelo echanekileyo iitshekhi ezithunyelwe ngokwahlukeneyo kwisicelo mazikhatshwe yincwadi echazayo iphepha loqulungqo.
Umntu otyunjwe ngokwasemthethweni, ekufuneka ngokukhethekayo abengumntu wonxulumano loMphathi woBhaliso kwinkampani, makasayine iifom zesicelo.
Igama nenombolo yobhaliso yemveliso mayisetyenziswe njengoko kungqaliwe kwisatifiketi sobhaliso. Naluphina utshintsho kwigama, nokuba luncinane kangakanani na, luyakuthathwa ngokuba sisilungiso.
Imibhalo engekagqitywa yokuphawula okuqulathiweyo:
Thumela isicelo sakho kunye nentlawulo kuMphathi woBhaliso lomThetho 36 ka 1947 .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lwezichumisi lungathabatha iinyanga ezintathu ukuya kwezine.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforabusinesspermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipemethe yeshishini yipemethe enikwa umntu welizwe langaphandle ojonge ukuseka okanye ukutyala imali kwishishini eMzantsi Afrika. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika, kwiziko elimele uMzantsi Afrika okanye kwi-ofisi yezeKhaya ekufuphi kwindawo ozakuseka kuyo ishishini.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kufuneka:
ubenemali eyikhetshi esisiseko sobuncinane obuyi R2,5 million okanye okungenani imali eyikhetshi eyi R2 million kunye negalelo lobutyebi onabo obuxabisa iR500 000. Le mali ichazwe ngasentla kufuneka ivele kwilizwe langaphandle kwaye kufuneka ifumaneke njengenxenye yexabiso lempahla elibhalwe kwiincwadi zeshishini isicwangciso seshishini esibonisa ukuba ishishini linako ukufezekiseka ngokulula, kwixesha elifutshane nakwixesha elide ubungqina besibhengezo sesithembiso sokuba okungenani abemi okanye abahlali abasisigxina abahlanu bayakuqashwa isigxina isibhengezo sesithembiso sokubhalisa kwi-South African Revenue Service isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa, esivela kuwo onke amazwe oke wena nomlingane wakho nahlala kuwo ukusukela kwiminyaka yobudala eli 18 nezabo bonke abantwana abaxhomekeke kuwe abaneminyaka yobudala eli 18 okanye nangaphezulu abazakubanawe ngelilixa ukweli lizwe isatifiketi sokugonyelwa i-yellow fever ukubangaba uhamba okanye ujonge ukuhamba ukusuka okanye ukunqumla kummandla othandwa yi-yellow fever idipozithi yeenjongo zokubuyiselwa kwilizwe ovela kulo exabisa itikiti elinye lokuya nokubuya ngenqwelomoya kwilizwe ovela kulo okanye ohlala kulo isigxina: Loo dipozithi iyakubuyiswa emva kokumka kwakho umphelo okanye emva kokuba unikwe ipemethe. Idipozithi ingahlawulwa ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki okanye ngekhadi lemboleko yekhredithi kwindawo eneziko elilungiselelwe loo ndlela yokuhlawula iingxelo zonyango neze-eksreyi zomenzi-sicelo ngamnye. Abantwana abaneminyaka yobudala engaphantsi kwe 12 kunye nabasetyhini abakhulelweyo, abayikufuneka ukuba babeneengxelo ze-eksreyi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforachildpassport.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipaspoti yomntwana yincwadi efunekayo ukuze umntwana ahambele kwelinye ilizwe. Ipaspoti yomntwana ikhutshelwa abantwana baseMzantsi Afrika abangaphantsi kweminyaka eli 16 ubudala. Iyasebenza kuwo wonke amazwe ahanjelwayo, ngaphandle kokuba kugunyaziswe ngolunye uhlobo. Isebenza iminyaka emi 5 ukusukela kumhla wokukhutshwa kwayo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa isatifiketi sokuzalwa somntwana.
Khupha iifoto zomntwana ezimbini zepaspoti, zakutshanje.
Akunyatheliswa minwe.
Kufuneka imvume yabazali bobabini okanye abalondolozi phambi kokuba umntwana anikwe ipaspoti.
Khupha isatifiketi sokubhubha ukubangaba omnye wabazali akasekho.
Phantsi kweemeko ezithile xa kungakwazeki ukuba loo mzali anike imvume kwifom yesicelo, makufunyanwe imvume ebhalwe encwadini kulo mzali ungekhoyo.
Kwiimeko apho umzali alayo ukunika imvume, inkundla ejongene nemibandela elolu hlobo, mayenze isigqibo ngalo mba. Ikopi yomyalelo obandakanyekayo wenkundla mayihanjiswe nale fom yesicelo sepaspoti.
Ukubangaba abazali baqhawule umtshato , kufuneka imvume yabo bobabini abazali, ngaphandle kokuba umyalelo wenkundla uchaza ngenye indlela .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforacrewpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokusebenza enqanaweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yokusebenza enqanaweni inikwa umntu welizwe langaphandle ongomnye wabasebenzi basenqanaweni. Ipemethe yokusebenza enqanaweni ikhutshelwa ithuba elingagqithiyo kwiinyanga ezintathu ngexesha. Izicelo zingenziwa kwisango lokungena eMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Hambisa ipaspoti esebenzisekayo.
Veza incwadi yesicelo esuka kumnikazi wenqanawa, kwaye ibandakanye isibhengezo sesithembiso sokuthabatha uxanduva lokuhambisana kwaloo mntu noMthetho wokuNgena eLizweni .
Hambisa ubungqina bokubanako ngokwaneleyo komnikazi wenqanawa ngokuphathelelene nemali yokujongana neemfuno zemihla ngemihla kunye neendleko zonyango.
Hlawula idipozithi ukubangaba oko kubonwe kuyimfuneko liSebe lezeKhaya, ukuze uqinisekise ukuhambisana neemeko nemiqathango yepemethe yokusebenza enqanaweni. Loo dipozithi iyakubuyiselwa kuwe emva kokuba umke umphelo okanye emva kokuba unikwe ipemethe. Intlawulo yedipozithi ingenziwa ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki okanye ngekhadi lemboleko yekhredithi kwindawo eneziko elilungiselelwe loo ndlela yokuhlawula.
Hambisa ubungqina bentlawulo ebingekakhutshwa yayo nayiphina intlawuliso yesohlwayo esiwiselwe isithuthi.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Izicelo zithabatha ixesha elingagqithanga kwiintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1738 .

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforageneralquotaworkpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokusebenza yenani eliqingqiweyo ngokubanzi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipemethe yokusebenza yenani eliqingqiweyo ngokubanzi inikwa umntu welizwe langaphandle ukubangaba loo mntu uwela phantsi kwecandelo ekugqitywe ngalo liSebe lezeKhaya qho ngonyaka, ngesaziso kwiGazethi kaRhulumente, emva kokubonisana noMphathiswa wezoRhwebo naMashishini kunye noMphathiswa weZabasebenzi. Inani leepemethe zelo candela akufanelanga lidlule inani eliqingqiweyo eliqulungqwe sisaziso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
veza incwadi ebonisa ukuba uqeshiwe
Hambisa isiqinisekiso esenziwe ngumgcini nomlondolozi wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali, esichaza oku kulandelayo:
ukuba awuyikuqeshwa phantsi kweemeko nemiqathango engaphantsi kwaleyo inikwa abemi okanye abahlali inkcazelo ngezinto oyakuzenza kumsebenzi wakho ukuba lo msebenzi uwela phantsi kwecandelo elifanelekileyo eliqulungqwe nguMphathiswa ukuba sikho esi sithuba kwaye siyakugcwaliswa nguwe ukuba unazo iikhwalifikheyshini ezisemthethweni eziyimfuneko ukuze wenze imisebenzi efuneka kwinkcazelo yezinto ozakuzenza kulo msebenzi.
Hambisa isibhengezo sokuzinikela komqashi ekubeni ahlawule imali yoqeqesho eziipesenti ezimbini..
Veza ubungqina bobhaliso kwiqumrhu lobuchule boqeqesho okanye kwibhodi yobuchule boqeqesho, ukubangaba oko kuyabandakanyeka.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Le nkonzo ithabatha ixesha elingagqithanga kwiintsuku ezingama 30.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforamarriagecertificate.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isatifiketi somtshato sibubungqina bokuba utshatile. Umtshato kufuneka uqhutywe kukho aba bantu batshatayo, amangqina amabini aphethe iincwadi zawo zezazisi kunye negosa lokutshatisa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Aba bantu babini batshatayo, amangqina amabini kunye negosa lokutshatisa kufuneka basayine iNcwadi yokuBhalisa uMtshato kwangoko emva kokuba umtshato ugunyazisiwe.
Ungenza isicelo sokuvunywa kwiNkundla ePhakamileyo kummandla ohlala kuwo ukubangaba abazali bakho kunye noMkomishinari bayala okanye uMkomishinari uyala ukuvuma umtshato.
Abantu ababhujelweyo abafuna ukuphinda batshate kufuneka baveze isatifiketi sokubhubha somlingane ongasekhoyo. Mabathi thaca i-affidavit ukubangaba asifumaneki isatifiketi sokubhubha. I-affidavit kufuneka ingqine igama lomlingane obhubhileyo kunye nomhla wokubhubha.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo: Sikhutshwa kwangoko.
Isatifiketi esingafinyezwanga: Izicelo zingathabatha iiveki ezi 6 ukuya kwezisi 8.
Entla
Iindleko
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo: R11
Isatifiketi somtshato esingafinyezwanga: R53
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforamedicaltreatmentworkpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokufumana unyango
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yokufumana unyango inikwa umntu welizwe langaphandle oneenjongo zokufumana unyango eMzantsi Afrika. Loo pemethe yonyango ihlala isebenziseka iinyanga eziphelela kwisithandathu ngexesha. Yenza isicelo sepemethe yotshintshiselwano kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika elikufuphi kuwe.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ebizwa ngokuba yi BI-1738.
Hambisa ipaspoti yakho ekufuneka ibe iyasebenziseka iintsuku ezingekho ngaphantsi kwama 30 emva kokuphelelwa kotyelelo olucetywayo.
Hambisa ubungqina bokubanako ngokwemali ukuze umelane nezidingo zemihla ngemihla zabo bonke abantu abakhapha umntu onepemethe yonyango , ngokwezitetimenti, iimpepha ezibonisa umvuzo, ukuba zikhona, okanye iitshekhi zabahambi.
Hambisa incwadi evela kwingcaphephe yezonyango okanye kwiziko lezonyango, ebonisa izizathu okanye imfuneko yonyango, ixesha ekulindeleke ukuba lithatyathwe lunyango kunye neenkcukacha zezicwangciso zokunyangwa eMzantsi Afrika.
Nika iinkcukacha zomntu okanye zeziko elinoxanduva lokuhlawula iindleko zonyango kunye neemali zasesibhedlele zomntu onepemethe, ukuba zikhona. Hambisa ubungqina bokubanako ngokwemali okanye besicwangciso soncediso lonyango ukubangaba i-medical scheme okanye umqashi akayikuba noxanduva lokuhlawula iindleko.
Khupha omnye okanye nangaphezulu koko, kule miqulu ilandelayo, ikhaphe isicelo sakho sepemethe:

isatifiketi sonyango esipheleleyo
isatifiketi sokuzalwa esipheleleyo
isatifiketi somtshato esipheleleyo
incwadi ebhaliweyo nefungelweyo ekuthiwa yi-affidavit BI-1712A ukubangaba kubandakanyeka ubudlelwane bobulingane obungengomtshato, ihambe nobungqina bokuhlalisana
isivumelwano esizotywe ngumntu oqeqeshelwe ukwenza njalo ngokomthetho, kwiimeko zokuhlalisana
ubungqina bomtshato wesintu, ukubangaba oko kuyabandakanyeka
umyalelo woqhawulo-mtshato, ukubangaba oko kuyabandakanyeka
ubungqina bomyalelo wenkundla onika ilungelo lokugcina abantwana, ukubangaba oko kuyabandakanyeka
isatifiketi sokubhubha, ngokuphathelelene nomlingane ongasekhoyo, ukubangaba oko kuyabandakanyeka
imvume ebhaliweyo esuka kubo bobabini abazali, okanye kumzali omnye onguye yedwa ogcina abantwana, ukuba oko kuyabandakanyeka, ihambe nobungqina bokubanguye yedwa ogcina abantwana
ubungqina bokwamkelwa komntwana ngumntu ongamzelanga ibengowakhe ngokwasemthethweni, ukuba oko kuyabandakanyeka
umyalelo wokwahlukana ngokwasemthethweni, ukuba oko kuyabandakanyeka
isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa, ukubangaba wena, menzi-sicelo, uneminyaka yobudala engama 21 nangaphezulu, ngokuphathelelene nawo onke amazwe ohleli kuwo unyaka okanye ngaphezulu konyaka
isatifiketi sokugonywa, ukuba oko kuyabandakanyeka.


Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1738

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforanexceptionalskillsworkpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokusebenza yezakhono ezikhetheke zodwa
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yokusebenza yezakhono ezikhetheke zodwa inikwa umntu welizwe langaphandle onezakhono okanye iikhwalifikheyshini ezikhetheke zodwa. Inganikwa namalungu efemeli esondele nqo kuloo mntu. Izicelo zingenziwa kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-1738.
Ipaspoti kufuneka ibe iyasebenziseka ithuba elingekho ngaphantsi kweentsuku ezingama 30 emva kokuphelelwa kotyelelo olucetywayo.
Thumela i-curriculum vitae ephangaleleyo ekhatshwa yingxelo yobungqina obuvela kubaqashi owake wabasebenzela.
Ubungqina bokubanako ngokwemali, ngohlobo lwezitetimenti zebhanki, iincwadi ezibonisa umvuzo, isibhengezo sesithembiso esenziwe liziko oza kulo okanye izibhengezo zezithembiso ezenziwe ngamaziko oza kuwo, eMzantsi Afrika, iibhasari, izicwangciso zonyango, okanye imali ekhoyo, kubandakanywa amakhadi emboleko yekhredithi okanye iitshekhi zomhambi, eyakujongana neendleko ezicingelwayo zentlalo nokuphila ngexesha lokuhlala eMzantsi Afrika.
Isatifiketi sokugonywa, ukubangaba siyimfuneko.
Veza incwadi ephuma kwiziko lombuso welizwe langaphandle okanye waseMzantsi Afrika okanye ephuma kwiqumrhu elimiyo laseMzantsi Afrika lezemfundo, lenkcubeko okanye lezoshishino, engqina izakhono okanye iikhwalifikheyshini zakho ezikhetheke zodwa.
Veza nabuphina obunye ubungqina bokuvokothekisa izakhono okanye iikhwalifikheyshini ezikhetheke zodwa, obufana nemipapasho kunye neengxelo zobungqina.
Cela umntu ozakubangumqashi wakho agcwalise icandelo 13 , , kunye no le BI-1738.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Le nkonzo ithabatha ixesha elingagqithiyo kwiintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1738

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforanintracompanytransferworkpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sepemethe yokusebenza yokutshintshelwa kwinkampani enxulumeneyo

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yokutshintshelwa kwinkampani enxulumeneyo ikhutshelwa umntu welizwe langaphandle otshintshelwa yinkampani yakhe ukuze ayokusebenza kwinkampani enxulumene naleyo eMzantsi Afrika. Ixesha elithatyathwa yile pemethe yokusebenza yokutshintshelwa kwinkampani enxulumeneyo aligqithi kwiminyaka emibini. Izicelo zingenziwa kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-1738.
Veza incwadi ephuma kwinkampani yehlabathi engqina ukuba uzakutshintshelwa kwibhrentshi eseMzantsi Afrika okanye uzakunxulumaniswa nenkampani yaseMzantsi Afrika.
Veza incwadi ephuma kwinkampani yaseMzantsi Afrika engqina olu tshintshelo lusuka kwinkampani eyintloko okanye enonxulumano, ekwilizwe langaphandle, kwaye echaza umsebenzi ozakuwenza kunye nesikhundla ozakuqeshwa kuso.
Cela umntu ozakubangumqashi wakho agcwalise icandelo 13 , , no le BI-1738.
Hambisa isiqinisekiso esenziwe ngumgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali, omele indawo yomqashi, esichaza imfuneko yokukuqasha kwaye esibonisa inkcazelo yezinto ozakuzenza kumsebenzi wakho.
Hambisa isiqinisekiso esenziwe ngumgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali, esichaza ukuba awuyikuqashwa phantsi kweemeko nemiqathango engaphantsi kwaleyo ibandakanyeka kubemi nabahlali, futhi sichaze ukuba unazo iikhwalifikheyshini ezisemthethweni ezifuneka kulo msebenzi.
Veza ubungqina bobhaliso kwiqumrhu lobuchule boqeqesho okanye kwibhodi yobuchule boqeqesho, ukubangaba oko kuyabandakanyeka.

Entla

Umthetho osetyenziswayo

.



Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Le nkonzo ithabatha ixesha elingagqithanga kwiintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo

.

, BI-1738

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforapermanentresidencepermitspouses.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - abalingane bomtshato
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo isebenziseka kumntu welizwe langaphandle onobudlelwane bobulingane obusisigxina nommi okanye umhlali osisigxina waseMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29.

Nabo ubudlelwane bobomi besigxina obuphakathi koogxa besini esinye nabezini ezahlukeneyo, bukwavumeleka, kodwa, endaweni yesatifiketi somtshato, abo gxa kufuneka ukuba bavokothekise ubizo lwabo lokuhlalisana kunye nokuxhasana kwabo ubuqu nangokwemali, ngokuthumela incwadi ebhaliweyo nefungelweyo .

Ukuze iSebe lezeKhaya linike ipemethe yokuhlala isigxina kumlingane welizwe langaphandle wommi okanye womhlali osisigxina waseMzantsi Afrika, eli Sebe kufuneka laneliseke ukuba bukho ubudlelwane bobulingane obusekwe ngentembeko nangenene.

Ipemethe yokuhlala isigxina ikhutshwa phantsi komqathango wokuba, iyakuphelelwa, ukubangaba kwisithuba seminyaka emibini ukusukela kumhla wokukhutshwa kwepemethe, ubudlelwane abusaqhubeki, ngaphandle kokuba imeko yeyokubhubha.

Ngugxa womtshato welizwe langaphandle, omnye kuphela ongenza isicelo sobume ngenxa yokuba etshate ummi okanye umhlali osisigxina waseMzantsi Afrika.

Kufuneka ube utshate nommi okanye umhlali osisigxina waseMzantsi Afrika ngokomthetho wentlalo yabemi okanye ngokomthetho wesiko lesiqhelo isithuba seminyaka emihlanu.

Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.


Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit , BI-947

Power of attorney in respect of an application/extension of immigration permit or temporary residence, BI-29


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitapplicantsover21.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina yabenzi-zicelo abangaphezulu kwama 21 eminyaka yobudala kwaye abangabantwana babemi baseMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umntu welizwe langaphandle ongumntwana wabemi baseMzantsi Afrika kwaye ongaphezulu kwama 21 eminyaka yobudala, angenza isicelo sepemethe yokuhlala isigxina.
Le nkonzo ikakhulu ilungiselelwe abantwana babazali abafumana ubumi ngokwamkelwa njengabemi emva kokuhlala ixesha elithile. Abantwana babemi baseMzantsi Afrika abangabemi ngokuzalwa nangokomnombo bayavumeleka kubumi baseMzantsi Afrika, kwaye akukho mfuneko yokuba benze izicelo zobume bokuhlala isigxina.
Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa isatifiketi sokuzalwa.
Abazali bakho bangafuneka ukuba bathi thaca isibhengezo sesithembiso sokuncedisa ngemali, kuyaxhomekeka kubume bakho bokubanako ngokwemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitchildofcitizen.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina yabenzi-zicelo abangaphantsi kwama 21 eminyaka yobudala kwaye abangabantwana babemi baseMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Eli candela lisebenziseka kumntu welizwe langaphandle ongaphantsi kwama 21 eminyaka yobudala kwaye ongumntwana wommi okanye womhlali osisigxina waseMzantsi Afrika. Ipemethe yokuhlala isigxina ikhutshwa phantsi komqathango wokuba iyakuphelelwa kukusebenza emva kweminyaka emibini ukusukela kumhla wemini yosuku lwakho lokuzalwa leminyaka yobudala engama 21 , ngaphandle kokuba kwenziwe isicelo sokungqina ubume bakho bokuhlala.

Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29.
Abazali bafuneka ukuba bahambise ubungqina bobumi babo okanye bobume bokuhlala isigxina eMzantsi Afrika, ngokukhupha iincwadi zezazisi okanye iipemethe zokuhlala isigxina.
Ukuze ungqine ubuzali, hambisa isatifiketi sokuzalwa somntwana.
Abazali kufuneka bathi thaca isibhengezo sesithembiso senkxaso yemali.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1500

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit, BI-947
Power of attorney in respect of an application for a temporary or permanent residence permit, BI-29


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitfamilyreunionscheme.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - isicwangciso sokudibanisa usapho
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo isebenziseka kumntu ozakubangumhlali wesigxina onqwenela ukwenza isicelo sokuhlala isigxina ngenxa yokuba eyifemeli yommi okanye yomhlali osisigxina waseMzantsi Afrika kwinqanaba lokuqala lokuzalana. Ngeenjongo zokuhlala isigxina, amalungu efemeli akwinqanaba lokuqala lokuzalana amiselwa njengamalungu enzalelwane kunye nabantwana abamkelwe ngabantu abangabazelanga njengababo ngokwasemthethweni okanye abazali abamkele abantwana abangabazelanga njengababo ngokwasemthethweni kunye nabazali bomnye umtshato .
Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ummi okanye umhlali osisigxina waseMzantsi Afrika makahambise isibhengezo sesithembiso malunga noxanduva lwezemali, unyango kunye nesiqu somenzi-sicelo. Kodwa ke, xa isihlobo ingumzali womntwana ongekabinalungelo lokuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni, akukho mfuneko yesibhengezo sesithembiso.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitownbusiness.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - umntu oneshishini lakhe
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
DeLe nkonzo isebenziseka kumntu welizwe langaphandle ojonge ukuseka ishishini eMzantsi Afrika; okanye osele enepemethe yeshishini ukuze aqhube ishishini kweli lizwe; okanye ojonge ukutyala imali kwishishini esele likhona kweli lizwe.
Izicelo zingathunyelwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya kwiphondo ojonge ukuqhubela kulo ishishini. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Umgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali , omele indawo yakho, kufuneka ahambise uqinisekiso lokuba igalelo lemali emiselweyo kwixabiso lempahla nezinto elikwiincwadi zeshishini, lityaliwe. Igalelo lemali emiselweyo liyi R2,5 million kwaye lingabekelwa bucala okanye lincitshiswe kuphela xangaba oko kuthathwa ngokuba kungumnqweno welizwe okanye xangaba oko kucelwe liSebe lezoRhwebo naMashishini.
Bakube ubume bokuhlala isigxina bufunyenwe, kuyakufuneka ukuba uvuselele uqinisekiso olwenziwe ngumgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali, kwiminyaka emibini emva komhla wokukhutshwa kwepemethe yokuhlala isigxina, uphinde kwakhona kwiminyaka emithathu emva koko. Ukungaphumeleli ukuhambisana nalo mqathango kungakhokelela ekubeni ipemethe yokuhlala isigxina iphelelwe kukusebenza.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitretiredpersons.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - abantu abadla umhlalaphantsi

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo ilungiselelwe umntu welizwe langaphandle onqwenela ukudlela umhlalaphantsi eMzantsi Afrika. Akukho siqingqo esingqalileyo seminyaka yobudala. Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukuba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29E
Kufuneka unike ubungqina kwiSebe lezeKhaya bokuba unelungelo kwipenshele, kwimali esisigxina nengenakuguqulwa ehlawulwa qho ngonyaka, okanye kwi-akhawunti yomhlalaphantsi, eyakukunika imali ebekiweyo esisiseko sobuncinane obuyi R20 000 ngenyanga.
Kungenjalo, kufuneka unike ubungqina kwiSebe lezeKhaya bokuba unomdibaniso weempahla nezinto ezinexabiso elifikelela kwingeniso-mali eyi R20 000.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit, BI-947
Power of attorney in respect of an application for a temporary or permanent residence permit, BI-29E


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforapermitworker.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - umsebenzi

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo ilungiselelwe umntu welizwe langaphandle onqwenela ukwenza isicelo sobume bokuhlala isigxina ngenxa yokuba enikwe ingqesho esisigxina eMzantsi Afrika. Esi sicelo kufuneka sibe ngaphakathi kweziqingqo zangonyaka ezibekwa kumaxesha ngamaxesha.

Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya kwiphondo ojonge ukusebenza kulo okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29E.
Umntu ozakubangumqashi wakho kufuneka athi thaca ubungqina bezi zinto zilandelayo kwiSebe lezeKhaya:

bokuba isikhundla osinikwayo sikho
bokuba isikhundla kunye nenkcazelo yomsebenzi ozakuwenza sasikhutshiwe kwisibhengezo sokwazisa ngendlela ebekiweyo
bokuba zange kubekho bemi baseMzantsi Afrika okanye abahlali abasisigxina abaneekhwalifikheyshini ezifanelekileyo ukuze bangene kweso sikhundla.

Department of Labour , kufuneka liqinisekise ukuba iimeko nemiqathango yokunikwa le ngqesho ayikho ngaphantsi kwaleyo ikhoyo kwicandelo lemarike engqameneyo yabemi nabahlali. Ngokwenza njalo, iSebe leZabasebenzi lifuneka ukuba lithathele ingqalelo izivumelwano zeengxoxo ezihlanganelweyo kunye neminye imigangatho ebandakanyekayo.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit, BI-947

Power of attorney in respect of an application for a temporary or permanent residence permit, BI-29E


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforaretiredpersonpermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yomntu odla umhlalaphantsi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yomntu odla umhlalaphantsi inikwa umntu welizwe langaphandle ojonge ukudlela umhlalaphantsi eMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Veza ubungqina bengeniso-mali esisiseko sobuncinane obuyi R25 000 ngenyanga ephuma kwingxowa-mali yepenshele okanye kwimali yonyaka yomhlalaphantsi engaguqulwayo okanye kwisixa esisesakho nqo esixabisa imali engekho ngaphantsi kwe R15 million.
Xa unqwenela ukusebenza, hambisa inkcazelo yokuba akukho mmi okanye mhlali waseMzantsi Afrika ofumanekayo ukuze athabathe loo msebenzi wenza isicelo sawo.
Veza ikhontrakthi yengqesho yeziko ozakulisebenzela kwaye ikhatshwe zizo zonke iinkcukacha malunga nelo ziko.
Hambisa isatifiketi sokugonyelwa i-yellow fever ukubangaba uhambe okanye ujonge ukusuka okanye ukunqumla nqo kummandla othandwa yi-yellow fever. Esi satifiketi asiyi kufuneka xa uhambe okanye ujonge ukugqitha nqo kuloo mmandla okanye xa isicelo senziwe eMzantsi Afrika.
Hlawula idipozithi. Loo dipozithi ayiyikubuyiselwa kumntu oyifakileyo emva kokumka kwakho umphelo okanye emva kokuba unikwe ipemethe. Intlawulo yedipozithi ingenziwa ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki okanye ngekhadi lemboleko yekhredithi kwindawo eneziko elilungiselelwe loo ndlela yokuhlawula.
Veza isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa, ndawonye nengxelo yonyango neye-eksreyi. Akuyomfuneko ukuba abantwana abangaphantsi kweminyaka eli 12 yobudala kunye nabasetyhini abakhulelweyo ukuba bakhuphe ingxelo ye-eksreyi.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Le nkonzo ithabatha ixesha elingagqithiyo kwiintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1738

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforastudentexchangepermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yenkqubo yokutshintshiselana ngabafundi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ipemethe yenkqubo yokutshintshiselana ngabafundi yipemethe enikwa umfundi welizwe langaphandle ekufanele athabathe inxaxheba kwiprojekthi okanye kwinkqubo ethile kwiziko lemfundo laseMzantsi Afrika elikwinqanaba lesithathu

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika.
Hambisa incwadi esuka kwiSebe leMfundo okanye kwiziko loluntu lemfundo ephakamileyo eMzantsi Afrika:

engqina ukuba eli ziko lilo eliququzelela okanye eliphethe le nkqubo
echaza imisebenzi yale nkqubo kunye nexesha eliyakuthatyathwa yile nkqubo
engqina ukuba eli ziko liyakuthabatha uxanduva olupheleleyo malunga nalo mfundi ngelixa ekwiRiphabhlikhi kwaye umfundi wamkelelwe ukuba abhaliswe.

Hambisa incwadi esuka kwiziko elithile lelizwe langaphandle:

engqina iinkcukacha zomfundi, kubandakanywa ubhaliso lomfundi kwiziko lemfundo ekwinqanaba lesithathu kwilizwe langaphandle
engqina umhla eyakuqala ngawo le nkqubo eMzantsi Afrika.


Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Izicelo zingathabatha iintsuku ezingama 30.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1738

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforasylum.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yomntu ocela ukukhuselwa ngumbuso

Inkcazelo



Isicelo sokukhuselwa ngumbuso sisicelo somenzi-sicelo sokuba avunywe njengembacu.



Umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso ngumntu obaleke elizweni lakhe lemvelaphi ngenxa yokoyika ukungcungcuthekiswa , kwaye ocela ukuvunywa njengembacu - kule meko ke eMzantsi Afrika. Umenzi-sicelo uhlala engumntu ocela ukuvunywa njengembacu ngelilixa isicelo sakhe sisaqwalaselwayo.



Umntu ocela ukuvunywa njengembacu unikwa ipemethe yethutyana yokukhuselwa ngumbuso engavuselelwayo, kwisango lokungena eMzantsi Afrika . Le pemethe isebenziseka iintsuku ezili 14 kwaye igunyazisa umntu onayo ukuba ayokuzixela kwi-Ofisi yoKwamkela iiMbacu, ekuthiwa yi-Refugee Reception Office , ukuze enze isicelo sokukhuselwa ngumbuso.



Imbacu ngumntu onikwe ubume bokukhuselwa ngokoMthetho weeMbacu .



Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya Department of Home Affairs.





Inkqubo emayilandelwe

Umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso ufaka isicelo ngokwakhe kwindawo echongiweyo yoKwamkela iiMbacu, apho kwenziwa ezi zinto zilandelayo:
Umenzi-sicelo uqale aphononongwe imeko yakhe
Umenzi-sicelo unyatheliswa iminwe
Kuziswa itoliki


Udliwano-ndlebe lokuqala luqhutywa liGosa loKwamkela iiMbacu kwaye kugcwaliswa ifom ekuthiwa yi BI-1590.
Ipemethe yomntu ocela ukukhuselwa ngumbuso iyashicilelwa, isayinwe, igximfizwe isitampu kwaye inikwe umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso.
Le pemethe, esebenziseka iintsuku ezingama 30, iyakuvumela umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso ukuba ahlale eMzantsi Afrika ixeshana elifutshane. Le pemethe ingongezelwa ixesha lokusebenziseka leentsuku ezingama 30, ize iphinde yongezelwe elinye ixesha leenyanga ezintathu.
Phambi kokuphelelwa kwepemethe yokucela ukukhuselwa ngumbuso, umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso, kufuneka axelele iGosa loKwamkela iiMbacu ukuze angenele udliwano-ndlebe lwesibini, oluqhutywa liGosa lokuQulungqa uBume beeMbacu elibizwa ngokuba yi-Refugee Status Determination Officer .
IGosa lokuQulungqa uBume beeMbacu liyaqhubeka ngokulamla kule nyewe yesicelo kwaye lithabatha isigqibo malunga nesicelo sokukhuselwa ngumbuso.
Ukubangaba sivunyiwe isicelo sokukhuselwa ngumbuso, , imbacu kufuneka yenze isicelo sekhadi le-ID yeembacu, elinobuxhakaxhaka beenkcukacha, kuyo nayiphina i-Ofisi yoKwamkela iiMbacu kwisithuba seentsuku ezili 15.
Emva kokunikwa eli khadi, imbacu ingenza isicelo soMqulu wokuNdwendwela weSivumelwano seZizwe eZimanyeneyo, ekuthiwa yi-United Nations Convention Travel Document kuyo nayiphina i-Ofisi yoKwamkela iiMbacu.
Ubume bobumbacu buhlala iminyaka emibini, kodwa imbacu kufuneka ibhale incwadi icele ukuqwalaselwa ngokutsha kobume bobumbacu okanye ukongezelelwa kwexesha lokusebenziseka kobume bobumbacu, kwiinyanga ezintathu phambi kokuba obo bume bobumbacu buphelelwe.



Umthetho osetyenziswayo



Refugee Act, 1998 UMthetho weeMbacu
1951 UN Convention relating to the Status of Refugees ISivumelwano seZizwe eZimanyeneyo sango 1951, esimalunga noBume beeMbacu
1969 OAU Convention Governing the Specific Aspects of Refugee Problems in Africa ISivumelwano soMbutho weManyano ye-Afrika sango 1969, esiLawula iMiba eNgqalileyo yeeNgxaki zeeMbacu e-Afrika
1967 Protocol relating to the Status of Refugees IMigaqo yeMvumelwano yango 1967, ephathelelene noBume beeMbacu
1993 Basic Agreement between the Government of South Africa and the UNHCR ISivumelwano esisiSiseko sango 1993, phakathi koRhulumente waseMzantsi Afrika kunye noMkomishinari oMkhulu weeMbacu weZizwe eZimanyeneyo
The Immigration Act, 2002 as amended UMthetho wokuNgena eLizweni, njengoko ulungisiwe



Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo



Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiinyanga ezintandathu.



Iindleko



Le nkonzo ayihlawulelwa.



Iifom ezigcwaliswayo



Isicelo sokukhuselwa ngumbuso, ekuthiwa yi BI-1590



Iinkcukacha zonxulumano




<fn>GOV-ZA.Applicationforasylumseekerspermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yomntu ocela ukukhuselwa ngumbuso
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isicelo sokukhuselwa ngumbuso sisicelo somenzi-sicelo sokuba avunywe njengembacu.
Umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso ngumntu obaleke elizweni lakhe lemvelaphi ngenxa yokoyika ukungcungcuthekiswa , kwaye ocela ukuvunywa njengembacu - kule meko ke eMzantsi Afrika. Umenzi-sicelo uhlala engumntu ocela ukuvunywa njengembacu ngelilixa isicelo sakhe sisaqwalaselwayo.
Imbacu ngumntu onikwe ubume bokukhuselwa ngokoMthetho weeMbacu .
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso ufaka isicelo ngokwakhe kwindawo echongiweyo yoKwamkela iiMbacu, apho kwenziwa ezi zinto zilandelayo:
umenzi-sicelo uqale aphononongwe imeko yakhe umenzi-sicelo unyatheliswa iminwe kuziswa itoliki .
Ipemethe yomntu ocela ukukhuselwa ngumbuso iyashicilelwa, isayinwe, igximfizwe isitampu kwaye inikwe umntu ocela ukukhuselwa ngumbuso.
IGosa lokuQulungqa uBume beeMbacu liyaqhubeka ngokulamla kule nyewe yesicelo kwaye lithabatha isigqibo malunga nesicelo sokukhuselwa ngumbuso.
Ubume bobumbacu buhlala iminyaka emibini, kodwa imbacu kufuneka ibhale incwadi icele ukuqwalaselwa ngokutsha kobume bobumbacu okanye ukongezelelwa kwexesha lokusebenziseka kobume bobumbacu, kwiinyanga ezintathu phambi kokuba obo bume bobumbacu buphelelwe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiinyanga ezintandathu.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforavisa.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo se visa

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

I-visa luphawu olugunyazisiweyo olubekwa kwipaspoti esebenzisekayo yomntu welizwe langaphandle, olunika loo mntu welizwe langaphandle igunya lokungena eMzantsi Afrika.

I-visa kufuneka:

ifunyanwe phambi kokuba umenzi-sicelo alishiye ilizwe lakhe endulukela eMzantsi Afrika

ifunyanwe kwilizwe langaphandle, kwaye akunakwenziwa isicelo sayo kumasango okungena aseMzantsi Afrika

kwenziwe isicelo sayo kwelo lizwe, kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika, kumazwe apho uMzantsi Afrika umelweyo kuwo

kwenziwe isicelo sayo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika ekufuphi okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika elikufuphi, ukubangaba uMzantsi Afrika awumelwanga elizweni lakho. Oku kuyabandakanyeka nakubantu abaneepaspoti zozakuzelwano lwamazwe nezigunyazisiweyo abafuna iipemethe zozakuzelwano phakathi kwamazwe.


Entla

Inkqubo emayilandelwe

gcwalisa ifom yesicelo se-visa, ekuthiwa yi-BI-84
ipaspoti yakho kufuneka ibe iyasebenziseka ithuba elingekho ngaphantsi kweentsuku ezingama 30 emva kokuphelelwa kolu tyelelo lucetywayo
ipaspoti yakho kufuneka okungenani ibenephepha elinye elingasetyenziswanga xa uyisa kugunyaziso
kufuneka kuhlawulwe imali ebekiweyo, ukubangaba kuyimfuneko
kufuneka kuhanjiswe isatifiketi sokugonywa, ukubangaba kuyimfuneko
hambisa ingxelo okanye imiqulu engqina iinjongo zotyelelo kunye nexesha ozakulihlala kolu tyelelo
veza ubungqina bokubanako ngokwaneleyo ngokwezemali
veza ubungqina betikiti lomoya elisebenzisekayo lokuya nokubuya
kusengacelwa idipozithi.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Le nkonzo ithabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezili 10.

Entla

Iindleko

R 425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for a visa, BI-84

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforchangeofgender.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuguqula isini
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abemi baseMzantsi Afrika okanye abantu abanemvume yokuhlala isigxina kweli lizwe ababekwinkqubo yokuguqula isini phambi kokuba uMthetho wokuBhaliswa kokuZalwa nokuBhubha , uqalise ukusebenza, bangenza izicelo zokuguqula izini zabo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kwimeko yomntu oguqulelwe amalungu esini ngoqhaqho okanye ngonyango, hambisa iingxelo ezichaza uhlobo kunye neziphumo zayo nayiphina inkqubo eyenziweyo kunye naluphina unyango olwenziwe okanye olulungiswe ziingcaphephe zonyango eziqhube lo msebenzi okanye ezifake unyango.
Kuzo zonke iimeko, nika ingxelo ekhapha isicelo, echaza imbonakalo yesini somenzi-sicelo xakungoku. Le ngxelo kufuneka iqulungqwe yingcaphephe yezonyango exilonge umenzi-sicelo ukuze kuqondwe imbonakalo yakhe ngokwesini.
Khupha ingxelo esuka kugqirha wezifo zengqondo odlene iindlebe zokucebisa umenzi-sicelo, enika iinkcukacha ezipheleleyo zale meko, ngakumbi imbali yayo kunye nobume bengqondo balo mntu ngokuphathelelene nolu guqulo lwesini.
Ukubangaba umenzi-sicelo uneminyaka yobudala eli 16 okanye nangaphezulu, kufuneka kwenziwe isicelo sencwadi yesazisi entsha.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Le nkonzo ingathabatha iiveki ezisi 8.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationfordualnationality.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sokubangummi wamazwe amabini
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Ummi waseMzantsi Afrika ofuna ukubangummi welinye ilizwe kufanele enze isicelo kwiSebe lezeKhaya ukuze agcine ubumi bakhe baseMzantsi Afrika phambi kokuba afumane ubumi belinye ilizwe. Ubuzwe okanye ubumi bamazwe amabini buthetha ukuba lo mntu uthathwa ngokuba ungummi wawo omabini la mazwe.

Ubumi bamazwe amabini bunikwa abantu abaneminyaka yobudala engaphezulu kwama 21.

Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukuba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa iifom zesicelo ekuthiwa yi BI-1664 kunye ne BI-529 kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya.
Khupha incwadi yesazisi esebenzisekayo.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



South African Citizenship Act, 1995

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Isicelo singathabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisibhozo.

Entla

Iindleko

R115

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-1664
, BI-529

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforexemptionfromlossofcitizenship.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Lo mnyenyevu wenza ukuba abemi baseMzantsi Afrika babengabemi belinye ilizwe ngaphandle kokuphulukana nobumi babo baseMzantsi Afrika. Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Abenzi-zicelo abajonge ukufumana ubumi belinye ilizwe ngaphandle kokuphulukana nobumi babo baseMzantsi Afrika kufuneka balandele le nkqubo:
Veza ikopi eqinisekisiweyo yesatifiketi sokuzalwa saseMzantsi Afrika kunye nencwadi ebhaliweyo nefungelweyo echaza ukuba akukho bumi bungobunye obufunyenweyo. Zonke iikopi zemiqulu kunye nencwadi ebhaliweyo nefungelweyo kufuneka ziqinisekiswe kuphela ngumntu oneGunya lokuQinisekisa iMiqulu okanye nguMkomishinari weZifungo.
Abenzi-zicelo kufuneka balandele le nkqubo:
Hambisa ikopi eqinisekisiweyo yesatifiketi sobumi belizwe langaphandle.
Zonke iikopi zemiqulu kufuneka ziqinisekiswe kuphela ngumntu oneGunya lokuQinisekisa iMiqulu okanye nguMkomishinari weZifungo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Le nkonzo ithabatha iintsuku zokusebenza ezi 5.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforexemtionfromincometax.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umnyenyevu wokubonelela ngerhafu unikwa imibutho engajonganga kwenza nzuzo, esekelwe ukubayinzuzo kuluntu ngokubanzi. Nangona kunjalo, lo mnyenyevu wokubonelela uyakufumaneka kuphela kwimibutho ehambisana nemimiselo yoMthetho weMibutho eNgajonganga kwenza Nzuzo , kunye nemithetho eyayamene nalo.
Imibutho enqwenela ukwenza izicelo zomnyenyevu wokungabandakanywa kufanele ziwele phantsi kwelinye lala macandelo alandelayo:
Inkampani efakwe phantsi kweCandelo 21 loMthetho weeNkampani Inkampani yeCandelo 21 inemimiselo kunye nemigaqo yokumanyana njengemiqulu yokuyiseka kwaye ibhalisiwe kuMphathi woBhaliso lweeNkampani.
Iqumrhu lokugcina ngentembeko elinomqulu wokuliseka kunye nencwadi yesivumelwano sasemthethweni sentembeko, esibhaliswe kwiNqununu yeNkundla ePhezulu.
Iqumrhu labantu. Iqumrhu labantu abahlangene ngokuzithandela elilawulwa ngumgaqo-siseko.
Xa imiqulu yokuseka ingahambisani nemimiselo yeCandelo 30 loMthetho weMibutho eNgajonganga kwenza Nzuzo, isicelo kufuneka sikhatshwe sisibhengezo sesithembiso esibhaliweyo esisayinwe ngumenzi-sicelo. Uyakuthi ke umnyenyevu wangaphambili uqhubeke ukusebenza kude kube leloxesha apho umenzi-sicelo ayakube azisiwe yi-South African Revenue Service ngesigqibo ngokomthetho omtsha.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Imibutho okungokunje enganikwanga umnyenyevu ogunyazisiweyo wokungabandakanywa kwirhafu yengeniso-mali, ingathumela ifom yesicelo egcwalisiweyo ehamba nemiqulu yokuxhasa eyimfuneko, ndawonye nesibhengezo sesithembiso esibhaliweyo nesisayiniweyo, apho abantu abenza lo msebenzi ngentembeko bathembisa ngokuhambisana nemimiselo yeCandelo 30 loMthetho weMibutho eNgajonganga kwenza Nzuzo .
Le miqulu yokuxhasa ilandelayo kufuneka ikhaphe isicelo:
inkampani: Faka ikopi yeMimiselo kunye neMigaqo yokuManyana iqumrhu lokugcina ngentembeko: Faka ikopi yeencwadi zezivumelwano zasemthethweni zentembeko kunye nazo naziphina iincwadi zezivumelwano zasemthethweni ezilandelayo zokulungisa iqumrhu labantu: Faka ikopi yomgaqo-siseko wakutshanje.
Imibutho esekwe ngenjongo ephambili yokunika izipho zemali yokufunda ngenxa yokugqwesa, iibhasari kunye nezipho zokufunda, uphando kunye nokufundisa, kufuneka, ngaphezulu kwale miqulu ingentla, igcwalise iSibhengezo seSithembiso eSibhaliweyo ekuthiwa yi-EI 3 Written Undertaking.
Izikolo zoluntu kunye nezizimeleyo , amaziko emfundo ephakamileyo, amaziko emfundo esisiseko noqeqesho lwabantu abadala , ndawonye namaziko emfundo noqeqesho oluqhubekayo , kufuneka zifake ikopi yesatifiketi sobhaliso esikhutshwe nguGunyaziwe obandakanyekayo weMfundo.
Ifom egcwalisiweyo, ikunye nemiqulu efanelekileyo, kufuneka ibuyiselwe kule adresi ilandelayo:
Entla
UMthetho wokuLungisa weMithetho yokuRhafa, njengoko ilungisiwe liCandelo 78, neCandelo 63, neCandelo 198
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Zonke izicelo ezifunyenwe liCandelo lokunika iMinyenyevu yokuNgabandakanywa kwiRhafu , ezinenkcazelo efanelekileyo kunye nemiqulu yokuxhasa eyimfuneko, ziyakukhutshelwa incwadi eveliswe ngekhompiyutha engqina ukufunyanwa kwazo, kwisithuba seeveki ezine ukusukela kumhla wokuthunyelwa.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Isibhengezo sesithembiso esibhaliweyo
Isibhengezo sesithembiso esibhaliweyo - Izipho zemali yokufunda ngenxa yokugqwesa kunye neebhasari
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforextension.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sokongezelwa ixesha lokusa iifom zerhafu yengeniso-mali
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Umrhafi angenza isicelo sokongezelwa ixesha lomhla ekufuneka ase ngawo iifom zerhafu.
Isicelo siyakwaliwa ukubangaba enye yezi meko ikho kwiingxelo zomrhafi:

I-adresi yomrhafi ayaziwa kwi-SARS.
Iingxelo zomrhafi azinantshukumo.
Inkampani/Iqumrhu elingavulelekanga/Iqumrhu lokugcina ngentembeko, lilele.
Umrhafi umkile wayokuhlala kwelinye ilizwe.
Ingxelo yomrhafi iphawulwe njengelifa, umzekelo, ukubhubha, ukungakwazi ukuhlawula amatyala, ukupheliswa kwenkampani.
Ifom yalo nyaka werhafu ungqalileyo ekuthunyelelwe wona isicelo, ibiseyifunyenwe.
Kukhutshwe isigunyaziso okanye umyalelo wokubizwa wonyaka werhafu ongqalileyo.
IiFom zeRhafu yeNgeniso-mali azikabuyiswa kwaye khange kwenziwe malungiselelo - iphelelwe imihla ebekufanele kubuyiswe ngayo ezo fom.
Iimali zeRhafu yengeniso-mali azikahlawulwa kwaye khange kwenziwe malungiselelo okurhoxisela omnye umhla.
Ifom yeli xesha okanye yalo nyaka khange ikhutshwe.
Umrhafi akanaxanduva lemfaneleko kulo nyaka werhafu umiyo.
Isicelo sokongezelwa ixesha ligqitha ngaphaya kwethuba ekufikelelwa kulo elivumeleke kwicandelo lomrhafi.
Ingxelo yomrhafi ikwinkqubo yokuba isuswe komnye ummandla itshintshelwe komnye.
Iifom zerhafu/Iimali ze-VAT azikahlawulwa kwaye khange kwenziwe malungiselelo afanelekileyo - imihla yokubuyiswa kwezo fom iphelelwe/ akukho malungiselelo achaziweyo wezomali zingekakhutshwa.
Isitetimenti/ifom/imali yokulungelelanisa i-PAYE ayikasiwa kwaye khange kwenziwe malungiselelo afanelekileyo - imihla yokubuyiswa kweso sitetimenti/loo fom iphelelwe/khange kwenziwe malungiselelo okurhoxisela loo mali ingekakhutshwa, komnye umhla.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Yenza isicelo sokwandiselwa ixesha lokungenisa iiritheni zerhafu yengeniso ngokusebenzisa iziko lewebhu le SARS okanye nge-imeyili.
Cela uKongezelwa iXesha okuKodwa ngencwadi oyisa kwi-ofisi yeBhrentshi ye-SARS ekufuphi kuwe.

Entla

Umthetho osetyenziswayo

Income Tax Act, 1962

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Sakuba siqhubekisiwe isicelo sakho, uyakwaziswa nge e-mail, kusetyenziswe i-adresi ye e-mail enikwe nguwe. Ukubangaba awuyinikanga i-adresi ye e-mail, unganxulumana ne-Ofisi yeBhrentshi ye-SARS ekufuphi kuwe, emva kwemini enye yokusebenza.

Entla

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.

Entla

Iifom ezigcwaliswayo

Bhalisa ngonxibelelwano lwekhompyutha.

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforfamilyreunionscheme.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - isicwangciso sokudibanisa usapho

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo isebenziseka kumntu ozakubangumhlali wesigxina onqwenela ukwenza isicelo sokuhlala isigxina ngenxa yokuba eyifemeli yommi okanye yomhlali osisigxina waseMzantsi Afrika kwinqanaba lokuqala lokuzalana. Ngeenjongo zokuhlala isigxina, amalungu efemeli akwinqanaba lokuqala lokuzalana amiselwa njengamalungu enzalelwane kunye nabantwana abamkelwe ngabantu abangabazelanga njengababo ngokwasemthethweni okanye abazali abamkele abantwana abangabazelanga njengababo ngokwasemthethweni kunye nabazali bomnye umtshato .

Izicelo zingenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29.

Ummi okanye umhlali osisigxina waseMzantsi Afrika makahambise isibhengezo sesithembiso malunga noxanduva lwezemali, unyango kunye nesiqu somenzi-sicelo. Kodwa ke, xa isihlobo ingumzali womntwana ongekabinalungelo lokuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni, akukho mfuneko yesibhengezo sesithembiso.


Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit , BI-947

Power of attorney in respect of an application/extension of immigration permit or temporary residence, BI-29


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationformaintenanceorder.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo senkxaso yokunakekela omnye umntu



Inkcazelo

Inkxaso yokunakekela omnye umntu luxanduva lokunika omnye umntu, umzekelo umntwana ongekabinamalungelo okuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni, ukutya, indlu, impahla yokunxiba, imfundo kunye nonakekelo lonyango, okanye ukulungiselela omnye umntu iindlela nezinto eziyimfuneko ukuze anikwe ezi zinto zidingekayo kwimpilo yakhe. Olu xanduva lwasemthethweni lokunika inkxaso lubizwa ngokuba 'luxanduva lokuxhasa okanye 'luxanduva lokusapota'.



Ngubani ekufuneka akhuphe inkxaso yokunakekela omnye umntu ?



Uxanduva lokusapota lusekelwe kubudlelwane begazi, ukwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni okanye kwimeko yokokuba aba bantu batshatile.



Umntwana kufuneka asapotwe okanye axhaswe

Ngabazali bakhe, nokuba batshatile, bayahlalisana, bohlukene okanye baqhawule umtshato , kubandakanywa abazali abamkele umntwana wabangowabo ngokusemthethweni; kunye/okanye
Ootatomkhulu noomakhulu bakhe, nokubangaba abazali bomntwana babetshatile okanye babengatshatanga. Kodwa ke oku kwahluka ngokwemeko ngemeko.



Uxanduva lokusapota ilungu losapho aliqingqelwa nje kuphela ukusapota umntwana. Naliphina ilungu lefemeli, nokuba lineminyaka yobudala engakanani na, lingacela naliphina ilungu lefemeli lilisapote okanye lilixhase, kodwa ke xa ngaba le miqathango mibini ilandelayo ifezekisiwe:

Ilungu lefemeli elibanga isapoti alinako ukuzisapota ngokwalo.
Ilungu lefemeli ekucelwa kulo isapoti alinakoyisakala ukuyikhupha le sapoti ibangwayo.
Zeziphi iinkcitho ezingabangwa?

Ungabanga isapoti eqiqileyo eyimfuneko ukuze unike umntwana okanye omnye umntu onelungelo lokusapotwa indlela yokuphila nokukhula okufanelekileyo. Oku kubandakanya ukunika izinto ezidingekayo empilweni ezifana nokutya, impahla yokunxiba kunye nendlu, ndawonye nokuhlawuwulela imfundo efanelekileyo. Inkundla ingayalela nokuba utata womntwana enze igalelo kwintlawulo yeendleko zokulungiselelwa komntwana kunye nenkxaso ukusukela kumhla wokuzalwa komntwana ukuyakutsho kumhla wokunikwa komyalelo wesapoti. Inkundla inganika nomyalelo wokuhlawulwa kweendleko zonyango okanye ingayalela ukuba umntwana abhaliswe phantsi kwesikim sonyango somnye wabazali njengomntu oxhomekekileyo. Ukwenzela ukuba inkundla ikwazi ukukhupha umyalelo wesapoti ofanelekileyo, bobabini abazali mabanike inkundla ubungqina beendleko zabo.



Imbono yakho ngokuziphatha komnye umzali ayilichaphazeli ilungelo labantwana bakho lokufumana isapoti. Kukwafuneka uyihlawule isapoti, nokubangaba omnye lo umzali

uphinde watshata;
uhambisana nomnye umntu;
akavumi ukuba ubone abantwana; okanye
ukubangaba nawuphina umbandakanyeki emva kwexesha ubanabanye abantwana.

Uxanduva lwakho lokuhlawula isapoti kunye nelungelo lakho lokufikelela ebantwaneni bakho yimibandela emibini eyahlukene kakhulu kwaye ayingqamananga tu. Ngaphezu koko, abantwana bakhe nawuphina umzali abaluchaphazeli uxanduva lokusapota. Kodwa ke, nangona kunjalo, imali yesapoti ingalungiswa ukubangaba omnye umbandakanyeki uzisa isicelo esinjalo.



Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.


Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo sesapoti kwinkundla kamantyi ekwisithili ohlala kuso.
Ukubangaba uyathandabuza, inkundla yendawo ohlala kuyo iyakukuxelela ukuba usenze kweyiphina inkundla isicelo sesapoti.
Yiya kwinkundla efanelekileyo uze ugcwalise kwaye uhambise iFom A, ethi: Isicelo somyalelo wenkxaso yokunakekela omnye umntu .
Ngaphezulu kwefom oyigcwalisileyo, hambisa ubungqina bengeniso-mali yakho yenyanga kunye neenkcitho, obufana neerisiti zokuthenga ukutya, umbane kunye neentlawulo zeemali ezibizwayo zerenti okanye beentlawulo zeemali ezibizwayo zerenti.
Inkundla iyakubeka umhla ekuyakufuneka wena nomphenduli niye ngawo enkundleni.
Igosa lesapoti kunye nomphandi bayakuphanda isibango sakho kwaye bajonge iimeko zakho.
Inkundla iyakukhuphela umphenduli isamani ukuze aye kuvela enkundleni ngomhla ochaziweyo ukuze kuxoxwe ngalo mbandela.
Umphenduli ke angakhetha ukuba avume ukuhlawula le sapoti ngale ndlela ibangwa ngayo, okanye aye kuphikisana nalo mba enkundleni.
Ukubangaba umphenduli uyavuma ukuhlawula isapoti njengoko ibangwa, umantyi uyakuphonononga imiqulu efanelekileyo. Uyakuthi ke akhuphe umyalelo, kwaye angagqiba ekubeni enze njalo ngaphandle kokufuna ukuba ababandakanyeki bavele enkundleni.
Ukubangaba umntu ekuthiwa unoxanduva lokufaneleka ahlawule isapoti akakuvumi ukukhutshwa komyalelo, kufuneka avele enkundleni, apho kuyakumanyelwa khona ubungqina bababandakanyeki bobabini nobamangqina babo.
Ukubangaba inkundla ifumanise lo mntu enoxanduva lokufaneleka ahlawule isapoti, iyakwenza umyalelo wemali yesapoti ekufuneka ihlawulwe. Inkundla iyakuqulungqa nokuba zenziwe ninina, njanina iintlawulo zesapoti.
Inkundla ingayalela ukuba imali yesapoti ihlawulwe ngenye yezi ndlela zilandelayo:
Kwi-ofisi kamantyi ekwindawo umntu ahlala kuyo okanye kuyo nayiphina enye i-ofisi karhulumente echongelwe le meko
Kwi-akhawunti yebhanki okanye yequmrhu lokwakha echongwe ngulo mntu ubandakanyekayo
Nqo kulo mntu ufaneleke afumane le mali
Ngomyalelo oyalela ukuba umqashi womntu onoxanduva lokufaneleka ahlawule isapoti axhuzule intlawulo yesapoti nqo kumvuzo womqeshwa, ngokuhambisana noMthetho omtsha weNkxaso yokuNakekela omnye umntu

Imithetho esetyenziswayo

Maintenance Act, 1998 and related Regulations UMthetho weNkxaso yokuNakekela omnye umntu, kunye neMigqaliselo eyayamene nawo

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Uyakuphathwa ngokulinganayo, ngokunobuntu nangesidima.
Izikhalazo ziyakuphathwa ngokukhawuleza nangobunono kangangoko kunokwenzeka
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo. Inkqubo iyonke, ukusukela ekuhambiseni isicelo ukuya kutsho ekufumaneni intlawulo yakho yokuqala yesapoti, ingathabatha iiveki ezininzi, kuxhomekeke kwintsebenziswano yabo bobabini ababandakanyeki.
Amangqina ahamba inkqubo, kubandakanywa umntu obanga isapoti, bavumelekile bafumane izibonelelo ezimiselweyo zenkxaso nohambo. Kodwa ke, inkundla iyakwenza isigqibo, ngokubona kwayo, malunga nokuba eso sibonelelo siyakuhlawulwa na kumntu onganikwa umyalelo wokuba ahlawule isapoti.
Umntu obanga isapoti makenze isicelo kwigosa lesapoti ukuze ahlawulwe iimali zamangqina.

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.
Iifom ezigcwaliswayo
Form A: Application for Maintenance Order
Form B: Substitution or Discharge of existing Maintenance Order
Form C1: Subpoena in terms of Section of the Maintenance Act, 1998
Form C2: Subpoena in terms of Section of the Maintenance Act, 1998
Form D: Notification to admit Statements by Witnesses
Form E: Maintenance Order in terms of section 16 of the Maintenance Act, 1998
Form F: Notice to make Maintenance Payments on behalf of person against whom Maintenance Order was made
Form G: Consent and Maintenance Order in terms of section 17 read with Section 16 of the Maintenance Act, 1998
Form H: Order by Default and Notice in terms of Section 18 read with Section 16 of the Maintenance Act, 1998
Form I: Application for Variation/Setting Aside of an Order by Default in terms of Section 19 of the Maintenance Act, 1998
Form J: Notice in terms of Section 19 of the Maintenance Act, 1998
Form J: Application for Enforcement of Maintenance or other Order in terms of Section 26 of the Maintenance Act, 1998
Form L: Warrant of execution against Property in terms of Section 27 of the Maintenance Act
Form M: Application for Setting Aside of a warrant of Execution in terms of section 27 of the Maintenance Act, 1998
Form N: Application for Suspension, Amendment or Rescission of an Order for the attachment of Emoluments in terms of Section 28 of the Maintenance Act, 1998
Form O: Notices to and by Employer in terms of Section 29 of the Maintenance Act, 1998
Form P: Application for Suspension, Amendment or Rescission of an Order for the attachment of Debts in terms of Section 30 of the Maintenance Act, 1998
Form Q: Complaint of Failure to Comply with a Maintenance Order for purposes of Section 31 of the Maintenance Act, 1998



Iinkcukacha zonxulumano






<fn>GOV-ZA.Applicationfornaturalisation2.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokwamkelwa njengommi emva kokuhlala ixesha elithile
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Nawuphina umntu onepemethe yokuhlala isigxina eMzantsi Afrika uyavumeleka enze isicelo sobumi baseMzantsi Afrika ngokwenkqubo yokwamkelwa njengommi emva kweminyaka emihlanu engumhlali osisigxina.
Nawuphina umntu otshate ummi waseMzantsi Afrika uyavumeleka amkelwe njengommi kwiminyaka emibini emva kokuba efumene ipemethe yokuhlala isigxina ekhutshwe ngexesha lomtshato.
Umntwana oneminyaka yobudala engaphantsi kwama 21, onepemethe yokuhlala isigxina, uyavumeleka amkelwe njengommi kwamsinyane nje emva kokuba ikhutshiwe ipemethe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Gcwalisa ifom ethi SAP kwaye unyathelise yonke iminwe ulungiselele isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa.
Umzali onoxanduva angenza isicelo egameni lomntwana ongekabinalungelo lokuzenzela izigqibo ngokusemthethweni, ukubangaba phofu lo mntwana uhlala isigxina nangokusemthethweni eMzantsi Afrika.
Abenzi-zicelo abavunyelwe izicelo zabo, bayakucelwa ukuba basayine isiBhengezo sokuZinikela nokuThobela ilizwe , kwaye bayakunikwa isatifiketi sokwamkelwa njengabemi esinenombolo engu R.
Kuyakukhutshwa incwadi yesazisi kwaye ithunyelwe kumenzi-sicelo.
Abenzi-zicelo abalelwe izicelo bayakuxelelwa ngokunjalo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha iinyanga ezi 2 ukuya kwezi 4.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforpermanentresidenceextraordinaryskill.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - izakhono ezingaqhelekanga
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo isebenziseka kumntu onezakhono okanye iikhwalifikheyshini ezingaqhelekanga. Izicelo zingafakwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle. Ukunikwa umsebenzi elizweni akuyiyo imfuneko.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29. Ukuze ubonise kwiSebe, ukungaqheleki kwezakhono okanye kweekhwalifikheyshini zakho, kufuneka uhambise incwadi ephuma kwiziko lombuso welizwe langaphandle okanye waseMzantsi Afrika okanye ephuma kwiqumrhu elimiyo laseMzantsi Afrika lezemfundo, lenkcubeko okanye lezoshishino, engqina izakhono okanye iikhwalifikheyshini ezingaqhelekanga.
Hambisa i-curriculum vitae kunye nabo nabuphina obunye ubungqina bezakhono ezingaqhelekanga kunye neekhwalifikheyshini ezingaqhelekanga okanye iikhwalifikheyshini ezingaqhelekanga.
Ukuze uqinise isicelo sakho, ungahambisa neengxelo zokungqina ezisuka kubaqashi owake wabasebenzela.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit
Power of attorney in respect of an application/extension of immigration permit or temporary residence


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforpermanentresidencepermitrefugees.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - iimbacu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo isebenziseka kumntu ovunyiweyo njengembacu eMzantsi Afrika. Izicelo zingenziwa kwi-ofisi ekufuphi yezeKhaya kwiphondo ohlala kulo. Kufuneka ube ubunobume obuqhubekayo bobumbacu iminyaka emihlanu ukuze wenze isicelo.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Fumana uqinisekiso kwiKomiti eMiyo yeMibandela yeeMbacu oluchaza ukuba ngahle uhlale uyimbacu okokoko.
hambisa incwadi ebhaliweyo nefungelweyo malunga nawo onke amagama asetyenziswa nguwe
gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29E.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit, BI-947

Power of attorney in respect of an application for a temporary or permanent residence permit, BI-29E


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforpermitownbusiness.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sepemethe yokuhlala isigxina - umntu oneshishini lakhe
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Le nkonzo isebenziseka kumntu welizwe langaphandle ojonge ukuseka ishishini eMzantsi Afrika; okanye osele enepemethe yeshishini ukuze aqhube ishishini kweli lizwe; okanye ojonge ukutyala imali kwishishini esele likhona kweli lizwe.

Izicelo zingathunyelwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya kwiphondo ojonge ukuqhubela kulo ishishini. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba ukwilizwe langaphandle.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-947 kunye ne BI-29.

Umgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali , omele indawo yakho, kufuneka ahambise uqinisekiso lokuba igalelo lemali emiselweyo kwixabiso lempahla nezinto elikwiincwadi zeshishini, lityaliwe. Igalelo lemali emiselweyo liyi R2,5 million kwaye lingabekelwa bucala okanye lincitshiswe kuphela xangaba oko kuthathwa ngokuba kungumnqweno welizwe okanye xangaba oko kucelwe liSebe lezoRhwebo naMashishini.


Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002 , as amended

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.

Entla

Iindleko

R1 520

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for permanent residence permit , BI-947

Power of attorney in respect of an application/extension of immigration permit or temporary residence, BI-29


Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforrecognitionofavarietylisting.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuqonda udidi lwesityalo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Phambi kokuba sithengiswe isixhobo sokwandisa apha eMzantsi Afrika, esodidi naluphi na lweentlobo zezityalo ezibhengeziweyo ngokwe-Plant Improvement Act, 1976 , kufuneka amagama eendidi ezinjalo aqukwe kuluhlu lweendidi .
ISebe lezoLimo ligcina izintlu zeendidi ngokuphathelele kwezolimo, imifuno nezityalo zeziqhamo. Ubhengezo lwezityalo ngeenjongo zomThetho kwakunye nokuquka iindidi kwizintlu kwenziwa ngokulandela isicelo. Isizathu sokufikelela isigqibo sixhomekeke ekubalulekeni kohlobo lwesityalo kuqoqosho lwaseMzantsi Afrika.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
ifomu yesicelo ezaliswe ngokupheleleyo technical questionnaire intlawulo emiselweyo yesicelo novavanyo imbewu okanye izixhobo zokumilisa ugunyaziso olubhaliweyo oluvela kumnini-sityalo, ukuba awusimilisanga, wasikhetha okanye waqhubela phambili udidi.
Bonisa ngokucacileyo kuthotho lwemibuzo yobuchwepheshe ukuba zeziphi ezinye iindidi ezaziwayo eMzantsi Afrika, ekufuneka udidi olutsha luthelekiswe nazo ukumisela ukuzibalula.
Kukho iintsuku ezimiselweyo ekufuneka kuthunyelwe ngazo amaxwebhu nezixhobo zokumilisa kuMbhalisi. Iinkcukacha zezi ntsuku, inani lezixhobo zokumilisa ekufuneka zithunyelwe nalapho kufuneka zithunyelwe khona, ziyafumaneka kuMbhalisi.
Xa ukhuselo ngokwemiqathango yamalungelo ommilisi wezityalo nalo lufuneka, abenzi bezicelo bakhuthazwa ukuthumela izicelo ngaxeshanye ukulondoloza ixesha nemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokufaka udidi kuluhlu iya kuthatha ithuba elinye lokulima ubuncinane.
Entla
Iindleko
Intlawulo yesicelo malunga nokuqonda udidi: R790
Intlawulo yovavanyo malunga nokuqonda udidi:
ihlelo A : R900
ihlelo B : R1 100
ihlelo C : R1 900
Isicelo sokuguqula okanye ukongeza igama lodidi olusele lufakwe kuluhlu lweendidi: R1 500
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforregistrationasamanufacturerunderagoa.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa njengomnikazi-fektri eyenza izinto ezithile phantsi kwe-AGOA
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Le fom yesicelo kufuneka igcwaliswe ngumenzi-sicelo, hayi umntu wesithathu, kungenjalo isicelo asiyi kuqwalaselwa.
Nceda ubhekise kwisikhokelo sesicelo ukuze sikuncede ngenkqubo yelayisensi.
igama lokurhweba leshishini lakho indawo elimi kuyo elishishini igama lesitalato kunye nenombolo yeshishini ummandla wedolophu elimi kuwo ishishini isixeko okanye idolophu elimi kuyo ishishini; kunye nekhowudi yesitalato sommandla wedolophu elimi kuwo ishishini.
Igama lomenzi-sicelo okanye igama lobhaliso lweshishini, hayi igama lorhwebo, kufuneka liboniswe kweli candela.
apho kubonakala khona inkwenkwezana ekuthiwa yi-asterisk (), susa nayiphina efaneleke njalo.
Kwicandelo le Declaration , faka oku kulandelayo:
oonobumba bamagama okuqala kunye nefani yomntu owenza isicelo sokunikwa ilayisensi isikhundla somntu owenza isicelo, umzekelo, uMqondisi, uManejala, uMnikazi lo mntu wenza isicelo kufuneka atyikitye ifom yesicelo umhla esisayinwe ngawo esi sicelo indawo esisayinelwe kuyo esi sicelo.
Faka kwifom yesicelo iikopi eziluqobo lwazo okanye eziqinisekisiweyo zale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sobhaliso lweshishini njengoko sikhutshwe nguMphathi woBhaliso lweeNkampani okanye iNqununu yeNkundla ePhezulu kwimeko yeQumrhu lokuGcina ngeNtembeko.
isindululo okanye imvume okanye elinye igunya elibandakanyekayo.
iphepha lemvume yeSebe lezoRhwebo naMashishini ukuba ziyabandakanyeka iindlela zokubala ukubangaba wenza isicelo phantsi komba wokubuyiselwa imali ku 607.04.10, 607.04.10, 607.04.10 naku 607.04.10
iincwadi zezazisi xa umntu engummi waseMzantsi Afrika
Yomntu ongahlali kweli lizwe iqumrhu elingavulelekanga kunye nequmrhu lokugcina ngentembeko - onke amalungu, ogxa bentsebenziswano okanye amalungu aphathiswe iqumrhu ngentembeko inkampani - bonke abaqondisi, kubandakanywa umqondisi olawulayo kunye nomqondisi wezemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha liqingqwayo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplicationforregistrationofGroup2fertilizer.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inkampani yelizwe laphesheya ayinakwenza sicelo sokubhalisa eMzantsi Afrika. Isicelo sokubhalisa ukutya kwemfuyo yasefama kunye nezichumisi singenziwa kuphela yinkampani ebhaliswe kweli lizwe, ummi weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, okanye iqumrhu elisemthethweni elibhaliswe eMzantsi Afrika.
Ubhaliso luyakwenziwa xa ngaba ngexesha lokubhaliswa kwenzeka ezi zinto zilandelayo:
izinto eziqulathwe sisichumisi esibandakanyekayo azohlukanga kweziya sele zibhalisiwe iinkcukacha kunye namagama asetyenzisiweyo avunyiweyo wemibhalo yokuphawula okuqulathiweyo okanye inkonkxa akayi kutshintshwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso imiqathango ebekwe ngexesha lobhaliso iyalandelwa ubhaliso aluyi kugqithiselwa ubungakanani beebhegi neenkonkxa abunakuguqulwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Isicelo sokubhaliswa kokutya kwemfuyo yasefama kunye nezichumisi siqulathe ezi zinto zilandelayo incwadi yangaphezulu esuka kumntu obhalisileyo okanye ummeli otyunjiweyo. Incwadi yangaphezulu kufuneka ibandakanye ezi zinto zilandelayo:
igama lemveliso inombolo yobhaliso ukubangaba imveliso seyibhalisiwe isizathu sokufaka isicelo iincwadi zokuvuma ukubangaba kufuneka imvume ephuma kumntu obhalisileyo intlawulo yesicelo echanekileyo iitshekhi ezithunyelwe ngokwahlukeneyo kwisicelo mazikhatshwe yincwadi echazayo isatifiketi socubungulo okanye iphepha lenkcazelo.
Umntu otyunjwe ngokwasemthethweni, ekufuneka ngokukhethekayo abengumntu wonxulumano loMphathi woBhaliso kwinkampani, makasayine iifom zesicelo.
Igama nenombolo yobhaliso yemveliso mayisetyenziswe njengoko kungqaliwe kwisatifiketi sobhaliso. Naluphina utshintsho kwigama, nokuba luncinane kangakanani na, luyakuthathwa ngokuba sisilungiso.
Imibhalo engekagqitywa yokuphawula okuqulathiweyo:
Thumela isicelo sakho kunye nentlawulo kuMphathi woBhaliso loMthetho 36 ka 1947 .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lwesichumisi lungathabatha iinyanga ezintathu ukuya kwezine.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforregistrationofanexporter.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sobhaliso njengothumela impahla ngaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le fom yesicelo kufuneka igcwaliswe ngumenzi-sicelo, hayi umntu wesithathu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nceda ubhekise kwisikhokelo sesicelo ukuze sikuncede ngenkqubo yelayisensi.
Kwicandelo elithi Client Types khangela ibhokisi yokuhlola yomthumeli wempahla nezinto ezithile kumazwe angaphandle, phantsi kobhaliso.
Igama lomenzi-sicelo okanye igama lobhaliso lweshishini, hayi igama lorhwebo, kufuneka liboniswe kweli candelo.
Apho kubonakala khona inkwenkwezana ekuthiwa yi-asterisk (), susa nawuphina umba ofaneleke njalo.
Kwicandelo le Declaration , faka oku kulandelayo:
oonobumba bamagama okuqala kunye nefani yomntu owenza isicelo sokunikwa ilayisensi isikhundla somntu owenza isicelo, umzekelo, uMqondisi, uManejala, uMnikazi umntu owenza isicelo kufuneka atyikitye ifom yesicelo umhla esisayinwe ngawo esi sicelo indawo esisayinelwe kuyo esi sicelo.
Faka iikopi eziluqobo lwazo okanye eziqinisekisiweyo zale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sobhaliso lweshishini njengoko sikhutshwe nguMphathi woBhaliso lweeNkampani okanye iNqununu yeNkundla ePhezulu kwimeko yeQumrhu lokuGcina ngeNtembeko isindululo okanye imvume okanye elinye igunya elibandakanyekayo iphepha lemvume yeSebe lezoRhwebo naMashishini, ukuba iyabandakanyeka iindlela zokubala ukubangaba wenza isicelo phantsi komba wokubuyiselwa imali ku 607.04.10, 607.04.10, 607.04.10 naku 607.04.10
iincwadi zezazisi xa umntu enguMmi waseMzantsi Afrika okanye iincwadi zepaspoti xa umntu engahlali kweli lizwe:
umntu ubuqu bakhe oogxa bentsebenziswano kwiqumrhu elingavulelekanga nakwiqumrhu lokugcina ngentembeko - onke amalungu okanye oogxa bentsebenziswano okanye amalungu aphathiswe iqumrhu ngentembeko inkampani - bonke abaqondisi, kubandakanywa uMqondisi oLawulayo kunye noMqondisi weZemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforregistrationofanimporter.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukubangumngenisi wempahla nezinto ezithile elizweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Le fom yesicelo kufuneka igcwaliswe ngumenzi-sicelo, hayi umntu wesithathu - kungenjalo isicelo asiyi kuqwalaselwa.
Nceda ubhekise kwisikhokelo sesicelo ukuze sikuncede ngenkqubo yelayisensi.
Kwicandelo elithi Importer Particulars IiNkcukacha zoMngenisi wempahla nezinto ezithile eLizweni, chaza igama lokurhweba leshishini lakho igama nenombolo yesitalato seshishini igama kunye nenombolo yomgangatho wesakhiwo eliqhutyelwa kuso eli shishini ummandla wedolophu elimi kuwo ishishini isixeko okanye idolophu elimi kuyo ishishini; kunye ikhowudi yesitalato sommandla wedolophu elimi kuwo ishishini ngubani oyakubanoxanduva lokubhala nokuthumela imiqulu kwi-South African Revenue Service; kunye nokuba ingaba nguwe oyakubhala kwaye athumele le miqulu, okanye ingaba kuyakutyunjwa i-eyijenti ukuze yenze oku, na.
Igama lomenzi-sicelo okanye igama lobhaliso lweshishini, hayi igama lorhwebo, kufuneka liboniswe kweli candela.
apho kubonakala khona inkwenkwezana ekuthiwa yi-asterisk (), susa nayiphina efaneleke njalo.
Kwicandelo le Declaration , faka oku kulandelayo:
oonobumba bamagama okuqala kunye nefani yomntu owenza isicelo sokunikwa ilayisensi.
isikhundla somntu owenza isicelo, umzekelo, uMqondisi, uManejala, uMnikazi lo mntu wenza isicelo kufuneka atyikitye ifom yesicelo umhla esisayinwe ngawo esi sicelo indawo esisayinelwe kuyo esi sicelo
Faka iikopi eziluqobo lwazo okanye eziqinisekisiweyo zale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sobhaliso lweshishini njengoko sikhutshwe nguMphathi woBhaliso lweeNkampani okanye iNqununu yeNkundla ePhezulu kwimeko yeQumrhu lokuGcina ngeNtembeko.
isindululo okanye imvume okanye elinye igunya elibandakanyekayo.
iincwadi zezazisi xa umntu engummi waseMzantsi Afrika imiqulu yepaspoti kwimeko yomntu ongahlali kweli lizwe umntu ubuqu bakhe oogxa bentsebenziswano kwiqumrhu elingavulelekanga okanye kwiqumrhu lokugcina ngentembeko - onke amalungu, ogxa bentsebenziswano okanye amalungu aphathiswe iqumrhu ngentembeko inkampani - bonke abaqondisi, kubandakanywa umqondisi olawulayo kunye nomqondisi wezemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
I-SARS ifake imigangatho yokunika iinkonzo eyakungeniswa ngokwezigaba kwisithuba seminyaka emibini . Xa ubhalisa okanye uhlawula, i-SARS ijolisa ekubeni iqhubekise ubhaliso lwakho ngokuchanekileyo kwisithuba seentsuku zokusebenza ezingu 21.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationforregistrationofarebate.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukubuyiselwa imali
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo inika inkcazelo malunga nendlela yokubhalisela ukubuyiselwa imali yi-South African Revenue Service. Le mali ibuyiswayo sisaphulelo kwintlawulo yokungenisa impahla nezinto ehlawuleka xa ungenisa impahla nezinto ezithile kweli lizwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Umenzi-sicelo, hayi umntu wesithathu, kufuneka ibenguye ogcwalise ifom yesicelo , kungenjalo isicelo asiyi kuqwalaselwa.
Kwicandelo elithi Client Types , khangela ibhokisi yokuhlola iMali eBuyiswayo, kwicandelo lobhaliso.
igama lokurhweba leshishini lakho igama nenombolo yesitalato seshishini elibuyiselwayo igama kunye nenombolo yomgangatho wesakhiwo ekuqhutyelwa kuso eli shishini ummandla wedolophu elimi kuwo ishishini isixeko okanye idolophu elimi kuyo ishishini ikhowudi yesitalato sommandla wedolophu elimi kuwo ishishini.
Igama lomenzi-sicelo okanye igama lobhaliso lweshishini, hayi igama lorhwebo, kufuneka liboniswe kweli candelo.
Apho kubonakala khona inkwenkwezana ekuthiwa yi-asterisk (), susa nayiphina efaneleke njalo.
inkcazelo yempahla nezinto eziyakugcinwa kwishishini lokubuyiselwa imali izinga lemirhumo yentlawulo okanye imiba yempahla nezinto ezingeniswayo eziyakugcinwa kwishishini lokubuyiselwa imali imiba yokubuyiselwa imali phantsi kwamanani oludwe lwenkqubo yesi 3, 4, 5 kunye neyesi 6
inkcazelo yemveliso engeniswa kweli lizwe okanye impahla nezinto ezingeniswa kweli lizwe.
Kwicandelo le Declaration , kufuneka ufake:
oonobumba bamagama okuqala kunye nefani yomntu owenza isicelo sokunikwa ilayisensi isikhundla somntu owenza isicelo, umzekelo, UMqondisi, uManejala, uMnikazi lo mntu wenza isicelo kufuneka atyikitye ifom yesicelo umhla esisayinwe ngawo esi sicelo indawo esisayinelwe kuyo esi sicelo.
Nceda ufake iikopi eziluqobo lwazo okanye eziqinisekisiweyo zale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sobhaliso lweshishini njengoko sikhutshwe nguMphathi woBhaliso lweeNkampani okanye iNqununu yeNkundla ePhezulu kwimeko yeQumrhu lokuGcina ngeNtembeko isindululo okanye imvume okanye elinye igunya njengoko kubandakanyeka iphepha lemvume yeSebe lezoRhwebo naMashishini ukuba iyabandakanyeka iindlela zokubala ukubangaba wenza isicelo phantsi komba wokubuyiselwa imali ku 607.04.10, 607.04.10, 607.04.10 naku 607.04.10
iincwadi zezazisi xa umntu enguMmi waseMzantsi Afrika okanye iincwadi zePaspoti xa umntu engahlali kweli lizwe:
kumntu ubuqu bakhe kooGxa beNtsebenziswano kwiQumrhu eliNgavulelekanga neQumrhu lokuGcina ngeNtembeko - Onke aMalungu/ooGxa beNtsebenziswano/ aMalungu aPhathiswe iQumrhu ngeNtembeko
KwiNkampani - Bonke abaqondisi, kubandakanywa uMqondisi oLawulayo kunye noMqondisi weZemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplicationforrenunciationofSAcitizenship.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sokulahla ubumi baseMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Abantu baseMzantsi Afrika abajonge ukwenza izicelo zobumi belinye ilizwe elingabuvumeliyo ubumi bamazwe amabini, kufuneka benze isicelo sokulahla ubumi baseMzantsi Afrika. Oku kuthetha ukuba uyakuyeka ukubangummi waseMzantsi Afrika ukusukela ekuvunyweni kwesicelo sakho. Abantwana abangekabinalungelo lokuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni bayakuyeka ukubangabemi baseMzantsi Afrika, ngaphandle kokuba omnye wabazali usengummi waseMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-246, iBI-529 kunye ne BI-9 kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba uhlala kwilizwe langaphandle.
Hambisa zonke iincwadi zezazisi zaseMzantsi Afrika kwi-ofisi yezeKhaya, kwindlu yozakuzo okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika.
Khupha iifoto ezimbini ezilingana kwi-ID.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



South African Citizenship Act, 1995

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Le nkonzo ithabatha iiveki ezisi 8 ukuya kwezili 12.

Entla

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Determination of South African citizenship status, BI-529
Renunciation of South African citizenship, BI-246
Application for an identity document form, BI-9

Isixwayiso: Amafom awafumaneki kwi-internet. Nceda uqhagamshelane neofisi yesebe ekufutshane nawe.

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationforreplacementoflostorstolenpassport.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokunikwa enye ipaspoti xa obunayo ilahlekile okanye ibiwe
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umntu olahlekelwe okanye obelwe ipaspoti ebenayo angenza isicelo sokunikwa entsha.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Izinto eziyimfuneko ukuze ufumane enye ipaspoti endaweni yaleyo ilahlekileyo okanye ibiweyo :
Izinto eziyimfuneko ukuze ufumane enye ipaspoti yomntwana endaweni yaleyo ilahlekileyo okanye ibiweyo:
gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-73 kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Yenza isicelo kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiZiko eliMele uMzantsi Afrika ukubangaba ukwilizwe langaphandle abazali okanye abalondolozi basemthethweni kufuneka bakhuphe ikopi yesatifiketi somntwana esingafinyezwanga, ndawonye neencwadi zabo zezazisi khupha iifoto zomntwana ezimbini ezilingana kwipaspoti abantwana abaneminyaka yobudala engaphantsi kwe 16 abayinyatheliswa iminwe .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiiveki ezi 6.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplicationforthereissueofanID.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuphinda unikwe incwadi yesazisi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Incwadi yesazisi yincwadi eyazisa nengqina ngomntu. Inikwa abemi baseMzantsi Afrika okanye abantu abaneepemethe zokuhlala isigxina kweli lizwe abaneminyaka eli 16 nangaphezulu.
Incwadi yesazisi iyaphinda inikwe kwaba bantu balandelayo:
Abantu abaguqukelwe ziimeko zobumi.
Abasetyhini abangene kubume bomtshato okanye abangathanda ukubuyela kuyo nayiphina kwiifani zabo zangaphambili.
Abantu abahlala kumazwe angaphandle ixeshana elifutshane kodwa ababekade benayo incwadi yesazisi ngaphambili.
Abangeni kweli lizwe abanepemethe esebenzisekayo yokuhlala isigxina kweli lizwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa iifoto ezimbini ezilingana kwincwadi yesazisi.
Nyathelisa iminwe ukuze ifakwe kuvimba woBhaliso lweNani neeNkcukacha zaBantu.
Khupha isatifiketi somtshato ukubangaba utshatile.
Owasetyhini owenza isicelo sencwadi yesazisi kwaye enqwenela ukuphinda abuyele kuyo nayiphina ifani kwiifani awayekade ezibiza ngazo, makathi thaca ubungqina bokuba uvumelekile asebenzise loo fani.
Umntu ongumngeni kweli lizwe owenza isicelo sencwadi yesazisi makafake kwesi sicelo ipemethe yokuhlala isigxina, isatifiketi sokwamkelwa njengommi emva kokuhlala ixesha elithile okanye isatifiketi somnyenyevu wokungafunwa pemethe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiiveki ezisi 8.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtochangesurnamesofminors.2010-03-25.xh.txt</fn>


Isicelo sokuguqula iifani zabantwana abangekabinamalungelo okuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni

Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Umzali angenza isicelo sokuguqula iifani zomntwana ongekabinalungelo lokuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni, ukubangaba:

lo mntwana wazalelwa ngaphandle komtshato kwaye umama wakhe utshate omnye umntu ongenguye uyise ozele lo mntwana
umtshato notata womntwana uchithiwe ngokoqhawulo lomtshato okanye ngenxa yokubhubha, kwaye umama uphinde watshata
njengomhlolokazi okanye umntu oqhawule umtshato, umama wakhe ubuyele kwifani yaphambi komtshato okanye kwifani yomtshato wangaphambili
ukuzalwa komntwana owazalelwa ngaphandle komtshato kubhaliswe phantsi kwefani yotata wakhe omzeleyo.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Gcwalisa ifom yesicelo ekuthiwa yi BI-193 kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Yenza isicelo kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika, ukubangaba ukwilizwe langaphandle.
Veza imvume ebhaliweyo evela kulo myeni umntwana azakusebenzisa ifani yakhe.
Ukuze kuguqulwe , iyafuneka imvume ebhaliweyo evela kubazali bobabini, ndawonye nezizathu ezaneleyo, ezibhaliweyo.
Iyafuneka imvume ebhaliweyo yotata ozele lo mntwana, ngaphandle kokuba isuselwe ecaleni yinkundla enamandla negunya lokwenza njalo.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Identification Act, 1997

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Izicelo zingathabatha iiveki ezi 4 ukuya kwezi 6.

Entla

Iindleko

R58

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Change of surname of a minor, BI-193

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applicationtogivenoticeofdeath.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Isatifiketi sokubhubha ngumqulu ogunyazisiweyo okhutshelwa ifemeli yomntu obhubhileyo xa kubhaliswe ukubhubha. Xa umntu welizwe langaphandle ebhubhele eMzantsi Afrika, ingxelo igcinwa kuvimba weengxelo kwaye ifemeli yakhe inikwa isatifiketi esipheleleyo. Kungenziwa izicelo kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiZiko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezaseKhaya
Inkqubo emayilandelwe
Bhala incwadi enazo zonke iinkcukacha zomfi, uze uyiposele kwi-ofisi yezeKhaya ekufuphi kuwe ukubangaba akukho ofisi yezeKhaya kummandla ohlala kuwo.
Akukho mngcwabo uyakuqhubeka ungekho umyalelo wokungcwaba. Umyalelo wokungcwaba sisatifiketi esinika igunya lomngcwabo kunye nokususwa kwesidumbu kummandla umfi abhubhele kuwo sisiwe kummandla ekuyakungcwatyelwa kuwo. Umyalelo wokungcwaba ungakhutshwa:
Liziko labangcwabi eligunyaziselwe ukukhupha imiyalelo yokungcwaba.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi esifinyeziweyo: Sikhutshwa kwakube kubhaliswe ukubhubha.
Iindleko
Isatifiketi esifinyeziweyo: R10
Isatifiketi esingafinyezwanga: R45
<fn>GOV-ZA.Applicationtohavedetailsofyouraddresschanged.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokutshintshelwa iinkcukacha ze-adresi yakho kwiNcwadi yeLizwe yokuBhalisa iNani neeNkcukacha zaBantu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abemi baseMzantsi Afrika okanye abantu abaneepemethe zokuhlala isigxina kweli abafuna ukutshintsha ii-adresi zabo zokuhlala okanye zokuposa kwiNcwadi yeLizwe yokuBhalisa iNani neeNkcukacha zaBantu, bangenza izicelo kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Izicelo zingenziwa nakwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Bhala incwadi, kwaye uyithumele ngefeksi okanye uyiposele kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya.
Khupha incwadi yesazisi esebenzisekayo nenomqukumbelo yaseMzantsi Afrika okanye isatifiketi sokuzalwa xa usenza isicelo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha ixesha elifikelela kwiiveki ezi 2.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtoincreasecustomsduty.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokunyusa umrhumo wokurhafela impahla nezinto ezingena eMzantsi Afrika
Inkcazelo
UMrhumo wokuRhafela iMpahla neZinto eziNgenayo ngumrhumo owuhlawulayo xa ungenisa impahla nezinto eMzantsi Afrika. UMrhumo wokurhafela impahla nezinto uhlawulelwa ukunceda amashishini weManyano yokuNgeniswa kweMpahla neZinto yaseMzantsi Afrika ukuze akhuphisane ngeemveliso ezingeniswa kweli lizwe. Umrhumo wokurhafela impahla nezinto ezingenayo uphakamisa uphuhliso oluzinzisekayo lwezoqoqosho ngokuphucula ukukhuphisaneka namazwe ehlabathi nokusebnzisa izinto eziyimfuneko ngeyona ndlela ingcono.
Into ekujoliswe kuyo ngokubanzi kwixesha elide elizayo kukuthoba imirhumo yokurhafela impahla nezinto ezingena kweli, kodwa kunyuswe imirhumo engephi kwiimveliso ezichaziweyo phantsi kweemeko ezikhethekileyo nezizodwa. Ukunyuswa komrhumo kuqwalaselwa ngokuxhaswayo kuphela xangaba oko kunyuswa kuyakwenza igalelo kuphuhliso lwamashishini ngokuhambisana neenjongo zelizwe zoqoqosho.
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa iifom kwiCandelo loPhando ngaMaxabiso eMirhumo yeMpahla neZinto eziNgena eLizweni .
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Esi sicelo sithabatha iinyanga ezine ukuya kwezilishumi elinesibini ukuze siqhubekiswe.
Iindleko
Iindleko zixhomekeka kuhlobo lwemveliso okanye lwempahla nezinto ekubandakanyeka kuzo inkonzo.
<fn>GOV-ZA.Applicationtoregisteracustomarymarriage.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa umtshato wesiko lesiqhelo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umtshato wesiko lesiqhelo ungabhaliswa ngokoMthetho wokuVunywa kweMitshato yeSiko leSiqhelo . Akukhathaliseki nokuba wawutshate ninina. Kwiimeko apho omnye omlingane ebhubhile, lo mlingane usaphilayo angawubhalisa lo mtshato. Ubhaliso lungenziwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya. Kufuneka kubekho amangqina amabini akwaziyo nanegunya lokungqina.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Abatshati kunye namangqina kufuneka bakhuphe iincwadi ezisebenzisekayo zezazisi.
Hambisa ubungqina bothetha-thethwano ngomtshato .
Kwiimeko apho ugxa oyindoda kumtshato wesiko lesiqhelo enqwenela ukungenela omnye umtshato wesiko lesiqhelo, kufuneka anxulumane neNkundla ePhakamileyo ukuze afumane umyalelo oyakugqalisela inkqubo yakhe yempahla nezinto zasemtshatweni.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo: Sikhutshwa kwangoko.
Isatifiketi somtshato esingafinyezwanga: Sithabatha iiveki ezi 6 ukuya kwezisi 8.
Entla
Iindleko
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo: R11
Isatifiketi somtshato esingafinyezwanga: R53
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtoregisteranoldagehome.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo Sokubhalisa Ikhaya Labadala
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo yeyabantu okanye imibutho efuna ukubhalisa ikhaya labantu abadala.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Xa unikezela iscelo,fumana I risithi uyilondoloze njengesiqinisekiso sokufaka isicelo.
Faka isibheno zingekapheli intsuku ezingamashumi alithoba usakuba ufumenene iziphumo zesicelo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iiveki ezine ukuphonononga isicelo.
Unontlalontle umema bonke abadla indima kuphononongo lwezicelo njengo nempilo nabaseburhulumenteni apha ekuhlaleni ukuba baphande ngendawo abazakuhlaliswa abantu abadala.
Ngamnye ngamnye Kwabadlala indima kuphononongo lwezicelo,uza kwenza uxwebhu le ngxelo ngakufumanisile.
Iingxelo zabo zithunyelwa e ofisini eyeCandelo lezoPhuhliso zaseKuhlaleni.
Entla
Iindleko
Indleko zobhaliso zixhomekeke ebukhoneni bemithombo yoncedo, futhi kwahluka nangokwa maphondo.
Entla
Ama fom afumaneka ofisini ekufuphi nawe yeCandelo leZophuhliso laseKuhlaleni.
Akubhatalelwa ukuhlolwa kwekhaya labadala.
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtoregisterforemployeetax.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela irhafu yabaqeshwa
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abaqeshi kufuneka batsale iRhafu yeNgeniso yakho engu- Pay As You Earn okanye irhafu yabaqeshwa kuloo ntlawulo yomqeshwa ilungele ukutsalwa, qho ngenyanga okanye ngeveki okanye emva kweeveki ezimbini.
I-SITE luhlobo lwerhafu yomqeshwa ebandakanyeka kuphela kwintlawulo yomvuzo osalayo emva kokuxhuzulwa kwento yonke ukuya kufikelela kwi R60 000. I-SITE iqulungqwa ekupheleni kwethuba lerhafu, kwaye ingamela kuphela inxenye yerhafu yomqeshwa apha enyakeni.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Iinkampani nenkampani zabantu abambalwa zabucala ezingabhaliswanga njengangoku kwi-SARS ukulungiselela irhafu yabaqeshwa, kufuneka zibhalise kwangexesha ukuze zihlawule irhafu yabaqeshwa kwabo baqeshwa bakulungeleyo oku.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtoregisterpremisesasanagriculturalcentr.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa isiza njengeziko lwezolimo ngenjongo yokuqokelela impahla yofuzo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isiza apho impahla yofuzo iqokelelwa, ihlolwe, ihlelwe, ipakwe, ifakwe iileyibhile, igcinwe yaye ithengiswe khona, singabhaliswa njengeziko xa:
amalungiselelo amiselweyo efumaneka kwisiza esinjalo imisebenzi yobuchwepheshe kwisiza esinjalo, efana nonakekelo lwezilwanyana ezigcinwe apho, ukuqokelela, ukuhlola, ukuhlela, ukupakisha, ukwenza iileyibhile nogcino lwempahla yofuzo, ilawulwa nokongamelwa ngumntu owanelisa iimfuno ezimiselweyo isiza sisanelisa ezinye iimfuno ezingamiselwa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Izicelo ezingazaliswanga ngokupheleleyo ziya kuphindiswa kumenzi wesicelo yaye akukho xanduva luya kwamkelwa malunga nakuphi na ukuphazamiseka okunokwenzeka.
Intlawulo yesicelo ingahlawulwa kwi-akhawunti elandelayo yebhanki:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Alikho ixesha elibekiweyo malunga nale nkonzo, kwezinye iimeko iqala ngokwamkelwa kwezincwangciso phambi kokuba kumiswe izakhiwo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applicationtoreportanoccupationaldiseasetothecompe.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokunika ingxelo malunga nesigulo esibangelwa ngumsebenzi kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
NgokoMthetho weMbuyekezo kuMenzakalo neZigulo eMsebenzini, ka-1993, abaqeshwa mabazixele zonke izigulo ezibangelwa ngumsebenzi kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Abaqeshi mabazalise ifom-Ingxelo yoMqeshi ngeSigulo eMsebenzini kwisithuba seentsuku eziyi-14 emva kokuba befumene inkcazelo ngokumalunga nesi sigulo.
UMkhomishinari weMbuyekezo
Abaqeshi mabathumele noku kulandelayo:
ingxelo yonyango yokuqala emalunga nesigulo esibangelwa ngumsebenzi ibango lembuyekezo kwisigulo esibangelwa ngumsebenzi imbali enika inkcazo ngomsebenzi iingxelo zonyango ngokuqhubekayo , de imeko yokugula komsebenzi ibe yezinzileyo ingxelo yonyango yokugqibela emalunga nesigulo esibangelwa ngumsebenzi , yakuba imeko yomsebenzi izinzile ingxelo i-Diagnostic audiogram ukuba umsebenzi uye wangeva ngeendlebe ngenxa yengxolo emsebenzini ingxelo ye-ENT emayihanjiswe ne-Diagnostic Audiogram apho kunokwenzeka iimvavanyo zokusebenza kwemiphunga ukuba isigulo sisemiphungeni iingxelo ngemeko yesikhumba/yolusu ukuba isikhumba/ulusu luyachaphazeleka iziphumo zovavanyo lwegazi, iziphumo zovavanyo lwesikhohlela, iziphumo ze-gesi, njl.njl.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplyforImportCertificateforLiquor.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukufaka isicelo sesiqinisekiso sokungenisa elizweni isiselo esinxilisayo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Kufuneka isiqinisekiso sokungenisa elizweni ukuze ukwazi ukungenisa isiselo esinxilisayo apha eMzantsi Afrika. Isiqinisekiso sokungenisa elizweni okanye ikopi siya kufuneka phambi kokuba umthwalo ukhululwe kwizibuko lokungena.
Umngenisi elizweni wenza isicelo sesiqinisekiso sokungenisa elizweni kube kanye kubomi bemveliso. Emva koko loo nombolo inye yesiqinisekiso sokungenisa elizweni ingasetyenziswa xa isakhiwo, iziqulatho, ubukhulu bebhotile neleyibhile yemveliso ingaguqukanga.
Isiqinisekiso sokungenisa elizweni asinakufuneka malunga nemveliso engeniswa elizweni equlathe isiselo esinxilisayo esingaphezulu kwesinye ekhulwini ngenjongo yokusela yaye iyinxalenye yomthwalo wobuyena yomntu ofikayo eMzantsi Afrika, ngokuxhomekeke ekubeni iimveliso ezinjalo:
isambuku sazo asigqithi kumthamo weelitha ezili-12 yaye injongo yeyokuba isetyenziswe kuphela nguloo mntu, usapho lwakhe neendwendwe zakhe ezingahlawuliyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa ifomu yesicelo.
Thumela isampuli yesiselo esinxilisayo esingeniswe elizweni ngobuninzi ngebhotile eqhelekileyo yama-750 ml.
Malunga nemveliso engeniswa ngobuninzi iziqulatho ziya kuhlolwa. Ileyibhile ihlolwa ukuze kufakwe isicelo semvume yesiqinisekiso sokuthengisa.
Kufuneka iCandelo lifumane imali phambi kokuba kukhutshwe isiqinisekiso sokungenisa elizweni.
Isiqinisekiso sokungenisa elizweni siya kukhutshwa xa iziqulatho neleyibhile, kwimo yemveliso engeniswa isebhotileni, yaye kwimeko yemveliso engeniswa ngobuninzi, xa iziqulatho zemveliso zanelisa iimfuno ze-Liquor Products Act, 1989 . Emva koko umthwalo wemveliso ungangeniswa elizweni.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Alikho ixesha elibekiweyo malunga nale nkonzo.
Entla
Iindleko
Uhlahlelo lwesampuli yemveliso eNgeniswa elizweni: R310
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplyforRegistrationofFarmFeedsandPetFood.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa ukutya kwasefama okanye ukutya kwezilwanyana zobuhlobo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inkampani ya phesheya ayifanelanga ukwenza isicelo sokungenisa elizweni apha eMzantsi Afrika. Isicelo sokubhalisa ukutya kwasefama nezichumisi singenziwa kuphela yinkampani yasekhaya ebhalisiweyo, ummi waseMzantsi Afrika okanye umbutho osemthethweni obhalisiweyo apha eMzantsi Afrika.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Isicelo sokubhalisa ukutya kwasefama siqulethe:
Incwadi echazayo evela kumnini wobhaliso okanye ummeli otyunjiweyo. Ileta echazayo kufuneka iquke:
Thumela iifomu zesicelo zezicelo ezintsha nezilungiso kubhaliso olukhoyo, kuquka neenguqu zokwakheka.
Zalisa ngokupheleleyo, ngaphandle kokubhekisa kwizicelo zexesha elidlulileyo, iinombolo zamaphepha okanye ezinye iimveliso .
Iifomu zesicelo kufuneka zisayinwe ngumntu otyunjiweyo ngokusemthethweni yaye lona kunqweneleka kube ngumntu wenkampani onoqhagamshelwano noMbhalisi.
Igama nenombolo yobhaliso yemveliso kufuneka lisetyenziswe njengoko kuchaziwe kwisiqinisekiso sobhaliso. Nayiphi na inguqu egameni, nokuba incinci kangakanani, iya kuthathwa njengesilungiso.
thumela iikopi ezimbini nikela ngesiNgesi nesiBhulu. Akukho mfuneko yokuba iileyibhile zishicilelwe ngeelwimi ezimbini kufuneka ibhalwe ngendlela ecacileyo nefundekayo, ngendlela echanekileyo ungabhali iinombolo kwizilumkiso neziqapheliso onke amanqaku akwileyibhile kufuneka ahambelane ngako konke nalawo akwifomu yesicelo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathatha iinyanga ezintathu kuya kwezine ukuba ukutya kwasefama nokutya kwezilwanyana zobuhlobo kubhaliswe.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applyforastudypermit.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sephepha lemvume yokufunda
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

Iphepha lemvume yokufunda yincwadi enika abantu abaphuma kumazwe angaphandle ilungelo lokufunda kulo naliphina iziko lemfundo ephakamileyo eMzantsi Afrika. Afake isicelo ngokwakhe kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiZiko eliMele uMzantsi Afrika.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Agcwalise ifom yesicelo ekuthiwa yi-BI-159.
Aveze:

incwadi egunyazisiweyo okanye ubungqina bokubhaliswa obusuka kwiziko lemfundo elibhalisiweyo laseMzantsi Afrika
iinkcukacha malunga nendawo yokuhlala elungisiweyo
ubungqina beemali ezaneleyo zokuhlawula iimali zokufunda, ukulungiswa kunye nezinye iindleko
isatifiketi sokubamsulwa esiphuma emapoliseni ngokuphathelelene namazwe abekade ehlala kuwo kumathuba angaphezulu konyaka. Esi satifiketi kufuneka sithiwe thaca kwisithuba seenyanga ezilishumi elinesibini kwenziwe isicelo ukubangaba asifumaneki kwamsinyane
ikopi yetikiti lomoya eliyiritheni okanye isiqinisekiso sokubuyiselwa ekhaya esiluhlobo lwedipozithi elingana nendleko yetikiti lomoya eliya kwilizwe avela kulo okanye ahlala kulo, ukuba kuyimfuneko
incwadi kagqirha engqina ukuba umenzi-sicelo usempilweni entle.


Abenzi-zicelo abanakungena eMzantsi Afrika phambi kokuba izicelo zabo zivunywe.

Abenzi-zicelo abanezicelo ezivunyiweyo banikwa i-visa evumela ukuba bangena-ngene kaninzi.

Abantu abasephantsi kwabazali mabathi thaca iinkcukacha zomntu waseMzantsi Afrika oyakubangumntu obamelayo. Ezi nkcukacha mazithiwe thaca nencwadi evumayo, ubungqina obuvela kubazali bobabini bemvume yeli xesha kujongwe ukuba lihlalwe, okanye obuvela kumzali onguye yedwa ogcina umntwana ndawonye nobungqina bokugcinwa ngumzali omnye.

Entla

Umthetho osetyenziswayo



Immigration Act, 2002

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Iiveki ezisibhozo.

Entla

Iindleko

R425

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



, BI-159

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applyforatreatypermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipemethe yemvumelwano yincwadi enika abantu bangaphandle imvume yokungena eMzantsi Afrika ukuze bathabathe inxaxheba kwiinkqubo ekuvunyelwene ngazo nguMzantsi Afrika namazwe waba bantu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa ezi ncwadi zilandelayo:
Incwadi ephuma kwiqumrhu okanye kwiziko elibandakanyeka kwesi sivumelwano engqina uhlobo lwenkqubo. Le ncwadi iyakungqina isi sivumelwano ekuyakuqhutyelwa phantsi kwaso le nkqubo, ukuthabatha inxaxheba komenzi-sicelo kule nkqubo ixeliweyo kunye nohlobo lwemisebenzi umenzi-sicelo alindeleke ukuba ayenze phantsi kwesi sivumelwano.
Isatifiketi sokugabulwa esiphuma kumapolisa kuwo onke amazwe umenzi-sicelo nomlingane wakhe abake bahlala kuwo ukusukela kwiminyaka yobudala eli 18 kunye nezabo bonke abantwana abaxhomekeke kuye abaneminyaka yobudala eli 18 okanye nangaphezulu abayakubanaye ngelixa eseMzantsi Afrika.
Isithembiso esibhaliweyo esivela kumqashi, apho amkela uxanduva lweendleko ezayamene nokufuduswa komenzi-sicelo kunye nabo baxhomekeke kuye ukuba kuyimfuneko. Ukubangaba umqashi lisebe likarhulumente kwaye akanako ukuthi thaca esi sithembiso sibhaliweyo sixeliweyo, ilizwe elithumelayo lingathi thaca eso sithembiso egameni lalo mqashi.
Iincwadi eziphathelelene nobume bomtshato, ingxelo ebhaliweyo nefungelweyo yobulingane okanye abantwana abasaxhomekeke kubazali ngokwasemthethweni ukubangaba umenzi-sicelo uyakukhatshwa ngumlingane kunye nabantwana abaxhomekeke kubo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha lisisigxina.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applyforplantbreedersrights.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo samalungelo okumilisa izityalo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umbhalisi wamaLungelo abaMilisi beziTyalo unokuthatha uhlobo oluthile njengohlobo olutsha aze anikele ngamalungelo abamilisi bezityalo xa:
Izixhobo zokumilisa olo hlobo zingekathengiswa apha eMzantsi Afrika kwithuba elingaphaya konyaka.
Kwimeko yohlobo lomthi okanye umdiliya, apho izixhobo zokumilisa zingekafumaneki kwelinye ilizwe, kwezoshishino okanye kuluntu kwithuba elingaphaya kweminyaka emithandathu, okanye kwimeko yesityalo nasiphi na esinye, kwithuba elingaphaya kweminyaka emine.
kufuneka sahluke ngokucacileyo kuhlobo naluphi na olunye lomnombo ofanayo kufuneka sifane, kukuthi, zonke izityalo kulimo kufuneka zikhangeleke zifana yaye zibe neempawu ezifanayo kufuneka sizinze, kukuthi, kufuneka izityalo zohlobo oluthile, emva kokulinywa amatyeli aliqela, zisoloko zikhangeleka zifana nezityalo zentsusa kufuneka sibe negama elamkelekileyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Xa uhlobo lwesityalo lungabonakali kuluhlu, thumela isicelo ngokuphathelele kupapasho kwakunye nenkxaso ebhaliweyo kuMbhalisi wamLungelo abaMilisi beziTyalo.
Ukuba uhlobo lwesityalo lukhona kuluhlu, kufuneka kuthunyelwe izinto ezilandelayo:
ifomu yesicelo ezaliswe ngokupheleleyo technical questionnaire intlawulo emiselweyo yesicelo novavanyo imbewu okanye izixhobo zokumilisa ugunyaziso olubhaliweyo oluvela kumnini-sityalo, ukuba awusimilisanga, wasikhetha okanye waqhubela phambili udidi.
Bonakalisa ngendlela ecacileyo kuthotho lwemibuzo ukuba udidi olutsha kufuneka luthelekiswa neziphi ezinye iindidi ezaziwayo ukumisela ukuzibalula.
Ungenza isicelo sokhuselo lwethutyana lodidi. Oku kuxela ukuthi udidi lukhuselwe ngethuba lovavanyo. Kufuneka unikezele ngokuzibophelela okubhaliweyo ukuthi ungathengisi nayiphi na into yokumilisa yodidi okujoliswe kulo kude kube zonke iimvavanyo zigqityiwe yaye kunikelwe ngamalungelo abamilisi. Luyakhuthazwa ukhuselo lwethutyana ngokuphathelele kwizityalo apho iimvavanyo zithatha ixesha elingaphaya konyaka ukuze zigqitywe.
Kukho iintsuku ezimiselweyo ekufuneka kuthunyelwe ngazo amaxwebhu nezixhobo zokumilisa kuMbhalisi. Iinkcukacha zezi ntsuku, inani lezixhobo zokumilisa ekufuneka zithunyelwe nalapho kufuneka zithunyelwe khona, ziyafumaneka kuMbhalisi.
Xa uluhlu lodidi lukhona ngokuphathelele kolo hlobo olwenzelwa isicelo samalungelo abamilisi bezityalo, thumela izicelo ngaxeshanye ukulondoloza ixesha nemali.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokuhlola amalungelo abamilisi bezityalo ithatha ithuba lolimo elinye ubuncinane.
Entla
Iindleko
Isicelo semvume yelungelo lokumilisa izityalo: R1 300 inye
Intlawulo yovavanyo lwelungelo lokumilisa izityalo zeHlelo A : R2 200 inye
Intlawulo yovavanyo lwelungelo lokumilisa izityalo zeHlelo B : R3 000 inye
Intlawulo yovavanyo lwelungelo lokumilisa izityalo zeHlelo B : R2 600 inye
Impikiso yemvume yelungelo lokumilisa izityalo: R4 500 inye
Intlawulo yonyaka nonyaka yemvume yelungelo lokumilisa izityalo: R250 inye
Isicelo sokukhutshwa kwelayisensi ebophelelayo malunga nelungelo lommilisi wezityalo: R3 600 inye
Isicelo sokuguqula okanye ukufakelela kwigama elamkelweyo ngokuphathelele kudidi: R1 500 inye
Impikiso echasene nokwamkelwa okucetywayo kokuguqula okanye ukufakelela kwigama elamkelweyo ngokuphathelele kudidi: R650 inye
Isaziso sokurhoxisa ngokuzithandela ilungelo lommilisi wezityalo: Simahla
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Applyfortaxdirectivedirectors.2010-03-25.xh.txt</fn>

Isicelo sesikhokelo serhafu: intlawulo yomvuzo womqondisi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Umthetho osetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Iifom ezigcwaliswayo
Iinkcukacha zonxulumano

Inkcazelo

UMthetho weRhafu yeNgeniso-mali, wango 1962 , ulungiselela iimeko apho kungenziwa khona isicelo sesikhokelo serhafu.

Enye yezi meko kuxa intlawulo yomvuzo elindelekileyo yomqondisi kunyaka omiyo ingaphantsi kwaleyo ifunyenwe kunyaka odlulileyo kwaye iyakukhokelela kwintlawulo egqithileyo yerhafu ye-PAYE, nto leyo eyakudala inzima.

Xa inkampani ingekayiqulungqi intlawulo yomvuzo yonyaka ongaphambili wovavanyo, kufuneka icele i-ofisi yebhrentshi yendawo ye-South African Revenue Service iqulungqe ubungakanani bentlawulo ethathwa ngokuba ifunyenwe ngumqondisi.

Entla

Inkqubo emayilandelwe

Xa usenza isicelo sesikhokelo serhafu, qinisekisa ukuba imibandela yakho yerhafu ime kakuhle. I-SARS ayidli ngokusikhupha isikhokelo serhafu ukubangaba kukho iincwadi zokubuyisa zerhafu ongekazifaki okanye unemali ongekayihlawuli yerhafu.

Kufuneka kufakwe kwifom yesicelo le nkcazelo isisiseko ilandelayo:

Intlawulo yomvuzo egqityelwe ukufunyanwa (kubandakanywa izibonelelo ezisecaleni, umzekelo i50% yesibonelelo sohambo kodwa ingabandakanyi izixa zezambuku kunye neengeniso ezenziwe ngabaqondisi okanye abaqeshwa ngokuphathelelene namalungelo okufumana izibambiso ezithengisekayo.
Unyaka wovavanyo ekufunyenwe ngawo intlawulo yomvuzo.
Inani leenyanga ezigqityiweyo ekwagqityelwa ngazo ukufunyanwa intlawulo eyaziwayo yomvuzo.
Intlawulo yomvuzo eqikelelwayo okanye eyiyo nqo kunyaka omiyo. .
Isicelo masiqulathe izizathu zesikhokelo. Xhasa ezi zizathu ngeencwadi ezibandakanyekayo, umzekelo, iingxelo zemali zethutyana kunye nemizuzu yeentlanganiso ezibanjwe ngabaqondisi, ebonisa ukuba iintlawulo zemivuzo eyakuhlawulwa abaqondisi iyakubangaphantsi kwaleyo yonyaka wovavanyo ophelileyo.

Entla

Umthetho osetyenziswayo

Income Tax Act, 1962

Entla

Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo

Akukho xesha elisisigxina.

Entla

Iindleko

Le nkonzo ayihlawulelwa.

Entla

Iifom ezigcwaliswayo



Application for tax directive: Directors' remuneration, IRP3

Entla

Iinkcukacha zonxulumano


<fn>GOV-ZA.Applyfortaxdirectivefixedpercentage.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesikhokelo serhafu - ukuxhuzulwa ngepesenti esisigxina
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Esi sikhokelo sithunyelwa xa kwenziwe isicelo sokuba umvuzo womrhafi uxhuzulelwe irhafu ngepesenti esisigxina. Umqashi nguye ekufuneka athumele esi sicelo egameni lomqeshwa.
Izikhokelo azitshintsheleki, kwaye xa umqeshwa ethe watshintsha imo yakhe yengqesho, kufuneka kwenziwe isicelo esitsha. Ukubangaba usebenzela abaqashi abaninzi, yenza izicelo zezikhokelo ezohlukeneyo ngokomqashi ngamnye.
Kufuneka iikopi zeencwadi zengqesho, izivumelwano ezizikhontrakthi zenkonzo kunye neminye imiqulu ebandakanyekayo, ukuze kungqinisiswe iimeko nemigaqo yengqesho.
Isikhokelo sokuxhuzula irhafu ngepesenti esisigxina siyakukhutshelwa ixesha elithi ga kwiinyanga ezili 12, kwaye kufuneka sivuselelwe emva koko.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Qinisekisa ukuba imibandela yakho yerhafu ime kakuhle phambi kokuba wenze isicelo sesikhokelo serhafu. I-SARS ayidli ngokusikhupha isikhokelo serhafu ukubangaba kukho iincwadi zokubuyisa zerhafu ongekazibuyisi okanye kukho iintlawulo ongekazenzi.
Faka ezi zinto zilandelayo kwisicelo sakho sesikhokelo serhafu:
Faka le miqulu ilandelayo kwisicelo sakho:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Sakube sivunyiwe isicelo yi-SARS, kuyakuthunyelwa ubungqina kwisithuba seentsuku ezimbalwa. Kodwa ke, sona isikhokelo esigunyazisiweyo serhafu singathabatha ukuyakutsho kwiiveki ezine.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ApplytoundertakeCommercialFishing.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selungelo lokuloba kwakunye nepemithi yokulobela ukurhweba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ngaphezu koko, ukongeza kwipemithi yokuloba ngenjongo yokurhweba , uya kufuna ipemithi yokuthutha iintlanzi.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo selungelo lokuloba kuphela xa kukho isimemo esinokupapashwa kwiGazethi kaRhulumente .
Funda ngononophelo, qonda uze uqinisekise ukuba uyazanelisa iimfuneko zokwenza isicelo kwakunye nemiqathango.
Zalisa, usayine uze ungenise ifom kunye namaxwebhu axhasayo ayimfuneko angqinisisiweyo kwakunye nentlawulo emiselweyo engayi kubuyiswa kulo ndawo icaciswe lisebe okanye yi-ofisi yakwa- DEA&T ekufutshane kuwe.
Inkqubo yovavanyo iya kuqala emva komhla omisiweyo wokuvala kwizicelo ukuze iziphumo zibhengezwe ngembalelwano yi-DEA&T.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Udidi lwelungelo lokuloba:
Inkqubo yokusingathwa kwesicelo ingathatha inyanga enye ukuya kwezi-3 okanye ngaphezulu ngokuxhomekeke kumthamo wezicelo kunye/okanye ngexesha lonyaka lecandelo lokuloba .
Inkqubo yokusingathwa kwesicelo ingathatha inyanga enye ukuya kwezi-3 okanye ngaphezulu ngokuxhomekeke kumthamo wezicelo kunye/okanye ngexesha lonyaka lecandelo lokuloba .
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Apppermitoimportfishcommercialbasis.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemithi yokungenisa iintlanzi zamazwe angaphandle ngenjongo yokurhweba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukungenisa iintlanzi zamazwe angaphandle ngenjongo yokurhweba kuthetha ukuba wenza imisebenzi efana nokungenisa iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle ngenjongo yokurhweba ngazo. Ukuze ungenise iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle , kufuneka wenze isicelo sepemithi yokungenisa iintlanzi zamazwe angaphandle nesivunywa nguMphathiswa weMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho okanye umntu onegunya lokwenza oko . Akukho mntu uya kurhweba angenise iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle ngaphandle kwepemithi. Yenza isicelo sepemithi entsha yokungenisa iintlanzi zolwandle zamazwe angaphandle xa leyo ubunayo iphelelwe lixesha. Ukungaphumeleli ukubambelela kwimiqathango yepemithi kunganeziphumo zokunqunyanyiswa okanye ukurhoxiswa kwayo.
Akukho nonkala uhleliyo welizwe langaphandle unokungeniswa kweli lizwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Funda ifom yokwenza isicelo ngononophelo uze uqinisekise ukuba uyazanelisa iimfuneko nemiqathango.
Nikezela ngale ngcaciso ilandelayo:
iidilesi zendawo yokuhlala zabantu abathumela iintlanzi apha kwilizwe lokuzalwa amagama awaziwayo nangawenzululwazi eentlobo zeentlanzi ubungakanani beentlobo eziza kungeniswa zamazwe angaphandle.
Ngenisa isicelo sakho kunye nala maxwebhu alandelayo:
Iifom eziyintsusa mazithunyelwe ngeposi, kwaye ukungakwenzi oko, kuya kubangela ukuba ipemithi ingakhutshwa.
Intlawulo yokwenza isicelo eyi-R225 iyafuneka.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokwenza isicelo ingathatha iintsuku zokusebenza ezisi-7 okanye ngaphezulu ngokuxhomekeke ekufakweni kwesicelo ngokufanelekileyo.
Entla
Iindleko
Intlawulo yokwenza isicelo ye-R225 . Intlawulo ixhomekeke ekujongisisweni kwakhona kwaqho ngonyaka okanye ukuqinisekiswa nguMphathiswa weSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho okanye abanegunya lokwenza oko ngokusebenzisana noMphathiswa wezeMali .
Iinkcukacha zokubhankisha ukwenzela iNtlawulo yoKwenza isicelo sokuNgenisa iiNtlanzi:
Ikhowudi yesebe: 204109
Inombolo yesalathiso . Nceda uqhagamshelane neZiko laBenzelwa iiNkonzo ku-0861 123 626
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Approveanimalforcollectionofsemen.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo semvume yokuqokelela incindi yobudoda yenkunzi yenkomo, yehagu okanye eyehashe
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isilwanyana singavunyelwa ukuba ngumnikeli wempahla yofuzo xa ugqirha wezilwanyana engqina ukuba isilwanyana esinjalo samkelekile ngokuphathelele:
kwimo yempilo ngokubanzi ukungabinazo izifo kudidi lwencindi yobudoda kwiimpawu ezinye ezinokumiselwa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Khupha ifomu yesicelo kwi-inthanethi uze uzalise ifomu yesicelo ngokwahlukanisa oonombumba usebenzisa oonobumba abakhulu. Ifomu kananjalo ingacelwa kuMbhalisi wokuPhucula iziLwanyana.
Isicelo kufuneka senziwe ngegama leziko elibhalisiweyo apho isilwanyana siya kugcinwa khona.
Kufuneka isicelo sithunyelwe kumbutho ofanelekileyo wabazalisi.
Amaxwebhu alandelayo kufuneka akhaphe isicelo:
DNA/ isiqinisekiso sohlobo lwegazi iirekhodi zokusebenza kwesilwanyana intlawulo emiselweyo yesicelo.
Isicelo kufuneka siqinisekiswe ngugqirha wezilwanyana wangasese size singqinwe ngugqirha wezilwanyana osemthethweni.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Xa umbhalisi engavumi ukwamkela isicelo, umenzi wesicelo uya kwaziswa ngeleta malunga nesigqibo nezizathu ekusekelwe phezu kwazo.
Xa umbhalisi esamkela isicelo malunga nemvume yesilwanyana esichaphazelekayo esifana nesilwanyana esingumnikeli, kuya kukhutshwa isiqinisekiso semvume.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Appsetuplearnemp.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
I-learnership yindlela eyenye yokuqeqesha egxininisa kumava okwenza umsebenzi.
Ii-Learnerships zibandakanya ukufunda kwigumbi lokufundela, kwiziko loqeqesho okanye kwikholeji, kunye nokuqeqeshelwa emsebenzini nqo kwindawo yokusebenza.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Khangela umntu kwinkampani okanye kwiziko lakho akhokele abafundi kwaye abancede ngengxaki abangajongana nazo mhlawumbi kule nkampani yakho.
Khangela umntu wokuncedisa umfundi ngenxenye yezifundo zengqondo ze-learnership ngokukhetha umniki-nkonzo zoqeqesho. Lo mniki-nkonzo zoqeqesho kufuneka abe unikwe uqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa yi-SETA.
Abaqeshi bangakhetha abafundi kwalapha kubasebenzi babo okanye bangakhetha abantu abangaphangeliyo bangenele i-learnership. Ukubangaba abaqeshi bafuna abantu abangaphangeliyo kwii-learnerships, banganxulumana neziko lezabasebenzi elikufuphi kubo ukuze bafumane uluhlu lwamagama akhoyo abantu abangaphangeliyo. Akunyanzelekanga ukuba abaqeshi babaqeshe aba bafundi bangaphangeliyo emva kwee-learnership.
Abaqeshi, abaniki-nkonzo zoqeqesho kunye nabafundi kufuneka basayine isivumelwano se-learnership.
Akuba egqityiwe wonke la manyathelo, abaqeshi bangayiqhuba i-learnership.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Indleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Yenza isicelo kwiSebe leZabasebenzi
<fn>GOV-ZA.ArchivalRetrievalSystem.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokufumana inkcazelo kwiNkqubo yeLizwe esebenza ngoMatshini yokuKhupha iNkcazelo yeMiqulu neeNgxelo eziBalulekileyo zeMbali
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
I-NAAIRS incedisa abasebenzisi beendawo ezilondoloza imiqulu neengxelo ezibalulekileyo zembali bachaze kwaye babone ukuba ziphina izibhalo nezinto ezingqamene neemfuno zabo.
I-NAAIRS iqulathe kuphela inkcazelo malunga nezibhalo nezinto ezikwimiqulu neengxelo ezibalulekileyo zembali, hayi uqobo lwezibhalo nezinto zemiqulu.
Isininzi semiqulu neengxelo ezibalulekileyo ziingxelo zoluntu eziselugcinweni lweNdawo yeLizwe enguMthombo noVimba weMiqulu neeNgxelo eziBalulekileyo zeMbali , kunye neendawo zamaphondo eziyimithombo noovimba bemiqulu neengxelo ezibalulekileyo zembali. I-NAAIRS ikwafake iincwadi zelizwe zobhaliso lweengxelo ezingezizo ezoluntu eziselugcinweni lweendawo zabucala eziyimithombo noovimba bemiqulu neengxelo ezibalulekileyo zembali, ezingaphezulu kwama 40. Nangona nje ufikelelo loqobo kwimiqulu yeengxelo ezibalulekileyo zembali ingahlawulelwa, uluntu luyahlawuliswa ngokuvelisa iikopi zezi zibhalo neengxelo ukuze baphinde bazisebenzise; nokuba ziikopi zemifanekiso okanye zamaphepha. Nayo imipapasho iyathengiswa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Cela inkcazelo okanye iikopi ngolu hlobo:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iintsuku zokusebenza ezisixhenxe ukuze ubone ukuba ziphina izibhalo nezinto ezikwimiqulu neengxelo ezibalulekileyo zembali.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Arrangetopayoutstandingtaxesduetosars.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Xa uthe awukwazi ukuhlawula le mali ifunekayo ngalo mhla wokuhlawula uchaziweyo, ungacela ukwenza amalungiselelo okubeka omnye umhla wokuhlawula loo mali.
Amalungiselelo okubeka omnye umhla ngokuphathelelene nemali eyintsilelo kwi-akhawunti yakho, angaqwalaselwa uyakuyakuthi ga kwiinyanga ezintathu, kuxhomekeke kwizizathu zesicelo.
I-SARS iyakuqwalasela isicelo sakho kwaye yenze isigqibo sokugqibela kumalungiselelo okubeka omnye umhla wentlawulo. Nceda uqaphele ukuba i-SARS ingasala esi sicelo xa ibona njalo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Thumela izicelo zamalungiselelo okubeka omnye umhla wokuhlawula kwi-SARS ngale ndlela ilandelayo:
Sayina isivumelwano sokubeka omnye umhla wokuhlawula phambi kokuba la malungiselelo abhalwe kwiingxelo zakho zerhafu.
Ukuba uthe awaphumelela ukuhambisana nemiqathango yokuhlawula le mali kusafuneka uyihlawule njengoko kuxeliwe kwisivumelwano esisayinwe ne-SARS, amalungiselelo esivumelwano ayakupheliswa kwaye kuyakuqaliswa imigaqo yokulandela yesiqhelo ukuze kufunyanwe le mali iseleyo kusafuneka uyihlawule.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha liqingqwayo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Aticc.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili
Iinkqubo Zemicimbi Yezempilo
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Eli Ziko leNtshona Koloni Linikezela Ngoqeqesho ngoGawulayo, Ngolwazi Nangeengcebiso (iATTIC ngamafuphi) lelinye lamaziko angamashumi amabini anesine aze liSebe Lesizwe Lezempilo ukususela ngo-1989 ukuya kuma ngo-1995. i-ATTIC yaseNtshona Kapa yaphehlelelwa ngomhla wamashumi amabini anesithandathu kwinyanga yeKhala ngo-1989. Eyona njongo yayikukuqeqesha Abanikezeli Beenkonzo Zempilo ukuze babe nokuyixhobela intsholongwane yalo bhubhane unguGawulayo kweli Phondo. Njengoko licacisa igama, imisebenzi ye-ATTIC iquka Uqeqesho, Ukunikezela Ngolwazi kwakunye Noncedo Neengcebiso, ndawonye nokuvavanyelwa le ntsholongwane.
Njengengxenye kaRhulumente wePhondo leNtshona Kapa, iATTIC yaseNtshona Koloni ikhe yanoxanduva olukhulu lokujongana namaqhinga okuthintela intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo/izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye nesifo sephepha kweli Phondo. Ngaphezu kwabanikezeli ngeenkonzo zononophelo kwicandelo lezempilo, iATTIC le sele iqeqeshe, phakathi kwabanye, imibutho efana: neLifeline, iFAMSA, Abanonopheli Bezempilo Basemakhayeni abaphuma kwisibhedlele soMnqamlezo Obomvu, iNazareth House, iBeautiful Gate, kwakunye noninzi lweminye imibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente ndawonye nemibutho yasekuhlaleni.
i-ATICC le ixhobisa uluntu ngezakhono zokuthabatha oko lukufundileyo, ze iluncedise nasekuphumezeni le mfundo ibe ziinkonzo zokwenene kwiindawo oluhlala kuzo. Kwishumi elinesihlanu leminyaka edlulileyo, okokoko yathi yasekwa, iATTIC le sele iqeqeshe amawaka-waka abantu kweli phondo ekungoku nje banikezela ngoncedo nangeengcebiso, imfundo ngefuthe loontanga, unonophelo lokonga, unonophelo lwasekhaya, inkxaso kumsebenzi wentlalo-ntle kwakunye nenkxaso kwimpilo yengqondo kwiindawo abahlala kuzo.
Umbono Wethu i-ATICC le licandelwana leli Candelo lolawulo elijongana Noqeqesho kwicala Lentsholongwane kaGawulayo/likaGawulayo: iCandelo Leenkonzo Zempilo Zesithili ndawonye Neenkqubo, kwiSebe Lephondo Lezempilo. Umbono we-ATTIC kukuba eli ziko ibe lilo elikhokelayo ekuthinteleni ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo.
Sijonge Phi
Eyona njongo yethu kukuthintela ukusasazeka nokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo ze sinikezele nenkxaso kumaxhoba aphila nentsholongwane kaGawulayo. Oku kungazuzeka ngokuthi kuqeqeshwe Abasebenzi kwiCandelo Lononophelo Lwempilo ze futhi kunikezelwe ulwazi nezibonelelo kuluntu jikelele, kwanangokuthi kuncedwe kucetyiswe uluntu ngemigaqo eyiyo yokuziphatha.
Iinjongo Zethu
Kukusasaza iintsilathi ngelixa kunikezelwa noqeqesho olululo nolufanelekileyo;
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Bylawsshort_dl_xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
Lixesha lokuba kuthotyelwe imithetho akuvumelekanga ukuba kunkcenkceshelwe phakathi kwala maxesha
UBUSAZI NA UKUBA NGOKU ISIXEKO SINEMITHETHO KAMASIPALA EMIBINI EMITSHA ELAWULA UKUSETYENZISWA KWAMANZI?
UMthetho kaMasipala olawula ukusetyenziswa kwamanzi, amanzi amdaka kunye nomjelo ohambisa amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso nowabhengezwa ngomhla woku-1 Septemba 2006. Ngaphandle kokudityaniswa kwenyathelo elikumyinge we-10% wokongiwa kwamanzi ngokusisigxina kusetyenziswa amanye amanyathelo athintelayo naqulethwe kwishedyuli elawula imfuneko yamanzi, kukwakho nezinye izinto ezimbalwa ekuyimfuneko ukuba zithotyelwe nekunokwenzeka ukuba akunalwazi ngazo.
UMTHETHO KAMASIPALA OLAWULA UKUSETYENZISWA KWAMANZI
UMthetho kaMasipala olawula ukusetyenziswa kwamanzi uza kuqinisekisa ukuba amanzi aselwayo asetyenziswa ngentlonipho nangenkathalo, kukhuthazwa ukutshintshwa kwezimo zabantu ngaxeshanye kuqinisekiswa ukuba "ukonga amanzi yindlela yokuphila". Izithintelo zamanzi ngamanyathelo ethutyana ngenjongo yokuqinisekisa ukuba sinemithombo elungileyo neyaneleyo yonikezelo ngamanzi kuthi sonke ngamaxesha okunqongophala kwamanzi ngokumandla, kodwa imithetho kamasipala ngamanyathelo asigxina ebomini bethu, ngako oko kuyimfuneko ukuba sisonke sibe nolwazi ngoxanduva lwethu oluqulethwe kumaxwebhu emithetho kamasipala.
Akukho mntu unelungelo lokudlala ngamanzi, nokuba oko ukwenza kungokungakhathali okanye ngenjongo ngokuthi ayeke amanzi aphalale kwizixhobo ezifakiweyo zamanzi/kwiitephu; ayeke imibhobho okanye iitephu zamanzi zivuze; asebenzise izixhobo zeetephu ezingafakelwanga ngokuchanekileyo okanye ezineziphene; ayekele ukuphuphuma/ukuphalala kwamanzi ungakunqandi; ukusebenzisa amanzi ngendlela engeyiyo okanye uvumele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwamanzi ungakunqandi.
Kuyimfuneko ukuba wonke umsebenzi wokufakelwa kwezixhobo zamanzi kwenziwe ngumsebenzi otywina imibhobho yamanzi owufundeleyo nonamava kulo msebenzi, yaye luxanduva lomnini-propati ukuqinisekisa ukuba lo msebenzi wokufakelwa kwezixhobo zamanzi wenziwe ngumtywini wemibhobho owufundeleyo lo msebenzi yaye wenziwa ngokuthobela lo mthetho kamasipala.
Bonke abanini-propati nabasebenzisi-bamanzi kuyimfuneko ukuba bathobele imiqathango yokulondolozwa kakuhle kwamanzi neyokusebenzisa amanzi ngokuyimfuneko njengoko ichaziwe kwiShedyuli 2 yalo mthetho kamasipala.
IShedyuli yoLawulo lweMfuneko yaManzi
ISchedyuli 2 iqulethe iingongoma ezili-18. Nangona zonke ezi ngongoma zili-18 zibalulekile, apha kukhethwe ezona ziphambili, nezishunqulelweyo zaza zabhalwa kwakhona ukuze zilungele iimfuno zabasebenzisi bamanzi:
Xa unkcenkceshela igadi, ibala lemidlalo, ipaka okanye nayiphi na enye indawo enengca usebenzisa amanzi aselwayo, nceda ukwenze oku phambi kwentsimbi ye-10:00 okanye emva kwentsimbi ye-16:00 yaye kuyimfuneko ukuba imibhobho yokunkcenkceshela ifakelwe isixhobo esilawula ukusetyenziswa kwamanzi esifana nesifefezi
Imibhobho yokunkcekceshela esetyenziselwa ukuhlamba izithuthi, amaphenyane neenqwelo ezinophahla kuyimfuneko ukuba ifakelwe isixhobo esizivalekelayo
Imizi-mveliso erhweba ngokuhlamba izithuthi kuyimfuneko ukuba basebenzise kwakhona ubuncinane umyinge wama-50% amanzi asetyenzisiweyo kwimisebenzi yayo
Amanzi aselwayo akuvumelekanga ukuba asetyenziselwe ukufumisa intlabathi/isanti yokwakha nezinye izixhobo zokusebenza ngenjongo yokuyithintela ukuba ingaphephetheki
Umthamo wamanzi kumaqula agcina amanzi kwizindlu zangasese akuvumelekanga ukuba ube ngaphezu kwe-9.5 yeelitha
UMTHETHO KAMASIPALA OLAWULA AMANZI AMDAKA NEMISELE YAMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
Akuvumelekanga ukuba kulahlwe amanzi emvula kuthungelwano lwemijelo yamanzi
Akuvumelekanga ukulahlwa kwamayeza okubulala izitshabalalisi, amayeza okubulala izinambuzane, amayeza okubulala ukhula, i-oyili yezithuthi okanye yemifuno, i-asidi/isimuncu, iipeyinti, izinyibilikisi zezinto ezinokutsha (itramtreni, izicoci-peyinti, njalo, njalo) kuthungelwano lomjelo wamanzi okanye kumjelo wamanzi esitshi (amanzi emvula)
Kuvumelekile ukwenza amalungiselelo okulahlwa kwezi zinto zikhankanywe ngasentla ngokuthi uqhagamshelane neSebe elijongene noLawulo lweNkunkuma ePhathekayo kwiSixeko kule nombolo yomnxeba: 021 487 2911
Izicwangciso zokucocwa kwemijelo yamanzi evalekileyo zinokwenziwa liBhunga ngeendleko zomnini-propati.
Izicwangciso zokucocwa kwemijelo yamanzi evalekileyo ngenxa yeziphene okanye yokuvaleka kwimijelo kamsipala ehambisa amanzi amdaka kuya kwenziwa liBhunga ngaphandle kweendleko
<fn>GOV-ZA.C.95065.1.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > C > Ityala Neemali-mboleko &gt Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?

Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?



Xa kuthethwa ngetyala kubhekiswa kumalungiselelo apho uthenga izinto ze uzihlawule emva kokuba sele uzisebenzisa. Ngamaxesha amaninzi uyihlawula into ngezavenge ezitsala de kube lithuba elithile.

Imizekelo yetyala iquka:

* ii-akhawunti kwiivenkile (umzekelo, I-akhawunti kwivenkile yempahla)
* ii-akhawunti kwiivenkile ezinikezela ngeenkonzo (umzekelo, iakhawuntu kwagqirha)
* izivumelwano zokuqesha okanye izivumelwano zokuthenga uhlawule ngezavenge (umzekelo, apho uvuma ukuhlawulela into kwisithuba sexesha elithile, njengakwivenkile yefenitshala - ezi ke zazisakwaziwa njengezivumelwano zokuthenga ngetyala).

Usenakho nokulifumana ityala ngokuboleka ebhankini okanye kumatshonisa. Kule meko ke, unikwa imali-mboleko eziinkozo. Ulindeleke ukuba uyibuyise le mali ngexesha ekuvunyelwene ngalo. Ukwalindeleke ukuba uhlawule nenzala kule mali-mboleko.

Kubalulekile ke ukuqwalasela ukuba, xa uthenga ngetyala, ungahlawula ngaphezu kokuba ubunokuhlawula ukuba ubuzithenge wazihlawula ngoko nangoko izinto ozithengileyo:
* imali elixabiso laloo nto kunye nezinye nje iindleko
* iya kuba yimalini na iyonke
* imali yokuqala ekufuneka uyibekile njengentlawulo yokuqala iya kuba yimalini na
* ziya kuba yimalini na izavenge ekufuneka uzihlawule ngenyanga
* ungathabatha ixesha elingakanani na ukulihlawula eli tyala.



UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko

* Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
* Yintoni Isivumelwano Setyala?
* Yntoni Uncedo-mali Lwezinga Olusezantasi?
* Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
* Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
* Amabinzana Aluncedo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
* Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi (IBakala Lezxhobo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.C.95065.3.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Olu ncedo-mali ligama elibanzi nelisetyenziswa ukuchaza ukubolekisa ngemali kwizinga elisezantsi.
Ababolekisi Ababhalisiweyo
Ngeenkonzo, iingcebiso nolwazi, tyelela iwebsite yeMFRC. Ulwazi oya kulufumana luquka iinkcukacha :
ngamalungelo ukusebenza ngendlela engeyiyo ababolekisi ababhalisileyo nangezikhalazo.
Nombolo yomnxeba ingahlawulelwayo: 0860 100 406
Ababolekisi Abangabhalisanga
Ababolekisi kwizinga elisezantsi abangabhalisanga kwiMFRC, nabo baphantsi komthetho iUsury Act. Lo mthetho uthintela ababolekisi ekubeni batyabule ababoleki iinzala ezinkulu ngokugqithisileyo. La mazinga enzala nawo ahluka ngokwamaxesha yaye inzala esebenzayo ixhomekeke kumhla wokuphunyezwa kwesivumelwano sokubolekana imali. Okwangoku nje, aba babolekisi ananakho ukubiza inzala engaphezu kwamashumi amabini anesithsthu ekhulwini ngonyaka kwimali-mboleko engaphantsi kweshumi lamawaka eerandi, futhi bengenakho nokubiza inzala engaphezu kwamashumi amabini ekhulwini ngonyaka kwimali-mboleko engaphezu kweshumi lamawaka eerandi.
Ababolekisi abangabhalisanga baphantsi kolawulo lweSebe Leentengiso Noshishino futhi bangakuboleka imali efikelela kumashumi amahlanu amawaka eerandi. Isivumelwano sakho siya kuchaza ukuba le mali-mboleko kufuneka ugqibe nini na ukuyihlawula.
Ungasirhoxisa isibhambathiso semali-mboleko nombolekisi ongapbhalisanga kuphela ukuba wena naye navumelana ngoku ngaphambi kokuba utyikitye esi sivumelwano.
Amacebiso
Uneentsuku zokurhoxisa isibhambathiso semali-mboleko nombolekisi obhalisileyo, ukuba uthi ujike ingqondo.
Fumana isibhambathiso esibhalwe phantsi esichaza zonke iindleko namatyala***.
Ababolekisi kufuneka basebenzise iindlela zomthetho okulanda iimali zabo ababolekise ngazo. Umbolekisi akavumelekanga ukuba:
akucele ukugcina ikhadi lakho lebhanki afune ukugcina inombolo yakho yebhanki eyimfihlelo akucele ukuba ushiye iincwadana yakho yesazisi akucele ukuba ushiye ikhadi lakho lokundodlela inkxaso-mali ephuma kurhulumente akucele ukuba utyikitye iimpepha ezingabhalwanga nto asebenzise ubundlobongela xa efuna imali yakhe.
Akukho mbolekisi unokufuna imali ngokufakwa kwakho isicelo semali-mboleko, ngamanye amazwi, intlawulo yaxa utyikitya isivumelwano.
Musa ukulityikitya iphepha elithi "Imvume Yokugwetywa" xa uthabatha imali-mboleko.
Unelungelo lokucela iphetshana elichaza ukuba sele uhlawule malini futhi usatyala malini na nangaliphi na ixesha.
Kukwafuneka ufumane nekopi yakho yesibhambathiso kwiintsuku nje ezilishumi elinesine usityikityile eso sibhambathiso.
Akunskho ukuyisebenzisa inkxaso-mali ephuma kuRhulumente (umzekelo, umhlala-hantsi okanye inkxaso-mali yokunonotshelwa komntwana) njengesiqinisekiso sokuba uya kuyibuyisa loo mali-mboleko. Ababolekisi abavumelekanga ukuba bagcine ikhadi lakho lokufumana intlawulo yenkxaso-mali ephuma kurhulumente njengesiqinisekiso sokuba uya kuzihlawula iimali-mboleko zabo.
Ukuba ungumntu ofumana inkxaso-mali ephuma kurhulumente, kuya kufuneka uytikitye isibhengezo esithi ikhadi lakho lokufumana iintlawulo zenkxaso-mali ephuma kurhulumente uya kuligcina kwindawo ekhuselekileyo, (khadi elo likwabizwa njenge-Allpay Card) yaye akuyi kulinikezela kumbolekisi weemali-mboleko.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Isivumelwano Setyala?
Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Amabinzana Aluncedo
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.C.95065.5.5.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ityala Neemali-mboleko &gt Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Ukuba uthenga ngetyala, le venkile/lo mntu uthenga kuye uba ngumnini wezo zinto uzithengileyo de ube ugqibile ukuzihlawula zonke izavenge.
Ukuba le venkile ifuna ukukunyanzela ubuyise ezo zinto, oko kuya kuthetha ukuba kufuneka inikwe umyalelo wenkundla. Phambi kokuba ibe nokuwufumana lo myalelo, le venkile uyityalayo kufuneka ikuthumele incwadi yembalelwano eqinisekisiweyo ekuyalela ukuba usemva ngeentlawulo zezavenge futhi le mali ungekayihlawuli kufuneka ihlawulwe kwiintsuku ezingamashumi amathathu. Ukuba wawukhe wasemva kwixesha elingaphambili kwiintlawulo zakho ze wafumana incwadi yembalelwano ekunyanzelisa ukuba uhlawule, ze uphinde ube semva kwakhona, ivenkile oyityalayo iya kukuthumela incwadi yembalelwano ekunyanzelisa ukuba uhlawule izavenge zezo nyanga ungazihlawulanga kwiintsuku nje ezilishumi elinesine. Ukuba uyazidela ezi ncwadi ngokuthi ungahlawuli kwakhona, ivenkile leyo ke ingawufumana umyalelo wenkundla oyivumela ukuba ize kulanda impahla yayo kuwe.
Ukuba uthi ufumane umyalelo okunyanzelisa ukuba uye kuvela enkundleni, kuya kufuneka wenze isicelo esibhaliweyo kwinkundla, okanye ke ufake isigqibo esifungelwe esichasa esi sale venkile, apho ucacisa ukuba kutheni nje ungayihlawuli le mali (umzekelo, le venkile ingafaka ibango lemali engaphezu uyityala yona). Iimbambano ezinje ngokwesiqhelo zisonjululwa ngaphandle kokubekwa ityala, kodwa ke ukuba imbambano ithi ingasombululeki futhi nawe uzimisele ukuya kuzimela enkundleni, kufuneka ufake Isaziso Sesidingo Sokuzikhusela. Ukuba le mbambano iya ekubekweni ityala yaye akuzikhuseli okanye ukuba inkundla icinga ukuba akunazizathu zibambekayo, inkundla le ingakhupha umyalelo ovumela le venkile ukuba iya kulanda impahla yayo kuwe.
Umthunywa weNkundla nguye onoxanduva lokuthimba impahla. Eli gosa liya kukubonisa umyalelo wenkundla ze athathe aze kuyithimba. Ukuba umthunywa wenkundla unomyalelo wenkundla, wena (okanye nabani na osekhayeni lakho ngelo xesha) kufuneka umvumele angene endlwini apho enze ngokomyalelo lowo.
Ngamanye amaxesha, ivenkile le uyityalayo ayiyi kuyifuna impahla ze ikunike umyalelo wokuba uvele enkundleni ukuze ukhuphe imali yayo. Kule meko, le venkile kuya kufuneka icacise ukuba kutheni na ingenakuyamkela impahla eyakuthengisela yona.
Ingaba izavenge osele wazirhola uya kuzibuyiselwa na ukuba impahla leyo ithi yohluthwe? Ixabiso lale mpahla lisenokuba lehla okoko wathi wayithenga kuba ingasekho ntsha. Ngokuxhomekeka kwixabiso lempahla ethinjiweyo, ungayifumana imbuyekezo (ukuba ixabiso lale mpahla kunye nesixa osele wasihlawula zingaphezu kwesixa ubuyityala sona le venkile, uya kuthi unikwe imali eseleyo). Kodwa ke ukuba le mpahla inexabiso eliphantsi kunemali osatityala yona le venkile, wena usayityala imali le venkile.
Ukuba mntu wumbi (njengomthunywa wokunyanzelisa umntu ukuba ahlawule ivenkile okanye umntu othile) uthe wathunyelwa ukuba aye kubanga imali kuwe ze akaziphatha kakuhle xa esenza oku, ungafaka isikahalazo kwiBhunga Lwababuthi Bamatyala (bonke ababuthi bamatyala kufuneka babhalise kweli bhunga).
Nazi iinkcukacha zoqhagamshelwano zeBhunga Lababuthi Bamatyala:
Inombolo Yomnxeba: 012 804 9808
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Isivumelwano Setyala?
Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Amabinzana Aluncedo
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.C.95065.6.6.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > C > Ityala Neemali-mboleko &gt Amabinzana Aluncedo

Amabinzana Aluncedo



Ukuvalwa ematyaleni: Apha kuxa umntu enembali embi yamatyala yaye iivenkile zingasafuni kumvulela tyala litsha.

Isivumelwano Setyala: Esi ke sisivumelwano esibophelela ngokomthetho apho umboleki afumana impahla/imali ngoku ze avume ukuba uya kuyihlawula kwixesha elisezayo ekuvunyelwene ngalo.

iCredit Bureaux: Ezi ziinkampani zabucala eziqokelela iinkcukacha ngeembali ezintle nezimbi zentlawulo yamatyala zabantu neenkampani ze zizithengise ezi nkcukacha kwiivenkile okanye kubantu abathengisa ngetyala/ababolekisa ngemali.

Isixa-mali Onokuvunyelwa Usityale: Isixa semali onokuyisebenzisa sisixa semali iivenkile ezithengisa ngetyala ezinokumqingqela sona umntu okanye ishishini elithile. Ezi zixa zemali zinokuphinda ziqwalaselwe (oko ke kukuthi zinganyuswa okanye zehliswe).

Imbali Yetyala: Le ke yimbali yendlela yokuhlawula yomntu okanye yenkampani ethile, eqokelelwe ze yagcinwa yiCredit Bureau.

Inzala: Le ke yimali eyangezwa kwimali-mboleko, ebalwa ngokwepesenti yemali oyibolekileyo.

Ababolekisi Kwizinga Elisezantsi: Ezi ziinkampani okanye abantu ababolekisa ngeemali ezincinci kwabo banomdla wokuboleka.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili


UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko

* Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
* Yintoni Isivumelwano Setyala?
* Yntoni Uncedo-mali Lwezinga Olusezantasi?
* Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
* Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
* Amabinzana Aluncedo





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
* Ii-Ofisi Zeengcebiso Kubathengi (IBakala Lezxhobo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.CLO_ad_Gugs_Otc_08_Xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
IPROJEKTHI ENGAMABALA ASEMGANGATHWENI OLUNTU - YASEGUGULETU
Injongo yomsebenzi/yengqesho:
Eyona njongo iphambili yalo msebenzi kukuqinisekisa ukuba uluntu lasekuhlaleni lufumana ukuxhamla ngokufanelekileyo kule khontrakthi yolwakhiwo - ngokuthi luxhamle kwezemisebenzi/kwingqesho (ngokwabanezakhono, izakhono eziphakathi nabangenazo izakhono) nangokuxhamla kwiikhontrakthi eziphantsi kwezinye.
Umsebenzi ophambili oya kuthi wenziwe:
Uqhagamshelwano phakathi kweSixeko, uluntu nonokontraka.
Uxanduva lokubonelela ngekhonkco phakathi kwezibonelelo zasekuhlaleni nonokontraka.
Uxanduva lokugcina/lokulondoloza uvimba ongeenkcukacha zezibonelelo/imithombo yasekuhlaleni.
Asoloko egqithisa ulwazi kunokontraka nakwiSixeko malunga nemicimbi yoluntu kunye nezikhalazo/iingxaki eziya kuthi zibekho.
Ukunika ingxelo, rhoqo, ngenyanga kwiSixeko, nakwimibutho yoluntu ngokuphathelene nokubandakanyeka koluntu ngokujoliswe kwezoqeqesho nobume bezengqesho ngokulinganayo/ngokobulungisa.
Okufunekayo:
Kufuneka ubenakho ukunxibelelana/indlela eyamkelekileyo yokuthetha, ukufunda nokubhala ngesiXhosa nangesiNgesi.
Kufuneka uthembeke kwaye ubenenkathalo.
Kufuneka ubenolwazi oluphangaleleyo lommandla waseGuguletu.
Kufuneka kungokunje ube awuqeshwanga.
Kufuneka ube uzimisele ukusebenza phantsi kweemeko ezinzima.
Kufuneka ube unezakhono zokusombulula imbambano/impikiswano/ingxabano.
Kufuneka ubenezakhono zokuphuhlisa umbutho.
Ukuqinisekiswa kokufumaneka kwesicelo kuya kuthi kwenziwe ngokubhaliweyo kuphela kwaye izicelo ezingeniswe emva kokugqitha/kokudlula komhla omiselweyo wokungeniswa kwazo, azisayi kuqwalaselwa.
Umnxeba: 021 637 1333/7
Ifeksi: 021 637 1385
UMPHATHI WESIXEKO
<fn>GOV-ZA.CLO_ad_Nyanga_Oct_08_Xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
IPROJEKTHI ENGAMABALA ASEMGANGATHWENI OLUNTU - YASENYANGA
IProjekthi engamaBala aseMgangathweni oLuntu iya kuthi iqalise eNyanga. Isixeko saseKapa kungokunje sifuna ukuchonga amaGosa oQhagamshelwano noLuntu ukuze asebenze kule projekthi. Kufuneka kuqatshelwe ukuba amaGosa la oQhagamshelwano noLuntu aya kuthi aqeshwe ngunokontraka wezokwakha, ngokwesithuba sokuqhubekeka kwekhontrakthi yolwakhiwo/yokwakha kuphela.
Injongo yomsebenzi/yengqesho:
Eyona njongo iphambili yalo msebenzi kukuqinisekisa ukuba uluntu lasekuhlaleni lufumana ukuxhamla ngokufanelekileyo kule khontrakthi yolwakhiwo - ngokuthi luxhamle kwezemisebenzi/kwingqesho (ngokwabanezakhono, izakhono eziphakathi nabangenazo izakhono) nangokuxhamla kwiikhontrakthi eziphantsi kwezinye.
Umsebenzi ophambili oya kuthi wenziwe:
Uqhagamshelwano phakathi kweSixeko, uluntu nonokontraka.
Uxanduva lokubonelela ngekhonkco phakathi kwezibonelelo zasekuhlaleni nonokontraka.
Uxanduva lokugcina/lokulondoloza uvimba ongeenkcukacha zezibonelelo/imithombo yasekuhlaleni.
Asoloko egqithisa ulwazi kunokontraka nakwiSixeko malunga nemicimbi yoluntu kunye nezikhalazo/iingxaki eziya kuthi zibekho.
Ukunika ingxelo, rhoqo, ngenyanga kwiSixeko, nakwimibutho yoluntu ngokuphathelene nokubandakanyeka koluntu ngokujoliswe kwezoqeqesho nobume bezengqesho ngokulinganayo/ngokobulungisa.
Okufunekayo:
Kufuneka ubenakho ukunxibelelana/indlela eyamkelekileyo yokuthetha, ukufunda nokubhala ngesiXhosa nangesiNgesi.
Kufuneka uthembeke kwaye ubenenkathalo.
Kufuneka ubenolwazi oluphangaleleyo lommandla waseNyanga.
Kufuneka kungokunje ube awuqeshwanga.
Kufuneka ube uzimisele ukusebenza phantsi kweemeko ezinzima.
Kufuneka ube unezakhono zokusombulula imbambano/impikiswano/ingxabano.
Kufuneka ubenezakhono zokuphuhlisa umbutho.
Ukuqinisekiswa kokufumaneka kwesicelo kuya kuthi kwenziwe ngokubhaliweyo kuphela kwaye izicelo ezingeniswe emva kokugqitha/kokudlula komhla omiselweyo wokungeniswa kwazo, azisayi kuqwalaselwa.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana no:
Lusanda Ndumela
Umnxeba: 021 637 1339
Ifeksi: 021 633 0449
UMPHATHI WESIXEKO
<fn>GOV-ZA.Capegateway.gov.za.xho.copyright.copyright.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ilungelo Lobunini

ILUNGELO LOBUNINI




ILUNGELO LOBUNINI

UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika ubeka isinyanzeliso esilungileyo kumacandelo ombuso ukuba asasaze ulwazi olufunekayo eluntwini nolugcinwe ngumbuso kangangoko anakho kwanangeyona ndlela ingachithi mali:
* "Ulawulo apho uluntu lwazi onke amanyathelo karhulumente kufuneka lukhuthazwe ngokubonelela uluntu ngolwazi oluvela kwangexesha, olufumanekayo kwanoluchanekileyo." UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika s195(g)
* "Ukusetyenziswa kolwazi olululo, oluphuhlisa uqoqosho nolusebenzayo kufuneka kuphuhliswe." UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika s195(b).

Sikholelwa ekubeni eyona ndlela yokusasaza ulwazi olufunwa luluntu nolugcinwe ngumbuso ngeyona ndlela ingeyonkcitha-mali kukuvumela abanye abantu baphinde bavelise olo lwazi ngaphandle kokudleka ngezimali - futhi lukhutshwe luse lulo. Sithi ke ngoko sikholelwe ekubeni ukuvunyelwa simahla kodwa ke phantsi kwemiqathango yokunikezelwa kwamalungelo okuphinda kuvezwe olo lwazi kumaphepha akhuthaza intsebenziswano noluntu yiyo efunwa nguMgaqo-siseko.


IPHEPHA-MVUME LELUNGELO LOBUNINI


Zonke iimpepha eziphuma kwiCape Gateway ziphantsi kwemiqathango yamalungelo obunini bukarhulumente ngokwemigaqo yomthetho I-Copyright Act ka-1978. Akukho miqathango yamalungelo abunini kwi:

* Kwizibhalo ezisesikweni ezikumila kuyimigaqo, ezolawulo nezemithetho, kuquka neenguqulelo zazo ezisesikweni.
* Iintetho zezopolitiko
* Iintetho eziwiswe ngexesha leenkqubo zomthetho
* Iindaba zosuku, ezisisiqingatha nje solwazi lwamaphepha-ndaba

Unakho ukuphinda uvelise ezi zibhalo ngokukhululekileyo.

Ungaphinda uzivelise izibhalo ezinamalungelo obunini (ngaphandle kwezo zizezamanye amaqurhu) kule website ngeenjongo ezingenaminqweno yangeniso nangayiphi na indlela uzisasaze ngaphandle kokufumana imvume. Oku ke kuphantsi kwesidingo sokuba uphinde uvelise ezo zibhalo njengoko zinjalo, yaye zingekho kwindlela ethukayo, esengela phantsi okanye elahlekisayo.

Apho ushicilela okanye ukhuphele oku kubhaliweyo kubanye abantu kufuneka uchaze ukuba kuvela phi (kuquka ne-URL) kwanobume bako ngokwamalungelo oshicilelo nobunini.

Unakho nokuphinda uzivelise izibhalo ezinamalungelo obunini kule website ngeenjongo zokufumana ingeniso, kodwa ke kufuneka kuqala ucele ze ufumane imvume yokuzisebenzisa ngeenjongo zokufumana ingeniso.

Iphepha-mvume lokuphinda kuveliswe okubhaliweyo aliziquki izibhalo ezinamalungleo obunini kwiimpepha ezizezamanye amaqumrhu. Oku kuya kusoloko kubonakala ngolu phawu Â© luncanyathiselwe egameni lalowo unamalungelo obunini.) Kufuneka ufumane imvume yokuphinda uvelise lo nto ibhaliweyo kweloo qumrhu linamalungelo obunini.

Awunakuyisebenzisa imifanekiso okanye eminye imsebenzi yobuchule ebandakanywe kule website ngaphandle kwemvume kaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni.

Nceda uqhagamshelane ggrammer@pgwc.gov.za ngemibuzo enento yokwenza nokufikelela nakweziphi na iimvume ezichazwe kweli phepha-mvume.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uMeyi 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Capegateway.gov.za.xho.tenders.closed.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Iithenda > Iithenda Ezivaliweyo

IITHENDA EZIVALIWEYO




IITHENDA EZISAVULELIWEYO

IITHENDA EZIKHUTSHIWEYO

IITHENDA EZIVALIWEYO

IITHENDA EZIRHOXISIWEYO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IITHENDA

INDLELA YOKUFAKA ITHENDA

IMIGAQO-NKQUBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAZIKO EENGCEBISO

EZOQHAGAMSHELWANO



Fumana iithenda esele ZIVALIWE:


IBAKALA:

ZONKE------------------------------- ISIBONELELO: ------------------------------- Amachiza: Ezolimo/Amahlathi/Amaziko Ophando/Ukunonotshelwa Kwamanzi Amaplanga (none) Eziphangaleleyo Ezonyango Iimveliso Ezibolayo Iincwadi/Ukushicilela Iinkqubo Zekhompyutha Iinkqubo Zekhompyutha Iintsimbi Impahla Enxitywayo/Eyalukwayo Impahla Yendlu Indawo Yokuhlala, Ukuqeshiswa kwayo Isithuthi (zonke iindidi) Izixhobo Ezisebenza Ngombane Izixhobo Ze-ofisi: Amacebo Okonga Imicimbi Yabasebenzi Izixhobo Zekhompyutha Izixhobo Zokulungisa Umbane Izixhobo Zokuncedisa Ekubomameleni Nasekuboneni Izixhobo Zokwakha ------------------------------- UKUTHENGISWA KWEMPAHLA: ------------------------------- Eziphangaleleyo Ubugoxo Beentsimbi (none) ------------------------------- IINKONZO: ------------------------------- Ezeengcali Eziphangaleleyo eziSetyenziswayo (kuqukwa iiNkonzo zokuCoca nezoKhuseleko) Ezokulondolozwa Nokwakhiwa Kweendlela Ezombane Ezothutho Ukulondolozwa Kwezixhobo Zombane Nezokukhanda kwakunye Nokulungiswa Kwemibhobho Ukulungiswa Nokulondolozwa Kwezithuthi Ukwakha zokuKhanda


AMAGAMA APHAMBILI:




IKHUTSHWA phakathi kwe:

eyoMqungueyoMdumbaeyoKwindlauTshazimpunziuCanzibeeyeSilimelaeyeKhalaeyeThuphaeyoMsintsieyeDwarhaeyeNkangaeyoMnga 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009


Kwakunye:

eyoMqungueyoMdumbaeyoKwindlauTshazimpunziuCanzibeeyeSilimelaeyeKhalaeyeThuphaeyoMsintsieyeDwarhaeyeNkangaeyoMnga 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009







Okanye, ukuba uyayazi inombolo yethenda evaliweyo oyikhangelayo:



INOMBOLO YETHENDA:









Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Certificateofacceptabilityforhandlingandtransporti.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesatifiketi sokwamkeleka ekubeni uthuthe okanye uphathe ukutya
Inkcazelo
Nawuphi na umntu onqwenela ukubanendawo yokutya okanye ukuthutha ukutya kufanele abenesatifiketi sokwamkeleka. Esi satifiketi sikhutshwa emva kokuba abahloli abaphuma koogunyaziwe bendawo beyihlolile le ndawo okanye esi sithuthi.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezeMpilo
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo semvume okanye sesatifiketi sokuthutha okanye sokuphatha ukutya kugunyaziwe wendawo ohlala kuyo.
Lungisa indawo efanelekileyo esetyenziselwa kuphela ukuphatha ukutya okanye isithuthi esisetyenziselwa kuphela ukuthutha ukutya.
Gcina isithuthi okanye indawo icocekile ngamaxesha onke, ukuze uqinisekise ukuba ukutya okuthuthwayo okanye okuphathwayo akungcoliswa ziimpukane, ukungcola, ubunyhukunyhuku, ubumdaka okanye nayiphi na enye into engcolisayo.
Isithuthi okanye indawo iya kuhlolwa ngabahloli abaphuma kugunyaziwe wendawo ohlala kuyo ukuze ivumeleke ukuba ithuthe okanye iphathe ukutya.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Umgangatho ofikelelwayo uxhomekeka kubahloli abaphuma kugunyaziwe wendawo ohlala kuyo.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa, kodwa oogunyaziwe bendawo ohlala kuyo bangabiza intlawulo ethile.
<fn>GOV-ZA.Certificateofacceptabilityformilkhandlingnadtransp.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesatifiketi sokwamkeleka kokuphathwa nokuthuthwa kobisi
Inkcazelo
Iishedi ekusengelwa kuzo ziindawo ezisetyenziselwa ukukhutshwa nokuphathwa kobisi ngokucocekileyo nangokunempilo. Isicelo sesatifiketi sokwamkeleka kweshedi yokusengela kufuneka sifakwe ngencwadi ebhaliweyo. Esi sicelo kufuneka sibandakanye inkcazelo exelwe apha ngezantsi.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezeMpilo
Inkqubo emayilandelwe
Thumela isicelo esibhaliweyo kugunyaziwe wendawo kummandla apho ikhoyo okanye izakwakhiwa khona ishedi yokusengela.
Nika le nkcazelo ilandelayo:
Igama lakho , idilesi kunye nenombolo yomnxeba
Inkcazo yegama lendawo
Isicwangciso sesiza ekuboniswe kuso umntla, ndawonye nazo zonke izakhiwo ezisecaleni nezikumda wale ndawo, kunye nento ezisetyenziselwa yona.
Umzobo obonisa uyilo lwale ndawo ngokweqondo lokulinganisa le 1:100 kuwo wonke amaziko eshedi yokusengela, abandakanya isicwangciso somgangatho, imbonakaliso ngokwamacandelo kunye nokunyuka okuthe nkqo.
Zilungiselele ukunika nayiphi na inkcazelo engacelwa ngugunyaziwe wendawo.
Umhloli ophuma kugunyaziwe wendawo uhlola le ndawo ineshedi ngokupheleleyo. Umhloli uthumela ingxelo kunye nesiphakamiso kugunyaziwe wendawo.
Kukhutshwa isatifiketi sokwamkeleka ukubangaba ingxelo yomhloli ithetha kakuhle ngale shedi.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Isicelo sesatifiketi sokwamkeleka kweshedi yokusengela. Elifom lifumaneka kugunyaziwe wendawo okanye kwiSebe lezeMpilo.
<fn>GOV-ZA.Certificatetoremoveimportedliquor.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesiqinisekiso sokuhambisa isiselo esinxilisayo esingeniswe elizweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umngenisi elizweni uswela isiqinisekiso sokuhambisa iimveliso zeziselo ezinxilisayo ezisezibhotileni ukusuka ezibukweni lokungena ukuza kuthengiswa apha eMzantsi Afrika. Umngenisi wezinto elizweni uswela isiqinisekiso ngokubhekiselele kumnthwalo ngamnye.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Khulula umthwalo wesiselo esinxilisayo ezibukweni lokungena xeshikweni umhloli weSebe lezoLimo ekhangele.
Nika umhloli isicelo sesiqinisekiso sokuhambisa.
Zalisa ifomu yesicelo ehlukileyo malunga nemveliso nganye ehlukileyo ngokweziqulatho, isakhiwo, ileyibhile, igama loshishino okanye ubukhulu bebhotile kwiimveliso ezinye zeziselo ezinxilisayo ezisemthwalweni.
Isicelo kufuneka sikhatshwe zizinto ezilandelayo:
iziqinisekiso zentsusa, zobudala beminyaka, isakhiwo nohlobo ezikhutshwe ngumbutho osemthethweni welizwe lentsusa.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Alikho ixesha elibekiweyo malunga nale nkonzo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Changegeographicalnames.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokutshintsha amagama kuVimba weNkcazelo weBhunga laseMzantsi Afrika laMagama oBume boMhlaba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Amagama obume bomhlaba ngamagama eembonakalo zomhlaba ezizezendalo okanye ezenziwe ngabantu zaze zaqhelaniswa nendawo. Ezi mbonakalo zomhlaba zingabanabantu abahlala kuzo okanye zingabinabantu abahlala kuzo.
Amagama obume bomhlaba awela phantsi kolawulo loorhulumente beendawo zabahlali abandakanya izitalato, izakhiwo zoomasipala kunye namabala ezikwere, iipaki zeendawo zabahlali kunye neendawo zamangcwaba, kunye nezakhiwo ezinobunikazi babucala. Amagama obume bomhlaba awela phantsi komsebenzi worhulumente welizwe abandakanya iidolophu, imimandla yeedolophu ezinkulu, iindawo ekuhleli kuzo abantu, iiposi, izikhululo, izikhululo zeenqwelomoya, amazibuko eenqanawa kunye neendlela ezinkulu neziphakamileyo, ndawonye nezakheko zomhlaba zendalo ezifana neentaba, imisinga, imilambo, amagolonxa, iincam, iziqithi, iindawo ekugwantye kuzo amanzi emigxobhozo kunye neepaki zelizwe.
Ngubani ongenza isicelo sokuvunywa kwegama: Onke amasebe karhulumente, oorhulumente bamaphondo, oogunyaziwe beendawo zabahlali, iNkonzo yePosi yaseMzantsi Afrika, abaphuhlisi beepropati okanye naliphina iqumrhu okanye umntu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Fumana iifom zesicelo kwiBhunga laseMzantsi Afrika laMagama oBume boMhlaba okanye kwibhunga lephondo okulo lamagama obume bomhlaba.
Hambisa ifom ikunye nale nkcazelo ilandelayo:
ilwimi ekuvela kulo eli gama imvelaphi kunye nentsingiselo yeli gama, ukubangaba uyayazi imbonakalo yeli gama lipoposhwayo, umzekelo, iposi okanye isikhululo soololiwe isithili esiphantsi kwegunya loomantyi kunye nephondo ekulo le ndawo le mbonakalo ikude kangakanani kwidolophu ekufuphi okanye kummandla okufuphi wegunya loomantyi, kwaye imi ngakweliphi icala lale dolophu nalo mmandla wegunya loomantyi.
Biza igama lalo mntu wenze isiphakamiso segama elitsha.
Hambisa ifom yesicelo kuGunyaziwe weMveli okanye kuGunyaziwe weNdawo yaBahlali ukuze isayinwe okanye igximfizwe isitampu esigunyazisiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kukho ixesha lokulinda leenyanga ezintathu nangaphezulu.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Commercialbroadcastinglicence.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo seLayisensi yeNkonzo yoSasazo loRhwebo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Nawuphi na umntu ojonge ukunika inkonzo yosasazo lorhwebo kufuneka abeneLayisensi yoRhwebo yoSasazo lweZandi .
Nawuphi na umntu ojonge ukunika inkonzo yosasazo lorhwebo kufuneka ahambisane noluhlu lweenkqubo njengoko kuchaziwe kwiSimemo seZicelo ekuthiwa yi-Invitation to Apply , seLayisensi yoRhwebo yoSasazo lweZandi, esipapashwa ngokusemthethweni kwiGazethi kaRhulumente. Olu luhlu lweenkqubo ludla ngokuba namacandelo amathandathu, angala alandelayo:
IiMeko neMiqathango ngokubanzi: inkqubo emayilandelwe
UBume beNkampani okanye beTim yaBantu abasebenza ngeSicelo: Ubume basemthethweni bomenzi-sicelo
UkuMiswa kweeNkqubo: INani eliQingqiweyo lemiba eQulathiweyo yeNdawo; Ulwimi; IiNkqubo ezikhutshwa eMoyeni
Iimfuneko zobuchwepheshe.
Ifom yesicelo kunye nemimandla yeendawo ezipoposhwayo ziyinxenye yeGazethi kaRhulumente ekhutshelwa isimemo esingqalileyo sezicelo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Izicelo ezingazaliswanga ngokupheleleyo ziya kuphindiselwa kumenzi-sicelo kwaye akuyi kwamkelwa xanduva lonyibelo okanye ukonakalelwa okwenzekileyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukukhutshwa kwelayisensi kungathabatha iinyanga ezi- 6 ukuya kwezili- 12.
Entla
Iindleko
R 30 000 intlawulo yesicelo engabuyiswayo.
R 2 500 eyimfuneko ukuze kukhutshwe ilayisensi emva kokuba inikiwe.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Communitysoundbroadcasting.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi yenkonzo yabahlali yosasazo lwezandi: ixesha leminyaka emine
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ILayisensi yoSasazo lwaBahlali ifezekisa iimfuno zosasazo zabahlali kwithuba lexesha eliphelela kwiminyaka emine. Iyavuseleleka, kodwa kufuneka wenze isicelo sokuvuselela ilayisensi kungelothuba elingaphantsi kweenyanga ezintandathu, kwaye zingadlulanga iinyanga ezintathu phambi komhla wokuphelelwa kwale unayo ilayisensi. Ivuseleleka kuphela xangaba umntu onelayisensi uhambisene nemiqathango exelwe ngugunyaziwe weelayisensi. Ilayisensi inikwa abahlali abaziseka njengenkampani yeCandelo 21, iQumrhu leNtembeko, iqumrhu lombutho wokuzithandela okanye nawuphina umbutho ovunyiweyo ngokwasemthethweni ongajonganga kwenza nzuzo. Iinjongo zeLayisensi yoSasazo lwaBahlali yeminyaka emine kukufezekisa ezi zinto zilandelayo:
ukuphakamisa ilungelo lokunxibelelana nenkululeko yokuvakalisa izimvo ivumela ukunaba nokwanda kweshishini losasazo ukubandakanya abahlali ngokuneentshukumo, njengabavelisi, oomanejala kunye nabaphulaphuli nababukeli kwinkqubo yonxibelelano ukubalilizwi labahlali inika ubunkqubo obubonisa iminqweno neemfuno ezizodwa zabahlali, ezibandakanya iimfuno zenkcubeko, zolwimi, zenkonzo yobutyalike kunye neemfuno ngokweenkcukacha ezithile zabantu abahlala kuloo ndawo.
ILayisensi yoSasazo lwaBahlali yeminyaka emine inganikwa kula macandelo alandelayo:
Inkonzo yosasazo lwezandi
Le layisensi isebenziseka iminyaka emine.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
I-ICASA iyakukhupha isimemo sezicelo zenkonzo yabahlali yosasazo lwezandi kwaye inike amazinga okushukuma kwamaza kwimimandla eyahlukeneyo. Njengomenzi-sicelo welayisensi, kufanele wenze ezi zinto zilandelayo:
Useke itim yabantu abasebenza ngesicelo ukuze le tim ithabathe uxanduva lwenkqubo yesicelo kwaye ibengumenzi-sicelo egameni labahlali.
Uqinisekise ukuba le tim yenza ezi zinto zilandelayo:
iqokelela iisignitsha kubahlali ibhala isicwangciso seshishini iphembelela ukonyulwa kwamalungu eBhodi ngenkqubo yedemokhrasi ibeka indawo eyakuba sisiza sokusasazela nokukhupha amaza omoya.
Ucele inkonzo yosasazo kunye nefom yesicelo sokuhambisa iintshukumiso zemitha yosasazo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo singathabatha iinyanga ezi 3 ukuya kwezi 4.
Entla
Iindleko
R250 yokukhutshwa kwelayisensi emva kokuba inikiwe.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Companysharecapital.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa inkampani enobutyebi bezinto kunye neemali zezabelo
Inkcazelo
Njengoko inkqubo yokubhalisa inkampani enobutyebi bezinto kunye neemali zezabelo inzima, kwenziwa isiphakamiso sokuba abenzi-zicelo basebenzise iinkonzo zamagqwetha.
UMqulu oBhaliweyo kunye neMimiselo yenkampani kufuneka ziqulunqwe kwaye zilungelelaniselwe ukufanelana nenkampani enobutyebi bezinto kunye neemali zezabelo kwaye ziqinisekiswe ligosa loluntu elinegunya lasemthethweni lokungqina imiqulu neengxelo ezifungelweyo, kwaye elingumnntu oqeqeshiweyo ngokwasemthethweni. Inkampani yoluntu ingasebenzisa uLuhlu A kwifom yesicelo ngokupheleleyo okanye iyilungelelanise neemeko zayo, xa ngaba nje ihambisana nomThetho weeNkampani . Inkampani yabucala ingasebenzisa uLuhlu B kwifom yesicelo ngokupheleleyo okanye iyilungelelanise neemeko zayo, xa ngaba nje ihambisana nomThetho weeNkampani.
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa ezi fom zesicelo zilandelayo:
Yenza isicelo sokubeka igama ngokuhambisa i-CM5 - Isicelo sokubeka igama. Le fom iyafumaneka kwiSebe lezoRhwebo naMashishini.
Zalisa i-CM29 - Imiba equlathwe yirejista equlathe iinkcukacha zabalawuli kunye namagosa. Le fom iyafumaneka kwiSebe lezoRhwebo naMashishini.
Nika igqwetha incwadi egunyazisiweyo yamandla egqwetha, echaza ukuba ulinika igunya lokuba likumele.
Iinkampani ezibhalisa ngemali eyinkunzi kukwafuneka zikhuphe le miqulu ilandelayo:
CM1: Isatifiketi sokuseka inkampani ngokwasemthethweni
Lo ngumqulu osayinwa kwaye ugximfizwe isitampu nguMphathi woBhaliso lweeNkampani xa sele yonke imiqulu ehamba nesicelo ijongiwe kwaze kwagqitywa ngayo.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezintlanu ukuze kubhaliswe inkampani enobutyebi bezinto kunye neemali zezabelo.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Consenttoadoption.2010-03-25.xh.txt</fn>
Imvume kunye nokurhoxiswa kwemvume yomzali okanye yomlondolozi, yokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni
Inkcazelo
Imvume ekuthiwa yi-consent yimvume ebhaliweyo enikwa abazali abayakubangabazali abamkele umntwana wabangowabo ngokusemthethweni. Imvume inganikwa ngabazali, ngumlondolozi okanye ngumntwana. Umntwana anganika mvume yokuba amkelwe abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethwnei ukubangaba uneminyaka yobudala elishumi okanye nangaphezulu. Ngaphandle kokubekela ecaleni imimiselo yawo nawuphina omnye umthetho, umzali onike imvume yokuba umntwana wakhe amkelwe abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, unelungelo lokuyirhoxisa loo mvume kwisithuba sexesha elifikelela kwiintsuku ezingama 60 emva kokuba imvume inikiwe. Inkundla yabantwana ayinakukhupha umyalelo phambi kokuba ithuba leentsuku ezingama 60 liphele.
Iimeko apho imvume yokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni ingafuneki khona
Abazali bomntwana babhubhile kwaye akukho mlondolozi utyunjiweyo ukuze alondoloze umntwana.
Umzali akakwazi ukunika imvume ngenxa yengulo yengqondo;
umbalekile umntwana kwaye akaziwa apho akhoyo;
uhlasele umntwana ngokomzimba, ngokwasengqondweni okanye ngokwesonto, uphethe umntwana kakubi okanye umxhaphazile, okanye uvumele ukuba ahlaselwe, aphathwe kakubi okanye axhatshazwe;
ubangele okanye uncedisile ekuhendweni, ekuthwalweni okanye ekusetyenzisweni kakubi komntwana ngokwesonto, okanye ubangele, okanye uncedise umntwana ekubeni enze izinto ezimdaka;
womntwana ozelwe ngaphandle kobume bomtshato akaphumelelanga ukuvuma ukuba ungutata womntwana, okanye, kungekho sizathu sivakalayo, zange azalisekise uxanduva lwakhe lobuzali malunga nalo mntwana;
ungutata womntwana owazalwa ngaphandle kobume bomtshato kwaye owaveliswa kubudlelwane bobulo nomama womntwana;
ungutata womntwana owazalelwa ngaphandle kobume bomtshato, kwaye yena wafunyaniswa enetyala lesenzo sokudlwengula okanye sokuhlasela umama womntwana; okanye emva kokuqondisisa kwenkundla yabantwana ekulandeleni isityholo sikamama womntwana, ufunyaniswe ukuba wamdlwengula umama womntwana: Kodwa ke kuyakufuneka ukuba eso sigqibo singabi kukufunyaniswa kwetyala lesenzo sobugebenga bokudlwengula okanye bokuhlasela; okanye owomntwana owazalelwa ngaphandle kobume bomtshato akaphumelelanga ukusabela, kwisithuba seentsuku ezili 14, kwisaziso asikhutshelweyo njengoko kujongiwe apha ngezantsi.
Isaziso sokuvuma ukwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni
Ukubangaba ngumzali omnye kuphela onike imvume, kwaye omnye lo umzali akafumaneki ukuze anike imvume okanye akukho mfuneko yokuba anike imvume, umkomishinari uyakungqina ubukho baloo mvume kwaye anike isaziso komnye lo umzali kwisithuba seentsuku ezili 14. Esi saziso sichazela umzali ukuba imvume inikiwe kwaye simnika ithuba lokuba naye anike imvume okanye ayibambe eyakhe imvume; okanye anike izizathu zokuba kutheni kufanele kufunyanwe imvume yakhe kwaye ingakhatyelwa ecaleni; okanye enze isicelo sokwamkela umntwana abengowakhe ngokusemthethweni ukubangaba ungutata wendalo kwaye umntwana wazalelwa ngaphandle kobume bomtshato.
Ukubangaba umama womntwana owazalelwa ngaphandle kobume bomtshato uluvumile ulungiso lweenkcukacha zokubhaliswa kokuzalwa komntwana wakhe, utata womntwana uyakwaziswa. Kuyakufuneka ke enze izilungiso eziyimfuneko kwisithuba seentsuku ezili 14 zokufunyanwa kwesaziso.
Ukubangaba umama womntwana zange azivume izilungiso zeenkcukacha zobhaliso lokuzalwa komntwana wakhe, umntu ofuna ukuzivuma ukuba ungutata womntwana kufuneka enze isicelo kwinkundla yabantwana ebandakanyekayo ukuze afumane umyalelo obhengezayo ongqina ukuba ungutata womntwana kwaye imfuneko yemvume kamama womntwana ayidingeki.
Isaziso esisuka kutata wendalo womntwana owazalwa ngaphandle kobume bomtshato sifuneka kuphela xangaba utata uvumile, ngencwadi ebhaliweyo ukuba ungutata womntwana; kwaye ukubangaba uzifakile iinkcukacha zakhe kubhaliso lokuzalwa komntwana kwaye uyaqinisekisa ukuba iinkcukacha zichanekile ngamaxesha onke; okanye umama womntwana, ngexesha lokunika imvume yakhe, ungqinile, ngencwadi ebhaliweyo ukuba utata womntwana uvumile ukuba ungutata womntwana; kwaye uzichazile ukuba ungubani na yaye uphi na; okanye unontlalontle uhambisa ingxelo engqina ukuba ngubani na utata womntwana kwaye uphina, kumkomishinari ongqine ubukho bemvume kamama womntwana, okanye kwinkundla yabantwana apho kwenziwe khona isicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni. Le ngxelo kufuneka ihanjiswe kwisithuba seentsuku ezingama 60 emva kokuba umama womntwana enike imvume yakhe, okanye nangasiphina isigaba phambi kokuba inkundla yabantwana ikhuphe umyalelo wokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni.
Umzali onike imvume kwaye ofuna ukucima imvume yomnye umzali kufuneka axelele umkomishinari kwakube kungqinwe ubukho bemvume yakhe.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
Inkqubo emayilandelwe
Ukunika imvume
Imvume kufuneka inikwe ngencwadi ebhaliweyo. Ukubangaba inikwe eMzantsi Afrika, umntu okanye abantu abanika imvume kufuneka bayisayine phambi komkomishinari wentlalontle yomntwana, oyakuthi ke angqine ubukho bale mvume.
Imvume enikwe ngaphandle kwaseMzantsi Afrika kufuneka isayinwe phambi kwegosa kwaye ingqinwe ubukho bayo ligosa, elisebenza kwiziko laseMzantsi Afrika lozakuzo okanye lobumeli-lizwe, okanye yijaji, umantyi, usobulungisa woxolo okanye igosa loluntu lelizwe elibandakanyekayo.
Ukurhoxisa imvume
Imvume kufuneka irhoxiswe ngencwadi ebhaliweyo. Ukubangaba ungumzali okanye umlondolozi womntwana, gcwalisa iFom 12A, ethi, Ukurhoxiswa kwemvume yokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, ngumzali okanye umlondolozi womntwana phambi kwakhe nawuphina umkomishinari, naninina kwisithuba seentsuku ezingama 60 emva kokunika loo mvume.
Xa ngaba imvume ingarhoxiselwa kwisithili esingesiso eso kwakunikelwe kuso imvume okanye kweso kuyakubanjelwa kuso indibano yokumamela izimvo ngesicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, umkomishinari, kwangoko uyakwazisa inkundla ebandakanyekayo kunye nonontlalontle obandakanyekayo okanye onesiqinisekiso sokuvunywa njengonontlalontle ukubangaba kuyaziwa ukuba iyakubanjelwa phina indibano yokumamela izimvo ngesicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni; okanye uyakwazisa umkomishinari ongqine ubukho bemvume ukubangaba akwaziwa ukuba iyakubanjelwa kweyiphina inkundla indibano yokumamela izimvo ngesicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni.
Kwangoko, umkomishinari uyakuchaza inkundla ekuyakubanjelwa kuyo indibano yokumamela izimvo ngesicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, kwaye azise inkundla kunye nonontlalontle obandakanyekayo okanye onesiqinisekiso sokuvunywa njengonontlalontle malunga noko kurhoxiswa.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha elithatyathwayo lokuqhubekiswa kwesicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, lixhomekeke kubunzima benyewe.
Phambi kokuba umkomishinari angqine ubukho bemvume, kufuneka axelele umntu onika imvume ongeziphumo zasemthethweni zokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni;
oukuba, kwimeko yemvume yomzali, lo mzali ubandakanyekayo angayirhoxisa imvume ngencwadi ebhaliweyo kwiFom 12A, phambi kwakhe nawuphina umkomishinari, naninina kwisithuba seentsuku ezingama 60 emva kokuba enike loo mvume;
oukuba, kwimeko yemvume yomntwana, lo mntwana ubandakanyekayo angayirhoxisa imvume ngencwadi ebhaliweyo kwiFom 13A, phambi kwakhe nawuphina umkomishinari naninina phambi kokuba inkundla yabantwana ikhuphe umyalelo wokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni; kwaye oukuba, lo mntu ubandakanyekayo angabikho xa kuqwalaselwa isicelo sokwamkelwa komntwana abengowomnye umntu okanye abantu ngokusemthethweni, ngaphandle kokuba inkundla, ngokubona kwayo, imnika imvume yokubakhona, ngokubona kwayo, kuba inembono yokuba ubukho bakhe buyakuba lolona ncedo lungcono emntwaneni.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Uluhlu lweenkundla zikamantyi
<fn>GOV-ZA.Consularandagencyservicesinsouthafricaandabroad.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iinkonzo zikaxakeka:
Uncedo kucwangciso lokubuyisa abemi baseMzantsi Afrika abakumazwe aphesheya ngexesha loqulukubhode wezopolitiko, intlekele ebangelwa yindalo okanye ngabantu.
Isibonelelo malunga noncedo olungelolwezimali kusenzelwa ukubuyiselwa elizweni lokuzalwa? Kunye noqwalaselo lonyango okanye lwemisebenzi olufuneka ngokungxamisekileyo.
Uncedo kwiintsapho ngokuququzelela ukuthunyelwa kwemali kumalungu eentsapho axakanisekileyo.
Ukunikwa kweenkonzo zenkxaso kwaneengcebiso kwimiba yabantu abenziwe izibambiso okanye ukuxhwilwa.
Ubume besiganeko nokhuseleko lwamagosa bunganempembelelo ekukwazini kwethu kuphendula.
Ukuvalelwa ngaphandle kokubekwa ityala:
Ukuqhagamshelana neentsapho zabantu ababanjiweyo okanye abaseluvalelweni bengabekwanga tyala phesheya ukuba oko kuceliwe ngulowo ubanjiweo okanye useluvalelweni.
Ukuququzelela ukuthunyelwa kwemali kumabanjwa aphesheya, ngeli xa kuqatshelwe imithetho nemiqathango yalo rhulumente ugunyazisa ukubanjwa kwanemithetho yoVimba weBhanki yeloMzantsi Afrika malunga nokuthunyelwa kweemali kwelaphesheya.
Ukuququzelela ukuthunyelwa kweeleta namayeza kubemmi beloMzantsi Afrika abaseluvalelweni phesheya. Oku kuxhomekeke kwizibonelelo nemirhumo ekhoyo yeSebe lemiCimbi yezangaPhandle kunye nokuthotyelwa kwemithetho nemiqathango yelizwe elibambileyo. Le mirhumo ingaphuculwa kumaxesha ngamaxesha.
Iinkonzo zezomthetho nokusayina okugunyazisiweyo:
Ukuququzelela ukuhanjiswa kwamaxwebu asemthethweni kubamangalelwa abaphesheya ngokwemigaqo yenkundla.
Ukuququzelela izicelo zokunikezelwa komntu kurhulumente wangaphandle, iileta ezicela uncedo lwenkundla kwilizwe langaphandle, ukukhutshwa kweesamani okanye iimpepha eziya kumntu okwilizwe langaphandle kwanobungqina kwikhomishini ngokwemigaqo yenkundla.
Ukuqhagamshela iileta nezitampu ezimisa ngokusemthethweni ziqinisekiso zogunyaziso kumaxwebhu kawonke-wonke asemthethweni.
Ukunika uncedo olungelolwemali kumaxhoba olwaphulo-mthetho.
Ukunika ingcebiso, isikhokelo nenkxaso kumzaliokanye umntu okhulisa umntwana ongengowakhe, ngokusebenzisana neOfisi yeGqwetha leNkundla loSapho kwiimeko zokubiwa kwabantwana baseMzantsi Afrika bathunyelwe kumazwe angaphandle. Apho kukho ubungqina bokuba impilo nokhuseleko lomtwana lusemngciphekweni, lo mba uthathwa njengongxamisekileyo.
Ukunikisa ngoluhlu lwamagqwetha engingqi.
Ezinye iinkonzo:
Ukunceda ukubuyisa iincwadi zokundwendwela ezilahlekileyo, ezibiweyo, ezonakeleyo okanye eziphelelwe lixesha kumazwe angaphandle .
Ukubonelela ngemali-mboleko eqingqiweyo nengxamisekileyo .
Ukwazisa izizalwane xa kuthe kwakho ukusweleka, ingulo okanye ukwenzakala okuxhalabisayo kwabemmi beloMzantsi Afrika. Kuya kunikwa uncedo olungelolwamali kwanengcebiso malunga nemizimba yabeloMzantsi Afrika abaswelekele kumazwe aphesheya.
Ukucela abasemagunyeni bengingqi ukuba baphande ngokufa okukrokrisayo kwanolwaphulo-mthetho olwenziwa kubantu beloMzantsi Afrika.
Ukunika isikhokelo nengcebiso malunga nokuthatha ukhulise abantwana njengabakho ngokusebenzisa iSebe loPhuhliso lwezeNtlalo-ntle.
Ukuqwalasela izicelo zolwazi okanye iinzame zokugqithisela lowo ufuna ingcaciso kumntu onolwazi olufanelekileyo.
Zeziphi iinkonzo ezinganikwayo ngamagosa abangabaMmeli-lizwe?
ukuqinisekisa ukukhululwa entolongweni ukungenelela kwiinkqubo zeenkundla kumazwe angaphandle ukunika iingcebiso zasemthethweni ukungenelela okanye ukusungula iinkqubo zenkundla ukucela abasemagunyeni bengingqi ukuba banike impatho ekhethekileyo kwabaseMzantsi Afrika ukuphanda ngolwaphulo-mthetho okanye ukufa ukufumana ingxelo yolwaphulo-mthetho endaweni yakho intlawulo yokutshiswa kwababhuhileyo, imingcwabo okanye ukubuyiselwa kwemizimba eMzantsi Afrika.
ukuthatha umntwana obiweyo ukunyanzelisa isivumelwano saseMzantsi Afrka sokuthathela kuwe ukhulise umntwana phesheya okanye ukunyanzelisa ilizwe ukuba lithathe isigqibo ngomba wokuthathela kuwe umntwana intlawulo yehotele, yezomthetho, yezonyango okanye yamanye amatyala intlawulo yenkcitho yohambo ukuqwalasela umsebenzi owenziwe ziiarhente zohambo, zeenqwelo-moya, zeebhanki, njalo-njalo ukufumana indawo yokuhlala, umsebenzi okanye imvume yokufumana umsebenzi egameni lakho ukugcina izinto ezizezakho okanye ukukhangela izinto ezilahlekileyo ukwamkela imbalelwano eyiyeyakho ukunika umhlala-phantsi nezibonelelo zokhuseleko lwezentlalo ukunceda ngokwasemthethweni abemmi abanobuzwe ngambini kwilizwe lobuzwe babo besibini.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Qhagamshelana noMmeli woMzanti Afrika okufuphi nawe okanye iCandelo lomLawuli oyiNtloko: Iinkonzo zabaMmeli-lizwe kwiSebe lemiCimbi yezangaPhandle ePitoli. Ifomu esemthethweni ingacelwa, kuxhomekeke kuhlobo lwenkonzo olufunwayo. Ukuba kukho amathandabuzo, funa ingcaciso ngokuthi utsale umnxeba kuqala.
Iinkonzo zabaMmeli-lizwe zisebenza iiyure ezingama-24 ngemini, iintsuku ezisixhenxe ngeveki. Ngeempela-veki nasemva kwexesha lomsebenzi, uncedo lufumaneka ngokusebenzisana neGumbi lemiSebenzi leSebe ePitoli.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
<fn>GOV-ZA.Copyright.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ilungelo Lobunini
ILUNGELO LOBUNINI
ILUNGELO LOBUNINI
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika ubeka isinyanzeliso esilungileyo kumacandelo ombuso ukuba asasaze ulwazi olufunekayo eluntwini nolugcinwe ngumbuso kangangoko anakho kwanangeyona ndlela ingachithi mali:
Ulawulo apho uluntu lwazi onke amanyathelo karhulumente kufuneka lukhuthazwe ngokubonelela uluntu ngolwazi oluvela kwangexesha, olufumanekayo kwanoluchanekileyo." UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika s195(g)
Ukusetyenziswa kolwazi olululo, oluphuhlisa uqoqosho nolusebenzayo kufuneka kuphuhliswe." UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika s195(b).
Sikholelwa ekubeni eyona ndlela yokusasaza ulwazi olufunwa luluntu nolugcinwe ngumbuso ngeyona ndlela ingeyonkcitha-mali kukuvumela abanye abantu baphinde bavelise olo lwazi ngaphandle kokudleka ngezimali - futhi lukhutshwe luse lulo. Sithi ke ngoko sikholelwe ekubeni ukuvunyelwa simahla kodwa ke phantsi kwemiqathango yokunikezelwa kwamalungelo okuphinda kuvezwe olo lwazi kumaphepha akhuthaza intsebenziswano noluntu yiyo efunwa nguMgaqo-siseko.
IPHEPHA-MVUME LELUNGELO LOBUNINI
Kwizibhalo ezisesikweni ezikumila kuyimigaqo, ezolawulo nezemithetho, kuquka neenguqulelo zazo ezisesikweni.
Iintetho zezopolitiko
Iintetho eziwiswe ngexesha leenkqubo zomthetho
Iindaba zosuku, ezisisiqingatha nje solwazi lwamaphepha-ndaba
Unakho ukuphinda uvelise ezi zibhalo ngokukhululekileyo.
Ungaphinda uzivelise izibhalo ezinamalungelo obunini (ngaphandle kwezo zizezamanye amaqurhu) kule website ngeenjongo ezingenaminqweno yangeniso nangayiphi na indlela uzisasaze ngaphandle kokufumana imvume. Oku ke kuphantsi kwesidingo sokuba uphinde uvelise ezo zibhalo njengoko zinjalo, yaye zingekho kwindlela ethukayo, esengela phantsi okanye elahlekisayo.
Apho ushicilela okanye ukhuphele oku kubhaliweyo kubanye abantu kufuneka uchaze ukuba kuvela phi (kuquka ne-URL) kwanobume bako ngokwamalungelo oshicilelo nobunini.
Unakho nokuphinda uzivelise izibhalo ezinamalungelo obunini kule website ngeenjongo zokufumana ingeniso, kodwa ke kufuneka kuqala ucele ze ufumane imvume yokuzisebenzisa ngeenjongo zokufumana ingeniso.
Iphepha-mvume lokuphinda kuveliswe okubhaliweyo aliziquki izibhalo ezinamalungleo obunini kwiimpepha ezizezamanye amaqumrhu. Oku kuya kusoloko kubonakala ngolu phawu Â© luncanyathiselwe egameni lalowo unamalungelo obunini. Kufuneka ufumane imvume yokuphinda uvelise lo nto ibhaliweyo kweloo qumrhu linamalungelo obunini.
Awunakuyisebenzisa imifanekiso okanye eminye imsebenzi yobuchule ebandakanywe kule website ngaphandle kwemvume kaRhulumente wePhondo leNtshona Koloni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.CrimeStop0860010111.2010-03-25.xh.txt</fn>
Amaziko okunqanda ubugebenga e 08600 10 111
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Amaziko okuNqanda uBugebenga abizwa ngokuba zii-Crime Stop luluhlu lwamaziko ekutsalelwa kuwo umnxeba ajongene nokuqokelela inkcazelo kuluntu malunga nezigebenga nezenzo zazo. Uluntu luncediswa ngamagosa asebenza kula maziko okutsalela umnxeba aqeqeshwe kakuhle kudliwano-ndlebe oluphandayo. Oku kulungiselela ukuba ukwazi ukuxelela iNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika ebizwa ngokuba yi-South African Police Services ngezenzo
Qaphela: oku kwenziwa kuphela ngemvume yakho.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Inkcazelo esebenzisekayo inxulumaniswa nenombolo yekhowudi oyinikiweyo.
I-Crime Stop iyakugqithisela inkcazelo kwicandelo lophando elifanelekileyo ukuze liphande, kwaye le nkcazelo iyakukhatshwa sisicelo sokuba kunikwe ingxelo yokuqala kwisithuba seeyure ezingama 24 kunye nesiphumo kwamsinyane kangangoko kunokwenzeka.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
I-Crime Stop iyakugqithisela inkcazelo enikiweyo kwicandelo lophando elifanelekileyo ukuze liphande, kwaye le nkcazelo iyakukhatshwa sisicelo sokuba kunikwe ingxelo yokuqala kwisithuba seeyure ezingama 24 kunye nesiphumo sophando kwamsinyane kangangoko kunokwenzeka.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Customarylawmarriages.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukutshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
UMthetho weMitshato yeSiko leSiqhelo wabangumthetho ngomhla we 15 Novemba 2000. Ukubangaba wawukumtshato owawukhona nowawusebenziseka phantsi komthetho wesiko lesiqhelo phambi kwalo mhla, umtshato wakho uyavunywa phantsi kwalo mthetho mtsha. Lo mthetho ukwayivuma imitshato engenelwe emva kwalo mhla, kwaye uchaza imigaqo ekufuneka ilandelwe ngabantu abatshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo ukuze imitshato yabo ivunywe.
Umtshato wesiko lesiqhelo uyavunywa ukubangaba abantu abatshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo bahambisene nezi mfuneko zilandelayo:
Bobabini aba bantu batshatayo kufuneka babengaphezulu kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala
Bobabini kufuneka bavume ukutshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo
Umtshato kufuneka kuthetha-thethwane ngawo, kuvuyiswane ngawo kwaye ungenelwe ngokuhambisana nomthetho wesiko lesiqhelo
Ilobola ayingomba oyimfuneko ukuze umtshato wesiko lesiqhelo usebenziseke
Qaphela ukuba le mitshato kudala ivunywa phantsi komthetho wesiko lesiqhelo.
Ndiwubhalisa nini umtshato wam?
Ukubangaba watshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo phambi komhla we 15 Novemba 2000, umtshato wakho kufanele ubhaliswe kwiSebe lezeKhaya. Ukubangaba watshata emva kokuba umthetho uwisiwe, kufanele ubhalise umtshato wakho kwisithuba seenyanga ezintathu emva komtshato.
IMitshato yeSiko leSiqhelo kunye nenkqubo yokuDityanelwa kweMpahla neZinto kunye naMatyala
Yonke imitshato yesiko lesiqhelo engenelwe emva kokuqalisa kokusebenza koMthetho, ikwinkqubo yokudityanelwa kwempahla nezinto kunye namatyala. Oku kuthetha ukuba umyeni nenkosikazi yakhe bahlulelana ngokulinganayo kwizinto abanazo, imali kunye nempahla, kwaye ikwathetha ukuba bahlulelana ngawo wonke amatyala. Ukubangaba aba bantu babini bangathanda ukuba umtshato wabo ubengaphandle kwenkqubo yokudityanelwa kwempahla nezinto kunye namatyala, kuyakufuneka bangenele isivumelwano sekhontrakthi yokuba umntu ngamnye agcine izinto ezizezakhe, phambi kokuba batshate. Ukubangaba bafuna ukutshintsha emva kokuba sele betshatile, kuyakufuneka benze isicelo kwiNkundla ePhakamileyo.
Phantsi koMthetho weMitshato yeSiko leSiqhelo , inkosikazi inelungelo elilinganayo kunye nobume obulinganayo nomyeni wayo bokwenza isigqibo ngomakwenzeke kwimpahla nezinto zabo. Ngoku inkosikazi yesiko lesiqhelo inamandla okungenela isivumelwano sekhontrakthi ngaphandle kokuncediswa ngumyeni wayo.
Ndenza njani xangaba umyeni wam ufuna ukutshata omnye umfazi?
Umyeni kufuneka angenele isivumelwano esibhaliweyo/ikhontrakthi ebhaliweyo eyakuchaza ukuba kuyakwenzeka ntoni na empahleni nakwizinto, kwaye ke futhi umyeni kufuneka enze isicelo enkundleni sokuba ivume ikhontrakthi ebhaliweyo. Inkundla kufanele iqinisekise ukuba zonke iimfuno zempahla nezinto zabo bonke abafazi, ziyakhuselwa.
Senza njani xangaba sifuna ukungenela umtshato wentlalo yoluntu emva kokutshata phantsi komthetho wesiko lesiqhelo?
Ukubangaba umyeni akanabafazi abangabanye, ungatshata phantsi komthetho wentlalo yoluntu ndawonye naphantsi komthetho wesiko lesiqhelo . Kodwa ke, akukho namnye phakathi kwenu oyakubanako ukungenela imitshato yesiko lesiqhelo naye nabanina omnye ngelilixa nitshate phantsi komthetho wentlalo yoluntu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Umyeni okanye inkosikazi, angabhalisa umtshato kwiSebe lezeKhaya elikufuphi kuye. Kulicebo elihle ukuba bobabini abalingane bayokubhalisa umtshato bebobabini ukuze ubhaliso lukhawuleze. Kodwa ke, ukubangaba omnye umlingane uyala, ungabhalisa ngokwakho uze ke uphathe ubungqina obuyimfuneko.
Phatha incwadi yakho yesazisi , uze ugcwalise iFom A, ethi: Isicelo sobhaliso lomtshato wesiko lesiqhelo/ukubuzisa ngobukho bomtshato wesiko lesiqhelo , ekufuna ukuba unike le nkcazelo ilandelayo:
iinombolo ze-ID, amagama kunye nemihla yokuzalwa yomyeni nenkosikazi amagama wabazali bomyeni kunye nabenkosikazi kunye negama lenkokeli yemveli okanye amagama eenkokeli zemveli iinkcukacha zesivumelwano selobola/magadi, kunye nabantu ababini abangamangqina omtshato incwadi esuka kwinkokeli yemveli okanye incwadi ebhaliweyo nefungelweyo
Ifom kufuneka ingqinwe kwaye isayinwe phambi:
kwegosa elibhalisayo, okanye umntu ochongelwe ukwenza lo msebenzi, ochongelwe wona nguMqondisi-Jikelele ukuze enze imisebenzi ngokwale migqaliselo.
Isicelo kufuneka sifakwe kwigosa elibhalisayo okanye kumntu ochongelwe ukwenza loo msebenzi, ekufuneka yena akunike incwadi evuma ukufunyanwa kwesicelo ngokweFom B, ethi: Ukuvuma ukufunyanwa kwesicelo sobhaliso lomtshato wesiko lesiqhelo
Igosa lobhaliso okanye umntu ochongelwe ukwenza lo msebenzi uyakusa isicelo kwi-ofisi yengingqi okanye yesithili ekufuphi yeSebe ukuze sifakwe kwincwadi yobhaliso lwenani neenkcukacha zabantu.
Uyakunikwa isatifiketi sobhaliso okanye iFom C, ethi: Isatifiketi somtshato wesiko lesiqhelo .
Gcina isatifiketi kwindawo ekhuselekileyo kuba sibalulekile.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi esifinyeziweyo sikhutshwa kwangoko.
Isatifiketi esingafinyezwanga sithabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisixhenxe.
Igosa elibhalisayo liyakukuxelela ukubangaba liyala ukubhalisa umtshato wesiko lesiqhelo njengoko kucwangcisiwe, kwaye liyakuchaza izizathu zokwala.
Entla
Iindleko
Ezi mali zilandelayo zihlawulwa kwiSebe lezeKhaya :
Ikopi engumphindwa wesatifiketi somtshato wesiko lesiqhelo R11
Ukufunisa kunye nokuveliswa kwencwadi yokubhalisa umtshato wesiko lesiqhelo okanye kwayo nayiphina imiqulu yokuxhasa ngokuphathelelene nencwadi yokubhalisa: R53
Ngaphandle kokuba ke ukubangaba ifunelwa iinjongo ezigunyazisiweyo liziko loRhulumente, ayihlawulelwa:
Ukukhutshwa kwesicatshulwa esithile kwincwadi yokubhalisa umtshato wesiko lesiqhelo: R53
Abalingane bahlawula iR11 kumntu ochongelwe ukwenza lo msebenzi, ngokuphathelelene nesicelo sobhaliso lomtshato wesiko lesiqhelo esifakwe kulo mntu ochongiweyo.
Nceda ubhekise kubantu ekunxulunyanwa nabo kwiSebe lezeKhaya ukuze uqonde ngeendleko ezibandakanyekayo.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.DISASTER_MANAGEMENT_XHOSA.2010-03-25.xh.txt</fn>
Zikhusele emlilweni
Cwangcisa kwangaphambili
Xa kusitsha...
Hlala ugcine ibhakethi lamanzi nelesanti.
Zama ukuyicima imililo emincinane ngaphambi kokuba inwenwe. Kodwa musa ukuzifaka engozini.
KUYATsHa
Vusa abantu abangaphakathi kwesakhiwo ukuba baphume ngaphandle.
Khasa ngaphantsi komsi ukubaleka umlilo.
Indlu nganye kufuneka ukuba ibe neendawo zokuphuma ezingaphezulu kwisinye, ukulungiselela xa kunokuthi kutshe
Gcina iimatshisi, izinto zokulumeka, iparafini kunye nezinto eziyityhefu endaweni ekhuselekileyo nekude ebantwaneni abancinane. Sebenzisa isiciko esikhuselekileyo ebantwaneni kwiibhotie zeparafini.
Abantwana abaninzi batsha kakubi kunyaka ngamnye. Thatha ingqalelo engaphezulu ukugcina abantwana abancinane bekhuselekile.
Beka izitovu endaweni ethe tyaba - kude nomoya kunye nezinto ezinokutsha. Imililo kunye nezitovu akufuneki zishiywe zinganyamekelwanga.
Irhasi nombane
YIMA!
Nceda abantu ukuba baphume.
Hlala ngaphandle.
Biza iinkonzo ezingxamisekileyo ku-107, ufumane uncedo ngokukhawuleza!
PHUMA
Umbane: Cima umbane ngaphambi kokuba ucime umlilo wombane
Irhasi: Sebenza ngokukhawuleza. Qala ngoku-cima irhasi uze emva koko usebenzise isiciko okanye ilaphu elimanzi ukucima amadangatye. Ukuba akukwazi ukuyicima irhasi phuma uhlale ngaphandle.
Gcina iindlela zivulekile ukuze inqwelo yabacimi mlilo ifike ngokukhawuleza emlilweni.
Gcina imibhobho yamanzi asetye-nziswa xa kusitsha isekuhleni ukuze abacimi mlilo babe nokufumana amanzi okucima umlilo.
Ukubiza uncedo
Yazi kwaye uyibhale inombolo yeenkomzo ezingxamisekileyo kwaye fundisa abantwana indlela yokutsalela ku-107 xa kukho imeko engxamisekileyo. Xa utsala umnxeba, nika idilesi enye ngokupheleleyo. Kwakunye nendawo ekufutshane nal apho kutsha khona onokucacisa ngayo (ivenkile okanye isikolo) ukuze abacimi mlilo babe nokukufumana ngokukhawuleza.
Ngazo zonke iinkonzo ezingxamisekileyo
Cima onke amakhandlela kunye nezibane ngaphambi kokuba ulale okanye umke kwikhaya lakho. Kuyingozi ukutshaya ebhedini.
Isixeko saseKapa : Iinkonzo zoMlilo neziNgxamisekileyo : Ukhuseleko loMlilo noBomi
Umnxeba: 703 3184
Ukuba indlu yakho ligwantye amanzi ...
Khusela impilo yakho
Amanzi okhukuliseko amdaka angalugulisa usapho lwakho
Akunyanzelekanga ukuba ude uhlale kwiholo loluntu ukuze ube unelungelo lokufumana uncedo. Ungahlala kubahlobo okanye kwizizalwane. Ukuba akunandawo yokuhlala ungahlaliswa kwiholo loluntu. Ukuba kufuneka ulishiye ikhaya, qinisekisa ukuba izinto zakho ezixabisekileyo zikhuselekile.
Cwangcisa kwangaphambili
Ihlobo
Lumkela izinto ezibukhali ezisemanzini.
Hlamba izandla zakho ngesepha namanzi acocekileyo ngaphambi kokuba usebenze ngokutya.
Ubusika
Nceda abahlobo nosapho - banike indawo yokuhlala ukuba indawo yakho ayikhukulisekanga.
Yakha kumhlaba ophakamileyo - kuyingozi ukwakha kumathafa anamanzi okanye kumadama amanzi esitishi.
Khusela ikhaya lakho
Phakamisa umgangatho wakho ube phezulu kunomhlaba.
Yenza imifolo yokuhambisa amanzi asuke kwisiza sakho uze ugcine imisele yamanzi esitishi ivulelekile.
Ngazo zonke iinkonzo ezingxamisekileyo
Lumkisa abanye abantu ngeendawo ekulula ukuba zibe nezikhukula.
<fn>GOV-ZA.DeathofsouthAfricancitizensabroad.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukusweleka kwabemi baseMzantsi Afrika phesheya
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ISebe lemiCimbi yezangaPhandle, lisebenzisana nabammeli balo abaphesheya, linika uncedo lweendlela zokwenza neengcebiso kwizizalwane zabemmi beloMzantsi Afrika abaswelekela phesheya.
Ziintoni ezikhoyo ezinokunceda izizalwane zabemi baseMzantsi Afrika abaswelekileyo?
Abameli beloMzantsi Afrika baya kunceda izizalwane ukufumana uluhlu lwamaxabiso ukuze bakwazi ukuthatha isigqibo esisekelwe kulwazi.
Ukuba usebenzisa umngcwabi, kubalulekile ukuqaphela ukuba iinkonzo zabo zifanele ukuhlawulelwa.
Esi senzo siyohluka ngokwamazwe ngamazwe, kwaye oku kuya kuba neempembelelo kule nkqubo. UMmeli weloMzantsi Afrika okanye iSebe lemiCimbi yezangaPhandle liya kunika isikhokelo.
Indlela 1: Ukubuyiselwa komzimba eMzantsi Afrika
Xa umzimba ubuyiswa, kukho imigaqo engqongqo yokuwuhambisa njengoko kuyalelwe liSebe lezeMpilo. Ukulungiswa komzimba neendleko zokuwuhambisa kwenza oku kube yeyona ndlela ixabisa phezulu kakhulu.
Phambi kokuba uthathe isigqibo, kufuneka isizalwane sifumane uluhlu lwamaxabiso kubangcwabi abakwilizwe langaphandle, ngaphandle kokuba umfi ebeneinshorensi. Ummeli weloMzatsi Afrika anganceda kulo mba.
Indlela 2: Ukutshiswa komzimba nokubuyiselwa kothuthu eMzantsi Afrika
Isizalwane singakhetha ukutshiswa nokubuyiswa kothuthu.
Umngcwabi okwilizwe langaphandle angayinika le nkonzo. UMmeli weloMzantsi Afrika angakhona xa kutshiswa umzimba ukuba isizalwane sifunaingqina lwenkqubo kwaye sona asikwazi ukuba singaya ubuqu.
Uthuthu luphathwa ngokwezithethe zelo zwe langaphandle.
Iizalwane zingakhetha ukungcwabela kwilizwe langaphandle.
Umngcwabi wazisa izizalwane ngendawo apho likhoyo kanye ingcwaba.
Indlela 4: Umngcwabo wehlwempu
Ukuba izizalwane azikwazi ukufumaneka okanye azikwazi ukumelana nezi ndlela zingentla, kungacelwa umngcwabo wehlwempu.
Abasemagunyeni bengingqi bangcwaba umzimba ngaphandle kwentlawulo. UMmeli weloMzantsi Afrika angaya kuloo mngcwabo ukuba izizalwane zinqwenela ubungqina baloo nkqubo sibe sona singenakho ukuya ubuqu.
Abasemagunyeni bengingqi bazisa isizalwane ngendawo apho likhoyo kanye ingcwaba.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Qhagamshelana neinshoernsi yomfi ukuba bebenayo i-inshorensi yohambo. Ukuba akunjalo, khetha enye yezi ndlela zichazwe ngentla apha.
Xa sowuthathe isigqibo malunga nendlela oyikhethayo, sayina ubungqina ubufungelweyo ubuthumele kwiCandelo lomLawuli oyiNtloko: IinNkonzo zabaMmeli-lizwe kwiSebe lemiCimbi yezangaPhandle.
Isiqinisekiso sokufa
Ileta evela kwilungu losapho elicela ukungeniswa ngaphakathi okanye ukuthunyelwa ngaphandle kwelizwe
Inguqulelo eqinisekisiweyo ukuba amaxwebhu awabhalwanga ngolwimi lwesiNgesi
Ileta eqinisekisayo evela kuMzi woZakuzo okanye umngcwabi equka ezi nkcukacha zilandelayo:
Igama lomfi
Umhla wokufa
Unobangela wokufa
Indawo yomngcwabo
Akukho mvume ifunekayo ukungenisa ngaphakathi kwelizwe uthuthu lomzimba otshisiweyo.
Amaxwebhu afunelwa ukugrumba umzimba nokuwuthumela ngaphandle kwelizwe:
Isiqinisekiso sokufa
Isiqinisekiso sokuqhola umzimba
Ileta evela kwilungu losapho elicela ukungeniswa komzimba ngaphakathi kwelizwe
Inguqulelo eqinisekisiweyo kufuneka iqhagamshelwe ukuba amaxwebhu akabhalwanga ngolwimi lwesiNgesi
Ileta evela kumZi woZakuzo okanye umngcwabi eqinisekisayo nequka ezi nkcukacha zilandelayo:
Igama lomfi
Umhla wokufa
Unobangela wokufa
Ilizwe lokufa
Indawo yokungcwaba
Iinkcukacha ezipheleleyo kuquka iikhowudi zemimmandla.
Amaxwebhu afunelwa ukugrumba umzimba nokuwuthumela ngaphandle kwelizwe:
Ileta eqinisekiayo evela kumZi woZakuzo okanye umngcwabi, ekufuneka iquke ezi nkcukacha zilandelayo:
Igama lomfi
Umhla wokufa
Indawo yokungcwaba
Indawo yokungcwaba kwakhona
Iinombolo ezipheleleyo zoqhagamshelwano, kuquka iikhowudi ezichanekileyo zefowuni nefekisi
Isiqinisekiso sokufa
Ileta evela kwilungu losapho elicela ukugrunjwa komzimba
Ukuba amangcwaba akumhlaba womntu wabucala, ileta enika imvume evela kumnini-mhlaba, enika imvume yokungcwaba okanye yokugrumba umzimba iyafuneka. Okanye imvume kufuneka inikwe ngabasemagunyeni abafanelekileyo umz. Umphathi wamangcwaba, UMasipala weNgingqi wePhondo lezeMpilo.
Amangcwaba angaziwayo:
Isicelo esivela kwinkampani okanye kumngcwabi masiquke ezi nkcukacha zilandelayo:
Indawo yengcwaba
Iikopi zesibhengezo samaphepha-ndaba apho kwaziswa ngokufunyanwa kwamangcwaba
Ukuba amangcwaba akumhlaba womntu wabucala, kufuneka ileta yomnini-mhlaba enika imvume yokungcwaba okanye yokugrumba umzimba okanye imizimba
Iinkcukacha ezipheleleyo eziquka iikhowudi ezichanekileyo zemimmandla
Amaxwebhu afunekayo ukuze kube nakho ukugrunjwa okanye ukutshiswa umzimba
Incwadi yesazisi okanye yokundwendwela
Isiqinisekiso sokufa
Ileta evela kwilungu losapho elicela imvume yokugrumba nokutshisa umzimba
Ileta esisiqinisekiso evela kumngcwabi mayiquke oku:
Igama lomfi
Umhla wokufa
Unobangela wokufa
Indawo yokungcwaba
Iinkcukacha ezipheleleyo eziquka iikhowudi zemimmandla.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
ISebe lemiCimbi yezangaPhandle liya kuphendula kuyo yonke imibuzo kwithuba elingangeeyure ezingama-24.
Entla
Iindleko
Entla
Akukho zifomu zifuna ukuzaliswa.
Entla
Usapho lommi waseMzantsi Afrika othe waswelekela phesheya kufuneka luqhagamshelane nommeli weloMzantsi Afrika okufuphi. Okanye kungaqhagqmshelwane neCandelo lomLawuli oyiNtloko: IiNkonzo zabaMmeli-lizwe kwiSebe lemiCimbi yezangaPhandle endaweni yakho.
ICandelo lomLawuli oyiNtloko : IiNkonzo zabaMmeli-lizwe beSebe lemiCimbi yezangaPhandle ePitoli.
<fn>GOV-ZA.Deathregister.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isatifiketi sokubhubha ngumqulu ogunyazisiweyo okhutshelwa ifemeli yomntu obhubhileyo xa kubhaliswe ukubhubha. Xa umntu welizwe langaphandle ebhubhele eMzantsi Afrika, ingxelo igcinwa kuvimba weengxelo kwaye ifemeli yakhe inikwa isatifiketi esipheleleyo. Kungenziwa izicelo kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya okanye kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiZiko elimele uMzantsi Afrika ukubangaba wenza isicelo ukwilizwe langaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Bhala incwadi enazo zonke iinkcukacha zomfi, uze uyiposele kwi-ofisi yezeKhaya ekufuphi kuwe ukubangaba akukho ofisi yezeKhaya kummandla ohlala kuwo.
Akukho mngcwabo uyakuqhubeka ungekho umyalelo wokungcwaba. Umyalelo wokungcwaba sisatifiketi esinika igunya lomngcwabo kunye nokususwa kwesidumbu kummandla umfi abhubhele kuwo sisiwe kummandla ekuyakungcwatyelwa kuwo. Umyalelo wokungcwaba ungakhutshwa:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi esifinyeziweyo: Sikhutshwa kwakube kubhaliswe ukubhubha.
Entla
Iindleko
Isatifiketi esifinyeziweyo: R11
Isatifiketi esingafinyezwanga: R50
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Deregisterorliquidateaclosecorporation.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokucima ubhaliso okanye sokuphelisa iqumrhu elingavulelekanga
Inkcazelo
Xa iqumrhu elingavulelekanga elibizwa ngokuba yi-close corporation , lingasaliqhubi ishishini, lingacela uMphathi woBhaliso lweeNkampani ukuba alicime kuvimba wokubhalisa nokugcina inkcazelo ngeenkampani. Kule meko, amalungu equmrhu kufuneka azise uMphathi woBhaliso ngaloo meko iqhubekayo.
I-CC ingayeka ukusebenza kwaye inqwenele ukucinywa kubhaliso, okanye ingapheliswa. Ezi meko zinganzima kwaye zibenobuchwepheshe, kwaye uMphathi woBhaliso lweeNkampani kufanele anikwe inkcazelo yobuchule.
Ukupheliswa kwequmrhu kuthetha ukuba iqumrhu elingavulelekanga alinako ukuhlawula amatyala ayo;
liyekile ukusebenza ; okanye amalungu anqwenela ukuzobela impah la nezinto ze-CC.
Ukucinywa kobhaliso kuthetha ukuba i-CC isusiwe kuvimba wokubhalisa nokugcina inkcazelo ngeenkampani kwaye i-CC ayisekho. Ishishini lingaqhuba ngenye indlela eyahlukileyo, umzekelo, njengeshishini eliqhutywa ngumntu omnye, emva kokuba ukucinywa kobhaliso kugqityiwe.
Isitetimenti esibhalwe nguye nawuphina umntu onomnqweno kufanele isiwe kuMphathi woBhaliso lweeNkampani.
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa iikopi eziqinisekisiweyo zeencwadi zezazisi zamalungu e-CC.
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha phakathi kosuku olunye neentsuku ezimbini ukuze kugqitywe inkqubo yokucima ubhaliso.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Directories.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
IZALATHISO
IINKONZO
AMAPHULO
IZIGANEKO
AMAZIKO
AMAQUMRHU KARHULUMENTE
AMAQELA EZOPOLITIKO
ULUHLU LWEENKCAZELO
Iintlobo ezahlukeneyo zolwazi ngoRhulumente, zidweliswa ngamabakala.
IINKONZO
Iinkonzo zikaRhulumente zidweliswa ngokwamabakala.
Ezemfundo
Imfundo Ephangaleleyo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo
Imfundo Yasekhaya
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Izixhobo Zokufunda
Ukulungiselela Isikolo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Uphuhliso Lwabantwana Abaselula
Uphuhliso Lwezikolo
Uqeqesho Lootitshala & Nokufakwa Kwabo Emisebenzini
Ezempilo
Ezomlomo & Namazinyo
Iinkonzo Ezingxamisekileyo
Impilo Yasemsebenzini
Impilo Yengqondo
Imveku & Nomntwana
Isifo Sephepha
Isondlo
Izibuko & Nezendalo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
UBhubhane Wesigulo
Ugonyo
Ukukhathalelwa Kwabadala
Ulawulo, Iintlawulo & Neerhafu
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Unonophelo Lwasekhaya
Ezendalo Engqongileyo
Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Indalo Engqongileyo
Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Ukuthenga & Nokuba Nekhaya Elilelakho
Iziganeko
Ukuzonwabisa
Ungcakazo
Uqeqesho & Nophuhliso
Ezolimo
Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando
Ukushishina Ngokufuya
Ukushishina Ngokulima
Umhlaba & Nezixhobo
Uncedo-mali & Nenkxaso
Ushishino Ngezolimo
Ezothutho
Iindlela Zezithuthi
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Iinkcukacha Kubatyeleli
Iziganeko
Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho
Iinkonzo Zoluntu
Ingqesho
Inzululwazi & Nobuxhakaxhaka Bobugcisa
Irhafu
Ubomi & Nosapho
Sebenza & Ufunde
Ukubeleka
Ukufa
Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Usapho & Nobuzali
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaphepha-mvume
Amathala Eencwadi
Amaziko Alondoloza Imbali
Iilwimi
Iindawo Nezixhobo zeNkcubeko
Uncedo-mali & Nenkxaso
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amalungelo
Amapolisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho
Imipu
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukunikezela Ingxelo Ngobundlobongela
Ukunqanda Ubundlobongela
Ulutsha Olusemngciphekweni
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Unxibelelwano
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Imisebenzi YoLuntu
Impahla kaRhulumente
Ucwangciso Lophuhliso
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
IPalamente yePhondo
Ulawulo Loorhulumente Bamakhaya
Ulonyulo
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Oshishino
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Amashishini Amancinci
Iinkonzo Zabathengi
Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okushishina
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
Ulwazi
Utyalo-mali
AMAPHULO
Imisebenzi kaRhulumente, idweliswa ngokwamabakala.
Ezemfundo
Izixhobo Zokufunda
Uphuhliso Lwezikolo
Ezempilo
IMpilo Yophuhliso Lwezicelo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Ezendalo
Ezezindlu
Ukuzonwabisa
EzoLimo
Iinkcukacha-manani, Ulwazi & Nophando
Ukushishina Ngokufuya
Ukushishina Ngokulima
Ushishino Ngezolimo
Ezothutho
Ezotyelelo & Nezohambo
Iinkonzo Zoluntu
Abantu Abadala
Abantu Abakhubazekileyo
Abantu Abaxhomekeke Kumachiza
Abantwana & Neentsapho
Amakhosikazi
Ukupheliswa Kwentlupheko
Uncedo Kwiintlekele
Ingqesho
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaziko Alondoloza Imbali
Amaziko Nezixhobo Zenkcubeko
ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukunqanda Ubundlobongela
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Uphuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
IMisebenzi YoLuntu
Izakhiwo zikaRhulumente
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Ulonyulo Nolawulo Ngentando Yesininzi
Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya
Ushishino & Noqoqosho
Amacandelo Amashishini
Amashishini Amancinci
Iinkonzo Zabathengi
Ulwazi
AMAZIKO
Izixhobo zoncedo lukaRhulumente, zidweliswa ngokwamabakala.
Ezemidlalo
Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla
Ezempilo
Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo
Icandelo Lokubelekisa
Iinkonzo Zempilo Yokubelekisa
Iinkonzo Zothutho
Isibhedlele Esikwinqanaba Lesibini
Izibhedlele Ezifumana Inkxaso-mali kuRhulumente Wesithili/Wephondo
Izibhedlele Ezikwinqanaba Lesithathu
Izibhedlele Zengqondo
Izibhedlele Zesifo Sephepha
Izibhedlele Zokubelekisa
Ezokhenketho
Amacandelo Oshishino Lwezokhenketho Anikezela Ngoncedo
Amaziko Ezokhenketho
Ezolimo
Ii-Ofisi Zombuso Ezijongana Nemfuyo
Iifama Zophando
Ezothutho
Amadama
Amaziko Okubhaliswa Kweenqwelo-mafutha
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
Iinjineli Zemigaqo Yezithili
Iinkonzo Zoluntu
Amakhaya Abantu Abakhubazekileyo
Amakhaya Abantwana
Amaziko Oluntu Asetyenziselwa Iinjongo Ezininzi
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
Iindawo Ezihlala Abantu Abadala
Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala
Iinkundla
Iinkundla Ezijongana Nokulingana
Iinkundla Zasekuhlaleni
INkundla kaMantyi
INkundla Yamabango Amancinci
INkundla Yamatyala Esondo
INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana
IMfundo & Noqeqesho
Amaziko Olawulo Nophuhliso lweMfundo
Amaziko Ononophelo Lolutsha
Iikholeji Zootitshala
Izikolo
Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa
Izikolo Zamaziko Alondoloza Imbali
Ishishini
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi Oluntu
Amaziko Enkcubeko
Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba
Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
Ibutho Elilwa Ulwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
Izikhululo Zamapolisa
AMAQUMRHU KARHULUMENTE
Iziko loluntu yindawo ezimeleyo, iba nenxalanye ephethwe nguRhulumente okanye iphathwe ngokugqibeleleyo nguRhulumente. Lenza imisebenzi ethile yaye lisebenza ngokwemigaqo yoMthetho othile. Amaziko oluntu adweliswa ngokwentlobo zawo.
I-arhente
IBhodi
IBhunga
Icandelo Lemfundo Noqeqesho Lwamacandelo (iSETA)
Icandelo Lolawulo
IKomishoni
IKomiti
Imanyano
Ingxowa-mali
Ingxowa-mali
Inkampani
Inkqubo
Inkundla Yamatyala
Ishishini
Iziko
Iziko
Iziko
Umbutho
Umbutho
Umlawuli
AMAQELA EZOPOLITIKO
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.projects.14973.14973.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa > Ukhuseleko Ekuhlaleni

UKHUSELEKO EKUHLALENI

Imisebenzi kaRhulumente, idweliswa ngokwamabakala.


iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka
Eli phulo lijolise: ekuhlaleni - ngokuthi kuthunyelwe amagosa okhuselo kwiingingqi zokuhlala ezinobungozi kakhulu kwanokubeka ixesha lokuvalwa kweendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala, iilwandle - ngokunyanzeliswa kokuvalwa kokuselwa kotywala kwanokongeza ukhuseleko kwiilwandle nokwenza amalungiselelo eentshukumo zokuzonwabisa, oololiwe - ngokongezwa kokhuseleko, kuquka nokukhangelwa kwezikhali nezinye izinto ezinobungozi rhoqo ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.projects.7319.86919.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > Ingqesho > INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu

INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu




INJONGO:

Iinjongo zale Nkqubo kukusebenzisa iimali ezisuka kuhlahlo-mali lukarhulumente nolwamaqumrhu karhulumente ukunciphisa nokwehlisa amazinga entswela-ngqesho ngelixa isandisa amathuba abasebenzi okufumana ingeniso, mhlawumbi ngempangelo okanye ngeentshukumo zokuqala nokuqhuba amashishini.Injongo kukwehlisa amazinga entswela-ngqesho aye kuma kwizinga elisezantsi kwesigidi sabantu (ubuncinci amashumi amathandathu eepesenti zamanina, amashumi amathathu eepesenti zolutsha nesibini seepesenti zabantu abakhubazekileyo) eMzantsi Afrika phakathi ko-2004 no-2009.


ISIQALO:

2004


ISIPHELO:

2009


UMGANGATHO:

Liyaqhubekeka


INKCAZELO:


I-EPWP yabhengezwa nguMongameli Thabo Mbeki kwiNtetho yakhe Yobume Besizwe ngenyanga yoMdumba ngo-20003.

Le nkqubo kazwelonke ibandakanya onke amabakala karhulumente kwakunye namashishini ombuso. Ijolise ekutsaleleni abantu abaninzi abangaphangeliyo ekusebenzeni ngendlela eveza iziqhamo futhi ikwaqulethe noqeqesho oluza kwangeza izakhono namandla okuba nakho ukufumana ingeniso.

I-EPWP ijolise kumacandelo amane:

* izibonelelo zokwakha
* ezoqoqosho
* ezendalo
* nophuhliso loluntu



INKQUBO YEZIBONELELO ZOKWAKHA


Le nkqubo ijolise ekudaleni amathuba engqesho ngokwamaphulo emisebenzi yoluntu akha ngokusebenzisa abantu ngobuninzi babo. Malunga namashumi amathathu anesixhenxe amawaka eekilomitha zemigaqo, amashumi amathathu ananye amawaka eekhilomitha zeendlela zemibhobho, iwaka elinamakhulu amahlanu eekhilomitha zemisele yamanzi ezaqhwithi nekhulu elinamashumi amahlanu eekhilomitha emigaqwana yabahambi ngeenyawo yasezidolophini iya kwakhiwa.

Oku kuya kudala amathuba empangelo angamakhulu asixhenxe anamashumi amahlanu amawaka kusenzelwa abantu abangaphangeliyo kwiingingqi enzeka kuzo la maphulo.(Kuba ixesha eliqhelekileyo lala maphulo lidla ngokuba ziinyanga ezine, oku kuthetha ukuba ngabantu abangamakhulu amabini anamashumi amahlanu amawaka abaqeshwayo ngonyaka.) Bonke abasebenzi abaqeshwe kula maphulo baya kufumana uqeqesho, oluxhaswa ngezimali liSebe Lemicimbi Yabasebenzi.


INKQUBO YEZOQOQOSHO


Inkqubo yokufunda yecandelo lezoqoqosho ijolise ekubandakanyeni amakhulu amathathu abantu abangaphangeliyo kwizifundo zokuvula nokuqhuba amashishini kule minyaka mihlanu izayo. Kuqikelelwa ekubeni ishishini elincinci ngalinye elisekiweyo liya kuqesha abanye abantu abathathu abongeziweyo.

Le nkqubo yezifundo iya kunceda abanini-mashishini abaseneminqweno yokuphuhlisa izakhono namava adingekayo ekusekweni kwamashishini amancinci, aphakathi namakhulu. Abafundi baya kubhaliswa kwiinkqubo yezifundo ezixhaswa ngezimali yiSETA ze zixhaswe ukuseka amashishini amancinci. Izibhambathiso zokufunda ziya kubonelela ngamava asemsebenzini kubafundi. Abafundi baya kuziphumelela izifundo zabo benolwazi lobugcisa oludingekayo ukuze baqhube amashishini abo, ulwazi lokuba liqhutywa njani na ishishini, isiqinisekiso seNQF, amava kwanokusekwa kweenkcukacha zomntu zemali-mboleko.


INKQUBO YEZENDALO


Malunga namakhulu amabini ananye amawaka namakhulu asixhenxe anesithathu samathuba empangelo aya kudalwa ngokweenkqubo ezifana:
* neNkqubo Yokunonotshelwa Komhlaba
* Inyathelo Elihlanganisa Abantu Neepaki
* Inkqubo Yokunonotshelwa Kweengingqi Eziknxweme
* Iphulo Eliphilayo leempilo Zasemhlabeni
* Inkqubo yokucocwa koMzantsi Afrika
* Inkqubo Yokukhuliswa Koqoqosho Lwezotyelelo
* Iphulo Lokusebenzela Amanzi
* Iphulo Leengingqi Ezinamalwandle
* Inkqubo Yomlilo


Le nkqubo iya kukhokelela ekususweni nasekukhuculweni kwezivuno zezinye iingingqi kumakhulu amabini amawaka eehektare zomhlaba, ukulungiswa kwamashumi amane eengingqi zomhlaba ezinamanzi, ukusekwa kwamashumi amabini elwa nenqanda imililo, ukucocwa kwamakhulu asixhenxe eekhilomitha zonxweme, ukulungiswa kweshumi lamawaka eehektare zomhlaba, ukusekwa kwamashumi amathathu anambini eenkqubo zolawulo lobumdaka kwanokusekwa kwekhulu elinamashumi amahlanu amaphulo olondolozo lwembali namacandelo ezotyelelo loluntu ekuhlaleni.


INKQUBO YOPHUHLISO LOLUNTU


Iinkqubo ezimbini kwicandelo lophuhliso loluntu sele zichongelwe iEPWP ka-2004/5:
* Unonophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni
* Ukukhula Kwabantwana Abaselula.



Inkqubo Yononophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni ijolise ekudaleni ikhulu elinamashumi amabini anesibini lamawaka namakhulu amabini anamashumi amane ezithuba zemisebenzi (ishumi elinesixhenxe lamawaka namakhulu amane kuloo mathuba iya kufumaneka ngokwezibhambathiso zokufunda) eziya kutsala iminyaka emihlanu ngokwenkqubo embombo-ntathu eqhutywa ngentseenziswano neSETA Yezempilo Nentlalo-ntle.

Inkqubo Yokukhula Kwabantwana Abaselula ijolise ekuphuhliseni izakhono zeshumi elinethoba lamawaka nesibhozo samakhulu abantu abanonophela abantwana kwisithuba seminyaka emihlanu, ngoko ke babe bongeza amandla abo okufumana ingeniso kwangaxesha-nye kuphuculwe icandelo lononophelo neendawo zokufundela zabantwana bethu.



Ulwazi oluphangaleleyo ngale Nkqubo luyafumaneka kwiwebsite ye-EPWP..



UHLAHLO LWABIWO-MALI:

Icandelo Lezibonelelo: Izibonelelo zenkxaso-mali efikelela kumashumi amane anesihlanu ezigidi-gidi zeerandi enikezelwa phantsi kwemiqathango kwisithuba sale minyaka mihlanu izayo (kujoliswe ekufikeleleni kwisinye esithathwini sesi sixa)
Icandelo Lezoqoqosho: liseza kuqinisekiswa
Icandelo Lendalo Nenkcubeko: izigidi-gidi ezine zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo
Icandelo Lophuhliso Loluntu: amakhulu amathandathu ezigidi zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo


IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Die Regering van Suid-Afrika




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.public_entities.401.401.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > I-arhente

I-ARHENTE

Cofa kwiziko loluntu xa ufuna iinkcukacha.


I-Arhente yeSizwe Yokwakhiwa Ngokutsha kweedolophu neZindlu (NURCHA)

INkonzo yeMo yeZulu yoMzantsi Afrika

IQumrhu leeNdlela zeSizwe loMzantsi Afrika

IQumrhu Leenkonzo Zikawonke-wonke

IQumrhu leLizwe loPhuhliso

IQumrhu loBuntloli leSizwe

Iqumrhu loMbuso loBuxhaka-xhaka boLwazi

IQumrhu loPhuhliso loRhwebo neNtengiso yeNtshona Koloni (iWESGRO)

IQumrhu LoPhuhliso lwamaShishini iNtsika

IQumrhu loPhuhliso Nokutyeba kwezoSasazo

IQumrhu yeLifa leMveliso loMzantsi Afrika


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJuni 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.public_entities.4198.4198.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaqumrhu Karhulumente > Imbumba Yeenkampani

IMBUMBA YEENKAMPANI

Cofa kwiziko loluntu xa ufuna iinkcukacha.


INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika

IQumrhu Lamandla eNyukliya loMzatsi Afrika

IQumrhu leSizwe loNcedo-Mali yeZindlu

IQumrhu Lezixhobo loMzatsi Afrika (Armscor)

IQumrhu loPhuhliso lweMizi-mveliso yoMzantsi Afrika

IQumrhu loSasazo loMzatsi Afrika


Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11443.11443.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Uphuhliso Loqoqosho Lwabamnyama

UPHUHLISO LOQOQOSHO LWABAMNYAMA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama
Kukho iindidi ngeendidi zeenkonzo zenkxaso ezikhoyo ukunceda amashishini avelayo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono. Ukuze ibe nokufikelela, inkampani kufuneka -mpany must: Ibe kanti inezabelo ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
Le nkonzo ichaza imisebenzi yeNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso kwanokuba zingafikeleleka njani ezinye iinkonzo zayo. Ifanele ingakumbi umntu osaqala phantsi ishishini, kodwa ke zikwakho neenkonzo ezifanele nezinokuba lulutho kwiinkampani namashishini amakhulu. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukunikezela Ingxelo Ngenkohliso Eyenziwa Ziinkampani
Urhulumente unomgaqo-nkqubo wokunikezela ngamathuba eethenda kwiinkampani ezithile. Oko ke kukuthi urhulumente uthathela ingqalelo eminye imiba engeloxabiso xa anikezela ngethenda. Ukuba inkampani ethile ithi iziveze njengenkampani yenkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama, ngelixa ingekho phantsi kwabalawuli abamnyama, le nkampani inetyala "lokukhohlisa". &nbsp;&gt;&nbsp;


Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
Inkqubo Yemisebenzi Yoluntu Esekelwe Kuluntu Ekuhlaleni, isetyana kwiSebe lephondo leZothutho neMisebenzi Yoluntu, inenkonzo eyenzele ukunceda amashishini amancinci ukuya kutsho kwasakhulayo ngokuwanceda afumane amava kwaneengcebiso ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uAgasti 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11453.11453.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala

AMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA NGOTYWALA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
&nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11455.11455.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amalungelo

AMALUNGELO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Intsholongwane kaGawulayo/NoGawulayo
Abantu abanentsholongwane kaGawulayo banamalungelo afanayo nawabanye abantu bonke. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu
UMgaqo-siseko uthi awona malungelo angundoqo abo bonke abemi boMzantsi Afrika aya kukhuselwa ze ahlonitshwe. La malungelo adweliswe kuMqulu Wamalungelo kwakunye neemeko apho kungavumeleka ukuba la malungelo ancitshiswe/avinjwe khona. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11458.9741.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho
Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina
Ukufumana Ukukhuselwa Njengengqina
INKCAZELO:
Ukuba ulingqina yaye woyikisela ukhuseleko lwakho ngezizathu zokuba lingqina, ungazifakela isicelo sokukhuselwa njengengqina. Ungoyikisela ukhuseleko lwakho okanye olwakhe nabani na osenyongweni kuwe. Ungoyika umntu omnye okanye iqela labantu.
Nabani na olilungu lekhaya lakho okanye losapho lwakho, okanye osenyongweni kuwe nangaluphi na uhlobo, angakufakela isicelo sokhuseleko xa ungakwazi wean. Ungasifakela umntwana ngaphandle kwemvume yomntu omkhulu omjongileyo esi sicelo xa umntu lowo (umzali okanye nabani na ojongene naloo mntwana) ukuba:
Umntu lowo mkhulu ungumrhanelwa kwelo tyala umntwana lowo alingqina kulo, okanye umntwana lowo akanamntu mkhulu umjongileyo, okanye umntu lowo mkhulu ujongene nomntwana lowo akafumaneki, okanye kunokubonakaliswa ukuba umntu omkhulu lowo uyala ukunikezela ngemvume engenasizathu sibambekayo.
Uba lingqina xa unikezela ubungqina (unikezela ubungqina enkundleni okanye unikezelo ingxelo efungelweyo) ngoku, okanye ke mhlawumbi kuya kufuneka unikezele kwilixa elizayo okanye wawukhe wanikezela ubungqina ngaphambili. Obu bungqina ke bunganikezelwa kwityala elikhulu lolwaphulo-mthetho, kuphendla-phendlo, kwikomishoni okanye kwinkundlana, kuphando olwenziwaliCandelo Elizimeleyo Elijongene Nezikhalazo okanye kwityala lokuthinjwa kwempahla.
Wena okanye nabani na osemngciphekweni wokhuseleko angasuswa kuloo meko inobungozi ngoko nangoko. Uya kubekwa kwindawo yokhuseleko lwamangqina yexeshana, ze emva koko kuqwalaselwe isicelo sokhuseleko lwakho isigxina. Ukuba isicelo sakho sithe saphunyezwa uya kubekwa kwindawo yokhuseleko lwamangqina isigxina.
IMIYALELO:
Kufuneka ube lingqina, okanye ufake isicelo egameni lomntu olingqina, ukuze ube nokufaka isicelo sokhuseleko lobungqina. Kufuneka unikezele ingxelo ngoloyiko lwakho, isizathu soloyiko lwakho kwanokuba ufuna ukufaka isicelo sokhuseleko lwakho njengengqina kuye namphi na opmnye waba bantu balandelayo, abaya kukunceda ufake isicelo sakho:
Igosa eliphandayo (umcuphi) ophanda ityala olingqina kulo.
Inkumanda yeso sikhululo okanye nabani na osemagunyeni kuso nasiphi isikhululo.
Ukuba usentolongeni, igosa eliphetheyo kuloo ntolongo okanye unontlalo-ntle obhalisiweyo kuloo ntolongo.
Umtshutshisi wombuso otshutshisa kwityala onikezela ubungqina kulo, okanye ke uMlawuli Wotshutshiso Loluntu (owayesakwaziwa njengeGqwetha Elikhulu Lombuso) kuloo ngingqi.
Naliphi na ilungu leCandelo Lokhuseleko Lwamangqina.
Umntu onikezele ingxelo yakho kuye uya kwenza amalungiselelo okususwa kwakho ngoko nangoko ukuba usemngciphekweni sele usemngciphekweni wokhuseleko. Kuya kufuneka ugcwalise iphewtshana lesicelo emva kokususwa kuloo meko inobungozi. uMlawuli weCandelo Lokhuseleko Lwamangqina uya kwaziswa kwiiyure ezingamashumi amane anesibhozo emva kokuba ususiwe kuloo meko inobungozi wasiwa kwindawo okhuseleko lwexeshana.
Uya kugcinwa kuloo ndawo yokhuseleko lwexeshana isithuba esingagqithanga kwiiveki ezimbini. Ngesi sihuba ke igosa lokhuseleko lwamangqina liya kwenza uphando ngesicelo sakho, phando olo luquka uvavanyo lomngcipheko okuwo kwakunye nokhuhlolwa kwakho yingcali kwizigulo zengqondo. Igosa eli liya kunikezela le ngxelo kulo Mlawuli, oya kuhi yena afikelele kwisigqibo sokuba landiswe na ixesha lakho lokufakwa kukhuseleko lwexeshana, ufakwe kwinkqubo esisigxina yokhuseleko lwamangqina okanye asikhabe esi sicelo kusini na.
Ukuba uMlawuli lo uthi afikelele kwisigqibo sokuba ufakwe kwinkqubo esisigxina yokhuseleko lwamangqina, kuya kufuneka utyikitye isivumelwano sokukhuselwa. Kwesi sivumelwano ke uyavuma ukuba uya kuyithobela yonke imiqathango yale nkqubo yokukhuselwa, miqathango leyo ke isekelwe ekubeni ungakhuphi na naziphi na iinkcukacha ngale nkqubo ndawonye nayiphi na imiqathango enokuba iyachaphazeleka kweli tyala ubandakanyeka kulo. Akuyikufakwa kwinkqubo esisxina yokukhuselwa de ube kanti usityikityile esi sivumelwano. Esi sivumelwano ke siqulunqelwe ukuqinisekisa ukhuseleko lwakho ndawonye nokhuseleko lwamagosa enkqubo yokhuseleko lwamangqina kwakunye nabani na obandakanyekayo kule nkqubo. Onke amangqina asele ekhe afumana ukhuseleko kule nkqubo nawayithobelayo imiqathango awayeyibekelwe akwisivumelwano sawo sokukhuselwa asakhuselekile nangoku.
Ukufakwa kwinkqubo esisigxina yokhuseleko akuthethi ukuba uya kuba kule nkqubo yokhuseleko ubom bakho bonke. Ukukhuselwa isigxina kuthetha ukukhuselwa de kuphele umngcipheko wokhuseleko ebomini bakho, kwakunye nesithuba sokhuseleko sokugqibela esiziiveki ezintandathu, esilandelwa kukukhululwa kwakho kuloo nkqubo. Ukukhululwa kwakho kusenokuthetha ukutshintshwa kweenkukacha zakho, nto leyo ingakukutshintshwa kwegama nefani kwanokuhlaliswa kwenye indawo ususwe kuleyo ubusoloko uhlala kuyo.
Ukhuseleko olusisigxina, oluqhubekeka de ube ukhutshiwe kuloo nkqubo, luquka oku kulandelayo:
Wena nosapho lwakho oluphangaleleyo, apho kuyimfuneko, niya kuhlaliswa kwindlu ekhuselekileyo esele inempahla yendlu kodwa enizithengelayo ukutya kuyo (akuyihlawuleli yona indawo yokuhlala).
Uya kususwa kwingingqi ohlala kuyo ukuba oko kubonwa kuyimfuneko.
Ingcali kuchaphazelekeni kwengqondo zizehlo iya kwenza uvavanyo lwengqondo ze ikuncede apho ubonakala uphazamiseka khona.
Uya kufakwa kwinkqubo yokuziqhelanisa ukuze ube nokuzazi izinto omawuzilindele.
Ukuba akuphangeli, uya kufumana inkxaso-mali eya kukunceda ufikelele kwizidingo zakho ezingundoqo.
Ukuba uyaphangela, uya kufumana umvuzo othabatha indawo yalowo wakho wesiqhelo.
Ukuba ukunye nabantwana bakho, kuya kwenziwa amalungiselelo okuba baye esikolweni.
Ezine iindleko, ezifana okufunda kwakho, uthutho, impahla yokunxiba kwakunye neendleko zonyango, kuya kujongwana nazo.
Uya kukhatyelwa ngaphandle kwale nkqubo yokhuseleko ukuba kuye kwafumaniseka ukuba uthe wophula nawuphi umqathango obuwubekelwe, okanye kufumaniseke ukuba akuzenzi ngendlela eyamkelekileyo izinto kule nkqubo. Le nkqubo ke ayimelani tu 'nabantu abathubelezisa ulwazi', abo ke ngabantu abenza ngathi bangamangqina ukuze babe nokungena kule nkqubo.
iCandelo Lokhuseleko Lwamangqina kungoku nje linikezela nangononophelo lwamangqina aphuma kule nkqubo ukuwanceda akwazi ukuzibuyisela eluntwini emva kokushiya inkqubo esisigxina yokhuseleko (oko ke kukuthi, emva kokukhutshwa kwakho kule nkqubo). Kwisithuba sokugqibela esiziiveki ezintandathu, kuya kuphinda kwenziwe olunye uvavanyo lomngcipheko wokhuseleko lwakho. Ukukhutshswa kwakho kule nkqubo isisigxina yokhuseleko kungathetha ukutshintshwa mhlawumbi kwegama nefani yakho. Uya kuncediswa ukuze ube nokuzibuyisela eluntwini. Kusenoku yimfuneko kanti ukuba uyishiye kuphele ingingqi obusoloko uhlala kuyo. Njrngomzekelo wokuba kungenzeka njani na oku, ukuba uhlala kwindlu yeRDP kuloo ngingqi, ungatshintshelwa kwenye indlu yeRDP ekwenye ingingqi.
Yonke into enento yokwenza nokhuseleko lwamangqina yenziwa ngokwemigaqo yomthetho iWitness Protection Act 112 ka-1998. Eli Candelo Lokhuseleko Lwamangqina linee-ofisi zemimandla ezilithoba, inye kwiphondo ngalinye. Noko kunjalo ke, iindawo ezikuzo ezi ofisi azichazwa eluntwini. Ukuba unemibuzo okanye izinto ofuna ukuzazi ezifana mhlawumbi nokunikezela umkhomba-ndlela kweli Candelo, elisePitoli neliyingxenye yeCandelo Lesizwe Lotshutshiso Loluntu, elicandelo lotshutshiso loluntu laseMzantsi Afrika.
iCandelo Lokhuseleko Lwamangqina iCandelo Lotshutshiso Loluntu
Inombolo Yomnxeba: 012 845 6000
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11460.11460.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa > Amapolisa

AMAPOLISA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


AmaPolisa eSixeko saseKapa
AmaPolisa eSixeko saseKapa (CTCP) yinkonzo yamapolisa kamasipala. Umsebenzi ophambili we-CTCP kukunikezela inkonzo yobupolisa ngokuthi ibonakale rhoqo. Nawo akwabamba abantu ze anikezele nezohlwayo zeendidi zawo amatyala. Oku ingalulwaphulo-mthetho olunzima, amatyala eZithuthi kunye nemithetho kamaspala kwingingqi ngaphakathi kwiSixeko saseKapa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iziko Elijongana Nezikhalazo Ngesipolisa
&nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa
Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11477.15169.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Yasekhaya
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya
Imigaqo Yemfundo Yasekhaya
INKCAZELO:
ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni (iWCED) liyajongisisa ukuba abantwana ababhaliselwe imfundo yasekhaya benza umsebenzi ohambelana nezidingo zemfundo ngokuthiwa thaca leli sebe yaye bayavavanywa futhi bazuza iziphumo ezidingekayo kubantwana abakwelo banga.
Ukuqinisekisa ukuba abafundi bazuza iziphumo ezilindeleke kubafundi belo banga, umzali kufuneka:
Agcine iimpepha ezithile ngendlela abaqhuba ngayo
UKUGCINA IIMPEPHA
Emva kokuba umfundi ebhaliselwe imfundo yasekhaya, umzali lowo kufuneka:
Agcine iimpepha zendlela umntwana asihamba ngayo isikolo.
Agcine zonke iimpepha ezinemisebenzi yomfundi lowo.
Agcine iimpepha ezinendlela umfundi lowo aqhuba ngayo esikolweni.
Agcine iinkcukacha zenkxaso anikwa yona umfundi lowo kwizifundo ezo.
Agcine ubungqina bendlela yovavanyo oluqhubekekayo lomsebenzi womfundi lowo.
Agcine ubungqina bolo vavanyo kunye/okanye neemviwo ekupheleni konyaka ngamnye.
Agcine ubungqina ekupheleni kwamabanga 3, 6 kunye nele-9 apho abonisa khona ukuba iziphumo ezidingekayo kula mabanga zizuziwe okanye hayi.
Ezi mpepha zineziphumo zomfundi kufuneka zivuleleke kwiSebe lezeMfundo leNtshona Koloni ukuba lizihlole. Zonke iziphumo ezifanele ukugcinwa kufuneka zigcinwe iminyaka emithathu.
UKUVAVANYWA NGUMNTU OZIMELEYO
Ekupheleni kwebakala ngalinye, abazali kufuneka baqashe umntu okuqeqeshelweyo ukuvavanya, ongqinwa nayiNtloko yeSebe lezeMfundo, ukuba avavanye indlela abantwana abaqhuba ngayo ekupheleni kwelo bakala.
Umzali angadibana nesikolo sikarhulumente okanye esizimeleyo esibhalisiweyo ukuba simncedise afumane umntu okulungeleyo ukuvavanya abantwana kwelo banga.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2996
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukubhalisela Imfundo Yasekhaya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11495.6409.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Imveku & Nomntwana > Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana

Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana




INKCAZELO:

Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.


* Ukuphuhla
* Ukukhula


UKUPHUHLA


ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana:

* ephakathi kokuzalwa neeveki ezintandathu ezelwe
* eneenyanga ezilithoba ezelwe
* ebudala buziinyanga ezilishumi elinesibhozo.


Usana luye luhlolwe luze luqwalaselwe ngokwasemzimbeni. Olu lokuhlolwa lunceda ekuqwalaseleni ukukhula ngokomzimba nangokwengqondo. Iimvavanyo zisetyenziselwa ukujonga ukuba usana lukhula ngokufanelekileyo na ngokuhambelana nobudala balo, ze ziqwalasele imigama esele ihanjiwe ngokwasekukhuleni efana nokuhlala, ukuma, ukukhasa, ukuhamba, ukuthetha nokuphatha izinto. Kukwaqwalaselwa nokubona kwanokuva kosana.

Ukuba kukho ingxaki, usana luye luthunyelwe kwikliniki yeengcali okanye kumachule ukunceda nokunika iingcebiso, umzekelo, iingcali zempilo yengqondo neyomzimba xa zifumaneka, ngokuxhomekeka kwingxaki leyo neemfunno zomntwana lowo.

Iziphumo zovavanyo lokuqwalasela ziye zishicilelwe kwikhadi lasekliniki nakwitshathi yokukhula kosana, ezithi zombini zigcinwe ekliniki. Ubunzima bosana nabo buyashicilelwa kwiTshati ebizwa ngokuba yiTshathi yeNdlela esingisa eMpilweni, nethi inikezelwe kumama lusakuba luzelwe usana lwakhe, ze yena ayigcine. Eli khadi lushicilelo oluqhubekayo nolungenkqubela yosana yaye oomama kufuneka bawaphathe rhoqo kutyelelo ngalunye lwasekliniki.


UKUKHULA

Ukuqwalaselwa kokukhula komntwana yingxenye yesisiseko soncedo lwezempilo. Kuquka ukujongwa rhoqo komlinganiselo wobunzima bomntwana (maxa wambi nobude bakhe). Ukuthatyathwa komlinganiselo kuqala ekuzalweni kuqhube de abe umntwana uneminyaka emihlanu ubudala. Ngokufezekileyo, ubunzima bomntwana kufuneka bulinganiswe kanye ngenyanga de abe neminyaka emibini ezelwe, aphinde aye kathathu ngenyanga de abe neminyaka emihlanu ubudala. Umongikazi osekliniki ubhala ubunzima bomntwana kwikhadi elibizwa ngokuba liKhadi leNdlela esingisa eMpilweni. Obu bunzima buthelekiswa netshati yokukhula, ukujonga ukuba ubunzima bukwinqanaba elamkelekileyo lokukhula komntwana kusini na. Ukuba umntwana ubunzima bakhe bungaphantsi kunobo bulindelekileyo, izongezo zokutya ziyafumaneka ezikliniki okanye umntwana uye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu.


IMIYALELO:

Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ze uvulelwe icwecwe lokugcina iimpepha ezineenkcukachazakho. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwelo ziko. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zifumaneka mahala.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Inkathalo yasemva kokubeleka (IiNkonzo)
* Screening for Developmental Disabilities in Pre-School Children (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 449 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Road to Health Card (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11497.5788.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
UBhubhane Wesigulo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
INKCAZELO:
Isigulo esiqatha seso siqhubekeka ixesha elide okanye siphinde sibuye emva kwexesha elide. Ezinye zezona zigulo ziqatha sisifo semiphunga kwanesoxinzelelo lwegazi (ubushushu begazi).
Ukuthintelwa nokulawulwa kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo
Isifo sesifuba
Isifo soxinzelelo lwegazi
Izigulo ezondeleyo zinokudalwa yimfuzo kodwa ngamanye amaxesha zibakho ngendlela aphila ngayo, kwakhona neemeko zokusingqongileyo, ziyazandisa, ezifana nokutshaya, ukutya okungafanelekanga, ukungazilolongi, nokusela okugqithisileyo. Ngamanye amaxesha ezi meko ziyalawuleka, kodwa ngamanye amaxesha zibangelwa kukuhlupheka, nokungatyi kutya kusempilweni lo mzuzu umntu akhulelweyo.
Kukho umbandela wenkonzo obaluleke kakhulu onenjongo yokuthintela isigulo nokuvuselela imo yempilo, ngokungaphandle kokwalatha isigulo kwangethuba, ukulawula nokunciphisa ingozi.
Izigulo ezondeleyo ezibekwa kuqala zezi: ukunyuka koxinzelelo lwegazi isifo soxinzelelo lwegazi, isifo sesifuba, isifo sokuwa, isifo sezintso, umhlaza, isifo sokungasebenzi kakuhle kwemiphunga, kunye neswekile uHlobo lwesi 2 (iswekile yohlobo loku 1, olufunyanwa kubantwana abancinci, yiyona iqhelekileyo) Uninzi lwezi zifo zezethuba elide kwaye ezinye zazo azinakunyangeka, zinokuthintelwa kuphela.
UKUTHINTELWA NOKULAWULWA KUMGANGATHO WOKUQALA WOLONDOLOZO LWEMPILO
Kumgangatho wokuqala wononophelo lwempilo inkonzo isekelezelwe ekuthinteleni ngokuthi kufundiswe abantu ngezibonelelo zendlela yokuphila esempilweni.Ikliniki nganye inomntu oqeshiweyo onezakhono zokufumana iziphumo zoxilongo nokulawula iimeko zezifo ezondeleyo ukuqalela kwabancinci ukuya kwabadala.Izigulana ziya kwazi ukubona umongikazi omnye xa ziphinda zibuya, xa ziza rhoqo kunyango lweswekile/ kwisifo soxinzelelo lwegazi okanye kwisifo sesifuba.Zinikwa ikhadi okanye into emaziyincamathisele kumacwecwe azo wona aqinisekisa ulondolozo oluqhubekekayo. Ukucebisa nokuthobela yingxenye yale nkonzo.Oogqirha namagosa ezonyango bayatshintshiselana ngokuvelela izigulana ezinezifo ezondeleyo ezisezibhedlele nasezikliniki.
Akho amalungiselelo enziweyo okuba izigulana ( ingakumbi abadala) zingayi qho ezibhedlele nasezikliniki ngokuthi zinikwe amayeza aza kuthatha inyanga enye ukuya kwezintathu. Abasebenzi bade baqalisa nemibutho namaqela awodwa enkxaso ukulungiselela abantu abanezigulo ezondeleyo. Ngale ndlela ke izigulana zingathi zifumane ingcaciso ngononophelo lwempilo olulodwa nemfundo ebhekiselele kwiimeko zabo zempilo.
Xa impilo isiya isiba mandundu okanye izigulana zigula kakhulu, ziye zisiwe kumgangatho olandelayo wolondolozo.
Inikezelwe apha ngezantsi imizekelo yeendlela zokuthintela, zokulawula nokunyanga izifo ezondeleyo.
ISIFO SESIFUBA sichaphazela abadala nabantwana. Kukudumba okondeleyo kwemibhobho yomoya ebangelwa yinto ethile engavumelani nempilo yomntu. Isifo sesifuba asinyangeki, kodwa sinokulawulwa ngokuyimpumelelo ngokuthi kusetyenziswe amayeza yonke imihla. Ukuhlolwa nonyango lwabadala lwenziwa kwiikliniki zokulondoloza impilo zokuqala apho abagulayo baxilongelwa khona, luqala khona uvavanyo olulodwa nokunyanga abantu. Abagulayo bafundiswa ngendlela yokulawula izifo zabo zesifuba , baziswe ngemiba ezisenza mandundu ezinjengokutshaya, ukungazilolongi nothuli olusendlini. Izigulana ezihlaselwa kakhulu sisifo sesifuba zinokufuna uncedo lonyango olungxamisekileyo,zithunyelwe nasezibhedlele.
ISIFO SOXINZELELO LWEGAZI sisifo sendlela yokuphila esinokuthi sithintelwe size sinyangwe. Xa uxinzelelo lwegazi luhlala lunyukile ithutyana elide, kuye kubekho ubuzaza.Ob buzaza budibanise imithanbo yegazi, intliziyo, izintso kunye namehlo. Izinto ezinokuthi zikhokelele kukufa kwelungu nasekufeni.Izigulana ezinesifo soxinzelelo lwegazi ziza kuxelelwa kumgangatho wokuqala wokulondoloza impilo ngendlela yokuphucula impilo yazo jikelele nangendlela yokunciphisa eminye imiba yesifo sentliziyo umzekelo ukuzilolonga, ukuyeka ukutshaya, utywala neziyobisi nokuphungula ukusebenzisa ityuwa.Ukuba kuthe emva kwazo zonke ezi zinto, uxinzelelo lwahlala luphezulu, uza kuchazelwa ngonyango.Kufuneka izigulana zibuye zize rhoqo ekliniki zizokujongwa zinikwe namayeza. Kufuneka izigulo ezinobuzaza ezifana nesifo sokufelwa lilungu lomzimba, isifo sentliziyo ukuyeka kwezintso zinyangwe kumgangatho wesibhedlele.
Iinkonzo yolondolozo lwezigulo ezondeleyo kwimigangatho emithathu - owokuqala ophakathi nowesithathu - ilungelelanisa ukuba abantu abafuna inkam-nkam bayifumane.
IMIYALELO:
Ezi nkonzo zifumaneka kwiikliniki nezibhedlele zonke eziseNtshona Koloni. Abantu abaqalayo ukuza kwizibhedlele baza kucelwa ukuba bazalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo, ze bakugqiba bavulelwe icwecwe. Kufuneka beze nezazisi zabo. Kuza kufunwa incwadi yembalelwano ebasusa ekliniki ibase esibhedlele. Esibhedlele kuza kufunwa isiqinisekiso somvuzo waloo nyanga uye ngayo/ uxwebhu lokuhlola umvuzo ( RP5) Ukuba ubukhe weza esibhedlele , yiza nekhadi lakho.Indlela yokuhlawula: Akuhlawulwa, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa usiza esibhedlele, kwaye le ixhomekeke kumvuzo owamkelayo nakubantu abaxhomekeke kuwe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11501.6392.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Unonophelo Lwasekhaya > Uncedo lwasekhaya

Uncedo lwasekhaya




INKCAZELO:

Uncedo lwasekhaya (i-HBC ngamafutshane kwisiNgesi) kukunikezelwa kweemfuno zoncedo lokonga ngabanikezeli abasesikweni okanye abangekho sikweni, kubantu emakhayeni abo. Le nkonzo iyafumaneka kubantu abaneemfuno ngokwasengqondweni, emzimbeni, emphefumlweni nasentlalweni. Phakathi kwabantu abalulungeleyo olu ncedo ngabo banesifo sokushwabana icala lomzimba, abaphila noGawulayo nentsholongwane yakhe, abaphazamisekileyo ngokwasemzimbeni nangokwasengqondweni, abantu abadala ababuthathaka, okanye abantu abagula kakhulu. Uncedo olunikezelwayo lwenzelwe ukugcina nokubuyisela iqondo eliphezulu lozinzo nolonwabo, ukusebenza kunye nempilo, kuquka nokufa okundilisekileyo.

* Ngubani onikezela ngoncedo lwasekhaya?
* Uqeqesho lwabantu abanikezela ngolu ncedo

NGUBANI ONIKEZELA NGONCEDO LWASEKHAYA?

Iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwiNtshona Kapa zithi zinikezelwe yimibutho engajonganga ngeniso nethi ifake izicelo zomsebenzi ofun' ukwenziwa ze ifumane inkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. Abaguli abafuna inkathalo eqhubekayo ekhaya besakube bekhululwe esibhedlele, bathi bathunyelwe kwiziko lezempilo elikwiCandelo lezempilo kwindawo abahlala kuyo. Umongikazi ekliniki okanye kwiziko lezempilo uye athumele umguli kumbutho ongajonganga ngeniso emele iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwindawo ohlala kuyo. UmLawuli wombutho lowo (umongikazi) uya kuthi avavanye iimfuno zomguli ekhayeni lakhe aze abenzele isicwangciso. Umongikazi uya kuthi ke atyumbe umntu oza kunikezela ngoncedo kumguli lowo. Umnikezeli ngoncedo uya kuthi anikezele ngeenkonzo ngokomyalelo okwisicwangciso soncedo, aze umongikazi atyelele umguli lowo ukuqinisekisa ukuba isicwangciso siyaqhutywa.


Uncedo lwasekhaya asiloncedo oluthatha iiyure ezingama-24, yaye aluthathi ndawo yosapho njengabantu abanceda umguli. Lwenzelwe kuphela iinkonzo zokuncedisa nokuxhasa ukunqanda ukuxakekiswa kwabanikezeli ngoncedo abasoloko benyanzeleka ukuba banyamekele izizalwane zabo ezigulayo.

UQEQESHO LWABANIKEZELI NGONCEDO

Abanikezeli ngoncedo abavela kwimibutho eyahlukeneyo kuye kufuneke ukuba bagqibe izifundo zonikezelo ngoncedo lwasekhaya ezithi ziququzelelwe liSebe lezeMpilo. Uqeqesho oluqhubekekayo luqhutyelwa kwezo ndawo zoncedo, luye lunikezelwe leli Sebe ukuqinisekisa ukuba nakho kwabanikezeli ngoncedo ukwenza umsebenzi abawuqeqeshelwayo.
Abasebenzi bezoncedo kulindeleke ukuba bancede abaguli kunye namalungu eentsapho zabo ukuba baphile bekwazi nokuzimela. Abasebenzi abasebenza ngokuzithandela nabo baye bafunwe ukuncedisa iinkonzo ezinikelwa ngabasebenzi boncedo. Bathi bezinikele njengamaqabane, bathuthe amayeza, bathunywe nasezivenkileni, njalo njalo.


IMIYALELO:

Nceda uqaphele ukuba le nkonzo ayikho kuzo zonke iindawo. Qhagamshelana noMlawuli weNkqubo yonyango lwasekhaya okwingingqi yakho ukufumana ulwazi malunga neendawo olufumaneka kuzo:
* UmZantsi Kapa / Ingingqi yeKaroo:
Inombolo yomnxeba: 044 874 2172

* Boland / Isithili saseOverberg:
Inombolo yomnxeba: 023 348 1408

* Unxweme oluseNtshona / Ingingqi yeWinelands:
Inombolo yomnxeba: 022 487 9305

* Isithili sesixeko seKapa:
Inombolo yomnxeba: 021 918 1508

* UMlawuli wePhondo: ULorna Scheepers:
Inombolo yomnxeba: 021 483 5662;
Llscheep@pgwc.gov.za


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Zonke iindleko ezifihlakeleyo nezenziwe ngoomahlulelane bemibutho engajonganga nzuzo azixhaswa ngokwaneleyo, yaye ukuze kunqandwe iimpawu zokuxhomekeka, umnikelo ongephi ungenziwa kumahlulelane wemibutho engajonganga nzuzo ukuhlawulela iindleko zezothu




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6394.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lokukhulelwa
Uvavanyo Lokukhulelwa
INKCAZELO:
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.
YAYAMENE
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6394.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Impilo Yoomama & Neyamakhosikazi > Uvavanyo Lokukhulelwa

Uvavanyo Lokukhulelwa




INKCAZELO:

Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.

Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso


IMIYALELO:

Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
* Ukukhutshwa Kwesisu: Umgaqo-nkqubo, Izikhokelo Nemigaqo (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 789 KB)
* Iinkonzo Zenkxaso Zasemva Kokubeleka (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6396.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
INKCAZELO:
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.
Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6425.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
INKCAZELO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Ukuzikhusela Kwisifo Esihlasela Iintsana Ezingekazalwa
Unyango
Iimpawu Zomngcipheko
Ungayifumana njani le nkonzo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Ezinokuba Lulutho
UKUZIKHUSELA KWISIFO ESIHLASELA IINTSANA EZINGEKAZALWA
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni i-FAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
UNYANGO
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abane-FAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abane-FAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
IIMPAWU ZOMNGCIPHEKO
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa ne-FAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Ungalufumana olu ncedo kwikliniki yoncedo lwezempilo, kwiikliniki ezinceda oomama ngolwazi lwaphambi kokubeleka okanye kwizibhedlele eziphezulu ukuba udluliselwe kumgca ongentla.
Ukuba uya okokuqala kwiziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu uze uvulelwe neqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile kwelo ziko. Yiza neTshathi yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni. Ukuba uxhalabile yindlela obusela ngayo utywala, okanye kukho imibuzo ofuna ukuyibuza kumsebenzi wezempilo, nceda ukwenze oko.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINOKUBA LULUTHO
Imibutho yabucala eyahlukeneyo ingakunceda ngeempawu ezalatha into ebangelwa butywala kusana olungekazalwa:
Umbutho
Inombolo Yomnxeba
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye i-FAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni iFAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abaneFAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abaneFAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa neFAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
YAYAMENE
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6425.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Impilo Yoomama & Neyamakhosikazi > Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.

Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.




INKCAZELO:

Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.

iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.


* Ukuzikhusela Kwisifo Esihlasela Iintsana Ezingekazalwa
* Unyango
* Iimpawu Zomngcipheko
* Ungayifumana njani le nkonzo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Ezinokuba Lulutho



UKUZIKHUSELA KWISIFO ESIHLASELA IINTSANA EZINGEKAZALWA


Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni i-FAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.


UNYANGO


Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abane-FAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abane-FAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.


IIMPAWU ZOMNGCIPHEKO

Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa ne-FAS ziquka ezi zilandelayo:
* Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
* Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
* Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
* Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
* Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
* Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
* Izinga lempilo nelokondleka kukamama.
* Indlala.
* Izinga eliphantsi lemfundo ngobunina
* Ukuba kukho iqabane eliselayo.



IMIYALELO:


UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO

Ungalufumana olu ncedo kwikliniki yoncedo lwezempilo, kwiikliniki ezinceda oomama ngolwazi lwaphambi kokubeleka okanye kwizibhedlele eziphezulu ukuba udluliselwe kumgca ongentla.

Ukuba uya okokuqala kwiziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu uze uvulelwe neqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile kwelo ziko. Yiza neTshathi yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni. Ukuba uxhalabile yindlela obusela ngayo utywala, okanye kukho imibuzo ofuna ukuyibuza kumsebenzi wezempilo, nceda ukwenze oko.


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINOKUBA LULUTHO


Imibutho yabucala eyahlukeneyo ingakunceda ngeempawu ezalatha into ebangelwa butywala kusana olungekazalwa:


Umbutho
Inombolo Yomnxeba
Inombolo Yefeksi
Iwebsite

Alcoholics Anonymous
021 510 2288
088 021 510 2288
http://www.cape.org.za/

Al-Anon
021 592 3970
021 591 3962
www.alanon.org.za

Narcotics Anonymous SA
0881 30 03 27

www.na.org.za

SANCA
011 781 6410
011 781 6420
www.sancanational.org.za

Foundation for Alcohol Related Research
021 406 6210
021 447 7943


DOPSTOP
021 883 8780





IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye i-FAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.

iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.

Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni iFAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.

Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abaneFAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abaneFAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa neFAS ziquka ezi zilandelayo:
* Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
* Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
* Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
* Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
* Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
* Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
* Izinga lempilo nelokondleka kukamama.
* Indlala.
* Izinga eliphantsi lemfundo ngobunina
* Ukuba kukho iqabane eliselayo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Foetal Alcohol Syndrome: Provincial Standardised Training Manual (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 438 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Inkathalo yasemva kokubeleka (IiNkonzo)
* IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11504.6521.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
INKCAZELO:
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
IMIYALELO:
Ungatyelela indawo yonyango lokuqala esekuhlaleni, yaye ngokuxhomekeke kwingxaki leyo, usenokuthunyelwa kwicandelo leenkonzo zabasetyhini kummandla okanye kwisibhedlele somgangatho wesithathu (iGroote Schuur okanye iTygerberg) ukuyokwenza uxilongo lwencindi, uphando oluthe xhaxhe nonyango.Kuya kufuneka uthunyelwe ukuba utyelele kwizibhedlele zommandla okanye kwezikumgangatho wesithathu apho iinkonzo zabasetyhini zifumaneka khona. Ukuba ungumtyeleli okokuqala, kuya kufuneka ugcwalise ifomu yaye uxwebhu luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi kwakunye nekhadi lakho laseklinikhi/isibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kakade kwindawo enjalo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo kwiindawo zokuqala zonyango lwempilo zisimahla ukuba akunayo imedical aid. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kusengakhona iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwa
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11513.6453.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yasemsebenzini
Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini
Iinkonzo Zempilo Yasemsebenzini
INKCAZELO:
Xa kuthethwa ngempilo yasemsebenzini kuthethwa ngempilo nokhuseleko lwabasebenzi. Injongo yeenkonzo ezijongene nempilo yasemsebenzini kukuphakamisa umgangatho wezempilo, ukhuseleko nokwaneliseka kwiindawo ekusetyenzwa kuzo nokukhuthaza ubukho babasebenzi abampilo intle, abakhutheleyo nabavelisa kangangoko. Nangona kunjalo, zikho iindawo ekusetyenzwa kuzo ezingakhuselekanga nezichaphazela impilo yabasebenzi.
Iingcali zempilo yasemsebenzini (oogqirha/oonesi) kuwo wonke amaziko ezempilo ziqeqeshelwa ukubanako ukuchonga, ukufumanisa nokunyanga abasebenzi kwanokubabuyisela kwimi yabo yesiqhelo, basebenzi abo baphathwa zizifo ezingapheliyo, abonzakele ngenxa yeengozi ezenzeka emsebenzini okaye abathi babenokudibana nezinto ezinobungozi empilweni yabo.
Ukuhlolwa kweendawo zokusebenzela
Ingaba impilo yakho ichaphazeleka kakubi nakabuhlungu emsebenzini?
Ukunikezele ngxelo Ngezigulo okanye ukwenzakala
Ukufaka isicelo sembuyekezo
Abantu abatyelela okokuqala
Abahloli abaphuma kwiinkonzo zokuhlola zeSebe leSizwe Lemicimbi Yabasebenzi (khangela kwiinkonzo zabasebenzi) basoloko bezityelela imizi-mveliso kunye nezinye iindawo ekusetyenzwa kuzo. Baye baqinisekise ukuba iindawo ekusetyenzwa kuzo ziyahambelana nemimiselo yezempilo nokhuseleko njengoko ichazwe kuMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini, uMthetho wama-85 ka-1993, mthetho lowo uphantsi kweSebe Lemicimbi Yabasebenzi. Abahloli baye bacebise abaphathi nabanini ngeendlela zokuphucula iimeko ekusetyenzwa phantsi kwazo apho kukho imfuneko, kwaye bangawunyanzelisa umthetho wezemisebenzi ngokuthi bakhuphe izaziso, banqumamise iinkonzo kananjalo batshutshise abaphula umthetho.
Amagosa ezempilo yendawo asebenza ngokoMthetho wezeMpilo, uMthetho wama-63 ka-1077, ahlola iindawo ezithile kuphela, ndawo ezo zifana neerestoranti, izikhululo zeenqwelo-moya namazibuko, ukuqinisekisa ukuthobela kwawo imigaqo emiselweyo.
INGABA IMPILO YAKHO ICHAPHAZELEKA KAKUBI NAKABUHLUNGU EMSEBENZINI?
Nantsi eminye imibuzo onokuzibuza yona ukuba ukrokrela ukuchaphazeleka kwempilo yakho ziimeko zendawo osebenza kuyo:
Ingaba iingxaki zempilo yam zingumvuka womsebenzi endiwenzayo?
Ingaba umsebenzi endiwenzayo usongeza nangakumbi na isigulo okanye ukwenzakala kwam?
Ingaba ndinazimpawu zithile endizivayo okanye endizibonayo kwixesha elithile lokgqiba kwam ukusebenza?
Ingaba oko ndikwenzayo ngoku kuya kuyichaphazela kusini na impilo yam kwiminyaka elishumi ukuya kwelshumi elinesihlanu ezayo?
Ingaba ikhuselekile na indawo endisebenzela kuyo?
IMBUYEKEZO YABASEBENZI
Khumbula ukuba unakho ukufaka isicelo sembuyekezo ukuba wonzakele okanye ugule ngenxa yomsebenzi owenzayo. Imbuyekezo ilawulwa liSebe Lemicimbi Yabasebenzi, kungelilo Sebe Lezempilo. Unakho ukufumana imbuyekezo ngazo zonke iindleko zonyango ezifanelekileyo.
IMIYALELO:
Ukuba uguliswa kukuchaphazeleka okanye zizenzo zasemsebenzini, okanye kukonzakalela emsebenzini, oko kufuneka ukwazise umqeshi wakho, yena ekufuneka ngokomthetho akuthumele kwiziko lezempilo ukuze uye kuxilongwa unyangwe. Amagosa onyango lokuqala angakuthumela kwiziko lenqanaba lesibini okanye kwiziko lenqanaba lesithathu ngokuxhomekeke kubunzima bento ogula yiyo okanye bomonzakalo onawo.
Ikliniki i-Reed Street eBellville, kwiSixeko saseKapa, isebenzana nabantu abanezifo ezingenxa yeengxaki zasemsebenzini. Ivulwa kanye ngeveki kwaye amalungiselelo okuya kuyo kufuneka uwenze kwangaphambili. Inombolo yayo yomnxeba ithi: 021 946 3790.
Kubalulekile ukuba uchazele unesi ngento ekuchaphazeleyo okanye eyakuchaphazelayo emsebenzini osebenza kuwo okanye owawusebenza kuwo ngaphambili. Oko kungabandakanya: ingxolo, uthuli, iasbhestosi, irhasi, umsi kunye neentshukumo zoomatshini, ndawonye noxinzelelo olungaqhelekanga.
UKUFAKA ISICELO SEMBUYEKEZO
ABANTU ABATYELELA OKOKUQALA
Ukuba uyaqala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana ngeenkcukacha zakho ze kwandulwe ukuvulwa uxwebhui. Yiza nencwadi-sazisi yakho, incwadi othunyelwa ngayo ukuba iyafuneka, kunye nawo wonke amayeza owasebenzisayo. Ukuba uthunyelwe esibhedlele uya kufunwa iphetshana elichaza umvuzo wakho/ingxelo yengeniso IRP5. Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi (IiNkonzo)
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11514.11514.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ezomlomo & Namazinyo

EZOMLOMO & NAMAZINYO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
UMbuso ubonelela ngeenkonzo zonyango lwamazinyo nolomlomo kubemi beli ngeenjongo zokuphucula impilo yamazinyo, ukunqanda ukubola kwamazinyo futhi kunyangwe naziphi na iingxaki. Zeziphi iinkonzo zamazinyo ozifumanayo? Ukubola Kwentsini, Isifo esisemlonyeni, Iyeza lokubulala iintlungu, Ukophuka kwemihlathi, Ngubani omakafumane inkonzo yenkxaso yokufakelwa amazinyo? Ukuvuselela ... &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11514.6256.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Ezomlomo & Namazinyo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
INKCAZELO:
UMbuso ubonelela ngeenkonzo zonyango lwamazinyo nolomlomo kubemi beli ngeenjongo zokuphucula impilo yamazinyo, ukunqanda ukubola kwamazinyo futhi kunyangwe naziphi na iingxaki.
Zeziphi iinkonzo zamazinyo ozifumanayo?
Ukubola Kwentsini
Isifo esisemlonyeni
Iyeza lokubulala iintlungu
Ngubani omakafumane inkonzo yenkxaso yokufakelwa amazinyo?
Ukuvuselela nokuthintela
ZEZIPHI IINKONZO ZAMAZINYO OZIFUMANAYO?
Inkonzo yamazinyo yempilo echazwa ngomlomo iineenxenye ezintathu kulondozo olukumgangatho osisiseko ( iikliniki zokuqala zolondolozo lwempilo): ukuvuselela, ukunqanda nokunyanga. Kwezinye iindawo zephondo (umz. iMossel Bay) ezi nkonzo zifana nezi ziyafumaneka kwizibhedlele zasekuhlaleni.
Iingcali zempilo yomlomo kumgangatho wekliniki zikhuthaza impilo yomlomo ngokufundisa abantu ngendlela yokugcina imilomo yabo, iintsini, namazinyo ekwimpilo entle, zize zibabonise nangendlela yokuthintela ukubola kwamazinyo nezinye iingxaki zomlomo.
Iinkonzo zonyango ezisisieko ezikhoyo zezengxilingo yomlomo, ezogesi(xray) eziskali nezokucoca amazinyo ukuze kusuke ukubola nokunqanda ukubola kwentsini, ukuwavala xa enemimgxunya nokunyanga iintlungu ezingxamisekileyo nokudumba okudibanisa nokukhutshwa kwezinyo.Into yemboleko egquma izinyo elaphukileyo nendawo ehlala amazinyo emboleko ziyafumaneka kodwa ayizizo izinto zokuqala.
UKUBOLA KWENTSINI
Isigulana sinokunyangelwa ukubola kwentsini ( periodontitis) ekliniki. Kananjalo sikhona nesifundo senzululwazi yesifo somlomo -ukwenzakala nezilonda kwizihlunu ezithambileyo ezisemlonyeni ezibangelwa kukutshaya okugqithisileyo, ukunxila okanye ukosulelwa sisifo sikaGawulayo.-isigulana sisengozini yokufumana umhlaza, size sisiwe kwisibhedlele esikudidi lwesithathu.
ISIFO ESISEMLONYENI
Abantu abanesifo sika Gawulayo kunye nabo banoGawulayo babanesifo somlomo. Esi ke sisilonda esivulekileyo okanye, ukwenzakala emlonyeni iDuflucan , iyeza lokunyanga isifo somlomo lifumaneka fele-fele kwikliniki zokuqala zononophelo lwempilo.
IYEZA LOKUBULALA IINTLUNGU
NGUBANI OMAKAFUMANE INKONZO YENKXASO YOKUFAKELWA AMAZINYO?
URhulumente wePhondo unika inkonzo yokufakela amazinyo kubantu abadala abasokolayo , nakwabo bafumana imali yenkam-nkam nabo bahlala kumakhaya abantu abadala. Kukho nemali ebhatalelwa ukusetyenziswa kwelebhu.
Abantu abaneengxaki zokulungisa amazinyo nemihlathi bangabonwa kumancedo ononophelo lwempilo yokuqala kodwa ke bangasiwa kwisikoko sokufunda ngezamazinyo kwiYunivesithi yaseKapa neSibhedlele iTygerberg.
Iqela lempilo yasezidolophini lidibanisa ugqirha wamazinyo, nomncedisi wakhe nomntu onika impilo ngomlomo, kwiikliniki zasezidolophini..Imeko yohlukile ke kwimimandla esezilalini ebikhe yandwendwelwa liqela elinezixhobo zokukhupha amazinyo eli jikelezayo . Ezi zixhobo zingasetyenziswa njengenkonzo kaxakeka / engxamisekileyo, ingakumbi ezikolweni.
UKUVUSELELA NOKUTHINTELA
Inkqubo yokuvuselela nokuthintela iquka ukundwendwela ngabasebenzi bempilo kwizikolo zabangekaqali nakwiizikolo zabaqalayo . Ingcaciso enikwa ngomlomo kwanaleyo inxulumene nayamazinyo nemfundo inikwa oomama abakhulelweyo njengenkonzo ephambi kokubeleka.
IMIYALELO:
Inkonzo ifumaneka kuzo zonke iikliniki namaziko olondolozo lwempilo yokuqala.Izigulana ezineengxaki ezinobuzaza ziza kusiwa ezibhedleleBaza kucelwa bazalise iifomu baze bavulelwe iifolda abantu abaqalayo ukutyelela iikliniki/ izibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu. Kuza kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi. Kuza kufunwa ileta ekuthumela esibhedlele xa usiya kuso. Izibhedlele ziza kufuna isijungqe sokwamkela sakho senyanga yokugqibela okanye uxwebhu lokwamkela (IRP5) xa usiza esibhedlele.Kuza kufuneka uze nekhadi lakho xa ubukhe waya esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Awubhatali mali xa usiza kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo. Kodwa xa uthe wathunyelwa esibhedlele kufuneka ubhatele.Imali ke iza kuxhomekeka kumvuzo owamkelayo okanye kubantu abaxhomekeke kuwe.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11516.6465.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo > Iinkonzo Zokuva Nokuthetha

Iinkonzo Zokuva Nokuthetha




INKCAZELO:

Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.

Abantwana bangathunyelwa kwigcisa leengxaki zokuthetha okanye kwigcisa leengxaki zokuva kwiikliniki ezijongana neengxaki ezizodwa, ngcali ezo zikhoyo noko phaya kummandla weBholani/Overberg nakummandla woNxweme oluseNtshona/Winelands. Ikho inkonzo yezigulane ezilaliswayo kuphela phaya kwiNqila yaseKapa kwisibhedlele iBooth Memorial nakwisibhedlele iBrooklyn Chest. Azikho iinkonzo ezilolu hlobo kuMzantsi Kapa/kwiKaroo.
Izibhedlele iTygerberg, iGroote Schuur Nesabantwana Somnqamlezo Obomvu zibonelela ngezixhobo zokuncedisa abantu abangeva kakuhle.


IMIYALELO:

Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi
Kunye nezi zixhobo:
* iZiko Leetuthuzelo laseNtshona Koloni


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
* Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
* Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uMatshi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11517.11517.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Impilo Yokuzala Yamadoda
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela ...
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.
Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432
Inkonzo Engxamisekileyo Yokuthintela Ukukhulelwa ingancedisa ekuthinteleni ukukhulelwea okungalindelekanga. Nangona le nkonzo Ingxamisekileyo Yokucwangicsa ingasetyenziswa iiyure ezilikhulu elinamashumi amabini nje (iintsuku ezintlanu) emva kokuzibandakanya komntu wkintshukumo yesondo engakhuselekanga, kungakuhle kakhulu ukuba inokuqala ukusetyenziswa kwiiyure ezingamashumi asixhenxe anesibini (kwiintsuku ezintathu) emva kwaloo ntshukumo ingakhuselekanga yesondo yaye isebenzisa ...
Ukukhutshwa Kwesisu
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso.
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ...
Uvavanyo Lomhlaza Webele
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ...
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkomama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11517.6473.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka > Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)

Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)




INKCAZELO:

Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.


* Ulwazi neengcebiso
* Iindlela zokunqanda ukukhulelwa
* Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezingaluncedo.



ULWAZI NEENGCEBISO


Ingcaciso ngeqela leendlela zokuthintela ukukhulelwa inikwa abantu ukuze babe nokwenza izigqibo ezifanelekileyo ngokuxhomekeke kwiingxaki abakhe banazo nokuxilongwa kwemizimba yabo. Ukuba kuthe kwabhaqwa isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga, eso sifo siya kunyangwa ngamayeza afumaneka kwikliniki okanye umntu lowo angathunyelwa kwikliniki eyodwa ejongene naloo mcimbi, ngokuthi anikwe incwadi yembalelwano ukuba ayinikezele kweso sibhedlele athunyelwa kuso.

Yakuba ityunjiwe loo ndlela ithile yokuthintela ukukhulelwa, lowo ubandakanyekayo uya kusoloko ekhangelwa ukuba akabi nazingxaki ngenxa yokusetyenziswa kwamachiza awanikiweyo, ngokuthi yena aquqe kwikliniki yakhe.

Nayiphi na intombazana okanye umfazi angazigqibela ngokwakhe ngendlela yokuthintela ukukhulelwa afuna ukuyisebenzisa. Akukho mfuneko yakufumana mvume yeqabane lakhe okanye yabazali bakhe. Uninzi lweekliniki lunenkonzo ejongene nolutsha ukuze abantu abatsha babe nokufumana ingcaciso ngocwangciso-ntsapho, oko kusenziwa kwindawo emeko imenza umntu azive ekhululekile.


IINDLELA ZOKUNQANDA UKUKHULELWA


Amachiza othintelo kukhulelwa asetyenziswa ngabasetyhini: Iipilisi zifumaneka kwzingxotyana ezinamashumi amabini anesibhozo eepilisi ekufuneka zithatyathwe kanye ngosuku ngexesha elifanayo. Kukho iintlobo ezimbini eziphambili zezi pilisi: Iipilisi zothintelo kukhulelwa ezibizwa ngokuba zii-Combined Oral Contraceptive (COC) kunye nezo kuthiwa zii-Progestogen-only Contraceptive (POP). Zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi kagqirha. Olu hlobo lwendlela yokuthintela ukukhulelwa ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ezifana nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwakunye nezinye.

Inaliti ethintela ukukhulelwa esetyenziswa ngabasetyhini: Kukho iintlobo ezimbini:I-Nur-Isterate, enikezelwa rhoqo ngeenyanga ezimbini (iiveki ezisibhozo) kunye ne-DMPA (Depo Provera okanye iPetogen) enikezelwa emva kweenyanga ezintathu (iiveki ezili-12). Olu hlobo lwendlela yokuthintela ukukhulelwa ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga.

Isixhobo Esifakwa Ngaphakathi Esibelekweni (iIUD) I-IUD sisixhobo esincinane esifakwa esizalweni sowasetyhini, nesifakwa ngumsebenzi wezempilo oqeqeshelwe loo msebenzi. Isixhobo i-IUD singakuthintela ukumitha kwisithuba seminyaka emihlanu ubuncinane. Olu hlobo lwendlela yokuthintela umitho ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba owasetyhini okanye iqabane lakhe linamaqabane amaninzi elilalana nawo, i-IUD le mayingabiyo ndlela iphambili ikhethwayo ngaphandle kokuba kusetyenziswa neentsilathi, ukuzikhusela ekosulelekeni zezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo zifana nentsholongwane kaGwulayo/noGawulayo.

Abasetyhini kuye kufuneke ukuba baye ekliniki emva kweeveki ezintandathu i-IUD ifakiwe, ukuze ihlolwe. Iyacetyiswa neyokuba uhlolo luqhutywe qho ngonyaka. I-IUD ifumaneka kwiikliniki ezithile kuphela, kodwa ingathengwa nakwiikhemisti.

Ukuthintela Ukukhulelwa Ngokukhawulezileyo. Le ndlela yokuthintela ukukhulelwa ingasetyenziswa ngabasetyhini abafuna ukuthintela ukukhulelwa emva kokwabelana ngesondo bengazikhuselanga, emva kokudlwengulwa okanye ke mhlawumbi naxa benesikrokro sokuba indlela yokukhusela ukukhulelwa abayisebenzisileyo ayisebenzanga emva kokwabelana ngesondo ngesondo bengazikhuselanga . Iipilisi zothintelo kukhulelwa olungxamisekileyo zingasetyenziswa kwiiyure ezingama-72 (iintsuku ezintathu) emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kokuzikhusela ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo, kodwa zisebenza kakuhle nangakumbi xa zisetyenziswe kwangoko. Ezo pilisi zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi engumyalelo kagqirha.

I-IUD ingasetyenziswa kwiintsuku nje ezintlanu emva kokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo. Ukuba seligqithile ixesha lokusebenzisa ezi ndlela zokuthintela ukukhulelwa, kwaye kukho isikrokro sokuba ukhulelwe, inkqubo yokukhupha isisu ingasetyenziswa njengento yokugqibela enokwenziwa . Inkqubo i-TOP isemthethweni eMzantsi Afrika.

Iintsilathi: Intsilathi ezisetyenziswa ngamadoda nabasetyhini zikuphela kwendlela ekhusela kwizinto ezimbini, ekukhulelweni okungafunekiyo nokosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo, kubandakanya nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu. Iintsilathi ezisetyenziswa ngamadoda zifumaneka simahla kwiikliniki nakumaziko oluntu athile. Iintsilathi zikwathengiswa ngexabiso eliphantsi kwiikhemisti nasezivenkileni. Iintsilathi ezisetyenziswa ngabasetyhini zifumaneka simahla kwiikliniki ezithile kwaye ziyathengiswa kwiikhemesti.

Uvalo-nzala: Le yindlela esigxina yokuthintela umitho kwaye ingasetyenziswa ngabasetyhini namadoda ngokunjalo. Nawuphi na umntu ominyaka ili-18 nangaphezulu nonelungelo lokwenza isigqibo unako ukuvalwa inzala ngokwesicelo sakhe. Kufuneka umntu lowo aqale acetyiswe ngaphambi kokuvalwa kwenzala. Le nto yenziwa ngotyando olungathabathi xesha lide nolulula kwaye loo nto ayiyichaphazeli imo yobomi bomntu lowo koko yenza ukuba uphelelwe lixhala lokukhulelwa okanye lokwenza umntu akhulelwe. Kungabhaliselwa ukuvala inzala kwikliniki esekuhlaleni. Lowo ufuna ukuvala inzala uya kunikwa amacebiso kwaye kuya kufuneka agcwalise ifom yokufaka isicelo. Utyando lwenziwa simahla kumaziko athile oluntu nakwizibhedlele kuwo wonke amanqanaba azo (elokuqala, elesibini nelesithathu). Ugqirha oqhuba utyando olo uya kukucela ukuba utyikitye iphetshana apho umnika imvume yokukutyanda.

Utyando oluqhutywa kwabasetyhini kuthiwa yi-tubal ligation. Imibhobho ekuhamba kuyo amaqanda aya esizalweni iyabotshwa okanye ivingcwe. Oko kunqanda ukuba amaqanda angachunyiswa yincindi yobudoda, ngaloo ndlela kuthintelwe ukukhulelwa.

Inkqubo yokutyandwa kwamadoda kuthiwa yi-vasectomy, nkqubo leyo idla ngokwenziwa ngeli xesha indoda ihleli, ngokuthi kusetyenziswe isibulali-ntlungu kufutshane nendawo leyo iza kutyandwa okanye kumzimba wonke. Kuye kwenziwe umngxunyana okanye imingxunyana emibini apha kufutshane nezingxotyana zangaphantsi. Umbobho othwala incindi yobudoda (ivas deferens) wesingxotyana ngasinye uya qhawulwa ze ubotshwe. Olu tyando alukhawulezi ukusebenza kwaye kuye kufuneke ukuba kusetyenziswe enye indlela yokuthintela ukukhulelwa kwiinyanga ezintathu emva kokutyandwa, okanye kumatyeli ali-15 ukuya kwangama-20 indoda ethi yabelane ngesondo ngawo. Kuye kufuneke ukuba kuqhutywe uvavanyo lwembewu yenzala ukuqinisekisa ukuba imbewu yenzala ayikho kwimibhobho.

Uvalo-nzala alukuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.

Njengakuzo zonke iindlela zokuthintela umitho, akho amathuba angephi okungaphumeleli.

Inzala yabantu abagula ngengqondo ingavalwa ngokwemimiselo yoMthetho wovalo-nzala, wonyaka ka-1998. Umzali, umgcini, umlondolozi okanye iqabane lingafaka isicelo sokuvalwa kwenzala yomntu ongakwaziyo ukuzenzela izigqibo ngenxa yokukhubazeka kwengqondo. Isicelo eso kufuneka senziwe size sithunyelwe kwisibhedlele esiza kuqhuba loo mcimbi. Kuya kwenziwa idinga lokudibana negqiza leengcali ezintathu zonyango lwabagula ngengqondo, ngenjongo yokuba zivavanye lowo uza kuvalwa inzala nofanele ukuphelekwa ngulowo wenza isicelo. Ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile, igqiza lilo eliza kugqiba ekubeni kuqhutyekekwe kusini na ngovalo-nzala olo.


IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINGALUNCEDO:

La maziko abucala alandelayo nawo angaluncedo kulo mba:
* Imanyano yabazali, i-Planned Parenthood Association (PPSA) Western Cape, umnxeba 021 448 7312 email ppgwc@ppgwc.co.za
* Imanyano yovalo-nzala i-Association for Voluntary Sterilisation of SA (AVSSA), umnxeba 021 531 1665 okanye 531 2291
* Marie Stopes, umnxeba 021 422 4660



IMIYALELO:

Le nkonzo ungayifumana kuninzi lweekliniki. Ukuba indlela yokuthintela ukukhulelwa oyifunayo ayikho, cela ukuba uthunyelwe kwiziko lezempilo elinakho ukwenza oko.Ukuba uya qala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo wandulwe ukuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadi ekuthumela kwelo ziko (ukuba kukho imfuneko), nawo nawaphi na amayeza owasebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhaliswa kwelo ziko.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iiklinikhi


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

Akukho ntlawulo ifunekayo kumaziko onyango enqanaba lokuqala naxa uthunyelwa kumaziko amanye amanqanaba angaphezulu. Abantu abatyandwayo bazifumana simahla iiNkonzo zeAmbulensi.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
* National Contraception Policy Guidelines (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 1.6 MB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Ukukhuseleka Kabini (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 92 KB)
* Provincial Policy, Standardised Guidelines and Protocols on the Management of Sterilisation Services (Umgaqo-nkqubo) (File type: pdf; size: 656 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* IUD Insertions Offered in the Metropole Region (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 330 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 8 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11517.6515.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
INKCAZELO:
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonk'omama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza.
Umhlaza womlomo wesizalo lolunye uhlobo lomhlaza olunakho ukuthinteleka kakhulu. Bonke omama kufuneka bafumane ukuhlolwa kwesibeleko (a pap smear) kanye kwiminyaka elishumi ukususela kubudala beminyaka engama- 30. Oku kuthetha ukuthi mayela neminyaka engama- 30, 40 kunye nama- 50 obudala.
Inkqubo yokuvavanya ijolise ekufumaneni nasekunyangeni iimpawu ezisaqalayo zomhlaza kumlomo wesizalo, eqhelwe ukubizwa njengo omlomo wesizalo. Uvavanyo luqukanisa ukuhlolwa kwesibeleko (or cervical smear), neyeyona ndlela ilula nekhawulezayo yokuvavanya ilungu langaphantsi loomama ukukhangela ukuba umlomo wesizalo uphilile na. Ezinye iiseli zomzimba ziyakhukuliseka ngokuthambileyo zimke kumlomo wesizalo yaye zithathwe zisiwe kumagumbi ovavanyo ziyokuxilongwa.
Ukuqapheliseka kokuqala kweeseli ezingaqhelekanga kuthetha ukuthi uphando oluthe xhaxhe lunakho ukwenziwa yaye nonyango lunakho ukunikezelwa ukuba kuyafuneka, ukuze kunqandwe ukuhambela phambili komhlaza.
Ngamanye amaxesha, iziphumo azicaci yaye kufuneke ukuba kuphindwe kuqatywe isidudu. Abafazi abasele belwenzile uvavanyo kufuneka baphindele eklinikhi baye kukhangela iziphumo zabo zovavanyo.
Khumbula, umxhamli unalo ilungelo lokucela inkcazelo yenkqubo kwangaphambi kwexesha.
Umhlaza womlomo wesizalo unakho ukuthintelwa ngokucezela ekubeni ube namaqabane amaninzi, ukusebenzisa iidyasi ukuthintela ukunwenwa kwentsholongwane yoluntu ekuthiwa yi human papillomavirus (eyayanyaniswa nomhlaza womlomo wesizalo) ukumisa ukwabelana ngesondo ude ube mdala, kwakunye nokungatshayi mdiza.
IMIYALELO:
Hamba uye kwiklinikhi yakho yezonyango yasekuhlaleni. U kuba iziphumo zokuhlolwa kwesibeleko aziqhelekanga, kuya kufuneka ubhukishwe yaye incwadi yokudluliselwa phambili ifumaneke ukuze kubekho olunye uvavanyo kwakunye nonyango kwelinye iziko lonyango okanye isibhedlele somgangatho wesibini nowesithathu. Umxhamli kuya kufuneka abuyiselwe kwakhona kwiklinikhi ukuze ahambele khona kwizihlandlo ezilandelayo.Ukuba ungumhambeli weli ziko lempilo okokuqala, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu yaye uxwebhu oluneenkcukacha zakho luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi, incwadi yokudluliswa (ukuba kuyanyanzeleka), naluphi na uhlobo lwamayeza owasebenzisayo kwakunye nekhadi leklinikhi/isibhedlele, ukuba ubusele ubhalisiwe khona.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Umntu obhinqileyo unakho ukufumana uvavanyo lwesibeleko olusimahla kude kube zizihlandlo ezithathu ebomini bakhe, kube kanye kwiminyaka elishumi eqale kwiminyaka engama-30 ubudala bakhe.
YAYAMENE
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11517.6524.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yokuzala Yamadoda
Impilo Yokuzala Yamadoda
INKCAZELO:
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela
Impilo yokuzala iluxanduva ekwabelwana ngalo sisibibi esithandanayo. Ngoko ke, amadoda anendima ebalulekileyo ekufuneka eyidlalile yaye kufuneka enze okulindelekileyo ngoxanduva lwawo lokuthintela ukukhulelwa nokusebenzisa iintsilathi ekuthinteleni ukukhulelwa okungacwangciswanga kwanokusasazeka Kwezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, kuquka nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Amadoda namanina kufuneka ahlale phantsi namaqabane awo malunga neengcinga zokuthintela ukukhulelwa ze izibini ezo zincokole nangendlela eyamkeleke kubo bobabini yokwenza oko, nokuba ngubani na ekufuneka engoyena uyisebenzisayo le ndlela. Umzekelo, inkqubo yokwenza amadoda angaphindi afumane bantwana yinkqubo elula kakhulu ukuba angayenza amadoda.
Ngenxa yezi ngxelo zigcwele izwe lonke zamadodana athi asutywe kukufa ngenxa yokwaluswa ngendlela engakhuselekanga, la madodana kungoku nje angakhe ukugonywa simahla kwiiklinikhi zenqanaba lokuqala lonyango ukuqinisekisa ukuba basempilweni phambi kokuba baye kwiiindawo zesiko lokwaluka. Kanti la maziko ononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala akwanayo nenkqubo ekhuselekileyo nesempilweni yokwalusa. Le nkqubo ingenziwa kwiintsana ezingamakhwenkwana emva nje kokuzalwa kumaziko ononophelo lwempilo ohlukeneyo.
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi ekufutshane nawe yononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala. Abantu abawatyelela okokuqala la maziko/ezi zibhedlele zononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala kuya kufuneka bagcwalise iphetshana yokuba ngamalungu yaye baya kuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadana yakho yesazisi nekhadi lakho laseklinikhi/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa kuloo kwelo ziko.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo zeendawo zokuqala zogonyo lwempilo zisisimahla kubantu bonke abangekho ngaphantsi koncedo lukagqirha. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kungakho iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwakho, ng
YAYAMENE
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11518.6529.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
INKCAZELO:
Okubalulekileyo: Akukwazi kumbona umntu ukuba unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngokumjonga nje; abantu abanezi zifo, kuquka nabo banentsholongwane kaGawulayo, amaxesha amaninzi abajongeki njengabantu abagulayo. Kungamthatha ukusukela kwiminyaka ukuya kwelishumi umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo ukuba abonakalise iimpawu zoku.
Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
Inkqubo Yoogqirha Yokujongana Nezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Kubalulekile ukukhumbula ukuba ezinye zezi zifo zosulelayo ezinje ngegcushuwa kunye namaqhakuva apha kusisi kwandisa amathuba omntu okuba afumane ugawulayo okanye okumsasazela kwabanye. Esi sisizathu esilungileyo sokuba abantu abanezi zifo bakhawuleze bafumane unyango ukuba kunokwenzeka, bavavanyelwe ugawulayo baze bacetyiswe. Oku kungenziwa kwiiklinikhi zogonyo zokuqala kwakunye nakumaziko.
INKQUBO YOOGQIRHA YOKUJONGANA NEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
iCandelo Lolawulo elijongene nezinto ezidibene nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo sele liqalise inkqubo esakhasayo yezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye noogqirha abambalwa apha kweli Phondo. Inkqubo yenza ingcebiso, ukuqonda isifo ngokuxilonga kwakunye nonyango lwezi zifo ziza ngokusuleleka ngokwabelana ngesondo ezikhoyo ngendlela engenye kwiindawo zonyango lwempilo zokuqala. Ugqirha uya kuxilonga aze anyange isifo sesifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuba kuyimfuneko. Umxhamli kuya kufuneka ahlawule intlawulo yokubonana nogqirha kodwa amayeza wona aya kunikezelwa simahla. Buzisa kwindawo yonyango lwempilo yokuqala esekuhlaleni kwakho. Apho unokuqhagamshelana khona nomnye woogqirha.
IMIYALELO:
Zonke iiklinikhi zempilo zonyango zokuqala okanye amaziko zinakho ukuxilonga zinyange amaxhoba ezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba kuyimfuneko, abantu basengafuna ukudluliselwa kwizibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu ukuze bafumane uvavanyo oluthe xhaxhe kwakunye nogonyo. Abantu abatyelela okokuqala eklinikhi, izibhedlele zomgangatho wesibini nowesithathu zingacela ukuba bazalise ifomu kwaye noxwebhu luya kuvulelwa umguli lowo. Zisa incwadi yakho yesazisi. Incwadi yokudluliselwa isengabizwa xa utyelela isibhedlele. Izibhedlele zingacela amaphepha akho omrholo wakutsha nje/uphononongo lomvuzo (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuziyela Kuvavanyo ze Ufumane Neengcebiso (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11520.11520.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Isifo Sephepha

ISIFO SEPHEPHA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
Inkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha ijolise ekuchongeni abantu abangama- 80% abanesi sifo, ngeenzame zokusinyanga ngoko nangoko. Le Nkqubo ke ikwazama ukufumana eli chibi lingaka labantu abonokosulela abanye ngesi sifo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11520.6531.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Isifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
INKCAZELO:
Inkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha ijolise ekuchongeni abantu abangama- 80% abanesi sifo, ngeenzame zokusinyanga ngoko nangoko. Le Nkqubo ke ikwazama ukufumana eli chibi lingaka labantu abonokosulela abanye ngesi sifo.
Yintoni Isifo Sephepha?
Ukwenza Uvavanyo Lwesifo Sephepha
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Eziluncedo
Isifo sephepha esi sisifo esosulela ngokudluliselwa kwentsholongwane, yaye siyingxaki enzima apha eMzantsi Afrika, ingakumbi apha eNtshona Koloni. Isifo sephepha siyosulela kakhulu kodwa ke siyanyangeka. Isinye kwishumi ngalinye labantu lithi lihlaselwe sesi sifo. Ukuba sithi singanyangwa, isigulana eso singosulela abanye abantu abangamashumi amabini nangaphezulu.
YINTONI ISIFO SEPHEPHA?
Isifo sephepha esi sinwenwa xa abantu abosulelekileyo bekhohlela ngemiphunga yabo amaqamza amancinci anesi sifo bawakhuphele emoyeni, abanye abantu bawasezele angene kubo ngaphakathi. Abantu abanesifo sephepha sezinye iindawo zomzimba abanakho ukusulela abanye. Ukhohlokhohlo olutsho ngamandla iiveki de zibe mbini nangaphezulu ngumqondiso ophambili womntu ohlaselwe sisifo sephepha, ngoko ke ukusuka kwangethuba komntu lowo ahambe aye eklinikhi aye kuxilongwa, kungenza kube lula kakhulu ukusinyanga esi sifo. Iimpawu ezibalaseleyo kakhulu zesi sifo kukukhohlela igazi, ukubila ebusuku, ukwehla kobunzima, kwakunye nokubamba-bamba umphefumlo.
UKWENZA UVAVANYO LWESIFO SEPHEPHA
Umntu uthi afumane ukugonyelwa esi sifo okokuqala apho ke athi acelwe ukuba anikezele intwana yesikhohlela kunye nesinye ngosuku olulandelayo. Ezi zikhohlela zimbini ke zithunyelwa kwigumbi lophando lwezonyango ze iziphumo zifumaneke kwiiyure nje ezingama-48 emva gonyo. Sinye kuphela isikhohlela ekufuneka sibonise ukuba umntu lowo unesi sifo.
Ukuba iziphumo zithi umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kunikezelwe iingcebiso, athuthuzelwe ze aboniswe nokuthi angaphila njani kakuhle naso na umntu lowo, aboniswe nangamathuba amahle okufakwa phantsi kwenkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha. Ukuba zombini ezi zikhohlela zibonisa ukuba umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kuqaliswe ngonyango ngoko nangoko. Kusengenziwa ne-X-ray, kodwa ke iimvavanyo zesikhohlela zizo eziqondakalisa nezivumelana noxilongo. Ukuba inqanaba lesi sifo kumntu lowo lixhomis' amehlo, umntu lowo ke uya kuthi adluliselwe kwingcungela yeklinikhi esebenza ngesifo sephepha.
Isifo sephepha esi sinokunyangwa xa ugonyo olo lupheleleyo, nto leyo inokuthabatha ithuba eliziinyanga ezisukela kwisithandathu liye kuma kwisibhozo. Abantu abayiqukumbeliyo inkqubo yabo yonyango bazifumana sele bekwimo embi yokungamelani namachiza, nto leyo ke yenza ukuba kube nzima ukunyanga esi sifo. Abanye baba bantu banyangwa kwiiklinikhi zeengcungela zesifo sephepha ezinjengesibhedlele Sesifuba iBrooklyn. Isifo sephepha esi inakho ukusibulala isigulana sayo xa inganyangwa.
Unyango lwesi sifo lwenziwa ngamanqanaba amabini:
Inqanaba eliluqilima lixa kunikezelwa amachiza amane azipilisi iintsuku de zibe ntlanu ngeveki, iinyanga ezimbini ukuya kwezintathu.
Inqanaba lesibini lelo lokuqhubekeka, apho kuthi kunikezelwe amachiza amabini iintsuku de zibe ntlanu, iinyanga zibe ne okanye zibe ntlanu.
Izigulana eziqalayo ukuya esibhedlele ezinesisifo kufuneka zigonywe kangangeenyanga ezintandathu, ngeli lixa zona izigulana ezazikhe zanaso esi sifo ngaphambili kufuneka zisebenzise nje amayeza aso kangangeenyanga ezisibhozo. Ukuba loo mayeza anefuthe elibi kwizigulana, izigulana ezo kufuneka zibuyele eklinikhi. Kuya kuthi kwakhona kwenziwe uvavanyo lwezikhohlela emva kweenyanga ezimbini umntu esbenzisa amachiza onyango ukukhangela inkqubela yolu nyango, ze nasemva kweenyanga ezintlanu okanye ezisixhenxe ukuqinisekisa ukuba isigulana eso sinyangekile na.
Abantwana abanesifo sephepha banikwa uhlobo olwahlukileyo lwamayeza yaye banyangwa kangangeenyanga ezine kuphela. Ukuzama ukuthintela isifo sephepha, iintsana kufuneka zigonywe ngotofo lweBCG, efumaneka simahla kuzo zonke iiklinikhi zonyango lwenqanaba lokuqala. Isifo sephepha sokudumba kwenwebu yobuchopho kukugula okuqatha kakhulu ebantwaneni yaye kungabulala. Ukuba kuyakrokreleka (iimpawu zihlanganisa ukuqina kwentamo) umntwana kufuneka abalekiselwe eklinikhi ngokukhawuleza.
iSebe Lezempilo sele liyamkele indlela yoMbutho Wehlabathi Yezempilo ekuthiwa yiDOTS (izifundo ezifutshane zokuqatshelisiswa ngqo konyango) indlela yokuqinisekisa ukuba izigulana zincamathela nyani na kunyango. iDOTS le ke yaphunyezwa kuninzi lweeklinikhi eziseNtshona Koloni. Isolotya elibalulekileyo lobu buchule yinkxaso kwakunye nenkuthazo enikezelwa kwezo zigulana ngalo lonke elo xesha leenyanga ezintandathu ukuya kwezisibhozo zonyango, apho abaguli baqondisiswa ngqo ukuba bayawathatha na amayeza abo eklinikhi.
Ngokwakumgangatho wasekuhlaleni, iDOTS le isetyenziswa ngamaqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente besebenzisa abo basebenzi bazinikezela simahla "njengabaxhasi bonyango". La maqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente asebenza ngesifo sephepha atsala amalungu amatsha, aqeqeshe ze ongamele uluntu lwasekuhlaleni olusebenza ngokuzinikela ngaphandle kwentlawulo asebenze njengabaxhasi bogonyo lwezigulana zesifo sephepha. Aba baxhasi bathumela izigulana zesifo sephepha eklinikhi xa kuyimfuneko. iCape Peninsula University of Technology inikezela ngoqeqesho kubantu abafuna ukuba ngabaxhasi bonyango lwesifo sephepha. Xa ufuna ulwazi oluthe vetshe ngale nkqubo, tsalela kule nombolo: 021 460 3197.
iSebe Lezempilo likwinkqubo yokuqulunqa isicwangciso-qhinga sokulwa isifo sephepha ndawonye nentsholongwane kaGawulayo. Okwakaloku nje kusekho inkonzo yokuya kuzivavanya komntu nokufumana iingcebiso zokumelana neziphumo zolu vavanyo kubantu abaphila nesifo sephepha ngeenjongo zokunciphisa iimeko zokugula nezokusutywa kukufa ngokukhawuleza kwabantu abahlaselwe sesi sifo. IiCotrimoxazole prophylaxis (ezingamachiza okunyanga isifo sokukrala kwemiphunga) ziyanikezelwa kubantu abahlaselwe sisifo sephepha nentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi yonyango lwenqanaba lokuqala ekwindawo ohlala kuyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11523.11523.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezezindlu > Ukuthenga & Nokuba Nekhaya Elilelakho

UKUTHENGA & NOKUBA NEKHAYA ELILELAKHO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Amalungelo Obunini: Ubungqina Bokuba Ngumnini-mhlaba
Xa uthenga umhlaba, kufuneka ufumane ubungqina boko ngokuthi loo mhlaba ubhaliswe egameni lakho. Eli lungelo lobunini ke libubungqina bokuba ngokwenene unguye umnini walo mhlaba. Uya kudinga uncedo lwegqwetha kwimicimbi yempahla nemihlaba ukuze likuncedise kwinkqubo yokudluliselwa kwalo mhlaba egameni lakho. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11524.10640.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo
INKCAZELO:
Iinkxaso-mali zokuthenga nokwakha izindlu zivuleleke kumashishini akushishino lophuhliso lomhlaba ukuwakhuthaza angene kumaphulo aqinisekisiweyo kwanokuze athengise imihlaba yokwakha iindawo zokuhlala ezenzelwe abo bantu bamelanayo neemfuno zokuzifumana. Ezi nkxaso-mali ke ngoko zenzelwe ukuba kuzuze abo bantu bamele ukuzifumana kuphela.
IMIYALELO:
Ngubani Onokufaka Isicelo?
Iinkxaso-mali ezayanyaniswe namaphulo ziya kuvuleleka kumashishini angena kumaphulo aqinisekisiweyo nasemthethweni. La mashishini ke amaxesha amaninzi aba ngoomaspala.
ULUNTU OLUCHAPHAZELEKAYO
Amaphulo ezindlu kufuneka asekuelwe kwizigqibo eziquka bonke abantu (iimbumba zountu) phakathi kwaloo maqumrhu achaphazeleka ngqo kwimicimbi yelo phulo. Eyona nto ibalulekileyo kukuba uluntu oluza kuzuza kula maphulo kwakunye nabakhi kufuneka bavumelane ngohlobo lwezo zindlu kwakunye nendlela eziya kwakhiwa ngayo.
Iinkcukacha ngokuba ngoobani na abanelungelo lokufumana ezi nkxaso-mali kwakunye neenkqubo yezicelo ziqulethwe kulo Mgaqo Wezindlu Wesizwe.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA NCEDA UQHAGAMSHELANE:
neCandelo Loncedo Kwiinkxaso-mali Zezindlu
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2342
La mabakala amaziko:
Iindawo Ekuhlaliswa kuzo Abantu Abadala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11525.17385.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukubeleka
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
INKCAZELO:
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.
Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.
Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.
Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.
IMIYALELO:
UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE
Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.
UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA
Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.
UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA
Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.
UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE
Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).
Uya kudinga:
Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
Ikhadi lakho laseklinikhi.
Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.
ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA
Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.
nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11530.11530.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi

UKUZAZISA, UKUFUDUKELA KWELI KOMMI WELINYE ILIZWE & NOBUMI

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002
Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya
Ukuba ufuna iinkcukacha ezisuka kwiSebe Lemicimbi yeKhaya, ungaqhagamshelana noCingo lweSebe olungu: 0800 60 11 90. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufamana Incwadana yesazisi
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota). &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:lokuvota, lokunikwa incwadana yokundwendwela, lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11531.17710.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Sebenza & Ufunde
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
INKCAZELO:
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana. Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe.
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume, ezixhomekeka kwizizathu ezibangela ukuba ufune ukuza kweli lizwe:
imvume yeendwendwe - yeyabantu abandwendwela uMzantsi Afrika imvume yezozakuzo - eyenzelwe oonozakuzaku imvume yokufunda- yenzelwe abantu abafuna ukufunda eMzantsi Afrika imvume yothetha-thethwano - iimvume zokuhlala okwethutyana ezenzelwe abantu ekufuneka bekweli ngenxa yesivumelwano samazwe ngamazwe imvume yoshishino - eyenzelwe abantu abafuna ukurhweba okanye bathenge ishishini eMzantsi Afrika imvume yabasebenzi benqanawa - eyenzelwe abasebenzi beenqanawa imvume yokufumana unyango - imvume yeenyanga ezintathu yabantu abafuna unyango eMzantsi Afrika imvume yezizalwane - eyenzelwe abantu abanezizalwane eziseMzantsi Afrika imvume yomntu osethathe umhla-phantsi - eyenzelwe abantu abanengeniso eqingqiweyo yomhlala-phantsi kwilizwe labo lokuzalwa imvume yotshintsho - eyenzelwe abantu abathatha inxaxheba kwiinkqubo zotshintshiselwano ngenkcubeko, ezoqoqosho kwakunye nezoluntu jikelele.
Awuvumelekanga ukuba ufunde ngemvume yokuphangela, okanye uphangele ngeyokufunda.
Awunakungena kweli lizwe de ufumane imvume encanyathiselwe kwincwadana yakho yokundwendwela, ngaphandle kokuba sele unayo imvume futhi ufuna ukuyitshintshela kwenye.
Izicelo zeemvume zilawulwa nguMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume zokuphangela:
imvume yokuphangela ngokusebenza ngezabelo imvume yokusebenza nawuphi na umsebenzi imvume yabasebenzi abanobuchule obukhethekileyo imvume yokutshintshelwa kwelinye isebe lenkampani oyisebenzelayo imvume yokuphangela yequmrhu
Isebe eli liyazivumela izicelo zeemvume zokuphangela ezixhonywe ekubeni ukho na okanye hayi ummi weli onokufakwa kweso sithuba somsebenzi sikhoyo. Ukuba ukho, ambalwa amathuba okuba isicelo eso siphumelele.
Isebe eli sele lizivumela izicelo zeemvume zokuphangela kwabasebenzi abangundoqo (umzekelo igosa lolawulo eliyintloko) yeenkampani zamanye amazwe ezirhweba eMzantsi Afrika.
Umthetho Wokufudukela Kweli wazise ngendlela yeemvume zokusebenza ngezabelo.
IMIYALELO:
Sifakwa njani isicelo semvume yokusebenza?
Sifakwa njani isicelo semvume yokufunda?
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kufuneka ufake iphetshana lesicelo uBI-159 kummeli wozakuzo womzantsi Afrika kwilizwe osoloko uhlala kulo okanye ilizwe onencwadana yalo yokundwendwela.
Ungasifaka isicelo nakwigqwetha okanye umthunywa waseMzantsi Afrika onamandla okukusebenzela njengegqwetha.
Isicelo sakho kufuneka sikhatshwe:
sisibonelelo esiluqilima somsebenzi incwadi esuka kulowo uza kukuqesha exela usuku esi sithuba esivele ngalo, sasasazwa njani yaye kutheni kunyanzeleke ukuba kude kuqeshwe umntu ongengommi woMzantsi Afrika.
Intlawulo yesicelo semvume yokuphangela ngasinye imalunga ne-US$186 yaye njengesiqhelo ithatha iiveki ezisibhozo ukuya kwezilishumi elinesibini. Izicelo zabasebenzi abangundoqo zona zithatha malunga neeveki ezimbini.
Xa isicelo sakho sele sigqityiwe, impendulo ithunyelwa ngefeksi kubameli boMzantsi Afrika kwilizwe ofake isicelo ukulo.
IIMVUME ZOKUFUNDA
Kufuneka kuqala ufake isicelo sokwamkelwa njengomfundi kwiziko lemfundo ephakamileyo ofuna ukufunda kulo. Xa ufumana incwadi ethi usathathiwe, ungafaka isicelo semvume yokufunda.
Kufuneka uye kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika ufake isicelo sale mvume. Kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo u-B1-159. Oku kufuneka kukhatshwe:
Yintlawulo efunwayo.
YIncwadi engqina ukuba usathathiwe njengomfundi esuka kwiziko lemfundo ofuna ukufunda kulo.
Ziinkcukacha ngamalungiselelo endawo oza kuhlala kuyo.
Bubungqina bokuba ungazihlawula iindleko zemfundo nokuhlala kwakho ze nawe ube nako ukuzixhasa.
Isifungo esibhaliweyo sokuba uya kubuyela kwilizwe ohlala kulo okanye lakokwenu xa uzigqibile izifundo zakho.
Ingxelo kagqirha wakho eqinisekisa ukuba usempilweni.
Ukuba isicelo sakho siyaphumelela, uya kunikwa isiqinisekiso sokundwendwela amaxesha amaninzi.
Sinokuthatha ukuya kwiiveki ezisibhozo ukuba siphunyezwe. Awunakho ukungena eMzantsi Afrika de ube uyinikiwe le mvume.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11532.17757.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato > Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo

Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo




INKCAZELO:

Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.

Umtshato owenziwe ngaphandle kwemvume efunekayo unokwenziwa ungasebenzi. Oku kuthetha ukuba unokuthathwa njengongazange ubekho yiNkundla Ephakamileyo.

Abazali okanye umntu ojonge omnye wabatshatayo unokufaka isicelo kwiNkundla Ephakamileyo esithi umtshato lo mawuthathwe njengongekhoyo. Esi sicelo kufuneka senziwe:
* Phambi kokuba umntwana lowo abe nama-21 eminyaka ubudala
* Kwiiveki ezintandathu zokuqala evile ngobukho balo mtshato.


Umntwana naye unokufaka isicelo kule nkundla esithi umtshato mawuthathwe njengongasebenziyo nanini na phambi kokuba abe unama-21 eminyaka ubudala, okanye kwiinyanga ezintathu zokuqala emva kokuba ebe nama-21 eminyaka ubudala.

IMVUME YABAZALI KUBANTWANA (NABANI NA ONGAPHANTSI KWAMA-21 UBUDALA)

Kwimeko apho bobabini abazali besaphila yaye akukho unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, bobabini abazali kufuneka bawuvumele lo mtshato, ngokubhala phantsi, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba umntwana lo ngozalwe ngaphandle komtshato, yimvume ebhalwe phantsi esuka kunina kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba omnye wabazali unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.

Ukuba umntwana uphantsi kwenkathalo yomzali onikwe igunya lokumgcina nokumkhulisa ngumthetho, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo(ku-BI-32).

Ukuba umzali omvume ifuneka ngokwasemthethweni akafumaneki ukuza kunika imvume leyo, okanye umthetho awumboni enakho ukukwenza oko, ungafaka isicelo kumkomishinala wentlalo-ntle yabantwana ukuba awuvumele lo mtshato.

Xa abazali bomntwana no-/okanye umkomishinala wentlalo-ntle yabantwana bayala ukunikezela ngemvume, umntwana lowo unokufaka isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo ukuba inikezele ngemvume. Ijaji le ayinakho ukunikezela ngemvume ngaphandle kokuba kukho ubungqina obaneleyo bokuba umtshato lo ujongene neemfuno zomntwana futhi akanikwanga mvume kungekho zizathu zibambekayo.

IMVUME YABUCALA KUMAKHWENKWE ANGAPHANTSI KWE-18 NAMANTOMBAZANA ANGAPHANTSI KWE-15 LEMINYAKA UBUDALA

Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 namantombazana angaphantsi kwe-15 leminyaka ubudala bafumana imvume yabazali babo ebhalwe phantsi ukuze batshate, ngendlela enye nabanye abantwana abangeqondweni lakutshata. Kusafuneka futhi befumene imvume yoMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya.
Usenokusifaka isicelo kuMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya ukuba athathe umtshato osele wenzekile njengokhoyo nosebenzayo. Unako futhi nokufaka isicelo kuMphatthiswa Wemicimbi yezeKhaya ngaphandle kwemvume efunekayo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lemicimbi Yekhaya (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11533.17467.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Usapho & Nobuzali
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
INKCAZELO:
Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.
IMIYALELO:
Ukuba uyise womntwana akayihlawuli inkxaso-mali yesondlo somntwana naxa inkundla sele imyalele ukuba ayihlawule, kufuneka:
Uye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukhalaze. Kubalulekile ukuba wenze isikhalazo esisesikweni ngalo lonke ixesha uyise womntwana engahlawuli.
I-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iyazigcina iinkcukacha zazo zonke iintlawulo azenzayo uyise womntwana. Ezi nkcukacha ziya kubonisa xa engahlawuli nokuba usemva ngamalini na.
Ukuba uyise womntwana uyaphangela ze angaphumeleli ukwenza intlawulo yesondlo somntwana, unina womntwana kufuneka acele inkundla yenze umyalelo wokufumana le ntlawulo isuka ngqo kumqeshi kayise womntwana.
Ukuba uyise womntwana nangoku akahlawuli, akawuthobeli umyalelo wenkundla. Oku kululwaphulo-mthetho. Inkundla iya kuthumela uyise isaziso esimcela ukuba eze enkundleni ngosuku oluthile. Kuya kufuneka ke achaze ukuba kutheni engakwazanga kuhlawula. Ukuba akanasizathu sibambekayo, inkundla ke ngokwesiqhelo iya kumxelela ukuba makahlawule yonke imali asemva ngayo, okanye uya kuthunyelwa ejele.
Kukho abantu ababizwa ngokuba ngabaphandi benkxaso-mali yesondlo sabantwana abaya kunceda igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba lifumane uyise womntwana ukuba uthe waduka.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11536.17419.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukufa
Ukwenza Isivumelwano seLifa
Ukwenza Isivumelwano seLifa
INKCAZELO:
Xa usweleka, izinto zakho zabelwa usapho lwakho okanye abantu ofuna bafumane ilifa lakho.
Ilifa lakho liquka impahla yakho nezinye izibango, nayo nayiphi na imali okanye impahla oyityalayo.
Umntu ofumana impahla yakho uxhomekeke ekubeni unaso na isivumelwano esiphilayo esimnika ilifa okanye hayi. Ukuba unaso isivumelwano esiphilayo esinikezela ngelifa, impahla yakho iya kwabiwa ngokwentando yakho. Ukuba usweleke ungasenzanga esi sivumelwano selifa (kuthiwe ke u-intestate) impahla yakho iya kwabiwa usapho lwakho olusondele kuwe oku kusenziwa ngokuthobela imithetho elawula ukwabiwa kwempahla yabantu abangenzanga zivumelwano zakunikezela ngelifa.
UKWENZA ISIVUMELWANO ESISEBENZAYO SOKUNIKEZELA NGELIFA
Ukuba uneminyaka engaphezu kwe-16, ungasenza isivumelwano sokunikezela ngelifa ngokuxela umntu ofuna iye kuye impahla wakusweleka. Ukuze sisebenze isivumelwano sakho sokunikezela ngelifa kufuneka senziwe ngendlela eyiyo yaye kufuneka ube uphile qete ngokwasengqondweni xa usenza esi sivumelwano. Oku kuthetha ukuba kufuneka ube uyazazi iziphumo zokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa, ube ukwimeko yengqondo ekulungeleyo oko futhi uyikhumbule yonke into onayo.
Ukuze isivumelwano sokunikezela ngelifa sibe siyasebenza kufuneka uqiniseke ukuba:
Isivumelwano esi sibhalwe phantsi.
Uwaqale ngokwakho onke amaphepha futhi watyikitya kwiphepha lokugqibela, phambi kwamangqina.
Amangqina awaqalile onke amaphepha ze asityikitya isivumelwano eso.
Kwisivumelwano sakho sokunikezela ngelifa unga:
Umgwebi lo ngumntu oza kuqinisekisa ukuba impahla yakho yabiwa ngokwentando yakho, njengokuba sisitsho isivumelwano esinikezela ngelifa. Ukuba awumkhethi umgwebi, inkundla iza kuqesha mntu wumbi, ngokwesiqhelo lo mgwebi iba ngomnye wamalungu osapho lwakho. Umgwebi lo ukwahlawula namatyala akho ashiyekileyo.
Ungalifumana igqwetha elinokukunceda wakhe isivumelwano sokunikezela ngelifa okanye ungafumana iphetshana lokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa kwivenkile yeencwadi.
UKUSWELEKA UNGENASO ISIVUMELWANO SOKUNIKEZELA NGELIFA
Ukuba awunaso isivumelwano sokunikezela ngelifa esisebenzayo xa usweleka, impahla yakho yahlula-hlulwa ngokwemiqathango ebekiweyo kulo mthetho. Le miqathango idiza ukuba:
Impahla yomntu otshatileyo yabiwa ngokulingana ngumlingane kunye nabantwana.
Impahla yabelwa amanye amalungu osapho ukuba akukho mlingane okanye bantwana
Ukuba azikho izizalwane ngokwegazi oko kuthetha ukuba impahla inikezelwa kurhulumente.
Imithetho eyahlukeneyo isetyenziswa phantsi komthetho wamasiko kodwa kuphela xa oku kukhokelela kwimeko emngcatsha ngokupheleleyo umfazi.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Impahla Yomntu Ongasekhoyo: Imiyolelo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11538.5107.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo > Impahla kaRhulumente > Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente

Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente




INKCAZELO:

Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.


IMIYALELO:

Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
* Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11575.17467.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
INKCAZELO:
Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.
IMIYALELO:
Ukuba uyise womntwana akayihlawuli inkxaso-mali yesondlo somntwana naxa inkundla sele imyalele ukuba ayihlawule, kufuneka:
Uye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukhalaze. Kubalulekile ukuba wenze isikhalazo esisesikweni ngalo lonke ixesha uyise womntwana engahlawuli.
I-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iyazigcina iinkcukacha zazo zonke iintlawulo azenzayo uyise womntwana. Ezi nkcukacha ziya kubonisa xa engahlawuli nokuba usemva ngamalini na.
Ukuba uyise womntwana uyaphangela ze angaphumeleli ukwenza intlawulo yesondlo somntwana, unina womntwana kufuneka acele inkundla yenze umyalelo wokufumana le ntlawulo isuka ngqo kumqeshi kayise womntwana.
Ukuba uyise womntwana nangoku akahlawuli, akawuthobeli umyalelo wenkundla. Oku kululwaphulo-mthetho. Inkundla iya kuthumela uyise isaziso esimcela ukuba eze enkundleni ngosuku oluthile. Kuya kufuneka ke achaze ukuba kutheni engakwazanga kuhlawula. Ukuba akanasizathu sibambekayo, inkundla ke ngokwesiqhelo iya kumxelela ukuba makahlawule yonke imali asemva ngayo, okanye uya kuthunyelwa ejele.
Kukho abantu ababizwa ngokuba ngabaphandi benkxaso-mali yesondlo sabantwana abaya kunceda igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba lifumane uyise womntwana ukuba uthe waduka.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11587.11587.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho

UKUQALA & UKHULISE ISHISHINI LAKHO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho
INkqubo yeDesika yoNcedo kwezoKhenketho iqaliselwe ukunikezela uncedo kubarhwebi kwezokhenketho. IDesika yoNcedo nganye kwezoKhenketho iphawula ngokudlamkileyo amathuba kunye nabarhwebi ekuqaliseni ukukhula kwezoKhenketho kwii-SMME ingakumbi kwimimandla esemaphandleni. Olu ncedo lulandelayo luya nikezelwa: Kugcinwe incwadi enoluhlu lwamagama abanikezeli benkxaso, amathuba oshishino, amathuba enkxaso-mali kunye neqela labalamli abanolwazi ngoku ... &nbsp;&gt;&nbsp;


INkqubo Yokushishina NgezoKhenketho (TEP)
INkqubo Yokushishina ngezoKhenketho (TEP) linyathelo lokuqala leNgxowa-mali yezoShishino. Le nkqubo izalisekiswa ziinkampani nabantu abaqeshelwe oko leli phondo. &nbsp;&gt;&nbsp;


ISicelo seeMpawu zezoKhenketho eziNdleleni
Ungasenza isicelo seemphawu zezokhenketho ukuba zimiselwe kufutshane nesibonelelo sakho sokhenketho. Iindidi ezintathu zesi sibonelelo zingasetyenziswa:Isibonelelo sokhenketho esiqulethe umtsalane kubakhenkethi, iinkonzo zokhenketho, indawo yokuhlala kunye neziganeko ezizodwa. Isibonelelo senkonzo yoluntu okanye inkonzo yoluntu jikelele equlethe izinto ezenza izihamba-ndlela ezininzi (ezinjengeziko lentengiso kummandla) kunye nezinto ezenza izihamba-ndlela ... &nbsp;&gt;&nbsp;


UBhaliso kuLuhlu Oluneenkukacha zoShishino lwabaMnyama
ISebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho kwiNkqubo yeShishini lezoKhenketho (TEP) lithabatha inxaxheba kwisiseko soluhlu oluneenkcukacha zoshishino lwabamnyama ngokusebenzisana noKhenketho eMzantsi Afrika. Olu luhlu luneenkcukacha luya kuqinisekisa ukuba la mashishini kuyashishinwa ngawo, ukuba afumana amanyathelo afanelekileyo kulwakhiwo lwezikhundla kwakunye nokuba afumana amathuba afanelekileyo kurhulumente. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11588.11112.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezotyelelo & Nezohambo > Uphuhliso Noncedo Ngezimali > INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho

INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho




INKCAZELO:

ICandelo loMlawuli oyiNtloko: uPhuhliso lwezoKhenketho lunohlahlo lwabiwo-mali lwarhoqo ngonyaka ekuxhaseni ngemali iiprojekthi ezinceda ekukhuliseni ishishini lezokhenketho. Oku kukhula kungabonwa ngeendlela ezininzi ezohlukeneyo, umzekelo, ngokudaleka kwamathuba emisebenzi, uqeqesho okanye uphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi. Imfanelo yokufumana inkxaso-mali incinci phantsi koluhlu lwezinto ezikhoyo, ezinjengeenkampani okanye ii-NGO zeCandelo 21, neziqwalasele iingingqi nezisekelwe kwimimandla yoluntu.

Iinkcukacha ezigcweleyo zeenjongo zenkxaso-mali, ilungelo, indlela emisiweyo yokufumana oku, iindidi zemisebenzi ekufuneka ixhaswe ngemali, ukukhutshelwa ngaphandle, imigaqo yokwenziwa kwezicelo kunye namaphetshana ezicelo angafumaneka kwiNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNgxowa-mali 1/1)

Ukuba unqwenela ukufumana ilungelo kule nkxaso-mali, kufuneka ufezekise inani le migaqo emisiweyo. Umzekelo, inkampani yakho kufuneka iqhubekeke kwaye kuya kufuneka ukuba igqithise ingxelo yonyaka.

Oku kulandelayo yimizekelo yemisebenzi enokuthi ixhaswe ngemali liSebe:
* uqeqesho
* uphuhliso lweendlela zokhenketho
* amaziko engcaciso okanye olwazi kubakhenkethi
* ukucetyiswa
* iimpawu
* uncwadi olunxulumene nophuhliso lwamashishini asakhulayo.

Inkxaso-mali ayifumaneki ekuhlawuleni iibhonasi okanye imivuzo, incedisa ekuqwalaseleni amaxabiso awenziwe yinto ekhoyo okanye inani lezinye izinto ezingezinye.


IMIYALELO:

INcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali inikeza lonke ulwazi olunxulumene nale ngxowa-mali ukuquka iinkcukacha ezigcweleyo zenkqubo yokwenziwa kwezicelo.

Izicelo kufuneka zenziwe kumaphetshana ezicelo achaziweyo nafumaneka kwiSebe (inombolo yomnxeba: 021 483 4165). Iikopi zala maphetshana nazo zikwafumaneka njengenxenye yeNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali.
Izicelo kunyaka ngamnye zivalwa ngomhla wama-31 kweyeKhala, uvavanyo lwenziwa ngenyanga yeThupha neyoMsintsi ze iminikelo yaziswe kweyeDwarha kwakulo nyaka mnye.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Lwezokhenketho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uncedo-mali lwe-ITMAS Kwizixhobo Zokuthengiswa Nokubhengezwa Kwezotyelelo Kumazwe Angaphandle (IiNkonzo)
* Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uEpreli 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11598.11598.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho

IZIQINISEKISO, AMAPHEPHA-MVUME & NEZIQINISEKISO ZOQEQESHO

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile. &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso. &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Okuqhuba
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo. &nbsp;&gt;&nbsp;


IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa. &nbsp;&gt;&nbsp;


ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZiqinisekiso ze-Weighbridge
Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi
Nokomethetho oyiNational Road Traffic Act, nawuphi na umntu ovelisa okanye othengisa iipleyiti zeenombolo-mbhalo zezithuthi kufuneka abe ubhalisiwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwesithuthi
Bonke abanini-zithuthi kufuneka babhalise izithuthi zabo njengoko kumiselweyo ngokusemthethweni. Ukubhaliswa kwesithuthi kuye kugcinwe kwi-National Traffic Information System (NaTIS). &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni. &nbsp;&gt;&nbsp;


UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11598.15212.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule

Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule




INKCAZELO:

Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.

Eli phepha-mvume lolu hlobo lifuneka xa uqhuba:
* isithuthi esithwala iimpahla, ezinobunzima obungaphezu kwama- 3 500 kg
* isithuthi esitsala esinye ezaphukileyo
* ibhasi
* iminibus enobunzima obungadlulanga kuma-3 500 kg esenzelwe ukuthwala abantu abali- 12 nangaphezulu, kubandakanywa nomqhubi
* isithuthi esisetyenziswa ekuthutheni abantu ukuze sihlawulwe
* isithuthi esithwala iimpahla ezinobungozi, esinobunzima obungaphezulu kwama-3 500 kg
* isithuthi esihamba endleleni esiyi-tank yokuthwala izinto ezilulwelo oluvuthayo olune -petroleum
* isithuthi esithwala abantu abali-12 okanye ngaphezulu kuqukwa nomqhubi.


Akukho phepha-mvume lakuqhuba ngobuchule lifunekayo ekuqhubeni isithuthi sokungcwaba okanye iteletele.

Kuya kufuneka ube nale pemethi kuphela xa:
* sele unephepha-mvume lokuqhuba elisemthethweni elilungele eso sithuthi sichaphazelekayo
* ungaphezulu kweminyaka emiselweyo (oku kuxhomekeke kudidi kwesithuthi ekubhekiselelwa kulo)
* kukho ubungqina bukagqirha obuchaza ukuba usempilweni efanelekileyo
* kunikwe ubungqina obunikwe liqumrhu eliqeqeshayo (obufuneka kuphela kwizithuthi ezithile)
* awuzange wakha wafunyaniswa uqhuba kakubi, okanye uqhuba ukungakhathali okanye awuzange ukhe wafunyaniswa unetyala lobundlobongela
* alizange khe larhoxiswa iphepha-mvume lakho lokuqhuba.


Iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule lingarhoxiswa okanye licinywe xa uthe wafunyaniswa ukuba awukulungelanga ukuqhuba ngokwezonyango okanye xa uthe wafunyaniswa uqhuba kakubi okanye uqhuba ngokungakhathali, okanye ukuba wakha wafunyaniswa unetyala lobundlobongela.
Umqhubi okanye umnini-sithuthi elithe lafuneka iphepha-mvume lakhe lokuqhuba akavumelekanga ukuba alinike omnye umntu alisebenzise endleleni kawonkewonke, ngaphandle kokuba loo mntu naye unalo elakhe elikwanjalo futhi kwinqanaba elifanayo.


IMIYALELO:

Usenza kwiziko elisebenza ngamaphepha-mvume okuqhuba isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule. Kufuneka wenze oku:
* uzalise iphetshana lesicelo elingu-PD1
* uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo
* uze nesazisi sakho
* uze nemifanekiso yakho emibini
* uze nephepha-mvume lakho lokuqhuba
* uze nesiqinisekiso sakho soqeqesho (ukuba sikho)
* uze nesiqinisekiso sikagqirha
* uze nalo naliphi na elinye iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule okanye lokuqhuba isithuthi sikawonkewonke osele unalo.

Sakuba sesenziwe isicelo, kuya kunyatheliswa iminwe kwanephepha-mvume lakho lokuqhuba elilikhadi elibonakalisa iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule.
Uya kwaziswa lakuba ikhadi lakho sele lilungile uye kuliphuthuma. Kufuneka ube besazisi xa uye kuthatha ikhadi lakho. Naliphi na ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
* Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
* Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
* Umthwalo Ongaqhelekanga: Iphepha Lokufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokusebenzisa Isithuthi (IFomu) (File type: pdf; size: 58 KB)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uFebruwari 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.11598.16638.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
INKCAZELO:
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okusebenza Ngabantu afumaneka kwiBhodi yamaphepha-mvume Okuthutha Uluntu. Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ekufuneka lihambe neenkcukacha zakho okanye zenkampani uhlobo lwenkonzo yothutho loluntu iinkcukacha zendlela oza kuhamba ngayo iinkcukacha zesithuthi sakho.
Kufuneka utyikitye nesigqibo esifungelweyo esichaza ukuba awuzange wakha wachaphazeleka kwizenzo zobundlobongela okanye kumatyala amakhulu okanye wakha wabanjelwa ukubandakanyeka ekuphatheni izixhobo ezingekho mthethweni. Kukho intlawulo yezolawulo engama-R25 ekufuneka ihlawulwe.
Amaphepha-mvume okusebenza asebenza iminyaka emihlanu owona mlinganiselo mkhulu.
Ukuze ukulungele ukufumanaiphepha-mvume lokusebenza ngokuthutha uluntu, kufuneka ukhumbule ukuba kufuneka ube lilungu elipheleleyo lombutho woonoteksi obhalisiweyo. Umbutho woonoteksi ubhaliswa kuMphathi Wemiba Yeeteksi yePhondo.
Wakuba ulifumeneiphepha-mvume lokusebenza, kufuneka uliphathe uliveze xa igosa lendlela lifina ukuba wenjenjalo, kwaye kufuneka uncamathisele uphawu olwahlukileyo kwelomnye umbutho kwisithuthi sakho.
IBhodi YamaPhepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu yePhondo leNtshona Koloni
Inombolo yomnxeba: 021 592 4713/36/21
Inombolo yomnxeba: 021 592 4593
I-Ofisi yeeteksi yePhondo kunye noMphathi
Inombolo yomnxeba: 021 592 4721
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Intlawulo yezolawulo engama- R25
YAYAMENE
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Directories.services.11598.93389.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo

Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo




INKCAZELO:

Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile.

Ukuze ube nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka ube nencwadana yembalelwano esuka kugqirha eiqinisekisa ukuba:
* ukuhamba kwakho kukhubazeke ngenxa yesigulo somzimba okanye sengqondo esiqhubekekayo, okanye ke
* ukuhamba kwakho kusakhubazeke okwexeshana kodwa kuphazamiseke kakhulu.


Abanye oorhulumente bamakhaya badinga ukuba ugqirha agcwalise icandelo ellithile leli phetshana lesicelo, ngoko ke eli phetshana kufuneka liye kulandwa kwangexesha. Nceda uqhagamshelane nesebe lezendlela elikufutshane nawe ukuze ufumane ingqiniseko yokuba uyayidinga na incwadi esuka kugqirha kusini na.

Ukuba uthi ufumane icwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka uliveze ngokucacileyo kwifestile yangaphambili yesithuthi sakho.
Nceda uqonde ukuba eli cwecwe lokupaka labahubi abakhubazekileyo linikezelwa ngye nawuphi na urhulumente wekhaya linganganakanwa ngoko nangoko ngomnye urhulumente wekhaya.


IMIYALELO:

Ukuze ube nokufaka isicelo seli cwecwe, kuya kufuneka ungenise iphetshana lesicelo eligcwalisiweyo ndawonye:
* nencwadana yakho yesazisi
* incwadi yembalelwano esuka kugqirha
* imifanekiso yencwadana yesazisi emibini
* intlawulo efunwayo



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezothutho (The Government of South Africa)


IXABISO:

Intlawulo efunekayo ukuze umntu abe nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo ayilingani futhi ixhomekeka kuloo maspala. Qhagamshelana neSebe Lezendlela likaMaspala wakho okanye ke uqhagamshelane nolu luhlu lungezantsi apha:

eKapa
R40

eStellenbosch
R30

eGeorge
R30

eKnysna
R30





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 14 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.14709.21837.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > URhulumente kaMaspala/Wekhaya > Iinkonzo zikaMaspala > Izigqibo ngoMgaqo-nkqubo Ngoqhagamshelwano ngeKhompyutha

Izigqibo ngoMgaqo-nkqubo Ngoqhagamshelwano ngeKhompyutha




INKCAZELO:

Zonke izigqibo ngomgaqo-nkqubo kwiSixeko saseKapa ziyafumaneka kuqhagamshelwano ngekhompyutha.


IMIYALELO:

Ungafuna isigqibo esithile usebenzisa igama elisisihloko kwisibonelelo sokufuna okanye ungakhangela uluhlu lwemigaqo-nkqubo kwiindidi zemigaqo-nkqubo.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isixeko saseKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.16031.16031.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Iinkonzo Zabathengi

IINKONZO ZABATHENGI

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Izikhalazo Zabathengi
Ukuba ayikonwabisi inkonzo okanye imveliso, unalo ilungelo lokukhalaza. Unakho ukufaka izikhalazo zakho njengoMthengi kwiMisebenzi Yabathengi kwakunye noRhwebo olunoBulungisa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uqeqesho Ngemiba Yabathengi Iintlangano Kwaneenkonzo Zokunika Ulwazi
IiNkonzo Zabathengi neNtengiso Enobulungisa inikezela ngolwazi eLuntwini ngamalungelo njengabaThengi okanye abaSebenzisi beZinto. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.17200.9671.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezolimo > Uncedo-mali & Nenkxaso > Ukufakwa kwezicelo zoncediso-mali kwiPhulo le-LRAD

Ukufakwa kwezicelo zoncediso-mali kwiPhulo le-LRAD




INKCAZELO:

I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncediso-mali lukaRhulumente.


* Intshayelelo
* Indawo yamakhosikazi kwi-LRAD
* Lungakanani uncediso-mali?
* Uncediso ngokucwangcisa nokusetyenziswa kweeprojekthi
* Ngubani ofanele kulufumana olu ncediso-mali?
* Uxwebhu lomgaqo-nkqubo we-LRAD
* Indlela yokufaka isicelo
* Inkcazelo ngendlela yoqhagamshelwano


INTSHAYELELO

Iphulo loLwabiwo Ngokutsha kweMihlaba Ngenjongo Yokuyiphuhlisela uLimo(i-LRAD) lizama:
* Ukunika abantu ababefudula besingelwe phantsi amathuba angcono okufumana imihlaba yolimo.
* Ukuncedisa abantu abahlala kwimimandla yasemaphandleni ngeendlela zokuphucula umgangatho wobomi babo.
* Ukuqinisekisa ukuba umhlaba okhoyo usetyenziswa ngokufanelekileyo nangempumelelo.


The IPhulo le-LRAD liphulwana lenkqubo yokwabiwa ngokutsha komhlaba liSebe leMicimbi yoMhlaba. Lijoliswe ngokukodwa ekunikezeleni ngomhlaba kumafama amnyama ngenjongo yokulimela ukuziphilisa okanye intengiso yaye liqhutywa ngentsebenziswano liSebe lezeMihlaba nelezoLimo.

INDAWO YAMAKHOSIKAZI KWI-LRAD

I-LRAD izama ukuphelisa ukungcola okwenziwa kumakhosikazi okwakufudula kusenzeka phaya phambili, ngokuphathelele ke kumathuba okufikelela nawokufumana umhlaba ongowawo. Amakhosikazi ke ngoko ayakwazi ngoku ukuba afake izicelo zoncedo-mali lwawo ngokwawo nje umntu eyedwa, engafuni njengengxenye yosapho.

IINJONGO EZIPHAMBILI ZE-ELRAD

I-LRAD ijoliswe kuBantu abaMnyama, yaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente likhutshwa simahla yaye akukho mfuneka yakuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo bafake izandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000 ubuncinane, galelo elo liya kuthi lincedise kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncedo-mali lukaRhulumente.


LUNGAKANANI UNCEDO-MALI?


Ukuze umfaki-sicelo abufumane ubuncinane boncedo-mali olungama-R20,000, kufuneka naye afake isandla ngemali engama-R5,000 ubuncinane; kanti ke xa umntu enokwenza igalelo lama-R400,000 angalufumana luphelele lonke uncediso-mali olufika kuma-R100,000 apho luphela khona.

Olu ncedo-mali lungasetyenziselwa ukuthenga umhlaba, ukuthenga izibonelelo zokuncedisa kumalinge olimo, ekwenzeni amagalelo exeshana elifutshane kwezolimo, nasekuphuculeni imeko yomhlaba wolimo, xa ngaba lowo ufaka isicelo ngumntu osele enawo umhlaba wolimo. Kanti ke umntu unakho nokuba angafaka isicelo soncediso-mali, ukuba ngaba unomhlaba awuqeshileyo kungoku nje, khona ukuze awuthenge ekuhambeni kwethuba ube ngowakhe.

UNCEDO NGOKUCWANGCISWA NOKUSETYENZISWA KWEEPROJEKTHI

ISebe leMicimbi yoMhlaba liza kuqinisekisa ukuba abafak-izicelo abafuna uncedo bayalunikwa uncedo lokuba badityaniswe nabagunyaziswa abangabacwangcisi abaya kuthi ke babanike uncedo ekucwangciseni nasekuqhubeni iiprojekthi ezi. ISebe eli liya kubahlawula ngokwalo abo bagunyaziswa bangabacwangcisi xa ngaba bathe bakhethwa ngale ndlela. Loo nto ke ayisayi kuluchaphazela nganto uncediso-mali abanokuthi balufumane.

Abafaki-zocelo abanakho ukuba bangazifunela abagunyaziswa abangabacwangcisi, bakwazi nokubahlawula ngokwabo, bangakwenza oko bengadanga baba baqala ngokudlana iindlebe neSebe eli. Loo nto kunjalo nje ingathatyathwa njengokuba ligalelo athe umntu walenza.

NGUBANI OFANELE KULUFUMANA OLU NCEDO-MALI?

Ngabemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-18 leminyaka ubudala abasuka kwiindawo ebezifudula zisingelwe phantsi ngokwamalungelo abaya kuqwalaselwa kolu ncedo-mali. Nakubeni kunokuba ngcono kakhulu xa abafaki-zicelo bengabantu abanamava kwezolimo, loo nto asingomqathango ubekwa njengemfuneko. Abantu abakhe balufumana uncedo-mali (lwe-R16,000) kwiSebe eli nabo bangazifaka izicelo kwakhona, kodwa izicelo eziya kuqala ziqwalaselwe zezo zabo bantu baqalayo ukufaka izicelo. Loo mali anokuyinikwa umntu njengoncediso-mali iya kuxhomekeka ekubeni oluya wayelufumene kuqala uncedo-mali lona lwalungakanani na.

UXWEBHU LOMGAQO-NKQUBO WE-LRAD

Olu xwebhu luqulunqwe ngeenjongo zokunceda abafundi ngenkcazelo emalunga nephulo le-LRAD, nkcazelo leyo efana neenjongo zalo, nezona ndawo ziziziganga eziphambili apha kulo. Kananjalo luya kubanceda abafundi ekuziboneni ukuba ngaba bangakwazi na ukuthatha inxaxheba kweli phulo, nokuba bangenza njani na xa befaka izicelo zoncedo-mali olufumaneka ngokusebenzisa eli phulo.

Kananjalo olu xwebhu luya kubanika izikhokelo abafundi kule nkqubo okanye kulo mjikelo weeprojekthi ekuceetyiswa ukuba ulandelwe kuzo zonke iiprojekthi ze-LRAD, yaye luya kungenisa nesinye isigama esisetyenziswayo, namagama nezilungiselelo zakwaRhulumente eziyingxenye yeli phulo le-LRAD.
Uxwebhu lomgaqo-nkqubo we-LRAD luyafumaneka ngesiNgesi nangesiBhulu.


IMIYALELO:


INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufuna ukwenza isicelo soncediso-mali, kufuneka ukuba uye kucela ifomu yokwenza isicelo kwi-ofisi yeSebe lezoLimo okanye kweyeleMicimbi yoMhlaba ekufutshane kuwe. Emva kokuba amagosa eSebe lezoLimo eye ayivavanyisisa le ngcinga ifomu yobhaliso iya kuthunyelwa kwi-ofisi yeSebe leMicimbi yoMhlaba yesithili apho ke umcwangcisi aya kuthi ayiqwalasele iprojekthi leyo. Amagosa eSebe leMicimbi yoMhlaba nawelezoLimo aya kuthi alungiselele iindibano zengcaciso nabo bbonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo, ze ke athi apho kukho imfuneko yoko anyule nomgunyaziswa ongumcwangcisi oya kuthi ancedise ngocwangciso lweprojekthi leyo.

IBhanki yezeMihlaba iya kuba yiyo elawula uncedo-mali lwe-LRAD ukuba ngaba abafaki-zicelo bafaka izicelo zemali-mboleko yeBhanki yezeMihlaba okanye banqwenela ukuthenga umhlaba ongoweBhanki yezeMihlaba. Abo bahambe kakuhle kwizicelo zabo banokuthi ke uncediso-mali lwe-LRAD balufumane ngqo ngeBhanki yeziMihlaba. Kwiimeko ezinjalo ke, le fomu yesicelo izaliswe yagqitywa kufuneka ukuba ifakwe kwiBhanki yeziMihlaba ekufutshane okanye kwisetyana layo elikufutshane.

Izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo ziya kuthi ziphicothwe phaya ezithilini, nto leyo ke ethi ilishunqule kakhulu ixesha ekufuneka lithatyathwe ekuqhutyweni kweeprojekthi leyo. Kuthi ke nje ukuba kubonwe ukuba iprojekthi leyo noko ingamkelwa njengeprojekthi enokwenzeka, uMlawuli wePhondo weMicimbi yoMhlaba akhuphe ugunyaziso lokuba uncediso-mali olo maluhlawulwe.

Ifomu yesicelo nobhaliso loncedo-mali lwe-LRAD ingafumaneka phaya kuvimba weenkcukhacha zekhompyutha ngesiNgesi nangesiBhulu.

INKCAZELO NGOQHAGAMSHELWANO
Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
AnÃ‰le Speelman
ngomnxeba kwa: 021 808 5015
anales@elsenburg.com


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Ii-Ofisi zeSebe Lezolimo leNtshona Kapa


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Farmer Support and Development (Department of Agriculture, Provincial Government of the Western Cape)


IXABISO:

Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, yaye akukho mfuneko yokuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi okanye zezolimo. Imali eninzi esuka kumfaki-sicelo lwenza ukuba noncedo-mali olo lube luninzi. Ukufumana esona sixa sincinci soncedo-mali esiyi-R20,000, umfaki-sicelo kufuneka ancedise ngamaR5,000, ngelixa igalelo eliyi-R400,000 lifuneka ukuze umfaki-sicelo afumane esona sixa sikhulu soncedo-mali esiyi-R100,000.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Farmer Support and Development (iCandelo Likarhulumente) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Iinkxaso-mali Zomhlaba (IiNkonzo)
* Land Redistribution for Agricultural Development (LRAD) - Isebe Lezolimo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Land Redistribution for Agricultural Development Information Booklet (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.7299.63910.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni > Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo

Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo




INKCAZELO:

Kukho intlaninge yamaziko kwilizwe lonke nakumaphondo, maziko lawo ajongana nobuqhetseba norhwaphilizo kurhulumente. Iziko ngalinye kula lijongana neentlobo ezithile zamatyala:

Urhwaphilizo nolawulo olugwenxa olwenziwa ngamagosa aseburhulumenteni
I-Ofisi yoMkhuseli Woluntu

Izikhalazo ngamapolisa
I-Independent Complaint Directorate (iICD ngamafuphi)

Izikhalazo ngokungahlonelwa kwamalungelo oluntu
IKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika

Amatyala abandakanya urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni
Icandelo leForensic Audit loLawulo lwePhondo leNtshona Koloni

Izikhalazo ezinento yokwenza nokungasetyenziswa kakuhle kwezithuthi zikarhulumente kweli Phondo
Icandelo Lezithuthi Eziziinqwelo-mafutha likaRhulumente weSebe leZothutho Nemisebenzi Yoluntu (leNtshona Koloni)

Izikhalazo ngorhwaphilizo nokuphathwa kakubi kwizikolo zaseNtshona Koloni
Iziko Elitsalelwa Iminxeba leZikolo Ezikhuselekileyo


Ukuziphatha kwamagosa eSixeko saseKapa
IKomishoni Yezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa



IMIYALELO:


UMKHUSELI WOLUNTU


uLawrence Mushwana, uMkhuseli Woluntu
UMgaqo-siseko wadala iOfisi yoMkhuseli Woluntu njenge-ofisi ezimeleyo ukuze ijongane ze iphande izikhalazo eziza noluntu ngamaziko okanye amagosa karhulumente. UMkhuseli Woluntu unamandla okuza neziphakamiso zentshukumo enokulungisa kwanokunikezela ngeengxelo. UMkhuseli Woluntu uhlala kwesi sikhundla ixesha eliyiminyaka esixhenxe phambi kokuba uMongameli aphinde aqashe uMkhuseli Woluntu omtsha.

Iinkonzo zoMkhuseli Woluntu zifumaneka simahla kwaye zivuleleke kumntu wonke. Xa ufaka isikhalazo kwi-Ofisi yoMkhuseli Woluntu, abasebenzi bayo baza kuphanda loo mba yaye ukuba eso sikhalazo siqinisekisiwe, baya kuzama ukuyilungisa loo meko. UMkhuseli Woluntu ujongana nezikhalazo ngendlela eyimfihlelo.

UMkhuseli Woluntu angawaphanda amagosa karhulumente kulo naliphi na inqanaba, kuquka awesizwe, awamaphondo, kwanabaphathi basekuhlaleni kwanabani na owenza umsebenzi woluntu ofana:
* nomqeshwa wombuso
* ipolisa (Unakho nokuqhagamshelana ne-ICD)
* igosa lezolonyulo
* amaziko angekho phantsi kukarhulumente ngokugqibeleleyo, afana noEskom okanye uTelkom
* amabhunga angumvuka wemithetho karhulumente ethile, Yoluntu amabhunga abekwe yimithetho ethile, efana neBhunga Eliphanda Ngenzululwazi Yoluntu (iHSRC ngamafuphi) okanye iBhunga Elenza Uphando Ngenzululwazi Noshishino (iCSIR ngamafuphi).


UMkhuseli Woluntu unoxanduva lokujongana nezikhalazo:
* ngokusetyenziswa kakubi kwamagunya
* ukuziphatha okucalulayo, okungafaniyo, okungenankathalo, nezinye nje iindlela zokziphatha ezingamkelekanga
* ukulibaziseka ngaphandle kwezizathu ezibambekayo
* ukungahlonitshwa kwamalungelo oluntu (usenakho nokukrweca iKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika)
* ulawulo olunamakhwiniba
* ukungathembakali okanye ukusebenza ngendlela engamkelekanga ngeemali zoluntu
* ukuzityebisa ngendlela engeyiyo
* ukuzifumana ukwindawo ekuncedayo ngokungalunganga.


UMkhuseli Woluntu akaziphandi ezi ntlobo zilandelayo zezikhalazo:
* izigwebo nezigqibo zenkundla
* iintshukumo zabucala ezenziwe ngabantu abazimeleyo
* iinkampani zabucala
* oogqirha namagqwetha abucala.


INDLELA YOKUFAKA ISIKHALAZO KUMKHUSELI WOLUNTU

Ukuba isigqibo esikhetha icala esithatyathwe ligosa likarhulumente siyakuchaphazela, kufuneka uqale:
* Uthethe neloo/loo magosa achaphazelekayo, ze
* Ubhalele umntu igosa/amagosa lawo aphantsi kwakhe, ze
* Ukrwece iLungu lakho lePalamente yesizwe okanye ke yephondo, ze
* Ubhalele Umkhuseli Woluntu.


Ukuba uthi ubhalele uMkhuseli Woluntu kufuneka ufake nezi nkcukacha zilandelayo:
* Ubume besikhalazo sakho.
* Imbangi nemvelaphi yesikhalazo eso.
* Izizathu ezibangela ukuba uzive ufuna ukuba isikhalazo sakho siphandwe nguMkhuseli Woluntu.
* Amanyathelo osele uwathabathile ukuzama ukusombulula loo ngxaki ngokwakho (ukuba ebekho). Kufuneka ukhankanye amagama amagosa obusoloko usebenza nawo kule nyewe, iintsuku, nokuba kwaphela kusithiwani na. Iikopi zayo nayiphi na imbalelwano phakathi kwakho naloo magosa kufuneka zincanyathiselwe kule ncwadi yembalelwano.
* Inombolo yomnxeba apho unokufumaneka khona, ukuba ikho onayo.
* Kumaxesha athile uMkhuseli Woluntu unokufuna uthethe phantsi kwesifungo phambi kokuba aqalise ngophando lwakhe.


Ukuba awuqinisekanga ukuba ingxaki yakho ngumba uMkhuseli Woluntu anokuyiphanda na, okanye ukuba awukwazi ukubhala, ungatsalela umnxeba iofisi yoMkhuseli Woluntu. Apho kukho abasebenzi abaqeqeshiweyo abaza kuphulaphula isikhalazo sakho, sisincinci sisikhulu, ze benze uphando.

Usenakho nokundwendwela le Ofisi ukuze nibe nodliwano-ndlebe okanye indibano, ukuba ungathanda. Kungcono ubhale kuqala ze ucele udliwano-ndlebe kuloo ncwadi yembalelwano.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

I-Ofisi Eyintloko
Private Bag X677, ePitoli, 0001
Sinodale Centre, 228 kwiSitalato iVisagie, ePitoli
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2916
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0800 112 040
Inombolo Yefeksi: 012 322 5093


I-Ofisi yePhondo leNtshona Koloni
138 kwiSitalato iAdderley, eKapa
PO Box 712, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 423 8644
Inombolo Yefeksi: 021 423 8708
shamielah@pprotect.pwv.gov.za

UKUNIKEZELA INGXELO NGORHWAPHILIZO: KURHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI

Naluphi na urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni lungaxelwa kwiCandelo iForensic Audit elikwiSebe leNkulumbuso. Olu rhwaphilizo luquka amaxesha obuqhophololo, ubuqhetseba, ubusela nokusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwempahla karhulumente.

Urhwaphilizo lungaxelwa umntu engazichanga ukuba ungubani na ngomnxeba, iposi, ifeksi okanye iemail ngokuthunyelwa kwa:
33 Church Street Chambers, kwiSitalato iChurch
PO Box 659, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0801 226 545
Inombolo Yefeksi: 021 426 2649
svaarde@pgwc.gov.za

Ukuze uqinisekise ukuba imiba ingaphandwa kakuhle, ulwazi oluneenkcukacha ezipheleleyo ngolo rhwaphilizo uluxelayo luyafuneka. Ukuba ufuna ukwenza ingxelo, kufuneka uzame ukunikezela kangangoko ezi nkcukacha zilandelayo:

Urhwaphilizo
* Lukumila kunjani (umzekelo: ubusela, ubuqhophololo, ubuqhetseba)?
* Lwenzeka njani, phi?
* Ingaba le yingxaki eqhubekekayo futhi kusisithuba esingakanani iqhubekeka?
* Unabo nabuphi na ubungqina ngolu rhwaphilizo? Umzekelo, xa unikezela ingxelo ngobusela, ingaba uyayazi impahla ebiweyo ukuba ifihlwe phi?
* Ingaba ukho omnye umntu owaziyo ngolu rhwaphilizo futhi angafuna na ukunikezela ubungqina kumagosa enza uphando?
* Ungakwazi ukwenza ingqikelelo yelahleko ngokwezimali ngolo rhwaphilizo?


Amagosa arhanelelekayo
* Ngoobani amagama amagosa karhulumente arhanelekayo, asebenza kweliphi iSebe yaye aphethe ziphi izikhundla apho?
* Ngoobani amagama amanye amagosa achaphazelekayo?
* Ingaba la magosa arhanelelekayo akhe abandakanyeka kwezinye izenzo zorhwaphilizo ngaphambili?

Ummangali
* Wawukhe wayixela le nto ngaphambili? Ukuba kunjalo, kubani yaye kwathatyathwa manyathelo mani?
* Wawukho ngexesha lokwenzeka kolu rhwaphilizo, okanye ukuba akunjalo, wafumanisa njani ngalo?
* Ingaba ukulungele na ukuhlanganisa ingxelo efungelweyo ze unikezele nobungqina?


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:


* Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
* UMkhuseli Woluntu





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Public Protector Act (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Country Corruption Assessment Report: South Africa (Iingxelo noPhando) (File type: pdf; size: 743 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Public Service Anti-Corruption Strategy - Isebe Leenkonzo Zoluntu Nolawulo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (File type: pdf; size: 112 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
* Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente (IiNkonzo)
* Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uEpreli 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Directories.services.7302.7302.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Inzululwazi & Nobuxhakaxhaka Bobugcisa

INZULULWAZI & NOBUXHAKAXHAKA BOBUGCISA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Uncedo Lwezimali Kuphando Neenguqulelo kweZobugcisa Nobuxhakaxhaka Bobugcisa
Amabakala athile kwiSebe Lezobugcisa Nobuxhaka-xhaka Bobugcisa abonelela ngoncedo lwezimali kwiinguqulelo nakuphando. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.DriverBrochureXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
Iinjongo zale nkqubo ye-IRT kukunyusa inani labantu abasebenzisa izithuthi zikawonkewonke, nokuphucula izinga lonikezelo zinkonzo kubakhweli. Ngalo ndlela kuya kuvela amathuba amaninzi emisebenzi ozokuba zizigxina kule nkqubo intsha, xa kuthelekiswa neli xesha sikulo. Imisebenzi yabaqhubi, nonogada, abazakugcina izakhiwo zikwimeko elungileyo, imisebenzi ye-ofisi, nokucoca, nokugcina izitiya kumaziko.
Unikezelo lwemisebenzi engcono ukuze sibe nekamva eliqaqambileyo
Ingcaciso ezibhekiswa kubaqhubi nabanye abasebenzi bekhumbi eziziteksi
Le nkqubo yothutho oludibeneyo ekhawulezayo (IRT) yinxalenye yenkqubo ezininzi zotshintsho/ zenguqu oluzayo kwezothutho kwiKapa ngokubanzi nakweminye imimandla yeli lizwe. ISixeko saseKapa siqhuba uthetha-thethwano nabaphathi beekhumbi eziziteksi kunye nabanini beebhasi ezihamba ngamathuba amiselweyo, malunga nendlela yokuyila inkqubo eyakuqinisekisa okokuba ukuxhalaba kwabo kuyahlangatyezwa ngendlela eyiyo.
Izithuthi ziya kuba zezalamaxesha , izithuthi ezitsha ezibude buyi-18 yeemitha, 12 yeemitha kwakunye ne-8 yeemitha. Abaqhubi abakhoyo ngoku baya kuqeqeshwa khonukuze bakwazi ukuqhuba ezi zithuthi.
Abaqhubi beeteksi badlala indima ebalulekileyo kushishino lweekhumbi eziziteksi, ngeli lixa besebenza iiyuri ezinde. Inkqubo entsha ehlanganisiweyo yothutho olukhawulezayo (IRT), eza kumiselwa apha eKapa, iza kuba nezinto ezininzi ezilulutho kubaqhubi nabanye abasebenzi. Abaphathi bale nkqubo intsha ye-IRT baya kunikeza abaqhubi kunye nabanye abasebenzi imigaqo nemeko zokusebenza ezifanelekileyo.
Ezinye zezinto eziya kuphuculwa iyakuba:
yImIVUZo
Uzinzo lwemivuzo, emiselwe ngokwezivumelwano ezithatyathwe emva kwengxoxo, kwibhunga elixoxa ngemivuzo namalungelo, luya kwenza okokuba abasebenzi bakwazi ukongamela imiba ejongene neemali zabo.
InKQUBo yoKUseBenZa ngamaXesHa THILe (IsHIFTI)
Abaqhubi kwakunye nabanye abasebenzi baza kusebenza amaxesha amiselweyo aziyure ezimbalwa. Ukuba abaqhubi bathe basebenza ngaphezulu kwe yure ezimiselweyo zeveki, baya kuhlawulwa ngezoyure badlulisileyo ngazo.
InZUZo KweZempILo
Le nkqubo intsha iya kubandakanya amalungelo okubonelelwa kwezempilo kubo bonke abasebenzi.
<fn>GOV-ZA.EVENTSBY.2010-03-25.xh.txt</fn>
UPHUNYEZWE YIKHANSILE YESIXEKO SASEKAPA UKUZE KUPHAWULWE NGAWO: 29 OKTOBHA 2008

Ukungeniswa kwezimvo kuphelelwa: ngowe-30 Novemba 2008

ISIXEKO SASEKAPA

UMTHETHO KAMASIPALA WEZIGANEKO OYILWAYO


Ukulungiselela ulawulo lweziganeko kummandla wolawulo lweSixeko saseKapa; ukulungiselela ukunyanzeliswa kwalo Mthetho kaMasipala; nokulungiselela imiba eya kuthi ivele kuzo.



INTSHAYELELO

NANGONA iSixeko saseKapa sikuqonda ukuba ukubanjwa kweziganeko yinxalenye ebalulekileyo yendlela yokubonakalisa isakhono sokukhuphisana kwiSixeko saseKapa yaye sivuma ukuba imisitho inendima ebalulekileyo kwizixeko zala maxesha ukukhuthaza ubambiswano ngokuhlala nangenkcubeko kuluntu, ukuxhasa uvuselelo lobomi basedolophini nohlumo loqoqosho;

NANGONA iSixeko saseKapa sijonge ukulawula ukubanjwa kweziganeko ngendlela eqinisekisa ulawulo olululo lwazo;

NANGONA iSixeko saseKapa sinqwenela ukuxhasa uququzelelo nentsebenziswano phakathi kwabo bonke abathatha inxaxheba, ukunyusa ubuhlakani nokukhuthaza ifuthe lemisitho kwiSixeko;

YAYE NANGONA iSixeko saseKapa sifuna ukuqinisekisa ukuba imisitho iqhubeka ngokukhuselekileyo nangokuququzelelwe ngokufanelekileyo kwiSixeko saseKapa;


NGOKO KE, KUMISELWA lo mthetho siSixeko saseKapa, ngolu hlobo lulandelayo:-

Uluhlu lweZiqulatho

Isahluko 1
Iinkcazelo noSetyenziso

Iinkcazelo

1. kulo Mthetho kamasipala, ngaphandle kokuba umxholo ubonakalisa ngokwahlukileyo -

"Isixeko" sithetha iSixeko saseKapa esisekwe ngokwemiqathango yecandelo 12 loMthetho wooRhulumente beMimandla: UMthetho weZiseko zooMasipala, 1998 (uMthetho Nomb. 117 we- 1998), ngeSaziso sePhondo Nomb. 479 somhla wama- 22 Disemba 2000;

"Umlawuli weSixeko" uthetha umntu obekwe njengoMlawuli weSixeko ngokwecandelo loMthetho wooRhulumente beMimandla: UMthetho weZiseko zooMasipala, 1998 (uMthetho Nomb. 117 we- 1998);

"Ikhansile" ithetha ikhansile yeSixeko saseKapa okanye nasiphi na isiseko sezopolitiko, ekwisikhundla se-ofisi yezopolitiko, uceba okanye nawuphi na umsebenzi osebenza phantsi kwamagunya anikezelwe yikhansile okanye anikezelwe ngulowo uwanikezelwe yikhansile;

"isiganeko/umsitho" sithetha -

(a) nawuphi na umsitho wemidlalo, ukuphumla okanye ukuzonwabisa kuquka imidlalo yeqonga;

(b) nawuphi na umsitho wezemfundo, inkcubeko okanye inkolo;

(c), nawuphi na umsitho woshishino kuquka ukuthengisa, unxibelelwano noluntu nokwazisa, okanye umboniso; okanye

(d)
Nawuphi umsitho wesisa, kuquka nayiphi na inkomfa, umbutho okanye umsitho wasekuhlaleni,




Okanye nayiphi na intshukumo esingethwe kwibala lemidlalo, indawo okanye ecaleni kwendlela okanye kufuphi nayo, ecwangcisiweyo, enenkqubo ecacileyo, ulawulo nenkathalo, kodwa kungaquki umsitho wabucala osingethwe ngumntu othile oyedwa kwibala lemidlalo okanye indawo;

"umququzeleli womsitho" uthetha umntu ofaka isicelo sokubamba umsitho ngokwemiqathango yalo Mthetho kamasipala nokuba uyazifakela na eso sicelo okanye usifakela omnye umntu, iqumrhu okanye umbutho;

"Igosa leeMvume zeMisitho" lithetha intloko ye-ofisi yeemvume yeSixeko saseKapa okanye naliphi na elinye igosa elinikwe loo magunya;

"indawo" ithetha nayiphi na indawo ebiyelwe ngokupheleleyo okanye ngokuyinxalenye nesisiseko sesigxina okanye esethutyana -

(a)
Ekunokwakhiwa kuyo isiseko sethutyana okanye esisisigxina, apho kunokubanjwa khona umsitho; nethi




(b)
Phantsi kwalo naluphi uhlenga-hlengiso ngokweendidi, ingcaciso nenkcazo ngokomsitho ibe nendawo -




(i)
Yokuhlala ababukeli, abaxumi okanye abaphula-phuli; okanye




(ii)
Ibala lemidlalo okanye iqonga elisisigxina okanye elethutyana okanye nayiphi indawo apho, ebekelwe bucala ukulungiselela ukusingatha umsitho;




"umnini ndawo" uthetha nawuphi na umntu okanye iqumrhu lomthetho elithi ngoku okanye kwixesha elizayo, ngokungqalileyo okanye ngenye indlela, liqeshe libe nebango okanye lisebenzise amagunya alo njengomnini okanye lowo uhleli kwindawo esetyenziselwa imisitho;


"indawo kawonkewonke" ithetha -
(a)
nawuphi na umhlaba kawonkewonke, ibala, ichityana lokuqubha, indawo yokuphumla kawonkewonke, isiza sokuzonwabisa sikawonkewonke, umyezo wezityalo nezilwanyana, okanye nawuphi na omnye umyezo, ipaki okanye umzila wokunyuka intaba, kuquka nayiphi na inxalenye yawo nasiphi na isiseko okanye isixhobo esikuyo, nayiphi na indawo kawonkewonke ethe gabalala, indlela kawonkewonke, indlela yabucala, isitalato sabucala, ichibi, idama, okanye umlambo;


(b)
nasiphi na isakhiwo sikawonkewonke, isiseko, iholo, igumbi okanye i-ofisi kuquka nayiphi na inxalenye yayo naso nasiphi na isiseko okanye isixhobo esikuso, esiyimpahla, okanye esimniniso, esilawulwa okanye esiqeshwe siSixeko nekuvumeleke kuso uluntu jikelele, nokuba luyahlawuliswa okanye lungena simahla;


(c)
nayiphi na indawo yolondolozo lwendalo kuquka -


(i)
iindawo zolondolozo lwendalo;




(ii)
iindawo ezikhuselweyo zendalo;





(iii)
iindawo ezinexabiso kulondolozo lwendalo;




(iv)
iindawo zendalo ezithe gabalala;




"umnini-zabelo" uquka nawuphi na umntu, umbutho okanye iqumrhu elichaphazeleka okanye elinendima eliyidlalayo kulawulo okanye ekusingathweni komsitho okanye isiganeko;

"lo Mthetho kaMasipala" uquka iShedyuli ehamba nawo.

Ukusetyenziswa kwalo Mthetho kamasipala

2. (1) Lo Mthetho kamasipala usebenza nakuwuphi na umsitho obanjelwe kummandla wolawulo weSixeko, kuquka imisitho ebanjelwe kokubini kwimihlaba yabucala nakwiindawo zikawonkewonke, ukuba umsitho obanjelwe kumhlaba wabucala, ngokwawo nawuphi na umthetho osebenzayo, unefuthe kwizibonelelo zeSixeko noluntu oluwungqongileyo.

(2) lo Mthetho kamasipala awusebenzi kwimisitho yabantu abangaphantsi kwama- 50 apho kungekho mculo okanye sandi siphezulu okanye kungasetyenziswa ziseko zathutyana.

(3) ngokungaphandle kwecandelwana (2), iSixeko singathatha isigqibo sokuba ngaba ifuthe okanye umngcipheko waloo msitho ungafuna ukuba kufakwe isicelo na ngokwecandelo 3.

(4)
Xa kuthe kwabakho ukungquzulana phakathi kwalo Mthetho kaMasipala nawo nawuphi na omnye umthetho kamasipala okanye umgaqo-nkqubo weSixeko, loMthetho kaMasipala uya kusetyenziswa kulawulo lokubanjwa kweziganeko.







Isahluko 2

Ukufakwa kwezicelo

3. (1) Kufuneka kufakwe isicelo esisesikweni sokusingatha umsitho ngumququzeleli wawo -

(a) ngumntu ominyaka yobudala ili-18 ubuncinane nangaphezulu;

(b) kwifomu efanelekileyo;

(c) kwixesha elibekiweyo; yaye

(d) ibe ngumntu okanye asifakele umntu onesakhono nezibonelelo ezifanelekileyo,

njengoko kuchazwe kwiSihlomelo 1, kwi-ofisi yeemvume zemisitho.

(2) isicelo kufuneka siquke zonke iinkcukacha ezifunekayo njengoko ziboniswe kwifomu efanelekileyo nazo naziphi na ezinye iinkcukacha ezithe vetshe njengoko zinokufunwa siSixeko saseKapa.

(3) xa zithe azafakwa iinkcukacha ezichazwe kwicandelwana (2) isicelo asiyi kuqwalaselwa ngokwalo Mthetho kamasipala noMgaqo-nkqubo weZiganeko.

Iimfuno nemiqathango

4. (1) Isicelo somsitho kufuneka sithobele imiqathango yalo Mthetho kamasipala, sibe neenkcukacha ezichazwe kwifomu yezicelo efanelekileyo njengoko kuchazwe kwiSihlomelo 2 yaye kufuneka siquke iinkcukacha ezinokuthi zifunwe siSixeko saseKapa.

(2) Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka, ngokoMgaqo-nkqubo weziganeko, kuxhomekeke ukuba luhlobo luni na lomsitho olo, liqinisekise ukuba kukho unxibelelwano nabanini-zabelo abachaphazelekayo.

(3) Ikhansile kufuneka, njengenxalenye yohlahlo-mali lwayo ngokooMthetho wooRhulumente beMimandla: Umthetho woLawulo lweZimali zooMasipala, 2003 (uMthetho Nomb. 56 wama- 2003), ibeke imirhumo ehlawulelwa imisitho.

(4) Ikhansile ingafuna intlawulo yaphambi kwexesha kuMququzeleli womsitho phambi kokuba samkelwe isicelo somsitho lowo.

Izigqibo ngeMisitho okanye ngeZiganeko

5. (1) Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka, ngokoMgaqo-nkqubo weziganeko lamkele okanye likhabe isicelo somsitho ngexesha elifanelekileyo ngokwalo Mthetho kamasipala.

(2) kwakube kuthathwe isigqibo ngokwecandelwana (1), kufuneka kuchazelwe umququzeleli womsitho ngaso ngokukhawuleza kangangoko.

(3) xa sithe sakhatywa isicelo somsitho, kufuneka kunikwe izizathu ezibhaliweyo zoko kumenzi-sicelo.

Okuqwalaselwayo

6. (1) Igosa leeMvume zeMisitho kufuneka liqinisekise ukuba izicelo zokusingatha imisitho ziqwalaselwa ngokwezi mfuno zilandelayo:

(a) uhlobo nobungakanani bomsitho;

(b) ifuthe lomsitho ngokwendlela yolinganiso yoMgaqo-nkqubo weKhansile weziganeko;

(c) ifuthe lomsitho ngokweenjongo zamajelo eendaba, zezoqoqosho, ukuhlala, izithuthi, amalungiselelo nokusingqongileyo;

(d) ulawulo lokhuseleko nomngcipheko womsitho ngokwamalungiselelo, ubume besiza neminye imingcipheko kumsitho; ne

(e) mbuyekezo kutyalo-mali kuloo msitho.

(2) Okuqwalaselwayo okuchazwe kwicandelwana (1) kufuneka kujongwe -

(a)
ngokohlolo nothelekelelo lweziganeko;




(b)
ngokwenkqubo yezigqibo zokufakwa kwezicelo zemisitho;




(c)
ukuhlenga-hlengiswa kweziganeko;




(d)
uhlobo nenqanaba lenkxaso ekubonelelwa ngayo siSixeko kwimisitho; kunye




(e)
noluhlu lweenkonzo ekuza kubonelelwa ngazo kwimisitho siSixeko.




Izivumelwano nobuhlakani

7. (1) Isixeko sienokungena kwizivumelwano nobuhlakani nabaququzeleli bemisitho njengoko kunokubakho imfuneko ekusingathweni nasekulawulweni komsitho ngokwalo Mthetho kamasipala.

(2) Isixeko sisenokubonelela ngenkxaso ngamalungiselelo, izimali okanye kokubini kwimisitho ethile ehambelana nezicwangciso zeSixeko.

(3) izivumelwano nobuhlakani obuchazwe kwicandelwana (1) no (2) kufuneka zibonelele ngamanqanaba eenkonzo ekufuneka kufikelelwe kuwo ngamaqela ukuqinisekisa ukuba ziyathotyelwa.

(4) Noxa kukho imiqathango yalo Mthetho kamasipala malunga nezikreqo nemidliwo, isivumelwano ekungenwe kuso ngokweli candelo sisenokubeka imidliwo eya kuba luxanduva lomququzeleli womsitho xa kuthe kwabakho ukungathotyelwa kwaso.


Ilungelo lokubhena

8. (1) Amaqela abandakanyeka kwimbambano ebangwe lungquzulwano kulo Mthetho kamasipala kufuneka azame ukusombulula loo mbambano phambi kokuba asebenzise ilungelo lokubhena elichazwe kwicandelwana (2).

(2) umququzeleli womsitho angabhena kwisigqibo apho isicelo sakhe sokusingatha umsitho siye sakhatywa.

(3) kungafakwa isibheno esibhaliweyo kuMlawuli weSixeko kwisithuba sexesha elichazwe kwiSihlomelo malunga nohlobo lomsitho lowo uchaphazelekayo.

(4) Umlawuli weSixeko angagunyazisa naliphi na igosa leSixeko ukuba liqwalasele yaye lithathe isigqibo ngezibheno ezichazwe kwicandelwana (2).

(5) Isibheno esifakwe ngokwesi candelo kufuneka siqwalaselwe kuthathwe isigqibo ngaso ngokwexesha elibekwe kwiSihlomelo malunga nohlobo lomsitho lowo uchaphazelekayo.

Izikreqo neMidliwo

9. (1) ukungathobeli nawuphi na umqathango walo Mthetho kamasipala lulwaphulo-mthetho.

(2) umntu owaphula umthetho ngokwalo Mthetho kaMasipala uya kudliwa akufunyaniswa enetyala okanye abe seluvalelweni okanye kokubini umdliwo nokuvalelwa.


Isihloko esifutshane

10. Lo Mthetho kamasipala ubizwa ngokuba nguMthetho kaMasipala: weSixeko saseKapa.





















Isihlomelo 1

ISHEDYULI YAMAXESHA EZICELO ZEZIGANEKO/ZEMISITHO

Kuxhomekeke kubungakanani, uhlobo, lindawo, umhla/ixesha, ubude, ubukhulu beendawo zeziganeko, ifuthe okanye umngcipheko wesiganeko nokufunyaniswe kulwazi lothelekelelelo oluthi lufuneke, la maxesha alandelayo angezantsi aya kusetyenziswa:

UBUNGAKANANI
UBUNGAKANANI BESIHLWELE/INANI LABANTU
UBUNCINANE BEXESHA PHAMBI KOKWAZISA okanye UKUPAPASHA UMSITHO UKUFAKA ISICELO KWISIXEKO 2
Kufakwe isibheno ngumenzi sicelo kwiSixeko kwisithuba
Kuthathwe isigqibo ngesibheno siSixeko


Kwisithuba

Esincinci
501 - 2000

10 yeentsuku zomsebenzi (2 iiveki) 3
24 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo
24 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo sesibheno


Esiphakathi

2001 - 5000
15 working days (3 weeks)

48 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo
48 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo

Esikhulu
5001 - 10 000
20 working days (1 month)

48 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo
3 yeentsuku zomsebenzi

Esikhulu kakhulu
10 001 - nangaphezulu
3 iinyanga (6 iinyanga
48 yeeyure kufunyenwe isaziso esibhaliweyo

5 yeentsuku zomsebenzi




1. Qaphela ukuba kuwo nawuphi na umsitho onabantu abangaphantsi kwama- 50, imiqathango yeCandelo 2 (2) nelesi-(3) iyasebenza.


2. Qaphela ukuba oku akuquki nayiphi na imiyalelo eyodwa okanye ethile yezicelo enokunikwa siSixeko kumaxesha ngamaxesha, enokwahluka ngokohlobo lomsitho, umngcipheko, ubungakanani, ixesha lonyaka, ubude, indawo (umzekelo ngamaxesha eeholide okanye ngokohlobo lomsitho okanye indawo ethile) okanye ifuthe kwezothutho okanye nayiphi na intshukumo yeSixeko

3. Qaphela ukuba umsitho omncinci obandakanya abathengisi bokutya, kuya kufuneka ubuncinane iintsuku ezili-15 ukuba abathengisi bokutya kufuneka befake izicelo zeelayisenisi okanye iziqinisekiso zoLwamkelo.

4. Kufuneka kugqitywe inkqubo echazwe kwiCandelo 8(1) phambi kokuba kufakwe nasiphi na isibheno ngumenzi-sicelo.

Inkqubo yesibheno ayisebenzi kwiiLayisenisi zotywala zona zilawulwa ziiNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika (SAPS).

Nawuphi na umsitho ochaphazela ukufakwa kwesicelo soTyeshelo-migaqo kuSetyenziso loMhlaba nalapho kunganikwanga imvume yokutyeshela umthetho kufuneka ulandele inkqubo yokubhena njengoko ichazwe kuMmiselo woCwangciso lokuSetyenziswa koMhlaba (uMthetho 15 ka- 1985)


ISIHLOMELO 2

ULUDWE LWEEMFUNO ZEZIGANEKO

Qaphela: Isixeko sisenokufuna ulwazi oluthe xhaxhe ngokohlobo neenkcukacha zesiganeko

a. Inkcazo yoMsitho kuquka uhlobo, umhla, indawo, indawo nabathathi -nxaxheba.
b. Inkqubo yoMsitho: iinkcukacha ezizeleyo namaxesha, kunye neenkcukacha zonxibelelwano zomntu ojongene nomba ngamnye womsitho.
c. Ubume bomsitho: kuquka amaqonga, iintente, ukutya, Iziko loLawulo lweNdawo njl.njl.
d. Isicelo nokwamkelwa koTyeshelo-migaqo kuSetyenziso-Mhlaba, xa kukho imfuneko.
e. Isicwangciso solawulo lweZithuthi (TMP), esinokuquka ukuvalwa okucetywayo kweendlela, isicwangciso sendlela, indawo yokumisa, ukusetyenziswa ngokupheleleyo kothutho lukawonkewonke, iindlela zokuphuma ngokungxama. Ubume be-TMP buya kuba njengoko buchazwe siSixeko.
f. Isicwangciso soLawulo lweZihlwele.
g. Izicwangciso zeNtlekele namalungiselelo: kuquka ezonyango, ukhuselo, intlekele, iindawo, ukuphuma.
h. Isicwangciso soNxibelelwano soMsitho: kuquka indlela yokuthengiswa kwamatikiti, ulwamkelo
i. isicwangciso seNtatho-nxaxheba yoLuntu: kuquka, kodwa kungaphelelanga kuqhagamshelwano nooCeba; Uluntu/ Imibutho yaBahlali neyoShishino.
j. Isicwangciso soLawulo loKusingqongileyo.
k. Isicwangciso esiHlangeneyo soLawulo loKungcola.
l. Abathengisi / Abokutya: uludwe lweenkcukacha nokusetyenziswa kwerhasi Iimfuno zeSixeko saseKapa zoMthetho kaMasipala waBathengisi baseziTalatweni noweMpilo yeSixeko nezinye iimfuno zeminye imithetho efanayo.
m. Iimfuno zezempilo kuquka: Iziqinisekiso zoLwamkeleko, iilayisenisi zokuthengisa, izindlu zangasese kunye/okanye izindlu zangasese eziqeshwayo.
n iifomu ezizalisiweyo zezicelo: zokuNgxola (kuquka intatho-nxheba yoluntu); nokumiswa kwamaqonga/Iintente. Ubungqina bokufakwa kweeLayisenisi zoTywala, Iilayisenisi zemililo; Izicelo zoPhapho ngokweenkcukacha zohlobo lomsitho.
o. Iimfuno zeeNkonzo zeSixeko saseKapa: kuquka Umbane, Amanzi, Isicwangciso soLawulo loKungcola (ngethuba lomsitho nasemva kwawo), uthutho, iindlela nemibhobho yamanzi.
p. Iifomu zokuthwala uxanduva lomonakalo nencwadi yobungqina boXanduva loMonakalo.
q. Imvume ebhaliweyo evela kuMnini ndawo/Umlawuli wendawo eya kumenzi- sicelo negunyazisa ukusetyenziswa kwendawo ukusingatha umsitho lowo.



<fn>GOV-ZA.Employmentinthepublicservice.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo somsebenzi kwiNkonzo yoLuntu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Izithuba zemisebenzi kumasebe elizwe nawamaphondo zigcwaliswa ngokuphakula kubasebenzi asele beqeshiwe kula masebe okanye ngokumema izicelo kwabo bangaqeshwanga kwiNkonzo yoLuntu. Izithuba eziphezulu kwimaneyijimenti ephezulu, oko kukuthi kwinkonzo yemaneyijimenti ephezulu , kufuneka zikhutshwe kwizibhengezo zokwazisa elizweni zilungiselele ukufumana abenzi-zicelo ngaphakathi nangaphandle kweNkonzo yoLuntu.
INcwadi yokuPapasha iZithuba zeNkonzo yoLuntu , yazisa abasebenzi boluntu ngezithuba ezingaphakathi kwiNkonzo yoLuntu. Abantu abangengobasebenzi benkonzo yoLuntu, kodwa benomdla kwizithuba ezibhengeziweyo , kufanele baqale baqonde kwisebe elikhuphe ezo zibhengezo zokwazisa ukuba bangazenza na izicelo. Iinkcukacha zonxulumano nesebe elikhuphe izibhengezo zokwazisa ngezithuba ziyanikwa kwiNcwadi yokuPapasha
Amanye amasebe, afana nesebe loMkhosi woKhuselo, angakucela ungenele uxilongo lonyango phambi kokuba aqwalasele isicelo sakho.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwi-website yeSebe leNkonzo yoLuntu noLawulo
Inkqubo emayilandelwe
Usengafumana incwadi echaza ukuba isicelo sakho sifumanekile, kuxhomekeke kwindlela eliqhuba ngayo elo sebe libandakanyekayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokumema izicelo nokuqasha yahluka ngokwamasebe, kwaye ingagqitywa kwelona thuba lifutshane kangangoko kunokwenzeka.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.EssentialServices.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukucela ikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo iqhube uphando lokuqonda ukuba ingaba inkonzo ethile iyonke okanye inxenye yayo, iyinkonzo eyimfuneko engundoqo na
Inkcazelo
Xa kuthethwa ngenkonzo eyimfuneko engundoqo kubhekiswa kwinkonzo, eyakuthi, xangaba iphazamisekile, yenze ingozi okanye idale umonakalo kubomi okanye kwimpilo yabantu.
Ngexesha lamanyathelo ogwayimbo, naliphina iqela elibandakanyeka kwimbambano malunga nokuba ngowuphi umbandela kule ilandelayo, lingathumela le mbambano ngencwadi ebhaliweyo kwikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo :
ingaba inkonzo iyinkonzo eyimfuneko engundoqo na okanye hayi;
ingaba umqeshwa okanye umqashi ubandakanyeka kwinkonzo echongwe nejngenkonzo eyimfuneko engundoqo na okanye hayi.
Iqela elithumela le mbambano kwikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo kufuneka libonise ubungqina kwikomiti bokuba ikopi yesicelo sokuthumela imbambano ithunyelwe kuwo onke amanye amaqela abandakanyeka kwimbambano. Ikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo kufuneka yenze isigqibo ngale mbambano kwamsinyane kangangoko inako.
Iinkonzo zePalamente, iNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika kunye nenkonzo yezeMpilo, ziinkonzo eziyimfuneko engundoqo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Thumela ikopi yale fom kwelinye iqela elibandakanyeka kwimbambano.
Nika ubungqina bokuba ikopi yale fom isiwe kwelinye iqela eli libandakanyeka kwimbambano, ngokufaka:
Ikopi yesiliphu serejista esiphuma ePosini; okanye
Ingxelo esayiniweyo yalo mntu uhambise ikopi yefom; okanye
Ikopi yesiliphu esingqinayo sefeksi okanye nabuphina obunye ubungqina obanelisayo benkonzo.
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iyakuxhomekeka kumaqela abhengeza iinkonzo njengeenkonzo eziyimfuneko engundoqo.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
<fn>GOV-ZA.EssentialServicesCommittee.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo esiya kwikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo sokuba iqulunqe ukuba ingaba ishishini lomqeshi lilonke, okanye inxenye yalo, liyinkonzo yokuxhasa nokugcina indawo ethile yokusebenza, ifektri okanye oomatshini, ingatshabalali na
Inkcazelo
Umqeshi angenza isicelo ngencwadi ebhaliweyo kwikomiti yeenkonzo eziyimfuneko engundoqo sokuba iqulunqe ukuba ingaba ishishini lomqeshi lilonke, okanye inxenye yalo, liyinkonzo yokuxhasa nokugcina indawo ethile yokusebenza, ifektri, okanye oomatshini, ingatshabalali na.
Inkonzo iyinkonzo yokuxhasa nokulondoloza ukubangaba ukuphazamiseka kwaloo nkonzo kungadala ukutshabalala okunembonakalo nokubambekayo kuyo nayiphi na indawo yokusebenza, ifektri okanye oomatshini.
Nabaphi na abanye ababandakanyeki abanomnqweno, bangathumela impendulo kwiNkonzo eyiMfuneko eNgundoqo, kwisithuba seentsuku ezingama- 21 befumene esi sicelo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi yiya kwiSebe lezaBasebenzi
Inkqubo emayilandelwe
Ikopi yale fom kufuneka ithunyelwe komnye umbandakanyeki kwaye kufuneka kunikwe ubungqina bokuba ikopi yale fom isiwe komnye umbandakanyeki, ngokufaka ezi zinto zilandelayo:
Makufakwe ikopi yesiliphu serejista esiphuma ePosini.
Ingxelo esayiniweyo engqina ukuhanjiswa kwekopi ngulo mntu uhambise ifom kufuneka ihambe nesicelo.
Makufakwe ikopi yesiliphu esingqinayo sefeksi okanye nabuphi na obunye ubungqina obanelisayo.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo; kuxhomekeka kumbandakanyeki owenza isicelo seenkonzo eziyimfuneko engundoqo.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Exchangeofforeignlicence.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokutshintshela ilayisensi yomqhubi yelizwe langaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iilayisensi zabaqhubi ezikhutshwe kwamanye amazwe kwaye ezamkelweyo eMzantsi Afrika ziya kuguqulelwa kwiilayisensi zabaqhubi eziluhlobo lwekhadi lekhredithi xa abantu abanezi layisensi befuneka befumene iilayisensi zaseMzantsi Afrika ngokoMthetho weLizwe weZithuthi zeNdlela .
Isicelo sokutshintshela imvumelo yomqhubi yamazwe ngamazwe kufanele sikhatshwe yilayisensi yomqhubi esegunyeni, eyakhutshelwa yona le mvumelo.
Ilayisensi yomqhubi yelizwe langaphandle okanye iMvumelo yoMqhubi yaMazwe ngaMazwe ingatshintshelwa kwilayisensi yaseMzantsi Afrika kuphela akube umenzi-sicelo engummi waseMzantsi Afrika, okanye akube efumene imvume yokuhlala isigxina kweli lizwe .
Ilayisensi yomqhubi yelizwe langaphandle kufuneka ibe isemthethweni ngomhla wokutshintshela kwaye kufuneka ibekwelinye leelwimi ezigunyazisiweyo zaseMzantsi Afrika. Ukuba akunjalo, isicelo masikhatshwe yinguqulelo ekhutshwe ngugunyaziwe onelungelo noxanduva lokwenza njalo.
Xa umntu onelayisensi yokuqhuba yelizwe langaphandle ephinda eqalisa ukubangumhlali osisigxina, okanye efumana imvume yokuhlala isigxina eMzantsi Afrika, ilayisensi yelizwe langaphandle iya kuphelelwa ukuba semthethweni kunyaka omnye ukusukela kumhla loo mntu athabathe ngawo okanye aphinde waqalisa ngawo ukuhlala isigxina.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
khupha incwadi eyamkelekileyo yokuzazisa njengoko kumiselwe ngumthetho waseMzantsi Afrika , i-ID yexeshana, ipaspoti esemthethweni yaseMzantsi Afrika, okanye ipaspoti yelizwe langaphandle ehamba nemvumelo yokuhlala isigxina.
hambisa incwadi ephuma kugunyaziwe onelungelo noxanduva lokukhupha loo ncwadi, engqina ukuba semthethweni kwelayisensi yakho yokuqhuba yelizwe langaphandle, futhi echaza udidi lwelayisensi hambisa ilayisensi yakho yokuqhuba yelizwe langaphandle hambisa iifoto ezine ze-ID, zombala omnyama nomhlophe.
Hlawula imali ebandakanyekayo njengoko imiselwe ngumthetho waseMzantsi Afrika.
Uya kuhlolwa amehlo kweli ziko phambi kokuba kugqitywe ukutshintshelwa.
Qaphela: Awuyikungenela zimviwo zelayisensi yomqhubi. Ilayisensi yomqhubi yexeshana isemthethweni iinyanga ezintandathu kwaye ikhutshwa kwangoko, ngaphandle kwendleko.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqulunqwa kwangolosuku ube sele unikwa usuku lovavanyo.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Exchangeprogrammepermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipemethe yotshintshiselwano inganikwa umntu welizwe langaphandle othabatha inxaxheba kwinkqubo yenkcubeko, yezoqoqosho okanye yentlalo, eququzelelwa okanye ephethwe liziko lombuso wakweli okanye welizwe langaphandle, okanye liziko loluntu lemfundo ephakamileyo, ngokusebenzisana neziko lombuso welizwe langaphandle. Yenza isicelo sepemethe yotshintshiselwano kwindlu yozakuzo yaseMzantsi Afrika okanye kwiziko elimele uMzantsi Afrika elikufuphi kuwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa ipaspoti yakho esebenzisekayo ikunye nesicelo.
Khupha incwadi ephuma kwiziko, umbutho okanye kwifemeli ojonge ukuqhubela kuyo le nkqubo eMzantsi Afrika, ungqine ubume okanye ubukho benkqubo yotshintshiselwano. Incwadi kufuneka ingqine ukuba uyavumeleka ubhalisele le nkqubo okanye uthabathe inxaxheba kuyo kwaye kukwafuneka ichaze ukuba eli ziko, umbutho okanye ifemeli, iyakubanoxanduva lwakho ngelixa ukweli laseMzantsi Afrika.
Fumana incwadi esuka kwiziko elifanelekileyo lombuso okanye kwiqumrhu elixhasayo kwilizwe lakowenu, ingqine ubume okanye ubukho benkqubo yotshintshiselwano noMzantsi Afrika, ndawonye nomba wokuba wamkelwe ukuze ubhalisele le nkqubo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zithabatha ixesha eliphelela kwiintsuku ezingama 30.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Exportcertificateforliquor.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesatifiketi sokuthumela isiselo esinxilisayo kumazwe angaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Thumela isicelo esahlukileyo kwimveliso nganye yesiselo esinxilisayo eyahlukileyo kwezinye iimveliso zeziselo ezinxilisayo, malunga nomntu ekuthunyelwa kuye, okubandakanyekayo, imibhalo echaza okuqulathiweyo okanye inombolo yomthwalo othunyelwayo.
Yazisa iCandelo loPhengululo loMgangatho leSebe leZolimo kwinombolo yomnxeba ethi 021 809 1704 phambi kokuba ulayishe umthwalo othunyelwayo.
Bhengeza oku kulayishwa kwicandelo kwisithuba seeyure ezingama 48.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Ukuvuselelwa kwethuba lomnyenyevu woluvo: R110, kudityaniswe nentlawulo yokucazulula
Ukuhlolwa kwemithwalo ethunyelwa ngaphandle, emva kweeyure ezigunyazisiweyo zokusebenza okanye inxenye yazo: R520 ngeyure okanye inxenye yayo.
Entla
Yenza isicelo ngonxibelelwano lwekhompyutha.
Entla
<fn>GOV-ZA.Exportmarketing.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuncediswa kwiinkqubo zokuphuhlisa iimarike zokuthumela iimveliso neenkonzo kumazwe angaphandle kunye notyalo-mali
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukunika imbuyekezo eyinxalenye yeendleko ezithile ezifumaneke ngokwemisebenzi ejongene nokuphuhlisa iimarike zokuthumela iimveliso neenkonzo zaseMzantsi Afrika kumazwe angaphandle, kunye nokugaya utyalo-mali lwamazwe angaphandle olutsha noluza nqo eMzantsi Afrika.
I-EMIA inika abathumeli-ngaphandle uncediso lwemali ukuze babonise ngeemveliso neenkonzo zabo kumazwe ehlabathi kwaye iyancedisa kwiinkqubo zabo zokwakha ubudlelwane ukuze bafumane iimarike zokuthumela iimveliso neenkonzo kumazwe angaphandle kunye notyalo-mali lwamazwe angaphandle oluza nqo. Ikwancedisa ekulinganiseleni iindleko zemarike zomthumeli-ngaphandle.
Le nkonzo ijoliswe kwezi klayenti zilandelayo:
Amashishini eenkonzo ngokweeprojekthi, ngokusekelwe kubungqina obuvela kwiBhunga lokuThumela iiMveliso neeNkonzo kuMazwe aNgaphandle okanye kwi-Ofisi yeCandelo le-TISA, bokuba le projekthi yenkonzo ethile iyakubayinzuzo kwicandelo kwaye yongeze ixabiso.
AMabhunga aseMzantsi Afrika okuThumela iiMveliso neeNkonzo kuMazwe aNgaphandle , AMaqumrhu waMashishini kunye neMibutho yokuThabatha aManyathelo aDityanelweyo .
Inkqubo
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya KwiSebe le zoRhwebo naMashishini
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Inkonzo nganye ye-EMIA inencwadana yayo yezikhokelo, equlathe inkcazelo malunga nendlela yokuvumeleka, amaxesha abekiweyo kunye neenzuzo ezibandakanyeka kwiinkqubo ezahlukeneyo zamacandelo.
Inyathelo lokuqala: Sebenzisa incwadana yezikhokelo
Iifom zesicelo kunye neencwadana zezikhokelo ezingqamene nezi fom kufuneka zifundwe kunye. Isicelo siyakuphumelela kuphela xa singqamaniswe neemfuneko ezixelwe kwii "Ncwadana zeZikhokelo" .
Funda le miqulu ngocoselelo ukuze uyazi kakuhle imigaqo neenkqubo.
Lunikiwe uluhlu oluphangaleleyo lwemiqulu ekufuneka ithunyelwe nesicelo. Incwadana yezikhokelo nayo iyakubonisa ukubangaba kukho eminye imiqulu efunekayo.
Inyathelo lesithathu: Hambisa isicelo
Amashishini angathumela izicelo eziphelela kwisithandathu enyakeni, kwaye baqingqelwe izicelo ezine kwicebo lesicwangciso ngasinye. Nawuphina umnyenyevu womahluko kufuneka ugunyaziswe nguManejala oMkhulu we-EMIA.
Izicelo ezifike emva kwexesha nezingagcwaliswanga ngokupheleleyo aziyi kuqwalaselwa.
Inyathelo lesine: Ukuqhubekiswa kwesicelo
I-EMIA iyakuthumela incwadi yokuvuma ukufunyanwa kwesicelo kwisithuba seeyure zokusebenza ezingama 48 emva kokuba ifumene isicelo sakho. Le ncwadi yokuvuma ukufunyanwa kwesicelo kufuneka ibandakanywe kuyo yonke imbalelwano nonxulumano lwexesha elizayo ne-EMIA.
Inyathelo lesihlanu: Ukuvunywa okanye ukwaliwa kwesicelo
I-EMIA iyakukwazisa ngokuba isicelo siphumelele na okanye saliwe kwisithuba seeyure ezingama 48 emva kokuba kuthatyathwe isigqibo sokugqibela.
Izicelo azinakuvunywa ngomlomo. Kufuneka uqinisekise ukuba isicelo sivunywe ngencwadi ebhaliweyo phambi kokuba unduluke.
Ikopi yesaziso sokuvunywa kufuneka ikhaphe yonke imbalelwano nonxulumano lwexesha elizayo kunye nokuthunyelwa okanye ukuthunyelwa kweminye imiqulu kwi-EMIA. Ukubangaba i-EMIA ifumana enye imbalelwano nonxulumano okanye imiqulu engasibandakanyiyo isaziso sokuvunywa, i-EMIA ayinakuthwaliswa uxanduva ukubangaba le miqulu ilahlekile okanye ibekwe kwiindawo ezingachanekanga. Ukubangaba le miqulu ilahlekile, loo nto ingathintela okanye ilibazise inkqubo yokuqhubekiswa kwesicelo.
Sakuba sivunyiwe isicelo soncediso, kufuneka kugcwaliswe ifom yesibango ye-EMIA, yonke imiqulu yokuxhasa kunye noxwebhu olufanelekileyo lwemibuzo, kwaye le miqulu ithunyelwe kwi-EMIA kwisithuba seenyanga ezintathu zomhla wokubuya kwindawo evunyiweyo obuye kuyo yoshishino.
Ukubangaba kukho imiba okanye imiqulu engekhoyo malunga nesibango emva kweenyanga ezintathu, isibango siyakwaliwa.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Umgangatho wenkonzo wahluka ngokwenkonzo nganye.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Iinkampani okanye umntu ongumnikazi weshishini eyedwa tshu, kufuneka bakhuphe izatifiketi ezisebenzisekayo zokubamsulwa ngokwerhafu ukuze baxhamle kule nkonzo. Ngoko ke, kufuneka ume kakuhle ngokwerhafu.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Exportpermits.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle
Inkcazelo
Ipemethe yokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle iyafuneka ukuze kuqinisekiswe ukuba umntu okanye umbutho oneenjongo zokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle uhambisana nemiyalelo yokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle kwaye uyahambisana nemimiselo yezivumelwano zamazwe ehlabathi. Iipemethe zokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle zikwanceda ekulawuleni ukuphuma kwempahla nezinto ezinobaluleko oluthile okanye ukuphuma kwempahla nezinto ezirhubuluziswa ngomgunyathi okanye ezibiweyo.
Umgaqo osebenziseka ekungeniseni impahla nezinto kweli lizwe, nasekuthumeleni impahla nezinto kumazwe angaphandle, wahluka ngokwamacandelo eli shishini. Kwakhona, uninzi lwempahla nezinto ezintsha zinomnyenyevu wokungabandakanywa kumanyathelo okulawula ukungena kwempahla nezinto kweli lizwe. Ngoko ke, ukubangaba udinga inkcazelo yomgaqo malunga nokungeniswa nokukhutshwa kwempahla nezinto ezichaziweyo, nceda unike i-ofisi yoLawulo lweMpahla neZinto eziNgena kweli Lizwe kunye neziThunyelwa kuMazwe aNgaphandle , ekwiSebe lezoRhwebo naMashishini.
Ayizizo zonke impahla nezinto okanye iimveliso eziphantsi kwamanyathelo olawulo lokungena nokuthunyelwa ngaphandle okanye lokuthunyelwa ngaphandle. Nangona kunjalo, zonke impahla nezinto esele zisetyenzisiwe, impahla nezinto ezingamasekendi, izinto ezichithwayo nezilahlwayo, ziphantsi kwamanyathelo olawulo lokungena kweli lizwe. Luyafumaneka uluhlu lwamagama empahla nezinto eziphantsi kwamanyathelo olawulo lwempahla nezinto ezingena kweli lizwe kunye nezithunyelwa kumazwe angaphandle. Ukubangaba unika iinkcukacha zonxulumano, olu luhlu ungaluthunyelwa ngeposi, ngefeksi okanye nge e-mail.
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana neZiko loLawulo lweMpahla neZinto eziNgena kweli Lizwe kunye neziThunyelwa kuMazwe aNgaphandle, leSebe lezoRhwebo naMashishini.
Thumela iifom kwiCandelo loBuqondisi boLawulo lweMpahla neZinto eziNgena kweli Lizwe kunye neziThunyelwa kuMazwe aNgaphandle .
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezintathu ukuze kuqhubekiswe isicelo sakho sepemethe yokuthumela impahla nezinto kumazwe angaphandle.
Indleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Exportplantsandplantproducts.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokunikwa isatifiketi esibonisa ukuphila nokucoceka sokuthumela izityalo kunye neemveliso zezityalo kumazwe angaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ngokuhlangana ne-NPPO yaseMzantsi Afrika, qonda ukuba unako na okanye awunako ukuhambisana nemiqathango yokungenisa yelizwe elingenisayo.
Ezi mpahla kufuneka zithunyelwe kwilizwe langaphandle kwisithuba seentsuku ezili 14 zokuhlolwa kokugqibela.
Isatifiketi esiluqobo lwaso sokubonisa ukuphila nokucoceka kufanele sihambe nezi mpahla.
Xa izityalo neemveliso zezityalo zifika kwisango lokungena kwilizwe elingenisayo, abahloli bezityalo be-NPPO yelizwe elingenisayo bayakuzivalela ezi zityalo ukuze zivavanywe kwaye zihlolwe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha elithatyathwayo ukuze kukhutshwe isatifiketi esibonisa ukuphila nokucoceka lixhomekeke kwisivumelwano sokuthumela ngaphandle kwimveliso ethile nakwilizwe elithile.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.F.87102.1.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?

Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Umhlobo wam wafunyaniswa ukuba uphila nentdholongwane kaGawulayo kwisithuba seminyaka esibhozo eyadlulayo futhi uqalisa ukugula kungoku nje. Ungumzali oyedwa futhi ukhathzwa kukuba ngubani na na oya kujongana nentwazana yakhe eneshumi elinesibini leminyaka ubudala ukuba uthi asutywe kukufa. Undicelile ukuba ndiyihoyw le ntwazana, yaye ndiya kwenjenjelo. Ingxaki ke kukuba akazi ukuba makayichazele njani na le ntwazana ukuba uphila nale ntsholongwane. Ingaba kukho endinokukwenza ukumnceda kulo mba?

Impendulo: Into ekubalulekileyo ukuba umhlobo wakho ayazi kukuba lininzi ixesha lokucinga nokucwangcisa ekumele kwenziwe. Enye yezona zinto zinzima abazali abaphila nentsholongwane kaGawulayo ekufuneka bejamelene nazo kukuxelela abantwana babo ukuba baphila nale ntsholongwane. Amaxesha amaninzi boyika kakhulu ukuthetha nabantwana babo. Kodwa ke oku kuthula kungayingozi kumntu wonke. Abantwana bayakhathazeka xa bebona ukuba kukho nto ingahambi ngendlela futhi bangazigxeka bona ngokugula nokukhathazeka kwabazali babo.

Ukuyixelela intwazana yakhe kungabaluleka ukuze ibe nokuzilungiselela ixesha apho unina athi asutywe kukufa, udinga ixesha lokuthi ndlela-ntle. Kufuneka babe kunye kangangoko banakho.

Ayiyo nto ilula kubazali ukuxelela abantwana babo ukuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Abantwana banokuzifumana bekwimeko efanayo naleyo abazali babekuyo xa babeqala ukufumanisa ukuba baphila nale ntsholongwane. Umzekelo, kusenokuba baziva besoyika, benemisindo okanye benxunguphele. Kufuneka ikhumbuleke ke neyokuba ukuziva ngolu hlobo ngexesha lale meko yinto eqhelekileyo.

Xa exelela intwazana yakhe ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo, umhlobo wakho kufuneka aqwalsele ezi zinto zilandelayo: (a) intwazana yakhe le ingabuza imibuzo emininzi futhi ingadinga inkxaso eninzi. Kubalulekile ke ukuba avunyelwe abuze imibuzo. (b) Zama ukunikezlea iimpendulo ezicacileyo nezinyanisekileyo. Kufuneka enikwe zonke iinkcukacha ezichanekileyo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo (c) Umhlobo wakho kufuneka ayithathele ingqalelo indlela intwazana yakhe eziva ngayo ngalo mba ze futhi ayikhuthaze ukuba ithethe ngendlela eziva ngayo ingakumbi ngoloyiko lwakhe ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu.

Kungabaluleka kakhulu kumhlobo wakho ukuba acele elinye/amanye amalungu osapho osapho (asele wawaxelela ngaphambil ngalo mba) ukuba abekho emva kokuba edize isimo sakhe ngale ntsholongwane kwintwazana yakhe, ukuyinika ufifana lokuba ungibani na yena. Ubukho bakho ukuza kunikezela ngenkxaso ngeli xesha linzima kangaka kuya kuba lulutho, njengoko buya kunceda ekusekeni ubunye phakathi kwakho nentwazana le. Ukuvumela le ntwazana ukuba iveze indlela eziva ngayo ngokosuleleka kukanina yintshologwane kaGawulayo kuya kuyinceda izive ixhasiwe. Oku kungakwenza lula ukuba ithethe nawe namane amalungu osapho ngonina emva kokuba ethe wasutywa kukufa. Intwazana le iya kudinga inkxaso eninzi ngoku ingakumbi ngexesha lokusweleka kukanina. Inkxaso enikwa intwazana yakhe iya kumenza umhlobo wakho naye azive ephumle.

Kungaluncedo kumhlobo wakho nentwazana yakhe ukuseka indlela yokuphilisana ekhayeni, into abaya kuthanda ukuyenza ngamaxesha onke. Oku kungenzeka kanye ngeveki mhlawumbi. Umzekelo, ukuba nesidlo esisodwa sasemva kwemini, ukubukela umboniso bhanya-bhanya kunye. Inokuba yinto intwazana le engakhetha ukuqhubekeka iyenza nawe emva kokusweleka kukanina, into eza kukhumbulula unina ngayo neya kumnika amandla okuqhubekeka nobomi.

Enye yeendlela zokudala iinkumbulo ezibalulekileyo ingakukugcina ibhokisi yeenkumbulo. Umhlobo wakho lo angaqokelela yonke into ebalulekileyo kuye ze ayifake kule bhokisi yeenkumbulo, umzekelo, ingalisuntswana lempahla enxitywayo, imifanekiso, izihombiso okanye amakhadi awodwa. Umhlobo wakho usenokubhalela intwazana yakhe incwadana yembalelwano eyixelela indlela ayithanda ngayo ze ayifake le ncwadi kule bhokisi yembalelwano ukuze ibe nokuvulwa emva kokusweleka kwakhe. Iintwazana le mhlawumbi ingafumana ukuzinza okukhulu ekuberni nento ebambekayo ukuze iyikhumbuze ngonina kwanothando abebenalo bobabini.

Bobabini umhlobo wakho nentwazana yakhe badinga inkxaso eninzi kweli xesha, futhi banethamsanqa ngokuba wena uzibnika ixesha lokuba nabo ubaxhase ngeli xesha linzima kangaka ebomini babo.


UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.10.10.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?

Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?



Umbuzo: Ndiza kuqala ukuphangela kule nyanga izayo yaye sele ndenze namalungiselelo okuba umntu enimqeshele ukuba ajonge indlu yam ze ajongane nabantwana bam ababini, abaminyaka mine nemibini ngokulandelelana. Ndifuna aye kuvavanywa igazi phambi kokuba aqalise ngomsebenzi ngoba kaloku ndinexhala lokuba unokuba kanti uphila nentsholongwane kaGawulayo futhi abantwana bam bangosuleleka. Ndingaqinisekisa njani ukuba ufumana uvavanyo?

Impendulo: Akukhathaliseki nokuba umntu ufumaniseka engenayo intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba aqalise ngomsebenzi, akho amathuba okuba angosuleleka ngeli xesha aphangelayo. EMzantsi Afrika akukho mthethweni ukunyanzelisa ukuba umntu aye kuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba ube nokumnika isithuba somsebenzi. Kukwagwenxa futhi ukugxotha nabani na kuphela ngenxa yokuba ephila nentsholongwane kaGawulayo.

Nokuba umntu oqeshiweyo uzigqibela ekubeni aye kuzivavanyela intsholongwane kaGawulayo, umthetho awumnyanzeli ukuba anikezele ngeziphumo zolo vavanyo kumqeshi wakhe. Ukuba umqeshwa lowo wakwenza oko, umqeshi unyanzeleke ukuba alugcine olo lwazi njengemfihlo.

Nabani na ogqiba ekubeni aye kuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo kufuneka efumene iingcebiso noncedo lwangaphambili nasemva kolo vavanyo. Umntu lowo kukwafuneka etyikitye nephetshana elichaza ukuba uziqonda ngokupheleleyo iziphumo zokuvavanywa igazi ngaphambi kokwenza oko. Ngamazwi angawo, oku kuthetha ukuba, phambi kokuba kwenziwe uvavanyo, umntu ozisa kuvavanyo uya kufundiswa ngnetsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu, kuncokolwe ngomngcipheko wokufunyaniswa uphila nale ntsholongwane emva kolu vavanyo ze kuzanywe nokufunyaniswa ukuba bacinga ukuba bangamelana njani na neziphumo zokuba uphila nayo okanye akanayo le ntsholongwane. Umntu ofundisa lowo uvavanywayo ngalo mba uyakufumanisa ukuba kutheni na lowo efuna ukuvavanywa nje ze amazise nangamalungelo akhe ngokomthetho. Ukuba umntu lowo uhe wafumaniseka ephila nale ntsholongwane, umntu ofundisa ngale ntsholongwane neziphumo zokuphila nayo uya kuzama ukufumanisa ukuba angakuthintela njani na ukosuleleka kwabanye abantu yintsholongwane kaGawulayo lo mntu aphila nayo.

Ukunyhashwa kwamalungelo oluntu kwenzekile apho abasebenzi basiwa kuvavanywa igazi, ngabaqeshi babo futhi ngaphandle kokunikezela ngemvume yokwenza oko. Oku ke kubizwa njengohlaselo. Ngaphaya koko, nawuphi na umsebenzi wononophelo lwempilo othi azise umqeshi ngesimo somqeshwa wakhe ngokwentsholongwane kaGawulayo ngaphandle kwemvume yaloo mqeshwa, uyakube unetyala lokonakalisa ngendlela emasikizi yokwaphula isibhambathiso sokugcina ezo ndaba ziyimfihlo.

Abantu abaninzi baxhalabile besoyika ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, okanye ke ngomngcipheko wokosuleleka kwabantwana babo. Noko kunjalo, kubalulekile ukwazi ukuba intsholongwane kaGawulayo ayosuleli nje ngokuhlangana noluntu. Ukuba oku bekunjalo, phantse sonke besiya kube siphila nale ntsholongwane kungoku nje njengoko sisoloko sikunye nabantu abaphila nale ntsholongwane. Intsholongwane kaGwulayo yosulela ngeendlela ezintathu:
* ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga nomtu ophila nale ntsholongwane
* umama ophila nale ntsholongwane angosulela umntwana wakhe ngexesha esakhulelwe, ngexesha lokubeleka okanye ke xa ancancisayo
* ukuhlanga negazi elinale ntsholongwane.


UMzantsi Afrika unenye yezona nkonzo zokunikezelwa kwegazi ezikhuselekileyo ehlabathini. Ngapha koko, asifane sihlangane negazi lomnye umntu. Ukze umntu abe nokosuleleka ngale ndlela, kuya kufuneka abe nenxeba apho eli gazi linale ntsholongwane liyakungena khona 7ukuze liye kufikelela kumthombo wegazi. Abantu abaninzi ababuzwa ukuba bagqibela nini na ukuhlangana negazi lomnye umntu, ngale ndlela, bazifumana bengenakuwuphendula lo mbuzo. Eyona ndlela ingcono yokuthintela ukosuleleka sesi sifo kukuzixhobisa ngolwazi ze wenze njengoko kulindelekile.

Abanye abasebenzi basemakhitshini abafunyaniswa bephila nale ntsholongwane baba sethamsanqeni lokuzifumana bekwazi ukuxelela abaqeshi babo abathi babanika inkxaso. Aba baqeshi bayayazi into yokuba abantu baphila nentsholongwane kaGawulayo nabo bakwangaziintloko zamakhaya abo yaye kulindeleke ukuba bawaxhase ngandlela zonke loo makhaya futhi eyona nto ibalulekileyo ngumgangatho womsebenzi wabo, hayi indaba yokuba bephila nentsholongwane kaGawulayo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.14.14.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?

Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Udad' wethu sele eqalise ukusebenzisa ukusebenzisa amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo futhi ndixhalabile kuba ndicinga ukuba kuya kufuneka ndiqalise kuwo mnan kungekudala. Undixelele ukuba umcebisi wakhe uthe wonke umntu osebenzisa la machiza kufuneka aqhubekeke asebenzise iintsilathi. Kutheni kunjalo nje?

Impendulo: Yinyaniso emsulwa le uyixelelwa ngudad' wenu. Ukuba akusoloko uyisebenzisa ngendlela efanelekileyo intsilathi, usesichengeni sokukhula amanye amajoni alwa nala machiza. Loo nto ke ithetha ukuba la machiza awayi kuphinda abe nakho ukuyilwa le ntsholongwane.

Izinga lale ntsholongwane liya kwanda ze isibalo seeseli zeCD4 sona (iiseli ezimhlophe) esingamajoni ethu omzimba, siqalise ukwehla. Le meko ke iya kukhokelela ekuveleni kwezinto eziza kulwa nala machiza emzimbeni ze le ntsholongwane iphumelele ekuziphinda-phindeni. Ukuba oku kuthi kwenzeke, la machiza wayi kuba namandla akuyilwa intsholongwane kaGawulayo.

Le nto ilwa nala machiza iya kuthi ibe namandla kakhulu ze yande nalapha emzimbeni. Ukulwa nechiza elinye (ngenxa yokungasebenzisi zintsilathi) kunokuthintela ezinye iintlobo zamachiza ukuba asebenze kakuhle emzimbeni.

Ukuba akuzinikeli ekusebenziseni iintsilathi rhoqo nangendlela eyiyo, ungosulela abantu olala nabo ngaphandle kwentsilathi, ngale nto ithintela amachiza ukuba asebenze ngendlela eyiyo. Oko kuthethe nokuba abantu onokuba ubosulelele, abayi kuba nakho ukusebenzisa la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwne kaGawulayo ngexesha abakulungele ngayo ukuwasebenzisa, noxa ke bengazange bawasebenzisa nje ngaphambili, kuha kaloku baqale ngale nto ilwa nala machiza, abayifumene kuwe.

Xa umntu sele ekulungele ukuzinyanga ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, kunyanzelekile ke ukuba loo mntu aye kubonana nogqirha kwiklinikhi yala machiza, gqirha lowo uya kuthi emva kovavanyo afikelele kwisigqibo ekubeni izinga lempilo yaloo mntu liyanyanzelisa na ukuba asebenzise unyango lwala machiza.

Umcebisi othuthuzelayo lo uya kuchitha ixesha naloo mntu ekhusini ze achaze konke malunga nala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo afana, nokuthobela imithetho yokusetyenziswa kwayo, ukutya okusempilweni, ukuphila ngendlela efanelekileyo, njalo-njalo. Umcebisi lo uya kuyiphendula yonke imibuzo isigulana eso esinokuyibuza ngonyango ngala machiza.

Kuya kuba yimfuneko futhi, emva koko, ukuba umntu lowo azimase iimbutho zamaqela enkxaso njengoko umthuthuzeli lowo ecebisile. Oku ke akuthethi ukuba kuya kufuneka uncokole ngemiba yakho eyimfihlelo kubanye abantu, kodwa kukwenza ukuba wazi ngemiba emininzi malunga nonyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kwimbutho ekhuselekileyo.

Emva kwezimbutho zenkxaso, kuya kubakho amanye amathuba okuthuthuzela nokunikezela iingcebiso kwisigulana esi nomcebisi (ubuso ngobuso), apho imiba yakho eyimfihlelo njengesigulana kwakunye neminye imibaenobuzaza echaphazela la machiza ingashukuxwa ekhusini.

Phakathi kwezi ndibano zahlukeneyo, isigulana esi singaya kumbona umcebisi waso xa kuthi kuvele nayiphi na ingxeki, nokuba loo ngxaki inento yokwenza nokusetyenziswa kweentsilathi okanye nantoni na enye enento yokwenza nonyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.

Nokuba ukulungele na ukuqaliswa kula machiza okanye akukulungelanga, kubalulekile ukuba uzinikele ekusebenziseni iintsilathi. Isigqibo sakho sokuzinikela ekusebenziseni iintsilathi asiyi kukhusela uluntu nje kuphela, kok siya kukhusela nawe ekubeni uhlaselwe zezi zinto zilwa nokusebenza kwamachiza alwa nale ntsholongwane ngoku nakwixesha elizayo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.15.15.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?

Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?



Umbuzo: Ndiqhuba ishishinana elisakhasayo elinabasebenzi abalishumi elinesibhozo kuphela. Ndisoloko ndisiva ngefuthe lentsholongwane kaGawulayo kushishino kodwa ke andazi ukuba mandenze ntoni na ngaloo nto. Nangona kunjalo ke abasebenzi bam bakhangeleka besempilweni. Zeziphi iingcebiso ongandinika zona?

Impendulo: Ukuba unabasebenzi abalishumi elinesibhozo, iinkcukacha-manani zithi abathathu okanye abane kubo basenokuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Xa bethe bosuleleka, abasebenzi abakwinqanaba lokuqala lokuphila nale ntsholongwane abazokubonisa zimpawu kwangoko. Ukuba ke kuthe kanti umntu akazazi ukuba uphila nale ntsholongwane, ze angenzi zinto ziza kunceda le meko, ungafumanisa emva konyaka okanye emibini ukuba, uninzi lwabona basebenzi bakho bephambili bathi bahlaselwe kukugula malunga nexesha elinye. Ngenxa yesi sizathu nezinye ke, kubaluleke kakhulu ukuba uxhobise bonke abasebenzi bakho ngolwazi ngale ntsholongwane ze bafumane nethuba lokuya kufumana ulwazi olugqibeleleyo kwanokuzivavanyela le ntsholongwane ngokwabo ngeenjongo zokufumanisa ukuba banayo na le ntsholongwane kusini na. Akukho mthethweni ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele intsholongwane kaGawulayo abasebenzi bayo ngaphandle kwemvume yabo, (1) ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele le ntshoongwane umntu enomdla wokumqesha okanye
(2) ukuvavanyela abasebenzi bayo ngaphandle kokubacacisela ze ifumane imvume yabo (imvume yomsebenzi lowo emva kokuba ecaciselwe kakuhle wonke umcimbi ochaphazela olu vavanyo).

Xa sele ukutshilo oko, uyalidinga icebiso ngokukhuthaza bonke abasebenzi bakho ngeendlela zokufikelela kwiingcebiso noncedo abaludingayo ngokuzivavanyela intsholongwane kaGawulayo. Kaloku yonke le nto iqala ekubeni uhlale usazi ukuba abasebenzi aba banelungelo lokwenza oku ngendlela eyimfihlelo ngokugqibeleleyo. Ngamanye amazwi ke, nokuba umsebenzi lowo kuthi kanti uphila nale ntsholongwane, akanyanzelekanga ukuba akwazise wena njengomqeshi wakhe.

Eyona ndlela isoloko ikulungele oku kukubuza umntu onolwazi olugqibeleleyo ngalo mba ukuze nibe nokufikelela kwizigqibo ngoMgaqo-nkqubo Wasemsebenzini weNtsholongwane kaGawulayo oquka isicwangciso-qhinga sokufundisa esilungele ngqo ishishini elo lakho. Umqaqo-nkqubo wasemsebenzini lowo kufuneka uqulunqwe liqela elibamele ngokupheleleyo ababaphathi, abasebenzi, abameli babasebenzi kwakunye nemanyano yabasebenzi. Inqanaba elilandelayo ingakukuba kukufikelela kwiingcali eziza kukuncedisa uqinisekise ukusebenza kwesi sicwangciso-qhinga sokwazisa nokufundisa abasebenzi , esidiza eyona miba ibandakanyekayo ekunikezelweni kweengcebiso nasekuzivavanyeleni intsholongwane kaGawulayo. Eyona njongo yoku ke kukwazisa nokulungisa iimpazamo zoluntu ngale ntsholongwane ngelixa kukwakhuthazwa abasebenzi aba ukuba baqwalaselise indlela abacinga ngayo nabaziphatha ngayo xa kukhankanywa umba wentsholongwanealo kaGawulayo ukuze babe nokufikelela kwizigqibo abanolwazi olupheleleyo ngazo ngomba wokuya kuzivavanyela le ntsholongwane.

Kufuneka ucacelwe kakuhle ngokuba uthini na umgaqo-nkqubo wakho ngabasebenzi abasele bephila nentsholongwane kaGawulayo abasele befikelele kuwo onke manqanaba ale ntsholongwane, ukuba kuthetha ntoni na oko kubanye abasebenzi nakwinkampani ngokubanzi. Iinjongo zeenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo kufuneka ziquke iinjongo zokunciphisa umngcipheko wokosuleleka kwanokugcina abasebenzi abasele bephila nale ntsholongwane bephilile.

Ngokomthetho, abasebenzi abanakugxothwa ngenxa nje yokuba bephila nentsholongwane kaGawulayo. Ukuba nje umntu usakwazi ukuwenza umsebenzi wakhe bamele ukuhlala besebenza. Kuxa ekwinqanaba eliphambili kakhulu kangangokuba uyaphazamiseka ekwenzeni umsebenzi wakhe kuphela apho kunokuvumeleka ukuba umsebenzi asuswe emsebenzini abuyiselwe ekhaya okanye asiwe esibhedlele, kodwa ke nangelo xesha uya kube esazifumana izibonelelo zakhe njengomsebenzi. Okunye ke kukuba abasebenzi abanakho ukwala ukusebenza kunye nabo bazidizileyo ukuba bona baphila nentsholongwane kaGawulayo.

Ixesha ke alisivumeli ukuba sikwazi ukumelana nayo yonke imiba ebandakanyekayo apha. Kwixesha elizayo siya kucebisa ukuba uqhagamshelnane nomnye wemibutho enikezela ngeengcebiso noncedo kumashishini amancinci nasakhulayo. Luyafumaneka ulwazi olunale mibutho kwi-ATICC.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.17.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS |DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Publications > Public Information > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?

Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?



Umbuzo: Ndivile ukuba urhulumente uya kube enikezela ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kubantu abaphila nale ntsholongwane kwilixa elizayo. Ndingathanda ke ukwazi ukuba le nkqubo iya kusebenza njani na ukuze nam ndibe nokufikelela kula machiza.

Impendulo: Unyanisile xa uthi amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo aya kufumaneka kuluntu ngokubanzi, kodwa ke noxa kunjalo, abanyanzelekanga bonke abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo ukuba bawasebenzise la machiza ukuphucula impilo yabo. Unyango ngala machiza lunceda abantu abaphila nale ntsholongwane ukuba baphile ubomi obude nobusempilweni kuba kaloku injongo kukunciphisa izinga lale ntsholongwane emizimbeni yabo (lowo ke ngumthwalo abanawo wale ntsholongwane emizimbeni yabo) kube ke ngoko komelezwa amajoni abo omzimba. Apha eMzantsi Afrika abantu abakwizigidi ezintlanu sele bephila nale ntsholongwane (nto leyo ke ithetha ukuthi omnye kwithoba ngalinye labantu uphila nayo) kodwa ngamakhulu amahlanu amawaka kuphela abantu ekufuneka befumene unyango lwala machiza kuba kaloku uninzi lona lusesempilweni. Elona xesha umntu ophila nentsholongwane ekuya kufuneka efumene unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kuxa benesibalo se-CD4 esingaphantsi kwama-200 (esi sibalo se-CD4 ke luvavanyo olubonisa ukomelela kwamajoni omzimba) okanye isigulo esichaza ukuphila noGawulayo (umzekelo wesi sifo ke kukwehla kakhulu kobunzima bomzimba, isifo esidumbisa inwebu yobuchopho, isifo sokukral kwemiphunga, ukuphazamiseka kwengqondo, isifo sephepha esibetha ngaphandle kwemiphunga, izifo zomhlaza, izifo ezinento yokwenza nokungcola neencukuthu). Ngoko ke kuya kufuneka ube kanti umelene nezi meko zimbini ngaphambi kokuba ube nakho ukufumana unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kaGawulayo.

iNtshona Koloni yenza izicwangciso zokumisela xa kufika inyanga kaTshazimpunzi ka-2004 iya kube sele inamaziko alishumi elinethoba apho abantu baya kufumana khona la machiza ze amanye amaziko alishumi elinesine avulwe ekuhambeni kwaloo nyaka, nto leyo ke iwabeka kumashumi amathathu anesithathu la maziko okuzibandakanya koluntu nale nkqubo yokufikelela kumachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.

Le nkqubo yokufikelela kula machiza ke iya kusebenza ngolu hlobo:
Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuthunyelwa kule nkqubo xa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200 okanye kufunyaniswe ukuba baphila nesifo esichaza ubukho bukaGawulayo. Ezinye iimeko emakumelwane nazo ke ekufikeleleni kule nkqubo ziquka:

Umqathango wokuba isigulana eso kufuneka sibe kanti sizinikele ekusebenziseni olu nyango lumachiza mathathu ubomi baso bonke.

Ukuxelela umntu oza kuba 'ngumlingane kule nkqubo yonyango' okanye umncedisi wesigulana eso ukuqinisekisa ukuba le nkqubo iyathotyelwa futhi iyathobeleka. Kubalulekile ke oku, njengoko ukuthabatha usebenzise amachiza amaninzi nahlukeneyo ngexesha elifanayo ngosuku ngalunye, ntsuku zonke ubomi bakho bonke ingeyonto ilula ukuyenza ngaphandle koncedo. Isigulana eso kufuneka siyithobele imiqathango yokusetyenziswa kwala machiza ukuze siqinisekise ukuba umzimba waso ufumana amachiza awaneleyo kwanokuqinisekisa ukuba ayasebenza la machiza emzimbeni waso.

Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso asizintyintyi kakubi ngamachiza, ingakumbi utywala. Isizathu soku ke kukuqinisekisa ukuba isigulana eso asiphathwa kakubi kukutyeka kwesibindi saso butywala obo. Ngapha koko ke, kuya kuba nzima kakhulu ukuwasebenzisa ngendlela yiyo nangenyameko la machiza xa umntu aphantsi kweempembelelo zotywala. Isigulana eso sikwakhuthazwa ukuba siphile ubomi obusilungeleyo nobusempilweni yaye saziswe ngeengozi zokusebebnzisa amachiza akhabanayo.

Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso siya kuba nakho ukuzimasa imihlangano emithathu yokunikezelwa kolwazi kwanemibini yokunikelwa kweengcebiso noncedo ngendlela yokuphila. Le nkqubo ke iya kuthabatha iiveki ezintathu ukuya kwezisibhozo ukuze ibe nokugqibelela. Injongo yoku iya kuba kukufundisa isigulana esi kuthotho lwezinto eziquka ulwazi ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, injongo yawo, ukuba asebenza njani, iziphene, ukubaluleka kokuthotyelwa kweemeko zokusetyenziswa kwawo kwaneemeko apho umzimba ungawevayo la machiza. Abacebisi ke nabo kuya kufuneka benze uvavanyo lwemeko yokuhlala neyengqondo yesigulana eso ukuze iqela lezonyango lifikelele esigqibeni sokuba isigulana eso siwalungele na la machiza. Ukuba kufunyaniswa ukuba isigulana eso siwalungele amachiza la, kuya kufuneka sinikwe iingcebiso ze sinikwe nemiyalelo yokutyelela iiklinikhi. Ukuba isigulana eso asikawalungeli la machiza umcebisi nesi sigulana baya baya kusebenzisana ekuseombululeni le ngxaki ukuze isigulana sibe nokufikelela kula machiza.

Isigulana kufuneka sivume ukuthabathela kuso uxanduva lwempilo nonyangp lwaso. Oku ke kuthetha ukuba isigulana esi sizinikele ekusebenziseni iipilisi, ukuzimasa yonke imihlangano yokunikezla ngolwazi kwanokuqinisekisa ukuba uyayithobela imiqathango yokuba kule nkqubo.

Xa ndiqoshelayo ke, abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuba nakho ukufikelela simahla kunyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo xa amajoni emizimba yabo edodobele yaye edinga ukomelezwa (apha ke kuxa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200) naxa bebonakalisile ukuba bakulungele ukuzinikela kuxanduva lokujongana nonyango lwabo ubomi babo bonke. Ngoko ke kuya kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ube nokufumana uvavanyo lokuba ngokwenene ukulungele na ukwamkelwa kule nkqubo.


CONTENTS | < Previous Section | Next Section >


CONTENTS: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



The content on this page was last updated on 2 June 2006



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.F.87102.18.18.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?

Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?



Umbuzo: Hooray!!! Side ekugqibeleni sazifumana iindaba ezimnandi, urhulumente uvumile ukusinika la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Ndafunyaniswa ndiphila nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 xa ndandiphila nesifo sephepha, ingaba kufuneka ndiqalise ukusebenzisa la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngoku?

Impendulo: Kuyandivuyisa ukuva ukuba kuyakuchulumancisa ukukhutshwa simahla kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Kunzima ke kum ukuchazela ukuba ukufumana unyango ngala machiza kusini na. Eyona inokukwenza wazi ukuba ululungele na olu nyango kukuya kweyona klinikhi okanye gqirha ukufutshane nawe ze ucele ukuba akuthumele kwiklinikhi esebenza ngentsholongwane kaGawulayo. Kuloo klinikhi baya kukutsala amagazi ngeenjongo zokufumanisa ukuba isibalo sakho se-CD4, esinceda oogqirha ekufumaniseni ukuba amajoni akho omzimba omelele kangakanani na okanye ungakanani na umthwalo wakho wentsholongwane kaGawulayo. Ukhumbule ke ukuba ukuze ube nokulungela ukusebenzisa amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kufuneka sibe kanti isibalo sakho sentsholongwane kaGawulayo singaphantsi kwamakhulu amabini okanye ube unesigulo esichaza ukuphila noGawulayo emzimbeni wakho.

Khumbula, iqhinga lentsholongwane kaGawulayo kukuhlasela amajoni ethu emizimba futhi ngokwenza njalo ibeka imizimba yethu emngciphekweni wokuhlaselwa zezinye izifo ezizungul' amachele. La majoni ethu emizimba zezona zixhobo zethu zokulwa ukuncgola okungena emizimbeni yethu. Umsebenzi wawo kukusigcina siphilile ngokuthi alwe nawaphi na amagciwane okanye izifo ezithi zisihlasele. La majoni omzimba enziwe zizihlunu ezizodwa ezibizwa ngokuba zii-CD4. Xa umntu enamajoni omzimba omeleleyo loo nto ithetha ukuba unezihlunu ze-CD4 ezininzi. Ukuba sifuna ukwazi ukuba amajoni omzimba omntu ngamnye omelele kangakanani, sithi sibale ezi CD4 ke.

Xa sibuyela kumba wokuba intsholongwane kaGawulayo le iwahlasela njani na amajoni omzimba womntu ngamnye: Xa umntu ethe wosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, le ntsholongwane izithabathela kuyo ze izibulale ezi zihlunu zeCD4. Le ntsholongwane ithintela ezi CD4 ekubeni zilwe izifo yaye endaweni izinyanzela ekubeni zidale ezinye iintsholongwane. Kuthi ke emva kweminyaka emininzi umntu abe neentsholongwane ezininzi nee-CD4 ezimbalwa egazini lakhe. Xa amajoni omzimba ephelelwe ngamandla nangakumbi izifo ezizungula amachele ezifana nesifo sephepha, ezehlisa amandla amajoni omzimba, zingafumana ithuba lokungena, kodwa ke njengoko usazi, isifo sephepha esi siyanyangeka nokuba umntu lowo sele ephila nentsholongwane kaGawulayo.

Isikhumbuzo, intsholongwane kaGawulayo ayinyangeki. La machiza asetyenziswayo enzelwe nje ukukunceda uphile ubomi obongezelelekileyo nobusempilweni, ngokuthi ehlise ifuthe lale ntsholongwane egazini lakho. Shukuma ngoku ukuze ube nokuzuza lutho kule nkqubo isekhoyo yamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsgholongwane.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.20.20.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?

Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?



Umbuzo: Umyeni wam wafumaniseka ephila nentsholongwane kaGawulayo. Besisoloko sihlangana nomcebisi kodwa ke isekho eminye imiba endingekayiqondi ngezinto awandixelela zona. Saxelelwa ukuba akunakuyifumana intsholongwane kaGawulayo ngokuthi wabelane ngekopi, amacephe namalaphu, kodwa ke ndinabantwana abathathu abaminyaka ilishumi elinesibini, elishumi nesixhenxe ubudala yaye ukungazinzi kwam kusukela kwinto yokuba ndicinga ukuba singabosulela ngendlela nje elula ke phofu.

Impendulo: Ukuze ube nakho ukuthintela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kubalulekile ukuba umntu azazi iindlela esasazeka ngayo le ntsholongwane ukuze abe nokuthintela ngempumelelo ukosuleleka.

Umcebisi wakho ebenyanisile xa ebesithi akunakho ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo ngokudibana nje nomntu ophila nayo, mhlawumbi ukwangana, ukwabelana ngokutya, ukusebenzisa izixhobo zokutya ezinye, ukuxhawulana, ukusebenzisa indlu yangasese enye, okanye ke ngenye indlela yokuhlangana apho kungekho gazi libandakanyeka ngenxa yesilonda esivulekileyo somntu onayo. Izinambuzane ezifana neengcongconi nazo aziyisasazi intsholongwane kaGawulayo ngokuthi zimfimfithe amagazi abo.

Zine iindlela umntu anokosuleleka ngazo yile ntsholongwane kaGawulayo:

1. Ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga.

Abantu abaninzi bosuleleka ngokuthi babelane ngesondo ngendlela engakhuselekanga (ngamanye amazwi ke ngokungasebenzisi zintsilathi).

2. Ukosulelwa Kosana Ngunina

Amanina aphila nentshlongwane kaGawulayo angayidlulisela le ntsholongwane kwiintsana zawo ezingekazalwa ngexesha esakhulelwe, ngexesha lokubeleka nokukhutshwa kosana esibelekweni, okanye ke nangokobisi lwebele.

3. Ukufaka Igazi Esele Losulelekile Emzimbeni Wakho.

Umntu angosuleleka yintsholongwane kaGawulayo nangokuthi kufakwe igazi elinale ntsholongwane emzimbeni wakhe. Oku ke kungenzeka ngenxa yesilonda esivulekileyo, ukwabelana ngezinto zokucheba iintshebe okanye iinaliti ebezisetyenziswe ngumntu osele ephila nale ntsholongwane, ngokufumana igazi elinale ntsholongwane xa kunikezelwa ngegazi.

Kodwa ke, lonke igazi ekuphiswa ngalo liqala livavanyelwe intsholongwane kaGawulayo ngaphambi kokuba ligqithiselwe kwabanye abantu ukuqinisekisa ukuba igazi elinikezelwayo likhuseleke kangangoko.

Ingathinteleka njani kanene le ntsholongwane kaGawulayo?

Abazali kufuneka bancokole ngemiba yesondo nabantwana babo kuselithuba. Abantu, ingakumbi abantu abasebatsha, kufuneka bakhuthazwe ukuba bangazibandakanyi kwiintshukumo zokwabelana ngesondo de babe bakulungele oko yaye kufuneka bavumelane namaqabane abo ngokuthembakala omnye komnye kuthando oluzinzileyo.

Iintsilathi kufuneka zisetyenziswe rhoqo apho umntu azibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo nomntu angenguye lo mnye athandana naye.

Xa kusetyenziswa izixhobo zokugqobhoza isikhumba ezifana ne , iinaliti okanye izirinji, ezi zixhobo kufuneka zibe ntsha okanye ke zihlanjisiswe kakuhle. Ezi zixhobo akufuneki kwaberlwane ngazo ngabantu.

Iziyobisi zokuzonwabisa ziyawadodobalisa amandla amajoni omzimba ze zenze nomzimba ube semngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezininzi.

Onke amanina kufuneka afune ulwazi ngokukhulelwa ngaphambi kokuba akhulelwe futhi bazame ukufumanisa ukuba abanayo na le ntsholongwane kaGawulayo, umntu abhalise ukukhulelwa kwakhe kweyona khlinikhi yemicimbi yokubeleka ikufutshane naye ukuze abe nokuvela kwiincwadi zeklinikhi leyo ukuqinisekisa ukuba banakho ukwenza konke abanakho ukuthintela ukosuleleka kweentsana zabo yintdholongwane yile ntsholongwane.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.F.87102.3.3.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > F > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?

Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Ndikhulelwe yaye ndiphila nentsholongwane kaGawulayo. Ingaba kulungile ukuba ndondle usana lwam ngobisi lwebele? Olu lusana lwam lwesibini yaye ndalwondla ngobisi lwebele usana lwam lokuqala, ngoku ke ndisadidekile njengoko ndingekaxeleli mntu ekhaya ngesimo sam nentsholongwane kaGawulayo futhi ndikhe ndeva abantu besithi iintsana zingosuleleka xa zinokuthi zondliwe ngobisi lwebele ukuba unina wolo sana uphila nale ntsholongwane. Ndizifumene iingcebiso nentuthuzelo eMOU ze ndeva nangenkqubo yokunqanda ukosulelwa kosana ngunina ngentsholongwane kaGawulayo, kodwa ndisadidekile.

Impendulo: Kuyavakala futhi kwamkelekile ukuba uzuve uxhalabile ngokondla usana lwakho ngobisi lwebele njengoko uphila nentsholongwane kaGawulayo. Kubalulekile ukuba ugxininise koko kululungeleyo usana lwakho ze uqinisekise futhi ukuba uwanciphisa ngandlela zonke amathuba okuba usana lwakho losuleleke. Ukwabelana nabanye abantu ngokosuleleka kwakho yile ntsholongwane yintando yakho ngokupheleleyo.

Njengoko waziswa nguMcebisi eMOU ngeNkqubo Yokuthintela Ukosulelwa Kosana Ngunina, kubalulekile ukuba uqwalasele zonke iinkalo zesondlo ze ukhethe leyo iyakulungela usana lwakho, ngokweemeko ophila phantsi kwazo. Andazi ukuba kungakanani okukhumbulayo ngexesha wawusiya okokuqala kwiingcebiso, kodwa ke kufuneka ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela okanye ke ulondle ngamachiza okanye izidlo ezithengwayo. Ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela kuthetha ukuba lubisi lwebele kuphela oya kondla ngalo usana lwakho (ngaphandlel ke kwamachiza namayeza ethe iklinikhi ze ulunike wona). Akukho manzi, machiza, zincindi, umxube opholisa iintlungu zesisu ezintsaneni, nkqu kungabikho nedami le. Zonke ezi zinto xa zidibene nesondlo sobisi lwebele zenza UKONDLA NGEENDLELA EZAHLUKENEYO yaye oku kunganobungozi kusana lwakho.

Ukuba uketha ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela, oku kumele kungenziwa ixesha elingaphaya kweenyanga ezine ze ekupheleni kwezi nyanga zine kufuneka uluyekise usana lwakho ubisis lwebele ngoko nangoko utshintshelr usana lwakho kwisondlo ngamabisi namachiza athengwayo nonokuwafumana kwiklinikhi yeentsana ekufutshane nawe iinyanga ezimibini ezilandelayo de usana olo lube neenyanga ezintandathu ubudala. Xa sele uyeke ukondla ngobisi lwebele watshintshela kula mabisi, kufuneka UNGAZE uphinde ubuyele ekondleni usana lwakho ngobisi lwebele. Oku kuya kuba kukondla ngeendlela ezahlukeneyo futhi kungabangela ukosuleleka kosana yintsholongwane kaGawulayo.

Into ebalulekileyo ngobisi lwebele lubisi lokuqala umama athi alukhuphe, olubizwa ngokuba yiColostrum. Oku ke kulungisa isisu nethumbu lomntwana, futhi oku kukhusela usana kwizifo. Ubisi lwebele lukwaqulethe zonke izakhi-mzimba ezidingwa lusana. Lusoloko lukubushushu obufunekayo, lufumaneka lula (okukona usondla ngobisi lwebele kokukona uveza ubisi oluninzi), futhi konga nexesha. Kufuneka ukhumbule imigaqo engundoqo yokucoca iingono zakho ngendlela esempilweni phambi kokuba uncancise ukuze ukhusele ukosuleleka kosana lwakho. Kukwafuneka uqinisekise ukuba usana lwakho lubambelela ngendlela eyiyo engnweni, enokuthi ngaphandle kokuba buhlungu, ibeke usana lwakho emngciphekweni wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo. Ukuba uthi ubr nengono ekrazukileyo, yeka ukondla ngelo bele. Sebenzisa elinye ibele ze ufumane nonyango lukagqirha ngoko nangoko. Ngazo zonke iingcebiso, nceda uqhagamshelane neMOU yakho okanye iklinikhi yakho yeentsana ngoko nangoko.

Ngokumxulumene nosana olo, ukuba luthe losuleleka (isilonda somlomo, ukutyabuka kwesisu namathumbu, njalo-njalo) kufuneka use usana olo eklinikhi ngoko nangoko kuba lusemngciphekweni wokosulekeka yintsholongwane kaGawulayo. Ukususela kwiinyanga ezintandathu ubudala, usana olo lungaqaliswa kwiintlbo ezithile zokutya okuqinileyo ngokweengcebiso zeklinikhi.

Oku ke kundibeka kwindlela yesibini yokondla usana, ukondla mgamachiza athengwayo. Ukuba uthi ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi oluthengwayo nolufumaneka kwiiklimikhi, kuya kugfuneka ulondle ngolo hlobo lobisi kuphela ixesha eliziinyanga ezintandathu. Kuya kufuneka uqhagamshelane neMOU ekufuntshane nawe ukuze kube nokwenziwa amalungiselelo okuba emva kokubeleka uyishiye unobisi olwaneleyo oluya kukugcina de kufike utyelelo lwakho lokuqala kwiklinikhi yeentsana. Kwiklinikhi yeentsana uya kunikwa olu bisi rhoqo de kube ziinyanga ezintandathu.

Eyona nto ibalulekileyo ngolu hlobo lwesondlo kukulwenza kanye ngendlela ekuyalelwew ngayo ngokobunzima nobudala bosana lwakho. Nayiphi na intshukumo etenxileyo kule miyalelo ingalugulisa usana lwakho. Ukuba wondla usana lwakho ngamachiza, indlela emiselwayo ekwenzeni oku kukumlinganisela ngekopi. Baya kukubonisa ukuba ukwenze njani na oku eklinikhi. Ukucoca ikopi necephe olisebenzisayo kakuhle nangendlela echanekileyo kuyimfuneko ngokugqibeleleyo ukuze uthintele ukosuleleka kosana lwakho zizigulo. Okona kutya unokukukhetha nokulungele usana lwakho yimveliso engenalubisi, eya kukhusela usana lwakho ekungalungelanini nezidlo ezthile, nto leyo iya kubangela ukuba luhlaselwe zizigulo ezifana nombefu, umkhuhlane womungu, njalo-njalo. Ukuba akuyilandeli imyalelo estotini, ungalondla ngendlela esezantsi kwelinganiselo eyaneleyo okanye ulondle ngokugqithisileyo usana lwakho, nto leyo inokuthi ikhokelele kwizinto ezifana nokungondleki, ukoma, ukuqhinwa, njalo-njalo. Usana kufuneka luqale ukutya ukutya okuqinileyo emva kweenyanga ezintandathu, akukhathaliseki nokuba ulondla ngobisi lwebele okanye ngamachiza afunyanwa eklinikhi na.

Kuya kufuneka ugqibe ekubeni yeyiphi eyona ndlela ikufaneleyo. Umngcipheko wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo uya kuncipha ukuba uthi wondle usana lwakho ngobisi lwebele kuphela ixesha elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu. Ukondla usana lwakho ngamachiza afumaneka eklinikhi kuthetha ukuba usana lwakho aluyi kuba semngciphekweni wokosulekeka yintsholongwane kaGawulayo, kodwa lungasemngciphekweni wokosuleleka zezinye izigulo ezifan nokutyabuka kwesisu namathumbu nokukrala kwemiphunga, njalo-njalo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Facilities.6606.101645.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaziko
Ezempilo
Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo
INKCAZELO:
Eli ziko leenkonzo ezizodwa libonelela Ngonyango Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila lweNtsholongwane kaGawulayo Asebenza Ngendlela Engummangaliso kubantu abakulungeleyo oku nabaphila nentsholongwane kaGawulayo, oko ke kukuthi, abantu abakwisigaba sesine sale ntsholongwane ngokuchazwa yiklinikhi, okanye ke abo banesibalo iCD4 esingaphantsi kwama-200. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngonyango ngamachiza alwa nolwamvila lwentsholongwane kaGawulayo nokuba ngubani na onokulufumana olu nyango kurhulumente, cofa apha.
Qwalasela: Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo ezingafikeleliyo kweli nqanaba lokufumana olu nyango lulodwa zinyangwa kwiklinikhi yentsholongwane kaGawulayo olufana neZiko Loluntu Lwezempilo.
Izigulana kufuneka zibe zihlala kwingingqqi yeGugulethu, ngingqi leyo iquka iNyanga East, iCrossroads kunye nePhilippi. Phambi kokuqaliswa kwale nkqubo yonyango, izigulana zizimasa iindibano ezintathu '"zokulungela olu nyango" apho zifunda banzi ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu, kwanangonyango olu neziphumo zalo. Le nkonzo inikezelwa simahla kwizigulana ezingenayo iMedical Aid, ngokomgaqo-nkqubo karhulumente wezempilo.
Namphi na ugqirha okanye umongikazi onawo la magunyaangazithumela izigulana kweli ziko, asebenzise iphetshana lokuthumela izigulana elinokufumaneka xa licelwa kwezi nombolo zeminxeba zingezantsi apha. Abasebenzi besebe lezempilo abanamagunya okuthumela izigulana kufuneka banikezele ngeenkcukacha ezizizo zaseklinikhi ezifana nembali yempilo yesigulana eso, amayeza esisawasebenzisayo okwangoku, imeko yaso ngokwaseklinikhi kwakunye nesibalo sakhe seCD4 sangaphambili.
INDAWO:
AMAXESHA OMSEBENZI
Ukususela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngentsimbi yesibhozo ekuseni kuye kuma ngentsimbi yesine malanga.
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UDIDI LWEZIKO:
Amaziko Awodwa Ononophelo Lwempilo
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:
IDILESI YESITALATO:
IMIBUZO GABALALA:
UMNXEBA:
IFEKSI:
IINKCUKACHA EZICHAZAYO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Fingerprintsclearance.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo ifumaneka kubantu abadinga ukuqonda ubume babo ngokobugebenga ngeenjongo zokulifulathela eli besiya kuhlala kwamanye amazwe okanye besiya kusebenza phesheya ixesha elide.
Kuyakukhutshwa isatifiketi esichazayo ukuba ngaba zikho na izenzo zobugebenga ezixelwe ngomenzi-sicelo.
Nangona nje iminwe iyakunyatheliswa kwizikhululo zamapolisa kwiindawo abahlala kuzo abenzi-sicelo, ukuphononongwa kwazo kunye nokukhutshwa kwesatifiketi kwenziwa kwiZiko laMapolisa lokuGcina iiNgxelo zeZenzo zoBugebenga e Pretoria, kuphela.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Thumela unyatheliso olupheleleyo lweminwe yakho , olwenziwe kwisikhululo samapolisa esikufuphi kuwe, kwiZiko laMapolisa lokuGcina iiNgxelo zeZenzo zoBugebenga. Qinisekisa ukuba igama lakho elipheleleyo, ifani, umhla wokuzalwa, indawo owazalelwa kuyo kunye nenombolo yesazisi , ziyabhalwa kwifom eneminwe enyathelisiweyo.
Phatha incwadi yakho yesazisi xa usiya esikhululweni samapolisa kuba kuyakufuneka ubungqina bolwaziso lwakho.
Nceda uqaphele ukuba ezinye izikhululo zamapolisa ziyakwamkela ezi zicelo ngexesha leeyure ze-ofisi kuphela .
Abemi baseMzantsi Afrika abahlala ngaphandle kweli lizwe bangenza izicelo kuso nasiphina isikhululo samapolisa kwelo lizwe bakulo, okanye kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika. Iminwe inganyatheliswa kwiifom ezigunyazisiweyo zokunyathelisa iminwe zelo lizwe bakulo. Ifom enyathelisa iminwe kufuneka ityikitywe ngulo mntu unyathelisa iminwe. Isicelo masikhatshwe lunyatheliso olupheleleyo lweminwe kunye nekopi yencwadi yesazisi okanye yepaspoti yomenzi-sicelo.
Isikhululo samapolisa siyakuthumela esi sicelo kwiZiko laMapolisa lokuGcina iiNgxelo zeZenzo zoBugebenga. Kwiimeko ezingxamisekileyo, umenzi-sicelo angaposela esi sicelo kule adresi ilandelayo:
Isicelo singasiwa nangesandla kule ndawo ilandelayo:
Intlawulo yale nkonzo ingenziwa ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki okanye nge-odolo yemali elungiselelwe ukuhlawuleka kuMkomishina weNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika .
Isatifiketi esiphuma emapoliseni esichaza ubume ngokobugebenga singaphinda sikhutshwe mahala ukubangaba sicelwe kwisithuba seenyanga ezintandathu zesicelo sokuqala. Njengoko izatifiketi zigcinwa kwiingxelo iinyanga ezilithoba kuphela, kuyakufuneka kuthunyelwe isicelo esitsha xa sele kuphele iinyanga ezilithoba.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi singakhutshwa kwisithuba seentsuku zokusebenza ezingama 28. Ezi zatifiketi zifunekayo ziyakuposelwa kumenzi-sicelo ngeposi yesiqhelo, ngaphandle kokuba kwenziwe amalungiselelo wokuya kuzithatha ubuqu okanye ngenqwelo ethuthela abantu ekuthiwa yi-courier kwiZiko laMapolisa lokuGcina iiNgxelo zeZenzo zoBugebenga.
Entla
Iindleko
Xa siphindwa ukukhutshwa isatifiketi, kwisithuba seenyanga ezintandathu, sikhutshwa mahala.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Firearmlicence.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi entsha yompu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abantu abanqwenela ukubangabanikazi bemipu kufuneka baqale baphumelele uvavanyo loqeqesho oluqingqiweyo kwiziko loqeqesho elinoqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa kwaye bafumane isatifiketi sokuphumelela uqeqesho. Uluhlu lwamagama wamaziko oqeqesho anoqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa lugcinwa kwi-website ye-SAPS okanye ungatsalela umnxeba kwiZiko laMapolisa lokuTsalela uMnxeba leMipu yeLizwe kwinombolo ethi: +27 12 353 6111 okanye uthumele ifeksi e: +27 12 353 6036 ukuze ufumane inkcazelo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Phatha le miqulu ilandelayo xa usiya kwiGosa eliSebenza ngeMipu:
Faka iziphakamiso zokuxhasa isicelo sakho ngokugcweleyo kwaye ufake imiqulu yokuxhasa esi sicelo.
IGosa eliSebenza ngeMipu liyakukunika isiqwengana sephepha lokuhlawula kwaye likuthumele kwi-Ofisi yezeMali kwisikhululo samapolisa ukuze uhlawule le mali ichaziweyo. Le ntlawulo mayenziwe ngekhetshi okanye ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki. Uyakunikwa irisiti yenkcitho njengobungqina bentlawulo kwaye kufuneka uyise kwiGosa eliSebenza ngeMipu ukuze likwazi ukuqhubeka ngesicelo sakho.
Uyakufumana incwadi esayiniweyo evuma ukufunyanwa kwesicelo , njengobungqina bokuba ufake isicelo selayisensi yokubanompu.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko iSatifiketi soLwazi neZakhono: R70
ILayisensi yoMpu: R140
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Fireprotectionassociations.2010-03-25.xh.txt</fn>
UBhaliso lwaMaqumrhu okuKhusela uMlilo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abenzi-zicelo abanqwenela ukubhalisa basengafuneka bazalisekise imiqathango ethile phambi kobhaliso okanye emva kobhaliso. Oku kukwabandakanya imiqathango eboniswe kulungiso lomgaqo-siseko waMaqumrhu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Isicelo sakho sobhaliso kufuneka siqulathe le nkcazelo ilandelayo:
iinkcukacha zequmrhu lokukhusela umlilo elingumgqatswa iinkcukacha zomntu oqalisa inyathelo lobhaliso lwequmrhu lokukhusela umlilo elingumgqatswa isibhengezo sokuba akukho mnikazi okhethwe ngabom kubandakanyo kwiintlanganiso neengxoxo malunga nokusekwa kweli qumrhu lokukhusela umlilo iinkcukacha zommandla elinegunya lokusebenza kuwo eli qumrhu lokukhusela umlilo lingumgqatswa isibhengezo sokuba alikho elinye iqumrhu lokukhusela umlilo elijongiweyo okanye elikhoyo ngaphakathi kulo mmandla wequmrhu lokukhusela umlilo elingumgqatswa isibhengezo esenziwe ngumntu oqalisa inyathelo lokusekwa kwequmrhu lokukhusela umlilo isiphakamiso esenziwe ngummeli ofanelekileyo worhulumente wendawo yabahlali isiphakamiso esenziwe ngummeli wengingqi wesebe lezamanzi namahlathi isibhengezo esenziwe ngumqondisi oyintloko wengingqi weSebe lezaManzi naMahlathi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akunakuthabatha ngaphezulu kweentsuku zokusebenza ezingama 30 ukuze kuvavanywe isicelo sakho kwaye kubhaliswe iqumrhu ukubangaba yonke inkcazelo eyimfuneko inikiwe.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.ForfishVessel.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi yenqanawa yokuloba yelizwe langaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Akukho nqanawa yelinye ilizwe iya kukhutshelwa ilayisenisi yaseMzantsi Afrika yokuloba ngaphandle kokuba iloba ihlangene nomnye uMnikazi waseMzantsi Afrika onelayisenisi yokuloba . Ngaphambi kokuqalisa imisebenzi yokuloba , makuqhagamshelwane neSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho , ukuqinisekisa ukuba ngaba ukunikwa imvume yokuloba kwenqanawa yokuloba kuya kuvumeleka kwelo candelo lithe ngqo lokuloba kwaye ngawaphi na amaxwebhu ayimfuneko ukulungiselela ukuvunywa kwesicelo esilolu hlobo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Xa ngaba ngokomqathango kunikwa inkxaso ukusetyenziswa kwenqanawa yelinye ilizwe, umenzi-sicelo kufuneka ukuba afumane ifom yokwenza isicelo selayisenisi yokuloba yenqanawa yelizwe langaphandle kwi-ofisi ekufutshane yeSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho .
Zalisa ifom yokwenza isicelo uze uyingenise kwi-ofisi ekufutshane kunye nawe yakwa -DEAT kunye nale ngcaciso ilandelayo:
igama lenqanawa yokuloba igama neenkcukacha zenqanawa zomnikazi wenqanawa ukuba yinqanawa ekudityenwe ngayo kunye ngabemi belizwe langaphandle kunye nabemi boMzantsi Afrika umlinganiselo wamandla e-injini yenqanawa ubude nomthamo wenqanawa inombolo yokubhalisa yenqanawa ilizwe elinegunya lolawulo inqanawa ebhaliswe phantsi kwalo njengangoku ukuba .
Kwisicelo sakho, bonisa icandelo lokuloba apho inqanawa iya kusebenza khona kwakunya nexesha lokusebenza kwayo .
Ukuba inqanawa ayiyonqanawa ityunjiweyo ngokumalunga nenkqubo yokwabelwa amalungelo ngoko ke umenzi-sicelo kufuneka azalise ifom yokutshintshwa kwenqanawa Ukuze inqanawa ibenegunya lokuloba umenzi-sicelo kungafuneka azalise ifom yepemithi yokuloba ngokwecandelo inqanawa eza kuloba kulo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
R21 200-ngokumalunga nelayisensi yenqanawa yelizwe langaphandle
Izicelo zokutshintshwa kwenqanawa njengangoku azihlawulelwa
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.G.47578.2.2.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > G > Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente &gt Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu

Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu



ISebe leeNkonzo Zoluntu lineentlobo ezintathu zeenkxaso-mali ezijongene nabantwana:
* Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana
* Inkxaso-mali Yomntwana Oxhomekeke Kunonophelo
* Inkxaso-mali Yomntwana Ogciniswe Okwexeshana Kubanye Abazali.


Ungayifumana inkxaso-mali yesondlo somntwana ngomntwana ngamnye ongaphantsi kweshumi elinanye leminyaka ubudala, ukuba ungoyena mntu umkhathaleleyo. Oyena mntu ukhathalele umntwana usenokuba ngumzali wakhe, unina-khulu okanye uyise-mkhulu okanye nabani na ojongene noxanduva lokukhulisa lo mntwana, akunyanzelekanga ukuba lo mntu abe lilungu losapho lomntwana.

Ungayifumana inkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo ngomntwana ngamnye ongaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyala futhi odinga unonophelo ngamaxesha onke ngenxa yokukhubazeka ngokwasenyameni okanye ngokwasengqondweni, ukuba phofu ungumzali wakhe okanye umntu axhomekeke kuye. Zombini ezi ntlobo zenkxaso-mali zixhomekeke ekubeni uhlupheke kangakanani.

Ungayifumana kanti nenkxaso-mali yomntwana ogciniswe kwabanye abazali okwexeshana ukuba uqeshwe ngokusemthethweni njengomzali wakhe okwexeshana yinkundla. Ukuyifumana le nkxaso-mali kuxhomekeke ekubeni umntwana lowo uhlupheke kangakanani na, HAYI ekubeni wena uhlupheke kangakanani.

Awunakuyifumana inkxaso-mali yesondlo somntwana KWAKUNYE nenkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo ngaxesha-nye; ukuba umntwana wakho ukhubazekile kufuneka ufake isicelo senkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo, njengoko isixa sayo singaphezulu kwesenkxaso-mali yesondlo somntwana. Kusenjalo, UNGANAKHO ukufumana inkxaso-mali yomntwana ogciniswe kubanye abazali okwexeshana kwanenkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo, ukuba ungakwazi ukuzifumana zombini.

Kubantu abakhulu, iiNkonzo Zoluntu zinezi ntlobo zilandelayo zeenkxaso-mali:

* Inka-nkam yabantu abadala
* Inkam-nkam yokukhubazeka
* Inkam-nkam yamagqala emfazwe.

Inkam-nkam yobudala ifunyanwa ngamakhosikazi angaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka ubudala namadoda angaphezulu kwamashumi amathandathu anesihlanu eminyaka ubudala. Inkam-nkam yokukhubazeka yeyabantu abadala abangaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abangenakuphangela ngenxa yoko kukhubazeka. Ukuba wakhubazeka ngenxa yengozi emsebenzini, unganakho ukufumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yembuyekezo Yeengozi Zengqondo okanye Zomzimba. Ukuba wakhubazeka ngenxa yengozi yesithuthi, unganakho ukufumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela.

Inkam-nkam yamagqala emfazwe yeyabantu abadala abangaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka ubudala okanye nabani na ongakwazi kusebenza ngenxa yokukhubazeka, futhi owalwa kwiMfazwe Yokuqala okanye Eyesibini Yehlabathi okanye kwiMfazwe yaseKorea. Awunakufumana zibe mbini kwezi nkam-nkam zabantu abadala ngaxesha-nye; ukuba uligqala lemfazwe kufuneka ufake isicelo senkam-nkam yamagqala emfazwe njengoko ingaphezulu nje kancinci ngesixa kwezi zimbini, zixabisa ngokulinganayo.

ISebe leeNkonzo Zoluntu lingabonelela ngoncedo lwexeshana kwiimeko zeentlekele ngewonga lemali elibizwa ngokuba "liwonga lokuphelisa intlungu enkulu". Eli wonga lelabantu abangakwazi kubonelela iintsapho zabo ngeemfuno ezingundoqo ngenxa yentlekele yexeshana.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente

* Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
* Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
* Izibonelelo zeNgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho
* Ingxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni (eyayisakwaziwa njengeMbuyekezo Yabasebenzi)
* INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
* Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
* Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
* Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* I-Cape Gateway: Indlela Elula Yokufikelela Kulwazi Neenkonzo zikaRhulumente (IiNkonzo)
* Child Grants 2004 (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 381 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.G.47578.3.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ukuba ubukhe waphangela ngaphambili, ungaya kulanda isibonelelo sentswela-ngqesho sakho kwi-UIF ukuba wawuqeshwe ixesha elingaphezu kweentsuku ezilishumi elinesine. Ukuba awuzange waphangela ngaphambili, awukwazi tu ukufaka ibango kule ngxowa-mali.
Wonke ubani osebenza ixesha elingaphezu kweeyure ezingamashumi amabini anesine ngenyanga umelwe kukubhalisa kwi-UIF ze enze negalelo le 1% lomvuzo wakhe (lidibene namagalelo aphuma kumqeshi wakhe) esiya kwi-UIF. Ukuba ubusoloko ufaka igalelo kule ngxowa-mali, ungafaka isicelo samabango ukuba uthi uphelelwe ngumsebenzi (ukuba uthe wagxothwa okanye wadendwa, kodwa hayi xa uziyekele). Kufuneka ufake ibango lezibonelelo zakho zeUIF kwiinyanga nje ezintandathu ungasasebenzi.
Ukuba ungafaka ibango lesixa-mali esingakanani nexesha elingakanani kuxhomekeke ekubeni usebenze ixesha elingakanani futhi urhola kangakanani na. Ungafumana isibonelelo sosuku olunye ngeentsuku ezintandathu ozisebenzileyo, ukuya kuma kwiintsuku ezingama-238 (ozifumanayo xa usebenze iminyaka emine). Awunakho ukufaka ibango laso nasiphi na isibonelelo nangaliphi na ixesha olisebenze ngexesha ubuzifumanela inkam-nkam ephuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu.
Ukuba uburhola ngaphezu kwama-R8099 ngenyanga ngexesha ubusaphangela, uya kufumana isixa esiqingqiweyo esili-R101,18 ngosuku. Ukuba ubufumana ngaphantsi kwama-R8099, isixa sesibonelelo siya kuba phakathi kwama-38% nama-60% zomvuzo owawuwufumana: ubuncinci bomvuzo owawuwufumana ngoko buthetha ukunyuka kweepesenti zesixa oya kusifumana kule ngxowa-mali. Umzekelo, ukuba uburhola iR1000 ngenyanga, uya kufumana iR17,38 ngosuku.
I-UIF ingafakelwa ibango liqabane okanye abantwana/abantu abebexhomekeke kumsebenzi othe wasutywa kukufa. Usenokusifumana isibonelelo seUIF ukuba awukwazi kusebenza ngenxa yempilo enkene-nkene (ukuya kuma kwiinyanga ezintandathu kodwa unike ingqalelo naluphi na usuku ongaluphangelanga ngenxa yokugula). Ungasifumana nesibonelelo somntu okhulelweyo xa unomntwana, okanye isibonelelo sokwamkela umntwana njengowakho ukuba uthi unikwe umntwana njengowakho ukuba umntwana lowo ungaphantsi kweminyaka emibini ubudala futhi kufuneka uthabathe ixesha ungaphangeli ujongene nomntwana lo. Ngumzali omnye kuphela onokufumana izibonelelo. Kufuneka ufake isicelo sesibonelelo sokukhulelwa ubuncinci iiveki ezisibhozo phambi kokuzalwa komntwana. Kufuneka ufake isicelo sesibonelelo sokwamkelwa komntwana njengomntwana omtsha weli khaya kwiinyanga nje ezintandathu emva komyalelo wokudluliselwa komntwana kuwe.
Ungasifaka isicelo sezibonelelo zeUIF kulo naliphi na IZiko Lezabasebenzi
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.G.47578.4.4.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > G > Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente &gt Ingxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni (eyayisakwaziwa njengeMbuyekezo Yabasebenzi)

Ingxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni (eyayisakwaziwa njengeMbuyekezo Yabasebenzi)



Ukuba ungumqeshwa (umsebenzi) yaye ufumene ingozi emsebenzini ekhokelela ekukhubazekeni kwakho ixeshana okanye isigxina, ungafumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni. Nabani na ongene kwisivumelwano esibophelelayo sokunikezela ngeeenkonzo nomqeshi, ngaphandle komsebenzi wasemakhitshini oqeshwe kwikhaya labucala, uyabuyekezwa. Ingozi leyo kufuneka ichazwe ngokosuku eyehle ngalo, ixesha nendawo yaye kufuneka ibe yenzeke ngqo ngenxa yomsebenzi owuqeqshelwe apho.

Kwimeko apho ukhubazeke wonke umzimba kodwa okwexeshana, ungayifumana imbuyekezo elingana namashumi asixhenxe eepesenti zomvuzo wakho wenyanga, ukuya kuma kuma-R2 868,00 ngeveki.

Kwimeko apho ukhubazeke isigxina, apho inqanaba lokukhubazeka lifika kuma-30% okanye ngaphantsi, ungafumana isithonga sesixa-mali (esiyintlawulo enye) esiqhele ukuwuphinda-phinda kali-15 umvuzo wakho wenyanga. Kwimeko apho ukukhubazeka kusisigxina, apho ubungakanani bokukhubazeka kwakho bungama-30% okanye ngaphantsi, ungasifumana isixa-mali (esiyintlawulo enye) esiqhele ukuwuphinda-phinda kalishumi elinesihlanu umvuzo wakho. Kusenjalo, esona sixa-mali sincinci ngama-R20 385, oko ke ibe kukuphinda-phindwa kalishumi elinesihlanu kwe-R1359,00 (ukuba wamkela ngaphantsi kwe-R1359 uya kufumana amaR20 385). Esona sixa-mali sikhulu ngama-R104 445,00, oko ibe kukuphinda-phindwa kalishumi elinesihlanu kwama-R6 963,00.

Ukuba ubuzaza bokukhubazeka kwakho bulingana nama-31% okanye ngaphezulu, awuyi kufumana sithonga sasixa-mali, endaweni yoko uya kufumana umhlala-phantsi ngenyanga nganye.Isixa-mali somhlala-phantsi wenyanga ukuba ukhubazeke ngokugqibeleleyo, isigxina, ungakwazi kuzenzela nto (oko ke kukuthi 100%), silingana nama-75% esixa somvuzo ubuwamkela ngenyanga. Ukuba ubuzaza bokukhubazeka bungaphantsi kwe-100%, isixa-mali sokukhubazeka siya kwehliswa sibe ngaphantsi kweso sibekelwe umntu okhubazeke ngokugqibeleleyo. Ukuba ingeniso yomqeshwa li-R1 359 ngenyanga nangaphantsi, umhlala-phantsi uya kubalwa ngokubhekiselele kule R1 359. Esona sixa-mali sincinci somhlala-phantsi xa umqeshwa ekhubazeke ngokugqibeleyo isigxina, li-R1 019, 25 ngenyanga.
Apho umqeshwa asutywa kukufa khona, iqabane lakhe elisadla amazimba limelwe kukufumana

* isithonga sesixa-mali esilingana nomhlala-phantsi ophinda-phindwe kabini obuza kufunyanwa nguloo mqeshwa ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina
* umhlala-phantsi olingana nama-40% esixa-mali somhlala-phantsi umfi lowo ebeza kuwufumana, ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina.


Apho umqeshwa athi asutywe kukufa, umntwana wakhe ngamnye ongaphantsi kweshumi elinesibhozo ubudala umelwe kukufumana inkam-nkam yenyanga elingana nama-20% omhlala-phantsi ebiza kuhlawulwa loo mzali wabo ungasekhoyo ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina, ukuya kuma kubantwana abathathu kuphela. Esona sixa-mali senkam-nkam sikhulu esinokunikwa iqabane nabantwana baloo mqeshwa usutywe kukufa xa sidibene ngama-R9 321,00 ngenyanga.

Zonke iintlawulo ezihlawulekayo zonyango nezothutho ezidalwe yiloo ngozi nazo ziyahlawulwa yiNgxowa-mali Yembuyekezo.

Ungasifaka isicelo sembuyekeozo kwiNgxowa-mali kulo naliphi na elinye lala maziko emicimbi yabasebenzi.

Ingaba le mbuyekezo iyichaphazela njani inkxaso-mali yeSebe leeNkonzo Zoluntu? Uya kuba nakho ukufumana inkxaso-mali yokukhubazeka ephuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu nembuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yembuyekezo kuphela ukuba isixa-mali sokukhubazeka kwakho sincinci kangangokuba usengakwazi ukufumana inkxaso-mali yokukhubazeka ngokwemilinganiselo yemeans test. Ngamanye amazwi, ukuba umvuzo wakho (kuquka nembuyekezo yokukhubazeka kwakho) ungaphantsi kwe-R1 410 ngenyanga, usenakho nokufumana inkxaso-mali yokukhubazeka.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente

* Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
* Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
* Izibonelelo zeNgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho
* Ingxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni (eyayisakwaziwa njengeMbuyekezo Yabasebenzi)
* INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
* Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
* Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
* Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* I-Cape Gateway: Indlela Elula Yokufikelela Kulwazi Neenkonzo zikaRhulumente (IiNkonzo)
* Child Grants 2004 (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 381 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.G.47578.5.5.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > G > Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente &gt INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)

INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)



INgxowa-mali Yeengozi Zendlela yasekelwa ukuhlawula imbuyekezo kubantu abonzakele okanye abasutywe kukufa kwiingozi zeendlela ngenxa yokuqhutywa ngokungenankathalo kweenqwelo-mafutha eMzantsi Afrika. Le ngxowa-mali yasekwa kuba indlela yangaphambili eyayinyanzelisa abaqhubi ukuba babe ne-insurance xa kufakwa izimangalo zamabango embuyekezo ngabantu ababonzakalise ngenxa yokuqhuba kwabo ngendlela engenankathalo, yayingasebenzi kuba iinkampani ze-insurance zazingabi nakho ukuwahlawula onke amabango.

Le ndlela yatshintshwa ukuze endaweni yale insurance isisinyanzeliso, kubekho ingxowa-mali, efumana imali yayo kwirhafu yeentengiso zamafutha ezithuthi. Abantu bangawenza amabango embuyekezo kule ngxowa-mali ukuba bonzakele kwingozi yenqwelo-mafutha ngenxa yokuqhuba ngokungakhathali. Oku ke kuthetha ukuba awusenakho ukumangalela umqhubi wenqwelo-mafutha ongenankathalo ngokwenzakala kwakho, endaweni yoko, ufaka ibango kule ngxowa-mali ngokungathali kwakhe .

Ukuba ubandakanyeka kwingozi yenqwelo-mafutha usemsebenzini oko ke kuthethe ukuba unebango kwiNgxowa-mali Yembuyekezo Kwiingozi Zasemsebenzini, kufuneka uqale wenze elo bango ubone ukuba liyakhatywa na phambi kokuba wenze ibango kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela ukuba ihlawule nantoni na engahlawulwanga yiNgxowa-mali Yembuyekezo. Nayiphi na imbuyekezo ehlawulwe yiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela iya kuthathela ingqalelo naziphi na iintlawulo owazenza kwi-UIF, xa ibala ingeniso ekupheleleyo ngenxa yale ngozi.

Kufuneka wenze isicelo sakho kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela kwiminyaka nje emibini emva kosuku lwengozi owonzakala kuyo. Ungalenza ngokwakho ibango ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo uForm 1 ze ungenise nazo zonke iimpepha ezifunekayo; okanye ungacela igqwetha ukuba likuncede kwelo bango. Khumbula ke kodwa ukuba igqwetha liya kufuna intlawulo ngeenkonzo zalo, ntlawulo leyo iya kuphuma kwisixa sembuyekezo oya kuyifumana kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela. Oku kuthetha ukuba akudingeki ukuba ulihlawule ngoko nangoko igqwetha, kodwa ke isixa semali oyifumanayo siya kucuthwa yintlawulo yegqwetha elo.

Isixa-mali esiqingqiweyo esihlawulwa kwibango lengozi yendlela yiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela sixhomekeke kwiindleko zakho zonyango, ukuphelelwa kwakho yingeniso (ngaphambi kwengozi nakwixesha elisezayo) ukukhubazeka kwakho kwaneentlungu nokusokola kwakho. Isixa esasihlawulwa ngo-2001 kwibango ngalinye yayingama-R28 318,00; khumbula ukuba esi sisixa sebango elikhulu namanye amabango amancinci amaninzi; isixa esihlawulwe kwityala lakho siya kuxhomekeka ngokupheleleyo ekubeni wonzakele kangakanani na nokuba yingeniso engakanani othe waphulukana nayo ngenxa yaloo ngozi.

INgxowa-mali Yeengozi Zendlela: Iinkcukacha Zoqhagamshelwano zeSebe eliseKapa:

Idilesi
Kumgangatho Wesixhenxe
No.1 Thibault Square
KwiSitalato iLong
EKapa
8001

Idilesi Yembalelwano
Private Bag X28
Roggebaai
8012

Inombolo Yomnxeba: 021 408 3300
Inombolo Yefeksi: 021 419 7417 / 8740

Ingaba imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela iya kuyichaphazela njani inkxaso-mali ephuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu? Ukuba, xa kuqwalaselwa nayiphi na imbuyekezo oyifumana kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, ingeniso yakho isengaphantsi kwesixa esibekwe liSebe leeNkonzo Zoluntu ngokwemigaqo yemeans test, usenokukwazi ukufumana enye yeenkxaso-mali eziphuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu. Ngamanye amazwi, ukuba ingeniso yakho (kuquka nembuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela) isengaphantsi kwe-R1 410 ngenyanga, usenakho nokuba kwimo yokufumana inkam-nkam yokukhubazeka.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente

* Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
* Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
* Izibonelelo zeNgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho
* Ingxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni (eyayisakwaziwa njengeMbuyekezo Yabasebenzi)
* INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
* Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
* Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
* Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* I-Cape Gateway: Indlela Elula Yokufikelela Kulwazi Neenkonzo zikaRhulumente (IiNkonzo)
* Child Grants 2004 (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 381 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.GiveNoticeofabirth.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukubhaliswa kokuzalwa
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
UMthetho wokuLungisa wokuBhaliswa kokuZalwa nokuBhubha , umisela ukuba ukuzalwa komntwana ozelwe ephilile kufuneka kuxelwe kwisithuba seentsuku ezingama 30 emva kokuzalwa komntwana.
Isaziso sokuzalwa kufuneka sifakwe ngomnye wabazali okanye ngumntu ongumlondolozi ngokwasemthethweni, kwaye ukubangaba abazali okanye umntu ongumlondolozi ngokwasemthethweni abakwazi ukwenza njalo, umntu ocelwe ngomnye wabazali okanye ngumntu ongumlondolozi ngokwasemthethweni, angasifaka isaziso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa ifom yeSaziso sokuZalwa kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya.
Umntu ocelwe ukuba afake isaziso kufuneka abenomyalelo obhaliweyo wokwenza njalo, ekufuneka ubandakanye izizathu zokuba kutheni abazali bengenako ukufaka isaziso ngokwabo.
Ukubangaba umntwana uzalelwe ngaphandle koMzantsi Afrika, kwaye omnye wabazali ungummi waseMzantsi Afrika ngexesha lokuzalwa komntwana, oku kuzalwa kungaziswa kwiNdlu yoZakuzo yaseMzantsi Afrika, kwiZiko loNxulumano noMzantsi Afrika, okanye kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya eMzantsi Afrika.
Kwisaziso esenziwe emva kweentsuku ezingama 30 zokuzalwa, kodwa phambi konyaka emva kokuzalwa, abazali okanye umntu ongumlondolozi ngokwasemthethweni, mabanike izizathu zokuba kutheni ukuzalwa kungabhaliswanga kwisithuba seentsuku ezingama 30 njengoko kuyimfuneko ngokoMthetho.
Ukubangaba abazali abatshatanga kwaye banqwenela ukubhalisa umntwana ngefani kayise, uyise womntwana makavume ukubanguyise walo mntwana kwisithuba esilungiselelwe oko kwifom yeSaziso sokuZalwa. Utata womntwana makabekhona xa kubhaliswa ukuzalwa.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.GrantApplication.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukuze uvumeleke, kufuneka ube ungumntu owayekade edlelwa indlala ubeneminyaka yobudala eli 18 okanye ngaphezulu ube ujonge ukusebenzisa umhlaba ngeenjongo zezolimo kuphela ube ujonge ukubangumfama ngokupheleleyo ube awunasikhundla osibambileyo kumacandelo karhulumente uzimisele ukuthabatha inxaxheba kwinkqubo yoqeqesho emva kokuba ufumene umhlaba ubekwimeko yokuba ungenza igalelo ubeliqumrhu elakhiwe ngokwamacandelo ukubangaba nenza isicelo ningumbutho, kwaye ubene-akhawunti yebhanki.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Chaza umhlaba ofuna ukuwuthenga. Kungenjalo, mhlawumbi sele unawo umhlaba, ofana nomhlala onabanikazi abawudibaneleyo.
Nxulumana neSebe lezeMihlaba okanye igosa lendawo ohlala kuyo lesihlomelo sezolimo ukuze wenze isicelo segranti.
Hambisa le miqulu ilandelayo nesicelo sakho:
umpoposho wokusebenzisa umhlaba okanye isicwangciso sokufama indlela yokukhetha ukuthengisa ngexabiso ekuvunyelwene ngalo ukubangaba ungenela isivumelwano sengqeshiso esinendlela yokukhetha ukuthenga uluhlu lwamalungu ekhaya okanye amalungu ombutho, ukubangaba umpoposho ngowombutho ubungqina bokuba itayitile kulo mhlaba icacile, ayinazibango zomhlaba, ibhaliswe ngegama lomthengisi kwaye ixabiso ekuthetha-thethwane ngalo alikho ngaphezulu kwexabiso eliphakanyiswe yimarike ubungqina bokuba le mali iseleyo ikhona ingxelo yokuphonononga ixabiso
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Guidelines_manuals_and_instructions.U.92743.92743.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu
Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISISHWANKATHELO
Ulawulo Lwezibonelelo Zoluntu zingayo yonke imiba engabasebenzi bakho, ukusuka ekubatsaleleni ukuba babe ngabasebenzi bakho ukuya kuma kwizikhalazo nokupheliswa kwempangelo.
Ukulawula Izibonelelo zakho Ezinexabiso: Abasebenzi
Mangaphi amaxesha okhe uve amashishini esithi eyona mpahla yawo ibalulekileyo ngabasebenzi? Ngokubanzi, oku ke kuyinyaniso, kodwa ke uyikhuthaza njani le mpahla ukuze iqhubekeke zifaka igalelo elinexabiso kwishishini lakho?
Imivuzo neentlawulo ozinika abasebenzi bakho kufuneka zibe semgangathweni. Kufuneka wazi ukuba ishishini lakho lingakwazi ukuhlawula kangakanani na nokuba imigangatho yeentlawulo nemivuzo kwicandelo lamashishini afana nelo lakho ime phi na. Ukuba akukwazi kuhlawula njengoko amashishini okhuphisana nawo esenza, kufuneka ubanike ezinye iindlela zokubakhuthaza abasebenzi bakho ezisekelwe kwingeniso yeshishini elo.
Kufuneka ube nesibhambathiso sengqesho esibhalwer phantsi kuye wonke umsebenzi wakho, futhi kufuneka uqiniseke ukuba bayayiqonda imithetho yomsebenzi wabo. Oku kubaluleke ngakumbi kwimiba enento yokwenza:
nokungaphangeli intlawulo yokugula ukungasebenzi ngokwemnigangatho elindelekileyo iinkqubo zezikhalazo.
Nika ingqawalasela kumba wokuba kunokwenzeka ntoni na ukuba umntu othile obalulekileyo kwishishini lakho unokuthi ngesiquphe angabi nakukwazi ukuphangela ixesha elide. Ukuba oku kunokuba yintlekele, kufuneka ukhusele ishishini lakho kwiimeko zokungabi nakufumana iingeniso ezithile, ukuze ube nokuhlala ushishina ngesiqhelo de abuye loo mntu okanye ke ungaqeqesha omnye umntu endaweni yalowo.
Izibonelelo zoluntu licandelo elidinga izakhono ezisemgathweni, ngokuya likhula ishishini lakho, nezibonelelo zakho zoluntu ziya kuphuhla. Kubalulekile ukuba wazi xa kulixesha lokufumanela ishishini lakho uqeqesho olusemgangathweni lweZibonelelo Zoluntu. Xa ishishini lifikelela kwinqanaba elithile ngokobukhulu, usenokubona kunyanzelekile ukuba uqeshe uMphathi wezibonelelo zoluntu.
Ingxowa-mali Yocwangciso Loluntu
Ukuba ishishini lakho lifikelela kwimeko apho kufuneka abasebenzi bephulukene nemisebenzi yabo okanye ishishini lona buqu lisemngciphekweni wokufa, futhi inokubaonakaliswa ukuba ukuba oku kuthi kwnezeke, kuya kuchaphazela amashishini aloo ngingqi, loo mmandla okanye elo candela loshishino kwisizwe sonke, ungathi ufake isicelo senkxaso-mali kurhulumente, ncedo olo lubizwa njenge-Ngxowa-mali Yocwangciso Loluntu.
Olu ncedo luquka iinkcukacha neenkonzo kubasebenzi abadendiweyo nabaqeshi. Injongo yezo nkcukacha kukuzama ukubuyisela abasebenzi abadendiweyo kwingqesho.
Oku kulungele kakhulu amashishini amakhulu okanye iintlobo zamashishini ezifana nezempahla enxitywayo, ezezimbiwa okanye ezoqhagamshelwano ngobugcisa beminxeba apho abasebenzi banokuba semngciphekweni omkhulu wokudendwa xa uqoqosho lwehlabathi luchaphazela elo shishini kabuhlungu ngamandla.
Kusenjalo, kubalulekile ukuba wazi ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, nokuba sele uneshishinana elincinci.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, qhagamshelana nale dilesi:
Kule nombolo Yomnxeba: 0861 121 267 okanye le: 012 341 1470
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Guidelines_xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
IZIKHOKELO EMAZISETYENZISWE XA KUFAKWA IZICELO ZENKXASO-MALI KWISEBE LEENKONZO ZOLUNTU NOKUDANJISWA KOBUHLWEMPU
Ncedani niqinisekise ukuba nizifundile kwaye niyaziqonda ezi zikhokelo zingezantsi phambi kokuba niqalise ukuqulunqa isicwangciso seenkonzo.
IZINTO EZIBALULEKILEYO ZEENGUQU EZENZIWAYO / IMIMISELO YOKUPHONONONGA ISICWANGCISO SEENKONZO SENU
Kulo nyaka-mali, iSebe lethu liza kuqinisa kumaphulo alo okuguqula unikezelo lweenkonzo zoluntu. Undoqo wesicwangciso sethu seenguqu ngumba ongxamisekileyo wokukhawulelana neemfuno zabantu abangabona bahlelelekileyo eluntwini. Siza kuphonononga izicwangciso zeenkonzo zemibutho esiyinikeze inkxaso-mali kunye nemibutho emitsha ukuze sikhangele ukuba ihambelana kangakanani na nombono wethu weenguqu.
Ingaba inkonzo/iinkonzo kuza kubonelelwa ngazo kwindawo/kwiindawo ezizesona zidinga uncedo?
Ngobani abantu ekujoliswe kubo? Ingaba abantu abahluphekileyo, abo basengozini kunye nabo baneemfuno ezikhethekileyo babandakanyiwe kweli qela kujoliswe kulo?
Ingaba inkonzo ekunikezelwa ngayo iyaphuhlisa na? Ingaba iyaluqwalasela na uqeqesho lwabantu kunye okanye ukuxhotyiswa kwabantu beqela ekujoliswe kulo?
Ingaba inkqubo iza kuba negalelo ekuxhotyisweni kweqela ekujoliswe kulo ngendlela eza kuqinisekisa ukuba izizukulwana ezizayo ziza kuncedakala nazo?
Ingaba inkonzo okanye iprojekthi iza kubonakalisa izithethe zoluntu oluthile?
Ingaba lwenziwe unxibelelwano - kunye namaqela abandakanyekayo kwakunye ne-ofisi yesithili yeSebe lengingqi - ukuqwalasela iimfuno zoluntu ngendlela evelela zonke iinkalo nephulo ekubanjisenweyo ngalo?
Ingaba inkqubo yenu iyalubandakanya na uthintelo nokungenelela kwangethuba?
Ingaba inkonzo yenu iyahambelana na neenjongo eziphambili zikwazwelonke, ezePhondo kunye nezo zeSebe?Kuxoxeni oku kunye ne-ofisi yenu yesithili.
INKQUBO ELANDELWA LISEBE LEENKONZO ZOLUNTU NOKUDANJISWA KOBUHLWEMPU
Apha ngezantsi kukho umzobo wenkqubo yokubhalisa umbutho nokufaka isicelo senkxaso-mali kwiSebe:
ISICWANGCISO SOMGAQO-NKQUBO OPHUHLISAYO WENTLALONTLE
YOLUNTU OSAYILWAYO
Masifundisiswe esi Sicwangciso soMgaqo-nkqubo oPhuhlisayo weNtlalontle yoLuntu osaYilwayo. Nisenako ukufumanisa iingxaki xa nigcwalisa isicwangciso seenkonzo esifanelekileyo sokuhlolwa kweSebe ukuba ngaba anisifundanga nasiqonda iSicwangciso soMgaqo-nkqubo osaYiwayo. Olu xwebhu luyafumaneka kwi-ofisi yenu yasengingqini (bhekisani kuluhlu oluqhotyoshelweyo lweedilesi zee-ofisi zezithili: kwiphepha lama-27). Ninako nokuba ningacela ikopi yoxwebhu lukazwelonke loMgaqo-nkqubo wamaBhaso ezeMali.
UKUGCWALISWA KWESICWANGCISO SEENKONZO
Landelani imiyalelo ekwiSicwangciso seeNkonzo. Zonke iinkcukacha ezibuziweyo zibalulekile kwaye kumele ukuba zinikezwe. Ukuba ngaba kukho imfuneko yokunikeza ezinye iinkcukacha, zinganikezwa ezi nkcukacha ngokuthi ziqhotyoshelwe njengezihlomelo kwisicwangciso seenkonzo, kuchazwe ngokucacileyo ukuba zibhekisa kowuphi na umhlathi.
OKUBALULEKILEYO: Ncedani niqinisekise ukuba niyasigcwalisa iSicwangciso seeNkonzo kunye namaphepha afanelekileyo ongezelelweyo ekubhalwe kuwo iinkcukacha ezongezelelweyo, nenze iikopi zaloo maphepha abhekisa kumbutho wethu KUPHELA:
Umbutho ofaka isicelo okokuqala kuza kufuneka ukuba ugcwalise iSicwangciso seeNkonzo (amaphepha 1 - 21), KUNYE namaphepha 23, 24, nelama-27
Yonke imibutho efuna ukufaka izicelo zenkxaso-mali ngokutsha kuza kufuneka ukuba igcwalise iSicwangciso seeNkonzo (amaphepha 1 - 21), KUNYE namaphepha 23, 26, nelama-27
Yonke imibutho efaka izicelo zokwenza iinguqu kwiinkonzo ebonelela ngazo ngoku, kuza kufuneka ukuba igcwalise iSicwangciso seeNkonzo (amaphepha 1 - 21), KUNYE namaphepha 23, 25, 26, nelama-27
Ncedani niqhagamshelane ne-ofisi yenu yesithili ukuze nicaciselwe ukuba ngaba nifumanisa iingxaki kuyo nayiphi ina into kwezi zikhankanyiweyo ngasentla.
Ii-ofisi zezithili zeSebe zihlola iimfuno nokusilela kwazo, zikhangele nokuba yeyiphi imimandla eyiyeyona idinga iinkonzo kakhulu, kwimimandla elisebenza kuyo iSebe. Kubalulekile ke ngoko ukuba nibonisane ne-ofisi yesithili yenu ukuze niqinisekise ukuba iinkonzo enibonelela ngazo ziyahambelana neemfuno zemimandla ye-ofisi yesithili.
INDAWO EKUNGENISWA KUYO
Izicwangciso zeenkonzo zinako ukuthunyelwa ngeposi okanye zingeniswe ngesandla kwi-OFISI YESITHILI yeSebe leeNkonzo zoLuntu nokuDanjiswa kweNtlupheko, ekummandla we-ofisi yenu/weziko lenu. Uluhlu lwee-Ofisi zeZithili luqhotyoshelwe. Ncedani nibhale ngokucacileyo kwimvulophu ukuba SISICWANGCISO SEENKONZO senu esi singaphakathi. IZicwangciso zeeNkonzo AKUMELANGA ukuba zingeniswe okanye ziposelwe kwi-Ofisi kaNdlunkulu eKapa.
IIKOPI ZESICWANGCISO SEENKONZO
Luqobo lwesicwangciso seenkonzo kuphela ekufuneka ukuba luthunyelwe kwi-ofisi yesithili. Ncedani nigcine ikopi yesicwangciso seenkonzo senu ukuze iSebe likwazi ukusihlola nokusibeka esweni, nokuze nani nibe nayo kwiirekhodi zenu, nizokukwazi ukusiphumeza.
Sikhetha ukuba niwadibanise amaphepha (staple) ezicwangciso zeenkonzo. Oku kwenziwa kuba i-ofisi yeSithili kufuneka ukuba yenze iikopi zazo zonke izicwangciso zeenkonzo kulungiselelwa uphicotho kundlunkulu kwaye ezinye iindlela zokuwadibanisa la maxwebhu zenza ukuba kube nzima kuthathe nexesha elide ukuwakopa la maxwebhu.
UMHLA WOKUNGENISWA
Umhla wokungeniswa kwamaxwebhu uza kuchazwa rhoqo ngonyaka kwii-ofisi zezithili, nakuyo yonke imibutho eyaziwayo liSebe, noluntu ngokubanzi luzifumane ezi nkcukacha kumajelo eendaba.
APHO UMBUTHO ULAWULA IINTLOBO EZAHLUKILEYO ZEEPROJEKTHI
Umbutho olawula iintlobo ezahlukileyo zeenkonzo, umz. iziko leenkonzo kunye nekhaya labantu abadala, okanye iinkonzo zokukhathalela abantwana neentsapho emini, UMELE ukuba kwixa elizayo ufake isicwangciso seenkonzo ngenkonzo nganye obonelela ngayo kwezi nkonzo zawo. ISebe, ngaphambili beluwuvumela umbutho ukuba ungenise isicwangciso esinye sazo zonke iinkonzo obonelela ngazo ukuba ngaba iinkonzo ezahlukileyo bezilawulwa ngohlahlo lwabiwo-mali olunye. Njengoko iSebe litshintshela kwenye indlela yezimali esebenzisa ii-cost centre ngoku, le ndlela yakudala yenza ukuba kube nzima ukuzihlola iinkqubo. Abasebenzi be-ofisi yesithili kufuneka ukuba baphonononge zonke iinkonzo ezikwiindawo abasebenza kuzo bahlole ukuba ngaba uhlahlo lwabiwo-mali lungaba luyahambelana na nezicwangciso ezenziweyo. Ngenxa yoko, uhlahlo lwabiwo-mali oludityanisiweyo lwenza ukuba kube nzima ukukwenza oku.
UKUGCWALISWA KWESICWANGCISO SEENKONZO
IPHEPHA ELINGAPHANDLE: I-Ofisi yeSithili - chazani ukuba ngaba umbutho wenu ufumaneka phi na nokuba zeziphi na iinkonzo eniza kubonelela ngazo. Ukuba ngaba nibonelela ngeenkonzo kwimimandla yezithili ezininzi, chazani ukuba ziphi na ezo ofisi zezithili zahlukileyo (umz., eKapa, e-Athlone naseWynberg).
ICANDELO LOKUQALA: IINKCUKACHA ZOKWAZISA (iphepha lesi-2)
Umbuzo woku-1
Ncedani unibhale igama nedilesi ngoonobumba abakhulu
Sidinga idilesi yesitalato echanekileyo - ukutsho oko, indawo echanekileyo omi kuyo umbutho wenu okanye iziko lenu - ukuze sikwazi ukuhlaziya iinkcukacha esinazo zoovimba beenkcukacha beSebe kwakunye nabo beZemali. Kuyenzeka rhoqo ukuba imbalelwano ebithunyelwe kwimibutho ibuyiselwe kwi-ofisi kandlunkulu ngenxa yokutshintshwa kweedilesi zeposi zemibutho, libe lingachazelwanga iSebe ngokutshintshwa kwazo. Ukuba ngaba ayithunyelwa ngeedilesi zezitalato kwindawo enikuyo iposi, okanye nifumanisa iingxaki ngokuthunyelwa kweposi kwiidilesi zezitalato, ncedani nisebenzise enye idilesi, kodwa ibe yidilesi ethembekileyo.
Kudla ngokubakho imfuneko yokuba kuqhagamshelwane nombutho ukuze kucaciswe imiba ethile kwisicwangciso seenkonzo, ngenxa yoku kuye kudingeke igama lomsebenzi/lomanejala wolawulo.
ICANDELO LESIBINI: UBUME BOMBUTHO
ISebe lizimisele ekuqhubeni iinguqu kwiinkonzo zoluntu nasekuphumezeni imimiselo ye-Batho Pele. Amaqela eCandelo loMlawuli woHlolo noPhononongo ahlola yonke imibutho ngokobume bayo, iibhodi zolawulo zayo, ulawulo lwezemali kunye nobonelelo lweenkonzo. Imibuzo ekula macandelo ezicwangciso zeenkonzo ibonakalisa izinto ezihlolwayo xa kuqhutywa le nkqubo. Sifuna ukuba imibutho iyithathele ingqalelo le mibuzo kwaye izikise kwiimpendulo zayo, kwaye imibutho engahlolwanga ngamaqela e-M & E, iqalise ukucamngca ngezi nguqu njengenxalenye yenkqubo yeenguqu eququzelelwa leli Sebe.
A. UKUBHALISWA NGOKWEMITHETHO EWISIWEYO KUNYE/OKANYE NOMGAQO-NKQUBO WESEBE
Kweli candelo, sinigqalisa kwiimfuneko zomthetho: amaxwebhu abalulekileyo xa kuphunyezwa isicelo senu senkxaso-mali. Ncedani niqinisekise ukuba iikopi zamaxwebhu afunekayo ziqhotyoshelwe kwisicwangciso seenkonzo ukuze kuthintelwe ukulibaziseka xa kuqwalaselwa isicwangciso senu seenkonzo.
B. UBUME BOLAWULO
Ubulungu besigqeba solawulo kumele ukuba buvuleleke kuzo zonke iintlanga nezini. Kubalulekile kakhulu ukuqeqeshwa nokuxhotyiswa kwamalungu kwaye kumele ukuba kuhoywe. ISebe lifuna ukucebisa imibutho ukuba ngokwemimiselo yeenkqubo zezimali, kucetyiswa ukuba amalungu osapho olunye makangabikho kwizikhundla zekomiti yolawulo enye/ibhodi enye; oku kubhekisa nasekugunyazisweni kokufikelela kwiinkqubo zebhanki zekhompyutha, okanye ukutyikitywa kweetsheki.
C. ULAWULO LWEZABASEBENZI
Umbuzo 7.2: ISebe lifuna ukwazi inani labasebenzi abangamagcisa abaqeshwe kwicandelo lezentlalontle yoluntu ukuze kuqinisekiswe ukuba iinkonzo zisasazwa ngokulinganayo, nokuba abasebenzi benkxaso bayakuhlola ukulingana engqeshweni ngokwithetho yabaSebenzi ewisiweyo.
D. IINKQUBO ZOLAWULO NEZEMALI
Ukuba ngaba ninenkqubo yogcino-zincwadi eqhutywa ngokwemimiselo nemigangatho eyamkelekileyo yoLawulo lweziMali, kuza kufuneka ukuba nigcwalise iphepha 8, umhlathi 18.1.
Kodwa ukuba ngaba nidinga uncedo, ukukhokelwa noqeqesho ukumisela le nkqubo ukuze nithobele umthetho, kumele ukuba nigcwalise iphepha 9, umhlathi 18.2.
Umbuzo 19. Ukubhengezwa kwenxaxheba ethatyathwayo neenkqubo: Le fomu kumele ukuba igcwaliswe ngabo bonke abantu ababandakanyekayo eku-odolweni, ekuthengweni, ekwamkeleni okanye ekutyikityeleni istokhwe/iimpahla/izixhobo/ukutya, njalo njalo. Kumele ukuba ityikitywe nangabo bantu batyikitya iitsheki zombutho okanye banegunya lokungena kwi-intanethi baqhube iinkqubo zokubhankisha ngekhompyutha. (Umhlathi 9, icandelo 2.B nawo uyabhekisa apha)
Nawuphi na umntu oqeshiweyo okanye obandakanyekayo kwimicimbi yombutho ongenzi nzuzo, kumele ukuba achaze ukuba ngaba kungakho ukungqubana kwinxaxheba ethatyathwayo xa kufuneka kuphunyezwe inkcitho, kusetyenziswa imali encinane egcinwayo, kuthengwa okanye kufunyanwa izixhobo, kusamkelwa okanye kuthengwa izinto ezifana nokutya okanye ezinye izinto/impahla
Oku kusenokwenzeka kuba umntu usenokuba uneshishini anokuthi ngethenda okanye ngenkqubo yoqingqo-maxabiso abonelele umbutho okanye kubekho nto imnxulumanisa nomboneleli, kufuneke ke ngoko ukuba azikhwebule xa kuxoxwa okanye xa kunikezelwa ngale thenda okanye kunikezwa amanani oqingqo-maxabiso.
ICANDELO LESITHATHU: UCWANGCISO
ISicwangciso soMgaqo-nkqubo oPhuhlisayo weNtlalontle yoLuntu osaYilwayo (uyilo lwesi-2) siyazichaza "iiProwudakhthi" kunye "neMiba eQwalaselwayo" kwaye niza kuzikhetha ezi zinto ngokwezicwangciso zenu. IiProwudakthi kunye neMiba eQwalaselwayo zibonakalisa ucwangciso olubanzi. Kufuneka ke ngoko ukuba niyibalule iMisebenzi ukuze nikwazi ukuphumeza ucwangciso lwenu kakuhle nangokuchanekileyo ukuze yonke imisebenzi zenu ibe nako ukuba ingalinganiswa, ibe inokubekwa esweni nokuba ibe ingahlolwa ekupheleni konyaka-mali.
ISICWANGCISO SOKUPHUMEZA
ISebe lifuna ukukhuthaza imibutho ukuba icinge ngesicwangciso seenkonzo njengesiphumo senkqubo yokwenziwa kwezicwangciso-qhinga zokubonelela ngeenkonzo ngenkqubo emanyanisiweyo.
Umbuzo 32 nowama-33: Kufuneka kuhlolwe indawo apho iinkonzo ziza kunikezelwa khona. Oku kungenziwa ngenkqubo esesikweni yokuhlolwa kweemfuno okanye ngeengxoxo kunye namanye amaqela abandakanyekayo, oogunyaziwe bengingqi, iinkokeli zoluntu okanye imibutho yoluntu. Kumbuzo 32 kufuneka nilazi inani labantu abaseluntwini, abaneengxaki ezithile, umz., amanani abantu abachatshazelwa bubudlova basemakhaya, abantwana abangaphantsi kweminyaka emithandathu, ukusetyenziswa kakhulu kweziyobisi, njalo njalo. Kwabo bantu baninzi niza kukwazi ukubonelela ngeenkonzo kangangepesenti ethile kuphela ngonyaka kwaye kufuneka ukuba eli nani labantu lohlulahlulwe ngokwendawo nganye kummandla ongowona mncinane unokufumaneka.
Umbuzo 34: Sebenzisani umzobo ukucalu-calula imisebenzi njengoko kuchaziwe: uhlobo nenani labantu abaza kubandakanyeka kuloo msebenzi kunye nohlobo lwabasebenzi okanye amavoluntiya aza kuphumeza loo msebenzi okanye ancedise kuloo msebenzi wenziwayo. Ukuba ngaba loo msebenzi wenziwayo luhlobo lomsebenzi owenziwa amaxesha amaninzi ngonyaka, umz., umsebenzi owenziwa liqela labantu, okanye ikhosi yophuliso lwezakhono, chazani ngokucacileyo ukuba lo msebenzi uza kuphindwa kangaphi na ngonyaka. Kwindawo ebuza "ngesiphumo" yithani gqaba gqaba ukuba nijonge ukuphumeza ntoni na ngalo msebenzi (iza kuba yintoni na ifuthe lawo/isiphumo/impembelelo yawo).
UHLAHLO LWABIWO-MALI: Ncedani niqaphele ukuba iNkcitho okanye iNgeniso ebuziweyo kwikholam yokuqala kumele ukuba ibe yeyonyaka-mali wonke, kulemeko unyaka-mali ususela kumhla woku-1 ku-Epreli 2004 ukuya kutsho kowama-31 kuMatshi 2005. Kufuneka kucaciswe kakuhle ukuba ucwangciso lwemisebenzi lunxulumana njani na nohlahlo lwabiwo-mali. Balani iindleko zemisebenzi kunye nezinye iindleko zolawulo nize nizibhale kuhlahlo lwabiwo-mali, ingakumbi ezo ndleko zenkcitho yeenkqubo zibhalwe kuMba wesi-5 wohlahlo lwabiwo-mali. 'Iziphungo' zibhekisa ekutyeni (amaqebengwana), kwiti/ikofu ephungiswe abantu xa kukho iintlanganiso, kwiinkampu, kwiindibano zolutsha okanye kwimisebenzi yolutsha apho iqela ekujoliswe kulo libandakanyekayo khona.
Abasebenzi kumele ukuba babandakanywe xa kuqingqwa amaxabiso emisebenzi okanye iinkonzo.
INGXELO YENGENISO KUNYE NENKCITHO EQIKELELWAYO (yemibutho emitsha kuphela)
Umbuzo 27.6: Ncedani nifake ikopi yeengxelo zenu zezimali eziphicothiweyo ukuba ngaba ziyafumaneka. Ukuba ngaba azifumaneki, qhoboshelani ingxelo yengeniso neyenkcitho eqikelelwayo ebonakalisa izibonelelo eziza kudingwa ngumbutho ukuze ube neenkonzo ezizinzileyo.
UTYIKITYO KWIPHEPHA LOKUGQIBELA
Kubalulekile ukuba abantu abane abachaziweyo kwiphepha lokugqibela (emva kohlahlo lwabiwo-mali) - uSihlalo, uMlawuli/uManejala/uNondyebo kunye noNobhala- mabasityikitye isicwangciso seenkonzo. Ukuba ngaba omane la magosa akasityikityanga isicwangciso seenkonzo, i-ofisi yesithili kufuneka isibuyisele kuni isicwangciso seenkonzo senu - isiphumo soko ke ibe kukuba kuza kulibaziseka ukuhlolwa kwaso.
<fn>GOV-ZA.Guides.D.85541.2.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS|DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Your Government > Provincial Government of the Western Cape > Department of Economic Development and Tourism > Publications > Guidelines, Manuals & Instructions > D > Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa &gt Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?

Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?





OVERVIEW

SERVICES

PROJECTS

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NEWS

PUBLICATIONS

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

PUBLIC ENTITIES

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

FACILITIES

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

CONTACT




Umbono otsho kuqala kwakunye nesibindi! Ayizizo na iimfuno ezifanelekileyo ezi?

Abantu abaninzi benza impazamo yokuba ezi zezona mfuno zokuqhuba ishishini elinempumelelo .

I-RED Door ilapha ukunceda ngokugqibeleleyo, kodwa ke nawe kufuneka wazi kangangoko ngeshishini onomnqweno wokuliqhuba ukuncedana neRED Door ukuba idlale indima yayo kakuhle. Bhala phantsi amanqaku abalulekileyo owafumene kuphando lwakho ngokohlobo loxwebhu ze uwabake njengeyona miba ibalulekileyo ngeshisihini lakho. Okona usenza uphando, ngezibonelelo onazo, kokona iza kuya ucaca umbono wakho, futhi kokona kunceda ngcono. Nalu uluhlu lwemibuzo enzima omele ukuyiphendula ukuze uqinisekise ukuba uya kumelana neemfuno zeshishini.


1. Loluphi uhlobo lweshishini ongathanda ukungena kulo?
2. Ingaba unazo izakhono ezidingekayo kumntu oqhuba eli shishini?
3. Ingaba ulunge kangakanani umbono wakho woshishino?
4. Kutheni ukhethe eli shishini nje?


Umsebenzi wokuqala: Khawufumanise ukuba unayo yokuziphatha yomntu oqhuba ishishini.

1. Loluphi uhlobo loshishino ongathanda ukungena kulo?

Kukho intaphane yamathuba oshishino phandl'apha futhi umceli mngeni kukufumana elona lik8ufaneleyo.

Cinga ngokwaziyo ngawe neempawu zakho njengomntu (jonga umsetyenzana ongaphambili). Ngoku ke khawujonge olu luhlu lwemibono yokuqala amashishini. Mhlawumbi akho lawo mashishini uwalungelelanisa nawe.

Kwakhona, ungaya kumcebisi weRED Door okanye umntu omthembayo onokukuncedisa nize neembono neengcinga ngamandla akho nezinto onokutrhanda ukuzenza njengeshishini lakho ntsuku zonke.

Kukho intaphane yeengcinga ezinkulu xa usenza lesi sigqibo, ngoko ke kwakhona, kubalulekile ukuba uthethe ngentembeko nawe okanye nabantu abakungqongileyo.

2. Ingaba unazo izakho ezidingwa leli shishini?

Esinye sezona zizathu ezenza ukuba amashishini amaninzi amancinci atshone kukungabikho kwezakhono ezizizo zokulawula. Ulawulo olululo kukusebenzisa ezi ngcinga naloo mandla ukwenza izigqibo ezizizo, imingcipheko ebalwe kakuhle nokukqhubekeka usenza ukuba ishishini eli libe ngcono.

Ukungabikho kwezakhono kuqhele ukuba kumacandelo ezibhengezo, ezezimali, ezentengso, neemveliso okanye nolwazi ngeshishini okulo. Onke la macandelo ABALULEKE KAKHULU ekuphumeleleni kweshihshini lakho.

Ukuba akunazo izakhono ezlilungeleyo eli shishini, ungazifumana phi?

Khawuxoxe la mathuba noMphathi ukuba akunazo zonke iimpendulo apha. Uya kukunceda ukuvavanya izakhono zakho.

Okwangoku, inganikezelwa kumaziko eRED Door:
* Uqeqesho lokukwazi ukusebenzisa ikhompyutha
* Uqeqesho Lokugcina Iincwadi zeshishini elo
* Izakhono zoshishino
* Ulawulo lwezimali zeli shishini
* Izakhono Zoawulo Lwamashishini


QWALASELA: Iintlawulo ezincinci ziya kufuneka ukuze ufumane olu qeqesho njerngoko luya kunikezelwa kwiNkampani Enikezela Ngeenkonzo.

Ungakhangela iintlawulo noMphathi weRED Door ze ucwangcise neendleko zakho.

3.Mhlawumbi ulunge kangakanani umbono wakho woshishino?

Ukungena kushishino uwedcwa kuthetha ukuzifaka emngciphekweni.

Ungazifumana ukwimwko apho uphulukana nempahla yakho yonke (nkqu nendu yakho) ukuba ishishini lakho aliphumeleli. Ngoko ke uhlobo lwesihshini olukhethayo lubaluleke kakhulu. Imele ukuba ngumbono onguwo nophilileyo. Ingabi yinto othanda nje odinga okanye ofuna ukuyenza Imele ukukusebenzela kakuhle nawe ngokwezimali.

Ukwenza uphando (uphando liokukhangela amathuba elo shishini) akuthethi ukuba uya kuphumelela ukuba uphando luthi iishishini elo linamathuba amahle. Olu phando lukunceda ukuba uqonde indlela oza kushishina ngayo noza kushishinela kuyto ngcono ukuze wazi ukuba ujongisise kweliphi na icala.

Ukukunceda uphrndule lo mbuzo, nanga amacebiso:


* Musa ukuzibandakanya kakhulu nangendlela ekuvalayo ukuba ubone amanye amathuba nombono weakho woshishino.
* Yenza uphando ukuqinisekisa ukuba imveliso okanye inkonzo yakho ifunwa futhi idingwa ngokwaneleyo.
* Fumanaicebiso kwingcali phambi kokuba uqale ishishini lakho, umzekelo, elisuka kubasebebenzi beRED Door, igqwetha omnye umntu onamava kweli candelo.
* Musa ukungaziboneli ntweni iimfuno zakho zezimali xa uqala ishishini lakho. Kusoloko kukho iindleko eziphume ecaleni ongenakuzicingerla ekuqalekeni.
* Qwalasela amanye amashishini okhuphisana nawo phambi kokuba uqale ishishini lakho.
* Qinisekisa ukuba imveliso yakho ikwinqanaba lokukhuphisana neemveliso zamanye amashishini: ingaba kukho nto iyodwa okanye yahlukileyo ngayo?
* Yazi imithetho echaphazela uhlobo lweshishini lakho.


Yiza noluhlu olusisiekelo ukuqinisekisa ukuba uwucingile lo mbono wakho


1. Liyintoni ishishini lakho? Lichaze.
2. Bangakanani abathengi bakho? Ingaba liyakhula inani labathengi bale mveliso, limile okanye liyancipha?
3. Dwelisa kuluhlu yonker imiba onokucinga ngayo nenokuphumeleisa ishishini lakho (indawo yokushishini elungele oko, ixabiso eliphantsi, uymgangatho ophakamileyo, abasebenzi abasemgangathweni, njalo-njalo).
4. Ingaba injani le meko ephepheni, xa udwelisa amandla nokuphelelwa ngamandla kwakho ngokuthelekisa namashishi okhuphisana nawo, nokuba ngawaphi na amathuba avuleleke kwishishini lakho nokuba yintoni na enokubeka emngciphekweni ishishini lakho. Oku ke kubizwa ngokuba luhlalutho lweSWOT.
5. Dwelisa zonke izinto ezinokukunceda ekukhuphisaneni namanye amashishini.
6. Dwelisa amathuba anokuwabenzela amashishini okhuphisana nawo kuwe.
7. Dwelisa iindlela zokusebenzisa amathuba akho ngendlela eza kulisebenzela ishishini lakho.
8. Dwelisa nendlela oza kujongana nayo nemiqobo endleleni yeshishini lakho.
9. Khawubale nje ngokuphandle ingeniso yakho, ze uyithelekise neendleko osele uzibalile.
10. Dwelisa izidingo oya kuba nazo ngokuhamba kwamaxesha:
* Zeziphi izibhengezo oya kuzidinga ngokuhamba kwamxesha?
* Yeyiphi imveliso oya kuyidinga ngokuhamba wkwamaxesha?
* Loluphi uncedo lwezimali oya kuludinga ngokuhamba kwamaxesha?
* Loluphi ulawulo lwenkxaso oya kuludinga ngokuhamba kwamaxesha?



Ukuba ishishini elo likhangeleka lisekwinqanaba elinye nelingaphambili kolo phando, yenza olunye uphando olukumgangatho ophezulu kunalowo ukuwo.

4.Ulikhethe ngantoni eli shishini?

Thabatha ixesha ucinga kakuhle ngento oyifunayo kwishishini lakho. Umzekelo:


* Ingaba kukuzityebisa nje?
* Ingaba ngumbono obusoloko ucinga ngawo ixesha elide?
* Ingaba uza liza kuthandwa okanye lifumane isidima?
* Ingaba liulikamva losapho lwakho?
* Ingaba kukukhululeka kokuba ngumqeshi wakho ze wenze nezigqibo zakho?
* Ingaba unombono nje olungileyo nophilileyo futhi uyakwazi ukuwenza usebenze?


Undoqo kukwenza uluhlu lwazo zonke izizathu, uninzi lwazo olungekho kolu luhlu. Beka ezona zizathu zibalulekileyo ngaphezulu kuluhlu lwakho. Buyela kwezi zizathu nanini na xa uthabatha isigqibo - ukuqinisekisa ukuba isizathu ngasinye kuzo siya kuba negalelo ekukunikeni oko ukufunayo. Oku kuya kukhokela izigqibo zakho.

Kukwabalulekile ukuba uzazi ezi zizathu, njengoko zisenokuba yeyona nto ibalulekileyo ekuqinisekiseni ibhanki okanye inkampani ebonelela ngoncedo lwezimali ukuba ityale imali kulo mbono wakho. Ukuba uyakwazi oku, unokucenga kakuhle futhi wenze loo nkampani ikuthembe wean nombono wakho.

Kukwafuneka ukhangele ukuba kukho mfuno ithile na yokwenza izibhengezo ngemveliso okanye inkonzo yakho - ingaba bakho na abantu abafuna ukuthenga le mveliso? Futhi ingaba lo mbono uphile kangangokuba ukhule ube lishishini elinenzuzo? Ikakhulu amashishini ashishini ngokubhengeza athanda ukuthetha athi ishishini "linemilenze", nto leyo ethetha ukuba ingaba ishishini elo "linawo na amandla okukhula nokuphuhla ukuze kukhuliswe amathuba ahlukeneyo eli shishini?"

Phendula lemibuzo ingundoqo kuqala. Emva koku, ungaqalisa ngamanyathelo okudala isicwangciso soshishino noxwebhu lwengeniso. Uxwebhu lwengeniso lujonga imali ekufuneka uyichithile ukuzuza ukusekwa kweli shishini ze iyenze ilungelelane namathuba engeniso yskho. Oku kukwanokubizwa njengokukhangelwa kwengeniso nokuba kufuneka uchithe imali engakanani na ukuze ube nokufumana loo ngeniso.


CONTENTS | < Previous Section | Next Section >


CONTENTS: Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa

* Ukuqalisa
* Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?
* Ukwenza Isicwangciso Soshishino Nokulungela Inkqubo Yokugaya Izimali






Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



The content on this page was last updated on 21 November 2004



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.Guides.I.93212.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Yintoni le Nkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono?
Le nkqubo yokuxhobisa ngezakhono yinkqubo yoqeqesho ehlanganisa izifundo zekholeji okanye zeziko loqeqesho kunye nokwenza umsebenzi lowo uwuqeqeshelwayo kwinkampani ethile. Eyona njongo ke apha kukufundisa uluntu ngayo yonke imiba yaloo msebenzi ngokuthi benze onke amacandelo awo phantsi kweliso elibukhali lomntu onamava noqeqeshiweyo. Ukuze babe baqeqeshekile bona ngokwabo, aba bafundi kuya kufuneka bavavanywe ngokwemigangatho yaloo msebenzi ekwakuvunyelwene ngayo kwantlandlolo ngawo onke amacandelo olo shishino.
Iinkqubo zokuxhobisa uluntu ngezakhono zomsebenzi zisekelwe kwizivumelwano ezibophelela ngokomthetho phakathi komqeshi, umfundi kwakunye nomqeqeshi. Esi sivumelwano ke sijolise ekuqinisekiseni ukudizwa kwemisebenzi noxanduva lomqeshi, umfundi nomqeqeshi. Le nkqubo ke iyilelwe ukuqinisekisa umgangatho wolu qeqesho kwanokukhusela iimfuno zomqeshi, ezomfundi nezomqeqeshi.
Abaqeshi banakho ukunikezela ngala mathuba okuxhobisa ngezakhono kubasebenzi babo okanye bangagaya abantu abangaphangeliyo ukuze babaqeqeshe. Abasebenzi abasele bephangela abazuzayo kule nkqubo yophuhliso lwezakhono babizwa ngokuba ngabafundi baka- 18 . Abantu abangaphangeliyo abathi banikwe la mathuba bona babizwa njengabafundi baka-18 . Eli phetshana ke linikezela ingcaciso ngezi ntlobo zimbini zeenkqubozokuxhobisa uluntu ngezakhono zokusebenza.
Icandelo Elilandelayo
Yintoni le Nkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono?
Ziintoni Ezona Nzuzo zale Nkqubo Yokuxhobisa Uluntu Ngezakhono?
Zintoni Iindleko Nembuyekezo Enikezelwayo?
Ndingaqinisekisa Njani Ukuba Inkqubo Yophuhliso Lwezakhoni Isebenza Ngokwezicwangciso?
Indlela Yokufumana Iinkcukacha Ezithe Vetshe
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Guides.I.93212.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Zintoni Iindleko Nembuyekezo Enikezelwayo?
Ngokucacileyo zikho iindleko ezayanyaniswa nolu qeqesho. Ezi ndleko ziquka: iintlawulo zemfundo noqeqesho "lwangaphandle komsebenzi" kwakunye neendleko zangaphakathi zokunikezela ngeengcebiso nononophelo kubafundi, uvavanyo lwendlela abaqhuba ngayo abafundi aba, ndawonye neentlawulo ezinikwa aba bafundi.
Noxa kunjalo ke zikho iimadlala zokuncedisa ekuxhasweni ngezimali kwezi nkqubo zokuxhobisa ngezakhono. Ezi ntlawulo ziba ngeendlela ezimbini ezingundoqo.
Abaqeshi abayihlawulayo irhafu yezakhono bangafaka ibango lenkxaso-mali eziinkozo xa benikezela ngoqeqesho. Ezi nkxaso-mali zingasetyenziselwa ukukhupha iintlawulo zale nkqubo yoqeqesho. IiSETA ezi zisenakho kanti nokunikezela ngemali eyinkxaso yokuqhuba ezi nkqubo zophuhliso lwezakhono. Abaqeshi nabo kufuneka basebenzisane neSETA ezihlawulwa kuyo iirhafu zezakhono ezizinikezelayo ukuze bafumanise ukuba zikho na iinkxaso-mali zezi nkqubo. Izigqibo zokuba iinkqubo zophuhliso lwezakhono ezithile zixhaswe na ngezimali "zixhomekeke" kuloo SETA, ngoko ke khawubuze kwiSETA yakho onokuyifumana ngaphezu kweembuyekezo zerhafu ngokuthi kuyilwe futhi/okanye kuqinisekiswe ukusebenza kwesicwangciso senkqubo yophuhliso lwezakhono. Unakho nokufumana imbuyekezo engaphezu kwerhafu yezakhono oyikhuphileyo kwiSETA.
Izibonelelo Zerhafu
Zimbini iintlobo zembuyekezo yerhafu, eyokuqala iba sekuqaleni kwale nkqubo yophuhliso lwezakhono ze enye ibe sekuqoshelisweni ngempumelelo kwale nkqubo.
Ekuqaleni kwenkqubo yophuhliso lwezakhono:
Abafundi abasele bengabaqeshwa bakho kakade - 18 : Xa sele ungene kwisivumelwano sokuphuhlisa izakhono nomfundi ze wasibhalisa eso sivumelwanmo kwiSETA, ungaqalisa ukutsala ama-70% kumvuzo wonyaka ohlawulwa loo mfundi, ukuya kufikelela kwisixa esili-R17 500 kuloo nyaka wovavanyo.
Abafundi abangaphangeliyo - 18 : Xa sele ungene kwisivumelwano sokuphuhlisa izakhono nomfundi ze wasibhalisa eso sivumelwano kwiSETA, ungaqalisa ukutsala yonke imali esisibonelelo sale nkqubo ehlawulwa umfundi lowo ukuya kufikelela kuma-R25 000 ngaloo nyaka wovavanyo.
Ekupheleni kwale nkqubo yophuhliso lwezakhono ungaphinda ufake ibango kwakhona! Ibango lakho lingalikhulu ekhulwini kumvuzo ohlawulwa kumsebenzi ngamnye 181 okanye ke ikhulu ekhulwini lwesixa-mali esisibonelelo ehlawulwa umfundi "ongaphangeliyo" 182, sixa eso sinokufikelela kuma-R25 000 ngaloo nyaka wovavanyo.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngesi sibonelelo serhafu, nceda uqhagamshelane newebsite yeSARS, ukhangele izilungiso zika-2002 kwimithetho yeerhafu okanye ke uqhagamshelane neSETA yakho.
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
Yintoni le Nkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono?
Ziintoni Ezona Nzuzo zale Nkqubo Yokuxhobisa Uluntu Ngezakhono?
Zintoni Iindleko Nembuyekezo Enikezelwayo?
Ndingaqinisekisa Njani Ukuba Inkqubo Yophuhliso Lwezakhoni Isebenza Ngokwezicwangciso?
Indlela Yokufumana Iinkcukacha Ezithe Vetshe
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Guides.I.93212.4.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
Ndingaqinisekisa Njani Ukuba Inkqubo Yophuhliso Lwezakhoni Isebenza Ngokwezicwangciso?
La manyathelo angundoqo alandelayo kufuneka ethatyathiwe phambi kokuvula inkqubo yophuhliso lwezakhono:
Khetha Inkqubo yophuhliso lwezakhono
Kufuneka uqale ngokufikelela kwisigqibo sokuba zeziphi na ezi zakhono zidingekayo kwanokuba uqeqesho olufunekayo lungafumaneka na kuloo nkqubo yophuhliso lwezakhono uceba ukuyivusa. Uluhlu lweenkqubo zophuhliso lwezakhono esele zikho luyafumaneka kwiwebsite yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi. Uluhlu lweenkqubo zophuhliso lwezakhono luyafumaneka kuwo onke amaziko amaziko emicimbi yabasebenzi okanye ke angafumaneka kwiCandelo Elinikezela Inkonzo Yenkxaso Kwiinkqubo Zophuhliso Lwezakhono elikwiSebe Lemicimbi Yabasebenzi. Khumbula ke - ungakhetha nayiphi enye kwezi nkqubo zophuhliso lwezakhono nokuba ize okanye ibhaliswe yeyiphi na iSETA.
Faka isicelo senkxaso-mali yenkqubo yophuhliso lwezakhono
Ngaphezu kwama-60% eerhafu, enokufakelwa ibango lesicangciso senkqubo yopguhliso lwezakhono zempangelo kwakunye nengxelo yokuvuswa kwayo (ezi nkqubo zophuhliso lwezakhono yindlela entle yokunikezela ngoqeqesho) usenokufaka isicelo senkxaso-mali sokuphumeza le nkqubo yophuhliso lwezakhono xa sele ungene kwisivumelwano sokuphuhlisa izakhono.
Sekela abafundi abangaphangeliyo isibhambathiso sengqesho
Qinisekisa ke ukuba wenza isibhambathiso sengqesho esiza kumelana nexesha lale nkqubo yoqeqesho esihambelanayo nomgaqo wokuzinikela okhutshwe nguMphathiswa Wemicimbi Yabasebenzi. Uxwebhu lokuzinikela kule nkqubo yokuxhobisa ngezakhono iyafumaneka kwiwebsite, yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi kodwa ke ungayifumana ikopi kulo naliphi na iziko lemicmbi yabasebenzi okanye kwi-ofisi Yenkonzo Enikezela Ngenkxaso Kwiinkqubo Zokuxhobisa Ngezakhono.
Fumana iikopi zesivumelwano sale nkqubo yokuxhobisa ngezakhono
Isivumelwano sokungena kwinkqubo yokuxhobisa ngezakhono kufuneka ityikitywe ngumqeshi, umfundi kwanomqeqeshi. Fumana ke iikopi zobume besi sivumelwano sale nkqubo kwiiSETA, kwiziko lemicimbi yabasebenzi elikufutshane nawe okanye kwi-ofisi Yenkonzo Enikezela Ngenkxaso Kwinkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono.
Chonga umcebisi
Chonga umntu oza kuba ngumcebisi wabafundisi kwalapho kwinkampani leyo yakho. Lo mntu ke uya kunikezela umkhomba-ndlela kubafundi ze abancede bamelane nayiphi na ingxaki abathi bahlangane nayo kwisithuba sale nkqubo.
Khetha umqeqeshi
Thabatha isigqibo sokuba ngubani oza kunikezela ngecandelo lezifundo zencwadi kolu qeqesho. Qinisekisa ke ukuba umqeqeshi omkhethayo uyaziwa yaye uthenjiwe yiSETA. Ukuba udinga uncedo ekukhetheni lo mqeqeshi, qhagamshelana neSETA yakho.
Khetha umfundi
Apha ke ungakhetha umntu engumsebenzi wakho kakade - njengoko uchaza umthetho iSkills Development Act kwisahluko 18 - "umfundi osele engumsebenzi: ukuba umfundi lo ebengumsebenzi kwinkampani yalo" OKANYE KE
Ungakhetha umntu njengoko uchazile umthetho iSkills Development Act kwisahluko 18 : "umfundi obengaphangeli: ukuba umfundi ebengekho phantsi komqeshi lo njengomqeshi wakhe ngexesha lokutyikitywa kwesivumelwano sokungena kule nkqubo yophuhliso lwezakhono,umqeshi nomfundi kufuneka batyikitye isivumelwano sengqesho."
Kumfundi obekuphangelela kakade, uya kuqhubekeka nesivumelwano sesibhambathiso sengqesho ze utyikitye nje ke isivumelwano sokuphuhlisa izakhon zakhe. Kumfundi obengaphangeli, kuya kufuneka utyikitye isivumelwano sokuphuhlisa izakhon zakhe kwanesengqesho. Zikwahluka ke izibonelelo zenkxaso-mali nezerhafu njengoko kuthiwe thaca ngentla apha.
Ukuba uza kuqwalasela isicelo sonmfundi ongaphangeliyo, iziko lemicimbi yabasebenzi elikufutshane nawe lingakunceda ekuchongeni nasekugatyeni oyena mntu uyilungeleyo le nkqubo. Liyafumaneka ke iphetshana elilodwa elinikezela ngengcaciso ngenkonzo yeli Sebe yokuchonga nokugaya neendlela elinokuncedisa ngayo ekugayeni abantu abangaphangeliyo ukuze kuphuhliswe izakhono zabo.
Abaqeshi abanikezela ngoqeqesho kwakunye namava engqesho ngokuthi baqalise ngale nkqubo yokuphuhlisa izakhono kubantu abagaphangeliyo abanyanzelekanga ukuba banike abafundi ababaqeqeshe ngempumelelo ingqesho esisigxina emva kwale nkqubo yoqeqesho. Likho ke kodwa ithemba lokuba abaqeshi aba baya kuba nakho noko ukugaya abanye baba bafundi babaqeqeshileyo, kodwa ke nokuba abakwazanga, abafundi abo bona sele beqoshelise izifundo noqeqesho yaye banamava okusebenza.
Tyikitya isivumelwano sokungena kwinkqubo yophuhliso lwezakhono
Zimbini izibhambathiso ekuya kufuneka uziqondile:
Isivumelwano senkqubo yophuhliso lwezakhono
Isivumelwano sengqesho a Isivumelwano sokungena kwinkqubo yophuhliso lwezakhono sisibhambathiso esisemthethweni esityikitywa ngumqeshi, umfundi okanye abazali nabantu abajongene nomfundi lowo ukuba uselula kakhulu kwakunye nomqeqeshi.
Isivumelwano sokungena kwinkqubo yophuhliso lwezakhono sichaza:
Iinjongo zenkqubo leyo yoqeqesho, umzekelo, isiqinisekiso sezifundo aya kusifumana kwakunye nezakhono aya kuba nazo umfundi lowo emva kokuba eqoshelise ngempumelelo loo nkqubo yoqeqesho.
b Kuya kufuneka ke utyikitye nesivumelwano sengqesho ukuba uthabatha umfundi obengaphangeli ngaphambili 182.
Isivumelwano esisebenza njengesikhokelo sesivumelwano sale nkqubo yophuhliso lwezakhono ndawonye nezinyer iinkcukacha ngokungena nokutyikitya izibhambathiso ziyafumaneka kwiSETA, kwi-ofisi yemicimbi yabasebenzi okanye kwicandelo Elinikezela Ngenkonzo Yenkxaso Kwiinkqubo Zophuhliso Lwezakhono.
Qalisa ngale nkqubo yokuxhobisa ngezakhono
Xa la malungiselelo angentla apha sele eqoshelisiwe, lungaqala ke uqeqesho.
Amaqumrhu Ajongene Nokuqeshwa Nophuhliso Lwezakhono iSebe Lemicimbi Yabasebenzi liya kungena kwinkqubo yokuvavanyela la maqumrhu eli phulo kwisithuba seminyaka emithathu, nkqubo leyo iya kuqala ekupheleni konyaka u-2003. Le nkqubo yokuvavanyela i-ESDA ijolise ekuncediseni ekufakweni kwabafundi kule nkqubo yophuhliso lwezakhono kwicandelo lamashishini asakhasayo, akhulayo nalawo sele ephakamile noko.
Ii-ESDA ezi ziya kusekwa yaye ziya kusebenza njengomqeshi waba bafundi. Ezi ESDAs ke ziya kwenza yonke imisebenzi yomqeshi, kodwa ke aziwanikezeli amava engqesho kolu qeqesho. I-ESDA ke yona ijongana nokufaka abafundi kwizithuba zemisebenzi kwabo baqeshi/kubaqeshi engqeshweni kwakunye kwanakubaqeqeshi ababhalisiweyo.
Inkqubo yokuvavanya eli phulo lijoliswe ekunikeni amathuba ophuhliso lwezakhono abantu abasebatsha (abangaphantsi kwama-35 eminyaka ubudala).
I-ESDA ke yenza uthotho lwemisebenzi esoloko iluxanduva lomqeshi. Le misebenzi ke iquka:
Ukusebenzisana ngqo namaqumrhu aseburhulumenteni
Ukungena kwizibhambathiso zokuqesha nokuqeqesha zexesha elide
Ukujongana noxanduva lokuthotyelwa kwemitheho efana nowerhafu, imiba yokuhlawula imivuzo kwakunye neminye nje imicimbi echaphazela iimfuno zolawulo lwaseburhulumenteni
Ukuchongwa kwabafundi abakumgangatho ophakamileyo
Ukwenza amalungiselelo kwanokuba liliso kuqeqesho lwasemsebenzini nolwangaphandle komsebenzi
Ukuqinisekisa uqeqesho lwasemsebenzini ngokuhamba-hamba kubaqeshi abahlukeneyo
Ukunikezela iingcebiso kwanokusombulula iingxaki zabasebenzi nezabafundi.
Ngokombono womqeshi, ukuba nakho ukuthabatha inxaxheba kule nkqubo yoqeqesho ngaphandle koxanduva lwemicimbi yolawulo esoloko isayanyaniswa nezi nkqubo zoqeqesho yeyona nto ibabika umdla abaqeshi.
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
Yintoni le Nkqubo Yokuxhobisa Ngezakhono?
Ziintoni Ezona Nzuzo zale Nkqubo Yokuxhobisa Uluntu Ngezakhono?
Zintoni Iindleko Nembuyekezo Enikezelwayo?
Ndingaqinisekisa Njani Ukuba Inkqubo Yophuhliso Lwezakhoni Isebenza Ngokwezicwangciso?
Indlela Yokufumana Iinkcukacha Ezithe Vetshe
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Guides.M.92944.92944.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > M &gt Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino

Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino




Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)




UCWANGCISO LOSHISHINO

Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngekamva leshishini lakho.

Ukuba akujongi ngaphambili, kunokubakho iziganeko eziza kuwe onokungakwazi ukumelana nazo. Xa oku kusenzeka, ingxaki uphela uyithatha ngenye indlela engayilungelanga endaweni yokujongana nayo ngendlela epholileyo nelungele ingxaki efana naleyo. Iingxaki ezininzi zoshishino zingasonjululwa ukuba unokunciphisa ukuza kweengxaki ube ungazilindelanga.

Ukujongana nengxaki sele ikho ungayilindelanga endaweni yokuba nesicwangciso esiphangaleleyo kwangexesha kungakhokelela kwizigqibo ezingalilungelanga ishishini nezinokulibulala ishishini lakho kwisithuba esisezayo. Kuyo nayiphi na imeko yoshishino ungathanda ukuba kwimeko apho unokuwasebenzisa amathuba avelayo, ungabi semva uzamana nokusombulula iingxaki ezadlulayo ongazange umelane nazo ngela xesha zazisavela nezazinokuthintelwa ngokuthi ucwangcisele ishishini lakho ngendlela eyiyo.

IMIBUZO EBUZWA RHOQO

Ingaba kufuneka zenziwe emva kwexesha elingakanani izicwangciso zoshishino?

Ngokubanzi, ucvwangciso loshishino yinto eqhubekekayo. Le nkqubo kufuneka yenziwe phambi kokuqala kwenyanga nganye.

Ingaba ishishini ngalinye lizenza njani izicwangciso?

Bhala phsntsi ukuba ufuna iintengiso zakho zime phj na ngenyanga kunye nezinye iinjongo odinga ukuzizuza ukuze uphucule ishishini lakho.

Xa oku sele kudwelisiwe, futhi nenyanga iphelile, ungathelekisa ukuba uzizuzile na ezi ntengiso nezinye iinjongo ekupheleni kwenyanga nganye.

Kungenzeka njsni ukuba ndikhokele kuhlobo lweshishini lam, nokuba sele ndilishishini elisakhasayo?

Nokuba sele ulishishini elincinci kangakanani na, kungumbono omhle ukuhlola iintshukumo zakho zonyaka kwicandelo loshishino okulo, ze ujonge nokuba linempumelelo kangakanani na ishishini lakho unyaka nonyaka, leliphi icebo elisebenzileyo nokuba kufuneka kutshintshe ntoni na.

Ungalwenza olu hlolo namanye amalungu abasebenzi okanye umcebisi oyingcali kwicandelo leshishini lakho. Ukufumana ulwazi olubanzi ukusuka ekuqaleni kokusebenza kweshishini lakho kululutho futhi kunceda ekukunikeni iingcinga ngekamva leshishini lakho ebezingenakuza xa ubuqhuba nje ishishini lakho njengesiqhelo. Uhlolo ekupheleni konyaka ngamnye ngumsebenzi onzima kodwa kumaxesha amaninzi luza amathuba. Oku kuyinyaniso kakhulu ukuba unqwenela ukulikhulisa ishishini lakho, okanye ulinwenwisele nakumazwe angaphandle.

IMIBA EBALULEKILEYO KUCWANGCISO LOSHISHINO

Ingqesho

Umzekelo: "Yintoni iminqweno yakho ngokwabasebenzi?"

Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngabasebenzi obadingayo - kwenzeka ntoni ukuba abona basebenzi bakho babalulekileyo bathi bahlaselwe kukugula okanye bakushiye, ingaba ishishini lakho lingakwazi ukuqhubekeka lisebenza xa kungekabikho mntu wokungena endaweni yalowo ungekhoyo kwisikhundla esibalulekileyo? Kwakhona, kungakuthabatha ixesha elingakanani ukufumana umntu onezakhono ezifanele eso sithuba - oku kuba njalo ingakumbi xa izithuba ezo zifuna abasebenzi abaziincutshe kwimisebenzi yabo.

Kukwafuneka wazi apho unokumelana neendleko zokuqesha abanye abasebenzi nokuba ungakwazi ukubahlawula malini na.

Imalana Yokukugcina Usebenza

Imali yokusebenza ziimali ezikhoyo kwishishini lakho ukumelana neendleko zemihla ngemihla ngelixa kusetyenzwa njengesiqhelo, ingakumbi ukuba uhlawulwa emva kokuba umsebenzi uqoshelisiwe kunokuhlawulwa ngenyanga nganye. Kumanye amashishini, ingakumbi kumashishini asakhasayo, kubalulekile ukuxoxa nabathengi bakho ukuba bazahlule iintlawulo (umzekelo, uhlawulwe ishumi leepesenti ekuqaleni, amashumi amathathu eepesenti wakugqiba isiqendu sokuqala selo phulo ze intsalela uyifumane xa iphulo uliqpshelise lonke). Oku kukunceda ekubeni nemalana yokuqhuba uhlawule neendleko zomsebenzi ekufuneka uwenzile.

Iintengiso

Kufuneka wazi xa iintengiso zihamba kancinci kwishishini lakho. Kuba kaloku kumanye amashishini, oku kunokuba ngeenyanga zasebusika, kumanye ixesha lasebusika linokuba lelona loshishino. Ukuqinisekisa ukuba uyahlala kushishino - futhi uchume - minyaka le, kuya kufuneka wazi iindlela eziqhuba ngayo iintengiso zakho phakathi enyakeni, ukuze ube nokuwalindela uxhobile nawaphi na amaxesha xa isehla imali engenayo kunaleyo yesiqhelo isuka kwiintengiso (ukuhla nokwenyuka kweentengiso). Ukuba oku akwenziwanga ngendlela efanelekileyo, ishishini aliyi kuba nakho ukuhlawula amatyala alo futhi liya kuba semngciphekweni. Ukuba uzicwangcisa ngendlela eyiyo iintengiso zakho, ukuhla nokwenyuka kwazo, uya kuba nayo imali eya kukunceda kwiinyanga ezinzima.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Guides.U.85541.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa &gt Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?
Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?
Umbono otsho kuqala kwakunye nesibindi! Ayizizo na iimfuno ezifanelekileyo ezi?
Abantu abaninzi benza impazamo yokuba ezi zezona mfuno zokuqhuba ishishini elinempumelelo .
I-RED Door ilapha ukunceda ngokugqibeleleyo, kodwa ke nawe kufuneka wazi kangangoko ngeshishini onomnqweno wokuliqhuba ukuncedana neRED Door ukuba idlale indima yayo kakuhle. Bhala phantsi amanqaku abalulekileyo owafumene kuphando lwakho ngokohlobo loxwebhu ze uwabake njengeyona miba ibalulekileyo ngeshisihini lakho. Okona usenza uphando, ngezibonelelo onazo, kokona iza kuya ucaca umbono wakho, futhi kokona kunceda ngcono. Nalu uluhlu lwemibuzo enzima omele ukuyiphendula ukuze uqinisekise ukuba uya kumelana neemfuno zeshishini.
Loluphi uhlobo lweshishini ongathanda ukungena kulo?
Ingaba unazo izakhono ezidingekayo kumntu oqhuba eli shishini?
Ingaba ulunge kangakanani umbono wakho woshishino?
Kutheni ukhethe eli shishini nje?
Umsebenzi wokuqala: Khawufumanise ukuba unayo yokuziphatha yomntu oqhuba ishishini.
Loluphi uhlobo loshishino ongathanda ukungena kulo?
Cinga ngokwaziyo ngawe neempawu zakho njengomntu (jonga umsetyenzana ongaphambili). Ngoku ke khawujonge olu luhlu lwemibono yokuqala amashishini. Mhlawumbi akho lawo mashishini uwalungelelanisa nawe.
Kwakhona, ungaya kumcebisi weRED Door okanye umntu omthembayo onokukuncedisa nize neembono neengcinga ngamandla akho nezinto onokutrhanda ukuzenza njengeshishini lakho ntsuku zonke.
Kukho intaphane yeengcinga ezinkulu xa usenza lesi sigqibo, ngoko ke kwakhona, kubalulekile ukuba uthethe ngentembeko nawe okanye nabantu abakungqongileyo.
Ingaba unazo izakho ezidingwa leli shishini?
Esinye sezona zizathu ezenza ukuba amashishini amaninzi amancinci atshone kukungabikho kwezakhono ezizizo zokulawula. Ulawulo olululo kukusebenzisa ezi ngcinga naloo mandla ukwenza izigqibo ezizizo, imingcipheko ebalwe kakuhle nokukqhubekeka usenza ukuba ishishini eli libe ngcono.
Ukungabikho kwezakhono kuqhele ukuba kumacandelo ezibhengezo, ezezimali, ezentengso, neemveliso okanye nolwazi ngeshishini okulo. Onke la macandelo ABALULEKE KAKHULU ekuphumeleleni kweshihshini lakho.
Ukuba akunazo izakhono ezlilungeleyo eli shishini, ungazifumana phi?
Khawuxoxe la mathuba noMphathi ukuba akunazo zonke iimpendulo apha. Uya kukunceda ukuvavanya izakhono zakho.
Uqeqesho lokukwazi ukusebenzisa ikhompyutha
Uqeqesho Lokugcina Iincwadi zeshishini elo
Izakhono zoshishino
QWALASELA: Iintlawulo ezincinci ziya kufuneka ukuze ufumane olu qeqesho njerngoko luya kunikezelwa kwiNkampani Enikezela Ngeenkonzo.
Mhlawumbi ulunge kangakanani umbono wakho woshishino?
Ukungena kushishino uwedcwa kuthetha ukuzifaka emngciphekweni.
Ungazifumana ukwimwko apho uphulukana nempahla yakho yonke (nkqu nendu yakho) ukuba ishishini lakho aliphumeleli. Ngoko ke uhlobo lwesihshini olukhethayo lubaluleke kakhulu. Imele ukuba ngumbono onguwo nophilileyo. Ingabi yinto othanda nje odinga okanye ofuna ukuyenza Imele ukukusebenzela kakuhle nawe ngokwezimali.
Ukwenza uphando (uphando liokukhangela amathuba elo shishini) akuthethi ukuba uya kuphumelela ukuba uphando luthi iishishini elo linamathuba amahle. Olu phando lukunceda ukuba uqonde indlela oza kushishina ngayo noza kushishinela kuyto ngcono ukuze wazi ukuba ujongisise kweliphi na icala.
Ukukunceda uphrndule lo mbuzo, nanga amacebiso:
Musa ukuzibandakanya kakhulu nangendlela ekuvalayo ukuba ubone amanye amathuba nombono weakho woshishino.
Yenza uphando ukuqinisekisa ukuba imveliso okanye inkonzo yakho ifunwa futhi idingwa ngokwaneleyo.
Musa ukungaziboneli ntweni iimfuno zakho zezimali xa uqala ishishini lakho. Kusoloko kukho iindleko eziphume ecaleni ongenakuzicingerla ekuqalekeni.
Qwalasela amanye amashishini okhuphisana nawo phambi kokuba uqale ishishini lakho.
Qinisekisa ukuba imveliso yakho ikwinqanaba lokukhuphisana neemveliso zamanye amashishini: ingaba kukho nto iyodwa okanye yahlukileyo ngayo?
Yazi imithetho echaphazela uhlobo lweshishini lakho.
Yiza noluhlu olusisiekelo ukuqinisekisa ukuba uwucingile lo mbono wakho
Liyintoni ishishini lakho? Lichaze.
Bangakanani abathengi bakho? Ingaba liyakhula inani labathengi bale mveliso, limile okanye liyancipha?
Dwelisa kuluhlu yonker imiba onokucinga ngayo nenokuphumeleisa ishishini lakho (indawo yokushishini elungele oko, ixabiso eliphantsi, uymgangatho ophakamileyo, abasebenzi abasemgangathweni, njalo-njalo).
Ingaba injani le meko ephepheni, xa udwelisa amandla nokuphelelwa ngamandla kwakho ngokuthelekisa namashishi okhuphisana nawo, nokuba ngawaphi na amathuba avuleleke kwishishini lakho nokuba yintoni na enokubeka emngciphekweni ishishini lakho. Oku ke kubizwa ngokuba luhlalutho lweSWOT.
Dwelisa zonke izinto ezinokukunceda ekukhuphisaneni namanye amashishini.
Dwelisa iindlela zokusebenzisa amathuba akho ngendlela eza kulisebenzela ishishini lakho.
Dwelisa nendlela oza kujongana nayo nemiqobo endleleni yeshishini lakho.
Khawubale nje ngokuphandle ingeniso yakho, ze uyithelekise neendleko osele uzibalile.
Dwelisa izidingo oya kuba nazo ngokuhamba kwamaxesha:
Zeziphi izibhengezo oya kuzidinga ngokuhamba kwamxesha?
Yeyiphi imveliso oya kuyidinga ngokuhamba wkwamaxesha?
Loluphi uncedo lwezimali oya kuludinga ngokuhamba kwamaxesha?
Loluphi ulawulo lwenkxaso oya kuludinga ngokuhamba kwamaxesha?
Ukuba ishishini elo likhangeleka lisekwinqanaba elinye nelingaphambili kolo phando, yenza olunye uphando olukumgangatho ophezulu kunalowo ukuwo.
Thabatha ixesha ucinga kakuhle ngento oyifunayo kwishishini lakho. Umzekelo:
Ingaba ngumbono obusoloko ucinga ngawo ixesha elide?
Ingaba uza liza kuthandwa okanye lifumane isidima?
Ingaba kukukhululeka kokuba ngumqeshi wakho ze wenze nezigqibo zakho?
Ingaba unombono nje olungileyo nophilileyo futhi uyakwazi ukuwenza usebenze?
Undoqo kukwenza uluhlu lwazo zonke izizathu, uninzi lwazo olungekho kolu luhlu. Beka ezona zizathu zibalulekileyo ngaphezulu kuluhlu lwakho. Buyela kwezi zizathu nanini na xa uthabatha isigqibo - ukuqinisekisa ukuba isizathu ngasinye kuzo siya kuba negalelo ekukunikeni oko ukufunayo. Oku kuya kukhokela izigqibo zakho.
Kukwabalulekile ukuba uzazi ezi zizathu, njengoko zisenokuba yeyona nto ibalulekileyo ekuqinisekiseni ibhanki okanye inkampani ebonelela ngoncedo lwezimali ukuba ityale imali kulo mbono wakho. Ukuba uyakwazi oku, unokucenga kakuhle futhi wenze loo nkampani ikuthembe wean nombono wakho.
Kukwafuneka ukhangele ukuba kukho mfuno ithile na yokwenza izibhengezo ngemveliso okanye inkonzo yakho - ingaba bakho na abantu abafuna ukuthenga le mveliso? Futhi ingaba lo mbono uphile kangangokuba ukhule ube lishishini elinenzuzo? Ikakhulu amashishini ashishini ngokubhengeza athanda ukuthetha athi ishishini "linemilenze", nto leyo ethetha ukuba ingaba ishishini elo "linawo na amandla okukhula nokuphuhla ukuze kukhuliswe amathuba ahlukeneyo eli shishini?"
Phendula lemibuzo ingundoqo kuqala. Emva koku, ungaqalisa ngamanyathelo okudala isicwangciso soshishino noxwebhu lwengeniso. Uxwebhu lwengeniso lujonga imali ekufuneka uyichithile ukuzuza ukusekwa kweli shishini ze iyenze ilungelelane namathuba engeniso yskho. Oku kukwanokubizwa njengokukhangelwa kwengeniso nokuba kufuneka uchithe imali engakanani na ukuze ube nokufumana loo ngeniso.
CONTENTS: Ukuqalisa ishishini elincinci : Ukuqalisa
Ukuqalisa
Ingaba unawo amandla okumelana neemfuno zeshishini?
Ukwenza Isicwangciso Soshishino Nokulungela Inkqubo Yokugaya Izimali
<fn>GOV-ZA.How_to_apply.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imisebenzi > Indlela Yokufaka Isicelo

INDLELA YOKUFAKA ISICELO SENGQESHO






IMISEBENZI

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKUFAKA ISICELO

IMIGAQO-NKQUBO

IMIVUZO




INDLELA YOKWAZI NGEZITHUBA ZEMISEBENZI YASEBURHULUMENTENI
Azipapashwa zonke ngaphandle izithuba zemisebenzi karhulumente kumajelo osasazo. Ezinye izithuba zipapashwa ngaphakathi kurhulumente kuphela.

Izithuba zemisebenzi karhulumente wesizwe nowephondo ezipapashwe ngaphakathi zifumaneka kwi-Public Service Vacancy Circular. ISixeko saseKapa sipapasha izithuba zemisebenzi yaso kwikhompyutha.

Izithuba eziphezulu, oko ke kukuthi, ezi zikwinkonzo yabalawuli abakhulu, kufuneka zipapashwe kwisizwe siphela, ngokwemimiselo elawula iinkonzo zoluntu. Ungakufumana okunye ngezi zithuba ziphezulu ngokuthi ufunde ngokwemimiselo incwadana ecacisa ngazo.

INDLELA YOKUFAKA ISICELO SESITHUBA SOMSEBENZI KARHULUMENTE

Inyathelo lokuqala xa ufaka isicelo sesithuba somsebenzi karhulumente kukugcwalisa iphetshana lesicelo sesithuba somsebenzi karhulumente, ebizwa ngokuba yi-Z83. Ungalitsala kwikhompyutha eli phetshana lesicelo, okanye ulifumane nakweyiphi na iofisi karhulumente.

Iphetshana lesicelo sesithuba somsebenzi waseburhulumenteni kufuneka ligcwaliswe kuyo yonke imisebenzi karhulumente, kumgangatho karhulumente wesizwe nowephondo. Izicelo zezithuba zemisebenzi ziye zingamkelwa ngaphandle kwephetshana u-Z83 eligcwaliswe ngokupheleleyo. IPalamente yeSizwe, IPalamente yePhondo leNtshona Koloni kwanoomaspala (urhulumente wedolophu) abalisebenzisi eli phetshana lesicelo somsebenzi.

Ukuze ukwazi ukuligcwalisa kakuhle eli phetshana lesicelo, kuya kufuneka ube nephepha elipapasha eso sithuba somsebenzi phambi kwakho ukuze ube neenkcukacha ezizizo, ezifana nenombolo yeso sithuba, isihloko sesithuba eso, kwanesebe elisipapashileyo, ukuze zigcwaliswe ku-"Part A" weli phetshana lesicelo.

Emva kokuba uligcwalisile iphetshana lesicelo eli, kufuneka ufake neCV yakho. Usenokucelwa ukuba ufake neekopi zeempepha ezingqina nayiphi na imfundo imfundo onayo okanye izidanga othe kwiCV yakho okanye kwelo phetshana unazo. Faka isicelo sesithuba somsebenzi eso (kwiphetshana u-Z83,iCV kwaneekopi ezingqina imfundo yakho) kwindawo exelwe kuloo mpapasho weso sithuba phambi komhla wokuvalwa.

Musa ukuthumela ezinye iinkcukacha okanye iimpepha emva kosuku lokuvalwa njengoko zingayi kunikwa ngqwalasela. Izithuba ziqhele ukupapashwa malunga nenyanga phambi kokuba zivalwe.

YINTONI ONOKUYILINDELA EMVA KOKUFAKA ISICELO SESITHUBA SOMSEBENZI WASEBURHULUMENTENI

Emva kosuku lokuvalwa, zonke izicelo ziya kuqwalaselwa ze abafaki-zicelo abathile bachongelwe (bafakwe kuluhlu olufutshane) udliwano-ndlebe. Abo bachongelwe udliwano-ndlebe baya kutsalelwa iminxeba ukufikelela kwisivumelwano ngomhla wolo dliwano-ndlebe.

Ikomiti okanye igqiza labachongi lilo eliqhuba olu dliwano-ndlebe. Ngokwemimiselo yeenkonzo zoluntu, ikomiti leyo kufuneka ubuncinci ibe nabaqeshwa bakarhulumente abathathu, abakumgangatho womsebenzi olinganayo okanye ongaphezu kwalowo weso sithuba sipapashiweyo. Ikomiti yabachongi iya kuthi emva kokuba lugqitywe lonke udliwano-ndlebe ize nesiphakamiso sokuba kuthathwe bani kwabo bebefake izicelo zeso sithuba.

Ikomiti yabachongi kufuneka izigcine izizathu zesiphakamiso sayo. Esi siphakamiso sinokuphunyezwa okanye sikhatywe ngumntu onoxanduva namagunya amakhulu okuqesha, ekuthi ke kwisebe lephondo ibe yi-MEC yelo sebe. Kufuneka kunikezelwe izizathu apho isiphakamiso sikhatyiweyo.
Yonke ingqesho enezivumelwano zokusebenza ixesha elingaphezu konyaka imelwe kukuba nexesha lokuvavanywa apho emsebenzini.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uOktobha 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.IDP_Xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISICWANGCISO SEMINYAKA
EMIHLANU
Uya kubo bonke abemi baseKapa
Rhoqo kwisithuba seminyaka emihlanu, ibhunga ngalinye lomasipala kuyimfuneko ukuba liqulunqe isicwangciso sophuhliso seminyaka emihlanu nesimisela iinjongo zalo eziphambili yaye lazise nangohlahlo-lwabiwo-mali lwalo.
ISixeko saseKapa, kwisithuba seenyanga ezisixhenxe ezidlulileyo, besizibandakanye kwinkqubo yocwangciso nothetha-thetwano noluntu ngenjongo yokuphuhlisa esi sicwangciso - esaziwa ngokomthetho njengeSicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso. Siqhubekela phambili nolu thetha-thethwano noluntu.
ISicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso ngamanye amaxesha siba mbaxa kangangokuba asibinantsingiselo ivakalayo. Nangona kunjalo, kwesi sihlandlo, sineenjongo ezintathu eziphambili kunazo zonke ezinye:
ukunikezela ngeenkonzo ezisemgangathweni kubo bonke abantu, kuqukwa amanzi acocekileyo, ugutyulo, umbane nokuthuthwa kwenkunkuma;
ukwakha ulawulo olusebenzayo nolunobuchule bokunikezela ngezi nkonzo kunye nokulondoloza nokwandisa izixhobo zokusebenza zikamasipala; kunye nokubonelela ngendawo esingqongileyo elungele ukuba luhlume uqoqosho lwaseKapa.
Isithembiso sethu kuni sibandakanya ukwenza ezi zinto zintathu ngokufanelekileyo. Ukuziphumeza ezi zinto, kuza kuba yimfuneko ukuba siphakamise umgangatho womsebenzi wabalawuli ze umntu ngamnye abe noxanduva lokumela umsebenzi athembise ukuwenza.
Kananjalo kuza kuba yimfuneko ukuba sonyuse utyalo-mali kwizixhobo zokusebenza ngokubanzi kunye nokutyala imali ngokwaneleyo kwiinkonzo eziyimfuneko kwikamva leKapa.
Kwisithuba seshumi leminyaka elidlulileyo, kubekho ukuwa nganeno kotyalo-mali kwizixhobo ezitsha, njengoko iSixeko siya sakhula, kunye nokutshintshwa, nokulungiswa kunye nokulondolozwa kweempahla zethu ezikhoyo. Ukuba siqhubeka nale ndlela yokusebenza siza kugagana nengxaki emva kwenye. Izixhobo zethu zogutyulo lwamanzi amdaka, nezisele zisebenze ngaphezu kwamandla azo, ziza koyiswa; izixhobo zethu zokusasaza umbane ziza koyiswa; iiprojekthi zethu zezezindlu ziza kuhlala zinge-yonto ngaphandle kokuba luyilo kuphela; yaye iindlela zethu ziza kuba ngaphezu kokuba zezinogxalathelwano kuhanjwe ngokushixiza.
Utyalo-mali kwiinkonzo nakwimisebenzi yolungiso nolondolozo ngumsebenzi ophambili nongxamisekileyo. Linkonzo ezilungileyo zoluntu zikwabalulekile ekutsaleni umdla wotyalo-mali esiludingayo ukuxhasa uhlumo lweSixeko.
Le misebenzi iphambili iyabonakaliswa kuhlahlo-lwabiwo-mali olupapashwe kwesi sigidimi. Unethuba lokuvakalisa izimvo zakho ngohlahlo-lwabiwo-mali nangesicwangciso seminyaka emihlanu kwiintlanganiso zoluntu nakuvakaliso-zimvo kwinqanaba lamabhungana.
Ndinethemba ukuba niza kwenza njalo.
Ezona nkalo kugxilwe kuzo kwisicwangciso seminyaka emi-5
Ukuhluma kwezoqoqosho nokudalwa kwamathuba engqesho zezona zinto zidingwa ngakumbi ngabantu baseKapa. ISixeko siza kwenza iinzame zokubonelela ngeyona ndawo isingqongileyo ilungileyo ukuze kuhlume uqoqosho.
Oku kuthetha ukwenza kube lula yaye kuxabise kancinane ukuqalisa ushishino ngokuququzelela intsebenziswano elula neyenziwa rhoqo phakathi kwamashishini neSixeko; ukuxhasa ubuhlakani obutsha namacandelo abucala, ngokukodwa kwezokhenketho; kunye nokuncedisa amashishini amancinane nasakhasayo. Eyona nkalo ibalulekileyo ekuphuculeni imeko yezoshishino iya kuba lutyalo-mali iSixeko esijolise kulo kwezothutho ngokukodwa izithuti zoluntu kunye nezixhobo zokusebenza zikamasipala.
intanethi kwinqila ngokubanzi, nengazi kusebenza ngonxibelelwano lweengcingo zomnxeba.
Iinkonzo zikamasipala
Luxanduva oluphambili lweSixeko ukunikezela ngeenkonzo eluntwini, kuqukwa amanzi, ugutyulo, ukulahlwa kwenkunkuma nombane. Umyinge omncinane kodwa okhulayo wabemi beSixeko abanayo indlela yokufikelela kwiinkonzo ezingundoqo.
Ngeli xesha iSixeko siphantse saphinda-phindeka ngobukhulu kwisithuba seminyaka engama-20 edlulileyo, ubonelelo ngezixhobo ezitsha akungqinelani nokukhula kwesixeko esi. Uninzi lwezixhobo zokusebenza ezindala zeSixeko zisadinga ukutshintshwa ngokungxamisekileyo.
Ugxininiso olumandla kulondolozo lwezixhobo ngumbandela ophambili.
Asinakho ukujongana nazo zonke iimfuno zezixhobo zokusebenza ngaxeshanye yaye iSixeko sicwangcisa ukwazisa iindlela ezohlukeneyo zokuphucula ukongiwa xa kusetyenziswa imithombo enqabileyo efana namanzi nombane.
Ulawulo olufanelekileyo
Enye yeenjongo eziphambili kwesi sithuba seminyaka emihlanu kukuphucula ukusebenza ngokufanelekileyo kulawulo lweSixeko. Oku kuthetha ukufumana abantu abafanelekileyo - ngokukodwa iinjineli nabalawul beeprojekthi - kwiindawo ezifanelekileyo ekuququzelelweni nasekuphuculweni kwenkcubeko yonikezelo ngeenkonzo nendlela yokuziphatha emsebenzini.
Kukwathetha ukuguqula indlela ezenziwa ngayo ezinye izinto. ISixeko sikhangela ezinye iindlela zokunikezela iinkonzo zikamasipala. Sikwazimisele ukuphucula ulawulo lweenkalo ezibalulekileyo zezemali ezifana nokulawulwa kwengeniso, imali esetyenziswayo, ulawulo nobungozi kwimpahla zikamasipala kunye nokuxhaswa kwabasweleyo.
Izithuthi zoluntu
Ukuphucula izithuthi zoluntu ngomnye wemisebenzi ephambili yeSixeko kwisicwangciso seminyaka emihlanu. Nangona kunjalo, eyona njongo kujoliswe kuyo inkulu: ukudala inkcubeko yezothutho eza kunceda iKapa kwixesha elizayo.
Ukuphucula nokuxhasa izithuthi zoluntu, iSixeko sizimisele ukuzibandakanya kutyalo-mali olumbaxa kwizixhobo zokusebenza zezothutho yaye isicwangciso seSixeko sikwinqanaba lokugqibela lokumiselwa.
Ukucutha ugxalathelwano lwezithuthi, kuz akunyanzelwa ukusetyenziswa kwemizila ephambili yezithuthi zoluntu ze kwenziwe neminye emitsha.
IiNdawo zeNtlalo yoLuntu eziHlanganisiweyo
ISixeko sijongene nemiceli-mngeni emininzi yezezindlu. Iintsapho ezimalunga nama-350 000 azinazo iindawo zokuhlala ezifanelekileyo yaye intsilelo yezindlu ikhulu rhoqo ngonyaka. Kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo iSixeko sizimisele ukongenza indlela yokufikelela kwiindawo zokuhlala ngokubonelela ngenkxaso-mali yezezindlu kuqalwa ngobonelelo ngeenkonzo ezaneleyo. Kuza kumiselwa inkqubo yokunikezela ngeenkonzo ezingundoqo kwiindawo zamatyotyombe.
Uphuhliso lwesicwangciso seendawo zentlalo yoluntu esiHlanganisiweyo asibandakanyi nje kuphela izindlu, kodwa nawo onke amaziko oluntu afana neendawo zamangcwaba, amaziko ezemidlalo namathala eencwadi.
Ulwaphulo-mtehtho lugrogrisa impilo yabemi beSixeko kunye nobuchule beSixeko bokutsala nokugcina utyalo-mali. ISixeko sizimisele ukwenza igalelo laso ekuthinteleni ulwaphulo-mthetho ngokuphucula indlela yokugcino-cwangco kwezothutho, ngokunyanzeliswa komthetho nomthetho jikelele.
Okubaluleke kakhulu kukuphuculwa kweenkonzo zocimo-mlilo.
Ezempilo nophuhliso lwentlalo
Imimandla emininzi kweli leKapa igutyungelwe ziingxaki zentlalo ezingapheliyo ezibangelwa kukusetyenziswa kakubi kweziyobisi nobugebenga ukuya kumaqondo aphezulu osuleleko yiNtsholongwane kaGawulayo noGawulayo, izifo ezosulela ngokwabelana ngesondo nesifo sePhepha.
ISixeko sisebenzisana namanye amacandelo karhulumente ekuphuculeni impilo nophuhliso lwentlalo.
ISixeko sinoxanduva lokulawula umgangatho womoya kunye nokulawula ungcoliseko, kuqukwa nenkathazo yengxolo.
Lulonke uHlahlo-lwabiwo-mali:
Oku konyuka kungaka kuza kuvumela iSixeko ukuba sibe nacho ukuchitha imali kumsebenzi wolungiso, ukutshintshwa nokulondolozwa kwezixhobo ezibalulekileyo zokusebenza kunye nokutyala imali kwizixhobo ezitsha.
Ngaphandle koku konyuka kungaka kwinkcitho-mali, imigangatho yeenkonzo eziphambili iphculwe - amanzi, ukucocwa kwamanzi amdaka, umbane neendlela - azinakho ukugcinwa zisebenza. Iminyaka emininzi yokunqongophala kokutyalwa kwemali kuthetha ukuba iKapa alinakho ukulibazisa ngakumbi kumsebenzi wokuphuculwa nokwandiswa kwezixhobo zalo.
Kungenxa yezi zizathu ukuba iSixeko sigqibe ekubeni sandise la maqondo enzala yemali-mboleko abonakaliswe ngasentla kunye nentlawulo yonikezelo ngeenkonzo. Iqondo lokonyuka kwamaqondo nawentlawuloyeenkonzo kunyaka-mali ka-2007/8 liza kuba ngumyinge we-15%.
Umrhumo wombane uza konyuka ngomyinge we-5,6%; ukuthuthwa kwenkunkuma nge-11% ze amanzi nogutyulo ngomyinge we-19%. Umrhumo wamanzi uza "kuguquguquka" ngoko ke ukuba abahlali bayawonga amanzi baza kuhlawula kancinane.
Uhlahlo-lwabiwo-mali oluSetyenziswayo lonyaka-mali ka-2007/8 - iNkcitho-mali
Olu hlahlo-lwabiwo-mali luquka neendleko zokusebenza kweSixeko
IiNkonzo zeQumrhu
Uphuhliso loLuntu
UPhuhliso lwezoQoqosho neNtlalo
UMmandla woPhuculo lweSixeko
IiNkonzo zeziMali
IiNkonzo zeMpilo
INtlalo yoLuntu eHlanganisiweyo
IiNkonzo eziluNcedo
UPhicotho lwaNgaphakathi
I-Ofisi yoMphathi weSixeko
IRhafu nezinye
UKhuselo noKhuseleko
ISikhokelo noCwangciso
Uhlahlo-lwabiwo -mali 2007/8
kwiindlela ezintsha kulwabiwo lwezixhobo zombane, ezifana nezikhululo ezaba umbane kulwakhiwo lwezindlu kulungiso nolondolozo lwemiqondiso yezothutho, iindlela, iindledlana ezisecaleni kwendlela, iibhulorho, imisele yamanzi esitshi, iipaka neendawo zamangcwaba kulungiso lweendawo ezivuza amanzi ufakelo lwamanzi nezindlu zangasese kwiindawo zamatyotyombe kuphuculo lwamaziko ogutyulo lwamanzi amdaka kumaziko neziza ezitsha zokulahla inkunkuma kulondolozo lwezixhobo zokuthuthwa kwenkunkuma nezithuthi zeenkonzo ezingxamisekileyo, ngokukodwa iinkonzo zokulwa nemililo
UHlahlo-lwabiwo-mali lweMali eyiNkunzi lonyaka ka-2007/8
Ezi pesenti ziquka iindleko zokusebenza zeSixeko
I-Ofisi yoMphathi weSixeko
UPhicotho lwaNgaphakathi
ISikhokelo noCwangciso
Uphuhliso loLuntu
UPhuhliso lwezoQoqosho neNtlalo
IiNkonzo zeziMali
INtlalo yoLuntu eHlanganisiweyo
IiNkonzo zeQumrhu
UKhuselo noKhuseleko
IiNkonzo zeMpilo
Nangona iSixeko sibona eli theko njengethuba, sikuthintele ukusebenzisa ngendlela engeyiyo imali yabarhafi okanye ingeniso ethatyathwa kwimirhumo yeenkonzo ngenjongo yokuhlawula ndleko zetumente yonyaka ka-2010. Zizonke iindleko zesteydiyam esitsha nesokhiwa e kummandla wase-Green Point ziza kufikelela kwi-R2,857 yeebhiliyoni zeerandi. Kwezi ndleko, iSixeko siza kuxhasa ngesixa esifikelela kuma-R400 ezigidi esithatyathwe kuhlahlo-lwabiwo-mali lwaso yaye sibekele bucala esinye isixa esifikelela kwi-R100 lezigidi kulungiselelwa iindleko ezingalindelekanga. Isixa esikhulu senkxaso-mali sithatyathwe kwi-ofisi kanondyebo wesizwe.
yezigidi sele kuqinisekisiwe yibhanka yabe-Investec.
Ukusindlekwa kwendebe yehlabathi yonyaka ka-2010 kuza kushiya igama elihle ukuba kuthe kwalawulwa ngendlela efanelkileyo. Le tumente iza kusebenza njengesiqalelo seSixeko (namanye amacandelo karhulumente namashishini aphantsi kolawulo lukarhulumente) sokutyala imali ngakumbi kwizithuthi zoluntu - yaye kuthekelelwa ukuba kuza kuchithwa malunga ne-R1,9 yebhiliyoni ngexesha elikhokelela kwitumente yonyaka ka-2010. Oku kuquka utyalo-mali olukhulu kwimisebenzi yemizila kaloliwe nezixhobo zemizila kaloliwe ezifana nezikhululo zoololiwe kunye nokuxhaswa kokusetyenziswa kwenkonzo yezothutho isithuba seeyure ezili-18 ngemini. Lo msebenzi iza kuba yimbali engenakulibaleka kubantu baseKapa.
Ngaphandle kokuba negalelo kulwakhiwo lwesitediyam, iSixeko siza kusebenzisa uhlahlo-lwabiwo-mali lwaso ukutyala imali kwimisitho nakwiindawo ezinxulumene netumente yonyaka ka-2010, ezifana neepaka zokuzonwabisa.
Iiprojekthi eziphambili zesicwangciso seminyaka emihlanu
IiNdlela
Ukuchitha imali kulwakhiwo lweendlela kuhlahlo-
lwabiwo-mali lwalo nyaka ngumsebenzi obalulekileyo yaye kukho intlaninge yeeprojekthi ezabelwe iminyaka emininzi. Ezi projekthi ziquka ulondolozo olumandla kwiindlela kodwa kukwaqukwa nomsebenzi wokwakhiwa okanye ukuphuculwa okumandla kwezinye iindlela eziphambili.
Umzekelo, indlela iStrandfontein iza kuphuculwa ngeendleko ezifikelela kuma-R70 ezigidi kulungiselelwa indlela yokufikelela kummandla omtsha wophuhliso lwezindlu ePelican Park.
Ugutyulo okanye ukucocwa kwamanzi amdaka
Izixhobo zogutyulo lwamanzi amdaka kummandla weKapa azikongeza nangona esi Sixeko sande kanabom kwisithuba seminyaka engama-20 edlulileyo. Amaziko eSixeko ekucocwa kuwo amanzi amdaka aphantsi koxinzelelo olumandla yaye oku, kubeka emngciphekweni impahla yethu ebaluleke kakhulu - indalo esingqongileyo
Ikwabeka emngciphekweni uphuhliso lokuhluma kwezoqoqosho.
Kubekelwe bucala isixa-maliesifikelela kuma-
R285 ezigidi kwisithuba seminyaka emithathu kulungiselelwa ukuphuhliswa kwemisele emithandathu yogutyulo kuleyo yeSixeko.
Izixhobo zombane
Kukho imfuneko engxamisekileyo yokuphuculwa kwamaziko abandakanyeka kulwabiwo lombane, afana nezikhululwana zolwabiwo lombane, iintambo ezihambisa umbane nezikhululo zeeswitshi zombane. Kubekwe phambili iindawo ezintathu kumjikelo wokuqala: ummandla woshishino lweSixeko, eRoggebaai nase-Green Point.
Ezinye iindawo ziza kulandela ngokwenkqubo yokuphuculwa kwezixhobo zokusebenza.
Ezothutho
Ukuphuculwa kwamaziko ezithuthi zoluntu ngumsebenzi ophambili wesicwangciso seminyaka emihlanu salo nyaka. Ngaphandle kotyalo-mali oluninzi (R1,9 yebhiliyoni) olunikezelwe ngawo omathathu amacandelo karhulumente kwezothutho, iSixeko sikwazimisele ukutyala imali kweminye "imizila yokuhamba" exakekileyo okanye kwiindlela ukuxhasa ukusetyenziswa rhoqo kwezithuthi zoluntu, nangamaxesha angenagxalathelwano lwezithuthi ezindleleni afana neempelaveki. Ukubekelwa bucala kwemizila ethile njengemizila yezithuthi zol-untu kuza kunyanzeliswa ngenjongo yokuxhasa ukusetyenziswa kwezithuthi zoluntu nokuphucu-la ukusebenza kwazo ngokufanelekileyo.
Iinkonzo ezingxamisekileyo
Icandelo leenkonzo ezingxamisekileyo leSixeko saseKapa, ngokukoswa abacimi-mlilo beli candelo, badlala indima ebaluleke kakhulu ekukhuseleni ubomi nendalo esingqongileyo. ISixeko kuyimfuneko ukuba siphantse sibuphinde ubuchule babasebenzi becandelo locimo-mlilot ukususela kuma-ukuya 700 to 1300 abasebenzi ukuze kunikezelwe inkonzo efanelekileyo. Iinkonzo ezingxa - misekileyo ziza kufumana esinye isixa sama R200 esigidii kulungiselelwa abasebenzi nama- r44 esigidii enkcitho -mali yokusebenza.
Ukuqeshwa kwabasebenzi
Ukujongana nazo zonke iimfuno ezimiselwe kwisicwangciso seminyaka emihlanu, iKapa lidinga abasebenzi abanezakhono, ingakumbi iinjineli nabalawuli beeprojekthi. Ngaphandle kwabo, iSixeko siya kufumanisa kunzima ukujongana nemisebenzi yaso ejolise kuyokwezezindli nakulondolozo nokwakhiwa kwezixhobo zokusebenza. Sele kubekelwe bucala enye inkxaso-mali kulung iselelwa ukuqeshwa kwabasebenzi.
Ulawulo lwempahla nezixhobo
Kulo nyaka iSixeko sizimisele ukumisela inkqubo yolondolozo lwezixhobo ezifana neendlela, umbane namanzi. Ulondolozo oluthintelayo luza kongela iSixeko iindleko ixesha elide.
Xa ungakhathalelwa umsebenzi wolondolozo, izixhobo ezifana nemibhobho, iimpompo nezikhululwana zombane namanzi kungaphela zifuna ukutshintshwa ngokupheleleyo. ISixeko sifuna ukukuthintela oku kwixesha elizayo.
Isicwangciso samapolisa enqila
ISixeko siphuhlisa isicwangciso sokusebenza ukuze xa sidityaniswe nezinye ii-arhente zonyanzeliso-mthetho sibe nakho ukuququzelela unyanzeliso-mthetho nokwakha isixeko esikhuselekileyo.
Isicwangciso seminyaka emihlanu sibophelela iSixeko ukuba sijongane nemisebenzi ethile ephambili kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo. Ukusebenza kweSixeko kuza kulinganiswa ngempumelelo yaso ekuphumezeni lo misebenzi iphambili. Le misebenzi iphambili iquka:
Uphuhliso lwezoqoqosho:
Kudalwe iqela lemisebenzi ethe gqo:
000 ngonyaka ngo-2012 (okwangoku kudalwa imisebenzi engama-7000 ngonyaka)
Iinkonzo ezingundoqo:
Amanzi acocekileyo kuthi sonke (inani ekujoliswe kulo liphuneyeziwe)
Ukuphuculwa kweendawo zamatyotyombe ngokwezicwangciso ezamkelweyo
% yamaziko oluntu aza kulondolozwa ngokusemgangathweni okwangoku ngama-50% kuphela amaziko alondolozwa ngokufanelekileyo
Izithuthi zoluntu:
ukuphuhliswa kwesicwangciso solondolozo lombane; imijelo yokuhambisa amanzi amdaka phantsi komhlaba; amanzi, iindlela namanzi esitshi; kunye nezixhobo zokulahlwa kwenkunkuma ephathekayo
Ukulondolozwa kwemithombo yendalo:
% kuthotyelwa kwezikhokelo ezimiselwe liSebe leMicimbi yezaManzi naMahlathi ngokuthuthwa kwamanzi amdaka ngo-2012
Ukuqinisekisa ukuba ama-85% amanzi okuzonwabisa athobela imiqathango yezempilo ngo-2012
Ulawulo lwezemali:
Ukuqinisekisa ukuba ama-98% ohlahlo-lwabiwo-mali luyasetyenziswa longeziwe lususela kuma-95%
Kuqokelelwe ama-98% emali yamatyala yongeziwe ukususela kuma-94%
Indima yakho kwiSicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso
ISicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso sisicwangciso seminyaka emihlanu esikhokela zonke izenzo zocwangciso nezophuhliso kumasipala yaye sisazisa ukuba masityale phi imithombo yethu.
Injongo yeSicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso kukuphuhlisa izicwangciso zesixeko siphela ezizuzisa iSixeko ngokubanzi, ngokunjalo nakwiindawo zoluntu ezizodwa. Esi sicwangciso yimveliso yenkqubo yovakaliso-zimvo, ephindwa rhoqo ngonyaka.
Zonke izimvo ezingenisiweyo sele zidluliselwe kumasebe afanelekileyo, naza kuqhubeka nokuthatha amanyathelo/ukwenza ungenelelo olufanelekileyo.
Nceda uqaphele ukuba ithuba elilandelayo lokuba uvakalise izimvo zakho ngeSicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso (isicwangciso seSixeko seminyaka emihlanu) liya kuba ngoSeptemba/Okthoba 2007. Oku kuza kukunika elinye ithuba lokuba nempembelelo kuhlahlo-lwabiwo-mali nakwizicwangciso zeSixeko.
Umnxeba 021 400-5978 / 5979 & 5135
Ifeksi 021 400 4909
Ikhutshwe siSixeko saseKapa, i-ofisi yeSicwangciso soPhuhliso esiHlanganisiweyo noLawulo loMsebenzi.
<fn>GOV-ZA.Identitydocumentforthefirsttime.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokufumana incwadi yesazisi okokuqala
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Incwadi yesazisi yincwadi eyazisa nengqina ngomntu. Iincwadi zezazisi zinikwa abemi baseMzantsi Afrika okanye abantu abaneepemethe zokuhlala isigxina kweli lizwe abaneminyaka eli 16 okanye nangaphezulu. Inganikwa nakubani osebenzela urhulumente okanye iqumrhu lasembusweni elingaphandle koMzantsi Afrika okanye umntu othunyelwe kwisikhundla sokusebenzela elinye ilizwe. Oku kugqithiselwa nakumlingane nabantwana balo mntu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Uyakunyatheliswa iminwe ukuze ishicilelwe kwiNcwadi eBhale iNani neeNkcukacha zaBantu belizwe.
Abenzi-zicelo abatshatileyo mabakhuphe ikopi yesatifiketi somtshato.
Owasetyhini owenza isicelo sencwadi yesazisi kwaye enqwenela ukuphinda abuyele kuyo nayiphina ifani kwiifani awayekade esaziwa ngazo, makathi thaca ubungqina bokuba uvumelekile kuloo fani.
Umntu ongumngeni kweli lizwe owenza isicelo sencwadi yesazisi makafake kwesi sicelo ipemethe yokuhlala isigxina, isatifiketi sokwenziwa ummi weli lizwe okanye sokunikwa umnyenyevu, isatifiketi somtshato, kunye nefom ekuthiwa yi BI-529.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha iiveki ezifikelela kwisibhozo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Implem_plan_isixhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISebe lezobuGcisa neNkcubeko
UQulunqo lokuGqibela
IZIQULATHO
INTSHAYELELO YOMLAWULI-JIKELELE WEZOBUGCISA
NENKCUBEKO
ULUHLU LWEZIFINYEZO 4
ISINGENISO 5-9
Injongo 5
Iilwimi ezisebenzayo 6
AmaSebe eSizwe obuRhulumente 6
AmaPhondo 6
Uqhagamshelwano namalungu oluntu 7
Uhlalutyo lwemeko 9
Uphumezo ngezigaba komGaqonkqubo weeLwimi 11
IBhodi yeeLwimi Zonke zoMZantsi Afrika 12
Izigqeba zeeLwimi 13
IQonga leSizwe leeLwimi 15
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi bomZantsi Afrika 16
Uphuhliso lwesigama 18
Uqeqesho 19
UmGaqo weeLwimi wokuziPhatha wamaGosa kaRhulumente 20
Ukuhlola nokuXabisa 22
Usasazo lweeNdaba 24
Uqikelelo lweendleko 25
Umiselo lwamagosa ecandelo 28
AMANQAKWANA OKUQUKUMBELA 29
UCwangciso loPhumezo lwesebe lesizwe loburhulumente 33
INTSHAYELELO YOMLAWULI - JIKELELE WEZOBUGCISA
NENKCUBEKO
URhulumente uyaziqonda izinto ezicela umngeni eziqulethwe lulawulo olufanelekileyo lweelwimi ezahlukeneyo. Kungenxa yeso sizathu uCwangciso loPhumezo lusenza isindululo sokulandela indlela enokuguquguquka nenenkqubela. Ngokomba wokuba uphuculo nophuhliso lweelwimi zethu luthathwa lungundoqo kwizibonelelo zomGaqonkqubo weeLwimi, uCwangciso loPhumezo lumema ukuba kusekwe izibonelelo zokusebenza zeelwimi nezixhobo ezifunekayo ezifanelekileyo ukuphumeza ngokugqibeleleyo usetyenziso lweelwimi ezininzi kwiNkonzo yobuRhulumente. Ngako oko, amaqabane esisebenzisana nawo kumgangatho wesizwe, owamaphondo nowengingqi aya kuba nendima ebalulekileyo ekuqinisekiseni impumelelo yophumezo lomGaqonkqubo weeLwimi.
Xa sithathela ingqalelo into ecela umngeni kuthi, singuRhulumente, kukuqinisekisa ukufezekiswa kwezithembiso ngenkonzo efanelekileyo esabela kwiintswelo zabemi, kwanokuthu ulwimi yindlela esiqhagamshelana ngayo nabo, kunyanzelekile ukuba umGaqonkqubo weeLwimi kwenziwe ukuba usebenze ngokungxamisekileyo. Ngako oko ndimema bonke oogxa bethu, kuquka izigqeba zikarhulumente namasebe kwakunye neBhodi yeeLwimi Zonke zoMZantsi Afrika, ukuqinisekisa ukuba olu Cwangciso loPhumezo lwenza ukuba usetyenziso lweelwimi ezininzi luguquke inyani ephathekayo kubo bonke abemi bomZantsi Afrika.
ULUHLU LWEZIFINYEZO
ISINGENISO
Olu Cwangciso loPhumezo luyinxalenye yeSakhelo somGaqonkqubo weSizwe weeLwimi (NLPF) esinika iziphumo kubonelelo lweelwimi njengoko kumiselwe kwicandelo 6 lomGaqosiseko, 1996 (UmThetho No. 108 wowe 1996). Xa uphelele, lo mqulu uya kuquka iNkcazelo yomGaqonkqubo weeLwimi, uCwangciso loPhumezo, umThetho weeLwimi zomZantsi Afrika nemimiselo ecetywayo, kwakunye nomThetho ocetywayo wabaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika.
UCwangciso loPhumezo lunikelwa njengesindululo esinokuguquguquka ekunokongezwa kuso ezinye izakhiwo ezichongiweyo nezixhobo zokusebenza zokukhuthaza usetyenziso lweelwimi ezininzi.
INkcazelo yomGaqonkqubo yeNLPF yapapashwa ngumPhathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe ngomhla we-3 Disemba 2002. IKhabinethi yathi yayamkela ngomhla we-12 Februwari 2003. Injongo yomGaqonkqubo kukukhuthaza ukusetyenziswa ngokufanayo kweelwimi ezili- 11 ezisemthethweni ngenjongo yokulungiselela ukufikeleleka ngokufanayo kwiinkonzo zoburhulumente, ulwazi neenkcukacha, kwanokuhlonela amalungelo eelwimi. Ezi njongo zixhomekeke kwimpumelelo yokuphucula nokuphuhlisa iilwimi zabemi beli ebezikade zithotyelwe umgangatho ngaphambili. Njengoko ulwimi kusisixhobo esisebenzayo soqhagamshelwano kubomi babantu ngabanye kwanoluntu, kunyanzelekile ukuba kuhlelwe ubuchule bokulungisa ukungalingani kwangaphambili.
Injongo
UmGaqonkqubo ucacile ngokuphathelele kumba wophumezo. Zonke izakhiwo zoburhulumente (kurhulumente wesizwe, wephondo nowengingqi) zibotshwa zizibonelelo zomGaqonkqubo, ngokufanayo nawaphi na amaziko anamagunya kuluntu okanye awenza umsebenzi woluntu ngokomthetho. UmGaqonkqubo weeLwimi uphinda ubonelele ngosetyenziso lweelwimi ngendlela elandelayo:
Iilwimi ezisebenzayo
ISebe okanye iPhondo ngalinye lingakhetha ulwimi olusebenzayo. Nangona kunjalo kufuneka kuqaphelwe ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi azikhethela lona. Xa kuthe kwakhona imfuneko, kufuneka kubonelelwe ngobukho beenkonzo zokutolika/ukuguqulela.
Amasebe esizwe oburhulumente
Ngokuphathelele kuqhagamshelwano olubhaliweyo, kufuneka kulandelwe inkqubo yopapasho eyamkelekileyo yosetyenziso lweelwimi ezininzi (kuthathelwa ingqalelo umsebenzi, ababhalelwayo kwakunye nomyalezo) kwezo meko apho kungadingeki ukuba kupapashwe ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11. Nangona kunjalo, apho ukusebenza ngokukuko nokuzinzileyo kukarhulumente nakowuphi na umgangatho kufuna uqhagamshelwano olubanzi lweenkcukacha, kufuneka kupapashwe ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11.
Kwiimeko apho amaxwebhu karhulumente engenako ukufumaneka ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11, amasebe esizwe kuya kufuneka apapashe ngaxeshanye okungenani ngeelwimi ezintandathu. Ukhetho lweelwimi luya kwenziwa ngendlela elandelayo:
Kuya kufuneka kusetyenziswe umgqaliselo wokujikelezisa xa kukhethwa iilwimi kumaqela esiNguni nawesiSuthu. Ngako oko, iimfuno ezilindelekileyo kumasebe esizwe aseburhulumenteni kukupapasha amaxwebhu asemthethweni ngeelwimi ezintandathu.
AmaPhondo
Umgqaliselo wokujikelezisa awusebenzi kumaphondo, njengoko eya kusebenzisa iilwimi zawo ezisemthethweni ezimiselweyo.
Oorhulumente bengingqi
Oorhulumente bengingqi baya kwenza isigqibo ngosetyenziso lwelwimi neminqweno yoluntu lwabo phantsi kwesakhelo sesibonelelo somgaqonkqubo weelwimi wephondo. Kwakuba kwenziwe isigqibo ngosetyenziso lweelwimi neminqweno yoluntu, kufuneka oorhulumente bengingqi, ngothethathethwano olubanzi noluntu lwabo, baphuhlise, bapapashe kwaye baphumeze umgaqonkqubo wosetyenziso lweelwimi ezininzi.
Uqhagamshelwano namalungu oluntu
Ngokuphathelele kwinjongo yembalelwano esemthethweni, kufuneka kusetyenziswe ulwimi olukhethwa ngummi. Lonke uqhagemshelwano ngomlomo kufuneka luqhutywe ngolwimi olusemthethweni lwabantu abakhonzwayo. Xa kukho imfuneko, kufuneka kusetyenziswe yonke imizamo yokusebenzisa amalungiselelo eelwimi afana nokutolika (ngokulandela emva kwentetho, ngaxeshanye, ngemfonomfono nangokutolika bokusebezela) apho kunako ukwenzeka. Oku kusebenza kumasebe oburhulumente kumaphondo nakwisizwe.
Inkqubo yophumezo iya kukhokelwa zizimiselo neenjongo ezichazwe kumGaqonkqubo. Imiba yogxininiso engundoqo yophumezo iya kuba yile ilandelayo:
Ukuphuhliswa kweelwimi zabantu beli, kuquka nokusekwa kwezakhelo neemveliso zophuhliso ezifana nezichazimazwi neecwadi zemigaqo yolwimi.
Ukomeleza uxanduva lukarhulumente ukuqinisekisa ukuba amancedo okunikelwa kwenkonzo asasazwa ngokufanayo ngokubonelela ngofikelelo olulinganayo kwiinkonzo ngabo bonke abemi kungakhethwa lwimi ukuze kukhuthazwe ukuthatha kwazo inxaxheba nokuba nelizwi kwimiba yoburhulumente.
Ulawulo lweelwimi ukuqinisekisa intsebenziso eluncedo yazo zonke iilwimi ezisemthethweni nokuphucula imo kaRhulumente kuluntu.
Ukukhuthaza ukufundwa kweelwimi, ezilungiswe ngokukodwa ukumelana neentswelo zeNkonzo yobuRhulumente, ukuphucula ukusebenza ngokuko kwamagosa karhulumente kwanokuba nesakhono emsebenzini nokwenza ukuba amancedo okuba neelwimi ezininzi abonakale.
Ukukhuthaza uthethwano oluphilileyo noluqhubekayo ngokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kuthethwana nabathatha inxaxheba nabanomdla kwiilwimi.
Uphumezo lomGaqonkqubo luya kubalulwa yimiba engundoqo elandelayo:
Uphumezo lomGaqonkqubo luya kufezekiswa ngokwezigaba ngokulandelelana kwithuba elamkelekileyo.
Inkqubo yophumezo iya kuqhutywa kwiindima ezichazwe kakuhle nezilawulekayo.
Amandla okusebenza aya kwakhiwa ngokuwongeza ngokwamaxesha ukuze uphumezo lubenentsingiselo kwaye lwenzeke ngokukuko.
Impumelelo yophumezo iya kufuna ukuguqulwa kwesiqhelo sokusetyenziswa kweelwimi ezisemthethweni kwizakhiwo zoburhulumente ukuqinisekisa ukuba iilwimi zabemi belizwe zisetyenziswa ngamandla kwimiba ebanzi.
Kuya kufuneka kubekho ulawulo olululo lwamancedo ngokuphathelele kwimfuneko ekhulayo yokuguqulela nokuhlela, ngokukodwa kwiilwimi zamaAfrika.
Ingqalelo ephambili iya kunikelwa kuqeqesho olongezelelweyo lobuchule kwinguqulelo nokuhlela, ukutolika, ubhalo lwezichazimazwi nobhalo lwesigama.
Inkqubela yophumezo lomGaqonkqubo iya kuhlolwa rhoqo ngokusebenzisana ngamandla neBhodi yeeLwimi Zonke zomZantsi Afrika (PanSALB). Iingxelo ezinzulu zohlalutyo olunjalo ziya kupapashwa.
Xa kukho imfuneko kuya kusekwa ikomishini yokusetyenziswa kweelwimi ngenjongo yokunceda ekwenzeni izigqibo ngophumezo lomGaqonkqubo.
Uhlalutyo lwemeko
UmZantsi Afrika likhaya lweentlobo ezininzi zeenkcubeko neelwimi. Kuqikelelwa ukuba kuthethwa iilwimi ezinokuba ngama- 25 kweli lizwe, apho ezili- 11 zazo zinikwe igunya lokuba zezisemthethweni ngokwecandelo 6 lomGaqosiseko. Ezi lwimi ezili- 11 zithethwa njengolwimi lweenkobe luluntu olungama- 98%, njengoko kuya kubonakala kumzobo olandelayo, osekwe kuBalo loLuntu lowe- 1996:
Enye yeempawu ezibonakalayo zokubekeka kweelwimi zasemZantsi Afrika kube yimeko yokuswela amagunya kwezeelwimi kwelinye icala, nogonyamelo kwelinye icala. UmGaqonkqubo wangaphambili weelwimi ezimbini ezisemthethweni wadala unxulumano olungalinganiyo phakathi kwesiNgesi nesiBhulu (ekuzizo kuphela iilwimi ebezisemthethweni ngaphambili) neelwimi zamaAfrika. Ugonyamelo lwezi lwimi lwaba neziphumi ezininzi ezingathandekiyo kubantu abaninzi abathetha iilwimi zamaAfrika ngokuphathelele kuqhagamshelwano lwabo noRhulumente, nokufikelela kwabo kwiinkonzo zikarhulumente, ubulungisa, imfundo nemisebenzi.
Uphuhliso lweelwimi zamaAfrika lubalulekile ekulungiseni ukungalingani. Ilifa lokungaphuhliswa kweelwimi ebezihlelelekile ngaphambili ngokuphathelele kuzinziso nokubhalwa ngokukuko kwamagama, isigama sobugcisa nezichazimagama yinto ecela umngeni ngamandla kuphumezo olululo lomGaqonkqubo. Ngaphezu koko, ingxelo yeLANGTAG ikhomba ukuba imeko yokungaphuhliseki kwezi lwimi ibenegalelo elibi elenze ukuba nabantu abathetha ezi lwimi babe nendelo ngokubhekiselele kwezi lwimi. Ukukhetha isiNgesi kunye/okanye isiBhulu kuphembelele imo yabo xa bejongene nolwimi lwezobugcisa.
Into ecela umngeni ngamandla kuphumezo kukusetyenziswa kwelwimi njengangoku, okunxulumene ngamandla nemisebenzi emininzi yesiNgesi kumZantsi Afrika wasemva kocalucalulo. IsiNgesi sisetyenziswa ngokubanzi kwiinkalo ezininzi, oko kukuthi, kwizakhiwo zoburhulumente nakusasazo lweendaba (ezibhaliweyo nezobuchwepheshe), emsebenzini, njengolwimi loqhagamshelwano phakathi kwamaqela, nanjengolwimi lweInthanethi nenzululwazi nobuchwepheshe. Nangona isiNgesi sibonelela ngokufikeleleka kwamathuba emisebenzi nemfundo, ngaxeshanye sisithintelo kubantu abasilelayo kubuchule bolu lwimi. Nanjengoko isiNgesi sijongwa njengesitshixo sempumelelo newonga kwezentlalo noqoqosho sidala inkxalabo kusetyenziso nolondolozo lweelwimi zabemi beli nasekuphumezeni umgaqonkqubo wokusetyenziswa kweelwimi ezininzi.
Nangona kunjalo, ubugcisa esiNgesini abandanga kakhulu njengoko kulindelwe, kwaye ukuvela kweqela eliphucukileyo kulwimi kunokubakhona. Uphando lwesizwe malunga nolwimi entlalweni obelusekelwe ikomishini yiPanSALB ngowe 2000 lubonisa ukuba bangaphaya kwama- 40% abantu bomZantsi Afrika abakholisa ukungavisisi xa kuqhagamshelanwa nabo ngesiNgesi. Lufumanise ukuba uninzi lwabantu bomZantsi Afrika abakholisekanga yindlela iilwimi zabo zisetyenziswa ngayo lucancelo lwaseburhulumenteni. Uphando lufumanise nokuthi uluntu ngokubanzi lubona iNkonzo yoLuntu ingafikeleleki ngokweelwimi.
Ukongeza kuphuhliso lweelwimi zamaAfrika, kuya kubaluleka ngaloo ndlela ukuqinisekisa usetyenziso lwazo zonke iilwimi ezisemthethweni. UCwangciso loPhumezo lujongene nale miba ngokwenza isindululo sokuba kusekwe izakhiwo ezithile nokuchonga izixhobo zokusebenza ukulungisa le meko.
UPhumezo ngeziGaba komGaqonkqubo weeLwimi
Ukwamkela inyani yokuba ukuphumeza lo mGaqonkqubo kuya kuba linyathelo elikhulu ukusuka kwindlela esebenzayo njengangoku, kuya kusetyenziswa indlela eguquguqukayo nekhulisa uphumezo ngezigaba. Ukuzama ukuphepha uphumezo olungafanelekanga, kwenziwa izindululo zokuba:
Nangona amasebe ali- 10 angundoqo enokubekwa phambili ekusekweni kwamacandelo eelwimi, kuya kufuneka onke amasebe oburhulumente aseke amacandelo eelwimi.
Ukupapashwa kokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kuya kufuneka kungeniswe ngezigaba isithuba seminyaka emithathu ngokweenkqubo zamasebe zokupapasha iindaba. Umzekelo, kuya kufuneka kupapashwe ama- 30% kunyaka woku-1, 60% kunyaka wesi-2 ne- 100% kunyaka wesi-3 weendaba ezipapashwayo.
Izakhiwo ezithile nezixhobo zokusebenza njengoko kuxoxwa ngazo kwicandelo elilandelayo zikhuthazwa ngenjongo yokuphakamisa ukusebenza ngokukuko kophumezo. Izakhiwo ziya kudingeka ukulawula ukusetyenziswa kweelwimi, ukuququzelela amaphulo ophuhliso, ukukhuthaza ubungcali nokuthethelela indima yeenkonzo zeelwimi, nokuphuhlisa amancedo okusebenza. INkonzo yeSizwe yeeLwimi (NLS) yeSebe lezobuGcisa neNkcubeko (DAC) iya kwenza amalungiselelo okuseka izakhiwo ezifunekayo kwaye idlale indima yobuququzeleli ngokuphathelele kwizixhobo zokusebenza ezichongiweyo. Nangona kunjalo, impumelelo yophumezo iya kuxhomekeka kakhulu kwintsebenziswano nazo zonke izakhiwo zesizwe nezamaphondo, kwakunye nePanSALB.
Ukongeza kwizibonelelo zokusebenza ezikhoyo zePanSALB neHansard, izakhiwo ekufuneka zisekwe ukulawula uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi ngamaCandelo eeLwimi, iQonga leSizwe leeLwimi neBhunga labaSebenzi ngeeLwimi bomZantsi Afrika.
IBhodi yeeLwimi Zonke zomZantsi Afrika
I-PanSALB liqabane elinobuchule leDAC kwimicimbi yeelwimi. Ngaloo ndlela idlala indima ephambili kuphuhliso nophuculo lweelwimi ezisemthethweni zomZantsi Afrika, nakuzo iilwimi zesiRhoyi nesiSan noLwimi lokuThetha ngeZandla lomZantsi Afrika. Imisebenzi enxulumene nokusekwa kwezakhiwo ezintsha nezixhobo zokusebenza kuya kufuneka yenziwe ngokusebenzisana nePanSALB. Izakhiwo ezilandelayo, ngokukodwa, ziya kuba negalelo kuphuhliso lweelwimi zabemi beli lizwe:
Indima yeeKomiti zamaPhondo zeeLwimi
nenkuthazo yokusebenzisa iilwimi ezininzi umthetho womgaqonkqubo weelwimi, kuquka nomgaqonkqubo weelwimi, iindlela zokusebenza nemithetho yephondo kwakunye namabhunga engingqi elo phondo;
ulwimi kwezemfundo, uguqulelo, utoliko, uphuhliso nenkuthazo yoncwadi neelwimi ebezifudula zihlelelekile ngaphambili, amalungelo ezeelwimi noxolelaniso, uphuhliso lwezichazimagama nesigama;
uphando;
namaphulo
Ii-NLU ziya kuqhubeka ukuphuhlisa izichazimagama kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni. Kuya kufuneka zinxulumane ngokusondeleleneyo neCandelo loQuquzelelo lweSigama leNLS. Unxibelelwano lokwenza ingxelo ngokusebenza kwazo neeNLB kuya kufuneka lichazwe ngokucacileyo.
Indima yamaBhunga eSizwe eeLwimi
Ii-NLB azakhiwanga kuphela ngamalungu athetha ulwimi lweenkobe malunga nolwimi oluchaphazelekayo, kodwa isibaluli esingamandla anolwazi lobungcali njengoko kulindeleke ukuba acebise iPanSALB kwimiba enxulumene nokuseka imiGangatho, iziChazimagama, isiGama noNcwadi. Anamagunya malunga nokwamkela izichazimagama nemigangatho yolwimi.
Ngokwemo yemisebenzi yazo yokwenza imithetho, iZindlu zoWisomthetho zamaPhondo kunye nePalamente, njengelungelo lazo, kufuneka zibonelele ngeenkonzo ngazo zonke iilwimi ezili- 11 ezisemthethweni. Nangona kunjalo, iimeko zenqila nazo ziya kumisela iilwimi ekuya kufuneka zisetyenziswe. Ngamanye amazwi, amaphondo akanyanzelekanga ukubonelela ngazo zonke iilwimi ezili-11 ezisemthethweni. IiOfisi zeHansard ePalamente nakumaphondo ahlukeneyo zidlala indima ebalulekileyo ekuxhaseni lo myalelo. Ngaloo ndlela ke kunyanzelekile ukuba ezi ofisi zisebenze ngokusondeleleneyo namaCandelo eeLwimi nezinye izakhiwo ezichaphazelekayo.
Amacandelo eelwimi kumasebe karhulumente nakumaphondo
Uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi luya kudala ukukhula okukhulu kwiimfuno zeenkonzo zeelwimi, ngokukodwa uguqulelo, ukuhlela nophuhliso lwesigama. Ngokophando lowe- 2001 lweDAC, izakhiwo zorhulumente wesizwe ezinokuba ngama- 40% nezamaphondo ezingama-80% zinamacandelo okujongana nemiba yoguqulelo nokuhlela, kodwa amacandelo ayashiyana ngobukhulu nangemisebenzi. Njengoko umGaqonkqubo weeLwimi uza kusebenza, imfuno yeyokuba onke amasebe orhulumente wesizwe nowamaphondo kufuneka abenawo amacandelo eelwimi.
Uhlobo lwesakhiwo
Amacandelo eelwimi ajongene nokulawula uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi aya kusekwa kuwo onke amasebe oburhulumente nakwiphondo ngalinye. Icandelo ngalinye leelwimi liya kuquka amagosa afanelekileyo okwenza inguqulelo okanye ukuthumela kubaguquleli bangaphandle kwaye ahlole umgangatho womsebenzi -
iilwimi ezisemthethweni ezili- 11, kumasebe esizwe oburhulumente;
okanye iilwimi ezisemthethweni ezikhethiweyo liphondo elo. Ukuthumela umsebenzi kubaguquleli babucala kuya kulawulwa ngumgaqonkqubo wokuthumela phandle ukuguqulela nokuhlela, ekuya kulindeleka ukuba ucacise ukukhutshwa kwezicelimaxabiso zeenkonzo zokuguqulela nokuhlela okungenani njalo kwiminyaka emibini.
Izizathu
Amacandelo eelwimi aya kuba yintsika yokuqinisekisa usetyenziso oluqhubekayo lweelwimi ezisemthethweni ngokwemfuno yomGaqonkqubo weeLwimi. Aya kuxhasa neenzame zokuphumeza usetyenziso lweelwimi ezininzi.
Umsebenzi
Umsebenzi wala macandelo iya kuba kukulawula uphumezo lokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kwisebe okanye iphondo elikhethekileyo nokunxibelelana namanye amasebe kwimiba yeelwimi.
Amacandelo eelwimi aya kuba noxanduva, amanye awo, ngalandelayo:
Ukuzinzisa umGaqonkqubo weeLwimi kwisebe okanye iphondo.
Ukuphakamisa uqapheliso ngomGaqonkqubo weeLwimi nomGaqo wokuziPhatha kwiiLwimi phakathi kwesebe okanye iphondo.
Ukulawula nokulungiselela zonke iinkonzo zokuguqulela nokuhlela, nokuba zenziwa ngaphakathi okanye ngaphandle.
Ukuhlakula iziphoso nokushicilela amaxwebhu ngeelwimi ezisemthethweni.
Ukucebisa isebe okanye iphondo ngokusetyenziswa kolwimi (ngomlomo okanye ngokubhaliweyo).
Ukulawula nokulungiselela iinkqubo zokuqeqesha amagosa amatsha kuguqulelo, ukuhlela nophuhliso lwesigama, neenkqubo zeelwimi ngeelwimi ezisemthethweni kulungiselelwa amagosa esebe okanye iphondo.
Ukusebenzisana namabhunga eDAC nePanSALB (umzekelo, iikomiti zephondo zeelwimi, amabhunga esizwe eelwimi namacandelo esizwe ezichazimagama) ukuphuhlisa isigama.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olucacileyo kwiNkonzo yobuRhulumente.
Onke amacandelo eelwimi afunwa ngumGaqonkqubo kufuneka abe esekiwe ekupheleni kowama- 2005.
IQonga leSizwe leeLwimi
Uhlobo lwesakhiwo
Kuya kusekwa iQonga leSizwe leeLwimi eliquka uthungelwano lokusebenzisana kwamabeli abavela kwizakhiwo zoburhulumente nezingekho ngaphantsi kukarhulumente. IQonga liya kudibana ngonyangantathu. Liya kuquka abameli bamaphondo naloo masebe esizwe oburhulumente ayinxalenye yenkqubo yokungeniswa ngezigaba, kwakunye nePanSALB nezakhiwo zayo. Njengoko kunokufuneka ubugcisa, kuya kufuneka ummeli weBhunga lamaZiko eMfundo ePhakamileyo abeyinxalenye yeQonga.
Izizathu
Injongo yeQonga leeLwimi kukukhuthaza iingxoxo ngomgaqonkqubo weelwimi nemiba yophumezo phakathi kwabasebenzi ngeelwimi neengcaphephe phantsi kokukhokelwa liSebe lezobuGcisa neNkcubeko. Ugxininiso oluphambili lunokuba kukunxulumanisa izakhiwo ezahlukeneyo zeelwimi neenkonzo ekuphumezeni iNLPF ngenjongo yokwandisa unxulumano nokusebenza ngokukuko ekusebenziseni amancedo. Kwakhona liya kuba liqonga lokwabelana ngezimvo nezehlakalo ngenjongo yokucwangcisa amaphulo neminye imisebenzi enxulumene noko.
Umsebenzi
Umsebenzi ophambili weQonga kukuhlola inkqubo yophumezo, ukujongisisa nokuhlela amaphulo ngokulandelelana ngokubaluleka, nokuqhuba amaphulo okwazisa. Liya kwenza nomsebenzi wonxibelelwano nokusebenzisana kwimiba yokuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi. Ngaloo ndlela, injongo yalo enkulu iya kuba luphuhliso lwesigama namaphulo eelwimi ukuthintela naluphi na uphindaphindo lwemizamo, ngako oko landise imbuyekezo yotyalomali.
Kecetyiswa ukuba ukusekwa kweQonga leSizwe leeLwimi kwamkelwe ngokusesikweni.
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi baseSA
Uhlobo lwesakhiwo
IBhunga liya kwalathelwa ngumPhathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe kwaye liya kuquka umntu omnye onyulwe yiDAC, iDoJ, iPanSALB, iSAQA, neBhunga leMfundo ePhakamileyo, nabantu abathandathu abanyulwe yimibutho yeengcali neminye kumsebenzi woguqulelo, ukutolika, izichazimagama, isigama, ukuhlela ulwimi nomthetho. Amalungu eBhunga aya kuba sezikhundleni isithuba seminyaka emihlanu, kwaye aya kufaneleka ukuphindiswa ezikhundleni okanye ukwalathelwa ukuba sesikhundleni isithuba esingaphaya kwesinye. IBhunga liya kuba sisakhiwo sikarhulumente esisekwe ngokomThetho wePalamente.
Izizathu
Injongo yeBhunga labaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika iya kuba kukuphakamisa umgangatho womsenzi ofundelweyo nokukhusela umgangatho womsebenzi owenziweyo. Liya kukhusela namalungu oluntu asebenzisa iinkonzo zeelwimi.
Imisebenzi
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika liya kulawula uqeqesho, uqinisekiso, nobhaliso lwabasebenzi ngeelwimi ngenzame yokuphakamisa umgangatho womsebenzi ofundelweyo weelwimi nomgangatho wemisebenzi yeelwimi ngokumisela nokulondoloza imigangatho. IBhunga liya kusebenzisana neenkqubo zoqeqesho zeSakhelo seSizwe seziQinisekiso (NQF) neBhunga leziQinisekisao zomZantsi Afrika (SAQA).
IZIXHOBO ZOKUSEBENZA
Izixhobo eziya kusetyenziswa ukulungiselela ukuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi luphuhliso lwesigama, uguqulelo nokuhlela, ubuchwepheshe bezolwimi, umgaqo wokuziphatha weelwimi, isalathiso seenkonzo zeelwimi, uphengululo nophando lweelwimi, amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi, iNkonzo yokuTolika ngeMfonomfono yasemZantsi Afrika, uvimba weenkcukacha, uphuhliso lweelwimi zokuThetha ngeZandla, imfundo yeelwimi nolwabiwomali.
Uphuhliso lwesigama
Ukuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi kuya kudala intswelo eninzi yokuguqulela nokuhlela, nophuhliso lwesigama kuzo zonke izihloko luya kubaluleka kakhulu, lufunise intsebenziswano nabathatha inxaxheba, amacandelo eelwimi namabhunga eelwimi (umzekelo amacandelwana ePanSALB afana namacandelo esizwe ezichazimagama, amabhunga esizwe eelwimi neekomiti zeelwimi zamaphondo). ICandelo lokuQuquzelela isiGama (TCS) leNLS liya kuzuza intsebenziswano ephilileyo ngokuthethelelwa liQonga leSizwe leeLwimi. Kuya kusekwa uVimba wesiGama weSizwe ngekhompyutha liSebe leDAC ukulungiselela ukufikeleleka nokusasazwa kwesigama ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni. Uvimba wesiGama uya kufikeleleka ngokusebenzisa I-Inthanethi kwaye iya kuhlaziywa okungenani kanye ngenyanga.
Njengangoku iNkonzo yeSizwe yeeLwimi ijongene namaphulo aliqela ukuze kuyilwe uvimba wesigama wokusebenzisa iilwimi ezininzi okuqa iinkcukacha ngezihloko ezahlukeneyo, kwaye okwaziyo ukuvelisa uluhlu lwamagama ngeelwimi eziliqela ezihlanganisiweyo. Ngokweentswelo ezizodwa okanye izicelo uluhlu olunjalo lwesigama lungabonelela ngeenkcukacha ezifana neenkcazelo, imizekelo yezivakalisi, umongo ngokubhaliweyo, nemvelaphi yokupapashiweyo. Ukuze kufikelelwe kule njongo njengangoku amanye amaphulo alandelayo ayaqhubeka :
Ubuntu, Intlalo, Inzululwazi ngezoQoqosho noLawulo
IMathematika yaMabanga 1 - 6
IRediyo yasekuHlaleni
Intsebenziswano evela macala-onke namazwe emZantsi Afrika kuphuhliso lweelwimi okwabelanwa ngazo ngokwahlulwa yimida iya kukhuthazwa.
Ukutolika, ukuguqulela nokuhlela
Njengangoku, kukhangeleka zisilela izibonelelo zokusebenza ngokutolika, ukuguqulela nokuhlela. Xeshikweni amacandelo eelwimi aya kudlala indima ebalulekileyo ekujongeni le meko ngokungephi, umsantsa omkhulu phakathi kwemfuno nentswelo yeenkonzo zeelwimi namandla okubonelela ngeenkonzo ezinjalo kuya kufuneka uhlolwe. Imiba ekufuneka ijongwe iquka elandelayo:
a Izifundo zokuqeqesha abaguquleli b Izibonelelo zokuguqulela/ukutolika c Umgaqonkqubo wokuguqulela nokuhlela
IziKhokelo zomGaqonkqubo wokuGuqulela nokuHlela zinenjongo yokubonelela ngezikhokelo zangaphakathi zokuguqulela, ukuhlela nokuhlola amaxwebhu kwanokuthumela amaxwebhu ngaphandle ngenjongo yokuphucula ufezekiso lwenkonzo ngokubonelela ngomsebenzi womgangatho ophezulu.
Uqeqesho
Ukuxhobisa abasebenzi, ngokukodwa kuguqulelo, ukuhlela, ukutolika, izichazimagama nesigama, kuya kufuneka ukulungiselela ukuphumelela kophumezo lomGaqonkqubo. Uqeqesho ngokuphathelele kulawulo lokusetyenziswa kolwimi luya kujongwa ziinkqubo zoqeqesho eziphuhliswa yiDAC nePanSALB ngokusebenzisana nababoneleli beenkonzo abaqinisekisiweyo.
Kuya kuthethathethwana nabanikeli benkonzo ukuthi bahlele iinkqubo zamathuba asikelwe ixesha zoqeqesho usemsebenzini ukulungiselela abasebenzi ngeelwimi abakhoyo njengangoku, kuya kunikelwa ngamancedo okufunda kubasebenzi abatsha nakubasebezi abakhoyo njengangoku. Iinkqubo zoqeqesho ziya kuquka izifundo zethuba elifutshane, uqeqesho xeshikweni usebenza neenkqubo zoqeqesho ngokusisigxina.
Ukusebenzisana neSAQA, iDoE namaziko emfundo, yenye yeendlela, ebalulekileyo ekulungiseni ukunqongophala kwabasebenzi abaziingcali kwiilwimi. Iimfuno zeSakhelo seSizwe seziQinisekiso (NQF) ziya kulandelwa ekuyileni nasekuphumezeni iinkqubo zoqeqesho.
Ukuzuza nokuphuhlisa ubungcali babo bonke abasebenzi bakarhulumente kwiilwimi ezingezizo ezabo zeenkobe kuthathwa kuyinto ebaluleke kakhulu ekusebenzeni ngokukuko kufezekiso lwezithembiso kwiNkonzo yoLuntu. Iinkuthazo ziya kuphuhliswa yiDAC, ngokusebenzisana ngokusondeleleneyo nePanSALB, iDoE neDPSA, ukukhuthaza abasebenzi bakarhulumente ukubanako ukusebenzisa iilwimi ezininzi ngokufunda nokulondoloza iilwimi ezongezelelweyo.
Kufuneka kusetyenziswe iteknoloji ukulungiselela intsebenziswano phakathi kwabathatha inxaxheba kwezeelwimi kwakunye nokuphuhlisa iilwimi zabemi beli lizwe. Imveliso zekhompyutha ezifana neenkqubo zokusebenzisa amagama, iinkqubo zolawulo lwesigama nemveliso yokuguqulela kufuneka zinxibelelane ukuze zikhuthaze ukutshintshana ngesigama nezinye iinkcukacha phakathi kwawo onke amacandelo eelwimi nabathatha inxaxheba abafana neHansard namacandelo esizwe ezichazimagama (iiNLU).
Ukusabela kwimfuneko yokukhawelezisa uphuhliso lweelwimi zabemi beli nokuzuza nokulawula izibhalo zekhompyutha ezinokusebenziseka kwakhona novimba wamazwi, iDAC izimisele ukuxhobisa nokubonelela ngezibonelelo zokusebenza zolwazi lweteknoloji. Iilwimi zabemi beli ziya kuxhaswa ngobuchule obutsha bophuhliso kusetyenziswa ubuchwepheshe obutsha, uthungelwano nokusebenza.
UmGaqo wokuziPhatha weeLwimi wabaSebenzi bakaRhulumente
Umgaqo wokuziphatha weelwimi wabasebenzi bonke bakarhulumente uya kuyalela indlela abasebenzi bakarhulumente baya kuqhagamshelana nokuthethana noluntu ngayo ukuze banikele ngenkonzo efanelekileyo. Umgaqo wokuziphatha uya kuquka imigqaliselo yeBatho Pele njengoko iNkonzo yoLuntu inoxanduva lokubonelela ngolwazi olupheleleyo, noluchanekileyo kubasebenzisi benkonzo ngolwimi abaluvisisa ngokugqibeleleyo. Umgaqo uya kugxininisa into yokuba akukho mntu olindele inkonzo okanye umsebenzi karhulumente oya kuhlelelekiswa okanye abesebubini ngenxa yokusetyenziswa kweelwimi.
I-DAC, kunye neDPSA ngokubonisana namanye amasebe oburhulumente, iya kuphuhlisa isasaze umgaqo njengoko kubonelelwa ngawo kumThetho weeLwimi zamZantsi Afrika. UmPhathiswa uya kupapasha imimiselo malunga nomgaqo kwiGazethi ekupheleni kowama- 2005.
Ukongeza kupapasho olukwiGazethi, kuya kusasazwa nopapasho olubhalwe ngolwimi olufikelelekayo olulula ukuqinisekisa ukuba onke amagosa karhulumente ayawuqaphela umgaqo.
Isalathiso seenkonzo zeelwimi (umzekelo. Iinkcukacha ezinamagama afanelekileyo amaziko/iinkampani/amacandelo eelwimi, uguqulelo, ukuhlela, neenkonzo zesigama, ucwangciso lweelwimi) siya kuphuhliswa. Iikopi zesi salathiso ziya kusasazwa kwizakhiwo zikarhulumente wesizwe nowamaphondo, nakwimibutho yeelwimi neyunivesithi. Siya kufumaneka nakwisiza sekhompyutha seDAC kwaye siya kuhlaziywa ngokuqhubekayo. Ulawulo olufanelekileyo lophumezo lomgaqonkqubo luya kuphakanyiswa ngokubonelela ngeenkcukacha ngezibonelelo ezifumanekayo nezakhiwo zeelwimi.
Kukwakho nemfuneko yeqonga eliqhelekileyo/isixhobo elijongene nomsebenzi wokuqokelela nokusasaza iinkcukacha ngomgaqonkqubo weelwimi nemiba yophumezo, imizamo neendlela (ikakhulu kumgangatho wesizwe, kodwa nakumgangatho wenqila (emZantsi Afrika) nakumgangatho wezizwe).
Iinjongo kukukhuthaza ukutshintshiselana ngeenkcukacha, kwakunye nophando nentsebenziswano phakathi kwamaziko okulawula iilwimi namaqela anomdla. Ukongeza kwiphepha leendaba lenyangantathu, kuya kusekwa kulondolozwe isiza sekhompyutha. Iinkcukacha ezifanelekileyo nezindululo ezivela kwabathatha inxaxheba ziya kufunwa ngamandla yiNLS.
Ukuhlola nokuvavanya
Uphumezo lomgaqonkqubo oluqhubekayo nolusebenzayo nophengululo luya kufuna iinkcukacha ezichanekileyo ngendlela yokusetyenziswa kweelwimi neziqhelo za ngoku ukuze kuchongwe amandla nobuthathaka bomGaqonkqubo nokuhlola inkqubela yalo. Uphando nophicotho lweeLwimi luya kuqhutywa ngokusebenzisana namabhunga afanelekileyo eelwimi afana nePanSALB kwakunye namaziko ophando nophuhliso. Iziphumo ezifunyenwe kule misebenzi yokuphanda nokuphicotha ziya kunceda urhulumente ekwenzeni izigqibo ezivisiswayo malunga nophumezo lomGaqonkqubo.
Kuya kulindelwa ukuba amacandelo eelwimi aphicothe ubungcali obukhoyo beelwimi kwakunye namandla abasebenzi kwisebe okanye iphondo. Olu lwazi luya kubaluleka kakhulu malunga nokugaya, ukuphumeza umGaqonkqubo wokuziPhatha weeLwimi nokumisela iintswelo neemfuno zesebe okanye iphondo ngokukhethekileyo.
Amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi
Amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi ayafuneka ngenjongo yokuvuselela umdla woluntu kwimiba yeelwimi. I-DAC, ngokusebenzisana nePanSALB, ziqhuba amaphulo aqhubekayo okuqaphelisa ngeelwimi ngenjongo -
a yokulungelelanisa imigaqonkqubo yeelwimi nemisebenzi kwiinkalo ezahlukeneyo zoburhulumente;
b yokuqhelisa abantu ngeNLPF nokwenza ukuba abantu baqaphele izibonelelo zomgaqosiseko zokusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
c yokukhuthaza abasebenzi bakarhulumente ukubonelela ngenkonzo kubantu ngolwimi lwabo lweenkobe;
d yokukhuthaza abantu ukusebenzisa iilwimi zabo nokufunda ezinye iilwimi;
e yokwazisa ezorhwebho necandelo labucala ngamancedo anokuzuzwa ngokuphumeza imigaqonkqubo yokusebenzisa iilwimi ezininzi;
f yokudala ingqaphelo yokuxabiseka kokukangafani kweelwimi zomZantsi Afrika njengenxalenye yelifa lethu;
g yokukhuthaza ukunyamezelana ngokweelwimi apha emZantsi Afrika yokuqaphelisa ngamancedo okuhlala noluntu olusebenzisa iilwimi ezininzi; kwakunye yokuqinisekisa imvisiso echanekileyo yokutolikwa komgaqonkqubo kuwo onke amanqanaba.
Amaphulo okuqaphelisa ulwimi olukhethekileyo aya kuqhutywa ngamacandelo eelwimi (awesizwe nawamaphondo), iDAC nePanSALB. Ngenxa yokubaluleka kwendima yawo kuphumezo lomgaqonkqubo weelwimi, amasebe oburhulumente/abasebenzi bakarhulumente kuya kuba ngabo abajongwe ngamandla kwiminyaka emibini yokuqala. Amaphulo alungiselelwe uluntu ngokubanzi aya kuqhutywa ngaxeshanye. Izinto ezingafaniyo zokukhuthaza (umzekelo izaziso eziya kufakwa kumaphephandaba neencwadi zeendaba eziya kusasazwa) kwaye noqhagamshelwano lweendaba luya kuphuhliswa ukulungiselela iphulo ngalinye.
Kwimekobume yokusetyenziswa kweelwimi ezininzi, utoliko ngemfonomfono lubonelela uRhulumente ngezixhobo zokusebenza ezinendleko eziphantsi ukususa izithintelo zolwimi nokufikelela ngokufanaya kwiinkonzo azinikelayo. Le ndlela yokutolika ilula ngokwamkelekileyo kwaye yindlela enendleko eziphantsi zokususa umgama welizwe ngokufikelela kwetoliki ngemfonomfono. Ngaloo ndlela ukutolika ngemfonomfono kuyilungele ngokukodwa imeko embaxa yokusebenzisa iilwimi ezininzi kummandla womZantsi Afrika, apho ubonelelo ngenkonzo yeelwimi inofuneka ngokukhawulezileyo kwimeko yengxakeko kwiindawo zokukhonza abacela uncedo njengakwiitliniki nezikhululo zamapolisa, apho iilwimi ezinokufuneka nexesha lokubonisana zingakwazi ukwazeka ngethuba.
I-PanSALB seyiseke iiNLB ukuba ziphuhlise, zikhuthaze kwaye zichonge izinto emakuqalwe ngazo ukuphuhlisa isiRhoyi, isiSan neeLwimi zomZantsi Afrika zokuThetha ngeZandla ukuze kuphuculwe umgangatho wazo. Ziya kuxhaxswa nazo ezinye izakhiwo ezikhoyo zokukhuthaza uphuhliso lweeLwimi zomZantsi Afrika eziThethwa ngeZandla namaphulo awela imida. Ukusebenzisana nabathatha inxaxheba kubalulekile kulo mba.
Usasazo lweendaba
Usasazo lweendaba luya kudlala indima ebalulekileyo ekuyileni ukuqaphela kwiSakhelo somGaqonkqubo weeLwimi. Injongo yokusebenzisa usasazo lweendaba iya kuba kukufikelela kuluntu ngenjongo yokulufundisa ngeziqulatho zomGaqonkqubo ukuze luvisise amalungelo alo noxanduva. Usetyenziso losasazo lweendaba kwimiba yomGaqonkqubo weeLwimi luya komelezwa. Ukongeza kusasazo lweendaba ngoshicilelo nobuchwepheshe, isiza sekhompyutha seDAC siya kusetyenziswa ukusasaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi. Amanye amasebe oburhulumente nawo aya kukhuthazwa ukuphakamisa intsebenziso yeelwimi ezininzi kwiziza zawo zekhompyutha nakwizinto azipapasha ngaphandle.
Njengoko amaphondo noorhulumente bengingqi beya kukhokelwa kukusasazeka kweelwimi okukhethekileyo, amasebe esizwe karhulumente kuya kufuneka enze ukuba amaxwebhu asemthethweni afumaneke -
Kuya kufuneka zonke izakhiwo zikarhulumente zibonelele ngenkxaso elingeneyo yemali ukulungiselela uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi ngokulandela imijikelo yeSakhelo seNdleko zeThuba eliPhakathi (MTEF), apho usetyenziso lwezigaba luqalisa ekuqaleni konyakamali wama- 2003/4.
Uqikelelo lweendleko
Ubalo lweendleko zokuphumeza umGaqonkqubo luya kuthathela ingqalelo izinto ezilandelayo:
Ukumisela izibonelelo zokusebenza zeCandelo leeLwimi kwisebe/iphondo ngalinye
Ukugaya nokuqeqesha amagosa
Imivuzo namancedo amagosa eCandelo
Inkqubo yokusebenza yeCandelo yokuqhuba uphumezo
Ukuthumela ngaphandle iinkonzo zokuguqulela
Inani lezinto ezipapashwayo zesebe ngalinye
Uqeqesho oluqhubekayo lwamagosa eCandelo
Izinto eziqhelekileyo ezikumgangatho ezifana nezoLawulo (umzekelo, ukufuduka, uhambo, indawo yokuhlala, iofisi, neendleko zemfonomfono), kwakunye noovimba/uluhlu lwezinto (ezipapashwayo, ushicilelo, amaxwebhu, izinto zokubhala, izixhobo zeofisi) nezixhobo zokusebenza (iikhompyutha, izixhobo zesandi, izixhobo zemfonomfono) nazo ziya kuba negalelo kwiindleko.
Uhlelo olulapha ngezantsi lubonisa luthelekise uqikelelo lweendleko zecandelo lweelwimi olufakwa ngezigaba zethuba leMTEF.
Iindleko zecandelo leelwimi
Uhlahlelo ngokwento esemgangathweni ngokwethuba leMTEF
Amagosa 760 675 797 948 833 055 2 391 678
Ezolawulo 1 180 874 575 477 883 798 2 640 149
Oovimba 1 011 839 2 067 965 3 574 768 6 654 572
Izixhobo 130 222 51 004 53 198 234 425
Umhlaba - - - -
Iingcali 1 017 640 1 957 452 3 347 595 6 322 686
namachule
Udluliselo - - - -
Inani lilonke 4 101 250 5 449 847 8 692 413 18 243 510
Ukulungiswa kocwangciso lophumezo ngokwesebe nokubala iindleko.
Uphuhliso lokubala iindleko nolwabiwomali lwesebe.
Ukufumana imithombo yenkxasomali.
Amasebe namaphondo aya kuba noxanduva lolwabiwomali lokuphumeza iNLPF kulawulo lwawo.
Umiselo lwamagosa
Abasebenzi bamaCandelo eeLwimi baya kugaywa ngamasebe asebenzayo nanikwe uxanduva lokuqeqesha emsebenzini yiDAC, ngokusebenzisana namagosa ePanSALB. Iinkqubo ezisesikweni zokuqeqesha ziya kuphuhliswa (jonga ku- 2.2.2).
Kuya kubakhona umahluko ngobukhulu bamacandelo amasebe namaphondo ahlukeneyo. Inani labasebenzi ngeelwimi abafunekayo kwicandelo leelwimi kuya kufuneka lilawulwe ngokuhambelana neenkqubo zokupapasha nolwabiwomali lwesebe nephondo.
Ubukhulu bamacandelo eelwimi buya kumiselwa yinkqubo yomsebenzi nobugcisa obufunekayo ukuqhuba nokuphumeza umGaqonkqubo. Ukwenza umzekelo, Iqela lamagosa kuya kufuneka liquke abaguquleli, abahleli, abacwangcisi beelwimi, abhali besigama, ababhali bezichazimagama, njalo njalo.
AMANQAKWANA OKUQUKUMBELA
Isebe-leDAC liyaqaphela ukuba ukuphumeza umGaqonkqubo kuya kuzisa izinto ezingamandla ezicela umngeni. Nangona kunjalo, liya kuthembela ngamandla kwintsebenziswano yawo onke amaqela achaphazelekayo ukuguqula zonke iinjongo ezixeliweyo zibe zizenzo.
INJONGO UMSEBENZI IZIBONAKALISO ZENTSEBENZO UXANDUVA IXESHA ELIMISELWEYO
kwiKhabinethi koCwangciso loPhumezo 3. Ukunikelwa kwiKhabineti umThetho oYilwayo weeLwimi zasSA 4. Ukubonisana neKomiti yePalamente yeSizwe 5. UmThetho oYilwayo ubekwa ePalamente loPhumezo lwamkelwe yiKhabinethi 3. UmThetho oYilwayo weeLwimi zaseSA wamkelwe yiKhabinethi 4. Imvume yeKomiti yePalamente yeSizwe 5. UmThetho oYilwayo udlulisiwe wamkelwa 5. Agasti 2003
Ukuseka iQonga leSizwe lweeLwimi Ukuhlela indibano yokusebenza yokuxoxa ngophumezo Ubumeli obuvela kuwo onke amasebe/amaphondo DAC Februwari 2003
phantsi komThetho 2. UmGaqo weeLwimi olusebenzayo 2. Julayi 2004
weeLwimi waseSA wokuziPhatha wamaGosa kaRhulumente 2. UmGaqo ngokweemfuno zomGaqonkqubo
Ukuseka amacandelo eelwimi 1. Uphicotho lobungcali kwezeelwimi negunya lokulungiselela ugayo olunokwenzeka kumagosa akhoyo 2. Amagosa akhoyo 1. Iinkcukacha ezichanekileyo ezibonisa ukusebenza kweelwimi kwizakhiwo Amasebe asebenzayo kunye neDAC 1. April 2004 2. Juni 2004
Ukuseka iBhunga labaSebenzi bezeeLwimi bomZantsi Afrika Ukuseka umbutho wokunika isiqinisekiso kubaguquleli, iitoliki, abayili besigama nabayili bezichazimazwi, kwanokulawula umsebenzi wobungcali 1. Uluhlu lweengcali zolwimi e-SA 2. Iingcali ezivunyiweyo zeelwimi 3. ImiGangatho yokuhlola neziqinisekiso ezihambelana neengcali zeelwimi I-DAC ngokusebenza nePanSALB, neDoJ kwakunye neSAQA Februwari 2004
Ukubonelela ngeengcebiso ezivisiswayo zeelwimi Ukuqhuba iimvavanyo/ukuphicotha iilwimi Izigqibo ezisekwe kwiingcebiso eziphilileyo Izakhiwo zikaRhulumente, iDAC, iPanSALB, iStats SA Ngokuqhubekayo, okungenani kanye ngonyaka
Ukuphakamisa umgangatho weelwimi zamaAfrika kuquka isiRhoyi nesiSan noLwimi lokuthetha Ngezandla 1. Ukuqhuba amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi 2. Ukuchonga eminye imiba yeelwimi ethinta isizwe 3. Ukuphakamisa ukuqaphelwa kwendima yabantu abathetha ulwimi 1. Ukungenela kwizakhiwo zikarhulumente ukulandela uphumezo lomGaqonkqubo 2. Ukungengela kuluntu ukulandela 'iimfuno' zalo zeelwimi I-DAC, iPanSALB namasebe karhulumente Ngokuqhubekayo
UCWANGCISO LOPHUMEZO LWESEBE LESIZWE (UMZEKELO, ISEBE LEZEMFUNDO)
Ucwangciso lophumezo lusekwe kwinkolo yokuba umThetho weeLwimi zaseSA uya kusebenza ngoSeptemba 2003.
INJONGO UMSEBENZI IZIBONAKALISO ZENTSEBENZO UXANDUVA IXESHA ELIMISELWEYO
weelwimi 2. Ukuqhuba indibano yokubonisana namagosa 3. UQulunqo lomGaqonkqubo weeLwimi 4. Ulwabiwomali lokuphumeza umGaqonkqubo ngokushiyana ngokunyuka (30% kunyaka woku-1; 60% kunyaka wesi-2; 100% kunyaka wesi-3) 2. Ukungenela kwamagosa 3. UmGaqonkqubo oDibeneyo weeLwimi 4. Inkxasomali eyaneleyo yokuphumeza umGaqonkqubo 2. AbaPhathi abaPhezulu 3. AbaPhathi abaPhezulu 4. UMLAWULI-JIKELELE 3. Matshi 2004
Ukuseka 1. Ukwenza isigqibo ngobukhulu 1. Ngokuhambelana neemfuno 1. AbaPhathi 1. Novemba 2003
kwezeelwimi namandla esigosa 3. Ugayo lwamagosa abaguquleli aba- 6 nonobhala aba- 2:
Izaziso
Ukuguqulela nokuhlela amaxwebhu phantsi komGaqonkqub o 1. Ukwandiswa ngezigaba kwamaxwebhu enguqulelo nokuhlela (30% kunyaka woku-1; 60% kunyaka wesi-2; 100% kunyaka wesi-3) 2. Ulawulo lokuthunyelwa kwenguqulelo kubaguquleli abazimeleyo: . Ukulawula umgangatho . Ukungenela ikontraki nabaguquleli abazimeleyo Inguqulelo ezisemgangathweni ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukushicilela amaxwebhu phantsi komGaqonk qubo 1. Ukungenela ikontraki nabashicileli ukushicilela amaxwebhu ngokulandela ukhetho lwezigaba (30% kunyaka woku-1; 60% kunyaka wesi-2; 100% kunyaka wesi-3) 2. Ukuhlakula iziphoso nokuhlela inkangeleko Izipapasho ezanelisa iimfuno zomGaqonkqubo weeLwimi ICandelo leeLwimi, Uqhagamshelwano Juni 2004 ukuqhubeka
Ukubonelela ngeenkonzo zokutolika phantsi komGaqonk qubo Ukungenela ikontraki neetoliki ukulungiselela injongo ethile yokutolika Kufuneka ukutolika okuchanekileyo kwiilwimi ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukubonelela Iingcebiso eziqhubekayo kubaphathi Ingcebiso ngokulandela iimfuno ICandelo leeLwimi June 2004 onwards ngengcebiso namagosa malunga zomGaqonkqubo weeLwimi zolwimi nokusetyenziswa kolwimi, ukusetyenziswa komGaqo okuziPhatha weeLwimi, ukuguqulela nokutolika, ukukhuthaza intsebenziso yeelwimi ezininzi neentswelo zamagosa
Ukubonelela ngezifundo zoqeqesho kwiilwimi Ukunikela ikontraki kubaqeqeshi abafanelekileyo ukubonelela ngezifundo zokufunda ulwimi Izifundo ezihleliweyo zodidi ngalunye lweelwimi ezili- 11 ezisemthethweni kujikeleziso ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukusebenza kunye neNLS 1. Ukuthatha inxaxheba kwiindibano zeelwimi zokuphumeza umGaqonkqubo, zemiba yoguqulelo nokuhlela 2. Ukubonelela ngesigama kwiNLS ngenjongo yokuxhasa uphuhliso lweelwimi noququzelelo lwesigama 1. Ukuhambela iindibano rhoqo 2. Ukubonelela rhoqo ngoluhlu lwesigama kwiilwimi ezifanelekileyo ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
<fn>GOV-ZA.Importanimalsandanimalproducts.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokungenisa elizweni iimveliso zezilwanyana ngenjongo yokuzisebenzisa ngokwakho okanye ukuzihambisa ukugqitha eMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Kudingeka iphepha lemvume yokungenisa izilwanyana xa ungenisa izilwanyana okanye iimveliso zezilwanyana kwiRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika.
Zikho izivumelwano zokungenisa izilwanyana kunye neemveliso zezilwanyana kweli lizwe. Njengoko izinto eziyimfuneko zempilo ziguquka rhoqo, nceda unxulumane neCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana ukuze uqonde ngezinto eziyimfuneko zakutshanje.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Isebe: 010845
Iintlawulo zingenziwa kananjalo kwiiofisi zeSebe lezoLimo ezikuluhlu lwee-Iindawo zoqhagamshelwano.
Ukuba wenzela omnye umntu isicelo, nceda uqinisekise ukuba uhlawula phantsi kwegama laloo mntu okanye laloo nkampani.
Pretoria okanye uzithumele kwifeksi ethi 012 329 8292
Kwiimeko apho izilwanyana kufuneka zivalelwe, umntu ozingenisa kweli makanxulumane neGosa lokuValelwa kwezilwanyana kwisango lokungena.
Isikhululo sokuvalela esise Durban asisebenzi okwangoku, kodwa inkcazelo ingafunyanwa kuloo ofisi kwinombolo yomnxeba ethi: 031 368 6011 okanye ngefeksi ethi: 031 337 7469
Kufuneka kugcwaliswe nge-English, ngugqirha wezilwanyana ogunyaziselwe ukwenza njalo liZiko loLawulo lwemibandela yeZilwanyana lelizwe elithumela ngaphandle, kwisithuba seentsuku ezili 10 zokumka kwazo.
Ukuba kukho inkcazelo edingekayo malunga neemfuneko nqo zesilwanyana esithile okanye imveliso ethile yesilwanyana, iikopi zokubonisa zePemethe yokuNgenisa iZilwanyana kweli kunye nezeSatifiketi seMpilo yeZilwanyana, zingafumaneka kwi-Ofisi yeePemethe.
Kufuneka kuvezwe ezi zinto zilandelayo kwiGosa eliLawula ukuNgeniswa kweZilwanyana eMzantsi Afrika kwiSango lokuNgena:
iPemethe eluqobo lwayo yokuNgenisa iZilwanyana kweli iSatifiketi esiluqobo lwaso seMpilo yeZilwanyana nayiphina enye incwadi echaziweyo, umzekelo, iSibhengezo soKhuseleko ekubekweni ityala, iSatifiketi sokuGonyelwa uMgada, njalo-njalo.
Xa ungenisa izilwanyana eziphilileyo zasefama, ezifana neenkomo, iigusha, iibhokhwe, amahashe , kufuneka ufumane ipemethe yokuphucula izilwanyana phambi kokuba kukhutshwe ipemethe yokungenisa izilwanyana.
Zombini ezi pemethe ziluqobo lwazo kufuneka zithiwe thaca kwiGosa leZilwanyana kwisango lokungena, ndawonye neSatifiketi esiluqobo lwaso seMpilo yeZilwanyana esikhutshwe lilizwe elithumela ngaphandle.
Intlawulo okanye ubungqina bentlawulo kufuneka bukhaphe ifomu yesicelo. Akukho sicelo siya kulungiswa ngaphandle kobungqina bentlawulo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kuthabatha iintsuku zokusebenza ezintathu okanye ezine ukuze kuphunyezwe ipemethe akube ugqirha wombuso wezilwanyana esivumile.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Importanimalsforspecificpurposes.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo semvume yethutyana yokungenisa elizweni izilwanyana ngeenjongo ezizodwa ezifana nezemiboniso
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Izilwanyana zingangeniswa elizweni kusetyenziswa imvume yethutyana yokungenisa elizweni ngenjongo:
yemiboniso, izibhengezo zentengiso, ukhuphiswano yokusebenzisa amadlelo ngenjongo yoshishino yokuhombisa ngezoshishino indawo yokutyebisa izilwanyana ezizakuxhelwa okanye ukuxhela ngokungqalileyo yokunikela kumhlabi ozalisayo.
Izicelo ezingazaliswanga ngokupheleleyo ziya kuphindiswa kumenzi wesicelo yaye akukho xanduva luya kwamkelwa malunga nakuphi na ukuphazamiseka okunokwenzeka.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Inombolo yeAkhawunti: 011219556
Ikhowudi yesebe: 000845/010845
Malunga neenkonzo zogqirha wezilwanyana okanye unikelo lwexeshana kumhlambi wokuzalisa, kufuneka imvume ezuzwa kumbutho wabazalisi abachaphazelekayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Imiboniso, iinkonzo zogqirha wezilwanyana nokunikela okwethutyana kumhlambi wokuzalisa: R230
Ukusebenzisa amadlelo ngenjongo yoshishino: R86
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Importanimalvaccines.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sephepha lemvume yokungenisa amayeza okutofa izilwanyana, eMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukuze ungenise iyeza lokutofa elibhalisiweyo ukuze ulisebenzise kwizilwanyana, kufuneka ufumane iphepha lemvume yokungenisa kwiCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana . Le pemethe yokungenisa isebenza ixesha eliqingqiweyo kwaye isebenza kumthwalo omnye kuphela.
Ukubangaba ufuna ukungenisa iyeza elingabhaliswanga ukuze lilingwe eMzantsi Afrika, kufuneka ubeneepemethe ezimbini. Ipemethe yokuqala iphuma kuMphathi woBhaliso ngokoMthetho 36 ka 1947 kwaye enye iphuma kwiCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana . Isicelo sepemethe ephuma kuMphathi woBhaliso ngokoMthetho 36 ka 1947 kufuneka sikhatshwe sisivumelwano esipheleleyo solu lingo lupoposhwayo. ICandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana likhupha ipemethe yokungenisa kuphela xa lifumene ikopi yepemethe ekhutshwe nguMphathi woBhaliso ngokoMthetho 36 ka 1947. Iyeza elingeniselwe ukulingwa alithengiswa.
Kwimeko yonxunguphalo, apho kuqhambuke isifo kwaye kungekho yeza libhalisiweyo elifumanekayo eMzantsi Afrika, kungayimfuneko ukuba kusetyenziswe iyeza elingabhaliswanga. Ngoko ke, wena, njengomntu onqwenela ukungenisa iyeza kweli lizwe, kufuneka wenze isicelo kwiBhunga lokuLawula aMayeza ukuze ufumane umnyenyevu weCandelo 21 ngokoMthetho woLawulo lwaMayeza neeMveliso ezaYamene nawo .
Ukwadinga ipemethe yokungenisa, kwiCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana, ukuze eli yeza lingene kweli lizwe. Eli Candelo likhupha le pemethe yokungenisa kuphela wakube ufumene imvume kwiBhunga lokuLawula aMayeza yaye ubuthumele ubungqina kweli candela. Kule meko ke, eli yeza lingabhaliswanga lingathengiswa ixesha eliqingqiweyo kude kufunyanwe ubhaliso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
ubungakanani bomthamo igama lemveliso isithako okanye izithako ezisebenzayo, kubandakanywa nentlanganisela yezithako ilizwe eliphuma kulo umenzi weyeza inombolo yombhumbuthu womthwalo oyakungeniswa iphepha lenkcazelo yobuchule okanye umbhalo wokuphawula okuqulathiweyo , onenombolo yobhaliso yequmrhu lokugqalisela lelizwe ebhaliswe kulo le mveliso isango lokungena inkcazelo yokuba ifuneka nini na le mveliso umba wokuba le mveliso ingeniselwa iinjongo zokulingelwa ubhaliso lweemveliso zokunceda imfuyo ubume bobhaliso lwemveliso kwezinye iindawo iSivumelwano soLingo esineenkcukacha , kubandakanywa imihla ekulindeleke ukuqaliswa ngayo uqwalaselo olulodwa lekamva lokutya okuphuma kwizilwanyana ezivelisa ukutya kunye nokuthabatha uxanduva lokulandela iimfuno zamachiza.
Xa ufumana ipemethe yokungenisa kuMphathi woBhaliso ngokoMthetho 36 ka 1947, okanye umnyenyevu ngokweCandelo 21 loMthetho 101 ka 1965, thumela ikopi yayo kunye nesicelo sakho semethe yokungenisa izilwanyana kwiCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana .
Ukubangaba iyeza sele libhaliselwe ukusetyenziswa eMzantsi Afrika ngokoMthetho 36 ka 1947, udinga kuphela ipemethe enye yokungenisa, kwiCandelo loBuqondisi beMpilo yeZilwanyana. Thumela ikopi yobhaliso ngokoMthetho 36 ka 1947 nesicelo sakho.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Nceda wenze isicelo sepemethe yokungenisa izilwanyana okungenani kwiiveki ezintandathu phambi kokuba uthumele kweli. Akuba ugqirha wezilwanyana wombuso esivumile isicelo, kuthabatha iintsuku zokusebenza ezimbini ukuyakutsho kwezintathu ukuze i-ofisi yeepemethe iqhubekise kwaye ikhuphe ipemethe.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Importchemicals.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokungenisa iikhemikhali eMzantsi Afrika
Inkcazelo
Ukubangaba ufuna ukungenisa iikhemikhali eMzantsi Afrika, kufuneka ubenemvume eqingqelwe le meko esuka kwiCandelo loBuphathiswa bezoRhwebo naMashishini okanye kubanxulumanisi balo. Eli Candelo loBuphathiswa liyakwenza isigqibo sokuba ingaba ukungenisa iikhemikhali kweli lizwe kungowona mnqweno ungcono woluntu na.
Inyathelo lokulawula impahla nezinto ezingena elizweni elinikwa ngokwale nkonzo liphakamisa ulawulo lwempilo nokhuselo lwemo yezokusingqongileyo, ndawonye nokuhambisana nokhuseleko kunye nomgangatho. Eli nyathelo likwaqinisekisa ukuba iikhemikhali zihambisana neemfuneko zemo yezokusingqongileyo.
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi kunye neyencwadi yegunya lokumela omnye umntu okanye yencwadi yegunya lokumela omnye umntu ukubangaba wenza isicelo egameni lenkampani.
Hambisa iifom zesicelo kwiCandelo loBuqondisi boLawulo lweMpahla neZinto eziNgena kweli Lizwe kunye neziThunyelwa kuMazwe aNgaphandle .
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezintathu ukuze kuqhubekiswe isicelo sakho.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Importofanimalsandgeneticmaterial.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokungenisa elizweni izilwanyana nezinto zofuzo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Xa umenzi wesicelo engasayini isicelo ngokwakhe, ileta egunyazisa umntu osayinayo njengearhente yokuthi asayine egameni lomenzi wesicelo, kufuneka ikhaphe isicelo.
Xa umenzi wesicelo engene kwisivumelwano nomthumeli wangaphandle wesilwanyana okanye into engeniswa elizweni phantsi kwemiqathango yokuthi izabelo, iintlawuliso okanye iziyekelelo ziya kuhlawulwa ngaphezu kwexabiso lentengiso, kufuneka isicelo sikhatshwe yileta evela kuMlawuli Jikelele we-Department of Trade and Industry yokuqinisekisa ukuba iSebe lisamkele isivumelwano esinjalo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Izicelo ezingazaliswanga ngokupheleleyo ziya kuphindiswa kumenzi wesicelo.
umnombo owandisiweyo weenzala ezimbini iirekhodi zokusebenza kwesilwanyana isiqinisekiso sokuhlelwa kwegazi.
Iinkcukacha zebhanki zezi:
Inombolo yeAkhawunti: 011219556
Ikhowudi yesebe: 000845/010845
I-Veterinary Import Permit ineemfuno ezikhethekileyo ekufuneka zingqinwe nguGqirha weziLwanyana woRhulumente welizwe elithumela okungeniswa elizweni phambi kokuba umthwalo wento engeniswa elizweni uthunyelwe. Iimfuno zingafunyanwa kuMlawuli oyiNtloko: Impilo yeziLwanyana .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Importormovedairyproducts.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokungenisa okanye sokugqithisa iimveliso zederi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Kufuneka ubenephepha lemvume yokungenisa izilwanyana xa ungenisa okanye ugqithisa iimveliso zederi eMzantsi Afrika.
Iipemethe zokungenisa iimveliso kweli lizwe zisebenza ixesha eliqingqiweyo yaye ziqingqelwa umthwalo omnye kuphela
Yenza isicelo sepemethe okungenani kwiiveki ezintandathu kodwa ingezoveki ezigqithe isibhozo phambi kokuba uqalise ngamanyathelo eenjongo zakho.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ungafaka apha kwifom, itshekhi ebhalelwe ukuhlawuleka kuMqondisi-Jikelele weZolimo , kwaye uyiposele kwi-adresi enikiweyo ethubeni.
Iintlawulo ungazenza nakwii-ofisi zeSebe leZolimo ezidweliswe phantsi kwesihloko esithi Iinkcukacha zonxulumano.
Ukuba wenzela omnye umntu isicelo, nceda uqinisekise ukuba uhlawula phantsi kwegama laloo mntu okanye laloo nkampani.
Akukho sicelo siyakuphunyezwa bungekho ubungqina bentlawulo. Ubungqina bokufakwa kwemali bungathunyelwa ngefeksi kwinombolo ethi: 012 329 8292, bubhalelwe ukwamkelwa ngu: Ina Labuschagne.
Esi Satifiketi seMpilo yeZilwanyana kufuneka sigcwaliswe nge-English, ngugqirha wezilwanyana ogunyaziselwe ukwenza njalo liZiko loLawulo lwemibandela yeZilwanyana lelizwe elithumela ngaphandle, kwaye siprintwe kwiphepha leli ziko elinesihloko esigunyazisiweyo zingadlulanga iintsuku ezilishumi phambi kokuhanjiswa kwale mveliso.
Ukuba kukho inkcazelo oyidingayo malunga neemfuneko nqo zemveliso ethile, iikopi zokubonisa zePemethe yokuNgenisa iZilwanyana kweli kunye nezeSatifiketi seMpilo yeZilwanyana, zingafumaneka kwi-Ofisi yeePemethe.
Kufuneka kuvezwe ezi zinto zilandelayo kwiGosa eliLawula ukungeniswa kweZilwanyana eMzantsi Afrika kwiSango lokuNgena:
iPemethe eluqobo lwayo yokuNgenisa iZilwanyana kweli iSatifiketi seMpilo yeZilwanyana esiluqobo lwaso esikhutshwe ngugqirha wezilwanyana welizwe ezivela kulo.
Iimveliso zederi mazihlolwe kwelinye lala maziko okuhlola alandelayo:
IFowuni: 011 613 1636
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Importusedvehicle.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukubangaba ufuna ukungenisa eMzantsi Afrika izithuthi ezingamasekendi okanye esele zisetyenzisiwe, kufuneka ubenemvume elungiselelwe le meko esuka kwiCandelo loBuphathiswa bezoRhwebo naMashishini okanye kubanxulumanisi balo. ICandelo loBuphathiswa liyakwenza isigqibo sokuba ingaba kungowona mnqweno ungcono woluntu na ukuba kungeniswe kweli lizwe ezi zithuthi zingamasekendi okanye sele zisetyenzisiwe.
Kufuneka uhambise ifom eqingqiweyo yesicelo ukuze wenze isicelo sepemethe yokungenisa impahla nezinto kweli lizwe. Iipemethe zokungenisa impahla nezinto kweli ziyafuneka kuzo zonke impahla nezinto eziphantsi kwamanyathelo olawulo lwempahla nezinto ezingena kweli.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nika iSebe ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi.
Nika iSebe ikopi eqinisekisiweyo yesatifiketi sobhaliso lwesithuthi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha ixesha elifikelela kwiintsuku ezintathu ukuze kuqhubekiswe isicelo sakho.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Individualhousing.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Abantu abafezekisa ezi mfuno zilandelayo bangenza izicelo:
ummi waseMzantsi Afrika okanye umntu onephepha lemvume yokuhlala isigxina eMzantsi Afrika umntu otshatileyo okanye ohlala nesinqandamathe sethuba elide abantu abangatshatanga abangaphezulu kweminyaka engama 21 ubudala kwaye abanabantu abaxhomekeke kubo ingeniso-mali yekhaya liphelele yi R3 500 okanye ngaphantsi zange ngaphambili wabangumnikazi wepropati yokuhlala abenzi-zicelo abakhubazekileyo abenza izicelo zeenguqulo ezizodwa .
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Gcwalisa ifom yesicelo efumaneka kuphela kwiSebe lezeZindlu kwiPhondo, ezibhankini nakoomasipala.
Faka zonke iincwadi zobungqina, umzekelo:
incwadi yesazisi isatifiketi somtshato isatifiketi sokuzalwa ubungqina bengeniso-mali, kunye nencwadi yesigqibo sentengiso.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Informationfromthedeedsregistry.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo senkcazelo ekwiziko lobhaliso lwezigqibo zasemthethweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iziko lobhaliso lwezigqibo zasemthethweni livulelekile kuye nawuphina umntu ukuze afumane inkcazelo malunga nale miba ilandelayo:
umnikazi obhalisiweyo wepropati imiqathango echaphazela loo propati imiyalelo yenkundla yokuthintela izenzo ezithile kunye neekhontrakthi ngokuphathelelene nale propati ixabiso lokuthenga le propati imigaqo yoyilo lwenkqubo yetayitile yecandelo ikopi yekhontrakthi yabantu abazakutshata ukuze umntu ngamnye azigcinele impahla nezinto zakhe, ekuthiwa yi-antenuptial contract , izigqibo zamalungelo athile wokusebenzisa ipropati yomnye umntu ngeenjongo ezithile, ukubambisa ngepropati njengesetyhorithi yemali-mboleko, njalo-njalo ikopi yesicwangciso setayitile yecandelo okanye imigaqo yoYilo lweNkqubo yeTayitile yeCandelo.
imiqathango yokusekwa kwedolophana okanye ilokishi elicandelo lesixeko inkcazelo yezigqibo zasemthethweni eziphathelelene nepropati okanye isigqibo sasemthethweni.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Phambi kokuba ufumane inkcazelo kwincwadi yobhaliso lwezigqibo zasemthethweni, kufuneka ubenezi zinto zilandelayo:
amagama apheleleyo kunye nenombolo yesazisi okanye inombolo yesazisi yomnikazi wepropati, okanye okungenani umhla wakhe wokuzalwa.
inombolo echanekileyo yeploti yomhlaba kunye nelokishi elicandelo lesixeko okanye igama kunye nenombolo yefama , hayi i-adresi yesitalato.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukufunisa kungathabatha imizuzu engama 30 ukuya kwengama 60. Kwezinye zee-ofisi ezinkulu, ikopi yesigqibo sasemthethweni ithunyelwa ngeposi okanye kufuneka iyokuthathwa emva kwexesha elithile.
Entla
Iindleko
Ikopi yekhontrakthi yabantu abazakutshata ukuze umntu ngamnye azigcinele impahla nezinto zakhe okanye isigqibo sasemthethweni ngeenjongo zenkcazelo: R36
Ikopi yemiqathango yokusekwa yedolophana okanye ilokishi elicandelo lesixeko: R4 iphepha ngalinye
Ukufunisa ngezigqibo zasemthethweni: R6
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Internationalsocialservices.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo seNkonzo yeNtlalo yeHlabathi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
I-ISS inceda abantu ngokobuqu babo kunye neentsapho ezineengxaki zobuqu kunye nezentlalo, futhi xa aba bantu nezi ntsapho bedinga intsebenziswano phakathi kwamazwe. Iyafumaneka kuye nawuphina umntu apha eMzantsi Afrika nangaphandle kweli lizwe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Izicelo ezisuka kubantu abahlala eMzantsi Afrika
Hambisa isishwankathelo esigqityiweyo sombandela kummeli wephondo we-ISS kwi-Ofisi eNkulu yeSebe loPhuhliso lweNtlalo lephondo.
Izicelo ezisuka kubantu abahlala ngaphandle kwaseMzantsi Afrika.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Yakube ifumene isicelo esisuka kwilizwe langaphandle, i-ISS SA ibhekisa lo mbandela kummeli wendawo wephondo oyakuthi yena enze amalungiselelo wokuba unontlalontle wendawo aphande ngalo mbandela kwaye anike ingxelo kwisebe lephondo. Yakube ifunyenwe le ngxelo, iyakuthunyelwa kwi-ISS SA, eyakuthi yona iyiphonononge kwaye iyithumele kubabandakanyeki, ndawonye neziphawulo, imibuzo kunye nemiba ethandabuzekayo okanye imiba ethandabuzekayo.
Entla
Iindleko
EMzantsi Afrika le nkonzo ayihlawulelwa. Kumazwe athile kusengafuneka intlawulo kwiinkonzo ezithile. Ezi ntlawulo ziyahluka ngokwamazwe ngamazwe.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.IssuanceofISTAcertificates.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ISatifiketi esi-Orenji sikhutshwa xa ibinza likhiwe ngokugunyazisiweyo kumthwalo wembewu kwaye uvavanyo luqhutywa phantsi kwegunya lalaa labhorathri inoqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa ekhuphe ibinza.
IZatifiketi ezi-Orenji neziLuhlaza zisebenziseka kumthwalo wembewu ezithathwe kuwo, kodwa sona iSatifiketi esiBlu sisebenziseka kuphela kwibinza elifunyanelwe ukuvavanya.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Cela ukunikwa amanani agunyazisiweyo wemithwalo yembewu.
Lungisa imithwalo yembewu ukuze kukhiwe amabinza. Oku kubandakanya ukuphawula imithwalo ngamanani anikiweyo emithwalo. Inkonkxa nganye kufuneka iphawulwe okanye incanyatheliswe iphetshana ekubhalwe kulo okuqulathiweyo nelichaza amanani anikiweyo embewu.
Xa imithwalo yembewu ilungele ukukhiwa kwamabinza, biza umphengululi azokukha ibinza.
Amabinza athunyelwa kwi-OSTS kwaye avavanyelwa umgangatho, kuze ke kukhutshwe isatifiketi esibandakanyekayo.
Hlawula umlinganiselo wentlawulo yokuvavanya imbewu. Kwakube kufunyenwe amabinza, kukhutshwa i-invoice. Nazi iinkcukacha zebhanki:
Yenza isicelo seSatifiketi esiLuhlaza ngencwadi ebhalelwe kwisihloko esigunyazisiweyo sombutho wakho, kuba akwenziwa ukuphawulwa komthwalo wembewu nokukhiwa kwebinza okugunyazisiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
ISikhululo esiGunyazisiweyo sokuVavanya iMbewu sibeka phambili ukuvavanywa kwamabinza embewu alungiselelwe ukuthunyelwa kumazwe angaphandle. Iintlobo-ntlobo ezahlukeneyo zeemveliso zezityalo zivavanyelwa phantsi kweemeko ezahlukeneyo kwaye ixesha elithatyathwa luvavanyo lungahluka ukusukela kwiintsuku ezimbalwa ukuya kutsho kwiiveki ezimbalwa.
I-OSTS iyazama ukuntshulisa amabinza embewu kumthwalo omnye phantsi kweemeko zokuvavanya ezifanayo. Kwakhona, iindidi ezahlukeneyo zovavanyo zingacelwa yiklayenti. Ngoko ke, akukho nkcazelo inganikwa malunga nomgangatho wenkonzo ofikelelwayo. Buza kwiziko ngokwalo .
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Joinleanership.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokungena kwinkqubo yokufundela ishishini xangaba awusebenzi
Inkcazelo
I-learnership yinkqubo yokufunda ekhokelela kwisiqinisekiso solwazi lomsebenzi. Ii-Learnership zibandakanya ukufunda kwigumbi lokufundela, kwiziko loqeqesho okanye kwikholeji, kunye nokuqeqeshelwa emsebenzini ngqo kwindawo yokusebenza. Ukuze uthabathe inxaxheba kwi-learnership, umqeshi kufuneka avume kwaye abenako ukunika i-learnership.
Ngubani ongenza isicelo?
Nabani na ogqibe esikolweni, kwikholeji okanye eyunivesiti kwaye ongasebenziyo. Abantu abangasebenziyo kufuneka babhalise njengabantu abafuna umsebenzi kwiSebe leZabasebenzi.
Ubude be-learnership buxhomekeka kwicandelo ngecandelo, kodwa budla ngokungabi ngaphantsi konyaka omnye.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Cinga ngohlobo loqeqesho nomsebenzi owufunayo. Ngamanye amazwi, ukubangaba uthanda ukuba phandle, ungenzi sicelo somsebenzi wase-ofisini.
Zoba i-CV eneenkcukacha zobuqu ezifana nezi zilandelayo:
Igama lakho kunye nomhla wakho wokuzalwa
Imfundo; isikolo ofunde kuso kunye neziqinisekiso zemfundo
Amava omsebenzi; amagama abaqeshi bangaphambili nomsebenzi owawuwenza.
Ezinye izakhono ezifana nezakhono zekhompyutha; ingaba unelayisensi yokuqhuba na, njalo-njalo.
Abantu abakwaziyo
Bhalisa njengomntu ofuna umsebenzi kwiziko lezabasebenzi elikufuphi kuwe. Oku kuya kunceda ekubeni abaqeshi bakufumane xa befuna ukuqalisa i-learnership.
Cela abahlobo nosapho bakujongele izithuba kwaye ujonge nezaziso kumaphephandaba.
Mana uvela kwiziko lezabasebenzi kwaye ulungise iinkcukacha zakho xa zitshintshile.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubude benkqubo yee-learnership abufani, kodwa budla ngokungabi ngaphantsi konyaka omnye.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Yenza isicelo kwiSebe leZabasebenzi okanye kwiziko lezabasebenzi elikufuphi kuwe.
<fn>GOV-ZA.K.87102.1.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?

Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Umhlobo wam wafunyaniswa ukuba uphila nentdholongwane kaGawulayo kwisithuba seminyaka esibhozo eyadlulayo futhi uqalisa ukugula kungoku nje. Ungumzali oyedwa futhi ukhathzwa kukuba ngubani na na oya kujongana nentwazana yakhe eneshumi elinesibini leminyaka ubudala ukuba uthi asutywe kukufa. Undicelile ukuba ndiyihoyw le ntwazana, yaye ndiya kwenjenjelo. Ingxaki ke kukuba akazi ukuba makayichazele njani na le ntwazana ukuba uphila nale ntsholongwane. Ingaba kukho endinokukwenza ukumnceda kulo mba?

Impendulo: Into ekubalulekileyo ukuba umhlobo wakho ayazi kukuba lininzi ixesha lokucinga nokucwangcisa ekumele kwenziwe. Enye yezona zinto zinzima abazali abaphila nentsholongwane kaGawulayo ekufuneka bejamelene nazo kukuxelela abantwana babo ukuba baphila nale ntsholongwane. Amaxesha amaninzi boyika kakhulu ukuthetha nabantwana babo. Kodwa ke oku kuthula kungayingozi kumntu wonke. Abantwana bayakhathazeka xa bebona ukuba kukho nto ingahambi ngendlela futhi bangazigxeka bona ngokugula nokukhathazeka kwabazali babo.

Ukuyixelela intwazana yakhe kungabaluleka ukuze ibe nokuzilungiselela ixesha apho unina athi asutywe kukufa, udinga ixesha lokuthi ndlela-ntle. Kufuneka babe kunye kangangoko banakho.

Ayiyo nto ilula kubazali ukuxelela abantwana babo ukuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Abantwana banokuzifumana bekwimeko efanayo naleyo abazali babekuyo xa babeqala ukufumanisa ukuba baphila nale ntsholongwane. Umzekelo, kusenokuba baziva besoyika, benemisindo okanye benxunguphele. Kufuneka ikhumbuleke ke neyokuba ukuziva ngolu hlobo ngexesha lale meko yinto eqhelekileyo.

Xa exelela intwazana yakhe ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo, umhlobo wakho kufuneka aqwalsele ezi zinto zilandelayo: (a) intwazana yakhe le ingabuza imibuzo emininzi futhi ingadinga inkxaso eninzi. Kubalulekile ke ukuba avunyelwe abuze imibuzo. (b) Zama ukunikezlea iimpendulo ezicacileyo nezinyanisekileyo. Kufuneka enikwe zonke iinkcukacha ezichanekileyo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo (c) Umhlobo wakho kufuneka ayithathele ingqalelo indlela intwazana yakhe eziva ngayo ngalo mba ze futhi ayikhuthaze ukuba ithethe ngendlela eziva ngayo ingakumbi ngoloyiko lwakhe ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu.

Kungabaluleka kakhulu kumhlobo wakho ukuba acele elinye/amanye amalungu osapho osapho (asele wawaxelela ngaphambil ngalo mba) ukuba abekho emva kokuba edize isimo sakhe ngale ntsholongwane kwintwazana yakhe, ukuyinika ufifana lokuba ungibani na yena. Ubukho bakho ukuza kunikezela ngenkxaso ngeli xesha linzima kangaka kuya kuba lulutho, njengoko buya kunceda ekusekeni ubunye phakathi kwakho nentwazana le. Ukuvumela le ntwazana ukuba iveze indlela eziva ngayo ngokosuleleka kukanina yintshologwane kaGawulayo kuya kuyinceda izive ixhasiwe. Oku kungakwenza lula ukuba ithethe nawe namane amalungu osapho ngonina emva kokuba ethe wasutywa kukufa. Intwazana le iya kudinga inkxaso eninzi ngoku ingakumbi ngexesha lokusweleka kukanina. Inkxaso enikwa intwazana yakhe iya kumenza umhlobo wakho naye azive ephumle.

Kungaluncedo kumhlobo wakho nentwazana yakhe ukuseka indlela yokuphilisana ekhayeni, into abaya kuthanda ukuyenza ngamaxesha onke. Oku kungenzeka kanye ngeveki mhlawumbi. Umzekelo, ukuba nesidlo esisodwa sasemva kwemini, ukubukela umboniso bhanya-bhanya kunye. Inokuba yinto intwazana le engakhetha ukuqhubekeka iyenza nawe emva kokusweleka kukanina, into eza kukhumbulula unina ngayo neya kumnika amandla okuqhubekeka nobomi.

Enye yeendlela zokudala iinkumbulo ezibalulekileyo ingakukugcina ibhokisi yeenkumbulo. Umhlobo wakho lo angaqokelela yonke into ebalulekileyo kuye ze ayifake kule bhokisi yeenkumbulo, umzekelo, ingalisuntswana lempahla enxitywayo, imifanekiso, izihombiso okanye amakhadi awodwa. Umhlobo wakho usenokubhalela intwazana yakhe incwadana yembalelwano eyixelela indlela ayithanda ngayo ze ayifake le ncwadi kule bhokisi yembalelwano ukuze ibe nokuvulwa emva kokusweleka kwakhe. Iintwazana le mhlawumbi ingafumana ukuzinza okukhulu ekuberni nento ebambekayo ukuze iyikhumbuze ngonina kwanothando abebenalo bobabini.

Bobabini umhlobo wakho nentwazana yakhe badinga inkxaso eninzi kweli xesha, futhi banethamsanqa ngokuba wena uzibnika ixesha lokuba nabo ubaxhase ngeli xesha linzima kangaka ebomini babo.


UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.K.87102.17.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Umbuzo: Ndivile ukuba urhulumente uya kube enikezela ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kubantu abaphila nale ntsholongwane kwilixa elizayo. Ndingathanda ke ukwazi ukuba le nkqubo iya kusebenza njani na ukuze nam ndibe nokufikelela kula machiza.
Impendulo: Unyanisile xa uthi amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo aya kufumaneka kuluntu ngokubanzi, kodwa ke noxa kunjalo, abanyanzelekanga bonke abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo ukuba bawasebenzise la machiza ukuphucula impilo yabo. Unyango ngala machiza lunceda abantu abaphila nale ntsholongwane ukuba baphile ubomi obude nobusempilweni kuba kaloku injongo kukunciphisa izinga lale ntsholongwane emizimbeni yabo (lowo ke ngumthwalo abanawo wale ntsholongwane emizimbeni yabo) kube ke ngoko komelezwa amajoni abo omzimba. Apha eMzantsi Afrika abantu abakwizigidi ezintlanu sele bephila nale ntsholongwane (nto leyo ke ithetha ukuthi omnye kwithoba ngalinye labantu uphila nayo) kodwa ngamakhulu amahlanu amawaka kuphela abantu ekufuneka befumene unyango lwala machiza kuba kaloku uninzi lona lusesempilweni. Elona xesha umntu ophila nentsholongwane ekuya kufuneka efumene unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kuxa benesibalo se-CD4 esingaphantsi kwama-200 (esi sibalo se-CD4 ke luvavanyo olubonisa ukomelela kwamajoni omzimba) okanye isigulo esichaza ukuphila noGawulayo (umzekelo wesi sifo ke kukwehla kakhulu kobunzima bomzimba, isifo esidumbisa inwebu yobuchopho, isifo sokukral kwemiphunga, ukuphazamiseka kwengqondo, isifo sephepha esibetha ngaphandle kwemiphunga, izifo zomhlaza, izifo ezinento yokwenza nokungcola neencukuthu). Ngoko ke kuya kufuneka ube kanti umelene nezi meko zimbini ngaphambi kokuba ube nakho ukufumana unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kaGawulayo.
iNtshona Koloni yenza izicwangciso zokumisela xa kufika inyanga kaTshazimpunzi ka-2004 iya kube sele inamaziko alishumi elinethoba apho abantu baya kufumana khona la machiza ze amanye amaziko alishumi elinesine avulwe ekuhambeni kwaloo nyaka, nto leyo ke iwabeka kumashumi amathathu anesithathu la maziko okuzibandakanya koluntu nale nkqubo yokufikelela kumachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.
Le nkqubo yokufikelela kula machiza ke iya kusebenza ngolu hlobo:
Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuthunyelwa kule nkqubo xa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200 okanye kufunyaniswe ukuba baphila nesifo esichaza ubukho bukaGawulayo. Ezinye iimeko emakumelwane nazo ke ekufikeleleni kule nkqubo ziquka:
Umqathango wokuba isigulana eso kufuneka sibe kanti sizinikele ekusebenziseni olu nyango lumachiza mathathu ubomi baso bonke.
Ukuxelela umntu oza kuba 'ngumlingane kule nkqubo yonyango' okanye umncedisi wesigulana eso ukuqinisekisa ukuba le nkqubo iyathotyelwa futhi iyathobeleka. Kubalulekile ke oku, njengoko ukuthabatha usebenzise amachiza amaninzi nahlukeneyo ngexesha elifanayo ngosuku ngalunye, ntsuku zonke ubomi bakho bonke ingeyonto ilula ukuyenza ngaphandle koncedo. Isigulana eso kufuneka siyithobele imiqathango yokusetyenziswa kwala machiza ukuze siqinisekise ukuba umzimba waso ufumana amachiza awaneleyo kwanokuqinisekisa ukuba ayasebenza la machiza emzimbeni waso.
Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso asizintyintyi kakubi ngamachiza, ingakumbi utywala. Isizathu soku ke kukuqinisekisa ukuba isigulana eso asiphathwa kakubi kukutyeka kwesibindi saso butywala obo. Ngapha koko ke, kuya kuba nzima kakhulu ukuwasebenzisa ngendlela yiyo nangenyameko la machiza xa umntu aphantsi kweempembelelo zotywala. Isigulana eso sikwakhuthazwa ukuba siphile ubomi obusilungeleyo nobusempilweni yaye saziswe ngeengozi zokusebebnzisa amachiza akhabanayo.
Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso siya kuba nakho ukuzimasa imihlangano emithathu yokunikezelwa kolwazi kwanemibini yokunikelwa kweengcebiso noncedo ngendlela yokuphila. Le nkqubo ke iya kuthabatha iiveki ezintathu ukuya kwezisibhozo ukuze ibe nokugqibelela. Injongo yoku iya kuba kukufundisa isigulana esi kuthotho lwezinto eziquka ulwazi ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, injongo yawo, ukuba asebenza njani, iziphene, ukubaluleka kokuthotyelwa kweemeko zokusetyenziswa kwawo kwaneemeko apho umzimba ungawevayo la machiza. Abacebisi ke nabo kuya kufuneka benze uvavanyo lwemeko yokuhlala neyengqondo yesigulana eso ukuze iqela lezonyango lifikelele esigqibeni sokuba isigulana eso siwalungele na la machiza. Ukuba kufunyaniswa ukuba isigulana eso siwalungele amachiza la, kuya kufuneka sinikwe iingcebiso ze sinikwe nemiyalelo yokutyelela iiklinikhi. Ukuba isigulana eso asikawalungeli la machiza umcebisi nesi sigulana baya baya kusebenzisana ekuseombululeni le ngxaki ukuze isigulana sibe nokufikelela kula machiza.
Isigulana kufuneka sivume ukuthabathela kuso uxanduva lwempilo nonyangp lwaso. Oku ke kuthetha ukuba isigulana esi sizinikele ekusebenziseni iipilisi, ukuzimasa yonke imihlangano yokunikezla ngolwazi kwanokuqinisekisa ukuba uyayithobela imiqathango yokuba kule nkqubo.
Xa ndiqoshelayo ke, abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuba nakho ukufikelela simahla kunyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo xa amajoni emizimba yabo edodobele yaye edinga ukomelezwa (apha ke kuxa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200) naxa bebonakalisile ukuba bakulungele ukuzinikela kuxanduva lokujongana nonyango lwabo ubomi babo bonke. Ngoko ke kuya kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ube nokufumana uvavanyo lokuba ngokwenene ukulungele na ukwamkelwa kule nkqubo.
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
<fn>GOV-ZA.K.87102.19.19.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?

Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?



Umbuzo: Ndinabantwana ababini abangaphantsi kweshumi leminyaka ubudala yaye bayathanda ukundihlaba imibuzo ngemiba enzima. Kutsha nje, imibuzo yabo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ikhe yanobuzaza de ndanzinyelwa nakukuyiphendula yaye kungoku nje ndiziva ngathi ndisoloko ndingazithembanga ngempendulo endibanika yona nokuba mandiwuxoxa ngaluphi na umba othile nabo. Ndiyazi ke noko ukuba kufuneka benalo ulwazi. Ndithini?

Impendulo: Ukuncokola nabantwana ngemiba enzima kusoloko kubashiya abazali bezibuza ukuba bayingene kakuhle nangendlela efanelekileyo na imicimbi ethil. Intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yimicimbi enobuzaza kakhulu ekubeni umntu angancokola ngayo ebantwaneni kangangokuba isinzimela kakhulu sonke. Naxa siqalisa ukuncokola ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo siya kufumanisa ukuba kufuneka sichaphazela neminye imiba ebandakanyekayo efana nokwabelana ngesondo nesini.

Umbono wakho uphile wokuba abantwana aba kuyafuneka benalo ulwazi uphile kakhulu xa uchaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo. Kanye njengokuba sibafundisa abantwana bethu ngeendlela zokuwela umgaqo ukuze bakhuseleke ze babe nawo namacebo okumelana nemeko enganobungozi kuba, kukwabaluleke kakhulu ukuba sibafundise ngezinye iimeko ezinokubabeka esichengeni. Sizama ukukhulisa abantwana kwiingingqi ekugquba kuzo ubundlobongela, apho abantu bosuleleka mihla le yintsholongwane kaGawulayo, apho iziyobisi ziya zisetyenziswa kakhulu yaye zifumaneka lula, yaye ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ingaseyonto inganqabanga. Konke ke oku kuthetha ukuba ukuba kufuneka sizaqme ukulungisa ze sincokole ngayo ynoke le miba, kufuneka sibe kanti siyayikhuthaza indlela yokuncokola ngendlela ekhululekileyo. Oku ke kuya kuquka ukuphendula imibuzo kwanokumamela ngenyameko nokuba umba/imiba leyo kuncokolwa ngayo akululanga ukuncokola ngayo.

Kutheni kubalulekile nje ukuba abazali bancokole nabantwana babo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?

* Abantwana kuyafuneka ukuba bakwazi ukuzikhusela
* Kufuneka baxhotyiswe ngezakhono zokukwazi ukulawula imiba echaphazela imizimba yabo
* Kufuneka bakwazi ukumelana neendlela abaziva ngayo ngeminye yemiba enokuchaphazeleka ngenxa yomxholo ekuncokolwa ngayo
* Kukwafuneka bakwazi ukumelana nemingeni abanokuthi bajamelane nayo njengomthinjana nomlisela okanye njengolutsha

Xa abantwana bekubuza imibuzo kungokuba bekuthembile ukuba uya kubanika ulwazi abaludingayo. Ngamanye amaxesha ke basenokubuza kuba befuna ukuqinisekisa okanye ukungqinisisa izinto abazixelelwe ngabanye abantu ezinokunganyaniseki! Nokuba babuzela ntoni ke kodwa, oko kukunika ithuba elihle lokuqala ukuncokola ngemiba enzima.

Nazi ezinye iingcebiso ezinokukunceda uqalise le nkqubo:

* Musa ukungazinzi! Abantwana bakho bangakubuza imibuzo ongenazimpendulo zayo nenokukwenza ungabi nakuzibamba. Ukungazinzi, okunokukhokelela ekubeni ungabi nakuphendula okanye ekuwugxibheni okanye ekungawuhoyini loo mbuzo, akuyi kunceda. Ulwazi olululo lungabanceda bahlale bekhuselekile ze benze nezigqibo ezibhadlileyo.


* Yikhuthaze Incoko - Khululeka ekuncokoleni nabantwana bakho ngento yonke. Ncokola, wabelane, uhleke, unxibelelane!


* Qala Kuselithuba - Ukuqala beselula abantwana kuya kuyenza lula nkqubo. Xa abantwana bakho sele bengumlisela nomthinjana baya bekulungele ukucinga nokwenza izinto ezibhadlileyo, yaye aya kuba mancinci kakhulu amathuba okuba benze izigqibo ezingabhadlanga.


* Cingisisa - Lihloniphe inqanaba nobudala babantwana bakho. Musa ukubanika oluninzi kunolo balufunayo okanye baludingayo. (Umzekelo, umntwana onesithandathu nonethoba leminyaka ubudala baya kuba nemibuzo neenkathazo ezahlukileyo). Ukuba akuqinisekanga, cela iingcebiso ozinikezelayo. Musa ukuqhubekeka uthetha naxa sele bengasamamelanga.


* Qala Iincoko - Qiniseka ukuba niyathembana nabantwana bakho kwiincoko. Khangela iindlela zokuqala ukuncokola ngemiba enzima NGOKU!


* Thetha Rhoqo! Ukuncokola kube kanye emva kwexesha elide ngemiba yesondo akuyi kubanceda abantwana bakho ekufumaneni ulwazi abaludingayo. Phinda-phinda. Qinisekisa ukuba uviwe futhi iyaqondakala le nto uyithethayo. Abantwana aba badinga ukuva izinto rhoqo ukuze babe nokufumana izifundo kuzo.


* Thembakala - Ukuba awunayo impendulo yombuzo othile, baxelele. Ukuba akuyiboni kakuhle indaba yokuncokola nabo ngemiba yesondo. Kodwa ke zama ukuyitsho loo nto ngendlela engabathinteliyo ukwenzeni incoko nawe. Mghlawumbi ke usenakho nokumcebisa umntwana lowo ukuba aye kuncokola okanye abuze kwesinye isizalwane okanye umsebenzi wezempilo. Ngaphezu, mxelele ukuba ungahamba naye! Zama ukufunda nabantwana bakho.


* Qinisekisa ukuba uxhobile! Akunakusoloko uqikelela ukuba umntwana uza nomba onzima na. Kodwa ke kuyafuneka ukuba ube nalo ufifana ngemiba echaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yaye kufuneka uzive uzinzile xa uncokola ngemiba enobuzaza.

Ezi ngcebiso zisuka: kwaLoud and Clear - indawo enikezela ngeengcebiso ekuncokoleni nabantwana bakho ngemiba enzima!

Zininzi ke kodwa iindawo onokuya kuzo ukuze ufumane uncedo. Ezinye zeenkcukacha zoqhagamshelwano ezinokuba luncedo zezi:

yi-ATICC, (021) 448 3812
iPlanned Parenthood of South Africa (PPASA), (021) 448 7312 kunye
neLove Life, (011) 327 6863 okanye ke utyelele iwebsite yabo www.lovelife.org.za


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.K.87102.20.20.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?

Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?



Umbuzo: Umyeni wam wafumaniseka ephila nentsholongwane kaGawulayo. Besisoloko sihlangana nomcebisi kodwa ke isekho eminye imiba endingekayiqondi ngezinto awandixelela zona. Saxelelwa ukuba akunakuyifumana intsholongwane kaGawulayo ngokuthi wabelane ngekopi, amacephe namalaphu, kodwa ke ndinabantwana abathathu abaminyaka ilishumi elinesibini, elishumi nesixhenxe ubudala yaye ukungazinzi kwam kusukela kwinto yokuba ndicinga ukuba singabosulela ngendlela nje elula ke phofu.

Impendulo: Ukuze ube nakho ukuthintela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kubalulekile ukuba umntu azazi iindlela esasazeka ngayo le ntsholongwane ukuze abe nokuthintela ngempumelelo ukosuleleka.

Umcebisi wakho ebenyanisile xa ebesithi akunakho ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo ngokudibana nje nomntu ophila nayo, mhlawumbi ukwangana, ukwabelana ngokutya, ukusebenzisa izixhobo zokutya ezinye, ukuxhawulana, ukusebenzisa indlu yangasese enye, okanye ke ngenye indlela yokuhlangana apho kungekho gazi libandakanyeka ngenxa yesilonda esivulekileyo somntu onayo. Izinambuzane ezifana neengcongconi nazo aziyisasazi intsholongwane kaGawulayo ngokuthi zimfimfithe amagazi abo.

Zine iindlela umntu anokosuleleka ngazo yile ntsholongwane kaGawulayo:

1. Ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga.

Abantu abaninzi bosuleleka ngokuthi babelane ngesondo ngendlela engakhuselekanga (ngamanye amazwi ke ngokungasebenzisi zintsilathi).

2. Ukosulelwa Kosana Ngunina

Amanina aphila nentshlongwane kaGawulayo angayidlulisela le ntsholongwane kwiintsana zawo ezingekazalwa ngexesha esakhulelwe, ngexesha lokubeleka nokukhutshwa kosana esibelekweni, okanye ke nangokobisi lwebele.

3. Ukufaka Igazi Esele Losulelekile Emzimbeni Wakho.

Umntu angosuleleka yintsholongwane kaGawulayo nangokuthi kufakwe igazi elinale ntsholongwane emzimbeni wakhe. Oku ke kungenzeka ngenxa yesilonda esivulekileyo, ukwabelana ngezinto zokucheba iintshebe okanye iinaliti ebezisetyenziswe ngumntu osele ephila nale ntsholongwane, ngokufumana igazi elinale ntsholongwane xa kunikezelwa ngegazi.

Kodwa ke, lonke igazi ekuphiswa ngalo liqala livavanyelwe intsholongwane kaGawulayo ngaphambi kokuba ligqithiselwe kwabanye abantu ukuqinisekisa ukuba igazi elinikezelwayo likhuseleke kangangoko.

Ingathinteleka njani kanene le ntsholongwane kaGawulayo?

Abazali kufuneka bancokole ngemiba yesondo nabantwana babo kuselithuba. Abantu, ingakumbi abantu abasebatsha, kufuneka bakhuthazwe ukuba bangazibandakanyi kwiintshukumo zokwabelana ngesondo de babe bakulungele oko yaye kufuneka bavumelane namaqabane abo ngokuthembakala omnye komnye kuthando oluzinzileyo.

Iintsilathi kufuneka zisetyenziswe rhoqo apho umntu azibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo nomntu angenguye lo mnye athandana naye.

Xa kusetyenziswa izixhobo zokugqobhoza isikhumba ezifana ne , iinaliti okanye izirinji, ezi zixhobo kufuneka zibe ntsha okanye ke zihlanjisiswe kakuhle. Ezi zixhobo akufuneki kwaberlwane ngazo ngabantu.

Iziyobisi zokuzonwabisa ziyawadodobalisa amandla amajoni omzimba ze zenze nomzimba ube semngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezininzi.

Onke amanina kufuneka afune ulwazi ngokukhulelwa ngaphambi kokuba akhulelwe futhi bazame ukufumanisa ukuba abanayo na le ntsholongwane kaGawulayo, umntu abhalise ukukhulelwa kwakhe kweyona khlinikhi yemicimbi yokubeleka ikufutshane naye ukuze abe nokuvela kwiincwadi zeklinikhi leyo ukuqinisekisa ukuba banakho ukwenza konke abanakho ukuthintela ukosuleleka kweentsana zabo yintdholongwane yile ntsholongwane.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Landinvasions.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukuthabatha amanyathelo xa kungenelelwe umhlaba ngokungekho mthethweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umhlaba wombuso kunye nomhlaba onobunikazi babucala, ungangenelelwa ngokungekho mthethweni.
Urhulumente unoxanduva lomgaqo-siseko lokuqinisekisa - xa kuyimfuneko, nangokusebenzisa izinto eziyimfuneko ezifumanekayo - ukuba bonke abemi banako ukuxhamla amalungelo abo asisiseko okufikelela kumhlaba nakwezezindlu okanye kwezezindlu. Xa kuqhubeke iimeko ezizodwa ezifana nokungenelelwa ngokuphangaleleyo nangokumandla kumhlaba othile, urhulumente ukwanoxanduva olufana nolu, lokuncedisa abanikazi bomhlaba babucala bakhusele umhlaba wabo.
Abantu , abangawufumaniyo umhlaba wezolimo, bangacela iSebe lezeMihlaba ukuze bancediswe bafumane umhlaba wezolimo ofanelekileyo. Abantu abadinga izindlu bangadibana nomasipala wendawo yabahlali, okanye, ukuba kuyimfuneko, iSebe lephondo okanye lelizwe lezeZindlu ukuze bancedwe.
ISebe lezeMihlaba:
liyakucela inkundla ikhuphe umyalelo wokukhupha abangeneleli abangekho mthethweni bomhlaba wombuso ophantsi kolawulo lwalo, solange amalungelo asisiseko wabangeneleli abangekho mthethweni, engachaphazeleki liyakuncedisa abangeneleli abangekho mthethweni bawo nawuphina umhlaba wombuso okanye wabucala abadinga umhlaba wezolimo kwaye abangenawo umhlaba wezolimo bafikelele kumhlaba wezolimo ofanelekileyo liyakuncedisa abanye oogunyaziwe borhulumente bafumanele abangeneleli abangekho mthethweni abadinga ezezindlu umhlaba ofanelekileyo ongomnye xa kuyimfuneko naxa kukho iimeko ezidinga uqwalaselo olulodwa, liyakuncedisa abanikazi babucala bomhlaba wezolimo abanomhlaba ongenelelwe ngokungekho mthethweni babeke abangeneleli abadinga umhlaba wezolimo kumhlaba ongomnyeofanelekileyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kwimeko apho umhlaba wabucala ungenelelwe ngokungekho mthethweni kwaye kungekho zimeko ezidinga uqwalaselo olulodwa, umnikazi womhlaba makacele inkundla, ngaphandle kokulibazisa, ikhuphe umyalelo wokukhutshwa kwabangeneleli ngokoMthetho wokuThintela ukuKhutshwa okungekho Mthethweni kunye nokuNgenelela ngokungekho Mthethweni kuMhlaba othile .
Kwimeko apho umhlaba wabucala ungenelelwe ngokungekho mthethweni kwaye zikho iimeko ezidinga uqwalaselo olulodwa, umnikazi womhlaba angacela nayiphina i-ofisi yeSebe lezeMihlaba ukuze ancedwe ukubangaba isizathu sesidingo sokungenelela kulo mhlaba kukufikelela kumhlaba wezolimo.
Kwimeko apho umhlaba wabucala ungenelelwe ngokungekho mthethweni, kwaye zikho iimeko ezidinga uqwalaselo olulodwa, umnikazi womhlaba angacela umasipala wendawo yommandla, okanye, ukuba kuyimfuneko, iSebe lezeZindlu lephondo okanye lelizwe ukuze ancedwe ukubangaba isizathu sesidingo sokungenelela yimiba yezezindlu.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kumanyathelo okuqalisa, kuyakuthabatha iCandelo loBuqondisi beeNkonzo zoLuntu zeNkxaso kwezoMhlaba , malunga neentsuku ezili 14 ukuze lifunise kwaye lichonge umhlaba ofanelekileyo ongomnye. Nangona kunjalo, ngenxa yokubonisana nababandakanyeki kunye nokuvunywa licandelo lobuphathiswa, le nkqubo ingathabatha phakathi kweenyanga ezimbini nezintathu ukuze igqitywe.
Entla
Iindleko
Iindleko ezibandakanyeka ekufumaneni umhlaba ofanelekileyo ongomnye zixhomekeka kwiimeko ngeemeko. Kuthathelwa ingqalelo imibandela efana nobungakanani babahlali ekufanele bafunelwe umhlaba kunye neendleko zomhlaba kummandla othile.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Legalisingofficialdocuments.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukumisa ngokusemthethweni amaxwebhu asemthethweni kunye neziqinisekiso zomsebenzisi wokugqibela
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukumisa ngokomthetho okanye ukugunyazisa amaxwebhu yinkqubo yokuqinisekiswa kwemisayino kwaye kuthetha ukuba amaxwebhu asemthethweni afakelwe, atywinwa kwaye asayiniwe nokuba kungeSiqinisekiso seApostille , okanye ngoGunyaziso lwesiQinisekiso apho amazwe angeyonxalenye yeNgqungquthela yase Hague.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Okokuqala, qonda ukuba loluphi uxwebhu ofuna ukulumisa ngokusemthethweni.
ICandelo lokuMisa ngokuseMthethweni lingakhupha isigunyaziso esifanelekileyo okanye isiQinisekiso seApostille ngokwale migaqo ilandelayo:
Uxwebhu olo alukho ngaphezu konyaka ubudala.
Kufuneka ulicebise iCandelo lokuMisa ngokusemThethweni malunga nelizwe apho luya kusetyenziswa khona olo xwebhu, ukuze libe nakho ukufumanisa ukuba kufuneka iApostille okanye isiQinisekiso soGunyaziso na.
Phambi kokuba iCandelo lokuMisa ngokuseMthethweni likhuphe isiGunyaziso okanye isiQinisekiso seApostlle esifanelekileyo, olo xwebhu kufuneka lumiswe ngokomthethweni:
nguMantyi, uMantyi owoNgezelelweyo okanye uMantyi oNcedisayo nguMgcini-zincwadi okanye uMgcini-zincwadi oNcedisayo weNkundla ePhezulu yoMzantsi Afrika.
Makungeniswe amaxwebhu kwiCandelo lokuMisa ngokusemThethweni ngokusebenzisa enye yezi ndlela zilandelayo:
Asiwe ngumntu - Amaxwebhu angeniswe ngumntu angalandwa kuphela xa kukho ubungqina bokwamkelwa. Isiqinisekiso sokwamkelwa sinikwa wena emva kokunikezela amaxwebhu akho.
Asiwe sisigidimi - Isigidimi siya kunikwa iphetshana lokuza kulanda, eliya kufunwa xa kulandwa amaxwebhu. Kufuneka usihlawule isigidimi xa sibuyisela amaxwebhu akho.
Athunyelwe ngeposi ebhalisiweyo okanye ekhawulezayo - Kufuneka ufake imvulophu ebhalwe igama nedilesi yakho, ehlawulelweyo nebukhulu bayo buyi-A4 ukuze iCandelo lokuMisa ngokusemThethweni likwazi ukuwabuyisa amaxwebhu. Ileta esisiqinisekiso, exela inani lamaxwebhu afuna ukumiswa ngokwasemthethweni, ilizwe ekufunelwa lona oku, kwakunye neenkcukacha zakho ezipheleleyo, kufuneka ihanjiswe kunye namaxwebhu.
Amaxwebhu afinyeziweyo okanye okubhalwe ngekhompyutha
Iikopi eziqinisekisiweyo zomtshato, zokuzalwa, zokufa okanye iziqinisekiso ezikhululayo zasemapoliseni
Iikopi eziqinisekisiweyo zeziqinisekiso zoBume boMtshato okanye ubuNgqina bobuZwe
Iikopi eziqinisekisiweyo zamaxwebhu okundwendwela okanye iincwadi zezazisi
Amaxwebhu aqinisekiswe ngabaKhomishinala beziFungo ukuba ziikopi zokwenyani zamaxwebhu akuqala. Umntu wasebuRhulumenteni onesiGunyaziso sokusayina kufuneka aqinisekise.
La maxwebhu alandelayo akunyanzelekanga ukuba amiswe ngokusemthethweni yinkundla kuqala njengoko kuchaziwe ngentla apha, ngaphandle kokuba ebesayinwe ngumntu onegunya lokunikeza:
Iziqinisekiso ezingafinyezwanga okanye ezipheleleyo zokuzalwa, zomtshato kunye/okanye ezokufa kunye neeleta eziqinisekisa ubume bobuzwe bomntu, ezisayiniwe zagximfizwa isitampu ngumqeshwa ogunyazisiweyo weSebe lemiCimbi yezeKhaya.
Iimpepha zokuthathela kuwe umntwana umkhulise ezisayiniweyo zaze zagximfizwa isitampu nguMgcini-zincwadi wemicimbi yokuThathwa kwabantwana bakhuliswe ngabanye abazali kwiSebe lezoBulungisa.
Amaxwebhu okuthumela ngaphandle kwelizwe asayiniweyo aze agximfizwa isitampu yiNdlu yezoRhwebo.
Iziqinisekiso zokukhulula zamaPolisa ezisayinwe zagximfizwa isitampu liZiko leNgxelo yoLawphulo-mthetho leNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika .
Ileta exela ukuba Akukho siThintelo esayinwe yagximfizwa isitampu ngumqeshwa weSebe lemiCimbi yaseKhaya.
Iziqinisekiso zakwagqirha ezisayinwe zagximfizwa isitampu ligosa eligunyazisiweyo kwiBhunga lemiSebenzi yezeMpilo.
Amaxwebhu aphathelele kuthutho lwemfuyo, kuquka izilwanyana zasekhaya, kufuneka egximfizwe asayinwa nguGqirha weziLwanyana kaRhulumente.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
ICandelo lokuMisa ngoksemThethweni liya kunika isibhengezo sethuba leentsuku ezisixhenxe sokuvala xa olo suku ingelulo olweholide kaRhulumente.
Entla
Iindleko
Akukho ntlawulo ngokwenza amaxwebhu.
Entla
Akukho zifomu emazizaliswe, kodwa kufuneka usoloko ulicacisile ilizwe ojonge ukulisebenzisa kulo uxwebhu.
Entla
<fn>GOV-ZA.Letterofauthority.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Kufuneka ufumane incwadi ekugunyazisyo xa ufuna ukungenisa eMzantsi Afrika imoto entsha noba eseyikhe yasetyenziswa, imoto yokuthutha impahla okanye inqwelo erhuqwayo nokwakha okanye ukuguqula imoto.
Kufuneka ukuba ube nencwadi engumqondiso wokuba imoto yakhiwe apha eMzantsi Afrika okanye kwilizwe langaphandle. Iintlobo zemoto efuneka kuzo leleta yomqondiso:
iimoto, iibhasi nezithuthuthu iimoto zokuthutha impahla inqwelo erhuqwayo imoto ezikhethekileyo ezifana netrekta nenqwelo zokuvuna.
Qaphela: Umntu ofaka esi sicelo ngulowo imoto ibhaliswe egameni lakhe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Fumana ifomu lesicelo emapoliseni akufuphi.
ikopi yencwadi yesazisi uxwebhu lwelungelo lokumela xa kuyinkampani okanye umbutho ingxelo efungelweyo yokufakelwa kwemoto eyenziwe emapoliseni, ibandakanye injini namanani esisu semoto, ingxelo ezeleyo yomsebenzi wonke owenziweyo nemvelaphi yezinto ezifakelweyo isatifiketi sobumsulwa soNcedo lwaMapolisa ase Mzantsi Africa isatifiketi sokulungela ukuhamba endleleni ka wonke-wonke isatifiketi sobunzima bemoto ifoto ezimbini zemoto.
Bhatala imali eqingqiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Incwadi egunyazisayo iba seyilungisiwe emva kwentsuku ezintandathu.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.LocFishVessel.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi yenqanawa yokuloba yeli lizwe
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ibenobunikazi kwaye ilawulwe ngokupheleleyo ngumntu okanye abantu baseMzantsi Afrika, okanye ibenobunikazi kwaye ilawulwe ngokupheleleyo lilo naliphi na iqumrhu leenkampani, umbutho okanye naliphi na iqumrhu labantu elifakwe okanye elisekwe phantsi kwemithetho yeRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, kwaye apho isininzi sezabelo kunye namalungelo okuvota alawulwa ngabantu baseMzantsi Afrika.
Inqanawa yokuloba yeli lizwe idla ngokuxhotyiselwa ukuloba kunye neminye imisebenzi eyayamene nokuloba. Le nqanawa ibandakanya zonke izixhobo eziyimfuneko, izixhobo zokuloba, iindawo zokugcina imithwalo, umthwalo okanye iimpahla zorhwebo kunye namafutha alayishwe kuyo. Inqanawa yokuloba yeli lizwe ingabandakanya nayiphi na inqanawa encedisa enye okanye ezinye iinqanawa eziselwandle ekwenzeni nawuphi na umsebenzi owayamene nokuloba. Oku kungabandakanya ezi zinto zilandelayo, kodwa kungapheleli kuzo kuphela:
amalungiselelo ukunika nokukhupha izinto eziyimfuneko indawo yokugcina imithwalo indawo yomkhenkce nokubandisa ukuthutha, okanye ukukhupha imveliso; kunye/okanye nokwenza ngqo imisebenzi yokuloba kuMmandla oKhethekileyo wezoQoqosho ekuthiwa yi-Exclusive Economic Zone okanye kumanzi olwandle lwehlabathi phantsi kweflegi yeRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika.
Akukho mntu unokusebenzisa inqanawa yokuloba okanye nayiphi na inqanawa ukuze asebenzise ilungelo lofikelelo, ngaphandle kokuba ikhutshiwe ilayisensi, enepemethe efanelekileyo ukubangaba umnikazi wenqanawa ngumntu onelungelo lokuloba. Kwimeko apho umnikazi wenqanawa engenalungelo lokuloba, kufuneka kubekho isivumelwano sekhontrakthi yokusebenzisa le nqanawa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Inqanawa yokuloba kufuneka iyokuvavanyelwa ukufanelana nolwandle kwaye i-SAMSA ingakhupha iSatifiketi soKhuseleko.
Fumana ifom yesicelo kwiSebe lezokuSingqongileyo kunye noKhenketho.
Kufuneka ubengumntu onelungelo lokuloba . Ukubangaba awunalungelo lokuloba elingumnikazi wenqanawa, thumela okanye bandakanya isivumelwano sekhontrakthi, osingenele nomnikazi wenqanawa ukuze usebenzise le nqanawa kuthethwa ngayo, xa ufaka isicelo selayisensi yenqanawa.
Thumela ifom yesicelo kwiSebe lezokuSingqongileyo kunye noKhenketho nale nkcazelo ilandelayo:
igama lenqanawa igama lomnikazi wale nqanawa uhlobo lwamandla, ubude benqanawa umlinganiselo wamandla e-injini kunye nomlinganiselo womthwalo ongalingana kule nqanawa icandelo lokuloba ekujongwe ukuba le nqanawa isetyenziswe kulo uMbuso weFlegi ebhaliswe phantsi kwawo xakungoku le nqanawa .
Zalisa le fom ngoonobumba abangadityaniswanga kwaye usebenzise oonobumba abakhulu kuphela, ufake nesiphakamiso esibhaliweyo esixhasa iimfuno zakho apho kuyimfuneko.
Bonisa ixesha eya kulichitha le nqanawa kunye nendlela eya kusetyenziswa ngayo kwicandelo lokuloba eya kusebenza kulo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo singathabatha iintsuku zokusebenza ezi- 3, kuxhomekeke ekufakweni kwesicelo ngokufanelekileyo.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Lodgeacomplaintonfailure.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokufaka isikhalazo sokungaphumeleli kweNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika ukunceda okanye ukukhusela amaxhoba obundlobongela basekhaya
Inkcazelo
Ukubamba ummangalelwa;
Ukunceda umkhalazi amangale, afumane indawo yokusithela efanelekileyo, afumane unyango, ukukhapha umkhalazi ayokuqokelela impahla yakhe kunye nokoxutha izixhobo eziyingozi kumxhaphazi;
Ukucebisa umkhalazi ngezinto angakhetha ukuzenza, okufana nokungaphumeleli ukucebisa umkhalazi afake ityala lobugebenga okanye enze isicelo somyalelo wokukhusela, okanye zombini ezi zinto kunye
Nokungakwazi ukubiza ummangalelwa ngomyalelo wokumnyanzela aye enkundleni.
Ubundlobongela basekhaya benzeka xa umntu obandakanyekana naye kubudlelwane basekhaya esenza ezi zinto zilandelayo:
Ekuxhaphaza ngokwasemzimbeni okanye ngokwesondo, umzekelo, akubethe okanye akudlwengule.
Ekuhlelele ngokukuhlupha, umzekelo, athi gqolo ukukutsalela umnxeba oku kucaphukisayo, akubhalele okanye athumele izinto kuwe, okanye agade iindlela zakho.
Engena kwakho ngaphandle kwemvume yakho.
Ekuxhaphaza ngokwezoqoqosho nangokwemali, umzekelo, xa indoda okanye isinqandamathe sinyanzelisa ukwenza zonke izigqibo ngemali okanye sisala ukuhlawulela ukutya, iimali zesikolo, njalo-njalo.
Ekugrogrisa, umzekelo, esoyikisa ngokukubulala xa ufuna ukuya emapoliseni.
Esonakalisa impahla yakho, umzekelo, etshisa impahla yakho yokunxiba, esophula ifenitshala okanye egqabhuza amatayari emoto yakho.
Esaphula umyalelo wokukhusela okhoyo nosebenzayo.
Eziphatha ngayo nayiphina indlela yokuxhaphaza ebeka esichengeni ukhuseleko lwakho, impilo yakho okanye intlalontle yakho.
Inkqubo emayilandelwe
Nika i-ICD le nkcazelo ilandelayo:
Igama kunye neenkcukacha zokunxulumana nexhoba kunye nomkhalazi okanye zokunxulumana nomkhalazi.
Igama kunye nesikhundla sepolisa okanye samapolisa akrokrelwayo
Inombolo yetyala yamapolisa, ukuba ikhona
Umhla, ixesha kunye nohlobo lokungahambisana noMthetho woBundlobongela baseKhaya
Iinkcukacha zamangqina, ukuba akhona.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha lokulinda udliwano-ndlebe - imizuzu engama 30
Incwadi ebhaliweyo engqina ukuba isikhalazo sifunyenwe - kwisithuba seentsuku ezingama 30
Ingxelo yenkqubela - kwisithuba seentsuku ezingama 30
Ingxelo yokugqibela - kwisithuba seentsuku ezingama 90
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
<fn>GOV-ZA.Lodgeacomplaintonmisconduct.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokufaka isikhalazo sokuziphatha kakubi okanye sezenzo ezigwenxa zamalungu eNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika okanye eeNkonzo zaMapolisa kaMasipala
Inkcazelo
Isikhalazo soDidi III: Isikhalazo esityhola ukuba ipolisa okanye amapolisa abandakanyeka kwisenzo esigwenxa esikhokelele kulwenzakalo lomzimba olumasikizi oludinge unyango olungenisa isigulane esibhedlele. Oko kuziphatha kakubi okanye eso senzo sigwenxa kufuneka sibe senzeke ngexesha umntu eselugcinweni lwamapolisa. Le miba ilandelayo ludweliso lwezikhalazo zoDidi III:
Ukusebenzisa kakubi amandla okunochaphazelo olubonakalayo kubahlali malunga nolwenzakalo olwenziweyo, inani labantu abachaphazelekayo, ubungakanani bemali ebandakanyekayo, isithuba sexesha eyenzeke ngalo.
Ukutshisa ngabom
Ukubetha ngeenjongo zokulimaza umzimba kanobom, okanye ukuzama ukubulala
Ukuthwala okanye ukuba umntu
Ukuthintela inkqubo yomthetho
Ukwenza ubuqhinga nokukhohlisa : ukwamkela incwadi yobuqhinga usazi ukuba yeyobuqhinga ukuyakutsho kwixabiso le R50 000 okanye nangaphezulu
Ubuqhetseba
Ukuxoka uphantsi kwesifungo
Ubundlobongela esidlangalaleni
Ukugrogrisa
Ukuxhwila umntu
Ukonakalisa impahla ngabom
Ukuthabatha inxaxheba kumbutho wobugebenga.
Ukudlwengula
Ukwamkela impahla ebiweyo
Ukuphanga
Ubuqhophololo
Ukwabelana ngesondo kwendoda nenye indoda
Ubusela
Ukungcungcuthekisa
Ukucudusela umntu ukuze akunike into
Ukuxhokonkxa, ukwenza iyelenqe okanye ukuzama ukwenza nasiphina isenzo esigwenxa kwezi zixelwe ngasentla
Isikhalazo soDidi IV: Isikhalazo esityhola ukuba ipolisa leNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika okanye ipolisa leeNkonzo zaMapolisa kaMasipala, libandakanyeke kwisenzo esigwenxa okanye kwisenzo sokuziphatha kakubi esingekhoyo kwezi zidweliswe ngasentla okanye esingakhokelelanga ekubhubheni komntu okanye ekulimaleni komzimba ngokumasikizi.
Isikhalazo soDidi V: isikhalazo esingaphandle komda womsebenzi okanye womgaqo we-ICD.
Izikhalazo zezehlo ezenzeke phambi kokusekwa kwe-ICD, oko kukuthi, zonke izehlo ezenzeke phambi kuka Epreli 1997. Nazo izehlo ezenzeke kwisithuba esingaphezulu konyaka phambi kokuba zixelwe kwi-ICD, ngaphandle kokuba kukho iimeko ezingaqhelekanga ezizodwa.
Izikhalazo ngesitafu seeNkonzo zoLuleko , amagosa enkundla kunye namalungu oMkhosi woKhuselo waseMzantsi Afrika.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya the ICandelo eliZimeleyo leZikhalazo
Inkqubo emayilandelwe
I-ICD ingakucela ukuba unike inkcazelo eyongeziweyo phambi kokuba kuphandwe ngesikhalazo.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukuqhubekiswa kwezikhalazo:
Ukwamkelwa kotyelelo lweklayenti kungathabatha imizuzu emihlanu.
Ixesha lokulinda udliwano-ndlebe nomsebenzi ojongene nezikhalazo okanye umcazululi, kungathabatha imizuzu engama 30.
Ukungqinwa kokufunyanwa kwesikhalazo ngencwadi ebhaliweyo kungathabatha iintsuku ezingama 30.
Ingxelo ngenkqubela yesikhalazo ingathabatha iintsuku ezingama 30
Ingxelo yokugqibela ingathabatha iintsuku ezingama 90
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Lodgenotificationofdeaths.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Nika i-ICD le nkcazelo ilandelayo:
Igama kunye neenkcukacha zokunxulumana nexhoba kunye nomkhalazi okanye zokunxulumana nomkhalazi.
Igama kunye nesikhundla sepolisa elikrokrelwayo.
Igama lesikhululo samapolisa okanye umasipala apho ipolisa elikrokrelwayo lisebenza khona.
Inombolo yetyala yamapolisa, ukuba ikhona.
Umhla, ixesha kunye nohlobo lokungakwazi ukunceda ixhoba.
Iinkcukacha zamangqina, ukuba akhona.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Uphando lungathabatha iintsuku ezingama 30 okanye nangaphezulu, kuxhomekeke kubunzulu betyala.
I-ICD iyakuthumela iNgxelo yokuFumanisa iTyala/ukuNgafumanisi iTyala okanye yeSohlwayo/ukuNgafumanisi Tyala kwiklayenti.
Ukukhutshwa kweengxelo zokugqibela zentshayelelo kungathabatha iintsuku ezingama 180.
Zonke iingxelo ezifakwe kuvimba wenkcazelo zingathabatha iiyure ezingama 48.
Ukukhutshwa kweengxelo zokugqibela zeziphakamiso kungathabatha iintsuku ezili 14 emva kokufunyanwa kweengxelo zobuchule.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Lowersoundbroadcastingservice.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi yenkonzo yosasazo lwezandi ekhupha imitha yamandla akwizinga eliphantsi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
UmThetho wokuSasaza uchaza iNkonzo yoSasazo lweZandi ekhupha imitha yaMandla akwizinga eliPhantsi njengenkonzo yosasazo lwezandi yabahlali, yabucala okanye yoluntu, ekhupha imitha yamandla angagqithanga kwi-watt enye. Iinjongo zeLayisensi yoSasazo lweZandi ekhupha imitha yaMandla akwizinga eliPhantsi kukufezekisa ezi zinto zilandelayo:
ukunabisa umba 'wofikelelo' ukusukela kwilungelo lokufumana inkcazelo ukuya kutsho ekubandakanyeni ufikelelo olwandileyo kwizinto neendlela zemveliso yosasazo.
Ilungelo lenkululeko yamaphephandaba kunye nezinye iinkonzo zosasazo lweendaba, inkululeko yokufumana nokukhupha inkcazelo kunye nemibono, inkululeko yemveliso enobugcisa kunye nenkululeko yemfundo, kunye nenkululeko yophando lwenzululwazi.
ngokwembono yophuhliso, umba wokulingana ubalulekile ekulungelelaniseni amacandelo okudlala indima kwishishini losasazo, ngokukhuthaza abangeni abatsha kule marike.
ILayisensi yoSasazo lweZandi olukhupha imitha yaMandla akwizinga eliPhantsi inganikwa kula macandelo alandelayo:
Iinkonzo zorhwebo zosasazo lwezandi ezikhupha imitha yamandla akwizinga eliphantsi - iinkonzo ezisebenzela, kwaye ezisasazela, kwimimandla emikhulu yoobhazabhaza beevenkile okanye kumaziko eevenkile, kumabala emidlalo, kumabala emiboniso kunye nakumaqonga emiboniso yeebhanyabhanya okanye nayiphina inkonzo efana nezi iGunya elingayibona ifanelekile.
Iinkonzo zoluntu zosasazo lwezandi ezikhupha imitha yamandla akwizinga eliphantsi - iinkonzo ezisebenzela, kwaye ezisasaza, kumakhaya wabantu abadala, unxulumano phakathi kweendawo zokunqula, unxibelelwano phakathi kweendawo zokunqula namakhaya wabantu abadala, okanye nayiphina enye inkonzo efana nezi iGunya elingayibona ifanelekile.
Iilayisensi zabahlali kunye nezorhwebo, zosasazo lwezandi olukhupha imitha yamandla akwizinga eliphantsi, ziya kusebenziseka iminyaka emithathu kwaye ilayisensi yosasazo lwezandi ekhupha imitha yamandla ekwizinga eliphantsi yezenzeko zexeshana iya kusebenziseka iintsuku ezingamashumi amathathu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Chonga intshukumo efanelekileyo yamaza okusetyenziswa kwemitha yamandla akwizinga eliphantsi.
Seka itim yabantu abasebenza ngesicelo ukuze le tim ithabathe uxanduva lwenkqubo yesicelo kwaye ibengumenzi-sicelo egameni labaququzeleli bezenzeko.
Qinisekisa ukuba le tim yenza ezi zinto zilandelayo:
Ibhala isicwangciso seshishini
Iphembelela ukonyulwa kwamalungu eBhodi ngenkqubo yedemokhrasi.
Cela ikopi yenkonzo yosasazo kunye nefom yesicelo sokuhambisa iintshukumiso zemitha yosasazo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukuvunywa kwale layisensi kungathabatha iinyanga ezi 2 ukuya kwezi 3.
Entla
Iindleko
Ilayisensi yorhwebo: R5 000
Intlawulo engabuyiswayo eyi- R 500 kwakube kukhutshwe ilayisensi
Ilayisensi yoRhwebo yeZenzeko zeXeshana: R2 000
Ilayisensi yabahlali: R1 500
Intlawulo engabuyiswayo eyi R 200 kwakube kukhutshwe ilayisensi
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.MaternityBenefitsUIF.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Injongo yezibonelelo zokufumana umntwana okanye ukubeleka kukubuyekeza umntu okhupha intlawulo ofanelekileyo ngethuba lokukhulelwa nelokubeleka.
Isicelo masenziwe ngokukhawuleza ekuqaleni kwekhefu lokubeleka okanye kungenjalo kwisithuba seenyanga ezintandathu zokuzalwa komntwana.
Imiqathango yokufaneleka:
Umntu okhupha intlawulo makabe ufumana nganeno kunomvuzo oqhelekileyo ngalo gama ekwikhefu lokubeleka.
Ngokuxhomekeke kwiintsuku anazo aziqokeleleyo, izibonelelo zingahlawulwa ukuya kufikelela kwiintsuku eziyi-121 ubuninzi.
Kwimeko yokuphuma kwesisu/ukuzalwa komntwana eswelekile , intlawulo yenziwa kwithuba elingangeeveki ezintandathu ubuninzi.
Isatifikethi sonyango esiqinisekisa ukukhulelwa kunye/okanye ukuzalwa komntwana masingeniswe .
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Qhagamshelana neziko lemicimbi yezabasebenzi elikufutshane kuwe ukuze ufumane iifom ezifanelekileyo.
Zalisa uze ubuyise ezi fom nesatifikethi sonyango kwiziko lemicimbi yabasebenzi .
Yiza nesazisi esiluhlaza esinebhakhowudi enamanani ayi-13 .
Khumbula ukunikezela iinkcukacha zebhanki ezichanekileyo njengoko ziqinisekisiwe yibhanki yakho.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kwakuba kufunyenwe onke amaxwebhu, i-UIF ithembisa ukuwasebenza okanye ukuwagqiba amabango kwisithuba seeveki ezintandathu.
Entla
Iindleko
Le ntlawulo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.MetersFlyer_small_xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
Yonga amanzi
Yenza ukuba intlawulo yakho yamanzi ifikeleleke
ISixeko saseKapa sizibophelela kwisiCwangciso-qhinga sokuLawula iMfuneko yaManzi noLondolozo lwaManzi esiluqilima nesinokusebenza ixesha elide esihlaziywe senziwa luqilima kwisithuba somnyaka wama-2005. Enye yeendima ezibalulekileyo zesi sicwangciso-qhinga sitsha yi"Projekthi yokuLungiswa kokuVuza kwaManzi eHlanganisiweyo".
Nangona le projekthi ibizwa ngokuba yi'projekthi yokulungiswa kokuvuza kwamanzi', injongo ephambili kukuqinisekisa ukuba yonke imibandela enxulumene nokuhanjiswa kweenkonzo zamanzi nogutyulo kwiindawo zabahluphekileyo ziyasonjululwa. Eyona njongo iphambili kukonga amanzi nokuqinisekisa ukuba umyinge wamanzi osetyenziswa emakhaya ngulowo uyimfuneko kwaye ngulowo bangafikelela lula kuwo. Ukuvuza kwamanzi kwixa elizayo kumele ukuba kucuthwe kwaye ukulungiswa kwayo kumele ukuba kufikeleleke kumakhaya amaninzi. Sijonga imibandela emininzi ebandakanya ezingentlalo, ezingemithetho, ezingoshishino nezingobugcisa neziya kwenza ukuba ubonelelo ngamanzi lube lolusebenzayo, olufikelelekayo noluthabatha ixesha elide lujoliswe kuluntu olukumatyotyombe noluhluphekileyo lwaseKapa.
Iprojekthi eqhutywayo ekummandla waseMfuleni yeyokuqala ephantsi kwale nkqubo. ISixeko sifuna iindlela esinokwakha ngayo ubuhlakani phakathi kwabemi kunye nabachaphazelekayo ukuvelisa isicwangciso-qhinga sexesha elide ukuze sinakekele imithombo yamanzi. Ngexesha lokuqhuba kwale projekthi, wonke amakhaya anamanzi avuzayo aya kulungiselelwa ukuvuza kwamanzi NGAPHANDLE KWENTLAWULO. Oku kuya kuba lithuba elinye lokugqibela nelingasayi kuphinda libekho. Emva koko, umninimzi uya kuphinda abenoxanduva lokulungisa konke ukuvuza kwamanzi okungakho kwipropati yakhe.
Kukwakha amadama kunye nezinye izixhobo nezakhiwo zokuhambisa amanzi ukusuka kumadama amakhulu (akude kakhulu kwiSixeko) ukuza kuwabeka emnyango kwakho.
Kukubonelela ngokucocwa kwamanzi ngako oko kuqinisekiswa ukuba amanzi owafumana kwitepu yakho, acocekile kwaye akhuselekile ukuba ungawasela, ungapheka kwaye uhlambe ngawo.
Kukubonelela ngeenkonzo zamanzi eziqhubekekayo nogutyulo, ngokusemandleni ethu.
Kukucutha ixesha lokubonelela ngenkonzo zokulungisa imibhobho yamanzi kamasipala evuzayo negqabhukileyo kunye nemibhobho kamasipala yogutyulo lwelindle evingcekileyo.
Ukugcina isixokelelwano samanzi sinoxinzelelo olwaneleyo.
Kukufunda imitha yakho yamanzi ngokuchanekileyo nyanga nenyanga.
Kukubonelela ngesaziso sentlawulo esichanekileyo nesamkelekileyo.
NGUBANI ONOXANDUVA LOKULUNGISA IMIBHOBHO EVUZAYO / EGQABHUKILEYO OKANYE NAKUPHI NA UKUVUZA OKWENZEKA NGAPHAKATHI KWIMIDA YEPROPATI YAKHO?
Umninipropati nguye onoxanduva lwako nakuphi na ukuvuza kwamanzi okungenzeka ngaphakathi kwipropati yakhe. ISixeko saseKapa ASINAXANDUVA lokulungisa nakuphi na ukuvuza ngaphakathi kwimida yepropati yabucala. Ukuba ukuvuza kulungiswe ngokukhawuleza, akusayi kuhlawula i-akhawunti exhumileyo yamanzi.
NGUBANI ONOXANDUVA LOKULUNGISA IMIBHOBHO EVUZAYO / EGQABHUKILEYO OKANYE NAKUPHI NA UKUVUZA OKWENZEKA
KWISITALATO SAKHO?
ISixeko saseKapa sinoxanduva kodwa WENA kumele ukuba:
Uqhakamshelane neeNOMBOLO ZOMNXEBA WONCEDO ezizezi-0860 103 054 ukuxela ukuvuza, ukugqabhuka, ukuvingceka kwemibhobho yogutyulo okanye nayiphi na inkonzo enempazamo.
Nika ulwazi oluchanekileyo kwaye ubandakanye:
Inkcazelo yempazamo eyenzekayo, iGama lesitalato iNdlu okanye inombolo yeNxiwa ekufutshane kwingxaki leyo
KHUMBULA
Ulwazi oluneengcombolo ezichanekileyo ziya kunceda iSixeko saseKapa ukuba sikwazi ukulungisa nayiphi na impazamo yogqabhuko lwemibhobho ngokukhawuleza.
Imibhobho evuzayo okanye egqabhukileyo ezitalatweni ayisayi kuchaphazela imitha yamanzi yakwakho okanye i-akhawunti yakho.
Khumbula, Siluluntu olunye, ngokuxela ukuvuza okwenzeka esitalatweni sinceda uluntu lwethu luphela.
UXANDUVA LWAKHO
Kwipropati yakho kumele:
Unakekele imibhobho ukuba ibe kwimeko elungileyo.
Uqinisekise ukuba uvala ukuvuza kwamanzi kwipropati yakho ngokukhawuleza nje ukuba kuqalise (ngokuvala isivalo sokuvala ukuvuza)
Ugcine ujonga ukuvuza okungakho ngokufunda imitha yamanzi yakho rhoqo.
Ucuthe ukusebenzisa kwakho amanzi ukuba kube kuhambelana nezidingo zakho kuphela.
Usebenzisane neCandelo leeNkonzo zaManzi ukuze wenze iCandelo leeNkonzo zaManzi nezoGutyulo lweLindle ukuba basebenzele uluntu lwakho.
Uhlawulele iinkonzo ezixelwe ngentla kunye nama-R20 asisiBonelelo kwabaHluphekileyo
Ungagungxuli izinto ezingafanelekanga, i-oyile nezinye izinto kwisixokelelwano semibhobho yogutyulo
Ungavuleli amanzi emvula / namanye amanzi angaphezu komhlaba ukuba angene kwisixokelelwano semibhobho yogutyulo.
Uqinisekise ukuba imitha yamanzi kunye netshemba yomda wogutyulo isoloko ifikeleleka lula.
ISIXEKO SASEKAPA SIZISEBENZISA NJANI IIMITHA ZAMANZI
ISixeko sithumela abafundi beemitha zamanzi nyanga nenyanga ukuba bafunde iimitha zamanzi.
Ngamanye amaxesha abafundi beemitha zamanzi abakwazi ukuzifunda ezi mitha ngenxa yokuba imitha igqumekile okanye iheke engena kwipropati itshixiwe. Kule meko iSixeko siye sinyanzeleke ukuba siqikelele usetyenziso lwamanzi ngokuxhomekeke kusetyenziso ngeli xesha kunyaka odlulileyo.
ISixeko sisebenzisa ukufundwa kwemitha yamanzi ukubala usetyenziso ukusuka kwixesha lokugqibela lokufundwa kwemitha yamanzi ngenxa yothotho lwezizathu:
Ukubala i-akhawunti yamanzi asetyenzisiweyo nasetyenziselwe ugutyulo lwelindle kwaye kuthunyelwe isaziso setyala.
Ukuqikelela nawaphi na amanzi athe avuza kwisixokolelwano semibhobho esisa amanzi kwipropati yomntu.
Ukubala iirhafu zalo nyaka-mali.
Khumbula ukuba kufuneka uzichaze izikhalazo kunye neengxaki onazo. Oku kuya kunceda iSixeko kunye neCandelo leeNkonzo zaManzi ukuba zibonelele ngenkonzo engcono kuwe.
Xela zonke iingxaki nezikhalazo onazo:
Ukusetyenziswa kunye
Xela:
<fn>GOV-ZA.MininPermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
esi simbiwa sibandakanyekayo singembiwa ngokugqibeleleyo iminyaka emibini ummandla womgodi awudluli kwi- 1.5mÂ² yobungakanani akukho mntu ungomnye onelungelo lokukhangela ubukho besimbiwa, ilungelo lokwemba umgodi, ipemethe yokwemba umgodi okanye ipemethe yokugcina umgodi yesimbiwa esinye nomhlaba omnye.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo kwi-ofisi yoManejala weNgingqi weSebe leZimbiwa naMandla okwingingqi omi kuyo lo mhlaba.
Sakuba sivunyiwe isicelo sakho, uManejala weNgingqi uyakukucela ukuba uthumele isicwangciso sokulawula imo yokusingqongileyo kwaye ubonisane nomnikazi-mhlaba kunye nomntu ohlala ngokusemthethweni kulo mhlaba, ndawonye nawuphina omnye umbandakanyeki ochaphazelekayo.
Thumela isiphumo soku kubonisana kuManejala kwisithuba seentsuku ezingama- 30.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
UManejala weNgingqi uya kukwazisa kwisithuba seentsuku ezili- 14 ukubangaba isicelo sakho siphumelele, oku kuthetha ukuba uzifezekisile zonke iimfuno.
Entla
Iindleko
Iindleko ziyakuqulungqwa lisebe kwaye azibuyiswa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.MiningRight.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Ilungelo lokwemba umgodi yimvume enikwa nguMbuso ngokweSebe leZimbiwa naMandla, ekunika igunya lokwemba izimbiwa emgodini kummandla othile.
Esi simbiwa singembiwa ngokugqibeleleyo
Umenzi-sicelo unayo imali kunye nobuchule bokwemba esi simbiwa ngokugqibeleleyo,
Isicwangciso sokuxhasa ngemali siyangqinelana nale nkqubo yokwembiwa komgodi kunye nexesha elizakuthatyathwa yile nkqubo.
Umenzi-sicelo wenze amalungiselelo ezemali kunye namanye amalungiselelo esicwangciso esichaziweyo sentlalo nesabasebenzi.
Le nkqubo iyahambisana noMqulu weMigodi
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZimbiwa naMandla.
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo kwi-ofisi yoManejala weNgingqi weSebe leZimbiwa naMandla okwingingqi omi kuyo lo mhlaba.
Le fom kufuneka ikhatshwe yintlawulo yesicelo engabuyiswayo njengoko ichazwe nguManejala weNgingqi.
Uthumele isicwangciso senkqubo yokulawula imo yokusingqongileyo ukuze ivunywe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
UManejala weNgingqi uyakukwazisa ngencwadi ebhaliweyo ukubangaba isicelo samkelwe, oku kuthetha ukuba isicelo sakho sihambisene nazo zonke iimfuneko, kwisithuba seentsuku ezili 14 esifumene isicelo, kwaye akuyalele ukuba ubonisane nomnikazi-mhlaba, umntu ohlala kulo mhlaba, ndawonye nabo bonke abanye ababandakanyeki abachaphazelekayo.
Ukubangaba uMphathiswa uyala ukukhupha ilungelo lokwemba umgodi, kufuneka akwazise, kwisithuba seentsuku ezingama 30, kwaye achaze izizathu zokwala esi sicelo.
Iindleko
Iindleko ziya kuqulunqwa lisebe kwaye azibuyiswa.
<fn>GOV-ZA.Missingpersons.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukuxela umntu olahlekileyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo yenzelwe ukuba uluntu lukwazi ukuxela umntu olahlekileyo. Ungamxela umntu olahlekileyo kwangoko wakube ukrokrela ukuba kukho into embi eyenzekileyo kulo mntu.
Akukho xesha limisiweyo lokulinda phambi kokuba umxele umntu olahlekileyo. Ukubanga ipolisa likuxelela ngenye indlela, thetha nelinye igosa elingentla ngesikhundla kweli uthetha nalo,uqhubeka wenze njalo ude ufumane uncedo oluyimfuneko. Ukuze ufumane inkcazelo ngabantwana abalahlekileyo, yiya kwiZiko lase Mzantsi Afrika laBantwana abalahlekileyo .
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ukubangaba ukrokrela ukuba umntu ulahlekile, zama ukunxulumana naye kuqala.
Nika inkcazelo esisiseko ngalo mntu, kulicebo elihle ukukhupha ifoto esandul'ukufotwa.
Ukubangaba umntu olahlekileyo ufunyenwe, yiya kwesa sikhululo samapolisa bekuxelwe kuso ukulahleka kwalo mntu, wazise ipolisa okanye igosa eliphanda ngale nyewe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ungamxela umntu olahlekileyo kuso nasiphina isikhululo samapolisa, akuyomfuneko ukuba ude uye kummandla apho lo mntu akrokreleka ukuba ulahlekele kuwo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
Mpumalanga 013-249 1138
Mpumalanga uMntla-Ntshona uMntla-Koloni iNtshona-Koloni
<fn>GOV-ZA.No10z.2010-03-24.xh.txt</fn>
Rural Safety | Farm Attacks(Zulu) | Part 10














































Crime Stop
08600 10111
crimestopgauteng &nbsp;@saps.org.za

Report
Child Abuse/images
childprotect@saps.org.za










10. IMIKHUBA YOKUPHEPHA EMIHLE


10.1 Wamele amalungelo akho njengomnikazi wepulazi. Abantu abangaziwa nababambe itoho kufanele bathole imvume kuqala uma bengena epulazini. Buza esiteshini samaphoyisa sangakini ukuthi umthetho uthi yini ongayenza nokuthi ungawasebenzisa kanjani amalungelo akho.

10.2 Abasebenzi basepulazini:

10.2.1 yakha ubuhlobo obuhle nabasebenzi basepulazini.
10.2.2 gcina umfanekiso kamazisi walowo nalowo msebenzi ;
10.2.3 khuthaza abasebenzi ukuba bakuqaphele ukuphepha nokuthi babike uma kunobugebengu.
10.2.4 khuthaza abasebenzi ukuba babaqaphele abantu abangabaziyo endaweni nokuthi bakwazise ngabo.
10.2.5 klomelisa abasebenzi uma bekunike amacebo noma ulwazi olunosizo.
10.2.6 Vikela ngokwanele imizi noma izindlu zabasebenzi nemindeni yabo.

10.3 Ungavumeli muntu angene epulazini noma endlini, ikakhulukazi ebusuku ngaphambi kokuba esezichazile ukuthi ungubani.

10.4 Kufanele ulalise ngaphakathi endlini okungenani inja eyodwa.

10.5 Qiniseka ukuthi amathuluzi okusebenza asindayo njengezimbazo, amapiki, amalele, amahalavo nokunye uyakukhiyela uma kungasetshenziswa.

back to top

10.6 Ukulawula okhiye:

10.6.1 Sebenzisa imibhalomfihlo kunoma ubhale amalebula kokhiye.
10.6.2 Zama ukuthi ungahlali uphethe isixhaka sokhiye. Sebenzisa okhiye abasebenza ngemibhalomfihlo. Imibhalomfihlo kufanele ihlale ishintshwa njalo.
10.6.3 Bakhiphe okhiye emotweni uma bengadingeki.
10.6.4 Bashintshe okhiye bakho uma ngabe okhiye bokuvula benyamalele.
10.6.5 Qiniseka ukuthi zonke izivalo (kumbandakanywa nesivalo segalaji) amafasitela namasango kuhlala kukhiyiwe uma kungasetshenziswa.
10.6.6 Ngaphambi kokuba uvule noma yini, qiniseka ukuthi uphethe ukhiye ongowakhona.
10.6.7 Ungalingi ufihle ukhiye endaweni eqangeleka kalula njengaphansi komata noma imbiza yezitshalo.
10.6.8 Uma ngabe ushiye ukhiye ebhotsheni kakhiye ngaphakathi kwesivalo, kufanele uwuphendule ukhiye ukuze ungafuduleki.

10.7 Ngaso sonke isikhathi uma uhamba yazisa umndeni wakho ukuthi uyaphi, uzohamba ngayiphi indlela nokuthi uzobuya nini.

10.8 Hlola ucingo lwakho njalo ukuze uqiniseke ukuthi luyasebenza. Beka ucingo endaweni lapho luzofinyeleleka khona kalula okufanele kube yindawo engaqondene nefasitela lapho lungadubuleka khona kalula.

10.9 Ngaso sonke isikhathi hlala unethoshi eduze kwakho ebusuku, uma ngabe usebenzisa ithoshi lisebenzise ngendlela yokuthi lingakhombisi ukuthi wena ukuphi.

10.10 Zama ukwenza izithiyo zokuthi kungantshotshwa uphethilomu neminye imikhiqizo.

10.11 Ungenzi umsebenzi ofanayo noma owodwa zonke izinsuku.

10.12 Kwenze kuba umkhuba wakho ungalali ngokushesha ngemuva kokucima izibani ebusuku. Hlala usabhekile isikhashana eside. Ungalali endaweni lapho ungabonakala khona ngumuntu ongaphandle kwendlu.

10.13 Ungami phambi kwefasitela uma ngabe uvala noma uvula amakhethini. Hlehlisa amakhethini ngendlela yokuthi ungazivezi kalula kumuntu ongaphandle. Amakhethini akufanele abe ngabonakalisayo okungaphakathi. Ukunyakaza kwabantu noma izithunzi zabantu akufanele zibonakale ngaphandle endaweni engamamitha ayi- 10 ukuba kude nendlu.

back to top

10.14 Thatha izithombe nezithupha zabo bonke abasebenzi ukuze besabe ukwenza noma ukuzimbandakanya nobubugebengu.

10.15 Ukuzijwayeza ukuqhumisa isibhamu epulazini (endaweni ephephile) nakho kungabathunaza labo abafisa ukwenza ubugebengu.

10.16 Izingane zakho kufanele zikwazi ukuphendula ucingo ngendlela enenhlonipho. Akufanele zikhulume nabantu ezingabazi noma zamukele izipho kubantu ezingabazi. Wonke umuntu okhone ekhaya kufanele akungenele ukuviliyela kokuzivikela.

10.17 Hlala unomshini wokuthwebula izithombe omdala emotweni. Thwebula izithombe zabo bonke abantu ongabazi abasendaweni noma abavakashele ipulazi lakho.

10.18 Uma ngabe ungaqinisekile ukuthi uzofika kuphephe kanjani endlini yakho ngemuva kokuba kade uthathe uhambo, thinta umakhelwane wakho ukuze akusize ukuhlola ikhaya lakho. Lokhu kungavimbela ukulalelwa izigebengu.

10.19 Qamba izindawo ezijwayele ukuba ngeziphephile njengezindlu zangasese, ezokugezela noma ezigcina impahla. Kungcono ukuba neminyango namafasitela amancane.

10.20 Ungagcini izinto ezinokugqamuka amalangabi endlini.

back to top

10.21 Yazi kahle indawo ukuze ukwazi ukubaleka , ikakhulukazi ebusuku.

10.22 Fika ekhaya kusakhanya noma kusesemini njalo nje.

10.23 Zijwayeze noma yazi inqubo ephathelene nokuvakashelwa ngamaphoyisa, uKhomanda noma omakhelwane.

10.24 Ukuxhumana ngokuyikho yingxenye enkulu yokuzivikela yasemaphandleni. Ngakho-ke, lelo nalelo pulazi kufanele libe nendlela yokuxhumana namanye amapulazi akuleyo ndawo, noMbutho wamaphoyisa kanye noMbutho wezokuVikela.

10.25 Kufanele kube khona izindlela ezimbili zikwesekela noma esizosiza esimweni esiphuthumayo njengocingo noma umsakazo weviyo lezakhamuzi. Umakhalekhukhwini uyasiza kakhulu ngoba ayixhunywa kulayini okungenzeka unqanyulwe.

10.26 Kufanele kusungulwe indlela yokuxhumana ngemisakazo ezobhekwa futhi ilungiswe njalo. Kufanele kuqokwe umuntu oqotho ozobhekana nalomsebenzi.

10.27 Abasebenzi basepulazini nabo bayingxenye yaleliqembu kanti kufanele nabo bazimbandakanye namacebo okuphepha.

10.28 Abasebenzi basepulazini kufanele bambandakanywe ngokulinganayo ekugcineni ukuphepha epulazini.

10.29 Abasebenzi kufanele bajwayezwe ukusebenzisa amagama ayimfihlo ukuze bakwazi ukwenza izimpawu ezithile uma kunengozi noma isimo esiphuthumayo.

10.30 Zijwayeze umkhuba wokubhala yonke imininingwane

10.31 Khombisa futhi wazise wonke umuntu okhona epulazini izindawo nezintuba zokubaleka.

10.32 Izindlela zokuxhumana (kumbandakanywa nezinye izindlela zokuxhumana ezahlukile) kufanele kujwayelwe ukuba zihlolwe ukuthi ziyasebenza.

10.33 Uma ngabe kukhona izixhushuxhushu zabasebenzi ukuphepha kufanele kuqiniswe. Thatha lonke ulwazi njengolusemqoka

10.34 Zama izindlela eziningi ezahlukene. Dlulisela kwemanye amalunga endawo, kuKhomanda noma eMbuthweni wamaPhoyisa ezobunhloli.

10.35 Ubuhlobo bokusebenzisana obuhle bubaluleke kakhulu.

back to top













Disclaimer
About the site
Copyright



This site is best viewed at a screen resolution of 800 x 600.
Most compatible with Microsoft Internet Explorer, version: 4 and higher.


<fn>GOV-ZA.No2z.2010-03-24.xh.txt</fn>
Rural Safety | Farm Attacks(Zulu) | Part 2














































Crime Stop
08600 10111
crimestopgauteng &nbsp;@saps.org.za

Report
Child Abuse/images
childprotect@saps.org.za










2. UMBUTHO KAZWELONKE WEZOKUVIKELA WASENINGIZIMU AFRIKA: UHLELO LWEMPI


2.1 Uhlelo lweMpi luwuhlelo ongena kulo ngokuzikhethela, oluyingxenye yoMbutho wezeMpi waseNingizimu Afrika olusebenza ngokungagcwele. Lowo nalowo Khomanda ubhekene nomthwalo wokuphephisa nokuvikela umphakathi othile (emaphandleni noma emadolobheni). Usizo abalunikezayo luvamise ukubizwa ngosizo lwendawo. Usizo lwendawo lumbandakanya wonke umphakathi wendawo, ngaleyo ndlela ngisho nelunga lomphakathi elingesilona ilunga lohlelo lweMpi nalo liyokuthola ukuvikela ngaphansi kwalolu hlelo nakuba lingeke lathola zonke izinzuzo ezihambisana nokuba ilunga lohlelo.

2.2 Labo ababambe iqhaza kulolu hlelo lweMpi abanaso isibopho sokuvikela ngaphandle kwemincele yezindawo abasebenza kuzo, banesibopho sokuvikela nokuphephisa imiphakathi yabo kuphela.

2.3 Lolu hlelo singathi lumi kanje kafushane, lumbandakanya ukwehlukaniswa kwezindawo zibe izindawana ezincane, izingxenye ezilawulekayo. Leyo naleyo ndawo encane iba nesibalo esithile samapulazi/noma imizi, kuya ngokuthi leyo ndawo ingakanani nokwahlukana kwezindawo okuhlalwa kuzo. Amalunga endawo ayaxhumana ngocingo noma imisakazo esebenza njengohlelo lokwesekela izindlela zokuxhumana uma ngabe kwenzeka izicingo zingasebenzi. Ezinye izinhlelo zokuxhumana ziyingxenye esemqoka yohlelo lokuvikela ezindaweni. Amalunga endawo ayaxhumana nomholi wawo (okhethwa yiwoma amalunga) yena unendlela yokuxhumana nesiteshi samaphoyisa. Lokhu kuqinisekisa ukusukumela phezulu kwamaphoyiswa uma kwenzeka kuba nokuhlaselwa. Umholi woHlelo angazisa uKhomanda waleyo ndawo uma kudingeka umbutho oqinileyo.

2.4 Inqubo yokuxhumana ingachitha isikhathi eside ngakho-ke, amalunga aleyo ndawo kufanele akwazi ukuzivikela wona nokuthi athembe usizo lomakhelwane namanye amalunga endawo ukuqinisekisa ukusukumela phezulu uma kunesimo esiphuthumayo. Ngalesi sizathu indawo kufanele ihlele ukubhekana nezehlakalo ngaphambi kokuba zenzeke. UKhomanda weNdawo uyosiza loluhlelo lwendawo uma lwakha uhlelo lokubhekana nezehlakalo.

2.5 Okusemqoka ngokusebenza ngokuyikho kwalolu nhlelo ukubambisana ngokulinganayo kwalelo nalelo lunga lendawo. Zimbandakanye - kuyosiza wena!

back to top













Disclaimer
About the site
Copyright



This site is best viewed at a screen resolution of 800 x 600.
Most compatible with Microsoft Internet Explorer, version: 4 and higher.


<fn>GOV-ZA.Notificationofamendments.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iinjongo zale nkonzo kukwazisa uMphathi woBhaliso lweeNkampani malunga neenguqu kwishishini lakho elibhalisiweyo. Ezi nguqu zingasukela ekufakweni kwamalungu amatsha okanye kurhoxiso lwamalungu, ukuya kwigosa elitsha elimele iinkonzo, idilesi yokuposa, njalo-njalo.
Xa kukho iinguqu ezenziweyo ngokuphathelelene nequmrhu elingavulelekanga elibhalisiweyo - nokuba zayamene namalungu , okanye kwiinguqu malunga negosa elimele iinkonzo okanye idilesi yokuposa ye-CC - kuyimfuneko ukubhalisa ezi nguqu kwi-Ofisi yoBhaliso lwaMaqumrhu angaVulelekanga .
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa iCandelo A ukubangaba kukho utshintsho kwigama le-CC okanye uhlobo lweshishini.
Zalisa ifom ekuthiwa yi-CK2A ngokuphathelelene neenguqu kwigosa elimele iinkonzo okanye kwidilesi yeshishini. Zalisa iCandelo B ngokuphathelelene neenguqu kwiinkcukacha zamalungu.
Hlawula imali efunekayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iintsuku ezisibhozo ukuze kugqitywe inkqubo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.NotifyNedlac.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Icandelo 77 lomThetho woBudlelwane beZabasebenzi, wowe- 1995 , linika abasebenzi ilungelo lokuthabatha inxaxheba kuqhankqalazo ukuze baphakamise okanye bakhusele iminqweno yabo yezentlalo noqoqosho, kwaye libakhusela ekugxothweni nakwamanye amanyathelo oluleko. Lo mthetho unika iBhunga leLizwe leZabasebenzi kunye noPhuhliso lwezoQoqosho ekuthiwa yi-National Economic Development and Labour Council - njengebhunga lokuqulunqa umgaqo elinabameli abaphuma kurhulumente, koosomabhizinisi, kubasebenzi nakubahlali - uxanduva lokudibanisa le mihlambi ukuze izame ukusombulula izizathu zenyathelo lokuqhankqalaza.
I-Nedlac kufuneka ixelelwe ngeli nyathelo ngefom eqingqiweyo . Kufuneka kuchazwe kule fom izizathu kunye nohlobo lwenyathelo elicetywayo. Oku akubandakanyi umhla wenyathelo elicetywayo, njengoko oku kungasingela phantsi inkqubo yokuzama ukufikelela kwimvisiswano.
Ukubangaba iinzame zokusombulula aziphumelelanga, umbutho wabasebenzi okanye imanyano yemibutho yabasebenzi kufuneka inike i-Nedlac isaziso sesibini esiyixelela ngeenjongo zayo zokuqhubeka ngenyathelo loqhankqalazo. Esi saziso sesibini kufuneka sisiwe kwi-Nedlac okungenani kwiintsuku ezili- 14 phambi kokuba liqalise inyathelo lokuqhankqalaza.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yazisa i-Nedlac ngeenjongo zombutho wabasebenzi zokuqhubeka ngenyathelo lokuqhankqalaza.
Unobhala wombutho wabasebenzi okanye wemanyano yemibutho yabasebenzi kufanele azalise ifom yesicelo.
Thumela ifom ezalisiweyo kule dilesi ilandelayo:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Notifyownershipchange.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isaziso sokutshintsha komnini moto okanye ukuthengiswa kwemoto
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Oku kukunika isaziso kwabasemaguyeni kubhaliso lwemoto, sokutshintsha kobunini moto okanye uphatho lwamaxwebhu amalungelo. Isaziso kufuneka sithunyelwe kwabase magunyeni kubhaliso lwemoto kungaphelanga intsuku ezingamashumi amabini nanye, ukusukela ngosuku lokwenziwa kotshintsho.
Abaphathi baxwebhu amalungelo okanye abanini moto kufuneka batyikitye isatifiketi esitsha sobhaliso basinikezele kumphathi woxwebhu lamalungelo okanye umnini omtsha wemoto.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
isatifiketi sobhaliso lwemoto icwe-cwe lephepha-mvume elisemthethweni incwadi yesaziso.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqulunqwa kwangolo suku lwesicelo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Ifomu lesaziso sokutshintsha kobunini moto okanye ukuthengiswa kwemoto lifumaneka kwi ofisi yamagosa endlela.
Entla
<fn>GOV-ZA.Occupationaccident.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokwenza ingxelo ngengozi emsebenzini kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
UMthetho weMbuyekezo kuMenzakalo neZigulo eMsebenzini ka-1993, ufuna ukuba abaqeshi banike ingxelo ngazo zonke iingozi ezenzeka emsebenzini kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Abaqeshi mabayikrazule bayisuse iCandelo B yefom W.Cl.2 baze bayinike ugqirha okanye isibhedlele ukuze izaliswe ngokukhawuleza emva kwengozi.
Abaqeshi mabathumele iCandelo A yefom ezaliswe ngokupheleleyo kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo ngokukhawuleza emva kwengozi.
Abaqeshi abafanele kulindela ukuba iCandelo B yefom izaliswe ngugqirha phambi kokuba bangenise ibango. Bakuba abaqeshi befumene inxenye yefom elicandelo likagqirha, bangayingenisa ifom ngokunjalo.
UMkhomishinari weMbuyekezo
Abaqeshi mabahlawule imbuyekezo kumsebenzi kwinyanga ezintathu zokuqala emva kwengozi. INgxowa-mali yeMbuyekezo iya kumbuyekeza umqeshi malunga noku.
Ukuba umsebenzi akanakho ukubuyela emsebenzini ixesha elide, abaqeshi mabafumane iingxelo zenkqubela yonyango kugqirha zize zizingenise kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo qho ngenyanga.
Xa umsebenzi eqalisa ukusebenza kwakhona, abaqeshwa mabathumele ingxelo yokuqalisa kwakhona emsebenzini nengxelo yonyango yokugqibela kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Oku kuya kuxhomekeka ekubeni ingaba zizaliswe zonke iinkcukacha ngokuchanekileyo kusini na.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.OperFishProcEst.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sepemethe yokuseka indawo yokwenza imveliso yeentlanzi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Indawo yokwenza imveliso yeentlanzi, ebizwa ngokuba yi-fish processing establishment , sisithuthi, inqanawa, iziko neendawo ezilingqongileyo okanye indawo apho into ethile okanye imveliso ethile yenziwa kwintlanzi. Le mveliso ingenziwa nangayiphi na indlela, efana nokunqunqa, ukusikelela, ukwaba amalungu athile, ukucoca, ukupakisha, ukukrozisa kunye nokugcina intlanzi. Eli ziko likwabandakanya indawo yokufaka intlanzi etotini, ukuyipakisha, ukuyomisa, ukuyiqhola ngetyiwa, ukuyifaka emkhenkceni, ukuyibandisa, ukuyiqinisa ngomkhenkce okanye ukwenza imveliso yayo ukuze ithengiswe eMzantsi Afrika okanye kumazwe angaphandle.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo selungelo lokuloba kuphela xa kukho isimemo, esiya kupapashwa kwiGazethi kaRhulumente.
Fumana ifom yesicelo kwiSebe lezokuSingqongileyo kunye noKhenketho okanye kwiziko lokwamkela okanye lokukhupha iifom eliya kupapashwa liSebe lezokuSingqongileyo kunye noKhenketho.
Sifunde ngocoselelo futhi uyiqonde yonke into ekwisicelo, kwaye uqinisekise ukuba uyazanelisa iimfuneko kunye nemiqathango yesicelo.
Kwiimeko ezikhethekileyo nezizodwa. ungaqwalaselwa umnyenyevu wokungafunwa ndawo yokwenza imveliso yeentlanzi, ngokubona koMphathiswa weSebe lezokuSingqongileyo kunye noKhenketho.
Ukubangaba unikwe umnyenyevu wale ndawo yokwenza imveliso yeentlanzi, kufuneka usenze sona isicelo sepemethe yokuqhuba indawo yokwenza imveliso yeentlanzi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo selungelo le-FPE singathabatha inyanga enye ukuya kutsho kwiinyanga ezi- 3, ngokuqwalasela ubungakanani bezicelo. Ipemethe yokuqhuba indawo yokwenza imveliso ingathabatha usuku olunye okanye iintsuku ezingaphezulu kwesinye, kuxhomekeke ekufakweni kwesicelo ngokufanelekileyo.
Entla
Iindleko
Iimali ezihlawulwayo ziqwalaselwa ngokutsha okanye ziqulungqwa ngonyaka nguMphathiswa okanye ngugunyaziwe onikwe amandla okwenza njalo, ngokusebenzisana noMphathiswa wezeMali.
R6 000 - Isicelo selungelo lendawo yokwenza imveliso yeentlanzi okanye ilungelo lokuloba: ukuze uqhube indawo yokwenza imveliso yeentlanzi.
R1 330, kongezwe i-R125 yentlawulo yesicelo- Isicelo sepemethe yokuloba: ukuze uqhube indawo yokwenza imveliso yeentlanzi.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Oreturnforfirstpaymentofprovisionaltax.2010-03-25.xh.txt</fn>
Incwadi yokubuyisa yokuhlawula irhafu yokubambisa - intlawulo yokuqala
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Xa umntu engenelwa yimali erhafelekayo engaxhuzulelwayo ngokwe-SITE okanye i-PAYE , kufanele ahlawule irhafu yokubambisa kule ngeniso-mali. Iintlawulo zerhafu yokubambisa zenziwa ngokweenyanga ezintandathu.
Irhafu yokubambisa yenzelwe ukunceda abarhafi bamelane noxanduva lwabo lwerhafu ngokuqhubekayo, endaweni yokuba bahlawule iimali ezinkulu kubekanye ngonyaka xa bevavanywa. Intlawulo yerhafu yokubambisa iyakungqamaniswa nerhafu yengeniso-mali yokugqibela ekufanele umntu ayihlawule kuloo nyaka wovavanyo ubandakanyekayo.
Umhla wokungena kwentlawulo yerhafu yokubambisa kwixesha lokuqala ukwisithuba seenyanga ezintandathu ukusukela ekuqaleni konyaka wovavanyo. Intlawulo yokuqala yerhafu yokubambisa kufuneka imele isiqingatha soxanduva lokuhlawula irhafu kunyaka opheleleyo werhafu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Bala irhafu yokubambisa ngolu hlobo lulandelayo kwixesha lesibini:
isiqingatha serhafu epheleleyo yonyaka opheleleyo uthabathe irhafu yomqeshwa exhuzulelwe eli xesha uthabathe naziphina iikhredithi zerhafu yangaphandle zeli xesha .
iintlawulo zerhafu yengeniso engaphezulu zingenziwa nakweyiphi na i-ofisi yesebe lakwa-SARS, ngeMivulo ukuya ngooLwezihlanu, phakathi ko-08h00 no-15h30, kungabandakanywanga iiholide zomntu wonke xa iintlawulo zenziwe nge-posi, ngokusebenzisa ibhanki okanye i-ATM, ixesha elaneleyo lokuthumela ngeposi okanye lokusebenzisa le nkqubo, malithathelwe ingqalelo xa iintlawulo zisenziwa ngekhompyutha, makwenziwe amalungiselelo okuba amaxesha ebhanki yakho amiselweyo okuvala ukuthatha iintlawulo nethuba lokuqinisekisa kokufaneleka kwentlawulo okunokwenzeka phakathi kweentsuku ezimbini nezintlanu.
Iinkcukacha zokubhankisha:
Okuya kufuneka koku kulandelayo:
inombolo yesalathiso yentlawulo yowenzelwa iinkonzo enamanani ali-19
uxwebhu lweSazisi salowo wenzelwa iinkonzo okanye inombolo ye-akhawunti eqhagamshelaniswe nohlobo oluthe ngqo lwerhafu ukulungiselela intlawulo.
Iintlawulo ezingangqinelaniyo nazo zombini inombolo yesalathiso yentlawulo echazwe ngentla apha noxwebhu lweSazisi lowenzelwa iinkonzo , aziyi kwamkelwa.
Qwalasela:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Qwalasela:
Ukuba ummeli usingethe imicimbi yakho yerhafu, kubalulekile ukuba uqinisekise ukuba u-SARS uyachazelwa ngalo mba. Oku kwenzelwe ukukhusela wena kwanokuqinisekisa ukuba uSARS akalidleleleli ilungelo lakho lokuba nguwe wedwa nokuba yimfihlo kwemicimbi yakho .
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Oreturnforsecondprovisionaltaxpayment.2010-03-25.xh.txt</fn>
INcwadi yokuBuyisa yentlawulo yesibini yerhafu yokubambisa
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Xa umntu engenelwa yimali erhafelekayo engaxhuzulelwayo ngokwe-SITE okanye i-PAYE , kufanele ahlawule irhafu yokubambisa kule ngeniso-mali. Iintlawulo zerhafu yokubambisa zenziwa ngokweenyanga ezintandathu.
Irhafu yokubambisa yenzelwe ukunceda abarhafi bamelane noxanduva lwabo lwerhafu ngokuqhubekayo, endaweni yokuba bahlawule iimali ezinkulu kubekanye ngonyaka xa bevavanywa. Intlawulo yerhafu yokubambisa iyakungqamaniswa nerhafu yengeniso-mali yokugqibela ekufanele umntu ayihlawule kuloo nyaka wovavanyo ubandakanyekayo.
Umhla wokungena kwentlawulo yerhafu yesibini yokubambisa awudluli kumhla wokugqibela wonyaka wokuvavanywa okanye umhla ovunyiweyo wokuphela konyaka-mali.
Qaphela:
Xa ngaba uphelo lonyaka-mali wangoFebhruwari lunobunzima ngokwezemali yaye kufunyenwe imvume kwi-SARS yokusa iingxelo zemali ngomhla ongenguwo owokuphela kukaFebhruwari, abo bantu bangaphinda bacele imvume yokusa iincwadi zokubuyisa zerhafu yokubambisa ngokuhambisana nokuphela konyaka-mali ovunyiweyo. Nangona kunjalo, zonke ezinye iingeniso-mali zihlala zikulo nyaka wovavanyo ophela ngomhla wama 28/29 Febhruwari.
Bala irhafu yokubambisa ngolu hlobo lulandelayo kwixesha lesibini:
irhafu eqikelelwayo iyonke kunyaka opheleleyo uthabathe irhafu yomqeshwa ehlawulwa kunyaka opheleleyo uthabathe naziphina iikhredithi zerhafu yangaphandle zonyaka opheleleyo uthabathe imali ehlawulwe kwixesha lokuqala.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Xa iintlawulo zenziwe nge-posi, ngokusebenzisa ibhanki okanye i-ATM, ixesha elaneleyo lokuthumela ngeposi okanye lokusebenzisa le nkqubo, malithathelwe ingqalelo.
Xa iintlawulo zisenziwa ngekhompyutha, makwenziwe amalungiselelo okuba amaxesha ebhanki yakho amiselweyo okuvala ukuthatha iintlawulo nethuba lokuqinisekisa kokufaneleka kwentlawulo okunokwenzeka phakathi kweentsuku ezimbini nezintlanu.
Iinkcukacha zokubhankisha:
Okuya kufuneka koku kulandelayo:
inombolo yesalathiso yentlawulo yowenzelwa iinkonzo enamanani ali-19
uxwebhu lweSazisi salowo wenzelwa iinkonzo okanye inombolo ye-akhawunti eqhagamshelaniswe nohlobo oluthe ngqo lwerhafu ukulungiselela intlawulo.
Iintlawulo ezingangqinelaniyo nazo zombini inombolo yesalathiso yentlawulo echazwe ngentla apha noxwebhu lweSazisi lowenzelwa iinkonzo , aziyi kwamkelwa.
Ukuba usuku lokugqibela lentlawulo liwela kumhla weholide yomntu wonke okanye kwimpela-veki, intlawulo mayenziwe ngosuku lokugqibela lokusebenza phambi komhla weholide yomntu wonke okanye phambi komhla weholide yomntu wonke okanye kwempelaveki.
Qaphela:
Intlawulo yesibini yerhafu yokubambisa kufanele isekelwe kwingeniso-mali erhafelekayo eqikelelwayo elingana nemali esisiseko okanye imali esekelwe kwingeniso-mali yakho eyiyo nqo erhafekelayo kuloo nyaka.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Qwalasela:
Ukuba ummeli usingethe imicimbi yakho yerhafu, kubalulekile ukuba uqinisekise ukuba u-SARS uyachazelwa ngalo mba. Oku kwenzelwe ukukhusela wena kwanokuqinisekisa ukuba i-SARS akalidleleleli ilungelo lakho lokuba nguwe wedwa nokuba yimfihlo kwemicimbi yakho .
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Peopleshousing.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
INkqubo yaBantu yezeZindlu licebo likarhulumente lokuzisela abantu iinkonzo zezindlu, exhasa amakhaya anqwenela ukunyusa uncediso lwawo lweesabhsidi ngokuzakhela izindlu zawo okanye ngokumanyana azakhele izindlu zawo.
Le nkqubo iphembelela abazuzi baseke umbutho wenkxaso kwezezindlu oyakubancedisa ngokuququzelela ulwakhiwo, ngokobuchwepheshe nangokweenkqubo zokuphathwa nokulawulwa kwenkqubo yezindlu. Olu ncediso lubandakanya uqeqesho nezikhokelo kubazuzi ukuze bazakhele izindlu zabo.
Le ndlela yokuzikhethela ifumaneka kubazuzi ngokusekelwe kwiprojekthi, ngokwenkqubo yesabhsidi yesongezelelo sokuqinisa, yamaziko kunye nenxulumene neprojekthi. Ngaphezu koko, iyafumaneka kwimimandla yasezilalini apho abantu banamalungelo emiqathango yosetyenziso kuphela kumhlaba abahleli kuwo.
Isebenza njani iNkqubo yaBantu yezeZindlu?
Le nkqubo ikuvumela ukuba usebenzise uncediso lwesabhsidi ukuze uzakhele indlu yakho. Njengoko uncediso lobuchwepheshe lungundoqo kule nkqubo, wonke umntu othabatha inxaxheba kule nkqubo kudingeka ukuba abenombutho wenkxaso. Lo mbutho unika inkxaso yobuchwepheshe ukuze uqinisekise ukuba indlu yakhiwa ngokufanelekileyo.
Abantu abazakhela izindlu zabo ngokwabo okanye abaququzelela ukwakhiwa kwezindlu zabo, bangakha izindlu ezinkulu ngemali encinane.
Inkqubo yaBantu yezeZindlu ikuvumela ukuba:
wonge iindleko zabasebenzi ngokwenza omnye umsebenzi wokwakha ngokwakho okanye ngokuncediswa yifemeli yakho, abamelwane, abahlobo kunye nabanye abantu ukuze bakuncede usinde ekubeni uhlawule inzuzo kubaphuhlisi bemihlaba, kwaye uthabathe ezona zigqibo zingcono kakhulu.
Ukuze uvumeleke ungene kule nkqubo, kufuneka:
Ube utshatile okanye uhlalisana nomnye umntu, okanye kufuneka kubekho abantu abaxhomeke kuwe ngokwemali.
Ukwazi ngokwasemthethweni ukungenela isivumelwano sekhontrakthi. Oko kukuthi, kufuneka ubengaphezulu kwama 21 eminyaka yobudala okanye ube utshatile kwaye kufuneka ubesengqondweni efanelekileyo.
Ube zange ngaphambili wafumana uncediso lwesabhsidi kuRhulumente yokuthenga indlu.
Qaphela ukuba kufuneka ungene kwisivumelwano sekhontrakthi nombutho wenkxaso oliqumrhu elisemthethweni. Lo mbutho wenkxaso uyakukuncedisa ngokobuchwepheshe nangokweenkqubo zokuphatha nokulawula.
Entla
Inkqubo emayilandelwe nxulumana neSebe lezeZindlu kwiPhondo khupha iNcwadi yeSazisi yakho, eyomlingane wakho kunye nezabantwana khupha ikopi yencwadi ebonisa umvuzo wakho okanye ubungqina bemali oyamkelayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqhubekiswa ngamasebe ezindlu kumaphondo. Ixesha elithatyathwayo ukuze kuziswe le nkonzo lixhomekeka kwimeko ngemeko.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Policereservist.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
IPolisa eliNgesosigxina elikuDidi A - Kwiinkqubo zemisebenzi yobupolisa:
eli polisa lisebenza kuyo yonke imiba yeenkqubo zemisebenzi yobupolisa nokuba kukwinqanaba lasesikhululweni samapolisa, elommandla okanye kwelephondo, kodwa ingeyiyo imisebenzi yobuchule obuthile lingayinxiba iyunifom liyakuqeqeshwa kwimiba efanelekileyo yeenkqubo zemisebenzi yobupolisa.
IPolisa eliNgesosigxina elikuDidi B - Kwiinkonzo zenkxaso:
eli polisa lenza imisebenzi engqalileyo yenkxaso kwi-administreyshini kwinqanaba lelizwe, elephondo, elommandla okanye elesikhululo samapolisa, kwaye alinakusebenza kwiinkqubo zemisebenzi yobupolisa.
alinxibi yunifom xa kuyimfuneko, liyakuqeqeshwa kwimiba efanelekileyo yasemthethweni, yomgaqo kunye nemiyalelo ebandakanyeka kwimisebenzi engqamene nalo.
IPolisa eliNgesosigxina elikuDidi C-Imisebenzi yobupolisa enobuchule obuthile:
kufuneka libenezakhono okanye ubuchule bobungcaphephe obuthile obungasetyenziswa yiNkonzo yaMapolisa ngokweenkqubo zemisebenzi yayo, umzekelo, abaqhubi beenqwelontaka, oogqirha, abantywili, oonontlalontle okanye oogqirha abaziingcaphephe zengqondo liyakwenza imisebenzi engqalileyo kwicandelo lalo lobuchule bobungcaphephe ngemvume yenkumanda yalo, lingayinxiba iyunifom kufuneka liqeqeshwe kwimiba efanelekileyo yasemthethweni, yomgaqo kunye nemiyalelo ebandakanyeka kwimisebenzi engqamene nalo.
eli polisa lisebenza kwimiba yeenkqubo zemisebenzi eyayamene nobupolisa becandelo kwimimandla yasezilalini neyeedolophu kwicandelo elingqalileyo kwinqanaba lasesikhululweni samapolisa; liyakwenza imisebenzi kuphela kwimimandla echaziweyo kwicandelo elingqalileyo ngokubona kwenkumanda lingayinxiba iyunifom, kuxhomekeke kwindlela elisetyenziswa ngayo
Kufuneka liqeqeshwe kwimiba efanelekileyo yobupolisa becandelo kunye nakwinkqubo yemisebenzi okanye kwinkqubo yemisebenzi yobupolisa eyayamene nemisebenzi yalo. Kuyakufuneka uqeqesho olongezelelweyo ukubangaga libandakanyeka kwiinkqubo zemisebenzi yobupolisa becandelo.
Ipolisa elingesosigxina elityunjelwe kudidi oluthile lingatshintshelwa kulo naliphina olunye udidi ukubangaba liyahambisana nazo zonke iimfuneko zelo didi lingqalileyo kwaye liqeqeshiwe okanye lizimisele ukuya kuqeqesho olufunekayo kolo didi.
Ngokwemigqaliselo yeNkonzo yaMapolisa aNgesosigxina aseMzantsi Afrika kufuneka:
ubengumhlali osisigxina waseMzantsi Afrika ubeneminyaka eli 18 nangaphezulu ubudala, kwaye ubengaphantsi kweminyaka engama 70 ubudala ugcwalise uxwebhu lwemibuzo yempilo njengoko kuqulungqwe nguMkomishina weLizwe ungabinanto ethe gqwithi engqondweni, isifo okanye ubuthathaka obungaphazamisana nokwenza imisebenzi yakho ngokufanelekileyo ubengumntu oziphethe kakuhle, kwaye ke kuyakufuneka kufunyanwe imbali yakho yokuziphatha kakuhle ugqibe ngempumelelo uvavanyo lokusebenza kwengqondo oluqulungqwe nguMkomishina waMapolisa eLizweni okungenani ubene-senior certificate okanye iikhwalifikheyshini ezilingana naso kwaye unike ubungqina ngokwemiqulu kufuneka ukwazi ukuthetha, ukufunda nokubhala nge-English okungenani, njengelinye leelwimi ezigunyazisiweyo uvume ukunyatheliswa iminwe kwaye ube awuzange wafunyaniswa unetyala lesenzo sobugebenga okanye awukho phantsi kotshutshiso ngesenzo sobugebenga uzimisele ukuya kuqeqeshwa uzimisele ukwenza isifungo sesikhundla ungabinemivambo ebonakalayo;kwaye ngokulicebo elihle, ubenelayisensi yokuqhuba, nangona nje ingeyomfuneko ekumele iqale ifezekiswe ngamapolisa angesosigxina phambi kokuba angenele lo msebenzi.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yiya kwisikhululo samapolisa esikufuphi kuwe
Imvume esuka kubazali bakho okanye kumlondolozi wakho ukubangaba uneminyaka yobudala engaphantsi kwama 21
Phatha le miqulu ilandelayo:
ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi ikopi eqinisekisiweyo yelayisensi yokuqhuba, ukuba unayo iikopi eziqinisekisiweyo zeekhwalifikheyshini zakho zemfundo.
Umntu oyekisiweyo emsebenzini kumqashi wangaphambili ngenxa yobuthathaka bempilo
Umntu owayekade elilungu leNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika, esathi saliwa isicelo sakhe sokuphinda angene kule nkonzo umntu onomsebenzi othile okanye onesikhundla kwiqela lezopolitiko unondaba osisigxina okanye ummeli weenkonzo zosasazo lweendaba umfundi wesikolo unogada/igosa eliyisetyhorithi ilungu leNkonzo yaMapolisa kaMasipala.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukubangaba ufunyaniswe ufanelekile, isicelo sakho siyakuvunywa nguMkomishina woMmandla kwaye uyakufungiswa. Awuyikuvunyelwa wenze imisebenzi yobupolisa phambi kokuba ugqibe ngempumelelo uqeqesho lwakho. Emva koko ke, uyakunikwa isatifiketi esigunyazisiweyo sokufakwa emsebenzini.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Policies.W.99328.99328.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IMigaqo-nkqubo
W &gt uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni
Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
ISISHWANKATHELO
Emva kweminyaka emihlanu yokusebenzisana namanye amaqumrhu noluntu, iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni iwuqoshelisile uMgaqo-nkqubo Weelwimi waseNtshona Koloni, ongowohlobo lokuqala eMzantsi Afrika. Lo mgaqo-nkqubo uya kunceda ekudalweni kombono weKhaya Lethu Sonke kweli phondo ngokuqinisekisa ukulingana ngokwesimo nangokusetyenziswa kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo: osoBhulu, isiNgesi nesiXhosa. Ukwaxhasa ze uphakamise ulwimi lwabantu abangevayo lwaseMzantsi Afrika, olwamaKhoi nolwaBathwa kwakunye nezinye iilwimi zoMzantsi Afrika ezisetyenziswa ngokusesikweni. Lo mgaqo-nkqubo wawiswa yipalamente yephondo ngenyanga yeSilimela ngo-2004.
UMGAQO-NKQUBO WEELWIMI WASENTSHONA KOLONI
Uqulunqwe yiKomiti yeeLwimi yaseNtshona Koloni, ibhodi egunyaziswe ngurhulumente wephondo laseNtshona Koloni.
IINJONGO
Ukuphumeza
ICandelo 5 loMgaqo-siseko waseNtshona Koloni (uMthetho 1 ka-1998);
UMthetho weeLwimi weNtshona Koloni (uMthetho 13 ka-1998)
UMgaqo-nkqubo weeLwimi kaZwelonke
IKapa elihlumayo, inkqubo-qhinga yophuhliso lweNtshona Koloni;
Ikhwelo loRhulumente woMzantsi Afrika lwentsebenziswano kwimicimbi yoluntu
IINJONGO
Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni likhaya elikhathalele wonke umntu ngokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
Ukuxhasa iphulo leBatho Pele lokukhonza abantu ngokungenamkhethe ngokukhuthaza ukufikeleleka ngokulinganayo kwiinkonzo neenkqubo zoluntu ngokususa imiqobo kunxibelelwano kungenjalo imiqobo yolwimi;
Ukuqinisekisa ukulinganiswa kweelwimi ezintathu zeNtshona Koloni njengoko kumisiwe ngumgaqo-siseko;
Ukuphelisa ukungananzwa kolwimi lwesiXhosa kwiinkonzo zoluntu ngokwenza izibonelelo ezijoliswe ekuphuculeni nasekuphuhliseni ulwimi kwanokwazisa abantu ukuba olu lwimi lolunye lweelwimi ezisemthethweni;
Ukuqinisekisa ukuhlonitshwa nokukhuselwa kwamalungelo olwimi abantu beNtshona Koloni, ke ngoko kunqandwa ukusetyenziswa kwalo naluphi ulwimi kucalu-calulo lwabantu ngokwezini, ngokobuhlanga, ngokomgangatho, ngokweminyaka, ngokwenkolo, ngokwenkcubeko nangotyekelo ngokwesondo, okanye ulwimi olukhuthaza ubundlobongela;
Ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kwimicimbi yoluntu kwanokuphucula ubudlelwane ngokuphuhlisa ukwahluka kweelwimi;
Ukuphuhlisa nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni ngokuba negalelo kwiKapa elihlumayo, ngokunika uqeqesho neenkonzo ngeelwimi eziqondwayo ngamaqela athetha iilwimi ezahlukileyo;
Ukukhuthaza nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni (ezinjengesiSotho) neelwimi zemveli zeNtshona Koloni;
Ukwazisa abantu ngeemfuno zabantu abangamahomba eendlebe;
Ukuphuhlisa izibonelelo zokusetyenziswa kolwimi ngokuxhasa nangokwenza ukuba kubenakho ukuqeqeshwa iingcali zolwimi.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olufikelekayo kubo bonke abantu
AMALUNGISELELO OMGAQO-NKQUBO WOKUSETYENZISWA KWEELWIMI EZISEMTHETHWENI ENZIWA NGURHULUMENTE WEPHONDO
Iilwimi ezisemthethweni zePhondo sisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ezi lwimi zingasetyenziswa kwiingxoxo nakwezinye iinkqubo zePalamente neekomiti zayo zePhondo laseNtshona Koloni. IPalamente yaseNtshona Koloni mayenze amalungiselelo eenkonzo zokutolika nokutolikela kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngexesha lengxoxo kwiPalamente yePhondo nakuzo naziphi iikomiti zayo. Makwenziwe amalungiselelo okutolikela kulwimi lokuthetha ngezandla apho kukho imfuneko.
Ingxelo yaseburhulumenteni yeengxoxo zePalamente yePhondo mayigcinwe ngolwimi lwaseburhulumenteni ebekuxoxwa ngalo. Inguqulelo yawo nawaphi amacandelo engxelo eguqulelwe kulo naluphi ulwimi lwaseburhulumenteni, malwenziwe nguSosiba wePalamente yePhondo, ngexesha elamkelekileyo emva kwengxoxo.
Lonke uwiso-mthetho, iingxelo nezigqibo zaseburhulumenteni zePalamente yePhondo neekomiti mazibekho kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni. IPalamente ingenza amalungiselelo okuba uwiso-mthetho, iingxelo nezisombululo zaseburhulumenteni zenziwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni zize zenziwe zibekho nakwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni ngexesha elamkelekileyo.
Umthetho oyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo mawuthi usaziswa ube ubhalwe ngeelwimi zaseburhulumenteni ezimbini ubuncinane. Makusekwe inkqubo yokubolekisana ngokulinganayo kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni zephondo. USosiba wePalamente makagcine irejista kwindawo enye ukuze kulawulwe ukubolekisana kwimiqulu yemithetho eyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo.
Isaziso sengxoxo okanye isaziso esingafuni kuxoxwa kwiPalamente yePhondo masenziwe sibekho ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni. IPalamente yePhondo ingenza amalungiselelo okuba isaziso sengxoxo sibhalwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni, uguqulelo lolwimi lubekho emva kwexesha elamkelekileyo kwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni.
IZAZISO NEZIBHENGEZO ZASEBURHULUMENTENI
Zonke izaziso nezibhengezo zaseburhulumenteni ezipapashwa kwiGazethi yePhondo nguRhulumente wePhondo mazishicilelwe ngesiBhulu, isiXhosa. nesiNgesi. Xa zishicilelwa kwamanye amaphephandaba, kwanele ukushicilela la maxwebhu, izaziso nezibhengezo ngolwimi elingalo iphephandaba ekupapashwa kulo. Ukuba akukho phephandaba lishicilelwa ngolwimi oluthile, ezi zaziso okanye izibhengezo mazishicilelwe ngolo lwimi lwaseburhulumenteni kwelinye iphephandaba.
UNXIBELELWANO NEENKONZO EZIJOLISWE KUWONKE-WONKE
Naliphi ilungu okanye iziko lephondo okanye urhulumente wengingqi kunxibelelwano olubhaliweyo nolungabhalwanga lalo noluntu,nasekunikeni kwalo iinkonzo zoluntu, maliqinisekise ukuba oku kwenziwa ngendlela efanelekileyo, ngoncedo lweetoliki nabaguquleli beelwimi, nezinye iindlela zobugcisa ezinjengokupapashwa kwenkqubo ekumabonakude ngolunye ulwimi kunomathotholo nokubhala inguqulelo yokuthethwayo kumabonakude, nakuluphi olunye lweelwimi zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni, oku kuxhomekeke kwiimfuno zelungu okanye amalungu abahlali babo.
Naliphi ilungu loluntu lwaseNtshona Koloni linakho:
ukusebenzisa naluphi kwezi lwimi zintathu zaseburhulumenteni kunxibelelwano lwalo naliphi iziko lePhondo okanye uRhulumente wengingqi, ze kuncedwe nangaluphi na olunye lweelwimi ezintathu zaseburhulumenteni kumaziko ePhondo naworhulumente weNgingqi apho kukho imfuneko ebonakalayo yonxibelelwano neenkonzo ngolo lwimi okuxhomekeke kwiimfuno nokukhethwa luluntu, kungalindelwa ukuba iziko elichaphazelekayo linxibelelane kwaye linike iinkonzo ngolo lwimi, oku kuya kwenziwa ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo woLwimi weMfundo kaZwelonke.
Kumbandela wonxibelelwano olubhaliweyo phakathi kukaRhulumente wePhondo noweNgingqi nabemi, ulwimi olukhethwa ngabahlali luya kusetyenziswa. Ukuba uRhulumente wePhondo noweNgingqi uqala unxibelelwano, ulwimi lwabahlali abancedwayo, njengomthetho luya kuqinisekisa iilwimi eziya kusetyenziswa. Oku kuya kuxhomekeka kuphicotho lokuthethwa kolwimi (language audit) oluthi lwenziwe ngamaxesha athile, ushicilelo lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi luya kukhutshwa ngolwimi okanye ngeelwimi zabemi abancedwayo.
Unxibelelwano lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi namazwe aphesheya luya kuba ngesiNgesi okanye ngolwimi olukhethwa lilizwe elichaphazelekayo.
UNXIBELELWANO LWANGAPHAKATHI
Amaqela karhulumente wephondo nawengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi ezisetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi kwisebe, naphakathi kwalo namanye amasebe, makubekho umthetho-siseko oqinisekisa ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi alukhethayo, nangaliphi ixesha.
Amaqumrhu karhulumente wephondo nowengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi eziya kusetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi olubhaliweyo nonxibelelwano ngekhompyutha, kwisebe naphakathi kwamasebe, xa zonke iinzame ezenziweyo zenziwe ngendlela eya kwenza zihlangabezane nomgaqo osekelwe ukusetyenziswa kolwimi.
Oorhulumente beengingqi mabaqaphele ukuba ukusetyenziswa kolwimi nokukhethwa ngabemi babo ngokwemiqathango yomgaqo-nkqubo wolwimi wephondo onika ithuba lokusebenzisa ulwimi.
Ekuqinisekiseni ukusetyenziswa kolwimi nezinto ezikhethwa ngabemi, oorhulumente bengingqi, kufuneka bathethane nabemi bendawo leyo iphantsi kwabo, bekwaphuhlisa, bephumeza, kananjalo bapapashe imigaqo-nkqubo yeelwimi.
ICANDELO LABUCALA
URhulumente wePhondo noweNgingqi baya kukhuthaza bacebise amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze imigaqo-nkqubo yawo yeelwimi evumelana nenkqubo yoMgaqo-nkqubo woLwimi wePhondo, bawaxhase kananjalo ekwenzeni oko.
Urhulumente wephondo noorhulumente beengingqi baya kwenza imigudu yokuphuhlisa ezona lwimi zibalulekileyo kurhwebo nokhenketho, umzekelo isiJamane, isiFrentshi, isiJapani njalo njalo. Urhulumente wephondo norhulumente weengingqi uya kucebisa imibutho engeyo karhulumente ekwenzeni oko, umzekelo ukucwangcisa nokuqulunqa umgaqo-nkqubo.
IIMPAWU EZALATHA INDLELA
Apho iqumrhu okanye iziko likarhulumente wephondo okanye weengingqi zisebizisa iibhodi ukwalatha ii-ofisi okanye iindawo zalo ezenza izinto ezithile, ezo bhodi zalathayo mazibhalwe ngeelwimi ezintathu zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni. Makusetyenziswe iilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngokulinganayo kwiimpawu ezalatha indlela ezingeyo nxalenye yezo ze-RTRN. Kumbandela wamagama ezitalato zengingqi, makuthathelwe ingqalelo abemi bengingqi. Izakhiwo ezithile zikarhulumente wenginqqi njengee-ofisi zikamasipala, iikliniki zempilo namathala eencwadi ziya kwalathwa ngeelwimi ezintathu ngawo onke amaxesha.
xa kuthethwa ngoRhulumente wePhondo kuthethwa ngemisebenzi yesigqeba, yowiso-mthetho, yokujongana nomthetho neenkundla kwakunye nolawulo lukarhulumente ephondo.
YAYAMENE
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni (IKomiti)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Policies.W.99328.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
W &gt uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni
Emva kweminyaka emihlanu yokusebenzisana namanye amaqumrhu noluntu, iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni iwuqoshelisile uMgaqo-nkqubo Weelwimi waseNtshona Koloni, ongowohlobo lokuqala eMzantsi Afrika. Lo mgaqo-nkqubo uya kunceda ekudalweni kombono weKhaya Lethu Sonke kweli phondo ngokuqinisekisa ukulingana ngokwesimo nangokusetyenziswa kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo: osoBhulu, isiNgesi nesiXhosa. Ukwaxhasa ze uphakamise ulwimi lwabantu abangevayo lwaseMzantsi Afrika, olwamaKhoi nolwaBathwa kwakunye nezinye iilwimi zoMzantsi Afrika ezisetyenziswa ngokusesikweni. Lo mgaqo-nkqubo wawiswa yipalamente yephondo ngenyanga yeSilimela ngo-2004.
UMGAQO-NKQUBO WEELWIMI WASENTSHONA KOLONI
Uqulunqwe yiKomiti yeeLwimi yaseNtshona Koloni, ibhodi egunyaziswe ngurhulumente wephondo laseNtshona Koloni.
IINJONGO
Ukuphumeza
ICandelo 5 loMgaqo-siseko waseNtshona Koloni (uMthetho 1 ka-1998);
UMthetho weeLwimi weNtshona Koloni (uMthetho 13 ka-1998)
UMgaqo-nkqubo weeLwimi kaZwelonke
IKapa elihlumayo, inkqubo-qhinga yophuhliso lweNtshona Koloni;
Ikhwelo loRhulumente woMzantsi Afrika lwentsebenziswano kwimicimbi yoluntu
IINJONGO
Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni likhaya elikhathalele wonke umntu ngokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
Ukuxhasa iphulo leBatho Pele lokukhonza abantu ngokungenamkhethe ngokukhuthaza ukufikeleleka ngokulinganayo kwiinkonzo neenkqubo zoluntu ngokususa imiqobo kunxibelelwano kungenjalo imiqobo yolwimi;
Ukuqinisekisa ukulinganiswa kweelwimi ezintathu zeNtshona Koloni njengoko kumisiwe ngumgaqo-siseko;
Ukuphelisa ukungananzwa kolwimi lwesiXhosa kwiinkonzo zoluntu ngokwenza izibonelelo ezijoliswe ekuphuculeni nasekuphuhliseni ulwimi kwanokwazisa abantu ukuba olu lwimi lolunye lweelwimi ezisemthethweni;
Ukuqinisekisa ukuhlonitshwa nokukhuselwa kwamalungelo olwimi abantu beNtshona Koloni, ke ngoko kunqandwa ukusetyenziswa kwalo naluphi ulwimi kucalu-calulo lwabantu ngokwezini, ngokobuhlanga, ngokomgangatho, ngokweminyaka, ngokwenkolo, ngokwenkcubeko nangotyekelo ngokwesondo, okanye ulwimi olukhuthaza ubundlobongela;
Ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kwimicimbi yoluntu kwanokuphucula ubudlelwane ngokuphuhlisa ukwahluka kweelwimi;
Ukuphuhlisa nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni ngokuba negalelo kwiKapa elihlumayo, ngokunika uqeqesho neenkonzo ngeelwimi eziqondwayo ngamaqela athetha iilwimi ezahlukileyo;
Ukukhuthaza nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni (ezinjengesiSotho) neelwimi zemveli zeNtshona Koloni;
Ukwazisa abantu ngeemfuno zabantu abangamahomba eendlebe;
Ukuphuhlisa izibonelelo zokusetyenziswa kolwimi ngokuxhasa nangokwenza ukuba kubenakho ukuqeqeshwa iingcali zolwimi.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olufikelekayo kubo bonke abantu
AMALUNGISELELO OMGAQO-NKQUBO WOKUSETYENZISWA KWEELWIMI EZISEMTHETHWENI ENZIWA NGURHULUMENTE WEPHONDO
Iilwimi ezisemthethweni zePhondo sisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ezi lwimi zingasetyenziswa kwiingxoxo nakwezinye iinkqubo zePalamente neekomiti zayo zePhondo laseNtshona Koloni. IPalamente yaseNtshona Koloni mayenze amalungiselelo eenkonzo zokutolika nokutolikela kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngexesha lengxoxo kwiPalamente yePhondo nakuzo naziphi iikomiti zayo. Makwenziwe amalungiselelo okutolikela kulwimi lokuthetha ngezandla apho kukho imfuneko.
Ingxelo yaseburhulumenteni yeengxoxo zePalamente yePhondo mayigcinwe ngolwimi lwaseburhulumenteni ebekuxoxwa ngalo. Inguqulelo yawo nawaphi amacandelo engxelo eguqulelwe kulo naluphi ulwimi lwaseburhulumenteni, malwenziwe nguSosiba wePalamente yePhondo, ngexesha elamkelekileyo emva kwengxoxo.
Lonke uwiso-mthetho, iingxelo nezigqibo zaseburhulumenteni zePalamente yePhondo neekomiti mazibekho kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni. IPalamente ingenza amalungiselelo okuba uwiso-mthetho, iingxelo nezisombululo zaseburhulumenteni zenziwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni zize zenziwe zibekho nakwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni ngexesha elamkelekileyo.
Umthetho oyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo mawuthi usaziswa ube ubhalwe ngeelwimi zaseburhulumenteni ezimbini ubuncinane. Makusekwe inkqubo yokubolekisana ngokulinganayo kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni zephondo. USosiba wePalamente makagcine irejista kwindawo enye ukuze kulawulwe ukubolekisana kwimiqulu yemithetho eyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo.
Isaziso sengxoxo okanye isaziso esingafuni kuxoxwa kwiPalamente yePhondo masenziwe sibekho ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni. IPalamente yePhondo ingenza amalungiselelo okuba isaziso sengxoxo sibhalwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni, uguqulelo lolwimi lubekho emva kwexesha elamkelekileyo kwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni.
IZAZISO NEZIBHENGEZO ZASEBURHULUMENTENI
Zonke izaziso nezibhengezo zaseburhulumenteni ezipapashwa kwiGazethi yePhondo nguRhulumente wePhondo mazishicilelwe ngesiBhulu, isiXhosa. nesiNgesi. Xa zishicilelwa kwamanye amaphephandaba, kwanele ukushicilela la maxwebhu, izaziso nezibhengezo ngolwimi elingalo iphephandaba ekupapashwa kulo. Ukuba akukho phephandaba lishicilelwa ngolwimi oluthile, ezi zaziso okanye izibhengezo mazishicilelwe ngolo lwimi lwaseburhulumenteni kwelinye iphephandaba.
UNXIBELELWANO NEENKONZO EZIJOLISWE KUWONKE-WONKE
Naliphi ilungu okanye iziko lephondo okanye urhulumente wengingqi kunxibelelwano olubhaliweyo nolungabhalwanga lalo noluntu,nasekunikeni kwalo iinkonzo zoluntu, maliqinisekise ukuba oku kwenziwa ngendlela efanelekileyo, ngoncedo lweetoliki nabaguquleli beelwimi, nezinye iindlela zobugcisa ezinjengokupapashwa kwenkqubo ekumabonakude ngolunye ulwimi kunomathotholo nokubhala inguqulelo yokuthethwayo kumabonakude, nakuluphi olunye lweelwimi zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni, oku kuxhomekeke kwiimfuno zelungu okanye amalungu abahlali babo.
Naliphi ilungu loluntu lwaseNtshona Koloni linakho:
ukusebenzisa naluphi kwezi lwimi zintathu zaseburhulumenteni kunxibelelwano lwalo naliphi iziko lePhondo okanye uRhulumente wengingqi, ze kuncedwe nangaluphi na olunye lweelwimi ezintathu zaseburhulumenteni kumaziko ePhondo naworhulumente weNgingqi apho kukho imfuneko ebonakalayo yonxibelelwano neenkonzo ngolo lwimi okuxhomekeke kwiimfuno nokukhethwa luluntu, kungalindelwa ukuba iziko elichaphazelekayo linxibelelane kwaye linike iinkonzo ngolo lwimi, oku kuya kwenziwa ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo woLwimi weMfundo kaZwelonke.
Kumbandela wonxibelelwano olubhaliweyo phakathi kukaRhulumente wePhondo noweNgingqi nabemi, ulwimi olukhethwa ngabahlali luya kusetyenziswa. Ukuba uRhulumente wePhondo noweNgingqi uqala unxibelelwano, ulwimi lwabahlali abancedwayo, njengomthetho luya kuqinisekisa iilwimi eziya kusetyenziswa. Oku kuya kuxhomekeka kuphicotho lokuthethwa kolwimi (language audit) oluthi lwenziwe ngamaxesha athile, ushicilelo lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi luya kukhutshwa ngolwimi okanye ngeelwimi zabemi abancedwayo.
Unxibelelwano lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi namazwe aphesheya luya kuba ngesiNgesi okanye ngolwimi olukhethwa lilizwe elichaphazelekayo.
UNXIBELELWANO LWANGAPHAKATHI
Amaqela karhulumente wephondo nawengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi ezisetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi kwisebe, naphakathi kwalo namanye amasebe, makubekho umthetho-siseko oqinisekisa ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi alukhethayo, nangaliphi ixesha.
Amaqumrhu karhulumente wephondo nowengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi eziya kusetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi olubhaliweyo nonxibelelwano ngekhompyutha, kwisebe naphakathi kwamasebe, xa zonke iinzame ezenziweyo zenziwe ngendlela eya kwenza zihlangabezane nomgaqo osekelwe ukusetyenziswa kolwimi.
Oorhulumente beengingqi mabaqaphele ukuba ukusetyenziswa kolwimi nokukhethwa ngabemi babo ngokwemiqathango yomgaqo-nkqubo wolwimi wephondo onika ithuba lokusebenzisa ulwimi.
Ekuqinisekiseni ukusetyenziswa kolwimi nezinto ezikhethwa ngabemi, oorhulumente bengingqi, kufuneka bathethane nabemi bendawo leyo iphantsi kwabo, bekwaphuhlisa, bephumeza, kananjalo bapapashe imigaqo-nkqubo yeelwimi.
ICANDELO LABUCALA
URhulumente wePhondo noweNgingqi baya kukhuthaza bacebise amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze imigaqo-nkqubo yawo yeelwimi evumelana nenkqubo yoMgaqo-nkqubo woLwimi wePhondo, bawaxhase kananjalo ekwenzeni oko.
Urhulumente wephondo noorhulumente beengingqi baya kwenza imigudu yokuphuhlisa ezona lwimi zibalulekileyo kurhwebo nokhenketho, umzekelo isiJamane, isiFrentshi, isiJapani njalo njalo. Urhulumente wephondo norhulumente weengingqi uya kucebisa imibutho engeyo karhulumente ekwenzeni oko, umzekelo ukucwangcisa nokuqulunqa umgaqo-nkqubo.
IIMPAWU EZALATHA INDLELA
Apho iqumrhu okanye iziko likarhulumente wephondo okanye weengingqi zisebizisa iibhodi ukwalatha ii-ofisi okanye iindawo zalo ezenza izinto ezithile, ezo bhodi zalathayo mazibhalwe ngeelwimi ezintathu zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni. Makusetyenziswe iilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngokulinganayo kwiimpawu ezalatha indlela ezingeyo nxalenye yezo ze-RTRN. Kumbandela wamagama ezitalato zengingqi, makuthathelwe ingqalelo abemi bengingqi. Izakhiwo ezithile zikarhulumente wenginqqi njengee-ofisi zikamasipala, iikliniki zempilo namathala eencwadi ziya kwalathwa ngeelwimi ezintathu ngawo onke amaxesha.
xa kuthethwa ngoRhulumente wePhondo kuthethwa ngemisebenzi yesigqeba, yowiso-mthetho, yokujongana nomthetho neenkundla kwakunye nolawulo lukarhulumente ephondo.
<fn>GOV-ZA.Policy.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISONGEZELELO 9
Isahluko 1: Ulwazi Gabalala
Iinkcazelo 2. Injongo 3. Imigaqo 4. Ukutsalwa kwemali nguMqeshi 5. Amatyala asemva ooceba nawabasebenzi bakamasipala 6. Ulawulo lwamatyala 7. Iimbambano 8. Ukwabiwa kwamatyala 9. Ityala elingenakuphinda lihlawuleke Isahluko 2: Iireyithi zeePropati neeNKonzo 10. Iireyithi zenyanga 11. Iinkonzo 12. Elinye ityala 13. Amalungiselelo 14. Imimandla eneeReyithi eziZodwa Isahluko 3: Ezezindlu 15. Imithetho-siseko engundoqo 16. Inkqubo yokukoleka: Iinkqubo zokuRenta 17. Inkqubo yokukoleka: Inkqubo zokuba nguMnini-ndlu 18. Amalungiselelo okuhlawula ityala elisemva 19. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo Isahluko 4: Umrhumo weBhunga weeNKonzo zoMmandla 20. Ingcaciso 21. Ukukoleka nolawulo lwetyala
Isahluko 5: Ukubonelelwa kwaBahluphekayo
Ubume bemirhumo 23. Usetyenziso olugqithisileyo 24. Amatyala asemva 25. Inkqubo yokubhalisa 26. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Iireyithi zePropati 27. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Amanzi 28. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Umbane 29. Inkunkuma 30 Amanyathelo olawulo lwamatyala 31. Ukungathethi nyani
Isahluko 6: Ulawulo lwePropati
ISAHLUKO 1: ULWAZI GABALALA 1. Iinkcazelo 1 Kulo Mgaqonkqubo, ngaphandle kokuba imeko ithetha enye into, igama okanye inkcazelo yentsingiselo enikwe siSixeko saseKapa: kuMthetho kaMasipala woLawulo lwaMatyala noQokelelo lweZikweliti -iyafana nale ilapha, yaye - "Indlu enentloko yekhaya engumntwana" ibhekisa kwindlu apho kuhlala abantwana bodwa ekungekho namnye kubo ominyaka ingaphezulu kwe-18, ukutsho oko, ngumzi onabantwana bodwa; "ukuguqulwa kweentsalela zamatyala amadala" kubhekisa kumatyala asuka koomasipala bangaphambili abayinxalenye yoomasipala beSixeko saseKapa ngoku, kuloo matyala akukho nto ingenye irekhodiweyo ngaphandle kwenzala, ukuba ikhona; "umvuzo wabanini-ndlu abatyala imali yendlu" uthetha umvuzo opheleleyo womntu onesikweliti kunye nomlingane okanye ihlakani lakhe kunye nepesenti yomvuzo opheleleyo waye nawuphi na umntu ohlala kulo propati, apho oko kunokwenzeka ukuba kube njalo; "isixamali sentlupheko" sibhekisa kwinkxasomali yabantu abahluphekileyo esigqitywa nguMasipala kumaxesha ngamaxesha; "uhlolo-maxabiso lukamasipala" luthetha ixabiso lepropati eligqitywa kulandelwa uMthetho woRhulumente weMimandla: weeReyithi zeePropati zikaMasipala, 6 ka-2004; "abakweliti abangengobahlali" oku kubhekisa kurhulumente, abanini kunye nabarenti beepropati abangafumani saphulelo nabakweliti abangenalungelo lakufumana umbane namanzi amahala; ngokomgaqonkqubo wemirhumo neereyithi zikamasipala kwinkonzo zasemakhaya; "imitha ehlawulelwa kwangaphambili" ithetha imitha elungiselelwa ukuba kusetyenziswe umbane othengwe phambi kokuba usetyenziswe kwisekethe yombane; [inkcazelo ifakelwe yi-SPC DD Meyi 2008 eya kusebenza ukusukela ngowe-1 Julayi 2008] "abakweliti abangabahlali" oku kubhekisa kubakweliti abanelungelo lokufumana umbane namanzi amahala; ngokomgaqonkqubo wemirhumo neereyithi zikamasipala kwinkonzo zasemakhaya; "imimandla eneereyithi ezizodwa kubandakanywa neZithili zoPhuculo lweSixeko CIDs" ibhekisa kwimimandla eneereyithi ezizodwa kubandakanywa neZithili zoPhuculo lweSixeko CIDs njengoko ichaziwe kuMthetho woRhulumente weMimandla: weeReyithi zeePropati zikaMasipala, 6 ka-2004;
amatyala ngamatyala" ibhekisa kulo naliphi na ityala ngaphandle kweereyithi, awendlu, aweemitha zokubala, awogutyulo nawokuthuthwa kwenkunkuma; kananjalo "isixhobo solawulo lokuhamba kwamanzi'' sibhekisa kwisixhobo sokulawula ukuhamba kwamanzi, usetyenziso lwamanzi okanye iimfuno zamanzi zepropati ehlala uluntu. 2 Injongo Injongo yalo Mgaqonkqubo kukwenza oku- (a) kukugxila kuwo onke amatyala angekahlwulwa abhalwe kwiakhawunti yabakweliti; (b) ukubonelela ngomgaqonkqubo ofanayo wolawulo lwamatyala noqokelelo lwezikweliti; (c) ukukhuthaza uluntu olutyalayo ukuba luwahlawule amatyala nokwenza ukuba xa benamatyala bazive benoxanduva lokuba bawahlawule nokucutha ityala likamasipala; (d) kulandelwa imithetho-siseko ekulo Mgaqonkqubo, makusetyenziswe iinkqubo ezinengqiqo, ezingenazindleko zininzi nezinempumelelo ekuqokeleleni izikweliti yaye oko kwenziwe ngexeshana elifutshane kungakhange kwaba naziphazamiso kwinkqubo le. (e) kukuqinisekisa ukuba kukho into eyenziwayo ngabantu abangahlawuliyo kulandelwa imiqathango yomgaqonkqubo.
Imithetho-siseko
Lo mgaqonkqubo uxhasa le mithetho-siseko ilandelayo: (a) Makugcinwe isidima soluntu ngawo onke amaxesha; (b) Umgaqonkqubo mawumiselwe ngobulungisa, ngokulunga yaye kwenziwe into efanayo kuwo wonke umntu; (c) Iinkcukacha ezimalunga nesikweliti kunye neakhawunti yomkweliti kufuneka zihlale zizizo ngalo lonke ixesha; (d) Isikweliti namalungiselelo okuhlawula ityala ziya kuhlanganiswa kodwa izithuba zokuhlawula ezahlukileyo okanye iinkqubo zokwenza oko zinokuxhomekeka kwiintlobo ezahlukileyo zeenkonzo, abakweliti, imimandla abakuyo phantsi komthetho wokuba isithuba sokuhlawula ityala masithathele ingqalelo izavenge umntu anokukwazi ukuzihlawula yaye kufuneka kubekho ubungqina bokuba umkweliti uya kukwazi ukuhlawula loo mali; (e) Ukumiselwa kwalo mgaqonkqubo kusekelezelwe kwinkqubo ezizizo zokuqhuba ishishini nakwimithetho emalunga noku;
f Izicelo ezitsha zeenkonzo ziya kuxhomekeka kulwazi olukhoyo ngamatyala onawo yaye iimali umntu azityalayo zingadlulselwa kwiakhawunti entsha. Lonke ulwazi olunikwe kwifomu yesicelo lusenokuqinisekiswa nguMasipala kulo naliphi na iziko lovimba wolwazi, nakwiziko eligcine ulwazi lwamatyala abantu nakuyo nayiphi na ibhanki umasipala abona kulilungelo ukuba ayibuze ukuze aqinisekise ukuba umfaki-sicelo uyakwazi ukuwahlawula amatyala akhe. Umasipala unelungelo lokuchaza ngesimbo sokuhlawula kakubi xa oko kuyimfuneko kumaxesha ngamaxesha; (g) Xa kungekho ezinye iindlela ezisenokusetyenzisa uMasipala angahlisa amazinga eenkonzo ukuze kulawulwe ukukhula kwetyala; (h) Abakweliti bangathunyelwa kwiiarhente eziqokelela amatyala, kananjalo bangabekwa kuluhlu lweSizwe lwaBantu abaTyalayo; (i) Ukuba ityala alihlawulwanga ngomhla wokulihlawula, umntu uya kunikwa inyanga enye ze emva kwayo elo tyala libe benzala. Inzala iya kubalwa ngeenyanga ukususela ngomhla wokungahlawuli kwinyanga nganye, okanye inxalenye yenyanga ethe lo akhawunti ayahlawulwa ngayo; (j) Ukunceda kumalungiselelo, umkweliti kusenokufuneka ukuba athobele nawaphi na amanyathelo okumcingela ekunokufuneka athatyathwe ukuhlisa izinga lokusebenzisa iinkonzo ukuze zifikelele kwizinga anokukwazi ukulihlawula; (k) Imiqathango equlethwe kwifomu ekufuneka isetyenzisiwe okanye uxwebhu olusetyenzisiweyo ekumiseleni lo mgaqonkqubo, ezo zinto ziyinxalnye yalo mgaqonkqubo yaye zibandakanyiwe njengezikhanywe ngqo; (l) Abakweliti abahlawula amatyala abo ngekhredithi-khadi nalapho ixabiso lentlawulo liyi-R3 000,00 nangaphezulu, okanye isixamali esigqitywe liBhunga xa ligqiba imirhumo, baya kuba noxanduva lwendleko yalo ntlawulo eya kudluliselwa kuMasipala yibhanki. (m) Ukumiswa kwenyathelo lolawulo lwetyala, xa lithe laphazanyiswa nangasiphi na isizathu, apho kunokwazeka kuya kuthi kuphinde kuqale kwinyathelo lokugqibela elalithatyathiwe. 4. Ukutsalwa kwemali ngumqeshi Qho xa kufikelelwa kwisivumelwano ngokwecandelo 8, loMthetho kaMasipala woLawulo lwaMatyala noQokelelo lweZikweliti weSixeko saseKapa, kunye nomqeshi, uMasipala kungafuneka ahlawule ikhomishini kumqeshi, esisixamali esiya kugqitywa amaxesha ngamaxesha. 5. Iimali ezisemva zooCeba nabasebenzi bakaMasipala (a) Amatyala asemva abasebenzi kuya kujongwana nawo kulandelwa uShedyuli 2 womthetho i-Systems Act, yaye kulandelwe naziphi ezinye iinkqubo okanye amanyathelo ekubhekiswe kuwo kuMgaqonkqubo. Noxa kukho ezinye iinkqubo okanye amanyathelo ekubhekiswe kuwo kuMgaqonkqubo anokuthi athathwe, uMasipala uya kuthi atsale nasiphi na isixamali esilityala kwimivuzo yabasebenzi emva kwesithuba seenyanga ezi-3 (ntathu).
b Ngokwemiqathango kaShedyuli 1, umba 12A we-Systems Act, uCeba woMasipala akanakuba semva kumatyala eenkonzo, iireyithi zepropati, iirhafu zikamasipala isithuba seenyanga ezi-3 ntathu. Noxa kukho ezinye iinkqubo okanye amanyathelo ekubhekiswe kuwo kuMgaqonkqubo anokuthi athathwe, uMasipala uya kuthi atsale nasiphi na isixamali esilityala kumvuzo kaCeba lowo emva kwesithuba seenyanga ezi-3 ntathu. 6. Ulawulo lwamatyala 1 Zonke izicelo ezitsha zobonelelo ngeenkonzo zinokunyanzeleka ukuba zixhomekeke ekuhlawulweni kwediphozithi, oko kusekelezelwe kwindlela umfaki-sicelo ebekade ehlawula ngayo amatyla kamasipala apho kuya kufuneka eyiona diphozithi incinci kumrhumo ngamnye. 2 Naluphi na uhlengahlengiso kwidiphozithi luya kuxhomekela kwirekhodi lomkweliti leentlawulo zamatyala kaMasipala. 3 Kusenokunyanzeleka ukuba kuhlolwe onke amatyala omfaki-sicelo kwinzame zokuphanda onke amatyala anawo kubandakanywa nakamasipala. Oku kuza kunyanzelisa ukuba kubonelelwe ngesazisi esisiso, yaye kusenokufuneka nesivumelwano sokurenta esibophelelayo, amaxwebhu obunini-tayitile kwakunye namanye amaxwebhu aya kumane efunwa ngumasipala amaxesha ngamaxesha. Ifomu efanelekileyo yokufaka isicelo eyamkelwe nguMasipala amaxesha ngamaxesha iyinxalenye yalo Mgaqonkqubo ukuba ngaba izinto eziqulethwe kulo fomu yesicelo azikhabani nezibonelelo zalo Mgaqonkqubo. 4 Izicelo zeenkonzo zamashishini, ezibandakanya kodwa ezingaphelelanga kwiitrasti, iinkampani, imifelandawonye, ubuhlakani kumashishini, abantu abanamashishini kunye namaziko karhulumente kufuneka zamkelwe phantsi kwemiqathango yomhlathana 1 olapha ngentla. Isicelo kufuneka sibandakanye isigqibo esinikeza igunya kumfaki-sicelo sinikeze, ukuba ikhona, nembolo yobhaliso yeshishini elo, okanye iNombolo-Salathiso yeTrasti T number zidlulisele kwi-Master of the High Court. Kufuneka kungeniswe amagama, iidilesi nazo zonke iinkcukacha zoqhagamshelwano zabalawuli beshishini okanye amalungu okanye abanini-trasti okanye abanini-shishini kunye nesigqibo eso sithathiweyo. Ifomu efanelekileyo yokufaka isicelo eyamkelwe nguMasipala amaxesha ngamaxesha iyinxalenye yalo Mgaqonkqubo ukuba ngaba izinto eziqulethwe kulo fomu yesicelo azikhabani nezibonelelo zalo Mgaqonkqubo. 5 UMasipala akasayi kushishina yaye akayi kubonelela ngazinkonzo kuye nawuphi na umntu osemva ekuhlawuleni amatyala kamasipala ngaphandle kwaxa elandela imiqathango yomgaqonkqubo ngokugqitywa nguMasipala amaxesha ngamaxesha, kananjalo akukho mntu oya kuthi etyala iakhawunti kaMasipala abuyiselwe imali.
Iimbambano Kulo mba "imbambano" ibhekisa kwixa apho umntu okwelitayo enento emkhwinisayo kwiakhawunti yakhe kaMasipala okanye eyibhekisa kuManejala weSixeko elandela inkqubo equlethwe kwibinzana elilapha ngezantsi. Ukuze imbambano ingeniswe kuMasipala, kufuneka kulandelwe ezi nkqubo zilandelayo: Emakwenziwe nguMkweliti (a) Imbambano leyo kufuneka ingeniswe ibhaliwe okanye ichazelwe igosa eliya kuthi lona liyibhale phantsi lize limsayinisa umntu lowo ebeyichaza ukuqinisekisa ukuba iyiyo. Olo xwebhu kufuneka likhawuleze lidluliswe kwigosa elinegunya lokujongana nayo. (b) Akukho mbambano iya kungeniswa ingabhalwanga okanye echazwa ngefowuni. (c) Umkweliti makanike zonke iinkcukacha zakhe kuquka neenombolo zakhe zeakhawunti ezikwaMasipala, iinombolo zakhe zefowuni, ezefeksi, idilesi yeposi neye-imeyili kunye nazo naziphi na ezinye iinkcukacha ezifunwa nguMasipala. (d) Makunikwe inkcazelo epheleleyo ngembambano leyo kwimbalelwano ekubhekiswe kuyo apha ngentla. (e) Ngumkweliti ekufuneka eqinisekisile ukuba uyayifuna imbalelwano ethi ileta yakhe yembambano ifunyenwe. Emakwenziwe nguMasipala (a) Akufumana ileta yembambano, uMasipala kufuneka ethatha la manyathelo alandelayo: (b) Zonke iileta zembambano ezifunyenweyo kufuneka zirekhodishwe kwirejista yokwenza oko. Kufuneka kubhalwe olu lwazi lulandelayo kuloo rejista: (i) inombolo yeakhawunti yomkweliti; (ii) igama lomkweliti; (iii) idilesi yomkweliti; (iv) iinkcukacha ezipheleleyo zembambano; (v) igama legosa elinikwe ileta yembambano ukuba liyiphande ze liyisombulule lilandela imiqathango ekuMgaqonkqubo; (vi) amanyathelo athatyathiweyo ukusombulula imbambano; (vii) umtyikityo wegosa elilawulayo. (d) Igosa elilawulayo neligunyazisiweyo liya kugcina irejista kulo ze limana ljonga inkqubela mihla le okanye ngeveki okanye lilandelele iimbambano ezingekasonjululwa. (e) Makabhalele umkweliti amchazele ukuba imbalelwano yakhe yembambano uyifumene. Kulandelwa le miqathango ilandelayo xa kuqwalaselwa iimbambano: (a) Zonke iimbambano kufuneka zisonjululwe nguManejala weSixeko.
b Isigqibo sikaManejala weSixeko asinakujikwa mntu yaye sikhokelela ekumiselweni ngokukhawuleza kwamanyathelo oqokelelo lwesikweliti nolawulo lwetyala ngokwezibonelelo zoMgaqonkqubo emva kokuba umkweliti eye waziswa ngesiphumo sesibheno sakhe. c Eso sikweliti asisayi kuphinda sichazwe njengembambano ngokwalo mhlathi yaye asisayi kuphinda siqwalaselwe njengomba wembambano. d Ukuba umkweliti akanelisekanga sisiphumo sembambano, angangenisa isibheno ngokwemiqathango yecandelo 62 lomthetho i-Systems Act. 4 UMasipala unelungelo lokuhlaba ikhwelo lembambano kulo naliphi na ityala xa oko ekubona kufanelekile. 8. Ukwabiwa kwesikweliti 1 Ngokwecandelo 102 a lomthetho i-Systems Act kaMasipala, onke amatyala ahluka-hlukeneyo omntu onoxanduva lokuhlawula uMasipala, athathwa njengetyala elihlangeneyo, noxa amatyala alo mkweliti esenokuba ahlukanisiwe, yaye oku kubandakanya neenkonzo esele zihlawulelwe kwangaphambili ezingaphunyelwa matyala zona. 2 Onke amatyala ahluka-hlukeneyo omntu onoxanduva lokuhlawula uMasipala, athathwa njengetyala elihlangeneyo. 3 Xa kuhlawulwa ityala elingenambambano, ngokweCandelo 7 loMthetho kaMasipala woLawulo lwaMatyala noQokelelo lweZikweliti, kuya kuqala kwabelwe elona tyala lidala kuqala, intlawulo yabiwe ngokulinganayo yahlulelwe zonke iimali ezityalwayo de kuye kufikwa kwityala lamvanje. 9. Isikweliti esingahlawulekiyo Inkqubo elandelwayo kwityala elingahlawulekiyo 1 Ityala liya kubonwa njengelingenakuhlawuleka ukuba yenziwe yonke le nkqubo ilandelayo: a zikhutshwe zonke izaziso yaye kulandelwe zonke iindlela ezisemthethweni ezingadli mali ininzi zokufumana imali etyalwayo; okanye b nayiphi na imali eyi-R500.00 nengaphantsi kwayo, okanye loo mali egqitywe liBhunga kumaxesha ngamaxesha iya kubonwa njengemali encinci kakhulu emva kokuba kwenziwe unako-nako wokuyifumana ukuba mayiphinde ilandelelwe; okanye c iindleko zokufumana eso sikweliti azivumi ukuba kuphinde kuthathwe amanye amanyathelo; okanye d imali eshiyekileyo yintsalela emva kokuhlawulwa kwemali ehlawulelwe ipropati ebhangisiweyo ngenxa yokutshona; okanye i kukho ingozi yokuba kufuneke kurhunywe; okanye ii akukho nzuzo eya kufunyanwa ngabatyalwa; okanye e ipropati yomntu obhubhileyo ayinazi-asethi ezinokuhlawula isikweliti esisaseleyo emva kokwabiwa kwalo propati; okanye i apho ipropati ingachazwanga kuMlawuli-Nkundla yaye akukho zi-asethi zinexabiso ekunokuthathwa kuzo; okanye f ukuba kukho ubungqina bokuba ityala lidala yaye akusanyanzelekanga ukuba lihlawulwe; okanye g umkweliti akafumaneki okanye akakwazi kuchazwa ukuba ngubani ukuze kukwazeke ukuba kuqhutyekwe namanyathelo; okanye i umkweliti wemka waya kwelinye ilizwe akashiya ziasethi zinexabiso elaneleyo lokuba kungenziwa ibango kuzo liBhunga; okanye h akukho bungqina ukuba sikho okunene eso sikweliti; okanye i inkundla ikhuphe isigqibo sokuba loo mali ayinakukwazi ukufumaneka; okanye i eso sikweliti sidalwa yimpazamo eyenziwe licandelo lezemali okanye lolawulo likaMasipala; okanye j zonke iimali ezisemva ziya kucinywa apho abasebenzisi bamanzi abayinxalenye yeSicwangciso esiHlanganisiweyo soLungiso lokuVuza kwaManzi, apho ixabiso lepropati eliphuculweyo lingaphantsi kwe-R199 000.00, okanye lelo ligqitywe liBhunga kumaxesha ngamaxesha, ziye zalungiswa ezo ndawo zinamanzi avuzayo yaye kwisithuba seenyanga ezintandathu ukusukela emva kokuba kulungiswe loo nto- i baye bawahlawula amatyala abo amanzi nawogutyulo ngomhla okanye phambi komhla obekiweyo; yaye, ii amanzi abawasebenzisi ngokugqithisileyo; iii umba weenyanga ezintandathu ekubhekiswe kuwo kumhlathana j awusebenzi kwipropati efakelwe isixhobo solawulo lokuhamba kwamanzi; okanye k amatyala asuka kumacandelo abekade elawula isixeko ngaphambili, ekungoku ayinxalenye yeSixeko saseKapa; okanye l inkcitho eyenziweyo malunga namatyala angaphakathi asegameni leSixeko saseKapa, iphakanyiswe kuwo nawuphi na unyakamali ogqithileyo; okanye m ukuguqulwa kwentsalela zamatyala amadala abakweliti asuka koomasipala abebephethe ngaphambili abayinxalenye yeSixeko saseKapa ngoku, nalapho kwakuthathwe amanyathelo angawo ukufumana ezo zikweliti; okanye n bonke abakweliti ababhaliswe njengabahluphekileyo njengoko kuchaziwe kumba 24 1 aya kucinywa amatyala abo; okanye o ukuba ngaba umkweliti uqinisekisa ukuba uza kulihlawula lonke ityala kube oko kubhalwe phantsi nguManejala weSixeko ngokwemiqathango yecandelo 14 2 loMthetho kaMasipala woLawulo lwaMatyala noQokelelo lweZikweliti; okanye p onke amatyala angekahlawulwa angacinywa njengezikweliti ezibi apho iBhunga- i lixuthe nayiphi na ipropati; okanye ii lithenge nayiphi na ipropati ngokwemiqathango yecandelo 10 1 f; okanye q onke amatyala angekahlawulwa angacinywa njengezikweliti ezibi apho ipropati ithathwe nguRhulumente ngokwemiqathango yomthetho oyi-Prevention of Organised Crime Act 121 ka-1998; okanye i apho abantu ebebehlala kwindlu bekhutshiwe kwipropati yeBhunga, yePhondo okanye ekaRhulumente ngenxa yeziganeko zolwaphulomthetho. Ugunyaziso Njengokuba iireyithi zithathwa njengokuba zona zinokuhlawuleka, zonke izicelo zokucima amatyala eereyithi kufuneka zingeniswe ngokwahlukileyo kwigosa likamasipala elinikwe igunya lokuba licime elo tyala. Malunga namanye amatyala, kufuneka kwenziwe ishedyuli inombolo ye-akhawunti, igama lomtyali, idilesi yokuhlala apho ityala lalenziwe khona, idilesi, inombolo yesiza, ukuba kukho imfuneko, ixabiso kuluhlu ngalinye olukuluhlu lwe-akhawunti kwakunye nesizathu sokucinywa kwetyala elo. Nangona kukho le miba ilapha ngentla, uMasipala okanye naliphi igosa eligunyazisiweyo alisayi kuba nasibophelelo sokucima naliphi ityala kwaye elo gosa liya kusoloko linegunya lokuthatha isigqibo.
Iireyithi zenyanga Ezi zibonelelo zilandelayo zisebenza kwintlawulo zokuhlala zonyaka nonyaka kunye nakwiirhafu zonyaka nonyaka: (a) inzala iya kuhlawuliswa kuzo zonke ii-akhawunti ezidlulelwe lixesha lokuhlawula; (b) ukuba i-akhawunti ayihlawulwanga ngomhla omiselweyo nanjengoko kubonisiwe kwi-akhawunti isaziso siya kukhutshwa esibonisa ixabiso lilonke elityalwa kuMasipala; (c) ukuba i-akhawunti ayihlawulwa okanye umtyali akathathi manyathelo okwenza amalungiselelo amkelekileyo okulihlawula kwakhona ityala, imisila yengwe inokukhutshwa kwaye namanyathelo omthetho alandelwe;
d kwiimeko apho ityala lentlawulo zokuhlala libhekiselele kumhlaba kaMasipala othengiswe ngesivumelwano sentengiso exhonyiweyo, ukuqokelelwa kwetyala kuya kwenziwa ngokwemiqathango yeNcwadi yeSigqibo seNtengiselwano Deed of Sale, kwaye ukuba kufanelekile, nangalo Mgaqo-Nkqubo, okanye nangaso nasiphi na isivumelwano esibhaliweyo nesifanelekileyo esiphakathi kukaMasipala nomtyali;
e nakweliphi na inqanaba lokungahlawuli komtyali, onke amanqanaba afanelekileyo aya kuthatyathwa ukuqinisekisa ukuba isohlwayo sokugqibela/esikwiqondo lokugqibela sentengiselwano eqhubekayo siyaphetshwa okanye sithathwa njengenyathelo lokugqibela. Kambe ke uMasipala unoxanduva olugqibeleleyo kwintengiso eyenziwayo ukuba umtyali unokuwa phantsi ekusebenziseni ezinye iindlela ezinikiweyo zikaMasipala kumaxesha ngamaxesha. Oku kuchaphazela onke amatyala yaye kubandakanya amatyala epropati ekubhekiswe kuwo kwiSahluko 2 nesesi-4 salo Mgaqonkqubo. f Njengenxalenye yokufumana imali etyalwayo, uManejala weSixeko angafaka ixabiso elingekho ngaphezulu kwe-Rx Rx engayiyo ne- R10,00 okanye ityala lilonke kunye nendleko ze afake nemali enokuhlawula ityala lokususwa kweereyithi ebezityalwa, xa kuthengiswa loo propati, yaye ukuba uphumelele, uya kusayina onke amaxwebhu amvumela ukuba abe ngumnini waloo propati. g Umanejala weSixeko uza kuba nelungelo lokwenza uthethwano malunga nokuthengiswa kwepropati kananjalo nelokumisa intengiso, njengoko kuchaziwe kwicandelwana f elilapha ngentla, phambi kokuba idluliselwe kwiSixeko ukuba olo miso lwenza ukuba umnini-ndlu okanye umkweliti okanye bobabini bahlawule lonke ityala abanalo kwiSixeko elimalunga naloo propati kwakunye nazo zonke iindleko ezichaphazela oko.
Iinkonzo La malungiselelo/zibonelelo zilandelayo zisebenza kwintlawulo yeenkonzo; (a) i-akhawunti mayihlawulwe ngomhla omiselweyo njengoko kubonisiwe kwi-akhawunti; (b) inzala iya kuhlawulelwa zonke ii-akhawunti ezidlulwe lixesha lokuhlawula; (c) umtyali makalunyukiswe ngokunqunyanyiswa kwenkonzo ukuba intlawulo ye-akhawunti yenyanga ayihlawulwanga ngomhla omiselweyo; (d) ukuba intlawulo ayifunyanwanga okanye akwenziwanga malungiselelo entlawulo malunga nomhla omiselweyo, isaziso masihanjiswe ngesandla ukusiwa kwidilesi yokuhlala enikiweyo malunga nokunqunyanyiswa okukhawulezileyo emva kweentsuku ezi-7 (sixhenxe) ukusuka kumhla obekiweyo kwisaziso eso; (e) ukuba intlawulo ayifunyanwanga okanye akwenziwanga malungiselelo entlawulo malunga nomhla omiselweyo kwisaziso, unikezo okanye unikezo lweenkonzo luya kunqunyanyiswa okanye luyekiswe; (f) isaziso siya kushiywa kumhlaba lowo esibonisa ukuba unikezelo luyekisiwe okanye lunqunyanyisiwe kwaye kwaziswe ukuba zonke indawo ezisebenza ngombane mazithathwe njengezisebenzayo kwaye nazo zonke indawo ezikhupha amanzi zivalwe. Isaziso masazise ukuba unikezelo lwenkonzo luya kwenziwa/kuqhubeleka kwakhona kuphela xa ixabiso ilimiselweyo, eliquka nemali yokubuyisela inkonzo ihlawulwe okanye amalungiselelo enziweyo emkelwe nguMasipala; (g) esi Saziso singasentla masilumkise ngeziphumo zokubuyisela inkonzo ngokungekho mthethweni; (h) bonke abathengi abangabahlali bomhlaba abanqunyanyiselwe unikezelo lwamanzi baya kufumana kuphela isibonelelo samanzi angundoqo akumyinge we-6kl ngenyanga ngohlobo lokuziswa kwamanzi athintelweyo okanye unikezelo lwamanzi lokwabelana olukumgama ophakathi kweemitha ezingama-200 ukusuka kumhlaba; yaye (i) uManejala weSixeko nguye yedwa onelungelo lokunyanzelisa ukuba kufakwe isixhobo solawulo lokuhamba kwamanzi kwipropati apho amanzi amane ecuthwa ngenxa yokungahlawulwa kwawo; okanye (ii) xa uManejala weSixeko ebona ukuba umkweliti usenokungakwazi ukuhlawula uMasipala; yaye isixhobo solawulo lokuhamba kwamanzi singamiswa okanye siyekiswe xa amatyala ekubhekiswe kumba okanye icandelo 8 no- engahlawulwanga.
i phantsi kwezibonelelo eziqulathwe kumba f, abatyali banokulindeleka ukuba bahlawule zonke izigwebo kunye namatyala angahlawulwanga ngokuzeleyo ngaphambi kokuba unikezelo luqhubeke kwakhona; (j) kuphantsi kwamandla kaMasipala ngelo xesha ukuba abuyisele kwakhona inkonzo, iinkonzo ebezithintelwe okanye zinqunyanyisiwe ziya kubuyiselwa ngethuba elifanelekileyo emva kwexesha lokuba umtyali evelise isiqinisekiso sokuhlawula ixabiso elifunekayo; (k) uxanduva luya kuhlala lilelomtyali ukuba enze isicelo sokubuyiselwa kwenkonzo kwakhona kunye nokuqinisekisa ukuba ixabiso elipheleleyo lothintelo okanye lonqunyanyiso ebelikwisaziso lihlawulwe okanye amalungiselelo enziwe phantsi kwemiqathango yomba osezantsi (f); (l) nangona kubekwe la malungiselelo akumba (a) ukuya ku (k), ukuba unikezelo lweenkonzo luqhubekile lungahlawulwa, imiqathango yokuthatha/yokubuyiselwa ezeleyo, kuquka amanyathelo ofanelekileyo asemthethweni aya kuthatyathwa ukuqokelela ezi mali. La malungiselelo alandelayo asebenza kwimeko apho kuthe kwasetyenziswa ngokungekho mthethweni, kwaphazanyiswana, nonikezelo lwamanzi okanye umbane ngokungekho mthethweni: (a) Ukusetyenziswa/ukufakelwa kwakhona kwenkonzo, okanye ukuphazamisana nonikezelo lwenkonzo kuthathwa njengolwaphulomthetho olunokukhokelela ekuthathweni kwamanyathelo asemthethweni. Apho kuthe kwenzeka olu lwaphulo mthetho, unikezelo lwamanzi okanye olombane luya kunqunyanyiswa; (b) amaxabiso ewonke etyala elingahlawulwanga kunye naluphi usetyenziso olungekho mthethweni, kwakunye naluphi uluhlu lwamaxabiso olufanelekileyo, aya kuhlawulwa phambi kokubuyiselwa kwakhona kwenkonzo. Ukuba kubekho iimeko ezithile, amalungiselelo entlawulo awaneleyo anokuvunyelwa ngokuxhomekeke kwisigqibo esisodwa soMlawuli weSixeko. Kukhuthazwa ufakelo lwezisasazi-mandla ombane, ngesivumelwano esibhaliweyo nomnini, kodwa;
i uManejala weSixeko nguye yedwa onelungelo lokunyanzelisa ukuba kufakwe imitha yombane osele uhlawulelwe kwipropati apho umbane uye wacinywa kathathu ngenxa yokungahlawulwa; okanye ii uManejala weSixeko ebona ukuba umkweliti usenokungakwazi ukuhlawula uMasipala; yaye imitha yombane ingamiswa okanye iyekiswe xa amatyala ekubhekiswe kumba okanye icandelo 8 1 no-2 engahlawulwanga..
Ubuncinane ngama-20% ukuya kubukhulu obungama-50% bexabiso leeyunithi ezithengiweyo zombane eziya kwabelwa ixesha lokuqala letyala elingahlawulwanga lombane ukuze emva koko libekelwe nayo nayiphi intlawulo engahlawulwanga. Eli nyathelo liya kuthatyathwa ngokuthi kwenziwe amalungiselelo nomtyali kwaye liya kuhlala lihleli lingatshintshanga Ummeli ogunyazisiweyo wonikezelo lwenkonzo kuMasipala, uya kunikwa imvume yokungena nakweyiphi indawo yokuhlala/umhlaba nesakhiwo ngokuhambiselana namalungiselelo ecandelo 101 loMthetho weeNkqubo zikaMasipala. Umanejala weSixeko unelungelo lokuyekisa nayiphi na inkonzo kwipropati, nokuba ngubani na ohlala kuyo, xa kukho ileta ebhaliweyo evela kumnini-propati xa ngaba iakhawunti yeenkonzo isemva. 12. Amanye amatyala Amatyala amathuba athile Inzala iya kuhlawulelwa zonke ii-akhawunti ezingahlawulwanga. Ekufumaneni kwakhona ityala lethuba elithile, uMasipala unelungelo elisemthethweni lokuthatha naliphi inyathelo elifikelelekayo kuquka nokusebenzisa iqela lesithathu labaqokeleli bamatyala. Izithintelo, ukunqunyanyiswa kweenkonzo kunokusetyenziswa okufumana intlawulo engahlawulwanga. Iitshekhi ezikhatyiweyo: Iireyithi neeNkonzo Gabalala Ukuba umtsali wemali kwitshekhi, kwi-debhithi oda, kuhlobo lokuhlawula i-EFT, okanye umthengi ofumana ixabiso kwezo ndidi zokuhlawula, ungumtyali kaMasipala, iimali zokubuyiswa umva nezesigwebo zinokutsalwa kwi-akhawunti yalowo mntu uhlawulayo kwaye ileta yesaziso ithunyelwe kumtyali. Umasipala unelungelo lokuchasa nelokwamkela okanye ukuyekiswa kwezo ntlobo zokuhlawula ngulowo mntu, aze abeke umba lowo kuLuhlu lukaZwelonke lweNgeniso yamaTyala angaLunganga, okanye athathe nawaphi amanqanaba afanelekileyo aqulethwe kulo Mgaqo-Nkqubo, anokuquka ukubekwa ityala loo maphuli-mthetho. (a) Xa ngaba intlawulo ekubhekiswe kuyo kwicandelwana ichaziwe kumkweliti yaye naliphi na inyathelo lolawulo lwetyala liye lamiswa kulandelwa imiqathango yalo mgaqonkqubo, yaye loo ntlawulo khange ifunyanwe, elo nyathelo lolawulo lwetyala liya kuqhubeka engakhange anikwe sazise umntu lowo utyalayo. Iitshekhi ezikhatyiweyo: Iinkonzo zamaTyala Athile
ii akukho nzala iya kuhlawulwa kwintlawulo eyenziwe ngokweli candelo ngaphandle kokuba ifunwa ngomnye umthetho; yaye iii zonke iintlawulo ziya kunikwa abathengisi ababhalisiweyo beeakhawunti zikaMasipala ngokoMthetho kaMasipala woKoleko lwaMatyala eSixeko yaye imali zabo ziya kubuyekezwa.
Amalungiselelo Imiqathango yabaTyali abangaBahlali Iindleko ezingekahlawulwa mazihlawulwe ngokuzeleyo. Kunokufuneka ukuba umkweliti aveze isiqinisekiso somvuzo aze enze isivumelwano sokuhlawulela amatyala angekahlawulwa rhoqo ngenyanga ngokuxhomekeke kumandla akhe okanye ngokuthengiswa kwempahla yakhe ukuba uMasipala unokufuna njalo. Lonke uthetha-thethwano nomkweliti malusebenzele ukufikelela kwisivumelwano esihambiselana neemfuno nogcino lukaMasipala. Inzala iya kuhlawuliswa kumatyala angahlawulwanga. Inzala kunye nentlawulo yamatyala angekahlawulwa ngokubhekiselele kwiinkonzo inokumiswa ngeli thuba umtyali asahambiselana nemiqathango yesivumelwano. UMtyali owaphula umthetho amaxesha amathathu ngokubhekiselele kwizivumelwano ezenziweyo uya kuvalelwa ilungelo lokwenza ezinye izivumelwano kwakhona kwaye ixabiso lilonke liya kufunwa/kuhlawulwa. Inzala iya kubalwa ukusukela kumhla owawumiselwe kuthathelwa ingqalelo zonke iintlawulo. Oku akuquki matyali bezindlu ekubhekiselelwe kubo kumba 8. Onke amalungiselelo makabe phantsi kophononongo lwarhoqo kwiinyanga ezintandathu. Zonke iinkonzo zinokuthintelwa okanye zinqunyanyiswe kwaye kunokuthatyathwa nenyathelo lomthetho ngokuchaseneyo nabatyali ekubhekiselelwe kubo kumba kwaye elo tyala linokuthunyelwa kwiqela lesithathu labaqokeleli-matyala, ukuze kufunyanwe iintlawulo. INkqubo yamaLungiselelo yaBakweliti abangaBahlali Kwimeko apho abakweliti abangabahlali befuna ukwenza amalungiselelo okuhlawula onke amatyala abo angekahlawulwa, le nkqubo yokuhlawula ilandelayo, iya kusebenza: (a) ukutsalwa kweakhawunti kwimali esebhankini; kunye (b) nesivumelwano sentlawulo yamatyala angahlawulwanga esisekwe kwimiqathango yalo Mgaqo-Nkqubo kunye nakumba kunye no- onomlinganiselo wentlawulo ohambiselana "neNkqubo yoMyinge weNtlawulo" njengoko uMasipala enokugqiba kumaxesha ngamaxesha. Kwinyanga nganye elandelayo umtyali uya kufuneka ahlawule: (a) i-akhawunti ngemali etsalwa ebhankini; kunye b nezavenge ezigqitywe phantsi komba 9b olapha ngasentla. 11 Xa ethe umtyali waphula isigqibo, iintlawulo ziya kuhamba ngolu hlobo: a ulophulo-sivumelwano lokuqala: imali etsalwa ebhankini; kunye nentlawulo yarhoqo ngenyanga iya konyuswa ngee-50% yaloo ntlawulo njengoko kugqityiwe kumba 9b ngasentla apha; b ulophulo-sivumelwano lwesibini: imali etsalwa ebhankini; kunye nentlawulo yarhoqo ngenyanga ephindwe kabini njengoko kugqityiwe kumba 9b ngasentla apha; c Ulophulo-sivumelwano lokugqibela: imali etsalwa ebhankini kunye namatyala angahlawulwanga ngokuzeleyo. 12 Kuzo zonke iimeko ukungaphenduli nokungathathi manyathelo kwizaziso kunokukhokelela ekuthathweni kwemiqathango yoqokelelo lwamatyala nanjengoko lo Mgaqo-Nkqubo usitsho. IMiqathango yaBatyali abangasingoBahlali boMhlaba 13 Kwimeko apho abatyali abangasingobahlali bomhlaba banqwenela ukwenza amalungiselelo okuphelisa amatyala abo angekahlawulwa, lo mgaqo ulandelayo, uy kusebenza- a abatyali baya kufunwa ukuba bazise uMasipala ngokuzeleyo ngamaxwebhu eengxelo zemali ezihloliweyo zakutshanje kwakunye namanye amaxwebhu okuxhasa afanelekileyo nabonisa imeko yabo ngokwezimali ukuze bakwazi ukuthetha-thethana noMasipala malunga nokwamkela amalungiselelo okuhlawula amkelekileyo; b Lonke uthetha-thethwano nomtyali malusebenzele ukufikelela kwisivumelwano esihambiselana neemfuno nogcino lukaMasipala; c Inzala iya kuhlawuliswa kumatyala angahlawulwanga ngokoluhlu lwamaxabiso aya kugqitywa liBhunga ukusuka kumaxesha ngamaxesha; d inzala kumatyala angahlawulwangwa ngokubhekiselele kwiinkonzo nakwiintlawulo zokuhlala zinokumiswa ngeli thuba umtyali asebenzisana nemiqathango yamalungiselelo, xa ngaba la malungiselelo akazukuzigqitha iinyanga ezi-6 ntandathu; e onke amalungiselelo makabe phantsi kophononongo amathuba ngamathuba; f isigqibo sokugqibela sokwenza amalungiselelo luxanduva loMlawuli weSixeko. UMgaqo wamaLungiselelo aBatyali abangengoBahlali boMhlaba 14 Ukuba abatyali abangasingobahlali bomhlaba banqwenela ukwenza amalungiselelo ethuba elide kuneenyanga ezi-6 ntandathu, inzala iya kuhlawuliswa kwixabiso ngalinye elingekahlawulwa kwaye nalawo malungiselelo/nolo lungiselelo luya kuxhomekeka kuphunyezo ligosa eligunyaziswe phantsi komba osezantsi 13f.
Xa umtyali ethe waphula isivumelwano nakoluphi ulungiselelo, zonke iinkonzo nazo naziphi izivumelwano zinokuthintelwa, zinqunyanyiswe okanye ziyekiswe kwaye inyathelo lomthetho linokuthathwa ize elo tyala ligqithiselwe kwiqela lesithathu. Inzala iya kubalwa ukusukela kumhla owawumiselwe wetyala kuthathelwa ingqalelo nazo naziphi iintlawulo. IMiqathango eThile ngokuBhekiselele kumaLungiselelo Kwimeko apho umtyali ongumhlali okanye ongasingomhlali enze isivumelwano noMasipala ngokubhekiselele kumatyala angahlawulwanga omhlaba, isiqinisekiso esibekiweyo ekubhekiselelwe kuso kwiCandelo118, loMthetho weeNkqubo, asisayi kukhutshwa de libe ixabiso elingekahlawulwa lihlawulwe ngokuzeleyo. Imiqathango equlethwe luxwebhu lwesivumelwano sikaMasipala, luya kunyanzeleka ukuba lube yinxalenye yomgaqo wamalungiselelo oqulethwe kulo Mgaqo-Nkqubo. Ukuba ngaba ityala elikhoyo liphezulu kakhulu kenesiqhelo mhlwumbi ngenxa yoqikelelo okanye imitha emoshakeleyo, kuya kuqwalaselwa iikahwunti zangaphambili xa kusenziwa amalungiselelo okuba umtyali ahlawule malini na. Noxa kukho icandelwana 9(a) apha ngentla, uManejala weSixeko angagqiba kwelokuba iindleko zenzala, zokucinyelwa nezokubuyiselwa kweenkonzo zingafakwa kwintlawulo yokuqala xa kusenziwa amalungiselelo entlawulo yetyala. Bonke abakweliti abenza amalungiselelo entlawulo baya kuthi babonelele ngeenkcukacha zabo zebhanki yaye abo bakwaziyo ukusayina imali etsalwa ngenyanga ebhankini baya kwenza njalo. Umanejala weSixeko udla ngokwenza amalungiselelo nabanini-propati kunye nabanini-ziakhawunti kodwa xa efumene ingxelo efungelweyo yalo mntu ohlala kulo ndlu ethi umnini-ndlu lowo akanamkhondo okanye akakwazi kufumaneka ngoqhagamshelwano okanye loo mnini-ndlu akaziwa nokuba wayaphi na, yaye- (a) abo bantu bakulo ndlu banelungelo lokuhlala kuloo propati bachaze nesithuba sexesha abalihleliyo kuloo propati; (b) banike idilesi yokugqibela eyaziwayo yaloo mnini-ndlu; (c) bahlawule irenti ekufuneka ihlawule ukuze bakwazi ukuhlala apho; (d) ukuba loo mntu ungxungxe apho uya kuthi amazise umnini-ndlu xa nje enokuthi ambone ngemeko ekukuyo ngoku namalungiselelo enziweyo yaye loo mntu uyavuma ukufumana imvume yomnini-ndlu ukuba axhase inkqubo echazwe kulo mhlathana- angangena kwisivumelwano naloo mntu uhlala kuloo ndlu ngokwemiqathango yalo mgaqonkqubo, ukuba ahlawule amatyala angekahlawulwa aloo propati.
Amanyathelo aya kuthathwa nguManejala weSixeko (e) uya kugunyazisa ukuba kwenziwe amalungiselelo nomntu ohlala kuloo ndlu malunga; (i) nokufakelwa kwemitha yombane ohlawulelwa kwangaphambili okanye isixhobo esilawula ukuhamba kwamanzi okanye zombini; (ii) nokuthunyelwa kweleta kwidilesi yokugqibela eyaziwayo yomnini-ndlu ngokweerekhodi zeBhunga nedilesi enikwe kwicandelo 21 (b), eya kuchazela umninindlu ngoxanduva kwakhe lokuhlawula amatyala akhe awatyala kuloo ndlu nangamalungiselelo anokwenziwa okufakela kwemitha yombane ohlawulelwa kwangaphambili okanye isixhobo esilawula ukuhamba kwamanzi, kunikwa nomnini-ndlu lowo iintsuku ezilishumi elinesine zokuba achase olo fakelo kunye naloo malungiselelo. (f) ukuba ngaba umnini akaphendulanga kwisaziso esikumba (e) (ii) uManejala weSixeko angaqhubeka nokufaka ezo zixhobo yaye uya kumisela naloo malungiselelo achaziweyo. 14. Imimandla yeeReyithi eziZodwa (ebandakanya iZithili zoPhuculo lweSixeko) Nayiphi ireyithi okanye umrhumo owongezelelweyo uya kugqitywa kulandelwa imiqathango yeCandelo 22 loMthetho weeReyithi zePropati zikaMasipala uMthetho 6 ka-2004 noMthetho webandakanya iZithili zoPhuculo lweSixeko 6118 ka-2004. Irhafu iya kongezwa kwi-akhawunti yenyanga nenyanga kamasipala kwaye kufuneka ihlawulwe ngomhla omiselweyo ukuphepha ukuhlawula inzala. Intlawulo yerhafu iya kuba phantsi kwemiqathango yolawulo lwamatyala nanjengoko kucacisiwe kulo Mgaqo-Nkqubo. Inzala iya kuhlawuliswa kuzo zonke ii-akhawunti ezigqithwe lixesha lokuhlawulwa..
ISAHLUKO 3: IZINDLU
Imiqathango ngokubanzi
Inzala ingahlawuliswa kuzo zonke ii-akhawunti ngoqingqo-maxabiso lwenzala olugqitywe nguMasipala kumaxesha ngamaxesha. 2 Iintlawulo zenzala ziya kubekwa bucala ngokubhekiselele kumalungiselelo etyala enziwe ngokutsha athe athotyelwa. 3 Amalungiselelo okwenza inkqubo entsha yetyala afuna ukuba kuqale kuhlawulwe iintlawulo zenyanga nenyanga ezikhoyo kwenziwe nesivumelwano senyanga nenyanga sexabiso setyala elingahlawulwanga. 4 Ukuba isivumelwano asithotyelwanga, inkqubo yokuqokelela amatyala okanye inyathelo lomthetho liya kuqhubeleka apho laliyekwe khona kwaye lingaqali ekuqaleni kwenkqubo yolawulo lwamatyala. 5 OoCeba beWadi baya kuthunyelelwa izazisi ngokufanelekileyo njengabatyali abaphule umthetho kuze kulandele incwadi/ileta yonyanzeliso kwakunye nexesha apho kuya kuwiswa isigwebo kumhlali lowo. 6 Utyelelo kumakhaya luya kwenziwa ngamagosa okanye abameli bakaMasipala belandela ukukhutshwa kweleta yesinyanzeliso kumtyali baze kwakhona batyelele emva kokunikezelwa ngomsila wengwe. Emva kwamalinge amabini abhaliweyo otyelelo ngamagosa ezindlu okanye ngabameli, utyelelo lwamakhaya luya kuma lugqityiwe. Igosa okanye ummeli otyeleleyo uya kwenza onke amalinge okukhuthaza umtyali owaphule umthetho ukuba ahlawule ityala lakhe elikhoyo aze angene nakumalungiselelo okuhlawula intlawulo engahlawulwanga. Kwimeko apho umnini mzi ingasinguye umthengi wendlu oyihlalayo akuyomfanelo kaMasipala ukwenza utyelelo kwelo khaya. 7 UMlawuli weSixeko unokufuna ngokutsha ezi ndleko zilandelayo kwiimeko apho ezi ndleko zenziwe ngegama likaMasipala, a indleko kunye nemali zolawulo zihlawulwe kuMasipala ngezixhobo zothetha-thethwano, yaza ibhanki ayazithobela xa zidluliselwa kuyo ukuze zihlawulwe; b indleko kunye nemali zolawulo, kuquka iindleko zamagqwetha nezabaxhasi, kwakunye nezimali zokufuna kwakhona amatyala; c nayiphi na ikomishoni yokuqokelela. 8 Le milinganiselo yentlawulo ilandelayo iyafuneka kumtyali ngaphambi kokumisa inkqubo yomthetho:
Ukulandela inkonzo yemisila yengwe... 1 X intlawulo yendlu yarhoqo ngenyanga iyonke Apho isigwebo siwisiweyo ... 2 X intlawulo yendlu yarhoqo ngenyanga iyonke Usuku olunye lokukhutshwa...3X intlawulo yendlu yarhoqo ngenyanga iyonke Kwimeko nganye intlawulo efunekayo iya kulungiselelwa kubuncinane bexabiso elingekahlawulwa okanye ngokwexabiso elibaliweyo ngasentla apha. Ukuba umtyali waphula isigqibo esasenziwe ngomhla wokukhutshwa, isiqinisekiso sokukhutsha siya kukhutshwa kwakhona kwaye inkqubo yokukhutshwa ebiqhubeka inokumiswa kuphela ukuba i-12 x intlawulo yendlu yarhoqo ngenyanga iyonke kunye neendleko zomthetho zihlawulwe. Imiba 11, 12, 13 efunwanywa kwisahluko 2 ayibhekiselelanga kwimiba yezindlu ephantsi kwes sahluko. 16. Inkqubo yokuQokelela: IiNkqubo zokuRenta Ukuqesha umhlaba kuhlawulelwa ngaphambi komhla omiselweyo. Ukuba intlawulo ayifumanekanga, ileta yokuqala yonxibelelwano ecela ukuhlawulelwa komhlaba oqeshiweyo nekwanika umtyali ithuba lokwenza amalungiselelo zingadlunga iintsuku ezingama-30 (shumi amathathu), ukusuka kumhla weleta, iya thunyelwa kumtyali owaphule isivumelwano. Ukuba akukho mpendulo kwileta yokuqala yonxibelelwano, ileta yonyanzeliso iya kuthunyelwa, evumela umaphuli-sigqibo iintsuku ezingama-30 (mashumi amathathu), ukusuka kumhla weleta, ukuze anikwe ithuba lokwenza amalungiselelo. Ukuba umtyali uyohluleka ukuphendula le leta, kwiintsuku ezingama-30 (shumi amathathu), umtyali uya kuthi kwiintsuku ezizayo ezingama-30 (mashumi amathathu) atyelelwe emzini wakhe. Ukungathobeli nasemva kotyelelo kwakhe, kuya kukhokelela ekuqhutyweni kwemiqathango yoMthetho. Inkqubo yokuqokelela yomthetho iya kuqala ngokuhambisa ileta enyanzelisa intlawulo lingaphela ithuba eliqikelelweyo. Ukuba umtyali akaphendulanga ngexesha alinikiweyo, umsila wengwe uya kukhutshwa (ulandelwe lutyelelo lwekhaya, ukuba akukho mpendulo ephendula umsila wengwe, kulandelwe isigwebo sokwaphula isivumelwano/mthetho ze ekugqibeleni umntu akhutshwe).
Umntu ophenduleyo kwiisamani akayi kutyelelwa ngabomthetho, yaye akayi kubanjiswa engasayi kukhutshwa nasendlwini. 17. Inkqubo yokuqokelela: Imigaqo-yobunini bomzi 1 Izavenge nezinye iintlawulo zendlu zihlawulwa ngomhla omiselweyo. 2 Ukuba intlawulo ayifumanekanga Ukuba intlawulo ayifumanekanga, ileta yokuqala yonxibelelwano ecela ukuhlawulwa nekwanika umtyali ithuba lokwenza amalungiselelo zingadlunga iintsuku ezingama-30 shumi amathathu, ukusuka kumhla weleta, iya thunyelwa kumtyali owaphule isivumelwano. 3 Ukuba akukho mpendulo kwileta yokuqala yonxibelelwano, ileta yonyanzeliso iya thunyelwa, evumela umaphuli-sigqibo iintsuku ezingama-30 mashumi amathathu, ukusuka kumhla weleta, ukuze anikwe ithuba lokwenza amalungiselelo angamanye. 4 Ukuba umtyali uyohluleka ukuphendula le leta, kwiintsuku ezingama-30 shumi amathathu, umtyali uya kuthi kwiintsuku ezizayo ezingama-30 mashumi amathathu atyelelwe emzini wakhe.
Ukungathobeli nasemva kotyelelo kwakhe, kuya kukhokelela ekuqhutyweni kwemiqathango yoMthetho.
Inkqubo yokuqokelela yomthetho iya kuqala ngokuhambisa ileta enyanzelisa intlawulo lingaphela ithuba eliqikelelweyo.
Ukuba umtyali akaphendulanga ngexesha alinikiweyo, umsila wengwe uya kukhutshwa, ulandelwe lutyelelo lwekhaya, ukuba akukho mpendulo ephendula umsila wengwe, kulandelwe isigwebo sokwaphula isivumelwano/mthetho ze ekugqibeleni, ukukhutshwa kulandele.
Ukuba ixabiso elityalwayo alihlawulwanga ngomhla wokukhutshwa, ukuthinjwa komhlaba kuya kwenziwa ize umhlaba nezakhiwo ezingasuswayo zithengiswe.
Amalungiselelo esivumelwano kwityala elingahlawulwanga aya kugqitywa nguMasipala ukusuka kumaxesha ngamaxesha. 19 Ukuncitshiswa kobuhlwempu (Iinkqubo zokuqesha umhlaba kunye nobunini bomzi) ziya kugqitywa nguMasipala ukusuka kwixesha nexesha.
ISAHLUKO 4: IBHUNGA LERHAFU LEENKONZO ZENGINGQI
Utoliko
Kulo mba ngaphandle kokuba akuhanjiselwananga nemeko ekubhekiswe kuyo: "UMthetho" uthetha uMthetho Nombolo 109 ka 1985 weBhunga weeNkonzo zeNgingqi oquka nawo nawuphi na umgaqo owenziwe phantsi kwalo Mthetho kunye nasiphi na isaziso esipapashwe phantsi koMthetho woMphathiswa weziMali kwiphephandaba likarhulumente I-gazette; "umhla omiselweyo" uthetha usuku lwamashumi amabini enyangeni yekhalenda emva kwenyanga apho irhafu yeenkonzo zengingqi okanye irhafu esekiweyo yengingqi kufikelela ixesha lokuba ifuneke phantsi kwalo Mthetho. "Umhlawuli werhafu" uthetha nawuphi umntu ekufanele ukuba ahlawule irhafu yeenkonzo zengingqi okanye irhafu esekiweyo yengingqi. "I-SARS" ithetha iiNkonzo zeNgeniso zaseMzantsi Afrika. 21. Ukuqokelelwa nolawulo lwengeniso yamatyala uMasipala uya kurhafisa kwaye abange kuye nawuphi umhlawuli werhafu irhafu yeenkonzo zengigqi kunye nerhafu esekiweyo yengingqi, ngokwemeko ngelo xesha, nangokuhambiselana noMthetho. Inzala iya kuhlawuliswa kuzo zonke ii-akhawunti ezigqithelwe lixesha ngokwentlawulo yokuhlala egqitywe nguMthetho kumaxesha ngamaxesha ngeenjongo zalo mhlathi (b) wenkcazo ,,intlawulo zokuhlala ezibekiweyo. phantsi kweCandelo 1, loMthetho weRhafu yeNgeniso, uNombolo. 58 ka 1962. Iintlawulo ziya kwabiwa ngokwesithuba sophononongo ngokwale ndlela ilandelayo: (a) iindleko zoMthetho ezenziweyo; (b) izigwebo; (c) Inzala erhafiweyo/Inzala yerhafu engenileyo; (d) iirhafu ezisekiweyo; kunye (e) Neerhafu zeenkonzo. uMlawuli weSixeko unokuthatha la manyathelo alandelayo ukuqokelela amaxabiso angekahlawulwa emva komhla omiselweyo; (a) ukuba isibhengezo/isaziso sethuba lokuphonononga asithathelwanga ngqalelo emva koMhla oMiselweyo, iSaziso siya kuthunyelwa kumhlawuli rhafu owaphule umthetho zingadlulanga iintsuku ezingama-30 (amashumi amathathu) eentsuku;
b ukuba isithuaba sophononongo siye sahlala singathathelwa ngqalelo kwiintsuku ezingama-30 amashumi amathathu emva komhla omiselweyo weSaziso, la manyathelo alandelayo anokuthatyathelwa kumhlawuli werhafu owaphule umthetho; c uMlawuli weSixeko unokusebenzisa iqela lesithathu third party ukuqokelela ityala elingahlawulwanga; kwaye e uMlawuli weSixeko saseKapa unokucela iiNkonzo zerhafu yeNgeniso zaseMzantsi Afrika ukubazenze uphononongo; kwaye e imisila yengwe inokukhutshwa ukuze kulandele amanyathelo omthetho; kwaye f izimangalo zolwaphulo-mthetho zinokufakwa kwabo bahlawuli berhafu abangazingenisanga iziqinisekiso zentlawulo zabo.
ISAHLUKO 5: UKUBONELELWA KWABAHLUPHEKAYO ABASEMAKHAYA 22. Isakhiwo soluhlu lwamaxabiso Isakhiwo soluhlu lwamaxabiso seentlawulo zokuhlala neenkonzo zisekwe ngohlobo lokuba zenze abathengi abaneemfuno ezifanelekileyo nanjengoko kuchaziwe kuluhlu lwamaxabiso bafumane iinkonzo ezingundoqo nemihlaba yasimahla, ophantsi ngokwexabiso elibekiweyo, kwaye ezikuluhlu lwamaxabiso okuhlala asimahla. 23. Usetyenziso olugqithisileyo Naye nawuphi umthengi osebenzisa ngokugqithisileyo iinkonzo zasimahla ezabelweyo, uya kuzihlawulela ezo nkonzo phantsi koluhlu lwamaxabiso kwaye uyakuthathwa njengophantsi kwemiqathango yolawulo lomgangatho wamatyala ukuba eli xabiso alihlawulwanga ngokuhambiselana nalo Mgaqo-Nkqubo. 24. Amatyala asemva Bonke abatyali-mali abafanele isaphulelo nababhaliswe njengabahluphekayo, (a) abangenakuqesheka nabafumana igranti yokhubazeko okanye umhlalaphantsi wokhubazeko; okanye (b) abaneminyaka eyi-60 nangaphezulu; okanye (c) abafumana isaphulelo kuba ingamakhaya aphethwe ngabantwana; aya kucinywa amatyala abo ngexesha bengabanini-propati ze emva koko babe phantsi kwemiqathango yecandelo 23 elilapha ngentla. Noxa kukho amacandelo 23 no-24 apha ngentla, yaye nokuba abasebenzisi-nkonzo bayayifumana iakhawunti yeereyithi neyeenkonzo, abasebenzisi-nkonzo abanamatyala asemva kufuneka benze amalungiselelo noMasipala endlela abaza kuhlawula ngayo loo matyala ngokwemithetho-siseko nemiqathango equlathwe kulo Mgaqonkqubo. 25. Inkqubo yokuBhalisa Ukuze ube unokubhaliswa kuluhlu lobhaliso njengehlwempu, kufuneka ukuba umfaki-sicelo abe uzalisekisa ezi mfuno:
a loo propati yakhe kufuneka ibe isetyenziswa njengendlu yokuhlala kuphela; yaye b umfaki-sicelo kufuneka-
i abe ngumnini mhlaba obhalisiweyo wepropati; okanye ii uhlala kwindlu enentloko yekhaya engumntwana ebhaliswe egameni lomzali obhubhileyo okanye abazali ababhubhileyo; okanye c Ingeniso yomzi iyonke mayingadluli kabini umrholo womhlala-phantsi kaRhulumente onesaphulelo se-00% ngokoMgaqonkqubo weeReyithi; yaye d umfaki-sicelo akanakho ukuba ngumnini obhalisiweyo wemihlaba engaphezulu kwesinye; kwaye e abe uhlala isigxina kuloo propati; yaye f noxa kukho le miqathango ingentla, abantu abahlala kwizindlu ezinexabiso likaMasipala eliyi-R88 000.00, nangaphantsi, okanye eligqitywe liBhunga kumaxesha ngamaxesha, baya kubonwa njengabayithobeleyo nkqubo ngokwecandelwana a ukuya ku-e apha ngentla yaye ezo zindlu ziya kuthathwa njengezibhalisiweyo. IBhunga linokugqiba ukuba inkqubo yobhaliso yileyo ichazwe kumacandelwana a ukuya ku-f okanye leyo igqitywe kumaxesha ngamaxesha. 26. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Iireyithi zepropati 1 Zonke iipropati eziphuculweyo ezinexabiso likamasipala eliyi-R88 000,00 nangaphantsi, azisayi kuhlawulelwa iireyithi zepropati. Ezi propati ke ngoko zifanelekile ukuba zifumane isaphulelo seereyithi esiyi-100%. 2 Yonke imihlaba enoqikelelo lwamaxabiso lukamasipala oluvunyiweyo olungama R199 000,00 nangaphantsi, kuquka naleyo mihlaba kubhekiselelwe kuyo kumba 22, iya kufumana inkxaso-mali yobuhlwempu, engekho ngaphezulu kwe-R30,00 yokuhlawulela iintlawulo zokuhlala kunye neenkonzo zepropati, ngaphandle kombane. Imihlaba exabisa ukusuka kuma-R88 000,01 ukuya kwi-R199 000, iya kufumana isaphulelo-mali sentlawulo zokuhlala zendawo yokuhlala njengoko kugqitywe liBhunga kuhlahlo-lwabiwo-mali lonyaka. Abahlali abaphantsi kwenkqubo echazwe kumba 25 abanepropati eziphuculiweyo ezinexabiso elingaphezulu kwe-R199 000,00 nabo baya kufumana igranti yabahluphekayo engekho ngaphezulu kwe-R30,00 yokuhlawulela iintlawulo zokuhlala kunye neenkonzo zepropati, ngaphandle kombane. 3 Le R30,00 kubhekiswe kuyo kwicandelwana 2 apha ngentla, ayinakwenziwa iimali ezinkonzo ukuze isetyenziswe kwezinye iiakhawunti yaye ayinakubuyiselwa ngokweenkqubo zobuyiselo-mali zikaMasipala.
Bonke abanini-propati abakulungeleyo ukufumana isaphulelo ngokwecandelo 25, baya kufumana izaphulelo ezigqitywe liBhunga zabantu abadala kunye nabantu abakhubazekileyo, ezihambelana nomvuzo opheleleyo wabantu abangabanini-ndlu.
Kulandelwa icandelo 25d, zonke iipropati eziphuculweyo ezinexabiso likamasipala eliyi-R88 000,00 nangaphantsi ziya kuthathwa njengezifanele isaphulelo sobuhlwempu, ngaphandle kokuba kuvele obunye ubungqina.
Zonke izixamali ezikhankanywe kumacandelwana 1 ukuya ku-5 ziya kugqitywa liBhunga kumaxesha ngamaxesha. 27. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Amanzi 1 Abathengi abangabahlali banokufumana usetyenziso llokuqala olungama-6kl, olusekwe ngokoluhlu lwamaxabiso asuka kuziro 0, ngokugqitywa liBhunga kumaxesha ngamaxesha. Ngaphezu koko, abathengi abangabahlali ababonwe befanelekile ngokwecandelwana 262, baya kufumana igranti yabantu abahluphekayo. 2 UMlawuli weSixeko unokunika igunya lokufakelwa kwezicuthi-manzi kwimihlaba eneemfuno ezihambiselana noncedo lwabahluphekayo ukuze kuncitshiswe usetyenziso lube kumgangatho ofikelelekayo. 3 Olu ncitshiso lunokucelwa ngumthengi okanye lunyanzeliswe nguMasipala kwimeko apho usetyenziso lungagcinwanga kwimigangatho efikelelekayo. 28. Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Umbane 1 Abasebenzisi-nkonzo abangaBahlali boMhlaba abasebenzisa ngaphantsi kwama-400kWh ngenyanga baya kufumana ama-50kWh okuqala, nto leyo eya kwenza ukuba umbane abawufumanayo uwonke ube yi-450 kWh ngenyanga, osekwe kuluhlu lwamaxabiso asuka kuziro 0, okanye njengoko kugqitywe liBhunga kumaxesha ngamaxesha. Ukuba umbane othengiweyo ungaphezulu kwe-400 kWh ngenyanga, la mbane wamahala abayi kuphinda bawufumane kuloo ndlu. QAPHELA: Umbane othengiweyo oyi-400 kWh ngenyanga ngumyinge womlinganiselo weenyanga ezilishumi elinambini ukuya kutsho kuJuni wonyaka-mali opheleleyo. 2 UMlawuli weSixeko unokunika igunya lokufakelwa kwezixhobo zombane ohlawulelwa kwangaphambili kwimihlaba eneemfuno ezihambiselana noncedo lwabahluphekayo ukuze umtyali angasebenzisi umbane ngaphezu kwamandla anawo okuziphilisa. Zonke izixhobo zombane ohlawulwa kwangaphambili zifakelwa ngeendleko zomnini-ndlu yaye ezo ndleko zinokutsalwa xa umntu ethenga umbane. 29 Ukubonelelwa kwaBahluphekayo: Inkunkuma engengomanzi 1 Bonke abatyali abangabahlali bemihlaba, abamihlaba yabo ingaphantsi koqikelelo-maxabiso lukamasipala, baya kufumana isaphulelo semali ngokubhekiselele kususo lwenkukuma nogutyulo lwelindle, ngokugqitywa liBhunga amaxesha ngamaxesha.
Bonke abahlali abahlala kwindawo ezingekho mthethweni baya kufumana inkonzo yosuso lwenkukuma simahla. 30. Amanyathelo olawulo lwamatyala 1 Ngokuxhomekeka kumba 3 kunye no 4 akukho kunqunyanyiswa okanye nyathelo lamthetho liya kuthatyathwa ngokuchaseneyo nomtyali, obhalise waza wamkelwa njengehlwempu kwisithuba seenyanga ezilishumi elinambini. 2 Isimo sabatyali abahlelwa njengamahlwempu masiphononongwe rhoqo ngonyaka ukuqinisekisa ukuba umtyali uza kuqhubeka na ukuhlelwa phantsi kwamahlwempu kwiinyanga ezilishumi elinesibini ezizayo. 3 Kuyimfuneko yalo Mgaqo-Nkqubo ukuba xa iimeko zomtyali zithe zaphucuka kangangokuba angabisahlelwa phantsi koluhlu lwamahlwempu, lowo mntu makazise uMasipala ngokukhawuleza ngolo tshintsho ukuze igama lalowo mntu lisuswe kwirejista yamahlwempu. 4 Ukuba kufumaniseke ukuba umtyali akasahlelwa njengehlwempu, kodwa uMasipala akaziswanga, ngoko lo mtyali uya kususwa/kucinywa kwirejista njengehlwempu, aze onke amanyathelo okususwa/kunqunyanyiswa anyuswe, ukusukela kwisithuba apho iimeko/ isimo somtyali siye safunyaniswa siphucukile, nanjengoko kubhekiselwe kumba 1 ngasentla apha, kwaye inzala iya kuhlawulelwa nawaphi amaxabiso angahlawulwanga. 31. Ukungathethi nyani Abatyali abafumaniseke bengathethanga nyani malunga neemfuno ezilindelekileyo ukuze baxhamle kwisibonelelo sabahluphekayo sikaMasipala baya kuba bophule umthetho kwaye imiqathango yokulwa oko iya kuthatyathwa ngokwesigqibo sikaMasipala kumaxesha ngamaxesha, kwaye konke okuxhanyulwe ngethuba lokuzuza uncedo olunikwa abahluphekayo, luya kuxuthwa.
ISAHLUKO 6: ULAWULO LWEPROPATI
Imithetho-siseko gabalala Inzala isenokutsalwa kuwo onke amatyala asemva ngentlawulo ngomyinge wenzala oya kugqitywa liBhunga amaxesha ngamaxesha. Ukuba ngaba kukho amalungiselelo enziweyo okuhlawula ityala, inzala ebiza kutsalwa iya kuyekwa. Amalungiselelo okuba ityala liza kuhlawulwa njani anyanzelisa ukuba inzala yetyala elikhoyo kufuneka ihlawulwe kwakunye nesixamali ekuya kugqitywa ngaso ukuba siya kuhlawulwa inyanga nenyanga. Ukuba amalungiselelo okuhlawulwa kwetyala akathotyelwanga, kuya kuqala inkqubo yokuqokelelwa kwesikweliti okanye amanyathelo omthetho ukususela kwixa eyayimiswe ngalo inkqubo yetyala yaye ayiyi kuqala ekuqaleni kwenkqubo yolawulo lwetyala. Umanejala weSixeko unokutsala imbuyekezo kumkweliti yezi ndleko zilandelayo kwiimeko apho iindleko ziye zahlawulwa nguMasipala okanye egameni likaMasipala, (a) iindleko kunye nezo zolawulo apho iintlawulo ezenziwe kuMasipala ngokwezivumelwano ziye zakhatywa ziibhanki xa bezingeniselwe ukuba zihlawulwe; (b) iindleko zomthetho nezolawulo, ezibandakanya ezamagqwetha nezomsebenzisi-nkonzo, kunye nezokumkhangela xa bekufuneka kuhlawulwe ityala; (c) nayiphi na ikhomishini ehlawulelwe uqokelelo. 33. Inkqubo yoKoleko lweRenti yePropati Irenti ihlawulwa kwangaphambili komhla obekiweyo. Inkqubo yoLawulo lwetyala lePropati iqala xa lo mntu urentayo engahlawuli irenti yakhe, nto leyo ikukwaphulwa kwezigqibo zerenti. Isebe loLawulo lweePropati lingaqhagamshelana nomkweliti wemali yerenti ngefowuni okanye limbhalele limchazela ngokuba kufuneka ehlawule imali engekahlawulwa kwiakhawunti yerenti yepropati akuyo. Ukuba ngaba loo mntu akaphendulanga kolu nxibelelwano, oko kuya kukhokelela kunyino lweenkonzo (apho oko kunokwenzeka)/kucimo lweenkonzo (kumashishini) zamanzi/umbane waloo propati.
Xa umkweliti esophula izigqibo zekhontrakthi, kuya kubhalwa "ileta yokuqala yonxibelelwano" ecela ukuba umkweliti ahlawule ze anikwe nethuba lokwenza amalungiselelo zingaphelanga iintsuku ezingama-30
amashumi amathathu ukusukela kumhla wokunikwa kwakhe "ileta yokuqala yonxibelelwano". 6 Ukuba ngaba umkweliti akaphendulanga "ileta yokuqala yonxibelelwano" ngentsuku ezibekiweyo ezingama-30 amashumi amathathu, oko kuya kukhokelela ekubeni kuthathwe amanyathelo asemthethweni neenkqubo ezihambelana noko ngokuthi athunyelwe "ileta yomthetho" emnyanzelisa ukuba ahlawule ngexesha aya kuthi alinikwe. 7 Ukuba ngaba umkweliti wepropati akaphenduli akenzi ntlawulo ngokupheleyo yerenti kwabo bangoosomashishini okanye akenzi malungiselelo okuchaza ukuba uza kuhlawula njani na kwabo barenta izindlu emva kokufumana "ileta yomthetho" zingaphelanga iintsuku ezingama-30 amashumi amathathu, loo mkweliti uya kuthunyelelwa iisamani. 8 Ukuba ngaba umkweliti wepropati akaphenduli akenzi ntlawulo ngokupheleyo yerenti kwabo bangoosomashishini okanye akenzi malungiselelo okuchaza ukuba uza kuhlawula njani na kwabo barenta izindlu emva kokufumana iisamani zingaphelanga iintsuku ezingama-30 amashumi amathathu, iSixeko siya kukhupha umyalelo wesigwebo onokukhokelela ekubeni loo mntu akhutshwe kuloo ndlu. 9 Ukuba ngaba umkweliti akaphenduli phambi komhla wokuya enkundleni xa engenzi ntlawulo ngokupheleyo yerenti kwabo bangoosomashishini okanye akenzi malungiselelo okuchaza ukuba uza kuhlawula njani na kwabo barenta izindlu, uya kuthi akhutshwe kuloo ndlu. 10 Ukuba ngaba umkweliti wenze amalungiselelo ngomhla wokukhutshwa kwakhe kwindlu abeyirenta ze ngathobeli imiqathango yesivumelwano, umkweliti kuya kufuneka ahlawule umtyalwa okanye umasipala lowo lonke ityala lakhe alikwelitayo kunye nerenti yeenyanga ezili-12 kwabo barenta izindlu zokuhlala ukanti kwabo barentela amashishini kufuneka bahlawule lonke ityala labo ukuze banqande iSixeko ukuba singabakhupheli ngaphandle.
Ishedyuli yeYona Ntlawulo iNcinci iFunekayo
Ingeniso
Intlawulo
Ingeniso
Intlawulo
Ingeniso
Intlawulo
Ingeniso
Intlawulo
<fn>GOV-ZA.Professionaldriverspermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
izithuthi zempahla, oomasilenge neebhasi izithuthi ezinobunzima obungaphezulu kwamawaka amathathu namakhulu amahlanu futhi zenzelwe ukuthwala abantu abalishumi elinambini nangaphezulu kuquka nomqhubi.
Izithintelo ngokweminyaka ekuqhubeni ezintlobo zilandelayo zezithuthi:
izithuthi zempahla - kufuneka ube neminyaka elishumi elinesibhozo izithuthi zabagibeli - kufuneka ubeneminyaka engamashumi amabini nanye
Izithuthi ezithwala izinto ezinobungozi - kufuneka ubeneminyaka engamashumi amabini nantlanu.
Ungayifumana imvume yobunjingalwazi ekuqhubeni xa:
unephepha-mvume elisemthethweni lohlobo lwemoto oyenzela isicelo ugqirha wenze isiqinisekiso sokuba ukulungele oku ngokwasempilweni uqinisekisiwe yindawo yoqeqesho evumelekileyo awukagwetyelwa ukuqhuba ngaphantsi kwempembelelo zotywala, ukuqhuba ngokungahoyi nangokungenankathalo okannye ityala lenkohlakalo alikaze limiswe ukusebenza iphepha-mvume lakho lokuqhuba.
Umntu osebenzisa omoto okanye umnini moto efunelwa imvume yokuqhutywa ngobuchule, akanakuvumela omnye umntu ayiqhube lemoto endleleni kawonke-wonke, ngaphandle kokuba unemvume yoku yinjingalwazi ekuqhubeni olu hlobo lwemoto.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
incwadi yesazisi, ikhadi lephepha-mvume lokuqhuba, incwadi yokundwendwela esemthethweni yase Mzantsi Afrika iifoto ezimbini zesazisi ezimnyama namhlophe iphepha-mvume elisemthethweni isatifiketi soqeqesho isatifiketi sakwagqirha enye imvume yobunjingalwazi ekuqhubeni okanye imvume yokuqhuba endleleni kawonke-wonke oyiphetheyo.
Bhatala imali efunekayo.
Emva kokuba ubhatele uzakuthunyelwa esikhululweni samapolisa esikufuphi nawe, uye kucela ingxelo yokugwetywa.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Imvume iba sele ilungile kungekapheli iiveki ezisibhozo ukuya kwezilishumi-nambini.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Projects.14968.101464.101464.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ushishino & Noqoqosho
Amashishini Amancinci
Iphulo i1000 x 1000
Iphulo i1000 x 1000
INJONGO:
Eli phulo lijolise:
ekukhuthazeni abantu abangaphangeliyo ukuba babe ngabanini-mashishini ekunciphiseni intswela-ngqesho ngokuthi linike uluntu ithuba lokuqalisa ishishini ekunikezeleni ngenkxaso egqibeleleyo kwiwaka labantu abathabathe inxaxheba kwisithuba sexesha eliziinyanga ezine
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
IMIBUZO EBUZWA RHOQO:
Ndixelele banzi ngeli phulo.
Ingaba ndiza kulifumana liziinkozo eli waka leerandi?
Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?
Ingaba ndingaqwafaka agqithileyo kwisinye? Ukuba ndinemibono engaphezu kwesinye yoshishino?
Ingaba ndingangenela ukuba sele ndinalo kakade ishishini?
Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
Ingaba abantu abagqithileyo kwisinye bosapho olunye bangawafaka amangenelo abo kweli phulo?
Ingaba sinhgayihlanganisa le mali/Singangenela kunye?
Ukuba ishishini lithi libhange?
Ingaba kungakho nabani na onokusinceda?
Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni?
Ndinesidanga/ndifundile, ndingangena?
Malunga neli phuloUrhulumente wephondo leNtshona Koloni uya kube enikezela kumntu ngamnye kwiwaka labantuabangaphangeliyo , iwaka leerandi ukuze baqalise amashishini angawabo. Ekufuneka ukwenzile nje wena kukuza nombono OPHILILEYO woshishino. Ukuba siwuthandile loo mbono, siya kukunika iwaka leerandi kwakunye neengcebiso EZISIMAHLA zengcali yezoshishino.
Namphi na ummi woMzantsi Afrika ongaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ohlala eNtshona Koloni agangenela.
Khawufumane imithetho kwakunye nentengiso apha.
Inkqubo yeli phulo ingolu hlobo:
Emva koko, kuya kuthi kuqhagamshelwane nabo bonke abo bafake izicelo ukuqinisekisa iinkcukacha zabo.
Ekupheleni kwenyanga yeSilimela, kuya kukhutshwa kuvakaliswe iwaka lamagama.
Aba bafaki-zicelo baya kuncediswa ekuqulunqeni imibono yoshishino ngokwendlela abawaboba ngayo amashishini abo ngokuthi bancedwe ngumcebisi.
Baya kuba nenyanga ukuqoshelisa oku.
Eli waka leerandi liya kuthi ke linikezelwe.
Kwisithuba sexesha eliziinyanga ezintathu emva koko, eli shishini liya kuncediswa ze kubekwe iliso kulo ngumcebisi ekunyanzelekileyo ukuba abe kulo.
Uhlolo lokugqibela luya kwenziwa ze abaphumeleleyo baziswe ngenyanga kaCanzibe ku-2006.
Abaphumeleleyo baya kufumana emnye ukuya kuma kwisihlanu samawaka eerandi ngeenjongo zokwandisa amashishini abo.
Eli linyathelo leSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho.
Ingaba ndiza kulifumana eli waka leerandi liziinkozo?Hayi, kuya kuthengelwa ishishini lakho iimveliso okanye izixhobo ngokweemfuno zakho
Ingaba avalwa nini amangenelo kweli phulo?Ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga kaCanzibe apha ku-2005
Ingaba ndingawafaka amangenelo angaphaya kwesinye? Ukuba ndinemibono yoshishino engaphaya kwesinye? Hayi, kuya kufuneka ukhethe owona mbono ungakuphumelelisa kweli phulo.
Hayi eli phulo lijoliswe kubantu abangaphangeliyo kuphela. Lenzelwe abantu abangenangeniso konke-konke.
Ingaba kuya kufuneka ndiyibuyise le mali?
Ewe, noxa kunjalo, amashishini angaphumeleliyo, awayi kohlwaywa kodwa ke kuya kufuneka aphendule ukuba ayitheni na imali. Apho kufunyaniswa uukba imali yasetyenziswa ngendlela engenankathalo, okanye yasetyenziselwa omnye umbno woshishino ongenguwo lowo ibikhutshelwe wona, umthabathi-nxaxheba kuya kufuneka ayibuyise le mali.
Ingaba amalungu osapho olunye angaphaya kwesinye angangenela kweli phulo?
Ewe, umntu azingenele ngokwakhe futhi ngombono wakhe woshishino.
Ingaba singayihlanganisa imali yethu okanye singenele kunye?
Hayi, kufuneka umbono omye woshishino kumntu ngamnye.
Hayi, bonke abemi bangangenela, kodwa ke kufuneka ube akuphangeli.
Ukuba ishishini lithi lingaphumeleli?
Akuyi kohlwaywa ukuba ishishini lakho lithi lingaphumeleli, kodwa ke, kuya kufuneka uchaze zonke iinkqubo ozilandeleyo kwelo shishini.
Ingaba uya kubakho umntu onokusinceda? Ewe, umntu ngamnye uya kunikwa umcebisi EKUNYANZELEKILEYO ukuba abekho.
Andivisisani nomcebisi wam, ndingenza ntoni? Izikhalazo/ukungoneliseki kungathunyelwa kumlawuli oyintloko weli phulo oya kuthi yena awushukuxe loo mba ngendlela ewufaneleyo.
Kakade, ngelixa ungekaphangeli okanye ungengomfundi ngexesha lesi sicelo, ungasifaka isicelo sakho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.14970.82940.82940.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Amaphulo > ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa > Ukunqanda Ubundlobongela > Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke

Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke




ISIQALO:

28 uMeyi 2004


ISIPHELO:

7 uSeptemba 2004


INKCAZELO:




Ukhuseleko lwandiswa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
* kuqeqeshwe abantu abatsha njengamapolisa emizila kaloliwe kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi
* kusetyenziswe amavolontiya ahlawulwayo eBambanani ukuze ancede amapolisa emizila kaloliwe.
* kuphuculwe izikhululo zamapolisa kwiingingqi ekugquba kuzo ulwaphulo-mthetho
* kusekwe amacandelo Obundlobongela Basekhaya, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa gadalala ngokwesondo kwizikhululo zamapolisa
* kubanjwe kuvalelwe abathengisi nabathubelezisi beziyobisi



UKUQEQESHWA KWAMAPOLISA EMIZILA KALOLIWE


Ukhuseleko koololiwe luye lwangumba odla umzi kakhulu ixesha elide, ze kwafikelelwa esigqibeni ngenyanga kaCanzibe ngo-2004 ukuzama ukuphinda kuziswe amapolisa emizila kaloliwe koololiwe kwilizwe lonke, kuqalwe ngesixeko saseKapa. Amapolisa amatsha emizila kaloliwe, aya kuba ngaphantsi kweNkonzo Yamapolisa aseMzantsi Afrika, futhi kufuneka kuqala afumane uqeqesho phambi kokuba athunyelwe koololiwe. Ngaphezu kwekhulu labantu abadonga uqeqesho baqalise ngoqeqesho lwabo kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi kwakweli thuba leentsuku zokuqala ezilikhulu.


AMAVOLONTIYA EBAMBANANI KOOLOLIWE


IPhulo leBambanani Lokhuseleko Koololiwe elisebenzayo ngoku, elibandakanya amavolontiya ajongene nokhuseleko koololiwe, likhokelele ekuhleni kweentshukumo zolwaphulo-mthetho koololiwe ngexa bekusenziwa inkqubo yovavanyo ngexesha leNkqubo Yokhuseleko Ngexesha Leeholide Zehlobo eqale ngenyanga yoMnga ngo-2003 ukuza kuma ngenyanga yoMqungu kulo nyaka. La mavolontiya aza kuqhubekeka esebenza, ehlawulwa de amapolisa amatsha oololiwe abe abekwe ngendlela eyiyo.


UKONGEZWA NOKUPHUCULWA KWEZIKHULULO ZAMAPOLISA


Njengoko amahlomela-dolophu nezixeko kummandla wenqila yeNtshona Koloni ekhula ngokwengingqi yomhlaba nangokwamanani abantu, kukho isidingo sokongezwa kwezikhululo zamapolisa ukuze kugcinwe uxolo ngelixa loku kukhula.

Ngexesha leli khulu lokuqala leentsuku, izikhululo zamapolisa ezintsha neziphuculiweyo zavulwa ukuze ziqale ukumelana nezi zidingo. IKhayelitsha, omnye weyona mimandla iphambili kulwaphulo-mthetho kule nqila yeKapa, kungoku nje inezikhululo ezintathu ezigqibeleleyo zamapolisa, ezibe ngumvuka wokuvulwa ngomhla wamashumi amabini anesibini apha kwinyanga yeThupha kwesikhululo samapolisa esiphuculiweyo saseHarare, eLingelethu, nakwiMpuma yePhillipi yiNkulumbuso noMphathiswa uRamatlakane. Ngomhla wamashumi amathathu kwinyanga yeThupha apha ku-2004 isikhululo samapolisa saseKleinvlei naso sathi savulwa.


UBUNDLOBONGELA BASEKHAYA, UKHUSELEKO LWABANTWANA NAMACANDELO OKUPHATHWA GADALALA NGOKWESONDO


Xa iNkonzo Yophando Yenkonzo Yamapolisa oMzantsi Afrika yayisakhiwa ngokutsha, kwabakho iingcinga zokuba iCandelo Lokhuseleko Lwabantwana liya kususwa ze endaweni yalo kubekwe amacandelo Obundlobongela Elusatsheni, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa Gadalala Ngokwesondo (iiFCS ngamafuphi). La macandelo ebeya kufakwa kwizikhululo zamapolisa kube ke ngoko kusondezwa ubuchwepheshe beli candelo eluntwini.

Ngokuvulwa kwala macandelo matsha aphezulu apha kweli khulu lokuqala leentsuku, kufuneka ngoku kubekho icandelo leFCS elikufutshane nazo zonke izikhululo zamapolisa zaseNtshona Koloni.

Abasebenzi kula macandelo eFCS anobuchwepheshe bokumelana neentshukumo zolwaphulo-mthetho lokuphathwa gadalala ngokwesondo ezenziwe kubantwana nakubantu ababhinqileyo, njengoko benoqeqesho olubanceda ekuphandeni la matyala ngendlela eyiyo kwangelixa baqwalasela iimfuno zamaxhoba.

Amacandelo eFCS avule ngeli khulu lokuqala leentsuku abekwa:
* yiWynberg, esebenza eSteenberg, Diep River, eGrassy Park naseWynberg
* umbindi Kapa, esebenza eKapa nakwaLanga
* iBellville, esebenza eKhayelitsha, eDelft nase-Elsiesriver
* iCaledon, esebenza kwingingqi ye-Overberg
* iMbekweni, esebenza eMbekweni naseVostile
* neVredendal, esebenza eVredendal, eVredenburg, eClanwiliam, naseKlawer.



UKUBANJWA KUVALELWE KWABATHENGISI NABATHUBELEZISI BEZIYOBISI


Ubukho babathengisi nabathubelezisi beziyobisi ezitalatweni kukhuthaza ukungahlonelwa kwamapolisa nomthetho. Kuye kwakho ithemba ke lokuba abathathu kwaba bathengisi nabathubelezisi beziyobisi baya kubanjwa bavalelwe kweli thuba lekhulu lokuqala leentsuku. Kuye ke kwabanjwa kwavalelwa ngempumelelo ababini kwaba bathengisi nabathubelezisi.


Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo >




IXHASWA NGEZIMALI YI-:

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Projects.14970.82940.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa
Ukunqanda Ubundlobongela
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Ukhuseleko lwandiswa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
kuqeqeshwe abantu abatsha njengamapolisa emizila kaloliwe kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi kusetyenziswe amavolontiya ahlawulwayo eBambanani ukuze ancede amapolisa emizila kaloliwe.
kuphuculwe izikhululo zamapolisa kwiingingqi ekugquba kuzo ulwaphulo-mthetho kusekwe amacandelo Obundlobongela Basekhaya, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa gadalala ngokwesondo kwizikhululo zamapolisa kubanjwe kuvalelwe abathengisi nabathubelezisi beziyobisi
UKUQEQESHWA KWAMAPOLISA EMIZILA KALOLIWE
Ukhuseleko koololiwe luye lwangumba odla umzi kakhulu ixesha elide, ze kwafikelelwa esigqibeni ngenyanga kaCanzibe ngo-2004 ukuzama ukuphinda kuziswe amapolisa emizila kaloliwe koololiwe kwilizwe lonke, kuqalwe ngesixeko saseKapa. Amapolisa amatsha emizila kaloliwe, aya kuba ngaphantsi kweNkonzo Yamapolisa aseMzantsi Afrika, futhi kufuneka kuqala afumane uqeqesho phambi kokuba athunyelwe koololiwe. Ngaphezu kwekhulu labantu abadonga uqeqesho baqalise ngoqeqesho lwabo kwiKholeji Yoqeqesho yasePhillipi kwakweli thuba leentsuku zokuqala ezilikhulu.
AMAVOLONTIYA EBAMBANANI KOOLOLIWE
IPhulo leBambanani Lokhuseleko Koololiwe elisebenzayo ngoku, elibandakanya amavolontiya ajongene nokhuseleko koololiwe, likhokelele ekuhleni kweentshukumo zolwaphulo-mthetho koololiwe ngexa bekusenziwa inkqubo yovavanyo ngexesha leNkqubo Yokhuseleko Ngexesha Leeholide Zehlobo eqale ngenyanga yoMnga ngo-2003 ukuza kuma ngenyanga yoMqungu kulo nyaka. La mavolontiya aza kuqhubekeka esebenza, ehlawulwa de amapolisa amatsha oololiwe abe abekwe ngendlela eyiyo.
UKONGEZWA NOKUPHUCULWA KWEZIKHULULO ZAMAPOLISA
Njengoko amahlomela-dolophu nezixeko kummandla wenqila yeNtshona Koloni ekhula ngokwengingqi yomhlaba nangokwamanani abantu, kukho isidingo sokongezwa kwezikhululo zamapolisa ukuze kugcinwe uxolo ngelixa loku kukhula.
UBUNDLOBONGELA BASEKHAYA, UKHUSELEKO LWABANTWANA NAMACANDELO OKUPHATHWA GADALALA NGOKWESONDO
Xa iNkonzo Yophando Yenkonzo Yamapolisa oMzantsi Afrika yayisakhiwa ngokutsha, kwabakho iingcinga zokuba iCandelo Lokhuseleko Lwabantwana liya kususwa ze endaweni yalo kubekwe amacandelo Obundlobongela Elusatsheni, Ukhuseleko Lwabantwana Nokuphathwa Gadalala Ngokwesondo (iiFCS ngamafuphi). La macandelo ebeya kufakwa kwizikhululo zamapolisa kube ke ngoko kusondezwa ubuchwepheshe beli candelo eluntwini.
Ngokuvulwa kwala macandelo matsha aphezulu apha kweli khulu lokuqala leentsuku, kufuneka ngoku kubekho icandelo leFCS elikufutshane nazo zonke izikhululo zamapolisa zaseNtshona Koloni.
Abasebenzi kula macandelo eFCS anobuchwepheshe bokumelana neentshukumo zolwaphulo-mthetho lokuphathwa gadalala ngokwesondo ezenziwe kubantwana nakubantu ababhinqileyo, njengoko benoqeqesho olubanceda ekuphandeni la matyala ngendlela eyiyo kwangelixa baqwalasela iimfuno zamaxhoba.
Amacandelo eFCS avule ngeli khulu lokuqala leentsuku abekwa:
Ubukho babathengisi nabathubelezisi beziyobisi ezitalatweni kukhuthaza ukungahlonelwa kwamapolisa nomthetho. Kuye kwakho ithemba ke lokuba abathathu kwaba bathengisi nabathubelezisi beziyobisi baya kubanjwa bavalelwe kweli thuba lekhulu lokuqala leentsuku. Kuye ke kwabanjwa kwavalelwa ngempumelelo ababini kwaba bathengisi nabathubelezisi.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.14973.94688.94688.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka
INJONGO:
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile.
ISIQALO:
uNovemba 2004
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Ezindleleni Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiilwandle Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Koololiwe Bethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuwo Onke Amanina Nabantwana
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiindawo Esihlala Kuzo
Kwiiholide zehlobo lika-2004/2005 amapolisa namanye amaqumrhu ajongene nokunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho ekunye namavolontiya asekuhlaleni kwakunye namalungu amaqoqo ajongene nolwaphulo-mthetho kwiingingqi ezithile aya kube athabatha inxaxheba kwiPhulo Leeholide Ezikhuselekileyo ukuqinisekisa ukuba abemi nabatyeleli bonwabela iKrismesi noNyaka Omtsha omyoli nokhuselekileyo.
Iphulo lonyaka ophelileyo leeholide zokuphela konyaka ezikhuselekileyo zakhokelela kwelona xesha leeholide zokuphela konyaka likhuselekileyo eNtshona Koloni kwishumi leminyaka.
Xa ithelekiswa kwaneli xesha kunayaka ongaphambili:
Ukubulawa kwabantu kwehla ngamashumi amathathu anesine ekhulwini
Amalinge okubulala ehla ngamashumi amathathu ananye ekhulwini
Udlwengulo lwehla ngeshumi elinesibini ekhulwini
Eli phulo lijolise:
ekuhlaleni - ngokuthi kuthunyelwe amagosa okhuselo kwiingingqi zokuhlala ezinobungozi kakhulu kwanokubeka ixesha lokuvalwa kweendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala iilwandle - ngokunyanzeliswa kokuvalwa kokuselwa kotywala kwanokongeza ukhuseleko kwiilwandle nokwenza amalungiselelo eentshukumo zokuzonwabisa oololiwe - ngokongezwa kokhuseleko, kuquka nokukhangelwa kwezikhali nezinye izinto ezinobungozi rhoqo kwakunye nolunye ukhuselo lwabakhweli boololiwe ezindleleni - ngokuthi kujongwane nokuqhutywa kwezithuthi abantu bephantsi kweempembelelo zotywala, ukumiswa kwezithuthi ezindleleni kwakunye neenkundla ezizodwa kwimigaqo u-N1 no-N2.
kumaziko aneevenkile, kwiintshukumo zoluntu nezasekuhlaleni - ngokuthi kwandiswe ukhuseleko.
Onke amaqumrhu ethu okunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho, akhokelwa yiNkonzo Yobupolisa yaseMzantsi Afrika, ndawonye namapolisa kamaspala wethu, amagosa omthetho asekuhlaleni namagosa ezendlela, ngentsebenziswano namaqurhu asekuhlaleni afana neeCPF kwakunye namaqurhu ajongana nolwaphulo -mthetho kwiingingqi ezithile, aya kube ewavule onke amehlo kwezi holide zokuphela konyaka"
Iingingqi ekujoliswe kuzo ikakhulu zezi:
iBambanani (igama lesiXhosa elithetha ukuthi yimani kunye/manyanani) lenzelwe ukumanya bonke abantu namahlakani ekulweni ulwaphulo-mthetho. IBambanani le iphuhlisa futhi iphakamise ubudlelwane phakathi kwamapolisa noluntu ekuhlaleni futhi ikwakhuthaza nokuba uluntu luzidle ngendima yalo ekuthintelweni kolwaphulo-mthetho.
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.14973.94688.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka iBambanani Against Crime - Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwezi Holide Zokuphela Konyaka
INJONGO:
Iphulo iBambanani Against Crime lijolise ekuqinisekiseni ukuba iiholide zokuphela konyaka zika2004/2005 zikhuselekile ngokuthi landise ukubonakala nokufikeleleka kwamapolisa kwiindawo ezixakekileyo, kuquka iilwandle, oololiwe kwanamaziko aneevenkile.
ISIQALO:
uNovemba 2004
ISIPHELO:
INKCAZELO:
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Ezindleleni Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiilwandle Zethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Koololiwe Bethu
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuwo Onke Amanina Nabantwana
Ikhaya Elikhuselekileyo Kuthi Sonke Kwiindawo Esihlala Kuzo
Kwiiholide zehlobo lika-2004/2005 amapolisa namanye amaqumrhu ajongene nokunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho ekunye namavolontiya asekuhlaleni kwakunye namalungu amaqoqo ajongene nolwaphulo-mthetho kwiingingqi ezithile aya kube athabatha inxaxheba kwiPhulo Leeholide Ezikhuselekileyo ukuqinisekisa ukuba abemi nabatyeleli bonwabela iKrismesi noNyaka Omtsha omyoli nokhuselekileyo.
Iphulo lonyaka ophelileyo leeholide zokuphela konyaka ezikhuselekileyo zakhokelela kwelona xesha leeholide zokuphela konyaka likhuselekileyo eNtshona Koloni kwishumi leminyaka.
Xa ithelekiswa kwaneli xesha kunayaka ongaphambili:
Ukubulawa kwabantu kwehla ngamashumi amathathu anesine ekhulwini
Amalinge okubulala ehla ngamashumi amathathu ananye ekhulwini
Udlwengulo lwehla ngeshumi elinesibini ekhulwini
Eli phulo lijolise:
ekuhlaleni - ngokuthi kuthunyelwe amagosa okhuselo kwiingingqi zokuhlala ezinobungozi kakhulu kwanokubeka ixesha lokuvalwa kweendawo ezithengisa nekuselelwa kuzo utywala iilwandle - ngokunyanzeliswa kokuvalwa kokuselwa kotywala kwanokongeza ukhuseleko kwiilwandle nokwenza amalungiselelo eentshukumo zokuzonwabisa oololiwe - ngokongezwa kokhuseleko, kuquka nokukhangelwa kwezikhali nezinye izinto ezinobungozi rhoqo kwakunye nolunye ukhuselo lwabakhweli boololiwe ezindleleni - ngokuthi kujongwane nokuqhutywa kwezithuthi abantu bephantsi kweempembelelo zotywala, ukumiswa kwezithuthi ezindleleni kwakunye neenkundla ezizodwa kwimigaqo u-N1 no-N2.
kumaziko aneevenkile, kwiintshukumo zoluntu nezasekuhlaleni - ngokuthi kwandiswe ukhuseleko.
Onke amaqumrhu ethu okunyanzeliswa kokuthotyelwa komthetho, akhokelwa yiNkonzo Yobupolisa yaseMzantsi Afrika, ndawonye namapolisa kamaspala wethu, amagosa omthetho asekuhlaleni namagosa ezendlela, ngentsebenziswano namaqurhu asekuhlaleni afana neeCPF kwakunye namaqurhu ajongana nolwaphulo -mthetho kwiingingqi ezithile, aya kube ewavule onke amehlo kwezi holide zokuphela konyaka"
Iingingqi ekujoliswe kuzo ikakhulu zezi:
iBambanani (igama lesiXhosa elithetha ukuthi yimani kunye/manyanani) lenzelwe ukumanya bonke abantu namahlakani ekulweni ulwaphulo-mthetho. IBambanani le iphuhlisa futhi iphakamise ubudlelwane phakathi kwamapolisa noluntu ekuhlaleni futhi ikwakhuthaza nokuba uluntu luzidle ngendima yalo ekuthintelweni kolwaphulo-mthetho.
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.14995.82971.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezemfundo
Uphuhliso Lwezikolo
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokufunda Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lokufunda Kuthi Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Ukufunda kuye kwaxhaswa kweli khulu lokuqala leentsuku, ngokuthi:
Ukufakelwa kombane kwizikolo ezintandathu zeli phondo
UKUFAKELWA KOMBANE
Ekuqaleni konyaka ka-2004 bekusekho ishumi elinesibini lezikolo ezisebenza ngaphandle kombane eNtshona Koloni. Kweli khulu lokuqala leentsuku, ezintandathu kwezi zikolo zafakelwa umbane ngokuthi zidityaniswe nebhokisi yamandla ombane esembindini, njengoko yathembisa iNkulumbuso, ze ezinye ezintathu zafakelwa nazo kwenye ibhokisi yamandla ombane, efana nenjini yediesel, okanye amandla ombane welanga. Ezo zikolo zezi:
Ezifakelwe kwibhokisi esembindini:
Ezifakelwe kule ize mva:
Ukufakelwa kombane kukhangeleka kunganefuthe elikhulu kakhulu kubafundi. Le nkqubo yokufakelwa kombane iya kuqhubekeka kwezi zikolo zintandathu ziseleyo.
ISIKOLO USASAZO
Usasazo ngesiXhosa luthetha "ukunikezela" "nokusasaza". Eli gama yinkcazelo ephaphamileyo yembali yesi sikolo. Phantse de kube lishumi leminyaka, esi sikolo besisoloko sikhangela ikhaya elisisigxina. Isikolo Usasazo kungoku nje side sabe kanti sibuyela ekhayeni kwisakhiwo saso, esigqitywe ukwakhiwa ngenyanga yeThupha ngo-2004, eBangisa Drive, eKhayelitsha.
Ukugqitywa kwesi sikolo kwaba sisithembiso seNkulumbuso njengengxenye yezinye iinkonzo eziya kunikezelwa kwiintsuku ezilikhulu nje kungeniwe kwiintambo zolawulo lukarhulumente omtsha weli phondo.
Ibali le-Usasazo liqala ngokunikezelwa kwezikolo ezimbalwa kakhulu liSebe Lemfundo Noqeqesho lexesha leminyaka ephambi ko-1994. Ukwanda kwemfuduko ukusuka eMpuma Koloni ukuya kwingingqi yaseKhayelitsha, okwalandela ukususwa komthetho iGroup Ares Act neminye imimiselo eyayilawula ukufudukela kwabantu kwiindawo ezithile zeli lizwe kwaphakamisa isidingo sokwakhiwa kwezikolo kule ngingqi.
Kodwa kwathi kusenjalo, abantu ekuhlaleni bala bezama ukubonisa urhulumente ngeendlela ezingaginyisi mathe besithi akuyi kulunga tu ukufakwa kwabo bafundi kwelo hlomela-dolophu futhi kwacaca mhlophe nakwiSebe eli neKEF ukuba kufuneka kuxozwe mphini wumbi ukuze kusonjululwe le mbambano.I-KEF yathetha-thethana nabahlali baseMaitland icela ukusebenzisa umhlaba owawukumgangatho osezantsi kakhulu futhi ungasetyenziswa kuloo ngingqi. Abahlali baseMaitland balixhasa eli nyathelo ze bavuma ekubeni kuhlanganiswe izikolo ezimbini esele zisebenza kula ngingqi, ze kwenziwe esinye sezo zikolo sivuleleke kubafundi abasuka eKhayelitsha.
Umaspala wesixeko saseKapa wathi ke wachonga umhlaba ekunokwakhiwa kuwo isikolo esitsha eKhayelitsha njengengxenye yenkqubo yokufakwa ngokutsha kweentsapho ezihlala kumatyotyombe kwisiza sesikolo kwingingqi yeKuyasa, ze iSebe Lemisebenzi Yoluntu Nothutho lanikezela esi siza kwinkampani eyakhayo ukuze iqale ukwakha ngomhla wamashumi amathathu kwinyanga yoMqungu kunyaka ka-2002.
Aba bakhi bawugqiba lo msebenzi wokwakha ngenyanga yeThupha apha ku-2004. Ixabiso leli phulo laba lishumi lezigidi namakhulu asixhenxe amawaka eerandi. Oku kumele ukwayanyaniswa nenyaniso yokuba kule minyaka imbalwa idlulileyo, eli Sebe lichithe ukuya kuma kwizigidi ezintathu namakhulu amane amawaka eerandi ngonyaka ukuthutha aba bafundi ukusuka eKhayelitsha ukuya kwizakhiwo ezazivulelekile eMaitland
Abafundi abangeni kwezi zakhiwo ngoko nangoko, ukunqanda ukuphazamisana neemviwo zematriki zenyanga yoMsintsi, eziphela ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yoMsintsi. Okwangoku, abakhi baya kulungisa naziphi na iimpazamo kwisakhiwo eso ze baqinisekise futhi ukuba isiza eso sibalungele abafundi xa isikolo eso singena ngempelaveki esuka kwishumi elinesixhenxe ukuya kwishumi elinethoba kule nyanga.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.15009.82952.82952.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezempilo
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Elisempilweni Kuthi Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
Impilo nayo ithe yaphuculwa kweli khulu leentsuku zokuqala, ngokuthi:
Kwandiswe inani lezigulana ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo
Kuphuculwe iinkonzo kuMaziko Ezempilo Asekuhlani aneengxaki
Kubekho izigulana ezingamawaka amane namakhulu ezifumana amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo (ii-ARVs ngamafuphi) mihla le kumaziko onyango anagamashumi amabini anesithathu, nani elo elenyuke ukusuka kumawaka amabini anamakhulu amathathu namashumi amathathu anesixhenxe ekupheleni kwenyanga yoKwindla apha ku-2004, kudlulwa lee kwinani ebekujoliswe kulo elingamawaka amathathu ezigulana elamiselwa eli khulu lokuqala leentsuku yiNkulumbuso. Elona ziko likhulu lonyango likwisibhedlele iTygerberg, apho izigulana ezingamakhulu amane anamashumi amathandathu anesine zifumana khona unyango.
Inkqubo yeNtshona Koloni yamachiza okunyanga intsholongwane kaGawulayo iceba ukuseka amaziko amachiza onyango lwentsholongwane kaGawulayo angamashumi amathathu anesithandathu ngenyanga yoKwindla kunyaka ka-2005 ze ibonelele ngala machiza ntsuku zonke kwizigulana ezingamawaka amathandathu (ezithelekelelwa ukuba zisisiqingatha sezo zidinga olu nyango) ngenyanga yoKwindla ngo-2005.
Le nkqubo yokunikezelwa kwala machiza okulwa intsholongwane kaGawulayo yaqala kumaziko ezempilo anezixhobo ezifanelekileyo nabasebenzi baseklinikhi abanamava adingekayo, nto leyo esisizathu sokuba la machiza eqale anikezelwa kwizibhedlele ezikhulu kuphela.
Ekugqibeleni, kuya kwakhiwa ukusuka kumashumi amane anesihlanu ukuya kumashumi amahlanu amaziko kwiminyaka nje emibini, maziko lawo aya kuba ubukhulu becala ngamaziko ononophelo lwenqanaba lokuqala, izibhedlele zona zinikezele kuphela ngenkxaso yenqanaba lesibini nelesithathu apho umntu athunyelwe khona yiklinikhi yakhe.
Izigulana kufuneka zimelane neemfuno ezithile - ezempilo nezesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni - phambi kokuba zinikwe unyango lwala machiza alwa noGawulayo. Ngokwezempilo, ezi mfuno zezi:
isifo esikwinqanaba lesine ngokwemimiselo ye-WHO (uMbutho Wehlabathi Wezempilo) (ngaphandle kwesifo sephepha) OKANYE
inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 inqanaba lokuqala, elesibini nelesithathu elimiselwe nguMbutho Wezempilo Wehlabathi kunye nezigulana zesifo sephepha ezinesibalo Icd4 iicells ezingamakhulu amabini / mmÂ³
Ngokwesimo sengqondo ngokwasekuhlaleni, ezi mfuno zezi:
Ukuthembeka okubonakalayo, oko ke kukuthi, isigulana sibe siphumelele ukuzimasa amathuba amathathu nangaphezulu otyelelo oluqingqiweyo kwiklinikhi yentsholongwane kaGawulayo
Ukungaselwa kotywala okanye ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwamachiza akukho ntlungu kufuneka iyekelwe inganyangwa
Ukuveza - iphakanyiswa kakhulu into yokuba izigulana zibe zibuvezile ubume bazo ngokwale ntsholongwane kwisihlobo okanye ilungu losapho elinye ubuncinci okanye zibe zizibandakanye nembumba enika inkxaso
Ulwazi oluphangaleleyo - izigulana kufuneka zibe zibamkele ubume bazo ngokwale ntsholongwane, futhi zibe zinolwazi oluphangaleleyo ngeziphumo zokosuleleka yile ntsholongwane kwakunye nomsebenzi wala machiza
Ukuba nakho ukuzimasa - izigulana kufuneka zibe nakho ukuzimasa kwiziko lamachiza alwa noGawulayo rhoqo (angenziwa amalungiselelo okuthuthwa kwezigulana ezihlala kwiindawo eziqeleleneyo neziko lonyango)
Kukho izibuko elibekwe embindini wazo zonke iziyobisi ezilwa nentsholongwane kaGawulayo, eliqale ukusebenza ngomhla wesihlanu kwinyanga yeKhala, esebenzisa inkampani yokuthutha iposi ngokwezivumelwano zethenda ukuqinisekisa ukuthunyelwa kwala machiza kwangethuba kuwo -onke amaziko.
Iziko lonyango ngalinye sele liqeqeshe abantu abaza kucebisa bancede, abaqeshwe ngaphantsi kwenkampani enikwe isibhambathiso sokusebenza, nkampani leyo engumbutho ongajonge ngeniso futhi zonke izigulana ziyakhuthazwa ukuba zibe nenkxaso esekuhlaleni. Eli Sebe liya kuhlola iindlela zenkxaso ekuhlaleni ze zazise ngokusesikweni inkxaso ephuma ekuhlaleni kunyaka-mali olandelayo.
Kukwakho nemibutho emithathu esebenza phantsi kwezibhambathiso enikezela ngoqeqesho kubasebenzi bamaziko empilo oluntu eNtshona Koloni, beqeqeshelwa ukukwazi ukunikezela unyango lwala machiza alwa nentsholongwane kaGawulayo. Ezi nkampani zezi:
INkqubo Yonyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo iyingxenye yesicwangciso iNational Comprehensive HIV and AIDS iNtshona Koloni enikelwe yona amashumi amabini anesithathu ezigidi namashumi asibhozo ananye amawaka eerandi kunyaka-mali u-200/2005. INgxowa-mali Yehlabathi Yokulwa noGawulayo, Isifo Seengcongconi neSifo Sephepha inikezela ngamashumi amabini anesine sezigidi namakhulu alithoba amawaka eerandi, mali leyo eza kukhutshelwa ixesha eliqala ngenyanga yeThupha ukuya kuma ngenyanga yeKhala ngo-2005 isenzelwa le nkqubo yamachiza alwa noGawulayo kumaziko amahlanu kwiNqila yeKapa.
Ezona njongo sele zifeziwe ze kwagqithelwa ngaphaya kwazo ngenxa yokwakhiwa kwamaqhina entsebenziswano nabaxhasi abohlukeneyo namaqumrhu aphuma kumazwe angaphandle asele enikezele ngezibonelelo ezibaluleke kakhulu ukunceda ekumelaneni neentlawulo zamachiza nezamaziko ophando kumanye amaziko onyango, kwanokuzinikela nokuhlangana kwamanye amahlakani, kuquka nemibutho engekho phantsi kukarhulumente, uluntu jikelele, abaphandi, izifundiswa kunye nabasebenzi baseziklinikhi.
UKUPHUCULWA KWAMAZIKO OLUNTU EZEMPILO
Amacebo amatsha, kuquka nendlela yokuqesha, indlela ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza nenye indlela yamaqela kwizigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa zikwimeko exolisayo, awanciphisile amaxesha okulinda amade ekufuneka izigulana ziwalinde kula maziko.
Ngokwale ndlela yokuqesha, izigulana kufuneka zifike ngaphambi kwexesha lokudibana nabezonyango iyure phambi kwelo xesha libekiweyo ukuze zilande amaxwebhu azo ze zibe nokulinda kwindawo yokulinda.
Indledlana ekhawulezileyo yokulandwa kwamayeza ithetha ukuba inani lamayeza adingwa zizigulana lilo eliya kuba nefuthe ekubeni ziya kulinda ixesha elingakanani na izigulana: Ukuba isigulana sidinga kuphela iyeza elinye okanye amabini, siya kuncedwa ngokukhawuleza, kodwa xa sidinga amayeza amaninzi kuya kufuneka silinde.
Le ndlela yezigulana ezinezigulo ezondeleyo kodwa ezikwimeko exolisayo iquka ukwenziwa kwamadinga amane ukuya kwamathandathu ngabasebenzi baseklinikhi kwizigulana ezikule nkqubo yamaqela. Izigulana ziyacetyiswa ukuba ukuba aziziva mnandi akufuneki zilinde amadinga azo amaqela, kodwa zityelele iCHC ekufutshane nazo ngoko nangoko.
ISebe Lezempilo lizinikele ekunikezeleni rhoqo ngamayeza. Izigulana azisayi kuphinda zibuyiselwe emva kumakwazo nephetshana le-IOU ukuze zibuye ngosuku olulandelayo zize kulanda amayeza azo.
Abalawuli bala maziko nabo ngoku sele beqeshiwe kwiiklinikhi ezininzi ukuqinisekisa ukuba zonke iinguqu ezenziweyo ziya kuqhuba kakuhle.
Kuninzi lweeklinikhi umbhalo ocacileyo ubekwe elubala, ofana negama le-CHC leyo kwakunye nombhalo ngaphakathi kwiziko elo elinikezela umkhondo kwizigulana ukuze ziye kwiindawo ezinokufumana kuzo uncedo.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.15085.125465.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaziko Alondoloza Imbali
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
Inkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iZenzele
INJONGO:
Injongo yeli phulo kukuqinisekisa ukumiselwa kwenkqubo yokulungiswa kwemigaqo eliza kuqesha inani elandisiweyo labantu baloo ngingqi abaza kwenza lo msebenzi.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Le Nkqubo Yokulungiswa Kwemigaqo iyiZenzele ijolise kudaleleni abantu beengingqi ekwenzeka kuzo olu phuhliso amathuba engqesho. Le nkqubo ke ilinyathelo lenkubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu yaye lijolise ekuphuculeni imigaqo esele ikho ngokuthi iqeshe abantu basekuhlaleni kwezo ngingqi zophuhliso ukuba ibe ngabo abasebenzayo apho.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu isebenzisana noomaspala ekuchongeni iingingqi ekuza kwenziwa kuzo le misebenzi kwanokuqalisa ngala maphulo ophuhliso. Amaphulo ke kwezi ngingqi kuza kusetyenzwa kuzo aphantsi kweliso labaphathi beli phulo leZenzele abaqeshwe ngezibhambathiso zengqesho. Ukuthatyathwa kwenxaxheba luluntu lwasekuhlaleni kwiingingqi eyenzeka kuzo le misebenzi kuphantsi kweliso lwabaphathi bale nkqubo abahlalela imihlangano noluntu ekuhlaleni.
Baphakathi kweshumi elinesibini namashumi amabini anesihlanu Abasebenzi Abajongene Nophuhliso Lwasekuhlaleniabaqeshwe yile nkqubo isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini kwiphulo ngalinye. Le nkqubo ke ithi yenze uphando ngezakhono abanazo aba basebenzi basekuhlaleni iza kubaqesha yaye indlela ekuqeshwa ngayo iwuqwalasela ngokubanzi umba wesini yaye ikwajolise nasekuthabatheni ulutsha. Abasebenzi basekuhlaleni aba baqeshelwe ukusebenza iiyure ezingamashumi amathandathu ngenyanga yaye bakwanikwa neebhayisekile ukubanceda bafikelele lula kwiingingqi abasebenzela kuzo.
Iintshukumo zomsebenzi ziquka ukutshentula izityalo ezingafunekiyo, ukucoca iidreyni,ukulahla inkukuma nokhula emigaqweni, ukulungisa imingxunya kwanokuhlamba iimpawu zendlela kwakunye neenkcenkce ezilumkisa ngeengozi. Aba basebenzi bakwanikezela nengxelo ngezinto ezifuna ukulungiswa ngokukhawuleza. Umsebenzi ngamnye unikwa malunga nekhilomitha yomgaqo.
Le nkqubo Yasekuhlaleni Yemisebenzi Yoluntu ikwanikezela nangoqeqesho lokulungisa imigaqo kubasebenzi abajongene nophuhliso lwasekuhlaleni. Izikhulu zasekuhlaleni ziqinisekisa ukuba aba basebenzi bawenze kakuhle na umsebenzi yaye zijolise ekuchongeleni aba basebenzi amathuba asenokubavelela ekuhambeni kwexesha afana nolunye uqeqesho, ukufakwa kwizithuba zengqesho okanye amathuba okuzivulela awabo amashishini.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
noLundi Lutya
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 483 5381
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5566
Inombolo Yomnxeba: 021 483 5349
Iinkqubo Zemisebenzi Yoluntu Ezayanyaniswe Noluntu Ekuhlaleni (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.7319.86919.86919.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ingqesho
INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu
INkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu
INJONGO:
Iinjongo zale Nkqubo kukusebenzisa iimali ezisuka kuhlahlo-mali lukarhulumente nolwamaqumrhu karhulumente ukunciphisa nokwehlisa amazinga entswela-ngqesho ngelixa isandisa amathuba abasebenzi okufumana ingeniso, mhlawumbi ngempangelo okanye ngeentshukumo zokuqala nokuqhuba amashishini.Injongo kukwehlisa amazinga entswela-ngqesho aye kuma kwizinga elisezantsi kwesigidi sabantu (ubuncinci amashumi amathandathu eepesenti zamanina, amashumi amathathu eepesenti zolutsha nesibini seepesenti zabantu abakhubazekileyo) eMzantsi Afrika phakathi ko-2004 no-2009.
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Le nkqubo kazwelonke ibandakanya onke amabakala karhulumente kwakunye namashishini ombuso. Ijolise ekutsaleleni abantu abaninzi abangaphangeliyo ekusebenzeni ngendlela eveza iziqhamo futhi ikwaqulethe noqeqesho oluza kwangeza izakhono namandla okuba nakho ukufumana ingeniso.
izibonelelo zokwakha ezoqoqosho ezendalo nophuhliso loluntu
INKQUBO YEZIBONELELO ZOKWAKHA
Le nkqubo ijolise ekudaleni amathuba engqesho ngokwamaphulo emisebenzi yoluntu akha ngokusebenzisa abantu ngobuninzi babo. Malunga namashumi amathathu anesixhenxe amawaka eekilomitha zemigaqo, amashumi amathathu ananye amawaka eekhilomitha zeendlela zemibhobho, iwaka elinamakhulu amahlanu eekhilomitha zemisele yamanzi ezaqhwithi nekhulu elinamashumi amahlanu eekhilomitha emigaqwana yabahambi ngeenyawo yasezidolophini iya kwakhiwa.
Oku kuya kudala amathuba empangelo angamakhulu asixhenxe anamashumi amahlanu amawaka kusenzelwa abantu abangaphangeliyo kwiingingqi enzeka kuzo la maphulo.(Kuba ixesha eliqhelekileyo lala maphulo lidla ngokuba ziinyanga ezine, oku kuthetha ukuba ngabantu abangamakhulu amabini anamashumi amahlanu amawaka abaqeshwayo ngonyaka.) Bonke abasebenzi abaqeshwe kula maphulo baya kufumana uqeqesho, oluxhaswa ngezimali liSebe Lemicimbi Yabasebenzi.
INKQUBO YEZOQOQOSHO
Inkqubo yokufunda yecandelo lezoqoqosho ijolise ekubandakanyeni amakhulu amathathu abantu abangaphangeliyo kwizifundo zokuvula nokuqhuba amashishini kule minyaka mihlanu izayo. Kuqikelelwa ekubeni ishishini elincinci ngalinye elisekiweyo liya kuqesha abanye abantu abathathu abongeziweyo.
Le nkqubo yezifundo iya kunceda abanini-mashishini abaseneminqweno yokuphuhlisa izakhono namava adingekayo ekusekweni kwamashishini amancinci, aphakathi namakhulu. Abafundi baya kubhaliswa kwiinkqubo yezifundo ezixhaswa ngezimali yiSETA ze zixhaswe ukuseka amashishini amancinci. Izibhambathiso zokufunda ziya kubonelela ngamava asemsebenzini kubafundi. Abafundi baya kuziphumelela izifundo zabo benolwazi lobugcisa oludingekayo ukuze baqhube amashishini abo, ulwazi lokuba liqhutywa njani na ishishini, isiqinisekiso seNQF, amava kwanokusekwa kweenkcukacha zomntu zemali-mboleko.
INKQUBO YEZENDALO
Malunga namakhulu amabini ananye amawaka namakhulu asixhenxe anesithathu samathuba empangelo aya kudalwa ngokweenkqubo ezifana:
neNkqubo Yokunonotshelwa Komhlaba
Inyathelo Elihlanganisa Abantu Neepaki
Inkqubo yokucocwa koMzantsi Afrika
Iphulo Lokusebenzela Amanzi
Inkqubo Yomlilo
Le nkqubo iya kukhokelela ekususweni nasekukhuculweni kwezivuno zezinye iingingqi kumakhulu amabini amawaka eehektare zomhlaba, ukulungiswa kwamashumi amane eengingqi zomhlaba ezinamanzi, ukusekwa kwamashumi amabini elwa nenqanda imililo, ukucocwa kwamakhulu asixhenxe eekhilomitha zonxweme, ukulungiswa kweshumi lamawaka eehektare zomhlaba, ukusekwa kwamashumi amathathu anambini eenkqubo zolawulo lobumdaka kwanokusekwa kwekhulu elinamashumi amahlanu amaphulo olondolozo lwembali namacandelo ezotyelelo loluntu ekuhlaleni.
INKQUBO YOPHUHLISO LOLUNTU
Unonophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni
Ukukhula Kwabantwana Abaselula.
Inkqubo Yononophelo Lwasekhaya Olusekelwe Kuluntu Ekuhlaleni ijolise ekudaleni ikhulu elinamashumi amabini anesibini lamawaka namakhulu amabini anamashumi amane ezithuba zemisebenzi (ishumi elinesixhenxe lamawaka namakhulu amane kuloo mathuba iya kufumaneka ngokwezibhambathiso zokufunda) eziya kutsala iminyaka emihlanu ngokwenkqubo embombo-ntathu eqhutywa ngentseenziswano neSETA Yezempilo Nentlalo-ntle.
Inkqubo Yokukhula Kwabantwana Abaselula ijolise ekuphuhliseni izakhono zeshumi elinethoba lamawaka nesibhozo samakhulu abantu abanonophela abantwana kwisithuba seminyaka emihlanu, ngoko ke babe bongeza amandla abo okufumana ingeniso kwangaxesha-nye kuphuculwe icandelo lononophelo neendawo zokufundela zabantwana bethu.
UHLAHLO LWABIWO-MALI:
Icandelo Lezibonelelo: Izibonelelo zenkxaso-mali efikelela kumashumi amane anesihlanu ezigidi-gidi zeerandi enikezelwa phantsi kwemiqathango kwisithuba sale minyaka mihlanu izayo (kujoliswe ekufikeleleni kwisinye esithathwini sesi sixa)
Icandelo Lezoqoqosho: liseza kuqinisekiswa
Icandelo Lendalo Nenkcubeko: izigidi-gidi ezine zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo
Icandelo Lophuhliso Loluntu: amakhulu amathandathu ezigidi zeerandi kwisithuba seminyaka emihlanu ezayo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Projects.7322.84431.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke
Izithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhaya Lethu Sonke
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
Liqoshelisiwe
INKCAZELO:
INtshona Koloni yaphakanyiswa njengekhaya lethu sonke kwiintsuku ezilikhulu zokuqala, ngokuthi:
Kwenziwe ulwazi ngeenkonzo zikarhulumente luvuleleke kakhulu kuthi sonke
Kuphakanyiswe ze kwenziwe ngokukhawuleza inkqubo yokuwiswa kwemithetho kusenzelwa uMthwetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni kunye noMthetho Osaqulunqwayo Wophuhliso Lwephondo
IPhulo Lokufikelela Kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni
IPhulo Lamathala Eencwadi
I-Cape Access ithabatha indlela yexesha elide ngokusebenzisa eli Phulo Lokufikelela Kwiingingqi kubantu Beengingqi Ezisemaphandleni ngokuthi kuqala kusekwe amabhunga okujongana nokunxibelelana ngeekhompyutha kwezo ngingqi kujoliswe kuzo. La mabhunga neendibano zabameli beengingqi zonke ezinomdla ekufikeleleni kwezi zibonelelo.
La mabhunga onxibelelwano ngeekhompyutha angathi akhe amakhonco entsebenziswano ze agxininise ekulondolozeni ezo khompyutha nezixhobo ze-internet sele zikho, umzekelo, ezo zisezikolweni nezo zikumaziko okubambela imicimbi eyahlukeneyo yasekuhlaleni, ze futhi aqinisekise ukuziswa kwezixhobo ezintsha nezisebenzisekayo eluntwini, ngokusetyenziswa kwamanyathelo afana nePhulo Lamathala Eencwadi.
Amabhunga amathandathu okunxibelelana ngeekhompyutha, asebenza kwiingingqi ezibanzi, asekwa kwezi ntsuku zilikhulu zokuqala, ezizezi:
Ukusetyenziswa kwezibonelelo ezisele zikho akuyi kusoloko kwanele ingakumbi kwiinginqi apho kukho izibonelelo ezimbalwa. IPhulo Lamathala Eencwadi ngoko ke lijoliswe ekuzisweni kwendlela yokufikelela kumathala eencwadi.
Amathala eencwadi amathathu, aneempawu zeengingqi ezikumagqagala amaphandle, zeengingqi ezisezidolophini kodwa ezingadanga zagqibelela, nezo zineempawu zeengingqi ezisezidolophini zakhethwa. Ezi ndawo zathi zahlolwa kusetyenziswa ubuchwepheshe bobugcisa bale mihla ukuqinisekisa ukulungelelana kwazo namaphulo la. Izifundo ezinokuba lulutho kakhulu kumele zifundwe ekuhlolweni kwala maphulo amathala eencwadi, aza kukhokelela ekunabeni kwephulo lamathala eencwadi. Amathala eencwadi awathi ahlolwa ze akhethwa kweli khulu leentsuku zokuqala ngala:
UWISO-MTHETHO
UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa kweKomishoni Yolutsha yeNtshona Koloni wanikezelwa kwiPalamente yePhondo ngomhla weshumi elinesixhenxe kwinyanga yeThupha apha ku-2004, kwakwesi sithuba seentsuku ezilikhulu zokuqala.
Lo Mthetho Usaqulunqwayo wathi wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo. Xa ithuba eliziintsuku ezingamashumi amabini ananye lokufakwa kwezimvo sele ligqithile, iKomiti ephethe lo mcimbi iya kuqwalasela izmvo ezingenileyo, phambi kokuba kudliwane iindlebe ze kuphunyezwe umthetho osaqulunqwayo wokugqibela.
Uxanduva lwale Komishoni Yolutsha isacetywayo luya kuba kukunceda urhulumente acwangcise, abe liliso, ze avavanye iinkqubo zikarhulumente ngokubhekiselele kwiziphumo nanjengokuba zichaphazela ulutsha. Amashumi amathandathu anesihlanu eepesenti zabemi beli phondo bangaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala.
Eli qumrhu lisacetywelwa le Komishoni ngamalungu amathathu asisigxina kunye namalungu angagqithanga kwisithandathu angeso sigxina, kunye neGosa Lolawulo Eliyintloko.
UMthetho Osaqulunqwayo ongokusekwa Kwebhunga Lophuhliso loMthetho wePhondo wangeniswa kwiPalamente yePhondo ze wapapashwa kwiphepha-ndaba likarhulumente ukuze uluntu lufake izimvo ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeSilimela ngo-2004, konke oku kusenzeka kwakwezi ntsuku zokuqala zilikhulu.
IBhunga Lophuhliso lwePhondo yibhodi enguvuka wokuwiswa komthetho enoxanduva lokujongana, ukuqala nokuba liliso kwizivumelwano phakathi bathabathai inxexheba kweli phondo. Umthetho olungisa longaphambili kuyanyanzeleka ukho ukuze kuhlaziywe umthetho osemva ngemiba elawula eli bhunga.
Ukuvalwa komzi-mveliso iNovel e-Atlantis, anasebenzi abangamakhulu amathathu kwanyanzeleka ukuba baphelelwe yimisebenzi. I-Ofisi yeNkulumbuso yazibandakanya ukuzama ukuqinisekisa ukuxhaswa ngezimali ukuthengwa nokuphinda kuvulwe kwalo mzi-mveliso yinkampani yophuhliso loqoqosho lwabamnyama.
Ukubuyela Kwizithembiso Zekhulu Lokuqala Leentsuku: Ikhadi Lengxelo
Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.ProspectingRight.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selungelo lokukhangela ubukho besimbiwa
Inkcazelo
Ilungelo lokukhangela ubukho besimbiwa liphepha lemvume evumela inkampani okanye umntu othile ahlole okanye aphande ummandla womhlaba othile ngeenjongo zokuchonga isimbiwa esikhoyo ngokwenene okanye ekungenzeka ukuba sikhona. Nawuphi na umntu onqwenela ukwenza isicelo selungelo lokukhangela ubukho besimbiwa kufuneka afake isicelo kwi-ofisi yoManejala weNgingqi okwingingqi omi kuyo lo mhlaba.
Ilungelo lokukhangela ubukho besimbiwa lisebenza iminyaka emihlanu, kodwa ke emva kokuphela kwale minyaka mihlanu, umenzi-sicelo angacela ukuvuselelwa kwelungelo lokukhangela ubukho besimbiwa, ithuba elingagqithanga kwiminyaka emithathu.
Ilungelo lokukhangela ubukho besimbiwa liya kunikwa ukubangaba ezi mfuneko zilandelayo zifezekisiwe:
Umenzi-sicelo unayo imali kunye nobuchule bokuqhuba ngokugqibeleleyo, oku kukhangelwa kupoposhwayo kobukho besimbiwa.
Isicwangciso sokuxhasa ngemali siyangqinelana nale nkqubo yokukhangela ubukho besimbiwa kunye nexesha elizakuthatyathwa yile nkqubo.
Akuyi kubakho ngcoliseko okanye monakalo ongamkelekanga kwimo yokusingqongileyo ngenxa yale nkqubo yokukhangela ubukho besimbiwa.
Umenzi-sicelo unako ukuhambisana noMthetho weMpilo noKhuseleko loMgodi .
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZimbiwa naMandla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo kwi-ofisi yoManejala weNgingqi weSebe leZimbiwa naMandla okwingingqi omi kuyo lo mhlaba.
Ukubangaba uManejala weNgingqi uyasamkela isicelo sakho, uyakukucela ukuba uthumele isicwangciso sokulawula imo yokusingqongileyo kwaye ubonisane nomnikazi-mhlaba, umntu ohlala ngokusemthethweni kulo mhlaba okanye nawuphina omnye umbandakanyeki ochaphazelekayo.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukubangaba uManejala weNgingqi akasamkeli isicelo, kufanele akuxelele ngencwadi ebhaliweyo kwisithuba seentsuku ezili 14 kwaye asibuyisele kuwe esi sicelo.
Ukubangaba uManejala weNgingqi uyasamkela isicelo, kufuneka akuxelele kwisithuba seentsuku ezili 14 ukuba uthumele isicwangciso sokulawula imo yokusingqongileyo, kwaye ubonisane nomnikazi-mhlaba okanye umntu ohlala ngokusemthethweni kulo mhlaba, ndawonye nawuphina omnye umbandakanyeki ochaphazelekayo.
Kufuneka uthumele isiphumo esibhaliweyo sokubonisana kuManejala weNgingqi kwisithuba seentsuku ezingama 30.
Zakuba zifezekisiwe ezi mfuno, uManejala weNgingqi kufuneka athumele isicelo kuMphathiswa ukuze asiqwalasele.
UMqulu oPhangaleleyo weShishini leMigodi yaseMzantsi Afrika wokuNika aMandla kwiNtlalo noQoqosho
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Protectionorder.2010-03-25.xh.txt</fn>
Yenza isicelo somyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa kubundlobongela basekhaya
Inkcazelo
lulo naluphina uhlobo loxhaphazo olubandakanya ukuxhatshazwa ngokwasemzimbeni, ngokwesondo, ngokwasemoyeni, ngokwasengqondweni okanye ngokoqoqosho ukuthi gqolo ubandezelwa kwaye ukhathazwa ukonakalisa impahla nezinto zomntu ukuchwechwela nokulandela umntu ngokungayekiyo ukungena endaweni yomntu ngaphandle kwemvume yakhe nakuphina ukuziphatha okuxhaphazayo okanye okunempatho exhaphazayo xa oko kuziphatha kubangela ulwenzakalo okanye kungabangela ulwenzakalo kwimpilo yakho, ukhuseleko lwakho okanye kwintlalontle yakho.
Ukubangaba ezi ntlobo zoxhaphazo zenzeka kuwe okanye nakubanina omaziyo, ungenza isicelo somyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa. Umyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa kubundlobongela basekhaya ngumqulu okhutshwa yinkundla onqanda umxhaphazi ekubeni:
enze isenzo sobundlobongela basekhaya agaye uncedo lomnye umntu ukuze enze nasiphjina eso senzo angene kwindawo ekuhlala kuyo ummangali nomtyholwa angene kwindawo engqalileyo yaloo ndawo kuhlala kuyo ummangali nomtyholwa;
angene kwindawo ekuhlala kuyo ummangali;
angene kwindawo yengqesho yommangali;
anqande ummangali oqhele ukuhlala kule ndawo yabo okanye owayeqhele ukuhlala kuyo, ekubeni angene kuyo okanye ekubeni asale kule ndawo yabo okanye kwinxenye engqalileyo yale ndawo bahlala kuyo; okanye enze nasiphina esinye isenzo esichazwe kumyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa.
Ngubani ongenza isicelo somyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa?
Nawuphina umntu okhathalele impilo nentlalo yommangali. Aba bantu balandelayo bangenza izicelo ngemvume ebhaliweyo yommangali, ngaphandle kokuba ummangali ngumntwana ongekabinamalungelo okuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni, ngumntu ododobeleyo ngokwasengqondweni okanye ongekho zingqondweni, okanye ukubangaba inkundla yanelisekile ukuba akanako ukunika imvume eyimfuneko:
Umcebisi
Unompilo
Ipolisa
Unontlalontle
Utitshala
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi yiya kwiSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo somyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa kwiNkundla kaMantyi ekufuphi kwindawo ohlala kuyo nosebenza kuyo, naninina, ngexesha leeyure zokusebenza kwenkundla, nasemva kweeyure zokusebenza kwenkundla kunye nangeeholide zoluntu okanye ngeempelaveki.
Okokuqala, yenza isicelo soMyalelo weThutyana wokuKhusela ukuXhatshazwa ngokugcwalisa iFom 6 ethi: UMyalelo weThutyana wokuKhusela ukuXhatshazwa kwiNkundla kaMantyi okanye kwiNkundla ePhakamileyo ekufuphi kuwe.
Gcwalisa iFom 2 ethi: Isicelo soMyalelo wokuKhusela ukuXhatshazwa kwiNkundla kaMantyi okanye kwiNkundla ePhakamileyo ekufuphi kuwe.
Isicelo kufuneka senziwe ngokohlobo lwengxelo ebhaliweyo nefungelweyo , echaza:
Imiba esisekelwe kuyo isicelo
Uhlobo lomyalelo ekwenzelwa wona isicelo
Igama lesikhululo samapolisa apho ummangali kungahle axele khona ukwaphulwa komyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa ekwenziwa isicelo sawo.
Xa isicelo siziswe ngomnye umntu egameni lommangali, ingxelo ebhaliweyo nefungelweyo kufuneka ichaze:
Izizathu zokuba lo mntu ungomnye abenenkathalo ebambekayo kwintlalontle yommangali
Umsebenzi owenziwa ngomnye lo umntu kunye nokuba lo mntu usizisa ngabuni okanye ngasikhundla sini isicelo
Imvume ebhaliweyo yommangali, ngaphandle kwaxa ummangali:
Qinisekisa ifom nomabhalana wenkundla, uze ke uyihambise.
Wakube ufumene ifom, umabhalane uyakuthumela isicelo sakho kumantyi, oyakuthi ke yena abeke umhla wokuba ubuyele enkundleni, ukuze isicelo sakho siqwalaselwe.
Kwakhona, umantyi uyakulungisa isaziso sokuxelela umxhaphazi ngomyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa kwanokuba aye nini enkundleni.
Emva kokuvela enkundleni, umantyi angawunika umyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa.
Imithetho esetyenziswayo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kwiimeko zonxunguphalo, le nkonzo ifumaneka iiyure ezingama 24 ngemini
Umyalelo wokukhusela ukuxhatshazwa ungafunyanwa kwangaloo mini, kodwa ngokubanzi, oku kuxhomekeke ekubeni inzima kangakanani na imeko yakho.
Umyalelo usebenziseka ude ucinywe ngulo mntu uxhatshazwayo.
Ukubangaba umxhaphazi ufaka isibheno, umyalelo uyaqhubeka ukusebenza ude ucinywe yiNkundla yeZibheno.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
<fn>GOV-ZA.PublicParticipationXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
Kuthetha ntoni oku kubakhweli bezithuthi?
Inkonzo iza kuqhuba ixesha elide nangaphezulu - ngexesha lasemini, ukuya kwixesha langokuhlwa kunye nangeempela veki kwaye ziza kuhamba ngamaxesha aqhelekileyo, ngamaxesha onke kwaye zithembeke. Yakuba indlela engummiselo ime kakuhle, abantu baza kuba nako ukujikeleza isixeko behambela abahlobo kunye nosapho, iindawo zentengiso kunye neendawo zolonwabo, kwaye nabakhenkethi baza kuba nako ukujikeleza ngokulula.
Injongo kukufumana indlela elula phakathi kwendlela emmiselweyo kunye nezinye iindlela zokufika endaweni, ezinje ngokuhamba ngeenyawo, iibhayisekile, iiteksi ezihlawulwa ngobude bomgama (metered taxis), kunye namancedo okumisa uze ukhwele (park - and ride). Ilinge lezithuthi ezingezizo iimoto liphuhliselwa isitishi ngasinye.
Kuthetha ntoni oku kubantu abaqhuba iinqwelo zabo/ zabucala?
Apho iindlela zeebhasi ezizodwa zicingelwa, esinye isithuba somgaqo siza kuyekelwa abaqhubi beemoto zabucala, kunye nemiqondiso yezithuthi esendleleni iza kubeka kwindawo ephambili iinqwelo ezizizithuthi zikawonke wonke. Oku kuza kukhuthaza abantu abasebenzisa iimoto zabo/ iimoto zabucala batshintshele ekusebenziseni indlela engummiselo omtsha. Ukwahlulwa kwezithuthi zikawonke wonke kwizithuthi ngokubanzi kunokuba luncedo kuzo zombini izithuthi zikawonke wonke kunye neemoto. Indlela yeeTeksi eziziBhasi eziNcinci kunye neeBhasi (BMT) ekumgaqo u-N2 isindise iimoto zabucala ngaphaya kwemizuzu engamashumi amabini yemizuzu.
Ngubani oza kuqhuba indlela engummiselo?
ISixeko saseKapa siza kwakha iindlela zeebhasi ezizodwa ukuze sicacise imigangatho yenkonzo, ixabiso leentlawulo kunye nohlobo lweenqwelo eziza kusetyenziswa.
Iinkampani zecandelo labucala ziza kunikeza ngowona msebenzi kunye neenkonzo. Umntu osebenzayo uza kubhatalwa ngesiseko sokuba iinqwelo zihamba ngeekilomitha ezingaphi kunye nokuhlangabezana neminye imigangatho yokusebenza. Kuza kubakho inkqubo eyahlukileyo yokubekwa kwamaxabiso omsebenzi oza kwenziwa yenkampani ezimeleyo ukuba iqokelele iintlawulo.
Kwakhona kuza kubakho i-arhente yesiphosiso eza kumiselwa ukuba iphonononge ubulunga benkonzo kunye nokusebenza ngezikhalazo ezivela kuluntu jikelele.
Kuthetha ntoni oku kubasebenzi abakhoyo ngoku?
ISixeko saseKapa sithetha kunye nabammeli beebhasi kunye neebhasi ezincinci ukuze siqinisekise ukuba ishishini lidlala indima ephambili kwindlela engummiselo omtsha. Injongo kukuzuza ubulunga obutsha obuphakamileyo benkonzo ngelixa kuphuculwa ukuba nenzuzo kunye neemeko zokusebenza kwishishini.
Kuthetha ntoni oku kubasebenzi kwishishini?
Indlela engummiselo omtsha ilindeleke ukuba idale imisebenzi emininzi, kungekuko nje kuphela kwinqanaba lolwakhiwo kodwa nasemisebenzini. Ukusebenzela indlela engummiselo omtsha kuza kuthetha imisebenzi esisigxina enayo onke amancedo engqesho esesikweni, enje ngomsebenzi wokhuseleko, iiyure eziqhelekileyo zomsebenzi, umvuzo oyingeniso enokuxelwa kwangaphambili, ikhefu, ikhefu lokugula kunye namancedo okubeleka. Indlela engummiselo omtsha iza kuba namancedo amaninzi kubasebenzi kwishishini.
Ivela phi imali yale projekthi?
Indlela engummiselo ikhutshelwa imali ngenkxaso esuka kurhulumente wesizwe kunye neSixeko saseKapa. Kuzo zonke iindawo zikarhulumente, kuquka noRhulumente wePhondo laseNtshona Koloni, uzimisele ukuguqula izithuthi zikawonke wonke eKapa. Uninzi lweemali ezikhutshwayo zenziwe zafumaneka ukuhlangabezana neemfuneko zaseKapa zokubamba iNdebe yeHlabathi ka-2010.
Kuza kwenzeka nini konke oku kwaye kuza kundiphazamisa njani mna?
Indlela Engummiselo Wokuthutha Okukhawulezayo Komanyano Lwasekapa
Indlela ebhetele yokuhambisa abantu
Ziza kuba mbini iindlela kule nkonzo:
Iindlela ezinkulu
Iindlela ezingena kweyona migaqo mikhulu yezithuthi.
Kwimigaqo emikhulu kuza kubakho iindlela ezahlukeneyo ezilungiselelwe iibhasi ezizinqwelo ezizodwa ezicacileyo ubude buzimitha ezilishumi elinesibhozo (18 metre). Kuza kubakho izitishi ezibhala imo yezulu, izitishi ezivalekileyo kumbindi wendlela kule migaqo, eza kuqinisekisa ukuba iinqwelo zinako ukuhamba ngokukhawuleza xa zigqitha kwezinye izithuthi ezihamba endleleni nokuba abantu banako ukulinda ngokukhuselekileyo kwaye bekhululekile. Iinkonzo zeendlela ezingena kweyona migaqo mikhulu yezithuthi, eziziinqwelo ezimfutshane kubude obuzimitha ezisibhozo (8m) kunye neemitha ezilishumi elinesibini (12m) ziza kukhwelisa abantu ukungena kwiindlela ezinkulu ngeendlela yothutho oluqhelekileyo olunezitishi emacaleni endlela. Inqwelo nganye iza kuba neminyango emininzi ebanzi evuleka ngokulingana neplatfomu yesitishi ukuze uninzi lwabantu babe nako ukungena bephuma ngokukhawuleza. Inkonzo iza kusebenza iiyure ezilishumi elinesibhozo ngemini kwaye neenqwelo ziza kuhamba ngamaxesha aqhelekileyo. Amaxesha aqhelekileyo aza kusukela phakathi kwemizuzu embalwa ngamaxesha apho ubuninzi bezithuthi bufikelela kwiqondo eliphezulu ukuze ubuncinane bube ngamaxesha amathathu ngeyure xa ukudingeka kwazo kunciphile. Amaxabiso okuhlawula aya kufikeleleka kwaye abe nokuthelekiswa kunye namanye ahlawuliswayo ziibhasi kunye neebhasi ezincinci ngeli xesha.
Iza kuya phi indlela engummiselo?
Injongo yeSixeko saseKapa kukumisela uthungelwano olugqitha esixekweni kwiminyaka elishumi ukuya kwelishumi elinesibini (10 ukuya ku-12 yeminyaka). Uthungelwano luza kuqinisekisa ukuba ngaphezulu kwe-75% yabantu baphakathi kweemitha ezingamakhulu amahlanu (500 m) yendlela engummiselo oluphawu oluphezulu olulungele izithuthi zikawonke wonke.
Oku kunokuzuzwa kuphela linqanaba elinye ngexesha.
Mane amanqanaba okubumba i-IRT. Inqanaba lokuqala liza kwenziwa ngamanqwanqwa amabini, elokuqala liza kugqitywa ngaphambi kweNdebe yeHlabathi ka-2010 ukuze elinye kufutshane emva komsitho weNdebe yeHlabathi ka-2010.
Inqanaba 2: Eli nqanaba liza kudibanisa umzantsi mpuma wesixeko oxineneyo linani labantu abahlala kuwo, elo liquka iMitchell's Plain kunye neKhayelitsha, ukuya kwiindawo ekufikelwa kuzo ezingaphaya kwePeninsula.
ISixeko sagqiba ngokuba kwenziwe njani ngeNqanaba 1A?
<fn>GOV-ZA.Public_info.A.66371.66371.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > A &gt Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?

Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?



2004

Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: yiCape Gateway



ISISHWANKATHELO

Ekugqibeleni, wonke umntu kufuneka eyekile ukusebenza. Abanye abantu bakhetha ukuyeka ukusebenza beselula noko kanti abanye ke abanye basebenza de baphelelwe ngamandla. Nokuba ukhetha yiphi na kwezi, kufuneka uwazile amalungelo akho nezinto onokukhetha ukuzenza.



Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi


IXESHA LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI

Imithetho elawula imicimbi yabasebenzi ayinanto ithe ngqo iyithethayo ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi. Noko kunjalo ke, ikwatsho ukuba akukho mntu uya kuxhatshazwa asengelwe phantsi ngenxa yobudala bakhe. Oku ke kuthethe ukuba umqeshi nomqeshwa kufuneka bavumelane ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi.

Zintathu iimeko onokuzifumana uphantsi kwazo:
* Xa isibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho sifuna ukuba uthabathe umhlala-phantsi xa ubudala buthile.
* Xa wawufikelele kwisigqibo nomqeshi wakho ngexesha emawuwuthabathe ngalo umhlala-phantsi okanye ke xa isisithethe saloo nkampani ukuba abaqeshwa bathabathe imihlala-phantsi xa bebudala buthile.
* Xa kungekho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi kwisivumelwano sakho sengqesho yaye akuzange ufikelele kwisivumelwano ngoku nomqeshi wakho.


Ukuba uthi utyikitye isibhambathiso sesivumelwano sengqesho esichaza ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi, ngokomthetho ke kuya kufuneka uthabathe umhlala-phantsi ngelo xesha likhankanywe apho. Inkampani leyo ayinakunyanzeliswa ukuba ikwazise kwangethuba.

Ukuba ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi alikho kwisibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho kodwa kwakuvunyelwene ngaso okanye ke ukuba sikho isithethe saloo nkampani sokuthabatha umhlala-phantsi, umqeshi ke ngoko angakunika isaziso esikuchazela ukuba kufuneka uwuthabathe umhlala-phantsi wakho xa ufikelela kwiminyaka ethile yobudala. Ixesha lesi saziso liya kulingana nelo lesaziso sokupheliswa kwengqesho esithiwe thaca kwisibhambathiso sakho sengqesho.

Kuxa kutheni xa kufuneka kubekho isithethe sokuthatyathwa komhlala-phantsi kuloo nkampani? Kuxa kukho ulwazi oluphangaleleyo lokuba ixesha okanye ubudala "obuqhelekileyo" bokuthabatha umhlala-phantsi ngama-55, ama-60 okanye ama-65 eminyaka kodwa ke olu lwazi luphangalele kakhulu ukuba lungalulutho okanye lusetyenziswe kwiimeko ezithile. Izaziso zesithethe senkampani sokuthatyathwa komhlala-phantsi zingafumaneka:
* kwimigaqo yengxowa-mali yokulungiselela ikamva neyomhlala-phantsi (kodwa ke oku akucacanga kakhulu apho)
* kumgaqo-nkqubo wenkampani.


Ukuba akukho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi lifanelekileyo kwisibhambathiso sakho sengqesho yaye inkampani leyo ayinasithethe sexesha elithile lokuthatyathwa komhlala-phantsi, ungaqhubekeka ke usebenze de ube kanti akusakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho. Umqeshi wakho angayiphelisa ingqesho yakho kuphela ngokwemigaqo yemithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho (oko ke kukungaziphathi kakuhle, iimfuno zengqesho okanye ukungakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho) yaye kuya kufuneka alandele imigaqo ethiwe thaca kwisibhambathiso sokuqeshwa kwakho naleyo ikwimithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho. Iinkundla zikufumanise ikukuxhaphaza nokusengela phantsi into yokuba umqeshi wakho aphelise ingqesho yakho ngenxa yobudala bakho.

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngomthetho onento yokwenza nokugxothwa, khawujonge isikhokelo somthetho iLabour Relations Act seSebe Lemicimbi Yabasebenzi esinezihloko esithi "Yazi iLRA Yakho".

KWENZEKA NTONI XA UQHUBEKEKA USEBENZE EMVA KOKUFIKA KWEXESHA LAKHO LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?

Akukho nto icacileyo ngokomthetho ebhekiselele kumalungelo omqeshwa oqhubekeka asebenze emva kokufika kwexesha lakhe lokuthabatha umhlala-phantsi. Kuyingcebiso entle ke ukuba umqeshi nomqeshwa bayicacise ngokuphandle imiqathango yengqesho emva kokufika kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi, umzekelo: ukuba umqeshwa lo uya kuqhubekeka asebenze ixesha elingakanani na emva kokufika kwexesha lokutabatha kwakhe umhlala-phantsi yaye sesiphi na isaziso sokupheliswa kwengqesho esidingekayo ukuphelisa le ingqesho.

UNGAYIFUMANA PHI INGENISO EMVA KOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?

Emva kokuthabatha umhlala-phantsi ngokwesiqhelo uya kuxhomekeka kwingxwa-mali yomhlala-phantsi okanye ke leyo wawuyenzele ukulungiselela ixesha elinjengeli ukuze ube nokuphila.

Unakho nokuthabatha umhlala-phantsi wombuso okanye ke ungafaka igalelo kwingxowa-mali yabucala yomhlala-phantsi okanye eyokulungiselela ikamva. Ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo ngokuba iingxowa-mali zabucala zokulungiselela ikamva zisebenza njani na, tyelela iwebsite yeengcebiso noncedo lwezomthetho yeBlack Sash neye-ETU.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.A.66371.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
A &gt Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ekugqibeleni, wonke umntu kufuneka eyekile ukusebenza. Abanye abantu bakhetha ukuyeka ukusebenza beselula noko kanti abanye ke abanye basebenza de baphelelwe ngamandla. Nokuba ukhetha yiphi na kwezi, kufuneka uwazile amalungelo akho nezinto onokukhetha ukuzenza.
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi
IXESHA LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI
Imithetho elawula imicimbi yabasebenzi ayinanto ithe ngqo iyithethayo ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi. Noko kunjalo ke, ikwatsho ukuba akukho mntu uya kuxhatshazwa asengelwe phantsi ngenxa yobudala bakhe. Oku ke kuthethe ukuba umqeshi nomqeshwa kufuneka bavumelane ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi.
Zintathu iimeko onokuzifumana uphantsi kwazo:
Xa isibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho sifuna ukuba uthabathe umhlala-phantsi xa ubudala buthile.
Xa wawufikelele kwisigqibo nomqeshi wakho ngexesha emawuwuthabathe ngalo umhlala-phantsi okanye ke xa isisithethe saloo nkampani ukuba abaqeshwa bathabathe imihlala-phantsi xa bebudala buthile.
Xa kungekho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi kwisivumelwano sakho sengqesho yaye akuzange ufikelele kwisivumelwano ngoku nomqeshi wakho.
Ukuba uthi utyikitye isibhambathiso sesivumelwano sengqesho esichaza ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi, ngokomthetho ke kuya kufuneka uthabathe umhlala-phantsi ngelo xesha likhankanywe apho. Inkampani leyo ayinakunyanzeliswa ukuba ikwazise kwangethuba.
Ukuba ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi alikho kwisibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho kodwa kwakuvunyelwene ngaso okanye ke ukuba sikho isithethe saloo nkampani sokuthabatha umhlala-phantsi, umqeshi ke ngoko angakunika isaziso esikuchazela ukuba kufuneka uwuthabathe umhlala-phantsi wakho xa ufikelela kwiminyaka ethile yobudala. Ixesha lesi saziso liya kulingana nelo lesaziso sokupheliswa kwengqesho esithiwe thaca kwisibhambathiso sakho sengqesho.
Kuxa kutheni xa kufuneka kubekho isithethe sokuthatyathwa komhlala-phantsi kuloo nkampani? Kuxa kukho ulwazi oluphangaleleyo lokuba ixesha okanye ubudala "obuqhelekileyo" bokuthabatha umhlala-phantsi ngama-55, ama-60 okanye ama-65 eminyaka kodwa ke olu lwazi luphangalele kakhulu ukuba lungalulutho okanye lusetyenziswe kwiimeko ezithile. Izaziso zesithethe senkampani sokuthatyathwa komhlala-phantsi zingafumaneka:
kwimigaqo yengxowa-mali yokulungiselela ikamva neyomhlala-phantsi (kodwa ke oku akucacanga kakhulu apho)
kumgaqo-nkqubo wenkampani.
Ukuba akukho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi lifanelekileyo kwisibhambathiso sakho sengqesho yaye inkampani leyo ayinasithethe sexesha elithile lokuthatyathwa komhlala-phantsi, ungaqhubekeka ke usebenze de ube kanti akusakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho. Umqeshi wakho angayiphelisa ingqesho yakho kuphela ngokwemigaqo yemithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho (oko ke kukungaziphathi kakuhle, iimfuno zengqesho okanye ukungakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho) yaye kuya kufuneka alandele imigaqo ethiwe thaca kwisibhambathiso sokuqeshwa kwakho naleyo ikwimithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho. Iinkundla zikufumanise ikukuxhaphaza nokusengela phantsi into yokuba umqeshi wakho aphelise ingqesho yakho ngenxa yobudala bakho.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngomthetho onento yokwenza nokugxothwa, khawujonge isikhokelo somthetho iLabour Relations Act seSebe Lemicimbi Yabasebenzi esinezihloko esithi "Yazi iLRA Yakho".
KWENZEKA NTONI XA UQHUBEKEKA USEBENZE EMVA KOKUFIKA KWEXESHA LAKHO LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Akukho nto icacileyo ngokomthetho ebhekiselele kumalungelo omqeshwa oqhubekeka asebenze emva kokufika kwexesha lakhe lokuthabatha umhlala-phantsi. Kuyingcebiso entle ke ukuba umqeshi nomqeshwa bayicacise ngokuphandle imiqathango yengqesho emva kokufika kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi, umzekelo: ukuba umqeshwa lo uya kuqhubekeka asebenze ixesha elingakanani na emva kokufika kwexesha lokutabatha kwakhe umhlala-phantsi yaye sesiphi na isaziso sokupheliswa kwengqesho esidingekayo ukuphelisa le ingqesho.
UNGAYIFUMANA PHI INGENISO EMVA KOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Emva kokuthabatha umhlala-phantsi ngokwesiqhelo uya kuxhomekeka kwingxwa-mali yomhlala-phantsi okanye ke leyo wawuyenzele ukulungiselela ixesha elinjengeli ukuze ube nokuphila.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.A.95093.95093.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > A &gt Iimposiso Neenyaniso Ezixhaphakileyo Ngabathunywa Beenkundla

Iimposiso Neenyaniso Ezixhaphakileyo Ngabathunywa Beenkundla





Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)

UMBHALI: iBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lengcaciso likhupha ezinye zeemposiso ngabathunwa benkundla ze licacise ngqo ukuba umnthunywa wenkundla lo ngubani yaye unamagunya athini na.











Abathunywa benkundla aba zizigidimi zeendaba ezimbi ngoko ke kufuneka babalekwe nakanjani na.






Abanthunywa benkundla aba ke ngamagosa enkundla angathabathi cala anoxanduva lokuhambisa zonke iimpepha zenkundla eziquka nalawo anyanzelisa umntu ukuba aye kuvela enkundleni, izaziso, izigunyanyiso zokubanjwa kuvalelwe nezokugqogqa impahla, imiyalelo kwakunye nokufezekiswa kwezigwebo nemiyalelo. Umthunywa wenkundla lo ke ngoyena mntu uhlangana noluntu egameni lenkqubo yoluntu ejongene nobulungisa.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa benkundla bangalophula ucango lwakho, bonakalise impahla yakho ze bakuxhaphaze nawe.






iBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika ijongana nenkonzo enikezelwa ngabathunywa beenkundla nabancedisi babo, iqinisekisa futhi ukuba ziwenza loo msebenzi ngendlela eyiyo neyamkelekileyo njrngoko ithiwa thaca kuMqulu Wendlela Amabaziphathe aba Bathunywa. Nabani na obona ngathi umthunywa wenkundla othile akakhange amphathe ngendlela eyamkelekileyo uyakhuthazwa ukuba anikezele ingxelo ngoko kuMbhexeshi wale Bhodi.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Ukugaleleka komthunywa wenkundla emnyangweni wakho akukho kubuya ngamva.






Ekufikeni kwabo, abathunywa benkundla baya kucacisa umongo welo phepha bakuphethe lona ze bakucacisele futhi nokuba yintoni na ekufuneka uyenzile wena emva koko. Eyona nto ke kukuza kukucacisela ngenkqubo yomthetho kodwa abanakho ukukunika iingcebiso zomthetho.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Ayikho yokwazi ukuba loo mntu usemnyangweni ngumthunywa wenkundla ngokwenene na okanye uze kukoleka ityala.






Wonke umthunywa wenkundla nomncedisi wakhew kufuneka babe nakho ukukhupha ikhadi lokuzazisa elisebenzayo alifumana kwiBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa beenkundla bamela amashishini amakhulu kuphela. Abekho abamele abantu nje abazisokolelayo.






Kuluxanduva lomthunywa wenkundla ukunceda wonke umntu, ehlutha elamba, ngokungenamkhethe nangesidima ngamaxesha onke.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa bayazenzela lo msebenzi yaye benza unothanda.






Abathunywa beenkundla baqeshwa nguMpthathiswa Wezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko yaye basebenza phantsi kwemigaqo nemiyalelo yeNkundla.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa baxulutywe ngamatye ze naziphi na iimpepha abeze nazo zingananzwa zilahlelwe kwesinomhlwa.






Ukuba uthi uphazamisane nomthunywa wenkundla ekwenzeni umsebenzi wakhe okanye uthi ungayilandeli imiyalelo akunike yona, usenokuzifumana uphantsi kotshutshiso.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Akukho nto anokuyenza umthunywa wenkundla xa usala ukusebenzisana naye.






Ngokomthetho, umthunywa wenkundla lo angazivulela angene endlwini yakho, nokuba sele ungekho wena. Angathimba athabathele kuye isithuthi sakho, ifenitshala nenye nje impahla yakho ephakamisekayo, okanye ke ukuba kuyimfuneko, nengaphakamisekiyo ngeenjongo zokuyithengisa ukuze kubuye imali leyo uyityalayo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa benkundla aba bangathatha nantoni na abayifunayo ekhayeni lakho.






Abathunywa benkundla aba kufuneka bacacise owona mongo wezo mpepha baziphetheyo yaye abanako ukuthimba izinto ezingundoqo ekuphileni kwakho ezifana nokutya neebhedi, iingubo zokulala nempahla yokunxiba. Ngapha koko ke, abanako, ngokwemigaqo ethile, ukuthimba izixhobo osebenza ngazo ukuze ufumane isonka sakho semihla ngemihla.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Abathunywa benkundla aba banganyanzelisa ukuba ubanike imali yaye akunyanzelekanga ukuba bakunike isiqinisekiso saloo ntlawulo.






Abathunywa benkundla aba kufuneka bakunike isiqinisekiso sayo nayiphi na intlawulo oyenzileyo yaye kufuneka nawe uqinisekise ukuba ezi ziqinisekiso uzityikityile. Unelungelo lokusifumana isiqinisekiso ezingundoqo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================






Nayiphi na imibuzo onokuba nayo malunga nendima okanye umsebenzi womsebenzi wenkundla nceda ungathandabuzi ukuqhagamshelana

neBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika
PO Box 5454, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 461 6622
Inombolo Yefeksi: 021 461 9619
contact@sheriffs.org.za
www.sheriffs.org.za








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ityala Neemali-mboleko (IiNkcukacha Zoluntu)
* Who Is the Sheriff? (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 87 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.B.3342.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







TUISBLAD|JOU LEWE|ONDERWERPE|PUBLIKASIES |GIDSE |JOU REGERING|TENDERS|WERKGELEENTHEDE





English
|
isiXhosa
|
Aangaande
|
Kontak
|
Hulp
|
Gevorderde Soektog |









Tuisblad > Publikasies > Openbare Inligting > B &gt Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo

Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo





Mensehulpbronne (Departement van Vervoer en Openbare Werke, Wes-Kaapse Provinsiale Regering)



OPSOMMING

Esi sisishwankathelo esingusaziwayo sawona macandelo abalulekileyo omthetho wepalamente yesizwe iBasic Conditions of Employment Act, ka-1997. Abasebenzi kufuneka babe nakho ukusifumana esi sishwankathelo kwiindawo abasebenza kuzo ngeelwimi ezisetyenziswa ngokusesikweni nezisetyenziswa kwezo ngingqi bahlala kuzo.






* Ingaba wenzelwe bani lo Mthetho?
* Amaxesha Empangelo
* Ikhefu
* Iinkcukacha Ngomsebenzi Nangomvuzo
* Ukupheliswa Komsebenzi
* Ukusetyenziswa Kwabantwana Kwanokusebenza Ngokunyanzelwa
* Ukwahlukana Kweemeko Ezingundoqo Zasempangelweni
* Izigqibo Zamacandelo
* iKomishoni Yeemeko Zasempangelweni
* Ukubeka iliso, Ukuqinisekiswa kokuphunyezwa kwakunye Neenkqubo Zomthetho
* Ngokubanzi



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA WENZELWE BANI LO MTHETHO?

Lo Mthetho Ubophelela bonke abasebenzi nabaqeshi ngaphandle kwamalungu oMkhosi Wokhuselo Wesizwe, iQumrhu Lobuntlola Lesizwe, iQumrhu Leemfihlo loMzantsi Afrika kwakunye namavolontiya angahlawulwayo asebenzela imibutho yohlangulo.

Lo Mthetho kufuneka uhlonitshwe nokuba ezinye izigqibo sele zahlukile kuwo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IXESHA LOKUPHANGELA

Eli candelo alibabopheleli abaphathi abakwizikhundla eziphezulu (abo banokuqesha, baluleke ze bagxothe), abasebenzi beentengiso abamsebenzi wabo ubahambisayo kwakunye nabasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwamashumi amabini anesine ngenyanga.

Amaxesha aqhelekileyo empangelo

Umsebenzi AKUFUNEKI asebenze ixesha elingaphezu:
* kweeyure ezingamashumi amane anesihlanu ngeveki
* kweeyure ezilithoba ngosuku ukuba umsebenzi usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphantsi ngeveki, okanye ke
* kweeyure ezisibhozo ngosuku ukuba umsebenzi lowo usebenza iintsuku ezingaphezu kwesihlanu ngeveki.


Ixesha elongezelelweyo

Ukuba ixesha elongezelelweyo liyadingeka, abasebenzi kufuneka bavume ukulisebenza futhi abanakusebenza iiyure ezingaphezu kwesithathu zexesha elongezelelweyo ngosuku okanye ishumi leeyure zomsebenzi wexesha elongezelelweyo ngeveki.

Ixesha elongezelelweyo kufuneka lihlawulelwe ngentlawulo engumvuzo opheleleyo oqhelekileyo nesiqingatha sawo okanye ke ngokwezivumelwano bafumane ixesha lokuphumla elihlawulelwayo.

Ukulungiswa ngendlela elula kwamaxesha okusebenza kungancokolwa ukuba kukho isivumelwano phakathi kwabaqeshi nemanyano yabasebenzi ebhalisiweyo. Umzekelo, oku kungavumela amaxesha ekulula ukuphinda atshintshwe kumzalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni emva kwexesha elithile.
* Iveki yomsebenzi oxinanisiweyo: ungavuma ukusebenza ukuya kuma kwishumi elinesibini leeyure ngosuku ze usebenze iintsuku ezimbalwa ngeveki. Noku ke kungabanceda abazalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni abo emva kwexesha elithile ngokuthi bafumane iimpela-veki ezinde.
* Averaging: Isivumelwano sabasebenzi nabaqeshi singawavumela amaxesha empangelo ukuba ahlanganiswe ixesha eliziinyanga ezine. Umsebenzi obotshelelwe seso sivumelwano akanakho ukusebenza ixesha eliqhelekileyo lokusebenza elingaphezu kwamashumi amane anesihlanu eeyure ngeveki kwakunye nezinye iiyure ezintlanu zomsebenzi wexesha elingaphezu kweeyure ezintlanu ngeveki ngexesha lesi sivumelwano. Isivumelwano sabaqeshi nabasebenzi sokulinganisela ixesha lokusebenza kufuneka sincokolwe kwenziwe nezigqibo ngaso minyaka le.


Amaxesha okutya kwakunye namaxesha okuphumla

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokutya eliyimizuzu engamashumi amathandathu emva kweeyure ezintlanu zokusebenza. Kodwa ke isivumelwano esibhalwe phantsi singalinciphisa eli xesha ngemizuzu engamashumi amathathu ze silisuse ixesha lokutya ukuba umsebenzi lowo usebenza ixesha elingaphantsi kweeyure ezintandathu.

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokuphumla ntsuku zonke, xesha elo liziiyure ezilishumi elinesibini zilandelelana kwakunye nexeha lokuphumla leveki eliziiyure ezingamashumi amathathu anesithandathu zilandelelana ngeveki, ekufuneka, ngaphandle kokuba kuvunyelwene, ziquke umhla waCawe.

Umsebenzi wosuku lwangeCawe

Umsebenzi othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe kufuneka afumane umvuzo ophindwe kabini. Umsebenzi oqhele ukusebenza ngeCawe kufuneka ahlawulwe umvuzo wesiqhelo onesingatha. Singakho isivumelwano sexesha lokuphumla elihlawulelwayo kunokuba kuhlawulelwe umsebenzi wexesha elongezelelweyo.

Umsebenzi wasebusuku

Umsebenzi wasebusuku awukho mpilweni futhi ungakhokelela ezingozini. Oko ke kukuthi abasebenzi abasebenza phakathi kwentsimbi yesithandathu malanga nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka bafumane umvuzo owongeziweyo okanye ke basebenze iiyure ezimbalwa kunezo zasemini kodwa ngomvuzo olinganayo nalowo womsebenzi wasemini.

Izithuthi kufuneka zikho kodwa ke akunyanzelekanga ukuba ziphume kumqeshi.

abasebenzi abaqhele ukusebenza phakathi kwentsimbi yeshumi elinanye ebusuku nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka baxelelwe ngeengozi zempilo nezokhuseleko ezinokubahlasela ngelo xesha. Kufuneka bahlolwe rhoqo ngabasebenzi bezempilo, abahlawulwa ngumqeshi. Kufuneka batshintshelwe ekusebenzeni emini ukuba ukusebenza ebusuku kubadalela ingxaki yezempilo. Zonke iziphumo zeentshukumo zokuhlolwa impilo kufuneka zigcinwe ziyimfihlo.

Iiholide zikawonke-wonke

Abasebenzi kufuneka bayihlawulelwe nayiphi na iholide kawonke-wonke ethi ibekho phakathi evekini. Umsebenzi usebenza ngeholide kawonke-wonke kuphela ngokuthi avume ukwenza oko ze ahlawulwe ngomvuzo wesiqhelo ophindwe kabini. Iholide kawonke-wonke kungavunylwana ngumqeshi nomsebenzi ukuba kutshintshiselwane ngayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKHEFU

Ikhefu lonyaka

Umsebenzi angathabatha ukuya kufikelela kwiintsuku ezingamashumi amabini ananye zilandelelana zekhefu lonyaka okanye ke angene kwisivumelwano nomqeshi, usuku olunye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leentsuku ezisetyenziweyo okanye ke iyure ibe nye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leeyure ezisetyenziweyo.

Ikhefu kufuneka lithatyathwe kwixesha elingagqithanga kwiinyanga ezintandathu emva kokuphela kwexesha lekhefu.

Umqeshi unokumhlawula kuphela umsebenzi endaweni yokumnika ikhefu ukuba loo msebenzi uthi awushiye loo msebenzi engazange alithabathe ikhefu abenelungelo lalo.

Ikhefu lokugula

Umsebenzi angathabatha kuphela ikhefu lokugula elifikelela kwiiveki ezintandathu kwixesha lempangelo eliziinyanga ezingamashumi amathathu anesithandathu.

Kwiinyanga ezintandathu zokuqala empangelweni umsebenzi angathabatha kuphela usuku olunye lwekhefu lokugula oluhlawulelwayo ngamashumi amabini anesithandathu eentsuku azisebenzileyo.

Umqeshi angafuna isiqinisekiso esisuka kugqirha sokuba umsebenzi lowo ubegula phambi kokuba amhlawule loo msebenzj ugule iintsuku ezimbini zilandelelana ngexesha okanye amaxesha angaphezu kwesibini kwiiveki ezisibhozo.

Ikhefu lokuya kubeleka

Umsebenzi okhulelweyo angaphumla iinyanga ezifikelela kwisine zilandelelana zokuya kubeleka. Angalithabatha eli khefu nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba abeleke ngalo OKANYE ke ngosuku ugqirha okanye umzalisi athe lulungele impilo yakhe neyosana olo luseza kubelekwa. Akanakho futhi ukusebenza iiveki de zibe ntandathu emva kokuzalwa kosana lwakhe ngaphandle kokuba ugqirha okanye umzalisi uthe ukulungele ukusebenza.

Umsebenzi okhulelweyo okanye oncancisayo akavumelekanga ukuba asebenze kwindawo enganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.

Ikhefu lokuya kujongana nosapho

Abasebenzi abasebenza ntsuku zonke banelungelo lokufumana ikhefu elihlawulelwayo lokuya kujongana neentsapho zabo eliziintsuku ezintathu ngonyaka xa bezicelela xa kuzalwa okanye kugula umntwana waloo msebenzi, okanye xa iqabane, umzali, umzali obemgcinile, umzali womzali, umntwana, umntwana obekhuliswa ngulo msebenzi, umzukulwana okanye umnakwabo okanye udad' wabo ethe wasutywa kukufa.

Umqeshi angabufuna ubungqina bokuba eli khefu bekunyanzelekile ukuba lithatyathwe.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINKCUKACHA NGOMSEBENZI NENTLAWULO

Iinkcukacha ngomsebenzi

Abaqeshi kufuneka banike abasebenzi babo abatsha iinkcukacha ngemisebenzi yabo kwakunye neemeko abaza kusebenza phantsi kwazo ngembalelwano. Oku ke kuquka ingcaciso ngalo naliphi na ibhunga elisebenza kwelo candelo loshishino ndawonye noluhlu lwazo naziphi na iimpepha ezinokuba lulutho.

Ukugcina Iimpepha-nkcukacha

Abaqeshi kufuneka bagcine ubuncinci iinkcukacha:
* ezinegama nomsebenzi womqeshwa
* ixesha elisetyenziweyo
* imali ayihlawulwayo
* usuku lokuzalwa kubasebenzi abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.


Intlawulo

Umqeshi kufuneka ahlawule umqeshwa:
* ngemali yalapha eMzantsi Afrika
* ngosuku, ngeveki, emva kweeveki ezimbini okanye ngenyanga
* ngemali eziinkozo, ngetsheki, okanye ngokuthi ayifake ngqo kwi-account yakhe yebhanki


Iinkcukacha ezikwisiqinisekiso somvuzo

Isiqinisekiso somvuzo ngamnye kufuneka siquke:
* igama nedilesi yomsebenzi
* igama nomsebenzi walo mqeshwa
* ixesha lokuhlawulwa
* isixa somvuzo womsebenzi lowo
* isixa nenjongo yayo nayiphi na imali etsalwe kumvuzo womsebenzi
* esona sixa umsebenzi asihlawulwayo.


Ukuba kusisidingo ukuba umvuzo womsebenzi wenyuswe, isiqinisekiso somvuzo kufuneka siquke:
* izinga eliqhelekileyo lomvuzo kwakunye nezinga lokuhlawulelwa ixesha elongezelelweyo
* inani leeyure eziqhelekileyo zokusebenza nezexesha elongezelelweyo elisetyenziweyo ngelo xesha lentlawulo
* inani leeyure ezisetyenziweyo ngosuku lweCawe okanye ngeholide kawonke-wonke ngelo xesha
* inani eligqibeleleyo leeyure ezisetyenziweyo ngexesha lokulinganisela, ukuba bekuvunyelwene ngoko.


Iimali ezitsalwayo ezivumelekileyo

Umqeshi akanakutsala nayiphi na imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
* loo msebenzi uyakuvumela oko ngembalelwano
* imali le itsalwayo ivumelekile ngokomthetho, ngokwesivumelwano, ngokomyalelo wenkundla okanye iziphumo zongenelelo.


Ukongeza imivuzo yeveki


* Imivuzo yeveki isekelwe kwinani leeyure ezisetyenziweyo.
* Intlawulo yenyanga sisine kunye ne-1/3 kumaxesha omvuzo weveki.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUPHELISWA KOMSEBENZI

Isaziso

Umsebenzi okanye umqeshi kufuneka anikezele isaziso sokuphelisa isibhambathiso sokusebenza esingekho ngaphantsi:
* kweveki, ukuba uqeshwe ixesha eliziiveki ezine okanye ngaphantsi
* kweeveki ezimbini, ukuba uqeshwe ixesha elingaphezu kweeveki ezine kodwa hayi ngaphezu konyaka;
* kweeveki ezine, ukuba uqeshwe ixesha elingangonyaka okanye nangaphezulu.


Isaziso kufuneka sibhalwe phantsi ngaphandle kokuba sisuka kumsebenzi ongakwaziyo ukubhala.

Abasebenzi abahlala kwisakhiwo somqeshi kufuneka banikwe isaziso esiza kubanika inyanga phambi kokuphelelwa ngumsebenzi, saziso eso sibazisa ngokuphelelwa ngumsebenzi okanye ke banikwe enye indawo yokuhlala de ube umsebenzi lowo upheliswe ngokusemthethweni.

Umqeshi onikezela esi saziso akamnqandi umsebenzi ukuba aye kummangalela ngokuphelelwa kwakhe ngumsebenzi, oko ekwenza ngokwemigaqo yomthetho iLabour Relations Act okanye nangemigaqo yawo nawuphi na umthetho.

Intlawulo yokupheliswa kwesibhambathiso somsebezi phambi kwexesha

Umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi amgxhothileyo ngokweemfuno zomqeshi lowo intlawulo elingana neyeveki ngonyaka ngamnye kwelandelelanayo ayichithe emsebenzela.

Isiqinisekiso sentsebenzo

Xa umsebenzi uphela, umsebenzi kufuneka anikwe iphetshana eliqinisekisa ukuba ukhe wasebenza apho.

UKUSETYENZISWA KWABANTWANA KWANOKUSEBENZA NGOKUNYANZELWA


* Akukho mthethweni ukuqesha umntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala.
* Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abanakuwenza umsebenzi onganobungozi kubo okanye b enze umsebenzi omele ukwenziwa ngumntu omkhulu.
* Akukho mthethweni ukunyanzelisa umntu ukuba asebenze.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKWAHLULWA NOKUTSHINTSHWA KWEEMEKO EZINGUNDOQO ZEMPANGELO

Ibhunga elimele abasebenzi nabaqeshi

Isivumelwano esihlanganyelwe libhunga elimele abasebenzi nabaqeshi singahluka kulo mthetho, ngomqathango wokuba:
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi ngokwemigaqo yezempilo neyokhuseleko kwakunye noxanduva lomsebenzi ngamnye lokujongana nosapho lwakhe
* asilehlisi ikhefu lonyaka de libe ngaphantsi kweeveki ezimbini
* asilehlisi ikhefu lokuya kubeleka nangayiphi na indlela
* isilehlisi ikhefu lokugula nangayiphi na indlela
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi abaphangela ebusuku
* asikuvumeli nangayiphi na indlela ukusetyenziswa kwabantwana njengabasebenzi okanye asivumeli mntu ukuba asetyenziswe ngokunyanzelwa.


Ezinye izivumelwano

Izivumelwano ezithatyathwe ngabasebenzi kunye nabaqeshi kwakunye nezo zithatyathwe ngumsebenzi okanye ngumqeshi ngamnye kufuneka zilandele imigaqo yalo mthetho.

uMphathiswa

UMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi angasenza isigqibo sokwahlula okanye sokususa imeko ethile engundoqo yokuphangela. Oku ke kusenokwenziwa ngokohlobo lwesicelo esifakwa ngumqeshi lowo okanye ngumbutho wabaqeshi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMAQUMRHU OLAWULO KWELO CANDELO

Amaqumrhu olawulo kwicandelo ngalinye loshishino angenziwa ukuseka iimeko ezingundoqo zempangelo kubasebenzi kwicandelo elithile loshishino nengingqi ethile.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKOMISHONI YEEMEKO ZEMPANGELO

Lo Mthetho ukhupha igunya lokusekwa kweKomishoni Yeemeko Zempangelo ukuze icebise uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUBEKA ILISO, UKUNYANZELISWA KWEZI MEKO KWAKUNYE NEENKQUBO ZOMTHETHO

Abahloli bemicimbi yempangelo kufuneka bacebise abasebenzi nabaqeshi ngamalungelo noxanduva lwabo kwimicimbi yempangelo. Bayahlola, baphande izikhalazo, bahlabe imibuzo kubantu abathile za bahlole, bakope ze bakhuphe iinkcukacha-mpepha ezithile.

Umhloli angakhupha umyalelo wokuhlonitshwa kwesigqibo esithile ngokuthi abhalele uMlawuli-Jikelele weSebe Lemicimbi Yabasebenzi, oya kuthi yena ajonge oko kubhalwe apho ze avume, atshintshe okanye arhoxise loo myalelo.

Esi sigqibo singacelelwa umngeni kwiNkundla Yemicimbi Yabasebenzi.

Abasebenzi akuvumelekanga ukuba baphathwe ngendlela enomkhethe ngenxa yokuba befune amalungelo abo ngokwemigaqo yalo Mthetho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NGOKUBANZI

Kululwaphulo-mthetho:
* ukuphazamisana, ukuvalela okanye ukuzama ukukhokelela ngendlela ethile engeyiyo umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukufikelela kuxwebhu ngokuthi ulube, uxoke okanye ubonakalise uxwebhu oluyinkohliso okanye oluphinyeziweyo
* ukwenza ngathi ungumhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuphendula ngokugcweleyo nawuphi na umbuzo osemthethweni obuzwa ngumhloli wezempangelo okanye nanguwuphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuthobela umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Die inhoud van hierdie bladsy is laas op 9 Mei 2005 hersien



Onbekende staatstaal of akroniem? Kyk in die WOORDELYS.



| VRAE? Vra vir ons: questions@capegateway.gov.za



Gebruiksvoorwaardes | Privaatheidsbeleid | Kopiereg







Cape Gateway is 'n diens wat die regering hoofsaaklik aan die burgers van die Wes-Kaap bied deur die voorsiening van inligting oor plaaslike, provinsiale en nasionale regering





<fn>GOV-ZA.Public_info.B.69201.69201.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
B &gt Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali
Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali
ISISHWANKATHELO
Uninzi lwabaqhubi luqhuba izithuthi ezineenjini ezingekho mgangathweni, nto leyo ethetha ukuba imali ithi ivuthelelwe ngaphandle ngale mibhobho iphuma umoya omdaka wesithuthi! ISebe Lezimbiwa Namandla licebisa abasebenzisi bamafutha ukuba balandele la macebiso okusetyenziswa kwamafutha nendlela esemgangathweni yokuqhuba ukuze kongiwe ilitha nganye yamafutha esithuthi.
Zivale iifesitile zenqwelo-mafutha xa uqhuba, kuba kaloku ifestile evulekileyo idala umoya obangela ukuba kusebenziseke amafutha ongezelelwe ngamashumi amabini ekhulwini kunesiqhelo. Kumntu ochitha ikhulu leerandi ngeveki kumafutha esithuthi, ukonga amashumi amabini ekhulwini kungathetha ukuba uya konga ama-R20 ngeveki, mali leyo inokuphinda-phindana iye kufikelela kuma-R80 ngenyanga. Leyo ke yimali umntu abenokuyihlawula kwityala lendlu yakhe okanye ibe yimali egcinelwa amaxesha obunzima.
Sebenzisa ioli elungelelana neentlobo ezinininzi zezithuthi kuba yona inciphisa oku kusebenziseka kwamafutha amaninzi.
Lolonga inqwelo-mafutha yakho uqinisekise ukuba isoloko isemgangathweni rhoqo.
Sebenzisa incwadi oza kugcina kuyo onke amaxesha othenge ngawo amafutha enqwelo-mafutha yakho kwakunye nemigama osele uyihambile ukuze ube nokuzibekela amanqaku amatsha oqoqosho ukuze ube nokuwubona nomahluko ekusebenzieni kwezithuthi sakho ngenxa yokungasebenzi kwezixhoobo ezithile zaso.
Ukuba unakho seka amaqela okuthuthana nezihlobo.
Kubaleke ukuqhuba ngamavili aonomoya osezantsi kuba kaloku umoya wamavili ophantsi kakhulu awandisi nje kuphela ukusebenza kwamavili, kodwa ke ukwanciphisa kakhulu ubomi bamatayala lawo.
Zinqande ekuqhubeni umana ukumisa okokoko.
Xa usenyusa isantya, kwenze kancinci oko.
Musa ukuqhuba ngesantya esiphezulu. Okona usenyusa isantya kukokona usebenzisa amafutha amaninzi.
YAYAMENE
Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.B.99789.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile &gt Imigaqo Yokhuseleko Yabazali Ebantwaneni
Bazi ngalo lonke ixesha abahlobo bomntwana wakho kwanokuba baohi na.
Ungaze uthume umntwana wakho yedwa, emini okanye ebusuku, ukuba ahambise imiyalezo.
Musa ukushiya umntwana yedwa kwinqwelo-mafutha ekwindawo yokushiya izithuthi
Fundisa umntwana wakho ukuba asoloko esebenzisa indlela enye neyeyona ikhuselekileyo xa aya naxa abuya esikolweni ntsuku zonke
Fundisa umntwana ngokusoloko "ENABAHLOBO" - ukuba asoloko ehamba futhi edlala nabahlobo.
Fundisa abantwana bakho ukuba bangavumeli nabani na ababambe ngendlela engatshongo khona.
Fundisa abantwana bakho ukuba bangakwamkeli ukukhweliswa kwiinqwelo-mafutha zabantu abangabaziyo, bangazamkeli izipho nemali esuka kumntu abangamaziyo.
Fundisa abantwana bakho ukuba bangxole becela uncedo ukuba kukho nabani na obathatha ngenkani.
Fundisa abantwana bakho ukuba baxele naziphi na izehlo ezingaqhelekanga kubantu abadala ababathembileyo.
Fundisa abantwana bakho ukusebenzisa umnxeba xa bedinga uncedo.
Fundisa abantwana bakho ukuba banganikezeli ngeenkcukacha zabo nezeentsapho zabo kubantu abangabaziyo.
UMTHAMO
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile
Amanyathelo Ekufuneka Elandelwe Xa Kulahleke Umntwana
Iinombolo Zamaxesha Kaxakeka Ekufuneka Uzikhumbule
YAYAMENE
Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.B.99789.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile &gt Amanyathelo Ekufuneka Elandelwe Xa Kulahleke Umntwana
Amanyathelo Ekufuneka Elandelwe Xa Kulahleke Umntwana
MUSA UKUNGAZINZI.
Khangela nje kancinci, ngendlela eyiyo ukufumanisa ukuba ngokwenene umntwana lowo ulahlekile na. Khangelisisa kwikhaya lakho, kwizihlobo eizsenyongweni nakubamelwane.
Musa ukucela ukukhangeliswa ngabanye abantwana kuba kaloku nabo bangaphela belahleka.
Yithi ngoko nangoko unikezele ingxelo ngaloo mntwana ulahlekileyo kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe.
Shiya umntu omthembileyo ekhayeni lakho ukuze aphendule iminxeba, njalo-njalo.
Thabatha owona mfanekiso waloo mntwana mtsha uye nawo kweso sikhululo samapolisa xa usiya kunikezela ingxelo ngokulahleka komntwana lowo wakho.
Nikezela ingcaciso ezeleyo ngomntwana lowo, umzekelo, umbala weenwele, owamehlo, ubude nobukhulu.
Qinisekisa ukuba ufumana inombolo yokuvulwa kolo gqogqo, igama neenombolo zoqhagamshelwano zegosa lasebupoliseni elinikwe uxanduva lokujongana nophando ekulahlekeni komntwana wakho.
Yazisa amapolisa ngempahla ebinxitywe ngumntwana wakho ngexesha lokuduka kwakhe.
Ukuba kuvela naziphi na iinkcukacha, qhagamshelana negosa lasebupoliseni elijongene nokulahleka komntwana wakho ngoko nangoko.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Bambanani Nilwe Ulwaphulo-mthetho - Ukugcina Abantwana Bekhuselekile
Amanyathelo Ekufuneka Elandelwe Xa Kulahleke Umntwana
Iinombolo Zamaxesha Kaxakeka Ekufuneka Uzikhumbule
YAYAMENE
Ikhaya Elikhuselekileyo Kusapho Lulonke (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.C.32303.32303.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > C &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



uJanuwari 2003

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Jean Redpath



ISISHWANKATHELO

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.C.32303.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS |DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Publications > Public Information > C &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



January 2003

Department of Community Safety (Provincial Government of the Western Cape)

AUTHOR: Jean Redpath



SUMMARY

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



The content on this page was last updated on 21 December 2005



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.Public_info.C.3520.3520.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > C &gt Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo

Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo



2002

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UMBHALI: iSebe Lezempilo



ISISHWANKATHELO

Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.





Iphetshana elenzelwe abasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ngobuzaza bomhlaza wesibeleko, indlela ogqugqisa ngayo, ubudala bamanina akowona mngcipheko wokuhlaselwa sesi sifo nokuba kungenziwa ntoni na ngaso.

IINYANISO NGOMHLAZA WESIBELEKO

* Umhlaza womlomo wesibeleko lolona hlobo lomhlaza lixhaphakileyo kumanina aseMzantsi Afrika.
* Umntu ngamnye kumanina angama-41 eMzantsi Afrika uya kuthi ahlaselwe sesi sifo ekuphileni kwakhe.
* Umhlaza wesibeleko uthinteleka ngokuthi kuhlolwe isibeleko kukhangelwa ukuba asikho mngciphekweni wakuhlaseleka na, hlolo olo lunokukhangela izinto ezingaqhelekanga nezidla ngokubakho xa umntu eza kuhlaselwa sisifo somhlaza, esaziwa ngokuba sisilonda esidumbileyoesingaphakathi kwisibeleko nesele sisaziwa njengesilonda esingaphakathi kwisibeleko ngaphakathi.
* Iinkqubo zeemvavanyo ezijoliswe kubemi bamazwe ngamazwe kwihlabathi lonke jikelele zibonakalise ukwehla kweemeko ezintsha zokuhlaselwa kwamanina ngumhlaza wesibeleko, nakwiimeko apho ezi nkqubo zingakhange zigqibelele ngokomgangatho.
* Abantu basetyhini abasebatsha badla ngokuba neSIL ekumgangatho ophantsi. Uninzi lwala makhwiniba azibyela kwisimo sesiqhelo kwangokwawo. Abantu basetyhini abasele bekhulile abanala makhwiniba, noxa kunjalo, anethuba elikhulu lokukhula abe sisifo somhlaza.
* Kuthatha malunga neshumi ukuya kumashumi amabini eminyaka ukukhula kwala maqalela esi sifo de abe sisifo somhlaza wesibeleko esigqibeleleyo.

Iziphakamiso zenkqubo yesizwe yokuhlolisisa ubukho besifo somhlaza, esele yamkelwe njengomgaqo-nkqubo which has been accepted as official South African health policy, are that:

* Amanina abudala bungama-30 eminyaka nangaphezulu kufuneka afumane ezi mvavanyo zomhlaza wesibeleko kathathu . Ezi mvavanyo ke kufuneka zishiyane ngeshumi leminyaka. Ezi mvavanyo ezifana nezi zixelwe ngentla apha njengoko besele zichazwe njengezicutha ukubulawa sesi sifo ngamashumi amathandathu anesixhenxe ekhulwini yaye zithatyathwa njengeyona ndlela ingabizi kakhulu empokothweni yokulwa nesifo somhlaza wesibeleko apha eMzantsi Afrika.
* Ukuba umntu wasetyhini uneempawu ezithile okanye ukhe wenziwa uvavanyo olungakhange lufane nezinye mhlawumbi ngenxa yeempawu abe nazo okanye mhlawumbi kukho izikhokelo ezivela eklinikhi, umntu lowo angazifumana iimvavanyo ezisimahla sesifo somhlaza wesibeleko ngaphezu kwezo zintathu azifumanayo.
* Ukuba umntu othile wasetyhini ufuna iimvavanyo zesi sifo ezingaphezu kwesithathu asifumana simahla, kuya kufuneka azihlawulele ngokwakhe ezo azo zongezelelwayo.
* Ukuba umntu wasetyhini lowo unama-55 nangaphezulu eminyaka ubudala ngexesha afumana uvavanyo lwakhe lokuqala lwesifo somhlaza wesibeleko, yaye uvavanyo olo alunamakhwiniba, akufuneki kuphindwe kwenziwe zimvavanyo kuye.



INGABA SIZA KUQINISEKISA NJANI UKUBA LE NKQUBO IYASEBENZA?

* Ukufundiswa kwabasebenzi besebe lezempilo ngokubaluleka kwezi mvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko,
* Ukuqeqeshwa kwabasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ekuthatyathweni kwezi mvavanyo,
* Ukuqinisekisa ubukho bezixhono eziwufaneleyo lo msebenzi
* Ukuqinisekisa ukugcinwa kwamarekhodi anento yokwenza nomgangatho
* neziphumo zezi mvavanyo, kuquka nenkqubo namanye amaxesha amanina la akhe ayityelela ngawo iklinikhi, kwakunye
* Ukulandelwa kuhle kweemeko kwanokuthunyelwa kwala manina kumanye amaziko.
* Ukufundiswa koluntu ekuhlaleni ngokubaluleka kweemvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko.



IMIBUZO:
uMarie Adamo
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
Inombolo Yefeksi: 021 483 4345
madamo@pgwc.gov.za





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
* Khusela Impilo Yakho: iPap Smear (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.C.3520.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
C &gt Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
UMBHALI: iSebe Lezempilo
ISISHWANKATHELO
Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.
Iphetshana elenzelwe abasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ngobuzaza bomhlaza wesibeleko, indlela ogqugqisa ngayo, ubudala bamanina akowona mngcipheko wokuhlaselwa sesi sifo nokuba kungenziwa ntoni na ngaso.
IINYANISO NGOMHLAZA WESIBELEKO
Umhlaza womlomo wesibeleko lolona hlobo lomhlaza lixhaphakileyo kumanina aseMzantsi Afrika.
Umntu ngamnye kumanina angama-41 eMzantsi Afrika uya kuthi ahlaselwe sesi sifo ekuphileni kwakhe.
Umhlaza wesibeleko uthinteleka ngokuthi kuhlolwe isibeleko kukhangelwa ukuba asikho mngciphekweni wakuhlaseleka na, hlolo olo lunokukhangela izinto ezingaqhelekanga nezidla ngokubakho xa umntu eza kuhlaselwa sisifo somhlaza, esaziwa ngokuba sisilonda esidumbileyoesingaphakathi kwisibeleko nesele sisaziwa njengesilonda esingaphakathi kwisibeleko ngaphakathi.
Iinkqubo zeemvavanyo ezijoliswe kubemi bamazwe ngamazwe kwihlabathi lonke jikelele zibonakalise ukwehla kweemeko ezintsha zokuhlaselwa kwamanina ngumhlaza wesibeleko, nakwiimeko apho ezi nkqubo zingakhange zigqibelele ngokomgangatho.
Abantu basetyhini abasebatsha badla ngokuba neSIL ekumgangatho ophantsi. Uninzi lwala makhwiniba azibyela kwisimo sesiqhelo kwangokwawo. Abantu basetyhini abasele bekhulile abanala makhwiniba, noxa kunjalo, anethuba elikhulu lokukhula abe sisifo somhlaza.
Kuthatha malunga neshumi ukuya kumashumi amabini eminyaka ukukhula kwala maqalela esi sifo de abe sisifo somhlaza wesibeleko esigqibeleleyo.
Amanina abudala bungama-30 eminyaka nangaphezulu kufuneka afumane ezi mvavanyo zomhlaza wesibeleko kathathu . Ezi mvavanyo ke kufuneka zishiyane ngeshumi leminyaka. Ezi mvavanyo ezifana nezi zixelwe ngentla apha njengoko besele zichazwe njengezicutha ukubulawa sesi sifo ngamashumi amathandathu anesixhenxe ekhulwini yaye zithatyathwa njengeyona ndlela ingabizi kakhulu empokothweni yokulwa nesifo somhlaza wesibeleko apha eMzantsi Afrika.
Ukuba umntu wasetyhini uneempawu ezithile okanye ukhe wenziwa uvavanyo olungakhange lufane nezinye mhlawumbi ngenxa yeempawu abe nazo okanye mhlawumbi kukho izikhokelo ezivela eklinikhi, umntu lowo angazifumana iimvavanyo ezisimahla sesifo somhlaza wesibeleko ngaphezu kwezo zintathu azifumanayo.
Ukuba umntu othile wasetyhini ufuna iimvavanyo zesi sifo ezingaphezu kwesithathu asifumana simahla, kuya kufuneka azihlawulele ngokwakhe ezo azo zongezelelwayo.
Ukuba umntu wasetyhini lowo unama-55 nangaphezulu eminyaka ubudala ngexesha afumana uvavanyo lwakhe lokuqala lwesifo somhlaza wesibeleko, yaye uvavanyo olo alunamakhwiniba, akufuneki kuphindwe kwenziwe zimvavanyo kuye.
INGABA SIZA KUQINISEKISA NJANI UKUBA LE NKQUBO IYASEBENZA?
Ukufundiswa kwabasebenzi besebe lezempilo ngokubaluleka kwezi mvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko,
Ukuqeqeshwa kwabasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ekuthatyathweni kwezi mvavanyo,
Ukuqinisekisa ukugcinwa kwamarekhodi anento yokwenza nomgangatho neziphumo zezi mvavanyo, kuquka nenkqubo namanye amaxesha amanina la akhe ayityelela ngawo iklinikhi, kwakunye
Ukufundiswa koluntu ekuhlaleni ngokubaluleka kweemvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko.
IMIBUZO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.D.32303.32303.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > D &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



uJanuwari 2003

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Jean Redpath



ISISHWANKATHELO

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.D.32303.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS |DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Publications > Public Information > D &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



January 2003

Department of Community Safety (Provincial Government of the Western Cape)

AUTHOR: Jean Redpath



SUMMARY

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



The content on this page was last updated on 21 December 2005



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.Public_info.F.116621.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







HOME|YOUR LIFE|TOPICS|PUBLICATIONS |DIRECTORIES |YOUR GOVERNMENT|TENDERS|JOBS





Afrikaans
|
isiXhosa
|
About
|
Contact
|
Help
|
Advanced Search |









Home > Publications > Public Information > F &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo

Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo



25 October 2005

Housing Project Administration (Department of Local Government and Housing, Provincial Government of the Western Cape)

Rental Housing Tribunal



SUMMARY

Ezi ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabantu abahlala kwiindaw abaziqeshileyo nabaqeshe iindawo zokuhlala kubanini-mihlaba okanye kwabo basebenzela abo banini-mihlaba.







1. Ingaba Kufuneka Ndityikitye Isivumelwano Sokuhlala Kwam Nomnini-mhlaba?
2. Ingaba Zeziphi Iinkcukacha Ekufuneka Zikwesi Sivumelwano Sokuhlala Sibhaliweyo?
3. Ingaba Kufuneka Ndihlawule Idipozithi?
4. Kwenzeka Ntoni Kwidipozithi Yam Ngelixa Ndisahlala Kule Ndawo?
5. Ingaba Yontoni Ekufuneka Eyenzile Umnini-mhlaba Ukugcina Indaw Yakhe Isemgangathweni?
6. Ingaba Yintoni Endinokuyenza Ukuba Umnini-mhlaba Wala Ukulungisa Izinto Abethembise Ukuzilungisa?
7. Ingaba Umnini-mhlaba Angangena Kule Ndaw Ndihlala Kuyo Ngaphandle Kokufumana Imvume Kum?
8. Ingaba Umnini-mhlaba Angasuke Anyuse Imali Yerente Xa Efuna?
9. Ingaba Angayishusa Ngamalini Irente Umnini-mhlaba Xa Ndihlaziya Isivumelwano Sokuhlala Kwam?
10. Ndingenza Ntoni Ukuba Umnini-mhlaba Uthi Andiyihlawulanga Irente Ndibe Ndiyihlawule?
11. Ingaba Umnini-mhlaba Angayithimba Impahla Yam Xa Ndisilela Ekuhlawuleni Irente?
12. Ndingasaphula Njani Isivumelwano Sokuhlala Kwam Ngaphambi Kwexesha Ebesivumelene Ngalo?
13. Isivimelwano Sokuhlala Kwam Siphele Kwezi Nyanga Zimbalwa Zidlulileyo. Kufuneka Ndinikezele Isaziso Sexesha Elingakanani Phambi Kokuba Ndiphume?
14. Ingaba Umnini-mhlaba Anganditshixela Ngaphandle?
15. Ingaba Umnini-mhlaba Angala Ukundibuyisela Idipozithi Yam?
16. Yeyiphi Imithetho Elawula Izivumelwano Zokuqeshiswa Kwezakhiwo?
17. Ngubani Onokundinceda Xa Ndinengxaki Nomnini-mhlaba Endinxuse Kuye?
18. Ndingasifaka Njani Isikhalazo Kwinkundla Ejongana Nezindlu Eziqeshisayo?
19. Ndingaqhagamshelana Njani neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYET ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NOMNINI-MHLABA?

Isivumelwano sokuhlala esenziwe ngomlomo sibophelela ngokufanayo neso sibhalwe phantsi. Noko kunjaloke noko, ukuba kudingeka isivumelwano esibhalwe phantsi ukuze ube nokuhlala kuloo ndawo ze wale ukusityikitya, akukho sivumelwano apho yaye akunakho ukungena uhlale kuloo ndawo ngokusemthethweni.

Ukuba ubukhe wahlala kwindaw oyiqeshayo ixesha elithile ngesivumelwano esithethwe ngomlomo ze emva koko umnini-mhlaba low akucele ukuba utyikitye isivumelwano sokuhlala esibhaliweyo, akunyanzelekanga ukuba usityikitye eso sibhambathiso xa sinemiqathango eyahlukileyo kuleyo beniyenze ngomlomo. Umnini-mhlaba lowo yena kufuneka athetha-thethane nawe ngaloo miqathango mitsha, aqiniseke ngesivumelwano sakho kuqala.

Ukhumbule ke ukuba kuba ngcono nangakumbi kuni nobabini ukuba nisibhale phantsi isivumelwano sesibhambathiso senu, nibeke elubala imiqathango yeso sivumelwano. Oku kuya kudlala indima enkulu kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuvela phakathi kwenu ekuhambeni kwexesha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIVUMELWANO SOKUHLALA?

* Igama lakho
* Igama lomnini-mhlaba lowo
* Idilesi yakho yeposi
* Idilesi yeposi yomnini-mhlaba lowo
* Idilesi yendawo eniza kuqeshiselana ngayo
* Isixa-mali serente
* Isixa-mali irente eza kwenyuka ngayo (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano sesibhambathiso sokuhlala)
* Irente le iya kwenyuka nini na (umzekelo, ukuba ziya kwenyuka izibonelelo ezifana nombane)
* Ukuba irente le kufuneka ihlawulwe xa kutheni (umzekelo, ekupheleni kwenyanga)
* Isixa-mali sedipozithi, ukuba iyimfuneko
* Uxanduva lwakho nolomnini-mhlaba (umzekelo, ngubani onoxanduva lokulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, amatyala ombane nawokuthuthwa kwenkukuma? Ngokwesiqhelo ke, umntu lo uqeshileyo uyazihlawulela izinto azisebenzisileyo, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawulele ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana nenkukuma nococeko)
* Imiqathango wena okanye umnini-mhlaba anokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxisa isibhambathiso eso (umzekelo, ukuba indaw ehile ayilungiswanga, okanywe ukuba umhlali apho kuloo ndawo uyasilela ekuhlawuleni irente)
* Imithetho Yeso Sakhiwo, ezityikitywe nini nobabini, kufuneka ihlanganiswe nesivumelwano sesibhambathiso sokuhlala.
* Uluhlu lwezinto ezonakeleyo, olwakhiwe nini nobabini xa benihlola ekungeneni kwakho nolutyikitywe nini nobabini, kufuneka luluhlanganiswe nesivumelwano eso.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA KUFUNEKA NDIYIHLAWULE IDIPOZITHI?

Ewe, ukuba umnini-mhlaba uyayifuna yaye ikhankanyiwe kwisivumelwano sokuhlala. Ukuba imiqathango yesivumelwano senu sokuqala, nokuba benisenze ngomlomo okanye ngembalelwano, ayikhankanye idipozithi, akufunekanga ke uyihlawule ukuba umnini-mhlaba uthi ekuhambeni kwexesha akucele ukuba uyihlawule. Iinguqu kwisivumelwano zingasebenza kuphela xa wena nomnini-mhlaba nivumelana koko.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



KWENZEKA NTONI KWIDIPOZITHI YAM NGELIXA NDISAHLALA KULE NDAWO?

Umnini-mhlaba okanye ke umntu/inkampani esebenza egameni lakhe kufuneka agcine idipozithi yakho kwi-akhawunti eza kukunika inzala (okanye ke kwi-akhawunti yombutho, xa iyinkampani esebenzela umnini-mhlaba) ngalo lonke ixesha usebenzisa indaw yabo. Idipozithi yakho epheleleyo, ndawonye kwakunye nenzala efumanekileyo, kufuneka ibuyiselwe kuwe xa uphuma kuloo ndawo gaphandle kweendleko zezinto ekufuneka uzihlawule kuba uzonakalisile ngeli xesha uhlala apho kwakunye nazo zonke iimali ekufuneka uzinike umnini-mhlaba ngokwemiqathango yesivumelwano enasityikityayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMNINI-MHLABA?

Kuxhomekeka ke ekubeni sithini na isibhambathiso sesivumelwano sokuhlala kwakho apho. Ngokwesiqhelo, umnini-mhlaba ugcina ze alungise umphandle wesi sakhiwo ze umhlali lowo uqeshileyo yena abe noxanduva lokujongana nomphakathi.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNINI-MHLABA UYALA UKULUNGISA IZINTO ABETHEMBISE UKUZILUNGISA?

Faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGANGENA KULE NDAWO NGAPHANDLE KWEMVUME YAM?

Umnini-mhlaba unelungelo lokungena kwesi sakhiwo asihlole njalo-njalo, kodwa ke kuphela emva kokuba ekwazise kwangexesha ukuze nivumelane ngexesha elikulungeleyo nawe. Akunalo wena ilungelo lokumvimba ilungelo lakhe lokungena kule ndlu ngamaxesha nezizathu ezifanelekileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGASUKA ANYUSE IRENTE XA EFUNA?

Hayi, isivumelwano sokuhlala kwakho apho okanye isivumelwano enasenza ngomlomo siso esidiza ukuba irente le iya kwenyuswa nini, ngamalini na. No, the lease or verbal agreement determines when, and by how much, your rent can be increased. Ukuba isivumelwano esi asichazi ukuba irente le iya kwenyuswa ngamalini okanye nini na, umnini-mhlaba kuya kufuneka athetha-thethane nawe ngalo mba. Akukho mntu, wena okanye umnini-mhlaba, unokwenza iinguqu kwisivumelwano senu sokuqala ngaphandle kokuqala azise omnye kuqala.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM?

Oku ke kunento yokwenza kakhulu nokuhlaziywa kwesivumelwano sokuhlala kwakho kweso sakhiwo. Ukuba isivumelwano eso asiyichazi ngokucacileyo indaba yokwenyuswa kwerente, umnini-mhlaba lowo kufuneka atheha-thethane nawe ngesixa serente esamkelekileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGENZA NTONI UKUBA UMNINI-MHLABA UTHI ANDIYIHLAWULANGA IRENTE NDIYIHLAWULE?

Kuluxanduva lwakhjo ke ukuqinisekisa ukuba umnini-mhlaba uyayifumana irente leyo, ngoko ke kuba semagxeni akho ukunikezela ngobungqina bokuba ngokwenene uhlawule (umzekelo, iphetshana lasebhankini eliqinisekisa oko). Ukuba akukwazi, umnini-mhlaba uya kuba nakho ukukunika isaziso ngokweimiqathango yesivumelwano senu ke phofu ze acele nomyalelo wenkundla ogunyazisa ukuba ukhutshwe kweso sakhiwo.

Kulilungelo lakho, ngokwemigaq yomthetho iRental Housing Act (Act 50 ka-1999), ukunyanzelisa ukufumana isiqinisekiso sazo zonke iintlawulo okhe wazenza ukuba umnini-mhlaba lowo akakuniki. Isiqinisekiso sokuba uhlawule ke kufuneka siquke ezi nkcukacha zilandelayo:

* Usuku lokukhutshwa kwaso
* Idilesi yesakhiwo esihlawulelwayo
* Isizathu saloo ntlawulo (ukuba yirente, ubusemva okanye yidipozithi)
* Ixesha eyenzelwa lona le ntlawulo (umzekelo, inyanga ehlawulelwayo). Ukuba umnini-mhlaba low uyala ukukunika isiqinisekiso sentlawulo yakho, faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYITHIMBA IMPAHLA XA NDISILELA EKUHLAWULENI KWIRENTE?

Kuya kufuneka afumane umyalelo wenkundla kuqala. Ze emva koko ke uMthunywa weNkundla abe nokuthimba impahla yakho ukuze kufumaneke imali le uyityalayo. Ukuba umnini-mpahla uthi athimbe impahla yakho ngaphandle komyalelo wenkundla, oko kuthatyathwa njengobusela yaye kuya kufuneka uhlangane namapolisa oMzantsi Afrika ze ufake nesikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGASIPHELISA NJANI ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NGAPHAMBI KWEXESHA?

Kuxhomekeke ebukhweni kumhlathi othetha ngokurhoxiswa kwesi sivumelwano. Ukuba akukho mhlathi unjalo eyona ndlela yokurhoxisa isibhambathiso sokuhlala ngaphandle kokwaphula izigqibo kuxa umnini-mhlaba evuma ukuba ungasophula okanye ukuba naye usophule (umzekelo, ngokungaphumeleli ukulungisa umphandle wesi sakhiwo, ngokwezigqibo ezikwisibhambathiso, yaye ke oku kukwenza wena ungabi nakho ukuhlala kwesi sakhiwo. Kodwa ke kuya kufuneka unike ubungqina boku).

Ukuba umnini-mhlaba uyifezekisile yonke imiqathango yesi sivumelwano, usenakho nalapho ukusiphelisa ngaphambi kwexesha enanivumelene ngaso esi sivumelwano kodwa ke uya kube wophula izigqibo. Oku ke kuthethe ukuba umnini-mhlaba anganyanzelisa ukuba umhlawule imali yonke imali eseleyo yexesha lesi sivumelwano, yaye ungaphulukana nedipozithi yakho.

Thetha nomnini-mhlabaa low phambi kokuba wenze nayiphi na intshukumo: kuba kaloku abaninzi bangakuvumela uqeshise omnye umntu kwalapho okanye bakuvumele urhoxise isivumelwano sokuhlala ngaphambi kwexesha lesivumelwano - xa uthe wamnika umntu nook ixesha elaneleyo lokukhangela omnye umntu okanye xa uthe wafumana omnye umntu onamelana nayo yonke imiqathango yeso sibhambathiso. Ukuba umnini-mhlaba low uthi avume ukuba urhoxise eso sivumelwano ngaphambi kwexesha, qiniseka ke ukuba ukutsho oko ngembalelwano, apho akhankanya imiqathango yokophulwa kweso sigqibo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFUNEKA NDINIKEZELE ISAZISO SEXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIPHUME?

Jonga isivumelwano sakho sangaphambili ukhangele umhlathi othetha ngomba wokuhlaziywa kwaso okhankanya ukuba kufuneka unikezele ixesha elingakanani lesaziso kwimeko enjalo.

Ukuba awukho umhlathi othetha ngokuhlaziywa kwesivumelwano, nina nobabini ke, ngokweentshukumo nezenzo zenu, nisihlaziyile isivumelwano sokuqala enanivumelene ngaso, kwangemiqathango efanayo, kwangexesha elifanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthethe ukuba uya kuvuselela umhlathi othetha ngokurhoxa kwisivumelwano wesivumelwano esingaphambili, ukuba besikho, ukuze ube nokuphuma kweso sivumelwano.

Ngaphandle komhlathi ojongana nokurhoxa, eyona ndlela yokuphuma kwesi sibhambathiso bekuya kuba kukunika umnini-mhlaba isaziso senyanga, ngembalelwano, phambi kokuphela kwesibhambathiso eso. (Ngoko ke ukuba ubusele ufikelela ekupheleni kwesibhambathiso seshumi elinesibini leenyanga, bekufuneka wazise umnini-mhlaba lowo, ngembalelwanon ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye.)

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGANDIVALELA NGAPHANDLE?

Hayi. Umnini-mhlaba kufuneka akunike isitshixo sesibini ngoko nangoko ukuba uthi atshintshe iingcango ngenxa yokonakala okanye ke ngenxa yesinye nje isizathu esibambekayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGALA UKUYIBUYISA IDIPOZITHI YAM?

Idipozithi le yenzelwe ukujongana nezo ziphene kanye, yaye nayiphi na imali oyityala umnini-mhlaba lowo ngenxa yezinto ezonakeleyo kuloo ndlu, ezigqithayo kuloo mali unayo.

Ukuba umnini-mhlaba uthi ayigcine idipozithi yakho ze angabi nakukunika ubungqina beendleko athe wamelana nazo, kuya kufuneka uye kufaka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

Ukuze ube nokuthintela le meko, qinisekisa ukuba uyawalandela le manyathelo alandelayo:

* Xa ungena, hlola le ndawo kunye nomnini-mhlaba ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na iziphene enithi nihlangane nazo. Nobabini wena nomnini-mhlaba kufuneka nilutyikitye olu luhlu yaye kufuneka luhlanganiswe nesivumelwano sokuhlala kwakho.
* Xa uphuma, phindani nihlole indawo leyo kunye. Thelekisa uluhlu olutsha lweziphene nolo lwalwenziwe ngaphambili.
* Ungalinikwa ithuba lokulungisa iziphene ezo, okanye nifikelele kwisigqibo sokuba umnini-mhlaba akwenze oko. Ukuba umnini-mhlaba uthi alungise ezo ziphene, unelungelo lokubona zonke iziqinisekiso zezinto azithengileyo nazenzileyo kuloo dipozithi yakho.
* IUkuba iziphene ezo zibiza ngaphantsi kwedipozithi, obunayo apho, nenzala yayo, umnini-mhlaba low kuya kufuneka akunike intsalela.

Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeashisayo uukba unengxaki.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHA IINDAWO ZOKUHLALA?

* iRental Housing Act (u-Act 50 ka-1999)
* uMthetho Wezibhambathiso
* iCommon Law
* uMgaqo-siseko

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NGUBANI ONOKUNDINCEDA UKUBA NDINENGXAKI NOMNINI-MHLABA WENDAW ENDIYIQESHILEYO?

yiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?

Gcwalisa iphetshana lokufaka isikhalazo elifumaneka kule website ze ulingenise ngefeksi, ngeposi okanye ngesandla kule Nkundla.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGAQHAGAMSHELANA NJANI NENKUNDLA YASENTSHONA KOLONI EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?

Sonke isivumelwano sokuqesha indaw yokuhlala kwakunye nemeko yokuqesha yahlukene. Ukuba unesikrokr sokuba umnini-mhlaba wendawo oyiqeshileyo ikho into engekho mthethweni ayenzayo, hlangana neNkundla yaseNtshona Koloni Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke uhlangane negqwetha ukuze likunike iingcebiso zomthetho.


Inombolo Yomnxeba:
086 010 6166

Inombolo Yefeksi:
021 483 2060

Idilesi Yeposi:
Private Bag X9083, eKapa, 8000

Idilesi Yokuhlala:
iSebe Loorhulumente Bamakhaya Nezindlu
kwa-27 kwiSitalato iWale, Kumgangatho Osezantsi, eKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

RELATED

* Dispute Settlement between Tenants and Landlords (Service)
* The Rental Housing Act, 50 of 1999 (Act) (File type: pdf; size: 261 KB)
* Frequently Asked Questions for Landlords (Public Information)



The content on this page was last updated on 25 July 2007



Don't understand government jargon or an acronym? Use the GLOSSARY.



| QUESTIONS? Just ask us: questions@capegateway.gov.za



Terms of Use | Privacy Policy | Copyright







Cape Gateway is a government service aimed primarily at citizens of the Western Cape, providing information on local, provincial and national government





<fn>GOV-ZA.Public_info.F.116633.116633.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
F &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba uOktobha 2005
ISISHWANKATHELO
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?
Igama lakho
Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
Isixa-mali serente oza kuyikhupha
Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.
NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?
Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.
INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?
Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.
Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.
Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.
ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?
Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.
NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).
NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?
Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.
Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?
Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.
Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).
INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?
Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?
Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.
Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.
Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).
NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.
Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).
Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.
INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?
Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.
INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?
Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.
YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?
Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.
YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?
Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:
Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?
NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?
kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.
QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU
Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.
Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokusebenzela:
YAYAMENE
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.F.116633.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
F &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?
Igama lakho
Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
Isixa-mali serente oza kuyikhupha
Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.
NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?
Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.
INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?
Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.
Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.
Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.
ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?
Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.
NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).
NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?
Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.
Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?
Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.
Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).
INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?
Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?
Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.
Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.
Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).
NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.
Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).
Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.
INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?
Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.
INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?
Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.
YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?
Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.
YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?
Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:
Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?
NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?
kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.
QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU
Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.
Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokusebenzela:
<fn>GOV-ZA.Public_info.F.87102.18.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Umbuzo: Hooray!!! Side ekugqibeleni sazifumana iindaba ezimnandi, urhulumente uvumile ukusinika la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Ndafunyaniswa ndiphila nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 xa ndandiphila nesifo sephepha, ingaba kufuneka ndiqalise ukusebenzisa la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngoku?
Impendulo: Kuyandivuyisa ukuva ukuba kuyakuchulumancisa ukukhutshwa simahla kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo. Kunzima ke kum ukuchazela ukuba ukufumana unyango ngala machiza kusini na. Eyona inokukwenza wazi ukuba ululungele na olu nyango kukuya kweyona klinikhi okanye gqirha ukufutshane nawe ze ucele ukuba akuthumele kwiklinikhi esebenza ngentsholongwane kaGawulayo. Kuloo klinikhi baya kukutsala amagazi ngeenjongo zokufumanisa ukuba isibalo sakho se-CD4, esinceda oogqirha ekufumaniseni ukuba amajoni akho omzimba omelele kangakanani na okanye ungakanani na umthwalo wakho wentsholongwane kaGawulayo. Ukhumbule ke ukuba ukuze ube nokulungela ukusebenzisa amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kufuneka sibe kanti isibalo sakho sentsholongwane kaGawulayo singaphantsi kwamakhulu amabini okanye ube unesigulo esichaza ukuphila noGawulayo emzimbeni wakho.
Khumbula, iqhinga lentsholongwane kaGawulayo kukuhlasela amajoni ethu emizimba futhi ngokwenza njalo ibeka imizimba yethu emngciphekweni wokuhlaselwa zezinye izifo ezizungul' amachele. La majoni ethu emizimba zezona zixhobo zethu zokulwa ukuncgola okungena emizimbeni yethu. Umsebenzi wawo kukusigcina siphilile ngokuthi alwe nawaphi na amagciwane okanye izifo ezithi zisihlasele. La majoni omzimba enziwe zizihlunu ezizodwa ezibizwa ngokuba zii-CD4. Xa umntu enamajoni omzimba omeleleyo loo nto ithetha ukuba unezihlunu ze-CD4 ezininzi. Ukuba sifuna ukwazi ukuba amajoni omzimba omntu ngamnye omelele kangakanani, sithi sibale ezi CD4 ke.
Xa sibuyela kumba wokuba intsholongwane kaGawulayo le iwahlasela njani na amajoni omzimba womntu ngamnye: Xa umntu ethe wosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, le ntsholongwane izithabathela kuyo ze izibulale ezi zihlunu zeCD4. Le ntsholongwane ithintela ezi CD4 ekubeni zilwe izifo yaye endaweni izinyanzela ekubeni zidale ezinye iintsholongwane. Kuthi ke emva kweminyaka emininzi umntu abe neentsholongwane ezininzi nee-CD4 ezimbalwa egazini lakhe. Xa amajoni omzimba ephelelwe ngamandla nangakumbi izifo ezizungula amachele ezifana nesifo sephepha, ezehlisa amandla amajoni omzimba, zingafumana ithuba lokungena, kodwa ke njengoko usazi, isifo sephepha esi siyanyangeka nokuba umntu lowo sele ephila nentsholongwane kaGawulayo.
Isikhumbuzo, intsholongwane kaGawulayo ayinyangeki. La machiza asetyenziswayo enzelwe nje ukukunceda uphile ubomi obongezelelekileyo nobusempilweni, ngokuthi ehlise ifuthe lale ntsholongwane egazini lakho. Shukuma ngoku ukuze ube nokuzuza lutho kule nkqubo isekhoyo yamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsgholongwane.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.F.87102.2.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Umbuzo: Ndifuna ukuya kuzivavanyela uGawulayo kodwa ke ndixelelwe ukuba kufuneka ndifumane iingcebiso noncedo lokumelana neziphumo zovavanyo phambi kwayo yonke loo nto. Ingaba kuyimfuneko oku?
Impendulo: Umthetho awukuvumeli ukuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo de ube waziswe ngokupheleleyo ngaphambi kolu vavanyo. Injongo yezi ngcebiso kukukunika ulwazi oluchanekileyo ukuze ube nokufikelela kwizigqibp zokuba ukulungele na ukuvavanywa kwakunye neziphumo zolo vavanyo. Oku kukuvumela ukuba unikezele "ngemvume oyinikezele usazi."
Ukunikwa iingcebiso ngaphambi kovavanyo nako kuyimfuneko ukuze uqinisekise ukuba ixesha lolu vavanyo likulungele ukuze ube kuqinisekiswe ukuba ufumana impendulo ethembakeleyo.
Ukuba uvavanto lwenziwe ngokukhawuleza kakhulu ngaphambi kokuba kwenziwe uvavanyo lomngcipheko, uvavanyo olu lungangakuniki ziphumo zichanekileyo. Umzekelo, ukuba ubukhe wazibandakanya ekwabelaneni ngesondo ngendlela engakhuselekanga kwiiveki ezilishumi elinesithathu ezidlulileyo ze wosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kwelinye laloo matyeli, ukuzivavanyo ngeli xesha kuya kube akuyomfuneko, futhi nempendulo oyifumanayo mhlawumbi ingangachaneki xa isithi uyifumene le ntasholongwane. Oku kwaziwa njengokuba Ukwixesha Lokuzikhangela".
Injongo yolu vavanyo kukufumanisa ukuba "izibulali-zintlungu" ezilwa nentsholongwane kaGawulayo zikho na egazini. Ukuba umziba wakho sele ukhuphe iiseli (ezaziwa njengezibulali-zintlungu) ukulwa nale ntsholongwane, oku ke kuthetha ukuba le ntsholongwane sele ingenile emzimbeni wakho. Kodwa ke, kuthatha ukuya kwishumi elinesithathu leeveki ukusuka kusuku lokosuleleka ukuze ezi zibulali-zintlungu zibe nokubonakala, ngoko ke kuyimfuneko ukuliliindela eli xesha de ligqithe ukuze uqinisekise ukuba isiphumo solo vavanyo sichanekile.
Ukuze ube nokwazi xa ubukhe wasemngciphekweni, udinga ukwazi okokuqala ukuba zeziphi na iindlela onokosuleleka ngazo nokuba ngawaphi na amanqanaba okuba semngciphekweni. Umzekelo, abanye abantu bacinga ukuba ukuphuzana ngokungadibanisi mathe kubeka emngciphekweni, noxa kungenjalo. Ngokucacisa iintshukumo ezibeka emngciphekweni nezingabeki mngciphekweni sikunika amandla okulazi ixesha owagqibela ngalo ukuba semngciphekweni nokuba bungakanani na ubuzaza bomngcipheko okuwo. Kwezinye iimeko kuye kucace ukuba mhlawumbi akuyo mfuneko ukuya kuvavanywa. Kwezinye iimeko uvavanyo kufuneka lulityazisiwe umzekelo, ukuba usekwixesha lokulinda.
Iingccebiso ziyakuqukaukuncokolangokwabelana ngesondo nokuziphathakwakho kwisondokodwake abantu abacebisayo basoloko beyinikelakuwe indaba yokuba uziva ukhululeke kangakanani na ukubaungancokolanab ngawe, kukho nengcinga yokuba injongo yoku kukukunika isiphumo onokusithemba. Sikwanikezela ngenkonzo yeengcebiso ukunikezela ngolwazi ngeendlela zokuthintela ezisebenzayo. Iimvavanyo ezi ngokwazo zithembakele kakhulu. Kodwa ke kunjalo, kubalulekile ukuba zenziwe ngexesha elichanekileyo, ze ubukhulu becala apho buxhomekeke ekubeni ulwazi olunikezelayo ngexesha kwanesimo somncipheko okuwo sichaneke. Ukugcina kungasengela phantsi kuphela ukuthembakala kolu vavanyo.
Ukuba sele uphumile kwixesha lokulinda futhi iziphumo zakho zithi akunayo intsholongwane kaGawulayo, eso siphumo sichanekile futhi akunayo intsholongwane kaGawulayo. Kodwa ke, ukuba uvavanyo luthi wosulelekile yintsholongwane kaGawulayo, kuya kufuneka kwenziwe olunye uvavanyo oluqinisekisa oko ukuze kususwe nayiphi na impazamo ekunokuthi kanti yenzekile, noxa ke amava ethu ukuza kuthi ga ngoku esithi uvavanyo lwesibini luqinisekisa olokuqala. Ukufumana iziphumo ezithi uphila nentsholongwane kaGawulayo akuthethi ukuba unoGawulayo kodwa kuyayitsho inyaniso yokuba ungabosulela abanye. Ngokucacileyo, kuya kuvela mininzi imiba eya kuvela xa unokuthi ufumane iziphumo ezithi uphila nale ntsholongwane. Kwa-ATTIC, sininikezela ngeemvavanyo de zibe ntandathu emva kovavanyo l9okuqala ukuxhasa abo bathi bafunyaniswe bephila nale ntsholongwane kunye namaqabane abo. Ezi mvavanyo zenziwa ziingcali zempilo yengqondo ezibhalisiweyo ezinamava angawo kweli candelo. Akukho ntlawulo yaye zonke iingcebiso neentuthuzelo zenziwa ngeyona mfihlelo iluqilima.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.F.87102.9.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Umbuzo:Ndinqwenela ukubuza ngokutya "okwachongwa okanye okwamiselwa" ngumphathiswa wezempilo nokube ngundaba-mlonyeni kwezosasazo mvanje. Ndiyabhidwa ziingxelo ezibetha-bethanayo ngeempembelelo kwakunye noncedo oluhlala ixeshana elide lweentlobo ezithile zokutya kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo esele zibaliwe. Besimana ukuxelelwa ngamajelo osasazo ukuba ezi ntlobo zokutya kufuneka zibe luhlobo lonyango esilusebenzisayo nesazi lukhulu ngalo kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo, ngokungafaniyo namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo. Bobuphi ubungqina obukhoyo obungqina ukuba naziphi na ezinye zezi ntlobo zokutya ziyakuphucula ukusebenza kwamajoni omzimba? Ingaba kukhe kwenziwa luphando ngoluntu, iintlobo zokutya emazikhethwe kunye nale ntsholongwane? Ingaba isebenza kakuhle kangakanani ilemon ecoliweyo, yaxutywa nene-oli eyangeziweyo yomthi womnquma namanzi, ikonofile ecoliweyo nejinja, isipinatshi, ibhitruthi, kwakunye namachiza anezakhi-mzimba?
Ingaba zithini izibhalo ngezi ntlobo zokutya?
Ikonofile ephuma entsha inamandla agqwesayo okulwa nokungunda, alwa neentsholongwane kwakunye namagciwane; ikwamisa ngedlela uxinzelelo lwegazi ze yehlise nekholesteroli. Nangona nje ezinye izibhalo zidiza ukuba ikonofile ikhuselekile ukuba isetyenziswa kakhulu.Â²
Izambane lase-Afrika (iHypoxis) yaba neempumelelo ezingacacanga. Uphando lokuqala lwafumanisa iziphumo ezithembisayo kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ngokuthi le ntsholongwane ingenyukeli ibe nguGawulayo buqu. Kuphando ngokhuseleko noncedo lwale Hypoxis, uninzi lwezigulana lwakhula uxinzelelo lomongo wethambo onobungozi ze kwanyanzeleka ukuba olo phando luyekwe emva kweeveki ezisibhozo. Â³
Ukusela incindi yelemon (amacephe amancinci abe mabini) kwakunye ne-oli yomthi womnquma (icephe elincinci libe linye), ezixutywe namanzi, kanye ngosuku, kuvakala ukuba ziyawanyusa amazinga okuba nomdla wokutya namanqanaba amandla ze zinciphise nokudumba kwamadlala enkovu.Â²
Izazi ezininzi zicebisa ukuba umntu afumane amachiza anikezela ngezakhi-mzimba ezininzi ingakumbi ukuba akukwazi kutya kutya kwanele iimfuno zomzimba wakho. Ngenxa yesicefu-cefu okanye ukurhuda. Ukutya okunazo zonke iimfuno zomzimba - iziqhamo nemifuno (kuquka ibhitruthi, ispinatshi nejingja), iinqoba, neengcambu, iinkozo, ukutya okuzizilwanyana nezityalo zaselwandle, inyama, inyama yenkukhu, kwakunye neemveliso zobisi - zisezezona nto zingcono ekunokufunyanwa kuzo iivithamini nezakhi-mzimba, noxa kunjalo. Nceda uqinisekise ukuba inyama nentlanzi ziphekisisiwe phambi kokuba zityiwe ngabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo.
Iintlobo ezininzi zokutya zinezakhi-mzimba, kodwa ke iintlobo zokutya ezinika amajoni omzimba amandla, iivitamini, kwakunye namachiza akha umzimba, ukuba asetyenziswe kakhulu, anganefuthe elibi nakoyena mntu usempilweni ngokugibeleleyo. Amajoni omzimba womntu ophila nentsholongwane kaGawulayo abaleka ngesantya esingummangaliso, yaye nefuthe loko lingayinto ebingalindelekanga. Ezinye izakhi-mzimba zinika amajoni omzimba amandla ngelixa zisandisa nokuphinda-phindana kwentsholongwane kaGawulayo emzimbeni. Amachiza azizakhi-mzimba nawo angaphazamisana namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo futhi kubaluleke ngokugqibeleleyo ukwazisa iqela lakho lononophelo lwempilo ngawo nawaphi na amachiza, amachiza owafumana kumaxhwele, amachiza enziwe ekhayeni, okanye ke nawaphi na amachiza owasebenzisayo. Ngelixa indlela yokubala yesihlunu seCD4 ichaza nje isimo samajoni omzimba, ingxelo yesihlunu seCD4 ibala ukuphucuka kwemiba emibini kwezi ntlobo zezidlo zingentla apha isenokuba inikezele iiingcinga ezingezizo. Ukubala kweCD4 kwehla kusenyuka ngamanqaku afikelela kumashumi asibhozo nakuliphi na icala lesi sibalo ngenxa yefuthe lezinto ezifana nexesha losuku, isidlo ezingaphambili, isigulo okanye ukutshintsha kwemo yakho. Kuyo yomibini le miba, indlela yokubala yeCD4 entsha iphucuke ngamanqaku angaphantsi nje kwamashumi asibhozo.
Kuyacaca ke ukuba kubalulekile ukuzikhusela, ze uzame ukufumana eyona ndlela iyiyo yokutya, futhi leyo ifanele iimfuno zakho, ukuze ibe nokumelana nesi sifo. Kubalulekile ukuqinisekisa ukuba konke ukutya okwenzelwe abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu kuphathwa ngendlela esempilweni ukuthintela izifo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.G.77525.77525.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
G &gt Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lidiza ezinye zezona zinto ezibangela ukutya ityhefu, ndawonye neengcebiso ngeendlela zokuthintela ukutyhefwa, nokuba kufuneka wenze ntoni na uthe watya ityhefu ngempazamo.
Abantwana aba bandwebe indalo yaye bangathanda kakhulu ukuzivela. Ayothusi ke neyokuba ngaphezu kwamashumi amathandathu eepesenti zeemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya abantwana abangaphantsi kweminyaka engaphantsi kwesihlanu ubudala.
ZEZIPHI EZONA ZIBANGELA UKUTYIWA KWETYHEFU?
Uninzi lweemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya amayeza neziyobisi ezishiywe kwiindawo abanokufikelela kuzo abantwana.
Abantwana aba bakhe bazame nokusela iimveliso zasekhayeni ezifana neparaffin namanye amchiza okucoca, ingakumbi ukuba ezi mveliso zigalelwe kwiibhotile okanye kwizinto ekuqhele ukufakwa kuzo iziselo okanye ukutya.
Ukutya iityhefu ezinobuzaza, ezifana ne-lead, kungenzeka ngamaxesha athile ebantwaneni abahlala kwiingingqi ezingcolileyo ezifana nezo kukho kuzo imizi-mveliso nezintyalo ezinamachiza.
INGABA INGATHINTELEKA ITYHEFU YAYE YINTONI ENOKWENZIWA?
Uthintelo:
Qinisekisa ukuba amayeza, iziyobisi, izinto zokupheka kwakunye neemveliso zokucoca zibekelwa kude ebantwaneni, kwiikhabhathi ezitshixiweyo.
Sebenzisa izinto zokufaka ezineziciko ezikhuselekileyo xa ufaka ezi mveliso.
Ungaze ubeke ukutya namachiza okucoca okanye ukutya namayeza ndawonye.
Abantu abadala kufuneka bakuthintele ukusebenzisa amayeza phambi kwabantwana, njengoko abantwana aba bethanda kakhulu ukulingsnisa.
Gcina izibulali-zinambuzane kwakunye nezibulali zokhula kwiindawo ezingabonakaliyo nezingafikelelekiyo ebantwaneni.
Kwiingingqi ezinemizi-mveliso kubalulekile ukuba ingingqi nganye isoloko iphantsi kweliso labahloli ukuqinisekisa ukuba amachiza lawo awafikeleli kumanqanaba aphezulu nanobungozi ngokungamkelekiyo.
Eyona Ndlela Yokumelana Kwimeko Ekrokrelekayo Yokutyiwa Kwetyhefu:
Fumana ichiza okanye into ebelikuyo elo chiza ukrokrela ukuba umntwana lowo uliginyile okanye uliphethe. Ligcine elo chiza okanye loo nto ibihleli elo chiza ukuze uye nayo nayo eklinikhi okanye esibhedlele.
Ukuba umntwana lowo usesezingqondweni yaye kubanakala iimpawu zokuba uginye ityhefu, ungazama ukumgabhisa.
Ukuba umntwana lowo uginye ichiza lokucoca okanye iasidi enobungozi, musa ukumniika nantoni na yokusela kuba kaloku isiselo eso singangahlangani netyhefu leyo ze zenze umonakalo omkhulu ngaphakathi esiswini somntwana.
Ukuba umntwana uthe waphatha ichiza elinganobungozi kulusu lwakhe ngokuphathwa nje, mkhulule loo mpahla inokuba yosulelekileze umhlambe ulusu, iinwele neenzipho - uqale ngamanzi acocekileyo ze ulandelise ngokuwahlanganisa nesepha. Yithi ke ekugqibeleni uhlambisise ulusu olo ze ulosule.
Ukuba umntwana lowo uthe wangenwa lelo chiza linobungozi emehlweni, hlamba iliso elo ngocoselelo ngamanzi adikidiki isithuba sexesha elifikelela kwishumi lemizuzu.
Gcina umntwana lowo ngendlela aza kuziva kamnandi ze umse kwelona ziko lononophelo lwempilo likufutshane nendawo enihlala kuyo.
Ityhefu leyo yeyohlobo olunokubangela ukutsha komqala namathumbu (umzekelo: iasidi yebhetri, iimveliso zokucoca eziqulethe isoda enobungozi)
Umntwana lowo uginye iparaffin kuba kaloku amathontsi eoli alapho angabangela iingxaki emiphungeni ze loo nto ikhokelele ekuhlaselweni sisifo ipneumonia
NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE UNCEDO NEENGCEBISO?
Ngalo naluphi na uncedo olufunayo, qhagamshelana neklinikhi ekufutshane nawe ukuze ufumane uncedo lolusuka kwiingcali.
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.H.14684.14684.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > H &gt Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo: Wazi Amalungelo Noxanduva Lwakho

Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo: Wazi Amalungelo Noxanduva Lwakho



1 uOktobha 1999

iSebe Lemfundo leNtshona Kapa (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: AIDS Legal Network



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu luqulethe ulwazi ngolawulo lwentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo ezikolweni kwakunye namalungelo noxanduva lwabafundi, olwabahlohli nolwabazali ngokumayela nale ntsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Kukwanikezelwa neempendulo kweminye imibuzo ebuzwa rhoqo efana nokuba ingaba abafundi abaphila nale ntsholongwane bangagxothwa na esikolweni, ukuba ingaba izikolo zingabavavanyela intsholongwane kaGawulayo na abafundi nokuba izikolo zingawuthintela njani na umngcipheko wokosuleleka yile ntsholongwane esikolweni. Kukwanikezelwa nangeengcebiso ngokuqulunqwa komgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo wesikolo.





Olu xwebhu lwapapashwa okokuqala ngenyanga yeDwarha ngo-1999 yi-AIDS Legal Network, ngenkxaso-mali eyayiphuma kwi-European Union Foundation for Human Rights. Yathi ke yaphinda yaveliswa ngemvume yeSebe Lemfundo Lephondo leNtshona Koloni.







IMIBUZO EBUZWA RHOQO












Ingaba abafundi abaphila nentsholongwane kaGawulayo bangagxothwa na esikolweni?




Ingaba abafundi abaphila nentsholongwane kaGawulayo bangaphathwa ngendlela engafaniyo na neyabanye abafundi?




Ingaba isikolo singanyanzelisa ukufumana iinkcukacha ngobume bentsholongwane kaGaulayo bomfundi?




Ingaba izikolo zingazenza iimvavanyo zarhoqo zentsholongwane kaGawulayo kubafundi bazo?




Ingaba izikolo zingabavavanyela intsholongwane kaGawulayo ngaphandle kwemvume yabo?




Ingaba kufuneka ziwuthintele njani umngcipheko wokosuleleka kwabantu esikolweni?




Malunga nendaba yokosuleleka yintsholo0ngwane kaGawulayo ngenxa yemidlalo ebambanayo?




Ingaba abafundi banalo ilungelo lokufumana imfundo ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo?




Ingaba zinganikezelwa na iintsilathi ezikolweni?




Malunga nabahlohli nabanye abasebenzi?




Yintoni ekufuneka yenziwe ukuba kukho ukwala ukusebenza, ukufunda okanye ukufunda nomntu ophila nentsholongwane kaGawulayo?




Ngubani ekufuneka abandakanyeke ekuqulunqweni komgaqo-nkqubo wesikolo?




Ezinye Iinkcukacha Zoqhagamshelwano










ULAWULO LWENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/LUKAGAWULAYO EZIKOLWENI

Izigidi-gidi zabantu ziphila nentsholongwane kaGawulayo futhi eli nani likhula njalo. Ngenxa yoko ke, amanani enyukayo abafundi nabahlohli abaphila nentsholongwane kaGawulayo ayingxenye yezikolo zethu. Abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo bajamelene nokuxhatshazwa ngenxa yokuba bephila nale ntsholongwane. Kubalulekile ke ngoko ukuba zonke izikolo zibe nomgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo ukuqinisekisa ukuba:

* amalungelo abo bonke abafundi nabahlohli ayahlonitshwa
* abafundi nabahlohli abaphila nentsholongwane kaGawulayo baphathwa ngendlela eyiyo
* ukwanda kokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kuyathintelwa
* isikolo esi senziwa sibe yindawo engenakhethe nenenkathalo.


iSebe Lemfundo sele liwuqulunqile umgaqo-nkqubo wesizwe oza kujongana nolawulo lwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ezikolweni oku kusenzelwa amaziko emfundo kawonke-wonke. Izikolo namaqumrhu alawula izikolo kufuneka aqulunqe ze aphuhlise imigaqo-nkqubo yawo kwiinzame zawo zokumelana nemigaqo ekulo mgaqo-nkqubo wesizwe. Ukuba isikolo esithile asinawo umgaqo-nkqubo waso, eso sikolop siya kulawulwa ngulo wesizwe umgaqo.

Ukwazi amalungelo enu njengabazali, abahlohli nabafundi kwanokuqonda imigaqo yomgaqo-nkqubo wesizwe kwanoneyoMgaqo-siseko kuya kuninceda ukuze nikwazi ukulawula ngendlela eyiyo intsholongwane kaGawulayo/noGawulayo esikolweni senu.

INGABA ABAFUNDI ABAPHILA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO BANGAGXOTHWA NA ESIKOLWENI
Hayi. UMgaqo-siseko ethu uthi wonke umntu unelungelo lokulingana yaye abantwana banelungelo lokufikelela kwimfundo engundoqo. Umgaqo-nkqubo wesizwe nawo ukwalitsolisa elokuba akukho mfundi uya kuxhatshazwa ze alelwe nendawo esikolweni esikolweni ngenxa yokuba ephila nentsholongwane kaGawulayo.

INGABA ABAFUNDI ABAPHILA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO BANGAPHATHWA NGENDLELA ENGAFANIYO NEYABANYE ABAFUNDI?

Abafundi abaphila nentsholongwane kaGawulayo akufunekanga balivinjwe ithuba lokufikelela kwawona manqanaba aphezulu empumelelo. Izidibgo zabo kufuneka zifezekiswe kangangoko futhi isikolo sense konke okusemandlenj ukuqinisekisa oku, ngokubavumela bafundele emakhayeni abo ukuba kunyanzelekile. Nawaphi na amanyathelo abucala athi athatyathwe kufuneka angabi namkhethe, zimelane neemfuno zonyango yaye zithatyathwe ngentsebenziswano nomfundi lowo nomzali wakhe.

INGABA ISIKOLO SINGANYANZELISA UKUFUMANA IINKCUKACHA ZOBUME BENTSHOLONGWANE ZOMFUNDI?

Hayi. Zonke iinkcukacha zonyango ziyimfihlelo yaye akukho mzali okanye mfundi unyanzeleke ukuba axelele isikolo ngobume bomfundi ophila nentsholongwane. Xa umfundi ophila nentsholongwane kaGawulayo enokuthi axelele abahlohli ukuba yena uphila nale ntsholongwane, kufuneka oko kuhlale kuyimfihlelo.

INGABA IZIKOLO ZINGAZENZA IIMVAVANYO ZALE NASHOLONGWANE KUBAFUNDI BAZO RHOQO?

Asikho isizathu ngokwezonyangop okanye ngonzululwazi sokuba kusoloko abantu basoloko bevavanyelwa le ntsholongwane. UMgaqo-nkqubo Wesizwe awukuvumeli ukuvavanyelwa intsholongwane kGawulayo kwabafundi njengenye yeemfuno zokwamkelwa esikolweni okanye ukuqhubekeka behamba isikolo.

INGABA IZIKOLO ZINGAZENZA IIMVAVANYO ZENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO KUBAFUNDI BAZO NGAPHANDLE KWEMVUME YABO?

Akukho mntu uya kuvavanywa ngaphandle kwemvume yakhe.

INGABA IZIKOLO KUFUNEKA ZIWUTHINTELE NJANI UMNGCIPHEKO WOKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO ESIKOLWENI?

Intsholongwane kaGawulayo ayinakudluliselwa komnye umntu ngokuqhagamshelana kwemihla ngemihla koluntu. Noxa ke ukosuleleka kwabafundi esikolweni kungaxhomisi mehlo, zonke izikolo kufuneka ziqulunqe futhi ziphuhlise amacebo okulumkisa ukuthintela ukudluliselwa kwazozonke izifo ezosulela ngegazi, kuquka nale ntsholongwane kaGawulayo. La macebo okulumkisa kufuneka aquke ezi zilumkiso zilandelayo:

* Lonke igazi kwakunye neencindi zomzimba kufuneka zithatyathwe njengezinentsholongewane kaGawulayo ze ziphathwe nngenkathalo engummangaliso.
* Bonke abantu abahlangula kwiimeko zengozi eziquka ukuphalala kwegazi kufuneka banxibe iiglavu zeLatex.
* Onke amanxeba kufuneka acocwe ngamanzi nangezibulali-ntsholongwane kwangoko ze avalwe ngento engangenwa manzi.
* Imiphandle enegazi kufuneka icocwe ngomxube webleach.
* Zonke izikolo kufuneka ubuncinci zibe nezixhobo zoncedo lokuqala ezifikelelekayo.
* Iglavu zeLatex kufuneka zisoloko zikho kulo lonke igumbi lokufundela kwanakuyo yonke imidlalo.
* Bonke abafundi nabahlohli kufuneka banikwe iinkcukacha zokuba bangamelana njani na neemeko apho kuphalele igazi.


MALUNGA NOKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO NGENXA YEMIDLALO EBAMBANAYO?

Umngcipheko wokudluliselwa kwentsholongwane kaGawulayo ngokwemidlalo apho abadlali babambanayo mncinci kakhulu. Noko kunjalo, namphi na umdlali othe wopha kufuneka akhutshelwe ngaphandle kwebala afumane unyango. Loo mdlali unokuphinda aqalise ngokudlala xa inxeba lakhe livalwe ngokukhuselekileyo watshintshwa nezo mpahla zigcwel' igazi. Abafundi nabaqeqeshi abaphila nentshoongwane kaGawulayo kufuneka bafumane unyango neengcebiso phambi kokuba bangene kwimidlalo apho babambana nabanye abadlali.

INGABA ABAFUNDI BANALLO NA ILUNGELO LOKUFIKELELA KWIMFUNDO NGENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO?

Ewe. Lo Mgaqo-nkqubo Wesizwe unyanzelisa ukuba zonke izikolo zibe nenkqubo ehambayo yokufundisa nokulumkisa ngentsholongwane kaGawulayoe/noGawulayo. Le nkqubo ke kufuneka yayanyaniswe nenkqubo yokuxhobisa abafundi Ngezakhono Zobomi yaye kufuneka ihambelane neminyaka yabafundi futhi ichaneke. Nabazali kufuneka baziswe ngale nkqubo.

INGABA IINTSILATHI ZINGANIKEZELWA ESIKOLWENI?

Umgaqo-nkqubo Wesizwe uyaqonda ukuba lo ngumcimbi onobuzaza kakhulu yaye ucebisa ukuba imiba efana nalo isonjululwa kuqwalaselwe iimfuno neendlela zokuphila zoluntu lwesi sikolo.

MALUNGA NABAHLOHLI NABANYE ABASEBENZI?

uMgaqo-nkqubo Wesizwe Ojongene Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo wenzelwe abafundi nabahlohli. Oku kuthetha ukuba abasebenzi beziko lemfundo abanakho:

* ukuvavanylewa intsholongwane kaGawulayo ngaphandle kwemvume yabo.
* ukuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo nejngomqathango wokuqeshwa okanye wokuqhubekeka besebenza.
* ukunyanzeliswa ukuba baziveze ukuba banayo na le ntsholongwane okanye abanayo.
* ukugxothwa okanye bahliselwe ngenxa yokuba bephila nale ntsholongwane.
* ukuphathwa ngendlela enomkhethe nangaluphi na uhlobo ngenxa yokuba bephila nale ntsholongwane.


Oku kukuzama ukumelana neemfuno nezenzo zengqesho ezingenamkhethe njengoko izithe thaca imithetho iLabour Relations Act ne-Employment Equity Act.

YINTONI EKUFUNEKA YENZIWE UKUBA UMNTU OTHILE UYALA UKUSEBENZA, UKUFUNDISA OKANYE UKUFUNDA NOMNTU OPHILA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO?

Abafundi, abahlohli kwakunye nabazali kufuneka banikwe ulwazi oluchanekileyo. Oku ke kufuneka kulandeliswe ngenkqubo yeengcebiso, ukuba kuyimfuneko. Le meko kufuneka isonjululwe yinqunun ngoncedo lwequmrhu elilawula eso sikolo ukuba kuyanzeleka.

Umgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo wesikolo senu kufuneka uquke le migaqo ilandelayo:

* Ukungaphathwa ngendlela enomkhethe
* Umgaqo-nkqubo Wokwamkela Abafundi
* Uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo
* Ukuthinela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo
* Ulawulo lwentsholongwane kaGawulauo/kaGawulayo
* Iinkqubo zemfundo ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
* Ukwala ukufunda, ukufundisa okanye ukusebenza nabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo


NGUBANI EKUFUNEKA ABANDAKANYEKE EKUQULUNQWENI KOMGAQO-NKQUBO WESIKOLO?

Iqumrhu elawula isikolo kufuneka iqulunqe ze iphuhlise umgaqo-nkqubo wesikolo sayo ngentsebenziswano nabanye abantu abababdakanyekayo kwimiba yeso sikolo. Oku ke kungenziwa ngokusekwa kweKomiti yeso sikolo Ecebisa Kwimiba Yezempilo. Lo mgaqo-nkqubo awunakungahambelani nemigaqo engundoqo yomgaqo-nkqubo wesizwe futhi kufuneka ijolise ekudaleni isikolo apho abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuphathwa ngendlela enobulungisa, enobuntu neqinisa imigangatho yobuntu.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:

neNkqubo Yezakhono Zobomi Yentshongwane kaGawulayo/noGawulayo yeSebe Lemfundo

Umququzeleli Wenkqubo:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2124
I-email: pfenton@pgwc.gov.za

Nceda utyelele iwebsite yeSebe Lesizwe Lemfundo ukuze ufumane uxwebhu iHIV/AIDS Guidelines for Educators(nghesiNgesi, isiBhulu nesiXhosa) kwakunye ne- National Policy on HIV/AIDS (Act 27 ka-1996)

Ezinye iiwebsites ezinokuba luncedo:
www.redribbon.co.za
www.avert.org
www.lovelife.org.za
www.teenwire.com





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uDisemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.H.3162.3162.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > H &gt Umqulu Wamalungelo Ezigulana

Umqulu Wamalungelo Ezigulana



2002

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UMBHALI: iSebe Lezempilo (Elesizwe)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu luthi thaca amalungelo noxanduva lwezigulana ngokwemigaqo yenkonzo yononophelo lwempilo.






AMALUNGELO


Amashumi ngamashumi eminyaka uninzi lwabemi boMzantsi Afrika bathi bazifumana bevinjwa okanye benyhashelwa awona malungelo abo angundoqo,malungelo law abequka amalungelo okufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo. Ukuqinisekisa ukufezekiswa kwelungelo lokufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo elingqinwa nanguMgaqo-siseko woMzantsi Afrika (onguMthetho wePalamente we-108 ka-1996), iSebe Lezempilo lizinikele ekuphakamiseni, ekuphuliseni nasekukhuseleni eli lungelo yaye liyazingca ngokuUMQULU WAMALUNGELO EZIGULANA njengomgangatho ofanayo nolinganayo wokufikelela ekufezekisweni kweli lungelo.

Lo Mqulu usebenza phantsi kwemiqathango yaw nawuphi na umthetho osebenza apha kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika kwanaphantsi kwemiqathango yezimali zeli lizwe.


Indawo esempilweni nekhuselekileyo

Wonke umntu unelungelo lokuphila kwindawo esempilweni nekhuselekileyo eya kuqinisekisa ukuba basempilweni ngokwasemzimbeni ngokwasenyameni nangokwasengqondweni, kuquka nokunikezelwa kwamanzi aneleyo, ucoceko nokulahlwa kwenkukuma ndawonye nokhuseleko kuzo zonke iintlobo zeengozi zeengeozi zendalo engqongileyo, ukonakaliswa nokungcoliswa.





Ukuthatyathwa kwenxaxheba ekwenziweni kwezigiqibo

Wonke ummi unelungelo lokuthabatha inxaxheba ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo yezempilo yaye wonke ubani unelungelo lokuthabatha inxaxheba kwimiba echaphazela impilo yomntu ngamnye.





Ukufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo

Wonke ubani unelungelo lokufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo eziquka:

1. ukufumana rhoqo inkonzo yononophelo lwempilo olungxamisekileyo evulelekileyo umntu enayo engenayo imali;
2. unyango neenkonzo zeengcebiso ekufuneka iigulana eso saziswe ngazo ukuqinisekisa ukuba siyaluqonda olu nyango okanye ezo ngcebiso kwaneziphumo zazo;






1. ukunikezelwa kweenkonzo ezizodwa kwiimeko zeentsana ezisandula kuzalwa, abantwana, amanina akhulelweyo, abantu abadala, abantu abakhubazekieyo, abantu abagula besezintlungwini abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo okanye izigulana zikaGawulayo;
2. ukunikezelwa kweengcebiso ngendlela engenamkhethe, izinyanzeliso okanye ubundlobongela kwimicimba efana nempilo yokubeleka, isifo somhlaza okanye intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo;
3. inkonzo yononophelo lwempilo oludambisa iintlungu nolufikelelekayo ngokwezimali nolusebenzayo kumaxesha ezigulo ezinganyangekiyo okanye ezinobuzaza;
4. indlela yokusebenza ebonakalisa imbeko, isidima somntu, inyameko, uvelwano nonyamezelwano; kwakunye
5. nolwazi lwezempilo oluquka ukufikeleleka kweenkonzo zempilo nokuba zingasetyenziswa njani na ezi nkonzo yaye olo lwazi lona luya kufumaneka ngolwimi olwaziwa nolusetyenziswa sisigulana eso.



Ulwazi nge-inshorensi yempilo/ngenkqubo yonyango lwempilo

Ilungu le-inshorensi yempilo okanye lenkqubo yonyango lwempilo linelungelo lokufikelela kulwazi ngaloo inshorensi okanye loo nkqubo yonyango lwempilo ze acel' umngeni, apho kufuneka khona, kwizigqibo zaloo inshorensi yempilo okanye loo nkqubo yonyango lwempilo ezichaphazela ilungu elo.





Ukuzikhethela inkonzo yonyango lwempilo

Wonke ubani unelungelo lokuzikhethela inkampani amakangene kuyo ukuze afumane iinkonzo zonyango lwempilo okanye xa afuna inkonzo ethile yononophelo lwempilo yaye oko kuzikhethela akumelanga kukhabana nemigangatho yaloo nkonzo yaye kufuneka ilandele imigaqo ethile ebekelwe iindlela zokunikezelwa kwale nkonzo.





Kufuneka unyangwe ngumntu okanye inkampani eyaziwayo

Wonke ubani unelungelo lokumazi umntu onikezela loo nkonzo yononophelo lwempilo yaye kufuneka anyangwe ngabasebenzi benkonzo yononophelo lempilo abaziwayo.





Ukugcinwa kweenkcukacha zomntu nemfihlakalo

Iinkcukacha ngempilo yomntu othile, kuquka nolwazi olubandakanya unyango zingakhutshwa kuphela ngesivumelwano nesigulana eso, ngaphandle kokuba ke oko kudingeka ngokemigaqo yomhtetho othile okanye ngokomyalelo wenkundla.





Imvume

Wonke ubani unelungelo lokufumana ulwazi olupheleleyo noluchanekileyo ngesimo sempilo yakhe, imigaqo yogonyo, unyango olusacetywayo kwakunye neendleko zalo, ukuze umntu abe nokufikelela kwisigqibo esichaphazela nawuphi na kule miba ingentla apha.





Ukwala unyango

Umntu angala ukunyangwa yaye oko kwala uya kukutsho ngmlomo okanye kubhalwe phantsi kodwa ke oko kwala kufuneka kungabi kanti kubeka esichengeni impilo yabanye abantu.





Ukuthunyelwa kuluvo lwesibini

Wonke ubani unelungelo lokuthunyelwa kwenye iklinikhi ukuze afumane uluvo lwesibini xa athe wacela kuloo mntu okanye kwelo ziko lononophelo lwempilo alithandayo.








Ukuqhubekeka konyango

Akukho mntu uya kuyekwa nje egula anganyangwa ngumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo okanye yinkonzo yonyango ebiqale yaluthathela kuyo uxanduva ngeenjongo zokumnika unyango.





Khalaza ngeenkonzo zonyango lwempilo

Wonke ubani unelungelo lokufaka isikhalazo ngeenkonzo zononophelo lwempilo yaye kufuneka ezo zikhalazo ziphandwe futhi kufuneka afumane ingxelo epheleleyo ngolo phando.








UXANDUVA

Sonke isigulana umntu otyelela iziko lononophelo lwempilo unolu xanduva lulandelayo:


* ukwazisa iziko elo lononophelo lwempilo ngeminqweno yakhe xa anokufa.
* kufuneka aathobele unayngo alunikwayo okanye iinkqubo zeengcebiso neentuthuzelo.
* ukubuza ngeendleko zonyango lwakhe kwakunye/okanye iingcebiso ze enze namalungiselelo entlawulo.
* agcine kuye iimpepha zononophelo lwempilo yakhe.
* ukunonophela impilo yakhe
* ukunonophela nokukhusela indalo engqongileyo.
* ukuthobela amalungelo ezinye izigulana kwakunye namaziko ononophelo lwempilo.
* ukusebenzisa inkonzo yononophelo lwempilo ngendela eyiyo futhi angayibhoxi.
* azi amaziko ononophelo lwempilo asebenza kwingingqi ahlala kuyo nokuba anikezela ngaziphi na iinkonzo.
* ukunika amaziko ononophelo lwempilo iinkcukacha eizizidingayo nezichanekileyo ngeenjongo zokugonya, ukunyanga, ukunikezela iingcebiso nokuthuthuzela.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* HIV/AIDS and Rights (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 274 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.H.32303.32303.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > H &gt Iinkundla zoMzantsi Afrika

Iinkundla zoMzantsi Afrika



uJanuwari 2003

Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: Jean Redpath



ISISHWANKATHELO

Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.






* iNkundla yoMgaqo-siseko
* iNkundla Ephakamileyo Yezibheno
* iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
* Circuit Courts
* iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso
* iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi
* iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato
* iiNkundla Zamabango Emihlaba
* iNkundla Yamanzi
* iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso
* iiNkundla Zamabango Amancinci
* iiNkundla Zoomantyi
* iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani


iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.

Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:

iNkundla yoMgaqo-siseko yoMzantsi Afrika
eBraampark Forum II, kwa-33 kwiSitalato iHoofd, eBraamfontein, 2017
Private Bag X32, eBraamfontein, 2017
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032

Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.

iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.

Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:

iNkundla Ephakamileyo
Kwikona Yezitalato iElizabeth nePresident Brand, eBloemfontein
PO Box 258, eBloemfontein, 9300
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Inombolo Yefeksi: 051 447 0836

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).

Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:

* uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
* Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
* uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
* uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
* uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
* Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).

Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.

Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:

* Bisho ("eCiskei")
* eBloemfontein ("eFreystata")
* eKapa ("iCape of Good Hope")
* eThekwini ("eliseThekwini Nelengingqi Yonxweme")
* eRhini ("eMpuma Kapa")
* eRhawutini ("iCandelo Lengingqi yeWitwatersrand")
* eKimberley ("eMntla Kapa")
* eMmabatho ("eBophuthatswana")
* eMgungundlovu ("eNatal")
* eBhayi ("iCandelo Lengingqi yoMzantsi-Mpuma Kapa")
* ePitoli ("eTransvaal")
* eThohoyandou ("kwaVenda")
* eMtata ("Phesheya kweNciba")

Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).

Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:

iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope
kwiSitalato iKeerom (umnyango okwiSitalato iQueen Victoria sona sivaliwe) eKapa
Private Bag X9020, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.

Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.

iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.

iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.

Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.

Ukususela ngo-1998,iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato zithe zakwazi ukuchophela naziphi na iintshukumo zokuqhawulwa komtshato - ngaphambi koko ke ezi nkundla zazichophela kuphela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato yabantu abamnyamawaphi na amatyala Zintathu ke ezi nkundla zalo msebenzi yaye zezi, iiNkundla Zokuqhawulwa Kwemitshato Ezisembindini, Ezikumntla-Mpuma Nezikumazantsi, yaye ezi nkundla zenzelwe ukuchophela iintshukumo zokuqhawulwa kwemitshato engenzima kuyaphi ngokukhawuleza nangendlela engatyi kakhulu empokothweni. INkundla Ekumazantsi Yokuqhawulwa Komtshato yinkundla yokuqhawulwa komtshato enegunya lokuchophela iimbambano zokuqhawulwa komtshato eNtshona Kapa, yaye inee-ofisi kwiZiko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho eKapa ze kubekho nenye iofisi encinane eMitchell's Plain. Ungaqhagamshelana neli Ziko Lenkundla Yemicimbi Yeentsapho ngokuthi ugqithe kwiNkundla kaMantyi yaseKapa.

iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:

iNkundla Yamabango Emihlaba
kwiZiko leTrust Bank, eRandburg Mall, Kwikona Yesitalato iHill neKent Avenue, eRandburg, 2194
Private Bag X10060, Randburg, 2125
Inombolo Yimnxeba: 011 781 2291
Inombolo Yefeksi: 011 781 2217/8
Registrar@landclaims.org.za

Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.

iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.

iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.

iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha

iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.H.32303.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Iinkundla zoMzantsi Afrika
Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.
iNkundla yoMgaqo-siseko iNkundla Ephakamileyo Yezibheno iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
Circuit Courts iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato iiNkundla Zamabango Emihlaba iNkundla Yamanzi iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso iiNkundla Zamabango Amancinci iiNkundla Zoomantyi iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.
Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032
Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.
iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.
Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:
iNkundla Ephakamileyo
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.
Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).
Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:
uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).
Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.
Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:
Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).
Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.
Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.
iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.
iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.
Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.
iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:
Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.
iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.
iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.
iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.
<fn>GOV-ZA.Public_info.H.77525.77525.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
H &gt Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lidiza ezinye zezona zinto ezibangela ukutya ityhefu, ndawonye neengcebiso ngeendlela zokuthintela ukutyhefwa, nokuba kufuneka wenze ntoni na uthe watya ityhefu ngempazamo.
Abantwana aba bandwebe indalo yaye bangathanda kakhulu ukuzivela. Ayothusi ke neyokuba ngaphezu kwamashumi amathandathu eepesenti zeemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya abantwana abangaphantsi kweminyaka engaphantsi kwesihlanu ubudala.
ZEZIPHI EZONA ZIBANGELA UKUTYIWA KWETYHEFU?
Uninzi lweemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya amayeza neziyobisi ezishiywe kwiindawo abanokufikelela kuzo abantwana.
Abantwana aba bakhe bazame nokusela iimveliso zasekhayeni ezifana neparaffin namanye amchiza okucoca, ingakumbi ukuba ezi mveliso zigalelwe kwiibhotile okanye kwizinto ekuqhele ukufakwa kuzo iziselo okanye ukutya.
Ukutya iityhefu ezinobuzaza, ezifana ne-lead, kungenzeka ngamaxesha athile ebantwaneni abahlala kwiingingqi ezingcolileyo ezifana nezo kukho kuzo imizi-mveliso nezintyalo ezinamachiza.
INGABA INGATHINTELEKA ITYHEFU YAYE YINTONI ENOKWENZIWA?
Uthintelo:
Qinisekisa ukuba amayeza, iziyobisi, izinto zokupheka kwakunye neemveliso zokucoca zibekelwa kude ebantwaneni, kwiikhabhathi ezitshixiweyo.
Sebenzisa izinto zokufaka ezineziciko ezikhuselekileyo xa ufaka ezi mveliso.
Ungaze ubeke ukutya namachiza okucoca okanye ukutya namayeza ndawonye.
Abantu abadala kufuneka bakuthintele ukusebenzisa amayeza phambi kwabantwana, njengoko abantwana aba bethanda kakhulu ukulingsnisa.
Gcina izibulali-zinambuzane kwakunye nezibulali zokhula kwiindawo ezingabonakaliyo nezingafikelelekiyo ebantwaneni.
Kwiingingqi ezinemizi-mveliso kubalulekile ukuba ingingqi nganye isoloko iphantsi kweliso labahloli ukuqinisekisa ukuba amachiza lawo awafikeleli kumanqanaba aphezulu nanobungozi ngokungamkelekiyo.
Eyona Ndlela Yokumelana Kwimeko Ekrokrelekayo Yokutyiwa Kwetyhefu:
Fumana ichiza okanye into ebelikuyo elo chiza ukrokrela ukuba umntwana lowo uliginyile okanye uliphethe. Ligcine elo chiza okanye loo nto ibihleli elo chiza ukuze uye nayo nayo eklinikhi okanye esibhedlele.
Ukuba umntwana lowo usesezingqondweni yaye kubanakala iimpawu zokuba uginye ityhefu, ungazama ukumgabhisa.
Ukuba umntwana lowo uginye ichiza lokucoca okanye iasidi enobungozi, musa ukumniika nantoni na yokusela kuba kaloku isiselo eso singangahlangani netyhefu leyo ze zenze umonakalo omkhulu ngaphakathi esiswini somntwana.
Ukuba umntwana uthe waphatha ichiza elinganobungozi kulusu lwakhe ngokuphathwa nje, mkhulule loo mpahla inokuba yosulelekileze umhlambe ulusu, iinwele neenzipho - uqale ngamanzi acocekileyo ze ulandelise ngokuwahlanganisa nesepha. Yithi ke ekugqibeleni uhlambisise ulusu olo ze ulosule.
Ukuba umntwana lowo uthe wangenwa lelo chiza linobungozi emehlweni, hlamba iliso elo ngocoselelo ngamanzi adikidiki isithuba sexesha elifikelela kwishumi lemizuzu.
Gcina umntwana lowo ngendlela aza kuziva kamnandi ze umse kwelona ziko lononophelo lwempilo likufutshane nendawo enihlala kuyo.
Ityhefu leyo yeyohlobo olunokubangela ukutsha komqala namathumbu (umzekelo: iasidi yebhetri, iimveliso zokucoca eziqulethe isoda enobungozi)
Umntwana lowo uginye iparaffin kuba kaloku amathontsi eoli alapho angabangela iingxaki emiphungeni ze loo nto ikhokelele ekuhlaselweni sisifo ipneumonia
NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE UNCEDO NEENGCEBISO?
Ngalo naluphi na uncedo olufunayo, qhagamshelana neklinikhi ekufutshane nawe ukuze ufumane uncedo lolusuka kwiingcali.
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.H.86404.86404.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > H &gt Iindlela Zokonga Amanzi

Iindlela Zokonga Amanzi



2001

Isixeko saseKapa



ISISHWANKATHELO

Olu shicilelo luqulethe iingcebiso ngokonga amanzi ekhayeni, emsebenzini kwanasesitiyeni sakho. Kungayinto elula nje ukonga ishumi ekhulwini kwimali oyihlawula emanzini ngonyaka, ngaphandle kokwenza nantoni na eza kuguqula kakhulu indlela obuphila ngayo ubomi bakho.





Nazi ke iingcebiso ezimbalwa ngeendlela zokonga amanzi (nemali) ekhayeni:


* Yivale impompo xa uhlamba amazinyo akho (oku ke konga malunga namashumi amabini eelitha zamanzi), okanye xa ucheba iindevu (eli ke lona longa ukuya kumashumi amane anesihlanu eelitha zamanzi!).


* Isitya sokuhlambela sisebenzisa amanzi abeleleka kwikhulu elinamashumi amathandathu eelitha zamanzi. Sebenzisa ishawa ebdaweni yesi sitya sokuhlambela, kodwa ke ukuba kunyzelekile ukuba usebenzise sona, sebenzisa isitya esincinane okanye uhlambe nomnye umntu.


* Qinisekisa ukuba umatshini wakho wokuhlamba impahla kwakunye nesitya ohlambela kuso izitya zigcwele phambi kokuba uzisebenzise.


* Cinga phambi kokuba uhlambisise iiglasi namacephe phantsi kwamanzi abalekayo.


* Nciphisa amaxesha oyigungxula ngawo indlwana yangasese. Ukufaka isingxotyana esibizwa ngokuba yiHippo okanye ke ukubeka ibhotile yeplastiki ethwala iilitha ezimbini uyigcwalise ngamanzi kwithobi lendlu yakho yangasese kungakongela amanzi ama-7300 eelitha ngonyaka.


* Khangela ukuba indlwana yakho yakho yangasese ayivuzi na ngokuthi ugalele amathontsasa edayi yokutya kwithobhi lakho - ukuba loo mbala ungena kweso sitya, iyavuza. Ukuvuza kwendlwana yangasese kungakuchithela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngeyure!


* Impompo echiphizayo (ithontsi elinye ngomzuzwana) ingakuchithela iilitha zamanzi ezifikelela kumashumi amathathu ngeyure - nto leyo eyenza ulahlekelwe lishumi lamawaka eelitha zamanzi ngonyaka!)


* Qinisekisa ukuba uyajonga ukuba indlwana yakho yangasese nempompo azivuzi ekhayeni lakho, esikolweni okanye emsebenzini ze ubize umntu ozilungisayo ukuba kukho ukuvuza okukhoyo. Ngamaxesha amaninzi imali ehlawulwayo ukungciba ukuvuza kubuyiswa ziintlawulo ezehlileyo zamanzi ngexesha elithile (amaxesha amaninzi ibuyiseka kwixesha elingaphantsi konyaka).


* Ingaba usihlamba ngombhobho isithuthi sakho? Khawucinge ngomahluko xa ubunokusebenzisa amabhakethi amabini amanzi ekuhlambeni esi sithuthi? Oku ke kukongela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngalo lonke ixesha uhlamba isithuthi sakho.




Ukonga amanzi esitiyeni:


* Izitiya zengca zizezona ndawo zinkcenkceshelwa kakhulu yaye zisebenzisa amanzi awaphinda-phinda kane amanzi asetyenziswa zezinye izitya. Qwalasela indlela onkcenkceshela ngayo, ingaba amanzi onkcenkceshela ngawo aphumela esitalatweni?


* Nkcenkceshela isitiya sakho kuphela ngaphambi kwentsimb yeshum ekuseni okanye ke emva kwentsimbi yesine malanga.


* Wuqwalasele nomba wokusebenzisa amanzi obuhlamba ngawo kwanawezitya ekunkcenkcesheleni iaiatiya sakho. Iinkqubo zokphinda kusetyenziswe amanzi abesele esebenzile ziyafumaneka ezivenkileni.


* Khumbula eli cebo: ukunciphisa amathuba okunkcenkceshela isitiya sakho, kodwa wenze nzulu (ixesha elide),kukhuthaza indlela enzulu yeengcambu, nto leyo wkhokelela kwizityalo ezomeleleyo. Le ndlela ingadala izityalo eziwongayo amanzi kwizityalo ezininzi ezaziwayo.




Nazi ke ezeCandelo Lezoshishino Nemizi-mveliso:


* Ingaba umzi-mveliso okanye isakhiwo osebenza kuso silawula, okanye sinemitshini yokugungxula yombane? Aba matshini ke zezona zinto zidlalayo ngamanzi. Ukuba akunakukwazi ukubatshintsha bangazisebenzeli koko bagungxulwe ngumntu, nceda uwacime amanzi emva kwexesha lomsebenzi nangeempelaveki. Njengomzekelo ke, izikolo ezikwenzayo oku zonga imali efikelela kumawaka amahlanu eerandi kumatyala azo amanzi onyaka.


* Ingaba umphathi wesakhiwo enisebenzela kuso uhlmba iindawo zokusebenzela nezokuhamba zesi sakhiwo ngombhobho? Lo mkhwa uyinkcitha nje wona ngokucacileyo (loo nto ke ikwathetha kwemali).


* Ingaba sele ukhe wakhangela na ukuba akukho zindawo zivuza manzi kwindawo osebenzela kuyo?


* Ukulungiswa kwempahla yezindlwana zangasese nako kungakongela amawaka-waka eelitha zamanzi agungxulwe kungekho mfuneko. Izindlwana zangasese kufuneka zithathe ixesha eliyimizuzwana emibini ukuya kwemine yaye zona iindawo zokuchamela kufuneka zithathe imizuzwana emithandathu ukuya kwesibhozo, ubuninzi.




Kungayintot elula ukonga ishumi ekhulwini kwityala lakho lamanzi lonyaka, nto leyo eya kukhokelela ekwenzeni ngcono indlela obuphila ngayo bakho.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
* Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.109367.109367.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Ugonyo Lukhuselekile

Ugonyo Lukhuselekile



2005

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lichaza ukuba ngawaphi na amacebo athatyathiweyo ukuqinisekisa ukuba amachiza akhuselekile.



1


UGONYO LUKHUSELEKILE
Iphetshana Elichaza Nge-EPI(SA)

* Intshayelelo
* Umthwalo Wesifo xa Uthelekiswa Nomngcipheko
* Ukhuseleko Nomgangatho Wamachiza
* Amachiza e-EPI(SA)
* Iphulo Lokuqinisekisa Ukhuseleko Lwamachiza
* Iindima Noxanduva
* Imiceli-mngeni
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano


1. INTSHAYELELO

Xa iWorld Health Organisation yaqalisa ngeenkqubo zayo zogonyo ngo-1974, apho kwagonywa abantwana behlabathi abangaphantsi kwesihlanu seepesenti. Amashumi amabini anesithandathu eminyaka emva koko, eli nani lenyuswa laya kufikelela kumashumi asixhenxe anesihlanu eepesenti zabantwana behlabathi. Izigidi ngezigidi zobomi babantwana baye basindiswa ze kwancitshiswa kakhulu nomthwalo wezigulo ezithintelekayo ngamachiza. Ngelixa izifo ezininzi zithe zaduka eluntwini, ngokumangalisayo ingxoxo ngokhuseleko logonyo isemi ngeenyawo.

Ukungathembakali kweenkqubo zogonyo eluntwini kukhokelele ekwehleni ngokumandla kwemigangatho yamanani amachiza (kumazwe athile la manani ehle ngama-25% kwiminyaka yoo-1990 ephakathi).

Iinkonzo zonxibelelwano lwehlabathi, ukwanda kolwazi lwabathengi, ulwazi olwandayo noluphangaleleyo kwinzululwazi kwakunye neengxoxo ezivulelekileyo ngemiba yempilo zibe negalelo ekuthabatheni inxaxheba koluntu kwimiba yononophelo lwempilo ze zakhokelela ekungathembakalini kwexabiso logonyo.

2. UMTHWALO OSESI SIFO XA UTHELEKISWA NOMNGCIPHEKO WOKUHLASELWA SISO

Ukugxininisa Kwiintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo endaweni yobomi obusindisiweyo kwakunye nomthwalo ocuthekileyo wezifo zibe negalelo ekuveleni kweempendulo ezisuka entliziyweni ngaphandle kokuza neenyaniso. Inani lamaqela ezikhangela iinkcukacha nolwazi ngeemveliso zamachiza lande kakhulu ngenxa yeentlekele ezehla mihla le kwicandelo loluntu lempilo.

Iintshukumo ezingalunganga nezayanyaniswa namachiza zifumane ukujongwa ngeliso elibi ze zagxekwa nokugxekwa luluntu. Kuyabonakala uluntu luyekile ukujongana nokoyika oobhubhane bezifo futhi kungoku nje lujongana nemiba engcno efana nomgangatho, ukhuseleko nokulingana.

Ukuba semngciphekweni wokosuleleka zizifo kwakunye nezigulo ezingumvuka wokungagonywa, kufuneka zixelelwe abazali kwanoluntu. Abasebenzi kunonophelo lwempilo nabo kufuneka bekhunjuziwe ngeenzuzo ezintle zogonyo.

Akukho mntwana kufuneka evinjwe ugonyo ngaphandle kokucingisiswa kweziphumo zoko, emntwaneni nakuluntu nje jikelele.

3. UKHUSELEKO NOMGANGATHO WAMACHIZA

Ekuhambeni kweminyaka, lo Mbutho Wehlabathi Wempilo kwakunye namahlakani awo baqhubekeke besenza iinzame benikezela nangezibonelelo zokuphucula ukhuseleko nogonyo. Ubuchule obutsha bokwenza oku obufana nesirinji esinokusetyenziswa kube kanye kuphela buye baveliswa.

Ilizwe ngalinye lineCandelo Lesizwe Elilawula obu buchule elivavanya umgangatho wamachiza, nokuba aveliswa kwelo lizwe okanye ngaphandle, ze ekugqibeleni ibe kwalelo candelo elamkela okanye elikhaba ukusetyenziswa kwelo chiza luluntu. UMbutho Wehlabathi Wempilo ulibona ichiza lisemgangathweni owamkelekileyo xa livavanywe licandelo elizimeleyo lesiawe elijongana nomgangatho wamachiza ngokwemigawo ebekwe nguwo. Kufuneka kungabikoh zingxaki zisalayo zayanyaniswa nomgangatho welo chiza. Onke amachiza asetyenziswe kwinkqubo yesizwe yogonyo kufuneka, ngokwelona nqanaba lisezantsi, amelane futhi athobele izidingo zemigangatho yoMbutho Wehlabathi Wempilo.

4. AMACHIZA E-EPI(SA)

Amachiza aqala avavanyelwe ukhuseleko nokuba ayasebenza ngokwenene na kwiimvavanyo zeklinikhi phambi kokuba abhaliswe ze athengiswe apha eMzantsi Afrika. Onke amachiza athi avavanywe nguMbutho Ojongene Nolawulo Lwamachiza weli lizwe, obizwa ngokuba liBhunga Elilawula Amachiza ukuqinisekisa ukusebenza, umgangatho nokhuseleko phambi kokubhalswa nokqwamkelwa ukuze athengiswe.

Onke amachiza asetyenziswa kwiNkqubo ye-EPI(SA) enziwa ngokwemigaqo eqatha yokhuseleko. La machiza ayamelana nemigangatho yomgangatho, yokhuseleko neyokusebenza kwala machiza ebekwe nguMbutho Wehlabathi Wempilo.

Amaqela lamachiza enzelwe ukusetyenziswa kweli lizwe avavanywa kwiNational Control Laboratory (NCL) eBloemfontein, ngaphambi kokuba abe nokukhutshwa. Emva kokukhutshelwa kwinkqubo yogonyo kukho inkqub esaqhubayo yokukhangelisiswa kokhuseleko nokusebenza kwamachiza ngokweemvavanyo kwakunye nokuthengiswa ezenziwa leli Bhunga Lilawula Amachiza, yiNkqubo ye-EPI kwakunye nabavelisi bamachiza.

INkqubo ye-EPI apha eMzantsi Afrika ize nenkqubo yokuphicothwa nokujongisiswa Kweentshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo, ngo-1995, kuwo onke Mphondo eli lizwe.

Injongo yale nkqubo ye-EPI kwiiNtshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo:
* kukuphucula umgangatho weenkonzo zogonyo;
* ukwandisa ukwamkeleka kogonyo kuluntu; kwakunye
* nokuqinisekisa ukuba nayiphi na intshukumo efana naleyo ithatyathwa ngendlela eyamkelekileyo kwisigulana, abazali kwakunye nabo beza namachiza.


Iintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo zingaqala kububomvu nobuhlungu obuqheleke kakhulu kwindawo efakwe kuyo inaliti, ukuya kwizigulo ezinqabileyo ezifana nokuba sesichengeni sokungamelani namachiza okanye nezidlo ezithile 1:100 000 to 1:1 000 000 zokusetyenziswa kwechiza lemasisi. Ezi ntshukumo zingalunganga zilandela emva kogonyo:

1. Zisenokwayanyaniswa Nenkqubo
2. Zibangelwe lichiza
3. Zizenzekele
4. Azaziwa

5. IPHULO LOKUQINISEKISA UKHUSELEKO LOGONYO

Ukuze ibe nokuhamba ngesantya esifanayo nenzululwazi entsha, ubugcisa obutsha kwakunye neenkxalabo zoluntu, uMbutho Wehlabathi Wempilo udale iPhulo Lokhuseleko Kogonyo, phulo elo liya kujolisa:
* ekuqinisekiseni ukhuseleko lwamachiza olukhangelwa kwiimvavanyo zaseklinikhi ngokuthi asetyenziswe
* kuphando kwakunye nophuhliso lweenkqubo ezikhuselekileyo nezilula zokuhanjiswa kwamachiza
* ekwandiseni ukufikelela koluntu kubugcisa bokunikezela nokulahla la machiza obukhuselekileyo nobusebenzayo
* ekufumaniseni nasekunakulawulo lwemingcipheko ezayanyaniswa nogonyo


Kwiingxoxo ezishushu eziza nogonyo, kubalulekile ukuqwalasela umlinganiselo wenkcaneko/wenzuzo kwanokubeka ezi Ntshukumo Zingalunganga Zilandela Ugonyo kwindawo eyiyo. Amachiza aziwa njengelona cebo lezononophelo lwempilo likhuselekileyo nelingatyabuli kakhulu emalini.

Iingxelo ezayamanisa ugonyo neAEFI ekusoloko kufumaniseka ukuba azinabunyani nezingenasiseko ziyaqhubekeka zivela njalo. Ezi ngxelo zingenasihlahla nezingaphandwanga ngokupheleleyo, zinethemba elininzi lokonakalisa indlela esebenza ngayo le nkqubo. Iingxoxo ezilukhabayo ugonyo zisusela kwizoyikiso nokungaqondi kakuhle okungenasihlahla. Kubalulekile ke ukukhumbula ukuba UMNGCIPHEKO wokosuleleka SISIFO uphakame kakhulu kunalowo wokunikezela NGECHIZA.

6. INDIMA EKUFUNEKA IDLALIWE NOXANDUVA

Luxanduva loorhulumente, amaqumrhu alawulayo, ishishini lamachiza, abanikezeli beenkozo zononophelo lwempilo kwakunye noluntu ukunikezela ingxelo ngazo naziphi na iintshukumo ezigatya nezisengela phantsi ugonyo. Kukho isidingo sokuphendula kunikezelwe neenyaniso kwiinkxalabo zabazali nezoluntu jikelele.

7. IMICELI-MNGENI

Iindlela zokumelana nemiceli-mngeni iquka ukuhlanganiswa kwendlela ekhathakayo kubazali nakwiintsana, ulwazi olutsha kwakunye nengqondo eyakhayo yokujongana nogonyo. Akukho sidingo sakulukhusela ugonyo. Yinyaniso eyaziwayo ukuba izifo ezithintelekayo ngamachiza zinobungozi futhi yaye ugonyo luyazithintela!

Imiceli-mngeni emitsha kwicandelo lophuhliso nokhuseleko lwamachiza isankqenkqeza phambili. Amachiza anzima ayadalwa ze avavanywe futhi oko kuya kudinga iinkqubo neendlela zokuwahlola zale mihla. Kwangaxesha-nye la machiza kufuneka acuthe iindlela zokuniwanikezela, enze lula ubugcisa bokuwanikezela ze awanikezele nangamaxabiso amahle ze futhi kubonakale neenzuzo ezizizo kwicandelo lononophelo lwempilo yoluntu.

Ngaphandle kwezindlu eziphuculweyo, izindlu zangasese kwakunye namanzi acocekileyo, amachiza la abe neempumelelo ezingenakuthelekiswa ekunciphiseni ukufa nokosuleleka zizifo. Kwelinye icala, le mpumelelo ingakhokelela ekugxininiseni ngendlela engenasihlahla kwezinye izigulo ezibangelwa ngala machiza.

Umngcipheko wonxibelelwano unikezela ngothotho lwezixhobo zokucacisa ukuba sesichengeni ngokuthelekiswa neenzuzo. Xa sithetha ngokhuseleko lwaso nasiphi na isiyobisi, sithetha ngokhuseleko olubonakalayo, olo ke lukhuseleko oluthelekiswa nokungawasebenzisi la machiza.

INkqubo ye-EPI iya kuqhubekeka isebenza nawo onke amahlakani ukuphucula zonke iinkalo zogonyo, ezifana nokhuseleko lwamachiza, uqeqeswho kwanokusebenza neli shishini ukuphucula ubugcisa bokunikezela ngala machiza.

Kungokuphucula umgangatho wononophelo lwempilo kwanokuhlala sizigcine engqondweni iinzuzo eziza namacebo okuthintela ukosuleleka zizifo apho ihlabathi langomso liya kuba yindawo enempilo engcono.

iSebe Lezempilo liya kuqhubekeka liphakamisa inzuzo zokugonywa kwabemi boMzantsi Afrika, bonke abasebenzi kwicandelo lononophelo lwempilo kwakunye nabo banikezela ngoncedo lwezempilo.

UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:

neNkqubo Eyandisiweyo Yogonyo
kwiSebe Lezempilo
Private Bag X828
ePitoli, 0001

Inombolo Yomnxeba: 012 312 0099
Inombolo Yefeksi: 012 321 9882





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 1 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.15519.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amaqumrhu Abandakanyekayo
Zonke iinkampani nemibutho echaphazelekayo kule nkqubo adweliswe kuluhle olungezantsi apha ze nemisebenzi noxanduva lwayo ichaziwe.
Amashishini Asakhulayo Naphakathi uMququzeleli weThuso Kwimimandla
Umcebisi
Isiqinisekiso Sokufumana Imali-mboleko kwiKhula iBhanki iCandelo Lamashishini Asakhasayo Naphakathi
Lithetha neofisi yeThuso ngoncedo lwangaphambi (lwezimali okanye lweengcebiso) okanye emva kwesicelo semali-mboleko
Ligcwalisa ze lityikitye amaphepha ezicelo
Liphendula imibuzo ze licacise nezinto okanye imiba ethi ikhankanywe
Ityikitya izibhambathiso nemiqathango yamaphulo ndawonye noMququzeli noMcebisi weThuso (izibhambathiso nemiqathango zicacisa ekufuneka kwenziwe, ngubani, nini nokuba njani ze ekugqibeleni ziveze ukuba uMcebisi lo uya kubuyekezwa njani na)
Yamkela izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo okanye ingxelo yasemva kwesicelo semali-mboleko esuka kwi-ofisi yabacebisi
Iqondisisa okanye iqinisekisise ze yamkele ingxam yesicwangciso soshishino okanye ingxelo yasemva kwesicelo semali-mboleko
Ithetha neebhasnki ukuze ifumane uncedo lwezimali (ukuba kunyanzelekile, umfaki-sicelo uya kucela umcebisi ukuba abe yingxenye yeengxoxo zesicelo semali-mboleko nebhanki)
Inikezela ngeemali-mboleko ezinikezelwe yibhanki kumashishini ngokwezicwangciso zoshishino nesivumelwano semali-mboleko
Ikhupha intlawulo yomcebisi ebimele ukuphuma kumfaki-sicelo emva kokuba imali-mboleko iphunyeziwe
Wamkela ahluze izicelo zamashishini asakhasayo naphakathi ngokwemigaqo ebekiweyo
Ukhaba izicelo ezingamelaniyo neemfuno ezichaziweyo
Uqinisekisa ukuba imiqathango yezibhambathiso ityikitywe ngabo bonke ababandakanyekayo
Uqunusekisa ukuba bonke ababandakanyekayo bayazifumana iikopi zemiqathango yesibhambathiso
Ujongisisa aqinisekise ukuba isicwangciso soshishino okanye ingxelo yasemva kwesicelo so iyahambelana nemigaqo yomgangatho
Ubuyisela imisebenzi engekho mgangathweni kumcebisi
Ubhala phantsi ze athumele kwicandelo Leenkonzo Zenkxaso Kubathengi iziphakamiso zokuba kuhlawulwe umcebisi emva kokuphunyezwa kwesicelo semali-mboleko okanye emva kokufumana ingxelo ekholisayo yasemva kwesicelo semali-mboleko
Ugcina uqhagamshelwano neogisa lebhanki elinoxanduva lokujongana nee-akhawunti zamashishini asakhasayo naphakathi
Wabelana ngeengxelo ze abambe neentlanganiso negosa lebhanki apho kuyimfuneko khona
Wabelana ngeengxelo necandelo Eliqinisekisa Iimali-mboleko
Ujonga intsebenzo yabacebisi ze enze iziphakamiso zokuba bakhutshwe abo bangasebenziyo
Uthabatha amanyathelo ngezicelo ezibhalwe kwiibhanki ezicela ukuba angenelele kwiintlekele ze aqinisekise futhi ukuba iingxelo zingenisiwe kwiibhanki
Ubamba iintlanganiso neebhanki, abacebisi nala mashishini eza nezicelo zeemali-mboleko
UMCEBISI
Ungomnye wabantu abatyikitya imiqathango yesibhambathiso neshishini kwakunye noMququzeleli weThuso
Wamkela ikopi yemiqathango yesibhambathiso eso
Uncedisa ekuqulunqweni kwesicangciso soshishino okanye ekucebiseni ishishini emva kwesicelo semali-mboleko njengoko kukhankanyiwe kwimiqathango yesibhambathiso eso
Ungenisa isicwangciso soshishino okanye ingxelo yasemva kwesicelo semali-mboleko kwi-ofisi yeThuso
Ushukuxa ingxam yesicwangciso soshishino okanye yengxelo yasemva kwesicelo semali-mboleko
Wenza iinguqu nezilungiso ezilindelekileyo kwiingxelo ze ke angenise ingxelo yokugqibela
Wmakela intlawulo yeenkonzo ezinikezelweyo emva kokuphunyezwa kwesicelo semali-mboleko okanye ingxelo ekholisayo yasemva kwesicelo semali-mboleko
ICANDELO LEENKONZO ZENKXASO KUMASHISHINI
Liqinisekisa ubukho bobudlelwane obuphilileyo phakathi kwabo bonke ababandakanyekayo kule nkqubo Yeengcebiso yeThuso
Linika amanqaku ze ibhalise futhi ikhabele ngaphandle abacebisi abangenantsebenzo nabangathobeliyo
Lamkela izicelo elizibhalelwe ziibhanki ze izithumele kwii-ofisi zabacebisi ezifanelekileyo ukuze zijongisiswe kakuhle
Liqinisekisa ukuba iibhanki ezibandakanyekayo zifumana imbalelwano eziyidingayo ukuqinisa ubudlelwane nokwenza lula intsebenziswano
Libonelela ii-ofisi zeThuso ngoluhlu olugqibeleleyo lwawo onke amashishini asakhasayo naphakathi aqinisekisiweyo
Ligcina uqhagamshelwano nawo onke amaqumrhu abandakanyekayo
IBHANKI
Yamkela iphepha elinesicelo senkxaso-mali ndawonye nesicwangciso soshishino kwishishini elisakhasayo okanye eliseza kubakho
Idlana iindlebe namashishini, lihlole ze liphicothe izicelo zenkxaso-mali ngokwemigaqo yaloo bhanki
Iphumeza okanye likhabe izicelo zemali-mboleko
Yazisa ishishini elifake isicelo kuqala ze ilandelise ngomcebisi, igqibelise ngoMququzeleli weThuso ngesi sigqibo ifikelele kuso
Ifaka isicelo Sokukhulwa Kwesiqinisekiso Semali-mboleko ukuba isicelo eso sithe saphunyezwa
Yazisa ishishini ukuba ze lize nimcebisi xa lityikitya iimpepha phambi kokukhululwa kwemali-mboleko leyo
Ifaka isicelo, ngembalelwano, sokuba ishishini lifumane iingcebiso simahla kumcebisi kwiinyanga ezintathu zokuqala. Ngapha koko, iingcebiso zinganikezelwa ngentlawulo enokuhlalelwa phantsi ithethwe isixhosa.
Ifaka isicelo, ngembalelwano, sokungenelela kwiintlekele
Yamkela iingxelo
Ibamba iintlanganiso noMququzeleli, umcebisi, kwakunye neshishini elo
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
Intshayelelo
Amaqumrhu Abandakanyekayo
Indlela Esebenza Ngayo le Nkqubo
Ingcaciso-magama Neenkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.15519.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Indlela Esebenza Ngayo le Nkqubo
Ukufikelela kule Nkqubo
Imfihlelo
Ukukhupha Iimfihlelo
Ukujongwa Kwendlela Eliwahlawula Ngayo Amatyala Alo Ishishini
Ukunikezela Iingxelo
Ukubeka Iliso Nolawulo
Iimfuno Zezibhambathiso Nokubuyela Kwimigaqo Yomthetho
Izigaba Zamagunya, Amanqanaba Othetha-thethwano
Iintlawulo Zabacebisi
UKUFIKELELA KULE NKQUBO
Ukufikelela Ngaphambi Kokufaka Isicelo Semali-mboleko
Kweli nqanaba onke amashishini anokuba nakho ukufikelela kule mali-mboleko angathunyelwa ziibhanki kwiKhula, kwii-ofisi zommandla. Iinkcukacha zoqhagamshelwano zingafumaneka kwiKhula, kuNdlunkulu. Ngaphandle kokuthunyelwa ziibhanki, amashishini afuna ukuboleka iimali nalawo asele ebolekwa kakade akhe aziyele kwiThuso ngokwawo xa efuna.
Inqanaba Elisemva Kwesicelo Semali-mboleko
Iibhanki, ngokusebenzisa iimveliso zazo zeemali-mboleko eziphantsi kweKhula Credit Guarantee, ziyakwazi ukufikelela kule nkqubo yeengcebiso yeThuso. Ukuze zifikelele kule nkqubo, iibhanki ezi kufuneka ziqhagamshelane nale nkqubo ngembalelwano, ngokwesiqhelo ke ngokuthi zithethe nomphathi wamatyala, umphathi weenkonzo zenkxaso kumashishini okanye ke umhlalutyi wamatyala walo bhanki ithile ifaka isicelo sokufikelela kule nkqubo.
iThuso le iya kuthi ke ngoko iqeshe umcebisi ofanelekileyo ze ke ibhanki le, iThuso naloo mcebisi bangene kwisibhambathiso, sibhambathiso eso siya kube silawula ubudlelwane besi sithathu. Esi sivumelwano (Imigaqo Yentsebenzo) siyanikezelwa kwiibhanki xa zisicela, ukuze zisijonga-jonge.
IMFIHLELO
iThuso iyakwamkela yaye iya kunakana ukugcinwa kwesi sibhambathiso siyimfihlelo ephakathi kwayo, elo shishini kwakunye namanye nje amaqumrhu nabantu abachaphazelekayo kule ntshukumo.
iThuso ayiyiy kuvolontiya okanye ikhuphe naluphi na ulwazi oluyimfihlelo nakubani na ngaphandle kokuba bekuvunyelwene ngoku kwangaphambili nelo shishini; okanye ke, ukuba oko kuyimfuneko ngokwemigaqo yemithetho ethile elawula oku.
UKUJONGWA KWENDLELA ELIWAHLAWULA NGAYO AMATYALA ALO ISHISHINI
iThuso le iqala ikhangele indlela amashishini athile awahlawula ngayo amatyala alw ngokuthi icele ezo nkcukacha kwi-Information Trust Co-operation (i-ITC) phambi kokuba izicelo zawo zemali-mboleko zibe nokuthunyelwa kwiibhanki. iThuso iyazi futhi iyayamkela into yokuba iibhanki ziphinde zizikhangeleke ngokwazo indlela amashishini afaka izicelo zemali-mboleko awahlawula ngayo amatyala awo ngokweendlela neenkqubo zazo ke.
UKUNIKEZELA IINGXELO
Umcebisi kufuneka aphendule kwiKhula ze angenise neengxelo zomsebenzi osele wenziwe. Iingxelo ezingeniaswe ngabacebisi kungabelwana ngazo neebhanki xa iibhanki ezo zicela.
UKUHLOLA NOLAWULO
Ukuhlolwa kwanokulawulwa kwale nkqubo yeengcebiso kuluxanduva lweCandelo leKhula Elinikezela Inkxaso Kumashishini.
IZIBOPHELELO ZESIBHAMBATHISO NOKUBUYELA KWIMIGAQO YOMTHETHO
La maqumrhu angene kwisibhambathiso salo msebenzi yiKhula, umcebisi neshishini elo. Izibophelelo zesi sibhambathiso zilawulwa sesi sivumelwano yaye ukuba zithe azahlonitshwa, zophulwa kuthe akwavisiswana, amaqumrhu la abandakanyekayo kuya kufuneka abuyele kwisibhambathiso eso nemigaqo yomthetho ekuso okanye ke efumanekayo kwimithetho.
IINTLAWULO ZABACEBISI
Inqanaba Eliphambi Kokufakwa Kwesicelo Semali-mboleko
Ishishini ebeliboleke imali lihlawula kuphela ama-25% eentlawulo zomcebisi, ngelixa iKhula ihlawula ehlawula intsalela engama-75% ekuqulunqweni kwesicwangciso selo shishini nesijoliswe ekufikeleleni kwimali-mboleko efikelela kuma-R300 000.
Ukuze lifake isicelo semali-mboleko egqithileyo ku-R300 000 ukuya kuma kwi-R5 ubukhulu, ishishini elo lifaka igalelo lalo elingama-50% kwiintlawulo zokuqulunqwa kwesicwangciso soshishino ze ke iKhula yona incedise kwezi ntlawulo ngama-50%.
Umcebisi uya kuthi ahlawulwe emva kokuphunyezwa kwesicelo semali-mboleko yiloo bhanki. iKhula ke yona, iya kuthi ihlawule isixa sombulelo kuzo zonke izicelo zemali-mboleko ezithe zaphunyezwa.
Inqanaba Elisemva Kokufakwa Kwesicelo Semali-mboleko
Ukuhlola okwenziwa emva kokufakwa kwesicelo semali-mboleko (unonophelo lwasemva kwale nkqubo) kuya kwenziwa ekuqaleni iinyanga de zibe ntathu ngaphandle kwentlawulo. Emva koko ke, iingcebiso ziya kuthi zinikezelwe xa ishishini okanye ibhanki leyo leyo icela ngokweentlawulo ekuvunyelwene ngazo nezingadumbisi ntloko (uhlahlo lwabiwo-mali, ixesha, iiyure njalo-njalo)
Kuyo yonke imisebenzi yasemva kokuphunyezwa kwesicelo semali-mboleko, umcebisi uya kuhlawulwa emva kokufaka isicelo sentlawulo kwakunye nengxelo ekholisayo kwiThuso, ngxelo leyo iya kuthi iqinisekiswe nguMququzeleli weThuso phambi kokuba enze isiphakamiso sokuba loo mcebisi ahlawulwe.
Esi sikhokelo ayiyokopi yokugqibela negqibeleleyo yolu xwebhu. Siya kuthi sihlaziywe ngokuhamba kwexesha nanjenengoko kuya kube kungena iinguqu neendlela ezintsha neziphucukileyo zokwenza izinto.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
Intshayelelo
Amaqumrhu Abandakanyekayo
Indlela Esebenza Ngayo le Nkqubo
Ingcaciso-magama Neenkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Iingcebiso Kumashishini Asakhasayo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.47578.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente &gt Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
ISebe leeNkonzo Zoluntu lineentlobo ezintathu zeenkxaso-mali ezijongene nabantwana:
Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Inkxaso-mali Yomntwana Oxhomekeke Kunonophelo
Inkxaso-mali Yomntwana Ogciniswe Okwexeshana Kubanye Abazali.
Ungayifumana inkxaso-mali yesondlo somntwana ngomntwana ngamnye ongaphantsi kweshumi elinanye leminyaka ubudala, ukuba ungoyena mntu umkhathaleleyo. Oyena mntu ukhathalele umntwana usenokuba ngumzali wakhe, unina-khulu okanye uyise-mkhulu okanye nabani na ojongene noxanduva lokukhulisa lo mntwana, akunyanzelekanga ukuba lo mntu abe lilungu losapho lomntwana.
Ungayifumana inkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo ngomntwana ngamnye ongaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyala futhi odinga unonophelo ngamaxesha onke ngenxa yokukhubazeka ngokwasenyameni okanye ngokwasengqondweni, ukuba phofu ungumzali wakhe okanye umntu axhomekeke kuye. Zombini ezi ntlobo zenkxaso-mali zixhomekeke ekubeni uhlupheke kangakanani.
Ungayifumana kanti nenkxaso-mali yomntwana ogciniswe kwabanye abazali okwexeshana ukuba uqeshwe ngokusemthethweni njengomzali wakhe okwexeshana yinkundla. Ukuyifumana le nkxaso-mali kuxhomekeke ekubeni umntwana lowo uhlupheke kangakanani na, HAYI ekubeni wena uhlupheke kangakanani.
Awunakuyifumana inkxaso-mali yesondlo somntwana KWAKUNYE nenkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo ngaxesha-nye; ukuba umntwana wakho ukhubazekile kufuneka ufake isicelo senkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo, njengoko isixa sayo singaphezulu kwesenkxaso-mali yesondlo somntwana. Kusenjalo, UNGANAKHO ukufumana inkxaso-mali yomntwana ogciniswe kubanye abazali okwexeshana kwanenkxaso-mali yomntwana oxhomekeke kunonophelo, ukuba ungakwazi ukuzifumana zombini.
Kubantu abakhulu, iiNkonzo Zoluntu zinezi ntlobo zilandelayo zeenkxaso-mali:
Inkam-nkam yobudala ifunyanwa ngamakhosikazi angaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka ubudala namadoda angaphezulu kwamashumi amathandathu anesihlanu eminyaka ubudala. Inkam-nkam yokukhubazeka yeyabantu abadala abangaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abangenakuphangela ngenxa yoko kukhubazeka. Ukuba wakhubazeka ngenxa yengozi emsebenzini, unganakho ukufumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yembuyekezo Yeengozi Zengqondo okanye Zomzimba. Ukuba wakhubazeka ngenxa yengozi yesithuthi, unganakho ukufumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela.
Inkam-nkam yamagqala emfazwe yeyabantu abadala abangaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka ubudala okanye nabani na ongakwazi kusebenza ngenxa yokukhubazeka, futhi owalwa kwiMfazwe Yokuqala okanye Eyesibini Yehlabathi okanye kwiMfazwe yaseKorea. Awunakufumana zibe mbini kwezi nkam-nkam zabantu abadala ngaxesha-nye; ukuba uligqala lemfazwe kufuneka ufake isicelo senkam-nkam yamagqala emfazwe njengoko ingaphezulu nje kancinci ngesixa kwezi zimbini, zixabisa ngokulinganayo.
ISebe leeNkonzo Zoluntu lingabonelela ngoncedo lwexeshana kwiimeko zeentlekele ngewonga lemali elibizwa ngokuba "liwonga lokuphelisa intlungu enkulu". Eli wonga lelabantu abangakwazi kubonelela iintsapho zabo ngeemfuno ezingundoqo ngenxa yentlekele yexeshana.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.47578.4.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ukuba ungumqeshwa (umsebenzi) yaye ufumene ingozi emsebenzini ekhokelela ekukhubazekeni kwakho ixeshana okanye isigxina, ungafumana imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Eyimbuyekezo Yabantu Abonzakele Empangelweni. Nabani na ongene kwisivumelwano esibophelelayo sokunikezela ngeeenkonzo nomqeshi, ngaphandle komsebenzi wasemakhitshini oqeshwe kwikhaya labucala, uyabuyekezwa. Ingozi leyo kufuneka ichazwe ngokosuku eyehle ngalo, ixesha nendawo yaye kufuneka ibe yenzeke ngqo ngenxa yomsebenzi owuqeqshelwe apho.
Kwimeko apho ukhubazeke wonke umzimba kodwa okwexeshana, ungayifumana imbuyekezo elingana namashumi asixhenxe eepesenti zomvuzo wakho wenyanga, ukuya kuma kuma-R2 868,00 ngeveki.
Kwimeko apho ukhubazeke isigxina, apho inqanaba lokukhubazeka lifika kuma-30% okanye ngaphantsi, ungafumana isithonga sesixa-mali (esiyintlawulo enye) esiqhele ukuwuphinda-phinda kali-15 umvuzo wakho wenyanga. Kwimeko apho ukukhubazeka kusisigxina, apho ubungakanani bokukhubazeka kwakho bungama-30% okanye ngaphantsi, ungasifumana isixa-mali (esiyintlawulo enye) esiqhele ukuwuphinda-phinda kalishumi elinesihlanu umvuzo wakho. Kusenjalo, esona sixa-mali sincinci ngama-R20 385, oko ke ibe kukuphinda-phindwa kalishumi elinesihlanu kwe-R1359,00 (ukuba wamkela ngaphantsi kwe-R1359 uya kufumana amaR20 385). Esona sixa-mali sikhulu ngama-R104 445,00, oko ibe kukuphinda-phindwa kalishumi elinesihlanu kwama-R6 963,00.
Ukuba ubuzaza bokukhubazeka kwakho bulingana nama-31% okanye ngaphezulu, awuyi kufumana sithonga sasixa-mali, endaweni yoko uya kufumana umhlala-phantsi ngenyanga nganye.Isixa-mali somhlala-phantsi wenyanga ukuba ukhubazeke ngokugqibeleleyo, isigxina, ungakwazi kuzenzela nto (oko ke kukuthi 100%), silingana nama-75% esixa somvuzo ubuwamkela ngenyanga. Ukuba ubuzaza bokukhubazeka bungaphantsi kwe-100%, isixa-mali sokukhubazeka siya kwehliswa sibe ngaphantsi kweso sibekelwe umntu okhubazeke ngokugqibeleleyo. Ukuba ingeniso yomqeshwa li-R1 359 ngenyanga nangaphantsi, umhlala-phantsi uya kubalwa ngokubhekiselele kule R1 359. Esona sixa-mali sincinci somhlala-phantsi xa umqeshwa ekhubazeke ngokugqibeleyo isigxina, li-R1 019, 25 ngenyanga.
Apho umqeshwa asutywa kukufa khona, iqabane lakhe elisadla amazimba limelwe kukufumana isithonga sesixa-mali esilingana nomhlala-phantsi ophinda-phindwe kabini obuza kufunyanwa nguloo mqeshwa ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina umhlala-phantsi olingana nama-40% esixa-mali somhlala-phantsi umfi lowo ebeza kuwufumana, ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina.
Apho umqeshwa athi asutywe kukufa, umntwana wakhe ngamnye ongaphantsi kweshumi elinesibhozo ubudala umelwe kukufumana inkam-nkam yenyanga elingana nama-20% omhlala-phantsi ebiza kuhlawulwa loo mzali wabo ungasekhoyo ukuba ebekhubazeke ngokugqibeleleyo isigxina, ukuya kuma kubantwana abathathu kuphela. Esona sixa-mali senkam-nkam sikhulu esinokunikwa iqabane nabantwana baloo mqeshwa usutywe kukufa xa sidibene ngama-R9 321,00 ngenyanga.
Zonke iintlawulo ezihlawulekayo zonyango nezothutho ezidalwe yiloo ngozi nazo ziyahlawulwa yiNgxowa-mali Yembuyekezo.
Ungasifaka isicelo sembuyekeozo kwiNgxowa-mali kulo naliphi na elinye lala maziko emicimbi yabasebenzi.
Ingaba le mbuyekezo iyichaphazela njani inkxaso-mali yeSebe leeNkonzo Zoluntu? Uya kuba nakho ukufumana inkxaso-mali yokukhubazeka ephuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu nembuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yembuyekezo kuphela ukuba isixa-mali sokukhubazeka kwakho sincinci kangangokuba usengakwazi ukufumana inkxaso-mali yokukhubazeka ngokwemilinganiselo yemeans test. Ngamanye amazwi, ukuba umvuzo wakho (kuquka nembuyekezo yokukhubazeka kwakho) ungaphantsi kwe-R1 410 ngenyanga, usenakho nokufumana inkxaso-mali yokukhubazeka.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.47578.5.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente &gt INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela yasekelwa ukuhlawula imbuyekezo kubantu abonzakele okanye abasutywe kukufa kwiingozi zeendlela ngenxa yokuqhutywa ngokungenankathalo kweenqwelo-mafutha eMzantsi Afrika. Le ngxowa-mali yasekwa kuba indlela yangaphambili eyayinyanzelisa abaqhubi ukuba babe ne-insurance xa kufakwa izimangalo zamabango embuyekezo ngabantu ababonzakalise ngenxa yokuqhuba kwabo ngendlela engenankathalo, yayingasebenzi kuba iinkampani ze-insurance zazingabi nakho ukuwahlawula onke amabango.
Le ndlela yatshintshwa ukuze endaweni yale insurance isisinyanzeliso, kubekho ingxowa-mali, efumana imali yayo kwirhafu yeentengiso zamafutha ezithuthi. Abantu bangawenza amabango embuyekezo kule ngxowa-mali ukuba bonzakele kwingozi yenqwelo-mafutha ngenxa yokuqhuba ngokungakhathali. Oku ke kuthetha ukuba awusenakho ukumangalela umqhubi wenqwelo-mafutha ongenankathalo ngokwenzakala kwakho, endaweni yoko, ufaka ibango kule ngxowa-mali ngokungathali kwakhe .
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yenqwelo-mafutha usemsebenzini oko ke kuthethe ukuba unebango kwiNgxowa-mali Yembuyekezo Kwiingozi Zasemsebenzini, kufuneka uqale wenze elo bango ubone ukuba liyakhatywa na phambi kokuba wenze ibango kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela ukuba ihlawule nantoni na engahlawulwanga yiNgxowa-mali Yembuyekezo. Nayiphi na imbuyekezo ehlawulwe yiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela iya kuthathela ingqalelo naziphi na iintlawulo owazenza kwi-UIF, xa ibala ingeniso ekupheleleyo ngenxa yale ngozi.
Kufuneka wenze isicelo sakho kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela kwiminyaka nje emibini emva kosuku lwengozi owonzakala kuyo. Ungalenza ngokwakho ibango ngokuthi ugcwalise iphetshana lesicelo uForm 1 ze ungenise nazo zonke iimpepha ezifunekayo; okanye ungacela igqwetha ukuba likuncede kwelo bango. Khumbula ke kodwa ukuba igqwetha liya kufuna intlawulo ngeenkonzo zalo, ntlawulo leyo iya kuphuma kwisixa sembuyekezo oya kuyifumana kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela. Oku kuthetha ukuba akudingeki ukuba ulihlawule ngoko nangoko igqwetha, kodwa ke isixa semali oyifumanayo siya kucuthwa yintlawulo yegqwetha elo.
Isixa-mali esiqingqiweyo esihlawulwa kwibango lengozi yendlela yiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela sixhomekeke kwiindleko zakho zonyango, ukuphelelwa kwakho yingeniso (ngaphambi kwengozi nakwixesha elisezayo) ukukhubazeka kwakho kwaneentlungu nokusokola kwakho. Isixa esasihlawulwa ngo-2001 kwibango ngalinye yayingama-R28 318,00; khumbula ukuba esi sisixa sebango elikhulu namanye amabango amancinci amaninzi; isixa esihlawulwe kwityala lakho siya kuxhomekeka ngokupheleleyo ekubeni wonzakele kangakanani na nokuba yingeniso engakanani othe waphulukana nayo ngenxa yaloo ngozi.
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela: Iinkcukacha Zoqhagamshelwano zeSebe eliseKapa:
Idilesi
Kumgangatho Wesixhenxe
Idilesi Yembalelwano
Inombolo Yomnxeba: 021 408 3300
Ingaba imbuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela iya kuyichaphazela njani inkxaso-mali ephuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu? Ukuba, xa kuqwalaselwa nayiphi na imbuyekezo oyifumana kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, ingeniso yakho isengaphantsi kwesixa esibekwe liSebe leeNkonzo Zoluntu ngokwemigaqo yemeans test, usenokukwazi ukufumana enye yeenkxaso-mali eziphuma kwiSebe leeNkonzo Zoluntu. Ngamanye amazwi, ukuba ingeniso yakho (kuquka nembuyekezo ephuma kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela) isengaphantsi kwe-R1 410 ngenyanga, usenakho nokuba kwimo yokufumana inkam-nkam yokukhubazeka.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Iinkxaso-mali Ephuma kuRhulumente
Iinkxaso-mali, Izibonelelo Nembuyekezo: Isishwankathelo
Iinkxaso-mali Zeenkonzo Zoluntu
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela (eyayisakwaziwa njengeNgxowa-mali Yeengozi Zeenqwelo-mafutha)
Iinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu
Inkxaso-mali Nezibonelelo Kumashishini Asakhasayo
Iinkxaso-mali Neemali-mboleko Zokufunda
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.83012.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ungayinqanda Njani Imeko Yokuxhwilelwa Isithuthi
Qaphela Izilumkiso:
Yazi ukuba ngoobani na abahlala kwingingqi ohlala okanye ophangela kuyo, nokuba ngubani na ongahlali apho.
Kufuneka usoloko uwavulile amehlo akho ukuze ujongane nantoni enokuthi gqi.
Tshixa zonke iingcango uvale neefestile phambi kokuba uqhube isithuthi sakho.
Abaxhwili bezithuthi bakwaziincutshe zalo mkhwa; bayicwangcisa ngononophelo imisebenzi yabo yokuxhwila izithuthi.
Qinisekisa ukuba zonke izipili zakho uzimisa ngendlela ekukubonisa mbombo zone.
Zama ukumisa iimitha ezintlanu emva kwesithuthi esiphambi kwakho kuphawu lomgaqo lokumisa okanye kwizibane zendlela; oku kwenza kube lula ukuqhwesha ukuba kuthi kuvele uqhushululu.
Ungabhanxwa zezi meko
Zizicelo zoncedo ezikhohlisayo.
Ngumntu ocela uncedo ekwisithuthi esimileyo.
Kukuminxwa nokuxinwa kwamasango esithuthi sakho.
Yazi Indawo Ohlala Kuyo:
Ukuba kuza kuwe umntu ongamaziyo ukwisithuthi sakho, qhuba uhambe ukuba unakho ze/okanye usebenzise impempe yesithuthi eso ukutsala ukundweba eluntwini.
Kufuneka usoloko ukhangela abantu okanye izithuthi ezikrokrisayo futhi ungathandabuzi ukugqithisa ingxelo ngabo emapoliseni.
Kufuneka usoloko uyilindele ingozi enokuthi ivele, ze futhi usoloko ujonge nendlela enokuvuleleka xa kufuneka uqhweshile nendawo onokuzimela kuyo apho endleleni.
Ukuba izikrokro zakho zenziwa ngumntu okanye isithuthi esithile kwingingqi enobungozi kakhulu, sithathe njengesinobungozi obukwelo nqanaba ze wenze intshukumo efanele loo meko (umzekelo, gqitha kwizibane zendlela ngoku zivalile ukuba ukwenjenjalo kukhuselekile; ujike ze uqhube ngesona satya sakhe sasikhulu uqhweshe kuloo ndawo yaloo ngozi inokwenzeka) ze ucele uncedo apho kunyanzelekileyo.
Kufuneka usoloko uyiphethe incwadana yakho yesazisi nephepha-mvume lakho lokuqhuba apha kuwe, kwakunye nento yokubhala neyokubhalela zisoloko zilungele ukusetyenziwa ube nokukwazi ukubhala phantsi izinto ezibalulekileyo.
Ukuba unakho, kubaleke ukuqhuba kwiindawo ezimnyama. Abaxhwili-zithuthi bangenza ingozanyana; umzekelo, benze ukuba isithuthi sakho sitshayiswe nje kancinci ngasemva, futhi ukuba kukho nto ungayiqondiyo ngomntu/ngabantu ababandakanyeka kwimeko enjalo, qhuba uye kwiSikhululo Samapolisa esikufutshane nawe ukuze ufumane uncedo.
Ungaze uvulele ifestile okanye umnyango wesithuthi sakho namphi na umntu ongamaziyo. Ukuba umntu omkrokrelayo usecaleni kwesithuthi sakho esingenamntu ngaphakathi,musa ukusondela kweso sithuthi. Qhubekeka ugqithele kwindawo enabantu ze ucele uncedo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi
Intshayelelo
Ungayinqanda Njani Imeko Yokuxhwilelwa Isithuthi
Ungawunciphisa Njani Umngcipheko
Imibuzo Neempendulo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.83012.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi &gt Ungawunciphisa Njani Umngcipheko
Ungawunciphisa Njani Umngcipheko
UNGAWUNCIPHISA NJANI UMNGCIPHEKO
Xa Ungena Kwisithuthi Sakho Naxa Uqhuba:
Hlola umphandle nomphakathi wesithuthi phambi kokuba uvule.
Yazi indawo oya kuyo nendlela eya kuloo ndawo, ze ubaze amehlo hleze ulahleke.
Qhuba uzitshixile futhi/okanye uzivalile iifestile neengcango zakho ngalo lonke ixesha.
Gcina engqondweni nasiphi na isikhululo samapolisa esikwisithili oqhuba kuso.
Xa usehlisa umntu, qiniseka ukuba ukwisithuthi sakhe ngokukhuselekileyo phambi kokuba umshiye.
Kuphephe ukuqhuba kwiingingqi ekugquba kuzo ulwaphulo-mthetho okanye ongaziqhelanga.
Kuphephe ukuqhuba ebusuku okanye ekuseni kakhulu kwiindlela ezizolileyo.
Ukuba unakho, ungaze uqhube uhamba wedwa.
UNGAZE NANINI NA uchole ze ukhwelise abahambi ngeenyawo abacela uncedo.
Ungaze ulandele iindlela ezenzelwe ukuba zilandeleke xa uqhuba; tshintsha iindledlana zomgaqo ngamaxesha onke.
Musa ukushiya iifestile zivulekile umgama ongangesihlanu seesentimitha.
Xa Umisa Isithuthi Sakho:
Jonga isipili esibonisa ngasemva ukuqinisekisa ukuba akulandelwa
Xa ubuyela kwikhaya lakho ebusuku, qinisekisa ukuba isibane sangaphandle sikhanyisile, okanye kubekho umntu oza kukuhlangabeza emnyango.
Xa uphuma kwisithuthi sakho, lumkela futhi ujongisise naziphi na iziphazamiso ezikungqongileyo kwanezihlahla ezinokuba zifihle umxhwili-zithuthi.
Ungaze uhlale kwisithuthi sakho ungazazi izinto ezikungqongileyo. Ukulala kwisithuthi esimileyo kuyingozi kakhulu.
Xa ukufutshane nendawo ohlala kuyo, khangela izithuthi /abantu abakrokrelekayo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi
Intshayelelo
Ungayinqanda Njani Imeko Yokuxhwilelwa Isithuthi
Ungawunciphisa Njani Umngcipheko
Imibuzo Neempendulo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.83012.5.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Neempendulo
IMIBUZO NEEMPENDULO
Kwisitalato esinophawu lokumisa okanye kuphawu lokuvumela ezinye izithuthi ukuba zigqithe
Phambi kweendawo zokuhlala zabucala
Kwizakhiwo zoshishino
Kwizikhululo zamafutha ezithuthi
Amaxhoba ahleli kwizithuthi ezimileyo
Amaxhoba anyanzeliswe ukuba aphume endleleni ngokukhohliswa
Amaxhoba amise izithuthi zawo, umzekelo, mhlawumbi aza kuqhuba izithuthi okanye ashiya/angena kwezinye izithuthi ezimileyo
Amaxhoba ame futhi alungisa izithuthi zawo kumacala endlela, mhlawumbi alungisa iintambo zeminxeba
Xa kuthwalwa naxa kusothulwa iimveliso
Ngabantu abakumacala endlela abacela uncedo
Ngexesha izithuthi zikawonke-wonke zikhwelisa/zisehlisa abakhweli
Ezingaziwayo
Ukuza kuthi ga ngoku, awona manani maninzi abaxhwili bezithuthi ibe ngamadoda, ze ngaloo maxesha ibe ngabasetyhini abasebenza beziimbumba zabantu abane okanye abahlanu, ngamanye amaxesha ngaphezu koko. Abaxhwili bezithuthi bathanda ukuba batsha kakhulu, babe phakathi kweshumi elinesithathu nelinethoba nangaphezulu kancinci nje kumashumi amabini eminyaka ubudala, noxa ke amanye amaxhoba echaza nobukho benkokheli yeqela ebelikhangeleka ndadlana kunabanye. Abantu basetyhini basetyenziselwa ukulobela abantu abaza kuba ngamaxhoba kwingcingane ekhohlisayo yokuba bakhuselekile, kuba uninzi lwethu luziva lungekho mngciphekweni wabungozi xa kukho umntu wasetyhini, kunaxa kukho umntu/abantu abangamadoda.
Aba bantu ngamanye amaxesha banxiba kakuhle kodwa hayi ngawo onke amaxesha. Banokunxiba iidyasi okanye iijezi abanokuthi ngaphantsi kwazo bafihle izixhobo, ingakumbi imipu yesandla neemela, kodwa ngamaxesha athile oombayi-mbayi be-AK47.
Abaxhwili bezithuthi basebenzela kwiinqwelo-mafutha, nangona besaziwa nangokuhlasela behamba ngeenyawo. Izithuthi abazisebenzisayo azifani, kodwa ke ngokwesiqhelo iba zizithuthi ezinezantya eziphezulu kakhulu, ngamanye amaxesha zibe neefestile ezinebala elimdaka ukwenzela ukuba kungabonakali ngaphakathi kwisithuthi eso. Imikhwa yabo yokuqhuba ikrokrisa ngoko nangoko. Phambi kokuhlasela banokuqhuba ngesantya esisezantsi kakhulu bajikeleze ingingqi ethile (ngokwesiqhelo ke iintsuku eziliqela phambi kohlaselo) bengenanjongo okanye ndawo ithile baya kuyo. Banakho nokuhlala nje kwisithuthi sabo esimileyo ecaleni kwendlela okanye kwigaraji yokumisa. Ngoko nangoko emva kohlaselo, iindlela zabo zokuqhuba zitshintsha ngokungalindelekanga. Baya kuqhwesha ngesona santya siphezulu, beqhuba mhlawumbi bephantsi koloyiko nokungakhathali, kodwa ke ngamaxesha amaninzi ngomoya wobukroti benga bayayinambitha okanye bayaqhayisa ngendlela abangawuhloniphi ngayo umthetho nomntu lo abasandula ukumhlasela esidlangalaleni. Banokungazinaki izibane ezibomvu zendlela, bazitsibe izitalato ekufuneka bemise kuzo bangene bephuma phakathi kwezinye izithuthi, ingakumbi kwiindlela zezithuthi. Oku kubenza babonakale kakhulu eluntwini futhi eli lithuba lokuba uluntu ludlale indima enkulu kakhulu ngokuthi luncedise ekubanjweni nasekuvalelweni kwale migewu.
Ingaba Kukho Iindlela Ezahlukeneyo Zokuxhwilwa Kwezithuthi?
Ukuxhwilwa kwesithuthiesisetyenziselwa ukuthwala, apho isithuthi senkampani sixhwilwayo, hayi kuphela ukufumana eso sithuthi, koko nomthwalo waso, oyeyona nto inexabiso kuloo mxhwilo. Amaxesha amaninzi, umthwalo lo ngowona utsala umdla wabaxhwili kunesigadla eso.
Ukuxhwilwa kwesithuthiesithuthayo, apho isithuthi sixhwilwa ngeenjongo zokuba sisetyenziselwe ukuthutha ngexesha lezinye iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezifana nokuthutyeleziswa kweziyobisi, ukuqhekeza, ukukhuthuzwa kweebhanki kwanokuqhwesha nemipu. Ezi zithuthi zithi emva kwexesha zikhutshwe amalungu athile okanye zishiywe nje kwezo ndawo.
Ukuxhwilwa kwesithuthingeenjongo zokuzibonakalisa, apho iqela lezihange lisebenza ngobukroti obugwagwisayo, lisenza oku nje liqhutywa yingcinga yokuba ukwenza loo mkhwa kumenza umntu azive enguye. Ukubona kubalingane nokuqhutywa kukungabhadli, abanye abantu kulo mkhwa bangakhokeleleka ekubeni benze ezona zinto zinobungozi nezingcolileyo, futhi ukungayenzi loo mikhwa kungakhokelela ekubeni banikwe amagama asengela phantsi afana nokuba kuthiwe umntu yi-sissy. Ezi zoyikiso, ubundlobongela nokonakaliswa kwempahla kwayanyaniswa nolwaphulo-mthetho.
Ukuxhwilwa kwesithuthi kusetyenzwanjengombutho osesikweni , apho iqela lisebenza kunye ngokusesikweni ngendlela ecwangcisiweyo. Aba bantu ngamaxesha amaninzi baba namava amaninzi ekubeni izithuthi futhi sele besaziwa nabo besazi abanye abantu abakulo mkhwa abaya kuthi bafumane ezi zithuthi zibiweyo okanye amalungu ezithuthi ezibiweyo ze babahlawule ngazo. Futhi ke aba ngabantu abanolwazi ngoshishino lwamazwe ngamazwe lokuthutyeleziswa kwezithuthi ezibiweyo, umzekelo, Ukuthutyeleziswa kwezithuthi ezibiweyo zizswe eMzantsi Afrika nakumazwe angabamelwane.
Indlela yokuxhwilwa kwezithuthingokumiselwa kwawona matyathanga omeleleyo entsebenziswano, neyiyeyona icwangcisiweyo kuzo zonke iindidi zemikhwa yokuxhwilwa kwezithuthi futhi esoloko inamatyathanga entsebenziswano namazwe angaphandle. Amakhonkco entsebenziswano kumaqela emigulukudu axhwila izithuthi asekwa ngoyena mququzeleli mkhulu othubelezisa imisebenzi yelo qela ukuze ke yana ashiyeke engabonakali ngendlela efana nqwa nale isetyenziswa ekuthutyelezisweni kweziyobisi. Oku kwenza ukuchongwa nokubanjwa futhi kuvalelwe eyona nkokheli yale migulukudu kube nzima kakhulu.
Njengesongezelelo, iqela elisebenzisana kulo mkhwa lisoloko lixhaswa ngemali eninzi, ingakumbi xa kukho amatyathanga entsebenziswano namazwe angaphandle futhi lenza nantoni na esemandleni ukukhusela imisebenzi yalo ngokunyoba abasemagunyeni.
Zeziphi Iindlela Zokuphepha Endingazisebenzisa Ukukhusela Impahla Yam?
Qinisekisa ukuba nabani na oshiya indlu yakho uyafikelela kwizithuthi sakhe, ayiqalise, avale iingcango ze akulungele ngokupheleleyo ukuqhuba phambi kokuba uvule amasango. Cinga ngengqiqo ngalo mba ngawo onke amaxesha umntu eshiya amasango omzi wakho.
Ukuba unakho, qinisekisa ukuba wonke umntu oshiya amasango ekhaya lakho unakho ukwenza njalo kungakhange kufuneke aye ngomva endleleni. Ukubuya umva ngesithuthi kunyanzelisa umqhubi ukuba akholose ngokujongisisa ekuqhubeni, hayi kokunokwenzeka ngaphaya kwamasango aphuma kuwo. Kukwanciphisa nanathuba okubona mbombo zone.
Ukuba amandwendwe akho kuye kunyanzeleke ukuba amise ngaphandle kwamasango akho, walandele ngeenyawo uwase kuloo ndawo amise kuyo ze ujonge ukuba indlela ikulungele ukuba baqhube na. Ukuba unezinja, hamba nazo, ingakumbi ngokuhlwa.
Qinisekisa ukuba isango nendawo yakho yokumisa zikhanya kakuhle ngokuhlwa. Faka ezinye izikhanyisi ukuba ezilapho ziye zafa.
Qinisekisa ukuba inombolo yendlu yakho ibonakala kakuhle ngawo onke amaxesha, emini nasebusuku.
Fakela amasango asebenza ngombane, futhi uwajonge njengesidingo kunento nje yokudlala ngemali.
Ukuba unamasango asebenza ngombane kwakunye nempempe emnyango, qinisekisa ukuba amandwendwe akho ayakwazi ukufikelela kuyo ngaphandle kokuba kudingeke ehle kwizithuthi zawo.
Ekhayeni apho, xa kukho umntu ocofa impempe leyo futhi sele ugqibile ekubeni angene, musa ukumshiya emile elinde ngaphandle ixesha elide kunesiqhelo.
Musa ukushiya isakhiwo sakho okanye uthandabuze ukuqhuba usishiye ukuba uthi ubone umntu okanye isithuthi esikrokrelekayo kwisithili ohlala kuso.
Kufuneka ulumke nangakumbi ukuba uhlala kwirhangana engaphumeliyo, ngenxa yendlela enye yokungena nokuphuma. Abahlali abaninzi babhenela ekuvalweni kwezi rhangana zingaphumeliyo ze kuqeshwe noonogada kumasango azo. Kusenjalo, xa uqwalasela oku, ungalibali ukusebenzisana neBhunga Lesixeko
Ungaze ushiye naziphi na iimpepha ezibalulekileyo kwisithuthi sakho, umzekelo, iincwadi zetsheki, iimpepha ezichaza iimali ezisebhankini, iimpepha eziqinisekisa intengiso, ii-akhawunti zeminxeba, amakhadi okuthenga ngetyala, izitshixo, izixhobo zokuvula iingcango, okanye iincwadi zembalelwano yakho, nantoni na enokunikezela ngeenkcukacha zobomi bakho, ngexa umisile okanye uqhuba.
Ukukhangelwa kwesithuthi, sinye kuphela isisombululo kulwaphulo-mthetho olunento yokwenza nokubiwa nokuxhwilwa kwezithuthi:kukufakelwa kwezixhobo zokulandelwa komkhondo wezithuthi.
Kufuneka Ndenze Ntoni Kwisiganeko Apho Ndixhwilelwa Khona Isithuthi?
Nokuba ngaba ungaziva unomsindo kangakanani na ngelo xesha, eyona njongo yakho kufuneka ibe kukujongana nokhuseleko lobomi bakho nobabakhweli kwisithuthi sakho. Ukulondolozwa nokukhuselwa kobomi bomntu kufuneka kube yinto yokuqala futhi kubaluleke ngaphezu kwayo yonke enye into.
Musa ukwenza nantoni na eza kothusa abaxhwili abo Ungaqali nayiphi na intshukumo ngokwakho. Oku kunokunika abaxhwili ingcinga yokuba ufuna ukufikelela kumpu wakho okanye ungxolise impempe yesithuthi eso. Ukhumbule ke nokuba abaxhwili abo nabo baya kube bephaphazela futhi bengazinzanga, njengawe, okanye ngaphezu kwakho. Ungenzi nayiphi na intshukumo ngezandla zakho. Suka uxelele abaxhwili abo ukuba bangakufumana phi na abakufunayo. Gcina izandla zakho zibonakala kakuhle futhi zizinze ngokuphandle, ingakumbi ngasesifubeni apho banokuzibona kakuhle khona. Ungazinyusi ngaphezu kwentloko yakho njengoko abaxhwili aba beya kuyithabatha le ntshukumo njengokuba uzama ukwazisa omnye umntu ozihamelayo.
Phendula nayiphi na imibuzo ngenyaniso ingakumbi enento yokwenza nemipu. Ukuba umxhwili uthi afumanise okanye arhanele ukuba umxokisele, kukho amathuba amaninzi okuba angandlongondlongo ze akhuphele imisindo yakhe kuwe emzimbeni
Nditsho nokuba sele ukwisimo apho wothuke okanye woyika kangakanani na, zama ukumamela futhi uqonde ngqo ukuba aba baxhwili bafuna ntoni kuwe.
Zama ukugxininisa kwisithuba sokuba ungakwazi ukubachonga abahlaseli bakho kwixesha elizayo. Kodwa ke khumbula, oku akuthethi ukubajonga ngqo aba baxhwili, nto leyo eya kwenza kucace ukuba ubajongela ukubazi kwixa elizayo. Ukubajonga ngokuphandle kuya kubenza bangafuni ukukukhulula, njengoko beya kucinga ukuba unobungqina obuya kubenza bafunyanwe futhi bavalelwe.
Ukuba bathi bakuxhwile nawe, sebenzisana nabo ngokupheleleyo. Ukuba unosana olulele kwisitulo esingemva apho esithuthini, nto leyo abanokuba abakhange bayiqwalasele, baxelele. Baxelele ukuba ukuqhwesha nosana lwakho kungenza nje izinto zibe nzima kubo. Bacele bakunike usana olo. Musa ukuya ngasesithuthini ungabonanga ukuba bakujongile futhi baya kulandela. Baxelele ukuba usana olo aluyi kubenzakalisa futhi alubabeki mngciphekweni. Yenza kwa oko ukuba unesilwanyana sasekhaya phakathi kwisithuthi eso. Musa ukuzama ukutyhala izinto de kufikeleleke kwinqanaba apho ubomi bakho bunokuba sesichengeni ngenxa yesilwanyana eso.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
UMTHAMO: Isikhokelo Sokulumkisa Uluntu Ngomkhwa Wokuxhwilwa Kwezithuthi
Intshayelelo
Ungayinqanda Njani Imeko Yokuxhwilelwa Isithuthi
Ungawunciphisa Njani Umngcipheko
Imibuzo Neempendulo
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?

Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Umhlobo wam wafunyaniswa ukuba uphila nentdholongwane kaGawulayo kwisithuba seminyaka esibhozo eyadlulayo futhi uqalisa ukugula kungoku nje. Ungumzali oyedwa futhi ukhathzwa kukuba ngubani na na oya kujongana nentwazana yakhe eneshumi elinesibini leminyaka ubudala ukuba uthi asutywe kukufa. Undicelile ukuba ndiyihoyw le ntwazana, yaye ndiya kwenjenjelo. Ingxaki ke kukuba akazi ukuba makayichazele njani na le ntwazana ukuba uphila nale ntsholongwane. Ingaba kukho endinokukwenza ukumnceda kulo mba?

Impendulo: Into ekubalulekileyo ukuba umhlobo wakho ayazi kukuba lininzi ixesha lokucinga nokucwangcisa ekumele kwenziwe. Enye yezona zinto zinzima abazali abaphila nentsholongwane kaGawulayo ekufuneka bejamelene nazo kukuxelela abantwana babo ukuba baphila nale ntsholongwane. Amaxesha amaninzi boyika kakhulu ukuthetha nabantwana babo. Kodwa ke oku kuthula kungayingozi kumntu wonke. Abantwana bayakhathazeka xa bebona ukuba kukho nto ingahambi ngendlela futhi bangazigxeka bona ngokugula nokukhathazeka kwabazali babo.

Ukuyixelela intwazana yakhe kungabaluleka ukuze ibe nokuzilungiselela ixesha apho unina athi asutywe kukufa, udinga ixesha lokuthi ndlela-ntle. Kufuneka babe kunye kangangoko banakho.

Ayiyo nto ilula kubazali ukuxelela abantwana babo ukuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Abantwana banokuzifumana bekwimeko efanayo naleyo abazali babekuyo xa babeqala ukufumanisa ukuba baphila nale ntsholongwane. Umzekelo, kusenokuba baziva besoyika, benemisindo okanye benxunguphele. Kufuneka ikhumbuleke ke neyokuba ukuziva ngolu hlobo ngexesha lale meko yinto eqhelekileyo.

Xa exelela intwazana yakhe ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo, umhlobo wakho kufuneka aqwalsele ezi zinto zilandelayo: (a) intwazana yakhe le ingabuza imibuzo emininzi futhi ingadinga inkxaso eninzi. Kubalulekile ke ukuba avunyelwe abuze imibuzo. (b) Zama ukunikezlea iimpendulo ezicacileyo nezinyanisekileyo. Kufuneka enikwe zonke iinkcukacha ezichanekileyo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo (c) Umhlobo wakho kufuneka ayithathele ingqalelo indlela intwazana yakhe eziva ngayo ngalo mba ze futhi ayikhuthaze ukuba ithethe ngendlela eziva ngayo ingakumbi ngoloyiko lwakhe ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu.

Kungabaluleka kakhulu kumhlobo wakho ukuba acele elinye/amanye amalungu osapho osapho (asele wawaxelela ngaphambil ngalo mba) ukuba abekho emva kokuba edize isimo sakhe ngale ntsholongwane kwintwazana yakhe, ukuyinika ufifana lokuba ungibani na yena. Ubukho bakho ukuza kunikezela ngenkxaso ngeli xesha linzima kangaka kuya kuba lulutho, njengoko buya kunceda ekusekeni ubunye phakathi kwakho nentwazana le. Ukuvumela le ntwazana ukuba iveze indlela eziva ngayo ngokosuleleka kukanina yintshologwane kaGawulayo kuya kuyinceda izive ixhasiwe. Oku kungakwenza lula ukuba ithethe nawe namane amalungu osapho ngonina emva kokuba ethe wasutywa kukufa. Intwazana le iya kudinga inkxaso eninzi ngoku ingakumbi ngexesha lokusweleka kukanina. Inkxaso enikwa intwazana yakhe iya kumenza umhlobo wakho naye azive ephumle.

Kungaluncedo kumhlobo wakho nentwazana yakhe ukuseka indlela yokuphilisana ekhayeni, into abaya kuthanda ukuyenza ngamaxesha onke. Oku kungenzeka kanye ngeveki mhlawumbi. Umzekelo, ukuba nesidlo esisodwa sasemva kwemini, ukubukela umboniso bhanya-bhanya kunye. Inokuba yinto intwazana le engakhetha ukuqhubekeka iyenza nawe emva kokusweleka kukanina, into eza kukhumbulula unina ngayo neya kumnika amandla okuqhubekeka nobomi.

Enye yeendlela zokudala iinkumbulo ezibalulekileyo ingakukugcina ibhokisi yeenkumbulo. Umhlobo wakho lo angaqokelela yonke into ebalulekileyo kuye ze ayifake kule bhokisi yeenkumbulo, umzekelo, ingalisuntswana lempahla enxitywayo, imifanekiso, izihombiso okanye amakhadi awodwa. Umhlobo wakho usenokubhalela intwazana yakhe incwadana yembalelwano eyixelela indlela ayithanda ngayo ze ayifake le ncwadi kule bhokisi yembalelwano ukuze ibe nokuvulwa emva kokusweleka kwakhe. Iintwazana le mhlawumbi ingafumana ukuzinza okukhulu ekuberni nento ebambekayo ukuze iyikhumbuze ngonina kwanothando abebenalo bobabini.

Bobabini umhlobo wakho nentwazana yakhe badinga inkxaso eninzi kweli xesha, futhi banethamsanqa ngokuba wena uzibnika ixesha lokuba nabo ubaxhase ngeli xesha linzima kangaka ebomini babo.


UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.10.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Umbuzo: Ndiza kuqala ukuphangela kule nyanga izayo yaye sele ndenze namalungiselelo okuba umntu enimqeshele ukuba ajonge indlu yam ze ajongane nabantwana bam ababini, abaminyaka mine nemibini ngokulandelelana. Ndifuna aye kuvavanywa igazi phambi kokuba aqalise ngomsebenzi ngoba kaloku ndinexhala lokuba unokuba kanti uphila nentsholongwane kaGawulayo futhi abantwana bam bangosuleleka. Ndingaqinisekisa njani ukuba ufumana uvavanyo?
Impendulo: Akukhathaliseki nokuba umntu ufumaniseka engenayo intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba aqalise ngomsebenzi, akho amathuba okuba angosuleleka ngeli xesha aphangelayo. EMzantsi Afrika akukho mthethweni ukunyanzelisa ukuba umntu aye kuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba ube nokumnika isithuba somsebenzi. Kukwagwenxa futhi ukugxotha nabani na kuphela ngenxa yokuba ephila nentsholongwane kaGawulayo.
Nokuba umntu oqeshiweyo uzigqibela ekubeni aye kuzivavanyela intsholongwane kaGawulayo, umthetho awumnyanzeli ukuba anikezele ngeziphumo zolo vavanyo kumqeshi wakhe. Ukuba umqeshwa lowo wakwenza oko, umqeshi unyanzeleke ukuba alugcine olo lwazi njengemfihlo.
Nabani na ogqiba ekubeni aye kuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo kufuneka efumene iingcebiso noncedo lwangaphambili nasemva kolo vavanyo. Umntu lowo kukwafuneka etyikitye nephetshana elichaza ukuba uziqonda ngokupheleleyo iziphumo zokuvavanywa igazi ngaphambi kokwenza oko. Ngamazwi angawo, oku kuthetha ukuba, phambi kokuba kwenziwe uvavanyo, umntu ozisa kuvavanyo uya kufundiswa ngnetsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu, kuncokolwe ngomngcipheko wokufunyaniswa uphila nale ntsholongwane emva kolu vavanyo ze kuzanywe nokufunyaniswa ukuba bacinga ukuba bangamelana njani na neziphumo zokuba uphila nayo okanye akanayo le ntsholongwane. Umntu ofundisa lowo uvavanywayo ngalo mba uyakufumanisa ukuba kutheni na lowo efuna ukuvavanywa nje ze amazise nangamalungelo akhe ngokomthetho. Ukuba umntu lowo uhe wafumaniseka ephila nale ntsholongwane, umntu ofundisa ngale ntsholongwane neziphumo zokuphila nayo uya kuzama ukufumanisa ukuba angakuthintela njani na ukosuleleka kwabanye abantu yintsholongwane kaGawulayo lo mntu aphila nayo.
Ukunyhashwa kwamalungelo oluntu kwenzekile apho abasebenzi basiwa kuvavanywa igazi, ngabaqeshi babo futhi ngaphandle kokunikezela ngemvume yokwenza oko. Oku ke kubizwa njengohlaselo. Ngaphaya koko, nawuphi na umsebenzi wononophelo lwempilo othi azise umqeshi ngesimo somqeshwa wakhe ngokwentsholongwane kaGawulayo ngaphandle kwemvume yaloo mqeshwa, uyakube unetyala lokonakalisa ngendlela emasikizi yokwaphula isibhambathiso sokugcina ezo ndaba ziyimfihlo.
Abantu abaninzi baxhalabile besoyika ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, okanye ke ngomngcipheko wokosuleleka kwabantwana babo. Noko kunjalo, kubalulekile ukwazi ukuba intsholongwane kaGawulayo ayosuleli nje ngokuhlangana noluntu. Ukuba oku bekunjalo, phantse sonke besiya kube siphila nale ntsholongwane kungoku nje njengoko sisoloko sikunye nabantu abaphila nale ntsholongwane. Intsholongwane kaGwulayo yosulela ngeendlela ezintathu:
ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga nomtu ophila nale ntsholongwane umama ophila nale ntsholongwane angosulela umntwana wakhe ngexesha esakhulelwe, ngexesha lokubeleka okanye ke xa ancancisayo ukuhlanga negazi elinale ntsholongwane.
UMzantsi Afrika unenye yezona nkonzo zokunikezelwa kwegazi ezikhuselekileyo ehlabathini. Ngapha koko, asifane sihlangane negazi lomnye umntu. Ukze umntu abe nokosuleleka ngale ndlela, kuya kufuneka abe nenxeba apho eli gazi linale ntsholongwane liyakungena khona 7ukuze liye kufikelela kumthombo wegazi. Abantu abaninzi ababuzwa ukuba bagqibela nini na ukuhlangana negazi lomnye umntu, ngale ndlela, bazifumana bengenakuwuphendula lo mbuzo. Eyona ndlela ingcono yokuthintela ukosuleleka sesi sifo kukuzixhobisa ngolwazi ze wenze njengoko kulindelekile.
Abanye abasebenzi basemakhitshini abafunyaniswa bephila nale ntsholongwane baba sethamsanqeni lokuzifumana bekwazi ukuxelela abaqeshi babo abathi babanika inkxaso. Aba baqeshi bayayazi into yokuba abantu baphila nentsholongwane kaGawulayo nabo bakwangaziintloko zamakhaya abo yaye kulindeleke ukuba bawaxhase ngandlela zonke loo makhaya futhi eyona nto ibalulekileyo ngumgangatho womsebenzi wabo, hayi indaba yokuba bephila nentsholongwane kaGawulayo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.11.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Umbuzo: Ndingumhlobo osenyongweni womntu ophila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ndingamnceda njani lo mhlobo wam ngeyona ndlela ifanelekileyo ze kwangaxesha-nye ndijongane neziphazamiso zale ntlungu ebomini bam nakubudlelwane bam nabanye abantu?
Njengomntu onikezela inkxaso izinto ezibangela ukuikhathazeka kwakho zingafana nezo zikhathaza lowo uphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ukuziva unomsindo, usoyika, udangele, uxhwalekile, ungenakuncedakala nokungazinzi zonke zingavela ziphinde zihambe nanini na. Ezi ndlela zokuziva ziqhelekile, kodwa ke kusenzima ukumelana nazo. Kubalulekile ke ngoko ukuba uzichonge futhi uzazi ezona ndlela uziva ngazo ngesihlobo sakho ze ufumane inkxasi yokumelana nazo.
Ngokobudlelwane onabo nabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ntsuku zonke, ukuziguzula kwizinto ezithile, impixano, ukuxhomekeka, intiyo, ukutshintsha kwendima oyidlalayo kwakunye nesondo zingangumba otshis' ibunzi. Kubanye abantu, usapho, izimali, kwakunye nokubekwa eli hlazo lokuphila kwanokwayanyaniswa nesi sifo kungabeka eminye imithwalo emagxeni akho.
Kubalulekile ukwazi ukuba nangona izidingo nendlela oziva ngayo zinokubonakala zingabalulekanga xa uzithelekisa nezo zabantu abasenyongweni, akufuneki bamele ngsemva. Nabo babalulekile ebomini babantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ukuba akuthi umelane nendlela oziva ngayo nezidingo zakho, ziyakwanda, zidale ukungazinzi nentiyo, kwakunye nothotho lwezinye iindlela zokuphila ezingatshongo khona.
Eyona iyiyo yokumelana nazo kukuthetha ngazo kumntu oziva ukhuselekile xa unaye. Gelixa unokukwazi ukuthetha ngazo kwezinye zezihlobo zakho, oku akusoloko kunjalo. Izihlobo azizokusoloko ziziqonda futhi zicacelwa zizinto ezikuhluphayo. Kwakhona, usenokuba wafunga ukuba akusokuze uxelele mntu ngalo mba ze ungakwazi kuxelela nesona sihlobo sakho sisenyongweni.
Enye indawo onokuzikhupha kuyo iinzingo zakho, onokwabelana kuyo ngamava akho kuyo ze ufumane nenkxaso liqela lenkxaso. Le ke ingayindawo ekhuselekileyo onokukhuphela kuyo izinto imiba izinto ongazithandiyo nezingakhiyo, ezifana mhlawumbi, ukucekisa, ukuziva unetyala, uloyiko okanye ke nobundlavini ngaphandle kokuzibona unetyala ngaloo nto, futhi ngapnhandle kokonzakalisa mntu kuloo nquleqhu.
Ngaphandle kokunikezela ngenkxaso yomphefumlo, amaqela enkxaso anganakho nokunceda ekudaleni amakhonkco onxibelelwano, imiba yonyango okanye yononophelo, iingxaki zemali, ngokuthi, umzekelo, uqalise ngeshishini lesitiya sezityalo okanye okanye ukufunda izakhono ezifana nokuhlanganisa iintsimbi zeisxhosa, unonophelo lwabantwana kwakunye nezakhono zokuba ngumzali.
Abantu abaphila nentaholongwane kaGawulayo kunye noGawulayo kufuneka bakhuthazwe ukuba bazimanye namaqela anikezela inkxaso kumaxhoba entsholongwane kaGawulayo kwangezizathu ezinye. Kubalulekile ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo bazi ukuba bayaxhaswa. Ngokuba nabo nje, umamele, unakane ze ucacise ukudideka, ukubamba, ukuthula, ukuhleka, nokukhala nabo ngamanye amaxesha yeyona nto ilungileyo nefanelekileyo onokuyenza.
Njengesihlobo, unethuba elangeziweyo lokwabelana, ithuba elaneleyo lokubulela ixesha enibe nalo kwakunye namathuba okunxibelelana anzulu nasenyongweni nikunye.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.12.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Umbuzo: Isihlobo sam esisenyongweni sisanda ukundishiya sibulawa ngulo Gawulayondini futhi andikwazi tu ukumelana nenyaniso yokuba akasekho, ngaphezu kok futhi, ebengabeki themba kubuhlobo bethu de wakwazi nokundifihlela ukuba ubephila nentsholongwwane kaGawulayo? Ndingenza ntoni ngalo mba?
Impendulo: Kuyacaca ukuba ikuphethe kabuhlungu into yokushiywa sisihlobo sakho esisenyongweni. Enye yezona zinto zinzima kakhulu ebomini kukuphulukana nesihlobo esisenyongweni, ingakumbi kusekho into ebeningekayenzi nobabini.
Ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo sele kudale imeko yokungathembani, ngamanye amaxesha nkqu naphakathi kwezona zihlobo zisenyongweni. Esinye sezizathu zoku ibe kukubekwa ibala kabuhlungu, usayanyaniswa nesi sigulo. Koku kubekwa ibala oku kudale ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo bale ukwabelana ngolwazi lwezimo zabo nabanye abantu, nkqu nabo basenyongweni nabaziintandane zabo. Ukufumana isiphumo esithi uphila nentsholongwane kaGawulayo kuthi kudale intlekele nokuba ikumila kunjani na kulo mntu uxelelwa ngezi ezi ziphumo. Akukhathaliseki nokuba zimlungele okanye zimnceda njani na iingcebiso noncedo alunikwayo umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo, akufunekanga sibudele ubunzima bomothuko umntu awufumanayo akuxelelwa ukuba kuthe kanti uphila nentsholongwane kaGawulayo.
Umcebisi yena buqu akasali engachaphazeleki ziziphumo ekufuneka ezinikezele. Abacebisi ekuhlanganwa nabo Kumaziko Empilo Asekuhlaleni bafumene uqeqesho neengcebiso eziluqilima ezingeziphumo zokucebisa abantu abaphila nale ntsholongwane, luqeqesho olo lubanika amandla okwenza lo msebenzi bawenzayo. Uninzi lwabo kudala lwaba ngabacebisi ngoko ke banamava angummangaliso. Bayakwazi ukunikezela ngenkxaso edingekayo nekhatshwa luthando novelwano ze banikezele nangolwazi olufanelekileyo ukuze babe nokufumana imvume ethatyathwe ngolwazi kwabo babancedayo phambi kokwenza uvavanyo, ze futhi abo bancedwayo bakwazi ukumelana neentliziyo ezibuthathaka zabo bantu xa iziphumo sele zisaziwa. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu bangaze baluvumele uyavanyo lwentsholongwane kaGawulayo ngaphandle kokufumana iingcebiso ngaphambi nasemva kolo vavanto kumcebisi oqeqeshiweyo.
Kungenxa yale ngcaciso ingentla apha apho ndinethemba lokukuqinisekisa ukuba ngelixa isihlobo sakho sikhethe ukungakuxeleleli ngesimo sakhe, ebenokuba ufumana eyona nkxaso neengcebiso ezimlungeleyo ngexesha leengcebiso nelovavanyo.
Ngelixa ndinganqweneli kubunciphisa nakancinci ubuzaza bentlungu nenkxwaleko okuyo ngenxa yokushiywa sisihlobo ngenxa yokubiwa zizifo ezayanyaniswa noGawulayo inbgazange ikuxelele wena ukuba iphila nentsholongwane kaGawulayo, ndingathanda ukukucacisela ukuba kwenzeka ntoni na emntwini xa afumana iziphumo zokuba uphila nentsholongwane kaGawulayo. Ukufunyaniswa uphila nale ntsholongwane kunyanzelisa ukuzikisisa jukucinga oku nokuzifuna, ngelixa ukwaxhwalekile. Intlekele ke eza nale meko ingahlala kuwe iveki zilandelelane ngelixa uzama ngandlela zonke ukumelana nokuphila nezi ndaba, futhi ucinga nokuba baza kuthini na abantu abasenyongweni kuwe (izihlobo nezalamane) kunye nabanye. Xa efumana iziphumo ezithi uphila nentsholongwane kaGawulayo, uthi othuke kuba kaloku ezo zisenokuba zezona ndaba zibuhlungu loo mntu wakha waziva ebomini bakhe. Amaxesha amaninzi lo mothuko mkhulu kangangokuba emva kokufumana ezi ndaba, umntu uhlala ekhumbula ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo qha.
Enye yezona mo zinzulu umntu azifumana eguntyungelwe yiyo luloyiko. Uloyiko lokunokwenzeka emntwini, uloyiko lwekamva, uloyiko lokuahlwa lusapho, zizihlobo, uloyiko lokukhathaza isihlobo okanye iqabane elisenyongweni ngokuthi uze nezi ndaba. Xa ndithetha ngamava am eminyaka ngeminyaka kweli candelo lokucebisa nokuthuthuzela amaxhoba, mhlawumbi ndiseza kuhlangana nomntu ongacingiyo nangaliphi na ixesha ukuba iindaba zokuphila kwakhe nentsholongwane kaGawulayo ziya kubakhathaza kangakanani na abantu abasenyongweni kuye nokuba zingayintoni na iziphumo zoko.
Umsindo, ukudana ze ngamanye amaxesha ukuzibeka ityala zidlala indima enkulu kwiintlobo zezigqibo eziquka ukwazisa izihlobo ezisenyongweni. Ezi mo zisoloko zijoliswe kulo kwalulo mntu wazo. Kwakhona, kubalulekile ukuba umntu ancokole ngezi mo kubantu abakhuselekileyo nabanikezela inkxaso. Abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baba sesichengeni, ngokwasenyameni nangokwasemphefumlweni. Kodwa ke ngamanye amaxehsa bakhetha ukwabelana ngale meko nabacebisi nabathuthuzeli abaqeqeshiweyo, kunokuyincokola nezihlobo namalungu osapho asenyongweni kuba kaloku ukwenza njalo kuya kumgumbungela kakhulu.
Kuba nzima ukuzipha amandla kumaungu osapho xa kukho kwalapha elusatsheni, umntu obuthathaka. Ngoko ke abantu bangakhetha ukuncokola le meko nabacebisi nabathuthuzeli abaqeqeshiweyo kuphela; apho baqinisekiswayo ngokhuseleko, indawo yokukhupha indlela umntu aziva ngayo ngaphandle kokufihla nto; apho indlela umntu aziva ngayo iya kukhutshwa ngentlonipho, imbi okanye intle, imo apho umntu angazokubekwa tyala nengakhethi cala. Enye yezona meko zoloyiko kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kuxa umntu esoyika ukuba uza kuphulukana nenkxaso ayidingayo yosapho nezihlobo. Uloyiko lokuba le nkxaso ingaphela lwenza abantu bazifihle ukuba baphila nale ntsholongwane. Ndiyayiqonda nento yokuba usenokuba nemibuzo engenakuze iphenduleke. Ndingacebisa ke ngoko ukuba uzinike ilungelo lokuziva udakumbile, unomsindo, ukhathazekile. Akuyi kukunceda tu ukuyifihla nakuwe lo indlela oziva ngayo. Kwilixa elithile ungafumanisa kunyanzelekile ukuba wenze into ebonakalayo efana nokundwendwela ingcwaba lakhe, okanye wenze into ebenithanda ukuyenza nobabini, nto leyo eza kubuyisa iinkumbulo ezimnandi. Uya kufumanisa ke, ngokuhamba kwamaxesha, ukuba: "Intlungu ayipheli, kodwa ngoku behlile ubuzaza". Ukuba kunyanzelekile, thetha nomcebisi othuthuzelayo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.14.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Umbuzo: Udad' wethu sele eqalise ukusebenzisa ukusebenzisa amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo futhi ndixhalabile kuba ndicinga ukuba kuya kufuneka ndiqalise kuwo mnan kungekudala. Undixelele ukuba umcebisi wakhe uthe wonke umntu osebenzisa la machiza kufuneka aqhubekeke asebenzise iintsilathi. Kutheni kunjalo nje?
Impendulo: Yinyaniso emsulwa le uyixelelwa ngudad' wenu. Ukuba akusoloko uyisebenzisa ngendlela efanelekileyo intsilathi, usesichengeni sokukhula amanye amajoni alwa nala machiza. Loo nto ke ithetha ukuba la machiza awayi kuphinda abe nakho ukuyilwa le ntsholongwane.
Izinga lale ntsholongwane liya kwanda ze isibalo seeseli zeCD4 sona (iiseli ezimhlophe) esingamajoni ethu omzimba, siqalise ukwehla. Le meko ke iya kukhokelela ekuveleni kwezinto eziza kulwa nala machiza emzimbeni ze le ntsholongwane iphumelele ekuziphinda-phindeni. Ukuba oku kuthi kwenzeke, la machiza wayi kuba namandla akuyilwa intsholongwane kaGawulayo.
Le nto ilwa nala machiza iya kuthi ibe namandla kakhulu ze yande nalapha emzimbeni. Ukulwa nechiza elinye (ngenxa yokungasebenzisi zintsilathi) kunokuthintela ezinye iintlobo zamachiza ukuba asebenze kakuhle emzimbeni.
Ukuba akuzinikeli ekusebenziseni iintsilathi rhoqo nangendlela eyiyo, ungosulela abantu olala nabo ngaphandle kwentsilathi, ngale nto ithintela amachiza ukuba asebenze ngendlela eyiyo. Oko kuthethe nokuba abantu onokuba ubosulelele, abayi kuba nakho ukusebenzisa la machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwne kaGawulayo ngexesha abakulungele ngayo ukuwasebenzisa, noxa ke bengazange bawasebenzisa nje ngaphambili, kuha kaloku baqale ngale nto ilwa nala machiza, abayifumene kuwe.
Xa umntu sele ekulungele ukuzinyanga ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, kunyanzelekile ke ukuba loo mntu aye kubonana nogqirha kwiklinikhi yala machiza, gqirha lowo uya kuthi emva kovavanyo afikelele kwisigqibo ekubeni izinga lempilo yaloo mntu liyanyanzelisa na ukuba asebenzise unyango lwala machiza.
Umcebisi othuthuzelayo lo uya kuchitha ixesha naloo mntu ekhusini ze achaze konke malunga nala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo afana, nokuthobela imithetho yokusetyenziswa kwayo, ukutya okusempilweni, ukuphila ngendlela efanelekileyo, njalo-njalo. Umcebisi lo uya kuyiphendula yonke imibuzo isigulana eso esinokuyibuza ngonyango ngala machiza.
Kuya kuba yimfuneko futhi, emva koko, ukuba umntu lowo azimase iimbutho zamaqela enkxaso njengoko umthuthuzeli lowo ecebisile. Oku ke akuthethi ukuba kuya kufuneka uncokole ngemiba yakho eyimfihlelo kubanye abantu, kodwa kukwenza ukuba wazi ngemiba emininzi malunga nonyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kwimbutho ekhuselekileyo.
Emva kwezimbutho zenkxaso, kuya kubakho amanye amathuba okuthuthuzela nokunikezela iingcebiso kwisigulana esi nomcebisi (ubuso ngobuso), apho imiba yakho eyimfihlelo njengesigulana kwakunye neminye imibaenobuzaza echaphazela la machiza ingashukuxwa ekhusini.
Phakathi kwezi ndibano zahlukeneyo, isigulana esi singaya kumbona umcebisi waso xa kuthi kuvele nayiphi na ingxeki, nokuba loo ngxaki inento yokwenza nokusetyenziswa kweentsilathi okanye nantoni na enye enento yokwenza nonyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.
Nokuba ukulungele na ukuqaliswa kula machiza okanye akukulungelanga, kubalulekile ukuba uzinikele ekusebenziseni iintsilathi. Isigqibo sakho sokuzinikela ekusebenziseni iintsilathi asiyi kukhusela uluntu nje kuphela, kok siya kukhusela nawe ekubeni uhlaselwe zezi zinto zilwa nokusebenza kwamachiza alwa nale ntsholongwane ngoku nakwixesha elizayo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.15.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Umbuzo: Ndiqhuba ishishinana elisakhasayo elinabasebenzi abalishumi elinesibhozo kuphela. Ndisoloko ndisiva ngefuthe lentsholongwane kaGawulayo kushishino kodwa ke andazi ukuba mandenze ntoni na ngaloo nto. Nangona kunjalo ke abasebenzi bam bakhangeleka besempilweni. Zeziphi iingcebiso ongandinika zona?
Impendulo: Ukuba unabasebenzi abalishumi elinesibhozo, iinkcukacha-manani zithi abathathu okanye abane kubo basenokuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Xa bethe bosuleleka, abasebenzi abakwinqanaba lokuqala lokuphila nale ntsholongwane abazokubonisa zimpawu kwangoko. Ukuba ke kuthe kanti umntu akazazi ukuba uphila nale ntsholongwane, ze angenzi zinto ziza kunceda le meko, ungafumanisa emva konyaka okanye emibini ukuba, uninzi lwabona basebenzi bakho bephambili bathi bahlaselwe kukugula malunga nexesha elinye. Ngenxa yesi sizathu nezinye ke, kubaluleke kakhulu ukuba uxhobise bonke abasebenzi bakho ngolwazi ngale ntsholongwane ze bafumane nethuba lokuya kufumana ulwazi olugqibeleleyo kwanokuzivavanyela le ntsholongwane ngokwabo ngeenjongo zokufumanisa ukuba banayo na le ntsholongwane kusini na. Akukho mthethweni ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele intsholongwane kaGawulayo abasebenzi bayo ngaphandle kwemvume yabo, ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele le ntshoongwane umntu enomdla wokumqesha okanye ukuvavanyela abasebenzi bayo ngaphandle kokubacacisela ze ifumane imvume yabo imvume yomsebenzi lowo emva kokuba ecaciselwe kakuhle wonke umcimbi ochaphazela olu vavanyo.
Xa sele ukutshilo oko, uyalidinga icebiso ngokukhuthaza bonke abasebenzi bakho ngeendlela zokufikelela kwiingcebiso noncedo abaludingayo ngokuzivavanyela intsholongwane kaGawulayo. Kaloku yonke le nto iqala ekubeni uhlale usazi ukuba abasebenzi aba banelungelo lokwenza oku ngendlela eyimfihlelo ngokugqibeleleyo. Ngamanye amazwi ke, nokuba umsebenzi lowo kuthi kanti uphila nale ntsholongwane, akanyanzelekanga ukuba akwazise wena njengomqeshi wakhe.
Eyona ndlela isoloko ikulungele oku kukubuza umntu onolwazi olugqibeleleyo ngalo mba ukuze nibe nokufikelela kwizigqibo ngoMgaqo-nkqubo Wasemsebenzini weNtsholongwane kaGawulayo oquka isicwangciso-qhinga sokufundisa esilungele ngqo ishishini elo lakho. Umqaqo-nkqubo wasemsebenzini lowo kufuneka uqulunqwe liqela elibamele ngokupheleleyo ababaphathi, abasebenzi, abameli babasebenzi kwakunye nemanyano yabasebenzi. Inqanaba elilandelayo ingakukuba kukufikelela kwiingcali eziza kukuncedisa uqinisekise ukusebenza kwesi sicwangciso-qhinga sokwazisa nokufundisa abasebenzi , esidiza eyona miba ibandakanyekayo ekunikezelweni kweengcebiso nasekuzivavanyeleni intsholongwane kaGawulayo. Eyona njongo yoku ke kukwazisa nokulungisa iimpazamo zoluntu ngale ntsholongwane ngelixa kukwakhuthazwa abasebenzi aba ukuba baqwalaselise indlela abacinga ngayo nabaziphatha ngayo xa kukhankanywa umba wentsholongwanealo kaGawulayo ukuze babe nokufikelela kwizigqibo abanolwazi olupheleleyo ngazo ngomba wokuya kuzivavanyela le ntsholongwane.
Kufuneka ucacelwe kakuhle ngokuba uthini na umgaqo-nkqubo wakho ngabasebenzi abasele bephila nentsholongwane kaGawulayo abasele befikelele kuwo onke manqanaba ale ntsholongwane, ukuba kuthetha ntoni na oko kubanye abasebenzi nakwinkampani ngokubanzi. Iinjongo zeenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo kufuneka ziquke iinjongo zokunciphisa umngcipheko wokosuleleka kwanokugcina abasebenzi abasele bephila nale ntsholongwane bephilile.
Ngokomthetho, abasebenzi abanakugxothwa ngenxa nje yokuba bephila nentsholongwane kaGawulayo. Ukuba nje umntu usakwazi ukuwenza umsebenzi wakhe bamele ukuhlala besebenza. Kuxa ekwinqanaba eliphambili kakhulu kangangokuba uyaphazamiseka ekwenzeni umsebenzi wakhe kuphela apho kunokuvumeleka ukuba umsebenzi asuswe emsebenzini abuyiselwe ekhaya okanye asiwe esibhedlele, kodwa ke nangelo xesha uya kube esazifumana izibonelelo zakhe njengomsebenzi. Okunye ke kukuba abasebenzi abanakho ukwala ukusebenza kunye nabo bazidizileyo ukuba bona baphila nentsholongwane kaGawulayo.
Ixesha ke alisivumeli ukuba sikwazi ukumelana nayo yonke imiba ebandakanyekayo apha. Kwixesha elizayo siya kucebisa ukuba uqhagamshelnane nomnye wemibutho enikezela ngeengcebiso noncedo kumashishini amancinci nasakhulayo. Luyafumaneka ulwazi olunale mibutho kwi-ATICC.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.15.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?

Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?



Umbuzo: Ndiqhuba ishishinana elisakhasayo elinabasebenzi abalishumi elinesibhozo kuphela. Ndisoloko ndisiva ngefuthe lentsholongwane kaGawulayo kushishino kodwa ke andazi ukuba mandenze ntoni na ngaloo nto. Nangona kunjalo ke abasebenzi bam bakhangeleka besempilweni. Zeziphi iingcebiso ongandinika zona?

Impendulo: Ukuba unabasebenzi abalishumi elinesibhozo, iinkcukacha-manani zithi abathathu okanye abane kubo basenokuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Xa bethe bosuleleka, abasebenzi abakwinqanaba lokuqala lokuphila nale ntsholongwane abazokubonisa zimpawu kwangoko. Ukuba ke kuthe kanti umntu akazazi ukuba uphila nale ntsholongwane, ze angenzi zinto ziza kunceda le meko, ungafumanisa emva konyaka okanye emibini ukuba, uninzi lwabona basebenzi bakho bephambili bathi bahlaselwe kukugula malunga nexesha elinye. Ngenxa yesi sizathu nezinye ke, kubaluleke kakhulu ukuba uxhobise bonke abasebenzi bakho ngolwazi ngale ntsholongwane ze bafumane nethuba lokuya kufumana ulwazi olugqibeleleyo kwanokuzivavanyela le ntsholongwane ngokwabo ngeenjongo zokufumanisa ukuba banayo na le ntsholongwane kusini na. Akukho mthethweni ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele intsholongwane kaGawulayo abasebenzi bayo ngaphandle kwemvume yabo, (1) ukuba nayiphi na inkampani ivavanyele le ntshoongwane umntu enomdla wokumqesha okanye
(2) ukuvavanyela abasebenzi bayo ngaphandle kokubacacisela ze ifumane imvume yabo (imvume yomsebenzi lowo emva kokuba ecaciselwe kakuhle wonke umcimbi ochaphazela olu vavanyo).

Xa sele ukutshilo oko, uyalidinga icebiso ngokukhuthaza bonke abasebenzi bakho ngeendlela zokufikelela kwiingcebiso noncedo abaludingayo ngokuzivavanyela intsholongwane kaGawulayo. Kaloku yonke le nto iqala ekubeni uhlale usazi ukuba abasebenzi aba banelungelo lokwenza oku ngendlela eyimfihlelo ngokugqibeleleyo. Ngamanye amazwi ke, nokuba umsebenzi lowo kuthi kanti uphila nale ntsholongwane, akanyanzelekanga ukuba akwazise wena njengomqeshi wakhe.

Eyona ndlela isoloko ikulungele oku kukubuza umntu onolwazi olugqibeleleyo ngalo mba ukuze nibe nokufikelela kwizigqibo ngoMgaqo-nkqubo Wasemsebenzini weNtsholongwane kaGawulayo oquka isicwangciso-qhinga sokufundisa esilungele ngqo ishishini elo lakho. Umqaqo-nkqubo wasemsebenzini lowo kufuneka uqulunqwe liqela elibamele ngokupheleleyo ababaphathi, abasebenzi, abameli babasebenzi kwakunye nemanyano yabasebenzi. Inqanaba elilandelayo ingakukuba kukufikelela kwiingcali eziza kukuncedisa uqinisekise ukusebenza kwesi sicwangciso-qhinga sokwazisa nokufundisa abasebenzi , esidiza eyona miba ibandakanyekayo ekunikezelweni kweengcebiso nasekuzivavanyeleni intsholongwane kaGawulayo. Eyona njongo yoku ke kukwazisa nokulungisa iimpazamo zoluntu ngale ntsholongwane ngelixa kukwakhuthazwa abasebenzi aba ukuba baqwalaselise indlela abacinga ngayo nabaziphatha ngayo xa kukhankanywa umba wentsholongwanealo kaGawulayo ukuze babe nokufikelela kwizigqibo abanolwazi olupheleleyo ngazo ngomba wokuya kuzivavanyela le ntsholongwane.

Kufuneka ucacelwe kakuhle ngokuba uthini na umgaqo-nkqubo wakho ngabasebenzi abasele bephila nentsholongwane kaGawulayo abasele befikelele kuwo onke manqanaba ale ntsholongwane, ukuba kuthetha ntoni na oko kubanye abasebenzi nakwinkampani ngokubanzi. Iinjongo zeenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo kufuneka ziquke iinjongo zokunciphisa umngcipheko wokosuleleka kwanokugcina abasebenzi abasele bephila nale ntsholongwane bephilile.

Ngokomthetho, abasebenzi abanakugxothwa ngenxa nje yokuba bephila nentsholongwane kaGawulayo. Ukuba nje umntu usakwazi ukuwenza umsebenzi wakhe bamele ukuhlala besebenza. Kuxa ekwinqanaba eliphambili kakhulu kangangokuba uyaphazamiseka ekwenzeni umsebenzi wakhe kuphela apho kunokuvumeleka ukuba umsebenzi asuswe emsebenzini abuyiselwe ekhaya okanye asiwe esibhedlele, kodwa ke nangelo xesha uya kube esazifumana izibonelelo zakhe njengomsebenzi. Okunye ke kukuba abasebenzi abanakho ukwala ukusebenza kunye nabo bazidizileyo ukuba bona baphila nentsholongwane kaGawulayo.

Ixesha ke alisivumeli ukuba sikwazi ukumelana nayo yonke imiba ebandakanyekayo apha. Kwixesha elizayo siya kucebisa ukuba uqhagamshelnane nomnye wemibutho enikezela ngeengcebiso noncedo kumashishini amancinci nasakhulayo. Luyafumaneka ulwazi olunale mibutho kwi-ATICC.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.16.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Umbuzo: Ndiceba ukuya kuzivavanyela intsholongwane kasGawulayo. Ingaba kufuneka ndodwa okanye ndiye neqabane lam. Ukuba iqabane lam liyandikhapha, ingaba kuya kufuneka ndiveze imbali yemicimbi yam yesondo phambi kwakhe? Ingaba akho amathuba apho kungalunga ndiziyele ndodwa?
Impendulo: Ukuba iqabane lakho liyavuma ukukukhapha yaye liyavuma nokuvavanyelwa intsholongwane kaGawulayo, le yenye yezona meko zibukelekayo. Enye yezona njongo ziphambili zokuya kuzivavanya nokufumana iingcebiso ngale ntsholongwane, kukuthintela ukosuleleka koluntu yintsholongwane kaGawulayo ngokutsghintsha iindlela zokuziphatha. Uphando lwehlabathi lubonise ukuba xa amaqabane la evavanywe omabini ngexesha elinye, amathuba okuzigcina kwesi sibini sikhuselekile aphakame kakhulu. Esinye sezizathu zale meko ke kukuba ngokuzivavanya nobabini nibonakalisa kuni nobabini ukuzinikela ekubeni sempilweni komnye.
Ngokuphandle ke nidiza elubala umba wokuthembakala nokukwazi ukuthembela komnye ekubeni akasoze angcolise ubomi bakho kolo thando.
Oku akuthethi noko ukuba amaqabane la acetyiswa ze afumane noncedo kunye. Kwelinye icala, kubalulekile ukuba abantu aba bacetyiswe ze bafumane noncedo ngokwahlukeneyo phambi kokuba ukuze kube nokukwazi ukufikelelwa kumba womngcipheko weqabane ngalinye kula. Le ncoko ke iba yimfihlelo ngokupheleleyo. Neziphumo zomntu ekuthe kanti uphila nentsholongwane kaGawulayo ke zikwanikezelwa kumntu lowo wazo ekhusini ukuze abe nokufikelela ngokwakhe kwizigqibo Okuba uza kumelana njani na nalu lwazi andula ukulufumana. E-ATTIC, abantu banikwa ithuba xa belifuna, lokuncokola ngezi ziphumo zabo phambi kwabacebisi babo. Oku kuyasinceda esi sibini ukuba sincokole ze size namacebo okuthintela ukosuleleka nokuqwalasela eminye imiba ebalulekileyo efana nokuthembana kwilixa elizayo.
Ngamanye amaxesha iba liqabane elinye elifumaniseka liphila nale ntsholongwane. Iimeko ezinjalo ke ke zithatyathwa njengeemeko ezingangqinelayo ngokwesimo sanetsholongwane kaGawulayo. Kwiimeko ezinjalo kuye kuphinda-phindwe ukwenziwa iimvavanyo zesi sifo ngeenjongo zokuqinisekisa ukuba ngenene eli qabane lifumaniseke lingenayo le ntsholongwane lihlala linjalo kusini na, kuba kaloku kusenokuba lisekwixesha apho esi singabonakaliyo noko sikho emzimbeni. Kuyanceda ke ukuba la maqabane asoloko enikwa iingcebiso nenkxaso ngeli xesha leentandabuzo. Ngokucacileyo ke, xa omabini la maqabane efumaniseka ephila nentsholongwane kaGawulayo, zikwaluncedo nalapho iingcebiso nokunikezelwa kwenkxaso eqhubekekayo ekubancediseni bakwazi ukumelana nemeko abazifumana bekuyo.
Ziluthotho ke iimeko apho kunokumnceda umntu ukuba aziyele kuvavanyo lwale ntsholongwane. Ezi meko ke zisukela kwiimeko zothando apho kukho ukungathembakali kwelinye iqabane kwelinye, unxibelelwano olufileyo kwakunye/okanye nobukho bamathuba empatho-mbi okanye obundlobongela. Kakade kukwakho nemeko apho uthando lwandula ukuphela, kodwa ke kufuneka ikhumbuleke neyokuba kunyanzelekile ukuba kulindwe iinyanga zibe ntathu emva kokuphela kwethuba lokugqibela lokwabelana ngesondo ngaphambi kokuya kuvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo.
Enye into entle ke ukuba omabini amaqabane aya ngaxesha-nye kuvavanyo lwale ntsholongwane yaye iqabane ngalinye kuwo belingenaye omnye umntu elincuma naye/elabelana naye ngesondo ubuncinci isithuba seenyanga ezintathu le ngxaki yokufuneka ulinde ixesha iinyanga ezintathu ukuze kube nokufumaneka iziphumo ezinyanisekileyo nezigqibeleleyo ayibikho ukuba bobabini bafumaniseka bengenayo le ntsholongwane.
iATICC inikezela ngeenkonzo zokuya kufumana uvavanyo neengcebiso kumaqabane, nkonzo ezo zinikezelwa ngumcebisi onamava kwicandelo lentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.17.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Umbuzo: Ndivile ukuba urhulumente uya kube enikezela ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kubantu abaphila nale ntsholongwane kwilixa elizayo. Ndingathanda ke ukwazi ukuba le nkqubo iya kusebenza njani na ukuze nam ndibe nokufikelela kula machiza.
Impendulo: Unyanisile xa uthi amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo aya kufumaneka kuluntu ngokubanzi, kodwa ke noxa kunjalo, abanyanzelekanga bonke abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo ukuba bawasebenzise la machiza ukuphucula impilo yabo. Unyango ngala machiza lunceda abantu abaphila nale ntsholongwane ukuba baphile ubomi obude nobusempilweni kuba kaloku injongo kukunciphisa izinga lale ntsholongwane emizimbeni yabo (lowo ke ngumthwalo abanawo wale ntsholongwane emizimbeni yabo) kube ke ngoko komelezwa amajoni abo omzimba. Apha eMzantsi Afrika abantu abakwizigidi ezintlanu sele bephila nale ntsholongwane (nto leyo ke ithetha ukuthi omnye kwithoba ngalinye labantu uphila nayo) kodwa ngamakhulu amahlanu amawaka kuphela abantu ekufuneka befumene unyango lwala machiza kuba kaloku uninzi lona lusesempilweni. Elona xesha umntu ophila nentsholongwane ekuya kufuneka efumene unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kuxa benesibalo se-CD4 esingaphantsi kwama-200 (esi sibalo se-CD4 ke luvavanyo olubonisa ukomelela kwamajoni omzimba) okanye isigulo esichaza ukuphila noGawulayo (umzekelo wesi sifo ke kukwehla kakhulu kobunzima bomzimba, isifo esidumbisa inwebu yobuchopho, isifo sokukral kwemiphunga, ukuphazamiseka kwengqondo, isifo sephepha esibetha ngaphandle kwemiphunga, izifo zomhlaza, izifo ezinento yokwenza nokungcola neencukuthu). Ngoko ke kuya kufuneka ube kanti umelene nezi meko zimbini ngaphambi kokuba ube nakho ukufumana unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kaGawulayo.
iNtshona Koloni yenza izicwangciso zokumisela xa kufika inyanga kaTshazimpunzi ka-2004 iya kube sele inamaziko alishumi elinethoba apho abantu baya kufumana khona la machiza ze amanye amaziko alishumi elinesine avulwe ekuhambeni kwaloo nyaka, nto leyo ke iwabeka kumashumi amathathu anesithathu la maziko okuzibandakanya koluntu nale nkqubo yokufikelela kumachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.
Le nkqubo yokufikelela kula machiza ke iya kusebenza ngolu hlobo:
Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuthunyelwa kule nkqubo xa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200 okanye kufunyaniswe ukuba baphila nesifo esichaza ubukho bukaGawulayo. Ezinye iimeko emakumelwane nazo ke ekufikeleleni kule nkqubo ziquka:
Umqathango wokuba isigulana eso kufuneka sibe kanti sizinikele ekusebenziseni olu nyango lumachiza mathathu ubomi baso bonke.
Ukuxelela umntu oza kuba 'ngumlingane kule nkqubo yonyango' okanye umncedisi wesigulana eso ukuqinisekisa ukuba le nkqubo iyathotyelwa futhi iyathobeleka. Kubalulekile ke oku, njengoko ukuthabatha usebenzise amachiza amaninzi nahlukeneyo ngexesha elifanayo ngosuku ngalunye, ntsuku zonke ubomi bakho bonke ingeyonto ilula ukuyenza ngaphandle koncedo. Isigulana eso kufuneka siyithobele imiqathango yokusetyenziswa kwala machiza ukuze siqinisekise ukuba umzimba waso ufumana amachiza awaneleyo kwanokuqinisekisa ukuba ayasebenza la machiza emzimbeni waso.
Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso asizintyintyi kakubi ngamachiza, ingakumbi utywala. Isizathu soku ke kukuqinisekisa ukuba isigulana eso asiphathwa kakubi kukutyeka kwesibindi saso butywala obo. Ngapha koko ke, kuya kuba nzima kakhulu ukuwasebenzisa ngendlela yiyo nangenyameko la machiza xa umntu aphantsi kweempembelelo zotywala. Isigulana eso sikwakhuthazwa ukuba siphile ubomi obusilungeleyo nobusempilweni yaye saziswe ngeengozi zokusebebnzisa amachiza akhabanayo.
Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso siya kuba nakho ukuzimasa imihlangano emithathu yokunikezelwa kolwazi kwanemibini yokunikelwa kweengcebiso noncedo ngendlela yokuphila. Le nkqubo ke iya kuthabatha iiveki ezintathu ukuya kwezisibhozo ukuze ibe nokugqibelela. Injongo yoku iya kuba kukufundisa isigulana esi kuthotho lwezinto eziquka ulwazi ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, injongo yawo, ukuba asebenza njani, iziphene, ukubaluleka kokuthotyelwa kweemeko zokusetyenziswa kwawo kwaneemeko apho umzimba ungawevayo la machiza. Abacebisi ke nabo kuya kufuneka benze uvavanyo lwemeko yokuhlala neyengqondo yesigulana eso ukuze iqela lezonyango lifikelele esigqibeni sokuba isigulana eso siwalungele na la machiza. Ukuba kufunyaniswa ukuba isigulana eso siwalungele amachiza la, kuya kufuneka sinikwe iingcebiso ze sinikwe nemiyalelo yokutyelela iiklinikhi. Ukuba isigulana eso asikawalungeli la machiza umcebisi nesi sigulana baya baya kusebenzisana ekuseombululeni le ngxaki ukuze isigulana sibe nokufikelela kula machiza.
Isigulana kufuneka sivume ukuthabathela kuso uxanduva lwempilo nonyangp lwaso. Oku ke kuthetha ukuba isigulana esi sizinikele ekusebenziseni iipilisi, ukuzimasa yonke imihlangano yokunikezla ngolwazi kwanokuqinisekisa ukuba uyayithobela imiqathango yokuba kule nkqubo.
Xa ndiqoshelayo ke, abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuba nakho ukufikelela simahla kunyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo xa amajoni emizimba yabo edodobele yaye edinga ukomelezwa (apha ke kuxa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200) naxa bebonakalisile ukuba bakulungele ukuzinikela kuxanduva lokujongana nonyango lwabo ubomi babo bonke. Ngoko ke kuya kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ube nokufumana uvavanyo lokuba ngokwenene ukulungele na ukwamkelwa kule nkqubo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.19.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?

Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?



Umbuzo: Ndinabantwana ababini abangaphantsi kweshumi leminyaka ubudala yaye bayathanda ukundihlaba imibuzo ngemiba enzima. Kutsha nje, imibuzo yabo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ikhe yanobuzaza de ndanzinyelwa nakukuyiphendula yaye kungoku nje ndiziva ngathi ndisoloko ndingazithembanga ngempendulo endibanika yona nokuba mandiwuxoxa ngaluphi na umba othile nabo. Ndiyazi ke noko ukuba kufuneka benalo ulwazi. Ndithini?

Impendulo: Ukuncokola nabantwana ngemiba enzima kusoloko kubashiya abazali bezibuza ukuba bayingene kakuhle nangendlela efanelekileyo na imicimbi ethil. Intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yimicimbi enobuzaza kakhulu ekubeni umntu angancokola ngayo ebantwaneni kangangokuba isinzimela kakhulu sonke. Naxa siqalisa ukuncokola ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo siya kufumanisa ukuba kufuneka sichaphazela neminye imiba ebandakanyekayo efana nokwabelana ngesondo nesini.

Umbono wakho uphile wokuba abantwana aba kuyafuneka benalo ulwazi uphile kakhulu xa uchaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo. Kanye njengokuba sibafundisa abantwana bethu ngeendlela zokuwela umgaqo ukuze bakhuseleke ze babe nawo namacebo okumelana nemeko enganobungozi kuba, kukwabaluleke kakhulu ukuba sibafundise ngezinye iimeko ezinokubabeka esichengeni. Sizama ukukhulisa abantwana kwiingingqi ekugquba kuzo ubundlobongela, apho abantu bosuleleka mihla le yintsholongwane kaGawulayo, apho iziyobisi ziya zisetyenziswa kakhulu yaye zifumaneka lula, yaye ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ingaseyonto inganqabanga. Konke ke oku kuthetha ukuba ukuba kufuneka sizaqme ukulungisa ze sincokole ngayo ynoke le miba, kufuneka sibe kanti siyayikhuthaza indlela yokuncokola ngendlela ekhululekileyo. Oku ke kuya kuquka ukuphendula imibuzo kwanokumamela ngenyameko nokuba umba/imiba leyo kuncokolwa ngayo akululanga ukuncokola ngayo.

Kutheni kubalulekile nje ukuba abazali bancokole nabantwana babo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?

* Abantwana kuyafuneka ukuba bakwazi ukuzikhusela
* Kufuneka baxhotyiswe ngezakhono zokukwazi ukulawula imiba echaphazela imizimba yabo
* Kufuneka bakwazi ukumelana neendlela abaziva ngayo ngeminye yemiba enokuchaphazeleka ngenxa yomxholo ekuncokolwa ngayo
* Kukwafuneka bakwazi ukumelana nemingeni abanokuthi bajamelane nayo njengomthinjana nomlisela okanye njengolutsha

Xa abantwana bekubuza imibuzo kungokuba bekuthembile ukuba uya kubanika ulwazi abaludingayo. Ngamanye amaxesha ke basenokubuza kuba befuna ukuqinisekisa okanye ukungqinisisa izinto abazixelelwe ngabanye abantu ezinokunganyaniseki! Nokuba babuzela ntoni ke kodwa, oko kukunika ithuba elihle lokuqala ukuncokola ngemiba enzima.

Nazi ezinye iingcebiso ezinokukunceda uqalise le nkqubo:

* Musa ukungazinzi! Abantwana bakho bangakubuza imibuzo ongenazimpendulo zayo nenokukwenza ungabi nakuzibamba. Ukungazinzi, okunokukhokelela ekubeni ungabi nakuphendula okanye ekuwugxibheni okanye ekungawuhoyini loo mbuzo, akuyi kunceda. Ulwazi olululo lungabanceda bahlale bekhuselekile ze benze nezigqibo ezibhadlileyo.


* Yikhuthaze Incoko - Khululeka ekuncokoleni nabantwana bakho ngento yonke. Ncokola, wabelane, uhleke, unxibelelane!


* Qala Kuselithuba - Ukuqala beselula abantwana kuya kuyenza lula nkqubo. Xa abantwana bakho sele bengumlisela nomthinjana baya bekulungele ukucinga nokwenza izinto ezibhadlileyo, yaye aya kuba mancinci kakhulu amathuba okuba benze izigqibo ezingabhadlanga.


* Cingisisa - Lihloniphe inqanaba nobudala babantwana bakho. Musa ukubanika oluninzi kunolo balufunayo okanye baludingayo. (Umzekelo, umntwana onesithandathu nonethoba leminyaka ubudala baya kuba nemibuzo neenkathazo ezahlukileyo). Ukuba akuqinisekanga, cela iingcebiso ozinikezelayo. Musa ukuqhubekeka uthetha naxa sele bengasamamelanga.


* Qala Iincoko - Qiniseka ukuba niyathembana nabantwana bakho kwiincoko. Khangela iindlela zokuqala ukuncokola ngemiba enzima NGOKU!


* Thetha Rhoqo! Ukuncokola kube kanye emva kwexesha elide ngemiba yesondo akuyi kubanceda abantwana bakho ekufumaneni ulwazi abaludingayo. Phinda-phinda. Qinisekisa ukuba uviwe futhi iyaqondakala le nto uyithethayo. Abantwana aba badinga ukuva izinto rhoqo ukuze babe nokufumana izifundo kuzo.


* Thembakala - Ukuba awunayo impendulo yombuzo othile, baxelele. Ukuba akuyiboni kakuhle indaba yokuncokola nabo ngemiba yesondo. Kodwa ke zama ukuyitsho loo nto ngendlela engabathinteliyo ukwenzeni incoko nawe. Mghlawumbi ke usenakho nokumcebisa umntwana lowo ukuba aye kuncokola okanye abuze kwesinye isizalwane okanye umsebenzi wezempilo. Ngaphezu, mxelele ukuba ungahamba naye! Zama ukufunda nabantwana bakho.


* Qinisekisa ukuba uxhobile! Akunakusoloko uqikelela ukuba umntwana uza nomba onzima na. Kodwa ke kuyafuneka ukuba ube nalo ufifana ngemiba echaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yaye kufuneka uzive uzinzile xa uncokola ngemiba enobuzaza.

Ezi ngcebiso zisuka: kwaLoud and Clear - indawo enikezela ngeengcebiso ekuncokoleni nabantwana bakho ngemiba enzima!

Zininzi ke kodwa iindawo onokuya kuzo ukuze ufumane uncedo. Ezinye zeenkcukacha zoqhagamshelwano ezinokuba luncedo zezi:

yi-ATICC, (021) 448 3812
iPlanned Parenthood of South Africa (PPASA), (021) 448 7312 kunye
neLove Life, (011) 327 6863 okanye ke utyelele iwebsite yabo www.lovelife.org.za


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.20.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Umbuzo: Umyeni wam wafumaniseka ephila nentsholongwane kaGawulayo. Besisoloko sihlangana nomcebisi kodwa ke isekho eminye imiba endingekayiqondi ngezinto awandixelela zona. Saxelelwa ukuba akunakuyifumana intsholongwane kaGawulayo ngokuthi wabelane ngekopi, amacephe namalaphu, kodwa ke ndinabantwana abathathu abaminyaka ilishumi elinesibini, elishumi nesixhenxe ubudala yaye ukungazinzi kwam kusukela kwinto yokuba ndicinga ukuba singabosulela ngendlela nje elula ke phofu.
Impendulo: Ukuze ube nakho ukuthintela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo kubalulekile ukuba umntu azazi iindlela esasazeka ngayo le ntsholongwane ukuze abe nokuthintela ngempumelelo ukosuleleka.
Umcebisi wakho ebenyanisile xa ebesithi akunakho ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo ngokudibana nje nomntu ophila nayo, mhlawumbi ukwangana, ukwabelana ngokutya, ukusebenzisa izixhobo zokutya ezinye, ukuxhawulana, ukusebenzisa indlu yangasese enye, okanye ke ngenye indlela yokuhlangana apho kungekho gazi libandakanyeka ngenxa yesilonda esivulekileyo somntu onayo. Izinambuzane ezifana neengcongconi nazo aziyisasazi intsholongwane kaGawulayo ngokuthi zimfimfithe amagazi abo.
Ukosulelwa Kosana Ngunina
Ukufaka Igazi Esele Losulelekile Emzimbeni Wakho.
Umntu angosuleleka yintsholongwane kaGawulayo nangokuthi kufakwe igazi elinale ntsholongwane emzimbeni wakhe. Oku ke kungenzeka ngenxa yesilonda esivulekileyo, ukwabelana ngezinto zokucheba iintshebe okanye iinaliti ebezisetyenziswe ngumntu osele ephila nale ntsholongwane, ngokufumana igazi elinale ntsholongwane xa kunikezelwa ngegazi.
Kodwa ke, lonke igazi ekuphiswa ngalo liqala livavanyelwe intsholongwane kaGawulayo ngaphambi kokuba ligqithiselwe kwabanye abantu ukuqinisekisa ukuba igazi elinikezelwayo likhuseleke kangangoko.
Ingathinteleka njani kanene le ntsholongwane kaGawulayo?
Abazali kufuneka bancokole ngemiba yesondo nabantwana babo kuselithuba. Abantu, ingakumbi abantu abasebatsha, kufuneka bakhuthazwe ukuba bangazibandakanyi kwiintshukumo zokwabelana ngesondo de babe bakulungele oko yaye kufuneka bavumelane namaqabane abo ngokuthembakala omnye komnye kuthando oluzinzileyo.
Iintsilathi kufuneka zisetyenziswe rhoqo apho umntu azibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo nomntu angenguye lo mnye athandana naye.
Xa kusetyenziswa izixhobo zokugqobhoza isikhumba ezifana ne , iinaliti okanye izirinji, ezi zixhobo kufuneka zibe ntsha okanye ke zihlanjisiswe kakuhle. Ezi zixhobo akufuneki kwaberlwane ngazo ngabantu.
Iziyobisi zokuzonwabisa ziyawadodobalisa amandla amajoni omzimba ze zenze nomzimba ube semngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezininzi.
Onke amanina kufuneka afune ulwazi ngokukhulelwa ngaphambi kokuba akhulelwe futhi bazame ukufumanisa ukuba abanayo na le ntsholongwane kaGawulayo, umntu abhalise ukukhulelwa kwakhe kweyona khlinikhi yemicimbi yokubeleka ikufutshane naye ukuze abe nokuvela kwiincwadi zeklinikhi leyo ukuqinisekisa ukuba banakho ukwenza konke abanakho ukuthintela ukosuleleka kweentsana zabo yintdholongwane yile ntsholongwane.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.21.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Umbuzo: Umntwana wam, ominyaka mihlanu ubudala, sele iqalile ukungena, uqale kutsha nje ukuhamba isikolo sokudlala. Ndive lukhulu ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo, eyokugqibela ke kukuba abantwana bosuleleka mihla le. Athini ke amathuba okosuleleka komntwana wam kwisikolo sokudlala?
Impendulo: Amaxesha amaninzi intsholongwane kaGawulayo noGawulayo zisoloko zithatyathwa njengomcimbi ochaphazela okanye ohlupha abantu abadala kuphela. Kwisithuba seshumi leminyaka elidlulileyo, abantwana bathe nabo bawujonga lo mcimbi wentsholongwaen kaGawulayo noGawulayo, hayi kuphela kuba ubachaphazela ngqo lo mba koko njengabo basemngciphekweni wokosuleleka.
Ukwehlisa uloyiko lwakho, kuyanyanzzeleka ke ukuba ukukuchazela ukuba owona mngcipheko wokosuleleka komntwana kuxa engekabelekwa. Oku kuthetha ukuba ngexesga esakhulelwe okanye ngexesha lokuya kubeleka, likho ithuba lokuba umama ophila nentsholongwane kaGawulayo ayidlulisele kusana lwakhe. Ezinye izifundo ke zifumanise ukuba abantwana bakwasemngciphekweni wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo naxa befumana isondlo sobisi lwebele kumama ophila nentsholongwane kaGawulayo. Ezinye iindlela zokosuleleka komntwana yintsholongwane kaGawulayo kuxa umntwana ethi afumane ukuphathwa gadalala ngokwesondo kwanokunonophela abantu abaphila nale ntsholongwane (oku kwenzeka ingakumbi kubantwana abasele bekhulile).
Usenokuba mhlawumbi ngenxa yokwanda kwabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo, abo babizwa njengabaphila ixesha elide. Aba ke ngabantwana abathi bosulelwa ngoonina ngexesha oonina besakhulelwe okanye ngexesga oonina babebeleka ze baphila nale ntsholongwane iminyaka emininzi ngaphambi kokuba ibagulise badodobaliswe nazizifo.
Aba ngabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo ze bahlale besempilweni ixesha elide kunabanye ze abanye bafikelele nasebudaleni. Aba bantwana bayakwazi ukwenza izinto ezininzi ezenziwa ngabantwana abangenayo bona le ntsholongwane, umzekelo, ukuhamba isikolo, ukuba nezihlobo, ukudlala imidlalo, njalo-njalo.
Bakho ke nabo bangaphili xesha lide neli sifo. Aba ke ngabantwana abaphila nentsholongwane kaGawulayo nabo abathe bahlangana nale ntsholongwane koonina ngethuba lokukhulelwa nangexesha lokubeleka, kodwa ke ngenxa yamajoni omzimba abulaleke kakhulu, bathi bagule emva kokuba bebelekiwe. Kwakunyaka wokuqala bezelwe bathi bagule kakhulu yaye amaxesha amaninzi aba bantwana baphila bafikelele kwiminyaka emihlanu kuphela. Ngale minyaka imbalwa bephila, ngenxa yempilo enkenenkene, aba bantwana badinga ukunyamekelwa nenkathalelo eninzi, yaye amaxesha amaninzi abakwazi ukuzikhulela ngokukhululekileyo njengabanye abantwana abalingana nabo. Aba bantwana ke amaxesha amaninzi abakwazi kuya esikolweni sokudlala.
Noxa kunjalo ke oku, kubalulekile ukuyikhankanya into yokuba nakuba abantwana aba bethanda nje ukuzibandakanya kwimidlalo engabonzakalisa ngamanye amaxesha, amathuba okosuleleka xa bedlala mancinci kakhulu.
Ukuzibandakanya kwintshukumo yokwabelana ngesondo ungazikhuselanga
Ukusetyenziswa kweziyobisi ezifakwa emzimbeni ngeenaliti ezithi zihlatywe ezimbeni, ukusetyenziswa kweenaliti ezinegazi okanye incindi yomzimba enale ntsholongwane
Ukosuleleka kosana ngexesha lokukhulelwa kukanina okanye ngexesha lokubeleka kukanina (njengoko kuchaziwe ngentla apha)
Ezi ntshukumo zingentla apha zibonakala ngathi ziintshukumo zezabadala okanye zibandakanya bona.
Eyona nto ke kodwa kukufikelela kwigazi, njengoko ke le incindi yomzimba iyeyona ihlalwa kakhulu yintsholongwane kaGawulayo.
Abantwana, ngenxa yokuqava, basenokuba bahlutshwa ngumhlobo wabo ozonzakalisileyo ze wopha, kodwa ke bayakoyika ukuphatha igazi. Ukubona igazi emntwaneni koyikisa kakhulu yaye uzama ngandlela zonke ukuzigcina kude nalo.
Nalapho ke, njengokuba sibafundisa abantwana bethu ezinye izinto ezibalulekileyo, ezifana nedilezi zamakwabo, iinombolo zeminxeba, indlela yokuwela umgaqo, ukuze babe nokukhuseleka, kukwafuneka sibafundisile ukuba bangazikhusela njani na kwintsholongwane kaGawulayo. Kakade, njengazo zonke izint ezinobuzaza esizifundisa abantwana bethu, imfundo ngentsholongwane kaGawulayo kufuneka ijonge kakhulu ubudala bomntwana lowo.
Kuya kulunga ke ukuba abantwana bethu sibafundise xa befika kwixesha lokuya esikolweni sokudlala, ngezinto amabazenze xa bebona igazi. Enye yezona nto zincumisayo ke kukuba izikolo ezininzi zifundisa oku kulandelayo:
Musa ukuliphatha igazi
Kuyothusa ke kodwa ukuba iba ngulo mntwana uphila nale ntsholongwane kaGawulayo kunalo ungaphili nayo oba semngciphekweni wokonzakala nangakumbi ngenxa yokuphinda osuleleke. Izikolo zokudlala zidla ngokuba ziindawo ezinamagciwane amaninzi. Amajoni omzimba womntwana ophila nentsholongwane kaGawulayo ankenenkene ambeka emngciphekweni wokugula kakhulu ngenxa yokufunyanwa ligciwane amajoni omzimba womntwana ongenayo le ntsholongwane anokulilwa lula.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.3.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Umbuzo: Ndikhulelwe yaye ndiphila nentsholongwane kaGawulayo. Ingaba kulungile ukuba ndondle usana lwam ngobisi lwebele? Olu lusana lwam lwesibini yaye ndalwondla ngobisi lwebele usana lwam lokuqala, ngoku ke ndisadidekile njengoko ndingekaxeleli mntu ekhaya ngesimo sam nentsholongwane kaGawulayo futhi ndikhe ndeva abantu besithi iintsana zingosuleleka xa zinokuthi zondliwe ngobisi lwebele ukuba unina wolo sana uphila nale ntsholongwane. Ndizifumene iingcebiso nentuthuzelo eMOU ze ndeva nangenkqubo yokunqanda ukosulelwa kosana ngunina ngentsholongwane kaGawulayo, kodwa ndisadidekile.
Impendulo: Kuyavakala futhi kwamkelekile ukuba uzuve uxhalabile ngokondla usana lwakho ngobisi lwebele njengoko uphila nentsholongwane kaGawulayo. Kubalulekile ukuba ugxininise koko kululungeleyo usana lwakho ze uqinisekise futhi ukuba uwanciphisa ngandlela zonke amathuba okuba usana lwakho losuleleke. Ukwabelana nabanye abantu ngokosuleleka kwakho yile ntsholongwane yintando yakho ngokupheleleyo.
Njengoko waziswa nguMcebisi eMOU ngeNkqubo Yokuthintela Ukosulelwa Kosana Ngunina, kubalulekile ukuba uqwalasele zonke iinkalo zesondlo ze ukhethe leyo iyakulungela usana lwakho, ngokweemeko ophila phantsi kwazo. Andazi ukuba kungakanani okukhumbulayo ngexesha wawusiya okokuqala kwiingcebiso, kodwa ke kufuneka ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela okanye ke ulondle ngamachiza okanye izidlo ezithengwayo. Ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela kuthetha ukuba lubisi lwebele kuphela oya kondla ngalo usana lwakho (ngaphandlel ke kwamachiza namayeza ethe iklinikhi ze ulunike wona). Akukho manzi, machiza, zincindi, umxube opholisa iintlungu zesisu ezintsaneni, nkqu kungabikho nedami le. Zonke ezi zinto xa zidibene nesondlo sobisi lwebele zenza UKONDLA NGEENDLELA EZAHLUKENEYO yaye oku kunganobungozi kusana lwakho.
Ukuba uketha ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela, oku kumele kungenziwa ixesha elingaphaya kweenyanga ezine ze ekupheleni kwezi nyanga zine kufuneka uluyekise usana lwakho ubisis lwebele ngoko nangoko utshintshelr usana lwakho kwisondlo ngamabisi namachiza athengwayo nonokuwafumana kwiklinikhi yeentsana ekufutshane nawe iinyanga ezimibini ezilandelayo de usana olo lube neenyanga ezintandathu ubudala. Xa sele uyeke ukondla ngobisi lwebele watshintshela kula mabisi, kufuneka UNGAZE uphinde ubuyele ekondleni usana lwakho ngobisi lwebele. Oku kuya kuba kukondla ngeendlela ezahlukeneyo futhi kungabangela ukosuleleka kosana yintsholongwane kaGawulayo.
Into ebalulekileyo ngobisi lwebele lubisi lokuqala umama athi alukhuphe, olubizwa ngokuba yiColostrum. Oku ke kulungisa isisu nethumbu lomntwana, futhi oku kukhusela usana kwizifo. Ubisi lwebele lukwaqulethe zonke izakhi-mzimba ezidingwa lusana. Lusoloko lukubushushu obufunekayo, lufumaneka lula (okukona usondla ngobisi lwebele kokukona uveza ubisi oluninzi), futhi konga nexesha. Kufuneka ukhumbule imigaqo engundoqo yokucoca iingono zakho ngendlela esempilweni phambi kokuba uncancise ukuze ukhusele ukosuleleka kosana lwakho. Kukwafuneka uqinisekise ukuba usana lwakho lubambelela ngendlela eyiyo engnweni, enokuthi ngaphandle kokuba buhlungu, ibeke usana lwakho emngciphekweni wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo. Ukuba uthi ubr nengono ekrazukileyo, yeka ukondla ngelo bele. Sebenzisa elinye ibele ze ufumane nonyango lukagqirha ngoko nangoko. Ngazo zonke iingcebiso, nceda uqhagamshelane neMOU yakho okanye iklinikhi yakho yeentsana ngoko nangoko.
Oku ke kundibeka kwindlela yesibini yokondla usana, ukondla mgamachiza athengwayo. Ukuba uthi ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi oluthengwayo nolufumaneka kwiiklimikhi, kuya kugfuneka ulondle ngolo hlobo lobisi kuphela ixesha eliziinyanga ezintandathu. Kuya kufuneka uqhagamshelane neMOU ekufuntshane nawe ukuze kube nokwenziwa amalungiselelo okuba emva kokubeleka uyishiye unobisi olwaneleyo oluya kukugcina de kufike utyelelo lwakho lokuqala kwiklinikhi yeentsana. Kwiklinikhi yeentsana uya kunikwa olu bisi rhoqo de kube ziinyanga ezintandathu.
Eyona nto ibalulekileyo ngolu hlobo lwesondlo kukulwenza kanye ngendlela ekuyalelwew ngayo ngokobunzima nobudala bosana lwakho. Nayiphi na intshukumo etenxileyo kule miyalelo ingalugulisa usana lwakho. Ukuba wondla usana lwakho ngamachiza, indlela emiselwayo ekwenzeni oku kukumlinganisela ngekopi. Baya kukubonisa ukuba ukwenze njani na oku eklinikhi. Ukucoca ikopi necephe olisebenzisayo kakuhle nangendlela echanekileyo kuyimfuneko ngokugqibeleleyo ukuze uthintele ukosuleleka kosana lwakho zizigulo. Okona kutya unokukukhetha nokulungele usana lwakho yimveliso engenalubisi, eya kukhusela usana lwakho ekungalungelanini nezidlo ezthile, nto leyo iya kubangela ukuba luhlaselwe zizigulo ezifana nombefu, umkhuhlane womungu, njalo-njalo. Ukuba akuyilandeli imyalelo estotini, ungalondla ngendlela esezantsi kwelinganiselo eyaneleyo okanye ulondle ngokugqithisileyo usana lwakho, nto leyo inokuthi ikhokelele kwizinto ezifana nokungondleki, ukoma, ukuqhinwa, njalo-njalo. Usana kufuneka luqale ukutya ukutya okuqinileyo emva kweenyanga ezintandathu, akukhathaliseki nokuba ulondla ngobisi lwebele okanye ngamachiza afunyanwa eklinikhi na.
Kuya kufuneka ugqibe ekubeni yeyiphi eyona ndlela ikufaneleyo. Umngcipheko wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo uya kuncipha ukuba uthi wondle usana lwakho ngobisi lwebele kuphela ixesha elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu. Ukondla usana lwakho ngamachiza afumaneka eklinikhi kuthetha ukuba usana lwakho aluyi kuba semngciphekweni wokosulekeka yintsholongwane kaGawulayo, kodwa lungasemngciphekweni wokosuleleka zezinye izigulo ezifan nokutyabuka kwesisu namathumbu nokukrala kwemiphunga, njalo-njalo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.3.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?

Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?



Umbuzo: Ndikhulelwe yaye ndiphila nentsholongwane kaGawulayo. Ingaba kulungile ukuba ndondle usana lwam ngobisi lwebele? Olu lusana lwam lwesibini yaye ndalwondla ngobisi lwebele usana lwam lokuqala, ngoku ke ndisadidekile njengoko ndingekaxeleli mntu ekhaya ngesimo sam nentsholongwane kaGawulayo futhi ndikhe ndeva abantu besithi iintsana zingosuleleka xa zinokuthi zondliwe ngobisi lwebele ukuba unina wolo sana uphila nale ntsholongwane. Ndizifumene iingcebiso nentuthuzelo eMOU ze ndeva nangenkqubo yokunqanda ukosulelwa kosana ngunina ngentsholongwane kaGawulayo, kodwa ndisadidekile.

Impendulo: Kuyavakala futhi kwamkelekile ukuba uzuve uxhalabile ngokondla usana lwakho ngobisi lwebele njengoko uphila nentsholongwane kaGawulayo. Kubalulekile ukuba ugxininise koko kululungeleyo usana lwakho ze uqinisekise futhi ukuba uwanciphisa ngandlela zonke amathuba okuba usana lwakho losuleleke. Ukwabelana nabanye abantu ngokosuleleka kwakho yile ntsholongwane yintando yakho ngokupheleleyo.

Njengoko waziswa nguMcebisi eMOU ngeNkqubo Yokuthintela Ukosulelwa Kosana Ngunina, kubalulekile ukuba uqwalasele zonke iinkalo zesondlo ze ukhethe leyo iyakulungela usana lwakho, ngokweemeko ophila phantsi kwazo. Andazi ukuba kungakanani okukhumbulayo ngexesha wawusiya okokuqala kwiingcebiso, kodwa ke kufuneka ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela okanye ke ulondle ngamachiza okanye izidlo ezithengwayo. Ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela kuthetha ukuba lubisi lwebele kuphela oya kondla ngalo usana lwakho (ngaphandlel ke kwamachiza namayeza ethe iklinikhi ze ulunike wona). Akukho manzi, machiza, zincindi, umxube opholisa iintlungu zesisu ezintsaneni, nkqu kungabikho nedami le. Zonke ezi zinto xa zidibene nesondlo sobisi lwebele zenza UKONDLA NGEENDLELA EZAHLUKENEYO yaye oku kunganobungozi kusana lwakho.

Ukuba uketha ukondla usana lwakho ngobisi lwebele kuphela, oku kumele kungenziwa ixesha elingaphaya kweenyanga ezine ze ekupheleni kwezi nyanga zine kufuneka uluyekise usana lwakho ubisis lwebele ngoko nangoko utshintshelr usana lwakho kwisondlo ngamabisi namachiza athengwayo nonokuwafumana kwiklinikhi yeentsana ekufutshane nawe iinyanga ezimibini ezilandelayo de usana olo lube neenyanga ezintandathu ubudala. Xa sele uyeke ukondla ngobisi lwebele watshintshela kula mabisi, kufuneka UNGAZE uphinde ubuyele ekondleni usana lwakho ngobisi lwebele. Oku kuya kuba kukondla ngeendlela ezahlukeneyo futhi kungabangela ukosuleleka kosana yintsholongwane kaGawulayo.

Into ebalulekileyo ngobisi lwebele lubisi lokuqala umama athi alukhuphe, olubizwa ngokuba yiColostrum. Oku ke kulungisa isisu nethumbu lomntwana, futhi oku kukhusela usana kwizifo. Ubisi lwebele lukwaqulethe zonke izakhi-mzimba ezidingwa lusana. Lusoloko lukubushushu obufunekayo, lufumaneka lula (okukona usondla ngobisi lwebele kokukona uveza ubisi oluninzi), futhi konga nexesha. Kufuneka ukhumbule imigaqo engundoqo yokucoca iingono zakho ngendlela esempilweni phambi kokuba uncancise ukuze ukhusele ukosuleleka kosana lwakho. Kukwafuneka uqinisekise ukuba usana lwakho lubambelela ngendlela eyiyo engnweni, enokuthi ngaphandle kokuba buhlungu, ibeke usana lwakho emngciphekweni wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo. Ukuba uthi ubr nengono ekrazukileyo, yeka ukondla ngelo bele. Sebenzisa elinye ibele ze ufumane nonyango lukagqirha ngoko nangoko. Ngazo zonke iingcebiso, nceda uqhagamshelane neMOU yakho okanye iklinikhi yakho yeentsana ngoko nangoko.

Ngokumxulumene nosana olo, ukuba luthe losuleleka (isilonda somlomo, ukutyabuka kwesisu namathumbu, njalo-njalo) kufuneka use usana olo eklinikhi ngoko nangoko kuba lusemngciphekweni wokosulekeka yintsholongwane kaGawulayo. Ukususela kwiinyanga ezintandathu ubudala, usana olo lungaqaliswa kwiintlbo ezithile zokutya okuqinileyo ngokweengcebiso zeklinikhi.

Oku ke kundibeka kwindlela yesibini yokondla usana, ukondla mgamachiza athengwayo. Ukuba uthi ukhethe ukondla usana lwakho ngobisi oluthengwayo nolufumaneka kwiiklimikhi, kuya kugfuneka ulondle ngolo hlobo lobisi kuphela ixesha eliziinyanga ezintandathu. Kuya kufuneka uqhagamshelane neMOU ekufuntshane nawe ukuze kube nokwenziwa amalungiselelo okuba emva kokubeleka uyishiye unobisi olwaneleyo oluya kukugcina de kufike utyelelo lwakho lokuqala kwiklinikhi yeentsana. Kwiklinikhi yeentsana uya kunikwa olu bisi rhoqo de kube ziinyanga ezintandathu.

Eyona nto ibalulekileyo ngolu hlobo lwesondlo kukulwenza kanye ngendlela ekuyalelwew ngayo ngokobunzima nobudala bosana lwakho. Nayiphi na intshukumo etenxileyo kule miyalelo ingalugulisa usana lwakho. Ukuba wondla usana lwakho ngamachiza, indlela emiselwayo ekwenzeni oku kukumlinganisela ngekopi. Baya kukubonisa ukuba ukwenze njani na oku eklinikhi. Ukucoca ikopi necephe olisebenzisayo kakuhle nangendlela echanekileyo kuyimfuneko ngokugqibeleleyo ukuze uthintele ukosuleleka kosana lwakho zizigulo. Okona kutya unokukukhetha nokulungele usana lwakho yimveliso engenalubisi, eya kukhusela usana lwakho ekungalungelanini nezidlo ezthile, nto leyo iya kubangela ukuba luhlaselwe zizigulo ezifana nombefu, umkhuhlane womungu, njalo-njalo. Ukuba akuyilandeli imyalelo estotini, ungalondla ngendlela esezantsi kwelinganiselo eyaneleyo okanye ulondle ngokugqithisileyo usana lwakho, nto leyo inokuthi ikhokelele kwizinto ezifana nokungondleki, ukoma, ukuqhinwa, njalo-njalo. Usana kufuneka luqale ukutya ukutya okuqinileyo emva kweenyanga ezintandathu, akukhathaliseki nokuba ulondla ngobisi lwebele okanye ngamachiza afunyanwa eklinikhi na.

Kuya kufuneka ugqibe ekubeni yeyiphi eyona ndlela ikufaneleyo. Umngcipheko wokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo uya kuncipha ukuba uthi wondle usana lwakho ngobisi lwebele kuphela ixesha elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu. Ukondla usana lwakho ngamachiza afumaneka eklinikhi kuthetha ukuba usana lwakho aluyi kuba semngciphekweni wokosulekeka yintsholongwane kaGawulayo, kodwa lungasemngciphekweni wokosuleleka zezinye izigulo ezifan nokutyabuka kwesisu namathumbu nokukrala kwemiphunga, njalo-njalo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.4.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Umbuzo: Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Impendulo: Ewe, kuyenzeka ukuba wosuleleke yintsholongwane kaGawulayo xa usabelana ngesondo usebenzisa nomlomo. Ngokomngcipheko, ngokwaziwa kwawo, akukabikho luphando lwenziweyo ukuza nawona manqanaba achanekileyo okosuleleka yintsholongwane kaGawulayo xa usebenzisa umlomo. Ezinye izimvo zithi ukwabelana ngesondo kusetyenziswa nomlomo kuza nomngcipheko osezantsi ukuya kokwinqanaba eliphakathi, ze kubekho nezo ke zithi kuza nomngcipheko okwinqanaba eliphakathi ukuya kweliphakamileyo.
Kufuneka kukhunjulwe ke ukuba kungenxa yokuhlangana neencindi ezibeka emngciphekweni okwinqanaba eliphezulu zomntu ophila nentsholongwane kaGawulayo kwanokuthi ezi ncindi zomzimba zingene emzimbeni womntu othile, loo mntu naye unokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo.
Inwebu yangaphakathi iqala emlomyeni ze yambathise onke amalungu ethu omzimba angaphakathi. Umntu angathi osuleleke xa le nwebu yangaphakathi inokuthi yonzakale. Ukuba uqweqwe lwale nwebu yangaphakathi luhlangene, oko ke kukuthi alonakelanga, intsholongwane kaGawulayo ayinakungena. Olu qweqwe luthambe kakhulu futhi lungonakaliswa ngokukhawuleza. Umzekelo ophilayo wendlela ethambe ngayo le nwebu nantsi: ukuba umntu ebenokuth agcwalise umlomo wakhe ngekofu eshushu kakhulu, inwebu esemlonyeni ibiya kukrazuka, ithambe, ze itshe. Oku konzakala kungayindlela yokungena keintsholongweane kaGawulayo iye egazini, futhi ukuba umntu othile ebenokuthi azibandakanye ekwabelaneni ngesondo ngendlela engakhuselekanga esebenzisa nomlomo, ekwenza oku neqabane eliphila nale ntsholongwane, ngokungathandabuzekiyo, lowo ebeye kosuleleka.
Kuyinyaniso eyaziwayo ukuba ubuncinci bangamashumi amathandathu anesibhozo eepesenti abantu kulo naliphi na ilizwe abazibandakanya nokwabelana ngesondo besebenzisa imilomo yabo ngaoo ndlela yabo. Izifo zemilomo, ezifana nokubola kwamazinyo, izilonda zomlomo, ukutyabuka kweentsini, njalo-njalo zidala ukonzakala kwale nwebu isemlonyeni. Ngoko ke, nabani na oyonakalisileyo inwebu eselmlonyeni wakhe angaba semngciphekweni wokosuleleka yintsholonwane kaGawulayo, ukuba ebenokuthi azifumane ehlangana neencindi ezinomngcipheko ophakamileyo zomntu ophila nale ntsholongwane ngexesha lokwabelana ngesondo kusetyenziswa nemilomo.
Ngokweenjongo zokwabelana ngesondo kusetyenziswa nemilomo, iincindi ezibeka umntu emngciphekweni omkhulu zezi: Igazi, incindi kabhuti kwakunye neencindi eziphuma kusisi.
IGAZI: Ngenxa yokuba okunye ukonzakala kwamalebe omntu asoloko engabonakali ngeliso lenyama (uksikeka okungephi kwakunye nezilonda) akukho lula ukuba asoloko esazi ukuba amalebe eqabane lakhe abelana nalo ngesondo asempilweni na. Ngoko ke umntu angathi kanti ungenisa izixa ezincinci zegazi emlonyeni wakhe yena engakuqwalaselanga oko.
Ukuba elinye iqabane linesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga emalebeni apho kuphuma incindi okanye kukho isilonda, umntu angazifumana engenwa ligazi, ubovu, njalo-njalo, ezinokuba kanti ziqulethe intsholongwane kaGawulayo. Nezinye izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo zingadluliselwa kwelinye iqabane ngomlomo ngale ndlela, umzekeo: Izilonda zomlomo, igcushuwa okanye intsumpa. Izilonda zomlomo ezibangwa ngumkhuhlane nazo zingadluliselwa kumalebe elinye iqabane ngexesha besabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga.
INCINDI KABHUTI: Kuba intsholongwane kaGawulayo ifumaneka kwincindi yendoda ephila nale ntsholongwane, ukuba loo ndoda ibinokuthi ichithele emlonyeni weqabane layo, intsholongwane kaGawulayo equlethwe yile ncindi yale ndoda ingosulela elinye iqabane.
INCINDI KASISI: Intsholongwane kaGawulayo yaziwa njengefumaneka futhi ihlale kwiincindi zikasisi, ngoko ke, ukuba umntu ebenokuthi azibandakanye nokwabelana ngesondo esebenzisa umlomo wakhe futhi kukho ukonzakala elulwimini okanye kuloo mlomo wakhe (imilebe eqhekekileyo umzekelo), intsholongwane kaGawulayo ekwincindi kasisi ingadluliseleka ngale ndawo umlomo wonzakele kuyo, emilebeni okanye elulwimini lweqabane elisebenzisa umlomo walo kumntu wasetyhini ophila nale ntsholongwane.
Kwiingcebiso esizinikezelayo safumanisa ukuba inani labantu ababelana ngesondo besebenzisa imilomo yabo liyanda.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.87102.7.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imbali yokungabiwa ngokulingana kobutyebi eMzantsi Afrika, ngamaxesha enkqubo yobandlululo ngokobuhlanga eyayivimba abantu abamnyama amalungelo oluntu angundoqo, malungelo lawo afana nemfundo, izindlu, izithuba zemisebenzi kwanokufikelela kwiinkonzo zempilo, inokwayanyaniswa nokugquba kwentshjolongwane kaGawulayo noGawulayo buqu kwabo babe vinjwe la mathuba.
Isimo sabantu abamnyama kuqoqosho loluntu sebenza babe semngciphekweni wokuhlaselwa lula zizifo ezifana nesifo sephepha, izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu. Abona bakowona mngcipheko ungakumbi bahlala ematyotyombeni njengoko kukho beba ngabantu abahluphekileyo nabangaphangeliyo. Baphila kwiimeko ekugquba kuzo iinkonzo ezikumgangatho ophantsi, oko ke kukuthi, apho kungekho lucoceko khona, kungekho manzi acocekileyo okanye kungekho mbane khona. Ukuxinana ze kwezinye iingingqi, ukungabikho zikroba zokungena moya upholileyo kuza nezifo.
Kwalapha kwiindawo zabantu abamnyama, isimo sabantu basetyhini sikumgangatho osezantsi kakhulu, nto leyo ibenza babe semngciphekweni wokuhlaselwa zizifo ezingumvuka wokwanbelana ngesondo ngedlela engakhuselekanga, njengoko besoloko bengenawo amandla okuncokola ngokwabelana ngesondo ngendlela ekhuselekileyo (ukusetyenziswa kweentsilathi) namaqabane abo, ngenxa yenkolelo yenkcubeko eluqilima yokuba indoda nguye ophetheyo kwimiba yokwabelana ngesondo. Ngapha koko, ukuxhomekeka kwamanina emadodeni kwandisa ukuba semngciphekweni kwawo.
Kanti ke kwezinye iimeko uloyiko lokwayanyaniswa lunokukhokelela ekubeni amanina angazivezi ukuba aphila nentsholongwane kaGawulayo. Ngaphezu koko futhi, imiba yendalo iyakongeza ukuba semngciphekweni kwamanina ngenxa yokungafumaniseki kwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kwanokuba iincindi zesondo zisala emzimbeni welo nenekazi iintsuku zibe mbini okanye zibe ntathu yaye zingangena egazini lakhe ukuba kukho ukukrweleka okanye izilonda ngenxa yezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo okanye ukungenwa ngetshova.
Ukuhamba kwabantu befuna impilo engcono, ukusuka kwenye ingingqi ukuya kwenye (eyimbangi yokufuna imisebenzi kwezinye iingingqi okanye kwamanye amazwe) kubenza abo bsntu babe semngciphekweni wokuhlaselwa yintsholongwane kaGawulayo njengoko beba kude nentsapho zabo amaxesha amade kakhulu. Kwimeko yamadoda apho athi, ngenxa yeemeko zawo zempangelo, ahlale kude namakhosikazi/neentsapho zawo amaxesha amade kakhulu, anokuthi aqale ezinye iimanyano namanye amakhosikazi apho anokuthi amaxesha amaninzi athi azibandakanye nokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga. Oku ke kokunye okubeka bobabini indoda nenkosikazi emngciphekweni wokuhlaselwa yintsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.95065.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ityala Neemali-mboleko &gt Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Xa kuthethwa ngetyala kubhekiswa kumalungiselelo apho uthenga izinto ze uzihlawule emva kokuba sele uzisebenzisa. Ngamaxesha amaninzi uyihlawula into ngezavenge ezitsala de kube lithuba elithile.
Imizekelo yetyala iquka:
ii-akhawunti kwiivenkile (umzekelo, I-akhawunti kwivenkile yempahla)
izivumelwano zokuqesha okanye izivumelwano zokuthenga uhlawule ngezavenge (umzekelo, apho uvuma ukuhlawulela into kwisithuba sexesha elithile, njengakwivenkile yefenitshala - ezi ke zazisakwaziwa njengezivumelwano zokuthenga ngetyala).
Usenakho nokulifumana ityala ngokuboleka ebhankini okanye kumatshonisa. Kule meko ke, unikwa imali-mboleko eziinkozo. Ulindeleke ukuba uyibuyise le mali ngexesha ekuvunyelwene ngalo. Ukwalindeleke ukuba uhlawule nenzala kule mali-mboleko.
Kubalulekile ke ukuqwalasela ukuba, xa uthenga ngetyala, ungahlawula ngaphezu kokuba ubunokuhlawula ukuba ubuzithenge wazihlawula ngoko nangoko izinto ozithengileyo:
imali elixabiso laloo nto kunye nezinye nje iindleko iya kuba yimalini na iyonke imali yokuqala ekufuneka uyibekile njengentlawulo yokuqala iya kuba yimalini na ziya kuba yimalini na izavenge ekufuneka uzihlawule ngenyanga ungathabatha ixesha elingakanani na ukulihlawula eli tyala.
UMTHAMO
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Isivumelwano Setyala?
Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Amabinzana Aluncedo
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.95065.6.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ityala Neemali-mboleko &gt Amabinzana Aluncedo
Amabinzana Aluncedo
Ukuvalwa ematyaleni: Apha kuxa umntu enembali embi yamatyala yaye iivenkile zingasafuni kumvulela tyala litsha.
Isivumelwano Setyala: Esi ke sisivumelwano esibophelela ngokomthetho apho umboleki afumana impahla/imali ngoku ze avume ukuba uya kuyihlawula kwixesha elisezayo ekuvunyelwene ngalo.
iCredit Bureaux: Ezi ziinkampani zabucala eziqokelela iinkcukacha ngeembali ezintle nezimbi zentlawulo yamatyala zabantu neenkampani ze zizithengise ezi nkcukacha kwiivenkile okanye kubantu abathengisa ngetyala/ababolekisa ngemali.
Isixa-mali Onokuvunyelwa Usityale: Isixa semali onokuyisebenzisa sisixa semali iivenkile ezithengisa ngetyala ezinokumqingqela sona umntu okanye ishishini elithile. Ezi zixa zemali zinokuphinda ziqwalaselwe (oko ke kukuthi zinganyuswa okanye zehliswe).
Imbali Yetyala: Le ke yimbali yendlela yokuhlawula yomntu okanye yenkampani ethile, eqokelelwe ze yagcinwa yiCredit Bureau.
Inzala: Le ke yimali eyangezwa kwimali-mboleko, ebalwa ngokwepesenti yemali oyibolekileyo.
Ababolekisi Kwizinga Elisezantsi: Ezi ziinkampani okanye abantu ababolekisa ngeemali ezincinci kwabo banomdla wokuboleka.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
UMTHAMO: Ityala Neemali-mboleko
Yintoni Ityala? Yintoni Imali-mboleko?
Yintoni Isivumelwano Setyala?
Yintoni iMbalana Yamatyala? Yaye Yintoni Ukubekwa Kwiincwadi Zabangawahlawuli Amatyala abo?
Angayithimba Xa Kutheni Umntu Endimtyalayo Impahla Yam?
Amabinzana Aluncedo
YAYAMENE
Izikhalazo Zabathengi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.I.96203.3.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I > Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS &gt Ukuhlawula le Mali-mboleko

Ukuhlawula le Mali-mboleko



Uqala Nini Ukuhlawula le Mali-mboleko?

Xa sele ufumene umsebenzi futhi umvuzo wakho ngama-R26.300 nangaphezulu.

Uhlawula Knagkanani?

* Iintlawulo zibalwa ngezinga elingayi kubeka mthwalo mkhulu kuwe.
* Ngoko ke, iintlawulo zisekelwe kumvuzo owurholayo.
* Futhi iintlawulo ziqala kuphela xa umvuzo wakho ungama-R26.300 ngonyaka (oko ke kukuthi amaR2, 192 ngenyanga). Kweli nqanaba intlawulo yakho si-3% kumvuzo wakho.

Izinga oyihlawula ngalo imali-mboleko yakho iyabonakaliswa kwiReady Reckoner Table.

Ingaba Uyibuyisa Njani le Mali-mboleko?

* I-NSFAS ithumela incwadana enetyala lakho rhoqo ngekota yonyaka kubo bonke abafundi futhi iya kuthi ithumele incwadana yembalelwano ikwazisa ngezibhambathiso zakho zokuhlawula xa uthi ube kwinqanaba lokuba ungayihlawula le mali-mboleko. Oku ke kwenzeka xa uqalisa ukufumama umvuzo ongaphezu kwama-AR26.300 ngonyaka.
* Kukweli xesha ke apho ulindeleke ukuba wenze amalungiselelo eentlawulo ngokwezigqibo. La malungiselelo ke anokuquka ukunika iNSFAS igunya lokuthabatha iintlawulo ngqo kwi-account yakho yebhanki, ngokwemiyalelo yeposi, iitsheki okanye ukutsalwa kwezi ntlawulo ngumqeshi emvuzweni wakho emsebenzini.
* Ngelixa iNSFAS iya kukwazisa ukuba ulindeleke ukuba ukhuphe malini na njengentlawulo, kuluxanduva lwakho kaloku ukuba usoloko uqhagamshelana nabo


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS

* Intshayelelo
* Njani, Intoni, Nini, Phi ...
* Ukuhlawula le Mali-mboleko
* Izinto Ezilishumi Ekufuneka Uzazile nge-NSFAS
* Ezinye Iinkcukacha





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.J.17473.10.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > J > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?

Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?



Ukuba ungumzali, qinisekisa ukuba wenza igalelo ngesixa esamkelekileyo ekukhulisweni kwabantwana bakho, uhlala nabo okanye ungahlali nabo.

Ukuba usisizalwane somntu ongakwazi kumelana negalelo ekufuneka elenzile ekukhulisweni kwabantwana bakhe, njengomzali womnye wabazali babantwana, zama konke okusemandleni akho ukunceda abo bantwana: ngoba kaloku ngapha koko, basayidinga inkxaso ngokweemfuno zabo ezingundoqo

Usenokubanceda abantwana ngokucenga abazali abangahlawuliyo okanye abangahlawuli ngokwaneleyo, ukuba bahlawule isixa senkxaso-mali noko esinokuwenza umahluko: kuba kaloku bona abantwana basayidinga.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.J.17473.2.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > J > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?

Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?



Umthetho ufuna umntwana axhaswe okanye ondliwe:


1. ngabazali bakhe, nokuba batshatile, bayahlalisana, abahlali kunye, okanye bawuqhawula umtshato wabo, kuquka nabazaliabafumene umntwana ukuba abe lilungu elitsha lekhaya loo mntwana; kunye
2. nabazali babazali bakhe, ukuba abazali bomntwana babetshatene.
3. Olu xanduva lubekwe ngumthetho lubizwa ngokuba "luxanduva lokukhulisa" okanye "uxanduva lokuxhasa".



UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.J.17473.4.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > J > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?

Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?



Ukuba akuhlali nabantwana bakho, akubikho ngazo zonke iintsuku ubabonelele ngeemfuno zabo zemihla ngemihla ezifana nendawo yokuhlala, ukutya, impahla yokunxiba, unonophelo lwempilo kwanemfundo.

Ngoko ke, kufuneka uhlawule imali njengenkxaso ukunceda umzali ohlala nabantwana abo ukuba ababonelele ngezi mfuno zabo zingundoqo

Ukuba akuyihlawuli inkxaso-mali yesondlo, abantwana bakho:
1. bangangabi nakutya kubaneleyo;
2. bangangabi nakho ukubonana nogqirha xa begula;
3. ukuba iintlawulo zesikolo azikwazi kuhlawulwa, abanakuba nakho ukuya esikolweni.


Inkxaso-mali yesondlo iqinisekisa ukuba abantwana bakho bagcina, kangangoko banakho, umgangatho wokuphila olingana nalowo wangexa abazali babo babsahlala kunye.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.J.17473.8.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > J > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?

Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?



INkundla yenkxaso-mali okanye igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana enkundleni liya kunceda ekubaleni kuya kufuneka kuhlawulwe malini na njengenkxaso-mali yesondlo sabantwana.

Ngokwesiqhelo, inkundla iqala ibale ukuba abantwana badinga malini na kwinkxaso yabo (oko ke kukuthi, ukubabonelela ngokutya, indawo yokuhlala, nokunye).

INkundla iya kuthi ke ibone ukuba umzali ngamnye wenza igalelo elaneleyo nelamkelekileyo kwezo mfuno, ngokwesiqhelo ke, ngokubayalela ukuba bafake igalelo elibalwe ngokomvuzo womzali ngamnye.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.125285.125285.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K &gt Ukonga Umbane Ekhayeni

Ukonga Umbane Ekhayeni



uFebruwari 2006

UkuNikwa kweeNkonzo nokuXhotyiswa koLuntu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Indlela entsha necocekileyo yokuvelisa yemizi-mveliso iyayiguqula indlela esenza nesisebenzisa ngayo izinto, ngokuzenza zibe namandla angakumbi nokunqanda ukungcolisa indalo engqongileyo. Oku ke kusekelwe kumgaqo wokuthintela ingxaki ingekafiki. Oku kusenokukhokelela kwiinguqu ezimandla ezingqondweni zabantu kwanakwiindlela abenza ngayo izinto. Eli phepha linikezela ngeengcebiso ngendlela onokonga ngayo umbane, wonge amanzi ze unciphise nenkukuma.















IINYANISO EZINIKA UMDLA










" Kutshiswa ikilogram yelahle ngeyure nganye yekilowatt yombane osetyenzisiweyo."

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Amanzi yindalo enqabileyo yaye iNtshona Kapa ayisenazo iindawo ezinokufanela ukwakhiwa kwamadama."


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ziya kuba mbini kuphela iimeko apho kugcwaliswa amadama ngamanzi kule minyaka mibini izayo! Kusafuneka kugcwaliswe amadama kodwa ke oko kuya kusidla izigidi-gisi zeerandi yaye akukho mntu uyifunayo le nto eyadini yakhe"


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ihlabathi livelisa umlinganiselo weetoni ezine zomoya omdaka, umntu ngamnye, ngonyaka, abemi boMzantsi Afrika bona bavelisa umlinganiselo olishumi lweetoni zalo moya mdaka, umntu ngamnye, ngonyaka."





























IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO










iCandelo Lolawulo: Elijongene Nokungcoliseka Nenkukuma
iSebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Private Bag X9086, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2705
Inombolo Yefeksi: 021 483 4425
cbill@pgwc.gov.za















FUMANISA OKUNYE:

* Ngokuba kutheni kufuneka usebenzise indlela ecocekileyo yokuvelisa nje ekhayeni lakho
* Indlela yokonga umbane
* Indlela yokonga amanzi
* Indlela yokunciphisa inkukuma
* Iingcebiso eziluncedo
* Indlela yokunkcenkceshela isitiya eyonga amanzi

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

KUTHENI KUFUNEKA USEBENZISE INDLELA YOKUVELISA ECOCEKILEYO NJE EKHAYENI LAKHO

* LE NDLELA IKONGELA IMALI!
* Ilondoloza izibonelelo zendalo ezifana namanzi
* Inciphisa ukungcoliswa kwamanzi nomoya
* Yenza ukuba thina neentsapho zethu siphile kwihlabathi elisempilweni

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA UMBANE!

Le ilandelayo ke yimizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukuze libe nokusebenzisa umbane ngendlela ewongayo:

1. Igiza Yamanzi Ashushu

* Khusela igiza yakho ngokuthi uyigqume ngengubo yegiza ze wonge imali ephakathi kweeponti ezintlanu nezilishumi ngenyanga.
* Faka isixhobo esibalayo kwigiza yakho ngenjongo yokuthintela ukubilisa amanzi ongazokuwasebenzisa. Oku kungakongela ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.
* Fakela isixhobo sokubilisa amanzi esisebenzisa ilanga. Oku kubyibonakalisa imbuyekezo yokonga umbane ngexesha elifikelela kwiminyaka esibhozo yaye isebenzisa indlela enokuphinda isebenziseke kwixesha elizayo.
* Ingakumbi xa uzakhela indlu, le yindlela eyonga ngokumandla. Apha wonga ngokwengqikelelo ephakathi kwamashumi amabini namane ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.

2. Ukukhanyisa

* Sebenzisa iiCFL okanye iiLED, eziwusebenzisa ngendlela ewongayo umbane, kunezo zibane ziqhelekileyo neziwutyayo umbane yaye zihlala ngaphezu kweyure okanye ezimbini ngosuku zikhanyisiwe yaye zikulungele kakhulu ukuukhanyiswa ngaphandle ukuze zikhanyiswe ubusuku bonke
* Zicime izibane xa uhambayo.

3. Ukushushubeza ikhaya lakho

* Ngokukhusela umphezulu wendlu yakho ungonga isiqingatha sombane wokushushubeza.
* Faka nezixhobo zokukhanyisa nokushushubeza ngendlela esebenzisa ilanga ukuba uzenzela ikhaya elitsha:
* Kufuneka ube neefestile ezaneleyo ezijonge empuma
* Kufuneka ube nezixhobo zokukhabela ngaphandle ilanga lasehlotyeni ezikwalibizelayo elasebusika
* Ukuba ufakela umphezulu wendlu, kufuneka ukhumbule ukuba kunzima ukushushubeza indlu enkulu kakhulu
* Khusela iindonga nemigangatho yakho kakuhle, okanye ke usebenzise izixhobo zokwakha eziwongayo umbane.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA AMANZI

Le ilandelayo ke yeminye yemizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukulenza libe nokuwonga amanzi.

1. Ngokuthi unciphise amanzi okugungxula indlu yakho yangasese ungonga ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini amanzi owasebenzisayo ngonyaka ungakhange ube kanti uyasokola emsebenzini wawo. Ungafakela indlela egungxula kabini okanye kaninzi. Isixhobo sokugungxula kabini sineendlela ezimbini nezicwangcisiweyo zokugungxula - isicwangciso esikhupha amanzi amancinci kumchamo ze athi kratya kwizinto eziqinileyo. Indlela yokugunxula kaninzi ke yona ikuvumela ukuba ugungxule nantoni nokuba ingakanani na - ubhekelisela emva nje isixhobo sokugungxula ze iziyekele xa igqibile.
2. Ngokufakela isixhobo sokumpompela amanzi angwevu (asuka kumatshini wokuhlamba impahla, kwisitya samanzi, kwishawa nakwibhafu) kwisitiya sakho ngenjongo yokusinkcenkceshela. Oku kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amathathu anesihlanu ekhulwini, amakhaya amaninzi kufuneka asuse nesidingo sokongeza amathuba okunkcenkceshela izitiya zawo. Ezi ndlela zokonga ukusetyenziswa kwamanzi zibiza malunga nama-R4 500 ukufakelwa, kodwa ayakuyibonakalisa imbuykezo ekongeni amanzi kwiminyaka nje emibini.
3. Ukufakela iishawa ezisezantsi kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amahlanu ukuya kwasixhenxe anesihlanu ekhulwini. Iindlela ezahlukeneyo ziyafumaneka, ngokuxhomekeka ke kwindlela ofuna ukuzisebenzisa ngayo. Ukuhlamba ngeshawa yeyona ndlela iwongayo amanzi kunokuhlamba ngesitya sokuhlambela, nkqu nangaphandle kwezi ntloko zeeshawa.
4. Iziciko zeemopmpo ziyakucutha ukuchiphiza kwamanzi ngamashumi amahlanu ukuya kwangamashumi asixhenxe anesihlanu ekhulwini.Ngokwesiqhelo, amanzi amaninzi kwezi mpompo aphuma aye ngqo phantsi angene esinkini engakhange asetyenziswe.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKUNCIPHISA INKUKUMA

iNtshona Kapa ivelisa inkukuma eninzi kunaleyo imele ukuba iyayilahla. Umntu ngamnye ohlala eKapa ukhupha i1.6 yeekilograms zenkukuma ngosuku. Amanzi ehla ezindongeni nasemhlabeni angcolisa amanzi asemhlabeni kwakunye nehlabathi. La manqaku alandelayo akunika nje umqondo wezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukunciphisa inkukuma eniyivelisayo.

1. Phinda usebenzise kangangoko kwinkukuma yakho. Ezi mveliso zilandelayo zingaphinda zisetyenziswe: iphepha, iglasi, iitoti, iiplastiki, imveliso zomgquba, kwakunye ne-oli yezithuthi. Akho amazibuko okulondoloza inkukuma elahliweyo kuthotho lwezikolo okanye imibutho. Qhagamshelana nomaspala wakho okanye incwadi yakho yeenombolo zomnxeba ukuze ufumane iziko elilondoloza inkukuma elikufutshane nawe. Sebenzisa inkqubo yomgqomo owahlula-hlulwe kabini okanye kathathu. Le ke yimigqomo yasekhayeni eyahlula-hluliweyo ukwenzela ukufaka iintlobo ezithile zenkukuma ukwenzela kube lula ukonga inkukuma. Iinkukuma ezahlukeneyo nezilondolozekayo zingafakwa kumacandelo ahlukeneyo anemibala eyahlukileyo.
2. Yenza umgquba inkukuma yakho engumgquba (ekukutya neyasesitiyeni) Lo mgquba ungasetyenziswa esitiyeni ngokuthi uhlanganiswe nomhlaba ukuphucula ubume bomhlaba lowo. Wangeza umhlaba ochumileyo yaye unikezela ngezakhi eziza kuncedisa ekukhuleni kakuhle nangokukhawuleza kwezityalo.
3. Phinda uzisebenzise izitya ebezithwele ukutya ze uqinisekise ukuba izinto ozithengayo azigcwelisanga ziplastiki. Ukuba kunjalo, khalaza! Loo nto ibonakalisa ukuhlakanipha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINGCEBISO EZILULUTHO

* Ukuba uyahombisa, khetha iipeyinti neevanishi ezingenamachiza.
* Wucime umabonwa-kude wakho endaweni yokuwushiya ukwimo emileyo - oomabonwa-kude abashiywe bekwimo yokuma basadla ikota yombane eziwudlayo xa zisetyenziswayo.
* Musa ukubilisa iketile yonke yamanzi xa uza kusebenzisa ikopi enye kuphela apho, bilisa amanzi oza kuwasebenzisa kuphela .
* Sebenzisa izithuthi zikawonke-wonke okanye uhambe ngeenyawo okanye uqhube ibhayisekile xa usiya emsebenzini okanye evenkileni. Qhuba isithuthi esincinci njengoko siza kusebenzisa amafutha amancinci sona, sikhuphe ukungcola kancinci yaye sidinga imali encinci xa silungiswa kunezo zikhulu.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UKUNKCENKCESHELA ISITIYA NGENDLELA EWONGAYO AMANZI

Ngenxa yokuba izitiya ezi zidinga amanzi amaninzi, kubalulekile ke ukuqwalasela imigaqo yokusetyenziswa kwamanzi ngendlela ewongayo. Ezi ndlela zikwadinga umsebenzi omncinci kunezitiya eznkulu. Ezi ngcebiso zilandelayo zithatyathwe kwincwadi ethi "Water-wise gardening" (yeDWAF neNBI, 1998):

* Lima izityalo eziwongayo amanzi - ezona zityalo zithenjiweyo ke ekongeni amanzi zezo zizezaloo ngingqi ngokwemvelo njengoko zingadingi kuphinda zinkcenkceshelwe.
* Beka izityalo ngokwamaqela ngokwendlela eziwatya ngayo amanzi - oku kuthintela ukuchitha amanzi kwizityalo ezingawadingiyo.
* Qwalasela umgangatho nohlobo lwesitiya sakho, ngoko ke cingisisa umbono wokucutha isitiya sakho.
* Phucula umhlaba nomhlaba - indlela umhlaba wakho owonga ngayo amanzi iyaphuculeka ngumgquba omninzi. Ukugquma umhlaba ngodka oluninzi, umgquba, istro, njalo-njalo) zigcina umhlaba wakho ufume nangakumbi.
* Lima ngexesha lonyaka elifanelekileyo - kwiinginqi ezifumana iimvula ebusika, elona xesha lifanelekileyo nguKwindla nalapha ekuqaleni kobusika ukuze izityalo ezo zibe nethuba lokuntdhula iingcambu zazo phambi kwexesha lonyaka elomileyo. Kwiingingqi ezifumana iimvula ehlotyeni, elona xesha lifanele ukulima yintwasa-hlobo nasekuqaleni kwehlobo.
* Nkcenkceshela ngendlela efanelekileyo - musa ukunkcenkceshela kanye ligqatse ubhobhoyi ilanga okanye kwiimeko ezivuthuzayo. Enye yezona ndlela zonga amanzi zokunkcenkceshela yileyo yokusebenzisa umbhobho wokunkcenkceshela - le ndlela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini amanzi asetyenziswa kwiimeko eziqhelekileyo zokunkcenkceshela, futhi inkcenkceshela kakuhle, yaye futhi isenokufakwa ngaphantsi kwengca.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
* Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.17842.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K &gt Amalungelo Abantwana

Amalungelo Abantwana



2002

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu luthi thaca amalungelo abantwana ngendlela efundeka lula.






* Impatho-gadalala
* Impatho-gadalala Ngokwesondo
* Ukuzigcina Ukhuselekile


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IMPATHO-GADALALA

Ngamanye amaxesha abantu bangakukhathaza okanye bakoyikise ngokuthi:



NABANTWANA BANAWO AMALUNGELO!

Akukho mntu unamvume yakukukhathaza
Onke amalungelo oluntu angawethu sonke!
Akukho mntu unalungelo lakukukhathaza.



* bakubethe
* bakutyhale
* bakwenze enye into ekukhathazayo okanye ekoyikisayo
* bakoyikise ngokukonzakalisa wena okanye umntu omthandayo okanye isilwanyana sakho sasekhaya osithandayo
* bagxeke wena ngezinto ongazenzanga.



Ayilotyala lakho!
Akukho mntu unalungelo lakukukhathaza.

Abantu abavumelekanga ukuba benze ezi zinto


* nokuba sele bebadala okanye bebakhulu kunawe
* nokuba sele bengunyoko okanye uyihlo
* nokuba sele wenze into engalunganga


Ukuba umntu othile ukuqumbele, kufuneka akwazise. Akamelanga kukubetha.

Ukuba umntu othile uya kukhathaza okanye uya kungcungcuthekisa, okanye ukhathaza umntu omaziyo, UNGALUFUMANA UNCEDO.


* Xelela umntu onokukunceda
* Yixele de kubekho umntu oza noncedo
* Tsalela iChild Line kule nombolo - 08000 55555 okanye ke amapolisa kule nombolo - 10111.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IMPATHO-GADALALA NGOKWESONDO

Umzimba wakho ngowakho wedwa!

Abanye abantu bangafuna



Unakho - yithi hayi!

Baleka okanye uxelele omnye umntu

Yixele de kubekho umntu okumamelayo

Tsalela le Nombolo yeChild Line - 0800 55555

Tsalela amapolisa - 10111



* ukukubamba kumalungu omzimba angaphantsi
* ukukucela ukuba ubambe amalungu abo omzimba angaphantsi
* ukukubonisa imifanekiso yabantu abenza izinto ezifana naleyo, okanye abahamba ngaze.


Oku ke kubizwa ngokuba yimpatho-gadalala ngokwesondo. Ukuba oku kwakhe kwenzeka kuwe, ayinguwe wedwa. Akwenzanga nto ingalunganga!

Abantu abavumelekanga ukuba benze ezi zinto kuwe:
* nokuba sele ubazi
* nokuba sele bebadala kunawe
* nokuba sele belungile kuwe
* nokuba sele ingunyoko okanye uyihlo, unyokolume okanye ummelwane wakho


Akukho mntu umele ukuphathwa gadalala!

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

ZIGCINE UKHUSELEKILE

Zikho ezinye izinto onokuzenza ukuncedisana namalinge okukugcina ukhuselekile.

Kufuneka uyazi:
* idilesi yekhaya lakho
* inombolo yomnxeba wekhaya lakho
* idilesi nenombolo yomnxeba yasemsebenzini kamama okanye katata wakho
* igama, idilesi, nenombolo yomnxeba womnye umntu onokukunceda ukuba umama okanye utata wakho akafumaneki ekhaya
* inombolo yomnxeba yamapolisa kwakunye neyeChild Line.


Ukuba uyoyika okanye kukho umntu omaziyo odinga uncedo, thetha nomntu onokukukhusela, umntu ofana nomama okanye utata wakho, utitshala wakho, ugqirha wakho, amapolisa okanye omnye umntu ecaweni yakho.

Musa ukuyigcina kuwe ngaphakathi - xelela umntu othile





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Law Talk for Children: Play your Part (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 341 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Busi Goes to Court (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 741 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 13 uDisemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Umbuzo: Umhlobo wam wafunyaniswa ukuba uphila nentdholongwane kaGawulayo kwisithuba seminyaka esibhozo eyadlulayo futhi uqalisa ukugula kungoku nje. Ungumzali oyedwa futhi ukhathzwa kukuba ngubani na na oya kujongana nentwazana yakhe eneshumi elinesibini leminyaka ubudala ukuba uthi asutywe kukufa. Undicelile ukuba ndiyihoyw le ntwazana, yaye ndiya kwenjenjelo. Ingxaki ke kukuba akazi ukuba makayichazele njani na le ntwazana ukuba uphila nale ntsholongwane. Ingaba kukho endinokukwenza ukumnceda kulo mba?
Impendulo: Into ekubalulekileyo ukuba umhlobo wakho ayazi kukuba lininzi ixesha lokucinga nokucwangcisa ekumele kwenziwe. Enye yezona zinto zinzima abazali abaphila nentsholongwane kaGawulayo ekufuneka bejamelene nazo kukuxelela abantwana babo ukuba baphila nale ntsholongwane. Amaxesha amaninzi boyika kakhulu ukuthetha nabantwana babo. Kodwa ke oku kuthula kungayingozi kumntu wonke. Abantwana bayakhathazeka xa bebona ukuba kukho nto ingahambi ngendlela futhi bangazigxeka bona ngokugula nokukhathazeka kwabazali babo.
Ukuyixelela intwazana yakhe kungabaluleka ukuze ibe nokuzilungiselela ixesha apho unina athi asutywe kukufa, udinga ixesha lokuthi ndlela-ntle. Kufuneka babe kunye kangangoko banakho.
Ayiyo nto ilula kubazali ukuxelela abantwana babo ukuba baphila nentsholongwane kaGawulayo. Abantwana banokuzifumana bekwimeko efanayo naleyo abazali babekuyo xa babeqala ukufumanisa ukuba baphila nale ntsholongwane. Umzekelo, kusenokuba baziva besoyika, benemisindo okanye benxunguphele. Kufuneka ikhumbuleke ke neyokuba ukuziva ngolu hlobo ngexesha lale meko yinto eqhelekileyo.
Xa exelela intwazana yakhe ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo, umhlobo wakho kufuneka aqwalsele ezi zinto zilandelayo: (a) intwazana yakhe le ingabuza imibuzo emininzi futhi ingadinga inkxaso eninzi. Kubalulekile ke ukuba avunyelwe abuze imibuzo. (b) Zama ukunikezlea iimpendulo ezicacileyo nezinyanisekileyo. Kufuneka enikwe zonke iinkcukacha ezichanekileyo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo (c) Umhlobo wakho kufuneka ayithathele ingqalelo indlela intwazana yakhe eziva ngayo ngalo mba ze futhi ayikhuthaze ukuba ithethe ngendlela eziva ngayo ingakumbi ngoloyiko lwakhe ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu.
Kungabaluleka kakhulu kumhlobo wakho ukuba acele elinye/amanye amalungu osapho osapho (asele wawaxelela ngaphambil ngalo mba) ukuba abekho emva kokuba edize isimo sakhe ngale ntsholongwane kwintwazana yakhe, ukuyinika ufifana lokuba ungibani na yena. Ubukho bakho ukuza kunikezela ngenkxaso ngeli xesha linzima kangaka kuya kuba lulutho, njengoko buya kunceda ekusekeni ubunye phakathi kwakho nentwazana le. Ukuvumela le ntwazana ukuba iveze indlela eziva ngayo ngokosuleleka kukanina yintshologwane kaGawulayo kuya kuyinceda izive ixhasiwe. Oku kungakwenza lula ukuba ithethe nawe namane amalungu osapho ngonina emva kokuba ethe wasutywa kukufa. Intwazana le iya kudinga inkxaso eninzi ngoku ingakumbi ngexesha lokusweleka kukanina. Inkxaso enikwa intwazana yakhe iya kumenza umhlobo wakho naye azive ephumle.
Kungaluncedo kumhlobo wakho nentwazana yakhe ukuseka indlela yokuphilisana ekhayeni, into abaya kuthanda ukuyenza ngamaxesha onke. Oku kungenzeka kanye ngeveki mhlawumbi. Umzekelo, ukuba nesidlo esisodwa sasemva kwemini, ukubukela umboniso bhanya-bhanya kunye. Inokuba yinto intwazana le engakhetha ukuqhubekeka iyenza nawe emva kokusweleka kukanina, into eza kukhumbulula unina ngayo neya kumnika amandla okuqhubekeka nobomi.
Enye yeendlela zokudala iinkumbulo ezibalulekileyo ingakukugcina ibhokisi yeenkumbulo. Umhlobo wakho lo angaqokelela yonke into ebalulekileyo kuye ze ayifake kule bhokisi yeenkumbulo, umzekelo, ingalisuntswana lempahla enxitywayo, imifanekiso, izihombiso okanye amakhadi awodwa. Umhlobo wakho usenokubhalela intwazana yakhe incwadana yembalelwano eyixelela indlela ayithanda ngayo ze ayifake le ncwadi kule bhokisi yembalelwano ukuze ibe nokuvulwa emva kokusweleka kwakhe. Iintwazana le mhlawumbi ingafumana ukuzinza okukhulu ekuberni nento ebambekayo ukuze iyikhumbuze ngonina kwanothando abebenalo bobabini.
Bobabini umhlobo wakho nentwazana yakhe badinga inkxaso eninzi kweli xesha, futhi banethamsanqa ngokuba wena uzibnika ixesha lokuba nabo ubaxhase ngeli xesha linzima kangaka ebomini babo.
UMTHAMO
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.11.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?

Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?



Umbuzo: Ndingumhlobo osenyongweni womntu ophila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ndingamnceda njani lo mhlobo wam ngeyona ndlela ifanelekileyo ze kwangaxesha-nye ndijongane neziphazamiso zale ntlungu ebomini bam nakubudlelwane bam nabanye abantu?

Impendulo: Ukufumaniseka kwentsholongwane kaGawulayo/kukaGawulayo akuchaphazeli lo mntu wosulelekileyo nje yedwa. Kusenokuchaphazela nosapho, izihlobo kwanolntu nje ekuhlaleni. Ukufumaniseka kwanokuzazi ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo kungabuhlungu ze kuchaphzela iinkalo ezininzi zobomi: emzimbeni, emphefumlweni, uluntu, izimali, kwanasemoyeni; kungakhathaza kubantu abathile nakubudlelwane babantu abathile.

Njengomntu onikezela inkxaso izinto ezibangela ukuikhathazeka kwakho zingafana nezo zikhathaza lowo uphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ukuziva unomsindo, usoyika, udangele, uxhwalekile, ungenakuncedakala nokungazinzi zonke zingavela ziphinde zihambe nanini na. Ezi ndlela zokuziva ziqhelekile, kodwa ke kusenzima ukumelana nazo. Kubalulekile ke ngoko ukuba uzichonge futhi uzazi ezona ndlela uziva ngazo ngesihlobo sakho ze ufumane inkxasi yokumelana nazo.

Ngokobudlelwane onabo nabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ntsuku zonke, ukuziguzula kwizinto ezithile, impixano, ukuxhomekeka, intiyo, ukutshintsha kwendima oyidlalayo kwakunye nesondo zingangumba otshis' ibunzi. Kubanye abantu, usapho, izimali, kwakunye nokubekwa eli hlazo lokuphila kwanokwayanyaniswa nesi sifo kungabeka eminye imithwalo emagxeni akho.

Kubalulekile ukwazi ukuba nangona izidingo nendlela oziva ngayo zinokubonakala zingabalulekanga xa uzithelekisa nezo zabantu abasenyongweni, akufuneki bamele ngsemva. Nabo babalulekile ebomini babantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Ukuba akuthi umelane nendlela oziva ngayo nezidingo zakho, ziyakwanda, zidale ukungazinzi nentiyo, kwakunye nothotho lwezinye iindlela zokuphila ezingatshongo khona.

Eyona iyiyo yokumelana nazo kukuthetha ngazo kumntu oziva ukhuselekile xa unaye. Gelixa unokukwazi ukuthetha ngazo kwezinye zezihlobo zakho, oku akusoloko kunjalo. Izihlobo azizokusoloko ziziqonda futhi zicacelwa zizinto ezikuhluphayo. Kwakhona, usenokuba wafunga ukuba akusokuze uxelele mntu ngalo mba ze ungakwazi kuxelela nesona sihlobo sakho sisenyongweni.

Enye indawo onokuzikhupha kuyo iinzingo zakho, onokwabelana kuyo ngamava akho kuyo ze ufumane nenkxaso liqela lenkxaso. Le ke ingayindawo ekhuselekileyo onokukhuphela kuyo izinto imiba izinto ongazithandiyo nezingakhiyo, ezifana mhlawumbi, ukucekisa, ukuziva unetyala, uloyiko okanye ke nobundlavini ngaphandle kokuzibona unetyala ngaloo nto, futhi ngapnhandle kokonzakalisa mntu kuloo nquleqhu.

Ngaphandle kokunikezela ngenkxaso yomphefumlo, amaqela enkxaso anganakho nokunceda ekudaleni amakhonkco onxibelelwano, imiba yonyango okanye yononophelo, iingxaki zemali, ngokuthi, umzekelo, uqalise ngeshishini lesitiya sezityalo okanye okanye ukufunda izakhono ezifana nokuhlanganisa iintsimbi zeisxhosa, unonophelo lwabantwana kwakunye nezakhono zokuba ngumzali.

Abantu abaphila nentaholongwane kaGawulayo kunye noGawulayo kufuneka bakhuthazwe ukuba bazimanye namaqela anikezela inkxaso kumaxhoba entsholongwane kaGawulayo kwangezizathu ezinye. Kubalulekile ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo bazi ukuba bayaxhaswa. Ngokuba nabo nje, umamele, unakane ze ucacise ukudideka, ukubamba, ukuthula, ukuhleka, nokukhala nabo ngamanye amaxesha yeyona nto ilungileyo nefanelekileyo onokuyenza.

Njengesihlobo, unethuba elangeziweyo lokwabelana, ithuba elaneleyo lokubulela ixesha enibe nalo kwakunye namathuba okunxibelelana anzulu nasenyongweni nikunye.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.12.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?

Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?



Umbuzo: Isihlobo sam esisenyongweni sisanda ukundishiya sibulawa ngulo Gawulayondini futhi andikwazi tu ukumelana nenyaniso yokuba akasekho, ngaphezu kok futhi, ebengabeki themba kubuhlobo bethu de wakwazi nokundifihlela ukuba ubephila nentsholongwwane kaGawulayo? Ndingenza ntoni ngalo mba?

Impendulo: Kuyacaca ukuba ikuphethe kabuhlungu into yokushiywa sisihlobo sakho esisenyongweni. Enye yezona zinto zinzima kakhulu ebomini kukuphulukana nesihlobo esisenyongweni, ingakumbi kusekho into ebeningekayenzi nobabini.

Ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo sele kudale imeko yokungathembani, ngamanye amaxesha nkqu naphakathi kwezona zihlobo zisenyongweni. Esinye sezizathu zoku ibe kukubekwa ibala kabuhlungu, usayanyaniswa nesi sigulo. Koku kubekwa ibala oku kudale ukuba abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo bale ukwabelana ngolwazi lwezimo zabo nabanye abantu, nkqu nabo basenyongweni nabaziintandane zabo. Ukufumana isiphumo esithi uphila nentsholongwane kaGawulayo kuthi kudale intlekele nokuba ikumila kunjani na kulo mntu uxelelwa ngezi ezi ziphumo. Akukhathaliseki nokuba zimlungele okanye zimnceda njani na iingcebiso noncedo alunikwayo umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo, akufunekanga sibudele ubunzima bomothuko umntu awufumanayo akuxelelwa ukuba kuthe kanti uphila nentsholongwane kaGawulayo.

Umcebisi yena buqu akasali engachaphazeleki ziziphumo ekufuneka ezinikezele. Abacebisi ekuhlanganwa nabo Kumaziko Empilo Asekuhlaleni bafumene uqeqesho neengcebiso eziluqilima ezingeziphumo zokucebisa abantu abaphila nale ntsholongwane, luqeqesho olo lubanika amandla okwenza lo msebenzi bawenzayo. Uninzi lwabo kudala lwaba ngabacebisi ngoko ke banamava angummangaliso. Bayakwazi ukunikezela ngenkxaso edingekayo nekhatshwa luthando novelwano ze banikezele nangolwazi olufanelekileyo ukuze babe nokufumana imvume ethatyathwe ngolwazi kwabo babancedayo phambi kokwenza uvavanyo, ze futhi abo bancedwayo bakwazi ukumelana neentliziyo ezibuthathaka zabo bantu xa iziphumo sele zisaziwa. Kubaluleke kakhulu ukuba abantu bangaze baluvumele uyavanyo lwentsholongwane kaGawulayo ngaphandle kokufumana iingcebiso ngaphambi nasemva kolo vavanto kumcebisi oqeqeshiweyo.

Kungenxa yale ngcaciso ingentla apha apho ndinethemba lokukuqinisekisa ukuba ngelixa isihlobo sakho sikhethe ukungakuxeleleli ngesimo sakhe, ebenokuba ufumana eyona nkxaso neengcebiso ezimlungeleyo ngexesha leengcebiso nelovavanyo.

Ngelixa ndinganqweneli kubunciphisa nakancinci ubuzaza bentlungu nenkxwaleko okuyo ngenxa yokushiywa sisihlobo ngenxa yokubiwa zizifo ezayanyaniswa noGawulayo inbgazange ikuxelele wena ukuba iphila nentsholongwane kaGawulayo, ndingathanda ukukucacisela ukuba kwenzeka ntoni na emntwini xa afumana iziphumo zokuba uphila nentsholongwane kaGawulayo. Ukufunyaniswa uphila nale ntsholongwane kunyanzelisa ukuzikisisa jukucinga oku nokuzifuna, ngelixa ukwaxhwalekile. Intlekele ke eza nale meko ingahlala kuwe iveki zilandelelane ngelixa uzama ngandlela zonke ukumelana nokuphila nezi ndaba, futhi ucinga nokuba baza kuthini na abantu abasenyongweni kuwe (izihlobo nezalamane) kunye nabanye. Xa efumana iziphumo ezithi uphila nentsholongwane kaGawulayo, uthi othuke kuba kaloku ezo zisenokuba zezona ndaba zibuhlungu loo mntu wakha waziva ebomini bakhe. Amaxesha amaninzi lo mothuko mkhulu kangangokuba emva kokufumana ezi ndaba, umntu uhlala ekhumbula ukuba uphila nentsholongwane kaGawulayo qha.

Enye yezona mo zinzulu umntu azifumana eguntyungelwe yiyo luloyiko. Uloyiko lokunokwenzeka emntwini, uloyiko lwekamva, uloyiko lokuahlwa lusapho, zizihlobo, uloyiko lokukhathaza isihlobo okanye iqabane elisenyongweni ngokuthi uze nezi ndaba. Xa ndithetha ngamava am eminyaka ngeminyaka kweli candelo lokucebisa nokuthuthuzela amaxhoba, mhlawumbi ndiseza kuhlangana nomntu ongacingiyo nangaliphi na ixesha ukuba iindaba zokuphila kwakhe nentsholongwane kaGawulayo ziya kubakhathaza kangakanani na abantu abasenyongweni kuye nokuba zingayintoni na iziphumo zoko.

Umsindo, ukudana ze ngamanye amaxesha ukuzibeka ityala zidlala indima enkulu kwiintlobo zezigqibo eziquka ukwazisa izihlobo ezisenyongweni. Ezi mo zisoloko zijoliswe kulo kwalulo mntu wazo. Kwakhona, kubalulekile ukuba umntu ancokole ngezi mo kubantu abakhuselekileyo nabanikezela inkxaso. Abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baba sesichengeni, ngokwasenyameni nangokwasemphefumlweni. Kodwa ke ngamanye amaxehsa bakhetha ukwabelana ngale meko nabacebisi nabathuthuzeli abaqeqeshiweyo, kunokuyincokola nezihlobo namalungu osapho asenyongweni kuba kaloku ukwenza njalo kuya kumgumbungela kakhulu.

Kuba nzima ukuzipha amandla kumaungu osapho xa kukho kwalapha elusatsheni, umntu obuthathaka. Ngoko ke abantu bangakhetha ukuncokola le meko nabacebisi nabathuthuzeli abaqeqeshiweyo kuphela; apho baqinisekiswayo ngokhuseleko, indawo yokukhupha indlela umntu aziva ngayo ngaphandle kokufihla nto; apho indlela umntu aziva ngayo iya kukhutshwa ngentlonipho, imbi okanye intle, imo apho umntu angazokubekwa tyala nengakhethi cala. Enye yezona meko zoloyiko kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo kuxa umntu esoyika ukuba uza kuphulukana nenkxaso ayidingayo yosapho nezihlobo. Uloyiko lokuba le nkxaso ingaphela lwenza abantu bazifihle ukuba baphila nale ntsholongwane. Ndiyayiqonda nento yokuba usenokuba nemibuzo engenakuze iphenduleke. Ndingacebisa ke ngoko ukuba uzinike ilungelo lokuziva udakumbile, unomsindo, ukhathazekile. Akuyi kukunceda tu ukuyifihla nakuwe lo indlela oziva ngayo. Kwilixa elithile ungafumanisa kunyanzelekile ukuba wenze into ebonakalayo efana nokundwendwela ingcwaba lakhe, okanye wenze into ebenithanda ukuyenza nobabini, nto leyo eza kubuyisa iinkumbulo ezimnandi. Uya kufumanisa ke, ngokuhamba kwamaxesha, ukuba: "Intlungu ayipheli, kodwa ngoku behlile ubuzaza". Ukuba kunyanzelekile, thetha nomcebisi othuthuzelayo.

UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.17.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?

Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?



Umbuzo: Ndivile ukuba urhulumente uya kube enikezela ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kubantu abaphila nale ntsholongwane kwilixa elizayo. Ndingathanda ke ukwazi ukuba le nkqubo iya kusebenza njani na ukuze nam ndibe nokufikelela kula machiza.

Impendulo: Unyanisile xa uthi amachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo aya kufumaneka kuluntu ngokubanzi, kodwa ke noxa kunjalo, abanyanzelekanga bonke abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo ukuba bawasebenzise la machiza ukuphucula impilo yabo. Unyango ngala machiza lunceda abantu abaphila nale ntsholongwane ukuba baphile ubomi obude nobusempilweni kuba kaloku injongo kukunciphisa izinga lale ntsholongwane emizimbeni yabo (lowo ke ngumthwalo abanawo wale ntsholongwane emizimbeni yabo) kube ke ngoko komelezwa amajoni abo omzimba. Apha eMzantsi Afrika abantu abakwizigidi ezintlanu sele bephila nale ntsholongwane (nto leyo ke ithetha ukuthi omnye kwithoba ngalinye labantu uphila nayo) kodwa ngamakhulu amahlanu amawaka kuphela abantu ekufuneka befumene unyango lwala machiza kuba kaloku uninzi lona lusesempilweni. Elona xesha umntu ophila nentsholongwane ekuya kufuneka efumene unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo kuxa benesibalo se-CD4 esingaphantsi kwama-200 (esi sibalo se-CD4 ke luvavanyo olubonisa ukomelela kwamajoni omzimba) okanye isigulo esichaza ukuphila noGawulayo (umzekelo wesi sifo ke kukwehla kakhulu kobunzima bomzimba, isifo esidumbisa inwebu yobuchopho, isifo sokukral kwemiphunga, ukuphazamiseka kwengqondo, isifo sephepha esibetha ngaphandle kwemiphunga, izifo zomhlaza, izifo ezinento yokwenza nokungcola neencukuthu). Ngoko ke kuya kufuneka ube kanti umelene nezi meko zimbini ngaphambi kokuba ube nakho ukufumana unyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kaGawulayo.

iNtshona Koloni yenza izicwangciso zokumisela xa kufika inyanga kaTshazimpunzi ka-2004 iya kube sele inamaziko alishumi elinethoba apho abantu baya kufumana khona la machiza ze amanye amaziko alishumi elinesine avulwe ekuhambeni kwaloo nyaka, nto leyo ke iwabeka kumashumi amathathu anesithathu la maziko okuzibandakanya koluntu nale nkqubo yokufikelela kumachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo.

Le nkqubo yokufikelela kula machiza ke iya kusebenza ngolu hlobo:
Izigulana eziphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuthunyelwa kule nkqubo xa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200 okanye kufunyaniswe ukuba baphila nesifo esichaza ubukho bukaGawulayo. Ezinye iimeko emakumelwane nazo ke ekufikeleleni kule nkqubo ziquka:

Umqathango wokuba isigulana eso kufuneka sibe kanti sizinikele ekusebenziseni olu nyango lumachiza mathathu ubomi baso bonke.

Ukuxelela umntu oza kuba 'ngumlingane kule nkqubo yonyango' okanye umncedisi wesigulana eso ukuqinisekisa ukuba le nkqubo iyathotyelwa futhi iyathobeleka. Kubalulekile ke oku, njengoko ukuthabatha usebenzise amachiza amaninzi nahlukeneyo ngexesha elifanayo ngosuku ngalunye, ntsuku zonke ubomi bakho bonke ingeyonto ilula ukuyenza ngaphandle koncedo. Isigulana eso kufuneka siyithobele imiqathango yokusetyenziswa kwala machiza ukuze siqinisekise ukuba umzimba waso ufumana amachiza awaneleyo kwanokuqinisekisa ukuba ayasebenza la machiza emzimbeni waso.

Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso asizintyintyi kakubi ngamachiza, ingakumbi utywala. Isizathu soku ke kukuqinisekisa ukuba isigulana eso asiphathwa kakubi kukutyeka kwesibindi saso butywala obo. Ngapha koko ke, kuya kuba nzima kakhulu ukuwasebenzisa ngendlela yiyo nangenyameko la machiza xa umntu aphantsi kweempembelelo zotywala. Isigulana eso sikwakhuthazwa ukuba siphile ubomi obusilungeleyo nobusempilweni yaye saziswe ngeengozi zokusebebnzisa amachiza akhabanayo.

Ukuqinisekisa ukuba isigulana eso siya kuba nakho ukuzimasa imihlangano emithathu yokunikezelwa kolwazi kwanemibini yokunikelwa kweengcebiso noncedo ngendlela yokuphila. Le nkqubo ke iya kuthabatha iiveki ezintathu ukuya kwezisibhozo ukuze ibe nokugqibelela. Injongo yoku iya kuba kukufundisa isigulana esi kuthotho lwezinto eziquka ulwazi ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo, injongo yawo, ukuba asebenza njani, iziphene, ukubaluleka kokuthotyelwa kweemeko zokusetyenziswa kwawo kwaneemeko apho umzimba ungawevayo la machiza. Abacebisi ke nabo kuya kufuneka benze uvavanyo lwemeko yokuhlala neyengqondo yesigulana eso ukuze iqela lezonyango lifikelele esigqibeni sokuba isigulana eso siwalungele na la machiza. Ukuba kufunyaniswa ukuba isigulana eso siwalungele amachiza la, kuya kufuneka sinikwe iingcebiso ze sinikwe nemiyalelo yokutyelela iiklinikhi. Ukuba isigulana eso asikawalungeli la machiza umcebisi nesi sigulana baya baya kusebenzisana ekuseombululeni le ngxaki ukuze isigulana sibe nokufikelela kula machiza.

Isigulana kufuneka sivume ukuthabathela kuso uxanduva lwempilo nonyangp lwaso. Oku ke kuthetha ukuba isigulana esi sizinikele ekusebenziseni iipilisi, ukuzimasa yonke imihlangano yokunikezla ngolwazi kwanokuqinisekisa ukuba uyayithobela imiqathango yokuba kule nkqubo.

Xa ndiqoshelayo ke, abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuba nakho ukufikelela simahla kunyango ngamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo xa amajoni emizimba yabo edodobele yaye edinga ukomelezwa (apha ke kuxa isibalo sabo se-CD4 singaphantsi kwama-200) naxa bebonakalisile ukuba bakulungele ukuzinikela kuxanduva lokujongana nonyango lwabo ubomi babo bonke. Ngoko ke kuya kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ube nokufumana uvavanyo lokuba ngokwenene ukulungele na ukwamkelwa kule nkqubo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.19.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Umbuzo: Ndinabantwana ababini abangaphantsi kweshumi leminyaka ubudala yaye bayathanda ukundihlaba imibuzo ngemiba enzima. Kutsha nje, imibuzo yabo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ikhe yanobuzaza de ndanzinyelwa nakukuyiphendula yaye kungoku nje ndiziva ngathi ndisoloko ndingazithembanga ngempendulo endibanika yona nokuba mandiwuxoxa ngaluphi na umba othile nabo. Ndiyazi ke noko ukuba kufuneka benalo ulwazi. Ndithini?
Impendulo: Ukuncokola nabantwana ngemiba enzima kusoloko kubashiya abazali bezibuza ukuba bayingene kakuhle nangendlela efanelekileyo na imicimbi ethil. Intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yimicimbi enobuzaza kakhulu ekubeni umntu angancokola ngayo ebantwaneni kangangokuba isinzimela kakhulu sonke. Naxa siqalisa ukuncokola ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo siya kufumanisa ukuba kufuneka sichaphazela neminye imiba ebandakanyekayo efana nokwabelana ngesondo nesini.
Umbono wakho uphile wokuba abantwana aba kuyafuneka benalo ulwazi uphile kakhulu xa uchaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo. Kanye njengokuba sibafundisa abantwana bethu ngeendlela zokuwela umgaqo ukuze bakhuseleke ze babe nawo namacebo okumelana nemeko enganobungozi kuba, kukwabaluleke kakhulu ukuba sibafundise ngezinye iimeko ezinokubabeka esichengeni. Sizama ukukhulisa abantwana kwiingingqi ekugquba kuzo ubundlobongela, apho abantu bosuleleka mihla le yintsholongwane kaGawulayo, apho iziyobisi ziya zisetyenziswa kakhulu yaye zifumaneka lula, yaye ukwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ingaseyonto inganqabanga. Konke ke oku kuthetha ukuba ukuba kufuneka sizaqme ukulungisa ze sincokole ngayo ynoke le miba, kufuneka sibe kanti siyayikhuthaza indlela yokuncokola ngendlela ekhululekileyo. Oku ke kuya kuquka ukuphendula imibuzo kwanokumamela ngenyameko nokuba umba/imiba leyo kuncokolwa ngayo akululanga ukuncokola ngayo.
Kutheni kubalulekile nje ukuba abazali bancokole nabantwana babo ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Abantwana kuyafuneka ukuba bakwazi ukuzikhusela
Kufuneka baxhotyiswe ngezakhono zokukwazi ukulawula imiba echaphazela imizimba yabo
Kufuneka bakwazi ukumelana neendlela abaziva ngayo ngeminye yemiba enokuchaphazeleka ngenxa yomxholo ekuncokolwa ngayo
Kukwafuneka bakwazi ukumelana nemingeni abanokuthi bajamelane nayo njengomthinjana nomlisela okanye njengolutsha
Xa abantwana bekubuza imibuzo kungokuba bekuthembile ukuba uya kubanika ulwazi abaludingayo. Ngamanye amaxesha ke basenokubuza kuba befuna ukuqinisekisa okanye ukungqinisisa izinto abazixelelwe ngabanye abantu ezinokunganyaniseki! Nokuba babuzela ntoni ke kodwa, oko kukunika ithuba elihle lokuqala ukuncokola ngemiba enzima.
Nazi ezinye iingcebiso ezinokukunceda uqalise le nkqubo:
Musa ukungazinzi! Abantwana bakho bangakubuza imibuzo ongenazimpendulo zayo nenokukwenza ungabi nakuzibamba. Ukungazinzi, okunokukhokelela ekubeni ungabi nakuphendula okanye ekuwugxibheni okanye ekungawuhoyini loo mbuzo, akuyi kunceda. Ulwazi olululo lungabanceda bahlale bekhuselekile ze benze nezigqibo ezibhadlileyo.
Yikhuthaze Incoko - Khululeka ekuncokoleni nabantwana bakho ngento yonke. Ncokola, wabelane, uhleke, unxibelelane!
Qala Kuselithuba - Ukuqala beselula abantwana kuya kuyenza lula nkqubo. Xa abantwana bakho sele bengumlisela nomthinjana baya bekulungele ukucinga nokwenza izinto ezibhadlileyo, yaye aya kuba mancinci kakhulu amathuba okuba benze izigqibo ezingabhadlanga.
Cingisisa - Lihloniphe inqanaba nobudala babantwana bakho. Musa ukubanika oluninzi kunolo balufunayo okanye baludingayo. (Umzekelo, umntwana onesithandathu nonethoba leminyaka ubudala baya kuba nemibuzo neenkathazo ezahlukileyo). Ukuba akuqinisekanga, cela iingcebiso ozinikezelayo. Musa ukuqhubekeka uthetha naxa sele bengasamamelanga.
Qala Iincoko - Qiniseka ukuba niyathembana nabantwana bakho kwiincoko. Khangela iindlela zokuqala ukuncokola ngemiba enzima NGOKU!
Thetha Rhoqo! Ukuncokola kube kanye emva kwexesha elide ngemiba yesondo akuyi kubanceda abantwana bakho ekufumaneni ulwazi abaludingayo. Phinda-phinda. Qinisekisa ukuba uviwe futhi iyaqondakala le nto uyithethayo. Abantwana aba badinga ukuva izinto rhoqo ukuze babe nokufumana izifundo kuzo.
Thembakala - Ukuba awunayo impendulo yombuzo othile, baxelele. Ukuba akuyiboni kakuhle indaba yokuncokola nabo ngemiba yesondo. Kodwa ke zama ukuyitsho loo nto ngendlela engabathinteliyo ukwenzeni incoko nawe. Mghlawumbi ke usenakho nokumcebisa umntwana lowo ukuba aye kuncokola okanye abuze kwesinye isizalwane okanye umsebenzi wezempilo. Ngaphezu, mxelele ukuba ungahamba naye! Zama ukufunda nabantwana bakho.
Qinisekisa ukuba uxhobile! Akunakusoloko uqikelela ukuba umntwana uza nomba onzima na. Kodwa ke kuyafuneka ukuba ube nalo ufifana ngemiba echaphazela intsholongwane kaGawulayo noGawulayo yaye kufuneka uzive uzinzile xa uncokola ngemiba enobuzaza.
Zininzi ke kodwa iindawo onokuya kuzo ukuze ufumane uncedo. Ezinye zeenkcukacha zoqhagamshelwano ezinokuba luncedo zezi:
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu
Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.K.87102.9.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K > Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu &gt Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?

Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?



Umbuzo:Ndinqwenela ukubuza ngokutya "okwachongwa okanye okwamiselwa" ngumphathiswa wezempilo nokube ngundaba-mlonyeni kwezosasazo mvanje. Ndiyabhidwa ziingxelo ezibetha-bethanayo ngeempembelelo kwakunye noncedo oluhlala ixeshana elide lweentlobo ezithile zokutya kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo esele zibaliwe. Besimana ukuxelelwa ngamajelo osasazo ukuba ezi ntlobo zokutya kufuneka zibe luhlobo lonyango esilusebenzisayo nesazi lukhulu ngalo kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo, ngokungafaniyo namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo. Bobuphi ubungqina obukhoyo obungqina ukuba naziphi na ezinye zezi ntlobo zokutya ziyakuphucula ukusebenza kwamajoni omzimba? Ingaba kukhe kwenziwa luphando ngoluntu, iintlobo zokutya emazikhethwe kunye nale ntsholongwane? Ingaba isebenza kakuhle kangakanani ilemon ecoliweyo, yaxutywa nene-oli eyangeziweyo yomthi womnquma namanzi, ikonofile ecoliweyo nejinja, isipinatshi, ibhitruthi, kwakunye namachiza anezakhi-mzimba?

Impendulo: Apho bekusele kwenziwe uphando ngoluntu, iziphumo ngeenkqubo zeentlobo zokutya emazikhethwe njengamacabo aphuma kumaziko empilo zisabetha-bethana futhi azinakuthatyathwa njengezipheleleyo. Â¹ Iingcali kwinzululwazi zicebisa ukuba kutyiwe ukutya okusempilweni kwakunye namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo.

Ingaba zithini izibhalo ngezi ntlobo zokutya?
Ikonofile ephuma entsha inamandla agqwesayo okulwa nokungunda, alwa neentsholongwane kwakunye namagciwane; ikwamisa ngedlela uxinzelelo lwegazi ze yehlise nekholesteroli. Nangona nje ezinye izibhalo zidiza ukuba ikonofile ikhuselekile ukuba isetyenziswa kakhulu.Â²

Izazi kwinzululwazi zicebisa ukuba umgubo wekonofile ungonakalisa inwebu kaxakaxa esesiswini futhi amachiza ekonofile, asetyenziswe ixesha elingaphaya kweenyanga ezimbini, angalandisa ixesha lokopha (angaphazamisana nokoma kwegazi) ze futhi asebenzisane namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo.sup>Â³

Njengekonofile, amatswele nawo ayanceda ekulweni izifo. Kolunye uphando, amatswele ne-oli yomthi womnquma azizange ziphumelele ekuboniseni ubungcono kwindlela yokusebenza kwamajoni emizimba yabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo, ze zabonakala zikukhawulezisa ukukhulela kuGawulayo kwale ntsholongwane. Izifundo zithi amatswele amaninzi atyiweyo angabangela ukurhuda okunobuzaza kwanokudumba kwamathumbu.Â³ Amatswele ndawonye namazambane ase-Afrika awayesakudizwa njengalicebo elihle ekulweni intsholongwane le, akhangeleka engasakhankanywa kwiintlobo zokutya ezidweliswe kumbuzo wakho.


Izambane lase-Afrika (iHypoxis) yaba neempumelelo ezingacacanga. Uphando lokuqala lwafumanisa iziphumo ezithembisayo kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ngokuthi le ntsholongwane ingenyukeli ibe nguGawulayo buqu. Kuphando ngokhuseleko noncedo lwale Hypoxis, uninzi lwezigulana lwakhula uxinzelelo lomongo wethambo onobungozi ze kwanyanzeleka ukuba olo phando luyekwe emva kweeveki ezisibhozo. Â³

Ukusela incindi yelemon (amacephe amancinci abe mabini) kwakunye ne-oli yomthi womnquma (icephe elincinci libe linye), ezixutywe namanzi, kanye ngosuku, kuvakala ukuba ziyawanyusa amazinga okuba nomdla wokutya namanqanaba amandla ze zinciphise nokudumba kwamadlala enkovu.Â²

Izazi ezininzi zicebisa ukuba umntu afumane amachiza anikezela ngezakhi-mzimba ezininzi ingakumbi ukuba akukwazi kutya kutya kwanele iimfuno zomzimba wakho. Ngenxa yesicefu-cefu okanye ukurhuda. Ukutya okunazo zonke iimfuno zomzimba - iziqhamo nemifuno (kuquka ibhitruthi, ispinatshi nejingja), iinqoba, neengcambu, iinkozo, ukutya okuzizilwanyana nezityalo zaselwandle, inyama, inyama yenkukhu, kwakunye neemveliso zobisi - zisezezona nto zingcono ekunokufunyanwa kuzo iivithamini nezakhi-mzimba, noxa kunjalo. Nceda uqinisekise ukuba inyama nentlanzi ziphekisisiwe phambi kokuba zityiwe ngabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo.

Iintlobo ezininzi zokutya zinezakhi-mzimba, kodwa ke iintlobo zokutya ezinika amajoni omzimba amandla, iivitamini, kwakunye namachiza akha umzimba, ukuba asetyenziswe kakhulu, anganefuthe elibi nakoyena mntu usempilweni ngokugibeleleyo. Amajoni omzimba womntu ophila nentsholongwane kaGawulayo abaleka ngesantya esingummangaliso, yaye nefuthe loko lingayinto ebingalindelekanga. Ezinye izakhi-mzimba zinika amajoni omzimba amandla ngelixa zisandisa nokuphinda-phindana kwentsholongwane kaGawulayo emzimbeni. Amachiza azizakhi-mzimba nawo angaphazamisana namachiza alwa nentsholongwane kaGawulayo futhi kubaluleke ngokugqibeleleyo ukwazisa iqela lakho lononophelo lwempilo ngawo nawaphi na amachiza, amachiza owafumana kumaxhwele, amachiza enziwe ekhayeni, okanye ke nawaphi na amachiza owasebenzisayo. Ngelixa indlela yokubala yesihlunu seCD4 ichaza nje isimo samajoni omzimba, ingxelo yesihlunu seCD4 ibala ukuphucuka kwemiba emibini kwezi ntlobo zezidlo zingentla apha isenokuba inikezele iiingcinga ezingezizo. Ukubala kweCD4 kwehla kusenyuka ngamanqaku afikelela kumashumi asibhozo nakuliphi na icala lesi sibalo ngenxa yefuthe lezinto ezifana nexesha losuku, isidlo ezingaphambili, isigulo okanye ukutshintsha kwemo yakho. Kuyo yomibini le miba, indlela yokubala yeCD4 entsha iphucuke ngamanqaku angaphantsi nje kwamashumi asibhozo.

Kuyacaca ke ukuba kubalulekile ukuzikhusela, ze uzame ukufumana eyona ndlela iyiyo yokutya, futhi leyo ifanele iimfuno zakho, ukuze ibe nokumelana nesi sifo. Kubalulekile ukuqinisekisa ukuba konke ukutya okwenzelwe abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu kuphathwa ngendlela esempilweni ukuthintela izifo.

Â¹ Iziko Elinikezela Amacebiso Ngeentlobo Zokutya, leD yunivesithi yaseStellebosch (iNICUS ngamafuphi), ngo-2003
Â² I-Positive Health ka-Neil M. Orr. [2000]. Eziswa kuwe nguMetropolitan, waseKapa
Â³ I-HIV/AIDS Primary Health Care kaClive Evian. 4th ed. Eshicilelwe eRhawutini: Jacana Educational, ngo-2003.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo buqu

* Ndingaqala Njani Ukuxelela Intwazana Yam Ngesimo Sam kwiNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kubalulekile Ukuba Ufumane Iingcebiso Ngaphambi Kokuvavanyelwa Iintshongwane kaGawulayo?
* Ndingakwazi Ukondla Usana Lwam Ngobisi Lwebele Xa Ndiphila neNtsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Kuyenzeka Ukuba Wosuleleke yiNtsholongwane kaGawulayo Xa Usabelana Ngesondo Usebenzisa Nomlomo?
* Ingaba Umntu Angakwazi Ukuthintela Ukosulelwa Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuthi Abelane Ngesondo Esebenzisa Umlomo?
* Yintoni Unyango Ngamachiza Alwa nentsholongwane kaGawulayo: Lusebenza Njani?
* Kutheni Nje Amanina Amnyama aseMzantsi Afrika Kukhangeleka Ngathi Akowona Mngcipheko Wokuhlaselwa Yintsholongwane kaGawulayo Kunaye Wonke Omnye Umntu?
* Ingaba Angosuleleka na Umntu Yintsholongwane kaGawulayo Ngokuhlangana nje Noluntu?
* Bobuphi Ubungqina Obukhoyo bokuba Ukutya Okusempilweni Buhlala Buyiphucula Indlela Amajoni Omzimba Asebenza Ngayo?
* Ndingakwazi Ukunyanzelisa Ukuba Umntu Othile Aye Kuvavanyelwa Intsholongwane kaGawulayo phambi kokuba Ndimnike Isithuba Somsebenzi?
* Ndingamnceda Njani Ngeyona Ndlela Umhlobo Wam Ophila Nentsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo buqu?
* Ndingamelana Nokulahlekelwa Sisihlobo Esisenyongweni Ngokuthi Sibulawe nguGawulayo?
* Yintoni Ekufuneka Ndiyiqwalasele Phambi Kokuba Ndiveze Ukosuleleka kwam Yintsholongwane kaGawulayo Kwizihlobo Nezalamane Ezisenyongweni
* Kutheni Kufuneka Ndisoloko Ndisebenzisa Iintsilathi nje Naxa sebenzisa Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Zeziphi Iingcebiso Noncedo Ezinokunikezelwa Kumashishini Asakhasayo Nakhulayo Ngomba Wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo Buqu?
* Ingaba Kufuneka Ndiye Ndodwa Na okanye Neqabane Lam Xa Ndisiya Kuvavanyo Lwentsholongwane kaGawulayo?
* Ingaba Iya Kusebenza Njani iNkqubo kaRhulumente Yokunikezela Ngamachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo yaye Ndingawafumana Phi La Machiza?
* Ndafunyaniswa Ndiphila Nentsholongwane kaGawulayo ngo-1998 Xa Ndandiphila Nesifo Sephepha, Ingaba Kufuneka Ndiqalise Ukusebenzisa La Machiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo Ngoku?
* Ndiqala Phi, Njani Ukuncokola Nabantwana Bam Ngentsholongwane kaGawulayo noGawulayo?
* Ingaba Abantwana Bam Bangayifumana Intsholongwane kaGawulayo Ngeendlela Nje Ezilula?
* Athini Amathuba Okosuleleka Komntwana Wam Yintsholongwane kaGawulayo/nguGawulayo Xa Adlalayo Esikolweni?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.M.115549.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
M &gt Iphetshana Eliza Nenkcazelo Ngesifo Sephepha Esingeva Machiza
Iphetshana Eliza Nenkcazelo Ngesifo Sephepha Esingeva Machiza
Eli phetshana licacisa ngokuba siyintoni esi sifo sephepha singeva machiza ze linikezele nangeenkcukacha ngonyango nokuthintela ukosuleleka sisoIsifo Sephepha Esingeva Machiza.
Isifo Sephepha Esingeva Machiza, nqwa nesifo sephepha "esiqhelekileyo" siyathinteleka yayesiyanyangeka. Ukuya kuselithuba kwiziko lakho lempilo kwanokuthobela imigaqo yonyango kagqirha kuya kuthintela ukusasazeka kakhulu kwesi sifo.
Khuthaza nabani na okhohlela isithuba seeveki ezingapha kwesibini ukuba kufumanauvavanyo lwesifo sephepha nokuba wonke ubani ophila nesi sifo ukuba awagqibe amayeza akhe.
Yintoni Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Bangaphi Abantu baseNtshona Koloni Abaphila Nesi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Yintoni Unobangela Wokuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ingaba Umntu Angahlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza Engazange Wakhe Wanaso Isifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ingaba Kulula Ukuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza? Ingaba Isifo Sephepha Esingeva Machiza Sosulela kakhulu Kunesifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ziintoni Iimpawu (Izikhalazo) Zabantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Sifunyaniswa Njani Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Kungathinteleka Njani Ukosuleleka Sisifo Sephepha (kuquka neso Singeva Machiza)?
Ingaba Umntu Ophila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Angaqhubekeka Esebenza, futhi ukuba akunjalo, Ingaba Unakho Ukuyifumana Inkam-nkam Yokukhubazeka?
Ingaba Likho Ikhonkco Phakathi Kwentsholongwane kaGawulayo kukaGawulayo Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ingaba umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo okanye abantu abaphila noGawulayo bangawasebenzisa na amachiza alwa nesifo sephepha esingeva machiza kwanalawo adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye?
Kuthethwa Ngantoni xa Kuthethwa "Ngogqabhuko" Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Xa Kunokuthi Kubekho Ugqabhuko Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza, Kungathintelwa Njani Ukusasazeka kwesi Sifo?
Yintoni Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza luhlobo lwesifo sephepha olubangelwa ngamagciwane angabulalekileyo ngamachiza aqhelekileyo okunyanga isifo sephepha "esiqhelekileyo". Ngamanye amazwi ke, amachiza aqhelekileyo esiwasebenzisela ukunyanga isifo sephepha "esiqhelekileyo" awayi kusebenza.
Bangaphi Abantu baseNtshona Koloni Abaphila Nesi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Iphondo leNtshona Kapa lisezantsi noko lona ngokwabantu abaphila nesifo sephepha esingeva machiza xa lithelekiswa namanye amaphondo nezinye iingingqi zehlabathi.
Kubo bonke abantu ekufunyaniswe ukuba baphila nesifo sephepha okokuqala, isinye ekhulwini kubo siya kuba nesi sifo sephepha singeva machiza, futhi bonke abantu abafunyaniswe bephila nesifo sephepha emva kokuba bebekhe basinyangwa ngaphambili, isine ekhulwini kubo siya kuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza.
uMbutho Wehlabathi Wempilo ubeka uMzantsi Afrika kwindawo yethoba kumazwe ehlabathi anelona nani liphakamileyo lokuhlaselwa sisifo sephepha minyaka le.
Oku ke kuthetha ukuba izinga lesifo sephepha esingeva machiza lisezantsi kweli Phondo, kusekho inani elivisayo labantu abafunyaniswa bephila nesifo sephepha esingeva machiza kweli phondo minyaka le.
Ngokwesiqhelo ziphakathi kwama-450 nama-600 iimeko ezintsha zokuhlaselwa kwabantu sisifo sephepha esingeva machiza apha eNtshona Kapa minyaka le.
Yintoni Unobangela Wokuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza?
Isifo sephepha esingeva machiza sibangelwa kukukhula kwamagciwane esifo sepha ekungoku nje engasaluva ulwamvila lwamachiza alwa nesi sifo. Oku kwenzeka ngenxa yokunganyangwa ngokufanelekileyo okanye ngendlela kwesifo sephepha "esiqhelekileyo", mhlawumbi ngokuhlanganiswa kwamachiza angahlanganiyo okanye amachiza afanayo ekunyangeni isifo sephepha "siqhelekileyo" , ukuphelelwa kweeklinikhi ngamachiza, ukungacetyiswa ngendlela kwezigulana zesifo sephepha nako kukhokelela ekubeni izigulana ezi zingawasebenzisi ngendlela amachiza azo onyango (ukungayithobeli imigaqo yonyango) okanye ukungabuyeli eklinikhi ukuya kilanda la machiza onyango (unyango lokuqala).
Ingaba Umntu Angahlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza Engazange Wakhe Wanaso Isifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Ikakhulu isifo sephepha esingeva machiza sivela ngenxa yokuba yokungathotyelwa kwemigaqo yonyango lwesifo sephepha "esiqhelekileyo"; kodwa ke kuyenzeka nokuba athi umntu engazange abe naso okanye afumane nyango lwesi sephepha ngaphambili, asuke ahlaselwe ligciwane lesifo sephepha elingeva machiza, ukuba ubekhe wasoloko ekufutshane nomntu ophila nesi sifo.
Nabani na osoloko ekufutshane nomntu ophila nesifo sephepha esingeva machiza angasemngciphekweni wokuhlaselwa sesi sifo. Abantu abaninzi abanamajoni omzimba omeleleyo abayi kuhlaselwa sesi sifo, njengoko amajoni emizimba's yabo enokumelana nokulilwa eli gciwane.
Abantu abasemngciphekweni omkhulu wokuhlaselwa sisifo sephepha "esiqhelekileyo" bakwakwelo zinga liphakamileyo wokuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza. Oku ke kuquka aba bantu balandelayo:
Iintsana nabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala (kuya kufuneka bafumane unyango ukuze babe nakho ukuthintela ukuhlaselwa sisifo sephepha ukuba bakufutshane nomntu ophila nesi sifo).
Abantu abaphila kumakhaya anabantu abaninzi/ nakumaziko kawonke-wonke afana nezisele
Abantu abakwiingxaki zokusebenzisa kakubi amachiza afana notywala neziyobisi.
Ingaba Kulula Ukuhlaselwa Sisifo Sephepha Esingeva Machiza? Ingaba Isifo Sephepha Esingeva Machiza Sosulela kakhulu Kunesifo Sephepha "Esiqhelekileyo"?
Abukho ubungqina obudiza ukuba kulula ukuhlaselwa sisifo sephepha esingeva machiza kunokuhlaselwa sisifo sephepha esiqhelekileyo.
Isofo sephepha esihlasela imiphunga sisesona sosulela kakhulu kunezihlasela amanye amalungu omzimba, ngenxa eli gciwane lingakhutshelwa ngaphandle komzimba ze lisasazwe njengamathontsana aqhutywa ngumoya.
Ziintoni Iimpawu (Izikhalazo) Zabantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Iimpawu ziyafana nezo zesifo sephepha "esiqhelekileyo"
Ukukhohlela kakhulu isithuba sexesha elingaphezu kweeveki ezimbini.
Sifunyaniswa Njani Esi Sifo Sephepha Singeva Machiza?
Xa kubonakala ukuba umntu othile uneempawu zesifo sephepha, okanye kufumaniseka ukuba uphila nomntu ophila onesi sifo, abasebenzi baseklinikhi baya kucela ukuba loo mntu ukuba abaphe iibhotilana ezimbini ezinamathe akhe (ezinesikhohlela esisuka koko kukhohlela), eziya kuthunyelwa kwiziko lophando ukuze zivavanywe ngesixhobo soko. Ngaphezu kwesi mvavanyo ziqhelekileyo ke zenzelwa ukufumanisa isifo sephepha, kwenziwa ezinye iimvavanyo ezibizwa ngokuba zezenkcubeko nobuzaza, zenziwa kula mathe abantu ekukrokreleka ukuba baphila nesifo sephepha esingeva machiza. Ezi mvavanyo zenziwa ziingcali ke zithabatha iiveki ezintathu ukuya kwezine ukufumanisa ubukho beli gciwane lingeva machiza, kwanokufumanisa ukuba leliphi na ichiza eliya kulungela ukulwa neli gciwane. Ngaphezu koko, kwiimeko ezithile, kuya kuthatyathwa imifanekiso yomphakathi wesifuba ukufumanisa umonakalo osele wenzeke kwimiphunga kwanokubeka iliso kwifuthe lonyango ebomini besigulana eso.
Ingaba Abantu Abaphila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Banganyangwa Baphile?
Kunzinyana ukunyanga Isifo Sephepha Esingeva Machiza kunzima kunesifo sephepha esiqhelekileyo kuba kaloku amagciwane esi sifo omelele kunamachiza enzelwe ukulwa nesifo sepepha esiqhelekileyo. Kusetyenziswa amachiza "akwinqanaba lesibini" okulwa nesifo sephepha, machiza lawo angenamandla aneleyo futhi akwanefuthe elibi kumntu owasebenzisayo. Iziphumo nefuthe lamachiza onyango azintlanga njengezo zilwa isifo sephepha esiqhelekileyo - esibulalekayo ngala machiza, esinye sezizathu ke ikukuba kaloku esi sifo singeva machiza sona sihlasela ikakhulu abantu abanemiphunga eyonakele kakhulu nabaphume bengena ixesha elide kumachiza okulwa nesifo sephepha. Xa sifunyaniswe kwangexesha, amathuba okunyangeka aba ngcono. Ngokwesiqhelo, bangaphantsi kwamashumi amahlanu ekhulwini abantu abaya kuthi banyangeke, ze amashumi amathathu ekhulwini asutywe kukufa engekayiqoshelisi inkqubo yonyango lwesi sifo.
Sinyangwa Njani Isifo Sephepha Esingeva Machiza?
Izigulana zesifo sephepha esingeva machiza kuya kufuneka zisebenzisa ubuncinci iintlobo ezintlanu ezahlukeneyo zamachiza onyango, kuquka nenaliti encunstwa iinyanga de zibe ne iintsuku zibe ntlanu ngeveki. Ngeli xesha abantu abaninzi abaphila nesifo sephepha esingeva machiza bangeniswa balaliswe ezibhedlele ukuze babe phantsi kweliso elikufutshane labongi kuqinisekiswe nokuba bayayithobela imithetho yonyango kusini na ze kuqwalaselwe nefuthe laloo machiza onyango.
Emva koko ke izigulana kuya kufuneka zithabathe ubuncinci iintlobo ezintathu ezahlukeneyo zamachiza onyango kwesinye isithuba seenyanga ezilishumi elinesibini ukuya kwezilishumi elinesithandathu, iintsuku ezintlanu ngeveki.
Ngokoe ke, unyango lwesi sifo lude kunolo "lwesifo sephepha esiqhelekileyo" (oluthabatha phakathi kweenyanga ezintandathu nezisibhozo), nolunokuqhubeka de ibe yiminyaka emibini. Eli xesha lide kangaka lonyango lenzelwe ukuqinisekisa ukuba esi sifo asphindi sibuye emva konyango.
Kungathinteleka Njani Ukosuleleka Sisifo Sephepha (kuquka neso Singeva Machiza)?
Xa ukhohlela okanye uthimla, namphi na umntu ingakumbi abo baphila nesifo sephepha esiqhelekileyo okanye isifo sephepha esingeva machiza kufuneka agqume iimpumlo nomlomo wakhe ngetshefu ngeenjongo zokunqanda ukusasazwa kwegciwane ngumoya. Abantu abaphila nesi sifo kukwafuneka bangawenzi umkhwa wokutshicela nje emoyeni/emhlabeni. Kuyakhuthazwa ukuba kubekho umoya opholileyo owaneleyo kwikhaya ngalinye, abantu bayakhuthazwa ukuba bagcine zonke iifestile neengcango zivulekile. Ukuba kuyakwazeka, licuthe ixesha (oku ke kuquka nokulala kwigumbi elinye ebusuku) olichitha nabantu abaphila nesifo sephepha esiqhelekileyo kwanabo baphila neso singeva machiza okweli xesha amathe abo esenalo igciwane lesi sifo.
Ingaba Umntu Ophila Nesifo Sephepha Esingeva Machiza Angaqhubekeka Asebenze, yaye ke ukuba akunjalo, Angayifumana Inkam-nkam Yokukhubazeka?
Xa umntu ophila nesi sifo ewasebenzisa ngokufanelekileyo amachiza onyango naxa uvavanyo olwenziwa kudiza ukuba amathe akhe awasenalo igciwane lesifo sephepha esingeva machiza, umntu lowo angabuyela emsebenzini. Oku kuthabatha ixesha elingaphezu kweeveki ezimbini zesiqhelo kwisifo sephepha "esiqhelekileyo". Ugqirha nabongi besifo sephepha baya kubeka iliso elibukhali kwisigulana eso ze basazise eso sigulana xa sikulungele ukubuyela emsebenzini. Ukuba emva kovavanyo ugqirha ufumanise ukuba isigulana eso asikakulungeli ukubuyela emsebenzini, isigulana eso singasifaka isicelo senkam-nkam yokukhubazeka.
Ingaba Likho na Ikhonkco Eliqhagamshela Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Nesifo Sephepha Esingeva Machiza?
Ukosuleleka sisifo sepheka kukwaphakamisa amathuba okuhlaselwa yintsholongwane kaGawulayo, kuquka nokuphakama kwezinga labantu ababulewe yintsholongwane kaGawulayo. Yiyo ke le nto kubaluleke kakhulu kangaka ukuba isifo sephepha esi sithintelwe ze/okanye zikhangelwe kuselithuba kubantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo.
Kubalulekile ukukhumbula ukuba nokuba umntu uphila nentsholongwane kaGawulayo isifo sephepha esi singanyangwa sinyangeke!
Ingaba umntu ophila nentsholongwane kaGawulayo okanye ophila noGawulayo angawasebenzisa na amachiza alwa nesifo sephepha esingeva machiza kwanalawo adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye?
Amachiza onyango lwezi zifo zingentla apha angasetyenziswa ngaxesha-nye. Kufuneka ke kodwa isigulana esiwasebenzisa ngaxesha-nye la machiza sibe phantsi kweliso elibukhali likagqirha onamava.
Kuthethwa Ntoni xa Kuthethwa "Ngogqabhuko" Lwesifo Sephepha-Esingeva Machiza?
Ngokwengcaciso, naluphi na ugqabhuko lwesifo xa kukuvela kweemeko ezininzi kunesiqhelo zokuhlaselwa kwabantu seso sifo. Ezi meko zokuhlaselwa kwabantu kufuneka zihlangane ze loo nto ithethe ukuba kugqabhuke uhlobo oluthile lwesifo, nto leyo ingafaniyo naxa abantu behlaselwa sisifo ngokuqhelekileyo.
Xa Kunokuthi Kubekho Ugqabhuko Lwesifo Sephepha Esingeva Machiza, Kungathintelwa Njani Ukusasazeka kwesi Sifo?
Xa kukrokreleka ukuba umntu ingingqi ethile ihlaselwe sisifo sephepha esingeva machiza, kuye kwenziwe uphando, nto leyo ke ithetha ukuba siyangena kuloo ngingqi sikhangele bonke abantu abanokuba bosulelekile phambi kokuba baye kumaziko ononophelo lwempilo. Oku ke kwenzelwa ukunqanda ukusasazeka kwesi sifo okunokuba wabo bantu bangekafunyaniswa ukuba sele bosulelekile. Kuye ke kwenziwe iimvavanyo zamathe kukhangelwa esi sifo sephepha ze kunikezelwe namachiza onyango afanelekileyo kwiimeko zobukho besi sifo eziqinisekisiweyo.
Kwangelo xesha ke, aba bantu baphila nesi sifo kufuneka besusiwe kuluntu olungekosuleleki de babe bawafumene amachiza onyango futhi abasenakosulela abanye.
<fn>GOV-ZA.Public_info.N.122521.122521.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > N &gt Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo

Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo





Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu lunikezela ngolwazi ngokuqeshwa kwabantu abakhubazekileyo kubaqeshi nabaqeshwa.





"Sekulixesha lokunika abantu abakhubazekileyo ithuba elilinganayo nelabanye"

* Intshayelelo
* Injongo yalo Mkhomba-ndlela
* Iindlela Abachazwa Ngayo "Abantu Abakhubazekileyo"
* Abantu Abaqiqayo Bayabahlonipha Abantu Abakhubazekileyo
* Ukugaywa Nokuchongwa Kwabantu Abakhubazekileyo
* Iimvavanyo Zempilo Nezengqondo
* Uqeqesho Nokuphuhliswa Kwezakhono
* Ukugcina Abantu Abakhubazekileyo
* Imbuyekezo Kubantu Abakhubazekileyo
* Imfihlelo
* Iinzuzo Kubasebenzi
* Ucwangciso Lokuqesha Ngokungenamkhethe
* Imfundo Nokulumkisa
* Iinkcukacha

INTSHAYELELO

Imiqobo emininzi efana nokungahoyi eluntwini jikelele, uloyiko neemposiso kubenze abantu abakhubazekileyo bafumana ukuphathwa gadalala luluntu nasemisebenzini. Ngezi zizathu ke abantu abakhubazekileyo baliqela elingananzwanga ngokomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.

uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi uwuphumezile umgaqo-nkqubo obizwa ngokuba Kukwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo ngokwemigaqo yomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INJONGO YALO MKHOMBA-NDLELA

Le Code is isisikhokelo kubaqeshi nabasebenzi ukuze bakhuthaze ukuvezwa kwamathiba alinganayo kwanokuphathwa ngendlela eyiyo kwabantu abakhubazekileyo njengoko usithi thaca lo mthetho.

Le Code ijoliswe ekufundiseni nasekwaziseni abaqeshi nabasebenzi ukuze bawazi amalungelo noxanduva abajongene nalo ekuphakamiseni ukutyhilekelwa kwanokunciphisa iimbambano ukuze abantu abakubazekileyo babe nakho ukonwabela ze basebenzise amalungelo abo kwiindawo zabo zempangelo.

Le Code ikwajoliswe ekuncediseni kwiinzame zokudala ulwazi ngegalelo abantu abakhubazekileyo abanokulenza kwanokukhuthaza aqbaqeshi ukuba bazisebenzise ngokupheleleyo izakhono zabantu abakhubazekileyo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INDLELA ABACHAZWA NGAYO "ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO"

Ngokwalo Mthetho eyona nto kujoliswe kuyo ziziphumo zokukhubazeka kuloo mntu ngokungqamene nomsebenzi wakhe ngaphezu kokuba ukhubazwa yintoni na okanye kwizinto angenakukwazi ukuzenza.

Abantu babonwa "Bengabantu Abakhubazekileyo" abamelana nazo zonke iindlela zale ngcaciso:

* abakhubazeke ngokwasemzimbeni okanye ngokwasengqondwemi
* kukhubazeka oko kuhlala kukho okanye kuhamba kubuye, ze
* nto leyo ibabambezelayo ekubeni bangene kwizithuba zempangelo okanye ekubeni bakhule empangelweni.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


MAZIHOYWE IIMFUNO ZABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka basebenzise elona cebo lingadli kakhulu empokothweni lokususa imiqobo yokwenza loo msebenzi, kwanokonwabela iinzuzo namathuba alinganayo engqesho. Kufuneka abafaki-zicelo zezithuba zengqesho kwanabasebenzi abakhubazekileyo banikwe indawo yokusebenzela neyokuhlala ebalungeleyo:

* ngexesha lokubagaya kwanakwinkqubo yokuchonga
* kwindawo yokusebenzela
* ngendlela umsebenzi lowo owenziwa ngayo, ohlolwa ngayo nekunikezelwa ngayo izibonelelo
* kwizibonelelo neenzuzo zengqesho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGAYWA NOKUCHONGWA KWABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka benze izibhengezo zezithuba zengqesho zifikeleleke kubantu abakhubazekileyo ngokuthi bachaze owona ndoqo kwiimfuno zeso sithuba, bechaza ngokucacileyo izakhono nezona zinto umntu kufuneka ekwazile ukuzenza ze kuthiwe thaca elubala inkqubo yokuchonga.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UVAVANYO LWEMPILO NOLWENGQONDO

Iimvavanyo ezneziwayo kufuneka zihambelane neemfuno zalo Mthetho yaye kufuneka zingqamelane naloo msebenzi awuvavanyelwayo loo mfaki-sicelo. Abaqeshi kufuneka baqinisekise ukuba iimvavanyo azibakhupheli ngaphandle ngendlela engekho mthethweni imiqathango yaye kufuneka indlela ekwenziwa ngayo izinto ingakhethi cala kwindlela ekuchongwa ngayo, ekuhlolwa nekuchazwa ngayo imigaqo.

Uvavanyo lobume bempilo yomntu kufuneka lwenziwe kuphela emva kokuba umqeshi lowo efumanisile ukuba umfaki-sicelo lowo uyakwazi ukuwenza okanye uyamelana neemfuno zaloo msebenzi yaye emva kokuba ewunikiwe loo msebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UQEQESHO NOKUKHULA EMSEBENZINI

Abantu abakhubazekileyo kufuneka kuthetha-thethwane nabo kwimicimbi yokukhula nokuphuhla kwabo emisebenzini, zithathelwe iingqalelo iimfuno zabo ezizodwa yaye kufuneka bafikelele nakwizixhobob zoqeqesho. Ukuhlolwa komsebenzi wabo kwakunye nezibonelelo zokugqwesa emsebenzini kufuneka zibonakalise ngokucacileyo ze zilinganisele indlela abazinikele ngayo kweyona misebenzini yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGCINA ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abasebenzi abathi bafunyanwe kukukhubazeka ngexesha lomsebenzi kufuneka, apho kukwazekayo, babuyiselwe emisebenzini. Ukuba kuya kuba ngcono ngolo hlobo, abaqeshi kufuneka bazame iqhinga lokubanika aba basebenzi eminye imisebenzi enokubafanela, umsebenzi oncitshisiweyo okanye bafakwe kwiindawo abaza kusebenza kuzo ngokukhululeka nalula, ukuze abasebenzi aba bangazifumani benyanzelekile okanye bekhokelelwa ekubeni bayiyeke imisebenzi yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMBUYEKEZO KUBANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Xa abasebenzi bethi bakhubazeke ngenxa yezigulo okanye ukwenza okunento yokwenza nomsebenzi abawenzayo, umqeshi kufuneka amncedise umsebenzi lowo ufumane uncedo aludingayo ngokweemfuno zomthetho iCompensation for Occupational Injures and Diseases Act kwiNgxowa-mali Yembuyekezo ze afumane neenzuzo ezimfaneleyo ngokweemfuno zomthetho i-Unemployment Insurance Act.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFIHLELO

Abaqeashi kufuneka baqinisekise ukuba ulwazi neenkcukacha ngokukhubazeka ezinikezelwe ngumsebenzi okanye umfaki-sicelo kwisithuba sengqesho zihlala ziyimfihlelo. Kufuneka umqeshi lowo aqinisaekise ukuba konke oku kwenziwa ngononophelo olukhulu ukuze ezo nkcukacha ziyimfihlelo zihlale zinjalo yaye zahluke kwezinye nje ezingeyomfihlelo.

Abaqeshi abavumelekanga ukuba badize naluphi na ulwazi olunento yokwenza nokukhubazeka komsebenzi ngaphandle kwemvume yaloo msebenzi ebhalwe phantsi, ngaphandle kokuba bayalelwa ngumthetho ukuze benze oko.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IZIBONELELO KUBASEBENZI

Abaqeshi abanikezela okanye abenza amalungiselelo okukhusela abasebenzi kwiingozi zengqesho okanye izicwangciso zezinye nje izibonelelo kufuneka baqinisekise ukuba ezo zibonelelo azibenzi abo basebenzi bazive bengafani nabanye abantu, ngendlela ethe ngqo okanye egwegwelezayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UCWANGCISO LOKULINGANA EMSEBENZINI

Ukuba abantu abakhubazekileyo abamelwanga ngokulingana nabanye abantu kuwo onke amanqanaba namabakala engqesho, umqeshi lowo kufuneka acele umkhomba-ndlela kwimibutho emela iimfuno zabantu abakhubazekileyo okanye iingcali kwelo candelo, umzekelo, inkonzo yokunuyiselwa kwengqondo yomntu emsebenzini nonyango lwezigulo zasemsebenzini ukuze abantu abakhubazekileyo bakwazi ukumelana neemfuno zale misebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFUNDO NEZILUMKISO

Abaqeshi, imibutho yabaqeshi ndawonye neemanyano zabasebenzi kufuneka ziwufake lo Mkhomba-ndlela ekufakeni abasebenzi, ekufundiseni nakwiinkqubo zoqeqesho lwabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ULWAZI

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, zihlanganise nomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998 ndawonye ne-noMkhomba-ndlela Wokwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo kwiwebsite yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi kule dilesi www.labour.gov.za okanye ke uqhagamshelane neCCMA kule nombolo yayo yoncedo 0861 161616 okanye eyona ofisi ikufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.S.122538.122538.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
S &gt Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana linikezela ngeenkcukacha Ngezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, yaye liquka nomawukulindele kumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo nemiba yokuba semngciphekweni.
Khuthaza iqabane/amaqabane akho ukuba aye kufumana unyango eklinikhi njengoko usenokuphinda wosuleleke futhi kufuneka uphinde wanyangwa.
Inombolo Yoncedo: 0800 012 322
Imvelaphi
Ziintoni Ezi Zifo Zingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
Ndingazazi Njani Ukuba Ndinesifo Esingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
Ukuba uzikrokrelela ekubeni unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo, umsebenzi wononophelo lwempilo uya kwenza oku kulandelayo...
Imiba yomngcipheko eyayanyaniswa nokosuleleka okanye ukuphila nesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
IMVELAPHI
iSebe Lesizwe Lezempilo liza kube liphehlelela kwilizwe lonke iCHOICE
Oku ke kuquka:
ukukwazi nokubona iimpawu nobungqina bobukho bezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ukubaluleka kokuya kuzifunela unyango lwezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo ulwazi ngobukho bonyango olufumaneka simahla nolusemgangathweni kumaziko ononophelo lwempilo aseburhulumenteni ulwazi ngokufikeleleka kweentsilathi zamadoda ezifumaneka simahla nezikumgangatho ophakamileyo kwiiklinikhi nezibhedlele zaseburhulumenteni kwanakwezinye nje iindawo ezingaqhelekanga ukubaluleka kokuqinisekisa ukuba umntu owabelana naye ngesondo naye uyalufumana unyango.
ZIINTONI EZI ZIFO ZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?
Izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo zizifo ezibangelwa ngamagciwane asuka kwelinye iqabane aye kwelinye ngexesha la maqabane esabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga. Iimpawu ezininzi zibonakala lula yaye zinganyangeka xa zinokuthi zisiwe eklinikhi ngoko nangoko
NDINGAZAZI NJANI UKUBA NDINESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?
Usenokuba kanti unesinye sezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ukuba unolunye lwezi mpawu zilandelayo:
Incindi ephuma ebudodeni, ukutshisa okanye uva kabuhlungu xa uchama
Incindi engaqhelekanga ephuma ngaphantsi kusisi, umchamo onukayo, otshotshozelayo notshisayo okanye ophuma kabuhlungu
Intlungu emzantsi esinqe, ngamanye amaxesha umkhuhlane, nokuba kukho incindi ephumayo nokuba ayikho
Izilonda, ukutshotshozela kwamadlala, iintlungu apha ebudodeni
UKUBA UZIKROKRELELA EKUBENI UNESINYE SEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO, UMSEBENZI KWIZIKO LONONOPHELO LWEMPILO UYA KWENZA OKU KULANDELAYO:
Ukuthabatha imvelaphi
Ukuhlolwa
Ukuvavanyelwa umhlaza wesibeleko, ukuba kuyimfuneko, ngokwemigaqo
Unyango kusetywenziswa indlela yokunyanga izifo okanye umntu athunyelwe kwisibhedlele esilungele eso sigulo ukuba kuyimfuneko
Ukufundiswa ngemiba yempilo
Ukunikezela ngeengcebiso
Ukuya kuzifunela iingcebiso novavanyo
Ukuthunyelwa kumanye amaziko onyango njengoko kuchaziwe (ucwangciso-ntsapho, unonophelo lwangaphambi kokuzalwa kosana, inkqubo yokuthintela ukosulelwa kosana ngunina, isifo sephepha, unyango nononophelo lwentsholongwane kaGawulayo njalo-njalo.)
Ukugcinwa kweenkcukacha zezigulana (iinkcukacha zezigulana, ukugcinwa nokukhutshwa kweenkcukacha-manani zamihla le).
IMIBA YOKUBA SEMNGCIPHEKWENI EYAYANYANISWA NOKOSULELEKA OKANYE UKUPHILA NESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Nayiphi na imeko yokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga (ezimpundwini, ebuntombini, okanye ngomlomo: iimpundu yeyona ndawo imbeka kowona mngcipheko mkhulu wokuhlaselwa sisifo esingumvuka wokwabelana ngesondo umntu, usemkhulu nowokwabelana ngobuntombi, ze ukwabelana ngomlomo kubabeke kowona mngcipheko usezantsi abantu)
Amatyeli ekwabelwana ngawo ngesondo ngendlela engakhuselekanga(ukwabelana rhoqo kukubeka kowona mngcipheko mkhulu ze ukunciphisa amatyeli kwehliselo mngcipheko)
Ukuba nothotho lwamaqabane owabelana nawo ngesondo
Ukunyazelisa ukwabelana ngesondo, impatho-gadalala, ubundlobongela nokudlwengula
Ukuhlanganisa ukusetyenziswa kotywala okanye iziyobisi nokwabelana ngesondo
Ukungasetyenziswa kweepilisi okanye inaliti ngeenjongo zocwangciso-ntsapho rhoqo okanye ngendlela eyiyo kweentsilathi
Ukudlala ngobuntombi
Ukwabelana ngesondo sele unaso kade isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
Ukutshintsha-tshintsha amaqabane, umzekelo, okubangelwa kukutshintsha ingqesho
Ukuba impendulo yakho ibe ngu-ewe kuwo nawuphi na omnye wemibuza engentla apha, kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ufumane kuhlolwa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.S.3520.3520.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
S &gt Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
UMBHALI: iSebe Lezempilo
ISISHWANKATHELO
Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.
Iphetshana elenzelwe abasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ngobuzaza bomhlaza wesibeleko, indlela ogqugqisa ngayo, ubudala bamanina akowona mngcipheko wokuhlaselwa sesi sifo nokuba kungenziwa ntoni na ngaso.
IINYANISO NGOMHLAZA WESIBELEKO
Umhlaza womlomo wesibeleko lolona hlobo lomhlaza lixhaphakileyo kumanina aseMzantsi Afrika.
Umntu ngamnye kumanina angama-41 eMzantsi Afrika uya kuthi ahlaselwe sesi sifo ekuphileni kwakhe.
Umhlaza wesibeleko uthinteleka ngokuthi kuhlolwe isibeleko kukhangelwa ukuba asikho mngciphekweni wakuhlaseleka na, hlolo olo lunokukhangela izinto ezingaqhelekanga nezidla ngokubakho xa umntu eza kuhlaselwa sisifo somhlaza, esaziwa ngokuba sisilonda esidumbileyoesingaphakathi kwisibeleko nesele sisaziwa njengesilonda esingaphakathi kwisibeleko ngaphakathi.
Iinkqubo zeemvavanyo ezijoliswe kubemi bamazwe ngamazwe kwihlabathi lonke jikelele zibonakalise ukwehla kweemeko ezintsha zokuhlaselwa kwamanina ngumhlaza wesibeleko, nakwiimeko apho ezi nkqubo zingakhange zigqibelele ngokomgangatho.
Abantu basetyhini abasebatsha badla ngokuba neSIL ekumgangatho ophantsi. Uninzi lwala makhwiniba azibyela kwisimo sesiqhelo kwangokwawo. Abantu basetyhini abasele bekhulile abanala makhwiniba, noxa kunjalo, anethuba elikhulu lokukhula abe sisifo somhlaza.
Kuthatha malunga neshumi ukuya kumashumi amabini eminyaka ukukhula kwala maqalela esi sifo de abe sisifo somhlaza wesibeleko esigqibeleleyo.
Amanina abudala bungama-30 eminyaka nangaphezulu kufuneka afumane ezi mvavanyo zomhlaza wesibeleko kathathu . Ezi mvavanyo ke kufuneka zishiyane ngeshumi leminyaka. Ezi mvavanyo ezifana nezi zixelwe ngentla apha njengoko besele zichazwe njengezicutha ukubulawa sesi sifo ngamashumi amathandathu anesixhenxe ekhulwini yaye zithatyathwa njengeyona ndlela ingabizi kakhulu empokothweni yokulwa nesifo somhlaza wesibeleko apha eMzantsi Afrika.
Ukuba umntu wasetyhini uneempawu ezithile okanye ukhe wenziwa uvavanyo olungakhange lufane nezinye mhlawumbi ngenxa yeempawu abe nazo okanye mhlawumbi kukho izikhokelo ezivela eklinikhi, umntu lowo angazifumana iimvavanyo ezisimahla sesifo somhlaza wesibeleko ngaphezu kwezo zintathu azifumanayo.
Ukuba umntu othile wasetyhini ufuna iimvavanyo zesi sifo ezingaphezu kwesithathu asifumana simahla, kuya kufuneka azihlawulele ngokwakhe ezo azo zongezelelwayo.
Ukuba umntu wasetyhini lowo unama-55 nangaphezulu eminyaka ubudala ngexesha afumana uvavanyo lwakhe lokuqala lwesifo somhlaza wesibeleko, yaye uvavanyo olo alunamakhwiniba, akufuneki kuphindwe kwenziwe zimvavanyo kuye.
INGABA SIZA KUQINISEKISA NJANI UKUBA LE NKQUBO IYASEBENZA?
Ukufundiswa kwabasebenzi besebe lezempilo ngokubaluleka kwezi mvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko,
Ukuqeqeshwa kwabasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ekuthatyathweni kwezi mvavanyo,
Ukuqinisekisa ukugcinwa kwamarekhodi anento yokwenza nomgangatho neziphumo zezi mvavanyo, kuquka nenkqubo namanye amaxesha amanina la akhe ayityelela ngawo iklinikhi, kwakunye
Ukufundiswa koluntu ekuhlaleni ngokubaluleka kweemvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko.
IMIBUZO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.U.3420.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > U &gt Ukuzivavanya Amabele

Ukuzivavanya Amabele





Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Le ncwadana iqulethe izizathu zokuzivavanya amabele rhoqo.






KHUMBULA

Ukuzivavanya amabele kungasindisa ibele lakho ze kusindise nobomi bakho. Amathumba amaninzi amabele afunyaniswa ngabantu ababhinqileyo ngokwabo. Noko kunjalo, amathumba amaninzi afunyanwa ebeleni awangomhlaza. Khuseleka, qiniseka.

AWONA MAXESHA UNOKUZIVAVANYA NGAWO

Awona maxesha akulungeleyo oku kuzivavanya kuxa kanye usandula ukuphuma exesheni, xa amabele akho engathambanga okanye engadumbanga. Ukuba akuyi rhoqo exesheni okanye mhlawumbi ngamanye amaxesha inyanga iyadlula ungakhange uye exesheni, zivavanye ngosuku oluthile olufanayo nyanga zonke.



INDLELA EYIYO YOKUZIPHENDLA-PHENDLA


1. Lala phantsi ze ubeke umqamelo ngaphantsi kwegxalaba lakho lasekunene. Beka ingalo yakho emva kwentloko yakho.
2. Sebenzisa umphambili weminwe yakho ephakathi yesandla sakho sasekhohlo ukuze ube nokuweva amaqhuma okanye iindawo eziqinileyo. Le miphakathi yeminwe yakho ke zezi ndawo ziphezulu apha emnweni, ngaphantsi kozipho lomnwe ngamnye.
3. Cinezela kakhulu de uve ukuba kukho nto ingaqhelekanga na ebeleni lakho. Ukuba akuqinisekanga ukuba mawucinezele kakhulu kangakanani, cela ugqirha okanye usomachiza wakho. Okanye ke uzame ukukopa indlela ugqirha okanye usomachiza wakho ayisebenzisa ngayo eyakhe iminwe xa azama ukufumanisa umhlaza wamabele. Zama ukufumanisa ukuba ibele lakho livakala njani na amaxesha amaninzi. Ukucinezela kakhulu kwisivongqo esisezantsi sebele ngalinye yeyona ndlela iqhelekileyo.
4. Hamba-hamba ngomnwe ucinezela ibele ngalinye ngendlela ethile. Ungakhetha ukulijikeleza (A), ukuthi uphezulu ube usezantsi kwibele ngalinye (B), okanye ke ukuqala kancinci uye uqinisa apha ekucinezeleni ndawo zonke apha ebeleni (C). Yenza oku ke ngendlela efanayo maxesha onke. Loo nto iya kukunceda uqinisekise ukuba ulicofa-cofe lonke ibele lakho, kwanokukhumbula ukuba liva njani na ibele lakho xa usenza oku.
5. Ngoku ke vavanya ibele lakho lasekhohlo usebenzisa imiphambili yeminwe yesandla sasekunene.
6. Ukuba uthi ufumanise naziphi na iinguqu, bonana nogqirha wakho ngoko nangoko.


UKHUSELEKO OLONGEZELELWEYO

Kukwafuneka udlale ngamabele akho umi phambi kwesipili emva nje kokwenza olu vavanyo kumabele akho nyanga nganye. Khangela ke ukuba kukho nguqu zikhoyo na ngokwendlela amabele akho akhangeleka ngayo, nguqu ezo zifana: nokushwabana kolusu, iinguqu kwingono, okanye ububomvu okanye ukudumba. Usenokufuna futhi ukuzivavanya amabele ngelixa usahlambayo. Izandla zakho ezinesepha ziya kutyibilika kolo lusu lumanzi, nto leyo iya kwenza kube lula ukufumanisa ukuba amabele akho anjani na.








This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJuni 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.V.116621.116621.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > V &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo

Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo



25 uOktobha 2005

iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

INkundlaYamatyala Okuhlawulwa kweRente



ISISHWANKATHELO

Ezi ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabantu abahlala kwiindaw abaziqeshileyo nabaqeshe iindawo zokuhlala kubanini-mihlaba okanye kwabo basebenzela abo banini-mihlaba.







1. Ingaba Kufuneka Ndityikitye Isivumelwano Sokuhlala Kwam Nomnini-mhlaba?
2. Ingaba Zeziphi Iinkcukacha Ekufuneka Zikwesi Sivumelwano Sokuhlala Sibhaliweyo?
3. Ingaba Kufuneka Ndihlawule Idipozithi?
4. Kwenzeka Ntoni Kwidipozithi Yam Ngelixa Ndisahlala Kule Ndawo?
5. Ingaba Yontoni Ekufuneka Eyenzile Umnini-mhlaba Ukugcina Indaw Yakhe Isemgangathweni?
6. Ingaba Yintoni Endinokuyenza Ukuba Umnini-mhlaba Wala Ukulungisa Izinto Abethembise Ukuzilungisa?
7. Ingaba Umnini-mhlaba Angangena Kule Ndaw Ndihlala Kuyo Ngaphandle Kokufumana Imvume Kum?
8. Ingaba Umnini-mhlaba Angasuke Anyuse Imali Yerente Xa Efuna?
9. Ingaba Angayishusa Ngamalini Irente Umnini-mhlaba Xa Ndihlaziya Isivumelwano Sokuhlala Kwam?
10. Ndingenza Ntoni Ukuba Umnini-mhlaba Uthi Andiyihlawulanga Irente Ndibe Ndiyihlawule?
11. Ingaba Umnini-mhlaba Angayithimba Impahla Yam Xa Ndisilela Ekuhlawuleni Irente?
12. Ndingasaphula Njani Isivumelwano Sokuhlala Kwam Ngaphambi Kwexesha Ebesivumelene Ngalo?
13. Isivimelwano Sokuhlala Kwam Siphele Kwezi Nyanga Zimbalwa Zidlulileyo. Kufuneka Ndinikezele Isaziso Sexesha Elingakanani Phambi Kokuba Ndiphume?
14. Ingaba Umnini-mhlaba Anganditshixela Ngaphandle?
15. Ingaba Umnini-mhlaba Angala Ukundibuyisela Idipozithi Yam?
16. Yeyiphi Imithetho Elawula Izivumelwano Zokuqeshiswa Kwezakhiwo?
17. Ngubani Onokundinceda Xa Ndinengxaki Nomnini-mhlaba Endinxuse Kuye?
18. Ndingasifaka Njani Isikhalazo Kwinkundla Ejongana Nezindlu Eziqeshisayo?
19. Ndingaqhagamshelana Njani neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYET ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NOMNINI-MHLABA?

Isivumelwano sokuhlala esenziwe ngomlomo sibophelela ngokufanayo neso sibhalwe phantsi. Noko kunjaloke noko, ukuba kudingeka isivumelwano esibhalwe phantsi ukuze ube nokuhlala kuloo ndawo ze wale ukusityikitya, akukho sivumelwano apho yaye akunakho ukungena uhlale kuloo ndawo ngokusemthethweni.

Ukuba ubukhe wahlala kwindaw oyiqeshayo ixesha elithile ngesivumelwano esithethwe ngomlomo ze emva koko umnini-mhlaba low akucele ukuba utyikitye isivumelwano sokuhlala esibhaliweyo, akunyanzelekanga ukuba usityikitye eso sibhambathiso xa sinemiqathango eyahlukileyo kuleyo beniyenze ngomlomo. Umnini-mhlaba lowo yena kufuneka athetha-thethane nawe ngaloo miqathango mitsha, aqiniseke ngesivumelwano sakho kuqala.

Ukhumbule ke ukuba kuba ngcono nangakumbi kuni nobabini ukuba nisibhale phantsi isivumelwano sesibhambathiso senu, nibeke elubala imiqathango yeso sivumelwano. Oku kuya kudlala indima enkulu kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuvela phakathi kwenu ekuhambeni kwexesha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIVUMELWANO SOKUHLALA?

* Igama lakho
* Igama lomnini-mhlaba lowo
* Idilesi yakho yeposi
* Idilesi yeposi yomnini-mhlaba lowo
* Idilesi yendawo eniza kuqeshiselana ngayo
* Isixa-mali serente
* Isixa-mali irente eza kwenyuka ngayo (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano sesibhambathiso sokuhlala)
* Irente le iya kwenyuka nini na (umzekelo, ukuba ziya kwenyuka izibonelelo ezifana nombane)
* Ukuba irente le kufuneka ihlawulwe xa kutheni (umzekelo, ekupheleni kwenyanga)
* Isixa-mali sedipozithi, ukuba iyimfuneko
* Uxanduva lwakho nolomnini-mhlaba (umzekelo, ngubani onoxanduva lokulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, amatyala ombane nawokuthuthwa kwenkukuma? Ngokwesiqhelo ke, umntu lo uqeshileyo uyazihlawulela izinto azisebenzisileyo, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawulele ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana nenkukuma nococeko)
* Imiqathango wena okanye umnini-mhlaba anokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxisa isibhambathiso eso (umzekelo, ukuba indaw ehile ayilungiswanga, okanywe ukuba umhlali apho kuloo ndawo uyasilela ekuhlawuleni irente)
* Imithetho Yeso Sakhiwo, ezityikitywe nini nobabini, kufuneka ihlanganiswe nesivumelwano sesibhambathiso sokuhlala.
* Uluhlu lwezinto ezonakeleyo, olwakhiwe nini nobabini xa benihlola ekungeneni kwakho nolutyikitywe nini nobabini, kufuneka luluhlanganiswe nesivumelwano eso.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA KUFUNEKA NDIYIHLAWULE IDIPOZITHI?

Ewe, ukuba umnini-mhlaba uyayifuna yaye ikhankanyiwe kwisivumelwano sokuhlala. Ukuba imiqathango yesivumelwano senu sokuqala, nokuba benisenze ngomlomo okanye ngembalelwano, ayikhankanye idipozithi, akufunekanga ke uyihlawule ukuba umnini-mhlaba uthi ekuhambeni kwexesha akucele ukuba uyihlawule. Iinguqu kwisivumelwano zingasebenza kuphela xa wena nomnini-mhlaba nivumelana koko.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



KWENZEKA NTONI KWIDIPOZITHI YAM NGELIXA NDISAHLALA KULE NDAWO?

Umnini-mhlaba okanye ke umntu/inkampani esebenza egameni lakhe kufuneka agcine idipozithi yakho kwi-akhawunti eza kukunika inzala (okanye ke kwi-akhawunti yombutho, xa iyinkampani esebenzela umnini-mhlaba) ngalo lonke ixesha usebenzisa indaw yabo. Idipozithi yakho epheleleyo, ndawonye kwakunye nenzala efumanekileyo, kufuneka ibuyiselwe kuwe xa uphuma kuloo ndawo gaphandle kweendleko zezinto ekufuneka uzihlawule kuba uzonakalisile ngeli xesha uhlala apho kwakunye nazo zonke iimali ekufuneka uzinike umnini-mhlaba ngokwemiqathango yesivumelwano enasityikityayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMNINI-MHLABA?

Kuxhomekeka ke ekubeni sithini na isibhambathiso sesivumelwano sokuhlala kwakho apho. Ngokwesiqhelo, umnini-mhlaba ugcina ze alungise umphandle wesi sakhiwo ze umhlali lowo uqeshileyo yena abe noxanduva lokujongana nomphakathi.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNINI-MHLABA UYALA UKULUNGISA IZINTO ABETHEMBISE UKUZILUNGISA?

Faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGANGENA KULE NDAWO NGAPHANDLE KWEMVUME YAM?

Umnini-mhlaba unelungelo lokungena kwesi sakhiwo asihlole njalo-njalo, kodwa ke kuphela emva kokuba ekwazise kwangexesha ukuze nivumelane ngexesha elikulungeleyo nawe. Akunalo wena ilungelo lokumvimba ilungelo lakhe lokungena kule ndlu ngamaxesha nezizathu ezifanelekileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGASUKA ANYUSE IRENTE XA EFUNA?

Hayi, isivumelwano sokuhlala kwakho apho okanye isivumelwano enasenza ngomlomo siso esidiza ukuba irente le iya kwenyuswa nini, ngamalini na. No, the lease or verbal agreement determines when, and by how much, your rent can be increased. Ukuba isivumelwano esi asichazi ukuba irente le iya kwenyuswa ngamalini okanye nini na, umnini-mhlaba kuya kufuneka athetha-thethane nawe ngalo mba. Akukho mntu, wena okanye umnini-mhlaba, unokwenza iinguqu kwisivumelwano senu sokuqala ngaphandle kokuqala azise omnye kuqala.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM?

Oku ke kunento yokwenza kakhulu nokuhlaziywa kwesivumelwano sokuhlala kwakho kweso sakhiwo. Ukuba isivumelwano eso asiyichazi ngokucacileyo indaba yokwenyuswa kwerente, umnini-mhlaba lowo kufuneka atheha-thethane nawe ngesixa serente esamkelekileyo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGENZA NTONI UKUBA UMNINI-MHLABA UTHI ANDIYIHLAWULANGA IRENTE NDIYIHLAWULE?

Kuluxanduva lwakhjo ke ukuqinisekisa ukuba umnini-mhlaba uyayifumana irente leyo, ngoko ke kuba semagxeni akho ukunikezela ngobungqina bokuba ngokwenene uhlawule (umzekelo, iphetshana lasebhankini eliqinisekisa oko). Ukuba akukwazi, umnini-mhlaba uya kuba nakho ukukunika isaziso ngokweimiqathango yesivumelwano senu ke phofu ze acele nomyalelo wenkundla ogunyazisa ukuba ukhutshwe kweso sakhiwo.

Kulilungelo lakho, ngokwemigaq yomthetho iRental Housing Act (Act 50 ka-1999), ukunyanzelisa ukufumana isiqinisekiso sazo zonke iintlawulo okhe wazenza ukuba umnini-mhlaba lowo akakuniki. Isiqinisekiso sokuba uhlawule ke kufuneka siquke ezi nkcukacha zilandelayo:

* Usuku lokukhutshwa kwaso
* Idilesi yesakhiwo esihlawulelwayo
* Isizathu saloo ntlawulo (ukuba yirente, ubusemva okanye yidipozithi)
* Ixesha eyenzelwa lona le ntlawulo (umzekelo, inyanga ehlawulelwayo). Ukuba umnini-mhlaba low uyala ukukunika isiqinisekiso sentlawulo yakho, faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYITHIMBA IMPAHLA XA NDISILELA EKUHLAWULENI KWIRENTE?

Kuya kufuneka afumane umyalelo wenkundla kuqala. Ze emva koko ke uMthunywa weNkundla abe nokuthimba impahla yakho ukuze kufumaneke imali le uyityalayo. Ukuba umnini-mpahla uthi athimbe impahla yakho ngaphandle komyalelo wenkundla, oko kuthatyathwa njengobusela yaye kuya kufuneka uhlangane namapolisa oMzantsi Afrika ze ufake nesikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGASIPHELISA NJANI ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NGAPHAMBI KWEXESHA?

Kuxhomekeke ebukhweni kumhlathi othetha ngokurhoxiswa kwesi sivumelwano. Ukuba akukho mhlathi unjalo eyona ndlela yokurhoxisa isibhambathiso sokuhlala ngaphandle kokwaphula izigqibo kuxa umnini-mhlaba evuma ukuba ungasophula okanye ukuba naye usophule (umzekelo, ngokungaphumeleli ukulungisa umphandle wesi sakhiwo, ngokwezigqibo ezikwisibhambathiso, yaye ke oku kukwenza wena ungabi nakho ukuhlala kwesi sakhiwo. Kodwa ke kuya kufuneka unike ubungqina boku).

Ukuba umnini-mhlaba uyifezekisile yonke imiqathango yesi sivumelwano, usenakho nalapho ukusiphelisa ngaphambi kwexesha enanivumelene ngaso esi sivumelwano kodwa ke uya kube wophula izigqibo. Oku ke kuthethe ukuba umnini-mhlaba anganyanzelisa ukuba umhlawule imali yonke imali eseleyo yexesha lesi sivumelwano, yaye ungaphulukana nedipozithi yakho.

Thetha nomnini-mhlabaa low phambi kokuba wenze nayiphi na intshukumo: kuba kaloku abaninzi bangakuvumela uqeshise omnye umntu kwalapho okanye bakuvumele urhoxise isivumelwano sokuhlala ngaphambi kwexesha lesivumelwano - xa uthe wamnika umntu nook ixesha elaneleyo lokukhangela omnye umntu okanye xa uthe wafumana omnye umntu onamelana nayo yonke imiqathango yeso sibhambathiso. Ukuba umnini-mhlaba low uthi avume ukuba urhoxise eso sivumelwano ngaphambi kwexesha, qiniseka ke ukuba ukutsho oko ngembalelwano, apho akhankanya imiqathango yokophulwa kweso sigqibo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFUNEKA NDINIKEZELE ISAZISO SEXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIPHUME?

Jonga isivumelwano sakho sangaphambili ukhangele umhlathi othetha ngomba wokuhlaziywa kwaso okhankanya ukuba kufuneka unikezele ixesha elingakanani lesaziso kwimeko enjalo.

Ukuba awukho umhlathi othetha ngokuhlaziywa kwesivumelwano, nina nobabini ke, ngokweentshukumo nezenzo zenu, nisihlaziyile isivumelwano sokuqala enanivumelene ngaso, kwangemiqathango efanayo, kwangexesha elifanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthethe ukuba uya kuvuselela umhlathi othetha ngokurhoxa kwisivumelwano wesivumelwano esingaphambili, ukuba besikho, ukuze ube nokuphuma kweso sivumelwano.

Ngaphandle komhlathi ojongana nokurhoxa, eyona ndlela yokuphuma kwesi sibhambathiso bekuya kuba kukunika umnini-mhlaba isaziso senyanga, ngembalelwano, phambi kokuphela kwesibhambathiso eso. (Ngoko ke ukuba ubusele ufikelela ekupheleni kwesibhambathiso seshumi elinesibini leenyanga, bekufuneka wazise umnini-mhlaba lowo, ngembalelwanon ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye.)

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGANDIVALELA NGAPHANDLE?

Hayi. Umnini-mhlaba kufuneka akunike isitshixo sesibini ngoko nangoko ukuba uthi atshintshe iingcango ngenxa yokonakala okanye ke ngenxa yesinye nje isizathu esibambekayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



INGABA UMNINI-MHLABA ANGALA UKUYIBUYISA IDIPOZITHI YAM?

Idipozithi le yenzelwe ukujongana nezo ziphene kanye, yaye nayiphi na imali oyityala umnini-mhlaba lowo ngenxa yezinto ezonakeleyo kuloo ndlu, ezigqithayo kuloo mali unayo.

Ukuba umnini-mhlaba uthi ayigcine idipozithi yakho ze angabi nakukunika ubungqina beendleko athe wamelana nazo, kuya kufuneka uye kufaka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

Ukuze ube nokuthintela le meko, qinisekisa ukuba uyawalandela le manyathelo alandelayo:

* Xa ungena, hlola le ndawo kunye nomnini-mhlaba ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na iziphene enithi nihlangane nazo. Nobabini wena nomnini-mhlaba kufuneka nilutyikitye olu luhlu yaye kufuneka luhlanganiswe nesivumelwano sokuhlala kwakho.
* Xa uphuma, phindani nihlole indawo leyo kunye. Thelekisa uluhlu olutsha lweziphene nolo lwalwenziwe ngaphambili.
* Ungalinikwa ithuba lokulungisa iziphene ezo, okanye nifikelele kwisigqibo sokuba umnini-mhlaba akwenze oko. Ukuba umnini-mhlaba uthi alungise ezo ziphene, unelungelo lokubona zonke iziqinisekiso zezinto azithengileyo nazenzileyo kuloo dipozithi yakho.
* IUkuba iziphene ezo zibiza ngaphantsi kwedipozithi, obunayo apho, nenzala yayo, umnini-mhlaba low kuya kufuneka akunike intsalela.

Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeashisayo uukba unengxaki.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHA IINDAWO ZOKUHLALA?

* iRental Housing Act (u-Act 50 ka-1999)
* uMthetho Wezibhambathiso
* iCommon Law
* uMgaqo-siseko

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NGUBANI ONOKUNDINCEDA UKUBA NDINENGXAKI NOMNINI-MHLABA WENDAW ENDIYIQESHILEYO?

yiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?

Gcwalisa iphetshana lokufaka isikhalazo elifumaneka kule website ze ulingenise ngefeksi, ngeposi okanye ngesandla kule Nkundla.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGAQHAGAMSHELANA NJANI NENKUNDLA YASENTSHONA KOLONI EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?

Sonke isivumelwano sokuqesha indaw yokuhlala kwakunye nemeko yokuqesha yahlukene. Ukuba unesikrokr sokuba umnini-mhlaba wendawo oyiqeshileyo ikho into engekho mthethweni ayenzayo, hlangana neNkundla yaseNtshona Koloni Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke uhlangane negqwetha ukuze likunike iingcebiso zomthetho.


Inombolo Yomnxeba:
086 010 6166

Inombolo Yefeksi:
021 483 2060

Idilesi Yeposi:
Private Bag X9083, eKapa, 8000

Idilesi Yokuhlala:
iSebe Loorhulumente Bamakhaya Nezindlu
kwa-27 kwiSitalato iWale, Kumgangatho Osezantsi, eKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
* The Rental Housing Act, 50 of 1999 (UMthetho) (File type: pdf; size: 261 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uJulayi 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.V.116621.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo
Ezi ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabantu abahlala kwiindaw abaziqeshileyo nabaqeshe iindawo zokuhlala kubanini-mihlaba okanye kwabo basebenzela abo banini-mihlaba.
Ingaba Kufuneka Ndityikitye Isivumelwano Sokuhlala Kwam Nomnini-mhlaba?
Ingaba Zeziphi Iinkcukacha Ekufuneka Zikwesi Sivumelwano Sokuhlala Sibhaliweyo?
Ingaba Kufuneka Ndihlawule Idipozithi?
Ingaba Yontoni Ekufuneka Eyenzile Umnini-mhlaba Ukugcina Indaw Yakhe Isemgangathweni?
Ingaba Yintoni Endinokuyenza Ukuba Umnini-mhlaba Wala Ukulungisa Izinto Abethembise Ukuzilungisa?
Ingaba Umnini-mhlaba Angangena Kule Ndaw Ndihlala Kuyo Ngaphandle Kokufumana Imvume Kum?
Ingaba Umnini-mhlaba Angasuke Anyuse Imali Yerente Xa Efuna?
Ingaba Angayishusa Ngamalini Irente Umnini-mhlaba Xa Ndihlaziya Isivumelwano Sokuhlala Kwam?
Ndingenza Ntoni Ukuba Umnini-mhlaba Uthi Andiyihlawulanga Irente Ndibe Ndiyihlawule?
Ingaba Umnini-mhlaba Angayithimba Impahla Yam Xa Ndisilela Ekuhlawuleni Irente?
Ndingasaphula Njani Isivumelwano Sokuhlala Kwam Ngaphambi Kwexesha Ebesivumelene Ngalo?
Isivimelwano Sokuhlala Kwam Siphele Kwezi Nyanga Zimbalwa Zidlulileyo. Kufuneka Ndinikezele Isaziso Sexesha Elingakanani Phambi Kokuba Ndiphume?
Ingaba Umnini-mhlaba Anganditshixela Ngaphandle?
Ingaba Umnini-mhlaba Angala Ukundibuyisela Idipozithi Yam?
Yeyiphi Imithetho Elawula Izivumelwano Zokuqeshiswa Kwezakhiwo?
Ngubani Onokundinceda Xa Ndinengxaki Nomnini-mhlaba Endinxuse Kuye?
Ndingasifaka Njani Isikhalazo Kwinkundla Ejongana Nezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana Njani neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni?
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYET ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NOMNINI-MHLABA?
Isivumelwano sokuhlala esenziwe ngomlomo sibophelela ngokufanayo neso sibhalwe phantsi. Noko kunjaloke noko, ukuba kudingeka isivumelwano esibhalwe phantsi ukuze ube nokuhlala kuloo ndawo ze wale ukusityikitya, akukho sivumelwano apho yaye akunakho ukungena uhlale kuloo ndawo ngokusemthethweni.
Ukuba ubukhe wahlala kwindaw oyiqeshayo ixesha elithile ngesivumelwano esithethwe ngomlomo ze emva koko umnini-mhlaba low akucele ukuba utyikitye isivumelwano sokuhlala esibhaliweyo, akunyanzelekanga ukuba usityikitye eso sibhambathiso xa sinemiqathango eyahlukileyo kuleyo beniyenze ngomlomo. Umnini-mhlaba lowo yena kufuneka athetha-thethane nawe ngaloo miqathango mitsha, aqiniseke ngesivumelwano sakho kuqala.
Ukhumbule ke ukuba kuba ngcono nangakumbi kuni nobabini ukuba nisibhale phantsi isivumelwano sesibhambathiso senu, nibeke elubala imiqathango yeso sivumelwano. Oku kuya kudlala indima enkulu kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuvela phakathi kwenu ekuhambeni kwexesha.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Igama lakho
Igama lomnini-mhlaba lowo
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yomnini-mhlaba lowo
Idilesi yendawo eniza kuqeshiselana ngayo
Isixa-mali irente eza kwenyuka ngayo (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano sesibhambathiso sokuhlala)
Irente le iya kwenyuka nini na (umzekelo, ukuba ziya kwenyuka izibonelelo ezifana nombane)
Ukuba irente le kufuneka ihlawulwe xa kutheni (umzekelo, ekupheleni kwenyanga)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba iyimfuneko
Uxanduva lwakho nolomnini-mhlaba (umzekelo, ngubani onoxanduva lokulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, amatyala ombane nawokuthuthwa kwenkukuma? Ngokwesiqhelo ke, umntu lo uqeshileyo uyazihlawulela izinto azisebenzisileyo, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawulele ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana nenkukuma nococeko)
Imiqathango wena okanye umnini-mhlaba anokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxisa isibhambathiso eso (umzekelo, ukuba indaw ehile ayilungiswanga, okanywe ukuba umhlali apho kuloo ndawo uyasilela ekuhlawuleni irente)
Imithetho Yeso Sakhiwo, ezityikitywe nini nobabini, kufuneka ihlanganiswe nesivumelwano sesibhambathiso sokuhlala.
Uluhlu lwezinto ezonakeleyo, olwakhiwe nini nobabini xa benihlola ekungeneni kwakho nolutyikitywe nini nobabini, kufuneka luluhlanganiswe nesivumelwano eso.
INGABA KUFUNEKA NDIYIHLAWULE IDIPOZITHI?
Ewe, ukuba umnini-mhlaba uyayifuna yaye ikhankanyiwe kwisivumelwano sokuhlala. Ukuba imiqathango yesivumelwano senu sokuqala, nokuba benisenze ngomlomo okanye ngembalelwano, ayikhankanye idipozithi, akufunekanga ke uyihlawule ukuba umnini-mhlaba uthi ekuhambeni kwexesha akucele ukuba uyihlawule. Iinguqu kwisivumelwano zingasebenza kuphela xa wena nomnini-mhlaba nivumelana koko.
Umnini-mhlaba okanye ke umntu/inkampani esebenza egameni lakhe kufuneka agcine idipozithi yakho kwi-akhawunti eza kukunika inzala (okanye ke kwi-akhawunti yombutho, xa iyinkampani esebenzela umnini-mhlaba) ngalo lonke ixesha usebenzisa indaw yabo. Idipozithi yakho epheleleyo, ndawonye kwakunye nenzala efumanekileyo, kufuneka ibuyiselwe kuwe xa uphuma kuloo ndawo gaphandle kweendleko zezinto ekufuneka uzihlawule kuba uzonakalisile ngeli xesha uhlala apho kwakunye nazo zonke iimali ekufuneka uzinike umnini-mhlaba ngokwemiqathango yesivumelwano enasityikityayo.
INGABA ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMNINI-MHLABA?
Kuxhomekeka ke ekubeni sithini na isibhambathiso sesivumelwano sokuhlala kwakho apho. Ngokwesiqhelo, umnini-mhlaba ugcina ze alungise umphandle wesi sakhiwo ze umhlali lowo uqeshileyo yena abe noxanduva lokujongana nomphakathi.
INGABA YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNINI-MHLABA UYALA UKULUNGISA IZINTO ABETHEMBISE UKUZILUNGISA?
Faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGANGENA KULE NDAWO NGAPHANDLE KWEMVUME YAM?
Umnini-mhlaba unelungelo lokungena kwesi sakhiwo asihlole njalo-njalo, kodwa ke kuphela emva kokuba ekwazise kwangexesha ukuze nivumelane ngexesha elikulungeleyo nawe. Akunalo wena ilungelo lokumvimba ilungelo lakhe lokungena kule ndlu ngamaxesha nezizathu ezifanelekileyo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGASUKA ANYUSE IRENTE XA EFUNA?
INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM?
Oku ke kunento yokwenza kakhulu nokuhlaziywa kwesivumelwano sokuhlala kwakho kweso sakhiwo. Ukuba isivumelwano eso asiyichazi ngokucacileyo indaba yokwenyuswa kwerente, umnini-mhlaba lowo kufuneka atheha-thethane nawe ngesixa serente esamkelekileyo.
NDINGENZA NTONI UKUBA UMNINI-MHLABA UTHI ANDIYIHLAWULANGA IRENTE NDIYIHLAWULE?
Kuluxanduva lwakhjo ke ukuqinisekisa ukuba umnini-mhlaba uyayifumana irente leyo, ngoko ke kuba semagxeni akho ukunikezela ngobungqina bokuba ngokwenene uhlawule (umzekelo, iphetshana lasebhankini eliqinisekisa oko). Ukuba akukwazi, umnini-mhlaba uya kuba nakho ukukunika isaziso ngokweimiqathango yesivumelwano senu ke phofu ze acele nomyalelo wenkundla ogunyazisa ukuba ukhutshwe kweso sakhiwo.
Kulilungelo lakho, ngokwemigaq yomthetho iRental Housing Act (Act 50 ka-1999), ukunyanzelisa ukufumana isiqinisekiso sazo zonke iintlawulo okhe wazenza ukuba umnini-mhlaba lowo akakuniki. Isiqinisekiso sokuba uhlawule ke kufuneka siquke ezi nkcukacha zilandelayo:
Idilesi yesakhiwo esihlawulelwayo
Ixesha eyenzelwa lona le ntlawulo (umzekelo, inyanga ehlawulelwayo). Ukuba umnini-mhlaba low uyala ukukunika isiqinisekiso sentlawulo yakho, faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYITHIMBA IMPAHLA XA NDISILELA EKUHLAWULENI KWIRENTE?
Kuya kufuneka afumane umyalelo wenkundla kuqala. Ze emva koko ke uMthunywa weNkundla abe nokuthimba impahla yakho ukuze kufumaneke imali le uyityalayo. Ukuba umnini-mpahla uthi athimbe impahla yakho ngaphandle komyalelo wenkundla, oko kuthatyathwa njengobusela yaye kuya kufuneka uhlangane namapolisa oMzantsi Afrika ze ufake nesikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIPHELISA NJANI ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NGAPHAMBI KWEXESHA?
Kuxhomekeke ebukhweni kumhlathi othetha ngokurhoxiswa kwesi sivumelwano. Ukuba akukho mhlathi unjalo eyona ndlela yokurhoxisa isibhambathiso sokuhlala ngaphandle kokwaphula izigqibo kuxa umnini-mhlaba evuma ukuba ungasophula okanye ukuba naye usophule (umzekelo, ngokungaphumeleli ukulungisa umphandle wesi sakhiwo, ngokwezigqibo ezikwisibhambathiso, yaye ke oku kukwenza wena ungabi nakho ukuhlala kwesi sakhiwo. Kodwa ke kuya kufuneka unike ubungqina boku).
Ukuba umnini-mhlaba uyifezekisile yonke imiqathango yesi sivumelwano, usenakho nalapho ukusiphelisa ngaphambi kwexesha enanivumelene ngaso esi sivumelwano kodwa ke uya kube wophula izigqibo. Oku ke kuthethe ukuba umnini-mhlaba anganyanzelisa ukuba umhlawule imali yonke imali eseleyo yexesha lesi sivumelwano, yaye ungaphulukana nedipozithi yakho.
Thetha nomnini-mhlabaa low phambi kokuba wenze nayiphi na intshukumo: kuba kaloku abaninzi bangakuvumela uqeshise omnye umntu kwalapho okanye bakuvumele urhoxise isivumelwano sokuhlala ngaphambi kwexesha lesivumelwano - xa uthe wamnika umntu nook ixesha elaneleyo lokukhangela omnye umntu okanye xa uthe wafumana omnye umntu onamelana nayo yonke imiqathango yeso sibhambathiso. Ukuba umnini-mhlaba low uthi avume ukuba urhoxise eso sivumelwano ngaphambi kwexesha, qiniseka ke ukuba ukutsho oko ngembalelwano, apho akhankanya imiqathango yokophulwa kweso sigqibo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFUNEKA NDINIKEZELE ISAZISO SEXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIPHUME?
Jonga isivumelwano sakho sangaphambili ukhangele umhlathi othetha ngomba wokuhlaziywa kwaso okhankanya ukuba kufuneka unikezele ixesha elingakanani lesaziso kwimeko enjalo.
Ukuba awukho umhlathi othetha ngokuhlaziywa kwesivumelwano, nina nobabini ke, ngokweentshukumo nezenzo zenu, nisihlaziyile isivumelwano sokuqala enanivumelene ngaso, kwangemiqathango efanayo, kwangexesha elifanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthethe ukuba uya kuvuselela umhlathi othetha ngokurhoxa kwisivumelwano wesivumelwano esingaphambili, ukuba besikho, ukuze ube nokuphuma kweso sivumelwano.
Ngaphandle komhlathi ojongana nokurhoxa, eyona ndlela yokuphuma kwesi sibhambathiso bekuya kuba kukunika umnini-mhlaba isaziso senyanga, ngembalelwano, phambi kokuphela kwesibhambathiso eso. (Ngoko ke ukuba ubusele ufikelela ekupheleni kwesibhambathiso seshumi elinesibini leenyanga, bekufuneka wazise umnini-mhlaba lowo, ngembalelwanon ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye.)
INGABA UMNINI-MHLABA ANGANDIVALELA NGAPHANDLE?
Hayi. Umnini-mhlaba kufuneka akunike isitshixo sesibini ngoko nangoko ukuba uthi atshintshe iingcango ngenxa yokonakala okanye ke ngenxa yesinye nje isizathu esibambekayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGALA UKUYIBUYISA IDIPOZITHI YAM?
Idipozithi le yenzelwe ukujongana nezo ziphene kanye, yaye nayiphi na imali oyityala umnini-mhlaba lowo ngenxa yezinto ezonakeleyo kuloo ndlu, ezigqithayo kuloo mali unayo.
Ukuba umnini-mhlaba uthi ayigcine idipozithi yakho ze angabi nakukunika ubungqina beendleko athe wamelana nazo, kuya kufuneka uye kufaka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
Ukuze ube nokuthintela le meko, qinisekisa ukuba uyawalandela le manyathelo alandelayo:
Xa ungena, hlola le ndawo kunye nomnini-mhlaba ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na iziphene enithi nihlangane nazo. Nobabini wena nomnini-mhlaba kufuneka nilutyikitye olu luhlu yaye kufuneka luhlanganiswe nesivumelwano sokuhlala kwakho.
Xa uphuma, phindani nihlole indawo leyo kunye. Thelekisa uluhlu olutsha lweziphene nolo lwalwenziwe ngaphambili.
Ungalinikwa ithuba lokulungisa iziphene ezo, okanye nifikelele kwisigqibo sokuba umnini-mhlaba akwenze oko. Ukuba umnini-mhlaba uthi alungise ezo ziphene, unelungelo lokubona zonke iziqinisekiso zezinto azithengileyo nazenzileyo kuloo dipozithi yakho.
IUkuba iziphene ezo zibiza ngaphantsi kwedipozithi, obunayo apho, nenzala yayo, umnini-mhlaba low kuya kufuneka akunike intsalela.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHA IINDAWO ZOKUHLALA?
yiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isikhalazo elifumaneka kule website ze ulingenise ngefeksi, ngeposi okanye ngesandla kule Nkundla.
NDINGAQHAGAMSHELANA NJANI NENKUNDLA YASENTSHONA KOLONI EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Sonke isivumelwano sokuqesha indaw yokuhlala kwakunye nemeko yokuqesha yahlukene. Ukuba unesikrokr sokuba umnini-mhlaba wendawo oyiqeshileyo ikho into engekho mthethweni ayenzayo, hlangana neNkundla yaseNtshona Koloni Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke uhlangane negqwetha ukuze likunike iingcebiso zomthetho.
Inombolo Yomnxeba:
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokuhlala:
iSebe Loorhulumente Bamakhaya Nezindlu kwa-27 kwiSitalato iWale, Kumgangatho Osezantsi, eKapa
<fn>GOV-ZA.Public_info.V.116633.116633.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
V &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba uOktobha 2005
ISISHWANKATHELO
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?
Igama lakho
Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
Isixa-mali serente oza kuyikhupha
Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.
NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?
Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.
INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?
Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.
Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.
Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.
ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?
Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.
NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).
NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?
Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.
Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?
Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.
Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).
INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?
Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?
Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.
Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.
Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).
NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.
Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).
Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.
INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?
Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.
INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?
Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.
YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?
Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.
YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?
Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:
Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?
NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?
kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.
QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU
Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.
Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokusebenzela:
YAYAMENE
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.V.116633.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
V &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?
Igama lakho
Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
Isixa-mali serente oza kuyikhupha
Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.
NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?
Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.
INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?
Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.
Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.
Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.
ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?
Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.
NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).
NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?
Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.
Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?
Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.
Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).
INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?
Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?
Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.
Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.
Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).
NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.
Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).
Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.
INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?
Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.
INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?
Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.
YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?
Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.
YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?
Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:
Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?
NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?
kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.
QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU
Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.
Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokusebenzela:
<fn>GOV-ZA.Public_info.W.112509.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W &gt Iingcebiso Ngokufaka Ithenda

Iingcebiso Ngokufaka Ithenda





UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




uSeptemba 2005

Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo, akhulayo Namakhulu (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu luqulethe iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza kaRhulumente wePhondo asebenza ngeethenda, ngcebiso ezo zikunika amacebo okuphucula amathuba akho okukhuphisana ngeethenda zikarhulumente ngempumelelo.





Ezi zilandelayo ziimpazamo ezenziwa rhoqo xa kufakwa iithenda:

1. Nikezela ngazo zonke iinkcukacha ezifunwa seso sicelo sethenda ngawo onke amaxesha. Ungazilibali izinto ezifana nesiqinisekiso sakho sokuhlanjwa kwirhafu kwakunye neziqinisekiso zabanini beshishini elo lakho. Qwalasela: iziqinisekiso zokuhlanjwa kwirhafu eziphelelwe lixesha nazo azamkelekanga.
2. Kubalulekile ke ukuba izibalo zamaxabiso eethenda abe achanekile. jonga ze UJONGISISE oku!
3. Amaxesha amaninzi, abafaki-zicelo zeethenda baye bangabuqondi kakuhle ubuzaza bomsebenzi. Ukuba kukho nantoni na ongaqinisekanga ngayo kuloo thenda, BUZA!
4. LUTYIKITYE rhoqo uxwebhu lwakho lwethenda. Amaxwebhu eethenda angatyikitywanga awaphendulwa yaye yaye aya kukhatyelwa ngaphandle.
5. Ukuba uyi-HDI, khumbula ukwenza ibango lamanqaku akho. Amanqaku angafakelwanga bango ayalahleka!
6. Qinisekisa ukuba ufaka isicelo sakho sethenda kwibhokisi echanekileyo, phambi komhla wokuvalwa. Ngokomthetho, iithenda ezingene emva kwexesha aziyi kwamkelwa, nokuba sezisemva kwexesha ngomzuzwana omnye.
7. Ukuba kuye kwacelwa imizekelo, kufuneka kunikezelwe ngenani elaneleyo ukuze ithenda nganye ibe nokuvanywa phantsi kwemiqathango eyiyo yobugcisa neyaseklinikhi. Qinisekisa ke kwakho ukuba naziphi na iimfuno ezinento yokwenza nokumelana nemigangatho yeSABS iyagfikeleleka.

Iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza ngeethenda:

1. Fundisisa kakuhle onke amaxwebhu ethenda ngawo onke amaxesha.
2. Gcwalisa olu xwebhu ngokugcweleyo.
3. Yenza uvavanyo lwamaxabiso oluchanekileyo xa ubala amaxabiso akho aloo thenda. Amaxabiso eethenda abalwe aphezulu kakhulu okanye asezantsi kakhulu athatyathwa njengangayiboni kakuhle le thenda.
4. Buza ngaloo thenda ze ufumane zonke iinkcukacha ngayo phambi kokuba ugcwalise uxwebhu lwayo.
5. Uze ungoyiki ukubuza ukuba kutheni na ungakhange uphumelele kwithenda ethile ukuze ube nokufunda kwiimpazamo ozenzileyo.
6. Qinisekisa ukuba uyamelana nazo zonke iimfuno ngexesha elichanekileyo yaye uyakwazi ukwenza umsebenzi wakho xa sithe saphumelela isicelo sakho.
7. Uze ungaphosisi okanye wenze izithembiso neentetho ezingeyonyaniso kuxwebu lwakho lwesicelo sethenda. Olu luxwebhu lomthetho yaye luyanyanzeliseka ngokomthetho.
8. Ukunikezela iinkonzo neemveliso ezisemgangathweni kuya kuphucula igama lakho yaye uya kuba mhle kwiincwadi zelo sebe. Ukuza neenkonzo neemveliso ezingekho mgangathweni kukunika igama elibi hayi kwisihishini lakho nje kuphela kodwa kuwo onke amashishini asakhasayo.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amaziko eRED Door Anikezela Ngeengcebiso Kumashishini Asakhasayo (iCandelo Likarhulumente)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17122.17122.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
W &gt Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luqulethe iinkcukacha ezihamba ngokwamanqanaba ezinto ekufuneka uzenzile ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi.
EMAKWENZIWE KWINDAWO YENGOZI
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi, kufuneka:
Umise.
Uncede nabani na owenzakeleyo.
Ufumanise ukuba umonakalo ungakanani na.
Ufumane zonke iinkcukacha ezifanelekileyo.
Unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni.
Musa ukuphazamisana nobungqina.
Zazi iziphumo ezinokuza nomthetho.
Amapolisa aya kugcwalisa ingxelo yengozi leyo, egcinwa mhlawumbi yi-SAPS, umaspala okanye liSebe lePhondo Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu, futhi kuxhomekeke ekubeni kuvulwe ityala lolwaphulo-mthetho na nokuba ingozi leyo yehle kwingingqi yolawulo lwaloo maspala na. Zonke iingxelo zeengozi zezithuthi ngaphandle kweengingqi zolawulo loomaspala, apho kungekho tyala lalwaphulo-mthetho liphandwayo, zigcinwa leli Sebe.
MISA!
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi ebangela ukonzakala okanye ukuphulukana nobomi kuye nabani na, okanye ebangela umonakalo kwimpahla okanye isilwanyana, umthetho ukuyalela ukuba umise isithuthi eso.
Kululwaphulo-mthetho ukungasimisi isithuthi sakho emva kwengozi, futhi ungohlwaywa imali efikelela kumashumi amathathu anesithandathu amawaka eerandi, okanye uvalelwe uthothoze emjiva ixesha eliya kwisithoba seminyala, okanye zombini.
Akunyanzelekanga ukuba usimise isithuthi sakho okanye unikezele ingxelo ngengozi ukuba uthi umbonzeleke emthini ze wonakalise isithuthi sakho kuphela futhi ibe nguwe kuphela owenzakeleyo. Kodwa ke, ukuba uthi wonakalise impahla yomnye umntu, kufuneka umise ze unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni kwesona sikhululo samapolisa sikufutshane.
Xa umisa, kufuneka ukhanyise izikhanyisi zakho ezichaza ukuba usengozini ukuyala abaqhubi bezinye izithuthi ngale ngozi.
NCEDA NABANI NA OWENZAKELEYO
Emva kokuba umisile, kufuneka ufumanise ukuba kukho mntu wenzakeleyo na, futhi umncede kangangoko unakho. Kufuneka futhi ubize inkonzo yohlangulo ekhawulezileyo. Inombolo yesizwe yexesha likaxakeka esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku ngu-084 124 okanye ungatsalela namapolisa kule nombolo 10111.
Ukuba awazi nto ngoncedo lokuqala, qaphela ungenzi nantoni na enokwandisa ukwenzakala oko.
Ngaphandle kokuba nawe udinga uncedo, kufuneka uhlale kwindawo yengozi leyo de igosa lasebupoliseni lithi ungahamba. Ungabekwa ityala lolwaphulo-mthetho xa unokungamncedi umntu owenzakeleyo kuloo ngozi.
FUMANISA UKUBA UNGAKANANI NA UMONAKALO
Kuya kufuneka ufumanise ukuba ungakanani na umonakalo odalwe yile ngozi kwimpahla nezakhiwo.
Kufuneka unikezele igama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi sakho kuye nabani na onokuzidinga.
Ukuba ubandakanyeka engozini yesithuthi, kufuneka uzame ukufumana ezi nkcukacha zilandelayo kubo bonke abantu abachaphazelekayo namangqina:
amagama agcweleyo iinombolo zeencwadana zezazisi iidilesi iinkcukacha zeenombolo zeminxeba iinombolo-mibhalo zezithuthi.
Okunye ekufuneka ukufumene naku:
iinkcazelo zezithuthi iinkcukacha zamagosa asebupoliseni nawezothutho kwanabasebenzi kwizithuthi zezigulana iinkcukacha zabasebenzi bezigadla ezitsala izithuthi ezibandakanyeke ezingozini.
Ezi nkcukacha ziya kukunceda ukuba ufuna ukufaka ibango kwi-insurance yakho okanye kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, okanye ke ukuba ufuna ukufaka ibango ngeendleko zokulungiswa kwesithuthi sakho kumqhubi wesithuthi esikutshayisileyo.
Emva kwexesha, wena okanye amagqwetha akho angayidinga ikopi yengxelo yale ngozi egcwaliswa ngamapolisa.
NIKEZELA INGXELO NGALE NGOZI EMAPOLISENI
Akunyanzelekanga ukuba amapolisa abizelwe kwindawo yengozi ukuba akukho mntu wenzakeleyo, kodwa ke ingozi le yona kufuneka ixeliwe - ngabo bobabini aba baqhubi - kwisikhululo samapolisa okanye iofisi yemicimbi yendlela kwiiyure nje ezingamashumi amabini anesine emva kwengozi le.
Kufuneka unikezele ngegama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi kwigosa lasebupoliseni okanye lezendlela, mhlawumbi kwindawo yengozi leyo okanye kwisikhululo samapolisa okanye kwi-ofisi yamagosa ezendlela xa unikezela ingxelo ngale ngozi. Kukwafuneka uveze iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi.
Ukuba wenzakele, ngoko akukwazi kunikezela ngxelo ngengozi leyo ngoko nangoko, kufuneka wenze njalo ngokona kukhawuleza futhi uchaze ukuba kutheni na kubekho ukulibaziseka ekunikezelweni kwale ngxelo.
Kulityala ukunganikezeli ngxelo ngengozi apho konakele impahla yomnye umntu, okanye apho omnye umntu athe wonzakala khona, futhi oku kunjalo nokuba bonke abaqhubi ababandakanyekayo abanazinjongo zakuvula tyala.
MUSA UKUPHAZAMISANA NOBUNGQINA
Kufuneka UNGASELI nabuphi na utywala okanye UNGASEBENZISI naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo ngaphandle kokuba oko ukwenza ngokwemiyalelo kagqirha.
Ukuba amapolisa akucela ukuba uye kuvavanyo lwempilo, kufuneka ungaseli nabuphi na utywala okanye ungasebenzisi naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo phambi kolo vavanyo nangaphambi kokunikezela ingxelo ngale ngozi.
Ukuba kukho nabani na othe wonzakala kule ngozi, izithuthi azinakususwa ngaphambi kokuba igosa lasebupoliseni okanye lezendlela lifike ze linikezele nomyalelo wokuba izithuthi ezo zingasuswa.
Ukuba ingozi le izivalela ngokupheleleyo ezinye izithuthi ukuba zidlule, izithuthi ezibandakanyeka kwingozi le zingasuswa kakuhle nangokuchanekileyo ukuvulela ezinye izithuthi, kodwa ke kuphela emva kokuba ziphawulwe ngokucacileyo iindawo ebezime kuzo nendlela ebezime ngayo ezi zithuthi (umzekelo: ngetshokwe okanye ngepeyinti yokuphawula).
ZAZI IZIPHUMO EZINOKUZA NOMTHETHO
Ezinye zeziphumo zomthetho ezingumvuka wengozi yesithuthuthi nazi:
ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba isithuthi ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala ityala lolwaphulo-mthetho lokubulala ngenxa yokungakhathali ibango lokonakaliswa kwempahla ibango lokwenzakaliswa komntu othile.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17122.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
W &gt Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi
Olu xwebhu luqulethe iinkcukacha ezihamba ngokwamanqanaba ezinto ekufuneka uzenzile ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi.
EMAKWENZIWE KWINDAWO YENGOZI
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi, kufuneka:
Umise.
Uncede nabani na owenzakeleyo.
Ufumanise ukuba umonakalo ungakanani na.
Ufumane zonke iinkcukacha ezifanelekileyo.
Unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni.
Musa ukuphazamisana nobungqina.
Zazi iziphumo ezinokuza nomthetho.
Amapolisa aya kugcwalisa ingxelo yengozi leyo, egcinwa mhlawumbi yi-SAPS, umaspala okanye liSebe lePhondo Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu, futhi kuxhomekeke ekubeni kuvulwe ityala lolwaphulo-mthetho na nokuba ingozi leyo yehle kwingingqi yolawulo lwaloo maspala na. Zonke iingxelo zeengozi zezithuthi ngaphandle kweengingqi zolawulo loomaspala, apho kungekho tyala lalwaphulo-mthetho liphandwayo, zigcinwa leli Sebe.
MISA!
Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi ebangela ukonzakala okanye ukuphulukana nobomi kuye nabani na, okanye ebangela umonakalo kwimpahla okanye isilwanyana, umthetho ukuyalela ukuba umise isithuthi eso.
Kululwaphulo-mthetho ukungasimisi isithuthi sakho emva kwengozi, futhi ungohlwaywa imali efikelela kumashumi amathathu anesithandathu amawaka eerandi, okanye uvalelwe uthothoze emjiva ixesha eliya kwisithoba seminyala, okanye zombini.
Akunyanzelekanga ukuba usimise isithuthi sakho okanye unikezele ingxelo ngengozi ukuba uthi umbonzeleke emthini ze wonakalise isithuthi sakho kuphela futhi ibe nguwe kuphela owenzakeleyo. Kodwa ke, ukuba uthi wonakalise impahla yomnye umntu, kufuneka umise ze unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni kwesona sikhululo samapolisa sikufutshane.
Xa umisa, kufuneka ukhanyise izikhanyisi zakho ezichaza ukuba usengozini ukuyala abaqhubi bezinye izithuthi ngale ngozi.
NCEDA NABANI NA OWENZAKELEYO
Emva kokuba umisile, kufuneka ufumanise ukuba kukho mntu wenzakeleyo na, futhi umncede kangangoko unakho. Kufuneka futhi ubize inkonzo yohlangulo ekhawulezileyo. Inombolo yesizwe yexesha likaxakeka esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku ngu-084 124 okanye ungatsalela namapolisa kule nombolo 10111.
Ukuba awazi nto ngoncedo lokuqala, qaphela ungenzi nantoni na enokwandisa ukwenzakala oko.
Ngaphandle kokuba nawe udinga uncedo, kufuneka uhlale kwindawo yengozi leyo de igosa lasebupoliseni lithi ungahamba. Ungabekwa ityala lolwaphulo-mthetho xa unokungamncedi umntu owenzakeleyo kuloo ngozi.
FUMANISA UKUBA UNGAKANANI NA UMONAKALO
Kuya kufuneka ufumanise ukuba ungakanani na umonakalo odalwe yile ngozi kwimpahla nezakhiwo.
Kufuneka unikezele igama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi sakho kuye nabani na onokuzidinga.
Ukuba ubandakanyeka engozini yesithuthi, kufuneka uzame ukufumana ezi nkcukacha zilandelayo kubo bonke abantu abachaphazelekayo namangqina:
amagama agcweleyo iinombolo zeencwadana zezazisi iidilesi iinkcukacha zeenombolo zeminxeba iinombolo-mibhalo zezithuthi.
Okunye ekufuneka ukufumene naku:
iinkcazelo zezithuthi iinkcukacha zamagosa asebupoliseni nawezothutho kwanabasebenzi kwizithuthi zezigulana iinkcukacha zabasebenzi bezigadla ezitsala izithuthi ezibandakanyeke ezingozini.
Ezi nkcukacha ziya kukunceda ukuba ufuna ukufaka ibango kwi-insurance yakho okanye kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, okanye ke ukuba ufuna ukufaka ibango ngeendleko zokulungiswa kwesithuthi sakho kumqhubi wesithuthi esikutshayisileyo.
Emva kwexesha, wena okanye amagqwetha akho angayidinga ikopi yengxelo yale ngozi egcwaliswa ngamapolisa.
NIKEZELA INGXELO NGALE NGOZI EMAPOLISENI
Akunyanzelekanga ukuba amapolisa abizelwe kwindawo yengozi ukuba akukho mntu wenzakeleyo, kodwa ke ingozi le yona kufuneka ixeliwe - ngabo bobabini aba baqhubi - kwisikhululo samapolisa okanye iofisi yemicimbi yendlela kwiiyure nje ezingamashumi amabini anesine emva kwengozi le.
Kufuneka unikezele ngegama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi kwigosa lasebupoliseni okanye lezendlela, mhlawumbi kwindawo yengozi leyo okanye kwisikhululo samapolisa okanye kwi-ofisi yamagosa ezendlela xa unikezela ingxelo ngale ngozi. Kukwafuneka uveze iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi.
Ukuba wenzakele, ngoko akukwazi kunikezela ngxelo ngengozi leyo ngoko nangoko, kufuneka wenze njalo ngokona kukhawuleza futhi uchaze ukuba kutheni na kubekho ukulibaziseka ekunikezelweni kwale ngxelo.
Kulityala ukunganikezeli ngxelo ngengozi apho konakele impahla yomnye umntu, okanye apho omnye umntu athe wonzakala khona, futhi oku kunjalo nokuba bonke abaqhubi ababandakanyekayo abanazinjongo zakuvula tyala.
MUSA UKUPHAZAMISANA NOBUNGQINA
Kufuneka UNGASELI nabuphi na utywala okanye UNGASEBENZISI naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo ngaphandle kokuba oko ukwenza ngokwemiyalelo kagqirha.
Ukuba amapolisa akucela ukuba uye kuvavanyo lwempilo, kufuneka ungaseli nabuphi na utywala okanye ungasebenzisi naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo phambi kolo vavanyo nangaphambi kokunikezela ingxelo ngale ngozi.
Ukuba kukho nabani na othe wonzakala kule ngozi, izithuthi azinakususwa ngaphambi kokuba igosa lasebupoliseni okanye lezendlela lifike ze linikezele nomyalelo wokuba izithuthi ezo zingasuswa.
Ukuba ingozi le izivalela ngokupheleleyo ezinye izithuthi ukuba zidlule, izithuthi ezibandakanyeka kwingozi le zingasuswa kakuhle nangokuchanekileyo ukuvulela ezinye izithuthi, kodwa ke kuphela emva kokuba ziphawulwe ngokucacileyo iindawo ebezime kuzo nendlela ebezime ngayo ezi zithuthi (umzekelo: ngetshokwe okanye ngepeyinti yokuphawula).
ZAZI IZIPHUMO EZINOKUZA NOMTHETHO
Ezinye zeziphumo zomthetho ezingumvuka wengozi yesithuthuthi nazi:
ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba isithuthi ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala ityala lolwaphulo-mthetho lokubulala ngenxa yokungakhathali ibango lokonakaliswa kwempahla ibango lokwenzakaliswa komntu othile.
<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana



Wonke umntwana unelungelo lokufumana ezona mfuno zakhe zingundoqo, ezifana:
1. nokutya
2. indawo yokuhlala
3. impahla yokunxiba
4. unonophelo lwempilo
5. kwanokuhamba isikolo


Abantwana kufuneka bezifumene ezi mfuno zingundoqo kubazali okanye kwizizalwane zabo. Le nkathalo inikezelwa ngabazali okanye zizizalwane ibizwa ngokuba yinkxaso.

Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngqo, xa abantwana behlala nazo.

Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngokungathanga ngqo, xa abantwana behlala nomnye umntu, ngokuthi bahlawule inkxaso-mali yesondlo saboo bantwana, okanye imali ukuncedana nomntwana lowo kwanokumnika iimfuno zakhe ezingundoqo.


UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.10.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?

Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?



Ukuba ungumzali, qinisekisa ukuba wenza igalelo ngesixa esamkelekileyo ekukhulisweni kwabantwana bakho, uhlala nabo okanye ungahlali nabo.

Ukuba usisizalwane somntu ongakwazi kumelana negalelo ekufuneka elenzile ekukhulisweni kwabantwana bakhe, njengomzali womnye wabazali babantwana, zama konke okusemandleni akho ukunceda abo bantwana: ngoba kaloku ngapha koko, basayidinga inkxaso ngokweemfuno zabo ezingundoqo

Usenokubanceda abantwana ngokucenga abazali abangahlawuliyo okanye abangahlawuli ngokwaneleyo, ukuba bahlawule isixa senkxaso-mali noko esinokuwenza umahluko: kuba kaloku bona abantwana basayidinga.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.2.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?

Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?



Umthetho ufuna umntwana axhaswe okanye ondliwe:


1. ngabazali bakhe, nokuba batshatile, bayahlalisana, abahlali kunye, okanye bawuqhawula umtshato wabo, kuquka nabazaliabafumene umntwana ukuba abe lilungu elitsha lekhaya loo mntwana; kunye
2. nabazali babazali bakhe, ukuba abazali bomntwana babetshatene.
3. Olu xanduva lubekwe ngumthetho lubizwa ngokuba "luxanduva lokukhulisa" okanye "uxanduva lokuxhasa".



UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.3.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Yintoni Indlela Yenkxaso?

Yintoni Indlela Yenkxaso?



Apho abazali bayeka ukuhlalisana, abazali abaninzi bazithathela izigqibo ekubeni bahlawule inkxaso-mali yesondlo kumzali ohlala nomntwana lowo.

Abanye abazali baye bangakwazi ukumelana noxanduva lwabo olubekwe ngumthetho lokuba bajongane nomntwana wabo.

Le ndlela yenkxaso yindlela esetyenziswa ziinkundla eqinisekisa ukuba abazali bayamelana noxanduva lwabo lokujongana nabantwana babo.

INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ingayalela umzali ongahlali nomntwana wakhe ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana ukuze umntwana wakhe akwazi ukuphila.

Le ndlela yenkxaso ke ngoko iqinisekisa ukuba abazali abangahlali nabantwana babo benza igalelo elililo nelamkelekileyo ngokwezimali ekukhulisweni nakwisondlo sabantwana babo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.4.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?

Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?



Ukuba akuhlali nabantwana bakho, akubikho ngazo zonke iintsuku ubabonelele ngeemfuno zabo zemihla ngemihla ezifana nendawo yokuhlala, ukutya, impahla yokunxiba, unonophelo lwempilo kwanemfundo.

Ngoko ke, kufuneka uhlawule imali njengenkxaso ukunceda umzali ohlala nabantwana abo ukuba ababonelele ngezi mfuno zabo zingundoqo

Ukuba akuyihlawuli inkxaso-mali yesondlo, abantwana bakho:
1. bangangabi nakutya kubaneleyo;
2. bangangabi nakho ukubonana nogqirha xa begula;
3. ukuba iintlawulo zesikolo azikwazi kuhlawulwa, abanakuba nakho ukuya esikolweni.


Inkxaso-mali yesondlo iqinisekisa ukuba abantwana bakho bagcina, kangangoko banakho, umgangatho wokuphila olingana nalowo wangexa abazali babo babsahlala kunye.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.6.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:

Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:




* uphinda atshate nelinye iqabane?
* uthi azimanye nelinye iqabane ngeqhina lothando?
* akandivumeli ukuba ndibabone abantwana bam?


Ilungelo labantwana bakho lokufumana iimfuno zabo ezingundoqo alinanto yakwenza nokuba ucinga ukuba omnye umzali wabo uziphethe njani na.

Abantwana bakho basayidinga inkxaso, futhi wena kusafuneka uyihlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana abo, nokuba umzali ohlala nabo uthi aphinde atshate okanye azibandakanye nelinye iqabane eluthandweni.

Kwakhona, abantwana bakho kusafuneka,beyifumene inkxaso-mali yesondlo sabo nokuba awukwazi kubabona. Uxanduva lwakho lokubondla ubakhulise lahluke ngokupheleleyo kwilungelo labo lokukubona. Uxanduva lwakho lokuhlawula alixhomekekanga tu ekubeni unakho na ukubabona okanye hayi.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.17473.9.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?

Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?



Ukuba inkxaso-mali yesondlo somntwana ayihlawulwanga, abantwana bathi bahlupheke, futhi:
* banokungabi nakutya kubaneleyo;
* banokungakwazi ukubonana nogqirha xa begula;
* ukuba iintlawulo zesikolo azihlawulwa, banokungakwazi ukuya esikolweni.


Ngamanye amaxesha umzali ohlala nabantwana kuya kufuneka ukuba ahambe aye kufuna umsebenzi ukuze akwazi ukubonelela abantwana ngononophelo okanye akwazi ukuba liliso kubo ngendlela efanelekileyo.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.3149.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Yintoni Impilo Yengqondo?
Olu ke luxwebhu oluthe ngqo nolucacileyo ngokuba kuthethwa ngantoni na xa kuthethwa ngempilo yengqondo nangokuguka engqondweni. Liphetshana elinemibuzo ngendlela abantu abamelana ngayo neenzima zobomi kwakunye neempendulo kwimibuzo ebuzwa rhoqo ngempilo yengqondo.
YINTONI IMPILO YENGQONDO?
Impilo yengqondo ayijolisanga nje ekungagulini ngengqondo, koko ngobukho bempilo ngokwengqondo nokuma kakuhle apha entloko. Impilo yengqondo ingendlela oziva ngayo ngawe, imo yobudlelwane bakho nabanye abantu kwanokuba uwamkela njani na amathuba akuvelelayo, iinzima nemiceli-mngeni yobomi bantsuku zonke.
NDINGAYIPHAKAMISA ZE NDIYIGCINE NJANI IMO YEMPILO YENGQONDO YAM UKUZE IHLALE IKWIMEKO EPHILILEYO?
Impilo Yengqondo ingokufumana ukulingana phakathi kokumelana neenzima zobomi nokusebenzisa amathuba aza nobomi ngokuphuhla okuqhubela phambili. Khawuzame ukwazi ukomelela kwakho (ze usebenzele ukukukhulisa) nemingcipheko okuyo (usebenzele ukuyoyisa okanye ukufumana inkxaso kuyo) ze ufunde ukuzazi xa ungakwazi kumelana neemfuno zobomi bakho futhi usemngciphekweni wokuphazamiseka ngendlela engekho mpilweni.
UKUMELANA NOKUNGAZINZI ENGQONDWENI
Sinokungaziva siphilile okanye sikulungele ukumelana nobomi ngokwasengqondweni ngawo onke amaxesha. Ngokuphandle, ukomelela okanye ukujuba kwethu, ngenkxaso esuka kubanye abantu, kungasinceda sibuyele empilweni eyiyo emva kwentlekele okanye imeko ephazamisana nesimo sengqondo ebesikuso, xesha elo singaziva mnandi ngalo ebomini bethu. Okunye ukuphazamiseka kunokuba ngumceli-mngeni futhi kunike umdla (ukufumana isithuba esitsha somsebenzi, uxanduva olwahlukileyo.) Kufuneka sizinqande ekuvumeleni amaqondo okuphazamiseka kweengqondo zethu ukuba afikelele kumanqanaba apho singenakumelana nobomi bethu bantsuku zonke.
Vavanya iqondo lokungazinzi kwengqondo yakho. Funda le mibuzo ilandelayo. Kwixesha ngalinye ophendula ngokuthi "ewe" kuyo, faka uphawu kule bhokisi.
Ingaba usoloko uziva udiniwe?
Ingaba ukufumana kunzima ukulala?
Ingaba uhlaselwa yintloko ebuhlungu, izilonda, okanye ukungacoleki kokutya esiswini?
Ingaba ukufumana kunzima ukuzikisa ingqondo?
Ingaba kuba luxanduva xa kufuneka uphumlile?
Ingaba uphelelwe ngumdla ekwabelaneni ngesondo?
Ingaba uphelelwe ngumdla kwizinto ozithandayo kwanezinye iintshukumo obusoloko uzonwabela?
Ingaba uphelelwe ngumdla ekutyeni okanye mhlawumbi ingaba utya ngaphezu kwesiqhelo?
Ingaba usoloko ufika emva kwexesha emsebenzini?
Ingaba awuthandi okanye awuziva mnandi xa ukunye nabantu ophangela nabo?
Ingaba uziva unomsindo, udikwa ngokukhawuleza okanye "usezantsi kakhulu ngokwenqanaba lobomi kubanye abantu"?
Ingaba uya nazo ekhaya iingxaki zasemsebenzini emva kwemini nangeempela-veki?
Ingaba wenza izigqibo ezikhawulezileyo nezingazikisisiswanga?
Ingaba ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?
Ukuba ufumana ezinye zeempawu onazo kolu vavanyo lokuphazamiseka kwengqondo, mhlawumbi kusenokuba uphazanyiswa yimiba yasemsebenzini. Abantu abaninzi kuthi baziva ngolu hlobo ixesha nje elincinci kwinqanaba elithile ebomini. Njengokuba kungekho zindlela zilula zokunyanga ezinye zezi ngxaki sithi sibe nazo, ukuthabatha amanyathelo okunciphisa oku kuphazamiseka emsebenzini ukuze sizibuyisele kwimo yesiqhelo okanye sikhusele impilo yeengqondo zethu yeyona nto ingcono umntu anokuyenza. Ukuyongamela ngokwakho le meko:
Ungaphinda uzibekele ngokutsha izinto ezibalulekile ebomini bakho ofuna ukuzifumana kuqala, ukuba unakho: Qwalasela kuphela izinto ezibalulekileyo.
Jonga izinto ngobunjalo bazo: Yahlula-hlula amaphulo abe yimisetyenzana onokumelana nayo, fumanisa onokumelana nongenakumelana nako.
Nyaniseka kubalingane bakho/kumphathi wakho emsebenzini: Yiza neendlela ezinokuphucula le meko.
Khathalela impilo yakho yomzimba, yengqondo neyeminye nje imiba yobomi bakho. Musa ukungazihoyi izihlobo nosapho lwakho.
Sebenza kwangexesha ukwenzela ube nexesha elaneleyo lokuphumla: Funda ukuthi "hayi". Musa ukuziva unetyala ngokuzinika ixesha lokuphumla.
Fumana inkxaso: Tyumba futhi ubazi abantu onokwabelana nabo ngeengxaki ze nizame nokufumana izisombululo.
UKUGULA NGENGQONDO
Ingxenye ebalulekileyo ekugcineni impilo yengqondo yakho ikwimeko ephilileyo ekhaya nasemsebenzini kukuzinakana xa unengxaki yempilo yengqondo okanye usemngciphekweni wokuba naloo ngxaki. Ulwazi, yaye ukuba kuyimfuneko, uvavanyo neengcebiso ngonyango zingafumaneka kwiziko lezempilo elikufutshane nawe, kugqirha okanye kumongikazi okanye iklinikhi yempilo yengqondo neyomzimba. Abasebenzi bezempilo abazisebenzela bucala njengoogqirha bengqondo, iingcali zeeklinikhi zengqondo kwanoonontlalo-ntle beeklinikhi bangaluncedo.
YINTONI INGXAKI YEMPILO YENGQONDO OKANYE UKUGULA NGENGQONDO?
Iingxaki zempilo yengqondo zidala uthotho lwezigulo ezisukela kwezingembi kuyaphi ezingumvuka weenguqu ebomini bakho ukuya kwezona zinobuzaza kakhulu ezinokunyanzelisa ukuba umntu ade aye kugcinwa esibhedlele futhi afumane nonyango oluqhubekekayo ukumenza akwazi ukumelana nobomi bantsuku zonke ekhayeni nasemsebenzini. Ezinye izigulo zinokuvela ngamaxesha athile kuphela, umzekelo, ukuphazamiseka kwengqondo emva kokubeleka koomama abatsha, ukwanda kokungazinzi kwengqondo (iDementia) kubantu abasele bekhulile. Ezinye zinokuvela nakwesiphi na isigaba sobomi.
NDINGAZINAKANA NJANI IIMPAWU ZOKUGULA NGENGQONDO?
Ezantsi apha kukho uluhlu lweempawu nemiqondiso kumanqanaba amathathu kolu thotho luphangaleleyo lweengxaki zempilo yengqondo sinokuthi sizifumane sihlaselwe zizo, ukukunceda ukhangele ubume bengqondo ngelo xesha ucinge ngalo. Apho le miqondiso okanye eminye imifuziselo ekuxhaphakeleyo yobudlelwane okanye yokuziphatha ichaphazela futhi iphazamise ukusebenza kwakho empangelweni okanye esikolweni ze ikuphazamise wena nosapho lweqabane lakho nendlela nje yokuphilisana noluntu, kusenokuba unengxaki yempilo yengqondo edinga ukunikwa ingqalelo.
Ukudakumba
Ukuba nexhala
Ukungazinzi kwengqondo
Ingaba ...Usoloko uziva udangele okanye ucaphukile okanye zombini (uzive usoloko ungxola okanye unyembezana)?
Uziva ungenakuncedakala, ungenathemba, unetyala futhi kungasekho kwakho emhlabeni?
akukwazi kuzinza uqondisise kwinto ethile futhi ulibala rhoqo?
ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?
ucinga ngokufa okanye ukuzibulala?
Uziva udiniwe futhi ungenamandla?
Uyatyeba okanye uyehla emzimbeni (akunamdla wakutya okanye utya ngaphaya kokuqonda)?
Uneengxaki zokulala (ulala ixesha elide kakhulu okanye elincinci kakhulu), akuziva ukhe waphumla emva kokulala?
unamaqondo okwenza izinto adungekileyo okanye ehle kakhulu (ixesha likhawuleza kakhulu)?
Ingaba uzifumana ungenakuzinza, ungakhululekanga, okanye ukhathazeke ngokugqithisileyo?
unoloyiko lokusweleka okanye lokwahluleka ukulawula imeko ophantsi kwayo?
woyika ukungakwazi kuqhwesha, yaye akufuni kuzishiya iindawo osele uziqhelile?
uziva uphantsi koxinzelelo lweengcinga zeemeko ezingenakuba yinyaniso?
uziva unentloko ethambileyo, uphelelwa ngumphefumlo okanye unesizunguzane?
uneentlungu zesisu, iintloko ezibuhlulngu, ukubambana kwemisipha okanye uziva undindisholo okanye urhawuzelelwa ?...
Ingaba kukho amaxesha apho uva amazwi, ubona imibono, uva okanye unukiselwe ngamavumba, nto ezo zingenzekiyo kubanye abantu?...intloko yakho iziva ingenakumelana nokucinga, iingcinga zakho zivakala zidida futhi zingavakali, zingahlangani yaye kunzima ukuzibumba?...uneenkolelo eziluqilima abanye abantu abangenakuziqonda, umzekelo, kukho abantu abafuna ukukonzakalisa, okanye unamandla nolwazi olulodwa?...ubona abanye abantu bengenakuzazi iingcinga zakho okanye wena ukwazi ukubona iingcina zabanye?...indlela oziveza ngayo ngokwasemphefumlweni ibonakala "imcambalala" okanye ingaqhelekanga kwabanye?... amandla akho okumelana nempilo nokuba sempilweni kwakho kwanemisebenzi yakho aya ephela?
UKUFUMANA UNCEDO KWINGXAKI YEMPILO YENGQONDO YAKHO?
Abantu bangakubaleka ukumelana neengxaki zempilo yengqondo yabo okanye iinzima zemiphefumlo yabo "ngokuthi bazinyange": Bangakwenza oku ngokuthi basebenzise ngokungaphaya kweqondo elamkelekileyo amachiza afumaneka ngokuthengwa kwiivenkile zamachiza okuzinyanga okanye amachiza angumyalelo kagqirha, utywala nezinye iziyobisi.
Ngelixa oku kunokukunika ukukhululeka ithutyana elingephi, kusenokukhokelela kwiingxaki zokungakwazi ukuphila ngaphandle kwaloo machiza, ngaphandle kokunyanga ingxaki le. Ungaludinga uncedo lokuyeka loo machiza ukuba ubusele uwaqalile. Abantu abanengxaki yempilo yengqondo banokungalufuni uncedo abaludingayo ngenxa yokuba ukugula ngengqondo luphawu lokuphelelwa ngamandla, ukonqena, ukungamkeleki eluntwini okanye iingcinga ezizele yiminqweno".
Iinyaniso zicacile: Izigulo zempilo yengqondo, njengezigulo zempilo yomzimba, zingachaphazela nabani na. Iingxaki zempilo yengqondo zibanga intlungu yaye zingabangela ukukhathazeka njengokonzakala emzimbeni, futhi ukufumana uncedo kwangexesha yeyona nto ingcono unokuyenza ukwenzela ukuphakamisa awona mathuba maninzi okuphila. Ukufumana uncedo ngelona thuba likhawulezileyo kukunika amathuba amaninzi nakhawulezileyo okuba ngcono. Inyathelo lokuqala ekufumaneni uncedo kukwamkela ukuba ukuya kufuna uncedo yinto ekulungele ukuba uyenze!
Uncedo okanye icebiso ngokuba ungaya phi na ngeengxaki zempilo yengqondo yakho lingafumaneka:
kumcebisi wesikolo okanye wenkonzo yakho kugqirha okufutshane nawe iziko lasekuhlaleni lezempilo okanye kwiklinikhi ekwinqwelo ejikelezayo kwiklinikhi yabasebenzi okanye kumongikazi wezempilo oonontlalo-ntle, iingcali zempilo yengqondo, oogqirha bempilo yengqondo kwanezinye izifundiswa ngempilo yengqondo.
Isalathisi seenkonzo zempilo yengqondo kungaqhagamshelwana naso ukuze kufumaneke amanye amaziko anikezela uncedo.
IINGCINGO ZEMINXEBA YONCEDO
Usenokunqwenela ukutsalela umnxeba kucingo lomnxeba woncedo ukuze ube nokubonisana neengcali ngale nyewe.
ULWAZI NGEZIBONELELO
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1852
Inombolo Yomnxeba: 021 447 9040
Inombolo Yomnxeba: 021 510 4686
Iziko Lolwazi Ngempilo Yengqondo
Inombolo Yomnxeba: 021 938 9229
Iziko Lolwazi Ngononophelo Lwabantwana (iCCIC ngamafutshane)
Iziko Lwezibonelelo Zolwazi Loomama Nolwempilo Yabantwana (MCHIRC ngamafutshane)
Inombolo Yomnxeba: 021 689 1519
iCandelo Lempilo Yabantwana
Inombolo Yomnxeba: 021 685 4103
<fn>GOV-ZA.Public_info.W.3342.3342.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W &gt Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo

Umthetho iBasic Conditions of Employment Act - Isishwankathelo Esingusaziwayo





Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Esi sisishwankathelo esingusaziwayo sawona macandelo abalulekileyo omthetho wepalamente yesizwe iBasic Conditions of Employment Act, ka-1997. Abasebenzi kufuneka babe nakho ukusifumana esi sishwankathelo kwiindawo abasebenza kuzo ngeelwimi ezisetyenziswa ngokusesikweni nezisetyenziswa kwezo ngingqi bahlala kuzo.






* Ingaba wenzelwe bani lo Mthetho?
* Amaxesha Empangelo
* Ikhefu
* Iinkcukacha Ngomsebenzi Nangomvuzo
* Ukupheliswa Komsebenzi
* Ukusetyenziswa Kwabantwana Kwanokusebenza Ngokunyanzelwa
* Ukwahlukana Kweemeko Ezingundoqo Zasempangelweni
* Izigqibo Zamacandelo
* iKomishoni Yeemeko Zasempangelweni
* Ukubeka iliso, Ukuqinisekiswa kokuphunyezwa kwakunye Neenkqubo Zomthetho
* Ngokubanzi



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA WENZELWE BANI LO MTHETHO?

Lo Mthetho Ubophelela bonke abasebenzi nabaqeshi ngaphandle kwamalungu oMkhosi Wokhuselo Wesizwe, iQumrhu Lobuntlola Lesizwe, iQumrhu Leemfihlo loMzantsi Afrika kwakunye namavolontiya angahlawulwayo asebenzela imibutho yohlangulo.

Lo Mthetho kufuneka uhlonitshwe nokuba ezinye izigqibo sele zahlukile kuwo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IXESHA LOKUPHANGELA

Eli candelo alibabopheleli abaphathi abakwizikhundla eziphezulu (abo banokuqesha, baluleke ze bagxothe), abasebenzi beentengiso abamsebenzi wabo ubahambisayo kwakunye nabasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwamashumi amabini anesine ngenyanga.

Amaxesha aqhelekileyo empangelo

Umsebenzi AKUFUNEKI asebenze ixesha elingaphezu:
* kweeyure ezingamashumi amane anesihlanu ngeveki
* kweeyure ezilithoba ngosuku ukuba umsebenzi usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphantsi ngeveki, okanye ke
* kweeyure ezisibhozo ngosuku ukuba umsebenzi lowo usebenza iintsuku ezingaphezu kwesihlanu ngeveki.


Ixesha elongezelelweyo

Ukuba ixesha elongezelelweyo liyadingeka, abasebenzi kufuneka bavume ukulisebenza futhi abanakusebenza iiyure ezingaphezu kwesithathu zexesha elongezelelweyo ngosuku okanye ishumi leeyure zomsebenzi wexesha elongezelelweyo ngeveki.

Ixesha elongezelelweyo kufuneka lihlawulelwe ngentlawulo engumvuzo opheleleyo oqhelekileyo nesiqingatha sawo okanye ke ngokwezivumelwano bafumane ixesha lokuphumla elihlawulelwayo.

Ukulungiswa ngendlela elula kwamaxesha okusebenza kungancokolwa ukuba kukho isivumelwano phakathi kwabaqeshi nemanyano yabasebenzi ebhalisiweyo. Umzekelo, oku kungavumela amaxesha ekulula ukuphinda atshintshwe kumzalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni emva kwexesha elithile.
* Iveki yomsebenzi oxinanisiweyo: ungavuma ukusebenza ukuya kuma kwishumi elinesibini leeyure ngosuku ze usebenze iintsuku ezimbalwa ngeveki. Noku ke kungabanceda abazalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni abo emva kwexesha elithile ngokuthi bafumane iimpela-veki ezinde.
* Averaging: Isivumelwano sabasebenzi nabaqeshi singawavumela amaxesha empangelo ukuba ahlanganiswe ixesha eliziinyanga ezine. Umsebenzi obotshelelwe seso sivumelwano akanakho ukusebenza ixesha eliqhelekileyo lokusebenza elingaphezu kwamashumi amane anesihlanu eeyure ngeveki kwakunye nezinye iiyure ezintlanu zomsebenzi wexesha elingaphezu kweeyure ezintlanu ngeveki ngexesha lesi sivumelwano. Isivumelwano sabaqeshi nabasebenzi sokulinganisela ixesha lokusebenza kufuneka sincokolwe kwenziwe nezigqibo ngaso minyaka le.


Amaxesha okutya kwakunye namaxesha okuphumla

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokutya eliyimizuzu engamashumi amathandathu emva kweeyure ezintlanu zokusebenza. Kodwa ke isivumelwano esibhalwe phantsi singalinciphisa eli xesha ngemizuzu engamashumi amathathu ze silisuse ixesha lokutya ukuba umsebenzi lowo usebenza ixesha elingaphantsi kweeyure ezintandathu.

Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokuphumla ntsuku zonke, xesha elo liziiyure ezilishumi elinesibini zilandelelana kwakunye nexeha lokuphumla leveki eliziiyure ezingamashumi amathathu anesithandathu zilandelelana ngeveki, ekufuneka, ngaphandle kokuba kuvunyelwene, ziquke umhla waCawe.

Umsebenzi wosuku lwangeCawe

Umsebenzi othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe kufuneka afumane umvuzo ophindwe kabini. Umsebenzi oqhele ukusebenza ngeCawe kufuneka ahlawulwe umvuzo wesiqhelo onesingatha. Singakho isivumelwano sexesha lokuphumla elihlawulelwayo kunokuba kuhlawulelwe umsebenzi wexesha elongezelelweyo.

Umsebenzi wasebusuku

Umsebenzi wasebusuku awukho mpilweni futhi ungakhokelela ezingozini. Oko ke kukuthi abasebenzi abasebenza phakathi kwentsimbi yesithandathu malanga nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka bafumane umvuzo owongeziweyo okanye ke basebenze iiyure ezimbalwa kunezo zasemini kodwa ngomvuzo olinganayo nalowo womsebenzi wasemini.

Izithuthi kufuneka zikho kodwa ke akunyanzelekanga ukuba ziphume kumqeshi.

abasebenzi abaqhele ukusebenza phakathi kwentsimbi yeshumi elinanye ebusuku nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka baxelelwe ngeengozi zempilo nezokhuseleko ezinokubahlasela ngelo xesha. Kufuneka bahlolwe rhoqo ngabasebenzi bezempilo, abahlawulwa ngumqeshi. Kufuneka batshintshelwe ekusebenzeni emini ukuba ukusebenza ebusuku kubadalela ingxaki yezempilo. Zonke iziphumo zeentshukumo zokuhlolwa impilo kufuneka zigcinwe ziyimfihlo.

Iiholide zikawonke-wonke

Abasebenzi kufuneka bayihlawulelwe nayiphi na iholide kawonke-wonke ethi ibekho phakathi evekini. Umsebenzi usebenza ngeholide kawonke-wonke kuphela ngokuthi avume ukwenza oko ze ahlawulwe ngomvuzo wesiqhelo ophindwe kabini. Iholide kawonke-wonke kungavunylwana ngumqeshi nomsebenzi ukuba kutshintshiselwane ngayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKHEFU

Ikhefu lonyaka

Umsebenzi angathabatha ukuya kufikelela kwiintsuku ezingamashumi amabini ananye zilandelelana zekhefu lonyaka okanye ke angene kwisivumelwano nomqeshi, usuku olunye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leentsuku ezisetyenziweyo okanye ke iyure ibe nye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leeyure ezisetyenziweyo.

Ikhefu kufuneka lithatyathwe kwixesha elingagqithanga kwiinyanga ezintandathu emva kokuphela kwexesha lekhefu.

Umqeshi unokumhlawula kuphela umsebenzi endaweni yokumnika ikhefu ukuba loo msebenzi uthi awushiye loo msebenzi engazange alithabathe ikhefu abenelungelo lalo.

Ikhefu lokugula

Umsebenzi angathabatha kuphela ikhefu lokugula elifikelela kwiiveki ezintandathu kwixesha lempangelo eliziinyanga ezingamashumi amathathu anesithandathu.

Kwiinyanga ezintandathu zokuqala empangelweni umsebenzi angathabatha kuphela usuku olunye lwekhefu lokugula oluhlawulelwayo ngamashumi amabini anesithandathu eentsuku azisebenzileyo.

Umqeshi angafuna isiqinisekiso esisuka kugqirha sokuba umsebenzi lowo ubegula phambi kokuba amhlawule loo msebenzj ugule iintsuku ezimbini zilandelelana ngexesha okanye amaxesha angaphezu kwesibini kwiiveki ezisibhozo.

Ikhefu lokuya kubeleka

Umsebenzi okhulelweyo angaphumla iinyanga ezifikelela kwisine zilandelelana zokuya kubeleka. Angalithabatha eli khefu nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba abeleke ngalo OKANYE ke ngosuku ugqirha okanye umzalisi athe lulungele impilo yakhe neyosana olo luseza kubelekwa. Akanakho futhi ukusebenza iiveki de zibe ntandathu emva kokuzalwa kosana lwakhe ngaphandle kokuba ugqirha okanye umzalisi uthe ukulungele ukusebenza.

Umsebenzi okhulelweyo okanye oncancisayo akavumelekanga ukuba asebenze kwindawo enganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.

Ikhefu lokuya kujongana nosapho

Abasebenzi abasebenza ntsuku zonke banelungelo lokufumana ikhefu elihlawulelwayo lokuya kujongana neentsapho zabo eliziintsuku ezintathu ngonyaka xa bezicelela xa kuzalwa okanye kugula umntwana waloo msebenzi, okanye xa iqabane, umzali, umzali obemgcinile, umzali womzali, umntwana, umntwana obekhuliswa ngulo msebenzi, umzukulwana okanye umnakwabo okanye udad' wabo ethe wasutywa kukufa.

Umqeshi angabufuna ubungqina bokuba eli khefu bekunyanzelekile ukuba lithatyathwe.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IINKCUKACHA NGOMSEBENZI NENTLAWULO

Iinkcukacha ngomsebenzi

Abaqeshi kufuneka banike abasebenzi babo abatsha iinkcukacha ngemisebenzi yabo kwakunye neemeko abaza kusebenza phantsi kwazo ngembalelwano. Oku ke kuquka ingcaciso ngalo naliphi na ibhunga elisebenza kwelo candelo loshishino ndawonye noluhlu lwazo naziphi na iimpepha ezinokuba lulutho.

Ukugcina Iimpepha-nkcukacha

Abaqeshi kufuneka bagcine ubuncinci iinkcukacha:
* ezinegama nomsebenzi womqeshwa
* ixesha elisetyenziweyo
* imali ayihlawulwayo
* usuku lokuzalwa kubasebenzi abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.


Intlawulo

Umqeshi kufuneka ahlawule umqeshwa:
* ngemali yalapha eMzantsi Afrika
* ngosuku, ngeveki, emva kweeveki ezimbini okanye ngenyanga
* ngemali eziinkozo, ngetsheki, okanye ngokuthi ayifake ngqo kwi-account yakhe yebhanki


Iinkcukacha ezikwisiqinisekiso somvuzo

Isiqinisekiso somvuzo ngamnye kufuneka siquke:
* igama nedilesi yomsebenzi
* igama nomsebenzi walo mqeshwa
* ixesha lokuhlawulwa
* isixa somvuzo womsebenzi lowo
* isixa nenjongo yayo nayiphi na imali etsalwe kumvuzo womsebenzi
* esona sixa umsebenzi asihlawulwayo.


Ukuba kusisidingo ukuba umvuzo womsebenzi wenyuswe, isiqinisekiso somvuzo kufuneka siquke:
* izinga eliqhelekileyo lomvuzo kwakunye nezinga lokuhlawulelwa ixesha elongezelelweyo
* inani leeyure eziqhelekileyo zokusebenza nezexesha elongezelelweyo elisetyenziweyo ngelo xesha lentlawulo
* inani leeyure ezisetyenziweyo ngosuku lweCawe okanye ngeholide kawonke-wonke ngelo xesha
* inani eligqibeleleyo leeyure ezisetyenziweyo ngexesha lokulinganisela, ukuba bekuvunyelwene ngoko.


Iimali ezitsalwayo ezivumelekileyo

Umqeshi akanakutsala nayiphi na imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
* loo msebenzi uyakuvumela oko ngembalelwano
* imali le itsalwayo ivumelekile ngokomthetho, ngokwesivumelwano, ngokomyalelo wenkundla okanye iziphumo zongenelelo.


Ukongeza imivuzo yeveki


* Imivuzo yeveki isekelwe kwinani leeyure ezisetyenziweyo.
* Intlawulo yenyanga sisine kunye ne-1/3 kumaxesha omvuzo weveki.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUPHELISWA KOMSEBENZI

Isaziso

Umsebenzi okanye umqeshi kufuneka anikezele isaziso sokuphelisa isibhambathiso sokusebenza esingekho ngaphantsi:
* kweveki, ukuba uqeshwe ixesha eliziiveki ezine okanye ngaphantsi
* kweeveki ezimbini, ukuba uqeshwe ixesha elingaphezu kweeveki ezine kodwa hayi ngaphezu konyaka;
* kweeveki ezine, ukuba uqeshwe ixesha elingangonyaka okanye nangaphezulu.


Isaziso kufuneka sibhalwe phantsi ngaphandle kokuba sisuka kumsebenzi ongakwaziyo ukubhala.

Abasebenzi abahlala kwisakhiwo somqeshi kufuneka banikwe isaziso esiza kubanika inyanga phambi kokuphelelwa ngumsebenzi, saziso eso sibazisa ngokuphelelwa ngumsebenzi okanye ke banikwe enye indawo yokuhlala de ube umsebenzi lowo upheliswe ngokusemthethweni.

Umqeshi onikezela esi saziso akamnqandi umsebenzi ukuba aye kummangalela ngokuphelelwa kwakhe ngumsebenzi, oko ekwenza ngokwemigaqo yomthetho iLabour Relations Act okanye nangemigaqo yawo nawuphi na umthetho.

Intlawulo yokupheliswa kwesibhambathiso somsebezi phambi kwexesha

Umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi amgxhothileyo ngokweemfuno zomqeshi lowo intlawulo elingana neyeveki ngonyaka ngamnye kwelandelelanayo ayichithe emsebenzela.

Isiqinisekiso sentsebenzo

Xa umsebenzi uphela, umsebenzi kufuneka anikwe iphetshana eliqinisekisa ukuba ukhe wasebenza apho.

UKUSETYENZISWA KWABANTWANA KWANOKUSEBENZA NGOKUNYANZELWA


* Akukho mthethweni ukuqesha umntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala.
* Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abanakuwenza umsebenzi onganobungozi kubo okanye b enze umsebenzi omele ukwenziwa ngumntu omkhulu.
* Akukho mthethweni ukunyanzelisa umntu ukuba asebenze.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKWAHLULWA NOKUTSHINTSHWA KWEEMEKO EZINGUNDOQO ZEMPANGELO

Ibhunga elimele abasebenzi nabaqeshi

Isivumelwano esihlanganyelwe libhunga elimele abasebenzi nabaqeshi singahluka kulo mthetho, ngomqathango wokuba:
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi ngokwemigaqo yezempilo neyokhuseleko kwakunye noxanduva lomsebenzi ngamnye lokujongana nosapho lwakhe
* asilehlisi ikhefu lonyaka de libe ngaphantsi kweeveki ezimbini
* asilehlisi ikhefu lokuya kubeleka nangayiphi na indlela
* isilehlisi ikhefu lokugula nangayiphi na indlela
* asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi abaphangela ebusuku
* asikuvumeli nangayiphi na indlela ukusetyenziswa kwabantwana njengabasebenzi okanye asivumeli mntu ukuba asetyenziswe ngokunyanzelwa.


Ezinye izivumelwano

Izivumelwano ezithatyathwe ngabasebenzi kunye nabaqeshi kwakunye nezo zithatyathwe ngumsebenzi okanye ngumqeshi ngamnye kufuneka zilandele imigaqo yalo mthetho.

uMphathiswa

UMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi angasenza isigqibo sokwahlula okanye sokususa imeko ethile engundoqo yokuphangela. Oku ke kusenokwenziwa ngokohlobo lwesicelo esifakwa ngumqeshi lowo okanye ngumbutho wabaqeshi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMAQUMRHU OLAWULO KWELO CANDELO

Amaqumrhu olawulo kwicandelo ngalinye loshishino angenziwa ukuseka iimeko ezingundoqo zempangelo kubasebenzi kwicandelo elithile loshishino nengingqi ethile.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IKOMISHONI YEEMEKO ZEMPANGELO

Lo Mthetho ukhupha igunya lokusekwa kweKomishoni Yeemeko Zempangelo ukuze icebise uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUBEKA ILISO, UKUNYANZELISWA KWEZI MEKO KWAKUNYE NEENKQUBO ZOMTHETHO

Abahloli bemicimbi yempangelo kufuneka bacebise abasebenzi nabaqeshi ngamalungelo noxanduva lwabo kwimicimbi yempangelo. Bayahlola, baphande izikhalazo, bahlabe imibuzo kubantu abathile za bahlole, bakope ze bakhuphe iinkcukacha-mpepha ezithile.

Umhloli angakhupha umyalelo wokuhlonitshwa kwesigqibo esithile ngokuthi abhalele uMlawuli-Jikelele weSebe Lemicimbi Yabasebenzi, oya kuthi yena ajonge oko kubhalwe apho ze avume, atshintshe okanye arhoxise loo myalelo.

Esi sigqibo singacelelwa umngeni kwiNkundla Yemicimbi Yabasebenzi.

Abasebenzi akuvumelekanga ukuba baphathwe ngendlela enomkhethe ngenxa yokuba befune amalungelo abo ngokwemigaqo yalo Mthetho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NGOKUBANZI

Kululwaphulo-mthetho:
* ukuphazamisana, ukuvalela okanye ukuzama ukukhokelela ngendlela ethile engeyiyo umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukufikelela kuxwebhu ngokuthi ulube, uxoke okanye ubonakalise uxwebhu oluyinkohliso okanye oluphinyeziweyo
* ukwenza ngathi ungumhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuphendula ngokugcweleyo nawuphi na umbuzo osemthethweni obuzwa ngumhloli wezempangelo okanye nanguwuphi na umntu othobela lo Mthetho
* ukwala okanye ukungaphumeleli ukuthobela umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uMeyi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.W.3342.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Ingaba wenzelwe bani lo Mthetho?
Amaxesha Empangelo
Ikhefu
Ukupheliswa Komsebenzi
Ukusetyenziswa Kwabantwana Kwanokusebenza Ngokunyanzelwa
Izigqibo Zamacandelo iKomishoni Yeemeko Zasempangelweni
Ukubeka iliso, Ukuqinisekiswa kokuphunyezwa kwakunye Neenkqubo Zomthetho
Ngokubanzi
INGABA WENZELWE BANI LO MTHETHO?
Lo Mthetho Ubophelela bonke abasebenzi nabaqeshi ngaphandle kwamalungu oMkhosi Wokhuselo Wesizwe, iQumrhu Lobuntlola Lesizwe, iQumrhu Leemfihlo loMzantsi Afrika kwakunye namavolontiya angahlawulwayo asebenzela imibutho yohlangulo.
Lo Mthetho kufuneka uhlonitshwe nokuba ezinye izigqibo sele zahlukile kuwo.
IXESHA LOKUPHANGELA
Eli candelo alibabopheleli abaphathi abakwizikhundla eziphezulu (abo banokuqesha, baluleke ze bagxothe), abasebenzi beentengiso abamsebenzi wabo ubahambisayo kwakunye nabasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwamashumi amabini anesine ngenyanga.
Amaxesha aqhelekileyo empangelo
Umsebenzi AKUFUNEKI asebenze ixesha elingaphezu:
kweeyure ezingamashumi amane anesihlanu ngeveki kweeyure ezilithoba ngosuku ukuba umsebenzi usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphantsi ngeveki, okanye ke kweeyure ezisibhozo ngosuku ukuba umsebenzi lowo usebenza iintsuku ezingaphezu kwesihlanu ngeveki.
Ixesha elongezelelweyo
Ukuba ixesha elongezelelweyo liyadingeka, abasebenzi kufuneka bavume ukulisebenza futhi abanakusebenza iiyure ezingaphezu kwesithathu zexesha elongezelelweyo ngosuku okanye ishumi leeyure zomsebenzi wexesha elongezelelweyo ngeveki.
Ixesha elongezelelweyo kufuneka lihlawulelwe ngentlawulo engumvuzo opheleleyo oqhelekileyo nesiqingatha sawo okanye ke ngokwezivumelwano bafumane ixesha lokuphumla elihlawulelwayo.
Ukulungiswa ngendlela elula kwamaxesha okusebenza kungancokolwa ukuba kukho isivumelwano phakathi kwabaqeshi nemanyano yabasebenzi ebhalisiweyo. Umzekelo, oku kungavumela amaxesha ekulula ukuphinda atshintshwe kumzalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni emva kwexesha elithile.
Iveki yomsebenzi oxinanisiweyo: ungavuma ukusebenza ukuya kuma kwishumi elinesibini leeyure ngosuku ze usebenze iintsuku ezimbalwa ngeveki. Noku ke kungabanceda abazalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni abo emva kwexesha elithile ngokuthi bafumane iimpela-veki ezinde.
Averaging: Isivumelwano sabasebenzi nabaqeshi singawavumela amaxesha empangelo ukuba ahlanganiswe ixesha eliziinyanga ezine. Umsebenzi obotshelelwe seso sivumelwano akanakho ukusebenza ixesha eliqhelekileyo lokusebenza elingaphezu kwamashumi amane anesihlanu eeyure ngeveki kwakunye nezinye iiyure ezintlanu zomsebenzi wexesha elingaphezu kweeyure ezintlanu ngeveki ngexesha lesi sivumelwano. Isivumelwano sabaqeshi nabasebenzi sokulinganisela ixesha lokusebenza kufuneka sincokolwe kwenziwe nezigqibo ngaso minyaka le.
Amaxesha okutya kwakunye namaxesha okuphumla
Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokutya eliyimizuzu engamashumi amathandathu emva kweeyure ezintlanu zokusebenza. Kodwa ke isivumelwano esibhalwe phantsi singalinciphisa eli xesha ngemizuzu engamashumi amathathu ze silisuse ixesha lokutya ukuba umsebenzi lowo usebenza ixesha elingaphantsi kweeyure ezintandathu.
Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokuphumla ntsuku zonke, xesha elo liziiyure ezilishumi elinesibini zilandelelana kwakunye nexeha lokuphumla leveki eliziiyure ezingamashumi amathathu anesithandathu zilandelelana ngeveki, ekufuneka, ngaphandle kokuba kuvunyelwene, ziquke umhla waCawe.
Umsebenzi othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe kufuneka afumane umvuzo ophindwe kabini. Umsebenzi oqhele ukusebenza ngeCawe kufuneka ahlawulwe umvuzo wesiqhelo onesingatha. Singakho isivumelwano sexesha lokuphumla elihlawulelwayo kunokuba kuhlawulelwe umsebenzi wexesha elongezelelweyo.
Umsebenzi wasebusuku
Umsebenzi wasebusuku awukho mpilweni futhi ungakhokelela ezingozini. Oko ke kukuthi abasebenzi abasebenza phakathi kwentsimbi yesithandathu malanga nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka bafumane umvuzo owongeziweyo okanye ke basebenze iiyure ezimbalwa kunezo zasemini kodwa ngomvuzo olinganayo nalowo womsebenzi wasemini.
Izithuthi kufuneka zikho kodwa ke akunyanzelekanga ukuba ziphume kumqeshi.
abasebenzi abaqhele ukusebenza phakathi kwentsimbi yeshumi elinanye ebusuku nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka baxelelwe ngeengozi zempilo nezokhuseleko ezinokubahlasela ngelo xesha. Kufuneka bahlolwe rhoqo ngabasebenzi bezempilo, abahlawulwa ngumqeshi. Kufuneka batshintshelwe ekusebenzeni emini ukuba ukusebenza ebusuku kubadalela ingxaki yezempilo. Zonke iziphumo zeentshukumo zokuhlolwa impilo kufuneka zigcinwe ziyimfihlo.
Abasebenzi kufuneka bayihlawulelwe nayiphi na iholide kawonke-wonke ethi ibekho phakathi evekini. Umsebenzi usebenza ngeholide kawonke-wonke kuphela ngokuthi avume ukwenza oko ze ahlawulwe ngomvuzo wesiqhelo ophindwe kabini. Iholide kawonke-wonke kungavunylwana ngumqeshi nomsebenzi ukuba kutshintshiselwane ngayo.
IKHEFU
Ikhefu lonyaka
Umsebenzi angathabatha ukuya kufikelela kwiintsuku ezingamashumi amabini ananye zilandelelana zekhefu lonyaka okanye ke angene kwisivumelwano nomqeshi, usuku olunye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leentsuku ezisetyenziweyo okanye ke iyure ibe nye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leeyure ezisetyenziweyo.
Ikhefu kufuneka lithatyathwe kwixesha elingagqithanga kwiinyanga ezintandathu emva kokuphela kwexesha lekhefu.
Umqeshi unokumhlawula kuphela umsebenzi endaweni yokumnika ikhefu ukuba loo msebenzi uthi awushiye loo msebenzi engazange alithabathe ikhefu abenelungelo lalo.
Ikhefu lokugula
Umsebenzi angathabatha kuphela ikhefu lokugula elifikelela kwiiveki ezintandathu kwixesha lempangelo eliziinyanga ezingamashumi amathathu anesithandathu.
Kwiinyanga ezintandathu zokuqala empangelweni umsebenzi angathabatha kuphela usuku olunye lwekhefu lokugula oluhlawulelwayo ngamashumi amabini anesithandathu eentsuku azisebenzileyo.
Umqeshi angafuna isiqinisekiso esisuka kugqirha sokuba umsebenzi lowo ubegula phambi kokuba amhlawule loo msebenzj ugule iintsuku ezimbini zilandelelana ngexesha okanye amaxesha angaphezu kwesibini kwiiveki ezisibhozo.
Ikhefu lokuya kubeleka
Umsebenzi okhulelweyo angaphumla iinyanga ezifikelela kwisine zilandelelana zokuya kubeleka. Angalithabatha eli khefu nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba abeleke ngalo OKANYE ke ngosuku ugqirha okanye umzalisi athe lulungele impilo yakhe neyosana olo luseza kubelekwa. Akanakho futhi ukusebenza iiveki de zibe ntandathu emva kokuzalwa kosana lwakhe ngaphandle kokuba ugqirha okanye umzalisi uthe ukulungele ukusebenza.
Umsebenzi okhulelweyo okanye oncancisayo akavumelekanga ukuba asebenze kwindawo enganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.
Ikhefu lokuya kujongana nosapho
Abasebenzi abasebenza ntsuku zonke banelungelo lokufumana ikhefu elihlawulelwayo lokuya kujongana neentsapho zabo eliziintsuku ezintathu ngonyaka xa bezicelela xa kuzalwa okanye kugula umntwana waloo msebenzi, okanye xa iqabane, umzali, umzali obemgcinile, umzali womzali, umntwana, umntwana obekhuliswa ngulo msebenzi, umzukulwana okanye umnakwabo okanye udad' wabo ethe wasutywa kukufa.
Umqeshi angabufuna ubungqina bokuba eli khefu bekunyanzelekile ukuba lithatyathwe.
IINKCUKACHA NGOMSEBENZI NENTLAWULO
Iinkcukacha ngomsebenzi
Abaqeshi kufuneka banike abasebenzi babo abatsha iinkcukacha ngemisebenzi yabo kwakunye neemeko abaza kusebenza phantsi kwazo ngembalelwano. Oku ke kuquka ingcaciso ngalo naliphi na ibhunga elisebenza kwelo candelo loshishino ndawonye noluhlu lwazo naziphi na iimpepha ezinokuba lulutho.
Ukugcina Iimpepha-nkcukacha
Abaqeshi kufuneka bagcine ubuncinci iinkcukacha:
ezinegama nomsebenzi womqeshwa ixesha elisetyenziweyo imali ayihlawulwayo usuku lokuzalwa kubasebenzi abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.
Intlawulo
Umqeshi kufuneka ahlawule umqeshwa:
ngemali yalapha eMzantsi Afrika ngosuku, ngeveki, emva kweeveki ezimbini okanye ngenyanga ngemali eziinkozo, ngetsheki, okanye ngokuthi ayifake ngqo kwi-account yakhe yebhanki
Isiqinisekiso somvuzo ngamnye kufuneka siquke:
igama nedilesi yomsebenzi igama nomsebenzi walo mqeshwa ixesha lokuhlawulwa isixa somvuzo womsebenzi lowo isixa nenjongo yayo nayiphi na imali etsalwe kumvuzo womsebenzi esona sixa umsebenzi asihlawulwayo.
Ukuba kusisidingo ukuba umvuzo womsebenzi wenyuswe, isiqinisekiso somvuzo kufuneka siquke:
izinga eliqhelekileyo lomvuzo kwakunye nezinga lokuhlawulelwa ixesha elongezelelweyo inani leeyure eziqhelekileyo zokusebenza nezexesha elongezelelweyo elisetyenziweyo ngelo xesha lentlawulo inani leeyure ezisetyenziweyo ngosuku lweCawe okanye ngeholide kawonke-wonke ngelo xesha inani eligqibeleleyo leeyure ezisetyenziweyo ngexesha lokulinganisela, ukuba bekuvunyelwene ngoko.
Iimali ezitsalwayo ezivumelekileyo
Umqeshi akanakutsala nayiphi na imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
loo msebenzi uyakuvumela oko ngembalelwano imali le itsalwayo ivumelekile ngokomthetho, ngokwesivumelwano, ngokomyalelo wenkundla okanye iziphumo zongenelelo.
Ukongeza imivuzo yeveki
Imivuzo yeveki isekelwe kwinani leeyure ezisetyenziweyo.
Intlawulo yenyanga sisine kunye ne-1/3 kumaxesha omvuzo weveki.
UKUPHELISWA KOMSEBENZI
Isaziso
Umsebenzi okanye umqeshi kufuneka anikezele isaziso sokuphelisa isibhambathiso sokusebenza esingekho ngaphantsi:
kweveki, ukuba uqeshwe ixesha eliziiveki ezine okanye ngaphantsi kweeveki ezimbini, ukuba uqeshwe ixesha elingaphezu kweeveki ezine kodwa hayi ngaphezu konyaka;
kweeveki ezine, ukuba uqeshwe ixesha elingangonyaka okanye nangaphezulu.
Isaziso kufuneka sibhalwe phantsi ngaphandle kokuba sisuka kumsebenzi ongakwaziyo ukubhala.
Abasebenzi abahlala kwisakhiwo somqeshi kufuneka banikwe isaziso esiza kubanika inyanga phambi kokuphelelwa ngumsebenzi, saziso eso sibazisa ngokuphelelwa ngumsebenzi okanye ke banikwe enye indawo yokuhlala de ube umsebenzi lowo upheliswe ngokusemthethweni.
Umqeshi onikezela esi saziso akamnqandi umsebenzi ukuba aye kummangalela ngokuphelelwa kwakhe ngumsebenzi, oko ekwenza ngokwemigaqo yomthetho iLabour Relations Act okanye nangemigaqo yawo nawuphi na umthetho.
Intlawulo yokupheliswa kwesibhambathiso somsebezi phambi kwexesha
Umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi amgxhothileyo ngokweemfuno zomqeshi lowo intlawulo elingana neyeveki ngonyaka ngamnye kwelandelelanayo ayichithe emsebenzela.
Isiqinisekiso sentsebenzo
Xa umsebenzi uphela, umsebenzi kufuneka anikwe iphetshana eliqinisekisa ukuba ukhe wasebenza apho.
UKUSETYENZISWA KWABANTWANA KWANOKUSEBENZA NGOKUNYANZELWA
Akukho mthethweni ukuqesha umntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala.
Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abanakuwenza umsebenzi onganobungozi kubo okanye b enze umsebenzi omele ukwenziwa ngumntu omkhulu.
Akukho mthethweni ukunyanzelisa umntu ukuba asebenze.
UKWAHLULWA NOKUTSHINTSHWA KWEEMEKO EZINGUNDOQO ZEMPANGELO
Ibhunga elimele abasebenzi nabaqeshi
Isivumelwano esihlanganyelwe libhunga elimele abasebenzi nabaqeshi singahluka kulo mthetho, ngomqathango wokuba:
asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi ngokwemigaqo yezempilo neyokhuseleko kwakunye noxanduva lomsebenzi ngamnye lokujongana nosapho lwakhe asilehlisi ikhefu lonyaka de libe ngaphantsi kweeveki ezimbini asilehlisi ikhefu lokuya kubeleka nangayiphi na indlela isilehlisi ikhefu lokugula nangayiphi na indlela asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi abaphangela ebusuku asikuvumeli nangayiphi na indlela ukusetyenziswa kwabantwana njengabasebenzi okanye asivumeli mntu ukuba asetyenziswe ngokunyanzelwa.
Ezinye izivumelwano
Izivumelwano ezithatyathwe ngabasebenzi kunye nabaqeshi kwakunye nezo zithatyathwe ngumsebenzi okanye ngumqeshi ngamnye kufuneka zilandele imigaqo yalo mthetho.
uMphathiswa
UMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi angasenza isigqibo sokwahlula okanye sokususa imeko ethile engundoqo yokuphangela. Oku ke kusenokwenziwa ngokohlobo lwesicelo esifakwa ngumqeshi lowo okanye ngumbutho wabaqeshi.
AMAQUMRHU OLAWULO KWELO CANDELO
Amaqumrhu olawulo kwicandelo ngalinye loshishino angenziwa ukuseka iimeko ezingundoqo zempangelo kubasebenzi kwicandelo elithile loshishino nengingqi ethile.
IKOMISHONI YEEMEKO ZEMPANGELO
Lo Mthetho ukhupha igunya lokusekwa kweKomishoni Yeemeko Zempangelo ukuze icebise uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi.
UKUBEKA ILISO, UKUNYANZELISWA KWEZI MEKO KWAKUNYE NEENKQUBO ZOMTHETHO
Abahloli bemicimbi yempangelo kufuneka bacebise abasebenzi nabaqeshi ngamalungelo noxanduva lwabo kwimicimbi yempangelo. Bayahlola, baphande izikhalazo, bahlabe imibuzo kubantu abathile za bahlole, bakope ze bakhuphe iinkcukacha-mpepha ezithile.
Umhloli angakhupha umyalelo wokuhlonitshwa kwesigqibo esithile ngokuthi abhalele uMlawuli-Jikelele weSebe Lemicimbi Yabasebenzi, oya kuthi yena ajonge oko kubhalwe apho ze avume, atshintshe okanye arhoxise loo myalelo.
Esi sigqibo singacelelwa umngeni kwiNkundla Yemicimbi Yabasebenzi.
Abasebenzi akuvumelekanga ukuba baphathwe ngendlela enomkhethe ngenxa yokuba befune amalungelo abo ngokwemigaqo yalo Mthetho.
NGOKUBANZI
ukuphazamisana, ukuvalela okanye ukuzama ukukhokelela ngendlela ethile engeyiyo umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho ukufikelela kuxwebhu ngokuthi ulube, uxoke okanye ubonakalise uxwebhu oluyinkohliso okanye oluphinyeziweyo ukwenza ngathi ungumhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho ukwala okanye ukungaphumeleli ukuphendula ngokugcweleyo nawuphi na umbuzo osemthethweni obuzwa ngumhloli wezempangelo okanye nanguwuphi na umntu othobela lo Mthetho ukwala okanye ukungaphumeleli ukuthobela umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho.
<fn>GOV-ZA.Public_info.W.67819.67819.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > W &gt Yintoni Isifo Sombefu

Yintoni Isifo Sombefu



4 uMeyi 2004

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)

UMBHALI: Professor Prakash Jeena, Dr David Luyt and Dr Adrian Morris (Revised by: Dr Robin Green - 2004)



ISISHWANKATHELO

Olu shicilelo luquka ulwazi ngeempawu, unobangela nonyango lwesifo sombefu. Lukwanikezela nangolwazi ngedlela esi sifo esigqugqisa ngayo apha eMzantsi Afrika.





* Yintoni Isifo Sombefu?
* Ziintoni Iimpawu Zesifo Sombefu?
* Isifo Sombefu Esi Singabuchaphazela Njani Ubomi Bam/Umgangatho Wobomi Bam?
* Yontoni Ebangela Ukuhlaselwa Okokuqala Sisifo Sombefu?
* Singanyangeka Njani Isifo Sombefu?
* Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi Ngesifo Sombefu?
* Isifo Sombefu eMzantsi Afrika


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YINTONI ISIFO SOMBEFU?


* Isifo sombefu esi sesinye sezona zifo zixhaphakileyo zemiphunga kusokoliswana nazo ehlabathini namhlanje.
* Esi sifo sichaphazela malunga nomntwana omnye kwabalishumi (10%) ze abe mnye umntu omkhulu kwabangamashumi amabini (5%).
* Singakuhlasela okokuqala nokuba ubudala bungakanani na, nditsho nasebudaleni.
* Nangona nje isifo sombefu sisoloko sivela phambi kokuba umntu abe nesihlanu seminyaka ubudala, abambalwa abantwana abathi bachaphazeleke baya kuthi "basoyise" kwiminyaka yabo yokukhula kodwa ke sidla ngokuxhathisa xa sithe samosulela umntu ebudaleni.
* Isifo sombefu sidla ngokuhlasela iintsapho njengoko zisenza ezinye izifo ezifana nomkhuhlane womungu nesifo sesikhumba esirhawuzelayo.
* Asikanyangeki okwangoku esi sifo kodwa ke ukuba siyahoyakala abo bachaphazelekayo banganakho ukuphila ubomi obuqhelekileyo, besonwabela kwanokuzibandakanya kwezemidlalo nakuzo zonke ezinye iintshukumo ngokupheleleyo.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ZIINTONI IIMPAWU ZESIFO SOMBEFU?

Ukukhohlela, ukukhohlela kabuhlungu, ukuminxana kwesifuba, ukungakwazi kuphefumla. Ezi mpawu ziwahlasela kakhulu nakabuhlungu amaxhoba ngexesha langokuhlwa nasemva kweentshukumo ezifana nokuzilolonga okanye ukudlala.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIFO SOMBEFU ESI SINGABUCHAPHAZELA NJANI UBOMI BAM/UMGANGATHO WOBOMI BAM?



* Iimpawu zangokuhlwa zesi sifo ziyaphazamisana nokulala. Ukuzilolonga kuphela kungagqibeki.
* Kukho iintsuku zokuphangela nezesikolo apho umntu angazukukwazi ukuzimasa (ukuba nelungu losapho okanye umntwana ophila nesi sifo kukhokelela nasekubeni omnye umntu angaphangeli okanye angayi esikolweni ngenxa yokuba kufuneka enonophele elo xhoba).
* Ukuhlaselwa sesi sifo kabuhlungu kwakunye neempwu zaso ziyingxaki, zinganobungozi futhi zingatya kakhulu engxoweni.



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



YINTONI EBANGELA UKUHLASELWA OKOKUQALA SISIFO SOMBEFU?


Obona bungozi besi sifo kukuba ngamanye amaxesha asibonakali ukuba sikho ze sibe nokunyangwa, nto leyo ekhokelela ekubeni ixhoba laso lihlaselwe ziintlungu ebezingeyomfuneko.

Oyena nobangela wale nkqubo yesi sifo sombefu akakaqondakali kakuhle kodwa ke kusacingeleka ukuba umbefu lo ngumvuka wokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba apho ithi imiphunga ixakane nento ethile esemoyeni.

Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane
Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane ethile ungazenza zibe nobuzaza kakhulu okwexeshana iimpawu zesi sifo yaye oku kungathabatha ithuba elifikelela kwiiveki ezintandathu emva koku kugula.

Ukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba
Ukuhlaselwa sisifo sombefu kubangelwa amaxesha amaninzi kukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba aza namangolwane othuli lwendlu, aza nengca kwakunye nalawo aza nomungu wemithi, imingxunya ebangelwa kukubola kwakunye noboya obuphuma kwizilwanyana ezinoboya ezifana neekati nezinja. Iintlobo ezithile zokutya kwakunye nezongezelelo (ngamaxesha ambalwa) nazo zikwabangela ukuhlaselwa sisifo sombefu xa zityiwe.

Ukungcola
Ukungcola kwwendalo, ingakumbi umsi womdiza, umsi omdaka ophuma kumbhobho weenqwelo-mafutha kwakunye neminya imimoya ephuma ekhutshelwa ngaphandle ngamachiza zingangunobangela wokuhlaselwa sisifo sombefu. Nabantwana bangahlaseleka ukuba bathi basezele kwimiphunga yabo imisi yemidiza etshaywa ngabazali babo.

Imidlalo Nokuzilolonga
Imidlalo nokuzilolonga, ingakumbi ngeentsuku ezibandayo, kungakhokelela ekubeni umntu ahlaselwe sisifo sombefu. Kodwa ke ukuba sithi sinyangwe ngendlela eyiyo, esi sifo singalawuleka kakuhle futhi amaxhoba kunganganynzeleki ukuba ayeke ukudlala okanye ukuzilolonga.
Enyanisweni ke ishumi ekhulwini leembaleki ziphila nesifo sombefu.

Iimo zomzimba
Iimo zomzimba ezifana nokugcoba, umsindo, uloyiko nokuhleka zonke zingawongeza amathuba okuhlaselwa sisifo sombefu.

Iziyobisi
Amayeza amaninzi asetyenziswa kakhulu afana ne-aspirin kwakunye iipilisi ezithintela ukosuleleka zongangunobangela wesi sifo. Kufuneka ukulumkele ukusebenzisa iipilisi zoxinzelelo lwegazi "ibeta blocker" kwakunye namachiza asetyenziselwa ukunyanga iglaucoma agalelwa ngokwamathontsi
kuba kaloku angangunobangela wokuhlaselwa sisifo sombefu kubantu asebekhulile.

Imiba yendalo
Izinto ezingcolisa umoya ezisuka kwiingingqi ezinemizi-mvelisi emininzi nemikhulu, imisi yemidiza, imisi ephuma kwimibhobho yeenqwelo-mafutha, ukutshintshwa kweendlela zokondla (ukutya okucoliweyo) nokutshintshwa kwamafutha ezithuthi kutshintshelwa kumafutha atshiswayo (amalahle angenamlilo kwakunye namalahle la aqhelekileyo)
sele zikhankanyiwe ekuhlaselweni kwabantu sesi sifo.

Iingozi zasempangelweni
Ukuba kufutshane namachiza amaninzi ixesha elide kukhankanywa njengento eyibulalayo imiphunga, yaye ngokomthetho, loo mbefu ungumvuka wendawo umntu asebenzela kuyo umele ukuba nembuyekezo kwixhoba, izinto ezinokubangela ukuhlaselwa ngumbefu emsebenzini ziquka uthuli (luthuli olo lufana nolwamaplanga, olombona, olomgubo wombona nolwecuba), isocyanates, iformaldehyde, umphunga, imililo (ii-amines), izinyithi (iplatinum, inickel, icobalt, nevanadium), ukutywina ilothe nokudibanisa iintsimbi neenkcenkce
imililo, intlaka ye-epoxy kwakunye ne-acid ye-acrylic kwakunye nee-acrylates.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



SINYANGEKA NJANI ISIFO SOMBEFU?


Isifo sombefu asisokuze sinyangeke ngokupheleleyo akujkhathaliseki nokuba ubani uthini na, kodwa ke xa sinokuthi sinyangwe ngendlela eyiyo, amaxhoba esi sifo angaphila ubomi obuqhelekileyo nobugqibeleleyo kwakhona. Injongo yolu nyango kufuneka ibe kukwenza imiphunga kunye
nemibhobho yokuphefumla isebenze ngendlela eqhelekileyo ukuze zinciphe iimpawu ze kunciphe kangangoko ukuphazamiseka kwendlela yokuphila.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE ULWAZI NGESIFO SOMBEFU?


Thetha nogqirha okanye somachiza wakho. Okanye ke kungenjalo, tyelela iwebsite ye-Allergy Society of South Africa (iALLSA ngamafuphi) okanye ke iwebsite yeNational Asthma Education Programme (iNAEP ngamafuphi).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



ISIFO SOMBEFU MEZANTSI AFRIKA


Ubuninzi baso
Kukho ubungqina obungathandabuzekiyo bokwenyuka kwenani labantu abanesi sifo kuzo zonke iintlanga zaseMzantsi Afrika. Kumashumi amabini anesihlanu eminyaka adlulileyo lenyuke ukusuka kumashumi amabini anesihlanu ukuya kutsho kumakhulu amabini inani labantu abamkelwe kwizibhedlele zaseThekwini naseSoweto ngenxa yokuhlaselwa sisifo sombefu.

Ukuhlaselwa kweentlanga ezahlukeneyo
Kumashumi-shumi eminyaka, kwafunyaniswa ukuba izifo ezingumvuka wokungalungelani namavumba nezidlo ezithile aziwahlaseli kakhulu ama-Afrika. Ngokulandelisa ezangaphambili, izifundo zophando zamva-nje zidize ukuba iintsapho zamaAfrika azinambali ingako yokuhlaselwa sesi sifo yaye ngoko ke ambalwa amathuba okuba amaAfrika la ahlaselwe sesi sifo. Kodwa ke, amanye amaAfrika amaninzi anembali yokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba nezokutya athi ahlaselwe zizifo ezikumila kunje xa kuthelekiswa nezinye iibntlanga. Ukufikelela kwasebutsheni kwiintlobo ezithile zamavumba nezidlo ezisuka kwindlela yaseNtshona yokuphila ibe negalelo kwindlela ebanzi efunyaniswe kwiintsana zama-Afrika kunezezinye izizwe. Ezi mpawu zingumvuka wokwanda kwenani labantwana abanesifo sombefu.

Umngcipheko wokuhlala ezidolophini

Izifundo zophando ezenziwe kubemi beengingqi ezisemaphandleni zaPhesheya kweNciba zifumanise ukuba ukufudukela kwiindawo ezisezidolophini nezisondele ezidolophini kukhokelela ekuphinda-phindaneni kwamathuba okukhula kweempawu zesifo sombefu ngamashumi amabini, kodwa ke esi sifo sikwakhula nakwiingingqi ezisemaphandleni.

EKapa, eThekwini naPhesheya kweNciba, ingca, amaphela kwakunye nokungalungelani neekati okanye ivumba leekati zizinto ekufunyaniswe ukuba zezona zibalulekileyo ezibangela ukuhlaselwa sisifo sombefu, ngokulandelelana kwazo.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.1.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana



Wonke umntwana unelungelo lokufumana ezona mfuno zakhe zingundoqo, ezifana:
1. nokutya
2. indawo yokuhlala
3. impahla yokunxiba
4. unonophelo lwempilo
5. kwanokuhamba isikolo


Abantwana kufuneka bezifumene ezi mfuno zingundoqo kubazali okanye kwizizalwane zabo. Le nkathalo inikezelwa ngabazali okanye zizizalwane ibizwa ngokuba yinkxaso.

Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngqo, xa abantwana behlala nazo.

Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngokungathanga ngqo, xa abantwana behlala nomnye umntu, ngokuthi bahlawule inkxaso-mali yesondlo saboo bantwana, okanye imali ukuncedana nomntwana lowo kwanokumnika iimfuno zakhe ezingundoqo.


UMTHAMO | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.10.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
Ukuba ungumzali, qinisekisa ukuba wenza igalelo ngesixa esamkelekileyo ekukhulisweni kwabantwana bakho, uhlala nabo okanye ungahlali nabo.
Ukuba usisizalwane somntu ongakwazi kumelana negalelo ekufuneka elenzile ekukhulisweni kwabantwana bakhe, njengomzali womnye wabazali babantwana, zama konke okusemandleni akho ukunceda abo bantwana: ngoba kaloku ngapha koko, basayidinga inkxaso ngokweemfuno zabo ezingundoqo
Usenokubanceda abantwana ngokucenga abazali abangahlawuliyo okanye abangahlawuli ngokwaneleyo, ukuba bahlawule isixa senkxaso-mali noko esinokuwenza umahluko: kuba kaloku bona abantwana basayidinga.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Umthetho ufuna umntwana axhaswe okanye ondliwe:
ngabazali bakhe, nokuba batshatile, bayahlalisana, abahlali kunye, okanye bawuqhawula umtshato wabo, kuquka nabazaliabafumene umntwana ukuba abe lilungu elitsha lekhaya loo mntwana; kunye nabazali babazali bakhe, ukuba abazali bomntwana babetshatene.
Olu xanduva lubekwe ngumthetho lubizwa ngokuba "luxanduva lokukhulisa" okanye "uxanduva lokuxhasa".
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Yintoni Indlela Yenkxaso?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Apho abazali bayeka ukuhlalisana, abazali abaninzi bazithathela izigqibo ekubeni bahlawule inkxaso-mali yesondlo kumzali ohlala nomntwana lowo.
Abanye abazali baye bangakwazi ukumelana noxanduva lwabo olubekwe ngumthetho lokuba bajongane nomntwana wabo.
Le ndlela yenkxaso yindlela esetyenziswa ziinkundla eqinisekisa ukuba abazali bayamelana noxanduva lwabo lokujongana nabantwana babo.
INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ingayalela umzali ongahlali nomntwana wakhe ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana ukuze umntwana wakhe akwazi ukuphila.
Le ndlela yenkxaso ke ngoko iqinisekisa ukuba abazali abangahlali nabantwana babo benza igalelo elililo nelamkelekileyo ngokwezimali ekukhulisweni nakwisondlo sabantwana babo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.5.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Abazali abaninzi bagqiba ngokwabo ukuba umzali ongahlali nabantwana kufuneka ahlawule malini na, ngoko ke enze igalelo elinjani na ekukhulisweni komntwana wakhe.
Kusenjalo, indlela yeenkundla yokuhlawulwa kwesondlo somntwana yenzelwe iimeko apho abazali bangakwazi kufikelela ngokwabo kwizigqibo zokuba intlawulo yesondlo kufuneka ihlawulwe njani na, okanye bangakwazi kufikelela kwisixa ekufuneka sihlawuliwe.
Umzali ohlala nabantwana angaya kwinkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ayicele ukuba inyanzelise omnye umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo.
INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ingayalela umzali ongahlali nabantwana ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana kumzali ohlala nabantwana, esenzela ukuba abantwana bakhe bakhule ngendlela eyiyo.
INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iya kumxelela umzali ongahlali nabantwana ukuba makahlawule malini na, nini, nokuba kufuneka ihlawulwe phi na.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.5.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?

Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?



Abazali abaninzi bagqiba ngokwabo ukuba umzali ongahlali nabantwana kufuneka ahlawule malini na, ngoko ke enze igalelo elinjani na ekukhulisweni komntwana wakhe.

Kusenjalo, indlela yeenkundla yokuhlawulwa kwesondlo somntwana yenzelwe iimeko apho abazali bangakwazi kufikelela ngokwabo kwizigqibo zokuba intlawulo yesondlo kufuneka ihlawulwe njani na, okanye bangakwazi kufikelela kwisixa ekufuneka sihlawuliwe.

Umzali ohlala nabantwana angaya kwinkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ayicele ukuba inyanzelise omnye umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo.

INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ingayalela umzali ongahlali nabantwana ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana kumzali ohlala nabantwana, esenzela ukuba abantwana bakhe bakhule ngendlela eyiyo.

INkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iya kumxelela umzali ongahlali nabantwana ukuba makahlawule malini na, nini, nokuba kufuneka ihlawulwe phi na.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.6.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y > Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:

Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:




* uphinda atshate nelinye iqabane?
* uthi azimanye nelinye iqabane ngeqhina lothando?
* akandivumeli ukuba ndibabone abantwana bam?


Ilungelo labantwana bakho lokufumana iimfuno zabo ezingundoqo alinanto yakwenza nokuba ucinga ukuba omnye umzali wabo uziphethe njani na.

Abantwana bakho basayidinga inkxaso, futhi wena kusafuneka uyihlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana abo, nokuba umzali ohlala nabo uthi aphinde atshate okanye azibandakanye nelinye iqabane eluthandweni.

Kwakhona, abantwana bakho kusafuneka,beyifumene inkxaso-mali yesondlo sabo nokuba awukwazi kubabona. Uxanduva lwakho lokubondla ubakhulise lahluke ngokupheleleyo kwilungelo labo lokukubona. Uxanduva lwakho lokuhlawula alixhomekekanga tu ekubeni unakho na ukubabona okanye hayi.


UMTHAMO | < Icandelo Elingaphambili | Icandelo Elilandelayo >


UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana

* INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
* Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
* Yintoni Indlela Yenkxaso?
* Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
* Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
* Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
* Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
* Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
* Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
* Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
* Maintenance Act, 99 of 1998 (UMthetho) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.7.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Uxanduva lomzali lokubonelela abantwana bakhe ngenkxaso-mali yesondlo luyaqhubekeka nokuba umzali ohlala nabantwana unabo abanye abantwana.
Ukuba umzali ongahlali nabantwana ukhathazekile yintlalo-ntle yabo bantwana, kusalindeleke ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo, noxa enelungelo lokufaka isikhalazo kwabasemagunyeni kwezentlalo-ntle okanye afake isicelo kwinkundla sokuba abantwana abo abanikwe bahlale naye.
Ukuba umzali ongahlali nabantwana unabo yena abanye abantwana, kusalindelike futhi ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana bakhe angahlali nabo.
Kusalindeleke ayihlawule futhi inkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba kungoku nje sele ehlala nelinye iqabane kwanabantwana belo qabane.
Kodwa ke, kungakho nje utshintsho kwisixa senkxaso-mali ekulindeleke ukuba loo mzali asihlawule ukuba unabo abanye abantwana abangabakhe.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.8.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
INkundla yenkxaso-mali okanye igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana enkundleni liya kunceda ekubaleni kuya kufuneka kuhlawulwe malini na njengenkxaso-mali yesondlo sabantwana.
Ngokwesiqhelo, inkundla iqala ibale ukuba abantwana badinga malini na kwinkxaso yabo (oko ke kukuthi, ukubabonelela ngokutya, indawo yokuhlala, nokunye).
INkundla iya kuthi ke ibone ukuba umzali ngamnye wenza igalelo elaneleyo nelamkelekileyo kwezo mfuno, ngokwesiqhelo ke, ngokubayalela ukuba bafake igalelo elibalwe ngokomvuzo womzali ngamnye.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.Y.17473.9.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Ukuba inkxaso-mali yesondlo somntwana ayihlawulwanga, abantwana bathi bahlupheke, futhi:
banokungakwazi ukubonana nogqirha xa begula;
ukuba iintlawulo zesikolo azihlawulwa, banokungakwazi ukuya esikolweni.
Ngamanye amaxesha umzali ohlala nabantwana kuya kufuneka ukuba ahambe aye kufuna umsebenzi ukuze akwazi ukubonelela abantwana ngononophelo okanye akwazi ukuba liliso kubo ngendlela efanelekileyo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Public_info.q.81134.81134.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Q &gt Imibuzo Neempendulo Ngokugonyelwa Imasisi & Nepoliyo

Imibuzo Neempendulo Ngokugonyelwa Imasisi & Nepoliyo



2004

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana linikezela ngolwazi kubazali kwimiba yokugonyelwa imasisi nepoliyo. Lakhutshwa njengengxenye yePhulo Lokugonya elaliqhutywa ukusukela kwinyanga yeKhala ukuya kweyoMsintsi ku-2004.








Nqanda Ipoliyo!
Nqanda Imasisi!
Gonya!


IMASISI


Yintoni iMasisi?
Imasisi le sesona sifo sinobuzaza kuzo zonke izifo ezithi zihlasele abantwana. Uphawu lokuqala ngumkhuhlane okwizinga eliphezulu olandelwa yirhwashalala erhawuzelayo emzimbeni wonke. Lo mkhuhlane ukwalandelwa kukukhohlela, iimpumlo ezivuzayo kwakunye namehlo abomvu. Imasisi le ingabangela ezinye izifo ezinobuzaza, ezifana nokuphazamiseka kwemiphunga, ukungaboni nokusweleka.

Ibangelwa yintoni imasisi le yona?
Imasisi ibangelwa ligciwane elincinci yintsholongwane yemasisi. Ayibonakali ngeliso lenyama. Isasazeka xa umntwana ophila nemasisi ekhohlela okanye ethimla. Abantwana abakhe banayo imasisi abaphindi babe nayo okwesibini. Abantwana abaninzi abayigonyelwa ngexesha elifanelekileyo imasisi abayi kuhlaselwa yiyo.

Kutheni isisifo enobuzaza nje imasisi?
Abantwana abaselula, abathi bayoyise imasisi le baye baye baqhokrwe sesi sifo yaye bangathi ekuhambeni kwexesha babulawe kukungondleki okanye zezinye izifo. Imasisi le ikwayenye yezona zinto ziphambili ezibangela ukukhubazeka kwengqondo nokungaboni. Ikota yabo bonke bonke abantwana abathi babulawa yimasisi basutywe kukufa bebudala bungaphantsi konyaka. Imasisi kubantwana abadadlana kunoku ivela kuphela njengokugqabhuka kwesi sifo, xa amaqela amaninzi abantwana bethi bahlaselwe sesi sifo ngaxesha-nye.

Umngcipheko wokugqabhuka kwesifo imasisi uba mkhulu xa amaqela abantwana ehlangana kunye umzekelo kumakhaya agcina iintsana, kumaziko anonophela iintsana nasezikolweni.

Ingaba kubalulekile na ukugonya abantwana kumaphulo okunqanda esi sifo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kwiinaliti EZIZEZINYE ngexesha lephulo lokunqanda ukugqabhuka kwesi sifo. Abantwana abathi baphosane neli phulo lokunqanda imasisi banokungakhuseleki ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yemasisi.

Ndive ukuba abazali okanye abantu abagcina abantwana kufuneka baye kutyikitya iphetshana elinikezela imvume yokufakwa kwale naliti yesibini ngaphambi kokuba umntwana abe nokuyigonyelwa okweisibini. Ingaba yinyaniso le?
Ukuba umntwana lowo uza kugonyelwa esikolweni okanye kwikhaya eligcina linonophele iintsana okanye isikolo apho umzali angekhoyo ngexesha lolu gonyo, kuya kunikezelwa ngephetshana elifuna ukugcwaliswa ngemvume yomzali okanye umgcini-mntwana ngaphambi kolo gonyo. Eli xesha ke lithuba lokunika abazali ulwazi olupheleleyo ngale naliti yesibini yokukhusela umntwana kwimasisi.

Kule meko ke, ukuba uthi uluvumele olu gonyo, nceda ugcwalise ze utyikitye ze uyibuyisele kwakhona kweli ziko okanye kwesi sikolo. Umntwana lowo wakho ke uya kuthi alufumane ugonyo olo ukuba elo phepha lemvume lityikityiwe ze labuyiswa kwangethuba!

Ukuba uthi use umntwana kwiziko logonyo ngethuba leli phulo, akunyanzelekanga ukuba ugcwalise eli phetshana linikezela ngemvume.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



IPOLIYO


Yintoni iPoliyo?
Ipoliyo le sisifo esikhubazayo. Ibangelwa ligciwane elincinci kakhulu elibizwa ngokuba yintsholongwane yepoliyo. Ipoliyo le ingakhokelela ekuqhwaleleni isigxina, ukukhubazeka ze ekugqibeleni ikubulale. Nnenxa ke yolu gonyo lwenziwa ngamaxesha athile ebuntwaneni, apoliyo leikhe ayabonakala apha eMzantsi Afrika ukususela ngo-1989. Noko kunjalo kebekukhe kwakho ugqabhuko lwesi sifo kumazwe angabamelwane.

Ndingayinakana njani ipoliyo emntwaneni?
Ipoliyo le ingakrokreleka xa kuthe ngesiquphe umlenze okanye ingalo okanye amanye amalungu omzimba aphelelwa ngamandla okanye awakwazi ukusebenza. Oku kungasebenzi kumele ukuba akuzange kubekho ekuzalweni kwakho. Ukuba umntu lowo wayonzakele ngaphambi nje kakade phambi koku kungasebenzi okanye umntu lowo unembali yokungazinzi entloko, ambalwa amathuba okuba kuthi yipoliyo imbangi yoko kungasebenzi.

Nceda unikezele ingxelo nangayiphi na imeko yokungasebenzi okanye ukukhubazeka kwamalungu omzimba womntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu ubudala (okungabangelwanga kukonzakala), kweyona klinikhi, sibhedlele okanye gqirha ukufutshane ukuze kwenziwe uphando. Kusenokuba yipoliyo!

Kutheni sinamaphulo awodwa okugonyela ipoliyo?
Senzeka ukugonya KABINI ngaphezu kolo lokuqala ugonyo kwelona nani labantwana likhulu, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ekubeni isasazeke apha ebantwaneni.

Abantu bayathetha ngokupheliswa kwepoliyo, kuthetha ntoni oko?
uMzantsi Afrika uthabatha inxaxheba kwiinzame zokuphelisa ipoliyo kwihlabathi jikelele. Oku kuthetha ukuba le ntsholongwane iya kupheliswa nya kwihlabathi ngokubanzi. Xa le ntsholongwane yepoliyo ingasaphili, akuyi kuba yimfuneko ukuba abantwana bafumane ukugonyelwa ipoliyo.

Ingaba kubalulekile ukusa abantwana kumjikelo wokuqala nowesibini wephulo lokugonyela ipoliyo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kumjikelo wokuqala KWANALOWO wesibini weli phulo lokugonyela ipoliyo, nokuba umntwana lowo ebekufumana kakuhle ukugonyelwa ipoliyo ngaphambili. Ukuqinisekisa ukukhuseleka kwabantwana kule ntsholongwane yepoliyo, amathontsi epoliyo kufuneka anikezelwe KABINI. Abantwana abathi bawuphose umjikelo wesibini abayi kukhuseleka ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yepoliyo.

Kwilizwe jikelele, iintsuku zokuqala zala maphulo ku-2004 ziya kuba ngumhla wama- 26 kwinyanga yeKhala (ezepoliyo nemasisi); ze ibe ngumhla wama-kweyeThupha (eyepoliyo kuphela). Ixesha eliza kuthatyathwa ngala maphulo liya kwahluka ngokwephondo.

Kutheni sinamaphulo okugonyela ipoliyo nemasisi nepoliyo nje?
Ukenzela ukuba sikwazi ukwenza olunye ugonyo lwemasisi nepoliyo ebantwaneni kangangoko sinakho, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ukuba isasazeke ebantwaneni.

Kutheni lo mgonyo wongezelelekileyo wemasisi nepoliyo yenzelwe amaqela abantwana abakwiminyaka ethile kuphela nje?
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala lelona qela labantwana lihlaselwa kakhulu yimasisi nepoliyo ze badlulisele kwabanye le ntsholongwane.

Ingaba olu gonyo lwangeziweyo lwemasisi nepoliyo lwenzelwe kuphela abantwana abangazange bazigonyelwe ezi zifo ngaphambilil?
Akunjalo! Bonke abantwana ababudala busukela lkusuku lokubeleka ukuya kwiminyaka emihlanu bathi bafumane olu gonyo lwamaphulo ANGEZIWEYO okugonya.

Ingaba kufuneka ndiye phi ukuqinisekisa ukuba umntwana wam akakuphosi ukugonywa kwixesha elizayo?
Thetha nomongikazi weklinikhi yakho, iinkokheli zasekuhlaleni kwakunye nabaqeshi ngeli phulo. Khangela okanye ujonge amaphetshana azisa ngogonyo kwanezibhengezo kunomathotholo eziya kwalathisa indlela eya kwisikhululo sogonyo.

Kuya kuthi kwenziwa iinzame ezizezinye ukusondeza iindawo ekwenziwa kuzo olu gonyo emakhayeni enu ngexesha leli phulo. Usenakho nokuya kwiklinikhi ekufutshane nawe. Amaqela agonyayo aya kutyelela amaziko ononophelo lwempilo asemini, amakhaya anonophela iintsana ndawonye nezikolo ngexesha leli phulo.

Ingaba kufuneka ndize nekhadi logonyo lomntwana wam?
Kunjalo, nceda uze nalo. Kubalulekile ukusoloko usiza nekhadi lakho nelomntwana wakho logonyo xa usiya eklinikhi okanye kugqirha. La makhadi ke asenokujongwa ngexesha lomnye wale mijikelo yogonyo. Kodwa ke nokuba kunokuthi kanti umntwana wakho ulilahlile elakhe okanye akazange abe nalo, nceda umse kugonyo.

Yintoni endiza kuyifumana kwindawo yogonyo?
Uya kubuzwa ukuba umntwana lowo ukwelo qela lifunwayo lobudala na. Njengokuba umphethe umntwana wakho, umntwana lowo uya kunikwa amathontsi abe mabini ze aphinde anikwe amanye ukuba uthi awatshice la wokuqala. Inaliti eyongezelelweyo yokugonyela imasisi iya kunikwa abantwana ababudala busukela kwiinyanga ezilithoba ukuya ngaphantsi nje kweminyaka emihlanu, ze kwangolo suku banikwe nala mathontsi okuthintela ipoliyo.

Ingaba umntwana angalufumana ugonyo?
Ewe, bonke abantwana bangalufumana ugonyo nokuba sele benomkhuhlane, ukhohlo-khohllo, isifo sorhudo, ukungondleki okanye nasiphi na isigulo.

Ukuba ungathanda ukuncedisa ekuphelisweni kwemasisi nepoliyo eMzantsi Afrika, nantsi indlela onokwenza ngayo oko okanye yokuzimanya.
* Qhagamshelana neyona klinikhi yakho ikufutshane ze uthethe nayo. Kuya kubakho umongikazi oya kube ejongene nesi sikhululo sokugonya ngexesha lephulo lokugonya. AMAVOLONTIYA aya kunikwa imisebenzi.
* Xelela wonke umntu ngeli phulo ze uqinisekise ukuba bayabazisa abantwana babo.


Amaphulo okugonyela imasisis nepoliyo ngamathuba okuzibandakanya kwiinzame zokuqinisekisa ukuba sempilweni kwabantwana bakho kwanekamva labo!





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iphulo Elimandla Lokugonya Ipoliyo Nemasisi Kubo Bonke Abantwana Abangaphantsi Kweminyaka Emihlanu (5) (26 Jul - 3 Sep 2004) (Isiganeko)
* Ugonyo (IiNkonzo)
* Polio - Fact Sheet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 37 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Measles - Fact Sheet (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 172 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Publications.guidelines_manuals_and_instructions.U.92743.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
U &gt Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu
Ukuqalisa ishishini elincinci : Izibonelelo Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Ulawulo Lwezibonelelo Zoluntu zingayo yonke imiba engabasebenzi bakho, ukusuka ekubatsaleleni ukuba babe ngabasebenzi bakho ukuya kuma kwizikhalazo nokupheliswa kwempangelo.
Ukulawula Izibonelelo zakho Ezinexabiso: Abasebenzi
Mangaphi amaxesha okhe uve amashishini esithi eyona mpahla yawo ibalulekileyo ngabasebenzi? Ngokubanzi, oku ke kuyinyaniso, kodwa ke uyikhuthaza njani le mpahla ukuze iqhubekeke zifaka igalelo elinexabiso kwishishini lakho?
Imivuzo neentlawulo ozinika abasebenzi bakho kufuneka zibe semgangathweni. Kufuneka wazi ukuba ishishini lakho lingakwazi ukuhlawula kangakanani na nokuba imigangatho yeentlawulo nemivuzo kwicandelo lamashishini afana nelo lakho ime phi na. Ukuba akukwazi kuhlawula njengoko amashishini okhuphisana nawo esenza, kufuneka ubanike ezinye iindlela zokubakhuthaza abasebenzi bakho ezisekelwe kwingeniso yeshishini elo.
Kufuneka ube nesibhambathiso sengqesho esibhalwer phantsi kuye wonke umsebenzi wakho, futhi kufuneka uqiniseke ukuba bayayiqonda imithetho yomsebenzi wabo. Oku kubaluleke ngakumbi kwimiba enento yokwenza:
nokungaphangeli intlawulo yokugula ukungasebenzi ngokwemnigangatho elindelekileyo iinkqubo zezikhalazo.
Nika ingqawalasela kumba wokuba kunokwenzeka ntoni na ukuba umntu othile obalulekileyo kwishishini lakho unokuthi ngesiquphe angabi nakukwazi ukuphangela ixesha elide. Ukuba oku kunokuba yintlekele, kufuneka ukhusele ishishini lakho kwiimeko zokungabi nakufumana iingeniso ezithile, ukuze ube nokuhlala ushishina ngesiqhelo de abuye loo mntu okanye ke ungaqeqesha omnye umntu endaweni yalowo.
Izibonelelo zoluntu licandelo elidinga izakhono ezisemgathweni, ngokuya likhula ishishini lakho, nezibonelelo zakho zoluntu ziya kuphuhla. Kubalulekile ukuba wazi xa kulixesha lokufumanela ishishini lakho uqeqesho olusemgangathweni lweZibonelelo Zoluntu. Xa ishishini lifikelela kwinqanaba elithile ngokobukhulu, usenokubona kunyanzelekile ukuba uqeshe uMphathi wezibonelelo zoluntu.
Ingxowa-mali Yocwangciso Loluntu
Ukuba ishishini lakho lifikelela kwimeko apho kufuneka abasebenzi bephulukene nemisebenzi yabo okanye ishishini lona buqu lisemngciphekweni wokufa, futhi inokubaonakaliswa ukuba ukuba oku kuthi kwnezeke, kuya kuchaphazela amashishini aloo ngingqi, loo mmandla okanye elo candela loshishino kwisizwe sonke, ungathi ufake isicelo senkxaso-mali kurhulumente, ncedo olo lubizwa njenge-Ngxowa-mali Yocwangciso Loluntu.
Olu ncedo luquka iinkcukacha neenkonzo kubasebenzi abadendiweyo nabaqeshi. Injongo yezo nkcukacha kukuzama ukubuyisela abasebenzi abadendiweyo kwingqesho.
Oku kulungele kakhulu amashishini amakhulu okanye iintlobo zamashishini ezifana nezempahla enxitywayo, ezezimbiwa okanye ezoqhagamshelwano ngobugcisa beminxeba apho abasebenzi banokuba semngciphekweni omkhulu wokudendwa xa uqoqosho lwehlabathi luchaphazela elo shishini kabuhlungu ngamandla.
Kusenjalo, kubalulekile ukuba wazi ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, nokuba sele uneshishinana elincinci.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngeNgxowa-mali Yocwangciso Loluntu, qhagamshelana nale dilesi:
Kule nombolo Yomnxeba: 0861 121 267 okanye le: 012 341 1470
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 21 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Publications.guidelines_manuals_and_instructions.U.92944.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo > U &gt Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino

Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino




Department of Economic Development and Tourism (Provincial Government of the Western Cape)




UCWANGCISO LOSHISHINO

Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngekamva leshishini lakho.

Ukuba akujongi ngaphambili, kunokubakho iziganeko eziza kuwe onokungakwazi ukumelana nazo. Xa oku kusenzeka, ingxaki uphela uyithatha ngenye indlela engayilungelanga endaweni yokujongana nayo ngendlela epholileyo nelungele ingxaki efana naleyo. Iingxaki ezininzi zoshishino zingasonjululwa ukuba unokunciphisa ukuza kweengxaki ube ungazilindelanga.

Ukujongana nengxaki sele ikho ungayilindelanga endaweni yokuba nesicwangciso esiphangaleleyo kwangexesha kungakhokelela kwizigqibo ezingalilungelanga ishishini nezinokulibulala ishishini lakho kwisithuba esisezayo. Kuyo nayiphi na imeko yoshishino ungathanda ukuba kwimeko apho unokuwasebenzisa amathuba avelayo, ungabi semva uzamana nokusombulula iingxaki ezadlulayo ongazange umelane nazo ngela xesha zazisavela nezazinokuthintelwa ngokuthi ucwangcisele ishishini lakho ngendlela eyiyo.

IMIBUZO EBUZWA RHOQO

Ingaba kufuneka zenziwe emva kwexesha elingakanani izicwangciso zoshishino?

Ngokubanzi, ucvwangciso loshishino yinto eqhubekekayo. Le nkqubo kufuneka yenziwe phambi kokuqala kwenyanga nganye.

Ingaba ishishini ngalinye lizenza njani izicwangciso?

Bhala phsntsi ukuba ufuna iintengiso zakho zime phj na ngenyanga kunye nezinye iinjongo odinga ukuzizuza ukuze uphucule ishishini lakho.

Xa oku sele kudwelisiwe, futhi nenyanga iphelile, ungathelekisa ukuba uzizuzile na ezi ntengiso nezinye iinjongo ekupheleni kwenyanga nganye.

Kungenzeka njsni ukuba ndikhokele kuhlobo lweshishini lam, nokuba sele ndilishishini elisakhasayo?

Nokuba sele ulishishini elincinci kangakanani na, kungumbono omhle ukuhlola iintshukumo zakho zonyaka kwicandelo loshishino okulo, ze ujonge nokuba linempumelelo kangakanani na ishishini lakho unyaka nonyaka, leliphi icebo elisebenzileyo nokuba kufuneka kutshintshe ntoni na.

Ungalwenza olu hlolo namanye amalungu abasebenzi okanye umcebisi oyingcali kwicandelo leshishini lakho. Ukufumana ulwazi olubanzi ukusuka ekuqaleni kokusebenza kweshishini lakho kululutho futhi kunceda ekukunikeni iingcinga ngekamva leshishini lakho ebezingenakuza xa ubuqhuba nje ishishini lakho njengesiqhelo. Uhlolo ekupheleni konyaka ngamnye ngumsebenzi onzima kodwa kumaxesha amaninzi luza amathuba. Oku kuyinyaniso kakhulu ukuba unqwenela ukulikhulisa ishishini lakho, okanye ulinwenwisele nakumazwe angaphandle.

IMIBA EBALULEKILEYO KUCWANGCISO LOSHISHINO

Ingqesho

Umzekelo: "Yintoni iminqweno yakho ngokwabasebenzi?"

Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngabasebenzi obadingayo - kwenzeka ntoni ukuba abona basebenzi bakho babalulekileyo bathi bahlaselwe kukugula okanye bakushiye, ingaba ishishini lakho lingakwazi ukuqhubekeka lisebenza xa kungekabikho mntu wokungena endaweni yalowo ungekhoyo kwisikhundla esibalulekileyo? Kwakhona, kungakuthabatha ixesha elingakanani ukufumana umntu onezakhono ezifanele eso sithuba - oku kuba njalo ingakumbi xa izithuba ezo zifuna abasebenzi abaziincutshe kwimisebenzi yabo.

Kukwafuneka wazi apho unokumelana neendleko zokuqesha abanye abasebenzi nokuba ungakwazi ukubahlawula malini na.

Imalana Yokukugcina Usebenza

Imali yokusebenza ziimali ezikhoyo kwishishini lakho ukumelana neendleko zemihla ngemihla ngelixa kusetyenzwa njengesiqhelo, ingakumbi ukuba uhlawulwa emva kokuba umsebenzi uqoshelisiwe kunokuhlawulwa ngenyanga nganye. Kumanye amashishini, ingakumbi kumashishini asakhasayo, kubalulekile ukuxoxa nabathengi bakho ukuba bazahlule iintlawulo (umzekelo, uhlawulwe ishumi leepesenti ekuqaleni, amashumi amathathu eepesenti wakugqiba isiqendu sokuqala selo phulo ze intsalela uyifumane xa iphulo uliqpshelise lonke). Oku kukunceda ekubeni nemalana yokuqhuba uhlawule neendleko zomsebenzi ekufuneka uwenzile.

Iintengiso

Kufuneka wazi xa iintengiso zihamba kancinci kwishishini lakho. Kuba kaloku kumanye amashishini, oku kunokuba ngeenyanga zasebusika, kumanye ixesha lasebusika linokuba lelona loshishino. Ukuqinisekisa ukuba uyahlala kushishino - futhi uchume - minyaka le, kuya kufuneka wazi iindlela eziqhuba ngayo iintengiso zakho phakathi enyakeni, ukuze ube nokuwalindela uxhobile nawaphi na amaxesha xa isehla imali engenayo kunaleyo yesiqhelo isuka kwiintengiso (ukuhla nokwenyuka kweentengiso). Ukuba oku akwenziwanga ngendlela efanelekileyo, ishishini aliyi kuba nakho ukuhlawula amatyala alo futhi liya kuba semngciphekweni. Ukuba uzicwangcisa ngendlela eyiyo iintengiso zakho, ukuhla nokwenyuka kwazo, uya kuba nayo imali eya kukunceda kwiinyanga ezinzima.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Publications.policies.U.99328.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IMigaqo-nkqubo
U &gt uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni uMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni
Icandelo Lweelwimi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni
ISISHWANKATHELO
Emva kweminyaka emihlanu yokusebenzisana namanye amaqumrhu noluntu, iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni iwuqoshelisile uMgaqo-nkqubo Weelwimi waseNtshona Koloni, ongowohlobo lokuqala eMzantsi Afrika. Lo mgaqo-nkqubo uya kunceda ekudalweni kombono weKhaya Lethu Sonke kweli phondo ngokuqinisekisa ukulingana ngokwesimo nangokusetyenziswa kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo: osoBhulu, isiNgesi nesiXhosa. Ukwaxhasa ze uphakamise ulwimi lwabantu abangevayo lwaseMzantsi Afrika, olwamaKhoi nolwaBathwa kwakunye nezinye iilwimi zoMzantsi Afrika ezisetyenziswa ngokusesikweni. Lo mgaqo-nkqubo wawiswa yipalamente yephondo ngenyanga yeSilimela ngo-2004.
UMGAQO-NKQUBO WEELWIMI WASENTSHONA KOLONI
Uqulunqwe yiKomiti yeeLwimi yaseNtshona Koloni, ibhodi egunyaziswe ngurhulumente wephondo laseNtshona Koloni.
IINJONGO
Ukuphumeza
ICandelo 5 loMgaqo-siseko waseNtshona Koloni (uMthetho 1 ka-1998);
UMthetho weeLwimi weNtshona Koloni (uMthetho 13 ka-1998)
UMgaqo-nkqubo weeLwimi kaZwelonke
IKapa elihlumayo, inkqubo-qhinga yophuhliso lweNtshona Koloni;
Ikhwelo loRhulumente woMzantsi Afrika lwentsebenziswano kwimicimbi yoluntu
IINJONGO
Ukuqinisekisa ukuba iNtshona Koloni likhaya elikhathalele wonke umntu ngokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
Ukuxhasa iphulo leBatho Pele lokukhonza abantu ngokungenamkhethe ngokukhuthaza ukufikeleleka ngokulinganayo kwiinkonzo neenkqubo zoluntu ngokususa imiqobo kunxibelelwano kungenjalo imiqobo yolwimi;
Ukuqinisekisa ukulinganiswa kweelwimi ezintathu zeNtshona Koloni njengoko kumisiwe ngumgaqo-siseko;
Ukuphelisa ukungananzwa kolwimi lwesiXhosa kwiinkonzo zoluntu ngokwenza izibonelelo ezijoliswe ekuphuculeni nasekuphuhliseni ulwimi kwanokwazisa abantu ukuba olu lwimi lolunye lweelwimi ezisemthethweni;
Ukuqinisekisa ukuhlonitshwa nokukhuselwa kwamalungelo olwimi abantu beNtshona Koloni, ke ngoko kunqandwa ukusetyenziswa kwalo naluphi ulwimi kucalu-calulo lwabantu ngokwezini, ngokobuhlanga, ngokomgangatho, ngokweminyaka, ngokwenkolo, ngokwenkcubeko nangotyekelo ngokwesondo, okanye ulwimi olukhuthaza ubundlobongela;
Ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kwimicimbi yoluntu kwanokuphucula ubudlelwane ngokuphuhlisa ukwahluka kweelwimi;
Ukuphuhlisa nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni ngokuba negalelo kwiKapa elihlumayo, ngokunika uqeqesho neenkonzo ngeelwimi eziqondwayo ngamaqela athetha iilwimi ezahlukileyo;
Ukukhuthaza nokuqinisekisa ukuhlonitshwa kwezinye iilwimi ezisemthethweni (ezinjengesiSotho) neelwimi zemveli zeNtshona Koloni;
Ukwazisa abantu ngeemfuno zabantu abangamahomba eendlebe;
Ukuphuhlisa izibonelelo zokusetyenziswa kolwimi ngokuxhasa nangokwenza ukuba kubenakho ukuqeqeshwa iingcali zolwimi.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olufikelekayo kubo bonke abantu
AMALUNGISELELO OMGAQO-NKQUBO WOKUSETYENZISWA KWEELWIMI EZISEMTHETHWENI ENZIWA NGURHULUMENTE WEPHONDO
Iilwimi ezisemthethweni zePhondo sisiBhulu, isiXhosa nesiNgesi. Ezi lwimi zingasetyenziswa kwiingxoxo nakwezinye iinkqubo zePalamente neekomiti zayo zePhondo laseNtshona Koloni. IPalamente yaseNtshona Koloni mayenze amalungiselelo eenkonzo zokutolika nokutolikela kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngexesha lengxoxo kwiPalamente yePhondo nakuzo naziphi iikomiti zayo. Makwenziwe amalungiselelo okutolikela kulwimi lokuthetha ngezandla apho kukho imfuneko.
Ingxelo yaseburhulumenteni yeengxoxo zePalamente yePhondo mayigcinwe ngolwimi lwaseburhulumenteni ebekuxoxwa ngalo. Inguqulelo yawo nawaphi amacandelo engxelo eguqulelwe kulo naluphi ulwimi lwaseburhulumenteni, malwenziwe nguSosiba wePalamente yePhondo, ngexesha elamkelekileyo emva kwengxoxo.
Lonke uwiso-mthetho, iingxelo nezigqibo zaseburhulumenteni zePalamente yePhondo neekomiti mazibekho kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni. IPalamente ingenza amalungiselelo okuba uwiso-mthetho, iingxelo nezisombululo zaseburhulumenteni zenziwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni zize zenziwe zibekho nakwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni ngexesha elamkelekileyo.
Umthetho oyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo mawuthi usaziswa ube ubhalwe ngeelwimi zaseburhulumenteni ezimbini ubuncinane. Makusekwe inkqubo yokubolekisana ngokulinganayo kwiilwimi ezintathu zaseburhulumenteni zephondo. USosiba wePalamente makagcine irejista kwindawo enye ukuze kulawulwe ukubolekisana kwimiqulu yemithetho eyilwayo owaziswa kwiPalamente yePhondo.
Isaziso sengxoxo okanye isaziso esingafuni kuxoxwa kwiPalamente yePhondo masenziwe sibekho ngazo zontathu iilwimi zaseburhulumenteni. IPalamente yePhondo ingenza amalungiselelo okuba isaziso sengxoxo sibhalwe ngolwimi olunye lwaseburhulumenteni, uguqulelo lolwimi lubekho emva kwexesha elamkelekileyo kwezinye iilwimi ezimbini zaseburhulumenteni.
IZAZISO NEZIBHENGEZO ZASEBURHULUMENTENI
Zonke izaziso nezibhengezo zaseburhulumenteni ezipapashwa kwiGazethi yePhondo nguRhulumente wePhondo mazishicilelwe ngesiBhulu, isiXhosa. nesiNgesi. Xa zishicilelwa kwamanye amaphephandaba, kwanele ukushicilela la maxwebhu, izaziso nezibhengezo ngolwimi elingalo iphephandaba ekupapashwa kulo. Ukuba akukho phephandaba lishicilelwa ngolwimi oluthile, ezi zaziso okanye izibhengezo mazishicilelwe ngolo lwimi lwaseburhulumenteni kwelinye iphephandaba.
UNXIBELELWANO NEENKONZO EZIJOLISWE KUWONKE-WONKE
Naliphi ilungu okanye iziko lephondo okanye urhulumente wengingqi kunxibelelwano olubhaliweyo nolungabhalwanga lalo noluntu,nasekunikeni kwalo iinkonzo zoluntu, maliqinisekise ukuba oku kwenziwa ngendlela efanelekileyo, ngoncedo lweetoliki nabaguquleli beelwimi, nezinye iindlela zobugcisa ezinjengokupapashwa kwenkqubo ekumabonakude ngolunye ulwimi kunomathotholo nokubhala inguqulelo yokuthethwayo kumabonakude, nakuluphi olunye lweelwimi zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni, oku kuxhomekeke kwiimfuno zelungu okanye amalungu abahlali babo.
Naliphi ilungu loluntu lwaseNtshona Koloni linakho:
ukusebenzisa naluphi kwezi lwimi zintathu zaseburhulumenteni kunxibelelwano lwalo naliphi iziko lePhondo okanye uRhulumente wengingqi, ze kuncedwe nangaluphi na olunye lweelwimi ezintathu zaseburhulumenteni kumaziko ePhondo naworhulumente weNgingqi apho kukho imfuneko ebonakalayo yonxibelelwano neenkonzo ngolo lwimi okuxhomekeke kwiimfuno nokukhethwa luluntu, kungalindelwa ukuba iziko elichaphazelekayo linxibelelane kwaye linike iinkonzo ngolo lwimi, oku kuya kwenziwa ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo woLwimi weMfundo kaZwelonke.
Kumbandela wonxibelelwano olubhaliweyo phakathi kukaRhulumente wePhondo noweNgingqi nabemi, ulwimi olukhethwa ngabahlali luya kusetyenziswa. Ukuba uRhulumente wePhondo noweNgingqi uqala unxibelelwano, ulwimi lwabahlali abancedwayo, njengomthetho luya kuqinisekisa iilwimi eziya kusetyenziswa. Oku kuya kuxhomekeka kuphicotho lokuthethwa kolwimi (language audit) oluthi lwenziwe ngamaxesha athile, ushicilelo lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi luya kukhutshwa ngolwimi okanye ngeelwimi zabemi abancedwayo.
Unxibelelwano lukaRhulumente wePhondo noweNgingqi namazwe aphesheya luya kuba ngesiNgesi okanye ngolwimi olukhethwa lilizwe elichaphazelekayo.
UNXIBELELWANO LWANGAPHAKATHI
Amaqela karhulumente wephondo nawengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi ezisetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi kwisebe, naphakathi kwalo namanye amasebe, makubekho umthetho-siseko oqinisekisa ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi alukhethayo, nangaliphi ixesha.
Amaqumrhu karhulumente wephondo nowengingqi makavumelane kumasebe awo awohlukileyo ngeelwimi eziya kusetyenziswa kunxibelelwano lwangaphakathi olubhaliweyo nonxibelelwano ngekhompyutha, kwisebe naphakathi kwamasebe, xa zonke iinzame ezenziweyo zenziwe ngendlela eya kwenza zihlangabezane nomgaqo osekelwe ukusetyenziswa kolwimi.
Oorhulumente beengingqi mabaqaphele ukuba ukusetyenziswa kolwimi nokukhethwa ngabemi babo ngokwemiqathango yomgaqo-nkqubo wolwimi wephondo onika ithuba lokusebenzisa ulwimi.
Ekuqinisekiseni ukusetyenziswa kolwimi nezinto ezikhethwa ngabemi, oorhulumente bengingqi, kufuneka bathethane nabemi bendawo leyo iphantsi kwabo, bekwaphuhlisa, bephumeza, kananjalo bapapashe imigaqo-nkqubo yeelwimi.
ICANDELO LABUCALA
URhulumente wePhondo noweNgingqi baya kukhuthaza bacebise amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze imigaqo-nkqubo yawo yeelwimi evumelana nenkqubo yoMgaqo-nkqubo woLwimi wePhondo, bawaxhase kananjalo ekwenzeni oko.
Urhulumente wephondo noorhulumente beengingqi baya kwenza imigudu yokuphuhlisa ezona lwimi zibalulekileyo kurhwebo nokhenketho, umzekelo isiJamane, isiFrentshi, isiJapani njalo njalo. Urhulumente wephondo norhulumente weengingqi uya kucebisa imibutho engeyo karhulumente ekwenzeni oko, umzekelo ukucwangcisa nokuqulunqa umgaqo-nkqubo.
IIMPAWU EZALATHA INDLELA
Apho iqumrhu okanye iziko likarhulumente wephondo okanye weengingqi zisebizisa iibhodi ukwalatha ii-ofisi okanye iindawo zalo ezenza izinto ezithile, ezo bhodi zalathayo mazibhalwe ngeelwimi ezintathu zaseburhulumenteni zaseNtshona Koloni. Makusetyenziswe iilwimi ezintathu zaseburhulumenteni ngokulinganayo kwiimpawu ezalatha indlela ezingeyo nxalenye yezo ze-RTRN. Kumbandela wamagama ezitalato zengingqi, makuthathelwe ingqalelo abemi bengingqi. Izakhiwo ezithile zikarhulumente wenginqqi njengee-ofisi zikamasipala, iikliniki zempilo namathala eencwadi ziya kwalathwa ngeelwimi ezintathu ngawo onke amaxesha.
xa kuthethwa ngoRhulumente wePhondo kuthethwa ngemisebenzi yesigqeba, yowiso-mthetho, yokujongana nomthetho neenkundla kwakunye nolawulo lukarhulumente ephondo.
YAYAMENE
IKomiti yeeLwimi yeNtshona Koloni (IKomiti)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Publiccompany.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa inkampani yoluntu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inkampani yoluntu liqumrhu elinomnikazi oluluntu kwaye inabalawuli abasixhenxe ubuncinane. Ekupheleni kwegama lenkampani kubhalwa igama elithi "Limited". Ubhaliso lwenkampani yoluntu lubandakanya le miba ilandelayo:
Uluntu lunikwa izabelo.
Nangona nje kungekho siqingqo sothintelo malunga nenani ekufanele bangagqithi kulo abanikazi bezabelo, aba bantu kufuneka babesixhenxe ubuncinane.
Ekupheleni kwegama lenkampani kubhalwa igama elithi "Limited".
Le nkampani kufuneka yenze ukuba inkcazelo ethile ifumaneke kuluntu.
Olu hlobo lweshishini ludla ngokudinga ukutyalwa kweemali ezinkulu.
Abalawuli babini ubuncinane.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana neSebe lezoRhwebo naMashishini
Fumana iifom ezifanelekileyo zezicelo kwiSebe.
Zalisa le miqulu yokuxhasa ilandelayo:
AMandla eGqwetha - Isaziso sokuthabatha amanyathelo egameni labaxhasi
CM31 - Imvume yokuthabatha amanyathelo njengoMphicothi weeNcwadi zeMali
Hlawula imali ebekiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
UBhaliso lungathabatha iintsuku ezintlanu.
Entla
Iindleko
R350 - IMimiselo kunye neMigaqo
R60 - Isatifiketi sokuqalisa ukuqhuba ishishini
R50 - Ukubeka igama
Iyonke - R465
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Pubs.guides.u.92944.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
U &gt Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino
Ukulawula ishishini elincinci: Ucwangciso Loshishino
UCWANGCISO LOSHISHINO
Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngekamva leshishini lakho.
Ukuba akujongi ngaphambili, kunokubakho iziganeko eziza kuwe onokungakwazi ukumelana nazo. Xa oku kusenzeka, ingxaki uphela uyithatha ngenye indlela engayilungelanga endaweni yokujongana nayo ngendlela epholileyo nelungele ingxaki efana naleyo. Iingxaki ezininzi zoshishino zingasonjululwa ukuba unokunciphisa ukuza kweengxaki ube ungazilindelanga.
Ukujongana nengxaki sele ikho ungayilindelanga endaweni yokuba nesicwangciso esiphangaleleyo kwangexesha kungakhokelela kwizigqibo ezingalilungelanga ishishini nezinokulibulala ishishini lakho kwisithuba esisezayo. Kuyo nayiphi na imeko yoshishino ungathanda ukuba kwimeko apho unokuwasebenzisa amathuba avelayo, ungabi semva uzamana nokusombulula iingxaki ezadlulayo ongazange umelane nazo ngela xesha zazisavela nezazinokuthintelwa ngokuthi ucwangcisele ishishini lakho ngendlela eyiyo.
IMIBUZO EBUZWA RHOQO
Ingaba kufuneka zenziwe emva kwexesha elingakanani izicwangciso zoshishino?
Ngokubanzi, ucvwangciso loshishino yinto eqhubekekayo. Le nkqubo kufuneka yenziwe phambi kokuqala kwenyanga nganye.
Ingaba ishishini ngalinye lizenza njani izicwangciso?
Bhala phsntsi ukuba ufuna iintengiso zakho zime phj na ngenyanga kunye nezinye iinjongo odinga ukuzizuza ukuze uphucule ishishini lakho.
Xa oku sele kudwelisiwe, futhi nenyanga iphelile, ungathelekisa ukuba uzizuzile na ezi ntengiso nezinye iinjongo ekupheleni kwenyanga nganye.
Nokuba sele ulishishini elincinci kangakanani na, kungumbono omhle ukuhlola iintshukumo zakho zonyaka kwicandelo loshishino okulo, ze ujonge nokuba linempumelelo kangakanani na ishishini lakho unyaka nonyaka, leliphi icebo elisebenzileyo nokuba kufuneka kutshintshe ntoni na.
Ungalwenza olu hlolo namanye amalungu abasebenzi okanye umcebisi oyingcali kwicandelo leshishini lakho. Ukufumana ulwazi olubanzi ukusuka ekuqaleni kokusebenza kweshishini lakho kululutho futhi kunceda ekukunikeni iingcinga ngekamva leshishini lakho ebezingenakuza xa ubuqhuba nje ishishini lakho njengesiqhelo. Uhlolo ekupheleni konyaka ngamnye ngumsebenzi onzima kodwa kumaxesha amaninzi luza amathuba. Oku kuyinyaniso kakhulu ukuba unqwenela ukulikhulisa ishishini lakho, okanye ulinwenwisele nakumazwe angaphandle.
IMIBA EBALULEKILEYO KUCWANGCISO LOSHISHINO
Ingqesho
Umzekelo: "Yintoni iminqweno yakho ngokwabasebenzi?"
Kubaluleke kakhulu ukwenza izicwangciso ngabasebenzi obadingayo - kwenzeka ntoni ukuba abona basebenzi bakho babalulekileyo bathi bahlaselwe kukugula okanye bakushiye, ingaba ishishini lakho lingakwazi ukuqhubekeka lisebenza xa kungekabikho mntu wokungena endaweni yalowo ungekhoyo kwisikhundla esibalulekileyo? Kwakhona, kungakuthabatha ixesha elingakanani ukufumana umntu onezakhono ezifanele eso sithuba - oku kuba njalo ingakumbi xa izithuba ezo zifuna abasebenzi abaziincutshe kwimisebenzi yabo.
Kukwafuneka wazi apho unokumelana neendleko zokuqesha abanye abasebenzi nokuba ungakwazi ukubahlawula malini na.
Imali yokusebenza ziimali ezikhoyo kwishishini lakho ukumelana neendleko zemihla ngemihla ngelixa kusetyenzwa njengesiqhelo, ingakumbi ukuba uhlawulwa emva kokuba umsebenzi uqoshelisiwe kunokuhlawulwa ngenyanga nganye. Kumanye amashishini, ingakumbi kumashishini asakhasayo, kubalulekile ukuxoxa nabathengi bakho ukuba bazahlule iintlawulo (umzekelo, uhlawulwe ishumi leepesenti ekuqaleni, amashumi amathathu eepesenti wakugqiba isiqendu sokuqala selo phulo ze intsalela uyifumane xa iphulo uliqpshelise lonke). Oku kukunceda ekubeni nemalana yokuqhuba uhlawule neendleko zomsebenzi ekufuneka uwenzile.
Iintengiso
Kufuneka wazi xa iintengiso zihamba kancinci kwishishini lakho. Kuba kaloku kumanye amashishini, oku kunokuba ngeenyanga zasebusika, kumanye ixesha lasebusika linokuba lelona loshishino. Ukuqinisekisa ukuba uyahlala kushishino - futhi uchume - minyaka le, kuya kufuneka wazi iindlela eziqhuba ngayo iintengiso zakho phakathi enyakeni, ukuze ube nokuwalindela uxhobile nawaphi na amaxesha xa isehla imali engenayo kunaleyo yesiqhelo isuka kwiintengiso (ukuhla nokwenyuka kweentengiso). Ukuba oku akwenziwanga ngendlela efanelekileyo, ishishini aliyi kuba nakho ukuhlawula amatyala alo futhi liya kuba semngciphekweni. Ukuba uzicwangcisa ngendlela eyiyo iintengiso zakho, ukuhla nokwenyuka kwazo, uya kuba nayo imali eya kukunceda kwiinyanga ezinzima.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.A.14675.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amaqumrhu Alawula Izikolo
UMBHALI: isebe lezemfundo
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana linika abazali ulwazi ngamaqumrhu alawula izikolo. Libachazela ziintoni na ezi, yintoni umsebenzi wazo, nokuba ngubani onokudlala indima kuwo. Likwacacisa indima emayidlalwe ngabazali kwanoxanduva lwabo kulawulo lwesikolo.
Yintoni Iqumrhu Elilawula Isikolo?
Ngubani Omakadlale Indima Kweli Qumrhu?
Yintoni Imisebenzi yeli Qumrhu?
Amalungelo Noxanduva Lwabazali
YINTONI IQUMRHU ELILAWULA ISIKOLO?
Umthetho iSchools Act uthi onke amacandelo abandakanyekayo kwimfundo kufuneka alwamkele uxanduva lokuza nemithetho eza kuchaphazela izikolo, uthi thaca umba wokuba abazali kwanabahlali ngabona bantu banokusoloko bezazi iimfuno neengxaki zesikolo. Yiyo ke le nto sonke isikolo sikarhulumente kufuneka sineli qumrhu lilawula isikolo.
Iqumrhu elilawula isikolo ngalinye lujongana nolawulo lweso sikolo. Kwisikolo esibhaliswe njengenkampani yeSahluko sama-21, ikwaleli qumrhu lolawulo lwesikolo elinoxanduva lokujongana neemali zesikolo eso.
NGUBANI OMAKADLALE INDIMA KWELI QUMRHU LOLAWULO LWESIKOLO?
Eli Qumrhu Lolawulo Lwesikolo liqulethe:
inqununu yesikolo eso abameli abakhethiweyo (abangabazali, abahlohli, abanye abasebenzi besi sikolo ndawonye nabafundi abakwibanga lesithandathu okanye kumabanga angaphezulu).
Amalungu afakiweyo kweli qumrhu kodwa angenalo ilungelo lokuvota (umzekelo, uluntu lwasekuhlaleni, okanye umnini-mhlaba esikuwo eso sikolo).
Unakho nokumela abanye abazali kwiqumrhu elilawula isikolo ukuba uthe wachongwa ze wavotelwa ngabazali. Uninzi lwamalungu avotayo kweli qumrhu kufuneka ibe ngabazali.
Inqununu iya kunika abazali ulwazi ngokhetho lweli qumrhu lilawula isikolo.
YINTONI IMISEBENZI YELI QUMRHU LILAWULA ISIKOLO?
Eli qumrhu kufuneka:
Liqulunqe umgaqo-nkqubo wokwamkelwa kwabafundi kweso sikolo.
Lifikelele kwizigqibo ngomgaqo-nkqubo wolwimi weso sikolo.
Ligqibe ekubeni zeziphi na iinkolo zokukhonza eziya kusetyenziswa kweso sikolo.
Liqulunqe umqulu wendlela eyamkelekileyo yokuziphatha kwabafundi, mqulu lowo ubeka elubala iinkqubo zokohlwaya.
Zonke ke izigqibo nemigaqo-nkqubo kufuneka ihambelane nemigaqo-nkqubo karhulumente wesizwe.
Eli Qumrhu lilawula isikolo kukwafuneka:
Liqulunqe umgaqo-siseko ochaza indlela eli qumrhu eliya kusebenza ngayo.
Liqulunqe intetho enombono weso sikolo apho lichaza khona ixabiso kwaneenkolelo zeso sikolo.
Lijongane nolawulo lwempahla yesikolo, izakhiwo kwanemihlaba.
Lenze iziphakamiso ngokuqeshwa kwabahlohli kweso sikolo.
Ngaphezu koko, iqumrhu elilawula isikolo linganikwa nawuphi na kule misebenzi ilandelayo:
ukulungisa nokuphucula impahla yesosikolo, izakhiwo nemihlaba ukuthabatha izigqibo ngemidlalo eya kudlalwa ngabantwana kwakunye nezifundo emazibekho ngokulandela umgaqo-nkqubo wezifundo weli phondo ukuthenga iincwadi zokufunda, izixhobo zokufundakwakunye/okanye nezixhobo zesikolo eso ukuhlawulela iinkonzo ezinikezelwa seso sikolo iSebe Lemfundo leNtshona Koloni liyawaxhasa amaqumrhu olawulo lwezikolo ngokuthi liwacebise kwimisebenzi yalo ze liwanike noqeqedho kulawulo lwezimali.
INGABA UNGAKWAZI NA UKUFAKA IGALELO KULAWULO LWESIKOLO UKUBA AKUKHO KWELI QUMRHU LISILAWULAYO?
Bonke abazali abanabantwana kweso sikolo banawo amalungelo noxanduva okuthabatha inxaxheba. Kanti nokuba sele ungonyulwanga kweli qumrhu lilawula isikolo eso, usenalo ilungelo olkuzibandakanya kwimicimbi yeso sikolo ngokuthi uzimase imihlangano yabazali.
Ukwanalo nelungelo lokwaziswa ngabahlohli okanye yinqununu ngeentshukumo zasesikolweni zomntwana wakho. Inqununu nabahlohli beso sikolo kufuneka bakwazise ngendlela aziphethe ngayo umntwana wakho, indlela azimasa ngayo isikolo kwakunye nendlela aqhuba ngayo umntwana wakho esikolweni.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Kule Nombolo Yomnxeba: 021 467 2611/13
Okanye ke utsalele umnxeba umcebisi wophuhliso osesikolweni sakho kwi-EMDC yakho.
YAYAMENE
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.A.17842.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Abantwana
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luthi thaca amalungelo abantwana ngendlela efundeka lula.
Impatho-gadalala
Impatho-gadalala Ngokwesondo
Ukuzigcina Ukhuselekile
IMPATHO-GADALALA
Ngamanye amaxesha abantu bangakukhathaza okanye bakoyikise ngokuthi:
NABANTWANA BANAWO AMALUNGELO!
Onke amalungelo oluntu angawethu sonke!
bakubethe bakutyhale bakwenze enye into ekukhathazayo okanye ekoyikisayo bakoyikise ngokukonzakalisa wena okanye umntu omthandayo okanye isilwanyana sakho sasekhaya osithandayo bagxeke wena ngezinto ongazenzanga.
Abantu abavumelekanga ukuba benze ezi zinto nokuba sele bebadala okanye bebakhulu kunawe nokuba sele bengunyoko okanye uyihlo nokuba sele wenze into engalunganga
Ukuba umntu othile ukuqumbele, kufuneka akwazise. Akamelanga kukubetha.
Ukuba umntu othile uya kukhathaza okanye uya kungcungcuthekisa, okanye ukhathaza umntu omaziyo, UNGALUFUMANA UNCEDO.
Xelela umntu onokukunceda
Yixele de kubekho umntu oza noncedo
Tsalela iChild Line kule nombolo - 08000 55555 okanye ke amapolisa kule nombolo - 10111.
IMPATHO-GADALALA NGOKWESONDO
Umzimba wakho ngowakho wedwa!
Abanye abantu bangafuna
Unakho - yithi hayi!
Baleka okanye uxelele omnye umntu
Yixele de kubekho umntu okumamelayo
Tsalela le Nombolo yeChild Line - 0800 55555
Tsalela amapolisa - 10111
ukukubamba kumalungu omzimba angaphantsi ukukucela ukuba ubambe amalungu abo omzimba angaphantsi ukukubonisa imifanekiso yabantu abenza izinto ezifana naleyo, okanye abahamba ngaze.
Oku ke kubizwa ngokuba yimpatho-gadalala ngokwesondo. Ukuba oku kwakhe kwenzeka kuwe, ayinguwe wedwa. Akwenzanga nto ingalunganga!
Abantu abavumelekanga ukuba benze ezi zinto kuwe:
nokuba sele ubazi nokuba sele bebadala kunawe nokuba sele belungile kuwe nokuba sele ingunyoko okanye uyihlo, unyokolume okanye ummelwane wakho
Akukho mntu umele ukuphathwa gadalala!
ZIGCINE UKHUSELEKILE
Zikho ezinye izinto onokuzenza ukuncedisana namalinge okukugcina ukhuselekile.
Kufuneka uyazi:
idilesi yekhaya lakho inombolo yomnxeba wekhaya lakho idilesi nenombolo yomnxeba yasemsebenzini kamama okanye katata wakho igama, idilesi, nenombolo yomnxeba womnye umntu onokukunceda ukuba umama okanye utata wakho akafumaneki ekhaya inombolo yomnxeba yamapolisa kwakunye neyeChild Line.
Ukuba uyoyika okanye kukho umntu omaziyo odinga uncedo, thetha nomntu onokukukhusela, umntu ofana nomama okanye utata wakho, utitshala wakho, ugqirha wakho, amapolisa okanye omnye umntu ecaweni yakho.
Musa ukuyigcina kuwe ngaphakathi - xelela umntu othile
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.A.50381.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amacebo Okonga Umbane uNovemba 2003
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana linika abasebenzisi bombane amacebo okonga umbane namandla.
ICEBO LOKUQALA
Yehlisa ubushushu begiza yakho buye kuma kuma-55 amanqanam ukuze kungadingeki ukuba ugalele amanzi amaninzi abandayo xa uhlambayo ngeshawa okanye uhlamba izitya.
ICEBO LESIBINI
Khumbula ukugcina imbiza yakho icikiwe xa upheka ukuze wonge ubushushu namandla.
Ubukhulu bembiza kufuneka bulingane nobukhulu benkcenke yesitovu - oku kungakongela ukuya kufikelela kuma-25% ombane owusebenzisela ukupheka.
ICEBO LESITHATHU
Vala iifestile neengcango xa usebenzisa imbawula ze wonge imali!
ICEBO LESINE
Luvale rhoqo ucango lwesikhenkcisi sakho emva kokukhupha into apho yaye uqinisekise ukuba luvaleka gingci.
ICEBO LESIHLANU
Lala uzigcine emanzini iimbotyi, umngqusho kwakunye nezinye izidlo ezikwafana nezo ngokoma. Oku kuya kukongela ixesha, imali kwakunye neeyure ezininzi zokupheka.
ICEBO LESITHANDATHU
Zama ukubilisa kuphela amanzi owadingayo endaweni uokubilisa imbiza okanye iketile yonke ngalo lonke ixesha.
ICEBO LESIXHENXE
Khusela igiza yakho kwakunye nemibhobho yamanzi ashushu ngokuthi uyigqume ngamaphepha-ndaba, iingubo ezindala okanye ngezinye izinto onokuyigquma ngazo.
ICEBO LESIBHOZO
Zicime izibane, izibandisi-moya, iikhompyutha kwakunye nezinye izinto ezitya umbane xa uhambayo. Oku kuya kongela imali.
ICEBO LETHOBA
Zama ukusebenzisa izixhobo ezifanelekileyo zokupheka ngawo onke amaxesha upheka, umzekelo, sebenzisa iimbiza neepani ezinomphantsi osicaba, kuba zona zisebenzisa amandla ehle ngama-50%. Qwalasela ke kodwa ukuba izitovu zombane zitya umbane omninzi ngoko ke sebenzisa iinkcenkce nesifudumezi ukuba unakho..
ICEBO LESHUMI
Sebenzisa umbane ofanelekileyo kwizinto ezifanelekileyo, umzekelo sebenzisa iimbawula xa ushushubeza indlu endaweni yokusebenzisa izitovu, sebenzisa iketile yombane xa ubiliza amanzi endaweni yokubeka imbiza eqhelekileyo esitovini. Ngolu hlobo uya kube usebenzisa umbane owehle ngama-50% koqhele ukuwusebenzisa.
Qwalasela: Umbane uzilungele izinto zombane kodwa ke igesi ikulungele kakhulu ukufudumeza nokupheka.
ICEBO LESHUMI ELINANYE
Yonwabela ukuhlala endlwini yakho ehlotyeni nasebusika ngokuthi ungenise umoya owaneleyo nofanelekileyo ntsuku zonke. Khumbula ke ukuyicima imbawula yakho, isibandisi-moya nesipholisi-moya ngelixa uvule iingcango zendlu yakho.
ICEBO LESHUMI ELINESIBINI
Nciphisa ityala lakho lombane lenyanga ngokuthi ungayi kwela nqanaba lingaphambi kokuhlamba impahla lomatshini wokuhlamba ukuba impahla yakho ayingcolanga kakhulu. Oku kuya kwehlisa umbane owusebenzisayo ngama-20%.
ICEBO LESHUMI ELINESITHATHU
Yonga amanzi nombane ngokuthi uhlambe iingubo zakho kumananam angama-60 endaweni yangama-90, kuba iya kucoceka nangoku!
ICEBO LESHUMI ELINESINE
Nciphisa ubushushu bembawula ukusuka kubushushu obugqibeleleyo ukuya kwinqanaba elikulungeleyo.
ICEBO LESHUMI ELINESIHLANU
Cima zonke izibane nezinto ezisebenza ngombane ngalo lonke ixesha uhamba endlwini naphambi kokuba uye kulala.
ICEBO LESHUMI ELINESITHANDATHU
Sebenzisa izikhanyisi ezonga umbane. Zona zihlala ixesha elide kakhulu yaye zisebenzisa umbane omncinci futhi oku kukongela ekuhambeni kwexesha.
ICEBO LESHUMI ELINESIXHENXE
Nciphisa ityala lakho lombane lenyanga ngokuthi walule yonke impahla yakho ngexesha elinye.
ICEBO LESHUMI ELINESIBHOZO
Jonga imitha yakho yombane okanye yegesi rhoqo emva kwexesha elithile ze uzinike umdla ngezinga owusebenzisa ngalo umbane.
ICEBO LESHUMI ELINETHOBA
Yabelana ngolu lwazi lokonga amandla nombane nabamelwane bakho - ncokolani ngamatyala enu ombane enyanga!
AMACEBO OKONGA AMAFUTHA EZITHUTHI
Tshintshela kumatayala angoomakha-sangqa kuba wona awaxhathisi kakhulu ekujikelezeni yaye wona aphela kade kunalawo angengomakha-sangqa.
Kuphephe ukuqhuba ngokumana usima uphinde uhambe
Senyuse kancinci isantya
Musa ukuqhuba ngesantya esiphezulu kakhulu. Ukuqhuba ngesantya esiphezulu kukutyela amafutha amaninzi.
Ezi ngcebiso zivela: kwiSebe Lezimbiwa Namandla
YAYAMENE
Amanzi Nombane Asimahla (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.112509.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luqulethe iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza kaRhulumente wePhondo asebenza ngeethenda, ngcebiso ezo zikunika amacebo okuphucula amathuba akho okukhuphisana ngeethenda zikarhulumente ngempumelelo.
Ezi zilandelayo ziimpazamo ezenziwa rhoqo xa kufakwa iithenda:
Nikezela ngazo zonke iinkcukacha ezifunwa seso sicelo sethenda ngawo onke amaxesha. Ungazilibali izinto ezifana nesiqinisekiso sakho sokuhlanjwa kwirhafu kwakunye neziqinisekiso zabanini beshishini elo lakho. Qwalasela: iziqinisekiso zokuhlanjwa kwirhafu eziphelelwe lixesha nazo azamkelekanga.
Kubalulekile ke ukuba izibalo zamaxabiso eethenda abe achanekile. jonga ze UJONGISISE oku!
Amaxesha amaninzi, abafaki-zicelo zeethenda baye bangabuqondi kakuhle ubuzaza bomsebenzi. Ukuba kukho nantoni na ongaqinisekanga ngayo kuloo thenda, BUZA!
LUTYIKITYE rhoqo uxwebhu lwakho lwethenda. Amaxwebhu eethenda angatyikitywanga awaphendulwa yaye yaye aya kukhatyelwa ngaphandle.
Qinisekisa ukuba ufaka isicelo sakho sethenda kwibhokisi echanekileyo, phambi komhla wokuvalwa. Ngokomthetho, iithenda ezingene emva kwexesha aziyi kwamkelwa, nokuba sezisemva kwexesha ngomzuzwana omnye.
Ukuba kuye kwacelwa imizekelo, kufuneka kunikezelwe ngenani elaneleyo ukuze ithenda nganye ibe nokuvanywa phantsi kwemiqathango eyiyo yobugcisa neyaseklinikhi. Qinisekisa ke kwakho ukuba naziphi na iimfuno ezinento yokwenza nokumelana nemigangatho yeSABS iyagfikeleleka.
Iingcebiso ezisuka kumagosa asebenza ngeethenda:
Fundisisa kakuhle onke amaxwebhu ethenda ngawo onke amaxesha.
Yenza uvavanyo lwamaxabiso oluchanekileyo xa ubala amaxabiso akho aloo thenda. Amaxabiso eethenda abalwe aphezulu kakhulu okanye asezantsi kakhulu athatyathwa njengangayiboni kakuhle le thenda.
Buza ngaloo thenda ze ufumane zonke iinkcukacha ngayo phambi kokuba ugcwalise uxwebhu lwayo.
Uze ungoyiki ukubuza ukuba kutheni na ungakhange uphumelele kwithenda ethile ukuze ube nokufunda kwiimpazamo ozenzileyo.
Qinisekisa ukuba uyamelana nazo zonke iimfuno ngexesha elichanekileyo yaye uyakwazi ukwenza umsebenzi wakho xa sithe saphumelela isicelo sakho.
Ukunikezela iinkonzo neemveliso ezisemgangathweni kuya kuphucula igama lakho yaye uya kuba mhle kwiincwadi zelo sebe. Ukuza neenkonzo neemveliso ezingekho mgangathweni kukunika igama elibi hayi kwisihishini lakho nje kuphela kodwa kuwo onke amashishini asakhasayo.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.116621.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ezi ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabantu abahlala kwiindaw abaziqeshileyo nabaqeshe iindawo zokuhlala kubanini-mihlaba okanye kwabo basebenzela abo banini-mihlaba.
Ingaba Kufuneka Ndityikitye Isivumelwano Sokuhlala Kwam Nomnini-mhlaba?
Ingaba Zeziphi Iinkcukacha Ekufuneka Zikwesi Sivumelwano Sokuhlala Sibhaliweyo?
Ingaba Kufuneka Ndihlawule Idipozithi?
Ingaba Yontoni Ekufuneka Eyenzile Umnini-mhlaba Ukugcina Indaw Yakhe Isemgangathweni?
Ingaba Yintoni Endinokuyenza Ukuba Umnini-mhlaba Wala Ukulungisa Izinto Abethembise Ukuzilungisa?
Ingaba Umnini-mhlaba Angangena Kule Ndaw Ndihlala Kuyo Ngaphandle Kokufumana Imvume Kum?
Ingaba Umnini-mhlaba Angasuke Anyuse Imali Yerente Xa Efuna?
Ingaba Angayishusa Ngamalini Irente Umnini-mhlaba Xa Ndihlaziya Isivumelwano Sokuhlala Kwam?
Ndingenza Ntoni Ukuba Umnini-mhlaba Uthi Andiyihlawulanga Irente Ndibe Ndiyihlawule?
Ingaba Umnini-mhlaba Angayithimba Impahla Yam Xa Ndisilela Ekuhlawuleni Irente?
Ndingasaphula Njani Isivumelwano Sokuhlala Kwam Ngaphambi Kwexesha Ebesivumelene Ngalo?
Isivimelwano Sokuhlala Kwam Siphele Kwezi Nyanga Zimbalwa Zidlulileyo. Kufuneka Ndinikezele Isaziso Sexesha Elingakanani Phambi Kokuba Ndiphume?
Ingaba Umnini-mhlaba Anganditshixela Ngaphandle?
Ingaba Umnini-mhlaba Angala Ukundibuyisela Idipozithi Yam?
Yeyiphi Imithetho Elawula Izivumelwano Zokuqeshiswa Kwezakhiwo?
Ngubani Onokundinceda Xa Ndinengxaki Nomnini-mhlaba Endinxuse Kuye?
Ndingasifaka Njani Isikhalazo Kwinkundla Ejongana Nezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana Njani neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni?
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYET ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NOMNINI-MHLABA?
Isivumelwano sokuhlala esenziwe ngomlomo sibophelela ngokufanayo neso sibhalwe phantsi. Noko kunjaloke noko, ukuba kudingeka isivumelwano esibhalwe phantsi ukuze ube nokuhlala kuloo ndawo ze wale ukusityikitya, akukho sivumelwano apho yaye akunakho ukungena uhlale kuloo ndawo ngokusemthethweni.
Ukuba ubukhe wahlala kwindaw oyiqeshayo ixesha elithile ngesivumelwano esithethwe ngomlomo ze emva koko umnini-mhlaba low akucele ukuba utyikitye isivumelwano sokuhlala esibhaliweyo, akunyanzelekanga ukuba usityikitye eso sibhambathiso xa sinemiqathango eyahlukileyo kuleyo beniyenze ngomlomo. Umnini-mhlaba lowo yena kufuneka athetha-thethane nawe ngaloo miqathango mitsha, aqiniseke ngesivumelwano sakho kuqala.
Ukhumbule ke ukuba kuba ngcono nangakumbi kuni nobabini ukuba nisibhale phantsi isivumelwano sesibhambathiso senu, nibeke elubala imiqathango yeso sivumelwano. Oku kuya kudlala indima enkulu kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuvela phakathi kwenu ekuhambeni kwexesha.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Igama lakho
Igama lomnini-mhlaba lowo
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yomnini-mhlaba lowo
Idilesi yendawo eniza kuqeshiselana ngayo
Isixa-mali irente eza kwenyuka ngayo (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano sesibhambathiso sokuhlala)
Irente le iya kwenyuka nini na (umzekelo, ukuba ziya kwenyuka izibonelelo ezifana nombane)
Ukuba irente le kufuneka ihlawulwe xa kutheni (umzekelo, ekupheleni kwenyanga)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba iyimfuneko
Uxanduva lwakho nolomnini-mhlaba (umzekelo, ngubani onoxanduva lokulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, amatyala ombane nawokuthuthwa kwenkukuma? Ngokwesiqhelo ke, umntu lo uqeshileyo uyazihlawulela izinto azisebenzisileyo, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawulele ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana nenkukuma nococeko)
Imiqathango wena okanye umnini-mhlaba anokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxisa isibhambathiso eso (umzekelo, ukuba indaw ehile ayilungiswanga, okanywe ukuba umhlali apho kuloo ndawo uyasilela ekuhlawuleni irente)
Imithetho Yeso Sakhiwo, ezityikitywe nini nobabini, kufuneka ihlanganiswe nesivumelwano sesibhambathiso sokuhlala.
Uluhlu lwezinto ezonakeleyo, olwakhiwe nini nobabini xa benihlola ekungeneni kwakho nolutyikitywe nini nobabini, kufuneka luluhlanganiswe nesivumelwano eso.
INGABA KUFUNEKA NDIYIHLAWULE IDIPOZITHI?
Ewe, ukuba umnini-mhlaba uyayifuna yaye ikhankanyiwe kwisivumelwano sokuhlala. Ukuba imiqathango yesivumelwano senu sokuqala, nokuba benisenze ngomlomo okanye ngembalelwano, ayikhankanye idipozithi, akufunekanga ke uyihlawule ukuba umnini-mhlaba uthi ekuhambeni kwexesha akucele ukuba uyihlawule. Iinguqu kwisivumelwano zingasebenza kuphela xa wena nomnini-mhlaba nivumelana koko.
Umnini-mhlaba okanye ke umntu/inkampani esebenza egameni lakhe kufuneka agcine idipozithi yakho kwi-akhawunti eza kukunika inzala (okanye ke kwi-akhawunti yombutho, xa iyinkampani esebenzela umnini-mhlaba) ngalo lonke ixesha usebenzisa indaw yabo. Idipozithi yakho epheleleyo, ndawonye kwakunye nenzala efumanekileyo, kufuneka ibuyiselwe kuwe xa uphuma kuloo ndawo gaphandle kweendleko zezinto ekufuneka uzihlawule kuba uzonakalisile ngeli xesha uhlala apho kwakunye nazo zonke iimali ekufuneka uzinike umnini-mhlaba ngokwemiqathango yesivumelwano enasityikityayo.
INGABA ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMNINI-MHLABA?
Kuxhomekeka ke ekubeni sithini na isibhambathiso sesivumelwano sokuhlala kwakho apho. Ngokwesiqhelo, umnini-mhlaba ugcina ze alungise umphandle wesi sakhiwo ze umhlali lowo uqeshileyo yena abe noxanduva lokujongana nomphakathi.
INGABA YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNINI-MHLABA UYALA UKULUNGISA IZINTO ABETHEMBISE UKUZILUNGISA?
Faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGANGENA KULE NDAWO NGAPHANDLE KWEMVUME YAM?
Umnini-mhlaba unelungelo lokungena kwesi sakhiwo asihlole njalo-njalo, kodwa ke kuphela emva kokuba ekwazise kwangexesha ukuze nivumelane ngexesha elikulungeleyo nawe. Akunalo wena ilungelo lokumvimba ilungelo lakhe lokungena kule ndlu ngamaxesha nezizathu ezifanelekileyo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGASUKA ANYUSE IRENTE XA EFUNA?
INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM?
Oku ke kunento yokwenza kakhulu nokuhlaziywa kwesivumelwano sokuhlala kwakho kweso sakhiwo. Ukuba isivumelwano eso asiyichazi ngokucacileyo indaba yokwenyuswa kwerente, umnini-mhlaba lowo kufuneka atheha-thethane nawe ngesixa serente esamkelekileyo.
NDINGENZA NTONI UKUBA UMNINI-MHLABA UTHI ANDIYIHLAWULANGA IRENTE NDIYIHLAWULE?
Kuluxanduva lwakhjo ke ukuqinisekisa ukuba umnini-mhlaba uyayifumana irente leyo, ngoko ke kuba semagxeni akho ukunikezela ngobungqina bokuba ngokwenene uhlawule (umzekelo, iphetshana lasebhankini eliqinisekisa oko). Ukuba akukwazi, umnini-mhlaba uya kuba nakho ukukunika isaziso ngokweimiqathango yesivumelwano senu ke phofu ze acele nomyalelo wenkundla ogunyazisa ukuba ukhutshwe kweso sakhiwo.
Kulilungelo lakho, ngokwemigaq yomthetho iRental Housing Act (Act 50 ka-1999), ukunyanzelisa ukufumana isiqinisekiso sazo zonke iintlawulo okhe wazenza ukuba umnini-mhlaba lowo akakuniki. Isiqinisekiso sokuba uhlawule ke kufuneka siquke ezi nkcukacha zilandelayo:
Idilesi yesakhiwo esihlawulelwayo
Ixesha eyenzelwa lona le ntlawulo (umzekelo, inyanga ehlawulelwayo). Ukuba umnini-mhlaba low uyala ukukunika isiqinisekiso sentlawulo yakho, faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGAYITHIMBA IMPAHLA XA NDISILELA EKUHLAWULENI KWIRENTE?
Kuya kufuneka afumane umyalelo wenkundla kuqala. Ze emva koko ke uMthunywa weNkundla abe nokuthimba impahla yakho ukuze kufumaneke imali le uyityalayo. Ukuba umnini-mpahla uthi athimbe impahla yakho ngaphandle komyalelo wenkundla, oko kuthatyathwa njengobusela yaye kuya kufuneka uhlangane namapolisa oMzantsi Afrika ze ufake nesikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIPHELISA NJANI ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM NGAPHAMBI KWEXESHA?
Kuxhomekeke ebukhweni kumhlathi othetha ngokurhoxiswa kwesi sivumelwano. Ukuba akukho mhlathi unjalo eyona ndlela yokurhoxisa isibhambathiso sokuhlala ngaphandle kokwaphula izigqibo kuxa umnini-mhlaba evuma ukuba ungasophula okanye ukuba naye usophule (umzekelo, ngokungaphumeleli ukulungisa umphandle wesi sakhiwo, ngokwezigqibo ezikwisibhambathiso, yaye ke oku kukwenza wena ungabi nakho ukuhlala kwesi sakhiwo. Kodwa ke kuya kufuneka unike ubungqina boku).
Ukuba umnini-mhlaba uyifezekisile yonke imiqathango yesi sivumelwano, usenakho nalapho ukusiphelisa ngaphambi kwexesha enanivumelene ngaso esi sivumelwano kodwa ke uya kube wophula izigqibo. Oku ke kuthethe ukuba umnini-mhlaba anganyanzelisa ukuba umhlawule imali yonke imali eseleyo yexesha lesi sivumelwano, yaye ungaphulukana nedipozithi yakho.
Thetha nomnini-mhlabaa low phambi kokuba wenze nayiphi na intshukumo: kuba kaloku abaninzi bangakuvumela uqeshise omnye umntu kwalapho okanye bakuvumele urhoxise isivumelwano sokuhlala ngaphambi kwexesha lesivumelwano - xa uthe wamnika umntu nook ixesha elaneleyo lokukhangela omnye umntu okanye xa uthe wafumana omnye umntu onamelana nayo yonke imiqathango yeso sibhambathiso. Ukuba umnini-mhlaba low uthi avume ukuba urhoxise eso sivumelwano ngaphambi kwexesha, qiniseka ke ukuba ukutsho oko ngembalelwano, apho akhankanya imiqathango yokophulwa kweso sigqibo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA KWAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFUNEKA NDINIKEZELE ISAZISO SEXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIPHUME?
Jonga isivumelwano sakho sangaphambili ukhangele umhlathi othetha ngomba wokuhlaziywa kwaso okhankanya ukuba kufuneka unikezele ixesha elingakanani lesaziso kwimeko enjalo.
Ukuba awukho umhlathi othetha ngokuhlaziywa kwesivumelwano, nina nobabini ke, ngokweentshukumo nezenzo zenu, nisihlaziyile isivumelwano sokuqala enanivumelene ngaso, kwangemiqathango efanayo, kwangexesha elifanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthethe ukuba uya kuvuselela umhlathi othetha ngokurhoxa kwisivumelwano wesivumelwano esingaphambili, ukuba besikho, ukuze ube nokuphuma kweso sivumelwano.
Ngaphandle komhlathi ojongana nokurhoxa, eyona ndlela yokuphuma kwesi sibhambathiso bekuya kuba kukunika umnini-mhlaba isaziso senyanga, ngembalelwano, phambi kokuphela kwesibhambathiso eso. (Ngoko ke ukuba ubusele ufikelela ekupheleni kwesibhambathiso seshumi elinesibini leenyanga, bekufuneka wazise umnini-mhlaba lowo, ngembalelwanon ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye.)
INGABA UMNINI-MHLABA ANGANDIVALELA NGAPHANDLE?
Hayi. Umnini-mhlaba kufuneka akunike isitshixo sesibini ngoko nangoko ukuba uthi atshintshe iingcango ngenxa yokonakala okanye ke ngenxa yesinye nje isizathu esibambekayo.
INGABA UMNINI-MHLABA ANGALA UKUYIBUYISA IDIPOZITHI YAM?
Idipozithi le yenzelwe ukujongana nezo ziphene kanye, yaye nayiphi na imali oyityala umnini-mhlaba lowo ngenxa yezinto ezonakeleyo kuloo ndlu, ezigqithayo kuloo mali unayo.
Ukuba umnini-mhlaba uthi ayigcine idipozithi yakho ze angabi nakukunika ubungqina beendleko athe wamelana nazo, kuya kufuneka uye kufaka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
Ukuze ube nokuthintela le meko, qinisekisa ukuba uyawalandela le manyathelo alandelayo:
Xa ungena, hlola le ndawo kunye nomnini-mhlaba ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na iziphene enithi nihlangane nazo. Nobabini wena nomnini-mhlaba kufuneka nilutyikitye olu luhlu yaye kufuneka luhlanganiswe nesivumelwano sokuhlala kwakho.
Xa uphuma, phindani nihlole indawo leyo kunye. Thelekisa uluhlu olutsha lweziphene nolo lwalwenziwe ngaphambili.
Ungalinikwa ithuba lokulungisa iziphene ezo, okanye nifikelele kwisigqibo sokuba umnini-mhlaba akwenze oko. Ukuba umnini-mhlaba uthi alungise ezo ziphene, unelungelo lokubona zonke iziqinisekiso zezinto azithengileyo nazenzileyo kuloo dipozithi yakho.
IUkuba iziphene ezo zibiza ngaphantsi kwedipozithi, obunayo apho, nenzala yayo, umnini-mhlaba low kuya kufuneka akunike intsalela.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHA IINDAWO ZOKUHLALA?
yiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isikhalazo elifumaneka kule website ze ulingenise ngefeksi, ngeposi okanye ngesandla kule Nkundla.
NDINGAQHAGAMSHELANA NJANI NENKUNDLA YASENTSHONA KOLONI EJONGANA NEMICIMBI YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Sonke isivumelwano sokuqesha indaw yokuhlala kwakunye nemeko yokuqesha yahlukene. Ukuba unesikrokr sokuba umnini-mhlaba wendawo oyiqeshileyo ikho into engekho mthethweni ayenzayo, hlangana neNkundla yaseNtshona Koloni Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke uhlangane negqwetha ukuze likunike iingcebiso zomthetho.
Inombolo Yomnxeba:
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokuhlala:
iSebe Loorhulumente Bamakhaya Nezindlu kwa-27 kwiSitalato iWale, Kumgangatho Osezantsi, eKapa
YAYAMENE
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.116633.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba uOktobha 2005
ISISHWANKATHELO
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kufuneka ndityikitye isivumelwano sokuhlala nomntu oqeshe umhlaba wam ukuze ahlale?
Zeziphi iinkcukacha ekufuneka zibekho kwisivumelwano sokuqeshisa ngendawo yokuhlala?
Ndingayijonga njani imvelaphi yomntu ofake isicelo sokuhlala endaweni yam?
Ingaba kufuneka ndifune idipozithi?
Zeziphi izilungiso ekufuneka ezenzile umhlali lo?
Ndingayenyusa na irente phakathi kwixesha lesivumelwano sokuhlala?
Ndingayenyusa ngamalini irente xa ndihlaziya isivumelwano sokuhlala?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshise kwindawo yam engayihlawuli ngexesha irente?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshileyo esithi uyihlawule irente kodwa ndibe mna ndingekayifumani?
Ingaba ndingayithimba impahla yomqeshi ukuba usemva ngerente?
Isivumelwano sokuhlala salo mntu ndimqeshisileyo siphele kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo. Ingaba kufuneka ndimazise kwisithuba sexesha elingakanani, xa ndifuna aphume?
Ndingamkhupha njani umntu oqeshe endaweni yam?
Ingaba ndingayifaka impahla ngaphandle kwemvume yomntu oqeshe kwindawo yam?
Ingaba ndingazitshintsha izitshixo ze nditshixele umntu oqeshe kum ngaphandle?
Yintoni endinokuyenza xa abamelwane bekhalaza ngomntu oqeshe indawo yam?
Yintoni endinokuyenza xa ndirhanela ukuba umntu oqeshe kum ubandakanyeka kwiintyshukumo ezingekho mthethweni endaweni yam?
Yintoni endinokuyenza xa umntu oqeshe kum eyonakalisile indawo yam?
Yeyiphi imithetho elawula izivumelwano zokuqeshisa?
Ngubani onokundinceda xa ndinengxaki nomntu oqeshe kwindawo yam?
Ndingasifaka njani isikhalazo kwiNkundla Yezindlu Eziqeshisayo?
Ndingaqhagamshelana njani neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo
INGABA KUFUNEKA NDITYIKITYE ISIVUMELWANO SESIBHAMBATHISO NOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Isivumelwano esenziwe ngomlomo sibophelela njengeso sibhalwe phantsi, kodwa ke ukuba umqeshi lowo unyanzelisa ekubeni nenze isivuelwano esibhalwe phantsi, kufuneka ukuthobele oko. Kungcono ke ngoko, kuni nobabini ukuba nisibhale isivumelwano senu ukuze nithi thaca imigaqo nemiqathango enivumelene ngayo. Oku ke kuya kunceda kakhulu ekuthinteleni iimbambano ezinokuthi zibe nokuvela ekuhambeni kwexesha, xa ungavani nalo mntu uqeshe kule ndawo yakho.
INGABA ZEZIPHI IINKCUKACHA EKUFUNEKA ZIKWISIBHAMBATHISO SOKUHLALA ESIBHALIWEYO?
Igama lakho
Igama lomntu oqeshe endaweni yakho
Idilesi yakho yeposi
Idilesi yeposi yalo mntu uqeshileyo
Idilesi yesakhiwo esiqeshwayo
Isixa-mali serente oza kuyikhupha
Isixa eza kwenyuka ngaso irente (umzekelo, ngeshumi ekhulwini xa kuhlaziywa isivumelwano eso)
Xa iza kwenyuka irente (umzekelo, xa kusenyuka izibonelelo)
Isixa-mali sedipozithi, ukuba ikho
Uxanduva lwakho nolomntu oqeshileyo (umzekelo, ngubani omele ukulungisa izinto ezonakeleyo? Ngubani oya kuhlawula amanzi, umbane kwakunye namatyala ezibonelelo? Ngokwesiqhelo ke, umqeshi lo uhlawula zonke iintlawulo zezinto neenkonzo azifuneyo wazisebenzisa, ezifana namanzi nombane, ze umnini-mhlaba yena ahlawule zonke iintlawulo ezinento yokwenza nesakhiwo eso, ezifana ke nezibonelelo.)
Imiqathango umqeshi okanye wena onokunikezela phantsi kwayo isaziso sokurhoxa kwisibhambathiso eso (umzekelo, ukuba kukho izinto ezithile ezithe azalungiswa, okanye ukuba umqeshi lowo usemva ekuhlawuleni irente).
Imithetho Yeso Sakhiwo - etyikitywe ngumqeshi lowo nomnini-mhlaba, kufuneka incanyathiselwe kwisivumelwano eso.
Kufuneka kudweliswe uluhlu lwezinto ezonakeleyo xa umqeshi nomnini-mhlaba behlola-hlola phambi kokuba umqeshi lo angene ahlale kwesi sakhiwo. Olu luhlu ke kufuneka lutyikitywe nguwe nomqeshi lowo ze luncanyaqthiselwe kwisivumelwano eso sokuhlala.
NDINGAYIKHANGELA NJANI IMVELAPHI YOMNTU OTHILE OFUNA UKUQESHA INDAWO YAM?
Thetha nomnini-sakhiwo umntu lowo ufuna ukuqesha kuwe asaqeshe kuye ukuze ufumane iindlela zakhe zokuhlawula nokuziphatha. Ikwangumbono omhle ukuthetha nabanini-mihlaba bal mqeshwa bangaphambili, kuba umnini-mhlaba asahlala kuye lo mntu esenokuthetha kakuhle ngaye kuba efuna nje indlela yokumsusda kwindawo yakhe, ze futhi ufumane nencwadana yembalelwano esuka kumqeshi womntu lowo unomdla wokuqesha kuwe ukuqinisekisa ukuba uqeshwe isigxina apho nokuba wamkela malini na.
INGABA KUFUNEKA NDIFUNE IDIPOZITHI?
Ewe, kulungile oko ukuze uyifake loo dipozithi kweso sivumelwano. Ukhumbule ke kodwa ukuba le dipozithi kufuneka ifakwe kwi-account eza kuza nenzala ngalo lonke ixesha lesi sivumelwano sokuhlala kwaloo mqeshi kweso sakhiwo ze inikezelwe kumnini-yo nenzala yayo, ekuphumeni komqeshi kwisakhiwo eso.
Ukuba ke, umqeshi lo uphume kwisakhiwo sakho esakubamba imali, okanye ukuba uyonakalisile indawo leyo yakho ngendlela embi kakhulu, ungayisebenzisa le dipozithi ekulungiseni loo monakalo nasekuzihlawuleni loo mali asakubamba yona.
Khawujonge apha YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMQESHI UYONAKALISILE INDAWO YAM? ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngedipozithi.
ZIINTONI EKUFUNEKA EZILUNGISILE UMQESHI?
Oko kuxhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ngokwesiqhelo ke, umnini-mhlaba ulungisa umphandle wesakhiwo ze umqeshi yena alungise umphakathi.
NDINGAYENYUSA IRENTE PHAKATHI KWISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Hayi akunakho ngaphandle kokuba isivumelwano sokuhlala sikhankanya ukuba ungakwenza oko. Ukuba uyafuna, ungafaka icandelwana kwisivumelwano sokuqala apho udwelisa imiqathango enokukuvumela ukuba wenyuse irente (umzekelo, ukuba ziyenyuka izibonelelo).
NDINGAYENYUSA NGAMALINI IRENTE XA NDIHLAZIYA ISIVUMELWANO SOKUHLALA?
Loo nto kaloku ixhomekeka ekubeni sithini na isivumelwano senu ngalo mba. Ukuba isivumelwano senu asichazi sixa sithile ekonyusweni kwerente, kuya kufuneka uthetha-theathane ze uvane ngeso sixa naloo mntu uqeshileyo..
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE INDAWO YAM ENGAYIHLAWULANGA KWANGEXESHA IRENTE?
Ngokuphandle, umqeshi lo uwophule isivumelwano senu. Buya ke uphinde ujonge icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi sibhambathiso (okanye ke ukuba isivumelwano eso besenziwe ngomlomo, ujonge imiqathango ebekuvunyelwene ngayo ekwaphulweni kwesi sivumelwano) ze wenze okufanelekileyo.
Ukuba aninaso isiumelwano sokwaphulwa kwesi sibhambathiso, kuyinto elungileyo ukubhalela loo mqeshi incwandi yembalelwano apho umnika iintsuku ezisixhenxe ukuba ahlawule, ekuya kuthi ukuba akakwazi urhoxise isivumelwano eso sokuhlala kwakhe.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA UMNTU OQESHE KUM ESITHI UYIHLAWULE IRENTE NDIBE MNA NDINGAYIFUMENANGA?
Kuluxanduva lomntu oqeshe endaweni yakho ukuqinisekisa ukuba uyayifumana irente, ngoko ke loo mqeshi kuya kufuneka akubonise ubungqina bokuba uyenzile intlawulo (umzekelo, iphetshana elibubungqina bokuba uhlawule ebhankini). Ukuba umqeshi lowo akakwazi kuyenza loo nto, ungamnima isaziso ngokwemiqathango yesivumelwano senu ze ucele nomyalelo wenkundla oza kumnyanzelisa ukuyba aphume aphele apho.
Eli phetshana libubungqina bokwenziwa kwentlawulo kufuneka libe liqulethe oku kulandelayo:
Idilesi yesakhiwo ehlawulelwa sona le rente
Ixesha ehlawulelwa lona le mali (umzekelo, inyanga ehlawulelwa yona le rente).
INGABA NDINGAYITHIMBA NA IMPAHLA YOMNTU OQESHE ISAKHIWO SAM UKUBA USEMVA NGERENTE?
Kuya kufuneka ufumane umyalelo wenkundla kuqala. uMthunywa weNkundla uya kuthi athimbe impahla yalo mntu uqeshileyo ajonge ukuba ingafumaneka na imali asakubamba yona umntu lo. Ukuba uthi uthimbe impahla yomqeshi lo ngaphandle kokufumana umyalelo wenkundla, bubusela obo.
ISIVUMELWANO SOKUHLALA SOMNTU OTHIE OQESHE INDAWO YAM SIPHELE KWEZI NYANGA ZIMBALWA ZIDLULILEYO. INGABA KUFNEKA NDIMNIKE IXESHA ELINGAKANANI PHAMBI KOKUBA NDIMKHUPHE KWESI SAKHIWO?
Khangela isivumelwano sokuhalala owasenza ngaphambili ukuba asinalo na icandelo icandelo elikhankanya ixesha lesaziso ekufuneka ulinikezele kwimeko enjalo.
Ukuba alikho elo candela, loo nto ithetha ukuba nobabini, ngenxa yeentshukumo zenu, nithe nasihlaziya isivumelwano somqeshi lowo sokuhlala sangaphambili, kwangemigaqo nemiqathango ekwafanayo, ixesha elikwafanayo nelo lesivumelwano sangaphambili. Oku ke kuthetha ukuba kuya kufuneka usebenzise icandelo elithetha ngokwaphulwa kwesi s ivumelwano, ukuba likho, ukuze ube nokuphuma kwesi sivumelwano.
Ngaphandle kwecandelo elikuvumela ukuba waphule esi sivumelwano, eyona ndlela ifanelekileyo yokuphuma kwesi sivumelwano iya kuba kukunika umqeshi lowo wakho isaziso sesithuba senyanga, ngembalelwano, ngaphambi kokuphela kwesivumelwano eso. (Ngoko ke ukuba benisele nisondele ekupheleni kwesivumelwano sokuhlala seshumi elinesibini leenyanga, bekuya kufuneka umazisile umqeshi wakho, gembalelwano, ekupheleni kwenyanga yeshumi elinanye).
NDIMKHUPHELA NJANI NGAPHANDLE UMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Akunakuze ukwaqzi ukumkhupha ngokwakho umntu oqeshe kwindawo yakho, Kuya kufuneka ufumane myalelo wenkundla kuqala ukuze ube nokukwazi ukukhuphela ngaphandle umqeshi lowo ukuthi uthi aphule imiqathango nemigaqo yesivumelwano sokuhlala kwakhe kumhlaba wakho.
Ukuze ufumanise ukuba umqeshi wakho waphule imigaqo yokuhlala kwakhe, jonga isivumelwano senu. Kumele ukubakho apho icandelo elicacisa ngokwaphulwa kwezigqibo zesivumelwano sokuhlala (umzekelo, ukungahlawuli irente kwangexesha) nokuba aya kuba yintoni na amalungelo akho wena kwimeko enjalo (ngamanye amazwi ke, phelisa esi sivumelwano ngaphandle kokuohinda umazise umqeshi lo).
Ukuba ngokwenene umqeshi lowo wakho uzaphule izigqibo zokuhlala kwakhe apho, thabatha amanyathelo aqatha nazaakubonisa kakuhle umqeshi lowo ukuba ngokwenene ukwenzile oko. Ukuba oku akusebenzi, bhenela emthethweni - faka isikhalazo kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo okanye ke ucele iingcebiso zegqwetha eliwayo lo mcimbi.
INGABA NDINGANGENA KWISAKHIWO ESIQESHWE NGOMNYE UMNTU NGAPHANDLE KWEMVUME YAKHE?
Unelungelo lokungena kwesi sakhiwo ze uhlola-hlole njalo-njalo, kodwa kuphela emva kokuba wenze amalungiselelo okwenza oko ngexesha elifanelekileyo, kwakunye nesaziso esifanelekileyo. Umntu lowo usahlala kule ndawo yakho akanalo ilungelo lokukwalela ukuba ungene endaweni yakho ngexesha elifanelekileyo.
INGABA NDINGAZITSHINTSHA IZITSHIXO ZE NDIKHUPHELE UMNTU OQESHILEYO NGAPHANDLE?
Hayi. Oko kukhuphela ngaphandle akukho mthethweni. Ukuba utshintsha izitshixo, kufuneka unike umntu lowo usahlala apho izitshixo ezitsha.
YINTONI ENDINOKUYENZA XA ABAMELWANE BEKHALAZA NGOMNTU OQESHE INDAWO YAM?
Khangela ukuba indlela aziphethe ngayo umntu oqeshe kuwe iyakhabana na nemigaqo yeso sakhiwo. Ukuba kunjalo, ungakwazi ukuwophula umqathango wokuqhawulwa kwesibhambathiso ze unike nomqeshi ixeshana lesaziso. Gcina zonke izikhalazo ngalo mqeshi ephepheni kwanezinto othe wena wazenza njengobunqina.
YINTONI EKUFUNEKA NDIYENZILE XA NDIRHANELA UKUBA UMNTU OQESHE INDAWO YAM UZIBANDAKANYA KWIINTSHUKUMO ZOLWAPHULO-MTHETHO ENDAWENI YAM?
Nikezela ingxelo ngezinto ozirhanelayo kwicandelo Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika. Ikwangumbono omhle ukufaka icandelo elithi akuvumelekanga ukuba azivumelekanga iintshukumo zolwaphulo-mthetho kweso sakhiwo, nto leyo iya kukunika amagunya okurhoxisa esi sivumelwano ngoko nangoko.
YINTONI ENDINOKUYENZA UKUBA UMNTU LO UQESHILEYO USONAKALISILE ESI SAKHIWO?
Ukuba ubufune idipozithi, ungayisebenzisa loo mali ekulungiseni izinto ezithe zonakaliswa kakhulu ngumntu owo ebehlala apho xa ephuma. Qinisekisa ke kodwa ukuba uyawalandela la manyathelo alandelayo:
Xa engena umntu oze kuhlala kule ndawo yakho, hlola-hlolan le ndwo kunye ze nidwelise, ngokubhala phantsi, naziphi na izinto ezingemanga ngendlela - kufuneka nilutyikitye nobabini olu luhlu yaye kufuneka luncanyathiselwe kwesi sivumelwano sokuhlala.
Xa umntu lowo ephuma kule ndawo, yihlola-hloleni nobabini kwakhona le ndawo, kuya kube kulunge kakhulu xa nikwenza oku kwiintsuku ezintathu ngaphambi kokuhamba kwaloo mntu. Thelekisani uluhlu olutsha lwezinto ezonakeleyo nolo nanilwenze ngaphambili.
Ungamnika umntu usahlala apho ithuba lokulungisa ezo zinto ngokwakhe, okanye ke ungavuma ekubeni uza kuzenza ngokwakho. Gcina ke iziqinisekiso zazo zonke iindleko zokulungisa kwakho ezo ziphene ngale dipozithi. Lo mntu wenze iziphene ngedipozithi yakhe unelungelo lokuzibona ezo ziqinisekiso.
Ukuba ezo zilungiso zibize ngapantsi kwesixa sedipozithi nenzala yayo, kuya kufuneka ubuyisele loo mntu ubeqeshe apho imali eseleyo.
Qhagamshelana neNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo ukuba uneengxaki.
YEYIPHI IMITHETHO ELAWULA IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA NGENDAWO YOKUHLALA?
NGUBANI ONOKUNDINCEDA XA NDINENGXAKI NOMNTU OQESHE KUM?
kwiNkundla Ejongana Nemicimbi Yezindlu Eziqeshisayo.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO KWINKUNDLA YEZINDLU EZIQESHISAYO?
Gcwalisa iphetshana lokufaka isicelo elikule website ze usithumele ngefeksi, ngeposi okanye ke uyithumele ngesandla kule Nkundla.
QHAGAMSHELANA NENKUNDLA YEZINDLU
Sonke isivumelwano sokuhlala kwindwo eqeshisayo kwakunye nemeko yokuhlawula irente yahlukile. Ukuba udinga uncedo ekulawuleni umntu oqeshe endaweni yakho, qhagamshelana neNkundla Yezindlu Eziqeshisayo yaseNtshona Koloni okanye ke igqwetha elinolwazi ngoku likunike iingcebiso.
Le ofisi ke isebenza ukususela ngecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni ukuya ngentsimbi yesine malanga, ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu.
Idilesi Yeposi:
Idilesi Yokusebenzela:
YAYAMENE
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.11807.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Imbeko Ezikolweni
Ngokucacileyo, imbeko iyimfuneko ukuze isikolo sisebenze kakuhle. Intswela-mbeko ayiphazamisi nje kuphela ukufundisa nokufunda koko ikwabeka nabafundi nootitshala emngciphekweni.
Imigaqo Elawula Indlela Yokuziphatha
Ukohlwaya Ngokubetha Nezinye Iindlela Zokohlwaya
Ukunqunyanyiswa Nokugxothwa
IMIGAQO ELAWULA INDLELA YOKUZIPHATHA
Iqumrhu lolawulo lwesikolo ngalinye kufuneka lihlangane nootitshala, abazali nabafundi ukuze kuyilwe imigaqo elawula indlela yokuziphatha kwabafundi.
Le migaqo ilawula indlela yokuziphatha kufuneka iquke:
iintlobo zokungaziphathi kakuhle eziya kohlwayelwa.
iintlobo zezohlwayo eziya kunikezelwa ngeendlela ezahlukeneyo zokungaziphathi kakuhle.
inkqubo eya kulandelwa sisikolo ekohlwayeni umfundi.
iinkqubo zezikhalazo ezisuka kubazali nakubafundi ukuba bafuna ukufaka isikhalazo ngomnye wabafundi okanye ngesikolo.
Isikhokelo sokwenza imigaqo elawula indlela yokuziphatha iqulethwe kuxwebhu olusihloko sithi Ezinye Iindlela Zokohlwaya Ngaphandle Kokubetha
Ukohlwaya ngokubetha, umzekelo: ukubetha ngoswazi, kwapheliswa ezikolweni, yaye nabani na ofunyaniswe esakwenza oku uya kubekwa ityala lokuhlasela.
Abazali abafumanisa ukuba kusabethwa kwisikolo esithile kufuneka bahlangane nenqununu ze emva koko bahlangane noMphathi waloo Ngingqi Kwezemfundo, ekunokuqhagamshelwana naye ngokuthi kusetyenziswe eyona EMDC ikufutshane. Abafundi abafuna ukufaka ingxelo ngokohlwaywa ngokubethwa bengathanga bazixela amagama abo bangaqhagamshelana neziko elamkela iminxeba lezikolo ezikhuselekileyo kule nombolo yalo ingahlawulelwayo:0800 45 46 47.
UKUNQUNYANYISWA NOKUGXOTHWA
Imimiselo elawula amatyala amakhulu okungaziphathi kakuhle ithiwe thaca kwiNcwadi Yemithetho kaRhulumente wePhondo iExtraordinary 5190 eyaqala ukusebenza ngomhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yeDwarha ngonyaka ka-1997. Le mimiselo ikhankanya iintlobo zokungaziphathi kakuhle ezichazwa njengenkulu (ukufunyanwa okanye ukusetyenziswa kotywala neziyobisi, ukuhlasela, ubusela, ukuziphatha ngokungenazintloni, ukungazimasi isikolo kwakunye nendlela yokuziphatha ehlaza isikolo eso). Uluhlu lweendlela zokungaziphathi kakuhle lunikezelwe kuxwebhu olweza neSebe Lezemfundo elithi Ezinye Iindlela Zokohlwaya Ngaphandle Kokubetha.
Iqumrhu elilawula isikolo lingamnqumamisa umfundi ixesha eliya kuma kwiveki ngomkhwa ombi kakhulu wokungaziphathi kakuhle. Oku kunokwenzeka kuphela emva kokuchotshelwa kumanyelwe eli tyala ngokwemigaqo yemimiselo, oko ke kukuthi abazali nomfundi lowo kufuneka baxelelwe ukuba ityala eli liya kuchotshelwa nini futhi phi na, banikwe iinkcukacha ezigcweleyo ngetyala/ngamatyala abekwa wona umfundi, banikwe ithuba lokuzithethela, futhi banakho nokufumana umntu onokubamela, mhlawumbi igqwetha.
Ukuba iqumrhu elilawula isikolo eso lifumanise ukuba ityala eli likhulu ngokwaneleyo, linokudlulisela kwiNtloko yePhondo kwiSebe lezeMfundo iziphakamiso zokuba amgxothe umfundi lowo. INtloko Yezemfundo le kufuneka ithabathe isigqibo ngale nyewe kwiintsuku nje ezilishumi elinesine, ngelo xesha ke umfundi lo uya kube engavunyelwa ukuba azimase izifundo kwisikolo eso.
Ukuba umfundi uthe wagxothwa, yena (kunye okanye abazali bakhe) bangafaka isibheno kumphathiswa wePhondo Kwezemfundo.
Ukuba umfundi othe wagxothwa ukwiminyaka yobudala apho asanyenzeleke ukuba abe usesesikolweni, iNtloko Yezemfundo kufuneka yenze amalungiselelo okumfaka kwesinye isikolo sikarhulumente.
YAYAMENE
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.122538.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo

Izifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo





Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana linikezela ngeenkcukacha Ngezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, yaye liquka nomawukulindele kumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo nemiba yokuba semngciphekweni.





*

Luyafumaneka unyango olusimahla nolusebenzayo.

Khuthaza iqabane/amaqabane akho ukuba aye kufumana unyango eklinikhi njengoko usenokuphinda wosuleleke futhi kufuneka uphinde wanyangwa.

Inombolo Yoncedo: 0800 012 322
Imvelaphi
* Ziintoni Ezi Zifo Zingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
* Ndingazazi Njani Ukuba Ndinesifo Esingumvuka Wokwabelana Ngesondo?
* Ukuba uzikrokrelela ekubeni unesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo, umsebenzi wononophelo lwempilo uya kwenza oku kulandelayo...
* Imiba yomngcipheko eyayanyaniswa nokosuleleka okanye ukuphila nesifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
* Indlela yokusebenzisa intsilathi yamadoda

IMVELAPHI

iSebe Lesizwe Lezempilo liza kube liphehlelela kwilizwe lonke

* iCHOICE
* iintsilathi ngenyanga yeSilimela ka-2004 ukwandisa ulwazi ngeendlela zokuthintela ukukhulelwa okungacwangciswanga kwanonyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.

Oku ke kuquka:

* ukukwazi nokubona iimpawu nobungqina bobukho bezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
* ukubaluleka kokuya kuzifunela unyango lwezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo
* ulwazi ngobukho bonyango olufumaneka simahla nolusemgangathweni kumaziko ononophelo lwempilo aseburhulumenteni
* ulwazi ngokufikeleleka kweentsilathi zamadoda ezifumaneka simahla nezikumgangatho ophakamileyo kwiiklinikhi nezibhedlele zaseburhulumenteni kwanakwezinye nje iindawo ezingaqhelekanga
* ukubaluleka kokuqinisekisa ukuba umntu owabelana naye ngesondo naye uyalufumana unyango.

ZIINTONI EZI ZIFO ZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?

Izifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo zizifo ezibangelwa ngamagciwane asuka kwelinye iqabane aye kwelinye ngexesha la maqabane esabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga. Iimpawu ezininzi zibonakala lula yaye zinganyangeka xa zinokuthi zisiwe eklinikhi ngoko nangoko

NDINGAZAZI NJANI UKUBA NDINESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO?

Usenokuba kanti unesinye sezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ukuba unolunye lwezi mpawu zilandelayo:

* Incindi ephuma ebudodeni, ukutshisa okanye uva kabuhlungu xa uchama
* Incindi engaqhelekanga ephuma ngaphantsi kusisi, umchamo onukayo, otshotshozelayo notshisayo okanye ophuma kabuhlungu
* Intlungu emzantsi esinqe, ngamanye amaxesha umkhuhlane, nokuba kukho incindi ephumayo nokuba ayikho
* Isilonda/izilonda okanye amadyungu-dyungu kumphandle womphantsi kasisi edumbile engadumbanga kwimiphakatho
* Izilonda, ukutshotshozela kwamadlala, iintlungu apha ebudodeni
* Ukudumba apha kwisingxobo samatyhalarha.

UKUBA UZIKROKRELELA EKUBENI UNESINYE SEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO, UMSEBENZI KWIZIKO LONONOPHELO LWEMPILO UYA KWENZA OKU KULANDELAYO:

* Ukuthabatha imvelaphi
* Ukuhlolwa
* Ukuvavanyelwa umhlaza wesibeleko, ukuba kuyimfuneko, ngokwemigaqo
* Ukutofwa ngendlela eyiyo
* Unyango kusetywenziswa indlela yokunyanga izifo okanye umntu athunyelwe kwisibhedlele esilungele eso sigulo ukuba kuyimfuneko
* Ukufundiswa ngemiba yempilo
* Ukunikezela ngeengcebiso
* Ukuya kuzifunela iingcebiso novavanyo
* Iziqinisekiso zokwaziswa kwamaqabane/kwanonyango
* Ukuphakanyiswa nokukhuthazwa kokusetyenziswa kweentsilathi, imoboniso ngendlela efanelekileyo yokuzisebenziisa kwanokuzinikezela
* Ukuthunyelwa kumanye amaziko onyango njengoko kuchaziwe (ucwangciso-ntsapho, unonophelo lwangaphambi kokuzalwa kosana, inkqubo yokuthintela ukosulelwa kosana ngunina, isifo sephepha, unyango nononophelo lwentsholongwane kaGawulayo njalo-njalo.)
* Ukugcinwa kweenkcukacha zezigulana (iinkcukacha zezigulana, ukugcinwa nokukhutshwa kweenkcukacha-manani zamihla le).

IMIBA YOKUBA SEMNGCIPHEKWENI EYAYANYANISWA NOKOSULELEKA OKANYE UKUPHILA NESIFO ESINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO

* Nayiphi na imeko yokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga (ezimpundwini, ebuntombini, okanye ngomlomo: iimpundu yeyona ndawo imbeka kowona mngcipheko mkhulu wokuhlaselwa sisifo esingumvuka wokwabelana ngesondo umntu, usemkhulu nowokwabelana ngobuntombi, ze ukwabelana ngomlomo kubabeke kowona mngcipheko usezantsi abantu)
* Amatyeli ekwabelwana ngawo ngesondo ngendlela engakhuselekanga(ukwabelana rhoqo kukubeka kowona mngcipheko mkhulu ze ukunciphisa amatyeli kwehliselo mngcipheko)
* Ukuba nothotho lwamaqabane owabelana nawo ngesondo
* Ukunyazelisa ukwabelana ngesondo, impatho-gadalala, ubundlobongela nokudlwengula
* Ukuhlanganisa ukusetyenziswa kotywala okanye iziyobisi nokwabelana ngesondo
* Ukungasetyenziswa kweepilisi okanye inaliti ngeenjongo zocwangciso-ntsapho rhoqo okanye ngendlela eyiyo kweentsilathi
* Ukudlala ngobuntombi
* Ukwabelana ngesondo sele unaso kade isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo
* Ukutshintsha-tshintsha amaqabane, umzekelo, okubangelwa kukutshintsha ingqesho
* Imbali yesifo esikumila kunje
* Ukubeleka okukhokelele ekungaphilini kosana, ukuzala usana olusele lungasaphili okanye usana ulunqinileyo.

Ukuba impendulo yakho ibe ngu-ewe kuwo nawuphi na omnye wemibuza engentla apha, kufuneka uye kweyona klinikhi ikufutshane nawe ukuze ufumane kuhlolwa.







This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.14684.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luqulethe ulwazi ngolawulo lwentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo ezikolweni kwakunye namalungelo noxanduva lwabafundi, olwabahlohli nolwabazali ngokumayela nale ntsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Kukwanikezelwa neempendulo kweminye imibuzo ebuzwa rhoqo efana nokuba ingaba abafundi abaphila nale ntsholongwane bangagxothwa na esikolweni, ukuba ingaba izikolo zingabavavanyela intsholongwane kaGawulayo na abafundi nokuba izikolo zingawuthintela njani na umngcipheko wokosuleleka yile ntsholongwane esikolweni. Kukwanikezelwa nangeengcebiso ngokuqulunqwa komgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo wesikolo.
IMIBUZO EBUZWA RHOQO
Ingaba isikolo singanyanzelisa ukufumana iinkcukacha ngobume bentsholongwane kaGaulayo bomfundi?
Ingaba izikolo zingazenza iimvavanyo zarhoqo zentsholongwane kaGawulayo kubafundi bazo?
Ingaba izikolo zingabavavanyela intsholongwane kaGawulayo ngaphandle kwemvume yabo?
Ingaba kufuneka ziwuthintele njani umngcipheko wokosuleleka kwabantu esikolweni?
Ingaba abafundi banalo ilungelo lokufumana imfundo ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo?
Ingaba zinganikezelwa na iintsilathi ezikolweni?
Yintoni ekufuneka yenziwe ukuba kukho ukwala ukusebenza, ukufunda okanye ukufunda nomntu ophila nentsholongwane kaGawulayo?
Ngubani ekufuneka abandakanyeke ekuqulunqweni komgaqo-nkqubo wesikolo?
Ezinye Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
ULAWULO LWENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/LUKAGAWULAYO EZIKOLWENI
iSebe Lemfundo sele liwuqulunqile umgaqo-nkqubo wesizwe oza kujongana nolawulo lwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ezikolweni oku kusenzelwa amaziko emfundo kawonke-wonke. Izikolo namaqumrhu alawula izikolo kufuneka aqulunqe ze aphuhlise imigaqo-nkqubo yawo kwiinzame zawo zokumelana nemigaqo ekulo mgaqo-nkqubo wesizwe. Ukuba isikolo esithile asinawo umgaqo-nkqubo waso, eso sikolop siya kulawulwa ngulo wesizwe umgaqo.
Ukwazi amalungelo enu njengabazali, abahlohli nabafundi kwanokuqonda imigaqo yomgaqo-nkqubo wesizwe kwanoneyoMgaqo-siseko kuya kuninceda ukuze nikwazi ukulawula ngendlela eyiyo intsholongwane kaGawulayo/noGawulayo esikolweni senu.
Hayi. UMgaqo-siseko ethu uthi wonke umntu unelungelo lokulingana yaye abantwana banelungelo lokufikelela kwimfundo engundoqo. Umgaqo-nkqubo wesizwe nawo ukwalitsolisa elokuba akukho mfundi uya kuxhatshazwa ze alelwe nendawo esikolweni esikolweni ngenxa yokuba ephila nentsholongwane kaGawulayo.
Abafundi abaphila nentsholongwane kaGawulayo akufunekanga balivinjwe ithuba lokufikelela kwawona manqanaba aphezulu empumelelo. Izidibgo zabo kufuneka zifezekiswe kangangoko futhi isikolo sense konke okusemandlenj ukuqinisekisa oku, ngokubavumela bafundele emakhayeni abo ukuba kunyanzelekile. Nawaphi na amanyathelo abucala athi athatyathwe kufuneka angabi namkhethe, zimelane neemfuno zonyango yaye zithatyathwe ngentsebenziswano nomfundi lowo nomzali wakhe.
INGABA ISIKOLO SINGANYANZELISA UKUFUMANA IINKCUKACHA ZOBUME BENTSHOLONGWANE ZOMFUNDI?
Hayi. Zonke iinkcukacha zonyango ziyimfihlelo yaye akukho mzali okanye mfundi unyanzeleke ukuba axelele isikolo ngobume bomfundi ophila nentsholongwane. Xa umfundi ophila nentsholongwane kaGawulayo enokuthi axelele abahlohli ukuba yena uphila nale ntsholongwane, kufuneka oko kuhlale kuyimfihlelo.
INGABA IZIKOLO ZINGAZENZA IIMVAVANYO ZALE NASHOLONGWANE KUBAFUNDI BAZO RHOQO?
Asikho isizathu ngokwezonyangop okanye ngonzululwazi sokuba kusoloko abantu basoloko bevavanyelwa le ntsholongwane. UMgaqo-nkqubo Wesizwe awukuvumeli ukuvavanyelwa intsholongwane kGawulayo kwabafundi njengenye yeemfuno zokwamkelwa esikolweni okanye ukuqhubekeka behamba isikolo.
INGABA IZIKOLO ZINGAZENZA IIMVAVANYO ZENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO KUBAFUNDI BAZO NGAPHANDLE KWEMVUME YABO?
Akukho mntu uya kuvavanywa ngaphandle kwemvume yakhe.
INGABA IZIKOLO KUFUNEKA ZIWUTHINTELE NJANI UMNGCIPHEKO WOKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO ESIKOLWENI?
Intsholongwane kaGawulayo ayinakudluliselwa komnye umntu ngokuqhagamshelana kwemihla ngemihla koluntu. Noxa ke ukosuleleka kwabafundi esikolweni kungaxhomisi mehlo, zonke izikolo kufuneka ziqulunqe futhi ziphuhlise amacebo okulumkisa ukuthintela ukudluliselwa kwazozonke izifo ezosulela ngegazi, kuquka nale ntsholongwane kaGawulayo. La macebo okulumkisa kufuneka aquke ezi zilumkiso zilandelayo:
Bonke abantu abahlangula kwiimeko zengozi eziquka ukuphalala kwegazi kufuneka banxibe iiglavu zeLatex.
Onke amanxeba kufuneka acocwe ngamanzi nangezibulali-ntsholongwane kwangoko ze avalwe ngento engangenwa manzi.
Zonke izikolo kufuneka ubuncinci zibe nezixhobo zoncedo lokuqala ezifikelelekayo.
Bonke abafundi nabahlohli kufuneka banikwe iinkcukacha zokuba bangamelana njani na neemeko apho kuphalele igazi.
MALUNGA NOKOSULELEKA YINTSHOLONGWANE KAGAWULAYO NGENXA YEMIDLALO EBAMBANAYO?
Umngcipheko wokudluliselwa kwentsholongwane kaGawulayo ngokwemidlalo apho abadlali babambanayo mncinci kakhulu. Noko kunjalo, namphi na umdlali othe wopha kufuneka akhutshelwe ngaphandle kwebala afumane unyango. Loo mdlali unokuphinda aqalise ngokudlala xa inxeba lakhe livalwe ngokukhuselekileyo watshintshwa nezo mpahla zigcwel' igazi. Abafundi nabaqeqeshi abaphila nentshoongwane kaGawulayo kufuneka bafumane unyango neengcebiso phambi kokuba bangene kwimidlalo apho babambana nabanye abadlali.
INGABA ABAFUNDI BANALLO NA ILUNGELO LOKUFIKELELA KWIMFUNDO NGENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO?
Ewe. Lo Mgaqo-nkqubo Wesizwe unyanzelisa ukuba zonke izikolo zibe nenkqubo ehambayo yokufundisa nokulumkisa ngentsholongwane kaGawulayoe/noGawulayo. Le nkqubo ke kufuneka yayanyaniswe nenkqubo yokuxhobisa abafundi Ngezakhono Zobomi yaye kufuneka ihambelane neminyaka yabafundi futhi ichaneke. Nabazali kufuneka baziswe ngale nkqubo.
Umgaqo-nkqubo Wesizwe uyaqonda ukuba lo ngumcimbi onobuzaza kakhulu yaye ucebisa ukuba imiba efana nalo isonjululwa kuqwalaselwe iimfuno neendlela zokuphila zoluntu lwesi sikolo.
uMgaqo-nkqubo Wesizwe Ojongene Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo wenzelwe abafundi nabahlohli. Oku kuthetha ukuba abasebenzi beziko lemfundo abanakho:
ukunyanzeliswa ukuba baziveze ukuba banayo na le ntsholongwane okanye abanayo.
ukugxothwa okanye bahliselwe ngenxa yokuba bephila nale ntsholongwane.
ukuphathwa ngendlela enomkhethe nangaluphi na uhlobo ngenxa yokuba bephila nale ntsholongwane.
YINTONI EKUFUNEKA YENZIWE UKUBA UMNTU OTHILE UYALA UKUSEBENZA, UKUFUNDISA OKANYE UKUFUNDA NOMNTU OPHILA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO?
Abafundi, abahlohli kwakunye nabazali kufuneka banikwe ulwazi oluchanekileyo. Oku ke kufuneka kulandeliswe ngenkqubo yeengcebiso, ukuba kuyimfuneko. Le meko kufuneka isonjululwe yinqunun ngoncedo lwequmrhu elilawula eso sikolo ukuba kuyanzeleka.
Umgaqo-nkqubo wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo wesikolo senu kufuneka uquke le migaqo ilandelayo:
Ukungaphathwa ngendlela enomkhethe
Umgaqo-nkqubo Wokwamkela Abafundi
Iinkqubo zemfundo ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
Ukwala ukufunda, ukufundisa okanye ukusebenza nabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
NGUBANI EKUFUNEKA ABANDAKANYEKE EKUQULUNQWENI KOMGAQO-NKQUBO WESIKOLO?
Iqumrhu elawula isikolo kufuneka iqulunqe ze iphuhlise umgaqo-nkqubo wesikolo sayo ngentsebenziswano nabanye abantu abababdakanyekayo kwimiba yeso sikolo. Oku ke kungenziwa ngokusekwa kweKomiti yeso sikolo Ecebisa Kwimiba Yezempilo. Lo mgaqo-nkqubo awunakungahambelani nemigaqo engundoqo yomgaqo-nkqubo wesizwe futhi kufuneka ijolise ekudaleni isikolo apho abantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo baya kuphathwa ngendlela enobulungisa, enobuntu neqinisa imigangatho yobuntu.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
Umququzeleli Wenkqubo:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2124
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.17445.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Impahla Yomntu Ongasekhoyo: Imiyolelo
Impahla Yomntu Ongasekhoyo: Imiyolelo
Nceda uqwalasele ukuba esi sibhalo asenzelwanga kuba ngumkhomba-ndlela ogqibeleleyo ngokwenziwa kwemiyolelo. Umyolelo luxwebhu oludinga iingcali, ekudingeka ukuba lwenziwe yingcali efana negqwetha okanye inkampani eqeshelwe ukulawula impahla yabantu. Olu lwazi lwenzelwe ukwazisa abantu ngemiba engundoqo kwimiyolelo.
Ngubani onakho ukwenza umyolelo?
Ngubani onokuba lingqina ekwenziweni kumyolelo?
Ziintoni ezifunekayo xa kusenziwa umyolelo?
Ziintoni ezifunekayo ekwenziweni komyolelo futhi kwenzeka ntoni xa ndingakwazi ukutyikitya igama lam?
Kwenzeka ntoni xa ndifuna ukwenza izilungiso kumyolelo wam?
Ingaba kufuneka ndenze izilungiso kumyolelo wam emva kokuba ndiwuqhawule umtshato wam?
Kuya kwenzeka ntoni xa ndingawushiyi umyolelo?
NGUBANI ONAKHO UKWENZA UMYOLELO?
Nabani na oneminyaka elishumi elinesithandathu leminyaka ubudala nangaphezulu, ngaphandle kokuba ngexesha lokwenziwa kwaloo myolelo umntu lowo ebengekho zingqondweni zokuzicingisisa iziphumo zokwenziwa kwaloo myolelo.
NGUBANI ONOKUBA LINGQINA EKWENZIWENI KOMYOLELO?
Nabani na ominyaka ilishumi elinesine leminyaka ubudala nangaphezulu onokuthi ngelo xesha angqina kulolo myolelo abe unakho ukunikezela ubungqina enkundleni.
Umntu oza kufumana impahla ngokomyolelo akanakho ukutyikitya njengengqina, ngoba kaloku uya kwalelwa ekubeni afumane nto kuloo myolelo. Kodwa ke kukho iimeko ezithile ezixolelelekayo kulo mthetho. Dibana nommeli wakho kwezomthetho ngalo mba.
ZIINTONI EZIFUNEKAYO UKUZE KUBE NOKWENZIWA UMYOLELO OSEBENZAYO?
Ukususela ngomhla wokuqala kweyoMqungu ngonyaka ka-1954, yonke imiyolelo kufuneka ibhalwe phantsi. Inokubhalwa ngesandla, ichwethezwe okanye ibhalwe ngomatshini wokubhala.
Umnini-mpahla (umntu owenza lo myolelo) kufuneka atyikitye kwiphepha lokugqibela lalo myolelo.
Umnini-mpahla kufuneka atyikitye onke amanye amaphepha alo myolelo naphi na apha ephepheni.
Umnini-mpahla kufuneka atyikitye lo myolelo phambi kwamangqina anakho ukutyikitya, amabini okanye nangaphezulu.
Amangqina kufuneka aqinisekise futhi atyikitye xa kusenziwa lo myolelo, phambi komnini-mpahla kwakunye nawo omabini abekho.
ZIINTONI EZIFUNEKAYO XA KUSENZIWA UMYOLELO FUTHI XA NDINGAKWAZI KULITYIKITYA IGAMA LAM?
Ungacela omnye umntu akutyikityele umyolelo lo, okanye ungawutyikitya lo myolelo ngokuthi wenze nje uphawu (umzekelo, umzila womnwe omkhulu okanye u-'x'). Ukuba wenza uphawu, okanye ufumana umntu oza kukutyikityela, kufuneka ulandele ezi mfuno:
Ukuba wenziwa emva komhla wokuqala kwinyanga yoMqungu kunyaka ka-1954, umyolelo lowo kufuneka ube ubhalwe phantsi. Ungabhalwa ngesandla, uchwethezwe okanye ubhalwe ngomatshini wokubhala.
Umnini-mpahla kufuneka atyikitye lo myolelo ekupheleni kwephepha lokugqibela ngokuthi enze uphawu, okanye ukuba omnye umntu uthi amtyikityele, loo mntu kufuneka atyikitye phambi futhi ngokwemiyalelo yomnini-mpahla lowo.
Uphawu okanye umtyikityo walo mntu utyikityela umnini-mpahla kufuneka wenziwe phambi kwamangqina akufaneleyo oko amabini okanye nangaphezulu kwakunye nomkomishinala wezifungo.
Amangqina kufuneka aqinisekise ze atyikitye lo myolelo phambi komnini-mpahla/ kunye nawo onke loo mangqina abekho futhi ukuba umyolelo lowo utyikitywe ngomnye umntu, phambi kwakhe naloo mntu kwakunye nomkomishinala wezifungo.
Ukuba umyolelo wenziwa ngamaphepha angaphezu kwesinye, onke amaphepha ngaphandle kwelokugqibela kufuneka atyikitywe ngumnini-mpahla okanye ngumntu otyikityela umnini-mpahla naphi na apho ephepheni.
UMkomishinala wezifungo kufuneka aqinisekise ukuba wanelisekile ziinkcukacha zomnini-mpahla futhi nomyolelo lowo ngowomnini-mpahla.
UMkomishinala wezifungo kufuneka atyikitye isiqinisekiso nephepha ngalinye lomyolelo, naphi na apho ephepheni.
I-codicil luludwe lwenkqubo okanye isihlomelo kumyolelo osele ukho. I-codicil kufunela ihambelane kwaneemfuno ezifanayo nezomyolelo osele usebenza (ezidweliswe phezulu apha).
I-Codicil akufuneki de ityikitywe kwangala mangqina atyikitya la myolelo wokuqala.
NDITHINI XA NDIFUNA UKWENZA IZILUNGISO KUMYOLELO WAM?
Izilungiso kumyolelo zingenziwa kuphela xa usenza loo myolelo okanye emva kosuku lokwenziwa kwaloo myolelo. Izilungiso kumyolelo kufuneka zihambelane kwaneemfuno ezifanayo nezo zomyolelo osele usebenza (ezidweliswe phezulu apha).
Xa usenza izilungiso kumyolelo, akunyanzelekanga ukuba kutyikitye kwala mangqina atyikitya umyolelo wokuqala kwizilungiso ezo.
INGABA KUFUNEKA NDENZE IZILUNGISO KUMYOLELO WAM EMVA KOKUBA NDIQHAWULE UMTSHATO WAM?
Impahla eya kowayesakuba liqabane lakho ngokomyolelo owawenza ngaphambi kokuqhawulwa komtshato wakho, ayinakusuka yohluthwe emva kokuqhawulwa komtshato wakho.
UMthetho iWills Act uthi, ngaphandle kokuba uza nelinye icebo, impahla eya kwiqabane eniqhawule umtshato nalo, iya kurhoxiswa ukuba uthi usutywe kukufa kwiinyanga nje ezintathu emva kokuqhawulwa komtshato wakho.
Oku kunika umntu oqhawule umtshato iinyanga ezintathu zokuba enze izilungiso kumyolelo wakhe emva kwaloo mtshato.
Ukuba akuwutshintshi umyolelo wakho kwiinyanga nje ezintathu emva kokuqhawulwa komtshato wakho, iqabane oqhawule umtshato nalo liya kufumana ilifa njengoko kuyalelwe kumyolelo lowo.
KUYA KWENZEKA NTONI UKUBA ANDISHIYI MYOLELO?
Impahla yabantu abathi basutywa kukufa bengenzanga miyolelo futhi abampahla yabo ilawulwa ngokwemigaqo yemithetho yamasiko, kufuneka kunikezelwe ingxelo ngaloo mpahla kuMantyi wengingqi umnini-mpahla lowo ungasekhoyo ebehlala kuyo ngexesha esutywa kukufa. Kufuneka kudityenwe nomantyi waloo ngingqi ngendlela eza kwabiwa ngayo loo mpahla ilawulwa ngokwemigaqo yemithetho yamasiko.
YAYAMENE
Ukwenza Isivumelwano seLifa (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.32303.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ingaba usabhidekile ngumcimbi weenkundla zoMzantsi Afrika? Olu xwebhu ke lucacisa ubume beenkundla zoMzantsi Afrika, yaye luneenkcukacha zoqhagamshelwano zeenkundla ndawonye namakhonkco akuqhagamshela kwizigqibo zazo ezifumaneka kwi-internet.
iNkundla yoMgaqo-siseko iNkundla Ephakamileyo Yezibheno iNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika
Circuit Courts iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso iiNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye neeNkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi iiNkundla Zokuqhawulwa Komtshato iiNkundla Zamabango Emihlaba iNkundla Yamanzi iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso iiNkundla Zamabango Amancinci iiNkundla Zoomantyi iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni kwakunye Neenkundla Zeenkosi Namahlakani iNkundla yoMgaqo-sisekoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kwimicimbi echaphazela uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika. Izigqibo zale nkundla ngomgaqo-siseko ziyabophelela kuzo zonke ezinye iinkundla. Le nkundla yenziwa ziijaji ezilithoba. Intloko yeNkundla yoMgaqo-siseko yiJaji Enkulu Yesizwe uPius Langa ze ijaji uDikgang Moseneke abe liSekela lakhe. Le nkundla ke iqale ukubakho kweli lizwe ngo-1994.
Ungaqhagamshelana nale Nkundla yoMgaqo-siseko eBraamfontein, eRhawutini:
Inombolo Yomnxeba: 011 403 8032
Ungazifunda izigqibo zale nkundla kwiwebsite yenkundla yomgaqo-siseko.
iNkundla Ephakamileyo Yezibhenoyinkundla eba nelizwi lokugqibela kuyo yonke imicimbi, ngaphandle kwaleyo ichaphazela umgaqo-siseko. Umzekelo, zonke iimeko zokufakwa kwezibheno zamatyala olwaphulo-mthetho ezisuka kwiNkundla Ephakamileyo ziphelela kule nkundla, ngaphandle kokuba isibheno eso ke sinento yokwenza nomthetho olawula umgaqo-siseko, apho ke iya kuba yiNkundla yoMgaqo-siseko eya kuba nelizwi lokugqibela. INkundla Ephakamileyo Yezibheno yayisa kubizwa "iCandelo Lezibheno", njengoko ihlalela amatyala kwizibheno kuphela. Izigqibo zeNkundla Ephakamileyo Yezibheno ziyabophelela kuzo zonke iinkundla ezingaphantsi ngokwamagunya. UMongameli weNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngobekekileyo uCT Howie ze obekekileyo naye uL Mpati abe lisekela lakhe.
Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo Yezibheno eBloemfontein:
iNkundla Ephakamileyo
Inombolo Yomnxeba: 051 447 2769
Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.
Elandelayo "kwinkundla ezimagunya makhulu" yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika, eyayisa kubizwa iNkundla Ephakamileyo". Amacandelo eNkundla Ephakamileyo "anamagunya okugweba" - ilungelo lokuchophela ityala - kwiindawo ezithile azisikelweyo nabekwe kuzo, yaye izigqibo zeeNkundla Eziphakamileyo ziyabophelela kwiinkundla zoomantyi ezikwiindawo ezikuzo ezi ziphakamileyo. Amancandelo eNkundla Ephakamileyo anelungelo lokuchophela amatyala nangayiphi na imicimbi kodwa ke kwiingingqi asikelwe zona, kodwa ke asoloko echophela imiba yeembambano zoluntu ebandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000, kwakunye namatyala olwaphulo-mthetho. La macandelo akwachophela naziphi na izibheno ukuhlalutywa kwamatyala asuka kwiinkundla ezikumgangatho ongaphantsi (iinkundla zoomantyi) ezisebenza kwiingingqi zezi nkundla ziphakamileyo. INkundla Ephakamileyo ngokwesiqhelo ke ichophela nayiphi na imiba ubume bomntu othile (umzekelo, isicelo sokugcina kukhuliswe umntwana womnye umzali, ukubhanga komntu okanye ishishini).
Amagosa abalulekileyo kwiCandelo leNkundla Ephakamileyo:
uMbhexeshi ugcina zonke iimpepha ezisemthethweni zale nkundla
Kufuneka kuhlanganwe neGqwetha Lemicimbi Yosapho kuyo yonke imicimbi echaphazela abantwana, njengoko iNkundla Ephakamileyo "ingumzali onamagunya amakhulu" kubo bonke abantwana baseMzantsi Afrika.
uMphathi weNkundla Ephakamileyo ugcina iimpepha ezinento yokwenza nempahla yabantu (abangasekhoyo okanye ababhangileyo).
uMthunywa weNkundla uhambisa iimpepha ezithile kubantu abathile kwityala lembambano, ze athimbe impahla xa efumene igunya lokwenza oko.
uMlawuli Wotshutshiso Loluntu, owayesa kubizwa ngjengeGqwetha Elikhulu, unoxanduva lokutshutshisa abaphuli-mthetho egameni lombuso.
Igqwetha Lombuso ligqwetha elimela umbuso kwiintshukumo zeembambano ezibandakanya umbuso (apho umbuso ufaka isimangalo okanye umangalelwa khona).
Okwakaloku nje kusekho ishumi "lamacandelo amaphondo" ale Nkundla Iphakamileyo kwakunye "namacandelo ezixeko" amathathu (acandelo lawo asebenza kwiingingqi ezithile azisikelwe ngamacandelo amaphondo ale nkundla ze abe namagunya kwiingingqi ezithile phantsi kwecandelo lephondo). La macandelo azixeko ke asasebenzisa indlela exesha likarhulumente wangaphambili elingaphambi kuka-1994, owayesebenza ngamaphandle namaphondo amane. Umzekelo, iCandelo lale Nkundla Iphakamileyo eliseKapa libizwa ngokuba yiNkundla Ephakamileyo yoMzantsi Afrika: iCandelo lePhondo leCape of Good Hope ze ijaji yalo eyongameleyo ibe nguJaji uJohn Hlophe.
Amacandelo alishumi elinesithathu esinawo ngoku kwakunye nalawo amakhaya ale Nkundla Iphakamileyo ase:
Xa uMthetho Osaqulunqwayo Weenkundla Ezikumgangatho Ophakamileyo sele uwisiwe, kuya kubakho iCandelo leNkundla Ephakamileyo kwiphondo ngalinye kula asithoba eli lizwe, abe namagama angqamanayo nalawo amaphondo akuwo kwakunye "nezihlalo" ezingapha kwesinye kumaphondo athile. Iphondo leRhawuti liya kuba namacandelo amabini, elisemazantsi (iRhawuti) nelisemantla (iPitoli).
Ungasebenzisa ezi nkcukacha zoqhagamshelwano ukuze uqhagamshelane neNkundla Ephakamileyo yaseKapa:
Inombolo Yomnxeba: 021 480 2411.
Ungazifunda izigqibo zale nkundla apha.
iiNkundla Ezijikelezayo ziyingxenye yeNkundla Ephakamileyo. Zihlala ubuncinci kabini ngonyaka, yaye ziyajikeleza zandise iingingqi ezisemaphandleni ezinokuncedakala. Zingaqhagamsheleka ngokuthi umntu ahlangane neNkundla Ephakamileyo.
iiNkundla Ezizodwa Zerhafu Yengeniso zihlala kumacandelo eNkundla Ephakamileyo yaye ziquka iJaji yeNkundla Ephakamileyo encediswa ngumgcini-zincwadi onamava angekho ngaphantsi kweshumi leminyaka, gosa elo limele icandelo loshishino. Le nkundla ichophela zonke iimbambano eziphakathi komhlawuli-rhafu kunye necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika, apho imbambano ibandakanya ukuhlolwa kwerhafu yengeniso engaphezu kwe-R100 000. Izibheno kwizigqibo zale nkundla zisiwa ngqo kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno. Iimbambano zerhafu ezibandakanya ukuhlolwa kwerhafu engaphantsi kwe-R100 000 zisiwa kwiBhodi Yerhafu. USihlalo wale Bhodi Yerhafu ligqwetha, igqwetha elikhulu okanye umgcini-zincwadi osebenza kwicandelo labucala lezoshishino oqeshwe nguMongameli welizwe ngenjongo yokuba ngusihlalo wale Bhodi. Ungaqhagamshelana neNkundla Eyodwa Yemicimbi Yerhafu Yengneniso ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo Yezibhreno ze uqhagamshelane neBhodi Yerhafu ngokuthi uhlangane necandelo Lenkonzo Yokubuthwa Kwerhafu eMzantsi Afrika.
Okwakaloku nje kukwakho neeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi kwakunye Neenkundla Zezibheno Kwimicimbi Yabasebenzi, ezinegunya lokugweba kwimicimbi yabasebenzi yaye zikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo. Noxa kunjalo, the umthetho osaqulunqwayo iSuperior Courts Bill uya kuziphelisa ezi nkundla zemicimbi yabasebenzi ze uzifake phantsi kweNkundla Ephakamileyo. Ungaqhagamshelana neNkundla Ephakamileyo ngokuthi uhlangane neNkundla Ephakamileyo okanye ngokuthi utyelele iwebsite yeeNkundla Zemicimbi Yabasebenzi.
iNkundla Yamabango Emihlaba ikwinqanaba elilinganayo neleNkundla Ephakamileyo kodwa ke izimele ayixhomekekanga kule iphakamileyo. Le nkundla yasekwa ngo-1996 yaye ichophela amatyala anento yokwenza nokubuyiswa kwemihlaba eyathatyathwa ngexesha lenkqubo yobandlululo (amatyala okulungiswa kwemicimbi echaphazela imihlaba). INkundla Yamabango Emihlaba inemigaqo yayo yaye ivumelekile ukuba iqhube iinkqubo zayo noluntu ngaphandle kokuba senkundleni nangezinye iindlela ezingaqhelekanga (apho ijaji ibuza amangqina, ingagqithi kumagqwetha awo) yaye le nkundla ingalichophela ityala naphi na apho ithande ukulichophela khona, nangona eyona ofisi yayo nje iseRandburg. Izibheno zithunyelwa kwiNkundla Ephakamileyo Yezibheno ngaphandle kokuba isibheno eso siqonde kumcimbi womgaqo-siseko, meko leyo ke iya kunyanzelisa ukuba isibheno eso sithunyelwe kwiNkundla yoMgaqo-siseko. uMongameli weNkundla Yamabango Emihlaba nguFikile Bam. Ungaqhagamshelana nale Nkundla Yamabango Emihlaba eRandburg:
Ungafikelela kwizigwebo zeNkundla Yamabango Emihlaba apha.
iNkundla Yamanzi enegunya lokuchophela amatyala kuwo onke amaphondo yaye amagosa ayo ngusihlalo, isekela lakhe namalungu ongezelelweyo. Inegunya lokungenelela igwebe kwimicimbi ebandakanya amanzi. Amalungu eNkundla Yamanzi kufuneka abe nolwazi lomthetho, ubunjineli ulawulo lwezibonelelo zamanzi okanye ulwazi lwecandelo elisondeleyo. La malungu aqeshwa nguMphathiswa ngokweziphakamiso zeKomishoni Yeenkonzo Zomthetho, eliqumrhu elichonga iijaji. Le Nkundla Yamanzi ithabathe indawo yeNkundla Yamanzi ngo-1998. Ungaqhagamshelana neNkundla Yamanzi ngokuthi ugqithe kwiNkundla Ephakamileyo.
iKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso(iTRC) yayingeyonkundla iyiyo kodwa isikhundla nje esahlukileyo esasisekelwe ukuchophela amatyala ngexesha lobandlululo egameni lombuso welo xesha. Ikomiti Yoxolelwaniso yayinamagunya okuxolela (nto leyo ke ithetha ukuba umenzi wobubi akanakutshutshiswa) abenzi bobubi bopolitiko eluntwini abavumileyo nabaxele konke abakwaziyo, oko ke kukuthi inyaniso, phantsi kweemeko ezithile. IKomiti Eyayijongene Nokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu yayiyiyo ethabatha izigqibo ngokuba zeziphi na izenzo ezazikukunyhashwa kwamalungelo oluntu, ngokubhekiselele kwiingxelo ezanikezelwa kule komishoni yenyaniso noxolelwaniso. Emva kokuchongwa kwamaxhoba okunyhashwa kwamalungelo oluntu, loo maxhoba ayethunyelwa kwiKomiti Yezilungiso Nokuthuthuzelwa, eyayithabatha izigqibo ngokuba mawabuyekezwe njani na amaxhoba lawo. Imisebenzi yale komishoni sele usiya ekuqoshelisweni. Abo bangazange bafumane kuxolelwa yiKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso ngezenzo ezibi abazenzayo ngexesha lobandlululo bangatshutshiswa.
iiNkundla Zoomantyi ziinkundla ezikwinqanaba elisezantsi nezichophela namatyala amaninzi. Zahlula-hlulwe yaziinkundla zemimandla neenkundla zezithili. Zingaphezu kwama-400 iinkundla zoomantyi eMzantsi Afrika. Azinalo igunya lokungenelela nokuchophela amatyala eembambano abandakanya iimali ezingaphezu kwe-R100 000 (ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bavumelana ekubebi behlise isixa eso sibe ngaphantsi kwe-R100 000). Kumatyala olwaphulo-mthetho, amatyala amakhulu anobuzaza olwaphulo achotshelwa ziinkundla zemimandla. Oku ke kungenxa yokuba iinkundla zezithili azinakho ukuwisa izigwebo ezingaphezu kweminyaka emithathu kumntu ofunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho. Awona matyala olwaphulo-mthetho amasikizi kakhulu achotshelwa yiNkundla Ephakamileyo. Kukwakho nothotho lweenkundla zoomantyi ezenziwe zakhetheka ukwenzela zikwazi ukumelana neentlobo ezithile zamatyala, nkundla ezo zifana nenkundla yamatyala odlwengulo eseWynberg. Ungalujonga uluhlu lweenkundal zoomantyi ezilapha eNtshona Koloni apha iiNkundla Zamabango Amancinci zinegunya lokuchophela lonke ityala lembambano elibandakanya imali engaphantsi kwama-R3000, ngaphandle kokuba ummangali nommangalelwa bayavumelana ekubeni basehlise esi sixa sibe ngaphantsi kwesi sixa. Ijaji yeNkundla Yamabango Amancinci ibizwa ngokuba ngumkomishinala yaye idla ngokuba ligqwetha elikhulu elisebenzayo, igqwetha okanye isifundiswa kwezomthetho osebenza njengomkomishinala ngaphandle kokuhlawulwa. Ummangali nommangalelwa abavumelekanga ukuba babe namagqwetha aza kubamela. Isigwebo salo mkomishinala asiphikiseki yaye asinakwenzelwa sibheno kwinkundla enkulu kunale. Ungaqhagamshelana neyona Nkundla Yamabango Amancinci ikufutshane nawe ngokuthi udlule kweyona Nkundla kaMantyi ikufutshane nawe.
iiNkundla Zemicimbi Yasekuhlaleni Neenkundla Zeenkosi Namahlakani nazo zikwanawo amagunya okuchophela amatyala athile kwinqanaba leenkundla zoomantyi. Ezi nkundla ke zenzelwe ukuchophela amatyala eembambano ezibandakanya izithethe namasiko ngokwemigaqo yomthetho olawula amasiko nezithethe. Isikhulu esigunyazisiweyo kwintlalo nempilo yabemi bomthonyama okanye okanye isekela saso bangathabatha izigqibo ngamatyala besebenzisa umthetho olawula amasiko nezithethe,k tyala elo lisiwe kuloo nkundla ngummi womthonyama emangalela omnye ummi womthonyama kwingingqi esinegunya lokulawula kuyo eso sikhulu. Ezi nkundla ke zaziwa kakuhle njengeeenkundla zeenkosi. Umntu onebango afuna ukulisa enkundleni uyazikhethela ukuba alise enkundleni yenkosi okanye enkundleni kamantyi na elo bango. Qhagamshelana nenkosi yakho ukuba ungathanda ukusa ibango lakho lixoxwe kule nkundla yenkosi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.3419.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Eli ke liphetshana elinye elinikezela ngeenkcukacha-manani kwanokugqugqisa komhlaza webele kwakunye nemiba ebeka umntu esichengeni sokuhlaselwa lolu hlobo lomhlaza.
NONOPHELA UMZIMBA WAKHO ZE WOYISE UMHLAZA WEBELE
Izizwe zaseNtshona zizo ezithwaxwa kakhulu sisifo somhlaza webele - amashumi amathandathu ukuya kwasixhenxe kwikhulu lamawaka ngalinye lamanina.
Umhlaza webele lolona hlobo lomhlaza lungenanto yakwenza nolusu olufumanekayo kumanina ze ube sesona sizathu sokuhlaselwa ngumhlaza kumanina aseMzantsi Afrika okwakaloku nje (16.6 %).
Olu hlobo lomhlaza lolona luhlasela amanina amhlophe nawama-Asia (17.9% and 24.4% ngokulandelelana), ngaphandle ke komhlaza wolusu.
Wonke umntu wasetyhini usecicini lokosuleleka nguMhlaza Webele. Izinga lalo mngcipheko ke lenyuka nokukhula komntu.
Zininzi izinto esele zifunyaniswe njengezibangela uMhlaza Webele. Noko kunjalo ke kodwa, zonke ezi meko zenza kuphela isinye esithathwini kwiimeko zokosuleleka sesi sifo. Zonke ezinye iimeko zisala zingaziwa , kodwa ke kukho amaphulo ehlabathi asaziphandayo.
Ukuza kuthi ga namhlanje, ulwazi ngezinto ezinokubeka umntu esichengeni alusetyenziswa ngeenjongo zokuthintela ukosuleleka koluntu ngulo mhlaza, ngoko ke elona cebo lingcono lokunciphisa izinga lokubulawa kwamanina ngumhlaza webele kukusifumanisa esi sifo kuselixesha.
Izimvo ezininzi zikholelwa ekubeni ezinye zezinto ezibangela ukosuleleka sesi sifo ziquka imfuzo, iintlobo zokutya, imiba yendalo engqongileyo, iintshukumo zencindi yedlala okanye zontathu ezi meko.
Amathumba amaninzi (malunga nama-80%) awawanabungozi kodwa kodwa ithumba elinye linokuba luphawu olubonakala ngexesha elihle lokuhlaselwa ngumhlaza webele. Nayiphi na inguqu ke ngoko kufuneka ifumane iliso elibukhali likagqirha.
Isifo sebele yinto eqhelekileyo. Siqalisa njengethumba okanye ukuqina ebeleni, bele elo kufuneka livavanywe yiklinikhi.
Ukuzivavanya Ibele yindlela yokuzikhangela umhlaza webele onokuyisebenzisa ndawonye novavanyo lwebele ngugqirha wakho (ukufotwa kwebele).
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.3520.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
Iphetshana Lenkcazelo Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Becandelo Lezempilo
UMBHALI: iSebe Lezempilo
ISISHWANKATHELO
Eli ke liphetshana Elinikezela Ingcaciso Ngomhlaza Wesibeleko Kubasebenzi Bononophelo Lwempilo.
Iphetshana elenzelwe abasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ngobuzaza bomhlaza wesibeleko, indlela ogqugqisa ngayo, ubudala bamanina akowona mngcipheko wokuhlaselwa sesi sifo nokuba kungenziwa ntoni na ngaso.
IINYANISO NGOMHLAZA WESIBELEKO
Umhlaza womlomo wesibeleko lolona hlobo lomhlaza lixhaphakileyo kumanina aseMzantsi Afrika.
Umntu ngamnye kumanina angama-41 eMzantsi Afrika uya kuthi ahlaselwe sesi sifo ekuphileni kwakhe.
Umhlaza wesibeleko uthinteleka ngokuthi kuhlolwe isibeleko kukhangelwa ukuba asikho mngciphekweni wakuhlaseleka na, hlolo olo lunokukhangela izinto ezingaqhelekanga nezidla ngokubakho xa umntu eza kuhlaselwa sisifo somhlaza, esaziwa ngokuba sisilonda esidumbileyoesingaphakathi kwisibeleko nesele sisaziwa njengesilonda esingaphakathi kwisibeleko ngaphakathi.
Iinkqubo zeemvavanyo ezijoliswe kubemi bamazwe ngamazwe kwihlabathi lonke jikelele zibonakalise ukwehla kweemeko ezintsha zokuhlaselwa kwamanina ngumhlaza wesibeleko, nakwiimeko apho ezi nkqubo zingakhange zigqibelele ngokomgangatho.
Abantu basetyhini abasebatsha badla ngokuba neSIL ekumgangatho ophantsi. Uninzi lwala makhwiniba azibyela kwisimo sesiqhelo kwangokwawo. Abantu basetyhini abasele bekhulile abanala makhwiniba, noxa kunjalo, anethuba elikhulu lokukhula abe sisifo somhlaza.
Kuthatha malunga neshumi ukuya kumashumi amabini eminyaka ukukhula kwala maqalela esi sifo de abe sisifo somhlaza wesibeleko esigqibeleleyo.
Amanina abudala bungama-30 eminyaka nangaphezulu kufuneka afumane ezi mvavanyo zomhlaza wesibeleko kathathu . Ezi mvavanyo ke kufuneka zishiyane ngeshumi leminyaka. Ezi mvavanyo ezifana nezi zixelwe ngentla apha njengoko besele zichazwe njengezicutha ukubulawa sesi sifo ngamashumi amathandathu anesixhenxe ekhulwini yaye zithatyathwa njengeyona ndlela ingabizi kakhulu empokothweni yokulwa nesifo somhlaza wesibeleko apha eMzantsi Afrika.
Ukuba umntu wasetyhini uneempawu ezithile okanye ukhe wenziwa uvavanyo olungakhange lufane nezinye mhlawumbi ngenxa yeempawu abe nazo okanye mhlawumbi kukho izikhokelo ezivela eklinikhi, umntu lowo angazifumana iimvavanyo ezisimahla sesifo somhlaza wesibeleko ngaphezu kwezo zintathu azifumanayo.
Ukuba umntu othile wasetyhini ufuna iimvavanyo zesi sifo ezingaphezu kwesithathu asifumana simahla, kuya kufuneka azihlawulele ngokwakhe ezo azo zongezelelwayo.
Ukuba umntu wasetyhini lowo unama-55 nangaphezulu eminyaka ubudala ngexesha afumana uvavanyo lwakhe lokuqala lwesifo somhlaza wesibeleko, yaye uvavanyo olo alunamakhwiniba, akufuneki kuphindwe kwenziwe zimvavanyo kuye.
INGABA SIZA KUQINISEKISA NJANI UKUBA LE NKQUBO IYASEBENZA?
Ukufundiswa kwabasebenzi besebe lezempilo ngokubaluleka kwezi mvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko,
Ukuqeqeshwa kwabasebenzi becandelo lononophelo lwempilo ekuthatyathweni kwezi mvavanyo,
Ukuqinisekisa ukugcinwa kwamarekhodi anento yokwenza nomgangatho neziphumo zezi mvavanyo, kuquka nenkqubo namanye amaxesha amanina la akhe ayityelela ngawo iklinikhi, kwakunye
Ukufundiswa koluntu ekuhlaleni ngokubaluleka kweemvavanyo zesifo somhlaza wesibeleko.
IMIBUZO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2684
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.66371.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
I &gt Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ekugqibeleni, wonke umntu kufuneka eyekile ukusebenza. Abanye abantu bakhetha ukuyeka ukusebenza beselula noko kanti abanye ke abanye basebenza de baphelelwe ngamandla. Nokuba ukhetha yiphi na kwezi, kufuneka uwazile amalungelo akho nezinto onokukhetha ukuzenza.
Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi
IXESHA LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI
Imithetho elawula imicimbi yabasebenzi ayinanto ithe ngqo iyithethayo ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi. Noko kunjalo ke, ikwatsho ukuba akukho mntu uya kuxhatshazwa asengelwe phantsi ngenxa yobudala bakhe. Oku ke kuthethe ukuba umqeshi nomqeshwa kufuneka bavumelane ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi.
Zintathu iimeko onokuzifumana uphantsi kwazo:
Xa isibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho sifuna ukuba uthabathe umhlala-phantsi xa ubudala buthile.
Xa wawufikelele kwisigqibo nomqeshi wakho ngexesha emawuwuthabathe ngalo umhlala-phantsi okanye ke xa isisithethe saloo nkampani ukuba abaqeshwa bathabathe imihlala-phantsi xa bebudala buthile.
Xa kungekho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi kwisivumelwano sakho sengqesho yaye akuzange ufikelele kwisivumelwano ngoku nomqeshi wakho.
Ukuba uthi utyikitye isibhambathiso sesivumelwano sengqesho esichaza ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi, ngokomthetho ke kuya kufuneka uthabathe umhlala-phantsi ngelo xesha likhankanywe apho. Inkampani leyo ayinakunyanzeliswa ukuba ikwazise kwangethuba.
Ukuba ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi alikho kwisibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho kodwa kwakuvunyelwene ngaso okanye ke ukuba sikho isithethe saloo nkampani sokuthabatha umhlala-phantsi, umqeshi ke ngoko angakunika isaziso esikuchazela ukuba kufuneka uwuthabathe umhlala-phantsi wakho xa ufikelela kwiminyaka ethile yobudala. Ixesha lesi saziso liya kulingana nelo lesaziso sokupheliswa kwengqesho esithiwe thaca kwisibhambathiso sakho sengqesho.
Kuxa kutheni xa kufuneka kubekho isithethe sokuthatyathwa komhlala-phantsi kuloo nkampani? Kuxa kukho ulwazi oluphangaleleyo lokuba ixesha okanye ubudala "obuqhelekileyo" bokuthabatha umhlala-phantsi ngama-55, ama-60 okanye ama-65 eminyaka kodwa ke olu lwazi luphangalele kakhulu ukuba lungalulutho okanye lusetyenziswe kwiimeko ezithile. Izaziso zesithethe senkampani sokuthatyathwa komhlala-phantsi zingafumaneka:
kwimigaqo yengxowa-mali yokulungiselela ikamva neyomhlala-phantsi (kodwa ke oku akucacanga kakhulu apho)
kumgaqo-nkqubo wenkampani.
Ukuba akukho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi lifanelekileyo kwisibhambathiso sakho sengqesho yaye inkampani leyo ayinasithethe sexesha elithile lokuthatyathwa komhlala-phantsi, ungaqhubekeka ke usebenze de ube kanti akusakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho. Umqeshi wakho angayiphelisa ingqesho yakho kuphela ngokwemigaqo yemithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho (oko ke kukungaziphathi kakuhle, iimfuno zengqesho okanye ukungakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho) yaye kuya kufuneka alandele imigaqo ethiwe thaca kwisibhambathiso sokuqeshwa kwakho naleyo ikwimithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho. Iinkundla zikufumanise ikukuxhaphaza nokusengela phantsi into yokuba umqeshi wakho aphelise ingqesho yakho ngenxa yobudala bakho.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngomthetho onento yokwenza nokugxothwa, khawujonge isikhokelo somthetho iLabour Relations Act seSebe Lemicimbi Yabasebenzi esinezihloko esithi "Yazi iLRA Yakho".
KWENZEKA NTONI XA UQHUBEKEKA USEBENZE EMVA KOKUFIKA KWEXESHA LAKHO LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Akukho nto icacileyo ngokomthetho ebhekiselele kumalungelo omqeshwa oqhubekeka asebenze emva kokufika kwexesha lakhe lokuthabatha umhlala-phantsi. Kuyingcebiso entle ke ukuba umqeshi nomqeshwa bayicacise ngokuphandle imiqathango yengqesho emva kokufika kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi, umzekelo: ukuba umqeshwa lo uya kuqhubekeka asebenze ixesha elingakanani na emva kokufika kwexesha lokutabatha kwakhe umhlala-phantsi yaye sesiphi na isaziso sokupheliswa kwengqesho esidingekayo ukuphelisa le ingqesho.
UNGAYIFUMANA PHI INGENISO EMVA KOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?
Emva kokuthabatha umhlala-phantsi ngokwesiqhelo uya kuxhomekeka kwingxwa-mali yomhlala-phantsi okanye ke leyo wawuyenzele ukulungiselela ixesha elinjengeli ukuze ube nokuphila.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.77525.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu

Iphulo Leentshukumo Zokunonophela Impilo: Ukuhlangana Netyhefu



2002

Isebe Lezempilo (The Government of South Africa)



ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lidiza ezinye zezona zinto ezibangela ukutya ityhefu, ndawonye neengcebiso ngeendlela zokuthintela ukutyhefwa, nokuba kufuneka wenze ntoni na uthe watya ityhefu ngempazamo.





Abantwana aba bandwebe indalo yaye bangathanda kakhulu ukuzivela. Ayothusi ke neyokuba ngaphezu kwamashumi amathandathu eepesenti zeemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya abantwana abangaphantsi kweminyaka engaphantsi kwesihlanu ubudala.


ZEZIPHI EZONA ZIBANGELA UKUTYIWA KWETYHEFU?


Uninzi lweemeko zokutyiwa kwetyhefu ngempazamo zibandakanya amayeza neziyobisi ezishiywe kwiindawo abanokufikelela kuzo abantwana.

Abantwana aba bakhe bazame nokusela iimveliso zasekhayeni ezifana neparaffin namanye amchiza okucoca, ingakumbi ukuba ezi mveliso zigalelwe kwiibhotile okanye kwizinto ekuqhele ukufakwa kuzo iziselo okanye ukutya.

Ukutya iityhefu ezinobuzaza, ezifana ne-lead, kungenzeka ngamaxesha athile ebantwaneni abahlala kwiingingqi ezingcolileyo ezifana nezo kukho kuzo imizi-mveliso nezintyalo ezinamachiza.


INGABA INGATHINTELEKA ITYHEFU YAYE YINTONI ENOKWENZIWA?



Uthintelo:



* Qinisekisa ukuba amayeza, iziyobisi, izinto zokupheka kwakunye neemveliso zokucoca zibekelwa kude ebantwaneni, kwiikhabhathi ezitshixiweyo.
* Sebenzisa izinto zokufaka ezineziciko ezikhuselekileyo xa ufaka ezi mveliso.
* Zifake kwizinto ekungenakucingwa ukuba ziziselo okanye iibhotile zeelekese.
* Ungaze ubeke ukutya namachiza okucoca okanye ukutya namayeza ndawonye.
* Abantu abadala kufuneka bakuthintele ukusebenzisa amayeza phambi kwabantwana, njengoko abantwana aba bethanda kakhulu ukulingsnisa.
* Kuthintele ukugcina amachyiza anetyhefu kwiibhotile ezingaphawulwanga.
* Gcina izibulali-zinambuzane kwakunye nezibulali zokhula kwiindawo ezingabonakaliyo nezingafikelelekiyo ebantwaneni.


Kwiingingqi ezinemizi-mveliso kubalulekile ukuba ingingqi nganye isoloko iphantsi kweliso labahloli ukuqinisekisa ukuba amachiza lawo awafikeleli kumanqanaba aphezulu nanobungozi ngokungamkelekiyo.


Eyona Ndlela Yokumelana Kwimeko Ekrokrelekayo Yokutyiwa Kwetyhefu:


* Fumana ichiza okanye into ebelikuyo elo chiza ukrokrela ukuba umntwana lowo uliginyile okanye uliphethe. Ligcine elo chiza okanye loo nto ibihleli elo chiza ukuze uye nayo nayo eklinikhi okanye esibhedlele.
* Ukuba umntwana lowo usesezingqondweni yaye kubanakala iimpawu zokuba uginye ityhefu, ungazama ukumgabhisa.
* Ukuba umntwana lowo uginye ichiza lokucoca okanye iasidi enobungozi, musa ukumniika nantoni na yokusela kuba kaloku isiselo eso singangahlangani netyhefu leyo ze zenze umonakalo omkhulu ngaphakathi esiswini somntwana.
* Ukuba umntwana uthe waphatha ichiza elinganobungozi kulusu lwakhe ngokuphathwa nje, mkhulule loo mpahla inokuba yosulelekileze umhlambe ulusu, iinwele neenzipho - uqale ngamanzi acocekileyo ze ulandelise ngokuwahlanganisa nesepha. Yithi ke ekugqibeleni uhlambisise ulusu olo ze ulosule.
* Ukuba umntwana lowo uthe wangenwa lelo chiza linobungozi emehlweni, hlamba iliso elo ngocoselelo ngamanzi adikidiki isithuba sexesha elifikelela kwishumi lemizuzu.
* Gcina umntwana lowo ngendlela aza kuziva kamnandi ze umse kwelona ziko lononophelo lwempilo likufutshane nendawo enihlala kuyo.


Uze Ungakukhuthazi Ukuzigabhisa Ukuba:



* Ityhefu leyo yeyohlobo olunokubangela ukutsha komqala namathumbu (umzekelo: iasidi yebhetri, iimveliso zokucoca eziqulethe isoda enobungozi)
* Umntwana lowo uginye iparaffin kuba kaloku amathontsi eoli alapho angabangela iingxaki emiphungeni ze loo nto ikhokelele ekuhlaselweni sisifo ipneumonia



NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE UNCEDO NEENGCEBISO?


Ngalo naluphi na uncedo olufunayo, qhagamshelana neklinikhi ekufutshane nawe ukuze ufumane uncedo lolusuka kwiingcali.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* UMnxeba weSibhedlele Sabantwana i-Red Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu (IiNkonzo)
* Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 20 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.81134.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Nqanda Ipoliyo!
Nqanda Imasisi!
Gonya!
IMASISI
Yintoni iMasisi?
Imasisi le sesona sifo sinobuzaza kuzo zonke izifo ezithi zihlasele abantwana. Uphawu lokuqala ngumkhuhlane okwizinga eliphezulu olandelwa yirhwashalala erhawuzelayo emzimbeni wonke. Lo mkhuhlane ukwalandelwa kukukhohlela, iimpumlo ezivuzayo kwakunye namehlo abomvu. Imasisi le ingabangela ezinye izifo ezinobuzaza, ezifana nokuphazamiseka kwemiphunga, ukungaboni nokusweleka.
Ibangelwa yintoni imasisi le yona?
Imasisi ibangelwa ligciwane elincinci yintsholongwane yemasisi. Ayibonakali ngeliso lenyama. Isasazeka xa umntwana ophila nemasisi ekhohlela okanye ethimla. Abantwana abakhe banayo imasisi abaphindi babe nayo okwesibini. Abantwana abaninzi abayigonyelwa ngexesha elifanelekileyo imasisi abayi kuhlaselwa yiyo.
Kutheni isisifo enobuzaza nje imasisi?
Abantwana abaselula, abathi bayoyise imasisi le baye baye baqhokrwe sesi sifo yaye bangathi ekuhambeni kwexesha babulawe kukungondleki okanye zezinye izifo. Imasisi le ikwayenye yezona zinto ziphambili ezibangela ukukhubazeka kwengqondo nokungaboni. Ikota yabo bonke bonke abantwana abathi babulawa yimasisi basutywe kukufa bebudala bungaphantsi konyaka. Imasisi kubantwana abadadlana kunoku ivela kuphela njengokugqabhuka kwesi sifo, xa amaqela amaninzi abantwana bethi bahlaselwe sesi sifo ngaxesha-nye.
Umngcipheko wokugqabhuka kwesifo imasisi uba mkhulu xa amaqela abantwana ehlangana kunye umzekelo kumakhaya agcina iintsana, kumaziko anonophela iintsana nasezikolweni.
Ingaba kubalulekile na ukugonya abantwana kumaphulo okunqanda esi sifo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kwiinaliti EZIZEZINYE ngexesha lephulo lokunqanda ukugqabhuka kwesi sifo. Abantwana abathi baphosane neli phulo lokunqanda imasisi banokungakhuseleki ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yemasisi.
Ndive ukuba abazali okanye abantu abagcina abantwana kufuneka baye kutyikitya iphetshana elinikezela imvume yokufakwa kwale naliti yesibini ngaphambi kokuba umntwana abe nokuyigonyelwa okweisibini. Ingaba yinyaniso le?
Ukuba umntwana lowo uza kugonyelwa esikolweni okanye kwikhaya eligcina linonophele iintsana okanye isikolo apho umzali angekhoyo ngexesha lolu gonyo, kuya kunikezelwa ngephetshana elifuna ukugcwaliswa ngemvume yomzali okanye umgcini-mntwana ngaphambi kolo gonyo. Eli xesha ke lithuba lokunika abazali ulwazi olupheleleyo ngale naliti yesibini yokukhusela umntwana kwimasisi.
Kule meko ke, ukuba uthi uluvumele olu gonyo, nceda ugcwalise ze utyikitye ze uyibuyisele kwakhona kweli ziko okanye kwesi sikolo. Umntwana lowo wakho ke uya kuthi alufumane ugonyo olo ukuba elo phepha lemvume lityikityiwe ze labuyiswa kwangethuba!
Ukuba uthi use umntwana kwiziko logonyo ngethuba leli phulo, akunyanzelekanga ukuba ugcwalise eli phetshana linikezela ngemvume.
IPOLIYO
Yintoni iPoliyo?
Ipoliyo le sisifo esikhubazayo. Ibangelwa ligciwane elincinci kakhulu elibizwa ngokuba yintsholongwane yepoliyo. Ipoliyo le ingakhokelela ekuqhwaleleni isigxina, ukukhubazeka ze ekugqibeleni ikubulale. Nnenxa ke yolu gonyo lwenziwa ngamaxesha athile ebuntwaneni, apoliyo leikhe ayabonakala apha eMzantsi Afrika ukususela ngo-1989. Noko kunjalo kebekukhe kwakho ugqabhuko lwesi sifo kumazwe angabamelwane.
Ndingayinakana njani ipoliyo emntwaneni?
Ipoliyo le ingakrokreleka xa kuthe ngesiquphe umlenze okanye ingalo okanye amanye amalungu omzimba aphelelwa ngamandla okanye awakwazi ukusebenza. Oku kungasebenzi kumele ukuba akuzange kubekho ekuzalweni kwakho. Ukuba umntu lowo wayonzakele ngaphambi nje kakade phambi koku kungasebenzi okanye umntu lowo unembali yokungazinzi entloko, ambalwa amathuba okuba kuthi yipoliyo imbangi yoko kungasebenzi.
Nceda unikezele ingxelo nangayiphi na imeko yokungasebenzi okanye ukukhubazeka kwamalungu omzimba womntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu ubudala (okungabangelwanga kukonzakala), kweyona klinikhi, sibhedlele okanye gqirha ukufutshane ukuze kwenziwe uphando. Kusenokuba yipoliyo!
Kutheni sinamaphulo awodwa okugonyela ipoliyo?
Senzeka ukugonya KABINI ngaphezu kolo lokuqala ugonyo kwelona nani labantwana likhulu, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ekubeni isasazeke apha ebantwaneni.
Abantu bayathetha ngokupheliswa kwepoliyo, kuthetha ntoni oko?
uMzantsi Afrika uthabatha inxaxheba kwiinzame zokuphelisa ipoliyo kwihlabathi jikelele. Oku kuthetha ukuba le ntsholongwane iya kupheliswa nya kwihlabathi ngokubanzi. Xa le ntsholongwane yepoliyo ingasaphili, akuyi kuba yimfuneko ukuba abantwana bafumane ukugonyelwa ipoliyo.
Ingaba kubalulekile ukusa abantwana kumjikelo wokuqala nowesibini wephulo lokugonyela ipoliyo?
Ewe - KUBALULEKILE ukusa abantwana kumjikelo wokuqala KWANALOWO wesibini weli phulo lokugonyela ipoliyo, nokuba umntwana lowo ebekufumana kakuhle ukugonyelwa ipoliyo ngaphambili. Ukuqinisekisa ukukhuseleka kwabantwana kule ntsholongwane yepoliyo, amathontsi epoliyo kufuneka anikezelwe KABINI. Abantwana abathi bawuphose umjikelo wesibini abayi kukhuseleka ngokugqibeleleyo kule ntsholongwane yepoliyo.
Kwilizwe jikelele, iintsuku zokuqala zala maphulo ku-2004 ziya kuba ngumhla wama- 26 kwinyanga yeKhala (ezepoliyo nemasisi); ze ibe ngumhla wama-kweyeThupha (eyepoliyo kuphela). Ixesha eliza kuthatyathwa ngala maphulo liya kwahluka ngokwephondo.
Kutheni sinamaphulo okugonyela ipoliyo nemasisi nepoliyo nje?
Ukenzela ukuba sikwazi ukwenza olunye ugonyo lwemasisi nepoliyo ebantwaneni kangangoko sinakho, NGAXESHA-NYE. Oku ke kuthintela le ntsholongwane yepoliyo ukuba isasazeke ebantwaneni.
Kutheni lo mgonyo wongezelelekileyo wemasisi nepoliyo yenzelwe amaqela abantwana abakwiminyaka ethile kuphela nje?
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu ubudala lelona qela labantwana lihlaselwa kakhulu yimasisi nepoliyo ze badlulisele kwabanye le ntsholongwane.
Akunjalo! Bonke abantwana ababudala busukela lkusuku lokubeleka ukuya kwiminyaka emihlanu bathi bafumane olu gonyo lwamaphulo ANGEZIWEYO okugonya.
Ingaba kufuneka ndiye phi ukuqinisekisa ukuba umntwana wam akakuphosi ukugonywa kwixesha elizayo?
Thetha nomongikazi weklinikhi yakho, iinkokheli zasekuhlaleni kwakunye nabaqeshi ngeli phulo. Khangela okanye ujonge amaphetshana azisa ngogonyo kwanezibhengezo kunomathotholo eziya kwalathisa indlela eya kwisikhululo sogonyo.
Kuya kuthi kwenziwa iinzame ezizezinye ukusondeza iindawo ekwenziwa kuzo olu gonyo emakhayeni enu ngexesha leli phulo. Usenakho nokuya kwiklinikhi ekufutshane nawe. Amaqela agonyayo aya kutyelela amaziko ononophelo lwempilo asemini, amakhaya anonophela iintsana ndawonye nezikolo ngexesha leli phulo.
Ingaba kufuneka ndize nekhadi logonyo lomntwana wam?
Kunjalo, nceda uze nalo. Kubalulekile ukusoloko usiza nekhadi lakho nelomntwana wakho logonyo xa usiya eklinikhi okanye kugqirha. La makhadi ke asenokujongwa ngexesha lomnye wale mijikelo yogonyo. Kodwa ke nokuba kunokuthi kanti umntwana wakho ulilahlile elakhe okanye akazange abe nalo, nceda umse kugonyo.
Yintoni endiza kuyifumana kwindawo yogonyo?
Uya kubuzwa ukuba umntwana lowo ukwelo qela lifunwayo lobudala na. Njengokuba umphethe umntwana wakho, umntwana lowo uya kunikwa amathontsi abe mabini ze aphinde anikwe amanye ukuba uthi awatshice la wokuqala. Inaliti eyongezelelweyo yokugonyela imasisi iya kunikwa abantwana ababudala busukela kwiinyanga ezilithoba ukuya ngaphantsi nje kweminyaka emihlanu, ze kwangolo suku banikwe nala mathontsi okuthintela ipoliyo.
Ingaba umntwana angalufumana ugonyo?
Ukuba ungathanda ukuncedisa ekuphelisweni kwemasisi nepoliyo eMzantsi Afrika, nantsi indlela onokwenza ngayo oko okanye yokuzimanya.
Qhagamshelana neyona klinikhi yakho ikufutshane ze uthethe nayo. Kuya kubakho umongikazi oya kube ejongene nesi sikhululo sokugonya ngexesha lephulo lokugonya. AMAVOLONTIYA aya kunikwa imisebenzi.
Xelela wonke umntu ngeli phulo ze uqinisekise ukuba bayabazisa abantwana babo.
YAYAMENE
Ugonyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.86404.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iindlela Zokonga Amanzi
ISISHWANKATHELO
Olu shicilelo luqulethe iingcebiso ngokonga amanzi ekhayeni, emsebenzini kwanasesitiyeni sakho. Kungayinto elula nje ukonga ishumi ekhulwini kwimali oyihlawula emanzini ngonyaka, ngaphandle kokwenza nantoni na eza kuguqula kakhulu indlela obuphila ngayo ubomi bakho.
Nazi ke iingcebiso ezimbalwa ngeendlela zokonga amanzi (nemali) ekhayeni:
Yivale impompo xa uhlamba amazinyo akho (oku ke konga malunga namashumi amabini eelitha zamanzi), okanye xa ucheba iindevu (eli ke lona longa ukuya kumashumi amane anesihlanu eelitha zamanzi!).
Isitya sokuhlambela sisebenzisa amanzi abeleleka kwikhulu elinamashumi amathandathu eelitha zamanzi. Sebenzisa ishawa ebdaweni yesi sitya sokuhlambela, kodwa ke ukuba kunyzelekile ukuba usebenzise sona, sebenzisa isitya esincinane okanye uhlambe nomnye umntu.
Qinisekisa ukuba umatshini wakho wokuhlamba impahla kwakunye nesitya ohlambela kuso izitya zigcwele phambi kokuba uzisebenzise.
Cinga phambi kokuba uhlambisise iiglasi namacephe phantsi kwamanzi abalekayo.
Nciphisa amaxesha oyigungxula ngawo indlwana yangasese. Ukufaka isingxotyana esibizwa ngokuba yiHippo okanye ke ukubeka ibhotile yeplastiki ethwala iilitha ezimbini uyigcwalise ngamanzi kwithobi lendlu yakho yangasese kungakongela amanzi ama-7300 eelitha ngonyaka.
Khangela ukuba indlwana yakho yakho yangasese ayivuzi na ngokuthi ugalele amathontsasa edayi yokutya kwithobhi lakho - ukuba loo mbala ungena kweso sitya, iyavuza. Ukuvuza kwendlwana yangasese kungakuchithela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngeyure!
Impompo echiphizayo ithontsi elinye ngomzuzwana ingakuchithela iilitha zamanzi ezifikelela kumashumi amathathu ngeyure - nto leyo eyenza ulahlekelwe lishumi lamawaka eelitha zamanzi ngonyaka!
Qinisekisa ukuba uyajonga ukuba indlwana yakho yangasese nempompo azivuzi ekhayeni lakho, esikolweni okanye emsebenzini ze ubize umntu ozilungisayo ukuba kukho ukuvuza okukhoyo. Ngamaxesha amaninzi imali ehlawulwayo ukungciba ukuvuza kubuyiswa ziintlawulo ezehlileyo zamanzi ngexesha elithile (amaxesha amaninzi ibuyiseka kwixesha elingaphantsi konyaka).
Ingaba usihlamba ngombhobho isithuthi sakho? Khawucinge ngomahluko xa ubunokusebenzisa amabhakethi amabini amanzi ekuhlambeni esi sithuthi? Oku ke kukongela amanzi afikelela kwiilitha ezingamashumi amathathu ngalo lonke ixesha uhlamba isithuthi sakho.
Ukonga amanzi esitiyeni:
Izitiya zengca zizezona ndawo zinkcenkceshelwa kakhulu yaye zisebenzisa amanzi awaphinda-phinda kane amanzi asetyenziswa zezinye izitya. Qwalasela indlela onkcenkceshela ngayo, ingaba amanzi onkcenkceshela ngawo aphumela esitalatweni?
Nkcenkceshela isitiya sakho kuphela ngaphambi kwentsimb yeshum ekuseni okanye ke emva kwentsimbi yesine malanga.
Khumbula eli cebo: ukunciphisa amathuba okunkcenkceshela isitiya sakho, kodwa wenze nzulu (ixesha elide),kukhuthaza indlela enzulu yeengcambu, nto leyo wkhokelela kwizityalo ezomeleleyo. Le ndlela ingadala izityalo eziwongayo amanzi kwizityalo ezininzi ezaziwayo.
Nazi ke ezeCandelo Lezoshishino Nemizi-mveliso:
Ingaba umzi-mveliso okanye isakhiwo osebenza kuso silawula, okanye sinemitshini yokugungxula yombane? Aba matshini ke zezona zinto zidlalayo ngamanzi. Ukuba akunakukwazi ukubatshintsha bangazisebenzeli koko bagungxulwe ngumntu, nceda uwacime amanzi emva kwexesha lomsebenzi nangeempelaveki. Njengomzekelo ke, izikolo ezikwenzayo oku zonga imali efikelela kumawaka amahlanu eerandi kumatyala azo amanzi onyaka.
Ingaba umphathi wesakhiwo enisebenzela kuso uhlmba iindawo zokusebenzela nezokuhamba zesi sakhiwo ngombhobho? Lo mkhwa uyinkcitha nje wona ngokucacileyo (loo nto ke ikwathetha kwemali).
Ingaba sele ukhe wakhangela na ukuba akukho zindawo zivuza manzi kwindawo osebenzela kuyo?
Ukulungiswa kwempahla yezindlwana zangasese nako kungakongela amawaka-waka eelitha zamanzi agungxulwe kungekho mfuneko. Izindlwana zangasese kufuneka zithathe ixesha eliyimizuzwana emibini ukuya kwemine yaye zona iindawo zokuchamela kufuneka zithathe imizuzwana emithandathu ukuya kwesibhozo, ubuninzi.
Kungayintot elula ukonga ishumi ekhulwini kwityala lakho lamanzi lonyaka, nto leyo eya kukhokelela ekwenzeni ngcono indlela obuphila ngayo bakho.
YAYAMENE
Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.I.95093.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Iimposiso Neenyaniso Ezixhaphakileyo Ngabathunywa Beenkundla
UMBHALI: iBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lengcaciso likhupha ezinye zeemposiso ngabathunwa benkundla ze licacise ngqo ukuba umnthunywa wenkundla lo ngubani yaye unamagunya athini na.
Abathunywa benkundla aba zizigidimi zeendaba ezimbi ngoko ke kufuneka babalekwe nakanjani na.
Abanthunywa benkundla aba ke ngamagosa enkundla angathabathi cala anoxanduva lokuhambisa zonke iimpepha zenkundla eziquka nalawo anyanzelisa umntu ukuba aye kuvela enkundleni, izaziso, izigunyanyiso zokubanjwa kuvalelwe nezokugqogqa impahla, imiyalelo kwakunye nokufezekiswa kwezigwebo nemiyalelo. Umthunywa wenkundla lo ke ngoyena mntu uhlangana noluntu egameni lenkqubo yoluntu ejongene nobulungisa.
Abathunywa benkundla bangalophula ucango lwakho, bonakalise impahla yakho ze bakuxhaphaze nawe.
iBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika ijongana nenkonzo enikezelwa ngabathunywa beenkundla nabancedisi babo, iqinisekisa futhi ukuba ziwenza loo msebenzi ngendlela eyiyo neyamkelekileyo njrngoko ithiwa thaca kuMqulu Wendlela Amabaziphathe aba Bathunywa. Nabani na obona ngathi umthunywa wenkundla othile akakhange amphathe ngendlela eyamkelekileyo uyakhuthazwa ukuba anikezele ingxelo ngoko kuMbhexeshi wale Bhodi.
Ukugaleleka komthunywa wenkundla emnyangweni wakho akukho kubuya ngamva.
Ekufikeni kwabo, abathunywa benkundla baya kucacisa umongo welo phepha bakuphethe lona ze bakucacisele futhi nokuba yintoni na ekufuneka uyenzile wena emva koko. Eyona nto ke kukuza kukucacisela ngenkqubo yomthetho kodwa abanakho ukukunika iingcebiso zomthetho.
Ayikho yokwazi ukuba loo mntu usemnyangweni ngumthunywa wenkundla ngokwenene na okanye uze kukoleka ityala.
Wonke umthunywa wenkundla nomncedisi wakhew kufuneka babe nakho ukukhupha ikhadi lokuzazisa elisebenzayo alifumana kwiBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika.
Abathunywa beenkundla bamela amashishini amakhulu kuphela. Abekho abamele abantu nje abazisokolelayo.
Kuluxanduva lomthunywa wenkundla ukunceda wonke umntu, ehlutha elamba, ngokungenamkhethe nangesidima ngamaxesha onke.
Abathunywa bayazenzela lo msebenzi yaye benza unothanda.
Abathunywa beenkundla baqeshwa nguMpthathiswa Wezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko yaye basebenza phantsi kwemigaqo nemiyalelo yeNkundla.
Abathunywa baxulutywe ngamatye ze naziphi na iimpepha abeze nazo zingananzwa zilahlelwe kwesinomhlwa.
Ukuba uthi uphazamisane nomthunywa wenkundla ekwenzeni umsebenzi wakhe okanye uthi ungayilandeli imiyalelo akunike yona, usenokuzifumana uphantsi kotshutshiso.
Akukho nto anokuyenza umthunywa wenkundla xa usala ukusebenzisana naye.
Ngokomthetho, umthunywa wenkundla lo angazivulela angene endlwini yakho, nokuba sele ungekho wena. Angathimba athabathele kuye isithuthi sakho, ifenitshala nenye nje impahla yakho ephakamisekayo, okanye ke ukuba kuyimfuneko, nengaphakamisekiyo ngeenjongo zokuyithengisa ukuze kubuye imali leyo uyityalayo.
Abathunywa benkundla aba bangathatha nantoni na abayifunayo ekhayeni lakho.
Abathunywa benkundla aba kufuneka bacacise owona mongo wezo mpepha baziphetheyo yaye abanako ukuthimba izinto ezingundoqo ekuphileni kwakho ezifana nokutya neebhedi, iingubo zokulala nempahla yokunxiba. Ngapha koko ke, abanako, ngokwemigaqo ethile, ukuthimba izixhobo osebenza ngazo ukuze ufumane isonka sakho semihla ngemihla.
Abathunywa benkundla aba banganyanzelisa ukuba ubanike imali yaye akunyanzelekanga ukuba bakunike isiqinisekiso saloo ntlawulo.
Abathunywa benkundla aba kufuneka bakunike isiqinisekiso sayo nayiphi na intlawulo oyenzileyo yaye kufuneka nawe uqinisekise ukuba ezi ziqinisekiso uzityikityile. Unelungelo lokusifumana isiqinisekiso ezingundoqo.
Nayiphi na imibuzo onokuba nayo malunga nendima okanye umsebenzi womsebenzi wenkundla nceda ungathandabuzi ukuqhagamshelana neBhodi Yabathunywa Beenkundla zoMzantsi Afrika
Inombolo Yomnxeba: 021 461 6622
YAYAMENE
Ityala Neemali-mboleko (IiNkcukacha Zoluntu)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.M.122521.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu lunikezela ngolwazi ngokuqeshwa kwabantu abakhubazekileyo kubaqeshi nabaqeshwa.
Sekulixesha lokunika abantu abakhubazekileyo ithuba elilinganayo nelabanye"
Intshayelelo
Iindlela Abachazwa Ngayo "Abantu Abakhubazekileyo"
Abantu Abaqiqayo Bayabahlonipha Abantu Abakhubazekileyo
Iimvavanyo Zempilo Nezengqondo
Uqeqesho Nokuphuhliswa Kwezakhono
Ukugcina Abantu Abakhubazekileyo
Imbuyekezo Kubantu Abakhubazekileyo
Imfihlelo
Iinzuzo Kubasebenzi
Ucwangciso Lokuqesha Ngokungenamkhethe
Iinkcukacha
INTSHAYELELO
uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi uwuphumezile umgaqo-nkqubo obizwa ngokuba Kukwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo ngokwemigaqo yomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.
Le Code ijoliswe ekufundiseni nasekwaziseni abaqeshi nabasebenzi ukuze bawazi amalungelo noxanduva abajongene nalo ekuphakamiseni ukutyhilekelwa kwanokunciphisa iimbambano ukuze abantu abakubazekileyo babe nakho ukonwabela ze basebenzise amalungelo abo kwiindawo zabo zempangelo.
INDLELA ABACHAZWA NGAYO "ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO"
Ngokwalo Mthetho eyona nto kujoliswe kuyo ziziphumo zokukhubazeka kuloo mntu ngokungqamene nomsebenzi wakhe ngaphezu kokuba ukhubazwa yintoni na okanye kwizinto angenakukwazi ukuzenza.
Abantu babonwa "Bengabantu Abakhubazekileyo" abamelana nazo zonke iindlela zale ngcaciso:
abakhubazeke ngokwasemzimbeni okanye ngokwasengqondwemi kukhubazeka oko kuhlala kukho okanye kuhamba kubuye, ze nto leyo ibabambezelayo ekubeni bangene kwizithuba zempangelo okanye ekubeni bakhule empangelweni.
Abaqeshi kufuneka basebenzise elona cebo lingadli kakhulu empokothweni lokususa imiqobo yokwenza loo msebenzi, kwanokonwabela iinzuzo namathuba alinganayo engqesho. Kufuneka abafaki-zicelo zezithuba zengqesho kwanabasebenzi abakhubazekileyo banikwe indawo yokusebenzela neyokuhlala ebalungeleyo:
Abaqeshi kufuneka benze izibhengezo zezithuba zengqesho zifikeleleke kubantu abakhubazekileyo ngokuthi bachaze owona ndoqo kwiimfuno zeso sithuba, bechaza ngokucacileyo izakhono nezona zinto umntu kufuneka ekwazile ukuzenza ze kuthiwe thaca elubala inkqubo yokuchonga.
Iimvavanyo ezneziwayo kufuneka zihambelane neemfuno zalo Mthetho yaye kufuneka zingqamelane naloo msebenzi awuvavanyelwayo loo mfaki-sicelo. Abaqeshi kufuneka baqinisekise ukuba iimvavanyo azibakhupheli ngaphandle ngendlela engekho mthethweni imiqathango yaye kufuneka indlela ekwenziwa ngayo izinto ingakhethi cala kwindlela ekuchongwa ngayo, ekuhlolwa nekuchazwa ngayo imigaqo.
Uvavanyo lobume bempilo yomntu kufuneka lwenziwe kuphela emva kokuba umqeshi lowo efumanisile ukuba umfaki-sicelo lowo uyakwazi ukuwenza okanye uyamelana neemfuno zaloo msebenzi yaye emva kokuba ewunikiwe loo msebenzi.
UQEQESHO NOKUKHULA EMSEBENZINI
Abantu abakhubazekileyo kufuneka kuthetha-thethwane nabo kwimicimbi yokukhula nokuphuhla kwabo emisebenzini, zithathelwe iingqalelo iimfuno zabo ezizodwa yaye kufuneka bafikelele nakwizixhobob zoqeqesho. Ukuhlolwa komsebenzi wabo kwakunye nezibonelelo zokugqwesa emsebenzini kufuneka zibonakalise ngokucacileyo ze zilinganisele indlela abazinikele ngayo kweyona misebenzini yabo.
UKUGCINA ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO
Abasebenzi abathi bafunyanwe kukukhubazeka ngexesha lomsebenzi kufuneka, apho kukwazekayo, babuyiselwe emisebenzini. Ukuba kuya kuba ngcono ngolo hlobo, abaqeshi kufuneka bazame iqhinga lokubanika aba basebenzi eminye imisebenzi enokubafanela, umsebenzi oncitshisiweyo okanye bafakwe kwiindawo abaza kusebenza kuzo ngokukhululeka nalula, ukuze abasebenzi aba bangazifumani benyanzelekile okanye bekhokelelwa ekubeni bayiyeke imisebenzi yabo.
IMBUYEKEZO KUBANTU ABAKHUBAZEKILEYO
IMFIHLELO
Abaqeashi kufuneka baqinisekise ukuba ulwazi neenkcukacha ngokukhubazeka ezinikezelwe ngumsebenzi okanye umfaki-sicelo kwisithuba sengqesho zihlala ziyimfihlelo. Kufuneka umqeshi lowo aqinisaekise ukuba konke oku kwenziwa ngononophelo olukhulu ukuze ezo nkcukacha ziyimfihlelo zihlale zinjalo yaye zahluke kwezinye nje ezingeyomfihlelo.
Abaqeshi abavumelekanga ukuba badize naluphi na ulwazi olunento yokwenza nokukhubazeka komsebenzi ngaphandle kwemvume yaloo msebenzi ebhalwe phantsi, ngaphandle kokuba bayalelwa ngumthetho ukuze benze oko.
IZIBONELELO KUBASEBENZI
Abaqeshi abanikezela okanye abenza amalungiselelo okukhusela abasebenzi kwiingozi zengqesho okanye izicwangciso zezinye nje izibonelelo kufuneka baqinisekise ukuba ezo zibonelelo azibenzi abo basebenzi bazive bengafani nabanye abantu, ngendlela ethe ngqo okanye egwegwelezayo.
UCWANGCISO LOKULINGANA EMSEBENZINI
Ukuba abantu abakhubazekileyo abamelwanga ngokulingana nabanye abantu kuwo onke amanqanaba namabakala engqesho, umqeshi lowo kufuneka acele umkhomba-ndlela kwimibutho emela iimfuno zabantu abakhubazekileyo okanye iingcali kwelo candelo, umzekelo, inkonzo yokunuyiselwa kwengqondo yomntu emsebenzini nonyango lwezigulo zasemsebenzini ukuze abantu abakhubazekileyo bakwazi ukumelana neemfuno zale misebenzi.
IMFUNDO NEZILUMKISO
Abaqeshi, imibutho yabaqeshi ndawonye neemanyano zabasebenzi kufuneka ziwufake lo Mkhomba-ndlela ekufakeni abasebenzi, ekufundiseni nakwiinkqubo zoqeqesho lwabasebenzi.
ULWAZI
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.109367.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ugonyo Lukhuselekile
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lichaza ukuba ngawaphi na amacebo athatyathiweyo ukuqinisekisa ukuba amachiza akhuselekile.
UGONYO LUKHUSELEKILE
Intshayelelo
Umthwalo Wesifo xa Uthelekiswa Nomngcipheko
Ukhuseleko Nomgangatho Wamachiza
Iphulo Lokuqinisekisa Ukhuseleko Lwamachiza
Iindima Noxanduva
Imiceli-mngeni
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
INTSHAYELELO
Xa iWorld Health Organisation yaqalisa ngeenkqubo zayo zogonyo ngo-1974, apho kwagonywa abantwana behlabathi abangaphantsi kwesihlanu seepesenti. Amashumi amabini anesithandathu eminyaka emva koko, eli nani lenyuswa laya kufikelela kumashumi asixhenxe anesihlanu eepesenti zabantwana behlabathi. Izigidi ngezigidi zobomi babantwana baye basindiswa ze kwancitshiswa kakhulu nomthwalo wezigulo ezithintelekayo ngamachiza. Ngelixa izifo ezininzi zithe zaduka eluntwini, ngokumangalisayo ingxoxo ngokhuseleko logonyo isemi ngeenyawo.
Iinkonzo zonxibelelwano lwehlabathi, ukwanda kolwazi lwabathengi, ulwazi olwandayo noluphangaleleyo kwinzululwazi kwakunye neengxoxo ezivulelekileyo ngemiba yempilo zibe negalelo ekuthabatheni inxaxheba koluntu kwimiba yononophelo lwempilo ze zakhokelela ekungathembakalini kwexabiso logonyo.
Ukugxininisa Kwiintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo endaweni yobomi obusindisiweyo kwakunye nomthwalo ocuthekileyo wezifo zibe negalelo ekuveleni kweempendulo ezisuka entliziyweni ngaphandle kokuza neenyaniso. Inani lamaqela ezikhangela iinkcukacha nolwazi ngeemveliso zamachiza lande kakhulu ngenxa yeentlekele ezehla mihla le kwicandelo loluntu lempilo.
Iintshukumo ezingalunganga nezayanyaniswa namachiza zifumane ukujongwa ngeliso elibi ze zagxekwa nokugxekwa luluntu. Kuyabonakala uluntu luyekile ukujongana nokoyika oobhubhane bezifo futhi kungoku nje lujongana nemiba engcno efana nomgangatho, ukhuseleko nokulingana.
Ukuba semngciphekweni wokosuleleka zizifo kwakunye nezigulo ezingumvuka wokungagonywa, kufuneka zixelelwe abazali kwanoluntu. Abasebenzi kunonophelo lwempilo nabo kufuneka bekhunjuziwe ngeenzuzo ezintle zogonyo.
Akukho mntwana kufuneka evinjwe ugonyo ngaphandle kokucingisiswa kweziphumo zoko, emntwaneni nakuluntu nje jikelele.
UKHUSELEKO NOMGANGATHO WAMACHIZA
Ekuhambeni kweminyaka, lo Mbutho Wehlabathi Wempilo kwakunye namahlakani awo baqhubekeke besenza iinzame benikezela nangezibonelelo zokuphucula ukhuseleko nogonyo. Ubuchule obutsha bokwenza oku obufana nesirinji esinokusetyenziswa kube kanye kuphela buye baveliswa.
Ilizwe ngalinye lineCandelo Lesizwe Elilawula obu buchule elivavanya umgangatho wamachiza, nokuba aveliswa kwelo lizwe okanye ngaphandle, ze ekugqibeleni ibe kwalelo candelo elamkela okanye elikhaba ukusetyenziswa kwelo chiza luluntu. UMbutho Wehlabathi Wempilo ulibona ichiza lisemgangathweni owamkelekileyo xa livavanywe licandelo elizimeleyo lesiawe elijongana nomgangatho wamachiza ngokwemigawo ebekwe nguwo. Kufuneka kungabikoh zingxaki zisalayo zayanyaniswa nomgangatho welo chiza. Onke amachiza asetyenziswe kwinkqubo yesizwe yogonyo kufuneka, ngokwelona nqanaba lisezantsi, amelane futhi athobele izidingo zemigangatho yoMbutho Wehlabathi Wempilo.
Amachiza aqala avavanyelwe ukhuseleko nokuba ayasebenza ngokwenene na kwiimvavanyo zeklinikhi phambi kokuba abhaliswe ze athengiswe apha eMzantsi Afrika. Onke amachiza athi avavanywe nguMbutho Ojongene Nolawulo Lwamachiza weli lizwe, obizwa ngokuba liBhunga Elilawula Amachiza ukuqinisekisa ukusebenza, umgangatho nokhuseleko phambi kokubhalswa nokqwamkelwa ukuze athengiswe.
Onke amachiza asetyenziswa kwiNkqubo ye-EPI(SA) enziwa ngokwemigaqo eqatha yokhuseleko. La machiza ayamelana nemigangatho yomgangatho, yokhuseleko neyokusebenza kwala machiza ebekwe nguMbutho Wehlabathi Wempilo.
ukwandisa ukwamkeleka kogonyo kuluntu; kwakunye nokuqinisekisa ukuba nayiphi na intshukumo efana naleyo ithatyathwa ngendlela eyamkelekileyo kwisigulana, abazali kwakunye nabo beza namachiza.
Iintshukumo Ezingalunganga Ezilandela Ugonyo zingaqala kububomvu nobuhlungu obuqheleke kakhulu kwindawo efakwe kuyo inaliti, ukuya kwizigulo ezinqabileyo ezifana nokuba sesichengeni sokungamelani namachiza okanye nezidlo ezithile 1:100 000 to 1:1 000 000 zokusetyenziswa kwechiza lemasisi. Ezi ntshukumo zingalunganga zilandela emva kogonyo:
Zibangelwe lichiza
Zizenzekele
Azaziwa
Ukuze ibe nokuhamba ngesantya esifanayo nenzululwazi entsha, ubugcisa obutsha kwakunye neenkxalabo zoluntu, uMbutho Wehlabathi Wempilo udale iPhulo Lokhuseleko Kogonyo, phulo elo liya kujolisa:
ekuqinisekiseni ukhuseleko lwamachiza olukhangelwa kwiimvavanyo zaseklinikhi ngokuthi asetyenziswe kuphando kwakunye nophuhliso lweenkqubo ezikhuselekileyo nezilula zokuhanjiswa kwamachiza ekwandiseni ukufikelela koluntu kubugcisa bokunikezela nokulahla la machiza obukhuselekileyo nobusebenzayo ekufumaniseni nasekunakulawulo lwemingcipheko ezayanyaniswa nogonyo
Kwiingxoxo ezishushu eziza nogonyo, kubalulekile ukuqwalasela umlinganiselo wenkcaneko/wenzuzo kwanokubeka ezi Ntshukumo Zingalunganga Zilandela Ugonyo kwindawo eyiyo. Amachiza aziwa njengelona cebo lezononophelo lwempilo likhuselekileyo nelingatyabuli kakhulu emalini.
INDIMA EKUFUNEKA IDLALIWE NOXANDUVA
Luxanduva loorhulumente, amaqumrhu alawulayo, ishishini lamachiza, abanikezeli beenkozo zononophelo lwempilo kwakunye noluntu ukunikezela ingxelo ngazo naziphi na iintshukumo ezigatya nezisengela phantsi ugonyo. Kukho isidingo sokuphendula kunikezelwe neenyaniso kwiinkxalabo zabazali nezoluntu jikelele.
IMICELI-MNGENI
Iindlela zokumelana nemiceli-mngeni iquka ukuhlanganiswa kwendlela ekhathakayo kubazali nakwiintsana, ulwazi olutsha kwakunye nengqondo eyakhayo yokujongana nogonyo. Akukho sidingo sakulukhusela ugonyo. Yinyaniso eyaziwayo ukuba izifo ezithintelekayo ngamachiza zinobungozi futhi yaye ugonyo luyazithintela!
Imiceli-mngeni emitsha kwicandelo lophuhliso nokhuseleko lwamachiza isankqenkqeza phambili. Amachiza anzima ayadalwa ze avavanywe futhi oko kuya kudinga iinkqubo neendlela zokuwahlola zale mihla. Kwangaxesha-nye la machiza kufuneka acuthe iindlela zokuniwanikezela, enze lula ubugcisa bokuwanikezela ze awanikezele nangamaxabiso amahle ze futhi kubonakale neenzuzo ezizizo kwicandelo lononophelo lwempilo yoluntu.
Ngaphandle kwezindlu eziphuculweyo, izindlu zangasese kwakunye namanzi acocekileyo, amachiza la abe neempumelelo ezingenakuthelekiswa ekunciphiseni ukufa nokosuleleka zizifo. Kwelinye icala, le mpumelelo ingakhokelela ekugxininiseni ngendlela engenasihlahla kwezinye izigulo ezibangelwa ngala machiza.
Umngcipheko wonxibelelwano unikezela ngothotho lwezixhobo zokucacisa ukuba sesichengeni ngokuthelekiswa neenzuzo. Xa sithetha ngokhuseleko lwaso nasiphi na isiyobisi, sithetha ngokhuseleko olubonakalayo, olo ke lukhuseleko oluthelekiswa nokungawasebenzisi la machiza.
INkqubo ye-EPI iya kuqhubekeka isebenza nawo onke amahlakani ukuphucula zonke iinkalo zogonyo, ezifana nokhuseleko lwamachiza, uqeqeswho kwanokusebenza neli shishini ukuphucula ubugcisa bokunikezela ngala machiza.
Kungokuphucula umgangatho wononophelo lwempilo kwanokuhlala sizigcine engqondweni iinzuzo eziza namacebo okuthintela ukosuleleka zizifo apho ihlabathi langomso liya kuba yindawo enempilo engcono.
iSebe Lezempilo liya kuqhubekeka liphakamisa inzuzo zokugonywa kwabemi boMzantsi Afrika, bonke abasebenzi kwicandelo lononophelo lwempilo kwakunye nabo banikezela ngoncedo lwezempilo.
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
neNkqubo Eyandisiweyo Yogonyo kwiSebe Lezempilo
Inombolo Yomnxeba: 012 312 0099
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.125285.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
UkuNikwa kweeNkonzo nokuXhotyiswa koLuntu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Indlela entsha necocekileyo yokuvelisa yemizi-mveliso iyayiguqula indlela esenza nesisebenzisa ngayo izinto, ngokuzenza zibe namandla angakumbi nokunqanda ukungcolisa indalo engqongileyo. Oku ke kusekelwe kumgaqo wokuthintela ingxaki ingekafiki. Oku kusenokukhokelela kwiinguqu ezimandla ezingqondweni zabantu kwanakwiindlela abenza ngayo izinto. Eli phepha linikezela ngeengcebiso ngendlela onokonga ngayo umbane, wonge amanzi ze unciphise nenkukuma.
IINYANISO EZINIKA UMDLA
Kutshiswa ikilogram yelahle ngeyure nganye yekilowatt yombane osetyenzisiweyo."
Ziya kuba mbini kuphela iimeko apho kugcwaliswa amadama ngamanzi kule minyaka mibini izayo! Kusafuneka kugcwaliswe amadama kodwa ke oko kuya kusidla izigidi-gisi zeerandi yaye akukho mntu uyifunayo le nto eyadini yakhe"
Ihlabathi livelisa umlinganiselo weetoni ezine zomoya omdaka, umntu ngamnye, ngonyaka, abemi boMzantsi Afrika bona bavelisa umlinganiselo olishumi lweetoni zalo moya mdaka, umntu ngamnye, ngonyaka."
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
iCandelo Lolawulo: Elijongene Nokungcoliseka Nenkukuma iSebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2705
FUMANISA OKUNYE:
Ngokuba kutheni kufuneka usebenzise indlela ecocekileyo yokuvelisa nje ekhayeni lakho
Indlela yokonga umbane
Indlela yokonga amanzi
Iingcebiso eziluncedo
Indlela yokunkcenkceshela isitiya eyonga amanzi
KUTHENI KUFUNEKA USEBENZISE INDLELA YOKUVELISA ECOCEKILEYO NJE EKHAYENI LAKHO
LE NDLELA IKONGELA IMALI!
Ilondoloza izibonelelo zendalo ezifana namanzi
Inciphisa ukungcoliswa kwamanzi nomoya
Yenza ukuba thina neentsapho zethu siphile kwihlabathi elisempilweni
INDLELA YOKONGA UMBANE!
Le ilandelayo ke yimizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukuze libe nokusebenzisa umbane ngendlela ewongayo:
Faka isixhobo esibalayo kwigiza yakho ngenjongo yokuthintela ukubilisa amanzi ongazokuwasebenzisa. Oku kungakongela ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.
Fakela isixhobo sokubilisa amanzi esisebenzisa ilanga. Oku kubyibonakalisa imbuyekezo yokonga umbane ngexesha elifikelela kwiminyaka esibhozo yaye isebenzisa indlela enokuphinda isebenziseke kwixesha elizayo.
Ingakumbi xa uzakhela indlu, le yindlela eyonga ngokumandla. Apha wonga ngokwengqikelelo ephakathi kwamashumi amabini namane ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.
Ukukhanyisa
Sebenzisa iiCFL okanye iiLED, eziwusebenzisa ngendlela ewongayo umbane, kunezo zibane ziqhelekileyo neziwutyayo umbane yaye zihlala ngaphezu kweyure okanye ezimbini ngosuku zikhanyisiwe yaye zikulungele kakhulu ukuukhanyiswa ngaphandle ukuze zikhanyiswe ubusuku bonke
Zicime izibane xa uhambayo.
Faka nezixhobo zokukhanyisa nokushushubeza ngendlela esebenzisa ilanga ukuba uzenzela ikhaya elitsha:
Kufuneka ube neefestile ezaneleyo ezijonge empuma
Ukuba ufakela umphezulu wendlu, kufuneka ukhumbule ukuba kunzima ukushushubeza indlu enkulu kakhulu
Khusela iindonga nemigangatho yakho kakuhle, okanye ke usebenzise izixhobo zokwakha eziwongayo umbane.
INDLELA YOKONGA AMANZI
Le ilandelayo ke yeminye yemizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukulenza libe nokuwonga amanzi.
Ngokuthi unciphise amanzi okugungxula indlu yakho yangasese ungonga ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini amanzi owasebenzisayo ngonyaka ungakhange ube kanti uyasokola emsebenzini wawo. Ungafakela indlela egungxula kabini okanye kaninzi. Isixhobo sokugungxula kabini sineendlela ezimbini nezicwangcisiweyo zokugungxula - isicwangciso esikhupha amanzi amancinci kumchamo ze athi kratya kwizinto eziqinileyo. Indlela yokugunxula kaninzi ke yona ikuvumela ukuba ugungxule nantoni nokuba ingakanani na - ubhekelisela emva nje isixhobo sokugungxula ze iziyekele xa igqibile.
Ngokufakela isixhobo sokumpompela amanzi angwevu (asuka kumatshini wokuhlamba impahla, kwisitya samanzi, kwishawa nakwibhafu) kwisitiya sakho ngenjongo yokusinkcenkceshela. Oku kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amathathu anesihlanu ekhulwini, amakhaya amaninzi kufuneka asuse nesidingo sokongeza amathuba okunkcenkceshela izitiya zawo. Ezi ndlela zokonga ukusetyenziswa kwamanzi zibiza malunga nama-R4 500 ukufakelwa, kodwa ayakuyibonakalisa imbuykezo ekongeni amanzi kwiminyaka nje emibini.
Ukufakela iishawa ezisezantsi kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amahlanu ukuya kwasixhenxe anesihlanu ekhulwini. Iindlela ezahlukeneyo ziyafumaneka, ngokuxhomekeka ke kwindlela ofuna ukuzisebenzisa ngayo. Ukuhlamba ngeshawa yeyona ndlela iwongayo amanzi kunokuhlamba ngesitya sokuhlambela, nkqu nangaphandle kwezi ntloko zeeshawa.
Iziciko zeemopmpo ziyakucutha ukuchiphiza kwamanzi ngamashumi amahlanu ukuya kwangamashumi asixhenxe anesihlanu ekhulwini.Ngokwesiqhelo, amanzi amaninzi kwezi mpompo aphuma aye ngqo phantsi angene esinkini engakhange asetyenziswe.
iNtshona Kapa ivelisa inkukuma eninzi kunaleyo imele ukuba iyayilahla. Umntu ngamnye ohlala eKapa ukhupha i1.6 yeekilograms zenkukuma ngosuku. Amanzi ehla ezindongeni nasemhlabeni angcolisa amanzi asemhlabeni kwakunye nehlabathi. La manqaku alandelayo akunika nje umqondo wezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukunciphisa inkukuma eniyivelisayo.
Phinda usebenzise kangangoko kwinkukuma yakho. Ezi mveliso zilandelayo zingaphinda zisetyenziswe: iphepha, iglasi, iitoti, iiplastiki, imveliso zomgquba, kwakunye ne-oli yezithuthi. Akho amazibuko okulondoloza inkukuma elahliweyo kuthotho lwezikolo okanye imibutho. Qhagamshelana nomaspala wakho okanye incwadi yakho yeenombolo zomnxeba ukuze ufumane iziko elilondoloza inkukuma elikufutshane nawe. Sebenzisa inkqubo yomgqomo owahlula-hlulwe kabini okanye kathathu. Le ke yimigqomo yasekhayeni eyahlula-hluliweyo ukwenzela ukufaka iintlobo ezithile zenkukuma ukwenzela kube lula ukonga inkukuma. Iinkukuma ezahlukeneyo nezilondolozekayo zingafakwa kumacandelo ahlukeneyo anemibala eyahlukileyo.
Yenza umgquba inkukuma yakho engumgquba (ekukutya neyasesitiyeni) Lo mgquba ungasetyenziswa esitiyeni ngokuthi uhlanganiswe nomhlaba ukuphucula ubume bomhlaba lowo. Wangeza umhlaba ochumileyo yaye unikezela ngezakhi eziza kuncedisa ekukhuleni kakuhle nangokukhawuleza kwezityalo.
Phinda uzisebenzise izitya ebezithwele ukutya ze uqinisekise ukuba izinto ozithengayo azigcwelisanga ziplastiki. Ukuba kunjalo, khalaza! Loo nto ibonakalisa ukuhlakanipha.
IINGCEBISO EZILULUTHO
Musa ukubilisa iketile yonke yamanzi xa uza kusebenzisa ikopi enye kuphela apho, bilisa amanzi oza kuwasebenzisa kuphela .
Sebenzisa izithuthi zikawonke-wonke okanye uhambe ngeenyawo okanye uqhube ibhayisekile xa usiya emsebenzini okanye evenkileni. Qhuba isithuthi esincinci njengoko siza kusebenzisa amafutha amancinci sona, sikhuphe ukungcola kancinci yaye sidinga imali encinci xa silungiswa kunezo zikhulu.
UKUNKCENKCESHELA ISITIYA NGENDLELA EWONGAYO AMANZI
Beka izityalo ngokwamaqela ngokwendlela eziwatya ngayo amanzi - oku kuthintela ukuchitha amanzi kwizityalo ezingawadingiyo.
Qwalasela umgangatho nohlobo lwesitiya sakho, ngoko ke cingisisa umbono wokucutha isitiya sakho.
Phucula umhlaba nomhlaba - indlela umhlaba wakho owonga ngayo amanzi iyaphuculeka ngumgquba omninzi. Ukugquma umhlaba ngodka oluninzi, umgquba, istro, njalo-njalo zigcina umhlaba wakho ufume nangakumbi.
Lima ngexesha lonyaka elifanelekileyo - kwiinginqi ezifumana iimvula ebusika, elona xesha lifanelekileyo nguKwindla nalapha ekuqaleni kobusika ukuze izityalo ezo zibe nethuba lokuntdhula iingcambu zazo phambi kwexesha lonyaka elomileyo. Kwiingingqi ezifumana iimvula ehlotyeni, elona xesha lifanele ukulima yintwasa-hlobo nasekuqaleni kwehlobo.
Nkcenkceshela ngendlela efanelekileyo - musa ukunkcenkceshela kanye ligqatse ubhobhoyi ilanga okanye kwiimeko ezivuthuzayo. Enye yezona ndlela zonga amanzi zokunkcenkceshela yileyo yokusebenzisa umbhobho wokunkcenkceshela - le ndlela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini amanzi asetyenziswa kwiimeko eziqhelekileyo zokunkcenkceshela, futhi inkcenkceshela kakuhle, yaye futhi isenokufakwa ngaphantsi kwengca.
YAYAMENE
Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.17843.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ukukhusela Amalungelo Akho
IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika
ISISHWANKATHELO
Eli phetshana lifundeka lula linikezela ngeenkcukacha ngamalungelo oluntu angundoqo nokuba iKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika (iSAHRC ngamafuphi) ingakunceda njani na ukuba amalungelo akho athe anyhashwa.
Ukunikezela Ingxelo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu
uMqulu Wamalungelo
IKomishoni
USihlalo nguMfundisi uGqirha Barney Pityana ze uSekela-Sihlalo ibe nguNkosazana Shirley Mabusela. Ikomishoni inamalungu afikelela kwishumi elinanye, kuquka usihlalo nesekela lakhe.
Intloko Yesigqeba ikhokela iSecretariat. Inamasebe amane:
Ezemfundo, Uqeqesho Nolwazi
Iinkonzo Zomthetho
Ezophando Namaxwebhu
Ezezimali Nolawulo
I-SAHRC ineekomiti ezenziwe ngabakomishinala, abasebenzi kwakunye namanye amalungu asuka ngaphandle. Aba basebenzi basebenza kula macendelo alandelayo:
Umgaqo-nkqubo Nocwangciso;
URhulumente Noqhagamshelwano nePalamente;
Uqhagamshelwano Nemibutho Engajonge Ngeniso Namanye Amaqumrhu Angumvuka Wemithetho;
Uqhagamshelwano Namanye Amazwe;
Ezabakhubazekileyo; kwakunye
Nabantwana.
Ngaphezu koko, umkomishinala ngamnye unoxanduva olulodwa lokujongana nephondo okanye amaphondo athile. Bayawatyelela la maphondo ukwakha ubudlelwane namaqumrhu asebenza kuwo, baphicothe iindlela ekwenziwa ngazo izinto ze baphendule nakwizikhalazo.
INGABA YENZA NTONI I-SAHRC LE?
I-SAHRC le yasekwa nguMgaqo-siseko ngeenjongo:
zokuphuhlisa inkcubeko yamalungelo oluntu eMzantsi Afrika;
zokufundisa abemi boMzantsi Afrika ngokunyhashwa kwamalungelo oluntu nokufumana iindlela zokulungisa oku kuquka nokusa amatyala ezinkundleni, xa kunyembelekile; kwenziwe nophando ngamalungelo oluntu eMzantsi Afrika nakumanye amazwe; kucetyiswe urhulumente ngamalungelo oluntu ze kujongwe nokuba urhulumente uwaphuhlisa awakhusele njani na amalungelo oluntu;
kujongwane nemithetho ebhalwe kuwo onke amabakala karhulumente (oko ke kukuthi koorhulumente bamakhaya, abamaphondo nowesizwe) ukuqinisekisa ukuba bayawaqwalasela amalungelo oluntu; ze bajonge nokuba urhulumente wenza ntoni na ukuqinisekisa ukuba abantu bayafikelela kumalungelo oluntu nawoqoqosho (indalo engqongileyo, izindlu, unonophel lwempilo, ukutya, amanzi, ukhuseleko loluntu nemfundo).
UKUNIKEZELA INGXELO NGOKUNYHASHWA KWAMALUNGELO OLUNTU
Intshukumo yokunyhashwa kwamalungelo oluntu kuxa naliphi na ilungelo elikuMqulu Wamalungelo lithe lanyhashwa okanye laxhatshazwa. Kusenjalo, Isahrc le ayijongani nazo zonke iintlobo zeentshukumo ezinyhasha amalungelo oluntu. Amanye amatyala athunyelwa kweminye imibutho namaqumrhu ebekelwe bucala ukujongana neentlobo ezithile zokunyhashwa kwamalungelo oluntu. Ezi ntlobo ke ziquka:
Inombolo Yomnxeba: 011 403 7182
Umkhuseli Wabathengi izikhalazo ngamagosa aseburhulumenteni
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2915/6
Inombolo Yomnxeba: 011 377 6894
Icandelo Lolawulo Elizimeleyo Elijongene Nezikhalazo izikhalazo ngamapolisa
Inombolo yomnxeba: 012 428 5700
Ukuba ityala lakho lelinye lala, kuya kufuneka ke uqhagamshelane nomnye wale mibutho ngqo.
Ukuba ityala lingokunyhashwa kwelinye lamalungelo akuMqulu Wamalungelo Oluntu, futhi olu hlobo lwetyala ekunokujongwana nalo ngomnye nje umbutho, kuya kufuneka wena uyixele kwiSAHRC qha:
Ukutsalela iofisi ye-SAHRC. Umsebenzi uya kuthi athabathe ingxelo leyo, akuthumele iphetshana lokufaka isikhalazo okanye enze idinga lokuba wena uye buqu kule ofisi.
okanye ke
Ukuthumela ifeksi okanye incwadana yembalelwano kwiSebe Lemicimbi Yomthetho leSAHRC ngolwimi ithanda ukuyithumela ngalo.
okanye
eRhawutini
Inombolo yomnxeba: 011 484 8300
Inombolo yomnxeba: 041 582 4094/2611
Inombolo yomnxeba: 015 291 3500/3504
eNtshona Koloni
Inombolo yomnxeba: 021 426 2277
UMQULU WAMALUNGELO
Ukuze kube nokwakhiwa inkcubeko yamalungelo oluntu, kubalulekile ukuba wonke ummi awazi amalungelo akhe ze ayiqondisise nendima yakhe. I-SAHRC ikhusela ze iphkamise amalungelo abo bonke abemi boMzantsi Afrika. Oku kulandelayo luhlobo lwenziwe lula loMqulu Wamalungelo Wamalungelo. Ukze ufumane uMqulu ogcweleyo, nceda ufunde iSahluko 2 soMgaqo-siseko.
Ukulingana
Isidima Somntu
Isidima sakho kufuneka sihlonitshwe futhi sikhuselwe.
Ubomi
Unelungelo lokuphila.
Inkululeko nokhuseleko lomntu
Ubukhoboka, ukufakwa amakhamandela kwanokunynzeliswa ukuba usebenze
Ubukhoboka, ukufakwa kumakhamandela kwanokunyanzeliswa ukuba usebenze azivumelekanga.
Imfihlelo
Akunakugqogqwa okanye kugqogqwe ikhya impahla yakho, ngaphandle kokuba kokuba kulandelwe inkqubo eyiyo yokwenziwa kwezi ntshukumo ngamapolisa.
Inkululeko kwinkolo, inkolelo noluvo
Ungakholelwa futhi ucinge nangayiphi na indlela yaye ungalandela inkolo ethandwa nguwe.
Bonke abantu (kuquka namajelo eendaba) bangathetha nantoni na abayithandayo.
Indibano, umboniso, uqhankqalazo nokunikezelwa kwezikhalazo
Ningabamba umboniso, uqhankqalazo okanye ninikezele ngezikhalazo. Kodwa ke oku kufuneka nikwenze ngoxolo.
Ungazimanya nabani na ofuna ukuzimanya naye.
Amalungelo opolitiko
Ungalixhasa iqela lopolitiko elithandwa nguwe. Ukuba ungummi weli, ze ubuncinci ube uneshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ungavota.
Ukuba ngummi
Inkululeko yentshukumo neyokuhlala
Ungahamba uye kuhlala naphi na apha eMzantsi Afrika.
Ungawenza nawuphi na umsebenzi ofuna ukuwenza.
Imiba yengqesho
Indalo
Unelungelo lokufumana indalo esempilweni.
Impahla
Impahla yakho ingahluthwa kuwe kuphela imigaqo eyiyo ilandelwe.
Izindlu
Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba abantu bayafikelela kwizindlu ezisemgangathweni.
Unonophyel lwempilo, ukutya, amanzi nokhuseleko loluntu
Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba uluntu luyafikelela ekutyeni nasemanzini, kunonophel lwempilo nokhuseleko loluntu.
Abantwana
Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo banamalungelo awodwa, afana nelungelo lokungaxhatshazwa.
Imfundo
Unelungelo lokufumana imfundo engundoqo, kuquka imfundo engundoqo yabantu abadala, ngolwimi lwakho (ukuba oku kunokwenzeka).
Ulwimi nenkcubeko
Ungalusebenzisa ulwimi lwakho ze ulandele inkcubeko oyikhethayo.
Uluntu ekuhlaleni kungayonwabela inkcubeko yalo; lusebenzise inkolo yalo; ze lusebenzise ulwimi lwalo.
Ukufikelela kulwazi
Unelungelo lokufukelela kulo naluphi na ulwazi urhulumente analo.
Intshukumo yolawulo enobulungisa
Iintshukumo zikarhulumente kufuneka zingabi namkhethe.
Ukufikelela kwiinkundla
Ungacela inkundla imuthathele isigqibo ngengxaki yakho yezomthetho, okanye iqumrhu elikumila kunjalo.
Abantu ababanjiweyo, abavalelweyo nabasabekwa izityholo
La malungelo akhusela abantu ababanjiweyo, abavalalwe ejele okanye ababekwa isityholo sokwaphula umthetho.
QWALASELA: Onke ke la malungelo angacuthwa ukuba oko kuya kulungisa into. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, funda iSahluko 2 soMgaqo-siseko.
YAYAMENE
Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
Umqulu Wamalungelo (Isahluko 2: soMgaqo-siseko woMzantsi Afrika) (UMgaqo-siseko) (File type: pdf)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.3162.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Umqulu Wamalungelo Ezigulana
ISISHWANKATHELO
Olu xwebhu luthi thaca amalungelo noxanduva lwezigulana ngokwemigaqo yenkonzo yononophelo lwempilo.
AMALUNGELO
Amashumi ngamashumi eminyaka uninzi lwabemi boMzantsi Afrika bathi bazifumana bevinjwa okanye benyhashelwa awona malungelo abo angundoqo,malungelo law abequka amalungelo okufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo. Ukuqinisekisa ukufezekiswa kwelungelo lokufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo elingqinwa nanguMgaqo-siseko woMzantsi Afrika (onguMthetho wePalamente we-108 ka-1996), iSebe Lezempilo lizinikele ekuphakamiseni, ekuphuliseni nasekukhuseleni eli lungelo yaye liyazingca ngokuUMQULU WAMALUNGELO EZIGULANA njengomgangatho ofanayo nolinganayo wokufikelela ekufezekisweni kweli lungelo.
Indawo esempilweni nekhuselekileyo
Wonke umntu unelungelo lokuphila kwindawo esempilweni nekhuselekileyo eya kuqinisekisa ukuba basempilweni ngokwasemzimbeni ngokwasenyameni nangokwasengqondweni, kuquka nokunikezelwa kwamanzi aneleyo, ucoceko nokulahlwa kwenkukuma ndawonye nokhuseleko kuzo zonke iintlobo zeengozi zeengeozi zendalo engqongileyo, ukonakaliswa nokungcoliswa.
Wonke ummi unelungelo lokuthabatha inxaxheba ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo yezempilo yaye wonke ubani unelungelo lokuthabatha inxaxheba kwimiba echaphazela impilo yomntu ngamnye.
Ukufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo
Wonke ubani unelungelo lokufikelela kwiinkonzo zononophelo lwempilo eziquka:
ukufumana rhoqo inkonzo yononophelo lwempilo olungxamisekileyo evulelekileyo umntu enayo engenayo imali;
unyango neenkonzo zeengcebiso ekufuneka iigulana eso saziswe ngazo ukuqinisekisa ukuba siyaluqonda olu nyango okanye ezo ngcebiso kwaneziphumo zazo;
ukunikezelwa kweengcebiso ngendlela engenamkhethe, izinyanzeliso okanye ubundlobongela kwimicimba efana nempilo yokubeleka, isifo somhlaza okanye intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo;
indlela yokusebenza ebonakalisa imbeko, isidima somntu, inyameko, uvelwano nonyamezelwano; kwakunye nolwazi lwezempilo oluquka ukufikeleleka kweenkonzo zempilo nokuba zingasetyenziswa njani na ezi nkonzo yaye olo lwazi lona luya kufumaneka ngolwimi olwaziwa nolusetyenziswa sisigulana eso.
Ulwazi nge-inshorensi yempilo/ngenkqubo yonyango lwempilo
Ilungu le-inshorensi yempilo okanye lenkqubo yonyango lwempilo linelungelo lokufikelela kulwazi ngaloo inshorensi okanye loo nkqubo yonyango lwempilo ze acel' umngeni, apho kufuneka khona, kwizigqibo zaloo inshorensi yempilo okanye loo nkqubo yonyango lwempilo ezichaphazela ilungu elo.
Ukuzikhethela inkonzo yonyango lwempilo
Wonke ubani unelungelo lokuzikhethela inkampani amakangene kuyo ukuze afumane iinkonzo zonyango lwempilo okanye xa afuna inkonzo ethile yononophelo lwempilo yaye oko kuzikhethela akumelanga kukhabana nemigangatho yaloo nkonzo yaye kufuneka ilandele imigaqo ethile ebekelwe iindlela zokunikezelwa kwale nkonzo.
Kufuneka unyangwe ngumntu okanye inkampani eyaziwayo
Wonke ubani unelungelo lokumazi umntu onikezela loo nkonzo yononophelo lwempilo yaye kufuneka anyangwe ngabasebenzi benkonzo yononophelo lempilo abaziwayo.
Ukugcinwa kweenkcukacha zomntu nemfihlakalo
Iinkcukacha ngempilo yomntu othile, kuquka nolwazi olubandakanya unyango zingakhutshwa kuphela ngesivumelwano nesigulana eso, ngaphandle kokuba ke oko kudingeka ngokemigaqo yomhtetho othile okanye ngokomyalelo wenkundla.
Imvume
Wonke ubani unelungelo lokufumana ulwazi olupheleleyo noluchanekileyo ngesimo sempilo yakhe, imigaqo yogonyo, unyango olusacetywayo kwakunye neendleko zalo, ukuze umntu abe nokufikelela kwisigqibo esichaphazela nawuphi na kule miba ingentla apha.
Ukwala unyango
Umntu angala ukunyangwa yaye oko kwala uya kukutsho ngmlomo okanye kubhalwe phantsi kodwa ke oko kwala kufuneka kungabi kanti kubeka esichengeni impilo yabanye abantu.
Ukuthunyelwa kuluvo lwesibini
Wonke ubani unelungelo lokuthunyelwa kwenye iklinikhi ukuze afumane uluvo lwesibini xa athe wacela kuloo mntu okanye kwelo ziko lononophelo lwempilo alithandayo.
Ukuqhubekeka konyango
Akukho mntu uya kuyekwa nje egula anganyangwa ngumsebenzi wecandelo lononophelo lwempilo okanye yinkonzo yonyango ebiqale yaluthathela kuyo uxanduva ngeenjongo zokumnika unyango.
Khalaza ngeenkonzo zonyango lwempilo
Wonke ubani unelungelo lokufaka isikhalazo ngeenkonzo zononophelo lwempilo yaye kufuneka ezo zikhalazo ziphandwe futhi kufuneka afumane ingxelo epheleleyo ngolo phando.
UXANDUVA
Sonke isigulana umntu otyelela iziko lononophelo lwempilo unolu xanduva lulandelayo:
ukubuza ngeendleko zonyango lwakhe kwakunye/okanye iingcebiso ze enze namalungiselelo entlawulo.
agcine kuye iimpepha zononophelo lwempilo yakhe.
ukunonophela impilo yakhe ukunonophela nokukhusela indalo engqongileyo.
ukuthobela amalungelo ezinye izigulana kwakunye namaziko ononophelo lwempilo.
ukusebenzisa inkonzo yononophelo lwempilo ngendela eyiyo futhi angayibhoxi.
azi amaziko ononophelo lwempilo asebenza kwingingqi ahlala kuyo nokuba anikezela ngaziphi na iinkonzo.
ukunika amaziko ononophelo lwempilo iinkcukacha eizizidingayo nezichanekileyo ngeenjongo zokugonya, ukunyanga, ukunikezela iingcebiso nokuthuthuzela.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.3342.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Ingaba wenzelwe bani lo Mthetho?
Amaxesha Empangelo
Ikhefu
Ukupheliswa Komsebenzi
Ukusetyenziswa Kwabantwana Kwanokusebenza Ngokunyanzelwa
Izigqibo Zamacandelo iKomishoni Yeemeko Zasempangelweni
Ukubeka iliso, Ukuqinisekiswa kokuphunyezwa kwakunye Neenkqubo Zomthetho
Ngokubanzi
INGABA WENZELWE BANI LO MTHETHO?
Lo Mthetho Ubophelela bonke abasebenzi nabaqeshi ngaphandle kwamalungu oMkhosi Wokhuselo Wesizwe, iQumrhu Lobuntlola Lesizwe, iQumrhu Leemfihlo loMzantsi Afrika kwakunye namavolontiya angahlawulwayo asebenzela imibutho yohlangulo.
Lo Mthetho kufuneka uhlonitshwe nokuba ezinye izigqibo sele zahlukile kuwo.
IXESHA LOKUPHANGELA
Eli candelo alibabopheleli abaphathi abakwizikhundla eziphezulu (abo banokuqesha, baluleke ze bagxothe), abasebenzi beentengiso abamsebenzi wabo ubahambisayo kwakunye nabasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwamashumi amabini anesine ngenyanga.
Amaxesha aqhelekileyo empangelo
Umsebenzi AKUFUNEKI asebenze ixesha elingaphezu:
kweeyure ezingamashumi amane anesihlanu ngeveki kweeyure ezilithoba ngosuku ukuba umsebenzi usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphantsi ngeveki, okanye ke kweeyure ezisibhozo ngosuku ukuba umsebenzi lowo usebenza iintsuku ezingaphezu kwesihlanu ngeveki.
Ixesha elongezelelweyo
Ukuba ixesha elongezelelweyo liyadingeka, abasebenzi kufuneka bavume ukulisebenza futhi abanakusebenza iiyure ezingaphezu kwesithathu zexesha elongezelelweyo ngosuku okanye ishumi leeyure zomsebenzi wexesha elongezelelweyo ngeveki.
Ixesha elongezelelweyo kufuneka lihlawulelwe ngentlawulo engumvuzo opheleleyo oqhelekileyo nesiqingatha sawo okanye ke ngokwezivumelwano bafumane ixesha lokuphumla elihlawulelwayo.
Ukulungiswa ngendlela elula kwamaxesha okusebenza kungancokolwa ukuba kukho isivumelwano phakathi kwabaqeshi nemanyano yabasebenzi ebhalisiweyo. Umzekelo, oku kungavumela amaxesha ekulula ukuphinda atshintshwe kumzalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni emva kwexesha elithile.
Iveki yomsebenzi oxinanisiweyo: ungavuma ukusebenza ukuya kuma kwishumi elinesibini leeyure ngosuku ze usebenze iintsuku ezimbalwa ngeveki. Noku ke kungabanceda abazalikazi nabasebenzi ababuyela emakhayeni abo emva kwexesha elithile ngokuthi bafumane iimpela-veki ezinde.
Averaging: Isivumelwano sabasebenzi nabaqeshi singawavumela amaxesha empangelo ukuba ahlanganiswe ixesha eliziinyanga ezine. Umsebenzi obotshelelwe seso sivumelwano akanakho ukusebenza ixesha eliqhelekileyo lokusebenza elingaphezu kwamashumi amane anesihlanu eeyure ngeveki kwakunye nezinye iiyure ezintlanu zomsebenzi wexesha elingaphezu kweeyure ezintlanu ngeveki ngexesha lesi sivumelwano. Isivumelwano sabaqeshi nabasebenzi sokulinganisela ixesha lokusebenza kufuneka sincokolwe kwenziwe nezigqibo ngaso minyaka le.
Amaxesha okutya kwakunye namaxesha okuphumla
Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokutya eliyimizuzu engamashumi amathandathu emva kweeyure ezintlanu zokusebenza. Kodwa ke isivumelwano esibhalwe phantsi singalinciphisa eli xesha ngemizuzu engamashumi amathathu ze silisuse ixesha lokutya ukuba umsebenzi lowo usebenza ixesha elingaphantsi kweeyure ezintandathu.
Umsebenzi kufuneka abe nexesha lokuphumla ntsuku zonke, xesha elo liziiyure ezilishumi elinesibini zilandelelana kwakunye nexeha lokuphumla leveki eliziiyure ezingamashumi amathathu anesithandathu zilandelelana ngeveki, ekufuneka, ngaphandle kokuba kuvunyelwene, ziquke umhla waCawe.
Umsebenzi othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe kufuneka afumane umvuzo ophindwe kabini. Umsebenzi oqhele ukusebenza ngeCawe kufuneka ahlawulwe umvuzo wesiqhelo onesingatha. Singakho isivumelwano sexesha lokuphumla elihlawulelwayo kunokuba kuhlawulelwe umsebenzi wexesha elongezelelweyo.
Umsebenzi wasebusuku
Umsebenzi wasebusuku awukho mpilweni futhi ungakhokelela ezingozini. Oko ke kukuthi abasebenzi abasebenza phakathi kwentsimbi yesithandathu malanga nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka bafumane umvuzo owongeziweyo okanye ke basebenze iiyure ezimbalwa kunezo zasemini kodwa ngomvuzo olinganayo nalowo womsebenzi wasemini.
Izithuthi kufuneka zikho kodwa ke akunyanzelekanga ukuba ziphume kumqeshi.
abasebenzi abaqhele ukusebenza phakathi kwentsimbi yeshumi elinanye ebusuku nentsimbi yesithandathu ekuseni kufuneka baxelelwe ngeengozi zempilo nezokhuseleko ezinokubahlasela ngelo xesha. Kufuneka bahlolwe rhoqo ngabasebenzi bezempilo, abahlawulwa ngumqeshi. Kufuneka batshintshelwe ekusebenzeni emini ukuba ukusebenza ebusuku kubadalela ingxaki yezempilo. Zonke iziphumo zeentshukumo zokuhlolwa impilo kufuneka zigcinwe ziyimfihlo.
Abasebenzi kufuneka bayihlawulelwe nayiphi na iholide kawonke-wonke ethi ibekho phakathi evekini. Umsebenzi usebenza ngeholide kawonke-wonke kuphela ngokuthi avume ukwenza oko ze ahlawulwe ngomvuzo wesiqhelo ophindwe kabini. Iholide kawonke-wonke kungavunylwana ngumqeshi nomsebenzi ukuba kutshintshiselwane ngayo.
IKHEFU
Ikhefu lonyaka
Umsebenzi angathabatha ukuya kufikelela kwiintsuku ezingamashumi amabini ananye zilandelelana zekhefu lonyaka okanye ke angene kwisivumelwano nomqeshi, usuku olunye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leentsuku ezisetyenziweyo okanye ke iyure ibe nye ngeshumi elinesixhenxe ngalinye leeyure ezisetyenziweyo.
Ikhefu kufuneka lithatyathwe kwixesha elingagqithanga kwiinyanga ezintandathu emva kokuphela kwexesha lekhefu.
Umqeshi unokumhlawula kuphela umsebenzi endaweni yokumnika ikhefu ukuba loo msebenzi uthi awushiye loo msebenzi engazange alithabathe ikhefu abenelungelo lalo.
Ikhefu lokugula
Umsebenzi angathabatha kuphela ikhefu lokugula elifikelela kwiiveki ezintandathu kwixesha lempangelo eliziinyanga ezingamashumi amathathu anesithandathu.
Kwiinyanga ezintandathu zokuqala empangelweni umsebenzi angathabatha kuphela usuku olunye lwekhefu lokugula oluhlawulelwayo ngamashumi amabini anesithandathu eentsuku azisebenzileyo.
Umqeshi angafuna isiqinisekiso esisuka kugqirha sokuba umsebenzi lowo ubegula phambi kokuba amhlawule loo msebenzj ugule iintsuku ezimbini zilandelelana ngexesha okanye amaxesha angaphezu kwesibini kwiiveki ezisibhozo.
Ikhefu lokuya kubeleka
Umsebenzi okhulelweyo angaphumla iinyanga ezifikelela kwisine zilandelelana zokuya kubeleka. Angalithabatha eli khefu nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba abeleke ngalo OKANYE ke ngosuku ugqirha okanye umzalisi athe lulungele impilo yakhe neyosana olo luseza kubelekwa. Akanakho futhi ukusebenza iiveki de zibe ntandathu emva kokuzalwa kosana lwakhe ngaphandle kokuba ugqirha okanye umzalisi uthe ukulungele ukusebenza.
Umsebenzi okhulelweyo okanye oncancisayo akavumelekanga ukuba asebenze kwindawo enganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.
Ikhefu lokuya kujongana nosapho
Abasebenzi abasebenza ntsuku zonke banelungelo lokufumana ikhefu elihlawulelwayo lokuya kujongana neentsapho zabo eliziintsuku ezintathu ngonyaka xa bezicelela xa kuzalwa okanye kugula umntwana waloo msebenzi, okanye xa iqabane, umzali, umzali obemgcinile, umzali womzali, umntwana, umntwana obekhuliswa ngulo msebenzi, umzukulwana okanye umnakwabo okanye udad' wabo ethe wasutywa kukufa.
Umqeshi angabufuna ubungqina bokuba eli khefu bekunyanzelekile ukuba lithatyathwe.
IINKCUKACHA NGOMSEBENZI NENTLAWULO
Iinkcukacha ngomsebenzi
Abaqeshi kufuneka banike abasebenzi babo abatsha iinkcukacha ngemisebenzi yabo kwakunye neemeko abaza kusebenza phantsi kwazo ngembalelwano. Oku ke kuquka ingcaciso ngalo naliphi na ibhunga elisebenza kwelo candelo loshishino ndawonye noluhlu lwazo naziphi na iimpepha ezinokuba lulutho.
Ukugcina Iimpepha-nkcukacha
Abaqeshi kufuneka bagcine ubuncinci iinkcukacha:
ezinegama nomsebenzi womqeshwa ixesha elisetyenziweyo imali ayihlawulwayo usuku lokuzalwa kubasebenzi abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala.
Intlawulo
Umqeshi kufuneka ahlawule umqeshwa:
ngemali yalapha eMzantsi Afrika ngosuku, ngeveki, emva kweeveki ezimbini okanye ngenyanga ngemali eziinkozo, ngetsheki, okanye ngokuthi ayifake ngqo kwi-account yakhe yebhanki
Isiqinisekiso somvuzo ngamnye kufuneka siquke:
igama nedilesi yomsebenzi igama nomsebenzi walo mqeshwa ixesha lokuhlawulwa isixa somvuzo womsebenzi lowo isixa nenjongo yayo nayiphi na imali etsalwe kumvuzo womsebenzi esona sixa umsebenzi asihlawulwayo.
Ukuba kusisidingo ukuba umvuzo womsebenzi wenyuswe, isiqinisekiso somvuzo kufuneka siquke:
izinga eliqhelekileyo lomvuzo kwakunye nezinga lokuhlawulelwa ixesha elongezelelweyo inani leeyure eziqhelekileyo zokusebenza nezexesha elongezelelweyo elisetyenziweyo ngelo xesha lentlawulo inani leeyure ezisetyenziweyo ngosuku lweCawe okanye ngeholide kawonke-wonke ngelo xesha inani eligqibeleleyo leeyure ezisetyenziweyo ngexesha lokulinganisela, ukuba bekuvunyelwene ngoko.
Iimali ezitsalwayo ezivumelekileyo
Umqeshi akanakutsala nayiphi na imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
loo msebenzi uyakuvumela oko ngembalelwano imali le itsalwayo ivumelekile ngokomthetho, ngokwesivumelwano, ngokomyalelo wenkundla okanye iziphumo zongenelelo.
Ukongeza imivuzo yeveki
Imivuzo yeveki isekelwe kwinani leeyure ezisetyenziweyo.
Intlawulo yenyanga sisine kunye ne-1/3 kumaxesha omvuzo weveki.
UKUPHELISWA KOMSEBENZI
Isaziso
Umsebenzi okanye umqeshi kufuneka anikezele isaziso sokuphelisa isibhambathiso sokusebenza esingekho ngaphantsi:
kweveki, ukuba uqeshwe ixesha eliziiveki ezine okanye ngaphantsi kweeveki ezimbini, ukuba uqeshwe ixesha elingaphezu kweeveki ezine kodwa hayi ngaphezu konyaka;
kweeveki ezine, ukuba uqeshwe ixesha elingangonyaka okanye nangaphezulu.
Isaziso kufuneka sibhalwe phantsi ngaphandle kokuba sisuka kumsebenzi ongakwaziyo ukubhala.
Abasebenzi abahlala kwisakhiwo somqeshi kufuneka banikwe isaziso esiza kubanika inyanga phambi kokuphelelwa ngumsebenzi, saziso eso sibazisa ngokuphelelwa ngumsebenzi okanye ke banikwe enye indawo yokuhlala de ube umsebenzi lowo upheliswe ngokusemthethweni.
Umqeshi onikezela esi saziso akamnqandi umsebenzi ukuba aye kummangalela ngokuphelelwa kwakhe ngumsebenzi, oko ekwenza ngokwemigaqo yomthetho iLabour Relations Act okanye nangemigaqo yawo nawuphi na umthetho.
Intlawulo yokupheliswa kwesibhambathiso somsebezi phambi kwexesha
Umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi amgxhothileyo ngokweemfuno zomqeshi lowo intlawulo elingana neyeveki ngonyaka ngamnye kwelandelelanayo ayichithe emsebenzela.
Isiqinisekiso sentsebenzo
Xa umsebenzi uphela, umsebenzi kufuneka anikwe iphetshana eliqinisekisa ukuba ukhe wasebenza apho.
UKUSETYENZISWA KWABANTWANA KWANOKUSEBENZA NGOKUNYANZELWA
Akukho mthethweni ukuqesha umntwana ongaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala.
Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala abanakuwenza umsebenzi onganobungozi kubo okanye b enze umsebenzi omele ukwenziwa ngumntu omkhulu.
Akukho mthethweni ukunyanzelisa umntu ukuba asebenze.
UKWAHLULWA NOKUTSHINTSHWA KWEEMEKO EZINGUNDOQO ZEMPANGELO
Ibhunga elimele abasebenzi nabaqeshi
Isivumelwano esihlanganyelwe libhunga elimele abasebenzi nabaqeshi singahluka kulo mthetho, ngomqathango wokuba:
asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi ngokwemigaqo yezempilo neyokhuseleko kwakunye noxanduva lomsebenzi ngamnye lokujongana nosapho lwakhe asilehlisi ikhefu lonyaka de libe ngaphantsi kweeveki ezimbini asilehlisi ikhefu lokuya kubeleka nangayiphi na indlela isilehlisi ikhefu lokugula nangayiphi na indlela asilehlisi izinga lokhuseleko lwabasebenzi abaphangela ebusuku asikuvumeli nangayiphi na indlela ukusetyenziswa kwabantwana njengabasebenzi okanye asivumeli mntu ukuba asetyenziswe ngokunyanzelwa.
Ezinye izivumelwano
Izivumelwano ezithatyathwe ngabasebenzi kunye nabaqeshi kwakunye nezo zithatyathwe ngumsebenzi okanye ngumqeshi ngamnye kufuneka zilandele imigaqo yalo mthetho.
uMphathiswa
UMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi angasenza isigqibo sokwahlula okanye sokususa imeko ethile engundoqo yokuphangela. Oku ke kusenokwenziwa ngokohlobo lwesicelo esifakwa ngumqeshi lowo okanye ngumbutho wabaqeshi.
AMAQUMRHU OLAWULO KWELO CANDELO
Amaqumrhu olawulo kwicandelo ngalinye loshishino angenziwa ukuseka iimeko ezingundoqo zempangelo kubasebenzi kwicandelo elithile loshishino nengingqi ethile.
IKOMISHONI YEEMEKO ZEMPANGELO
Lo Mthetho ukhupha igunya lokusekwa kweKomishoni Yeemeko Zempangelo ukuze icebise uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi.
UKUBEKA ILISO, UKUNYANZELISWA KWEZI MEKO KWAKUNYE NEENKQUBO ZOMTHETHO
Abahloli bemicimbi yempangelo kufuneka bacebise abasebenzi nabaqeshi ngamalungelo noxanduva lwabo kwimicimbi yempangelo. Bayahlola, baphande izikhalazo, bahlabe imibuzo kubantu abathile za bahlole, bakope ze bakhuphe iinkcukacha-mpepha ezithile.
Umhloli angakhupha umyalelo wokuhlonitshwa kwesigqibo esithile ngokuthi abhalele uMlawuli-Jikelele weSebe Lemicimbi Yabasebenzi, oya kuthi yena ajonge oko kubhalwe apho ze avume, atshintshe okanye arhoxise loo myalelo.
Esi sigqibo singacelelwa umngeni kwiNkundla Yemicimbi Yabasebenzi.
Abasebenzi akuvumelekanga ukuba baphathwe ngendlela enomkhethe ngenxa yokuba befune amalungelo abo ngokwemigaqo yalo Mthetho.
NGOKUBANZI
ukuphazamisana, ukuvalela okanye ukuzama ukukhokelela ngendlela ethile engeyiyo umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho ukufikelela kuxwebhu ngokuthi ulube, uxoke okanye ubonakalise uxwebhu oluyinkohliso okanye oluphinyeziweyo ukwenza ngathi ungumhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho ukwala okanye ukungaphumeleli ukuphendula ngokugcweleyo nawuphi na umbuzo osemthethweni obuzwa ngumhloli wezempangelo okanye nanguwuphi na umntu othobela lo Mthetho ukwala okanye ukungaphumeleli ukuthobela umhloli wezempangelo okanye namphi na umntu othobela lo Mthetho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.U.3420.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Ukuzivavanya Amabele
ISISHWANKATHELO
Le ncwadana iqulethe izizathu zokuzivavanya amabele rhoqo.
KHUMBULA
Ukuzivavanya amabele kungasindisa ibele lakho ze kusindise nobomi bakho. Amathumba amaninzi amabele afunyaniswa ngabantu ababhinqileyo ngokwabo. Noko kunjalo, amathumba amaninzi afunyanwa ebeleni awangomhlaza. Khuseleka, qiniseka.
Awona maxesha akulungeleyo oku kuzivavanya kuxa kanye usandula ukuphuma exesheni, xa amabele akho engathambanga okanye engadumbanga. Ukuba akuyi rhoqo exesheni okanye mhlawumbi ngamanye amaxesha inyanga iyadlula ungakhange uye exesheni, zivavanye ngosuku oluthile olufanayo nyanga zonke.
Lala phantsi ze ubeke umqamelo ngaphantsi kwegxalaba lakho lasekunene. Beka ingalo yakho emva kwentloko yakho.
Sebenzisa umphambili weminwe yakho ephakathi yesandla sakho sasekhohlo ukuze ube nokuweva amaqhuma okanye iindawo eziqinileyo. Le miphakathi yeminwe yakho ke zezi ndawo ziphezulu apha emnweni, ngaphantsi kozipho lomnwe ngamnye.
Cinezela kakhulu de uve ukuba kukho nto ingaqhelekanga na ebeleni lakho. Ukuba akuqinisekanga ukuba mawucinezele kakhulu kangakanani, cela ugqirha okanye usomachiza wakho. Okanye ke uzame ukukopa indlela ugqirha okanye usomachiza wakho ayisebenzisa ngayo eyakhe iminwe xa azama ukufumanisa umhlaza wamabele. Zama ukufumanisa ukuba ibele lakho livakala njani na amaxesha amaninzi. Ukucinezela kakhulu kwisivongqo esisezantsi sebele ngalinye yeyona ndlela iqhelekileyo.
Hamba-hamba ngomnwe ucinezela ibele ngalinye ngendlela ethile. Ungakhetha ukulijikeleza (A), ukuthi uphezulu ube usezantsi kwibele ngalinye (B), okanye ke ukuqala kancinci uye uqinisa apha ekucinezeleni ndawo zonke apha ebeleni (C). Yenza oku ke ngendlela efanayo maxesha onke. Loo nto iya kukunceda uqinisekise ukuba ulicofa-cofe lonke ibele lakho, kwanokukhumbula ukuba liva njani na ibele lakho xa usenza oku.
Ngoku ke vavanya ibele lakho lasekhohlo usebenzisa imiphambili yeminwe yesandla sasekunene.
Ukuba uthi ufumanise naziphi na iinguqu, bonana nogqirha wakho ngoko nangoko.
UKHUSELEKO OLONGEZELELWEYO
Kukwafuneka udlale ngamabele akho umi phambi kwesipili emva nje kokwenza olu vavanyo kumabele akho nyanga nganye. Khangela ke ukuba kukho nguqu zikhoyo na ngokwendlela amabele akho akhangeleka ngayo, nguqu ezo zifana: nokushwabana kolusu, iinguqu kwingono, okanye ububomvu okanye ukudumba. Usenokufuna futhi ukuzivavanya amabele ngelixa usahlambayo. Izandla zakho ezinesepha ziya kutyibilika kolo lusu lumanzi, nto leyo iya kwenza kube lula ukufumanisa ukuba amabele akho anjani na.
YAYAMENE
Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.Y.17122.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > Y &gt Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi

Yintoni Emayenziwe Kwindawo Yengozi



2003

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu luqulethe iinkcukacha ezihamba ngokwamanqanaba ezinto ekufuneka uzenzile ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi.






EMAKWENZIWE KWINDAWO YENGOZI


Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi, kufuneka:
* Umise.
* Uncede nabani na owenzakeleyo.
* Ufumanise ukuba umonakalo ungakanani na.
* Ufumane zonke iinkcukacha ezifanelekileyo.
* Unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni.
* Musa ukuphazamisana nobungqina.
* Zazi iziphumo ezinokuza nomthetho.


Amapolisa aya kugcwalisa ingxelo yengozi leyo, egcinwa mhlawumbi yi-SAPS, umaspala okanye liSebe lePhondo Lezothutho Nemisebenzi Yoluntu, futhi kuxhomekeke ekubeni kuvulwe ityala lolwaphulo-mthetho na nokuba ingozi leyo yehle kwingingqi yolawulo lwaloo maspala na. Zonke iingxelo zeengozi zezithuthi ngaphandle kweengingqi zolawulo loomaspala, apho kungekho tyala lalwaphulo-mthetho liphandwayo, zigcinwa leli Sebe.


MISA!


Ukuba ubandakanyeka kwingozi yesithuthi ebangela ukonzakala okanye ukuphulukana nobomi kuye nabani na, okanye ebangela umonakalo kwimpahla okanye isilwanyana, umthetho ukuyalela ukuba umise isithuthi eso.

Kululwaphulo-mthetho ukungasimisi isithuthi sakho emva kwengozi, futhi ungohlwaywa imali efikelela kumashumi amathathu anesithandathu amawaka eerandi, okanye uvalelwe uthothoze emjiva ixesha eliya kwisithoba seminyala, okanye zombini.

Akunyanzelekanga ukuba usimise isithuthi sakho okanye unikezele ingxelo ngengozi ukuba uthi umbonzeleke emthini ze wonakalise isithuthi sakho kuphela futhi ibe nguwe kuphela owenzakeleyo. Kodwa ke, ukuba uthi wonakalise impahla yomnye umntu, kufuneka umise ze unikezele ingxelo ngale ngozi emapoliseni kwesona sikhululo samapolisa sikufutshane.

Xa umisa, kufuneka ukhanyise izikhanyisi zakho ezichaza ukuba usengozini ukuyala abaqhubi bezinye izithuthi ngale ngozi.


NCEDA NABANI NA OWENZAKELEYO


Emva kokuba umisile, kufuneka ufumanise ukuba kukho mntu wenzakeleyo na, futhi umncede kangangoko unakho. Kufuneka futhi ubize inkonzo yohlangulo ekhawulezileyo. Inombolo yesizwe yexesha likaxakeka esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku ngu-084 124 okanye ungatsalela namapolisa kule nombolo 10111.

Ukuba awazi nto ngoncedo lokuqala, qaphela ungenzi nantoni na enokwandisa ukwenzakala oko.

Ngaphandle kokuba nawe udinga uncedo, kufuneka uhlale kwindawo yengozi leyo de igosa lasebupoliseni lithi ungahamba. Ungabekwa ityala lolwaphulo-mthetho xa unokungamncedi umntu owenzakeleyo kuloo ngozi.


FUMANISA UKUBA UNGAKANANI NA UMONAKALO


Kuya kufuneka ufumanise ukuba ungakanani na umonakalo odalwe yile ngozi kwimpahla nezakhiwo.

Kufuneka unikezele igama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi sakho kuye nabani na onokuzidinga.


FUMAMA ZONKE IINKCUKACHA EZIFANELEKILEYO


Ukuba ubandakanyeka engozini yesithuthi, kufuneka uzame ukufumana ezi nkcukacha zilandelayo kubo bonke abantu abachaphazelekayo namangqina:
* amagama agcweleyo
* iinombolo zeencwadana zezazisi
* iidilesi
* iinkcukacha zeenombolo zeminxeba
* iinombolo-mibhalo zezithuthi.


Okunye ekufuneka ukufumene naku:
* iinkcazelo zezithuthi
* iinkcukacha zamagosa asebupoliseni nawezothutho kwanabasebenzi kwizithuthi zezigulana
* iinkcukacha zabasebenzi bezigadla ezitsala izithuthi ezibandakanyeke ezingozini.


Ezi nkcukacha ziya kukunceda ukuba ufuna ukufaka ibango kwi-insurance yakho okanye kwiNgxowa-mali Yeengozi Zendlela, okanye ke ukuba ufuna ukufaka ibango ngeendleko zokulungiswa kwesithuthi sakho kumqhubi wesithuthi esikutshayisileyo.

Emva kwexesha, wena okanye amagqwetha akho angayidinga ikopi yengxelo yale ngozi egcwaliswa ngamapolisa.


NIKEZELA INGXELO NGALE NGOZI EMAPOLISENI


Akunyanzelekanga ukuba amapolisa abizelwe kwindawo yengozi ukuba akukho mntu wenzakeleyo, kodwa ke ingozi le yona kufuneka ixeliwe - ngabo bobabini aba baqhubi - kwisikhululo samapolisa okanye iofisi yemicimbi yendlela kwiiyure nje ezingamashumi amabini anesine emva kwengozi le.

Kufuneka unikezele ngegama nedilesi yakho nenombolo-mbhalo yesithuthi kwigosa lasebupoliseni okanye lezendlela, mhlawumbi kwindawo yengozi leyo okanye kwisikhululo samapolisa okanye kwi-ofisi yamagosa ezendlela xa unikezela ingxelo ngale ngozi. Kukwafuneka uveze iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi.

Ukuba wenzakele, ngoko akukwazi kunikezela ngxelo ngengozi leyo ngoko nangoko, kufuneka wenze njalo ngokona kukhawuleza futhi uchaze ukuba kutheni na kubekho ukulibaziseka ekunikezelweni kwale ngxelo.

Kulityala ukunganikezeli ngxelo ngengozi apho konakele impahla yomnye umntu, okanye apho omnye umntu athe wonzakala khona, futhi oku kunjalo nokuba bonke abaqhubi ababandakanyekayo abanazinjongo zakuvula tyala.


MUSA UKUPHAZAMISANA NOBUNGQINA


Kufuneka UNGASELI nabuphi na utywala okanye UNGASEBENZISI naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo ngaphandle kokuba oko ukwenza ngokwemiyalelo kagqirha.

Ukuba amapolisa akucela ukuba uye kuvavanyo lwempilo, kufuneka ungaseli nabuphi na utywala okanye ungasebenzisi naziphi na iziyobisi ezidakumbisayo phambi kolo vavanyo nangaphambi kokunikezela ingxelo ngale ngozi.

Ukuba kukho nabani na othe wonzakala kule ngozi, izithuthi azinakususwa ngaphambi kokuba igosa lasebupoliseni okanye lezendlela lifike ze linikezele nomyalelo wokuba izithuthi ezo zingasuswa.

Ukuba ingozi le izivalela ngokupheleleyo ezinye izithuthi ukuba zidlule, izithuthi ezibandakanyeka kwingozi le zingasuswa kakuhle nangokuchanekileyo ukuvulela ezinye izithuthi, kodwa ke kuphela emva kokuba ziphawulwe ngokucacileyo iindawo ebezime kuzo nendlela ebezime ngayo ezi zithuthi (umzekelo: ngetshokwe okanye ngepeyinti yokuphawula).


ZAZI IZIPHUMO EZINOKUZA NOMTHETHO


Ezinye zeziphumo zomthetho ezingumvuka wengozi yesithuthuthi nazi:
* ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba isithuthi
* ityala lolwaphulo-mthetho lokuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala
* ityala lolwaphulo-mthetho lokubulala ngenxa yokungakhathali
* ibango lokonakaliswa kwempahla
* ibango lokwenzakaliswa komntu othile.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.Y.3149.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Yintoni Impilo Yengqondo?
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
ISISHWANKATHELO
Olu ke luxwebhu oluthe ngqo nolucacileyo ngokuba kuthethwa ngantoni na xa kuthethwa ngempilo yengqondo nangokuguka engqondweni. Liphetshana elinemibuzo ngendlela abantu abamelana ngayo neenzima zobomi kwakunye neempendulo kwimibuzo ebuzwa rhoqo ngempilo yengqondo.
YINTONI IMPILO YENGQONDO?
Impilo yengqondo ayijolisanga nje ekungagulini ngengqondo, koko ngobukho bempilo ngokwengqondo nokuma kakuhle apha entloko. Impilo yengqondo ingendlela oziva ngayo ngawe, imo yobudlelwane bakho nabanye abantu kwanokuba uwamkela njani na amathuba akuvelelayo, iinzima nemiceli-mngeni yobomi bantsuku zonke.
NDINGAYIPHAKAMISA ZE NDIYIGCINE NJANI IMO YEMPILO YENGQONDO YAM UKUZE IHLALE IKWIMEKO EPHILILEYO?
Impilo Yengqondo ingokufumana ukulingana phakathi kokumelana neenzima zobomi nokusebenzisa amathuba aza nobomi ngokuphuhla okuqhubela phambili. Khawuzame ukwazi ukomelela kwakho (ze usebenzele ukukukhulisa) nemingcipheko okuyo (usebenzele ukuyoyisa okanye ukufumana inkxaso kuyo) ze ufunde ukuzazi xa ungakwazi kumelana neemfuno zobomi bakho futhi usemngciphekweni wokuphazamiseka ngendlela engekho mpilweni.
UKUMELANA NOKUNGAZINZI ENGQONDWENI
Sinokungaziva siphilile okanye sikulungele ukumelana nobomi ngokwasengqondweni ngawo onke amaxesha. Ngokuphandle, ukomelela okanye ukujuba kwethu, ngenkxaso esuka kubanye abantu, kungasinceda sibuyele empilweni eyiyo emva kwentlekele okanye imeko ephazamisana nesimo sengqondo ebesikuso, xesha elo singaziva mnandi ngalo ebomini bethu. Okunye ukuphazamiseka kunokuba ngumceli-mngeni futhi kunike umdla (ukufumana isithuba esitsha somsebenzi, uxanduva olwahlukileyo.) Kufuneka sizinqande ekuvumeleni amaqondo okuphazamiseka kweengqondo zethu ukuba afikelele kumanqanaba apho singenakumelana nobomi bethu bantsuku zonke.
Vavanya iqondo lokungazinzi kwengqondo yakho. Funda le mibuzo ilandelayo. Kwixesha ngalinye ophendula ngokuthi "ewe" kuyo, faka uphawu kule bhokisi.
Ingaba usoloko uziva udiniwe?
Ingaba ukufumana kunzima ukulala?
Ingaba uhlaselwa yintloko ebuhlungu, izilonda, okanye ukungacoleki kokutya esiswini?
Ingaba ukufumana kunzima ukuzikisa ingqondo?
Ingaba kuba luxanduva xa kufuneka uphumlile?
Ingaba uphelelwe ngumdla ekwabelaneni ngesondo?
Ingaba uphelelwe ngumdla kwizinto ozithandayo kwanezinye iintshukumo obusoloko uzonwabela?
Ingaba uphelelwe ngumdla ekutyeni okanye mhlawumbi ingaba utya ngaphezu kwesiqhelo?
Ingaba usoloko ufika emva kwexesha emsebenzini?
Ingaba awuthandi okanye awuziva mnandi xa ukunye nabantu ophangela nabo?
Ingaba uziva unomsindo, udikwa ngokukhawuleza okanye "usezantsi kakhulu ngokwenqanaba lobomi kubanye abantu"?
Ingaba uya nazo ekhaya iingxaki zasemsebenzini emva kwemini nangeempela-veki?
Ingaba wenza izigqibo ezikhawulezileyo nezingazikisisiswanga?
Ingaba ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?
Ukuba ufumana ezinye zeempawu onazo kolu vavanyo lokuphazamiseka kwengqondo, mhlawumbi kusenokuba uphazanyiswa yimiba yasemsebenzini. Abantu abaninzi kuthi baziva ngolu hlobo ixesha nje elincinci kwinqanaba elithile ebomini. Njengokuba kungekho zindlela zilula zokunyanga ezinye zezi ngxaki sithi sibe nazo, ukuthabatha amanyathelo okunciphisa oku kuphazamiseka emsebenzini ukuze sizibuyisele kwimo yesiqhelo okanye sikhusele impilo yeengqondo zethu yeyona nto ingcono umntu anokuyenza. Ukuyongamela ngokwakho le meko:
Ungaphinda uzibekele ngokutsha izinto ezibalulekile ebomini bakho ofuna ukuzifumana kuqala, ukuba unakho: Qwalasela kuphela izinto ezibalulekileyo.
Jonga izinto ngobunjalo bazo: Yahlula-hlula amaphulo abe yimisetyenzana onokumelana nayo, fumanisa onokumelana nongenakumelana nako.
Nyaniseka kubalingane bakho/kumphathi wakho emsebenzini: Yiza neendlela ezinokuphucula le meko.
Khathalela impilo yakho yomzimba, yengqondo neyeminye nje imiba yobomi bakho. Musa ukungazihoyi izihlobo nosapho lwakho.
Sebenza kwangexesha ukwenzela ube nexesha elaneleyo lokuphumla: Funda ukuthi "hayi". Musa ukuziva unetyala ngokuzinika ixesha lokuphumla.
Fumana inkxaso: Tyumba futhi ubazi abantu onokwabelana nabo ngeengxaki ze nizame nokufumana izisombululo.
UKUGULA NGENGQONDO
Ingxenye ebalulekileyo ekugcineni impilo yengqondo yakho ikwimeko ephilileyo ekhaya nasemsebenzini kukuzinakana xa unengxaki yempilo yengqondo okanye usemngciphekweni wokuba naloo ngxaki. Ulwazi, yaye ukuba kuyimfuneko, uvavanyo neengcebiso ngonyango zingafumaneka kwiziko lezempilo elikufutshane nawe, kugqirha okanye kumongikazi okanye iklinikhi yempilo yengqondo neyomzimba. Abasebenzi bezempilo abazisebenzela bucala njengoogqirha bengqondo, iingcali zeeklinikhi zengqondo kwanoonontlalo-ntle beeklinikhi bangaluncedo.
YINTONI INGXAKI YEMPILO YENGQONDO OKANYE UKUGULA NGENGQONDO?
Iingxaki zempilo yengqondo zidala uthotho lwezigulo ezisukela kwezingembi kuyaphi ezingumvuka weenguqu ebomini bakho ukuya kwezona zinobuzaza kakhulu ezinokunyanzelisa ukuba umntu ade aye kugcinwa esibhedlele futhi afumane nonyango oluqhubekekayo ukumenza akwazi ukumelana nobomi bantsuku zonke ekhayeni nasemsebenzini. Ezinye izigulo zinokuvela ngamaxesha athile kuphela, umzekelo, ukuphazamiseka kwengqondo emva kokubeleka koomama abatsha, ukwanda kokungazinzi kwengqondo (iDementia) kubantu abasele bekhulile. Ezinye zinokuvela nakwesiphi na isigaba sobomi.
NDINGAZINAKANA NJANI IIMPAWU ZOKUGULA NGENGQONDO?
Ezantsi apha kukho uluhlu lweempawu nemiqondiso kumanqanaba amathathu kolu thotho luphangaleleyo lweengxaki zempilo yengqondo sinokuthi sizifumane sihlaselwe zizo, ukukunceda ukhangele ubume bengqondo ngelo xesha ucinge ngalo. Apho le miqondiso okanye eminye imifuziselo ekuxhaphakeleyo yobudlelwane okanye yokuziphatha ichaphazela futhi iphazamise ukusebenza kwakho empangelweni okanye esikolweni ze ikuphazamise wena nosapho lweqabane lakho nendlela nje yokuphilisana noluntu, kusenokuba unengxaki yempilo yengqondo edinga ukunikwa ingqalelo.
Ukudakumba
Ukuba nexhala
Ukungazinzi kwengqondo
Ingaba ...Usoloko uziva udangele okanye ucaphukile okanye zombini (uzive usoloko ungxola okanye unyembezana)?
Uziva ungenakuncedakala, ungenathemba, unetyala futhi kungasekho kwakho emhlabeni?
akukwazi kuzinza uqondisise kwinto ethile futhi ulibala rhoqo?
ukufumana kunzima ukufikelela kwizigqibo?
ucinga ngokufa okanye ukuzibulala?
Uziva udiniwe futhi ungenamandla?
Uyatyeba okanye uyehla emzimbeni (akunamdla wakutya okanye utya ngaphaya kokuqonda)?
Uneengxaki zokulala (ulala ixesha elide kakhulu okanye elincinci kakhulu), akuziva ukhe waphumla emva kokulala?
unamaqondo okwenza izinto adungekileyo okanye ehle kakhulu (ixesha likhawuleza kakhulu)?
Ingaba uzifumana ungenakuzinza, ungakhululekanga, okanye ukhathazeke ngokugqithisileyo?
unoloyiko lokusweleka okanye lokwahluleka ukulawula imeko ophantsi kwayo?
woyika ukungakwazi kuqhwesha, yaye akufuni kuzishiya iindawo osele uziqhelile?
uziva uphantsi koxinzelelo lweengcinga zeemeko ezingenakuba yinyaniso?
uziva unentloko ethambileyo, uphelelwa ngumphefumlo okanye unesizunguzane?
uneentlungu zesisu, iintloko ezibuhlulngu, ukubambana kwemisipha okanye uziva undindisholo okanye urhawuzelelwa ?...
Ingaba kukho amaxesha apho uva amazwi, ubona imibono, uva okanye unukiselwe ngamavumba, nto ezo zingenzekiyo kubanye abantu?...intloko yakho iziva ingenakumelana nokucinga, iingcinga zakho zivakala zidida futhi zingavakali, zingahlangani yaye kunzima ukuzibumba?...uneenkolelo eziluqilima abanye abantu abangenakuziqonda, umzekelo, kukho abantu abafuna ukukonzakalisa, okanye unamandla nolwazi olulodwa?...ubona abanye abantu bengenakuzazi iingcinga zakho okanye wena ukwazi ukubona iingcina zabanye?...indlela oziveza ngayo ngokwasemphefumlweni ibonakala "imcambalala" okanye ingaqhelekanga kwabanye?... amandla akho okumelana nempilo nokuba sempilweni kwakho kwanemisebenzi yakho aya ephela?
UKUFUMANA UNCEDO KWINGXAKI YEMPILO YENGQONDO YAKHO?
Abantu bangakubaleka ukumelana neengxaki zempilo yengqondo yabo okanye iinzima zemiphefumlo yabo "ngokuthi bazinyange": Bangakwenza oku ngokuthi basebenzise ngokungaphaya kweqondo elamkelekileyo amachiza afumaneka ngokuthengwa kwiivenkile zamachiza okuzinyanga okanye amachiza angumyalelo kagqirha, utywala nezinye iziyobisi.
Ngelixa oku kunokukunika ukukhululeka ithutyana elingephi, kusenokukhokelela kwiingxaki zokungakwazi ukuphila ngaphandle kwaloo machiza, ngaphandle kokunyanga ingxaki le. Ungaludinga uncedo lokuyeka loo machiza ukuba ubusele uwaqalile. Abantu abanengxaki yempilo yengqondo banokungalufuni uncedo abaludingayo ngenxa yokuba ukugula ngengqondo luphawu lokuphelelwa ngamandla, ukonqena, ukungamkeleki eluntwini okanye iingcinga ezizele yiminqweno".
Iinyaniso zicacile: Izigulo zempilo yengqondo, njengezigulo zempilo yomzimba, zingachaphazela nabani na. Iingxaki zempilo yengqondo zibanga intlungu yaye zingabangela ukukhathazeka njengokonzakala emzimbeni, futhi ukufumana uncedo kwangexesha yeyona nto ingcono unokuyenza ukwenzela ukuphakamisa awona mathuba maninzi okuphila. Ukufumana uncedo ngelona thuba likhawulezileyo kukunika amathuba amaninzi nakhawulezileyo okuba ngcono. Inyathelo lokuqala ekufumaneni uncedo kukwamkela ukuba ukuya kufuna uncedo yinto ekulungele ukuba uyenze!
Uncedo okanye icebiso ngokuba ungaya phi na ngeengxaki zempilo yengqondo yakho lingafumaneka:
kumcebisi wesikolo okanye wenkonzo yakho kugqirha okufutshane nawe iziko lasekuhlaleni lezempilo okanye kwiklinikhi ekwinqwelo ejikelezayo kwiklinikhi yabasebenzi okanye kumongikazi wezempilo oonontlalo-ntle, iingcali zempilo yengqondo, oogqirha bempilo yengqondo kwanezinye izifundiswa ngempilo yengqondo.
Isalathisi seenkonzo zempilo yengqondo kungaqhagamshelwana naso ukuze kufumaneke amanye amaziko anikezela uncedo.
IINGCINGO ZEMINXEBA YONCEDO
Usenokunqwenela ukutsalela umnxeba kucingo lomnxeba woncedo ukuze ube nokubonisana neengcali ngale nyewe.
ULWAZI NGEZIBONELELO
Inombolo Yomnxeba: 011 781 1852
Inombolo Yomnxeba: 021 447 9040
Inombolo Yomnxeba: 021 510 4686
Iziko Lolwazi Ngempilo Yengqondo
Inombolo Yomnxeba: 021 938 9229
Iziko Lolwazi Ngononophelo Lwabantwana (iCCIC ngamafutshane)
Iziko Lwezibonelelo Zolwazi Loomama Nolwempilo Yabantwana (MCHIRC ngamafutshane)
Inombolo Yomnxeba: 021 689 1519
iCandelo Lempilo Yabantwana
Inombolo Yomnxeba: 021 685 4103
YAYAMENE
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo (IiNkonzo)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.Y.67819.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
ISISHWANKATHELO
Olu shicilelo luquka ulwazi ngeempawu, unobangela nonyango lwesifo sombefu. Lukwanikezela nangolwazi ngedlela esi sifo esigqugqisa ngayo apha eMzantsi Afrika.
Yintoni Isifo Sombefu?
Ziintoni Iimpawu Zesifo Sombefu?
Isifo Sombefu Esi Singabuchaphazela Njani Ubomi Bam/Umgangatho Wobomi Bam?
Yontoni Ebangela Ukuhlaselwa Okokuqala Sisifo Sombefu?
Singanyangeka Njani Isifo Sombefu?
Ndingalufumana Phi Olunye Ulwazi Ngesifo Sombefu?
Isifo Sombefu eMzantsi Afrika
YINTONI ISIFO SOMBEFU?
Isifo sombefu esi sesinye sezona zifo zixhaphakileyo zemiphunga kusokoliswana nazo ehlabathini namhlanje.
Esi sifo sichaphazela malunga nomntwana omnye kwabalishumi (10%) ze abe mnye umntu omkhulu kwabangamashumi amabini (5%).
Singakuhlasela okokuqala nokuba ubudala bungakanani na, nditsho nasebudaleni.
Nangona nje isifo sombefu sisoloko sivela phambi kokuba umntu abe nesihlanu seminyaka ubudala, abambalwa abantwana abathi bachaphazeleke baya kuthi "basoyise" kwiminyaka yabo yokukhula kodwa ke sidla ngokuxhathisa xa sithe samosulela umntu ebudaleni.
Isifo sombefu sidla ngokuhlasela iintsapho njengoko zisenza ezinye izifo ezifana nomkhuhlane womungu nesifo sesikhumba esirhawuzelayo.
Asikanyangeki okwangoku esi sifo kodwa ke ukuba siyahoyakala abo bachaphazelekayo banganakho ukuphila ubomi obuqhelekileyo, besonwabela kwanokuzibandakanya kwezemidlalo nakuzo zonke ezinye iintshukumo ngokupheleleyo.
ZIINTONI IIMPAWU ZESIFO SOMBEFU?
Ukukhohlela, ukukhohlela kabuhlungu, ukuminxana kwesifuba, ukungakwazi kuphefumla. Ezi mpawu ziwahlasela kakhulu nakabuhlungu amaxhoba ngexesha langokuhlwa nasemva kweentshukumo ezifana nokuzilolonga okanye ukudlala.
ISIFO SOMBEFU ESI SINGABUCHAPHAZELA NJANI UBOMI BAM/UMGANGATHO WOBOMI BAM?
Kukho iintsuku zokuphangela nezesikolo apho umntu angazukukwazi ukuzimasa (ukuba nelungu losapho okanye umntwana ophila nesi sifo kukhokelela nasekubeni omnye umntu angaphangeli okanye angayi esikolweni ngenxa yokuba kufuneka enonophele elo xhoba).
Ukuhlaselwa sesi sifo kabuhlungu kwakunye neempwu zaso ziyingxaki, zinganobungozi futhi zingatya kakhulu engxoweni.
YINTONI EBANGELA UKUHLASELWA OKOKUQALA SISIFO SOMBEFU?
Obona bungozi besi sifo kukuba ngamanye amaxesha asibonakali ukuba sikho ze sibe nokunyangwa, nto leyo ekhokelela ekubeni ixhoba laso lihlaselwe ziintlungu ebezingeyomfuneko.
Oyena nobangela wale nkqubo yesi sifo sombefu akakaqondakali kakuhle kodwa ke kusacingeleka ukuba umbefu lo ngumvuka wokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba apho ithi imiphunga ixakane nento ethile esemoyeni.
Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane
Umkhuhlane obangelwa yintsholongwane ethile ungazenza zibe nobuzaza kakhulu okwexeshana iimpawu zesi sifo yaye oku kungathabatha ithuba elifikelela kwiiveki ezintandathu emva koku kugula.
Ukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba
Ukuhlaselwa sisifo sombefu kubangelwa amaxesha amaninzi kukungalungelani neentlobo ezithile zamavumba aza namangolwane othuli lwendlu, aza nengca kwakunye nalawo aza nomungu wemithi, imingxunya ebangelwa kukubola kwakunye noboya obuphuma kwizilwanyana ezinoboya ezifana neekati nezinja. Iintlobo ezithile zokutya kwakunye nezongezelelo (ngamaxesha ambalwa) nazo zikwabangela ukuhlaselwa sisifo sombefu xa zityiwe.
Ukungcola
Ukungcola kwwendalo, ingakumbi umsi womdiza, umsi omdaka ophuma kumbhobho weenqwelo-mafutha kwakunye neminya imimoya ephuma ekhutshelwa ngaphandle ngamachiza zingangunobangela wokuhlaselwa sisifo sombefu. Nabantwana bangahlaseleka ukuba bathi basezele kwimiphunga yabo imisi yemidiza etshaywa ngabazali babo.
Imidlalo Nokuzilolonga
Imidlalo nokuzilolonga, ingakumbi ngeentsuku ezibandayo, kungakhokelela ekubeni umntu ahlaselwe sisifo sombefu. Kodwa ke ukuba sithi sinyangwe ngendlela eyiyo, esi sifo singalawuleka kakuhle futhi amaxhoba kunganganynzeleki ukuba ayeke ukudlala okanye ukuzilolonga.
Enyanisweni ke ishumi ekhulwini leembaleki ziphila nesifo sombefu.
Iimo zomzimba
Iimo zomzimba ezifana nokugcoba, umsindo, uloyiko nokuhleka zonke zingawongeza amathuba okuhlaselwa sisifo sombefu.
Iziyobisi
Imiba yendalo
Izinto ezingcolisa umoya ezisuka kwiingingqi ezinemizi-mvelisi emininzi nemikhulu, imisi yemidiza, imisi ephuma kwimibhobho yeenqwelo-mafutha, ukutshintshwa kweendlela zokondla (ukutya okucoliweyo) nokutshintshwa kwamafutha ezithuthi kutshintshelwa kumafutha atshiswayo (amalahle angenamlilo kwakunye namalahle la aqhelekileyo)
sele zikhankanyiwe ekuhlaselweni kwabantu sesi sifo.
SINYANGEKA NJANI ISIFO SOMBEFU?
Isifo sombefu asisokuze sinyangeke ngokupheleleyo akujkhathaliseki nokuba ubani uthini na, kodwa ke xa sinokuthi sinyangwe ngendlela eyiyo, amaxhoba esi sifo angaphila ubomi obuqhelekileyo nobugqibeleleyo kwakhona. Injongo yolu nyango kufuneka ibe kukwenza imiphunga kunye nemibhobho yokuphefumla isebenze ngendlela eqhelekileyo ukuze zinciphe iimpawu ze kunciphe kangangoko ukuphazamiseka kwendlela yokuphila.
NDINGALUFUMANA PHI OLUNYE ULWAZI NGESIFO SOMBEFU?
Ubuninzi baso
Kukho ubungqina obungathandabuzekiyo bokwenyuka kwenani labantu abanesi sifo kuzo zonke iintlanga zaseMzantsi Afrika. Kumashumi amabini anesihlanu eminyaka adlulileyo lenyuke ukusuka kumashumi amabini anesihlanu ukuya kutsho kumakhulu amabini inani labantu abamkelwe kwizibhedlele zaseThekwini naseSoweto ngenxa yokuhlaselwa sisifo sombefu.
Ukuhlaselwa kweentlanga ezahlukeneyo
Kumashumi-shumi eminyaka, kwafunyaniswa ukuba izifo ezingumvuka wokungalungelani namavumba nezidlo ezithile aziwahlaseli kakhulu ama-Afrika. Ngokulandelisa ezangaphambili, izifundo zophando zamva-nje zidize ukuba iintsapho zamaAfrika azinambali ingako yokuhlaselwa sesi sifo yaye ngoko ke ambalwa amathuba okuba amaAfrika la ahlaselwe sesi sifo. Kodwa ke, amanye amaAfrika amaninzi anembali yokungalungelani neentlobo ezithile zamavumba nezokutya athi ahlaselwe zizifo ezikumila kunje xa kuthelekiswa nezinye iibntlanga. Ukufikelela kwasebutsheni kwiintlobo ezithile zamavumba nezidlo ezisuka kwindlela yaseNtshona yokuphila ibe negalelo kwindlela ebanzi efunyaniswe kwiintsana zama-Afrika kunezezinye izizwe. Ezi mpawu zingumvuka wokwanda kwenani labantwana abanesifo sombefu.
Umngcipheko wokuhlala ezidolophini
Izifundo zophando ezenziwe kubemi beengingqi ezisemaphandleni zaPhesheya kweNciba zifumanise ukuba ukufudukela kwiindawo ezisezidolophini nezisondele ezidolophini kukhokelela ekuphinda-phindaneni kwamathuba okukhula kweempawu zesifo sombefu ngamashumi amabini, kodwa ke esi sifo sikwakhula nakwiingingqi ezisemaphandleni.
EKapa, eThekwini naPhesheya kweNciba, ingca, amaphela kwakunye nokungalungelani neekati okanye ivumba leekati zizinto ekufunyaniswe ukuba zezona zibalulekileyo ezibangela ukuhlaselwa sisifo sombefu, ngokulandelelana kwazo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Pubs.public_info.q.69201.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Q &gt Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali
Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali
ISISHWANKATHELO
Uninzi lwabaqhubi luqhuba izithuthi ezineenjini ezingekho mgangathweni, nto leyo ethetha ukuba imali ithi ivuthelelwe ngaphandle ngale mibhobho iphuma umoya omdaka wesithuthi! ISebe Lezimbiwa Namandla licebisa abasebenzisi bamafutha ukuba balandele la macebiso okusetyenziswa kwamafutha nendlela esemgangathweni yokuqhuba ukuze kongiwe ilitha nganye yamafutha esithuthi.
Zivale iifesitile zenqwelo-mafutha xa uqhuba, kuba kaloku ifestile evulekileyo idala umoya obangela ukuba kusebenziseke amafutha ongezelelwe ngamashumi amabini ekhulwini kunesiqhelo. Kumntu ochitha ikhulu leerandi ngeveki kumafutha esithuthi, ukonga amashumi amabini ekhulwini kungathetha ukuba uya konga ama-R20 ngeveki, mali leyo inokuphinda-phindana iye kufikelela kuma-R80 ngenyanga. Leyo ke yimali umntu abenokuyihlawula kwityala lendlu yakhe okanye ibe yimali egcinelwa amaxesha obunzima.
Sebenzisa ioli elungelelana neentlobo ezinininzi zezithuthi kuba yona inciphisa oku kusebenziseka kwamafutha amaninzi.
Lolonga inqwelo-mafutha yakho uqinisekise ukuba isoloko isemgangathweni rhoqo.
Sebenzisa incwadi oza kugcina kuyo onke amaxesha othenge ngawo amafutha enqwelo-mafutha yakho kwakunye nemigama osele uyihambile ukuze ube nokuzibekela amanqaku amatsha oqoqosho ukuze ube nokuwubona nomahluko ekusebenzieni kwezithuthi sakho ngenxa yokungasebenzi kwezixhoobo ezithile zaso.
Ukuba unakho seka amaqela okuthuthana nezihlobo.
Kubaleke ukuqhuba ngamavili aonomoya osezantsi kuba kaloku umoya wamavili ophantsi kakhulu awandisi nje kuphela ukusebenza kwamavili, kodwa ke ukwanciphisa kakhulu ubomi bamatayala lawo.
Zinqande ekuqhubeni umana ukumisa okokoko.
Xa usenyusa isantya, kwenze kancinci oko.
Musa ukuqhuba ngesantya esiphezulu. Okona usenyusa isantya kukokona usebenzisa amafutha amaninzi.
YAYAMENE
Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.R.11775.1.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni &gt Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Ingaba kuyimfuneko ukuba ndibhalise umntwana wam esikolweni?
Kuxa ebudala bungakanani umntwana wam apho kufuneka aqalise kwibanga lokuqala?
Ndingambhalisa nini, phi umntwana wam?
Ndingambhalisa nakwesiphi na isikolo umntwana wam nokuba sele singekho kufutshane nekhaya lam okanye indawo endisebenza kuyo?
Yintoni ekufuneka ndiyazile phambo kokubhalisa umntwana wam?
Zeziphi iimpepha ezifunekayo xa ndisenza isicelo?
Zeziphi ezinye iimpepha ezifunekayo ukuba andingommi woMzantsi Afrika?
Ndazi njani ukuba umntwana wam wamkelwe kweso sikolo?
Ndingenza ntoni ukuba umntwana wam uthe walelwa ukungena esikolweni?
Ingaba kufuneka ndimbhalise umntwana wam esikolweni?
Ewe, bonke abantwana abaphakathi kwesixhenxe neshumi elinesihlanu leminyaka kufuneka bebhalisiwe.
Kuxa ebudala bungakanani apho umntwana wam kgfuneka eqalise kwibanga lokuqala?
Umntwana angaqala kwiBanga 1 kuphela ukuba uza kuba neminyaka esixhenxe ubudala kunyaka wakhe wokuqala esikolweni. Kumaxesha anqabileyo, iSebe Lemfundo lePhondo lingawaqwalasela amathuba okwamkelwa komntwana esikolweni ngaphambi kwexesha, oko ke kukuthi, ukwamkelwa esikolweni eselula kunobudala obuqingqiweyo, futhi izikolo zingakucebisa kulo mba.
Ndimbhalisa nini, phi umntwana wam?
Ungambhalisa umntwana wakho kwisikolo esikufutshane nekhaya lenu okanye kwisikolo esikufutshane nomsebenzi wakho phakathi kwenyanga yeThupha neyeNkanga kunyaka ophambi kwalowo aqala ngawo esikolweni.
Ndingambhalisa umntwana wam kuso nasiphi na isikolo nokuba sesingekho kufutshane nekhaya lam okanye nendawo endiphangela kuyo?
Ewe, ungambhalisa umntwana wakho kuso nasiphi na isikolo sikarhulumente . Noko kunjalo, izikolo zilindeleke ukuba ziqwalasele kuqala abantwana abanabazali abahlala okanye abaphangela kufutshane nesikolo eso.
Xa isikolo sele sigcwele, singangamthathi umntwana wakho ze simbeke kuluhlu lwabalindileyo. Kuya kufuneka ke ubhalise umntwana wakho kwesinye isikolo esisenayo indawo yokufunda.
Yintoni ekufuneka ndiyazile phambi kokuba ndibhalise umntwana wam?
Kufuneka wazi ukuba umntwana wakho akanandawo yakhe ayibekelweyo esikolweni de ube umbhalisile kweso sikolo.
Inqununu yesikolo eso kufuneka ikunike umgaqo-nkqubo wokwamkelwa kwabantwana weso sikolo ze awucacise kuwe. Kufuneka ubuze ukuba zeziphi na ezisetyenziselwa ukufundisa kweso sikolo ze uthathe nesigqibo sokuba ezo lwimi zimlungele na umntwana wakho. Kukwafuneka ufumanise nokuba isikolo eso sibiza malini na ngokweentlawulo zokufunda. Ukuba akunakumelana nezo ntlawulo, kufuneka ubuze inqununu okanye ke igosa leso sikolo ukuba ungasifaka njani na isicelo sokuvunyelwa ungazikhuphi iintlawulo okanye ezinye iintlawulo zesikolo.
Isikolo sikarhulumente singanganyanzelisi ukuba umntwana enze aqale avavanywe ngoviwo lokwamkelwa kwisikolo eso. Uviwo lunokwenziwa kuphela ukuzama ukufumanisa ukuba mntwana afakwe kweziphi na izifundo kweso sikolo.
Kufuneka ucele ukubona umgaqo wokuziphatha weso sikolo ze uqinisekise futhi ukuba ungazibophelela kuwo ngokuthi uwutyikitye.
Zeziphi iimpepha ezifunekayo xa usenza isicelo?
Isiqinisekiso sokuzalwa okanye ke incwadana yesazisi yomntwana; kunye nekhadi lokugonywa komntwana; kunye nekhadi lokukhululwa komntwana kwisikolo asuka kuso okanye ke ingxelo yomntwana yokugqibela kubantwana ababekhe bafunda ngaphambili.
Qwalasela ke ukuba iziqinisekiso zokuphehlelelwa azinakuthatyathwa njengobungqina bosuku lokuzalwa komntwana.
Zeziphi kanene ezinye iimpepha ezifunekayo ukuba andingommi woMzantsi Afrika?
iphepha-mvume lokufunda; kunye nephepha-mvume lokuhlala kweli lizwe lexeshana okanye elisisigxiana elikhutshwa liSebe Lemicimbi Yekhaya; okanye ke ubungqina bokuba usifakile isicelo sephepha-mvume lokuhlala eMzantsi Afrika
Ndazi njani ukuba umntwana wam wamkelwe esikolweni?
Isebe Lemfundo leNtshona Koloni, ngokuthi lisebenzise inqununu, kufuneka likwazise ngeziphumo zesicelo sakho.
Yintoni endinokuyenza ukuba umntwana wam uthe akamkelwa esikolweni?
Ungacela ingcaciso ebhalwe phantsi kweli sebe, ngokuthi uhlangane nenqununu yesikolo eso. Ukuba awanelisekanga zizizathu ozinikiweyo ngokungamkelwa komntwana wakho esikolweni, ungafaka isibheno esibhalwe phantsi kumphathiswa wezemfundo kweli phondo.
UMTHAMO
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.R.11775.2.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni &gt Iintlawulo Zesikolo
Iintlawulo Zesikolo
Isikolo siya kukucela ukuba ukhuphe iintlawulo zesikolo neendleko zokufunda. Isixa saloo ntlawulo kuvunyelwana ngaso kwintlangano yoluntu yequmrhu elilawula eso sikolo, ntlanganiso leyo kufuneka ibanjwe minyaka le, futhi apho abazali bavotela isixa seentlawulo zesikolo ekufuneka sikhutshiwe. Kodwa ke, ukuba akukwazi kumelana naloo ntlawulo ifunekayo okanye ke mhlawumbi ungahlawula isixa esithile kuphela, ungabhalela iqumrhu elilawula eso sikolo incwadana yembalelwano apho ucela ukuvunyelwa ungazikhuphi iintlawulo zesikolo, okanye ke uvunyelwe uhlawule isixa esithile esisezantsi kweso sibekiweyo. Eli qumrhu ke liya kwazisa ngesigqibo salo ngesi sicelo. Ikopi yemimiselo elawula iintlawulo zesikolo iyafumaneka kwisikolo eso. Isikolo eso kufuneka sinkuncedise ukuba udinga uncedo ngesicelo sakho sokuvunyelwa ungazihlawuli iintlawulo ongenakumelana nazo.
Ndingasifaka njani isibheno kwisigqibo sequmrhu elilawula isikolo?
Ukuba ndivunyelwe ukuba ndingazikhuphi iintlawulo zesikolo, ingaba umntwana wam angalelwa ukuba ukuba angene esikolweni?
Ukuba ndivunyelwe ukuba ndingazikhuphi intlawulo zesikolo, ingaba umntwana wam uangalelwa ukuba athabathe inxaxheba kuzo naziphi na iintshukumo zesikolo, okanye abanjelwe iziphumo zezifundo zakhe?
Ingaba ndingalufumana uncedo-mali olunokundinceda ekuhlawuleni iintlawulo zesikolo?
Ndingazifaka izicelo zokufumana iinkxaso-mali endinelungelo lokuzifumana?
Ndingasifaka njani isibheno kwisigqibo sequmrhu elilawula isikolo?
Ungasifaka isibheno sakho kwiNtloko yePhondo yeSebe Lemfundo. Intloko iya kuthi ikucacisele izizathu ngembalelwano ukuba isicelo sakhe sithe sakhatywa.
Ukuba kufikelelwe kwisigqibo sokuba ungamelana nokukhupha iintlawulo zesikolo, ze wena ungazikhuphi, ungathatyathelwa amanyathelo omthetho ukuqinisekisa ukuba uyazihlawula naziphi na iintlawulo osemva ngazo.
Ukuba ndivunyelwe ukuba ndingazihlawuli iitlawulo zesikolo, ingaba umntwana wam angalelwa ukuba angene esikolweni?
Hayi. Akukho mntwana unokwalelwa ukungena esikolweni ngenxa yokuba abazali bengenakumelana nokukhupha iintlawulo.
Ukuba ndivunyelwe ukuba ndingazikhuphi iintlawulo zesikolo, ingaba umntwana wam angalelwa ukuba athabathe inxaxheba kuzo naziphi na iintshukumo zesikolo okanye ke abanjelwe iziphumo zezifundo zakhe?
Hayi. Isikolo asinakuzibamba iziphumo zomntwana wakho okanye simkhuphe kuzo naziphi iintshukumo zesikolo kuba ungenakuzihlawula iintlawulo zesikolo.
Ndingayifumana inkxaso-mali ndihlawule iintlawulo zesikolo?
Ungavunyelwa ukuba uhlawule isixa esithile kuphela okanye ungayihlawuli yonke intlawulo yesikolo ngokuthi kujongwe umvuzo wakho.
Ungawongeza umvuzo wakho ngokufaka ibango leenkxaso-mali onokuzifumana. Nazi iinkxaso-mali ezimbini onokuzifumana:
Inkxaso-mali yesondlo somntwana: le nkxaso-mali inikwa umntu okhathalela umntwana/abantwana abangaphantsi kwesixhenxe seminyaka ubudala. Umntu ojongene naba bantwana angangunina, uyise, umzali womzali, isizalwane, isihlobo okanye umntakawabo/udad' wabo omdala.
Inkxaso-mali yomntwana oselugcinweni lomnye umzali: Le nkxaso-mali yeyabantwana abaselugcinweni lomntu ongenguye umzali wabo, mhlawumbi uninamkhulu/uyisemkhulu. Yinkundla eyalela ukusekwa kolu hlobo lobudlelwane.
Ndingazifaka njani izicelo zeenkxaso-mali endinelungelo lokuzifumana?
Kufuneka ufake isicelo sakho kwi-Ofisi Yentlalo-ntle okanye ke kweyona Ofisi kaMantyi ikufutshane nawe. Amagosa alapho aya kukubuza imibuzo ze bagcwalise iphetshana lesicelo esebenzisa iimpendulo zakho.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.R.11775.3.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni &gt Ulawulo
Ulawulo
Yintoni iqumrhu elilawula isikolo
Ungonyulwa njani umele abanye abazali kwiqumrhu elilawula isikolo?
Kwenzeka njani ukuba andithanga ndonyulelwa kwiqumrhu elilawula isikolo?
Ngubani othabatha izigqibo ngemicimbi yesikolo?
Ndingasikhaba njani okanye kubani isigqibo okanye intshukumo?
Yintoni iqumrhu elilawula isikolo?
Iqumrhu elilawula isikolo liqela labantu elilawula isikolo. Lelona qela lithenjiweyo ngokulawulwa kwesikolo. Eli qumrhu lisebenzela isikolo futhi linikezela ingxelo yalo esikolweni eso. Libandakanya inqununu, abameli abonyuliweyo kubahlohli, abasebenzi beso sikolo abangahlohliyo, abazali nabafundi, kwizikolo zamabanga aphezulu. Eli qumrhu nalo lisenokuchonga abantu abanezakhono ezizodwa ekuhlaleni ukuze babe ngamalungu angavotiyo eli qumrhu.
Ndingonyulwa njani ukuze ndimele nabanye abazali kweli qumrhu?
Ungabamela abanye abazali kwiqumrhu elilawula isikolo ukuba uchongiwe ze wonyulwa ngabo bazali ukuze ube lilungu lelo qumrhu lilawula isikolo somntwana wakho. Iqumrhu elilawula isikolo lonyulelwa ithuba eliyiminyaka emithathu. Umntu ngaphinda azigqatse kulonyulo olulandelayo emva kokuba ebekhe wakumalungu equmrhu langaphambili. Ukuhamba komntwana wakho wokugqibela kwesosikolo, kufuneka usishiye isikhundla sakho njengelungu lebhodi yequmrhu elawula isikolo eso njengoko ungasenalungelo kwelo qumrhu. Abazali bangaphinda bonyulelwe kwibhodi yequmrhu isikolo esithile kuphela xa besenabantwana abafunda kweso sikolo.
Inqununu/iqumrhu elilawula isikolo eso silindeleke ngokomthetho ukuba sinike bonke abazali iinkcukacha ngenkqubo yokonyulelwa kwibhodi yequmrhu elilawula isikolo. Kufuneka uvote kulonyulo ngalunye lweli qumrhu.
Kwenzeka ntoni ukuba ndithe andonyulelwa kwibhodi yequmrhu elilawula isikolo?
Nokuba sele ungonyuelwanga kweli qumrhu, kufuneka ulixhase kwimisebenzi yalo futhi kufuneka uziphendule izaziso eziyimbalelwano esuka kweli qumrhu, zicela impendulo.
UNELUNGELO lokuzibandakanya kwimiba yesikolo ngokuthi uzimase imihlangano yabazali okanye eminye nje imihlangano eququzelelwe sisikolo, kuquka nomhlangano-jikelele wonyaka wequmrhu elilawula isikolo eso. Isikolo kufuneka sikunike isaziso salo mhlangano ubuncinci iintsuku ezingamashumi amathathu phambi kokubanjwa kwawo. Kulo mhlangano, eli qumrhu kufuneka linikezele ngohlahlo lwabiwo-mali lwalo kwakunye nengxelo yalo yezimali yonyaka. Isikolo sona kufuneka sikhuphe ingxelo ngeentshukumo zaso ubuncinci kanye ngonyaka.
UKWANELUNGELO lokwaziswa ngabahlohli okanye yinqununu ngeentshukumo zasesikolweni zomntwana wakho. Inqununu nabahlohli kwisikolo somntwana wakho kufuneka bakwazise kwangexesha yaye rhoqo ngentlalo-ntle, ukuziphatha, ukuzimasa kwakunye nenkqubelo ezifundweni ngomntwana wakho. Kukwafuneka waziswe futhi umele umntwana wakho kuzo naziphi na iinkqubo zokohlwaywa kwakhe ngokwemigaqo yesikolo Yemiqathango Yokuziphatha.
Ngubani othabatha izigqibo ngemicimbi yesikolo?
Intloko yeSebe Lemfindo lePhondo, ngokusebenzisa inqununu, yiyo ethabatha zinke izigqibo ngemfundo ezikolweni. Kufuneka wzise ngezi zigqibo futhi unelungelo lokufumana ulwazi ngesikolo eso nemfundo yomntwana wakho. Isikolo eso kukwafuneka sibe Nemiqathango Yokuziphatha. Unelungelo lokwaziswa xa kusenziwa le Miqathango Yokuziphatha nokulungiswa kwayo.
Ndinasikhaba phi isigqibo okanye intshukumo?
yenqununu, kwiNtloko yeSebe Lemfundo yeli phondo;
yebhunga elimele abafundi, kwiqumrhu elilawula isikolo eso, ze, yelungu lequmrhu elilawula isikolo, kuMphathiswa weSebe Lemfundo leli phondo.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.R.11775.4.4.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni &gt Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Ingaba uthini uMgaqo-nkqubo Wolwimi Olusetyenziswa Kwezemfundo?
Ingaba umntwana wam akayi kuhleleleka ngokuthi afundiswe ngolwimi olungesiso isiNgesi?
Ngubani othabatha izigqibo ngolwimi emalusetyenziswe ekufundeni nasekufundiseni?
Ingaba umntwana wam angakwazi ukukhetha afuna ukufunda nokufundiswa ngalo?
Ingaba uthini uMgaqo-nkqubo Wolwimi Olusetyenziswa Kwezemfundo?
UMgaqo-nkqubo weSebe Lemfundo Wolwimi Emalusetyenziswe Kwezemfundo uyabakhuthaza abafundi ukuba bafunde iilwimi ezingaphaya kwesinye. Eli Sebe likwabakhuthaza abafundi ukuba basebenzise olona lwimi baluqonda kakuhle njengolwimi lokufunda nokufundisa. Bangazifunda ezinye iilwimi njengezifundo okanye bongeze ezinye iilwimi njengeelwimi zokufundiswa.
Ingaba umntwana wam akayi kuhleleleka ngokufundiswa ngolwimi olungesiso isiNgesi?
Ukufunda ngolwimi olusebenzisa ekhaya kwiminyaka yokuqala yokuhamba isikolo kuqinisekisa isisekelo esiluqilima ekufundeni kwixesha elisezayo, kwakunye nokufunda ulwimi olutsha/olulolunye.
Iqumrhu elilawula isikolo kufuneka sifikelele kwisigqibo sokuba makusetyenziswe oluphi na ulwmi ukufunda nokufundisa kweso sikolo. Ulwimi oluya kuthi lusetyenziswe luya kuxhomekeka kolo luthandwa ngabafundi abaninzi kweso sikolo kwanezakhono zeso sikolo ekufundiseni ngolo lwimi luthandwe ngabafundi. Ngapha koko, eli qumrhulilawula isikolo kufuneka lucacise ukuba luceba ukukuphuhlisa njani ukusetyenziswa kweelwimi ezahlukeneyo kweso sikolo.
Ingaba umntwana wam angazikhethela ulwimi lokufunda nokufundiswa esikolweni?
Umfundi ngamnye kufuneka, ekubhaliseni kwakhe esikolweni, achaze ukuba angathanda ukufunda nokufundiswa ngaluphi na ulwimi. Naluphi na ulwimi kwezi zethu zilishumi elinanye lungakhethwa njongolwimi lungakhethwa njengolwimi lokufunda nokufundisa kwisikolo sikarhulumente. Apho kukho abantwana abagqithileyo kumashumi amathathu abace,a ukufunda nokufundiswa ngolwimi oluthile, isikolo eso kufuneka senze amalungiselelo okufumana abahlohli nezixhobo ezaneleyo zokufunda nokufundisa ngolo lwimi.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.R.11775.5.5.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni &gt Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Yeyiphi indima endinokuyidlala ukuxhasa inkqubo yokufunda?
Ndingazigcina njani ndincedisa kwiintshukumo zokuphuhliswa kwesikolo?
Njengomzali, unoxanduva lokufaka igalelo kuphuhliso lwesikolo somntwana wakho ngokuthi unikezele iinkonzo kweso sikolo. Oku ke kunokuquka ukuzinikezela apho esikolweni ngokuthi uthabathe inxaxheba kwiintshukumo zaso ezifana nokugcinwa nokulungiswa kwempahla yaso, ukugcinwa nokuhlenga-hlengiswa kweencwadi zezimali zaso, ukulawulwa kweentshukumo zezemidlalo, ukunceda kulawulo lweehambo zesikolo, njalo-njalo.
Yeyiphi indima endinokuyidlala ukuxhasa inkqubo yokufunda komntwana wam?
Umntwana wakho uselugcinweni lwabasebenzi besikolo eso xa asesikolweni. Aba basebenzi besikolo bangazalisekisa uxanduva lwabo lokufundisa ngempumelelo kuphela xa benokufumana inkxaso yabazali.
Njengomzali, unoxanduva:
lokuqinisekisa ukuba umntwana wakho uya esikolweni rhoqo;
lokuncedisa ekuqeqesheni umntwana wakho;
uhlole inkqubela yomntwana wakho ezifundweni;
lokuqinisekisa ukuba uyawwugqiba umsebenzi wakhe amele ukuwenza ekhayeni;
lokusebenzisana nabasebenzi besikolo eso; ze uphendule kwizaziso zesikolo ezicela impendulo.
Ndingazigcina njani ndincedisa kwiintshukumo zokuphuhliswa kwesikolo?
Abazali babafundi kufuneka baluthathele kubo uxanduva lokuzimasa iintlanganiso zesikolo eziququzelelwe bona. Iqumrhu elilawula isikolo libotshelelwa ngumthetho ukuba linikezele iingxelo kubazali babafundi beso sikolo rhoqo, futhi kufuneka lisoloko liqinisekisa ukuba bayaziswa ngemiba ebachaphazelayo.
Unelungelo lokufuna naziphi na iinkcukacha ezizezinye onokuba nomdla kuzo kwiqumrhu elilawula eso sikolo nakwinqununu. Iqumrhu elilawula eso sikolo kunye nenqununu kufuneka linikezele ngezi nkcukacha, okanye bakuxelele ngembalelwano ukuba kuhteni bengenakukunika nje ezo nkcukacha.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Amalungelo Noxanduva Lwabazali - Isikhokelo soMgaqo-nkqubo Wezikolo Zaseburhulumenteni
Ukwamkelwa Komntwana Wakho Esikolweni
Iintlawulo Zesikolo
Ulawulo
Ulwimi Lokufunda Nokufundisa
Nalu Uxanduva Lwakho Njengomzali
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo" (IiNkonzo)
Amaqumrhu Alawula Izikolo (IiNkcukacha Zoluntu)
Imbeko Ezikolweni (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Recognitionofcustomarymarriage.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuvunywa kwemanyano yesiko lesiqhelo okanye umtshato wesiko lesiqhelo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukuze umtshato wesiko lesiqhelo uvunywe njengomtshato ofanelekileyo, lo mtshato wesiko lesiqhelo kufuneka ube ungenelwe phambi komhla we 15 Novemba 2000. Ukubangaba ungenelwe ukusukela kumhla we 15 Novemba 2000 ukuya phambili, loo mtshato kufuneka uhambisane nezi mfuneko zilandelayo:
Umtshato kufuneka kuthetha-thethwane ngawo, ungenelwe okanye kuvuyiswane ngawo ngokuhambisana nomthetho wesiko lesiqhelo.
Abalingane kufuneka babengaphezulu kweminyaka yobudala eli 18.
Bobabini abalingane mabavume ukutshata.
Abazali bomlingane ongekabinalungelo lokuzithabathela izigqibo ngokwasemthethweni kufuneka bawuvume lo mtshato. Ukubangaba awunabazali, umlondolozi wakho wasemthethweni kufuneka awuvume lo mtshato. Ukubangaba umzali okanye umlondolozi wasemthethweni abanako ukuvuma umtshato, unganxulumana nomkomishinari wentlalontle yomntwana ukuze awuvume. Xa imvume isaliwa ngabazali, ngumlondolozi wasemthethweni okanye isaliwa ngumkomishinari wentlalontle yomntwana, yijaji yeNkundla ePhakamileyo kuphela engaqwalasela ukunika imvume.
Nangona nje kungekho sithintelo malunga nenani lemitshato yesiko lesiqhelo umyeni angayingenela, awukho umtshato wesiko lesiqhelo ongomnye ongangenelwa, ngaphandle kokuba kufunyenwe umyalelo wenkundla ogqalisela inkqubo yexesha elizayo yempahla nezinto zasemitshatweni yakhe.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kukhutshwa isatifiketi esingafinyezwanga okanye kuveliswa ngokutsha incwadi yobhaliso okanye kuveliswa ngokutsha nawuphina umqulu oxhasayo ongqanyaniswa kwirejista ebandakanyekayo, ndawonye nongqinisiso lwenkcazelo ekwirejista yomtshato.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo sikhutshwa kwangoko.
Isatifiketi somtshato esingafinyezwanga sithabatha iiveki ezi 6 ukuya kwezisi 8.
Entla
Iindleko
Isatifiketi somtshato esifinyeziweyo: R11
Isatifiketi somtshato esingafinyezwanga: R53
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Reddoor.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
AMAZIKO ERED DOOR ANIKEZELA NGEENGCEBISO KUMASHISHINI ASAKHASAYO, AKHULAYO NAMAKHULU: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
EZIPHAMBILI
Iveki Yamashishini Asakhasayo
Izixhobo Kumashishini Asakhasayo
Uphuhliso Lwamashishini Ezokhenketho
Iphulo iRED Door linyathelo lecandelo elilawula amashishini asakhasayo, asakhulayo nakhulileyo elikwiSebe Lophuhliso Loqoqosho Nezokhenketho. Eli candelo ke lijolise ekuphuculeni ekuphakamiseni uphuhliso lwamashishini asakhasayo kunye/okanye amashishini aphantsi kwabanini abamnyama.
Ekuncediseni ekusekweni kwamashishini amatsha kumacandelo onke;
Ekuncediseni kwiinzame zokomelezwa kwamashishini asele ekho; ze
Ekwandiseni amashishini aphantsi kwabanini abamnyama.
Kulula ukufikelela kumaziko eRED Door kwiindawo ezininzi ezinkulu needolophu ezilapha eNtshona Koloni. Sithetha isiNgesi, isiBhulu nesiXhosa yaye abasebenzi bethu abaziingcali kulo mcimbi nabanobubele bayakusebenzisana kakuhle nawe ekuhlalutyeni iimfuno zakho zoshishino ze bakuncede uqulunqe isicwangciso soshishino ezihambelana neemfuno zeshishini lakho elo.
Singakuncedisa:
Ekubhaleni isicwangciso sakho soshishino
Ekuchongeni nasekulungiseni iimpazamo zeshishini
Ekufikeleleni kwinkxaso-mali
Ekufumaneni inkxaso kumaziko esisebenzisana nawo anikezela ngeenkonzo zeengcebiso noncedo kumashishini
Ekufumaneni abaphicothi-zincwadi namagqwetha
Ekuphuculeni izakhono zokuqhuba ishishini
Ekufundeni iindlela zokufaka izicelo zeethenda ngendlela eza nempumelelo
Ekufumaniseni ngezibonelelo onokuzifumana kurhulumente
Ekufumaniseni izinto ezibalulekileyo ngobudlelwane nabathengi, ukuzazisa nophando
Ekufundeni iindlela zokuthenga iimveliso zamanye amazwe kwanokuthengisela amanye amazwe
nokufikelela kwi-internet amagumbi amancinci okubambela iingqungquthela ukufikelela ngalo lonke ixesha kubacebisi neenkqubo zokuxhobisa ulutsha, amakhosikazi, amafama asakhasayo kwakunye nabantu abakhubazekileyo ngezakhono zokuba ngabanini bamashishini.
Isikhokelo Esikunceda Uqalise Ishishini Elilelakho
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo
Imibutho Yentsebenziswano Kushishino
Indlela Yokufaka Isicelo Kwiithenda Zaseburhulumenteni
Kumazwe amaninzi ehlabathi, amashishini amancinci anegalelo elikhulu kuqoqosho lwelizwe. Kumazwe ahlumileyo amashishini amancinci agalela ku-60% kuqoqosho lwelizwe; apha eMzantsi Afrika, amashishini amancinci anegalelo elingama-35% kuphela kuqoqosho lwelizwe. Esinye sezizathu zoku ke xa uthelekiswa namanye amazwe asakhulayo njengawo afana neBrazil, ne-India, izinga lokuphumelela kwamashishini amancinci eMzantsi Afrika belisokolo lisezantsi. Ngokunjalo nezinga lokukhula kwabanini-mashishini.
Iinkonzo zenkxaso kumashishini zidingeka kakhulu; kodwa ke kwixesha elingaphambili, ezi nkonzo bezisoloko zingahlangenanga. Iingingqi ezithile bezinikezelwa kakhulu ezi nkonzo ngelixa kwezinye, ingakumbi kwiingingqi ezisemaphandleni, zazingekho konke-konke. Amaziko eRED Door asekelwe ukujongana ezi nkonzo zenkxaso kwanokuqinisekisa ukuba zifikeleleka lula, xa zidingeka nalapho zidingeka khona.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Refundlicencefees.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubuyiselwa indleko zephepha-mvume
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ungasenza isicelo sokubuyiselwa indleko zephepha-mvume lemoto, xa imoto yakho yebiwe, ingasenakuphinda ilungele ukuhamba endleleni okanye icinyiwe kubhaliso lwemoto.
Isicelo sokubuyiswa kwendleko kufuneka senziwe zingaphelanga inyanga ezintathu ukususela ngomhla wesaziso sokwebiwa kwemoto, sokuba ngeke iphinde ikulungele ukuhamba endleleni okanye ngosuku lokucinywa kobhaliso lwemoto.
Qaphela: Imali engaphantsi kwamashumi amathathu ayibuyiselwa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
incwadi yesaziso ingxelo efungelweyo eqinisekisa ukwebiwa kwemoto, angeke iphinde ikulungele ukuhamba endleleni okanye isatifiketi sokucinywa kobhaliso.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqulunqwa kwangolo suku, kodwa imali ibuyiswa emva kwentsuku ezimbalwa ngenxa yokuphicothwa kwencwadi zemali zangaphakathi.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Ifomu lesicelo sokubuyiselwa indleko zephepha-mvume lemoto, RLF, liyafumaneka ezindaweni ezikhupha amaphepha-mvume.
Entla
<fn>GOV-ZA.RegFishVessel.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa inqanawa yokuloba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inqanawa yokuloba sisikhephe okanye inqanawa esetyenziselwa, exhotyiselwe ulawulo, ukuloba nokusebenzisa izinto eziphilayo zaselwandle , okanye esetyenziselwa imisebenzi enxulumene noku. Oku kubandakanya nayiphi inqanawa encedisa okanye enika inkxaso enye inqanawa okanye ezinye iinqanawa elwandle xa zisenza nawuphi na umsebenzi ovumelekileyo onxulumene nokuloba kuquka kodwa kungaphelelanga ekulungisweni, ukuthengiswa, ukugcinwa, ukufakwa efrijini, ukuthuthwa nokwenziwa kwazo. I-South African Maritime Safety Authority neSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho maliyiyivume inqanawa yokuloba.
Akukho nqanawa yokuloba iya kubhaliswa ngaphandle kwelungelo lokuloba nepemithi yokuba yenze imisebenzi yokuloba.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa ifom ngokuprinta ungadibanisi usebenzisa oonobumba abakhulu kuphela kwakunye nenkcazelo ezinika ingcaciso ebhaliweyo apho kuyimfuneko.
Nika le ngcaciso ilandelayo:
igama lenqanawa yokuloba igama neenkcukacha zenqanawa zomnikazi wenqanawa ukuba yinqanawa ekudityenwe ngayo kunye nabemi bamazwe angaphandle ubude benqanawa umlinganiselo wamandla e-injini yenqanawa inombolo yokubhalisa yenqanawa ilizwe elinegunya lolawulo inqanawa ebhaliswe phantsi kwalo njengangoku isatifikethi sokhuseleko se SAMSA.
Ngenisa ifom yokwenza isicelo yakho kunye nelungelo lakho lokuloba okanye imvumelwano ekugqitywe ngayo kunye nomnikazi ochaphazelekayo wenqanawa eza kusetyenziswa ukuba akunguye umntu onelungelo lokuloba.
Xela ithuba necandelo lokuloba apho inqanawa iya kusetyenziswa khona.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo singathatha iintsuku ezi-3 kwezokusebenza okanye ngaphezulu, ngokuxhomekeka ekufakweni okufanelekileyo kwesicelo.
Entla
Iindleko
Iindleko ziyahluka ngokobude benqanawa.
<fn>GOV-ZA.RegisterBargainCouncil.2010-03-25.xh.txt</fn>
Yenza isicelo sokubhalisa njengebhunga leengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo
Inkcazelo
AmaBhunga eeNgxoxo neZigqibo eziHlanganelweyo ajongana nezivumelwano ezihlanganelweyo, asombulula iimpikiswano zemiba yezabasebenzi, aseka izicwangciso zezikim ezithile kwaye aphawule kwimigaqo nemithetho yezabasebenzi.
Imibutho yabasebenzi kunye nemibutho yabaqashi ingenza izicelo zokuseka amabhunga eengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo ngokoMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi kwiSebe leZabasebenzi ukuze ubhalise ibhunga leengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo.
Thumela ezi ncwadi zilandelayo kuMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi:
Iikopi ezimbini zeSicelo sokuBhalisa iBhunga leeNgxoxo neZigqibo eziHlanganelweyo
Iikopi ezintathu zomgaqo-siseko webhunga leengxoxo nezigqibo ezihlanganelweyo
Nayiphina enye inkcazelo engqamene noku
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha ithuba elifika kwiintsuku ezingama 60 ukuze kuqhubekiswe isicelo sakho.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa
<fn>GOV-ZA.RegisterTradeUnion.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Iyuniyoni ngumbutho wabasebenzi ophakamisa kwaye okhusela iminqweno yamalungu ayo kwimibandela efana nemivuzo kunye neemeko zokusebenza, ngakumbi ngokothetha-thethwano nabaqeshi.
Ubhaliso lweeyuniyoni luwela phantsi kwemisebenzi yoMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi . Ukubangaba ufuna ukubhalisa iyuniyoni, kufuneka uthumele ezi zinto zilandelayo kuMphathi woBhaliso:
Iikopi ezintathu ezishicilelweyo zomgaqo-siseko weyuniyoni
Uluhlu oluneenkcukacha zamagosa eyuniyoni, oluchaza izikhundla zabo okanye imisebenzi abayenzayo.
Ikopi nganye yomgaqo-siseko mayisayinwe nguNobhala nanguMhlali-Ngaphambili, bezivuma ukuba ziikopi zokwenyani.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa iikopi ezimbini zefom yesicelo.
Faka iikopi ezintathu zomgaqo-siseko weyuniyoni kwifom yesicelo eya kuthunyelwa kuMphathi woBhaliso .
Ikopi nganye yomgaqo-siseko mayisayinwe nguNobhala nanguMhlali-Ngaphambili, bezivuma ukuba ziikopi zokwenyani.
Posa okanye thumela ngefeksi esi sicelo kuMphathi woBhaliso woBudlelwane beZabasebenzi .
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Registeracopyright.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa ilungelo lokukhusela umsebenzi owenzileyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ilungelo lokukhusela umsebenzi othile owenzileyo , lilungelo lokukhusela umsebenzi othile umntu awenzileyo, ongaba ngumsebenzi obhaliweyo kunye nomsebenzi oluqobo lwemvelaphi yawo, iinkqubo zeekhpmpiyutha, imisebenzi yobugcisa, izinto nezixhobo zosasazo, umculo, imiboniso-bhanyabhanya okanye iividiyo.
Eli gama lithi "Protect" lithetha ukunqanda abanye bangakwazi ukukopa okanye ukuvelisa ngokutsha umsebenzi okwafana naloo msebenzi uwenzileyo okanye loo nto uyenzileyo, kunye nokuwusebenzisa ukuze bazalisekise iinjongo zokuzizuzela imali. UMthetho waMalungelo okuKhusela iMisebenzi ethile eyenziweyo unika imiyalelo ye-copyright.
Ngokubanzi, umntu obhale, oshicilele, opapashe, obonise ngokomdlalo, oqingqe, ozobe, ofote okanye ofake kwiingxelo zokugcina, umsebenzi othile, ungumnikazi welungelo lokukhusela loo msebenzi , ngokuzenzekelayo. Nangona kunjalo, ngamanye amaxesha, xa umntu eyalelwe ukuba enze umsebenzi othile, kwaye ehlawulwe ukuze enze umsebenzi othile, ilungelo lokukhusela loo msebenzi iba lelomqashi.
Kwimisebenzi emininzi,, akuyomfuneko ukwenza isicelo selungelo lokukhusela umsebenzi .
EMzantsi Afrika, ungalifumana ilungelo lokukhusela umsebenzi othile owenzileyo , xangaba ungummi waseMzantsi Afrika okanye ukubangaba umsebenzi wakho waveliswa eMzantsi Afrika. Ukubangaba awungommi waseMzantsi Afrika, ungalifumana ilungelo lokukhusela umsebenzi othile owenzileyo ukubangaba ke elinye eli ilizwe liyinxenye yeSivumelwane ekuthiwa yi-Berne Convention. I-Berne Convention sisivumelwano samazwe ehlabathi esimalunga nelungelo lokukhusela umsebenzi othile, amazwe angamalungu anikana ngaso ukhuselo lwelungelo lomsebenzi othile.
Ilungelo lokukhusela umsebenzi othile owenzileyo malunga nemiboniso-bhanyabhanya okanye iividiyo, ezenzelwe ukusetyenziselwa urhwebo, kufuneka lenzelwe isicelo ngokugunyazisiweyo, ngokwale miqulu ilandelayo, efumaneka ngaphandle kwentlawulo kwi-Ofisi yaMalungelo okuKhusela iMisebenzi ethile eyenziweyo :
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana neSebe lezoRhwebo naMashishini.
Incwadi yaMandla eGqwetha, ukubangaba kusetyenziswe iinkonzo zegqwetha
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Emva kwethuba leenyanga ezintandathu, kwenziwa izintoyinto ezigunyazisiweyo zeemviwo ezigunyazisiweyo, kwaye ilungelo lokukhusela umsebenzi othile owenzileyo lidla ngokunikwa kwinyanga yesixhenxe.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registeradesign.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa uyilo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ngokusisiseko "uyilo" lumalunga nokwakheka nokubumbeka kunye neempawu ezinomtsalane emehlweni. Ezinye iintlobo zoyilo zibaluyilo ngenxa yomsebenzi wazo kwaye ezinye zibanjalo ngenxa yobuhle nembonakalo yobuhle.
Ngoko ke, uyilo lumalunga nokwakheka nokubumbeka, ubume, imbonakalo ngokwamehlo, ingqaleko, ukuhonjiswa kunye nokuqingqwa kwemveliso okanye into ethile. Umzekelo, ukuyilwa kweringi , kudla ngokuphenjelelwa bubuhle nembonakalo yobuhle.
Zimbini iintlobo zoyilo ezingabhaliswa, kodwa ke xangaba zifezekisa iimfuno ezichazwe apha ngezantsi:
Uyilo oluphenjelelwa bubuhle nembonakalo yobuhle kufuneka into ibentsha kwaye ibeluqobo lwayo lwemveli;
ibenobuhle ekwakhekeni nasekubunjweni, kwingqaleko okanye ekuhonjisweni; kwaye kufuneka ikwazi ukuveliswa yinkqubo yamashishini.
Uyilo oluphenjelelwa ngumsebenzi wento kufanele into ibentsha kwaye ingabiyonto eqhelekileyo;
Nangona nje kungesosinyanzelo ukufunisa ukuze kukhangelwe uqobo lwemveli yoyilo okanye ukuze kuqinisekiswe ukuba olu yilo okanye uyilo olufana nolu aluzange lwabhaliswa na ngaphambili, kulicebo elihle ukwenza njalo phambi kokufaka isicelo sobhaliso. Kungafuniswa ngoyilo kwi-Ofisi yoBhaliso loYilo e-Pretoria. Oku kufunisa kufuneka kwenziwe ngumntu ubuqu bakhe okanye ngumnxulumanisi , ofana negqwetha lamalungelo okuvelisa nokuqamba.
Uyilo luyavuselelwa qho emva kweminyaka emithathu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana neSebe lezoRhwebo naMashishini.
Thumela ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registeralateregistrationsbirth.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sobhaliso lokuzalwa olwenziwe emva kwexesha
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ubhaliso lokuzalwa olwenziwe emva kwexesha kuxa ukuzalwa komntu kubhaliswe ngaphezulu konyaka emva kokuzalwa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Hambisa le miqulu ilandelayo:
Hambisa ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yesazisi yomama womntwana ukubangaba abazali abatshatanga kwaye utata akakuvumi ukubanguyise womntwana. Kungenjalo, ukubangaba utata ozele umntwana uyakuvuma ukubanguyise womntwana, kufuneka iikopi eziqinisekisiweyo zeencwadi zezazisi zabo bobabini abazali. Ukubangaba uyise utshate umama ozele lo mntwana, kufuneka iikopi eziqinisekisiweyo zeencwadi zezazisi zabo bobabini abazali kunye nesatifiketi sabo somtshato okanye
Hambisa isatifiketi esiphuma esibhedlele okanye kwikhaya lokubelekisa, apho kuzalelwe khona umntwana. Isatifiketi kufuneka sisayinwe ngumntu ophetheyo kwaye kufuneka siqulathe igama eligunyazisiweyo leli ziko kunye nesitampu somhla.
Hambisa ubungqina beenkcukacha zomntwana ubuqu bakhe njengoko ziqulathwe kwirejista yesikolo okanye kwisatifiketi sesikolo sokuqala esasihanjwa ngumntwana, esisayinwe yinqununu yesikolo. Ubungqina kufanele bubenenombolo yenqununu ubuqu kwisihloko esigunyazisiweyo esinesitampu somhla esigunyazisiweyo sesikolo.
Hambisa isatifiketi sokuphehlelelwa komntwana, ukubangaba sikhutshwe kwisithuba seminyaka emihlanu yokuzalwa komntwana.
Ukubangaba abazali abafumaneki, incwadi ebhaliweyo nefungelweyo eyenziwe sisizalwane esisondeleyo esidala kulo mntwana ngeminyaka eli 10 okanye nangaphezulu, esizaziyo iinkcukacha zokuzalwa komntwana, kufuneka ingqine ulwaziso lomntwano kunye nobume bakhe.
Hambisa ingxelo ephuma kumntu onolwazi lobuqu ngobume babazali bomenzi-sicelo. Lo mntu kuyakufuneka nokuba akhaphe umenzi-sicelo ukuya kuyo nayiphina i-ofisi yezeKhaya, apho umenzi-sicelo kunye naloo mntu kuyakudliwana iindlebe nabo ngokwahlukeneyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Izicelo zingathabatha iinyanga ezi 3 ukuya kwezi 6.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registerandlicence.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sephepha-mvume lemoto
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Imoto iphephamvume layo ebelimisiwe,ikhutshiwe ezincwadini, zobhaliso, ibiwe, okanye yakhiwe ngokutsha noba itshintshiwe, ifuna ukwenzelwa iphepha-mvume elitsha. Le meko iyafana naxa butshintsha ubunini moto okanye imoto ifunyanwa ezintweni zomntu oswelekileyo.
Iphepha-mvume lemoto iphelelwa lixesha emva kwee nyanga ezilishumi elinesibini.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Dibana ne ofisi yamagosa endlela ekufutshane nawe.
Gcwalisa ifomu lesicelo e ofisini yamagosa endlela.
Nikezela:
incwadi yesaziso eyamkelekileyo isatifiketi sokulungela ukubasendleleni semoto esifumaneka esikhululweni sovavanyo lwemoto isitifiketi Sokususa ukuThandabuzeka wemoto saMapolisa aseMzantsi Afrika ileta egunyazisayo ephuma eOfisini eLawula Umgangatho woRhwebelwano eMzantsi Afrika SABS
isatifiketi sokufa sikamfi
Bhatala imali emisiweyo.
Qaphela: Izikweleti zemoto enephepha-mvume eliphelelwe lixesha engekavuselelwa, kufuneka zibhatelwe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqulunqwa kwa ngolo suku lwesicelo.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Registeranexternalcompany.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa inkampani yelizwe langaphandle
Inkcazelo
Umbutho welizwe langaphandle ongaphandle koMzantsi Afrika onqwenela ukuqhuba naliphi na ishishini eMzantsi Afrika ungenza isicelo sepemethe njengenkampani yelizwe langaphandle. Inkampani yelizwe langaphandle yinkampani ebhaliswe kwilizwe langaphandle kwaye enqwenela ukuseka inkampani eMzantsi Afrika.
Ngenxa yeenkqubo ezininzi eziqhubekayo njengenxenye yenkqubo yobhaliso iyonke, kulicebo elihle ukuba usebenzise iinkonzo zamagqwetha aseMzantsi Afrika.
Kufanele unxulumane nengcaphephe yasemthethweni eMzantsi Afrika, njengoko iimfuneko ezithile zomThetho weeNkampani , zingafezekiswa kuphela ngamalungu elo candelo loqeqesho lobuchule.
Nceda uqaphele ukuba yonke imiqulu kufuneka izaliswe nge-inki emnyama enzulu nesisigxina.
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa iifom zesicelo njengoko zidweliswe phantsi kwesihloko esithi "Iifom ezizaliswayo" apha ngezantsi.
Khupha iikopi eziqinisekisiweyo zeencwadi zezazisi okanye iipaspoti ezisebenzisekayo zabo bonke abantu ababandakanyeka kule nkampani izakubhaliswa.
Yonke imiqulu kufuneka ikhatshwe yiMimiselo kunye neMigaqo yokuManyana, ekufuneka ibesencwadini kwaye kufuneka iqinisekiswe ngokwegunya lasemthethweni kwiphepha ngalinye nguMntu oneGunya laseMthethweni lokuQinisekisa iMiqulu kwilizwe lemvelaphi.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lungathabatha iintsuku ezintlanu.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Registeraprivatecompany.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkampani yabucala liqumrhu loshishino elinabanikazi abangabanikazi bezabelo kwaye izabelo zabo azinakuthengiswa kuluntu. NgokomThetho weeNkampani , inkampani yabucala kufuneka ibenabanikazi bezabelo okungenani abasukela kwisinye ukuyakutsho kuma 50. Abanikazi bezabelo badla ngokubizwa ngokuba ngabalawuli benkampani.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezoRhwebo naMashishini.
Inkqubo emayilandelwe
Imigaqo yokubhalisa inkampani yoluntu okanye yabucala ibandakanya inkqubo eneenkcukacha ezininzi. Ngenxa yobunzima bemigaqo ebandakanyekayo, kufuneka kusetyenziswe iinkonzo zegqwetha kwinkqubo yobhaliso.
Nxulumana neSebe lezoRhwebo naMashishini.
AMandla eGqwetha - Isaziso sokuthabatha amanyathelo egameni labaxhasi
CM31 - Imvume yokuthabatha amanyathelo njengoMphicothi weeNcwadi zeMali
Hlawula imali ebekiweyo.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iintsuku ezintlanu ukuze kubhaliswe inkampani yabucala.
Iindleko
R350 - IMimiselo kunye neMigaqo
R60 - Isatifiketi sokuqalisa ukuqhuba ishishini
R50 - Ukubeka igama
Iyonke - R465
<fn>GOV-ZA.Registerasaciproagent.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
I-Ofisi yokuBhalisa iiNkampani kunye neMpahla neZinto eziyiMveliso yeNgqondo , nguye nawuphi na umntu okanye ishishini elidlala indima yokuba ngumngeneleli phakathi kwekhastoma kunye ne-Ofisi yokuBhalisa iiNkampani kunye neMpahla neZinto eziyiMveliso yeNgqondo, ekuthiwa yi-Companies and Intellectual Property Registration Office . Abanxulumanisi kufuneka babhalise kwi-CIPRO. EMzantsi Afrika kukho iintlobo ezahlukeneyo zee-arhente, ezifana namagqwetha, iifemu zomthetho, iibhanki, abaphicothi beencwadi zemali, amanye amashishini kunye nabantu abazisebenzela bucala.
Bonke ababandakanyeki abanxulumana okanye abafuna ukunxulumana rhoqo noMphathi woBhaliso lweeNkampani naMaqumrhu angaVulelekanga kufanele babhalisele ukubangabanxulumanisi be-CIPRO. Ukubangaba sele ubhalisile akukho mfuneko yokubhalisa kwakhona; uya kushukunyiswa ubeyi-arhente kwakhona kwaye awuyi kuphulukana nophawu lwakho lokuba yi-arhente.
Ukuze ubhalise, kuya kufuneka uhlawule idipozithi ebuyiswayo, kwi-akhawunti ye-CIPRO. Emva kokuba kufunyenwe ubungqina bobhaliso lwakho, i-akhawunti iyakushukunyiswa kwaye ilungele ukusetyenziswa. Iindleko zokujonga nokuprinta iSatifiketi seNkampani okanye seQumrhu elingaVulelekanga elibhalisiweyo yi- R30 isatifiketi sisinye. Le mali iya kuba kwi-akhawunti yedipozithi enxulumaniswe kuphawu lwakho lokubayi-arhente, eya kusetyenziswa ngokuzenzekelayo ukuze ikuthumele ibango lokuhlawula ekupheleni kwenyanga.
Inkqubo emayilandelwe
Khupha ikopi yeNcwadi yakho yeSazisi
Akukho sicwangciso sasemthethweni esilawula le nkonzo.
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo siqhubekiswa kwangaloo mini.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Registerasaprofessionalnaturalscientist.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukubangusosayensi wezendalo oqeqeshiweyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ukuphakamisa ukusetyenziswa kwezifundo zoqeqesho lwenzululwazi yezendalo eMzantsi Afrika;
Abantu abangabhaliswanga abanako ukwenza umsebenzi ochongelwe abantu ababhalisiweyo.
Kutheni kufanele ubhalise?
Ukuze wenze umsebenzi wezifundo zoqeqesho
Ukuze usebenzise igama eligunyazisiweyo kunye netayitile ethi 'usosayensi wezendalo' okanye ufake isishunqulelo esiqingqiweyo emva kwegama lakho
Ukuze uqhube umsebenzi ngokwesikhundla sokuba yikhonsalthenti
Ukuze uxhamle ubume bemfundo yoqeqesho kwaye ubandakanyeke kwiinzuzo ezinikwa ngamaziko ezemali
Ukuze kukhuselwe kwaye komelezwe ezi zifundo zoqeqesho
Ziintoni ezifunekayo ukuze ubhaliswe?
Ukuze ubhalisele ukubangusosayensi wezendalo oqeqeshiweyo - kufuneka ubenesidanga seminyaka emine okanye idiploma yeminyaka emine, idibane namava weminyaka emithathu
Ukuze ubhalisele ukubangusosayensi wezendalo ongumlingwa - kufuneka ubenesidanga seminyaka emine okanye idiploma yeminyaka emine, ungabinamava
Ukuze ubhalisele ukubangusosayensi wezendalo oqinisekisiweyo - kufuneka ubenesidanga seminyaka emithathu okanye idiploma yeminyaka emithathu, ubenama onyaka omnye
Amacandelo obhaliso ngala alandelayo:
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Faka kwisicelo sakho intlawulo eqingqiweyo yobhaliso..
IBhunga liyakukubhalisa kwaye likhuphe isatifiketi sobhaliso ukubangaba lanelisekile ukuba unazo iimfuneko ezibandakanyekayo zemfundo namava njengoko kuqulungqwe liBhunga.
Isiphumo sovavanyo asiyikwaziswa kude kubesemva kwentlanganiso yeBhunga.
IBhunga lingala ukubhalisa isicelo phantsi kwezi meko zilandelayo:
Ukubangaba, emva kokuqalisa koMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, 1996, umenzi-sicelo ufunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho, ngaphakathi kwiRiphabhlikhi okanye kwenye indawo, waze wagwetyelwa ukuvalelwa entolongweni isithuba esidlula iinyanga ezintathu, okanye ifayini endaweni yokuvalelwa entolongweni.
Ukubangaba umenzi-sicelo ususwe esikhundleni sokuthembeka, ngenxa yokuziphatha okungafanelekanga..
Ukubangaba umenzi-sicelo ungumntu ongakwaziyo ukuhlawula amatyala nongabuyiselwanga kwimeko yesiqhelo, kwaye oko kungakwazi ukuhlawula amatyala kwabangelwa kukungakhathali kwakhe okanye ukungabinalwazi nezakhono zokwenza umsebenzi owela kwimiba echatshazelwa licandelo enzela lona isicelo sobhaliso.
IBhunga liyakukwazisa ngencwadi ebhaliweyo ukubangaba isicelo sakho sobhaliso saliwe
Ungafaka isibheno esiphikisa isigqibo seBhunga, kwisithuba seentsuku ezingama 30.
Kufuneka wenze isicelo sokuvuselela ubhaliso lwakho kwiBhunga, okungenani kwiinyanga ezintathu phambi kokuphelelwa kobhaliso lwakho.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lungathabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisibhozo, kuxhomekeke ekungenisweni kwemiqulu efunekayo.
Entla
Iindleko
USosayensi wezeNdalo oQeqeshiweyo : 620 kwicandelo ngalinye lokusebenza
USosayensi wezeNdalo onguMlingwa : 340 kwicandelo ngalinye lokusebenza
USosayensi wezeNdalo oQinisekisiweyo : 400 kwicandelo ngalinye lokusebenza
Kwiinkonzo zebhanki zobuxhakaxhaka bombane kunye needipozithi nqo: Nceda usebenzise oonobumba bokuqala bamagama akho kunye nefani yakho ukuze uchaze intlawulo yakho kwisitetimenti sethu sebhanki, uze uthumele ubungqina bentlawulo ngefeksi, buhambe kunye nephepha LOKUQALA lefom yakho yesicelo, kwinombolo ethi: 841 1057.
Iinkcukacha zebhanki:
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registeratrademark.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa uphawu okanye igama lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo
Inkcazelo
Uphawu okanye igama lokwazisa ngempahla nezinto okanye iinkonzo ligama lohlobo oluthille , intetho emfutshane yokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo ezithile okanye uyilo lophawu lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo ezithile . I-trade mark ichaza iinkonzo okanye impahla nezinto zomntu kwaye yenza zicace kwaye zahluke kwimpahla nezinto kunye neenkonzo zomnye umntu. Imizekelo ibandakanya le ilandelayo:
Ngoko ke, igama lohlobo ligama okanye intlanganisela yamagama . Intetho emfutshane yokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo , libinzana elifutshane okanye isivakalisi esifutshane kwaye uyilo lophawu lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo ngumfanekiso okanye uphawu lokwahlula. Ezi mpawu zinika ulwaziso olwahlukileyo, kwintengiso, kwaye zingasebenziseka kwiimveliso nakwiinkonzo.
Xa uphawu okanye igama lokwazisa ngempahla nezinto okanye iinkonzo , sele libhalisiwe, akukho mntu ongomnye ongasebenzisa olu phawu okanye eli gama okanye asebenzise elifana nalo. Ukuba oku kuyenzeka, kungalandela amanyathelo asemthethweni. Kuke kwakho amatyala akwizinga eliphakamileyo eMzantsi Afrika afana naxa i-MacDonalds yathi yamangalela umthengisi wokutya okuphekwa ngokukhawuleza eMzantsi Afrika owayesebenzisa uphawu olufana nele-MacDonalds elino "M".
Inkqubo emayilandelwe
Fumana ifom ekuthiwa yi-TM1 kwaye uyigcwalise ngokuphindwe kathathu. Iikopi ezimbini zisetyenziswa yi-ofisi kwaye eyesithathu igcinwa nguwe njengobungqina besicelo sakho.
Qala uhlawule imali yobhaliso okanye uyihlawule xa usisa isicelo.
Bhala zonke impahla nezinto okanye iinkonzo ofuna ukusebenzisa kuzo uphawo okanye igama lokwazisa ngezi mpahla nezinto okanye ngezi nkonzo kwicandelo 57 lefom ekuthiwa yi-TM1.
Uqaphele kwaye ulumke kakhulu ungafaki impahla nezinto okanye iinkonzo ezikwiindidi ezahlukeneyo kwisicelo esinye sophawu okanye segama lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo. Ukuba wenza njalo, uyakucetyiswa ukuba ulungise inkcazelo ibandakanye impahla nezinto okanye iinkonzo zolo didi luxeliweyo. Kwezinye, kuyakufuneka ufake isicelo esahlukileyo ngokutsha.
Sakuba isicelo sakho sihambisana nazo zonke iimfuneko ezigunyazisiweyo, uyakunikwa umhla nenombolo yesicelo. Lonke unxibelelwano olulandelayo oluqhutywa ne-ofisi luyakubanale nombolo yesicelo. Nangona nje kuthabatha iinyanga ezili 18 ukuze kubhaliswe uphawu okanye igama lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo , ungaqalisa ukuyisebenzisa i-trade mark kwamsinyane emva kokufumana inombolo yakho yesicelo.
Emva koko ke uluntu lunikwa ithuba leenyanga ezintathu ukuze lufake iinkcaso.
Ukubangaba akukho nkcaso ifunyenweyo, siyakhutshwa iSatifiketi soBhaliso loPhawu okanye lweGama lokwazisa ngeMpahla neZinto okanye ngeeNkonzo .
Hlawula ebhankini usebenzise uvimba wophawu lweekhastoma.
Trademark Act, 1993 UMthetho weeMpawu okanye aMagama okwazisa ngeMpahla neZinto okanye ngeeNkonzo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iminyaka emibini ukuze kugqityezelwe ubhaliso lophawu okanye lwegama lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo.
Iindleko
R85, yokufunisa nokukhangela iimpawu ezikhoyo okanye amagama akhoyo okwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo
R266, yodidi ngalunye lophawu okanye lwegama lokwazisa ngempahla nezinto okanye ngeenkonzo
<fn>GOV-ZA.Registeravehicletestingcentre.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sobhaliso lwesikhululo sovavanyo lwemoto
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isikhululo sovavanyo lwemoto liziko elivavanya iimoto likhuphe isatifiketi sokulungela ukuhamba endleleni.Kukhona izikhululo zovavanyo lwemoto ezizimeleyo nezikarhulumente. Zonke izikhululo zovavanyo lwemoto kufuneka zibhaliswe, zinikwe izinga lokusebenza ngaphambi kokuba zikhuphe isatifiketi sokulungela ukuhamba endlelen. Lisakufumana isicelo iCandelo lezoThutho lizakuthumela umhloli ayokujongisisa ukuba isikhululo sovavanyo abone ukuba siyilandele imithetho yobugcisa obubeka isikhululo emgangathweni wobhaliso obekwe yingqokelela yemithetho Yolawulo loMgangatho yase Mzantsi Afrika .
Ukuphumelelangobugcisa kubhekiselele ezintweni zokusebenza zesikhululo sovavanyo noqeqesho abalugqibileyo abavavanyi bemoto.
Izikhululo zovavanyo ezibhalisiweyo zingavavanya kuphela iimoto ngokomgangatho wesikhululo eso.
Ukubhalisa isikhululo esizimeleyo sovavanyo lwemoto, dibana ne ofisi lamagosa endlela ekufutshane ufumane ulwazi oluphangalele.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Thumela incwadi yakho yesaziso neyomntu omele abalawuli xa isicelo usenzela isikhululo sovavanyo.
Kungafuneka uthumele amanye amaxwebhu afunwa yiNkulu Mbuso .
Bhatala imali ebekiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
IKungathabatha iinyanga ezintandathu ukuphonononga isicelo.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Registerdrivinglicencetestingcentre.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa iziko lovavanyela amaphepha-mvume okuqhuba imoto.
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isicelo sokubhalisa iziko lokuvavanyela amaphepha-mvume okuqhuba masenziwe kumafomu esicelo amisiweyo.Njengenxalenye yokuphononongwa kwesicelo kulindeleke ukuba uchaze abameli babalawuli nabavavanyi bamaphepha-mvume okuqhuba.
INkuluMbuso The MEC yezothutho kwiphondo ekwenziwe kulo isicelo izakuthumela umhloli oza kujongisisa umgangatho wezinto zokusebenza icebise ngezinga leziko lovavanyo.
Xa inkulu mbuso yanelisekile lucwaningo uza kulinika umgangatho iziko lovavanyo, agcine ikcukacha kwincwadi yokubhalisa yamaziko okuvavanyela phepha-mvume lokuqhuba akhuphele umceli isatifiketi sobhaliso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Qhakamshelana neCandelo lezoThutho lephondo.
iincwadi zezazisi zabalawuli beziko lovavanyo lokuqhuba isatifiketi sokubhaliswa kweshishini.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iinyanga ezintandathu ukubhalisa iziko lovavanyo.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Registerlandforkeepingbuffalo.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa umhlaba wokufuya iinyathi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Nabanina onqwenela ukufuya iinyathi kufuneka aqale abhalise umhlaba lowo kwiSebe leZolimo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Cela ugqirha wezilwanyana wombuso okwindawo ohlala kuyo ahlole umhlaba nocingo kwaye angqine ngobume beenyathi ngokwezifo.
Intloko yeenkonzo zezilwanyana kwiphondo kufuneka inike ubungqina bokuba, zikho izinto eziyimfuneko zokubeka iliso rhoqo kwiimeko zefama, zonke iintshukumo nokuhambahamba kweenyathi xa zingena kwifama naxa ziphuma kuyo kungajongwana nazo ngokufanelekileyo kwaye izinto ezingahambi njengesiqhelo ziyakuqwalaseleka ngaphandle kokulibazisa.
Isicelo kufuneka sikhatshwe zezi ncwadi zilandelayo:
isatifiketi esigunyazisiweyo sokurhangqeleka okufanelekileyo esikhutshwe ngoogunyaziwe bolondolozo lwendalo ikopi yemephu ebonisa nqo ukunaba nobungakanani bomhlaba ocelwayo.
Hambisa isicelo kuManejala oMkhulu weMpilo yeZilwanyana, iFeksi: 329-0499.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha elithatyathwayo ukuze kuvunywe isicelo lahluka ngokwephondo. Sakuba sivunyiwe isicelo, sithunyelwa kwiSebe leLizwe leZolimo.
Amagosa kwisebe lelizwe akhupha inombolo yobhaliso egunyazisiweyo, afake inkcazelo kwincwadi yelizwe ebhalise iinyathi aze aprintele umnini-mhlaba isatifiketi sobhaliso. Le nkqubo ingathabatha iintsuku zokusebenza ezilishumi.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registertovote.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukuvota
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukuze ufaneleke okanye ulungele ukuba uvote kunyulo lukazwelonke, olwephondo okanye unyulo lukamasipala, kufuneka ubhalisele ukuvota kweso sithili uhlala kuso. Oku kubalulekile ingakumbi kunyulo loomasipala ngenxa yokuba unokuvota kuphela kwisithili owawubhalise kuso. Wakuba ubhalisile zaze iinkcukacha zakho zangqinisiswa kwiRejista yabemi belizwe, igama lakho liya kufakwa kuMqulu woluhlu lwabaVoti oyi-National Common Voter's Roll.
Ukuze ufaneleke ekubeni ubhalise kufuneka:
Ube ngummi waseMzantsi Afrika
Ubeneminyaka eli-16 ubudala okanye ngaphezulu
UMqulu woluhlu lwabaVoti uyavalwa ukulungiselela unyulo kanye ngalo mhla wonyulo kolo nyulo luthe ngqo luthe lwabhengezwa kwiGazethi kaRhulumente.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Bhalisa ngokwakho buqu kwisikhululo sokuvota kwisithili sokuvota apho uhlala khona ngexesha lokubhalisela ukuvota.
Bhalisa nangaliphi na ixesha ngethuba leeyure zokusebenza kwiKhomishoni yoNyulo eZimeleyo
Phatha isazisi sakho .
Zalisa ifom yokwenza isicelo efanelekileyo.
Igosa lobhaliso liya kufaka istikha kwincwadi yesazisi yakho enenombolo yesithili sokuvota kuyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo sakho sokubhalisa siya kusingathwa ngokukhawuleza.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registerwateruse.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukusebenzisa amanzi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Bonke abasebenzisi bamanzi, abangafumani unkinkisho lwabo lwamanzi kumniki-nkonzo, kugunyaziwe wendawo yabahlali, kwibhodi yamanzi, kwibhodi yonkcenkceshelo, kuyilo lwenkqubo karhulumente okanye komnye umnkinkishi wesixa samanzi, kufuneka babhalise ukusebenzisa kwabo amanzi kwiSebe lezaManzi naMahlathi ekuthiwa yi-Department of Water Affairs and Forestry . Aba basebenzisi kufuneka babe basebenzisa amanzi ngezi njongo zilandelayo:
Olunye usetyenziso lwamanzi ekufuneka lubhaliswe lubandakanya:
ukuchithwa kwenkunkuma okanye amanzi anenkunkuma ukutshintshwa kweendlela ekuhamba ngazo imilambo nemisinga okanye uguqulelo kwizandlalelo zemilambo okanye iindonga zemilambo okanye iimpawu zecala amanzi aya ngakulo.
Ukugcinwa kwamanzi - Nawuphi na umntu okanye iqumrhu eligcina amanzi ngazo naziphi na iinjongo ekubalekeni phantsi emhlabeni, amanzi aphantsi emhlabeni, okanye ukuqukuqela kwemithombo egqitha ngaphaya kwe 10 000 cubic meters okanye apho ummandla wamanzi kwinqanaba lonkinkisho olupheleleyo udlula i-akire e 1 iphelele, kumhlaba onobunikazi baloo mntu okanye ohlalwa nguloo mntu okanye liqumrhu elingenapemethe okanye imvume.
Imisebenzi yokunciphisa ukuqukuqela kwemisinga - Yonke imisebenzi yolwakhiwo lwamahlathi ngeenjongo zorhwebo, kubandakanywa iinkonzo zamahlathi adityanelweyo ngeenjongo zenzuzo yorhwebo, ezaqhubeka phambi kuka 1972, kufuneka zibhaliswe. Abanikazi bamahlathi abaneepemethe ezakhutshwa phantsi komThetho waMahlathi ekuthiwa yi-Forestry Act, 1998 , akukho mfuneko yokuba babhalise, njengoko siya kubathumela imiqulu yokubhalisa egcwalisiweyo, ukuze bayilungise ukuba kuyimfuneko, bayisayine baze bayibuyisele kwisebe.
Usetyenziso ngoogunyaziwe beendawo zabahlali kunye nabanye abankinkishi besixa abanemithombo yabo yamanzi kunye nemisebenzi yokungcwenga nokucoca.
IMisebenzi eLawulwayo, efana nokunkcenkceshela ngenkunkuma, ukuvelisa amandla ombane ngamanzi, ukulungelelaniswa komoya ojikeleze umhlaba okanye ukumpompa amandla kumatye afunxa nakhupha amanzi.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Khangela usetyenziso lwamanzi oluchanekileyo.
Zalisa iifom ezibandakanyekayo ngokuncediswa ligosa lengingqi.
iinkcukacha zomenzi-sicelo ipropati apho kuqhubeka khona usetyenziso lwamanzi iinkcukacha zomnikazi wepropati isibhengezo somenzi-sicelo isibhengezo somnikazi wepropati inkcazelo yesaziso sokuhlawula ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yesazisi ikopi eqinisekisiweyo yomqulu wesigqibo sasemthethweni sepropati ikopi eqinisekisiweyo yesivumelwano sengqeshiso ukuhambisana nazo zonke iimfuneko zeenkonzo ezahlukeneyo ekwenziwa isicelo sazo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yobhaliso iya kuthabatha inyanga e- 1.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationasaprofessionalnaturalscientist.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisela ukubangusosayensi wezendalo oqeqeshiweyo, kwicandelo leNzululwazi esetyenziswa kuPhando loBugebenga
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
ukuphakamisa ukusetyenziswa kwezifundo zoqeqesho lwenzululwazi yezendalo eMzantsi Afrika;
Abantu abangabhaliswanga abanako ukwenza umsebenzi ochongelwe abantu ababhalisiweyo..
Kutheni kufanele ubhalise?
Ukuze wenze umsebenzi wezifundo zoqeqesho
Ukuze usebenzise igama eligunyazisiweyo kunye netayitile ethi 'usosayensi wezendalo' okanye ufake isishunqulelo esiqingqiweyo emva kwegama lakho
Ukuze uqhube umsebenzi ngokwesikhundla sokuba yikhonsalthenti
Ukuze uxhamle ubume bemfundo yoqeqesho kwaye ubandakanyeke kwiinzuzo ezinikwa ngamaziko ezemali
Ukuze kukhuselwe kwaye komelezwe ezi zifundo zoqeqesho
Ukuze uvumeleke ubhaliselwe ukusebenza kwicandelo leNzululwazi esetyenziswa kuPhando loBugebenga, kufuneka ufezekise ezi mfuneko zilandelayo:
Uqeqesho olongezelelweyo:
Kufanele ukwazi ukunika ubungqina boqeqesho kwiNzululwazi esetyenziswa kuPhando loBugebenga okanye kuPhando olusebenzisa iNzululwazi yoBugebenga, umzekelo, ukuphonononga imiqulu, uphando lomlilo, uphando lokuqaphela ukuphawulwa kwezinto, uphando lokutshutshisa, imigaqo yomthetho neyenkundla, ingqina lobungcaphephe, okanye ezinye iikhosi ezimfutshane ezinikwe uqinisekiso lokuvunywa.
Kufuneka ubenengxelo ecacileyo nesulungekileyo yomsebenzi nophando olwayamene nenzululwazi esetyenziswa kuphando lobugebenga.
Imiba yolwazi eyimfuneko kwingcali yenzululwazi esetyenziswa kuphando lobugebenga ibandakanya iinkqubo zemisebenzi yeekhosi ezisetyenziswa kuphando lobugebenga: Kubalulekile ukuba usosayensi oqeqeshwayo wenzululwazi esetyenziswa kuphando lobugebenga aqonde ngemiba yolwazi eyimfuneko kwiNzululwazi esetyenziswa kuPhando loBugebenga, kwaye afumane izakhono namava ekusetyenzisweni kwezi zibakala zilandelayo zisisiseko kuphando lobugebenga:
Intshayelelo kwezomthetho
Ukuqinisekiswa komgangatho
Imimiselo elawula okanye ephembelela indlela yokuziphatha
Ukusebenza ngendlela enemfundo noqeqesho
Ukuchonga ubungqina, ukubuqokelela, kunye nokubuqhubekisa
Izakhono zokusombulula iingxaki, zobunzululwazi nezaselabhorathri
Ukusebenzisa inzululwazi kwiinkqubo zomthetho
Iindlela zobuchule zophando lobugebenga
Uphando kwindawo ekwenzekele kuyo ubugebenga
Ulwazi lokucubungula amachiza kunye neendlela zokusebenzisa izixhobo zokucubungula
Ukucubungula iziyobisi, ukucubungula ubuhlungu nobutyhefu bamachiza, ukusebenzisa isixhobo sokubonisa izinto ezincinane ekuthiwa yimayikhroskopu, kunye nokucubungula izinto ezithile
Ukusebenzisa inzululwazi yezidalwa eziphilayo kuphando lobugebenga
Amava omsebenzi
Ukuphonononga nokuhlela izixhobo okanye iimbumbulu namakhoba azo
Ukunxulumanisa isixhobo nobugebenga, ukuya kwenza umsebenzi kwiindawo ekwenzekele kuzo ubugebenga kunye nokuvavanya amandla obungqina bophando lobugebenga
Inkxaso yobuchule kuphando lweengozi zezithuthi zendlela, ukwakha umfanekiso wezinto ezenzekileyo ezikhokelele kungquzulwano lwezithuthi, ukuphonononga nzulu nangokubanzi izakhi zezithuthi, ulwazi oluthile lobuchwepheshe bezinto ezizenzekela ngomatshini.
Ukuphanda ngomlilo
Izifundo ngemiqulu yemibuzo - ukuchaza imvelaphi yemibhalo yesandla
Ukwenza kufezekiseke kwaye kubelula ukubona nokuhlangula ubungqina
Ukuphakamisa izinga lokuxabiseka kobungqina
Ukuya kusebenza kwiindawo ekwenzekele kuzo iingozi ngokwesikhundla sokucebisa
Uxanduva lokuphatha kwizinto ezinxulumana nokuphononongwa kwaselabhorathri okwayamene nezenzo zobugebenga
Ukucubungula - inzululwazi yezidalwa eziphilayo, ucubungulo lwamachiza, iziyobisi kunye nobuhlungu nobutyhefu bamachiza
Ubungqina bezobunzululwazi obungakheth'icala elithile kwiinkundla zamatyala ukuze kuxhaswe utshutshiso okanye iqela elikhusela umtyholwa kuphando lobugebenga
Amacandelo obhaliso ngala alandelayo:
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Faka kwisicelo sakho intlawulo eqingqiweyo yobhaliso.
IBhunga liyakukubhalisa kwaye likhuphe isatifiketi sobhaliso ukubangaba lanelisekile ukuba unazo iimfuneko ezibandakanyekayo zemfundo namava njengoko kuqulungqwe liBhunga.
Isiphumo sovavanyo asiyikwaziswa kude kubesemva kwentlanganiso yeBhunga.
IBhunga lingala ukubhalisa isicelo phantsi kwezi meko zilandelayo:
Ukubangaba, emva kokuqalisa koMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, 1996, umenzi-sicelo ufunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho, ngaphakathi kwiRiphabhlikhi okanye kwenye indawo, waze wagwetyelwa ukuvalelwa entolongweni isithuba esidlula iinyanga ezintathu, okanye ifayini endaweni yokuvalelwa entolongweni.
Ukubangaba umenzi-sicelo ususwe esikhundleni sokuthembeka, ngenxa yokuziphatha okungafanelekanga.
Ukubangaba umenzi-sicelo ungumntu ongakwaziyo ukuhlawula amatyala nongabuyiselwanga kwimeko yesiqhelo, kwaye oko kungakwazi ukuhlawula amatyala kwabangelwa kukungakhathali kwakhe okanye ukungabinalwazi nezakhono zokwenza umsebenzi owela kwimiba echatshazelwa licandelo enzela lona isicelo sobhaliso.
IBhunga liyakukwazisa ngencwadi ebhaliweyo ukubangaba isicelo sakho sobhaliso saliwe
Ungafaka isibheno esiphikisa isigqibo seBhunga, kwisithuba seentsuku ezingama 30.
Kufuneka wenze isicelo sokuvuselela ubhaliso lwakho kwiBhunga, okungenani kwiinyanga ezintathu phambi kokuphelelwa kobhaliso lwakho.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lungathabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisibhozo, kuxhomekeke ekungenisweni kwemiqulu efunekayo.
Entla
Iindleko
USosayensi wezeNdalo oQeqeshiweyo : 620 kwicandelo ngalinye lokusebenza
USosayensi wezeNdalo onguMlingwa : 340 kwicandelo ngalinye lokusebenza
USosayensi wezeNdalo oQinisekisiweyo : 400 kwicandelo ngalinye lokusebenza
Kwiinkonzo zebhanki zobuxhakaxhaka bombane kunye needipozithi nqo: Nceda usebenzise oonobumba bokuqala bamagama akho kunye nefani yakho ukuze uchaze intlawulo yakho kwisitetimenti sethu sebhanki, uze uthumele ubungqina bentlawulo ngefeksi, buhambe kunye nephepha LOKUQALA lefom yakho yesicelo, kwinombolo ethi: 841 1057.
Iinkcukacha zebhanki:
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationasasubscribertodeedsweb.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inkcazelo ephathelelene nobhaliso lwepropati engashukumiyo, efana nale ilandelayo:
amagama, iinkcukacha zokuzazisa kunye nobume bomtshato babanikazi ababhalisileyo amanani emiyalelo yenkundla yokuthintela izenzo ezithile efakelwe abantu kunye nepropati iinkcukacha zokutshintshelwa kwepropati, kubandakanywa imihla yobhaliso kunye namaxabiso okuthenga iinkcukacha zobambiso ngepropati njengesetyhorithi yemali-mboleko, kubandakanywa amagama wabantu ababambise ngeepropati njengesetyhorithi yemali-mboleko kunye neemali eziyinkunzi
Iikopi zobuxhakaxhaka bombane zezigqibo zasemthethweni kunye nemiqulu ekhutshwe ngokweefoto ezincinane.
Ukuze ufumane ezi zibakala, kufuneka ubhaliswe njengomsebenzisi-rhoqo we-DeedsWeb, njengoko kuhlawuliswa imali ebekiweyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Uyakunikwa igama lomsebenzisi. Eli gama iyakuba yinombolo yakho ye-akhawunti yazo zonke iinjongo zezemali. Kwakhona, uyakunikwa igama eliyimfihlo lokungena ekufuneka emva koko ulitshintshe kwamsinyane kangangoko unako.
Hlawula imali yokubhalisa. Imiyalelo yebhanki kunye neenkcukacha ziyabonakala kwi-website.
Wakube udipozithe intlawulo yobhaliso kwi-akhawunti yebhanki yoMphathi oMkhulu woBhaliso lweZigqibo zaseMthethweni , tsalela umnxeba kwi-Ofisi yoMphathi oMkhulu woBhaliso ukuze umazise ukuba uhlawule. Inombolo yonxulumano iyanikwa kwi-website.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Wakube ubhalisiwe, inkcazelo ifumaneka kwangoko.
Entla
Iindleko
Intlawulo yobhaliso: R240
Intlawulo yokulawula le nkqubo ngenyanga: R10
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationasenvironmentalservices.2010-03-25.xh.txt</fn>
Iimfuneko ezongezelelweyo zokubhalisa kwicandelo lokusebenza
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iintlobo-ntlobo ezininzi zeekhwalifikheyshini ezahlukeneyo kwicandelo lenzululwazi yezokusingqongileyo ezinikwa ziiyunivesiti ngokungakumbi, zenza ukuba ngamanye amaxesha phantse kungakwazeki ukuvavanya ikhwalifikheyshini eyodwa kule nzululwazi ineendidi ezininzi zamacandelo ezifundo. Ngoko ke, kuyimfuneko ukuqala uqonde ukuba ingaba umntu angavumeleka na abengusosayensi kwelinye lamacandelo okusebenza aludidi oluphangaleleyo. Oku kuthetha ukuba kuyakufuneka ukuba umntu aqeqeshelwe ukuba ngusomachiza , abengusosayensi wezobume nokwakhiwa komhlaba , abengusosayensi wezityalo okanye naliphina kumanye amacandelo ezendalo kwaye afezekise zonke iimfuneko zeekhwalifikheyshini phambi kokuba afaneleke abhaliswe kwicandelo leNzululwazi yezokuSingqongileyo . Oku akuthethi ukubhalisa kabini.
Okungenani i 50 % yezi zifundo kule nkqubo kufuneka ihlelwe njengezifundo zenzululwazi yendalo.
Ukwengeza kwezi mfuneko zingentla, umntu onqwenela ukubhaliswa kwicandelo leNzululwazi yezokuSingqongileyo kufanele abenako ukunika ubungqina boqeqesho kuLawulo lwezokuSingqongileyo . Ezi zifundo zingabayinxenye yenkqubo yesidanga seminyaka emine okanye zingenziwa ngokweekhosi ezimfutshane ezinikwe uqinisekiso lokuvunywa. Kufanele ubenengxelo ecacileyo nesulungekileyo yomsebenzi nophando olwayamene nenzululwazi yezokusingqongileyo. Kwakhona, usengenza imiba ebanzi echatshazelwa zizinto ezenziwa ziingcali zezokusingqongileyo.
IBhunga lingala ukubhalisa isicelo phantsi kwezi meko zilandelayo:
Ukubangaba, emva kokuqalisa koMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, 1996 , umenzi-sicelo ufunyaniswe enetyala lokwaphula umthetho, ngaphakathi kwiRiphabhlikhi okanye kwenye indawo, waze wagwetyelwa ukuvalelwa entolongweni isithuba esidlula iinyanga ezintathu, okanye ifayini endaweni yokuvalelwa entolongweni.
Ukubangaba umenzi-sicelo ususwe esikhundleni sokuthembeka, ngenxa yokuziphatha okungafanelekanga.
Ukubangaba umenzi-sicelo ungumntu ongakwaziyo ukuhlawula amatyala nongabuyiselwanga kwimeko yesiqhelo, kwaye oko kungakwazi ukuhlawula amatyala kwabangelwa kukungakhathali kwakhe okanye ukungabinalwazi nezakhono zokwenza umsebenzi owela kwimiba echatshazelwa licandelo enzela lona isicelo sobhaliso.
IBhunga liyakukwazisa ngencwadi ebhaliweyo ukubangaba isicelo sakho sobhaliso saliwe.
Ungafaka isibheno esiphikisa isigqibo seBhunga, kwisithuba seentsuku ezingama 30.
Kufuneka wenze isicelo sokuvuselela ubhaliso lwakho kwiBhunga, okungenani kwiinyanga ezintathu phambi kokuphelelwa kobhaliso lwakho.
Amacandelo obhaliso ngala alandelayo:
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Faka kwisicelo sakho intlawulo eqingqiweyo yobhaliso.
IBhunga liyakukubhalisa kwaye likhuphe isatifiketi ukubangaba lanelisekile ukuba unazo iimfuneko ezibandakanyekayo zemfundo namava njengoko kuqulungqwe liBhunga.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lungathabatha iiveki ezintandathu ukuya kwezisibhozo, kuxhomekeke ekungenisweni kwemiqulu efunekayo.
Entla
Iindleko
Kwiinkonzo zebhanki zobuxhakaxhaka bombane kunye needipozithi nqo: Nceda usebenzise oonobumba bokuqala bamagama akho kunye nefani yakho ukuze uchaze intlawulo yakho kwisitetimenti sethu sebhanki, uze uthumele ubungqina bentlawulo ngefeksi, buhambe kunye nephepha lokuqala lefom yakho yesicelo, kwinombolo ethi: 841 1057.
Iinkcukacha zebhanki:
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationofagriculturalremedy.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa amayeza ezolimo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Inkampani ya phesheya ayifanelanga ukwenza isicelo sokungenisa elizweni apha eMzantsi Afrika. Isicelo sokubhalisa amayeza ezolimo singenziwa kuphela yinkampani yasekhaya ebhalisiweyo, ummi waseMzantsi Afrika okanye umbutho osemthethweni obhalisiweyo apha eMzantsi Afrika.
Umbhalisi: Act 36 of 1947 kufuneka aziswe ngokubhaliweyo malunga neenjongo zokuqhuba iimvavanyo ezifunwayo malunga nobhaliso lwamayeza ezolimo ukwenzela akwazi ukuhlola ukusebenza kwawo ngempumelelo.
Umbhalisi angafuna ulwazi olongezelelweyo ukuze amisele ukuba ingaba iyeza liyamkeleka malunga nokuba luncedo eluntwini, ukufaneleka nokusebenza ngempumelelo ngokwebhayoloji.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Khupha ifomu yesicelo kwi-inthanethi uze uyizalise ngokupheleleyo. Apho kukho imfuneko, ulwazi olufunwayo lungathunyelwa njengeziqhoboshelo ezahlukeneyo ezinikwe iinombolo.
Thumela kumbhalisi:
Iinkqubo I ne-II zisetyenziswa njengeenkqubo zokuhlola nesalathiso sokuqinisekisa ukuba umenzi wesicelo unikele ngedata yonke efanelekileyo.
Xa iyeza kufuneka lamkelwe njengelingeniswa elizweni, thumela ezilandelayo:
izibuko lokungena umlinganiso weyeza iprothokholi yovavanyo iziko lovavanyo imixube esebenzayo naluphi na olunye ulwazi olunokufunwa nguMbhalisi ubungakanani obuya kuba kokungeniswa elizweni.
Izicelo ezingazaliswanga ngokupheleleyo ziya kuphindiswa kumenzi wesicelo yaye akukho xanduva luya kwamkelwa malunga nakuphi na ukuphazamiseka okunokwenzeka.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Uphengululo lomxube omtsha osebenzayo lungathatha ukuya kutsho kunyaka omnye. Izicelo zeentsebenziso ezintsha okanye ukwakheka zikholisa ukuhlelwa kwithuba leenyanga ezintandathu.
Entla
Iindleko
Entla
Minyaka le iofisi yoMbhalisi ithumela iileta malunga nohlaziyo neefomu zesicelo kubo bonke abanobhaliso.
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationofapatent.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokubhalisa ilungelo lokuvelisa nokuqamba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ilungelo lokuvelisa nokuqamba ekuthiwa yi-patent lilungelo elikhethekileyo elinikwayo ngenxa yokuvelisa nokuqamba into ethile. Olo veliso noqambo kufuneka lubeyimveliso okanye inkqubo ezisa indlela entsha yokwenza izinto, okanye enika isisombululo esitsha sobuchule kwingxaki ethile.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana noMphathi woBhaliso lwaMalungelo okuVelisa nokuQamba kwiSebe lezoRhwebo naMashishini kwaye ukhangele ukuba akukho lungelo lokuvelisa nokuqamba esele likhona na.
Fumana iifom eziyimfuneko zesicelo kwi-ofisi yoMphathi woBhaliso lwaMalungelo okuVelisa nokuQamba.
Hambisa ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi.
Faka isicelo sokubambisa kwifom efanelekileyo- oku kungenziwa ngumenzi-sicelo encediswa ligqwetha okanye engancediswa ligqwetha.
Faka isicelo esipheleleyo - oku kufuneka kwenziwe ngokuncediswa ligqwetha lamalungelo okuvelisa nokuqamba.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ilungelo lokubambisa lokuvelisa nokuqamba lithabatha iinyanga ezimbini ukuze libhaliswe.
Isicelo esipheleleyo sithabatha malunga neenyanga ezintandathu ukuze sigqitywe .
Entla
Iindleko
R60, yelungelo lokubambisa lokuvelisa nokuqamba
R266, yelungelo elipheleleyo lokuvelisa nokuqamba
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationofvat.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Unoxanduva nemfaneleko yokuba ubhalisele iRhafu yokuThengisa nokunika iiNkonzo, ebizwa ngokuba yi-VAT, ukubangaba imali ekungenelayo ngenxa yentengiso yezinto okanye iintlawulo ozifumene kwiinkonzo ozinikileyo, ingaphezulu kwe R300 000 ngonyaka, okanye ngokwengqiqo, ilindeleke ukuba ibengaphezulu kule mali.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Imiqulu neencwadi ekufuneka zikhaphe isicelo zezi zilandelayo:
Imiqulu engqina ngolwaziso lobuqu bakho:
Kwimeko yeshishini lelizwe langaphandle, iinkcukacha zommeli otyunjiweyo eMzantsi Afrika.
Ikopi yesatifiketi sobhaliso esibandakanyekayo esiphuma kuMphathi woBhaliso lweeNkampani okanye lwaMashishini aNgavulelekanga .
Eminye imiqulu ngokubanzi :
Isicwangciso seshishini, uphando lokukhangela ukuba ishishini linganako na ukuqhubeka, izivumelwano ezisayiniweyo zeekhontrakthi, isivumelwano sokugunyazisa ishishini okanye uthelekelelo lwendlela eliyakuqhuba ngayo ishishini, okanye obunye ubungqina obubonisa ukuba ixabiso lezinto ezirhafelwayo lingahle lidlule iR300 000. Oku akuyomfuneko ukubangaba sowuyidlulile iR300 000. Kwimeko yobhaliso lokuzithandela kufuneka kukhutshwe ubungqina bokuba iintengiso ezenziweyo nqo ziyidlulile iR20 000.
Ilayisensi yokuRhweba, ukubangaba iyabandakanyeka kwelo shishini, umzekelo, ilayisensi yokushishina ngotywala okanye ilayisensi yokuloba.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Sakuba senziwe isicelo sobhaliso, i-ofisi yoKwamkela iNgeniso-mali iyakukwazisa ngenombolo yakho yobhaliso. Kwakhona, uyakufumana isatifiketi sokubhalisela i-VAT .
Linda nje okungenani iintsuku zokusebenza ezili 10 ukuze i-ofisi yebhrentshi ekwindawo ohlala kuyo iqhubekise iincwadi zakho. Isatifiketi siyakuposelwa kwi-adresi yokuposa enikwe kwisicelo sakho sokubhalisa kwaye kufanele sifunyanwe kwisithuba seeveki ezi 2 emva kokuba siqhubekisiwe isicelo sakho.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Registrationofveterinaryexportfacilities.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuvunywa nokubhaliswa kwamaziko okuthumela izilwanyana kumazwe angaphandle
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Izilwanyana okanye iimveliso zezilwanyana zingathunyelwa kumazwe angaphandle kuphela xa ziphuma kwiindawo ezihambisana nemigangatho yehlabathi okanye nemithetho yelizwe eziyakungena kulo. Ezi ndawo ingaba ziindawo ezivunyiweyo zokuxhelela, iziko lokumithisa izilwanyana ngomatshini, iziko lokuqokelela, ifektri yokwenza iimveliso zokutya, iindawo zokugcina ukutya, njalo-njalo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana noGqirha weZilwanyana woMbuso kwiPhondo ukuze wenze isicelo sokuhlolelwa ubhaliso lokuthumela kumazwe angaphandle.
UGqirha weZilwanyana woMbuso kwiphondo uyalihlola iziko.
Ingxelo yokuhlolwa kweziko ithunyelwa kwiSebe leZolimo ukuze ivunywe ngemiba yophakamiso lwe-PSV kunye neziphakamiso zokugqibela.
Ukubangaba iziko livunyiwe, liyabhaliswa kuze ke kukhutshwe isatifiketi sokubhalisa ukuthumela kumazwe angaphandle.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha elithatyathwayo ukuze kugqitywe ubhaliso lwahluka ngokwamaphondo.
Entla
Iindleko
Zixhomekeka kwiphondo.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Rehabilitationbyinsolvent.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo esenziwa ngumntu otshonileyo sokuba kubuyiselwe imeko yakhe esiqhelweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Umntu otshonileyo ngumntu ongakwaziyo ukuhlawula amatyala, kwaye onelifa , elithinjiweyo . Ukubangaba utshate umtshato ekwabelwanayo kuwo ngempahla nezinto kunye neemali , aze umlingane wakho atshone, uMthetho wokuNgakwazi ukuHlawula aMatyala, ekuthiwa yi-Insolvency Act, 1936, ukuthatha ngokuba nawe utshonile .
Ukubangaba umntu otshonileyo ufuna ukuba ayekwe ukuthathwa ngokuba utshonile, kwisithuba seminyaka elishumi ebhengezwe ukuba utshonile, angenza isicelo sokuba imeko yakhe ibuyiselwe esiqhelweni.
Ngubani ongenza isicelo sokubuyiselwa kwimeko yesiqhelo?
otshonileyo ngokwakhe i-eyijenti yomntu otshonileyo egunyaziswe ukuba yenze njalo, ukubangaba umntu otshonileyo akahlali eMzantsi Afrika umhlolokazi okanye umhlolo walo mntu utshonileyo, ukubangaba babetshate umtshato ekwabelwanayo kuwo ngempahla nezinto kunye neemali owayesakuba ngumlingane womntu otshonileyo, ukubangaba babetshate umtshato ekwabelwana kuwo ngempahla nezinto kunye neemali ababi belifa lomfi obhubhe etshonile.
Umntu otshonileyo angasenza nini isicelo sokubuyiselwa kwemeko yakhe esiqhelweni, emva kokuba ethinjelwe izinto anazo ?
Naninina:
kwangoko zakube izibango zababolekisi kunye neendleko zokuthinjwa kwelifa zihlawulwe ngokupheleleyo okanye ukubangaba umntu otshonileyo wenze isithembiso sokuhlawula isixa esithile endaweni yetyala, esamkelwayo ziikota ezintathu zababolekisi bakhe ngokwenani nangokuxabiseka, kwaye umntu otshonileyo uhlawule okanye unike isetyhorithi.
Emva kweenyanga ezintandathu:
Emva kweenyanga ezilishumi elinesibini ukusukela kumhla wokungqina koMphathi oyiNqununu i-akhawunti yokuqala yabantu abaphathiswe ngentembeko kwilifa kwaye xa ngaba:
Emva kweminyaka emithathu:
Emva kweminyaka emihlanu:
xa umntu otshonileyo eke wafunyaniswa enetyala lezenzo ezithile zokwaphula umthetho.
Emva kweminyaka elishumi:
emva kokuba iminyaka elishumi iphelile, umntu otshonileyo uyakuthathwa ngokuba imeko yakhe ibuyele esiqhelweni - ngaphandle kokuba inkundla ethile iyalela ngenye indlela, kwakube kwenziwe isicelo ngumtu onomnqweno. Esi sicelo kufuneka senziwe kwisithuba sale minyaka ilishumi.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Awunako ukwenza isicelo sokubuyiselwa kwemeko esiqhelweni ngokwakho, uyakudinga uncedo lwasemthethweni.
Nxulumana negqwetha okanye i-ofisi yoMphathi oyiNqununu ukuze ufumane inkcazelo ebanzi kunye noncedo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Xoxa negqwetha lakho malunga nexesha eliyakuthatyathwa sisicelo sakho.
Entla
Iindleko
Xoxa negqwetha lakho malunga neendleko.
Entla
Nxulumana negqwetha lakho okanye iSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
Entla
<fn>GOV-ZA.Rehabilitationfordisabled.2010-03-25.xh.txt</fn>
Iinkonzo zokubuyisela esiqhelweni malunga nabantu abakhubazekileyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni zinikwa abantu abakhubazekileyo, ukwenzela ukubanceda bafikelele kwaye bagcine amanqanaba abo okwenza izinto. Mane amanqanaba eenkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezilungiselelwe amanqanaba awohlukeneyo okukhubazeka, angala alandelayo:
Iinkonzo ezisisiseko zokubuyisela imeko esiqhelweni
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesibini
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesithathu
Iinkonzo ezisisiseko zokubuyisela imeko esiqhelweni ziinkonzo zokunqanda ezakha ukuxhomekeka kweklayenti kwisiqu sayo kunye nokwakha amandla eklayenti. Oku kubandakanya udliwano-ndlebe lokucebisa ngonyango, iinkonzo ezisekelwe ekhaya, amaqela enkxaso kunye nokuzizisela uncedo ngokwakho, kunye neenkqubo zokwazisa nokugaya inkxaso.
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesibini ziinkonzo zongenelelo lwangethuba ezibandakanya iindibano zokufundisana ezikhuselayo, iinkonzo zonakekelo lwasemini kunye nemvuselelo, iiprojekthi zokungenisa imali nokuthobalalisa ubuhlwempu, uphuhliso lobuntwana obuselula, kunye neenkonzo zokuphumla nokunika isiqabu.
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezizezobuchule nezifundisayo ziinkonzo ezifana nokucebisa ngokwamava kunye nokuqeqesha okuqhelanisayo, ukunika amandla, uphuhliso lwemigaqo neenkqubo, kunye nophando.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi yiya kwiSebe loPhuhliso lweNtlalo.
Inkqubo emayilandelwe
Tyelela iziko lonakekelo lwempilo esisiseko okanye eklinikhi ukuze uphononongwe kwaye uyakuthunyelwa kwiinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni, esibhedlele okanye kwingcaphephe elichule kwinqanaba lesibini okanye lesithathu.
UMthetho wokuPhakamisa uLingano nokuNqanda uBanjululo oluNgafanelekanga
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo singathabatha iinyanga ezi 3 ukuze siqhubekiswe. Kwiimeko ezithile abantu babekwa kuluhlu lwamagama alindileyo iinyanga ezi 6.
Iindleko
<fn>GOV-ZA.Rehabilitationofdisabledpersons.2010-03-25.xh.txt</fn>
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni malunga nabantu abakhubazekileyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni zinikwa abantu abakhubazekileyo, ukwenzela ukubanceda bafikelele kwaye bagcine amanqanaba abo okwenza izinto. Mane amanqanaba eenkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezilungiselelwe amanqanaba awohlukeneyo okukhubazeka, angala alandelayo:
Iinkonzo ezisisiseko zokubuyisela imeko esiqhelweni
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesibini
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesithathu
Iinkonzo ezisisiseko zokubuyisela imeko esiqhelweni ziinkonzo zokunqanda ezakha ukuxhomekeka kweklayenti kwisiqu sayo kunye nokwakha amandla eklayenti. Oku kubandakanya udliwano-ndlebe lokucebisa ngonyango, iinkonzo ezisekelwe ekhaya, amaqela enkxaso kunye nokuzizisela uncedo ngokwakho, kunye neenkqubo zokwazisa nokugaya inkxaso.
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezikwinqanaba lesibini ziinkonzo zongenelelo lwangethuba ezibandakanya iindibano zokufundisana ezikhuselayo, iinkonzo zonakekelo lwasemini kunye nemvuselelo, iiprojekthi zokungenisa imali nokuthobalalisa ubuhlwempu, uphuhliso lobuntwana obuselula, kunye neenkonzo zokuphumla nokunika isiqabu.
Iinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni ezizezobuchule nezifundisayo ziinkonzo ezifana nokucebisa ngokwamava kunye nokuqeqesha okuqhelanisayo, ukunika amandla, uphuhliso lwemigaqo neenkqubo, kunye nophando.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Tyelela iziko lonakekelo lwempilo esisiseko okanye eklinikhi ukuze uphononongwe kwaye uyakuthunyelwa kwiinkonzo zokubuyisela imeko esiqhelweni, esibhedlele okanye kwingcaphephe elichule kwinqanaba lesibini okanye lesithathu.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo singathabatha iinyanga ezi 3 ukuze siqhubekiswe. Kwiimeko ezithile abantu babekwa kuluhlu lwamagama alindileyo iinyanga ezi 6.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Relativespermit.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ipemethe yesizalwane ikhutshelwa umntu welizwe langaphandle oyifemeli esondele nqo yommi okanye yomhlali waseMzantsi Afrika. Loo mmi okanye loo mhlali kufuneka anike uqinisekiso lwemali ebekiweyo. Ipemethe yesizalwane isebenziseka ixesha elingagqithiyo kwiminyaka emibini.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Veza ubungqina bokuba yifemeli esondele nqo yalo mmi okanye lo mhlali uza kuye.
Veza isiqinisekiso esiphuma kumgcini nomhloli wee-akhawunti zemali olilungu lequmrhu labagcini nabahloli bee-akhawunti zemali, okanye ubungqina bemiqulu ehambelanayo engqina iindlela zenkxaso yalo mntu kuyiwa kuye okanye iindlela zokubanako zalo mntu kuyiwa kuye zidibene nezakho. Le nkxaso akufanelanga ibengaphantsi kwe R5 000 ngenyanga kumntu ngamnye ngalo lonke eli xesha lotyelelo .
Ungacelwa ukuba uveze omnye umqulu okanye eminye yale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sokuzalwa esingafinyezwanga sokungqina ubuzali, apho kubandakanyeka khona isatifiketi somtshato ubungqina bobudlelwane bobulingane ukubangaba utshatile, nahlukene, niqhawule umtshato okanye ubhujelwe.
Isatifiketi esiphuma emapoliseni esiqinisekisa ubume obumsulwa, ukubangaba uneminyaka yobudala engama 21 okanye nangaphezulu, ngokuphathelelene nawo onke amazwe oke wahlala kuwo unyaka omnye okanye nangaphezulu, ekufuneka sikhutshwe kwisithuba seenyanga ezili 12 ukubangaba asifumaneki kwangoko.
Iingxelo zonyango neze-eksreyi ngokuphathelelene nomenzi-sicelo ngamnye. Yona ingxelo ye-eksreyi ayiyikufunwa kubantwana abangaphantsi kweminyaka eli 12 ubudala, nakwabasetyhini abakhulelweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Le nkonzo ithabatha ixesha elingagqithiyo kwiintsuku ezingama 30.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Renewaloflicence.2010-03-25.xh.txt</fn>
Uhlaziyo lwephepha-mvume lokuqhuba
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ikhadi lakho lephepha-mvume lokuqhuba lisemthethweni kanga ngeminyaka emihlanu ukusesela ngosuku eyakhutshwa ngalo, kufuneka ihlaziywe emva kweli xesha. Nangona usuku lokuphelelwa lephepha-mvume libhaliwe kwalapha kulo iasziso sokuphelelwa kwalo siza kuthunyelwa ngeposi.
Ungalihlaziya iphepha-mvume lakho nokuba kunini ngaphambi kokuba liphelelwe lixesha. Iphepha-mvume elitsha lizakuba semthethweni iminyaka emihlanu ukususela ngosuku lohlaziyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ungahlaziya iphepha-mvume lokuqhuba nakuyiphi na indawo yovavanyo apha eMzantsi Afrika, kodwa kuyakufuneka ulilande ikhadi kwakulondawo yovavanyo olihlaziye kuyo.
incwadi yesazisi , Incwadi yethutyana yesazisi, ikhadi elidala lephepha-mvume lokuqhuba okanye incwadi yoku ndwendwela esemthethweni yase Mzantsi Afrika ifoto zesazisi ezimbini ezimnyama namhlophe indleko zesicelo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iphepha-mvume elitsha lizakuba selilungile emva kweveki ezine ukuya kwezintandathu.
Entla
Iindleko
<fn>GOV-ZA.ReneworCancelRegistrationofFertilizers.2010-03-25.xh.txt</fn>
Yenza isicelo sokuvuselela okanye sokucima ukubhaliswa kwezichumisi
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Zonke izichumisi ezingeniswa kweli ziphuma kwamanye amazwe, ezenziwa, eziveliswa okanye ezithengiswa eMzantsi Afrika kufuneka zibhaliswe kuMphathi woBhaliso loMthetho 36 ka 1947 .
Ukuvuselelwa kobhaliso kuyakwenziwa xa ngaba ngexesha lokubhaliswa kwenzeka ezi zinto zilandelayo:
izinto eziqulathwe sisichumisi esibandakanyekayo azohlukanga kweziya sele zibhalisiwe iinkcukacha kunye namagama asetyenzisiweyo avunyiweyo wemibhalo yokuphawula okuqulathiweyo okanye inkonkxa akayi kutshintshwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso imiqathango ebekwe ngexesha lobhaliso iyalandelwa ubhaliso aluyi kugqithiselwa ubungakanani beebhegi neenkonkxa abunakuguqulwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso.
Qho ngonyaka, i-ofisi yoMphathi woBhaliso ikhupha iincwadi zokuvuselela ezihamba neefom ezibandakanyekayo eziya kubantu ababhalisiweyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Uvuselelo:
Ukucima:
Iinkcukacha zomenzi-sicelo:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Uvuselelo lwenziwa kwakufunyanwa intlawulo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Renewregistrationofagriculturalremedy.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuhlaziya okanye ukucima ubhaliso lweyeza lezolimo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Minyaka le iofisi yoMbhalisi ithumela iileta malunga nohlaziyo neefomu zesicelo kubo bonke abanobhaliso.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Uhlaziyo:
zalisa ifomu yesicelo ngeekopi ezintathu uze ubhale ngokwahlukanisa oonobumba ubhale ngoonobumba abakhulu kuphela thumela kuMbhalisi: Act 36 of 1947
Ukucima:
zalisa iFomu B ngeekopi ezintathu uze ubhale ngokwahlukanisa oonobumba usebenzisa oonobumba abakhulu thumela isiqinisekiso setsusa sokubhalisa
Iinkcukacha zomenzi wesicelo:
zalisa iFomu C ukuhlaziya irekhodi yombhalisi yeenkcukacha zonxibelelwano, umzkl, idilesi, inombolo yefowuni, nomntu woqhagamshelwano.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Uhlaziyo lwenziwa xa kufunyenwe intlawulo.
Entla
Iindleko
Entla
Minyaka le iofisi yoMbhalisi ithumela iileta malunga nohlaziyo neefomu zesicelo kubo bonke abanobhaliso.
Entla
<fn>GOV-ZA.Renewregistrationoffarmfeedorpetfood.2010-03-25.xh.txt</fn>
Yenza isicelo sokuvuselela okanye sokucima ubhaliso lokutya kwemfuyo yasefama okanye lokutya kweqabane elisisilwanyana
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Konke ukutya kwemfuyo yasefama okungeniswa kweli kuphuma kwamanye amazwe, okwenziwa, okuveliswa okanye okuthengiswa eMzantsi Afrika kufuneka kubhaliswe kuMphathi woBhaliso loMthetho 36 ka 1947 .
Ukuvuselelwa kobhaliso kuyakwenziwa xa ngaba ngexesha lokubhaliswa okanye lokuvuselelwa kobhaliso kwenzeka ezi zinto zilandelayo:
izinto eziqulathwe koku kutya kwemfuyo yasefama kubandakanyekayo azohlukanga kweziya sele zibhalisiwe iinkcukacha kunye namagama asetyenzisiweyo avunyiweyo wemibhalo yokuphawula okuqulathiweyo okanye inkonkxa akayi kutshintshwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso imiqathango ebekwe ngexesha lobhaliso iyalandelwa ubhaliso olubandakanyekayo aluyi kugqithiselwa ubungakanani beebhegi neenkonkxa abunakuguqulwa ngaphandle kokuba kuqale kufunyanwe imvume ebhaliweyo esuka kuMphathi woBhaliso.
Qho ngonyaka, i-ofisi yoMphathi woBhaliso ikhupha iincwadi ezihamba neefom zezicelo eziya kubantu ababhalisiweyo, ezimalunga nokuvuselelwa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Uvuselelo:
Ukucima:
Iinkcukacha zomenzi-sicelo:
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Uvuselelo lwenziwa kwakufunyanwa intlawulo.
Entla
Iindleko
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Repayingsocialgrants.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ilungiselelwe bani le nkonzo?
Abantu abafumana iigranti abangafanelekanga bazifumane
Ukwamkelwa kwiziko lombuso
Ukubangaba umntu akekho eMzantsi Afrika ixesha elingophukanga elidlula iinyanga ezintandathu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isebe liyakuyiyeka imali elityala ukubangaba lanelisekile ukuba ubungazi ukuba awufanelekanga uyifumane loo mali.
UMqondisi-Jikelele weSebe, ngokubona kwakhe, angayitsala le mali ngokufaka loo mntu emthethweni.
UMqondisi-Jikelele weSebe anganika imvume yokuba intlawulo iqhubeke ixesha elithile phantsi kwemiqathango ngokubonisa kwalo mntu malunga nokufuna ukubuyisela igranti. Isicelo kufuneka senziwe kwisithuba seentsuku ezingama 90 emva kokunqunyanyiswa kwegranti yentlalo.
Ukubangaba umntu ufuna ukuqwalasela ngokutsha igranti ephelelweyo, kufuneka ayichaze nayiphina ingeniso-mali ayifumanayo ngexesha lokwenza isicelo ngokutsha. Isebe liyakwenza isigqibo ngokusekelwe kule nkcazelo malunga nokuba liyiqwalasele ngokutsha na igranti okanye hayi. Umenzi-sicelo uyakwaziswa ngesiphumo sesicelo kwiinyanga ezi 3 ezingaphambili kumhla wokuqwalaselwa ngokutsha okanye kumhla wokwenziwa kwesatifiketi.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Reportabuseofelderly.2010-03-25.xh.txt</fn>
Xela impatho-mbi yabantu abadala
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkozo ichaza ngenyathelo ongalithabatha ukuthontela okanye ukuphelisa impatho-mbi kubantu abadala.Kunendlela ezininzi abantu abadala abaphathwa kakubi ngazo. Nazi ezinye zazo:
Impatho-mbi emzimbeni:Sonke isenzo esilimazayo emzimbeni okanye sibulale umntu omdala, umzekelo, ukubetha ngempama, ukutshova, ukuphatha ngqwabalala, ukusika, ukusetyenziswa ngokungemthetho kwamachiza okanye ukuthintela ukuhamba ngokukhululekile,ukunika amayeza ngokungafanelekanga naso nasiphi na isenzo esingonwabisiyo nesidala ukuphatheka kakubi noba esoyikisayo okanye ukufa.
Impatho-mbi ngesondo:Isenzo esibangela impatho-mbi kumntu omdala esenzelwa ukuzanelisa ngesondo, bengenalwazi okanye bengaqondi noba bengavumelananga nesenzo eso.
Impatho-mbi ngokwase ngqondweni,ngokwasemphefumlweni nangamazwi:Uhlobo lwesenzo esithula isidima okanye esingonwabisiyo kubantu abadala, esiphazamisayo ngokwasengqondweni noba emoyeni. Imizekelo:ukunganakwa, ukhlaliswa wedwa okanye ingcinezelo. Ukunganikwa thuba lokuthanda noba ukuthandwa, ukuthukwa nokutyholwa.
Ukunganakwa: Ukuvinjwa okanye ukungafumani inkathalo eyimfuneko ekuncedeni ukusebenza kakuhle komzimba nengqondo.Izinto ezifana nokutya, ulwamkeleko, indawo yokuhlala impahla, amayeza inkuthazo emoyeni, ukungazihoyi, nokuzidelela.
Ukophulwa kwamalungelo oluntu:ukunganikwa amalungelo angundoqo afana nentlonipho, isidima, imfihlo yomntu, inkululeko yokucinga, inkolo, uluvo, intetho, ukuzityandigilanokuhambangokukhululekileyo kwabantu abadala. Umzekelo izinto abazenzayo ngenxa yobudala zenza kuthiwe bayathakatha. Ezizinto zenza ukuba bazondwe bahlutshwe okanye babulawe.
Ngubani onga xela impatho-mbi?
Noba ngubani obone ukunganakekelwa kwabantu abadala, ukusetyenziswa nokungemthetho, ukuphathwa kabuhlungu. Okanye unezizathu zokusola impatho mbi iyenzeka okanye yakha yenzeka.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Zingekapheli iiyure ezingamashumi amane anesibhozo ixeliwe impatho-mbi, unontlalontle uzakwenza uphando abhale ingxelo.
Ukuba impatho-mbi ibandakanya ikhaya labadala, imibutho engekho phantsi korhulumente okanye umbutho osekwe ekuhlaleni, unontlalontle kumele abhekane nale meko.
Entla
Iindleko
Ezi nkonzo azibhatalelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Reportingacrime.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukuxela ubugebenga kwiNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Le nkonzo inikwa nabanina olixhoba lobugebenga.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Xa umntu ethe walixhoba lobugebenga, anganxulumana namapolisa ngokutsalela umnxeba kwinombolo ethi 10111 okanye angaya kwisikhululo samapolisa esikufuphi kuye ukuze axele ngobu bugebenga.
Ummangali kufuneka aqinisekise ukuba uyayigcina le nombolo ye-CAS ukuze abhekise kuyo xa kwixesha elizayo ebuzisa malunga neli tyala lobugebenga.
Ukubangaba ummangali utyelela isikhululo samapolisa endawo ahlala kuyo ukuze axele ngobugebenga, uyakwamkelwa kwiZiko leNkonzo yaBahlali ligosa lamapolisa.
Idokethi eligqityiweyo linikwa umcuphi wamapolisa oyakuqhuba uphando.Yonke imibuzo ingabhekiswa kulo mcuphi.
Umcuphi uyakwazisa ummangali ukuba aye ninina enkundleni.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Reportingestateofdeceased.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukunika ingxelo ngempahla izinto kunye neemali zomntu ongasekhoyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Impahla, izinto kunye neemali zomntu ongasekhoyo zivela ekubhubheni komntu kwaye eshiya impahla, izinto kunye neemali kunye nomqulu okanye umqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo eli lifa okanye oneenjongo zokuba ngumqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa. Eli lifa ke kufuneka lilawulwe kwaye labiwe ngokuhambisana nomqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalelayo womfi, okanye, ukubangaba umfi akashiyanga myolelo oyalelayo, kufuneka labiwe kwaye lilawulwe ngokuhambisana nemimiselo yomthetho. Umthetho wokuLawulwa kwaMafa, ekuthiwa yi-Administration of Estates Act, 1965, uqingqa umgaqo omawulandelwe xa kulawulwa ilifa longasekhoyo.
Ilifa lomntu ongasekhoyo kufuneka lixelwe kwi-ofisi yoMphathi oyiNqununu kwisithuba seentsuku ezili 14 zomhla wokubhubha. Ukubhubha kungaxelwa nguye nawuphina umntu onolawulo okanye ophethe nayiphina impahla eyinxenye yelifa longasekhoyo, okanye onolawulo okanye ophethe umqulu obhalwe ngumfi, ongumqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa okanye obonakala ngathi ungumqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa.
Kufuneka kuxelwe nini ukubhubha, kuMphathi oyiNqununu ?
Ukubangaba umfi ubhubhele eMzantsi Afrika, kwaye ushiye impahla, izinto kunye neemali kunye nawuphina umqulu okanye nawuphina umqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa okanye oneenjongo zokuba ngumqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa.
Ukubangaba umfi ubhubhele ngaphandle koMzantsi Afrika, kodwa abe ushiye ipropati apha eMzantsi Afrika kunye nawuphina umqulu okanye nawuphina umqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa okanye oneenjongo zokuba ngumqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa.
Kufuneka lixelwe phi ilifa lomntu ongasekhoyo?
Nangona nje zonke ii-ofisi zoomantyi zingamaziko eenkonzo zoMphathi oyiNqununu kwaye amafa wabangasekhoyo engaxelwa apho, zona zinegunya namandla aqingqiweyo, kwaye ziyakutshintshela kwi-ofisi yephondo yoMphathi oyiNqununu , wonke amafa kunye nemiqulu yasemthethweni eyimiyolelo eyalela.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
ukubangaba umfi ubehlala eMzantsi Afrika ngexesha lokubhubha kwakhe, xela ilifa kuMphathi oyiNqununu onegunya namandla kummandla apho bekuhlala khona umfi ngexesha lokubhubha kwakhe ukubangaba umfi wayengahlali eMzantsi Afrika ngexesha lokubhubha kwakhe, ungalixela ilifa lakhe kuye nawuphina uMphathi oyiNqununu xela ilifa ngokugcwalisa iFom J294, ethi: Isaziso sokubhubha kunye neminye imiqulu ebandakanyekayo yokunika ingxelo, edweliswe apha ngezantsi ungasifumana isaziso sokubhubha kunye neminye imiqulu yokunika ingxelo kuyo nayiphina i-ofisi yoMphathi oyiNqununu wenkundla ephakamileyo okanye kuyo nayiphina i-ofisi kamantyi.
ukubangaba ilifa alinamqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emalabiwe ngayo okanye ukubangaba lo mqulu wasemthethweni awutyumbi mabi-lifa ongqalileyo okanye ukubangaba umabi-lifa otyunjiweyo ubhubhile okanye ukwalile ukutyunjwa.
IFom J155: Isithembiso kunye nolwamkelo lwezikhokelo zoMphathi oyiNqununu .
isatifiketi sokubhubha esiluqobo lwaso okanye ikopi yaso eqinisekisiweyo isatifiketi somtshato esiluqobo lwaso okanye ikopi yaso eqinisekisiweyo - ukubangaba oku kuyabandakanyeka uqobo lwazo zonke ii-will kunye nemifakelo eyongezelelayo okanye imiqulu eneenjongo ezinjalo - ukuba ikhona uluhlu lwababolekisi kumfi - ukuba bakhona isibhengezo sokuba eli lifa alixelwanga kwenye i-ofisi yoMphathi oyiNqununu okanye kwelinye iziko leenkonzo zoMphathi oyiNqununu.
Ukubangaba ixabiso lelifa lingaphantsi kwe R125 000, uMphathi oyiNqununu angaziyeka iincwadi zokutyunjwa komabi-lifa, aze endaweni yazo akhuphe iincwadi zegunya ngokweCandelo 18 loMthetho wokuLawulwa kwaMafa .
IFom J192: Ingxelo ebhaliweyo nefungelweyo: iinkcukacha zesizalwane - iyakugcwaliswa xangaba umfi akashiyanga mqulu wasemthethweni osebenzisekayo ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa . Le ngxelo ibhaliweyo nefungelweyo, eyenziwa sisizalwane somntu omnyama obhubhileyo ongashiyanga i-will esebenzisekayo, kufuneka ichaze ukuba ilifa alixelwanga komnye uMphathi oyiNqununu okanye kwelinye iziko leenkonzo zoMphathi oyiNqununu
ukubangaba ilifa alinamqulu wasemthethweni ongumyolelo oyalela indlela emalabiwe ngayo okanye ukubangaba lo mqulu wasemthethweni awutyumbi mabi-lifa ongqalileyo okanye ukubangaba umabi-lifa otyunjiweyo ubhubhile okanye ukwalile ukutyunjwa.
Hambisa iifom ezigcwalisiweyo ezidweliswe apha ngasentla zikunye nale miqulu ilandelayo:
isatifiketi sokubhubha esiluqobo lwaso okanye ikopi yaso eqinisekisiweyo isatifiketi somtshato esiluqobo lwaso okanye ikopi yaso eqinisekisiweyo - ukubangaba oku kuyabandakanyeka.
Uqobo lwazo zonke ii-will kunye nemifakelo eyongezelelayo okanye imiqulu eneenjongo ezinjalo - ukuba ikhona
Ukubangaba ixabiso lelifa ligqitha ngaphaya kwe R125 000, kufuneka kukhutshwe iincwadi zokwabiwa kwelifa kwaye kufuneka kulandelwe inkqubo epheleleyo eqingqwe nguMthetho wokuLawulwa kwaMafa .
Amaziko eenkonzo zoMphathi oyiNqununu anegunya namandla kuphela xangaba umfi akashiyanga mqulu wasemthethweni osebenzisekayo ongumyolelo oyalela indlela emakwabiwe ngayo ilifa , kwaye ixabiso lilonke lelifa longasekhoyo lingaphantsi kwe R50 000. Iincwadi zegunya zivumela ummeli otyunjiweyo ukuba alawule ilifa ngaphandle kokulandela umgaqo opheleleyo oqingqwe kuMthetho wokuLawulwa kwaMafa .
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ixesha elithatyathwayo kule nkonzo lixhomekeka kubunzima benyewe.
Entla
Iindleko
Nxulumana ne-ofisi yoMphathi oyiNqununu ukuze ufumane iinkcukacha.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Returnforpaymentofprovisionaltaxthirdpayment.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ifom yokuhlawula irhafu yokubambisa - intlawulo yesithathu
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Irhafu yokubambisa yenzelwe ukunceda abarhafi bamelane noxanduva lwabo lwemfaneleko yerhafu ngokuqhubekayo, endaweni yokuba bahlawule iimali ezinkulu kubekanye ngonyaka xa bevavanywa. Intlawulo yerhafu yokubambisa iyakungqamaniswa nerhafu yengeniso-mali yokugqibela ekufanele umntu ayihlawule kuloo nyaka wovavanyo ubandakanyekayo.
Intlawulo yesithathu yokubambisa ikwaziwa ngokuba yintlawulo yokubambisa "eyongezelelweyo" okanye "yokugcwalisela". Ukubangaba loo ntlawulo yenziwe, kufuneka ihlawulwe ungadlulanga umhla "wokungeniseka". Umhla 'wokungeniseka', kwimeko yonyaka wovavanyo ophela ngomhla wama 28 okanye wama 29 Febhruwari, ziinyanga ezisixhenxe emva koko kunyaka ovunyiweyo wokuphela konyaka wemali ophela ngomhla ongenguwo owama 28 okanye owama 29 Febhruwari, ziinyanga ezintandathu emva koko.
Intlawulo yesithathu yintlawulo yokuzithandela engenziwa nguye nawuphina umrhafi werhafu yokubambisa. Abarhafi abanengeniso-mali erhafelekayo engaphezulu kwe R50 000, okanye iinkampani ezinengeniso-mali erhafelekayo engaphezulu kwe R20 000 okanye nangaphezulu, bangenza intlawulo yesithathu yokuzithandela ukuze bazisindise ekubeni bafakelwe inzala kuyo nayiphina irhafu enganelanga xa bevavanywa.
Injongo yale ntlawulo kukwenzela ukuba abarhafi bakwazi ukuhlawula umahluko phakathi kwerhafu yabaqeshwa edibene nerhafu yokubambisa esele ihlawulwe kuloo nyaka, nerhafu iyonke efaneleke ihlawulwe kunyaka wovavanyo.
Ixesha lesithathu limele irhafu iyonke ehlawulekayo kunyaka opheleleyo, kuthatyathwe irhafu yabaqeshwa ehlawulelwe unyaka opheleleyo naziphina iikhredithi ezivumelekayo zangaphandle kunyaka opheleleyo iimali ezihlawuliweyo kumaxesha okuqala nawesibini erhafu yokubambisa.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kuphuma kumntu ngamnye ohlawula irhafu yokubambisa ukuba achonge ukuba ifuneka ninina intlawulo yesithathu yokugcwalisela.
Ngenxa yokuba ke ifom yentlawulo yifom esisiseko ngokubanzi kwaye ayinazinkcukacha eziphathelelene nomrhafi othile, kungundoqo ke ngoko ukuba abahlawuli berhafu yokubambisa bafake iinkcukacha zee-akhawunti ezichanekileyo kule fom. Ukubangaba akufakwanga iinkcukacha ezichanekileyo, intlawulo ayinakufakwa kumhlawuli werhafu ochanekileyo.
Iinkcukacha ze-akhawunti zimi ngolu hlobo lulandelayo:
Inombolo yerhafu yokwazisa ngomrhafi
P0003 - ebonisa ixesha lentlawulo
- obonisa unyaka wovavanyo.
Inombolo ethile yentlawulo yokwazisa ngomrhafi ingakhangeleka ngolu hlobo: 1234567123P00032005.
Xa iintlawulo zenziwe nge-posi, ngokusebenzisa ibhanki okanye i-ATM, ixesha elaneleyo lokuthumela ngeposi okanye lokusebenzisa le nkqubo, malithathelwe ingqalelo.
Xa iintlawulo zisenziwa ngekhompyutha, makwenziwe amalungiselelo okuba amaxesha ebhanki yakho amiselweyo okuvala ukuthatha iintlawulo nethuba lokuqinisekisa kokufaneleka kwentlawulo okunokwenzeka phakathi kweentsuku ezimbini nezintlanu.
Iinkcukacha zokubhankisha:
Okuya kufuneka koku kulandelayo:
inombolo yesalathiso yentlawulo yowenzelwa iinkonzo enamanani ali-19
uxwebhu lweSazisi salowo wenzelwa iinkonzo okanye inombolo ye-akhawunti eqhagamshelaniswe nohlobo oluthe ngqo lwerhafu ukulungiselela intlawulo.
Iintlawulo ezingangqinelaniyo nazo zombini inombolo yesalathiso yentlawulo echazwe ngentla apha noxwebhu lweSazisi lowenzelwa iinkonzo , aziyi kwamkelwa.
Ukuba usuku lokugqibela lentlawulo liwela kumhla weholide yomntu wonke okanye kwimpela-veki, intlawulo mayenziwe ngosuku lokugqibela lokusebenza phambi komhla weholide yomntu wonke okanye phambi komhla weholide yomntu wonke okanye kwempelaveki.
Qaphela
Intlawulo yexesha lesithathu kufanele isekelwe kwingeniso-mali nqo erhafelekayo, njengoko injongo yale ntlawulo ikukwenzela ukuba ukwazi ukuhlawula umahluko phakathi kwerhafu yabaqeshwa edibene nerhafu yokubambisa esele ihlawulelwe loo nyaka, nemfaneleko yerhafu egcweleyo kuloo nyaka werhafu.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha libekiweyo kule nkonzo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Returnofgeneralinformation.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ifom yokuthumela inkcazelo ngemiba ephangaleleyo
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Entla
Inkqubo emayilandelwe
ULudwe lweNkqubo A: Umsebenzi neenkonzo
Kwiimeko apho intlawulo yomvuzo womqeshwa elinganiswa nonyaka ingange R2 000 okanye nangaphantsi, kwaye irhafu yomqeshwa ibe ayixhuzulwanga, kufuneka kunikwe i-IT3 okanye uluhlu oludweliswe ngokoonobumba abalandelelanayo, oluchaza banzi ngale nkcazelo ilandelayo ngokuphathelelene nomntu othile:
oonobumba bokuqala bamagama kunye nefani okanye igama lokurhweba inombolo yokubhekisa yeRhafu yengeniso-mali inombolo yesazisi okanye inombolo yepaspoti i-adresi imali yentlawulo yomvuzo lithuba elingakanani eqashiwe, okanye umhla wolongezeleko i-IT3 iyakukhutshwa kwezi meko zilandelayo:
Ukubangaba intlawulo yomvuzo epheleleyo yomqeshwa okanye intlawulo yomvuzo elinganiswa nonyaka ingange R2 000 okanye nangaphezulu kwaye ayigqithi ngaphaya komda obekelwe irhafu..
Kwintlawulo esisixa sesambuku engaxhuzulelwanga rhafu
MUSA ukuthumela inkcazelo ngokuphathelelene noku kulandelayo:
Iimali ezihlawulelwe iinkonzo ezinikwe ngabantu ngexesha abenza umsebenzi wabo wesiqhelo abawuqeqeshelweyo, umzekelo, oogqirha, amagqwetha, ii-advokheythi, abacwangcisi-mali kunye nabaphengululi beencwadi zemali.
Intlawulo yomvuzo okanye intlawulo yomvuzo elinganiswa nonyaka, engagqithiyo kwi R2 000 kunyaka werhafu.
ULudwe lweNkqubo B: Impahla , utyalo-mali, amalungelo kunye neemali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa ilungelo elithile
Nika iinkcukacha zemali ehlawuliweyo okanye engeniswe nguwe ngokuphathelelene nezi zinto zilandelayo:
inzala kwiimali-mboleko kunye neebhondi zokubambisa inzala kwiingxowa-mali ezityalwe kuwe inzala kwii-debentures inzala kwii-akhawunti ezikhoyo zokugcina imali isahlulo kwizabelo irenti ehlawulwe nguwe njengomntu oqeshe indawo okanye eqokelelwe nguwe njenge-eyijenti imali ehlawulelwe ukuxhamla ilungelo lempahla iimali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa ilungelo elithile okanye iimali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa uqambo, uyilo, igama nophawu okanye ilungelo lokushicilela nokuthengisa okanye ukukhuphela ulwazi olwayamene noqambo eMzantsi Afrika.
Nika ezi nkcukacha zilandelayo ngokuphathelelene nokuchithwa kwee-units okanye ukuchithwa kwesixhobo semali egameni lo mntu:
ULudwe lweNkqubo D: Imveliso yasefama, amaplanga okwakha, imfuyo, iintsimbi ezikrwada, izimbiwa, amatye anqabileyo kunye neebhonasi ezihlawulwe kumalungu eenkampani namaqumrhu amanyeneyo
Nika iinkcukacha zezi zinto zilandelayo:
Zonke iimveliso zasefama, amaplanga okwakha, imfuyo, iintsimbi ezikrwada, izimbiwa, okanye amatye anqabileyo afunyenwe nguwe ngokuwathenga, unaniselwano okanye ukutshintshiselana .
Iibhonasi ezihlawulwe amalungu eenkampani namaqumrhu asebenzisanayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha elisisigxina.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Returnofincomeforinvestment.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ifom yokubuyisa ingeniso-mali ephuma kutyalo-mali, amalungelo empahla kunye neemali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa ilungelo elithile
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
kufunyanwa okanye kusongezeleka inzala kunye nezahlulo eziphuma kuGcino lwaMalungelo eMpahla kufunyanwa okanye kusongezeleka izahlulo zangaphandle kufunyanwa okanye kusongezeleka ezinye izahlulo zalapha kweli
Iirenti ezipheleleyo ezihlawulwa njengomntu oqeshe indawo okanye eziqokelelwe njenge-arhente yomnye umntu ngokuphathelelene nempahla echaziweyo iimali ezihlawulelwa ilungelo lokusebenzisa impahla iimali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa ilungelo elithile okanye iimali ezihlawulwa ngenxa yokusebenzisa uqambo, uyilo, igama nophawu okanye ilungelo lokushicilela nokuthengisa okanye ukukhuphela ulwazi olwayamene noqambo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Akukho xesha elisisigxina.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.S.96203.2.2.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS &gt Njani, Intoni, Nini, Phi ...
Njani, Intoni, Nini, Phi ...
Amacebo okungena kwimfundo kumaziko emfundo ephakamileyo.
Isicwangciso-ndlela zokubuyisa imali abakuboleke yona.
Imali-mboleko yimali oyibolekayo ukuze ube nokukwazi ukuhlawulela izifundo zakho zasemva kweBnga leshumi.
Le mali-mboleko kufuneka iphinde ibuyiswe.
Yintoni iNkxaso-mali Yokufunda?
Ubungakanani benkxaso-mali yokufunda buxhomekeka ekuzimiseleni nakwizinga lakho lempumelelo esikolweni.
Ngubani Onethuba Lokufumana iMali-mboleko yeNSFAS?
Ukuze ube nethuba lokufumana le nkxaso-mali kufuneka:
ube ngummi woMzantsi Afrika ube ubhalise wamkelwa kwidyunivesithi okanye kwiteknikoni yaseMzantsi Afrika ube uyafika kwiziko lemfundo ephakamileyo, futhi ube wenza isidanga okanye ke idiploma yakho yokuqala, okanye ke ufundela ukufumana isidanga sakho sesibini, ukuba kunyanzelekile ukuba ube naso ukuze ube nokusebenza kwezo zifundo zakho (iLLB okanye iHDE)
ube uyakwazi ukuzibonakalisa isakhono nezinga lomqondo wakho ngempumelelo esikolweni ube uyadinga ngokwezimali okanye uyahlupheka.
Ingaba Ufumana Imali Engakanani?
Eyona nkxaso-mali ininzi ngo-2004 ibe ngamashumi amabini anesihlanu amawaka eerandi ze eyona isezantsi yangamawaka amabini.
Luyintoni na Uxanduva Lwequmrhu Lenkxaso-mali Yokufunda leDyunivesithi okanye leTeknikoni?
Kukukuedisa kwizicelo zenkxaso-mali yokufunda
Kukukucacisela ukuba ungafikelela njani na kwiimali nokuba ungayibuyisa njani na le mali
Kukuhlola amathuba namandla akho okuphumelela kwizifundo ozikhethileyo.
Kukwenza uvavanyo lokufumanisa ukuba ngaba ngokwenene na uyingxenye yabo bahluphekayo ngokwezimali.
Usifaka Phi Isicelo Semali-mboleko?
Ingaba Ibalwa njani ingxenye yeSipho-mali sokufunda kwimali-mboleko yakho yokufunda?
De kuye kufukelela kuma-40% ale mboleko-mali angenziwa isipho-mali sokufunda, oko ke kuxhomekeke kwiziphumo zakho zokuphela konyaka.
Ukuba uthi uphumelele zonke izifundo ozibhaliseleyo, usecicini lokufumana ama-40% njengesipho-mali sokufunda.
Ukuba uthi uphumelele iikota ezintathu zezo zifundo, ungafumana ama-30% njengsipho-mali sokufunda.
Ukuba uthi uphumelele isiqingatha sezifundo, unokufumana ama-20% njengesipho-mali sokufunda.
Ukuba uthi uphumelele ikota enye yezo zifundo, ungafumana I-10% njengesipho-mali sokufunda.
Ukuba uthi ungaphumeleli nasinye kwizifundo obuzenza, akunalungelo lakufumana nantoni na njengesipho-mali sokufunda.
Kwenzeka Ntoni Ukuba Uthi Ube Nemali Eseleyo Kwi-account yakho?
Ukuba kusekho imali eseleyo kwi-account yakho yeentlawulo zesikolo ekupheleni konyaka (umzekelo, ukuba uthe wafumana iwonga lesipho-mali sokufunda okanye iwonga lokuphumelela emagqabini emva kokuba ufumene nale yeSNFAS), iFinancial Aid Bureau kufuneka ibuyisele le mali kuNSFAS. Le mbuyekezo ke iya kuthi ithatyathwe njengentlawulo yakho yokuqala yale mali-mboleko.
Malunga nenzala?
Yintoni Inzala futhi kutheni uNSFAS eyifuna nje?
Inzala yindleko yokuboleka imali. Imali, njengayo nayiphi na impahla enexabiso, inexabiso elayanyaniswe nayo. Ukuba uthi ufake imali kwi-account yebhanki, ufumana inzala - ngamanye amazwi, ibhanki iya kuhlawula kuba inakho ukuyisebenzisa imali yakho ngelixa isekuyo. Xa uyilanda imali yakho ebhankini, uyayeka ukufumana inzala. Ukuba uthi uboleke imali ebhankini, kukwafuneka uhlawule ibhanki ngokusebenzisa imali yayo
Kwiminyaka engaphambili iibhanki zoshishino bezibadla ukuya kufikelela kuma-23% enzala abafundi kwiimali-mboleko zokufunda. Ukuba wawukhe wafumana enye yezi mali-mboleko ubuya kulindeleka ukuba uyihlawule kwixesha elithile eliqingqiweyo, uphangela ungaphangeli. Xa kuthelekiswa, inzala yeNSFAS ilingana nezinga lokwenyuka kwamaxabiso (ingakumbi leyo yangeminyaka yoo-1990, eyayisi-9%) kwakunye ne-2%. Esi sibini seepesenti sincedisa ekugcineni eli nyathelo lemali-mboleko. Yenza igalelo kwiindleko zolawulo kwakunye nokusilela okungumvuka wokusutywa kukufa nokungahlawulwa kwala matyala eemali-mboleko ngenxa yentswela-ngqesho ethabatha ixesha elide.
Yintoni Ukwenyuka Kwamaxabiso?
Nyaka nonyaka, imali iphelelwa lixabiso futhi zimbalwa kuphela izinto enokuzithenga.
Ukwehla kwexabiso lemali minyaka le kubizwa ngokuba kukwenyuka kwamaxabiso.
Umzekelo wokuba ukwenyuka kwamaxabiso kuzichaphazela njani na izifundo zakho kukweyuka kweentlawulo zesikolo mihla le.
Ukuze uNSFAS abe nokubanceda abafundi kwixa elizayo, uNSFAS kufuneka azame ukuqinisekisa ukuba ixabiso lemali yayo iligcina likwisimo esisiso. Yiyo le nto izinga layo lenzala layanyaniswe nezinga lokwenyuka kwamaxabiso.
Inzala yeNSFAS iphantsi kuba incediswa ngamalizo aphuma kurhulumente, iinkmpani zabucala kwakunye neenkmpani namaqumrhu aphesheya kweelwandle.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS
Intshayelelo
Njani, Intoni, Nini, Phi ...
Ukuhlawula le Mali-mboleko
Ezinye Iinkcukacha
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.S.96203.3.3.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS &gt Ukuhlawula le Mali-mboleko
Ukuhlawula le Mali-mboleko
Uqala Nini Ukuhlawula le Mali-mboleko?
Xa sele ufumene umsebenzi futhi umvuzo wakho ngama-R26.300 nangaphezulu.
Iintlawulo zibalwa ngezinga elingayi kubeka mthwalo mkhulu kuwe.
Ngoko ke, iintlawulo zisekelwe kumvuzo owurholayo.
Futhi iintlawulo ziqala kuphela xa umvuzo wakho ungama-R26.300 ngonyaka (oko ke kukuthi amaR2, 192 ngenyanga). Kweli nqanaba intlawulo yakho si-3% kumvuzo wakho.
Ingaba Uyibuyisa Njani le Mali-mboleko?
I-NSFAS ithumela incwadana enetyala lakho rhoqo ngekota yonyaka kubo bonke abafundi futhi iya kuthi ithumele incwadana yembalelwano ikwazisa ngezibhambathiso zakho zokuhlawula xa uthi ube kwinqanaba lokuba ungayihlawula le mali-mboleko. Oku ke kwenzeka xa uqalisa ukufumama umvuzo ongaphezu kwama-AR26.300 ngonyaka.
Kukweli xesha ke apho ulindeleke ukuba wenze amalungiselelo eentlawulo ngokwezigqibo. La malungiselelo ke anokuquka ukunika iNSFAS igunya lokuthabatha iintlawulo ngqo kwi-account yakho yebhanki, ngokwemiyalelo yeposi, iitsheki okanye ukutsalwa kwezi ntlawulo ngumqeshi emvuzweni wakho emsebenzini.
Ngelixa iNSFAS iya kukwazisa ukuba ulindeleke ukuba ukhuphe malini na njengentlawulo, kuluxanduva lwakho kaloku ukuba usoloko uqhagamshelana nabo
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Isikhokelo Sabafundi Sokufumana Inkxaso-mali - iNSFAS
Intshayelelo
Njani, Intoni, Nini, Phi ...
Ukuhlawula le Mali-mboleko
Ezinye Iinkcukacha
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.SAcitizensarrestedabroad.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Phantsi kweNgqungquthela yaseVienna emalunga noBudlelane babaMmeli-lizwe - umgangatho owamkelwa jikelele kuwo onke amazwe, abantu ababanjwe ngaphandle kwamazwe abo kufuneka babe nokufikelela kubameli babo babammeli-lizwe. Abemi beloMzantsi Afrika abakule meko kufuneka bacele abasemagunyeni ngoko nangoko ukuba babavumele baqhagamshelane nommeli weloMzantsi Afrika okwelo zwe. Okunye kokokuba kubekho umntu onokukumela aqhagamshelane nommeli weloMzantsi Afrika kwelo zwe okanye icandelo leeNkonzo zabaMmeli-lizwe kwiSebe lemiCimbi yezangaPhandle ePitoli.
Amagosa abaMmeli-lizwe afuna ukuqinisekisa ukuba abemmi baseMzantsi Afrika ababanjwe phesheya baphathwa ngendlela enobuntu ngeli xa baseluvalelweni. Kulo mba, imiba efana nokungcungcuthekiswa, impatho egadalala okanye ethoba isidima okanye isohlwayo siya kuxelwa sijongwe kunye nabasemagunyeni bengingqi. Imigaqo ePhantsi eMileyo yeZizwe eziManyeneyo yokuPhathwa kwamaBanjwa isetyenziswa njengesikhokelo.
Zeziphi iinkonzo ezinikwa ngamaGosa abaMmeli-lizwe kubantu baseMzantsi Afrika abaseluvalelweni phesheya?
ammisela uqhagamshelwano kunye nabantu abaseluvalelweni kwakamsinya emva kokuqinisekisa ubumi babo baseMzantsi Afrika. Oku kwenza ukuba abantu baseMzantsi Afrika ababanjwe, baseluvalelweni okanye basentolongweni, phantsi komthetho welizwe langaphandle baqonde amalungelo abo kwakunye neenkonzo ezinikwa nguRhulumente weloMzantsi Afrika. Uqhagamshelwano luya kwenziwa ngokudibana nomntu, ngokubhala, ngokutsala umnxeba, okanye ngoonozaku-zaku abafanelekileyo, kuxhomekeke kwimeko ezithile.
anika ulwazi olubanzi malunga nenkqubo yomthetho yelo zwe lokubanjwa. Ulwazi olo lungaquka; iinkcukacha malunga noncedo lwezomthetho kunye notshutshiso, uluhlu lwamagqwetha , ukubuyisela entolongweni, ibheyle namanyathelo okubhena ukuze abaseluvalelweni babe nokuqonda ngamalungelo abo kwaneenkqubo eziqukwayo.
andwendwela iintolongo. Ukundwendwelwa rhoqo kweentolongo kuxhomekeke kumgaqo-nkqubo olandelwayo ngelo xesha, indawo, inkcubeko nemithetho yombuso obambayo, kwakunye nemeko yokhuseleko egqubayo elizweni nasentolongweni.
aqhagamshelana nosapho okanye abahlobo- kuphela ukuba oko kucelwe ngoseluvalelweni ngokubhala. Akukho qhagamshelwano luya kwenziwa, oknaye lwazi luya kunikwa nabanina ngaphandle kwemvumelwano ebhaliweyo ebhalwa ngabemmi beloMzantsi Afrika abaseluvalelweni okanye entolongweni.
aququzelela ukuthunyelwa kweemali zisuka kwiintsapho okanye kubahlobo abaseMzantsi Afrika zisiya kulowo uvalelweyo - ngokuthobela umthetho nemigaqo kaRhulumente weloMzantsi Afrika kunye naloo mbuso ubambayo. Isigunyaziso esikhoyo sichaza ukuba imali evela eMzantsi Afrika ithunyelelwa izinto zokuhlamba, ukutya nezinto zakhe akufuneki idlule kuma-R2 000 ngenyanga. Esi sixa asiyi kudluliselwa kwinyanga elandelayo. Qhagamshelana necandelo leeNkonzo zabaMmeli-lizwe ukuba ufuna uncedo.
aququzelela ukuthunyelwa nokuziswa kweeleta, amayeza nezinto zokufunda ezivela kwiintsapho nabahlobo eMzantsi Afrika. Esi sibonelelo sixhomekeke kwizibonelelo nemirhumo ekhoyo yeSebe lemiCimbi yezangaPhandle kunye nemithetho nemigaqo yelizwe lokubanjwa. Le mali ingatshintshwa iphuculwe kumaxesha ngamaxesha.
Nceda Qaphela:
ISebe lemiCimbi yezangaPhandle kunye nabaMmeli beloMzantsi Afrika kwelaphesheya benza unakho-nakho ukuqinisekisa ukuba imali, iileta, izinto zokufunda namayeza zihanjiswa ngaphandle kokulityaziswa. Noxa kunjalo, izinto zokwenza eziphambili zoMzi woZakuzo, uMkhomishinala oPhezulu okanye uMmeli-lizwe baza kuqala. Iimeko zengingqi kwelo zwe nazo ziba nendima eziyidlalayo.
Amagosa abaMmeli-lizwe awakwazi ukunika ezi nkonzo zilandelayo kubantu baseMzantsi Afrika abaseluvalelweni:
ukuphembelela okanye ukungenelela kwiinkqubo zenkundla okanye zomthetho ukufumana okanye ukunika ingcebiso yezomthetho ukuququzelela ukukhululwa entolongweni okanye ibheyile ukuya kwiindawo ezinobungozi okanye iintolongo ukuphanda ulwaphulo-mthetho ukufumana impatho engcono entolongweni kunaleyo ifunyanwa ngabantu baloo ngingqi - ngaphandle kokuba imigaqo ephantsi emileyo yezizwe ezimanyeneyo yempatho yamabanjwa ayisetyenziswa ukuyalela izizalwane okanye abahlobo ukuba bathumele imali ukuhlawula amatyala ezomthetho, ezonyango namanye ukufumana indawo yokuhlala, umsebenzi, iimpepha-mvume zokundwendwela okanye imvume yokuhlala kuloo ndawo ukuqwalasela umsebenzi owenziwe ziiarhente zezohambo, iinqwelo-moya, iibhanki okanye iinkampani eziqeshisa ngeemoto ukuncedisa ngokwasemthethweni abantu abanobuzwe ngambini kwilizwe labo lobummi besibini kuhlawulela amalungiselelo, izithuthi, umngcwabo okanye ukutshiswa komzimba wommi waseMzantsi Afrika oswelekileyo.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ukuba ubanjwe kwelaphesheya, qhagamshelana noMmeli weloMzantsi Afrika okufuphi IiNkonzo zabaMmeli-lizwe kwiSebe lemiCimbi yezangaPhandle ePitoli.
Abantu abanobuzwe ngambini ababanjwe kwilizwe lobunye ubuzwe babo abayi kufumana ncedo kubaMmeli beloMzantsi Afrika. Ukuba abantu abanobuzwe ngambini baye babanjwa kwelinye ilizwe, abangengobemmi balo, ngexesha beseluhambeni besebenzisa iincwadi zokundwendwela zelizwe labo lesibini, kuya kufuneka baqhagamshelane nabammeli belo zwe basebenzisa iincwadi zalo kolo hambo.
Entla
Akukho siVumelwano sokuTshintshwa kwamaBanjwa esikhoyo phakathi koMzantsi Afrika namanye amazwe.
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Umgangatho wenkonzo ufunyaniswa ngokomba ngamnye kwaye uxhomekeke kwiimeko zelo zwe lokubanjwa.
Entla
Iindleko
ISebe lemiCimbi yezangaPhandle lifumanisa indleko apho kufuneka khona, ngokusekelwe kwiinkonzo ezinikiweyo.
Entla
Ummeli welaseMzantsi Afrika uya kunika lowo useluvalelweni iifomu zezicelo ezifanelekileyo.
Entla
<fn>GOV-ZA.SDI_GIS_Brochure_Xhosa_272007104042_359.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukwenziwa kwezigqibo ngobuchule nokunikezelwa kweenkonzo okuphuculweyo kusetyenziswa
IINKCUKACHA
ZOQHAGAMSHELWANO
ISEBE ELIJONGENE NOBUCHULE KUPHUHLISO
Umnxeba: 021 400 2796
Umnxeba: 021 487 2264
Umnxeba: 021 487 2265
Umnxeba: 021 487 2814
Umnxeba: 021 487 2320
Iinkcukacha zoCwangciso
Umnxeba: 021 400 2066
Umnxeba: 021 487 2819
Umnxeba: 021 400 4534
Umnxeba: 021 487 2394
IMithombo yoLwazi neNkxaso
Umnxeba: 021 400 2633
Ifeksi yeZiko leeNkonzo zoLuntu: 021 400 2715
Umnqophiso wethu kukuba ngabona banikezeli ngeenkonzo ISebe lethu linamasetyana amane - onke alungiselelwe ukuxhasa zolwazi baphambili nababelana ngolwazi ngenjongo yokuncedisa ubuchule bocwangciso nokuthathwa kwezigqibo kwiSixeko. Lo mnqophiso usekelwe kwinkolo eqinisekisa ulwazi njengolona phawu luphambili kwinkqubo esebenzayo yokwenziwa kwezigqibo.
IINJONGO ZETHU
ISixeko saseKapa simele ukujongana neentlobo ezininzi zeemfuno zophuhliso sisebenzisa imithombo elinganiselweyo. Ukuqinisekisa ukuba le mithombo isetyenziswa ngobuchule, kufuneka ucwangciso lophuhliso olufanelekileyo nokwenziwa kwezigqibo ezisekelwe kulwazi neenkcukacha ezichanekileyo. Injongo yeSebe elijongene noBuchule kuPhuhliso loLwazi ne-GIS kukuxhasa ukusetyenziswa kolwazi ekubeni negalelo kuphuhliso lwexesha elizayo leKapa. Sizimisele ukuphumelela oku sisebenzisa:
Ukuphuhlisa iinkqubo zokuphucula ukwabelana ngolwazi nangeenkcukacha kumbutho ngokubanzi.
Ukwabelana ngemisebenzi yala maxesha negqwesileyo
Ukwenza uphando, uphicotho olufanelekileyo nokutolikwa kolwazi.
umsebenzi wabaxumi bethu nokuxhobisa inkqubo yonikezelo ngeenkonzo yeSixeko.
Eli sebe libonelela ngenkonzo ehlanganisiweyo yobuNzululwazi boLwazi ngezeLizwe kwiSixeko. I-GIS siSixhobo esinamandla kucwangciso lolawulo lwengingqi njengoko uninzi lolwazi lunophawu 'lomhlaba' okanye lwelizwe. Iinkonzo neemveliso ziquka:
Ulwazi nophicotho lwezemihlaba
Ukubhalwa nokugcinwa kweenkcukacha kuvimba wolwazi lwemihlaba nokugcinwa
Ukuzotywa kwimephu
Ukubhalwa kweenkcukacha zosetyenziso-mhlaba
Iinkonzo neemveliso ziquka:
Ukubek'esweni umthetho wesizwe nomgaqo-nkqubo.
Ukuphuhlisa izathisi, ukuqulunqa iinkcukacha zezentlalo nezoqoqosho namanani abazelweyo nababhubhileyo.
Uphuhliso, ukumiselwa nokubek'iliso kwesicwangciso-qhinga solawulo oluhlanganisiweyo lolwazi neenkcukacha zesixeko siphela, umgaqo-nkqubo nesicwangciso-qhinga.
Ucwangciso nophuhliso lweenkqubo zoququzelelo lolwazi lweziko nokwabelana ngolwazi.
Ubonelelo ngenkqubo yobungcali yesicwangciso-qhinga solawulo oluhlanganisiweyo lolwazi neenkcukacha zesixeko, umgaqo-nkqubo nesicwangciso kuxhaswa amaphulo olwazi neenkcukacha zesebe.
Imithombo yoLwazi neNkxaso
Iinkonzo neemveliso ziquka:
Ukusekwa nokulawulwa kweZiko elinye elibalulekileyo leMithombo yoLwazi neeNkcukacha lesixeko.
Inkxaso nophuhliso lwesebe.
<fn>GOV-ZA.SMARTLivingHandbookXhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
Umbulelo
Le ncwadana, esekwe kwiNcwadi yesiKhokelo sokuPhathwa kokusiNgqongileyo kwiKhaya lokuLawulwa kokusiNgqongileyo i-AMATHEMBA iphuhliswe egameni lesiXeko saseKapa yi-AMATHEMBA kwakunye nequmrhu le-Eneji esisiGxina e-Afrika, ukanti imizobo noyilo lwenziwe ngabakwaDotted Line Design.
Incwadi le ngumzekelo ophathekayo wolawulo lwentsebenziswano, exhaswe ngezimali sisiXeko saseKapa, iSebe lePhondo lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwelonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi kwakunye nenkxaso evela kwinkqubo yeDANIDA yoLawulo lokusiNgqongileyo eziDolophini.
Ukuhlanganiswa kwencwadi enjengale kufune uphando, izigxeko-zincomo kwakunye neengcebiso ezisuka kumajelo amaninzi ohlukileyo. Sivuma ngomkhulu umbulelo inxaxheba enikwe ngabo bonke abathe banegalelo kwiinkcukacha eziqulathwe yile ncwadi.
Ubungozi nomngcipheko weenguqu ezikwimozulu kokusingqongileyo nakuqoqosho buqondwa kakuhle lihlabathi lonke.
Kananjalo siye siqonda ukuba imithombo yendalo namafutha enziwe ngeefosili anqongophele.
Ukunqongophala kwamanzi esikubonileyo kwisiXeko saseKapa kusenze sonke sakuqonda ukuba le mithombo asinto esifanele kukuyijonga singayithatheli ngqalelo.
Ukucima kombane okwenzeke kaninzi luphawu lweengxaki zonqongophalo lwamafutha eefosili kwihlabathi jikelele.
Kule minyaka izayo ngokukhula kweemfuno kunye nokunqongophala kwamafutha ezithuthi, kuza kubiza kakhulu ukwenza umbane ngamafutha eefosili.
IKapa lidume kakhulu ngesikumkani seentyatyambo salo, kodwa nesi sikumkani sisengozini ngenxa yotshabalaliso olwenziwa luphuhliso oluqhubekayo kwakunye noxinzelelo kokusingqongileyo olwenziwa lungcoliseko lomoya kwakunye neenguqu kwimozulu.
Ukuze sikwazi ukufikelela nokuphumeza iinjongo esizibekele zona ngokunxulumene ne-eneji, amanzi, inkunkuma nolondolozo lweentlobo-ntlobo zeziphili, isiXeko saseKapa sifuna ukuncedwa ngabantu baso.
Incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO iqulethe uthotho lwamanqanaba asebenzisekayo anokuthi amakhaya ngamakhaya aseKapa awathabathe ze awasebenzisele ukwenza amakhaya akhuseleke, kongeke nemali lo gama bencedisa ekuphunguleni ukuthwaxeka kokusinqongileyo nendalo yethu exabisekileyo.
La manyathelo aphandwe ngokugqibeleleyo ziingcungcu kwaye abonakalise ukuba angawenza umahluko. Amanyathelo la kugqatyazwe ngawo kulula ukuwaphumeza kwaye angenziwa ngokulula ukuba abe yinxalenye yobomi bemihla ngemihla.
Kananjalo incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO inika ingcaciso kwimibandela ephambili yamajelo okusingqongileyo esijongene nayo silihlabathi kwanalapha phakathi esiXekweni.
Le ncwadana isekwe kwiNcwadana engokusiNgqongileyo emaKhaya yequmrhu i-AMATHEMBA engeNgcebiso zokuLawulwa kokusiNgqongileyo kwakunye neNcwadi yeze-Eneji enge-Eneji esisiGxina e-Afrika ebhalwe yaphuhliswa nguSarah Ward. AmaSebe esiXeko sethu aqinisekisile ukuba ingcaciso enikezwa yile ncwadana ichanekile yaye ayiphelelwanga lixesha, inika imboniselo eyiyo yokwenzeka esiXekweni. ISebe lePhondo leNtshona Kapa lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwe-lonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi, anike le ncwadi inkxaso ngezimali, nto leyo ebonakalisa ulawulo lomfelandawonye xa kufuneka kuliwe neengxaki ezinobuzaza zokusingqongileyo esijongene nazo kule mihla.
Ndiqinisekile ukuba bonke abo bathe bathabatha inxaxheba ekudalweni nasekusungulweni kwale ncwadana engokusingqongileyo baya kuziqenya xa bebona indlela evuthwe ngayo. Imiselwe ukuba ibe yintlahla-ndlela yazo zonke izixeko zaseMzantsi Afrika ze ibe ngumzekelo osebenzisekayo kwihlabathi wokuphuhliseka ngokusisigxina kwesixeko. Thina, sisisiXeko saseKapa, sikhuthaza bonke abasebenzisi bayo ukuba bayonwabele ze bayisebenzise le ncwadi intle kangaka nephuphuma lulwazi
INCWADANA
INCWADANA
YOKUPHILA
INTSHAYELELO
Oyena mceli-mngeni mkhulu ephezulu yeHolo lesiXeko saseKapa - ememezela isiqalo sexesha elitsha ezimbalini zeli lizwe laseMzantsi Afrika. Kodwa ke, mhlawumbi iKapa esijongene naye kule nkulungwane laziwa kakhulu ngobuhle balo ngokwendalo - iNtab' eTafile, unxwema intsha kukuthatha ingcingane leCape of Good Hope kwakunye neCape Flats, nalapho ubomi obubodwa bezityalo bukhoyo. IFeynbhosi, okanye 'amatyholwana ekhangeleka ifihlakele - uphuhliso ashinyeneyo' yimithana nezihluma ezibutyholwana ezingalahli olusisigxina nolugcinakalayo - siyenzemagqabi ebusika nezisoloko ziluhlaza, eyaziwa jikelele ngophawu lwayo olulodwa lobukho kweprotiya phakathi kwayo. IFeynbhos ibe yinto eyimpumelelo yemihla ayikho enye indawo efumaneka kuyo ngaphandle kommandla ngemihla kubo bonke abantu ogudle unxweme lweKapa, iintaba ezikufuphi nonxweme kwakunye neenkcochoyi zeentaba ezithile ezithe gqa-gqa phakathi ezweni. beli limiweyo." USinga-siqithi weKapa likhaya kuma-3-000 eentlobo-ntlobo zezityalo. I-190 lezi zityalo azifumaneki nakwenye indawo apha ehlabathini Kofi Annan, USosiba-jikelele ngaphandle kwalapha. woMbutho weZizwe eziManyeneyo, IKapa laziwa kakhulu ngobuhle neentlobo-ntlobo zeziphili Matshi 2001. ezifumaneka kulo. Nakubeni kunjalo, lijongene nemiceli-mngeni yamajelo yokusingqongileyo enzima kakhulu. Uphuhliso lommandla kwakunye nongcoliseko lutshabalalisa amakhaya endalo, nto leyo ebeka emngciphekweni wentshabalalo izityalo ezininzi ezizodwa, amasele anqabileyo nezinambuzane ezihlala kula makhaya. Ukufudumala okukhulayo kwihlabathi okubangelwa kokukhutshwa ziinqwelo-mafutha nemvelisombane kuya kuba nefuthe elibi kakhulu kubo bonke ubomi kwisiXeko sethu. Amajelo amanzi aye enqongophala ngokukhawuleza kwaye neetiphu ziyagcwala.
Kananjalo iKapa linophawu olucacileyo lomahluko omkhulu phakathi kwezityebi namahlwempu. Abanye abemi beKapa basebenzisa amanzi, umbane, amafutha nepetroli eninzi kwaye bavelisa inkunkuma eninzi ngokunokude kodlule ummi waseMelika okumndilili, lo gama abanye basahlala kwimizi emininzi enempompo enye yamanzi, besebenzisa amafutha ayingozi anjengeparafini ukupheka.
INCWADANA
Singenza ntoni ngoku? Singanako ukuguqula izinto senze umahluko?
Ngalo lonke ixesha ulayita isibane sikagesi, uqhuba inqwelo-mafutha yakho, uvulela amanzi etephini okanye ulahla inkunkuma yakho, wenza isigqibo esichapazela okusingqongileyo. Amajelo endalo - amanzi, amalahle, i-oyile, umhlaba, impepho - aya kutsha okanye aphele ukuba siwasebenzisa ngesantya esingaphezulu kwexesha alifunayo ukuze azizalise kwakhona. Kukho imiqondiso emininzi eyalatha ukuba oku sele kuqalile ukwenzeka.
Ifuthe lokuthwaxeka kwendalo ngamakhaya likhulu kakhulu. Ukuze siqinisekise ukuba sinamajelo oneleyo aza kusithwala - aza kwanela wonke umntu kwimihla esiphila kuyo kwanemihla ezayo - kufuneka siwaphathe kakuhle amajelo ethu, sisebenzise oko sinako ngobuchule nangokufanelekileyo. Uninzi lwethu luyazi ukuba kufanelekile ukuba sikwenze oku, kodwa kumathuba amaninzi asiqinisekanga ngeyona-yona nto ekufanele siyenze nendlela ekufanele siyenze ngayo. Le ncwadana ijolise ekukunikeni iinkcukacha malunga namanzi, inkunkuma, i-eneji neentlobo-ntlobo zeziphili kwakunye nezinto eziphathekayo ubani anokuzenza ukuze kubekho inguqu - ukukhusela okusingqongileyo, ukulondoloza imali nokwenza amakhaya ethu abe ziindawo ezikhuselekileyo zokuhlala.
INCWADANA
YOKUPHILA
Ukusindisa umhlaba nenzuzo yokwenza oko
Eyona nto imnandi ngokulondoloza amanzi nombane nokucutha inkunkuma kukuba oku kuya kongela wena nesiXeko saseKapa imali eninzi edingekayo! Amanyathelo acetyiswayo kule ncwadi ayafikeleleka kakhulu ngokwamaxabiso kwaye kulula nokuwenza. Xa ithe into ethile yanexatyiswana eliphezulu, mhlawumbi ukufumana isifudumezi-manzi sesola, ingcaciso uyayinikwa engesithuba sexesha elinokuthathwa siso ukubuyekeza iindleko zokufakelwa kwaso xa ithelekiswa nombane onokuwusebenzisa kwangelo xesha linye.
Enye into ekufaneleke ukuba siyicinge kukuba xa uthenga isixhobo sombane, awuhlawuli nje eli xabiso ulibonayo -koko uyazibophelela ekuqhubekeni uhlawula iindleko zokusisebenzisa esi sixhobo ngalo lonke ixesha sisetyenziswa nguwe. Ezi ndleko zamanzi ne-eneji zikhula ngokukhawuleza. Xa uthenga isixhobo, khumbula ukuba ufumene lithuba elingcono lokutshintshela kwisixhobo esiyakuthi sisebenzise i-eneji namanzi ngendlela efanelekileyo. Kuqhelekile ukuba ezi zixhobo zingaxabisi kakhulu kuyaphi kunezixhobo ezingasebenziseki kakuhle, kwaye ziya kukongela imali ekuhambeni kweminyaka nanjengokuba ii-akhawunti zakho zamanzi ne-eneji ziya kuhla.
Indlela yokusebenzisa le ncwadana
Ingaba unqwenela ukuthenga isixhobo esitsha? Ukuguqula uhlaziye indlu yakho? Ingaba ufuna ukuphatha kakuhle uhlahlo-lwabiwo mali lwanyanga-zonke lwakho? Sonke singathanda ukuthatha izigqibo ezifanelekileyo ngokuphathelene nolawulo lwamakhaya ethu - ukwenza izigqibo ezingcono ngempilo yethu, ukhuseleko nezipaji zethu, kodwa singakushiyi ngasemva okusingqongileyo. Le ncwadana inengcaciso esebenziseka kakuhle kakhulu nezilumkiso ezisebenzisekayo ezinokukunceda uthathe izigqibo ezifanelekileyo ukucutha ukusebenzisa kwakho amanzi ne-eneji nokucutha inkunkuma owukhuphayo. Kananjalo ikwanika ingcaciso ngendlela esinokugcina ngayo indalo yomelele kwaye izintlobo-ntlobo ezininzi kangangoko kwihlabathi lethu. Ezi zinto zinokwenziwa zingakongela imali kwaye zinokuphucula umgangatho wempilo nokhuseleko kwikhaya lakho. Kananjalo ziyakucutha ifuthe lethu elibi kokusingqongileyo.
Le ncwadana iqulethe ingcaciso eninzi kwaye sicebisa ukuba uzinike ithuba lokuyifunda - kunganzima kakhulu ukuzama ukwenza izinto ezininzi ngexesha elinye. Mhlawumbi kungangcono ukuba uzisikele ixesha lokwenza imisebenzi emitsha ngokweeveki.
Incwadana le yahlulwe yangamacandelo amane: Inkunkuma, I-Eneji, Amanzi neeNtlobo-ntlobo zeziphili. Icandelo ngalinye linamacandelwana amane:
izinto ezicela umngeni eziphathelelene nejelo elo;
izinto ezenziwa sisiXeko saseKapa ukulawula ijelo elo;
kwakunye namanyathelo asebenzisekayo - yintoni emayenziwe nendlela yokwenza oko - aya kukunceda akongele imali, aphucule umgangatho wokhuseleko ekhayeni lakho, kuliwe nobuhlwempu, kuliwe noku guquka kwemozulu, kuphuculwe ubulunga bomoya ze kukhuselwe indalo yethu nokusingqongileyo.
Imisetyenzana nemifanekiso inikelwe ukuzamazamana nemiba ethile kwanokukhangela lula ulwazi. Imiba yempilo nokhuseleko nayo ishukuxiwe kwicandelo ngalinye kula mathathu. Uququzelelo nomsebenzi wasekuhlaleni ngundoqo wolawulo olulungileyo, amanyathelo aqalisiweyo ambalwa anomdla eKapa abandakanyiwe kwiingxelo zophando ezimfutshane.
INCWADANA
Amakhaya aziintlobo ezahlukileyo ajongene nemiba eyahlukileyo yokusingqongileyo. Umzekelo, amakhaya anengeniso-mali eninzi anokufumanisa ukuba asebenzisa umbane omninzi ze afune iindlela anokuziphicotha zokucutha ukusebenzisa kwawo umbane. Ukanti ikhaya elingeniso ingephi lona linokufumanisa ukuba eyona ngxaki yalo inkulu yimpilo nokhuseleko ngenxa yokungakhuseleki kokusetyenziswa kweparafini. Sithemba ukuba le ncwdana iya kusebenziseka kwaye ihambelane neemeko zamakhaya ethu onke eKapa, apho lithe icandelo elithile lakhangeleka lingahambelani nemeko yakho, lishiye udlulele kwicandelo elilandelayo - okanye ukhangele ukuba awungeqwalaseli imeko abajongene nazo abamelwane bakho kusini na.
Iimveliso ezisetyenziswayo ukuze kongeke amanzi ne-eneji ziyafumaneka eKapa kwiivenkile ezithengisa ngezinto zokwakha nakubathengisi bemibhobho nezinto zokutywina nokuhambisa amanzi okanye nakwiivenkile zezinto zombane. Iimveliso 'zohlaza' ezininzi ziyafumaneka kwiivenkile ezinkulu zengingqi ezithengisa ngezinto ngezinto. Iindawo zethu ezithengisa ngezityalo zime ngembambo zizityalo eziziinkulelane kwaye ziyakuba nako ukukunika isikhokelo nengcebiso yokuba zeziphi na izityalo ezinokulungela ummandla wakho.
Nceda qaphela ukuba amaxabiso neentlawulo-zinkonzo ezicatshulweyo kwitekisi ngawelixa loshicilelo kuphela, aya kutshintsha ekuhambeni kwexesha.
INCWADANA
YOKUPHILA
Umjikelo wamanzi
Amanzi ngoyena ndoqo ubalulekileyo wobomi bethu - abantu abanakuphila ngaphandle kwawo. Abalulekile kwezolimo nakwimizi-mveliso. Amanzi asetyenziselwa nokwenza umbane. Ukuze songe amanzi kufuneka singacingi nje kuphela ngamanzi esiwasebenzisa ngokwethu, ekuwaseleni nasekucoceni amakhaya ethu, koko kufuneka sazi indlela amanzi asetyenziswa ngayo ukwenza ukutya esikutyayo, iimveliso esizisebenzisayo nokwenza umbane wezibane nezitovu zethu. Ukusebenzisa amanzi ngobulumko kungawonga amanzi.
Ilungelo lethu lamanzi
UMthetho weNkonzo zaManzi (108 ka-1997) uthi bonke abasemagunyeni benkonzo yamanzi, abafana nesiXeko sakho, mabahambise amanzi afikelelekayo, afanelekileyo nangokuzinzileyo. Oku kuthetha ukuba abantu abosokolayo mabakwazi ukufikelela kumanzi abawafunayo, ngaxeshanye iNkonzo zaManzi mayibe nemali eyoneleyo yokujongana nokucoca nokuhambisa amanzi.
UMthetho umisela ubuncinane bamanzi ekufuneka ikhaya ngalinye linawo ukuze likwazi ukwanezisa iimfuno zalo ezisiseko ukuba ibe ngama-25 eelitha umntu ngosuku. Oku kubhekisele kwikhaya elinabantu abasibhozo, oku
INCWADANA
YOKUPHILA
ngokulumkileyo kuthetha ikhilolitha ezintandathu ngenyanga kwikhaya ngalinye. La manzi kufuneka anikwe onke amakhaya eMzantsi Afrika simahla. Amanzi kukwafuneka aphume empompeni ngesantya seelitha ezili-10 ngomzuzu, ukuba ikhaya elo alinampompo, mayifakwe kumgama ongaphantsi kweemitha ezingama-200 ukusuka kwelo khaya. Abantu abasebenzisa amanzi abanakuhlala bengenamanzi iintsuku ezingaphezulu kwisixhenxe zilandelelana ngonyaka.
IiNkonzo zaManzi zesiXeko kufuneka ziqinisekise ukuba amanzi akho ngokwaneleyo ukulungiselela nezizukulwana ezizayo.
INCWADANA
Umbandela wobonelelo ngamanzi
Ukhulo loQoqosho kumacandelo ezoshishino nawezolimo ludala uxinzelelo kwizibonelelo zamanzi.
Ukunyuka kweemfuno zokusebenzisa amanzi kunyanzelisa ukuba kongezelelwe imithombo yamanzi ukuqinisekisa ukuba iimfuno azedluli amanzi akhoyo. Kusetyenziswa iprojekthi yeBerg Water eya kugqitywa ngo-2008 ukunyusa amanzi athunyelwa eKapa. Ngenxa yokushokoxeka kwamanye amacebo, iSebe laManzi naMahlathi kunye neSixeko liza kuphonononga ezinye iindlela kwixa elizayo ezifana nokusetyenziswa kwamanzi emithombo kunye nokukhupha ityuwa kumanzi aselwandle.
Kambe ke kuyabiza kakhulu ukusebenzisa ezi ndlela yaye kungathatha iminyaka ukuplana nokumisela oku. Ukuba wonke ubani angalondoloza amanzi yaye awasebenzise ngendlela efanelekileyo, izidingo zamanzi zingacutheka, khe kucothe nesidingo sokuba kuziwe nezinye iindlela zokongeza imithombo yamanzi. Imithetho kamasipala yamvanje iphunyezelwe ukuba iququzelele oku kutshintshwa kwendlela yokusetyenziswa kwamanzi.
Ukusuka edamini ukuya empompeni: inkonzo yethu yonikezelo ngamanzi
ISebe lezaManzi namaHlathi neSixeko saseKapa zingabanini beenkqubo zobonelelo-ngamanzi asetyenziswa siSixeko. La manzi ahamba ngemibhobho aye koovimba besiXeko aye kucocwa siwenze abe nokuseleka siwatshintshe ngokuwahluza athunyelwe kwiindawo ezihlala abantu. Ukuwacoca kwenziwa ngokwemiGangatho yeSizwe yoMzantsi Afrika yokuSela aManzi. Le migangatho iyahambelana naleyo yoMbutho wezeMpilo weHlabathi.
Ukucocwa kwamanzi
Kwiplanti yokucoca amanzi amanzi aye angeniswe kwitsheyimba yokuwenza ukuba azole ukuhlisa uxinzelelo nokuze ahambe kakuhle ngemibhobho. Emva koko aye afakwe ikalika yokuwacoca nokuwahlenga-hlengisa. Aye agalelwe kwenye itsheyimba enkulu ukuqinisekisa ukuba iikhemikhali zihlangene ngendlela eyiyo. Aphuma apho aye ematankini ukuze ezo khemikhali zikulo manzi zizinze ze emva koko zihle zibe yintlenge. Amanzi angaphezulu agalelwa ikhlorini phambi kokuba adlulele kwindawo asefwa kuyo. Amanzi asefiweyo athunyelwa kwelinye itanki aphinde agalelwe ilayimu ukuqinisekisa ukuba ayabhalansa, kongezwe nekhabhon-dayoksayidi ukuqinisekisa ukuba loo manzi akenzi ukuba izinto agcinwe kuzo zibe nerusi okanye azichachambise. Kugalelwa ikhlorini yokugqibela ukuqinisekisa ukuba loo manzi akanazifo emva koko aphume kwiplanti aye koovimba besiXeko ayekugcinwa phambi kokuba athunyelwe ezindlwini, kumashishini nakwezolimo.
INCWADANA
YOKUPHILA
Amanzi amdaka aphuma ezindlwini nakumashishini asuswa kwiipropati ngenkqubo yogutyulo. La manzi ahamba ngemibhobho aye koovimba besiXeko aye kucocwa, ahluzwe ukuze kususwe izinto ezinganobungozi ebantwini nakokusingqongileyo. Emva kokuba ecociwe, amanzi amdaka aye akhutshelwe emilanjeni ahambe ayokuphelela elwandle.
IsiXeko asenzi nzuzo ngokubonelela uluntu ngamanzi nasekuwacoceni. Imali ezibizwayo zeenkonzo zamanzi nelindle zabiwa ngeendlela yokuba zincedise ekucocweni nasekusetyenzweni kwamanzi neziko lokuhluza amanzi amdaka. Imali yeenkonzo kufuneka ikwazi nokuncedisa nasekwakheni iziseko zokuphuhlisa amanzi ukumelana nendlela afunwa ngayo amanzi kunye nokongeza ezinye izibonelelo zamanzi nenkqubo zokujongana namanzi amdaka. nokuncedisa nasekwakheni iziseko zokuphuhlisa zamanzi ukumelana nendlela afunwa ngayo amanzi.
INCWADANA
NgokoMgaqo-siseko wethu, oomasipala banoxanduva lokuqinisekisa ukuba abantu abahlala kubo bayawafumana amanzi. Njengabanikezeli-zinkonzo zamanzi kukwafuneka ukuba baqinisekise ukuba inkonzo yamanzi abanikezela ngayo iyafikeleleka, iyenoqoqosho ikwazinzile. Imiqathango yenkonzo yamanzi ibekiwe kuMthetho wooMasipala waManzi, ofumaneka lula kwiwebhsayithi yeSixeko (www.capetown.gov.za/water/) ukuba ngaba ufuna ukuyifunda.
Ukufumaneka kwamanzi asisiseko neenkonzo zococeko
Ukususela oko kwasekwa iCandelo leeNkonzo zaManzi kwiiNdawo ezinaMatyotyombe kwiSebe lokuSasazwa kwaManzi leSixeko, ukusilela konikezelo zinkonzo kuphantse kwapheliswa eKapa. Namhlanje ama- 99% ayo yonke imizi kwiSixeko saseKapa afumana amanzi aselwayo kwisithuba seemitha ezingama 200 ukusuka kwizindlu zabo, njengoko kuchazwe njengelungelo elingundoqo labantu kuMgaqo-siseko wethu. Oku kwande nge 6% ukususela ngo- 2001, nto leyo kufikelelwe kuyo ngokufakelwa kweempompo ezimi emhlabeni. Isixeko sinethemba lokukuphelisa tu ukusilela, kodwa ngenxa yokufuduka kwabantu, ukonakaliswa kweempompo nezinye iingxaki zolungiselelo, oko kuthetha ukuba ukufezekiswa kwenjongo ye 100% kusengowona mcelimngeni.
Ucoceko
Ukusetyenziswa kwemigqomo ukuthutha ilindle kwathi kwapheliswa kuzo zonke izindlu ezisemthethweni eKapa ekupheleni kukaJuni 2005. I-94.8% yazo izindlu eKapa ngoku inamanzi aphuma kwimibhobho yamanzi.
Imvelaphi: Isiphetshana sokuSebenza kweeNkonzo zaManzi Meyi 2006 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi, iSixeko saseKapa.
ISixeko sikwanoxanduva lokuqinisekisa ukuba kuya kubakho amanzi awaneleyo kubo bonke abahlali nendalo jikelele ngoku nakwixesha elizayo. ULawulo lokuSetyenziswa kwaManzi kwiSixeko lunesicwangcwiso esimanqaku alishumi ukuqinisekisa ukubandakanyeka koluntu neBhunga ekunciphiseni ukusetyenziswa kwamanzi
INCWADANA
YOKUPHILA
Ukunciphisa ilahleko kuthungelwano nakurhwebo ngokugcinwa nokulungiswa rhoqo kwemibhobho yokusasaza amanzi nokubekwa esweni nokuqingqwa okufanelekileyo kokusetyenziswa kwamanzi kwizakhiwo zorhwebo.
Ukunciphisa ukuvuza kwamanzi kwizindlu zeentsapho ezingeniso iphantsi ngothethathethwano, imfundo, amajelo eendaba neenkqubo zokubhaqwa nokulungiswa kokuvuza kwamanzi ezijoliswe kwiintsapho ezisezilokishini apho iziseko izezikumgangatho ophantsi yaye bezingakhathalelwanga ngaphambili.
Ukunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi liBhunga ngamabala okuphumla eSixeko anobulumko bamanzi nezixhobo zokonga amanzi ezifakelwe kuzo zonke izakhiwo zebhunga.
Ukuqinisekisa ukulingana kwemirhumo ngenkqubo yemirhumo nokubizwa kwemali eqinisekisa ukuba amanzi ayafikeleleka kumntu wonke, ezinzileyo ngokweendleko nekhuthaza ukusetyenziswa ngokufanelekileyo kwamanzi.
Ukulawula ukumoshwa kwamanzi nokuqinisekisa ukuba lonke uphuhliso olutsha lunobulumko bamanzi, ngemithetho yoomasipala.
Iinkqubo zokufakelwa kwakhona nokuXhasa ngezakhono ezibonelelwa ngamajelo osasazo nezibonisa izixhobo nobuchule bokonga amanzi nezihlahla indlela yeNkqubo yokuTyinwa kwemibhobho yamanzi nasemva kokuba iFakelwe.
Unxibelelwano, imfundiso nokubizwa kwemali okucacileyo ukuguqula ukuziphatha ngendlela eyonga amanzi yexesha elide, ngamajelo eendaba, imisitho eyodwa, amaqonga nezikolo.
Ukunyusa iindlela ezizezinye zobugcisa namaphulo okonga amanzi ngohlaziyo lwamanzi, amaphulo okumbiwa kwamanzi nokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Ukudala imeko evumelana nolondolozo olululo lwamanzi lwexesha elide nolawulo lokusetyenziswa kwamanzi ngokuqinisekisa ukuba le yeyona ndlela yenkonzo yonikezelo ngamanzi nokubeka phambili umiliselo lwayo.
UMthetho kaMasipala weSixeko unyanzelisa ulawulo lokusetyenziswa kwamanzi
NgoSeptemba 2006 kwemiselwa imithetho kamasipala yamanzi emibini kwiSixeko saseKapa - uMthetho kaMasipala waManzi naManzi aMdaka noMthetho kaMasipala woLwelo oluvela kwimizi yorhwebo (iGazeti yePhondo 6378). Iikopi ezipheleleyo zoku zingafunyanwa kwiwebhsayithi yeSixeko (phantsi kweeNkonzo zaManzi). UMthetho kaMasipala waManzi uquka i-10% yemiqathango esisigxina yamanzi. Eli linyathelo elitsha elincumisayo kakhulu elinjongo zalo ikukuphelisa ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela engeyiyo. Eminye imiqathango ebalulekileyo echaphazela iintsapho, efunyanwa kwiShedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi ibandakanya ukuba:
Akukho mntu uya kunckenkceshela isitiya (phofu naziphi na iindawo ezinengca) esebenzisa amanzi aselwayo (ahlaziyiweyo, okusela), phakathi kwezi yure 10:00 no 16:00.
Akukho mntu uya kugalela ngombhobho amanzi okusela kwindawo elukhuni okanye enomgangatho owenziwe ngezitena ngaphandle kokufumana kuqala imvume kuMlawuli waManzi
Kufuneka kubandakanywe izixhobo zokonga amanzi ezifana neentloko zeeshawara ezinkcenkceza kancinci nezo zifakelwa kwiimpompo, nezixhobo ezizizo zokugungxula izindlu zangasese kuzo zonke izakhiwo ezitsha nezo ziphuhliswayo kwiSixeko.
INCWADANA
Abo basebenzisa amanzi kakhulu, abasebenzisa ngaphezu kwama 3 650 kl amanzi ngonyaka (njengamashishini, ngaphandle kweeflethi okanye amaholo ahlala uluntu) kufuneka balungele ukuphicothwa qho ngonyaka.
Ukususela ngo- 2001 eKapa kuye kwasetyenziswa inkqubo yokubizwa kwentlawulo yamanzi ehamba ngokwezigaba. Isigaba 1 ngamanzi akho owafumana simahla yaye ezi litha ziyi 1 - 6kl zokuqala kubonelelwa ngazo simahla kubo bonke abasebenzisi bamanzi. Isigaba 2 ukuya kwi 4 ahlala efikeleleka kakhulu, aze aye enyuka kancinci. Ngomhla woku 1 kuJulayi 2005, imirhumo yamanzi yenyuswa kakhulu ngama 90% kwisigaba 5 (41 - 50kl) nange 190% kwisigaba 6 (ngaphezu kwama 50kl) ngenyanga. Isixeko sizama ukubonelela ngamanzi ngendlela enobulungisa ngakumbi - amanzi obonelelwa ngawo simahla ukuhlangabezana neemfuno zakho zemihla ngemihla, okanye ngexabiso eliphantsi kakhulu; amanzi eemfuno ezingaphaya kweemfuno zakho zemihla ngemihla aya enyuka ngeendleko.
Ityala lakho lamanzi
Isixeko sifunda isixhobo sakho sokulinganisa amanzi phantse rhoqo ngeentsuku ezingama 30. Uhlawuliswa ngokwenkqubo yemirhumo enyuka ngokwezigaba ekhankanywe ngentla.
Qaphela ukuba uyawafumana amanzi akho asimahla. Noxa abahlali befumana i6kl yamanzi simahla ngenyanga nganye, ayisoloko ibonakaliswa kanye njenge 6kl kwityala lakho, kodwa iba isisixa esiphakathi kwesi 5 nesi 6kl. Kungokuba isixhobo sakho sokulinganisa amanzi asifundwa ngamini inye nyanga zonke.
Ukuba akukwazi ukuhlawula ityala lakho lamanzi uya kuhlawuliswa inzala kwimali osayityalayo. Ukungahlawuli kungakhokelela ekucuthweni kwamanzi kuwe. Oku kuthetha ukuba kufakelwa iqhoshana lokuqingqa amanzi kwimpompo ukuze amanzi aphume kancinci kangangokuba usapho lube nokufumana kuphela amanzi ayi 6kl yasimahla ngenyanga. Iintsapho kufuneka zenze isicwangcwiso sentlawulo yamanzi neSixeko. Ukuba kukhe kwanyikinyelwa isixhobo sokulinganisa amanzi, iSixeko sinelungelo lokuwavala tu angaphumi amanzi.
INCWADANA
YOKUPHILA
Iakhawunti yaManzi
amanzi asetyenziswa ngosuku
INCWADANA
Funda ukufunda isixhobo sakho sokulinganisa amanzi
Yazi apho sikhoyo isixhobo sakho sokulinganisa amanzi. Sidla ngokufumaneka kwibhokisi yemitha ngaphandle kwesakhiwo sakho. Kwizindlu zakudala, sidla ngokufumaneka apho umbhobho omkhulu ohamba amanzi ungena kumhlaba wakho. Qiniseka ukuba uyasifumana yaye uyakwazi ukusifunda.
EKapa kukho iindidi ezimbini ezibalulekileyo zezixhobo zokulinganisa amanzi: esibala ngokomthamo nesithelekelelayo. La manani amnyama kwezi zibali zombini achaza ubungakanani bamanzi asetyenzisiweyo. Kuye kuthathwe la manani xa kubhalwa ityala onalo lamanzi. Kulo matshini uthelelekelelayo, amaqhezu eekhilolitha abhalwe kwezi wotshana zinechokoza elibomvu ukanti kwesi sibala ngokomthamo kujongwa phaya kula ndawo inamanani abomvu. La maqhezu abomvu akajongelwa manani okubala ityala, kuwo kujongwa ukuba akukho manzi avuzayo na nezinye iingxaki ezinokuba zikho.
INCWADANA
YOKUPHILA
Iinjongo zeSixeko zokusetyenziswa kwamanzi
INCWADANA
AMANZI KWIKHAYA LAKHO
ISixeko senza konke esinako ukunciphisa ngamandla ukusetyenziswa kwamanzi ekufuneka kufikelelwe kuko ukuqinisekisa ukuba wonke umntu uyawafumana amanzi okusela, ngoku nakwixesha elizayo. Ukunciphisa okuyimpumelelo kwe- 10 - 20% kusoloko kufikelelwa kuko ngamaxesha emiqathango emiselwe imbalela. Umcelimngeni ngoku kukugcinwa kwale meko ixesha elide. ISixeko asinakukwenza oku ngaphandle koncedo nenkxaso yabemi baso xa bebonke. Siziintsapho sisebenzisa kangangama- 60% amanzi eSixeko xa ewonke. Oku kuthetha ukuba amanyathelo esiwathathayo ukusebenzisa amanzi ngendlela eyiyo aya kwenza umahluko omkhulu kwiSixeko sethu. Iindaba ezimnandi kukuba oku kungenziwa ngendlela engachaphazeli lonwabo lwethu, ixesha nenkxamleko kuthi.
Yenza uphicotho oluncinci lokusetyenziswa kwamanzi kwikhaya lakho
Angakanani amanzi asetyenziswa likhaya lakho? Niwasebenzisa phi awona manzi maninzi kwikhaya lakho? Ingaba kukho izinto ebeninokonga kuzo amanzi? Yandisa ulwazi lwakho nokuqonda ngokusetyenziswa kwamanzi kwikhaya lakho ngalo msebenzi ungezantsi apha.
INCWADANA
YOKUPHILA
Umsebenzi Umndilili weelitha zamanzi asetyenziswayo ngomsebenzi Inani lamaxesha owenziwa ngawo umsebenzi ngosuku ngalunye Ewonke amanzi asetyenziswa ngumntu ngosuku ngalunye (iilitha) Inani labantu kwikhaya Ewonke amanzi asetyenziswa likhaya ngosuku
Umzekelo: Ukuhlamba izandla nobuso 1.5 iilitha ka-3 ngosuku 1.5 iilitha x 3 amaxesha ngosuku = 4.5 4 abantu 4.5 iilitha x 4 abantu = 18
Ukuhlamba izandla nobuso 1-3
Ibhafu 80 - 150
Ukucoca amazinyo (usebenzisa itephu - kungcono usebensise ipayinti) 4
Ukugungxula indlu yangasese 6-21
Ukusela (ikomityi) 0.25
Ukuhlamba izitya (ngesandla) 18 isitya esincinci 36 isitya esikhulu
Ukuhlamba izandla (umthwalo webhafu enye) 40
Impompo evuzayo/ ethontsizayo (ithontsi eli-1 /ngomzuzwana ngosuku ngalunye) 30-60
Ukupheka (isidlo sabantu aba- 5) 3
Ukusebenzisa umbhobho wesitiya iyure 600
INCWADANA
Bala ukuba ukusebenzisa kwenu amanzi xa kuchakiwe kuba njani na. Oku kuya kwenza ukuba ubone ezo zinto niwasebenzisa kakhulu kuzo amanzi yaye kuya kuninceda ukuba nizikhethele ukuba ningaziphucula phi na iindlela zokusetyenziswa kwamanzi kwikhaya lakho. Kumaxa amaninzi, kangange-40% ukuya kwi-60% yamanzi asekhaya asetyenziselwa izinto ezingabalulekanga, njengokunkcenkceshelwa kwezitiya nokuzaliswa kwamadama okuqubha.
Umzekelo wokusetyenziswa kwamanzi likhaya
Umzekelo wamakhaya anengeniso ephakathi Umzekelo wamakhaya ukuya kwephezulu anengeniso ephantsi
Ezinye' ezifana
Izindlu zangasese -nokupheka, ukuhlamba
% izitya nokusela - 14%
Ezinye' ezifana
Iibhafu neeshawara - 32% nokupheka, ukuhlamba izitya neempahla, ukusela
Izindlu zangasese - 37% - 8%
Ukulima izityalo - 46%
nje kancinci kwesiqingatha sabo baphendule kuphando - 46%
Ezinye - 54%
Le mifanekiso isibonisa ukuba kumakhaya anengeniso ephantsi indlu yangasese yeyona ndawo imandla ekusetyenzisweni kwamanzi. Ukuqinisekisa ukuba indlu yangasese ayivuzi kubalulekile ekongeni amanzi - ngokufanayo kumakhaya anengeniso ephantsi nanephezulu. Kumakhaya anengeniso ephezulu, izitiya yezona ndawo imandla ekunokongiwa ngayo amanzi. Iingcebiso ezibalulekileyo namanyathelo anokuthi athathwe ayafumaneka kwicandelo elilandelayo.
INCWADANA
YOKUPHILA
AMANYATHELO
ANOKUTHATHWA
Zininzi iindlela zokusebenzisa amanzi amancinci kwikhaya lakho. Iimbono namanyathelo anokuthi athathwe anikwe apha akayi konga manzi kuphela, kodwa aya kukongela nemali. Akanzimanga yaye akayi kuwuguqula umgangatho wobomi bakho.
Ukusebenza ngamanzi
Inyathelo lokuqala elibalulekileyo kukufumanisa apho likhoyo iqhosha elisisiciko sombhobho omkhulu wamanzi akho ukuze ukwazi ukuwavala amanzi akho xa kukho imfuneko. Thatha esi siciko njengempompo enkulu yendlu yakho. Xa usivala, amanzi esuka kwimibhobho emikhulu aya kuvaleka ukuze amanzi ayeke ukumpompoza engena endlwini yakho.
Xa uvala isiciko sokuvala ungeva ingxolo embhakrazayo okanye enga iyagqabhuka kwimibhobho yakho yamanzi. Ibizwa ngokuthi yi 'hamile yamanzi' yaye ibangelwa yinguqu yesiquphe kukuqukuqela kokumpompoza kwamanzi yaye noxinzelelo lwamanzi luyenyuka, nto leyo ibangela ukungcangcazela kwemibhobho yamanzi. Ekuhambeni kwexesha, oku kungakhulula izibophi ezibambe imibhobho yamanzi kwandise amathuba okuvuza, ngoko ke ukuvalwa kwesiciko sombhobho omkhulu wamanzi kufuneka kwenziwe kuphela xa ngenene kuyimfuneko (njengaxa kulungiswa ukuvuza).
INCWADANA
Impompo ethontsizayo ingamosha phakathi kwama -30 ukuya kuma- 60 eelitha zamanzi mihla le. Ukuba ityala lakho lamanzi likhangeleka lixhome kakhulu - lixhome ngaphezu koko ubunokukulindela kuphicotho lwakho lwamanzi - khangela ukuba akukho zindawo zivuzayo na endlwini yakho. Iimpompo, iintloko zeeshawara nemibhobho ehamba amanzi ashushu kungenzeka ukuba iyathontsiza. Isibhaxu esiluhlaza ngokungaqhelekanga kwisitiya sakho singachaza ukuba kukho ukuvuza komnye wemibhobho yakho ephantsi komhlaba. Oku kungaba ngunobangela omkhulu welahleko yamanzi. Ulwazi ngokufumana nokulungisa ukuvuza kwamanzi kwikhaya lakho lunikiwe kwisiqendu ngasinye ngezantsi apha. Ukuncipha ngama- 95% ngokulungiswa kokuvuza kwamanzi!
NgokoMthetho kaMasipala weSixeko waManzi omtsha akukho mthethweni ukuvumela imibhobho okanye amaqhoshana emibhobho yamanzi ukuba avuze uMthetho kaMasipala waManzi, Sahl. 3, iSiqendu 42 1.
Kufuneka ntoni xa ulungisa ukuvuza kwamanzi?
Qaphela: Phambi kokulungisa ukuvuza kwamanzi, vala isiciko sombhobho omkhulu wamanzi ozisa amanzi endlwini yakho. Sidla ngokuba kufutshane nesixhobo sakho sokulinganisa amanzi. Emva kokulungisa ukuvuza kwamanzi, phinda usivule isiciko.
Ukukhangela ukuvuza kwamanzi phantsi komhlaba
Yiba soloko ujonge iindawo eziluhlaza ngokungaqhelekanga esitiyeni. Oku kusoloko kungumqondiso wombhobho wamanzi ovuzayo phantsi komhlaba. Apho imitha yamanzi ingaphantsi komhlaba kummandla kamasipala, umasipala uya kuwulungisa umbhobho ogqabhukileyo ukuya kuma ngokuphela kwalo propati. Ukuba imitha ikwipropati, umasipala uya kukulungisa ukuvuza kwamanzi kwimibhobho esasaza amanzi ukuya kuma kwindawo engena kuyo kwindlu yakho. Umnini makaqinisekise ukuba kulula ukufika kwezi mitha ngalo lonke ixesha njengoko oko kuchaziwe kumthetho kamasipala. Imibhobho engeyoyamitha ilungiswe ngumnini-ndlu.
INCWADANA
YOKUPHILA
Uvavanyo olulula lokukhangela ukuvuza kwamanzi phantsi omhlaba
Cela onke amalungu osapho akhe eme kancinci ukusebenzisa amanzi lo gama usenza olu vavanyo. Linda imizuzu engama - 30 emva kokuba kuyekiwe ukusetyenziswa kwamanzi phambi kokuba uqalise olu vavanyo. Qaphela ukuba kufuneka kungasetyenziswa manzi ngayo yonke iyure ethathwa kukwenza olu vavanyo.
Fumana isixhobo sakho sokulinganisa amanzi njengoko kuchaziwe phantsi kwesihloko esithi "Funda ukufunda imitha yakho yamanzi (p80).
Bhala phantsi oko kufundeka kwisixhobo sokulinganisa.
Jonga isixhobo sakho sokulinganisa amanzi ukubona ukuba ngaba amanzi ayahamba na kuso. Ukuba unesixhobo sokulinganisa amanzi esithelekelelayo uya kukwazi ukubona ukuba ivilana elibunkwenkwezi liyajikeleza na. Ukuba ivilana liyajikeleza, usenokuba unendawo evuzayo kwimibhobho yakho yamanzi.
Ukuba isixhobo sakho seso sibala ngokomthamo, amanani abomvu akwikona engasekunene yesibali sakho (arejistarisha isi-1/10 seelitha) akuva ngokukhawuleza ukuphuma kwamanzi yaye angakubonisa xa kukho ukuvuza okuthile ngokuthi akhawuleze aye kwinani elilandelayo. Abanye ooMasipala bayazitshixa izixhobo ezitsha zokulinganisa amanzi - ungabacela ukuba bakunike isitshixo saso. Kambe ke, kufuneka iqatshelwe into yokuba ezinye iimodeli zeemitha ezibala ngokomthamo zinamanani ama-3 endaweni yama-4 aboniswe emfanekisweni. Kwiimeko ezinjalo, ela nani libomvu lingasekunene lirejistarisha ngelitha nganye enyukayo yaye alikhawulezi ukuva amanzi adlulayo njengaleya inamanani amane erejistarisha isi-1/10 seelitha.
Ukuqinisekisa ukuba kukho ukuvuza kwamanzi, bhala phantsi oko ukufunde kwisixhobo sakho sokulinganisa amanzi kwiyure emva koko ubukufunde kuqala. Kubalulekile ukuba kube akukho mntu ukhe wasebenzisa amanzi endlwini ngeli thuba, okanye uvavanyo luya kuba lolungamkelekanga.
Thabatha oko ukufunde kuqala koko ukufunde okwesibini. Oku kuya kukuxelela ukuba angakanani na amanzi avuzayo ngeyure nganye.
Ukuba ufumana ukuvuza kwamanzi phantsi komhlaba
Biza umntu osebenza ngemibhobho yamanzi ukuba alungise oko kuvuza, cela ukuba ufakelwe imibhobho emelana nokudliwa ngumhlwa (umzekelo, ene- polyethylene ephezulu). Qaphela ukuba imibhobho ehambisa amanzi asuka kumbhobho omkhulu kamasipala kufuneka ingavalelwa okanye ifakwe phantsi kwemigangatho eyikonkriti njengoko kuchaziwe kwimithetho kamasipala.
Khumbula, iSixeko siya kulungisa nakuphi na ukuvuza kwamanzi okungaphandle komhlaba wakho, kwicala lebhunga lesixhobo sokulinganisa amanzi, ngaphandle kwentlawulo.
Izindlu zangasese
Umyinge wamanzi asetyenziswa yindlu yakho yangasese ungehliswa lula ngokulungiswa kakuhle nangeendlela ezilula zokongiwa kwamanzi. Imigqomo emidala yamanzi endlu yangasese ithwala phakathi kweelitha ezili- 9 nezili- 12 zamanzi. Imigqomo yangoku yamanzi endlu yangasese ithwala malunga neelitha ezi- 6 zamanzi. Ukuguqula indlu yakho yangasese ibe yileyo igungxula kaninzi (egungxula ingayeki xa umqheba usacinezelwe) okanye leyo igungxula kabini (egungxula ixesha elide negungxula ixesha elifutshane) kungakhokelela kukongiwa kwamanzi okufikelela kuma- 20% kwityala lakho lamanzi. Unako nokunciphisa umthamo womgqomo wamanzi wendlu yakho yangasese ngokufaka ibhotile okanye ingxowa eza kuthatha indawo yamanzi apha emgqomeni wamanzi wakho.
NgokoMthetho kaMasipala weSixeko waManzi omtsha umgqomo wamanzi endlu yangasese (ithoyilethi) kufuneka ungabi ngaphezu kwe-9,5 leelitha zamanzi ubukhulu (uMthetho kaMasipala waManzi iShedyuli 2 uLawulo loKusetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Egungxula kabini: Ukufakela indlela yokusebenza kwamanzi endlu yangasese ngogungxula kabini, kufuneka kufakelwe umgqomo wamanzi endlu yangasese omtsha. Oku kubiza kwisithuba se- R1 500 xa iyonke loo nto. Ezi zixhobo zigungxula kabini zifuna ukusoloko zihoyiwe kakhulu kunezo zigungxula kaninzi.
Esigungxula kaninzi (ugungxulo olunqamkayo): Le yindlela elula ekwenza ukwazi ukulawula ubungakani bamanzi ogungxula ngawo. Wakube uwuyekile umqheba womgqomo wamanzi endlu yangasese, uya kuyeka nayo ukugungxula. Oku kuy akungela ngaphezu kwama- 50% amanzi okugungxula. Indlu yangasese ekhoyo ingafakelwa ngokutsha indlela yokugungxula kaninzi. Uqikelelo lweendleko: R60 - R450.
Isingxobo, okanye ingxowa, kungcono ukuba ibekwe phantsi kwebhola leyo. Ukuba usebenzisa ibhotile yeplastiki ukucutha umyinge wamanzi asebenzayo, kuya kufuneka wenze umgqobho kwicala ngalinye lebhotile, apha kanye emagxeni, ukuze amanzi agcinwe ebhotileni (le ithathe indawo yamanzi) angabi madala. Ibhotile kufuneka yenziwe ibe nzima ukuze ingalabalabi.
Ukuvuza kwamanzi kwizindlu zangasese
Indlu yangasese evuzayo ingamosha ukuya kuma- 100 000 eelitha zamanzi ngonyaka omnye. Oku kuvuza kunyusa ukusebenzisa kwakho amanzi kukutyhalele kwisigaba esingentla sentlawulo yamanzi, okanye inqanaba, yaye kungaba yindleko enkulu kakhulu.
Ukuvavanya ukuvuza kwamanzi kwizindlu zangasese
Nazi iindlela ezintathu ezilula zokukunceda ukufumanisa ukuba ngaba indlu yakho yangasese ayivuzi na. Kufuneka ulinde imizuzu engama- 20 ukwenza ezi mvavanyo ukuba ubusandula kugungxula indlu yakho yangasese.
Mamela amanzi ankcenkceza engena kwimbiza yendlu yangasese.
Cinezela intwana yephepha langasese kumva wembiza ngaphakathi eludongeni lwayo. Ukuba liba manzi, ngokuqinisekileyo kukho ukuvuza.
Galela amathontsi ali- 15 olwelo lokufaka umbala ekutyeni kumgqomo wamanzi wendlu yangasese (a). Ukuba, emva kwemizuzu eli- 15, amanzi akwimbiza yendlu yangasese abe nombala, kukho ukuvuza (b).
INCWADANA YOKUPHILA
Ukufumana ukuvuza
Susa isiciko somgqomo wamanzi endlu yangasese ujonge ukuba emi ndawoni na amanzi ngaphakathi.
a Ukuba amanzi akwinqanaba elinye nombhojana wevalufa yokugungxula, ngoko ke inqanaba lamanzi libekwe laba phezulu kakhulu okanye ivelufa yokukhupha amanzi iyavuza. b Ukuba amanzi angena kumbhojana wevalufa, ivelufa yamanzi ibekwe phezulu kakhulu okanye ivelufa yamanzi iyavuza. c Ukuba inqanaba lamanzi lingaphantsi kwayo yomibini imibhojana yamanzi, ivelifa yokugungxula iyavuza.
Ukubeka amanzi kumanqanaba afanelekileyo
Imibhojana engaphakathi kwindlu yangasese ithintela ukuphuphuma xa lithe inqanaba lamanzi kumgqomo wamanzi ashushu okanye kowamanzi endlu yangasese labekwa phezulu kakhulu. Amanzi ayakwazi ukungena kumbhojana onqanda ukuphuphuma wendlu yangasese, okanye umbhojana wevalufa yokugungxula onqanda ukuphuphuma, aphume endlwini.
Ukuba amanzi ayaphuma kwimibhojana yakho yokunqanda ukuphuphuma, oko kuthetha ukuba inqanaba lamanzi akho libekwe phezulu kakhulu. Oku kungalungiswa ngokuthotywa kwevelufa yamanzi ngokugoba ingalo yayo kancinci iye phantsi (bamaa ingalo ngesinye isandla, lo gama uyigobayo ngesinye isandla - oku kuya kunqanda ukuba kungabikho nto yaphukayo). Ukuba ivelufa ifakwe ngesilungelelanisi sohlobo lwesikhonkwane, jija isikhonkwane ukuthoba umbhojana kancinci.
Inqanaba lamanzi kufuneka linyuke lifike kwinqanaba elingezantsi kwevelufa yamanzi yaye ivelufa edadayo kufuneka ivale. Ukuba akwenzeki oku, yaye inqanaba lamanzi lisenyuka ube umgqomo wamanzi endlu yangasese uqalisa ukuphuphuma kwakhona, kufuneka kufakwe elinye iqhoshana lombhojana odadayo.
INCWADANA
NgokoMthetho waManzi kaMasipala weSixeko ubuninzi bomyinge wamanzi aphuma kwintloko yeshawara makangabi ngaphezulu kwe-10 leelitha ngomzuzu (uMthetho waManzi kaMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
Ibhafu eqhelekileyo inomthamo ophakathi kwe- 150 nama- 200 eelitha zamanzi. Ishawara eqhelekileyo isebenzisa amalunga ne- 22 eelitha zamanzi ngomzuzu ngamnye. Iintloko zeeshawara ezikhupha amanzi angaphantsi kwesiqingatha salo myinge ngomzuzu ziyafumaneka. Xa ziphantsi koxinzelelo, iintloko zeeshawara ezikhupha amanzi amancinci ziyawaqingqa amanzi aphuma kwintloko yeshawara. Amanzi aphuma ngomngxuma omalunga ne-5 mm anyanzelwe kwindawo ezama-zamayo apho ahlulwa abe zizigidi zamathontsana amancinci. Oku konga ukuya kuma- 50% amanzi - yaye kunciphisa ukusetyenziswa kombane wokufudumeza amanzi.
Iintlobo namagama amaninzi ahlukeneyo eentloko zeeshawara ezikhupha amanzi amancinci ayafumaneka kwimarike, ukonga ukuya kuma- 30 nama 50% amanzi asetyenziswa kwiishawara. Qaphela: Kufuneka ama-600 kPa oxinzelelo lomgqomo wamanzi ashushu ukuze zibe nokusebenza ezi ntloko zeeshawara. Iintloko zeeshawara ezikhupha amanzi amancinci zibiza phakathi kwama- R70 nama- R350.
INCWADANA
YOKUPHILA
Xa uhlamba kwishawa, kufuneka uyiqaphele into yokuba ukuba xa uhlamba imizuzu elishumi, awongi manzi. Khumbula ukuba xa amanzi ephuma kancinci ixesha elifutshane, yaye uhlamba imizuzwana embalwa, wonga amanzi.
Imigqomo yamanzi ashushu
Njengemigqomo yamanzi endlu yangasese, imigqomo yamanzi ashushu inombhojana othintela ukuphuphuma kwamanzi. Kuqhelekile ukuba amanzi athontsize kulo mbhojana (okanye idreyini) uxonyezelelwe kwivelufa eyandisiweyo yokunceda. Xa amanzi ashushu esanda, kukhutshwa amancinci kuwo ngalo mbhojana. Ukuthontsiza kumelwe ukuba kuyeke bakuba ubushushu bamanzi bumi ndawonye. Oku kuthontsiza kuqhelekileyo kungaqhuba iyure yonke nangaphezulu. Kungaphuma ukuya kwiilita ezi- 2 zamanzi kulo mbhojana wokuthintela ukuphuphuma ngosuku ngalunye. La manzi angaqokelelwa aphinde asetyenziswe kwizityalo zakho zesitiya!
Ukuba kukho ukuthontsiza okuqhubekayo okanye ukuhamba kwamanzi kumbhojana othintela ukuphuphuma okanye ivelufa eyandisiweyo yokunceda uze umyinge wamanzi aqokelelweyo apha ube ngaphezu kweelitha ezi- 2 ngemini, kukho ukuvuza kwamanzi. Ngenxa yobumbaxa yaye mhlawumbi nobunzima bokulungisa imigqomo yamanzi ashushu evuzayo, okona kungcono kukuba ubize umntu oqeqeshelwe ukusebenza ngemibhobho yamanzi ukuba akulungiselele le ngxaki.
Iimpompo
Umsonto ombaxa ungena kuzo zombini iimpompo ezilungiselelwe imisonto yesiqhelo ngokwesini sobukhomokazi naleyo yesobudoda. Noxa iimpompo ezininzi namhlanje zinemisonto yesiqhelo, impompo ezindala zingafuna amaqhoshana okungenisa umsonto ukuze kufakelwe lula iimveliso zokonga amanzi. Ziyafumaneka. Jonga ukuba lungakanani na uxinzelelo lwamanzi (kPa) olufunekayo ukuze ezi mveliso zisebenze ngokufanelekileyo. Ngokomthetho kamasipala omtsha, ukuphuma kwamanzi kuyo nayiphi na itephu yesinki yokuhlamba izandla akunakuba ngaphezulu kweelitha ezintandathu ngomzuzu (Shedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi, uLawulo lweMfuno eMandla yaManzi).
NgokoMthetho weSixeko waManzi wooMasipala ubuninzi bomyinge wamanzi aphuma kuyo nayiphi na impompo efakelwe kwisityana sokuhlamba izandla mawungabi ngaphezu kweelitha ezi- 6 ngomzuzu (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
Iqhoshana elingenisa umoya empompeni libiza malunga nama- R35.
INCWADANA
INCWADANA
YOKUPHILA
Ukukhetha ngobulumko xa uthenga izinto zasekhaya ezintsha kungaba nefuthe elikhulu ekusetyenzisweni kwamanzi akho (nombane ngokunjalo). Khangela iimveliso ezonga amanzi nombane.
Oomashini bokuhlamba izitya basebenzisa malunga nama- 40 ukuya kuma- 75 eelitha zamanzi ngokuhlamba, kodwa oomashini abagqibelele ngakumbi bangasebenzisa kancinci kangange- 13 leelitha. Aba bangasebenzisa nombane ongaphantsi njengoko emancinci amanzi ekufuneka efudunyeziwe. Oomashini abaneempahla ezihlanjwa msinya (izitya ezingangcolanga kakhulu) okanye iimpahla ezimbalwa baya kunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi ngama- 37% nokusetyenziswa kombane ngama- 29%.
Oomashini bokuhlamba iimpahla ngokwesiqhelo basebenzisa ama- 150 eelitha
Ukuhlamba
Oomashini bokuhlamba iimpahla abagqibelele ngakumbi basebenzisa amanzi amalunga nama- 30% ngaphantsi nama- 40% ukuya kuma- 50% umbane ngaphantsi. Khangela oomashini abasebenzisa phakathi kwama- 37 ukuya 45 eelitha zamanzi ngokuhlamba. Kwakhona, amanzi ashushu amancinci athetha ukuba kusetyenziswa umbane omncinci.
Qaphela, ukuba oomashini abonga amanzi baya kufuna isepha ejiye kakhulu okanye eninzi yaye ngaphandle kokuba kungasetyenziswa sepha zimbi, azikulungelanga ukusetyenziswa kwindlela yokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Izitiya
Apho izindlu zinezitiya, ezi zitiya zidla ngokusebenzisa kangangama- 30 ukuya kuma- 50% awo onke amanzi asetyenziswa kwikhaya elo. La ngamanzi anyangiweyo, aselwayo (kudla imali ukuwahlambulula) yaye kufuneka sicinge ngobulumko xa sifuna ukuwasebenzisa ezitiyeni. Singagqibelela ngakumbi ngokunkcenkceshela ngamaxesha apholileyo emini, kusetyenziswa ukunkcenkceshela okuthontsizayo, ukusebenzisa izichumiso zendalo nokufaka isitroyi kwizitiya zethu. Ezinye izityalo ezilungele ukutyalwa eKapa (ebezisoloko zikho) azifuni kunkcenkceshelwa nakancinci, ngaphandle kwaxa zisakhula.
NgokoMthetho weSixeko omtsha wooMasipala waManzi izitiya azinakunkcenkceshelwa ngamanzi okusela, phakathi kweeyure 10:00 no 16:00. xa kusetyenziswa umbhobho wokunkcenkceshela ukunckenkcesheka isitiya ufakwe kwimpompo yamanzi aselwayo, kuya kufakelwa isixhobo sokulawula amanzi, kungafakwa nokuba sisitshizi ekupheleni kombhobho. (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Incam yeKapa ineendidi ezininzi zezityalo (2 256) kuneZiqithi zaseBritane xa zizonke (1 492). Ezi zityalo zemveli ziye zalungela ukumelana nobume bezulu nohlobo lomhlaba weli kwiminyaka engamawaka yaye inkoliso inamagqabi amancinci, angwevu, anencindi okanye anoboya ukumelana nobushushu nokoma kwehlobo. Izityalo zemveli zezona zilungele izitiya zethu yaye zifuna ukukhathalelwa nokunkcenkceshelwa kancinci, xa zithe zakufuna oko. Isitiya esele sikhulile esonga amanzi singandisa ixabiso lendlu yakho. Okukhona usenza isitiya sakho songe amanzi kwasekuqaleni, kokukhona kuya kuba lula yaye kungabinandleko ukusigcina sisihle. Wakuthatha isigqibo sokwenza isitiya sakho songe amanzi, thetha ngeendlela ezahlukeneyo zoko nendawo ekhulisa ithengise izityalo kwindawo ohlala kuyo, okanye jonga kwiphamflethi yeSixeko enesihloko esithi "Creating a water efficient garden".
Ukuba kufuneka ube nengca yokuphumla, faka ingca yemveli emelana neembalela endaweni yengca iKikuyu, efana neBuffalo grass (Stenotaphrum secundatum) ne Fyn (Fine) kweek . Ezi ntlobo zifuna isiqingatha somyinge wamanzi yaye kulula ukuzikhathalela. Ingca yokuphumla eseKirstenbosch Gardens (kusetyenziswa iintlobo zengca yemveli) inkcenkceshelwa kuphela kanye ngeveki ebusuku iinyanga ezintathu zonyaka (ehlotyeni). Kungenjalo, le ngca ixhomekeke emvuleni ukuze iphile, yaye iqhuba kakuhle.
Amadama okuqubha
Kuthatha ama- 32.5 billion eelitha zamanzi ukuzalisa amadama okuqubha aqikelelwa kuma- 650 00 eMzantsi Afrika. INtshona Koloni inamalunga nama- 91 000 ala madama okuqubha.
Xa imozulu ishushu kakhulu, amanqanaba amanzi amadama ngokwendalo ehla malunga ne- 0.5cm ukuya kwi- 1 cm ngosuku. Izigqumo zamadama zinciphisa ukuphuma komphunga ukuya kutsho kuma- 90%, zonge amanzi obuza kuwasebenzisa ukunyusa amanqanaba amanzi edama lakho. Iplastiki ekwenziwe ngayo izigqumo zamadama okugqubha Ibiza malunga nama- R40 ukuya kuma- R50 ngesikwere semitha. Izixhobo zobunewu-newu ezizisongayo nezinye izincedisi zingabiza ngaphezu kwama- R2 000. Qho ukuba usongeza amanzi kwidama lakho, nebhili yakho iza kunyuka.
Amadama okuqubha avuzayo angakhokelela kwilahleko engeyomfuneko yamanzi. Khangela iintanda ngaphakathi kwidama lokuqubha okanye indawo enengca eluhlaza ngokungaqhelekanga.
Ngcono nangakumbi, bhala phantsi ukuba kufuneka ulizalise rhoqo kanganani na idama lakho lokuqubha oku kuya kuthi gqolo kakhulu ehlotyeni. Ukuba inqanaba lamanzi edama lakho lokuqubha lihla ngaphezu kwe- 5cm ukuya kwi- 6cm ngeveki, ngokuqinisekileyo unendawo evuzayo.
NgokoMthetho weSixeko waManzi wooMasipala omtsha izixhobo ezizisebenzelayo zokuzalisa ezisebenzisa ivelufa edadayo etsala amanzi kumthombo wamanzi aselwayo ukuzalisa idama lokuqubha azivumelekanga (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
YOKUPHILA
Amanzi atsalwa phantsi komhlaba nakwimithombo
Umthombo udla ngokufakwa impompo elapha emhlabeni ekwazi ukutsala amanzi angaphantsi komhlaba isebenzisa umbhobho ofunxayo kwi-8-10 leemitha ngaphantsi emhlabeni. Umngxuma ekutsalwa kuwo amanzi ongenzulwanga umalunga nama- 30 eemitha, lo gama imingxuma enzulu inokuba nzulu kangange- 100 leemitha. Ukumba umngxuma wokutsala amanzi kubiza imali eninzi kakhulu yaye kufuneka kuphandwe ngokupheleleyo phambi kokuba kwenziwe. Amanzi avela phantsi komhlaba asenokungakulungeli ukunkcenkceshelwa kwezityalo.
Amanzi aphantsi komhlaba adlala indima ebalulekileyo kokusingqongileyo. Ngamathuba eembalela, amanzi aphantsi komhlaba avuselela imilambo xa amanzi ayo esezantsi. Ngamaxesha eemvula, iba ngamanzi emilambo ehlayo aye ezantsi emhlabeni; imilambo namanzi emiyo emhlabeni avuselela lawo aphantsi komhlaba. Ukuqinisekisa ukuba amanzi avela phantsi komhlaba akangcolanga okanye akasetyenziswa ngokugqithileyo, umyinge wamanzi atsalwa phantsi komhlaba kufuneka ubekwe esweni . yiyo uMasipala efuna ukuba onke amakhaya anemingxuma yokutsala amanzi phantsi komhlaba abhaliswe kuMasipala.
Amatanki amanzi emvula
Noxa kungekho mthethweni nje ukuxomezelela itanki lamanzi emvula kumbhobho wamanzi aselwayo, kungaba yingcinga entle ukuzifakela itanki lakho lamanzi emvula ukwenzela amanzi okuhlamba iimpahla, ukucoca, ukunkcenkceshela nedama lokuqubha. Kungafakelwa nesixhobo sokusebenzisa amanzi emvula aye kumatanki amanzi asethoyilethi yaye oku kungacutha ukusetyenziswa kwamanzi xa kuflashwa.
Amatanki amanzi emvula athatha imithamo eyahlukeneyo yamanzi: 200 yeelitha, 500 yeelitha, 1 000 leelitha, 1 500 leelitha, 2 500 eelitha, 5 000 eelitha nama 10 000 eelitha. Ngenxa yendlela amakhulu ngayo, kufuneka indawo enkulu yokuwafakela. Ukonga indawo, khetha itanki elimi ngqo ingelilo elilele ngecala. Ukubeka itanki emthunzini kuya kunceda ekugcineni amanzi ephole kangangoko. Qaphela ukuba elenziwe ngemathiriyeli engangenisi kukhanya lingenza ukuba amanzi abe nobulembu xa libekwe kwindawo enelanga. Itanki elibukhulu buziilitha ezili-1 000 likhangeleka ilelona longayo - nelithandwayo, libiza kwisithuba sama- R890 ngetanki lesiqhelo leplastiki eliluhlaza okwesibhakabhaka. Itanki elincinci eliziilitha ezingama- 250 libiza malunga nama- R530.
Ukulunga nokungalungi kwamanzi amdaka
Amanzi esithi amdaka ngamanzi asetyenziswe endlwini ekuhlambeni, ekuhlambeni iimpahla nasekucoceni. Kukho indlela yokuthatha la amanzi amdaka aguqulelwe kumanzi okunkcenkceshela izitiya. Bubalulekile ubukhulu nendlela emi ngayo imibhobho ejika amanzi esuka kumashini wokuhlamba iimpahla. Kufuneka izihluzi, iivelufa kunye novimba (wokugcina). Amanzi okuhlamba iimpahla anesepha eneefosfeythi anesondlo yaye angakhuthaza ukukhula kwezityalo. Noxa kunjalo, ulwelo oluninzi lokuhlamba izitya lunezinto azingazilungelanga izitiya zethu. Amanzi amdaka avela ekhitshini makangasetyenziswa ekunkcenkcesheleni izitiya.
INCWADANA
Amanzi amdaka akasoloko ekhuselekile ukuba angasetyenziswa. Kufuneka wazi ukuba ungabeka esweni ngokhuseleko izinto ezingena emanzini ulawule le ndlela ngokukuko. Ngenxa yezizathu zempilo, musa ukusebenzisa amanzi amdaka ukunkcenkceshela imifuno yakho, amayeza okanye iziqhamo oneenjongo zokuzitya. Xa usebenzisa amanzi amdaka kwisitiya sakho, kubalulekile ukuba amathontsi amanzi abe makhulu yaye amanzi aphumele ezantsi ukuze anganabeli kwezinye iindawo amanzi amdaka. La manzi makangatshizwa kwingca yakho ngeentsuku ezinomoya. Kungcono ukuwasebenzisa kwakhona la manzi kusetyenziswa indlela etofayo ewagalela kanye kwiingcambu zezityalo amanzi. Indlela yokutofa amanzi engcono ngakumbi yileyo isebenzisa imibhobho ephantsi komhlaba. Sukugalela amanzi amdaka kwizinto eziwathumela kwiidreyini ezisesitalatweni ngoba oko kungangcolisa izixokelelwano zemibhobho yamanzi ezithumela amanzi kwimilambo nemithombo yethu.
Ezi ndlela ziyabiza kodwa ziyafumaneka eKapa. Ukufaka imibhobho yamanzi amdaka kumbaxa. Yenza uphando olunzulu ngale nkqubo yaye uqinisekise ukuba usebenzisa inkampani edumileyo.
Zenza ntoni ezinye izixeko eMzantsi Afrika naphesheya ukonga amanzi?
INCWADANA
YOKUPHILA
<fn>GOV-ZA.SR_Brochure_Xhosa_1110200695713_.2010-03-25.xh.txt</fn>
INCWADANA ELUNGISELELWE IZINDLU EZIME ZODWA GEQE
UMISELO LOQINGQO LWAMAXABISO
EZINDLU NEMIHLABA
Nceda iSixeko saseKapa ekubeni siphonononge ixabiso lendlu okanye umhlaba wakho
ESI SIXEKO SISEBENZELA WENA
ESI SIXEKO SISEBENZELA WENA
Njengabo bonke ooMasipala, iSixeko saseKapa sihlawulisa iRhafu yomhlaba ukuze sizokubanakho ukuhlawula iinkqubo zaso zonikezelo lweenkonzo. Ezi ntlawulo zerhafu zisekelwe kumaxabiso emalike zentengiso amiselwe izakhiwo kunye nemihlaba, njengoko zibonisiwe kumqulu wamaxabiso ezindlu nemihlaba.
Kukho malunga nama 725 000 ezakhiwo ezakhiwe ngokusemthethweni, kwiSixeko - kubandakanywa ezokuhlala, ezoshishino kunye nezinye iintlobo zezakhiwo - kwaye, ngokubhekiselele kuMthetho wooMasipala weRhafu yemiHLaba (ka 2004), lemihlaba nezindlu kufuneka ziqokelelelwe amaxabiso azo, ubuncinane, qho emva kweminyaka emihlanu, khonukuze kuthatyathelwe ingqalelo iinguqululelo kumaxabiso ezindlu nemihlaba kwiimalike zentengiso. Oku kuqinisekisa okokuba uMqulu wamaXabiso ezindlu nemihlaba usoloko uhleli uhambelana nexesha elimiyo kananjalo nerhafu yemihlaba nezindlu ihlawuliswa ngendlela engenamkhethe nenobulungisa.
Minyaka le iSixeko saseKapa siqhuba uqikelelelo lwamaxabiso ezindlu nemihlaba olu sisongezelelo kumqulu wamaxabiso, ngokuqokelela inkcukacha ngamaxabiso emihlaba nezindlu ezintsha kananjalo nezi ngokwandiswa kunye neenguqulelo ezenziweyo kwizindlu ebesele zikhona ngaphambili. Ukuze kwenzeke oku, kufuneka okokuba abaqingqi maxabiso ezindlu nemihlaba beSixeko, abasebenzi kunye nabanikezi-nkonzo abaqeshwe ngokwesivumelwano somsebenzi, bahambele ezozakhiwo kunye nemihlaba ngendlela eqhutywa lonke ixesha.
Ingaba luqhutywa njani uqingqo lwamaxabiso ezindlu nemihlaba?
ISixeko saseKapa sisebenzisa inkqubo efikelela kumazinga akumgangatho wamazwe ngamazwe weyona ndlela iyiyo yokuqhuba lomsebenzi, ukwenzela okokuba amaxabiso ezindlu nemihlaba, aqingqwe ngendlela yenkqubo eyondeleleneyo, yenzululwazi kananjalo engenamkhethe. Emva kwenkqubo yokuhanjelwa kwezakhiwo kunye nemihlaba kananjalo namaxabiso sele ebaliwe, abanikazi mihlaba nezakhiwo bayakuba nethuba lokujonga ixabiso eliqingqelwe izakhiwo nemihlaba yabo, kumqulu wamaxabiso kamasipala. Lomqulu kamasipala wamaxabiso uyakuvuleleka okokuba uphononongwe, kwiindawo nangamaxesha ayakuthi aziswe. Ukuba abanikazi abonelisekanga, bayakuba nakho ukubhena ngeloxabiso baqingqelwe lona, kwaye ukuba esi sibheno sithe samkelwa, eli xabiso liyakuthi lilungiswe ngokufanelekileyo.
Lenkqubo yathi yasetyenziswa kuQingqo lwaMaxabiso ezindlu nemihlaba olwaluyimpumelelo ngo 2001/2002, nolwathi lwamisela umqulu omnye, ofanayo weSixeko saseKapa esitsha.
Ingaba irhafu yezindlu nemihlaba isetyenziselwa ntoni?
Irhafu yezindlu nemihlaba isetyenziswa nguMasipala ukunikeza iinkonzo ezinjengee ndlela, ukukhanyiswa kwezitalato, amajelo aziziseko ezikhukula zamanzi kunye neepaki, ezithi zisetyenziswe ngokwabelana ngumntu wonke kananjalo nezingasetyenziselwa ukwenza imali-ngeniso.
Irhafu ihlawuliswa phantsi koMgaqo-nkqubo weRhafu, nothi uqulunqwe ngumasipala ngamnye emva kwenkqubo yothetha-thethwano kunye noluntu. Lomgaqo-nkqubo walatha indlela iindidi ezahlukeneyo zemihlaba nezakhiwo emaziqingqelwe irhafu kananjalo nokuba zeziphi iindidi eziyakufumana isophulelo. Elona xabiso eli yakuhlawulwa kumnikazi ngamnye wesakhiwo okanye umhlaba, limiselwa ngokwesenti kwirandi nganye, esekelwe kwixabiso lesakhiwo ngasinye ngokuqulathwe kumqulu wamaxabiso. Oku kwenziwa kuHlahlo lwabiwo-mali lwaminyaka le lweSixeko, noluqala ukusebenza ngomhla 1 Julayi ngonyaka ngamnye.
Ndinganceda njani?
ISixeko saseKapa sihambela izakhiwo ezikumasipala ngokubanzi ukuqokelela inkcukacha zoqingqo lwamaxabiso olwengezelelekileyo kananjalo nezoqingqo lwamaxabiso jikelele, olumiselwe ukuba luqhutywe ngo 2006. Isakhiwo sakho singahanjelwa nangaphezulu kwethuba elinye ngabasebenzi kuqingqo lwamaxabiso ezindlu nemihlaba, ngoko intsebenziswano yakho ngokuthi ubavumele okokuba bangene kwizakhiwo zendlu yakho kuya kuthakazelelwa kakhulu. Kuphela ngokungena kuzo zonke izakhiwo ezikwisiza sakho kunye nango kuqokelela inkcukacha ezichanekileyo malunga nesiza sakho, apho iSixeko esingathi sibenakho ukuqingqa ixabiso laso, elichanekileyo ngokwe malike zentengiso kunye nentlawuliso yerhafu ngendlela engenamkhethe.
Ukuba ngaba andinguye umnikazi-ndlu?
Ngokuxhomekeke kwimiqathango yokuqeshiselana, ngokwesiqhelo abaqashi abadli ngokuba nobutyala/ noxanduva lokuhlawula irhafu. Nangona kunjalo, abantu abaqashileyo okanye abahlala kwizindlu bayacelwa okokuba basebenzisane kunye nalenkqubo yoqingqo lwamaxabiso. Abaqashi kunye nabanye abahlali banoxanduva olufanayo njengelo labanikazi-makhaya xa kufikelelwa kumba wokuvuma okokuba kungenwe kwizakhiwo ezi kwiziza zabo.
Ngoobani abaya kuhambela indlu okanye umhlaba wakho?
Abaqokeleli zinkcukacha kunye/okanye nabaqingqi maxabiso bayakuhambela izindlu phakathi kwentsimbi 07:30 kunye 19:00, ukusuka ngoMvulo ukuya ngoMgqibelo njengoko kuvumelekile kuMthetho. Bayakube benxibe ibhibhi ezibonakayo kananjalo bayakuba namakhadi-zazisi anamagama kunye neefoto zabo. Bonke abaqokeleli zinkcukacha baqeqeshiwe kananjalo bakhethwa ngenxa yokuba bangabemi abapheleleyo abathe nkqo kananjalo banyanisekileyo abangazange bophula umthetho. Bayakuziphatha ngembeko xa befika kwikhaya lakho. Musa ukuvumela nabanina othi ungumqokeleli zinkcukacha okanye umqingqi maxabiso, kodwa abe engenazo ukuveza izazisi zakhe ngendlela eyanelisayo, okokuba angene kumzi wakho.
Ukuba unokuthingaza ngoku nyaniseka kwalomqokeleli zinkcukacha, nceda utsale umnxeba kwinombolo ebhalwe kwikhadi-sazisi lalo mqokeleli zinkcukacha, ukuqinisekisa okokuba bagunyazisiwe na ukuba bahambele indlu yakho.
Baza kwenza ntoni abaqokeleli zinkcukacha kunye nabaqingqi maxabiso?
Baya kuqokelela inkcukacha zokuqingqa amaxabiso kunye nezo ziyakusetyenziswa ukuqonda ixabiso lezindlu nemihlaba ngokwemalike zentengiso. Okona zichanekileyo, ziphelele kwaye zilungile inkcukacha, kokona liyakuchaneka ngaphezulu ixabiso ngokwemalike zentengiso. Ukuphumeza oku, abaqokeleli zinkcukacha okanye abaqingqi maxabiso baya kuthabatha umlinganiselo wobukhulu bezakhiwo ezikwisiza sakho baze bazobe umfanekiso waso okanye baqinisekise inkcukacha zalomzobo abasele benawo. Bayakuthi kananjalo babhale phantsi iimpawu zesakhiwo ezinempembelelo kwixabiso nezifunekayo ukuqingqa ixabiso elifanelekileyo.
Ububanzi/ubukhulu bezakhiwo
Uhlobo esakhiwe ngalo eso sakhiwo okanye indlu
Umgangatho kananjalo nemeko yendlu leyo okanye isakhiwo
Indawo eme kuyo indlu leyo, umzekelo, kwisitalato esiphithizelayo
Izinto othi uzibone ngaphandle
Inani lamagumbi okulala, awokuhlala kunye nalawo okuhlambela
Ingaba kukho idama lokuqubha
Ingaba kukho igumbi elizimeleyo ngaphandle kwalapha esizeni?
Ingaba kukho indlu ehlala imoto?
Ingaba kukho igadi na?
Ingaba isakhiwo sisetyenziselwa ushishino okanye ukuhlala na?
Ezi nkcukacha ziyakunceda ukufumana inkcukacha ezichanekileyo zalo ndlu, ngokwemalike zentengiso -oko kukuthi, ixabiso umthengi ofunayo ukuthenga anokuthi alihlawule umthengisi ofuna ukuthengisa kwimalike evulelekileyo. Zonke inkcukacha ezibhalwe ngaba qokeleli zilihlebo kwaye ziya usetyenziswa ngoko lohlobo.
Kwenzeka ntoni xa ndingekho ekhaya?
Ukuba awukho ekhaya xa kufika umqokeleli zinkcukacha, bayakuthi bashiye ikhadi elikuxelela okokuba bebefikile kwaye bekucela okokuba uqhagamshelane nabo khonukuze kunye nivumelane ngosuku abonokuthi bahambele ikhaya lakho ngalo. Kubalulekile okokuba abaqokeleli zinkcukacha bangene kwizakhiwo zendlu yakho ezikwisiza sakho, ngoko ke nceda wenze inzame ezi zizo zokwenza amalungiselelo ngexesha elikulungeleyo, ngokukhawuleza oku kangangoko unako.
Ukuba abaqokeleli zinkcukacha abanakho ukungena kwikhaya lakho, elona xabiso lendlu yakho liyakuqingqwa ngokusekelwe kwinkcukacha ezikhoyo.
Kwenzeka ntoni ngezakhiwo ezi ngasetyenziselwa ukuhlala?
Uqingqo lwamaxabiso ezi zakhiwo luyinkqubo esoloko iqhubeka. Ukuze uncede ekuqingqeni ixabiso ngokwemalike zentengiso lezi zakhiwo, uxwebhu lwemibuzo liyakuthunyelwa kubanikazi zakhiwo, linoluhlu lwemibuzo malunga nerente, ubungakanani bexesha ekukho abahlali kunye nezinye izinto ezithi zibe negalelo kwixabiso ngokwemalike zentengiso.
Izakhiwo ezingezizo zokuhlala ziyakuhanjelwa ngabaqokeleli zinkcukacha kunye nabaqingqi maxabiso ukuqokelela inkcukacha kananjalo baphonononge ezo nkcukacha ukuqingqa ixabiso ngokwemalike zentengiso, lomqulu wamaxabiso.
Ukufumana inkcukacha ezongezelelekileyo
Kuthe kwamiselwa isenta yokutsalela kuyo umnxeba, ukunceda abahlawuli-rhafu kunye namalungu oluntu, abanemibuzo malunga noqingqo lwamaxabiso ezindlu nemihlaba.
Enkosi ngomonde kunye nentsebenziswano yakho ngexesha lomsebenzi wokuqokelela inkcukacha. Nceda uqaphele okokuba, njenge nxalenye yenkqubo yethu yokuqinisekisa umgangatho onguwo, walenkqubo, uhambelo olongezelelekileyo kwindlu yakho lungathi lube yimfuneko. Lamaxesha ohambelo angathi aqhutywe kwangumqokeleli zinkcukacha omnye nalowo wokuqala kunye/okanye abantu abamele i-ofisi yoqingqo lwamaxabiso ezindlu nemihlaba yeSixeko saseKapa.
Emva kwenyanga ezimbini emva kokuba abaqokeleli zinkcukacha befikile emzini wakho, abanikazi-zindlu bangathi baqinisekise inkcukacha kwi Ofisi yoQingqo lwamaxabiso yeSixeko.
UQINGQO LWAMAXABISO EZINDLU NEMIHLABA
Nceda uchaze naziphina izinto ezingaqondakaliyo okanye abantu abazenza abaqokeleli zinkcukacha. Oku kwenzelwa ngenxa yokuba nomdla kukhuseleko lwabamelwane bakho.
UQINGQO LWAMAXABISO EZINDLU NEMIHLABA
UQINGQO LWAMAXABISO EZINDLU NEMIHLABA
ESI SIXEKO SISEBENZELA WENA
<fn>GOV-ZA.Sect14_cultaff_sport_xh.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISEBE LEMICIMBI YEZENKCUBEKO NEMIDLALO ULAWULO LWEPHONDO LENTSHONA KOLONI ISIQULATHO
1.
ULwakhiwo lweSebe

2.
Imisebenzi yeSebe

3.
Iinkcukacha zoqhagamshelwano negosa elilisekela lolwazi

4.
Isikhokhelo seKhomishoni yamaLungelo oLuntu eMzantsi Afrika

5.
Iingxelo


5.1 Inkcazelo yezinto ezigcinwe liSebe
5.2 Iingxelo ezivele zifumaneke
5.3
Indlela yokucela

6.
Iinkonzo ezifumaneka kuluntu jikelele

7.
Amalungiselelo avumela ukuthatha inxaxheba kwisiseko semigaqo-nkqubo kwakunye nokwenziwa kwemisebenzi

8.
Izilungiso ezikhoyo ngokunxulumene nemithetho okanye ukungaphumeleli komthetho


1. ULWAKHIWO LWESEBE ICANDELO 14(1)(a)
UMphathiswa weMicimbi yeNkcubeko, ezeMidlalo noLonwabo
INtloko eBambeleyo yeSebe
uNobhala

1 uMlawuli 1 uMlawuli 3 iSekela-Mlawuli 3 iSekela-Mlawuli uLawulo uLawulo OoMabhalana OoMabhalana
2. IMISEBENZI YESEBE

â€¢
Ukukhusela, ukunyusa umgangatho, ukuphuhlisa kunye nokulawula imisebenzi yezobugcisa, inkcubeko nemveli kwiPhondo

â€¢
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso yethala leencwadi kumathala eencwadi oluntu jikelele kwakunye nenkonzo yolondolozo lwezibhalo ezibalulekileyo eNtshona Koloni

â€¢
Unikezelo lwenkonzo eyodwa ngokunxulumene nezemidlalo kunye nenkcubeko

â€¢
Unikezelo lweenkonzo zenkxaso kulawulo ngokunxulumene nemisebenzi engundoqo noMphathiswa wephondo.


ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KWIMICIMBI YENKCUBEKO
â€¢
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso yethala leencwadi kumathala eencwadi oluntu jikelele kwakunye nenkonzo yolondolozo lwezibhalo ezibalulekileyo eNtshona Koloni

â€¢
Ulondolozo, ukunyusa umgangatho kunye nokuphuhlisa inkcubeko nemveli eNtshona Koloni

â€¢
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso.


ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KWINKCUBEKO NEMVELI
â€¢
Ulondolozo, ulwandiso kunye nokunyuswa komgangatho kwendalo kunye nemveli yenkcubeko engembali yabemi baseNtshona Koloni ngokwesiseko somyuziyam

â€¢
Ukunyusa umgangatho, ulondolozo kunye nokwandiswa kwenkcubeko yeNtshona Koloni.


ICANDELO LOMLAWULI WEENKONZO ZETHALA LEENCWADI NOLONDOLOZO LWEZIBHALO EZIBALULEKILEYO
â€¢
Ukufumana kwakunye nokwenza amalungiselelo asisigxina kwizibonelelo zethala leencwadi

â€¢
Unikezelo lwezibonelelo zethala leencwadi kunye neenkonzo ezithi zithobelane neemfuno zolwazi, imfundo kunye nexesha lokuphola kuluntu jikelele

â€¢
Ugcino ngokukhuselekileyo kwakunye nolawulo lweengxelo kwiPhondo kwakunye nokugcinwa kwazo zihlaziywa rhoqo.


ICANDELO LOMLAWULI WEZEMIDLALO NOLONWABO
â€¢
Ukuphawula nokunyusa umgangatho wophuhliso lweembaleki ezinesiphiwo soku kunye nabo esinokuvela kubo esi siphiwo

â€¢
Ukunyusa umgangatho wezibonelelo ezoneleyo kunye nokulingana.


3. IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZEGOSA ELILISEKELA LENGCACISO ICANDELO 14(1)(b)
Adv.R.P.Solomons
1 Dorp Street/Private Bag X9067
CAPE TOWN
Ifowuni: (021) 493- 2604
Ifeksi: (021) 483-3475
E-meyile: rsolomons@pawc.wcape.gov.za

4. ISIKHOKELO SENDLELA YOKUSEBENZISA UMTHETHO ICANDELO 14(1)(c) SEKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU LOMZANTSI AFRIKA
Isikhokelo sendlela yokusebenzisa umthetho oyiPromotion of Access to Information Act, 2000, siya kufumaneka kwiKomishoni yaMalungelo oLuntu loMzantsi Afrika ingedlulanga inyanga kaAgasti 2003. imibuzo ingabhekiswa kwi: South African Human Rights Commission PAIA Unit The Research and Documentation Department
Idilesi yePosi: Private Bag 2700 Houghton 2041
Ifowuni: 011 - 484 8300 Ifaksi: 011 - 484 1360 IWebsite: www.sahra.org.za E-meyile: PAIA@sahra.org.za
Adv. R.P. Solomons
1 Dorp Street/Private Bag X9067
CAPE TOWN
Inombolo yefowuni: (021) 483-2604
Inombolo yefeksi: (021) 483-3475
E-mail: rsolomons@pawc.wcape.gov.za

5. IINGXELO ICANDELO 14(1)(d)
Uwiso-mthetho
.
Ulawulo neMpatho

.
Ulawulo lwezeMali

.
Ulawulo lwezaBasebenzi

.
Iindawo zokuhlala, uGqithiso, iiNkonzo

.
Izithuthi kunye noTyelelo olusebuRhulumenteni

.
UQhagamshelwano neMicimbi yaMajelo eeNdaba

.
iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika

.
Umanyano noLuntu lukarhulumente kwimimandla yoMzantsi Afrika

.
Umanyano namaZiko ezizwe zangaPhandle

.
Ukwenziwa kweeProjekthi

.
Umanyano namaZiko kaRhulumente

.
IPalamente/iKhabhinethi/Abathathi-nxaxheba kwezoPolitiko

.
Iikomiti neentlanganiso


IINGXELO EZIVELE ZIFUMANEKE
INKCAZELO NGEENDIDI INDLELA YOKUFIKELELA KWEZI
ZEENGXELO EZIVELE NGXELO
ZIFUMANEKE PHANTSI
KWECANDELO 15(1) LOMTHETHO
OBIZWA NGOKUBA YI-
PROMOTION OF ACCESS TO
INFORMATION ACT, 2000
INKCAZELO NGEENDIDI ZEENGXELO EZIVELE ZIFUMANEKE EKUKOPENI NASEKUTHENGENI PHANTSI KWECANDELO 15(1)(a)(ii)
(a) Uxwebhu leNkonzo yoMyuziyam olubizwa ngokuba yi- "Step-by-Step to Project Execution" (b) Iincwadi ezimbini zarhoqo kwinyanga zangaphakathi ezibizwa ngokuba yi-"The Cape Librarian" (c) Ingxelo yonyaka yeNkonzo yeThala leeNcwadi eNtshona Koloni (d) IsiCwangciso seZibonelelo seCandelo loMlawuli wezeMidlalo (e) Iphepha leCandelo loMlawuli wezeMidlalo elibizwa ngokuba yi-"Rainbow Paper" (f) I- "Major Events Strategy" yeCandelo loMlawuli: ezeMidlalo (e) Iqhinga lobuchule kwisifo i-HIV ne-Aids kwiCandelo loMlawuli Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka kwiNtloko yeSebe xa uthe wahlawula umrhumo ochaziweyo kwiNtloko yeSebe, kwiSakhiwo i-Utilitas, 1 Dorp Street, Cape Town


INDLELA YOKUCELA
â€¢
Umntu owenza isicelo kufuneka asebenzise iFomu A neyenzelwe ukusetyenziswa kwimimiselo epapashwe ngokwemiqathango yomthetho oyiAccess to Information Act (Government Notice R233 of March 2001).

â€¢
Umrhumo wesicelo ngama-R35,00 kwaye ahlawulwa ngaphambi kokuba kusetyenzwe ngeziscelo.

â€¢
Kukho imimiselo eyenziweyo kule fomu ikhankanywe ngasentla ukuze lowo wenza isicelo abonise ukuba ingaba uyayifuna na ikopi yengxelo okanye ufuna ukuyijonga nje.

â€¢
Le fomu ikwachazela ocelayo ukuba abonise ukuba luluphi na ulwimi afuna ingxelo le ikhutshwe ngayo, nakuba kungekho zimbophelelo kweli sebe zokuba iguqulwe.

â€¢
Ocelayo angabonisa kwakhona ukuba ufuna ibe kweyiphi na imo ingxelo leyo ( ok.kkt. ibe sephepheni, ibe sekhompyutheni, njl,njl). Kuya kuqhutywa ngale ndlela ngaphandle kokuba ukwenza oku kuye kwaphazamisana neSebe eli ekuqhubeni imisebenzi yalo okanye ngezizathu ezithile akuyi kubakho mvume yokufikelela kule ngxelo iya kukhutshwa kwifomu.

â€¢
Umrhumo wesicelo kufuneka umntu ocelayo umzekelo xa efuna iikopi zengxelo ecelwayo. Kwezinye iimeko, umntu ocelayo kufuneka akhuphe idiphozithi. Lowo ucelayo angafaka isibheno sangaphakathi malunga nokuhlawula le mirhumo. Umrhumo ohlawulwa ngokuphathelele kwisibheno sangaphakathi

yiR50,00. Xa ngaba umntu ocelayo efake isibheno sangaphakathi, kufuneka kuzaliswe uFomu C (ekhutshwa kwiSaziso soRhulumente esinguR233 somhla we 9 kuMatshi 2001).

â€¢
Xa kuthe inkqubo elandelwayo yokubhena yangaphakathi yarhoxiswa waza umntu ocelayo wabe akakoneliseki ziziphumo, kungadityanwa nenkundla ukuze ibe yiyo ekhupha umyalelo ofanelekileyo.

â€¢
Ukufikelela kwezi ngxelo kuya kuqhutywa de imirhumo efunekayo ibe ihlawulwe.

â€¢
Ingcaciso ingacelwa egameni lomnye umntu, kodwa eyona nto ifunelwa yona ingcaciso leyo kufuneka ixelwe.

â€¢
Ukuba umntu ocelayo akakwazi, ukufunda okanye ukubhala, okanye akakwazi ukuzalisa ifomu ngenxa yokukhubazeka, isicelo eso singenziwa nangomlomo. Igosa lengcaciso, okanye umntu ungummeli, kufuneka ibe nguye ozalisa ifomu.


6. IINKONZO EZIFUMANEKA KULUNTU JIKELELE ICANDELO 14(1)(f)
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KWIMICIMBI YENKCUBEKO
.
Unikezelo lweenkonzo ezinxulumene namagunya kunye nemisebenzi yeKhomishoni yeNkcubeko eNtshona Koloni nomthetho obizwa ngokuba yi-Cultural Councils Act, 1998 (uMthetho 14 ka-1998)

.
Unikezelo lolwazi kwisikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha (website) seKhomishoni yeNkcubeko eNtshona Koloni, ngokuthi

kusasazwe iingxelo zonyaka, izibhengezo zonyaka, iincwadana zolwazi, iifoto ezinkulu neencwadi naxa kuqhagamshelwane nomntu onjalo ngqo.

.
Unikezelo lofikelelo kulo lonke ulwazi, ukuquka neenkcukacha zoqhagamshelwano

.
Unikezelo lweenkonzo ezinxulumene namagunya kunye nemisebenzi yeKomiti yoLwimi njengoko ichazwe njalo kumthetho obiziwa ngokuba yi- Western Cape Provincial languages Act, uMthetho 13 ka-1998

.
Unikezelo lolwazi ngokusebenzisa isikhundla sonxibelelwano ngekhompyutha seKomiti yoLwimi eNtshona Koloni, ngokusasazwa ngokubanzi kweeNgxelo zoNyaka, amaphetshana, izibhengezo ezibhaliweyo kunye neencwadana naxa kuqhagamshelwene neYunithi yoLwimi eNtshona Koloni

.
Unikezelo lwezibonelelo zethala leencwadi olugqithia kumathala eencwadi oluntu jikelele (iziphatha-mandla zamathala eencwadi kwiingingqi) zisiya kuluntu jikelele ngokommiselo obizwa ngokuba yi-Provincial Library Service Ordinance (uMmiselo 16 ka-1981)

.
Unikezelo kumathala eencwadi oluntu jikelele ufikeleleko kwizibonelelo nolwazi ngokommiselo obizwa ngokuba yi-Provincial Library Service Ordinance (uMmiselo 16 ka-1981)


ICANDELO LOMLAWULI WEZEMIDLALO NOLONWABO
.
Inkxaso-mali yomanyano kwiinkqubo zophuhliso

.
Unikezelo lwenkxaso-mali noncedo kulawulo kumanyano ngokunxulumene neziganeko ezibalulekileyo

.
Unikezelo lwenkxaso-mali kwiziphatha-mandla zeengingqi ngokunxulumene nokumiswa kwezibonelelo ezitsha kwakunye nokugcinwa kwanokunyuswa komgangatho kwezibonelelo esele zikhona

.
Uyilo kunye nokusasazwa kwamaphetshana okanye iincwadana zolwazi kumaxesha athile

.
Unikezelo lweengcebiso nolwazi olubhekiselele kwiindawo ezithile zomsebenzi


7. AMALUNGISELELO AVUMELA UKUTHATHA INXAXHEBA KWISISEKO SEMIGAQO-NKQUBO KWAKUNYE NOKWENZIWA KWEMISEBENZI ICANDELO 14(1)(g)
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KWIMICIMBI YENDALO ESINGQONGILEYO
Kumaxesha amaninzi, uwiso-mthetho luchaza iinkqubo zokwenza imiba ethile ukuba yaziwe kwakunye nokuba uluntu jikelele luthathe inxaxheba.
â€¢
Amalungu eKomishoni yezeNkcubeko eNtshona Koloni anyulwa qho kwisithuba seminyaka emithathu oko kusenziwa ngenkqubo ebandakanya noluntu. Eli candelo loluntu ngabameli abamele ezenkcubeko eluntwini kwiNtshona Koloni nabaye banike iingcebiso uMphathiswa ngomgaqo-nkqubo.

â€¢
Iingcebiso zingenziwa ngqo kuMphathiswa okanye kumalungu eKomishoni yezeNkcubeko yeNtshona Koloni.

â€¢
Uluntu lusoloko kudityanwa nalo malunga nomgaqo-nkqubo omtsha oko kusenziwa ngeentlanganiso zovakaliso-zimvo nangezibhengezo ezikhutshwa emaphepheni.

â€¢
Izaziso eziye zikhutshwe kumajelo eendaba, afana neGazethu yePhondo, amaphephandaba ephondo ndawonye namaphephandaba eenqila/awoluntu.

â€¢
Kuye kwenziwe ucweyo kunye noluntu oluchaphazelekayo.

â€¢
Konke oku kwenziwa ngokokusetyenziswa kwamagunya kunye nemisebenzi yeKomiti yeeLwimi eyenziwa ngobambiswano nasemva kwendibano emandla kunye noluntu oluchaphazelekayo okanye amaqumrhu achaphazelekayo.

â€¢
Ukuza kuthi ga ngoku, isicwangciso sokusebenza seeprojekthi zokwenza izibonelelo ezithile zokufakelwa kweenkcukacha ezichaza umntu okanye imibutho ekuya kudityanwa nayo kungenjalo iprojekthi edityanelweyo.

â€¢
Ukusungula umgaqo-nkqubo, ofana noMgaqo-nkqubo weNtshona Koloni, kwisigaba ngasinye sokuyilwa koxwebhu kuye kuthunyelwe kumaqumrhu achaphazelekayo, afana noomasipala beenqila, ibutho esebenza ngeelwimi nakumasebe orhulumente wephondo kunye namaziko.

â€¢
Uphando oluqhutywa qho lusenzelwa ukuqononondisa ukuba ziyenzeka iimfuno zamacandelo athile eNtshona Koloni, afana nophicotho kobungakanani bokusetyenziswa kweelwimi ngamasebe orhulumente wephondo ndawonye namaziko kunye noomasipala beenqila.

â€¢
Umntu ngamnye ndawonye ne/okanye imibutho iyamenywa ukuba ithumele izikhalazo ezimalunga nolwimi kwiKomiti yeeLwimi ize zibhekiswe kwiBhodi yeeLwimi zoMzantsi Afika.

â€¢
Kuye kubekho iiforam nocweyo oluye luqhutywe kunye namaqela achaphazelekayo afana noonolayibrari.

â€¢
Kuye kuqhutywe iintlanganiso eququzelayo.


ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KUCWANGCISO LOPHUHLISO
Kumaxesha amaninzi, uwiso-mthetho luchaza iinkqubo zokwenza imiba ethile ukuba yaziwe kwakunye nokuba uluntu jikelele luthathe inxaxheba.
â€¢
Ukwaziswa kumajelo eendaba, anjengeGazethi yePhondo, amaphephandaba ephondo kunye namaphephandaba engingqi/ kuluntu jikelele.

â€¢
Kwezinye iimeko kuye kusetyenziswe neeradiyo, ingakumbi izikhululo zamajelo osasazo enqila okanye awoluntu.

â€¢
Ukuqhuba ucweyo kunye namaqela achaphazelekayo.

â€¢
Izaziso eziye ziposelwe kwiwebsite yeSebe.

â€¢
Iincwadi ezifundisayo kunye nezikhokelo ezithi ngaxesha limbi ziyilwe ze zikhutshwe.


8. IZILUNGISO EZIKHOYO NGOKUNXULUMENE NEMITHETHO OKANYE UKUNGAPHUMELELI KOMTHETHO ICANDELO 14(1)(h)
â€¢ Uwiso-mthetho olusebenzayo kwiSebe lunganikeza uhlaziyo lwangaphakathi okanye inkqubo yesibheno. Xa inokuthi le nkqubo ipheliswe, okanye kungabikho malungiselelo awenziweyo kwinkqubo enjalo, kungaqhagamshelwana nenkundla ukuze kufumaneke umyalelo ofanelekileyo.

<fn>GOV-ZA.Sect14_health_xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISEBE LEZEMPILO
ULAWULO LWEPHONDO LENTSHONA KOLONI
ISIQULATHO
ULwakhiwo lweSebe
Imisebenzi yeSebe
Iinkcukacha zoqhagamshelwano negosa elilisekela lolwazi
Iingxelo
Inkcazelo yezinto ezigcinwe liSebe
Iingxelo ezivele zifumaneke
Indlela yokucela
Iinkonzo ezifumaneka kuluntu jikelele
Amalungiselelo avumela ukuthatha inxaxheba kwisiseko semigaqo-nkqubo kwakunye nokwenziwa kwemisebenzi
Izilungiso ezikhoyo ngokunxulumene nemithetho okanye ukungaphumeleli komthetho
ULWAKHIWO LWESEBE ICANDELO 14 (a)
uMphathiswa wezeMpilo iNtloko yeSebe (iNtsumpa Jikelele)
I-Ofisi yeNtsumpa Jikelele uMncedisi woMlawuli uNobhala iCandelo loMlawuli woQhagamshelwano uMlawuli iSebe loLawulo iSebe loNikezelo lweeNkonzo neZinga leNkathalo iSebe leeProjekthi zeMpilo noXanduva oluNqamlezileyo
Jonga uMboniso 1 Jonga uMboniso 2 Jonga uMboniso 3
uMfanekiso 1
iSebe loLawulo iSekela-Mlawuli Jikelele iCandelo loMlawuli oyiNtloko kwezeMali iCandelo loMlawuli oyiNtloko kuLawulo lwezaBasebenzi iCandelo loMlawuli oyiNtloko kwiiNkonzo zeNkxaso esisiGxina iCandelo loMlawuli oyiNtloko kuLawulo loShishino uMlawuli oyiNtloko 2 Abalawuli 1 uMlawuli oyiNtloko 3 Abalawuli 1 uMlawuli oyiNtloko 4 Abalawuli 1 uMlawuli oyiNtloko uMfanekiso 2
iSebe loNikezelo lweeNkonzo neZinga leNkathalo iSekela-Mlawuli Jikelele iSibhedlele iGroote Schuur/ Red Cross uMlawuli oyiNtloko 2 Abalawuli 1 iNtsumpa yoNyango eyiNtloko 1 uMlawuli oyiNtloko 2 Abalawuli 1 iNtsumpa yoNyango eyiNtloko 1 uMlawuli oyiNtloko 3 Abalawuli iSibhedlele iCandelo loMlawuli saseTygerberg oyiNtloko kuMmandla nesaMazinyo woLawulo lweNqila iCandelo loMlawuli oyiNtloko kwiNkathalelo yeMpilo yaseNgqondweni namaPhandle uMlawuli oyiNtloko 4 Abalawuli uMfanekiso 3
IMISEBENZI YESEBE
Ukuqinisekisa ngonikezelo olubanzi nolusebenzayo lweenkonzo zenkathalelo yempilo
Unikezelo loluhlu lwemisebenzi yonyuso lomgangatho wezempilo nokhuselo lwezigulo
Unikezelo lweenkonzo zenkxaso esisigxina
Unikezelo lweenkonzo zolawulo olusebenzayo.
I-OFISI YENTSUMPA JIKELELE
Ukuncedisa iNtsumpa Jikelele kulawulo lweenkqubo zomsebenzi zemihla ngemihla
Ukuqinisekisa ngendlela yokwenziwa kwamaxwebhu echanekileyo
Ulungelelaniso loxanduva kwimibuzo enxulumene nomphathiswa
Unikezelo lwenkonzo yobunobhala kwiintlanganiso zabaphathi abaphezulu
Ugcino lwenkqubo yokufayilisha.
Ukwenziwa lula koqhagamshelwano phakathi kwe-Ofisi eyiNtloko yezeMpilo kunye nezibhedlele, iiklinikhi kunye namaziko eenkonzo zenkxaso
Ukunyusa umgangatho wembonakalo kunye nokhuselo lwembonakalo yeSebe
Ukunxibelelana kunye namaqela achaphazelekayo angaphandle, amajelo eendaba kunye namanye amaqela ekujoliswe kuwo
Ulungelelaniso loxanduva kwiPalamente kunye nemibuzo yoluntu jikelele
Ukuqulunqwa kweencwadi ezithunyelelwa abasebenzi kwisebe kunye nopapasho lwarhoqo ngonyaka
ISETYANA ELIJONGENE NEENKQUBO
Ukuqinisekisa ngonikezelo lwenkonzo yezempilo esebenzayo nebanzi ngaphakathi kuMmandla woLawulo lweNqila
Ulungelelaniso lwenkathalelo yonikezelo lweenkonzo zempilo yasengqondweni, kwimimandla kunye nonyango kwixesha likaxakeka.
ISETYANA ELIJONGENE NEEPROJEKTHI EZIZODWA ZEMPILO NOXANDUVA OLUTHUNGENALANAYO
Ukwenziwa kokuqonda okukwizinga eliphezulu kuluntu jikelele malunga ngesifo sePhepha (TB) kunye nonikezelo lwenkonzo yonyango kwizigulana ezinesi sifo sephepha (TB)
Uphuhliso, ulungelelaniso kunye novavanyo lweenkqubo eziphawulweyo zeqhinga lobuchule kwezempilo ukuze kugcinwe amalungiselelo nomanyano kwimigangatho iyonke.
ISETYANA LOLAWULO
Unikezelo lolawulo lohlahlo lwabiwo-mali olufanelekileyo kunye nolawulo lwezemali ngaphakathi kwiSebe
Unikezelo, unyuso lomgangatho, uphuhliso kunye nogcino lwenkonzo esebenzayo kulawulo lwezabasebenzi
Unikezelo lweenkonzo zenkxaso esisigxina.
Ulungelelaniso lwemiba iyonke enxulumene neenkonzo zesebe kuphicotho-zincwadi zemali
Unikezelo lolawulo olusebenzayo kwezemali kunye nemigangatho efanelekileyo
Ukongamela ukuthotyelwa kwemigaqo-nkqubo yezemali kunye nemigangatho
Unikezelo olusebenzayo lwamalungiselelo olawulo.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KULAWULO LWEZABASEBENZI NOLAWULO JIKELELE
Unikezelo lwenkonzo esebenzayo yezabasebenzi
Ukunyuswa komgangatho ofanelekileyo kunxulumano lwezabasebenzi ngaphakathi kwiSebe
Ukuphuhliswa kunye nokugcinwa kophuhliso olusebenzayo lwabasebenzi, uqeqesho kunye neenkonzo zolwakhiwo lwezikhundla kubasebenzi kunye nemimandla yoluntu
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso kulawulo lwamasebe asebenza ne-Ofisi eyiNtloko.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KWIINKONZO EZIVUNYIWEYO ZENKXASO
Ukusekwa kunye nokuzalisekiswa kwemigaqo-nkqubo efanelekileyo yezempilo
Unikezelo lolwazi olufanelekileyo kulawulo lweenkonzo zizonke zempilo
Unikezelo lweenkonzo ezisebenzayo zobunjineli kunye nenkxaso kwezobugcisa
Ukuqinisekisa ngeenkonzo ezibanzi, ezisebenzayo nezinexabiso elifikelelekayo zamayeza
Unikezelo lweenkonzo ezisebenzayo ekwenzeni uphando nemilingo yobunzululwazi (elebhu)
Unikezelo lweenkonzo ezisebenzayo zasenkundleni kunye nonyango ngokwasemthethweni.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KULAWULO LOSHISHINO
Ukumiswa ngokufanelekileyo kwezibonelelo zabucala zempilo
Unikezelo lwamaphepha-mvume kwizibonelelo zabucala zempilo
Ulawulo lwezempilo kumaziko ezempilo kwiphondo
Ulwakhiwo lophuhliso kunye nolawulo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZEGOSA LENGCACISO ELILISEKELA ICANDELO 14 (b)
ISIKHOKELO SENDLELA YOKUSEBENZISA UMTHETHO ICANDELO 14 (c) SEKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU LOMZANTSI AFRIKA
IINGXELO ICANDELO 14 (d)
INKCAZELO YEZINTO EZIGCINWE LISEBE
Uwiso-mthetho
IMithetho eNxulumene nezeMpilo
IMithetho engeminye
Imibuzo yasePalamente / iiMpendulo
Imihlaba kunye nezakhiwo uLawulo lwaBasebenzi uNxibelelwano lwezaBasebenzi uNyango ngokwaseMthethweni uLawulo lwezeMali uLawulo lwaMalungiselelo uPhuhliso lwezaBasebenzi
Abacebisi
Ukuqeshwa kweekhontrakthi okanye izivumelwano zethutyana iiNkonzo eziNcedisayo uNxibelelwano loLuntu iiKomiti/ iiNtlanganiso uLawulo lweeNgxelo uMgaqo-nkqubo wezeMpilo uLawulo lweziGulana iiNkonzo zeNkxaso kwezeMpilo iiNkqubo kwezeMpilo
OoGqirha abatyandayo kwiziThili iiBhodi zesibhedlele / iiBhodi zeziBonelelo zeMpilo uLawulo loLwazi uCwangciso noLawulo loShishino uPhando iiNkonzo zeeKlinikhi.
IINGXELO EZIVELE ZIFUMANEKE
a) Iingxelo zonyango ngeenjongo zenkathalelo yonyango oluqhubekekayo (referral). (iNgxelo yoNyango: eli gama lisetyenziswa nokutshintshwa kwengxelo yaseklinikhi kwaye Iikopi zamaxwebhu omgaqonkqubo kwisebe, izikhokhelo kunye nezibhalo zokuqala zomnqophiso (protocols) zingafumaneka ngokuhlawula umrhumo ochaziweyo kwiziko ibhekiselele kulo naluphina uxwebhu okanye ingxelo engayo nayiphina indlela, nethi ifumbeke ngexesha lonyango lwesigulane, kodwa oku akuquki amaxwebhu aqulunqwe ngokunxulumene umangalelwano okanye umangalelwano olusamisiweyo
Iingxelo zonyango kunye namaxwebhu olawulo angenziwa ukuba afumaneke kwizigulane, abameli bazo ngokwasemthethweni okanye ummeli wasemthethweni othe waqeshwa, kuphela emva kokugqithisa imvume ebhaliweyo esayinwe sisigulane. Akukho lwazi oluya kugqithiswa kuye nawuphina umntu ongomnye.
Lonke upapasho olunxulumene nezempilo ukuquka iincwadana, amaphetshana kunye neebrowutsha ezenziwe ukuba zifumaneke kumaSebe ezeMpilo kwiphondo nezisasazwa ngaphandle kwentlawulo kuluntu jikelele.
lezibonelelo zempilo elikufutshane nawe okanye kwiziko ngokuthi ucele oku kwi-Ofisi yeNtsumpa Jikelele yezeMpilo.
Iikopi zengxelo yonyango zingafumaneka ngokuhlawula umrhumo ochaziweyo kwiziko lezempilo ngokugqitha kwi-ofisi yentloko yeziko elo.
INDLELA YOKUCELA
Kukho imimiselo eyenziweyo kule fomu ikhankanywe ngasentla ukuze lowo wenza isicelo abonise ukuba ingaba uyayifuna na ikopi yengxelo okanye ufuna ukuyijonga nje.
Le fomu ikwachazela ocelayo ukuba abonise ukuba luluphi na ulwimi afuna ingxelo le ikhutshwe ngayo, nakuba kungekho zimbophelelo kweli sebe zokuba iguqulwe.
Ocelayo angabonisa kwakhona ukuba ufuna ibe kweyiphi na imo ingxelo leyo ( ok.kkt. ibe sephepheni, ibe sekhompyutheni, njl,njl). Kuya kuqhutywa ngale ndlela ngaphandle kokuba ukwenza oku kuye kwaphazamisana neSebe eli ekuqhubeni imisebenzi yalo okanye ngezizathu ezithile akuyi kubakho mvume yokufikelela kule ngxelo iya kukhutshwa kwifomu.
Umrhumo wesicelo kufuneka umntu ocelayo umzekelo xa efuna iikopi zengxelo ecelwayo. Kwezinye iimeko, umntu ocelayo kufuneka akhuphe idiphozithi. Lowo ucelayo angafaka isibheno sangaphakathi malunga nokuhlawula le mirhumo. Umrhumo ohlawulwa ngokuphathelele kwisibheno sangaphakathi yiR50,00. Xa ngaba umntu ocelayo efake isibheno sangaphakathi, kufuneka kuzaliswe uFomu C (ekhutshwa kwiSaziso soRhulumente esinguR233 somhla we 9 kuMatshi 2001).
Xa kuthe inkqubo elandelwayo yokubhena yangaphakathi yarhoxiswa waza umntu ocelayo wabe akakoneliseki ziziphumo, kungadityanwa nenkundla ukuze ibe yiyo ekhupha umyalelo ofanelekileyo.
Ukufikelela kwezi ngxelo kuya kuqhutywa de imirhumo efunekayo ibe ihlawulwe.
Ingcaciso ingacelwa egameni lomnye umntu, kodwa eyona nto ifunelwa yona ingcaciso leyo kufuneka ixelwe.
Ukuba umntu ocelayo akakwazi, ukufunda okanye ukubhala, okanye akakwazi ukuzalisa ifomu ngenxa yokukhubazeka, isicelo eso singenziwa nangomlomo. Igosa lengcaciso, okanye umntu ungummeli, kufuneka ibe nguye ozalisa ifomu
IINKONZO EZIFUMANEKA KULUNTU JIKELELE ICANDELO 14 (f)
Iinkonzo zeSebe kwiiklinikhi kunye nezibhedlele zifumaneka ngale ndlela ilandelayo:
Imiba yexesha likaxakeka iqwalaselwa yinkonzo yonyango yexesha likaxakeka. Bangafumaneka kule nombolo: 10177. Kwimiba yexesha likaxakeka, igosa lonyango lexesha likaxakeka liya kusikhwelisa isigulana lisise kwiziko elifanelekileyo lonyango.
Kwimiba engeyiyo eyexesha likaxakeka, isigulane eso siya kufowunela kwiklinikhi ekufutshane naso. Ukuba kufuneka unyango olulodwa, igosa lonyango elinyanga isigulane eso liya kunikeza ileta egqithisela isigulane eso kwisithili, kwisibhedlele esingesinye okanye iziko eliphezulu lonyango ukuze sifumane unyango olungolunye.
Kwimiba yeenkonzo zizonke kwakunye nemibuzo jikelele, uluntu jikelele lunikezwe uluhlu olubanzi lweenombolo zoqhagamshelwano kwincwadi enamaphepha amhlophe yoluhlu lweenombolo zefowuni.
AMALUNGISELELO AVUMELA UKUTHATHA INXAXHEBA KWISISEKO SEMIGAQO-NKQUBO KWAKUNYE NOKWENZIWA KWEMISEBENZI ICANDELO 14 (g)
Ukuqukwa koluntu jikelele kumiso lwemigaqo-nkqubo lwenzeka ngeendlela ezohlukeneyo, ngokuxhomekeka kumgangatho wokuthatha inxaxheba kwalo okufunekayo. Iindlela zokuthatha inxaxheba koku ziquka oku kulandelayo:
Isimemo kwiingxelo zamajelo eendaba ekumemeni uluntu jikelele ukuba lugqithise izimvo zalo kumaxwebhu engqiqo
Ukuthatha inxaxheba komntu ngamnye kwimibutho esekelwe ekuhlaleni, esekelwe kwinkolo kunye nemibutho engekho phantsi korhulumente nenokuthi imele uluntu kwimimandla esebenza nayo
Ukwaziswa ngokwaseburhulumenteni kumajelo eendaba zikarhululmente kunye namaphephandaba kazwelonke, awephondo kunye namaphephandaba oluntu jikelele kwimimandla
Iincwadana ezifundisayo kunye nezikhokelo.
IZILUNGISO EZIKHOYO NGOKUNXULUMENE NEMITHETHO OKANYE UKUNGAPHUMELELI KOMTHETHO ICANDELO 14 (h)
Umgaqo-nkqubo wesebe unikeza uhlelo ngokutsha lwangaphakathi okanye inkqubo yesibheno. Xa inokuthi le nkqubo ipheliswe, okanye kungabikho malungiselelo awenziweyo kwinkqubo enjalo, kungaqhagamshelwana nenkundla ukuze kufumaneke umyalelo ofanelekileyo
<fn>GOV-ZA.Sect14_treasury_xhosa.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISEBE LEZEMALI
ULAWULO LWEPHONDO LENTSHONA KOLONI
ISIQULATHO
ULwakhiwo lweSebe
Imisebenzi yeSebe
Iinkcukacha zoqhagamshelwano negosa elilisekela lolwazi
Iingxelo
Inkcazelo yezinto ezigcinwe liSebe
Iingxelo ezivele zifumaneke
Indlela yokucela
Iinkonzo ezifumaneka kuluntu jikelele
Amalungiselelo avumela ukuthatha inxaxheba kwisiseko semigaqo-nkqubo kwakunye nokwenziwa kwemisebenzi
Izilungiso ezikhoyo ngokunxulumene nemithetho okanye ukungaphumeleli komthetho
ULWAKHIWO LWESEBE ICANDELO 14 (a)
UMphathiswa wezeMali uMlawuli 1 uMlawuli 1 uMlawuli 1 uMlawuli uNobhala 1 iSekela-Mlawuli 1 uNobhala 1 uNobhala iSekela-Mlawuli 3 amaSekela- 2 amaSekela-
Mlawuli Mlawuli
IMISEBENZI YESEBE
Uphuhliso lomgaqo-nkqubo wemali karhulumente (fiscal policy), ukudalwa kwemivuzo kwakunye nokunyusa umgangatho wohlahlo lwabiwo-mali lweminyaka emininzi ngokuchasene nemvelaphi yomgaqo-nkqubo omkhulu wezoqoqosho
Ucwangciso kunye nolawulo lwenkcitho ngendlela ekhoyo yangaphakathi
Ukunyusa umgangatho kunye nempatho yolawulo lwesebe likarhulumente lemali, iinkonzo zomsebenzi, uqeqesho kwiinkonzo zemali kunye neenkqubo
Ukwenziwa kolawulo lwezemali nokuquka ukwenziwa kohlolo kwezemali kunye nophando lobuqhetseba
Unikezelo lwenkonzo yolwazi olufanelekileyo lezobuchwepheshe kwiPhondo
Ulawulo lwenkqubo yoqikelelo lwamaxabiso (ithenda) kwiPhondo
Unikezelo lwenkonzo yenkxaso kulawulo lwangaphakathi kwiSebe.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KUPHICOTHO-ZINCWADI ZEMALI JIKELELE KWIPHONDO
Ukuqinisekisa ngokusetyenziswa, ukuzalisekiswa kunye nokugcinwa kweenkqubo ezisebenzayo zemali
Ulawulo lweNgxowa-mali yeMivuzo kwiPhondo.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWEENKQUBO
Uphuhliso kunye nolawulo olufanelekileyo lweenkqubo kulawulo lwemali
Ukwandiswa kwesikhundla sezemali ngendlela yoqeqesho olusebenzayo
Uphuhliso kunye nozalisekiso lwezemali kunye nemigangatho yophicotho-zincwadi zemali esisithethe.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LOPHICOTHO-ZINCWADI
ZEMALI
Impatho kulawulo lwemali eyikheshi
Ulawulo lwemali-mboleko
Ukunyusa umgangatho kunye nolawulo lophicotho-zincwadi zemali
Ukwenziwa kweenkonzo zophicotho-zincwadi zemali lisebe kwamanye amasetyana asakhulayo.
ICANDELO LOMLAWULI OYINTLOKO KUHLAHLO LWABIWO-MALI
Ukumiswa kwenkqubo-sikhokhelo kumgaqo-nkqubo wemali karhulumente kuRhulumente wePhondo
Ukunyusa umgangatho wolawulo lwemivuzo kwiphondo
Ulawulo lwempatho kwinkcitho yephondo kunye nohlahlo lwabiwo-mali kwiziphatha-mandla zengingqi
Ukumiswa kwemali kunye nolawulo lwezibonelelo zikarhulumente.
ICANDELO LOMLAWULI WEENKONZO ZEMALI KARHULUMENTE
Ukusekwa komgaqo-nkqubo wemali karhulumente kwiphondo
Ucwangciso lwenkqubo yohlahlo lwabiwo-mali kwiphondo i-MTEF
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWEMIVUZO
Ukusekwa komgaqo-nkqubo wemivuzo kwiphondo
Uphuhliso kunye nokwandiswa kwabo bonke oovimba abanokuthi babekhona ekudaleni umvuzo kumntu ngamnye
Impatho kulawulo kunye nogqithiso lwengxelo enxulumene nobunjani bemivuzo
Uvavanyo, ukongamela, uhlahlelo, iingcebiso kunye nonikezelo lolwazi olunxulumene neerhafu, iilevi, amalungelo, iintlawulo ezongeziweyo, imali yomsebenzisi kunye nemiba enxulumene noku
Ulawulo longcakazo kunye nemiba yemidyarho.
ICANDELO LOMLAWULI KULAWULO LWENKCITHO
Ulawulo lwempatho kwinkcitho yephondo
Ukongamela uhlahlo lwabiwo-mali lweziphatha-mandla zeengingqi.
ICANDELO LOMLAWULI WEMIMISELO
Ukuzalisekiswa kwemigangatho yommiselo wezemali
Ukuzalisekiswa kwemigangatho yezibonelelo zikarhulumente
Unikezelo lwenkxaso kulawulo kunye neenkonzo zeengcebiso kwizibonelelo zikarhulumente kwiBhodi yoQikelelo lwamaxabiso (iBhodi yeThenda).
ICANDELO LOMLAWULI WEMICIMBI EMANYANISIWEYO
Unikezelo lwenkxaso yezabasebenzi kunye nolawulo kwiSebe
Impatho yolawulo lwezemali nezibonelelo zikarhulumente.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZEGOSA ELILISEKELA LOLWAZI ICANDELO 14 (b)
Inombolo yefowuni: 483-4709
ISIKHOKELO SENDLELA YOKUSEBENZISA UMTHETHO ICANDELO 14 (c) SEKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU LOMZANTSI AFRIKA
Ifowuni: 011 - 484 8300
IINGXELO
ICANDELO 14 (d)
INKCAZELO YEZINTO EZIGCINWE LISEBE
Ulawulo nempatho
Iindawo zokuhlala, unikezelo, iinkonzo, ezothutho, utyelelo lwaseburhulumenteni kunye nokuthathwa kohambo
Iingxelo, ukubuyiswa kweengxelo, upapasho kunye nolwazi
Uwiso-mthetho
Iikomiti, iibhodi kunye namabhunga, iiforam kunye nemibutho
Iimali zasekhaya
Abasebenzi
Ulawulo lohlahlo lwabiwo-mali
Iincwadi zemali
Iinkonzo zemali karhulumente
Iinkonzo zemali kwisebe
Ulwazi ngobuchwepheshe
Ulawulo lwemivuzo
a Iisetyhula zohlahlo lwabiwo-mali kunye namaxwebhu olwazi anxulumene noku b Uxwebhu lohlahlo lwabiwo-mali Ingxelo yohlahlo lwabiwo-mali c Uxwebhu lomgaqo-nkqubo wemali karhulumente uMgaqo-nkqubo weMali kaRhulumente eNtshona Koloni d Ingxelo yohlahlo lwabiwo-mali e Isikhokhelo sabahlali: uHlahlo lwabiwo-mali lwePhondo leNtshona Koloni f Intengiselwano yokuphela kwenyanga nokuphela konyaka g Imiba yomgaqo-nkqubo we-PERSAL enxulumene neerisithi, iintlawulo kunye nemivuzo h Imigangatho yolawulo lwangaphakathi ngokunxulumene neengxelo zohlolo lwezemali i Amaxwebhu omgaqo-nkqubo: imigaqo yezemali, ukuquka phakathi kwezinye izinto, iisetyhula, imimiselo yecandelo lolawulo-zimali kunye nemiyalelo Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa uthe wahlawula umrhumo ochaziweyo kwiCandelwana leeNkonzo zeMali kaRhulumente, Private Bag X9165, Legislature Building, Wale Street, Cape Town. Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa uthe wahlawula umrhumo ochaziweyo kwiCandelwana leeNkonzo zoPhicotho-zincwadi zemali, Private Bag X9165, Legislature Building, Wale Street, Cape Town.
eliqeqeshiweyo kunye neziphumo mUqeqesho: imizuzu enxulumene noqeqesho kwisiqingatha sonyaka n Uqeqesho: iinkqubo zophuhliso lobuchule
Sourcelink r Uhlahlo lwabiwo-mali nolawulo lwenkcitho s Isicwangciso sezinto ezizenzekelayo contingency kwizakhiwo kunye nabasebenzi t Uluhlu lweenombolo zangaphakathi zefowuni (ukuquka neenombolo zeselula)
u Iisetyhula zecandelo lolawulo-zimali v Iisetyhula zolawulo w Inkqubo yokugcina iingxelo ukufayilisha x Izinga lemivuzo y Iinkcukacha zokusekwa ngokunxulumene nesiCwangciso soLingano kwezeNgqesho z Ukusekwa kweSebe Iikopi zezi ngxelo ziyafumaneka xa aa Ulwakhiwo lwezikhundla zesebe uthe wahlawula umrhumo bb) KST36 (iimeko jikelele kunye ochaziweyo kwiCandelwana neenkqubo ezinxulumene noqikelelo leMimiselo (iCandelo leThenda), lwamaxabiso okanye ithenda Private Bag X9165, Legislature
INDLELA YOKUCELA
Umntu owenza isicelo kufuneka asebenzise iFomu A
Kukho imimiselo eyenziweyo kule fomu ikhankanywe ngasentla ukuze lowo wenza isicelo abonise ukuba ingaba uyayifuna na ikopi yengxelo okanye ufuna ukuyijonga nje.
Le fomu ikwachazela ocelayo ukuba abonise ukuba luluphi na ulwimi afuna ingxelo le ikhutshwe ngayo, nakuba kungekho zimbophelelo kweli sebe zokuba iguqulwe.
Ocelayo angabonisa kwakhona ukuba ufuna ibe kweyiphi na imo ingxelo leyo ( ok.kkt. ibe sephepheni, ibe sekhompyutheni, njl,njl). Kuya kuqhutywa ngale ndlela ngaphandle kokuba ukwenza oku kuye kwaphazamisana neSebe eli ekuqhubeni imisebenzi yalo okanye ngezizathu ezithile akuyi kubakho mvume yokufikelela kule ngxelo iya kukhutshwa kwifomu.
Umrhumo wesicelo kufuneka umntu ocelayo umzekelo xa efuna iikopi zengxelo ecelwayo. Kwezinye iimeko, umntu ocelayo kufuneka akhuphe idiphozithi. Lowo ucelayo angafaka isibheno sangaphakathi malunga nokuhlawula le mirhumo. Umrhumo ohlawulwa ngokuphathelele kwisibheno sangaphakathi yiR50,00. Xa ngaba umntu ocelayo efake isibheno sangaphakathi, kufuneka kuzaliswe uFomu C (ekhutshwa kwiSaziso soRhulumente esinguR233 somhla we 9 kuMatshi 2001).
Xa kuthe inkqubo elandelwayo yokubhena yangaphakathi yarhoxiswa waza umntu ocelayo wabe akakoneliseki ziziphumo, kungadityanwa nenkundla ukuze ibe yiyo ekhupha umyalelo ofanelekileyo.
Ukufikelela kwezi ngxelo kuya kuqhutywa de imirhumo efunekayo ibe ihlawulwe.
Ingcaciso ingacelwa egameni lomnye umntu, kodwa eyona nto ifunelwa yona ingcaciso leyo kufuneka ixelwe.
Ukuba umntu ocelayo akakwazi, ukufunda okanye ukubhala, okanye akakwazi ukuzalisa ifomu ngenxa yokukhubazeka, isicelo eso singenziwa nangomlomo. Igosa lengcaciso, okanye umntu ungummeli, kufuneka ibe nguye ozalisa ifomu
IINKONZO EZIFUMANEKA KULUNTU JIKELELE ICANDELO 14 (f) Akukho nto
AMALUNGISELELO AVUMELA UKUTHATHA INXAXHEBA KWISISEKO SEMIGAQO-NKQUBO KWAKUNYE NOKWENZIWA KWEMISEBENZI ICANDELO 14 (g)
Kwiimeko ezininzi uwiso-mthetho luchaza iinkqubo ezilandelwayo zokwenza imicimbi yaziwe.
IZILUNGISO EZIKHOYO NGOKUNXULUMENE NEMITHETHO OKANYE UKUNGAPHUMELELI KOMTHETHO ICANDELO 14 (h) Uwiso-mthetho olusebenzayo kwiSebe lunganikeza uhlaziyo lwangaphakathi okanye inkqubo yesibheno. Xa inokuthi le nkqubo ipheliswe, okanye kungabikho malungiselelo awenziweyo kwinkqubo enjalo, kungaqhagamshelwana nenkundla ukuze kufumaneke umyalelo ofanelekileyo.
<fn>GOV-ZA.Service_plan_page_26_evaluation_.2010-03-25.xh.txt</fn>
D. YONKE IMIBUTHO EFUMENE INKXASO-MALI KUNYAKA-MALI UDLULILEYO
Uphononongo lweenkonzo kunyaka-mali odlulileyo: ncedani nisebenzise iSicwangciso seeNkonzo ebenisifake kulo nyaka uphelileyo ukuhlola iinguqu, kunye nefuthe okanye ifuthe lombutho wenu kunye neenkonzo obonelela ngazo. Eminye imibutho ityikitye isivumelwano kunye neSebe kwaye kufuneke ukuba imane ifaka iingxelo zenkqubela-phambili rhoqo. Olu phononongo ke ngoko luza kuba sisishwankathelo sezi ngxelo ukuba ngaba bekufuneke ukuba nizingenise iingxelo kulo nyaka-mali udlulileyo.
Ulawulo: Bhekisani kwimiba efana nokuba - ingaba kukho amalungu amatsha onyuliweyo na? Ingaba kuye kwaqeqeshwa amalungu amatsha na? Ingaba isigqeba esilawulayo siwuthathela ingqalelo na uMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika / uluntu lwenu? Ingaba ikomiti elawulayo/ibhodi yenu ibibamba iindibano rhoqo okanye ingaba bekukho iingxaki malunga noku na, ukuba ngaba kunjalo, yintoni ebangele oko? Ingaba abalawuli bayakwazi na okuqulethwe kwiSicwangciso seeNkonzo/kuye kwaxoxwa ngaso kunye nekomiti/ibhodi? Ingaba sikhona isicwangciso sabantu abaza kungena ezikhundleni lakuphela ixesha labo basezikhundleni ngoku; uthini uMgaqo-siseko malunga nexesha elivumelekileyo lokuba umntu abe lilungu ngalo? Ingaba abalawuli baye bazibeka esweni iinkonzo kwaye oku kwenziwe kanjani?
Abasebenzi: Ingaba amanani abasebenzi awuthathela ingqalelo umgaqo-nkqubo we-EE (ulingano engqeshweni)? Ingaba baye baqeqeshwa na abasebenzi? Zibe yintoni iziphumo nefuthe loqeqesho? Ingaba abasebenzi bebelawulwa rhoqo ngabaphathi? Ingaba abasebenzi bebebandakanywa ekuthatyathweni kwezigqibo nakwizicwangciso? Ame njani amanani abantu abayekileyo emsebenzini; ingaba oku kuye kwadala iingxaki ekuqhubekeni kakuhle kweenkozo? Ingaba baye bahlolwa abasebenzi ukuba bawenza kanjani na umsebenzi wabo?
ISicwangciso soPhunyezo: Xoxani ngeziphumo zeenkonzo nemisebenzi njengoko kubalulwe kwisicwangciso seenkonzo sangaphambili. Kuphunyezwe ntoni? Yintoni imiqobo kunye neengxaki okanye iingxaki ezithe zafunyaniswa?
Unxibelelwano kunye neminye imibutho namanye amaqela: ibiyintoni injongo yonxibelelwano (isivumelwano sentsebenziswano) kunye ne-ofisi yesithili yeSebe kunye namanye amaqela athabatha inxaxheba eluntwini? Zibe yintoni iziphumo zolu nxibelelwano/isivumelwano sokusebenza: ingaba kuye kwaphucukana ukubonelelwa kweenkonzo, kwenze igalelo kwimpumelelo yeenkonzo/imisebenzi/imicimbi ecwangcise kunye ngala maqela? Ingaba kubekho iingxaki na kwaye ziye zasonjululwa njani na?
Uhlahlo lwabiwo-mali: Ingaba imicimbi/iiprojekthi ziye zabelwa iindleko zazo kwaye bezifanelekile na ezi ndleko ngokwezicwangciso kunye nemicimbi eqhutyiweyo? Ingaba uzinzile na umbutho wenu? Nikwazile na ukufumana inkxaso-mali kweminye imithombo? Ngawaphi amathuba eninawo okonyusa ingxowa-mali eluntwini lwenu?
kwisivumelwano seenkonzo ingathotyelwa na, ukuba akwenzeki, yintoni ebangela oko? Ingaba imiba yexesha elide ibandakanyiwe na kwesi sicwangciso seenkqubo?
Eminye imiba
<fn>GOV-ZA.Services.11429.6759.6759.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Ukushishina Ngokufuya
Iinkonzo zonyango lwezilwanyana
Iinkonzo zonyango lwezilwanyana
INKCAZELO:
Icandelwana leeNkonzo zoNyango lweZilwanyana kwiSebe lezoLimo linikezela ngeenkonzo ezahlukeneyo kumamafama ekukho kuzo nezi zilandelayo:
iinkonzo zempilo yezilwanyana iinkonzo zokuphawulwa kwemfuyo ukuqinisekisa ukuba kulandelwa imigangatho yezempilo efanelekileyo xa kuxhelwa izilwanyana ulawulo lweentengiso neentengo kwamanye amazwe .
IINKONZO ZEMPILO YEZILWANYANA
ICandelo loMlawuli weSizwe, kwiiNkonzo zoNyango lweZilwanyana lilo elinonoxanduva lokulawula izifo zezilwanyana nokunika iingxelo ngazo apha eMzantsi Afrika ngeenjongo zokuthintela ukusuleleka kwezinye izilwanyana nokuthintela abantu ekutyeni inyama enesifo.
Ulawulo lwezifo zezilwanyana:
ICandelo loMlawuli eli linoxanduva lokulawula izifo zezilwanyana ezinobungozi kakhulu. Ekwenzeni oku ke:
Likhupha inkcazelo ngezi zifo lichaze nokuba zifanele ukuqwalaselwa njani na.
Lilawula ukungena kwezilwanyana kwimida yeli lizwe ngeenjongo zokuthintela ukungena kwezifo eziza nezilwanyana ezivela kwamanye amazwe amelene neli.
Lilawula ukungena nokuphuma kwezilwanyana kwezo ndawo nezo ngingqi ziphantsi kolawulo olusisigxina.
Lixilonga liqinisekise usuleleko ngokwenza uvavanyo kwiiLaboratri zikaRhulumente.
Libeka isimiselo sokuba oogqirha bezilwanyana mabazichaze izifo umthetho ogunyazisa ukuba mazichazwe kweli iSebe.
Iingxelo:
Kukho nenkqubo yobhaliso esetyenziswayo yokugcina uluhlu lweempawu ezizodwa zabo bonke abanini bempahla. Apha eMzantsi Afrika kunyanzelekile ukuba impahla ibe neempawu ezisisigxina ezibhalisiweyo kwiCandelo loLawulo lweeNkonzo zoNyango lweZilwanyana.
Xa ubhalisa uphawu kufuneka ugcwalise ifomu yesicelo ze ke uyithumele kule dilesi inikezelwe ngezantsi apha :
Xa ngaba ufuna inkcazelo malunga nokuba iimpawu zinokuba njani na, nokuba izilwanyana zifanele ukuphawulwa nini na, nceda ujonge uXwebhu lweNkcukacha ngoPhawulo lweZilwanyana lweSebe eli.
Iimpawu zezilwanyana zinakho ukuba zidluliselwe komnye umfuyi ngomnye ngokuthi kungeniswe ifomu yesicelo sokudluliselana ekufuneka ukuba nayo ithunyelwe kwakule dilesi inikezelwe ngentla apha.
Xa imfuyo ithengiswa kufuneka ukuba kuzaliswe ifomu yoxwebhu lweempawu.Umntu ongumthengi ke kufuneka ukuba le fomu ayigcine isithuba sonyaka njengobungqina bokuba ngenene imfuyo leyo wayithenga.
UKHUSELEKO LOKUTYA
ICandelo loMlawuli weSizwe, kwiiNkonzo zoNyango lweZilwanyana linoxanduva lokuqulunqa imigaqo-nkqubo nemigaqo ejoliswe ekuqinisekiseni ukuba kuhanjwa ngokwemigangatho yococeko efanelekileyo xa kuxhelwa impahla exhelelwa ukutyiwa, khona ukuze abantu bafumane inyama ekufaneleyo ukutyiwa ngabantu nazizilwanyana. Kananjalo likwaqulunqa nemigaqo yokuphathwa nokugcinwa kwakunye nokuhanjiswa kwaloo nyama nezinye ke izinto eziyimveliso evela ezilwanyaneni, phaya ezilarhipali naxa zithathwa ukusuka khona.
Iziphathamandla zephondo kwakunye nezoomasipala zizo ezinoxanduva lokusebenzisa le mithetho nale migaqo. Isikakhulu ke loo nto ziyenza ngokusebenzisa abahloli bezempilo. ICandelo eli liye laqulunqa incwadana yezikhokelo zabahloli benyama ejoliswe ekunikeni abahloli aba zonke iinkcukacha kwakunye nezikhokelo ezinokubanceda.
Kananjalo iSebe eli ligcina uluhlu lwezilarha zokuxhelela/a
Luxanduva lweCandelo loMlawuli weSizwe, kwiiNkonzo zoNyango lweZilwanyana ukulawula iintengiso neentengo kwamanye amazwe.
Iintengo ezivela kwamanye amazwe:
Ukuba ngaba ufuna ukuthenga nayiphi na kwezi zinto zilandelayo kwamanye amazwe, kufuneka ukuba ufumane iphepha-mvume lokuthenga kumanye amazwe kwiSebe lezoLimo:
Izilwanyana eziphilayo (ezinomqolo) - ngaphandle kwentlanzi
Inyama - engaphandle kwentlanzi
Ezinye nje iimveliso ezityiwayo ezivela ezilwanyaneni umzekelo iimveliso zobisi, ukutya kwezilwanyana zasekhaya
Iimveliso ezingatyiwayo ezivela ezilwanyaneni (umzekelo iimfele nezikhumba,uboya, nezinto eziziindebe kubazingeli)
Iimveliso zendalo namayeza okugonya
Iisampulu zokuhlolwa
Iintengiso kwamanye amazwe:
Phambi kokuba uthumele izilwanyana eziphilayo okanye iimveliso zezilwanyana kwelinye ilizwe, kufuneka ukuba uhambe ngokwemithetho nemiqathango yococeko yelo lizwe. Loo nto ke isenokubandakanya nokuba ufumane iSiqinisekiso seMpilo. Inkcazelo ngale miqathango nezi mfuneko iyafumaneka phaya kwiiNkonzo zoNyango lweZilwanyana.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Inkonzo Yempilo Yezilwanyana Yephondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11440.20865.20865.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amaphepha-mvume
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
INKCAZELO:
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.
Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika
Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana?
Ukugaleleka eMzantsi Afrika
Sifakwa njani isicelo sephetshana lokundwendwela lexeshana?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
IMIQATHANGO YOKUNGENA EMZANTSI AFRIKA
Phambi kokuba uvunyelwe ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube:
nencwadana yokundwendwela esebenzayo neyamkelekayo/iphetshana lokundwendwela elikuvumela ukuba uhlale kwelo lizwe ixesha ofuna ukulihlala iphepha-mvume lexeshana elisebenzayo, ukuba liyafunwa imali eyaneleyo itikiti lokubuya / lokuhamba isiqinisekiso sokugonyelwa icesina emthubi ukuba uhamba kwingingqi egqugqiswa yicesina emthubi okanye kuMzantsi Melika.
NGUBANI EKUFUNEKA EFAKE ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Abantu abangenazo iincwadana zokundwendwela zaseMzantsi Afrika kufuneka bafake izicelo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana. Oku kuquka abantu abafuna ukuza eMzantsi Afrika ukuza kutya ikhefu okanye abazele ushishino.
Okunye, iindwendwe ezisuka kumazwe athile nazo aziwadingi amaphepha-mvume phantsi kwemiqathango ethile.
UNGASIFAKA PHI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Kufuneka uququzelele iphetshana elivumela ukundwendwela lexeshana phambi kokuba ufike eMzantsi Afrika. Awunako ukufaka isicelo sokungena ixeshana xa sele ukumazibuko okungena eMzantsi Afrika.
Ukuba kukho ummeli wozakuzo okanye wabameli-lizwe kwilizwe lakho, kufuneka ufake isicelo sakho semvume yexeshana yokundwendwela apho.
Ukuba akukho nozakuzaku okanye mmeli woMzantsi Afrika kwilizwe lakho, ungasithumela isicelo sakho ku:
Mlawuli-Jikelele: WeMicimbi YeKhaya
UKUGALELEKA EMZANTSI AFRIKA
Khumbula ukuba awunakukwazi ukufaka isicelo sokundwendwela xa sele ungenile eMzantsi Afrika.
Ukungena kwakho kwizibuko lokungena eMzantsi Afrika, umzekelo, KwiSikhululo SeeNqwelo-moya Samazwe ngamazwe saseRhawutini, uya kunikwa imvume yendawo yokuhlala yexeshana, eyakube ithatha indawo yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana futhi ibeke nexesha oza kulihlala kweli lizwe.
Le mvume yendawo yokuhlala yexeshana kufuneka igcinwe isebenza yaye isicelo sokwandiswa u-BI- 159 sinokufakwa nakweyiphi na I-ofisi yengingqi okanye yesithili yeSebe Lemicimbi YezeKhaya Emzantsi.
IMIYALELO:
SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Ukufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela lexeshana kufuneka:
ungenise iphepha lesicelo ubonise incwadana yokundwendwela (okanye unikezele amaphepha anestampu esiqinisekisa ukuba usithumele isicelo sakho)
unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela uhlawule intlawulo eyi-R425.00 okanye I-US$47 okanye I- e43 yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana, ukuba iyafuneka, khangela kuluhlu lwamazwe amelwe kukuhlawula iintlawulo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana ubonise ukuba sele ulihlawulele itikiti lokundiza.
Ukuba sifakiwe isicelo sephepha-mvume lokundwendela okwexeshana ngezoshishino, kusafuneka ubonise incwadi yesimemo esuka kulo nkampani yaseMzantsi Afrika uze kuyindwendwela, kwakunye nencwadi esuka kwinkampani oyisebenzelayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukufumana ezinye iinkcukacha ngendlela yokufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela uMzantsi Afrika okwexeshana, qhagamshelana nommeli wozakuzo kwakunye nowabameli-lizwe woMzantsi Afrika okanye undwendwele I-website yeSebe LemiCimbi YezeKhaya elikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
YAYAMENE
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11441.10050.10050.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
INKCAZELO:
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Amathala eencwadi yinkonzo yoluntu ekhuthaza ukufunda, ephuhlisa ulwazi oluphangaleleyo, ebonelela ngokubukelwa kwemiboniso-bhanya-bhanya, eququzelela iintshukumo, yaye ebonelela ngeenkqubo zeholide kubafundi kwakunye neeyure zamabali kwiimveku. IiKona zamaShishini Asakhulayo kumathala eencwadi athile zibonelela ngoncwadi oluneengcebiso zoshishino kubantu abanamashishini.
Ikhadi lethala leencwadi liyafuneka ukuze ukwazi ukuboleka, ukubuyisa okanye ukuphinda kubolekwe impahla yethala leencwadi elo. Amalungu ethala leencwadi anakho ukufaka izicelo zokuboleka kumanye amathala eencwadi. Amathala eencwadi akwanikezela ngeenkonzo zokukopa kuluntu yaye amanye anikezela nge-internet simahla.
Ubulungu bexeshana buyafumaneka kubaboleki abasebenzisa amathala eencwadi angaphandle kweengingqi zoomaspala babo.
IMIYALELO:
Ikhadi lobulungu bethala leencwadi linikezelwa xa ubhalisa kwithala leencwadi elikufutshane nalapho uhlala khona. Kufuneka uye nencwadana yakho yesazisi ze ugcwalise iphetshana lesicelo sekhadi lethala leencwadi. Uya kulifumana ikhadi lakho lobulungu ngeposi kwiiveki nje ezimbini.
La mabakala amaziko:
Amathala Eencwadi Oluntu
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ubulungu Bethala Leencwadi busimahla.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11443.10842.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
INKCAZELO:
Le nkonzo ichaza imisebenzi yeNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso kwanokuba zingafikeleleka njani ezinye iinkonzo zayo. Ifanele ingakumbi umntu osaqala phantsi ishishini, kodwa ke zikwakho neenkonzo ezifanele nezinokuba lulutho kwiinkampani namashishini amakhulu.
YINTONI INGXOWA-MALI YESIZWE YOPHUHLISO?
UTHINI UMGAQO WENGXOWA-MALI YESIZWE YOPHUHLISO?
NDINGASIFAKA NJANI ISICELO?
Yintoni iNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso?
Ingxowa-mali Yesizwe Yophuhliso yaphindwa yasekwa kwakhona ngenyanga kaCanzibe ngo-2004 nguMphathiswa Wezoshishino Neentengiso uMandisi Mpahlwa ukuze iphinde ijongane futhi ihlaziye ezi njongo.
Khawufunde banzi ngembali yayo kwiwebsite yayo.
Eyona njongo yayo kukukhokela iinzame zokuqinisekisa ukulingana ngokoqoqosho neenguqu, oko ke ibe kukwandisa amathuba ezabelo kwezi nzame zophuhliso.
Ukuwiswa kwetshata yophuhliso ephangaleleyo, imigaqo-nkqubo karhulumente kwakunye nezinye iitshata zamanye amacandelo; kwakunye nendlela eyiyo yokuqonda iimfuno zentengiso zangoku kukhokelele kwigunya elitsha nalo elithe lakhokelela kwiintsika eziphuhlileyo zentsebenzo kushishino llwale ngxowa-mali. Nazi ke ezi ntsika:
Iinkonzo Zeengcebiso, eziya kujongana nemigangatho ngokulandelelana kwayo kwakunye nokuqinisekiswa kokusebenza kweetshata kurhulumente kwakunye neenkampani zabucala.
Iinkonzo Zeenguqu Kumashishini Abucala, eziya kuqinisekisa ukuba iinguqu ezijoliswe kumashishini abucala nakumanqanaba emimandla zihlala zisenzeka ngendlela ethile eqingqwe ngokuqwalaselwa kwemiba yesizwe ebalulekileyo.
Iinkonzo Zokwenziwa Kweemalike, eziya kudlala indima ebalulekileyo ekujonganeni amathuba okutyala kwinkqubo yohuhliso loqoqosho lwabamnyama, mathuba lawo aya kuqinisekisa ukugcinakala kobunini kwakunye neenguqu kwalapha kweli candelo leHDP.
Iinkqubo Zamaqela Nezabanini-mashishini, uphuhliso lwamashishini kwakunye nokusebenzisana ngendlela yokuseka iintlangano ezinefuthe leenkampani ezahlukeneyo ukuphuhlisa iinkonzo neemveliso.
Uthini uMgaqo weNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso?
Le ngxowa-mali ijolise ekuxhaseni ngezimali amaqela ophuhliso loqoqosho lwabamnyama azimiseleyo ekusebenzeni ngendlela eya kuba nefuthe elililo kwiintshukumo zoqoqsho ngokuphakamisa amathuba eenguqu.
Kujoliswe ikakhulu kuphuhliso lwemimandla neendawo zokuhlala ukuzama ukuncedisana nokukhula kwamashishini.
Ingxowa-mali Yesizwe Yophuhliso iya kunikezela nangenkonzo yeengcebiso ngophuhliso loqoqosho lwabamnyama kurhulumente namashishini abucala ukuncedisana nokuqinisekisa ukusetyenziswa kwale tshata kuwo onke amacandelo.
Le ngxowa-mali iya kuba nefuthe elibaluleke kakhulu kuphuhliso lwesicwangciso-qhinga ukwandisa iinguqu kwezo ngingqi nakuloo macandelo kujoliswe kuwo kuqoqosho.
Le ngxowa-mali iya kuncedisana noluntu oluhlala kwiindawo ezisemaphandleni ekuziphuculeni ngokusebenzisa ezi nkonzo zinikezelwayo apha.
Le ngxowa-mali iya kusebenza njengesikhundla seengxoxo namashishini abucala kwisicwangciso-qhinga sawo soshishino nesemizi-mveliso ngeenjongo zokuza neenguqu nokuqinisekisa uphuhliso loqoqosho lwabamnyama.
Le ngxowa-mali iya kusebenza njengomngeneleli phakathi kwamacandelo amashishini abucala, awaseburhulumenteni kwakunye nawophuhlisa kwiinjongo zokuza neenguqu nezokuqinisekisa ukuphuhliswa koqoqosho lwabamnyama kuquka uphuhliso lwamashishini.
Ndingasifaka Njani Isicelo Senkxaso-mali?
Iintshukumo zenkxaso-mali zale Ngxowa-mali Yesizwe Yophuhliso okwakaloku nje zisajolise ikakhulu kwiNkxaso Yabanini-mashishini, ekho kwicandelo Leenkqubo Zamaqela Nabanini-mashishini. Le nkonzo inikezela ngeemveliso kwanenkxaso-mali kumashishini ukuxhasa abo banini-mashishini baseMzantsi Afrika babesakuhleleleka ngaphambili. Inkxaso Kubanini-mashishini inikezela ngokulingabna nokuncediswa ekuhlawuleni amatyala ngokwemigaqo yenkxaso-mali, ngeeniongo zophuhliso.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, yiya:
Iziko elamkela iminxeba le-dti: 0861 843 384
Inombolo yomnxeba: 011 731 9000
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IQumrhu loPhuhliso lweMizi-mveliso yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama (IiNkonzo)
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokuncedana Namashishini Asakhasayo Afikelele Kwiinkxaso-mali Nolwazi Kumashishini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11443.63137.63137.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
INKCAZELO:
Inkqubo Yemisebenzi Yoluntu Esekelwe Kuluntu Ekuhlaleni, isetyana kwiSebe lephondo leZothutho neMisebenzi Yoluntu, inenkonzo eyenzele ukunceda amashishini amancinci ukuya kutsho kwasakhulayo ngokuwanceda afumane amava kwaneengcebiso
Isishwankathelo
Inkqubo Yokuchonga
Iintlangano Zokucacisa
Izicelo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
ISISHWANKATHELO
Uqeqesho luyafumaneka kubakhi njengengxenye yeNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu.
Injongo kukuphuhlisa abakhi abasakhasayo babe ngabakhi abazimele ngokugqibeleleyo abakwaziyo ukuqhuba futhi bamelane neemfuno zamaphulo adinga abasebenzi abaninzi. Kugxininiswa ekuphuhliseni abanini-mashishini, amashishini kwanezakhono ezinqabileyo.
Inkqubo Yokuchonga
A - Izinto ezifunwa Kwizicelo
Abakhi abafaka izicelo kufuneka bafake izicelo njengeqela elimalungu angabantu abathathu: umakhi oza kungenela izifundo zokwakha zenqanaba lesibini le-NQF kunye nabaqeqeshi bendawo yokwakha abaza kungenela izifundo zenqanaba lesine le-NQF.
Umntu ofaka isicelo njengomakhi kufuneka amelane nezi mfuno zilandelayo:
Akwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Abe wenze izifundo kwiziko lemfundo ephakamileyo ukuba ugqibe ibanga lesibhozo nangaphezulu. (Abafaki-zicelo abanebanga lesibhozo kufuneka bafumane iRecognition of Prior Learning ze bayingenise ngaphambi kosuku lokuvala.)
Abe ukulungele ukuzifaka kwisibhambathiso esinokuthabatha ukuya kuma kwiminyaka emibini kwizifundo zeeNkampani Zokwakha zenqanaba lesibini leNQF.
Kufuneka ubuncinci abe namashumi amahlanu ananye eepesenti amagunya obunini kuloo nkampani futhi abe ngumphathi okanye umlawuli ophetheyo.
Abantu ababini abafaka izicelo njengabalawuli beendawo zokusebenzela kufuneka bamelane nezi mfuno zilandelayo:
Bakwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Babe bakulungele ukuzifaka kwisibhambathiso saxesha lonke esiya kufikelela kwiminyaka emibini sezifundo zokuba ngabaqeqeshi beendawo Yokusebenzela zenqanaba lesine.
Babe bebekhe baqeshwa yinkampani okanye umntu owakhayo ubuncinci ixesha elingangeli lezifundo zokwakha.
Izicelo ziya kuhlenga-hlengiswa ngokwezi ndlela zilandelayo ze-Affirmative Action:
Ubuncinci amashumi asibhozo anesihlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe babesa kusengelwa phantsi ngokwamalungelo ngenxa yembali yeli lizwe
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe ngamanina okanye babe bakhubazekile
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe batsha (oko ke kukuthi babe ngaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala).
C - Amava Abafaki-zicelo
Le Nkqubo yezifundo ijolise kwabo bantu bachazwe ngentla apha, ngokwemigaqo ye-Affirmative Action, abaya kuba nawona mathuba mahle okuphumelela njengeenkampani zabakhi ezincinci. Ezi mpawu zilandelayo kubafaki-zicelo ziya kubasebenzela abafaki-zicelo kwinkqubo yokuchonga:
amava kwicandelo lokushishina ngokwakha amava okuba ngumnini/okuqhuba okanye okulawula ishishini izifundo ezikwinqanaba eliphezulu kunezo zikhankanyiweyo ukuba nakho ukufumana okanye ukuba nezixhobo okanye impahla enokuba lulutho kwinkampani leyo yokwakha.
D - Ukugcwaliswa Kwamaphepha Ezicelo
Onke amaphepha ezicelo kufuneka egcwalisiwe. Ukungagcwaliswa ngokugqibeleleyo okanye ukungangeniswa kwala maphepha ezicelo kuya kukhokelela ekukhutshweni komfaki-sicelo kule nkqubo.
E - Iimviwo
Abafaki-zicelo abadluliselwe kwinqanaba elilandelayo kwinkqubo yokuchonga kuya kufuneka bahlalele uviwo olubhalwayo.
F - Iimvavanyo
Kuya kwenziwa ezinye iimvavanyo eziya kusekezelwa kumanqaku neziya kuxhomekeka kwiziphumo zeemviwo, amava, i-affirmative action kwanezifundo umntu anazo. La manqanaba mane aya kuhlenga-hlengiswa ngokwale ndlela ilandelayo:
Iziphumo zeemviwo: 60%
Amava: 10%
Izifundo umntu anazo: 10%
IMIYALELO:
IINTLANGANO ZENGCACISO
Ukuba unomdla wokuthabatha inxaxheba kule nkqubo, kufuneka uzimase enye yeentlangano zengcaciso ezisisinyanzelo kubantu abanomdla neziya kubanjwa ngolu hlobo lulandelayo:
IZICELO
Amaphepha ezicelo aya kusasazwa kwiintlangano zengcaciso, yaye abantu abangazizimasiyo ezi ntlangano abayi kuba nakho ukufaka izicelo.
Ummandla Wenqila
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
Inombolo Yomnxeba: 021 461 0077
Inombolo Yomnxeba: 021 863 2020
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6071
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11443.63137.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkqubo Yemisebenzi Yoluntu Esekelwe Kuluntu Ekuhlaleni, isetyana kwiSebe lephondo leZothutho neMisebenzi Yoluntu, inenkonzo eyenzele ukunceda amashishini amancinci ukuya kutsho kwasakhulayo ngokuwanceda afumane amava kwaneengcebiso
Isishwankathelo
Inkqubo Yokuchonga
Iintlangano Zokucacisa
Izicelo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
ISISHWANKATHELO
Uqeqesho luyafumaneka kubakhi njengengxenye yeNkqubo Eyandisiweyo Yemisebenzi Yoluntu.
Injongo kukuphuhlisa abakhi abasakhasayo babe ngabakhi abazimele ngokugqibeleleyo abakwaziyo ukuqhuba futhi bamelane neemfuno zamaphulo adinga abasebenzi abaninzi. Kugxininiswa ekuphuhliseni abanini-mashishini, amashishini kwanezakhono ezinqabileyo.
Inkqubo Yokuchonga
A - Izinto ezifunwa Kwizicelo
Abakhi abafaka izicelo kufuneka bafake izicelo njengeqela elimalungu angabantu abathathu: umakhi oza kungenela izifundo zokwakha zenqanaba lesibini le-NQF kunye nabaqeqeshi bendawo yokwakha abaza kungenela izifundo zenqanaba lesine le-NQF.
Umntu ofaka isicelo njengomakhi kufuneka amelane nezi mfuno zilandelayo:
Akwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Abe wenze izifundo kwiziko lemfundo ephakamileyo ukuba ugqibe ibanga lesibhozo nangaphezulu. (Abafaki-zicelo abanebanga lesibhozo kufuneka bafumane iRecognition of Prior Learning ze bayingenise ngaphambi kosuku lokuvala.)
Abe ukulungele ukuzifaka kwisibhambathiso esinokuthabatha ukuya kuma kwiminyaka emibini kwizifundo zeeNkampani Zokwakha zenqanaba lesibini leNQF.
Kufuneka ubuncinci abe namashumi amahlanu ananye eepesenti amagunya obunini kuloo nkampani futhi abe ngumphathi okanye umlawuli ophetheyo.
Abantu ababini abafaka izicelo njengabalawuli beendawo zokusebenzela kufuneka bamelane nezi mfuno zilandelayo:
Bakwazi ukufunda, ukubhala nokubala
Babe bakulungele ukuzifaka kwisibhambathiso saxesha lonke esiya kufikelela kwiminyaka emibini sezifundo zokuba ngabaqeqeshi beendawo Yokusebenzela zenqanaba lesine.
Babe bebekhe baqeshwa yinkampani okanye umntu owakhayo ubuncinci ixesha elingangeli lezifundo zokwakha.
Izicelo ziya kuhlenga-hlengiswa ngokwezi ndlela zilandelayo ze-Affirmative Action:
Ubuncinci amashumi asibhozo anesihlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe babesa kusengelwa phantsi ngokwamalungelo ngenxa yembali yeli lizwe
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe ngamanina okanye babe bakhubazekile
Ubuncinci amashumi amahlanu eepesenti zabafundi abachongiweyo kufuneka babe batsha (oko ke kukuthi babe ngaphantsi kwamashumi amathathu anesihlanu eminyaka ubudala).
C - Amava Abafaki-zicelo
Le Nkqubo yezifundo ijolise kwabo bantu bachazwe ngentla apha, ngokwemigaqo ye-Affirmative Action, abaya kuba nawona mathuba mahle okuphumelela njengeenkampani zabakhi ezincinci. Ezi mpawu zilandelayo kubafaki-zicelo ziya kubasebenzela abafaki-zicelo kwinkqubo yokuchonga:
amava kwicandelo lokushishina ngokwakha amava okuba ngumnini/okuqhuba okanye okulawula ishishini izifundo ezikwinqanaba eliphezulu kunezo zikhankanyiweyo ukuba nakho ukufumana okanye ukuba nezixhobo okanye impahla enokuba lulutho kwinkampani leyo yokwakha.
D - Ukugcwaliswa Kwamaphepha Ezicelo
Onke amaphepha ezicelo kufuneka egcwalisiwe. Ukungagcwaliswa ngokugqibeleleyo okanye ukungangeniswa kwala maphepha ezicelo kuya kukhokelela ekukhutshweni komfaki-sicelo kule nkqubo.
E - Iimviwo
Abafaki-zicelo abadluliselwe kwinqanaba elilandelayo kwinkqubo yokuchonga kuya kufuneka bahlalele uviwo olubhalwayo.
F - Iimvavanyo
Kuya kwenziwa ezinye iimvavanyo eziya kusekezelwa kumanqaku neziya kuxhomekeka kwiziphumo zeemviwo, amava, i-affirmative action kwanezifundo umntu anazo. La manqanaba mane aya kuhlenga-hlengiswa ngokwale ndlela ilandelayo:
Iziphumo zeemviwo: 60%
Amava: 10%
Izifundo umntu anazo: 10%
IMIYALELO:
IINTLANGANO ZENGCACISO
Ukuba unomdla wokuthabatha inxaxheba kule nkqubo, kufuneka uzimase enye yeentlangano zengcaciso ezisisinyanzelo kubantu abanomdla neziya kubanjwa ngolu hlobo lulandelayo:
IZICELO
Amaphepha ezicelo aya kusasazwa kwiintlangano zengcaciso, yaye abantu abangazizimasiyo ezi ntlangano abayi kuba nakho ukufaka izicelo.
Ummandla Wenqila
UKUZE UFUMANE EZINYE IINKCUKACHA, QHAGAMSHELANA:
Inombolo Yomnxeba: 021 461 0077
Inombolo Yomnxeba: 021 863 2020
Inombolo Yomnxeba: 044 272 6071
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11444.10416.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
INKCAZELO:
Amashishini angathanda ukufunda ngeendlela zokuthengisela iimalike zamazwe angaphandle, okanye aphucule indlela asebenza ngayo, angalufumana ulwazi kwakunye namathuba oqeqesho kwezi ndawo zilandelayo:
Wesgro inenkqubo Yophuhliso Lweentwngiso Kumazwe Angaphandle enikezela ngezifundo noqeqesho ngeentengiso kumazwe angaphandle kumashishini asakhasayo ambalwa nakhethekileyo alapha eNtshona Koloni ngeenjongo zokuphucula izakhono zawo zokukhuphisana namanye amashishini amazwe angaphandle. Mathathu amanqanaba olunikezelwa ngawo olu qeqesho:
Inqanaba Lokuqala Lokwazisa Ngeentengiso Kumazwe Angaphandle: Ezi zifundo zithatha iintsuku ezimbini ziquka ulawulo lweentengiso kumazwe angaphandle, isicwangciso sophuhliso lwenkqubo yokwazisa ngemveliso, ulawulo lwezimali kwakunye namacebo okuthengisela amazwe angaphandle.
Inqanaba Lesibini Elingokwazisa kolu Shishino: Ezi zifundo, ezinikwa abo basele bedlulile kwizifundo zenqanaba lokuqala, linika amashishini izakhono ngeenzuzo zokuthengisela amazwe angaphandle, ukufumanisa imingcipheko neengozi zezi ntengiso, amacebo okwazisa ngemveliso yakho kwakunye namanqanaba olu shishino. Ezi zifundo ke ziqhutywa usuku lonke rhoqo emva kweentsuku ezilishumi, de ezo ntsuku zibe sibhozo emva kweenyanga ezintathu.
Inqanaba Lesithathu Lezifundo Zeengcali kweli Shishini: Ezi ke zezamashishini asele enamava ekuthengeseleni abathengi bamashishini amanye amazwe kodwa abadinga olunye uqeqesho lweencutshe. Imiba ekhoyo ke apha iquka iIncoterms 2000 kwakunye neendleko zokuthengisa ngaphandle, iindlela zokuhlawula kwakunye neentengiso kumazwe angaphandle ndawonye neempepha ezisetyenziswayo apha nendima yeemali zamanye amazwe kushishino lwamazwe amaninzi.
iWesgro le ikwanikezela nangothotho lweendibano zoqeqesho neengcebiso ingakumbi kwiinkampani ezibhalisele ukugqiba inqanaba lesibini lezi zifundo. Iinkqubo yeengcebiso inikezelwa ngaxesha-nye neenkqubo zoqeqesho, apho abacebisi basiwa kwwinkampani emva kokuba zinikwe uvavanyo lokulungela ukuthengisela abathengi bamanye amazwe.
Iimpepha Ezisetyenziswa Kwiitengiso Namazwe Amazwe
Iindlela Zokwenza Iintlawulo
Iindlela Zokuzazisa Kumazwe Angaphandle
IMIYALELO:
Kule nombolo yomnxeba: 021 402 4300
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Ixabiso linye kuphela elifunekayo yimali yokubhalisa engama- R400. Nangona kunjalo udingeka ukuba kwakhona uhlawule imali eli- R1000 eyidipozithi eya kuphinda ibuyiselwe kuwe wakuba uzigqibile izifundo zakho.
YAYAMENE
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2005
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11453.10479.10479.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
INKCAZELO:
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Xa unokurhweba ngaphandle kwephepha-mvume, waphula umthetho yaye amapolisa angakuthathela amanyathelo omthetho, avale ishishini lakho yaye athimbe izinto zakho.
IBhodi yoTywala yePhondo isebenzisana nokukhupha amaphepha-mvume otywala.
Amaphepha-mvume okuthengisa utywala afuna ukuhlaziywa rhoqo ngonyaka.
UKUCHASWA KWESI SICELO LULUNTU
Uluntu lungafaka inkcaso ekubeni kukhutshwe iphepha-mvume. IBhodi yokuthengiswa kotywala iya kusiphonononga isicelo nazo zonke nezikhalazo ezifumanekileyo yaye iya kubona ukuba mayisamkele okanye isikhabe isicelo eso.
IMIQATHANGO
IBhodi yoTywala inakho ukunikezela ngephepha-mvume elinemiqathango. Imizekelo yeemeko eziqhelekileyo yiyo le:
Ukuphunyezwa kwephepha-mvume phantsi kwesiqinisekiso sokwahlulwa kommandla okanye ngenxa yokuphunyezwa ngumaspala wakho ukuba ungayisebenzisa.
Uthintelo lokuqinisekisa ukuba iphepha-mvume lokuthengisa utywala lisetyenziswa kuphela ngenjongo ebicelelwa zona, umzekelo, ukuba indawo yokutyela ingabi yondawo yokuzonwabisa yasebusuku.
INKATHAZO
Ukuba izakhiwo zakho ezinesiqinisekiso zidala inkathazo kuLuntu, abangabamelwane bakho bangafaka isikhalazo. Amapolisa aya kumthathela amanyathelo uMrhwebi. Ukuba ingxaki iyaphikelela, iBhodi yoTywala ingabamba intlanganiso ize yakuva ibeke iimeko kwisiqinisekiso okanye iyichithe okanye iyimise ukuba ingasebenza iphepha-mvume elo.
IMIYALELO:
NGUBANI ONGAFAKA ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISWA UTYWALA?
Unakho ukufaka isiqinisekiso sokuthengisa utywala xa unokuba:
Wasitsala isigwebo sakho entolongweni ngaphandle kokuhlawula imali kwiminyaka elishumi edlulileyo. (iBhodi ingenza umnyinyiva kwezinye iimeko).
Utshonile ematyaleni.
Usengumntwana.
Ungumfazi okanye umyeni waba bantu kuthethwa ngabo ngentla apha.
KUFUNEKA USENZE NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUTHENGISA UTYWALA?
Unakho ukusifaka isicelo sesiqinisekiso sokuthengisa utywala ngokwegqwetha okanye umcebisi wotywala okanye ungafaka isicelo wena ubuqu.
Iphepha Lesicelo liyafumaneka kwiThala leencwadi loMzantsi Afrika eKapa, okanye ke mhlawumbi usengayithenga incwadana yemimiselo epapashiweyo mayela noMthetho woTywala, equkaiphetshana lesicelo lokuqala. Eli phetshana lokwenza isicelo liphuma libe ziikopi ezintathu, zihamba kunye nekopi yokuqala yoMphathi Wamapolisa Othunyiweyo kwakunye nekopi yeBhodi yoTywala.
Hlanganisa uludwe lwenkcukacha lokuxhasa isicelo sakho, njengesiqinisekiso sokuba unayo indawo osebenza kuyo. Kwakhona fakela uludwe lwenkcukacha lwezakhiwo, njengemifanekiso yombala okanye uluhlu lwenkcazelo, ikopi yoludwe lwezipheko ukuba ukutya kuyanikezelwa kumye nengcebiso zomgangatho, ezibonisa imeko kunye nemilinganiselo yamacango, iifestile, kunye neetafile kwakunye nokuma kwezitalato neendawo zokuphuma.
Isicelo kufuneka sichwethezwe singabhalwa ngesandla.
Intlawulo yesicelo emisiweyo kufuneka ihlawuliwe kwi-ofisi yokuhlala yokwamkela iintlawulo zemali kaRhulumente woMzantsi Afrika (iSARS) yaye isiqinisekiso sokuba kuhlawuliwe kufuneka sihlanganiswe kwisicelo eso.
Kwiiveki ezimbini eziphambi kokuba isicelo sithunyelwe kuMantyi, isaziso sokuba uza kwenza oko kufuneka sithunyelwe kuBashicileli bakaRhulumente ePitoli ukuze zipapashwe kwiPhepha-ndaba likaRhulumente kuLwesihlanu wokuqala enyangeni. Isaziso esikwiPhepha-ndaba likaRhulumente siso kuphela isaziso sesicelo esinikezelwe eLuntwini.
UMphathi Owonyuliweyo waMapolisa weSithili uyakudlulisa ingxelo kuMantyi kwiintsuku ezingama- 35. UMphathi lo uyakwazisa imbutho yamapolisa oLuntu okuhlala okanye iqumrhu labahlawuli berhafu ngesicelo eso.
Ukuba akukhange kubekho nkcaso ifumanekileyo kwaye ingxelo yamapolisa ifumanekile, isicelo singathunyelwa kwiBhodi yoTywala.
IBhodi yoTywala iya kuqaphelisisa isicelo ngasinye ngokuphathelele kumfaki-sicelo, kwizakhiwo kwakunye nomdla woLuntu.
Qaphela:
Ukuthobela izikhokelo ezimisiweyo apha akuqinisekisi mpumelelo yakuba isicelo siya kuvunywa. Umthetho wotywala kwakunye nemimiselo yayo inzima yaye aBafaki-sicelo kufuneka bafune iingcebiso zeenkunkqele ngokuphathelele ekusebenzeni kwawo.
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana neBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi Ejongene Notywala yeNtshona Koloni
IXABISO:
Kukho intlawulo yesicelo engama- R200.
Xa isiqinisekiso sinikezelwa udinga ukuhlawula le ntlawulo ilandelayo kwiofisi yentlawulo yeemali zikaRhulumente:
Iphepha-mvume lokuba nendawo ethengisa utywala ingama - R100
Iphepha-mvume lendawo ethengisa impahla ngokwemithwalo R2000
iphephha-mvume lendawo ethengisa ukutya okuvuthiweyo - R250
iphepha-mvume levenkile ethengisa utywala - R1000
elinye nje iphepha-mvume olenzelwa bucala - R1000
iphepha-mvume elikhethekileyo (lendawo yokuhlala) - R1000ukuba usebenzisa igqwetha okanye ingcali ezimeleyo useya kuhlawuliswa ezinye iindleko zale nkonzo. Le ntlawulo yahluka ngokuxhomekeka kwigqwetha/ngcali leyo. Kukho intlawulo ekhutshwa minyaka le ungadlulanga umhla wama-31 kweyoMnga. Ukungaphumeleli ukukhupha ezo ntlawulo zonyaka kwangethuba kungakhokelela ekuphelelweni kwephepha-mvume lakho lokuthengisa utywala futhi kuya kufuneka uphinde ufake isicelo selinye iphepha-mvume.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11456.9577.9577.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukunqanda Ubundlobongela
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya
INKCAZELO:
Ukuba ulixhoba lobundlobongela basekhaya kwaye umntu okuphatha gadalalangumntu owalamene naye ngokwasekhaya, ungenza isicelo somyalelo wokhuseleko phantsi komthetho obizwa ngokuba yi-Domestic Violence Act. Umyalelo wokhuseleko uneemeko ezithile ezimisa ukuba lo mntu okuphatha gadalala angazenzi. Ukuba lo mntu ukuphatha gadalala uthe akazithobela ezi meko, angabanjwa. Ukuba oku kuphathwa gadalala kuquka isenzo solwaphulo-mthetho, kungafakwa isimangalo sokwenza ityala elinjalo.
La magama 'ukwalamana ngokwasekhaya' aquka ukwalamana ngeendlela ezininzi. Ukwalamana ngokwasekhaya nomntu othile xa:
Nitshatile okanye nanitshatile nobabini, nokuba nihlala kunye nokuba anihlali kunye
Ukuba ningamaqabane abelana ngesondo, nokuba nihlala kunye nokuba anihlali kunye
Naniza kutshata okanye niza kutshata, nisafunana okanye nalamana ngokwamasiko, okanye nayiphi na indlela yokwalamana ocinga ukuba okanye iqabane lakho elikholelwa ekubeni niyathandana
Nikhe nanokwalamana ngokwabelana ngesondo, nokuba lixeshana nje elingephi
Ningabazali bomntwana
Nabelana okanye kutshanje nihlala kwikhaya elinye okanye kwindawo yokuhlala enye.
Ukuphathwa gadalala ekhaya' kuquka:
ukuphathwa gadalala ngokwasemzimbeni ukuphathwa gadalala ngokwesondo ukuphathwa gadalala ngokwasemphefumlweni ukuphathwa gadalala ngokwentetha ukuphathwa gadalala ngokwasengqondweni ukuphathwa gadalala ngokwezoqoqosho isoyikiso ukuzungulwa umonakalo kwimihlaba nezakhiwo
Xa ningahlali kunye, ukungena kwisakhiwo sakho ngaphandle kwemvume yakho.
Nayiphina indlela engenye elawulayo enokubangela umonakalo kukhuseleko lwakho, impilo okanye indlela ophila ngayo.
Xa ucela umyalelo wokhuselo, awufaki tyala lalwaphulo-mthetho kwaye akukho mfuneko yakwenza tyala lolwaphulo-mthetho ukuze ufumane umyalelo wokhuseleko. Kodwa ke, ukuba ulixhoba lodidi oluthile lokuphathwa gadalala ekhaya olukwalulwaphulo-mthetho, ungazikhethela ukwenza isicelo somyalelo wokhuseleko, okanye ufake ityala lolwaphulo-mthetho okanye uzenze zombini. Izenzo zokuphathwa gadalala nezikwa lulwaphulo-mthetho ziquka ukuhlasela okuqhelekileyo, ukuhlasela ngeenjongo zokubangela iintlungu emzimbeni, ukuhlasela okungafanelekanga, ukudlwengula, umbulo, ukuzama ukubulala, ukonakalisa ngolunya imihlaba nezakhiwo, ukukhomba ngompu kunye nokuphatha gadalala izilwanyana.
Xa sele unawo umyalelo wokhuseleko, ukuba umntu okuphatha gadalala uye wayophula imiqathango yomyalelo wokhuseleko, oko lulwaphulo-mthetho kwaye angamangalelwa ngokwenza ulwaphulo-mthetho lokudela inkundla (nokuba isenzo solwaphulo lwemiqathango silulwaphulo-mthetho, umzekelo, indlela yokulawula). Ukuba olu lwaphulo luquka ulwaphulo-mthetho olunjengokuhlasela, angamangalelwa ngokudela inkundla kunye nokuhlasela.
Xa unomyalelo wokhuseleko kuthetha ukuba unegunya lokuba umntu okuphatha gadalala abanjwe nangaliphina ixesha esenza isenzo sokukuphatha gadalala. Okufuneka ukwenzile kukuzisa ingxelo yokuba waphule imiqathango emimiselwe kwaye amapolisa kufuneka athathe inyathelo ngokukhawuleza.
Ngaphambi kokuba ufumane umyalelo wokhuseleko, ungafumana umyalelo wokhuseleko wexeshana ngokukhawuleza okukhulu ngokugcwalisa amaphetshana athile kwaye lo myalelo wethutyana uya kuchaza ngokukodwa umhla ekuya kuthi kuqwalaselwa ngawo umyalelo wokugqibela (umhla wokubuyiswa). Xa sele kwenziwe umyalelo wokugqibela, oku kuya kuba sisigxina kwaye oku kungatshintshwa kuphela ngokufakwa kwesicelo kwiinkundla.
Iindidi zokhuseleko onokuthi ulufumane kumyalelo wokhuseleko ziquka iimeko apho:
Umntu okuphatha gadalala kungafunekanga ukuba enze nasiphina isenzo sokukuphatha gadalala ekhayeni.
Umntu okuphatha gadalala kufuneka akuhlawule irente, iintlawulo zokubambisa okanye ezinye iimali ezingxamisekileyo.
Amapolisa kufuneka athimbe nayiphi na imipu okanye izixhobo ezinobungozi anazo umntu okuphatha gadalala.
Amapolisa kufuneka ahambe nawe ze akuncede uqokelelele izinto ezizezakho.
Idilesi yakho akufunekanga ibhalwe nandawoni na kumyalelo wokhuseleko.
IMIYALELO:
Inyathelo lokuqala lokufumana umyalelo wokhuseleko kukuba wena ugcwalise iphetshana uForm 2: Isicelo Somyalelo Wokhuseleko .
Kufuneka ndiye phi?
Ingaba kufuneka ndizenzele ngokwam isicelo? Ndingamenzela omnye umntu isicelo?
Loluphi ulwazi / ingcaciso endiyidingayo?
Kuza kwenzeka ntoni ndakugqiba ukugcwalisa iphetshana lesicelo?
Uya kunikezelwa nini umyalelo wokhuseleko wethutyana?
Kwenzeka ntoni xa sele ndinikwe umyalelo wethutyana?
Kwenzeka ntoni xa ndingawunikwanga umyalelo wethutyana?
Kwenzeka ntoni ngosuku lokubuya?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho kuya kuthi kunikezelwe umyalelo wokhuseleko wokugqibela?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho kuya kuthi kubekelwe bucala umyalelo wokhuseleko (unganikezelwa)?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho eli tyala liya kuthi lixoxelwe enkundleni?
Kwenzeka ntoni xa sele kunikezelwe umyalelo wokhuseleko wokugqibela?
KUFUNEKA NDIYE PHI?
U-Form 2 uyafumaneka kwizikhululo zamapolisa neenkundla kwakunye nakwesi sikhundla sothungelwano ngekhompyutha, nangona amapolisa esenokukugqithisela kwiinkundla ukuze uncediswe ekugcwaliseni eli phetshana. Amapolisa aya kukunika noForm 1, oluxwebhu olukucacisela ngamalungelo akho. Ukuba wonzakele okanye ufuna indawo engenye yokuhlala ngenxa yokuphathwa gadalala, amapolisa kufuneka akuncede ekufumaneni unyango ze akuncede ekufumaneni unyango aphinde akuncede ekufumaneni indawo ekhuselekileyo yokufihla intloko.
Nayiphi na inkundla ejongene nommandla ohlala kuwo okanye osebenza kuwo, okanye ekummandla apho umntu okuphatha gadalala asebenza kuwo okanye ahlala kuwo okanye ekummandla apho esi siganeko sokuphathwa gadalala senzeke khona, ingakunika umyalelo wokhuseleko. Ngokwesiqhelo kufuneka uye kwinkundla ngamaxesha evulwe ngawo inkundla (phakathi evekini, 8:00 - 16:00). Emva kweeyure zomsebenzi, izicelo ziya kuqwalaselwa kuphela xa unokubonisa ukuba uya kusokola kakhulu ukuba lo mba uthe awaqwalaselwa ngokukhawuleza.
Iinkundla ezithile zinegumbi elibekelwe bucala ukujongana namatyala obundlobongela basekhaya. Abantu abazigqatsayo baye ngamanye amaxesha bafumaneke ekukuncediseni xa ugcwalisa uForm 2 kwakunye nonobhala wenkundla angakwazi ukukunceda. Lo nobhala wenkundla uya kukunika noForm 3 ochaza ngendlela osebenza ngayo umyalelo wokhuseleko ze akulumkise nangokuba ungathethi buxoki xa ugcwalisa uForm 2 njengoko oku ilityala lolwaphulo-mthetho.
INGABA KUFUNEKA NDIZENZELE NGOKWAM ISICELO ? NDINGAMENZELA OMNYE UMNTU ISICELO?
Omnye umntu angakwenzela isicelo. Okufunekayo yimvume yakho ebhalwe phantsi yokwenza oku. Ukuba ungumntwana (ongaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala), okhubazekileyo ngengqondo, ongekho zingqondweni okanye ongakwaziyo ukunikezela ngemvume kuso nasiphi na isizathu esisesinye, omnye umntu angakwenzela isicelo ngaphandle kwemvume yakho. Ukuba ungumntwana, ungasenza isicelo somyalelo wokhuseleko ngaphandle kokuncediswa ngabazali, umntu okugcinayo, okanye nokuba ngubani na umntu ongomnye. Ukuba wenzela umntwana isicelo, ungakwenza oko ngaphandle kwemvume yabazali bomntwana, umntu omgcinayo okanye ngoncedo lwakhe nabani na.
LOLUPHI ULWAZI / INGCACISO ENDIYIDINGAYO?
Isigaba 1: Umenzi wesicelo
Olu lulwazi malunga nomenzi wesicelo, okwabizwa ngokuba ngummangali. Ungumenzi wesicelo ngaphandle kokuba wenzela omnye umntu esi sicelo, nalapho olu lwazi malunga owenza esi sicelo egameni lakhe - umntu olixhoba lokuphathwa gadalala. Kuya kufuneka unikezele ngenombolo yencwadana yesazisi yomenzi wesicelo, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba, umsebenzi, nobudlelwane nexhoba (umzekelo, uyinkosikazi, usisihlobo okanye ungumntu ohlala naye kwindawo eniyiqeshileyo) kumntu ophethe gadalala ummangalelwa.
Isigaba 2: Ukuba awunguye umntu owenza isicelo
Akukho mfuneko yakuligcwalisa eli candelo ukuba uyazenzela esi sicelo. Kodwa ke, ukuba wenza isicelo egameni lomnye umntu, olu lulwazi malunga nawe luyafuneka. Oku kuquka inombolo yakho yesazisi, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba, umsebenzi, nobudlelwane bakho nexhoba (umzekelo, ungumhlobo wakho,ulilungu lebhunga okanye ipolisa), isizathu sokwenza esi sicelo, kwakunye nokuba unemvume esuka kuloo mntu umenzela esi sicelo.
Isigaba 3: Ummangalelwa
Ulwazi malunga nomntu ophatha gadalala (ummangalelwa) luquka inombolo yesazisi sakhe, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba nomsebenzi. Iidilesi zibaluleke kakhulu. Ukuba awuzazi iidilesi, kufuneka unikezele naluphi na ulwazi apho anokufumaneka khona olunjengeendawo zomjuxuzo okanye abahlobo athi abatyelele rhoqo. Oku kwenzelwa ukuba umgwebi wesithili akwazi ukumfuna amfumane.
Isigaba 4: Abanye abantu abachaphazelekayo
Iinkcukacha zakhe nabani na omnye umntu ochaphazelekayo kubundlobongela basekhaya, ukuba bachaphazeleka njani nokuba nabani na omnye kubo ukhubazekile na.
Isigaba 5: Ingxelo yempatho-mbi
Isigqibo esifungelweyo (ingxelo) esisuka kuwe sichaza ngeentshukumo zobundlobongela basekhaya ezenziwa ngulowo ukuphethe gadalala, ngxelo leyo iquka nenkcazelo ngezixhobo okanye imipu esetyenziswe kobo bundlobongela, wonzakele njani futhi ngaba udinga unyango lwezempilo na.
Isigaba 6: Naziphi na iinkcukacha ngokuba singxamiseke kangakanani na eso sicelo. Umzekelo, kunokungxamiseka ukuba unesizathu sokoyikisela ukuba umntu okuphethe kakubi angaphinda enze intshukumo yobundlobongela kuwe kungekudala, kuba efumene isixhobo okanye ukhe wakoyikisa okanye kwenzeke into ezakumenza aphinde avukwe bubundlobongela.
Isigaba 7: Yeyiphi imiqathango oyidingayo kulo myalelo wokhuseleko?
Le miqathango kufuneka ihambelane neentlobo zobundlobongela oziqwalaseleyo. Umzekelo, ukuba uchaze impatho-mbi ngokoqoqosho, kufuneka ucele ukuba omnye wemiqathango ibe kukuba lo mntu makangaphindi akuphathe gadalala ngokoqoqosho. Eli phetshana lesicelo linoluhlu lwemiqathango yaye wena umelwe nje kukukhetha iibhokisi ezifanele olo hlobo lobundlobongela. Musa ukuzikhetha zonke ezi bhokisi njengoko ezinye zikwakhabana, ngoko ke thabatha isigqibo esicingisisiweyo ngokuba ufuna khuseleko luni.
Isigaba 8: Nayiphi na imiqathango eyongezelelweyo
Usenakho nokucela ukuba kufakwe imiqathango engekhoyo kuluhlu lokuqala. Eminye yale miqathango idwelisiwe yaye wena kudingeka nje ukuba ukhethe nje iibhokisi ozidingayo ze ugcwalise iinkcukacha. Kukwakho nesikhundla sokufaka nayiphi na imiqathango enokuba ayidweliswanga apho.
Isigaba 9: Impahla yakho
Uluhlu lwempahla oyibona iyeyakho kuphela. Oku kubalulekile ukuba ucele uncedo kumapolisa ukuba akulandele impahla yakho.
KUZA KWENZEKA NTONI EMVA KOKUBA UGCWALISE ELI PHETSHANA LESICELO?
Xa uForm 2 sele egqityiwe, kufuneka kuqinisekiswe ngokuthi amapolisa atyikitye phantsi ze afake isitampu sawo. Oku ke kuthetha ukuba kufuneka isifungo phambi komkomishinala wezifungo apho uvuma ukuba wazi futhi uqonda konke okubhale kuForm 2, ukuba awali ukuthabatha isigqibo esifungelweyo yaye usibona esi sifungo njengesibophelela isazela sakho. Oku kunokwenziwa kwisikhululo samapolisa, kwiinkundla yiJaji Yoxolo, okanye ngumantyi.
Xa uForm 2 sele egqityiwe ze waqinisekiswa ngamapolisa, kufuneka uyise kunobhala wenkundla, oya kuthi yena agcwalise elinye iphetshana lesicelo elibizwa ngokuba nguForm 4: Umyalelo Wokhuseleko Wethutyana ze axele akunike nosuku ekufuneka ubuye ngalo (usuku ekuza kuthi kuqwalaselwe owona myalelo wokhuseleko lwakho wokugqibela) ukuza kuxoxa eli tyala. Unobhala lo uya kukunikezela zombini uForm 2 noForm 4 kumantyi, yena onokuzityikitya ezo mpepha enikezela nangomyalelo wokhuseleko wethutyana
UYA KUNIKEZELWA NINI UMYALELO WOKHUSELEKO WETHUTYANA?
Kwezinye iinkundla, umantyi usenokudibana nawe ixeshana nje elingephi phambi kokuba akunike lo myalelo ukuze akubuze nayiphi na imibuzo anayo ngesi sicelo sakho sokhuseleko olungxamisekileyo. Kwezinye iinkundla, kuya kufuneka ubuye emva kosuku okanye ezimbini ukufumanisa ukuba uza kuwunikwa na umyalelo wokhuseleko wethutyana, ngexa kwezinye iinkundla ezi mpepha zesicelo zinokugcwaliswa kwangolo suku, ngokubanzi, oku kuxhomekeka ekubeni inkundla leyo ixakeke kangakanani na, nokuba isicelo sakho singxamiseke kangakanani na.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO WETHUTYANA UKHUTSHIWE?
Xa sele uwunikiwe, uya kunikwa ikopi yomyalelo wethutyana yaye nayo iya kunikezelwa kumntu okuphethe kakubi ngamapolisa, okanye ukuba ungamelana neentlawulo zoMthunywa Wenkundla, uya kunikezelwa ngumthunywa lowo (apha eMzantsi Afrika, lo mthunywa ligosa lenkundla elijongene nokunikezela ngeempepha ekufuneka zinikezelwe kumatyala abandakanya abemi balapha). Umyalelo wokhuseleko wethutyana awusebenzi de ube kanti ukhutshiwe wanikezelwa kulowo kufuneka ewufumene. Ukunikezelwa komyalelo wethutyana ngamapolisa kusimahla. Ukuba ungamelana neentlawulo zeenkonzo, kungcono ukucela uMthunywa wenkundla kuba amapolisa enamatyala amaninzi ekufuneka ejongene nawo futhi enokuthatha ixesha elide kunomthunywa. Unobhala wenkundla usenokwenza amalungiselelo okuthunyelwa kwalo myalelo ngeposi ebhalisiweyo nekhawulezayo, kodwa ke oku kubandakanya intlawulo yaye akunakusebenza ukuba umntu okuphethe gadala akayi kuzilanda ze atyikitye ukuba uzifumene ezo mpepha kuloo ofisi yeposi.
Nabani na odlulisela lo myalelo kummangalelwa kufuneka anike unobhala wenkundla iphetshana 'lokubuya kwenkonzo' ukuqinisekisa ukuba uwudlulisele kulowo uthunyelwa kuye umyalelo wexeshana, futhi iphetshana eligunyazisa ukubanjwa kwalowo uphethe omnye kakubi (uForm 8) linikezelwa kuwe. Esisigunyaziso sisebenza kuphela ukuba umntu okuphethe kakubi waphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko wethutyana
Ukuba awulifumani phetshana eligunyazisa ukuvalelwa komntu okuphethe gadalala kufuneka uye kulilanda enkundleni. Ukuba neli phetshana kuthetha ukuba xa anokuthi umntu okuphethe gadalala ophule imiqathango yomyalelo wokhuseleko wethutyana ungenza ukuba avalelwe okanye abekwe ityala ngokuthi uye emapoliseni ze uwanike esi sigunyaziso sokuvalelwa kwesi sihange kwakunye nesigqibo esifungelweyo(uForm 10) esichaza ukuba uyophule njani na imiqathango yalo myalelo. Amapolisa ke kuya kufuneka amvalele ukuba kuyabonakala ukuba ungazifumana ukwenye ingozi ngenxa yoku.
Umyalelo wokhuseleko wethutyana uya kuba nosuku olubizwa ngokuba 'lusuku lokubuya' apho kuwo. Ngolu suku wena (mntu ofaka isicelo) kwanalowo ukuphethe gadalala (ummangalelwa) niya kuba nethuba lokunika inkundla ezinye iinkcukacha ngale mapatho-mbi, futhi nemiqathango ekulo myalelo iya kuqinisekiswa, itshintshwe okanye ibekelwe bucala ngumantyi, kumyalelo wokhuseleko wokugqibela. Usuku lokubuya lungangabi ngaphambi kweentsuku ezilishumi emva kokunikezelwa kwalo myalelo.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO UNGAKHUTSHWANGA?
Kumanye amatyala, umantyi unokugqiba ekubeni angawukhuphi umyalelo wokhuseleko wethutyana. Endaweni yawo, isaziso (uForm 5) siya kunikezelwa kulowo ukuphethe gadalala, apho kuya kubakho nosuku lokubuya, saziso eso esiya kube silumkisa nalowo ukuphethe gadalala ukuba avele enkundleni ngolo suku ze anike nezizathu zokuba kutheni na engenakuwukhutshelwa umyalelo wokhuseleko. Akukho sigunyaziso sakuvalelwa sikhutshwayo ngeli thuba.
KWENZEKA NTONI NGOSUKU LOKUBUYA?
Ngosuku lokubuya, umyalelo wakho wokhuseleko wokugqibela ungakhutshwa. Lo ngumyalelo osisigxina yaye uya kusebenza de umantyi aphumeze isicelo sokuwubekela bucala. Ngosuku lokubuya, ityala lakho liya kuqwalaselwa kwi-ofisi kamantyi, hayi kwinkundla evulelekileyo. Kule ofisi akuyi kubakho mntu wumbi ngaphandle kwamagosa enkundla nabantu abachaphazeleka ngqo kulo mba. Kusenjalo, unokuza nabantu abaya kuma kwisithathu abaza kukuxhasa. Wena okanye ummangalelwa ninganawo amagqwetha animeleyo kulo naliphi na inqanaba lokuxoxwa kweli tyala. Akukho nabani na ovumeleke ukuba ashicilele okanye adize iinkcukacha zakhe nabani na ochaphazelekayo kweli tyala. Idilesi yekhaya lakho nayo ayinakudizwa kuzo naziphi na iimpepha okanye iinkqubo ezinento yokwenza nomyalelo wokhuseleko ukuba ufaka isicelo soko kuForm 2 (ngaphandle kokuba kunyanzelekile ukwenzela ukuchaza imiqathango yalo myalelo wokhuseleko).
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO UMYALELO WOKHUSELEKO WOKUGQIBELA UNOKUKHUTSHWA KHONA?
Ukuba umntu okuphethe gadalala akawukhabi lo myalelo, okanye ukuba akakho kodwa kukho ubungqina bokuba wasifumana isaziso somyalelo wokhuseleko wethutyana, okanye ukuba nobabini anikho kodwa bukho ubungqina bokuba umyalelo wokhuseleko wethutyana wanikezelwa, umyalelo wokhuseleko wokugqibela ungakhutshwa.
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO UMYALELO WOKHUSELEKO UNGABEKELWA BUCALA (UKHATYWE)?
Ukuba nobabini anizimasi, yaye akukho bungqina bakunikezelwa komyalelo wokhuseleko, umyalelo wokhuseleko wethutyana ungabekelwa bucala. Ukuba nguwe wedwa ozimasayo futhi akukho bungqina bakunikezelwa komyalelo, umyalelo wokhuseleko ungahlehliselwa olunye usuku lokubuya. Ukuba nguwe wedwa ofikayo okanye nithi nifike nobabini, ze nicele ukuba umyalelo wokhuseleko wethutyana ubekelwe bucala, uya kubekelwa bucala ngokwesicelo eso.
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO ELI TYALA LIYA KUTHI LIYE ENKUNDLENI?
Ukuba umntu okuphethe gadalala ukho yaye uyakulwa ukukhutshwa komyalelo wokhuseleko wokugqibela, tyala elo liya kuya enkundleni, okuthetha ukuthi ke umantyi uya kumamela bonke ubungqina obuza nawe okanye nalo naliphi na ingqina ze enze isigqibo. Enkundleni, umantyi angayalela ukuba nakuphi na ukuswantsuliswa kwakho okanye naliphi ingqina ngulowo ukuphethe gadalala ngemibuzo (apho ingelogqwetha elimfakela imibuzo) kwenziwe ngoyibuza loo mibuzo kwinkundla ze umantyi yena ayidlulisele kuwe ngokwakhe, ukuze umenzi lowo wobubi angabi nakukubuza ngqo. Kufuneka ukucele oko ukuba ucinga ukuba uya kuziva usoyika futhi uphantsi kwezisongelo xa ufakwa ekufaka imibuzo.
Ukuba ekuxoxweni kweli tyala inkundla ithi ifumanise ukuba xa ithi ithelekise ubungqina - ukuba kukhangaleka kakhulu ngathi umntu okuphethe kakubi (ummangalelwa) uzibandakanye okanye uzibandakanya kwintshukumo yobundlobongela basekhaya, iya kuthi ikhuphe umyalelo wokhuseleko wokugqibela.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO WOKUGQIBELA UKHUTSHIWE?
Isigunyaziso sokuvalelwa sikhutshwa ngoko nangoko ekukhutshweni komyalelo wokhuseleko wokugqibela, kodwa ubekelwa bucala okweli thuba umntu okuphethe gadalala engayophuli imiqathango yomyalelo wokhuseleko. Kufuneka uqinisekise ukuba isigunyaziso sokuvalelwa kwalo mntu sikuwe. Ukuba nesi sigunyaziso kuthetha ukuthi ukuba umntu okuphethe gadalala uthi ophule nawuphi na kwimiqathango yomyalelo wokhuseleko, ekufuneka ukwenzile kukugcwalisa isigqibo esifungelweyo (kuForm 10) apho uchaza khona ukuba imiqathango yalo myalelo yaphulwe njani, ze unikezele eso sigqibo sakho sifungelweyo nesigunyaziso sokuvalelwa kwalo mntu emapoliseni, wona ekufuneka emvalele ngoko nangoko ukuba kuyacaca ukuba ungaphinda ube phantsi kwenye intlungu genxa yakhe. Ukuba akubonakali ngathi ungaphinda ufumane enye intlungu, amapolisa angathi ke anike umntu lowo ukuphethe gadalala isaziso sokuba avele enkundleni ngetyala lolwaphulo-mthetho lokwaphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko.
Ukuba uthi usisebenzise isigunyaziso sokuvalelwa komntu okuphatha gadalala (sinokusetyenziswa kube kanye kuphela 'ekusetynzisweni sirhoxiswe') futhi udinga esesibini, okanye isigunyaziso sokuvalewa sokuqala silahlekile okanye satshatyalaliswa, ungafaka isicelo sesinye (kuForm 9)
Ukuba umntu okuphethe gadalala ufunyaniswe enetyala lokwaphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko kwityala lolwaphulo-mthetho, angadliwa okanye agwetyelwe ejele ixesha eliyiminyaka engadlulanga kwisihlanu.
La mabakala amaziko:
INkundla kaMantyi
Iindawo Zokuhlala Amakhosikazi Abephethwe Gadalala
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11456.9577.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya
Ukukhuselwa Kubundlobongela Basekhaya
Ukuba ulixhoba lobundlobongela basekhaya kwaye umntu okuphatha gadalalangumntu owalamene naye ngokwasekhaya, ungenza isicelo somyalelo wokhuseleko phantsi komthetho obizwa ngokuba yi-Domestic Violence Act. Umyalelo wokhuseleko uneemeko ezithile ezimisa ukuba lo mntu okuphatha gadalala angazenzi. Ukuba lo mntu ukuphatha gadalala uthe akazithobela ezi meko, angabanjwa. Ukuba oku kuphathwa gadalala kuquka isenzo solwaphulo-mthetho, kungafakwa isimangalo sokwenza ityala elinjalo.
La magama 'ukwalamana ngokwasekhaya' aquka ukwalamana ngeendlela ezininzi. Ukwalamana ngokwasekhaya nomntu othile xa:
Nitshatile okanye nanitshatile nobabini, nokuba nihlala kunye nokuba anihlali kunye
Ukuba ningamaqabane abelana ngesondo, nokuba nihlala kunye nokuba anihlali kunye
Naniza kutshata okanye niza kutshata, nisafunana okanye nalamana ngokwamasiko, okanye nayiphi na indlela yokwalamana ocinga ukuba okanye iqabane lakho elikholelwa ekubeni niyathandana
Nikhe nanokwalamana ngokwabelana ngesondo, nokuba lixeshana nje elingephi
Ningabazali bomntwana
Nabelana okanye kutshanje nihlala kwikhaya elinye okanye kwindawo yokuhlala enye.
Ukuphathwa gadalala ekhaya' kuquka:
ukuphathwa gadalala ngokwasemzimbeni ukuphathwa gadalala ngokwesondo ukuphathwa gadalala ngokwasemphefumlweni ukuphathwa gadalala ngokwentetha ukuphathwa gadalala ngokwasengqondweni ukuphathwa gadalala ngokwezoqoqosho isoyikiso ukuzungulwa umonakalo kwimihlaba nezakhiwo
Xa ningahlali kunye, ukungena kwisakhiwo sakho ngaphandle kwemvume yakho.
Nayiphina indlela engenye elawulayo enokubangela umonakalo kukhuseleko lwakho, impilo okanye indlela ophila ngayo.
Xa ucela umyalelo wokhuselo, awufaki tyala lalwaphulo-mthetho kwaye akukho mfuneko yakwenza tyala lolwaphulo-mthetho ukuze ufumane umyalelo wokhuseleko. Kodwa ke, ukuba ulixhoba lodidi oluthile lokuphathwa gadalala ekhaya olukwalulwaphulo-mthetho, ungazikhethela ukwenza isicelo somyalelo wokhuseleko, okanye ufake ityala lolwaphulo-mthetho okanye uzenze zombini. Izenzo zokuphathwa gadalala nezikwa lulwaphulo-mthetho ziquka ukuhlasela okuqhelekileyo, ukuhlasela ngeenjongo zokubangela iintlungu emzimbeni, ukuhlasela okungafanelekanga, ukudlwengula, umbulo, ukuzama ukubulala, ukonakalisa ngolunya imihlaba nezakhiwo, ukukhomba ngompu kunye nokuphatha gadalala izilwanyana.
Xa sele unawo umyalelo wokhuseleko, ukuba umntu okuphatha gadalala uye wayophula imiqathango yomyalelo wokhuseleko, oko lulwaphulo-mthetho kwaye angamangalelwa ngokwenza ulwaphulo-mthetho lokudela inkundla (nokuba isenzo solwaphulo lwemiqathango silulwaphulo-mthetho, umzekelo, indlela yokulawula). Ukuba olu lwaphulo luquka ulwaphulo-mthetho olunjengokuhlasela, angamangalelwa ngokudela inkundla kunye nokuhlasela.
Xa unomyalelo wokhuseleko kuthetha ukuba unegunya lokuba umntu okuphatha gadalala abanjwe nangaliphina ixesha esenza isenzo sokukuphatha gadalala. Okufuneka ukwenzile kukuzisa ingxelo yokuba waphule imiqathango emimiselwe kwaye amapolisa kufuneka athathe inyathelo ngokukhawuleza.
Ngaphambi kokuba ufumane umyalelo wokhuseleko, ungafumana umyalelo wokhuseleko wexeshana ngokukhawuleza okukhulu ngokugcwalisa amaphetshana athile kwaye lo myalelo wethutyana uya kuchaza ngokukodwa umhla ekuya kuthi kuqwalaselwa ngawo umyalelo wokugqibela (umhla wokubuyiswa). Xa sele kwenziwe umyalelo wokugqibela, oku kuya kuba sisigxina kwaye oku kungatshintshwa kuphela ngokufakwa kwesicelo kwiinkundla.
Iindidi zokhuseleko onokuthi ulufumane kumyalelo wokhuseleko ziquka iimeko apho:
Umntu okuphatha gadalala kungafunekanga ukuba enze nasiphina isenzo sokukuphatha gadalala ekhayeni.
Umntu okuphatha gadalala kufuneka akuhlawule irente, iintlawulo zokubambisa okanye ezinye iimali ezingxamisekileyo.
Amapolisa kufuneka athimbe nayiphi na imipu okanye izixhobo ezinobungozi anazo umntu okuphatha gadalala.
Amapolisa kufuneka ahambe nawe ze akuncede uqokelelele izinto ezizezakho.
Idilesi yakho akufunekanga ibhalwe nandawoni na kumyalelo wokhuseleko.
Inyathelo lokuqala lokufumana umyalelo wokhuseleko kukuba wena ugcwalise iphetshana uForm 2: Isicelo Somyalelo Wokhuseleko .
Kufuneka ndiye phi?
Ingaba kufuneka ndizenzele ngokwam isicelo? Ndingamenzela omnye umntu isicelo?
Loluphi ulwazi / ingcaciso endiyidingayo?
Kuza kwenzeka ntoni ndakugqiba ukugcwalisa iphetshana lesicelo?
Uya kunikezelwa nini umyalelo wokhuseleko wethutyana?
Kwenzeka ntoni xa sele ndinikwe umyalelo wethutyana?
Kwenzeka ntoni xa ndingawunikwanga umyalelo wethutyana?
Kwenzeka ntoni ngosuku lokubuya?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho kuya kuthi kunikezelwe umyalelo wokhuseleko wokugqibela?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho kuya kuthi kubekelwe bucala umyalelo wokhuseleko (unganikezelwa)?
Kuphantsi kwaziphi iimeko apho eli tyala liya kuthi lixoxelwe enkundleni?
Kwenzeka ntoni xa sele kunikezelwe umyalelo wokhuseleko wokugqibela?
KUFUNEKA NDIYE PHI?
U-Form 2 uyafumaneka kwizikhululo zamapolisa neenkundla kwakunye nakwesi sikhundla sothungelwano ngekhompyutha, nangona amapolisa esenokukugqithisela kwiinkundla ukuze uncediswe ekugcwaliseni eli phetshana. Amapolisa aya kukunika noForm 1, oluxwebhu olukucacisela ngamalungelo akho. Ukuba wonzakele okanye ufuna indawo engenye yokuhlala ngenxa yokuphathwa gadalala, amapolisa kufuneka akuncede ekufumaneni unyango ze akuncede ekufumaneni unyango aphinde akuncede ekufumaneni indawo ekhuselekileyo yokufihla intloko.
Nayiphi na inkundla ejongene nommandla ohlala kuwo okanye osebenza kuwo, okanye ekummandla apho umntu okuphatha gadalala asebenza kuwo okanye ahlala kuwo okanye ekummandla apho esi siganeko sokuphathwa gadalala senzeke khona, ingakunika umyalelo wokhuseleko. Ngokwesiqhelo kufuneka uye kwinkundla ngamaxesha evulwe ngawo inkundla (phakathi evekini, 8:00 - 16:00). Emva kweeyure zomsebenzi, izicelo ziya kuqwalaselwa kuphela xa unokubonisa ukuba uya kusokola kakhulu ukuba lo mba uthe awaqwalaselwa ngokukhawuleza.
Iinkundla ezithile zinegumbi elibekelwe bucala ukujongana namatyala obundlobongela basekhaya. Abantu abazigqatsayo baye ngamanye amaxesha bafumaneke ekukuncediseni xa ugcwalisa uForm 2 kwakunye nonobhala wenkundla angakwazi ukukunceda. Lo nobhala wenkundla uya kukunika noForm 3 ochaza ngendlela osebenza ngayo umyalelo wokhuseleko ze akulumkise nangokuba ungathethi buxoki xa ugcwalisa uForm 2 njengoko oku ilityala lolwaphulo-mthetho.
INGABA KUFUNEKA NDIZENZELE NGOKWAM ISICELO ? NDINGAMENZELA OMNYE UMNTU ISICELO?
Omnye umntu angakwenzela isicelo. Okufunekayo yimvume yakho ebhalwe phantsi yokwenza oku. Ukuba ungumntwana (ongaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala), okhubazekileyo ngengqondo, ongekho zingqondweni okanye ongakwaziyo ukunikezela ngemvume kuso nasiphi na isizathu esisesinye, omnye umntu angakwenzela isicelo ngaphandle kwemvume yakho. Ukuba ungumntwana, ungasenza isicelo somyalelo wokhuseleko ngaphandle kokuncediswa ngabazali, umntu okugcinayo, okanye nokuba ngubani na umntu ongomnye. Ukuba wenzela umntwana isicelo, ungakwenza oko ngaphandle kwemvume yabazali bomntwana, umntu omgcinayo okanye ngoncedo lwakhe nabani na.
LOLUPHI ULWAZI / INGCACISO ENDIYIDINGAYO?
Isigaba 1: Umenzi wesicelo
Olu lulwazi malunga nomenzi wesicelo, okwabizwa ngokuba ngummangali. Ungumenzi wesicelo ngaphandle kokuba wenzela omnye umntu esi sicelo, nalapho olu lwazi malunga owenza esi sicelo egameni lakhe - umntu olixhoba lokuphathwa gadalala. Kuya kufuneka unikezele ngenombolo yencwadana yesazisi yomenzi wesicelo, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba, umsebenzi, nobudlelwane nexhoba (umzekelo, uyinkosikazi, usisihlobo okanye ungumntu ohlala naye kwindawo eniyiqeshileyo) kumntu ophethe gadalala ummangalelwa.
Isigaba 2: Ukuba awunguye umntu owenza isicelo
Akukho mfuneko yakuligcwalisa eli candelo ukuba uyazenzela esi sicelo. Kodwa ke, ukuba wenza isicelo egameni lomnye umntu, olu lulwazi malunga nawe luyafuneka. Oku kuquka inombolo yakho yesazisi, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba, umsebenzi, nobudlelwane bakho nexhoba (umzekelo, ungumhlobo wakho,ulilungu lebhunga okanye ipolisa), isizathu sokwenza esi sicelo, kwakunye nokuba unemvume esuka kuloo mntu umenzela esi sicelo.
Isigaba 3: Ummangalelwa
Ulwazi malunga nomntu ophatha gadalala (ummangalelwa) luquka inombolo yesazisi sakhe, idilesi yasekhaya neyasemsebenzini, iinombolo zomnxeba nomsebenzi. Iidilesi zibaluleke kakhulu. Ukuba awuzazi iidilesi, kufuneka unikezele naluphi na ulwazi apho anokufumaneka khona olunjengeendawo zomjuxuzo okanye abahlobo athi abatyelele rhoqo. Oku kwenzelwa ukuba umgwebi wesithili akwazi ukumfuna amfumane.
Isigaba 4: Abanye abantu abachaphazelekayo
Iinkcukacha zakhe nabani na omnye umntu ochaphazelekayo kubundlobongela basekhaya, ukuba bachaphazeleka njani nokuba nabani na omnye kubo ukhubazekile na.
Isigaba 5: Ingxelo yempatho-mbi
Isigqibo esifungelweyo (ingxelo) esisuka kuwe sichaza ngeentshukumo zobundlobongela basekhaya ezenziwa ngulowo ukuphethe gadalala, ngxelo leyo iquka nenkcazelo ngezixhobo okanye imipu esetyenziswe kobo bundlobongela, wonzakele njani futhi ngaba udinga unyango lwezempilo na.
Isigaba 6: Naziphi na iinkcukacha ngokuba singxamiseke kangakanani na eso sicelo. Umzekelo, kunokungxamiseka ukuba unesizathu sokoyikisela ukuba umntu okuphethe kakubi angaphinda enze intshukumo yobundlobongela kuwe kungekudala, kuba efumene isixhobo okanye ukhe wakoyikisa okanye kwenzeke into ezakumenza aphinde avukwe bubundlobongela.
Isigaba 7: Yeyiphi imiqathango oyidingayo kulo myalelo wokhuseleko?
Le miqathango kufuneka ihambelane neentlobo zobundlobongela oziqwalaseleyo. Umzekelo, ukuba uchaze impatho-mbi ngokoqoqosho, kufuneka ucele ukuba omnye wemiqathango ibe kukuba lo mntu makangaphindi akuphathe gadalala ngokoqoqosho. Eli phetshana lesicelo linoluhlu lwemiqathango yaye wena umelwe nje kukukhetha iibhokisi ezifanele olo hlobo lobundlobongela. Musa ukuzikhetha zonke ezi bhokisi njengoko ezinye zikwakhabana, ngoko ke thabatha isigqibo esicingisisiweyo ngokuba ufuna khuseleko luni.
Isigaba 8: Nayiphi na imiqathango eyongezelelweyo
Usenakho nokucela ukuba kufakwe imiqathango engekhoyo kuluhlu lokuqala. Eminye yale miqathango idwelisiwe yaye wena kudingeka nje ukuba ukhethe nje iibhokisi ozidingayo ze ugcwalise iinkcukacha. Kukwakho nesikhundla sokufaka nayiphi na imiqathango enokuba ayidweliswanga apho.
Isigaba 9: Impahla yakho
Uluhlu lwempahla oyibona iyeyakho kuphela. Oku kubalulekile ukuba ucele uncedo kumapolisa ukuba akulandele impahla yakho.
KUZA KWENZEKA NTONI EMVA KOKUBA UGCWALISE ELI PHETSHANA LESICELO?
Xa uForm 2 sele egqityiwe, kufuneka kuqinisekiswe ngokuthi amapolisa atyikitye phantsi ze afake isitampu sawo. Oku ke kuthetha ukuba kufuneka isifungo phambi komkomishinala wezifungo apho uvuma ukuba wazi futhi uqonda konke okubhale kuForm 2, ukuba awali ukuthabatha isigqibo esifungelweyo yaye usibona esi sifungo njengesibophelela isazela sakho. Oku kunokwenziwa kwisikhululo samapolisa, kwiinkundla yiJaji Yoxolo, okanye ngumantyi.
Xa uForm 2 sele egqityiwe ze waqinisekiswa ngamapolisa, kufuneka uyise kunobhala wenkundla, oya kuthi yena agcwalise elinye iphetshana lesicelo elibizwa ngokuba nguForm 4: Umyalelo Wokhuseleko Wethutyana ze axele akunike nosuku ekufuneka ubuye ngalo (usuku ekuza kuthi kuqwalaselwe owona myalelo wokhuseleko lwakho wokugqibela) ukuza kuxoxa eli tyala. Unobhala lo uya kukunikezela zombini uForm 2 noForm 4 kumantyi, yena onokuzityikitya ezo mpepha enikezela nangomyalelo wokhuseleko wethutyana
UYA KUNIKEZELWA NINI UMYALELO WOKHUSELEKO WETHUTYANA?
Kwezinye iinkundla, umantyi usenokudibana nawe ixeshana nje elingephi phambi kokuba akunike lo myalelo ukuze akubuze nayiphi na imibuzo anayo ngesi sicelo sakho sokhuseleko olungxamisekileyo. Kwezinye iinkundla, kuya kufuneka ubuye emva kosuku okanye ezimbini ukufumanisa ukuba uza kuwunikwa na umyalelo wokhuseleko wethutyana, ngexa kwezinye iinkundla ezi mpepha zesicelo zinokugcwaliswa kwangolo suku, ngokubanzi, oku kuxhomekeka ekubeni inkundla leyo ixakeke kangakanani na, nokuba isicelo sakho singxamiseke kangakanani na.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO WETHUTYANA UKHUTSHIWE?
Xa sele uwunikiwe, uya kunikwa ikopi yomyalelo wethutyana yaye nayo iya kunikezelwa kumntu okuphethe kakubi ngamapolisa, okanye ukuba ungamelana neentlawulo zoMthunywa Wenkundla, uya kunikezelwa ngumthunywa lowo (apha eMzantsi Afrika, lo mthunywa ligosa lenkundla elijongene nokunikezela ngeempepha ekufuneka zinikezelwe kumatyala abandakanya abemi balapha). Umyalelo wokhuseleko wethutyana awusebenzi de ube kanti ukhutshiwe wanikezelwa kulowo kufuneka ewufumene. Ukunikezelwa komyalelo wethutyana ngamapolisa kusimahla. Ukuba ungamelana neentlawulo zeenkonzo, kungcono ukucela uMthunywa wenkundla kuba amapolisa enamatyala amaninzi ekufuneka ejongene nawo futhi enokuthatha ixesha elide kunomthunywa. Unobhala wenkundla usenokwenza amalungiselelo okuthunyelwa kwalo myalelo ngeposi ebhalisiweyo nekhawulezayo, kodwa ke oku kubandakanya intlawulo yaye akunakusebenza ukuba umntu okuphethe gadala akayi kuzilanda ze atyikitye ukuba uzifumene ezo mpepha kuloo ofisi yeposi.
Nabani na odlulisela lo myalelo kummangalelwa kufuneka anike unobhala wenkundla iphetshana 'lokubuya kwenkonzo' ukuqinisekisa ukuba uwudlulisele kulowo uthunyelwa kuye umyalelo wexeshana, futhi iphetshana eligunyazisa ukubanjwa kwalowo uphethe omnye kakubi (uForm 8) linikezelwa kuwe. Esisigunyaziso sisebenza kuphela ukuba umntu okuphethe kakubi waphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko wethutyana
Ukuba awulifumani phetshana eligunyazisa ukuvalelwa komntu okuphethe gadalala kufuneka uye kulilanda enkundleni. Ukuba neli phetshana kuthetha ukuba xa anokuthi umntu okuphethe gadalala ophule imiqathango yomyalelo wokhuseleko wethutyana ungenza ukuba avalelwe okanye abekwe ityala ngokuthi uye emapoliseni ze uwanike esi sigunyaziso sokuvalelwa kwesi sihange kwakunye nesigqibo esifungelweyo(uForm 10) esichaza ukuba uyophule njani na imiqathango yalo myalelo. Amapolisa ke kuya kufuneka amvalele ukuba kuyabonakala ukuba ungazifumana ukwenye ingozi ngenxa yoku.
Umyalelo wokhuseleko wethutyana uya kuba nosuku olubizwa ngokuba 'lusuku lokubuya' apho kuwo. Ngolu suku wena (mntu ofaka isicelo) kwanalowo ukuphethe gadalala (ummangalelwa) niya kuba nethuba lokunika inkundla ezinye iinkcukacha ngale mapatho-mbi, futhi nemiqathango ekulo myalelo iya kuqinisekiswa, itshintshwe okanye ibekelwe bucala ngumantyi, kumyalelo wokhuseleko wokugqibela. Usuku lokubuya lungangabi ngaphambi kweentsuku ezilishumi emva kokunikezelwa kwalo myalelo.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO UNGAKHUTSHWANGA?
Kumanye amatyala, umantyi unokugqiba ekubeni angawukhuphi umyalelo wokhuseleko wethutyana. Endaweni yawo, isaziso (uForm 5) siya kunikezelwa kulowo ukuphethe gadalala, apho kuya kubakho nosuku lokubuya, saziso eso esiya kube silumkisa nalowo ukuphethe gadalala ukuba avele enkundleni ngolo suku ze anike nezizathu zokuba kutheni na engenakuwukhutshelwa umyalelo wokhuseleko. Akukho sigunyaziso sakuvalelwa sikhutshwayo ngeli thuba.
KWENZEKA NTONI NGOSUKU LOKUBUYA?
Ngosuku lokubuya, umyalelo wakho wokhuseleko wokugqibela ungakhutshwa. Lo ngumyalelo osisigxina yaye uya kusebenza de umantyi aphumeze isicelo sokuwubekela bucala. Ngosuku lokubuya, ityala lakho liya kuqwalaselwa kwi-ofisi kamantyi, hayi kwinkundla evulelekileyo. Kule ofisi akuyi kubakho mntu wumbi ngaphandle kwamagosa enkundla nabantu abachaphazeleka ngqo kulo mba. Kusenjalo, unokuza nabantu abaya kuma kwisithathu abaza kukuxhasa. Wena okanye ummangalelwa ninganawo amagqwetha animeleyo kulo naliphi na inqanaba lokuxoxwa kweli tyala. Akukho nabani na ovumeleke ukuba ashicilele okanye adize iinkcukacha zakhe nabani na ochaphazelekayo kweli tyala. Idilesi yekhaya lakho nayo ayinakudizwa kuzo naziphi na iimpepha okanye iinkqubo ezinento yokwenza nomyalelo wokhuseleko ukuba ufaka isicelo soko kuForm 2 (ngaphandle kokuba kunyanzelekile ukwenzela ukuchaza imiqathango yalo myalelo wokhuseleko).
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO UMYALELO WOKHUSELEKO WOKUGQIBELA UNOKUKHUTSHWA KHONA?
Ukuba umntu okuphethe gadalala akawukhabi lo myalelo, okanye ukuba akakho kodwa kukho ubungqina bokuba wasifumana isaziso somyalelo wokhuseleko wethutyana, okanye ukuba nobabini anikho kodwa bukho ubungqina bokuba umyalelo wokhuseleko wethutyana wanikezelwa, umyalelo wokhuseleko wokugqibela ungakhutshwa.
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO UMYALELO WOKHUSELEKO UNGABEKELWA BUCALA (UKHATYWE)?
Ukuba nobabini anizimasi, yaye akukho bungqina bakunikezelwa komyalelo wokhuseleko, umyalelo wokhuseleko wethutyana ungabekelwa bucala. Ukuba nguwe wedwa ozimasayo futhi akukho bungqina bakunikezelwa komyalelo, umyalelo wokhuseleko ungahlehliselwa olunye usuku lokubuya. Ukuba nguwe wedwa ofikayo okanye nithi nifike nobabini, ze nicele ukuba umyalelo wokhuseleko wethutyana ubekelwe bucala, uya kubekelwa bucala ngokwesicelo eso.
KUPHANTSI KWAZIPHI IIMEKO APHO ELI TYALA LIYA KUTHI LIYE ENKUNDLENI?
Ukuba umntu okuphethe gadalala ukho yaye uyakulwa ukukhutshwa komyalelo wokhuseleko wokugqibela, tyala elo liya kuya enkundleni, okuthetha ukuthi ke umantyi uya kumamela bonke ubungqina obuza nawe okanye nalo naliphi na ingqina ze enze isigqibo. Enkundleni, umantyi angayalela ukuba nakuphi na ukuswantsuliswa kwakho okanye naliphi ingqina ngulowo ukuphethe gadalala ngemibuzo (apho ingelogqwetha elimfakela imibuzo) kwenziwe ngoyibuza loo mibuzo kwinkundla ze umantyi yena ayidlulisele kuwe ngokwakhe, ukuze umenzi lowo wobubi angabi nakukubuza ngqo. Kufuneka ukucele oko ukuba ucinga ukuba uya kuziva usoyika futhi uphantsi kwezisongelo xa ufakwa ekufaka imibuzo.
Ukuba ekuxoxweni kweli tyala inkundla ithi ifumanise ukuba xa ithi ithelekise ubungqina - ukuba kukhangaleka kakhulu ngathi umntu okuphethe kakubi (ummangalelwa) uzibandakanye okanye uzibandakanya kwintshukumo yobundlobongela basekhaya, iya kuthi ikhuphe umyalelo wokhuseleko wokugqibela.
KWENZEKA NTONI XA UMYALELO WOKHUSELEKO WOKUGQIBELA UKHUTSHIWE?
Isigunyaziso sokuvalelwa sikhutshwa ngoko nangoko ekukhutshweni komyalelo wokhuseleko wokugqibela, kodwa ubekelwa bucala okweli thuba umntu okuphethe gadalala engayophuli imiqathango yomyalelo wokhuseleko. Kufuneka uqinisekise ukuba isigunyaziso sokuvalelwa kwalo mntu sikuwe. Ukuba nesi sigunyaziso kuthetha ukuthi ukuba umntu okuphethe gadalala uthi ophule nawuphi na kwimiqathango yomyalelo wokhuseleko, ekufuneka ukwenzile kukugcwalisa isigqibo esifungelweyo (kuForm 10) apho uchaza khona ukuba imiqathango yalo myalelo yaphulwe njani, ze unikezele eso sigqibo sakho sifungelweyo nesigunyaziso sokuvalelwa kwalo mntu emapoliseni, wona ekufuneka emvalele ngoko nangoko ukuba kuyacaca ukuba ungaphinda ube phantsi kwenye intlungu genxa yakhe. Ukuba akubonakali ngathi ungaphinda ufumane enye intlungu, amapolisa angathi ke anike umntu lowo ukuphethe gadalala isaziso sokuba avele enkundleni ngetyala lolwaphulo-mthetho lokwaphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko.
Ukuba uthi usisebenzise isigunyaziso sokuvalelwa komntu okuphatha gadalala (sinokusetyenziswa kube kanye kuphela 'ekusetynzisweni sirhoxiswe') futhi udinga esesibini, okanye isigunyaziso sokuvalewa sokuqala silahlekile okanye satshatyalaliswa, ungafaka isicelo sesinye (kuForm 9)
Ukuba umntu okuphethe gadalala ufunyaniswe enetyala lokwaphula imiqathango yomyalelo wokhuseleko kwityala lolwaphulo-mthetho, angadliwa okanye agwetyelwe ejele ixesha eliyiminyaka engadlulanga kwisihlanu.
<fn>GOV-ZA.Services.11457.9669.9669.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukunikezela Ingxelo Ngobundlobongela
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo
INKCAZELO:
Ukuba uthe wadlwengulwa okanye wenzakaliswa ngokwesondo, ungagqithisa ingxelo malunga noku emapoliseni. Kukuzithandela kwakho ukuba uyigqithise le ngxelo nokuba ungayigqithisi emapoliseni kodwa ukuba awuyinikezeli, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Amapolisa awavumelekanga ukuba angavumi ukuphanda ityala lakho, kodwa ukuba awuyigqithisanga ingxelo, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Kodwa ke, ukuba kukho ubungqina obuncinci emva kophando olwenziwe ngamapolisa, umtshutshisi angagqiba ekubeni angaqhubekeki netyala lakho.
Akukho xesha limisiweyo lokunikezela ngengxelo yetyala lokudlwengulwa, ngexa amanye amatyala esondo enexesha elimisiweyo eliyiminyaka engamashumi amabini. Kodwa ke, ukuba awunikezeli ingxelo yakho ngokukhawuleza emva kokuba udlwenguliwe, ubungqina obusemzimbeni bungangabikho kwaye naliphi na ingqina kunganzima ukulifumana, nokuya kuthi oku kwenze ukuba kube nzima kakhulu ukufaka isimangalo esinempumelelo. Kwakhona, xa unikezela ngengxelo, amapolisa aya kukusa esibhedlele nalapho uya kuthi ufumane unyango lokukhusela isifo sikaGawulayo neNtsholongwane yaso. Kubalulekile ukufumana olu nyango ngokukhawuleza okukhulu emva kokuba udlwengulwe.
Ukuba ungumntwana, okanye unikezela ingxelo egameni lomntwana, eli tyala liya kuqwalaselwa ngendlela eyahlukileyo kuneqhelekileyo.
IMIYALELO:
Ukubiza amapolisa
Ukunikezela Ingxelo
Uvavanyo Lukagqirha
Xa umrhanelwa enokuthi akhutshwe ngenggqawule?
Ityala
Imibutho Enikezela Ngenkxaso
BIZA AMAPOLISA
Ungayinikezela ngengxelo yodlwengulo ngokuthi uye kwesona kwisikhululo samapolisa sikufutshane nawe. Unganikezela ngengxelo yodlwengulo ngokutsalea umnxeba kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe. Ukuba ugqithisa ingxelo ngomnxeba, amapolisa aya kuthumela inqwelo-mafutha ukuba ikulande. Kodwa ke, ngenxa yokuba le nqwelo-mafutha yamapolisa ingangafumaneki ngokukhawuleza, kungafuneka ukuba ulinde ixesha elide ukuze ulandwe. Ukuba wenzakele kakhulu, kufuneka ubize inqwelo yezigulana okanye kungenjalo, utsalele umnxeba kwinombolo yexesha likaxakeka.
Njengesiqhelo, kufanele ukuba unikezele ingxelo yodlwengulo kwisikhululo samapolisa esikufutshane nendawo olwenzeke kuyo olu dlwengulo (nolunokwenzeka kwiindawo ekude kakhulu nendawo ohlala kuyo). Kodwa ke, ukuba uye kwesinye isikhululo samapolisa, amapolisa awavumelekanga ukuba akuthumele kwenye indawo. Kufuneka enze amanyathelo okuqala ophando, ukuquka ukuvula ityala kunye novavanyo lonyango, aze agqithisele eli tyala kwisikhululo samapolisa esifanelekileyo kamva.
Kwisikhululo samapolisa, ungacela ukuthetha nepolisa elibhinqileyo. Kodwa ke, amapolisa abhinqileyo angangabikho kumaxesha athile. Awunyanzelekanga ukuba unikezele ngengxelo yazo zonke iinkcukacha ezithe zenzeka kwi-ofisi yezohlwayo xa unikezela ngengxelo yodlwengulo. Emva kokuba uchazile ukuba ufuna ukunikezela ngengxelo yodlwengulo, kufanele ukuba uthatyathwe usiwe kwindawo esekhusini enjenge-ofisi okanye kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba, nelilelona gumbi lifanelekileyo nelinamagosa azinekeleyo aqeqeshlwe ukukunceda. Izikhululo zamapolisa ezininzi zinawo la magumbi okuthuthuzela amaxhoba nekufuneka ahlale evuliwe ngawo onke amaxesha, nangeempela-veki kwanasebusuku.
UKUNIKEZELA INGXELO
Kufuneka unikezele kuphela ingxelo emfutshane malunga nokuthe kwenzeka ze le ngxelo yodlwengulo ibhalwe kwiincwadi yeziganeko ezenzekileyo (incwadi apho kubhalwa khona zonke iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezenzekileyo) kwisikhululo samapolisa ngaphambi kokuba uthathwe usiwe kuvavanyo lonyango. Kufuneka uzame ukunikezela inkcazelo eneenkcukacha malunga nomntu okudlwenguleyo nalapho ugqibele khona ukumbona ngokukhawuleza ukuze amapolisa azame ukumbamba ngokukhawuleza okukhulu.
Kufuneka unikezele kuphela ingxelo eneenkcukacha malunga nokuthe kwenzeka ngexesha lodlwengulo emva kokuba ufumene uvavanyo lonyango, njengesiqhelo emva kosuku, xa uthe wafumana ixeshana. Le ngxelo ineenkcukacha iya kunikezelwa kumcuphi (igosa elenza uphando) noya kuba lipolisa elilodwa elaziyo malunga neenkcukacha zeli tyala.
UVAVANYO LUKAGQIRHA
Ugqirha karhulumente (uGqirha weSithili) uya kuthi enze uvavanyo lonyango esibhedlele kumaxesha amaninzi. Ungamfumana ugqirha wakho wabucala enze olu vavanyo kodwa kumaxesha amaninzi aba nalo olu qeqesho lokuqokelela ubungqina basenkundleni kwaye bangangalifumani ixesha lokuya enkundleni. Ugqirha kufuneka akunike nonyango lokukhusela isifo sikaGawulayo neNtsholongwane yaso. Ngenxa yokuba injongo yovavanyo lonyango ikukuqokelela ubungqina basenkundleni, akufunekanga ukuba uhlambe ngaphambi kovavanyo lonyango, njengoko oku kusenokuphelisa ubungqina. Kufuneka uze nempahla obuyinxibe ngexesha lodlwengulo ukuze nazo zivavanyelwe ubungqina obunokufumaneka.
Ukuba amapolisa athe ambamba umrhanelwa, kuya kufuneka aziswe ngaphambili ze uzame ukumkhomba umntu okudlwengulileyo ukuba ungomnye wabantu abakhoyo kwelo qela. Ukuba isikhululo samapolisa sineendlela ezimbini zesipili, oku kuya kusetyenziswa xa kuqhutywa oku kuvezwa kobuso. Akufunekanga ukuba ude umphathe umntu omrhanelayo kwaye kufuneka ungakuvumeli oku xa kukho umntu othe yenza njalo.
Xa unikezela ingxelo yakho, kufuneka unikezele iinkcukacha ezininzi kangangoko unako malunga nokuthe kwenzeka ingakumbi xa umntu okudlwengulileyo ethe wakoyikisa ngezisongelo kwakunye nokuba ebendlongondlongo na. Qinisekisa ukuba amapolisa ayazi ukuba ucinga ukuba umntu okudlwengulileyo uya kwazi apho uhlala khona kwaye ukuba uyoyika ukwenza njalo, angahlala njalo ekoyikisa. Olu lulwazi olubaluleke kakhulu nolunokunceda inkundla ekwenzeni isigqibo sokuba alinde ukuxoxwa kwetyala lakhe ngaphandle kwentolongo na okanye hayi xa sele efunyenwe.
XA UMRHANELWA ENOKUTHI AKHUTSHWE NGENGQAWULE?
Ukuba umntu okudlwengulileyo unikezwe imvume yokuba alinde ukuxoxwa kwetyala lakhe ngaphandle, amapolisa kufuneka akwazise ngoku, kuquka nemiqathango ehamba nale mvume yakhe. Omnye yemiqathango yale mvume ehlala injalo kukuba akasayi kuvunyelwa ukuba athethe nawe okanye akoyikise nangayiphi na indlela. Ukuba uthe wathetha nawe okanye ophule nawuphi na umqathango, kufuneka uqhagamshelane nomcuphi ojongene netyala lakho uze unikezele ngaloo ngxelo.
ITYALA
Ngelishwa, ingalixesha elide ukuba ityala lakho liye enkundleni ukuze kuxoxwe, kwaye ukuba amapolisa awafumani bungqina baneleyo, umtshutshisi angagqiba ekubeni angamtshutshisi. Ukuba unazo naziphi na izikhalazo malunga nendlela amapolisa athe aliqwalasela ngayo ityala lakho, kufuneka ufake isikhalazo. Ungalufumana uncedo kuwo nawuphi na omnye wemibutho ethi incedane nabantu abasinde kubundlobongela bodlwengulo ngokulungiselela ukumiselwa kokuxoxwa kwetyala kwanangazo naziphi na iingxaki ezinokuba ziya kukhathaza.
Ngosuku lokuxoxwa kwetyala, zama ukwenza amalungiselelo nomtshutshisi ngaphambi kokuvulwa kwengxoxo, okuba wena uya kufika ngaphambi kokuvulwa kwenkundla ze ube nendawo eyodwa yokuhlala njengokuba usalinde ukuqala kwengxoxo, njengoko iqhelekile into yokuba umdlwenguli nabaxhasi bakhe benze izisongelo nezoyikiso usiva futhi bakoyikise nangezinye iindlela. Ezinye iinkundla zinamagumbi awodwa okulinda amangqina anokusetyenziswa endaweni yokulinda endleleni nje kunye nomdlwenguli kwanabaxhasi bakhe. Ukuba inkundla ayinalo igumbi elilodwalokulinda amangqina, cela umtshutshisi ukuba akuvulele enye i-ofisi ze ulinde.
IMIBUTHO ENIKEZELA NGENKXASO
Nantsi imibutho esebenza ngamaxhoba angamanina nangabantwana asinde kwiintshukumo zokuxhatshazwa (ngokwesondo) apha eNtshona Koloni.
UMBUTHO
INKCAZELO
INOMBOLO YOMNXEBA:
Apha kunikezelwa ngenkonzo esebenza amashumi amabini anesine eeyure ngosuku ukuncedana namaxhoba odlwengulo
Apha kunikezelwa ngenkonzo esebenza amashumi amabini anesine eeyure ngosuku ukuncedana namaxhoba odlwengulo kubantwana
ILITHA LABANTU
Iingcebiso zeentuthuzelo kumanina axhatshazwe ngokwasemzimbeni
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela nokunika iingcebiso kumaxhoba okuphathwa gadalala ngokwesondo, maxhoba lawo abudala buli-14 nangaphezulu - isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku.
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela nokunika iingcebiso kumaxhoba okuphathwa gadalala ngokwesondo, maxhoba lawo abudala buli-14 nangaphezulu - isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku.
Apha kunikezelwa ngoncedo lwezomthetho oluphangaleleyo.
Le ke yinkonzo ejoliswe ekuthinteleni ukuphathwa gadalala kwabantwana.
Le yona yinkonzo yokuthuthuzela nokunikezela iingcebiso kubantwana abathe bafumana ukuxhatshazwa, ababudala buli-16 leminyaka nangaphantsi.
Eli ke liziko elinikezela ngenkonzo yokuthuthuzela neengcebiso kwiintsapho, kwizibini ezithandayo kwanakwimiba yomtshato.
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela kwimiba yesondo
IZIKO LEENTLUNGU LWAMAXHOBA OBUNDLOBONGELA NOKUXHATSHAZWA
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela kumaxhoba obundlobongela jikelele
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11457.9669.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo
Ukuba uthe wadlwengulwa okanye wenzakaliswa ngokwesondo, ungagqithisa ingxelo malunga noku emapoliseni. Kukuzithandela kwakho ukuba uyigqithise le ngxelo nokuba ungayigqithisi emapoliseni kodwa ukuba awuyinikezeli, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Amapolisa awavumelekanga ukuba angavumi ukuphanda ityala lakho, kodwa ukuba awuyigqithisanga ingxelo, ityala lakho alisayi kuphandwa okanye kufakwe simangalo. Kodwa ke, ukuba kukho ubungqina obuncinci emva kophando olwenziwe ngamapolisa, umtshutshisi angagqiba ekubeni angaqhubekeki netyala lakho.
Akukho xesha limisiweyo lokunikezela ngengxelo yetyala lokudlwengulwa, ngexa amanye amatyala esondo enexesha elimisiweyo eliyiminyaka engamashumi amabini. Kodwa ke, ukuba awunikezeli ingxelo yakho ngokukhawuleza emva kokuba udlwenguliwe, ubungqina obusemzimbeni bungangabikho kwaye naliphi na ingqina kunganzima ukulifumana, nokuya kuthi oku kwenze ukuba kube nzima kakhulu ukufaka isimangalo esinempumelelo. Kwakhona, xa unikezela ngengxelo, amapolisa aya kukusa esibhedlele nalapho uya kuthi ufumane unyango lokukhusela isifo sikaGawulayo neNtsholongwane yaso. Kubalulekile ukufumana olu nyango ngokukhawuleza okukhulu emva kokuba udlwengulwe.
Ukuba ungumntwana, okanye unikezela ingxelo egameni lomntwana, eli tyala liya kuqwalaselwa ngendlela eyahlukileyo kuneqhelekileyo.
Ukubiza amapolisa
Ukunikezela Ingxelo
Uvavanyo Lukagqirha
Xa umrhanelwa enokuthi akhutshwe ngenggqawule?
Ityala
Imibutho Enikezela Ngenkxaso
BIZA AMAPOLISA
Ungayinikezela ngengxelo yodlwengulo ngokuthi uye kwesona kwisikhululo samapolisa sikufutshane nawe. Unganikezela ngengxelo yodlwengulo ngokutsalea umnxeba kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe. Ukuba ugqithisa ingxelo ngomnxeba, amapolisa aya kuthumela inqwelo-mafutha ukuba ikulande. Kodwa ke, ngenxa yokuba le nqwelo-mafutha yamapolisa ingangafumaneki ngokukhawuleza, kungafuneka ukuba ulinde ixesha elide ukuze ulandwe. Ukuba wenzakele kakhulu, kufuneka ubize inqwelo yezigulana okanye kungenjalo, utsalele umnxeba kwinombolo yexesha likaxakeka.
Njengesiqhelo, kufanele ukuba unikezele ingxelo yodlwengulo kwisikhululo samapolisa esikufutshane nendawo olwenzeke kuyo olu dlwengulo (nolunokwenzeka kwiindawo ekude kakhulu nendawo ohlala kuyo). Kodwa ke, ukuba uye kwesinye isikhululo samapolisa, amapolisa awavumelekanga ukuba akuthumele kwenye indawo. Kufuneka enze amanyathelo okuqala ophando, ukuquka ukuvula ityala kunye novavanyo lonyango, aze agqithisele eli tyala kwisikhululo samapolisa esifanelekileyo kamva.
Kwisikhululo samapolisa, ungacela ukuthetha nepolisa elibhinqileyo. Kodwa ke, amapolisa abhinqileyo angangabikho kumaxesha athile. Awunyanzelekanga ukuba unikezele ngengxelo yazo zonke iinkcukacha ezithe zenzeka kwi-ofisi yezohlwayo xa unikezela ngengxelo yodlwengulo. Emva kokuba uchazile ukuba ufuna ukunikezela ngengxelo yodlwengulo, kufanele ukuba uthatyathwe usiwe kwindawo esekhusini enjenge-ofisi okanye kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba, nelilelona gumbi lifanelekileyo nelinamagosa azinekeleyo aqeqeshlwe ukukunceda. Izikhululo zamapolisa ezininzi zinawo la magumbi okuthuthuzela amaxhoba nekufuneka ahlale evuliwe ngawo onke amaxesha, nangeempela-veki kwanasebusuku.
UKUNIKEZELA INGXELO
Kufuneka unikezele kuphela ingxelo emfutshane malunga nokuthe kwenzeka ze le ngxelo yodlwengulo ibhalwe kwiincwadi yeziganeko ezenzekileyo (incwadi apho kubhalwa khona zonke iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezenzekileyo) kwisikhululo samapolisa ngaphambi kokuba uthathwe usiwe kuvavanyo lonyango. Kufuneka uzame ukunikezela inkcazelo eneenkcukacha malunga nomntu okudlwenguleyo nalapho ugqibele khona ukumbona ngokukhawuleza ukuze amapolisa azame ukumbamba ngokukhawuleza okukhulu.
Kufuneka unikezele kuphela ingxelo eneenkcukacha malunga nokuthe kwenzeka ngexesha lodlwengulo emva kokuba ufumene uvavanyo lonyango, njengesiqhelo emva kosuku, xa uthe wafumana ixeshana. Le ngxelo ineenkcukacha iya kunikezelwa kumcuphi (igosa elenza uphando) noya kuba lipolisa elilodwa elaziyo malunga neenkcukacha zeli tyala.
UVAVANYO LUKAGQIRHA
Ugqirha karhulumente (uGqirha weSithili) uya kuthi enze uvavanyo lonyango esibhedlele kumaxesha amaninzi. Ungamfumana ugqirha wakho wabucala enze olu vavanyo kodwa kumaxesha amaninzi aba nalo olu qeqesho lokuqokelela ubungqina basenkundleni kwaye bangangalifumani ixesha lokuya enkundleni. Ugqirha kufuneka akunike nonyango lokukhusela isifo sikaGawulayo neNtsholongwane yaso. Ngenxa yokuba injongo yovavanyo lonyango ikukuqokelela ubungqina basenkundleni, akufunekanga ukuba uhlambe ngaphambi kovavanyo lonyango, njengoko oku kusenokuphelisa ubungqina. Kufuneka uze nempahla obuyinxibe ngexesha lodlwengulo ukuze nazo zivavanyelwe ubungqina obunokufumaneka.
Ukuba amapolisa athe ambamba umrhanelwa, kuya kufuneka aziswe ngaphambili ze uzame ukumkhomba umntu okudlwengulileyo ukuba ungomnye wabantu abakhoyo kwelo qela. Ukuba isikhululo samapolisa sineendlela ezimbini zesipili, oku kuya kusetyenziswa xa kuqhutywa oku kuvezwa kobuso. Akufunekanga ukuba ude umphathe umntu omrhanelayo kwaye kufuneka ungakuvumeli oku xa kukho umntu othe yenza njalo.
Xa unikezela ingxelo yakho, kufuneka unikezele iinkcukacha ezininzi kangangoko unako malunga nokuthe kwenzeka ingakumbi xa umntu okudlwengulileyo ethe wakoyikisa ngezisongelo kwakunye nokuba ebendlongondlongo na. Qinisekisa ukuba amapolisa ayazi ukuba ucinga ukuba umntu okudlwengulileyo uya kwazi apho uhlala khona kwaye ukuba uyoyika ukwenza njalo, angahlala njalo ekoyikisa. Olu lulwazi olubaluleke kakhulu nolunokunceda inkundla ekwenzeni isigqibo sokuba alinde ukuxoxwa kwetyala lakhe ngaphandle kwentolongo na okanye hayi xa sele efunyenwe.
XA UMRHANELWA ENOKUTHI AKHUTSHWE NGENGQAWULE?
Ukuba umntu okudlwengulileyo unikezwe imvume yokuba alinde ukuxoxwa kwetyala lakhe ngaphandle, amapolisa kufuneka akwazise ngoku, kuquka nemiqathango ehamba nale mvume yakhe. Omnye yemiqathango yale mvume ehlala injalo kukuba akasayi kuvunyelwa ukuba athethe nawe okanye akoyikise nangayiphi na indlela. Ukuba uthe wathetha nawe okanye ophule nawuphi na umqathango, kufuneka uqhagamshelane nomcuphi ojongene netyala lakho uze unikezele ngaloo ngxelo.
ITYALA
Ngelishwa, ingalixesha elide ukuba ityala lakho liye enkundleni ukuze kuxoxwe, kwaye ukuba amapolisa awafumani bungqina baneleyo, umtshutshisi angagqiba ekubeni angamtshutshisi. Ukuba unazo naziphi na izikhalazo malunga nendlela amapolisa athe aliqwalasela ngayo ityala lakho, kufuneka ufake isikhalazo. Ungalufumana uncedo kuwo nawuphi na omnye wemibutho ethi incedane nabantu abasinde kubundlobongela bodlwengulo ngokulungiselela ukumiselwa kokuxoxwa kwetyala kwanangazo naziphi na iingxaki ezinokuba ziya kukhathaza.
Ngosuku lokuxoxwa kwetyala, zama ukwenza amalungiselelo nomtshutshisi ngaphambi kokuvulwa kwengxoxo, okuba wena uya kufika ngaphambi kokuvulwa kwenkundla ze ube nendawo eyodwa yokuhlala njengokuba usalinde ukuqala kwengxoxo, njengoko iqhelekile into yokuba umdlwenguli nabaxhasi bakhe benze izisongelo nezoyikiso usiva futhi bakoyikise nangezinye iindlela. Ezinye iinkundla zinamagumbi awodwa okulinda amangqina anokusetyenziswa endaweni yokulinda endleleni nje kunye nomdlwenguli kwanabaxhasi bakhe. Ukuba inkundla ayinalo igumbi elilodwalokulinda amangqina, cela umtshutshisi ukuba akuvulele enye i-ofisi ze ulinde.
IMIBUTHO ENIKEZELA NGENKXASO
Nantsi imibutho esebenza ngamaxhoba angamanina nangabantwana asinde kwiintshukumo zokuxhatshazwa (ngokwesondo) apha eNtshona Koloni.
UMBUTHO
INKCAZELO
INOMBOLO YOMNXEBA:
Apha kunikezelwa ngenkonzo esebenza amashumi amabini anesine eeyure ngosuku ukuncedana namaxhoba odlwengulo
Apha kunikezelwa ngenkonzo esebenza amashumi amabini anesine eeyure ngosuku ukuncedana namaxhoba odlwengulo kubantwana
ILITHA LABANTU
Iingcebiso zeentuthuzelo kumanina axhatshazwe ngokwasemzimbeni
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela nokunika iingcebiso kumaxhoba okuphathwa gadalala ngokwesondo, maxhoba lawo abudala buli-14 nangaphezulu - isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku.
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela nokunika iingcebiso kumaxhoba okuphathwa gadalala ngokwesondo, maxhoba lawo abudala buli-14 nangaphezulu - isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku.
Apha kunikezelwa ngoncedo lwezomthetho oluphangaleleyo.
Le ke yinkonzo ejoliswe ekuthinteleni ukuphathwa gadalala kwabantwana.
Le yona yinkonzo yokuthuthuzela nokunikezela iingcebiso kubantwana abathe bafumana ukuxhatshazwa, ababudala buli-16 leminyaka nangaphantsi.
Eli ke liziko elinikezela ngenkonzo yokuthuthuzela neengcebiso kwiintsapho, kwizibini ezithandayo kwanakwimiba yomtshato.
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela kwimiba yesondo
IZIKO LEENTLUNGU LWAMAXHOBA OBUNDLOBONGELA NOKUXHATSHAZWA
Le ke yinkonzo yokuthuthuzela kumaxhoba obundlobongela jikelele
<fn>GOV-ZA.Services.11458.93366.93366.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho iiNkundla Zasekuhlaleni iiNkundla Zasekuhlaleni
INKCAZELO:
ukusela utywala ezidlangalaleni ukuphazamisana nokuhamba kakuhle kwabahambi ngeenyawo okanye kwezithuthi emva kokuyalwa ukuba ungakwenzi oko ukuchama okanye ukuwisa ilindle esidlangalaleni okanye esitalatweni ukungcolisa ukulwa esitalatweni ukuthuka esitalatweni ukukhwaza, ukungxola kakhulu okanye ukwenza ingxolo ekungekho sidingo sayo esitalatweni ukungena ngaphandle kwemvume kumhlaba wabucala ukungcakaza esitalatweni ukwenza okanye ukuzibandakanya neentshukumo zokuthengisa ngomzimba esitalatweni.
Ezinye nje iintshukumo ezingephi zokwaphulwa kwemithetho yoomaspala, nazo zingathunyelwa kwezi Nkundla Zasekuhlaleni.
Ukuba umntu othile uthe wabanjwa wavalelwa ngemva kwemini okanye malanga ngosuku oluphakathi evekini, loo mntu uya kuchitha obo busuku kwisisele sesikhululo samapolisa avalelwe kuso. Kungentsasa elandelayo apho aya kuthunyelwa kwizisele zeNkundla Yasekuhlaleni, apho aya kuvavanywa ahlatywe nemibuzo, ukuba kuyakwazeka kwangolo suku, injongo yale nkqubo ke kukuba abo bathe babanjwa bavalelwa bachithe ubusuku bube bunye kuphela eziseleni. Apha ke akukho kumiswa kwamatyala.
Amatyala amaninzi ke athi asobnjululwe zezi Nkundla Zasekuhlaleni kwiiyure nje ezingamashumi amathathu anesithandathu ebanjiwe umntu lowo. Kodwa ke, ukuba umntu lowo ubanjwe wavalelwa ngoLwesihlanu okanye ngosuku lwempelaveki, kuya kufuneka alinde intsasa yangoMvulo ukuze athunyelwe kwenye yezi Nkundla Zasekuhlaleni
Oonontlalo-ntle, abameli bemibutho engekho burhulumenteni efana neNICRO, kwakunye namagqwetha eBhodi Yoncedo Lwezomthetho ndawonye neeklinikhi zeedyunivesithi zoncedo lwezomthetho ahlala ekho kwezi Nkundla Zasekuhlaleni.
iiNkundla Zasekuhlaleni ziyingxenye yesicwangciso-qhinga sokuthintela iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezixhomisa amehlo ngokuthi zijongane kakuhle neentshukumo zolwaphulo-mthetho ezingaxhomisi mehlo kuqala. Ezi nkundla ke ziyakunceda nasekwehliseni umthwalo omkhulu wamatyala ekujongwana nawo ziiNkundla zooMantyi.
Ezi Nkundla Zasekuhlaleni ekubuyiseleni aboni kwisimo esisiso nesamkelekileyo sokuphila; izigwebo ezininzi eziwiswa zezi Nkundla Zasekuhlaleni zibandakanya isohlwayo, ukusebenzela uluntu okanye isigwebo esixhonyiweyo, oko kuxhomekeke ke nakuvavanyo lwaloo mntu wonileyo.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, ungaqhagamshelana noMbhexeshi weNkundla Yasekuhlaleni:uJacque Jacobs
La mabakala amaziko:
Iinkundla Zasekuhlaleni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11458.94929.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Iinkundla & Neenkonzo Zomthetho iiNkundla Ezijongene Nokulingana iiNkundla Ezijongene Nokulingana
INKCAZELO:
Yeyiphi Imiba Echotshelwayo kwiiNkundla Zokulingana?
Ziphi iiNkundla Zokulingana?
Ndingasenza Njani Isikhalazo Esinento Yokwenza Nokulingana?
Kuya Kuthabatha Ixesha Elingakanani Ukuba Isikhalazo Sam Siye Enkundleni?
Yintoni Usuku Lokunikezela Umkhomba-ndlela?
Kuya Kwenzeka Ntoni Ematyaleni?
YEYIPHI IMIBA ECHOTSHELWAYO KWEZI NKUNDLA ZOKULINGANA?
Ungadibana neNkundla Yokulingana ngaso nasiphi na isikhalazo:
Intetho Ebangela Intiyo.
Noxa kunjalo ke, ukuba isikhalazo sakho sinento yokwenza nomsebenzi wakho isicelo sesithuba sengqesho, kuya kufuneka uqale uhlangane nenkundla yemicimbi yabasebenzi okanye iqumrhu elikumila kunjalo elifana neCCMA. Ukuba emva kokuba inkundla yemicimbi yabasebenzi ilichophele ityala lakho kusekho izipheze ezisaseleyo, unakho ke ngoku ukuya kwiNkundla Ejongene Nokulingana ukuze iqwalasele ezo ziphene.
Kufuneka uhlale usazi ke kodwa ukuba zizikhalazo ngezinto ezenzeke emva komhla we-16 kwinyanga yeSilimela ka-2003 kuphela ezinokusiwa kule Nkundla Ijongene Nokulingana. Ngoko ke akunakho, umzekelo, ukusa izikhalazo zeentshukumo ezehla ngexesha lenkqubo yobandlululo kule Nkundla.
IMIYALELO:
ZIPHI EZI NKUNDLA ZOKULINGANA?
Ezi Nkundla Zijongene Nokulingana zikwizakhiwo ezineenkundla zoomantyi. Inkundla nganye apha eNtshona Kapa inegosa elibizwa ngokuba liGosa leNkundla Ejongene Nokulingana eliqeqeshelwe ukuncedana noluntu kwimiba enento yokwenza nokulingana. Ukuba uthi utsalele okanye utyelele iNkundla kaMantyi ekufutshane nawe ngeenjongo zokufaka isikhalazo esinento yokwenza nokulingana kufuneka ucele ukuncokola neli gosa. Ukuba akukwazi kufumana ncedo ngomba onento yokwenza nokulingana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe, kufuneka utsalele umnxeba uMbhexeshi weNkundla Ejongene Nokulingana, uNico Geldenhuys kule nombolo yomnxeba wesinqe 084 951 0461 ukuze umnike ingxelo ngale meko.
Eli Gosa ke liya kusibhala phantsi isikhalazo eso sakho ze lisithumele kuMantyi weNkundla Ejongene Nokulingana okufutshane. Okwangoku zisene kuphela iinkundla ezinoomantyi beeNkundla Ezijongene Nokulingana. Ezi nkundla ke zaziwa ngokuba ziiNkundla Ezijongene Nokulingana" yaye zise-Atlantis, eGeorge, eKuilsriver naseVostile.
NDINGASIFAKA NJANI ISIKHALAZO SAM?
Yiya kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe ze uthethe negosa leNkundla Ejongene Nokulingana, eliza kukunceda ugcwalise iphetshana elineenkcukacha ngesi sikhalazo nelinikezela ngeenkcukacha zomntu ommangalelayo (obizwa ngokuba ngummangalelwa) Kufuneka ubuncinci ube negama okanye ke idilesi yommangalelwa lowo, kuba ngaphandle koko, eli tyala aliyi kuya ndawo.
KUYA KUTHABATHA IXESHA ELINGAKANANI UKUBA ISIKHALAZO SAM SIYE KUFIKELELA ENKUNDLENI?
Igosa lale nkundla, kwisithuba seentuku ezisixhenxe esithabathile isikhalazo sakho, lazise abamangalelwa ngesi sikhalazo. Ummangalelwa ke yena unesithuba seentsuku ezilishumi sokuzithethelela. Abamangalelwa abanyanzelekanga ukuba baphendule xa bengafuni. Igosa lale nkundla kufuneka likuthumele ikopi yempendulo yommangalelwa kwisithuba seentsuku ezisixhenxe. Eli gosa ke kufuneka emva koko lithumele zonke ezi nkcukacha kuMantyi weNkundla Ejongene Nokulingana kwisithuba seentsuku ezintathu.
uMantyi ke uthi athabathe isigqibo sokuba esi sikhalazo simele ukuchotshelwa yiNkundla Ejongene Nokulingana kusini na (isigqibo sokuba le nkundla inawo na amagunya okusichophela) okanye kufuneka sithunyelwe kwelinye iqumrhu, elifana mhlawumbi neKomishoni Yamalungelo Oluntu okanye iNkundla Yemicimbi Yabasebenzi. UMantyi kufuneka asenze esi sigqibo kwisithuba seentsuku ezisixhenxe. Ukuba esi sikhalazo sithunyelwe kwelinye iqumrhu, lonke olo xwebhu kufuneka luthunyelwe kwelo qumrhu, qumrhu elo lineenyanga ezimbini zokuqulunqa ingxelo yenkqubela yeli tyala.
Ukuba uMantyi uthi afikelele kwisigqibo sokuba iNkundla Ejongene Nokulingana kufuneka ilichophele eli tyala, kufuneka igosa lale nkundla lize nosuku eliza kuchotshelwa ngalo okokuqala, suku olo lubizwa ngokuba "lusuku lokuza nomkhomba-ndlela", kwisithuba seentsuku ezintathu emva emva kwesigqibo sikaMantyi, ze lazise wena nommangalelwa ngexesha, inkundla nendawo eliza kuchotshelwa kuyo.
YINTONI USUKU LOKUNIKEZELA UMHKOMBA-NDLELA?
Kweli thuba lokuchotshelwa kwetyala elo, umantyi unikezela ngomkhomba-ndlela, yiyo ke le nto olu suku lubizwa njengolokunikezela umkhomba-ndlela. Oku kuthetha ukuba uMantyi lo uya kuthi acacise oko kungeyombambano (oko wena nommangalelwa nivana kuko), acacisele ummangali nommangalelwa okuza kwenzeka, abize abantu abaza kucacisela ummangali nommangalelwa ngako konke abanokungakuqondi, ze achaze nosuku lokuchotshelwa kakuhle kweli tyala. Ummangalelwa akanyanzelekanga ukuba azimase kolu suku lokunikezela umkhomba-ndlela, kodwa mhlawumbi kuya kumnceda ukuzimasa.
KUYA KWENZEKA NTONI EMATYALENI?
Igosa lale nkundla liya kunibiza nobabini nommangalelwa ukuze nibekho xa lichotshelwa eli tyala. Ummangalelwa kufuneka azimase ke kweli ithuba. Ukuba ummangalelwa akazimasi, oku kuthetha ukuba udela inkundla, yaye kuya kukhutshwa umyalelo wokuba avalelwe. Ngapha koko, inkundla le ingafikelela kwisigwebo engekho ummangalelwa lo.
Noxa kunjalo ke, ukuba ummangalelwa uthi angazimasi, le meko iya kuchotshelwa ngokwemigangatho yobungqina esetyenziswayo kumatyala eembambano. Oku ke kuthetha ukuba kufuneka unikezele ubungqina ngesikhalazo sakho "ngendlela ekholelekayo necacileyo", hayi "ngendlela engaphaya kwamathandabuzo" njengakwityala lolwaphulo-mthetho. Ungamelwa ligqwetha, kodwa ke nabani na onokuthanda ukuba akuncede kweli tyala angakumela - abanyanzelekanga ukuba babe ngamagqwetha.
Ukuba le nkundla ifumanisa umntu ommangalelayo enetyala, kukho uthotho lweembuyekezo onokuyicela le nkundla ukuba ikunike. Ezi ke ingangumyalelo:
Umyalelo wokuba ummangalelwa makenze ntoni okanye angenzi ntoni na, okanye emyekisa umkhwa awenzayo okungcungcuthekisayo
Ukuhlawulwa kwakho umonakalo ngelahleko yemali othe wayifumana, ukulahlekelwa sisidima, okanye intlungu nkungcungcutheka (kuquka neentlungu zomphefumlo nezengqondo)
Umyalelo odandalazisayo.
Le nkundla inakho nokuqinisekisa iziphumo zesisombululo ofikelele kuso nomntu obummangalele. Le nkundla iya kuqwalasela ukuba esi sisombululo asinamkhethe na nokuba akunyanzeliswanga ekusityikityeni na.
La mabakala amaziko:
Iinkundla Ezijongana Nokulingana
Kunye nezi zixhobo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Akukho zintlawulo zenkundla kwiNkundla Ejongene Nokulingana. Kodwa ke, umntu ngamnye kule Nkundla Ijongene Nokulingana kufuneka azihlawulele iindleko zakhe, ngaphandle kokuba inkundla ithi ilawule ngenye indlela. Amangqina abiziweyo kuufuneka kufuneka efumene iR100 umntu ngamnye ngosuku, eliyintlawulo eza kukhutshwa ngulowo uwabizayo, ngaphandle kokuba inkundla igqiba ekubeni kufuneka ehlawulelwe ngumbuso.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11459.103208.103208.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
INKCAZELO:
I-Hands Off Our Children Campaign (iHOOC ngamafuphi) yaphehlelelwa ngenyanga yoKwindla ngo-2002 ukunceda ekulweni ukuphathwa gadalala kwabantwana eNtshona Koloni. Eli phulo lisebenzisana noluntu ekuhlaleni ukuqnisekisa ukwaziswa koluntu ngokuphathwa gadalala kwabantwana, kuziwe namacebo okuthintela lo mkhuba nokuncedana namaxhoba. I-HOOC le ikuthabatha ukuphathwa gadalala kwabantwana njengengxaki enobuzaza nekufuneka ishukuxwe mbombo zone ngumntu wonke nkalo, zonke. Kungoko ke iinkqubo zokuthintela nezokufundisa uluntu ziqalwa ezikolweni, kwiindawo zokukhonza kwanakwamanye amaziko asekuhlaleni. Nazi ezona zicwangciso-maqhinga zokulwa nalo mkhuba:
Kucingeleka ukuba bangamakhulu amahlanu amawaka abantwana abathi baphathwe gadalala eMzantsi Afrika ngonyaka.
Lishumi elinesihlanu kuphela kwikhulu ngalinye lezehlo zokuphathwa gadalala kabantwana ezixelwayo nezidluliselwa phambili eNtshona Koloni.
Iphulo Eliluqilima Lokufundisa Ngobungozi Nokuthintelwa Kolwaphulo-mthetho Ezikolweni
Le nkqubo ifundisa abahlohli nabafundi ngamalungelo noxanduva lwabo malunga nokuphathwa gadalala kwabantwana. Abafundi bayakhuthazwa ukuba banikezele ingxelo ngeentshukumo zokuphathwa gadalala yaye bakwanikwa neenkcukacha zoqhagamshelwano zeHOOC.
Inkqubo Yokunikezela Umkhomba-ndlela Kwabazali
Le nkqubo yokunonotshelwa kwabantwana ngabazali ifundisa abazali ukuba baziphathe njani na xa benxunguphele naxa benemisindo nokuba bathethe njani na nabantwana babo ngemiba yesondo nokuphathwa gadalala.
Inkqubo Yokunikezela Inkxaso Kumaxhoba
Le nkqubo incada amaxhoba okuphathwa gadalala kwabantwana ngokuwanika inkxaso ngokomoya nokuwanceda athi abuze apho angaqondi khona.
Inkqubo Yokubonisa Iindlela Ezahlukeneyo Zokuqeqesha
Eli nyathelo lisebenzisana nootitshala, oonontlalo-ntle, amapolisa kwakunye nabatshutshisi ukuqinisekisa ukuba indlela ephucukileyo yokunxibelelana phakathi kwabo kwanokuthintela ukulibaziseka kumaziko aseburhulumenteni ekusebenzeni ngamatyala okuphathwa gadalala kwabantwana.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11459.9518.9518.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali
Ukufumanela Amaphulo Okhuseleko Loluntu Inkxaso-mali
INKCAZELO:
iSebe Lephondo Lokhuseleko Loluntu linikezela ngenkxaso-mali kumaphulo alwa nolwaphulo-mthetho aqhutywa yimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente ebhalisiweyo kwakunye namabutho Asekuhlaleni Alwa Nolwaphulo-mthetho. Ukuze inkxaso-mali le ibe nokufikeleleka, amaphulo kufuneka abe ajoliswe:
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho olunobundlobongela (umzekelo, ilinge lokubulala)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho lwasekhaya (umzekelo: ubundlobongela basekhayeni)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho olwenziwa empahleni (umzekelo: ubusela)
ekunciphiseni ulwaphulo-mthetho kwicandelo loshishino (umzekelo: ubuqhetseba)
ekuxhaseni iintshukumo zeSAPS ezichasene neentshukumo zolwaphulo-mthetho ezingabandakanyi maxhoba (umzekelo: ukushishina ngokuthubelezisa iziyobisi).
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufikelela kule nkxaso-mali, iphulo lakho kufuneka liqhutywe ngumbutho ongekho phantsi kolawulo lukarhulumente okanye iButho Lasekuhlaleni Elilwa Nolwaphulo-mthetho. Ukuba umbutho wakho awubhaliswanga, kufuneka uqale uwubhalise.
Emva koko ke kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo, phetshana elo lifumaneka kwiSebe Lokhuseleko Loluntu okanye kwizikhululo zamapolisa okanye ke kwakhona kule website, ze ulingenise kweli Sebe.
Eli Sebe lenza uphando lokufumanisa ukuba ngaba la maphulo aya kusebenza ngokwenyani na ze iqulunqe izibhambathiso ezidingekayo ukuba isicelo esithile siye saphumelela. Xa iphulo elo sele liqoshelisiwe, liye liphicothwe ukufumanisa ukuba yintoni na esebenzayo.
Qhagamshelana:
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukuba Ngumntu Osebenzela Uxolo (IiNkonzo)
Ukuseka iNkampani Yokuphuculwa Kwesixeko (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11459.9545.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ukhuseleko Ekuhlaleni
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
Ukuqhagamshelana, Ukubhalisa okanye Ukufumana Uqeqesho Nezixhobo Lweqela Elilwa uLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
INKCAZELO:
Iqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni liqela labahlali basebumelwaneni nabathi bavumelane ekusekeni eli qela emva kokuxoxa lo mba kunye nabantu abahlala kummandla wabo. Injongo yeli qela kukukhuthaza ubudlelwane obufanelekileyo phakathi kwabahlali kwakunye nokusebenza njengo-'gcinikhaya' kulo mmandla, ngamanye amaxesha ngokujikeleza, kwaye ngamanye amaxesha ngokuhlala rhoqo belindele okunokwenzeka kwimisebenzi yolwaphulo-mthetho ze bazise amapolisa xa okunjalo kuthe kwenzeka.
Amapolisa aya kuzama ukonyula amapolisa ahlala ekhaya anokubizwa nanini na ukuba abe liliso koku kugada nangaliphi na ixesha eli qela lamasolomzi lisebenza ngalo. Amanye amalungu eli qela aye abe ngamapolisa ahlala ekhaya alindele ukubizwa nanini na. Iqela ngalinye loogcinikhaya linendawo yalo enemida ecacileyo ngaphakathi kummandla wamapolisa. Kungakho ngaphezulu kweqela elinye loogcinikhaya kummandla nelincedwa sisikhululo esinye samapolisa, njengoko imimandla yezikhululo zamapolisa imikhulu kakhulu.
Iqela lakho loogcinikhaya kufuneka libhalise kwisikhululo samapolisa kwingingqi kunye nakwiForum yamaPolisa Asekuhlaleni (CPF) kummandla wakho wamapolisa. Xa ubhalisa, kufuneka wamkele umgaqo-siseko nomgaqo wendlela yokuziphatha ohambelana noMgaqo-siseko wePhondo noMgaqo Wokuziphatha Wamaqela ooGcinikhaya. Ekuqalekeni kunyaka ka-2003, bekukho amaqela oogcinikhaya angamakhulu amabini anamashumi asixhenxe anesixhenxe abhalisiweyo eNtshona Koloni.
Xa sele iqela lakho loogcinikhaya sele libhalisiwe, ungalicelela inkxaso-mali kwakunye nezixhobo kunye noqeqesho kwiSebe laseNtshona Koloni loKhuseleko loLuntu. Angaphezulu kwekhulu elinamashumi amahlanu amasolomzi eNtshona Koloni asele afumene izixhobo kunye noqeqesho kweli Sebe.
Iindidi zoqeqesho onokuthi ulufumane kweli Sebe luquka:
ukusonjululwa kweempikiswano inkqubo yolwaphulo-mthetho ubundlobongela basekhaya amalungelo oluntu ukulwa umlilo uncedo lokuqala inkqubo kanomathotholo ukuzikhusela.
Izixhobo onokuthi uzifumane kweli Sebe ziquka:
oonomathotholo abagcina iinkcukacha zeengozi iintonga zamapolisa izixhobo zoncedo lokuqala izixhobo zokuqhobosha izandla zabarhanelwa nabaphuli-mthetho iibhatyi iivesti ezibonisayo iithotshi izixhobo zokukhangela zezithuthi oonomathotholo ekuqhagamshelana kuzo abantu ababini iimpempe.
IMIYALELO:
Ukuqhagamshelana neqela lakho loogcinikhaya, jonga kolu luhlu. Umntu onokuqhagamshelana naye kwiqela ngalinye loogcinikhaya ubhaliwe kolu luhlu. Khumbula ukuba kungakho ngaphezulu kweqela elinye loogcinikhaya kummandla wakho. Kungenjalo, ungaqhagamshelana nesikhululo samapolisa esikufutshane nawe okanye iForum yamaPolisa Asekuhlaleni.
Ukubhalisa iqela lakho loogcinikhaya, kufuneka ubhalise kwisikhululo samapolisa kwingingqi kunye ne-CPF ekufutshane kwingingqi yakho kwakunye neSebe loKhuseleko loLuntu. Kufuneka ugqibelise ngeSebe xa usenza ubhaliso lwakho. Oku kubangelwa kukuba enye yeemfuno zalo kukuba kufuneka ubonise ukuba ubhalisile kwingingqi yakho kuqala. Amapolisa kwingingqi kunye ne-CPF baya kufuna olu lwazi lulandelayo malunga neqela lakho loogcinikhaya xa ulibhalisa kubo:
amagama neenkcukacha zoqhagamshelwano zamalungu ekomiti yakho inani lamalungu ikopi yomgaqo-siseko wenu ikopi yomgaqo wendlela yokuziphatha iingxelo zemali, ukuba oogcinikhaya bane-akhawunti ebhankini kunye nobukho okanye ukwenzeka kwentengiselwano ngezemali eyona ndawo ekuza kusetyenzwa kuyo, umzekelo, amagama ezitalato.
ISebe loKhuseleko loLuntu liya kufuna ukuba ninikezele iphetshana elineenkcukacha. Kweli phetshana, kufuneka nichaze ukuba nibhalisile kwisikhululo senu samapolisa kwingingqi kunye ne-CPF kwakunye nokuba ninawo umgaqo-siseko kunye nomgaqo wendlela yokuziphatha ohambelana noMgaqo-siseko wePhondo kunye noMgaqo weNdlela Yokuziphatha yoKwakhiwa kweqela elilwa ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni. Ukuba unawo nawuphi na umbuzo malunga nokubhalisa iqela lakho loogcinikhaya, ungaqhagamshelana no:
USekela Mphathi: Kwimisebenzi Yezokhuseleko
Inombolo yomnxeba: 021 483 4571
Inombolo yomnxeba wesandla: 082 574 4845
Ungaqhagamshelana naye naxa ufuna ukwenza isicelo sezixhobo.
ICandelo loMlawuli Wezokunqandwa koLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni, iSebe loKhuseleko loLuntu
Inombolo yomnxeba: 021 483 3954
Inombolo yomnxeba wesandla 083 686 1727
La mabakala amaziko:
Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11460.9509.9509.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
IMIYALELO:
Ngexesha likaxakeka elifuna impendulo yamapolisa, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10111. Ngexesha likaxakeka elifuna inqwelo yezigulana, kufuneka utsalele umnxeba kule nombolo: 10177. Kwezi nombolo zombini, kufuneka ukwazi ukuchaza ukuba uphi na kwaye kutheni na ufuna impendulo engxamisekileyo. Zombini ezi nombolo zitsalelwa simahla.
Kummandla wolawulo lwenqila yeSixeko saseKapa, ungatsalela kule nombolo: 107 (simahla xa utsalela kumnxeba wasekhayeni okanye komnye weminxeba kawonke-wonke) NGALO NALIPHI NA ixesha likaxakeka okanye lentlekele. Kufuneka uchaze ukuba yintoni na ingxaki (ngumlilo, ukuhlangulwa entabeni, ingozi kwizithuthi, ulwaphulo-mthetho, njalo-njalo.), umntu okuncedayo uya kuqinisekisa ukuba impendulo echanekileyo kweli xesha lale ngxaki iya kunceda. Kufuneka kwakhona ukwazi ukuchaza ukuba iphi na le ngxaki.
Ukutsalela inombolo u-107 kumnxeba wesandla akusayi kusebenza. Ukutsalela inombolo yexesha likaxakeka yaseKapa enye kumnxeba wesandla, tsalela kule nombolo: 021 480 7700. Oku kuya kukudla intlawulo eqhelekileyo yomnxeba wesandla.
Kodwa ke, ukuba utsalela umnxeba kumnxeba wesandla, ungatsalela u-112 kwaye uya kudityaniswa neziko lenkampani yakho yoqhagamshelwano ngexesha likaxakeka. Umnxeba oya ku-112 kumnxeba wesandla awuhlawulelwa kwaye uyakwazi ukuyitsalela nakumnxeba wesandla ongenamali yakwenza mnxeba (oku kungenzeka naxa ungenalo ikhadi iSIM). Iminxeba yexesha likaxakeka kujongwana nayo kuqala kwaye xa olu thungelwano luxakekile, eminye iminxeba engenayo iya kubekwa phantsi ukuze kuthathwe lo wakho ungxamisekileyo. Olu thungelwano kufuneka, ngokwamaphepha-mvume alo, lunikezele ezi ngxelo kwiinkonzo ezintlanu zexesha likaxakeka (umlilo, inqwelo-mafutha yezigulana, amapolisa, ukuhlangulwa elwandle kwanakwizithuthi).
Uthungelwano ngomnxeba wesandla nalo luneenkonzo ezizodwa ezahlukeneyo zexesha likaxakeka onokuthi uzitsalele ukongeza ku-112 okanye njengengxenye yokutsalela u-112. Buza kwiziko lakho lothungelwano (uCell C, uMTN okanye uVodacom) ukuze wazi ukuba zithini na ezi nombolo. Nceda uqaphele ukuba nangona iminxeba engenayo kolu thungelwano ingahlawulelwa, kuya kufuneka uhlawulele naluphi na unyango okanye iinkonzo ezizezinye ezithe zanikezelwa ziinkampani zabucala ezithungelana nothungelwano onokuthi ulusebenzise.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Indlela yokuhambisa abagulayo engxamisekileyo nohlangulo (IiNkonzo)
iZiko Lonxibelelwano Olukhawulezileyo Noluntu lweSixeko saseKapa (IiNkonzo)
Iinombolo Zoqhagamshelwano Ezibalulekileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11460.9598.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
INKCAZELO:
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
ISebe loKhuseleko loLuntu ke ngoko liye laxhasa ngemali amagumbi abizwa ngokuba ngamagumbi okuthuthuzela amaxhoba,kwakunye 'namagumbi akhuselekileyo' kwisikhululo ngasinye samapolisa eNtshona Koloni. Phantse zonke izikhululo zamapolisa (kodwa ingezizo ezingamathanga) sele zinawo amagumbi okuthuthuzela amaxhoba; kukho amagumbi okuthuthuzela amaxhoba alikhulu elinamashumi amabini anethoba eNtshona Koloni.
Eli gumbi lifanele ukuba lingabikho elubala kakhulu kune-ofisi yokumangala, kwaye libe nefenitshala efanelekileyo. Nangona igumbi lokuthuthuzela amaxhoba lohlukile, xa sele inkqubo yokumisa amagumbi igqityiwe, igumbi lokuthuthuzela amaxhoba ngalinye kufuneka libe negosa lamapolisa eliqeqeshwe ngokukodwa, umcebisi okufundeleyo oku kunye namagosa azinikeleyo aqeqeshiweyo nawo afumaneke.
Okwangoku, izibonelelo kunye noncedo onokulufumana lwahlukile ngokwamagumbi okuthuthuzela amaxhoba. Abanye kubacebisi okanye amagosa azikeleyo angangafumaneki ngawo onke amaxesha kodwa ahlala elindile kwaye kufuneka atsalelwe umnxeba ukuba eze azokunceda xa kufanelekile.
I-NGO Rape Crisis yenze uphicotho-zincwadi malunga nobume bangoku kumagumbi okuthuthuzela amaxhoba ekufumaniseni ukuba ngubani na ofumanekayo ekuncedeni amaxhoba kwigumbi ngalinye lokuthuthuzela amaxhoba kwakunye nokuba loluphi na uhlobo loqeqesho abanalo. Ungakhangela apha ukujonga ukuba loluphi na uncedo onokulufumana kwisikhululo sakho samapolisa.
IMIYALELO:
Xa sele uyinikezele ingxelo malunga nolwaphulo-mthetho olwenziwe kuwe kwi-ofisi yamatyala kwisikhululo samapolisa esikufutshane nawe, kufuneka ucele ukuya kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba lesikhululo eso ukuze unikezele ngengxelo yakho egcweleyo, xa uziva ukhathazekile ngokwasemphefumlweni.
Ukuba ufuna uncedo neengcebiso, kufuneka ubuze ukuba bakho na abacebisi okanye amagosa azinikeleyo kwigumbi lokuthuthuzela amaxhoba okanye alindelwe ukubizwa uze ucele amapolisa awatsalele umnxeba ukuze afike akuncede.
Ukuba ungathanda ukuba ngomnye wamagosa azinikeleyo kumagumbi okuthuthuzela amaxhoba, ungaqhagamshelana nenkumanda yesikhululo samapolisa esikufutshane nawe. Kufuneka uze nokuthile okuza kukuchaza ukuba ungubani na, wazi namaxesha oya kuthi ufumaneke ngawo.
eke ngawo ukuze ukwazi ukunceda.
Amapolisa aya kuthi akubuze ngemvelaphi yakho aze akuqalise ukuba usebenze njengegosa elizinikeleyo kwixesha elithile elimiselweyo. Uya kufumana uqeqesho ukuba oku awukufundelanga, ngexesha apho eso sikhululo samapolisa sakho siza kube silindelwe ukuba siqalise uqeqesho lwaso, njengoko lusenziwa ngokwamaqela.
Ukuba unayo nayiphi na imibuzo, iingcebiso okanye izikhalazo malunga namagumbi okuthuthuzela amaxhoba, ungaqhagamshelana no:
ISebe loKhuseleko loLuntu
Inombolo yomnxeba: 021 483 4339
Inombolo yomnxeba wesandla: 082 458 0795
Nomfundo Walaza (uMlawuli)
Inombolo yomnxeba: 021 465 7373
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11462.9640.9640.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Imipu
INKCAZELO:
Senziwa Njani Isicelo Sephepha-mvume?
Iphepha-mvume Lisebenza Ixesha Elingakanani?
Mingaphi Imipu Umntu Anokuba Nayo?
Kwenzeka Ntoni Xa Sendinalo Iphepha-mvume?
Luyintoni Na Uxanduva Lwam Xa Ndinompu okanye Ndifuna Ukuba Nompu?
Ngokwemigaqo yalo mthetho ungentla apha, abafaki-zicelo kufuneka baye kuvavanyelwa ukufumanisa ukuba bakwimo ekulungeleyo na ukusetyenziswa kwemipu phambi kokuba babe nokufaka izicelo zaloo maphepha-mvume. Isebe Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika liya kunikezela ngeziqinisekiso zokuphunyelelwa kovavanyo lokungelelana kwemeko yomfaki-sicelo nokusetyenziswa kompu kubafaki-zicelo abaphumeleleyo, abaya kuthi ke emva koko bavumeleke ekubeni nemipu.
IMIYALELO:
SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUBA NOMPU?
Ukuze ube nokufumana iphepha-mvume lokuba nompu, kufuneka:
Ufumane isiqinisekiso sokuba uyakwazi ukuwusebenzisa
Ufake isicelo sephepha-mvume
Esi siqinisekiso sokulungelelana kwemo yomfaki-sicelo nokusetyenziswa kompu licandelo elitsha ekunikezelweni kwamaphepha-mvume okuba nemipu eMzantsi Afrika. Ukuze abe nokufumana esi siqinisekiso, umfaki-sicelo kufuneka:
Abe neminyaka engamashumi amabini nanye ubudala
Aphumelele uvavanyo olukhangela ukuba akazange wabandakanyeka na ekusetyenzisweni kompu ngendlela egwenxa
Abe akazange wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho
Awazi umthetho
Akwazi ukusebenzisa umpu, (kufuneka ube kanti ugqibe izifundo ezisisisekelo ekusetyenzisweni kwemipu kwiziko lolu qeqesho elisemthethweni).
Esi siqinisekiso sisebenza iminyaka emihlanu yaye kufuneka sibe kanti sisasebenza ngexesha ufaka isicelo sokuba nompu.
Amapolisa okanye inkundla ingafikelela kwisigqibo sokuba awukulungelanga ukuba uphathe umpu. Esi sigqibo naso sikuthintela iminyaka de ibe mihlanu ukuba ube nompu.
Ukuze ube nokufaka isicelo sesiqinisekiso sokulungelana kwakho nokusetyenziswa kompu, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo (iSAPS 517) ze ulifake kwiGosa Elijongene Nezicelo Zamaphepha-mvume Emipu kwisikhulullo samapolisa esikufutshane nawe. Isebe Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika sele lilungise imiyalelo eneenkcukacha ezigcweleyo ngokugcwaliswa kweli phetshana lesicelo sesiqinisekiso sokulungelana kwemo yomfaki-sicelo nokusetyenziswa kompu.
Ukuba sele unaso isiqinisekiso esisebenzayo sokumelana kwemo yakho nokusetyenziswa kompu, ungakwazi ukufaka isicelo sokuba nompu. Ukuze ube nokufaka isicelo sephepha-mvume lokuba nompu kufuneka:
Ungenise iphetshana lesicelo (uForm SAP 271) kwisikhululo samapolisa esikufutshane nekhaya lakho ze unikezele intlawulo ebekiweyo ngokuthi uncamathisele isitampu seso sixa semali kwelo phetshana lesicelo. Isebe Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika lilungise imiyalelo eneenkcukacha ezigcweleyo ngokugcwaliswa kweli phetshana lesicelo.
Utyikitye iphetshana lesicelo elibonisa ukuba uyawazi umthetho olawula abanini bemipu.
Wenze isibhambathiso ngawo onke amatyala owakha wawenza.
Kuthatyathwe imizila yeminwe yakho.
Zizikhululo zamapolisa ezincinci okanye ezikumagqagala amaphandle kuphela ezingenawo amagosa ajongene nezicelo zamaphepha-mvume emipu. Nokuba isikhululo samapolisa esithile asinalo eli gosa, kuya kubakho umntu onokukunceda apho kuso. Eli gosa liya kukunceda ngokugcwalisa eli phetshana lesicelo ze lidlane iindlebe nawe. Amanye ala magosa athanda ukuba abafaki-zicelo benze idinga lokuhlangana nawo kwangexesha.
Xa sele usingenisile isicelo, igosa elijongene nezicelo zamaphepha-mvume emipu liya kukunika isiqinisekiso esingqina ukuba uluphumelele olo vavanyo ze liqhubekeke nesicelo sakho. Le nkqubo yokwenziwa kwesicelo sakho iquka utyelelo lokuphicothwa komgangatho wokhuseleko lwetyesi oza kufihla kuyo lo mpu, apho igosa elijongana nezicelo zamaphepha-mvume emipu lityelela ikhaya lakho ze lijongisise ukuba ityesi leyo yakho okanye igumbi lakho lokhuseleko liyamelana na nemimiselo, futhi olu phicotho lungaquka namathuba odliwano-ndlebe ngomnxeba okanye ubuso ngobuso neqabane lakho kunye nomqeshi wakho. Eli gosa lisenakho nokukhangela ukuba akuzange na wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho okanye akukho zimpepha zikuchaza njengomntu onobundlobongela ekhaya, nokuba ngaba sele unalo na elinye iphepha-mvume lokuba nompu.
Emva kokuba lijonge lakhangela konke ngokokhuseleko lwalo mpu, eli gosa liya kugqithisela iphetshana lesicelo kwanezinye iimpepha ezixhasa esi sicelo kuXwebhu Lukazwelonke Lwemipu ePitoli, mpepha ezo ziya kube zikhatshwa ziziphakamiso zokuba likhutshwe na iphepha-mvume lokuba nompu okanye lingakhutshwa. Uxwebhu Lwemipu lulo oluya kufikelela kwisigqibo sokugqibela ngokuba siphunyezwe na esi sicelo okanye singaphunyezwa. Le nkqubo iyonke iqhele ukuthabatha iinyanga ezimbini, ukuba akukho zingxaki ngesicelo eso. Ukuba isicelo sephepha-mvume lokuba nompu sithe sakhatywa, usenokufaka isibheno.
IPHEPHA-MVUME LOKUBA NOMPU LISEBENZA IXESHA ELINGAKANANI?
Onke amaphepha-mvume okuba nemipu kufuneka ahlaziywe rhoqo:
Emva kweminyaka emibini ukuba iphepha-mvume elo lelokushishina ngemipu
Emva kweminyaka emihlanu ukuba umpu lowo ngowokuzikhusela
Emva kweminyaka elishumi ukuba iphepha-mvume elo lelokuzingela okanye ukudubula kwimidlalo
MINGAPHI IMIPU UMNTU ANOKUBA NAYO?
Umthetho ubeka inani eliqingqiweyo ngemipu umntu anokufumana amaphepha-mvume ngayo, ngokuthi kuxhomekeke kwiimfuno zomfaki-sicelo:
Umpu ube mnye xa ungowokuzikhusela
Ibe mine ubuninzi kubazingeli abazingela ngamaxesh athile okanye abo badubula ngezemidlalo (kodwa umpu wesandla ube mnye)
Akukho nani liqingqiweyo kubazingeli abazinikeleyo nabo badubula ngokudlala, kodwa ke kufuneka unikezele ubungqina bokuba ulilungu lombutho wokuzingela okanye wezemidlalo futhi ubonise isidingo semipu eyongezelelweyo
Akukho nani liqingqiweyo kubantu abasebenzisa imipu ngeenjongo zokushishina umzekelo iinkampani zoonogada, abaqeqeshi ngokusetyenziswa kwemipu, abazingeli bempahla yasendle kodwa ke kusebenza imiqathango eqatha.
KWENZEKA NTONI XA SELE NDINALO IPHEPHA-MVUME LOKUBA NOMPU?
Ukuba unompu owawufumene ngawo iphepha-mvume ngokwemigaqo yomthetho wemipu omdala nongasasebenziyo futhi elo phepha-mvume belisasebenza ngomhla wamashumi amathathu kweyeSilimela kunyaka ka-2004, elo phepha-mvume lisasebenza de liphinde lihlaziywe ngokwemigaqo yomthetho iFirearms Control Act. Kukho uludwe lweenkqubo ezichaza ukuba kufuneka ulihlaziye nini na iphepha-mvume lakho lokuba nompu. Olu ludwe lweenkqubo lwayanyaniswe nosuku lokuzalwa kwakho.
Usuku Lokuzalwa
Unyaka Wokuhlaziywa Kwephepha-mvume
Xa sele ungenise isicelo sephepha-mvume lokuba nompu phambi komhla wamashumi amathathu kweyeSilimela ku-2004, esi sicelo siseza kuqwalaselwa futhi.
LUYINTONI UXANDUVA LWAM UKUBA NDINOMPU OKANYE NDIFUNA UKUBA NOMPU?
Kufuneka ufumane uqeqesho olusisisekelo kumqeqeshi osemthethweni. Bonke abaqeqeshi abasemthethweni banikwa iziqinisekiso zokukwazi ukusebenzisa imipu liSebe Leenkonzo Zamapolisa oMzantsi Afrika.
Umpu unokuwuthenga kuphela kumthengisi obhalisiweyo.
Ukuba umpu wakho ulahlekile okanye ubiwe, okanye iimpepha zethu zithe zatshabalala, kufuneka unikezele ingxelo ngalo mba emapoliseni.
La mabakala amaziko:
Izikhululo Zamapolisa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
INkonzo yobuPolisa yoMzantsi Afrika
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11463.9601.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ulutsha Olusemngciphekweni
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi
INKCAZELO:
iChrysalis Academy inikezela ngenkqubo yokuthintelwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni, ijolise "kulutsha olusemngciphekweni". Injongo yale nkqubo ke kukuxhobisa abantu abaselula ukuba bakwazi ukumelana noboni babo kwanokubanika izixhobo zokukwazi ukuthabatha inxaxheba kuqoqosho ze babe ngabona bantu babonisa ithemba lempucuko kuluntu olukwiingingqi oluhlala kuzo
Le nkqubo iya kubathatha, njengophuhliso olumandla lomzimba, lwengqondo nolomphefumlo lubasuse kubomi bokuba ngabaphuli-mthetho nemigwu, ibase kubomi obuya kubaguqula njengabantu, kubanike ukhuseleko ngokwezimali kwanokuncedana noluntu kwiingingqi oluhlala kuzo. Eli ke linyathelo lokuthintela elingafaniyo nenkqubo yokunceda abo basele bonakele bengabaphuli-mthetho nemigewu. Oko ke kuthethe ukuba le nkqubo ijoliswe ekuphuhliseni abantu abaselula ibanike nezakhono ezibaxhobisayo ebomini, kunokusombulula okanye ukuzama ukulungisa iingxaki esele zikho zolwaphulo-mthetho nobugewu.
Abona bantu kujoliswe kubo ngabantu abaselula abaphakathi kwe-17 nama-22 eminyaka ubudala abaphumelele ubuncinci ibanga lesibhozo, abangaphangeliyo nabangazange babanjwe bavalelwe ngenxa yezenzo zolwaphulo-mthetho. Le nkqubo ke okwangoku ixhaswa zifumane nenkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. IAcademy le ke yona isePorter Estate eTokai.
Yaqala ngenyanga yeSilimela ka-2000, inkqubo nganye ithatha phakathi kwekhulu nekhulu elinamashumi amabini abafundi balapha eNtshona Koloni, abakhethwe ngokwemigaqo enzima kakhulu. Ukuthabatha inxaxheba kweli phulo kuxhomekeke emntwini lowo, kusimahla kubo bonke abantu abathi bazimase.
Le nkqubo yahlula-hlulwe yangamanqanaba amahlanu:
Ithuba
Ukwaziswa
Izakhono
Noluntu Ekuhlaleni
InqanabaLethuba liquka ukubhengezwa kwale nkqubo kwimibutho yasekuhlaleni kwakunye nabantu abanokuba nomdla njengabafundi.
Amanqanaba amane aseleyo enza intsalela yeeveki ezilishumi elinesibini zale nkqubo. Kwinqanaba ngalinye lale nkqubo abafundi baya kusebenza kakhulu ze badliswe nokudlaliswa, ndawonye namacandelo ahlukeneyo ophuhliso lwengqondo nolwazi ngokubaluleka kolkuzimanya noluntu. Baya kufumana izakhono ezinokusetyenziswa emisebenzini.
InqanabaLokwazisa libeka isiseko ze liseke indlela yemisebenzi yamihla le apho ucoceko nokucoceka komntu ngamnye kugxininiswa khona. Oku ke kukhatshwa kukubekwa kweminqweno, ukukhuthazeka, ukusonjululwa kweengxaki kwanonxibelelwano. Abafundi aba bakwenza nezifundo zempilo nezokutya okusempilweni, ezoncedo lokuqala kwinqanaba lokuqala, ukulwa imililo kwakunye nolwazi ngendalo engqongileyo. Bathi ke emva koko bachithe iiveki ezimbini zenqanaba Wilderness e-Outward Bound, apho kukhangela ukuba bangenza de bafikelele kweliphi na inqanaba abafundi aba, apho bafundiswa banzi ngezinto abanokuzenza nabangenakuzenza, ndawonye nokusebenzisana nabanye abantu kwakunye namandla endalo. Ukwehla intaba ngentambo, ukudlala ngokuqhuba amaphenyane, ukwenyuka amatye kunye nokuhamba ngeenyawo ixesha elide zikho kweli nqanaba.
Xa kubuyelwa eKapa, abafundi bathi bavunyelwe ukuba bafumane iindwendwe okokuqala emva kokuqala kwale nkqubo. Ngeli xesha bonke abafundi bamel' ukuba balolongeke ngokugqibeleleyo, benomfutho yaye banokuzithemba okungummangaliso. Uninzi lwabafundi abatshayayo baya kuba bewuyekile lo mkhwa xa kuleli nqanaba.
Ukulungiswa kwezithuthi ukutywina ukwakha ngezitena iintsimbi imisebenzi yokuchwela amaplanga izakhono ekulungiseni imibane kwakunye nezinye izifundo zithi zinikezelwe kwiiklasi zoqeqesho kwimisebenzi yezandla.
Ukuqeqesha ezemidlalo kuye kufumaneke kweli nqanaba lale nkqubo.
Inqanaba lokugqibelaEliluluntu Ekuhlaleni lijolise ekulungiseleleni ukuphilisana noluntu ekuhlaleni yaye lijolise ikakhulu kwizakhono zokuqhuba ishishini elinempumelelo, ukwaziswa kwiikhompyutha kwakunye nomkhomba-ndlela wekhono lezifundo. Kukwenziwa nothotho lweentshukumo ezamkelekileyo eluntwini ezifana nobugcisa nokuchwela, ukucula, ichess nokufunda.
Kule nkqubo yonke abafundi kulindeleke ukuba bancedise uluntu ekuhlaleni yaye bayakhuthazwa ukuba babe ngamavolontiya. Ukuzimanya nokusebenzisana nemibutho yasekuhlaleni kuyakhuthazwa ngelixa kugxininiswa kakhulu ekuzimanyeni namaphulo emisebenzi yasekuhlaleni efana nokuqeqesha amaqela emidlalo yezikolo, ukuhamba-hamba ekuhlaleni ngeenjongo zokuqinisekisa ukhuseleko kwanokuphucula umgangatho wobomi babantu ekhayeni ngokuzimanya namaphulo okulima izityalo kwakunye nezinye iintshukumo zokucoca.
iSebe Elijongene Nemicimbi sele Benezidanga lilo elijongana nenkqubela yabo banezidanga isithuba seminyaka emihlanu emva kwezi zifundo yaye liqinisekisa ukuba ulwazi ngayo yonke imisebenzi yokuvolontiya okanye amathuba engqesho ayanikezelwa kwaba bafundi kwakunye neminye imibutho ebandakanyekayo kule nkqubo. Apho ingingqi ethile inabafundi abanezidanga abangamashumi amabini nangaphezulu, kuye kwasekwa amaqela asekuhlaleni okuncedisana nokunika aba bafundi inkxaso abayidingayo. Abafundi abanezidanga badingwa kakhulu yaye ama- 67% kubo bathi baqeshwe ngamashishini angaphezu kwamashumi asixhenxe alapha eNtshona Koloni. Abafundi abanezidanga abangekaphangeli bathi bafakwe kumaphulo afana neSwimsafe neBambanani kwakunye nothotho lwamanye amaphulo aqhutywa ngamasebe nemibutho eyahlukeneyo yaseburhulumenteni.
IMIYALELO:
ube kanti akuphangeli ube waphumelela ibanga lesibhozo ubuncinci ube kanti awuzange wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho ube uhlala apha eNtshona Koloni.
Noxa kunjalo ke, usenakho ukusifaka isicelo sakho ngoku ungamelani nezinye iimfuno zale nkqubo. Umzekelo, ukuba wawukhe wabandakanyeka kwiintshukumo zolwaphulo-mthetho okanye akunayo imfund eyaneleyo efunwayo apha, ungavunyelwa ungene ukuba isebe likarhulumente okanye umbutho ongajonge ngeniso uthi ukuthumele apho kwiChrysalis Academy, emva kokusiqwalaselisisa isicelo sakho. Kwakhona, ukuba awungowalapha eNtshona Koloni usengeza kule Academy, kodwa ke kusenokufuneka ukhuphe intlawulo ethile.
Inombolo Yomnxeba: 021 712 1023
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lokhuseleko loLuntu (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11470.15181.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Ukulungiselela Isikolo
Ukwamkelwa Ezikolweni
Ukwamkelwa Ezikolweni
INKCAZELO:
Abafundi ngokwesiqhelo baqala ibanga lokuqala ekuqaleni konyaka abaza kuba neminyaka esixhenxe ngawo. Abantwana banakho ukungena kwiBanga lokuqala kunyaka ongaphambi kwalowo baza kuba neminyaka esixhenxe ngawo ukuba uvavanyo lwe-WCED lubonisa ukuba bakulungele ukuya esikolweni.
Ezinye izikolo zinikezela ngebanga u-R/0 ukunceda abantwana bazilungiselele ukuya kwiBanga lokuqala. Abantwana baqhele ukuvunyelwa ukuba baqale iBanga u-R kunyaka abaza kuba neminyaka emithandathu ngawo.
Xa ufaka isicelo kwisikolo ukuba umntwana wakho abhaliswe njengomfundi, kufuneka ube:
nesiqinisekiso esisesikweni sokuzalwa komntwana lowo wakho nobungqina bokuba umntwana wakho ukhe wagonywa
Abemi abangengobaseMzantsi Afrika nabo kufuneka bene-:
phepha-mvume lokufunda iphepha-mvume lokuhlala okwexeshana okanye isigxina okanye ubungqina bokuba sele besifakile isicelo sokuhlala eMzantsi Afrika.
Akukho sikolo sinokuphatha kakubi umntwana. Kungoko kungekho sikolo sikaRhulumente sinokuthi abantwana mababhale uviwo lokwamkelwa, okanye salele umntwana ukuba angene kumasango aso kuba abazali bengazihlawulanga okanye bengenakho ukuhlawula iintlawulo.
IMIYALELO:
Faka isicelo sakho kwangethuba kunyaka ongaphambi kwalowo umntwana wakho kufuneka eqale ngawo kwisikolo sakhe esitsha.Iisicelo sakho kufuneka ungasifaki kwisikolo osithandayo kuphela, kodwa izikolo ezikwingingqi yakho usebenzisa isixhobo sokukhangela i'Fumana isikolo'.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Uvavanyo Lokulungela Isikolo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11471.15045.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Ephangaleleyo (Amabanga R - 9)
INKCAZELO:
Kunyanzelekile ukuba isikolo siqalwe ekuqaleni konyaka xa umfundi lowo aza kuqala iminyaka esixhenxe de afikelele kwiBanga le-9 okanye kuloo nyaka umfundi aya kube efikelela kwiminyaka eli-15 ngawo (nokuba yiyiphi na eyenzeka kuqala). Eli nqanaba libizwa ngokuba linqanaba leMfundo noQeqesho ngokuBanzi kwaye livela ngokwezigaba ezithathu:
Isigaba esisiSiseko (IBanga R ukuya kwele- 3)
Isigaba esiPhakathi (AmaBanga 4 ukuya kwele-6)
Isigaba esiPhezulu (AmaBanga 7 ukuya kwele- 9).
ISIGABA ESISISISEKO
Esi sigaba sigxininisa ekufundiseni ukufunda nokubhala, ukubala ngamanani nezakhono zobomi. Abafundi abakwibanga le- 3 baqalisa ukufunda ulwimi olongezelelweyo.
Isigaba esiphakathi
Esi sigaba sigxininisa kwiinkqubo ezintlanu zokufunda:
ulwimi, ekuqeqesheleni ukukwazi ukufunda nokubhala, nonxibelelwano ukuqonda nokwazi izibalo, izibalo kwanenzululwazi yezibalo ubuchule bezandla nenkcubekeo ufundo-nzulo ngezobomi noluntu, ezentlalo, nezifundo ngezendalo engqongileyo nezoLawulo izifundo zenzululwazi nobugcisa.
ISIGABA ESIPHEZULU
Ngesi sigaba abafundi kufuneka bazibeth' entloko izifundo ezizezi:
ulwimi, ukuqeqeshelwa ukukwazi ukufunda nokubhala, nonxibelelwano ukuqonda nokwazi izibalo, izibalo kwanobugcisa bezibalo izifundo zobuchule bezandla nenkcubeko ufundo-nzulu ngezobomi izifundo ngezoluntu nezentlalo izifundo ngezoQoqosho nezoLawulo izifundo zenzululwazi ubugcisa.
IMIYALELO:
Ungaphanda ukuba ziziphi na izikolo zikarhulumente ezikwindawo ohlala kuyo ngokusebenzisa idilesi yekhompyutha kwicandelo lokufuna leSebe lezeMfundo eNtshona Koloni eliyi, 'Fumana iSikolo'.
Ingaba ibiza malini?
Imali ehlawulwa isikolo imiselwe yibhodi elawula isikolo, oko kusenziwa ngentsebenziswano nabazali. Abazali kufuneka behlawule imali yokufunda, oko kusenziwa ngokufaka isicelo sokuvunyelwa bangayihlawuli, okanye bangayihlawuli yonke xa bengenakho ukuyihlawula iphelele.
Iinkcukacha malunga neentlawulo zesikolo kwanokuvunyelwa ukuba ungazihlawuli ziyafumaneka ezikolweni. Ungafumana nezinye uzifunde kwikhompyutha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukwamkelwa Ezikolweni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11473.123879.123879.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
Ukuqinisekisa Ubume beSiqinisekiso seMatriki okanye iDiploma Yobufundisi-ntsapho
INKCAZELO:
Ingaba ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho? Ungasithumela ngefeksi ke isicelo eso sakho ke kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni okanye Kumalusi okanye ke uqhagamshelane nabo ukuze ufumane ezinye iinkcukacha.
IMIYALELO:
Xa ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho oyifumene phambi ko-1992 kufuneka uthumele ngefeksi isicelo sakho kwiSebe Lemfundo leNtshona Koloni kule nombolo 021 461 5637. Akukho mfuneko yantlawulo.
Xa ufuna ukuqinisekisa isiqinisekiso sokuphumelela imatriki okanye idiploma yobufundisi-ntsapho oyifumene emva ko-1992 kufuneka uthumele isicelo eso sakho ngefeksi Kumalusi, oliqumrhu eliqinisekisa umgangatho yemfundo noqeqesho oluphangaleleyo kwanolo lugqithelayo, kule nombolo 012 349 1511. Kuya kufuneka ke ukhuphe intlawulo yama-R30 (ngaphandle kwe-VAT) kumaqumrhu abucala ze ibe ngama-R20 kumaqumrhu lseburhulumenteni.
Isicelo eso kufuneka sibhalwe phantsi kwegama leziko elithile.
Nikezela iinkcukacha ezigcweleyo kangangoko unakho, eziquka:
incwadana yakho yesazisi unyaka ebhalwe ngawo imatriki le iinkcukacha zakho zoqhagamshelwano
Ukuba unazo ezinye iikopi zesi siqinisekiso, suka uthumele zona kube kanye. Uya kuyifumana impendulo kwesi sicelo kwisithuba seeveki ezimbini ukuya kwezintathu.
Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, qhagamshelana:
Umalusi
Inombolo Yomnxeba: 012 349 1510
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11473.96297.96297.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Olugqithelayo (Amabanga 10-12)
Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
Ukufumana Isiqinisekiso Esitsha Sokuphumelela iBanga Leshumi
INKCAZELO:
Kwenzeka ntoni xa uthi ulahlekelwe sisiqinisekuiso sakho sebanga leshumi? Ungasifumana esinye esithabatha indawo yeso usilahlileyo kwiSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, ukuba iimviwo zakho zeli banga wazibhalela kweli phondo.
IMIYALELO:
Inyathelo lokuqala kukwenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho. Isigqibo esifungelweyo luxwebhu apho uxela iinyaniso ozaziyo phantsi kwesifungo.
Ungasenza isigqibo esifungelweyo apho uxela ukuba usilahlile isiqinisekiso sakho kuso nasiphi na iSikhululo Samapolisa okanye ke ungacela namphi na uMkomishinala Wezifungo (amagqwetha ngaBakomishinala Bezifungo) 9abanokukunceda wenze isigqibo esifungelweyo.
Emva koko ke kufuneka uthabathe iphetshana uR15 nesi sifungo sakho uzise kwii-ofisi zeSebe Lemfundo laseNtshona Koloni, apho unokwenza khona isicelo sakho sesinye isiqinisekiso kwitafile yemibuzo. Nantsi idilesi yesitalato:
iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
Okanye ke, ungayithumela ngeposi esi sifungo sakho, ndawonye nencwadi yembalelwano ecela esinye isiqinisekiso, ze ufake netsheki okanye ke ipostal order yeshumi elinesibini leerandi kule dilesi:
iSebe Lemfundo laseNtshona Koloni
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
YAYAMENE
IMfundo eQhubayo noQeqesho (izikolo neekholeji) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11478.15098.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni
INKCAZELO:
Ulutsha olusemngciphekweni ngabafundi abaneengxaki ezifana nokusebenzisa ngendlela egwenxa iziyobisi/utywala okanye abakungquzulwano nomhetho. Iingxaki zabo zomphefumlo kwakunye/okanye ezokuziphatha zingumqobo ekufundeni nasekukhuleni kwabo.
eNtshona Koloni nje kuphela mahlanu amanqanaba enkxaso ejzijoliswe ekuthinteleni okanye ekusombululeni iingxaki ezikumila kunje. Uhlobo lwenkxaso nezithintelo ezinokunikwa umfundi ngamnye zixhomekeka kubuzaza bengxaki leyo. Iinkqubo zokungenelela ziquka iinkonzo zenkxaso kwezemfundo, kwezonyango, kwakunye/okanye nezasekuhlaleni.
La manqanaba mahlanu enkxaso ngala:
Uthintelo kuzo zonke izikolo
Ukungenelela kwangexesha kuzo zonke izikolo
Iinkqubo zenkxaso ezisekelwe ezikolweni
Unonophelo lolutsha kwakunye namaziko emfundo
Amaziko awodwa ononophelo lolutsha kwakunye namaziko emfundo
INQANABA LOKUQALA: UTHINTELO KWIZIKOLO ZONKE
Inkqubo yokuyala kwangexesha, ejongene nokungenelela kwiimeko zabantwana abasebatsha kakhulu, ifakwa kuzo zonke izikolo. Kwenziwa onke amalinge okuthintela iinzima zomphefumlo kwakunye/okanye ezinento yokwenza nokuziphatha ekudalekeni okanye ekuqhubekeleni phambili.
INQANABA LESIBINI: UKUNGENELELA KWANGEXESHA KUZO ZONKE IZIKOLO
Inkxaso yomphefumlo kwakunye nesikhokelo ziyanikezelwa kubafundi abakufumana kunzima ukumelana nemiqobo yomphefumlo/eyonakalisa indlela yokuziphatha kwabo kumagumbi okufundela.
INQANABA LESITHATHU: IINKQUBO ZENKXASO EZISEKELWE EZIKOLWENI
Iinkqubo zenkxaso ezisekelwe ezikolweni, iinkqubo zophuhliso ezijoliswe kulutsha kwakunye nokungenelela ngabom ziyanikezelwa kubafundi ababonakala besemngciphekweni wokugxothwa esikolweni, abakhutshwayo kumakhaya abo, okanye abangena kungquzulwano nenkqubo yobulungisa elwa nolwaphulo-mthetho, kwanakubantwana ekubonakala kunyanzelekile ukuba bakhutshwe esikolweni okwexexshana.
INQANABA LESINE: UNONOPHELO LOLUTSHA KWAKUNYE NAMAZIKO EMFUNDO
Apho kuthi kucace ukuba umfundi othile akazuzanga ngokwezicwangciso kule nkqubo yenkxaso, kusenokuqwalaselwa ukuba loo mfundi athunyelwe kwinkqubo yasekuhlaleni okanye yophuhliso kwiziko lolutsha nemfundo. Umgaqo wokusebenzisa eyona ndlela ingenazithintelo zininzi usetyuenziswa kuyo yonke le nkqubo.
Abantu abatsha bathunyewa kula maziko ngokwemigaqo yemithetho elawula oko. La maziko anikezela ngendawo yokuhlala kwakunye nenkqubo yenkxaso elungiselelwe iingxaki zomntu ngamnye. Isikhokelo sokusebenza ngendlela eyiyo kula maziko sisekelwe kwimigangatho ebekwe liQumrhu Elijongene Namalungelo Omntwana loMbutho Wezizwe Ezimanyeneyo.
Ekuphuculeni iinkonzo ezijoliswe kubafundi abasemngciphekweni.
Ekuqinisekiseni ukhuseleko, imfundo kwanokuphuhla kwaba bafundi.
Mane amaziko Ononophel Lolutsha Nemfundo eNtshona Koloni:
INQANABA LESIHLANU: AMAZIKO AWODWA AJONGENE NONONOPHELO NEMFUNDO KULUTSHA
Lukho unonophelo olulodwa olunikezelwa kulutsha olukungquzulwano nomthetho okanye abonakele kakhulu emphefumlweni nekunokufuneka benikwe inyameko ngokwasemzimbeni, emphefumlweni nangokwendlela abaziphethe ngayo. Abantu abatsha bathunyelwa kula maziko ziinkundla ngokwemiqathango yemithetho ethile elawula oko ukuze bahlale kuwo njengesinyanzelo.
Umntu omtsha ngamnye unikwa isicwangciso sophuhliso lwakhe ukumnceda abuyele kwisimo sesiqhelo nesamkelekileyo. Ingcali kwimpilo yengqondo, ingcali kunyango lomntu, umongi oqeqeshiweyo kunye nonontlalo-ntle bayafumaneka kwiziko ngalinye ukuze bajongane neemeko zolu lutsha. Abahlohli bafumana noqeqesho olulodwa kwizifundo nasekusebenzeni ngononophelo lwabantwana.
Mabini amaziko akumila kunje apha eNtshona Koloni:
IMIYALELO:
La mabakala amaziko:
Amaziko Ononophelo Lolutsha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Iinkonzo Zenkxaso Kwimfundo Eyodwa (iSebe Lemfundo leNtshona Kapa, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi (IiNkonzo)
Zintoni Iinkomfa Zeembumba Zeentsapho? (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11478.15185.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo
INKCAZELO:
Inkqubo yeSebe Lemfundo laseNtshona Koloni Yezikolo Ezikhuselekileyo isebenzisana nezikolo ukuqinisekisa ukuba kufundiselwa kufundelwe kwizikolo ezikhuselekileyo ngempumelelo.
Amaqhinga ale nkqubo aquka ukufakelwa kwezixhobo zokhuseleko ngelixa kukwajongwana noluntu ekuhlaleni, ngokuthi kuphekwe ukuziphatha kwabafundi kwanokusebenzisana nezikolo ukuzama ukuzuza inkxaso yoluntu ekuhlaleni.
Inkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo isebenza ngentsebenziswano namapolisa kwakunye nemibutho yeengingqi, mibiutho leyo ifana naogcinumzi abajongene nolwaphulo-mthetho ekuhlaleni kwakunye neeNtlangano Ezijongana Nezinqanda Ulwaphulo-mthetho ekuhlaleni.
Iziko Elamkela Im,inxeba Yenkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo ifumene ukutsalelwa iminxeba ngabafundi abazifumana bexhatshazwa, futhi ikwasebenza nanjengeziko loqhagamshelwano kwiingxelo zokuqhekeazwa, ukonakaliswa kwakunye nezinye iziganeko eziphazamisana neenzame zokuqinisekisa ukuba izikolozethu zikhuselekile. Inombolo yomnxeba yeli ziko nantsi 0800 45 46 47.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana noMlawuli Osabambeleyo Wenkqubo yesi Sikolo:
Inombolo Yomnxeba Wesandla: 082 826 2953
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2970
Okanye ke ungaqhagamshelana neZiko Elamkela Iminxeba leNkqubo Yezikolo Ezikhuselekileyo: 0800 45 46 47.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Iziko Elitsalelwa Iminxeba Lezikolo Ezikhuselekileyo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11494.6342.6342.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Ukukhathalelwa Kwabadala
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala
INKCAZELO:
Abantu abadala basoloko bedinga iinkonzo ezizodwa zempilo. Ezi nkonzo ke kusenokufuneka zikhatshwe zezinye iinkonzo ezinokulungela abantu abadala ezifana neenkonzo zezindlu kwanezothutho ezilungele kuphela abantu abadala.
Iinkonzo zempilo eziphangaleleyo kubantu abadala
Ukuxhatshazwa kwabantu abadala
Izixhobo zokuncedisa
IINKONZO ZEMPILO EZIPHANGALELEYO KUBANTU ABADALA
Nakubeni ukuqhutywa kwala Makhaya abantu Abadala ingumsebenzi weSebe Leenkonzo Zoluntu, iSebe Lezempilo liyabandakanyeka kwiimfuno zabadala. Izigulana ezingabantu abadala kwanezo zinezigulo ezingapheliyo, zingalufumana uncedo lolondolozo lwempilo kwimigangatho yonke yonyango, yokuphila kwakhona nezinye iimfuno zempilo. Izigulana zingaya kumakhaya abadala eziwathandayo, zingahlala kwizindlu zazo, ze ezikliniki okanye ziye ezibhedlele xa kuyimfuneko. Izithuthi zingazifumaneka kwamanye amakhaya abantu abadala. Ukongeza, iSebe lijonga qho indlela abadala abatyiswa ngayo kula makhaya abantu abadala. Lukwakho noncedo lwasezindlwini abathi balufumane abadala olunokuthi lufumaneke kumaziko empilo oluntu kwiMetro, le nkonzo baza kuyenzelwa aBadala kwimimandla yasezilalini emva kwenyanga yoKwindla ku-2004.
UKUXHATSHAZWA KWABANTU ABADALA
Ukuxhatshazwa kwabadala yingxaki enkulu yaye isetyenzwa ngamasebe omabini, eleeNkonzo zeNtlalontle nelezeMpilo, kanti ngamanye amaxesha iba liSebe loKhuselo loLuntu. uMthetho osayilwayo usebenza ngokuxhatshazwa kwabadala, ekufuneka unike ingxelo ngalo mbandela.
Izizathu zokuxhatshazwa ziyohluka, futhi ukuxhatshazwa kwabantu abadala kunamathuba amaninzi okwenzeka ukuba umntu lowo akanayo indawo yokuhlala, akanamali yokuthi aziphilele/ azimele, uyalibala okanye akakwazi kwenza zigqibo kwaye uyabhideka. Ezinye izizathu ezinokubangela ukuxhatshazwa kwabantu abadala ziquka ukungaphangeli, ukuhlupheka, ukungabi nandawo iyiyo yokuhlala, uneengxaki zomtshato, utywala neziyobisi nokungabi nalo uqhagamshelwano nabanye abantu. Kwezi nkalo zintlanu zokutshaxhazwa (eyendawo yokuhlala, eyengqondo, eyemali, eyokungahoywa neyesondlo) eyokungabi nandawo yokuhlala yeyona iyingozi , ebanga iintlungu zomzimba , ezengqondo nezomphefumlo.
Ukuba abasebenzi bezeMpilo banorhano lokuba kukho ukuxhatshazwa okuthile, bangaxelela abantu bekhaya nezihlobo ngezinto amabazijonge kwelo khaya lalo mntu mdala, okanye iziko labantu abadala okanye nakweyiphi na indawo ahlala kuyo.
Iintsapho noluntu banganikezela ngengxelo yokuxhatshazwa kwii-ofisi ezikufutshane zeNtlalontle. Ikho inombolo yomnxeba yesizwe ekunokuxelwa kuyo (0800 003081). Xa utsalela umnxeba ezi ofisi zeNtlalontle ngokungxamisekileyo, uyakube unceda umntu omdala ze abekwe kwindawo ekhuselekileyo kwelinye lamakhaya abantu abadala ixeshana nje elingephi de abe ulungiselelwe indawo eyiyo yokuhlala okanye de kube kanti ingxaki leyo isonjululwe.
IZIXHOBO ZOKUNCEDISA
Iinkonzo zeMpilo zibonelela ngeendlela zokunceda ezifana nezitulo zeziqhwala ukwenzela ukuba abadala bangaxhomekeki kakhulu. Kwakhona bangacetyiswa ukuba bazimanye namaqela enkxaso. Abantu abadala mabakhuthazwe okokuba bahlale ezindlwini zabo xa kukho inkxaso kangangoko befuna. Abantu abadala mabawazi amalungelo abo ukwenzela ukuba baxhotyiswe bakwazi ukunika ingxelo yeemeko ezingamkelekiyo.
IMIYALELO:
Abantu abandwendwela ikliniki okokuqala/isibhedlele esikudidi lwesibini/lwesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana ngeenkcukacha zabo ukuze umntu ngamnye abe nokuvulelwa icwecwe lakhe. Yiza nencwadana yakho yesazisi. Kuya kufuneka incwadi yembalelwano esuka ekliniki ekuthumela apho esibhedlele. Izibhedlele ziza kucela uzinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho/uvavanyo lomvuzo(IRP5). Yiza nekhadi lakho ukuba akuqali kuza esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akuhlawuli kwiikliniki zolondolozo lwempilo yokuqala, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa undwendwela izibhedlele ezisekelezelwe kumvuzo owufumanayo nenani labantu abaxhomekeke kuwe, ngokomrhumo obizwa apho esibhedlele.
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11495.6409.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
INKCAZELO:
Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.
Ukuphuhla
Ukukhula
UKUPHUHLA
ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana:
ephakathi kokuzalwa neeveki ezintandathu ezelwe eneenyanga ezilithoba ezelwe ebudala buziinyanga ezilishumi elinesibhozo.
Usana luye luhlolwe luze luqwalaselwe ngokwasemzimbeni. Olu lokuhlolwa lunceda ekuqwalaseleni ukukhula ngokomzimba nangokwengqondo. Iimvavanyo zisetyenziselwa ukujonga ukuba usana lukhula ngokufanelekileyo na ngokuhambelana nobudala balo, ze ziqwalasele imigama esele ihanjiwe ngokwasekukhuleni efana nokuhlala, ukuma, ukukhasa, ukuhamba, ukuthetha nokuphatha izinto. Kukwaqwalaselwa nokubona kwanokuva kosana.
Ukuba kukho ingxaki, usana luye luthunyelwe kwikliniki yeengcali okanye kumachule ukunceda nokunika iingcebiso, umzekelo, iingcali zempilo yengqondo neyomzimba xa zifumaneka, ngokuxhomekeka kwingxaki leyo neemfunno zomntwana lowo.
Iziphumo zovavanyo lokuqwalasela ziye zishicilelwe kwikhadi lasekliniki nakwitshathi yokukhula kosana, ezithi zombini zigcinwe ekliniki. Ubunzima bosana nabo buyashicilelwa kwiTshati ebizwa ngokuba yiTshathi yeNdlela esingisa eMpilweni, nethi inikezelwe kumama lusakuba luzelwe usana lwakhe, ze yena ayigcine. Eli khadi lushicilelo oluqhubekayo nolungenkqubela yosana yaye oomama kufuneka bawaphathe rhoqo kutyelelo ngalunye lwasekliniki.
UKUKHULA
Ukuqwalaselwa kokukhula komntwana yingxenye yesisiseko soncedo lwezempilo. Kuquka ukujongwa rhoqo komlinganiselo wobunzima bomntwana (maxa wambi nobude bakhe). Ukuthatyathwa komlinganiselo kuqala ekuzalweni kuqhube de abe umntwana uneminyaka emihlanu ubudala. Ngokufezekileyo, ubunzima bomntwana kufuneka bulinganiswe kanye ngenyanga de abe neminyaka emibini ezelwe, aphinde aye kathathu ngenyanga de abe neminyaka emihlanu ubudala. Umongikazi osekliniki ubhala ubunzima bomntwana kwikhadi elibizwa ngokuba liKhadi leNdlela esingisa eMpilweni. Obu bunzima buthelekiswa netshati yokukhula, ukujonga ukuba ubunzima bukwinqanaba elamkelekileyo lokukhula komntwana kusini na. Ukuba umntwana ubunzima bakhe bungaphantsi kunobo bulindelekileyo, izongezo zokutya ziyafumaneka ezikliniki okanye umntwana uye athunyelwe kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu.
IMIYALELO:
Ukuba undwendwela okokuqala kwiziko lezeMpilo, kuya kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ze uvulelwe icwecwe lokugcina iimpepha ezineenkcukachazakho. Yiza neNcwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawubhalisile ngaphambili kwelo ziko. Yiza neTshati yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingise eMpilweni.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11495.6420.6420.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
INKCAZELO:
Le nkonzo ijolise ekuchongeni nasekunyangeni abantwana ukusekela ekuzalweni ukuya kutsho kwiminyaka eli-14 ubudala, abebephatheke gadalala ngokwasemzimbeni, ngokwesondo nangokwasemphefumlweni, kwanabo bangahoyekanga. Abantwana ekurhaneleka ukuba bakhe baphathwa gadalala, bangasiwa kwikliniki yonyango apho baya kuxilongwa khona ukuqonda isifo abanaso, baze bafumane iingcebiso malunga naso. Umongikazi wasekliniki okanye ugqirha uya kuthi axilonge umntwana lowo ngokupheleleyo ngokwasemzimbeni aze abhale nembali yakhe. Kubalulekile ukuba umntwana ophetheke gadalala asiwe kwiziko lezempilo ngokukhawuleza okukhulu. Okona kulityaziswa, kokona kulindeleka ukuba umntwana ahlupheke ngaphezulu ngokwasemphefumlweni nangokwasengqondweni. Ukhumbule ke a ukuba abanye abantwana baphatheka gadalala kangangeminyaka emininzi, yaye basenokungafuni ukuxilongwa ngokwasemzimbeni kutyelelo lwabo lokuqala kwiziko lonyango, okanye basenokuba baphatheke gadalala ngokwasemphefumlweni kuphela, hayi ngokwesondo, kuleyo imeko baya kufuna iingcebiso baze banyangwe ngokufanelekileyo.
Ukuphathwa gadalala kwabantwana ngokwesondo
Imibutho elwa ukuphathwa gadalala kwabantwana
Uxanduva lokunikezela ingxelo ngokuphathwa gadalala kwabantwana
Iinkcukacha zoqhagamshelwano eziluncedo
UKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA NGOKWESONDO
Ekuphathweni kwabantwana gadalala ngokwesondo, uphando olulodwa kufuneka lwenziwe, olufana nemiboniso efuneka enkundleni ukunika ubungqina. Kananjalo, umntwana usenokuba uchaphazelekile kwiZifo ezosulela ngokwabelana ngesondo kunye noGawulayo nentsholongwane yakhe. Unyango lwezi zifo zosulela ngokwabelana ngesondo lukholisa ukunikezwa xa iziphumo zovavanyo zibonisa ukuba umntwana lowo wosulelekile.
Abazali okanye abagcini babantwana kufuneka banikwe iingcebiso malunga nobungozi obunokuba kho xa umntwana enokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo. Umgcini womtwana kuya kuthi kucelwe kuye imvume yokuba kwenziwe uvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo kumntwana lowo.
Ichiza elilwa noGawulayo, i-AZT (nekwabizwa ngokuba yi-Zidovudine) liya kuthi linikezelwe kumntwana lowo ukuba uthe waziswa kwiziko lezonyango kwisithuba seeyure ezingama-72 zokuphathwa gadalala ngokwesondo. Eli chiza alinampembelelo konke-konke ekuthinteleni ukudluliselwa kwentsholongwane kaGawulayo ukuba umntwana ufike emva kweeyure ezingama-72 kwiziko lonyango, emva kokuba ephethwe gadalala ngokwesondo. Abantwana abakhuselweyo luyilo loncedo lwezonyango kufuneka bafumane i-AZT eza kubagcina iintsuku ezintathu, baze emva koko bamiselwe inani lezi pilisi leentsuku ezingama-25 eziseleyo. Abo bangakhuselwanga lolu yilo loncedo lwezonyango, kufuneka banikwe isixa seepilisi esiza kuthatha iveki yonke, baze basikelwe umhla amababuye ngawo ukuza kuvavanywa kwakhona kwisithuba seveki. Bonke abantwana kufuneka babonwe emva kweveki kuvavanyo olulandelayo ukuza kufumana iziphumo zazo zonke iimvavanyo. Ezinye iipilisi kufuneka zinikezelwe kolu tyelelo (oko kukuthi isixa seeveki ezintathu). I-AZT iyafumaneka kumaziko angama-52 apho abasinde kwimpatho gadalala yabantwana bathi banyangwe khona kwiPhondo.
Abantwana abaziwayo ukuba banentsholongwane kaGawulayo kufuneka bangayifumani i-AZT. Kufuneka bafumane iingcebiso baze bathunyelwe kwiziko elifanelekileyo lezeMpilo apho kuya kuqwalaselwa khona imeko yabo yentsholongwane kaGawulayo ithuba elide.
IMIBUTHO ELWA UKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA
Amantombazana afikisayo asele eqalile ukuba sexesheni nakhe adlwengulwa, kufuneka avavanyelwe ukukhulelwa ukwahlula ukhulelwa ebekusele kukho phambi kokuba abe adlwengulwe. Ukuba eza kwiziko lezonyango kwisithuba seeyure ezingama-72 emva kokudlwengulwa, aya kuthi anikwe iingcebiso aze anikwe isinqandi-kukhulelwa sethuba lokuxakeka.
Ukuzama ukunqanda amaqondo aphakame ngolona hlobo nangamkelekanga okuphathwa gadalala kwabantwana kwiNtshona Kapa, iinkonzo zezeMpilo zithe zabambisana namapolisa, aboKhuseleko loLuntu, abeeNkonzo zoLuntu kunye nemibutho engeyo kaRhulumente.
Oonontlalo-ntle banendima ebalulekileyo abayidlalayo ekuncedeni umntwana ukuba aphile emva kokuba aphethwe gadalala. Unontlalo-ntle uya kuthi afundise aze anikezele ngolwazi nangeengcebiso. Ukuba unontlalo-ntle ukholelwa ukuba umntwana usemngciphekweni wokuphathwa gadalala nangaphezulu xa ethe waphuma kwiziko lezempilo, yaye ufuna ukhuselo olungxamisekileyo, bangakhupha ifomu engunombolo 4 egunyazisa ukugcinwa komntwana kwindawo ekhuselekileyo.
Kwakhona, ukuba isimo sengqondo yomntwana sifuna ukungenelela kweencutshe okanye ugqirha wezifo zengqondo, umntwana angathunyelwa kwiziko elifanelekileyo lezempilo.
UXANDUVA LOKUNIKEZELA INGXELO NGOKUPHATHWA GADALALA KWABANTWANA
Kukho imithetho emibini echaphazela ukuphathwa gadalala kwabantwana ngokwasemzimbeni okanye ngokwesondo nokungahoywa kwabo.ICandelo 15 loMthetho wesilungiso sokuKhathalelwa kwabantwana uthi nabani na onayo nantoni na yokwenza nokugcina abantwana -umzekelo ootitshala, oonontlalo-ntle, kunye noogqirha - nabathi barhane ukuba umntwana uphatheke gadalala, kufuneka bakuxele oku kwiSebe leeNkonzo zoLuntu. UMthetho ongunombolo 133 ka 1993 (iCandelo 4), oThintela ubuGebenga phakathi koSapho uthi impatho-gadalala erhanelekayo kubantwana kufuneka ixelwe kwilungu lamapolisa okanye kumsebenzi ojongene nonentlalo-ntle yabantwana okanye unontlalo-ntle.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
Imibutho eyahlukeneyo ingaluncedo kumatyala okuphathwa gadalala kwabantwana:
Rapcan - wokunqanda ukuphathwa gadalala kwabantwana: Inombolo yomnxeba: 021 448 9034, ifeksi: 021 448 9042
IMIYALELO:
Kukho amaziko ezempilo angama-52 kwiphondo azinikele kulawulo lwabantwana nabantu abadala abakhe baphathwa gadalala. Ukuba awunakho ukuya kwelinye lala maziko, yiya kwiziko lezempilo elikufutshane nawe.Ukuba urhanela ukuba umntwana ukhe waphatheka gadalala, ungamsa ngqo kwikliniki yoncedo lwezempilo. Abantwana abaphethwe gadalala bangathunyelwa kwikliniki liCandelo loKhuseleko lwaBantwana, ipolisa okanye unontlalo-ntle.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11497.5788.5788.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
UBhubhane Wesigulo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
Unonophelo Lwezifo Ezingapheliyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Isigulo esiqatha seso siqhubekeka ixesha elide okanye siphinde sibuye emva kwexesha elide. Ezinye zezona zigulo ziqatha sisifo semiphunga kwanesoxinzelelo lwegazi (ubushushu begazi).
Ukuthintelwa nokulawulwa kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo
Isifo sesifuba
Isifo soxinzelelo lwegazi
Izigulo ezondeleyo zinokudalwa yimfuzo kodwa ngamanye amaxesha zibakho ngendlela aphila ngayo, kwakhona neemeko zokusingqongileyo, ziyazandisa, ezifana nokutshaya, ukutya okungafanelekanga, ukungazilolongi, nokusela okugqithisileyo. Ngamanye amaxesha ezi meko ziyalawuleka, kodwa ngamanye amaxesha zibangelwa kukuhlupheka, nokungatyi kutya kusempilweni lo mzuzu umntu akhulelweyo.
Kukho umbandela wenkonzo obaluleke kakhulu onenjongo yokuthintela isigulo nokuvuselela imo yempilo, ngokungaphandle kokwalatha isigulo kwangethuba, ukulawula nokunciphisa ingozi.
Izigulo ezondeleyo ezibekwa kuqala zezi: ukunyuka koxinzelelo lwegazi isifo soxinzelelo lwegazi, isifo sesifuba, isifo sokuwa, isifo sezintso, umhlaza, isifo sokungasebenzi kakuhle kwemiphunga, kunye neswekile uHlobo lwesi 2 (iswekile yohlobo loku 1, olufunyanwa kubantwana abancinci, yiyona iqhelekileyo) Uninzi lwezi zifo zezethuba elide kwaye ezinye zazo azinakunyangeka, zinokuthintelwa kuphela.
UKUTHINTELWA NOKULAWULWA KUMGANGATHO WOKUQALA WOLONDOLOZO LWEMPILO
Kumgangatho wokuqala wononophelo lwempilo inkonzo isekelezelwe ekuthinteleni ngokuthi kufundiswe abantu ngezibonelelo zendlela yokuphila esempilweni.Ikliniki nganye inomntu oqeshiweyo onezakhono zokufumana iziphumo zoxilongo nokulawula iimeko zezifo ezondeleyo ukuqalela kwabancinci ukuya kwabadala.Izigulana ziya kwazi ukubona umongikazi omnye xa ziphinda zibuya, xa ziza rhoqo kunyango lweswekile/ kwisifo soxinzelelo lwegazi okanye kwisifo sesifuba.Zinikwa ikhadi okanye into emaziyincamathisele kumacwecwe azo wona aqinisekisa ulondolozo oluqhubekekayo. Ukucebisa nokuthobela yingxenye yale nkonzo.Oogqirha namagosa ezonyango bayatshintshiselana ngokuvelela izigulana ezinezifo ezondeleyo ezisezibhedlele nasezikliniki.
Akho amalungiselelo enziweyo okuba izigulana ( ingakumbi abadala) zingayi qho ezibhedlele nasezikliniki ngokuthi zinikwe amayeza aza kuthatha inyanga enye ukuya kwezintathu. Abasebenzi bade baqalisa nemibutho namaqela awodwa enkxaso ukulungiselela abantu abanezigulo ezondeleyo. Ngale ndlela ke izigulana zingathi zifumane ingcaciso ngononophelo lwempilo olulodwa nemfundo ebhekiselele kwiimeko zabo zempilo.
Xa impilo isiya isiba mandundu okanye izigulana zigula kakhulu, ziye zisiwe kumgangatho olandelayo wolondolozo.
Inikezelwe apha ngezantsi imizekelo yeendlela zokuthintela, zokulawula nokunyanga izifo ezondeleyo.
ISIFO SESIFUBA sichaphazela abadala nabantwana. Kukudumba okondeleyo kwemibhobho yomoya ebangelwa yinto ethile engavumelani nempilo yomntu. Isifo sesifuba asinyangeki, kodwa sinokulawulwa ngokuyimpumelelo ngokuthi kusetyenziswe amayeza yonke imihla. Ukuhlolwa nonyango lwabadala lwenziwa kwiikliniki zokulondoloza impilo zokuqala apho abagulayo baxilongelwa khona, luqala khona uvavanyo olulodwa nokunyanga abantu. Abagulayo bafundiswa ngendlela yokulawula izifo zabo zesifuba , baziswe ngemiba ezisenza mandundu ezinjengokutshaya, ukungazilolongi nothuli olusendlini. Izigulana ezihlaselwa kakhulu sisifo sesifuba zinokufuna uncedo lonyango olungxamisekileyo,zithunyelwe nasezibhedlele.
ISIFO SOXINZELELO LWEGAZI sisifo sendlela yokuphila esinokuthi sithintelwe size sinyangwe. Xa uxinzelelo lwegazi luhlala lunyukile ithutyana elide, kuye kubekho ubuzaza.Ob buzaza budibanise imithanbo yegazi, intliziyo, izintso kunye namehlo. Izinto ezinokuthi zikhokelele kukufa kwelungu nasekufeni.Izigulana ezinesifo soxinzelelo lwegazi ziza kuxelelwa kumgangatho wokuqala wokulondoloza impilo ngendlela yokuphucula impilo yazo jikelele nangendlela yokunciphisa eminye imiba yesifo sentliziyo umzekelo ukuzilolonga, ukuyeka ukutshaya, utywala neziyobisi nokuphungula ukusebenzisa ityuwa.Ukuba kuthe emva kwazo zonke ezi zinto, uxinzelelo lwahlala luphezulu, uza kuchazelwa ngonyango.Kufuneka izigulana zibuye zize rhoqo ekliniki zizokujongwa zinikwe namayeza. Kufuneka izigulo ezinobuzaza ezifana nesifo sokufelwa lilungu lomzimba, isifo sentliziyo ukuyeka kwezintso zinyangwe kumgangatho wesibhedlele.
Iinkonzo yolondolozo lwezigulo ezondeleyo kwimigangatho emithathu - owokuqala ophakathi nowesithathu - ilungelelanisa ukuba abantu abafuna inkam-nkam bayifumane.
IMIYALELO:
Ezi nkonzo zifumaneka kwiikliniki nezibhedlele zonke eziseNtshona Koloni. Abantu abaqalayo ukuza kwizibhedlele baza kucelwa ukuba bazalise iphetshana elifuna iinkcukacha zabo, ze bakugqiba bavulelwe icwecwe. Kufuneka beze nezazisi zabo. Kuza kufunwa incwadi yembalelwano ebasusa ekliniki ibase esibhedlele. Esibhedlele kuza kufunwa isiqinisekiso somvuzo waloo nyanga uye ngayo/ uxwebhu lokuhlola umvuzo ( RP5) Ukuba ubukhe weza esibhedlele , yiza nekhadi lakho.Indlela yokuhlawula: Akuhlawulwa, kodwa ke ikho imali ehlawulwayo xa usiza esibhedlele, kwaye le ixhomekeke kumvuzo owamkelayo nakubantu abaxhomekeke kuwe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11501.6392.6392.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwasekhaya
Uncedo lwasekhaya
Uncedo lwasekhaya
INKCAZELO:
Uncedo lwasekhaya (i-HBC ngamafutshane kwisiNgesi) kukunikezelwa kweemfuno zoncedo lokonga ngabanikezeli abasesikweni okanye abangekho sikweni, kubantu emakhayeni abo. Le nkonzo iyafumaneka kubantu abaneemfuno ngokwasengqondweni, emzimbeni, emphefumlweni nasentlalweni. Phakathi kwabantu abalulungeleyo olu ncedo ngabo banesifo sokushwabana icala lomzimba, abaphila noGawulayo nentsholongwane yakhe, abaphazamisekileyo ngokwasemzimbeni nangokwasengqondweni, abantu abadala ababuthathaka, okanye abantu abagula kakhulu. Uncedo olunikezelwayo lwenzelwe ukugcina nokubuyisela iqondo eliphezulu lozinzo nolonwabo, ukusebenza kunye nempilo, kuquka nokufa okundilisekileyo.
Ngubani onikezela ngoncedo lwasekhaya?
Uqeqesho lwabantu abanikezela ngolu ncedo
NGUBANI ONIKEZELA NGONCEDO LWASEKHAYA?
Iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwiNtshona Kapa zithi zinikezelwe yimibutho engajonganga ngeniso nethi ifake izicelo zomsebenzi ofun' ukwenziwa ze ifumane inkxaso-mali kuRhulumente wePhondo. Abaguli abafuna inkathalo eqhubekayo ekhaya besakube bekhululwe esibhedlele, bathi bathunyelwe kwiziko lezempilo elikwiCandelo lezempilo kwindawo abahlala kuyo. Umongikazi ekliniki okanye kwiziko lezempilo uye athumele umguli kumbutho ongajonganga ngeniso emele iinkonzo zoncedo lwasekhaya kwindawo ohlala kuyo. UmLawuli wombutho lowo (umongikazi) uya kuthi avavanye iimfuno zomguli ekhayeni lakhe aze abenzele isicwangciso. Umongikazi uya kuthi ke atyumbe umntu oza kunikezela ngoncedo kumguli lowo. Umnikezeli ngoncedo uya kuthi anikezele ngeenkonzo ngokomyalelo okwisicwangciso soncedo, aze umongikazi atyelele umguli lowo ukuqinisekisa ukuba isicwangciso siyaqhutywa.
Uncedo lwasekhaya asiloncedo oluthatha iiyure ezingama-24, yaye aluthathi ndawo yosapho njengabantu abanceda umguli. Lwenzelwe kuphela iinkonzo zokuncedisa nokuxhasa ukunqanda ukuxakekiswa kwabanikezeli ngoncedo abasoloko benyanzeleka ukuba banyamekele izizalwane zabo ezigulayo.
Abanikezeli ngoncedo abavela kwimibutho eyahlukeneyo kuye kufuneke ukuba bagqibe izifundo zonikezelo ngoncedo lwasekhaya ezithi ziququzelelwe liSebe lezeMpilo. Uqeqesho oluqhubekekayo luqhutyelwa kwezo ndawo zoncedo, luye lunikezelwe leli Sebe ukuqinisekisa ukuba nakho kwabanikezeli ngoncedo ukwenza umsebenzi abawuqeqeshelwayo.
Abasebenzi bezoncedo kulindeleke ukuba bancede abaguli kunye namalungu eentsapho zabo ukuba baphile bekwazi nokuzimela. Abasebenzi abasebenza ngokuzithandela nabo baye bafunwe ukuncedisa iinkonzo ezinikelwa ngabasebenzi boncedo. Bathi bezinikele njengamaqabane, bathuthe amayeza, bathunywe nasezivenkileni, njalo njalo.
IMIYALELO:
Nceda uqaphele ukuba le nkonzo ayikho kuzo zonke iindawo. Qhagamshelana noMlawuli weNkqubo yonyango lwasekhaya okwingingqi yakho ukufumana ulwazi malunga neendawo olufumaneka kuzo:
Inombolo yomnxeba: 044 874 2172
Inombolo yomnxeba: 023 348 1408
Inombolo yomnxeba: 022 487 9305
Inombolo yomnxeba: 021 918 1508
Inombolo yomnxeba: 021 483 5662;
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Zonke iindleko ezifihlakeleyo nezenziwe ngoomahlulelane bemibutho engajonganga nzuzo azixhaswa ngokwaneleyo, yaye ukuze kunqandwe iimpawu zokuxhomekeka, umnikelo ongephi ungenziwa kumahlulelane wemibutho engajonganga nzuzo ukuhlawulela iindleko zezothu
YAYAMENE
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6394.6394.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lokukhulelwa
Uvavanyo Lokukhulelwa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6394.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lokukhulelwa
Uvavanyo Lokukhulelwa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Umongikazi uya kuthi afune umchamo wakho, oza kuthi uvavanywe.
Kuya kuthi xa ukhulelo luthe lwaqinisekiswa, lowo ukhulelweyo akhethiswe phakathi kwezi zinto zilandelayo. Ukuba ubani ufuna ukuqhubekeka nokhulelwa oko, uya kuthi athunyelwe kwenye yeendawo zoncedo lwezempilo ezibizwa ngokuba ngamaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU ngamafutshane kwisiNgesi). La ke ngamacandelo aphethwe ngababelekisi kwindawo ohlala kuyo, bekwenza oku kubaguli boncedo lwezonyango. Ukuba umama akafuni ukuqhubekeka nokukhulelwa, uvumelekile ukuba abuze malunga nezinye iindlela anokuzikhetha, eziquka ukusikhupha isisu eso
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iimvavanyo zenziwa mahala kumaCandelo kaRhulumente ezonyango kodwa qala uqinisekise ukuba ayafumaneka, ingakumbi ezilalini.
YAYAMENE
Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6396.6396.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.
Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6396.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje emva kokubeleka.
Umama uye enziwe uvavanyo lokuqala olupheleleyo neengcebiso kutyelelo lwakhe lokuqala emva kokubeleka, nolukwabizwa ngokuba lutyelelo lokubekelwa indawo. Ukukhulelwa kuyaqwalaselwa ngawo onke amaxesha umama esiza kutyelelo olulandelayo. Impilo kamama nayo iyaqwalaselwa. Kuthatyathwa ubunzima bakhe, uxinzelelo lwakhe lwegazi, ze kuvavanywe nomchamo wakhe. Ukuba akukho zingxaki, umama uthi abuye kutyelelo lwakhe olulandelayo lokuqala emva kweeveki ezimbini ukuza kuva ngeziphumo zeemvavanyo ebezenziwe ngethuba lotyelelo lokubekelwa indawo. Emva koku, kufuneka abuyele ekliniki rhoqo emva kweeveki ezintandathu ukuya kwezingama-28, aphinde emva kwezingama-34, emva koko aye njengoko exelelwe ngabasebenzi basekliniki okanye abeCandelo lokuBelekisa. (Ukuphinda-phinda ngexesha elimisiweyo kuyohluka ngokweendawo).
Oomama abakhulelweyo bavavanywa kangangoko ukukhangela ukuba akukho mingcipheko kusini na ngokuphathelele kwimpilo yabo naleyo yosana olungekazalwa. Ulutsha olungamantombazana kunye nabasetyhini abangaphezulu kwama-35 eminyaka ubudala, nabakhulelweyo bathathwa njengabona bantu basemngciphekweni. Oku kuthetha ukuba ngabona bantu kufaneleke ukuba babe neengxaki ngethuba lokukhulelwa nokubeleka kwabo. Oomama abakhulelweyo nabo bangabonwa njengabantu abasemngciphekweni ukuba uxinzelelo lwabo lwegazi luye lwanyuka, ukuba baneziphazamiso zemfuzo, ukuba ukhulelwe abantwana abangaphezulu kwesinye naxa babenziwe uqhaqho ngethuba eludlileyo lokubeleka kwabo. Oomama abafunyenwe besemngciphekweni bathunyelwa kwikliniki yabaguli abasandul' ukubeleka kwizibhedlele ezikumgangatho ophezulu, apho kuthi kwenziwe uphando neemvavanyo. Oomama abaneengxaki ekukhulelweni kwabo baye bacetyiswe ukuba baye kwiikliniki zabangaliswayo abasandul' ukubeleka rhoqo njengoko kuyimfuneko.
IMIYALELO:
Ukuba utyelela okokuqala kwicandelo lezonyango, kuza kufuneka ugcwalise ifomu uze uvulelwe uqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo, kunye nekhadi lakho lasekliniki okanye elasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile ngaphambili kwicandelo elo lezonyango.Abantu abangekho mngcipheweni kakhulu ekukhulelweni kwabo baye baqwalaselwe kumaCandelo okuBelekisa (amaCandelo okuBelekisa aphethwe ngababelekisi ekuhlaleni bewaqhubela abaguli bamaziko ezempilo) ezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye ezilalini. Abantu abakhulelweyo nabasemngciphekweni ngolona hlobo baye baqwalaselwe kwiikliiniki zabagula bengalaliswa kwiindawo ezisezidolophini nakwizibhedlele kwizithili ezisezilalini kwanezo zikumgangatho ophezulu.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
YAYAMENE
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa Kokosulelwa Kosana Ngunina (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6425.6425.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Ukuzikhusela Kwisifo Esihlasela Iintsana Ezingekazalwa
Unyango
Iimpawu Zomngcipheko
Ungayifumana njani le nkonzo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Ezinokuba Lulutho
UKUZIKHUSELA KWISIFO ESIHLASELA IINTSANA EZINGEKAZALWA
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni i-FAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
UNYANGO
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abane-FAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abane-FAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
IIMPAWU ZOMNGCIPHEKO
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa ne-FAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Ungalufumana olu ncedo kwikliniki yoncedo lwezempilo, kwiikliniki ezinceda oomama ngolwazi lwaphambi kokubeleka okanye kwizibhedlele eziphezulu ukuba udluliselwe kumgca ongentla.
Ukuba uya okokuqala kwiziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu uze uvulelwe neqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile kwelo ziko. Yiza neTshathi yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni. Ukuba uxhalabile yindlela obusela ngayo utywala, okanye kukho imibuzo ofuna ukuyibuza kumsebenzi wezempilo, nceda ukwenze oko.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINOKUBA LULUTHO
Imibutho yabucala eyahlukeneyo ingakunceda ngeempawu ezalatha into ebangelwa butywala kusana olungekazalwa:
Umbutho
Inombolo Yomnxeba
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye i-FAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni iFAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abaneFAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abaneFAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa neFAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6425.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Ukuzikhusela Kwisifo Esihlasela Iintsana Ezingekazalwa
Unyango
Iimpawu Zomngcipheko
Ungayifumana njani le nkonzo
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Ezinokuba Lulutho
UKUZIKHUSELA KWISIFO ESIHLASELA IINTSANA EZINGEKAZALWA
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni i-FAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
UNYANGO
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abane-FAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abane-FAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
IIMPAWU ZOMNGCIPHEKO
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa ne-FAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Ungalufumana olu ncedo kwikliniki yoncedo lwezempilo, kwiikliniki ezinceda oomama ngolwazi lwaphambi kokubeleka okanye kwizibhedlele eziphezulu ukuba udluliselwe kumgca ongentla.
Ukuba uya okokuqala kwiziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise ifomu uze uvulelwe neqweqwe lokugcina amaphepha. Yiza nencwadana yakho yesazisi, nalo naliphi na iyeza okanye iipilisi ozisebenzisayo kunye nekhadi lasekliniki okanye lasesibhedlele, ukuba wawusele ubhalisile kwelo ziko. Yiza neTshathi yomntwana ebizwa ngokuba yiTshati yeNdlela esingisa eMpilweni. Ukuba uxhalabile yindlela obusela ngayo utywala, okanye kukho imibuzo ofuna ukuyibuza kumsebenzi wezempilo, nceda ukwenze oko.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINOKUBA LULUTHO
Imibutho yabucala eyahlukeneyo ingakunceda ngeempawu ezalatha into ebangelwa butywala kusana olungekazalwa:
Umbutho
Inombolo Yomnxeba
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye i-FAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
iFAS icacisa abantwana abazizidalwa ngokukhula nabanezinto ezingaqhelekanga emzimbeni nakwimithambo-luvo ngenxa yokuxhayelwa kwabo etywaleni ngethuba oonina bebathwele eziswini ngexesha bekhulelwe. Utywala bungabangela ubungozi obungenakuguqulwa kusana olungekazalwa.
Olu ncedo lumbolo-mbini. Okokuqala, lujolise ekuthinteleni iFAS ngokufundisa, ukwazisa nokucebisa oomama malunga nobungozi bokusela utywala ngethuba bekhulelwe.
Okwesibini, lujolise ekuxilongeni nasekunyangeni abantwana abachaphazelekileyo. Ngaphandle kwezinto ezingaqhelekanga ngokwasemzimbeni, abantwana abaneFAS basenokuba nengxaki yemithambo-luvo, indlela yokuziphatha nokufunda. Kukho iinkqubo ezisekwayo ukuchonga nokuncedisa oomama abasebungozini nokuxilonga abantwana abaneFAS kwangethuba. Nangona uninzi lwaba bantwana befumana iingxaki ekufundeni, kusekwa iinkqubo zovuselelo nolawulo ukuncedisana nabazali kunye nabagcini babantwana. Ukuba umzali okanye umgcini womntwana okanye utitshala unenkxalabo ngomntwana othile, umntwana lowo angasiwa kwikliniki ekufutshane, apho aza kuthathwa khona athunyelwe kolona ncedo lufanelekileyo ukuya kwenziwa khona olunye uvavanyo.
Iimpawu zobungozi ezayanyaniswa neFAS ziquka ezi zilandelayo:
Nabuphi na utywala obuselwe ngumama okhulelweyo. Akukhuselekanga ukusebenzisa utywala ngethuba umama ekhulelwe!
Ixesha lokusela utywala ngethuba lokukhulelwa.
Ezinye izinto ezingasetyenziswa ngandlela.
Okona umama okhulelwayo esiba mdala, okona usana olungekazalwa lusiba sengozini.
Iziphumo zotywala ekukhuleni kosana olungekazalwa ziba zibi ngakumbi kumaxesha alandelayo okukhulelwa, ukuba umama usaqhubeka nokusela utywala.
Izinto ezibalulekileyo zemvelo: kukho izinto zemvelo zendlela adalwe ngayo umama okanye nosana olo lungekazalwa, nezinokubakhusela okanye zibenze babe nokwenzaliswa ziziphumo zotywala
Indlala.
Ukuba kukho iqabane eliselayo.
YAYAMENE
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11504.6521.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
IMIYALELO:
Ungatyelela indawo yonyango lokuqala esekuhlaleni, yaye ngokuxhomekeke kwingxaki leyo, usenokuthunyelwa kwicandelo leenkonzo zabasetyhini kummandla okanye kwisibhedlele somgangatho wesithathu (iGroote Schuur okanye iTygerberg) ukuyokwenza uxilongo lwencindi, uphando oluthe xhaxhe nonyango.Kuya kufuneka uthunyelwe ukuba utyelele kwizibhedlele zommandla okanye kwezikumgangatho wesithathu apho iinkonzo zabasetyhini zifumaneka khona. Ukuba ungumtyeleli okokuqala, kuya kufuneka ugcwalise ifomu yaye uxwebhu luya kuvulwa. Zisa incwadi yakho yesazisi kwakunye nekhadi lakho laseklinikhi/isibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kakade kwindawo enjalo.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo kwiindawo zokuqala zonyango lwempilo zisimahla ukuba akunayo imedical aid. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kusengakhona iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwa
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11505.6449.6449.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Abantu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo bangafumana unyango kwiikliniki zonyango lokuqala zabagula ngengqondo.
Ukukhutshwa kwetyhefu emizimbeni yezigulane ezigulela ngaphandle kungenziwa kumaziko enqanaba lokuqala, ukuba ikho imfuneko yoko. Abantu abaxhomekeke kwiziyobisi, ngokuxhomekeke kuhlobo lwesiyobisi nezinye izinto, banokuziva beneempawu ezingemnandi zokuyeka iziyobisi xa beyeka iziyobisi zabo. Ukukhutshwa kwetyhefu yindlela yezonyango yokungenelela nenceda ekunciphiseni uvakalelo ngokomzimba nangokomphefumlo, kanti nasekulawuleni iingxaki ezinokubangwa kukuyeka iziyobisi, ngaphambi kokuba umntu lowo aye kufumana olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Xa ingxaki yomntu yokusebenzisa iziyobisi ifuna iinkonzo ezingcono nangaphezulu, kungafumaneka ezi nkonzo zilandelayo:
Izibhedlele zeenqila (ezenqanaba lesibini) zibonelela abantu abaxhomekeke etywaleni nakwiziyobisi ngeenkonzo zokukhutshwa kotyhefeko emzimbeni ngaphambi kokuba balaliswe kumaziko onyango ukuze bafumane olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Iziko i-De Nova Treatment Centre ese-Kraaifontein lifumana uncedo-mali olupheleleyo kwiSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle kwaye libonelela ngonyango lokuxhomekeka etywaleni nakwiziyobisi. Le nkonzo yeyabantu abangenamndla ngokwezimali kunye nabo bathunyelwa kuyo licandelo lezomthetho. Iinkonzo zabagula ngengqondo nasemphefumlweni zifumaneka ngamaxesha athile kwiingcali zabagula ngengqondo, ngcali ezo ziqeshwe liSebe lezeMpilo.
Amanye amaziko onyango lwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo naphantsi kweeNGOs abhalisiwe kwaye afunyaniswa isabsidi liSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle. Imbinana yamaziko abucala okunyanga abasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo ineelayisenisi ezikhutshwe liSebe lezeMpilo ukuze ibonelele ngeenkqubo zonyango ndawonye neenkqubo zokukhupha utyefeko emzimbeni. Isibhedlele i-Stikland sibonelela izigulane ezilalisiweyo ngeenkonzo zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo emva kokusebenzisa utywala ngokugqithisileyo.
IMIYALELO:
Iziko ngalinye lineendlela ezithile zokuthumela izigulane ezibhedlele kwaye ezo ndlela zingafumaneka ngokuthi umntu azidibanise neziko elo, wona maziko adweliswe kwi-ncwadi-salathisi yabagula ngengqondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni (IiNkonzo)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11505.6449.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
INKCAZELO:
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Abantu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo bangafumana unyango kwiikliniki zonyango lokuqala zabagula ngengqondo.
Ukukhutshwa kwetyhefu emizimbeni yezigulane ezigulela ngaphandle kungenziwa kumaziko enqanaba lokuqala, ukuba ikho imfuneko yoko. Abantu abaxhomekeke kwiziyobisi, ngokuxhomekeke kuhlobo lwesiyobisi nezinye izinto, banokuziva beneempawu ezingemnandi zokuyeka iziyobisi xa beyeka iziyobisi zabo. Ukukhutshwa kwetyhefu yindlela yezonyango yokungenelela nenceda ekunciphiseni uvakalelo ngokomzimba nangokomphefumlo, kanti nasekulawuleni iingxaki ezinokubangwa kukuyeka iziyobisi, ngaphambi kokuba umntu lowo aye kufumana olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Xa ingxaki yomntu yokusebenzisa iziyobisi ifuna iinkonzo ezingcono nangaphezulu, kungafumaneka ezi nkonzo zilandelayo:
Izibhedlele zeenqila (ezenqanaba lesibini) zibonelela abantu abaxhomekeke etywaleni nakwiziyobisi ngeenkonzo zokukhutshwa kotyhefeko emzimbeni ngaphambi kokuba balaliswe kumaziko onyango ukuze bafumane olunye unyango nokubuyiselwa kwimo yesiqhelo.
Iziko i-De Nova Treatment Centre ese-Kraaifontein lifumana uncedo-mali olupheleleyo kwiSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle kwaye libonelela ngonyango lokuxhomekeka etywaleni nakwiziyobisi. Le nkonzo yeyabantu abangenamndla ngokwezimali kunye nabo bathunyelwa kuyo licandelo lezomthetho. Iinkonzo zabagula ngengqondo nasemphefumlweni zifumaneka ngamaxesha athile kwiingcali zabagula ngengqondo, ngcali ezo ziqeshwe liSebe lezeMpilo.
Amanye amaziko onyango lwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo naphantsi kweeNGOs abhalisiwe kwaye afunyaniswa isabsidi liSebe leeNkonzo zeNtlalo-ntle. Imbinana yamaziko abucala okunyanga abasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo ineelayisenisi ezikhutshwe liSebe lezeMpilo ukuze ibonelele ngeenkqubo zonyango ndawonye neenkqubo zokukhupha utyefeko emzimbeni. Isibhedlele i-Stikland sibonelela izigulane ezilalisiweyo ngeenkonzo zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo emva kokusebenzisa utywala ngokugqithisileyo.
IMIYALELO:
Iziko ngalinye lineendlela ezithile zokuthumela izigulane ezibhedlele kwaye ezo ndlela zingafumaneka ngokuthi umntu azidibanise neziko elo, wona maziko adweliswe kwi-ncwadi-salathisi yabagula ngengqondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Iinkqubo Zokungenelela Kwimiba Yolutsha Olusemngciphekweni (IiNkonzo)
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11512.6451.6451.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Isondlo > Inkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo

Inkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo




INKCAZELO:

iNkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imeko yesondlo sabo bonke abantu abahlala kweli phondo leNtshona Kapa. Zininzi ke iinkalo zale nkqubo.
* Yintoni ukungondleki?
* Uncedo ngeepasile zokutya ebantwaneni
* Isondlo ngobisi lwebele
* Ukujongwa kokukhula
* Ukupheliswa kwentlupheko
* Uncedo ngezakhi-mzimba
* Ukubulawa kweentshulube
* Iingcebiso ngesondlo kwizigulo ezithile
* INkqubo Yesondlo Kwizikolo Zamabanga Aphantsi
* Ukutya Kumaziko



YINTONI UKUNGONDLEKI?


Le Nkqubo Ihlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imo yesondlo kubo bonke abantu abahlala kwiPhondo leNtshona Koloni.

Ukungondleki yingxaki enkulu eMzantsi Afrika kwaye kuyenye yezona zinto ziphambili ezinegalelo kwizifo nokufa okugubungele abantwana. Uqikelelo ludiza ukuba malunga ne-30% yabantwana boMzantsi Afrika baphazanyiswa kukungondleki ngokwaneleyo kwiminyaka yabo yokukhula.

Ukutya ngokunganelisiyo, ukugula nokuxhalaba emphefumlweni/ukonzakala kakhulu zezona zinto ziphambili ezingunobangela wokungondleki. Ubuhlwempu nokunqongophala kwezinto eziluncedo zezona zinto zinegalelo ekungondlekini. Le nkqubo izama ngeendlela ezininzi ukujongana nalo bhubhane uzimeleyo.



UNCEDO NGEEPASILE ZOKUTYA EBANTWANENI


Kumaziko enqanaba lokuqala abantwana abafunyaniswe bengondlekanga (oku kuquka abantwana nabantu abakhulu abanentsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha) baya kunikwa izinto ezixhasa ukutya, kubandakanywa nomgubo wombona otyetyisiweyo kunye nesiselo esinika amandla. Izixhasi-kutya zinikwa izigulane ezichongwe ngendlela ethile. Abasebenzi bezempilo nabo baye bazinike iingcebiso nengcaciso izigulane, zifundiswe nokufundiswa ngeentlobo zokutya okunempilo nezona ndlela zinempilo zokupheka. Iingcali zokutya nazo ziye zibonelele uluntu ngeenkonzo ezizodwa.



ISONDLO NGOBISI LWEBELE


Ukuzama ukulwa nokungondleki kwabantwana abancinane amagosa ezempilo aye akhuthaze abasetyhini ukuba babancancise ubisi lwebele abantwana babo de babe neenyanga ezintandathu ubudala, ze emva koko baqhubeke ngokubancancisa babatyise nezixhasi-kutya de babe neminyaka emibini ubudala. Ezinye iindlela zokutyisa abantwana kuye kuboniswane ngazo noomama abanentsholongwane kaGawulayo. Isibhedlele sase-Vredendal neziko labadlezana laseGroote Schuur zizibhedlele ezikhathalela iintsana kweli phondo, oku zikwenza phantsi kwelinge lezibhedlele ezikhathalela iintsana, iBaby Friendly Hospital Initiative ngesiNgesi.


UKUJONGWA KOKUKHULA


Bonke abantwana baviwa ubunzima njengenxgenye yenkqubo yokubeka iliso ekukhuleni kwabo, nto leyo ikwaziyo ukuchaza ukuba umntwana uyakhula kusini na. Ubunzima bomntwana bubhalwa kwikhadi i-Road to Health Card. Kuye kukhangelwe izinto ezingunobangela wokuhla kobunzima, zinto ezo zifana nezifo ezosulelayo, indlala emakhaya nokungakhathalelwa. Izifo ezosulelayo zinendima ephambili ekungondlekini kwabantwana kwaye ezo zifo zinyangwa kumaziko enqanaba lokuqala. Izifo zorhudo zinxulumene kakhulu neemeko zokucoceka kwendawo (ukucoceka kweendawo zangasese namanzi) nokungondleki okanye ukungondleki kakuhle kosana, nto leyo yenza ukuba luhlaselwe lula lurhudo.


UKUPHELISWA KWENTLUPHEKO


Amakhaya agutyungelwe bubuhlwempu aya chongwa aze adityaniswe nenye yeenkqubo zikarhulumente zokulwa nobuhlwempu. Indlala emakhaya isetyenzwa ngokubambisana kwamacandelo kwaye loo makhaya aye abonelelwe ngoncedo nenkxaso efanelekileyo.



UNCEDO NGEZAKHI-MZIMBA


Ukulawula ukunqongophala kwezakha-mzimba yenye yezinto eziyinxalenye ebalulekileyo yale nkonzo. Izakha-mzimba zizinto zendalo ezifana nevitamin neetyuwa zomzimba, nezimlinganiselo mncinane ekutyeni kwaye zibaluleke kakhulu kwimpilo entle. I-INP ibonelela abantwana abathile ekujoliswe kubo ngeVitamin A. Abantwana abaswele iVitamin A bayabhitya, abakhuli kakuhle kwaye basemngciphekweni wokosulelwa zizifo, bafe ngenxa yazo. Ukungabikho kweVitamin A konakalisa namehlo kwaye ukunqongophala kwayo ngomnye unobangela wokutyhaphaka kwabantwana.

Abantwana abazelwe benemizimba emincinci banikwa izakhi-mzimba uVitamin A, zona ziphakamisa umgangatho wamandla omzimba okulwa nezifo kwaye zincedisa nokukhula komntwana. Iintsana ukususela kwezineenyanga ezi-6 ukuya kwezineenyanga ezili-11 ziye zityiswe iVitamin A (100 000IU) ukuthintela ukugula kakhulu. Abantwana abanyanga zingaphezulu kwe-12 ukuya kwiminyaka emihlanu baye batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU xa benyanga zili-12 ubudala ze batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU rhoqo emva kweenyanga ezintandathu, de babe neminyaka emihlanu ubudala.

Abantwana abangondlekanga kakuhle kakhulu okanye abasoloko bephathwa zizifo ezosulelayo ezifana nesorhudo, imasisi nentsholongwane kaGawulayo baye banikwe imilinganiselo engaphezulwana yeVitamin A.


UKUBULAWA KWEENTSHULUBE
Ukuhla kwemizimba yabantwana kusenokubangwa kukuhlaselwa ziintshulube kwaye loo nto inganyangwa ekliniki ngamayeza okukhupha iintshulube.


IINGCEBISO NGESONDLO KWIZIGULO EZITHILE

Izifundo ezimalunga nesondlo, ingaciso nokucetyiswa ziinkqubo ekubonelelwa ngazo kuwo onke amanqanaba onyango lwabantu abafe amalungu athile omzimba, abanoxinzelelo-gazi oluphezulu, isifo seswekile, intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo nesifo sephepha.


INKQUBO YESONDLO KWIZIKOLO ZAMABANGA APHANTSI


Inkqubo yesondlo yezikolo zamabanga aphantsi, ifumaneka ikakhulu kwizikolo ezimgangatho wezoqoqosho uphantsi. Ezo nkqubo kungoku nje kubanjiswana ngazo neSebe lezeMfundo. Urhulumente wephondo unenjongo yokuba abantwana abangama-125 000 kwizikolo zamabanga aphantsi ezingama-847 kweli phondo baxhamle kwinkqubo yakhe yesondlo engadlulanga unyaka ka-2004.


UKUTYA KUMAZIKO

Le nkqubo ikwanegalelo kwiinkqubo zokukhathalela abagulayo nabakumaziko ajongana nabagulayo ngokuthi babonelelwe ngeenkqubo zokondla ezibonelela ngesondlo esinempilo.


IMIYALELO:

Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze isigulane eso sivulelwe uxwebhu. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe weza kweso sibhedlele ngaphambili.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Integrated Nutrition Programme - A Foundation for Life (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Integrated Nutrition Programme - National Publications (IiNkcukacha Zoluntu) (File type: pdf; size: 153 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* National Nutrition Strategic Plan 2002/03 - 2006/07 - Isebe Lezempilo (ISicwangciso -qhinga/ISicwangciso Soshishino) (File type: pdf; size: 152 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
* Re-Establishing a Breastfeeding Culture in South Africa (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Services.11512.6451.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Isondlo
INKCAZELO:
iNkqubo Ehlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imeko yesondlo sabo bonke abantu abahlala kweli phondo leNtshona Kapa. Zininzi ke iinkalo zale nkqubo.
Yintoni ukungondleki?
Isondlo ngobisi lwebele
Ukujongwa kokukhula
Ukupheliswa kwentlupheko
Uncedo ngezakhi-mzimba
Iingcebiso ngesondlo kwizigulo ezithile
INkqubo Yesondlo Kwizikolo Zamabanga Aphantsi
Ukutya Kumaziko
YINTONI UKUNGONDLEKI?
Le Nkqubo Ihlanganyelweyo Yesondlo ijolise ekuphuculeni imo yesondlo kubo bonke abantu abahlala kwiPhondo leNtshona Koloni.
Ukungondleki yingxaki enkulu eMzantsi Afrika kwaye kuyenye yezona zinto ziphambili ezinegalelo kwizifo nokufa okugubungele abantwana. Uqikelelo ludiza ukuba malunga ne-30% yabantwana boMzantsi Afrika baphazanyiswa kukungondleki ngokwaneleyo kwiminyaka yabo yokukhula.
Ukutya ngokunganelisiyo, ukugula nokuxhalaba emphefumlweni/ukonzakala kakhulu zezona zinto ziphambili ezingunobangela wokungondleki. Ubuhlwempu nokunqongophala kwezinto eziluncedo zezona zinto zinegalelo ekungondlekini. Le nkqubo izama ngeendlela ezininzi ukujongana nalo bhubhane uzimeleyo.
Kumaziko enqanaba lokuqala abantwana abafunyaniswe bengondlekanga (oku kuquka abantwana nabantu abakhulu abanentsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha) baya kunikwa izinto ezixhasa ukutya, kubandakanywa nomgubo wombona otyetyisiweyo kunye nesiselo esinika amandla. Izixhasi-kutya zinikwa izigulane ezichongwe ngendlela ethile. Abasebenzi bezempilo nabo baye bazinike iingcebiso nengcaciso izigulane, zifundiswe nokufundiswa ngeentlobo zokutya okunempilo nezona ndlela zinempilo zokupheka. Iingcali zokutya nazo ziye zibonelele uluntu ngeenkonzo ezizodwa.
ISONDLO NGOBISI LWEBELE
UKUJONGWA KOKUKHULA
Bonke abantwana baviwa ubunzima njengenxgenye yenkqubo yokubeka iliso ekukhuleni kwabo, nto leyo ikwaziyo ukuchaza ukuba umntwana uyakhula kusini na. Ubunzima bomntwana bubhalwa kwikhadi i-Road to Health Card. Kuye kukhangelwe izinto ezingunobangela wokuhla kobunzima, zinto ezo zifana nezifo ezosulelayo, indlala emakhaya nokungakhathalelwa. Izifo ezosulelayo zinendima ephambili ekungondlekini kwabantwana kwaye ezo zifo zinyangwa kumaziko enqanaba lokuqala. Izifo zorhudo zinxulumene kakhulu neemeko zokucoceka kwendawo (ukucoceka kweendawo zangasese namanzi) nokungondleki okanye ukungondleki kakuhle kosana, nto leyo yenza ukuba luhlaselwe lula lurhudo.
UKUPHELISWA KWENTLUPHEKO
Amakhaya agutyungelwe bubuhlwempu aya chongwa aze adityaniswe nenye yeenkqubo zikarhulumente zokulwa nobuhlwempu. Indlala emakhaya isetyenzwa ngokubambisana kwamacandelo kwaye loo makhaya aye abonelelwe ngoncedo nenkxaso efanelekileyo.
UNCEDO NGEZAKHI-MZIMBA
Ukulawula ukunqongophala kwezakha-mzimba yenye yezinto eziyinxalenye ebalulekileyo yale nkonzo. Izakha-mzimba zizinto zendalo ezifana nevitamin neetyuwa zomzimba, nezimlinganiselo mncinane ekutyeni kwaye zibaluleke kakhulu kwimpilo entle. I-INP ibonelela abantwana abathile ekujoliswe kubo ngeVitamin A. Abantwana abaswele iVitamin A bayabhitya, abakhuli kakuhle kwaye basemngciphekweni wokosulelwa zizifo, bafe ngenxa yazo. Ukungabikho kweVitamin A konakalisa namehlo kwaye ukunqongophala kwayo ngomnye unobangela wokutyhaphaka kwabantwana.
Abantwana abazelwe benemizimba emincinci banikwa izakhi-mzimba uVitamin A, zona ziphakamisa umgangatho wamandla omzimba okulwa nezifo kwaye zincedisa nokukhula komntwana. Iintsana ukususela kwezineenyanga ezi-6 ukuya kwezineenyanga ezili-11 ziye zityiswe iVitamin A (100 000IU) ukuthintela ukugula kakhulu. Abantwana abanyanga zingaphezulu kwe-12 ukuya kwiminyaka emihlanu baye batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU xa benyanga zili-12 ubudala ze batyiswe umlinganiselo ongama-200 000 IU rhoqo emva kweenyanga ezintandathu, de babe neminyaka emihlanu ubudala.
Ukuhla kwemizimba yabantwana kusenokubangwa kukuhlaselwa ziintshulube kwaye loo nto inganyangwa ekliniki ngamayeza okukhupha iintshulube.
IINGCEBISO NGESONDLO KWIZIGULO EZITHILE
Izifundo ezimalunga nesondlo, ingaciso nokucetyiswa ziinkqubo ekubonelelwa ngazo kuwo onke amanqanaba onyango lwabantu abafe amalungu athile omzimba, abanoxinzelelo-gazi oluphezulu, isifo seswekile, intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo nesifo sephepha.
INKQUBO YESONDLO KWIZIKOLO ZAMABANGA APHANTSI
Inkqubo yesondlo yezikolo zamabanga aphantsi, ifumaneka ikakhulu kwizikolo ezimgangatho wezoqoqosho uphantsi. Ezo nkqubo kungoku nje kubanjiswana ngazo neSebe lezeMfundo. Urhulumente wephondo unenjongo yokuba abantwana abangama-125 000 kwizikolo zamabanga aphantsi ezingama-847 kweli phondo baxhamle kwinkqubo yakhe yesondlo engadlulanga unyaka ka-2004.
UKUTYA KUMAZIKO
Le nkqubo ikwanegalelo kwiinkqubo zokukhathalela abagulayo nabakumaziko ajongana nabagulayo ngokuthi babonelelwe ngeenkqubo zokondla ezibonelela ngesondlo esinempilo.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise iphetshana lesicelo ze isigulane eso sivulelwe uxwebhu. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isiqinisekiso sesixa somvuzo wakho wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wawukhe weza kweso sibhedlele ngaphambili.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11514.6256.6256.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Ezomlomo & Namazinyo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
UMbuso ubonelela ngeenkonzo zonyango lwamazinyo nolomlomo kubemi beli ngeenjongo zokuphucula impilo yamazinyo, ukunqanda ukubola kwamazinyo futhi kunyangwe naziphi na iingxaki.
Zeziphi iinkonzo zamazinyo ozifumanayo?
Ukubola Kwentsini
Isifo esisemlonyeni
Iyeza lokubulala iintlungu
Ngubani omakafumane inkonzo yenkxaso yokufakelwa amazinyo?
Ukuvuselela nokuthintela
ZEZIPHI IINKONZO ZAMAZINYO OZIFUMANAYO?
Inkonzo yamazinyo yempilo echazwa ngomlomo iineenxenye ezintathu kulondozo olukumgangatho osisiseko ( iikliniki zokuqala zolondolozo lwempilo): ukuvuselela, ukunqanda nokunyanga. Kwezinye iindawo zephondo (umz. iMossel Bay) ezi nkonzo zifana nezi ziyafumaneka kwizibhedlele zasekuhlaleni.
Iingcali zempilo yomlomo kumgangatho wekliniki zikhuthaza impilo yomlomo ngokufundisa abantu ngendlela yokugcina imilomo yabo, iintsini, namazinyo ekwimpilo entle, zize zibabonise nangendlela yokuthintela ukubola kwamazinyo nezinye iingxaki zomlomo.
Iinkonzo zonyango ezisisieko ezikhoyo zezengxilingo yomlomo, ezogesi(xray) eziskali nezokucoca amazinyo ukuze kusuke ukubola nokunqanda ukubola kwentsini, ukuwavala xa enemimgxunya nokunyanga iintlungu ezingxamisekileyo nokudumba okudibanisa nokukhutshwa kwezinyo.Into yemboleko egquma izinyo elaphukileyo nendawo ehlala amazinyo emboleko ziyafumaneka kodwa ayizizo izinto zokuqala.
UKUBOLA KWENTSINI
Isigulana sinokunyangelwa ukubola kwentsini ( periodontitis) ekliniki. Kananjalo sikhona nesifundo senzululwazi yesifo somlomo -ukwenzakala nezilonda kwizihlunu ezithambileyo ezisemlonyeni ezibangelwa kukutshaya okugqithisileyo, ukunxila okanye ukosulelwa sisifo sikaGawulayo.-isigulana sisengozini yokufumana umhlaza, size sisiwe kwisibhedlele esikudidi lwesithathu.
ISIFO ESISEMLONYENI
Abantu abanesifo sika Gawulayo kunye nabo banoGawulayo babanesifo somlomo. Esi ke sisilonda esivulekileyo okanye, ukwenzakala emlonyeni iDuflucan , iyeza lokunyanga isifo somlomo lifumaneka fele-fele kwikliniki zokuqala zononophelo lwempilo.
IYEZA LOKUBULALA IINTLUNGU
NGUBANI OMAKAFUMANE INKONZO YENKXASO YOKUFAKELWA AMAZINYO?
URhulumente wePhondo unika inkonzo yokufakela amazinyo kubantu abadala abasokolayo , nakwabo bafumana imali yenkam-nkam nabo bahlala kumakhaya abantu abadala. Kukho nemali ebhatalelwa ukusetyenziswa kwelebhu.
Abantu abaneengxaki zokulungisa amazinyo nemihlathi bangabonwa kumancedo ononophelo lwempilo yokuqala kodwa ke bangasiwa kwisikoko sokufunda ngezamazinyo kwiYunivesithi yaseKapa neSibhedlele iTygerberg.
Iqela lempilo yasezidolophini lidibanisa ugqirha wamazinyo, nomncedisi wakhe nomntu onika impilo ngomlomo, kwiikliniki zasezidolophini..Imeko yohlukile ke kwimimandla esezilalini ebikhe yandwendwelwa liqela elinezixhobo zokukhupha amazinyo eli jikelezayo . Ezi zixhobo zingasetyenziswa njengenkonzo kaxakeka / engxamisekileyo, ingakumbi ezikolweni.
UKUVUSELELA NOKUTHINTELA
Inkqubo yokuvuselela nokuthintela iquka ukundwendwela ngabasebenzi bempilo kwizikolo zabangekaqali nakwiizikolo zabaqalayo . Ingcaciso enikwa ngomlomo kwanaleyo inxulumene nayamazinyo nemfundo inikwa oomama abakhulelweyo njengenkonzo ephambi kokubeleka.
IMIYALELO:
Inkonzo ifumaneka kuzo zonke iikliniki namaziko olondolozo lwempilo yokuqala.Izigulana ezineengxaki ezinobuzaza ziza kusiwa ezibhedleleBaza kucelwa bazalise iifomu baze bavulelwe iifolda abantu abaqalayo ukutyelela iikliniki/ izibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu. Kuza kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi. Kuza kufunwa ileta ekuthumela esibhedlele xa usiya kuso. Izibhedlele ziza kufuna isijungqe sokwamkela sakho senyanga yokugqibela okanye uxwebhu lokwamkela (IRP5) xa usiza esibhedlele.Kuza kufuneka uze nekhadi lakho xa ubukhe waya esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Awubhatali mali xa usiza kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo. Kodwa xa uthe wathunyelwa esibhedlele kufuneka ubhatele.Imali ke iza kuxhomekeka kumvuzo owamkelayo okanye kubantu abaxhomekeke kuwe.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11514.6256.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Ezomlomo & Namazinyo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
Amazinyo/ nempilo echazwa ngomlomo
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
UMbuso ubonelela ngeenkonzo zonyango lwamazinyo nolomlomo kubemi beli ngeenjongo zokuphucula impilo yamazinyo, ukunqanda ukubola kwamazinyo futhi kunyangwe naziphi na iingxaki.
Zeziphi iinkonzo zamazinyo ozifumanayo?
Ukubola Kwentsini
Isifo esisemlonyeni
Iyeza lokubulala iintlungu
Ngubani omakafumane inkonzo yenkxaso yokufakelwa amazinyo?
Ukuvuselela nokuthintela
ZEZIPHI IINKONZO ZAMAZINYO OZIFUMANAYO?
Inkonzo yamazinyo yempilo echazwa ngomlomo iineenxenye ezintathu kulondozo olukumgangatho osisiseko ( iikliniki zokuqala zolondolozo lwempilo): ukuvuselela, ukunqanda nokunyanga. Kwezinye iindawo zephondo (umz. iMossel Bay) ezi nkonzo zifana nezi ziyafumaneka kwizibhedlele zasekuhlaleni.
Iingcali zempilo yomlomo kumgangatho wekliniki zikhuthaza impilo yomlomo ngokufundisa abantu ngendlela yokugcina imilomo yabo, iintsini, namazinyo ekwimpilo entle, zize zibabonise nangendlela yokuthintela ukubola kwamazinyo nezinye iingxaki zomlomo.
Iinkonzo zonyango ezisisieko ezikhoyo zezengxilingo yomlomo, ezogesi(xray) eziskali nezokucoca amazinyo ukuze kusuke ukubola nokunqanda ukubola kwentsini, ukuwavala xa enemimgxunya nokunyanga iintlungu ezingxamisekileyo nokudumba okudibanisa nokukhutshwa kwezinyo.Into yemboleko egquma izinyo elaphukileyo nendawo ehlala amazinyo emboleko ziyafumaneka kodwa ayizizo izinto zokuqala.
UKUBOLA KWENTSINI
Isigulana sinokunyangelwa ukubola kwentsini ( periodontitis) ekliniki. Kananjalo sikhona nesifundo senzululwazi yesifo somlomo -ukwenzakala nezilonda kwizihlunu ezithambileyo ezisemlonyeni ezibangelwa kukutshaya okugqithisileyo, ukunxila okanye ukosulelwa sisifo sikaGawulayo.-isigulana sisengozini yokufumana umhlaza, size sisiwe kwisibhedlele esikudidi lwesithathu.
ISIFO ESISEMLONYENI
Abantu abanesifo sika Gawulayo kunye nabo banoGawulayo babanesifo somlomo. Esi ke sisilonda esivulekileyo okanye, ukwenzakala emlonyeni iDuflucan , iyeza lokunyanga isifo somlomo lifumaneka fele-fele kwikliniki zokuqala zononophelo lwempilo.
IYEZA LOKUBULALA IINTLUNGU
NGUBANI OMAKAFUMANE INKONZO YENKXASO YOKUFAKELWA AMAZINYO?
URhulumente wePhondo unika inkonzo yokufakela amazinyo kubantu abadala abasokolayo , nakwabo bafumana imali yenkam-nkam nabo bahlala kumakhaya abantu abadala. Kukho nemali ebhatalelwa ukusetyenziswa kwelebhu.
Abantu abaneengxaki zokulungisa amazinyo nemihlathi bangabonwa kumancedo ononophelo lwempilo yokuqala kodwa ke bangasiwa kwisikoko sokufunda ngezamazinyo kwiYunivesithi yaseKapa neSibhedlele iTygerberg.
Iqela lempilo yasezidolophini lidibanisa ugqirha wamazinyo, nomncedisi wakhe nomntu onika impilo ngomlomo, kwiikliniki zasezidolophini..Imeko yohlukile ke kwimimandla esezilalini ebikhe yandwendwelwa liqela elinezixhobo zokukhupha amazinyo eli jikelezayo . Ezi zixhobo zingasetyenziswa njengenkonzo kaxakeka / engxamisekileyo, ingakumbi ezikolweni.
UKUVUSELELA NOKUTHINTELA
Inkqubo yokuvuselela nokuthintela iquka ukundwendwela ngabasebenzi bempilo kwizikolo zabangekaqali nakwiizikolo zabaqalayo . Ingcaciso enikwa ngomlomo kwanaleyo inxulumene nayamazinyo nemfundo inikwa oomama abakhulelweyo njengenkonzo ephambi kokubeleka.
IMIYALELO:
Inkonzo ifumaneka kuzo zonke iikliniki namaziko olondolozo lwempilo yokuqala.Izigulana ezineengxaki ezinobuzaza ziza kusiwa ezibhedleleBaza kucelwa bazalise iifomu baze bavulelwe iifolda abantu abaqalayo ukutyelela iikliniki/ izibhedlele ezikumgangatho wesibini nowesithathu. Kuza kufuneka umntu eze nencwadi yakhe yesazisi. Kuza kufunwa ileta ekuthumela esibhedlele xa usiya kuso. Izibhedlele ziza kufuna isijungqe sokwamkela sakho senyanga yokugqibela okanye uxwebhu lokwamkela (IRP5) xa usiza esibhedlele.Kuza kufuneka uze nekhadi lakho xa ubukhe waya esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Awubhatali mali xa usiza kumgangatho wokuqala wolondolozo lwempilo. Kodwa xa uthe wathunyelwa esibhedlele kufuneka ubhatele.Imali ke iza kuxhomekeka kumvuzo owamkelayo okanye kubantu abaxhomekeke kuwe.
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11516.6459.6459.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu abakhulu nabantwana abakhubazeke ngokomzimba, bangancediswa ukuba bahlale bekwimo yomzimba, yovakalelo, yobukrelekrele, yengqondo nezentlalo entle nesemgangathweni.
Ezi nkonzo zonyango zijoliswe kubantu abathwaxwa zizigulo ezidinga uncedo kuqhaqho, emva kwentlungu, iintungu zamathambo kwakunye nezinye izigulo. Ezi zigulo ziquka, umzekelo ukutsha, ukonzakala entloko, ukuxhozula, iintlungu, ukonzakala esandleni, ukusikwa ilungu lomzimba, ezokuphefumla, ezesifuba nezinye nje izigulo.
Le nkonzo ibaluleke kakhulu koko ayinabanga kangako ngenxa yokunqongophala kwezinto eziluncedo. Uninzi lweenkonzo zoluntu zifumaneka ezibhedlele nakwizikolo zabaneengxaki ezizodwa, zimbalwa kakhulu iinkonzo ezifumaneka ekuhlaleni. Uninzi lwezi nkonzo lufumaneka kwiindawo zasezidolophini kwaye ngabasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abangaphantsi kwe-19% abasebenza kwiindawo ezisemaphandleni ngaphandle kwemida yeNqila yeKapa.
Iinkonzo Ezifumanekayo:
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lokuqala Nezijoliswe Ezantsi
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesibini
Iinkonzo Zonyango Zenqanaba Lesithathu
Unyango Noncedo Lweengcali Nezifundiswa
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Iinkonzo zonyangoZenqanaba Lokuqala zifumaneka kuphela kumaziko athile asekuhlaleni nezibhedlele zezithili. Ukuba ufuna ezinye iinkcukacha ngeenkonzo ezifumanekayo tsalela umnxeba abaphathi bemimandla bezonyango kwezi nombolo zeminxeba zilandelayo:
KwiSixeko: 021 918 1286
Kodwa zonke iikliniki ziyawuqhuba umsebenzi wokuhlola iintsana nabasaqingqayo. Xa kuthe kwakrokrelwa ukuba umntwana unokhubazeko lwengqondo okanye lomzimba umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki eyodwa kwinqanaba lesibini nenqanaba lesithathu. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. ingcali yezomzimba, okanye ingcali yezomsebenzi kwinqanaba lokuqala lonyango ukuba lukhona. Ukongeza kwinkqubo yokuhlola okulandelwa kukuthunyelwa kwelinye iziko, ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kulo mgangatho ikakhulu kugxininisa ekulawulweni kwezifo ezinzima, ukuhambela amakhaya, ukuqeqeshwa kweentsapho nabancedisi bezigulane, ukuvavanyela ukufunyaniswa izibonelelo zokukhubazeka nokubonisana nee-NGOs, amaqela enkxaso, izikolo neekritshi.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESIBINI
Iinkonzo zenqanaba lesibini zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo zenzelwe abantu abakhubazeke nje okwethutyana/abakhubazeke phantse isigxina kwaye kubonelelwa ngazo kwizibhedlele zeenqila nezithili. ICandelo leeNgxaki zoMqolo (unyango lweengxaki ezinzima) kweli leNtshona Koloni lisusiwe kwisiBhedlele i-Conradie e-Pinelands kwiSixeko saseKapa laya kuvulwa kwisiBhedlele i-Groote Schuur.
IINKONZO ZONYANGO ZENQANABA LESITHATHU
Amacandelo ajongana nokunyanga abaguliswa ziingxaki zomsebenzi (occupational therapy), macandelo lawo ase-Tygerberg, e-Groote Schuur, e-Stikland nakwisibhedlele sase-Lentegeur abonelela ngenkonzo yokubuyiselwa kwimo yesiqhelo enxulumene nezomsebenzi. Oku ikakhulu kubandakanya ukuvavanyelwa ukuqhuba umsebenzi, vavanyo olo luzama ukufumanisa ukulungela kwabo bavavanywayo ukubuyela emsebenzini emva kokonzakala okanye kokugula. Ukuba bakulungele oko baye babe yinxalenye yabathabatha inxaxheba kwinkqubo yesibhedlele yokubalungiselela ukulungela izakhono eziphambili zokuqhuba umsebenzi. Ukuba abakakulungeli oko, abasebenzi bangacebisa ukuba basetyenziswe kwindawo yengqesho ekhuselweyo, ndawo leyo iphantsi kweSebe lePhondo leeNkonzo zeNtlalo yoLuntu neSebe leSizwe lezeMicimbi yaBasebenzi.
Azingako noko iinkonzo ezikhoyo zokunceda izigulane ezifuna ukunyangelwa iingxaki zonyango, ezangemva koqhaqho, ezangemva kokonzakala kakhulu, ezimalunga nezivamvo, ezamathambo, ezezihlunu namathambo nezinye izigulo. Ezo zigulo zibandakanya, umzekelo, ukutsha, ukonzakala entloko, ukufa kwamalungu athile omzimba, ukunqanyulwa kwamalungu athile omzimba, iingxaki zokuphefumla, ezentliziyo nezinye iingxaki.
UNYANGO LWEENGCALI NEZIFUNDISWA
Le nkonzo ibandakanya inkonzo yokubuyisela kwimo yesiqhelo eqhutyelwa ekhaya kwabo bantu bakhulu abakhubazeke ngokomzimba. Ikho ikliniki yabagulela ngaphandle yokuqhuba zonke iinkqubo zokuvavanywa kwezigulane zivavanyelwa iimfuno zokubuyiselwa kwimo yesiqhelo, ukuphinda ekliniki nokuvavanyelwa ukulungela izibonelelo zabakhubazekileyo. Igqiza eliphuma kumaziko ase-Karl Bremer libonelela ngovavanyo lokuhlangabezana neengxaki zabagulayo, vavanyo olo luqhutyelwa kwiikliniki ezisekuhlaleni kwaye lincedisa abaneengxaki ekufumaneneni izixhobo zokubancedisa kwiingxaki zabo, zixhobo ezo zifana nezitulo ezinamavili okuhamba. Eli gqiza likwanceda abasebenzi beenkqubo zokubuyisela kwimo yesiqhelo abakweminye imimandla ngokubafumanisa amava oqeqesho oluqhutyelwa emsebenzini.
Indlela yokufumana le nkonzo: Abantu abakhubazeke ngokomzimba nabakhubazeke ngokwengqondo kufuneka baqale bazame ukufumanisa ukuba ikho kusini na inkonzo yonyango ekhoyo kwinqanaba lokuqala leenkonzo zonyango. Baya kuthunyelwa kwamanye amanqanaba angaphezulu ukuba kukho imfuneko yoko.
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom baze bavulelwe ifayili. Yiza nencwadi-sazisi yakho. Xa usiya esibhedlele kuya kufuneka ukuba uze nencwadi ephuma kwikliniki ekuthumela apho esibhedlele. Isibhedlele siya kucela ukuba usinike isilipu sakho somvuzo wokugqibela/incwadana yorhafiso echaza ingeniso yakho (IRP5). Yiza nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba wakha wabhaliswa kwisibhedlele eso.
IMIYALELO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa wezeMpilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abantu abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ngo-2003, le nkonzo ifanele ukufumaneka simahla. Le nto ibandakanya izigulane zangaphandle nezilaliswe esibhedlele, kwaye ibandakanya iindlela zokunceda abakhubazekileyo ngezinto ezifana nezitulo ezinamavili nezixhobo zokuva. Loo nkonzo yasimahla kufanele ibandakanye abantu abakhubazeke isigxina, kukhubazeka oko okubensiphumo sokuba kube nzima kubo ukuphila ubomi besiqhelo, abantu abakhulileyo abathatyathwa njengebagula kakhulu kunye nezigulane ezigcinwe ixesha elide kwizibhedlele zabagula ngengqondo. Iindlela yokuvavanya le nkqubo neyona ndlela ezakusetyenziswa ngayo zisaphandwa.
La mabakala amaziko:
Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11516.6465.6465.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
INKCAZELO:
Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.
La mabakala amaziko:
Kunye nezi zixhobo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11516.6465.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
Iinkonzo Zokuva Nokuthetha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Uninzi lweengxaki zokukhubazeka, kubandakanywa iingxaki zokuthetha nokuva zibonakala xa iintsana nabaqingqayo behlolwa njalo ngexesha lokukhula kwabo kwiikliniki zonyango. Ukuba ikho imfuneko umntwana lowo uya kuthunyelwa kwikliniki esebenza ngeengxaki ezizodwa. Kwangaxeshanye umntwana lowo uya kuthunyelwa kwingcisa lezokubuyisela kwimo yesiqhelo umz. igcali yezifo zasemsebenzini, kwinqanaba lokuqala lonyango (ukuba lukhona). Abantu abakhulu nabantwana abathi apha ekuhambeni kwexesha babe neengxaki zokuthetha nokuva kuya kufuneka ukuba baye kwikliniki yonyango, apho baya kuvavanywa khona.
IMIYALELO:
Abaqalayo ukuya kwikliniki okanye kwisibhedlele senqanaba lesibini okanye kwisibhedlele senqanaba lesithathu baya kucelwa ukuba bagcwalise ifom size isigulane eso sivulelwe ifayili. Ukuba ufuna isincedisi esifana nesincedisi sokuva, kuya kufuneka ukuba ufune unesi weengxaki zomzimba okanye ingcali yeengxaki zomzimba kwikliniki ekufutshane okanye kwiziko lezempilo lasekuhlaleni/kwisibhedlele sesithili. Yiza nencwadi-sazisi yakho kwaye yena umntwana makaphathelwe ikhadi lakhe elibizwa ngokuba Yindlela Eya Empilweni.
La mabakala amaziko:
Kunye nezi zixhobo:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zifumaneka simahla kumaziko onyango enqanaba lokuqala.Njengoko uMphathiswa Wezempilo, uManto Tshabalala-Msimang, wathi wavakalisa ukusungulwa kwenkqubo yokunceda abakhubazekileyo simahla ukususela ngomhla wokuqala kwinyanga yeKhala ku-2003, le nkonzo iya kufumaneka simahla. Le nkonzo ke ijongana nezigulana ezingalaliswayo kwakunye nokwamkelwa ezibhedlele kwezigulana, iquka izixhobo ezincedisda ekukhubazekeni ezifana nezo zokuncedisana nabantu abangevayo. Le nkonzo isimahla ke iquka abantu abakhubazeke isigxina, nto leyo ikhokelele ekubeni kube nzima ukuphila ubomi obuqhelekileyo kwaba bantu.
YAYAMENE
Amacebo Okunceda Izigulane (IiNkonzo)
Iinkonzo Zokunyangela Ukubuyela Kwimo Yesiqhelo (IiNkonzo)
Unonophelo Lwempilo Yabantu Abadala (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6431.6431.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo kwigumbi/kwingingqi efihlakeleyo. Umsebenzi wezempilo lo uya kuthi abuze ukuba isenzo eso sokudlwengula sesixeliwe na emapoliseni. Isenzo esi siya kuxelwa empaoliseni kuphela xa ixhoba lifuna ukunikezela ingxelo ngaso, ze ipolisa libizelwe kwelo ziko lezempilo ukuza kumamela ze lithabathe ingxelo leyo. Imiyalelo Yesizwe Yamapolisa Ngezenzo Zokuxhatshazwa Ngokwesondo linyanzelisa ukuba ixhoba lenziwe uvavanyo/unonophelo lwezempilo ngoko nangoko.
Ubungqina bezonyango
Unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo
Izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka iAZT
Iindlela zokufumana le nkonzo
UBUNGQINA BEZONYANGO
Imizekelo yezinto ezithile ethi ifuneke enkundleni iye ithatyathwe kuphela ngokwemvume yexhoba, ze igcinwe njengobungqina bukagqirha ukulungiselela ixesha obunokuthi bufuneke ngalo enkundleni yamatyala.
UNYANGO LWEZIFO EZINGUMVUKA WOKWABELANA NGESONDO
Amaxhoba okudlwengulwa nokuphathwa gadalala ngokwesondo aya kuthi afumane unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
IZITHINTELI-KUKHULELWA ZEXESHA LIKAXAKEKA
Amanina angazifumana izithinteli-kukhulelwa zexesha likaxakeka ukuba afika ekliniki kwisithuba seeyure azingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa.
Onke amaxhoba aya kuthi afumane iingcebiso kumsebenzi weziko lezempilo malunga nobungozi bokosuleleka yintsholongwane kaGawulayo obunokuthi bubekhona emva kokudlwengulwa. Ukuba amaxhoba afika kwisithuba seeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa, aya kuthi anikwe i-AZT, nelichiza elilwa noGawulayo (iZidovudine ngesiNgesi). Amaxhoba afika emva kweeyure ezingamashumi asixhenxe anesibini emva kokudlwengulwa kufuneka efumene iingcebiso malunga nobungozi obunokuthi bubekhona bokufumana intsholongwane kaGawulayo, ze enzelwe idinga lovavanyo lwasemva kweeveki ezintandathu neengcebiso athi azifumane kwisithuba seenyanga ezintathu emva kokudlwengulwa.
Amaxhoba okudlwengulwa aya kuthi akhethe phakathi kokuya kufumana iingcebiso kunontlalo-ntle okanye umcebisi oqeqeshiweyo okanye ingcali yokunyanga yabucala (umzekelo: ugqirha wengqondo), okanye uMbutho ojongene namaxhoba okudlwengulwa okanye uMbutho ongomnye ongenguwo okaRhulumente.
IMIYALELO:
UNGAYIFUMANA NJANI LE NKONZO
Yiya kwiziko lonyango elikufutshane nawe, uchaze ukuba udlwengulwe okanye ubethiwe, okanye uzenziwe zombini ezo zinto.
Kumaziko angamahlanu anesibini aneenkonzo zokuzinikela ngokukodwa ekuncedeni abasetyhini namadoda axhatshazwe ngokwesondo okanye adlwengulwa, okanye enziwa zombini ezi zinto. Ezi kliniki zizodwa nezisebenza ikakhulu iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku, zidwelisiwe kuluhlu lwezikhokhelo zenkqubo nolawulo lweSebe lezeMpilo lePhondo, ezilungiselelwe amaxhoba odlwengulo nokuxhatshazwa ngokwesondo.
Kukho imibutho yabucala eyahlukeneyo nayo esebenza kweli candelo lokuphathwa gadalala ngokwesondo:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukunikezela Ngengxelo Yodlwengulo (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6473.6473.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Ulwazi neengcebiso
Iindlela zokunqanda ukukhulelwa
Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezingaluncedo.
ULWAZI NEENGCEBISO
Ingcaciso ngeqela leendlela zokuthintela ukukhulelwa inikwa abantu ukuze babe nokwenza izigqibo ezifanelekileyo ngokuxhomekeke kwiingxaki abakhe banazo nokuxilongwa kwemizimba yabo. Ukuba kuthe kwabhaqwa isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga, eso sifo siya kunyangwa ngamayeza afumaneka kwikliniki okanye umntu lowo angathunyelwa kwikliniki eyodwa ejongene naloo mcimbi, ngokuthi anikwe incwadi yembalelwano ukuba ayinikezele kweso sibhedlele athunyelwa kuso.
Yakuba ityunjiwe loo ndlela ithile yokuthintela ukukhulelwa, lowo ubandakanyekayo uya kusoloko ekhangelwa ukuba akabi nazingxaki ngenxa yokusetyenziswa kwamachiza awanikiweyo, ngokuthi yena aquqe kwikliniki yakhe.
Nayiphi na intombazana okanye umfazi angazigqibela ngokwakhe ngendlela yokuthintela ukukhulelwa afuna ukuyisebenzisa. Akukho mfuneko yakufumana mvume yeqabane lakhe okanye yabazali bakhe. Uninzi lweekliniki lunenkonzo ejongene nolutsha ukuze abantu abatsha babe nokufumana ingcaciso ngocwangciso-ntsapho, oko kusenziwa kwindawo emeko imenza umntu azive ekhululekile.
IINDLELA ZOKUNQANDA UKUKHULELWA
Isixhobo Esifakwa Ngaphakathi Esibelekweni (iIUD) I-IUD sisixhobo esincinane esifakwa esizalweni sowasetyhini, nesifakwa ngumsebenzi wezempilo oqeqeshelwe loo msebenzi. Isixhobo i-IUD singakuthintela ukumitha kwisithuba seminyaka emihlanu ubuncinane. Olu hlobo lwendlela yokuthintela umitho ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba owasetyhini okanye iqabane lakhe linamaqabane amaninzi elilalana nawo, i-IUD le mayingabiyo ndlela iphambili ikhethwayo ngaphandle kokuba kusetyenziswa neentsilathi, ukuzikhusela ekosulelekeni zezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo zifana nentsholongwane kaGwulayo/noGawulayo.
Abasetyhini kuye kufuneke ukuba baye ekliniki emva kweeveki ezintandathu i-IUD ifakiwe, ukuze ihlolwe. Iyacetyiswa neyokuba uhlolo luqhutywe qho ngonyaka. I-IUD ifumaneka kwiikliniki ezithile kuphela, kodwa ingathengwa nakwiikhemisti.
Ukuthintela Ukukhulelwa Ngokukhawulezileyo. Le ndlela yokuthintela ukukhulelwa ingasetyenziswa ngabasetyhini abafuna ukuthintela ukukhulelwa emva kokwabelana ngesondo bengazikhuselanga, emva kokudlwengulwa okanye ke mhlawumbi naxa benesikrokro sokuba indlela yokukhusela ukukhulelwa abayisebenzisileyo ayisebenzanga emva kokwabelana ngesondo ngesondo bengazikhuselanga . Iipilisi zothintelo kukhulelwa olungxamisekileyo zingasetyenziswa kwiiyure ezingama-72 (iintsuku ezintathu) emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kokuzikhusela ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo, kodwa zisebenza kakuhle nangakumbi xa zisetyenziswe kwangoko. Ezo pilisi zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi engumyalelo kagqirha.
I-IUD ingasetyenziswa kwiintsuku nje ezintlanu emva kokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo. Ukuba seligqithile ixesha lokusebenzisa ezi ndlela zokuthintela ukukhulelwa, kwaye kukho isikrokro sokuba ukhulelwe, inkqubo yokukhupha isisu ingasetyenziswa njengento yokugqibela enokwenziwa . Inkqubo i-TOP isemthethweni eMzantsi Afrika.
Uvalo-nzala: Le yindlela esigxina yokuthintela umitho kwaye ingasetyenziswa ngabasetyhini namadoda ngokunjalo. Nawuphi na umntu ominyaka ili-18 nangaphezulu nonelungelo lokwenza isigqibo unako ukuvalwa inzala ngokwesicelo sakhe. Kufuneka umntu lowo aqale acetyiswe ngaphambi kokuvalwa kwenzala. Le nto yenziwa ngotyando olungathabathi xesha lide nolulula kwaye loo nto ayiyichaphazeli imo yobomi bomntu lowo koko yenza ukuba uphelelwe lixhala lokukhulelwa okanye lokwenza umntu akhulelwe. Kungabhaliselwa ukuvala inzala kwikliniki esekuhlaleni. Lowo ufuna ukuvala inzala uya kunikwa amacebiso kwaye kuya kufuneka agcwalise ifom yokufaka isicelo. Utyando lwenziwa simahla kumaziko athile oluntu nakwizibhedlele kuwo wonke amanqanaba azo (elokuqala, elesibini nelesithathu). Ugqirha oqhuba utyando olo uya kukucela ukuba utyikitye iphetshana apho umnika imvume yokukutyanda.
Inkqubo yokutyandwa kwamadoda kuthiwa yi-vasectomy, nkqubo leyo idla ngokwenziwa ngeli xesha indoda ihleli, ngokuthi kusetyenziswe isibulali-ntlungu kufutshane nendawo leyo iza kutyandwa okanye kumzimba wonke. Kuye kwenziwe umngxunyana okanye imingxunyana emibini apha kufutshane nezingxotyana zangaphantsi. Umbobho othwala incindi yobudoda (ivas deferens) wesingxotyana ngasinye uya qhawulwa ze ubotshwe. Olu tyando alukhawulezi ukusebenza kwaye kuye kufuneke ukuba kusetyenziswe enye indlela yokuthintela ukukhulelwa kwiinyanga ezintathu emva kokutyandwa, okanye kumatyeli ali-15 ukuya kwangama-20 indoda ethi yabelane ngesondo ngawo. Kuye kufuneke ukuba kuqhutywe uvavanyo lwembewu yenzala ukuqinisekisa ukuba imbewu yenzala ayikho kwimibhobho.
Uvalo-nzala alukuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
Inzala yabantu abagula ngengqondo ingavalwa ngokwemimiselo yoMthetho wovalo-nzala, wonyaka ka-1998. Umzali, umgcini, umlondolozi okanye iqabane lingafaka isicelo sokuvalwa kwenzala yomntu ongakwaziyo ukuzenzela izigqibo ngenxa yokukhubazeka kwengqondo. Isicelo eso kufuneka senziwe size sithunyelwe kwisibhedlele esiza kuqhuba loo mcimbi. Kuya kwenziwa idinga lokudibana negqiza leengcali ezintathu zonyango lwabagula ngengqondo, ngenjongo yokuba zivavanye lowo uza kuvalwa inzala nofanele ukuphelekwa ngulowo wenza isicelo. Ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile, igqiza lilo eliza kugqiba ekubeni kuqhutyekekwe kusini na ngovalo-nzala olo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINGALUNCEDO:
La maziko abucala alandelayo nawo angaluncedo kulo mba:
IMIYALELO:
Le nkonzo ungayifumana kuninzi lweekliniki. Ukuba indlela yokuthintela ukukhulelwa oyifunayo ayikho, cela ukuba uthunyelwe kwiziko lezempilo elinakho ukwenza oko.Ukuba uya qala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo wandulwe ukuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadi ekuthumela kwelo ziko (ukuba kukho imfuneko), nawo nawaphi na amayeza owasebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhaliswa kwelo ziko.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo ifunekayo kumaziko onyango enqanaba lokuqala naxa uthunyelwa kumaziko amanye amanqanaba angaphezulu. Abantu abatyandwayo bazifumana simahla iiNkonzo zeAmbulensi.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6473.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
INKCAZELO:
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo.
Ulwazi neengcebiso
Iindlela zokunqanda ukukhulelwa
Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezingaluncedo.
ULWAZI NEENGCEBISO
Ingcaciso ngeqela leendlela zokuthintela ukukhulelwa inikwa abantu ukuze babe nokwenza izigqibo ezifanelekileyo ngokuxhomekeke kwiingxaki abakhe banazo nokuxilongwa kwemizimba yabo. Ukuba kuthe kwabhaqwa isifo esingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga, eso sifo siya kunyangwa ngamayeza afumaneka kwikliniki okanye umntu lowo angathunyelwa kwikliniki eyodwa ejongene naloo mcimbi, ngokuthi anikwe incwadi yembalelwano ukuba ayinikezele kweso sibhedlele athunyelwa kuso.
Yakuba ityunjiwe loo ndlela ithile yokuthintela ukukhulelwa, lowo ubandakanyekayo uya kusoloko ekhangelwa ukuba akabi nazingxaki ngenxa yokusetyenziswa kwamachiza awanikiweyo, ngokuthi yena aquqe kwikliniki yakhe.
Nayiphi na intombazana okanye umfazi angazigqibela ngokwakhe ngendlela yokuthintela ukukhulelwa afuna ukuyisebenzisa. Akukho mfuneko yakufumana mvume yeqabane lakhe okanye yabazali bakhe. Uninzi lweekliniki lunenkonzo ejongene nolutsha ukuze abantu abatsha babe nokufumana ingcaciso ngocwangciso-ntsapho, oko kusenziwa kwindawo emeko imenza umntu azive ekhululekile.
IINDLELA ZOKUNQANDA UKUKHULELWA
Isixhobo Esifakwa Ngaphakathi Esibelekweni (iIUD) I-IUD sisixhobo esincinane esifakwa esizalweni sowasetyhini, nesifakwa ngumsebenzi wezempilo oqeqeshelwe loo msebenzi. Isixhobo i-IUD singakuthintela ukumitha kwisithuba seminyaka emihlanu ubuncinane. Olu hlobo lwendlela yokuthintela umitho ayikuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo. Ukuba owasetyhini okanye iqabane lakhe linamaqabane amaninzi elilalana nawo, i-IUD le mayingabiyo ndlela iphambili ikhethwayo ngaphandle kokuba kusetyenziswa neentsilathi, ukuzikhusela ekosulelekeni zezi zifo zingumvuka wokwabelana ngesondo zifana nentsholongwane kaGwulayo/noGawulayo.
Abasetyhini kuye kufuneke ukuba baye ekliniki emva kweeveki ezintandathu i-IUD ifakiwe, ukuze ihlolwe. Iyacetyiswa neyokuba uhlolo luqhutywe qho ngonyaka. I-IUD ifumaneka kwiikliniki ezithile kuphela, kodwa ingathengwa nakwiikhemisti.
Ukuthintela Ukukhulelwa Ngokukhawulezileyo. Le ndlela yokuthintela ukukhulelwa ingasetyenziswa ngabasetyhini abafuna ukuthintela ukukhulelwa emva kokwabelana ngesondo bengazikhuselanga, emva kokudlwengulwa okanye ke mhlawumbi naxa benesikrokro sokuba indlela yokukhusela ukukhulelwa abayisebenzisileyo ayisebenzanga emva kokwabelana ngesondo ngesondo bengazikhuselanga . Iipilisi zothintelo kukhulelwa olungxamisekileyo zingasetyenziswa kwiiyure ezingama-72 (iintsuku ezintathu) emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kokuzikhusela ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo, kodwa zisebenza kakuhle nangakumbi xa zisetyenziswe kwangoko. Ezo pilisi zifumaneka simahla kwiikliniki nasezibhedlele kwaye zingathengwa nakwiikhemisti ngaphandle kwencwadi engumyalelo kagqirha.
I-IUD ingasetyenziswa kwiintsuku nje ezintlanu emva kokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga ukuze kuthintelwe ukukhulelwa okungafunekiyo. Ukuba seligqithile ixesha lokusebenzisa ezi ndlela zokuthintela ukukhulelwa, kwaye kukho isikrokro sokuba ukhulelwe, inkqubo yokukhupha isisu ingasetyenziswa njengento yokugqibela enokwenziwa . Inkqubo i-TOP isemthethweni eMzantsi Afrika.
Uvalo-nzala: Le yindlela esigxina yokuthintela umitho kwaye ingasetyenziswa ngabasetyhini namadoda ngokunjalo. Nawuphi na umntu ominyaka ili-18 nangaphezulu nonelungelo lokwenza isigqibo unako ukuvalwa inzala ngokwesicelo sakhe. Kufuneka umntu lowo aqale acetyiswe ngaphambi kokuvalwa kwenzala. Le nto yenziwa ngotyando olungathabathi xesha lide nolulula kwaye loo nto ayiyichaphazeli imo yobomi bomntu lowo koko yenza ukuba uphelelwe lixhala lokukhulelwa okanye lokwenza umntu akhulelwe. Kungabhaliselwa ukuvala inzala kwikliniki esekuhlaleni. Lowo ufuna ukuvala inzala uya kunikwa amacebiso kwaye kuya kufuneka agcwalise ifom yokufaka isicelo. Utyando lwenziwa simahla kumaziko athile oluntu nakwizibhedlele kuwo wonke amanqanaba azo (elokuqala, elesibini nelesithathu). Ugqirha oqhuba utyando olo uya kukucela ukuba utyikitye iphetshana apho umnika imvume yokukutyanda.
Inkqubo yokutyandwa kwamadoda kuthiwa yi-vasectomy, nkqubo leyo idla ngokwenziwa ngeli xesha indoda ihleli, ngokuthi kusetyenziswe isibulali-ntlungu kufutshane nendawo leyo iza kutyandwa okanye kumzimba wonke. Kuye kwenziwe umngxunyana okanye imingxunyana emibini apha kufutshane nezingxotyana zangaphantsi. Umbobho othwala incindi yobudoda (ivas deferens) wesingxotyana ngasinye uya qhawulwa ze ubotshwe. Olu tyando alukhawulezi ukusebenza kwaye kuye kufuneke ukuba kusetyenziswe enye indlela yokuthintela ukukhulelwa kwiinyanga ezintathu emva kokutyandwa, okanye kumatyeli ali-15 ukuya kwangama-20 indoda ethi yabelane ngesondo ngawo. Kuye kufuneke ukuba kuqhutywe uvavanyo lwembewu yenzala ukuqinisekisa ukuba imbewu yenzala ayikho kwimibhobho.
Uvalo-nzala alukuthinteli ukosulelwa zizifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo.
Inzala yabantu abagula ngengqondo ingavalwa ngokwemimiselo yoMthetho wovalo-nzala, wonyaka ka-1998. Umzali, umgcini, umlondolozi okanye iqabane lingafaka isicelo sokuvalwa kwenzala yomntu ongakwaziyo ukuzenzela izigqibo ngenxa yokukhubazeka kwengqondo. Isicelo eso kufuneka senziwe size sithunyelwe kwisibhedlele esiza kuqhuba loo mcimbi. Kuya kwenziwa idinga lokudibana negqiza leengcali ezintathu zonyango lwabagula ngengqondo, ngenjongo yokuba zivavanye lowo uza kuvalwa inzala nofanele ukuphelekwa ngulowo wenza isicelo. Ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile, igqiza lilo eliza kugqiba ekubeni kuqhutyekekwe kusini na ngovalo-nzala olo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZINGALUNCEDO:
La maziko abucala alandelayo nawo angaluncedo kulo mba:
IMIYALELO:
Le nkonzo ungayifumana kuninzi lweekliniki. Ukuba indlela yokuthintela ukukhulelwa oyifunayo ayikho, cela ukuba uthunyelwe kwiziko lezempilo elinakho ukwenza oko.Ukuba uya qala ukuya kwelo ziko lezempilo, uya kucelwa ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo wandulwe ukuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadi ekuthumela kwelo ziko (ukuba kukho imfuneko), nawo nawaphi na amayeza owasebenzisayo kunye nekhadi lakho lasekliniki/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhaliswa kwelo ziko.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo ifunekayo kumaziko onyango enqanaba lokuqala naxa uthunyelwa kumaziko amanye amanqanaba angaphezulu. Abantu abatyandwayo bazifumana simahla iiNkonzo zeAmbulensi.
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6517.6517.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Uvavanyo Lomhlaza Webele
Uvavanyo Lomhlaza Webele
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ukumelana noku afumane nonyango.
IMIYALELO:
Uqeqesho lokuzivavanya amabele ngokwakho luyanikezelwa kwiiklinikhi. Kufuneka umntu lowo adluliselwe kwiiklinikhi zezigulana ezingalaliswayo ezingahlali kuloo mmandla kwakunye nezibhedlele ezikudidi lwesithathu oluphezulu apho iinkonzo zonyango lomhlaza webele ezibanzi, zingafumaneka khona.Ukuba uyityelela okokuqala le iklinikhi kuyakudingeka ukuba ugcwalise iphetshana lokubhalisa kwakunye noxwebhu lwabatyeleli besi sbhedlele luya kuvulwa. Yiza nencwadana yakho yesazisi, ikhadi lakho leseklinikhi/lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisiwe kwenye yezindawo kwakunye nencwadi yembalelwano esuka kweso sikuthumele kule klinikhi yonyango lomhlaza webele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Iinkonzo zonyango kumaziko onyango lodidi lokuqala zifumaneka simahla kubantu phantsi kwe-medical aid. Ukuba uthi uthunyelwe kwisibhedlele, kusenokufuneka uhlawule. Ixabiso liya kuxhomekeka emvuzweni wakho nasekubeni bangaphi na abantu abaxhomekeke kuloo mvuzo. Izibhedlele ke ziya kucela ukuba uze nesona siqinisekiso somvuzo wakho sitsha/uvavanyo lomvuzo wakho (iphetshana iIRP5).
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuzivavanya Amabele (IiNkcukacha Zoluntu)
Iphetshana Elinikezela Iinkcukacha Ngomhlaza Webele (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6519.6519.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo.
IMIYALELO:
Akukho nkonzo zakuchumisa kumgangatho weendawo zonyango lwempilo zokuqala kodwa kumgangatho wesithathu wezibhedlele ezinjengeTygerberg kunye neGroote Schuur zinikezela ngophando olwandisiweyo kwakunye nonyango.Ukudluliselwa phambili kwisibhedlele somgangatho wesithathu kuyimfuneko apho unyango olwahluka-hlukeneyo lochumiso lunikezelwa khona. Ukuba ungumtyeleli wesihlandlo sokuqala kuya kufuneka uzalise ifomu yaye noxwebhu luya kuvulwa. Thabatha incwadi yakho yesazisi kunye nekhadi lakho lasesibhedlele ukuba ubusele ubhalisile esibhedlele.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kukho indleko ekhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo waba babini kwakunye nenani labantu abaxhomekeke kubo, ngokomlinganiselo wamaxabiso esibhedlele. Abo bathatha inxaxheba kwinkqubo kufuneka bahlawulele unyango olubalelwa phakathi kwe- R150 kunye na
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impilo Yokuzala Yamadoda (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11517.6524.6524.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yokuzala Yamadoda
Impilo Yokuzala Yamadoda
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela
Impilo yokuzala iluxanduva ekwabelwana ngalo sisibibi esithandanayo. Ngoko ke, amadoda anendima ebalulekileyo ekufuneka eyidlalile yaye kufuneka enze okulindelekileyo ngoxanduva lwawo lokuthintela ukukhulelwa nokusebenzisa iintsilathi ekuthinteleni ukukhulelwa okungacwangciswanga kwanokusasazeka Kwezifo Ezingumvuka Wokwabelana Ngesondo, kuquka nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Amadoda namanina kufuneka ahlale phantsi namaqabane awo malunga neengcinga zokuthintela ukukhulelwa ze izibini ezo zincokole nangendlela eyamkeleke kubo bobabini yokwenza oko, nokuba ngubani na ekufuneka engoyena uyisebenzisayo le ndlela. Umzekelo, inkqubo yokwenza amadoda angaphindi afumane bantwana yinkqubo elula kakhulu ukuba angayenza amadoda.
Ngenxa yezi ngxelo zigcwele izwe lonke zamadodana athi asutywe kukufa ngenxa yokwaluswa ngendlela engakhuselekanga, la madodana kungoku nje angakhe ukugonywa simahla kwiiklinikhi zenqanaba lokuqala lonyango ukuqinisekisa ukuba basempilweni phambi kokuba baye kwiiindawo zesiko lokwaluka. Kanti la maziko ononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala akwanayo nenkqubo ekhuselekileyo nesempilweni yokwalusa. Le nkqubo ingenziwa kwiintsana ezingamakhwenkwana emva nje kokuzalwa kumaziko ononophelo lwempilo ohlukeneyo.
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi ekufutshane nawe yononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala. Abantu abawatyelela okokuqala la maziko/ezi zibhedlele zononophelo lwempilo kwinqanaba lokuqala kuya kufuneka bagcwalise iphetshana yokuba ngamalungu yaye baya kuvulelwa uxwebhu. Yiza nencwadana yakho yesazisi nekhadi lakho laseklinikhi/lasesibhedlele ukuba wawukhe wabhalisa kuloo kwelo ziko.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Inkonzo zeendawo zokuqala zogonyo lwempilo zisisimahla kubantu bonke abangekho ngaphantsi koncedo lukagqirha. Ukuba uthunyelwe esibhedlele, kungakho iindleko ezikhoyo. Ixabiso liya kuxhomekeka kumvuzo wakho nakubungakanani babantu abaphantsi kwakho, ng
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11520.6531.6531.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Isifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
Inkqubo Yokuthintela Ukunwenwa Kwesifo Sephepha
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Inkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha ijolise ekuchongeni abantu abangama- 80% abanesi sifo, ngeenzame zokusinyanga ngoko nangoko. Le Nkqubo ke ikwazama ukufumana eli chibi lingaka labantu abonokosulela abanye ngesi sifo.
Yintoni Isifo Sephepha?
Ukwenza Uvavanyo Lwesifo Sephepha
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano Eziluncedo
Isifo sephepha esi sisifo esosulela ngokudluliselwa kwentsholongwane, yaye siyingxaki enzima apha eMzantsi Afrika, ingakumbi apha eNtshona Koloni. Isifo sephepha siyosulela kakhulu kodwa ke siyanyangeka. Isinye kwishumi ngalinye labantu lithi lihlaselwe sesi sifo. Ukuba sithi singanyangwa, isigulana eso singosulela abanye abantu abangamashumi amabini nangaphezulu.
YINTONI ISIFO SEPHEPHA?
Isifo sephepha esi sinwenwa xa abantu abosulelekileyo bekhohlela ngemiphunga yabo amaqamza amancinci anesi sifo bawakhuphele emoyeni, abanye abantu bawasezele angene kubo ngaphakathi. Abantu abanesifo sephepha sezinye iindawo zomzimba abanakho ukusulela abanye. Ukhohlokhohlo olutsho ngamandla iiveki de zibe mbini nangaphezulu ngumqondiso ophambili womntu ohlaselwe sisifo sephepha, ngoko ke ukusuka kwangethuba komntu lowo ahambe aye eklinikhi aye kuxilongwa, kungenza kube lula kakhulu ukusinyanga esi sifo. Iimpawu ezibalaseleyo kakhulu zesi sifo kukukhohlela igazi, ukubila ebusuku, ukwehla kobunzima, kwakunye nokubamba-bamba umphefumlo.
UKWENZA UVAVANYO LWESIFO SEPHEPHA
Umntu uthi afumane ukugonyelwa esi sifo okokuqala apho ke athi acelwe ukuba anikezele intwana yesikhohlela kunye nesinye ngosuku olulandelayo. Ezi zikhohlela zimbini ke zithunyelwa kwigumbi lophando lwezonyango ze iziphumo zifumaneke kwiiyure nje ezingama-48 emva gonyo. Sinye kuphela isikhohlela ekufuneka sibonise ukuba umntu lowo unesi sifo.
Ukuba iziphumo zithi umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kunikezelwe iingcebiso, athuthuzelwe ze aboniswe nokuthi angaphila njani kakuhle naso na umntu lowo, aboniswe nangamathuba amahle okufakwa phantsi kwenkqubo yokuthintela ukunwenwa kwesifo sephepha. Ukuba zombini ezi zikhohlela zibonisa ukuba umntu lowo unesi sifo, kuya kuthi kuqaliswe ngonyango ngoko nangoko. Kusengenziwa ne-X-ray, kodwa ke iimvavanyo zesikhohlela zizo eziqondakalisa nezivumelana noxilongo. Ukuba inqanaba lesi sifo kumntu lowo lixhomis' amehlo, umntu lowo ke uya kuthi adluliselwe kwingcungela yeklinikhi esebenza ngesifo sephepha.
Isifo sephepha esi sinokunyangwa xa ugonyo olo lupheleleyo, nto leyo inokuthabatha ithuba eliziinyanga ezisukela kwisithandathu liye kuma kwisibhozo. Abantu abayiqukumbeliyo inkqubo yabo yonyango bazifumana sele bekwimo embi yokungamelani namachiza, nto leyo ke yenza ukuba kube nzima ukunyanga esi sifo. Abanye baba bantu banyangwa kwiiklinikhi zeengcungela zesifo sephepha ezinjengesibhedlele Sesifuba iBrooklyn. Isifo sephepha esi inakho ukusibulala isigulana sayo xa inganyangwa.
Unyango lwesi sifo lwenziwa ngamanqanaba amabini:
Inqanaba eliluqilima lixa kunikezelwa amachiza amane azipilisi iintsuku de zibe ntlanu ngeveki, iinyanga ezimbini ukuya kwezintathu.
Inqanaba lesibini lelo lokuqhubekeka, apho kuthi kunikezelwe amachiza amabini iintsuku de zibe ntlanu, iinyanga zibe ne okanye zibe ntlanu.
Izigulana eziqalayo ukuya esibhedlele ezinesisifo kufuneka zigonywe kangangeenyanga ezintandathu, ngeli lixa zona izigulana ezazikhe zanaso esi sifo ngaphambili kufuneka zisebenzise nje amayeza aso kangangeenyanga ezisibhozo. Ukuba loo mayeza anefuthe elibi kwizigulana, izigulana ezo kufuneka zibuyele eklinikhi. Kuya kuthi kwakhona kwenziwe uvavanyo lwezikhohlela emva kweenyanga ezimbini umntu esbenzisa amachiza onyango ukukhangela inkqubela yolu nyango, ze nasemva kweenyanga ezintlanu okanye ezisixhenxe ukuqinisekisa ukuba isigulana eso sinyangekile na.
Abantwana abanesifo sephepha banikwa uhlobo olwahlukileyo lwamayeza yaye banyangwa kangangeenyanga ezine kuphela. Ukuzama ukuthintela isifo sephepha, iintsana kufuneka zigonywe ngotofo lweBCG, efumaneka simahla kuzo zonke iiklinikhi zonyango lwenqanaba lokuqala. Isifo sephepha sokudumba kwenwebu yobuchopho kukugula okuqatha kakhulu ebantwaneni yaye kungabulala. Ukuba kuyakrokreleka (iimpawu zihlanganisa ukuqina kwentamo) umntwana kufuneka abalekiselwe eklinikhi ngokukhawuleza.
iSebe Lezempilo sele liyamkele indlela yoMbutho Wehlabathi Yezempilo ekuthiwa yiDOTS (izifundo ezifutshane zokuqatshelisiswa ngqo konyango) indlela yokuqinisekisa ukuba izigulana zincamathela nyani na kunyango. iDOTS le ke yaphunyezwa kuninzi lweeklinikhi eziseNtshona Koloni. Isolotya elibalulekileyo lobu buchule yinkxaso kwakunye nenkuthazo enikezelwa kwezo zigulana ngalo lonke elo xesha leenyanga ezintandathu ukuya kwezisibhozo zonyango, apho abaguli baqondisiswa ngqo ukuba bayawathatha na amayeza abo eklinikhi.
Ngokwakumgangatho wasekuhlaleni, iDOTS le isetyenziswa ngamaqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente besebenzisa abo basebenzi bazinikezela simahla "njengabaxhasi bonyango". La maqela angekho phantsi kolawulo lukaRhulumente asebenza ngesifo sephepha atsala amalungu amatsha, aqeqeshe ze ongamele uluntu lwasekuhlaleni olusebenza ngokuzinikela ngaphandle kwentlawulo asebenze njengabaxhasi bogonyo lwezigulana zesifo sephepha. Aba baxhasi bathumela izigulana zesifo sephepha eklinikhi xa kuyimfuneko. iCape Peninsula University of Technology inikezela ngoqeqesho kubantu abafuna ukuba ngabaxhasi bonyango lwesifo sephepha. Xa ufuna ulwazi oluthe vetshe ngale nkqubo, tsalela kule nombolo: 021 460 3197.
iSebe Lezempilo likwinkqubo yokuqulunqa isicwangciso-qhinga sokulwa isifo sephepha ndawonye nentsholongwane kaGawulayo. Okwakaloku nje kusekho inkonzo yokuya kuzivavanya komntu nokufumana iingcebiso zokumelana neziphumo zolu vavanyo kubantu abaphila nesifo sephepha ngeenjongo zokunciphisa iimeko zokugula nezokusutywa kukufa ngokukhawuleza kwabantu abahlaselwe sesi sifo. IiCotrimoxazole prophylaxis (ezingamachiza okunyanga isifo sokukrala kwemiphunga) ziyanikezelwa kubantu abahlaselwe sisifo sephepha nentsholongwane kaGawulayo ngaxesha-nye.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO EZILUNCEDO
IMIYALELO:
Kufuneka uye kwiklinikhi yonyango lwenqanaba lokuqala ekwindawo ohlala kuyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho ntlawulo.
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11524.10647.10647.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu
INKCAZELO:
Zimbini iindlela zenkxaso-mali:
Inkxaso-mali enganxulunyaniswanga natyala
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala
Inkxaso-mali enganxulunyaniswanga natyala ithetha ukuba uya kuthenga indlu leyo yakho usebenzisa inkxaso-mali kunye mhlawumbi nemali oyigcinileyo. Akusayi kuba natyala lamali-mboleko ekuya kufuneka ulihlawule.
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala ithetha ukuba ufumana inkxaso-mali kunye nemali mboleko. Kuya kufuneka uhlawule ityala lemali-mboleko.
IMIYALELO:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
UNGAYISEBENZISELA NTONI INKXASO-MALI YOKWAKHIWA KWEZINDLU?
Unakho ukuyisebenzisa inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu ukuthenga indlu. Oku kubandakanya umhlaba kunye noqobo lwendlu.
NGUBANI ONAKHO UKWENZA ISICELO SENKXASO-MALI?
Ukuze ukulungele ukufumana inkxasom-mali yokwakhelwa indlu, kufuneka:
ube utshatile, uhlala kunye neqabane okanye unabantu abaxhomekeke kuwe ngokwezimali.
ube ngummi osemthethweni waseMzantsi Afrika - kufuneka ube ngummi okanye ube nemvume yokuba ngumhlali osigxina.
ube unakho ukungena kwisivumelwano esisemthethweni - kufuneka ube ngaphezu kweminyaka engama-21 okanye kufuneka ube utshatile okanye ube uqhawule umtshato yaye unengqondo ephilileyo nezinzileyo.
ube unengeniso yenyanga yosapho engagqithaqnga kuma-R3 500.00.
ube awuzange uxhamle kwisibonelelo senkxaso-mali yokwakhiwa kwezindlu sikarhulumente ngaphambili.
ube uyaqala ukuba ngumnini-ndlu okanye womhlaba.
Qaphela: Kukho unxaxho ukuba wenza isicelo senkxaso-mali emanyeneyo okanye izicelo zenkxaso yokufudukela kwenye indawo okanye omnye wamalungu osapho othe walimala.
Isicelo sakho siya kuphumelela kuphela ukuba ngaba ufumana ilungelo eliqinisekisiweyo lokokuba unganakho ukufumana indlu okanye umhlaba.
Ukufumana ulwazi olungaphezulu, qhagamshelana:
neDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
USENZA NJANI ISICELO SENKXASO-MALI?
Usenza njani isicelo senkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu enganxulunyaniswanga natyala
Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ukulungiselela ukufumana inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu. Ezi fomu ziyafumaneka kwiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yeNtshona Koloni okanye kooMaspala abaqinisekisiweyo. Ukuba uthe wanikwa inkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu enganxulunyaniswanga netyala, unakho ukuyisebenzisa inkxaso-mali ukuthenga indlu okanye umhlaba. Inkxaso-mali inakho ukwangezelelwa ngemali yakho oyigcinileyo.
Iphetshana lesicelo
Xa uthe wagcwalisa iphetshana lesicelo, kufuneka ngokunjalo ungenise amaxwebhu adweliswe kulo. Kufuneka ngokunjalo ungenise:
Ikopi eqinisekisiweyo yesivumelwano sentengiso kunye / okanye isibophelelo sokwakha, ngokunjalo nezicwangciso ezamkelweyo zokwakha.
Ukuchongwa nokuqeshwa komnikeli: Umphuhlisi okanye umthengisi kufuneka atyumbe igqwetha okanye umnikeli. Umnikeli uya kubhalisa ukutshintshelwa kwendlu okanye komhlaba komnye umntu yaye uya kunceda i-WCHDB ukuba ilawule iintlawulo zesixa-mali senkxaso-mali eya kumphuhlisi okanye kumthengisi.
Isiqinisekiso esivela kumnikeli. Esi siqinisekiso singqina ukuba umnikeli ukulungele ukubhalisa indlu okanye umhlaba nokulawula intlawulo yenkxaso-mali. Ukuba umrhumo womnikeli kuthe kwavunyelwana ngawo kufuneka nawo udweliswe.
Umrhumo womnikelo
Lo mrhumo uhlawulwa kwinkxaso-mali. Umrhumo lo unakho ukugqitywa phakathi komnikeli, umthengisi/umphuhlisi kunye nomthengi okanye unakho ukuxoxwa phakathi kwe WCHDB kunye nomnikeli.
Ukuba ngaba akuvisiswana ngomrhumo, iWCHDB inakho ukufuna omnye umnikeli ukuba aqeshwe.
Ungasenza njani isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala?
Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ukuze ube nakho kwenza isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala. La maphetshana esicelo ayafumaneka kubabolekisi abaqinisekisiweyo.
Wenza isicelo senkxaso-mali ngexesha elinye nokwenza isicelo semali-mboleko yebhanki. Zozibini izixa-mali: esenkxaso-mali kunye nemali-mboleko ziya kusetyenziselwa ukuthenga indlu okanye umhlaba.
Inkxaso-mali enxulunyaniswe netyala ilawulwa ziibhanki kunye namaziko emali. La maqumrhu aqinisekisiweyo asebenza njengee-arhente ze-WCHDB.
Unakho ukufumana uludwe lwababolekisi kwiWCHDB ekufutshane nawe.
Ukwenza isicelo sokuvula ityala
Xa usenza isicelo senkxaso-mali enxulunyaniswe netyala, kufuneka ulandele le mithetho:
Kufuneka ungenise isicelo sakho kumbolekisi-mali.
Kufuneka ube sele usiqukumbele isivumelwano sokuthenga indlu okanye umhlaba. Kudliwano-ndlebe lokuqala kunye nombolekisi kufuneka unikezele ngekopi eqinisekisiweyo yesivumelwano eso kumbolekisi-mali. Isivumelwano kufuneka sichaze ukuba akukwazanga kufumana nkxaso-mali kunye namboleko mali, ngoko ke isivumelwano siyaphanza.
Kudliwano-ndlebe lokuqala, umbolekisi-mali uya kukucela ukuba uzalise ifomu yemboleko-mali ekuya kufuneka uyizalise. Baya kukuxelela kwakhona ukuba unalo na okanye akunalo ilungelo lokufumana imboleko-mali.
Ukuba ngaba kukho ithuba lokuba ungayifumana imboleko-mali, umbolekisi-mali uya kukuxelela ukuba iyimalini na idipozithi ekuya kufuneka uyihlawule.
Umbolekisi-mali uya kukuxelela ngeminye imirhumo engeminye ukuba iya kuba yimalini na ukuze ubenokuthenga indlu okanye umhlaba kubandakanywa nemirhumo yokutshintshela ubunini komnye umntu kunye nemirhumo yokubhalisa isiqiniselo semali-mboleko. Umbolekisi-mali akangevumi ukukunika imboleko-mali ukuhlawula lemirhumo.
Ukuba ngaba unakho ukuhlawula idipozithi kunye nemirhumo yaye ukuba ngaba unomzila olungileyo wokulondoloza imali, umbolekisi-mali angakuxelela ngendlela ongayiqukumbela ngayo indlela yemboleko-mali.
Ukuba ngaba akukwazi kufikelela ekubeni ube nayo isixa-mali sokuqala, okanye ukuba indlela ogcina ngayo imali okanye indlela ohlawula ngayo amatyala ayanelisi, akuyi kuba nakho ukufumana imali-mboleko. Unakho ke ngoko, ukukhetha ukwenza isicelo senkxaso-mali enganxulumananga natyala.
UKUBA UFUNA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA:
Iinkcukacha zolwazi ngokubhekiselele kwiimfuno kunye nenkqubo ebhekiselele kwiNkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu ziyafumaneka kwiKhowudi yoLwakhiwo-zindlu.
IDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11524.10654.10654.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo
INKCAZELO:
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo ziyilelwe abaxhamli abasele benomhlaba osele uxhaswa ngezimali yaye olungiselelwe ukusetyenziswa ngokufakelwa izibonelelo.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo senkxaso-mali emanyanisiweyo, kufuneka ulandele inkqubo efanayo naleyo yeNkxaso-mali Enxulunyaniswe neProjekti.
NGUBANI ONELUNGELO LOKWENZA ISICELO?
Iinkxaso-mali ezinxulumene nomanyaniso ziya kuthi zinikezelwe kubaphuhlisi abaya kuqinisekisa ngokunikezela ngemvume yokuqalwa kweeprojekti. Aba baphuhlisi idla ngokuba ngoomaspala.
IZIVUMELWANO ZENTLALO
Iiprojekti zolwakhiwo-zindlu kufuneka zisekelwe phezu kwezivumelwano ezibandakanya uluntu phakathi kwamaqela achaphazelekayo okanye ethe iprojekti yanefuthe kuwo. Okona kubalulekileyo kukuba iingingqi ezixhamlayo kunye nabaphuhlisi bavumelane ngesiphumo kwanendlela yokwenziwa kwalo msebenzi.
Iinkcukacha zeemfuno zokufaneleka kunye nenkqubo yokwenziwa kwesicelo ziqulethwe KwiZikhokelo zeNkxaso-mali yoLwakhiwo Lwezindlu zeSebe loLwakhiwo Lwezindlu kuRhulumente weSizwe.
Ukufumana ulwazi olungaphezulu, qhagamshelana:
neDesika yoNcedo yeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11524.10666.10666.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni
INKCAZELO:
Kwiingingqi zasemaphandleni, uninzi lwabantu alunamalungelo asemthethweni kwimihlaba yabo kodwa banalo ukhuseleko olusebenzayo lokusebenzisa umhlaba. Umzekelo, ilungelo lokusebenzisa umhlaba elinikezelwe ngokwemiqathango yemithetho kunye nezithethe zesizwe, isithethe, ukusetyenziswa okanye indlela yolawulo kwingingqi ethile okanye kuluntu okanye ngoncedo lokuhlala kumhlaba kaRhulumente kangangexesha elingaphantsi kweminyaka emihlanu. Ezi ndidi zamalungelo okusetyenziswa komhlaba zikhuseleke phantsi koMthetho woKhuseleko lwaMalungelo oMhlaba Ongamiselekanga njengoko iinkqubo zokubuyiselwa ngokutsha komhlaba kuqaliswa ngazo.Nangona kunjalo, abantu abangenalo ilungelo lokusebenzisa umhlaba ngokwasemthethweni abanakuze babe nalungelo lakufumana nkxaso-mali phantsi koLungiselelo lweNkxaso-mali yoLwakhiwo-zindlu ngoko ke inkxaso-mali eyodwa ithe yaphuhliswa.
IMIYALELO:
NGUBANI ONELUNGELO LOKWENZA ISICELO SENKXASO-MALI?
Inkxaso-mali iyakuthi inikezelwe kuphela kubantu abanamalungelo angamiselekanga anokuthi angaphikiswa yaye abangafanelanga ukuba balahlekane naloo malungelo ngexesha kuqhutywa inkqubo yokubuyiselwa ngokutsha komhlaba. Ngaphezu koko umntu ngamnye kufuneka athobele yaye alungelelane neenqobo zokokuba angaselungelweni njengoko kuchaziwe kumhlathi-3.1.1 yeSikhokelo Ekulula Ukusisebenzisa Ukusisebenzisa
Ngokwemiqathango yomhlaba ophantsi kolawulo loluntu, ukuba ngaba umntu unikwe inkxaso-mali yophuhliso lwamaphandle aze alahlekane namalungelo omhlaba wakhe, inkqubo sele iqulunqiwe apho umntu anganalo ilungelo lokufumana enye inkxaso-mali.
Nangona le nkxaso-mali ibizwa njengenkxaso-mali yophuhliso emaphandleni ayiphelelanga ekusetyenzisweni kwiingingqi ezisemaphandleni kuphela, iyafumaneka kwiingingqi ezisezidolophini ngokunjalo. Olu didi lwenkxaso-mali luthatyathwa njengenkxaso-mali ekubhenelwa kuyo ekugqibeleni njengoko ibonwa njengemfuneko into yokokuba amalungelo akhuselekileyo okusebenzisa umhlaba athi anikezelwe kuzo zonke iimeko.
Inkxaso-mali inakho ukufumaneka kwimeko apho kuza kwenziwa iprojekti, kodwa akukho nani lincinane okanye likhulu labathathi-nxaxheba elithi linyanzeliswe. IiBhodi zoPhuhliso zoLwakhiwo-zindlu zePhondo ziyavunyelwa ukuba ziqinisekise iiarhente zokuqalisa umsebenzi ukuba zichonge, zicwangcise ze ziqalise iiprojekti ngokwemiqathango yale nkxaso-mali.
Inkxaso-mali evunyelweyo ihlawulwa kwii-arhente zemali ezichongwe yiBhodi yoPhuhliso loLwakhiwo-zindlu yePhondo ethi ilawule ukuhlawulwa kwezixa-mali.
Inkxaso-mali yophuhliso emaphandleni inakho ukusetyenziselwa nayiphi na injongo enxulumene nolwakhiwo-zindlu evunyelwe yiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yePhondo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11524.10696.10696.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu
INKCAZELO:
ICandelo loLawulo loLwakhiwo-zindlu lunceda oomaspala, iingingqi kunye nabantu abathabatha inxaxheba ngolwazi kunye neengcebiso ngokubhekiselele kwiNkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu(PHP).
Ithi kwakho iqwalasele, ilawule izicelo ze-PHP ze inikezele ngeemvume zokuqaliswa kweeprojekti.
INkqubo Yabantu Yokwakhiwa Kwezindlu yindlela yokunceda abantu abanelungelo lokufumana inkxaso-mali yezindlu ze ukwenza oku kube lulutho ze bathi abantu bazakhele okanye baququzelele ulwakhiwo lwamakhaya abo ngokwabo. Inceda amakhaya ukuba abe nokuzuza inkxaso-mali ze afumane inkxaso ebhekiselele kubuchule, kwimali, kwindlela zokusebenza kunye nolawulo ngokunxulumene nolwakhiwo lwamakhaya abo.
IMIYALELO:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
KUTHENI UTHABATHA INXAXHEBA NJE KWINKQUBO YOLWAKHIWO-ZINDLU YABANTU?
Abantu abazakhela amakhaya abo ngokwabo okanye abaququzelela ulwakhiwo lwamakhaya abo ngokwabo, banakho ukwakha izindlu ezingcono ngexabiso elingabhekele phi.
INkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu yenza ukuba:
ulondoloze kwiindleko zentlawulo yabasebenzi kuba unakho ukuzenzela omnye umsebenzi wokwakha ngokwakho okanye ngokusebenza kunye nosapho lwakho, abamelwane, abahlobo okanye abanye abaze kukuncedisa.
Ube nokuthintela ukuhlawula ingeniso kubaphuhlisi.
Ukwandiswa kokusetyenziswa kwezigqibo ezizezakho.
INGABA ISEBENZA NJANI LE NKQUBO YOLWAKHIWO-ZINDLU YABANTU?
Ngokuphandle, iNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu ikuvulela ithuba lokusebenzisa inkxaso-mali ukwakha indlu yakho. Uncedo lobugcisa kunye nenkxaso kule nkqubo lubaluleke kakhulu. Ngoko ke wonke umntu othabatha inxaxheba kule nkqubo kufuneka enoMbutho Oxhasayo. Lo mbutho unikezela ngenkxaso kubugcisa obuza kuthi buqinisekise ukuba indlu yakhiwa ngendlela eyiyo.
UWUYILA NJANI LO MBUTHO UXHASAYO?
Ukuze ube nakho ukuthabatha inxaxheba kwiNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu, uMbutho Oxhasayo kufuneka usekwe. Abaxhamli bangathi:
bazenze babe ngamalungu alo Mbutho Uxhasayo, okanye bachonge uMbutho Oxhasayo onekhono ze bangene kwisivumelwano kunye nawo.
UMbutho Oxhasayo kufuneka ube ngumbutho osemthethweni.
IKhowudi Yokwakhiwa Kwezindlu iqulethe iinkcukacha:
Ngendlela yokuyilwa kombutho oxhasayo.
Ngendlela yokwenza isivumelwano nombutho oxhasayo.
Ngeendidi zemibutho exhasayo.
Ngendlela enokuthi imibutho exhasayo iqhube ngayo indlela yenkxaso yolawulo lobugcisa.
Ngobungakanani benkxaso ekufuneka inikezelwe ngumbutho oxhasayo.
Ngendima edlalwa ngumbutho oxhasayo ekuthengweni kwempahla nezixhobo zokwakha.
Ngeemfuno zokusekwa kwe-ofisi ephezulu.
Nge-akhawunti yebhanka ekufuneka lo mbutho uxhasayo uyivulile.
Ngokuqalisa nokuseka iminikelo ekhoyo nevulelekileyo kumbutho oxhasayo.
Ngemfuno yokokuba umbutho oxhasayo kufuneka utyumbe okanye uqeshe umqinisekisi kunye nomlawuli we-akhawunti.
NGUBANI ONGENZA ISICELO?
Ukuze ube selungelweni kule nkqubo, kufuneka:
Ube utshatile okanye uyahlalisana nomnye umntu okanye ube unabantu abaxhomekeke kuwe ngokwezimali.
Ube ungummi ngokusemthethweni weli loMzantsi Afrika.
Ube nalo ikhono ngokusemthethweni lokungena kwisivumelwano. Oko kukuthi, kufuneka ube ungaphezulu kweminyaka engama-21 ubudala okanye mawube utshatile yaye unengqondo ephilileyo.
Wamkela isixa somvuzo ohlangeneyo ongekho ngaphantsi kwama-R3 500 ngenyanga.
Ube akuzange ufumane inkxaso-mali kuRhulumente ngaphambili yokuthenga indlu.
Ube uyaqala ukuba ngumnini-ndlu/ngumnini-mhlaba.
Ube nakho ukuyila okanye ukungena kwisivumelwano noMbutho Oxhasayo osemthethweni. UMbutho Oxhasayo uya kukunika inkxaso yobugcisa nolawulo.
USENZA NJANI ISICELO?
UMbutho Oxhasayo ungenisa isicelo kwiBhodi yoPhuhliso yoLwakhiwo-zindlu yePhondo egameni labaxhamli.
Isicelo kufuneka sihambelane neemfuno ezithile zodidi lwenkxaso-mali yolwakhiwo-ndlu ekwenziwa isicelo salo. Unakho ukwenza isicelo senkxaso-mali yolwakhiwo-zindlu elandelayo njengenxalenye yeNkqubo yoLwakhiwo-zindlu yaBantu:
inkxaso-mali emanyeneyo inkxaso-mali enxulumene neprojekti inkxaso-mali yeziko inkxaso-mali yophuhliso lwamaphandle.
Isicelo kufuneka sidwelise iindlela ekuvunyelwene ngazo yokwahlula imbambano phakathi koMbutho Oxhasayo kunye neentsapho ezixhamlayo kwimeko apho kunokuthi kuvele ukungqubana kwezimvo nokungavani ngeli xesha kuqhutywa iprojekti.
Kukwakho nezinye iimfuno ezongezelelweyo zodidi ngalunye lwenkxaso-mali nganye yolwakhiwo-zindlu. Iinkcukacha zezi mfuno zithiwe thaca kwiKhowudi yoLwakhiwo-zindlu
UKUFUMANA ULWAZI OLUNGAPHEZULU, QHAGAMSHELANA
Nedesika yoncedo ngeNkxaso-mali: 021 483 2342
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zokuthenga Nokwakha Izindlu Ezayanyaniswe Namaphulo (IiNkonzo)
INkxaso-mali Yokwakhelwa Komntu Ngamnye Indlu (IiNkonzo)
Iinguqu Kwiinkxaso-mali Zokuthenga Izindlu Kubantu Abakhubazekileyo (IiNkonzo)
Iinkxaso-mali Ezimanyanisiweyo (IiNkonzo)
Inkxaso-mali Yophuhliso Emaphandleni (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11524.5277.5277.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezezindlu
Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu
Iinkxaso-mali Zomhlaba
Iinkxaso-mali Zomhlaba
INKCAZELO:
Amasebe esizwe amabini, Elemicimbi Yemihlaba Nelezindlu anikezela ngeenkxaso-mali nangoncedo-mali lokuthenga okanye ukuphuhlisa imihlaba nezindlu. Nawuphi na umzi unokufumana ukuya kuma kwishumi elinesithandathu lamawaka eerandi kuncedo-mali lokuthenga nokuphuhlisa izindlu. Ayiyomali-mboleko le futhi akudingeki ukuba iphinde ibuyiswe.
Isebe Lemicimbi Yemihlaba libonelela ngezi nkxaso-mali zilandelayo:
Inkxaso-mali Yokufumana Umhlaba Nokuzinza Kuwo
Inkxaso-mali Yokucwangcisa Ukuzinza Kuloo Mhlaba
Inkxaso-mali Yokufumana Umhlaba Koorhulumente Bamakhaya
Inkxaso-mali Yokunikezelwa Komhlaba Ngeenjongo Zophuhliso Lolimo
IINKXASO-MALI ZOKUFUMAMA UMHLABA KWANEZO ZOKUZINZA EMHLABENI
Ukuba uhlala kuloo mhlaba futhi ufuna ukuwuthenga okanye ufumane imvume yokuhlala kuwo isigxina, ungasifaka isicelo sezi nkxaso-mali. Zisenokusetyenziselwa ukwakha izindlu nokufakelwa kwemibhobho yamanzi, ucoceko, imigaqo neengcingo.
Ukuze ube nokufaka isicelo sale nkxaso-mali, kufuneka:
ube ngummi woMzantsi Afrika ube ngaphezu kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala ube nabantu okanye abantwana abaxhomekeke kuwe okanye uhlale nomnye umntu omdala uhlale kwikhaya elifumana ingeniso engaphantsi kwewaka elinesihlanu lamakhulu eerandi ngenyanga.
Ukuba amakhaya afuna ukufaka izicelo kunye angakwenza oko. Ingeniso yekhaya ngalinye kufuneka ibe ngaphantsi kwewaka elinamakhulu amahlanu eerandi ngenyanga.
Iinkxaso-mali ziya kunikezelwa:
kubantu abangenamihlaba, ingakumbi amakhosikazi abasebenzi basezifama neentsapho zabo abaqashwa abahlala emisebenzini neentsapho zabo abahlali abafuna ukuba ngabanini abakhuselekileyo bemihlaba abahlala kuyo abantu abakumashishini abafuna imihlaba emaphandleni ukuze bavelise kuwo izivuno zabo abantu abafumana umhlaba ngokwemisebenzi yenkqubo yokubuyiselwa komhlaba eluntwini abantu abaphulukana nomhlaba ngexesha lenkqubo localu-calulo ngokobuhlanga kodwa bengenakufumana mihlaba ngokwemigaqo yomthetho iRestitution of Land Act.
INKXASO-MALI YOCWANGCISO LOKUZINZA EMHLABENI
Le nkxaso-mali ingasetyenziselwa ukuqesha abacwangcisi nezinye iingcali zize kuncedisa ekucwangcisweni kokuzinza. Inokuhlawulela iinkonzo ezifana neentlawulo zamagqwetha, ucwangciso lokusetyenziswa komhlaba kwanokucwangciswa kwezibonelelo zokwakha nokuphuhlisa loo mhlaba.
Le nkxaso-mali yahlula-hlulwa njengesahlulelo umzi ngamnye onokusifumana kule nkqubo yokuzinza kuloo mhlaba. Isixa esihlawulwa iingcali sitsalwa kweli shumi linesithandathu samawaka eerandi sifunyanwa ngumzi ngamnye.
Ukuze ube nokufaka isicelo sale nkxaso-mali, kufuneka:
Ukhethe ummeli wasekuhlaleni ukuba afakele abahlali abo isicelo.
Uqhagamshelane ne-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yemihlaba ze ugcwalise nephetshana lesicelo.
INKXASO-MALI YOKUFUMANA UMHLABA KOORHULUMENTE BAMAKHAYA
Le nkxaso-mali yenzelwe ukunceda oorhulumente bamakhaya ukuba bathengele abahlali imihlaba ukuze baphilise imfuyo yabo futhi batyale nezivuno zabo kuyo. Amalungu asekuhlaleni angaya kurhulumente weso sithili okanye wesixeko sabo acele ukukhutshwa komhlaba ongowabahlali bonke ukuze wonke ubani apho abe nokuvelisa kuwo. Basenakho nokuqhagamshelana neSebe Lemicimbi Yemihlaba lephondo labo.
Abasemagunyeni kurhulumente wekhaya baya:
Kufaka igalelo kwiintlawulo zaloo mhlaba.
Kubonisa iSebe Lemicimbi Yemihlaba iimpepha zezimali zabo.
Kuzinikela ekuqinisekiseni ukuba umhlaba lo uya kunikezelwa kuphela kubona bahlali bahluphekileyo.
Kunikezela ngoluhlu lwamalungu asekuhlaleni aya kusebenzisa loo mhlaba.
Kunikezela ngesicwangciso esisuka kubahlali nesicacisa ukuba umhlaba lowo uya kusetyenziswa njani na
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4020
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11525.17385.17385.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukubeleka
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.
Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.
Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.
Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.
IMIYALELO:
UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE
Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.
UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA
Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.
UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA
Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.
UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE
Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).
Uya kudinga:
Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
Ikhadi lakho laseklinikhi.
Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.
ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA
Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.
nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11525.17385.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukubeleka
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
Ukubhalisa Ukuzalwa Komntwana Wakho
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Kufuneka ubhalise ukuzalwa komntwana wakho emva nje kweentsuku ezingamashumi amathathu kwenzikile oko.
Xa ubhalisa umntwana, uya kufumana isiqinisekiso sokuzalwa esishwankathelweyo simahla.
Ukuba utshatile, umntwana uya kubhaliswa ngegama likayise. Kodwa ke, ukuba akutshatanga, umntwana angabhaliswa ngegama likayise okanye likanina.
Ukuba akumbhalisi umntwaa wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe, kuya kufuneka unikezele ngezinye iinkcukacha ukuze umbhalise:
Ukumbhalisa kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe
Ukumbhalisa emva kweentsuku ezingamashumi amathathu, kodwa ngaphambi kokuphela konyaka
Ukumbhalisa emva konyaka, kodwa ngaphambi kweshumi elinesihlanu leminyaka
Ukumbhalisa emva kweshumi elinesihlanu leminyaka ezelwe
Abantwana abazalelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano
Qwalasela: Akuyomfuneko ukubhalisa ukuzalwa komntwana, ukuba umntwana uzelwe engasaphili.
IMIYALELO:
UKUMBHALISA KWIINTSUKU NJE EZINGAMASHUMI AMATHATHU EZELWE
Ukuze ubhalise umntwana wakho, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa komntwana elingu-BI-24 ze ulingenise kweyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe. Eli phetshana liqulethe inkcazo ngomntwana lowo (isini, njalo-njalo) kwakunye negama nefani yomntwana. Abazali kufuneka beze neencwadana zabo zezazisi ndawonye nesiqinisekiso sasesibhedlele okanye ikhadi laseklinikhi lomntwana.
UKUMBHALISA EMVA KWAMASHUMI AMATHATHU EENTSUKU, KODWA NGAPHAMBI KOKUPHELA KONYAKA
Ukuba akukhange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku ezingamashumi amathathu zokuqala ezelwe umntwana, kodwa umntwana usengaphantsi konyaka ubudala, kufuneka ugcwalise ipetshana lokubhaliswa komntwana u-BI-24, ze ucacise futhi ukuba kutheni ungazange ukubhalise ukuzalwa komntwana wakho kwiintsuku nje ezingamashumi amathathu ezelwe umntwana lowo.
UKUMBHALISA EMVA KONYAKA, KODWA NGAPHAMBI KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA
Ukuba umntwana ungaphezulu konyaka kodwa usengaphantsi kweshumi elinesihlanu leminyaka, kufuneka ugcwalise iphetshana lokubhaliswa kokuzalwa kwakhe u-BI-24/1 ze ulingenise ndawonye nezizathu ezibhaliweyo ezichaza ukuba kutheni engazange abhaliswe kwiintsuku zokuqala ezingamashumi amathathu ezelwe nje. Uya kudinga:
Iintetho neziqinisekiso ezifungelweyo zabazali okanye ke, kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, ezisuka kwisizalwane esisondeleyo ngokuzalana nomntwana lo, sizalwane eso simshiya ngeshumi leminyaka ubuncinci umntwana lowo, esiya kuqinisekisa iinkcukacha nobume bakhe.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bomntwana lowo, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa apho umntwana wazalelwa khona, esityikitywe ngumntu ophetheyo futhi esiqulethe istampu seziko elo.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zomntwana njengoko zikho kwiincwadi zesikolo sakhe. Esi siqinisekiso kufuneka sibe kwiimpepha ezisesikweni neziqulethe uphawu lwesi sikolo, sityikitywe yinqununu futhi kufuneka siqulathe istampu sesikolo eso
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa komntwana.
Ikhadi lomntwana laseklinikhi.
Iingxelo zendlela umntwana aqhuba ngayo esikolweni.
UKUMBHALISA EMVA KWESHUMI ELINESIHLANU LEMINYAKA EZELWE
Ukuba ungaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka ubudala futhi awuzange ubhaliswe emva kokuzalwa, isicelo sokubhaliswa kokuzalwa kwakho kufuneka sikhaphe isicelo sakho seNcwadana Yesazisi. Kufuneka ungenise iphetshana lesicelo u-BI-24/15 ndawonye no-BI-9 (oliphetshana lokufaka isicelo sencwadana yesazisi).
Uya kudinga:
Iziqinisekiso neentetho ezifungelweyo ezisuka kubazali, ze kwimeko apho abazali bangasaphiliyo, isizalwane esisondeleyo nesimshiya ngeshumi leminyaka ubudala umntwana lowo ubuncinci, kufuneka ziqinisekise iinkcukacha nobume bomntwana.
kunye
Neempepha ezingqina iinkcukacha nobume bakho, umzekelo:
Isiqinisekiso esisuka kwisibhedlele okanye ikhaya lokubelekisa owazalelwa kulo, esityikitywe ngumntu ophethe apho nesiqulethe istampu esisesikweni selo ziko.
Ukuqinisekiswa kweenkcukacha zakho njengoko zibonakala kwiimpepha zesikolo sakho sokuqala. Isiqinisekiso esi kufuneka sibonakale kwiphepha elinophawu olusesikweni lwesikolo esi, sityikitywe yinqununu yesikolo, futhi siqulathe istampu esisesikweni sesi sikolo.
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa kwakho.
Ikhadi lakho laseklinikhi.
Iingxelo zendlela oqhuba ngayo esikolweni.
ABANTWANA ABAZALELWE NGAPHANDLE KWEMIDA YOMZANTSI AFRIKA
Ukuba umntwana wakho uzelelwe ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika kodwa omnye wabazali abe engummi woMzantsi Afrika, ungatyelela iziko loonozaku-zaku okanye labathunywa boMzantsi Afrika elikwelo lizwe ukuze ubhalise ukuzalwa komntwana lowo.
nephetshana u-BI-529 Elinemibuzo Ngobuzwe Nobumi bakho isiqinisekiso esiqinisekisiweyo sokuzalelwa komntwana wakho kwelo lizwe nesiqulethe iinkcukacha ezigcweleyo zabazali bakhe kwimeko apho umntwana angaphezu kweshumi elinesihlanu leminyaka nangaphezulu ubudala, iphetshana lesicelo sokubhalisa ukuzalwa komntwana, kudingeka ugcwalise u-BI-9, oliphetshana lesicelo sencwadana yesazisi.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya okanye uqhagamshelane neyona ofisi yeSebe Lemicimbi Yekhaya ikufutshane nawe.
Akukho ntlawulo idingekayo xa ubhalisa ukuzalwa komntwana.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo seSiqinisekiso Sokuzalwa (IiNkonzo)
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11530.17663.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi
INKCAZELO:
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota).
Ungayifumana incwadana yesazisi yase Mzantsi Afrika ukuba ungummi weli okanye umhali osisigxina yaye ukuba uneminyaka eli-16 okanye ngaphezulu uzelwe.
Ukuba incwadana yakho yesazisi ilahlekile, ibiwe okanye yonakele, unokufaka isicelo senye. Usenako ukuyifumana incwadana yesazisi entsha ukuba:
Iinkcukacha zakho zitshintshile.
Imeko yakho yobumi beli itshintshile.
Utshintshe ifani yakho (umzekelo, ukuba uyatshata okanye waphule umtshato).
Usahlala okwethutyana kwelinye ilizwe yaye ubukhe ngaphambili wanayo incwadana yesazisi yaseMzantSI Afrika.
Abantu abafudukele kweli abaneemvume ezisebenzayo zokuba ngabahlali besigxina bangazifumana iincwadi zezazisi nabo.
Incwadana yesazisi yethutyana isebenza njengobungqina bokuzazisa kwakho ngexa usalinde isicelo sakho sencwadana yesazisi ukuba iphunyezwe. Le ncwadana yeyokusetyenziswa ithutyana elincinci kuphela.
IMIYALELO:
Ngeenkcukacha ezithe vetshe ngokufaka isicelo sencwadana yesazisi, ndwendwela I- website yeSebe Lemicimbi YeKhaya.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11531.17710.17710.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Sebenza & Ufunde
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana. Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe.
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume, ezixhomekeka kwizizathu ezibangela ukuba ufune ukuza kweli lizwe:
imvume yeendwendwe - yeyabantu abandwendwela uMzantsi Afrika imvume yezozakuzo - eyenzelwe oonozakuzaku imvume yokufunda- yenzelwe abantu abafuna ukufunda eMzantsi Afrika imvume yothetha-thethwano - iimvume zokuhlala okwethutyana ezenzelwe abantu ekufuneka bekweli ngenxa yesivumelwano samazwe ngamazwe imvume yoshishino - eyenzelwe abantu abafuna ukurhweba okanye bathenge ishishini eMzantsi Afrika imvume yabasebenzi benqanawa - eyenzelwe abasebenzi beenqanawa imvume yokufumana unyango - imvume yeenyanga ezintathu yabantu abafuna unyango eMzantsi Afrika imvume yezizalwane - eyenzelwe abantu abanezizalwane eziseMzantsi Afrika imvume yomntu osethathe umhla-phantsi - eyenzelwe abantu abanengeniso eqingqiweyo yomhlala-phantsi kwilizwe labo lokuzalwa imvume yotshintsho - eyenzelwe abantu abathatha inxaxheba kwiinkqubo zotshintshiselwano ngenkcubeko, ezoqoqosho kwakunye nezoluntu jikelele.
Awuvumelekanga ukuba ufunde ngemvume yokuphangela, okanye uphangele ngeyokufunda.
Awunakungena kweli lizwe de ufumane imvume encanyathiselwe kwincwadana yakho yokundwendwela, ngaphandle kokuba sele unayo imvume futhi ufuna ukuyitshintshela kwenye.
Izicelo zeemvume zilawulwa nguMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume zokuphangela:
imvume yokuphangela ngokusebenza ngezabelo imvume yokusebenza nawuphi na umsebenzi imvume yabasebenzi abanobuchule obukhethekileyo imvume yokutshintshelwa kwelinye isebe lenkampani oyisebenzelayo imvume yokuphangela yequmrhu
Isebe eli liyazivumela izicelo zeemvume zokuphangela ezixhonywe ekubeni ukho na okanye hayi ummi weli onokufakwa kweso sithuba somsebenzi sikhoyo. Ukuba ukho, ambalwa amathuba okuba isicelo eso siphumelele.
Isebe eli sele lizivumela izicelo zeemvume zokuphangela kwabasebenzi abangundoqo (umzekelo igosa lolawulo eliyintloko) yeenkampani zamanye amazwe ezirhweba eMzantsi Afrika.
Umthetho Wokufudukela Kweli wazise ngendlela yeemvume zokusebenza ngezabelo.
IMIYALELO:
Sifakwa njani isicelo semvume yokusebenza?
Sifakwa njani isicelo semvume yokufunda?
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kufuneka ufake iphetshana lesicelo uBI-159 kummeli wozakuzo womzantsi Afrika kwilizwe osoloko uhlala kulo okanye ilizwe onencwadana yalo yokundwendwela.
Ungasifaka isicelo nakwigqwetha okanye umthunywa waseMzantsi Afrika onamandla okukusebenzela njengegqwetha.
Isicelo sakho kufuneka sikhatshwe:
sisibonelelo esiluqilima somsebenzi incwadi esuka kulowo uza kukuqesha exela usuku esi sithuba esivele ngalo, sasasazwa njani yaye kutheni kunyanzeleke ukuba kude kuqeshwe umntu ongengommi woMzantsi Afrika.
Intlawulo yesicelo semvume yokuphangela ngasinye imalunga ne-US$186 yaye njengesiqhelo ithatha iiveki ezisibhozo ukuya kwezilishumi elinesibini. Izicelo zabasebenzi abangundoqo zona zithatha malunga neeveki ezimbini.
Xa isicelo sakho sele sigqityiwe, impendulo ithunyelwa ngefeksi kubameli boMzantsi Afrika kwilizwe ofake isicelo ukulo.
IIMVUME ZOKUFUNDA
Kufuneka kuqala ufake isicelo sokwamkelwa njengomfundi kwiziko lemfundo ephakamileyo ofuna ukufunda kulo. Xa ufumana incwadi ethi usathathiwe, ungafaka isicelo semvume yokufunda.
Kufuneka uye kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika ufake isicelo sale mvume. Kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo u-B1-159. Oku kufuneka kukhatshwe:
Yintlawulo efunwayo.
YIncwadi engqina ukuba usathathiwe njengomfundi esuka kwiziko lemfundo ofuna ukufunda kulo.
Ziinkcukacha ngamalungiselelo endawo oza kuhlala kuyo.
Bubungqina bokuba ungazihlawula iindleko zemfundo nokuhlala kwakho ze nawe ube nako ukuzixhasa.
Isifungo esibhaliweyo sokuba uya kubuyela kwilizwe ohlala kulo okanye lakokwenu xa uzigqibile izifundo zakho.
Ingxelo kagqirha wakho eqinisekisa ukuba usempilweni.
Ukuba isicelo sakho siyaphumelela, uya kunikwa isiqinisekiso sokundwendwela amaxesha amaninzi.
Sinokuthatha ukuya kwiiveki ezisibhozo ukuba siphunyezwe. Awunakho ukungena eMzantsi Afrika de ube uyinikiwe le mvume.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11531.17710.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Sebenza & Ufunde
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Phambi kokuba ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yexeshana. Kwizibuko lokungena, incwadana leyo iya kuthathwa ze wena unikwe iphepha-mvume lokuhlala kweli ixeshana elixela ukuba unokuhlala ixesha elingakanani yaye ngasiphi na isizathu. Kufuneka ufake izicelo ezixela izizathu zondwendwe lwakho, phambi kokuba uze kweli lizwe.
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume, ezixhomekeka kwizizathu ezibangela ukuba ufune ukuza kweli lizwe:
imvume yeendwendwe - yeyabantu abandwendwela uMzantsi Afrika imvume yezozakuzo - eyenzelwe oonozakuzaku imvume yokufunda- yenzelwe abantu abafuna ukufunda eMzantsi Afrika imvume yothetha-thethwano - iimvume zokuhlala okwethutyana ezenzelwe abantu ekufuneka bekweli ngenxa yesivumelwano samazwe ngamazwe imvume yoshishino - eyenzelwe abantu abafuna ukurhweba okanye bathenge ishishini eMzantsi Afrika imvume yabasebenzi benqanawa - eyenzelwe abasebenzi beenqanawa imvume yokufumana unyango - imvume yeenyanga ezintathu yabantu abafuna unyango eMzantsi Afrika imvume yezizalwane - eyenzelwe abantu abanezizalwane eziseMzantsi Afrika imvume yomntu osethathe umhla-phantsi - eyenzelwe abantu abanengeniso eqingqiweyo yomhlala-phantsi kwilizwe labo lokuzalwa imvume yotshintsho - eyenzelwe abantu abathatha inxaxheba kwiinkqubo zotshintshiselwano ngenkcubeko, ezoqoqosho kwakunye nezoluntu jikelele.
Awuvumelekanga ukuba ufunde ngemvume yokuphangela, okanye uphangele ngeyokufunda.
Awunakungena kweli lizwe de ufumane imvume encanyathiselwe kwincwadana yakho yokundwendwela, ngaphandle kokuba sele unayo imvume futhi ufuna ukuyitshintshela kwenye.
Izicelo zeemvume zilawulwa nguMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kukho iintlobo-ntlobo zeemvume zokuphangela:
imvume yokuphangela ngokusebenza ngezabelo imvume yokusebenza nawuphi na umsebenzi imvume yabasebenzi abanobuchule obukhethekileyo imvume yokutshintshelwa kwelinye isebe lenkampani oyisebenzelayo imvume yokuphangela yequmrhu
Isebe eli liyazivumela izicelo zeemvume zokuphangela ezixhonywe ekubeni ukho na okanye hayi ummi weli onokufakwa kweso sithuba somsebenzi sikhoyo. Ukuba ukho, ambalwa amathuba okuba isicelo eso siphumelele.
Isebe eli sele lizivumela izicelo zeemvume zokuphangela kwabasebenzi abangundoqo (umzekelo igosa lolawulo eliyintloko) yeenkampani zamanye amazwe ezirhweba eMzantsi Afrika.
Umthetho Wokufudukela Kweli wazise ngendlela yeemvume zokusebenza ngezabelo.
IMIYALELO:
Sifakwa njani isicelo semvume yokusebenza?
Sifakwa njani isicelo semvume yokufunda?
IIMVUME ZOKUPHANGELA
Kufuneka ufake iphetshana lesicelo uBI-159 kummeli wozakuzo womzantsi Afrika kwilizwe osoloko uhlala kulo okanye ilizwe onencwadana yalo yokundwendwela.
Ungasifaka isicelo nakwigqwetha okanye umthunywa waseMzantsi Afrika onamandla okukusebenzela njengegqwetha.
Isicelo sakho kufuneka sikhatshwe:
sisibonelelo esiluqilima somsebenzi incwadi esuka kulowo uza kukuqesha exela usuku esi sithuba esivele ngalo, sasasazwa njani yaye kutheni kunyanzeleke ukuba kude kuqeshwe umntu ongengommi woMzantsi Afrika.
Intlawulo yesicelo semvume yokuphangela ngasinye imalunga ne-US$186 yaye njengesiqhelo ithatha iiveki ezisibhozo ukuya kwezilishumi elinesibini. Izicelo zabasebenzi abangundoqo zona zithatha malunga neeveki ezimbini.
Xa isicelo sakho sele sigqityiwe, impendulo ithunyelwa ngefeksi kubameli boMzantsi Afrika kwilizwe ofake isicelo ukulo.
IIMVUME ZOKUFUNDA
Kufuneka kuqala ufake isicelo sokwamkelwa njengomfundi kwiziko lemfundo ephakamileyo ofuna ukufunda kulo. Xa ufumana incwadi ethi usathathiwe, ungafaka isicelo semvume yokufunda.
Kufuneka uye kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika ufake isicelo sale mvume. Kuya kufuneka ukuba ugcwalise iphetshana lesicelo u-B1-159. Oku kufuneka kukhatshwe:
Yintlawulo efunwayo.
YIncwadi engqina ukuba usathathiwe njengomfundi esuka kwiziko lemfundo ofuna ukufunda kulo.
Ziinkcukacha ngamalungiselelo endawo oza kuhlala kuyo.
Bubungqina bokuba ungazihlawula iindleko zemfundo nokuhlala kwakho ze nawe ube nako ukuzixhasa.
Isifungo esibhaliweyo sokuba uya kubuyela kwilizwe ohlala kulo okanye lakokwenu xa uzigqibile izifundo zakho.
Ingxelo kagqirha wakho eqinisekisa ukuba usempilweni.
Ukuba isicelo sakho siyaphumelela, uya kunikwa isiqinisekiso sokundwendwela amaxesha amaninzi.
Sinokuthatha ukuya kwiiveki ezisibhozo ukuba siphunyezwe. Awunakho ukungena eMzantsi Afrika de ube uyinikiwe le mvume.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11532.17757.17757.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
INKCAZELO:
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Umtshato owenziwe ngaphandle kwemvume efunekayo unokwenziwa ungasebenzi. Oku kuthetha ukuba unokuthathwa njengongazange ubekho yiNkundla Ephakamileyo.
Abazali okanye umntu ojonge omnye wabatshatayo unokufaka isicelo kwiNkundla Ephakamileyo esithi umtshato lo mawuthathwe njengongekhoyo. Esi sicelo kufuneka senziwe:
Phambi kokuba umntwana lowo abe nama-21 eminyaka ubudala
Kwiiveki ezintandathu zokuqala evile ngobukho balo mtshato.
Umntwana naye unokufaka isicelo kule nkundla esithi umtshato mawuthathwe njengongasebenziyo nanini na phambi kokuba abe unama-21 eminyaka ubudala, okanye kwiinyanga ezintathu zokuqala emva kokuba ebe nama-21 eminyaka ubudala.
IMVUME YABAZALI KUBANTWANA (NABANI NA ONGAPHANTSI KWAMA-21 UBUDALA)
Kwimeko apho bobabini abazali besaphila yaye akukho unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, bobabini abazali kufuneka bawuvumele lo mtshato, ngokubhala phantsi, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umntwana lo ngozalwe ngaphandle komtshato, yimvume ebhalwe phantsi esuka kunina kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba omnye wabazali unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umzali omvume ifuneka ngokwasemthethweni akafumaneki ukuza kunika imvume leyo, okanye umthetho awumboni enakho ukukwenza oko, ungafaka isicelo kumkomishinala wentlalo-ntle yabantwana ukuba awuvumele lo mtshato.
Xa abazali bomntwana no-/okanye umkomishinala wentlalo-ntle yabantwana bayala ukunikezela ngemvume, umntwana lowo unokufaka isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo ukuba inikezele ngemvume. Ijaji le ayinakho ukunikezela ngemvume ngaphandle kokuba kukho ubungqina obaneleyo bokuba umtshato lo ujongene neemfuno zomntwana futhi akanikwanga mvume kungekho zizathu zibambekayo.
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 namantombazana angaphantsi kwe-15 leminyaka ubudala bafumana imvume yabazali babo ebhalwe phantsi ukuze batshate, ngendlela enye nabanye abantwana abangeqondweni lakutshata. Kusafuneka futhi befumene imvume yoMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya.
Usenokusifaka isicelo kuMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya ukuba athathe umtshato osele wenzekile njengokhoyo nosebenzayo. Unako futhi nokufaka isicelo kuMphatthiswa Wemicimbi yezeKhaya ngaphandle kwemvume efunekayo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11532.17757.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Umtshato owenziwe ngaphandle kwemvume efunekayo unokwenziwa ungasebenzi. Oku kuthetha ukuba unokuthathwa njengongazange ubekho yiNkundla Ephakamileyo.
Abazali okanye umntu ojonge omnye wabatshatayo unokufaka isicelo kwiNkundla Ephakamileyo esithi umtshato lo mawuthathwe njengongekhoyo. Esi sicelo kufuneka senziwe:
Phambi kokuba umntwana lowo abe nama-21 eminyaka ubudala
Kwiiveki ezintandathu zokuqala evile ngobukho balo mtshato.
Umntwana naye unokufaka isicelo kule nkundla esithi umtshato mawuthathwe njengongasebenziyo nanini na phambi kokuba abe unama-21 eminyaka ubudala, okanye kwiinyanga ezintathu zokuqala emva kokuba ebe nama-21 eminyaka ubudala.
IMVUME YABAZALI KUBANTWANA (NABANI NA ONGAPHANTSI KWAMA-21 UBUDALA)
Kwimeko apho bobabini abazali besaphila yaye akukho unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, bobabini abazali kufuneka bawuvumele lo mtshato, ngokubhala phantsi, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umntwana lo ngozalwe ngaphandle komtshato, yimvume ebhalwe phantsi esuka kunina kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba omnye wabazali unikwe igunya lokugcina nokukhulisa umntwana yedwa, yimvume ebhalwe phantsi yaloo mzali kuphela efunekayo, kwiphetshana lesicelo u-BI-32.
Ukuba umzali omvume ifuneka ngokwasemthethweni akafumaneki ukuza kunika imvume leyo, okanye umthetho awumboni enakho ukukwenza oko, ungafaka isicelo kumkomishinala wentlalo-ntle yabantwana ukuba awuvumele lo mtshato.
Xa abazali bomntwana no-/okanye umkomishinala wentlalo-ntle yabantwana bayala ukunikezela ngemvume, umntwana lowo unokufaka isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo ukuba inikezele ngemvume. Ijaji le ayinakho ukunikezela ngemvume ngaphandle kokuba kukho ubungqina obaneleyo bokuba umtshato lo ujongene neemfuno zomntwana futhi akanikwanga mvume kungekho zizathu zibambekayo.
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 namantombazana angaphantsi kwe-15 leminyaka ubudala bafumana imvume yabazali babo ebhalwe phantsi ukuze batshate, ngendlela enye nabanye abantwana abangeqondweni lakutshata. Kusafuneka futhi befumene imvume yoMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya.
Usenokusifaka isicelo kuMphathiswa Wemicimbi yezeKhaya ukuba athathe umtshato osele wenzekile njengokhoyo nosebenzayo. Unako futhi nokufaka isicelo kuMphatthiswa Wemicimbi yezeKhaya ngaphandle kwemvume efunekayo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11532.17761.17761.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukuqhawula Umtshato
Ukuqhawula Umtshato
INKCAZELO:
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato iya kuxhomekeka ekubeni umtshato lo ngowaseburhulumenteni okanye ngosekelwe kumasiko nesithethe na. Imitshato yaseburhulumenteni iqhawulwa ngokwemithetho neenkqubo ezibekiweyo kuMthetho Wokuqhawulwa Komtshato. Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika iqhawulwa ngokomtheetho waseburhulumenteni kodwa ezinye zeziphumo zigqitywa lisiko nesithethe esilawulayo. Imitshato yamaMuslim neyamaHindu iqhawulwa ngokwamasiko nezithethe zeenkolo lezo.
Kukho intaphane yemiba ekufuneka iqwalaselwe ekuqhawulweni komtshato, equka
Ukugcinwa kwabantwana
Ukuvunyelwa ubone abantwana
Ukwabiwa kwempahla
UKUGCINWA KWABANTWANA
Phambi kokuba inkundla iqhawule umtshato, kufuneka kugqitywe ekubeni ngubani oza kugcina ajongane nabantwana. Abazali banokwenza isivumelwano okanye inkundla inokuthatha isigqibo.
Eyona ngqwalasela ibaluleke kakhulu ekuthathweni kwesigqibo sokugcinwa kwabantwana ziimfuno ezingundoqo zabantwana.
Igqwetha Leentsapho enkundleni linokunceda ekuphandweni kokuba ngowuphi oyena mzali ukwimo ekulungeleyo ukujongana akhulise futhi amele abantwana enkundleni xa kunyanzelekile.
Ukuba ukupheliswa komtshato kuthatha ixesha elide, umzekelo, ukuba kunzima ukufikelela kwisivumelwano kwesi sibini ngalo mba, umyalelo wexeshana wokugcinwa kwabantwana uya kukhutshwa uxela ukuba ngubani oza kube ejongana nabantwana ngelixa ukuqhawulwa komtshato kusagqityezelwa.
Kwimitshato esekelwe kumasiko nezitheethe zase-Afrika, ezama-Muslim kunye nezama-Hindu, inkosikazi ngokwesiqhelo igcina ze ikhulise abantwana. Ngokomthetho osekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika, uyise wabantwana uqhele ukushiyeka njengomzali wendalo wabantwana bakhe. Abantwana bemitshato yama-Hindu neyama-Muslim bathathwa njengemigqakhwe, ngoko ke nonina wabo uthathwa njengomzali wabo wendalo. Kuzo zonke iimeko, uyise wabantwana usephantsi kwesibophelelo sokuhoyana nabantwana bakhe.
UKUVUNYELWA UBONE ABANTWANA
Umzali ongalinikwayo igunya lokugcina akhulise abantwana njengesiqhelo useza kufuna ukuqhubekeka ebabona abantwana bakhe. Kungoko kufuneka kufikelelwe kwisivumelwano sokuba lo mzali unokulifumana nini, phi nanjani ixesha lokufikelela kubantwana bakhe.
Ukuba amalungelo okufikelela komzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana ayikokujongana neemfuno ezingundoqo zabantwana, inkundla ingakuvimba ukufikeleleka kwabo bantwana.
Xa isibini saphule umtshato, omnye uqhele ukuba kwimo engcono ngezimali kunomnye. Umntu onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana uza kuba neenkcitho omnye angenazo. Inkundla iya kukhupha umyalelo wenkxaso-mali efuna inkxaso-mali ukuba ihlawulelwe abantwana yaye, ngokuxhomekeka kwiimeko, mhlawumbi kuhlawulelwe nomzali lo ufumene abantwana.
Imali-nkxaso yabantwana ihlawulwa kumzali onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana (kodwa kubalulekile ukukhumbula ukuba eli lilungelo lomntwana hayi elomzali). Bonke abazali banesibophelelo sokunika inkxaso kubantwana babo, kuquka imigqakhwe.
Indaba yokuba omnye waba bazali kuza kufuneka ahlawule imali-nkxaso okanye axhase owayesakuba ngumlingane wakhe ixhomeke kwiimeko ezikhoyo. Ukuba esi sibini asikwazi kufikelela kwisivumelwano sokuba omnye ahlawule imali engakanani, inkundla iya kuthatha isigqibo.
UKWABIWA KWEMPAHLA
Indlela impahla yosapho eza kwabiwa ngayo ixhomekeke kwisivumelwano sesi sibini ngempahla esenziwa phambi kokuba batshate. Oku ngesiqhelo kuvezwa sisivumelwano sangaphambi komtshato, ukuba sikho, ukuba akuzange kwenziwe sivumelwano phambi komtshato, umthetho uza kuthatha isigqibo.
Isigqibo esiza nomthetho ngenxa yokusilela kwabatshati ekwenzeni izigqibo ngempahla yabo sithi umtshato waseburhulumenteni uthi 'eyam yeyakho kuquka nazo zonke izinto ezangezeleke emtshatweni'. Oku kuthetha ukuba yonke eninayo iyabiwa, oko kuquka impahla namatyala. Ukongezeleka oku kuthetha ukuba konke okuzuza okanye ukuthenge emva kokuba utshatile kuba kokwenu yaye kuza kwahlulwa ekupheleni komtshato.
Ukuba umtshato uyaqhawulwa, impahla yosapho yabiwa ngokulingana phakathi. Nawaphi na amatyala ayabiwa.
Ukuba nityikitya isivumelwano esiphambi komtshato, nonokukhetha ukutshata:
ngokuthi 'eyam yeyakho'
ngokuthi 'eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko'
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko, oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato ze agcine konke abakuzuza okanye bakufumane emtshatweni.
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam nezongezeleko oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato kodwa konke okongezeleke emtshatweni iyabiwa. Ezinye izinto, ezifana namafa neziphiwo zishiyeka zahlukile.
Isigqibo sokwahlulwa kwempahla ngenxa yokusilela kwabebetshatile ekwenzeni isigqibo ngempahla yabo phambi komtshato sitshintshile kubantu abohlukileyo ngamaxesha ahlukileyo. Imithetho eyayilawula xa nanitshata iza kuba yiyo egqiba ngobume bempahla yenu wakuqhawulwa umtshato.
IMIYALELO:
UKUPHELISWA KOMTSHATO
Umtshato waseburhulumenteni kufuneka upheliswe yinkundla.
Ukuqhawulwa komtshato wenu kungaphunyezwa kuphela xa ubonisa inkundla ukuba kwenzeke "umonakalo ongenakulungiseka" kumtshato lowo okanye omnye wabalingane ugula ngengqondo okanye unamaxesha angabikho zingqondweni.
Umonakalo ongenakulungiseka uthetha ukuba isibini eso asinakukwazi ukuphinda sihlale kunye yaye akukho sithuba sicacayo sokuba bangaze bayoyise iyantlukwano yabo. Isiqinisekiso soku singaquka ubungqina obubonisa ukuba:
Isibini esi sikhe asahlala kunye okwexeshana.
Omnye wabalingane umqhathile omnye
Omnye wabalingane uye wamshiya omnye
Omnye wabalingane uye umphethe gadalala omnye
Unokuwuqhawula umtshato ukuba umlingane wakho ebekhe Wafakwa kwiziko lonyango ngenxa yokugula ngengqondo iminyaka emibini ubuncinci yaye oogqirha abacingi ukuba angabuye aphile kwakhona.
Unokuwuqhawula umtshato ukuba ibikhe ayabikho zingqondweni iinyanga ezintandathu ubuncinci yaye oogqirha abanalo ithemba lokuba angabuye aphile.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato
Ukuba ufuna ukucela inkundla ukuba ukuba iwuqhawule umtshato, kufuneka ulungise umyalelo wokuvela enkundleni othetha:
Ngokuba ngubani oza kufumana igunya lokugcina akhulise abantwana.
Umzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana uza kufikelela njani ebantwaneni abo.
Ngubani oza kufumana imali-nkxaso, izakuba ngakanani yaye ihlawulwe njani, phi.
Impahla yenu iza kwabiwa njani.
Ukuba wena nomlingane wakho ningafikelela kwisivumelwano ngoku kungentla phambi kokuba ukhutshwe umyalelo wokuvela enkundleni, oku kuyakwenza inkqubo le ibe yekhawulezayo nelula. Ukuba nifikelela kwisivumelwano, kufuneka nikubhale phantsi ze nikutyikitye oku. Iphepha elinemvume kufuneka lincanyathiselwe kumyalelo wokuvela enkundleni ngomba wokuqhawulwa komtshato.
Usuku lokumanyelwa luza kubekwa. Kolu mamelo, ijaji iza kubuza imibuzo ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezikulo myalelo. Emva kokuba yonke into ilungile, umyalelo wokuqhawulwa komtshato uya kukhutshwa.
Ukuba usebenzisa iNkundla Yezeentsapho endaweni yeNkundla Ephakamileyo, ukuqhawulwa komtshato wakho kungaphunyezwa ngokukhawuleza yaye kubize imali encinci.
UKUPHELISWA KOMTSHATO KUSETYENZISWA IMITHETHO YAMASIKO NEZITHETHE ZASE-AFRIKA
Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe iyafana nemitshato yaseburhulumenteni kwindawo yokuba inkundla kufuneka ikhuphe umyalelo wokuqhawulwa komtshato yaye ukuqhawulwa komtshato kunokuphunyezwa kuphela imiqathango yokwaphulwa komtshato iyafikelelwa sisibini eso (oko kukuthi umonakalo ongenakulungiseka, ukugula ngengqondo okanye ukungabikho zingqondweni izihlandlo ezininzi).
Isibini esi singagqiba ngemiqathango yokuqhawulwa komtshato ze ijaji ikhuphe imiyalelo ehambisana nokunikezelwa kwegunya lokugcinwa kukhuliswe abantwana kunye nemali-nkxaso. Ukuba inkundla kufuneka ithathe isigqibo ngale miba iya kuthathela ingqalelo nawaphi na amalungiselelo anokuba enziwa ngokomthetho wamasiko nezithethe.
Usapho lwakulomfazi kunokufuneka lubuyisele yonke okanye isixa esithile selobola kusapho lomyeni, ngaphandle kokuba umyeni uyilahle esidlangalaleni inkosikazi yakhe ngaphandle kwesizathu konke-konke.
Ukuba indoda nomfazi babetshatiswe yinkokheli yama-Muslim ngokwenkolo yama-Muslim okanye umpristi kwinkolo yama-Hindu, abatshatanga ngokomthetho waseburhulumenteni. Banakho ukuwuqhawula umtshato wabo bengakhange badibana nenkudla kodwa kufuneka belandele imithetho yenkolo yabo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11532.17761.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Ukuqhawula Umtshato
Ukuqhawula Umtshato
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato iya kuxhomekeka ekubeni umtshato lo ngowaseburhulumenteni okanye ngosekelwe kumasiko nesithethe na. Imitshato yaseburhulumenteni iqhawulwa ngokwemithetho neenkqubo ezibekiweyo kuMthetho Wokuqhawulwa Komtshato. Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika iqhawulwa ngokomtheetho waseburhulumenteni kodwa ezinye zeziphumo zigqitywa lisiko nesithethe esilawulayo. Imitshato yamaMuslim neyamaHindu iqhawulwa ngokwamasiko nezithethe zeenkolo lezo.
Kukho intaphane yemiba ekufuneka iqwalaselwe ekuqhawulweni komtshato, equka
Ukugcinwa kwabantwana
Ukuvunyelwa ubone abantwana
Ukwabiwa kwempahla
UKUGCINWA KWABANTWANA
Phambi kokuba inkundla iqhawule umtshato, kufuneka kugqitywe ekubeni ngubani oza kugcina ajongane nabantwana. Abazali banokwenza isivumelwano okanye inkundla inokuthatha isigqibo.
Eyona ngqwalasela ibaluleke kakhulu ekuthathweni kwesigqibo sokugcinwa kwabantwana ziimfuno ezingundoqo zabantwana.
Igqwetha Leentsapho enkundleni linokunceda ekuphandweni kokuba ngowuphi oyena mzali ukwimo ekulungeleyo ukujongana akhulise futhi amele abantwana enkundleni xa kunyanzelekile.
Ukuba ukupheliswa komtshato kuthatha ixesha elide, umzekelo, ukuba kunzima ukufikelela kwisivumelwano kwesi sibini ngalo mba, umyalelo wexeshana wokugcinwa kwabantwana uya kukhutshwa uxela ukuba ngubani oza kube ejongana nabantwana ngelixa ukuqhawulwa komtshato kusagqityezelwa.
Kwimitshato esekelwe kumasiko nezitheethe zase-Afrika, ezama-Muslim kunye nezama-Hindu, inkosikazi ngokwesiqhelo igcina ze ikhulise abantwana. Ngokomthetho osekelwe kumasiko nezithethe zase-Afrika, uyise wabantwana uqhele ukushiyeka njengomzali wendalo wabantwana bakhe. Abantwana bemitshato yama-Hindu neyama-Muslim bathathwa njengemigqakhwe, ngoko ke nonina wabo uthathwa njengomzali wabo wendalo. Kuzo zonke iimeko, uyise wabantwana usephantsi kwesibophelelo sokuhoyana nabantwana bakhe.
UKUVUNYELWA UBONE ABANTWANA
Umzali ongalinikwayo igunya lokugcina akhulise abantwana njengesiqhelo useza kufuna ukuqhubekeka ebabona abantwana bakhe. Kungoko kufuneka kufikelelwe kwisivumelwano sokuba lo mzali unokulifumana nini, phi nanjani ixesha lokufikelela kubantwana bakhe.
Ukuba amalungelo okufikelela komzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana ayikokujongana neemfuno ezingundoqo zabantwana, inkundla ingakuvimba ukufikeleleka kwabo bantwana.
Xa isibini saphule umtshato, omnye uqhele ukuba kwimo engcono ngezimali kunomnye. Umntu onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana uza kuba neenkcitho omnye angenazo. Inkundla iya kukhupha umyalelo wenkxaso-mali efuna inkxaso-mali ukuba ihlawulelwe abantwana yaye, ngokuxhomekeka kwiimeko, mhlawumbi kuhlawulelwe nomzali lo ufumene abantwana.
Imali-nkxaso yabantwana ihlawulwa kumzali onikwe igunya lokugcina akhulise abantwana (kodwa kubalulekile ukukhumbula ukuba eli lilungelo lomntwana hayi elomzali). Bonke abazali banesibophelelo sokunika inkxaso kubantwana babo, kuquka imigqakhwe.
Indaba yokuba omnye waba bazali kuza kufuneka ahlawule imali-nkxaso okanye axhase owayesakuba ngumlingane wakhe ixhomeke kwiimeko ezikhoyo. Ukuba esi sibini asikwazi kufikelela kwisivumelwano sokuba omnye ahlawule imali engakanani, inkundla iya kuthatha isigqibo.
UKWABIWA KWEMPAHLA
Indlela impahla yosapho eza kwabiwa ngayo ixhomekeke kwisivumelwano sesi sibini ngempahla esenziwa phambi kokuba batshate. Oku ngesiqhelo kuvezwa sisivumelwano sangaphambi komtshato, ukuba sikho, ukuba akuzange kwenziwe sivumelwano phambi komtshato, umthetho uza kuthatha isigqibo.
Isigqibo esiza nomthetho ngenxa yokusilela kwabatshati ekwenzeni izigqibo ngempahla yabo sithi umtshato waseburhulumenteni uthi 'eyam yeyakho kuquka nazo zonke izinto ezangezeleke emtshatweni'. Oku kuthetha ukuba yonke eninayo iyabiwa, oko kuquka impahla namatyala. Ukongezeleka oku kuthetha ukuba konke okuzuza okanye ukuthenge emva kokuba utshatile kuba kokwenu yaye kuza kwahlulwa ekupheleni komtshato.
Ukuba umtshato uyaqhawulwa, impahla yosapho yabiwa ngokulingana phakathi. Nawaphi na amatyala ayabiwa.
Ukuba nityikitya isivumelwano esiphambi komtshato, nonokukhetha ukutshata:
ngokuthi 'eyam yeyakho'
ngokuthi 'eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko'
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam ngaphandle kwezongezeleko, oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato ze agcine konke abakuzuza okanye bakufumane emtshatweni.
Ukuba umtshato uthi eyam yeyam nezongezeleko oko kuthetha ukuba umntu ngamnye ugcina impahla yakhe yangaphambi komtshato kodwa konke okongezeleke emtshatweni iyabiwa. Ezinye izinto, ezifana namafa neziphiwo zishiyeka zahlukile.
Isigqibo sokwahlulwa kwempahla ngenxa yokusilela kwabebetshatile ekwenzeni isigqibo ngempahla yabo phambi komtshato sitshintshile kubantu abohlukileyo ngamaxesha ahlukileyo. Imithetho eyayilawula xa nanitshata iza kuba yiyo egqiba ngobume bempahla yenu wakuqhawulwa umtshato.
IMIYALELO:
UKUPHELISWA KOMTSHATO
Umtshato waseburhulumenteni kufuneka upheliswe yinkundla.
Ukuqhawulwa komtshato wenu kungaphunyezwa kuphela xa ubonisa inkundla ukuba kwenzeke "umonakalo ongenakulungiseka" kumtshato lowo okanye omnye wabalingane ugula ngengqondo okanye unamaxesha angabikho zingqondweni.
Umonakalo ongenakulungiseka uthetha ukuba isibini eso asinakukwazi ukuphinda sihlale kunye yaye akukho sithuba sicacayo sokuba bangaze bayoyise iyantlukwano yabo. Isiqinisekiso soku singaquka ubungqina obubonisa ukuba:
Isibini esi sikhe asahlala kunye okwexeshana.
Omnye wabalingane umqhathile omnye
Omnye wabalingane uye wamshiya omnye
Omnye wabalingane uye umphethe gadalala omnye
Unokuwuqhawula umtshato ukuba umlingane wakho ebekhe Wafakwa kwiziko lonyango ngenxa yokugula ngengqondo iminyaka emibini ubuncinci yaye oogqirha abacingi ukuba angabuye aphile kwakhona.
Unokuwuqhawula umtshato ukuba ibikhe ayabikho zingqondweni iinyanga ezintandathu ubuncinci yaye oogqirha abanalo ithemba lokuba angabuye aphile.
Inkqubo yokuqhawulwa komtshato
Ukuba ufuna ukucela inkundla ukuba ukuba iwuqhawule umtshato, kufuneka ulungise umyalelo wokuvela enkundleni othetha:
Ngokuba ngubani oza kufumana igunya lokugcina akhulise abantwana.
Umzali ongalinikwanga igunya lokugcina akhulise abantwana uza kufikelela njani ebantwaneni abo.
Ngubani oza kufumana imali-nkxaso, izakuba ngakanani yaye ihlawulwe njani, phi.
Impahla yenu iza kwabiwa njani.
Ukuba wena nomlingane wakho ningafikelela kwisivumelwano ngoku kungentla phambi kokuba ukhutshwe umyalelo wokuvela enkundleni, oku kuyakwenza inkqubo le ibe yekhawulezayo nelula. Ukuba nifikelela kwisivumelwano, kufuneka nikubhale phantsi ze nikutyikitye oku. Iphepha elinemvume kufuneka lincanyathiselwe kumyalelo wokuvela enkundleni ngomba wokuqhawulwa komtshato.
Usuku lokumanyelwa luza kubekwa. Kolu mamelo, ijaji iza kubuza imibuzo ukuqinisekisa ukuba iinkcukacha ezikulo myalelo. Emva kokuba yonke into ilungile, umyalelo wokuqhawulwa komtshato uya kukhutshwa.
Ukuba usebenzisa iNkundla Yezeentsapho endaweni yeNkundla Ephakamileyo, ukuqhawulwa komtshato wakho kungaphunyezwa ngokukhawuleza yaye kubize imali encinci.
UKUPHELISWA KOMTSHATO KUSETYENZISWA IMITHETHO YAMASIKO NEZITHETHE ZASE-AFRIKA
Imitshato esekelwe kumasiko nezithethe iyafana nemitshato yaseburhulumenteni kwindawo yokuba inkundla kufuneka ikhuphe umyalelo wokuqhawulwa komtshato yaye ukuqhawulwa komtshato kunokuphunyezwa kuphela imiqathango yokwaphulwa komtshato iyafikelelwa sisibini eso (oko kukuthi umonakalo ongenakulungiseka, ukugula ngengqondo okanye ukungabikho zingqondweni izihlandlo ezininzi).
Isibini esi singagqiba ngemiqathango yokuqhawulwa komtshato ze ijaji ikhuphe imiyalelo ehambisana nokunikezelwa kwegunya lokugcinwa kukhuliswe abantwana kunye nemali-nkxaso. Ukuba inkundla kufuneka ithathe isigqibo ngale miba iya kuthathela ingqalelo nawaphi na amalungiselelo anokuba enziwa ngokomthetho wamasiko nezithethe.
Usapho lwakulomfazi kunokufuneka lubuyisele yonke okanye isixa esithile selobola kusapho lomyeni, ngaphandle kokuba umyeni uyilahle esidlangalaleni inkosikazi yakhe ngaphandle kwesizathu konke-konke.
Ukuba indoda nomfazi babetshatiswe yinkokheli yama-Muslim ngokwenkolo yama-Muslim okanye umpristi kwinkolo yama-Hindu, abatshatanga ngokomthetho waseburhulumenteni. Banakho ukuwuqhawula umtshato wabo bengakhange badibana nenkudla kodwa kufuneka belandele imithetho yenkolo yabo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11532.83353.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
INKCAZELO:
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.
Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ukuze afumane amaphepha-mvume okuhlala nawokusebenza apha eMzantsi Afrika. Ngomhla weshumi elinesibhozo kwinyanga yeThupha ku-2004, eli Phulo belisele liveze imitshato yobuqhophololo engamakhulu amabini eMzantsi Afrika.
Eli Sebe lithembise ukuwarhoxisa angasebenzi amaphepha-mvume okuhlala, awokusebenza kwanawokuba ngabemi abantu abazuze lutho kwimitshato yobuqhophololo.
IMIYALELO:
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika, ungazikhangela ukuba utshatile okanye akutshatanga na ngokuthi utyelele iwebsite yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze ufake nenombolo yencwadana yakho yesazisi.
Usenakho kanti nokutyelela iofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yekhaya ze uzikhangele okanye ke utsalele iSebe Lemicimbi Yekhaya kule nombolo ingahlawulelwayo: 0800 10 1994 ngamaxesha okusebenza (oko ke kukuthi ukusukela ngomkhono emva kwentsimbi yesixhenxe ekuseni kuye kuma ngomkhono phambi kweyesine malanga).
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11533.17467.17467.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Usapho & Nobuzali
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.
IMIYALELO:
Ukuba uyise womntwana akayihlawuli inkxaso-mali yesondlo somntwana naxa inkundla sele imyalele ukuba ayihlawule, kufuneka:
Uye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukhalaze. Kubalulekile ukuba wenze isikhalazo esisesikweni ngalo lonke ixesha uyise womntwana engahlawuli.
I-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana iyazigcina iinkcukacha zazo zonke iintlawulo azenzayo uyise womntwana. Ezi nkcukacha ziya kubonisa xa engahlawuli nokuba usemva ngamalini na.
Ukuba uyise womntwana uyaphangela ze angaphumeleli ukwenza intlawulo yesondlo somntwana, unina womntwana kufuneka acele inkundla yenze umyalelo wokufumana le ntlawulo isuka ngqo kumqeshi kayise womntwana.
Ukuba uyise womntwana nangoku akahlawuli, akawuthobeli umyalelo wenkundla. Oku kululwaphulo-mthetho. Inkundla iya kuthumela uyise isaziso esimcela ukuba eze enkundleni ngosuku oluthile. Kuya kufuneka ke achaze ukuba kutheni engakwazanga kuhlawula. Ukuba akanasizathu sibambekayo, inkundla ke ngokwesiqhelo iya kumxelela ukuba makahlawule yonke imali asemva ngayo, okanye uya kuthunyelwa ejele.
Kukho abantu ababizwa ngokuba ngabaphandi benkxaso-mali yesondlo sabantwana abaya kunceda igosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuba lifumane uyise womntwana ukuba uthe waduka.
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11536.17419.17419.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukufa
Ukwenza Isivumelwano seLifa
Ukwenza Isivumelwano seLifa
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Xa usweleka, izinto zakho zabelwa usapho lwakho okanye abantu ofuna bafumane ilifa lakho.
Ilifa lakho liquka impahla yakho nezinye izibango, nayo nayiphi na imali okanye impahla oyityalayo.
Umntu ofumana impahla yakho uxhomekeke ekubeni unaso na isivumelwano esiphilayo esimnika ilifa okanye hayi. Ukuba unaso isivumelwano esiphilayo esinikezela ngelifa, impahla yakho iya kwabiwa ngokwentando yakho. Ukuba usweleke ungasenzanga esi sivumelwano selifa (kuthiwe ke u-intestate) impahla yakho iya kwabiwa usapho lwakho olusondele kuwe oku kusenziwa ngokuthobela imithetho elawula ukwabiwa kwempahla yabantu abangenzanga zivumelwano zakunikezela ngelifa.
UKWENZA ISIVUMELWANO ESISEBENZAYO SOKUNIKEZELA NGELIFA
Ukuba uneminyaka engaphezu kwe-16, ungasenza isivumelwano sokunikezela ngelifa ngokuxela umntu ofuna iye kuye impahla wakusweleka. Ukuze sisebenze isivumelwano sakho sokunikezela ngelifa kufuneka senziwe ngendlela eyiyo yaye kufuneka ube uphile qete ngokwasengqondweni xa usenza esi sivumelwano. Oku kuthetha ukuba kufuneka ube uyazazi iziphumo zokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa, ube ukwimeko yengqondo ekulungeleyo oko futhi uyikhumbule yonke into onayo.
Ukuze isivumelwano sokunikezela ngelifa sibe siyasebenza kufuneka uqiniseke ukuba:
Isivumelwano esi sibhalwe phantsi.
Uwaqale ngokwakho onke amaphepha futhi watyikitya kwiphepha lokugqibela, phambi kwamangqina.
Amangqina awaqalile onke amaphepha ze asityikitya isivumelwano eso.
Kwisivumelwano sakho sokunikezela ngelifa unga:
Umgwebi lo ngumntu oza kuqinisekisa ukuba impahla yakho yabiwa ngokwentando yakho, njengokuba sisitsho isivumelwano esinikezela ngelifa. Ukuba awumkhethi umgwebi, inkundla iza kuqesha mntu wumbi, ngokwesiqhelo lo mgwebi iba ngomnye wamalungu osapho lwakho. Umgwebi lo ukwahlawula namatyala akho ashiyekileyo.
Ungalifumana igqwetha elinokukunceda wakhe isivumelwano sokunikezela ngelifa okanye ungafumana iphetshana lokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa kwivenkile yeencwadi.
UKUSWELEKA UNGENASO ISIVUMELWANO SOKUNIKEZELA NGELIFA
Ukuba awunaso isivumelwano sokunikezela ngelifa esisebenzayo xa usweleka, impahla yakho yahlula-hlulwa ngokwemiqathango ebekiweyo kulo mthetho. Le miqathango idiza ukuba:
Impahla yomntu otshatileyo yabiwa ngokulingana ngumlingane kunye nabantwana.
Impahla yabelwa amanye amalungu osapho ukuba akukho mlingane okanye bantwana
Ukuba azikho izizalwane ngokwegazi oko kuthetha ukuba impahla inikezelwa kurhulumente.
Imithetho eyahlukeneyo isetyenziswa phantsi komthetho wamasiko kodwa kuphela xa oku kukhokelela kwimeko emngcatsha ngokupheleleyo umfazi.
IMIYALELO:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Impahla Yomntu Ongasekhoyo: Imiyolelo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11536.17419.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ubomi & Nosapho > Ukufa > Ukwenza Isivumelwano seLifa

Ukwenza Isivumelwano seLifa




INKCAZELO:

Xa usweleka, izinto zakho zabelwa usapho lwakho okanye abantu ofuna bafumane ilifa lakho.

Ilifa lakho liquka impahla yakho nezinye izibango, nayo nayiphi na imali okanye impahla oyityalayo.

Umntu ofumana impahla yakho uxhomekeke ekubeni unaso na isivumelwano esiphilayo esimnika ilifa okanye hayi. Ukuba unaso isivumelwano esiphilayo esinikezela ngelifa, impahla yakho iya kwabiwa ngokwentando yakho. Ukuba usweleke ungasenzanga esi sivumelwano selifa (kuthiwe ke u-intestate) impahla yakho iya kwabiwa usapho lwakho olusondele kuwe oku kusenziwa ngokuthobela imithetho elawula ukwabiwa kwempahla yabantu abangenzanga zivumelwano zakunikezela ngelifa.

UKWENZA ISIVUMELWANO ESISEBENZAYO SOKUNIKEZELA NGELIFA

Ukuba uneminyaka engaphezu kwe-16, ungasenza isivumelwano sokunikezela ngelifa ngokuxela umntu ofuna iye kuye impahla wakusweleka. Ukuze sisebenze isivumelwano sakho sokunikezela ngelifa kufuneka senziwe ngendlela eyiyo yaye kufuneka ube uphile qete ngokwasengqondweni xa usenza esi sivumelwano. Oku kuthetha ukuba kufuneka ube uyazazi iziphumo zokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa, ube ukwimeko yengqondo ekulungeleyo oko futhi uyikhumbule yonke into onayo.

Ukuze isivumelwano sokunikezela ngelifa sibe siyasebenza kufuneka uqiniseke ukuba:
* Isivumelwano esi sibhalwe phantsi.
* Abantu ababini abagqithileyo kwi-14 leminyaka bezelwe bayakungqina ukwenziwa kwesi sivumelwano (amangqina la awanakuba ngabanye babantu abazakuxhamla kweli lifa).
* Uwaqale ngokwakho onke amaphepha futhi watyikitya kwiphepha lokugqibela, phambi kwamangqina.
* Amangqina awaqalile onke amaphepha ze asityikitya isivumelwano eso.


Kwisivumelwano sakho sokunikezela ngelifa unga:
* qesha umgwebi
* hlula-hlula impahla yakho.


Umgwebi lo ngumntu oza kuqinisekisa ukuba impahla yakho yabiwa ngokwentando yakho, njengokuba sisitsho isivumelwano esinikezela ngelifa. Ukuba awumkhethi umgwebi, inkundla iza kuqesha mntu wumbi, ngokwesiqhelo lo mgwebi iba ngomnye wamalungu osapho lwakho. Umgwebi lo ukwahlawula namatyala akho ashiyekileyo.

Ungalifumana igqwetha elinokukunceda wakhe isivumelwano sokunikezela ngelifa okanye ungafumana iphetshana lokwenza isivumelwano sokunikezela ngelifa kwivenkile yeencwadi.

UKUSWELEKA UNGENASO ISIVUMELWANO SOKUNIKEZELA NGELIFA

Ukuba awunaso isivumelwano sokunikezela ngelifa esisebenzayo xa usweleka, impahla yakho yahlula-hlulwa ngokwemiqathango ebekiweyo kulo mthetho. Le miqathango idiza ukuba:
* Impahla yomntu otshatileyo yabiwa ngokulingana ngumlingane kunye nabantwana.
* Impahla yabelwa amanye amalungu osapho ukuba akukho mlingane okanye bantwana
* Ukuba azikho izizalwane ngokwegazi oko kuthetha ukuba impahla inikezelwa kurhulumente.

Imithetho eyahlukeneyo isetyenziswa phantsi komthetho wamasiko kodwa kuphela xa oku kukhokelela kwimeko emngcatsha ngokupheleleyo umfazi.


IMIYALELO:

Ngeenkcukacha ezithe vetshe kwizivumelwano zokunikezela ngelifa nempahla yabantu abangasekhoyo, ndwendwela i-Department of Justice website.

IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isebe Lezobulungisa Nophuhliso loMgaqo-siseko (The Government of South Africa)





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Impahla Yomntu Ongasekhoyo: Imiyolelo (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 10 uDisemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Services.11537.10197.10197.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Ucwangciso Lophuhliso
Izicelo zoPhuhliso
Izicelo zoPhuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngubani ojongana nezicelo zophuhliso lomhlaba?
Kufikelelwa njani kwizigqibo ngezicelo?
Izibheno & nemibuzo
NGUBANI OJONGANA NEZICELO ZOPHUHLISO LOMHLABA?
Oomaspala bethu banoxanduva lokujongana nezicelo zophuhliso, ezifana nezicelo zokuphuma kwimida yezakhiwo okanye izicelo zokwakhiwa ngokutsha kwezithili okanye zokwahlula-hlulwa komhlaba. Oomaspala bagqiba ekubeni kujongwane njani nezi zicelo ngokwemigaqo yomthetho, imigaqo-nkqubo kwanemikhomba-ndlela ephuma kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noPhuhliso loCwangciso. Ngamaxesha athile, umzekelo, kwizicelo ezinobunzima kakhulu zokwakhiwa ngokutsha kwezithili, oomspala baya kuthumela ezo zicelo kweli Sebe ukuze zingeniswe kuMphathiswa oyakuthi ke yena athathe isigqibo sokugqibela.
Eli Sebe liphicotha izicelo ezinento yokwenza nezolimo, oku likwenzela iSebe lesizwe nelephondo lezoLimo, iSebe lesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni. Eli Sebe likwajongana nezicelo ezinento yokwenza nezimbiwa, oku likwenzela isebe lesizwe leZimbiwa naMandla, elesizwe nelephondo lezoLimo, elesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni.
KUFIKELELWA NJANI KWIZIGQIBO NGEZICELO?
Phambi kokuba kufikelelwe kwisigqibo ngesicelo sophuhliso ngokwemigaqo yomthetho wesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba, isicelo eso kufuneka kuqala sifakwe phantsi kweenkqubo apho uluntu lufaka khona igalelo luveze neembono futhi kumanye amaxesha, imvume yamaqumrhu awahlukeneyo karhulumente iyafuneka. Ukuba isicelo siwa phantsi kwenqanaba elithile lokuguqulwa komhlaba, sidla ngokuthunyelwa kweli Sebe.
Izicelo ziphicothwa ngokwemigaqo yoMthetho iEnvironmental Conservation Act, ka- 1989 ukuqinisekisa ukuba umgaqo-nkqubo ohlanganisiweyo wendalo engqongileyo nemiba yocwangciso iyajongwa. Eli Sebe liqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswa nezinye ezikwafana nazo ezizezi: iingxelo zezimbiwa, izicelo zophuhliso lomhlaba kwanezicwangciso zezithuba nezezicwangciso-maqhinga.
Xa isicelo sophuhliso sele sinikwe ingqwalasela ngokwemigaqo yomthetho wendalo engqongileyo, isigunyaziso, iphepha-mvume okanye isigqibo - nayiphi na kwezi efanele ukukhutshwa - iyakhutshwa.
Isigqibo ngokwemigaqo yomthetho wokusetyenziswa komhlaba sinokuthatyathwa kuphela emva kokuba isicelo eso sikhe saphicothwa ngokwemigaqo yomthetho ojongene nendalo engqongileyo.
IZIBHENO & NEMIBUZO
Xa umaspala sele efikelele kwisigqibo, isibheno kweso sigqibo singafakwa kweli Sebe ukuze sinikezelwe kuMphathiswa.
Ukuba unombuzo ngesicelo sophuhliso osifakileyo, kufuneka uwuthumele kwicandelo ofake isicelo sakho kulo.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4796
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11537.10197.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Ucwangciso Lophuhliso
Izicelo zoPhuhliso
Izicelo zoPhuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngubani ojongana nezicelo zophuhliso lomhlaba?
Kufikelelwa njani kwizigqibo ngezicelo?
Izibheno & nemibuzo
NGUBANI OJONGANA NEZICELO ZOPHUHLISO LOMHLABA?
Oomaspala bethu banoxanduva lokujongana nezicelo zophuhliso, ezifana nezicelo zokuphuma kwimida yezakhiwo okanye izicelo zokwakhiwa ngokutsha kwezithili okanye zokwahlula-hlulwa komhlaba. Oomaspala bagqiba ekubeni kujongwane njani nezi zicelo ngokwemigaqo yomthetho, imigaqo-nkqubo kwanemikhomba-ndlela ephuma kwiSebe leMicimbi yeNdalo Engqongileyo noPhuhliso loCwangciso. Ngamaxesha athile, umzekelo, kwizicelo ezinobunzima kakhulu zokwakhiwa ngokutsha kwezithili, oomspala baya kuthumela ezo zicelo kweli Sebe ukuze zingeniswe kuMphathiswa oyakuthi ke yena athathe isigqibo sokugqibela.
Eli Sebe liphicotha izicelo ezinento yokwenza nezolimo, oku likwenzela iSebe lesizwe nelephondo lezoLimo, iSebe lesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni. Eli Sebe likwajongana nezicelo ezinento yokwenza nezimbiwa, oku likwenzela isebe lesizwe leZimbiwa naMandla, elesizwe nelephondo lezoLimo, elesizwe laManzi Namahlathi kunye neBhodi yoLondolozo lweNdalo yeNtshona Koloni.
KUFIKELELWA NJANI KWIZIGQIBO NGEZICELO?
Phambi kokuba kufikelelwe kwisigqibo ngesicelo sophuhliso ngokwemigaqo yomthetho wesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba, isicelo eso kufuneka kuqala sifakwe phantsi kweenkqubo apho uluntu lufaka khona igalelo luveze neembono futhi kumanye amaxesha, imvume yamaqumrhu awahlukeneyo karhulumente iyafuneka. Ukuba isicelo siwa phantsi kwenqanaba elithile lokuguqulwa komhlaba, sidla ngokuthunyelwa kweli Sebe.
Izicelo ziphicothwa ngokwemigaqo yoMthetho iEnvironmental Conservation Act, ka- 1989 ukuqinisekisa ukuba umgaqo-nkqubo ohlanganisiweyo wendalo engqongileyo nemiba yocwangciso iyajongwa. Eli Sebe liqinisekisa ukuba ezi zicelo zihlanganiswa nezinye ezikwafana nazo ezizezi: iingxelo zezimbiwa, izicelo zophuhliso lomhlaba kwanezicwangciso zezithuba nezezicwangciso-maqhinga.
Xa isicelo sophuhliso sele sinikwe ingqwalasela ngokwemigaqo yomthetho wendalo engqongileyo, isigunyaziso, iphepha-mvume okanye isigqibo - nayiphi na kwezi efanele ukukhutshwa - iyakhutshwa.
Isigqibo ngokwemigaqo yomthetho wokusetyenziswa komhlaba sinokuthatyathwa kuphela emva kokuba isicelo eso sikhe saphicothwa ngokwemigaqo yomthetho ojongene nendalo engqongileyo.
IZIBHENO & NEMIBUZO
Xa umaspala sele efikelele kwisigqibo, isibheno kweso sigqibo singafakwa kweli Sebe ukuze sinikezelwe kuMphathiswa.
Ukuba unombuzo ngesicelo sophuhliso osifakileyo, kufuneka uwuthumele kwicandelo ofake isicelo sakho kulo.
IMIYALELO:
Inombolo Yomnxeba: 021 483 4796
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11538.5107.5107.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Impahla kaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
INKCAZELO:
Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.
IMIYALELO:
Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11538.5107.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
IiNkonzo
UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
Impahla kaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Icandelo Lezithuthi zikaRhulumente lijongene nolawulo lokusetyenziswa kwezithuthi zikarhulumente ezingamawaka amane anekhulu elinamashumi amathandathu ananye eNtshona Koloni.Inombolo yomnxeba esebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku yokunikezela ingxelo ngokusetyenziswa kakubi kwezithuthi zikarhulumente sele ivuliwe yaye ukungasetyenziswa ngendlela eyiyo kwezithuthi zikarhulumente kungaxelwa kuyo ukunceda ukunqanda ubuqhetseba, urhwaphilizo nokusetyenziswa kakubi kwezibonelelo zikarhulumente.
IMIYALELO:
Ungatsalela kule nombolo isebenza iiyure ezingamashumi amabini anesine ngosuku: 021 467 4797 ze uxele ukusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwezithuthi zikarhulumente.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Leenqwelo-mafutha zikaRhulumente (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11542.10017.10017.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
INKCAZELO:
Oku kuquka:
ukwandiswa kokuvuleleka kwezemidlalo kuluntu ukuphuculwa kwemigangatho yabadlali ukongezwa kwezixhobo zokudlala ukuncedisa iimbaleki kwiihambo zelizwe lethu nakwezamazwe ngamazwe ukudalwa kwamanye amathuba kwiimbaleki ezikhubazekileyo nokuqukwa kwazo kwimidlalo engundoqo ukunyuswa kwenani labantu bezemidlalo kwimidlalo esesikweni ukongezwa kwamazwe alawula imibutho yezemidlao neyezenkcubeko ebamba imidlalo kwiingingqi ezihlelelekileyo ukuphuculwa kweenkqubo zomgangatho wophuhliso lwezemidlalo ezibanjwa ngamaqela alawula imibutho yezemidlalo.
iindawo zezemidlalo ukuze kuphuculwe umgangatho nokusetyenziswa kweendawo esele zikho ze kwakhiwe futhi kulungiswe esele zikho.
amaqela alawula imibutho yezemidlalo ukuze ancedise ekulawulweni kwawo kwakunye nolwazi lobugcisa, ukuqinisekisa ukuba imidlalo iyaqhubekeka kwel phondo.
Kukho iintlobo ezintathu zoncedo-mali ezibonelelwa leli Sebe:
Uncedo-mali olukuHlobo A olujoliswe kwiikliniki zophuhliso lwabaqeqeshi noonompempe kwakunye nolawulo lwezemidlalo.
Uncedo-mali olukuHlobo B oluxhasa imidlalo emikhulu yamazwe ngamazwe, eyezwe lethu kwakunye neyephondo.
Uncedo-mali olukuHlobo C olunikezelwa inkxaso yemidlalo yexeshana - la mangenelo kufuneka enziwe kwiphetshana lesicelo elenzelwe wona iintsuku ezingama-30 phambi kwemidlalo leyo, yaye ziimeko ezingxamisekileyo kuphela eziqwalaselwayo.
IMIYALELO:
Amaphetshana ezicelo zoncedo-mali ayafumaneka kwiSebe. Imibutho yezemidlalo kuya kufuneka inikezele oku kulandelayo kukhatshwa sisicelo soncedo-mali eso:
iinkcukacha zabantu ezisebenza ngabo uluhlu lwemidlalo efakelwa isicelo esi ulwabiwo-mali lomsebenzi ngamnye incwadi yembalelwano enika inkcazo ngemfuneko yesi sicelo iincwadi zeemali eziphicothisisiweyo kwakunye nemizuzu yeNgqungquthela Yonyaka yoMbutho lowo. Zonke izicelo zivavanywa phantsi kwesisekelo somgaqo-nkqubo wokunikezela ngoncedo-mali weli Sebe.
La mabakala amaziko:
Ii-Ofisi Zemidlalo Nokuzonwabisa Zommandla
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Ezemidlalo Nokuzonwabisa (iCandelo Likarhulumente)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11575.17446.17446.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo
Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo
INKCAZELO:
Ukunikezela umntwana ukuba akhuliswe ngabanye abazali yindlela esemthethweni yokuqhawula ikhonkco elihlanganisa abazali bemvelo nomntwana wabo.
Ukuba abazali bemvelo bomntwana basaphila, kufuneka bakuvumele bobabini oku kunikezelwa komntwana kubanye abazali.
Le mvume kufuneka ibe kanti yenziwa ngentando yalowo uvumayo yaye umntu ovumileyo akanakuvuzwa ngamali, zipho, okanye nangayo nayiphi na enye indlela. Kusenjalo, imvume yomzali ophazamisekileyo engqondweni, omlahlileyo okanye oye wamphatha kakubi umntwana wakhe, ayisosidingo.
Bobabini unina noyise womntwana kufuneka batyikitye iphetshana apho bavuma khona ukunikezela ngomntwana wabo kumntu okanye isibini esithile.
Ukuba abazali bemvelo abatshatanga, unina kufuneka kuqala afumane imvume kayise womntwana lowo. Kusenjalo, umelwe kukwenza oku kuphela ukuba ukukhulelwa kwakhe kwakungesosizathu sabundlobongela, yaye ukuba uyise uqinisekisa ngembalelwano ukuba yena unguyise womntwana futhi uzazisile yena, kanti nedilesi yakhe iyafumaneka.
Abazali bemvelo bangayirhoxisa imvume yabo ngeentsuku nje ezingamashumi amathandathu bevumile.
Ukuba umntwana lowo uneminyaka elishumi okanye ngaphezulu ubudala, naye kufuneka evumile kulo mba.
Xa umntwana sele enikezelwe kwabanye abazali njengomntwana wabo omtsha onke amalungelo namagunya phakathi komntwana nabazali bakhe bemvelo ayaphela. Inkqubo yokudluliselwa komntwana kwabanye abazali njengabazali bakhe abatsha ifikelela esiphelweni xa umyalelo wokudluliselwa kwakhe sele ukhutshiwe.
Ukudluliselwa komntwana kubazali abatsha yinto enzima yaye amaziko asebenza ngalo mba aya kunikezela ngeenkonzo zenkxaso ukuzama ukukunceda. Olu ncedo lunokuqiingcebiso nentuthuzelo kwanendawo yokuhlala.
IMIYALELO:
Ukufumana iinkcukacha ezithe vetshe qhagamshelana ne-Ofisi Yesithili ekufutshane nawe yeSebe loPhuhliso Loluntu okanye iziko elisebenza ngokudluliselwa kwabantwana kubazali abatsha.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha (IiNkonzo)
Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11575.17463.17463.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
INKCAZELO:
Bobabini abazali banoxanduva olusemthethweni lokuxhasa umntwana.
Umzali omnye angafaka isicelo kwiNkundla Yesondlo Sabantwana ukuba inyanzele omnye umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana babo. Ngokwesiqhelo umama uya kufaka isicelo sokuba kuyalelwe utata ukuba ahlawule.
Ukuba abantwana abahlali nonina okanye noyise, umntu obahoyileyo angafaka isicelo senkxaso-mali yesondlo esuka kubazali abo. Umzekelo, ukuba umntwana uhlala nabazali babazali bakhe, abo bazali bangafaka isicelo sokufumana inkxaso-mali yesondlo somntwana lowo kuyise nonina womntwana.
Xa sele kukho umyalelo wenkundla eyalela umzali ukuba ahlawule inkxasomali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.
Kukho iiNkundla zabucala zeNkxaso-mali Yesondlo Sabantwana kuyo yonke iNkundla kaMantyi. Kukho amagosa enkxaso-mali yesondlo asebenza kwezi nkundla ngokunceda abantu abafuna ukufaka izicelo zenkxaso-mali yesondlo sabantwana. La magosa akwasebenza nangezicelo zokwandiswa okanye zokucuthwa kwenkxaso-mali yesondlo.
IMIYALELO:
Le yinkqubo ende nenzima yaye isenokuthabatha ixesha elide. Ukufaka isicelo somyalelo wenkxaso-mali yesondlo somntwana kuyise womntwana wakho, kufuneka:
uye kwi-Ofisi Yenkxaso-mali ye sondlo kwiNkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana ekwingingqi yakho ukuya kufaka isicelo somyalelo wenkundla. Uya kudinga:
Igama nedilesi kayise womntwana, neenkcukacha zendawo asebenza kuyo
Umfanekiso kayise lowo (ukuba ukho)
Incwadana yakho yesazisi
Iziqinisekiso zokuzalwa kwabantwana
Incwadana yembalelwano esuka kwinqununu yesikolo kumntwana oyintanga yesikolo
Ikopi yomyalelo wokuqhawulwa komtshato(ukuba naqhawula umtshato)
Ubungqina bengeniso yakho(enjengomvuzo okanye iphepha elichaza isixa somvuzo wakho)
Iimpepha zakho, iziqinisekiso zentlawulo nee-accounts, zibonisa konke ekufuneka ukuhlawule ngenyanga
I-Ofisi yenkxaso-mali yesondlo somntwana iya kuthumela incwadana enyanzelisa uyise womntwana ukuba eze kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ngosuku oluthile.
Ngolo suku, wena noyise womntwana kufuneka niye kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana ukuze nifikelele kwisigqibo sokuba uyise lo makabahlawulele malini na abantwana bakhe.
Igosa lenkundla yenkxaso-mali yesondlo sabantwana liya kukunceda uze nezinto ekumele uzihlawule ngenyanga, isixa somvuzo wakho nesixa somvuzo kayise womntwana.
Ukuba uyise womntwana uthi yena akanguye tu uyise walo mntwana, kufuneka ucele inkundla iyalele ukwenziwa kovavanyo olungqina loo ndoda ngenene ayinguye uyise womntwana.
Ukuba uyavuma ukuba uyise wabantwana makabahlawulele isixa esithile abantwana bakhe, igosa lenkundla yenkxaso-mali yesondlo somntwana liya kudinga ukuba nityikitye iphepha elibizwa ngokuba ngumyalelo wenkundla. Oku kuthi uyise womntwana kufuneka ahlawule isixa semali ekuvunyelwene ngaso ngeveki okanye ngenyanga.
Ukuba awuvumi, okanye ukuba akafiki kule ofisi ngolwa suku, igosa liya kuthi ityala maliye kwiNkundla Yenkxaso-mali Yesondlo Sabantwana. Inkundla le ithumela imiyalezo kuwe noyise womntwana isithi yizani kule Nkundla ngosuku oluthile.
Umantyi uya kuphula-phula amabali abazali bobabini. Inkundla le iya kucela unina noyise womntwana ukuba babonise ukuba barhola malini na nokuba bahlawula malini na ngenyanga kwizinto ezifana nerente, umbane nokutya.
Umantyi uya kuthi athabathe isigqibo sokuba uyise wabantwana makabahlawulele malini na abantwana bakhe. Umantyi uya kwenza esi sixa sibe ngumyalelo wenkundla, ngembalelwano.
Uyise wabantwana kufuneka ahlawule isixa senkxaso yesondlo sabantwana ngeveki okanye ngenyanga kwi-ofisi yenkxaso-mali yesondlo sabantwana. Uyise lo usenakho nokuyihlawula le mali kwi-account yebhanki kanina wabantwana. Oku kuya konga ixesha likamama lokuya kulanda le mali kule ofisi.
Ukufumana iinkcukacha ezizezinye qhagamshelana negosa lenkxaso-mali yesondlo sabantwana kwiNkundla kaMantyi ekufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
INkundla kaMantyi
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11588.11112.11112.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho
INKCAZELO:
ICandelo loMlawuli oyiNtloko: uPhuhliso lwezoKhenketho lunohlahlo lwabiwo-mali lwarhoqo ngonyaka ekuxhaseni ngemali iiprojekthi ezinceda ekukhuliseni ishishini lezokhenketho. Oku kukhula kungabonwa ngeendlela ezininzi ezohlukeneyo, umzekelo, ngokudaleka kwamathuba emisebenzi, uqeqesho okanye uphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi. Imfanelo yokufumana inkxaso-mali incinci phantsi koluhlu lwezinto ezikhoyo, ezinjengeenkampani okanye ii-NGO zeCandelo 21, neziqwalasele iingingqi nezisekelwe kwimimandla yoluntu.
Iinkcukacha ezigcweleyo zeenjongo zenkxaso-mali, ilungelo, indlela emisiweyo yokufumana oku, iindidi zemisebenzi ekufuneka ixhaswe ngemali, ukukhutshelwa ngaphandle, imigaqo yokwenziwa kwezicelo kunye namaphetshana ezicelo angafumaneka kwiNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNgxowa-mali 1/1
Ukuba unqwenela ukufumana ilungelo kule nkxaso-mali, kufuneka ufezekise inani le migaqo emisiweyo. Umzekelo, inkampani yakho kufuneka iqhubekeke kwaye kuya kufuneka ukuba igqithise ingxelo yonyaka.
Oku kulandelayo yimizekelo yemisebenzi enokuthi ixhaswe ngemali liSebe:
uqeqesho uphuhliso lweendlela zokhenketho amaziko engcaciso okanye olwazi kubakhenkethi ukucetyiswa iimpawu uncwadi olunxulumene nophuhliso lwamashishini asakhulayo.
Inkxaso-mali ayifumaneki ekuhlawuleni iibhonasi okanye imivuzo, incedisa ekuqwalaseleni amaxabiso awenziwe yinto ekhoyo okanye inani lezinye izinto ezingezinye.
IMIYALELO:
INcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali inikeza lonke ulwazi olunxulumene nale ngxowa-mali ukuquka iinkcukacha ezigcweleyo zenkqubo yokwenziwa kwezicelo.
Izicelo kufuneka zenziwe kumaphetshana ezicelo achaziweyo nafumaneka kwiSebe (inombolo yomnxeba: 021 483 4165). Iikopi zala maphetshana nazo zikwafumaneka njengenxenye yeNcwadi yoMgaqo-nkqubo weNkxaso-mali.
Izicelo kunyaka ngamnye zivalwa ngomhla wama-31 kweyeKhala, uvavanyo lwenziwa ngenyanga yeThupha neyoMsintsi ze iminikelo yaziswe kweyeDwarha kwakulo nyaka mnye.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11594.20865.20865.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
INKCAZELO:
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.
Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika
Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana?
Ukugaleleka eMzantsi Afrika
Sifakwa njani isicelo sephetshana lokundwendwela lexeshana?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
IMIQATHANGO YOKUNGENA EMZANTSI AFRIKA
Phambi kokuba uvunyelwe ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube:
nencwadana yokundwendwela esebenzayo neyamkelekayo/iphetshana lokundwendwela elikuvumela ukuba uhlale kwelo lizwe ixesha ofuna ukulihlala iphepha-mvume lexeshana elisebenzayo, ukuba liyafunwa imali eyaneleyo itikiti lokubuya / lokuhamba isiqinisekiso sokugonyelwa icesina emthubi ukuba uhamba kwingingqi egqugqiswa yicesina emthubi okanye kuMzantsi Melika.
NGUBANI EKUFUNEKA EFAKE ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Abantu abangenazo iincwadana zokundwendwela zaseMzantsi Afrika kufuneka bafake izicelo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana. Oku kuquka abantu abafuna ukuza eMzantsi Afrika ukuza kutya ikhefu okanye abazele ushishino.
Okunye, iindwendwe ezisuka kumazwe athile nazo aziwadingi amaphepha-mvume phantsi kwemiqathango ethile.
UNGASIFAKA PHI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Kufuneka uququzelele iphetshana elivumela ukundwendwela lexeshana phambi kokuba ufike eMzantsi Afrika. Awunako ukufaka isicelo sokungena ixeshana xa sele ukumazibuko okungena eMzantsi Afrika.
Ukuba kukho ummeli wozakuzo okanye wabameli-lizwe kwilizwe lakho, kufuneka ufake isicelo sakho semvume yexeshana yokundwendwela apho.
Ukuba akukho nozakuzaku okanye mmeli woMzantsi Afrika kwilizwe lakho, ungasithumela isicelo sakho ku:
Mlawuli-Jikelele: WeMicimbi YeKhaya
UKUGALELEKA EMZANTSI AFRIKA
Khumbula ukuba awunakukwazi ukufaka isicelo sokundwendwela xa sele ungenile eMzantsi Afrika.
Ukungena kwakho kwizibuko lokungena eMzantsi Afrika, umzekelo, KwiSikhululo SeeNqwelo-moya Samazwe ngamazwe saseRhawutini, uya kunikwa imvume yendawo yokuhlala yexeshana, eyakube ithatha indawo yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana futhi ibeke nexesha oza kulihlala kweli lizwe.
Le mvume yendawo yokuhlala yexeshana kufuneka igcinwe isebenza yaye isicelo sokwandiswa u-BI- 159 sinokufakwa nakweyiphi na I-ofisi yengingqi okanye yesithili yeSebe Lemicimbi YezeKhaya Emzantsi.
IMIYALELO:
SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Ukufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela lexeshana kufuneka:
ungenise iphepha lesicelo ubonise incwadana yokundwendwela (okanye unikezele amaphepha anestampu esiqinisekisa ukuba usithumele isicelo sakho)
unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela uhlawule intlawulo eyi-R425.00 okanye I-US$47 okanye I- e43 yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana, ukuba iyafuneka, khangela kuluhlu lwamazwe amelwe kukuhlawula iintlawulo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana ubonise ukuba sele ulihlawulele itikiti lokundiza.
Ukuba sifakiwe isicelo sephepha-mvume lokundwendela okwexeshana ngezoshishino, kusafuneka ubonise incwadi yesimemo esuka kulo nkampani yaseMzantsi Afrika uze kuyindwendwela, kwakunye nencwadi esuka kwinkampani oyisebenzelayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukufumana ezinye iinkcukacha ngendlela yokufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela uMzantsi Afrika okwexeshana, qhagamshelana nommeli wozakuzo kwakunye nowabameli-lizwe woMzantsi Afrika okanye undwendwele I-website yeSebe LemiCimbi YezeKhaya elikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
YAYAMENE
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11594.20865.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.
Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika
Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana?
Ukugaleleka eMzantsi Afrika
Sifakwa njani isicelo sephetshana lokundwendwela lexeshana?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
IMIQATHANGO YOKUNGENA EMZANTSI AFRIKA
Phambi kokuba uvunyelwe ungene eMzantsi Afrika, kufuneka ube:
nencwadana yokundwendwela esebenzayo neyamkelekayo/iphetshana lokundwendwela elikuvumela ukuba uhlale kwelo lizwe ixesha ofuna ukulihlala iphepha-mvume lexeshana elisebenzayo, ukuba liyafunwa imali eyaneleyo itikiti lokubuya / lokuhamba isiqinisekiso sokugonyelwa icesina emthubi ukuba uhamba kwingingqi egqugqiswa yicesina emthubi okanye kuMzantsi Melika.
NGUBANI EKUFUNEKA EFAKE ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Abantu abangenazo iincwadana zokundwendwela zaseMzantsi Afrika kufuneka bafake izicelo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana. Oku kuquka abantu abafuna ukuza eMzantsi Afrika ukuza kutya ikhefu okanye abazele ushishino.
Okunye, iindwendwe ezisuka kumazwe athile nazo aziwadingi amaphepha-mvume phantsi kwemiqathango ethile.
UNGASIFAKA PHI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Kufuneka uququzelele iphetshana elivumela ukundwendwela lexeshana phambi kokuba ufike eMzantsi Afrika. Awunako ukufaka isicelo sokungena ixeshana xa sele ukumazibuko okungena eMzantsi Afrika.
Ukuba kukho ummeli wozakuzo okanye wabameli-lizwe kwilizwe lakho, kufuneka ufake isicelo sakho semvume yexeshana yokundwendwela apho.
Ukuba akukho nozakuzaku okanye mmeli woMzantsi Afrika kwilizwe lakho, ungasithumela isicelo sakho ku:
Mlawuli-Jikelele: WeMicimbi YeKhaya
UKUGALELEKA EMZANTSI AFRIKA
Khumbula ukuba awunakukwazi ukufaka isicelo sokundwendwela xa sele ungenile eMzantsi Afrika.
Ukungena kwakho kwizibuko lokungena eMzantsi Afrika, umzekelo, KwiSikhululo SeeNqwelo-moya Samazwe ngamazwe saseRhawutini, uya kunikwa imvume yendawo yokuhlala yexeshana, eyakube ithatha indawo yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana futhi ibeke nexesha oza kulihlala kweli lizwe.
Le mvume yendawo yokuhlala yexeshana kufuneka igcinwe isebenza yaye isicelo sokwandiswa u-BI- 159 sinokufakwa nakweyiphi na I-ofisi yengingqi okanye yesithili yeSebe Lemicimbi YezeKhaya Emzantsi.
IMIYALELO:
SIFAKWA NJANI ISICELO SEPHEPHA-MVUME LOKUNDWENDWELA LEXESHANA?
Ukufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela lexeshana kufuneka:
ungenise iphepha lesicelo ubonise incwadana yokundwendwela (okanye unikezele amaphepha anestampu esiqinisekisa ukuba usithumele isicelo sakho)
unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela uhlawule intlawulo eyi-R425.00 okanye I-US$47 okanye I- e43 yephepha-mvume lokundwendwela lexeshana, ukuba iyafuneka, khangela kuluhlu lwamazwe amelwe kukuhlawula iintlawulo zamaphepha-mvume okundwendwela exeshana ubonise ukuba sele ulihlawulele itikiti lokundiza.
Ukuba sifakiwe isicelo sephepha-mvume lokundwendela okwexeshana ngezoshishino, kusafuneka ubonise incwadi yesimemo esuka kulo nkampani yaseMzantsi Afrika uze kuyindwendwela, kwakunye nencwadi esuka kwinkampani oyisebenzelayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukufumana ezinye iinkcukacha ngendlela yokufaka isicelo sephepha-mvume lokundwendwela uMzantsi Afrika okwexeshana, qhagamshelana nommeli wozakuzo kwakunye nowabameli-lizwe woMzantsi Afrika okanye undwendwele I-website yeSebe LemiCimbi YezeKhaya elikufutshane nawe.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
YAYAMENE
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11594.20964.20964.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
INKCAZELO:
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Kukho iindidi ngeendidi zeencwadana zokundwendwela:
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YABATYELELI
Iincwadana zokundwendwela zeendwendwe zinikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-16 leminyaka ubudala.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwiSebe Lekhaya elilapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokutyelela unikezele ngemigca yeminwe yakho uhlawule intlawulo eyi-R165.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba sigqitywe isicelo sakho ze kunikezelwe incwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela iya kusebenza ixesha elilishumi leminyaka.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YOMNTWANA
Le ncwadana inikezelwa kubantwana baseMzantsi Afrika abangaphantsi kwe -16 leminyaka bezelwe.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe LezeKhaya elapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, ulingenise kumzi wozakuzo wase Mzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R125.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuze isicelo sakho sigqitywe ze kunikezelwe nencwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza iminyaka emihlanu.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEGOSA
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kumagosa oMzantsi Afrika ahambela imiba yemisebenzi karhulumente.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe Lemicimbi yezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphandle kwemida yeli, uyifake kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza ixesha eliyiminyaka emihlanu.
ISIQINISEKISO SOKUHAMBA NGAMAXESHA EEMEKO EZINGXAMISEKILEYO
Eli phetshana linokunikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abafuna ukuhamba ngokukhawuleza futhi kungekho xesha laneleyo lakufaka sicelo sencwadana yokundwendwela.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kumzi wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R76.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuze isicelo sakho siphunyezwe ze nesiqinisekiso eso sikhutshwe.
Esi siqinisekiso sisebenza iinyanga ezintandathu yaye sinokukhutshelwa kuphela uhambo olunye.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEXESHANA ELINCINCI
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kubemi boMzantsi Afrika ekufuneka behambe ngokukhawuleza ngesizathu esibambekayo futhi abangenakho ukulinda iincwadana iziqhelekileyo zokundwendwela ukuba zikhutshwe.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lemicimcbi yeKhaya okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kuMzi Wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R96.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuba isicelo sakho siphunyezwe ze nencwadana leyo yokundwendwela ikhutshwe.
Isiqinisekiso esi siyakusebenza iinyanga ezili-12.
Nceda uqaphele ukuba intlawulo eyi-R12 kufuneka ihlawulwe ukuze kuthunyelwe imigca yeminwe ngefeksi ukuba kufuneka ziqinisekiswe ngokukhawuleza.
IPHEPHA ELENZELWE IINJONGO ZOKUHAMBA
Eli phepha linikezelwa kubantu abafumene isiqinisekiso sokuba ngabahlali abasisigxina eMzantsi Afrika abangenakufumana zimpepha zakuhamba kumazwe abo okuzalwa, umzekelo, iimbacu nabantu abangenambuso abahlala eMzantsi Afrika ngokusemthethweni.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya engaphakathi kwimida yeli, okanye, ukuba ungaphandle kwemida, ulifake kumzi wozakuzo okanye wabathunywa boMzantsi Afrika.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadi yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R120.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba isicelo eso siphunyezwe ze kunikezelwe lencwadana yokundwendwela yexeshana elincinci
Eli phetshana liya kusebenza iminyaka emihlanu.
IMIYALELO:
Ngeenkcukacha ezithe vetshe, ndwendwela I-website yeSebe LezeKhaya okanye uqhagamshelane ne-Ofisi ekufutshane nawe yeSebe LezeKhaya.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Incwadana Yokundwendwela
Eyokuqala
Eyesibini
Incwadana Yokundwendwela Yabatyeleli
Incwadana Yokundwendwela Yabantwana
Incwadana Yokundwendwela Yamagosa
Ayikho
Ayikho
Incwadana Yokundwendwela Engxamisekileyo
Incwadana Yokundwendwela Yexeshana
YAYAMENE
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11594.20964.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Kukho iindidi ngeendidi zeencwadana zokundwendwela:
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YABATYELELI
Iincwadana zokundwendwela zeendwendwe zinikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-16 leminyaka ubudala.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwiSebe Lekhaya elilapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokutyelela unikezele ngemigca yeminwe yakho uhlawule intlawulo eyi-R165.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba sigqitywe isicelo sakho ze kunikezelwe incwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela iya kusebenza ixesha elilishumi leminyaka.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YOMNTWANA
Le ncwadana inikezelwa kubantwana baseMzantsi Afrika abangaphantsi kwe -16 leminyaka bezelwe.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe LezeKhaya elapha eMzantsi Afrika, okanye ukuba ungaphandle kwemida yeli, ulingenise kumzi wozakuzo wase Mzantsi Afrika okanye kubathunywa beli.
Kusafuneka :
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho emibini yencwadana yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R125.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuze isicelo sakho sigqitywe ze kunikezelwe nencwadana leyo yokundwendwela.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza iminyaka emihlanu.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEGOSA
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kumagosa oMzantsi Afrika ahambela imiba yemisebenzi karhulumente.
Ukuze ufake isicelo kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe Lemicimbi yezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphandle kwemida yeli, uyifake kumzi wozakuzo woMzantsi Afrika okanye kubathunywa.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho.
Le ncwadana yokundwendwela isebenza ixesha eliyiminyaka emihlanu.
ISIQINISEKISO SOKUHAMBA NGAMAXESHA EEMEKO EZINGXAMISEKILEYO
Eli phetshana linokunikezelwa kubemi boMzantsi Afrika abafuna ukuhamba ngokukhawuleza futhi kungekho xesha laneleyo lakufaka sicelo sencwadana yokundwendwela.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya elapha eMzantsi Afrika okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kumzi wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R76.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuze isicelo sakho siphunyezwe ze nesiqinisekiso eso sikhutshwe.
Esi siqinisekiso sisebenza iinyanga ezintandathu yaye sinokukhutshelwa kuphela uhambo olunye.
INCWADANA YOKUNDWENDWELA YEXESHANA ELINCINCI
Le ncwadana yokundwendwela inikezelwa kubemi boMzantsi Afrika ekufuneka behambe ngokukhawuleza ngesizathu esibambekayo futhi abangenakho ukulinda iincwadana iziqhelekileyo zokundwendwela ukuba zikhutshwe.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lemicimcbi yeKhaya okanye, ukuba ungaphaya kwemida yeli, kuMzi Wozakuzo okanye kubathunywa beli.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadana yokundwendwela emibini unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R96.
Kuya kuthatha malunga neveki enye ukuba isicelo sakho siphunyezwe ze nencwadana leyo yokundwendwela ikhutshwe.
Isiqinisekiso esi siyakusebenza iinyanga ezili-12.
Nceda uqaphele ukuba intlawulo eyi-R12 kufuneka ihlawulwe ukuze kuthunyelwe imigca yeminwe ngefeksi ukuba kufuneka ziqinisekiswe ngokukhawuleza.
IPHEPHA ELENZELWE IINJONGO ZOKUHAMBA
Eli phepha linikezelwa kubantu abafumene isiqinisekiso sokuba ngabahlali abasisigxina eMzantsi Afrika abangenakufumana zimpepha zakuhamba kumazwe abo okuzalwa, umzekelo, iimbacu nabantu abangenambuso abahlala eMzantsi Afrika ngokusemthethweni.
Ukuze ufake isicelo, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-73 ze ulingenise kwi-ofisi yeSebe lezeKhaya engaphakathi kwimida yeli, okanye, ukuba ungaphandle kwemida, ulifake kumzi wozakuzo okanye wabathunywa boMzantsi Afrika.
Kuza kufuneka ukuba:
ube nesiqinisekiso sesazisi sakho unikezele ngemifanekiso yakho yencwadi yokundwendwela unikezele ngemigca yeminwe yakho unikezele intlawulo eyi-R120.
Kuya kuthatha malunga neeveki ezintandathu ukuba isicelo eso siphunyezwe ze kunikezelwe lencwadana yokundwendwela yexeshana elincinci
Eli phetshana liya kusebenza iminyaka emihlanu.
IMIYALELO:
Ngeenkcukacha ezithe vetshe, ndwendwela I-website yeSebe LezeKhaya okanye uqhagamshelane ne-Ofisi ekufutshane nawe yeSebe LezeKhaya.
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Incwadana Yokundwendwela
Eyokuqala
Eyesibini
Incwadana Yokundwendwela Yabatyeleli
Incwadana Yokundwendwela Yabantwana
Incwadana Yokundwendwela Yamagosa
Ayikho
Ayikho
Incwadana Yokundwendwela Engxamisekileyo
Incwadana Yokundwendwela Yexeshana
YAYAMENE
IMvume Yokufunda, Eyokuphangela Nezinye Iintlobo Zemvume (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11594.21106.21106.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe
Izibonelelo Zotshintsho Lwemali Yamazwe Ngamazwe
INKCAZELO:
Yintoni izibonelelo zokutshintshwa kwemali yamazwe ngamazwe
Zingakanani izibonelelo zokutshintshwa kwemali yamazwe ngamazwe?
YINTONI ISIBONELELO SOKUTSHINTSHWA KWEMALI YAMAZWE NGAMAZWE?
Ibhanki enguVimba ilawula ijongane yonke imali eshiya ze ingene kweli lizwe. Ingxenye yale nkqubo yotshintsho kukuba xa usiya phesheya kweelwandle, ungatshintsha kuphela isixa esithile semali usenze sifane nemali yelo lizwe ulindwendwelayo.
SINGAKANANI ISIBONELELO SOKUTSHINTSHWA KWEMALI YAMAZWE NGAMAZWE?
Isibonelelo sokuhamba sonyaka ngamnye kubantu abakhulu nabantwana abangaphezu kwe-12 leminyaka ubudala yi-R160 000. Abantwana abangaphantsi kwe-12 leminyaka ubudala banikwa isixa-mali esiyi-R50 000 ngonyaka umntwana emnye.
Kwakusakubakho isibonelelo sokukhenketha nesoshishino ezahlukeneyo kodwa oko akusekho. Isibonelelo sonyaka sikho kuzo zonke iindidi zokuhamba-hamba ngonyaka ngamnye.
Izibonelelo ezi zisebenza kunyaka wekhalenda ukusukela ngomhla wo-1 kweyoMqungu ukuya kuma kowama-31 kweyoMnga. Isibonelelo sakho siqala ukusebenza ngomhla wokuhamba kwakho. Ukuba awusisebenzisi sonke isibonelelo sakho ngalo nyaka siphuma ngawo - awukwazi kunyukelwa zizibonelelo ukusukela kulo nyaka kuye komnye.
Ungasisebenzisa sonke isibonelelo sakho ngayo nayiphi na indlela oyithandayo, kuquka imali yelo zwe, ikhadi elifakwe imali onokuyisebenzisa, esuka ebhankini okanye iicheki zabatyeleli.
UNGASIFUMANA ISIBONELELO ESONGEZELELWEYO?
Ukuba I-R160 000 esisibonelelo ayiwanelanga unyaka, unokufaka isicelo kwiBhanki enguVimba kwisibonelelo esongezelelweyo.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.14925.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
INKCAZELO:
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo.
IMIYALELO:
Kufuneka xa ubani eneenjongo zokusebenzisa enye yeendlela zephondo enze isicelo kwiCandelo loLawulo Mthetho leSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu. Kufuneka ufake incwadana yembalelwano yesicelo enazo zonke iinkcukacha zomcimbi lowo uza kwenziwa, oko ukwenze kwisithuba seenyanga ezintathu ngaphambi kokuba uqalise.
Imiqathango okanye imilinganiselo iya kuxhomekeka ekubeni ngowaluhlobo luphi na umcimbi lowo.
Ukufumana iinkcukacha ezizezinye dibana no:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2080
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ngama-R70 umrhumo wolawulo, ndawonye nemirhumo yoncedo lwezithuthi.Indlela ehlelwe ngayo imirhumo eluncedo yezithuthi:
Uncediso kweZothutho: R48.00 ngeyure kwigosa ngalinye
YAYAMENE
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.14948.14948.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho > Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi

Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi




INKCAZELO:

Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.

Iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi elenziwe njengecredit card liphelelwa emva kweminyaka emihlanu lakhutshwa. Usuku lokuphelelwa lubhalwe kulo eli khadi. Phambi kokuba ikhadi eli liphelelwe kufuneka ufake isicelo selinye ikhadi elitsha. Khawufumanise ukuba:

* Ungasifaka njani na isicelo sephepha-mvume lokuqhuba isithuthi
* Ungalihlaziya njani na iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi
* Ungalifumana njani na elinye iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi xa linokuthi lilahleke okanye libiwe eli ulisebenzisayo



IMIYALELO:

Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokuqhuba Isithuthi

Xa usenza isicelo sephepha-mvume lokuqhuba elitsha kufuneka kunyatheliswe iminwe yakho. Ngabantu abakwiminyaka engaphezulu kwe-18 kuphela abangafaka izicelo zamaphepha-mvume okuqhuba. Ungafaka isicelo sephepha-mvume lokuqhuba lokuqhuba isithuthuthu (esibukhulu bushiyanayo ukuya kuma nge-125 CC) xa uneminyaka engaphezulu kwe-16.

Kufuneka uze nezi zinto:
* uzalise iphetshana lesicelo elingu- DL1
* uphathe iSazisi sakho
* uphathe zonke iimpepha ezikuvumela ukuba uqhube isithuthi eso
* uze kunye nemifanekiso emine yakho efanayo
* uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo.

Isicelo sakho kufuneka sichaze isithuthi ofuna ukusiqhuba (yinqwelo-mafutha, isithuthuthu, ikari, iminibhasi njalo-njalo.).

Wakuba usenzile isicelo sephepha-mvume lokuqhuba kufuneka namehlo akho abe kwimeko ekuvumelayo ukuba uqhube xa ebehlolwa, uya kunikwa usuku oya kuvavanywa ngalo.

Olu vavanyo lusebenza ngokwenkqubo iK53 kanti yena umhloli uya kukuqinisekisa ukuba:
* unephepha-mvum elokuqhuba elisemthethweni
* uyazazi kwaye uyaziqonda iimpawu zendlela zezithuthi
* unalo nolwazi ngemithetho yendlela kwaneempawu ezingafaniyo ekufuneka umqhubi wesithuthi eziqwalasele xa eqhuba kwindlela kawonkewonke
* uyakwazi ukusiqhuba esi sithuthi sikhankanywe kwisicelo eso.


Izixhobo zokufunda zikhona ukukunceda ulungiselele ukuhlolelwa ukuqhuba kanti uninzi lwabantu luye lufunde kumntu ofundisa ukuqhuba.

Wakuba uphumelele uvavanyo lokuqhuba, uya kufumana iphepha-mvume lokuqhuba lekhadi.

Xa iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi sele lilungile, uya kwaziswa ngeposi. Xa usiya kulithatha eli phepha-mvume, kufuneka uphathe isazisi. Ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.

Ukuba liza kulandwa ngomnye umntu ongengomnini walo, kufuneka ke umntu lowo abe noku:
* ikopi ezityikitywe zagximfizwa yezazisi zabo bobabini
* Ikopi yesazisi yomqhubi
* Isizathu esifungelweyoi esichaza ukuba kutheni umqhubi lowo engakwazanga kuzizela ngokwakhe, achaze igama nenombolo yesazisi somntu oye kumlandela.


Ungenza isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba elilikhadi kulo naliphi na iziko eli elijongene nokuhlola abaqhubi abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba.

Kukho intlawulo elikhulu leerandi


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


Ukuhlaziya Iphepha-mvume lakho Lokuqhuba Iinqwelo-mafutha elenziwe njengeCredit Card

Iphepha-mvume lakho lokuqhuba iinqwelo-mafutha lisebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu kuphela futhi idinga ukuhlazinywa ukuphela kweli xesha. Usuku lokuphelelwa liyabonakala apha kweli phepha-mvume. Uya kuthunyelwa nesikhumbuzo sokulihlaziya ngeposi

Ungalihlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba phambi nje kokuba liphelelwe. Iphepha-mvume lokuqhuba elitsha liya kusebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu ukusuka ngosuku lokuhlaziywa kwalo.

Ukuhlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo soko kwiZiko Lokuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba elikufutshane nawe. Uya kudinga:
* iphepha-mvume lokuqhuba osalisebenzisayo
* incwadana yakho yesazisi
* imifanekiso enobuso bakho emibini, emnyama namhlophe yencwadana yesazisi


Phambi kokuba iphepha-mvume lakho lokuqhuba libe nokuhlaziywa, kuya kufuneka kuthatyathwe imizila yeminwe yakho futhi kuya kufuneka uye kuvavanyo lwamehlo. Ukuba amehlo akho aya engaboni kakuhle emva kokuba wanikwa iphepha-mvume lokufumana iphepha-mvume lokuqhuba, kusenokongezwa izithintelo kwiphepha-mvume elo litsha. Umzekelo, kungafuneka unxibe iindondo xa uqhuba. Ukuba uthe akwaluphumelela ngokupheleleyo uvavanyo lwamehlo, iphepha-mvume lakho lokuqhuba alisayi kuhlaziywa.

Akuyi kufuneka uphinde uye kuvavanyelwa ukuqhuba kwakhona.

Abemi boMzantsi Afrika abaphesheya kweelwandle ngexesha lokuphelelwa kwamaphepha-mvume abo okuqhuba banokuwahlaziya loo maphepha-mvume kuphela xa bebuyele kweli lizwe. Kusenjalo, xa sele kukhutshwe izohlwayo, abantu abangakhange bakwazi ukuwahlaziya amaphepha-mvume abo okuqhuba iinqwelo-mafutha baya kuba nakho ukufaka izicelo zokungohlwaywa.

Kukho intlawulo elikhulu leerandi yokuhlaziywa kwephepha-mvume lokuqhuba iinqwelo-mafutha.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


AMaphepha-mvume Okuqhuba Afunyanwa Emva Kokulahleka Kwangaphambili

Ukuba ngaba iphepha-mvume lakho lokuqhuba lilahlekile, okanye libiwe nokuba lithe latshabalala, kufuneka wenze isicelo sokufumana elinye.

Uya kunikwa iphepha-mvume lokuqhuba lexeshana eliya kusebenza iinyanga ezintandathu okanye de ube ufumene eliny, nokuba yiyiphi eqale yenzeka.

Ukwenza isicelo sokufumanaiphepha-mvume lokuqhuba elitsha, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo elingu-TDL kulo naliphi na iziko lokuhlola ukuqhuba.

Kufuneka uzise:

* isazisi sakho
* imifanekiso yakho emine.

Ngama- R40 ilayisenisi yexeshana
li-R100 ukufumana ikhadi eliyilayisenisi


IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

li-R120 xa ukubhukisha usuku lokuvavanywa
li-R100 ukufumana ilayisenisi wakuba uphumelele
Ngama- R40 ilayisenisi yexeshana.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Form DL1: Application for Driving Licence (IFomu) (File type: pdf; size: 77 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
* ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 19 uJanuwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Services.11598.14948.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
INKCAZELO:
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.
Iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi elenziwe njengecredit card liphelelwa emva kweminyaka emihlanu lakhutshwa. Usuku lokuphelelwa lubhalwe kulo eli khadi. Phambi kokuba ikhadi eli liphelelwe kufuneka ufake isicelo selinye ikhadi elitsha. Khawufumanise ukuba:
Ungasifaka njani na isicelo sephepha-mvume lokuqhuba isithuthi
Ungalihlaziya njani na iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi
Ungalifumana njani na elinye iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi xa linokuthi lilahleke okanye libiwe eli ulisebenzisayo
IMIYALELO:
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokuqhuba Isithuthi
Xa usenza isicelo sephepha-mvume lokuqhuba elitsha kufuneka kunyatheliswe iminwe yakho. Ngabantu abakwiminyaka engaphezulu kwe-18 kuphela abangafaka izicelo zamaphepha-mvume okuqhuba. Ungafaka isicelo sephepha-mvume lokuqhuba lokuqhuba isithuthuthu (esibukhulu bushiyanayo ukuya kuma nge-125 CC) xa uneminyaka engaphezulu kwe-16.
Kufuneka uze nezi zinto:
uzalise iphetshana lesicelo elingu- DL1
uphathe iSazisi sakho uphathe zonke iimpepha ezikuvumela ukuba uqhube isithuthi eso uze kunye nemifanekiso emine yakho efanayo uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo.
Isicelo sakho kufuneka sichaze isithuthi ofuna ukusiqhuba (yinqwelo-mafutha, isithuthuthu, ikari, iminibhasi njalo-njalo.).
Wakuba usenzile isicelo sephepha-mvume lokuqhuba kufuneka namehlo akho abe kwimeko ekuvumelayo ukuba uqhube xa ebehlolwa, uya kunikwa usuku oya kuvavanywa ngalo.
Olu vavanyo lusebenza ngokwenkqubo iK53 kanti yena umhloli uya kukuqinisekisa ukuba:
unephepha-mvum elokuqhuba elisemthethweni uyazazi kwaye uyaziqonda iimpawu zendlela zezithuthi unalo nolwazi ngemithetho yendlela kwaneempawu ezingafaniyo ekufuneka umqhubi wesithuthi eziqwalasele xa eqhuba kwindlela kawonkewonke uyakwazi ukusiqhuba esi sithuthi sikhankanywe kwisicelo eso.
Izixhobo zokufunda zikhona ukukunceda ulungiselele ukuhlolelwa ukuqhuba kanti uninzi lwabantu luye lufunde kumntu ofundisa ukuqhuba.
Wakuba uphumelele uvavanyo lokuqhuba, uya kufumana iphepha-mvume lokuqhuba lekhadi.
Xa iphepha-mvume lakho lokuqhuba isithuthi sele lilungile, uya kwaziswa ngeposi. Xa usiya kulithatha eli phepha-mvume, kufuneka uphathe isazisi. Ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.
Ukuba liza kulandwa ngomnye umntu ongengomnini walo, kufuneka ke umntu lowo abe noku:
ikopi ezityikitywe zagximfizwa yezazisi zabo bobabini
Ikopi yesazisi yomqhubi
Isizathu esifungelweyoi esichaza ukuba kutheni umqhubi lowo engakwazanga kuzizela ngokwakhe, achaze igama nenombolo yesazisi somntu oye kumlandela.
Ungenza isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba elilikhadi kulo naliphi na iziko eli elijongene nokuhlola abaqhubi abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba.
Kukho intlawulo elikhulu leerandi
Ukuhlaziya Iphepha-mvume lakho Lokuqhuba Iinqwelo-mafutha elenziwe njengeCredit Card
Iphepha-mvume lakho lokuqhuba iinqwelo-mafutha lisebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu kuphela futhi idinga ukuhlazinywa ukuphela kweli xesha. Usuku lokuphelelwa liyabonakala apha kweli phepha-mvume. Uya kuthunyelwa nesikhumbuzo sokulihlaziya ngeposi
Ungalihlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba phambi nje kokuba liphelelwe. Iphepha-mvume lokuqhuba elitsha liya kusebenza ngokusemthethweni isithuba seminyaka emihlanu ukusuka ngosuku lokuhlaziywa kwalo.
Ukuhlaziya iphepha-mvume lakho lokuqhuba, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo soko kwiZiko Lokuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba elikufutshane nawe. Uya kudinga:
iphepha-mvume lokuqhuba osalisebenzisayo incwadana yakho yesazisi imifanekiso enobuso bakho emibini, emnyama namhlophe yencwadana yesazisi
Phambi kokuba iphepha-mvume lakho lokuqhuba libe nokuhlaziywa, kuya kufuneka kuthatyathwe imizila yeminwe yakho futhi kuya kufuneka uye kuvavanyo lwamehlo. Ukuba amehlo akho aya engaboni kakuhle emva kokuba wanikwa iphepha-mvume lokufumana iphepha-mvume lokuqhuba, kusenokongezwa izithintelo kwiphepha-mvume elo litsha. Umzekelo, kungafuneka unxibe iindondo xa uqhuba. Ukuba uthe akwaluphumelela ngokupheleleyo uvavanyo lwamehlo, iphepha-mvume lakho lokuqhuba alisayi kuhlaziywa.
Akuyi kufuneka uphinde uye kuvavanyelwa ukuqhuba kwakhona.
Abemi boMzantsi Afrika abaphesheya kweelwandle ngexesha lokuphelelwa kwamaphepha-mvume abo okuqhuba banokuwahlaziya loo maphepha-mvume kuphela xa bebuyele kweli lizwe. Kusenjalo, xa sele kukhutshwe izohlwayo, abantu abangakhange bakwazi ukuwahlaziya amaphepha-mvume abo okuqhuba iinqwelo-mafutha baya kuba nakho ukufaka izicelo zokungohlwaywa.
Kukho intlawulo elikhulu leerandi yokuhlaziywa kwephepha-mvume lokuqhuba iinqwelo-mafutha.
AMaphepha-mvume Okuqhuba Afunyanwa Emva Kokulahleka Kwangaphambili
Ukuba ngaba iphepha-mvume lakho lokuqhuba lilahlekile, okanye libiwe nokuba lithe latshabalala, kufuneka wenze isicelo sokufumana elinye.
Uya kunikwa iphepha-mvume lokuqhuba lexeshana eliya kusebenza iinyanga ezintandathu okanye de ube ufumene eliny, nokuba yiyiphi eqale yenzeka.
Ukwenza isicelo sokufumanaiphepha-mvume lokuqhuba elitsha, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo elingu-TDL kulo naliphi na iziko lokuhlola ukuqhuba.
Kufuneka uzise:
isazisi sakho imifanekiso yakho emine.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
li-R120 xa ukubhukisha usuku lokuvavanywa li-R100 ukufumana ilayisenisi wakuba uphumelele
YAYAMENE
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.14960.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
INKCAZELO:
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.
Sakuba isicelo eso siphunyeziwe abahloli bamaziko okuvavanyela ukuqhuba baya kulivavanya elo ziko ze benze neziphakamiso ngomgangatho walo. Eli candelo lomhloli liya kumana ukwenza umjikelo ngonyaka ukubeka iliso kwimigangatho yeli ziko ze lilicebise iziko elo lihlola nayiphi na imeko yalo kwanokulondolozwa kwalo xa kuhlolwa amaziko kwaneenkqubo ezifunekayo.
Okwangoku, ngooMaspala kuphela kunye namasebe ezothutho anelungelo lokuba namaziko okuvavanyela ukuqhuba.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokubhalisela iziko elihlola ze likhuphe amaphepha-mvume okuqhubaz, kufuneka uzalise iphetshan lesicelo elingu-DTC. Kufuneka kunikezelwe ingxelo kwiphetshana elo ngommeli wezolawulo kwanamabavavanyi abebengabahloli kwiziko elihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba.Isicelo kufuneka sihambe kunye namaxwebhu angala:
iziko elichaphazelekayo nelihlola likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba ummeli wezolawulo abahloli abavavanyela amaphepha-mvume okuqhuba.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.14987.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
INKCAZELO:
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba.
IMIYALELO:
Ukufaka isicelo sesiqinisekiso sokuba ngumntu ofunfisa ukuqhuba, kufuneka uzalise iphetshana lesicelo u-R1 kwiziko elivavanyela ukuqhuba nelikhupha amaphepha-mvume okuqhuba.
Isicelo eso kufuneka sichaze ukuba luluphi udidi/ ziziphi iindidi zezithuthi ofuna ukuzibhalisa oza kufundisa ngazo ukuqhuba kwaye kufuneka eso sicelo sihambe nemali engummiselo ekhutshwayo.
Ukuba isicelo sithe samkelwa, kufuneka uhlolwe kwiziko elivavanya likhuphe amaphepha-mvume okuqhuba ukuze ufumane ingxelo malunga nobuchule nolwazi onalo ukuze ube unganguye umntu ofundisa ukuqhuba.
Ukuba uye waphumelela, uya kunikwa into egunyazisa oko, apho uya kuthi ufake iifoto ezimbini kunye nemali engummiselo ehlawulwayo. Uya kuthi emva koko unikwe isiqinisekiso sokuba ubhalisile.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.15063.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
INKCAZELO:
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya kwi-125 CC xa uneminyaka eli-16 eli-16 nangaphezulu ubudala.Wakuba ulifumene iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba, ungasiqhuba eso sithuthi sibhalwe kuloi Kodwa ke kufuneka umqhubi osele enalo iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi ahambe kunye nalowo ungekabinalo ngalo lonke ixesha, (ngaphandle kwasezithuthuthwini). Umntu ofunda ukuqhuba isithuthuthu akavumelekanga ukuthwala omnye umntu esithuthuthwini.
IMIYALELO:
Ukwenza isicelo sokufunda ukuqhuba, kufuneka uugcwalise iphetshana lesicelo elingu-LL1 kwiziko elikufuphi nawe elihlola abaqhubi abatsha. Kufuneka uye neefoto ezimbini, zibe nombala okanye zingabi nawo, uveze neSazisi sakho uze uhlawule imali efunekayo. Kufuneka ube uneminyaka engaphezulu kweshumi elinesixhenxe ubudala.
Ngaphambi kokuba uvavanyelwe ukuqhuba kufuneka ube uluphumelele uvavanyo olukukhangela ukuba uyayazi na imiqondiso yendlela, iimpawu ezilawula iimoto ezindleleni, iindawo zokuqhuba ezilawula imoto ezingaphakathi. Kufuneka ube uye wahlolwa namehlo.
Izixhobo zokufunda ezikunceda ekubeni ufundise umfundi-kuqhuba alungele ukuvavanywa ziyafumaneka ezivenkileni.
Iphepha-mvume lomntu ofunda ukuqhuba lisebenza iinyanga ezili-18.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Kufuneka uhlawule ama-R60 xa usenza idinga lokuya kubhala uvavanyo lokufumana iphepha-mvume lofunda ukuqhuba ze ibe ngama-R30 wakuba uluphumelele uvavanyo olo.
YAYAMENE
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.15119.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
INKCAZELO:
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela:
kubathuthi beemoto ukuba bazise iimoto umthengisi-moto xa ezizisa, ezithengisa, etshintshisa okanye elungisa isithuthi eso umenzi-moto xa ezise isithuthi okanye ezivavanya umzisi-moto welinye ilizwe ozise iimoto.
Umenzi-zimoto kufuneka enze isicelo sokufumana inombolo yokuthengisa isithuthi ze afune isiqinisekiso senombolo yokuthengisa izithuthi.
IMIYALELO:
nencwadana yakho yesazisi
Imali engummiselo ekhutshwayo
Nayiphi na imali esisohlwayo kwanosemva ngayo xa imali leyo ifike kade.
Kwisicelo sakho, kufuneka ubonise ukuba zingaphi na iinombolo zorhwebo zesithuthi ozifunayo utsho nokuba uzifunela ntoni na.
Ukufumana ezinye iinkcukacha, dibana no-:
Inombolo yomnxeba: 0860 142 142
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali engama-R 69.00 yokubhalisa
Imali engama-R 681.00 yephepha-mvume lokuqhuba (izithuthi)
Imali engama-R 138.00 yephepha-mvume lokuqhuba (isithuthuthu)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.15127.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
INKCAZELO:
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni.
Isicelo siya kwamkelwa kuphela xa isikhululo eso sisebenza ngokuhlola izithuthi sihlangabezana nomgangatho wobuchule nolwazi ofunekayo ngokommiselo weSABS 0216 ' Isikhululo Sovavanyo Lwezithuthi' kwanendlela yokuhlola nokuvavanya isithuthi kufuneka ihlangabezene nenkqubo yeSABS 047 'Ukukhangelwa kwemoto ukuba iyilungele na indlela'.
Ukuba isicelo eso sibe nempumelelo, ukubhaliswa kwesithuthi kufuneka kusoloko luvezwa ngalo lonke ixesha.
IMIYALELO:
Kufuneka ube noku:
idiploma yomhloli wakho isiqinisekiso sokubhaliswa kweshishinii.
Umhloli uya kutyelela iziko lokuhlola ze enze iziphakamiso aqinisekise nokuba iziko elo liyahlangabezana nemimiselo yeSABS.
Isiqinisekiso sobhaliso singakhutshwa emva koko.
Ukufumana ezinye iinkcukacha dibana no:
Inombolo yomnxeba: 021 483 2074
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.15197.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
INKCAZELO:
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso.Imimiselo yokwenza isicelo sephepha-mvume lokuthwala imiselwa kwiphepha-mvume ngokwalo kwaye kungabandakanywa noncedo lwezithuthi.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okuthwala imithwalo enobungozi ayafumaneka kwiSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, iCandelo lezoLawulo loMthetho. Izicelo umntu angazenzela yena ngokwakhe okanye adibane nomntu ocebisayo ngaphambi kokubetha kwentsimbi ye-12 emini emaqanda ngomhla owandulela ukuba isithuthi okanye umnthwalo ufuduswe. Izicelo ziya kuqwalaselwa ngosuku olulandelayo.
Umnini wephepha-mvume lokuthwala kufuneka anamathele kwimiqathango eyahlukahlukeneyo
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Ubume beentlawulo kumaphepha-mvume ezithuthi ezingaqhelekanga nemithwalo engaqhelekanga.
Indlela ehlelwe ngayo imirhumo eluncedo yezithuthi:
Uncediso kwezoThutho: R48.00 ngeyure kwigosa ngalinye
Intlawulo yeMini: 1,63 ngeyure nganye
Uqaphele ke ukuba imirhumo yoncedo yezithuthi iya kube ihlaziywe ekuhambeni kwexesha kwalapha ku-2003. kwakhona, imirhumo yoncedo iya kuxhomekeka ekubeni luluphi na uhlobo uncedo olufunekayo.
YAYAMENE
Umthwalo Ongaqhelekanga: Iphepha Lokufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokusebenzisa Isithuthi (IFomu) (File type: pdf; size: 58 KB)
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.15212.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
INKCAZELO:
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.
Eli phepha-mvume lolu hlobo lifuneka xa uqhuba:
isithuthi esithwala iimpahla, ezinobunzima obungaphezu kwama- 3 500 kg isithuthi esitsala esinye ezaphukileyo ibhasi iminibus enobunzima obungadlulanga kuma-3 500 kg esenzelwe ukuthwala abantu abali- 12 nangaphezulu, kubandakanywa nomqhubi isithuthi esisetyenziswa ekuthutheni abantu ukuze sihlawulwe isithuthi esithwala iimpahla ezinobungozi, esinobunzima obungaphezulu kwama-3 500 kg isithuthi esihamba endleleni esiyi-tank yokuthwala izinto ezilulwelo oluvuthayo olune -petroleum isithuthi esithwala abantu abali-12 okanye ngaphezulu kuqukwa nomqhubi.
Akukho phepha-mvume lakuqhuba ngobuchule lifunekayo ekuqhubeni isithuthi sokungcwaba okanye iteletele.
Kuya kufuneka ube nale pemethi kuphela xa:
sele unephepha-mvume lokuqhuba elisemthethweni elilungele eso sithuthi sichaphazelekayo ungaphezulu kweminyaka emiselweyo (oku kuxhomekeke kudidi kwesithuthi ekubhekiselelwa kulo)
kukho ubungqina bukagqirha obuchaza ukuba usempilweni efanelekileyo kunikwe ubungqina obunikwe liqumrhu eliqeqeshayo (obufuneka kuphela kwizithuthi ezithile)
awuzange wakha wafunyaniswa uqhuba kakubi, okanye uqhuba ukungakhathali okanye awuzange ukhe wafunyaniswa unetyala lobundlobongela alizange khe larhoxiswa iphepha-mvume lakho lokuqhuba.
Iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule lingarhoxiswa okanye licinywe xa uthe wafunyaniswa ukuba awukulungelanga ukuqhuba ngokwezonyango okanye xa uthe wafunyaniswa uqhuba kakubi okanye uqhuba ngokungakhathali, okanye ukuba wakha wafunyaniswa unetyala lobundlobongela.
Umqhubi okanye umnini-sithuthi elithe lafuneka iphepha-mvume lakhe lokuqhuba akavumelekanga ukuba alinike omnye umntu alisebenzise endleleni kawonkewonke, ngaphandle kokuba loo mntu naye unalo elakhe elikwanjalo futhi kwinqanaba elifanayo.
IMIYALELO:
Usenza kwiziko elisebenza ngamaphepha-mvume okuqhuba isicelo sokufumana iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule. Kufuneka wenze oku:
uzalise iphetshana lesicelo elingu-PD1
uhlawule imali engummiselo ekhutshwayo uze nesazisi sakho uze nemifanekiso yakho emibini uze nephepha-mvume lakho lokuqhuba uze nesiqinisekiso sakho soqeqesho (ukuba sikho)
uze nesiqinisekiso sikagqirha uze nalo naliphi na elinye iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule okanye lokuqhuba isithuthi sikawonkewonke osele unalo.
Sakuba sesenziwe isicelo, kuya kunyatheliswa iminwe kwanephepha-mvume lakho lokuqhuba elilikhadi elibonakalisa iphepha-mvume lokuqhuba ngobuchule.
Uya kwaziswa lakuba ikhadi lakho sele lilungile uye kuliphuthuma. Kufuneka ube besazisi xa uye kuthatha ikhadi lakho. Naliphi na ikhadi elingaphuthunywanga kwisithuba seentsuku ezingama-120 liya kutshatyalaliswa.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
YAYAMENE
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Umthwalo Ongaqhelekanga: Iphepha Lokufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokusebenzisa Isithuthi (IFomu) (File type: pdf; size: 58 KB)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.16460.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
INKCAZELO:
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho.
IMIYALELO:
Kufuneka wenze isicelo sokubhalisa kuqala kwiziko elibhalisa izithuthi ucele iSiqinisekiso samaPolisa esiNgqina ukuba akukho khwiniba kwisithuthi eso. Emva koko kufuneka usithathe ngokwakho isithuthi eso uye naso kwicandelo leeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika apho uya kuthi usifumane khona esi siqinisekiso.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Akukho mali ihlawulwayo ngaphandle kokuba kufuneka kugximfiswe inombolo yomzimba wesithuthi eso nenjini entsha.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.16462.16462.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amaphepha-mvume Okuqhuba
Amaphepha-mvume Okuqhuba
INKCAZELO:
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe.Unikwa ixeshana ezlingangeentsuku ezingama-21 emva kokuba sele liphelile ixesha lokuhlaziya iphepha-mvume lokuqhuba apho uye uhlawule intlawulo eqhelekileyo yephepha-mvume lokuqhuba isithuthi kungafakwa sohlwayo.
IMIYALELO:
Ukusenzela iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho, , kufuneka uthumele iphetshana lesicelo elingu-ALV kwiziko elibhalisa izithuthi, uphathe kunye nesazisi sakho, imali engummiselo ekhutshwayo kunye neyazo naziphi na izohlwayo kwanemali esisemva ngayo isithuthi eso.
Kungenjalo, ungeza naso nesaziso sokuhlaziya iphepha-mvume lokuqhuba (iphetshana lesicelo u-MVL2) ukuba unayo. Ezi zaziso zithunyelwa ngeposi qho ngenyanga kubo bonke abanini-zimoto esele lisondele ixesha lokuba lihlaziywe kwakhona iphepha-mvume lokuqhuba.
Ukufumana enye ingcaciso, tsalela uMichael Gallant Kwicandelo lezoLawulo lobhaliso lwezithuthi kule nombolo 021 483 2058 okanye udibane neziko lobhaliso lwezithuthi elikufuphi nawe.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali ehlawulelwa ilayisenisi ixhomekeke kubunzima besithuthi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.16464.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Ukubhaliswa Kwesithuthi
Ukubhaliswa Kwesithuthi
INKCAZELO:
Xa sitshintsha siba sesomnye umntu.
Emva kweentsuku ezingama-31 sihluthiwe isithuthi.
Xa ilifa liqoshelisiwe emva komnini-sithuthi.
IMIYALELO:
Xa uthenga isithuthi kufuneka usibhalise egameni lakho kwisithuba seentsuku ezingama-21.
Ukubhalisa isithuthi esitsha, kufuneka iphetshana lokubhalisa elingu-RLV kwiziko lobhaliso zithuthi, uphathe:
ISazisi sakho
Isiqinisekiso somenzi waso.
Kufuneka ube uyayazi inombolo yomzimba wesithuthi okanye eyenjini yesithuthi yakho.
Ukubhalisa isithuthi ebesisesomnye umntu, kufuneka ufake iphetshana lokubhalisa elingu-RLV kwiziko lobhaliso lwezithuthi, uphathe:
amaxwebhu into echaza ukuba imoto leyo ibhaliswe (phantsi kwegama lomntu lowo obengumniniyo)
isiqinisekiso sokuba isithuthi eso sikulungele ukuba sendleleni into engqina ukuba sithengiwe isithuthi eso.
Xa isithuthi sibhalisiwe isiqinisekiso sobhaliso siya kunikwa umnini waso.
Ukuba isithuthi sakho siye safakelwa ilungu okanye sakhiwa ngokutsha, umzekelo safakelwa injini entsha, eso sithuthi kufuneka siphinde sibhaliswe kwakhona. Kule meko, kufuneka ufumane isiqinisekiso esingqina ukuba akukho nto igwenxa emapoliseni kwanesiqinisekiso sokuba isithuthi eso sikulungele ukuba sendleleni ngaphambi kokuba ube nokusibhalisa isithuthi sakho.
Qaphela: Kukwakho nezinto ezizezinye ezifunekayo kwisithuthi ebesikhe asabhaliswa, ezongeza kwizinto ezifunwa kwindla-lifa yalowo ungasekhoyo, ukuthinjwa kwaso, ezifumaneke ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika okanye xa sasixeliwe ukuba sebiwa.
La mabakala amaziko:
Amaziko Okuvavanya Iinqwelo-mafutha
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
ULwenziwo lweeNdlela (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Imali Yokubhalisa: R69.00
Ukuba awusibhalisi isithuthi sakho kwisithuba seentsuku ezingama-21 usifumene, uya kohlwaywa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.16638.16638.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Izithuthi Zoluntu
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okusebenza Ngabantu afumaneka kwiBhodi yamaphepha-mvume Okuthutha Uluntu. Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ekufuneka lihambe neenkcukacha zakho okanye zenkampani uhlobo lwenkonzo yothutho loluntu iinkcukacha zendlela oza kuhamba ngayo iinkcukacha zesithuthi sakho.
Kufuneka utyikitye nesigqibo esifungelweyo esichaza ukuba awuzange wakha wachaphazeleka kwizenzo zobundlobongela okanye kumatyala amakhulu okanye wakha wabanjelwa ukubandakanyeka ekuphatheni izixhobo ezingekho mthethweni. Kukho intlawulo yezolawulo engama-R25 ekufuneka ihlawulwe.
Amaphepha-mvume okusebenza asebenza iminyaka emihlanu owona mlinganiselo mkhulu.
Ukuze ukulungele ukufumanaiphepha-mvume lokusebenza ngokuthutha uluntu, kufuneka ukhumbule ukuba kufuneka ube lilungu elipheleleyo lombutho woonoteksi obhalisiweyo. Umbutho woonoteksi ubhaliswa kuMphathi Wemiba Yeeteksi yePhondo.
Wakuba ulifumeneiphepha-mvume lokusebenza, kufuneka uliphathe uliveze xa igosa lendlela lifina ukuba wenjenjalo, kwaye kufuneka uncamathisele uphawu olwahlukileyo kwelomnye umbutho kwisithuthi sakho.
IBhodi YamaPhepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu yePhondo leNtshona Koloni
Inombolo yomnxeba: 021 592 4713/36/21
Inombolo yomnxeba: 021 592 4593
I-Ofisi yeeteksi yePhondo kunye noMphathi
Inombolo yomnxeba: 021 592 4721
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Intlawulo yezolawulo engama- R25
Le nkcazelo iyafumaneka nangesi Xhosa
YAYAMENE
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.16638.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Izithuthi Zoluntu
IiNkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IMIYALELO:
Amaphepha-mvume okusebenza Ngabantu afumaneka kwiBhodi yamaphepha-mvume Okuthutha Uluntu. Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo ekufuneka lihambe neenkcukacha zakho okanye zenkampani uhlobo lwenkonzo yothutho loluntu iinkcukacha zendlela oza kuhamba ngayo iinkcukacha zesithuthi sakho.
Kufuneka utyikitye nesigqibo esifungelweyo esichaza ukuba awuzange wakha wachaphazeleka kwizenzo zobundlobongela okanye kumatyala amakhulu okanye wakha wabanjelwa ukubandakanyeka ekuphatheni izixhobo ezingekho mthethweni. Kukho intlawulo yezolawulo engama-R25 ekufuneka ihlawulwe.
Amaphepha-mvume okusebenza asebenza iminyaka emihlanu owona mlinganiselo mkhulu.
Ukuze ukulungele ukufumanaiphepha-mvume lokusebenza ngokuthutha uluntu, kufuneka ukhumbule ukuba kufuneka ube lilungu elipheleleyo lombutho woonoteksi obhalisiweyo. Umbutho woonoteksi ubhaliswa kuMphathi Wemiba Yeeteksi yePhondo.
Wakuba ulifumeneiphepha-mvume lokusebenza, kufuneka uliphathe uliveze xa igosa lendlela lifina ukuba wenjenjalo, kwaye kufuneka uncamathisele uphawu olwahlukileyo kwelomnye umbutho kwisithuthi sakho.
IBhodi YamaPhepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu yePhondo leNtshona Koloni
Inombolo yomnxeba: 021 592 4713/36/21
Inombolo yomnxeba: 021 592 4593
I-Ofisi yeeteksi yePhondo kunye noMphathi
Inombolo yomnxeba: 021 592 4721
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Izithuthi Zoluntu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
IXABISO:
Intlawulo yezolawulo engama- R25
YAYAMENE
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11598.93389.93389.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
INKCAZELO:
Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile.
Ukuze ube nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka ube nencwadana yembalelwano esuka kugqirha eiqinisekisa ukuba:
ukuhamba kwakho kukhubazeke ngenxa yesigulo somzimba okanye sengqondo esiqhubekekayo, okanye ke ukuhamba kwakho kusakhubazeke okwexeshana kodwa kuphazamiseke kakhulu.
Abanye oorhulumente bamakhaya badinga ukuba ugqirha agcwalise icandelo ellithile leli phetshana lesicelo, ngoko ke eli phetshana kufuneka liye kulandwa kwangexesha. Nceda uqhagamshelane nesebe lezendlela elikufutshane nawe ukuze ufumane ingqiniseko yokuba uyayidinga na incwadi esuka kugqirha kusini na.
Ukuba uthi ufumane icwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo, kufuneka uliveze ngokucacileyo kwifestile yangaphambili yesithuthi sakho.
Nceda uqonde ukuba eli cwecwe lokupaka labahubi abakhubazekileyo linikezelwa ngye nawuphi na urhulumente wekhaya linganganakanwa ngoko nangoko ngomnye urhulumente wekhaya.
IMIYALELO:
Ukuze ube nokufaka isicelo seli cwecwe, kuya kufuneka ungenise iphetshana lesicelo eligcwalisiweyo ndawonye:
nencwadana yakho yesazisi incwadi yembalelwano esuka kugqirha imifanekiso yencwadana yesazisi emibini intlawulo efunwayo
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Intlawulo efunekayo ukuze umntu abe nokulifumana eli cwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo ayilingani futhi ixhomekeka kuloo maspala. Qhagamshelana neSebe Lezendlela likaMaspala wakho okanye ke uqhagamshelane nolu luhlu lungezantsi apha:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.11602.122924.122924.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa

Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa




INKCAZELO:

Zonke iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ezithi zenzeke kwiSixeko saseKapa - oko ke kuthethe ukuthi kwingingqi yenqila yeKapa, eyiBlaauwberg, uMbindi weSixeko saseKapa, iHelderberg, i-Oostenberg, uMzantsi kaSinga-siqithi neTygerberg - ziphantsi kwamasebe Ezendlela eSixeko saseKapa. La masebe ke aquka amasebe ezendlela ase-Atlantis, elaseDurbanville, elase-Elsies River, elaseHelderberg, elaseMilnerton, elase-Oostenberg, elase-Ottery Hill nelaseParow.Iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ezithi zenzeke kwezinye oongingqi ziphantsi kolawulo lwaloo maspala zenzeke kumhlaba wakhe.


IMIYALELO:


1. Ndingafumanisa ukuba ndinesohlwayo sendlela endingekasihlawuli?
2. Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
3. Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
4. Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
5. Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sam sendlela kumatshini webhanki?
6. Ndingasihlawula emva kwexesha elingakanani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
7. Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sesiphoso sam sendlela?
8. Kwenzeka ntoni xa ndingasihlawuli isohlwayo sesiphoso sam sendlela?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESPHOSO SENDLELA?

Tsalela iCandelo Lemibuzo Ngemiba Yendlela 'ngexesha lomsebenzi (ukusukela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngesibhozo ekuseni ukuya kutsho ngecala emva kwentsimbi yesithathu malanga) kule nombolo. Ukuba ungathanda ukufumana iphepha elichaza konke ngesohlwayo sakho. Kuya kufuneka uziyele ngokwakho kweli sebe lezendlela.

Ukuba ukrokrela ukuba isebe lezendlela likuthumela izohlwayo zeziphoso zendlela kwidilesi yakho endala, nceda uthumele idilesi yakho entsha ngefeksi (eyokuhlala neyeposi) , ndawonye nencwadana yakho yesazisi kwiCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo (021) 419 1676.Yibhalise ngeSebe Lonxibelelwano. Tsalela iCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo yomnxeba (021) 400 4900 nangaziphi na iinkcukacha onokuzifuna ngalo mba.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO KWIZIPHOSO ZENDLELA?

Zimbini iintlobo zezohlwayo kwiziphoso zendlela: Ezi ke Ngumyamelo Okunyanzelisa Ngokukhawuleza ukuba Uye Kuvela Enkundleni kunye NeTikiti leCandelo 341 Elikwazisa Ngesohlwayo Kwisiphoso Sendlela.


* Umyalelo Okunyanzelisa Ukuba Uvele Ngokukhawuleza Enkundleni ukhutshwa xa igosa lendlela ekhuphela umqhubi-sithuthi ecaleni kwendlela ukuze amnike itikiti elinesohlwayo ngenxa yezi ziphoso zilandelayo: isiphoso asenze ngelixa aqhubayo (umzekelo, ukuqhuba ngesantya esingamkelekanga okanye okanye ukudlula izibane zendlela zimvalele), isiphene esikwisithuthi sakho (umzekelo, isibane sangemva esophukileyo/esingasebenziyo), iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi eliphelelweyo okanye ukuqhuba isithuthi ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba.


* A iTikiti leCandelo 341 likhutshwa xa umqhubi-sithuthi ebanjwe yikhamera esaphula umthetho wendlela (umzekelo, xa eqhuba ngesantya esiphezulu ngendlela engamkelekanga) okanye xa igosa elo lendlela likhupha eli tikiti engekho umqhubi lowo esithuthini (eli ke litiki elimbala upinki elinikezelwa xa umqhuni ethe wapaka ngokungekho mthethweni, efunywenwe enecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelweyo, njalo-njalo).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?

Ukuba inombolo yesohlwayo esize ngenxa yesiphozo esibanjwe yikhamera ngo-"9" okanye u-"4", ungayijonga kwi-internet kule dilesi www.payfine.co.za. (Nceda ke uqwalasele ukuba oku akuthethi ukuba ungasiphlawula isohlwayo eso kwalapho kwi-internet.)

Ukuze ube nokuyibona imifanekiso kuya kufuneka wazi:


* Isithili sikamaspala apho umfanekiso lowo wathathathwa khona

* Inombolo-mbhalo yesithuthi sakho

* Inombolo yomfanekiso lowo, obonakala kwitikiti olithunyelweyo.


Izohlwayo zeziphoso ezithatyathwe ziikhamera ezineenombolo eziqala ngo-"2" zingajongwa kuphela kwisebe lezendlela laseParow, kwelase-Oostenberg, elaseHelderberg, elaseMilnerton, kwelikuMazantsi kaSinga-siqithi kwakunye nelaseKapa phakathi kwecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni neyesithathu malanga.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?

Ukuba uhlawula ngaphambik kosuku lokugqibela oluchazwe kwitikiti elo lakho, ungasihlawula isohlwayo sesiphoso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye amaphetshana okwenza iintlawulo aseposini:
* Iitsheki namaphetshana okwenza iintlawulo aseposini kufuneka abhaliswe ngeSixeko saseKapa.
* Intlawulo ingenziwa ngokuthi umntu aziyele buqu kwisebe lezendlela okanye (fumana idilesi kwesi sikhundla sinamasebe Ezendlela ooMaspalas) okanye ke uyithumele ngeposi kule dilesi:
Private Bag X019
eRoggebaai
8012

* Ngenxa yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa tu into yokuba umntu athumele imali eziinkozo ngeposi.
* Ukuba ibhanki yakho yiFirst National Bank, ungasihlawula isohlwayo sakho kuwo nawuphi na umatshini wale bhanki ngokuthi usebenzise inombolo ekwitikiti leso sohlwayo.


Ukuba unomnqweno wokuhlawula ngosuku lokugqibela lokuhlawula okanye emva kolu suku,, ungakwenza oku ngokuthi uhlawule imali eziinkozo okanye ngetsheki eqinisekiswe yibhanki kwinkundla ekhankanywe kwelo tikiti (fumana ke idilesi kwesi sikhundla sineeNkundla zooMaspala). Kuya kufuneka uye ngokwakhe xa uhlawula esi sohlwayo, kwishumi elinesine leentsuku emva kosuku lokugqibela lokuhlawula. Ngolu suku lweshumi elinesine ke, ityala lakho liya kuchotshelwa enkundleni.

Ukuba akunamnqweno wakulihlawula eli tyala, kuya kufuneka uye kuvela enkundleni, ngokwakho, ngosuku obekelwe ukuvela ngalo enkundleni ngeenjongo zokuya kuzithethelela. Ukuba akuyi kuzithethelela, inkundla iya kukhupha isigunyaziso kokubanjwa kwakho uvalelwe kwesimnyama.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?

Ayikhgo indlela yokuhlawula amatikiti akhutshwe siSixeko saseKapa kwi-internet.

IUkuba ibhanki yakho yiFirst National Bank, ungasihlawula isohlwayo sakho sendlela kuwo nawuphi na umatshini wale bhanki ngokuthi usebenzise inombolo ekwelo tikiti.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



LINGAKANANI IXESHA ENDINALO NGAPHAMBI KOKUBA NDIHLAWULE ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?

Kuxhyomekeka ekubeni ufumene oluphi na uhlobo lwesohlwayo, Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo okanye iTikiti leCandelo le-341, unesithuba esiphakathi kwamashumi amathathu eentsuku neenyanga ezine sokuhlawula itikiti lakho lesiphoso sendlela.

Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo linosuku oza kuvela ngalo enkundleni yaye uneentsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula ukususela kusuku elikhutshwe ngalo eli tikiti, ukwenze oko kwisebe lezendlela elikhankanywe kwitikiti kwisigunyaziso eso. Ukuba uthi ulihlawule eli tikiti ngosuku omele ukuvela ngalo enkundleni, kuya kufuneka ukwenze ngokwakho oko enkundleni.

Ukuba uthi ufumane iTikiti leCandelo le-341, uneentsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokuba isebe lezendlela likhuphe "iSaiziso Esiphambi Kwesigunyaziso Sokuvela Enkundleni", oya kuthi emva kokukhutshwa kwaso ube nezinye iintsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokukhutshwa kwalo myalelo ukugunyazisa ukuba uye kuvela enkundleni.

Emva kokukhutshwa komyalelo wokuvela enkundleni, unezinye iintsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula itikiti lakho kwiSebe Lezendlela elikhankanywe apho. Emva kokudlula kwala mashumi amathathu eentsuku, unelinye ishumi elinesine leentsuku oliphiwayo lokuba uhlawule eli tikiti kwinkundla ekhanknywe kuloo myalelo.

Ngoko ke lilonke, unamalunga neenyanga ezine zokuba uhlawule isohlwayo sakho emva kokufumana itikiti leCandelo le-341.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INGABA NDINGASIFAKA ISIKHALAZO NGESOHLWAYO ENDISITHUNYELWEYO?

Ukuba unomnqweno wokufaka isikhalazo ngesohlwayo sendlela osinikiweyo, thumela incwadi ecacisa izizathu zakho, ndawonye nekopi yeso sohlwayo sakho, kwiSebe Lezendlela laseGallows Hill. Usenakho kanti nokuzithumela ngefeksi ezi nkcukacha kule nombolo: 021 421 6607. Uya kuthi ufumane incwadi ke ekwazisa ngokuba eli sebe liyifumene incwadi yakho kwisithuba esimalunga neenyanga ezintathu emva koko.

uMlawuli Wemicimbi Yendlela Yendlela uya kuthi akuthumele le ncwadi yakho kwinkundla efanelekileyo. uMtshutshisi Woluntu okuloo nkundla uya kuthi asiqwalasele esi sohlwayo, nto leyo ithabatha ubuninzi iintsuku ezimbini, ze emva koko athumele isigqibo sakhe kuMlawuli Wemicimbi Yendllela, oua kuthi yena asibhale phantsi asigcine ezincwadini. Le inkqubo ke ithabatha malunga neeveki ezintathu. Xa ihlanganiswa yonke le nkqubo ithabatha iiveki ezintandathu.

Usenakho kanti nokuqhagamshelana noMtshutshini Woluntu ngokuthi uye ngqo kwinkundla ekhankanywe kweso sohlwayo. Ukuba uthe wafumana umyalelo okubizela enkundleni, kufuneka uqhagamshelane noMtshutshisi Woluntu ngaphambi kosuku lokuvela kwakho enkundleni.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?

Ukuba, umzekelo, wohlwaywe ngempazamo, ungaya kubhena ngalo mba enkundleni ngosuku obizelwe ukuya kuvela ngalo enkundleni kuloo myalelo.

Ukuba akuyi kuvela uzithethele enkundleni, inkundla iya kukhupha umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesimnyama, ngetyala lokudela inkundla.



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iinkundla Zoomaspala
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Stad Kaapstad





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseTheewaterskloof (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Services.11602.122924.X.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezothutho > Izithuthi, Iingozi & Nokhuseleko Ezindleleni > Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa

Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala weSixeko saseKapa




INKCAZELO:

Zonke iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ezithi zenzeke kwiSixeko saseKapa - oko ke kuthethe ukuthi kwingingqi yenqila yeKapa, eyiBlaauwberg, uMbindi weSixeko saseKapa, iHelderberg, i-Oostenberg, uMzantsi kaSinga-siqithi neTygerberg - ziphantsi kwamasebe Ezendlela eSixeko saseKapa. La masebe ke aquka amasebe ezendlela ase-Atlantis, elaseDurbanville, elase-Elsies River, elaseHelderberg, elaseMilnerton, elase-Oostenberg, elase-Ottery Hill nelaseParow.Iintshukumo zokwaphulwa kwemithetho yendlela ezithi zenzeke kwezinye oongingqi ziphantsi kolawulo lwaloo maspala zenzeke kumhlaba wakhe.


IMIYALELO:


1. Ndingafumanisa ukuba ndinesohlwayo sendlela endingekasihlawuli?
2. Zeziphi ezi ntlobo zahlukeneyo zezohlwayo zendlela?
3. Ndingawujonga ndiwuqinisekise phi umfanekiso othatyathwe yikhamera yesantya?
4. Ndingasihlawula njani isohlwayo sesiphoso sam sendlela?
5. Ndingasihlawula na isohlwayo sesiphoso sam sendlela kumatshini webhanki?
6. Ndingasihlawula emva kwexesha elingakanani isohlwayo sam sesiphoso sendlela?
7. Ndingasifaka njani isikhalazo ngesohlwayo sesiphoso sam sendlela?
8. Kwenzeka ntoni xa ndingasihlawuli isohlwayo sesiphoso sam sendlela?

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


NDINGAFUMANISA PHI UKUBA NDINESOHLWAYO SESPHOSO SENDLELA?

Tsalela iCandelo Lemibuzo Ngemiba Yendlela 'ngexesha lomsebenzi (ukusukela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu, ngesibhozo ekuseni ukuya kutsho ngecala emva kwentsimbi yesithathu malanga) kule nombolo. Ukuba ungathanda ukufumana iphepha elichaza konke ngesohlwayo sakho. Kuya kufuneka uziyele ngokwakho kweli sebe lezendlela.

Ukuba ukrokrela ukuba isebe lezendlela likuthumela izohlwayo zeziphoso zendlela kwidilesi yakho endala, nceda uthumele idilesi yakho entsha ngefeksi (eyokuhlala neyeposi) , ndawonye nencwadana yakho yesazisi kwiCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo (021) 419 1676.Yibhalise ngeSebe Lonxibelelwano. Tsalela iCandelo Lokubhaliswa Kwezithuthi kule nombolo yomnxeba (021) 400 4900 nangaziphi na iinkcukacha onokuzifuna ngalo mba.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

ZEZIPHI EZI NTLOBO ZAHLUKENEYO ZEZOHLWAYO KWIZIPHOSO ZENDLELA?

Zimbini iintlobo zezohlwayo kwiziphoso zendlela: Ezi ke Ngumyamelo Okunyanzelisa Ngokukhawuleza ukuba Uye Kuvela Enkundleni kunye NeTikiti leCandelo 341 Elikwazisa Ngesohlwayo Kwisiphoso Sendlela.


* Umyalelo Okunyanzelisa Ukuba Uvele Ngokukhawuleza Enkundleni ukhutshwa xa igosa lendlela ekhuphela umqhubi-sithuthi ecaleni kwendlela ukuze amnike itikiti elinesohlwayo ngenxa yezi ziphoso zilandelayo: isiphoso asenze ngelixa aqhubayo (umzekelo, ukuqhuba ngesantya esingamkelekanga okanye okanye ukudlula izibane zendlela zimvalele), isiphene esikwisithuthi sakho (umzekelo, isibane sangemva esophukileyo/esingasebenziyo), iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi eliphelelweyo okanye ukuqhuba isithuthi ngaphandle kwephepha-mvume lokuqhuba.


* A iTikiti leCandelo 341 likhutshwa xa umqhubi-sithuthi ebanjwe yikhamera esaphula umthetho wendlela (umzekelo, xa eqhuba ngesantya esiphezulu ngendlela engamkelekanga) okanye xa igosa elo lendlela likhupha eli tikiti engekho umqhubi lowo esithuthini (eli ke litiki elimbala upinki elinikezelwa xa umqhuni ethe wapaka ngokungekho mthethweni, efunywenwe enecwecwe lephepha-mvume lokuqhuba eliphelelweyo, njalo-njalo).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGAWUJONGA NDIWUQINISEKISE PHI UMFANEKISO OTHATYATHWE YIKHAMERA YESANTYA?

Ukuba inombolo yesohlwayo esize ngenxa yesiphozo esibanjwe yikhamera ngo-"9" okanye u-"4", ungayijonga kwi-internet kule dilesi www.payfine.co.za. (Nceda ke uqwalasele ukuba oku akuthethi ukuba ungasiphlawula isohlwayo eso kwalapho kwi-internet.)

Ukuze ube nokuyibona imifanekiso kuya kufuneka wazi:


* Isithili sikamaspala apho umfanekiso lowo wathathathwa khona

* Inombolo-mbhalo yesithuthi sakho

* Inombolo yomfanekiso lowo, obonakala kwitikiti olithunyelweyo.


Izohlwayo zeziphoso ezithatyathwe ziikhamera ezineenombolo eziqala ngo-"2" zingajongwa kuphela kwisebe lezendlela laseParow, kwelase-Oostenberg, elaseHelderberg, elaseMilnerton, kwelikuMazantsi kaSinga-siqithi kwakunye nelaseKapa phakathi kwecala emva kwentsimbi yesibhozo ekuseni neyesithathu malanga.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGASIHLAWULA NJANI ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA?

Ukuba uhlawula ngaphambik kosuku lokugqibela oluchazwe kwitikiti elo lakho, ungasihlawula isohlwayo sesiphoso sakho ngetsheki, ngemali eziinkozo okanye amaphetshana okwenza iintlawulo aseposini:
* Iitsheki namaphetshana okwenza iintlawulo aseposini kufuneka abhaliswe ngeSixeko saseKapa.
* Intlawulo ingenziwa ngokuthi umntu aziyele buqu kwisebe lezendlela okanye (fumana idilesi kwesi sikhundla sinamasebe Ezendlela ooMaspalas) okanye ke uyithumele ngeposi kule dilesi:
Private Bag X019
eRoggebaai
8012

* Ngenxa yobuzaza bobuqhetseba nobusela kwicandelo leeposi, ayikhuthazwa tu into yokuba umntu athumele imali eziinkozo ngeposi.
* Ukuba ibhanki yakho yiFirst National Bank, ungasihlawula isohlwayo sakho kuwo nawuphi na umatshini wale bhanki ngokuthi usebenzise inombolo ekwitikiti leso sohlwayo.


Ukuba unomnqweno wokuhlawula ngosuku lokugqibela lokuhlawula okanye emva kolu suku,, ungakwenza oku ngokuthi uhlawule imali eziinkozo okanye ngetsheki eqinisekiswe yibhanki kwinkundla ekhankanywe kwelo tikiti (fumana ke idilesi kwesi sikhundla sineeNkundla zooMaspala). Kuya kufuneka uye ngokwakhe xa uhlawula esi sohlwayo, kwishumi elinesine leentsuku emva kosuku lokugqibela lokuhlawula. Ngolu suku lweshumi elinesine ke, ityala lakho liya kuchotshelwa enkundleni.

Ukuba akunamnqweno wakulihlawula eli tyala, kuya kufuneka uye kuvela enkundleni, ngokwakho, ngosuku obekelwe ukuvela ngalo enkundleni ngeenjongo zokuya kuzithethelela. Ukuba akuyi kuzithethelela, inkundla iya kukhupha isigunyaziso kokubanjwa kwakho uvalelwe kwesimnyama.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

NDINGASIHLAWULA ISOHLWAYO SESIPHOSO SAM SENDLELA KUMATSHINI WEBHANKI?

Ayikhgo indlela yokuhlawula amatikiti akhutshwe siSixeko saseKapa kwi-internet.

IUkuba ibhanki yakho yiFirst National Bank, ungasihlawula isohlwayo sakho sendlela kuwo nawuphi na umatshini wale bhanki ngokuthi usebenzise inombolo ekwelo tikiti.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================



LINGAKANANI IXESHA ENDINALO NGAPHAMBI KOKUBA NDIHLAWULE ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?

Kuxhyomekeka ekubeni ufumene oluphi na uhlobo lwesohlwayo, Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo okanye iTikiti leCandelo le-341, unesithuba esiphakathi kwamashumi amathathu eentsuku neenyanga ezine sokuhlawula itikiti lakho lesiphoso sendlela.

Isigunyaziso Sokuba Uvele Enkundleni Ngokungxamisekileyo linosuku oza kuvela ngalo enkundleni yaye uneentsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula ukususela kusuku elikhutshwe ngalo eli tikiti, ukwenze oko kwisebe lezendlela elikhankanywe kwitikiti kwisigunyaziso eso. Ukuba uthi ulihlawule eli tikiti ngosuku omele ukuvela ngalo enkundleni, kuya kufuneka ukwenze ngokwakho oko enkundleni.

Ukuba uthi ufumane iTikiti leCandelo le-341, uneentsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokuba isebe lezendlela likhuphe "iSaiziso Esiphambi Kwesigunyaziso Sokuvela Enkundleni", oya kuthi emva kokukhutshwa kwaso ube nezinye iintsuku ezingamashumi amathathu ngaphambi kokukhutshwa kwalo myalelo ukugunyazisa ukuba uye kuvela enkundleni.

Emva kokukhutshwa komyalelo wokuvela enkundleni, unezinye iintsuku ezingamashumi amathathu zokuhlawula itikiti lakho kwiSebe Lezendlela elikhankanywe apho. Emva kokudlula kwala mashumi amathathu eentsuku, unelinye ishumi elinesine leentsuku oliphiwayo lokuba uhlawule eli tikiti kwinkundla ekhanknywe kuloo myalelo.

Ngoko ke lilonke, unamalunga neenyanga ezine zokuba uhlawule isohlwayo sakho emva kokufumana itikiti leCandelo le-341.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INGABA NDINGASIFAKA ISIKHALAZO NGESOHLWAYO ENDISITHUNYELWEYO?

Ukuba unomnqweno wokufaka isikhalazo ngesohlwayo sendlela osinikiweyo, thumela incwadi ecacisa izizathu zakho, ndawonye nekopi yeso sohlwayo sakho, kwiSebe Lezendlela laseGallows Hill. Usenakho kanti nokuzithumela ngefeksi ezi nkcukacha kule nombolo: 021 421 6607. Uya kuthi ufumane incwadi ke ekwazisa ngokuba eli sebe liyifumene incwadi yakho kwisithuba esimalunga neenyanga ezintathu emva koko.

uMlawuli Wemicimbi Yendlela Yendlela uya kuthi akuthumele le ncwadi yakho kwinkundla efanelekileyo. uMtshutshisi Woluntu okuloo nkundla uya kuthi asiqwalasele esi sohlwayo, nto leyo ithabatha ubuninzi iintsuku ezimbini, ze emva koko athumele isigqibo sakhe kuMlawuli Wemicimbi Yendllela, oua kuthi yena asibhale phantsi asigcine ezincwadini. Le inkqubo ke ithabatha malunga neeveki ezintathu. Xa ihlanganiswa yonke le nkqubo ithabatha iiveki ezintandathu.

Usenakho kanti nokuqhagamshelana noMtshutshini Woluntu ngokuthi uye ngqo kwinkundla ekhankanywe kweso sohlwayo. Ukuba uthe wafumana umyalelo okubizela enkundleni, kufuneka uqhagamshelane noMtshutshisi Woluntu ngaphambi kosuku lokuvela kwakho enkundleni.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

KWENZEKA NTONI XA NDINGASIHLAWULI ISOHLWAYO SAM SESIPHOSO SENDLELA?

Ukuba, umzekelo, wohlwaywe ngempazamo, ungaya kubhena ngalo mba enkundleni ngosuku obizelwe ukuya kuvela ngalo enkundleni kuloo myalelo.

Ukuba akuyi kuvela uzithethele enkundleni, inkundla iya kukhupha umyalelo ogunyazisa ukuba ubanjwe uvalelwe kwesimnyama, ngetyala lokudela inkundla.



IFUMANEKA KWI:

La mabakala amaziko:
* Iinkundla Zoomaspala
* AmaSebe Ezithuthi zikaMaspala


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

Isixeko saseKapa





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Iintlawulo Zezohlwayo Zendlela: Imibuzo Ebuzwa Rhoqo (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseLaingsburg (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseGeorge (IiNkonzo)
* Izohlwayo Zeziphoso Zendlela: ezikaMaspala waseTheewaterskloof (IiNkonzo)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Services.16234.16678.16678.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
Imicimbi Yamaqumrhu
IiNkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
Uqeqesho: Kwezothutho neMisebenzi yoLuntu
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Abafundi bafumana amava oqeqesho ngeli xesha besafunda kwiSebe LeZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko kusenziwa ngokwenkqubo yoqeqesho. Abaqeqeshwa aba baye bafakwe kwiinkalo ezithile zokuqeqeshwa befunda, baze bahlawulwe ngomsebenzi abawenzileyo.
Umqeqeshwa ngamnye uye angene kwisivumelwano kunye neSebe eli.
IMIYALELO:
Ukufaka isicelo sokuqeqeshwa ufunda, kufuneka ube ubhaliswe kwiziko lemfundo ephakamileyo kungoku nje.
Ungadibana ne-Ofisi yeMicimbi yaBafundi yeSebe leZothutho neMisebenzi yoLuntu, oko ukwenza ngokudlula kumagosa emfundo akwidyunivesithi okanye kwiteknikon okuyo.
Kufuneka uthumele inceadi yembalelwano engqinisisa ukuba ubhalisiwe ngenene kuloo nkalo yemfundo uyikhankanyileyo kunye neCV yakho.
Ukuba kukho imfuneko yokuba umfundi lowo wenza izifundo ezizodwa kwinkalo ethile yezemfundo, iSetyana elo lichaphazelekayo kufuneka lenze, futhi liqhube udliwano-ndlebe olufutshane nomfaki-sicelo ze limthathe umqeqeshwa lowo.
Umbeki-liso uye adityaniswe nomqeqeshwa ngamnye ukuze abancede aze akhangele indlela abayiqhuba ngayo imisebenzi yabo yeesivumelwano esibophelelayo.
Inombolo yomnxeba: 021 483 4203
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Imicimbi Yamaqumrhu (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.16234.6676.6676.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Icandelo Lemfundo Noqeqesho Kwakunye neRhafu Yophuhliso Lwezakhono
Icandelo Lemfundo Noqeqesho Kwakunye neRhafu Yophuhliso Lwezakhono
INKCAZELO:
Indlela Yophuhliso Lwezakhono ijolise ekuboneleleni ngesikhokelo sokuphuhlisa nokufezekisa izicwangciso-maqhinga zamacandelo nezeendawo zempangelo zokuphucula izakhono zabasebenzi.
Irhafu Yezakhono Zabasebenzi yingxenye yale nkqubo, rhafu leyo esisixa semali ekufuneka abaqeshi bayihlawule kwiSARS ngeenjongo zokuphuhlisa izakhono zabasebenzi babo.
Iirhafu ezihlawulwa kwiSARS zifakwa kwingxowa-mali eyodwa. Ama-80% ale mali isuka kule ngxowa-mali isasazwa ngokuthi yahlulelwe Amaqumrhu Ajongene Noqeqesho Nemfundo Yabasebenzi (iiSETA ngamafuphi) ze ama-20% aseleyo adluliselwe kwiNgxaowa-mali Yesizwe Yezakhono. La maqumrhu anikezela ngeenkxaso-mali kubaqashi abathi baqashe Umntu oza kujongana Nophuhliso Lwezakhono kuqeqesho lwabasebenzi. Le Ngxowa-mali Yesizwe Yezakhono ixhasa nhgezimali amaphulo ajongene neenkqubo zophuhliso lwezakhono ezingaqhutywa zezi SETA.
Umqeshi angafumana imbuyekezo efikelela kumashumi amahlanu ekhulwini nangaphezulu eerhafu ezihlawulwe yiSETA okanye yiNgxowa-mali Yesizwe Yezakhono ukuze loo mali isetyenziswe ekuqeqesheni nasekuphuhliseni izakhono zabasebenzi bakhe.
Iqumrhu Lesizwe Elijongene Nezakhono nelibeka esweni ukufezekiswa Kwesicwangciso-qhinga Sesizwe Sophuhliso Lwezakhono.
IMIYALELO:
Ngubani ekufuneka ehlawule le rhafu?
Ingaba kufuneka uhlawule malini?
Uhlawula njani?
Uyifumana njani iNkxaso-mali Yophuhliso Lwezakhono?
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
NGUBANI EKUFUNEKA EHLAWULE LE RHAFU?
Njengomqeshi, kufuneka uhlawule irhafu yophuhliso lwezakhono rhoqo ngenyanga, ukuba:
Umbhalisile umqeshwa wakho kwi-SARS ngeenjongo zokuhlawula irhafu, naxa/okanye
Uhlawula ngaphezu kwama-R250 000 ngonyaka kwimivuzo yabaqeshwa bakho (nokuba ababhaliswanga kwi-SARS).
YIMALINI EKUFUNEKA UYIHLAWULE?
Kufuneka uhlawule ipesenti enye yemali epheleleyo ehlawulwa kwimivuzo yabaqeshwa (kuquka nentlawulo yexesha elongezelelweyo, intlawulo yekhefu, imali eyongezelelweyo, imali yesibonelelo kulowo ebenze umsebenzi kunye nentlawulo yezixa-mali).
UHLAWULA NJANI?
UYIFUMANA NJANI INKXASO-MALI YOPHUHLISO LWEZAKHONO?
Ungayifumana imbuyekezo kwiSETA okanye ke kwigxowa-mali Yesizwe Yezakhono ukuze uyisebenzisele uqeqesho nophuhliso lwezakhono zabaqeshwa bakho. Ukuze ube ukulungele ukufumana iNkxaso-mali Yophuhliso Lwezakhono, kufuneka:
Ube uzihlawule iirhafu Zophuhliso Lwezakhono.
Ube unaye umntu oza kujongana Nophuhliso Lwezakhono.
Uthobele yonke imithetho nemimiselo ekulo Mthetho.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
Ukuze ube nokufumana ulwazi oluthe vetshe, qhagamshelana Nequmrhu Lesizwe Lezakhono kwiSebe Lemicimbi Yabasebenzi:
Inombolo yomnxeba: 021 461 6030
Ifeksi: 021 462 2832
Okanye ke uqhagamshelane ngqo nabanye babalawuli kuqeqesho kushishino.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.17200.9671.9671.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
INKCAZELO:
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncediso-mali lukaRhulumente.
Intshayelelo
Lungakanani uncediso-mali?
Uncediso ngokucwangcisa nokusetyenziswa kweeprojekthi
Ngubani ofanele kulufumana olu ncediso-mali?
Indlela yokufaka isicelo
Inkcazelo ngendlela yoqhagamshelwano
INTSHAYELELO
Ukunika abantu ababefudula besingelwe phantsi amathuba angcono okufumana imihlaba yolimo.
Ukuncedisa abantu abahlala kwimimandla yasemaphandleni ngeendlela zokuphucula umgangatho wobomi babo.
Ukuqinisekisa ukuba umhlaba okhoyo usetyenziswa ngokufanelekileyo nangempumelelo.
The IPhulo le-LRAD liphulwana lenkqubo yokwabiwa ngokutsha komhlaba liSebe leMicimbi yoMhlaba. Lijoliswe ngokukodwa ekunikezeleni ngomhlaba kumafama amnyama ngenjongo yokulimela ukuziphilisa okanye intengiso yaye liqhutywa ngentsebenziswano liSebe lezeMihlaba nelezoLimo.
I-LRAD izama ukuphelisa ukungcola okwenziwa kumakhosikazi okwakufudula kusenzeka phaya phambili, ngokuphathelele ke kumathuba okufikelela nawokufumana umhlaba ongowawo. Amakhosikazi ke ngoko ayakwazi ngoku ukuba afake izicelo zoncedo-mali lwawo ngokwawo nje umntu eyedwa, engafuni njengengxenye yosapho.
I-LRAD ijoliswe kuBantu abaMnyama, yaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente likhutshwa simahla yaye akukho mfuneka yakuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo bafake izandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000 ubuncinane, galelo elo liya kuthi lincedise kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncedo-mali lukaRhulumente.
LUNGAKANANI UNCEDO-MALI?
Ukuze umfaki-sicelo abufumane ubuncinane boncedo-mali olungama-R20,000, kufuneka naye afake isandla ngemali engama-R5,000 ubuncinane; kanti ke xa umntu enokwenza igalelo lama-R400,000 angalufumana luphelele lonke uncediso-mali olufika kuma-R100,000 apho luphela khona.
Olu ncedo-mali lungasetyenziselwa ukuthenga umhlaba, ukuthenga izibonelelo zokuncedisa kumalinge olimo, ekwenzeni amagalelo exeshana elifutshane kwezolimo, nasekuphuculeni imeko yomhlaba wolimo, xa ngaba lowo ufaka isicelo ngumntu osele enawo umhlaba wolimo. Kanti ke umntu unakho nokuba angafaka isicelo soncediso-mali, ukuba ngaba unomhlaba awuqeshileyo kungoku nje, khona ukuze awuthenge ekuhambeni kwethuba ube ngowakhe.
UNCEDO NGOKUCWANGCISWA NOKUSETYENZISWA KWEEPROJEKTHI
ISebe leMicimbi yoMhlaba liza kuqinisekisa ukuba abafak-izicelo abafuna uncedo bayalunikwa uncedo lokuba badityaniswe nabagunyaziswa abangabacwangcisi abaya kuthi ke babanike uncedo ekucwangciseni nasekuqhubeni iiprojekthi ezi. ISebe eli liya kubahlawula ngokwalo abo bagunyaziswa bangabacwangcisi xa ngaba bathe bakhethwa ngale ndlela. Loo nto ke ayisayi kuluchaphazela nganto uncediso-mali abanokuthi balufumane.
Abafaki-zocelo abanakho ukuba bangazifunela abagunyaziswa abangabacwangcisi, bakwazi nokubahlawula ngokwabo, bangakwenza oko bengadanga baba baqala ngokudlana iindlebe neSebe eli. Loo nto kunjalo nje ingathatyathwa njengokuba ligalelo athe umntu walenza.
NGUBANI OFANELE KULUFUMANA OLU NCEDO-MALI?
Ngabemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-18 leminyaka ubudala abasuka kwiindawo ebezifudula zisingelwe phantsi ngokwamalungelo abaya kuqwalaselwa kolu ncedo-mali. Nakubeni kunokuba ngcono kakhulu xa abafaki-zicelo bengabantu abanamava kwezolimo, loo nto asingomqathango ubekwa njengemfuneko. Abantu abakhe balufumana uncedo-mali (lwe-R16,000) kwiSebe eli nabo bangazifaka izicelo kwakhona, kodwa izicelo eziya kuqala ziqwalaselwe zezo zabo bantu baqalayo ukufaka izicelo. Loo mali anokuyinikwa umntu njengoncediso-mali iya kuxhomekeka ekubeni oluya wayelufumene kuqala uncedo-mali lona lwalungakanani na.
Olu xwebhu luqulunqwe ngeenjongo zokunceda abafundi ngenkcazelo emalunga nephulo le-LRAD, nkcazelo leyo efana neenjongo zalo, nezona ndawo ziziziganga eziphambili apha kulo. Kananjalo luya kubanceda abafundi ekuziboneni ukuba ngaba bangakwazi na ukuthatha inxaxheba kweli phulo, nokuba bangenza njani na xa befaka izicelo zoncedo-mali olufumaneka ngokusebenzisa eli phulo.
Kananjalo olu xwebhu luya kubanika izikhokelo abafundi kule nkqubo okanye kulo mjikelo weeprojekthi ekuceetyiswa ukuba ulandelwe kuzo zonke iiprojekthi ze-LRAD, yaye luya kungenisa nesinye isigama esisetyenziswayo, namagama nezilungiselelo zakwaRhulumente eziyingxenye yeli phulo le-LRAD.
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufuna ukwenza isicelo soncediso-mali, kufuneka ukuba uye kucela ifomu yokwenza isicelo kwi-ofisi yeSebe lezoLimo okanye kweyeleMicimbi yoMhlaba ekufutshane kuwe. Emva kokuba amagosa eSebe lezoLimo eye ayivavanyisisa le ngcinga ifomu yobhaliso iya kuthunyelwa kwi-ofisi yeSebe leMicimbi yoMhlaba yesithili apho ke umcwangcisi aya kuthi ayiqwalasele iprojekthi leyo. Amagosa eSebe leMicimbi yoMhlaba nawelezoLimo aya kuthi alungiselele iindibano zengcaciso nabo bbonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo, ze ke athi apho kukho imfuneko yoko anyule nomgunyaziswa ongumcwangcisi oya kuthi ancedise ngocwangciso lweprojekthi leyo.
IBhanki yezeMihlaba iya kuba yiyo elawula uncedo-mali lwe-LRAD ukuba ngaba abafaki-zicelo bafaka izicelo zemali-mboleko yeBhanki yezeMihlaba okanye banqwenela ukuthenga umhlaba ongoweBhanki yezeMihlaba. Abo bahambe kakuhle kwizicelo zabo banokuthi ke uncediso-mali lwe-LRAD balufumane ngqo ngeBhanki yeziMihlaba. Kwiimeko ezinjalo ke, le fomu yesicelo izaliswe yagqitywa kufuneka ukuba ifakwe kwiBhanki yeziMihlaba ekufutshane okanye kwisetyana layo elikufutshane.
Izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo ziya kuthi ziphicothwe phaya ezithilini, nto leyo ke ethi ilishunqule kakhulu ixesha ekufuneka lithatyathwe ekuqhutyweni kweeprojekthi leyo. Kuthi ke nje ukuba kubonwe ukuba iprojekthi leyo noko ingamkelwa njengeprojekthi enokwenzeka, uMlawuli wePhondo weMicimbi yoMhlaba akhuphe ugunyaziso lokuba uncediso-mali olo maluhlawulwe.
INKCAZELO NGOQHAGAMSHELWANO
Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, yaye akukho mfuneko yokuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi okanye zezolimo. Imali eninzi esuka kumfaki-sicelo lwenza ukuba noncedo-mali olo lube luninzi. Ukufumana esona sixa sincinci soncedo-mali esiyi-R20,000, umfaki-sicelo kufuneka ancedise ngamaR5,000, ngelixa igalelo eliyi-R400,000 lifuneka ukuze umfaki-sicelo afumane esona sixa sikhulu soncedo-mali esiyi-R100,000.
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zomhlaba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.17200.9671.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncediso-mali lukaRhulumente.
Intshayelelo
Lungakanani uncediso-mali?
Uncediso ngokucwangcisa nokusetyenziswa kweeprojekthi
Ngubani ofanele kulufumana olu ncediso-mali?
Indlela yokufaka isicelo
Inkcazelo ngendlela yoqhagamshelwano
INTSHAYELELO
Ukunika abantu ababefudula besingelwe phantsi amathuba angcono okufumana imihlaba yolimo.
Ukuncedisa abantu abahlala kwimimandla yasemaphandleni ngeendlela zokuphucula umgangatho wobomi babo.
Ukuqinisekisa ukuba umhlaba okhoyo usetyenziswa ngokufanelekileyo nangempumelelo.
The IPhulo le-LRAD liphulwana lenkqubo yokwabiwa ngokutsha komhlaba liSebe leMicimbi yoMhlaba. Lijoliswe ngokukodwa ekunikezeleni ngomhlaba kumafama amnyama ngenjongo yokulimela ukuziphilisa okanye intengiso yaye liqhutywa ngentsebenziswano liSebe lezeMihlaba nelezoLimo.
I-LRAD izama ukuphelisa ukungcola okwenziwa kumakhosikazi okwakufudula kusenzeka phaya phambili, ngokuphathelele ke kumathuba okufikelela nawokufumana umhlaba ongowawo. Amakhosikazi ke ngoko ayakwazi ngoku ukuba afake izicelo zoncedo-mali lwawo ngokwawo nje umntu eyedwa, engafuni njengengxenye yosapho.
I-LRAD ijoliswe kuBantu abaMnyama, yaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente likhutshwa simahla yaye akukho mfuneka yakuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo bafake izandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000 ubuncinane, galelo elo liya kuthi lincedise kwiindleko zabasebenzi nezezixhobo zokusebenza. Xa igalelo lalowo ufaka isicelo lithe kratya, luthi kratya noncedo-mali lukaRhulumente.
LUNGAKANANI UNCEDO-MALI?
Ukuze umfaki-sicelo abufumane ubuncinane boncedo-mali olungama-R20,000, kufuneka naye afake isandla ngemali engama-R5,000 ubuncinane; kanti ke xa umntu enokwenza igalelo lama-R400,000 angalufumana luphelele lonke uncediso-mali olufika kuma-R100,000 apho luphela khona.
Olu ncedo-mali lungasetyenziselwa ukuthenga umhlaba, ukuthenga izibonelelo zokuncedisa kumalinge olimo, ekwenzeni amagalelo exeshana elifutshane kwezolimo, nasekuphuculeni imeko yomhlaba wolimo, xa ngaba lowo ufaka isicelo ngumntu osele enawo umhlaba wolimo. Kanti ke umntu unakho nokuba angafaka isicelo soncediso-mali, ukuba ngaba unomhlaba awuqeshileyo kungoku nje, khona ukuze awuthenge ekuhambeni kwethuba ube ngowakhe.
UNCEDO NGOKUCWANGCISWA NOKUSETYENZISWA KWEEPROJEKTHI
ISebe leMicimbi yoMhlaba liza kuqinisekisa ukuba abafak-izicelo abafuna uncedo bayalunikwa uncedo lokuba badityaniswe nabagunyaziswa abangabacwangcisi abaya kuthi ke babanike uncedo ekucwangciseni nasekuqhubeni iiprojekthi ezi. ISebe eli liya kubahlawula ngokwalo abo bagunyaziswa bangabacwangcisi xa ngaba bathe bakhethwa ngale ndlela. Loo nto ke ayisayi kuluchaphazela nganto uncediso-mali abanokuthi balufumane.
Abafaki-zocelo abanakho ukuba bangazifunela abagunyaziswa abangabacwangcisi, bakwazi nokubahlawula ngokwabo, bangakwenza oko bengadanga baba baqala ngokudlana iindlebe neSebe eli. Loo nto kunjalo nje ingathatyathwa njengokuba ligalelo athe umntu walenza.
NGUBANI OFANELE KULUFUMANA OLU NCEDO-MALI?
Ngabemi boMzantsi Afrika abangaphezu kwe-18 leminyaka ubudala abasuka kwiindawo ebezifudula zisingelwe phantsi ngokwamalungelo abaya kuqwalaselwa kolu ncedo-mali. Nakubeni kunokuba ngcono kakhulu xa abafaki-zicelo bengabantu abanamava kwezolimo, loo nto asingomqathango ubekwa njengemfuneko. Abantu abakhe balufumana uncedo-mali (lwe-R16,000) kwiSebe eli nabo bangazifaka izicelo kwakhona, kodwa izicelo eziya kuqala ziqwalaselwe zezo zabo bantu baqalayo ukufaka izicelo. Loo mali anokuyinikwa umntu njengoncediso-mali iya kuxhomekeka ekubeni oluya wayelufumene kuqala uncedo-mali lona lwalungakanani na.
Olu xwebhu luqulunqwe ngeenjongo zokunceda abafundi ngenkcazelo emalunga nephulo le-LRAD, nkcazelo leyo efana neenjongo zalo, nezona ndawo ziziziganga eziphambili apha kulo. Kananjalo luya kubanceda abafundi ekuziboneni ukuba ngaba bangakwazi na ukuthatha inxaxheba kweli phulo, nokuba bangenza njani na xa befaka izicelo zoncedo-mali olufumaneka ngokusebenzisa eli phulo.
Kananjalo olu xwebhu luya kubanika izikhokelo abafundi kule nkqubo okanye kulo mjikelo weeprojekthi ekuceetyiswa ukuba ulandelwe kuzo zonke iiprojekthi ze-LRAD, yaye luya kungenisa nesinye isigama esisetyenziswayo, namagama nezilungiselelo zakwaRhulumente eziyingxenye yeli phulo le-LRAD.
IMIYALELO:
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufuna ukwenza isicelo soncediso-mali, kufuneka ukuba uye kucela ifomu yokwenza isicelo kwi-ofisi yeSebe lezoLimo okanye kweyeleMicimbi yoMhlaba ekufutshane kuwe. Emva kokuba amagosa eSebe lezoLimo eye ayivavanyisisa le ngcinga ifomu yobhaliso iya kuthunyelwa kwi-ofisi yeSebe leMicimbi yoMhlaba yesithili apho ke umcwangcisi aya kuthi ayiqwalasele iprojekthi leyo. Amagosa eSebe leMicimbi yoMhlaba nawelezoLimo aya kuthi alungiselele iindibano zengcaciso nabo bbonke abo bachaphazelekayo ngenxaxheba yabo, ze ke athi apho kukho imfuneko yoko anyule nomgunyaziswa ongumcwangcisi oya kuthi ancedise ngocwangciso lweprojekthi leyo.
IBhanki yezeMihlaba iya kuba yiyo elawula uncedo-mali lwe-LRAD ukuba ngaba abafaki-zicelo bafaka izicelo zemali-mboleko yeBhanki yezeMihlaba okanye banqwenela ukuthenga umhlaba ongoweBhanki yezeMihlaba. Abo bahambe kakuhle kwizicelo zabo banokuthi ke uncediso-mali lwe-LRAD balufumane ngqo ngeBhanki yeziMihlaba. Kwiimeko ezinjalo ke, le fomu yesicelo izaliswe yagqitywa kufuneka ukuba ifakwe kwiBhanki yeziMihlaba ekufutshane okanye kwisetyana layo elikufutshane.
Izicwangciso zoshishino ezigqityiweyo ziya kuthi ziphicothwe phaya ezithilini, nto leyo ke ethi ilishunqule kakhulu ixesha ekufuneka lithatyathwe ekuqhutyweni kweeprojekthi leyo. Kuthi ke nje ukuba kubonwe ukuba iprojekthi leyo noko ingamkelwa njengeprojekthi enokwenzeka, uMlawuli wePhondo weMicimbi yoMhlaba akhuphe ugunyaziso lokuba uncediso-mali olo maluhlawulwe.
INKCAZELO NGOQHAGAMSHELWANO
Xa ufuna inkcazelo eyenye, qhagamshelana no:
La mabakala amaziko:
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IXABISO:
Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, yaye akukho mfuneko yokuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha imali engama-R5,000, ubuncinane, igalelo elo ke eliya kuncedisa kwiindleko zabasebenzi okanye zezolimo. Imali eninzi esuka kumfaki-sicelo lwenza ukuba noncedo-mali olo lube luninzi. Ukufumana esona sixa sincinci soncedo-mali esiyi-R20,000, umfaki-sicelo kufuneka ancedise ngamaR5,000, ngelixa igalelo eliyi-R400,000 lifuneka ukuze umfaki-sicelo afumane esona sixa sikhulu soncedo-mali esiyi-R100,000.
YAYAMENE
Iinkxaso-mali Zomhlaba (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.27438.133036.133036.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
IiNkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
INKCAZELO:
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ndingasifaka Njani Isicelo?
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
iSebe Lemicimbi Yendalo & Nocwangciso Lophuhliso linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda isigxina ezifikelela kwisihlanu ngonyaka kumacandelo apho kusafuneka izakhono. Ngo-2006, umzekelo, kubekho iinkxaso-mali zokufunda kwicandelo locwangciso-zidolophu kwanezamagosa ajongana nendalo engqongileyo.
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Zizifundo, iincwadi, indawo yokuhlala nokuhamba-hamba ngexesha lezi zifundo. Ezi nkxaso-mali ke zezokufunda kwelinye yeeteknioni okanye iidynvesithi ezaziwayo apha kwiNtshona Kapa Ukuba uthi utshone unyaka, kuya kufuneka uphinde ngemali yakho, ze emva kokuba uwuphumelele ke loo nyaka uzihlawulela ngawo, ibuyiswe le nkxaso-mali. Ungasifaka isicelo senye imali (yezixhobo umzekelo) ukuba ukunika isizathu soko.
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ezi nkxaso-mali ke zinikezelwa phantsi kwemeko yokuba umxhaswa lo abe uza kuyibuyisa le mali ngokuthi asebenzele eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka usebenze kweli phondo isithuba seminyaka elingana naleyo uxhaswe ngayo ngezimali.
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali, kufuneka:
Ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina
Ube ngummi apha kwiNtshona Kapa
Ube usuka kwindawo ebikade ihlelelekile
Ube unakho ukwamkeleka kwiziko lemfundo ephakamileyo oceba ukuya kufunda kulo
Ndingasifaka Njani Isicelo?
IMIYALELO:
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2734
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.27438.133036.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
INKCAZELO:
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ndingasifaka Njani Isicelo?
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo?
iSebe Lemicimbi Yendalo & Nocwangciso Lophuhliso linikezela ngeenkxaso-mali zokufunda isigxina ezifikelela kwisihlanu ngonyaka kumacandelo apho kusafuneka izakhono. Ngo-2006, umzekelo, kubekho iinkxaso-mali zokufunda kwicandelo locwangciso-zidolophu kwanezamagosa ajongana nendalo engqongileyo.
Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda?
Zizifundo, iincwadi, indawo yokuhlala nokuhamba-hamba ngexesha lezi zifundo. Ezi nkxaso-mali ke zezokufunda kwelinye yeeteknioni okanye iidynvesithi ezaziwayo apha kwiNtshona Kapa Ukuba uthi utshone unyaka, kuya kufuneka uphinde ngemali yakho, ze emva kokuba uwuphumelele ke loo nyaka uzihlawulela ngawo, ibuyiswe le nkxaso-mali. Ungasifaka isicelo senye imali (yezixhobo umzekelo) ukuba ukunika isizathu soko.
Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali?
Ezi nkxaso-mali ke zinikezelwa phantsi kwemeko yokuba umxhaswa lo abe uza kuyibuyisa le mali ngokuthi asebenzele eli sebe, ngamanye amazwi ke, kuya kufuneka usebenze kweli phondo isithuba seminyaka elingana naleyo uxhaswe ngayo ngezimali.
Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali?
Ukuze ube nokufaka isicelo senye yezi nkxaso-mali, kufuneka:
Ube ngummi woMzantsi Afrika okanye ke umhlali osisigxina
Ube ngummi apha kwiNtshona Kapa
Ube usuka kwindawo ebikade ihlelelekile
Ube unakho ukwamkeleka kwiziko lemfundo ephakamileyo oceba ukuya kufunda kulo
Ndingasifaka Njani Isicelo?
IMIYALELO:
Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo?
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2734
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.42570.21517.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Imveliso Yengqondo
Ukukhusela Imveliso Yengqondo
Ukukhusela Imveliso Yengqondo
INKCAZELO:
Xa ishishini libonakalisa ukuphila kombono walo, kwenkqubo, igama okanye imveliso, lingalikhusela eli xabiso ze lithintele nabanye abantu ekubeni bafumane iinzuzo zemali ndawo ngokuthi libhalise lo mbono njengelungelo layo eliyimveliso yeengcinga.
ukubhaliswa kwegama ukubhaliswa kobuchule ukubhaliswa kwemveliso ilungelo lobunini.
UKUBHALISWA KWEGAMA
Ukubhaliswa kwegama kwenzelwa ukukhusela igama leshishini elo, umzekelo, uphawu loshishino. Xa sele ulibhalsile igama akukho namnye umntu onokulisebenzisa okanye asebenzise uphawu oluyeleleneyo kakhulu kulo.
Iwebsite yeCIPRO iqulethe ulwazi olupheleleyo ngokubhaliswa kwegama leshishini, lwazi olo luqulethe iinkcukacha:
Ngokuba yintoni na uphawu lweshishini
Ngenkqubo yokubhalisa
Indlela yokufaka isicelo
Izinto emazenziwe phambi kokufakwa kwesicelo
Indlela yokuhlaziya isicelo
Ukuchaswa kokubhaliswa kophawu lweshishini.
Ukukhusela Imveliso Yengqondo yakho: 21517
UKUBHALISWA KOBUCHULE
Ungayibhalias imveliso yakho yobuchule ngeenjongo zokuthintela abanye abantu ekubeni bakope loo ndlela uyenze ngayo, ukumila kwayo, inkangeleko, uhlobo, ukudalwa okanye ukubunjwa kwaloo mveliso.
Iinkcukacha ngeemveliso ezinokubhaliswa nokuba ungayibhalisa njani na imveliso yakho ziyafumaneka kwiwebsite yeCIPRO.
UKUBHALISWA KWEMVELISO
Ungayibhalisa imveliso yakho ukuthintela abanye abantu ekubeni baphinde bayivelise njengeyabo. Le ke ingayimveliso eveliswe ngobuchule obukhulu, inkqubo entsha okanye indlela entsha yokusombulula iingxaki ezilkumila kuthila. Ukuthintela ukuphinda kuveliswe imveliso yakho kuthetha ukuba loo mveliso ayinakuphinda iveliswe, isetyenziswe, isasazwe okanye ithengiswe ngeenjongo zokufumana iinzuzo zemali ngaphandle kokufumana imvume yomnini-yo.
Iinkcukacha ezigcweleyo ngokuba uyibhalisa njani na imveliso yakho nokuba ungalufumana njani uncedo ekubhaliseni le mveliso luyafumaneka kwiwebsite yeCIPRO.
IMVELISO YENGQONDO
Xa ubhale incwadi, wenze umzobo, waqamba ingonyana, wabhala inkqubo yekhompyutha okanye wenze umboniso-bhanya-bhanya okanye wenze ze ugcine amazwi omdlalo kwikhamera, sele unelungelo kuloo msebenzi njengemveliso yengqondo yakho.
Imveliso yengqondo iba kuphela kwimeko apho umsebenzi lowo ubhalwe phantsi okanye ugcinwe kwizixhobo zokugcina iimveliso zelizwi. Iimbono nje ezisemntwini azinakuthatyathwa njengemveliso yengqondo yakhe emazikhuselwe ekuphindeni zivelisweni ngabanye abantu
IMIYALELO:
Iminxeba Esuka Ngaphandle Kwemida yeli Lizwe: +27 11 254 9405
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.46640.46315.46315.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Unxibelelwano
INKCAZELO:
Usenakho kanti:
Nokukhangela izibhengezo zakho zokuhlaziya kwakunhye neziqinisekiso zentlawulo yerhafu zeebhokisi zeposi kwakunye nezo zengxowa yeposi yabucala.
Lawula isikhundla nedilesi yakho.
Faka isicelo senkonzo yebhokisi entsha yeposi okanye esengxowa yabucala yeposi.
Bhalisa ngoku ze ube sendleleni yokuphucula ubomi bakho.
IMIYALELO:
i-Ofisi Yeposi yoMzantsi Afrika inoxanduva olusuka eluntwini lokuba inike ikhaya ngalinye idilesi. Okwangoku le ofisi ithumela malunga neepasile ezizizigidi ezintandathu ngosuku kwizitalato ezimalunga nezigidi ezintathu namakhulu amahlanu amawaka neebhokisi zeposi ezimalunga nezigidi ezimbini kwilizwe ngokubanziUmgaqo-nkqubo wale Ofisi Yeposi wokuthumela iipasile okwangoku uthi zonke iidilesi zokuqala zeposi zinikezelwa simahla eluntwini - kuquka amafama nabanini bamashishini asakhasayo.
Oku kulandelayo kuthatyathwa njengeedilesi zokuqala:
Zonke iingingqi apho iipasile zeposi zithunyelwa kwinombolo yesitalato (nokuba umnini-yo sele sele enomnqweno wokuyisebenzisa okanye ngenawo).
Iibhokisi zeedilesi kwiingingqi zingenakuthunyelwa kwiinombolo zeedilesi khona iipasile zeposi.
Iibhokisi zeposi kwiingingqi kungakwazekiyo ukuthumela iipasile zeposi kwinombolo yesitalato, umzelelo kwiifama.
Iibhokisi zeposi kwiingingqi aphokungekho zidilesi zezitalato, nto leyo inyanzelisa abantu ukuba baqeshe iibhokisi zeposi.
Ezi meko zilandelayo zithatyatha njengedilesi yesibini yeposi:
Ukuba umntu lowo uhlala kwingingqi zithunyelwayo iipasile zeposi kwidilesi yesitalato, kodwa akhethe ukusebenzisa ibhokisi yeposi.
Ukuba umntu othile uhlala kwingingqi iibhokisi zeposi zinikezelwa njengedilesi yokuqala yeposi, ze yena akhethe ukuba nenye ibhokisi yesibini.
Ukuqeshwa kweebhokisi zeposi kuqala ngomhla wokuqala kwinyanga yoMqungu kuye kuma ngomhla wamashumi amathathu ananye kweyoMnga kunyaka ngamnye yaye kufuneka kuhlawulelwe ngaphambi komhla wamashumi amathathu ananye kwakule nyanga yoMnga. Ingxenye yekota yonyaka ithatyathwa njengekota epheleleyo yonyaka.
Xa kuqeshwa ibhokisi, umqeshi lowo uye anikwe izitshixo ezimbini emva kokuba ekhuphe intlawulo yokuqala yezitshixo kwakunye nentlawulo yokuqesha (ukuba kuyimfuneko oko). Le ntlawulo yokuqala yezitshixo iyabuyiswa emva kokurhoxiswa kwale nkonzo ze nezitshixo zabuyiselwa kumphathi-posi. Ukuba isitshixo esithile sithe salahleka, kufuneka kuxelelwe umphathi-posi ngoko nangoko ukuze kufakelwe izixhobo sokutshixa esitsha kule bhokisi. Umqeshi wale bhokisi ke nguye onoxanduva lokhlawula le mali yesixhobo nesitshixo esitsha (khawubuze kumphathi-posi ukuze ufumane ezinye iinkcukacha).
Izaziso ezineekhowudi zokuhlaziywa kweebhokisi zeposi, iibhokisi zedilesi kwakunye neengxowa zeposi yabucala zifakwa ngomhla wokuqala kwinyanga yerNkanga yaye kufuneka zibuyiswe ngaphambi komhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yoMqungu kweyona ofisi ikufutshane nomgfaki-sicelo. Umntu usenakho noyikuhlaziya ibhokisi yakhe yeposi ngokuthi afumane iphetshana lesicelo sokuhlaziya elingenakhowudi ukuba uthe walilahla elo linekhowudi ebelithunyelwe. Ukuba umntu uthi angakwazi ukubuyisa iphetshana lesaziso sokuhlaziya eliphuma rhoqo ngonyaka kwanokukhupha intlawulo yokuqesha (xa kuyimfuneka) ngaphambi komhla wamashumi amathathu ananye kwinyanga yoMqungu kuya kukhokelela ekuvalweni kwaloo mbhokisi yeposi.
I-Ofisi Yeposi iya kubuyisela iipasile ezifika eposini, ngentlawulo engephi, kubantu abasuka kwenye ingingqi baye kuhlala kwenye ukuba bathi bagcwalise iphetshana lesicelo sokuthunyelwa kwenye idilesi kweepasile eziseposini ze bazithumele kweyona ofisi yeposi ikufutshane nabo.
Iinkcukacha Zoqhagamshelwano:
iCandelo Elijongene Neemfuno Zabathengi: 0860 086 860
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
IBhodi yeeLwimi Zabantu Abamnyama
YAYAMENE
Ukufaka Isicelo Senkonzo Yokuthunyelwa Kweposi Yabucala Yeshishini (IiNkonzo)
Ukukhangela Ikhowudi Yeposi (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.7296.21273.21273.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho
INKCAZELO:
Ingxowa-mali le ibanceda njani abaqeshwa?
Abasebenzi bangafaka ibango lemali engakanani?
Ungasifumana isongezelelo xa sele uzisebenzisile izibonelelo zakho?
Le ngxowa-mali ibonelela ngoncedo lwezimali lwexeshana kubasebenzi xa bephelelwa yimisebenzi okanye abasakwazi kusebenza ngenxa yokugula, ukuphumla okwexeshana emsebenzini ngenxa yokufumana umntwana kubazali bakhe bemvelo njengomzali omtsha. Le Ngxowa-mali ikwabanceda abantu abebexhomekeke kumsebenzi oncedisayo kuyo, ongasekhoyo.
Bonke abasebenzi abasebenza iiyure ezingaphezu kwama-24 ngenyanga (ngaphandle kwabasebenzi bakaRhulumente) kufuneka bencedisile kwiNgxowa-mali Yokhuseleko Lwabangasaphangeliyo.
Abasebenzi bahlawula I-1% yemivuzo yabo nyanga nganye. Abaqeshi babo nabo bancedisa ngenye i-1%. Kuluxanduva lwabaqeshi ukutsala le-1% kwimivuzo yabasebenzi babo nyanga nganye ze bayihlawule kuleNgxowa-mali ikhatshwa yesuka kubo bona baqeshi.
Umqeshi usenoxanduva lokuqinisekisa ukuba bonke abaqeshwa balisiwe kule Ngxowa-mali. Ukuba umqeshwa ubhalisile yaye nemali esuka kuye iyahlawulwa, loo mqeshwa unako ukufaka ibango kwiNgxowa-mali le. Umqeshwa akadingi khadi okanye nasiphi na isiqinisekiso esibonisa ukuba uncedisile kwingxowa-mali le.
INGXOWA-MALI LE IBANCEDA NJANI ABASEBENZI?
Abaqeshwa ababhalisiweyo kwiNgxowa-mali Yokhuseleko Lwabangasasebenziyo (UIF ngamafutshane) yaye abebesoloko bencedisa kule ngxowa-mali, banokufaka amabango kule ngoxowa-mali xa bephelelwa yimisebenzi okanye bengenako ukuphinda basebenze.
Izibonelelo zaxa ugula
Izibonelelo zaxa usiya kubeleka
Izibonelelo zaxa usanda kufumana umntwana kubazali bakhe bemvelo umkhulise njengowakho
Ungalifaka ibango lokubonelelwa kuba ungasaphangeli ukuba ugxothiwe okanye udendiwe okanye ukuba isibophelelo sokusenzela loo mqeshi siphelile. Awukwazi kufaka bango ukuba uziyekele kuloo msebenzi.
Unokufaka ibango lezibonelelo kuba ugula xa ungaphangeli ngenxa yokugula de iiveki zibe mbini. Izibonelelo zihlawulelwa ukusuka ngosuku ogqibelise ngalo emsebenzini.
Izibonelelo Zokubeleka zingafakelwa ukuba ukhulelwe ze uthathe ikhefu lokuba ukhulelwe. Ungalithatha ikhefu lokukhulelwa nanini na ukusuka kwiiveki ezine phambi kosuku ekulindeleke ukuba umntwana avele ngalo okanye unkungasebenzi iiveki de zibe ntandathu emva kokuvela komntwana.
Unokufaka ibango lezibonelelo zokuhoyana nomntwana osanda kumfumana kubazali bemvelo ngokusemthethweni njengomzali omtsha ukuba wamkela umntwana ongaphantsi kweminyaka emi-2 ubudala futhi ushiya umsebenzi kuba usiya kuhoyana naye. Inokuba ngumzali omnye kuphela kwaba bafumene lo mntwana ofaka isicelo sezibonelelo.
Inkosikazi/umyeni okanye umntwana oselula womntu ongasekhoyo angafaka ibango lelezibonelelo zokuswelekelwa ukuba lo ungasekhoyo ebencedisa kule Ngxowa-mali.
Ukuba ubusoloko uncedisa kuleNgxowa-mali de kube yiminyaka emine okanye ngaphezulu, ungafaka ibango leentsuku ezingama-238. Ukuba uncedise ixesha elincinci kunoku, oko kuthethe ukuba unokubanga usuku olunye ngeentsuku ezintandathu ozisebenzileyo ngelixa uncedisa kwiNgxowa-mali le.
Ukuba uthatha ikhefu kuba ukhulelwe, unokubanga iintsuku ezide zibe ngama-121.
Ingxowa-mali le ibhatala ipesenti ethile yomvuzo obuwufumana ngelixa ubuncedisa kuyo. Esona sixa sikhulu sinokuze sihlawulwe yi-58% yomvuzo obuwufumana ngosuku.
INGABA UNGONGEZELELWA XA SELE UZISEBENZISE ZONKE IZIBONELELO ZAKHO?
Ukuba awukaqeshwa, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-UF139, uxela zonke iindawo ozame ukufuna umsebenzi kuzo. Eli phetshana ke kuza kufuneka lingeniswe kwiSebe LeMisebenzi.
Ukuba iSebe leMisebenzi licinga ukuba kukho izizathu ezibambekayo zokuba uphinde ufumane ezinye izibonelelo, liza kusiphumeza isicelo sakho kodwa oku akwenzeki rhoqo.
Kunokunceda ukubonisa ukuba:
Uncedise kule ngxowa-mali iminyaka engaphezu kwemine.
IMIYALELO:
Kukho iindlela ezahlukeneyo zokufaka la mabango abonelelwayo:
Izibonelelo zokugula
Izibonelelo zaxa ukhulelwe
Ukuba ufuna ukufaka ibango kule ngxowa-mali kufuneka uye kwiZiko leMisebenzi elifutshane nawe. Apho uya kucelwa ukuba utyikitye inceadi ekugcinwa kuyo iinkcukacha zabantu abangasaphangeliyo. Uya kuxelelwa ukuba kufuneka uphinde ubuye nini. Kuya kufuneka utyikitye kanye rhoqo kwiiveki ezine ukubonisa ukuba usafuna ukufaka ibango lezibonelelo ze-UIF.
Kufuneka ubuyele kule ofisi utyikitye incwadi ekugcinwa kuyo iinkcukacha zabantu abangasaphangeliyo ngosuku oluchanekileyo. Ukuba uyagula, kufuneka uye nesiqinisekiso esisuka kugqirha wakho esixela ukuba wena uyagula kwiziko lemisebenzi.
Uya kunikwa ikhadi elimhlophe, eliza kutyikitywa ligosa le-UIF ngalo lonke ixesha utyikitya kula ncwadi yabangasaphangeliyo.
Ukuba yonke into ingendlela, kuza kufuneka uqale ukufumana imali kule Ngxowa-mali ngeeveki ezi-8 ubhalisile. Imali leyo iya kufakwa rhoqo emva kweeveki ezi-4, de kube kanti zonke izibonelelo zisetyenzisiwe.
Ukuba awuyifumani imali yakho kwiiveki ezi-8, kufuneka utsalele umnxeba iZiko leMisebenzi ubacele ukuba bajongisise ukuba kutheni ilibazisekile imali leyo. Khumbula ukunikezela ngegama lakho nenombolo yencwadi yakho yesazisi.
Uya kufumana isiqinisekiso sokuhlawulwa ngalo lonke ixesha ufumana imali ukuze wazi ukuba sele ufumene malini yaye useza kufumana malini.
Ukufaka ibango lokungaphangeli, ube ne:
Nencwadana yakho yesazisi enekhowdi enamanani ali-13
Iziqinisekiso zomvuzo wakho weenyanga ezi-6 ezigqithileyo
Isiqinisekiso sokunikezela ngeengkonzo esisuka kumqeshi
Ubungqina bokubkalisa njengomntu ofuna umsebenzi
Ukuba ufuna ukufumana izibonelelo zokuba ungasaphangeli kufuneka ube kanti ukulungele:
Ukuya kuqeqesho okanye uncedo ngomsebenzi ukuba igosa le-UIF likucela ukuba wenze njalo.
Kufuneka ufune ukusebenza xa umsebenzi uvela. Ukuba unikwa umsebenzi, kufuneka ukulungele ukusebenza.
Yiya kwiinkampani ezalhukeneyo ufune umsebenzi. Uya kufumana iphetshana lesicelo ekufuneka lityikityiwe elibonisa ukuba uyile waya kufuna umsebenzi yaye bekungekabikho zithuba zivelayo.
Kufuneka ulande izibonelelo zakho zokungaphangeli kwi-ofisi yeMisebenzi. Kufuneka uye kuyilanda ngokwakho imali leyo yaye kufuneka ube uphethe ikhadi lakho elimhlophe kunye nencwadana yakho yesazisi.
UKUFAKA IBANGO LEZIBONELELO ZOKUGULA
Ukufaka isicelo sizibonelelo zokugula, kufuneka ubhalise kwi- Ziko lemiSebenzi elikufutshane nawe. Ukuba ugula kangangokuba ungakwazi kuya ngokwakho kule ofisi, isihlobo okanye ilingu losapho lingalifumana iphetshan eli lesicelo kule ofisi ze likunike ulityikitye. Iphetshana lesicelo elityikityiweyo kufuneka libuyiselwe kwi-Ofisi yeisebenzi.
Uya kudinga:
Incwadana yakho yesazisi enenombolo yekhowdi
Iziqinisekiso zomvuzo wakho wenyanga ezi-6 ezigqithileyo
Isiqinisekiso sokunikezela ngeenkonzo zakho esivela kumqeshi
Ubungqina beenkcukacha zebhanki
Isiqinisekiso sesixa osifumene kumqeshi ngexesha ugula
Kufuneka futhi ungenise isiqinisekiso esisuka kugqirha esixela ukuba wena uyagula (sifakwe kwiphetshan lesicelo u-UF86). Kufuneka ufumane ugqirha wakho agcwalise icandelo elifuna yena kweli phetshana u-UF86 ze ulingenise kwigosa lamabango e-UIF kwiZiko leMisebenzi. Isebe leMisebenzi liyakusiqwalasela isicelo sakho ze likuthumele ngeposi iphetshan lesicelo u-UF87. Kufuneka uligcwalise eli phetshana yaye nogqirha wakho kufuneka elityikityile. Emva koko uyalinikezela nalo eli phetshana kwakweli gosa lamabango.
Uya kuhlawulwa izibonelelo zexesha ugqirha akuyalele ukuba ungaphangeli ngalo kodwa hayi iiveki ezimbini zokuqala kwakho ukungasebenzi. Uya kuhlawulelwa nexesha ongakhange ufumane mvuzo wesiqhelo ngalo kumqeshi wakho.
Khumbula, awunakuzihlawulelwa izibonelelo zokugula ukuba ukugula kwakho kungenxa yokungaziphathi kakuhle kwakho okanye ukuba wala ukunyangwa ungenazizathu zibambekayo okanye awuyilandeli imiyalelo kagqirha.
Ukuba ulahlekelwe ngumsebenzi kwangelixa uguIa kangangokuba ungakwazi nokusebenza, kufuneka ulazise ngoku igosa lamabango kuba ungakwakwazi nokufaka ibango lokungabi namsebenzi kwixesha elingelilo eli lezibonelelo zokugula kwakho.
UKUFAKA IBANGO LOKUKHULELWA
Ukuze ube nako ukufaka ibango lezibonelelo zokukhulelwa, kufuneka ubhalise kwi-Ofisi yeMisebenzi ufumane isiqinisekiso sokuba uyagula ze ulifake kugqirha wakho.
Ukuze ube nako ukubhalisa kufuneka ube:
Nencwadana yakho yesazisi enekhowdi enamanani ali-13
neziqinisekiso zomvuzo wakho wenyanga ezi-6 ezigqithileyo neenkcukacha ezivela kumqeshi wakho (ezifakwe kwiphetshana lesicelo u-UI19)
nesiqinisekiso sokunikezela ngeenkonzo zakho kumqeshi nobungqina beenkcukacha zakho zebhanki nesiqinisekiso sesixa osifumene kumqeshi ngexesha lekhefu lokukhulelwa nephetshan lesicelo eligcwaliswe ngokupheleleyo.
Ibango eli liya kuhlawulwa ngetsheki oya kuyiposelwa.
Ukuze ube ufaka isicelo sezibonelelo emva kokuzalwa komntwana, kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-UF95 unikezele nangeenkcukacha zogqirha oncedise ekubelekweni kwaloo mntwana.
Ukuba awukafumani msebenzi, kufuneka wazise igosa lamabango.
UKUFAKA IBANGO LOKUKHULISA UMNTWANA WOMNYE UMNTU NJENGOMZALI WAKHE OMTSHA
Ukuba ufuna ukufaka ibango lezibonelelo ngenxa yokuhoyana nalo mntwana, kufuneka ubhalise kwigosa lamabango elikwiZiko Labasebenzii elikufutshane nawe. Kuya kufuneka ube:
nencwadana yakho yesazisi enenombolo enamanani ali-13
neempepha eziqinisekisa umvuzo wakho wenyanga ezintandathu ezidlulileyo neenkcukacha ezivela kumqeshi wakho (ezifakwe kwiphetshana lesicelo u-UI19)
nesiqinisekiso sokunikezela ngeenkonzo zakho kumqeshi nobungqina beenkcukacha zakho zebhanki nesiqinisekiso sesixa osifumene kumqeshi ngexesha lekhefu lokukhulelwa nesiqinisekiso sosuku lokuzalwa komntwana lowo.
Kufuneka ufake isicelo sezibonelelo kwiinyanga ezintandatthu zokuqala umfumene umntwana lowo.
Izibonelelo zokuhoyana nomntwana ocelwe kubazali bakhe ukuba ube lilungu losapho olutsha zihlawulwa ngetsheki ze ziposwe. Iphetshana lsicelo liya kukhapha lo ntlawulo. Elui phetshana kufuneka ligcwaliswe ze lithunyelwe kwigosa lamabango kwiziko lemisebenzi.
Umyeni okanye inkosikazi yaloo msebenzi ungasekhoyo okanye nabaphi na abantwana abaselula baloo msebenzi banokufaka amabango ezibonelelo zokuswelekelwa kwi-UIF.
Kufuneka ufake isicelo sezi zibonelelokwiinyanga ezi-6 zokuqala emva kokusweleka kwaloo msebenzi.
Ukuba ubungumyeni okanye inkosikazi womsebenzi ongasekhoyo, kufuneka uye kwi-Ziko Labasebenzi ugcwalise iphetshana lesicelo u-UF126. Kuya kufuneka ube:
isiqinisekiso sokusweleka esigximfiziweyo isiqinisekiso somtshato wenu esigximfiziweyo isiqinisekiso sokusebenza esisuka kumqeshi ubungqina beenkcukacha zebhanki.
Ukuba ungumntwana womsebenzi ongasekhoyo, unokufaka ibango ngokugcwalisa iphetshana lesicelo u-UF127 ze ulingenise kwiZiko leMisebenzi. Uya kudinga:
incwadana yakho yesazisi iziqinisekiso zomvuzo womfi weenyanga ezi-6 zokugqibela ezigqithileyo iinkcukacha ezisuka kumqeshi zigcwaliswe kwiphetshana lesicelo u-UI19
isiqinisekiso sokusebenza esisuka kumqeshi isiqinisekiso sakho (wena mntwana) sokuzalwa ubungqina beenkcukacha zakho zebhanki isiqinisekiso sokusweleka esigximfiziweyo ubungqina bokuba ibingumzali wakho ngokwenene ubungqina bokuba wena (mntwana) ungumfundi obexhomekeke kumfi lowo
I-Ofisi Yabasebenzi iya kukunika iphetshana lesicelo u-UF128 ekufuneka ligcwaliswe ngumqeshi wokugqibela womfi ze lingeniswe kwiZiko Labasebenzi.
Isibonelelo sokuswelekelwa sisixa umsebenzi abenokusifakela ibango ukuba ebengasaphangeli. Esi sixa siba yintlawulo enikezelwa kube kanye.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.7296.21377.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi
INKCAZELO:
Umthetho I-Occupational Health and Safety Act unika abasebenzi ilungelo lokusebenzela kwindawo esempilweni nekhuselekileyo. Lo mthetho uyala abaphathi ukuba babeke abameli bezokhuseleko kunye neekomiti zokhuseleko kwiindawo zokubenzela. Ukwalawula nezinto ezifana nezindlu zangasese, amagumbi okutshintshela, izixhobo zoncedo lokuqala, amanzi okusela, iindawo zokuhlambela, impahla yokhuseleko, oomatshini, ingqokelela nokuthutha, iileli, umlilo, izixhobo ezingenisa umoya opholileyo, izinga lobushushu, ingxolo kwakunye ne-asbestos.
Uxanduva lwabasebenzi
Uxanduva lwabasebenzi bezempilo lokunikezela ingxelo ngeemeko ezingakhuselekanga ekusetyenzwa phantsi kwazo
Lo mthetho ungentla apha ukwathi thaca amalungelo abasebenzi, aquka:
Ilungelo lokwazi - umzekelo - iingozi zempilo nezokhuseleko kwindawo yokusebenzela kwakunye nemithetho neenkqubo zempilo neyezokhuseleko.
Ilungelo lokuthabatha inxaxheba ekuhlolweni
Ilungelo lokukhupha izimvo ngomthetho ze bazimele nokuzimela
Ilungelo lokungaphathwa kakubi - umzekelo, umsebenzi akanakugxothwa ngenxa yokuba ethathe inxaxheba ekuhlolweni kwendawo ekusetyenzelwa kuyo okanye kuba enikezele ingxelo ngengozi.
Lo mthetho lo ukwathi thaca noxanduva lwabasebenzi nolwabaqeshi.
UXANDUVA LWABASEBENZI
Umsebenzi ngamnye kufuneka:
akhathelele impilo nokhuseleko lwakhe athintele ukonzakala kwabanye abantu asebenzisane ekuphuculweni kweemeko zempilo nezokhuseleko anikezele ngeenkcukacha kuMhlobi wezeMisebenzi anxibe impahla yokhuselekookanye asebenzise izixhobo zokhuseleko apho kudingekayo anike ingxelo ngeemeko ezingakhuselekanga nezingekho mpilweni kumqeshi okanye kubameli bezempilo nabezokhuseleko ngoko nangoko anike ingxelo ngengozi kumqeshi nakubameli bezempilo nabezokhuseleko ngoko nangoko angonakalisi okanye adlale ngezixhobo zokhuseleko
UXANDUVA LWABAQESHI
Umqeshi kufuneka aqiniseke ukuba indawo yokusebenzela ikhuselekile yaye isempilweni futhi kufuneka angavumeli nawuphi na umsebenzi ukuba enze umsebenzi ongamonzakalisa.
Iinkcukacha noqeqesho ngeengozi - abaqeshi kufuneka:
Bazise abasebenzi babo ngeengozi zendawo leyo yokusebenzela.
Baqinisekise ukuba kukho izilumkiso nezaziso ngoomatshini abanobungozi.
Baqeqeshe abasebenzi ngokusebenzisa oomatshini abayingozi.
Ukuncitshiswa kweengozi kwiindawo zokusebenzela - abaqeshi kufuneka:
Baqinisekise ukuba izixhobo zigcinwa zikwimo ekulungeleyo ukusetyenziswa.
Banikezele ngempahla ekhuselekileyo yokusebenza nezixhobo apho kufunekayo.
Banciphise naziphi na iingozi zibe kwelona qondo lisezantsi phambi kokuba banikezele ngaloo mpahla ikhuselekileyo.
Baqinisekise ukuba kukho umntu owongamele yonke imisebenzi futhi oqinisekisayo ukuba imigaqo yokhuseleko iyathotyelwa.
Beze neendlela zokuthintela iingozi.
Abameli bezempilo nokhuseleko - abaqeshi kufuneka:
Bazikhethele abameli bezokhuseleko (abe mnye kubasebenzi abangamashumi amabini).
Bachaze imisebenzi noxanduva lwabameli bezokhuseleko.
Bavuse iikomiti zokhuseleko ukuba kukho abameli bezokhuseleko abadlulileyo kwisithathu. Le komiti kufuneka idibane ubuncinci kanye ngeenyanga ezintathu yaye ixoxe ngayo yonke imiba yezokhuseleko neyezempilo echaphazela abasebenzi.
Imigaqo yokumelana neengozi - abaqeshi kufuneka:
Baqiniseke ukuba abasebenzi bangaqhwesha basinde kwingozi xa kunyanzelekile.
Ukunika ingxelo ngeengozi okanye izehlo - abaqeshi kufuneka:
Bagcine ingxelo yazo zonke iingozi okanye izehlo zezokhuseleko kummeli wezokhuseleko okanye zezempilo nakwiSebe lezeMisebenzi.
Banike ingxelo ngeentlobo ezithile zeengozi okanye zezehlo
Ezi ngozi zendawo yokusebenzela zilandelayo kufuneka zixelwe kwiintsuku zokuqala ezisixhenxe emva kokuba zenzekile:
Nakuphi na ukwenzakala okukhokelela kwinkcitho yonyango
Nakuphi na ukwenzakala okukhokelela ekubeni umsebenzi angayi emsebenzini iintsuku ezingaphaya kwesithathu.
Kululwaphulo-mthetho ukungazixeli ezi ntlobo zeengozi.
Icandelo B leli phetshana kufuneka ligcwaliswe ngugqirha okanye isibhedlele esinyanga lo msebenzi.
Umqeshi kufuneka athumele iCandelo A leli phetshana ku:
ABAHLOLI BEENDAWO ZOKUSEBENZELA
Abahloli beendawo zokusebenzela banomsebenzi okukuqinisekisa ukuba abaqeshi nabasebenzi bayayenza imisebenzi yabo. Abahloli beendawo zokusebenzela banokuzindwendwela iindawo zokusebenzela bahlabe nemibuzo ukufumanisa ukuba indaeo leyo yokusebenzela ikhuselekile yaye isempilweni na.
Ukuba umqeshi akayenzanga imisebenzi yakhe, umhloli unokumohlwaya loo mntu ngokumhlawulisa.
Ukuba umsebenzi uthe wonzakala emsebenzini ngenxa yokungalandelwa komgaqo wokhuseleko ngumqeshi, oko kuthetha ukuba loo mqeshi unokohlwaywa ngpkuthi ahlawuliswe ze/okanye avalelwe ejele iminyaka emibini.
UXANDUVA LWABASEBENZI BEZEMPILO LOKUNIKEZELA INGXELO NGEEMEKO EZINGEKHO MPILWENI EKUSETYENZWA PHANTSI KWAZO
Ukuba umsebenzi kwezempilo uxilonga okanye anyange umntu ngesifo acinga ukuba size ngenxa yokuqeshwa kwakhe kuloo msebenzi, umsebenzi wezepilo lo kufuneka anikezele ngengxelo ngaloo mba kumqeshi walo msebenzi nakwiSebe Lemicimbi Yabasebenzi.
IMIYALELO:
Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe ngabahloli beendawo zokusebenzela, qhagamshelana neSebe Lemicimbi Yabasebenzi:
Inombolo Yomnxeba: 021 460 5911
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.7296.21409.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ingqesho
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini
INKCAZELO:
Abasebenzi abonzakele okanye abathe bahlaselwa sisifo ngenxa omsebenzi wabo banakho ukufaka ibango lemali esuka kwiNgxowa-mali Yembuyekezo. Iintsapho zabo nazo zinakho ukufaka amabango ukuba umntu obebonelela ngenkxaso nokuphila kwamalungu azo uthe wasutywa kukufa ngenxa yesifo okanye ukonzakala akufumene emsebenzini.
Ngubani onokufaka ibango?
Ngubani onokufaka imali kule Ngxowa-mali?
Kokuphi ukwenzakala nezifo ezihlawulelwayo?
Ulifaka njani ibango?
Ngubani ohlawula ibango elo?
NGUBANI ONOKUFAKA IBANGO LEMBUYEKEZO YOMSEBENZI?
Ingxowa-mali Yembuyekezo ihlawulela abasebenzi:
Abahlaselwe sisifo ngenxa yomsebenzi wabo
Abasweleke kwingozi eyenzeke kwindawo yokusebenzela okanye izifo ezinobungozi.
Ungafaka ibango ukuba wonzakele okanye wahlaselwa sisifo ngexa:
Usebenza (isigxina okanye okwethutyana)
ungumsebenzi wasemakhitshini oqeshwe kwikhaya nje labucala ulilungu loMkhosi WezoKhuselo WomZantsi Afrika(kukho ingxowa-mali eyahlukileyo apha)
ulilungu leeNkonzo zobuPolisa zoMzantsi A frika(kukho ingxowa-mali eyahlukileyo apha)
ungumsebenzi ongasebenzi phantsi kolawulo lomqeshi wakho umsebenzi osebenza ngaphandle kwemida yoMzantsi Afrika iinyanga ezingaphaya kwe-12 ixesha ngalinye.
Ungafaka ibango ukuba:
ungumsebenzi wasemakhitshhini kwindlu eqeshisayo umntu osebenzela ukufumana amava okanye umsebenzi wasezifama osephantsi koqeqesho umsebenzi ohlawulwa liziko lengqesho.
Amabango anokuhlawulwa kuphela ukuba angeniswe ngendlela efanelekileyo, ngexesha elikufaneleyo oko. Amabango awasokuse ahlawulwe ukuba:
Ibango elo lenziwe emva kweenyanga ezili-12 yenzeka ingozi okanye ukusweleka, okanye emva kokuba sifunyanisiwe isifo eso.
Awuphangelanga iintsuku ezintathu okanye ngaphantsi.
Ingozi leyo isisizathu sento engalunganga oyenzileyo(ngaphandle kokuba umsebenzi lowo wonzakele ngokumasikizi okanye usweleke kuloo ngozi, iNgxowa-mali le kuseza kufuneka iyihlawule imbuyekezo).
Wala ngaphandle kwesizathu esibambekayo ukufumana unyango.
NGUBANI OFAKA IMALI KULE NGXOWA-MALI?
Abaqeshi bafaka intlawulo kube kanye ngenyanga kwiNgxowa-mali yeMbuyekezo. Abasebenzi abahlawuli kwaphela kule kwiNgxowa-mali le. Abaqeshi abanakutsala mali kwimivuzo yabasebenzi ukuzama ukuncedisana nale Ngxowa-mali.
KOKUPHI UKWENZAKALA NEZIFO EZIHLAWULWAYO APHA?
Ingxowa-mali le ihlawula izifo ezifunyanwa emsebenzini kwakunye neengozi ezifunyenwe emsebenzini.
Ezi zifo zifumaneka emsebenzini zizigulo ezenziwa ngamachiza okanye iimeko umsebenzi lowo athe wabe usebenza phantsi kwazo emsebenzini. Ungafaka ibango lembuyekezo ukuba usebenza phantsi kwezi meko ze uhlaselwe sisifo esiza ngqo ngenxa yezo meko.
Iimeko nezifo ekusetyenzwa phantsi kwazo ezivela ngenxa yezi meko ezihlawulelwayo yiNgxowa-mali yeMbuyekezo ziveziwe kuSchedule 3 yoMthetho ohambisana noku.
Unokulifaka ibango lezinye izifo kuphela ukuba unakho ukunikezela ngobungqina usebenzisa iimpepha neengxelo ezisuka kugqirha okanye esibhedlele ezingqina ukuba isifo eso size ngenxa yeemeko osebenza phantsi kwazo emsebenzini.
Ingxowa-mali le ikwahlawulela ukwenzakala okuvele ngenxa yomsebenzi okanye kwindawo yokusebenzela.
Kukho iindidi ezintlanu zembuyekezo:
Ukukhubazeka okwethutyana
Ukukhubazeka isigxina ukusweleka inkcitho ngonyango olufumeneyo imbuyekezo eyongezelelweyo.
Ingxowa-mali Yembuyekezo ayiyihlawuleli intlungu nelahleko, ihlawulela kuphela ukulahlekelwa kukushukumisa okanye ukusebenzisa umzimba wakho.
Isixa sembuyekezo esiya kuhlawulwa kumsebenzi sixhomekeke ekubeni umsebenzi lowo ebehlawulwa umvuzo ongakanani ukuhlaselwa kwakhe koko kwenzakala okanye ukufunyaniswa kweso sifo. Ukuba ubusele uyekile ukusebenz ngexa kufunyaniswa isifo eso, imbuyekezo iya kwenziwa ngokuthi kuzanywe ukubalwa ukuba mhlawumbi ukuba ubusaphangela ubuya kuhlawulwa malini na.
UKUKHUBAZEKA OKWETHUTYANA
Yintoni ukukhubazeka okwethutyana?
Ukukhubazeka okwethutyana kuxa ungakwazi kusebenza okanye ungenakho ukuwenza wonke umsebenzi wakho ngenxa yokwenzakala okanye isifo kodwa useza kuba ngcono.
Ukufaka ibango loku, kufuneka ukhutshwe emsebenzini ngugqirha iintsuku ezigqithileyo kwisithathu. Ukuba ukhutshwe emsebenzini iintsuku ezigqithileyo kwisithathu, uya kuhlawulelwa lonke ixesha ongakwazi kuphangela ngalo (kuquka ezo ntsuku zokuqala zintathu).
Uhlawulwa ntoni?
Ukuba awunakusebenza konke-konke uya kuhlawulwa i75% (oko kukuthi isithathu kwisine somvuzo wakho wesiqhelo - 3/4).
Ukuba unokwenza kuphela omnye womsebenzi wakho, useza kuhlawulwa omnye umvuzo ngumqeshi wakho. Ingxowa-mali le iya kukuhlawula isithathu kwisine okanye i75% (3/4) eyintsalela ephakathi kwesixa osihlawulweyo kwakunye nesixa obunokusihlawulwa ngaphambi kokwenzakala.
Zonke iindleko zonyango nazo ziyahlawulwa ukuba ii-akhawunti zinikezelwa kumKomishinala.
Unokufaka ibango lexesha elingakanani?
Unokufaka ibango lokukhubazeka okwethutyana iinyanga de zibe li-12. Oku kunokongezwa kube ziinyanga ezingama-24. Emva kweenyanga ezingama-24 uMkomishinala unokuthatha isigqibo sokuba imeko isisgxina ze anikezele ngembuyekezo yokukhubazeka isigxina.
UKUKHUBAZEKA ISIGXINA
Yintoni ukukhubazeka isigxina?
Ukukhubazeka isigxina kukwenzakala oknaye isigulo umsebenzi lowo angenakuze aphile kuso, umzekelo, ukulahlekelwa liliso. Ubunzima okanye ubunzulu boko kukhubazeka kuko okuxela ukuba umsebenzi lo akanakuze akwazi kuphinda asebenze okanye kuya kuba nzima kusini na ukuphinda afumane omnye umsebenzi.
Izimo zokukhubazeka zithelekelelwa ukusuka ku-100% ukuya ku-1% kuxhomekeke kubunzulu bokukhubazeka oko. Umzekelo, i100% iya kuba kukulahlekelwa zizandla zakho zombini okanye ukulahlekelwa kukubona. Ukulahlekelwa luzwane lwakho oluncinci kukukhubazeka okuyi-1%.
Ugqirha wakho uya kubhala ingxelo yezonyango ngoko kukhubazeka. Emva koko uMkomishinala nabanye oogqirha baya kugqiba ekubeni ukukhubazeka oko kunzima okanye kunzulu kangakanani na.
Ufumana imbuyekezo engakanani?
Ukuba ukukhubazeka oko kungaphaya kokukhubazeka okuyi-30%, uya kufumana umhlala-phantsi nyanga zonke. Ubungakanani bomhlala-phantsi wakho buxhomekeke ekubeni ubufumana umvuzo ongakanani nasebunzulwini bokukhubazeka oko. Ukuba une-100% yokukhubazeka, uya kuhlawulwa i75% 3/4 yomvuzo wakho. Ukuba ukukhubazeka akukho nzima okanye nzulu kakhulu, le ndlela ilandelayo iyakusetyenziswa ekufikeleleni kwintlawulo yenyanga nganye: umvuzo
ukukhubazeka% Ã· 100.
Imbuyekezo le iya kuhlawulwa ixesha elingakanani?
Le ntywenka yesixa yintlawulo enikezelwa kube kanye yonke kube kugqityiwe. Intlawulo yenyanga nganye iya kuhlawulwa impilo yalo msebenzi.
IZIBONELELO ZOKUSWELEKA
Iukuba umntu obonelela ngenkxaso kusapho lwakho wathi wasutywa kukufa ngenxa yokwenzakala okanye isifo esenziwa lichiza okanye ziimeko zendawo yokusebenzela, unako ukufaka ibango kule Ngxowa-mali.
Isixa sembuyekezo onokusihlawulwa sixhomekeke kubudlelwane bakho nomsebenzi lo ungasekhoyo. Isixa semali esihlawulwa usapho asinakuba ngaphezu komhlala-phantsi umfi lo angewufumene ukuba ubusisithathu somvuzo wakhe wenyanga (3/4).
Umlingane womfi uya kuhlawulwa:
isixa semali esiyi-2 x 3/4 yomvuzo womsebenzi umhlala-phantsi wenyanga oyi-40% x 3/4 yomvuzo womsebenzi lowo
Abantwana bomsebenzi abangaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala (oko kuquka nabangaphandle komtshato, abacelwa kubazali babo njengamalungu amatsha osapho lwakhe, nabomlingane wakhe) banelungelo lokufumana umhlala-phantsi oyi-20% x 3/4 yomvuzo womsebenzi. Ku kuhlawulwa nyanga zonke de umntwana abe ne-18 leminyka ubudala. Lo mhlala-phantsi unokuqhubekeka ngokuthi wongezwe ukuba umntwana lowo ugula ukhubazeke ngokwasengqondweni okanye ngokwamalungu omzimba.
Ukuba akukho mlingane okanye bantwana, abanye abantu abebexhomekeke kulo msebenzi baya kunikwa imbuyekezo(umzekelo, abazali). Ababtu abebexhomekeke ngokupheleleyo kumsebenzi lowo bafumana isixa esilingana nesinikwa umhlokazi. Abantu abebengaxhomekekanga ngokupheleleyo kulo msebenzi bafumana intlawulo enye esixa sixhomekeka ekubeni bebexhomekeke kangakanani na kuye.
Ukufaka ibango ngokufa kwelungu losapho, kufuneka unikezele ngeziqinisekiso ezigximfiziweyo ezizezi:
IINDLEKO ZONYANGO
Zonke iindleko zonyango zomsebenzi lowo ziya kuhlawulelwa de kube yiminyaka emibini emva kosuku lwengozi okanye lokufunyaniswa kwesifo. Zonke iingxelo ngamatyala onyango kufuneka kufuneka zingeniswe kuMkomishinala. Oku kuquka iintlawulo zokuthuthwa komsebenzi owonzakeleyo ukuya esibhedlele okanye ekhayeni lakhe.
IMBUYEKEZO EYONGEZIWEYO
Njengesongezelelo kwimbuyekezo le iqhelekileyo, unokuyifumana imbuyekezo esisongezelelo ukuba ukwenzakala okanye isifo eso senzeka ngenxa yokungakhathali komqeshi okanye ibe yingxaki nomatshini. Nawuphi na umsebenzi ongaphantsi kwama-26 eminyaka ubudala uya kuyifumana imbuyekezo eyongeziweyo.
IMIYALELO:
ULIFAKA NJANI IBANGO?
Kwiintsuku nje ezili-14 zokudibana nomsebenzi, ugqirha kufuneka agcwalise iphetshana u-WCL4 apho anika ingxelo ngobuzaza bomonzakalo nokuba lingakanani ixesha umsebenzi lo anokungabonakali ngalo emsebenzini. Oku kuthunyelwa kumqeshi othi yena akuthumele kuMkomishinala.
Umqeshwa akazihlawuli iindleko zikagqirha. Kodwa ke ukuba ufuna izimvo ezizezinye, kuyakufuneka ukuhlawulele oku.
Ukuba ukonzakala kuya kuthatha ixesha elide ukuze kuphile, ugqirha kufuneka athumele ingxelo yendlela oqhuba ngayo (kwiphetshana u-WCL 5) kuMkomishinala nyanga zonke de kube kanti imeko leyo izinze ngokupheleleyo. Oku kwazisa uMkomishinala ngobude bexesha umsewbenzi lowo anokungabonakali ngalo emsebenzini.
Okokugqibela, ugqirha kufuneka engenise ingxelo kagqirha yokugqibela (kwiphetshana u-WCL5) exela ukuba umsebenzi ukulungele kusini na ukusebenza okanye ukhubazeke isigxina. Ugqirha kufuneka athumele eli phetshana kumqeshi oyakuthi yena alithumele kuMkomishinala.
Xa umsebenzi ebuyela emsebenzini, umqeshi kufuneka athumele ingxelo yokuphindela (kwiphetshana u-WCL6) kuMkonmishinala exela ukuba umsebenzi ubuyele nini emsebenzini nokuthi uhlawulwe malini na njengembuyekezo.
Umsebenzi nomqeshi kufuneka bazigcine zonke iimpepha ezinezinkcukacha.
Xa ingxelo yokuqala kagqirha ingeniswe nengxelo yengozi, uMkomishinala Weembuyekezo uyakuliqwalasela ibango elo ze enze isigqibo. Inombolo yebango elo iya kunikezelwa. Inombolo le kufuneka isetyenziselwe yonke imisebebzi yeempepha enento yokwenza neli bango.
Unokuqhagamshelana noMkomishinala okanye nayiphi na I-Ofisi yomMandla yeSebe leMisebenzi ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe okanye uncedo. Iimpepha zamabango ziyafumaneka kwi:
Ofisi yeNtshona Koloni yeSebe leMisebenzi
NGUBANI OHLAWULA IBANGO?
Umkomishinala Weembuyekezo uqeshelwe ukulawula iNgxowa-mali le ze aphumeze namabango abasebenzi. Umsebenzi ufumana imali kule Ngxowa-mali, hayi kumqeshi.
KODWA umqeshi kufuneka ahlawule umsebenzi owonzakeleyo ngeenyanga ezintathu zokuqala emva koknzakala. Ingxowa-mali Yeembuyekezo yona iya kumbuyisela umqeshi emva kwexeshana.
Ukuba umsebenzi akaphangeli iinyanga ezingaphezu kwesithathu, uMkomishinala Weembuyekezo ukuthathela kuye ukuhlawulwa kwalo ,sebenzi nyanga nganye.
Qaphela: Iintlawulo zamabango zithatha ixesha elide ukuphunyezwa.
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
YAYAMENE
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Services.7299.63910.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo
INKCAZELO:
Kukho intlaninge yamaziko kwilizwe lonke nakumaphondo, maziko lawo ajongana nobuqhetseba norhwaphilizo kurhulumente. Iziko ngalinye kula lijongana neentlobo ezithile zamatyala:
Urhwaphilizo nolawulo olugwenxa olwenziwa ngamagosa aseburhulumenteni
I-Ofisi yoMkhuseli Woluntu
Izikhalazo ngamapolisa
IKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika
Amatyala abandakanya urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni
Izikhalazo ezinento yokwenza nokungasetyenziswa kakuhle kwezithuthi zikarhulumente kweli Phondo
Icandelo Lezithuthi Eziziinqwelo-mafutha likaRhulumente weSebe leZothutho Nemisebenzi Yoluntu (leNtshona Koloni)
Izikhalazo ngorhwaphilizo nokuphathwa kakubi kwizikolo zaseNtshona Koloni
Iziko Elitsalelwa Iminxeba leZikolo Ezikhuselekileyo
IKomishoni Yezikhalazo Zoluntu Yesixeko saseKapa
IMIYALELO:
UMKHUSELI WOLUNTU
UMgaqo-siseko wadala iOfisi yoMkhuseli Woluntu njenge-ofisi ezimeleyo ukuze ijongane ze iphande izikhalazo eziza noluntu ngamaziko okanye amagosa karhulumente. UMkhuseli Woluntu unamandla okuza neziphakamiso zentshukumo enokulungisa kwanokunikezela ngeengxelo. UMkhuseli Woluntu uhlala kwesi sikhundla ixesha eliyiminyaka esixhenxe phambi kokuba uMongameli aphinde aqashe uMkhuseli Woluntu omtsha.
Iinkonzo zoMkhuseli Woluntu zifumaneka simahla kwaye zivuleleke kumntu wonke. Xa ufaka isikhalazo kwi-Ofisi yoMkhuseli Woluntu, abasebenzi bayo baza kuphanda loo mba yaye ukuba eso sikhalazo siqinisekisiwe, baya kuzama ukuyilungisa loo meko. UMkhuseli Woluntu ujongana nezikhalazo ngendlela eyimfihlelo.
UMkhuseli Woluntu angawaphanda amagosa karhulumente kulo naliphi na inqanaba, kuquka awesizwe, awamaphondo, kwanabaphathi basekuhlaleni kwanabani na owenza umsebenzi woluntu ofana:
igosa lezolonyulo amaziko angekho phantsi kukarhulumente ngokugqibeleleyo, afana noEskom okanye uTelkom amabhunga angumvuka wemithetho karhulumente ethile, Yoluntu amabhunga abekwe yimithetho ethile, efana neBhunga Eliphanda Ngenzululwazi Yoluntu (iHSRC ngamafuphi) okanye iBhunga Elenza Uphando Ngenzululwazi Noshishino (iCSIR ngamafuphi).
UMkhuseli Woluntu unoxanduva lokujongana nezikhalazo:
ngokusetyenziswa kakubi kwamagunya ukuziphatha okucalulayo, okungafaniyo, okungenankathalo, nezinye nje iindlela zokziphatha ezingamkelekanga ukulibaziseka ngaphandle kwezizathu ezibambekayo ukungahlonitshwa kwamalungelo oluntu (usenakho nokukrweca iKomishoni Yamalungelo Oluntu yoMzantsi Afrika)
ulawulo olunamakhwiniba ukungathembakali okanye ukusebenza ngendlela engamkelekanga ngeemali zoluntu ukuzityebisa ngendlela engeyiyo ukuzifumana ukwindawo ekuncedayo ngokungalunganga.
UMkhuseli Woluntu akaziphandi ezi ntlobo zilandelayo zezikhalazo:
izigwebo nezigqibo zenkundla iintshukumo zabucala ezenziwe ngabantu abazimeleyo iinkampani zabucala oogqirha namagqwetha abucala.
INDLELA YOKUFAKA ISIKHALAZO KUMKHUSELI WOLUNTU
Ukuba isigqibo esikhetha icala esithatyathwe ligosa likarhulumente siyakuchaphazela, kufuneka uqale:
Uthethe neloo/loo magosa achaphazelekayo, ze
Ubhalele umntu igosa/amagosa lawo aphantsi kwakhe, ze
Ukrwece iLungu lakho lePalamente yesizwe okanye ke yephondo, ze
Ubhalele Umkhuseli Woluntu.
Ukuba uthi ubhalele uMkhuseli Woluntu kufuneka ufake nezi nkcukacha zilandelayo:
Ubume besikhalazo sakho.
Imbangi nemvelaphi yesikhalazo eso.
Izizathu ezibangela ukuba uzive ufuna ukuba isikhalazo sakho siphandwe nguMkhuseli Woluntu.
Amanyathelo osele uwathabathile ukuzama ukusombulula loo ngxaki ngokwakho (ukuba ebekho). Kufuneka ukhankanye amagama amagosa obusoloko usebenza nawo kule nyewe, iintsuku, nokuba kwaphela kusithiwani na. Iikopi zayo nayiphi na imbalelwano phakathi kwakho naloo magosa kufuneka zincanyathiselwe kule ncwadi yembalelwano.
Inombolo yomnxeba apho unokufumaneka khona, ukuba ikho onayo.
Kumaxesha athile uMkhuseli Woluntu unokufuna uthethe phantsi kwesifungo phambi kokuba aqalise ngophando lwakhe.
Ukuba awuqinisekanga ukuba ingxaki yakho ngumba uMkhuseli Woluntu anokuyiphanda na, okanye ukuba awukwazi ukubhala, ungatsalela umnxeba iofisi yoMkhuseli Woluntu. Apho kukho abasebenzi abaqeqeshiweyo abaza kuphulaphula isikhalazo sakho, sisincinci sisikhulu, ze benze uphando.
Usenakho nokundwendwela le Ofisi ukuze nibe nodliwano-ndlebe okanye indibano, ukuba ungathanda. Kungcono ubhale kuqala ze ucele udliwano-ndlebe kuloo ncwadi yembalelwano.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
I-Ofisi Eyintloko
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2916
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0800 112 040
Inombolo Yomnxeba: 021 423 8644
UKUNIKEZELA INGXELO NGORHWAPHILIZO: KURHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI
Naluphi na urhwaphilizo kuRhulumente wePhondo leNtshona Koloni lungaxelwa kwiCandelo iForensic Audit elikwiSebe leNkulumbuso. Olu rhwaphilizo luquka amaxesha obuqhophololo, ubuqhetseba, ubusela nokusetyenziswa ngendlela engeyiyo kwempahla karhulumente.
Inombolo Yomnxeba Ongahlawulelwayo: 0801 226 545
Ukuze uqinisekise ukuba imiba ingaphandwa kakuhle, ulwazi oluneenkcukacha ezipheleleyo ngolo rhwaphilizo uluxelayo luyafuneka. Ukuba ufuna ukwenza ingxelo, kufuneka uzame ukunikezela kangangoko ezi nkcukacha zilandelayo:
Urhwaphilizo
Lukumila kunjani (umzekelo: ubusela, ubuqhophololo, ubuqhetseba)?
Lwenzeka njani, phi?
Ingaba le yingxaki eqhubekekayo futhi kusisithuba esingakanani iqhubekeka?
Unabo nabuphi na ubungqina ngolu rhwaphilizo? Umzekelo, xa unikezela ingxelo ngobusela, ingaba uyayazi impahla ebiweyo ukuba ifihlwe phi?
Ingaba ukho omnye umntu owaziyo ngolu rhwaphilizo futhi angafuna na ukunikezela ubungqina kumagosa enza uphando?
Ungakwazi ukwenza ingqikelelo yelahleko ngokwezimali ngolo rhwaphilizo?
Ngoobani amagama amagosa karhulumente arhanelekayo, asebenza kweliphi iSebe yaye aphethe ziphi izikhundla apho?
Ngoobani amagama amanye amagosa achaphazelekayo?
Ingaba la magosa arhanelelekayo akhe abandakanyeka kwezinye izenzo zorhwaphilizo ngaphambili?
Ummangali
Wawukhe wayixela le nto ngaphambili? Ukuba kunjalo, kubani yaye kwathatyathwa manyathelo mani?
Wawukho ngexesha lokwenzeka kolu rhwaphilizo, okanye ukuba akunjalo, wafumanisa njani ngalo?
Ingaba ukulungele na ukuhlanganisa ingxelo efungelweyo ze unikezele nobungqina?
IBONELELWA LISEBE:
ICANDELO LIKARHULUMENTE:
Isebe leNkulumbuso (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
UMkhuseli Woluntu
YAYAMENE
Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
Izikhalazo Ngokusetyenziswa Kakubi Kwezithuthi zikaRhulumente (IiNkonzo)
Ukulwa Ubuqhetseba Norhwaphilizo Kwinkqubo Yokhuseleko Loluntu (IiNkonzo)
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.SetupLearnership.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuseka i-learnership , njengomniki-nkonzo zoqeqesho
Inkcazelo
Ukuze ufumaneinkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Abaniki-nkonzo zoqeqesho mabenze isigqibo sokuba zeziphi ii-learnerships abanganika uqeqesho kuzo.
Abaniki-nkonzo zoqeqesho kufuneka banikwe uqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa yi-SETA. Abaniki-nkonzo zoqeqesho abanganikwanga uqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa abanako ukunika iinkonzo zee-learnesrhips.
Ukuze anikwe uqinisekiso lokuvunywa nokwamkelwa, umniki-nkonzo zoqeqesho kufuneka:
Alandele iinkqubo ezifanelekileyo zemfundo, uqeqesho kunye nophuhliso; kwaye
Xa abaniki-nkonzo zoqeqesho sele beyikhethile i-learnership, kuyakufuneka bafune abaqashi ukuze banike abafundi amava omsebenzi.
Abaniki-nkonzo zoqeqesho kunye nabaqashi abayakunika amava omsebenzi kufuneka bavumelane malunga nezi zinto zilandelayo:
Indlela ekuyakukhethwa ngayo abafundi; kunye
Nendlela abaya kufumana ngayo abafundi.
Abafundi bangaba ngabasebenzi asele beqashiwe ngumqashi okanye ingaba ngabantu abangasebenziyo. Nxulumana neziko lezabasebenzi elikufuphi kuwe ukuze uqonde ukuba iSebe leZabasebenzi lingakunceda njani ukuze ufumane abafundi abangasebenziyo.
Abaqashi, abaniki-nkonzo zoqeqesho kunye nabafundi kufuneka batyikitye isivumelwano se-learnership.
Abaniki-nkonzo zoqeqesho kufuneka baqalise uqeqesho ngomhla ekuvunyelwene ngawo kwisivumelwano se-learnership.
Ixesha elithatyyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Yenza isicelo kwiSebe leZabasebenzi.
<fn>GOV-ZA.Socialrelief.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo somnyenyevu wentlalo, wokuphuma embandezelweni
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkcazelo
Umnyenyevu wentlalo wokuphuma embandezelweni luncediso lwexeshana olunikwa abantu abakwinzima nenkxwaleko yokuswela kangangokuba abanako ukufezekisa nkqu nezona mfuno zingundoqo nezisisiseko zeentsapho zabo.
Ngubani ongafumana umnyenyevu wentlalo wokuphuma embandezelweni?
Urhulumente angakunika umnyenyevu wentlalo wokuphuma embandezelweni ukubangaba ukwilixa lobunzima. Obu bunzima bungaba ngenxa yezi meko zilandelayo:
udinga uncedo ngelilixa ulinde iigranti zabantwana ziphunyezwe ngurhulumente uhlelwe yinto embi okanye intlekele, umzekelo utshelwe yindlu awuvumelekanga ufumane igranti, yaye usengxingweni awunako kwaye awukulungelanga ukusebenza ngenxa yempilo - oku kuthetha ukuba uyagula iinyanga ezingaphantsi kwesithandathu awunako ukufumana isapoti komnye umzali womntwana okanye wabantwana umntu olithemba lokondla usapho ubhubhile umntu olithemba lokondla usapho uvalelwe entolongweni ixeshana elifutshane , okanye uchatshazelwe yintlekele, kodwa ummandla okanye indawo ohlala kuyo ayibhengezwanga njengommandla wentlekele.
Ukunika ntoni urhulumente?
UMnyenyevu weNtlalo wokuPhuma eMbandezelweni ungawunikwa ngokwesiqhuma sokutya okanye ngokwetikiti lokuthenga ukutya. Amanye amaphondo alunika ngokwemali olu ncediso. UMnyenyevu weNtlalo wokuPhuma eMbandezelweni unikwa ixeshana elifutshane kuphela - idla ngokuba lixesha elithi ga kwiinyanga ezintathu, yaye maxa wambi lingaya kutsho kwiinyanga ezintandathu.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo somnyenyevu wentlalo wokuphuma embandezelweni kwi-ofisi yoPhuhliso lweNtlalo ekufuphi kuwe.
Hambisa ezi ncwadi zilandelayo nesicelo sakho:
Incwadi yakho yesazisi enomqukumbelo nemivo yamanani eli 13 kunye nezatifiketi zokuzalwa zabantwana bakho.
Lamaphepha alandelayo ayafuneka ukuze ufake isicelo, xa incwadi yesazisi okanye isitifiketi singekho:
Kukwafuneka unike ubungqina bezi zinto zilandelayo:
wenze isicelo segranti uthwaxwe yimeko emaxongo uzamile ukufumana isapoti awunankxaso ingenye utshatile, uqhawule umtshato okanye awutshatanga awunamali ekungenelayo, okanye unokhubazeko lwempilo lwexeshana elifutshane.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Isicelo sakho siyakuphunyezwa ngoko nangoko.
Nokuba awunazo zonke ezi ncwadi ziyimfuneko, uyakusifumana isiqhuma sokutya, itikiti lokuthenga ukutya okanye imali yenyanga yokuqala, ngaphandle kwazo.
Ungalibali ke kodwa ukusa zonke iincwadi kwigosa phambi kokuba kufike ixesha lentlawulo yenyanga yesibini. Ukuba awuzisanga iincwadi, usenokungasifumani isiqhuma sokutya, itikiti lokuthenga ukutya okanye imali yenyanga yesibini neyesithathu.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Nceda uqhagamshelane neofisi yesebe ekufutshane nawe.
Entla
<fn>GOV-ZA.Specialregistrationasaprofessionalscientist.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ubhaliso olulodwa njengenzululwazi eqeqeshiweyo - Ukwamkelwa kwemfundo namava angaphambili
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
IBhunga loMzantsi Afrika lemiSebenzi yezeNzululwazi liyakwamkela ukuba abantu abathile abazange babe nalo ithuba lokufumana imfundo ekwiqondo lamaziko aphakamileyo eyalelwa leli Bhunga ukuze kube nokubhaliselwa olo qeqesho. Noxa kunjalo abantu abanjalo kusenokwenzeka ukuba baba negalelo elingathethekiyo kuluntu lwezenzululwazi kwiminyaka emininzi edlulileyo kwaye basenokuqhuba besenjenjalo iminyaka emininzi.
IBhunga liye lagqiba ekubeni linike abantu abanjalo ithuba lokufaka izicelo zokubhalisela ukuba ziiNzululwazi eziQeqeshiweyo phantsi kwemiqathango ethile.
Nabanina ongenasiqinisekiso sivunyiweyo liBhunga angafaka isicelo.
Abafaka izicelo kufanele ukuba:
babe negalelo kuluntu lwezenzululwazi babe neminyaka eli-10 ubuncinane yamava angaqhawulwanga afanelekileyo oqeqesho kanye phambi kokufaka isicelo kwelo cadelo lomsebenzi abawunqwenelayo.
Qaphela: Ukuba ushiye umsebenzi wakho ngeli thuba leminyaka eli-10, awusayi kuvunyelwa ukuba ubhalise phantsi kolu lawulo lolwazelelelo.
Uvavanyo lwezicelo luya kwenziwa yiKomiti eCebisayo yemiSebenzi efanelekileyo, ukuvunywa kuya kwenziwa yiKomiti yoBhalis yeSACNASP ukuze ugunyaziso lwenziwe liBhunga liphelele.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa ifomu yesicelo eqingqiweyo ukuze ubhalise.
ubungqina obufanelekileyo boqeqesho oluqingqiweyo nolungaqingqwanga - iikopi eziqinisekisiweyo zeziqinisekiso zezidanga okanye zeediploma, kuquka neengxelo zezifundo zala manqanaba ingxelo ebanzi yamava omsebenzi oqeqehelwe wona kweli candelo lomsebenzi ofake isicelo kulo uluhlu lwezinto ezipapashiweyo ubungqina bobulungu kwimibutho yezifundiswa, umz. Umbutho waseMzantsi Afrika weNzululwazi nobuGcisa bezokuTya ; iQumrhu laseMzantsi Afrika leeKemikhali ; Umbutho waseMzantsi Afrika wezoLwakhiwo lomhlaba .
Ubuncinane, iingxelo ezipheleleyo ezintathu othe waziqulunqa okanye obe negalelo elikhulu kuzo. Ukuba akukwazi ukuzingenisa ezo ngxelo ngenxa yemfihlelo ethile, elo galelo kufuneka libe nokuqinisekiswa.
Ubungqina obufungelweyo obucacisa ukuba lo ngumsebenzi wakho kwaye ucacise indima yakho oyidlalileyo kwezo ngxelo uzifakileyo.
Ubungqina obufungelweyo babantu ababini obakhethileyo abanokungqinisisa ngezakhono zakho kweli candelo lakho lomsebenzi.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ubhaliso lungathatha iiveki ezi-6 ukuya kwezi-8, kuxhomekeke ekungenisweni kwamaxwebhu afunwayo.
Iqela labantu ababini ubuncinane abonyulwe yiKomiti eCebisayo yezemiSebenzi yeSACNASP liya kudlana indlebe nawe.
Isiphumo sovavanyo siya kwaziwa kuphela emva kwentlanganiso yeBhunga.
Entla
Iindleko
Ukufaka imali ebhankeni ngeintanethi nokufaka imali ngqo: Nceda usebenzise oonobumba bokuqala bamagama kunye nefani ukuchonga intlawulo yakho kwingxelo yethu yebhanki, uze uthumele ngefekisi ubungqina bentlawlo leyo kunye nephepha LOKUQALA lefomu yakho yesicelo kule nombolo 012 841 1057.
Iinkcukacha zokubhankisha:
Ikhowudi yesebe lebhanki: 164445
Inombolo yeakhawunti: 1644292289
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Speeches.2006.may.133183.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
Iintetho
Ukwenziwa Kohlahlo Lwabiwo-Mali Kwisebe Lenkulumbuso
Ukwenziwa Kohlahlo Lwabiwo-Mali Kwisebe Lenkulumbuso
Isithethi
INkokeli eBekekileyo yeQela eliPhikisayo
IiNkokeli eziBekekileyo zamaQela ezoPolitiko
AmaLungu aBekekileyo
UmPhathi-Jikelele oBambeleyo, iiNtloko zamaSebe, amalungu eNkonzo entsha yabaLawuli abaKhulu
IiNdwendwe eziBalulekileyo
Enye yeengqondi zenkulungwane le sikuyo enokungazithembi malunga noqhushululu yayingu-Antonio Gramsci [...] Ukungazithembi kwakhe kwakuvela ekubeni wayenomonde othile. Lo monde wawungenanto yokwenza kwaphela nokutyeshela okanye nokwaneliseka [...] Umonde wakhe okhethekileyo wawuphuma kwingqiqo yokusebenza okwakungasoze kuphele. Walubona ugubungelo, maxa wambi wayeyilawula imizabalazo yezopolitiko ngexesha lakhe, noxa kunjalo wayengayilibali imvelaphi yesiganeko esasisiya sicaca, ixesha laso laba yiminyaka engabalekiyo. Yaba yiloo nto kanye mhlawumbi eyathintela uGramsci ekubeni, njengabo bonke abaphembi boqhushululu, ekubeni angangumntu owonwabele ixesha elizayo. Wayekholelwa ethembeni nangaphezu kokukholelwa kwizithembiso, ithemba ke lingumbandela wexesha elide."
Le ngqiqo yiyo exhasa intetho kaMongameli Thabo mbeki yokuba uMzantsi-Afrika ukwiNkulungwane yeThemba, iThemba lePhondo leNtshona Koloni lokuba sesiseCicini lokuChuma. Eli Themba alidluli ngqondo yaye aliqhutywa luluvo, kuphela lifumaneke kuwo umonde nakwintsebenzo yoluntu engapheliyo. Lilo elifikisa umntu ngamnye kwisiganeko esimana sicaca, kulapho thina sicwezela kude ekwanelisekeni nakwinkolo yethu.
Ngexesha lokusebenza kwale Khomishoni kwabakho imeko apho uloyiko nobuqhophololo obutsala amehlo bathi galakangqa kwiinyoba zoLawulo [...] IKhomishoni iyathemba ukuba abasemagunyeni bakukhuthazeka, bazimisele babe nombono wokuqalisa baze bafake isithethe esifunekayo senguquko kulawulo oluzithi thaca phandle zonke izinto nolukwaziyo ukuluthwala uxanduva."
Ndakuba ndize nentetho yam yokuqala yohlahlo lwabiwo-mali yeSebe leNkulumbuso kunyaka ka-2004, sazimisela ekuphenduleni ucelo-mngeni lokwakha iLizwe lase-Afrika lale Mihla sikuyo ngokuza nesiseko sengqondo esifanele ilizwe ngendlela yophuhliso. Sasiyiqonda into yokuba xa sisuka kuhlobo lwelizwe esalunyukiswa ngaso yiKhomishoni kaDesai, oko kwakufuna ukuba izwekazi eli malifundiswe ukugcina iinjongo zomSebenzi weNkqubo kaZwelonke neeNjongo zoPhuhliso lweNkulungwane kulungiselelwa iPhondo lethu.
Ngoko ke ndibhenela kuni ngoyilo lukarhulumente olusephepheni eliluhlaza olwaluhlanganisiwe, olusebenzisana nezinye iinkqubo zikarhulumente, oluzisabelayo iimfuno zabemi nolwahlulelwano, oluqhagamshelana nehlabathi ngelijongisisa iintshukumo zalo.
KwiNtetho yoHlahlo Lwabiwo-Mali yam ka-2005 yeSebe leNkulumbuso, ndalumkisa ngelithi indlela esingise kuRhulumente woPhuhliso ingafuna iinguqu ezinobunzulu. Ndacebisa ngenkqubo eza kujongisisa ukuphembelelwa kweZiko likaRhulumente. Kuloo nkqubo iZiko eli lingaqwalasela ubugcisa obukhoyo obuvela kwabo baziingqanga bephakathi nangaphandle koLawulo, abanokuxhasa ubunkokeli, baqulunqe umgaqo-nkqubo bakhuthaze nokusetyenziswa kwenkqubo-qhinga.
IsiThethi, kwintetho yam yesithathu yoHlahlo lwaBiwo-Mali njengeNkulumbuso, kule Ndlu ndinganika ingxelo yokuba sesiphumelele kwiinjongo ezintlantlu-mbini, ngoku sesikulungele ukucacisa umboniso olandelayo wesiganeko esicacileyo sokwakha nesokulinika umvuzo iThemba ekuthethwa ngalo ngu-Antonio Gramsci.
Thina kweli Phondo ayisithi sedwa ekufuneka becacise esi siganeko. Siyinxalenye yehlabathi elifuna ukwenza kanye loo nto, ihlabathi elinxanelwe ukuyondelelanisa ithemba ngokunika inkcazelo yendlela ngoChumiso ngendlela yokwaBelana - oko sithi kuliKapa elihlumayo - sakha ukubumbana koluntu sikwathantamisa neyantluko yezithethe - injongo esinayo ke yeyeKhaya Lethu Sonke.
Kutshanje bendimenyiwe ukuba mandizibandakanye nendibano enenkqubela yeenkokeli zehlabathi, obeyibizile nguMongameli Mbeki kwiNdibano yeenkokeli zoLawulo oluneNkqubela. Isizathu sokundimema kungokuba kweli Phondo lethu esikwenzayo kuyahambelana nethemba lehlabathi ekufumaneni indlela yobulungisa kuluntu lonke, uqoqosho olufanelekileyo, iqhinga lokuphila ngexesha lokugrhogrhiswa, lokunganyamezeli nelokuntswinywa kumalungelo athile.
Umsebenzi woluntu ongenasiphelo, njengoko uGramsci ebeya kuzixelela iinkokeli zehlabathi, loo msebenzi ubuya kunyanzelisa ukuba ixesha elizayo lisekelwe kucalu-calulo, kwisicwangciso nakwinkqubo-qhinga. Ucalu-calulo, isicwangciso nenkqubo-qhinga ziyazuza ehlabathini ukuze zithuthele ezikuzuzileyo koorhulumente bemimandla. Iinkcukacha zona ziphuma koorhulumente bemimandla ukuze zithunyelwe ehlabathini jikelele.
PGDS: IsiSeko sokuChuma okanye sobuTyebi
Kwimeko yoMzantsi-Afrika iPhondo lethu kufuneka lizihluphile ngokuHlunyiswa kwePhondo nangeNkqubo-qhinga yoPhuhliso (oko okukuthi iPGDS) eqwalasele iNjongo kaZwelonke yoPhuhliso lweeNdawo yaye, iqinisekisa ukuba ziyafana nqo iziCwangciso zoPhuhliso oluManyiweyo loorhulumente bonke beengingqi. Oku kuqinisekisa ukuba kuthethwa into enye, kuvumela ukuba sisebenze ngemvisiswano sikwazi ukwakhela abantu bethu bonke ubomi obuphucukileyo..
Kunyaka ophelileyo isebe likamPhathiswa uMufamadi lashicilela izikhokelo zokuba iyintoni na iPGDS. Malunga nezo zikhokelo,
ukwenziwa kwamalinge kuyinkqubo yangabom yomzekelo weenguqulelo zamagama. Injongo yako kukuguqula iindlela zezithethe, iindlela zokuqiqa nentsingiselo yazo. Oko kuyinto engaphezulu ekuveliseni izigqibo eziyingqokelela. Kumalunga noshenxiso kunye nobumbo olutsha lwezimvo."
Kwiinjongo eziphambili zePGDS kukho umzekeliso wenguqu-magama kwicala lophuhliso ekwabelwanayo ngalo nophuhliso olumanyanisiweyo. Njengoko siqhubela phambili ngolwahlulelwano loluntu nolwabemi bonke silungiselela iinyanga ezizayo ezimbalwa, ndikholelwa ekubeni lo mzekelo wophuhliso ngokwamagama, sakukwazi ukuwenza ngokusesikweni, asiyi kubuya nganeno kuba imbewu yolo phuhliso seyihlwayelwe ziinkqubo zeKapa Elihlumayo ebezisoloko zithukuza eminyakeni embalwa eyadlulayo, oko kuquka iNdibano yeenkokeli ka-2003 yoPhuhliso nobuTyebi.
Umzekeliso wethu wophuhliso ngokwamagama wazisa ukuba ukukhula ngokwabelana nophuhliso olumanyanisiweyo kungazuzwa kuphela xa izinyanzeliso ezihlanu zinokudityaniswa ngenkqubo-qhinga, ngokulingana ukuze konke oko kunyuselwe kwimithetho-siseko yophuhliso. Ezo zinyanzeliso zezi:
IPGDS ithi kwimeko yokungaphangeli kwenyambalala yabantu, ukungafani kwezimali ezamkelwa ngabantu ngenxa yobugwenxa, iyantlukwano eluntwini nokuntswinywa kwezoqoqosho kuzwelonke okusuka kuqoqosho lwehlabathi; injongo yethu ephambili mayibe kukuzuza amanqanaba aphezulu okuhluma njengeplanga lokutsiba ukuze sikwazi ukujongana neendidi zemingeni engalawulekiyo.
Amanqanaba aphezulu okuhluma awanelanga xa ewodwa, okona kunyanzelisayo luhlobo lokuhluma. Kufuneka siqinisekise ukuba amanqanaba aphezulu okuhluma adityaniswa nobulungisa obukhulu eluntwini obuya kuvumela abahlelelekileyo nabo bangabandakanywanga kwezoqoqosho ukuba bazuze iindlela zokuthatha inxaxheba kwezoqoqosho, bazakhele iindlela zokuzixhobisa ezidityaniswa nesiseko sephondo sokhuselo oluliqilima lobutyebi bemvelo. Okokugqibela, ukuhluma makungayenzi mandundu imeko yocalu-calulo lwabantu ngokweendawo abakuzo nangokungayifaneli imisebenzi ethile nanjengoko bekunjalo eminyakeni elishumi yenkululeko. Ukuhluma okanye ukukhula makwenze ubomi bubelula kubantu abaninzi belizwe abanxanelwe ukufikelela kwezoqoqosho, kumathuba okunonophela uluntu, izityalo nezinye izidalwa eziphilayo njengezilo.
IPGDS - iKapa elihlumayo - ichaza indlela iPhondo lethu eliya kuzuza ngayo ukukhula ngokwahlulelana nendlela yophuhliso olumanyanisiweyo. Xa kulandelwa imbono yokudanjiswa kwezikhalazo ezithile, le ndlela yoba yejoliswe ngqo apho kufuneka inkathalelo, amalinge athe chatha otyalo-mali, ubunkokeli obuphucukileyo, igalelo elililo nentsebenziswano kurhulumente weNtshona Koloni.
IPGDS iluvuselelo lwento ebisele izisiwe kule Ndlu njengamalinge asibhozo eKapa elihlumayo: uPhuhliso lweeNdawo, iKapitali yelizwe, iKapitali yomntu, uQoqosho kumashishini amancinane, INkqubo-qhinga kwizibonelelo zeendlela nezinye izinto zoqhagamshelwano, amalinge amathathu oLawulo. Zonke ezi zinto zikhankanyiweyo zifuna enye ingqwalasela, emva koko sophumelela ngokufezekiswa kweenjongo endazixelayo kwiNtetho yam malunga nePhondo eli endayenza ekuqaleni kwalo nyaka njengesiCwangciso esiliDabi loPhuhliso oluManyanisiweyo.
Zona iinjongo zizezi, xa ndinikhumbuza:
izibonelelo kwiindlela zokuqhagamshelana;
isithethe sokunyamezela, imbeko nokuzimisela; kunye amaziko olawulo asebenzayo.
Noxa kunjalo, izinto ekujoliswe kuzo zehlabathi nezikazwelonke esizilungiselele unyaka ka-2014, zifuna umgangatho ophezulu wamandla okuxhokonxa, ukuzimisela emsebenzini, ubutyebi neetalente. Ngoko ke le nto ithetha ukuba makulandelwe kwamsinyane iindlela ezintlanu zokulungiswa kwemicimbi, zonke zinxulumene nokukhulisa, ezinye zazo bezifuna kusetyenzwe kwakudala, ezinye zithi gqi ekhwapheni kuba sesijongene neenkxwaleko okanye namathuba athile. Ezi ndlela zintlanu zokuhlangula zisetyenziswa yikhabhinethi efuna ukuzimisela koluntu.
Okokuqala, ukujongana nenkxwaleko yeziThuthi zikaWonke-wonke kubonakala njengamagingxigingxi kwicala lezoqoqoqsho, ukuzimisela koluntu jikelele, ukhuseleko loluntu nentembeko yendalo esingqongileyo. Ndikholelwa ekubeni ukuba kukho into ephumelela kuyo iPGDS, mayizise inguqulelo kwimeko yezithuthi zikawonke-wonke. Izicwangciso ezininzi zokuseka mazibe nenkqubo yokumanyanisa, yobuchule obahlukileyo, ekhuselekileyo nekulula ukusebenza ngayo. Indebe yeHlabathi icel' umngeni kuthi, masiqinisekise ukuba iyaqaliswa imisebenzi yokuqala engekafiki unyaka ka-2010. Sinengqiniseko yokuzuza eyona ibalulekileyo ibhakana yokufumana isongezo sezimali ezinokutyalwa kwizibonelelo zothutho ngolwamkelo lwexeshana lwerhafu yezibaso yeNtshona Koloni. IKhomishoni yeziMali zikaRhulumente seyithe sisaqhuba kakuhle ngokongeza izimali zethu yaye nophando lwethu lufanelekile. Le yimpumelelo enkulu emva kweminyaka emine. Phofu sisazimisele ukusoloko sicebisana nabo.
Okwesibini, ngokwandisa amathuba arhangqe iNdebe yeHlabathi ka-2010 ngokubhekiselele kukhenketho olukhulayo nakumacandelo anxulumene noko oqoqosho lwemimandla yethu, ukukhuthaza ulutsha ukuba lukhethe iindlela zokuphila ezinika ubomi, nokuqalisa kwamsinyane utyalo-mali olufunekayo kwizibonelelo ukuze baqukuqele abantu kunye nempahla. Eli bhongo selivuselelwe ngamandla okuya phambili yimvumelwano yakutshanje ezuzekileyo phakathi kwam noSodolophu yokuba ukusekwa kwesithuthi esikhethekileyo makube sisicelo esithunyelwa kuwiso-mthetho lwephondo.
Isibonelelo saMandla ethu
UPhuhliso lobuGcisa
Ubume bethu kwiPGDS bakuvezwa kwinyanga ezayo ukuze uluntu lusebenze. Buhambisana nqo nolu luvo lulandelayo lukwizikhokelo zePGDS:
IPGDS yiyona ndlela yolungelelwaniso ingundoqo nefanele eli phondo, imele ukujongwa njengenkqubo-qhinga yokusebenza nonxulumaniso. Ngokuqhutywa liphondo elikhokelwa yiNkulumbuso, oku makusekwe njengomzamo osisongezelelo nowahlanganisela ezingxoxweni onke amaqela.
Xa sifumene oku kweli phondo lethu sikhokelelwa kwiPGDS, ngoku ndifuna ukuguqukela kwiindlela zokusebenza ekufuneka sizisekile size sizikhande ngokutsha ukuze kuqaliswe ngelinge lethu lophuhliso olufanele iPhondo eli..
Ubume bokuSebenza neziThuthi zamaZiko
IPGDS ngokwesiseko imalunga nokulungelelanisa, ukudibanisa nomanyaniso kuwo onke amacandelo karhulumente wephondo, phakathi kweendawo zikarhulumente, phakathi koogunyaziwe bakazwelonke, phakathi kukarhulumente nabo anxulumene nabo ngobuqabane.
Inkqubo yeKhabhinethi ePhuculweyo:
Oku kungakho kuphela ngeziko lomgaqo-nkqubo elingqongqo phakathi kanye kurhulumente. Oku kufuna iKhabhinethi ezimiseleyo enakho ukuqhubela phambili inkqubo-qhinga yeKapa elihlumayo ngexesha lokunyubelezela kwalo kwezona zinto zibalulekileyo nangezenzo zabasebenzi kwiphondo. Kule meko sizinzise inkqubo entsha yeKhabhinethi ejoliswe kumalinge. Yona ibukela indlela yokwenziwa kwezinto ngolungelelwaniso.
IZiko lomGaqo-nkqubo kuRhulumente:
Inkqubo entsha yeKhabhinethi ixhaswa ngumgaqo-nkqubo karhulumente ovumelana nayo. Inkqubo yesebe lam yokuvuselela seyizise iqela elivuselelayo lomgaqo-nkqubo kurhulumente. Ekusekweni nasekusebenzeni kwayo, eli ziko litsha lomgaqo-nkqubo kwiSebe lam lakusebenzisa amandla ocalucalulo lwezoqoqosho nohlahlo lwabiwo-mali kwi-Ofisi kaNondyebo wePhondo nakwiqela labacalu-caluli bakamasipala kwiSebe leZindlu noRhulumente womMandla. Khona ngoku ezi ndawo zintathu sezifundisene ukusebenzisana zabulola nobugcisa bazo ekuphuhlisweni kwePGDS.
Ubudlelwane ebuRhulumenteni:
Oko kukuthi kunyaka olandelayo sakubona kugxigxiniswa ngocwangciso olunentsingiselo phakathi kurhulumente nokuzimisela kweli phondo okusekwe kwiNSDP nakwiPGDS. Ngokuhexa kwezopolitiko koomasipala abaninzi beli phondo, ndizimisele ukusebenzisa izixhobo zomThetho we-IGR ukuze kubekho inzolo nozinzo ndiqinisekise ngokunonophelwa konikezelo lweenkonzo ukuze elowo asebenzise ingqondo yokufikelela kwiinjongo ezingamalinge ePGDS, iKapa elihlumayo. Ngenxa yokuba sinoorhulumente bemimandla abalawulwa yimbumba, ngezo nguqu zinokuqhutyelwa phambili zezo mbumba, loo nto ayithethi ukuba uluntu maluxhwaleke lungabi nabuchule bokwenza izinto, malusilele kunikezelo lweenkozo okanye ezopolitiko zibe semngciphekweni.
IPCF iya kukhuthaza ulungelelwaniso lwemisebenzi karhulumente, lwamasebe kazwelonke, iindawo zikarhulumente namashishini emicimbi ekhethekileyo abenzeli abakhoyo kwiphondo eli, injongo kukuzinikela kwiinguqu ezibalulekileyo zenqila yeNtshona Koloni ukuze ezo zinto zibonakaliswe kakuhle zamkeleke nakumgaqo-nkqubo wesiyilelo sikazwelonke, kwiinkqubo, kwimibhalo yokuqala yoncedo lwemali nakwiiprowujekhthi, nokuphonononga igalelo elingapheziyo lophuhliso kwiNtshona Koloni njengoko sisiya phambili kwicala lokunikezela.
IsiYilelo soPhuhliso lweeNdawo zePhondo sasilumkisa kwakunyaka ophelileyo ngendlela yenzululwazi ngezelizwe engunobangela wokuhlaliswa kwabemi, kulapho agxile khona amathuba ezoqoqosho negalelo laloo ntshukumo kubutyebi bemvelo obukweli phondo. Ukuba le mibandela ingazezona zizathu zokusebenza kwePGDS, oko kuthetha ukuba imida yezopolitiko ayingebi yeyona ndlela iluncedo ekucwangciseni uphuhliso lokuChumisa ngendlela yokwaHlulelana. Ukuba kukho nayiphi na into, uChumiso ngokwaHlulelana nophuhliso olumanyanisiweyo lunganengqiqo yenzululwazi ngezelizwe eya kutyhoboza kuloo mida yezopolitiko koomasipala.
Kweli inqanaba into evelayo yimiMandla emiThathu yoCwangciso loPhuhliso. IQumrhu leNkulumbuso leeNgxoxo zoLungelelwaniso kwamsinyane kwakufuneka lixoxe ngokubekwa kwale miMandla ngokusesikweni ukuze kuncediswe ekukhuliseni ngokufanelekileyo kuphuhliselwe ulungelelwaniso oluphucukileyo kuxhokonxwe iindlela zenkcitho notyalo-mali ngokuhlakaniphileyo.
Kwakhona sakuwuqinisa siwuzinzise njengomzi wethu osemandleni ezoqoqosho. Nangoku ama-85% erhafu eyongeziweyo kweli phondo avela kule ngingqi.
Le nto ithetha ukuba kufuneka sibe nonxulumelwano olunzulu nabezoshishino, oko makungapheleli kwiPhondo eli. INtshona Koloni ijongene nokhuphiswano oluya phambili ukususela kwiimveliso esizithengise kwamanye amazwe ngokwesithethe phofu, sijongene nemingeni exhalisayo evela kwamanye amazwe afana neNew Zealand (kwiifilimu) ne-India (ekukhupheni umsebenzi weenkqubo zoshishino). Noxa kunjalo ilizwe lethu lithandeka kakhulu kangangokuba iinkokeli zehlabathi, ezikazwelonke nezikwimimandla yethu zinomdla wokusebenzisana nathi zisicebisa. IQumrhu elinjalo labaCebisi lakubizelwa kwiindibano xa unyaka sowuza kuphela, oko kwakufana nqwa namanqwanqwa esakuthathela kuwo siphucule uqoqosho lwethu sikwazi nokufikelela kwezo zinto kujoliswe kuzo.
ULwahlulelwano: Ukuzibopha ngeMfundo ePhakamileyo
Olunye uncedo oluqaqambileyo kulawo ahlukileyo eNtshona Koloni lolokuba sineeDyunivesithi ezine ezizezalapha, ukanti sikwanalo nophawu lweDyunivesithi yoMzantsi-Afrika, (i-Unisa ukutsho oko). Kanti ke sicothile ekuwusebenziseni lo mthombo uxabisekileyo. Xa ubusiya esiphelweni unyaka ophelileyo siwabizile onke amaSekela-Ngqonyela eedyunivesithi sifuna ukuxoxa ngendlela esinokuhlobana ngayo kwicala loncedo.
Ukususela ngoko sekukho intsebenziswano neCHEC, oko kukuthi iNtlangano yamaQumrhu eMfundo ePhakamileyo yaseKoloni emele iiDyunivesithi, injongo kukuqulunqa iNkqubo yokuSebenzisana ngokuKhula ngendlela yokwaBelana kweli phondo. Lo msebenzi uza kuphelela kwiNdibano yeeNkokeli zamaZiko eMfundo ePhakamileyo kuRhulumente wePhondo xa uza kuphela lo nyaka. Kuloo Ndibano sakuba neMvumelwano yeMbumba eya kunceda kulungelelwaniso phakathi kwezona zinto zibalulekileyo zeeDyunivesithi neNkqubo-qhinga yobuGcisa obuNqongopheleyo ukuze kufezekiswe imizamo yeKapa eliHlumayo.
ULwahlulelwano: IQumrhu loPhuhliso lwePhondo:
Ulwahlulelwano ngokwamalinge nabatyali-mali abaphambili kunye needyunivesithi lufezekisa iinjongo zabasebenzisanayo bamaziko, bolwahlulelwano nabothetha-thethwano kwiPDC. Ngonyaka ka-2006 umsebenzi wethu uya kugxila kwiPGDS. Le nkqubo iya kubandakanya uthotho lwemisebenzi namacandelo onke abemi ukuze sikwazi ukwakha isiseko esiqaqambileyo ngokwentando nemvumelwano yoluntu, inkqubo yokuchuma ngokwahlulelana nenkqubo yophuhliso olumanyanisiweyo. Izalathisi zezona zinto zibalulekileyo, nezolawulo lwePGDS zizo eziza kuwomeleza umsebenzi wePDC kuba imisebenzi iya kuxhomekeka kwezona zinto ziphambili kuhlahlo lwabiwo-mali nokwenzekayo kwisebe.
Zonke iinjongo, amalinge nolwahlulelwano lwakuba ngamampunge ngaphandle kokuba singaziqinisekisa ngamandla kaRhulumente. Besisoloko sijongene nalo mngeni ngokugqibeleleyo nangeendlela ezithile ukususela mhla ndaqalisayo ukusebenza. Lilonke sendikwinqanaba lokunika ingxelo ngenkqubela ebhadlileyo malunga nalo mbandela.
Eburhulumenteni zakubanawo amandla okunamathela kumgaqo-nkqubo nolungelelwaniso ngexa ziqwalaselwe yiPGDS. Ziza kukhokela ekulamleni kwintaphane yezinto zamaxabiso ezizezomntu nezoluntu luphela ukuze kubekho ingqwalasela kwezi zinto zilandelayo: ubuchule okanye ubugcisa, uqhelaniso, amandla okuziphatha nawokulolonga kwezoLawulo kuqinisekiswa ngentsebenziswano eneziqhamo kwiNkqubo yoChumiso ngendlela yokwaBelana.
Kwakhona ezi nkokeli zintsha zikwangabameli bePhondo kwicandelo labasebenzi ekubhaleni nasekufundeni amanani abazelweyo, ababhubhileyo nabagulayo eNtshona Koloni. Ngoku sesiqeshe abantu abangama-46 ekubeni izikhundla ezikhoyo zingama-53. Kwezo zingama-46 ama-31 eepesenti ngama-Afrika, iipesenti ezingama-45 ngabeBala, abeLungu baziipesenti ezingama-24. Kwezo zikhundla zingama-46 ngo-2004 sibe nenkqubela yokuba ne-9% engabantu ababhinqileyo, kanti ngoku sebeyile kuma-33% abantu ababhinqileyo. Apho urhulumente kufuneka ekhawuleze wanabameli kusebantwini abakhubazekileyo okanye abayimilwelwe. La manani eemeko zabantu azise umahluko kwiimeko ezitenxileyo nezizodwa endaba phantsi kwazo eminyakeni emibini egqithileyo, ingakumbi kwiimeko apho um-Afrika wayemnye kuphela endandinaye njengenkokeli. Kwezi zikhundla ziseleyo sakuzama ukuphucula inkqubo yabameli ingakumbi abeBala kunye nabantu ababhinqileyo nangona loo nto singazokuyinyanzelisa.
Ukugqibezela
Isithethi sithi, oyena ndoqo wohlahlo lwabiwo-mali lwam lwesithathu njengeNkulumbuso beluzungeleze iPGDS, ezingqondweni ndilungiselela iNtshona Koloni kuChumiso ngendlela yokwaBelana. Oku kungenzeka kuba sesiqalisile ngeminye kwimisebenzi enzima yokuguqula imimiselo kweli Phondo.
Kanti nokuba siyathetha apha namhlanje, okukhawulezileyo esimele ukuba sikwenze kuyankenteza kulo lonke eli Phondo. Ebantwini abaninzi kusagquba ubuhlwempu, ukungaqeshwa, ubundlobongela nezifo eziphuma apho. Kukho amadabi emihla ngemihla phakathi kwabemi abaqhelekileyo nabanye abanje ngamapolisa kunye nabo banenkolelo yokuba iimeko zokuhleleleka nokuhlupheka kwabo zibanika ilungelo lokwaphula umthetho. Ndibhekisa kwizikrelemnqa, abanamashishini okuthengisa iziyobisi, kwakhona ndibhekisa kwendinovelwano ngabo ngenxa yomsebenzi oyingozi abaxakeke nguwo, lowo wokukhusela thina nangona bezuza imivuzo ephantsi kakhulu. Malunga nogwayimbo olusemthethweni lokufezekisa iinjongo ezithile, kukho abasuke baziphatha ngendlela esenze samangaliswa asathemba nokuba bangakwazi na ukugcina into ekuthiwa lixabiso kweli Phondo. Andiyithandabuzi into yokuba xa sikhokelwa ngamapolisa, sakuqhubela phambili ekukhuseleni iinkokeli zethu, abemi beli lizwe, abasebenzisa izithuthi zikawonke-wonke mihla le, ukuhluma kwethu, konke oko kokhuselwa kulwaphulo-mthetho.
Isithethi sithi, eminyakeni edlulileyo ibe mininzi imingeni kwinjongo yethu yokwenza eli Phondo libe liKhaya Lethu Sonke. Inkqubo yonyulo lukaRhulumente womMandla iyibuyisele emva imvisiswano ebiphakathi kweentlanga nokubumbana koluntu ebesisoloko sifuna ukulwakha. Iziphumo zonyulo nobumbano olungenasizinzo zisisoyikiso kuzinzo ebelusekwe nzima kweli Phondo. Okubalulekileyo kukuba likhona ithinzi lamacala amabini achaseneyo, ukuzithi gu bucala nokwahlukana eNtshona Koloni.
Ingaba oku kuthetha ukuba seyiwe phantsi yaye ayisenakuzameka injongo yeKhaya Lethu Sonke? Xa uNkosi Albert Luthuli le njongo waqala ngokuyifezekisa ngezigalo, kangangeminyaka engamashumi amathathu kwaqalisa imbubho ebuhlungu yabantu elizweni. Xa kusetyenziswa ubuchule bukaGramsci bokuba elo themba lifezekiswa emva kweminyaka emininzi, kufuneka thina sibambane ngamandla kusetyenzwe nzima ukuze siziqinisekise ngeKhaya Lethu Sonke.
Ngokunjalo sakubhiyozela iminyaka engamashumi amahlanu okugxalathelana koomama kwi-Union Buildings, oko kukuthi izakhiwo zikaRhulumente. Asizokwanela ukubonisa ukunganeliseki kwabo njengabantu ababhinqileyo ababephantsi koRhulumente weNgcinezelo, siza kubeka ilungelo labo lokuba ngabemi abafaniswa nqo nabanye abantu nabaza kumanyaniswa noluntu kude kube ngunaphakade.
Kule mibhiyozo yomibini, amaSebe kaRhulumente wePhondo asebenza nzima ezimisele ukunikezela ngento endiyithathe njengenxalenye yePhulo lokuBulela kulutsha nakumakhosikazi. Ngoku ndibiza le Ndlu, abemi nemibutho yeli Phondo ukuba kunyulwe abo - nokuba sekukudala babhuba okanye basaphila - nyulani kulutsha nakumakhosikazi, abo nikholelwa ekubeni bayifanele imbeko enokuboniswa yiNtshona Koloni kubemi bayo ukuze umzekelo oqulathe amagama abo siwuphakamisele phezulu njengeempawu zenkululeko, zomanyano lwethu neentsika zeKhaya Lethu Sonke.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Subsistenceandasmallscalefishingexemption.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ukulobela ukuphila kunxulumene noluntu olusemanxwemeni olusebenzisa izinto eziphilayo zaselwandle njengento oluyityayo, nangona besenokuthi bazithengise okanye bananiselane ngazo apho kulo ngqingi bakuyo. Njengangoku, abalobi abalobela ukuphila balawulwa ngeminyinyiva yokuxolelwa de kube lelo thuba lokuba kumiselwe umgaqo-nkqubo onokusetyenziswa malunga noku. Ukuze umntu abenako ukufikelela kwizinto eziphilayo zaselwandle njengomlobi olobela ukuphila, makenze isicelo somnyinyiva wokuxolelwa kuqala ukuze avunyelwe ukuba enze umsebenzi wokuvuna iintlanzi okanye enze imisebenzi enxulumene nokuloba, elobela ukuphila nokwenzela iinjongo zokushishina ngokungephi.
Ukuze usebenzisa ilungelo lakho lokuloba, yenza isicelo somnyinyiva wokuxolelwa esivunywa nguMphathiswa weSebe leMicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho okanye omnye umntu onegunya lokwenza okophantsi kwesiqendu 81 kuMthetho we-Marine Living Resources Act, . Ukuze umntu anikwe umnyinyiva wokuxolelwa, makenze isicelo kwiiKomiti ezisebenzisanayo zoLawulo zeNgingqi kwaye kufuneka afaneleke kuzo zonke iimfuneko ezimiselweyo. Ngokomthetho akukho mntu uya kulobela injongo yokuphila okanye ukulobela injongo yokushishina okungephi ngaphandle kwemvume.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Yenza isicelo somnyinyiva wokuxolelwa ngokusebenzisa iikomiti zolawulo ezisebenzisanayo zengingqi zakuba izicelo zomnyinyiva wokuxolelwa ziphelelwe ekupheleni konyaka ngamnye.
Abalobi abasanda kungena/kujoyina kufuneka bafaneleke kwiimfuneko zokulobela ukuphila nokulobela iinjongo zokushishina okungephi phambi kokuba kukhutshwe imvume yomnyinyiva wokuxolelwa.
Umenzi-sicelo makabonise ukuba leliphi na icandelo okanye icandelo lokuloba aza kusebenza kulo.
Amagosa esebe abiza intlanganiso yabahlali ukuze akhuphe iimvume zomnyinyiva wokuxolelwa kubo bonke abalobi ababhalisiweyo.
Phambi kokukhupha imvume zomnyinyiva wokuxolelwa abasebenzi besebe bacacisa imiqathango yemvume yomnyinyiva wokuxolelwa nomthamo oqingqiweyo womthwalo.
Bonke abanemvume zomnyinyiva wokuxolelwa balindeleke ukuba basayine kuluhlu lokuvuma ukuba bazifumene iimvume zabo zomnyinyiva wokuxolelwa.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Inkqubo yokwenza isicelo ingathatha inyanga enye okanye ngaphezulu ngokuxhomekeke kumthamo wezicelo.
Entla
Iindleko
Iimvume zomnyinyiva wokuxolelwa zikhutshwa ngaphandle kwentlawulo.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Taxdirectiveretirementannuityrequest.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sesikhokelo sokuxhuzula irhafu - ingxowa-mali yomhlala-phantsi ehlawula ngonyaka
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Esi sicelo kufuneka sifakwe xa umntu efikelele kwiminyaka yobudala yomhlala-phantsi kwaye enqwenela ukuxhamla iinzuzo ezivuniweyo kwipolisi yomhlala-phantsi ehlawula ngonyaka.
Esi sicelo singenziwa naxa ilungu lifuna ukutshintshela iinzuzo zalo zengxowa-mali yomhlala-phantsi ehlawula ngonyaka lizise kwenye ingxowa-mali yomhlala-phantsi ehlawula ngonyaka.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Kufuneka le nkcazelo isisiseko yesicelo ukuze kuqhubekiswe isicelo sesikhokelo serhafu:
ifani yomrhafi oonobumba bokuqala bamagama omrhafi umhla wokuzalwa womrhafi inombolo ye-ID yomrhafi okanye enye inombolo eyodwa yokwazisa ngaye uhlobo lwesicelo sesikhokelo serhafu isizathu sesicelo sesikhokelo serhafu i-adresi yendawo kunye nokhowudi yeposi yomrhafi i-adresi yeposi kunye nekhowudi yeposi yeziko okanye yomqashi umvuzo wonyaka womrhafi.
Eyona ndlela ilula kakhulu yokwenza isicelo sesikhokelo kukusifaka nge-eFiling. Isicelo sakho sesikhokelo esenziwe ngale ndlela sidla ngokuvunywa kwisithuba seeyure ezingama 48.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.TaxiBrochureXhosa.Pdf.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukhuseleko neemeko ekusetyenzwa phantsi kwazo ziya kuba ngcono xa kuthe kwasetyenziswa le nkqubo intsha.
EKapa nakwezinye izixeko ezinjengeGoli kukho imodeli entsha ehlongozwayo yokuqhuba ushishino lweeteksi. Le modeli kulapho ushishino lokutekisa lufumana ithuba lokusebenzisa iintlobo ezintsha zokuthutha uluntu njengeNkqubo esiHlanganisiweyo nesiKhawulezayo sokuHambisa uLuntu.
Le nkqubo ibandakanya ukungenelela kwaba noteksi sele bekho kwimanyano yentsebenziswano apho baya kufumana ubunini-zabelo kumashishini amatsha okuthutha abantu. La mashishini aya kulawula imihlambi yeenqwelo ezintsha ze anikezele ngeenkonzo zothutho lwabakhweli oluqhubeka rhoqo kwiindlela ezichongiweyo zeeteksi ezibubhasirha nezo zingoochola-chola.
Kuya kubakho izinto ezininzi eziyinzuzo koku eziquka ezi zilandelayo:
Imizila ebekwe bucala ukuze isetyenziswe ziiteksi, nto leyo eya kuzivumela ukuba zihambe ngokukhululekileyo nangexesha lengxinano yezithuthi endleleni (njengomzila oyimpumelelo ka-N2 obekelwe ukuhamba iiBhasi neeTeksi)
Iimeko ezingcono zomsebenzi, njengemivuzo engcono, uqeqesho, iiyure ezimfutshane zomsebenzi kwakunye nokwanda kwamathuba empangelo namanye amakhondo omsebenzi
Ukwanda kwabakhweli kule nkqubo intsha, nanjengoko abantu abaninzi baya kubhenela kwizithuthi zikawonke-wonke endaweni yeemoto zabo zabucala.
Ukuvela kwamathuba amatsha
Le nkqubo intsha iveza amathuba amatsha ukuze abo bashishina ngeeteksi babe nako ukukhulisa amashishini abo, ze bakwazi ukuthabatha inxaxheba kule nkqubo intsha eya kwenza ngcono isixeko sethu.
Abanini ziteksi nabanini zibhasi sele beqalile ukukhulisa nokwenza amashishini abo abenokulungela ukwenza izinto ezininzi ezahlukileyo, ngokusebenzisa amathuba avelayo kwezokhenketho kwakunye nothutho lwabafundi. Abanye oosomashishini bade bangenelela ezinye iintlobo zoshishino ezizalana nolu lwabo ushishino, kuqukwa iigaraji zokutha amafutha, imizi yokuthengisa izithuthi kwakunye neendawo zokulungisa nokugcina izithuthi zisemgangathweni.
Ushishino lweeteksi luye luvuthwa kwaye abarhwebi nabantu abaluqhubayo babonakalise ukuba bangawakha ze bawahlumise amashishini abo.
Nanjengoko iSixeko saseKapa siqhubeka phambili neNkqubo eHlanganisiweyo neKhawulezayo yokuHanjiswa kwoLuntu, isixeko esi sifuna ukwakha intsebenziswano eluqilima nabanini ziteksi esele bekho ekucwangcisweni nasekuphuhlisweni kwenkqubo le, nabaya kuthi ekugqibeleleni basebenzise ezo nkonzo zintsha ziqulunqwayo.
Amashishini eebhasi naweteksi asele ekho kufuneka ukuba abe nelizwi kumcimbi wokuqulunqwa kwale nkqubo intsha. Ubugcisa abanabo buya kuba negalelo elikhulu kakhulu ekunikeni abakhweli nabaxhasi jikelele iinkonzo ezisemgangathweni.
Ukwandiswa kwenzuzo nengeniso
Le nkqubo intsha iya kwandisela abanini-ziteksi ingeniso. Oku kuya kwenzeka ngenxa yemizila ebekelwe ukuhamba iiteksi neebhasi, ukusetyenziswa kwepetroli ngcono nangoqoqosho, ukuthengwa ngokwezambuku kweentlobo ezintsha zezithuti kwakunye neentsimbi zazo, kwakunye nobhengezo-ntengiso oluququzelelwe ngokukuko lokutsala abakhweli nabaxhasi abatsha.
Indlela engcono yokuhambisa abantu
ISixeko saseKapa siceba ukwenza iinguqu ezinkulu kakhulu ngokuphathelele kwinkqubo yezothutho yesixeko ngokungeniswa kweNkqubo eHlanganisiweyo neKhawulezayo yokuHambisa uLuntu.
Owona ndoqo nenjongo yale nkqubo iya kuba bubukho bothutho oluxhomekeke phantse lonke ezibhasini kuso sonke isixeko, iiyure ezili-19, iintsuku ezisixhenxe ngeveki.
Oku kuya kwenza abantu baseKapa nabatyeleli ukuba bafikelele kwiindawo zonke ngokukhawuleza okukhulu nangokukhuselekileyo.
Kukho amathuba amahle kakhulu oshishino avelayo koonoteksi esele bekho kwinkqubo eyandayo yothutho loluntu. ISixeko saseKapa sixoxa nabezeeteksi ukwakha ubudlelwane obuya kuqinisekisa okuqinisekisa impumelelo yale nkqubo.
Iiteksi zigcina uluntu lwaseKapa lusendleleni
Olu shishino lweeteksi likhonkco elibalulekileyo lokuqinisekisa ukuba uluntu nabahlali abanzuzo iphantsi bayayifikelela imisebenzi namanye amaziko kwisixeko esi xa sisonke.
Lo gama ushishino lweeteksi beluqhubeka nokuhluma luphantsi kweemeko ezinzima zengcinezelo, luye lwaqhubeka nokudlala indima enkulu entlalweni yoMzantsi Afrika ukuza kuthi ga namhlanje, kwaye akuthandabuzeki ukuba lusaza kuqhubeka naloo ndima nakwixa elizayo.
Ukongeza kwezi nkonzo zibaluleke kangaka zokuthutha abakhweli, eli shishini lotekiso likwangumqeshi omkhulu kwaye iintsapho ezininzi ekuhlaleni zixhomekeke kweli shishini ukuze zifumane into esiwa phantsi kwempumlo.
Uxinzelelo olumandla ...
Esi sigaba sokuqala lilinge okanye umkhondo wendlela eza kuhamba ngayo iprojekthi xa iyonke, kwaye sijolise kwimimandla yesixeko eza kufuna iinkonzo zothutho ezikhethekileyo ukufika koKhuphiswano lweNdebe yeHlabathi yeFIFA ka-2010TM .
Kulapha kwesi sigaba ke apho kuya kuvavanywa ukusebenza kwezixhobo nezinye izinto ze kwenziwe uhlengahlengiso apho kuyimfuneko. Kananjalo esi sigaba siya kunika ishishini leeteksi kuso sonke isixeko ithuba lokubona indlela esebenza ngayo le nkqubo, kwakunye nentlaninge yamathuba avezwa lushishino lweeteksi xa lulonke.
Inkqubo le xa iyonke.
Isigaba 2
<fn>GOV-ZA.Tenders.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Iithenda

IITHENDA




IITHENDA EZISAVULELIWEYO

IITHENDA EZIKHUTSHIWEYO

IITHENDA EZIVALIWEYO

IITHENDA EZIRHOXISIWEYO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IITHENDA

INDLELA YOKUFAKA ITHENDA

IMIGAQO-NKQUBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAZIKO EENGCEBISO

EZOQHAGAMSHELWANO











Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Terms.2010-03-02.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Isigama Esinokusetyenziswa
ISIGAMA ESINOKUSETYENZISWA
Ngamanye amazwi ke, kufuneka ungathembeli nakuyiphi na intetho ngaphandle kokuqala ufumane ingcebiso esuka kwingcali ngoku. Asiyi kuba natyala nangayiphi na ilahleko ethe yadaleka ngenxa yokwenza okanye yokungenzi kwakho, nantoni na ngenxa yokusebenzisa ingxam ekule website okanye nayiphi na ingxenye yayo.
Nangona siyakwenza konke okusemandleni ukunikezela ngendlela yokufikeleleka kwe-website yeCape Gateway ngamaxesha onke, ngaphandle kweziphazamiso, asikuqinisekisi oko. Asamkeli xanduva okanye tyala ngaso nasiphi na isiphazamiso okanye ukulibaziseka.
Ungakwazi ukufikelela kwezinye iiwebsite ngokusebenzisa amakhonkco akule yeCape Gateway. Ezi website azikho phantsi kolawulo lwethu yaye asinaxanduva nangayiphi na indlela ngenxa yento ebhalwe okanye efumaneka kuzo.
Le migaqo yokusetyenziswa inokungafani ngamaxesha ahlukeneyo. Nceda uqinisekise ukuba uyijongisisa rhoqo le migaqo nemiqathango njengoko uya kuthatyathwa njengolwamkeleyo olo hlobo lwayo ukuba uyaqhubekeka ngokusebenzisa le website emva kokuba olo hlobo lupapashiwe.
Le migaqo yokusetyenziswa ilawulwa ngumthetho kwaneenkundla zoMzantsi Afrika.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Terms.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Isigama Esinokusetyenziswa

ISIGAMA ESINOKUSETYENZISWA


Ezi zizigqibo nemiqathango eyenzelwe ukulawula ukusetyenziswa kwe-website yeCape Gateway. Ezi zigqibo nale miqathango isebenza rhoqo xa ungena kule website. Kwezi zigqibo nale miqathango, xa sisithi Cape Gateway, sithetha ngale website, akukhathaliseki nokuba uyifumana ngoluphi na uhlobo.

Ngokusebenzisa le website, uthathwa njengoyamkeleyo le miqathango.

I-Cape Gateway izama ukuqinisekisa ukuba le website ihlala ihlaziyekile isenjengoko ibinjalo kangangoko. Kusenjalo, iCape Gateway ayamkeli naluphi na uxanduva nangayiphi na intetho kwizibhalo ezilapha kule website, de kube lapho imvume yomthetho ingagqitheli khona.

Ngamanye amazwi ke, kufuneka ungathembeli nakuyiphi na intetho ngaphandle kokuqala ufumane ingcebiso esuka kwingcali ngoku. Asiyi kuba natyala nangayiphi na ilahleko ethe yadaleka ngenxa yokwenza okanye yokungenzi kwakho, nantoni na ngenxa yokusebenzisa ingxam ekule website okanye nayiphi na ingxenye yayo.

Asinikezeli ngasiqinisekiso salo naluphi na uhlobo ngokumayela neCape Gateway okanye ingxam ekwi-website yayo. Ngokukodwa, asinasiqinisekiso sokuba iCape Gateway okanye nayiphi enye yeengxam zayo asinazintsholongwane. Mayela noku, kufuneka wenze izicwangciso ezizezakho, ezifana nokusebenzisa iindlela nezixhobo zokunqanda iintsholongwane, njengoko singamkeli xanduva lwako nakuphi na ukosuleleka yintsholongwane okanye yiyo nayphi na into emdaka okanye nayintoni na enezixhobo ezinokonakalisa ikhompyutha yayo.

Nangona siyakwenza konke okusemandleni ukunikezela ngendlela yokufikeleleka kwe-website yeCape Gateway ngamaxesha onke, ngaphandle kweziphazamiso, asikuqinisekisi oko. Asamkeli xanduva okanye tyala ngaso nasiphi na isiphazamiso okanye ukulibaziseka.

Ungakwazi ukufikelela kwezinye iiwebsite ngokusebenzisa amakhonkco akule yeCape Gateway. Ezi website azikho phantsi kolawulo lwethu yaye asinaxanduva nangayiphi na indlela ngenxa yento ebhalwe okanye efumaneka kuzo.

Nceda ufunde iPrivacy Notice neCopyright Licence yethu. Ngokusebenzisa lw website, uthatyathwa njengokufundileyo nokuqondisisileyo ku.

Le migaqo yokusetyenziswa inokungafani ngamaxesha ahlukeneyo. Nceda uqinisekise ukuba uyijongisisa rhoqo le migaqo nemiqathango njengoko uya kuthatyathwa njengolwamkeleyo olo hlobo lwayo ukuba uyaqhubekeka ngokusebenzisa le website emva kokuba olo hlobo lupapashiwe.
Le migaqo yokusetyenziswa ilawulwa ngumthetho kwaneenkundla zoMzantsi Afrika.



This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.TermsAndConditions.2010-03-25.xh.txt</fn>
IiMeko neMiqathango yokuSetyenziswa
Nawuphina umntu ovula le website ukwenza oko phantsi kweemeko nemiqathango exelwe kwesi saziso sasemthethweni, kwaye uyazivuma iimeko nemiqathango exelwe kwesi saziso sasemthethweni. Ukubangaba umsebenzisi akanqweneli kubopheleleka kwezi meko nakule miqathango, umsebenzisi akanakuyivula, aveze, asebenzise okanye akhuphe futhi kungenjalo akope okanye asasaze, okanye kungenjalo akope okanye asasaze imiba equlathiweyo efunyenwe kule website.
USetyenziso kunye neLungelo lokuKhusela uMsebenzi owenziweyo
Abasebenzisi bangajonga, bakope, bakhuphele kumatshini wesiqhelo, baprinte kwaye basasaze imiba equlathwe kule website okanye nayiphina inxenye yayo, ngeenjongo zokufumana ikcazelo okanye zokubhekisa nokucaphula kuphela, kunye nangeenjongo ezingezizo ezorhwebo.
Amalungelo eMpahla neZinto eziyiMveliso yeNgqondo
Yonke imiba equlathiweyo, uvimba wenkcazelo, iimpawu okanye amagama okwazisa ngempahla nezinto okanye ngeemveliso, kubandakanywa, kodwa kungaphelelanga kuzo, izixhobo ezifakwa kwikhompiyutha, ubuchwepheshe, iziseko zokugcina nezinguvimba wenkcazelo, ulwazi lokwenza into ethile, umsebenzi othile obhaliweyo, ubugcisa bezinto ezizobiweyo neziphawulwe ngokubonakala ngamehlo, iimpawu ezimele izinto ezithile, izinxulumanisi ezigqithisela kwimiqulu ethile, inkcazelo yabucala, uyilo, inkqubo, upapasho, imveliso, inkqubo okanye umbono wasengqondweni, ochazwe kule website, zingaba phantsi kwamanye amalungelo, kubandakanywa amanye amalungelo empahla nezinto eziyimveliso yengqondo, ayimpahla ye-GCIS okanye anelayisensi enomnikazi oyi-GCIS, okanye iziko lasemthethweni, kwaye ngaloo ndlela ke akhuselweyo ekubeni aphulwe ngumthetho waseMzantsi Afrika kunye nezivumelwano zamazwe ehlabathi. Phantsi kwamalungelo anikwe umsebenzisi apha, onke amanye amalungelo kuzo zonke impahla nezinto eziyimveliso yengqondo kule website, abekwe pahaha, kwaye ngokuveza lo vimba wenkcazelo kule website, umsebenzisi akanikwa ilayisensi okanye akagunyaziswa.
Le nkcazelo ikule website inenjongo yokunika inkcazelo ngokubanzi kwisihloko esithile okanye kwizihloko ezithile kwaye ayijongani naso sonke isihloko okanye zonke izihloko ngokugqibeleleyo.
Luxanduva lomsebenzisi kuphela ukuzanelisa phambi kokuvula le website malunga nokuba le website iyakuzifezekisa na iimfuno ezizezomsebenzisi, kwaye iyakufanelana na nobuxhakaxhaka kunye nezixhobo ezifakwa kwikhompiyutha, okanye iyakufanelana na nezixhobo ezifakwa kwikhompiyutha. Inkcazelo, imibono yasengqondweni kunye nezimvo ezivakaliswe kwesi siza mazingathathwa ngokuba ziingcebiso zobuchule boqeqesho okanye izimvo ezigunyazisiweyo ze-GCIS okanye zalo naliphina iziko lasemthethweni ekufakwe inkcazelo, imibono yasengqondweni kunye nezimvo zalo kule website. Abasebenzisi bayakhuthazwa ukuba babonisane neengcebiso zobuchule boqeqesho phambi kokuba bathabathe amanyathelo awayamene nenkcazelo, imibono yasengqondweni okanye izimvo ezivakaliswe kwesi siza.
I-GCIS ayimelanga nto okanye ayenzi zithembiso zokuqinisekisa, eziboniswe ngokungavelanga gca okanye ngenye indlela, zokuba, phakathi kwezinye izinto, imiba equlathwe apha kunye nobuchwepheshe obufumaneka kwesi siza abunazimpazamo okanye izinto ezishiyiweyo, okanye zokuba le nkonzo iyakusinda ngokupheleleyo kuphazamiseko nakwiimpazamo, okanye iyakufezekisa indlela ethile yokwenza umsebenzi okanye yomgangatho. Esi siza sinikwa "njengoko sinjalo". I-GCIS iyazala pahaha zonke izithembiso zokuqinisekisa ezingavelanga gca, kubandakanywa, ngaphandle kokuqingqa, izithembiso zokuqinisekisa ukurhwebiseka nokuthengiseka, itayitile, ukulungela injongo ethile, ukungophulwa, ukufanelana, ukhuselo kunye nokuchaneka, kwaye ayimeli okanye ayenzi zithembiso zokuqinisekisa, ezivakaliswe pahaha okanye ngokungavelanga gca, malunga nemiba equlathwe yile website, namalunga nokuba i-website iqulungqelwe okanye ikhutshelwe ukufezekisa iimfuneko ezizezomsebenzisi. Abasebenzisi bayakhuthazwa ukuba bazixele naziphina iimpazamo ezinokuthi zibekhona, ukungasebenzi kakuhle okanye izinto ezikhubekisayo nezimanyumnyezi, ngokusebenzisa unxulumaniso lokunika inkcazelo ngeziphumo.
Ukusetyenziswa kwemiba equlathwe apha kule website kungumngcipheko womsebenzisi. Umsebenzisi uthabatha uxanduva olupheleleyo kunye nomngcipheko welahleko evela kusetyenziso lwemiba equlathwe apha kwesi siza. I-GCIS okanye naliphina iziko lasemthethweni ekufakwe inkcazelo yalo kwesi siza, okanye abaqeshwa be-GCIS, okanye elo ziko, abayikuba noxanduva lokufaneleka ekubeni bakhuphe intlawulo yembuyekezo yomonakalo elungiselelwe imeko ethile, engekho nqo, evela ngokwayamana, esisiphumo okanye esisohlwayo esogqitha imbuyekezo okanye nayiphina enye intlawulo yembuyekezo yomonakalo nokuba kungeyiphina indlela, nokuba kukumanyathelo ekhontrakthi, umthetho obhaliweyo owiswe yindlu yowiso-mthetho, isenzo esingalunganga nesaphula ilungelo , okanye ngenye indlela, eyayamene nokusetyenziswa kwalo mqulu okanye kwale nkcazelo. Ukubangaba nawuphina umba kule idlulileyo awunyanzeliseki ngokupheleleyo ngenxa yaso nasiphina isizathu, le iseleyo imiba yona iyakuqhubeka ukusebenziseka naxa kunjalo. Phantsi kwecandelo 43 necandelo 43 loMthetho woNxibelelwano neNtengiselwano ngokoMatshini woMbane , i-GCIS ayiyikubanoxanduva lokufaneleka kuyo nayiphina intlawulo yembuyekezo yomonakalo, ilahleko okanye uxanduva lokufaneleka lwalo naluphina uhlobo nokuba kuyiyo nayiphina indlela, oluvela ekusetyenzisweni okanye ekungakwazini ukusebenzisa le website, okanye iinkonzo okanye imiba equlathiweyo ekhutshwa ngale website okanye enikwa ngokwale website.
Unxulumaniso oluthile kwisinikezeli seenkqubo ze-web lukhokelela kwizinto ezisetyenziswayo ezigcinwa nezilondolozwa ngababandakanyeki besithathu i-GCIS engenalawulo kubo. I-GCIS ayimeli nto okanye ayenzi sithembiso sokuqinisekisa ngokumalunga nokuchaneka kwezo zinto zisetyenziswayo okanye nawuphina omnye umba owayamene nezo zinto zisetyenziswayo.
Ukubangaba umsebenzisi udinga nayiphina inkcazelo kwi-GCIS malunga neenkonzo zayo okanye imiba equlathwe kule website, kungasetyenziswa unxulumaniso lokunika inkcazelo ngeziphumo.
Ukukhuseleka
Ukhuselo
I-GCIS inemigangatho yorhwebo enengqiqo yobuchwepheshe kunye nokhuselo lokwenza imisebenzi ukuze ikhusele yonke inkcazelo enikwe ngabasebenzisi, ekulahlekeni, kusetyenziso kakubi, kuguqulo okanye kutshatyalaliso. Kuyakuthatyathwa wonke amanyathelo anengqiqo ukuze kukhuselwe inkcazelo yomsebenzisi. Abasebenzi abagunyazisiweyo abanoxanduva lokugcina nokulondoloza nawuphina uvimba wenkcazelo enikiweyo efanele ukunonophelwa, bafuneka ukuba bagcine loo vimba wenkcazelo eyimfihlo. Lo mgaqo usebenziseka kubo bonke abaqeshwa be-GCIS okanye amaqumrhu oluntu angafumana loo nkcazelo kwi-GCIS. Kuyatsoliswa ukungavumeleki kwakhe nawuphina umntu, ishishini okanye iziko ukuba lifumane okanye lizame ukufumana ufikelelo olungagunyaziswanga kulo naliphina iphepha kule website, okanye lifake okanye lizame ukufaka uvimba wophawu olonakalisayo okanye olunenjongo yokwenzakalisa kule website. Ukubangaba umntu ufaka okanye uzama ukufaka nawuphina uvimba wophawu owonakalisayo okanye oneenjongo zokwenzakalisa kule website, okanye uzama ukufumana ufikelelo olungagunyaziswanga kulo naliphina iphepha kule website, loo mntu uyakumangalelwa ngesenzo sobugebenga, kwaye, ukubangaba i-GCIS, okanye naliphina iqumrhu loluntu lingonakalelwa okanye lifumane ilahleko, kuyakubangwa intlawulo yembuyekezo yomonakalo wentlalo.
UNxulumaniso kunye nokuNgqinga
Intshayelelo
Umsebenzisi angatyelela esi siza ngaphandle kokunika inkcazelo ngaye ubuqu. Nangona kunjalo, umsebenzisi uyaluvuma usetyenziso lwalo vimba wenkcazelo ngokuhambisana nesi sitetimenti sokubanethuba lakho wedwa labucala. Nceda uqaphele ukuba esi siza singaqulatha unxulumaniso nezinye iziza ezingalawulwayo sesi sitetimenti sokubanethuba lakho wedwa labucala.
Usetyenziso lwenkcazelo yobuqu
Inkcazelo yobuqu isetyenziswa kuphela ngeenjongo eziqingqiweyo, umzekelo xa umsebenzisi ebhalisa kwi-website ukuze acele unxibelelwano lwexa elizayo malunga nemimandla yeminqweno ye-GCIS. I-GCIS ingayisebenzisa inkcazelo enikwe ngumsebenzisi ukuze iseke ubume bobuqu ukuze iqhelanise iindlela zayo zokusabela kwizicelo ezizayo okanye kwizicelo zokubuzisa kunye nokuphucula i-website. Xa umsebenzisi ekhetha ukubhalisa kwi-online ukuze afumane imiba ekhutshwa yi-GCIS, i-GCIS iyakusebenzisa inkcazelo enikwe ngumsebenzisi ukuze iphendule umsebenzisi. Ngaphezulu koko, umlawuli we-web, apho kuyimfuneko, angasebenzisa inkcazelo yomsebenzisi kwimisebenzi eyahlukeneyo eyayamene nesiza. I-GCIS iyakuqinisekisa ukuba nayiphina imisebenzi yentengiso iyahambisana nomthetho obandakanyekayo kwaye isetyenziswa ngemigaqo yokufumana imvume eyimfuneko phambi kokuthumela i-e-mail yomsebenzisi equlathe inkcazelo ngeenkonzo ze-GCIS. Naninina, umsebenzisi angacela i-GCIS ukuba iyeke ukuthumela loo nkcazelo kumsebenzisi, ngokusebenzisa unxulumaniso lokunika inkcazelo ngeziphumo okanye lokucima ubhaliso.
Nangona nje i-GCIS inganika inkcazelo yomsebenzisi kubaniki-nkonzo abaphatha inkcazelo egameni layo, ayidli ngokwabelana ngenkcazelo nababandakanyeki besithathu okanye amanye amaziko oluntu ngeenjongo ezikwinqanaba lesibini okanye ezingayamenanga, ngaphandle kokuba kuvezwe ngenye indlela kwindawo yokuqokelela.
Inkcazelo yobuqu ingakhutshwa ngokwamazwe ehlabathi ngokwe-GCIS okanye kubabandakanyeki besithathu ngeenjongo ezichazwe apha ngasentla. Oku akuyi kubandakanya utshintshelo kumazwe angenamigaqo yokukhusela uvimba wenkcazelo efana naleyo isetyenziswa kwilizwe ekuhlala kulo umsebenzisi. Ngokunika inkcazelo kwi-GCIS ngokwale website, umsebenzisi uyaluvuma olo tshintshelo.
Xa kufanelekile, inkcazelo ngobuqu bomntu ingavezwa kwii-arhente zokunyanzelisa umthetho, okanye ezokugqalisela okanye ezinye ii-arhente zikarhulumente okanye ababandakanyeki besithathu xa kuyimfuneko okanye kunqweneleka ukuze kuhanjiswane noxanduva lwasemthethweni okanye logqaliselo okanye nezicelo, okanye ngeenjongo ezichazwe apha ngasentla.
Ukufikelela kwiNkcazelo yoBuqu
Ukubangaba inkcazelo yobuqu ithunyelwe kule website, abasebenzisi abanqwenela ukuqwalasela ngokutsha inkcazelo yabo yobuqu bangakwenza oko ngokucela olo qwalaselo ngokutsha ngonxulumaniso lokunika inkcazelo ngeziphumo. Abasebenzisi bayakuthi ke bakwazi ukufikelela kubume babo bobusebenzisi, balungise kwaye bafake inkcazelo yakutshanje kwiinkcukacha zabo, okanye bacime ubhaliso naninina. Abasebenzisi abanengxaki ngokuveza ubume babo bobusebenzisi, okanye abangathanda ukucela ikopi yenkcazelo yobuqu babo, kufanele banxulumane nomlawuli we-web ngokusebenzisa unxulumaniso lokunika inkcazelo ngeziphumo. Kuzo zonke iimeko, i-GCIS iyakujongana nezicelo zokuveza inkcazelo okanye zokuguqula inkcazelo ngokuhambisana neemfuneko ezibandakanyekayo zasemthethweni.
Akukho sivumelwano
Ukhuselo lwethuba elilodwa nelabucala labantwana
Ukunika inkcazelo yakutshanje kwezi Meko nakule Miqathango
I-GCIS iyalibeka ilungelo lokuguqula, ukulungisa, ukongeza okanye ukususa kwinxenye okanye kuzo zonke ezi meko nemiqathango yokusetyenziswa, kumaxesha ngamaxesha. Iinguqu kwezi meko nakule miqathango yokusetyenziswa ziyakuqala ukusebenza zakube ezo nguqu zifakwe kule website. Luxanduva lomsebenzisi ukumana ekhangela ezi meko nale miqathango yokusetyenziswa kule website ukuze ajonge iinguqu okanye imiba yenkcazelo yezinto zakutshanje. Ukumana kusetyenziswa le website ngumsebenzisi emva kokufakwa kweenguqu okanye imiba yenkcazelo yakutshanje, kuyakuthathwa ngokuba sisaziso sokwamkela komsebenzisi ukulandela kunye nokubopheleleka kwezi meko nakule miqathango yokusetyenziswa, kubandakanywa ezo nguqu okanye loo nkcazelo yakutshanje.
I-adresi yokuPosa:
I-Adresi yeSitalato:
Inombolo yomnxeba: +27 12 314 2911
<fn>GOV-ZA.Testingseedforcomplaintsanddisputes.2010-03-25.xh.txt</fn>
Ukuvavanya imbewu ngeenjongo zesikhalazo nempikiswano
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Ungazixela ezinye izikhalazo okanye iimpikiswano zokuvavanywa kwembewu ezayamene nomgangatho wembewu, kodwa kufanele uqale unxulumane ne-OSTS ukuze uqonde ukuba ngaba bukhona na ubuchule obuyimfuneko kuhlobo lovavanyo nakudidi lwembewu okanye kudidi lwembewu. Le nkonzo iyafumaneka kuye nawuphina umntu, umbutho, iziko, inkampani okanye umfama.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ukubangaba ufuna ukufaka isikhalazo okanye impikiswano malunga nomgangatho wembewu, thumela incwadi kunye namabinza embewu kwaye uxele yonke inkcazelo eyayamene nesikhalazo okanye impikiswano. Bandakanya iinkcukacha zovavanyo oluqhutywe ngamanye amaziko okuvavanya imbewu.
Hambisa la mabinza ukuze avavanywe.
Intlawulo ingenziwa ngomatshini okanye ihlawulwe ezi-ofisini, kodwa kuyimfuneko ukuba inombolo ye-invoice ixelwe ukuze kungqamaniswe imali efakiweyo ne-invoice ekhutshiweyo. Nazi iinkcukacha zeBhanki:
Iziphumo zophando olungenasizathu sivakalayo ziyakwenziwa zifumaneke kuphela kwakube kuhlawulwe i-invoice.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
I-OSTS ibeka phambili ukuvavanywa kwamabinza embewu ngeenjongo zeempikiswano okanye izikhalazo. Ukunaba nokuxanda kwempikiswano okanye kwesikhalazo, oko kukuthi, inani lamabinza, iintlobo zezityalo kunye nohlobo lovavanyo oluyakuqhutywa, ziyakuchaphazela ixesha eliyakuthatyathwa ukuze kuqhutywe uphando. Ngoko ke, akukho nkcazelo iyakunikwa malunga nomgangatho wenkonzo ofikelelwayo. Buzisa kwiziko ngokwalo .
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa xangaba isikhalazo siyavakala. Ukanti ke, ukubangaba isikhalazo asivakali, kwimeko nganye, kukhutshwa imali ngokwale milinganiselo yentlawulo ilandelayo ivunyiweyo yokuvavanya imbewu:
<fn>GOV-ZA.Unreservedpostalservice.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo selayisensi yokuqhuba inkonzo yeposi engabekelwanga iziko elithile
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Isicelo sokubhalisa kuMgqaliseli weeNkonzo zePosi ukuze uqhube inkonzo yeposi engabekelwanga iziko elithile, kufuneka siqingqwe ngendlela, kwaye sihambisane nomgaqo, ochazwe nguMphathiswa ngokweziphakamiso ezenziwe nguMgqaliseli .
Ubhaliso lusebenziseka ithuba lonyaka omnye ukusukela kumhla wokukhutshwa kwesatifiketi sobhaliso.
Ezi nkonzo zilandelayo zibekelwe iPosi yaseMzantsi Afrika kuphela:
Ukuhambisa impahla nezinto ezinobunzima obuyikhilogrem enye okanye nangaphantsi
Ukukhutshwa kwezitampu zokuposa
Ukunikwa kwenkonzo yokuqokelela ecaleni kwendlela kunye neebhokisi zee-adresi.
Ezi aziwabandakanyi amashishini anika iimveliso zawo, afana nommntu othengisa nocwangcisa iintyatyambo, usosilarha okanye ivenkile yegrosari.
Abantu abazimele bucala okanye amashishini azimele bucala, akhululekile enze isicelo selayisensi yokuqhuba inkonzo yeposi engabekelwanga iziko elithile .
Isicelo sokubhalisa kuMgqaliseli weeNkonzo zePosi ukuze uqhube inkonzo yeposi engabekelwanga iziko elithile, kufuneka siqingqwe ngendlela, kwaye sihambisane nomgaqo, ochazwe nguMphathiswa ngokweziphakamiso ezenziwe nguMgqaliseli .
Ubhaliso lusebenziseka ithuba lonyaka omnye ukusukela kumhla wokukhutshwa kwesatifiketi sobhaliso.
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe lezoNxibelelwano
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Zalisa ifom yesicelo ngokuphindwe kathathu.
Hlawula imali efunekayo ngekhetshi okanye ngetshekhi eqinisekiswe yibhanki:
kwiSebe lezoNxibelelwano
Hambisa ifom yesicelo kwiSebe lezoNxibelelwano, uyihambise nobungqina bentlawulo.
Thumela ubungqina bentlawulo ngefeksi kwinombolo ethi: 12 427 8536.
Faka ezi zinto zilandelayo:
Isatifiketi sobhaliso lweshishini
Iikopi eziqinisekisiweyo zayo yonke imiqulu ebandakanyekayo yokuseka ishishini
Iinkcukacha zabantu abanezabelo kunye nepesenti yesabelo somntu ngamnye onesabelo
Iinkcukacha zeziko eliphetheyo
Ukungaphumeleli ukuhambisana nayo nayiphi na kwezi mfuneko kungakhokelela ekubeni isicelo sakho singavumeleki ukuba siqwalaselwe.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ilayisensi ingalunga emva kweentsuku ezingama- 30.
Entla
Iindleko
Entla
Isicelo sokubhalisela ukuqhuba iinkonzo zeposi ezingabekelwanga iziko elithile: IFom PRR 1
Entla
<fn>GOV-ZA.Victimempowermentprogramme.2010-03-25.xh.txt</fn>
INkqubo yokuNika aMandla aMaxhoba oBugebenga noBundlobongela
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
INkqubo yokuNika aMandla aMaxhoba oBugebenga noBundlobongela ekuthiwa yi-Victim Empowerment Programme , iphembelela ukusekwa nokuhlanganiswa kweenkqubo nemigaqo phakathi kwamasebe okanye phakathi kwamacandelo, yokuxhasa, ukukhusela kunye nokunika amandla amaxhoba obugebenga nobundlobongela.
I-VEP inika ingqwalaselo eyodwa kwabasetyhini nasebantwaneni. Amaxhoba obundlobongela basekhaya asebunzimeni angahlala kwiziko lokusithela isithuba esiphakathi kweeveki ezimbini neenyanga ezintandathu, kuxhomekeke kwiimeko zabo.
Le nkqubo ifumaneka kumaxhoba obugebenga nobundlobongela.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana nalo naliphina iziko lokuxhasa ixhoba, indawo yokusithela yabasetyhini abaxhatshazwayo kunye nabantwana babo, umniki-nkonzo karhulumente okanye umbutho ongekho phantsi kukarhulumente obandakanyeka ekunakekeleni amaxhoba obundlobongela basekhaya.
Nxulumana nendawo yokusithela ekwindawo ohlala kuyo okanye tsalela umnxeba kwiNombolo yoNcedo yokuNQANDA ukuXhatshazwa kwaBasetyhini ekuthiwa yi-STOP Women Abuse Helpline, ethi: 0800 150 150.
Umcebisi, umniki-nkonzo zempilo, ilungu leNkonzo yaMapolisa aseMzantsi Afrika okanye ipolisa, unontlalontle, utitshala okanye nawuphina umntu onomnqweno obambekayo kwintlalontle yomkhalazi , angenza isicelo somyalelo wokhuselo .
Qinisekisa ukuba xa umntu othile, ongenguye umkhalazi, ezisa isicelo somyalelo wokhuselo, esi sicelo kufuneka sikhatshwe yimvume ebhaliweyo yomkhalazi.
Akukho fom iqingqiweyo yale mvume ibhaliweyo - incwadi esuka kumkhalazi, enika imvume ebhaliweyo, iyakwanela. Kodwa ke, zikho iimeko ezithile apho imvume ebhaliweyo ingangabiyomfuneko, ezifana naxa umkhalazi
Engumntwana ongekabinalungelo lokuzenzela izigqibo ngokusemthethweni
Engekho zingqondweni okanye
Ukubangaba inkundla yonelisekile ukuba umntu obandakanyekayo akanako ukunika le mvume ifunekayo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Unontlalontle kunye nemibutho engekho phantsi kukarhulumente kufuneka baxhase amaxhoba kwisikhululo samapolisa, enkundleni nasezibhedlele, ndawonye nokunika umkhalazi amandla xa ecela ukuncediswa; kwaye banike inkcazelo malunga nemigaqo eyakulandelwa, amalungelo omkhalazi, indlela yokufumana umyalelo wokhuselo okanye ezinye iinkqubo ezifumanekayo umkhalazi angakhetha kuzo.
Luxanduva lukanontlalontle ukwenza ezi zinto zilandelayo:
ukuthumela amaxhoba kwamanye amacandelo nakwezinye iinkqubo ukuze kwenziwe olunye ungenelelo, umzekelo, umyalelo wokhuselo, uncedo lwezonyango, iinkonzo zodliwano-ndlebe lokucebisa kunye nendawo yokusithela engenye;
anike ubungqina bobuchule njengomsebenzi wale nyewe, ngokwazi iingxaki nobunzima kubudlelwane bangaphakathi kwiintsapho ;
abengumlamleli nomdibanisi kwinkundla yomthetho, apho ingxelo yobungqina bomntwana inikwa ngokweenkonzo zomlamleli nomdibanisi;
avelise isicwangciso sokhuseleko lwexhoba okanye lwamaxhoba .
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.W.17473.1.1.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Wonke umntwana unelungelo lokufumana ezona mfuno zakhe zingundoqo, ezifana:
nokutya indawo yokuhlala impahla yokunxiba unonophelo lwempilo kwanokuhamba isikolo
Abantwana kufuneka bezifumene ezi mfuno zingundoqo kubazali okanye kwizizalwane zabo. Le nkathalo inikezelwa ngabazali okanye zizizalwane ibizwa ngokuba yinkxaso.
Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngqo, xa abantwana behlala nazo.
Abazali okanye izizalwane zixhasa abantwana ngokungathanga ngqo, xa abantwana behlala nomnye umntu, ngokuthi bahlawule inkxaso-mali yesondlo saboo bantwana, okanye imali ukuncedana nomntwana lowo kwanokumnika iimfuno zakhe ezingundoqo.
UMTHAMO
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.W.17473.4.4.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ukuba akuhlali nabantwana bakho, akubikho ngazo zonke iintsuku ubabonelele ngeemfuno zabo zemihla ngemihla ezifana nendawo yokuhlala, ukutya, impahla yokunxiba, unonophelo lwempilo kwanemfundo.
Ngoko ke, kufuneka uhlawule imali njengenkxaso ukunceda umzali ohlala nabantwana abo ukuba ababonelele ngezi mfuno zabo zingundoqo
Ukuba akuyihlawuli inkxaso-mali yesondlo, abantwana bakho:
bangangabi nakho ukubonana nogqirha xa begula;
ukuba iintlawulo zesikolo azikwazi kuhlawulwa, abanakuba nakho ukuya esikolweni.
Inkxaso-mali yesondlo iqinisekisa ukuba abantwana bakho bagcina, kangangoko banakho, umgangatho wokuphila olingana nalowo wangexa abazali babo babsahlala kunye.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.W.17473.6.6.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ushicilelo
IiNkcukacha Zoluntu
Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana &gt Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
uphinda atshate nelinye iqabane?
uthi azimanye nelinye iqabane ngeqhina lothando?
akandivumeli ukuba ndibabone abantwana bam?
Ilungelo labantwana bakho lokufumana iimfuno zabo ezingundoqo alinanto yakwenza nokuba ucinga ukuba omnye umzali wabo uziphethe njani na.
Abantwana bakho basayidinga inkxaso, futhi wena kusafuneka uyihlawule inkxaso-mali yesondlo sabantwana abo, nokuba umzali ohlala nabo uthi aphinde atshate okanye azibandakanye nelinye iqabane eluthandweni.
Kwakhona, abantwana bakho kusafuneka,beyifumene inkxaso-mali yesondlo sabo nokuba awukwazi kubabona. Uxanduva lwakho lokubondla ubakhulise lahluke ngokupheleleyo kwilungelo labo lokukubona. Uxanduva lwakho lokuhlawula alixhomekekanga tu ekubeni unakho na ukubabona okanye hayi.
UMTHAMO
Icandelo Elingaphambili
Icandelo Elilandelayo
UMTHAMO: Wena Nenkxaso-mali Yesondlo Somntwana: INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
INkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ijongana Nezona Mfuno Zimlungeleyo Umntwana
Ngubani Onoxanduva Lokubonelela Umntwana Ngeemfuno Zakhe Ezingundoqo?
Yintoni Indlela Yenkxaso?
Kutheni Kufuneka Uhlawule iNkxaso-mali Yesondlo Somntwana Nje?
Ihlawulwa Njani Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana?
Ingaba Kusafuneka Ndihlawule Inkxaso-mali Yesondlo Somntwana Ukuba Omnye Umzali:
Kwenzeka Ntoni Xa abazali Benabo Abanye Abantwana?
Sibalwa Njani Isixa Senkxaso-mali Yesondlo Sabantwana?
Kwenzeka Ntoni Xa Inkxaso-mali Yesondlo Sabantwana Ingahlawulwanga?
Yintoni Endinokuyenza Ukukhusela Ezona Mfuno Zingundoqo Zabantwana Ngokwenkxaso-mali Yesondlo?
YAYAMENE
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana (IiNkonzo)
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 11 uNovemba 2004
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Warveteransgrant.2010-03-25.xh.txt</fn>
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Igqala lemfazwe ngumntu owathatha inxaxheba kwiMfazwe yeHlabathi yokuQala okanye iMfazwe yeHlabathi yesiBini okanye iMfazwe yaseKoriya .
Ukuze wenze isicelo sesi sibonelelo kufuneka:
ube ngummi waseMzantsi Afrika okanye umhlali osisigxina ube ngumhlali waseMzantsi Afrika ngethuba lokwenza isicelo ube neminyaka eyi-60 ubudala nangaphezulu, okanye ube ngumntu okhubazekileyo ube ukhe waya kulwa kwiMfazwe yeHlabathi yokuQala okanye eyesiBini okanye eyaseKoriya okanye okhe wathatha inxaxheba kwimfazwe eyaqala nge-6 Septemba 1939
Uvavanyo lokuqinisekisa ubungakanani bentswelo lusetyenziselwa ukulinganisa imeko yakho yezimali . Ukuze ufumane isibonelelo okanye igranti , inqanaba lakho lezemali malibe ngaphantsi kwesixa-mali esithile. Ngo-2008, uvavanyo lwe-means test ukulungiselela isibonelelo samagqala emfazwe kumntu ongatshatanga lwacacisa ukuba akanakho ukufumana isibonelelo ukuba ii-asethi zakho zingaphezu kwe-R451 200 ukuba akutshatanga. Ikhaya onalo ngoku alithathelwa ngqalelo xa ngaba uhlala kulo. Ingeniso yakho mayingabikho ngaphantsi kwe- R26 928 ngonyaka ukuba akutshatanga.
Ukuba utshatile, akunako ukufumana isibonelelo ukuba ii-asethi ezizezakho wena zidibene kunye nezomlingane wakho, zingaphezu kwe-R902 400. Indlu enokuba yeyomnye wenu ayithathelwa ngqalelo xa ngaba uhlala kuyo. Ingeniso kunye nengeniso yomlingane wakho mayibe ngaphantsi kwe-R53 856 ngonyaka.
Isibonelelo sihlawulwa nangayiphi nangayiphi na indlela kwezi zilandelayo:
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Ukuba umdala kakhulu okanye uyagula kakhulu ukuba ungahamba uye e-ofisini, cela umntu ukuba akwenzele isicelo sokuba undwendwelwe ekhaya, egameni lakho. Loo mntu kufuneka eze neleta evela kuwe okanye ingxelo kagqirha echaza isizathu sokuba ungakwazi ukuya e-ofisini.
Zalisa ifom yesicelo yakho phambi kwegosa elivela kwiSebe.
isazisi saseMzantsi Afrika esinebhakhowudi , ukuze ukuba unomlingane , ungenise nesakhe isazisi ubungqina benkonzo yakho emfazweni, obungaba sisatifikethi senkonzo yemfazwe okanye iimedali zemfazwe zakho ukuba ungaphantsi kweminyaka eyi-60, uvavanyo lonyango okanye ingxelo echaza ukuba akunakho ukusebenza.
Lamaphepha alandelayo ayafuneka ukuze ufake isicelo, xa incwadi yesazisi okanye isitifiketi singekho:
Inkcazelo malunga nemeko yakho yomtshato:
ukuba akutshatanga, i-afidavithi eyingxelo efungelweyo echaza ukuba akutshatanga ukuba utshatile, isatifikethi sakho somtshato ukuba uwuqhawule umtshato, umyalelo wakho wokuqhawula umtshato ukuba umlingane wakho wasweleka, isatifikethi sokusweleka somlingane wakho.
Fumana irisithi uyigcine njengobungqina bokuba wenze isicelo.
Uya kuchazelwa ngento ebhaliweyo ukuba ngaba isicelo sakho sibe yimpumelelo okanye akunjalo.
Ukuba isicelo sakho asivunywanga, i-ofisi yokhuseleko loluntu iya kukwazisa ngento ebhaliweyo ecacisa izizathu zokuba kungani na ukuba isicelo sakho singabanga yimpumelelo.
Ukuba akuvumelani nesigqibo eso, yenza isibheno ngento ebhaliweyo kuMphathiswa weSebe loPhuhliso lweNtlalo kwi-ofisi kazwelonke okanye eyephondo yeSebe loPhuhliso loLuntu ngento ebhaliweyo, ucacisa ukuba kungani na ukuba ungavumelani nesigqibo eso.
Yenza isibheno kwithuba leentsuku eziyi-90 zokufumana kwakho isaziso malunga nesiphumo sesicelo sakho.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukusingatha isicelo sakho kungathatha iintsuku eziyi-21.
Ukuba isicelo sakho sivunyiwe, uya kuhlawulwa ukususela ngolo suku wawenze ngalo isicelo.
Entla
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
Entla
Entla
<fn>GOV-ZA.Water.2010-03-25.xh.txt</fn>
IiNkonzo zooMasipala eziSisiseko zaMahala
Inkcazelo
Inkqubo emayilandelwe
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Iindleko
Inkcazelo
Amanzi asisiseko anikwa mahala abandakanya okungenani umyinge oyi 6 kl yamanzi ngenyanga kwikhaya ngalinye. Lo myinge ungahluka ngokoomasipala kwaye kufanele unxulumane nomasipala wakho ukuze uqonde nqo ukuba umasipala wakho unika umyinge ongakanani na wenkonzo yamanzi asisiseko wamahala. Kufuneka uwahlawulele amanzi owasebenzisileyo agqithisa kula anikwa mahala.
Abasebenzisi-nkonzo abangakwaziyo ukufikelela kufakelelo lombane onamandla oqingqo lolinganiselo banganikwa umbane onamandla angenaqingqo lolinganiselo ngoomasipala babo. Kufanele unxulumane nomasipala wakho ukuze ufumanise uhlobo lweendlela ezizezinye zamandla ombane onikwayo.
Ukuze ufakelwe umbane namanzi ekhayeni okanye kwishishini lakho, nxulumana nomasipala wommandla onekhaya elitsha okanye oneshishini elitsha kuwo.
Kweminye imimandla, umnkinkishi welizwe, i-Eskom, unika umbane nqo.
Ukususwa okusisiseko kwamahala kobumdaka nenkunkuma
Urhulumente akakayifaki inkqubo yamahala yokususwa kobumdaka nenkunkuma. ISebe lezokuSingqongileyo noKhenketho liphuhlisa isicwangciso sokunika iinkonzo ezisisiseko zamahala zokususwa kobumdaka nenkunkuma.
Ukuhlawulela iinkonzo zoomasipala
Zimbini iindlela zokuhlawula iinkonzo zomasipala:
Ii-akhawunti esele zihlawulelwe zithetha ukuba uthenga iiyunithi ngemali yakho, kwaye ungasebenzisa kuphela ezo yunithi uzithengileyo. Wakube uzigqibile iiyunithi, kwaye ube usadinga ezinye, kuyakufuneka uphinde uthenge.
Ii-akhawunti ezikhutshwa ngokosetyenziso zikuvumela ukuba usebenzise nokuba ungakananina umbane namanzi. Umasipala uyakukuthumelela ingxelo ekubonisa umbane okanye amanzi owasebenzisileyo kunye nemali ekufuneka uyihlawule.
Entla
Inkqubo emayilandelwe
Nxulumana nee-ofisi zikamasipala ezikwindawo ohlala kuyo.
Phatha le miqulu ilandelayo:
ikopi eqinisekisiweyo yencwadi yakho yesazisi ubungqina bokuhlala kwakho kwipropati yendawo yokuhlala okanye yeshishini.
Hlawula imali ebekiweyo.
Entla
Entla
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Ukuqhubekiswa kwesicelo sakho kuqala ngalo mhla ufaka isicelo sakho senkxaso yobuhlwempu . Isicelo sakho siyakuvavanywa kwaye kuyakwenziwa isigqibo malunga nokuba uyavumeleka na ufumane iinkonzo ezisisiseko zamahala . Ngokuxhomekeke kwiinkqubo zomasipala, uyakubhaliswa njengomntu ovumeleke ekubeni afumane inkxaso yeeNkonzo eziSisiseko zaMahala ekuthiwa yi-Free Basic Services kwaye unikwe ikhredithi okanye inkxaso eyimfuneko, ngokwendlela efanelekileyo.
Entla
Iindleko
Entla
Isicelo senkxaso yobuhlwempu . Oomasipala abaninzi banayo ifom yesicelo. Buzisa kumasipala wakho ukuba senziwa njanina isicelo senkxaso yobuhlwempu.
Entla
<fn>GOV-ZA.Water_bylaw_xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
UMTHETHO KAMASIPALA WAMANZI
Ulawulo nomiselo lweenkonzo zamanzi kwiSixeko
UCWANGCISO LWAMACANDELO
Isahluko1: Iingcaciso kunye neziBonelelo ngokuBanzi
Iinkcazelo
Ukusetyenziswa kunye nenjongo yalo mthetho kamasipala
Izicwangciso zethutyana
Amagunya oMlawuli : Amanzi
Ukuqeshwa kwamagosa agunyazisiweyo
Ulwabiwo-msebenzi
Ulungiso kwiinkonzo zezixhobo zamanzi
Amathuba okuxakeka afutshanisileyo kwakunye neemeko ezifuna ukuthathelwa amanyathelo ngokukhawuleza
Ukufunyanwa kwakhona kwamaxabiso
Izaziso zentsebenziswano
Uxanduva lokusebenzisana nalo mthetho kamasipala.
Amatyala nezigwebo
Ukukhululwa kwiimfanelo ezisemthethweni
Ukurhoxiswa
Izibheno
Isahluko 2 : Izibonelelo ngokubhekiselele kuNikezelo lwaManzi
Ukusetyenziswa kwamanzi ngokungekho mthethweni
Izivumelwano ezikhethekileyo zonikezelo lwamanzi
Imibhobho ezitalatweni okanye kwiindawo zikawonke-wonke
Izimali
Ukupheliswa kwezivumelwano
Izibonelelo ngendlela yonikezelo lwamanzi
Uphazamiseko ekufikeleleni kwindlela yonikezelo lwamanzi
Unxibelelwano olungaphakathi phakathi kwezakhiwo nomhlaba
Imiqathango ngokubanzi yonikezelo
Uthintelo okanye ukunqunyanyiswa konikezelo
Uphazamiseko lonikezelo ngesicelo somnini
Ukulinganiswa kwamanzi anikezelweyo
Ubungakanani bamanzi anikezelweyo
Amanzi anikezelwe esuka kwimibhobho yamanzi kamasipala
Ukuthengiswa ngokutsha kwamanzi
Ukulungiswa ngokutsha kobungakanani bamanzi anikezelwe xa isilinganisi-manzi besinesiphene
Imilinganiselo ekhethekileyo
Isahluko 3: Izithintelo kunye noGcino lwaManzi
Izithintelo zamanzi
Usetyenziso lwamanzi ngokungakhathali
Ugcino lwamanzi nolawulo olunyanzelekileyo
Ubhaliso
Unikezelo lweenkonzo zamanzi
Iintlawulo zeenkonzo zamanzi anikezelweyo
Isahluko 5: ULwamkelo lweziCwangciso
Umgaqo-nkqubo wolwamkelo lweziCwangciso
Iikopi zemizobo kufuneka zigcinwe kwisiza
Umsebenzi ongekho mthethweni
Abantu abavumelekileyo ukwenza ufakelo neminye imisebenzi
Uxanduva lomnini sakhiwo nomhlaba
Isahluko 7: Ukubulawa kweentsholongwane
Isahluko 8: IiMfuno zoFakelo Manzi ngokuBanzi
Inkqubo yemibhobho eyamkelekileyo nokulinganiswa kwamanzi
Amatanki ogcino/ okugcina
Ukhuseleko longcoliseko lwamanzi
Isahluko 9: UFakelo (lwezixhobo) loMlilo
UFakelo loMlilo
Isahluko 10: IZibonelelo zeZinto ngezinto ngokuBhekiselele kuManzi aSelwayo
Ukusetyenziswa kwamanzi asuka kwezinye iindawo ngokungaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala
Amaqula, imingxuma yezitsala-manzi, iindawo zamaqula
Unikezelo lwamanzi okusela ngumasipala
Ukuzibhekelisa ngokubhekiselele kubunjani bamanzi okusela
Uluhlu lweeNkqubo
Ukurhoxiswa kwemithetho kamasipala
Ulawulo lwamanzi olunyanzelekileyo
Imibhobho esetyenziselwa ukugqithisa amanzi okusela
ISAHLUKO 1
Iinkcazelo kunye neziBonelelo ngokuBanzi
Iinkcazelo
Kulo mthetho kamasipala, ngaphandle kokuba imeko leyo mhlawumbi ibonakalisiwe amagosa agunyazisiweyo" kuthetha amagosa kamasipala agunyazisiweyo nguMlawuli weSixeko ukunyanzelisa izibonelelo zomthetho kaMasipala;
unikezelo lwamanzi olusisiseko" luthetha imilinganiselo esemgangathweni yonikezelo lweenkonzo zamanzi efanelekileyo yokunikezela amanzi ngokuthembekileyo kwimizi ukuxhasa ubomi kwakunye nococeko lomntu ngokuphantsi koMthetho weeNkonzo zaManzi, Nombolo 108 ka 1997 ebekiweyo kwakunye nemiqathango eyabhengezwa ngokuphantsi kwawo;
isitsala-manzi" sithetha umngxuma otshonileyo emhlabeni ngenjongo zokufumana, ukutsala okanye ukusebenzisa amanzi angaphantsi komhlaba; kunye nokuquka namanzi atsitsa phantsi komhlaba, umthombo, nendawo yomthombo;
ISixeko" sithetha indawo yolawulo lukamasipala ngokusemthethweni, ecandwe ngokuphantsi koRhulumente weNgingqi: uMthetho woCando kaMasipala, 1998 (uMthetho Nombolo 27 ka 1998);
UMlawuli weSixeko" uthetha umntu owonyulwe libhunga ngokwesikhundla somlawuli kamasipala;
umbhobho wokudibanisa" uthetha umbhobho, onobunini obunikezelwe kumasipala waza wafakelwa nguye ngeenjongo zokugqithisa amanzi asuka kwindawo eyintloko ukuya kwindawo yofakelo, kunye nokuquka "umbhobho wonxibelelwano" obizwa nge-SANS 10252: 2004 iNdawo1;
umsebenzisi-nkonzo" uthetha nawuphi umntu osebenzisa amanzi asuka nakuluphi ufakelo oludityaniswe kumbhobho wokudibanisa onikezelwa ngamanzi ngoyintloko;
ibhunga'' lithetha ibhunga likamasipala okanye nawaphi na amanye amasebe/ amaqela kamasipala opolitiko, amalungu e-ofisi yopolitiko, oceba, okanye amalungu abasebenzi, agunyaziswe ngokufanelekileyo ngabathunywa;
uLawulo lweNgeniso elityala kunye noLawulo lweNkqubo yoMthetho kaMasipala wamaTyala", kuthetha ukuba uLawulo lweNgeniso elityala kunye noLawulo lweNkqubo yoMthetho kaMasipala wamaTyala, owamkelwa libhunga waza wapapashwa kwi-kwiPhephandaba likarhulumente lePondo I-Gazette yePhondo;
ngeenjongo zasekhaya" ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi kuthetha amanzi anikezelelwa ukusela, ukuhlamba kunye neenjongo zokupheka ngaphakathi kwizakhiwo esetyenziselwa kuphela iinjongo zokuhlala;
uMlawuli: Amanzi" uthetha umsebenzi kamasipala ojongene nemicimbi yaManzi neyoCoceko kumasipala;
ukukhathazwa kwempilo" kuthetha imeko, okanye isimo esithi sibeke emngciphekweni ubomi okanye impilo okanye echaphazela ngokungalunganga intlalontle yabantu nasekuhlaleni okanye intlalontle yabantu ngokwasengqondweni okanye ngokwasekuhlaleni, okanye eyenza umngcipheko kokusingqongileyo, kwaye 'neengozi zempilo" zikwanentsingiselo efanayo;
I-JASWIC" ithetha iNkqubo yeNdibaniselwano eyaMkelekileyo yeziXhobo zoFakelo lwaManzi, apho umasipala ayinxalenye yayo;
oyintloko" uthetha umbhobho, ngaphandle kombhobho wonxibelelwano, ubunini obubobukamasipala ngokusemthethweni osetyenziswa nguye ngeenjongo zokugqithisela amanzi kubasebenzisi-nkonzo;
isixhobo sokulinganisa" kuthetha isixhobo esilinganisa ubungakanani bamanzi agqitha ngaso;
umasipala" uthetha uMasipala weSixeko saseKapa;
umhlali" uthetha umntu ohlala kuzo naziphi na izakhiwo okanye kwisiqingatha sendawo ngoko, ngaphandle kokujonga ubunini bakhe lowo uhleliyo;
umnini" uthetha -
umntu othi amaxesha amaninzi ubunini obusemthethweni bomhlaba nesakhiwo bube bobakhe;
kwimeko apho umntu onelungelo elisemthethweni lobunini besakhiwo nomhlaba engenakuhlawula matyala okanye eswelekile, okanye ephantsi kwayo nayiphi na imeko yokukhubazeka ngokusemthethweni, umntu lowo ulawulo lwezo zakhiwo nemihlaba luphantsi kwelungelo lakhe ngokusemthethweni njengomgcini, umphathiswa, umsayini, umlawuli, umlawuli ongumgwebi, umsebenzisi-nkonzosi wempahla ukuze kuhlawulwe ityala okanye omnye ummeli womthetho;
nakuyiphi imeko apho ibhunga lingakwaziyo ukufumanisa ukuba ngubani lowo mntu, umntu ofanelekileyo kuxhamlo lokusebenzisa ezo zakhiwo okanye isakhiwo okanye izakhiwo ngoko;
kwimeko apho ngaphakathi kwizakhiwo kungenwe kwisivumelwano sokuqeshisa seminyaka engama-30 nangaphaya, umqeshi /oqeshileyo ngoko;
umntu othenge isakhiwo nomhlaba ongasukiyo kumasipala, ngokuphantsi kwenkqubo evumela ukuba ixabiso ekuthengwe ngalo lihlawulwe ngezavenge nongakhange afumane utshintsho kumasipala;
isiqingatha somhlaba esicaciswe kwisicwangciso somhlathi obhalisiweyo ngokuphantsi koMthetho woMhlathi weeTayitile, 1986 (uMthetho 95 ka 1986), umphuhlisi okanye iqumrhu ngokubhekiselele kumhlaba nesakhiwo salo lonke, okanye ii icandelo njengoko licacisiwe kuMthetho ololo hlobo, umntu ogama lakhe libhaliswe phantsi kwesahluko sobunini bomhlaba ngokusemthethweni; kuquka ne-arhente enyulwe ngokusemthethweni yomntu onjalo; "umntu " uquka umntu ngokwasemthethweni;
kwintlalontle, kwimpilo okanye kukhuseleko lwabantu;
ii kwizinto zendalo zamanzi nezasemhlabeni;
isaziso sikawonke-wonke" sithetha isaziso esipapashwe kwiphephandaba ngekungenani ngeelwiimi ezimbini ezisemthethweni ezisetyenziswa ngokubanzi kwiPhondo leNtshona Koloni kwakunye, nalapho kufanelekileyo, isaziso, masipapashwe kwiphephandaba elivela kakhulu ngolwimi olusetyenziswa ekupapasheni isaziso;
upapasho" luthetha:-
ukupapasha isaziso kwi-Gazette yePhondo, kunye ukunikezela amaqela anomnqweno ngeekopi zopapasho olulolo hlobo, kunye ukuxhoma isaziso ukupapasha kwiibhodi zezaziso zikamasipala.
intlawulo ebekiweyo " ithetha imali, intlawulo okanye uluhlu lwamaxabiso olugqitywe nolubekwe libhunga ngokuphantsi koMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwamaXabiso;
umbhobho wenkonzo" uthetha umbhobho oyinxalenye yofakelo lwamanzi nofakelwe phakathi kombhobho wokunxibelelana nesilinganisi-manzi;
itanki yokugcina" ithetha itanki eyenza inxalenye yofakelo lwamanzi esetyenziselwa ukugcina amanzi, nangaphandle kokuba yitanki yamanzi enceda amanzi kwipani evalekileyo okanye itanki yokuchamela kwakunye netanki esetyenziselwa ukugcina amanzi atshisayo;
Umthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwamaXabiso" uthetha umthetho kaMasipala woluhlu lwamaxabiso ophunyezwe libhunga ngokuphantsi kwecandelo 75 loMthetho weeNkqubo zikaMasipala: woRhulumente weNgingqi, Nombolo 32 ka 2000, okanye ngokuxhomekeke kuphunyezo olo, lwesigqibo libhunga ngokuphantsi kwecandelo 75A laloo Mthetho ukurhafisa nokufumana kwakhona izimali, iintlawulo okanye uluhlu lwamaxabiso.
ixesha elimisiweyo lokulinganisa amanzi " lithetha ulinganiso lwamanzi kwindawo yokuphuma yofakelo lwamanzi elawula ukukhutshwa kwamanzi kufakelo lwamanzi;
amanzi" athetha amanzi alungele ukuselwa ngaphandle kokuba kuchaziwe;
Ugcino lwamanzi" luthetha ukugcinwa kwamanzi okanye ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela efanelekileyo;
ufakelo lwamanzi" luthetha imibhobho nolungiselelo lwamanzi olukuzo naziphi izakhiwo noluselungelweni lomnini ngokusemthethweni ngoko nolusetyenziswe okanye olulindeleke ukusetyenziswa ngokunxulumene nokusetyenziswa kwamanzi kwezo zakhiwo , kunye nokuquka-
umbhobho nolinganiselo lwamanzi ngaphandle kwemida yezakhiwo nomhlaba okanye mhlawumbi ibekwe ngokwemvume kamasipala, kwaye ikwaquka, kwakunye no 'fakelo lomsebenzisi-nkonzo' njengoko kucingelwe nguMthetho weeNkonzo zaManzi, uNombolo 108 ka 1997 kwakunye nemiqathango ephunyezwe ngokuphantsi kwawo ngoko;
iinkonzo zamanzi" okanye nayiphi inxenye ngoko; zithetha ukuthatyathwa, ukugqithiswa, ukulungiswa nokuhanjiswa kwamanzi alungele ukuselwa, amanzi alindelwe ukutshintshelwa kumanzi okusela okanye amanzi asetyenziselwa ushishino nemveliso yaye oko kubandakanya neenkonzo zococeko;
ubuchule benkonzo zamanzi" buthetha nawuphi umhlaba apho kukho isakhiwo senkonzo eziluncedo ebantwini, esifakelwe okanye esisetyenziswa ngumasipala, okanye indawo eqokelela amanzi emvula enxulumene nonikezelo lwamanzi.
umlamli weenkonzo zamanzi" uthetha nawuphi umntu onyanzelekileyo ukuba anike iinkonzo zamanzi komnye ngokuphantsi kwesivumelwano apho isibophelelo sokunikeza iinkonzo zamanzi sihambiselana nento/ nomba ongundoqo weso sivumelwano;
inkqubo yonikezelo lwamanzi" ithetha amaziko, imisele ephezu komhlaba, imibhobho, izivalo, iimpompo, izilinganisi-manzi, okanye nezinye izixhobo ezinxulumene noko ezizezikamasipala ngokuselungelweni nezisetyenziswa okanye ezilindeleke ukusetyenziswa nguye ngokunxulumene nonikezelo lwamanzi, kunye nokuquka nayiphi inxalenye yenkqubo; kunye indawo yomthombo" ithetha umbhobho omncinci onqumlayo otsazisela kwisanti engadibananga okanye kulwakhiwo lwegrabile, olunempompo eyakhelwe kumgangatho ophantsi ukuze yonyuse isasaze namanzi.
Ukusebenza kunye nenjongo yalo mthetho kamasipala
Lo mthetho kamasipala ubophelela ilungu likarhulumente.
Ngaphandle kokuba enye into ephikisa oku, ukophulwa kwalo mthetho kamasipala okwenzeke ngaphakathi kwizakhiwo ngokubhekiselele -
kufakelo lwamanzi, ngaphandle kwesibonelelo esinxulumene nokusetyenziswa kwamanzi akufakelo, luya kufanela lwaphulwe ngumnini wezakhiwo, kunye nokusetyenziswa kwamanzi asuka kufakelo kuya kuthathwa njengolwaphulo ngumsebenzisi-nkonzo.
Akukho mnini uya kunyanzeleka ukuba azibophelele kulo mthetho kamasipala ngokuphazamisana nofakelo lwamanzi okanye inxalenye yalo olwalumiselwe ngokusebenzisana nawo nawuphi na umthetho ofanelekileyo ophambi komhla wokuqala kwalo mthetho kamasipala.
Amanzi ayanikezelwa ngokwemiqathango yezibonelelo zalo mthetho kamasipala, kodwa xa kuyimbono yoMlawuli: Amanzi yokuba akuzi kuba lula ukunikezela amanzi ngendlela ebonelelwa ngulo mthetho kamasipala okanye kuza kuba ziindleko oko kuye ngamnye umsebenzisi-nkonzo kulo mmandla uthile, uMlawuli: Amanzi anganakho, ngokothethwano negosa elilawulayo leenkonzo zempilo zikamasipala, ukuqinisekisa enye indlela yokunikezela amanzi.
Apho uMlawuli: Amanzi aqinisekise enye indlela yokunikezela ngamanzi ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, lo mthetho kamasipala, ngokwemfuno leyo, uya kusetyenziswa kunikezelo-mhlaba kwimimandla enjalo, kodwa ngokwemiqathango ebekwe nguMlawuli: Amanzi.
Apho umasipala asebenzisa unikezelo ngeenkonzo zamanzi zangaphandle, lo mthetho kaMasipala uhlala usebenza kwaye ibhunga lihlala lingumlawuli onegunya.
Izicwangciso zethutyana
Ukuba igunya lofakelo lalinikezelwe ngaphambi komhla wokuqala kwalo mthetho kaMasipala, okanye ukuba umsebenzi osemthethweni uyaqhubeka ngalo mhla, lowo msebenzi kuya kufuneka uthobele nayiphi imithetho elawula uhlobo lwalo msebenzi eyayinyanzelekile kwiSixeko ngaphambi kwalo mhla.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngokwesithuba seentsuku ezingama-90 emva kokuqala kwalo mthetho kamasipala, anike igunya lokwenza umsebenzi wofakelo ngokuhambiselana nayo nayiphi imithetho elawula olo hlobo lomsebenzi owawunyanzelekile kwiSixeko ngaphambi kwalo mhla.
Nasiphi isivumelwano sonikezelo lwamanzi, phakathi komasipala nomsebenzisi-nkonzo ongengomnini wesakhiwo abangena kuso ngaphambi kophunyezo lwalo mthetho kamasipala, siya kuhlala sinyanzelekile, de kube lixesha apho umsebenzisi-nkonzo eshiya isakhiwo nomhlaba, okanye kukho utshintsho kubunini obusemthethweni bomnini wezakhiwo nomhlaba, kusemva koko apho umasipala aya kungena kwisivumelwano nomnini wesakhiwo.
Amagunya oMlawuli : Amanzi
Ukuba, ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, ufakelo lwamanzi okanye inxalenye yalo kwizakhiwo nomhlaba lunophazamiseko okanye ngokwemeko enokuthi idale ukonakala okanye ukusebenziseka kwamanzi okugqithisileyo, ungcoliseko lwamanzi, okanye ubungozi kwimpilo nakukhuseleko, uMlawuli: Amanzi ngokwesaziso esibhaliweyo kuya kufuneka ukuba umnini athobele izibonelelo zalo mthetho kamasipala ngokwethuba elimiselweyo.
UMlawuli: Amanzi kufuneka athethane negosa elikulawulo leenkonzo zempilo zikamasipala kwimiba yonke apho kukho ukucingeleka kwengozi yempilo okanye ungcoliseko lwempilo.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unesizathu sokukholelwa ukuba ufakelo lwamanzi lunokuba nesiphene esinokukhokelela okanye sibeke emngciphekweni impilo nokhuseleko kubahlali bezakhiwo nomhlaba, unokufuna ukuba ufakelo lwamanzi luhlolwe okanye lulungiswe isiphene ngendleko yomnini.
Imigangatho yenkonzo
Ibhunga linakho, kumaxesha ngamaxesha, nangokuhambiselana nomgaqo-nkqubo kazwelonke, kodwa ngaphantsi kwemiqathango yokugcina nokuba nakho, ngesaziso sikawonke-wonke, ligqibe imigangatho yeenkonzo enokuzinika abasebenzisi-nkonzo.
Ibhunga linokuthi ekugqibeni umgangatho wenkonzo lahlule phakathi kweendidi zabasebenzisi-nkonzo, imimandla ngokwemida kwakunye nemimandla ngokwentlalo noqoqosho.
Le mingangatho yenkonzo ilandelayo inakho, ngokuphantsi kwecandelo elingezantsi inikezwe ngumasipala ngexa lokubhengezwa kwale mithetho kamasipala-
a iinkonzo zonikezelo lwamanzi zemizi -
ziquka umlinganiselo womgangatho wenkonzo enikwa ngumasipala;
iii zifakelwa simahla ngaphandle kwentlawulo;
inikezwa kubasebenzisi-nkonzo simahla ngaphandle kwayo nayiphi intlawulo, kwaye zigcinwa zisebenza ngumasipala.
b ukudityaniswa okungaphakathi kwenxiwa okungadibenanga nalo naluphi ufakelo lwamanzi-
okunombhobho omileyo ongenasilinganisi-manzi ngaphakathi kwizakhiwo ezingadibananga nofakelo lwamanzi;
ii kufakelwa simahla ngaphandle kwentlawulo; kwaye iii kugcinwa kusebenza ngumasipala.
c ukudityaniswa kwesilinganisi-manzi samanzi ephuma ngamandla-
kufakelwa ngokuhambelana neentlawulo ezimiselweyo;
Ukuqeshwa kwamagosa agunyazisiweyo
UMlawuli weSixeko angaqesha amagosa anegunya.
Ulwabiwo-msebenzi
UMlawuli weSixeko angabela nabani neliphi igosa likamasipala amagunya nemisebenzi yakhe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala.
UMlawuli: Amanzi angabela neliphi igosa likamasipala amagunya nemisebenzi yakhe.
8. Ukungena kwiinkonzo zoncedo lwamanzi
Wonke umntu ongena kwiinkonzo zoncedo lwamanzi, makathobele imiqathango yoMlawuli: Amanzi esetyenziswa kunye nemiqathango yokungena kwisiza ebonakaliswe ngohlobo lwesaziso ekungeneni kwinxiwa.
Umntu ongazithobeli ezi ziqulatho zesaziso ekungeneni kwiinkonzo zoncedo zamanzi unetyala.
Amaxesha kaxakeka afutshanisileyo kunye neemeko apho kufuneka kuthathwe amanyathelo ngokukhawuleza
UMlawuli: Amanzi unakho, kwimeko zamaxesha kaxakeka afutshanisileyo okanye kwimeko apho kufuneka kuthathwe amanyathelo ngokukhawuleza athathe nayiphi na imiqathango efanelekileyo ukukhusela okanye ukususa loo meko okanye oko kuxakeka kufutshanisileyo.
Xa ixesha okanye imeko yokuxakeka efutshanisileyo isenzeka kwisakhiwo nomhlaba ozimeleyo, njengoko kucingeleka kwicandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unakho-
ngesaziso esibhaliweyo ukunika umgqaliselo kumnini ukuba athathe imiqathango enjalo nanjengoko kunokuba yimfuneko ukukhusela okanye ukususa imeko okanye ukuxakeka okufutshanisileyo, okanye kwisithuba apho umnini engenakufumaneka okanye engakwazi ukuthobela kwangethuba iimfuno zoMlawuli: Amanzi, unokuthatha imiqathango elolo hlobo njengoko kuyimfuneko ukukhusela okanye ukususa loo meko okanye ukuxakeka okufutshanisileyo.
Kwisithuba apho ixesha lokuxakeka livela kufakelo lwamanzi umnini wolo fakelo lwamanzi unoxanduva ngokusemthethweni kwiintlawulo ezenziwe ngumasipala.
Kwisithuba apho inyathelo lithathwa ngokokucingela komhlathi (b) wecandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unika ingxelo ngomba lowo kuMlawuli weSixeko ngaphandle kokulibazisa.
Ukuba ngokwembono zoMlawuli: Amanzi ubona ukuba elo nyathelo lifanelekile njengomba ongxamisekileyo ukukhusela ukonakaliswa kwamanzi, ukonakaliswa kwesakhiwo nomhlaba, ayingozi kubomi okanye kungcoliseko lwamanzi, unoku -
qumamisa unikezelo lwamanzi nakuziphi izakhiwo nomhlaba, ngaphandle kokwenza isaziso kuqala, kwaye b unokungena kwezo zakhiwo enze umsebenzi wexesha lokuxakeka , ngendleko zomnini, ukuba unokubona kuyimfanelo, kwaye ngaphezulu ngesaziso esibhaliweyo afune umnini enze lo msebenzi wongezelekileyo ngethuba elimiselweyo njengoko enokubona kufanelekile.
Ilungu ngalinye likawonke-wonke kufuneka, lazi ngexesha lokuxakeka nanini, nangemeko efutshanisileyo efuna umqwalasela okhawulezileyo okanye nayiphi imeko enokwenza ukuba konakaliswe amanzi okanye angcoliseke, ukuba kufuneka lazise uMlawuli ngokukhawuleza.
Naye nawuphi na umntu othathe amanyathelo ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi onganqweneli kwaziwa, unokucela ukuba igama lakhe lingaziswa nakwawaphi na amanyathelo athatyathwayo.
Ukufunyanwa ngokutsha kweendleko
Wonke umntu owaphula izibonelelo zalo mthetho kamasipala unoxanduva lokubuyekeza umasipala ngayo nayiphi ilahleko okanye umonakalo owenziwe ngenxa lesiphumo solo lwaphulo-mthetho.
Umasipala angafumana ngokutsha naziphi indleko ezenzeke ngokuthatha imiqathango ngokuphantsi komthetho kaMasipala kuye nawuphi na umntu owayephantsi kwesibophelelo ngokusemthethweni sokuba alandele loo miqathango, kuquka-
umnini wezakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo, okanye umsebenzisi-nkonzo.
UMlawuli weSixeko unokukhupha umqathango wendleko ofuna ukuba umntu onoxanduva lokuhlawula indleko ezenzeke ngokuphantsi kwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi ahlawule ezo ndleko ngomhla omiselweyo ukuze loo mqathango uthathwe njengomthetho wexabiso elifunekayo.
Izaziso zokuthobela
Xa ilungu elinegunya lifumanise ukuba isibonelelo saphulwe/ sisetyenziswe ngokungekho mthethweni okanye imeko yenokubangela ukuba sibe kwizinga elinokukhokelela kulwaphulo lwalo mthetho kamasipala, elo gosa linegunya linokukhupha isaziso sokuthobela kumsebenzisi-nkonzo okanye kumnini owaphula izibonelelo zalo mthetho kamasipala.
Isaziso esikhutshwa ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi masibonise-
ukuba isibonelelo somthetho kaMasipala ukuba saphulwe okanye siza kophulwa ukuba imeko iyavunyelwa ukuba iqhubeke;
imiqathango emayithathwe ukulungisa imeko, kwakunye nesithuba sexesha apho isaziso kufuneka sibe sesithontyelwe.
Ukuba umntu owayenikwe isaziso ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, akathobeli imfuno zesaziso, uMlawuli: Amanzi unokuthatha lawo manyathelo njengemfuneko yokulungisa loo meko ngendleko zalowo mntu uchaphazelekayo, okanye athathe nawaphi amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuthobela.
Uxanduva lokuthobela lo mthetho kamasipala.
Umnini unoxanduva lokuqinisekisa ukuthobela lo mthetho kamasipala ngokubhekiselele kuyo yonke imiba enxulumene nofakelo lwamanzi nokugcinwa kwalo lusemgangathweni ngoko.
Umsebenzisi-nkonzo unoxanduva lokuthobela lo mthetho kamasipala ngokubhekiselele kwimiba nayiphi yokusetyenziswa kwamanzi.
Amatyala nezigwebo
Nawuphi na umntu -
owaphula okanye ongathobeli naziphi izibonelelo zalo mthetho kamasipala;
ongathobeli naso nasiphi isaziso esikhutshwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala;
ongathobeli nayo nayiphi imiqathango esemthethweni enikwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, okanye ophazamisa okanye ongumqobo kummeli okanye umqeshwa kamasipala ekwenzeni imisebenzi yakhe ngokuphantsi kwalo mthetho kamasipala, abekwe ityala kwaye kuyimfanelo ngokusemthethweni ukuba anikwe isigwebo.
Ukukhululwa kwimfanelo ngokusemthethweni
Umasipala akanatyala ngokusemthethweni kuko nakuphi ukonakaliswa kwesakhiwo nomhlaba okwenziwe kukuphuma kwamanzi asuka kwincam yesilinganisi esishiywe sivulekile xa unikezelo lwamanzi belufakelwa kwakhona, obelulandela uphazamiseko ngenxa yaso nasiphi isizathu
Ukurhoxisa
Imithetho eyayivunywe ngokusemthethweni libhunga okanye ngamalungu alo angaphambili ngokubhekiselele kwisiqingatha seSixeko, iyarhoxiswa, kangangendlela/ngokwemiqathango yeCandelo 1 ngokwalapha.
Izibheno
Umntu omalungelo akhe achatshazelwe linyathelo elithathwe ngokwemiqathango yegunya okanye ngokomsebenzi ogunyazisiweyo okanye ogunyaziswe ngezantsi ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, angabhena ngokuchasene neso sigqibo ngokubhekiselele kwicandelo 62 loMthetho weeNkqubo zikaMasipala, uNombolo 32 ka 2000 : woRhulumente weNgingqi.
ISAHLUKO 2
IZIBONELELO NGOKUBHEKISELELE KUNIKEZELO LWAMANZI
Ukusetyenziswa kwamanzi okungekho mthethweni
ngaphandle kokuba isivumelwano ekubhekiselele kuso kwicandelo 19 okanye 20 sesigqityiwe, okanye ngaphandle kuphela kungombhobho wonxibelelewano onikezelwe ngokwemiqathango yecandelo 26 okanye ukusuka kumbhobho wamanzi wokucima umlilo ngokwemiqathango yecandelo 35, okanye ngaphandle kuphela kungendawo yesilinganisi-manzi sonikezelo manzi efakele ngokukhethekile ngumasipala ukunikezela amanzi.
Isicelo sokunikezelwa ngamanzi
Amanzi asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi akayi kunikezelwa nakuziphi izakhiwo nomhlaba ngaphandle kokuba umnini wenze isicelo sonikezelo kumasipala kwaye nesicelo sivunyiwe.
Isicelo sonikezelo lwamanzi sivunywe nguMlawuli: Amanzi esiyinxalenye yesivumelwano phakathi kukamasipala nomnini esiqala ukusebenza ngomhla isicelo esibhekiselele kuwo
Kuyimfanelo yomnini ngokusemthethweni ukuhlawula zonke izimali ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi, ngokugqitywe ngokwemiqathango yomthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso, de lube unikezelo luphazamisekile ngokwesicelo somnini okanye kube isivumelwano siphelisiwe ngokubhekiselele kulo mthetho kamasipala, kwaye uxhomekeke kumsebenzisi-nkonzo ngazo zonke iinjongo ngethuba lesivumelwano.
Isicelo masibe ubuncinane sinolu lwazi lulandelayo-
isiqinisekiso sokuba umceli uyayazi yaye uyayiqonda imiba yesivumelwano;
ulwamkelo lwezibonelelo zalo mthetho kamasipala nolwamkelo lwemfanelo ezisemthethweni zeendleko zofakelo lwamanzi ngumceli side isivumelwano sibe sinqunyanyisiwe;
igama lomceli nenombolo yakhe yesazisi;
idilesi okanye inombolo yesiza yesakhiwo nomhlaba okanye apho amanzi aza kunikezelwa khona;
idilesi apho i-akhawunti iza kuthunyelwa khona;
injongo ebonakalisa ukuba amanzi aza kusetyenziselwa ntoni;
umhla ovunyiweyo wokuqala kokunikezelwa kwamanzi, kunye isibhambathiso ngumceli sokuba uza kumazisa umasipala ngazo naziphi iinguqu ngokumalunga noku kungasentla.
Amanzi anikezwa ngokuphantsi kwezibonelelo zalo mthetho kamasipala kunye nemiqathango ebekwe nguMlawuli: Amanzi.
Apho injongo iyeyo, okanye iyeye, amanzi enzelwe isicelo ngokwecandelo (f) elingezantsi itshintshiwe, umnini makongeze ngokukuko ekucebiseni umasipala ngezo nguqu, atsho angene kwisivumelwano esitsha nomasipala.
Izivumelwano ezikhethekileyo zonikezelo lwamanzi
Ibhunga linokungena kwisivumelwano esikhethekileyo sokunikezwa kwamanzi komceli ongaphandle kweSixeko.
Ukuba ibhunga liyavuma ukunikezela amanzi kumceli ongaphandle kweSixeko, ngokubhekiselele kwisicelo esikhethekileyo linokumvumela ukuba awathengise lawo manzi kwabanye abantu, ngokuphantsi kwalo miqathango njengoko kunokufaneleka.
Imibhobho ezitalatweni nakwiindawo zikawonke-wonke
Akukho mntu ngayo nayiphi injongo unokugqithisa amanzi asuka nakweyiphi imvelaphi yamanzi, abeke okanye akhele umbhobho okanye isixhobo esiyeleleyo kwi-, e- okanye ngaphantsi kwesitalato, kwindawo kawonke-wonke okanye komnye umhlaba onomnini okanye ophantsi kolawulo lukamasipala, ngaphandle kokuba kubhalwe imvume kuqala eya kuMlawuli: Amanzi nangokuphantsi kwalo miqathango nanjengoko enokuyibeka.
Izimali
Zonke ezimali ezihlawulwa ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi ngumasipala mazihambiselana noMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso.
Ukupheliswa/ukunqunyanyiswa kwesivumelwano
Umnini unokusinqumamisa isivumelwano sesibonelelo senkonzo yokunikezelwa ngamanzi ngokunika umasipala isaziso esingagqithanga iintsuku zesaziso ezisixhenxe ngokobhala iinjongo zokwenza oko.
UMlawuli: Amanzi unakho, ukucebisa umnini ngokunqunyanyiswa kwesivumelwano sonikezelo lwamanzi ngesaziso esibhaliweyo zingadlulanga iintsuku ezingamashumi amane, xa -
xa engawasebenzisanga amanzi iinyanga ezintathu zilandelelana kwaye engenzanga malungiselelo anelisayo noMlawuli: Amanzi okuqhubeka kwesivumelwano, okanye engakwazanga ukuthobela izibonelelo zalo mthetho kamasipala kwaye engakwazanga ukulungisa oko kungaphumelelanga ukuthobela lo mba wesaziso, okanye engakwazanga ukuhlawula naziphi izimali ezifanelekileyo nezihlawulwayo ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso.
UMlawuli: Amanzi unokunqumamisa isivumelwano sokunikezela ngamanzi ukuba eso sakhiwo nomhlaba isivumelwano sibhekiselele kuso sashiywa/asihlalwa-mntu.
Ungenelelo kwinkqubo yonikezelo lwamanzi
Ngaphandle kokuba kugunyazisiwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, akukho mntu ngaphandle kukamasipala onakho-
ukulawula, ukusebenzisa okanye ukugcina ngokusemgangathweni iziko loncedo lwabantu ngeenkonzo zesibonelelo samanzi, okanye athathe inyathelo lokudibanisa kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Uphazamiseko ekufikeleleni kwinkqubo yonikezelo lwamanzi
Akukho mntu unokuvalela okanye athintele ukufikelela kwamagosa kamasipala kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Isibonelelo sombhobho wonxibelelwano
Akukho mntu unokuqala naluphi uphuhliso nakweziphi izakhiwo nemihlaba ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi ufakele umbhobho wokudibanisa nesilinganisi-manzi.
Ukuba isivumelwano sokunikeza ngamanzi ngokubhekiselele kwizakhiwo nomhlaba sigqityiwe kwaye akukho mbhobho wonxibelelwano (okanye umbhobho wonxibelelwano olinganiswe ngokufanelekileyo) okhoyo ngokubhekiselele kwizakhiwo nemihlaba, umnini uza kwenza isicelo kwifomu emiselweyo aze ahlawule ixabiso elimiselweyo lofakelo lombhobho ololo hlobo ngokugqitywe ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso.
UMlawuli: Amanzi unokugqiba-
isinqumla-sangqa sombhobho wonxibelelwano ngokolwazi olunikwe ngumceli ngexesha lokwenza isicelo;
indawo yombhobho wonxibelelwano;
indawo yokuphelisa umbhobho wonxibelelwano ngaphakathi komda womhlaba onobunini obungumasipala, okanye obuphezu kobukhoboka okanye naliphi elinye ilungelo;
uhlobo lokudibanisa olunokusetyenziswa ukwenzela ukudibanisa, kwakunye nesixhobo apho isiqingatha sofakelo lwamanzi phakathi kombhobho wonxibelelwano nesivalo esizimeleyo somnini, ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 56, kufuneka senziwe, kwakunye nendlela yofakelo lweso siqingatha.
Ukuba isicelo senzelwe unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba okwindawo apho kuza kufuneka ukuba inkqubo yonikezelo lwamanzi yandiswe ukuze kunikezelwe amanzi kwezo zakhiwo nomhlaba, uMlawuli: Amanzi unokuvumela unyenyiso ngokuphantsi kwaloo miqathango nanjengoko enokufuna njalo.
Ngaphandle kokuba kubekwe nguMlawuli: Amanzi, umnini kufuneka, ngendleko zakhe, aqalise ukudibanisa phakathi kofakelo lwamanzi kunye nombhobho wonxibelelwano okanye umbhobho onceda izakhiwo nomhlaba.
Umnini makagcine isiqingatha sofakelo lwamanzi ekubhekiselelwe kuso kwicandelo (e) elingezantsi ngokuchasene nokusuka.
Ngaphandle kokuba mhlawumbi kuvunyelwe nguMlawuli: Amanzi, ngumbhobho wonxibelelwano omnye kuphela onokunikezwa kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba, kungajongwanga inani lamaqela ahlalayo, amaqela oshishino okanye abasebenzisi-nkonzo abahlala kwezo zakhiwo nomhlaba.
UMlawuli: Amanzi unokuvuma, ukudibanisa okungundoqo ngaphandle kwalowo uhleli ukhona wokunikeza amanzi kwizakhiwo nomhlaba; ngokuphantsi kwaloo miqathango inokubekwa, ngaphandle kokuba umnini unoxanduva lwalo naluphi unyenyiso lofakelo lwamanzi kwindawo yokudibanisa ebekwe bucala nangesivumelwano soMlawuli: Amanzi kwakunye nokuwafumana ngendleko yakhe, obo bukhoboka obuphezu kwesinye isakhiwo nomhlaba bunokufuneka.
Akukho fakelo lwamanzi luya kunikezwa namanzi ngombhobho wonxibelelwano owawufakelwe iinjongo zokwakha isakhiwo de sibe isiqinisekiso sokuthobela ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 53 sifunyenwe ngumasipala, kwaye ukuba eso siqinisekiso esilolo hlobo asifumanekanga, uMlawuli: Amanzi unakho, ngokokucinga kwawo nangaphandle kokugweba kuqala, umasipala unakho ukuqhawula ukudibana okanye ukuthintela unikezelo lwamanzi kolo fakelo lwamanzi.
Ukuba uMlawuli: weZamanzi ubona ukuba umlinganiselo wombhobho wonxibelelwano awusifanelanga isizathu sobungakanani bamanzi anikiweyo kwizakhiwo nomhlaba, unakho ukufuna umnini ahlawule indleko ezimiselweyo zokususwa kombhobho okhoyo wonxibelelwano nokufakwa kombhobho wonxibelelwano onomlinganiselo ofanelekileyo ngesaziso esibhaliweyo.
a UMlawuli: weZamanzi unakho ngesaziso esibhaliweyo, ukufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba owahlulwe ngokwamaqela okuhlala, ukuba ngendleko zakhe ngaphakathi kwethuba elimiselweyo kwisaziso -
aguqule ufakelo lwamanzi olunceda naliphi iqela elinye ukuze lahluke kwi, kwaye luzimele, kolunye ufakelo lwamanzi olunceda naliphi elinye iqela;
ii enze isicelo sombhobho wonxibelelwano ukuze uncede iqela ngalinye, kwaye iii udibanise ufakelo lwamanzi ekubhekiselelwe kulo kumhlathi i udibanise kumbhobho wokunxibelelanisa ekubhekiselelwe kuwo kumhlathi ii.
b UMlawuli: weZamanzi unokunika umnini weqela ekubhekiselelwe kulo kumhlathi ai isaziso esibhaliweyo sokuba ufanele enze isicelo ngokwemiqathango yecandelo 19 sonikezelo lomhlaba.
Ukuba uMlawuli: weZamanzi ujonge ukufaka umbhobho wonxibelelwano omtsha, uMlawuli: weZamanzi makanike umnini ochaphazelekayo kungabingaphantsi kweentsuku ezilishumi zokusebenza isaziso esibhaliweyo somhla apho aya kuqala ukudibanisa phakathi kofakelo lwamanzi kunye nokufakelwa kombhobho wokunxibelela ngokutsha.
Apho izakhiwo nomhlaba zinikezwe inani lemibhobho yokunxibelelana, uMlawuli: weZamanzi uya kufuna umnini anciphise inani leendawo zokudibanisa aze aguqule ufakelo lwamanzi ngokulinganayo.
Umnini wezakhiwo nomhlaba makaqinisekise ukuba kukho indibaniselwano phakathi kofakelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba naphakathi kofakelo lwamanzi kwezinye izakhiwo nomhlaba, ngaphandle kokuba umnini ufumene imvume yoMlawuli: weZamanzi naye athobele nayo nayiphi imiqathango ebekwe nguMlawuli: weZamanzi.
Umnini kufuneka, ngendleko yakhe, nangenjongo yokusebenzisa kwakhe okuzimeleyo, enze kubekho aze afakele izivalo sokohlula-
kwimeko apho isilinganisi-manzi sifakelweyo kwizakhiwo nomhlaba, kwindawo efanelekileyo kwicala lakhe lesilinganisi-manzi;
kwimeko apho isilinganisi-manzi sifakwe ngaphandle kwezakhiwo nomhlaba, kwindawo efanelekileyo kufutshane nangaphakathi komda wezakhiwo nomhlaba wakhe, ngaphandle kokuba uMlawuli: weZamanzi unakho, ekungaphumelelini komnini kwakunye nakwindleko yomnini, enze kubekho aze abe sele efakela isivalo sokwahlula.
Akukho mntu ngaphandle kwemvume yoMlawuli: weZamanzi oya kuphazamisana nesivalo sokwahlula kumbhobho wokunxibelelana.
Imiqathango ngokubanzi yonikezelo
Unikezelo lwamanzi ngumasipala aludibanisi isibhambathiso sokugcina inkqubo yonikezelo lwamanzi isemgangathweni nakweliphi na ixesha okanye nakweyiphi na indawo -
amandla okanye izinga lokuhamba kolo nikezelo, okanye umgangatho othile wobunjani bamanzi, ngaphandle kokuba unikezelo lwamanzi oluya kumsebenzisi-nkonzo luphazamiseke ngaphezu kweeyure engama-24, ngoko umasipala uya kuzibophelela ukuba anike unikezelo olusisiseko samanzi ngokokukhawuleza anakho.
UMlawuli: weZamanzi angagxininisa kumphakamo womlinganiselo apho amanzi anokunikezwa asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Ukuba umnini ufuna unikezelo olungenasiphazamiso, amandla okanye izinga elithile lokuhamba okanye umgangatho othile wobunjani bamanzi kwizakhiwo nomhlaba, kuya kufuneka umnini enze awakhe amalungiselelo okuthobela kwiimfuno ezilolo hlobo.
UMasipala angaphazamisa unikezelo lwamanzi nakweziphi izakhiwo nomhlaba ngaphandle kokwenza isaziso kuqala.
Ukuba imbono yoMlawuli: weZamanzi yokusetyenziswa kwamanzi kwizakhiwo nomhlaba kuphazamisa ngokumandla unikezelo lwamanzi kwezinye izakhiwo nomhlaba, uMlawuli: Amanzi unokusebenzisa izithintelo ezilolo hlobo nanjengoko kunokufuneka nakanjani ekwimo yokunikezela ngamanzi kwizakhiwo nomhlaba wokuqala okhankanyiweyo ukuze aqinisekise unikezelo olufanelekileyo nakwezinye izakhiwo nomhlaba, aze azise umnini kunye/ okanye umsebenzisi-nkonzo ngezakhiwo nomhlaba okhankanywe kuqala ochatshazelwa zizithintelo ezilolo hlobo.
Uthintelo okanye ukuyekiswa konikezelo
Ngokuphantsi kwalo naliphi ilungelo umasipala anokuba nalo, uMlawuli weSixeko unakho, ukuba umnini akaphumelelanga ukuhlawula isambuku asityalayo/setyala ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso, amazise ngesaziso esibhaliweyo ngenjongo yokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo walmanzi ngomhla othile kunye nokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo ngalo mhla okanye emva kwawo.
Ngokuphantsi kwalo naliphi ilungelo umasipala anokuba nalo, uMlawuli: Amanzi unakho, ukuba umnini waphule lo mthetho kamasipala waza akakwazi ukulungisa olo lwaphulo singadlulanga isithuba esimiselweyo kwisaziso esibhaliweyo asinikiweyo esifuna enze njalo; ngesaziso esibhaliweyo aziswe ngenjongo zesithintelo okanye sokuyekiswa konikezelo lwamanzi ngomhla omiselweyo kwakunye nokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo ngomhla okanye emva komhla lowo.
Umsebenzisi-nkonzo/umnini makahlawule izimali zesithintelo okanye zokuyekiswa konikezelo nezokubuyiselwa kwakhona konikezelo lwamanzi ngokwemiqathngo yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso: ngaphandle kokuba zonke izimali ezilolo hlobo zihlawulwe ngaphambi kokubuyiselwa kwakhona konikezelo lwamanzi.
Umsebenzisi-nkonzo othe iinkonzo zonikezelo lwamanzi akakwazi ukufikelela kuzo ngenxa yokuthintelwa okanye ukuqhawulwa, azidibanisa ngenjongo, ziya kuqhawulwa ngohlobo lwesaziso esibhaliweyo.
Uphazamiseko lonikezelo ngesicelo somnini
UMlawuli: Amanzi unakho, ngesicelo esibhaliweyo somnini nangemihla eceliweyo, ukuba isakhiwo nomhlaba asinamntu okanye asihlali mntu -
kuyekiswe okanye kuthintelwe unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba ezo, kuze b kubuyiselwe unikezelo kwakhona.
Umnini uya kubanakho ngemvume yesicelo esicingelwe kwicandelo elingezantsi, ahlawule intlawulo emiselweyo.
isivumelwano sonikezelo sinqunyanyisiwe ngokwemiqathango 23 nanguMlawuli: weZamanzi ukuba akafumani sicelo sonikezelo lwamanzi oluqhubekayo kwizakhiwo nomhlaba onikwa uncedo ngumbhobho zingadlulanga iintsuku ezingama-90 sokunqunyanyiswa, okanye isakhiwo kwizakhiwo nomhlaba esichaphazelekayo sadilizwa , okanye umnini okanye umhlali uphazamisene ngokungekho mthethweni nenkqubo yonikezelo lwamanzi enika uncedo kwizakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo.
Amanzi aziswa kwizakhiwo nomhlaba makadlule ngesilinganisi-manzi, esifakelwe phakathi kombhobho wokunxibelelanisa nofakelo lwamanzi kwindawo egqitywe nguMlawuli: Amanzi, ngaphandle kokuba isilinganisi-manzi singasuswa -
xa kukho ufakelo lwesicheli somlilo esizilawulayo;
apho amanyathelo athathiweyo okukhangela ukutsalwa kwamanzi ngokungekho mthethweni ngeenjongo yokulwa umlilo, okanye imeko ezigqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Ukuba isilinganisi-manzi nezixhobo ezihamba naso sinikiwe safakelwa ngumasipala, sihlala isisixhobo sakhe, kwaye singafakwa ngokutsha xa imfuneko ikho ngokwesigqibo soMlawuli: Amanzi.
Umasipala angafaka isilinganisi-manzi nezixhobo ezihamba naso-
a nakweyiphi indawo kufakelo lwamanzi onceda izakhiwo nomhlaba, kunye nakweyiphi indawo kumbhobho wokudibanisa onceda izakhiwo nomhlaba.
Isilinganisi-manzi, esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi, sihlala isisixhobo sikamasipala.
Ukuba umasipala ufaka isilinganisi-manzi kunye nezixhobo ezihamba naso kufakelo lwamanzi ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi, umnini-
makanikeze indawo yofakelo eyamkelwe nguMlawuli: Amanzi;
makaqinisekise ukufikelela okungenasithintelo ngawo onke amaxesha;
unoxanduva lokhuseleko nemfanelo ngokusemthethweni yeendleko ezinokuvela zokonakaliswa ngoko; ngaphandle komonakalo ovele ngendlela eqhelekileyo yobudala nokusikela;
makaqinisekise ukuba akukho kudityaniswa kwenziweyo kumbhobho apho isilinganisi-manzi senziweyo, phakathi kwesilinganisi-manzi nombhobho wonxibelelwano onceda ufakelo lwamanzi;
kususa isilinganisi-manzi nesixhobo esihamba naso kumbhobho apho zifakelwe khona;
Nawuphi umntu owaphula icandelo elingezantsi makahlawule umasipala ixabiso lobungakanani bamanzi ngokwembono yoMlawuli: Amanzi.
Ukuba umasipala ufakela isilinganisi-manzi kunye nezilinganisi ezihamba naso ngokuhambelana necandelo 3b elingezantsi, umbhobho oncedayo uyasuswa kwaye nofakelo lwamanzi lufaneke luqale kudityaniso lombhobho wonxibelelwano, olo dityaniso lube zii-150mm ngaphakathi komda kumhlaba ogcinelwe umasipala okanye ophezu kobukhoboka okanye elinye ilungelo.
UMlawuli: Amanzi unakho ngeendleko zomnini, afake okanye afune ufakelo, lwesilinganisi-manzi okanye isixhobo sokulawula umthamo kwicandelo ngalinye, kushishino okanye kwindawo yeqela yokuhlala kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba ezisetyenziswa ukwenza isigqibo ngobungakanani bamanzi anikezelwe kwicandelo ngalinye, kushishino nakwindawo yeqela yokuhlala.
Naluphi ulungiso/ugcino ngokusemgangathweni olufanelekileyo nakwesiphi isiqingatha sombhobho woncedo uwandiselwe kumbhobho wokudibanisa kwisilinganisi-manzi nezivalo ezihamba naso zesakhiwo nomhlaba, eziphakathi kwizakhiwo nomhlaba, mazenziwe nguMlawuli: Amanzi ukufikelela kulo mbhobho kwakunye/nakwisilinganisi-manzi kusimahla kwakunye noxanduva lokufakela kwakhona okuzingqongileyo xa kugqitywe ukulungiswa.
Umhlali wezakhiwo nomhlaba kufuneka, ngokukhawuleza xa efumanise ukuvuza kombhobho woncedo okanye kwisiqu sesilinganisi-manzi okanye kwizilinganisi ezihamba naso, azise umasipala, apho isilinganisi-manzi esilolo hlobo ifakelwe ngokwemiqathango yecandelo 3a.
Ukuba imvume yokufikelela kwisilingansi-manzi ngenjongo yokwenza ufundo lwesilinganisi esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi ayinikwa, uMlawuli: Amanzi unakho-
ngesaziso esibhalelwe umnini wezakhiwo nomhlaba, ukumazisa ngenjongo yawo yokufakela esinye isilinganisi-manzi kumbhobho wokudibanisa, ngendleko zakhe;
ugqithise ityala lemali lamanzi asetyenzisiweyo kwezo zakhiwo nomhlaba njengoko kulinganisiwe ngesilinganisi-manzi esifakelwe kumbhobho wokudibanisa, kwaye ufumane ngokutsha kumnini indleko zesilinganisi-manzi esingasebenziyo esinikiweyo.
Ukuba imvume yokufikelela kwisilingansi-manzi ngenjongo yokwenza ufundo lwesilinganisi esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi ayinikwa, umnini, ngelo xesha lokwala unemfanelo ngokusemthethweni yendleko zamanzi onakalisiweyo ukuba kuye kwenzeka ukuvuza kwisilinganisi-manzi kunye nakwizilinganisi ezihamba naso okanye sibonakale kwindawo yombhobho oncedayo kwizakhiwo nomhlaba ololo hlobo, ize ilinganiswe sisilinganisi-manzi esifakelwe ngokuhambiselana necandelo (a) elingezantsi.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso kumasipala, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe ukumiswa komda wesakhiwo, apho isilinganisi-manzi esikhoyo sifakelwe khona ngokuhambiselana necandelo 3a, lowo mnini uya kufuneka ngokuxhomekeka ukuba isicwangciso sakhe samkelwe, enze isicelo sokususwa kweso silinganisi-manzi aze ahlawule uluhlu lwamaxabiso afanelekileyo ngokususwa kweso silinganisi-manzi kwizakhiwo nomhlaba wakhe ukuze kufakelwe isilinganisi-manzi esitsha kumbhobho wokudibanisa.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso kumasipala, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe iinguqu okanye unyenyiso kufakelo lomlilo olukhoyo olungenasilinganisi-manzi, lowo mnini umva kohlolo lofakelo oluguquliweyo, nasemva kokwamkelwa kwesicwangciso, enze isicelo sokuba nesilinganisi-manzi esinobukhulu nohlobo olukhethwe nguMlawuli aze ahlawule noluhlu lwendleko olufanelekileyo: Amanzi, afakelwe ngumasipala njengexalenye yokudibanisa kwezo zakhiwo nomhlaba.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe iinguqu nolwandiso kufakelo lwesilinganisi-manzi olukhoyo, umva kohlolo lofakelo oluguquliweyo, nasemva kokwamkelwa kwesicwangciso, enze isicelo sokuba nesilinganisi-manzi esinobukhulu nohlobo olukhethwe nguMlawuli aze ahlawule noluhlu lwendleko olufanelekileyo: Amanzi, afakelwe ngumasipala njengenxalenye yokudibanisa kwezo zakhiwo nomhlaba.
Ukuba uMlawuli: Amanzi ugqiba ukuba ufakelo oludibeneyo lwamanzi asekhaya nolomlilo, oluquka imibhobho emikhulu yokucima umlilo, mayinike izakhiwo nomhlaba, isilinganisi-manzi esidibeneyo okanye isilinganisi-manzi esikwafanayo neso sokuhlola amazinga okuhamba kwamanzi asezantsi masifakelwe kudibaniso olulolo hlobo.
Umbhobho wonxibelelwano ozimeleyo mawubekwe usetyenziswe kwinkqubo zonke zochelo oluzenzelayo.
Apho umnini, okanye umntu anelungelo okanye ulawulo lwazo naziphi izakhiwo nomhlaba apho indawo zokuhlala amaqela ezahlukeneyo zikhoyo, kufuneka unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba ezilolo hlobo zibe zezenjongo zonikezelo manzi lwamaqela okuhlala awohlukeneyo, uMlawuli: Amanzi unakho, ngokwemgqiqo yakhe, ukunika nokufakela nayiphi-
isilinganisi-manzi esinye esinceda izakhiwo nomhlaba zizonke okanye inani lawo maqela okuhlala; okanye isilinganisi-manzi esizimeleyo esihleli kumda wesakhiwo nomhlaba kumhlaba ogcinelwe umasipala, seqela lokuhlala ngalinye okanye neliphi inani ngoko.
Apho uMlawuli: Amanzi afakele isilinganisi-manzi esinye njengokophulwa okuboniswe kwicandelo (a) elingezantsi, umnini okanye umntu onegunya okanye ulawulo lwezakhiwo nomhlaba, ukuba imeko inganjalo, makafakele aze agcine ngokusemgangathweni umbhobho ngamnye ophuma ecaleni unyenyisa ukusuka kumbhobho wonxibelelwano ukuya kwindawo zokuhlala amaqela ezahlukeneyo-
isilinganisi-manzi esizimeleyo; kunye/okanye isivalo esizimeleyo, kwaye iya kuba yimfanelo yakhe ngokusemthethweni ukuhlawula iintlawulo ezimiselweyo zawo onke amanzi anikezwe izakhiwo nomhlaba ngeso silinganisi-manzi, ngaphandle kokujonga ubuninzi obahluka-hlukeneyo obusetyenziswe ngabasebenzisi-nkonzo abohlukeneyo ngeso silinganisi-manzi.
Ubungakanani bamanzi anikezelweyo
Ngenjongo yokuhlola ubungakanani bamanzi anikezelweyo ngesilinganisi-manzi ngesithuba esithile, kunyanzelekile, ngaphandle kokuba ngokuchaseneyo ingabonakaliswa, ukuba -
isilinganisi-manzi sasibhalisa ngokulungileyo ngeso sithuba, kwaye c imibhalo kwirekhodi/ ukubhalwa phantsi kwincwadi egciniweyo kamasipala zazenziwe ngokulungileyo;
ngaphandle kokuba amanzi anikwa okanye athathwa ngaphandle kokugqitha kwisilinganisi-manzi, ngoqikelelo nguMlawuli: Amanzi anobuninzi obulolo hlobo aya kunyanzeleka alungiswe.
Amanzi anikezelweyo asuka kombhobho omkhulu wokucima umlilo kamasipala
UMlawuli: Amanzi unokuvumela unikezelo lwamanzi ethutyana manzi lawo aza kuthathwa kumbhobho omkhulu wokucima umlilo, ngokuphantsi kwemiqathango nemigaqo nanjengoko inokimiselwa.
Umntu onqwenela unikezelo lwamanzi ethutyana ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi makenze isicelo ngendlela emiselweyo kwicandelo 19.
Ukuthengiswa ngokutsha kwamanzi
Akukho mntu onikezelwa ngamanzi ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala onokuthengisa amanzi ngaphandle-
amalungiselelo enziwe ngoko ngesivumelwano esikhethekileyo ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 20, okanye wafumana ngaphambili imvume ebhaliweyo yoMlawuli: Amanzi
Ukuba uMlawuli: Amanzi unika imvume ngokubhekiselele kwicandelo (b) elingezantsi, unokuqikelela ixabiso, eligqitywe libhunga, apho amanzi anokuthengiswa aze abeke eminye imiqathango elolo hlobo ngokwemfuneko.
Imvume ebhekiselele kwicandelo (b) elingezantsi lingasuswa nangeliphi na ixesha.
Intlawulo emiselweyo ekubhekiselelwe kuyo licandelo elingezantsi iya kuba -
igcinwa ngumasipala ukuba isilinganisi-manzi sifumaniseke ngokwemiqathango yecandelo okanye elingezantsi lingenasiphene, okanye ibuyiselwe kumceli ukuba isilinganisi-manzi sifumaneke sinesiphene.
Isilinganisi- manzi apho imiqathango ibhekiselele khona kwicandelo ayinakusetyenziswa xa kufumaniseke kungekho siphene ukuba kufumaniseke ipesenti yesiphene kubhaliso olugqithisileyo okanye kubhaliso olusezantsi olungaphezulu kunolo luvumelekileyo kwi-SABS 1529:1999 iNdawo 4 kunye ne- SANS 1525:1999 iNdawo 1, okanye kulungiso lwayo.
Uqikelelo lobungakanani bamanzi anikiwe umsebenzisi-nkonzo ngesilinganisi- manzi esinesiphene
Ukuba isilinganisi- manzi sifumaniseke sinesiphene ngokwemiqathango yecandelo 37 3 okanye 4 elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuqikelela ubungakanani bamanzi anikiwe umsebenzisi-nkonzo ochaphazelekayo ngethuba apho, ngokwembono yakhe, isilinganisi- manzi eso besinesiphene, ngokomyinge wobungakanani wonikezelo lwamanzi wemihla ngemihla -
Nalapho uMlawuli: Amanzi ebona efanelekile.
Ukuba ubungakanani bamanzi obabunikwe umsebenzisi-nkonzo ngethuba isilinganisi-manzi sinesiphene abunakuqikelelwa ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuqikelela ubungakanani bawona manzi asetyenzisiweyo.
Umsebenzisi-nkonzo makaziswe ngendlela esetyenzisiweyo nguMlawuli: Amanzi ukuqikelela ubungakanani bamanzi anikeziweyo kuye njengoko kucingelwe kwicandelo kunye elingezantsi aze anikwe ithuba lokwenza intetho kuMlawuli: Amanzi ngaphambi kokuba kufikwe kuqikelelo lokugqibela.
Ukulungiswa kobungakanani bamanzi anikiwe ngesilinganisi-manzi esinesiphene kuya kwenziwa ngesithuba esiya kugqitywa ngokwemiqathango yecandelo 38.
Ngenjongo yokulungisa ubungakanani bamanzi ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi kuya kufuneka ukuba ubungakanani bamanzi obubhaliweyo bube babunikeziwe phakathi kwisithuba seeyure ezilishumi elinambini ngasinye ngokwesithuba ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 1 elingezantsi.
Imilinganiselo ekhethekileyo
Ukuba uMlawuli: Amanzi ufuna, ngeenjongo ezingezizo ezokutshintshela amanzi asetyenzisiweyo, ukuqinisekisa ubungakanani bamanzi asetyenziswe njengenxalenye yofakelo lwamanzi, anakho, ngesaziso esibhaliweyo, acebise umnini ochaphazelekayo malunga neenjongo zakhe zokufakela isixhobo sokulinganisa nakweyiphi indawo anokuyikhetha kufakelo lwamanzi.
Ufakelo lwesixhobo sokulinganisa ekubhekiselelwe kuso kwicandelo elingezantsi, ukususwa kwaso, kwakunye nokufakelwa kwakhona kofakelo lwamanzi emva kokuba lususiwe luya kwenziwa ngendleko zikamasipala.
Amalungiselelo amacandelo 33 (b) kunye no 34 asebenza, kangangokuba enokusebenza, ngokubhekiselele kwisixhobo sokulinganisa esifakwe ngokwemiqathango zecandelo elingezantsi.
Umasipala unakho xa efumene isaziso esibhaliweyo kumnini ukucwangcisa malunga nokuhlawula intlawulo efanelekileyo emiselweyo, afunde isilinganisi-manzi ukuqinisekisa ubungakanani bamanzi anikiweyo ngexesha, okanye ngosuku, ngangaphezu kokuba isilinganisi-manzi sinokufundwa ngesiqhelo.
ISAHLUKO 3
IZITHINTELO ZAMANZI KUNYE NOGCINO LWAMANZI
IZITHINTELO ZAMANZI
angavumeli okanye athintele usebenziso lwamanzi kuso sonke okanye kwisiqingatha seSixeko i ngezizathu ezikhethekileyo okanye eziphangaleleyo;
ii ngethuba leeyure zemini ezicacisiweyo okanye ngeentsuku ezithile, kunye iii ngendlela ekhethekileyo, kunye agqibe okanye abeke imilinganiselo kubungakanani bamanzi anokusetyenziswa ngesithuba esikhethekileyo;
abeke izithintelo okanye ukungavumeleki ekusebenziseni okanye kwindlela yokusebenzisa okanye kukulahlwa kwayo neyiphi into /isixhobo esisebenzisa umbane, okanye ukudityaniswa kweso sixhobo kufakelo lwamanzi, kunye abize uluhlu lwamaxabiso akhethekileyo ngokubhekiselele kwizithintelo, ezigqitywe ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso.
Ibhunga linokunciphisa isicelo sesaziso sezibonelelo ezicingelwa licandelo elingezantsi kwimimandla ekhethekileyo kunye/ okanye kwindidi ezikhethekileyo zabasebenzisi-nkonzo, zezakhiwo nomhlaba kunye nemisebenzi, kunye nakukohlukana kwemvume nokupheliswa kwi, nakunyenyiso, kwazo naziphi izibonelelo ngezizathu ezivakalayo, xa nagaba akuyi kubakho kohluka kuluhlu lwamaxabiso ekubhekiselelwe kuwo licandelo (d).elingezantsi
UMlawuli: Amanzi unokuyalela umsebenzisi-nkonzo ukuba, ngendleko yakhe, athathe imiqathango, equka ufakelo lwezilinganisi-manzi kunye nezixhobo zokulawula ukuhamba kwamanzi, kwanjengoko imbono yakhe inokuba iyimfuneko yokuqinisekisa ukuthobela isaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi.
angayeka okanye, ngeso sithuba sifanelekileyo, anciphise unikezelo lwamanzi kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba kwisithuba apho kungekho kuthotyelwa kwemiqathango yesaziso ekubhekiselelwe kuso kwicandelo elingezantsi, kwakunye kufuneka, apho unikezelo lwamanzi luye lwayekiswa ngokwemiqathango yomhlathi (a), abuyiselwe kuphela xa imali yokuyekiswa neyokufakelwa kwakhona unikezelo lwamanzi ihlawulwe.
Izibonelelo zeli candelo ziya kusebenza nangokubhekiselele kumanzi anikwe abasebenzisi-nkonzo ngumasipala ngokwakhe ngaphandle kweSixeko, nangona ngokuchasene kwimiqathango elawula olu nikezelo, ngaphandle kokuba kuchazwe ngokukodwa kwisaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi.
Naye nawuphi umntu owaphula izibonelelo zesaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi unetyala.
Ukonakaliswa kwaManzi
Akukho mntu ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, unokungahoyi, ngenjongo okanye ngokonakalisa -
avulele amanzi kwisilinganisi esingundoqo okanye avumele oko kuvulelwa;
avumele imibhobho okanye izilinganisi ukuba ivuze;
asebenzise izilinganisi ezingalungiswa kakuhle okanye ezineziphene okanye avumele usetyenziso olulolo hlobo;
avumele okuchitheka kwamanzi kuqhubeleke, okanye ukusetyenziswa kwamanzi okungafanelekanga okanye avumele ukusetyenziswa okungafanelekanga kwamanzi kuqhubeleke.
Umnini makalungise okanye afakele ngokutsha nayiphi indawo yofakelo lwamanzi ekuloo meko yokungalungi kangangoko, ngokwembono yoMlawuli; Amanzi, kangangokuba anokwenzeka okanye anokudala isenzeko esidweliswe kwicandelo elingezantsi.
Ukuba umnini akaphumeleli ukuthobela icandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuthatha lawo manyathelo ngokwemfuneko afumane ngokutsha intlawulo kumnini.
a Umsebenzisi-nkonzo unokuqinisekisa ukuba nasiphi isixhobo okanye umashini odityaniswe kufakelo lwamanzi usebenzisa amanzi ngendlela efanelekileyo.
Ukuba ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, usetyenziso lwaso nasiphi isixhobo kufakelo lwamanzi alufanelekanga okanye luyonakalisa, uMlawuli: Amanzi unakho, ukungavumeli usetyenziso lweso sixhobo ngesaziso esibhaliweyo.
Ukusetyenziswa kwesixhobo kwavalwa/ ngokwemiqathango yecandelo (b) elingezantsi, eso sixhobo asisayi kubuya sisetyenziswe de sibe silungisiwe kwakhona kwaye kwenziwa isicelo esibhaliweyo asiye samkelwa nguMlawuli: Amanzi.
UGcino lwaManzi noLawulo oluyiMfuneko
Naye nawuphi umnini makathobele ugcino olulungileyo lwamanzi neendlela zolawulo oluyimfuneko njengoko kubonisiwe kuludwe lweNkqubo 2 lwalo mthetho kamasipala.
ISAHLUKO 4
ABAMELI BEENKONZO ZAMANZI
UBhaliso
Ibhunga linokwazisa ngesaziso somntu wonke ukuba lifuna abameli beenkonzo zamanzi okanye imigangatho yabameli beenkonzo zamanzi ukuba babhalise kumasipala ngohlobo olubonakalisiweyo kwisaziso somntu wonke.
Isibonelelo seenkonzo zamanzi
Abameli beenkonzo zamanzi mabaqinisekise ukuba iinkonzo zamanzi, kuquka iinkonzo ezingundoqo zebhunga, ziyanikezwa kwabo bantu kunyanzelekileyo ukuba banikwe iinkonzo zamanzi.
Ubunjani, ubungakanani kunye nokugcinakala kwenkonzo ezinikiweyo zamanzi ngabameli beenkonzo zamanzi mabube kungenani kumgangatho ofanayo njengoko kwenziwe ngumasipala kubasebenzisi-nkonzo.
INtlawulo zeenkonzo zamanzi anikiweyo
Ummeli weenkonzo zamanzi akanakho ukubiza intlawulo yeenkonzo zamanzi engahambiselani nemithetho kwanemigangatho abekiweyo nguMlawuli: Amanzi.
Ummeli weenkonzo zamanzi makanike inkxaso yeenkozo zamanzi, njengoko igqitywe libhunga ngokwemiqathango YoLawulo lweNgeniso elityala neyoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLawulo lwamaTyala enikwe abasebenzisi-nkonzo ngumasipala ngexabiso elifanayo okanye elisezantsi kunelo
Ukuba iinkcukacha zofakelo lwamanzi kumgangatho ongaphezulu komnye kwisakhiwo ziyafana, ezo nkcukacha zinokuzotyelwa umgangatho omnye kuphela.
Uluhlu lwenkqubo malinikwe kumzobo ngamnye okanye kwingqokolela yomzobo ngamnye, ibonakaliswe inombolo yohlobo lwesilinganisi sentsusa samanzi ngasinye kwakunye nobukhulu baso besiqhelo.
limiselweyo lentlawulo umasipala anikezela ngalo iinkonzo.
ISAHLUKO 5
UKWAMKELWA KWEZICWANGCISO
Umgaqo wokwamkelwa kweziCwangciso
Ukuba umnini unqwenela ukufakela ufakelo lwamanzi olutsha, makaqale afumane ulwamkelo olubhaliweyo nguMlawuli: Amanzi kwisicwangciso esingeniselwe ukuqwalaselwa, ngaphandle kokuba ulwamkelo alusayi kufuneka xa kulungiswa okanye kufakelwa ngokutsha umbhobho obuhleli ukho okanye isilinganisi samanzi nangaphandle kwesifudumezi samanzi esingasukiyo kwakunye nezinye izixhobo zokukhusela ezihamba naso, nalapho isaziso zokwazisa sifuneka.
Isicelo sokwamkela ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 1 elingezantsi masenziwe kwifomu emiselweyo sikhatshwe yi -
a b yintlawulo emiselweyo, kunye inani elimiselweyo leekopi zemizobo zomsebenzi ocelwayo, njengoko kubonisiwe kwicandelo 49.
Izibonelelo zecandelo 1 no 2 angezantsi azisebenzi kwikontrakta olungisa isifudumezi samanzi esingasukiyo okanye izixhobo zokukhusela ezihamba naso.
Igunya elinikezwe ngokwemiqathango 1 liya, kuba ngokuphantsi kwecandelo 48, liphelelwe ngesithuba seenyanga ezingama-24 sokuphelelwa emva kosuku lokuqala lenyanga olulandela inyanga apho igunya lalinikezwe ngayo.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngesicelo esenziwe ngumnini, ngaphambi kwesithuba sentsusa esichaphazelekayo sokuphelelwa nesiphantsi kwentlawulo emiselweyo, kumaxesha ngamaxesha sinyenyise isithuba sokuqinisekisa ulwamkelo olunikwe ngokwemiqathango yecandelo 47 ngokwesithuba esingadluli iinyanga ezili-12 ngexesha nangokuphantsi kwemiqathango anokubona ifanelekile.
Ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi agqibe ngokubhala ngolunye uhlobo, imizobo mayibe semaphepheni elimlinganiselo ongekho ngaphantsi ko-A4 kwaye kufuneka anikele ulwazi kwifomu efunekayo liBinzana 4.1.1 le- SANS 10252: 2004 iNdawo 1, ikopi enokufumaneka kuMlawuli: Amanzi.
De sifunyanwe nguMlawuli: Amanzi isiqinisekiso sokuthobela esingeniswe ngokwemiqathango yecandelo 53, ingqokelela egqityiweyo yemizobo yomsebenzi wofakelo mayisoloko ikhona ngamaxesha onke kwinxiwa lokusebenza.
Umsebenzi ongagunyaziswanga
Ukuba umsebenzi wofakelo wenziwe ngokwaphula icandelo 47, uMlawuli: Amanzi unakho ngesaziso esibhaliweyo ukufuna umnini wezakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo athobele icandelo ngokwesithuba esimiselweyo, kwaye ukuba umsebenzi uyaqhubeleka, umiswe umsebenzi, kwaye ungafuna ukuba umnini awususe wonke umsebenzi ololo hlobo ongathobeli lo mthetho kamasipala.
ISAHLUKO 6
Abantu abavumelekileyo ukwenza ufakelo neminye imisebenzi
a enza umsebenzi wofakelo apho ulwamkelo lufunekayo ngokwemiqathango yecandelo 47;
afakele ngokutsha isifudumezi samanzi esingasukiyo okanye izixhobo zokukhusela ezihamba naso;
c ahlole, abulale iintsholongwane aze avavanye ufakelo lwamanzi, ufakelo lomlilo okanye itanki yokugcina, okanye ukulungiswa, ukulungiswa ngokutsha, okanye ukufakwa ngokutsha isikhuseli sokuphuma samanzi ngokwemiqathango yecandelo 59.
Uxanduva lomnini sakhiwo nomhlaba
Ukuba umsebenzi wofakelo wenziwe ngokophula icandelo 52, uMlawuli: Amanzi uya kufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba anqumamise umsebenzi ololo hlobo ngesaziso esibhaliweyo de abe uqeshe umtywini onesiqinisekiso so -
a kuhlola umsebenzi ololo hlobo nokulungisa nayiphi indawo engathobelani nalo mthetho kamasipala;
kuhlola nokubulala intsholongwane ngokwemiqathango yecandelo 54, kunye c qinisekisa ukuba isiqinisekiso sokuthobela, esibonisa ukuba umsebenzi owenziweyo uthobelana nalo mthetho kamasipala, singeniswa kuMlawuli: Amanzi.
ISAHLUKO 7
UKUBULAWA KWEENTSHOLONGWANE
Ukubulawa kweentsholongwane kufakelo lwamanzi, kuquka neetanki zokugcina.
Umnini makadale ufakelo lwamanzi olutsha oluthotywa ngamanzi asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi de abe amanzi acocekileyo aphume kwisilinganisi samanzi ngasinye esingundoqo.
Umnini zakhiwo nomhlaba walapho itanki yogcino ifakelwe khona kufuneka, kungabikho kanye kwiminyaka emihlanu rhoqo, enze ukuba itanki ifunxwe, ihlolwe ize kubulawe iintsholongwane, ngokuhambiselana ne-SANS 10252:2004 iNdawo1.
Nangona izibonelelo zecandelo -
uMlawuli: Amanzi unakho, ukuba umntu unembono yokuba amanzi kwitanki yogcino okanye kufakelo lwamanzi oluncedwa yitanki alulungelanga ukusetyenziswa, kufuneka umnini enze itanki ifunxwe ize ihlolwe ngesaziso esibhaliweyo, kwaye
Ukuba itanki iye yatshona/yantywila, okanye iye yakwimeko enokwenza ukuba izinto ezingaphakathi zingcoliseke, umnini makenze ukuba itanki ifunxwe ize ihlolwe.
Phambi kokuba itanki okanye ufakelo lwamanzi oluziswa ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi luphindiselwe kwimo yokusebenza, kufuneka luqale lucocwe lubulawe iintsholongwane ngokuhambiselana ne-SANS10252: 2004 iNdawo 1.
ISAHLUKO 8
Ubonelelo kunye nogcino ngokusemgangathweni ufakelo lwamanzi
Umnini makazibonelele/azifunele aze azigcinele ngokusemgangathweni ufakelo lwamanzi ngendleko yakhe, ngaphandle-
kwimeko yokudityaniswa kumbhobho wokunxibelelana, okanye apho kuvumelekileyo ngokwemiqathango yecandelo 21, kwaye aqinisekise ukuba ufakelo lungaphakathi kwemida yezakhiwo nomhlaba.
Phambi kokuba kuqalwe umsebenzi ngokubhekiselele kugcino lwesiqingatha sofakelo lwamanzi, umnini makafumane imvume ebhaliweyo kuMlawuli: Amanzi okanye kumnini womhlaba lowo isiqingatha sikuwo, nanjengoko kunokuba njalo.
Uluhlu lwenkqubo yemibhobho nezilinganisi zamanzi ezamkelekileyo
Akukho mntu unokufakela okanye asebenzise umbhobho okanye isilinganisi samanzi kufakelo lwamanzi ngaphandle kokuba oko kudwelisiwe kuLuhlu lweNkqubo yeMibhobho neZilinganisi zaManzi oLwamkelekileyo, kwaye okanye kungokuhambiselana nemiqathango ebekwe ngokwemiqathango yeCandelo 3.
Nangona isibonelelo secandelo elingezantsi uMlawuli: Amanzi unakho ngosebenziso olukhethekileyo kufakelo olukhethekileyo, ukuvumela ufakelo okanye usebenziso lombhobho okanye isilinganisi samanzi esingaqukwanga kuluhlu lwenkqubo.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngokubhekiselele kuwo nawuphi umbhobho okanye kwisinganisi samanzi esiqukwe kuluhlu lwenkqubo, lubeke leyo miqathango nanjengoko kunokuba yimfuneko ngokubhekiselele kusetyenziso okanye kwindlela yofakelo ngoko.
UMlawuli: Amanzi unakho nangeliphi ixesha ukususa umbhobho okanye isilinganisi samanzi kuluhlu lwenkqubo ukuba umbhobho okanye umbhobho okanye isilinganisi samanzi-
asisathobeli imigaqo apho uquko lwalusekwe khona, okanye ngokwembono yakhe, ayisalungelanga injongo apho usetyenziso lwayo lwalamkelelwe yona.
Iikopi zoluhlu lwenkqubo olusebenzayo ziyafumaneka kwi-ofisi kamasipala ngeeyure zomsebenzi.
Umbhobho okanye isilinganisi samanzi asizukuqukwa kuluhlu lwenkqubo ekubhekiselelwe kulo licandelo elingezantsi ngaphandle kokuba si-
inophawu lwesiqinisekiso esikhutshwe yi-SABS sokuqinisekisa ukuba umbhobho oaknye isilinganisi samanzi sithobela inkcukacha zoPhawu lwe-SABS, ngaphandle kokuba akukho zimpawu zesiqinisekiso ziya kukhutshwa de kube sisithuba esigqitha iminyaka emibini/ de kuphele iminyaka emibini;
Umgaqo/Indlela eyiliweyo yofakelo lwamanzi
Umnini makaqinisekise-
umyinge wogcino wobungakanani bamanzi, usetyenziswe ngeenjongo ezingaphandle kokulwa umlilo okanye umoya onokufudunyezwa okanye onokupholiswa, uze unikezwe ngokuhambiselana neTafile 1;
umyinge wogcino wobungakanani bamanzi, usetyenziselwe ukuthoba ngamanzi kumagunjana kunye nemichamo kwizakhiwo nomhlaba zorhwebo noshishino unikwe ngokuhambiselana neTafile 2;
ukusetyenziswa kwemibhobho enikezela amanzi nakuluphi ufakelo luhambiselane neSANS 10252: 2004 iNdawo 1 kunye neSihlomelo "3" okanye njengoko lunokulungiswa;
ukuqukuqela/ukuqengqeleka kwezivalo okuya ezantsi okukhawulezileyo, ekubhekiselelwe kuko kwicandelo 28 (a) kunye (b), kunye nokufakwa kwesivalo esingajijekiyo esinobukhulu obufanayo nombhobho woncedo.
apho ukusebenza okufanelekileyo kwezivalo okanye izilinganisi zamanzi ezingundoqo zingaba sengozini ngenxa yokugqitha kwezinto eziqinileyo ezinokuthintela/ezinokuvalela okanye onakalise ngokufanayo, kufakelwe isihluzo, kwindawo ukuze sivumele ukugcinwa usemgangathweni ngokulula.
UMlawuli: Amanzi unakho, ukugqiba nokwazisa, ngesicelo somnini nokuhlawulwa kwendleko ezimiselweyo ngexabiso lamandla lendlela yonikezelo lwamanzi olubhekiselele kwizakhiwo nomhlaba wakhe kangangethuba anokwenza isicelo salo.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unombono wokuba umbhobho okanye isilinganisi samanzi sohlobo oluthile asifanelekanga ukuba sisetyenziselwe imeko ethile, unakho umnini ngesaziso esibhaliweyo uku-
thintela ukusetyenziswa kwaso, okanye afune kusetyenziswe imiqathango eyamkelekileyo yokhuselo.
ITAFILE 1
Uhlobo loMsebenzisi-nkonzo UGcino oluFunwayo
Izibhedlele, iikliniki, izindlu zabongikazi, amakhaya abantu abadala kunye nezinye izakhiwo apho abahlali bengenakususwa ngokulula kwimeko yophazamiseko lonikezelo lwamanzi. Iilitha ezingama-250 zebhedi nganye isakhiwo esifaneleke ukuba nayo.
Iindawo zokuhlala abantu abaninzi ezidlula umphakamo ogqitywe licandelo 29 , okanye ogqitha imigangatho emithathu yesakhiwo, engowona uphantsi. Iilitha ezingama-135 kwiqela ngalinye.
Indawo zokulungisa iinwele kunye neyamazinyo iiyure ezi-4 eziyimfuneko ngosuku.
Ushishino (kugcino ngeenjongo zemveliso) iiyure ezi-8 eziyimfuneko ngosuku.
ITAFILE 2
Uhlobo loMsebenzisi-nkonzo UGcino oluFunwayo
Amatanki okuGcina/oGcino
Nawuphi umntu ofakela itanki yogcino makayifake ngendlela ekwindawo eya kuthi umphandle nomphakathi uhlolwe ngokulula, ucocwe, ugcinwe usemgangathweni, ngaphandle kokuba wenziwe ichibi elenziwe ngesamente efihlakeleyo okanye elinenxalenye yalo elitshone emhlabeni kwaye libe liyiliwe, lakhiwe laze lahlolwa ngokuhambiselana ne-SANS 10100-1 kunye ne-SANS 1200-G apho ingumphakathi kuphela ofikelelekayo ukuze kwenziwe ucoco nohlolo.
Akukho mntu ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yoMlawuli: Amanzi unokwenza okanye avumele itanki, eqhushekwe okanye ebekwe emhlabeni, ukuba isetyenziselwe ukwamkela/ukungenisa okanye ukugcina amanzi anikezwa ngumasipala.
Naye nawuphi na umntu osebenzisa itanki yogcino ukugcina amanzi asemgangathweni wokuselwa makaqinisekise ukuba-
iyilwe ngohlobo olunokumelana/ olungenakuvumela usuleleko kwaye ngokuhambiselana neemfuno zoMlawuli; Amanzi;
ukuphuphuma nentunja yetanki emelana nosuleleko yenzelwe umkhusane ukukhusela ukungena kwezinambuzane, izilwanyana, nezinye imvelaphi zongcoliseko, kunye itanki enokumelana/engavumeli usuleleko ivalwe ngokupheleleyo ayinayo enye indawo yokufikelela kumphakathi, ngaphandle kokubakho kwesigqumathelo secandelo lodonga ecaleni ukulungiselela uhlolo nokucocwa, isigqumathelo sodonga masibe kumgangatho apho itanki ingenakusetyenziswa ngaphandle kokuba sendaweni kwesigqumathelo sodonga ekunokufikelelwa kuso.
Ngaphandle kokuba igunya linikwe nguMlawuli: Amanzi, isibilisi ngasinye, iketile ekhupha umphunga, okanye nezinye izixhobo zokukhupha umphunga, imveliso zerhasi, injini yerhasi okanye injini ye-oyile okanye nasiphi esinye isixhobo, okanye nakanjani apho amanzi anikezwa ngumasipala asetyenziswayo makanikezwe kuphela ngetanki ezalisa ngamanzi abandayo esebenzisa isithuba somoya ukohlula amanzi angundoqo angenayo kwizinto eziqulethwe yitanki.
Ukhuselo loNgcoliseko lwaManzi
Umnini makasebenzise aze agcine ngokusemgangathweni imiqathango eyamkelwe nguMlawuli: Amanzi ukukhusela ukungena kwento enokuba yingozi empilweni okanye ichaphazele ngokungalunganga ukuphathwa kwamanzi -
kwisixokelelwane sonikezelo lwamanzi, kunye nayiphi indawo yofakelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba wakhe.
ISAHLUKO 9
UFAKELO LOMLILO
UFAKELO LOMLILO
Umnini makaqinisekise ukuba-
UMlawuli: Amanzi anganika okanye ale isicelo sokudityaniswa kofakelo lwesicimi-mlilo kundoqo kamasipala.
Akukho manzi aya kunikwa nakuluphi ufakelo lwesicimi-mlilo ngaphandle kwesiqinisekiso esamkelwe ngokwemiqathango yecandelo 53 kwaye olo fakelo luthobelane neemfuno zalo mthetho kamasipala.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unombono wokuba isicimi-mlilo sifakelwe, asivumeleyo ukuba sidityaniswe kwesikamasipala, asigcinwanga ngendlela yokusebenza eyiyo, okanye asigcinwa ngendlela efanelekileyo, okanye sisetyenziselwa iinjongo ezingezizo ezokulwa umlilo, unokufuna ufakelo olusuka kundoqo okanye alususe, ngendleko yomnini.
Nanini xa kufuneka kunyuswe amandla ofakelo lomlilo, umnini makafakele umbhobho osebenza kubini, osebenza ngeenjogo zokucima umlilo ize enye ibe yeyeenjongo ngokubanzi zasekhaya.
Yonke imibhobho nezilinganisi mazibe nakho ukuthwala amandla angaphezulu kwee-1800 kPa, xa lawo mandla enokulindeleka xa ukonyuswa kusenzeka kwaye ibe nakho ukugcina imfezeko yayo xa isetyenziswe kwiimeko zomlilo.
Umbhobho wokudibanisa ozimeleyo mawufakwe uze usetyenziselwe zonke inkqubo zokuchela nokuphelisa umlilo.
ISAHLUKO 10
INGQOKOLELA YEZIBONELELO NGOKUBHEKISELELE KUMANZI ANGASELWAYO
Ukusetyenziswa kwamanzi amvelaphi zizezinye indawo ngaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala
Akukho namnye umntu onokusebenzisa, okanye avumele ukusetyenziswa kwamanzi avela kwezinye iimvelaphi ngaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala esebenzisela izinto zasekhaya, ngaphandle kokuba amanzi ekubhekiselelwe kuwo amkelwe nguMlawuli: Amanzi ngezo njongo nangokuhabiselelana nemiqathango egqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Akukho mntu unokudibanisa unikezelo lwamanzi asuka nakweyiphi indawo ngokwenkqubo yosasazo lwamanzi ngaphandle kwasuka kunikezelo lwamanzi lukamasipala ngaphambi kolwamkelo olubhaliweyo loMlawuli: Amanzi, nangokuhambiselana nemiqathango egqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Nawuphi umnini wezakhiwo nomhlaba apho imvelaphi yamanzi ikhoyo, makanikezele ngenkcukacha ngokubhekiselele kwimvelaphi yamanzi kuMlawuli: Amanzi njengoko kunokufuneka.
Umnini wezakhiwo nomhlaba owaphule icandelo 3 elingezantsi, makaxhobise ngeziqinisekilso zohlalutyo nophando lweentsholongwane bacteriological ngokubhekiselele kwimvelaphi yamanzi kwezo zakhiwo nomhlaba njengoko kunokufuneka kuMlawuli: Amanzi ngeendleko zakhe xa exelelwe ukuba enze njalo.
U-Mlawuli: Amanzi unokurhoxisa nasiphi isivumelwano ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi ukuba, ngokwembomo yoMlawuli: Amanzi-
imeko ebekwe ngokwemiqathango yelo ecandelo elisezantsi yophulwe, okanye amanzi akasathobeli iimfuno ezibekwe nguMlawuli: Amanzi.
Izibonelelo zeli candelo azisusi nawuphi umntu ukuba angathobeli nezibonelelo ezikhoyo zoMthetho waManzi kaZwelonke, 1998 uMthetho 36 ka 1998 okanye naliphi iqumrhu likazwelonke lowiso-mthetho elifanelekileyo.
Imithombo, Izitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, indawo zemithombo, kunye neendawo ezigrunjiweyo
Wonke umnini zakhiwo nomhlaba makaqinisekise ukuba nawuphi umthombo, indawo yomthombo, isitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, kunye nendawo egrunjiweyo kwizakhiwo nomhlaba wakhe-
ikhuseleke ngokufanelekileyo ekudaleni ingxaki kwimpilo, kwaye ayizaliswanga nangayiphi indlela, zizinto ezinokudala umthombo osecaleni, isitsala-manzi ngaphantsi komhlaba okanye ukuba imvelaphi yamanzi esuka ngaphantsi komhlaba angcoliseke okanye osuleleke.
Isaziso sezitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, imithombo neendawo zemithombo ezimbiwayo
Akukho namnye ovumelekileyo ukomba/ukugrumba, okanye enze okanye avumele ukombiwa/ukugrunjwa, komthombo, indawo yomthombo okanye isitsali-manzi ngaphantsi komhlaba ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi unikwe isaziso esibhaliweyo seentsuku ezi-14 ubuncinane senjongo yokwenza oko.
Isaziso esiphulwe ngokwecandelo elingezantsi masazise indawo eceliweyo kunye nenjongo amanzi aza kusetyenziselwa yona.
Ukuba amanzi afumaneka kwisitsala-manzi ngaphantsi komhlaba okanye nakweyiphi imvelaphi yonikezelo lwamanzi nakweziphi izakhiwo nomhlaba asetyenziselwa iinjongo ezinokukhokelela ekuchithekeni kwalawo manzi okanye intsalela yawo kwisixokelelwane sogutyulo sikamasipala, umnini makafakele isilinganisi-manzi kwindawo ekhethwe ngumasipala ekumbhobho lowo ukhokelela kwisitsala-manzi sangaphantsi komhlaba okanye kwenye imvelaphi yonikezelo lwamanzi kwindawo okanye kwiindawo apho isetyenziswa njalo khona.
Ibhunga linakho, ngesaziso sikawonke-wonke, ukufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba ongaphakathi kommandla kamasipala apho isitsala-manzi sikhoyo, okanye ukuba umnini akahlali kwezo zakhiwo nomhlaba, umhlali azise ngokubakho kwesitsala-manzi sangaphantsi komhlaba esilolo hlobo kwezo zakhiwo nomhlaba, aze anikezele ngolwazi olubhekiselele kwisitsala-manzi phantsi komhlaba olunokufuneka.
UMlawuli: Amanzi, ukuba ubona kufanelekile, unokufuna ufundo lwenziwe ngendleko zomnini ukuze kuhlolwe nayiphi impembelelo enokuchaphazela umphakathi kumthombo, kwindawo yomthombo okanye kwisitsala-manzi esiceliweyo.
Unikezelo lwamanzi angaselwayo ngumasipala
UMlawuli: Amanzi angavuma unikezelo lwamanzi angaselwayo kumsebenzisi-nkonzo xa kwenziwe isicelo ngokwemiqathango yecandelo 19 nangaphantsi kokuba eznokuyilungela loo miqathango.
Naluphi unikezelo lwamanzi ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi alunakuvumela ukusetyenziselwa nawuphi umsebenzi wasekhaya okanye naziphi ezinye iinjongo, ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, olunokwenza ubungozi empilweni.
Ukuzibhekelisa ngokubhekiselele kubunjani bamanzi angaselwayo
Akukho siqinisekiso, esichaziweyo okanye esibekiweyo kucoco lwawo nawaphi amanzi angaselwayo anikezwe ngumasipala okanye afanele injongo unikezelo lwamanzi olwalwenzelwe yona.
Ukusetyenziswa kwamanzi angaselwayo kungumngcipheko womsebenzisi-nkonzo wonke, kwaye umasipala akanamfanelo ngokusemthethweni yeziphumo eziyingozi okanye ilahleko evele ngokuthe ngqo okanye ngokungekho njalo ngoko.
Izaziso zezilumkiso
Umnini wezakhiwo nomhlaba, apho amanzi angaselwayo ayesetyenzisiwe, makaqinisekise ukkuba zonke izilinganisi ezingundoqo zamanzi nazo zonke izixhobo ezisebenzisa okanye ezinikeza ngamanzi zinophawu olucacileyo lwesaziso esimelana nemozulu ezibonisa ukuba lawo manzi akafanelekanga kusetyenziselwa iinjongo zasekhaya.
Kummandla apho umlanjana ocociweyo wamanzi amdaka usetyenziswa, umsebenzisi-nkonzo uya kumisa izaziso ezimelana nemozulu kwindawo ezibonakalayo elumkisa ukuba amanzi alolo hlobo akafanelanga kusetyenziselwa iinjongo zasekhaya.
Isaziso esilumkisayo ngasinye esibekwe/ esenziwe ngokwemiqathango yecandelo kunye no 2 elingezantsi masibe ngeelwimi ezintathu ezisetyenziswa kwiphondo.
Uluhlu lweNkqubo 1
UKURHOXISWA KWEMITHETHO KAMASIPALA
Uluhlu lweNkqubo 2
ULAWULO OLUNYANZELEKILEYO LWAMANZI
Akukho mntu ngaphambi kwegunya elibhaliweyo elisuka kuMlawuli: Amanzi, uyakunkcenkceshela igadi, amabala okudlala, ipaki, okanye nayiphi eminye imimandla enengca esebenzisa amanzi okusela, phakathi kweyure ye-10:00 neye-
Apho umbhobho wokunkcenkceshela usetyenzisiweyo ukunkcenkceshela igadi, ipaki, okanye amabala okudlala amanzi esuka kwisiseko samanzi aselwayo isixhobo sokulawula esinje ngesitshizi sakuncanyathiselwa kwisiphelo sombhobho.
Akukho mntu ngaphandle kokuqala afumane igunya elibhaliweoy kuMlawuli: Amanzi oya kumanzisa umphantsi oqinileyo okanye indawo elungiselelwe ukuhamba esebenzisa amanzi okusela asuka kwisiseko samanzi okusela.
Umbhobho wokunkcenkceshela osetyenziselwa ukuhlamba imoto, isikhephe, ikharavani mawufakwe isixhobo esizilawulayo esizivala ngokwaso.
Iinkqubo zokuzalisa ezizenzelayo ezisebenzisa isivalo esijingayo esizaliswa kwindawo/kwintsusa yamanzi aselwayo ukusa kumachibi okudada namachibi egadi ayivumelekanga.
Amashishini okuhlamba inqwelo zorhwebo makalungise ngokutsha umlinganiselo ongama-50% wamanzi asetyenziswe kwimisebenzi.
Imibhobho emileyo etsalwa kwiimpompo mayibe nomphakamo okungenani ozii- 450 mm, ngokomlinganiselo womphezulu womhlaba.
Obona bukhulu bomgama wokuhamba kwamanzi nakweyiphi impompo efakiweyo kwisitya sokuhlamba izandla ayinakodlula iilitha ezi-6 ngomzuzu.
Akukho gunjana lizenzelayo okanye itanki echithayo inokusetyenziselwa ukuhlisa umchamo.
Ingadlulanga iminyaka emini emva kokubhengezwa kwalo mthetho kamasipala onke amagunjana azenzelayo afakwe ukuthoba imichamo, makasuswe kufakelwe nokuba ziinkqubo ezisetyenziswa ngezandla okanye isixhobo esingasetyenziswa ngasandla esidala ukuthotywa sisebenze emva komchamo/kokusetyenziswa ngakunye kwesixhobo kokuchama.
Izilinganisi zamanzi ezingundoqo zifakwe ngaphandle kwezakhiwo ngazinye ngaphandle kwendawo zokuhlala apho kufuneka-
kudityaniswe isixhobo esizivallayo, okanye kubekho indawo yokubamba eshukumayo ngeenjongo zokuyisebenzisa, okanye ibenakho ukutshixwa ukukhusela ukusetyenziswa ongekho mthethweni, okanye ibe luhlobo olunyazelisa ukulawula ubungakanani bamanzi aphumayo ekusebenzeni kwayo ngakunye.
Uphicotho lwamanzi
Abasebenzisi kakhulu bamanzi (abo basebenzisa ngaphezulu kwama- 3 650 kilolitres ngonyaka), ngaphandle kwabo benendawo zokuhlala amaqela abantu, kufuneka benze uphicotho lwamanzi rhoqo ngonyaka. Ingxelo yophicotho mayibekho ukuze ihlolwe ngamagosa asuka kwiSebe leMicimbi yaManzi namaHlathi, yiBhodi yaManzi (apho kukho imfuneko) kunye nomasipala.
ubuninzi bamanzi asetyenziswe ngethuba lonyaka-mali;
ii ixabiso elihlawulelwe amanzi lonyaka-mali;
iii inani labantu abahlala kwindawo yokuhlala engasiyoyabo okanye kwizakhiwo nomhlaba;
inani labantu abasebenza isigxina kwindawo yokuhlala engasiyoyabo okanye kwizakhiwo nomhlaba;
uthelekiso lwale miba ingasentla naleyo bekunikwe ingxelo yayo kunyaka ngamnye kwemithathu edlulileyo (apho ikhoyo);
vii iinkcukacha zendlela yokujongwa kongcoliseko lwamanzi;
viii iinkcukacha zamanyathelo okuqala asetyenziswayo ukulawula imfuno zolawulo losetyenziso lwamanzi;
ix inkcukacha zezicwangciso zokulawula iimfuno zabo zamanzi;
uthelekiso lwale miba ingasentla naleyo bekunikwe ingxelo yayo kunyaka ngamnye kwemithathu edlulileyo (apho ikhoyo); kunye xi uqikelelo losetyenziso lwamanzi ngezixhobo ezahlukeneyo ezisetyenziswayo.
Akukho mntu unokuvumela amanzi, asetyenziswe njengendlela yokutshintshisa ubushushu nakwesiphi isixhobo okanye umatshini odityanisiweyo ize inikezele amanzi kufakelo lwamanzi, isebenze ngokuqhubelekayo ukonakalisa amanzi ngaphandle kokugcina umgangatho omiselweyo wamanzi aqinileyo ewonke kumatshini ojikelezayo.
Uluhlu lweNkqubo 3
IMIBHOBHO ESETYENZISELWA UKUGQITHISA AMANZI
IMibhobho yoBhedu
Imibhobho yoBhedu ayinakutywinwa ngombala wobhedu omthuqwa okanye ngesinyithi sesilivere.
Imibhobho yeplastiki ayinakusetyenziswa kwimililo okanye idibanise ufakelo oludibeneyo lwemililo yasekhaya kwindawo ekumhlaba ongaphezulu.
Imibhobho egqithisa amanzi okusela mayikhuselwe elangeni..
Apho umbhobho weplastiki usetyenziselwe ukugqithisa amanzi kumgqomo wofakelo olungasukiyo wamanzi ashushu, iimitha zokuqala eziyi- 2,5 zombhobho kwicala lokuphuma lombhobho mazibe zezobhedu.
IMibhobho eMnyama yeNtsimbi
<fn>GOV-ZA.Workforum.2010-03-25.xh.txt</fn>
Isicelo sokuseka iqonga lasemsebenzini
Inkcazelo
Amaqonga asemsebenzini asekelwa
Ukufezekisa iminqweno yabo bonke abaqeshwa emsebenzini, hayi nje kuphela eyamalungu ombutho wabasebenzi ;
Ukuphakamisa iinkqubo zobunono emsebenzini;
Ukubonisana nabaqeshwa kwimibandela ethile; kunye
Nokubandakanya abaqeshwa ekuthabatheni izigqibo ngokuhlanganelweyo kweminye imibandela ethile.
Iqonga lasemsebenzini lingasekwa kuyo nayiphi na indawo yokusebenza enabaqeshwa abangaphezulu kwe- 100. Eli nani alibabandakanyi abaqeshwa abakwizikhundla eziphezulu zobuphathi. Isicelo singenziwa kuphela xangaba akukho qonga lasemsebenzini esele likhona ngokomThetho woBudlelwane beZabasebenzi, wowe- 1995 .
Ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, yiya kwiSebe leZabasebenzi.
Inkqubo emayilandelwe
Ikopi yesiliphu serejista esiphuma ePosini
Ingxelo esayiniweyo yalo mntu uhambise ikopi yefom, engqina ukusiwa kwefom
Ikopi yesiliphu esingqinayo sefeksi, okanye nabuphi na obunye ubungqina obanelisayo benkonzo
Ixesha elithatyathwayo kunye nomgangatho ofikelelwayo
Kungathabatha iintsuku ezingama 30 ukuze kusekwe eli qonga.
Iindleko
Le nkonzo ayihlawulelwa.
<fn>GOV-ZA.Wwater_bylaw_xho.2010-03-25.xh.txt</fn>
ISONGEZO: Iphepha lesalathiso limi ngolu hlobo:
UMTHETHO KAMASIPALA OPHATHELELE KUMANZI AMDAKA NEMIJELO
EHAMBISA AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
IZIQULATHO
IINKCAZELO Iphepha 2
Ukukhuselwa kwemijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka " 3
Ukucocwa kwemijelo ephantsi komhlaba evalekileyo " 5
ISAHLUKO 2 - AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO " 6
Imvume eyimfuneko phambi kokuba kuchithwe amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 6
Ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngeenqanawa okanye ngezinye iindlela zokuthutha amanzi amdaka " 6
Imirhumo ephathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 6
ISAHLUKO 3 - UKURHOXISWA NEZOHLWAYO " 7
Ukurhoxiswa/ukubhangiswa kwemithetho kaMasipala " 7
Ulwaphulo-mthetho nezohlwayo
ISHEDYULI 1 - IMIRHUMO NONGAKANANI BAMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO " 7
Imirhumo ephathelele ekulahlweni kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 7
Ukubalwa kobungakanani benkunkuma engamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso elahlwayo " 8
ISHEDYULI 2 - AMANZI AMDAKA EKUNGAVUMELEKANGA UKUBA ALAHLWE KWIMIJELO EHAMBA PHANTSI KOMHLABA EHAMBISA AMANZI AMDAKA " 10
ISHEDYULI 3 - UKUBHANGISWA/UKURHOXISWA KWEMITHETHO KAMASIPALA " 11
UMTHETHO KAMASIPALA OPHATHELELE KUMANZI AMDAKA NEMIJELO EHAMBISA AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
Kulo Mthetho kaMasipala:-
ibhunga" kubhekiselelwe kumasipala weSixeko saseKapa yaye kuqukwa nawuphi na umbutho, uceba, okanye igosa lebhunga elisebenzisa amagunya okanye elenza imisebenzi phantsi kwalo mthetho kamasipala, amagunya anikezelwe lo mbutho, uceba okanye igosa libhunga;
amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso" kubhekiselelwe kuyo nayiphi na into engamanzi nokuba iqulethe isinyibilikiso, ntole yo elahlwayo xa kusenziwa okanye ngenxa yawo nawuphi na umsebenzi wokurhweba kwimizi-mveliso, ekwenziweni kwempahla, kumsebenzi wokombiwa kwezimbiwa okanye kwemichiza okanye kumsebenzi wobunzululwazi, uphando, ukwenziwa kweenkonzo, okanye nawuphi umsebenzi wolimo, yaye kuqukwa nentsalela ekhutshwa sisixhobo esicokisa amanzi;
umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kamasipala"
kubhekiselelwe kuwo nawuphi na umbhobho okanye umsele ophantsi kolawulo lwebhunga nonokusetyenziselwa ukuhambisa amanzi amdaka;
amanzi esitshi" kubhekiselelwe kumanzi abangelwa kukuna kwendalo okanye amanzi afumbe ndaweninye yaye kuqukwa amanzi emvula, amanzi aphantsi komhlaba okanye amanzi equla;
isixhobo sokuhluza izinto ezimdaka" kubhekiselelwe kuso nasiphi isixhobo esisebenza ngobuchule bomatshini esicoca sihluze ze sikhukhulisele izinto ezimdaka kumjelo wamanzi amdaka okanye amaxolo asuswa kwimifuno, okanye kwezinye izidlo, amaxolo, izikhumba, iinkwane/uqweqwe okanye nantoni na elahlwa ngqo okanye ngandlela ithile kumjelo wamanzi amdaka, kuqukwa nezinto ezimdaka eziphuma kwisixhobo esihluza ukutya okococekileyo koko kuyinkunkuma;
amanzi amdaka" kubhekiselelwe kuyo nayiphi na inkunkuma emanzi, nokuba iqulethe into enyityilikisiweyo yaye kuqukwa nenkunkuma emanzi yasemakhaya nenkunkuma emanzi evela kwimiz-mveliso kodwa akabandakanywa amanzi esitshi, umjelo wamanzi amdaka" kubhekiselelwe kwizakheko, imijelo ehambisa amanzi amdaka, imibhobho, izivingco, iimpompo, izixhobo zokulinganisa amanzi asetyenzisiweyo okanye nantoni na ehamba nezi ephantsi kolawulo lwebhunga, nenokusetyenziselwa ukuhambisa okanye ukulahlwa kwamanzi amdaka.
ISAHLUKO 1
Wonke umnini propati emva kokufumana isaziso esibhaliweyo esivela kwiBhunga-
makokhe umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kulo ndawo;
makanxibelelanise isixhobo sabucala sokufakelwa komjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, nokuba uwunxibelelanise ngqo okanye ngandlela yimbi ngokweemfuno zeBhunga;
makongeze umthamo wesixhobo sokufakelwa komjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukuze ulungelelane nenkunkuma emanzi eyongezelelekileyo, okanye makokhe ngokutsha umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukuze uthobele iimfuno zeBhunga.
ukungena kwamanzi aphantsi komhlaba okanye amanzi esitshi kumjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kwawakhe amasango, ukuvuza kwamanzi amdaka avela kumjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kwawakhe amasango, yaye umnini popati ngamnye kuyimfuneko ukuba athabathe amanyathelo afanelekileyo ukuthintelo ukungenzeki kwezi zinto.
Ukhuseleko lwemijelo kamasipala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka
Akukho mntu, ngaphandle kokuba ufumene imvume ebhaliweyo yebhunga nangokuxhomekeke kwimiqathango enokumiselwa libhunga, ovumeleke ukuba -
okhe, amise okanye enze nasiphi na isakhiwo, isakheko okanye nantoni na ngaphezulu okanye kwindawo, okanye ngendlela eya kuphazamisa okanye eya konakalisa nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
agrumbe, avule okanye asuse umhlaba ongaphezu, okufuphi, ongaphantsi okanye okufuphi nawo nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
konakalisa, afake engozini okanye atshabalalise okanye enze nasiphi na isenzo esinokonakalisa, esinokufaka engozini okanye esinokutshabalalisa nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
onokuvula nawuphi na umngxuma nakuwuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, okanye arholeamanzi, ajike amanzi okanye abangele ukuba kurholwe amanzi okanye kujikwe amanzi akuwo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukusuka kulowo;
ukulahla, ukuvumela ukuba kungene okanye afake kuwo nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka-
ii nayiphi na igesi okanye ulophu;
iii nantoni na engamanzi engengawo amanzi amdaka asendlwini ekwiqondo lobushushu elingaphezu kwama-40Â°C;
nayiphi na ipetula, ioli, igrisi, amafutha, okanye amayeza okubulala izitshabalalisi, amayeza okubulala izinambuzane okanye ipeyinti;
nayiphi na inkunkuma okanye inkunkuma evela kwimizi-mveliso, kumashishini, kumsebenzi wokwenziwa kwempahla okanye kwemichiza;
vii nantoni na ekhupha okanye enokukhupha izinto ezinokugqabhuka, izinto eziyityhefu okanye igesi okanye ulophu olunokutsha lula;
ix nantoni na equlethe izinyibilikisi ezinokutsha msinya okanye izinyibilikisi ezingadibaniyo namanzi;
nantoni enokuthi, ngokoluvo lwebhunga, ngokwayo okanye xa idityaniswe nayo nayiphi na enye into:-
aa ibangele inkathazo kuye nabani na;
cc iphazamise ukuhamba ngokukhululekileyo kwamanzi amdaka ahamba phantsi komhlaba edolophu;
dd iphembelele ngokonakalisayo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye imijelo yamanzi amadaka okanye umhlaba ekuxonyekezelwe kuwo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye nokuhanjiswa, ukucocwa, ukuhlanjulula, ukulahlwa okanye ukusetyenziswa ngokutsha kwamanzi amdaka, okanye ee nangayiphi na indlela engathandekiyo xa kulahlwa okanye kusetyenziswa ngokutsha amanzi amdaka emva kokucocwa okanye kokuhlanjululwa okanye ekhokelela kumjelo owenziwe ngokungayithobeliyo imiqathango emiselwe ngokwemigaqo yawo nawuphi na umthetho osebenzayo;
ukulahlela nantoni na ngaphandle kwenkunkuma ephuma kwimizi-mveliso komnye umjelo wabucala ohambisa amanzi amdaka, kunye kwiimeko apho kufakelwe omnye umjelo wabucala ohambisa amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, kungalahlelwa amanzi amdaka avela kwimizi-mvelisoukuya kweminye imijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka.
IBhunga liya, ngeendleko zomntu lowo okanye abantu abenza umsebenzi-
wokuchitha, ukulungisa okanye nawuphi na umsebenzi owenziwa kwisakhiwo, kwisakheko okanye nakwintoni na eyokhiweyo, emisiweyo okanye eyenziwe ngokuchasene nemiqathango ekweli candelo;
ukugcwalisa nokulungisa nawuphina umhlab aogrunjiweyo okanye osusiweyo ngokuchasene nemiqathango ekweli candelo;
ukulungisa nokulungelelanisa nawuphi na umonakalo owenziwe ngokuchasene nemiqathango yeli candelo okanye ngenxa yokuchaswa kwemiqathango ekweli candelo;
ukususa nantoni na elahliweyo, evunyelwe ukuba ingene okanye efakwe kumjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye kumsele woluntu ngokuchasene nemiqathango yeli candelo, kunye kususa nantoni na eyonakalisa, esitha okanye eyenza ubungozi okanye enokonakalisa , isithe ibeke engozini okanye itshabalalise nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka.
Ukuba nabani na akaphumeleli ukuthobela imiqathango emiselwe ngokwemigaqo yecandelwana , iBhunga linakho ukuthabatha amanyathelo anokucingelwa njengeayimfuneko ukulungisa lo mbandela ngeendleko zomntu lowo unoxanduva lokwenza oko.
IBhungaliya, ngeendleko zomnini propati, kususa umjelo oxonyekezelwe kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka nawuphi na umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka nothi, ngokoluvo lwebhunga, ubeke engozini okanye uphembelele ngokonakalisayo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye umjelo wamanzi amdaka okanye umhlaba ekuxonyekezelwe kuwo nawuphi na umjelo okanye umsele ohambisa, ococa, ohluza, olahla okanye ekusetyenziswa ngokutsha kuwo amanzi amdaka, yaye kuza kuba yimfuneko ukuba umnini walo propati-
enze amalungiselelo ayimfuneko ukuze kulahlwe ngokukhuselekileyo amanzi amdaka kumasango alo mnini propati, okanye ukuhanjiswa kwamanzi amdaka esiwa kwiziko ekucocwa kulo amanzi amdaka okanye nakuyiphi na enye indawo efanelekileyo neyamkelweyo libhunga, yaye acoce, alungise, okhe ngokutsha, atshintshe, abeke kwindawo entsha okanye athobele imiqathango enokumiselwa libhunga.
Ukucocwa kwemijelo yabucala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka evalekileyo
IBhunga liya kwenza amalungiselelo okucoca imijelo yabucala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka evalekileyo ngeendleko zomnini propati.
Kwimeko apho kufunyenwe ukuba umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka uvalekile, ngenxa yomonakalo okanye ukuvaleka zizibi kufunyenwe kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, akukho zindleko ziya kuhlawuliswa umnini propati.
ISAHLUKO 2
AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
Imvume eyimfuneko ukuze kulahlwe amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Akukho mntu uvumelekileyo, ngaphandle kokuba ufumene imvume ebhaliweyo yeBhunga, nangokuxhomekeke kwimiqathango enokumiselwa lilo:-
ukulahla okanye ukuvumela ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso elahlelwa ngqo okanye ngandlela yimbi kuwo nawuphi na umjelo wamanzi amdaka;
unokongeza, okanye avumele ukongezwa, komthamo okanye ukutshintsha okanye avumele ukutshintshwa kwenkangeleko, izinto eziqulethweyo okanye ukwakhiwa kwazo naziphi izinto ezimdaka ezivela kwimizi-mveliso ngokuchasene nemiqathango emiselwe libhunga, okanye
Unokwaphula, okanye avumele ukwaphula, kwawo nawuphi na umqathango owamiselwa libhunga xa lalinika imvume yokulahla amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso.
Ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngeenqanawa okanye ngezinye iindlela zokuthutha amanzi amdaka
Kwindawo apho kungeko mijelo kamasipala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka ngenjongo yokulahla amanzi amdaka, akukho mntu uvumelekileyo ukuba alahle amanzi amdaka:-
ngaphandle kokuba ibhunga liyamkele indlela yokuthuthwa laza lamisela imiqathango eliyicingela njengefanelekileyo ejongene nokulahlwa kwalo manzi amdaka, yaye ngayo nayiphi na enye indlela yokuthutha amanzi ngaphandle kokuba kufunyenwe isiqinisekiso sokwamkelwa esibhaliweyo sinikezelwe kwiimeko nganye ngumntu osemagunyeni kwelo ziko lamkelwe libhunga nalapho lo manzi amdaka okanye isiveliso esilisolotya salo manzi amdaka silahlwayo, eso siqinisekiso kuyimfuneko ukuba sigcinwe ze ziveliswe ukuze sihlolwe ngulo mntu uvelise amanzi amdaka okanye iimveliso zawo ubuncinane isithuba sonyaka omnye emva komhla wokulahlwa kwalo manzi amdaka.
Akukho mntu uthutha amanzi amdaka ngayo nayiphi na indlela ngaphandle kokuthutha amanzi ngeenqanawa uvumelekileyo ukuba:-
alahle lo manzi amdaka kuyo nayiphi na indawo ngaphandle kwakwindawo yokulahla eyamkelweyo libhunga, okanye ayeke lo manzi amdaka achitheke, avuze okanye athontsize ephuma kuso nasiphi na isiqulathi.
Imirhumo ephathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Nabani na onikwe imvume yokulahlela, okanye ukuvumela ukulahlelwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, uya kuba noxanduva lokuhlawula umrhumo kwibhunga noya kuthi ubalwe ngokulandela imiqathango yeShedyuli yoku-1 neye-2.
ISAHLUKO 3
Ukurhoxiswa/ukubhangiswa kwemithetho kamasipala
Ulwaphulo-mthetho nezohlwayo
Nabani na -
owaphula nawuphi na umqathango walo mthetho kamasipala okanye ongaphumeleliyo ukuthobela nawuphi na umqathango omiselwe ngokwemigaqo yalo mthetho kamasipala;
owenza intsongelo, oxhathisayo, ophazamisa okanye oma endleleni yakhe nawuphi na uceba, igosa okanye igosa lebhunga xa lisenza umsebenzi walo ngokwemigaqo yalo mtehtho kamasipala, okanye onika ngabom ulwazi olunmgeyonyaniso okanye ulwazi olulahlekisayo kuye nawuphi na uceba, igosa okanye igosa lebhunga, uya kuba nentyala lolwaphulo-mthetho yaye uya kujongana nokugwetywa ngesohlwayo.
ISHEDYULI YOKU-1
Intlawulo engumrhumo ophathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Imirhumo echazwe kwiCandelo le-8 lalo mthetho kamasipala, ibalwa ngokwale ndlela ibonakaliswe ngezantsi apha:
Umrhumo uya kuba, ngokuxhomekeke kwimiqathango elandelayo yale Shedyuli, lixabiso elifunyenwe ngokusebenzisa indlela yokubala ebalwe ngokulandela umbandela oku- ngezantsi.
Kuziphi iimeko
Vw" ngumthamo opheleleyo, ochazwa ngokweekhilolitha, umthamo wamanzi amdaka alahlwa evela kwindawo ethile ngelo xesha.
SVC" ngumrhumo womthamo wothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba ohlawulwa ngokulandela imigaqo yerhafu yococeko.
Vie" ngumthamo opheleleyo, ochazwa ngokweekhililotha, wamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kulo ndawo ngelo xesha.
SF" yimfuneko yentlawulo eyongeziweyo yamanzi amdaka ebalwa ngokomgaqo wokubala:
kuziphi iimeko
L" ngumlinganiselo olungele olo xinzelelo lwento ethile.
Kwimeko yoxinzelelo lwe-pH parameter u-X umela ixabiso le-pH yaye, ukuba u-(X-L) unika isiphumo esinentlawulo engenaxabiso, kufuneka itshintshwe intlawulo enexabiso elikhulu ngokulinganayo nelo.
I-COD yamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngumlinganiselo weqondo lokubala eliguqukayo kwiisampuli ezine ezithatyathwa nangaliphi na ixesha kwisithuba seenyanga ezintandathu ukuya kwezilishumi elinambini.
I-SF yamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso lelona xabiso limiselwa kamva.
I-SF yongeza kubo bonke ubuninzi obungaphandle kwemilinganiselo emiselwe kwiShedyuli ye-2.
Umnini propati/lowo uhleliyo kulo propati kuyo nayiphi na indawo unelungelo lokufumana/ xa enze isicelo, inxalenye yayo nayiphi na isampuli ethatyathiweyo kulo ndawo ngaphambi kokuba lo sampuli isuswe libhunga.
IBhunga linelungelo lokusebenzisa okanye lokurhoxisa ilungelo ubungakanani bezinto ezithile njengoko kumiselweyo.
Ukubalwa kobuninzi bamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwayo
Ibhunga lilo emisela ubuninzi obupheleleyo bamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso anokulahlwa kwindawo nganye.
Ukuba amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso namanye amanzi amdaka alinganiswa ndawonye, ibhunga liya kukuvumela oko xa libona kufanelekile yaye ibubulungisa kwamanye amanzi amdaka.
Ukuba ubungakanani bamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kulo ndawo akalinganiswa ngqo:
Ibhunga liya kusekezela ixabiso elilimiselayo ngokwexabiso lamanzi asetyenziswa kulo ndawo, emva kouvumela nantoni na eliyicingela ifanelekile ngamanzi asetyenziselwa iinjongo zasendlwini okanye ukunkcenkceshela, amanzi alahleka kumoya ojikelezileyo, okanye kwizinto eziveliswa kule ndawo, yaye ukuba amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kula masango alahlwa kwiindawo ezininzi, ibhunga liya kubabela elo xabiso likhankanyiweyo lamanzi kwezo ndawo alahlwa kuzo amanzi ngokuchanekileyo.
Ukuba isixhobo sokulinganisa siqinisekiswa njengesonakeleyo, ibhunga liya, ngokuxhomekeke kumbandela oku- ngezantsi, kwenza amalungiselelo afanelekileyo okuqwalasela ukonakala kwesixhobo eso xa lisenza izibalo zalo ngobuninzi bamanzi alahlwayo.
Ibhunga linakho, ngesaziso esibhaliweyo, ukucela ukuba lowo uhleli kulo propati, umnini propati okanye umntu olawulayo kulo ndawo, okanye osebenzisa, nawaphi na amasango ukuba abonelele ngolwazi, indlela yokungena okanye izinto ibhunga elicingela ukuba ziyimfuneko ukuze kubalwe ngokuchanekileyo umrhumo omele ukuhlawulwa, okanye ukuba ingaba ukho kusini na umrhumo ohlawulelwa ukusetyenziswa kwalo ndawo.
Ukuba ibhunga linoluvo lokuba ukuthatyathwa kweesampuli akubonakalisi elona qondo lenene lomgangatho wamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, linakho ukusebenzisa enye indlela eyamkelekileyo lilungiselela ukumisela umrhumo ofanelekileyo nonobulungisa wokulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso.
Ukuba ibhunga alinakho ukuhlola ubuninzi okanye umrhumo omele ukuhlawulwa ngenxa:-
yokuba inkqubo yokubala echazwe kumbandela 1 ngasentla, ayiyomfuneko, kunye/okanye b isaziso esichazwe kumbandela 25 ngasentla asithotyelwa kunye/okanye, kukho nakuphi ukuchaswa kwalo mthetho kamasipala yaye ngenxa yoko imirhumoo emele ukuhlawulwa ngokubhekiselele kulo ndawo ayibalwanga ngokuchanekileyo, ngoko ke ibhunga liya kuhlola umrhumo omelet ukuhlawulwa ngokwexabiso elicingelwa njengelifanelekileyo nelobulungisa.
Nangona kukho ukungavumelani nombandela 7 ngasentla, ibhunga linakho, ngeenjongo zokuhlola nawuphi na umrhumo omiselwe kulo mtehtho kamasipala okanye ukuqinisekisa ukuthotyelwa kwayo nayiphi na imiqathango yalo mthetho kamasipala, ngesaziso esibhaliweyo, ukucela ukuba umnini propati wayo nayiphi na indawo, ngexesha elimisiweyo nangeendleko zomnini propati abonelele yaye alondoloze izxhobo zokulinganisa okanye nezinye izixhobo ezifanelekileyo ezicingelwa njengeziyimfuneko libhunga:-
ukulinganisa umthamo wamanzi asetyenzisiweyo kulo propati nomthamo wamanzi afunyenwe kuwo nawuphi na umthombo ngaphandle kwebhunga;
ukulinganisa ngokwahlukeneyo umthamo wamanzi asetyenziselwe nayiphi na injongo eyodwa okanye kwinxalenye ethile yalo propati, yaye kubonelelwe ngesiqinisekiso esanelisa iimfuno zebhunga ukuba nasiphi na isixhobo sokulinganisa amanzi okanye ubuchule obusetyenzisiweyo obuchazwe kumbandela 8(a) nakumbandela 8(b) sisasebenza ngokukuko nangokuchanekileyo.
Izinto ezingamanzi eziThintelweyo ukuba ziLahlwe kwimijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka
Icandelo A: Ulwazi Jikelele Ingabi ngaphantsi Ingagqithi
Iqondo lobushushu/lokubanda kwindawo alahlwa kuyo amanzi amdaka 0 Â°C 40 Â°C
Imfuneko yeMichiza ene-Oksijini 5 000 mg/l
Icandelo C: Izinto ezenziwe ngesinyithi nezinto ezingaphiliyo - ubuninzi boxinzelelo Iqela loku-1
Lulonke uxinzelelo lwezinto ezenziwe ngesinyithi kwiQela loku-1 mazingabi ngaphezu kwama-50 mg/l
Icandelo C: Izinto ezenziwe ngeSinyithi nezo zingaphiliyo - lulonke uxinzelelo Iqela le-2
Lulonke uxinzelelo lwezinto ezenziwe ngesinyithi kwiQela le-2 mazingabi ngaphezu kwama-20 mg/l
Iphephandaba loMbuso lePhondo nomb. 5768 elatyikitywa ngowama-21/9/2001: UMthetho kaMasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka namanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N.397/1987: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
P.N. 393/1995: Umthetho kamasipala olawula uthungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba eyongeziweyo
P.N. 867/1979: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
/1991: Umthetho kamasipala olawula uthungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba
/1971: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, owalungiswayo
P.N. 570/1963: Umthetho kamasipala olawula amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 253/1990: Umthetho kamasipala olawula amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 814/1971: Umthetho kamasipala ophathelele kulawula lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba eyongeziweyo, owalungiswayo
P.N. 486/1939: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
P.N. 771/1985: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
/1978: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
/1983: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 533/1983: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
UMasipala woSinga-siqithi okuNxweme oluseNtshona:
P.N. 501 1996: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba
<fn>GOV-ZA.Www.capegateway.gov.za.xho.your_gov.7857.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
ULawulo neNkxaso yeQumrhu
ULAWULO NENKXASO YEQUMRHU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana eliKhulu loLawulo neNkxaso yeQumrhu ijolise ekukhuthazeni oomasipala ngokukuko nokuchanekileyo.
Isetyana: ULawulo noHlanganiso
Isetyana: UQwalaselo neNkxaso
Isetyana: EzoMthetho
Isetyana: UPhuhliso loLuntu
Imisebenzi:
Ukukhuthaza ulawulo olululo kunye nohlanganiso oluchanekileyo ngaphakathi eburhulumenteni naphakathi kwamasebe.
Ukuqwalasela intlalontle iyonke/ukusebenza koomasipala nokunikezela ulawulo nenkxaso ekhethekileyo.
Ukuqinisekisa ngengcaciso kwezomthetho ngokunika isikhokelo nenkxaso kwiSebe noomasipala
Ukulawula, ukuqinisa, ukunxibelelanisa nokukhusela inkqubo yophuhliso lwabasebenzi boluntu ngokukuko nangokufanelekileyo kwiphondo laseNtshona Koloni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Www.capegateway.gov.za.xho.your_life.4493.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO |IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Ubomi Bakho > EzeMpilo > Impilo Yoomama & Neyabafazi

IMPILO YOOMAMA & NEYABAFAZI


What is Abuse? (IiNkcukacha Zoluntu) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

Simelela: An Integrated Service for Surviving Rape in Khayelitsha, South Africa: One Year Report - 2006 (Iingxelo noPhando) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
(Uhlobo loxwebhu: pdf; ubukhulu: 631 KB)

uAgasti 2006

Isebe Lezempilo (uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho) (IiNkonzo)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Uvavanyo Lokukhulelwa (IiNkonzo)
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkonzo Zenkxaso Zasemva Kokubeleka (IiNkonzo)
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkonzo Zokubeleka (IiNkonzo)
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1]. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkathalo yasemva kokubeleka (IiNkonzo)
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko. (IiNkonzo)
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukukhutshwa Kwesisu (IiNkonzo)
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso. &nbsp;&gt;&nbsp;


Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo (IiNkonzo)
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uvavanyo Lomhlaza Webele (IiNkonzo)
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo (IiNkonzo)
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkÃ†omama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza. &nbsp;&gt;&nbsp;


Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala (IiNkonzo)
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uOktobha 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Amaphulo
Ezemfundo
Izixhobo Zokufunda
Khanya: Iphulo Lokusetyenziswa Kobugcisa Kwezemfundo
Khanya: Iphulo Lokusetyenziswa Kobugcisa Kwezemfundo
INJONGO:
Ekuqaleni konyaka wezifundo ka-2012, wonke umhlohli kuso sonke isikolo saseNtshona Koloni uya kuxhotyiswa ukuze abe nokusebenzisa ubugisa obufanelekileyo nobukhoyo ngelo xeshaxa befundisa kuye nawuphi na umfundi kweli phondo."
Iya kuqala ngezona zikolo zihlelelekileyo, iKhanya isebenzela ukunciphisa ukungahlangani ngokobugcisa kwanokuzuza ukulingana ngokobuhlanga nangokwesini.
Ezinye zeenjongo eziqingqiweyo zeli phulo ziquka:
ukusetyenziswa kobugcisa ukuncedana nabahlohli ukunikezela ngethuba kubafundi ukuze babe nokuzuza kwintlaninge yeetlobo zokufunda, kusetyenziswa ubugcisa ukusetyenziswa kobugcisa ukuncedana nabafundi abakhubazekileyo ukwandisa amanani abafundi abathabatha izibalo nenzululwazi kumgangatho ophakamileyo kwanokumelana nezifundo ngempumelelo ukulungiselela bonke abafundi Ixesha apho wonke umntu uyakube esazi ukucutha ukungalingani ngokobugcisa ukunika bonke abahlohli nabafundi kweli phondo idilesi ye-email
ISIQALO:
ISIPHELO:
UMGANGATHO:
INKCAZELO:
Yintoni kanye-kanye eli Phulo leKhanya?
Iinzuzo
YINTONI KANYE-KANYE ELI PHULO LEKHANYA?
Iphulo iKhanya linyathelo leSebe Lemfundo aseNtshona Koloni, nelaqala ngenyanga kaTshazimpunzi ngo-2001. Eli phulo lijongana neendlela zokusebenzisa ulwazi, unxibelelwano nobugcisa bomculo ukuphucula ukufundisa nokufunda, okanye ukunikezelwa kwezifundo ezikolweni.
Injongo kukuba wonke umhlohli waseNtshona Koloni uya kuhamba ahambe abusebenzise ubugcisa, bugcisa obo bufana neekhomyutha noomabona-kude, ekufundiseni. Oku ke kunganceda ekunciphiseni ukungoneli kwabahlohli abaqeqeshiweyo kwizikolo ezininzi. Eli phulo likwalindele ukuba abafundi baya kuba nakho ukusebenzisa iikhomyutha ngeenjongo zokufunda.
Izixhobo ezifana neekhomyutha kwakunye nokunye okufana neenkqubo zeekhompyutha ziyanikezelwa ezikolweni. Ukusetyenziswa nokunikezelwa kwazo kuxhomekeke kwiimfuno zesikolo eso.
Nangona ke zonke kuya kuthi kujoliswe kuzo zonke izikolo ekuhambeni kwexesha, eli phulo sele liqalwe apho kuyimfuneko kakhulu futhi nalapho kukhangeleka ngathi kungazuzwa khona iziqhamo.
Ngoko ke eli phulo lijolise kwizikolo eziphantsi kolawulo olusemgangathweni kwiingingqi ezihlelelekileyo ezineziphumo zemfundo ezixolisayo, apho ubugcisa obutsha buya kwenza owona mahluko kubomi babahlohli nobabafundi. Izikolo ziyamenywa ukuba zizimanye neli phulo xa abasebenzi bazo benakho ukumelana nokusebenzisa ubugcisa babufake kwindlela abahlohla ngayo.
Eli phulo sele lenze uthelekelelo ukufumanisa ukuba isikolo ngasinye sibudinga kangakanani, njani ubugcisa. Iindlela zoqhagamshelwano ngeekhompyutha zisekelwe ukukwazi ukusebenza nge-internet kwakunye nezixhobo zomculo kwizikolo ngokobunye bazo, ngendela yokuphendula kwiimfuno zazo zezixhobo zobugcisa.
IINZUZO
Izikolo ezingama-490 zithe zafumana uncedo ukuze zisebenzise ubugcisa bonxibelelwano ngendlela eyenza umahluko.
Kusetyenziswa iikhompyutha ezifikelela kuma-18,306 kungoku nje zizikolo zaseKkhayelitsha (yaye kweli nani, ama-10,561 athe afumana inkxaso-mali kwiKhanya okanye kwimibutho esebenzisana nayo, ze eziseleyo ezingama-7,745 zafunyanwa zizikolo zona ngokwazo).
Kungoku nje abahlohli abangama-13,034 baxhotyiswa ngezakhono zokusebenzisa obu bugcisa bonxibelelwano ngendlela eza kuphucula indlela abahlohla ngayo.
Abafundi abangama-432,460 kungoku sele bezibona iinzuzo zeli phulo
UKUZE UFUMANE IINKCUKACHA EZITHE VETSHE
IKhanya le ine- website egqibeleleyo nequlethe iinkcukacha ngeentshukumo zayo kwizikolo nemimandla ethile, kwakunye neempendulo kwimibuzo ebuzwa rhoqo ngephulo eli.
Okanye ke ungaqhagamshelana:
Inombolo Yomnxeba: 021 467 2223
ABATHATHI-NXAXHEBA:
YAYAMENE
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.glossary.I.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Uluhlu Lweenkcazelo: I
ULUHLU LWEENKCAZELO: I
I-Abalone - Esi sisidalwa saselwandle esityiwayo nesinoqweqwe olwenziwe lwafana nendlebe egqunywe yincindi eyikhuselayo. I-Abalone le sisidalwa esinqabileyo nesikumngcipheko wokuphela nya ehlabathini.
I-Catchment - Esi sisitya sokuhluza okanye indawo ehlala amanzi, imvula ibumbana apha kule ngingqi ze ihambe ngomsinga ukuya emlanjeni.
I-Circular - Esi sisaziso okanye umkhomba-ndlela onikwa abantu abaninzi.Umzekelo, icircular yesebe lezemfundo inganikwa wonke umntu osebenzela iSebe lezeMfundo.
YAYAMENE
I-Constituency - Le yingingqi ilungu lombutho wezopolitiko elonyulelwe ukuba lijongane nayo ze linikezele neengxelo zomsebenzi walo kuyo. Umzekelo, ooceba beengingqi ezithile kwinqanaba likamaspala banoxanduva lokujongana nabantu baloo ngingqi futhi kufuneka bamele iimfuno nezidingo zabo kwiBhunga.
I-Crime Stop - Eli liphulo elazisa futhi likhuthaze uluntu nabantu ngabantu ukuba bathabathe inxaxheba ekuncitshisweni kolwaphulo-mthetho eMzantsi Afrika. Libandakanya inombolo yokwabelana ngomnxeba apho unokudlulisa ingxelo ngolwaphulo-mthetho ungakhange uzazise.
I-Cryptography - Ukhuseleko lwe-internet olubandakanya ukufakwa kwekhowudi kulwazi ukuze loo khowudi ibe nokususwa ngabantu abathile kuphela.
i-Cultural 2005 - Esi sisicwangciso semfundo kwizikolo ekufuneka sibe kanti sisebenza ngokugqibeleleyo ngo-2005. Le ndlela yezifundo ijoliswe kubafundi yaye ijonge ikakhulu ekuphuculeni iziphumo. Imele ukuphuhlisa indlela yokucinga eyiyo nesebenzisa amaqhinga.
YAYAMENE
I-Obstetrics - Eli lelinye isebe lezempilo ejongene nonophelo lwaphambi kokuzalwa komntwana, ukuzalwa kwabantwana kwanononophelo lwasemva kokuzalwa komntwana.
YAYAMENE
I-Ordinance - Lo ngumthetho owiswe ngurhulumente wephondo.
I-Orthotics - Ke yinzululwazi yezempilo ejongene nezixhobo zeengcali ukuxhasa okanye ukunceda imidabaniso okanye amalungu omzimba asele ephelelwe ngamandla okanye akhubazekileyo.
I-PERSAL - Esi sisikhundla seSebe leeNkonzo Zoluntu Nendlela Yolawulo Lwabasebenzi Nezisekelo.
I-Schedule - Esi sisihlomelo kwisuntswana lomthetho esiquka ulwazi oluneenkcukacha ezininzi ezingafakwanga kuloo mthetho.
I-Statutes - Le yimithetho ewiswe yipalamente.
I-Subpoena - Lo ngumyalelo okuchazela ukuba uyafuneka enkundleni ngeenjongo zokuya kunikezela ubungqina njengengqina.
IBafana Bafana - Eli ligama iqela lesizwe lomdlalo webhola ekhatywayo loMzantsi Afrika elibizwa ngalo, gama elo lithetha amadodana.
Ibanjwa Elisalinde Ukuxoxwa Kwetyala Lalo - Lo ngumntu ogcinwe eluvalelweni ngelixa esalinde ukuxoxwa kwetyala lakhe
IBhanki Yehlabathi - Eli ligama elinikwa amaziko amane anikezela ngeemali-mboleko nolunye uncedo lwezimali kumazwe. Amaziko eBhanki Yehlabathi aphantsi kolawulo lwamazwe afaka igalelo kwiNgxowa-mali Yezimali Yamazwe Ngamazwe.
IBhodi Ejongene Neelwimi zaseMzantsi Afrika - Eli liqumrhu likarhulumente elinoxanduva lokukhusela, ukuphakamisa kwanokuphuhlisa iilwimi ezilishumi elinanye ezithethwa ngokusesikweni eMzantsi Afrika.
IBhodi Yeenkonzo Zezimali - Eli liziko elizimeleyo elingunobangela womthetho elijongana noShishino lweeNkonzo Zezimali Ezingenanto yakwenza naziBhanki eMzantsi Afrika ngokweemfuno zoluntu. Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite yeFSB.
IBhunga Eliphanda Ngezolimo - Eli liqumrhu likarhulumente elifunda imibuzo enento yokwenza nolimo ze ivelisele icandelo lezolimo iimveliso neenkonzo ezintsha.Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, ndwendwela iwebsite ye-ARC.
IBhunga Elisezantsi Kwelikhulu - Eli bhunga yingxenye yebhunga likamaspala. Limele intlaninge yooceba abahlanganisiweyo futhi lingenza iziphakamiso kweli Bhunga ngemiba echaphazela loo ngingqi. Eli bhunga lisenokunikwa namagunya okwenza imisebenzi enento yokwenza naloo ngingqi.
IBhunga Elishukuxa Imiba Yempangelo - Eli bhunga liqumrhu lomzi-mveliso apho abasebenzi nabaqashi badibana khona ukushukuxa nokufikelela kwizivumelwano ngemiba yemivuzo neemeko ekusetyenzwa phantsi kwazo.
IBhunga leGITO (iBhunga Lamagosa Obugcisa Bonxibelelwano kuRhulumente) - La ngamagosa ongamele izihlalo eziphezulu kurhulumente namele amasebe esizwe noorhulumente bamaphondo abanoxanduva oluhlangeneyo lokunikezela umkhomba-ndlela kwizicwangciso-maqhinga.
ICandelo leeNkonzo Zoluntu - Likwabizwa njengesebe leenkonzo zaseburhulumenteni, eli lisebe likarhulumente elibonelela ngeenkonzo kuluntu, umzekelo ukuqinisekisa ukufikeleleka kwamanzi nezixhobo zococeko.
ICandelo Lolawulo Loluntu - La ngamacandelo karhulumente aqinisekisa ukuphunyezwa kweenjongo zemithetho, abonelela ngeenkonzo kuluntu nanoxanduva lokuqhuba imicimba yamihla le kweli lizwe.
ICandelo Loqoqosho Lwaseburhulumenteni - Eli licandelo loqoqosho eliphantsi kolawulo lukarhulumente okanye eliphantsi kolawulo loluntu jikelele, kuquka kwanabasemagunyeni kurhulumente wesizwe owephondo nowedolophu kwanamqumrhu karhulumente.
YAYAMENE
YAYAMENE
IDemocracy - Olu lulawulo ngentando yesininzi. Abantu bayavota kulonyulo ze umbutho wezopolitiko okanye abagqatswa abafumene ezona voti zininzi balawule ilizwe.
IFauna - Zizilwanyana.
IFluoride - Le yenye yezinto ezisoloko zifakwa kwizibonelelo zamanzi neemveliso zonyango lwamazinyo (ezifana nentlama yamazinyo) ukunceda ukuqinisekisa amazinyo awomeleleyo, nasempilweni.
IFoetal Alcohol Syndrome - Oku kukukhubazeka komzimba nengqondo yosana olungekazalwa, nto leyo engunobangela wokudibana kolo sana lungekazalwa notywala ngenxa yokuba unina wabusela ngexa esakhulelwe.
IFynbos - Esi sisityalo semvelo saseNtshona Koloni. Ezi zityalo azikhuli naphi na kwezinye iindawo ehlabathini. IFynbos inika umdla omkhulu kubathandi bezityalo ngenxa yeentlobo zayo ezininzi.
IGeriatric - Lo ngumntu omdala kakhulu.
IGlobalisation - Apha kuxa umba othile ungekho kwilizwe elinye kuphela kodwa uchaphazela amazwe amaninzi ehlabathini. Lo mba unokuba ubhekisa kwinkcubeko, ushishino okanye uqoqosho.
Igosa Laseburhulumenteni - Lo ngumntu osebenzela urhulumente. Igosa okanye umlawuli kwinkqubo yolawulo karhulumente.
YAYAMENE
IGqwetha Lempahla - Eli ligqwetha eliyingcali ekudluliselweni kwempahla kubanye abanini.
IGreen Paper - Eli liphepha lokugaya izimvo,ekuyilweni komgaqo-nkqubo kumba othile elenziwa futhi likhutshwe liSebe elithile likaRhulumente.
YAYAMENE
IHabitat - Le yindawo nengingqi apho isityalo okanye isilwanyana siqhele ukuhlala khona.
IHansard - Le yimizuzu yeengxoxo neendibano zepalamente.
IHistopathology - Ezi zizifundo zeenguqu ezincinci kangangokuba zingabonwa kuphela ngoomatshini boomabona-kude ezenzeka kwizihlunu zomzimba.
IHorticulture - Le yinzululwazi yokutyala iziqhamo, imifuno iintyatyambo okanye ezinye izityalo.
IHypertension - Esi sisifo soxinzelelo lwegazi.
IiGabion - Ezi zizitya ezinkulu nezivulekileyo zesinyithi ezisetyenziselwa ukwenza amadama nezisekelo zezakhiwo.
IiKholeji Zemfundo Noqeqesho Olugqithayo
YAYAMENE
Iikopi Eziqinisekisiweyo - Ezi ziimpepha ezisesikweni ze zafotwa ukwenza ezinye iikopi, kopi ezo ke ziqinisekiswe nguMkomishinala Wezifungo ukuba zikotshwe kwezo zokwenyani.
Iindawo Ezinobutyebi Behlabathi - Ezi ziindawo zemvelo nezenkcubeko ezibaluleke kakhulu ngokugcina imbali. Kukho uluhlu lwamazwe ngamazwe olunezi ndawo noluphantsi kolawulo lweKomiti Yoorhulumente Bamazwe Ngamazwe Ejongene Nobutyebi Behlabathi. Umzekelo, isiqithi iRobben Island yenye yeendawo ezinobutyebi behlabathi.
Iindawo Zokuhlala Ezingakhiwanga Ngemvume kaRhulumente - Ezi zizindlu namatyotyombe akhiwe kumhlaba ongalungiselelwanga lwakhiwo lwazindlu. Apha akukho zinkonzo zifana mhlawumbi nombane, amanzi, kwanezixhobo zococeko.
Iindlela Zokusebenza Ezingekho Mgangathweni - Ezi ziimeko zokusebenza okanye iintshukumo nezigqibo ezinento yokwenza nengqesho futhi ezingasebenzisani nemigaqo yemithetho yengqesho.
Iindlela Zokuzikhusela Zomntu Wonke - La ngamacebo okuzikhusela ekufuneka esetyenziswe nguye wonke ubani ukuqinisekisa ukuba intsholongwane kaGawulayo noGawulayo azisasazeki.
Iindlela Zokuziphatha Kumashishini - Le yimigangatho yokuziphatha esetyenziswa kubudlelwane nakwiintshukumo zoshishino.
Iingingqi Ezisemaphandleni - Ezi ziingingqi ezingaphandle kwezixeko kwakunye needolophu ezinkulu, kuquka neengingqi zolimo. Kukho imigangatho esezantsi yeenkonzo kwanezixhobo zokuphila kwezi ngingqi futhi abantu abahlala kuzo kufuneka bahambe imigama emide ukuze bafikelele kwezona ndawo zokufumana iinkonzo zikufutshane.
Iinjongo - Le yinjongo esamele ukuphunyezwa. Yinto ekufuneka umbutho ngamnye uyenzile ukuze ufezekise umbono wawo.
Iinkedama zikaGawulayo - Aba ngabantwana abangaphantsi kwe-15 okanye i-18 leminyaka ubudala ababazali babo basutywe kukufa ngenxa yokuhlaselwa yintsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo. Umntwana lo usenokuba nayo okanye angabi nayo le ntsholongwane.
Iinkonzo Ezingundoqo - Ezi ziinkonzo ezibalulekileyo nezingundoqo urhulumente ekulindeleke ukuba abonelele ngazo. Umzekelo: amanzi, ezococeko nombane.
iinkonzo Zaseburhulumenteni - Eli ke liqumrhu labantu abasebenza kwicandelo loLawulo likaRhulumente ukuze libonelele ngeenkonzo kuluntu. Aba baqeshwa abonyulwanga.
Iinkqubo Zokukhetha Abathile Kwiinkonzo - Inkqubo elandelwayo xa amasebe karhulumente iimveliso okanye iinkonzo. Le nkqubo iquka ukunikezela ngeethenda nangeekontraka.
IiNkundla - Ezi ziiNkundla eziqinisekisa ukuba umthetho uyahlonitshwa ze zikhusele namalungelo aqinisekiswe nguMgaqo-siseko. Eli sebe likarhulumente lizimele yaye alikho phantsi kwamasebe owisomthetho nelolawulo.
IiNkundla Zabantwana - Ezi ziinkundla ezibekelwe bucala ukujongana namatyala apho umntu osemncinci atyholwa ngokwaphula umthetho.
IiNkundla zooMantyi - Ezi ziinkundla ezisezantsi apho inguMantyi othabatha izigqibo. Zijongana namatyala angekho nzima nangekho mabi kakhulu kwanemiba yasekuhlaleni eyenzeka kwiindawo ezikuzo ezo nkundla.
IiNkundla Zoqhawulo-mtshato - Ezi ziinkundla ezijongene kuphela namatyala okuqhawulwa komtshato.
Iisampulu Eziza Kuvavanyelwa Iimpawu Zesifo - Ezi ziisampulu zeencindi okanye igazi ezithunyelwa kumzi wophando lwenzululwazi yezempilo ukuze zifundwe ukufumanisa ukuba ezo sampulu zinasifo sithile na, yintoni na eso sifo, yintoni unobangela waso nokuba sesikhule kangakanani na kuloo mzimba.
IJuvenile - Lo ngumntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala.
IKapa Elihlumayo - Esi sisicwangciso-qhinga sephondo leNtshona Koloni esijoliswe ekukhuliseni nasekuphuhliseni eli phondo.
IKhabhinethi - Le yintloko yesebe eliphezulu lolawulo lukarhulumente. Iquka uMongameli, uSekela-Mongameli kunye naBaphathiswa beKhabhinethi abangama-24.
IKholera - IKholera le sisifo esosulelayo esibangwa ngamanzi angcolileyo awenza ukuba umntu agabhe kabuhlungu, ukujijeka kwamathumbu nokurhuda okuba nzima nabuhlungu.
IKhowudi Yezezindlu - Le yimikhomba-ndlela yesizwe kuncedo-mali lokwakhiwa kwezindlu kuquka nolwazi oluthe vetshe ngendlela yokufaka izicelo zoncedo-mali lokwakhiwa kwezindlu.
IKomishoni Ezimeleyo Yolonyulo (i-IEC) - Eli liqumrhu elingumvuka woMgaqo-siseko elinoxanduva lokuququzelela ulonyulo kwanokuqinisekisa ukuba olo lonyulo lukhululekile futhi alunamkhethe.
IKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika - Eli liqumrhu elingumvuka woMgaqo-siseko ukuze liphakamise, likhusele futhi libe liliso kumalungelo oluntu eMzantsi Afrika.
IKomishoni yeeNkonzo zeeNkundla - Le Komishoni icebisa urhulumente kwimiba enento yokwenza neenkundla, umzekelo ukuqeshwa kweejaji.
IKomishoni Yemithetho yoMzantsi Afrika - Le yikomishoni ephanda ngamacandelo afuna ukwenzelwa imithetho emitsha okanye iinguqu ezinkulu ngokwemithetho. Ngokusetyenziswa kwenkqubo yokubandakanywa koluntu jikelele, le komishoni iza neziphakamiso ngemithetho emitsha enokuquka imithetho esayilwayo.
IKomishoni Yenyaniso Noxolelwaniso - I-TRC ngamafutshane. Le komishoni yamiselwa ukufumanisa izizathu, ubume nobungakanani bokunyhashwa kwamalungelo oluntu okwenzeka apha eMzantsi Afrika phakathi komhla wokuqala kwinyanga yoKwindla kunyaka ka-1960 nomhla wesithandathu kweyoMnga ka-1994, ukuze kuxolelwe abo benza iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezayamene neenjongo zopolitiko, ukwenzela amaxhoba onyhasho lwamalungelo oluntu ukuba anikezele ngobungqina ze enze neengxelo ezidiza iziphumo neziphakamiso zale Komishoni.
IKomishoni Yokuphuculwa Nokukhuselwa Kwamalungelo Enkcubeko, Enkolo Nawezeelwimi - Eli qumrhu ladalwa nguMgaqo-siseko ukuphucula intlonipho kwiinkcubeko, iinkolo neelwimi ezahlukeneyo.
IKomishoni Yoxolelwaniso, Ukungenelela Nokunqanda (iCCMA ngamafutshane) - Eli liqumrhu elizimeleyo elijongana nemiba eyahlukeneyo yezabasebenzi futhi linceda nasekusonjululweni kweembambano phakathi kwabaqashi nabaqashwa.
IKomiti
YAYAMENE
IKomiti Yexeshana Nje elincinci (Glossary)
IKomiti Emileyo - Le yikomiti esisigxina. Umzekelo, iKomiti Emileyo Nehlangeneyo ejongene Nomgangatho Wobomi Kwanobume Bemeko Yamakhosikazi yikomiti esisigxina yepalamente yesizwe.
IKomiti Yeethenda - Le yikomiti esesikweni ebekelwe ukuqinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo neenkqubo zikarhulumente ziyalandelwa xa kuchongwa ithenda.
IKomiti Yexeshana Nje elincinci - Le yikomiti eyenzelwe injongo ethile eluqilima futhi ekho ixesha eliqingqiweyo.
IKona Yezoshishino Kwithala Leencwadi - Eli licandelo kwithala leencwadi likawonke-wonke elibonelela ngolwazi ngokuqala nokuqhuba ishishini.
ILegal Aid - Le yinkonzo yeengcebiso ngomthetho engahlawulelwayo kubantu abatyholwa ngokwaphula umthetho bengakwazi kumelana neendleko zamagqwetha.
Ilizwe Eliphuhlileyo - Eli lilizwe apho amashishini athabatha indawo ebalulekileyo kuqoqosho oluluqilima nolucwangciswe ngendlela eyiyo kwanezixhobo nezibonelelo eziphuhliswe ngobuxhaka-xhaka bobugcisa bala maxesha. Likwabizwa njengelizwe elikwiHlabathi Lokuqala.
Ilungelo Lobunini
YAYAMENE
IMali-mboleko - Le yimali ekhutshwa ngurhulumente ukunceda umbutho kanye umntu othile ukuba athenge into ethile. Umzekelo, imali-mboleko yendlu yimali enokusetyenziselwa ukuthenga indlu.
Imbacu - Lo ngumntu oqhweshela kwelinye ilizwe ngenxa yokutshutshiswa ngokobuhlanga, ngokwenkolo nangokopolitiko. Iimbacu zivumelekile ngokomthetho ukuba zihlale kwilizwe ezibalekela kulo.
Imbali Yenkcubeko - Le yimbali yembumba yesizwe esithile, kuquka namasiko, izithethe nendlela yabo yokuphila.
IMbumba Ejongene Nokhuseleko Ekuhlaleni
YAYAMENE
IMbumba Ejongene Nolwaphulo-mthetho Ekuhlaleni (iCPF ngamafuphi) - Le yimbumba yabemi abakhathazekileyo lizinga lolwaphulo-mthetho kwiindawo abahlala ze basebenze kuzo, futhi bakwasebenzisana namapolisa aloo ngingqi ekudaleni uzinzo nasekugcineni ingingqi abahlala kuyo iyekhuselekileyo.
Imbuyekezo Yemali Yerhafu - Apha kuxa imali ethile ibuyiselwe kuwe emva kokuba uhlawule imali ubuyityala. Umzekelo, ukuba uhlawule irhafu engaphaya kwaleyo uyityalayo, uya kukwazi ukufumana imbuyekezo ngokuthi ubuyiselwe isixa esithile.
IMethodology - Le yindlela okanye isicwangciso osithabathayo ukuze ube nakho ukuzuza into ethile. Umzekelo, kuya kufuneka ukhethe indlela ethile yokwenza uphando lwakho phambi kokuba ube kanti uyangena nzulu kolo phando.
Imfundo Ekude - Le yimfundo ngaphandle kokudibana komfundi nomhlohli ubuso ngobuso. Ikwabizwa njengemfundo yembalelwano.
IMfundo Enomsila - Le yimfundo esesikweni elandela emva kwemfundo yesikolo esiphakamileyo. Le mfundo iquka imfundo yeedyunivesithi neeteknikoni.
IMfundo Ephakamileyo - Le yimfundo elandela emva kwemfundo yezikolo zemfundo ephakamileyo, kuquka noqeqesho lwasezidyunivesithi naseziteknikoni. Ikwabizwa njengemfundo ephakamileyo. Iquka lonke uqeqesho olukhokelela kwimfundo yeNQF engaphezu kwebanga lematriki.
IMfundo Esekelwe Kwiziphumo - Le yindlela yemfundo apho yonke into efundiswayo inenjongo yayo. Ubume bezifundo kwanazo zonke iimviwo zakhiwa ngokubhekiselele kwezi ziphumo zifunwayo nezilindelekileyo.
IMfundo Noqeqesho Olugqithayo
YAYAMENE
IiKholeji Zemfundo Noqeqesho Olugqithayo (Glossary)
IMfundo Noqeqesho Oluthe Gabalala
YAYAMENE
Imfuyo Ephilayo - Le ke yimfuyo efuywa kwifama ngeenjongo zokufumana ingeniso. Umzekelo, iinkukhu, iinkomo neehagu.
Imibutho Esekelwe Kwinkolo - Le yimibutho engajonge ngeniso emalungu ayo akholelwa kwinto enye kwezakwaLizwi.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo - Le yimibuzo ebuzwa rhoqo. Iiwebsite kwakunye neepasile ezinolwazi zisoloko ziqulethe amacandelo aphendula le mibuzo.
IMicroeconomics - Ezi zizifundo zamacandelo amancinci omthengi okwinqanaba elisezantsi, ukuziphatha ekhayeni nakumashishini.
Imigaqo-nkqubo ezama ukubuyekeza abaxhatshazwayo - Lo ngumgaqo-nkqubo wokuthenga iimveliso neenkonzo ngendlela enceda netyisa izizwe nabantu abamalungelo ayesakusengelwa phantsi. Umzekelo, urhulumente unomgaqo-nkqubo wokukhetha abo babesakusengelwa phantsi ngokwamalungelo, iPreferential Procurement Policy ethathela ingqalelo isini nobuhlanga babantu abafaka izicelo zokubonelela urhulumente ngeenkonzo.
Imimiselo - Ezi ziimpepha ezineenkcukacha ezikhutshwe yipalamente nezichaza ukuba imithetho iza kuphunyezwa njani na. Umzekelo, umthetho iFrearms Control Act uthi kufuneka ufake isicelo sephepha-mvume lokuba nompu ukuze ube nakho ukuba ngumnini wompu. Imimiselo le idiza ngokuthe ngqo ukuba ungasenza njani na isicelo sephepha-mvume elo.
Imo Yoshishino - Ezi ziimeko zoqoqosho, zopolitiko, zoluntu, zenkcubeko nezamaziko ezithi zibe nefuthe kwishishini.
IMpahla Yoluntu - Lo ngumhlaba, izakhiwo, izithuthi okanye nayiphi na impahla yoMbuso.
Impatho-mbi - Impatho-mbi ingathetha nayiphi na indlela ebangela intlungu, kuquka nokuphathwa gadalala ngokwasenyameni (okufana nokubethwa), ukuphathwa gadalala ngokwesondo (okufana nokudlwengulwa) okanye ukungakhathalelwa, apho umntu obefanele ukunonophela angakwenziyo oko, umzekelo: uxanduva lokukhathalelwa komntwana ngumzali (apho umzali mhlawumbi angamondliyo umntwana wakhe).
IMpilo Yasemsebenzini - Apha kuthethwa ngempilo nokhuseleko kwindawo yokusebenzela.
IMpilo Yomlomo - Oku kukugcina umlomo, iintsini namazinyo akho ekwimeko entle ukunqanda ukubola kwamazinyo kwanezifo zeentsini.
iMpuma Kapa - Eli lelinye lamaphondo alithoba oMzantsi Afrika, futhi likunxweme olukwimpuma.
Imveliso Eveliswe Kwilizwe Lelo Lizwe. - Lo ngumlinganiselo wayo yonke imveliso eveliswe kwelo lizwe ngonyaka, ingeniso kwanenkcitho kuqoqosho lwelo lizwe.
Imveliso Yengqondo
YAYAMENE
IMveliso Yesizwe Yonyaka - Lo ngumlinganiselo wonyaka wayo yonke imveliso neenkonzo eziveliswe kweli lizwe kwanengeniso efunyenwe kutyalo-mali kumanye amazwe.
INational Assembly - Eli lisebe likarhulumente elijongene nokuwiswa kwemithetho. Inamalungu epalamente onyuliweyo angamakhulu amane nanoxanduva lokwenza nokutshintsha imithetho yeli lizwe.
INational Prosecuting Authority - Eli liqumrhu elimiselwe ngurhulumente elinoxanduva lokulawula ze libe liliso kutshutshiso lweli lizwe.
YAYAMENE
IMfundo Noqeqesho Oluthe Gabalala (Glossary)
INcwadana Yokundwendwela Elinye Ilizwe - Le yincwadana esesikweni ekhutshwa ngurhulumente eqinisekisa ukuba ungubani na wena kwanokuba uyinzalelwane yeliphi na ilizwe yaye ikuvumela ukuba utsibe imida yelizwe lakho undwendwele amanye amazwe.
Indaba - Le yindibano yokushukuxa imiba ebalulekileyo.
Indlela Yokushishina - Inkcazelo okanye umfanekiso obonisa ukuba umbutho usebenza njani, ukuba zisebenza njani iinkqubo zawo, nokuba amabakala ahlukeneyo alo mbutho asebenzisana njani na.
Indlela Yokwaba Impahla - Le yindlela esetyenziselwa ukwahlula impahla yesibini xa siqhawula umtshato waso. Yonke ingeniso nempahla efunyenwe ngexesha kusatshatiwe yahlulwa ngokulingana phakathi kwesi sibini xa siqhawulwa umtshato.
Indlela Yolawulo kuRhulumente - Le yinkqubo enzima yokuqhuba imicimbi karhulumente kusetyenziswa iindlela eziqingqiweyo nemigangatho emininzi yabasebenzi abenza imisebenzi nabanamandla awahlukeneyo okwenza izigqibo.
INdlela Yolawulo lukaMongameli - Le yindlela yolawulo lukarhulumente apho eyona ofisi yopolitiko inamandla iyekamongameli welizwe.
Ingingqi Esedolophini - Le yingingqi egcwaliswe ngabemi abangaphaya kwenaniebelimele ukuyima enezinga eliphezulu leenkonzo nezixhobo ezenza ubomi bube lula, ezifana nezesixeko.
Ingqina - Lo ngumntu onikezela ubungqina enkundleni ngento ayibonileyo okanye ayaziyo.
INgqungquthela Engamalungelo Omntwana yeZizwe Ezimanyeneyo - I-UNCRC ngamafutshane kwisiNgesi, esi sivumelwano sezizwe ngezizwe sibeka elubala amalungelo angundoqo abantwana. Kude kube namhlanje nje, le ngqungquthela sele ityikitywe ngamazwe alikhulu elinamashumi alithoba nesibini (mabini kuphela amazwe angazange asityikitye esi sivumelwano).
INgxowa-mali Yeengozi Zendlela - Le yingxowa-mali ehlawula imbuyekezo kubantu abonzakele okanye ababulewe kwiingozi zezithuthi zendlela.
INgxowa-mali Yokhuseleko Kwintswela-ngqesho - Le yingxowa-mali karhulumente. Wonke umntu ophangelayo uhlawula enye imali njengegalelo kule ngxowa-mali. Ukuba umntu uthi aphelelwe ngumsebenzi, angathi afake ibango lembuyekezo ngenxa yokungaphangeli kwakhe kule ngxowa-mali.
Ingxowa-mali Yokusebenza Ngokukhuphisana - Le yinkxaso-mali yokwahlula iindleko enikezela ngoncedo-mali kubanini bemizi-mveliso nabamashishini abonelela ngeenkonzo ukuze kukhuthazwe ukhuphiswano kushishino lwaseMzantsi Afrika.
INgxowa-mali Yoncedo-mali Yezizwe Ngezizwe (i-IMF) - Eli liqumrhu leZizwe Ezimanyeneyo elinoxanduva lokuzinzisa amazinga onaniselwano amzwe ngamazwe. Libonelela ngemali-mboleko kumazwe angamalungu eZizwe Ezimanyeneyo.
INkampani
YAYAMENE
INkampani Ebonelela Ngeenkonzo ze-internet - Le yinkampani evunyelweyo ukuba yenze oku ebonelela ngeenkonzo zokuhlanganisa abantu okanye amashishini nge-internet.
Inkedama - Lo ngumntwana obazali bakhe bobabini bangasekhoyo.
INkonzo kaRhulumente Yonxibelelwano Nolwazi - Eli liqumrhu likarhulumente elinoxanduva lokujongana nonxibelelwano phakathi kwamasebe karhulumente kwanokubonelela urhulumente kunye noluntu ngolwazi. Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe tyelela iwebsite yeGCIS.
INkqubo yePalamente - Olu luhlobo lolawulo lukarhulumente apho abameli abonyuliweyo, ngokusebenzisa ipalamente, bathi benze ezona zigqibo zibalulekileyo, ezifana nokuwiswa kwemithetho emitsha.
Inkqubo Yokubeka Abantu Ngaphambili - "Abantu Kuqala", le yimigaqo esibhozo karhulumente yokunikezelwa kweenkonzo, eyile: ukuthetha-thethana noluntu, imigangatho yeenkonzo, ukufikeleleka, imbeko, ulwazi, ukuvuleleka nokulawula ngendlela ebonakalayo, ukulungisa umonakalo odalwe yinkqubo yobandlululo kwanokubonakaliswa kwexabiso lemali.
Inkqubo Yokufaka Abantu Abamnyama Kwizithuba Zengqesho - Lo ke ngumgaqo-nkqubo wokulungisa ukungalingani okwadalwa yinkqubo yobandlululo yangaphambili. Umzekelo, ukuqesha abantu abasuka kwiindawo ebezikade zihlelelekile yaye zisengelwe phantsi ngokwamalungelo ngeenjongo zokuzama ukudala imbumba yabasebenzi emele nengqina amanani abemi beli.
INkqubo Yokupheliswa Kwentlupheko - Ezi zizicwangciso zikarhulumente zokunciphisa intlupheko. Ziquka iinkxaso-mali kwanamaphulo okuvelisa amathuba engqesho.
Inkqubo Yokuvuselela iAfrika - "Ukuzalwa ngokutsha kwe-Afrika": oku kubhekisa kwiintshukumo zokuphuhliswa kobutyebi be-Afrika ukuze kwakhiwe uqoqosho lwamazwe ase-Afrika futhi kuphuculwe nomgangatho wobomi bama-Afrika ngokubanzi.
INkqubo Yophuhliso yeZizwe Ezimanyeneyo - I-UNDP ngamafutshane kwisiNgesi, eli liqumrhu leZizwe Ezimanyeneyo elinoxanduva lokujongana namanyathelo ophuhliso kwizizwe ngezizwe.
INkundla Ephakamileyo - Ezi ziinkundla ezimamela amatyala amakhulu afana nokudlwengula nokubulala kwanamatyala abandakanya ngaphezu kwe-R100 000. INkundla Ephakamileyo ikwamamela izibheno zamatyala asuka kwiinkundla zoomantyi.
INkundla Ephakamileyo Yezibheno - Le nkundla yeyona inkulu kwimiba engawuchaphazeliyo uMgaqo-siseko. Le Le nkundla ichophela izibheno zamatyala asele efumene izigwebo kwiNkundla Ephakamileyo.
INkundla Yabantwana - Le yinkundla ekhethekileyo ethabatha izigqibo ngamatyala abandakanya abantwana.
INkundla Yamabango Amancinci - Le yinkundla eneenkqubo ezikhawulezileyo, ezingadli kakhulu empokothweni nezilula enokujongana namatyala abemi belizwe (oko ke kukuthi angengawo awolwaphulo-mthetho) abandakanya imali eziya kuma kumawaka asixhenxe eerandi.
INkundla Yemicimbi Yabasebenzi - Le yinkundla echophela iimbambano zemicimbi yabasebenzi.
INkundla Yenkxaso-mali Yesondlo - Le yinkundla yabucala ejongana nemiba yenkxaso-mali yesondlo, efana nokukhutshwa komyalelo wesondlo nokohlwaywa komntu ongamelaniyo nokuhlawula inkxaso-mali yesondlo.
INkundla yoMgaqo-siseko - Le yeyona nkundla iphezulu ngamagunya kweli lizwe. Inento yokwenza namatyala abandakanya imiba yomgaqo-siseko kuphela. La matyala aquka amatyala apho amalungelo oluntu atyeshelwa khona kwanamatyala abandakanya amagunya nemisebenzi karhulumente.
INkxaso-mali - Le yintlawulo ephuma nyanga zonke isuka kurhulumente inikwa umntu ohluphekileyo, njengenkxaso-mali engumhlala-phantsi. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zeenkxaso-mali ezinikwa abantu abanezidingo ezahlukeneyo.
INkxaso-mali Yamagqala Emfazwe - Le yinkxaso-mali yabantu abadala okanye abakhubazekileyo baseMzantsi Afrika abathabatha inxaxheba kwiMfazwe Yesibini Yehlabathi okanye kwiMfazwe yaseKorea.
INkxaso-mali Yesondlo - Le yimali ehlawulwa ngumntu eyihlawulela ukuxhasa omnye ngesondlo nangeemfuno zobomi ngokubanzi. Umzekelo, utata othile uhlawula unina wabantwana bakhe ukuba unina lowo nguye ojongene nabantwana abo.
INkxaso-mali Yesondlo Sabantwana - Le nkxaso-mali ili-R160 ngenyanga ivuleleke kubantwana abangaphantsi kweminyaka elithoba ubudala. Le nkxaso-mali kungoku nje ikwinkqubo yokwandiselwa ukuba ifunyanwe nangabantwana abangaphantsi kweminyaka elishumi elinesine ubudala.
INkxaso-mali Yobudala - Olu luncedo-mali oluphuma kurhulumente lunikwa abantu abadala abahluphekayo. Luvuleleke kumadoda angaphezu kwamashumi amathandathu anesihlanu eminyaka ubudala kunye namakhosikazi angaphezu kwamashumi amathandathu eminyaka ubudala futhi abo bantu kufuneka kwenziwe kubo uvavanyo lwemeans test ukuze kujongwe ukuba basakungele na ukuyifumana le mali..
INkxaso-mali Yomntu Oxhomekeke Kunonophelo - Le yinkxaso-mali ephuma ngenyanga eli-R150 ngenyanga nganye enikwa abantu abadinga unonophelo.
INkxaso-mali Yomntwana Oselugcinweni Lomnye Umzali Okwexeshana - Le nkxaso-mali ivuleleke nakubani na ogcine umntwana njengomzali wakhe okwexeshana. Yenzelwe ukunceda ekuhlawuleleni ukutya, impahla kwanemfundo yomntwana lowo
Inkxaso-mali Yomntwana Oxhomekeke Kunonophelo - Le nkxaso-mali yama-R570 ngenyanga ivuleleke kumzali wemvelo okanye umzali ogciniswe okwexeshana umntwana okhubazeke kakhulu ngokwasengqondweni okanye ngokwasenyameni.
Inqanaba Lomvuzo - Izithuba zemisebenzi yaseburhulumenteni ziyaphicothwa ze zinikwe nenqanaba lomvuzo (elikwabizwa ngokuba sisikhundla). Imivuzo kwinqanaba ngalinye ishukuxwa liBhunga Elimele Iimfuno Zabasebenzi Baseburhulumenteni. Izibhengezo zezithuba zemisebenzi ziya kudwelisa inqanaba lomvuzo weso sithuba sibhengezwayo
Intengiso Kumazwe Angaphandle - Ezi ziintengiso zoshishino namanye amazwe.
Intlangano ye-MINMEC - Ezi ziintlangano phakathi koMphathiswa wesizwe nabaphathiswa abalithoba bamaphondo abajongene kwanelo sebe linye. Umzekelo, xa bonke abaphathiswa bamaphondo kwezeMpilo behlangana noMphathiswa wesizwe wezeMpilo.
Intlawulo Yeenkonzo Zezithili - Le yintlawulo amashishini nabaqashi ekufuneka beyihlawule kumabhunga oorhulumente bamakhaya okanye ezithili abashishina kuzo.
Intsebenziswano Phakathi Kukarhulumente Noshishino Lwabucala - Apha kulapho inkampani yabucala ingena kwizivumelwano ezibophelelayo necandelo likarhulumente ukuze ibonelele ngaloo nkonzo karhulumente okanye iphumeze loo msebenzi wolawulo. Elo candelo likarhulumente lidlala indima ephambili kule ntsebenziswano.
INtsholongwane kaGawulayo/uGawulayo - INtsholongwane kaGawulayo ihlasela amajoni omzimba. Yenza ukuba abantu babe semngciphekweni wokuhlaselwa zezinye izifo ezifana nesifo sephepha okanye isifo semiphunga. Xa amajoni omzimba womntu onentsholongwane kaGawulayo ephelelwe ngamandla kangangokuba ade agule, kuthiwa loo mntu unoGawulayo.
iNtshona Kapa - Eli lelinye lamaphondo alithoba oMzantsi Afrika. Eli phondo liquka icala elikuMazantsi nelikwiNtshona yeli lizwe.
INtsika - Eli liqumrhu likarhulumente elinoxanduva lokunceda amashishini asakhulayo ngoqeqesho nangeenkonzo zenkxaso. Ukuze ufumanise okunye ngeenkonzo zeli qumrhu, tyelela iwebsite yeNtsika.
Inzalelwane - Le yinto okanye umntu okhulele okanye ongowemvelo kwinginqi ethile. Into mhlawumbi eveliswe, ehlala okanye ekhula ngokwendalo kuloo mmandla kuphela.
Inzululwazi Yolawulo Lomhlaba Nokuveliswa Kwezityalo - Le ke yinzululwazi yolawulo lomhlaba nokuveliswa kwezityalo.
YAYAMENE
IPhepha Lengcaciso yoMgaqo-nkqubo - Eli liphepha lomgaqo-nkqubo elilungiselelwe ingcaciso lelinye lamasebe karhulumente.
IPhepha-mvume Lokufunda - Eli liphetshana elisesikweni elikhutshwa liSebe leMicimbi Yekhaya kumntu ofuna ukufunda apha eMzantsi Afrika. Akukho mthethweni ukufunda apha ungummi welinye ilizwe ngaphandle kweli phepha-mvume.
IPhepha-mvume Lokuphangela - Eli liphetshana elikhutshwa liSebe leMicimbi Yekhaya kubemi bamanye amazwe abanqwenela ukuza kuphangela apha eMzantsi Afrika. Akukho mthethweni ukuphangela kweli lizwe kwabemi bamanye amazwe ngaphandle kweli phepha-mvume.
IPhepha-mvume Lokushishina - Iphepha-mvume elidingekayo ukuze umntu aqhube ishishini elisemthethweni. Iintlobo ezahlukeneyo zamashishini zineemfuno ezahlukeneyo zamaphepha-mvume.
IPhepha-mvume Lokuthengisa Utywala - Eli liphepha-mvume elivumela ishishini ukuba lithengise utywala ngokusemthethweni.
IPhetshana Elinyanzelisa Ukuba Kuvelwe Enkundleni - Eli liphetshana elichazela umntu othile ukuba kufuneka evele enkundleni yamatyala ngosuku oluthile ukuze kuchotshelwe ityala atyholwa ngalo.
IPhetshana Elinyanzelisa Ukwenziwa Komsebenzi Othile - Eli liphetshana elisemthethweni elichazela umntu othile ukuba imali ethile kufuneka ibe sele ihlawulwe ngosuku oluthile okanye kungenjalo loo mba uya kuya kumanyelwa enkundleni.
IPhetshana Lokuvota - Eli liphetshana elisetyenziswa kulonyulo, lidwelisa kuluhlu bonke abo okanye loo maqela opolitiko angenela olo lonyulo. Umvoti ngamnye uvotela lowo okanye elo qela alithandayo kwelo phetshana, phetshana elo lithi emva koko lifakwe kwibhokisi ecikiweyo.
IPhulo Leentshukumo Zonyango - I-TAC ngamafutshane. Lo ngumbutho osebenzela ukuba urhulumente anikezela ngamachiza onyango kubo bonke abemi boMzantsi Afrika abahlaselwe yintsholongwane kaGawulayo.
IPilisi Yocwangciso-ntsapho Olungxamisekileyo - Ikwabizwa njengepilisi yasemva kobusuku bomcimbi, le pilisi yocwangciso-ntsapho ingasetyenziswa kwiiyure nje ezingama-72 emva kokwabelana ngesondo ngaphandle kwezikhuselo ukunqanda ukukhulelwa.
IQela Lezopolitiko Eliphikisa Ngokusesikweni - Lo ngumbutho wezopolitiko onezona zihlalo zininzi emva kweqela elilawulayo epalamente. I-DA liqela eliphikisa ngokusesikweni kurhulumente wesizwe.
IQumrhu elingumvuka Womthetho - Eli liqumrhu loluntu elidalwe elingumvuka wemigaqo nemiqathango yomthetho othile.Umzekelo, iKomishoni Engokulingana Ngokobuni nayo ingumvuka woMgaqo-siseko.
IQumrhu Elizimeleyo Losasazo (i-IBA) - Eli liqumrhu elingumvuka womthetho nelinoxanduva lokuqinisekisa ukuba umxholo kamabonwa-kude nokanomathotholo ufumaneka kuzo zonke iilwimi kwaneenkcubeko zoMzantsi Afrika futhi unikezela ngolonwabo, imfundo kwanolwazi. Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, tyelela iwebsite ye-IBA.
Iqumrhu leBhodi Elawula Isikolo - Aba ngootitshala, abazali nabafundi abatyunjelwe ukwenza imigaqo-nkqubo yesikolo sabo ze balawule nemiba yeso sikolo efana nohlahlo lwabiwo-mali kwanendlela yokuziphatha.
IQumrhu Lentlalo-ntle - Iqumrhu lentlalo-ntle ngumbutho ongekho phantsi kukarhulumente onikwe uxanduva namagunya athile ekujonganeni nentlalo-ntle yoluntu.
IQumrhu Loluntu - Eli liziko elisebenza ngaphandle kukarhulumente wesizwe, owephondo nowedolophu futhi apho uMbuso uneenjongo ngokwezimali.
IRhafu - Le yimali ehlawulwa kurhulumente ukuba aqhubeke ngolawulo ze aphucule iindlela nezakhiwo zikawonke-wonke, ezifana nezibhedlele. Kukho iindlela ezininzi nezahlukeneyo zeerhafu kuquka neVAT, irhafu yengeniso kwakunye nerhafu yeengeniso zobutyebi noshishino.
IRhafu Yengeniso - Le yirhafu oyihlawula nakweyiphi na ingeniso onayo, efana nomvuzo.
IRhafu Yokuphuhliswa Kwezakhono
YAYAMENE
Isantya Sokchuma - Eli linani labantwana umama ngamnye anokuba nalo ebomini bakhe. Ngonyaka ka-1998, isantya sokuchuma eMzantsi Afrika sasingabantwana aba-2.9 kumama ngamnye.
ISebe lezeMfundo leNtshona Koloni - Eli lisebe lephondo elinoxanduva lokujongana nemicimbi yemfundo eNtshona Koloni.
ISebe Lolawulo - Eli liSebe lolawulo lukarhulumente elinoxanduva lokuqinisekisa ukuthotyelwa nokusebenza kwemithetho nemigaqo-nkqubo. Umzekelo, uMphathiswa wezeMpilo lilungu leBhunga Lolawulo futhi yena kunye nesebe lakhe bayingxenye yesebe Lolawulo lukarhulumente.
YAYAMENE
Ishishini Lentsebenziswano - Eli lishishini eliqhutywa ngamalungu alo futhi liqhutywa ngendlela yentando yesininzi nentsebenziswano. Umzekelo, eMzantsi Afrika, amanqanaba amathathu karhulumente (elesizwe, awamaphondo naweedolophu) asebenzisana ngendlela ekwaxhasanayo.
Isibambiso - Le yimali ehlawulwa ngumntu obekwe ityala ukuze avunyelwe ukuba abe ngaphandle kwamasango ezisele ngelixa esalinde ukuxoxwa kwelo tyala.
Isibheno - Oku kukucela umngeni kwiqumrhu eliphezulu ngesigqibo senkundla okanye salo naliphi na iqumrhu elinamagunya okuthabatha izigqibo.
Isicwangciso-qhinga - Esi sisicwangciso esisetyenziselwa ukuzuza iinjongo zomntu othile.
Isicwangciso-qhinga okanye isicwangciso soshishino - Olu luxwebhu lwesicwangciso esithi thaca iimbono, iinjongo, izicwangciso-maqhinga kwaneentshukumo ezisaphakanyiswayo zalo mbutho.
ISifo iDowns - Esi sisifo esibangelwa kukungami ngendlela komthambo olawula isimo somntu ze sona sibangele ukungaphili kakuhle kancinci okanye phakathi nje ngokwasengqondweni. Abantu abanesi sifo basoloko bebafutshane ze babe nobuso obumcambalala.
Isifo Semiphunga - Ukutshisa okoqhubekekayo emiphungeni okubangela ubunzima ekuphefumleni, kutshisa oko kubangelwa kukumelani neentlobo ezithile zokutya.
Isifo Seswekile - Esi sisifo esihlasela zonke iintshukumo zamachiza ezenzeka emzimbeni womntu nezinokubangela ukuchama ngokugqithisileyo kwanokunxanwa okungaphele ndawo.
Isifo Somhlaza - Izinto ezikhula ngokungaqhelekanga ezibangelwa kukwahluleka okungalawulwayo kwemithambo.
Isifo Somlomo - Esi sisifo somlomo esibangela izilonda ezivulekileyo okanye umonakalo emlonyeni.
Isigulane Sangaphandle - Lo ngumntu onyangwa esibhedlele kodwa ongalaliswayo.
Isigulo Esingapheliyo - Esi sisifo esihlala ixesha elide futhi asinakunyangwa okanye sinqandwe ekuphindeni sibuye.
Isigunyaziso Senkundla - Le yincwadana esemthethweni enika amapolisa igunya lokubamba avalele umntu othile okanye agubhulule impahla yomntu othile. Usenokusifumana nesigunyaziso sokuthimba impahla yomntu othile.
Isigwebo - Esi sisigqibo esisemthethweni ekufikelelwe kuso yijaji okanye umantyi.
ISikhululo Sovoto - Le yindawo esesikweni kwingingqi yakho ebekelwe ukuba uye kuvota kuyo.
Isiqendu - Intetho okanye umba omnye kuMthetho Osayilwayo. Xa umthetho sele uwisiwe, ezi ziqendu zibizwa njengamacandelo.
Isiqinisekiso Esifungelweyo - Le ke yintetho efungelweyo etyikitywe phambi koMkomishinala Wezifungo. Sisenokusetyenziswa njengobungqina enkundleni.
Isiqinisekiso Sempumelelo
YAYAMENE
Isiqinisekiso Sokufa - Ukukhutshwa kwesiqinisekiso ngugqirha xa umntu ethe wasutywa kukufa sichaza ukuba umntu ubulewe ziimeko zendalo okanye mhlawumbi ubulewe nje zezinye izinto.
Isiqinisekiso Sokuphumelela IBanga Leshumi - Esi siqinisekiso sasisakubizwa njengeSiqinisekiso sokuphumelela iMatriki, futhi sifunyanwa emva kokuba umfundi egqibe ngempumelelo iBanga Leshumi.
Isiqinisekiso Sokuzalwa - Isiqinisekiso esinikezelwa liSebe Lezangaphakathi xa usana olusanda kuzalwa lungeniswa kuluhlu lwabemi beli.
Isiqinisekiso Sokuzimasa - Iimpepha ezisesikweni ezichaza ukuba umntu othile uzizimasile izifundo okanye isiganeko esithile.
Isithili Sokuphuculwa Kwesixeko - Le yimibutho engajonge ngeniso esebenzisa imali eyifumana kwiintlawulo zezibonelelo ezinyuswe luluntu kwingingqi ethile ukuze kuphuculwe iinkonzo kuloo ngingqi.
Isithintelo - Esi sisithintelo senkundla esivalela umntu othile ukuba enze intshukumo ethile okanye anyanzelise umntu othile ukuba enze into ethile.
Isithintelo Soshicilelo - Esi sisithintelo ekukhutshweni koshicilelo okanye ulwazi oluthile ngexesha elithile. Umzekelo, intatheli ayinakubhala nto inento yokwenza neeendaba ezivaliweyo ukuba zishicilelwe de sibe kanti eso sithintelo sisusiwe.
Isivumelwano Esingaphambi Komtshato - Esi sisivumelwano esibophelelayo ekungenwa kuso phambi kokuba kutshatwe. Esi sivumelwano sithi thaca okuya kwenzeka kwimpahla neemali zesibini esiza kutshata xa eso sibini sinokuthi siwuqhawule umtshato waso.
Isivumelwano Sentengiso Ngamalungelo Emveliso Yengqondo - Esi sisivumelwano samazwe ngamazwe esathiwa thaca ngonyaka ka-1994 ukukhusela imveliso yengqondo phakathi kwamazwe lawo avumelanayo. Esi sivumelwano sikhusela ukuphinda kuveliswe imveliso yengqondo, ukunqanda oko kuveliswa, iimpawu zoshishino, iimfihlelo zeshishini, imiyilo yezamashishini, impahla yeengingqi, kwakunye nezakhiwo zoshishino ezihlanganyelweyo.
Isondlo - Esi sisondlo esifumaneka ekutyeni okudingwa ngumzimba wakho ukuze uhlale usempilweni.
Ithenda - Oku kukuzinikela ekwenzeni umsebenzi othile okanye ukubonelela ngemveliso ethile okanye inkonzo ethile ngexabiso elithile.
ITirisano - Esi sisicwangciso-qhinga sezemfundo seli lizwe. ITirisano ithetha ukusebenzisana.
YAYAMENE
YAYAMENE
IValue Added Tax (iVAT ngamafutshane) - Le yirhafu efakwa ekuvelisweni nasekusasazweni kwemveliso neenkonzo. EMzantsi Afrika i14% lifakwa kwixabiso laloo mveliso okanye laloo nkonzo xa iveliswa okanye isasazwa.
IVisa - Le yincwadana esemthethweni ekuvumela ukuba ungene kwimida yelinye ilizwe. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zeevisa ezikuvumela ukuba uhlale kweli lizwe amaxesha ahlukeneyo. Umzekelo, ivisa yokufunda iya kukuvumela ukuba uhlale ixesha elide kunelo ulivunyelwa yivisa yokuchitha ikhefu.
YAYAMENE
Ivoti Eyonakeleyo
YAYAMENE
Iyantlukwano Neentlobo Zezidalwa Eziphilayo - Inani neentlobo zezidalwa eziphilayo emhlabeni kwaneendawo futhi neemeko eziphila phantsi kwazo. Ezona mpawu zokwahlukana kwendalo zintathu futhi zezi: ukwahlukana ngokumila, ukwahlukana ngokweentlobo zezidalwa kwanokwahlukana kweendawo ekuphilwa kuzo zezi zidalwa.
Izibonelelo - La ngamacandelo kumqulwana womthetho ongemixholo ethile. Umzekelo, sisibonelelo somthetho iBCEA ukuba abaqeshwa kufuneka bafumane isiqinisekiso sesixa somvuzo wabo kumqeshi wabo.
Izibonelelo Zentengiso - Ezi zizibonelelo eziphuma kurhulumente, ngokwesiqhelo ke ngokuthi umntu okanye ishishini elo lingafumani kuhlawula zirhafu, ukukhuthaza intengiso.
Izibonelelo Zoluntu (iHR) - Ulawulo lwezibonelelo zoluntu okanye uLawulo Lwabasebenzi lubandakanya ukulawulwa kwabaqeshwa. Luquka ukuqesha, ukuqeqesha kwanokuphuhliswa kwezakhono.
Izidalwa Ezisuka Kwezinye Iindawo - Ezi zizilwanyana nezityalo "ezingene ngetshova" ze zangathi zezezo ndawo zingaqhelanga kubakho kuzo. Zinganeempembelelo ezingancumisiyo kwezinye izityalo nezilwanyana nakwindalo engqongileyo.Umzekelo, iPort Jackson sisityalo esaziswa apha sisuka e-Australia. Itya amanzi amaninzi ze ezalapha izityalo zife ngenxa yokuba zingawafumani.
Izidalwa Zemvelo - Olu luhlobo lwezilwanyana okanye lwezityalo ezifumaneka ngokwendalo kwingingqi ethile.
Izidanga ze-NQF - Esi sisidanga esamkelwa kulo lonke eli lizwe nelimelana nemigangatho kwaneemfuno ezimiselwe yiSAQA.
Izifo Ezisoloko Zizungula Amachele - Ezi zizifo abantu abanentsholongwane kaGawulayo abathi bahlaselwe zizo ngokulula ngenxa yokuba amajoni emizimba yabo ehluthelwe amandla okulwa yile ntsholongwane. Ezi zifo zisoloko zizungula amathuba emizimbeni yabantu abanale ntsholongwane ziquka isifo sephepha kunye nesifo esihlasela imiphunga.
Izifundiswa Kwezempilo - Aba ngabantu abafunde baqeqeshelwa ukunonophela abagulayo, abafana nabongikazi, oogqirha, oogqirha bengqondo kwakunye nezinye izifundiswa neengcali zempilo.
Izifundo Ngenzululwazi Ngefuthe Lamachiza Kwinzululwazi - Ezi zizifundo ngamachiza kwaneentshukumo zamachiza ezenzeka kwizinto eziphilayo.
Izifundo Ngobuchule Bephulo - Olu luphando ngobuchule bokuba ngaba iphulo okanye ishishini elithile elisayilwayo, phantsi kweemeko ezithile esele zibonakala, lingaphumelela na.
Izifundo Ngoqoqosho Lwesizwe - Ezi zizifundo zomfanekiso opheleleyo woqoqosho lwesizwe.
Izifundo ze-Epidemiology - Olo luphando ngezifo ezichaphazela abantu abaninzi.
Izigulo Zasemsebenzini - Ezi zizigulo ezibangelwe ngamachiza okanye ziimeko umsebenzi othile ebephantsi kwazo ngexesha esebenza kwindawo leyo yokusebenzela.
IZiko Lokufundla Abantu Abadala - Esi sisixhobo sokufunda apho izifundo zeMfundo Engundoqo Yabantu Abadala (i-ABET) zenzelwa khona.
IZiko Lolawulo Nophuhliso Lwezemfundo - Ezi zizixhobo zolulawulo lwesithili ezibonelela ngenkxaso noncedo kwizikolo kwanamanye amaziko emfundo aphantsi kweliso kwazo.
Izinga Lentswela-ngqesho - Eli linani ngokweepesenti labantu abanakho ukuphangela futhi abafunayo ukuphangela kodwa bengafumani mathuba emisebenzi. Ngonyaka ka-2001, ubalo lwabantu abangaphangeliyo apha eMzantsi Afrika lwalusithi ama-41.6 eepesenti zabantu abaphangeli.
Izinga Lokufa - Eli linani labantu abathi basutywe kukufa ngonyaka, eliqhele ukuvezwa ngokwewaka labemi belizwe bebonke.
Izinga Lokukhula Kwabemi Belizwe - Inani lokukhula kwabemi beli lizwe ngokweepesenti ngonyaka.
Izinga Lokusweleka Kweentsana - Eli linani leentsana ezingaphantsi konyaka ubudala ezithe zasutywa kukufa kunyaka othile. Umzekelo, isinye kwiwaka sithetha ukuba usana ngalunye kweziliwaka ebeziphila lusutywe kukufa.Ngonyaka ka-1998 izinga lokusweleka kweentsana eMzantsi Afrika lalingama-45 kwiwaka, oko ke kuthethe ukuba abantwana abangama-45 kwiwaka ngalinye basutywa kukufa ngonyaka ngaphambi kokugquba unyaka bezelwe.
Izinto Zakudala Ezinqabileyo - Ezi zizinto eziveliswe nezenziwe ngababntu ukuba zinike umdla weenkcukacha zembali.
Iziqinisekiso zeCesina Emthubi - Eli liphepha elisesikweni olinikwa emva kokuba ufumene ukugonyelwa icesina emthubi. Eli phepha lichaza ukuba ubukhe wafumana ukugonyelwa le cesina futhi wafumana namachiza okuyinqanda ukuba ingakuhlaseli kwezi nyanga zintandathu zidlulileyo.
Izivumelwano Zentengiselwano - Ezi zizivumelwano phakathi kwamazwe akhuthaza enze imimiselo ngentengiso yemveliso kwaneenkonzo phakathi kwazo.
Izixhobo Zokuncedisa - Ezi zizinto ezisetyenziswa ngabantu ezibanceda bakwazi ukumelana nokukhubazeka ngokwasenyamen umzekelo: izitulo ezihambayo zeziqhwala okanye izixhobo zokuva kwabo bangevayo.
Izixhobo Zokunkcenkceshela - Ezi zizixhobo zemibhobho, imijelo, imifula, nezifefo eziziza amanzi kwiindawo ezithile zomhlaba. Ezi zixhobo zisetyenziswa ikakhulu kwezolimo ukwenzela kube lula ukunkcenckceshela izivuno.
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.glossary.U.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Uluhlu Lweenkcazelo: U
ULUHLU LWEENKCAZELO: U
Ubalo Lwabantu - Ezi zizifundo ezisesikweni ngamanani abemi beli lizwe, nto leyo yenziwa rhoqo emva kweminyaka emihlanu. Ubalo lonyaka ka-2000 lwabonisa ukuba kukho malunga nama-44.8 ezigidi zabantu eMzantsi Afrika.
Ubudlelwane Bamazwe Ngamazwe - Ukusebenzisana nokuthetha-thethana namanye amazwe. Oku ke kuyazichaphazela iintengiso phakathi kwamazwe ngamazwe kwanobudlelwane bezopolitiko.
Ubugcisa Bendalo - Ukusetyenziselwa ushishino kobugcisa kwizidalwa eziphilayo okanye iimveliso zazo okanye iinkqubo zokudala izixhobo, imveliso neenkonzo ezintsha.
Ubugcisa Bolwazi Nonxibelelwano (i-ICT) - Obu bubugcisa, iimveliso neenkonzo ezibandakanyekayo ekwenziweni kwemiboniso, ekulungisweni, ekugcinweni nasekuguqulweni kolwazi olufumaneka kwikhompyutha.
Ubukhoboka - Eli ligunya elisemthethweni elikuvumela ukuba usebenzise umhlaba womnye umntu ngaphandle kokuhlawula irente. Umzekelo, ungalifumana igunya emthethweni elikuvumela ukuba ukhe amanzi kwidama okanye elikumhlaba womnye umntu.
Ubundlobongela Basekhaya - Naluphi na uhlobo lobundlobongela okanye lwempatho-mbi kubudlelwane basekhaya, kuquka nokuphathwa gadalala ngokwasenyameni, ngokwesondo, ngokuhlutshwa emphefumlweni, ngokungxolelwa nangeentetho ezingamkelekiyo, ngokuhlutshwa kwengqondo nangokuphathwa gadalala ngokoqoqosho.
Ubungakanani Babemi Besizwe - ukwahlulwa kwesizwe sibalwe ngokweminyaka yobudala bomntu, isini, ubuhlanga, ingeniso nokunye.
Ubuqhetseba - Oku kukuxokiselwa okanye ukulahlekiswa komntu othile okumenza loo mntu aphulukane nokukokwakhe, ingakumbi izibonelelo zemali.
Ubutyebi
YAYAMENE
Ucalu-calulo Ngokobuhlanga - "ukwahlukana", umgaqo-nkqubo kaRhulumente wombutho iNational Party eMzantsi Afrika ukusukela ngonyaka ka-1948 ukuya ngo-1994. URhulumente wazama ukugcina abemi boMzantsi Afrika beziintlanga ezahlukene ngokobuhlanga ngokunyanzelisa ukuba bahlale kwiingingqi ezahlukeneyo, bafunde kwizikolo ezahlukeneyo, njalo-njalo. Abantu abamhlophe babethatyathwa njengolona hlanga lubalulekileyo.
UCeba - Lo ngummeli owonyuliweyo kwinqanaba likarhulumente wedolophu olilungu lebhunga likamaspala okanye lesixeko.
Ucwangciso Kusetyenziswa Iqhinga - Le yinkqubo yesicwangciso equka ukutyunjwa kweenjongo zombutho (iimbono, amaphupha neenjongo zayo), ukuba ungazizuza njani ezo njongo (izicwangciso zeentshukumo) nokuba uza kuzifumanisa njani iimpumelelo zawo.
Udendo - Oku kukupheliswa kwesivumelwano sokusebenza kwabaqeshwa ukuze kuphungulwe iindleko zokuqhuba ishishini okanye umbutho. Abaqeshwa ke ngokwesiqhelo badla ngokufumana imbuyekezo yezimali.
UGqirha Wesithili - Lo ngugqirha wombuso ohlanganisa ubungqina bamatyala enkundla ze anyange nabantu abagcinwe kumaziko ombuso. UGqirha Wesithili lo uya kuhlola abo badlwenguliweyo ze anyange namabanjwa.
Uhlahlo lwabiwo-mali - Le yingqikelelo okanye ukuqashela okuqeqeshelweyo ngengeniso nenkcitho yelizwe, umbutho okanye umsebenzi othile. Enye yeendlela amaqumrhu karhulumente ekufuneka enikezele ngazo ingxelo ngokusetyenziswa kwezimali lolu hlalo lwabiwo-mali.
Ukhuseleko Lokutya - Oku kukufumana indlela eya kwizibonelelo zokutya ezizizo nezinokukugcina.
Ukhuseleko Lwengqina - La ngamanyathelo athatyathwayo ukuqinisekisa ukhuseleko lomntu ekulindeleke ukuba aye kunikezela ubungqina enkundleni nowoyikisela ukuba mhlawumbi ngenxa yoko angonzakaliswa.
Ukubhanga - Kukuphelelwa yimali. Apha kuxa umntu engenakho ukumelana nokuhlawula amatyala akhe nditsho naxa sele ethengise yonke impahla yakhe.
Ukubolekisa Ngeemali Ezincinci - Olu lushishino lokuboleka abantu iimali ezincinci, ngokwesiqhelo ke ngamazinga aphezulu enzala.
Ukubuyisela Kwimo Yesiqhelo - Le yinkqubo yokubuyisela umntu kwimpilo eyiyo ngokuthi anikwe unyango.
Ukubuyiselwa Kwilizwe Lokuzalwa
YAYAMENE
Abantu Abafudukele Kwilizwe Ngokungekho Mthethweni (Glossary)
Ukudluliselwa Komntwana Kubanye Abazali - Ukudluliselwa komntwana kubanye abazali njengomntwana wabo omtsha yindlela yokuphelisa ubudlelwane obusemthethweni phakathi kwaloo mntwana nabazali bakhe bemvelo. Oku kudluliselwa kudala ubudlelwane obutsha obungqinwa nangumthetho phakathi komntwana nabazali bakhe abatsha.
Ukudluliselwa Kweenkonzo Zikarhulumente Kumashishini Abucala - Apho iinkonzo zoluntu, ezifana nokubonelelwa ngombane, zithengiselwa iinkampani zabucala.
Ukufakwa Kophawu - Olu luphawu olutshiselwa kwisikhumba sesilwanyana ukubonisa ukuba sesomfama othile. Ukwenziwa kwale nkangeleko yokwahlula eso silwanyana kwezinye kwenzelwa ukucacisa ukuba sayamene nayiphi na imveliso, inkonzo okanye umbutho.
Ukufikeleleka Kumntu Wonke - Ukufikeleleka kwe-internet kumntu wonke, kuquka nabantu ababesakuhleleleka ngaphambili kwakunye nabo bakhubazekileyo.
Ukufudukela Kwelinye Ilizwe - Oku kukufudukela kwelinye ilizwe ngeenjongo zokuba ngummi walo isigxina.
Ukufukamisa - Oku kukugcinwa kweentsana ezisanda kuzalwa (ingakumbi ezizelwe phambi kwexesha), kwiindawo eziphantsi kweliso elibanzi lolawulo, apho iqondo lobushushu, elokufuma, kwanelo lomoya wokuphefumla linokugcinwa kwawona maqondo angcono ukuqinisekisa ukuba umntwana lowo ukhula ngendlela efanelekileyo.
Ukugcinwa Komntwana - Ukufumana umntwana uhlale naye ze uvunyelwe nokuba umkhulise ze umqeqeshe.
Ukugcinwa Kukhuliswe Umntwana Okwexeshana - Oku ke kukugcinwa nokukhuliswa kwabantwana abangenazintsapho okanye abangakwazi kuhlala neentsapho zabo. La ke ayiqhelanga kuba ngamalungiselelo asisigxina njengoko umntwana lo egcinwa ixesha eliyimnyaka emibini.
Ukugcwaliswa Komhlaba - Oku kukuphuhliswaq komhlaba kwiingingqi ezingenabantu baninzi kwisixeko ukuze kungene nabanye abantu bakwazi ukungena. Oku kunika abantu ithuba lokufumana indawo yokuhlala kwingingqi esele ifumana iinkonzo (umbane, amanzi, ezozceko).
Ukugcwaliswa Kweedolophu - Apha kuxa abantu beshiya iindawo ezisemaphandleni ukuya kwiingingqi ezisezidolophini. Umzekelo, xa abantu beshiya iifama besiya kuhlala ezixekweni ukuya kuzama kukhangela amathuba emisebenzi.
Ukugxothwa Ngendlela Engamkelekanga - Oku kukupheliswa kwengqesho ngendlela engekho mthethweni. Apho umqashi agxotha umqashwa ngaphandle kwesizathu esibambekayo okanye ngaphandle kokulandela iinkqubo ezimiselwe ngumthetho.
Ukugxothwa Ngokukhawuleza - Oku kukupheliswa komsebenzi ngaphandle kokwaziswa kwangexesha elifanelekileyo.
Ukuhlalisana - Kukuhlala kunye kwikhaya elinye.
Ukuhlasela Ngemibuzo - Le yindlela yenkundla apho omnye kwelo tyala akuhlaba imibuzo ngeentetho nobungqina bakho.
Ukuhlolwa Kokukhula Kwabantwana - Oku kukuhlolwa kwempilo yabantwana abancinci ukufumanisa ukuba bakhula ngendlela eqhelekileyo neyamkelekileyo na.
Ukuhlolwa Kwefuthe kwindalo Engqongileyo - Le yingxelo ngefuthe iphulo lophuhliso elisayilwayo eliya kuba nalo kwindalo engqongileyo.
Ukuhlupheka Komphefumlo - Oku kukuhlupheka komphefumlo okanye kwengqondo, okusoloko kukhokelela ekukhubekeni okanye ekonzakaleni okanye kumngcipheko wobundlobongela okanye wentlekele.
Ukukhubazeka Okwethutyana - Lo ngumonzakalo okanye ukonzakala okukuvalelayo ukuba wenze izinto ezithile kangangethuba elithile kodwa okunokuphila okanye kunyangwe ngokuhamba kwexesha.
Ukukhula Komntwana Oselula - Ukukhula komzimba, kwengqondo, kwengcinga, kwendlela yokuthetha noluntu kwanendlela yenkolo yomntwana oqala esizalweni ukuya kwiminyaka elithoba.
Ukukhutshwa Kwamachiza - Le yinkqubo yonyango ephantsi kweliso lomsebenzi wezempilo eyenzelwe ukukhutshwa kwamachiza anxilisayo emzimbeni (afana neziyobisi notywala).
Ukukhutshwa Kwamazinyo - Oku kukukhutshwa kwamazinyo ngugqirha.
Ukulawula Inguqu - Le yinkqubo esetyenziselwa ukulawula indlela ekuqiniswekiswa ngayo ukuba inguqu iyenzeka futhi iyabonakala kurhulumente nakushishino.
Ukulima Nokufuya Ngeemveliso Zendalo - Oku kukulima okanye ukufuya apho kusetyenziswa kuphela izichumisi, izibulali-zinambuzane kwakunye nezakhi-mzimba zendalo. Iincindi zamadlala kwakunye namachiza okuhlanganisa awasetyenziswa tu.
Ukulungela Isikolo - Apha kuxa umntwana ethatyathwa njengolungele ukuqala esikolweni ngokomzimba nangokwasengqondweni.
Ukumelwa Ngokwenani Leevoti Zeqela Elithile - Le yindlela karhulumente apho inani lezihlalo ezifunyenwe liqela elithile lopolitiko epalamente lilingana nenani leevoti ezifunyenwe lelo qela kulonyulo. Le nkqubo yahlukile kwindlela apho umntu okanye iqela eliphumelele kwinginqi nganye lifumana isihlalo epalamente.
Ukumiselwa Kwemivuzo - Le yimimiselo echaza ukuba imivuzo ithini na kwicandelo elithile loshishino.
Ukuncedwa Ngezimali Ziindawo Ezahlukeneyo - Oku kukusebenzisa imali ephuma kwenye inkonzo okanye kwelinye iSebe ukuhlawula iindleko zenye inkonzo okanye elinye iSebe.
Ukungachumi - Oku kukungabi nakufumana bantwana.
Ukungafani Kwemithambo Yemfuzo - Oku kukungafani kwemithambo yemfuzo kwakwisidalwa esinye. Ukungafani kwale mithambo yemfuzo kuvumela eso sidalwa ukuba simelane nokutshintsha kweemeko.
Ukungakhathali - Oku kukungakwazi ukwenza into ngononophelo njengoko kufanele, hayi njengokuba umntu onengqondo ebenokwenza.
Ukungalingani Ngezibonelelo - Lo ngumsantsa phakathi kwamazwe nezizwe ezizingca ngokuba nobuxhaka-xhaka bobugcisa bonxibelelwano kwanezo zingenabo.
Ukungcakaza Ngendlela Enengqiqo - Oku kukubheja ngendlela ekunika isazela nekumgangatho wokucinga ngendlela ehlakaniphileyo ukuze ungarhurhi okanye uzifake kwiinzima zemali ngenxa yokungcakaza.
Ukungenelela - Le yinkqubo yokusombulula imbambano. Umntu wesithathu uye acelwe ukuba aze kuphula-phule amacala omabini ebali ze enze isigqibo.
Ukungenisa - Kukwenza imiboniso ngomlomo okanye ngokuyibhala phantsi kumba othile.
Ukungondleki - Le yindlela yokutya engalunganga apho umntu atya ukutya okungenazo ezinye izakhi-mzimba ezifunekayo ukuze kuphilwe.
Ukungquzulana Kweemfuno - Le yimeko apho iimfuno zakho njengomntu zikungquzulwano neemfuno zomsebenzi wakho. Umzekelo, apho umntu alilungu lekomiti yeethenda kodwa abe enezabelo kwinkampani efaka isicelo sethenda yokuqhuba iphulo elithile.
Ukunikezela Ngomkhomba-ndlela - Le yinkqubo apho umntu onolwazi namava anikezela ngomkhomba-ndlela kumntu onolwazi namava angafikelelanga kwawakhe. Umzekelo, xa usomashishini ophumeleleyo enikezela ngeengcebiso nomkhomba-ndlela kumntu osaqala elakhe ishishini.
Ukunikezelwa Kwamathuba Kubantu Abathile - Lo ngumgaqo-nkqubo karhulumente ye-affirmative action okhuthaza amasebe namaqumrhu karhulumente ukuba athenge iimveliso neenkonzo kubantu okanye amashishini awayesakuhleleleka ngaphambili.
Ukunqanda Urhwaphilizo - Le yindlela yokunqanda urhwaphilizo ze kudalwe ukulingana kwamagunya phakathi kwecandelo lolawulo, lowiso-mthetho nelomthetho weenkundla likarhulumente.
Ukunyuka Kwamaxabiso - Oku kukunyuka okugciniweyo kwiqondo elithile kwamaxabiso. Oku kunyuka kubalwa ngokweepesenti eziyitshintshi kwisikhundla samaxabiso abathengi.
Ukuphendula kwamagosa aseburhulumenteni - Amagosa olawulo karhulumente kufuneka aphendule kwipalamente nakubemi beli ngemisebenzi yabo, ngendlela yentando yesininzi nethobela umgaqo-siseko kwaye kufuneka bephendule nangemisebenzi abayinikwe yimithetho yeli.
Ukuphuhlisa Izakhono - Esi sisicwangciso-qhinga sokuphuhlisa izakhono zamagosa nabasebebenzi baseburhulumenteni.
Ukuqhawulwa Komtshato - Oku kukupheliswa ngokusemthethweni komtshato.
Ukuqinisekiswa Komgangatho - Oku kukujonga-jongana nenkqubo eqinisekisa ukuba umgangatho wemveliso okanye wenkonzo ukwinqanaba eliphakamileyo nelamkelekileyo.
Ukusetyenziswa Koomatshini - Apha kuxa oomatshini nezinye iinkqubo ezihamba ngoomatshini zithatha indawo yabasebenzi abangabantu.
Ukushushubezwa Kwehlabathi - Apha kuthethwa ngokunyuka kwamaqondo obushushu kwimo-zulu yehlabathi okubangelwa lifuthe le-greenhouse.
Ukususwa Kwezithintelo - Oku kukususwa kwezithintelo kwanolawulo lukarhulumente olwenza kube nzima ukufumana inkqubela okanye impumelelo.
Ukusweleka Ngaphandle Komyolelo
YAYAMENE
Ukusweleka Ushiye Umyolelo
YAYAMENE
Ukuthatyathwa Komhlaba Ngendlovu - Apho abantu bakha kumhlaba ngokungekho mthethweni ngeenjongo zokuhlala kuwo isigxina.
Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Luluntu - Le yinkqubo evumela uluntu ekuhlaleni ukuba luze nezimvo zalo ze lube nenxaxheba oluyidlalayo ekuthatyathweni kwezigqibo.
Ukuthelekiswa Kweendleko Nengeniso - Le yindlela yokuthelekisa iindleko nemingcipheko yephulo nengeniso enokuba ziziphumo zelo phulo.
Ukuthuma - Oku ke kukudlulisela uxanduva okanye ukunikezelwa komsebenzi kumntu onamagunya amancinci kunawe ukuze awenze egameni lakho.
Ukutofa/Ukugonya - Oku kukuhlatywa kwenaliti, inkqubo yokuhlaba abantu inaliti yokubakhusela kwizigulo, nto leyo ebenza bakwazi ukumelana futhi baxhathise ekosulelekeni zizigulo ezithile.
Ukutshatyalaliswa Kwamahlathi - Oku kukutshentulwa nokutshatyalaliswa kwamahlathi nezinye izivuno.
Ukutyalwa Kwezimali Ngamazwe Angaphandle - Olu lutyalo-mali olwenziwe kuMzantsi Afrika ngabantu bamazwe angaphandle. Oku ke kuzisa imali kweli lizwe.
Ukuvalelwa Ngaphandle - Xa umqeshi enqanda abasebenzi bakhe ukuba bangene kwindawo yokusebenzela ngokuthi abavalele ngaphandle ukubanyanzela ukuba bathabathe isigqibo.
Ukuvula Ityala - Kukuthabatha amanyathelo okusa umba othile kwinkundla ukuze iwuchophele.
Ukuyeka Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala - Eli lixesha ebomini bomntu wasetyhini, ngokwesiqhelo amakhosikazi aphakathi kwamashumi amane anesihlanu namashumi amahlanu anesihlanu ubudala, apho inkosikazi leyo iyeka ukuba sengceni nalapho iyeka ukuba nakho ukufumana abantwana.
Ukuzidla Ngokuba Ngummi woMzantsi Afrika - Eli liphulo ukuphakamisa iimveliso neenkonzo eziveliswe kweli. Iinkampani zeli zingabhalisa kweli phulo ze ziveze uphawu lweProudly South African kwiimveliso zazo nakwizibhengezo zeentengiso zazo.
Ukwahlukana Kweentlobo Zendalo - Iintlobo zendalo yimbumba yezityalo okanye yezilwanyana ezifanayo ukuba zingaphila kunye ze zize nemveliso etyebileyo. Ukwahlukana kweentlobo zendalo kubhekiselele kwiintlobo ezahlukeneyo kwingingqi okanye indawo enezityalo ezithile.
Ukwahlula-hlulwa Ngokwezithili - Le yinkqubo yokwahlula-hlulwa kweengingqi ibe ngamacandelo ahluka-hlukeneyo ngeenjongo ezahlukeneyo. Umzekelo, izithili zoomaspala kwiingingqi ezisezidolophini zinqanda amashishini ukuba asebenze kwiindawo zokuhlala.
Ukwahlulwa Kwamagunya - Oku kukwahlukana phakathi kwamasebe amathathu karhulumente angala: iNdlu Yowiso-mthetho (enoxanduva lokuwisa imithetho), iSebe Lolawulo (eliqinisekisa ukufezeka kweenjongo zikarhulumente kwimithetho) kwaneCandelo leeNkundla (elinyanzelisa ukuthotyelwa kwemithetho). Ukwahlukana nokungaxhomekeki kwala macandelo elinye kwelinye okunceda ekunqandweni kokusetyenziswa kakubi kwamagunya. Ukuzimela kweSebe ngalinye kuthetha ukulingana kwamagunya nokunqandwa korhwaphilizo okunceda ekunqandeni kokusetyenziswa kakubi kwamagunya. Oku kwahlulwa nokulingana kwamagunya luphawu oluluqilima lolawulo ngentando yesininzi.
Ukwakha Ngokutsha - Oku kukutshintsha ubume okanye iindlela ezithile zokusebenza kwishishini okanye umbutho othile.
Ukwenza Uhlahlo Lwabiwo-mali - Le yinkqubo yokucwangcisa inkcitho kumsebenzi okanye kwinkqubo ethile.
Ukwenza Uqhushululu Eluntwini - Oku kukuziphatha okuphazamisana namalungelo oluntu ekuhlaleni ngokuthi kubangele umonakalo, ukudikwa kwabantu nokuphazamiseka kwindawo yoluntu.
Ukwenzeka Kwentlango - Xa ingingqi ethile iqala ukuba yintlango ngenxa yokuba umhlaba ingakhange ifumane lulawulo lululo okanye ngenxa yokutshintsha kwemo yezulu.
ULawulo Lomthetho - Le yingingqi apho abalawuli banolawulo olusemthethweni okanye nje olunye uhlobo lolawulo kwanemiba enamandla okujongana nayo. Umzekelo, iNkundla kaMantyi inamagunya omthetho kuzo naziphi na iintshukumo zolwaphulo-mthetho ezingembi kakhulu ezenzeke kwingingqi esebenza kuyo.
ULawulo lukaRhulumente Olululo - Le yindlela eyamkelekileyo yolawulo lukarhulumente oluquka ukubandakanywa kwabo balawulwayo, ukumelana noxanduva, ukulawula ngendlela engafihlakelanga, ukuthi ngqo, ukubonakala kwemisebenzi kwanokuhlonitshwa kwemithetho emiselweyo.
ULawulo Lweentengiso Zangaphandle Nezangaphakathi Kweli - La ngamanyathelo athatyathwayo ukuqinisekisa ukuba iimveliso ezingena neziphuma kweli lizwe zikhuselekile futhi zisemthethweni.
Ulawulo Lweentlekele - Le yinkqubo yokujongana neentlekele, ezifana nezikhukula neenyikima. Le nkqubo ibhekiselele kwiintshukumo zokuzinikela ekunqandeni iintlekele ze kuncitshiswe nefuthe lazo eliphazamisayo, ze futhi kuziwe nezisombululo emva kokuba kwenzeke ezi ntlekele, zisombululo ezo zifana noncedo lokunikwa izinto ezikhuselayo.
Ulawulo lwezibonelelo zendalo - Le yinkqubo yokuqinisekisa ukuba izibonelelo zendalo zisetyenziswa gendlela ekwazigcinayo.
ULawulo Ngendlela Evulelekileyo - Lo ngumgaqo-nkqubo wolawulo lukarhulumente olunyanzelisa amagosa ukuba alawule ngendlela evulelekileyo. Le ndlela ibonisa ukuba amagosa karhulumente awananto ayifihlayo futhi zonke izigqibo neentshukumo zingaphendulwa kuluntu jikelele.
ULawulo Ngokomthetho - Lo ngumgaqo womthetho ochaza ukuba wonke umntu kufuneka ahlonele imithetho efanayo. Lo mgaqo ufuna ucace futhi ukwathi imithetho kufuneka inyanzeliswe ngendlela enokulingana, engenamkhethe kwanenamabakala alandelelanayo.
Ulimo olu-Hydroponic - Oku kukulinywa kwezivuno kwimixube yezakhi-mzimba endaweni yomhlaba.
Ulonyulo Lokugcwalisa Isihlalo - Olu lulonyulo olungaphandle kolonyulo-jikelele, oluqhele ukubanjwa xa ummeli obenyuliwe ethe mhlawumbi wasutywa kukufa okanye erhoxile ze kudingeke ukuba kufakwe omnye umntu kweso sihlalo.
Ultra vires - Ngaphandle komthetho. Umzekelo, ukuba igosa laseburhulumenteni lenza ngokungekho mthethweni, oko kuthetha ukuba lenze into engaphaya kwamagunya alo. Elo gosa alinalo igunya okanye ilungelo lokwenza elikwenzileyo.
Uluhlu Lwabavoti - Olu luluhlu lwabavoti ababhalisileyo. Awunakho tu ukuvota ngaphandle kokuba igama lakho liyavela kuluhlu lwabavoti.
Uluntu LwasebuRhulumenteni - Le yimibutho engajonge ngeniso kwanamanye amaziko agcina isithuba sezopolitiko phakathi kwekhaya nombuso. Ingaphandle kwesikhundla esisesikweni sezopolitiko kodwa iye ibe nopolitiko kumaxesha kaxakeka nangamaxesha enguqu.
Ulutsha Olusemngciphekweni - Aba ngabantu abatsha abaneengxaki ezifana nokungasetyenziswa ngendlela kweziyobisi okanye utywala okanye abakungquzulwano nomthetho.
Ulwaluko - Eli lisiko okanye isithethe senkolo sokusikwa kwejwabu. Ngako oko kube kusenziwa lowo usikwayo indoda.
Ulwaphulo-mthetho Ngobugcisa Bonxibelelwano - Le yintshukumo engekho mthethweni ngokusebenzisa ikhompyutha. Iquka ukutshabalalisa ngendlela ebandakanya ikhompyutha, ubuqhetseba norhwaphilizo kwakunye nokufumana ukungena okanye ukungenelela kulwazi oluthile ngaphandle kokufumana amagunya okwenza oko.
ULwimi Lokufunda Nokufundisa - Olu lulwimi olusetyenziselwa ukufunda kwizikolo, olalusakwaziwa njengendlela yokuyalela.
UMaspala Wesithili - Aba ke ngabasemagunyeni kulawulo lokuwisa imithetho kwisithili, sithili eso siquka oomaspala abaliqela. Umzekelo, uMaspala woNxweme lweNtshona wenziwa ngoomaspala abaliqela.
UMbuso - Lo ngurhulumente okanye ilizwe.
UMbutho Ophantsi kweZizwe Ezimanyeneyo Wezemfundo, Wenzululwazi Nenkcubeko - I-UNESCO ngamafutshane kwisiNgesi. Lo ngumbutho woorhulumente ngoorhulumente ojongene nesini, inkcubeko nonxibelelwano, ezemfundo, inzululwazi yendalo kwanenzululwazi yezoluntu neendlela zokuziphatha kwabantu.
Umbutho Wabahlawuli Beenkonzo Zikamaspala - Le yimbumba yabanini bempahla nezindlu abahlalisana kwingingqi ethile ekuhlaleni, futhi abasebenzisanayo ukuqinisekisa ukuba amaxabiso empahla yabo kunye namalungelo abanini abo bempahla akhuselekile.
UMbutho Wezempilo Wehlabathi - Eli liqumrhu leZizwe Ezimanyeneyo elinikwe uxanduva lokujongana nomsebenzi wamazwe ngamazwe wezempilo ukuphakamisa izinga lempilo libe kowona mgangatho wakha waphezulu kwizizwe zonke.
UMcebisi Kwezomthetho Ongagqibelelanga - Lo ngumcebisi okanye umncedisi kwezomthetho okhe wafumana uqeqesho kwezomthetho kodwa engenaso isidanga sezifundo zomthetho.
Umgangatho Wecandelo leNQF - Le yintetho ethi thaca iziphumo ezilindelekileyo zezifundo okanye zenkqubo yoqeqesho kwanoko kufunekayo ukuze kuphunyelelwe. Sonke isifundo esiza nesidanga seNQF kulindeleke ukuba sibhalise umgangatho welo candelo kwiSAQA, abalawuli beNQF.
Umgangatho Wonaniselwano - Lo ngumahluko kumaxabiso eemali zamazwe ngamazwe. Ukuxelela ukuba kuya kuxabisa malini na ukuthenga imali yelinye ilizwe. Umzekelo, kuya kukudla malunga ne-R7 ukuze ufumane i$1.
UMgaqo-nkqubo - Le yimikhomba-ndlela esesikweni ngokuba kufuneka kufikelelwe njani kwizigqibo eburhulumenteni okanye kufuneka iinkqubo kuqinisekiswe njani ukuba ziyaphunyezwa.
UMgaqo-nkqubo Wentsholongwane kaGawulayo/Gawulayo Emsebenzini - Le yimikhomba-ndlela esesikweni yombutho ngendlela yokulawula nayiphi na imiba enento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo emsebenzini. Lo mgaqo-nkqubo unokuquka imikhomba-ndlela engendlela yokulawula nokunikezela inkxaos kubasebenzi abahlaselwa yile ntsholongwane, indlela yokunqanda ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo emsebenzini nokuba bangakhuthazwa njani na abasebenzi baziyele kuvavanyo neengcebiso ngale ntsholongwane.
UMgaqo-nkqubo Wezimali - Leyimikhomba-ndlela nemithetho echaza ukuba urhulumente uza kuzichitha njani na iimali zakhe.
UMgaqo-siseko - Owona mthetho mkhulu eMzantsi Afrika, olu xwebhu luthi thaca imigaqo esisisekelo ekulawulwa ngayo eli lizwe. Uqulethe uMqulu Wamalungelo ze idize elubala amaqumrhu namagunya karhulumente wesizwe, abamaphondo nabeedolophu.
UMgcini Womntwana - Lo ngumntu onegunya elisemthethweni lokugcina umntwana . Lo mntu ingangumzali walo mntwana okanye omnye nje umntu oqeshelwe oko yinkundla.
Umhamba-hambi - Lo ngumntu oquqa ebuyelela kuloo ngingqi. Umzekelo, igoduka ngumntu ophangela kude lee nekhaya lakhe kodwa obuya rhoqo emva kwesithuba sexesha elithile.
UMhlali Osisigxina - Lo ngumntu ongeyonzalelwane okanye ummi weli lizwe futhi ongenayo incwadana yesazisi yaseMzantsi Afrika kodwa onikwe imvume yokuhlala kweli lizwe isigxina.
Umhlawuli-rhafu Wamaxesha Athile - Eli ke lishishini okanye umntu ongayihlawuli nyanga nanyanga irhafu koko oyihlawula amatyeli amabini okanye amathathu enyakeni.
UMhlaza Wesibeleko
YAYAMENE
UMkhosi Wokhuselo Wesizwe soMzantsi Afrika (iSANDF ngamafutshane) - Le yimikhosi exhobileyo yoMzantsi Afrika, kuqukwa amajoni omkhosi, amajoni asemanzini kwanamajoni asemoyeni.
UMkhuseli Wabathengi - Eli ligosa laseburhulumenteni elinoxanduva lokujongana nezikhalazo zabathengi.
UMkhuseli Woluntu - Eli liziko elimiselwe nguMgaqo-siseko nelinikwe uxanduva lokuphanda izikhalazo zorhwaphilizo kwaneentshukum ezingekho mthethweni ngamagosa aseburhulumenteni okanye abo basebenzela umbuso.
UMkomishinala - Umntu okhokela iKomishoni Yophando, okanye umntu othabatha izigqibo ngamatyala kwiNkundla Yamabango Amancinci, okanye ke esi sisishunqulelo soMkomishinala Wezifungo.
UMkomishinala Wentlalo-ntle Yabantwana - Lo ngumntu onikwe igunya lokuthabatha izigqibo ezisemthethweni ngendlela abantwana abadingayo emabangaphathwe ngayo.
UMkomishinala Wezifungo - Lo ngumntu onokuqinisekisa ukuba intetho ethile yenziwa ngumntu ekwakufuneka eyenzile ngokuthabatha isigqibo esifungelweyo okanye umntu onokuqinisekisa ukuba iikopi zeempepha ezithile zenziwe kwezo zokwenyani futhi zizezoqobo. Umzekelo, igosa lasebupoliseni, unoposi kunye nomphathi webhanki.
UMlamli - Lo ngumntu olamla asombulule imiba yomntu othe wasutywa kukufa ze aqinisekise ukuthotyelwa komyolelo welifa.
UMlawuli Wezotshutshiso Loluntu - Le yintloko yezotshutshiso kweli Phondo, unikezela amatyala kumtshutshisi woMbuso ngamnye. UMlawuli Wezotshutshiso Loluntu eNtshona Koloni nguFrank Kahn.
Umnini-shishini - Umntu oqala ishishini. Lo mntu umelana nokuba phantsi komngcipheko wokuwa kwelo shishini ngethemba lokuba liza kuphumelela.
Umntu Ofudukele Kwelinye Ilizwe - Lo ngumntu ofudukele kwelinye ilizwe ngeenjongo zokuba ngummi welo lizwe.
Umntu Ongowokuqala Ekunikezeleni Ngononophelo - Lo ngumntu onolona xanduva ekukhathaleleni umntwana othile.
Umntu Onyanga Izigulo Zomzimba Nezengqondo - Lo ngumntu onceda izigulane ukuba ziphile ngokwasenyameni nangokwasengqondweni ngokuthi azenzise iintshukumo zobuchule nezinemveliso.
Umntu Oxhomekekileyo - Lo ngumntu oxhomekeke komnye umntu ngenkxaso yezimali. Umzekelo, umntwana uxhomekeke kubazali bakhe.
Umntwana - Lo ngumntu ongaphantsi kweminyaka engamashumi amabini ananye ubudala futhi ongathatyathwa njengomntu omdala ngokupheleleyo ngumthetho.
UMphathi Oyintloko (iCEO) - Lo ngoyena mphathi mkhulu ngokwamagunya kwinkampani okanye umbutho, onoxanduva lokujongana nayo yonke imisebenzi yenkampani, ntsuku nantsuku.
UMphathiswa weKhabhinethi - Ilungu lePalamente elikhethelwe ukuba noxanduva lokujongana neSebe elithile kulawulo oluyintloko, umzekelo mhlawumbi uMphathiswa wezeMfundo.
UMqulu Wamalungelo - Isahluko 2 soMgaqo-siseko sithi thaca amalungelo angundoqo onwatyelwa ngabemi boMzantsi Afrika bonke. Esi sahluko sikwathi thaca neemeko ezibalekayo apho la malungelo anokungahlonelwa.
UMsebenzi Kwezempilo Ongagqibelelanga - Lo ngumntu oqeqeshelwe ukunikezela ngoncedo lwempilo olungxamisekileyo kodwa ongengomntu ufundele ubugqirha.
Umsebenzi Wasekhaya - Lo ngumntu ohlawulelwa ukusebenza kwindlu yomnye umntu, kuquka nomsebenzi wasesitiyeni, umqhubi, umgcini-khaya, umcoci nomntu ojongene nabantwana.
Umsebenzi Wezempilo Ekuhlaleni - Lo ngumntu ophakamayo azinikele ekuncedeni uluntu ekuhlaleni kwimiba yezempilo.
Umthetho Ocacileyo - Lo ngumthetho obusoloko uzibonakalisa ngokwezigqibo zeenkundla kumatyala athile, hayi umthetho ofumaneka kwimithetho ewiswe yipalamente. Umzekelo, akukho mthetho uthi ukubulala lulwaphulo-mthetho. Ngoko ke ukubulala lulwaphulo-mthetho lwalo mthetho uzicaceleyo.
UMthetho Osayilwayo - Umthetho osesendleleni yokwenziwa kodwa ongekawiswa yipalamente yesizwe okanye yephondo.
Umthetho wemvelo wase-Afrika - Le yimithetho yemvelo nenkcubeko yezizwe zase-Afrika.
uMthetho wePalamente - Lo ngumthetho owiswe yipalamente yesizwe okanye yephondo. Amalungu ePalamente ayavota kumthetho osayilwayo, obizwa ngokuba yiBill.
Umtshato - Olu lumanyano olugunyaziswa ngumthetho phakathi kwabantu ababini. Ufumana imitshato yomthetho engqinwa nangumthetho ze ufumane imitshato eyenziwa phantsi kweenkcubeko ezahlukeneyo (umzekelo, umtshato wamaMuslim).
Umtshato Ngokwemigaqo Yamasiko
YAYAMENE
UMtshutshisi Wombuso - Eli ligqwetha lombuso elitshutshisa abatyholwa ngokwaphula imithetho.
Umyalelo Wenkundla - Isinyanzeliso esisesikweni esikhutshwa yijaji siyalela umntu othile ukuba enze ahlukane nokwenza okuthile.
UMyolelo - Le yincwadana esemthethweni apho uthi thaca khona indlela oya kuthanda impahla yakho yabiwe ngawo wakusweleka wena.
Unaniselwano Lwamazwe Ngamzwe - Le yindlela esetyenziselwa ukunaniselana okanye ukutshintshisa ngemali yelinye ilizwe ukuze kufunyanwe enye. Oku ke kuqinisekisa ukuba iintshukumo zoshishino phakathi kwamazwe ahlukeneyo ziyenzeka.
Uncedo-mali Lokwakha Indlu Olumanyaniswe Netyala - Uncedo-mali olumanyaniswe nemali-mboleko. Umntu ofimene le mali ulindeleke ukuba abuyise imali-mboleko kodwa lona uncedo-mali uyaluphiwa.
Uncedo-mali Lokwakha Izindlu Olungayanyaniswanga Natyala - Olu luncedo-mali lokwakha izindlu olungabandakanyi mali-mboleko ngoko ke ekungadingeki ukuba kubuyiswe mali.
UNobhala Wenkundla - Lo ngulo mntu ezinkundleni zamatyala unoxanduva lokubeka iintsuku zokuxoxwa kwamatyala nonokukubonelela ngazo naziphi na iimpepha ezinento yokwenza neenkqubo zenkundla.
Unonophelo Lwabantwana lweKangaroo - Le yindlela yokunonotshelwa komntwana okuquka ukuba naye ngokweliso lenyama phakathi kwakhe nabazali bakhe.
UNonophelo Lwasekhaya - Oku kukunonotshelwa komntu ogulayo ekhayeni. Abantu abaninzi abagulayo abakwazi kufumana ndawo yakulaliswa ze banyangelwe ezibhedlele ngoko ke bafumane unyango nonophelo emakhayeni abo.
Unonophelo Lwempilo Olukwinqanaba Lokuqala - Olu lunonophelo lwempilo olukwinqanaba lokuqala oluquka ukufundisa abantu ukuba bangaphila njani besempilweni (umzekelo, ukutya ukutya okusempilweni kwanempilo esisiseko) ukunqanda ukugula okanye izifo.
Unyaka-mali - Uhlahlo lwabiwo-mali kwanophicotho lweencwadi zezimali lusekelwe kunyaka-mali. EMzantsi Afrika unyaka-mali uqala ngomhla wokuqala kwinyanga kaTshazimpunzi ze uphele ngomhla wama-31 kweyoKwindla. Ngoko ke unyaka-mali ka-2003/2004 waqala ngomhla wokuqala kwinyanga kaTshazimpunzi ku-2003 ze waphela ngomhla wama-31 kwinyanga yoKwindla ku-2004.
Unyango Ngamachiza Alwa Intsholongwane kaGawulayo - La machiza asetyenziselwa ukunyanga abantu abanentsholongwane kaGawulayo yaye aquka i-AZT neNevirapine. Awamnyangi kumnyanga umntu ohlaselwe yile le ntsholongwane koko anqanda amajoni omzimba wakhe ekuphelelweni ngamandla ngenxa yentsholongwane kaGawulayo.
UPhando Ngeentengiso - Ezi zizifundo ngokuziphatha kwabathengi, abakuthandayo nabangakuthandiyo. Olu lwazi lusoloko lusetyenziselwa ukwazisa ukuphuhliswa kwemveliso okanye inkonzo kwakunye neentengiso.
Uphicotho Lweencwadi - Uphicotho olujonga ukuthi ngqo nokugqibelela kweempepha-nkcukacha. Umzekelo, uphicotho lweencwadi zezimali lungajongana neempepha-nkcukacha zezimali zeSebe ukuqinisekisa ukuba ingeniso neendleko ziyagcinwa yaye zonke iirhafu zihlawulwe .
UPhuhliso - Oku kukunyuswa nokuphuculwa kwamandla abantu nezinto abanokuzenza. Kuquka ukwenza abantu bakwazi ukufikelela kwizigqibo besazi konke abafanele ukukwazi ngezigqibo nemiba ebachaphazelayo ze benziwe bakwazi nokuthabatha amathuba eza nolu phuhliso.
UPhuhliso Loqoqosho Lwabamnyama - Inkqubo yenguqu yezoqoqosho ejoliswe ekwandiseni inani labantu abamnyama abalawula, babe ngabanini ze baqhube uqoqosho lweli lizwe. Le nkqubo ikwajoliswe ekunciphiseni ukungalingani ngokwengeniso.
UQoqosho Lwentengiso - Le yindlela yoqoqosho apho iimfuno zabathengi kwakunye nemveliso zisetyenziselwa ukufikelela kwizigqibo zokuba kufuneka imveliso engakanani futhi liyimalini na ixabiso.
URhulumente Osebenzisanayo - URhulumente apho amacandelo ahlukeneyo alindeleke ukuba asebenzisane futhi ancedisane. Umzekelo, eMzantsi Afrika, amabakala karhulumente amathathu (owesizwe, abamaphondo nabeedolophu) ayasebenzisana ngendlela exhasayo.
URhulumente Osembindini - Lo nguRhulumente weSizwe.
URhulumente Wedolophu - Lo ngurhulumente wesithili noomaspala bamakaya abasekelwe ngokwemigaqo yoMgaqo-siseko. Amagunya nemisebenzi yoorhulumente bamakhaya ithiwe thaca kuMgaqo-siseko.
URhulumente wePhondo - Iphondo ngalinye linepalamente yephondo kwanorhulumente wephondo. Imisebenzi namagunya karhulumente wephondo ithiwe thaca kuMgaqo-siseko.
URhulumente Wesizwe - Eli liqumrhu elilawula eli lizwe. URhulumente wesizwe wenziwa ngala macandelo: elowiso-mthetho (ipalamente), elolawulo (ibhunga lolawulo) kunye nelobulungisa (iinkundla), macandelo lawo anoxanduva lokwenza, lokuqinisekisa ukusebenza kwanokunyanzelisa ukuthotyelwa komthetho.
Usapho Lwenyukleri - Olu lusapho oluhlala kwikhaya elinye. Ngokwesiqhelo olu sapho lwenziwa ngutata, umama nabantwana babo.
Ushishino Kwezolimo - Le yimizi-mveliso namashishini ezisebenza ngeemveliso neenkonzo zokulima nokufuya.
UShishino Lokukhathalela Abantu - Eli licandelo loshishino lwezotyelelo olujongene nokubonelela ngeendawo zokuhlala/zokulala, zokutya kwakunye nezeziselo.
UShishino Lwabucala - Eli licandelo loqoqosho eliphantsi kwabanini abazimeleyo, elingekho phantsi kukarhulumente
USomlomo - Eli lilungu lePalamente elityunjelwe ukongamela ukuhlala neengxoxo zepalamente. Unoxanduva lokuqinisekisa ukuba imithetho neenkqubo zepalamente ziyalandelwa.
Uthetha-thethwano - Le yinkqubo yokuzinikela ejoliswe ekusombululeni imbambano okanye ekufikeleleni kwisivumelwano.
Uvavanyo Lokufumanisa Uyise Womntwana - Olu luvavanyo lwe-DNA olunokuza nobungqina bokuba indoda ethile ngenene nguyise womntwana othile okanye akunjalo na.
Uvavanyo Lwe-swot - Esi sisixhobo soshishino esisetyenziselwa ukuvavanya indawo ishishini elithile elisebenzela kuyo. Usowt lo umele amandla, ukungabi namandla, amathuba kunye nemingcipheko futhi lusoloko lusetyenziselwa xa kusenziwa isicwangciso-qhinga selo shishini.
Uvavanyo Olukhawulezileyo - Olu luvavanyo lwentsholongwane kaGawulayo apho iziphumo zifumaneka emva kwemizuzu nje engamashumi amabini emva kovavanyo olo.
Uxanduva Lokusebenzisana Noluntu - Oku kukuziva unoxanduva kuluntu ekuhlaleni.Kwezoshishino olu xanduva lubhekiselele kumbono wokuba amashishini kufuneka enze igalelo kwintlalo-ntle yoluntu olukwiindawo asebenzela kuzo, umzekelo; mhlawumbi ngokuthi anikezele ngoncedo-mali lokufunda kubafundi okanye kubantu abafuna ukufunda.
Uxolelwaniso - Le yindlela yokusombulula imbambano apho umxolelanisi ozimeleyo azama ukuxolelanisa abo babambeneyo.
Uxolelwaniso - Oku kukubuyisela uxolo nentsebenziswano. Kukubuyisela abantu okanye imibutho emibini ekwimpixano ukuba ibuye yakhe ubudlelwane bobuhlobo phakathi kwabo.
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.glossary.glossary.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Uluhlu Lweenkcazelo: A
ULUHLU LWEENKCAZELO: A
Abacebisi Abangaqeqeshwanga - Aba ngabasebenzi abazinikeleyo nabaqeqeshiweyo abanikezela ngeengcebiso nenkxaso kubantu basekuhlaleni ngokuthi babacebise.
Abanini-mashishini Abathengisela Amazwe Angaphandle Abasakhulayo - La ngamashishini athengisela amazwe angaphandle asakhulayo, ingakumbi asuka kwiingingqi ebezisa kuhleleleka.
Abantu Abafudukele Kwilizwe Ngokungekho Mthethweni - Aba ngabantu abafudukele kwelinye ilizwe ngaphandle kokufumana imvume kurhulumente welo lizwe.
Abasebenzi Abahlalayo - Aba ngabantu abasebenza kwifama nabakwavumelekileyo ukuba bahlale apho.
Abasebenzi Kunonophelo Lwezempilo - Aba ngabantu abanakekela izigulane, kuquka abongikazi noogqirha abakuqeqeshelweyo oko, iingcali zempilo yengqondo kwanabo bangakuqeqeshelwanga esikolweni ukunakekela abantu abagulayo.
Abathwa - Bebizwa kamnandi njengesizwe samaSan, aba bazingeli bahleli eMzantsi Afrika ubuncinane le minyaka idlulileyo ingamawaka alikhulu. Abantu abasekhoyo besizwe samaSan bahlala kwingingqi yeKalahari yoMntla Koloni.
Abathwa - Esi sisizwe sokuqala ukuma iNtshona Kapai. Esi sizwe yayingabazingeli.
Abazali Bemvelo - Aba ke ngabazali basesizalweni okanye bokwenene.
Amachiza Adodobalisa Ulwamvila Lwentsholongwane kaGawulayo
YAYAMENE
Amalungelo Abazali - La ngamalungelo avunywa nangumthetho umzali anawo emntwaneni wakhe, malungelo lawo afana nelungelo lokugcina ukhulise loo mntwana kwanelungelo lokuthabatha izigqibo ngempilo yomntwana lowo.
Amalungelo Ezigulane - Oku koko izigulane kufuneka zikulindele kubasebenzi bezempilo, indlela izigulane ekufuneka ziphethwe ngayo.
Amalungelo Kuqoqosho Loluntu - Ekwabizwa njengamalungelo esizukulwana sesibini, la malungelo aquka ilungelo lokuba nendlu, ilungelo lokufumana amanzi kwanelungelo lokufumana imfundo. Umbuso unoxanduva lokwenza la malungelo afikeleleke kuphela ngokwezibonelelo onazo.
Amalungelo Oluntu - La ngamalungelo wonke umntu anawo ngenxa nje yokuba engumntu. Aquka ilungelo lokukhululeka, ilungelo lemfihlelo, ilungelo lokuvota kwanelungelo lokungaphathwa kakubi. Amalungelo oluntu athiwe thaca kuMgaqo-siseko woMzantsi Afrika aphantsi kokhuseleko lomthetho.
Amalungu eBhunga Eliyintloko - La ngamalungu epalamente yephondo anoxanduva lokujongana namasebe ahlukeneyo karhulumente wephondo. Umzekelo, uMcebisi Skwatsha, ujongene neSebe leMisebenzi Yoluntu Nezothutho.
Amaphulo Okhuseleko Ekuhlaleni
YAYAMENE
IMbumba Ejongene Nokhuseleko Ekuhlaleni (Glossary)
Amashishini Amancinci, Asakhulayo Naphakathi - Amashishini anabaqeshwa abangaphantsi kwesihlanu aqhele ukubizwa njengamashishini asakhulayo. Lawo anabaqeshwa abasuka kwisihlanu ukuya kwishumi athatyathwa njengamashishini amancinci, ze lawo anabaqeshwa abasuka kwishumi ukuya kumashumi amahlanu athatyathwe njengamashishini aphakathi.
Amathuba Empangelo Alinganayo - Amathuba alinganayo nokuphathwa ngendlela eyamkelekileyo kwiindawo zentsebenzo. Ukuhleleleka kwangaphambili kuyasonjululwa ze ukungalingani kona kususwe ukuze kuphele nya.
Amathuba Okuthengisela Amazwe Angaphandle - Indlela karhulumente yokukhuthaza ngokuvuza, ngamaxesha amaninzi ngokuthi ishishini elithile lingarhafiswa kakhulu okanye lingarhafiswa konke konke , oko ke ibe kukukhuthaza iintengiso kumazwe angaphandle.
AmaXhosa - Esi sisizwe semvelo salapha eMzantsi Afrika esimi ikakhulu kwiNtshona neMpuma Koloni. Ulwimi lwabo, isiXhosa, lolunye lweelwimi ezilishumi elinanye ezisesikweni zeli lizwe.
Amaxhwele - Aba ngabantu abasebenzisa izityalo zemvelo kwanonyango lwezilwanyana ukuphilisa abo bagulayo.
AmaZulu - Esi sisizwe semvelo sephondo iKwaZulu-Natal apha eMzantsi Afrika. Ulwimi lwaso, isiZulu, lolunye lweelwimi ezisesikweni ezilishumi elinanye kweli lizwe.
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11433.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Ushishino Ngezolimo
USHISHINO NGEZOLIMO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iindlela zoqulunqo lohlahlo-mali lwamashishini eCOMBUD zingasetyenziswa njengezikhokelo zokuqulunqwa kohlahlo-mali lwamashishini amatsha okanye ekuthelekiseni amanani kuhlahlo-mali lwamashishini asele eqhuba.
Ukuqala Ishishini Eliqhutywa Ngentsebenziswano
Ishishini eliqhutywa gentsebenziswano lishishini eliqhutywa liqela labantu abasebenza kunye ukufikelela kwiinjongo zabo.
Eyona nto lijolise kuyo eli candelo kukufaka ixabiso kwiimveliso zolimo kule fama ngokweenkqubo ezifana nokomisa, ukupholisa, ukufaka ezikanini kwanokufaka ezipakethini ngeenjongo zokwandisa ingeniso kwanamandla okukhuphisana namanye amashishini.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11441.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
AMATHALA EENCWADI
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi
Library Business Corners anikezela ngoku kulandelayo: Iincwadi, iimpepha, imiboniso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba ngamashishini asakhasayo, amaphepha engcaciso ngamashishini asakhasayo asuka kwimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente, Ukufikelela kwizibonelelo ezifana neSmall Business Development Agency (iSEDA), Iimpepha-ngcaciso ngemibuzo yoshishino ebuzwa rhoqo, Indawo yokubeka ubonise amakhadi akho oshishino kwakunye ...
Ithala Lophuhliso Noqeqesho Kwizakhono (iSebe Leenkonzo Zempilo Zesithili Sikamaspala Ombaxa)
Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11443.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
IiNkqubo zeNkxaso yokuXhobisa uQoqosho lwabaMnyama
Kukho iindidi ngeendidi zeenkonzo zenkxaso ezikhoyo ukunceda amashishini avelayo.
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama
Inkqubo Yophuhliso Lwababoneleli Kumashishini Amnyama yeSebe Leentengiso Norhwebo yinkqubo engu-80:20 yokwabelana ngeendleko kumashishini aphantsi kwabanini abamnyama, ngenkxaso-mali efikelela kwi-R100,000. Le nkqubo ke ikwabonelela nangeenkonzo zophuhliso lwamashishini ngenjongo yokunceda iinkampani ziphucule izakhono zazo ze zisebenze ngcono. Ukuze ibe nokufikelela, inkampani kufuneka -mpany must: Ibe kanti inezabelo ...
Isicelo Senkxaso kwiNgxowa-mali Yophuhliso Lweziswe
Le nkonzo ichaza imisebenzi yeNgxowa-mali Yesizwe Yophuhliso kwanokuba zingafikeleleka njani ezinye iinkonzo zayo. Ifanele ingakumbi umntu osaqala phantsi ishishini, kodwa ke zikwakho neenkonzo ezifanele nezinokuba lulutho kwiinkampani namashishini amakhulu.
Ukunikezela Ingxelo Ngenkohliso Eyenziwa Ziinkampani
Urhulumente unomgaqo-nkqubo wokunikezela ngamathuba eethenda kwiinkampani ezithile. Oko ke kukuthi urhulumente uthathela ingqalelo eminye imiba engeloxabiso xa anikezela ngethenda. Ukuba inkampani ethile ithi iziveze njengenkampani yenkqubo yophuhliso loqoqosho lwabamnyama, ngelixa ingekho phantsi kwabalawuli abamnyama, le nkampani inetyala "lokukhohlisa".
Uphuhliso Lwamashishini Asakhulayo
Inkqubo Yemisebenzi Yoluntu Esekelwe Kuluntu Ekuhlaleni, isetyana kwiSebe lephondo leZothutho neMisebenzi Yoluntu, inenkonzo eyenzele ukunceda amashishini amancinci ukuya kutsho kwasakhulayo ngokuwanceda afumane amava kwaneengcebiso ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11444.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
UKUTHENGISA KUMAZWE ANGAPHANDLE
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Abaphathi beSebe loPhuhliso lweMizi-mveliso banceda amashishini ekufikeleleni kulwazi oluphathelelene kwiinkqubo zesizwe zenkxaso.
Inkxaso Kumashishini Asakhasayo Athengisela Amazwe Angaphandle - iNkqubo Yophuhliso Lweentengiso Kumazwe Angaphandle
Amashishini angathanda ukufunda ngeendlela zokuthengisela iimalike zamazwe angaphandle, okanye aphucule indlela asebenza ngayo, angalufumana ulwazi kwakunye namathuba oqeqesho kwezi ndawo zilandelayo ...
IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo.
Ulwazi Lwenzuzo Yemveliso Ephuma Ngaphandle
ISebe Labongameli liyayithakazelela into yokusasaza ulwazi ngeenkqubo zenzuzo yemvelisa eya ngaphandle, ingakumbi ulwazi lwenzuzo yorhwebo olutsha lwesizwe.
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11453.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
AMAPHEPHA-MVUME OKUSHISHINA NGOTYWALA
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu ...
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala.
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye.
Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala nbsp;
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11460.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
AMAPOLISA
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Ukuba Ngumntu Osebenzisana Namapolisa
Abantu abasebenzisana namapolisa ngamavolontiya aphuma ekuhlaleni anamagunya noxanduva olufanayo nolwamapolisa xa besemsebenzini. Ukuze ube ngumntu osebenzisana namapolisa kufuneka iimpepha zaseburhulumenteni zibe zithi akuzange wophula mthetho, futhi kufuneka ubuncinci ube waliphumelela ibanga leshumi.
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11470.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezemfundo
Ukulungiselela Isikolo
UKULUNGISELELA ISIKOLO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Isixhobo Sokukhangela i-"Fumana Isikolo"
I-WCED igcine inxiwa lezikolo kwakunye namaziko kweli Phondo. Unokukhangela kweli nxiwa:Ngegama lesikolo, Ngolwimi lwezifundo, Ngehlomela-dolophu okanye idolophu, Ngesithili semfundo, Uhlobo lwesikolo(esemfundo ephantsi, njalo-njalo), Izifundo ezinikezelwayo (amaBanga 8 ukuya kwele-12), Amaziko emisebenzi ekhethekileyo (ubuchule, umculo, njalo-njalo etc)
Ukwamkelwa Ezikolweni
Abafundi ngokwesiqhelo baqala ibanga lokuqala ekuqaleni konyaka abaza kuba neminyaka esixhenxe ngawo. Abantwana banakho ukungena kwiBanga lokuqala kunyaka ongaphambi kwalowo baza kuba neminyaka esixhenxe ngawo ukuba uvavanyo lwe-WCED lubonisa ukuba bakulungele ukuya esikolweni.
Uvavanyo Lokulungela Isikolo
Abantwana baqhele ukuqala iBanga lokuqala kunyaka abaza kuba neminyaka esixhenxe bezelwe ngawo. Abantwana abazakuba neminyaka emithandathu apha enyakeni bangaqalisa esikolweni ukuba kubonakala besilungele.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11495.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
IMVEKU & NOMNTWANA
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana
ULawulo oluHlanganyelweyo lweziGulo zaBantwana lusekwe liCandelo lezeMpilo yaBantwana noPhuhliso, loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kunye neUNICEF. Le Nkonzo ithe yaziswa kumazwe angaphezulu kwama-30 kulo lonke eli limiweyo ukujongana nokugula kwanokufa kwabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu. Obu buchule bugxile kumntwana ephelele, andaweni yokuqwalasela isifo esinye okanye imeko enye. Abantwana ...
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
Le nkonzo ijolise ekuchongeni nasekunyangeni abantwana ukusekela ekuzalweni ukuya kutsho kwiminyaka eli-14 ubudala, abebephatheke gadalala ngokwasemzimbeni, ngokwesondo nangokwasemphefumlweni, kwanabo bangahoyekanga. Abantwana ekurhaneleka ukuba bakhe baphathwa gadalala, bangasiwa kwikliniki yonyango apho baya kuxilongwa khona ukuqonda isifo abanaso, baze bafumane iingcebiso malunga naso. Umongikazi wasekliniki okanye ugqirha ...
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.Ukuphuhla, Ukukhula ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11504.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa)
Kucingeleka ukuba abantwana abali-150000 abazalwayo ngonyaka emZantsi Afrika bachatshazelwa ziziphene zokuzalwa kwezona ndawo zibalulekileyo okanye iziphazamiso zemvelo ngethuba beneminyaka emihlanu.
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje ...
Iinkonzo Zokubeleka
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1.
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
Uvavanyo Lokukhulelwa
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11505.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
IMPILO YENGQONDO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala.
IiNkonzo Zonyango Lwenqanaba Lokuqala Lwabagula Ngengqondo
Iinkonzo zempilo zonyango lwenqanaba lokuqala zixilonga zigonye ze zinyange izifo zengqondo eziqhelekileyo, futhi zenza namalungiselelo okuthumela iingxaki zempilo yengqondo ezinobunzima kumanqanaba afanele oko empilo yengqondo.
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11517.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ezempilo > Ezokubeleka

EZOKUBELEKA

Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.


Impilo Yokuzala Yamadoda
Ucwangciso-ntsapho Nokuzikhusela ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Inkqubo yokungachumi
Inkonzo izama ukunceda omama notata abangafumani bantwana ukuba bakhawule babe nzima. Ingcebiso nolwazi luyanikezelwa mayela neendlela ezahluka-hlukeneyo zonyango ezikhoyo. Imbali yala maqabane iyathatyathwa zize neemvavanyo zenziwe. Kuxhomekeke kwiziphumo, unyango lochumiso luyanikezelwa okanye kucetyiswe ngokuchasene nalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Inombolo Yoncedo Olukhawulezileyo Lokuthintela Ukukhulelwa - 0800 246 432
Inkonzo Engxamisekileyo Yokuthintela Ukukhulelwa ingancedisa ekuthinteleni ukukhulelwea okungalindelekanga. Nangona le nkonzo Ingxamisekileyo Yokucwangicsa ingasetyenziswa iiyure ezilikhulu elinamashumi amabini nje (iintsuku ezintlanu) emva kokuzibandakanya komntu wkintshukumo yesondo engakhuselekanga, kungakuhle kakhulu ukuba inokuqala ukusetyenziswa kwiiyure ezingamashumi asixhenxe anesibini (kwiintsuku ezintathu) emva kwaloo ntshukumo ingakhuselekanga yesondo yaye isebenzisa ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukukhutshwa Kwesisu
Abantu basetyhini abangafuni kuqhubekeka nokukhulelwa kwabo banokukhetha ukukuphelisa oko kukhulelwa. Ukuqhomfa ungakhange uhlawule nesenti kuyafumaneka kwezinye iikliniki zoMbuso. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuthintela Ukukhulelwa (Ucwangciso-ntsapho)
Le nkonzo ibonelela ngamacebiso malunga neqela leendlela ezikhuselekileyo, ezisebenzayo nezamkelekileyo zokuthintela ukukhulelwa, macebiso lawo abasetyhini, amadoda, umlisela nomthinjana banokuxhamla kuwo ekuthintelweni kokukhulelwa okungadingekiyo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Unyango Kubantu Abaxhatshazwe Ngokwesondo/Abadlwengulweyo
Le nkonzo ivuleleke kuwo onke amanina namadod angaphezu kweshum elinesine ubudala abakhe badlwengulwa okanye baxhatshazwa ngokwesondo. Umntu othe wasinda kwezi ntshukumo uthi anikwe unonophelo lwezonyango, olwengqondo nolunento yokwenza neenkundla kwiiklinkhi zeengcali zeli phondo. Ekliniki, ixhoba eli liya kuthi lihlatywe imibuzo ze linikwe neengcebiso ngumsebenzi wezempilo ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uvavanyo Lomhlaza Webele
Abantu basetyhini bayaboniswa ukuba bangawavavanya njani na amabele abo ukuze bafumanise amaqhuba anokuba ngunobangela womhlaza. Ukuba kuthe kwafumaniseka iqhuma, uya kuthunyelwa kuphando oluthe xhaxhe, oluya kuhlanganisa imammogram, ukususwa nokuxilongwa kweqhuma elo ukufumanisa ukuba alinabungozi na (alinamhlaza) okanye linobungozi (linomhlaza) na, ze ke umntu lowo aqeqeshelwe ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Uvavanyo Lomhlaza Wesizalo
Umhlaza womlomo wesizalo nowamabele zezona ntlobo zimbini ziqhelekileyo zomhlaza ezifumaneka kubafazi boMzantsi Afrika yaye bonkÃ†omama basemngciphekweni wokuhlunyelwa zezi ntlobo zomhlaza. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11530.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi
UKUZAZISA, UKUFUDUKELA KWELI KOMMI WELINYE ILIZWE & NOBUMI
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002
Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya
Ukuba ufuna iinkcukacha ezisuka kwiSebe Lemicimbi yeKhaya, ungaqhagamshelana noCingo lweSebe olungu: 0800 60 11 90.
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota).
Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:lokuvota, lokunikwa incwadana yokundwendwela, lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11532.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
UMTSHATO/UKWAPHULWA KOMTSHATO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ...
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato
Xa utshata, unikwa isiqinisekiso somtshato esingahlawulelwayo. Ukuba ufuna ukufumana esinye isiqinisekiso somtshato ngosuku olusezayo, kufuneka:Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-13, Ulifake kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya, Unikezele intlawulo.
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Ukuqhawula Umtshato
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11587.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ukuqala & Ukhulise Ishishini Lakho
UKUQALA & UKHULISE ISHISHINI LAKHO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
IDesika yoNcedo lwabaRhwebi kwezoKhenketho
INkqubo yeDesika yoNcedo kwezoKhenketho iqaliselwe ukunikezela uncedo kubarhwebi kwezokhenketho. IDesika yoNcedo nganye kwezoKhenketho iphawula ngokudlamkileyo amathuba kunye nabarhwebi ekuqaliseni ukukhula kwezoKhenketho kwii-SMME ingakumbi kwimimandla esemaphandleni. Olu ncedo lulandelayo luya nikezelwa: Kugcinwe incwadi enoluhlu lwamagama abanikezeli benkxaso, amathuba oshishino, amathuba enkxaso-mali kunye neqela labalamli abanolwazi ngoku ...
INkqubo Yokushishina ngezoKhenketho (TEP) linyathelo lokuqala leNgxowa-mali yezoShishino. Le nkqubo izalisekiswa ziinkampani nabantu abaqeshelwe oko leli phondo.
Ungasenza isicelo seemphawu zezokhenketho ukuba zimiselwe kufutshane nesibonelelo sakho sokhenketho. Iindidi ezintathu zesi sibonelelo zingasetyenziswa:Isibonelelo sokhenketho esiqulethe umtsalane kubakhenkethi, iinkonzo zokhenketho, indawo yokuhlala kunye neziganeko ezizodwa. Isibonelelo senkonzo yoluntu okanye inkonzo yoluntu jikelele equlethe izinto ezenza izihamba-ndlela ezininzi (ezinjengeziko lentengiso kummandla) kunye nezinto ezenza izihamba-ndlela ...
ISebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho kwiNkqubo yeShishini lezoKhenketho (TEP) lithabatha inxaxheba kwisiseko soluhlu oluneenkcukacha zoshishino lwabamnyama ngokusebenzisana noKhenketho eMzantsi Afrika. Olu luhlu luneenkcukacha luya kuqinisekisa ukuba la mashishini kuyashishinwa ngawo, ukuba afumana amanyathelo afanelekileyo kulwakhiwo lwezikhundla kwakunye nokuba afumana amathuba afanelekileyo kurhulumente.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11588.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Inkxaso-mali esuka kwiNkqubo yoDanjiso lweNdlala
Inkqubo yokudanjiswa kwendlala yasekwa ngurhulumente ekunciphiseni indlala eMzantsi Afrika. Icandelo lezokhenketho kwiSebe leMicimbi yeNdalo esiNgqongileyo noKhenketho lwabelwa ingxowa-mali yokuxhasa iiprojekthi eziluhlobo oluthile lwezokhenketho. Le ngxowa-mali ijolise:ekudaleni imisebenzi kuphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi kwezokhenketho, ekuphuhliseni imveliso entsha kwezokhenketho, ekunikezeleni uqeqesho nolwakhiwo lwezikhundla, ekuqinisekiseni ukuba ezi projekthi ziyagcinakala ixesha ...
INkxaso-mali yeProjekthi kuHlahlo lwabiwo-mali lweCandelo loMlawuli oyiNtloko: uKhenketho
ICandelo loMlawuli oyiNtloko: uPhuhliso lwezoKhenketho lunohlahlo lwabiwo-mali lwarhoqo ngonyaka ekuxhaseni ngemali iiprojekthi ezinceda ekukhuliseni ishishini lezokhenketho. Oku kukhula kungabonwa ngeendlela ezininzi ezohlukeneyo, umzekelo, ngokudaleka kwamathuba emisebenzi, uqeqesho okanye uphuhliso lwezibonelelo zomsebenzi. Imfanelo yokufumana inkxaso-mali incinci phantsi koluhlu lwezinto ezikhoyo, ezinjengeenkampani okanye ii-NGO zeCandelo 21, neziqwalasele ...
IProjekthi yeMfundiso ngezoKhenketho (TLP) linyathelo lokuqala leTrasti yoShishino neyasekwa ngenjongo yokukhawulezisa amalungiselelo emfundiso neenkqubo zezakhono ngembono yokunyusa umgangatho wenkonzo ebhetele nemveliso kwezokhenketho, ukubuka iindwendwe kunye nolondolozo lwamacandelo angaphantsi. I-TLP ijolise ekuphuculeni ulwazi nezakhono zabafundi.
Isicelo seNkxaso kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaShishini Aphakathi Namancinci (SMEDP)
I-SMEDP yinkqubo yokufumana umnikelo oyimali eziinkozo nokunikezelwa koncedo kushishino olunxulumene nezokhenketho eMzantsi Afrika. Uncedo lunikezelwa kwiiprojekthi ezintsha okanye ezandisiweyo. Oku kulandelayo yimizekelo yeeprojekthi ezinokuthi zonyulwe: Amashishini abonwa njengakudidi lwalawo abonelela ngeendawo zokuhlala zexeshana nje elingephi, umzekelo, iihotele, iindawo zokuhlala ofumana ibhedi nesidlo sakusasa, iiloji kunye ...
Isicelo seNkxaso kwiYunithi yoShishino lwezoKhenketho kwiQumrhu loPhuhliso loShishino
IYunithi yoShishino lwezoKhenketho yeQumrhu loPhuhliso loShishino (IDC) ixhasa ngemali inkcitho yekapitali kumashishini okhenketho. Le mali iqwalasele kumashishini anikeza iindawo zokuhlala kubakhenkethi abanyanisekileyo kodwa ikwanabela nakwezinye iiprojekthi zokhenketho ezinekapitali enkulu ngenjongo yokuba nempembelelo enkulu ekukhuleni korhwebo lwezokhenketho.
UkuPhakanyiswa noPhuhliso loMgangatho kwezoKhenketho eKapa
Uncedo-mali lwe-ITMAS Olukhuthaza Ukuthatyathwa Kwenxaxheba Kumboniso Wentengiso Wezizwe Ngezizwe
INkqubo yoNcedo loRhwebo loKhenketho lweZizwe ngeZizwe (ITMAS) inikezela ngenxalenye yembuyekezo yamashishini kumaxabiso athile enzeke kwimisebenzi ejolise ekunyuseni umgangatho wezokhenketho eMzantsi Afrika.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11590.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Isicelo sokuba nguMnikezeli oQinisekisiweyo woQeqesho kwezoKhenketho noVavanyo
UKhenketho, ukuBuka iiNdwendwe neMfundo ngezeMidlalo noGunyaziso lwezoQeqesho (THETA) inikeza inkonzo yoqinisekiso kubantu abathile okanye imibutho enikeza imfundo, uqeqesho kunye/okanye novavanyo kushishino lwezokhenketho. Abanikezeli abaqinisekisiwey badlala indima ebaluleke kakhulu kwezokhenketho, umzekelo, abanikezeli boqeqesho novavanyo kwezokhenketho basetyenziswa kwinkqubo yobhaliso loonogada kwezokhenketho.
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi
Ukuba ungathanda ukusebenzela inkampani, iclose corporation, inkampani ethutha abakhenkethi phantsi kwesibhambathiso okanye ke uqeshwe njengomkhokeli wabakhenkethi, okanye ke ukuba ufuna ukuba ngumkhokeli wabakhenkethi ozimeleyo, kufuneka ubhalise kwi-ofisi yeli phondo yeSebe Lophuhliso Loqoqosho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11598.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
IZIQINISEKISO, AMAPHEPHA-MVUME & NEZIQINISEKISO ZOQEQESHO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Amacwecwe Okupaka Abaqhubi Abakhubazekileyo
Ukuba ukhubazekile, ungasifaka isicelo secwecwe lokupaka labaqhubi abakhubazekileyo kumaspala wakho. Eli cwecwe ke likuvumela ukuba upake kwiindawo zokupaka ezibekelwe bucala abaqhubi abakhubazekileyo yaye liyakukhupha wena kwimiqathango ethile yokupaka ngamaxesha athile.
Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso.
Amaphepha-mvume Okuqhuba
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe.
Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba.
Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo.
IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa.
ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya ...
Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu.
IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela ...
Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba.
IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na.
IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba.
Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge.
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho.
Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe.
Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi
Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni.
Ukubhaliswa Kwesithuthi
Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho.
Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni.
UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.11604.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezothutho
Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
IZITHUTHI ZABANTU ABANEEMFUNO EZIZODWA
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Iinkcukacha Zezothutho Ngabo Bangevayo
UMaspala waseKapa waseka iNkonzo yeZothutho loLuntu elungiselelwe izithulu. Oku kujika abantu ananengxaki yokungeva kakuhle ngeendlebe ukuba bafumane iinkcukacha malunga nezothutho, umzekelo: amaxesha okuhamba kweebhasi, iindlela ezihamba ngazo kwakunye nezikhululo eziya kuzo, oko bekufumana ngokutsalela kwiminxeba yakwaTelkom kusetyenziswa isixhobo esincedisa ukumamela ekuthiwa yiTeldem. Ezi nkcukacha zifumaneka ...
Inkonzo yothutho yeDial-a-Ride ilunguselelwe abantu abangenakho ukukwazi ukusebenzisa ezinye iindlela zothutho ngenxa yeemfuno zabo ezizodwa.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uNovemba 2007
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.directories.services.17200.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Izalathiso
Iinkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
UNCEDO-MALI & NENKXASO
Cofa kwinkonzo leyo xa ufuna iinkcukacha ezipheleleyo.
Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo
Le Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo ke ijolise kuxhaseni amaqela, abantu kwakunye noluntu olukweli candelo lwezolimo oluhlala kwiingingqi ezazisakuhleleleka kwilixa elingaphambili.
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha ...
Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya
IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.jobs.how_to_apply.how_to_apply.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imisebenzi
Indlela Yokufaka Isicelo
INDLELA YOKUFAKA ISICELO SENGQESHO
IMISEBENZI
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
IMIGAQO-NKQUBO
IMIVUZO
INDLELA YOKWAZI NGEZITHUBA ZEMISEBENZI YASEBURHULUMENTENI
Azipapashwa zonke ngaphandle izithuba zemisebenzi karhulumente kumajelo osasazo. Ezinye izithuba zipapashwa ngaphakathi kurhulumente kuphela.
Izithuba eziphezulu, oko ke kukuthi, ezi zikwinkonzo yabalawuli abakhulu, kufuneka zipapashwe kwisizwe siphela, ngokwemimiselo elawula iinkonzo zoluntu. Ungakufumana okunye ngezi zithuba ziphezulu ngokuthi ufunde ngokwemimiselo incwadana ecacisa ngazo.
INDLELA YOKUFAKA ISICELO SESITHUBA SOMSEBENZI KARHULUMENTE
Inyathelo lokuqala xa ufaka isicelo sesithuba somsebenzi karhulumente kukugcwalisa iphetshana lesicelo sesithuba somsebenzi karhulumente, ebizwa ngokuba yi-Z83. Ungalitsala kwikhompyutha eli phetshana lesicelo, okanye ulifumane nakweyiphi na iofisi karhulumente.
Iphetshana lesicelo sesithuba somsebenzi waseburhulumenteni kufuneka ligcwaliswe kuyo yonke imisebenzi karhulumente, kumgangatho karhulumente wesizwe nowephondo. Izicelo zezithuba zemisebenzi ziye zingamkelwa ngaphandle kwephetshana u-Z83 eligcwaliswe ngokupheleleyo. IPalamente yeSizwe, IPalamente yePhondo leNtshona Koloni kwanoomaspala (urhulumente wedolophu) abalisebenzisi eli phetshana lesicelo somsebenzi.
Ukuze ukwazi ukuligcwalisa kakuhle eli phetshana lesicelo, kuya kufuneka ube nephepha elipapasha eso sithuba somsebenzi phambi kwakho ukuze ube neenkcukacha ezizizo, ezifana nenombolo yeso sithuba, isihloko sesithuba eso, kwanesebe elisipapashileyo, ukuze zigcwaliswe ku-"Part A" weli phetshana lesicelo.
Emva kokuba uligcwalisile iphetshana lesicelo eli, kufuneka ufake neCV yakho. Usenokucelwa ukuba ufake neekopi zeempepha ezingqina nayiphi na imfundo imfundo onayo okanye izidanga othe kwiCV yakho okanye kwelo phetshana unazo. Faka isicelo sesithuba somsebenzi eso (kwiphetshana u-Z83,iCV kwaneekopi ezingqina imfundo yakho) kwindawo exelwe kuloo mpapasho weso sithuba phambi komhla wokuvalwa.
Musa ukuthumela ezinye iinkcukacha okanye iimpepha emva kosuku lokuvalwa njengoko zingayi kunikwa ngqwalasela. Izithuba ziqhele ukupapashwa malunga nenyanga phambi kokuba zivalwe.
YINTONI ONOKUYILINDELA EMVA KOKUFAKA ISICELO SESITHUBA SOMSEBENZI WASEBURHULUMENTENI
Emva kosuku lokuvalwa, zonke izicelo ziya kuqwalaselwa ze abafaki-zicelo abathile bachongelwe (bafakwe kuluhlu olufutshane) udliwano-ndlebe. Abo bachongelwe udliwano-ndlebe baya kutsalelwa iminxeba ukufikelela kwisivumelwano ngomhla wolo dliwano-ndlebe.
Ikomiti okanye igqiza labachongi lilo eliqhuba olu dliwano-ndlebe. Ngokwemimiselo yeenkonzo zoluntu, ikomiti leyo kufuneka ubuncinci ibe nabaqeshwa bakarhulumente abathathu, abakumgangatho womsebenzi olinganayo okanye ongaphezu kwalowo weso sithuba sipapashiweyo. Ikomiti yabachongi iya kuthi emva kokuba lugqitywe lonke udliwano-ndlebe ize nesiphakamiso sokuba kuthathwe bani kwabo bebefake izicelo zeso sithuba.
Ikomiti yabachongi kufuneka izigcine izizathu zesiphakamiso sayo. Esi siphakamiso sinokuphunyezwa okanye sikhatywe ngumntu onoxanduva namagunya amakhulu okuqesha, ekuthi ke kwisebe lephondo ibe yi-MEC yelo sebe. Kufuneka kunikezelwe izizathu apho isiphakamiso sikhatyiweyo.
Yonke ingqesho enezivumelwano zokusebenza ixesha elingaphezu konyaka imelwe kukuba nexesha lokuvavanywa apho emsebenzini.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.jobs.salaries.salaries.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imisebenzi
Imivuzo
IMIVUZO
IMISEBENZI
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
IMIGAQO-NKQUBO
IMIVUZO
Imivuzo yezithuba zemisebenzi yaseburhulumenteni iphantsi kolawulo lweBhunga Elixoxela Abasebenzi Baseburhulumenteni. Xa amanqanaba emivuzo kuvunyelwene ngayo, umsebenzi ngamnye uyavavanywa ze unikwe inqanaba lomvuzo (elikwabizwa ngokuba sisithuba). Umvuzo wesithuba esithile uqhele ukukhankanywa kwisibhengezo seso sithuba somsebenzi.
Umvuzo obhengeziweyo nochaziweyo kwizithuba zemisebenzi eqhelekileyo iqhele ukungazibandakanyi izibonelelo ezifana ezifana noncedo lwezonyango (oko ke kukuthi, ezi zibonelelo ziza ngaphezu komvuzo) kodwa ke kwizithuba zemisebenzi yelona nqanaba liphezulu kusoloko kunikezelwa "ngesithonga" somvuzo esiquka zonke ezi zibonelelo.
Ungawaphendla-phendla amanqanaba emivuzo yabasebenzi baseburhulumenteni:
kwizithuba zemisebenzi esisigxina kwizithuba zemisebenzi yexeshana elingephi apho kungasetyenzwa ngaphezu kweeyure ezintlanu ngosuku kwizithuba zemisebenzi yexeshana elingephi (apho kungasetyenzwa ngaphezu kweeyure ezintandathu ngosuku).
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.tenders.closed.closed.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Iithenda
Iithenda Ezivaliweyo
IITHENDA EZIVALIWEYO
IITHENDA EZIKHUTSHIWEYO
IITHENDA EZIVALIWEYO
IITHENDA
INDLELA YOKUFAKA ITHENDA
IMIGAQO-NKQUBO
AMAZIKO EENGCEBISO
EZOQHAGAMSHELWANO
Fumana iithenda esele ZIVALIWE:
IBAKALA:
ZONKE------------------------------- ISIBONELELO: ------------------------------- Amachiza: Ezolimo/Amahlathi/Amaziko Ophando/Ukunonotshelwa Kwamanzi Amaplanga (none) Eziphangaleleyo Ezonyango Iimveliso Ezibolayo Iincwadi/Ukushicilela Iinkqubo Zekhompyutha Iinkqubo Zekhompyutha Iintsimbi Impahla Enxitywayo/Eyalukwayo Impahla Yendlu Indawo Yokuhlala, Ukuqeshiswa kwayo Isithuthi (zonke iindidi) Izixhobo Ezisebenza Ngombane Izixhobo Ze-ofisi: Amacebo Okonga Imicimbi Yabasebenzi Izixhobo Zekhompyutha Izixhobo Zokulungisa Umbane Izixhobo Zokuncedisa Ekubomameleni Nasekuboneni Izixhobo Zokwakha ------------------------------- UKUTHENGISWA KWEMPAHLA: ------------------------------- Eziphangaleleyo Ubugoxo Beentsimbi (none) ------------------------------- IINKONZO: ------------------------------- Ezeengcali Eziphangaleleyo eziSetyenziswayo (kuqukwa iiNkonzo zokuCoca nezoKhuseleko) Ezokulondolozwa Nokwakhiwa Kweendlela Ezombane Ezothutho Ukulondolozwa Kwezixhobo Zombane Nezokukhanda kwakunye Nokulungiswa Kwemibhobho Ukulungiswa Nokulondolozwa Kwezithuthi Ukwakha zokuKhanda
AMAGAMA APHAMBILI:
Kwakunye:
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.topics.1127.1127.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni (IiNkonzo)
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Amathala Eencwadi Oluntu (IBakala Lezxhobo)
Iinkonzo Zamathala Eencwadi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa.
Amaziko Olwazi Ngamashishini Amancinane Kumathala Eencwadi (IiNkonzo)
Library Business Corners anikezela ngoku kulandelayo: Iincwadi, iimpepha, imiboniso bhanya-bhanya, amaphepha-ndaba ngamashishini asakhasayo, amaphepha engcaciso ngamashishini asakhasayo asuka kwimibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente, Ukufikelela kwizibonelelo ezifana neSmall Business Development Agency (iSEDA), Iimpepha-ngcaciso ngemibuzo yoshishino ebuzwa rhoqo, Indawo yokubeka ubonise amakhadi akho oshishino kwakunye ...
Ingxelo Yonyaka: Inkonzo Yamathala Eencwadi Yephondo leNtshona Koloni 2002 (INgxelo Yonyaka)
Iinkonzo Zamathala Eencwadi (iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)
Le webiste inikezela ngolwazi ngawo onke amathala eencwadi aphantsi kweSixeko saseKapa ndawonye neenkcukacha ngeenkonzo namaphulo ala mathala, afana Namacandelo Oshishino Akumathala Eencwadi, Amathala Eencwadi Ahamba-hambayo kwakunye namaphulo Okufundiswa Kwabantu Abadala.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.topics.16831.16831.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Imiba
Ukunikezelwa Kweziqinisekiso Namaphepha-mvume
Ezotyelelo & Nezohambo
EZOTYELELO & NEZOHAMBO
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela (IiNkonzo)
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika (IiNkonzo)
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika, Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana? Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana? Ukugaleleka eMzantsi Afrika, ...
Iziqinisekiso Zokugonylelwa iCesina eMthubi (IiNkonzo)
Ukuzama ukunqanda ukusasazeka kwecesina emthubi, abahambi abanqumla imida yamazwe apho icesina emthubi igqugqisa khona kufuneka besigonyelwe esi sifo. Siyintoni iSiqinisekiso seCesina eMthubi? Ingaba ukhona umntu ongenakuba nayo uCesina eMthubi, wenzeka ntoni xa ungenaso esi siqinisekiso? Iingingqi zeCesina eMthubiSIYINTONI ISIQINISEKISO SOKUGONYELWA ICESINA ...
Ukuzibhalisa Njengomkhokeli Wabakhenkethi (IiNkonzo)
Ukuba ungathanda ukusebenzela inkampani, iclose corporation, inkampani ethutha abakhenkethi phantsi kwesibhambathiso okanye ke uqeshwe njengomkhokeli wabakhenkethi, okanye ke ukuba ufuna ukuba ngumkhokeli wabakhenkethi ozimeleyo, kufuneka ubhalise kwi-ofisi yeli phondo yeSebe Lophuhliso Loqoqosho.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.topics.6817.6817.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > Ezothutho > Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso

IZIQINISEKISO, AMAPHEPHA-MVUME & NEZIQINISEKISO


ISicelo Sokubhala Iimviwo Zephepha-mvume Lokufunda Ukuqhuba (IiNkonzo)
Ngaphambi kokuba kwenziwe isicelo sephepha-mvume lokuqhuba, kufuneka ube iphepha-mvume lokufunda ukuqhuba. Ulifumana eli phepha-mvume xa ufundela ukuqhuba isithuthuthu esibukhulu bungaphezulu kwe-125 CCs, inqwelo-mafutha, iminibus, isithuthi esincinci esithutha iimpahla, okanye isithuthi esikhulu xa ungaphezulu kwe-17 leminyaka ubudala. Ungalifumana iphepha-mvume lokufundela ukuqhuba izithuthu ezibukhulu bungange-50 CC ukuya ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abaqhubi boMzantsi Afrika kufuneka babe namaphepha-mvume okuqhuba izithuthi akhangeleka njengecredit card. Eli phepha-mvume linikezelwa ngoko nangoko emva kokuba umqhubi ephumelele izifundo zokuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Okuqhuba (IiNkonzo)
Umthetho umisela ukuba kufuneka imana ukuhlaziywa qho ngonyaka iphepha-mvume lokuqhuba isithuthi sakho. Ngumsebenzi wakho wena njengomnini-sithuthi, kukuqinisekisa ukuba liyahlaziywa iphepha-mvume lakho lokuqhuba ngaphambi kokuba liphelelwe. Ukuba ngaba alihlaziywanga kuya kufuneka wohlwayiwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuhlola Isithuthi Ukuba Sikulungele Na Ukuba Sendleleni (IiNkonzo)
Isiqinisekiso sokulungela indlela kwesithuthi singafumaneka kuso nasiphi na isikhululo sokuvavanywa kwezithuthi sabucala okanye saseburhulumenteni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwesithuthi (IiNkonzo)
Bonke abanini-zithuthi kufuneka babhalise izithuthi zabo njengoko kumiselweyo ngokusemthethweni. Ukubhaliswa kwesithuthi kuye kugcinwe kwi-National Traffic Information System (NaTIS). &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa kweZiko Elivavanyela Amaphepha-mvume Okuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba ufuna ukuvula iziko eliza kujongana nokuhlola abantu abasafuna amaphepha-mvume okuqhuba, kufuneka ubhalise kuMphathiswa weZothutho. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo Zokuvula Amashishini Okufundisa Ukuqhuba Izithuthi (IiNkonzo)
Bonke abantu abafundisa ukuqhuba kufuneka babhalise. Ukufumana iphepha-mvume lokufundisa ukuqhuba, kufuneka kuthi kwakuphandwa kufunyaniswe ukuba awuzange wabandakanyeka kulwaphulo-mthetho, ufumane nencwadi kagqirha ngobume bempilo yakho, ze uluphumelele novavanyo lomntu ofundisa ukuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


IiNkcukacha Zokubhaliswa Kwezithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ufuna iinkcukacha ezimalunga nobhaliso lwezithuthi kufuneka udibane neziko lobhaliso lwezithuthi. Iingcombolo zesithuthi azinakukhutshwa kodwa zonke ezinye iinkcuckacha zingaqinisekiswa. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa KweeNqwelo-mafutha Kumaziko Ovavanyo Lwezithuthi (IiNkonzo)
Zonke izikhululo zokuhlola izithuthi kufuneka zibhaliswe zibekwe ngokomgangatho ngaphambi kokuba zifumane iziqinisekiso ezifanelekileyo zokuba zikulungele ukuba sendleleni. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwabenzi Beepleyiti Zeenombolo-mbhalo Zezithuthi (IiNkonzo)
Nokomethetho oyiNational Road Traffic Act, nawuphi na umntu ovelisa okanye othengisa iipleyiti zeenombolo-mbhalo zezithuthi kufuneka abe ubhalisiwe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Zokufumana Iphepha-mvume Lokuqhuba Ngobuchule (IiNkonzo)
Ukuqhuba iindidi ezithile zezithuthi kufuneka umntu abe nephepha-mvume elisemthethweni Lokuqhuba Ngobuchule ngaphezu kwaleyo anayo yokuqhuba. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZiqinisekiso Zokususwa Kwamakhwiniba Kwizithuthi (IiNkonzo)
Ukuba ngaba inombolo yenjini yakho okanye yomzimba wesithuthi itshintshiwe, kufuneka ufumane isiqinisekiso esinika ubungqina bokuba akukho khwiniba ngaphambi kokuba usibhalise isithuthi sakho. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZiqinisekiso ze-Weighbridge (IiNkonzo)
Ngaphambi kokuba ubhalise isithuthi ebesikhe safakelwa izinto, kufuneka ufumane isiqinisekiso se-Weighbridge. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo Zokusebenzisa iNdlela kaWonkewonke Ngeenjongo Zokwenza iMiboniso-bhanyabhanya (IiNkonzo)
Uluntu lungazifaka izicelo zokwenza imibniso-bhanyabhanya ezindleleni zikawonkewonke. Ukuvunywa kwesicelo kuya kuxhomekeka ekubeni indlela leyo iphantsi komaspala okanye kwephondo na. Ungadibana neKomishini iCape Film okanye ii-ofisi zeZibonelelo zeNdlela zePhondo ukuze kubonwe ukuba ngaba indlela leyo iphantsi komaspala okanye phantsi kwephondo kusini na. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Zamaphepha-mvume Okusebenza Ngokuthutha Uluntu (IiNkonzo)
Ngaphambo kokuba uthuthe abantu usenzela ukufumana inzuzo, kufuneka ube nalo iphepha-mvume lokuthutha uluntu. &nbsp;&gt;&nbsp;


Iinkcenkce Ezizodwa Zeenombolo-mibhalo Zeenqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abanini-zimoto bangafaka isicelo xa befuna amaphepha-mvume eenombolo-mbhalo abazithandayo. &nbsp;&gt;&nbsp;


Amaphepha-mvume Ezithuthi Ezithwala Imithwalo Enobungozi Nezinye Izithuthi (IiNkonzo)
Kufumeneka iphepha-mvume lesithuthi esithwala imithwalo enobungozi nezinye izithuthi. Imfuneko yamaphepha-mvume ixhomekeke kubukhulu nakubunjani bomthwalo lowo okanye isithuthi eso. &nbsp;&gt;&nbsp;


UMhloli Wesithuthi Nowobhaliso Lwamaphepha-mvume Okuqhuba Iinqwelo-mafutha (IiNkonzo)
Abahloli beelayisenisi, abavavanyi bezithuthi, abahloli bamaphepha-mvume okuqhuba, amagosa endlela nabaphathi kufuneka babhaliswe. &nbsp;&gt;&nbsp;


IZicelo zeNombolo Yokuthengisa iiMoto (IiNkonzo)
Abavelisi/abayili, abakhi nabo bazisa izithuthi kweli lizwe bangaziqhuba iimoto ezingabhaliswanga beziqhuba ngenombolo yokuthengisa izithuthi. Oku kuvumeleke kuphela ... &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukubhaliswa Kwabavelisi, Abathumeli-mpahla kweli Nabenzi beziThuthi (IiNkonzo)
Sonke isithuthi ezenziwe apha eMzantsi Afrika okanye eso senziwe kwelinye ilzwe ze sathunyelwa kweli kufuneka sibhaliswe ngaphambi kokuba sithunyelwe kwindawo yentengiso okanye sithengiswe. &nbsp;&gt;&nbsp;


Izicelo Ezimalunga Nokusetyenziswa Kweendlela Zikawonkewonke (IiNkonzo)
Uluntu lungafaka izicelo zokusebenzisa indlela zikawonkewonke ekwenzeni imicimbi yalo ofana nemidlalo. &nbsp;&gt;&nbsp;


National Transport Information System (NaTIS) Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)
This site contains information on NaTIS, eNaTIS and the credit card format driving licence conversion programme. It also contains statistics on vehicles, driver's licences, accidents and road signs. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.topics.7329.7329.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Imiba > EzeMidlalo > Izehlo

IZEHLO


IKhalenda Yeziganeko Zoluntu kwiKhompyutha (IiNkonzo)
ISixeko saseKapa sinekhalenda ehlaziywa rhoqo kwikhompyutha , nequka ezi ndidi zilandelayo zeziganeko:Imisebenzi yobugcisa nemidlalo yeqonga, Ukhuphiswano, Iimalike zemisebenzi yobugcisa, Ukonwatyiswa, Usapho, Ezempilo, Indlela yokuphila enempilo nenesiphiwo sokuyila, Iintlangano zobuhlobo, Ezenzululwazi nobuxhaka-xhaka Bobugcisa, Ezenkolo, Ezemidlalo. &nbsp;&gt;&nbsp;



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMatshi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.10534.projects.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > Amaphulo

ISEBE LENKULUMBUSO: AMAPHULO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Imisebenzi idweliswa ngokwamabakala


* UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
* URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
* Ulonyulo Nolawulo Ngentando Yesininzi
* Uphuhliso Loorhulumente Bamakhaya

* Ushishino & Noqoqosho
* Amacandelo Amashishini
* Ulwazi





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.10534.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe leNkulumbuso > IiNkonzo

ISEBE LENKULUMBUSO: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezolimo
* Ukushishina Ngokulima

* UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.105833.14707.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele > ULawulo lweNtlekele kunye neeNkonzo zokuCima uMlilo > IiNkonzo > URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi > UPhuhliso LooMaspala Beedolophu

ULAWULO LWENTLEKELE KUNYE NEENKONZO ZOKUCIMA UMLILO - IINKONZO: UPHUHLISO LOOMASPALA BEEDOLOPHU






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

ULawulo lweNtlekele
ICandelo loMlawuli woPhuhliso loRhulumente weeNgingqi onceda oomasipala ekwenzeni ulungiselelo namacebo okulwa imililo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 29 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.13312.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Department of Economic Development and Tourism > iCandelo Elijongene Nokuthatyathwa Kwenxaxheba Kuqoqosho > IiNkonzo

ICANDELO ELIJONGENE NOKUTHATYATHWA KWENXAXHEBA KUQOQOSHO: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
* UPhuhliso LooMaspala Beedolophu

* Ushishino & Noqoqosho
* Amashishini Amancinci
* Uphuhliso Loqoqosho Lwabamnyama





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uJuni 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.13575.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Izithuthi Zoluntu > Ushicilelo

IZITHUTHI ZOLUNTU: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* IiFomu



UMTHETHO

* IMithetho




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.13575.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Izithuthi Zoluntu > IiNkonzo

IZITHUTHI ZOLUNTU: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezothutho
* Iziqinisekiso, Amaphepha-mvume & Neziqinisekiso Zoqeqesho
* Izithuthi Zabantu Abaneemfuno Ezizodwa
* Izithuthi zikawonke-wonke





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uSeptemba 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.305.305.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo

ISEBE LEZEMPILO: UBUME






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO





MALUNGA NELI SEBE

ISebe Lezempilo laseNtahona Koloni linika izigulana iinkonzo zononophelo lwempilo ezisemgangathweni nezifikelelekayo ngokwezimali.

Ukuze libe libe nokunikezela ngenkonzo yononophelo lwempilo esemgangasthweni kubo bonke abantu baseNtshona Kapa, iSebe Lezempilo lizinikele ekuekuqulunqeni isicwangciso-qhinga sexesha elide esibizwa ngokuba yiHealthcare 2010. Esi sicwangciso ke sinenjongo ekuphuculeni icandelo leenkonzo zononophelo lwempilo yoluntu eNtshona Koloni ukuze lijongane neenkonzo zomgangatho wokuqala, unonophelo wempilo yoluntu ekuhlaleni kwakunye nononophelo lokuthintela izigulo.

ISebe Lezempilo leli phondo lelinye lawona masebe amakhulu aseburhulumenteni kweli phondo yaye lifumana ama-27,9% (R5,7bn) ohlahlo-lwabiwo-mali lweli phondo. Abantu abaninzi abaphila kweli phondo abanalo ukhuseleko lwezempilo yaye uninzi lwabantu (ama-66%) luxinene kwiNqila yeKapa (kwiKapa neziphaluka). Bamalunga ne-12 lezigidi abantu abatyelela amaziko ezempilo kweli phondo ngonyaka ze babe malunga nezigidi ezimbini nesiqingatha izigulana ezilaliswa kwizibhedlele zethu ngonyaka.

EZISADL' UMZI

Eli phondo kungoku nje lijamelene noxanduva lwezifo ezintathu, ezizezi:

* Izifo ezosulelayo, ezifana nesifo sephepha, intsholongwane kaGawulayo noGawulayo ngokwakhe;
* Izifo ezinobuzaza ezifana nesifo seswekile, ubushushu, isifo sobushushu kunye nempilo ze ke kubekho;

Neentlungu zomphwfumlo kwakunye nomthwalo weemeko ezingxamisekileyo.

AWONA MAPHULO APHAMBILI

INkqubo Yokuthintela Ukosuleleka Kosana Yintsholongwane kaGawulayo esuka Kunina yenye yeenkqubo eziphambili zeNtshona Koloni. Ngenyanga yoKwindla ka-2003 iSebe Lezempilo besele lizuze liyifumene yonke impumelelo yeli phulo kuzo zonke izithili zeli phondo ezingamashumi amabini anesihlanu, yaye onke amanina abekhulelwwe ngoko abezimasa iinkonzo zononophelo lwempilo yokubeleka eziququzelelwe ngurhulumente kungoku nje ayafikelela kule nkqubo yokuthintelwa ukosuleleka kweentsana ezingekazalwa yintsholongwane kaGawulayo esuka koonina.
IINKONZO

Iinkonzo ke zinikezelwa kuthotho lwamaziko kwimimandla emine yeli phondo.










IZIGANEKO









Inyanga yoMdumba yinyanga Yokwazisa ngeSunSmart,
INyanga Yokwazisa Ngesifo Sorhudo, kwakunye,
NeNyanga Yempilo Yokubeleka

Ezinye iintshukumo zempilo ngale nyanga yoMdumba























IZITHUBA ZENGQESHO >





























IGUMBI LOONONDABA >



















IMIBA YEZEMPILO














Intsholongwane kaGawulayo/ uGawulayo




Umhlaza






























Eminye imiba >


















AMAZIKO EMPILO









Isibhedlele iGroote Schuur





Isibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu





Isibhedlele saseTygerberg





Iziko Lonyango laseNtshona Kapa





Iiklinikhi Zononophelo Lwempilo Kudidi Lokuqala












Amanye amaziko >









Ukubalwa kwala Maziko

Ummandla

Uhlobo
iBoland
iNqila
uMzantsi Kapa
uNxweme oluseNtshona
Inani lazo zizonke

Isibhedlele Esikhulu

3


3

Iklinikhi
55
88
48
40
231

IZiko Lempilo Loluntu
3
43
9
4
59

Isibhedlele Sesithili
7
3
6
6
22

ICandelo Labazalisi Nelokuzalisa

12


12

Inkonzo Ehambayo
30
6
35
37
108

Izibhedlele zePhondo Ezixhaswa Ngezimali

7
5
2
14

Isibhedlele Sempilo Yengqondo

4


4

Isibhedlele Sommandla
1
5
1
1
8

Inkonzo Yempilo Yokuzalisa

10


10

Iklinikhi Esecaleni

13
1
34
48

Isibhedlele Seengcali

2


2

Isifo Sephepha
1
1

2
4

Inani lazo zonke ziphelele
97
197
106
126
526






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 2 uFebruwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.315.315.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu
EZOTHUTHO NEMISEBENZI YOLUNTU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe eli linemiba emihlanu eyiyeyona lijongene nayo:
IMiba yezoshishino IMisebenzi yoLuntu lindlela Ezothutho INkqubo yeMisebenzi yoLuntu Ekuhlaleni
IMiba yezoShishino ibonelela ngomkhomba-ndlela nolawulo IweSebe eli ngoMphathiswa kwaneNtloko yeSebe kwanenkxaso yolawulo kuwo onke amasetyana eli Sebe.
IMisebenzi yoLuntu ijongene nokwakhiwa kweendawo zoluntu kwanokuphuculwa, ukulungiswa nokugcinwa kweendawo esezikho zikwimeko eyamkelekileyo ngentsebenziswano namasebe azisebenzisayo. lkwajongene nolawulo lwecandelo lempahla yePhondo.
Iindlela zijongana nokwakhiwa nokugcinwa kweendlela eziphantsi kwephondo zikwimeko eyamkelekileyo kwanolawulo lwayo yonke imiba enento yokwenza namaphepha-mvume okuqhuba iimoto kwaneentlawlulo zokubhaliswa kwazo, kwakunye necandelo Iezithuthi eziziimoto zikarhulumente.
Ezothutho zibonelela ngeenkonzo zothutho lukawonkewonke kwanezixhobo zoko.
INkqubo yeMisebenzi yoLuntu Lwasekuhlaleni isebenzisa iinkqubo ezinika amandla ukubonelela ngeenkqubo zophuhliso ekuhlaleni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.325.325.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
ISEBE LORHULUMENTE WOMMANDLA NEZEZINDLU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ngobambiswano kunye norhulumente womandla, ojongene noxanduva ngolulinganyo noomasipala abanempumelelo eNtshona ukukhuthaza nokuququzelela inkqubo ehlanganisiweyo nezinzileyo yokuhlalisa abantu ezindlwini eNtshona Koloni.
MIBANDELA ENGAMALUNGELO OLUNTU
Funda okunye malunga nendlela esijongana ngayo nombandela obalulekileyo. Fumana iindaba zamva nje uze ukufumanisa ngendima esiyidlalayo kwihlabathi lanamhlanje.
UCEBA UMVUZO
Ungafumana olunye ulwazi ngomvuzo kaceba njengoko upapashiwe kwiGazethi zoRhulumente.
IFOTO UMVUZO
Ayingeniki mdla na into yokubona imifanekiso yezinye iiprojekthi iindaba neenkqubo?
ULAWULO LWENTLEKELE
Khangela indlela esingathwa iNtlekele kweli phondo. Into eyayenzeke kwixa elingaphambili kwanokuba zikhona na ezinye iintlekele esizisebenzayo.
NDINGASENZA NJANI ISICELO SEMALI-MBOLEKO YEZINDLU?
Khangela ezinye izinto eziphathelele kwiMali-mboleko yeZindlu. Indlela yokwenza isicelo, inkqubo elandelwayo kwizicelo nendawo onokusifaka kuyo isicelo sakho.
Imimandla yamaPhandle azange yenzeke ngenxa yezenzo zangabom zorhulumente ukuze kudaleke iindawo ekuthiwa, yiColoured Reserves, kodwa yadaleka ngenxa yezizathu ezahlukeneyo zembali. Olu xwebhu lukunika iinkcukacha malunganokuma kwemimandla ndawonye nenguqulelo zalo mimandla.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.406.public_entities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > Amaqumrhu kahulumente

ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO: AMAQUMRHU KAHULUMENTE






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iziko loluntu yindawo ezimeleyo, iba nenxalenye ephethwe nguRhulumente okanye iphathwe nguRhulumente ngokupheleleyo. Yenza imisebenzi ethile yaye isebenza ngokwemigaqo yoMthetho othile. Amaziko oluntu angqamene neli candelo adweliswa ngokweentlobo zawo.


* IBhodi
* IBhunga




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 30 uSeptemba 2003



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.406.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > IiNkonzo

ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezemfundo
* Uncedo Ngemali Yokufunda

* Ezendalo Engqongileyo
* Iziqinisekiso Namaphepha-mvume Okusebenzisa Indalo Engqongileyo
* Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo

* Ezezindlu
* Iinkxaso-mali & Noncedo Lokuthenga Nokuzakhela Izindlu

* UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
* UPhuhliso & Nolawulo Lwezakhiwo
* Ucwangciso Lophuhliso





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 24 uMeyi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.4184.4184.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu
ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
ISebe loKhuseleko loLuntu linombono wekamva apho abemi beNtshona Koloni bangenaloyiko lalwaphulo-mthetho.
Ezinye zeentshukumo ezenziwa leli sebe zezi:
Ukunqanda ulwaphulo-mthetho
Inkxaso kwezomsebenzi ukujongwa kwabantu abangekho kumkhosi nakwiinkonzo zobupolisa iziko lolwazi ngokhuseleko loluntu.
ISebe loKhuseleko loLuntu luluthathele kulo uLawulo lweMicimbi Yezendlela, luluhlutha kwiSebe leZothutho. Ngenxa yeli ziko lokunyanzeliswa kokuthotyelwa kwalo mthetho, iSebe eli liyakwazi ukulwa ulwaphulo-mthetho kwiindlela zethu futhi lisebenzele ukudala isizwe esikhuselekileyo. Eli Sebe lizinikele ekuphuhliseni ukhuseleko ezindleleni nokwazisa ngokhuseleko ezindleleni.
UKUNQANDA ULWAPHULO-MTHETHO
Eli Sebe lihlanganyela ukungenelela kokuliwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni kwibakala likarhulumente wephondo nelikamaspala likarhulumente. Imisebenzi yephondo kulo mlo iquka imisebenzi exhasa imibutho ebeka iliso ekuhlaleni kusiliwa ulwaphulo-mthetho, elwa ukungahanjwa kwesikolo ngabantwana, exhasa amaxhoba olwaphulo-mthetho neyakha iimpawu zokomelela kwabantwana abasemngciphekweni. Amaziko amaninzi sele ewamkele amanyathelo eli sebe okuhlanganisa uluntu ekuhlaleni ukuba lulwe ukuphathwa gadalala kwabantwana kwanokuhlanganyela ukuxhasa amaqumrhu alwa ulwaphulo-mthetho asebenza ngokuphathwa gadalala kwabantwana.
ISebe eli lizijolise kakhulu iintshukumo zalo zokulwa nolwaphulo-mthetho kumabakala asixhenxe ophuhliso kwakule ngingqi yenqila, eyile: ul
INKXASO KWEZOMSEBENZI
ISebe eli likwathabatha inxaxheba ekunikezeleni ngenkxaso kwezomsebenzi ngendlela yokubonelela ngoqeqesho kuMagosa Asebupoliseni kooMaspala, ukuncedisana neNkqubo yaMagosa Ajongana noLwaphulo-mthetho Ekuhlaleni, kwanokukhathalelwa ze kunikezelwe ngezixhobo ezizizo zokulwa ulwaphulo-mthetho kwiMibutho Ejongana noLawphulo-mthetho Ebumelwaneni.
Umsebenzi weSebe eli wokujongana nabantu abangengomalungu abupolisa okanye majoni ukuqinisekisa impucuko ekunikezelweni kweenkonzo kwiiNkonzo zobuPolisa zoMzantsi Afrika kwanokufumanisa iiMfuno zobuPolisa zePhondo kwanezona nto zibalulekileyo kusephezulu kuluhlu lwezinto ezibalulekileyo kwanamalinge okuqinisa ela Sebe sele ephuculwe.
IZIKO LOLWAZI NGOKHUSELEKO LOLUNTU
ISebe eli likwaseke iZiko loLwazi ngoKhuselelo loLuntu, ukuqokelela nokuphonononga iinkcukacha ngolwaphulo-mthetho kwaneenkcukacha zeengozi zeendlela ukuzama ukuncedisa ekuphuhlisweni kwezicwangciso zokusebenza kwala malinge. Ezi zicwangciso ziya kusetyenziswa ukuqinisekisa ubukho besizwe esikhuselekileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.4184.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Izixhobo

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU: IZIXHOBO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
* Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba
* Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
* Ibutho Elilwa Ulwaphulo-mthetho Ekuhlaleni
* Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uSeptemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.4184.projects.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > Amaphulo

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU: AMAPHULO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Imisebenzi idweliswa ngokwamabakala


* ULwaphulo-mthetho, uMthetho NoBulungisa
* Ukhuseleko Ekuhlaleni
* Ukunqanda Ubundlobongela





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uSeptemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.4184.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > IiNkonzo

ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
* Amapolisa
* Ukhuseleko Ekuhlaleni
* Ulutsha Olusemngciphekweni





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 15 uSeptemba 2008



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.5001.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > The Government of South Africa > IKhabhinethi > IiNkonzo

IKHABHINETHI: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
* URhulumente & Nolawulo Ngentando Yesininzi
* UPhuhliso LooMaspala Beedolophu

* Ushishino & Noqoqosho
* Amashishini Amancinci





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 9 uNovemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.5981.11498.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Isibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana
IiNkonzo
Ezempilo
Iinkonzo Ezingxamisekileyo
ISIBHEDLELE SOMNQAMLEZO OBOMVU SESIKHUMBUZO SEMFAZWE ESINONOPHELA IMPILO YABANTWANA - IINKONZO: IINKONZO EZINGXAMISEKILEYO
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Xa usana lwakho okanye umntwana wakho ethe warhogola okanye wosulelwa yinto ethile (izicoci, izityalo namayeza njalonjalo) enokuba netyhefu tsalela uMnxeba weSibhedlele Sabantwana iRed Cross Wokunikezela Ingxelo Ngetyhefu kwinombolo ethi: 021 689 5227. Uya kunikwa iingcebis ziingcalii ngaloo nto nangeziphumo zayo obungenakuzilindela kananjalo ucetyiswe ngomawukwenze. Ucingo ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.5981.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Isibhedlele Somnqamlezo Obomvu Sesikhumbuzo Semfazwe Esinonophela Impilo Yabantwana > Ushicilelo

ISIBHEDLELE SOMNQAMLEZO OBOMVU SESIKHUMBUZO SEMFAZWE ESINONOPHELA IMPILO YABANTWANA: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uSeptemba 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.5993.11505.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka > IiNkonzo > Ezempilo > Impilo Yengqondo

IZIBHEDLELE ZEMIMANDLA, IZIBHEDLELE EZIHLANGANISIWEYO ZEZIGULO ZENGQONDO KWAKUNYE NEENKONZO ZONYANGO ZAMAXESHA KAXAKEKA - IINKONZO: IMPILO YENGQONDO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.

Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala. &nbsp;&gt;&nbsp;


Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo. &nbsp;&gt;&nbsp;




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 12 uJulayi 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.5993.15020.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka > Amaphulo > Uncedo Lokubuyisela Kwisimo Sesiqhelo

IZIBHEDLELE ZEMIMANDLA, IZIBHEDLELE EZIHLANGANISIWEYO ZEZIGULO ZENGQONDO KWAKUNYE NEENKONZO ZONYANGO ZAMAXESHA KAXAKEKA - AMAPHULO: UNCEDO LOKUBUYISELA KWISIMO SESIQHELO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.

Western Cape Rehabilitation Centre (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 5 uJulayi 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.6066.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Iinkonzo Neenkqubo Zempilo Yezithili > Iinkqubo Zemicimbi Yezempilo > Ushicilelo

IINKQUBO ZEMICIMBI YEZEMPILO: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* IiNgxelo Zonyaka




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.6072.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lezempilo > Icandelo Lononophelo Lwenqanaba Lesibini, Elesithathu Nolungxamisekileyo > Iinkonzo Zempilo Kwizithili > Iinkonzo Zempilo Zezithili Zenqila > Ushicilelo

IINKONZO ZEMPILO ZEZITHILI ZENQILA: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* IiNgxelo Zonyaka




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7461.17200.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezolimo
Uncedo-mali & Nenkxaso
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukufaka Isicelo Senkxaso-mali kule Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo
Le Nkqubo Yophuhliso Lwezixhobo Zolimo ke ijolise kuxhaseni amaqela, abantu kwakunye noluntu olukweli candelo lwezolimo oluhlala kwiingingqi ezazisakuhleleleka kwilixa elingaphambili.
I-LRAD ijolise kubantu abaMnyama, kwaye iya kubanceda ukuba bakwazi ukuba namathuba awongezelelekileyo okufumana imihlaba yolimo abaya kuthi bayisebenzise, ibe yeyabo, ngokuthi ibanike uncedo-mali. Olu ncedo-mali lukaRhulumente lukhutshwa simahla, kwaye akukho mfuneko yookuba lubuyiswe. Kambe ke, into elindelekileyo kukuba abo bafake izicelo mabafake isandla nabo ngokukhupha ...
Ukufakwa kwezicelo zoncedo-mali kwiPhulo loKhuseleko loKutya
IPhulo loKhusleko loKutya, i-FSP lineenjongo zokunika inkonzo yenkxaso kuphela kumaqela abantu abavela kwiindawo ezazifudula zisingelwe phantsi phambili phaya abanomnqweno wokuziqalela izitiya zabo. Eli phulo liya kuyinika inkxaso-mali yokuqalisa iprojekthi leyo yokusungula isitiya yabahlali okanye ke neprojekthi.ISebe lezoLimo liya kunika amaqela angama-20 inkxaso-mali rhoqo ngonyaka ngamnye, ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7605.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko
ICANDELO LOONOBHALA LOKHUSELO NOKHUSELEKO: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
EzoKhuselo noKhuseleko ziya kujongana neeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika (SAPS), zikhuthaze kwanoniko-ngxelo kwiiNkonzo zamaPolisa zoMzantsi Afrika. Kuqukwa:
nophuhliso lwesicwangciso zokhuseleko, kusetyenziswa uphando lobunzululwazi ukukhuthazwa kokubekwa kweliso eluntwini ngabeeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika ngokuthi bachonge izinto eziphambili ekubekeni iliso kwanemfuneko yokubandakanyeka koluntu ukubeka iliso ekuphunyezweni komgaqo-nkqubo nokuqhutywa kwenkonzo ngamaPolisa eeNkonzo zoMzantsi Afrika.
Ukuphucula ubudlelwane phakathi koluntu kunye neeNkonzo zamaPolisa oMznatsi Afrika, oko kusenziwa ngokusonjululwa kongquzulwano.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7605.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > Izixhobo

ICANDELO LOONOBHALA LOKHUSELO NOKHUSELEKO: IZIXHOBO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
* Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba
* Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
* Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7605.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > Ushicilelo

ICANDELO LOONOBHALA LOKHUSELO NOKHUSELEKO: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* Iingxelo noPhando
* IiFomu




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7659.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lokhuseleko loLuntu > iCandelo Loonobhala Lokhuselo Nokhuseleko > iZiko Lothintelo Lolwaphulo-mthetho > Izixhobo

IZIKO LOTHINTELO LOLWAPHULO-MTHETHO: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
* Amagumbi Okunikezela Inkxaso Kumaxhoba
* Ibutho Elijongana Nokhuseleko Ekuhlaleni
* Uthetha-thethwano Ngokhuseleko loLuntu





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uJulayi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7803.7803.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
Uziso lwenkonzo yolwakhiwo lwezindlu iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu
ICANDELO LOLAWULO LWAMAPHULO EZINDLU: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
iCandelo Lolawulo Lwamaphulo Ezindlu elilawula amaphulo okwakhiwa nokuthengwa kwezindlu neemali-mboleko zazo.
Imisebenzi:
Ukulawula iphulo lezindlu yephondo kunye nezinto ezithe zavunywa. Ukulawula ulawulo lwemali-mboleko yephondo yezindlu.
Imisebenzi:
iCandelo Elijongene Nokuqinisekiswa Kwamaphulo Ezindlu lijonge ukukhuthaza nokuququzelela amaphulo zezindlu. Linomsebenzi wokulawula zonke izicelo zephlou lezindlu ezifunyenwe leli sebe.
Eli candelo lisebenza izicelo zephulo, likwenza oko lisebenzisana noomaspala, lilungisa nezo zinto zithunyelweyo, kwaye likwasingathe isikhundla esineenkcukacha zawo onke amaphulo ezindlu kwakunye nemisebenzi eluxanduva ephathelele "kwisigaba sokuqala" semali ebolekisayo kwanokuphelisa le nkqubo
Omnye umsebenzi wecandelo elijongene nokuqinisekiswa kwamaphulo ezindlu kukwenza izigqibo malunga nezivumelwano zophuhliso lwezindlu.
Imisebenzi:
iCandelo Lolawulo Lweemali-mboleko zezindlu kukusebenza iimali-mboleko zezindlu nokwenza intlawulo ekufuneka ihlawulwe. Likwajongene nokuphendula imibuzo ephathelele kwimali-mboleko likhuphe neenkcukacha ezifunwa ngabaxhamli..
Eli candelo lokwalawula imodyuli yemali-mboleko kunye nokukhupha imali yenkqubo iHousing Subsidy System, nesisikhundla seenkcukacha esisetyenziswa ngawo onke amasebe karhulumente woMzantsi Afrika kwaye lilawula iimali-mboleko zezindlu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7821.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
UCwangciso noPhuhliso
Uphuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu
UPHUHLISO LWEENDAWO ZOKUHLALA ZABANTU: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana loPhuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu lijongene nokuqhutywa, ukukhuthazwa, ukunxityelelaniswa nokulawulwa kweendawo zabantu zokuhlala ezihlangeneyo, ulwakhiwo lwezindlu olungxamisekileyo, kunye nophuculo lweendawo zokuhlala zoogobityholo kwiphondo liphela.
Imisebenzi:
Ukukhuthazqa nokuqhutywa kolwakhiwo lwezindlu ngendlela ehlangeneyo nezinzileyo kwintlalo yoluntu
Ukukhuthaza kokubuyiselwa komhlaba ngokuhlangeneyo nokuzinzileyo
Unxityelelaniso nokuqhutywa kophuhliso lweendawo zokuhlala
Uncediso looMasipala kulwakhiwo lwezindlu ngexesha likaxakeka
UPhuhliso loLwakhiwo lweziNdlu kwiNtlalo
UPhuhliso loLwakhiwo lweziNdlu kwiNtlalo lujolise ekukhuthazeni nokuqhuba ulwakhiwo lwezindlu zoluntu, eyindlela yokwakha elungiselelwe abantu abamivuzo iphantsi ukuya kwephakathi enikezelwa ngamaziko olwakhiwo lwezindlu kwaye inokungabandakanyi ukuba umntu afumane ubunini bendlu ngokukhawuleza. Eli candelo lincedisa kulwenziwo lwezicwangciso, izicwangciso zoshishino nochongo lomhlaba ofanelekileyo wophuhliso.
Ikwanxibelelana kwaye inxulumanisa namanye amasebe kunye noorhulumente boomasipala, ikhuthaza uphuhliso lolwakhiwo lwezindlu zoluntu oluhlangeneyo, kunye nokuqwalaselwa nokuphononongwa kwemeko yamaphulo olwakhiwo lwezindlu zoluntu.
Uphuhliso olulandela ubuyiso mhlaba lunika isikhokelo kuluntu olufaka amabango ngokunxibelelana noomasipala kunye nabanye abathathi nxaxheba kuphuhliso olulandela ubuyiso mhlaba apho umhlaba uthi ubuyiselwe kuluntu njengembuyekezo.
Ngokwesi sikhokelo, eli candelo likhuthaza uphuhliso oluzinzileyo ngokunxulumene nezoqoqosho lwasentlalweni, ukulingana ngokwasentlalweni kunye nemvelo engqongileyo.
Uphuculo lwendawo yokuhlala
Uphuculo lwendawo yokuhlala lujongene nophuculo lweendawo zamatyotyombe eNtshona Koloni, kwaye yeyona njongo iphambili kulwakhiwo lwezindlu kwisizwe siphela. Ikwanxibelelanisa iinkqubo zolwakhiwo lwezindlu ezingxamisekileyo ngokunika uncedo apho iimfuno zolwakhiwo lwezindlu olungxamisekileyo zithi zivele ngenxa yeentlekele zasendalweni kunye nezinye kunye nabantu abaphila phantsi kweemeko ezibuhlungu nezinoxinzelelo, njengeempuphuma.
Uphuhliso lwendawo yokuhlala
Uphuhliso lwendawo yokuhlala lujolise ekukhuthazeni nokuqinisa indlela yokuhlala koluntu eNtshona Koloni ehlangeneyo nezinzileyo. Ikwalawula ukuhlala kwabantu ngokusemthethweni ngokukhangela ukuhlala ngokungekho mthethweni kwiiPropati zeZindlu zaseNtshona Koloni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7821.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > UCwangciso noPhuhliso > Uphuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu > Ushicilelo

UPHUHLISO LWEENDAWO ZOKUHLALA ZABANTU: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* IiNkcukacha Zoluntu
* Iingxelo noPhando
* Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
* IiFomu



UMTHETHO

* IMimiselo




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7821.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > UCwangciso noPhuhliso > Uphuhliso lweeNdawo zokuHlala zabantu > IiNkonzo

UPHUHLISO LWEENDAWO ZOKUHLALA ZABANTU: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezezindlu
* Iindawo Zolunthu Zokuhlala
* Ukuhlawulwa kweRente





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7911.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu > Amaseko angaphakathi eziBonelelo kaMasipala noLawulo lweNtlekele > UPhuculo lwamaseko angaphakathi ezibonelelo ooMasipala > Ushicilelo

UPHUCULO LWAMASEKO ANGAPHAKATHI EZIBONELELO OOMASIPALA: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* Iingxelo noPhando
* Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
* IiFomu




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7931.7931.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
ULawulo neNkxaso yeQumrhu
INKXASO KAMASIPALA NOKUPHUCULWE KWEZAKHONO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ICandelo loqwalaselo nenkxaso lunoxanduva lokuqwalasele indlela abasebenze ngayo oomasipala, benika inkxaso nolawulo olululo.
Imisebenzi:
Ukuphuhlisa nokumilisela isixokelelwano ukuqwalasela intlalontle ngokupheleleyo koomasipala.
Ukunikezela nokuqinisa inkxaso ekhethekileyo koomasipala, kubandakanya amangenelelo enkxaso, kodwa kungabandakanyi amangenelelo ecandelo lama-139.
Ukunika inkxaso koomasipala ukuqinisa uxhotyiso lwangaphakathi.
Ukunikezela ngenkxaso echanekileyo nefezekileyo ngokubanzi koomasipala.
UkuQwalaselwa kukaRhulumente woMmandla
Uxanduva lokuQwalaselwa kukaRhulumente woMmandla kukuqwalasela inguqu kumasipala, ukusebenza, kunye nentlalontle ngokubanzi. Iphuhlisa kwaye ikwamilisela isixhobo sokuqwalasela esipheleleyo.
INkxaso eKhethekileyo
INkxaso eKhethekileyo iqinisa inkqubo apho kukho inkxaso embaxa ebandakanya abathathi nxaxheba abohlukeneyo iyafuneka koomasipala. Inika olu ncedo lulandelayo:
Incedisa oomasipala ngenkxaso gabalala xa iqumrhu kunye/okanye ukuqhwalela kwezemali.
UXhotyiso lukaMasipala lujolise ekuqiniseni amaphulo oxhotyiso kumasipala. Lunoxanduva lokulawula nokumilisela uphuhliso looceba kunye neenkqubo zophuhliso kulawulo loomasipala.
INkxaso yoLawulo Gabalala
INkxaso yoLawulo Gabalala ijolise eku:
Nikezeleni oomasipala ngenkxaso yolawulo oluphambili ukuze kuqinisekiswe uthotyelo ngokwemithetho yolawulo lwemali, imiqathango kunye nezakhelo zemigaqo nkqubo.
Nikezeleni oomasipala ngesikhokelo esisebenzayo, inkxaso kunye neenkonzo zabucala ngakwicala lentshayelelo, umiliselo, ulondolozo nokubalwa kweenkonzo ezingundoqo ezimahala.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.7949.7949.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu
ULawulo neNkxaso yeQumrhu
EzoMthetho
EZOMTHETHO: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
ISetyana lezoMthetho lijolise ekuqinisekiseni ngengcaciso ngezomthetho ngokunikezela ngesikhokelo nenkxaso.
Imisebenzi:
Ukunikezela ngenkxaso yangaphakathi ngaphakathi kunye nenkxaso koomasipala eNtshona Koloni ukuqinisekisa ingcaciso ngezomthetho.
Ukuphuhlisa umthetho kamasipala kwiphondo.
INkxaso ngokwaseMthethweni
Icandelo kwiNkxaso ngokwaseMthethweni lincedisa oomasipala ngoncedo ngokwasemthethweni.
Ukunikezela uncedo ekulungiseni nasekulawuleni imithetho yoomasipala kunye nemithetho yoomasipala esemgangathweni.
Ukumilisela intembeko kwiqumrhu loomasipala.
Ukuncedisa iinkqubo malunga nemithetho emitsha kunye nezihlomelo kwimithetho.
Ukulawula iziko lezomthetho.
Uphuhliso lwezoMthetho
Icandelo loPhuhliso lwezoMthetho lunoxanduva lokuphonononga imithetho eqhubayo ngoku kunye nophuhliso lwemigaqo nkqubo kunye nokubhalwa kwemithetho ngokunxulumene norhulumente wommandla. Eli candelo likwanoxanduva lokuhlenga hlengisa imithetho karhulumente wommandla.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8115.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Ushicilelo

ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* Iingxelo noPhando
* Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
* IiFomu
* ISicwangciso -qhinga & ISicwangciso Soshishino
* IiNgxelo Zonyaka



UMGAQO-NKQUBO

* IMigaqo-nkqubo



UMTHETHO

* IMithetho




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uSeptemba 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8133.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > Ezemidlalo Nokuzonwabisa > Ushicilelo

EZEMIDLALO NOKUZONWABISA: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* IiNkcukacha Zoluntu
* IiFomu




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8189.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Ushicilelo

INKCUBEKO NOBUTYEBI BENDALO: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* Iingxelo noPhando
* IiFomu
* ISicwangciso -qhinga & ISicwangciso Soshishino
* IiNgxelo Zonyaka



UMGAQO-NKQUBO

* IMigaqo-nkqubo




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8189.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > IiNkonzo

INKCUBEKO NOBUTYEBI BENDALO: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezemfundo
* Uncedo Ngemali Yokufunda

* Ubugcisa Nenkcubeko
* Amaphepha-mvume
* Amaziko Alondoloza Imbali
* Iilwimi
* Iindawo Nezixhobo zeNkcubeko
* Uncedo-mali & Nenkxaso





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8210.8210.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
FUMANA ITHALA LEENCWADI ELIKUFUTSHANE NENDAWO OHLALA KUYO
AMAGQABANTSHINTSHI
iNkonzo Yamathala Eencwadi eli Phondo lincedisa amathala eencwadi eli phondo ekunikezeleni ngeenkonzo kuluntu lweli phondo ngokubanzi.
Ngentsebenziswano, iNkonzo Yamathala Eencwadi yaseNtshona Koloni kwakunye noorhulumente bamakhaya banikezela ngeenkonzo zamathala eencwadi kubemi abangama-1,229,715 abangamalungu amathala eencwadi eli phondo. Ekupheleni kuka-2004, ayengama-309 amathala eencwadi ayesayanyaniswa nale Nkonzo Yephondo Yamathala Eecwadi. Malunga nama-26% abemi baseNtshona Koloni bangamalungu amathala eencwadi yaye iinkonzo zamathala eecwadi zeli phondo ziqhayisa ngamaziko azo akumgangatho olinganayo nalowo weenkonzo zamathala eencwadi ezikowona mgangatho uphezulu ehlabathini.
Uthotho lwempahla yamathala eencwadi inikezelwa kuluntu jikelele ngendlela yokubaboleka leli Candelo Leenkonzo Zamathala Eecwadi. Iincwadi, amaphepha-ndaba aphuma ngamaxesha athile, amaphepha-ndaba, amacwecwe omculo nawemiboniso bhanya-bhanya, amaphepha abhalwe zizifundiswa kwakunye namanye nje amaphepha okkwazisa ngale nknzo eluntwini ayanikezelwa. Abasebenzi bale Nkonzo ngabo abajongana nokuchongwa, ukufunyanwa, ukulungiswa, ukugcinwa kwakunye nokunikezelwa kwale mpahla koorhulumente bamakhaya ngokubaboleka.
Abasebenzi bale Nkonzo yePhondo
Banikezele ngenkonzo ngenkonzo yokuthumela neyenkonzo yolwazi.
BVneze uphando malunga nokunikezelwa nokusetyenziswa kweenkonzo zamathala eencwadi.
Baphakamise ukusetyenziswa kwamathala eencwadi nempahla yawo
Abasebenzi bale Nkonzo yephondo Yamathala eencwadi bakwazibandakanya ekuncediseni ekugcinweni nasekuhlonitshweni kweenjongo zamathala eencwadi oluntu.
Amathala eencwadi oluntu zizixhobo zeenguqu nempucuko eluntwini yaye ayaqhubekeka ephuhlisa imfundo, inkcubeko, ukuzonwabisa, ukufunda nokubhala kwanokufikelela komntu wonke kulwazi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8228.8228.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Iinkonzo Zamathala Eencwadi
IINKONZO ZAMATHALA EENCWADI: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
iNkonzo Yamathala Eencwadi Yephondo leNtshona Koloni, ngentsebenziswano noorhulumente bamakhaya, inikezela ngenye yeenkonzo zamathala eencwadi akowona mgangatho uphezulu apha eMzantsi Afrika. Ekupheleni kuka-2003 inani elifikelela ku-263 lamathala eencwadi oluntu kwakunye namaziko angama-52 (engama-315 ewonke) ayesele ehlanganisiwe neNkonzo Yephondo Yamathala Eencwadi. Kwangeli xesha kwakusele kubhaliswe abantu abasi-1 221 265 njengamalungu ala mathala eencwadi. Malunga nama-26% abemi baseNtshona Koloni bangamalungu amathala eencwadi yaye iinkonzo zamathala eencwadi zeli phondo ziqhayisa ngamaziko nezixhobo zazo ezikumgangatho woompondo-zihlanjiwe kwiinkonzo zamathala eencwadi zehlabathi.
Uthotho lweencwadi nazo zonke nje ezinye izinto ezifumaneka kumathala eencwadi kuyabolekiswa ngazo kuluntu ngamathala eencwadi oluntu aphantsi kwecandelo Leenkonzo Zamathala Eencwadi. Ngaphandle kweencwadi, amaphepha aveliswa ngamaxesha athile, amaphepha-ndaba, amacwecwe, amacwecwe emifanekiso bhanya-bhanya kwakunye nezinye nje iimpepha ezinezibhalo ezikhutshwe zizifundiswa kukwabolekiswa ngazo apha kula mathala. Abasebenzi becandelo Leenkonzo Zamathala Eencwadi bajongana nokuchongwa, ukwamkelwa, ukulungiswa, ukugcinwa nokuhanjiswa kwale mpahla yamathala eencwadi koorhulumente bamakhaya ngokubolekiswa. Kukwaveliswa nempahla yamathala eencwadi yokwazisa ngala mathala simahla kumathala eencwadi oluntu.
Abasebenzi bamathala ephondo banikezela ngeengcebiso kubasebenzi nabaphathi bamathala eencwadi, banikezele ngenkonzo yokuphawula neyokwazisa, benze uphando ngokunikezelwa nokunokusetyenziswa kweenkonzo zamathala eencwadi ze baphakamise nokusetyenziswa kwala mathala eencwadi kwakunye neencwadi zawo.
Abasebenzi becandelo Leenkonzo Zamathala Eencwadi Zephondo akwazibandakanya ekunikezele umkhondo ngokugcinwa nasekuhlonitshweni kwamathala eencwadi oluntu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8266.8266.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
Inkcubeko Nobutyebi Bendalo
Icandelo Lweelwimi
ICANDELO LWEELWIMI: UBUME
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
IKOMISHONI YEELWIMI
iKomiti Yeelwimi yaseNtshona Koloni inoxanduva lokuqinisekisa (phakathi kwezinye izinto) ukulingana kweelwimi ezintathu ezisetyenziswa ngokusesikweni kweli phondo, ngeenjongo zokuphakamisa ukusetyenziswa kwazo zonke ezi lwimi, ukuphuhlisa iilwimi zeli lizwe ebezisoloko zisengelwa phantsi .
IZIGANEKO EZISEZAYO
Umboniso Woncwadi lwaseMzantsi Afrika Ohamba-hambayo ezinye iziganeko
Ubume
Iinkonzo
Uxanduva Nemisebenzi yeKomiti Yeelwimi
Amaphulo
UBUME
IINKONZO
Owona msebenzi weCandelo Leelwimi kukuthi ngendlela efanelileyo nesemgangathweni ixhase iKomiti Yeelwimi yeNtshona Koloni ukuqinisekisa ukuba le Komiti iwenza kakuhle umsebenzi wayo ewunikwe ngokusemthethweni.
Ukuphehlelelwa koMgaqo-nkqubo Weelwimi weNtshona Koloni ngenyanga yoMdumba ngo-2005 kukhokelele ekubeni iCandelo Leelwimi libe liza kuncedisa amanye amasebe karhulumente wephondo ngokufezekiswa kwemimiselo ylao mgaqo-nkqubo.
AMAPHULO
Amanye amaphulo iCandelo Leelwimi elizibandakanya kuwo aquka:
Ukukhutshwa nokufezekiswa komgaqo-nkqubo wephondo weelwimi.
Iveki yokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi ezahlukeneyo eqhutywa minyaka le ejoliswe ekwaziseni nasekuhlonitshweni koluntu olusebenzisa iilwimi ezahlukeneyo eNtshona Koloni.
Iphulo lokuzimanya kwwintshukumo zokuphuhlisa iilwimi zeli lizwe ebezisoloko zisengelwe phantsi kwakunye Nolwimi Lwabantu Abangevayo
Umboniso ohambayo woncwadi nojoliswe ekwaziseni ngababhali baseMzantsi Afrika ababhala ngezi lwimi zintathu zisetyenziswa kweli phondo. Eli phulo lenziwa ngentsebenziswano necandelo Lesizwe Leenkonzo Zeelwimi.
Amalungu eButho Lesizwe Leelwimi akwancedisa kwicandelo Lesizwe Leenkonzo Zeelwimi ukudala indibano apho imiba yeelwimi iya kushukuxwa khona kwinqanaba lesizwe.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8266.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Icandelo Lweelwimi > Ushicilelo

ICANDELO LWEELWIMI: USHICILELO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* IiFomu



UMGAQO-NKQUBO

* IMigaqo-nkqubo




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8266.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Icandelo Lweelwimi > IiNkonzo

ICANDELO LWEELWIMI: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezemfundo
* Uncedo Ngemali Yokufunda

* Ubugcisa Nenkcubeko
* Iilwimi





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 26 uJanuwari 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8284.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo > iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko > Inkcubeko Nobutyebi Bendalo > Iinkonzo Zamaziko Olondolozo Lwembali > Ushicilelo

IINKONZO ZAMAZIKO OLONDOLOZO LWEMBALI: USHICILELO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* ISigidimi seeNdaba neeMagazini
* IiNkcukacha Zoluntu
* ISicwangciso -qhinga & ISicwangciso Soshishino
* IiNgxelo Zonyaka




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 25 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8308.publications.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso > UCwangciso loPhuhliso > Ushicilelo

UCWANGCISO LOPHUHLISO: USHICILELO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Ushicilelo neempepha zona zidweliswa ngokoshicilelo olo.


OLUBANZI

* IiNkcukacha Zoluntu
* Iingxelo noPhando
* Izikhokelo, Incwadi yezikhokelo & Imiyalelo
* IiFomu



UMGAQO-NKQUBO

* IPhepha loGayo - zimvo (apho kunokufakwa izimvo khona )




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 27 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8937.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMntla Wenqila > Izixhobo

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMNTLA WENQILA: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* IMfundo & Noqeqesho
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8955.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumbindi Wenqila > Izixhobo

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMBINDI WENQILA: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* IMfundo & Noqeqesho
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8973.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kwiMpuma Yenqila > Izixhobo

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KWIMPUMA YENQILA: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* IMfundo & Noqeqesho
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.8991.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kwiinqila) > Iziko Lolawulo Nophuhliso Lwemfundo kuMzantsi Wenqila > Izixhobo

IZIKO LOLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMZANTSI WENQILA: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* IMfundo & Noqeqesho
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 16 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.9009.facilities.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Abalawulu Bemfundo Esebenzayo > Iinkonzo Zemimandla (Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Kumaphandle) > Amaziko Olawulo Nophuhliso Lwemfundo Akunxweme Olusentshona/Winelands > Izixhobo

AMAZIKO OLAWULO NOPHUHLISO LWEMFUNDO AKUNXWEME OLUSENTSHONA/WINELANDS: IZIXHOBO






UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Izixhobo zoncedo zidweliswa ngokwamabakala.


* IMfundo & Noqeqesho
* Amaziko Ononophelo Lolutsha
* I-ABET Namaziko Asekuhlaleni Okufundela
* Izikolo Zabafundi Abanezidingo Ezizodwa





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.9081.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Ucwangciso Nophuhliso Lwemfundo > Ucwangciso Lwemfundo > Ulawulo Lwamaqumrhu Nocwangciso Lolawulo lukaRhulumente > IiNkonzo

ULAWULO LWAMAQUMRHU NOCWANGCISO LOLAWULO LUKARHULUMENTE: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezemfundo
* Imfundo & Noqeqesho Lwabadala Olusisiseko
* Imfundo Yasekhaya
* Uphuhliso Lwabantwana Abaselula





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_gov.9135.services.2010-03-24.xh.txt</fn>







UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu |









Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > iSebe Lemfundo leNtshona Kapa > Ucwangciso Nophuhliso Lwemfundo > Inkxaso Nophuhliso Lwemfundo > Ulwazi Nenkxaso Yobuxhaka-xhaka Bobugcisa > IiNkonzo

ULWAZI NENKXASO YOBUXHAKA-XHAKA BOBUGCISA: IINKONZO






UBUME

IINKONZO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



Iinkonzo zidweliswa ngokwamabakala


* Ezemfundo
* Izixhobo Zokufunda
* Uqeqesho Lootitshala & Nokufakwa Kwabo Emisebenzini





Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 4 uFebruwari 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





<fn>GOV-ZA.Xho.your_life.10142.10142.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
EzeZindlu
Ukusonjululwa Kwempikiswano Phakathi Kwabahlali Abaqeshileyo Kunye Nabanini Bezakhiwo (IiNkonzo)
iNkundla Ejongene Nezindlu Eziqeshisayo inikezela ngeenkonzo ezisimahla kubaqeshi bezindlu kunye nabaqeshisi kwiPhondo lonke leNtshona Koloni. Ukuxoxwa kwamatyala kunye nolamlo lubanjwa ngethutyana nje elifutshane emva kokwenziwa kwesikhalazo.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Yabantu Abahlala Kwiindawo Abaziqeshileyo (IiNkcukacha Zoluntu)
Ezi ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabantu abahlala kwiindaw abaziqeshileyo nabaqeshe iindawo zokuhlala kubanini-mihlaba okanye kwabo basebenzela abo banini-mihlaba.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo Ngabanini-mihlaba (IiNkcukacha Zoluntu)
Ezi ke ziinkcukacha ngamalungelo noxanduva lwabanini-mihlaba abaqeshisa ngezakhiwo ukuze kuhlale abanye abantu.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.10534.projects.14959.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe leNkulumbuso
Amaphulo
Amacandelo Amashishini
ISEBE LENKULUMBUSO - AMAPHULO: AMACANDELO AMASHISHINI
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo msebenzi xa ufuna iinkcukacha ezigcweleyo.
Iphulo iCape Access lijoliswe ekwabelaneni ngeenzuzo zobugcisa bolwazi nonxibelelwano kuzo zonke iindawo zaseNtshona Koloni. ICape Access le liphulo elijolise eluntwini nelibona ubugcisa bolwazi nonxibelelwano njengesixhobo esinokwakha ulwazi ze futhi sidale namathuba. Ngeli phulo, uluntu ekuhlaleni lunikwa amathuba okufikelela kwiikhompyutha ne-internet, ndawonye nezakhono zokusebenzisa la mathuba ...
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.10534.services.7299.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe leNkulumbuso
IiNkonzo
UMzantsi Afrika & neNtshona Koloni
ISEBE LENKULUMBUSO - IINKONZO: UMZANTSI AFRIKA & NENTSHONA KOLONI
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Amawonga ePhondo
Abemi baseNtshona Koloni kungoku nje banokufikelela kulwazi lukarhulumente wephondo, owesizwe nabamakhaya ngokusebenzisa iziko iCape Gateway onokulindwedwela, iziko leminxeba okanye utyelele iwebsite yabo. iCape Gateway le yinkonzo apho unokufumana bonke ubucukubhede beenkcukacha ngothotho lweenkonzo, amaphulo nazo zonke ezinye iintshukumo zikarhulumente. Futhi ukuba ulwazi oludingayo alufumaneka ngexesha ...
Ukunikezela Ingxelo Ngobuqhetseba Norhwaphilizo
Kukho intlaninge yamaziko kwilizwe lonke nakumaphondo, maziko lawo ajongana nobuqhetseba norhwaphilizo kurhulumente. Iziko ngalinye kula lijongana neentlobo ezithile zamatyala ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.185.services.11453.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Amaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Izicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Nawuphi na umntu onqwenelela ukuthengisa, ukwenza nokuhambisa utywala ngokwasemthethweni ngokomthetho kufuneka abe nephepha-mvume lokuthengisa utywala.
Izikhalazo Ezinento Yokwenza Namashishini Anamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ukuba usomashishini othengisa utywala uthi aphaamisane nabanye abantu, oku kunokuthi kanti akuhambiselani nomthetho iLiquor Act okanye ke imiqathango yelo phepha-mvume. Kusenokufakwa isikhalazo emapoliseni, aya kuthi ke wona amthathele amanyathelo loo somashishini. Kwingingqi apho kukho khona umbutho wasekuhlaleni, umzekelo, iqoqo lamapolisa asekuhlaleni okanye umbutho wabahlawuli berhafu ...
Ukuchasana Nezicelo Zamaphepha-mvume Okuthengisa Utywala
Unakho ukungasamkeli isicelo sephepha-mvume lotywala.
Ukufumana Ulwazi Ngezicelo Nzingenayo Zamaphepha-mvume Otywala Kwakunye Nemisebenzi yeBhodi yoTywala yeNtshona Koloni
Uluntu kudingeka ukuba lwazi ngezicelo zamaphepha-mvume otywala aphantsi koqaphelisiso ukuze lukwazi ukudwelisa inkcaso. IBhodi yoTywala yeNtshona-Koloni ngoko ipapasha uludwe lwezicelo ezingenileyo ngenyanga nganye.
Uncedo Ekufakeni Izicelo Zamaphepha-mvume Okushishina Ngotywala
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.406.services.27438.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
IiNkonzo
Ezemfundo
Uncedo Ngemali Yokufunda
ISEBE LEMICIMBI YENDALO NOCWANGCISO LOPHUHLISO - IINKONZO: UNCEDO NGEMALI YOKUFUNDA
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Iinkxaso-mali Zokufunda Kwicandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso
Zeziphi Iinkxaso-mali Zecandelo Lemicimbi Yendalo Engqongileyo & Nocwangciso Lophuhliso Ezinikezelwa Ngurhulumente weli Phondo? Ingaba Yintoni Ehlawulelwayo yile Nkxaso-mali Yokufunda? Ingaba Kuya Kufuneka Ndiyibuyise okanye Ndisebenzele Ukuyibuyias le Nkxaso-mali? Ngubani Onokufaka Isicelo sale Nkxaso-mali? Ndingasifaka Njani Isicelo? Ndingalufumana Phi Ulwazi Olupheleleyo? ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4184.services.11460.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Amapolisa
ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU - IINKONZO: AMAPOLISA
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukucela Uncedo Olungxamisekileyo
Okwangoku, akukabikho nombolo inye yexesha likaxakeka eMzantsi Afrika. Ngoko ke kufuneka utsalele uthotho lweenombolo ezahlukeneyo xa ufuna iinkonzo ezahlukeneyo zikarhulumente zamaxesha kaxakeka, ngaphandle kokuba ke ukwingingqi yenqila yeSixeko saseKapa, esele inayo inombolo yayo enye yamaxesha kaxakeka engu-107.
Ukufumana Uncedo NjengeXhoba loLwaphulo-mthetho
Ukuba ulixhoba lolwaphulo-mthetho, ungenzakala ngokwasemphefumlweni. Kwixesha elidlulileyo, isikhululo samapolisa yayingeyondawo apho amaxhoba, ingakumbi kulwaphulo-mthetho lobundlobongela, anokuziva ekhululekile xa egqithisa ingxelo yawo kumapolisa, okanye indawo abanokuthi bafumane uncedo lonyango ekonzakaleni ngokwasemphufumlweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4184.services.11463.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lokhuseleko loLuntu
IiNkonzo
Ulwaphulo-mthetho, uMthetho NobuLungisa
Ulutsha Olusemngciphekweni
ISEBE LOKHUSELEKO LOLUNTU - IINKONZO: ULUTSHA OLUSEMNGCIPHEKWENI
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Uqeqesho Lwabantu Abaselula Kwizakhono Zobomi iChrysalis Academy inikezela ngenkqubo yokuthintelwa kolwaphulo-mthetho ekuhlaleni, ijolise "kulutsha olusemngciphekweni". Injongo yale nkqubo ke kukuxhobisa abantu abaselula ukuba bakwazi ukumelana noboni babo kwanokubanika izixhobo zokukwazi ukuthabatha inxaxheba kuqoqosho ze babe ngabona bantu babonisa ithemba lempucuko kuluntu olukwiingingqi oluhlala kuzo Le nkqubo iya kubathatha, ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4771.services.11530.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Ukuzazisa, Ukufudukela Kweli Kommi Welinye Ilizwe & Nobumi
ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: UKUZAZISA, UKUFUDUKELA KWELI KOMMI WELINYE ILIZWE & NOBUMI
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ucingo Lwemibuzo Ephathelene noMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002
Isebe Lemicimbi Yekhaya ineengcingo zomnxeba ukunceda abantu abafuna ezinye iinkcukacha ngokufudukela kweli okanye okanye abanemibuzo ngoMthetho Wokufudukela Kweli ka-2002.
Ucingo lweSebe Lemicimbi yezeKhaya
Ukuba ufuna iinkcukacha ezisuka kwiSebe Lemicimbi yeKhaya, ungaqhagamshelana noCingo lweSebe olungu: 0800 60 11 90.
Incwadi Yesazisi yincwadi yaseburhulumenteni esetyenziselwa ukuzazisa. Ilizwe ngalinye kufuneka likwazi ukubazi abemi balo. Amaziko abucala nakawonke-wonke nawo afuna ubungqina bokuba ungulo mntu uthi unguye(umzekelo, ukwenzela ukubhankisha nokuvota).
Ukufumana, Ukulahlekelwa Nokuphinda Ufumane Ubumi
Abemi boMzantsi Afrika banamalungelo athile abathi abo bangengobemi beli bangabi nawo. Umzekelo, ilungelo:lokuvota, lokunikwa incwadana yokundwendwela, lokubuyela eMzantsi Afrika emva kokuhlala kwenye indawo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4771.services.11532.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ubomi & Nosapho
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: UMTSHATO/UKWAPHULWA KOMTSHATO
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Khangela Ubume Bakho Bomtshato
ISebe Lemicimbi Yekhaya laphehlelela ngokusesikweni inkonzo yekhompyutha yokuqinisekiswa kobume bomtshato njengengxenyeyePhulo Lokuqinisekisa Ubume Bakho Bomtshato elaphehlelelwa ngokusesikweni ekuqaleni kwenyanga yeThupha.Le nkonzo ivulelwe ukunceda ekuthinteleni nasekuvezeni iimeko apho abemi boMzantsi Afrika batshatiswa bengazi kubemi bamanye amazwe. Amaqabane la asuka kumanye amazwe asebenzisa umtshato ...
Ukufaka Isicelo Sesiqinisekiso Somtshato
Xa utshata, unikwa isiqinisekiso somtshato esingahlawulelwayo. Ukuba ufuna ukufumana esinye isiqinisekiso somtshato ngosuku olusezayo, kufuneka:Kufuneka ugcwalise iphetshana lesicelo u-BI-13, Ulifake kwi-ofisi ekufutshane nawe yeSebe Lemicimbi yeKhaya, Unikezele intlawulo.
Ukufumana Imvume Yokuba Utshate Xa Ungaphantsi Kobudala Obuvumelekileyo
Amakhwenkwe angaphantsi kwe-18 leminyaka ubudala kunye namantombazana angaphantsi kwe-15 ubudala abanakutshata ngaphandle kwemvume yabucala yaye nabani na ongaphantsi kwama-21eminyaka ubudala unokufumana imvume yabazali bakhe phambi kokuba abe uyatshata.
Ukuqhawula Umtshato
Izibini ezitshatileyo zingawuphelisa umtshato ngokuthi ziwuqhawule. Oku kuphelisa umtshato yaye abantu abaqhawule banokutshata kwakhona ngokusemthethweni.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4771.services.11594.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lemicimbi Yekhaya
IiNkonzo
Ezotyelelo & Nezohambo
Ezohambo
ISEBE LEMICIMBI YEKHAYA - IINKONZO: EZOHAMBO
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukufaka Isicelo Sephepha-mvume Lokundwendwela uMzantsi Afrika
Abantu abaninzi abangengobemi boMzantsi Afrika abanqwenela ukundwendwela uMzantsi Afrika kufuneka babe nephepha-mvume lokundwendwela lexeshana elisebenzayo. Eli phepha-mvume lixela iinjongo kwanexesha eliza kuthatyathwa lolu ndwendwe.Imiqathango yokungena uMzantsi Afrika, Ngubani ekufuneka efake isicelo sephetshana londwendwela okwexeshana? Ungasifaka phi isicelo sephetshana lokundwendwela okwexeshana? Ukugaleleka eMzantsi Afrika, ...
Ukufaka isicelo seNcwadana Yokundwendwela
Ukuba ungummi woMzantsi Afrika yaye uhambela elinye ilizwe, kuza kufuneka ube nencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika.
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4810.services.7296.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
Isebe Lezabasebenzi
IiNkonzo
Ingqesho
ISEBE LEZABASEBENZI - IINKONZO: INGQESHO
UBUME
IINKONZO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukususela kwinyanga kaCanzibe ngo-2003, bonke abasebenzi basemakhitshini abasebenza iiyure ezingaphaya kwama-24 ngenyanga kufuneka babhaliselwe I-UIF. Oku kuquka abasebenza ngamaxesha athile kunye nabo basebenza isigxina.
IKhefu Lokubeleka Likamama Nelikatata Lokujongana Nosapho
Abaqeshwa abangamakhosikazi banelungelo lekhefu lokuya kubeleka leenyanga ezine. Eli khefu lingaqala kwiiveki ezine phambi kosuku umntwana alindeleke ngalo futhi umqeshwa akanakunyanzeliswa ukuba abuyele emsebenzini de agqibe iiveki ezintandathu emva kokufumana umntwana lowo.
Ukufaka Ibango Kwingxowa-mali Yentswela-ngqesho
Iyintoni iNgxowa-mali Yokhuseleko Lwabangasaphangeliyo? Ingxowa-mali le ibanceda njani abaqeshwa? Abasebenzi bangafaka ibango lemali engakanani? Ungasifumana isongezelelo xa sele uzisebenzisile izibonelelo zakho? ...
Ukufaka Ibango Lembuyekezo Ngokonzakala okanye Izigulo Ozifumene Emsebenzini
Abasebenzi abonzakele okanye abathe bahlaselwa sisifo ngenxa omsebenzi wabo banakho ukufaka ibango lemali esuka kwiNgxowa-mali Yembuyekezo. Iintsapho zabo nazo zinakho ukufaka amabango ukuba umntu obebonelela ngenkxaso nokuphila kwamalungu azo uthe wasutywa kukufa ngenxa yesifo okanye ukonzakala akufumene emsebenzini.Ngubani onokufaka ibango? Ngubani onokufaka imali kule Ngxowa-mali? ...
Ukunikezela Ingxelo Ngendawo Yokusebenzela Enobungozi
Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 17 uNovemba 2006
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.4977.services.11444.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ushishino & Noqoqosho
Ukuthengisa Kumazwe Angaphandle
ISEBE LEENTENGISO NORHWEBO - IINKONZO: UKUTHENGISA KUMAZWE ANGAPHANDLE
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
IZiko loPhuhliso lweMveliso yoMzantsi Afrika Ethengiselwa Amazwe Angaphandle
IZiko leMveliso Ethengiselwa Amazwe Angaphandle lamiselwa kuMzantsi Kapa ukunyusa umgangatho wemveliso ephuma kule ngingqi. Imiswe kwi- Ziko Loshishino loMzantsi Kapa eGeorge, Ziko elo likhuphela imveliso kumazwe angaphandle linikezela abo bathengisela amazwe angaphandle abakhasayo nabasele bekhona ngengcebiso exabisekileyo kwakunye nolwazi lorhwebo.
Ulwazi ngeziVumelwano eZitsha zoRhwebo
Xa uRhulumente weSizwe ethetha-thethana ngezivumelwano zorhwebo olutsha, aBaphathi beSebe loPhuhliso lezoRhwebo basasaza ulwazi ngezivumelwano kwabo bathengisela amanye amazwe imveliso yeli nakumanye amaqela anomdla. Ukongeza ekunikezeleni umsebenzi obhaliweyo ngezivumelwano zorhwebo, aba baphathi baphinda buqhubae amagumbi okusebenzela.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.5936.services.11505.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala.
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.595.services.11495.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
Imveku & Nomntwana
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Inkonzo Ehlanganisiweyo Yolawulo Lwezigulo Zabantwana
ULawulo oluHlanganyelweyo lweziGulo zaBantwana lusekwe liCandelo lezeMpilo yaBantwana noPhuhliso, loMbutho wezeMpilo kaZwelonke kunye neUNICEF. Le Nkonzo ithe yaziswa kumazwe angaphezulu kwama-30 kulo lonke eli limiweyo ukujongana nokugula kwanokufa kwabantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu. Obu buchule bugxile kumntwana ephelele, andaweni yokuqwalasela isifo esinye okanye imeko enye. Abantwana ...
Unyango lwabantwana abaphethwe gadalala
Le nkonzo ijolise ekuchongeni nasekunyangeni abantwana ukusekela ekuzalweni ukuya kutsho kwiminyaka eli-14 ubudala, abebephatheke gadalala ngokwasemzimbeni, ngokwesondo nangokwasemphefumlweni, kwanabo bangahoyekanga. Abantwana ekurhaneleka ukuba bakhe baphathwa gadalala, bangasiwa kwikliniki yonyango apho baya kuxilongwa khona ukuqonda isifo abanaso, baze bafumane iingcebiso malunga naso. Umongikazi wasekliniki okanye ugqirha ...
Uvavanyo Nokuqwalaselwa Kokukhula Kwabantwana
Oomama/abagcini babantwana bayacetyiswa ukuba base iintsana zabo ezisandul' ukuzalwa kwiikliniki zononophelo lwesigaba sokuqala ukuze ziye kuhlolwa njengesiqhelo.Ukuphuhla, Ukukhula ukuhlolwa kokuphuhla komntwana kwenziwa njengento yesiqhelo ngamaxesha okutyelelwa kweklinikhi ukuza kugonywa. Ukuhlolelwa ukukhubazeka okubonakala ngokuphujla komntwana kuvela amatyeli amathathu, xa umntwana ...
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.595.services.11504.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Ezempilo
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
IiNkonzo zeMvelo yaBantu (Iziphene zokuzalwa)
Kucingeleka ukuba abantwana abali-150000 abazalwayo ngonyaka emZantsi Afrika bachatshazelwa ziziphene zokuzalwa kwezona ndawo zibalulekileyo okanye iziphazamiso zemvelo ngethuba beneminyaka emihlanu.
Amantombazana akhulelweyo kunye nabasetyhini bathunyelwa kwiinkonzo zobunina okanye amaCandelo okuBelekisa (Ii-MOU) kwiindawo ezisezidolophini, nakwiikliniki ezixhomekeke kwezinye okanye ezisisigxina ezilalini. La maCandelo ngamacandelo okubelekisa aqhutywa ngababelekisi babaguli bezonyango kwindawo akuyo. Kucetyiswa oomama abakhulelweyo ukuba benze izicelo zokubekelwa iindawo kutyelelo lokuqala ekliniki phambi kweeveki ezingama-20 okanye nje ...
Iinkonzo Zokubeleka
Oomama bangabelekela kwiikliniki ezisisigxina okanye kumaCandelo okuBelekisa, aqhutywa ngababelekisi ekuhlaleni kubaguli bamaziko ezonyango. Ukuba kuthe kwakho iingxaki ngethuba lokubeleka, baya kuthi bathunyelwe kwisibhedlele esingentla. Oomama abanentsholongwane kaGawulayo bangazibandakanya nenkonzo Yokuthintelwa Kokudluliselwa Kwentsholongwane Ukusuka Kunina Ukuya Elusaneni 1/1.
Iinkonzo zasemva kokubeleka ziyafumaneka emva kokuba umama nosana lwakhe olusandul' ukuzalwa bekhululwe kwiCandelo lokuBelekisa okanye ekliniki. Oku kusoloko kusenzeka emva kweeyure ezintandathu usana luzelwe ukuba umama nosana basempilweni entle.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, kunye nonyango loko.
Ukuthintelwa kweempawu ezibonisa ukungalungi kosana olungekazalwa ngenxa yokusetyenziswa kotywala, okanye iFAS (ngamafutshane kwisiNgesi) lolona hlobo luqhelekileyo nolunokuthintelwa lobulwelwe ngenqondo ehlabathini, kodwa nangona kunjalo, yeyona ngxaki yezempilo uluntu lweNtshona Kapa olujongene nayo.
Unonophelo Lwempilo Yaxa Sele Uyeke Ukuba Sexesheni Ngenxa Yobudala
Abafazi abayeka ukuya exesheni ngaphambi kwexesha elililo (ngaphambi kobudala obungama- 45 eminyaka) okanye abakwixesha lokuyeka kwaye bahlangabezana neempawu ezibagungqisayo, banakho ukufumana uphononongo koogqirha bomama kwakunye nokuxilongwa. Uvavanyo lwencindi lungenziwa ukuze kubekho izigqibo zonyango. Oomama bangacela ingcebiso ukuze bakwazi ukugqiba ngeyona ndlela yonyango iphucukileyo.
Uvavanyo Lokukhulelwa
Amakhosikazi kunye neentombi eziya exesheni emva kweveki okanye nangaphezulu kwelo lesiqhelo bayacetyiswa ukuba baye kwenziwa uvavanyo lokukhulelwa. Ezi mvavanyo zenziwa mahala kwiindawo zoncedo lwezempilo. Ukanti, azisoloko zisenziwa. Izixhobo zovavanyo lokukhulelwa zingathengwa ekhemesti.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.595.services.11575.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente
IiNkonzo
Iinkonzo Zoluntu
Abantwana & Neentsapho
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
IIKOMITI
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Ukubhalisa Ukudluliselwa Komntwana Kubazali Abatsha
Zonke izenzo zokudluliselwa komntwana kubanye abazali kufuneka zigcinwe kuvimba wokuzalwa kwabantwana ukuba abazali abafaka isicelo sokunikwa umntwana bayacela.
Ukufumana Ulwazi Ngabazali Bemvelo Bomntwana
Njengomntwana odluliselwe kubazali abatsha, unakho ukuqalisa ukhangele abazali bakho bemvelo ukuba ungaphezu kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala. Ukuba uphakathi kweshumi elinesibhozo namashumi amabini ananye eminyaka ubudala, kuya kufuneka ufumane imvume ebhalwe phantsi esuka kubazali bakho bemboleko. Ukuba ungaphaya kwamashumi amabini ananye eminyaka ubudala ungabakhangela abazali bakho ...
Ukufumana Umyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Bobabini abazali banoxanduva olusemthethweni lokuxhasa umntwana.
Ukunikezela Ngomntwana Kubanye Abazali Ukuba Bamkhulise Njengowabo
Ukunikezela umntwana ukuba akhuliswe ngabanye abazali yindlela esemthethweni yokuqhawula ikhonkco elihlanganisa abazali bemvelo nomntwana wabo.
Ukunyanzelisa Ukuthotyelwa Komyalelo Wenkxaso-mali Yesondlo Somntwana
Ukuba inkundla iyalele umzali ukuba ahlawule inkxaso-mali yesondlo somntwana, kululwaphulo-mthetho ukungahlawuli.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.5993.services.11505.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
Izibhedlele Zemimandla, Izibhedlele Ezihlanganisiweyo Zezigulo Zengqondo Kwakunye Neenkonzo Zonyango Zamaxesha Kaxakeka
IiNkonzo
Ezempilo
Impilo Yengqondo
IZIBHEDLELE ZEMIMANDLA, IZIBHEDLELE EZIHLANGANISIWEYO ZEZIGULO ZENGQONDO KWAKUNYE NEENKONZO ZONYANGO ZAMAXESHA KAXAKEKA - IINKONZO: IMPILO YENGQONDO
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Iinkonzo Zononophelo Lwempilo Yengqondo
Zikho iinkonzo zabantwana nabantu abakhulu abazizigulane ezilaliswayo nezingalaliswayo, nkonzo ezo zifumaneka ngamaxesha apho ezo zigulane zilufuna kakhulu unyango naxa kukho imfuneko yokuba zinyangelwe bucala ukudlula kumaziko onyango lokuqala.
Ukuncedwa kwabasebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo
Zikho iinkonzo zasekuhlaleni zonyango lokuqala nonyango lwasesibhedlele lwabantwana, abafikisayo ebuntwini nabantu abakhulu abaneengxaki zokusebenzisa iziyobisi ngokugqithisileyo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.68135.services.27683.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
IiNkonzo
Ezendalo Engqongileyo
Ulawulo & Nokhuselo Lwendalo Engqongileyo
ICANDELO LOMPHATHISWA WEZENDALO, UCWANGCISO NOPHUHLISO LOQOQOSHO - IINKONZO: ULAWULO & NOKHUSELO LWENDALO ENGQONGILEYO
UBUME
IINKONZO
IINDABA
IINTETHO
USHICILELO
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Izibheno Zokuhlolwa Kokuphazamisana neNdalo Engqongileyo
Izibheno kwizigqibo zeSebe, kuquka Amaxwebhu Aneenkcukacha Zesigqibo ekufikelelwe kuso ngokweMimiselo Yokuhlolwa Kokungqubana neNdalo Engqongileyo (Izaziso zikaRhulumente EziNombolo ingu 1182 nengu 1183 yomhla we-5 kweyoMsintsi ka-1997) njengokuba yafakwa izilungiso (iMimiselo ye-EIA), KUFUNEKA zingeniswe kuMphathiswa iMiba yeNdalo Engqongileyo noCwangciso loPhuhliso, hayi kwiSbe ngokwalo.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.8115.services.11438.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
IiNkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Uncedo-mali & Nenkxaso
ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO - IINKONZO: UNCEDO-MALI & NENKXASO
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Isidingo sokuba kuhlenga-hlengiswe eli candelo lomculo sabonwa ziimvumi ezazikhathazwayo yile meko, kodwa ke zazingafumani nkxaso kurhulumente ngaphambili. Ukugula kukaMnumzana Robbie Jansen, sisthwalandwe somculo opholileyo saseKapa, wathi kwakhona waphakamisa izimvo zeemvumi. Ezi zikhalazo ke zaziquka: amalungelo eemvumi,, ukusekwa kwengxowa-mali yenkxaso, kwakunye, ukungafumani mhlala-phantsi neenzuzo zonyango kweemvumi., ...
Uncedo-mali Kumsebenzi Wokuphuhlisa, Utyelelo lwezeNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo-mali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwa yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka ijongane nophuhliso lwemveliso nezixhobo zotyelelo lwezenkcubeko nolobutyebi.
Uncedo-mali Kwimisebenzi Yokuphuculwa, Kulondolozwe ze Kuphuhliswe iNkcubeko Nobutyebi Bezwe
Uncedo lwezimali luyafumaneka ngemisebenzi yobuchule nenkcubeko eyenziwe yimibutho yezenkcubeko. Imisebenzi le kufuneka igxininise kuphuhliso, ukugcinwa nokukhula kwenkcubeko nobutyebi.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Your_gov.8115.services.11441.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa iSebe Lemicimbi Yenkcubeko Nemidlalo iCandelo Lemicimbi Yenkcubeko
IiNkonzo
Ubugcisa Nenkcubeko
Amathala Eencwadi
ICANDELO LEMICIMBI YENKCUBEKO - IINKONZO: AMATHALA EENCWADI
UBUME
IINKONZO
IINDABA
USHICILELO
IIKOMITI
UQHAGAMSHELWANO
Cofa kuloo nkonzo ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo.
Amathala Eencwadi ePhondo leNtshona Koloni
Le nkonzo inikezelwa ngoorhulumente beedolophu ngentsebenziswano neNkonzo Yethala Leencwadi yeNtshona Koloni. Amathala eencwadi ngamaziko olwazi kubantwana nabantu abadala. Uluntu lunakho ukufumana okanye luboleke iincwadi, iincwadi ezincedisa ekufundiseni, amacwecwe omculo, imiboniso-bhanya-bhanya, amacwecwe okugcina ulwazi, amaphepha-ndaba kwakunye namaphepha aveliswa ngamaxesha athile kwithala leencwadi elikufutshane nabo.
Inkonzo yeWebPALS isebenzisana namathala eencwadi alawulwa nguRhulemente wePhondo leNtshona Koloni futhi awawaquki amathala eencwadi aphantsi kolawulo lweSixeko saseKapa.
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Yourgovernment.gsc.305.305.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
ISEBE LEZEMPILO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIGANEKO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
MALUNGA NELI SEBE
ISebe Lezempilo laseNtahona Koloni linika izigulana iinkonzo zononophelo lwempilo ezisemgangathweni nezifikelelekayo ngokwezimali.
Ukuze libe libe nokunikezela ngenkonzo yononophelo lwempilo esemgangasthweni kubo bonke abantu baseNtshona Kapa, iSebe Lezempilo lizinikele ekuekuqulunqeni isicwangciso-qhinga sexesha elide esibizwa ngokuba yiHealthcare 2010. Esi sicwangciso ke sinenjongo ekuphuculeni icandelo leenkonzo zononophelo lwempilo yoluntu eNtshona Koloni ukuze lijongane neenkonzo zomgangatho wokuqala, unonophelo wempilo yoluntu ekuhlaleni kwakunye nononophelo lokuthintela izigulo.
ISebe Lezempilo leli phondo lelinye lawona masebe amakhulu aseburhulumenteni kweli phondo yaye lifumana ama-27,9% (R5,7bn) ohlahlo-lwabiwo-mali lweli phondo. Abantu abaninzi abaphila kweli phondo abanalo ukhuseleko lwezempilo yaye uninzi lwabantu (ama-66%) luxinene kwiNqila yeKapa (kwiKapa neziphaluka). Bamalunga ne-12 lezigidi abantu abatyelela amaziko ezempilo kweli phondo ngonyaka ze babe malunga nezigidi ezimbini nesiqingatha izigulana ezilaliswa kwizibhedlele zethu ngonyaka.
Eli phondo kungoku nje lijamelene noxanduva lwezifo ezintathu, ezizezi:
Izifo ezosulelayo, ezifana nesifo sephepha, intsholongwane kaGawulayo noGawulayo ngokwakhe;
Izifo ezinobuzaza ezifana nesifo seswekile, ubushushu, isifo sobushushu kunye nempilo ze ke kubekho;
Neentlungu zomphwfumlo kwakunye nomthwalo weemeko ezingxamisekileyo.
AWONA MAPHULO APHAMBILI
INkqubo Yokuthintela Ukosuleleka Kosana Yintsholongwane kaGawulayo esuka Kunina yenye yeenkqubo eziphambili zeNtshona Koloni. Ngenyanga yoKwindla ka-2003 iSebe Lezempilo besele lizuze liyifumene yonke impumelelo yeli phulo kuzo zonke izithili zeli phondo ezingamashumi amabini anesihlanu, yaye onke amanina abekhulelwwe ngoko abezimasa iinkonzo zononophelo lwempilo yokubeleka eziququzelelwe ngurhulumente kungoku nje ayafikelela kule nkqubo yokuthintelwa ukosuleleka kweentsana ezingekazalwa yintsholongwane kaGawulayo esuka koonina.
IINKONZO
Iinkonzo ke zinikezelwa kuthotho lwamaziko kwimimandla emine yeli phondo.
IZIGANEKO
INyanga Yokwazisa Ngesifo Sorhudo, kwakunye,
NeNyanga Yempilo Yokubeleka
Ezinye iintshukumo zempilo ngale nyanga yoMdumba
IZITHUBA ZENGQESHO
IMIBA YEZEMPILO
Umhlaza
Eminye imiba
AMAZIKO EMPILO
Isibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu
Iiklinikhi Zononophelo Lwempilo Kudidi Lokuqala
Amanye amaziko
Ukubalwa kwala Maziko
Ummandla
Inani lazo zizonke
Isibhedlele Esikhulu
Iklinikhi
IZiko Lempilo Loluntu
Isibhedlele Sesithili
Inkonzo Ehambayo
Isibhedlele Sempilo Yengqondo
Isibhedlele Sommandla
Inkonzo Yempilo Yokuzalisa
Iklinikhi Esecaleni
Isibhedlele Seengcali
Isifo Sephepha
Inani lazo zonke ziphelele
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Yourgovernment.gsc.305.X.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Urhulumente uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa
Isebe Lezempilo
ISEBE LEZEMPILO: UBUME
UBUME
IINKONZO
AMAPHULO
IINDABA
USHICILELO
IZIXHOBO
UQHAGAMSHELWANO
MALUNGA NELI SEBE
ISebe Lezempilo laseNtahona Koloni linika izigulana iinkonzo zononophelo lwempilo ezisemgangathweni nezifikelelekayo ngokwezimali.
Ukuze libe libe nokunikezela ngenkonzo yononophelo lwempilo esemgangasthweni kubo bonke abantu baseNtshona Kapa, iSebe Lezempilo lizinikele ekuekuqulunqeni isicwangciso-qhinga sexesha elide esibizwa ngokuba yiHealthcare 2010. Esi sicwangciso ke sinenjongo ekuphuculeni icandelo leenkonzo zononophelo lwempilo yoluntu eNtshona Koloni ukuze lijongane neenkonzo zomgangatho wokuqala, unonophelo wempilo yoluntu ekuhlaleni kwakunye nononophelo lokuthintela izigulo.
ISebe Lezempilo leli phondo lelinye lawona masebe amakhulu aseburhulumenteni kweli phondo yaye lifumana ama-27,9% (R5,7bn) ohlahlo-lwabiwo-mali lweli phondo. Abantu abaninzi abaphila kweli phondo abanalo ukhuseleko lwezempilo yaye uninzi lwabantu (ama-66%) luxinene kwiNqila yeKapa (kwiKapa neziphaluka). Bamalunga ne-12 lezigidi abantu abatyelela amaziko ezempilo kweli phondo ngonyaka ze babe malunga nezigidi ezimbini nesiqingatha izigulana ezilaliswa kwizibhedlele zethu ngonyaka.
Eli phondo kungoku nje lijamelene noxanduva lwezifo ezintathu, ezizezi:
Izifo ezosulelayo, ezifana nesifo sephepha, intsholongwane kaGawulayo noGawulayo ngokwakhe;
Izifo ezinobuzaza ezifana nesifo seswekile, ubushushu, isifo sobushushu kunye nempilo ze ke kubekho;
Neentlungu zomphwfumlo kwakunye nomthwalo weemeko ezingxamisekileyo.
AWONA MAPHULO APHAMBILI
INkqubo Yokuthintela Ukosuleleka Kosana Yintsholongwane kaGawulayo esuka Kunina yenye yeenkqubo eziphambili zeNtshona Koloni. Ngenyanga yoKwindla ka-2003 iSebe Lezempilo besele lizuze liyifumene yonke impumelelo yeli phulo kuzo zonke izithili zeli phondo ezingamashumi amabini anesihlanu, yaye onke amanina abekhulelwwe ngoko abezimasa iinkonzo zononophelo lwempilo yokubeleka eziququzelelwe ngurhulumente kungoku nje ayafikelela kule nkqubo yokuthintelwa ukosuleleka kweentsana ezingekazalwa yintsholongwane kaGawulayo esuka koonina.
IINKONZO
Iinkonzo ke zinikezelwa kuthotho lwamaziko kwimimandla emine yeli phondo.
IZIGANEKO
INyanga Yokwazisa Ngesifo Sorhudo, kwakunye,
NeNyanga Yempilo Yokubeleka
Ezinye iintshukumo zempilo ngale nyanga yoMdumba
IZITHUBA ZENGQESHO
IMIBA YEZEMPILO
Umhlaza
Eminye imiba
AMAZIKO EMPILO
Isibhedlele Sabantwana Somnqamlezo Obomvu
Iiklinikhi Zononophelo Lwempilo Kudidi Lokuqala
Amanye amaziko
Ukubalwa kwala Maziko
Ummandla
Inani lazo zizonke
Isibhedlele Esikhulu
Iklinikhi
IZiko Lempilo Loluntu
Isibhedlele Sesithili
Inkonzo Ehambayo
Isibhedlele Sempilo Yengqondo
Isibhedlele Sommandla
Inkonzo Yempilo Yokuzalisa
Iklinikhi Esecaleni
Isibhedlele Seengcali
Isifo Sephepha
Inani lazo zonke ziphelele
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GOV-ZA.Yourlife.2010-03-24.xh.txt</fn>
UMPHANDLE
UBOMI BAKHO
IMIBA
USHICILELO
IZALATHISO
URHULUMENTE
IITHENDA
IMISEBENZI
Malunga
Qhagamshelana
Uncedo
Funa nzulu
Umphandle
Ubomi Bakho
UBOMI BAKHO
Ulwazi ngoRhulumente neenkonzo zilungelelaniswe namanqanaba obomi bakho.
Ukubeleka
Ubuntwana
Ulutsha
Imfundo & Noqeqesho
Ukulungiselela Isikolo
Imfundo Noqeqesho Oluphangaleleyo (Amabanga R - 9)
Imfundo Noqeqesho Lwabadala Olungundoqo
Imfundo Yasekhaya
Imiba Yasekuhlaleni Echaphazela Izikolo
Uphuhliso Lwezikolo
Uqeqesho Lootitshala Nokufakwa Kwabo Emisebenzini
Izixhobo Zokufunda
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
Imiba Yezabasebenzi
Imfundo Noqeqesho Lwamacandelo
IMpilo Yasemsebenzini
Umtshato/Ukwaphulwa Komtshato
Abafazi
Usapho Nokuba Ngumzali
Ezohambo
Ukuzonwabisa
Ukukhubazeka
EzeMpilo
Ulawulo, Iintlawulo Neerhafu
Ukukhathalelwa Kwabadala
Imveku Nomntwana
UBhubhane Wesigulo
Umhlaza
Iinkonzo Ezingxamisekileyo
Ugonyo
Impilo Yoomama Neyabafazi
Ezengqondo
Isondlo
Ezempilo Yasemsebenzini
Izibuko Nezendalo
Ukubuyisela Kwimeko Yesiqhelo
Impilo Yesondo
Isifo Sephepha
EzeZindlu
Ukuthenga Nokuba Nekhaya Elilelakho
Iimali-mboleko Zokuthenga Izindlu
Ulwaphulo-mthetho & Nokhuseleko
Ukuhlala Ukhuselekile
Ukunikezela Ingxelo Ngolwaphulo-mthetho
Iinkundla Neenkonzo Zomthetho
Iinkonzo Zokhuseleko Ekuhlaleni
AmaPolisa
Imipu
Ulutsha Olusengozini
IiRhafu
Imiba Yomthetho
Iinkonde
Ukufa
Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni
Isigama Esinokusetyenziswa uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo
Ilungelo Lobunini
<fn>GVwhat you need to know FAQ Xhosa.txt</fn>
Abanini bepropati bathi banikwe ithuba leentsuku ezingama-60 ukuba bangenise izichaso zabo kuqingqo-maxabiso apho abacinga ukuba lwenziwe gwenxa. Ithuba lohlolo loluntu nelezichaso liya kuthi liqalise ngomhla wama-22 Februwari 2010 kwaye liphele ngowama-
Epreli 2010. Izichaso kufuneke zijoliswe kwipropati ethile, kwaye azinakho ukuba zingeniswe ngokuchasene noluhlu loqingqo-maxabiso lulonke. Kokuphi okuqulathwe sisichaso? Izichaso zingangeniswa ngokuphathelene nayo nayiphina ingcaciso ebonakalisiweyo kuluhlu loqingqo-maxabiso. Izichaso ezingeniswe ngokuchasene nengcaciso ekucingeleka ukuba ayigqibelelanga/bubuxoki, kufuneka kubekho ubungqina boko. Into isemagxeni komchasi lowo ukuba eze nobungqina bokuba uphengululo lamaxabiso ngokwasemakethi lwenziwe gwenxa/ngempazamo. Ukufaniswa koqingqo-maxabiso kunye nolunye uqingqo-maxabiso olukufutshane oko akuthethi ukuba lenziwe ngempazamo. Izichaso ezingeniswe ngokuphathelene nengcaciso eyimpazamo ngokwezolawulo (umzekelo igama elingelilo lomnini, idilesi yendawo) iya kuthi kwangoko igqithiselwe kumasebe afanelekileyo kwisiXeko ukuba kwenziwe uphando kwaye kulungise impazamo leyo. Kufuneka kuqatshelwe ukuba ukungoneliseki ngesixa-mali/ngentlawulo ekufuneka usihlawule/usirhumile oko akuthi kubesisichaso. Isichaso singangeniswa ngokuchasene nengcaciso ebonakaliswe kuluhlu loqingqo-maxabiso. Makungeniswe ifomu yesichaso eyodwa kwipropati nganye. Ezi fomu zezichaso ezilandelayo azisayi kuhoywa:
Iifomu ezingagqitywanga ukugcwaliswa
Izichaso ezingacacanga - ezijoliswe kwimibandela engadibaniyo
Izichaso ezingeniswe emva komhla omiselweyo
Ngokuthi uzingenise ngokunokwakho kwenye yeendawo zohlolo loluntu ezili-18, apho iinkcukacha zoku ziqhotyoshelwe kule mbalelwano. Amagosa aqeqeshiweyo aya kuthi ancedisane nabanini beepropati kwezi ndawo sele zikhanaknyiwe.
Ungenza isicelo sokuba mawu-imeyilelwe ifomu le yesichaso. Izicelo ezilolu hlobo kufuneka zijoliswe kwa valuationsobjection@capetown.gov.za - 'Subject: GV2009 objection form required'. Nceda ubhale inombolo yesalathiso yoqingqo-maxabiso lwepropati leyo kwi-imeyile yakho. Kwenzeka ntoni ukuba idilesi yam kwisaziso soqingqo-maxabiso, ayikho okanye ibhalwe ngendlela engeyiyo? Ingaba oku kuthetha ukuba kuye kwaqingqwa ixabiso lepropati engeyiyo? Idilesi yepropati ayisetyenziselwa ukuqaphela ipropati ukuba iqingqwe ixabiso layo. Inkcazelo ngokusemthethweni (njengoko ibhalisiwe kwi-Ofisi yeNtengiso yeepropati) iye isetyenziswe ukuze kuqinisekiswe ngendawo ekuyo ipropati leyo. Ndazi kanjani ukuba isichaso sam siye sabhaliswa kuvimba ongeenkcukacha zoqingqo-maxabiso? Kuya kuthi kukhutshwe isaziso esisemthethweni sesiqinisekiso sokufumaneka kwesichaso ngasinye. Sisaziso sesiqinisekiso sokufumaneka kwesichaso esiya kuthi samkelwe yi-ofisi yoqingqo-maxabiso, kwaye kufuneka kusetyenziswe sona xa unemibuzo ngokumalunga nesichaso eso sakho. Izichaso ezingeniswe kwenye yeendawo zohlolo ezili-18, kuya kuthi kwenziwe iziqinisekiso zokufumaneka kwazo, nje ukuba zifumaneke. Nceda uqinisekise ukuba usifumene isiqinisekiso sokufumaneka kwesichaso sakho phambi kokuba uyishiye indawo yohlolo. Izaziso zeziqinisekiso zokufumaneka kwezichaso ezingeniswe nge-feksi nange-imeyile ziya kuthi zithunyelwe ngeposi. Nceda wenze uphando ngesichaso sakho kwii-ofisi zethu phambi kokuba kuvalwe ngomhla wama-30 Epreli 2010 ukuba uthe awasifumana isiqinisekiso sokufumaneka kwesichaso sakho. Kuye kwenzeke ntoni emva kokuba ndingenise isichaso sam? Isichaso siya kuthi singeniswe kumqingqi-maxabiso/kwigosa lezolawulo ngokuxhomekeke kuhlobo lwesichaso eso singenisiweyo. UMqingqi-maxabiso kaMasipala uya kuthi asihlole isichaso eso kwaye athabathe isigqibo, apho siya kuthi singeniswe kwiSebe lezeNgeniso ukuze kulungiswe i-akhawunti leyo. Kufuneka kuqatshelwe ukuba isigqibo ngokumalunga nesichaso eso siya kuthi sibengumphumela wokuhla okanye ukunyuka koqingqo-maxabiso elo lokuqala. Uya kuthi waziswe ngesi sigqibo ngendlela yembalelwano. Kuye kwenzeke ntoni ukuba andonelisekanga sisigqibo eso? Unelungelo lokubhena ngokuchasene nesigqibo soMqingqi-maxabiso kaMasipala ngokumalunga nesichaso sakho ukuba unenkolelo yokuba unobungqina obubambekayo ngokubhekiselele kwisibheno eso sakho. Isibheno eso siya kuthi sichotshelwe yibhodi yezibheno ezimeleyo. Ingcaciso ngokumalunga nokungeniswa kwesibheno iya kuthi iqhotyoshelwe kwisaziso sesigqibo ngesichaso eso esiya kuthi sifumaneke ngeposi. Ndiya kuthi ndiqalise nini ukuhlawula iintlawulo zobuhlali ezibalwe ngokoqingqo-maxabiso olutsha?
<fn>Hansards.16DaysOfActivism.2009-11-11.xh.txt</fn>
Musa ukwenza ngathi akuboni!

Yilwa ukuXhatshazwa!

IiNtsuku ezili- 16 zoKulwa noBundlobongela obujolise kwabaseTyhini naseBantwaneni

Ziyintoni iiNtsuku ezili-16 zoKulwa noBundlobongela?

Liphulo leHLABATHI JIKELELE lokuCHASA UBUNDLOBONGELA obujolise kwabaseTYHINI naseBANTWANENI

IiNjongo zePhulo leeNtsuku ezili-16 zoKulwa noBundlobongela

Ukwandisa ukuqondwa kwempembelelo ENGENDAWO uBUNDLOBONGELA nokuXHAPHAZA obunayo kwabaseTYHINI naseBANTWANENI kunye...

UkukuTSHABALALISA ngokuSISIGXINA ukuXHAPHAZA kuluntu

IPhulo leeNtsuku ezili-16 zoKulwa noBundlobongela iqala ngomhla wama-25 kweyeNkanga (Novemba) ukuya kumhla we-10 kweyoMnga (Disemba) minyaka le

25 kweyeNkanga (Novemba)...
USuku lweHlabathi jikelele lokuNgaphathwa Gadalala kwabaseTyhini

1 kweyoMnga (Disemba)...
USuku loMhaba jikelele lwesifo sikaGawulayo (World Aids Day)

10 kweyoMnga (Disemba)...
USuku lweHlabathi jikelele lwamaLungelo oLuntu

Bubangelwa yintoni ubundlobongela obujoliswe kwabasetyhini?

Busukela kwindlela abasetyhini abajongelwa phantsi ngayo emakhaya naluluntu jikelele
Benzeka xa amadoda ewasebenzisa gwenxa AMANDLA namaGUNYA awo ukuze ALAWULE abasetyhini

Yintoni ukuXHAPHAZA?


Lulo naluphi na uhlobo lokuziphatha olubangela:
ukoyika
ukwenzakalisa ngokwasemzimbeni
umntu enze izinto ezichasene nomnqweno wakhe

Imizekelo yokuXhaphaza:


NGOKWASEMZIMBENI

NGOKWEMVAKALELO

NGOKWASEZIMALINI

NGOKWESONDO

UKUDLWENGULA


Ubusazi na...

ukuba iPalamente iphumeze imithetho yokukhusela amalungelo abantu ekuthini bangaxhatshazwa?

Nantsi loo mithetho:

UMthetho woBundlobongela basemaKhaya wowe-1998 (The Domestic Violence Act of 1998)
UMthetho waBantwana we-2005 The Children's Act of 2005
UMthetho weSondlo wowe-1998 The Maintenance Act of 1998
UMthetho wokuXhaswa koBulungisa kunye nokuThintela uCalucalulo olungenaBulungisa we-2000 The Promotion of Equity and Prevention of Unfair Discrimination Act of 2000
UMthetho oneZilungiso ojongene nolwaPhulo-mthetho (UMthetho wezenzo zolwaphulo-mthetho ngokweSondo nemiba enxulumeneyo) we-2007 (The Criminal law (Sexual Offences and Related Matters Act) Amendment Act of 2007)


IiKomiti zasePalamente ezijongene newonga labasetyhini kunye nabantwana eMzantsi Afrika:

IKomiti yeMicimbi yeSebe labaseTyhini, uLutsha naBantwana kunye naBantu abaKhubazekileyo
IKomiti eKhethekileyo ejongene nemicimbi yabaseTyhini, uLutsha nabaBantwana kunye naBantu abaKhubazekileyo

Kubalulekile u(ku):

Qhawula ityathanga lobundlobongela
Thetha
Wazi amalungelo akho
Lwa noBUNDLOBONGELA
Musa ukwenza ngathi akuboni!

Ungalufumana phi uncedo?
Qhagamshelana na:
AmaPolisa kwifowuni enombolo ithi 10111
I-Ofisi yeSizwe iFAMSA kwifowuni enombolo ithi: (011) - 975 7107 okanye kwiFeksi: (011) 975 7108
Childline: Tel: 08000 55 555
IKomishoni yokuLingana ngokweSini: Ifowuni: 011 - 403 7182



<fn>Hansards.AfricaDay.xh.txt</fn>
UKUBHIYOZELA USUKU LWE-AFRIKA
Usuku lwe-Afrika lubhiyozelwa rhoqo ngonyaka ngomhla wama-25 kuMeyi/kwekaCanzibe.
Intlangano yeManyano yase-Afrika yasekwa ngomhla wama-25 kwekaCanzibe e-Addis Ababa, e-Ethiopia.
Ukuphawula esi siganeko, uSuku lwe-Afrika luya kubhiyozelwa ilixa lama-48 kulo nyaka
Intlangano yeManyano yase-Afrika yaba sisandulela seManyano yase-Afrika eyathi yasungulwa eThekwini, eMzantsi Afrika ngomhla we-9 kweyeKhala/Julayi 2002
Kukho amazwe angama-54 e-Afrika ekukho kuwo amazwe angamalungu angama-53. IMorocco asililo ilungu leManyano yase-Afrika..
IManyano ye-Afrika ihlanganise ilizwekazi i-Afrika ukuba lishukuxe imiceli mngeni yalo emininzi efana nongquzulwano ngezikhali, ukutshintsha kwemozulu kunye nentlupheko.
UKUBALULEKA KOSUKU LWE-AFRIKA
Usuku lwe-Afrika ngumbhiyozo we-Afrika, abemi bayo nobunye bayo.
Ngumbulelo kwinkqubela abantu base-Afrika abayenzileyo kunye nokubonakalisa imiceli mingeni efanayo ejongene nayo kwimo yehlabathi.
INDIMA YEMANYANO YE-AFRIKA KWILIZWEKAZI
IManyano ye-Afrika lelona ziko liphezulu lokuxhasa ukudibana kwezentlalo-noqoqosho kwilizwekazi kujoliswe kumanyano olungaphezulu nobunye phakathi kwamazwe nabantu base-Afrika.
IManyano ye-Afrika isekwe kumbono ofanayo welizwekazi elimanyeneyo nelomeleleyo.
Isekwasekwe kwimfuneko yokwakha ubuqabane phakathi koorhulumente nawo onke amacandelo oluntu, ingakumbi abasetyhini, ulutsha nezamashishini.
Njengombutho welizwekazi igxininisa kuxolo, ukhuseleko nozinzo, kwaye isembindini wokwakhiwa ngokutsha kwelizwekazi.
IManyano ye-Afrika ijolise ekukhuseleni amalungelo entando yesininzi, amalungelo oluntu kunye noqoqosho oluzinzileyo e-Afrika, ingakumbi ngokuphelisa ungquzulwano kunye nokudala imarike efanayo nesebenza kakuhle.
UMBONO
Umbono weManyano ye-Afrika ngulo: "I-Afrika emanyeneyo, ehlumayo nenoxolo, eqhutywa ngabemi bayo kunye nemele amandla ashukumisa ihlabathi".
IZENZO ZOMANYANO ZEMANYANO YE-AFRIKA
Abantu base-Afrika basungule izenzo zomanyano ngeManyano ye-Afrika ukuze :
Bakhusele okusingqongileyo
Balwe ubunqolobi bamazwe ngamazwe
Balwe nobhubhane WENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO, icesina kunye nesifo sephepha
Basebenze ngemiba yenzondelelo yamalungelo oluntu efana nobunzima obufunyanwa ziimbacu nabantu abadinga indawo
Baxhase uxolo, ukhuseleko kunye nozinzo, kunye nokuququzelela intsebenziswano nophuhliso lwe-Afrika
Bomeleze ubunye kwilizwekazi liphela kunye nokwakha imimiselo efanayo phakathi kwabantu base-Afrika.
UMZANTSI AFRIKA KUNYE NOSUKU LWE-AFRIKA
Isikhumbuzo soSuku lwe-Afrika siqaqambisa indima yegalelo loMzantsi Afrika kunye nenxaxheba kwi-ajenda yelizwekazi
USuka lwe-Afrika lusuku lokubhiyozela ilifa lobu-Afrika bethu, kunye nokubonisa imbali nenkcubeko yelizwekazi kwezobugcisa
Ivuselela uxanduva kuye wonke ubani ingakumbi kulutsha, ukuphucula umgangatho wobomi babantu abachatshazelwa kwi kuquka:
Ezempilo, ukhuselo nokhuseleko
Ukuvuselelwa kokuziphatha ngokusesikweni
Ukuyondelelaniswa kwemo yezentlalo, inkcubeko nemfundo
Ekukhumbuleni uSuku lwe-Afrika, sinethuba lokuvuselela ukuzinikela kwethu kuthi, kwilizwekazi le-Afrika kunye nelifa nolwazelelo lwethu esabelana ngalo.
INDIMA YEPALAMENTE YERIPHABLIKI YOMZANTSI AFRIKA
IPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika ithatha inxaxheba kwimibutho eliqela yase-Afrika, kuquka iPan African Parliament (PAP) kunye neQumrhu loMzantsi Afrika loPhuhliso loLuntu.
Ngokuhambelana nomgaqonkqubo weli lizwe ngokuphathelele kumazwe angaphandle, iPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika inika ingqwalasela ekhethekileyo kwi-Afrika kwinkqubo-sikhokelo yomgaqonkqubo wobudlelwane bamazwe ngamazwe.Oku kuquka ukuzibandakanya ngokuzigqatsa kuwiso mithetho lwamazwe apho urhulumente woMzantsi Afrika athe wazibandakanya khona kwimigudu yokudala uxolo.
Kulo nyaka iPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika iza kusindleka Ingxoxo nge-Afrika ngomhla wama-23 kwekaCanzibe eya kulandelwa yingxoxo ngomhla wama-25 kwekaCanzibe emxholo wayo uthi "Ukuvuselelwa, inkqubela phambili kunye nophuhliso lwe-Afrika" ngenjongo yokubhiyozela uSuku lwe-Afrika.
I-AFRICA KUNYE NEZIGANEKO ZOWE-2011
Iqumrhu lezoQoqosho lweHlabathi e-Afrika (World Economic Forum on Africa) ngowe-2011: eKapa, eMzantsi Afrika, 4 - 6 kwekaCanzibe 2011
Umxholo: "Ukusuka kuMbono ukuya kwiZenzo, iSahluko esiLandelayo se-Afrika".
IQumrhu lezoQoqosho leHlabathi ngumbutho wamazwe ngamazwe ozimeleyo ozinikele ekuphuculeni imeko yehlabathi ngokubandakanya ezoshishino, ezopolitiko, imfundo ephakamileyo kunye nezinye iinkokheli zoluntu ukulungisa i-ajenda yehlabathi, yengingqi kunye neyezorhwebo.
UMboniso neNkongolo yezeMpilo e-Afrika 9 - 11 kwekaCanzibe 2011 (Africa Health Exhibition and Congress)
UMboniso neNkongolo yezeMpilo e-Afrika iya kusungulwa kwekaCanzibe 2011 eJohannesburg Expo Centre, Nasrec, eMzantsi Afrika. Iya kwenza umboniso nenkongolo entsuku ntathu ibonisa imixholo eyahlukileyo enxulumene nezempilo e-Afrika, kwaye iya kutsala umdla wamawaka abasebenzi neengcali zezempilo ukusuka kwingingqi ukuya kwihlabathi jikelele.
UMNYHADALA WOSUKU OLUTSHA LWE-AFRIKA 27 - 29 KWEKACANZIBE
Ukubhiyozela uSuku oLutsha lwe-Afrika, ukusuka kumhla wama-27 - 29 kwekaCanzibe, eRhawutini baza konwabela impelaveki yomnyhadala obizwa ngokuba yiSanaa Afrika, uMoya wokuBhiyoza uya kwambathisa intliziyo yesingqi sase-Afrika kunye nomphefumlo odlamkileyo ngokusindleka ubugcisa, ulonwabo, umculo kunye nokunye kwilizwekazi.
EMINYE IMIHLA EBALULEKILEYO YE-AFRIKA
16 Juni/EyeSilimela uSuku lomntwana wase-Afrika
9 Julayi/EyeKhala uSuku lweManyano ye-Afrika
25 Septemba/EyoMsintsi uSuka lwabaseTyhini lwePan-Afrika
<fn>Hansards.Announcements.xh.txt</fn>
IZAZISO
INTETHO KAMONGAMELI ENGOBUME BESIZWE
10 FEBRUWARI 2011
Izaziso ngokulandelelana
Ixesha
Isaziso
17:20
Iintatheli eziqinisekisiweyo mazithathe iindawo zazo zokuhlala nge-17:30
17:25
Iintatheli eziqinisekisiweyo mazithathe iindawo zazo zokuhlala nge-17:30
17:27
Zonke iintatheli eziqinisekisiweyo ziyacelwa ukuba zithathe iindawo zazo zokuhlala ngoku.
17:30
Zonke iintatheli mazibe kwiindawo ezabelwe zona ngoku ukulungiselela iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe (Kuphindwe)
17:30
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba zinqumle ikhaphethi ebomvu zithathe iindawo zazo egumbini nakwezinye iindawo ezifanelekileyo njengoko ikhaphethi ebomvu iza kuvalwa kwimizuzu eli-15.
17:35
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba zinqumle ikhaphethi ebomvu zithathe iindawo zazo egumbini nakwezinye iindawo ezifanelekileyo njengoko ikhaphethi ebomvu iza kuvalwa kwimizuzu eli-10.
17:40
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba zinqumle ikhaphethi ebomvu zithathe iindawo zazo egumbini nakwezinye iindawo ezifanelekileyo njengoko ikhaphethi ebomvu iza kuvalwa kwimizuzu emine.
17:43
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ngokukhawuleza ukuba zinqumle ikhaphethi ebomvu zithathe iindawo zazo egumbini nakwezinye iindawo ezifanelekileyo njengoko ikhaphethi ebomvu iza kuvalwa ngoku.
17:45
Manene namanenekazi ikhaphethi ebomvu ivaliwe ngoku ngokusesikweni. Akukho namnye umntu ovunyelweyo ukuba anqumle ikhaphethi ebomvu.
17:50
Manene namanenekazi ikhaphethi ebomvu ivaliwe ngoku ngokusesikweni. Akukho namnye umntu ovunyelweyo ukuba anqumle ikhaphethi ebomvu.
17:53
Manene namanenekazi ikhaphethi ebomvu ivaliwe ngoku ngokusesikweni. Akukho namnye umntu ovunyelweyo ukuba anqumle ikhaphethi ebomvu. (Kuphindwe)
Ixesha
Isaziso
20:10
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba zikhwele ezibhasini ukuya e-CTICC kwistalato iPlein. Nceda ubonise isimemo sakho kumamkeli-zindwendwe xa ukhwela.
20:15
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba ziye kwisitalato iPlein ngokukhawuleza zize zikhwele ezibhasini ukuya e-CTICC. Nceda ubonise isimemo sakho kumamkeli-zindwendwe xa ukhwela.
20:20
AmaLungu neendwendwe ziyacelwa ukuba zikhwele ezibhasini ngokukhawuleza ukuya e-CTICC kwisitalato iPlein. Nceda ubonise isimemo sakho kumamkeli-zindwendwe xa ukhwela. (Kuphindwe)
<fn>Hansards.EvaluationForm.xh.txt</fn>
For each of the ORKSHOP EVALUATION
Nceda zalisa olu xwebhu.
Bonisa impendulo yakho ngokubeka (X) kuloo ndawo uvumelana nayo. Iimpendulo zakho zibalulekile.
Igqwesile
Ilunge kakhulu
Iyonelisa
Ayonelisi
...
Ungaluhlalutya njani olu cweyo ngokupheleleyo?
2. Ukukhethwa kokuqulethwe/kwezihloko lolu/zolu cweyo
3. Umgangatho wokubeka intetho
4. Umgangatho wezixhobo/ namanqaku asetyenzisiweyo ngethuba locweyo.
Umgangatho wezinto eziqulethwe kumqulu wabathatha inxaxheba.
6. Amalungiselelo kunye neendawo olubanjelwe kuzo olu cweyo.
Olu cweyo luzanelise kangakanani iimfuno zakho nezinto onomdla kuzo.
8. Sesiphi isihloko esiLUNCEDO? Nika izizathu.
_____________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________________________
9. Sesiphi isihloko esingeLONCEDO? Nika izizathu.
_____________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________________________
10. Ingaba bekulula ukuluqonda ulwimi obelusetyenziswa ngethuba lale ndibano yocweyo?
_____________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________________________
11. Amanye nawaphi na amanqaku okanye iingcebiso:
COCT NFORMATION (OPTIONAL)
_____________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________________________
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO (AWUNYANZELEKANGA)
Igama lakho elipheleleyo: _________________________________________________________________________________________
Umsebenzi wakho/Iwonga: ________________________________ Umbutho: ___________________________________
Iphondo: ___________________________________ Ulwimi lwaseKhaya: _________________________________
Inombolo yomnxeba: ____________________________________ Idilesi ye-imeyili: ________________________________________
<fn>Hansards.FraudAwareness.xh.txt</fn>
POSTER 1- Tick Box Poster - APPROVED
English
Xhosa
Afrikaans
Zulu
Sotho
PARLIAMENT
OF THE REPUBLIC OF SOUTH AFRICA
IPalamente YERIPHABHLIKHI YASEMZANTSI AFRIKA
PARLEMENT VAN DIE REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA
IPHALAMENDE LERIPHABHULIKHI YASENINGIZIMU AFRIKA
Palamente ya Rephaboliki ya Afrika Borwa
Our institution needs you to embrace correct workplace behaviour!
Iziko lethu lifuna uzinxulumanise nendlela elungileyo yokuziphatha emsebenzini!
Ons instelling vereis dat jy die regte gedrag by die werkplek moet aanneem.
Isikhungo sethu sidinga wena ukuthi wamukele indlela efanele yokuziphatha emsebenzini!
Setheo sa rona se hloka hore o ananele boitshwaro bo nepahetseng mosebetsing!
HONESTY
UKUNYANISEKA
EERLIKHEID
UKWETHEMBEKA
BOTSHEPEHI
By refusing to lie, steal, deceive and/or misrepresent the facts in any way.
Ngokwala ukuxoka, ukuba, ukuqhatha okanye nokuguqula iinyaniso nangaluphi na uhlobo.
Deur te weier om leuens te vertel, te steel, te mislei en/of die feite op enige wyse te verdraai.
Ngokunqaba ukuqamba amanga, ukuntshontsha, ukukhohlisa kanye/ noma ukuhlanekezela amaqiniso nganoma ngayiphi indlela.
Ka ho hana ho bua leshano, ho utswa, ho thetsa le/kapa ho fetola dintlha ka tsela efe kapa efe.
INTEGRITY
UBULUNGISA
INTEGRITEIT
UBUQOTHO
BOKGABANE
By ensuring that you are a person with strong moral principles with the highest level of honesty & trustworthiness.
Ngokuqinisekisa ukuba ungumntu onentsulungeko enzulu onezinga eliphezulu lokunyaniseka nentembeko.
Deur te verseker dat jy 'n persoon is met sterk morele beginsels en die hoogste vlak van eerlikheid & betroubaarheid.
Ngokuqinisekisa ukuthi ungumuntu onesimilo esiqinile osezingeni eliphezulu lobuqotho kanye nokwethembeka.
Ka ho netefatsa hore o motho ya nang le theo e matla ya boitshwaro bo nang le botshepehi le ho tshepahala ho boemong bo hodimo.
ACCOUNTABILITY
UXANDUVA LOKUPHENDULA
VERANTWOORDELIKHEID
UKUZIBOPHEZELA
BOIKARABELO
By understanding that you are responsible for all your decisions and your actions and that you will be expected to explain your actions when asked to.
Ngokuqonda ukuba zonke izigqibo nezenzo zakho ziluxanduva lwakho oya kulindeleka ukuba unike ingcaciso ngazo xa kuyimfuneko.
Deur te weet dat jy verantwoordelik is vir al jou besluite en dade en dat jy rekenskap daarvoor sal moet gee, indien nodig.
Ngokuqonda ukuthi unesibopho ngazo zonke izinqumo zakho kanye nezenzo zakho nokuthi ungalindeleka ukuthi uchaze ngezenzo zakho uma ucelwa ukuthi wenze njalo.
Ka ho utlwisisa hore o jara boikarabelo ba diqeto le diketso tsohle tsa hao le hore o tla lebellwa ho hlalosa diketso tsa hao ha o botswa.
TRANSPARENCY
ELUBALA
DEURSIGTIGHEID
UKWENZA IZINTO OBALA
PONALETSO
By ensuring that the decisions that are made are clear and open.
Ngokuqinisekisa ukuba izigqibo ezithatyathiweyo zicacile kwaye zisekuhleni.
Deur te verseker dat die besluite wat geneem word deursigtig en oop is.
Ngokuqiniseka ukuthi izinqumo ezenziwayo zicacile futhi zisobala.
Ka ho netefatsa hore diqeto tse nkwang di hlakile mme di bulehile.
Tip-offs Anonymous is an independent hotline service that allows you to report any instances of workplace wrong doings in an anonymous manner. No one will know your identity if you happen to make the tip-off, you remain anonymous.
ITip-offs Anonymous yinkonzo yomnxeba ezimeleyo yokuxela nabuphi na ubugwenxa basemsebenzini, ungazichazanga. Akukho bani uya kukwazi xa uthe waba uxelile; uya kuhlala ungaziwa.
Tip-offs Anonymous is 'n onafhanklike blitslyndiens wat jou die geleentheid bied om enige gevalle van onregmatige optrede anoniem aan te meld. Geen persoon sal jou identiteit ken indien jy die inligting verskaf nie, jy bly anoniem.
I-Tip-offs Anonymous wusizo locingo oluzimele futhi olutholakala ngazo zonke izikhathi olukuvumela ukuthi ubike noma yiziphi izenzo ezingalungile ezenzeka emsebenzi ngaphandle kokuthi udalulwe. Akekho umuntu ozokwazi uma kukhona oqwashise ngakho, uhlala ungaziwa.
Tip-offs anonymous ke tshebeletso ya mohala wa fonofono e ikemetseng e o kgontshang ho tlaleha diketso tse fosahetseng mosebetsing ntle le hore o tsejwe. Ha ho motho ya tla o tseba ha o tlaleha ho itseng, o ke ke wa tsejwa.
Report wrongdoing to:
Xela ubugwenxa ku:
Meld onregmatige optrede aan by:
Bika izenzo ezingalungile kule mininingwane elandelayo:
Tlaleha se fosahetseng ho:
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
POSTER 2 - Man on Telephone Poster
English
Xhosa
Afrikaans
Zulu
Sotho
PARLIAMENT
OF THE REPUBLIC OF SOUTH AFRICA
IPALAMENTE YERIPHABHLIKHI YASEMZANTSI AFRIKA
PARLEMENT VAN DIE REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA
IPHALAMENDE LERIPHABHULIKHI YASENINGIZIMU AFRIKA
PALAMENTE YA REPHABOLIKI YA AFRIKA BORWA
You will not be subjected to any occupational detriment on account of doing the right thing by reporting unethical behaviour.
Awuyi kuzifumana usebubini emsebenzini ngenxa yokuba wenze okulungileyo, ngokuchaza ukuziphatha okungekho sikweni.
Tip-offs Anonymous is an independent hotline service that allows you to report any instances of workplace wrong doings in an anonymous manner. No one will know your identity if you happen to make the tip-off, you remain anonymous.
ITip-offs Anonymous yinkonzo yomxeba ezimeleyo evumela ukuba uxele naziphi na izehlo zobugwenxa emsebenzini, ungaziwanga.
Akukho bani uya kukwazi xa uthe waba uxelile; uhlala ungaziwa.
Tip-offs Anonymous is 'n onafhanklike blitslyndiens wat jou die geleentheid bied om enige gevalle van onregmatige optrede anoniem aan te meld. Geen persoon sal jou identiteit ken indien jy die inligting verskaf nie, jy bly anoniem.
I-Tip-offs Anonymous wusizo locingo oluzimele futhi olutholakala ngazo zonke izikhathi olukuvumela ukuthi ubike noma yiziphi izenzo ezingalungile ezenzeka emsebenzi ngaphandle kokuthi udalulwe. Akekho umuntu ozokwazi uma kukhona oqwashise ngakho, uhlala ungaziwa.
Tip-offs anonymous ke tshebeletso ya mohala wa fonofono e ikemetseng e kgontshang ho tlaleha diketso tse fosahetseng mosebetsing ntle le ho tsejwa. Ha ho motho ya tla o tseba ha o tlaleha ho itseng, o ke ke wa tsejwa.
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
POSTER 3 - Sun Poster - APPROVED
English
Xhosa
Afrikaans
Zulu
Sotho
PARLIAMENT
OF THE REPUBLIC OF SOUTH AFRICA
IPALAMENTE YERIPHABHLIKHI YASEMZANTSI AFRIKA
PARLEMENT VAN DIE REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA
IPHALAMENDE LERIPHABHULIKHI YASENINGIZIMU AFRIKA
PALAMENTE YA REPHABOLIKI YA AFRIKA BORWA
Our Sun. Our South Africa. Let's all strive for a brighter future by being accountable and by taking responsibility for our actions.
Tip-offs Anonymous is an independent hotline service that allows you to report any instances of workplace wrong doings in anonymous manner. No one will know your identity if you happen to make the tip-off, you remain anonymous.
ITip-offs Anonymous yinkonzo yomnxeba ezimeleyo evumela ukuba uxele naziphi na izehlo zobugwenxa emsebenzini, ungaziwanga. Akukho bani uya kukwazi, xa uthe waba uxelile; uhlala ungaziwa.
Tip-offs Anonymous is 'n onafhanklike blitslyndiens wat jou die geleentheid bied om enige gevalle van onregmatige optrede anoniem aan te meld. Geen persoon sal jou identiteit ken indien jy die inligting verskaf nie, jy bly anoniem.
I-Tip-offs Anonymous wusizo locingo oluzimele futhi olutholakala ngazo zonke izikhathi olukuvumela ukuthi ubike noma iziphi izenzo ezingalungile ezenzeka emsebenzi ngaphandle kokuthi udalulwe. Akekho umuntu ozokwazi uma kukhona oqwashise ngakho, uhlala ungaziwa.
Tip-offs anonymous ke tshebeletso ya mohala wa fonofono e ikemetseng e kgontshang ho tlaleha diketso tse fosahetseng mosebetsing ntle le ho tsejwa. Ha ho motho ya tla o tseba ha o tlaleha ho itseng, o ke ke wa tsejwa.
Report wrongdoing to:
Xela ubugwenxa ku:
Meld onregmatige optrede by:
Bika izenzo ezingalungile kule mininingwane elandelayo:
Tlaleha se fosahetseng ho:
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
POSTER 4 - Man looking into the mirror poster
English
Xhosa
Afrikaans
Zulu
Sotho
PARLIAMENT
OF THE REPUBLIC OF SOUTH AFRICA
IPALAMENTE YERIPHABHLIKHI YASEMZANTSI AFRIKA
PARLEMENT VAN DIE REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA
IPHALAMENDE LERIPHABHULIKHI YASENINGIZIMU AFRIKA
PALAMENTE YA REPHABOLIKI YA AFRIKA BORWA
Do the right thing!
Yenza okulungileyo!
Face yourself in the mirror and be proud of yourself and your institution. If you suspect unethical behaviour, report it!
Zibuke esipilini uzingce ngesiqu sakho kunye neziko lakho. Ukuba urhanela ukuziphatha okungekho sikweni, zisa ingxelo ngaphambili!
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
0800 204 573
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
parliament@tip-offs.com
Tip-offs Anonymous is an independent hotline service that allows you to report any instances of workplace wrong doings in an anonymous manner. No one will know your identity if you happen to make the tip-off, you remain anonymous.
ITip-offs Anonymous yinkonzo yomxeba ezimeleyo evumela ukuba uxele naziphi na izehlo zobugwenxa emsebenzini, ungaziwanga.
Akukho bani uya kukwazi xa uthe waba uxelile; uhlala ungaziwa.
Tip-offs Anonymous is 'n onafhanklike blitslyndiens wat jou die geleentheid bied om enige gevalle van onregmatige optrede anoniem aan te meld. Geen persoon sal jou identiteit ken indien jy die inligting verskaf nie, jy bly anoniem.
I-Tip-offs Anonymous wusizo locingo oluzimele futhi olutholakala ngazo zonke izikhathi olukuvumela ukuthi ubike noma yiziphi izenzo ezingalungile ezenzeka emsebenzi ngaphandle kokuthi udalulwe. Akekho umuntu ozokwazi uma kukhona oqwashise ngakho, uhlala ungaziwa.
Tip-offs anonymous ke tshebeletso ya mohala wa fonofono e ikemetseng e kgontshang ho tlaleha diketso tse fosahetseng mosebetsing ntle le ho tsejwa. Ha ho motho ya tla o tseba ha o tlaleha ho itseng, o ke ke wa tsejwa.
<fn>Hansards.GautengAdvertPamphlets.xh.txt</fn>
IINDIBANO ZOVAKALISO ZIMVO NGOKUPHONONONGWA KOMQULU WEZEMIGODI
Umqulu wezeMigodi wasekwa ngokwecandelo 100 loMthetho woPhuhliso lweziMbiwa neMithombo ye-Oli, onguNombolo 28 wama-2002. (Mineral and Petroleum Resources Development Act, No 28 of 2002 (MPRDA)).
ISebe leziMbiwa lisandul' ukuhlalutya uMqulu wezeMigodi. Koku kuhlalutya kwajonga iindawo ezithile zomqulu kuquka ubunini, intengiso kunye nophuhliso lweshishini, ukunyityilikiswa nokuphuculwa kwezimbiwa, ukuqeshwa ngokobulungisa kunye nophuhliso lwabasebenzi.
Ngokuhambelana nenjongo engundoqo yasePalamente yokuququzelela ukuthatha inxaxheba koluntu, iKomiti yeMicimbi yeSebe leziMbiwa (iKomiti) iza kuqhuba iiNdibano zoVakaliso-zimvo ngeziphumo zoku
kuphononongwa koMqulu omdala weziMbiwa kunye neziphakamiso zoMqulu omtsha weziMbiwa eCarltonville (indawo iyakuba yaziswe), kwiPhondo laseGauteng ngoLwesithathu, 30 kweyoKwindla 2011. IKomiti ingathanda ukudibana neeNkampani zeMigodi, abasebenzi mgodini, imibutho yabasebenzi kunye noluntu olungqonge iinkampani zemigodi.
Imibuzo mayibhekiswe kuNks Skaka okanye kuMnu Vido Mfuniselwa, ePalamente, eKapa:
Iinkcukacha zokuqhagamshelana: Tel (021)403-3751 cell 083 709 8520 or 083 966 7720 email address (nskaka@parliament.gov.za) or (vmfuniselwa@parliament.gov.za); Fax: 086 619 9194.
Ikhutshwe nguMnu MF Gona, MP: Sihlalo: IKomiti yeMicimbi yeSebe lezeziMbiwa
<fn>Hansards.GreenLight.xh.txt</fn>
IPALAMENTE INIKA UMKHOMBANDLELA...
IPalamente yoMzantsi Afrika iseke uMgaqo-nkqubo woLawulo lweNkunkuma njengenxalenye yesicwangciso esihambelana nolawulo lwendawo yokusebenzela ekhuselekileyo nesebenzayo.
UMgaqo-siseko uthi abantu baseMzantsi Afrika banelungelo lokuhlala kwindawo engenabuzaza kwimpilo okanye kwisimo sabo sokuphila. Oku kuquka ukukhuselwa kwendawo ngemithetho efanelekileyo kwanamanye amanyathelo okuthintela ungcoliseko kunye nokuthotywa komgangatho womhlaba, ukukhuthaza ulondolozo kunye nokwenza uphuhliso lomhlaba oluya kuhlala luhleli. Singawulungisa omnye womonakalo wathwaxa iplanethi yethu ukuba sisonke singathabatha inxaxheba ekwenzeni umahluko.
IPalamente izinikele ekuqinisekiseni kokhuseleko lwempilo kwanokhuseleko lwaMalungu nabasebenzi basePalamente kunye nabo bonke abantu abasebenza okanye abangena ngokusemthethweni kumasango ayo. Iziko lizinikele ekugcineni amasango ePalamente ekumgangatho ophezulu wokubonelela ngendawo yokusebenzela ekhuselekileyo kwanesempilweni, lithintele lize lilawule ngokukuko imingcipheko ekhoyo kwindawo ekusetyenzelwa kuyo.
INDIMA KWANOXANDUVA LWEPALAMENTE EKUCOCENI INDAWO ESINGQONGILEYO
Uwiso-mthetho olufana noMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini [Occupational Health and Safety Act (OHSA)], lunyanzelisa iPalamente okokuba ibonelele kangangoko inako ngendawo yokusebenzela ekhuselekileyo, iyigcine kananjalo ingenazingozi nabuzaza kwimpilo yabasebenzi bayo. Kulindeleke ukuba abasebenzi baphathisane nomqeshi ekuqinisekiseni ukuba iimfuno zoMthetho ziyafezekiswa. IPalamente inoxanduva lokwazisa bonke abasebenzi bayo ngokubaluleka kokulondoloza indawo abasebenzela kuyo, kwanangendima kunye neemfanelo zabo kulo mbvandela.
IMIGAQO KUNYE NEENKQUBO
IPalamente idale isicwangciso esihambelana nolawulo lwendawo yokusebenzela ekhuselekileyo kwanesebenzayo , kuquka ukusekwa koMgaqo-nkubo woLawulo lweNkunkuma,
Injongo yoMgaqo-nkqubo kukubonelela ngobume bokuziswa kweenkonzo ngokulinganayo kubasebenzi nabantu bangaphandle abakumasango ePalamente, nkonzo ezo ezifikelelekayo neziya kuhlala ixesha elide. Umgaqo-nkqubo ujolise ekuqinisekisweni ngokulahlwa kwenkunkuma ngokukhuselekileyo njeenjongo zokunciphisa ungcoliseko, ukukhulisa ukusetyenziswa kwezinto ezilahliweyo nokuqinisekisa ukuba inkunkuma ephuma ePalamente iphathwa ngokwemigaqo equlathiweyo.
UKONGA UMBANE
IPalamente ikhuthaza ngokusetyenziswa kwezibane ezonga umbane ngeenjongo zokunciphisa inkunkuma, ukonga umbane kwaneendleko. Izibane ezonga umbane zisetyenziswa ekukhanyiseni kwiindawo zikawonke-wonke naseziphasejini zasePalamente.
UKULAWULWA KWENKUNKUMA
"Inkunkuma " yiyo nayiphi na into, enokuba yeyomoya, eyolwelo okanye ephathekayo okanye nayiphi na edibene nezi, ethi isekwe rhoqo nguMphathiswa weSizwe wezOkusingqongileyo kunye noKhenketho ngesaziso esikhutshwa kwiGazethi kaRhulumente.
ULawulo lweNkunkuma ePhathekayo
Inkunkuma
Inkunkuma iqokelelwa mihla yonke ifakwe kwiingxowa zeplastiki ekunokubonwa ngapha kwazo.nakwiziqulathi ezivela kwiindawo zonke zize zisiwe kwiindawo ezigunyazisiweyo zokugcina inkunkuma.
Inkunkuma kumaziko ezempilo
Inkunkuma yamayeza ifakwa kwiziqulathi zeplastiki ezisemgangathweni (ezimthubi) zize zisuswe ngumniki-nkonzo onesivumelwano rhoqo okanye xa kuyimfuneko.
Inkunkuma yombane
Zonke izibane ezonga umbane ezingasasebenziyo zithathwa zisiwe kwindawo yokuzicola, zicolwe ngokukhuselekileyo.
Inkunkuma yolwelo
Inkunkuma yolwelo ifakwa kwiziqulathi/iinkonkxa eziphawuliweyo ezisemgangathweni zize zisuswe rhoqo.
Inkunkuma yamachiza
Amachiza afakwa kwindawo etshixwayo egcina amachiza ukuthintela ukusetyenziswa ngokungekho mthethweni. Onke amachiza kufuneka afakwe kwiziqulathi eziphawuliweyo ize intwana yamachiza anobungozi aphawulwe ngokuchanekileyo.
Iziqulathi zerhasi ezibotyoziweyo
Umniki-nkonzo kufuneka azisuse ngoko nangoko iziqulathi zerhasi ezingasasebenziyo kumasango ePalamente aze kananjalo aqinisekise ukuba iziqulathi zilahliwe ngokwemfuno esemthethweni ukuze kuthintelwe ukusetyenziswa kwakhona okuyingozi.
AMAPHULO ASEZA KWENZIWA
Ukulahla i-oyile ekuphekwa ngayo
IPalamente ikwiphulo lokuthenga iziqulathi zokusetyenziswa kwakhona kwe-oyile ekuphekwa ngayo esele isebenzile ngokuthi ziyiguqule loo oyil eilahliweyo ziyenze idizili. Asikhuthazwa isimbo sokuchithwa kwe-oyile yokupheka kwimisele yamanzi.
Ukususwa nokusetyenziswa kwakhona kwenkunkuma yamaphepha
IPalamente iqesha umniki-nkonzo omtsha wokususa inkunkuma yamaphepha ukuze isetyenziswe kwakhona. Zonke ii-ofisi ezisePalamente ziza kunikwa iibhokisi zenkunkuma yamaphepha ekuzakuqokelelelwa kuyo inkunkuma yamaphepha. Ezi bhokisi ziya kuchithwa rhoqo ngeveki.
Inyathelo ngalinye lokukhusela okusingqongileyo kwethu, ukonga umbane nokunciphisa inkunkuma linendima eliyidlalayo. Luxanduva olungentlalo lwabo bonke abemi baseMzantsi Afrika, kuquka onke aMalungu kunye nabasebenzi bePalamente ukulondoloza okusingqongileyo ukuze kuxhanyulwe sisizukulwana esizayo size kananjalo sikhuthaze ngenkcubeko yophuhliso oluyakuhlala luhleli.
<fn>Hansards.HowTheBudgetWorksForUs.xh.txt</fn>
LUSISEBENZELA NJANI UHLAHLO-LWABIWO-MALI
Yintoni uHlahlo-lwabiwo-mali?
Uhlahlo-lwabiwo-mali sisicwangciso esibonakalisa ubungakanani bengeniso efumanekileyo nendlela eza kusetyenziswa ngayo kwixesha elibekiweyo. Njengabantu senza izicwangciso ezininzi ngengeniso nangenkcitho eyeyethu. Ukwenza uhlahlo-lwabiwo-mali kubalulekile kuba nangona sinokunqwenela ukuthenga izinto ezininzi, asisoloko sinemali eyaneleyo yokuzithenga. Oko ke kuthetha ukuba sineemfuno ezingapheliyo nezixhobo ezimbalwa zokukhawulelana nezinto esizifunayo. Ukwenza uhlahlo-lwabiwo-mali kunento yokwenza nokuthengiselana kwanangokukhetha indlela esiyisebenzisa ngayo imali yethu. Ukuba imali siyisebenzisa yonke kwinto enye, kuza kufuneka sazi ukuba sisenokungayifumani enye into.
ISizwe silucwangcisa njani uHlahlo-lwabiwo-mali lwaso?
Ngokufanayo, iSizwe naso sijongene noluhlu lwezinto emasikhethe kuzo. Amasebe eSizwe kufuneka alungelelanise izixhobo ezikhoyo zihambelane neemfuno zabantu. Uhlahlo-lwabiwo-mali lwenziwa luhambelane nezinto ezingundoqo nekugqitywe ngazo kuloo nyaka. Uhlahlo-lwabiwo-mali lwelizwe lunikezela ngoqikelelo lwengeniso kwanenkcitho yeSizwe elindelekileyo kuloo yonyaka-mali, ukusukela ngowoku-1 ku-Apreli wonyaka ukuya kowama-31 kuMatshi wonyaka olandelayo. Uhlahlo-lwabiwo-mali lwelizwe alufani nalo naluphi na olunye, kuba lubonakalisa indlela eza kusetyenziswa ngayo imali, luze lunikezele ngeenkcukacha zendlela zokonyusa ingxowa-mali ukuze kukhawulelwane nenkcitho yelizwe.
ISizwe siyonyusa njani ingxowa-mali yaso?
Irhafu ingowona mthombo wongeniso-mali weSizwe. Irhafu yintlawulo esisinyanzelo ehlawulwa ngabantu, amashishini nawo nawuphi na umbutho ofanele ukuhlawula irhafu kubaQokeleli beRhafu. IiNkonzo zeNgeniso yoMzantsi Afrika (South African Receiver of Revenue - SARS) zizo ezinoxanduva lokuqokelela irhafu. Zininzi iindidi zerhafu. ISiswe sifumana irhafu yaso engundoqo kwingeniso yabantu. Umntu ngamnye elizweni ofumana ingeniso engaphezulu kwemali ethile unyanzelekile ukuba ahlawule irhafu. Olu hlobo lwerhafu lubizwa ngoku yirhafu yengeniso. Ezinye iintlobo zerhafu zibandakanya iRhafu eyoNgezwe kwiXabiso (Value-Added Tax - VAT) neyezinto ezithengelwa ukusetyenziswa ekhaya. Abantu abaninzi bayazi nge-VAT, kwanokuba ezinye izinto ezithengwayo azifakelwa iVAT. Kwelinye icala, irhafu ezongezelelweyo ngamanye amaxesha zibizwa kwizinto zokuziphilisa ubomi obuntofontofo. Olu hlobo lwerhafu lokuthenga izinto zekhaya lubizwa ngokuba "yirhafu yesono (yezinto ezineziphumo ezibi)". UMgaqo-siseko uyayichaza indlela uMongameli ekufuneka ayilawule ngayo ingeniso. Nayiphi na ingeniso efunyanwa lilizwe ifakwa kwi-akhawunti yeSebe likaRhulumente eliqokelela irhafu. Kufuneka kusetyenziswe uMthetho wePalamente xa kukhutshwa imali kule akhawunti. Naluphi na uhlahlo-lwabiwo-mali kufuneka lube necala lenkcitho nelengeniso.
Lusebenza njani uHlahlo-lwabiwo-mali?
Uhlahlo-lwabiwo-mali lweSizwe lwahlulwa lube yiNgeniso kunye neNkcitho (intsilelo) ngaphambi kweMali-mboleko kunye naMatyala kaRhulumente. Ingeniso nenkcitho ikwabizwa ngokuba yi-Akhawunti yeNgeniso yeSizwe. Uhlahlo-lwabiwo-mali lweSizwe luqala ngenkcitho ngeli lixa ezinye iintlobo zohlahlo-lwabiwo-mali ziqala ngengeniso. Umahluko wemali xa kuthelekiswa nengeniso kunye nenkcitho ibizwa ngokuba yintsilelo okanye imali eseleyo. Intsilelo yenzeka xa iSizwe sicwangcisele ukuchitha ngaphezulu kunoko sinakho ukukufumana kwiirhafu nje eziqhelekileyo. Ityala likarhulumente lenzeka xa urhulumente eboleke imali kwiindawo ezikufutshane okanye kwezingaphandle ukuze akhawulelana nenkcitho yakhe. Xa ingeniso ininzi kunenkcitho, umzekelo xa kongezwe irhafu yabantu ibe ngaphezulu kunoko bekulindelwe, kubakho imali eshiyekayo.
Inkqubo yoHlahlo-lwabiwo-mali
Uhlahlo-lwabiwo-mali luthatha iinyanga ezili-14 xa lulungiselelwa. Le nto ithetha ukuba ngeliya xesha bekusaziswa uhlahlo-lwabiwo-mali lwalo nyaka ePalamente, olonyaka ozayo sele luneenyanga ezimbini lulungiselelwe. Amasebe ohlukeneyo ayabandakanyeka xa kuqikelelwa uhlahlo-lwabiwo-mali. Athumela uqikelelo lwawo nezizathu ezilukhaphayo kwii-Ofisi zawo eziPhezulu. I-ofisi ePhezulu iza kukhupha isishwankathelo ize isifake kwiSebe lezeziMali. ISebe lezeziMali liza kukhupha isishwankathelo esibonakalisa inkcitho yamasebe ohlukahlukeneyo. ICandelo lokuQokelela iNgeniso Yangaphakathi kaRhulumente kunye neCandelo likaRhulumente lokuqokelela irhafu Yeempahla ezingenayo nawo akhupha uqikelelo lohlahlo-lwabiwo-mali athi aluthumele kwiSebe lezeziMali. UMphathiswa wezeziMali kunye neRhuluneli yeBhanki enguVimba bayahlangana baze baxoxe ngoqikelelo lohlahlo-lwabiwo-mali. Ingxoxo iza kuthi ichatshazelwe yimiba yezopolitiko, ezoqoqosho neyezemali. UMlawuli Jikelele wezeziMali ulungiselele uhlahlo-lwabiwo-mali.
Ngokwesiqhelo ngoFebruwari, nyaka ngamnye, uMphathiswa wezeziMali wenza iNtetho yoHlahlo-lwabiwo-mali ePalamente. Emva koko kuxoxwe ngale ntetho ePalamente. AbaPhathiswa besiGqeba kufuneka bahlomle kwinkcitho yamasebe abo. Intetho idla ngokulandela indlela ethile emisiweyo. Iqala ngokujonga iziphumo zonyaka-mali odlulileyo, ize inikezele banzi ngembonakalo yemicimbi yezoqoqosho lwelizwe, kwanembonakalo yonyaka-mali olandelayo. Ithi ichaze nendlela eza kulungelelaniswa ngayo ingeniso kunye nenkcitho eqikelelwayo. Kungokomgaqo-sikhokelo okuMgaqo-siseko wedemokhrasi yethu apho uRhulumente anokuthi asebenzise imali kuphela xa oko kuthe kwaphunyezwa yiPalamente. UHlahlo-lwabiwo-mali luthathwa njengawo nawuphi na umthetho okufuneka uphunyezwe yiPalamente ngaphambi kokuba ube yimbopheleleko. Emva kweNtetho yoMphathiswa, amaLungu ePalamente axoxa ngohlahlo-lwabiwo-mali aze aluvotele. Emva kokuba kuxoxiwe ngevoti nganye yohlahlo-lwabiwo-mali, iziNdlu zombini zePalamente kufuneka ziyivotele. Ukuba lwamkelwe uhlahlo-lwabiwo-mali, elo sebe kubhekiselelwa kulo lingalinikwa ilungelo lokusebenza ngenkqubo yalo yezemali.
Uhlahlo-lwabiwo-mali kunye noLawulo
Ukuqokelelwa kwengengeniso kunye nenkcitho kufuneka kulawulwe ukuqinisekisa ukuba imali isetyenziswa ngokwendlela ebinwenela ngayo iPalamente. UMphicothi-zincwadi-Jikelele wenza ingxelo ePalamente, malunga nokuba iyathotyelwa kusini na imiyalelo yenkcitho. Uhlahlo-lwabiwo-mali sisixhobo esibalulekileyo somgaqo-nkqubo kwanesixhobo esibonakalayo solawulo, ngokubhekiselele kwimeko apho urhulumente kuye kufuneke ibe nguye ophendulayo ngendlela esetyenziswe ngayo imali.
<fn>Hansards.LabourBroking.2009-11-11.xh.txt</fn>





IPALAMENTE
NORHWEBO NGABASEBENZI


















YINTONI URHWEBO NGABASEBENZI?

Urhwebo ngabasebenzi kukubonelela ngabasebenzi bezingxungxo okanye abasebenzi bethutyana olwenziwa ngumntu okanye inkampani komnye umntu okanye inkampani ngenjongo zokufumana imali. Umrhwebi ngabasebenzi ngumntu okanye inkampani ebonelela ngale nkonzo.

Urhwebo ngabasebenzi lufana nento ngokunje ebizwa ngokuba ziiNkonzo zeziNgxungxo (Temporary Employment Services- TES ). Eli candelo likhule ngokummangalisayo kwizwelonke. Omnye wemizekelo weziTES kunye norhwebo ngabasebenzi lwenzeka kwezolimo kuba amafama efuna abasebenzi abongezelelekileyo ngexesha lokuvuna. Ngoko ke abasebenzi baqeshwa ngokobuqu baze baphinde bagxothwe ngumfama ngokwemfuno zabo zaloo maxesha. Ekuhambeni kwexesha, abarhwebi ngabasebenzi baye bangenelela ukuze babonelele ngeenkonzo zamaqela okukha izivuno, okanye abavuni. Ukukhula okumandla kweeTES kwiindawo zemisebenzi yale mihla kuphenjelelwe ziimfuno ezikhulayo zeendlela yeenkqubo eziguquguqukayo zemisebenzi, ukukhawulelana, umzekelo:

Ukungezi kwabasebenzi emsebenzini, ixesha elifutshane okanye elide (eligqitywe ngenx'angaphambili)
Ukutshintsha-tshintsha kwamaxesha kwiimfuno zeemveliso
Imfuno yexeshana yabasebenzi abanezakhono ezinqabileyo

Kukho umthetho okhoyo ongquzulana noshishino lokurhweba ngabasebenzi. Nakuba kungekho mntu omakanyanzeliswe ukuba afumane umsebenzi ngomrhwebi wabasebenzi, ngoko ke, xa sithetha inyaniso abantu abanezakhono ezingephi, ezifana nezabasebenzi bamaxesha athile onyaka, bangakufumana kunzima ukufumana umsebenzi ngaphandle kokusebenzisa umrhwebi wabasebenzi.

NGOWUPHI LO MTHETHO UNGQUZULANA NORHWEBO NGABASEBENZI
Umthetho ongquzulana norhwebo ngabasebenzi uquka:
I- Labour Relations Act
I- Basic Conditions of Employment Act
I- Skills Development Act
I- Compensation for Occupational Injuries and Diseases Act

I-Labour Realtions Act 66 we -1995

I-Labour Relations Act iyayichaza imigaqo nemimiselo yeenkonzo zomsebenzi wethutyana. Yenza ulungiselelo lokuzibophelela kubarhwebi ngabasebenzi. Ngokwa lo Mthetho, umthengi kunye nomrhwebi ngabasebenzi kufuneka bathobele imithetho elawula ezabasebenzi. Njengalo onaliphi na ishishini, abarhwebi ngabasebenzi abanakuluphepha nalo naluphi na uhlobo lomthetho wezabasebenzi.

I-Basic Conditions of Employment Act 75 we 1997 (BCEA)
I-Basic Conditions of Employment Act (BCEA) ibeka iimfuneko ezimbalwa zokulindelekileyo njengokuba abaqeshi kufuneka badibane xa besenza isivumelwano nabasebenzi. Nasiphi na isivumelwano esisayinwe ngumqeshi nomqeshwa akufuneki sichasane ne-BCEA.

I-Skills Development Act 97 we -1998

I-Skills development Act ifuna ukuba nawuphi na umntu okanye ishishini elinqwenela ukubonelela ngeenkonzo zengqesho libhaliswe. Abantu ababonelela ngeenkonzo zengqesho, umz. abarhwebi ngabasebenzi, basenokubhaliswa kuphela xa bethe baluphumelela uludwe lweemfuno ezithile ezilindelekileyo ezichazwe kuMthetho lowo.

I-Compensation for Occupational Injuries and Diseases Act 130 we -1993

Ngokwalo Mthetho, abasebenzi kufuneka babuyekezwe ngalo naluphi na ukhubazeko/ukulimala okwenzeke okanye nasiphi na isifo esifunyanwe ngenxa yokwenza umsebenzi wabo. Lo mthetho ubonelela nangembuyekezo xa kuthe kwakho oswelekayo ngenxa yomonzakalo okanye izifo ezinjalo.

IMIBA ETHILE ENGUNDOQO EPHATHELELE KURHWEBO NGABASEBENZI
Abarhwebi ngabasebenzi Benza ibango lokuba bona abangabo abaqeshi kuloko banabaxhasi abababonelela ngeenkonzo, umz amafama. Kwelinye icala amashishini wona asebenzisa iinkonzo zabarhwebi ngabasebenzi benza ibango lokuba abarhwebi ngabasebenzi ngabona baqeshi babasebenzi. Le nto ibangela ukudideka kubasebenzi bona abazifumana bentyumpantyumpeka kwezi mpixano.

Abasebenzi abaqashwe ngokusebenzisa abarhwebi ngabasebenzi bangasemngciphekweni kakhulu xa benokthi balimalele emsebenzini. Ngubani oza kuthatha uxanduva lwemiba yempilo neyokhuseleko kunye nemiba ephathelele kwimbuyekezo?

Nangona abarhwebi ngabasebenzi bebonelela ngamathuba omsebenzi kubasebenzi bezingxungxo, iingenelo yezingxungxo ayinazingenelo ezifana nezo zixhanyulwa ngabasebenzi abasisigxina afana nekhefu, umvuzo kunye nomhlala-phantsi.

Abasebenzi bezingxungxo kufuneka ngamaxesha amaninzi besayine izivumelwano zokuba ukuba umntu akayanga emsebenzini, akazi kufumana nokuba iingenelo zimbalwa kunezo zabasebenzi abasisigxina.




IIMPEMBELELO ZOMSEBENZI ONDILISEKILEYO: ITHETHA UKUTHINI?

UMbutho wabaSebenzi weZizwe ngezizwe (International Labour Organisation (ILO)) kunye namagatya awo abalulekileyo bayile ingqikelelo ethi uMsebenzi oNdilisekileyo (Decent Work). La magatya abalulekileyo aquka oorhulumente, abaqashi kunye nemibutho yabasebenzi. I-ILO iyixhasile le-Ajenda yoMsebenzi oNdilisekileyo ukusukela kunyaka we -1999. Injongo yale-Ajenda kukonyusa uphuhliso loluntu kunye nokulwa ubuhlwempu.

UMsebenzi oNdilisekileyo yinto abantu abafuna ukuyiphumeza kwiintsuku zabo zemisebenzi. Isukela kwinto yokuqonda ukuba umsebenzi sisiseko sesidima somntu, kuquka namathuba alinganayo kunye nokuphathwa kwawo onke amadoda nabafazi.

Injongo yomsebenzi ondilisekileyo ku:
kwenza wonke umsebenzi abe nomvuzo owenza kubekho ubomi obundilisekileyo
kunika amathuba alinganayo okuziphuhlisa
kwenza iimanyano zabasebenzi zibe nelizwi kwimiba yezemisebenzi.

I-Ajenda yoMsebenzi oNdilisekileyo iphunyezwa ngobuchule beenjongo ezine:
Ukudala imisebenzi
Ukuqonda nokukhusela amalungelo emisebenzini
Ukwandisa ukhuseleko loluntu, oko kukuthi abafazi namadoda babe nemisebenzi ekhuselekileyo kunye nokuhlawulwa ngokufanelekileyo.
Ukukhulisa ingxoxo nokusonjululwa kwembambano, oko kukuthi ukunika imibutho yabasebenzi indima enkulu ekuthinteleni ukungaboni ngasonye emsebenzini.

Ngawaphi amashishini achaphazeleka kakhulu lurhwebo ngabasebenzi?

Amashishini achaphazela kakhulu lurhwebo ngabasebenzi ngala:
Elokwakha
Abasebenzi basemakhitshini
Abasebenzi basezifama
Ezokuloba
Elezokutya neziselo
Elezesinyithi nezobunjineli
Ushishino ngeemoto
Lezeempahla

IPalamente norhwebo ngabasebenzi

Ngokuhambisana nendima yePalamente engokukhuthaza ingxoxo zoluntu kwimiba engundoqo kwizwelonke, iPalamente ingathanda ukuva izimvo zabantu ababandanyekayo, kuquka iimanyano zabasebenzi, imibutho yasekuhlaleni kunye nabarhwebi ngabasebenzi ngokuphathelele kurhwebo ngabasebenzi.

Yiba yinxalenye yayo!

Yiya kwiindibano uze ubeke izimvo zakho elubala, okanye thumela izimvo zakho ku:
USihlalo weKomiti, Albertina Kakaza
PO Box 15, Parliament, Cape Town 8000 okanye ufowunele kule nombolo (021) 403 3765, ifeksi: 086 694 3529 okanye uthumele i-imeyile: akakaza@parliament.gov.za


Umbono wePalamente:
Ukwakha iPalamente yabantu esebenzayo ejongene neemfuno zabantu eqhutywa liphupha lokuzalisekisa uhlobo lobomi obungcono kubantu bonke boMzantsi Afrika.
<fn>Hansards.LiftMessage.2009-11-11.xh.txt</fn>
Lower ground, doors opening. Umgangatho osezantsana,iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Upper ground, doors opening. Umgangatho ophezulwana, iingcango ziyavuleka.

Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. / Iyehla.

Floor 1, doors opening. Umgangatho wokuqala, iingcango ziyavuleka
Doors opening. Iingcango ziyavuleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 2, doors opening. Umgangatho wesibini, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 3, doors opening. Umgangatho wesithathu, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 4, doors opening. Umgangatho wesine, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 5, doors opening. Umgangatho wesihlanu, iingcango ziyavuleka.
Doors opening. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 6, doors opening. Umgangatho wesithandathu, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 7, doors opening. Umgangatho wesixhenxe, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka. /Iyehla.

Floor 8, doors opening. Umgangatho wesibhozo, iingcango ziyavuleka.
Doors closing. Iingcango ziyavaleka.
Going up. / Going down. Iyenyuka./Iyehla.
<fn>Hansards.NABrochure.2009-11-11.xh.txt</fn>
Indlu yoWiso-mthetho yeSizwe

IPALAMENTE YOMZANTSI AFRIKA

IPalamente inezindlu ezimbini, ezibizwa ngokuba yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye neBhunga lamaPhondo leSizwe


INDLU YOWISO-MTHETHO (NA)

INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe yonyulwa qho kwiminyaka emihlanu kunyulo lwesizwe.
Ngexesha lonyulo abavoti bakhetha abo babafunayo njengabameli ngokuthi bavotele iqela lezopolitiko abalithandayo.


IINDIMA YENDLU YOWISO-MTHETHO YESIZWE

INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inegunya loMgaqo-siseko kwi:

Ndima yokwenza imithetho
Omnye wemisebenzi engundoqo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kukwenza imithetho ekulawulwa ngayo ilizwe.
Indlu yoWiso-mthetho yeSizwe igqithisela iMithetho eYilwayo kwiiKomiti
ukuze zixoxe iMithetho eYilwayo Indlu yoWiso-mthetho yeSizwe ingayamkela, ingangayamkeli okanye iyibuyisele iMithetho eYilwayo kwakwiiKomiti ukuze ziqhubeke ngokuyixoxa.

Ndima yokubeka esweni
IPalamente inoxanduva lokuphicotha, lokubeka esweni kunye nokongamela izenzo zikarhulumente okanye naliphi na iziko laseburhulumenteni ngokuphathelele ekuqalisweni kwemithetho, ekusetyenzisweni kohlahlo-lwabiwo-mali, kunye nokuthotyelwa koMgaqo-sisek.

IPalamente igcina isigqeba esilawulayo siphendula ngokuvuma uhlahlo-lwabiwo-mali, ngokubuza imibuzo yasebuPalamenteni, ukubamba iingxoxo zasebuPalamenteni ngemiba ebalulekileyo kunye nokwenza izindululo nokuvotela iziphakamiso ezimalunga nomsebenzi karhulumente.

Ukonyula uMongameli
INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inegunya elingokoMgaqo-siseko lokonyula uMongameli woMzantsi Afrika ovela kwakumalungu ayo.


UKWAKHIWA KWENDLU YOWISO-MTHETHO YESIZWE

INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe yenziwa ngamaLungu ePalamente onyuliweyo angama - 400.
AmaLungu eNdlu yoWiso-mthetho onyulwa ngendlela ebizwa ngokuba kukumelwa ngookwenani leevoti.
Phambi konyulo, iqela ngalinye lezopolitiko lizoba uluhlu lwabameli ngokokubaluleka kwabo. Aba bameli bonyulwa ngokwenani leevoti iqela elo eliye lazifumana kunyulo. Umzekelo, ukuba iqela liphumelele isiqingatha seevoti, liya kufumana isiqingatha sezihlalo kwiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe.
AMAGOSA ENDLU YOWISO-MTHETHO

AmaGosa Ongameleyo
Kwindibano yokuqala yeNdlu yaWiso-mthetho, amalungu eNdlu yoWiso-mthetho onyula uSomlomo kunye noSekela-Somlomo ababizwa ngokuba ngamaGosa Ongameleyo eNdlu.
AmaGosa Ongameleyo aphathiswe ngethemba ulawulo lwemicimbi yeNdlu yoWiso-mthetho.
USomlomo kunye noSekela-Somlomo bongamela iindibano zeNdlu yoWiso-mthetho.
Baqinisekisa ukuba amaLungu ePalamente athetha ngokukhulekileyo, kodwa babe bethobela imithetho yeNdlu.

OoSihlalo beNdlu
Imithetho yeNdlu ibonelela ooSihlalo beNdlu ngegunya lokuncedisa amaGosa Ongameleyo ekwenzeni imisebenzi yabo. OoSihlalo beNdlu banakho nokucelwa ukuba bongamele iindibano zeNdlu.

Imisebenzi yooSihlalo iquka:
Ukulungelelanisa umsebenzi weeKomiti
Ukulungiselela iingxelo zemithetho
Ukulungelelanisa imisebenzi yeeKomiti yokongamela .
Ukubonelela amaGosa Ongameleyo ngenkxaso enobuchule bezopolitiko.

ABabhexeshi abaziNtloko
Iqela ngalinye lezopolitiko kwiNdlu yoWiso-mthetho lioyula uMbhexeshi oyiNtloko ukuze alawule imicimbi yalo. .
UMbhexeshi ngamnye oyintloko ukhathalela aMalungu eqela lakhe lezopolitiko.


INkokheli yemiCimbi kaRhulumente
UMongameli wonyula iNkokheli yemiCimbi kaRhulumente eza kusebenza namagosa eziNdlu zombini.
INkokheli yemiCimbi kaRhulumente inoxanduva lokujonga iimfuno zeKhabhinethi kunye nemicimbi kaRhulumente ePalamente.
INkokheli yemiCimbi kaRhulumente iqinisekisa ukuba amaLungu eKhabhinethi aqhuba imisebenzi yawo yasebuPalamenteni abayabelweyo.


IIKOMITI ZENDLU YOWISO-MTHETHO

Uninzi lwemisebenzi yeNdlu yoWiso-mthetho lwenziwa kwiiKomiti.
Iikomiti zeNdlu yoWiso-mthetho zibizwa ngokuba ziiKomiti zeMicimbi yamaSebe.
Umsebenzi weKomiti nganye unxulumene nesebe laseburhulumenteni elihambelana nalo. Umzekelo, iKomiti yeMicimbi yeSebe lezoRhwebo noShishino ichophela yonke imicimbi engqamene neSebe lezoRhwebo noShishino.
Ikomiti nganye inoSihlalo wayo oqinisekisa ukuba umsebenzi uqhutywa ngokusulungekileyo.
IiKomiti zeMicimbi yamaSebe zinoxanduva lokuba neengxoxo, iingxoxo-mpikiswano kunye nokwenza uhlengahlengiso kwiMithetho esaYilwayo..
IiKomiti zisenokubamba iindibano zovakaliso-zimvo ezingemithetho okanye ngemiba ephathelene nemithetho.
IiKomiti zinoxanduva lokongamela kunye nokubeka esweni imisebenzi yamaSebe karhulumente.
INXAXHEBA YOLUNTU

NgokoMgaqo-siseko, iPalamente inyanzelekile ukuba ibandakanye uluntu ekwenziweni kwemithetho kunye nezinye iinkqubo zasePalamente.
IiKomiti zeMicimbi yamaSebe zinyanzelekile ukuba ziqhagamshelane noluntu ukuze zifumane izimvo zize zive neembono zalo kwimiba ebalulekileyo kwisizwe.
Uluntu luyakhuthazwa ukuba luthathe inxaxheba ngomdla omkhulu xa iiKomiti zibambe iiNdibano Zovakaliso-zimvo.
Abantu okanye amaqela nawo akwakhuthazwa ukuba enze iziphakamiso ezibhaliweyo okanye ezomlomo ezingemiba ebachaphazelayo.
Amalungu oluntu anelungelo lokuthatha inxaxheba kwiinkqubo nemisetyenzana yasePalamente ngoku:

Zimasa iintlanganiso zeeKomiti zeMicimbi yamaSebe.
â€¢ Qhagamshelana naMalungu ePalamente akwiNdlu yoWiso-mthetho
ukuze babuze malunga okanye bacele ulwazi ngomsebenzi wabo ePalamente
â€¢ Zimasa iiNdibano Zovakaliso-zimvo ezibanjwa ziiKomiti .
â€¢ Bukela iingxoxo-mpikiswano zocweyo kwiNdlu yoWiso-mthetho umzekelo Iivoti zoHlahlo-lwabiwo-mali
â€¢ Bhala uxwebhu lwezikhalazo eziya ePalamente malunga nemiba
ebachaphazelayo. Amaxwebhu ezikhalazo asiwa ePalamente kufuneka abe nenkxaso yeLungu lePalamente.


Ishicilelwe yi-Ofisi yokuRhabulisa uLuntu
Parliamentary Communication Services
IFUTHELWE LULUNTU

www.parliament.gov.za
P.O. Box 15, Cape Town, 8000
Ifowuni: (021) 403 3341
Ifeksi: (021) 403 3303

Eli phecana liyafumaneka ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni zoMzantsi Afrika.
<fn>Hansards.NCOPContent.2009-11-11.xh.txt</fn>
I-Palamente yeriphabhlikhi yaseMzantsi Afrika


IPalamente ineziNdlu ezimbini
INdlu yoWiso-Mthetho (NA), inamalungu angama- 400 , kunye ne-
Bhunga lamaPhondo leSizwe (NCOP), elinabathunywa abangama -90.

IBhunga lamaPhondo leSizwe

NgokoMgaqo-Siseko, iBhunga lamaPhondo limele amaphondo kurhulumente kaZwelonke ukuqinisekisa ukuba iimfuno zawo ziyaqwalaselwa.
Ikwenza oku ngokuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zikazwelonke zowiso-mthetho, kunye nokuququzelela iingxoxo zikazwelonke ukuxovula imiba yoluntu ebalulekileyo echaphazela amaphondo
IBhunga lamaPhondo leSizwe likwaqinisekisa ukuba imicimbi yoorhulumente bamakhaya imelwe kumanqanaba aphezulu karhulumente.

Ubume be-NCOP

I -NCOP inabathunywa bamaphondo abalithoba abachongwe kwiziNdlu zoWiso-mthetho zamaphondo kunye negqiza loMbutho wooRhulumente bamaKhaya baseMzantsi Afrika (SALGA).

Igqiza ngalinye leaphondo linamalungu alishumi,
abathunywa abathandathu abasisigxina
abathunywa abane bexeshana

Igqiza likhokhelwa yiNkulumbuso yePhondo ngalinye, ekwaphuma kwaba bathunywa bane
INkulumbuso yePhondo isenokuchonga omnye umntu endaweni yayo, xa kukho imfuneko
Igqiza lombutho i-SALGA lichongwa yikomiti yalo yesigqeba kwiqela labameli kuMbutho wooRhulumente bamaKhaya bamaphondo olithoba

Abagcini-zihlalo be-NCOP

I -NCOP inyula abalawuli kumalungu

uSihlalo, kunye
nooSekela-sihlalo ababini.

La magosa alawula umsebenzi we-NCOP aze ongamele iingxoxo, eqinisekisa ukuba abathunywa baxoxa ngokukhululekileyo ngokwemithetho yeNdlu.
USekela-sihlalo osisigxina unyulwa ithuba leminyaka emihlanu, ngelixa iiNkulumbuso zamaPhondo zibolekisana ngesihlalo sokuba nguSekela-sihlalo wesibini kangangonyaka.




Umsebenzi we-NCOP

I-NCOP ibonwa njengequmrhu eliya kwenza ukuba kubekho ulawulo lwentsebenziswano kunye nedemokhrasi apho ubani athi athath' inxaxheba, kunye nokugxila kakhulu ekuxoxeni ngemiba yoorhulumente bamakhaya nabamaphondo kwinqanaba likazwelonke.
I- NCOP ingumlomo wamaphondo olithoba aseMzantsi Afrika ikwanika urhulumente wamakhaya iqonga lokuthabatha inxaxheba kwiingxoxo zowiso mthetho kwinqanaba likazwelonke

1.Indima yokwenziwa komthetho

I- NCOP iqwalasela, iphumeza, ilungisa, icebise ngezilungiso, okanye ikhabe imithetho esayilwayo

Kufuneka iqwalasele yonke iMithetho Esayilwayo kuzwelonke

Isenokwazisa okanye ilungise iMithetho Esayilwayo ekwiShedyuli 4 yoMgaqo-siseko.
(imiba apho iziNdlu zowiso-mthetho zikazwelonke nezamaphondo zidibene zibe namagunya okwenza imithetho) neminye imithetho esayilwayo echaphazela amaphondo
Owona msebenzi wowiso-mthetho wenziwa kwiikomiti, kodwa yonke iMithetho Esayilwayo kufuneka isiwe kwindibano ye-NCOP ukuze ixoxwe ize ivotelwe ukuba iyamkelwa okanye iyakhatywa.
Inamagunya asemthethweni ngokoMgaqo-siseko wokuhlangabezana neendidi ezintathu zeMithetho Esayilwayo:

IMithetho Esayilwayo engachaphazeli maphondo
Imithetho esayilwayo engachaphazeli maphondo yileyo ibhekiselele kwimisebenzi kazwelonke; efana nezokhuselo, imicimbi yezangaphandle kunye nobulungisa
Yakuba ipasisiwe le Mithetho Isayilwayo yiNdlu yowiso-mthetho, iya kwi-NCOP ukuze ivotelwe.
Ukuba i-NCOP ifuna ukwenza utshintsho kumthetho osayilwayo, uphindiselwa kwiNdlu yoWiso-mthetho, ukuze ilwamkele okanye ilukhabe utshintsho olo.

IMithetho Esayilwayo ewachaphazela ngqo amaphondo

Imizekelo yeMithetho Esayilwayo echaphazela amaphondo iquka ezemfundo, ezothutho, ezentlalo-ntle kunye nezempilo.
Uninzi lwale Mithetho Isayilwayo ingeniswa kwi-NCOP ngenye yeziNdlu, kodwa ikhona eminye imithetho Esayilwayo ekufuneka iqale kwiNdlu yoWiso-mthetho.
Iphondo ngalinye linevoti enye xa kuvotelwa le Mithetho Isayilwayo.

Ukuba kukho ukungavisisani phakathi kweNdlu yoWiso-mthetho kunye ne-NCOP malunga noMthetho Osayilwayo ochaphazela amaphondo, kufuneka usiwe kwiKomiti yoXolelwaniso

IMithetho Esayilwayo elungisa uMgaqo-siseko:

Xa uMthetho Osayilwayo olungisa okanye otshintsha uMgaqo-siseko uwachaphazela ngqo amaphondo, amaphondo amathandathu kwalithoba kufuneka avumelane ngako oko.

Ukuba uMthetho Osayilwayo oza kulungisa uMgaqo-siseko awuwachaphazeli ngqo amaphondo, uMgaqo-siseko uyayivumela i-NCOP ukuba iwuxoxe (ngaphandle kokuvota), phambi kokuba uye kuvotelwa kwiNdlu yoWiso-mthetho

2. Indima yokongamela

Ukongamela ngumsebenzi okuMgaqo-siseko oluxanduva lwePalamente (kuquka iziNdlu zoWiso-mthetho zamaphondo) ukulawula nokuqwalasela imisebenzi karhulumente.
I-NCOP yongamela imiba yamaphondo kuzwelonke kunye norhulumente wamakhaya.

I-NCOP isenokufuna ilungu lekhabhinethi, igosa kurhulumente kazwelonke okanye urhulumente wephondo ukuba aye kwintlanganiso yeBhunga okanye yekomiti yeBhunga.
Abathunywa be-NCOP bangabuza abaphathiswa beKhabhinethi imibuzo emayiphendulwe kwi-NCOP.

I-NCOP okanye naziphi na iikomoti zingafumana amaxwebhu ezikhalazo, iinkcazo okanye izingeniso ezisuka nakubani na okanye iqumrhu elifuna oko
I-NCOP ikwaqhuba utyelelo lokongamela eluntwini ukuqinisekisa ukuba bafuna ulwazi olululo kwiimfuno nemingeni yabo.

Iikomiti zeNCOP
Iikomiti zeNCOP zibizwa ngokuba zii-Komiti eziKhethekileyo, umzekelo, ikomiti eKhethekileyo kwiSebe lezeziNdlu, elezeMisebenzi yoLuntu kunye nelezoThutho.

Ikomiti nganye yenza umsebenzi ojongene ngokukodwa namasebe athile karhulumente. Ikomiti ixoxa ize ilungise iMithetho Esayilwayo, ize iququzelele iindibano zoluntu xa umba lowo ingumba xhalabisayo kuluntu

Iikomiti zisenokugunyazisa nawuphi na umntu ukuba anike ubungqina okanye aveze amaxwebhu, kwaye basenokufuna nawuphi na umntu okanye naliphi na iqumrhu ukuba linike ingxelo kubo.

Emva kokuba ikomiti igqibile ukuxoxa ngomthetho osayilwayo, uthi usiwe kwi-NCOP ukuze uvotelwe.

Abathunywa bephondo ngalinye banevoti enye emele iphondo, ethi isetyenziswe yintloko yabathunywa.


Indima edlalwa luLuntu kumsebenzi wokongamela
Uluntu lusenokudlal' indima ebonakalayo kumsebenzi wokongamela ngokuqinisekisa ukuba urhulumente uyaphendula kwiimfuno zoluntu. Ezi zezinye zeendlela ezinokusetyenziswa:

1. Yenzani iziNgeniso
Isingeniso kwikomiti yePalamente yindlela yokwenza ukuba ilizwi lakho liviwe ePalamente.
Ngokufaka esi singeniso usethubeni lokufuthela uluvo lwmalungu ekomiti axoxa nabonisana ngomba othile womthetho ngaphambi kokuba ugqitywe.
2. Uxwebhu lwezikhalazo:

Ukwenza uxwebhu lwezikhalazo yindlela yokufaka isikhalazo okanye umba odla umzi ePalamente ukuze iyithathele ingqalelo ngokobunganga bayo.
Ilungelo lokufaka uxwebhu kwiPlamente lilungelo lawo nawuphi na ummi welizwe elibhalwe kuMgaqo-siseko.
Nawuphi na umntu, amaqela abantu okanye umbutho, unelungelo lokufaka uxwebhu lwezikhalazo ePalamente.
3. Qhagamshelana neLungu lePalamente
Uluntu lungaqhagamshelana namaLungu ePalamente kwii-ofisi zezithili zovoto ezikumaphondo kwilizwe liphela okanye ePalamente xa ufuna ukufumana inkxaso yalo kuloo mba ukutshisayo okanye xa ufuna ukuncediswa kwingxaki ethile onayo.



<fn>Hansards.NCOPProvWeek.2009-11-11.xh.txt</fn>
IVeki yamaPhondo, 07 - 11 kweyoMsintsi (Septemba) 2009

Ukwakhiwa kwePalamente yethu
IPalamente yaseMzantsi Afrika inezindlu ezimbini:
INdlu yoWiso-Mthetho yeSizwe, enamalungu angama-400, kunye
neBhunga lamaPhondo leSizwe (I-NCOP), enamalungu angama-90

IBhunga lamaPhondo leSizwe kunye nendima yalo

UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika umisela ukuba iBhunga lamaPhondo leSizwe liqinisekise ukuba iimfuno zamaphondo ziyaqwalaselwa kwinqanaba likazwelonke likarhulumente wesizwe. Oku kuphunyezwa ngokuthabatha inxaxheba kwinkqubo yowiso mthetho yesizwe kunye nokunika iqonga kwisizwe ukuze uluntu luphefumle malunga nemiba edla umzi kumaphondo.
Eyona ndima ingundoqo yeBhunga lamaPhondo leSizwe kukuxoxa, liwise imithetho kunye nokongamela izenzo/iintsukumo zikarhulumente.
I-NCOP imele amaphondo ukuqinisekisa ukuba iimfuno zamaphondo ziyaqwalaselwa kwinqanaba lesizwe likarhulumente.
Indima yeNCOP kukongamela imiba yesizwe echaphazela amaphondo kunye noorhulumente basekhaya.


Yintoni iveki yamaphondo yeNCOP?

I-NCOP yamisela iVeki yamaPhondo ukuqinisekisa ukuba amaphondo adlala indima ezeleyo kwimisebenzi karhulumente wesizwe.
Ngale veki abathunywa bamaphondo abakwiNCOP kunye noogxa babo abazinze kumaphondo baqalisa ngotyelelo kwiindawo ngeendawo ukuqinisekisa ukuba bafumana ulwazi ngqo ngeemfuno kunye nemingeni abahlangabezana nayo abantu.
IVeki yamaPhondo iphumeza isibonelelo soMgaqo-siseko, esigunyazisa iNCOP iqinisekise ukuba iimfuno zamaphondo ziyaqwalaselwa kwinqanaba likazwelonke likarhulumente lesizwe.
IVeki yamaPhondo iqinisekisa ukuba abathunywa bamaphondo kwiNCOP bagcinwa besazi okuqhubekayo kunye nemingeni ejongene namaphondo abo..

Inika abathunywa ithuba lokunxibelelana namaphondo kwaye banika ingxelo ngemisebenzi yabo kwiNCOP ngenjongo yokufumana igunya elitsha malunga nemiba eza kuthiwa thaca kwingxoxo zesizwe.
IVeki yamaPhondo inika iqonga lokwabelana ngeembono ezimalunga nokuziswa kweenkonzo, nemingeni ejongene namaphondo ekuzalisekiseni indima yawo.
Isekwadala nethuba lokuba iPalamente namaphondo zisebenzisane ukufumana izisombululo nokuza neendlela ezintsha zokukhawulelana neemfuno zabantu baseMzantsi Afrika.

Kuya kwenzeka ntoni ngale Veki yamaPhondo?

Ngale Veki yamaPhondo, abathunywa abasisigxina bephondo ngalinye baya kuhlangana neminye imibutho kumaphondo abo, equka
Urhulumente wephondo - iiNkulumbuso zamaPhondo, abaPhathiswa bamaPhondo kunye namaSebe abo.
IiPalamente zamaPhondo kunye nooSomlomo bawo,
ABabhexeshe abaziNtloko kunye nooSihlalo beeKomiti, kunye
Nabanye abachaphazelekayo; abanjengeenkokeli zemveli, NGOs, CBOs, kunye nombutho iSouth African Local Government Association (SALGA).

Abathunywa bamaphondo kwiNCOP, kunye noogxa babo abazinze kumaphondo baqalisa ngotyelelo lwabo lokongamela kwindawo ngeendawo.

Iqela labathunywa liya kutyelela neeprojekthi ezimiliselwe ngoorhuulumente bobabini, owesizwe kunye nowamaphondo, kumaphondo abo.


Iya kulisebenzela njani iphondo lakho iVeki yamaPhondo?

Ngotyelelo lokongamela oluthatyathwe ngeVeki yamaPhondo, abathunywa bamaphondo kwiNCOP baya kufumana ulwazi oluthe ngqo malunga neemfuno zabantu kumaphondo.

IVeki yamaPhondo inceda iNCOP ifake isandla/ixhase ekusebenzeni kakuhle kukarhulumente ngokuthi iqinisekise ukuba imiba yamaphondo kunye norhulumente wasekhaya zifumana ingqalelo xa kusenziwa imigaqo-nkqubo yesizwe.

Isekwanceda oorhulumente bamaphondo, basekhaya, kunye nowesizwe ukuba basebenze kunye kakuhle nangempumelelo ukuze baqinisekise ukuziswa ngokufanelekileyo kweenkonzo.

LiBhunga lamaPhondo leSizwe lakho!
YiPalamente yakho!
Thabatha inxaxheba kuyo!



<fn>Hansards.NorthWestAdvertPamphlets.xh.txt</fn>
IINDIBANO ZOVAKALISO ZIMVO NGOKUPHONONONGWA KOMQULU WEZEMIGODI
Umqulu wezeMigodi wasekwa ngokwecandelo 100 loMthetho woPhuhliso lweziMbiwa neMithombo ye-Oli, onguNombolo 28 wama-2002. (Mineral and Petroleum Resources Development Act, No 28 of 2002 (MPRDA)).
ISebe leziMbiwa lisandul' ukuhlalutya uMqulu wezeMigodi. Koku kuhlalutya kwajonga iindawo ezithile zomqulu kuquka ubunini, intengiso kunye nophuhliso lweshishini, ukunyityilikiswa nokuphuculwa kwezimbiwa, ukuqeshwa ngokobulungisa kunye nophuhliso lwabasebenzi.
Ngokuhambelana nenjongo engundoqo yasePalamente yokuququzelela ukuthatha inxaxheba koluntu, iKomiti yeMicimbi yeSebe leziMbiwa (iKomiti) iza kuqhuba iiNdibano zoVakaliso-zimvo ngeziphumo zoku
kuphononongwa koMqulu omdala weziMbiwa kunye neziphakamiso zoMqulu omtsha weziMbiwa eKlerksdorp (Anglo-Ashanti Hall no-1Shaft Hall), kwiPhondo laseMntla Ntshona ngoLwesine, 31 kweyoKwindla 2011. IKomiti ingathanda ukudibana neeNkampani zeMigodi, abasebenzi mgodini, imibutho yabasebenzi kunye noluntu olungqonge iinkampani zemigodi.
Imibuzo mayibhekiswe kuNks Skaka okanye kuMnu Vido Mfuniselwa, ePalamente, eKapa:
Iinkcukacha zokuqhagamshelana: Tel (021)403-3751 cell 083 709 8520 or 083 966 7720 email address (nskaka@parliament.gov.za) or (vmfuniselwa@parliament.gov.za); Fax: 086 619 9194.
Ikhutshwe nguMnu MF Gona, MP: Sihlalo: IKomiti yeMicimbi yeSebe lezeziMbiwa
<fn>Hansards.Oversight.2009-12-02.xh.txt</fn>
IPALAMENTE KUNYE NOKONGAMELA



Olona vavanyo lwentando yesininzi kukuba iPalamente ingaqinisekisa kangakanani ngokuba urhulumente uhlala enika iimpendulo ebantwini. Oku kwenziwa ngokugcina ukongamela (ukubeka esweni) izenzo zikarhulumente ngokuzingisayo.



IPalamente kunye neeKomiti zayo zinelungelo lokubiza nabani na okanye naliphi na iziko lize kunika ubungqina okanye lithi thaca amaxwebhu, kwaye linike ingxelo kuzo.



Igunya loMgaqo-siseko

UMgaqo-siseko uvakalisa ukuba iPalamente inelungelo lokongamela onke amalungu karhulumente kubandakanya nalawo akumaphondo kunye noorhulumente basekhaya.



Kukuthini ukongamela?

Ukongamela ngumsebenzi onikwe nguMgaqo-siseko kwiPalamente ukuze ibeke esweni ize iqwalaselea izenzo zikarhulumente.

Xa isongamela, iPalamente igxininisa kule miba ilandelayo:

Ukuphunyezwa kwemithetho

Ukusetyenziswa kohlahlo-lwabiwo-mali

Ukuthotyelwa kwemithetho yePalamente kunye noMgaqo-siseko

Ukulawulwa ngendlela encomekayo kwamasebe karhulumente



Kutheni ibalulekile indima yokongamela kwePalamente?

Ngokubeka esweni izenzo zikarhulumente, iPalamente iyakwazi ukuqinisekisa ukuba ukuhanjiswa kweenkonzo kuyenzeka, ukuze bonke abemi bafumane ubomi obungcono.





IPalamente yenza umsebenzi wokongamela ngokwezi zizathu zilandelayo:

ukufumana kunye nokunqanda ukuxatshazwa

ukunqanda ukuziphatha okungekho mthethweni nokuchasene noMgaqo-siseko kwicala likarhulumente

ukukhusela amalungelo kunye nenkululeko yabemi

ukugcina urhulumente ephendula ngokuba ichithwe njani imali yabahlawuli berhafu.

ukwenza imisebenzi karhulumente ibonakale kwaye kwandiswe nokuthenjwa kwakhe luluntu



Indima yokongamela yeziNdlu zasePalamente zombini

IPalamente ineziNdlu ezimbini, ezibizwa ngokuba:

yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe (NA), kunye

NeBhunga lamaPhondo leSizwe (NCOP).



INdlu nganye inendima yokongamela eyidlalayo.



UMgaqo-siseko uvakalisa ukuba iNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inyulelwa ukumela abantu kunye nokuqinisekisa ngorhulumente wabantu phantsi koMgaqo-siseko. Ikwenza oku ngo:

kuqinisekisa ukuba zonke izigqeba ezilawulayo zaseburhulumenteni ziyaphendula kuyo, kunye

nokugcina umsebenzi wokongamela kwigunya likarhulumente wesizwe, kunye nokuphunyezwa kwemithetho.



IBhunga leSizwe lamaPhondo limele amaphando ukuqinisekisa ukuba iimfuno zamaphondo ziyaqwalaselwa kwinqanaba lesizwe likarhulumente

Indima yeBhunga lesizwe lamaPhondo kukongamela imiba yesizwe kumaphondo kunye noorhulumente basekhaya

IBhunga lesizwe lamaPhondo lingacela ilungu leKhabhinethi, igosa likarhulumente wesizwe okanye iLungu lePalamente yePhondo/uMphathiswa wePhondo ( MEC) lize entlanganisweni yeBhunga okanye yeKomiti



Indima yeeKomiti zasePalamente

IiKomiti zasePalamente zisekwe njengezixhobo zeziNdlu ngokoMgaqo-siseko ukuququzelela ukongamela kunye nokubeka esweni urhulumente.

Ezi Komiti "ngamagumbi enjini" okongamela ePalamente kunye nemisebenzi emalunga nemithetho.

IiKomiti ziphicotha imithetho, zongamela izenzo zikarhulumente kwaye zinxibelelana noluntu

Omnye weyona miba ibalulekileyo yomsebenzi wokongamela kukuthathela ingqalelo iingxelo zonyaka zamaziko karhulumente kunye neengxelo zoMhloli-zincwadi-Jikelele.

Ngokuxhomekeke kwinjongo yokongamela, iKomiti iya kucela inkcazelo emfutshane kwiziko likarhulumente okanye ilundwendwele ngeenjongo zokuzifumanela amanqaku.



Izinto ezisebenzayo zokongamela



a) Ukwamkelwa kohlahlo-lwabiwo-mali

UMphathiswa wezeMali uvakalisa isicwangciso soqikelelo sonyaka ozayo esisekwe kwiinkcukacha ezaziwayo kwakunye nohlahlo-lwabiwo-mali lwesebe ngalunye.

IPalamente kufuneka yamkele uhlahlo-lwabiwo-mali.

Emva kokuvakalisa uhlahlo-lwabiwo-mali lwesebe ngalunye, iKomiti nganye ibamba iindibano zovakaliso-zimvo zesebe ngalinye elongameleyo.

Oku kumiselwe ukuqinisekisa ukuba isebe lizigcinile izithembiso zonyaka ophelileyo, kwaye imali yabahlawuli berhafu ichithwe ngokufanelekileyo.





B ) Imibuzo ephendulwa sisigqeba esilawulayo



Ukubuza imibuzo kurhulumente yenye yeendlela iPalamente emgcina ephendula ngayo urhulumente.

Imibuzo eza kuphendulwa ngomlomo okanye ngokubhaliweyo ingabuzwa kuMongameli okanye kuSekela-mongameli kunye nabaPhathiswa ngemiba engokoxanduva lwabo.

Ixesha lemibuzo linika amalungu ePalamente ithuba lokubuza amalungu karhulumente malunga nemiba yokuziswa kweenkonzo, egameni lemibutho yabo yezopolitiko okanye labantu ababameleyo.



c) Iingxelo zamalungu

Esebenzisa le nkqubo, amalungu ePalamente angenza inkcazelo kwiNdlu ngawo nawuphi na umba.



d) Izaziso zezindululo/zeziphakamiso

Ngokwenza isaziso sesindululo/sesiphakamiso ilungu lawo nawuphi na umbutho wezopolitiko liyakwazi ukuphakamisa umba elifuna uxoxwe ePalamente, ngaloo ndlela lincede ngokuzalisekisa uxanduva lokongamela.



e) Iingxoxo zendibano yocweyo epheleleyo

Iingxoxo zendibano yocweyo epheleleyo yenye yeendlela zokuzisa ulwazi olubalulekileyo kwingqwalasela karhulumente malunga neenkqubo zikarhulumente ezithile okanye imithetho efanelekileyo ukuze kuphuculwe ukuziswa kweenkonzo.



f) Umsebenzi wengingqi yovoto yelungu

Umsebenzi wengingqi yovoto yelungu unika amaLungu ePalamente elona thuba lokongamela abantu ngabanye ngabanye.

Umsebenzi wengingqi yovoto yelungu ubonelela ngolona nxibelelwano lukufutshane phakathi kwamaLungu ePalamente kunye noluntu.

Amalungu anoxanduva lokwazisa iPalamente ngayo nayiphi na imiba echongwe ngexesha lolunxibelelwano lokongamela.



Ungazibandakanya njani



a) Ukwenza isiphakamiso

Ukwenza isiphakamiso kwiKomiti yePalamente yenye yeendlela zokwenza ilizwi lakho livakale ePalamente.

Ngokwenza isiphakamiso, unethuba lokuphembelela uluvo lwamalungu eKomiti axoxa ngomthetho osayilwayo phambi kokuba ube ngumthetho ophunyeziweyo.



b) Uxwebhu lwezikhalazo

Wonke ummi unelungelo lokungenisa uxwebhu lwezikhalazo ePalamente, njengoko kubonelelwe kuMgaqo-siseko.

Nawuphi na umntu okanye iqela labantu okanye umbutho ungalungenisa uxwebhu lwezikhalazo ePalamente.

Uxwebhu lwezikhalazo sisicelo esisesikweni osisiwa kwabasemagunyeni ngokuba kwenziwe okuthile. Lusenokuba sisinyanzelo, isicelo sokwenzelwa inceba okanye sokuba kuhlangatyezwane nesikhalazo.



<fn>Hansards.ParliamentGPA.2009-11-11.xh.txt</fn>



I-Inshorensi yeNgozi yeQela laBantu
Isishwankathelo seSigqeba
















IPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika












01 Julayi 2009 ukuya 30 Juni 2010




Injongo yolu xwebhu kukuhlinzeka abaphathi ngeSishwankathelo seSigqeba esilawulayo ngokubhekiselele kwimiba engundoqo yesibonelelo semali yembekelo equlunqwe phantsi kwe-GPA eNombolo yePolisi engu FASA/1998-00426 emelwe ngabakwa - FASA (AbaPhathi abamele inkampani ye-inshorensi i-Hollard Insurance Company Ltd).





Ozikhusela nge-inshorensi

IPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika (QAPHELA : Zonke iinzuzo phantsi kwale polisi zihlawulwa kwiPalamente kuqala)


Abantu abakhuselweyo

AmaLungu ePalamente
Abaqeshwa basePalamente


Imali yembekelo

Ukusweleka ngengozi okanye ukwenzakala emzimbeni
Imali yembekelo yama -24 eyure, iintsuku ezingama -365 enyakeni


Amanqaku achazayo malunga nale mali yembekelo

Izibonelelo malunga noKufa kunye nokuKhubazeka ngokusisigxina zihlawulwa ngaphezu kwazo naziphi na ezinye izibonelelo ezingahlawulwa kweminye imithombo (umzekelo Group Life, COID, RAF)
Isibonelelo sokuKhubazeka ngokuPheleleyo kweThutyana sihlawulwa kuphela kangangoko iPalamente ikhameka ngokwasezimalini kukuKhubazeka kweThutyana komntu okhuselweyo lowo.
Isibonelelo seNkcitho yoNyango sihlawulwa kuphela ngengozi yokwenzakala emzimbeni .
INkcitho yoNyango ezalwa sisiganeko esinxulumene nomsebenzi esikhuselweyo yi-COID mayibangwe kwi-COID. Imali yembekelo ekubonelelwa ngayo kule polisi ye-GPA iya kuzalisa xa kukho intsilelo. (QAPHELA :Oku kungangenzeki njengoko i - COID ibonelela ngeNkcitho yoNyango engenamda kumenzakalo onxulumene nomsebenzi).
INkcitho yoNyango engenakubangwa kwi - COID kuqala, mayibangwe kule polisi ye-GPA.


Iinzuzo ezikhuselweyo

Ukusweleka ngengozi - 60% aphinda-phindwe ka-5 omvuzo wonyaka
ngokuchaziweyo
Ukukhubazeka okusisigxina - Ipersenti yenzuzo yoKufa, kuxhomekeka kubunjani
bokukhubazeka (umzekelo 100%wokuphulukana
nelungu lomzimba kodwa1% wokuphulukana nozwane)


Ukukhubazeka ngokupheleleyo kweThutyana - 100% ye-avareji yomvuzo weveki kungadlulwa
kwiiveki ezili-104( iveki yokuqala ayibalwa)

INkcitho yoNyango Akugqithwa kwimali engama-50 000 kumntu
ngamnye okhuselweyo ( Imali yokuqala
engama-250 ayihlawulwa.) .

Eyona mali inkulu ehlawulwayo phantsi kwale polisi inale mida ilandelayo:

Nawuphi na umntu oyedwa - R10, 000, 000
Nasiphi na isiganeko esikhuselweyo - R80, 000, 000

Imiba engundoqo engabandakanywanga

Ukuzibulala, ukuzenzakalisa okwenziwe ngenjongo, ukwenzakala okanye ubungozi ozibeke kubo ngabom( ngaphandle kokuba ubuzama ukusindisa ubom)
Ukufa okanye ukukhubazeka okunokubalelwa ngqo kwisiphene esisemzimbeni okanye ukukhokhoba (QAPHELA : Nceda wazise abakwa-Glenrand MÂ·IÂ·B ukuba unabaqeshwa abakhubazekileyo ukuze sizame ukwandisa ukhuselo).
Abantu abangaphantsi kwe-16 kunye nabangaphezu kwama-75 (abantu abathile ababizwe ngamagama bakhuseleke ukuya kwiminyaka engama-85)
Ukubhabha ungeyiyo ipasenjari
Ukufa okanye ukwenzakala apho umntu okhuselweyo afunyanwa ephantsi kwempembelelo zotywala okanye iziyobisi okanye apho umyinge wotywala egazini udlulile kulowo usemthethweni.
Ezemidlalo yabahlawulwayo, ukubhabha emoyeni usebenzisa i-hang glider, ukubhabha emoyeni usebenzisa inqwelomoya i-micro light.
Ukufa okanye ukwenzakala njengesiphumo sokwaphula umthetho.


Iindlela zokubanga

Zonke izehlo ezinokukhokelela ekubeni kwenziwe ubango phantsi kwale polisi mazixelwe kwa- Glenrand MÂ·IÂ·B (kudlulwe ku-Pam Hintsho ngabaqeshwa basePalamente okanye ku-Linda Harper ngamaLungu ePalamente) ngokukhawuleza kodwa kwisithuba esingadlulanga kwiinyanga ezintathu.
Onke amabango okufa makachazwe ngokukhawuleza kungabikho kulibazisa kungeyomfuneko
Ukufuna uncedo okanye iingcebiso ngemiba yokubanga, nceda uqhagamshelane naba baqeshwa bakwa-Glenrand MÂ·IÂ·B:

Mnu Frank Ndaba 011 - 329 1556

Zonke iintlawulo zale polisi zihlawulwa ePalamente kuqala.


Imibuzo Jikelele

Aba baqeshwa balandelayo bakwa-Glenrand MÂ·IÂ·B bayafumaneka ukunceda nangayiphi imicimbi ebhekiselele kwipolisi i-GPA yasePalamente.

Mnu Themba Zulu 011 - 329 1813 (UMphathi we-akhawunti)

Ms Khanyisa Gogela 021 - 442 4145

Ms Takalani Tshibalo 011 - 329 1180



<fn>Hansards.PetitionsPamphlet.2009-11-11.xh.txt</fn>
IPALAMENTE YOMZANTSI-AFRIKA

UBUSAZI NA?

UXWEBU LWEZIKHALAZO OLUTYIKITYIWEYO

ZIBANDAKANYE NOKWENZEKA EPALAMENTE

Ukuthatha inxaxheba koluntu ngokubanzi yintsika yenkululeko yethu esakhulayo; yindlela athi aqinisekise ngayo uRhulumente ukuba unika impendulo ngezinto azenzileyo. IPalamente yenze iindlela ezininzi zokonyusa umgangatho wokubandakanya uluntu ekuyilweni kwemithetho nokwandisa indlela abantu abanothi bafikelele ngayo kwiPalamente yabantu. Ukuzibandakanya kumsebenzi wePalamente akukho nzima njengokuba abantu becinga. Enye yendlela olungathi uluntu luzibandakanye ngayo kweli lungelo labo olukhuselwe nguMgaqo-Siseko, kukwenza uxwebu lwezikhalazo olutyikityiweyo.

YINTONI UXWEBU LWEZIKHALAZO OLUTYIKITYIWEYO?

Uxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo sisicelo esisemthethweni esijoliswe kwabasemagunyeni ukuze benze into ngaso. Olu xwebhu lusenokuba sisinyanzelo sokubonelelwa ngandlel' ithile okanye ukuqwalaselwa kokungavisisani ngomba othile. Ukuze olu xwebhu lube lolusebenzayo kufuneka lubonakalise ngokuphandle ukuba ngubani kanye lo lujoliswe kuye, uhlobo lwesicelo eso senziwayo, ndawonye nempembelelo yoko kwaye kufuneka iqulathe amagama kunye neenkcukacha zokunxibelelana nombhali/ababhali boxwebhu olo.

IINDIDI ZAMAXWEBU EZIKHALAZO ATYIKITYIWEYO

La maxwebhu ahlula-hlulwe aba ziindidi ezimbini ezibizwa ngokuba luxwebu olwenziwe ngokukodwa kunye nelo luquka uluntu ngokubanzi okanye uxwebhu jikelele. Uxwebhu olwenziwe ngokukodwa lolu umntu athi enze isicelo esisodwa esingundoqo okanye acele ukophulelwa kumsebenzi wasebuRhulumenteni, nto leyo ingekho mthethweni, ngokufanayo nokufuna umhlala-phantsi. Uxwebhu oluquka uluntu ngokubanzi lona kuxa kuthe kwakho abahlali abaliqela abaneenjongo ezifanayo becela ukubonelelwa ngandlela ithile, loo nto inokuthi ibandakanye namanye amaxwebhu ezikhalazo atyikityiweyo.



UKUNIKEZELWA KOXWEBU LWEZIKHALAZO OLUTYIKITYIWEYO

Kulilungelo elibalulekileyo lamalungu oluntu ngokubanzi kwisizwe esilawulwa ngokwentando yesininzi ukuba alungise kwaye alunikezele uxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo nangaliphi na ixesha xa kukho imfuneko yokwenza oko. NgokweCandelo 17 loMgaqo-Siseko woMzantsi Afrika (Umthetho 108 we-1996), naliphi na iqela labahlali kunye nawo nawuphi na umntu unelungelo lokufaka isibheno ngokuzolileyo kwaye engaxhobanga, nokudibana, nokuqhankqalaza, nokubonakalisa ukungoneliseki aze anikezele ngoxwebhu olo. Nangona kunjalo, kukhona iinkqubo ekufuneka zilandelwe ngabantu okanye ngamaqela ekugqithiseni kwabo amaxwebhu ezikhalazo atyikityiweyo.

Lilungu lePalamente kuphela elinokunikezela uxwebhu olo lwezikhalazo olutyikityiweyo ngokusemthethweni ukuze iPalamente ikwazi ukuluqwalasela. Kunyanzelekile ke ngoko ilungu nje loluntu okanye iqela labantu lithumele uxwebhu lwabo lwezikhalazo kwiLungu lePalamente elijongene nabo balicele ukuba libadlulisele lona ePalamente egameni labo.

INDLELA OLWENZIWA NGAYO UXWEBHU LWEZIKHALAZO OLUTYIKITYIWEYO

Phambi kokuba lungeniswe uxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo, kufuneka lukhawulelane nezi mfuneko zilandelayo:

. Lube kwimeko emiselwe nguSomlomo weNdlu yoWiso-Mthetho
okanye uSihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo.
. Lubhalwe ngolunye lweelwimi ezisemthethweni.
. Lube lutyikitywe ngabantu abo banesikhalazo ngokwabo (ngaphandle kokuba uSomlomo okanye uSihlalo ugqibe ngenye indlela.)
. Kungasetyenziswa ulwimi olungasulungekanga
Nolungabonisi ntlonipho.
. Luyicacise ngokupheleleyo imiba leyo okanye iindima/iimeko
ekufuneka iPalamente iyiqwalasele kwaye;
. Kufuneka bacacise ukuba bafuna hlobo luni lwesibonelelo
ePalamente enokuthi iPalamente isiphumeze ngokwegunya layo.




LUNIKEZELWA NJANI UXWEBHU LWEZIKHALAZO OLUTYIKITYIWEYO EPALAMENTE

Ngenxa yokuba uxwebhu kufuneka lunikezelwe ePalamente ngendlela esesikweni, ababhali boxwebhu kufuneka bafumane inkxaso yeLungu lePalamente.

Kucetyiswa ukuba a(ba)thethe neLungu lePalamente phambi kokuba alunikezele uxwebhu ukuze bafumanise ukuba iLungu elo liza kubaxhasa nokuqinisekisa ukuba indlela olubhalwe ngayo noko kuqulathwe luxwebhu olo iyechanileyo.

Ukuba akho amaxwebhu anika inkxaso kumba lowo uphakanyiswayo ngababhali boxwebhu olo, mayinamathiselwe kuxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo.

ILungu lePalamente kufuneka lilunikezele uxwebhu olutyikityiweyo kuNobhala wePalamente ukuze aluhlalutye aze aqinisekise ukuba indlela olubhalwe ngayo noko kuqulathwe lulo kufanelekile ngaphambi kokuba aludlulisele kuSomlomo okanye kuSihlalo.

Uxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo luya kuthi lufundwe ePalamente kwaye ludluliselwe kwikomiti okanye kwiikomiti ezisebenza ngemibandela leyo iphakanyisiweyo.

Imibuzo ngoxwebhu lwezikhalazo olutyikityiweyo ingathunyelwa ku:
kuNobhala wamaPhepha
Inombolo yomnxeba: (021) 403-2224/6
<fn>Hansards.ServiceDelivery.2010-02-19.xh.txt</fn>
YIBA NELIZWI!





IINDIBANO ZOVAKALISO-ZIMVO



IKOMITI YETHUTYANA YOKUHANJISWA KWEENKONZO


22 kweyoMdumba - 21 kuTshazimpunzi we-2010











IINDIBANO ZOVAKALISO-ZIMVO
IKOMITI YETHUTYANA YOKUHANJISWA KWEENKONZO



INdlu yoWiso-mthetho iseke iKomiti yeThutyana ukuze yenze ukongamela okulungelelanisiweyo ekuhanjisweni kweenkonzo phantsi komxholo othi, "Sisebenza sonke ukuqinisekisa ngokunikezelwa kweenkonzo ezisemgangathweni eluntwini".
Igunya leKomiti liya kuba kukufuna ukwazi ngenkqubela-phambili ekuhanjisweni kweenkonzo kunye, apho kukho khona uqhankqalazo, nemingeni ekhoyo ukuze yenze ingxelo eneengcebiso ezicacileyo nezinempumelelo kwiNdlu yoWiso-mthetho. Le Komiti iya kwenza isiphakamiso soyilo sokuphumeza ezi ngcebiso kwiNdlu yoWiso-mthetho.



Ukuza kuthi ga ngoku, iKomiti iza kuzibandakanya kutyelelo olulungelelanisiweyo kumaphandle nasezidolophini ize ibize iindibano zovakaliso-luvo zikawonke-wonke ePalamente nakumaphondo. Iindibano zovakaliso-luvo zikawonke-wonke ePalamente ziya kuba ngomhla we-2 ukuya kowe-4 kweyoMdumba we-2010.



Ngexesha lotyelelo kumaphondo, iKomiti iza kuhlola izakhiwo ezo, ize idibane noluntu, amagosa kaRhulumente wamaKhaya, amagosa eSebe likaRhulumente wePhondo, iikomiti zengingqi, imibutho yasekuhlaleni kunye namalungu ecandelo lezoshishino.









Amalungu oluntu ayamenywa kwiindibano zovakaliso-zimvo zikawonke-wonke
ezicwangciselwe ukuba zibekho kumaphondo ngamaphondo ngolu hlobo lulandelayo:



Iphondo

Indawo

Umhla

Ixesha



Mpumalanga

uMasipala weNgingqi uMkhondo

(Iziko loKhenketho laseMkhondo)

22 kweyoMdumba we-2010

16h00





uMasipala weNgingqi iDipaleseng

(kwibala lokudlala iSiyathemba)

24 kweyoMdumba we-2010

16h00



Mpuma Koloni

uMasipala weNgingqi iBuffalo City

(e-Orient Theater)

22 kweyoMdumba we-2010

16h00





uMasipala weNgingqi iGreat Kei

(kumabala okudlala esikolo iMakazi)

24 kweyoMdumba we-2010

10h00



Ntshona koloni

IsiXeko saseKapa

(kwiholo i-O.R Tambo)

22 kweyoMdumba we-2010

16h00





IsiXeko saseKapa

(kumabala okudlala aseDunoon)

24 kweyoMdumba we-2010

16h00



Gauteng

eNokeng Tsa Taemane

(kwiholo ledolophu iRayton)

15 kweyoKwindla we-2010

16h00





uMasipala weNgingqi iMfuleni

(kwiziko lemidlalo iSaul Tsotetsi)

17 kweyoKwindla we-2010

16h00



Freyistata

uMasipala weNgingqi iKopanong

(kwibala lokudlala iChaleb Matshabi)

15 kweyoKwindla we-2010

15h00





uMasipala weNgingqi iNala

(kwibala eliphambi kwesikolo iHloboloha)

17 kweyoKwindla we-2010

16h00



Mntla Ntshona

uMasipala weNgingqi iGreater Taung

(kwiholo lokuzilolonga laseTaung iMmabana)

15 kweyoKwindla we-2010

16h00





uMasipala weNgingqi iRamotshere Moiloa

(kwiziko loluntu iLehurutshe)

17 kweyoKwindla we-2010

13h00



Limpopo

uMasipala weNgingqi eThulamela

(kwiholo lomdlalo wamanqindi iMalamulele)

19 kuTshazimpunzi we-2010

10h00



Mntla Koloni

uMasipala weNgingqi iDikgatlong

(kumabala emidlalo iMataleng)

19 kuTshazimpunzi we-2010

16h00



KWA-ZULU NATAL

uMasipala oMbaxa weTheku

(kwiholo lesixeko eThekwini)

19 kuTshazimpunzi we-2010

16h00





uMasipala weNgingqi uMsunduzi

(kwiziko loluntu i-Edendale)

22 kuTshazimpunzi we-2010

16h00







Page 1 (Front Page)



UMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996





Page 3 (Back cover)



(Emblem)

---------------------

IPALAMENTE

YERIPHABLIKI YOMZANTSI AFRIKA

Ukufumana ulwazi oluthe vetshe nceda unxibelelane:

Amaphondo: Mpuma Koloni, Freystata noMntla Koloni

Zintle Ngoma

Ifowuni yomsebenzi 021 403 3843

Iselifowuni 072 745 3843

Ifeksi 086 625 7056

Imeyile: zingoma@parliament.gov.za



Amaphondo: Gauteng, Mpumalanga neLimpopo

Shereen Cassiem

Ifowuni yomsebenzi 021 403 3769

Iselifowuni 083 774 4019

Ifeksi 086 523 7591

Imeyile: scassiem@parliament.gov.za



Amaphondo: Ntshona Koloni, Mntla Ntshona neKwa-Zulu Natal

Ajabulile Mtiya

Ifowuni yomsebenzi 021 403 3740

Iselifowuni 073 805 5928

Ifeksi 086 544 0628

Emeile: amtiya@parliament.gov.za



Ikhutshwe yi-: Palamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika



Ishicilelwe yi-: Parliamentary Communication Services,

Ifuthelwe luluntu!

Yiya kwiwebhusayithi yePalamente yethu: www.parliament.gov.za

Ifowuni: +2721 403 2911 Ifeksi: +2721 403 3784, P.O. Box 15, Cape Town, 8000

<fn>Hansards.Sona.2009-04.xh.txt</fn>




INTETHO YOVULO-PALAMENTE YESIZWE KAMONGAMELI WOMZANTSI AFRIKA, UKGALEMA MOTLANTHE

ENIKELWA KWINDIBANO YEZINDLU ZEPALAMENTE ZOMBINI

eKapa, 6 kweyoMdumba ka-2009.



Mama uSomlomo weNdlu yoWiso-Mthetho; Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo; umam' uSekela-mongameli; umam' uSekela Somlomo noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo; iNgqonyela yeejaji uJaji uLanga; owayesakuba nguSekela-mongameli woMzantsi Afrika nonguMongameli we-ANC; iiNkulumbuso zamaPhondo; amalungu eKhabinethi nooSomlomo bamaphondo; owayesakuba yiNgqonyela yeejaji nababesakuba ngamaGosa ongameleyo ePalamente; iziThwalandwe, oonozaku-zaku nabaKhomishinala bamanye amazwe kunye neendwendwe ezibekekileyo ezisuka kumazwe angaphandle; abaphathi bemibutho yezopolito namaLungu ePalamente, iiNkokeli zeMveli; oHloniphekileyo, uSodolophu weSixeko saseKapa; abefundisi neenkokeli zoluntu, maqabane nezihlobo; iindwendwe ezibekekileyo, ndiziva ndikhethekile ngokufumana eli wonga lokuma apha ndinikel' intetho kule ndibano yeziNdlu zePalamente yoMzantsi Afrika zoMbini, ekuqaleni kwale seshoni yokugqibela yePalamante yesiThathu yeNtando yesininzi.



Ndimi phambi kwabemi boMzantsi Afrika ngentobeko yethuba endilinikiweyo lokuba ndibe ngumlawuli kweyona ofisi yelizwe iphezulu ngokudalwa sisiganeko esikhethekileyo sokurhoxiswa kowayesakuba nguMongameli welizwe nesingunozala wesigqibo esithe sathatyathwa ngumbutho olawulayo eburhulumenteni.



Okwam ke kwezi nyangana zimbalwa, kukukhokela iSigqeba solawulo sikazwelonke ekuphumezeni ugunyaziso olwanikwa i-African National Congress kunyulo luka-2004 nasekwakheni isiseko esiza kusetyenziswa kulawulo oluza kuba semva kolo nyulo ukuze luqhube ngokusebenza ngokungenamikhinkqi.



Impumelelo engathandabuzekiyo esiye sayifumana kwiinyanga ezintlanu ezidlulileyo ekuqinisekiseni ngenguqu engenamagingxi-gingxi nokusebenza ngokungenamikhinkqi kweenkqubo zikarhulumente ingunozala womgaqo-siseko ogqibeleleyo ngokubonakaliswa ubukhulu becala yintsebenziswano yamalungu eSigqeba esiLawulayo amadala namatsha, ndawonye nenkxaso eluqilima yabalawuli bamacandelo akwarhulumente.



Xa sikhangela kule minyaka ili-15 idlulileyo, ndingathanda ukunik' ingqwalasela kumsebenzi wabongameli uNelson Mandela noThabo Mbeki kunye nehlokondiba lamakhosikazi namadoda athe ayenza indima yawo engenamlinganiselo ekuqinisekiseni ukuba ilizwe lilawulwa ngokwesikhokelo sentando yesininzi: kwiSigqeba esiLawulayo nakulawulo, kulawulo lwamaphondo kuwo omathathu amanqanaba karhulumente nakwezomthetho, ibhexeshwa ngumnqweno wokuphucula ubomi babemi boMzantsi Afrika.



Ngaphezu kwako konke oku, ndimi apha phambi kwenu ngokuzingca nangokuzithemba ngokuba lo Mzantsi Afrika sivuyisana nawo namhlanje - owahluke ngokukhethekileyo kulowo weyantlukwano, ukungaboni ngasonye nocalu-calulo obelugquba kwiminyakana nje eli-15 edlulileyo - sisiqhamo sezithukuthuku neenkxwaleko zamakhosikazi namadoda asuka mbombo zonke zomhlaba. Aba bangumfuziselo wethemba nenzondelelo enika umzobo wesizwe sethu.



Phakathi koluhlu lwabemi abangoompondo-zihlanjiwe kukho amalungu ePalamente yethu yentando yesininzi esithe safumana ishwangusha lokuba sibakhaphe besiya kumakhaya abo okugqibela kweyoMdumba kulo nyaka uphelileyo. Aba babandakanya uBrian Bunting, Billy Nair, Ncumisa Kondlo, John Gomomo, Joe Nhlanhla, Cas Saloojee, John Schippers kunye noJan van Eck.



Phakathi kwabo ndingathanda ukukhankanya uNkskz Helen Suzman, ongummi ohloniphekileyo woMzantsi Afrika nowayemele zonke izinto ezingundoqo zale Palamente intsha kumagumbi ePalamente endala yocalu-calulo.



Ngaba bakhankanyiweyo ndawonye namanye amathandazwe ekumele ukuba bafumane esona sabelo sikhulu sewonga xa sivakalisa ukuba nokuba iimeko zezoqoqosho zingalikhubaza njani na ilizwe lethu, nokuba iintandabuzo zezopolitiko zingagquba kangakanani na kwizazela zethu kweli lixa lenguqu, ilizwe lethu lona lisagqwesile.



Kananjalo, akufunekanga siyidele imingeni esijamelene nayo. Inkxwaleko yemeko yezoqoqosho egqubayo kwihlabathi jikelele igeleshela ubungozi kwezoqoqosho lwelizwe lethu ngokubhekiselele kudendo emisebenzini nokuphuhla kobomi babemi.



Ngokwesiqhelo ke, iintandabuzo zenguqu kwezopolitiko zisenokudala intlaninge yemibuzo engenakuphenduleka.



Njengesiphumo soku, abanye bethu basenokuzifumana bethabatheka zezi nkqwithela zenguqu kwezopolitiko size sixhathise ngokubambisana ngobu bunzima kwezoqoqosho nombhodamo kwezopolitiko.



Okukokwethu ke luhambo oluzele ithemba nenzondelelo.



Sisenokude sithi, kuyo yonke le ngxuba-kaxaka, imiba emininzi yomgaqo-siseko wethu ithe yavavanywa ngeli xeshana lisandul' ukudlula, kwaye yonke ithe yaluphumelela uvavanyo into leyo enik' ubungqina bobuqilima kulawulo lwethu lwentando yesininzi ngendlela ekhethekileyo.



Idemokhrasi yethu yomelele. Iya iqina ngokuqina, ngokusekwa nguMgaqo-siseko ongenamlinganiselo kwihlabathi jikelele.



Ngokwenene ke, ubunkunkqele bokunxibelelana ngezopolitiko ngeli lixa lokhuphiswano ngonyulo, esivumelana sisonke ukuba lumele luqhutywe ngesidima nangoxolo, kusisiqinisekiso sokuphumelela nokomelela kwedemokhrasi yethu.



Ngabemi boMzantsi Afrika abathe baqinisekisa ngenkqubela, kwaye ikwangabo abaza kulukhusela ulawulo lwethu lwentando yesininizi kule minyaka izayo.



Ndivumele ke mam' uSomlomo nawe Sihlalo, ukuba kwesi sihlandlo ndibongoze bonke abemi boMzantsi Afrika abaselungelweni bahambe baye kubhalisela uvoto, baze bavote kunyulo oluzayo lukazwelonke nolwamaphondo, ukwenzel' ukuba sikwazi ukuzilungiselela ikamva lethu (ngokwethu).



Oku kufanele sikwenze mihla le kwii-ofisi zoomasipala ngaphambi kokuba uvalwe umqulu wabavoti. Kanti kufanele silisebenzise eli thuba lenziwe yiKomishoni yoNyulo eZimeleyo, i-IEC, lesibonelelo esikhethekileyo sokubhalisela uvoto, ngomso nangeCawe, umhla we-7 nowe-8 kweyoMdumba.



Ndingathanda ukuthatha eli thuba lokuvakalisa ukuba kwezi ntsuku zimbalwa zizayo ndiza kuqukumbela iingxoxo endinazo neKomishoni yoNyulo eZimeleyo kuquka iiNkulumbuso zamaphondo ndize ndidandalazise usuku lonyulo.



Malungu ahloniphekileyo, ubukho bethu singulo rhulumente wentando yesininzi sibufumene kubemi boMzantsi Afrika abathi bafunquka ngobuninzi babo ngomhla wama-27 kuTshazimpuzi ka-1994, besiya kuvotela ukutshintsha ubomi nekamva labo.



Ngokwenza nje eso senzo sibonakala silula sokuvotela urhulumente wabemi belizwe, sathi samnikela imiva urhulumente wocalu-calulo.



Kungoko kufanelekile ke ukuba sisibhiyozele isikhumbuzo seminyaka engama-20 yokwamkelwa kwesiBhambathiso seKomiti yeThutyana yeMbumba yoManyano lwe-Afrika ejongene naMazantsi Afrika (the Declaration of African Unity's Ad hoc Committee on Southern Africa) ngokubhekiselele kumba woMzantsi Afrika owathi wamkelwa kweyeThupha ka-1989 - eyaziwa ngokuba sisiBhambathiso saseHarare. Elo nyathelo laba ngunozala wesiseko semvumelwano sehlabathi jikelele, kusetyenziswa imbumba yeZizwe eziManyeneyo, ngomgaqo omawulandelwe kwiingxoxo zoMzantsi Afrika. Oku kwaba nefuthe eMzantsi Afrika kumxholo weNkomfa yeNgomso eLisekelwe kwiNtando yeSininzi ka-1989 eyathi yadibanisa ndawonye onke amathandazwe asuka mbombo zonke zomhlaba.



Konke oku kwathi kwakhokelela kwinkqubo yeengxoxo ezathi zakhokelela kunyulo lwethu lokuqala olukhululekileyo luka-1994.



Kungoko kufanelekile kule nkalo ukuba sithulel' umnqwazi owayesakuba ngumongameli we-African National Congress, u-Oliver Reginald Tambo, ngokuseka nokuhamba ecel' amalizo kumazwe ngamazwe nakumaqumrhu omhlaba jikelele, nokwathi kwaba sisiseko sokuqukunjelwa ngoxolo kwengxuba-kaxaka yokungaboni ngasonye kwilizwe lethu.



Elo nyathelo likhuthazayo lokuseka umgaqo-nkqubo ozungeze uxolo noxolelwano kwindawo yenkxwayela nokungaboni ngasonye lwathi lwazisa inguqu encomekayo yezehlo zeminyaka elikhulu eyadlulayo - ukutsho oko, isigqibo sonyaka ka-1909 seNgqungquthela kaZwelonke neyathi yakhokelela ekusekweni koMdibaniso woMzantsi Afrika.



Nangona le ngqungquthela yaye yacacisa ubungangamsha bemimandla yoMzantsi Afrika ngokwendlela esiyazi ngayo namhlanje, yayisekelwe kwimiba yengcinezelo nocalu-calulo.



Njalo ke, kule minyaka ili-15 yorhulumente wethu wentando yesininzi, sisenokudandalazisa ukuba uloyiko, ukungazithembi nenzondo ezathi kwiminyaka eli-100 eyadlulayo zadala ukuzikhohlisa kwamakoloniyali ngoxolo olucalulayo, zizinto ezazingenasiseko, nje, koko zingawo namampunge.



Zonke ezo nkxalabo nokungazithembi zaba ngunozala weminyaka ngeminyaka yokuzabalaza. Ngokuphathelele kuloo mba ke, singathanda ukuthulel' umnqwazi igorha lelizwe lethu, uSolomon Kalushi Mahlangu, owathi waxhonywa kwiminyaka engama-30 eyadlulayo engabonakalisi loyiko ngenxa yokuthembela kulwazi lokuba igazi lakhe alisayi kuphalala nje, kuloko liza kunkcenkceshela umthi wenkululeko. Ndivumele ke ngoko ukuba ndinik' imbeko kumnakwabo, uLucas Mahlangu, okhoyo apha phakathi kwethu ezokumela usapho.



USolomon Mahlangu wayeqhuba nedabi elalisiliwa ngamagorha amhlamnene ekukho phakathi kwawo uKumkani uCetshwayo owathi woyisa umkhosi wamakoloniyali ngowe-1879, kwimfazwe ebizwa ngokuba siSandlwana, ngelikhusela inkululeko yabemi bemveli bezwe lethu kunye nobuncwane bomhlaba wabo.



Kwiminyaka elikhulu elinamashumi amathathu emva koko, simangaliswa lithemba nenzondelelo ezazizalise ezo ntliziyo zikhaliphileyo.



Kumaziko ezemfundo, umfutho womzabalazo ofanayo wathi waphembelela uqhankqalazo ngobusika obabubanda kakhulu emva kokunikwa uphumaphele kombutho wokulwel' inkululeko nokubanjwa kweenkokeli zombutho wazo.

Kwiminyaka engama-40 eyadlulayo, iqela lamatsha-ntliziyo abafundi lathi laqhekeka kwiNusas laze laseka uMbutho waBafundi boMzantsi Afrika (South African Students' Organisation).



Kweli qela kwakukho iinkokeli zokuqala zalo mbutho ukhankanywe ngasentla apha, eziquka, ukubalula nje abambalwa, uStrini Moodley, uNjingalwazi uBarney Pityana, Steve Biko, Onkgopotse Tiro, Harry Nengwekhulu , Themba Sono, Mapetla Mohapi, Mosioua Lekota, Johnny Issel noMthuli kaShezi. Sibamba ngazo zozibini kubo ngokunik' ithemba ngexesha lonxunguphalo. Kwesi sithuba ke singathanda ukunik' imbeko kuPat Tlhagwana, ongumzala kaOnkgopotse Tiro, okhoyo apha phakathi kwethu eze kumela usapho.



Kwesi sihlandlo ke singathanda kwakhona ukubulela kongasekhoyo uEphraim Mogale, owayengumongameli wokuqala kaKhongolose waBafundi boMzantsi Afrika (Congress of South African Students - Cosas) kwiminyaka engama-30 eyadlulayo, nakumaqabane akhe.



Kugxalathelwano lweenkumbulo ezingaba bafundi baloo minyaka kuzinga umyalezo wembopheleleko, umyalezo lowo othi kukho utshiseko lokunxanelwa inkululeko nolwazi kulutsha lwethu lutshisa ngakumbi kwimixhelo yolutsha lwethu.



Imiyalezo yemisebenzi yalo yobutsha-ntliziyo ibubungqina xa kunamhlanje, nanjengoko kwakunjalo kuloo minyaka, bokokuba kufuneka siwenze aphangalale amajelo okufuman' impumelelo; okokuba ngokwenene kufuneka, ngokoMqulu weNkululeko, "iminyango yemfundo nenkcubeko" ivulwe gengelele.



Sikhankanya le mibutho nezi nkokeli ngeenjongo zokugxininisa ifuthe lethemba nenzondelelo eyayiphembelela umzabalazo wokulwela umasilingane nangona izinto zazibonakala zimfiliba; nezokugxininisa kuxanduva oluhleli emagxeni ethu wokuqhubela phambili iimbono ezifezekileyo olwathi uninzi lwafela zona, lungathezwa mandla ngamagingxi-gingxi namanzithi-nzithi elwathi lwadibana nawo.



Kwakhona mam'uSomlomo nawe Sihlalo obekekileyo, kufanele sizibuze umbuzo othi: ingaba ihambo yethu iyibalula njani indlela yenguqu yoluntu loMzantsi Afrika ukusukela oko sathi safumana ukuzilawula ngokwentando yesininzi nokuba sesihambe umgama ongakanani na kuphuhliso loluntu nasekumiliseleni isidima soluntu ukusukela oko sathi safumana ugunyaziso lwentando yesininzi kunyaka ka-2004?



Namhlanje sinenkqubo yentando yesininzi esebenza ngendlela ekhethekileyo ekhokelwa yimithetho-sisekelo ecacileyo neselubala enamaqonga aliqela apho uluntu lunokuthi luthathe inxanxheba khona, kuquka amaziko azimeleyo agunyaziswa nguMgaqo-siseko ukuba axhase ukhokelo lwentando yesininzi.



Kule minyaka idlulileyo, sikwazile ukuphucula amaziko karhulumente. Sikwazile ukuseka unxibelelwano oluluqilima phakathi kwamanqanaba oburhulumente saze saphucula nomanyaniso kula manqanaba naphakathi kwawo.



Ngokwenene ke urhulumente usenokuzingomb' isifuba ngenxa yokuba ekwazile ukuguqula indlela abaxubeke ngayo abantu kwiNkonzo kaRhulumente, into leyo engumfuziselo wesimo soluntu lwelizwe lethu.



Kambe ke nangona amabhinqa akwizikhundla eziphezulu kulawulo lwaseburhulumenteni esenza ama-34 ekhulwini, oku kusawa ngaphantsi kumlinganiselo ekujoliswe kuwo.



Kumanqanaba epalamente kazwelonke neepalamente zamaphondo kukho iimpawu ezibonakalisa ukuba kulo nyaka ilizwe liza kuqabela ngaphezulu kwama-32 ekhulwini enani lamabhinqa akwizikhundla eziphezulu ekwathi kwafikelelwa kulo ngonyaka ka-2004, ngethemba lokuba liza kuqabela ngaphaya kwama-40 ekhulwini ekwafikelelwa kulo kunyulo loorhulumente bamakhaya ngonyaka ka-2006. Sinethemba lokuba onke amaqela ezopolitiko, nanjengoko eqoshelisa uluhlu lwawo lonyulo, aza kuyithathel' ingqalelo le nzame ibalasele kangakanana.



Nangona ikhona inkqubela-phambili, u-0,2 ekhulwini linani elingancomeki nje kwaphela ngokubhekiselele kubantu abakhubazekileyo abaqeshwe eburhulumenteni, ngakumbi xa kujongwa isibini ekhulwini esilinani ebesizisekele lona .



Asasilela kakhulu amacandelo azimeleyo kuyo yomibini le miba,.



Kuthe kwasekwa amanyathelo aliqela okuphucula ukusebenza kweNkonzo kaRhulumente, kuquka ulawulo lwemali, iZiko leeNkonzo iThusong (Thusong Service Centre) nezinye iinkqubo ezintsha zokunikezelwa kweenkonzo, iimbizo kunye noko kubonakaliswa liSebe leMicimbi yeKhaya okululawulo oluluqilima.



Kambe ke kusekuninzi ekusafanele kwenziwe ukuphucula imicimbi yokunikezelwa kweenkonzo nokufundiswa kwabo basebenza eburhulumenteni, ngakumbi abo basebenzisana ngqo noluntu.



Nanjengoko amalungu ahloniphekileyo esazi, urhulumente wethu ulenze iphulo lokulwa norhwaphilizo laba yenye yezinto ezisengcupheni ezifun' ingqwalasela. Oku kuyabonakala, phakathi nje kwezinye izinto, kuwiso-mthetho, kwimigaqo nemimiselo yolawulo lwabaseburhulumenteni kunye nabaphathiswa ngokunjalo, kubuhlakani noluntu namashishini, kuquka iminxeba yoqhagamshelwano elwa norhwaphilizo.



Kusenokwenzeka ke ukuba iinkqubo zokulwa nezokohlwaya abarhwaphilizi azikho mgangathweni, kodwa ngokwembono yeenkqubo zikarhulumente sisenokuzixolisa ngelithi ngaphaya kwama-70 ekhulwini amatyala orhwaphilizo - athe angeniswa ngokusetyenziswa kwamaziko osasazo-zindaba ayapapashwa, ngenxa yokuba urhulumente eye wakubhaqa okugwenxa okwenzekayo wenza into ngako.



Amaziko oshishino abucala nawo ajamelene nemingeni efanayo nale. Ekugqibeleni, umngeni esijamelene nawo sisonke ungolawulo nangokuqinisekisa ukuthotyelwa kwalo ngokuthe gqolo.



Malungu ahloniphekileyo, ndiqinisekile ukuba siyavumelana sisonke ukuba ubomi besizwe sethu buxhomekeke ikakhulu kwinkqubela esiyibonisayo ekukhuliseni ubutyebi belizwe nasekuqinisekiseni ukuba iingeniso ezingunozala wokukhula kwezoqoqosho zixhanyulwa ngabemi belizwe bebonke.



Yinto eyaziwa ngumntu wonke ukuba emva kokuma ndawonye kwezoqoqosho ekupheleni kweminyaka yoo-1980 nasekuqaleni kweminyaka yoo-1990, uMzantsi Afrika uthe waxhamla kuzinzo lokukhula kwezoqoqosho ukusukela oko ugcino lweenkcukacha zamanani-nkcazo lwathi kwaqalisa ngowe-1940.



Kwishumi leminyaka yokuqala yenkululeko yethu, ukukhula kwezoqoqosho kube ngumyinge we-3 ekhulwini ngonyaka kwaye oku kuthe kwakhula ngomlinganiselo we-5 ekhulwini ngonyaka ukusukela kunyaka ka-2004 ukuya ka-2007.



Ekubeni ukunyuka kwamaxabiso kuye ngokufuthelwa kukunyuka kwamanani engqesho nemivuzo, ukuhla kwamaxabiso nenzala kwimali-mboleko, kwenze indima kulo mba; siyakhuthazwa ke ngoko kukukhula okuqhubayo kweenzame zokuphucul' imeko yezoqoqosho.



Ezi ziquka, okokuqala, ukunyuka kwamazinga otyalo-mali kurhulumente nakumacandelo oshishino lwabucala. Ngokubhekiselele kulo mba, kwiminyaka emihlanu edlulileyo, besilenga-lenga kwi-16 ekhulwini yokusekwa kwenkunzi eqingqiweyo iyonke nengumyinge wemveliso yelizwe yonyaka-mali (iGDP). Ukunyuka kotyalo-mali kukhawuleze kangangokuba ngoku kumi kuma-22 ekhulwini nekude kufuphi nama-25 ekhulwini elingumyinge ebesizimisele ukuwufumana kuphela ngonyaka ka-2014. Oku kungunozala weenkqubo ezikhethekileyo zikarhulumente zokwandisa izibonelelo zoluntu.



Kungenxa yemigaqo-nkqubo yokwenza ngcono imeko ekhoyo yotyalo-mali yoosomashishini babucala nokulawula imali kaRhulumente neyenkqubo yokusetyenziswa nokulawulwa ngendlela ethi yandise ukufikeleleka kweenkonzo kwaye inciphise nomthwalo wokunyuka kwamaxabiso ezinto kwangelo xesha linye iqinisekise nozinzo kuqoqosho.



Ukugqalisela ekwenzeni iinguqu kuqoqosho oluncinane kwishumi leminyaka edlulileyo, kunye neenzame ezenziweyo ngokungakumbi ukusuka ku-2004 yokususa imiqobo ngemiqobo , ngendlela enobuchule ziye zaba nefuthe elihle.



Kungenxa yale meko apho kuthe kwabonwa ukuba makumiliselwe i-Accelerated and Shared Growth Initiative, Asgisa, ukuqinisekisa ukuba zonke iziphazamiso ezizizithinteli ezifana nokuba semva kakhulu kolwakhiwo lwezibonelelo, umanyaniso lwemigaqo-nkqubo namaphulo emizi-mveliso, umngeni kwizakhono, ubunzima kulawulo kwakunye nocikizeko kwiinkonzo zikarhulumente, zijongwe ngeliso elibukhali nangendlela ecwangciseke kakuhle.



Ezoqoqosho lwethu zithe zavuleleka ngaphezulu, kwaye okokoko kwango-1994 luthe lwaye lungena kancinane kwezamazwe ngamazwe. Amaziko emali ethu angumzekelo omhle, othe ngendlela ethile wasikhusela kwizaqhwithi lwezoqoqosho lwamazwe ngamazwe.



Kambe ke, ukufikeleleka kwawo kuluntu lwethu kusengaphantsi kwezinga ebelilindelekile. Uqoqosho lwethu luxhomekeke kakhulu kwizinto zolimo nezimbiwa ukuba zithunyelwe kwamanye amazwe. Ngaphandle kwecandelo lezenkonzo, asibonanga kukhula kukhulu kumacandelo abaluleke kakhulu, ngakumbi kwizinto zemveliso.



Ngokunjalo, iqondo lokukhula kwezorhwebo namanye amazwe alubanga loluphezulu njengakwamanye afana neli. Bobu buthathaka kanye obubangele ukuba singene kule meko yokuqhwalela okungaka, ngakumbi xa sathi sangena kumanqanaba okukhula aphezulu. Nangenxa yento yokuba sinezinga eliphantsi lokonga, sinyanzeleke ukuba sithembele kwimali engena kwixesha elifutshane ukuze sikwazi sikhawulelane neli tyala, ngokunjalo namaphulo ethu okutyala imali.



Le yimingeni ekufuneka ilizwe lethu liyiqwalasele, lithethe ngayo kwixesha elizayo.



Okona kubalulekileyo ngulo mbuzo: Yintoni phofu ekufuneka ezoqoqosho zikhule ngayo? Ubutyebi benziwe ukwenzela ukuba siphucule indlela abaphila ngayo abantu. Ngoko ke umbuzo wokuba ngaba ukukhula kwezoqoqosho kuxhanyulwa ngokulinganayo na ufanele ukuba ube yintsika yazo zonke ingcamango zezoqoqosho.



Okubalulekileyo, kukuba ukwabelana ngenzuzo kwezoqoqosho makubandakanye ukudala imisebenzi kubantu, luqinisekise ukuba kukho imisebenzi ephucukileyo. Ngokwenene, kusenza sizingce ukuba phakathi ko-1995 kunye no-2003, ezoqoqosho zithe zavula amathuba emisebenzi asisigidi esinesiqingatha, kwaye ke okuncomeka ngakumbi, kukudala malunga nemisebenzi engama-500 000 ngonyaka phakathi ko-2004 kunye no-2007.



Ngeli xesha likhankanyiweyo, okokuqala okoko kwabakho inkululeko, imisebenzi eyathi yenziwa ngonyaka yaba ngaphezulu kwenani labangena okokuqala kwimarike yemisebenzi, yaza ke loo nto yanciphisa izinga lokungasebenzi ukusuka ku-31 ekhulwini ngo-2003 ukuya ku-23 ekhulwini kunyaka ka-2007.



Eneneni, le nto akufuneki ilisithe uxanduva lwethu lokuqhuba nokugoca-goca umba womgangatho kule misebenzi, kubandakanya namalungelo kunye nenzuzo abathi bazixhamle abasebenzi.



Ukwabelana ngenzuzo yokukhula kwezoqoqosho kufuneka ukuba kudityaniswe nokukhawuleziswa kokubonelelwa kwababefudula besingelwe phantsi, ngokunjalo kubandakanye noxhobiso lwabamnyama ngokubanzi kwezoqoqosho, BBEE.



Le nto ayingomsebenzi wezinto ezibizwa ngokuba zizinto ezifuna ukwenziwa ngokobuhlanga. Ngokwenyaniso, ilizwe elingaqinisekisiyo ngokubandakanyeka kwabo bonke abantu kuzo zonke izigaba zezinto zezoqoqosho, liza kuba neziphumo ezingaphantsi kunoko bekufanelekile ngokwamandla alo.



Into yokuba ushishino lwabucala lusilele ekuguquleni ukumelwa kweendidi zonke zoluntu kumanqanaba olawulo nakwimisebenzi efuna izakhono, kuphuhliso lwamashishini, njalo, njalo, yenza ukuba ilizwe lethu lihambe emva kakhulu ngakwicala lokukhula okuphezulu.



Ukwabelana ngenzuzo yezoqoqosho kukwathetha inxaxheba yocikizeko kunye nobulungisa yelizwe ekusebenziseni icandelo lezemali njengesixhobo sokwahlula kunye nokwabelana ngomthwalo onzima wokubonelela ngempahla kuluntu.



Amalungu ahloniphekileyo anganolwazi ngenxalenye yezinto ezinxulumene neentlawulo zentlalontle. Ndiza kucaphula, ngokunjalo, imizekelo embalwa kwakhona ukucacisa uhlobo lwempumelelo esibe nayo kwakunye nemingeni esijongene nayo.



URhulumente uva kabuhlungu yaye unolwazi ngenkxwaleko yentlupheko esaqhubayo eyandileyo kuluntu lwethu, kwaye nezinga lokungalingani luphakame kakhulu.



Kule minyaka ili-15 sithe sasebenza ngamandla sizama ukulwa nesi sibetho ngendlela apha yokunika abantu imali yentlalontle. Ukucaphula kumsebenzi obusenziwa liqela lezifundiswa zakwiyunivesithi yaseStellenbosch, ebelikhokelwe nguProf Servaas van der Berg:



Okokuqala, umlinganiselo wentlupheko ngokwemali waye wehla kakhulu ukusukela emva kokuguquka kwenkulungwana. Oku kuhla kwenziwe kakhulu kukwanda ngokukhawuleza kwenkcitho kwimali yentlalontle ukusuka ku-2002. Le mpucuko ibonakaliswa nakukufikeleleka kweenkonzo ezingundoqo - ukuhla okukhawulezileyo kwintlupheko ngokwezinto kwaye kwandulela ukuhla kwentlupheko ngokomlinganiselo wemali. Okwesibini, nangona kuye kwaba kukhulu ukuhla kwiqondo lentlupheko, umyinge wokungalingani waye wenyuka koo-1990. Okwesithathu, izinto ezibangela intlupheko nokungalingani zizo eziba sisiseko semeko yemigaqo-nkqubo ngokubanzi ... [P] Intlupheko ihlile okokoko kwathi kwakho inguqulelo, kodwa ... ukungalingani akuphucukanga."



Kumakhaya ekukho nabantwana (abo baneminyaka eli-17 nangaphantsi), inani lamakhaya awaye achaza ngomntwana othe walamba laye lehla kakhulu (ukusuka ngaphezulu nje kancinane kwi-31% laya kwi-16%) phakathi ko-2002 no-2006. Le nto ibonakalisa ukuba iqondo lentlupheko lithe laphucuka ngokungenakuchazwa, ngokungakumbi phakathi kwabo bantu banamava kakhulu ngokuhluthwa kwentlalo-ntle. Izinga lendlala phakathi kwabantwana lithe lehla ngesiqingatha kwisithuba seminyaka mine.



Ngokwenene, ezi nkcazelo ziyangqinwa naluphando esilwenzileyo olubonakalisa ukuba intlupheko ngokwengeniso, ngokungakumbi phakathi kwabantu abantsundu nabebala, iye yehla ngokungakumbi ngenxa yeziphumo zokuphakama kwezinga lokuqeshwa nokunikwa kwabantu izibonelelo zemali yesondlo. Ngeli xesha inani labantu ababefumana esi sibonelelo yayizizigidi ezi-2.5 ngo-1999, liye lenyuka laya kutsho kwi-12,4 lezigidi ngo-2008.



Okukakhulu oku kuthe kwenziwa ngenxa yokwanda kakhulu kofikeleleko lobonelelo ngemali yesondlo sabantwana ethe yanda ukusuka kuma-34 000 abathi baxhamla kule mali ngo-1999 ukuya kwi-8,1 yezigidi ngo-2008.



Njengenxalenye yokuphucula ingeniso kwabahluphekileyo, kujoliswe ekubeni amathuba emisebenzi adalwayo afike kwisigidi ngendlela ye-Expanded Public Works Programme eyaphumelela ngo-2008, kusasele unyaka omnye kuleya yojoliso logunyaziso lwangonyulo luka-2004. Le nto yenze amathuba aphangaleleyo ekwandiseni le nkqubo nokuphucula izinga lomgangatho layo.



Ngokubhekiselele kufikelelo lwamakhaya kwiinkonzo ezingundoqo, amanani ayazithethela ngokwawo. Umzekelo, ufikeleleko lwamanzi aselwayo luthe lwaphumelela nge-62 ekhululwini ngo-1996 lwaya

ku-88 ekhululwini ngo-2008.



Ubungqina bobonelelo ngemali yentlalontle bubonakala ngophucuko olukhulu lofikelelo kwizibonelela zothintelo lwezifo. Namhlanje inani eliyi-95% yabantu base-Mzantsi Afrika bahlala kufutshane neendawo ezinikezela ngezempilo kangangomgama ongaphantsi kwe-5km, yaye sixelelwa ukuba zonke ikliniki ngoku zinamanzi okusela. Ukugonywa kwabantwana kuthe kwanda nge-85 ekhulwini kunye nenani labafunyanwa sisifo seMalariya lithe lehla noko.



Siyakhuthazwa ziziphumo zophando ezibonakalisa ukuba intsholongwane yesifo ugawulayo iHIV nayo iyehla nenani labantu abasulelekayo.

Ngaphezu koko iphulo lethu lonyango lwe-antiretrovial asikuko nokuba lelona likhulu ehlabathini, koko landa ngamaxesha onke, linangaphezu kwama-690 000 ezigulana ezithe zanokunikwa ukhuseleko lonyango lwe-antiretrovial okoko yaqalayo le nkqubo.



Kanti ke iindawo ezininzi apho kufumaneka uncedo lokunyangwa azisoloko zinawo amayeza afunekayo, izinga labasebenzi elifanelekileyo, nendlela engaguqukiyo yokunikezela ngenkonzo ezingundoqo ezifana nokuba namanzi acocekileyo nombane. Olunye lolu ncedo luhlobo ekulawulwa ngalo elukumgangatho ophantsi, kwaye nabasebenzi kusafuneka ukuba baphucule indlela abasebenza ngayo.



Ngakwezemfundo, kuthe kwabakho ukuhla kwezinga lamanani abafundi ngotitshala ngamnye, phantse ufikelelo lwabantwana bonke ngokuphathelele kubhaliso lwabantwana ezikolweni zaseprayimari, kukwakho nokuphucuka kwinani labantwana besikolo abathi baphumelele kwizibalo, ukucaphula imizekelo embalwa.



Kwangaxesha linye, zininzi iinzame zokuphucula izibonelelo kwiindawo ezihlelelekileyo.



Kakade, siyayazi ukuba izinga lokuyeka isikolo, ngakumbi kubafundi bezikolo eziphakamileyo neeyunivesithi, liphakame ngendlela engamkelekanga, yaye nemfundo kusafuneka ivelise indlela eyiyo yokuxhobisa ngezakhono ezizizo nezifunekayo eluntwini.



Ukongeza, indlela ehamba ngayo impumelelo, kokubini ekufundiseni nasekufundeni, ibonisa ukuzingisa okungonwabisiyo kokwahlukana kwamandulo kwamazinga entlalo.



Ngelishwa, apho imfundo ifuneka kakhulu khona ukwenzela ukunceda ekoyiseni ukuzingisa kwentlupheko, kulapho zingaxolisi ngokupheleleyo izibonelelo, ulawulo nezakhono zootitshala.



Amaphulo kaRhulumente okubonelela abantu ngentlalontle nawo athe aliphucula izinga lokuba nezinto kwabahluphekileyo, ngendlela yokunikezela ngezindlu ezizizigidi ezi-2,6 zoncediso-mali.



Masiyivume into yokuba iphulo lokwabiwa ngokutsha komhlaba (Land Redistribution Programme), kwakunye nenkxaso enikwa emva kokuhlaliswa kule mihlaba, noko bekufanele ukuba iye ibe yenziwe ngokukhawuleza nangcono.



Ngokubanzi, siyazidla ngomhlaba esiwuhambileyo kumaphulo ethu entlalontle, kodwa akufuneki saneliswe nje bubungakanani botshintsho olwenzekileyo.



Nokuba kukwezemfundo, ezempilo, ezezindlu, amanzi okanye ezococeko, umbuzo osoloko usijikelezile ngazo zonke iintsuku ngowokuba siliphucule njani izinga lezi nkonzo. Kule ndawo kusafuneka sihambe indlela eyiyo.



Baphathiswa abahloniphekileyo, isibetho solwaphulo-mthetho sisahleli singumngeni apha kubantu boMzantsi-Afrika. Amava emihla ngemihla, kwabahluphekileyo nabatyebileyo abangabamelwane ayafana nje, ngawokuhlala exhaleni lokuhlaselwa ngokungenalusini.



Phakathi kwamaziko karhulumente nazimeleyo, ukwenzeka kwezenzo ezingekho mthethweni zokutyhuthula ngorhwaphilizo kusoloko kusenza inkxalabo.



Kakade, izinga lolwaphulo-mthetho ngokubanzi, elaye lenyuka ngo-2002, liye lasoloko lithe gqolo ngokuhla. Maninzi amanani-nkcazo anokuthi anikwe anokukungqina oku.



Kambe ke siyazi ukuba ukunciphisa akukhange kukhawuleze ngokufanelekileyo khange kube kwi-7 ekhulwini ukuya kwi-10 ekhulwini kwizinga ebesizibekele lona kwiintlobo zolwaphulo-mthetho ezahlukeneyo. Into yokuba izenzo zobundlobongela bokuphangwa eemakhayeni nakumashishini zithe zanda, kwaye nobundlobongela obujolise komama nabantwana abudambanga kwaphela, yenza inkxalabo enkulu kakhulu.



Oku kubonakalisa ukungomeleli kwiindawo esihlala kuzo, ngokungakumbi xa sifuna ukwakha ubudlelane ekuhlaleni kwethu obuya kuthi buncede ekuthinteleni nasekulweni nolwaphulo-mthetho . Olu lwaphulo-mthetho lubonakalisa nobu-ethe-ethe kwinkqubo yezobulungisa yethu kulwaphulo mthetho, ukusuka ekuphandeni ulwaphulo-mthetho ukuya kululeko lwezaphuli-mthetho. Loo nto ibonakalisa ukuhla kocikizeko kwinkqubo yasezinkundleni, ngokuphathelele kubugcisa nezibonelelo nolawulo. Le yimiba ebanzi ekufuneka kuqalwe ngayo ukulungisa inkqubo yezobulungisa.



Kwaye ngoku, nakubeni sizigxeka kangaka nje, akufuneki silahlekane nenyaniso yokuba le nkqubo siyivandlakanyayo yinkqubo exhaswa ngcono kakhulu kunokwangaphambili kweli lizwe lethu.



Le nto ibangelwe luguqulo lwala maziko athe aluqhuba, ngokuphathelele kwinkolelo yawo esekelwe phezu kokuxatyiswa kwamalungelo oluntu, kwindlela abaxubeke ngayo abantu abasebenza kuwo ngokweendidi kwakunye nenkqubo yokwamkela uxanduva lokuphendula.



Kodwa masingazikhohlisi: Njengakuzo kuzo zonke iinkalo zentlalo yethu, olu guqulo lusekwizinga eliphantsi. Kusekude ngaphambili.



Ndiqinisekile ukuba amalungu abekekileyo angandivumela xa ndisithi ubuntu benkqubo yethu yolawulo lwentando yesininzi kufuneka buzibonakalise ngendlela esizinikele ngayo ekukhathaleleni abo bakowona mngcipheko mkhulu.



Kule nkalo ke siye saqinisekisa, ngowisomthetho, ngemvumelwano yezizwe, ngemigaqo nangamaphulo, kuthathwa amanyathelo abonakalayo okuphucula iimeko zabantwana, oomama, abantu abakhubazekileyo kunye nabantu abadala.



Ngokusebenzisa amaphulo okubhengeza nobuhlakani esibusekileyo nemibutho emele la maqela asesichengeni kangaka, sikwazile ukuphucula ulwazi lwawo malunga nemiba leyo ibachaphazelayo, saza samana sikhuthaza nokufakwa kwale miba kwizinto eziphambili ngokubaluleka.



Yinto esifanele ukuba nelunda ngayo, ngokomzekelo, amakhaya anentloko ezingabafazi akwazile ukufumana isixa esingaphezulu sobonelelo ngentlalontle, kuquka nezindlu kunye nolondolozo lwempilo, kwaye phakathi kwawona maphulo aye aba nempumelelo kuye kwabakho namaphulo okugonywa kwabantwana nokubonelelwa kwabo ngesondlo.



Kambe ke ufikelelo kumathuba emisebenzi kuseyingxaki enkulu kumabhinqa asezilalini, kulutsha kunye nakubantu abakhubazekileyo. Intsholongwene sikagawulayo sibahlasela kanobom abantu abatsha ababhinqileyo. Ubudlova obenziwa koomama kunye nabantwana buphakame kakhulu.



Zonke ezi zingumsebenzi oza kwenziwa kwilixa elizayo.



Mama uSomlomo kunye noSihlalo ohloniphekileyo, le ke yeminye yemizekelo ebalaseleyo yenkqubela ethe yeza nenkqubo yolawulo lwesininzi nathe urhulumente wayenza ekufezekiseni ugunyaziso awalunikwa ngabavoti. Ayinakuphikiswa into yokuba, nangawuphi na umlinganiselo, inkqubela eyenziwe ukusukela ngo-1994 iyancomeka, kodwa ayithandabuzeki into yokuba imingeni yona isahleli imikhulu.



Kufanelekile ke ngoko ukuba sizikhumbuze ngoko kubaluleke kunene kuqatshelwa ngowayesakuba nguMongameli, uNelson Mandela, kwincwadi engobomi bakhe, Long Walk to Freedom , ngokuphathelele kwithemba kunye nokomelela, ukungethi amandla nenguqu:



Ndihambe loo ndlela inde ukuya kufika enkululekweni. Ndizamile ukuba ndingangcangcazeli; ndizenzile impazamo endleleni. Kodwa kendifumanise imfihlelo yokuba emva kokunyuka intaba enkulu, umntu uye afumanise ukuba kusekhona ezinye ezininzi iintaba ekufuneka azinyuke. Ndithathe ithutyana apha ndakhe ndaphumla, ukuba ndikhe ndibukele imbonakalo entle kunene youndingqongileyo, ndijonge nangasemva apho ndisuka khona. Kodwa ndingakhe ndithi khebevu okwethutyana nje, ngokuba inkululeko iza noxanduva, ngoko ke akufuneki ndihlale kakhulu, kuba indlela yam ende ayikapheli.

Kwinyangana nje ezimbalwa ukususela ngoku,abemi belizwe lethu baza kubhengeza iinkokeli abangathanda ukuba ziqhubele phambili nalo msebenzi ubalulekileyo weli tshantliziyo lomzabalazo kunye nabanye abaseka intando yesininzi kwilizwe lethu.

Nangona indlela esizenza ngayo izinto zahluka-hlukane, iinjongo ekufuneka siqiniseke ngazo zicaciswe kakuhle kuMgaqo-siseko wethu, okokuba sakhe ubunye ngokungenamkhethe webala, namkhethe wasini, uluntu olukhululekileyo nolunempumelelo oluthi lwenze indima ebonakalayo ekwakhiweni kwelizwe elingcono.



Kwiminyaka emi-6 edlulileyo, inkokeli zabantu bethu zadibana kwiGrowth and Development Summit zaza zafikelela kwisivumelwano ngemisebenzi esifanele ukuba sonke siyenze ukuphucula umgangatho wobomi babantu baseMzantsi Afrika, ngokukodwa ukunciphisa ngesiqingatha ukungabi namsebenzi kunye nentlupheko ngo-2014. Loo misebenzi ke iquka oku:



ukuvuleleka kwemisebenzi emininzi, imisebenzi ephucukileyo nengcono kubantu bonke ngokunyusa isantya sotyalo-mali, ngamaphulo emisebenzi kawonke-wonke, ngobuhlakani namacandelo nezicwangciso eziliqili, ngeentengo zakweli, ngokuxhasa amashishini amancinane nokunika inkxaso kwimifela;



Ukukhawulelana nomngeni wotyalo-mali siphucule ukongiwa kwemali, ngokuthi sibe nobuchule obufanelekileyo ekukhetheni iindawo emasiye kuzigcina kuzo iimali zemihlalaphantsi, ezokubonelela ngezindlu, ezamagalelo zamaziko emali nezoxhobiso lwabamnyama kwezoqoqosho;



ukukhuthaza ubulali, ukuphuhlisa izakhono, ukuveza amathuba amahle kwezoqoqosho kwanokwandisa indlela abazifumana ngayo iinkonzo abantu, kunye





neenzame zeli nokusetyenziswa kwazo kuphuhliso, kubandakanywa nolwakhiwo lwezibonelelo nofikelelo kwiinkonzo ezingundoqo.







Ndiqinisekile ukuba, ngokwenxenye yezi njongo nokongeza kuzo, abemi boMzantsi Afrika abanakuze bangavumelani ngokubhekiselele kwimfuneko yokuphuculwa kwezemfundo yethu, kweyokubonelela ngeenkonzo zempilo ezinempumelelo, ezifanelekileyo nezinikwa ngokulinganayo, kweyokuphuhlisa iindawo ezisemaphandleni neyokuqinisekisa ngokutya okwaneleyo, kananjalo neyokuqinisa idabi lokuliwa kolwaphulo-mthetho norhwaphilizo.



Ndivelisa le miba kungengakuba iquka konke okanye ngokuyityumba nje siya kuba sizifezile zonke iingxaki zoluntu lwethu. Endaweni yoko, ndikhethe ukuba ndenze njalo ngeenjongo zokubethelela ukuba uMzantsi Afrika awuswelanga mbono. Uxanduva lwethu kukuguqula le mbono siyenze amaphulo neeprojekthi ezinokuqhutywa ngempumelelo.



Ezi njongo kuvunyelwana ngazo ngabantu behlabathi phantse bonke, njengoko, oko kudandalaziswa kwiiNjongo zoPhuhliso zeMinyaka eliWaka zeZizwe eziManyaneyo. [United Nations Millennium Development Goals]. Kanti ke ngoku namhlanje abantu bajongene nengozi yokuhlehliswa kokuphunyezwa kwezi njongo ngeminyaka emininzi, ukuba akukho ngezithuba zeminyaka elishumi leminyaka ezininzi, ngokwenziwa yimeko enkenenkene yezoqoqosho egubungele ihlabathi liphela.



Into eqale nje kancinane ngokobunzima bezimali kumaziko abolekisa ngemali ambalwa, iye yaphumela kwimo emaxongo yetyala kwihlabathi, neziphumo ezibi kwimveliso norhwebo.



Sisenokukugxeka ukunyoluka, ukujonga phambi kweenyawo nokungakhathali kwabaphathi bamaqumrhu amakhulu okudale le ngxaki. Sisenokuyigxeka imigaqo-nkqubo yoorhulumente abangazange base so kwezezimali, koko bavumela le ngozi yeemarike ezingalawulwayo, ukuba yence ubuchithi kwiinkqubo zezimali. Singakwenza konke oku, kwaye siya kuba sinezizathu ngokwenene.



Kanti ke umsebenzi wethu obalulekileyo nongxamisekileyo kukuziqonda iziphumo zezi zinto zenzekayo kuqoqosho lwethu nakwingingqi yethu, ze sizame iindlela zokunciphisa ifuthe lazo, ngakumbi kwabo bakowona mngcipheko mkhulu kuluntu lwethu.



Okona sikwaziyo kukuba imeko yolawulo kwilizwe lethu kunye nemigaqo-nkqubo zohlahlolwabiwo-mali zexa elimiselweyo esithe sayikhetha, sayilandela zisincedisile ekuphepheni umonakalo omkhulu wesimo esibi.



Kambe ke siyazi sonke ukuba ngenxa yokuba siyinxalenye kuqoqosho lwehlabathi, izinga lokufunwa kwemveliso ethunyelwa kumazwe angaphandle lihlile; ukufikelela kwizimali nobutyebi obungenayo kukwimo embi, izinga eliphantsi lokufunwa kweemveliso zethu likhokelele ekucuthweniI kwemveliso, ukudalwa kwemisebenzi kuchaphazeleke kakubi, kwaye kwezinye iindawo udendo luyaqhubeka.



Ezi meko zifike kanye nethuba lokunyuka kwamaxabiso okuthenga nenzala yemboleko ziphezulu kakhulu. Masibulele kuMlawuli weBhanki enguVimba[Reserve Bank], othe izolo noko wayithoba nge-1 ekhulwini.



Zidibene ezi meko aziniki themba ngakwicala lemali esiyifunayo ukuze sikwazi ukwandisa iinkonzo esizinikayo nokuqhuba iiprojekthi zolwakhiwo lwezibonelelo. Ngoko ke siye sanyanzeleka ukuba sibuyise unyawo kobesijolise kuko ekukhuliseni uqoqosho nasekudaleni imisebenzi.



Siyazi kananjalo ukuba uMzantsi Afrika, nangona uchaphazeleka kakhulu nje, awufani namanye amazwe amaninzi. Eneneni, ngeli xesha amanye amazwe ephantsi kweenkxwaleko kuqoqosho okanye eqikelela ukuba kuza kuba njalo, uMzantsi Afrika nelizwekazi liphela basame ekukhuliseni uqoqosho, nakubeni isantya siphantsi.



Kulo mba, malungu abekekileyo, ndiyavuya ukuchaza ukuba kwiindibano phakathi kweOfisi kaMongameli kunye neenkokeli zamaqela okuhlala awahlukeneyo, sivumelene ngokukhangela amanyathelo aza kuthi anciphise umonakalo wale ngxaki kuluntu lwethu. Iqela elisebenza ngale miba lisaxakekile ngumsebenzi, kwaye ezi ntlobo zimbaxa zilandelayo zamanyathelo okhawulelwano aza kuthathwa kusaxoxwa ngazo.



Okokuqala, urhulumente uza kuqhuba ngeeprojekthi zakhe zokutyala imali eluntwini, exabiso lazo likhule laya kwi- R690 yezigidi-gidi kwiminyaka emithathu ezayo. Siya kukhangela ezinye iindlela zokunyusa ingxowa-mali, xa kuyimfuneko kulo mba.



Oku kuza kuquka inkxaso eza kunikwa ngamaziko ethu ezimali zophuhliso nemali-mboleko kwii-arhente zezizwe, kunye nobuhlakani namacandelo oshishino lwabucala nokusetyenziswa kweemali ezilawulwa ngabasebenzi, ezifana neengxowa zomhlala-phantsi.



Okwesibini kufuneka siqinise amaphulo okuqeshwa kwicandelo likarhulumente. Kwelinye icala, izicwangciso zokwandisa ingqesho kumacandelo afana nelezempilo, elezentlalo-ntle, elemfundo nelee-arhente zoqinisekiso lokuthotyelwa komthetho, ziza kuqhubeka. Kwelinye siya kukhawulezisa ukuqaliswa kwesigaba esilandelayo seNkqubo yemiSebenzi yoLuntu eyaNdisiweyo [Expanded Public Works Programme].



Okwesithathu, anokuthathwa amanyathelo okuthintela ukuhla ngokugqithisileyo kotyalo-mali kumacandelo oshishino lwabucala nokuvalwa okungeyomfuneko kweendawo zemveliso okanye iifemu.



Kwelakhe icala urhulumente uya kufaka uya kuyihlengahlengisa indlela yokunika inkxaso-mali neendlela zokukhuthaza, ngeenjongo zokunceda ukulwa nemingeni kumacandelo ahlukeneyo, akhuthaze amaziko ezimali zophuhliso ukuba ancede amashishini akuxakeka ngenxa yobu bunzima.



Ziya kujongwa ezinye iindlela ezinokulandelwa endaweni yodendo, eziquka iiholide ezindana, uqeqesho olongeziweyo, ixesha elifutshane nokwabelana ngomsebenzi. Oku kuya kudityaniswa nokukhuthazwa kwamaphulo okuZingca ngeeMveliso zaseMzantsi Afrika [Proudly South African] namanyathelo angqongqo aya kuthatyathwa ngeempahla ezingeniswa kweli ngaphandle komthetho.



Okwesine urhulumente uya kugcina, aze andise inkcitho kwintlalontle eluntwini, kuquka ukumana kusandiswa isiBonelelo sokuXhasa uMntwana [Child Support Grant] kude kuye kubantwana abakwi-18 leminyaka ubudala nokusondeza iminyaka yokulungela indodla ibe kuma-60 eminyaka kumadoda. Njengoko ke ndigqiba ama-60 kulo nyaka, ndakube ndifanelwe ngumhlala-phantsi.



Ukwaleka, siya kusebenzisa ngokumandla isiBonelelo sokuHlangula uXakeka [Social Distress Relief Grant] namanyathelo okuqinisekisa ngokutya okwaneleyo [food security] kujoliswe ngakumbi kwabo bangenayo i-UIF okanye abo bazigqibileyo izibonelelo zabo.



Siya kuqhuba siwubeka iliso elibukhali umngeni wamanye amashishini amakhulu anamaxabiso aphezulu.. Kulo mbandela, siyiqhwabela izandla ikomishini yokulawula amaxabiso[Competition Commission] ngesandla sabo esingqongqo sokubeka abaphuli-mthetho endleleni.



Siyathemba ke ukuba imibutho yokuhlala iya kuthi ishukume iqinisekise, kwezinye izinto, ukuba njengokuba amaxabiso esihla nje, abantu kufuneka bewavile ukuba ayehla.



La manyathelo aya kusekelwa phezu kwemimiselo yomgaqo-nkqubo wezimali karhulumente obekelwe ixesha elithile. Nakuba kunjalo siya kuqinisekisa ukuba amazinga okuboleka kukarhulumente anobulumko kwaye aza kuba nozinzo. Loo nto ikwathetha ukuthotywa ngokukhawuleza kwamazinga amatyala, karhulumente nanini na zakungathi ziyalunga iimeko.



Iinzame zethu ziya kusekelwa nakukuqonda ukuba amanyathelo okukhusela indalo nokukhawulelana nefuthe lokutshintsha kwemozulu, aya kuxhasa ekudaleni imisebenzi.



Kuzo zombini iindibano ze-G20 nakwezinye iintlanganisela zamaziko adibanisa amazwe, urhulumente wethu ushumayela ukuthathwa kwamanyathelo afanelekileyo nangxamisekileyo, ngakumbi kumazwe aphuhlileyo, apho isuka khona le ngxaki, nalapho imandla khona. Sikholelwa ekubeni ixesha lifikile lokuqinisa ulawulo nokuphatha imithetho yezimali yelizwe ngaphakathi, kodwa ngaphaya koko, ukubeka iliso nokuthabatha amanyathelo angqongqo kwihlabathi liphela akuphepheki kwaye kufanelekile.



Okona kubalulekileyo, kufuneka kananjalo sibukhusele ubulungisa bemithetho yorhwebelwano yehlabathi, sigqibe iingxoxo ezixoxwayo kuMjikelo waseDoha[Doha Round] zorhwebelwano nehlabathi, siqinisekisa nokuba uncedo lophuhliso aluncitshiswa.



Esikufundayo kule mo kukuba kufuneka sizidibanise nabantu abathatha inxaxheba kuqoqosho kumazinga elizwe nawehlabathi, kungengakuba sinqanda kuphela umonakalo wale ngxaki, koko sifuna ukukhangela iindlela zokunqanda ukuba ingenzeki kwakhona.


Kwilizwe lethu, siya kuzibandakanya kula manyathelo njengenxalenye yokufaka uluntu lwethu kwindlela yokukhulisa ngamandla nophuhliso. Ubude bexesha lokufumana into yokusifikelelisa kwawona mazinga empumelelo aphezulu busenokuba buye bongezeleleka noko, kodwa asithandabuzi ukuba elo xesha liza kufika, kungekudala.



Kule nkalo ke,iza kubaluleka kakhulu indlela esilungiselela ngalo ilizwe lethu ukuba likwazi ukuwasebenzisa amathuba awodwa esithe sawafumana. Ndibhekisa apha ngakumbi kwiQumrhu leBhola yeNdebe yeHlabathi [Fifa World Cup] ngonyaka wama-2010 kunye ne-Confederations Cup kwinyangana ezimbalwa ukusukela ngoku. Ngokwenene zonke iiprojekthi nezicwangciso zigqityiwe okanye seziza kugqitywa- ukuqalela kumabala okudlala, ezothutho, ezokhuseleko, imiba yeendawo zokulala, ukuya kwezempilo kunye nezicwangciso zokungena kwabantu abavela kwamanye amazwe - izinto ezo ezigxininisa nethemba abanalo abakwezebhola ekhatywayo kwihlabathi lokuba itumente yethu iya kuba yimpumelelo ngenene. Kwaye siyakholelwa ukuba, emva kweempumelelo ezintlanu zilandelelana, iqela lebhola ekhatywayo lesizwe , lizilungiselela ngokuzithemba ukwenza ngaphaya kobekulindelwe.



Kambe ke, ngaphaya koku, esona sipho sesi siyunguma sisekubonakaliseni kwethu ububele nobuntu boMzantsi Afrika neAfrika kwiindwendwe - ukutshintsha, ngokupheleleyo zonke izinto abazazi zingalunganga ngelizwe nangelizwekazi lethu abantu behlabathi. Ixhomekeke kuthi sonke loo nto, kwaye loo nto asingeke sikuchaze sikugqibe ukubaluleka kwayo.



Sifuna kwesi sigaba ukuba sincome onke amaqela emidlalo athe alibethelela iphulo loMzantsi Afrika lokufuna ugqweso kunyaka odlulileyo. Ukuncoma okukodwa kuya kwiqela leqakamba lethu, elinyuke laya kutsho kumanqwanqwa ehlabathi aphezulu.



Siziintshatsheli zombhoxo kwihlabathi, uGiniel de Villiers neqela lakhe baphumelele iDakar Rally [umdyarho weemoto entlango], Amakrokokroko [Paralympians] ayaqhuba esenza sizingce ngawo, kunye naMajita [under-20 soccer team] enze kakuhle kakhulu kwitumente ebinokhuphiswano oluxhome kakhulu.



Mam'uSomlomo nakuMhlali-ngaphambili, kwiiveki nje ezimbini ezidlulileyo, uMzantsi Afrika neMali ugqibezele ukulondolozwa kweembalo zamandulo zaseTimbuktu. Eli lifa lityebileyo likhomba kwiAfrika njengesalathiso semvela-phi yenzululwazi, uncwadi, ifilosofi, ikhomesi - ezaye zaphazanyiswa lurhwebo lwamakhoboka norhwaphilizo bobutyebi baseAfrika. Eli nyathelo kufuneka lisikhuthaze sisebenze sisonke nezinye izizwe ezikwilizwekazi lethu nezikwimimandla ekude ukuphucula iimeko zoluntu.



Eneneni, kwiminyaka eli-15 edlulileyo siye sazivelela zonke iinkalo kwiinzame zokuqinisekisa ukuba iAfrika ifumana imvuselelo, kwinkulungwane efanele ukuba yaziwe njengeNkulungwane yeAfrika. Lithe chuu ngcembe, ilizwekazi lethu liqhubela phambili kwimvuselelo, nomdla wabantu balo uphezulu kwiiajenda zeenkokeli zabo, ulibethelela ithemba nokomelela kwalo kumanqwanqwa ehlabathi.



Yile nto ke kuphela esenze asadinwa ekuncedeni abantu baseZimbabwe ekufumaneni isisombululo esisiso kwintsumantsumane kwelaa lizwe. Singa kulo mba, singawaqhwabela izandla onke amaqela eZimbabwe ngokuqukumbela iingxoxo, esizisa esona siphumo besikade singumnqweno wabantu belaa lizwe, nommandla ongezantsi welizwekazi uphela: into ethi, urhulumente ozinzileyo nosemthethweni olungele ukusombulula imingeni abajongene nayo abantu. Sivuye ngokwenene xa, izolo ipalamente yaseZimbabwe iphumeze iSilungiso-19 kumgaqo-siseko, ibeka isiseko sokumiliselwa korhulumente wobumbano.



Kungabalulwa ngokukodwa kulo mba umnxulumanisi we-SADC, owasekuba ngumongameli, uThabo Mbeki, neqela lakhe elithe ngokungadinwa nomonde lanceda ukuzisa le nkqubo esiphelweni esiyimpumelelo.



Ngoku umsebenzi wokwakha ngokutsha ungaqalisa ngokunyanisekileyo, kwaye uMzantsi Afrika ukulungele ukunceda apho ukwaziyo. Mayela nalo mba kungxamisekile ukunceda ukujongana nengxaki yokunqongophala kobuntu kwelaa lizwe.Siqinisekile ukuba ngenxa yenkathalo yazo, izizwe ngezizwe ziya kwakha ubuhlobo nabemi baseZimbabwe, njengokuba beqala umzila omtsha .



Siyakhuthazeka kananjalo nakukuthi nangona kungathi akhona amagingxi-gingxana kwinkqubela yabemi baseDemocratic Republic yaseCongo kuhambo lwabo oluya kuzinzo nobutyebi, loo nkqubela ayinakumiswa.



Ubuhlobo obakheke kutshanje phakathi kwabalawuli base-DRC nabaseRwanda buthembisa inkqubela kwimiba yokhuseleko nokujongana nokunqongophala kobuntu, kanti, siyathemba, nakuthetha-thethwano lwezopolitiko. Ngokunjalo siya kuqhuba ukusebenza namanye amazwe nemanyano yeAfrika ukulandela ezi njongo eBurundi, eSudan, eNtshona Afrika, eCÃ´te d'Ivoire, eSomalia nakwezinye iindawo.



Njengoko kungqinwa yinkqubela phambili kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo, uMzantsi Afrika uza kusebenzisa inyhweba yokuchophela i-SADC ukuqinisa eli ziko lengingqi libaluleke kangaka, kugxininiswa ngokukodwa ekufezekisweni kwezigqibo zendibano nasekomelezeni ubuqilima obucwangcisekileyo bale ngingqi.



Ngaxeshanye siya kwenza ngcono unxibelelwano lwe-SADC noMdibaniso weMarike (Common Market) weAfrika eseMpuma nesemMazantsi, iComesa, noMbutho oyiEast African Community, i-EAC. La maphulo aza kuthatyathwa ukuze kwandiswe kunokuba kuncitshiswe ubudlelane obunzulu esibuxhamlayo kumanyano lweSouthern African Customs Union, i-SACU.



Sinqwenela ukuba kulo mcimbi ke ukuvuyisana nabemi neenkokeli zaseZambia, eGhana, ngokucacileyo, nakwiMelika kunyulo olumpawu zalo lugqitha imida emxinwa yezizwe zalo.Siya kuthi ke, njengesiqhelo sizame ukomeleza intsebenziswano nala mazwe kunye namanye ekusebenzeleni okulungileyo kuluntu.



Sinenyhweba yokuthi kulo nyaka siqukumbele imibhiyozo yeminyaka elishumi yokuzakuzelana neRiphabliki yabantu baseChina. Kule minyaka idlulileyo kuye kwacaca ngakumbi nangakumbi ukuba kuninzi okuxhanyulwa ngamacala omabini kobu buhlakani bethu.



Sinqwenela ukubethelela ukuzinikela kwethu kubudlelane obusondeleleneyo esithe sabakha neBrazil neIndia ngeIbsa kwanokuqinisa ubulelane ilizwe lethu elithe labakha neRussia kunye namazwe aseAsia noMbindi Mpuma ngokunjalo neLatin America neMelika eseMantla.



Siye savakalisa izihlandlo ngezihlandlo ukukhathazeka kwethu ngodushe oluthe gqolo kwiMpuma eseMbindini (Middle East), ngakumbi kwaSirayeli nasePalestina. Ubunzulu bokudana kwethu kukunyuka kodushe kutshanje nokuphulukana nobomi kwamakhulu-khulu ngakumbi uluntu jikelele kuquka abantwana, abafazi kunye nabadala, asikwazi ukubuchaza.



Akunakubakho kuzithethelela izenzo zokutshabalalisa ngokungakhathali nentswela-mpucuko. Siyathemba ukuthi ngesi isihlandlo iinzame ezintsha zezizwe ngezizwe zokufumana isisombululo esimileyo kolu ngquzulwano ziya kuzisa iziqhamo ukuze amaSirayeli nabasePalestina baxhamle uxolo nokhuseleko njengabamelwane abazimeleyo.



Sivuyisana ngokukodwa norhulumente nabantu baseCuba ngokugqiba kwabo iminyaka engama-50 bengumbuso ozimeleyo kunye nenkululeko yokuzikhethela indlela yenkqubela phambili.



Sikwazile kunyaka ophelileyo ukugqiba uthetha-thethwano lobuhlobo bethu

neManyano yaseYurophu, kwaye sinethemba lokuba umoya esiwuphethe ngawo lo mcimbi uya kuhlala uhleli, njengoko sigqibezela uthetha-thethwano lwezivumelwano zoqoqosho (Economic Partnership Agreements) namazwe akwingingqi yethu. Sikuthakazelela kakhulu ukomeleza ngakumbi obu buhlakani xa siququzelela indibano yoMzantsi Afrika ne-EU eza kuqhutyelwa kweli phambili phaya kulo nyaka.



Sikunye namanye amazwe asemazantsi siya kuqhuba ngokulandela isizathu sokuhlengahlengisa izizwe ezimanyeneyo,uvimba wemali yezizwe ngezizwe namanye amaziko anamacala amaninzi ukuze zibonakalise okuguqukileyo nokuguqukayo kwihlabathi nokusebenza ngendlela ekrelekrele yentando yesininzi nobulungisa.



Sikwazinikela ekufikeleleni kwinjongo zezivumelwano zamazwe ngamazwe kuquka neKyoto Protocol nezalandelayo emvakwayo eziya kuba luncedo kwizizukulwana ezizayo phakathi kwabantu bethu nabantu behlabathi



Mam'uSomlomo kunye noSihlalo obekekileyo, ezi nzame zisekelwe kwimimiselo ephambili emibini : kwimfuno yethu yokugqibezela igunya awanikwa lona lo rhulumente ngowama-2004, nemfuneko yokuqinisekisa ukuba urhulumente oza kulawula emva konyulo ufumana iqonga elikulungeleyo ukuqalisa ngeenkqubo ngaphandle kokulibazisa.



Kwezi nyanga zimbalwa zizayo phambi konyulo lwesizwe nolwamaphondo siza kuzama ukugqibezela olo gunyaziso loluntu. Njengenxenye yeeprojekthi ezineenkcukacha ezininzi eziqulathwe kwinkqubo karhulumente eza kulandelwa siya kunika ingqalelo kwezi zilandelayo:



Ukudala izakhono eziyimfuneko ukuze kuphuculwe umgangatho wokunikwa kweenkonzo nokuphucula umanyaniso kumanqanaba karhulumente naphakathi kwawo, kuquka nesicwangciso esiliqili sesizwe;



Ukuqhuba nephulo lokulwa intlupheko nokugqibezela iphepha elisisiqulunqo seSicwangciso esiliQili Sokulwa iNtlupheko Esibanzi (Comprehensive Anti-poverty Strategy) ngothethwano noluntu oluqhutywayo;



Ukuqalisa ngokubanzi ngephulo elibanzi esiye salisungula lokuphelisa uqhambuko lwesifo sotyatyazo kwiindawo ngeendawo;



Ukuqhuba ngophando nothethwano malunga nenkqubo ephangaleleyo yoqinisekiso ngentlalontle (Comprehensive Social Security System),kuquka nomba we-Inshorensi yeSizwe yeMpilo (National Healthi Insurance);





Ukuqinisa iphulo lokonga umbane ukuze kulawulwe ubunzima obukhoyo nokuguqula isimilo sethu, kanti ngaxeshanye sikhawulezisa iiprojekthi zokwakha izakhono ezitsha nokusebenzisa eminye imithombo yamandla, siqonda kananjalo ukuba iziphumo zokuguquka kweklimati,,ubutyebi obufana neziniki-mandla ezimbiwayo (ezivela phantsi komhlaba) kunye namanzi ziyancipha ngokulinganayo nokunyuka kwemfuneko yazo;



Ukudibanisa kumsebenzi wamaqela iziphumo zophando ngamanyathelo oQoqosho Lwesibini afana nenkqubo yemisebenzi yoluntu, ukuxhasa osomashishini abancinane nabasakhulayo kunye namalinge ophuhliso lwemimandla yasemaphandleni;



Ukuqinisa iinzame zokulungisa ubume bezomthetho, kuquka uphuculo lwezakhono zokuphanda ngolwaphulo-mthetho, ukongezwa ngokukhawuleza kwenani labecuphi, ukusetyenziswa kobugcisa bokusasaza ulwazi nonxibelelwano (kweekhompuyutha), nokulawulwa ngcono kwenkundla;



Ukwenza lula inkqubo ejonge ukuqinisa imibutho ephathelele kwimiba yokulingana ngokwesini ofana nokumelwa ngokulinganayo xa kuthatyathwa izigqibo, uphuhliso lolutsha, amalungelo abantu abakhubazekileyo nabantwana - kuquka ukugqibezela uthethwano ngomgaqo-nkqubo wolutsha wesizwe (National Youth Policy), ukulungiselela ukuqalisa iAfrican Youth Charter



emva nje kokuba iye yachotshelwa kwindlu yowisomthetho, nokuseka i-arhente yenkqubela yolutsha yesizwe (National Youth Development Agency), ukungeniswa kwe-SADC Protocol yesini nophuhliso (SADC Protocol on Gender and Development) ePalamente, ukuqiniswa ubhengezo lwamalungelo abantu abakhubazekileyo, kwandiswe inani loomasipala abathe baseka amaziko ajongene namalungelo abantwana babe ngaphaya kwamashumi amathandathu ekhulwini.



La maphulo ekunye namanye, kuquka i-Apex Priorities ezachongwa kwintetho kamongameli kwisizwe kwinyanga yoMdumba kunyaka ophelileyo ziziseko zeenzame zethu zokugqibezela ufezekiso logunyaziso loluntu nozokwakha isiseko sekamva.



Siya kwenza ngaphezulu kwiinzame zethu, sikhuthazwa kukuthakazelela, lithemba nokomelela kwabantu baseMzantsi Afrika ekusukeleni okulungele bonke abantu bethu. Oku, isikakhulu, ngumthombo wokuzithemba kwethu xa sisithi isizwe sikwisimo esigqwesileyo. Ulawulo lwentando yesininzi lwethu luphilile. Luthe chu ukukhula nokomelela.



Ngoko ke ngamazwi owayesakuba ngumongameli uMandela, "asinakuhlala ixesha elide, kuba uhambo lwethu olude alukapheli".



Ndiyabulela.





<fn>Hansards.SonaContent.xh.txt</fn>
INTETHO KAMONGAMELI ENGOBUME BESIZWE (SoNA)
"Ukubhiyozela ilifa lenkululeko ngokuthi komelezwe ikhonkco phakathi kwePalamente kunye naBantu"
EyoMdumba yinyanga ebalulekileyo ePalamente nakubo bonke abemi baseMzantsi Afrika. Lixesha lokucmngca, ucinga ngekamva kwaye uhlengahlengisa iimfuno zelizwe lethu ngokubaluleka kwamalungelo azo. Rhoqo ngonyaka kweyoMdumba iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe iyenziwa, xa uMongameli ethetha nesizwe njengenkokeli yombuso.
Yintoni iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe?
INtetho kaMongameli engoBume beSizwe, kuvulo lwePalamente rhoqo ngonyaka, yintetho ebhekiswa kwisizwe nguMongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika. Le ntetho yenziwa kwiNdibano yoCweyo yeNdlu yoWiso-mthetho (NA) kunye neBhunga leSizwe lamaPhondo (NCOP) lasePalamente. Igxininisa kwimeko yezopolitiko egqubayo ngelo xesha kunye nezentlalo-noqoqosho zesizwe. Le ndibano ibizwa nguMongameli kwaye isindlekwa nguSomlomo weNdlu yoWiso-mthetho kunye noSihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo. Yenye yeendibano ezinqabileyo apho zontathu iingalo zombuso ezibizwa ngokuba siSigqeba esiLawulayo, esimelwe nguMongameli, uSekela Mongameli kunye nabaPhathiswa; abezoMthetho, bemelwe yiNgqonyela yeJaji yelizwe kunye neeJaji ezingooMongameli; kunye nequmrhu leNdlu yoWiso-mthetho elimelwe ngamaLungu ePalamente zihlangana ndawonye. Amalungu oluntu nawo ayamelwa kwiNtetho kaMongameli engoBume beSizwe ukuze athathe inxaxheba kulo msitho odlala indima ebalulekileyo ekwakheni isizwe sethu.
Kutheni iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe ibalulekile?
Kule ntetho, uMongameli uqaqambisa esikuphumezileyo kunye nemiceli-mngeni yonyaka odlulileyo kwaye azobe konke ekufuneka kwenziwe kuloo nyaka. Le ntetho iquka ezopolitiko, ezoqoqosho kunye nemiba yezentlalo kwaye ijongana nemeko jikelele yaseMzantsi Afrika. Icamngca ngemiba yasekhaya eMzantsi Afrika kwakunye nobudlelwane bawo e-Afrika nakumazwe aphesheya. INtetho kaMongameli engoBume beSizwe yindlela ebalulekileyo yokunika ingxelo yokwenzekileyo kunyaka odlulileyo ePalamente nakuluntu lwaseMzantsi Afrika kwanokubandakanya uluntu kwi-ajenda yezopolitiko yonyaka ozayo. INtetho kaMongameli engoBume beSizwe ikwabhiyozela isizwe sethu kunye nokusakha.
IBAKHO NINI LE NTETHO?
INtetho kaMongameli engoBume beSizwe ibakho rhoqo kweyoMdumba. Kanti ke, xa kukho unyulo jikelele kubakho iintetho ezimbini kulo nyaka, enye yeyokuphawula iseshoni yokugqibela yePalamente efikelela esiphelweni ize eyesibini yenzeke emva konyulo, xa uMongameli omtsha nePalamente entsha zisaziswa. Ukushenxa kwisiqhelo kweyoMdumba wama-2010, iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yenziwa ngorhatya okokuqala, ukunika abemi baseMzantsi Afrika abongezelekileyo ithuba lokubona bangqine okwenziwayo kunye nokumamela intetho kaMongameli. Njengesiphumo salenguquko, inani lababukeli bakamabonakude lanyuka ukusuka malunga nezigidi ezimbini ukuya ngaphantsi nje kwezigidi ezine.
Inxaxheba yoluntu kwiNtetho kaMongameli engoBume beSizwe
Inxaxheba yoluntu yinxalenye ebalulekileyo yalo msitho. Amalungu oluntu ayamenywa ukuba athathe inxaxheba kulo msitho njengendwendwe ezimenyiweyo zePalamente. Abemi baseMzantsi Afrika abaphuma kulo lonke elaseMzantsi Afrika nabavela kwiPhondo ngalinye babayinxalenye yemiNgcelele yokuNika iMbeko. UMngcelele wokuNika iMbeko, owamkela uMongameli ePalamente, wenziwa ngabemi abaqhelekileyo baseMzantsi Afrika. UMngcelele wabaNtwana wokuNika iMbeko wenziwa ngabantwana abaphuma kwizikolo ngezikolo zelizwe kwaye wona umele ulutsha, othi uMzantsi Afrika unikele kulo ikamva lelizwe. Abemi baseMzantsi Afrika ababalaseleyo basoloko bemenywa ukuba babe yinxalenye yemibhiyozo. Baphuma kumaphondo onke eli kwaye ngabantu abanegalelo elikhulu elizweni
INtetho kaMongameli engoBume beSizwe kunye nomsebenzi wokongamela wePalamente
INtetho kaMongameli engoBume beSizwe ingundoqo kwindima yokongamela kunye nokunika ingxelo. Uvavanyo lwenene lentando yesininzi kukuba iPalamente ingakuqinisekisa kangakanani na ukuba urhulumente ahlale enika iimpendulo kuluntu. Ukongamela ngumsebenzi ogunyaziswa nguMgaqo-siseko kwiPalamente ukuba yongamela kwaye ibeke esweni izenzo zikarhulumente. IPalamente igunyaziswa ukuba yongamele onke amalungu oMbuso kuquka nalawo akumaphondo nakumgangatho woomasipala basekhaya ukuze:
Benze urhulumente aphendule ngemali yabarhafi
Benze iinkqubo zikarhulumente zibe selubala kunye
Nokwandisa ukuthembeka kukarhulumente kuluntu
Xa iPalamente isenza umsebenzi wayo wokongamela igxininisa ekubeni:
Iqaliswa njani imithetho
Ichithwe njani imali eyabiwe ngohlahlo-lwabiwo-mali kunye nokuba
Amasebe karhulumente alawulwa kakuhle na.
Umsebenzi wokongamela ubangela ukulawulwa kakuhle kwamasebe karhulumente ukuze kuphuculwe ukuziswa kweenkonzo nokuphumeza umgangatho ongcono wobomi kubo bonke abemi.
KwiNtetho kaMongameli engoBume beSizwe, uMongameli ujonga ubume besizwe aze amisele iinjongo zomgaqo-siseko nezinto ekufuneka ziphunyeziwe kuloo nyaka. UMphathiswa weziMali ukhokelwa zezi njongo zomgaqo-nkqubo nesicwangciso sezinto ekufuneka ziphunyeziwe xa esenza uHlahlo-lwabiwo-mali lonyaka ozayo, olusoloko lusekupheleni kweyoMdumba. Iinjongo zomgaqo-nkqubo nesicwangciso sezinto ekufuneka ziphunyeziwe zenza isiseko esingundoqo sezinto ekufuneka urhulumente ezenzile kunyaka ozayo. Luphawu iPalamente elusebenzisayo ukuze urhulumente aphendule ebantwini, azise iinkonzo, nendlela ethi ichithwe ngayo imali eyabiweyo.
Kwenzeka ntoni emva kweNtetho kaMongameli engoBume beSizwe?
Emva kokuba iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yenziwe, iye ixoxwe ziziNdlu zombini zasePalamente. Amaqela ezopolitiko abanethuba lokunika ezawo izimvo abuze nemibuzo kwimiba ethe yashukuxwa ngethuba lentetho. Imiba exhalabisayo iziswa ngaphambili neendawo ezibaluleke kakhulu kwisizwe ziyagxininiswa. Uluntu lumenywa ukuba luzimase kwaye lujonge nendlela ehamba ngayo le ngxoxo njengoko ilisiko kuzo zonke iiseshoni zasePalamente, Emva koko, uMongameli uye aphendule kwimiba ephakanyisiweyo nakwimibuzo ezalwa yi.le ngxoxo.
Uthini umxholo wePalamente kulo nyaka?
Umxholo wePalamente wonyaka wama-2011 uthi "Ukubhiyozela ilifa lenkululeko ngokuthi komelezwe ikhonkco phakathi kwePalamente kunye naBantu". Rhoqo ngonyaka iPalamente ichonga umxholo ngokuxhotyiswa yinqwalasela yobuchule bePalamente. Umbuso wenene wentando yesininzi ngonqwenela ukuzuza igunya lawo ebantwini, ngokubamba unyulo rhoqo nokuthatha inxaxheba koluntu okungapheliyo kwinkqubo zikarhulumente. Umxholo ukhuthaza ukuqondwa kwentando yesininzi yomgaqo-siseko apho kuthathwa inxaxheba kwaye kumelwe abantu, apho abemi babandakanywa kwimiba yokwenziwa komthetho nokongamela. Igxininisa indima yePalamente, ekukumela abantu nokuqinisekisa urhulumente wabantu phantsi koMgaqo-siseko. Umsebenzi wePalamente kunye namaLungu ayo kufuneka ugxininise ekomelezeni amakhonkco phakathi kwabantu nabameli babo abonyuliweyo. Impumelelo yePalamente ixhomekeke ekuthatheni inxaxheba kwabo bonke abemi baseMzantsi Afrika ukukhomba indlela yokusebenza kwamaLungu ePalamente anyuliweyo kunye neziko ngokwalo.
Uluntu lungayithatha njani inxaxheba ePalamente?
Ukubandakanyeka kwinkqubo yomsitho weNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yenye yeendlela uluntu olungabandakanywa ngayo kwiPalamente yabo. Zikhona nezinye iindlela zokuthatha inxaxheba ePalamente kwaye ezi ziquka ukuvota ngexesha lonyulo, ukuzimanya neqela lezopolitiko, uphembelele iqela lezopolitiko ngokuzimanya unganyanzelwanga okanye ube lilungu lombutho ongekho phantsi kolawulo lukarhulumente, ukuqhagamshelana namaLungu ePalamente, ukwenza iziphakamiso okanye ukuthumela uxwebhu lwezikhalazo ePalamente.
IPalamente izinikele ekwenzeni ukuba ifikeleleke kuluntu lwaseMzantsi Afrika ngokuthi idale amathuba okuzibandakanya ngokunentsingiselo nokuthatha inxaxheba kwabo bonke: amadoda nabafazi, abafundileyo nabangafundanga, abaphangelayo nabangaphangeliyo, abangakhubazekanga okanye abantu abakhubazekileyo, abahluphekileyo (ingakumbi abahluphekileyo basemaphandleni), kunye nabanye abantu ekujoliswe kubo: bahlangane ize bathethe ngemiba ebhekiselele kwiimfuno ezingundoqo. Iinkqubo ezikhethekileyo ezifana nePeople's Assembly, Taking Parliament to the People, Women's Parliament kunye neYouth Parliament zonke ngamaqonga ekujoliswe ukubandakanya uluntu ngawo ukuze kuviwe izimvo zabo ngezinto ezibalulekileyo kubo. IPalamente ifuna ukunabisa ukubandakanyeka koluntu nokuthatha inxaxheba ngokuhambelana nomxholo walo nyaka othi "Ukubhiyozela ilifa lenkululeko ngokuthi komelezwe ikhonkco phakathi kwePalamente kunye naBantu".
Ungathanda ukundwendwela ePalamente?
I-Ofisi yezemfundo zoluntu yasePalamente inikezela ngokhenketho lwasePalamente simahla kunye nethuba lokuba uluntu lubone iingxoxo luhleli kwiigalari zeNdlu yoWiso-mthetho kunye neBhunga leSizwe lamaPhondo. Amalungiselelo angenziwa ukuze uluntu luhlangane namaLungu ePalamente kwaye luzimase iiNDibano zovakaliso zimvo okanye iintlanganiso zeeKomiti. UKuba awukwazi ukuza ePalamente, ungakhangela iwebsite yethu www.parliament.gov.za uze ufumane ukhenketho lwePalamente ngemifanekiso yekhompyutha kuyo nayiphi na indawo okuyo ehlabathini.
Ngeenkcukacha ezithe vetshe qhagamshela:
Umntu oqhagamshelana naye: Nhlanhla Mrwerwe
Umnxeba: (021) 403 2266
Ifeksi: (021) 403 3817 / 403 3303
I-imeyili: nmrwerwe@parliament.gov.za
AMANQAKWANA NGOKUKHAWULEZA
INtetho kaMongameli engoBume beSizwe iza kwenziwa kwakhona ngorhatya, ngomhla we-10 kweyoMdumba 2011.02.01
ISONA yahlulwa kathathu. Okokuqala kuthatha inxaxheba uluntu xa uMngcelele wokunika iMbeko usamkela uMongameli neendwendwe zakhe njengokuba behamba kwikhaphethi ebomvu. Oku kulandelwa ngumsitho wombuso oquka ukudutyulwa ngompu izihlandlo ezingama-21 kunye noMkhosi waseMoyeni obhabha ngeenqwelomoya udlula ePalamente ize ekugqibeleni iNtetho elindelwe ngabomvu.
AmaLungu oMkhosi wezoKhuselo lweSizwe aseMzantsi Afrika agudla indlela aza kuthatha yona uMongameli ukuya ePalamente.
UMngcelele wokunika iMbeko woMkhosi nawo uthatha inxaxheba kulo msitho kwaye iqela lawo leentambula lidlala umhobe wesizwe waseMzantsi Afrika.
Ukudutyulwa kompu izihlandlo ezingama-21 kunika imbeko kwiNkokeli yoMbuso, iflegi yesizwe, iNkokeli yoMbuso yelizwe langaphandle, ilungu losapho lwasebukhosini obuphetheyo kunye nowayesakuba yiNkokeli yoMbuso.
UMBONO WEPALAMENTE
Ukwakha iPalamente yabantu esebenzayo ejongene neemfuno zabantu eqhutywa liphupha lokuzalisekisa uhlobo lobomi obungcono kubantu bonke boMzantsi Afrika.
<fn>Hansards.Submission.2009-11-11.xh.txt</fn>
As the residents of Harry Gwala Park, we have been registering for houses for quite a long time but we do not get them. We have registered three times, but we do not get them. We are asking for assistance from your side. Recently we tried to register for the last time but still our names are not on the waiting list.

We were promised to get other names which are on the list but we do not see them coming up instead time is passing. The only thing happening is that people from Mthatha are getting their houses and we do not know where they were registered. We are renting while waiting for our houses. We have submitted our documents and it is nice to do so but there is nothing happening. We are earnestly asking for houses. From: Maosas Pekile - 0783680687; Stanford Kwali - 0715421835; Noxolo Ndabambi - 0849661757; Nomvuselelo Maria Mzimela

Bellinah Lepheana - 0784874673. We do not get houses and we do not have places to stay. I want to know what the problem is with us here in Harry Gwala Park.

Tebogo Ndlovu 0849713502. I am not satisfied because even though I registered for a house, I have not yet received it. I pay R600 rent a month. I am staying in Matatiele where I was born. I do not know what I must do to get the house, if there is a chance of buying one then I am willing to buy.

Moipone Rantle, 7308110067089, 0726944617 Harry Gwala Park 1867. I am renting this house and I stay with my three children. I have been working in PB for eight years. I am asking for my own house.

Dieketseng Sehashe 0833734135. I am asking for assistance. I do not have a place to stay. I do not get a house and I have been waiting for too long now. I do not stay in one place for a long time. I change places all the time and I do not stay in one place for six months.
<fn>Hansards.VirtualTour.2010-02-19.xh.txt</fn>
Uxwebhu lokhenketho olugqibeleleyo lwePalamente

INTSHAYELELO (INTSHAYELELO EMFUTSHANE)

Wamkelekile kwiPalamente yoMzantsi Afrika, iPalamente yenkulungwane yama-21!

Le Palamente yeyabantu ngokupheleleyo!

Umbono wethu kukwakha iPalamente yabantu esabela kwiimfuno zabantu kwaye eqhutywa liphupha lokuphumeza ubomi obungcono kubantu bonke baseMzantsi Afrika.

Sizama ukuqinisekisa ngeenkqubo zethu ukuba uluntu olubekelwe bucala lusoloko lubandakanywa.

Indima nesona siphumo sePalamente kukumela abantu kunye nokuqinisekisa ngorhulumente wabantu phantsi koMgaqo-siseko.

Oku kuphumelela ngokupasiswa kwemithetho, ukongamela izenzo zikarhulumente nokubandakanya uluntu ngokubanzi kwiinkqubo zePalamente.

UMgaqo-siseko ngowona mthetho mkhulu weRiphabliki kwaye usisiseko solawulo lwentando yesininzi kunye noluntu olukhululekileyo apho urhulumente asekwe ngokwentando yabantu nalapho ummi ngamnye welizwe ekhuselwe ngumthetho ngokulinganayo.

Imisa iinqobo neendlela zokusebenza zolawulo lwentando yesininzi olubeka abantu esazulwini salo.



IPalamente yenziwe ngabameli babantu abangama-400 abonyulwe ngokukhululekileyo abangabeNdlu yoWiso-mthetho.

Amaphondo amelwe ePalamente kwiBhunga leSizwe lamaPhondo elenziwa ngabathunywa abali-10 kwiphondo ngalinye.

IPalamente yethu yentando yesininzi iyazingca ngembali yokumelwa ngabasetyhini.

Abasetyhini ngoku bangama-43% wamaLungu.

Ukusukela ngowe-2009, sibekwe kwindawo yesithathu ehlabathini ngokuphathelele kubameli abangabasetyhini.

Inani ekujoliswe kulo labameli basetyhini ePalamente ngama-50%.

Sikwanepalamente ekhutheleyo!

IPalamente yethu yokuqala yentando yesininzi yowe-1994, njengomnye wemithetho yokuqala, yonyula uMongameli uNelson Mandela njengentloko karhulumente.

Ngomhla wama-24 kuCanzibe 1994 uMongameli uMandela wenza iNtetho yakhe yokuqala yoVulo lwePalamente kwindibano yeziNdlu zombini zePalamente yokuqala eyonyulwe ngokwentando yesininzi.

Ukusukela ngoko iPalamente yamkela uMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika ngonyaka we-1996 yaza yapasisa ngaphezu kwewaka lemithetho emitsha!



Ingaba ukulungele na ukuhlola iipaseji zale Palamente inamandla kangakanana?

Masiqhubeke nokhenketho lwethu lwePalamente yoMzantsi Afrika!



Olu khenketho lugxininise kwimimandla emithathu yePalamente, ebizwa ngokuba yi-Old Assembly, (INdlu yoWiso-mthetho endala) iNdlu yoWiso-mthetho (National Assembly) kunye neBhunga leSizwe lama Hondo (National Council of Provinces).

Thatha ixesha lakho uPhonononge!...

Parliament Street

Le yiParliament Street. Izindlu ezibizwa ngokuba yiNdlu yoWiso-mthetho, iBhunga leSizwe lamaPhondo kunye neTuynhuys zifumaneka kwesi sitalato apho ii-ofisi zikarhulumente kwakunye nee-ofisi zemibutho esePalamente zikhoyo. UMongameli uhamba kwisitalato iParliament xa esiya kwenza iNtetho kaMongameli yoVulo lwePalamente yeSizwe kwiNdlu yoWiso-mthetho qho ngonyaka kwindibano yeziNdlu zombini zePalamente. Ngexesha leNtetho kaMongameli yoVulo lwePalamente yeSizwe eyaziwa ngokuba "kukuVulwa kwePalamente", kuwo omabini amacala eParliament Street kuma uludwe lwabantu abanika imbeko.

ISlave Lodge

ISlave Lodge yindawo yeenkumbulo kunye nesikhumbuzo. Yakhiwa yiDutch East India Company ngonyaka we-1679. Yasebenza njengesihlalo seBhunga leeNgcebiso phambi kokwakhiwa kwePalamente yaseKoloni, kwaye yayikwasetyenziswa njengesakhiwo see-ofisi zikarhulumente, iNkundla ePhakamileyo, iPosi yaza ekugqibeleni yasebenza njeMuziyam yokugcina iMbali yeNkcubeko.

Ngexesha leNtetho kaMongameli yoVulo lwePalamente yeSizwe uMongameli kunye nemingcelele emkhaphayo ihamba kwikhaphethi ebomvu ukusuka eSlave Lodge ukuya kwindibano yezindlu zombini zePalamente eba kwiNdlu yoWiso-mthetho.





iMarks Building



IMarks Building ifumaneka ngaphesheya kwesakhiwo seBhunga leSizwe lamaPhondo eParliament Street. Yakhiwa ngonyaka we-1904, iMarks Building ngoku ilikhaya lemibutho yezopolitiko ephikisayo kunye nabaqeshwa bayo. Ngaphambili yayisetyenziswa yiNdlu yabaThunywa kwiPalamente engunxantathu, ngaphambi konyaka we-1987. IPalamente engunxantathu (okanye enamagumbi amathathu) yangonyaka we-1985 yayinamagumbi abaMhlophe, abeBala kunye namaNdiya kodwa abantu abaMnyama bona babebekelwe bucala.



I-Africa House

I-Africa House ibekwe ngobuchule embindini wezakhiwo zePalamente ngaphesheya kweNdlu yoWiso-mthetho. Yayikade isetyenziswa njenge-ofisi yeKomishoni ePhezulu yaseBrithani, kwaye ngokunje ilikhaya leKomiti eDibeneyo yezobuNtlola kunye nezinye ii-ofisi zasePalamente.



I-Africa House 2

Phakathi e-Africa House kukho izinto zakudala zemisebenzi wobuchule bezandla ezenziwe apha eMzantsi Afrika: ibhokisi eyenziwe ngomthi iMimosa obudala bungama-350 eminyaka owathi wawiswa ngumoya owawuvuthuza ngamandla ovela emazantsi-mpuma ngowe-1892. Intonga yegunya kaSomlomo wePalamente yayigcinwa kule bhokisi iminyaka emininzi.



IStal Plein

Igama elithi "Stal" ngesiXhosa lithetha isitali samahashe. Isango elikhulu lokuqala elingena eStalplein, eyathiywa ngenxa yezitali zeRhuluneli yaseKoloni, lalikwiCompany Gardens kwicala laseTuynhuys, eyaqalisa ubomi njengendawo yokugcina izixhobo zokusebenza iVOC eyaziwa njengeDutch East India Company eyathi emva kwethuba yasetyenziswa zizo zonke iiRhuluneli zaseKoloni. Izakhiwo zePalamente ezalandelayo zaya zisondela njengokuba kusakhiwa amanye amacandelo, de kwangonyaka we-1988 xa kwakusakhiwa iphiko elitsha elineNdlu yoWiso-mthetho elaya kufikelela eTuynhuys. Ngexesha leendibano zePalamente, uMongameli usebenzisa isakhiwo iTuynhuys njenge-ofisi yakhe esemthethweni. ITuynhuys ilawulwa ngokuzimeleyo.



Isango lokungena ePalamente elivela kwisitalato iRoeland



Kwade kudala iPalamente le ibithetha izinto ezahlukileyo kubantu abohlukileyo. Kwisango elingena ePalamente elikwisitalato iRoeland, umqingqwa okhwele ihashe weNjengele uLouis Botha ubangela ukubuzwa kombuzo othi: Sithini na ngamaqhawe amatsha esizwe? Ukanti ke, lo mqingqwa ngowesiXeko saseKapa. Imida yePalamente ekwisitalato iPlein iphawulwe ngeengcingo kunye neCompany Gardens kwicala elisentshona. Isango lokungena elikwisitalato iRoeland libonelela ngendlela yokungena kwamalungu kunye nabasebenzi basePalamente kwindawo engaphantsi komhlaba yokumisa izithuthi.





IDangatye leeNkumbulo

Ngexesha lombhiyozo wokuvulwa kwePalamente nezinye iziganeko zeSizwe, iDangatye leeNkumbulo liyavuthiswa ePalamente ukunika imbeko kubo bonke abawa kwiimfazwe ezibandakanya uMzantsi Afrika. UMongameli woMzantsi Afrika yiNkumanda eseNtloko yomkhosi.


IZiko leeNdwendwe

IZiko leeNdwendwe lifumaneka kwiPosi endala eyinxalenye yezakhiwo zePalamente ngoku. IPalamente yamkela iindwendwe ezivela kufutshane nakude kwaye abafundi bamkeleke nangakumbi. Ngaphezu kwama-25 000 eendwendwe zikhenketha iPalamente minyaka le. Iindwendwe zicelwa ukuba zibonise izazisi ezisemthethweni ngaphambi kokuba zivunyelwe ukungena ePalamente. Kuye kuxakekwe nangakumbi xa ilixesha lentetho kaMongameli yoVulo lwePalamente yeSizwe (ekwabizwa njengokuba luvulo lwePalamente lonyaka) okanye xa uMphathiswa wezeziMali esenza intetho yohlahlo-lwabiwo-mali.

IPoorthuis, isango lokungena uluntu ePalamente

IPoorthuis eyaziwa njengokuba yiGate House lisango eliya e-Old Assembly (isakhiwo seNdlu yoWiso-mthetho esidala). Ubani kufuneka agqithe kwisango loonogada xa engena. Ngaphakathi nje kweli sango kukho iimitha zokuqala ezingama-30 zelaphu elihonjisiweyo elixhonywe edongeni elenziwa kuQobo-qobo (Keiskamma Tapestry)(jonga kwiHotspot).

Iholo ekusa kwiNdlu yoWiso-mthetho

Emva kokonyuka amanqwanqwa ukuya kwisango lobukhosi lesakhiwo seNdlu yoWiso-mthetho, ubani unyathela umgangatho weholo yeNdlu yoWiso-mtheto owenziwe ngethayile zelitye eligudisiweyo elibizwa ngokuba yimabhile. Isango elingena eholweni liya kwisango lokungena amaLungu. Kukho izinyuko ezimbini kwicala ngalinye lesango elingena eholweni eziya kwigumbi likawonke-wonke eziphezulu, igumbi loonondaba, amagunjana aBathunywa kunye nee-ofisi.Ngexesha leNtetho yoVulo lwePalamente kunye notyelelo looRhulumente kuqengqwa ikhaphethi ebomvu eholweni eya kwisango lamalungu.



INdlu yoWiso-mthetho yeSizwe

Eli gumbi likhaya leendibano zocweyo zeNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye neendibano zezindlu zePalamente zombini. Ngoku, amaLungu ePalamente angama-400 adibanela apha ukuze apasise imithetho kunye nokongamela izenzo zikarhulumente. UMongameli uhlala ekunene kukaSomlomo, kwisitulo esinembasa. Ekunene kukaSomlomo kuhlala elona qela lezopolitiko likhulu ukuze ekhohlo kuhlale imibutho ephikisayo. Kwakukweli gumbi apho owayesakuba nguMongameli uFW de Klerk wathi ngexesha loCalucalulo wabhengeza ngokuvulwa komlomo kwe-ANC kunye namanye amaqela ezopolitiko. Kwiintsuku ezilithoba emva koko, ngomhla we-11 kweyoMdumba ngowe-1990 uNelson Mandela wathi wakhululwa entolongweni emva kweminyaka engama-27 evalelwe. Kwinkonzo endilisekileyo nechukumisayo ngonyaka we-1994, uMnu Mandela wathi wamkelwa njengoMongameli wokuqala onyulwe ngokwentando yesininzi eMzantsi Afrika.

Iqonga eliphambi kwesitulo sikaSomlomo lisetyenziswa ngexesha lotyelelo loorhulumente okanye nguMongameli okanye aBaphathiswa abaphendula imibuzo. Ngexesha leengxoxo, okanye xa ilungu lisenza ingxelo basebenzisa eli qonga, kodwa bangazibhengeza iziphakamiso okanye babuze imibuzo kwaye bangenza iziphakamiso zonqwanqwado kwiindawo abahleli kuzo, ezifakwe izixhobo zokwandisa isandi. Kwisitulo ngasinye kukho izixhobo zekhompyutha ezisetyenziselwa ukuvota ukuqinisekisa ukuba amalungu avota ekhusini, kodwa umbutho ngamnye uyakwazi ukubona ukuba mangaphi amalungu awo awuvoteleyo okanye angawuvotelanga umthetho lowo.



Isitulo sikaSomlomo

Isitulo sikaSomlomo sifumaneka kwiqonga eliphakamileyo ekupheleni kwegumbi leNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe. Kulapho uSomlomo athi ongamele zonke iinkqubo zeNdlu.



USomlomo wokuqala wePalamente yentando yesininzi, ugqirha Frene Ginwala, walungiselela iinkokheli zamaqela amancinane ukuba zihlale kwizitulo ezingaphambili ukuze abavoti bakwazi ukuzibona iinkokheli zamaqela abawavoteleyo. Xa kukho iindibano yeziNdlu zombini, efana neNtetho kaMongameli yoVulo lwePalamente yeSizwe, izitulo ziyongezwa phakathi kwamacandelo omabini ukulungiselela amalungu avela kwiBhunga lamaPhondo leSizwe.



IGumbi elindala leNdlu yoWiso-mthetho



IGumbi elidala leNdlu yoWiso-mthetho lalisetyenziswa yiPalamente ukusukela ekusekweni kwe-Union ngowe-1910, de kwabe konyulwa urhulumente wokuqala wentando yesininzi ngowe-1994. Ngowe-1994 iPalamente yelo xesha yapheliswa kweli gumbi: isenzo eziluphawu olubonisa ukuphela kocalucalulo kunye nemithetho yalo. Ngowe-1961 uMzantsi Afrika yaphuma kuMazwe Ayefudula engaMathanga eBrithani (Commonwealth) ukuze ube yiRiphabliki. Kwinyanga ezine emva kokuba uMzantsi Afrika uphumile kuMazwe Ayefudula engamathanga eBrithani waba yiRiphabliki, uDimitri Tsafendas wahlaba wosela iNkulumbuso, ugqirha Hendrik Verwoerd, kwisitulo awayehleli kuso.



Eli gumbi ngoku lisetyenziselwa iindibano zovakaliso-zimvo, ukupasisa imithetho kunye nomsebenzi wePalamente wokongamela. Likwasetyenziswa njengendawo yeentlanganiso zoqeqesho, iintlanganiso zamaqela neekomiti kunye neentlanganiso ezisekhusini ze-ANC neeNdibano zoVakaliso-zimvo.



IGumbi loKutyela leNdlu eNdala yoWiso-mthetho



IGumbi loKutyela leNdlu eNdala yoWiso-mthetho laliyinxalenye yesakhiwo sakuqala sowe-1885, lisebenza njengegumbi loWiso-mthetho eKoloni. Emva kokusekwa koMdibaniso (Union) ngowe-1910, igumbi loWiso-mthetho lathi longezwa. Igumbi lorhulumente waseKoloni laba ligumbi lokutyela amalungu kunye neendwendwe. INkulumbuso yaseBrithani uHarold MacMillan wayinikela apha intetho yakhe "Wind of Change" ngowe-1960, exela inkululeko yamathanga aseBritani e-Afrika.



IPaseji yeBhunga lamaPhondo leSizwe

IPaseji yeBhunga lamaPhondo leSizwe yayisaziwa njengeHolo likaKumkanikazi ithiywe ngoKumkanikazi uVictoria kwaye eli gama lasetyenziswa kwade kwangunyaka we-1961. Yabizwa ngokuba yiGallery Hall ngowe-1961 xa uMzantsi Afrika usiba yiRiphabliki.



Umgangatho wepaseji wenziwe ngethayile eziqhelekileyo ezihonjisiweyo ezazithandwa kakhulu ngexesha likakumkanikazi uVictoria.



IGumbi leBhunga lamaPhondo leSizwe

Eli ligumbi leBhunga lamaPhondo leSizwe, elinye lezakhiwo ezibalulekileyo zembali yoMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika, elibonelela abemi bamaphondo ngokuthi bamelwe ePalamente. Imithetho echaphazela amaphondo ixoxwa ize igqitywe apha kweli gumbi. IBhunga lamaPhondo leSizwe linamalungu ali-10 avela kwiphondo ngalinye, amalungu asisigxina amathandathu kunye nabathunywa abakhethekileyo abane.



Kweli gumbi, amalungu ahlala ngokwamaPhondo kwaye avote njengenxalenye yephondo. Abavoti banevoti eyahlukileyo yokonyula amalungu eePalamente zamaPhondo olithoba, qho kwiminyaka emihlanu, ngosuku lovoto jikelele. IPhondo ngalinye linophawu lwePhondo olubonisiweyo kwiBhunga lamaPhondo leSizwe.



ITafile kaMongameli enophawu kwiBhunga lamaPhondo leSizwe



Xa uMongameli emenyiwe ukuba azimase indibano yeBhunga lamaPhondo leSizwe, uhlala kumqolo ongaphambili, ekunene kukaSihlalo, kwisitulo esinophawu lwesizwe lukaMongameli oluqoqwe kuso.



Izitulo eziphezulu kwiBhunga lamaPhondo leSizwe



Indawo yezitulo eziphezulu kwiBhunga lamaPhondo leSizwe isetyenziswa ziindwendwe ezibaluleke kakhulu kunye noluntu jikelele xa luze ePalamente.



Uphawu lwesizwe

Uphawu lwesizwe lwaseMzantsi Afrika ngowona mqondiso kaRhulumente ubonakalayo. Okubonakalayo embindini wophawu yintyatyambo yesizwe enkulu ebizwa ngokuba sisiqwane, engumfuziselo wentlalontle phakathi kwazo zonke iintlanga neenkcubeko zazo kunye nelizwe njengesizwe esidubula ngokwentyatyambo. Ngasentla kwesiqwane kukho ingxangxosi evule amaphiko kunye nelanga eliphumayo. Ingqolowa ingumfuziselo wokutyeba komhlaba eli lixa amabamba endlovu yase-Afrika engumfuziselo wobulumko, amandla kunye nokomelela.



Uphawu lwesizwe 2

Embindini, ikhaka lingumfuziselo wokhuseleko lwabemi boMzantsi Afrika, ngasezantsi kukho umkhonto kunye negqudu (intonga eyenziwe ngomthi), ezibekwe phantsi, zibonakalisa ukukhuselwa koxolo kodwa azinguwo umfuziselo wemfazwe. Phakathi kwekhaka kukho imifanekiso yabantu bohlanga lwamaKhoisan, abantu bamandulo beli lizwe. Le mifanekiso yabantu ithatyathelwe kwilitye iLinton, elingumzekelo odume kumhlaba wonke wobugcisa baseMzantsi Afrika obenziwe ngamatye. Isaci sophawu lwesizwe sithetha ukuthi "abantu abohlukileyo bemanyane" ngolwimi lwamaKhoisan/ abantu abangamaXam: !ke e:/xarra//ke



Isango likaKumkanikazi kwisakhiwo seBhunga lamaPhondo leSizwe

Isango likaKumkanikazi lifumaneka kwisakhiwo sokuqala sePalamente yaseKoloni eyagunyaziswa ngowe-1885. Lalibonelela ngokungena kwigumbi kufutshane nesango eliya kwiCompany Gardens. ICompany Gardens yathiywa yiDutch East India Company eyathi ngowe-1652 yathumela uJan kunye noMaria Van Riebeeck eKoloni. Ezinye izakhiwo zongezwa ePalamente emva kokuba amathanga eBritani (Koloni kunye neNatal) kunye nezazisiya kuba ziiRiphabliki zamaBhulu (Transvaal kunye neFreyistata) zathi zaseka eloMdibaniso (Union of South Africa) ngowe1910.





Ithala leencwadi (ekunene kwepaseji ekwisakhiwo seBhunga lamaPhondo leSizwe)

Ithala leencwadi lifumaneka ekunene kwepaseji ekwisakhiwo seBhunga lamaPhondo leSizwe. Ngowe-1857 kwasekwa ithala leencwadi ngengqokelela yeencwadi eyayisetyenziswa yiCape Legislative Assembly kunye neBhunga lemithetho. Ngowe-1910, phantsi koMdibaniso (Union), ezi ngqokelela zaba lithala leencwadi lasePalamente. Ngowe-1919, kongezwa iincwadi ezinqabileyo, iifoto, iimephu kunye nemizobo, ukuze ekugqibeleni zibe yiNgqokelela eKhethekileyo.



Ngaphezu kweminyaka eli-150 kwathi kwamane kusongezwa ngokuncomekayo kweli thala, kuquka ingqokelela kaSidney Mendelssohn. Ngowe-1917 wanikela ngengqokelela yakhe ebizwa ngokuba yi-Africana eyayinezinto ezingama-7000 ePalamente. Kukho iincwadi eziqikelelwa kuma-200 000 kweli thala leencwadi, kuquka neengxelo zamandulo ezinexabiso zoMzantsi Afrika neze-Afrika.



Imisebenzi yobugcisa yasePalamente

Phakathi kwemisebenzi yobugcisa eboniswa kwiindonga zendawo yokugcina izinto zakudala kukho imisebenzi yegcisa lokuzoba uFrancois Le Valliant. Wayengumhambi womFrench owathatha uhambo olude ecanda kwimpuma nakumntla Koloni phakathi kweminyaka yowe-1781 nowe-1784. Imizobo yepeyinti exutywa namanzi iyaluxela olu hambo.



Imisebenzi yobugcisa, izinto ezenziwe ngezandla kunye nengqokelela yelifa lePalamente zilondoloziwe, zibhalwe phantsi kwaye zigciniwe yi-ofisi yobugcisa yasePalamente kwaye ziyafikeleleka kuluntu. Ezi ngqokelela zibalulekile kwaye zinexabiso ngokwezembali kodwa azimelanga bonke abantu kunye nobugcisa beli lizwe. IPalamente izama ukuba ngumzekelo kuluntu ngokubonisa ubugcisa obumele bonke abemi boMzantsi Afrika. Imisebenzi emitsha yeentlobo ezahlukileyo iyafunwa ukwenzel' ukuba iPalamente ibe yinxalenye yohambo endaweni yokuba ibe yindawo ekusingiswe kuyo.



Keiskamma Tapestry (Ilaphu elihonjisiweyo lakuQobo-qobo)

IKeiskamma Tapestry libonisa umsebenzi wamagcisa amaninzi, endaweni yegcisa elinye. Inguquko ekhangeleka okomlingo eMzantsi Afrika izotywe kakuhle kwiKeiskamma Tapestry exhonywe kwipaseji yeNdlu endala yoWiso-mthetho. Eli laphu lihonjisiweyo elibonisa imbali yomzabalazo woMzantsi Afrika lenziwa ngabasetyhini baseMpuma Koloni, kwaye liquka imifanekiso evela kwincwadana efundisa ngonyulo eyayinikezelwa kubavoti baseMzantsi Afrika kunyulo lokuqala lwentando yesininzi.



Ibhokisi yokubukisa ekwigumbi lokulindela (foyer) elikumgangatho osezantsi, kwisango lesibini lokungena leGold Card



Intonga yegunya yesizwe yegolide eyaphiwa iPalamente ngowe-1963 yiChamber of Mines yaseTransvaal neyaseFreyistata, indawo yayo ithathwe yiNtonga yeGunya yesizwe yabantu. Phezu kwentonga yegunya yesizwe yabantu kukho incwadi evuliweyo (emele uMgaqo-siseko), negubu elibiza abameli besizwe ukuba beze entlanganisweni.



Ibhokisi yokubukisa ekumgangatho ophezulu

Izinto eziliqela kunye neebhokisi ziboniswe kwipaseji edibanisa isakhiwo seBhunga lamaPhondo leSizwe. UMthetho otyikityiweyo wokuseka eloMdibaniso (Union of South Africa) ngowe-1910 nawo ubonisiwe, unetywina lasebukhosini, nanjengokuba noMthetho wokuseka iRiphabliki yoMzantsi Afrika ngowe-1961 nawo ubonisiwe.



Iibhokisi zokubukisa kumgangatho ophezulu

ISitulo sasisetyenziswa ngooSomlomo bePalamente yaseKoloni, saze emva kwexesha sasetyenziswa yiNdlu yoWiso-mthetho.

Intonga yegunya yesizwe endala ekwibhokisi yokubonisa ifana naleyo yayisetyenziswa kwiNdlu yoMndilili eNgilani. Yayidla ngokuxhaswa ngetresile phezu kwetafile yeNdlu yoWiso-mthetho.



Iibhokisi zokubukisa kumgangatho ophezulu

Kweli candela kukho iibhokisi zokubukisa eziliqela eziqulethe:

IDie Stem

Umhobe wesizwe owabhalwa ngu CJ Langenhoven ewubhalela eloMdobaniso, i"Die Stem", nawo ubonisiwe apha, ecaleni komqulu wokuwonga abo bathi bawa kwiimfazwe zehlabathi zombini kunye namagama amajoni aMnyama abhalwe ngasemva kwiiNcwadi zeNkumbulo.

Ibhokisi eneewigi

Iiwigi zamagosa ongameleyo kunye namagosa aphezulu kwiitafile yeNdlu kunye neBhunga lokuqingqa imithetho zanqunyanyiswa ngeyoMqungu we-1987, emva kwendibano yeeKomiti zemithetho emileyo kunye neMiyalelo, nangona iwigi yokugqibela kubonakala ukuba yanxitywa ngowe-1994.

IIBHOKISI ZOKUBUKISA EZINGAPHEZULU

Amatyana amancinane avela enyangeni, awanikezelwa kuMzantsi Afrika nguMongameli uRichard Nixon, nawo abonisiwe.

<fn>Hansards.WomenAndParliament.2009-11-11.xh.txt</fn>
ABAFAZI NEPALAMENTE

1.KUBALULEKE NGANTONI UKUBA ABAFAZI BATHATHE INXAXHEBA EKWENZENI IMITHETHO?



Ukubandakanywa kwabafazi ekuthabatheni izigqibo kusisiseko samalungelo oluntu. Abafazi kufuneka bathathe inxaxheba ekwenziweni imithetho kuba oko kuyabuchaphazela ubomi babo bemihla ngemihla, ngokomgaqo-nkqubo karhulumente. Okubalulekileyo kwakhona kokuba, uphando lubonisa ukuba kubakho ugqaliselo olongezelelekileyo nolumandla xa abafazi bethatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo eziza kuphucula intlalo yabantu bonke. Ukonyuka kwenani labafazi abathath' inxaxheba ekwenzeni imithetho kunokukhokelela ekuphuculweni kwamathuba okufikelela kwiinkonzo ezingundoqo ezifana nezindlu, imfundo kunye nezentlalo-ntle.

2. BANGAYITHATHA NJANI INXAXHEBA ABAFAZI EKWENZENI IMITHETHO?
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika uthi makubekho ufikelelo nokubandakanyeka koluntu kwiPalamente nakwimisebenzi yayo.
Oku kungenzeka ngeendlela ngeendlela.

Abafazi bangathatha inxaxheba ekwenzeni imithetho ngokuvotela iqela lezopolitiko abacinga ukuba liya kumela izimvo nemicimbi yabo ePalamente. Basenokuzibandakanya ekuququzeleleni, ekulisebenzeleni nokuba bonyulwe kwiqela elo abalichongileyo. Abafazi banyukele kumanqwanqwa aphezulu ngolu hlobo..

Uluntu lunelungelo lokuya kwiintlanganiso zekomiti kunye nokuthath' inxaxheba kwiiNdibano zoVakaliso-zimvo. Ukuba umba lowo ungotshis' ibunzi, iKomiti kwiNdlu yoWiso-mthetho okanye ekwiBhunga lamaPhondo kaZwelonke basenokugqiba ekubeni kubanjwe iindibano zoxakaliso-zimvo okanye bamemelele ukuba kufakwe izingeniso. Uluntu lusenokwazisa iKomiti yeMicimbi yeSebe okanye iKomiti eKhethekileyo ngezimvo zalo ngomba lowo uxoxwayo. Uluntu lusenokuqhagamshelana neLungu lePalamente ukuze luvakalisa izimvo zalo ngomthetho othile.


3. NGAWAPHI AMALUNGISELELO OMGAQO-SISEKO AWENZA UKUBA ABAFAZI BAKWAZI UKUTHATH' INXAXHEBA

UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika ubonelela ngesikhokelo sokuxhaswa kokulingana ngokwesini, kunye nokuthath' inxaxheba kwabafazi ekwenzeni imithetho. UMgaqo-siseko unamalungiselelo okuqhubela phambili ngokulingana ngokwesini. UXwebhu lwamaLungelo oLuntu luqinisekisa ngokuphathwa ngokulinganayo kwabemi bonke boMzantsi Afrika. Olu xwebhu luyakuthintela ukucalucalulwa ngokobuhlanga okanye ngokwesini. UXwebhu lwamaLungelo oLuntu luyacacisa ukuba kufuneka kubekho amanyathelo okuxhasa ukuphunyezwa kukamasilingane kwinkalo zonke zoluntu.

UMgaqo-siseko wenza amalungiselelo kumaziko axhasa ulawulo lwesininzi kunye nokuthath' inxaxheba kwabafazi. Ezi ziquka, phakathi kwezinye zazo, iKomishoni yokuLingana ngokweSini, iKomishoni yamaLungelo oLuntu loMzantsi Afrika.

Ukwaleka kumalungiselelo akhoyo kuMgaqo-siseko, uMzantsi Afrika uzibophelele kumakulinganwe ngokwesini ngokuqinisekisa kwiingqungquthela zamazwe ngamazwe ezifana ne-, Ngqungquthela yokuPheliswa koCalucalulo kwabaFazi kunye ne-Nkundla yoKwenza, eyasekwa ngabafazi kwiNkomfa yaseBeijing. UMzantsi Afrika uyinxalenye yeenkqubo zentshukumo eziliqela zase-Afrika kunye nokuxhotyiswa kwabafazi, umz imithetho yokuziphatha ngokwesini nophuhliso lwamaZwe asemaZantsi e-Afrika.



4. ZEZIPHI IINDAWO EZIBALULEKILEYO ABAFAZI ABANGATHABATHA INXAXHEBA KUZO EKWENZENI IMITHETHO

Eyona ndlela yokuqala nebalulekileyo abafazi abangazibandakanya ngayo nePalamente kungexesha lolonyulo. Indlela abavota ngayo abantu ibonisa indlela eza kuma ngayo iNdlu yoWiso-mthetho kunye neBhunga lamaPhondo leSizwe. Unyulo jikelele lunika umntu wonke ongaphezulu kobudala beminyaka eli-18 ilungelo lokuvotela iqela alithandayo. Abafazi benza inani elivakalayo labavoti kwaye bangasebenzisa ilungelo labo lokuvota ukuze babonise uhlobo lwePalamente abayinqwenelayo neziko eliza kulubeka phambili uphuhliso lwabafazi.

IPalamente yesiNe iseke ezi Komiti zilandelayo ezisebenza ngqo nemiba ebhekiselele kubafazi.

IKomiti yeMicimbi yabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo.
IKomiti eKhethekekileyo yabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo

ISebe elitsha lezabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo lenziwe ukuqinisa iintshukumo zikarhulumente zokukhulisa nokukhusela abantu abasemngciphekweni eluntwini lwethu.

5. YEYIPHI IMINGENI EJONGENE NABAFAZI EKUTHABATHENI INXAXHEBA EKWENZENI

Nangona abafazi besenza isininzi kubantu boMzantsi Afrika, basembalwa ekuthatheni izigqibo. Mininzi imingeni ethintela abafazi ekudlaleni indima enkulu nebonakalayo, kwaye enye yazo bubuhlwempu. Ubuhlwempu lidabi elijongene nabafazi abaninizi boMzantsi Afrika, ingakumbi abasemaphandleni

Ukufumana iinkonzo ezingundoqo ezifana nemfundo, amanzi, intlalo-ntle kuye kwaphenjelelwa kukungalingani ngokobuni, ubuhlanga kunye nokungalingani ngokokuhlala. Kufuneka iinkonzo ezingundoqo ziphuculwe Ukuze abafazi bakwazi ukudlala indima ebonakalayo ekwenzeni imithetho. Abafazi abahluphekileyo abafikeleli ngokwaneleyo kumaziko enza umthetho.

Uninzi lwabafazi ludinga uphuhliso kwezoqoqosho. Abafazi ngabona bakwiqela elihluphekileyo eMzantsi Afrika kwaye ngabona bangaqeshekiyo okanye bangenamisebenzi. Ngaphezu koko, iNtsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo uchaphazela ikakhulu inani elivakalayo labafazi, ingakumbi abafazana abasazalayo.

Ubundlobongela kubafazi busengomnye wyona mingeni inzima ojongene nawo uMzantsi Afrika.

Ulawulo lwethu lwesininzi olusakhulayo lukuphucule ukufakwa kwabafazi kulawulo lwezopolitiko nakwiindawo ezithatha izigqibo. UMzantsi Afrika uwise umthetho oza kuhlangabezana kanye ukulingana ngokobuni.

Umceli-mngeni kukwenza amalungelo afikeleleke kubafazi bonke.

6. BAMELWE KAKUHLE KANGAKANANI NA ABAFAZI EPALAMENTE ?

Ukumelwa kwabafazi kwiNdlu yoWiso-mthetho konyuke ngama-45 ekhulwini. UMzantsi Afrika ukwisithathu kwihlabathi liphela ngokuphathelele ekumelweni kwabafazi ePalamente.

7. YEYIPHI INDIMA ENOKUDLALWA NGAMADODA?

Amadoda anendima ebalulekileyo ekuphunyezweni kukamakulinganwe ngokobuni eMzantsi Afrika. Amadoda amaninzi ayaphikisana nobundlobongela kubafazi nasebantwaneni. Amadoda kufuneka abonise namanye amadoda ukuba atshintshe izimilo zawo nokuba abahloniphe abafazi. Amadoda nabafazi banendima elinganayo nebalulekileyo yokuguqula ubudlelwane ngokwesini eluntwini. Akukho luntu luya kuze lukhululeke amadoda nabazi balo bengakhululekanga, kwaye ukuza kuthi ga ngoku amadoda nabafazi babambisene ngolu xanduva.

___________________________________________________________________

Ufundo Olungakumbi:

1 Molokomme, Representation of Women and Men in Politics and Decision-making Positions in SADC, 2001
___________________________________________________________________



ULWAZI LOKUQHAGAMSHELANA OLUBALULEKILEYO

IKomiti yeMicimbi yaBafazi, uLutsha, aBantwana naBantu aBakhubazekileyo
Tel: (021) 403 3840

IKomiti eKhethekileyo yaBafazi, aBantwana naBantu aBakhubazekileyo
Tel: (021) 403 3768

ISebe laBafazi, aBantwana naBantu aBakhubazekileyo
Tel: (012) 300 5575 / 5516 / (021) 464 2203


___________________________________________________________________


Yenziwe ziiNkonzo zoNxibelelwano zasePalamente
IFUTHELWE LULUNTU


www.parliament.gov.za
P.O. Box 15, Cape Town, 8000
Ifowuni: (021) 403 3341
Ifeksi: (021) 403 3303


Eli phetshana liyafumaneka ngeelwimi zonke zoMzantsi Afrika
<fn>Hansards.XhosaFlyerEdDoc.2010-06-10.xh.txt</fn>
IKomiti yeThutyana ejongene noNikezelo lweeNkonzo (UKUTSHINTSWA KOMHLA).



INdlu yoWiso-Mthetho yeSizwe yasungula iKomiti yeThutyana ukuze ityelele iindawo zasekuhlaleni ngeenjongo zokuhlola imeko yokunikezelwa kweenkonzo phantsi komxholo othi "Sisebenza sonke ngenjongo yokuqinisekisa ukuba sinika uluntu iinkonzo ezisemgangathweni".. Owona msebenzi uphambili wale Komiti kukwenza uphando mayelana nenkqubela-phambili kunikezelo lweenkozo kwanokuqwalasela imiceli mngeni kweza ndawo bezinogwayimbo ukuze inike ingxelo kwiNdlu yoWiso-Mthetho yeSiswe, ngxelo leyo ekufuneka icace, ibe nezindululo ezinokufezekiswa kunye nesiphakamiso sezicwangciso-qhinqa ezinokusetyentziswa njengomkhomba-ndlela.



Ukuzakuthi ga ngoku, iKomiti ityelele indawo ezisemaphandleni nasezidolophini, yaze yabamba iindibano zovakaliso-zimvo ePalamente nasemaphondweni. Iindibano zovakaliso-zimvo ePalamente ziqale ngomhla wesi-2 ukuya kowesi-4 kweyoMdumba yowama-2010.



Kutyelelo lwayo lwamaphondo, le Komiti iza kuhlola iindawo ezihlala abantu ize iphinde ifakane imilomo nabahlali, amagosa oorhulumente basekhaya, amagosa asuka kumasebe wamaphondo, iikomiti zeewadi, imibutho yoluntu, kunye noosomashishini ngokubanzi. Ezi ndibano zovakaliso-zimvo ziza kuqala ngomhla we-17 ukuya kowama-21 kuCanzibe wowama-2010 kumaphondo amathathu.



Uluntu luyamenywa kwezi ndibano zovakaliso-zimvo eziza kubanjelwa kula maphondo alandelayo :



IPHONDO

INDAWO

UMHLA

IXESHA



LIMPOPO

Thulamela Local Municipality

(Malamulele Boxing Gym

Hall in Vhembe District)



Molemole Local Municipality (Matseke Resource Centre)



17th May 2010





19th May 2010

10h00





10h00



NORTHERN CAPE

Dikgatlong Local Municipality (Mataleng Sports Ground in Barkley West)



17th May 2010



16h00



KWA-ZULU NATAL

eThekwini Metro Municipality

(eThekwini City Hall)

Msunduzi Local Municipality (Edendale Lay Centre in kwaMachibisa)



17th May 2010



19th May 2010

16h00



16h00









<fn>Hansards.Youth.2009-11-12.xh.txt</fn>
Umbhiyozo wolutsha eMzantsi Afrika

Imvelaphi
Ngowe-1974, uRhulumente wengcinezelo wagqiba ekubeni abuyisele uMthetho owathi wazanywa nguDr H F Verwoerd ngo-1953 ngexesha awayephethe eZemfundo ngalo kodwa akaphumelela. Urhulumente owayephethe ngelo xesha wathi wabeka uMthetho kamasilingane "50/50" wokuba isiAfrikaans kufuneka sibe siso esisetyenziswayo ekufundiseni imathematika, nezentlalo nangona ezenzululwazi, ezokuchwela, ezobuchule nobugcisa zazifundiswa ngesiNgesi. Abona bantu babeyichase ngakumbi le nto yayingootitshala nabazali.

Ngowe-1975, iiBhodi zeSikolo yezikolo ezisixhenxe yayalela abafundisi-ntshapho ukuba bangafundisi ngesiBhulu, nto leyo eyakhokelela ekubeni iSebe lezeMfundo yeNgcinezelo igxothe oosihlalo beBhodi abahlanu.

Ngo-1976, ingqumbo kumbuso weMfundo yeNgcinezelo yaya ikhula ngokukhula. Kwiziganeko ezazikhokelela kuvukelo-mbuso lowe- 16 kaJuni, abafundi baseSoweto babhala umbhalo omfutshane wokuvakalisa ukungoneliseki kwabo othi "Enter to Learn, Leave to Serve" ("Singenela ukufunda, siphume siye kukhonza") owabekwa emasangweni esinye sezikolo eziphakamileyo.

NgeyoKwindla kuloo nyaka isiAfrikaans sasisele sinyanzelisiwe ukuba sibe siso ekufundiswa ngaso kwezinye zezikolo zaseSoweto, kwaye nokuchaswa koMthetho kamasilingane (50/50) kwakuqalisa ukonyukela kumazinga aphezulu.

Ngowe-17 kaCanzibe ezinye zezikolo zathi zaqulunqa iindlela ezithile zokwala ukusetyenziswa kwesiAfrikaans njengolwimi lokufundisa.

Ngo-Juni, ezinye zezikolo azizange zivume ukubhala iimviwo zazo zezentlalo ngesiAfrikaans kwaye zisoyikisa ngokwenza ukuba iimviwo zeSilimela zingalawuleki.

NgeCawa umhla we-13 kweyeSilimela, kwathi kwabanjwa intlanganiso apho kwathi kwagqitywa ekubeni makwenziwe umgcelele kwisithili saseSoweto ngomhla we-16 nowe-17 kwakuyo loo nyanga, mgcelele lowo owawuzakuphela ngokuthi kubekho ugwayimbo lwabafundi ngoLwesihlanu umhla we-18 kweyeSilimela. Kwintlanganiso yangeCawa kwathi kwasekwa ikomiti eyabizwa ngokuba yiSoweto Action Committee (SAC) yona eyayinamalungu amabini aphuma kwisikolo ngasinye esikhoyo apho eSoweto. Le komiti yayisekelwe ukuba ijongane nokulungiselela umngcelele owawuzakuba ngozolileyo nongenabundlobongela.

I-SAC kunye namalungu onke awayelapho kuloo ntlanganiso afungiswa ukuba awasayi kuzithetha izigqibo ezithatyathwe apho ukwenzela ukuba abancethezi bangabi nalwazi lwanto. Kwiintsuku ezintathu ezilandelayo bathi bawusasaza lo mpoposho kwaye bekhupha nomyalelo ongxamisekileyo wento ekufuneka yenziwe ngaloo mini.

Ngentsasa yangoLwesithathu, 16 kweyeSilimela we-1976, abafundi kwiSoweto iphela badibana kwindawo ezingaphezulu kwe 12 belungiselela umngcelele lowo. Abagcinicwangco bahambisa iikhadibhodi ezazinemibhalo ebhalwe ngesandla evakalisa ukungoneliseki kwabo ofana nalo "Down with Afrikaans" and "Afrikaans is a Tribal language".("Phantsi ngesiAfrikaans" nothi "isiAfrikaans lulwimi lweGcuntswana leSizwe").


Intsingiselo yomhla we-16 kweyeSilimela
Olo suku lwathi lwabonakalisa izinga ephezulu kakhulu lokuchaswa kwenkqubo lulutsha loMzantsi-Afrika olwaluqale kwangaphambili lwaze lwaqhuba kwade kwafika inkululeko ngowe-1994. Uvukelo-mbuso lwase Soweto, uvuthondaba lwentshiseko yolutsha olwalubonakalisa ukuchasa okwakusenzeka, yahlaba ikwelo kwilizwe ngokubanzi ukuba benze ugwayimbo olwalunobundlobongela olwalwenziwe ngabaphathi bengcinezelo. Intlaninge yabantu yasweleka, amakhulu abanjwa kwaye abaninzi babo bathi balishiya eli lizwe ukuya kuzibandakanya nemibutho eyayiselubhacweni eyayisilwa nengcinezelo neyathi yavalwa umlomo. Intsingiselo yomhla we-16 kweyeSilimela se-1976 ibonakalisa indlela abantu abathi bazincama, bazinikezela kwinkululeko nokuthabatha inxaxheba kwamemi belizwe.

Oku kwathi kananjalo kwanika inkqubela kwindlela ekufundiswa ngayo enika isidima kuluntu, kwiinkcubeko ezahlukahluneneyo, inkululeko yokuzikhethela kunye nokuzama ukuqinisekisa ukuba bonke abantu banamalungelo alinganayo.

Iintsukumo zolutsha zeminyaka yama-70 yaba negalelo elingenamlinganiselo ekubumbeni ikamva lelizwe lethu. Nanjengeenkokheli zexesha elizayo, bathi bakwazi ukuliqingqa ulwazelelelo lwabo nokubabhala phantsi kwitshathi indlela abanqwenela ukuyilandela. Ngenxa yemibono yabo, iintsukumo kunye nokuzincama kwabo bathi bawenza wavutha ngamandla umlo ngokuphathelele kulawulo lwengcinezelo, nowathi ekugqibeleni wakhokelela kwinkululeko.

Ulutsha lwaqhubeka nokudlala indima ebalulekileyo kuluntu kwaye norulumente wenkululeko uzimisele ngokuphuhlisa ulutsha, noluziinkokheli zangomso nabagcini benkululeko yethu esiyifumene nzima. Umdla wolutsha ngoku uthi umelwe yiYouth Development Agency (YDA) yona eyathi yathatha indawo yeNational Youth Commission kunye no-Umsobomvu Youth Fund, njengeziko likaRhulumente lokuchophela imiba ebandakanya ulutsha.

Imingeni yolutsha
Ulutsha lwanamhlanje lujongene nemingeni emininzi equka iqondo eliphakamileyo lentswela-ngqesho, indlala nolwaphulo-mthetho. Ulutsha oluninzi alunamisebenzi, ukusukela kwabo baphumelele ibanga leshumi ukuya kwabo baphumelele imfundo enomsila kumaziko emfundo ephakamileyo.

Ulutsha lo Mzantsi-Afrika lukwajamelene nomngeni othi ubangelwe zizifo ezosulelayo ngokwabelana ngesondo eziquka ingculaza kunye nentsolongwane yayo iHIV.

Andile amakhaya aphethwe lulutsha nabantwana okudalwa kukusweleka kwabazali ngenxa yezifo ezingenelelayo ezifana ne-TB.

Owona mngeni ubalulekileyo ojongene nelizwe uxhomekeke ekwenzeni ulutsha luziqonde ukuba lungoobani na, luyazi imvelaphi yalo nokuba lukhuthazwe ekuthini luhlale lungamathandazwe. Lo ngumzabalazo ophunyelelwayo ingakumbi xa siqwalasela umdla othe wabonakaliswa lulutsha kulonyulo lwesine lwenkululeko.

Amathuba kulutsha

Urhulumente wentando yesininzi uthe waseka amaqumrhu afana neNational Youth Development Agency (NDA) yona ejongene nazo zonke izinto ezixulumene nolutsha, ukusuka kumgaqo-nkqubo ukuya kuphuhliso. UMphathiswa okwi-ofisi kaMongameli nguye ojongene nale Arhente. I-NDA yi-arhente esekwe ngurhulumente ezakuhlangabezana ngqo nemingeni yezoqoqosho ulutsha olujamelene nayo, kwaye nanjenge-arhente enika uphuhliso ngezimali ikwayiyo efanele ukuba idale amathuba emisebenzi, ukuphuhliswa kwezakhono, nokwabelana ngezakhono kulutsha loMzantsi-Afrika.

Ingqwalasela kunye nogxininiso kwezemfundo lubonakaliswa yinto yokuba iMfundo esiSiseko neMfundo ePhakamileyo noQeqesho zinabaPhathiswa abohlukeneyo, ukuqinisekisa ukuba la masebe abo afumana ingqwalasela efanelekileyo.

Indima edlawa yiPalamente ekuphuhliseni ulutsha.
IPalamente ineekomiti ezifana neKomiti yeMicimbi yeSebe labaseTyhini, uLutsha, aBantwana kunye naBantu abaKhubazekileyo, kunye neKomiti eKhethekileyo ejongene nabaseTyhini, uLutsha, aBantwana kunye naBantu abaKhubazekileyo, ezisekeleze ukuhlangabezana nemiba yolutsha. Ezi Komiti zinoxanduva lokongamela imicimbi ejongene nolutsha kwaye kufuneka zijongane nemithetho ethi ichaphazele ulutsha.

IPalamente nanjengoko iyiyo enelungelo lokwenza imithetho, ithe yapasisa imithetho emininzi efana neBroad-Based Black Economic Empowerment Act, 2003, the Skills Development Act 1998, and the Employment Equity Act.

IPalamente nanjengoko inelungelo lokongamela, yiyo eyongamele ukuphunyezwa kwemithetho emiselweyo kuquka leyo isungulelwe lulutsha lwelizwe.



Ulutsha loMzantsi-Afrika lungabandakanyeka njani ePalamente
Ukwenza ukuba iPalamente ifikeleleke lula, kukho iinkqubo ezibizwa ngokuba yi-"Member's Interface" apho ulutsha lungathi ludibane neLungu lePalamente malunga nemibandela ephathelene nalo. Lunokuthi lwenze ukuba ilizwi lalo livakale ngokuvakalisa izimvo zalo ngomlomo okanye ngokubhala phantsi.

Ulutsha lukwayinxalenye yoluntu oluthi ludibane kwiiNtlanganiso zeKomiti apho imisebenzi emininzi yePalamente ithi yenzeke khona, kwaye lusenokuya nakwiingxoxo zePalamente ukuze babukele, bafunde baze baziphuhlise ngolwazi.

IPalamente inamanyathelo ohlukahlukeneyo ajolise kumabakala ngamabakala umzekelo, iPalamente yolutsha (ethi yona ibanjwe ngeNyanga yoLutsha) apho kuthi kuxoxwa ngemiba ephathelene nolutsha nalapho ithi ibe lulutsha lodwa olunikwa ilungelo lokuthetha, neenkqubo ezilungiselelwe lona.

UMgaqo-siseko unyanzelisa iPalamente ukuba ilubandakanye uluntu kwizinto ezenzeka kuyo, kungoko ulutsha nanjengoko lukwayiyo inxalenye yoluntu lumenywa rhoqo ukuba luthathe inxaxheba kumalungiselelo afana noVakaliso-zimvo loLuntu, iNtetho kaMongameli yoVulo-Palamente kunye nezinye iinkqubo zokufikelela kuluntu nezibandakanya uluntu.
Produced by the Public Education Office
Parliamentary Communication Services
INSPIRED BY PEOPLE
www.parliament.gov.za
P.O. Box 15, Cape Town, 8000
Ifowuni: (021) 403 3341
Ifeksi: (021) 403 3303

Eli phecana lifumaneka ngazo zonke iilwimi zoMzantsi-Afrika ezisemthethweni.
<fn>Hansards.YouthDay.xh.txt</fn>
'Ukubhiyozela iNyanga yoLutsha'
Umxholo: "IPalamente ekhathalela inkqubela phambili yophuhliso lolutsha ukuphumeza inkululeko kwezoqoqosho."
"Imbali yethu isoloko inyanzela ulutsha lwethu ukuba luthathe uxanduva luseluncinane ngobudala. Babangamajoni alwela inkululeko lo gama befanela ukuba bayadlala okanye basesikolweni. Ngoku ulutsha lwaseMzantsi Afrika lujongene nemiceli-mngeni enzima ngenxa yeminyaka yentswelo, ubundlobongela, nokuphazamiseka kwemfundo. Ubugorha obumangalisayo kunye nokuzinikela buyafuneka ukoyisa yonke imiqobo ukuze ulutsha lonwabela iziqhamo ezithe zaziswa kubo yintando yesininzi." (Nelson Mandela, 15 June 1997)
Ukubaluleka komhla we-16 kweyeSilimela/Juni
Umhla we-16 kweyeSilimela/Juni wabhengezwa njengeholide yoluntu ngurhulumente wentando yesininzi waseMzantsi Afrika emva kowe-1994. Esi sisikhumbuzo sovukelo mbuso solutsha kweyeSilimela/ngoJuni 1976. Le nyanga yonke ibekwe bucala ukubhiyozela umzabalazo wolutsha eMzantsi Afrika usilwa norhulumente wocalucalulo.
Iphawula uvuthondaba lokuqhankqalaza kolutsha laseMzantsi Afrika okwaqala ngowe-1976 kwaqhuba kwade kwaba kuzalwa intando yesininzi ngowe 1994.
Lo mzabalazo wolutsha wakhokelela kuphuhliso lwenkqubo yezemfundo ehlonipha isidima sobuntu, ukohluka kweenkcubeko kunye nenkululeko yokuzikhethela kwaye kuzama ukuqinisekisa ukufikelela kuko konke ngokulinganayo.
Ulutsha lweminyaka yowama-70 laba negalelo elikhulu ekumiliseni ikamva lelizwe lethu.
Lusaqhubeka ukudlala indima ebalulekileyo kuluntu, kwaye urhulumente wentando yesininzi uzinikele ekuphuhliseni ulutsha, njengenkokheli zangomso kunye nabagcini benkululeko yethu esayifumana ebunzimeni.
Iingxaki ezijamelene nolutsha
Ulutsha lwanamhlanje lujanyelwe yimiceli-mngeni emininzi equka:
izinga eliphezulu lokungaphangeli
intlupheko
ulwaphulo-mthetho
izifo nokosuleleka
ukunqongophala kwezakhono
Ukungakwazi ukufikelela kwiinkonzo ezisisiseko
Ifuthe leNtsholongwane kaGawulayo/noGawulayo (HIV/AIDS) livakele kakhulu kulutsha. Ulutsha kunye namakhaya akhokelwa ngabantwana ayanda ngenxa yokusweleka kwabazali bebulawa zizifo ezinxulumene nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo (HIV/AIDS) ezifana nesifo sephepha.
Amathuba avulelekileyo kulutsha.
Kwintetho kaMongameli engoBume beSizwe, uMongameli Jacob Zuma wamisela unyaka wama-2011 njengonyaka wokudala imisebenzi wachaza ukuba amalinge okudala imisebenzi kufuneka ejoliswe ekuqaqambiseni uphuhliso lolutsha.
Ukuzama ukushukuxa imeko yokungaphangeli, urhulumente ubonelela ngenkxaso yokuqesha ulutsha ukukhuthaza abaqeshi kwicandelo lozoshishino labucala ukuba baqeshe ulutsha olungenamava okuphangela.
Imiba yezemfundo, izakhono kunye nophuhliso lamashishini amancinane olutsha inikwe ingqalelo kwintetho yohlahlo-lwabiwo-mali yoMphathiswa wezezimali uPravin Gordhan kunyaka mali wama 2011-2012.
UMphathiswa wezeziMali uvakalise ukuba inkxaso ngezimali yabafundi iza kwandiswa ukuze ulutsha olungaphezulu lukwazi ukufikelela kwimfundo ephakamileyo nakumaziko oqeqesho, beqeqeshelwa uphuhliso lwezakhono. Kufakwe imali eyongeziweyo kwiNational Skills Fund, eyingxowamali yokubonelela ngoqeqesho kwabo bafuna umsebenzi.
Ezinye iinkqubo zikarhulumente ziquka:
The National Rural Youth Service Corps Programme, esungulwe liSebe loPhuhliso lwaMaphandle noHlengahlengiso loMhlaba ukunceda ulutsha luphuhlise izakhono ezitsha eziya kuba luncedo kwiindawo oluhlala kuzo.
The National Youth Chefs Training Programme, esungulwe liSebe LezoKhenketho, ukubonelela ngezakhono, ulwazi kunye namava ukuze lukwazi ukufumana umsebenzi ozinzileyo kushishino lwezokhenketho.
The Artisan Development Programme, esungulwe liSebe lezeMisebenzi yoLuntu likazwelonke ukuphuhlisa izakhono ezibalulekileyo kulutsha kwicandelo lezokwakha.
Urhulumente wentando yesininzi umisele amaziko afana neNational Youth Development Agency (NYDA), egunyaziswe ngumthetho ukuba ijongane nemiba yolutsha, ukusuka kumgaqo-nkqubo ukuya kuphuhliso.
I-NYDA liziko elisekwe ngurhulumente ukusabela ngqo kwimiceli-mngeni yezoqoqosho ulutsha olujongene nayo, nanjenge-arhente yophuhliso-nkxaso, ilungele ukuseka iqonga lokudala imisebenzi, ukuphuhlisa izakhono kunye nokudlulisela izakhono kulutsha loMzantsi Afrika.
Indima yePalamente kuPhuhliso loLutsha
Ukuxhasa umxholo: IPalamente ekhathalela inkqubela phambili yophuhliso lolutsha ukuphumeza inkululeko kwezoqoqosho," iPalamente idale amaqonga aliqela okujongana nemiba echaphazela ulutsha.
IPalamente inezi komiti zilandelayo ezijongene nemiba yolutsha:
Ikomiti yemicimbi yesebe yabaseTyhini, abaNtwana, uLutsha kunye naBantu abakhubazekileyo.
Ikomiti ekhethekileyo yabaseTyhini, abaNtwana, uLutsha kunye naBantu abakhubazekileyo.
Ezi komiti zinoxanduva lokongamela imiba yolutsha kwaye kufuneka zijongene nemithetho echaphazela ulutsha.
IPalamente inamalinge aliqela ajoliswe kumacandelo ohlukileyo, umzekelo, iPalamente yoLutsha (ebanjwa ngenyanga yoLutsha) ekuthi kuyo kuxoxwe ngemiba ebhekiselele kulutsha kuphela.Ukuthatha inxaxheba kubekelwe bucala ulutsha lodwa, kwaye iingxoxo neenkqubo ziye zinikezelwe kulo.
Umgaqo-siseko unyanzela iPalamente ukuba ibandakanye uluntu kwimisebenzi neenkqubo zayo, ngoko ke ulutsha njengenxalenye yoluntu luyamenywa ukuba luthathe inxaxheba kumalinge ePalamente, afana neendibano zovakaliso zimvo, iNtetho kaMongameli engoBume beSizwe kunye nezinye iinkqubo zokufikelela nokuthatha inxaxheba koluntu.
Bangenza amazwi abo avakale ngokuthi benze iziphakamiso ngomlomo okanye ezibhaliweyo.
Ulutsha luyinxalenye yoluntu olunokuzimasa iiNtlanganiso zeeKomiti apho inkoliso yomsebenzi wasePalamente wenzewa khona, kwaye ulutsha lungazimasa neengxoxo ukuze lubukele, lutyebise ulwazi lwalo kwaye luzixhobise.
"IPalamente yoLutsha: Ukulawula ikamva."
<fn>Job No. 237 Media Brief IDP launch XHOSA.txt</fn>
INGXELO KUMAJELO EENDABA: UKUPHEHLELELWA KWESICWANGCISO ESIHLANGENEYO SOPHUHLISO - 4 AGASTI 2009
Yintoni isizathu sokumiselwa kweSicwangciso seMinyaka emi-5?
ISicwangciso seMinyaka emi-5 seSixeko saseKapa, esikwaziwa ngokuba siSicwangciso esiHlanganisweyo soPhuhliso (IDP), sisicwangciso-qhinga sophuhliso, esimisela imisebenzi ephambili yocwangciso neyohlahlo-lwabiwo-mali. Esi sicwangciso siphengululwa rhoqo ngonyaka. Injongo ephambili yeSicwangciso esiHlanganisiweyo soPhuhliso luhlumo lwezoqoqosho olukhokelwa zizixhobo zokusebenza nto leyo eya kudala amathuba engqesho yaye itsale umdla wotyalo-mali kwisixeko noluza kuba yinzuzo kubahlali ngokubanzi. Isicwangciso seminyaka emi-5 sinokuthatyathwa njengesicwangciso esihlangeneyo sobandakanyo loluntu, iSixeko nabachaphazelekayo ngenjongo yokuqinisekisa isixeko esinempumelelo.
Yintoni etshintshiweyo kwisicwangciso seminyaka emi-5 kulo nyaka uphelileyo?
Ukuqinisekisa ukuba siqhubeka sihamba kwikhondo elilungileyo ngokuphathelene neyona Njongo yethu iphambili yohlumo lwezoqoqosho olukhokelwa zizixhobo zokusebenza, kuyimfuneko ukuba sisiphengulule rhoqo ngonyaka iSicwangciso sethu esiHlangeneyo soPhuhliso yaye senze izilungiso ezithile emva kokubonisana nabahlali. ISicwangciso sethu esiHlangeneyo soPhuhliso kuyimfuneko ukuba sithathele ingqalelo inguqu kuqoqosho lwehlabathi nakuqoqosho lwengingqi kulo nyaka uphelileyo nayo nayiphi na eminye imiceli-mngeni enokuvela.
Okokuqala, uqoqosho lwehlabathi lujongene nomjikelo wokuhla ngokumandla, nto leyo ekwenza impembelelo yayo ivakale apha eMzantsi Afrika.
Okwesibini, ukunqongophala kwezakhono zobuchwepheshe kuMzantsi Afrika ngokubanzi kuba ngoyena mceli-mngeni uphambili kuhlumo loqoqosho nakunikezelo ngeenkonzo ngurhulumente.
Okwesithathu, iqondo eliphezulu lokufudukela kwidolophu yaseKapa kuthetha ukuba usapho ngalunye olufumana indlu ngoku, kusekho ama-350 eentsapho ezilindileyo. Iqela leziganeko ezenzeke kulo nyaka uphelileyo, kuqukwa neziganeko zoqhankqalazo nokungena ngesinyanzeliso kwizindlu, zibonisa ukuba le meko ingadala inguqu kwintlalo yethu.
Okwesine, iqela lezifundo zophando lubonise inkxalabo ekhulayo ngozinzo nokugcinwa kwemithombo yamanzi namandla ombane kwiNqila yeKapa, yaye zikwabonakalise iingozi ezayanyaniswa nokutshintsha kwemozulu nokunyuka kwamaqondo amanzi olwandle.
ISicwangciso sethu esiHlangeneyo soPhuhliso esiphengululweyo sonyaka-mali ka-2009/2010 siyaqhubeka nokugxininisa kwezona nkalo zesicwangciso-qhinga ezazimiselwe kwiminyaka emibini edlulileyo. Nangona kunjalo, xa sijonga le misebenzi yophuhliso yonyaka ka-2008 ikhankanywe ngaphambili, kananjalo songeze ezi nkalo zizodwa zilandelayo:
Kwimeko eqhubekayo yokuhla kwamandla oqoqosho kwihlabathi liphela, sikongeza utyalo-mali lwethu kwizixhobo zokusebenza ngenjongo yokuphucula ukuzithemba kwabatyali-mali eKapa kunye nokubonelela ngeyona meko-bume yedolophu enokhuphiswano olufanelekileyo kwimisebenzi yoqoqosho. UNondyebo weSizwe ubhengeza ukuba uza kuqalisa inkqubo ekwafana nale yotyalo-mali kumjikelo wohlahlo-lwabiwo-mali lwalo nyaka.
ISixeko simisele iNkalo entsha ekuGxilwa kuyo yeSicwangciso-qhinga kwiSicwangciso esiHlangeneyo soPhuhliso salo nyaka, esinxulumene nokusetyenziswa ngokuzinzileyo kwamandla ombane eKapa. Esi sicwangciso silungiselelwe ukuxhasa uthatho-xanduva lokusingqongileyo kumacandelo emisebenzi esixeko, ngeenjongo ezizodwa zokucutha ukusetyenziswa kwamandla ombane kuMmandla weNqila yeKapa, kubekw'esweni ukumiselwa kwayo kubonelelo ngamandlaombane nesicwangciso sokutshintsha kwemozulu kwiSixeko, amanyathelo ongeziweyo okuqinisekisa ukhuseleko lwethu lwamandla ombane, kunye nokwandiswa konxibelelwano namaphulo okufundisa ngokungqonge utshintsho lwemozulu nemisebenzi esinzileyo yamandla ombane.
Ngokuphathelene nokhuselo nokhuseleko, iSixeko siza kongeza ugxininiso lwaso ekulweni nezenzo zolwaphulo-mtehtho ezingephi nokwaphulwa kwemithetho kamasipala. Siza kumisela umgaqo-nkqubo ojongene nokukhathalelwa kwezinto ezingephi nosetyenziswe ngempumelelo kwezinye izixeko kwihlabathi liphela. Ngokwenza imeko-bume yoluntu esingqongileyo ecocekileyo nebukekayo, sizimisele ukukhuthaza ukuhlonelwa komthetho nokwenza imeko-bume esingqongileyo enomtsalane. Ukuxhasa oku kuza kufuneka ukuba senze ngqingqwa uthungelwano lwethu locupho nge-CCTV, kwandiswe umthamo nobuchule bokusebenza kwamasebe onyanzeliso-mthetho nawezothutho yaye siqhubeke nokuphuhlisa amacandelo ethu emisebenzi ekhethekileyo ngenjongo yokujongana neentlobo ezithile zezenzo zolwaphulo-mthetho, ezifana nokusetyenziswa kakubi kweziyobisi nokonakalisw kwezixhobo zonikezelo ngeenkonzo kwiindawo zamatyotyombe.
ISixeko sizimisele ukuphucula iimeko zentlalo kubahlali beendawo zamatyotyombe. Kwenziwa iinzame ezenziwe ngamxhel'omnye ngenjongo yokuqinisekisa iqondo elamkelekileyo lezixhobo, indlela yokufikelela kwiinkonzo ezisisiseko zobunjineli nezinye iinkonzo ezinikezelwa siSixeko, ezifana neenkonzo zikaxakeka, ziyafumaneka kubahlali beendawo zamatyotyombe. Imililo neengozi zeempuphuma zeSixeko kwiindawo zamatyotyombe ikwiqondo eliphezulu yaye ngaphandle kweenkqubo neenkonzo eziphuculweyo ezifana neNkqubo yokuLungela uBusika, iSixeko kufuneka sikwaphucule umthamo waso wokujongana neemeko zikaxakeka. Ngokusisiphumo soko, iSixeko siza kumisela izicwangciso zaso zokucutha imingcipheko yentlekele nezokujongana neemeko zikaxakeka yaye siza kwandisa uMthamo wokusebenza kweZiko leSixeko loNcedo kwiimeko zikaXakeka.
INkalo yeSicwangciso-qhinga ekuGxilwe kuyo ye-8, ngokuphathelene nemithombo yoncedo lwezabasebenzi yeSixeko, inemilinganiselo emitsha ejoliswe ukongeza ukusebenza ngobuchule kombutho wethu emva kokumiselwa kweNkqubo yokuLungelelaniswa ngokutsha kweZiko kunye nesigaba sokuqala sokulinganiswa kwentlawulo. Kulo nyaka uzayo kuza kugxilwa ekulungelelaniswe ngokufanelekileyo kwezicwangciso-qhinga zabasebenzi bethu abalawulayo ngenjongo yokungqamanisa imisebenzi ephambili yethu yonikezelo ngeenkonzo, kunye nokubek'iliso kwimpumelelo yale nkqubo ngokuhamba kwexesha. Ngokwenza njalo, sizimisele ukufumanisa ukuba ingaba imilinganiselo yombutho wethu isebenza ngokufanelekileyo kangakanani na xa ithelekiswa nemilinganiselo yesizwe neyehlabathi. Ngaphezulu, siza kusebenzela ukuqinisekisa ukuba izixhobo zobuchwepheshe bolwazi nonxibelelwano zisetyenziswa kangangoko ukuzuzisa abo babonelelwa ngeenkonzo. Ndikholwa ukuba la maphulo aza kusinceda ukuba siziphumeze iinjongo zethu eziphambili zohlumo lwezoqoqosho olukhokelwa zizixhobo zokusebenza. Unalo ithuba lokuvakalisa izimvo zakho ngokuphathelene neSicwangciso esiphengululweyo nesiHlanganisiweyo soPhuhliso, kuqukwa nezi ziphakamiso zingasentla, yaye sikunqwenela ngamandla ukuva izimvo zenu.
Indima yoluntu kule nkqubo.
Olu xwebhu luyafumaneka kuwo onke amathala eencwadi, kwii-ofisi zamabhungana, kule dilesi yewebhusayithi: www.capetown.gov.za (iSicwangciso seMinyaka emi-5) ngokunjalo nakuzo zonke iihotele namaziko eendawo zokulala ufumane isidlo sakusasa, ukuze luphengululwe. Uluntu luza kubanakho ukuvakalisa izimvo zalo zisebenzisa
Izimvo ezibhaliweyo usebenzisa amaxwebhu eengxelo ezibuyayo. La maxwebhu ayafumaneka kwezi ndawo:
kumathala eencwadi
ISicwangciso, ukubandakanya abahlali emva, kuxwebhu lweengxelo ezibuyayo.
<fn>Job_No_604_Appfor_rates_rebate_NGO_XHOSA.txt</fn>
IZIKO LEENKONZO ZOLUNTU
ISICELO SESAPHULELO KWIIRHAFU ZEMIBUTHO ENGENZI-NZUZO NEMIBUTHO EXHASA ULUNTU 2010/2011
NCEDA USEBENZISA OONOBUMBA ABAKHULU KUPHELA.
Mna, amagama apheleleyo chaza iSigunyaziso sokwenza ibango kwisikhundla sam njenge-
umnini obhalisiweyo isetyenziselwa,
Ikopi yomgaqo-siseko wombutho
Ikopi yeengxelo zakutsha nje zezemali eziphicothiweyo nezamkelweyo
Kwizikolo zabucala/amaziko emfundo, ikopi yesiqinisekiso sobhaliso esivela kwiSebe lezeMfundo
Ukuba ipropati ibhaliswe egameni lemanyano yabarhwebi/itrasti, ikopi yencwadi yetayitile yemanyano leyo
Ikopi yoxwebhu lwesazisi somntu ogunyazisiweyo.
Ikopi yemizuzu yentlanganiso eqinisekisa ukonyulwa komntu ogunyazisiweyo.
Zonke izicelo zezaphulelo mazingeniswe kule ofisi ngomhla okanye phambi kowama-31 AGASTI wonyaka ekwenziwa isicelo ngawo.
Ukwamkelelwa izaphulelo kuya kufuna ukuba i-akhawunti kamasipala yomfaki-sicelo ibe imi ngendlela okanye kube kwenziwe izicwangciso ezifanelekileyo zokuhlawulwa kwayo.
Ezi zaphulelo zilungiselelwe imibutho enemithombo engonelanga ingeyiyo leyo inakho ukuhlawula imirhumo njengoko kumiselweyo kwiingxelo zayo zezimali eziphicothwe yi-CFO okanye abo bonyulwe ngokugunyazisiweyo. IsiXeko sinalo ilungelo lokuhlola lo propati phambi okanye emva kokunikezela eso saphulelo kunye nokurhoxisa okanye ukulungelelanisa nasiphi na isigqibo esenziwe phambi kophando.
INGXELO EFUNGELWEYO
Ndiyathembisa egameni lombutho ukwazisa isiXeko ngokukhawuleza xa kunokubakho naluphi na utshintsho kumsebenzi waIe propati okanye kwiimeko ezibangela ukufunyanwa kwesaphulelo ngokwemigaqo yoMthetho ojongene neeRhafu zeePropati zikaMasipala, Nomb. 6 ka-2004 (MPRA) kunye nomgaqo-nkqubo olawula ukuhlawuliswa kwemirhumo kunyaka-mali ka-2010/2011 owamkelwe liBhunga.
Ngaphezulu ndithembisa ukuba xa kunokuvakala ukuba naluphi na ulwazi lunikezelwe kusaziwa / ngokungekho mthethweni / lubhalwe ngokungachanekanga / olukhutshwe ndim, isiXeko saseKapa sinelungelo lokusirhoxisa nasiphi na isaphulelo esinikezeleyo yaye sifumane kwakhona eso saphulelo. IsiXeko siya kuhlawulisa inzala kwii-akhawunti apho ezo zaphulelo zifunyenwe ngobuqhinga, yaye sinelungelo lokuthatha amanye amanyathelo kwabo bantu banikezele ngolwazi olungeyonyaniso.
Umhla:
<fn>LeaksBooklet_XHO.txt</fn>
INJONGO ZALE NCWADANA
Le ncwadi kufuneka ikuncede ekubeni:
Ufunde ngemibhobho enikezela amanzi acocekileyo kunye nemibhobho egutyula amanzi amdaka
Iprojekthi elungisa ukuvuza kwamanzi ngokudibeneyo
Indlela ongathi ngayo unciphise umthamo wamanzi owasebenzisayo
Inkonzo ezisiseko ezisimahla, intlawulelo yamanzi acocekileyo kunye namanzi amdaka (Ilindle) tariffs
Ukukwazi ukubala intlawulelo yamanzi acocekileyo kunye nogutyulo lwamanzi amdaka (Ityala logutyulo lelindle)
Ukubopha indawo ezivuza amanzi
Ukwazi ukufunda imitha yamanzi
UkuLungisa indawo ezivuza amanzi
Ukwehlisa umthamo wamanzi owasebenzisayo
Ukwazi ukuba luyintoni uxanduva lweSixeko kunye noxanduva lweCandelo leeNkonzo zaManzi
Wazi olwakho uxanduva
Isiza okanye Inombolo yendlu ...
Amanzi emvula akhongozelwa agcinwe emadamini,aze acocwe ngamachiza athile ukuze abenokuseleka ngaphandle kwengxaki. Emva koko athi athuthwe ngemibhobho ayekufikelela kumzi wakho ngokusebenza oovimba bamanzi kunye nemibhobho yamanzi.
KUTHENI LENTO AMANZI ACOCEKILEYO KUNYE NALAWO AMDAKA EXABISA IMALI
Ukusekwa kwamadama, imibhobho yamanzi,amaziko okunyanga amanzi kunye nezokugcina amanzi kuxabisa imali ukuzakha kananjalo nokuzigcina zikwimeko esoloko isemgangathweni
Kungoko abasebenzisi bamanzi kufuneka bahlawulele amanzi abawasebenzisayo kunye nogutyulo lwalawo amdaka.
NGUBANI ONOXANDUVA LONIKEZELO LWEENKONZO ZAMANZI ACOCEKILEYO KUNYE NAMANZI AMDAKA KWINGINGQI YAKHO.
ISebe lemiCimbi yezaManzi kunye namaHlathi linoxanduva lokujongana namadama amanzi,nangona iSixeko singumnikazi wamanye amadama.Isebe leeNkonzo zaMAnzi leSixeko saseKapa linoxanduva lokuqinisekisa okokuba wena mmi ufumana inkonzo yamanzi acocekileyo kunye nokugutyulwa kwelindle.
KUTHENI LENTO KUSUNGULWE LEPROJEKTHI YOKUVINGCA IINDAWO EZIVUZA AMANZI ACOCEKILYO?
INDLELA OLUTHI UGUTYULO LWAMANZI AMDAKA (ILINDLE) LWENZEKE NGAYO UKUSUKA KWISIZA SAKHO Amanzi avela kwizitya zokuhlambela izitya, izindlu zangasese, ishawari ibhafu kunye nezinye zibizwa ugutyulo amanzi amdaka okanye ilindle. Luhamba ngemibhobho luze lunyangwe kumaziko okunyanga amanzi amdaka.Amanzi asuka kwezindawo zonyango athi ahambe abuyele emilanjeni naselwandle.
Uninzi lwabemi baseKapa lusebenzisa amanzi angaphezulu kunokuba bekufanelekile. Oku kumosha amanzi kunye nemali. Iiprojekthi zisekiwe ngaphambili ukukhawulelana nale mingeni.Leprojekthi ijolise ngqo kwimingeni ekwindawo ezihlala abo bahluphekileyo, ezinjengaleyo yakho,apho amaxabiso aqingqelwe izindlu angaphantsi kwe R100 000, jikelele. Iprojekthi ineenjongo zokonga amanzi kwaye yenze okokuba intlawulo yakho yamanzi kunye nogutyulo ifikeleleke ngakuthi. Oko kuyakwenziwa ngokuthi, wena unikwe ikhono lokuba ukwazi ukubona iindawo ezivuzayo uze uzilungise,khonukuze kunciphe ukumoshakala lwamanzi.Iyakuthi ibandakanye yonke imiba kubandakanywa ezentlalo-ntle, ulongamelo, ingeniso -mali kwakunye nobugcisa.
Izizathu eziphambili ezibangela ukusetyenziswa kwamanzi ngokuphakamileyo zezi:
Ukuvuza kwamanzi
Abantu abamosha amanzi
INDLELA ONGATHI WEHLISE UMTHAMO WAMANZI OWUSEBENZISAYO
Ungathi:
Ufunde indlela yokugcina imibhobho yonikezelo lwamanzi kwindlu yakho isoloko ikumgangatho onguwo
Ukuvala iStopcock ngokukhawuleza xa uthe wabona ukuba kukho indawo evuzayo.
Wazi ubungakanani bamanzi owasebenzisayo ngokuthi ukwazi ukufunda imitha yamanzi rhoqo.
Uyeke ukusebenzisa amanzi nalapho kungeyomfuneko
Uyakwehlisa intlawulo yakho yamanzi kunye nogutyulo lwelindle kwaye uyenze ukuba ifikeleleke kuwe.
Unciphise imfuno yamadama amatsha, amaziko okucoca amanzi, iindawo zokugcina amanzi,ngoko ke wongele bonke abemi beSixeko saseKapa imali eninzi.
Ukuba ungumnikazi wendlu okanye isiza,unoxanduva lokugcina imijelo yemibhobho yamanzi ikumgangatho onguwo kananjalo nokulungisa iindawo ezivuza amanzi kwisiza sakho.Abantu abahlala kwesi siza nokuba ngumnikazi okanye ngabanxusi, banoxanduva lokuqinisekisa okokuba basebenzisa amanzi ayimfuno kuphela kananjalo nalawo banakho ukuwahlawulela. Nangona kunjalo,ngethuba lale projekthi, zonke iindawo ezivuza amanzi kwimizi ngemizi ziyakulungiswa SIMAHLA.Eli iyakuba lithuba elinye kuphela.
Amagosa onxibelelwano aqeqeshiweyo ayakube ehambela amakhaya ngamakhaya, ukukunceda ekwalatheni indawo ezivuza amanzi, ekufundeni imitha yakho yamanzi, ukubonisa indlela yokugcina imijelo yemibhobho yamanzi ikumgangatho onguwo kananjalo nendlela yokwehlisa indlela owasebenzisa ngayo amanzi, khonukuze usebenzise umthamo oyimfuneko kwanalowo wena ofikelela ukuwuhlawula.
Emva koko amagcisa emibhobho yamanzi ayakuthi alungise iindawo ezivuza amanzi kumzi ngamnye.Abanye bantu balungisa imibhobho yamanzi bayakuthi bancediswe ekubemi baseke amashishini amancinane okwenza lomsebenzi, khonukuze balungele ukwenza lomsebenzi xa kukho indawo ezivuzayo kwixesha elizayo. Oko bayakwenza ngentlawulo efikelelekayo kuwe.Ngokusebenzisa umthamo wamanzi oyimfuneko nokwaziyo ukufikelela ekuwuhlawuleni kananjalo nokuhlawula intlawulo yamanzi qho ngenyanga, uyakuba ngumsebenzisi "wamanzi onobulumko. Njengoko kuza kuchazwa kamva, ukuba ugcina umthamo wamanzi owasebenzisayo ungaphantsi kwe 11kl ngenyanga awusayi kuhlawula nesenti ngamanzi.
AMANZI ACOCEKILEYO ANGAHLAWULELWAYO ASISIBONELELO KUNYE NEENKONZO ZOGUTYULO LWAMANZI AMDAKA.
Qho ngenyanga unikwa ama 6000 (6kl) elitha zamanzi acocekileyo kunye nokugutyulwa kwama 4 200 elitha (4.2kl) amanzi amdaka, simahla,ngaphandle kwentlawulo ngokungqamene kunye nothetho-nkqubo kazwelonke.
ISIBONELELO-MALI SABAHLUPHEKILEYO
Apho ixabiso eliqingqelwe indlu yakho lingaphantsi kwama R100 000 unesibonelelo sabahluphekileyo esithi sicuthe ityala lakho leenkonzo.Ngokwentlawuliso esetyenziswayo yabamanzi kunye nogutyulo lwamanzi amdaka, ityala lamanzi nogutyulo lwalawo amdaka le litha ezili -11 lingama R20.01 xa lidibene kunye ne rhafu-ntengo. Ukuba uhlala kwindlu exabiso layo liqingwe laba ngaphantsi kwama R100 000, oku kuthetha ukuba unganakho ukusebenzisa i11 lelitha zamanzi, uhlawule kuphela i-1c ngamanzi kunye nogutyulo lwalawo amdaka.
INDLELA OBALWA NGAYO UMTHAMO WAMANZI AMDAKA ATHE ATHUTHWA KUWE NGENYANGA
Ugutyulo lwamanzi amdaka lubalwa ngokwe 70% amanzi acocekileyo othe wawasebenzisa ukuya kutsho kuma 28kl ngenyanga (70% yama 40kl). Oku kuthetha ukuba ngama 40kl amanzi acocekileyo asetyenzisiweyo ngenyanga akusayi kubakho ntlawulo yongezwayo ngogutyulo lwamanzi amdaka.
INTLAWULISO
Amanzi kunye nogutyulo ahlawulelwa ngokusebenzisa intlawulo ehamba ngokwamanqanaba. Ukuba usebenzisa amanzi amaninzi kwaye nogutyulo lwelindle luphezulu , nentlawulo yakho yamanzi oyihlawula ngekilolitha nganye iyakuba phezulu. Gcina olu luhlu lungezantsi luhamba nexeha elimiyo kunye nentlawuliso esetyenziswayo.Amaxesha amaninzi, intlawuliso iyaguquka ngomhla wokuqala kuJulayi, kunyaka ngamnye.
Ngaphezulu kwama R12,31
Ngaphezulu R10,00
kwama 28
Abantu abaqeqeshelwe ukulungisa imijelo yamanzi bayakuncediswa ekubeni baziqalele amashishini amancinane khonukuze bakwazi ukwenza lo msebenzi wokulungisa indawo ezivuza amanzi kwixesha elizayo, ngentlawulo exabiso lifikelelekayo kuwe!
INDLELA YOKUBALA INTLAWULO YAMANZI KUNYE NOGUTYULO LWELINDLE
Umzekelo: Amanzi asetyenziswe ngenyanga 30kl ixesha elingane 32 yeentsuku.
Amanqanaba entlawulo yamanzi ngentsuku ezingama 32
AMANQANABA ENTLAWULISO YOGUTYULO NGAMA 32 EENTSUKU
Amanqanaba entlawulo yamanzi ngentsuku ezingama 29
amanqanaba entlawuliso yogutyulo ngama 29 eentsuku
IINDAWO EZIVUZA AMANZI EZIBONAKALAYO NEZIVAKALAYOAmaxesha amaninzi uyayibona okanye uyive indawo evuza amanzi. Uyakwazi ukuyibona itephu okanye umbhobho othontsizayo. Igongqo lamanzi kwindlu yangasese ethontsiza okokoko yenza ingxolo evakalayo.
WAZI AMATHONTSI OBE UNGAWAZI
Kunzima kakhulu ukuwalatha amanye amathontsi umzekelo, ithontsi elincinane elihla ethobhini. Ukuba uthi uqwalasele ngamandla ude ulibone.
Kuze kubekho ukuvuza kwamanzi okwenzeka ngaphantsi komhlaba okanye ukuvuza okungabonakaliyo. Ungakuqinisekisa ukubakho koku kuvuza ngokusebenzisa imitha yamanzi.
Vala zonke itephu uxelele wonke umntu okhoyo endlini okokuba angasebenzisi manzi tu kwaphela okwelothutyana.
Linda imizuzu engama 30 ukuze uqiniseke okokuba igiza kunye negqongo lamanzi lendlu yangasese zizele ngamanzi.
Ukuba oko kuvuza kuvuza kancinane elona nani lincinane kwelo vili liyakujikeleza kancinane nalo.Kungafuneka okokuba ungawasebenzisi amanzi ixeshana elithile khonukuze ube noku kubona oku.Ukuba ukuvuza kuphantsi komhlaba biza umntu onoqeqesho lokusebenza ngemibhobho yamanzi,ukuba aze kulungisa oko kuvuza.
FUNDA UKUKWAZI UKUFUNDA IMITHA YAKHO YAMANZI
Ukuba imitha yakho itshixiwe umasipala angayivula
UKUTHELEKELELWA KOMLINGANISELO WAMANZI OWASEBENZISILEYO NGENYANGA
Ukuba ufuna ukuthelekelela ukuba uyakuba yintoni umlinganiselo wamanzi oyakuwasebenzisa ngenyanga, funda imitha kwisithuba esishiyana ngentsuku ezisixhenxe. Uthelekelelo lwamanzi oyakuwasebenzisa = amanzi asetyenziswe ngentsuku 7 x 30 417 iinetsuku Ã· Ukuba ucinga ukuba amanzi ozakuwasebenzisa azakuba phezulu, thabatha amanyathelo okwehlisa isantya ngoko nangoko,phambi kokuba ufumane i-akhawunti. Ungonga amanzi amaninzi kunye nemali ngalendlela.
UKULUNGISA IINDAWO EZIVUZA AMANZI
Indawo ezininzi ezivuza amanzi, kulula ukuzilungisa,kufuneka nje ube nolwazi oluthile. Ukuba awunalo ulwazi nceda ubize umntu oqeqeshelwe lomsebenzi.
Qiniseka okokuba ucela iStopcock (itephu ethi ivale unikezelo lwamanzi kwijelo lesiza sakho) phambi kokuba wenze nawuphina umsebenzi ngesitshixo semitha yamanzi.Okubalulekileyo ekufuneka okokuba ukuqonde kukuba athetha ntoni lamanani akwi mitha yamanzi. Lomfanekiso ungezantsi ubonisa indlela yokufunda imitha engamanani odwa naleyo ihamba njenge wotshi.
wokulungisa iindawo ezivuzayo. Kakade kufaneleke okokuba ngoko nangoko ubona ithontsi, okanye kuqala ukuvuza, uvale I stopcock ukwenzela okokuba kungamoshakali amanzi ugqibele ngokuba kentlawulo yamanzi nogutyulo ephakamileyo,
Imitha yamanzi ifundwa qho ngenyanga siSixeko.
Amanzi owasebenzisileyo abalwa ngokuthabatha ekupheleni kwenyanga.
Itephu ezivuzayo
Itephu ivuza okokoko nangaphandle kokuba ikwi mo yokuba ibe ivalekile.Oku kudla ngokufuna ukuba iwasha itshintshwe.Amanyathelo athatyathwayo ayohlukana ngokuxhomekeke ukuba unetephu yexina okanye eye plastiki.Amanyathelo athatyathwayo xa kutshintshwa iwasha:
Sukuyijija intonga ejikeleziswa yokwenza umsonto ngoboya
Phinda ufakele la ntonga ijikeleziswayo yokwenza umsonto ngoboya.
Vala itephu, vula amanzi unike istopcock uphinde ujonge ukuvuza kwakhona.
Ukuvuka kwegqongo eligcina amanzi kwindlu yangasese
Qiniseka okokuba uyawuqonda umahluko phakathi kwentlobo ngentlobo zala magqongo phantsi kokuba uzame ukulungisa umonakalo kwelogqongo lamanzi lendlu yangasese. Ukuba uyathingaza, biza umntu oqeqeshelwe ukwenza lomsebenzi.Vala itsopcock kuqala phambi kokwenza ulungiso.
Amanzi athi aphuphumele ngaphezulu kwesoxhobo sempuphuma ngenxa yokuba ingalwana leyo ilungelelaniswe yaphezulu kakhulu. Kufuneka ulumkele okokuba ungophuli isixokelelwano seplastiki esingena kwi valve yebhola edadayo.Bamba ingalo yebhola edadayo ngesandla esinye ngelixesha ugoba isiphelo sengalo leyo kancinane ngesinye isandla,iye ezantsi kancinane.Ukuqinisekisa okokuba awusophuli isixokelelwano seplastiki, thatha ingalo yebhola yonke ngokukhulula ivalve yebhola.Ukuba ingalo leyo ine nathi yokulungelelanisa, jika lo nathi ukwehlisa ibhola edadayo
Xa ingalo yebhola edadayo ayikho
Amanzi ayazibalekela ephuma kwi valve yebhola.Iingalo zebhola edadayo ziyohluka ngokweendawo ezenziwe kuzo, ngoko ke qinisekisa okokuba uthenga ingalo efanelekileyo kwelo gongqo lamanzi unalo.Beka ingalo yebhola efanelekileyo endaweni yayo uze ufakele isikhokwanana sokwahlula.
Amanzi athi aziphumele kwivalve nangona umqheba wokugungxula ume ngendlela efanelekileyo yokuvala ukuba amanzi angaphumi.
Musa ukuxinzelela ngamandla. Ukuba awunakho ukususa indawo ephezulu yayo biza umntu oqeqeshelwe ukwenza lomsebenzi.Tsala iwasha endala iphume uze ufakele entsha endaweni yayo.Qinisekisa okokuba uthenge iwasha efanelekileyo ngokwelo gongqo unalo.
lamanzi uze ulifake ngokutsha. Kwakhona qinisekisa okokuba u...
Kuzo zonke ezimeko, ukuba ithontsi liyazinga emva kwamalinge akho okulungisa, biza umntu oqeqeshelwe lomsebenzi.
qinisekisa okoba awuziqinisi kakhulu inathi ezibambayo!
INDLELA YOKWEHLISA ISANTYA OSEBENZISA NGAYO AMANZI
Isitya sokuhlambela
Ungabokuze uhlambe amazinyo okanye izandla,izitya, pleyiti njalo njalo phantsi kwetephu yamanzi abalekayo. Ngalo lonke ixesha faka isivingci-manzi okanye uwakhongozele ngento, uzokukwazi ukuphinda uwasebenzise.
Ungabokuze uyeke itephu ibaleka amanzi.
Yithi rhoqo ukhangela ukuthontsiza, ulungise ukuvuza netephu ezonakeleyo (ithontsi eliwa ngomzuzu ngamnye) lingamosha amanzi angange 30l ngemini (oko kulingana nama 10 000l ngonyaka)
Faka iwasha zetephu ezintsha rhoqo ufakele nezixhobo ezibizwa tap aerators ukunciphisa okanye ukwandisa ukuphuma kwamanzi, oku konga amanzi kodwa uziva ngathi usasebenzisa umlinganiselo omnye wamanzi.
Indlu yangasese
Ungabokuze ugungxule kungeyo mfuneko ukwenza oko (ukuba ilubhelu yiyeke ihlale, ukuba imdaka ngebala yigungxule ihle).
Sebenzisa izixhobo zokonga amanzi ngalo lonke ixesha kwindlu yangasese ukunciphisa umthamo wamanzi okugungxula.
Yithi rhoqo ngoku phonononga izixhobo zokugungxula ukuqinisekisa ukuba ziqinile akukho kuphuphuma ngaphakathi uze ulungise umonakalo ngoko nangoko.
Ukuhlamba izitya
Zama ukuhlamba izitya kanye okanye kabini ngemini.
Igadi/ umphandle
Phinda usebenzise amanzi okuhlamba kangangoko unakho egadini yakho.
Ngemini zokunkcenkceshela, musa ukunkcenkceshela igadi phakathi kwentsimbi ye 10:00 kunye neye 16:00
Musa ukusebenzisa ithumbu xa uvasa imoto okanye sebenzisa amabhakethi amabini.
Hlamba eshawareni malunga nemizuzu e-3 usebenzisa isitshizi esonga amanzi esibizwa "water wise" uze ukhongozele lomanzi kangangoko unako ukuze uwasebenzise ekugungxuleni okanye egadini.
Yithi rhoqo umane uphonononga ukuvuza kwegiza uze ngokukhawuleza ulungise umonakalo.
ngaphandle kokuba uthabathe ingqalelo enkulu,ukunkcenkceshela igadi yakho kunye nokufakela ishawari okanye ibhafu kungenza kubenzima kuwe ukugcina umlinganiselo wamanzi owasebenzisayo ungaphantsi kwe 11 kl ngenyanga.
UXANDUVA LWESIXEKO SASEKAPA KUNYE NEENKONZO ZAMANZI
Ukwakha amadama kunye namajelo aziziseko athi athuthe amanzi ukuwasusa kulomadama makhulu (akude kwiSixeko) ukuwasa kumnyango wendlu yakho.
Ukunyanga amanzi ukuze kuqinisekiswe okokuba xa ufumana amanzi kwi tephu yakho,ufumana amanzi acocekileyo nakhuselekileyo ekubeni angaselwa, kuphekwe kananjalo kuhlanjwe ngawo.
Ukukunika, ngoku ngaphakathi kwengqiqo,inkonzo yamanzi nogutyulo ngalo lonke ixesha.
Ukunciphisa ixesha lokungabikho konikezelo lwenkonzo okubangelwa kukulungiswa kwebhobho emikhulu ethe yagqabhuka kunye nemibhobho yamanzi kamasipala evuzayo.
Ukugcina ijelo lamanzi likuxinzelelo olufanelekileyo
Ukufunda imitha yakho ngokuchanekileyo qho ngenyanga
Ukunika ingxelo yetyala leenkonzo echanekileyo.
INDAWO ONGAHLAWULA KUYO INTLAWULO YAMANZI KUNYE NOGUTYULO LWAMANZI AMDAKA.
Ungahlawula intlawulo yakho yamanzi nogityulo lwamanzi amdaka kwezi ndawo zilandelayo:
Hamba ne-akhawunti yakho ngalo lonke ixesha usiya kuhlawula uze ugcine ingxelo yentlawulo (risiti)
UXANDUVA LWAKHO
Kufuneka uchaze naziphina izinto ongaziqondiyo okanye iingxaki kwi...Oku kuyakunceda iSixeko kunye necandelo leeNkonzo zaManzi ekubeni lzinikezele inkonzo ebhetele kuwe.
Chaza iingxaki kunye nemibuzo emalunga :
Nokufundwa kwemitha yamanzi
Amanzi owasebenzisileyo
Kunye nenkcukacha nge akhawunti kwiSENTA YESIXEKO EKUTSALELWA KUYO UMNXEBA kule nombolo 086 010 3089
Faka ingxelo
Ukuphuphuma kwemibhobho yelindle okanye ukuvingceka kwayo, engekho kwisiza sabucala
Uxunzelelo lwamanzi olusezantsi. Tsalela umnxeba kule nombolo 086 0103054
Ngesiza sakho kufanelekile okokuba:
Ugcine imibhobho yamanzi ikwimeko elungileyo
Uqinisekise okokuba unqumamisa ukuvuza kwamanzi ngokukhawuleza emva kokuvela kwawo (ngokuvala istopcock).
Lungisa ukuvuza ngokukhawuleza ukuhlawulela ngokwakho oko.
Mane ukhangela ukuvuza kwamanzi ngokufunda imitha yakho rhoqo.
Yehlisa ukusebenzisa kwakho amanzi kube kuphela ngumlinganiselo oyimfuneko.
Hlisa umlinganiselo wamanzi owasebenzisayo ulingane nemali ongathi ube nakho ukufikelela ekuyihlawuleni.
Sebenza kunye necandelo leNkonzo zaManzi ukwenza okokuba iinkonzo zamanzi kunye nogutyulo zisebenzele indawo yakho yokuhlala.
Hlawulela iinkonzo ezikhankanywe ngentla ngomlinganiselo wasimahla kunye nesibonelelo-mali sabahluphekileyo esingama R20.
Musa ukugungxululela izinto ezingafanelekanga, i-oyile endala kunye nezinye izinto kumjelo wogutyulo lwelindle.
Musa ukugalela amanzi emvula/ amanzi angaphezulu kumjelo wogutyulo.
Qiniseka okokuba imitha yamanzi kunye nongqameko logutyulo zosoloko zifikeleleka ngalo lonke ixesha.
MASIBE NGABASEBENZISI BAMANZI "ABALUMKILEYO"...
Uyakuba ngumsebenzisi wamanzi "olumkileyo" ukuba:
Usebenzisa kuphela amanzi ayimfuneko
Uvala istopcock ngokukhawuleza wakubona kuvela ithontsi
Vula stopcock kuphela xa ufuna ukukha amanzi. Musa ukushiya amathontsi amanzi ethontsiza okokoko.Yimosharha leyo.
Sebenza kunye necandelo leNkonzo zaManzi ukwenza okokuba iinkonzo zamanzi kunyenogutyulo zisebenzele indawo yakho yokuhlala.
UKUGCINA INGXELO NGENDLELA OSEBENZISA NGAYO AMANZI
Qaphela umhla (umqolo 1)
Funda imitha - onke amanani amnyama nabomvu (umqolo 3)
Funda imitha intsuku inani leentsuku ezilandelayo, malunga nexesha elinye lemini - intsuku ezi 7 (iveki enye)
Bhala umhla.
Bala ubhale (umqolo 2)inani leentsuku emva kokufunda imitha kwangaphambili
Bala ubhale (umqolo 4)amanzi asetyenzisiweyo kwisithuba = umahluko phakathi kweziphumo zangoku nezangaphambili zokufundwa kwemitha yamanzi kumqolo 3
Bala intlawulo eqikelelweyo ngokulandela lamanqanaba alandelayo achazwe kwindawo ethi "Indlela yokubala intlawulo yamanzi kunye nogutyulo lwelindle". Qaphela okokuba ngenxa yokuba iyi-akhawunti yenyanga eqikelelweyo (30 417 eentsuku) amanqanaba entlawulo awazukulungelelaniswa.
Qaphela: ukufumana olona qikelelo lulungileyo sebenzisa isithuba sentsuku ezi 7.10.Ukuba amanzi owasebenzisileyo aphezulu kakhulu thabatha amanyathelo ngoko nangoko okwehlisa.
Sebenzisa olu luhlu ukugcina ingxelo yendlela osebenzisa ngayo amanzi
<fn>Paja booklet A5 Xhosa-sm.txt</fn>
Xhosa
ICANDELO 1
Yintoni umthetho wokuKhuthaza uLawulo lobuLungisa (iPAJA) ... 4
Yintoni isenzo sokulawula? ... 4
Kutheni le nto sidinga iPAJA? ... 7
Ndimele ukulindela ntoni xa ndifaka isicelo sento ethile? ... 8
Zicelwa njani izizathu? ... 9
Zeziphi ezi zizathu ziza kunikwa? ... 9
Ndingalindela ukuzifumana nini izizathu? ... 10
Zinakho ukunikwa ngomlomo izizathu? ... 10
Ndingenza ntoni xa ndinganelisekanga? ... 10
Zikhona ezinye izisombululo? ... 11
ICANDELO 2
Kutheni le nto kufuneka baziswe abantu ngePAJA? ... 14
Yintoni ekufuneka bayazi abantu? ... 14
Ingasetyenziswa njani le ncwadana? ... 15
Kuthekani malunga nokuqeqesha amalungu olawulo? ... 15
ICANDELO 1
isingeniso isingeniso
Umthetho wokuKhuthazwa koLawulo lobuLungisa (iPAJA) ngom-nye wemithetho ebaluleke kakhulu eMzantsi Afrika kuba uqinise-kisa ukuba ulawulo alufihlwa ebantwini. Le nto ke iyinxalenye yokukhula kolawulo lwesininzi okanye idemokhrasi. Ngokuse-benzisana noMgaqo siseko (ngakumbi iCandelo lama-33 - ilun-gelo lokufumana ulawulo lobulungisa olungenamkhethe) kunye neZimiselo zeBatho Pele, iPAJA iyinxalenye yenkqubo entsha, ejolise ekuqinisekiseni ukuba ulawulo lusekeleze ukufezekisa iminqweno yoluntu.
Iqinisekisa ulawulo oluhamba ngomgaqo nolungenamkhethe;
Inika abantu ilungelo lokucela izizathu; kwaye
Inika abantu ilungelo lokucela iinkundla zamatyala ukuba ziphinde ziqwalasele izigqibo ezingabanelisanga
Icandelo 1 lale ncwadana linika ulwazi malunga nePAJA kwaye icacisa ulwazi ekumele ukuba abantu babe nalo malun-ga nalo wthetho.
Icandelo 2 lona liqulethe ulwazi olunokuba luncedo kumbutho okanye iqumrhu olisebenzelayo ekuncedeni abantu. Likwa-fundisa licacisa ukuba ungenza ntoni ukuba ufuna ukuqinise-kisa ukuba abantu bayalufumana ulwazi olufanelekileyo ngalo mthetho.
Icandelo 1
Sisetyenziswa njani esi sikhokelo
Ekupheleni kwecandelo ngalinye uza kufumana isiqendwana es-iqaqambisa okanye esigxininisa ulwazi olubalulekileyo olunoku-funeka ebantwini. Olu lwazi lunokusetyenziswa xa ubani efuna ukuqulunqa iziphumo zezifundo xa mhlawumbi efuna ukufundisa abantu abathile malunga nalo mthetho. La manqaku azizitshixo zolu lwazi lufuneka kanye ekuncedeni uluntu. Kwakhona kukho amanye amanqaku olwazi akhanyisiweyo ngenjongo yokugxi-ninisa. La manqaku nesikhokelo angaluncedo xa wena ufuna ukujonga ukuba lingakanani na ixesha elithathwe kwinkqubo yokufaka isicelo phantsi kwemiqathango yePAJA.
ICANDELO 1
Yintoni umthetho wokuKhuthaza uLawulo lobuLungisa (iPAJA)?
UMqulu wamaLungelo oluntu woMzantsi Afrika uqinisekisa ukuba wonke umntu unelungelo "lezenzo zolawulo olunge-namkhethe" kubo bonke abantu boMzantsi Afrika. Eli lungelo (elikwiCandelo lama-33 loMgaqo Siseko) lithi wonke umntu eMzantsi Afrika unelungelo:
Lokufumana izenzo zolawulo olungenamkhethe, olufanelekileyo noluvumelekileyo ngokwasemthethweni;
Lokunikwa izizathu zezenzo zolawulo ezingamanelisiyo ubani okanye ezimchaphazela ngendlela egwenxa.
Eli Candelo kwakhona lenze ukuba uRhulumente aphumeze um-thetho ocacisa kakuhle zonke iinkcukacha zeli lungelo. Lowo ke ngumthetho wokuKhuthazwa koLawulo lobuLungisa (owesi-3 wama-2000)
Yintoni izenzo zolawulo?
Ulawulo luquka oku kulandelayo:
Onke amacandelo asebuRhulumenteni (aweendawo, awamaPhondo kunye nakaZwelonke) ;
Amapolisa, amagosa omkhosi
Nanini na xa ulawulo luthatha isigqibo esichaphazela amalungelo abantu, loo nto kuthiwa sisenzo solawulo.
UMZEKELO
Eminye imizekelo yile ilandelayo:
Ukufaka isicelo sencwadi yesazisi okanye i-ID okanye isicelo sesiqinisekiso sokuzalwa
Ukufaka isicelo soncedo lwemali yabo baqalayo ukuthenga imizi
Ukufaka isicelo semvume yokuba ngummi okanye ukuba ngumntu osebenza kweli
Ukufaka isicelo sokuvunyelwa ukuba ufake intloko ube yimbacu evela kwelinye ilizwe
Nangona kunjalo ke phofu, ngamanye amaxesha isigqibo esi-chaphazele kakuhle omnye umntu kungenzeka ukuba simchapha-zele kakubi omnye.
Ithi iPAJA abalawuli mabenze oku kulandelayo:
Mabalandele inkqubo engenamkhethe nefanelekileyo xa bethatha izigqibo
Mabavumele abantu ukuba bafumane uncedo babuye ba-ziswe phambi kokuba kuthathwe izigqibo ezinokuchapha-zela amalungelo abo ngendlela embi.
Babazise abantu ngeenkqubo zokubhena zangaphakathi kwiSebe elo basebenza kulo. Xa kungekho nkqubo yesibhe-no kwelo Sebe, kufuneka baxelele abantu ukuba bangasid-lulisela eso sigqibo kwinkundla yamatyala ukuze siqwalasel-
Baxelele abantu ukuba banalo ilungelo lokucela ukuba banikwe izizathu ezibhaliweyo ngezigqibo ezithathiweyo.
ICANDELO 1
Zeziphi ezi "nkqubo zingenamkhethe" kufuneka ukuba abalawuli bazilandele
Ukuze izenzo zabalawuli zibe "zifanelekile", iinkqubo abazilandelayo xa bethatha izigqibo kufuneka zingabi namkhethe. Nangona le ncwa-dana ithetha kuphela ngezigqibo ezithathwe ngomntu omnye, iPAJA in-ayo imigaqo ebhekiselele ekuthathweni kwezigqibo zithathelwa uluntu jikelele.
Izigqibo ezichaphazela umntu omnye
IPAJA ibeka imigaqo nemiqathango ekufuneka abalawuli bayilandele phambi kokuba bathathe isigqibo, nasemva kokuba besithathile
Phambi kokuba bathathe isigqibo, abalawuli mabanike abantu abana-malungelo anokuchatshazelwa kakubi seso sigqibo:
Isaziso esisiso ngako konke abaceba ukukwenza; kunye
Nexesha elaneleyo lokuba abantu bafune ulwazi noncedo baze bazithethelele
Abalawuli kufuneka baziqwalasele ezi zinto zithethwa ngaba bachaphazelekayo phambi kokuba bathathe isigqibo.
Emva kokuthatha isigqibo, abalawuli kufuneka banike nabani na ona-malungelo achaphazelekayo:
Isaziso ngelungelo lakhe lokudlulisela isigqibo kwinkqubo yokub-hena yangaphakathi okanye eyangaphandle;
Isaziso sokuba banelungelo lokucela izizathu zokuthathwa kweso sigqibo.
Nangona benganyanzeleka ukuba bakwenze oku, abalawuli banakho:
Ukunceda abantu abanamalungelo achaphazelekileyo;
Ukuvumela abantu ukuba bamelwe ligosa lomthetho/igqwetha;
Ukuvumela ukuba abantu baziphikise iingxoxo okanye ubungqina obunxamnye nabo beyeza loo nto ngomlomo okanye ngokubhali-
weyo.
Izigqibo ezichaphazela uluntu jikelele
Kukho iinkqubo ezingundoqo ezimbini:
Isaziso nenkcazelo. Kule nkqubo abalawuli kufuneka bakhuphe, bapapashe isaziso esithi thaca konke abaceba ukukwenza, babe becela nabantu ukuba bahlomle ngeso saziso. Kufuneka ukuba abalawuli bayiqwalasele le mi-hlomlo yabantu phambi kokuba bathathe isigqibo ngento abaza kuyenza.
Uphando kuluntu. Kule inkqubo kunyulwa umntu okanye isigqeba esithile ukuze bachophele izimvo neziphakamiso zabantu kwindibano yoluntu esidlangalaleni. Ezi ziphakam-iso zesidlangalala kufuneka zithathelwe ingqalelo phambi kokuba kuthathwe isigqibo.
Ngamanye amaxesha abalawuli baye bakhethe ukusebenzisa zombini ezi nkqubo zichazwe apha ngentla.
Kutheni le nto kufuneka ukuba sibe nePAJA?
Kwimihla yangaphambili, uRhulumente wayekholisa ukuthatha izigqibo ezichaphazela ubomi babantu engakhange azidube nokuziduba ngokubaxelela ukuba kwenzeka ntoni na. Ngokuthi thaca amalungelo abanawo abantu iPAJA ijonge ukuqinisekisa ukuba abalawuli baphethe ngokungenamkhethe kwaye bayaba-zisa abantu ngezigqibo zabo nangezizathu zokuthatha ezo zigqi-bo. Kwakhona, iPAJA ivumela ukuba abantu banike ezabo izimvo phambi kokuba kuthathwe isigqibo. Ngaloo ndlela ke iPAJA iq-inisekisa ukuba ulawulo lusebenza ngendlela esekuhleni, kwaye lusebenzela ukuzimela izenzo zalo. Kwakhona iPAJA ikwaqinise-kisa ukuba izigqibo zithathwe ngendlela efanelekileyo. Umzeke-lo, isigqibo somlawuli esibonakala sinomkhethe okanye sisekelwe kwizizathu ezingenasihlahla, sinakho ukubekelwa ecaleni.
ICANDELO 1
Ndingalindela ntoni xa ndifake isicelo sento ethile?
Ngenxa yoncedo lwePAJA, abantu ngoku bangalindela oku kulandelayo:
Ukuvunyelwa ukuba banike elabo icala lebali, limanyel-we liqwalaselwe phambi kokuba kuthathwe isigqibo (nale into kusenokungabi lula ukuyenza)
Ukuxelelwa ukuba sithini na isigqibo, baxelelwe nangenkqubo yangaphakathi yokubhena okanye ukuphinda kuqwalaselwe eso sigqibo.
Ukuxelelwa ukuba banelungelo lokucela izizathu ezibhaliweyo;
banikwe ezo zizathu; kwaye banelungelo lokusiphikisa eso sigqibo enkundleni yamatyala.
UMZEKELO
Ukuba umntu ufaka isicelo sokufumana isibonelelo senkam nkam, kufuneka alazi ilungelo lakhe lokuba athi, kwangaphambili kokuba kuthathwe isigqibo sokugqibela, axelelwe ukuba uza kuyifumana okanye akazi kuyifumana na loo nkam nkam. Ukuba isicelo sakhe siza kukhatywa kufuneka anikwe ithuba azithethelele umzekelo, anike iinkcukacha ezinokuba luncedo nebezingajongwanga ng abachopheli besicelo. Ukuba isicelo sisakhatywa nangoku, ubani lowo unelungelo lokufuna izizathu ezibhaliweyo ezicacisa ukuba kutheni kuthathwe eso sigqibo sokukhaba isicelo sakhe nje. Ukuba lo mceli ucinga ukuba esi sigqibo asilunganga, unelungelo loku-faka isibheno nakwesiphi na isigqeba sokubhenela kwiPhondo ey-enzeka kulo le nkqubo. Ukuba nalapho akaphumeleli, unakho uku-cela ukuba inkundla yamatyala isichophele ngokwayo isicelo eso.
Ndingazicela nini izizathu?
Nabani na unakho ukucela ukunikwa izizathu ezibangele uku-ba kuthathwe isigqibo esichaphazela kakubi amalungelo ache. Ngamanye amaxesha ezi zizathu zinokumxhobisa umceli atsho akwazi ukusiguqula isigqibo sabalawuli.
Ngokwezimiselo zePAJA izizathu ezibhaliweyo azimele kulinda de zicelwe. Ukuba kwenzeke ukuba angazinikwa umntu iziza-thu, kufuneka azicele kwisithuba seentsuku ezingama-90 emva kokuba esifumene isigqibo sabalawuli.
Zicelwa njani izizathu?
Indlela yokucela izizathu zokuthathwa kwezigqibo inikiwe kwimigaqo nemimiselo yePAJA. Izicelo kufuneka:
Zibhalwe;
Umceli makaxele ukuba sesiphi esi sigqibo afuna izizathu zaso;
Axele ukuba utsho ngazizathu zini na ukuba isigqibo asifanelekanga
Axele ukuba ngawaphi na amalungelo ache acinga ukuba acinezelwe (ayinyanzelekanga le ndawo)
Le mbalelwano ingahanjiswa ngeposi, nge-imeyile, ngefeksi, kanti ingasiwa nangesandla.
Ukuba ubani akakwazi ukubhala makacele umhlobo wakhe, isizalwane sakhe, okanye umncedi onolwazi ngomthetho, ukuba bamncede. Imigaqo iyatsho nokuthi abalawuli nabo banakho ukubanceda abantu abangakwaziyo ukubhala. Ngoko ke umn-
ICANDELO 1
tu angaya kule ofisi ithathe isigqibo sokukhaba isicelo sakhe acele uncedo lokubhalelwa isicelo sakhe.
Zeziphi izizathu eziza kunikwa?
IPAJA ithi abalawuli mabanike izizathu "ezibambekayo". Libalulekile kakhulu eli gama lithi "ezibambekayo". Abalawuli abanakuvela bathi bacingile ngombandela wesicelo baza bafikelela kwisigqibo. Ukuba umceli onesicelo esikhatyiweyo ubuza imibuzo ngesi sigqibo, yonke imibuzo yakhe kufuneka iphendulwe. Ngokufutshane, abalawuli ku-funeka babeke inkcazelo eyanelisayo exhasa izenzo zabo. Kubal-ulekile ukuba,
Ndingalindela ukuzifumana nini izizathu?
IPAJA ithi izizathu mazinikwe kwisithuba seentsuku ezingama-90 emva kokuba abalawuli besifumene isicelo.
Zinganikwa ngomlomo izizathu?
Impendulo yalo mbuzo imfutshane kwaye ngu "hayi". IPAJA itsho phandle ukuba izizathu kufuneka zibhalwe phantsi. Phofu ke xa iz-izathu ezinikwe ngomlomo zimanelisa umceli, akukho ngxaki apho. Noxa kunjalo, kububulumko ukuba athi nokuba umceli wanelisiwe zizizathu azinikwe ngomlomo, acele ukuzinikwa zibhaliwe ukwen-zela ukuba xa kungakho ingxaki ngenye imini, akwazi ukuba no-bungqina bokuba izizathu zazisithini na.
Kuza kuthekani ukuba andikaneliseki nangoku?
Amanye amaSebe anenkqubo yangaphakathi yezibheno. Xa ikhona inkqubo yangaphakathi yezibheno kufuneka ilandelwe phambi kokuba kwenziwe nantoni na.
UMZEKELO
ISebe leMicimbi yezeKhaya inayo iBhodi yeziBheno esekelwe ukumamela izibheno malunga nesimo sabemi bamanye amazwe abaze kucela ukufihla intloko kweli, kuba bebaleka ezibatshisayo kumazwe abo. Abalawuli Bokuchophela Isimo Sabangcucalazi nabaziwa ngegama lesiNgesi njengee 'Refugee Status Determination Officers' bathatha izigqibo malunga nezicelo zabantu abacela ukubhacela kweli xa kungahlakeli kumazwe abo ngenxa yeemeko ezinganyamezelekiyo. Ukuba saliwe isicelo sakhe ngaba balawuli, lo mceli ubhena kule Bhodi.
Xa kungekho nkqubo yezibheno kweli Sebe sibe isicelo sisakhaty-wa nangoku, ubani lowo unelungelo lokufuna izizathu ezibhali-weyo ezicacisa ukuba kutheni kuthathwe eso sigqibo sokukhaba isicelo sakhe nje. Ukuba lo mceli ucinga ukuba esi sigqibo asi-lunganga, unelungelo lokufaka isibheno nakwesiphi na isigqeba sokubhenela kwiPhondo eyenzeka kulo le nkqubo. Ukuba nalapho akaphumeleli, unakho ukucela ukuba inkundla yamatyala isichoph-ele ngokwayo isicelo eso.
Imiqathango yexesha
Xa kuza kulandelwa inkqubo yesibheno sangaphakathi, lo mcimbi kufuneka uchotshelwe kwisithuba seentsuku ezili-180 okanye iin-yanga ezintandathu emva kokuba kuvenwe ukuba umceli uza kub-
hena. Xa ingekho inkqubo yokubhena yangaphakathi, lo mcimbi kufuneka usiwe kuqwalaselo olutsha kwisithuba seentsuku ezili-180 okanye iinyanga ezintandathu icacile inkqubo eza kulandelwa.
Qaphela
Xa kukho inkqubo yesibheno kwelo Sebe, le nkqubo yokuqwalasel-wa ngokutsha kwesicelo inexesha elimisiweyo nekungafanele ukuba ligqithe.
ICANDELO 1
Ingaba zikhona ezinye iindlela zokunceda?
Njengayo nayiphi na inkqubo yenkundla ukusa umcimbi ematy-aleni kunokubiza imali eninzi kakhulu. Ngethamsanqa ke zikho iindlela ezibiza kancinci xa kuchotshelwe izigqibo ezingabonwa-bisanga amantu.
Izibheno Zangaphakathi
AmaSebe namaqumrhu amaninzi kaRhulumente aneekomiti zezib-heno zangaphakathi. Zingasetyenziswa ezi komiti xa umntu efuna ukubhena kwaye amaxesha amaninzi azibizi mali, zisebenza si-mahla.
Endaweni ehlala abantu
Abantu bangenza nje:
Bakhangele i-ofisi yasebuRhulumenteni yoluntu lwendawo enokubanceda;
Bakhalaze kuCeba weNdawo, kuMEC wePhondo kwelo Sebe lichaphazelekayo.
Ukuba isibheno sangaphakathi asiphumeleli, unakho ukucela ukuba inkundla yamatyala isichophele ngokwayo isicelo eso. Esi sicelo kufuneka sichotshelwe kwisithuba seenyanga ezintandathu emva kokungaphumeleli kwesibheno. Qaphela ukuba iPAJA ine-miqathango engqongqo ngale miqathango yexesha. iinyanga ez-intandathu emva kokuwa phantsi kwesibheno okanye emva kwee-nyanga ezi-6 sakuba sikhutshiwe isaziso sokuba ubani uza kufaka isicelo sokuchot-shelwa ngokutsha kwinkundla yamatyala. Ukuze ingalityalwa imiqathango yexesha elimisiweyo kufuneka iiNGO neeCBO ziz-ihoye ngokukhawuleza iingxelo zemicimbi eziziswe kuzo.
Ileta eya kuMphathiswa okanye uMlawuli Jikelele. Bhalela kuMphathiswa okanye uMlawuli Jikelele
Fumanisa ukuba ngowuphi uMphathiswa ophethe elo Sebe, umbhalele ileta okanye ubhalele uMlawulo Jikelele uchaze ingxaki yakho.
Umkhuseli Woluntu
Apho kubonakala ngathi kubekho ubuqh-inga xa kuthathwa isigqibo, ungacela ukuba uMkhuseli Woluntu akuncede. Le nkonzo ayi-hlawulelwa. Ungamtsalela umnxeba simahla uMkhuseli Woluntu kule nombolo yasimahla 0800 112 040.
IKhomishini/Iziko loMzantsi Afrika lamaLungelo oluNtu (iSAHRC)
Ungacela uncedo kwiSAHRC. Ukuba baya-vuma, baya kukunceda simahla. Batsalele umnxeba kule nombolo 011 484 8300.
IBhodi yoNcedo lwasemThethweni namaZiko obuLungisa
Ukuba kukho iZiko lobuLungisa kwingingqi yakho uya kufumana simahla uncedo. Uku-ba alikho eli Ziko, cela igosa lezoNcedo lwasemThethweni kwiNkundla yamaTyala ekufuphi kuwe. Eli gosa liza kukufunela um-meli womthetho (igqwetha) emalikuncede. Ungatsalela umnxeba kwiBhodi yonCedo lwasemThethweni esePitoli kule nombolo
401 9200 okanye uye kwii-ofisi zale Bhodi kwiNkundla Yamatyala ekufuphi kuwe.
Ndingathini ukuba andinikwa zizathu?
Faka isibheno sangaphakathi kwiSe-be elo - onke amaSebe anenkqubo yesibheno yangaphakathi; okanye cela inkundla ukuba iphinde isiqwalasele isigwebo
ICANDELO 2
ICANDELO 2
Kutheni le nto kufuneka baziswe abantu ngePAJA?
UMzantsi Afrika unembali endle yenkonzo yoluntu ebifudula ingeyonkonzo esemgangathweni, apho izinto bezisenziwa ngokusekhusini, kufihlwa ulwazi ebantwini. Le nto yakhokelela ekubeni ingathenjwa le nkonzo ngabantu. Xa abantu babefaka izicelo zeemvume zokuqhuba amashishini babesoloko bexelel-wa ukuba izicelo zabo aziphumelelanga, kodwa bengaxelelwa izizathu zokuwa kwezicelo zabo.
Ngoku siyazi ukuba ulawulo lolokukhonza uluntu. Yiyo le nto kuthethwa nge"nkonzo yoluntu". Yayifudula ijongeka ngathi ayijolisanga ekukhonzeni uluntu le nkonzo, nabalawuli babengathi abaziqondi ukuba baqeshelwe loo nkonzo. Wonke umntu unalo ibali okanye amabali awakhumbulayo eemini zokukhathazeka emphefumlweni ngenxa yenkonzo yoluntu efe amanqe.
Kubalulekile ukwazi ngePAJA kuba le nkqubo:
Ikhusela amalungelo abantu;
Iqinisekisa ulawulo oluhamba ngomgaqo nolungenamkhethe;
Inika abantu ilungelo lokucela izizathu; kwaye
Yintoni ekufuneka bayazi abantu?
Abantu bamele ukuyazi imigaqo ebekelwe abalawuli nanini na xa bethatha izigqibo ezichaphazela abantu. Amanqaku anikwe kwicandello 1 aza kukunceda ukuze uyazi le migaqo.
Isetyenziswa njani le ncwadana?
Njengokuba imibutho emininzi inika uncedo olunxulumene nezomthetho okanye ezisondele emthethweni, ncedo olo ilunika abantu ababefudula bengenamalungelo , umthetho ubacinezele, unomkhethe, le ncwadana ingaluncedo ekuphuculeni indlela umbutho wenu osebenza ngayo; kwaye
Inokusetyenziswa ukufundisa uluntu, ukusasaza ulwazi ngomThetho kubantu ngokubanzi. Le nto iyanceda ukubaxhobisa abantu ukuze balwele amalungelo abo.
Abasebenzi bee NGO nee CBO kufuneka bayifunde le ncwadana ukuze babone ukuba iPAJA iwuchaphazela njani na umsebenzi wabo. Ukuba umbutho uqhele ukuncedana nabantu abafaka izicelo zenkam nkam ze bafumane iingxaki, ulwazi olukule ncwadi ukumncedisa onengxaki al-andele inkqubo yokuqinisekisa amalungelo ache , ngokucela izizathu, ukufaka isibheno, njalo njalo.
Kuthekani malunga nokuqeqesha amalungu olawulo?
Le ncwadana inika ulwazi ngendlela Ipaja ebuchaphazela ngayo ubomi babantu abafana nam nawe kwaye ayifanelekanga ekuqeqesheni ab-alawuli. Abalawuli bona bafanelwe luqeqesho oluthe vetshe kanobom kwaye abapheleli ekufundisweni ngePAJA qha, baqeqeshwa nangendle-la yokuthatha izigqibo, ukubhala iileta nezaziso , nokubhala izizathu njengoko uMthetho ubeka.
ICANDELO 2
liqhuba uqeqesho lokuxhobisa amagosa olawulo. Ukuxhasa eli linge, kupapashwe ezi ncwadana zilandelayo: (Zipapashwe ngesiNgesi, ngoko ke siza kuzidwelisa ngesiNgesi izihloko zazo)
Ukuba usafuna olunye ulwazi
Nceda unxibelelane neSebe Lezobulungisa noPhuhliso loMgaqo Siseko kwidilesi ekwiqweqwe elisemva lale ncwadana ukuba ungathanda:
Ulwazi ngephulo lokuqeqesha abalawuli; okanye
Ukuba ufuna ulwazi oluhlaziyiweyo lwemiGaqo yomThetho, nceda uye kwesi siza:
I-ofisi YoMkhuseli woLuntu
IKhomishini/Iziko LoMzantsi Afrika lamaLungelo oluNtu (iSAHRC)
IBhodi yoNcedo lwasemThethweni namaZiko obuLungisa
<fn>Parliament and oversight Xhosa.txt</fn>
Olona vavanyo lwentando yesininzi kukuba iPalamente ingaqinisekisa kangakanani ngokuba urhulumente uhlala enika iimpendulo ebantwini. Oku kwenziwa ngokugcina ukongamela (ukubeka esweni) izenzo zikarhulumente ngokuzingisayo.
IPalamente kunye neeKomiti zayo zinelungelo lokubiza nabani na okanye naliphi na iziko lize kunika ubungqina okanye lithi thaca amaxwebhu, kwaye linike ingxelo kuzo.
UMgaqo-siseko uvakalisa ukuba iPalamente inelungelo lokongamela onke amalungu karhulumente kubandakanya nalawo akumaphondo kunye noorhulumente basekhaya.
Ukongamela ngumsebenzi onikwe nguMgaqo-siseko kwiPalamente ukuze ibeke esweni ize iqwalaselea izenzo zikarhulumente.
Xa isongamela, iPalamente igxininisa kule miba ilandelayo: . Ukuphunyezwa kwemithetho . Ukusetyenziswa kohlahlo-lwabiwo-
mali
Ukuthotyelwa kwemithetho yePalamente kunye noMgaqo-siseko
Ukulawulwa ngendlela encomekayo kwamasebe karhulumente
Ngokubeka esweni izenzo zikarhulumente, iPalamente iyakwazi ukuqinisekisa ukuba ukuhanjiswa kweenkonzo kuyenzeka, ukuze bonke abemi bafumane ubomi obungcono.
ukufumana kunye nokunqanda ukuxatshazwa . ukunqanda ukuziphatha okungekho mthethweni nokuchasene noMgaqo-siseko kwicala likarhulumente . ukukhusela amalungelo kunye nenkululeko yabemi . ukugcina urhulumente ephendula ngokuba ichithwe njani imali yabahlawuli berhafu.
ukwenza imisebenzi karhulumente ibonakale kwaye kwandiswe nokuthenjwa kwakhe luluntu
IPalamente ineziNdlu ezimbini, ezibizwa ngokuba: . yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe (NA), kunye
INdlu nganye inendima yokongamela eyidlalayo.
UMgaqo-siseko uvakalisa ukuba iNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe inyulelwa ukumela abantu kunye nokuqinisekisa ngorhulumente wabantu phantsi koMgaqo-siseko. Ikwenza oku ngo: . kuqinisekisa ukuba zonke izigqeba ezilawulayo zaseburhulumenteni ziyaphendula kuyo, kunye nokugcina umsebenzi wokongamela kwigunya likarhulumente wesizwe, kunye nokuphunyezwa kwemithetho.
IBhunga leSizwe lamaPhondo limele amaphando ukuqinisekisa ukuba iimfuno zamaphondo ziyaqwalaselwa kwinqanaba lesizwe likarhulumente . Indima yeBhunga lesizwe lamaPhondo kukongamela imiba yesizwe kumaphondo kunye noorhulumente basekhaya
IBhunga lesizwe lamaPhondo lingacela ilungu leKhabhinethi, igosa likarhulumente wesizwe okanye iLungu lePalamente yePhondo/uMphathiswa wePhondo ( MEC) lize entlanganisweni yeBhunga okanye yeKomiti
IiKomiti zasePalamente zisekwe njengezixhobo zeziNdlu ngokoMgaqo-siseko ukuququzelela ukongamela kunye nokubeka esweni urhulumente.
Ezi Komiti "ngamagumbi enjini" okongamela ePalamente kunye nemisebenzi emalunga nemithetho.
IiKomiti ziphicotha imithetho, zongamela izenzo zikarhulumente kwaye zinxibelelana noluntu
Omnye weyona miba ibalulekileyo yomsebenzi wokongamela kukuthathela ingqalelo iingxelo zonyaka zamaziko karhulumente kunye neengxelo zoMhloli-zincwadi-Jikelele.
Ngokuxhomekeke kwinjongo yokongamela, iKomiti iya kucela inkcazelo emfutshane kwiziko likarhulumente okanye ilundwendwele ngeenjongo zokuzifumanela amanqaku.
a Ukwamkelwa kohlahlo-lwabiwomali
UMphathiswa wezeMali uvakalisa isicwangciso soqikelelo sonyaka ozayo esisekwe kwiinkcukacha ezaziwayo kwakunye nohlahlo-lwabiwo-mali lwesebe ngalunye.
IPalamente kufuneka yamkele uhlahlo-lwabiwo-mali.
Emva kokuvakalisa uhlahlo-lwabiwo-mali lwesebe ngalunye, iKomiti nganye ibamba iindibano zovakaliso-zimvo zesebe ngalinye elongameleyo.
Oku kumiselwe ukuqinisekisa ukuba isebe lizigcinile izithembiso zonyaka ophelileyo, kwaye imali yabahlawuli berhafu ichithwe ngokufanelekileyo.
b Imibuzo ephendulwa sisigqeba esilawulayo
Ukubuza imibuzo kurhulumente yenye yeendlela iPalamente emgcina ephendula ngayo urhulumente.
Imibuzo eza kuphendulwa ngomlomo okanye ngokubhaliweyo ingabuzwa kuMongameli okanye kuSekela-mongameli kunye nabaPhathiswa ngemiba engokoxanduva lwabo.
Ixesha lemibuzo linika amalungu ePalamente ithuba lokubuza amalungu karhulumente malunga nemiba yokuziswa kweenkonzo, egameni lemibutho yabo yezopolitiko okanye labantu ababameleyo.
c Iingxelo zamalungu
Esebenzisa le nkqubo, amalungu ePalamente angenza inkcazelo kwiNdlu ngawo nawuphi na umba.
Ngokwenza isaziso sesindululo/ sesiphakamiso ilungu lawo nawuphi na umbutho wezopolitiko liyakwazi ukuphakamisa umba elifuna uxoxwe ePalamente, ngaloo ndlela lincede ngokuzalisekisa uxanduva lokongamela.
e Iingxoxo zendibano yocweyo epheleleyo
Iingxoxo zendibano yocweyo epheleleyo yenye yeendlela zokuzisa ulwazi olubalulekileyo kwingqwalasela karhulumente malunga neenkqubo zikarhulumente ezithile okanye imithetho efanelekileyo ukuze kuphuculwe ukuziswa kweenkonzo.
Umsebenzi wengingqi yovoto yelungu unika amaLungu ePalamente elona thuba lokongamela abantu ngabanye ngabanye.
Umsebenzi wengingqi yovoto yelungu ubonelela ngolona nxibelelwano lukufutshane phakathi kwamaLungu ePalamente kunye noluntu.
Amalungu anoxanduva lokwazisa iPalamente ngayo nayiphi na imiba echongwe ngexesha lolunxibelelwano lokongamela.
a Ukwenza isiphakamiso
Ukwenza isiphakamiso kwiKomiti yePalamente yenye yeendlela zokwenza ilizwi lakho livakale ePalamente.
Ngokwenza isiphakamiso, unethuba lokuphembelela uluvo lwamalungu eKomiti axoxa ngomthetho osayilwayo phambi kokuba ube ngumthetho ophunyeziweyo.
b Uxwebhu lwezikhalazo
Wonke ummi unelungelo lokungenisa uxwebhu lwezikhalazo ePalamente, njengoko kubonelelwe kuMgaqo-siseko.
Nawuphi na umntu okanye iqela labantu okanye umbutho ungalungenisa uxwebhu lwezikhalazo ePalamente.
Uxwebhu lwezikhalazo sisicelo esisesikweni osisiwa kwabasemagunyeni ngokuba kwenziwe okuthile. Lusenokuba sisinyanzelo, isicelo sokwenzelwa inceba okanye sokuba kuhlangatyezwane nesikhalazo.
<fn>PolPardon_AppForm_isiXh.txt</fn>
YONKE IMIBUZO YMAYIBHEKISWE KU: MNU N. GAWULA ISEBE LEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO INOMBOLO YOMNXEBA: 012-357 8573 / 8626 IFEKSI: 0866 193 443 ISELULA: 082 466 8968
IINKCUKACHA ZOBUQU: IFani: ... Amagama apheleleyo njengoko evela kwincwadi yakho YESAZISI ID:
Inombolo yesazisi: ...
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO:
Idilesi yeposi: ...
Idilesi yesitalato: ...
Iinkcukacha zentolongo, ukuba zikhona: Inombolo yasentolongweni: ... Owona mhla ukufutshane onokulungela ngawo ingqawule: ... Umhla ekufaneleke ukuba ukhululwe ngawo: ... Izifundo zokukubuyisela kwisimo sangaphambili ozenzileyo ngexesha lokuvalelwa entolongweni:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
IINKCUKACHA ZE (AMA) TYALA UXOLELO OLUFUNELWA ZONA
ITYALA (UHLOBO LWETYALA UMZEKELO. UKUBULALA)(Dwelisa ityala ngalinye ngokwahlukeneyo) UMHLA WOKWENZIWA KWETYALA INDAWO ELENZIWE KUYO ITYALA UMHLA WOKUGWETYW A INKUNDLA INOMBOLO YETYALA ISIGWEBO
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala
IINKCUKACHA ZE(AMA)TYALA KUNYE NOKUPHEMBELELA ISICELO
Nika ezi nkcukacha zilandelayo:
Kwakutheni ukuze lenziwe i(ama)tyala:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Ingaba kwabakho umntu owenzakalayo okanye obulawayo okanye ingaba ukhona umntu owehlelwa ngumonakalo kwipropati ngenxa ye(yama)tyala elinjalo kunye nobungakanani bako nakuphi na ukwenzakala kunye/okanye umonakalo kwakhona nceda unike iinkcukacha zoqhagamshelwano zamaxhoba, ukuba ziyafumaneka:
(a) Ingaba waye wazuza wena buqu ngayo nangayiphi na indlela ngokwenza elo/loo (ma) tyala?
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo b Ukuba kunjalo, cacisa ubunjani kunye nobungakanani beenzuzo ezinjalo.
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
(a) Ingaba i(ama)tyala lenziwa kuqhutywa umyalelo, ukuvunywa, okanye ugunyaziso ngokwemigqaliselo yomgaqo-nkqubo wombutho, iqela okanye umbutho wezopolitiko, iziko, umbutho okanye iqumrhu lenkululeko kwaye ukuba uthi ewe, xela igama leqela lezpolitiko, umbutho, iziko, iqumrhu okanye umbutho lenkululeko:
b Ukuba kunjalo, ungazixela iinkcukacha zaloo myalelo onjalo okanye ukuvunywa okanye umgaqo-nkqubo kunye nomhla ngaphaya koko kunye ne(ama)gama, i(ii)dilesi, i(ii)nombolo yo(zo)mnxeba okanye naziphi na ezinye iinkcukacha zoqhagamshelwano zo(aba)ntu owabika oko kuvuma okanye umyalelo:
Yayiyintoni injongo yezopolitiko, ukuba kukho nayiphi na, owawufuna ukuyiphumeza ngokwenza i(ama)tyala?
Ingaba umbutho wakho, iziko, iqumrhu okanye umbutho wenkululeko uzuze ntoni ekwenziweni kwe(kwama)tyala?
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
(a) Ingaba wawuligosa/umbambi-ofisi/ilungu umxhasi wawo nawuphi na umbutho wezopolitiko/iziko/iqumrhu/umbutho wenkululeko ngexesha ekwenziwa nga(wo)lo i(ama)tyala. Ukuba kunjalo, Sesiphi isikhundla owawukuso?
Inombolo yobulungu, ukuba kukho nayiphi na:
Umhla owaba lilungu ngawo lombutho/iziko/iqumrhu okanye umbutho wenkululeko:
Xela izizathu zokuba kutheni ku kuba kokulungileyo ukuba uMongameli akunike uxolelo.
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Ukuba kunjalo, nika iinkcukacha uze unike nenombolo yesingqinisiso:
Ukuba ngaba okwangoku udontsa isigwebo sakho, xela ukuba ingaba wake wafaka isicelo sengqawule na ngaphambili:
Ukuba ngaba isicelo sakho sokubekwa kwingqawule saliwa, nika izizathu zokuba kutheni saliwa nje isicelo sakho:
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
ISihlomelo A esigcwaliswe ngumbutho wezopolitiko/iziko/iqumrhu okanye umbutho wenkululeko ukuba ngaba bayasixhasa isicelo sakho.
Nawaphi na amaxwebhu afumanekayo aphathelene nokubuyiselwa kwimo yangaphambili kwesimilo entolongweni kunye okanye emva kokukhululwa entolongweni.
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Esi sigaba masigcwaliswe kwaye iphepha ngalinye kufakwe oonobumba kulo kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
Mna ... (Amagama apheleleyo nefani) ndibhengeza ukuba olu lwazi lungasentla luyinene kwaye luchanekile.
Ingaba uyakwazi kwaye ukuqonda okuqulethwe yile ngxelo?
Impendulo: ...
Ingaba unayo nayiphi na inkcaso echasene nokuthatha isifungo esimiselweyo?
Impendulo: ...
Ingaba isifungo esimiselweyo usithatha njengesibophelelayo kwisazela sakho?
Impendulo: ...
A. Ndiqinisekisa ukuba imibuzo ekhankanywe ngasentla ithiwe thaca kum kwaye iimpendulo zayo ke apho njengoko ziboniswe ngasentla zibhalwe ndikhona.
B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo esifungelwe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
... UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni UMkomishinala oFungisayo
Amagama okuqala apheleleyo neFani ... (NgoonoBumba abakhulu)
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
IDilesi yaseMsebenzini ...
Umhla ... Indawo ...
OKANYE
Impendulo ...
A. Ndiqinisekisa ukuba umbuzo okhankanywe ngasentla uthiwe thaca kum kwaye impendulo yam apho ke njengoko ibonisiwe ngasentla ibhalwe phantsi ndikhona.
B. Ndiqinisekisa ukuba umbhengezi uvumile ukuba uyakwazi kwaye ekuqonda okuqulethwe kwesi sibhengezo siqinisekiswe phambi kwam kwaye usayino lombhengezi ke apho luye lwabekwa ndikhona.
... UMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni UMkomishinala oFungisayo
Amagama okuqala apheleleyo neFani ... (NgoonoBumba abakhulu)
IDilesi yaseMsebenzini ...
Umhla ... Indawo ...
Umfaki sicela kufuneka afake oonobumba bamagama akhe kweli phepha kukho uMgwebi wamaTyala amaNcinane eNkundleni okanye uMkomishinala oFungisayo
<fn>Presidential PolPardons - isiXhosa.txt</fn>
INGABA ULUFANELE UXOLELO LWEZEPOLITIKO LUKAMONGAMELI
NGOKWEMIGQALISELO YENKULULEKO ENTSHA?
Ukuba ngaba usejele ngenxa yetyala elenziwa phambi komhla we-16 Juni, 1999 elaliphenjelelwa zezopolitiko okanye ukhululwe ejele emva kokuba wenze amatyala anjalo, ungalufanela uxolelo oluvela kuMongameli wethu.
Nceda uqaphele oku ukuba ngaba ugwetyelwe naluphi na olunye uhlobo lolwaphulo-mthetho, AWULUFANELANGA uxolelo ngokwemigqaliselo yenkululeko entsha. Kodwa ungafaka isicelo soxolelo oluqhelekileyo ngokwemigqaliselo yecandelo lama-84 (j) loMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, elinika uMongameli ulwazi lokuba axolele okanye amisele izohlwayo abophuli-mthetho kwaye axolele naziphi na izohlwayo.
Ukuba ngaba ufuna uncedo xa ugcwalisa isicelo sakho, iqela lakho lezopolitiko linomsebenzi wokukuncedisa ukuba uyigcwalise ifom yesicelo.
Ifom yakho yesicelo kufuneka ingeniswe ngendlela emiselweyo kunye nangumntu ogunyaziswe liqela lezopolitiko, iziko okanye umbutho wenkululeko ukuba aqinisekise phantsi kwesifungo ukuba wawuphantsi kokuyalelwa okanye umyalelo okanye icebo ukuba wenze ityala ngezizathu zezopolitiko.
USIFAKA NJANI ISICELO
Kufuneka ibe ngumntu omnye kuphela ngesicelo. Lonke ulwazi malugcwaliswe ngokuchanekileyo nangokunyanisekileyo kwaye kubekho onke amaxwebhu axhasayo afunekayo.
Iqela lakho lezopolitiko lingasifaka isicelo egameni lakho, kule meko ke, kufuneka liqinisekise ukuba ifom yakho yesicelo igcwaliswe ngokuchanekileyo. Kwaye kwakhona kufuneka lixele phantsi kwesifungo ukuba i(ama)tyala lenziwa ngokuphathelene nemisebenzi yezopolitiko elalibandakanyeka kuyo.
KUYAKWENZEKANI SAKUBE SINGENILE ISICELO SAKHO?
ISebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko libonelela ngemisebenzi yoonobhala kwi-RG.
NGUBANI ONGAFANELEKANGA?
Awuyi kufanela uXolelo lukaMongameli ngetyala elenzelwe izizathu zezopolitiko ukuba ngaba wagwetyelwa ityala elinxulumene:
Naso nasiphi na isenzo sezesondo;
Nasiphi na isenzo esibandakanya ubundlobongela basekhaya;
Naliphi na ityala elinxulumene neziyobisi nokurhweba ngeziyobisi;
Ukuba ngaba uxolelo sele lwaliwe yiKomiti yoXolelo, eyasekwa phantsi komThetho we-TRC; okanye
INombolo yomNxeba: 012 315 1111
<fn>Pula Imvula.BreadWheat.2010-03.xh.txt</fn>
Bread (Maize) Xhosa

Isonka sethu semihla - sisenokungaphindi sibe sesemihla ngemihla



Instructions:

Folio strap:

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Add a pic of bread with the heading

Photos:

Photo 1: NguSamuel Moloi (2009 Umlimi woNyaka), ufumene isivuno sengqolowa esimangalisayo seetoni ezi-3.5 ngehektare nganye kweli xesha lonyaka.

Photo 2: Kuhlanganiswa ingqolowa kaSamuel Moloi.



Kumazwe amaninzi ehlabathini, abantu sebesibona njengelungelo isonka hayi njengenyhweba. Kunjalo nalapha eMzantsi Afrika, apho kwiminyaka emininzi abalimi baseMzantsi Afrika bebevelisa yonke ingqolowa esiyidingayo ukuqinisekisa ukuba sihlala sikhona isonka ezishelfini.

Kumaxesha onyaka amabini adlulileyo, abalimi bengqolowa bebesoloko bejongene nengxaki yokuba bengakwazi ukuvelisa ingqolowa kwaye bafumane nenzuzo - iindleko zamagalelo ziphezulu kakhulu, kanti ixabiso lemveliso liphantsi.

Abalimi bakwishishini, kwaye njengalo naliphi ishishini, ukuze uphile, kufuneka ufumane inzuzo. Isixa semali osichithela ekuveliseni isityalo kufuneka sibe nganeno kwisixa semali osifumana xa uthengisa isityalo. Ngelishwa, kwiminyaka edlulileyo, iindleko zamagalelo, umzekelo, oomatshini bezolimo, i-diesel, isichumiso, imbewu, izitshabalalisi zokhula nezitshabalalisi zezonakalisi-zityalo, i-inshorensi yezityalo, isivuno nothutho sezinyuke kakhulu. Kanti naxa kunjalo, ixabiso lengqolowa lihlile. Abalimi bethu bafanele ukujongana nenyaniso yokuba abasayi kukwazi ukuphinda balime ingqolowa.

Kweli nqaku, ndijolise kwimveliso yengqolowa kumhlaba owomileyo. Ngokuqinisekileyo, imeko yabalimi abankcenkceshayo yahlukile. Aba balimi bakholisa ukutyala izityalo ezibini ngonyaka, kwaye badla ngokuqiniseka ngezivuno eziphezulu ngokuncomekayo. Inzuzo efumaneka kwizityalo ezinkcenkceshwayo isoloko ingaphezulu kunaleyo efunyanwa emhlabeni owomileyo okanye kwizityalo ezixhomekeke emvuleni. Nangona kunjalo, kufuneka ikhunjulwe into yokuba asinguwo wonke umhlaba onokulinywa, ngenxa yesizathu sokuba ilizwe lethu alinamanzi awoneleyo. Masinganeliseki yimeko yabalimi abankcenkceshayo - khumbula ukuba uninzi lwabo lusebenzisa umbane ukumpompela amanzi emasimini abo. Kananjalo sonke siyazi ngamaxa anokuba khona okunyuswa okukhulu kwamaxabiso andululwa angabakwaEskom. Ukuba la maxa okunyuswa kwamaxabiso anokuphunyezwa, oku kuya kuzichaphazela kanobom iindleko zomsebenzi wemveliso, ngokwenza njalo abalimi abathile bathinteleke ekuveliseni izityalo.

Kutheni abalimi besancekelele ukulima ingqolowa?

Abalimi baqala ukulima ingqolowa yasebusuku ebusika kwifusi lasehlotyeni kwiFree State eseMpumalanga kwiminyaka yee-1950's. Okwangoku, iindleko bezimalunga neetoni eziyi-0.5 ngehektare nganye kwaye ngokusebenzisa izenzo ezilungileyo zomsebenzi wokufama, abalimi baye bakwazi ukufumana izivuno zetoni e-1 ngehektare nganye. Ezi zivuno azibonakali zincomeka kakhulu, kodwa khumbula ukuba kuloo minyaka, ukwandisa imbewu bekungenziwa kangako, kwaye sincinci kakhulu isichumiso esifakwayo. Nangona kunjalo, abalimi bakwazi ukwenza inzuzo. Kwiindawo ezininzi zaseFree State, imihlaba ikufanele ukulondolozwa kokufuma emhlabeni. Imvula ena xa sekuza kuphela ihlobo neyasekwindla amanzi ayo ayagcineka emhlabeni, ize ingqolowa isebenzise oko kufuma ukuze ikhule de kufike iimvula zasentlakohlaza.

Abalimi bebelima ingqolowa njengesityalo esilinywa sodwa kwiminyaka emininzi, de ihabile (oats) ezikhulela endle yaba yingxaki emasimini. Njengoko ihabile njengqolowa ziyelelene kakhulu, bekuyinto engakwaziyo ukwenzeka ukutshabalalisa ihabile ngaphandle kokonakalisa ingqolowa. Abalimi banyanzeleka ukuba bazikise kwimveliso yombona baza emva koko bafakela ujongilanga njengezityalo ezijikeleziswa nengqolowa. Ukusuka kwisityalo sasebusika ukuya kwesasehlotyeni, kuze kuphinde kubuyelwe umva kwakhona, kwaba nezinto ezininzi eziluncedo. Ezona zibaluleke kakhulu mhlawumbi kuzo yaba kukutshatyalaliswa kokhula. Ihabile yona njengoko ikhula ebusika ikwazile ukutshabalaliseka emasimini angenanto anayo phambi kokuba kuqaliswe ngokutyala izityalo zasehlotyeni kanti ukhula lwasehlotyeni kube lula ukulutshabalalisa emasimini engqolowa kuba inkoliso yalo lunamagqabi abanzi, lo gama ingqolowa inamagqabi amxinwa, ngoko ke ukutshatyalaliswa kokhula ngemichiza kuye kwalula xa kuthelekiswa nezinye iimeko.

Abalimi baphuhlise isixokelelwano sefusi nokujikeleziswa kwezityalo - into efana nengqolowa, ingqolowa, umbona, umbona oojongilanga kunye nengqolowa. Umlimi ngamnye unesixokelelwano sakho sefusi nokujikeleziswa kwezityalo, kuxhomekeka kwimeko yakhe yena ngokwakhe, kodwa isimbo besiphantse ukufana. Ezinye izityalo nazo, bezibandakanywa - ubukhulu becala izityalo eziyifula yokutya kwempahla.

Ngoku abalimi bajongene nengxaki - kufuneka babe nesityalo sasebusika kumjikelo, kodwa abasayilimi ngenzuzo ingqolowa. Baza kwenza ntoni ngoku?

Ingaba abemi baseMzantsi Afrika bayayidinga phofu ingqolowa?

Lo ngumbuzo omhle ekufuneka sizibuzo wona - urhulumente naye ufanele ukuwubuza lo mbuzo. Kutheni sizikhathaza ngabalimi bethu? Ngubani oza kukhathala xa beyeka ukulima ingqolowa?



Yinyaniso into yokuba ihlabathi selilincinci - urhwebo lwempahla lwenzeka kummandla wentengiso yehlabathi. Ewe, yinto enako ukwenzeka ukuba uMzantsi Afrika uthenge yonke ingqolowa owuyifunayo emazweni angaphandle omelene nawo anjengeLesotho, iSwaziland neBotswana. Nangona kunjalo, xa kuthengwa ngaphandle kufuneka kuqatshelwe imiba elandelayo:

Ingaba uMzantsi Afrika unemali eyaneleyo yamazwe athile angaphandle ukuze ukwazi ukuhlawula impahla evela ngaphandle? Khumbula, ukuba ukuze ufumane imali yokuthenga kumazwe angaphandle, kufuneka nawo ube nempahla oyithengisela amanye amazwe afuna ukuthenga.

Ingaba amazwe athengisayo aya kuba nengqolowa eyaneleyo na yokuthengisa eMzantsi Afrika ngayo yonke na iminyaka? Futhi kuya kwenzeka ntoni xa enze isigqibo sokusebenzisa ingqolowa eseleyo ekwenzeni i-ethanol (umzekelo) endaweni yokuyithengisa emazweni angaphandle?

Ingaba zanele iinqanawa ezikhoyo ukuthuthela ingqolowa eMzantsi Afrika?

Ingaba amazibuko ethu anako ukuqhubela phambili yonke ingqolowa ekuza kufuneka ithengwe ngaphandle neyakwanelisa iimfuno zalo lonke ilizwe kunye nezamazwe amelene nawo?

Zona iindlela zethu ingaba ziya kukwazi ukumelana nothutho lweenkozo ezisuswa elunxwemeni?

Kuya kwenziwa ntoni ngabantu abasebenza kwiifama apho kulinywa khona ingqolowa?

Kuya kwenzeka ntoni ebantwini abaqeshwe ngamashishini omanyano nakwizisele ekufuneka zigcine ingqolowa?



Sinabemi basemaphandleni abaninzi kodwa abasweleyo xa kuthelekiswa nabanye - kufuneka sikhuthaze uphuhliso loqoqosho kwimimandla esemaphandleni. Umsebenzi wokufama yeyona ndlela incomekayo yokuphumeza oku. Abalimi bethu kufuneka bafumane inzuzo ukuze bakwazi ukuqhuba ngokulima.

Sithini ngophuhliso lwabalimi abamnyama?

Thina sonke sisebenza nzima ngokuguqula ezolimo eMzantsi Afrika - baninzi abalimi abamnyama ekufuneka belime ingqolowa njengenxalenye yomjikelo wabo wokujikelezisa izityalo. Okwangoku, sikwazile ukunika aba balimi inkxaso ukuze babe nemveliso kuba besikelelwe ngobonelelo oluvela kwiWinter Cereals Trust nakwiSebe lezoLimo laseFree State. Ukuba kufuneka sincedise abalimi abamnyama ngendlela elondolozekayo, kubaluleke kakhulu ukuba siqwalasele ukufumaneka kwenzuzo kwimveliso yengqolowa.



Sithini ngempahla ethengwa ngaphandle?

Kwamanye amazwe ehlabathi, iimeko zokulima ingqolowa zilungile noko - imihlaba ithande ukuphucuka neemvula zingaphezu kwezalapha (maxa wambi imvula ilindeleka ngaphezulu), kude kuwe ikhephu elinika ukufuma engqoloweni ngethuba leenyanga zasebusika (ingqolowa eselula ayifane yonakaliswe yingqele). Kwakhona amanye amazwe aneendleko zokukhupha imveliso eziphantsi - amaxabiso awo e-diesel nesichumiso, umzekelo aphantsi kunawethu. La mazwe ayakwazi ukuvelisa ingqolowa ethe chatha kunaleyo ayifunayo ukuze akwazi ukuthumela kwamanye amazwe leyo egqithisileyo. Ewe, uMzantsi Afrika ungakwazi ukuthenga ingqolowa emazweni angaphandle - kodwa khumbula imibuzo esizibuze yona?



Yintoni isisombululo?

Sikholelwa ekubeni esinye sezisombululo kukumisela irhafu yokuthenga ingqolowa kumazwe angaphandle. Ukuba kuthengwa ingqolowa kumazwe angaphandle, abo bathenga le ngqolowa mabahlawule irhafu yohlobo olulodwa lwayo. Le rhafu iya kuba ngumthombo wengeniso yelizwe, kwaye iya kusebenza njengenyusa uxinzelelo kwixabiso leli lizwe lengqolowa. Khumbula ukuba xa umsili efuna ukuthenga ingqolowa, ujonga umgangatho wayo kunye nexabiso. Xa sithetha gabalala, umgangatho wengqolowa yaseMzantsi Afrika mhle kakhulu, kodwa ixabiso liyanyuswa aze umsili athenge ingqolowa ethengwe ngaphandle. Ukuba umsili bekufuneka ehlawule isavenga ngengqolowa ethengwe ngaphandle, mhlawumbi ebeya kucinga ngokuthenga ingqolowa yalapha. Oku bekuya kuncedisa abalimi ngokunyusa ixabiso elifunyanwa ngumlimi ngesityalo sakhe.



Ukuba abalimi bethu bekufuneka bafumane inzuzo ngengqolowa yabo, bebenokulima ingqolowa ethe chatha. Bekungasayi kubakho mfuneko yokuba uMzantsi Afrika usebenzise imali exabiseke kangako yokuthenga ingqolowa ngaphandle, kwaye uqoqosho lwalapha lwasemazweni asemaphandleni beluya kuvuseleleka, izithuba zengqesho bezinokudaleka, abalimi bebeya kukwazi ukuhlawula abasebenzi babo uchatha njl.njl. Zininzi iinzuzo ebeziya kufunyanwa lilizwe.



Yintoni enokwenziwa yirhafu yokuthenga ngaphandle kwixabiso lesonka?

Ukuba siqwalasela amaxabiso alandelayo:

Kwilofu yesonka, ama-20% - 25% exabiso olihlawulayo lixabiso lengqolowa ekwilofu leyo;

Kwingxowa yomgubo wombona, ama-35% - 45% exabiso olihlawulayo lixabiso lombona.



Ukuba ilofu yesonka yiR8.00c (umzekelo), ixabiso lengqolowa kuloo lofu mhlawumbi limalunga ne-R2.00. Ngoku irhafu yokuthenga kumazwe angaphandle ingade ifikelele kwi-5% (mali leyo enokuba ninzi gqitha!). Oku kunokongezelela i-10c kwixabiso lelofu yesonka. Lo asingomahluko mkhulu wexabiso kumthengi, kodwa mhlawumbi lingamnceda umlimi wombona ukuba angawi!



Ukushishina kubandakanya imingcipheko - onke amashishini anamaqondo athile emingcipheko. Kodwa malunga nomlimi, imingcipheko mikhulu:

Umjikelo wokuvelisa izityalo mde ( ukusuka ekulungisweni komhlaba ukuya ekuvuneni):

Isityalo siba sesichengeni semozulu (iimbalela, izikhukula, izichotho, iqabaka, ikhephu kunye nemimoya); kananjalo

Abalimi ngabathabathi-maxabiso - umlimi akakwazi kwenza isigqibo ngento afuna ukuyifumana ngetoni yakhe yengqolowa njengoko konke ukutya okuziinkozo kuthengiswa kwindaliso ukuze ixabiso elifunyanwa ngumlimi ibe lelo libekiweyo. Kwiziganeko ezininzi, umlimi unyanzeleka ukuba amkele ixabiso elingaphantsi kwiindleko angene kuzo ngokuvelisa isityalo eso.



Ukuba ungumbhaki wezonka, uthenga umgubo wengqolowa, uze wenze isigqibo ngexabiso oya kulibiza ngamaqebengwana asongiweyo esonka. Ukuba umxumi akazimiselanga kuhlawula elo xabiso, uyayeka ukuthenga umgubo wengqolowa uyeke nokubhaka de ixabiso liphucuke. Akuba umlimi enze isigqibo sokutyala isityalo, akanakuyeka inkqubo yokulima engayigqibanga kuba elinde ukuphucuka kwexabiso - kaloku sukuba selechithe imali kufuneke ke ukuba makavune isityalo asithengise.



Abalimi bethu sibaxabisile - basebenza nzima, bathatha imingcipheko kwaye basinika ukutya nengqesho njengabantu baseMzantsi Afrika. Khumbula, sinokuthenga ukutya ngaphandle kuphela xa amanye amazwe enentsalela, naxa ilizwe lethu linemali yokuthenga kumazwe angaphandle ukuze likwazi ukuhlawula amazwe angaphandle. Ukuba iimeko azintlanga kwamanye amazwe athumela ngaphandle, baya kuzigcinela bona ukutya ukuze ke ngoku thina singakwazi ukukuthenga. Ukuba amanqanaba otshintshiselwano achasana nexabiso lerandi, ilizwe lethu alisayi kuba nemali yokuhlawula ukutya okuziinkozo okuthengwa emazweni angaphandle ngelo xesha abantu bethu baya kulamba, njengasemazweni amaninzi aseAfrika. Abalimi bethu ngabemi baseMzantsi Afrika abaxabisekileyo nabasebenza nzima kwaye kufuneka sizame kangangoko sinako ukubagcina bevelisela isizwe ukutya. Kwixesha elizayo uthenga ilofu yesonka - khumbula abalimi bengqolowa abachithe imali kuba befuna ukuba wena mawutye.



<fn>Pula Imvula.ChemicalsMaize.2010-03.xh.txt</fn>
Chemicals (Maize) Xhosa



Cinga phambi kokufaka imichiza



Instructions:

Folio strap: Ukutshabalalisa ngemichiza

Byline: NguCornÃ© Louw, ingcali yeqoqosho kwezolimo: Imveliso/Amagalelo, eGrain SA

Photos:

Photo 1: Oku kwenzeka xa utshiza umbona ngesitshabalalisi sokhula phambi kokuba kululungele ukutshizwa.

Photo 2: Qiniseka ukuba ulandela imigaqo-siseko xa ufaka izitshabalalisi zokhula.



Imichiza yezolimo inako ukutshabalalisa isityalo, endaweni yokusikhusela, xa ingafakwanga ngokweengcebiso ezimiselweyo kwaye ngokuqaphela okuyimfuneko. Ngokulandela imigaqo-siseko esisiseko xa ethenga naxa efaka imichiza, umlimi unako ukuthintela umonakalo omkhulu onokwenzeka kwisityalo sakhe.



Xa ufaka imichiza, qaphela okulandelayo:

Ingaba iarhente yezolimo ibhaliselwe uhlobo oluthile lwesityalo (eMzantsi Afrika) nokutshabalalisa uhlobo oluthile lokhula, umngundo okanye uhlaselo?

Ingaba umthamo ocetyisiweyo womchiza ufakwe njengoko umiselwe?

Ingaba iimeko zemozulu ngethuba nasemva kokuwufaka ziyavumelana na neemeko ezimiselweyo?

Ingaba ixesha lokuwufaka liyafana na nelimiselweyo, umzekelo ekuseni okanye seliza kutshona ilanga?

Ingaba imeko yentsimi apho kulinywe khona isityalo iqukiwe kwisakhelo seemfuneko, umzekelo ukufuma komhlaba kunye nohlobo lomhlaba?

Ingaba amanyathelo okutshabalalisa ohlaselo kwibakala lokukhula agcinwe njengoko kumiselwe kwimiyalelo yokuwusebenzisa?

Iziphumo ezilandelayo - ingaba isitshabalalisi sibonisa ukuba asinabungozi kwisixokelelwano sokujikelezisa izityalo - ngamanye amazwi, kwisityalo esilandelayo?

Ingaba isitshabalalisi sezolimo sinako ukuxutywa nezinye izitshabalalisi - umzekelo isitshabalalisi esithile nezinye izitshabalalisi kunye/okanye ezinye izitshabalalisi zezinambuzane nezemingundo.



Ukucutha imingcipheko engaphaya kwekhoyo nenxulunyaniswa nokufakwa kwemichiza, iGrain SA icebisa ukuba abalimi mabaqinisekise ukuba baqaphela okulandelayo xa bethenga imichiza:

Iarhente mayiqinisekise ukuba iqhumrhu alimeleyo lililungu le-CropLife SA;

Iqumrhu elithengisayo malibe lilungu le-ACDASA;

Iarhente mayibe nesibonakaliso soqeqesho lwayo (sokuba enyanisweni iphumelele ngempumelele kwiimviwo ze-); kananjalo

Iingcebiso mazenziwe ngokubhala kwaye zisayinwe yiarhente.



Kwakhona abalimi mabaqaphele ukuba ukushenxa endaweni kunokubakho xa kufakwa imichiza, ngakumbi ngokuphathelelene nesitshizi, kwaye kufuneka kunqandwe kangangoko. Kunokwenzeka umonakalo omkhulu xa le michiza isuke yahlala emhlabeni/emasimini akufutshane anezityalo ezingakwazi kumelana nayo.



Ukhuseleko lokutya lubaluleke ngokugqithiseleyo. Ngokufaka imichiza ngokuchanekileyo nokugcina irekhodi yezi zihlandlo zokuyifaka, abalimi baya kuba sebephumelele kwidabi elilelona libi lemibandela yokhuselo lokutya.

<fn>Pula Imvula.FocusMaize.2010-03.xh.txt</fn>
Focus (Maize) Xhosa

Ugqaliselo lweNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama

Grabber: Uphuhliso lumalunga nabantu - luphathelelene nomntu.



EMzantsi Afrika, baninizi abalimi abakwaziyo ukurhweba ngokufama, abavelisa nasiphi isityalo kananjalo nabakhulisa naluphi uhlobo lwemfuyo. Asisileli ngolwazi malunga nendlela yokufama - into nje efunekayo kukugqithiselwa kweentlobo zobuchule nolwazi kubalimi abamnyama ukuze bakwazi ukufama ngendlela elondolozekayo nekwaziyo ukuzimela.

Imigaqo-siseko yophuhliso olulondolozekayo nokuphila kakuhle kwabantu basemaphandleni okulondolozekayo kubandakanya ugqaliselo kwimithombo yokusebenza/yezinto ezixabisekileyo anazo umntu othile, kwaye ngokusebenzisa ungenelelo olundululweyo, indlela ekunokwandiswa ngayo izinto ezixabisekileyo esezikhona. Ezi zinto zixabisekileyo ziyahluka-hluka - ezentlalo, ezemali, eziphathekayo eziyindalo nezimalunga nabantu. Ukuze uphuhliso lulondolozeke, malwakheke phezu kwezinto ezixabisekileyo ezikhoyo, ezisetyenziswa ngabantu ukuze kuyilwe ukutya nengeniso. Iimpilo zabantu eziphuculiweyo ziba nesiphumo sengeniso ethe chatha, ukwanda kwempilo-ntle, ukucutheka kokuba sisisulu, ukuphucuka kokhuseleko lokutya kunye nokusetyenziswa okulondolozeka ngakumbi kwemithombo yendalo. Inkqubo yophuhliso yakha imiba yokomelela kunye nezinto ezixabisekileyo, zinto ezo abanako ukufikelela kuzo abantu.

Oonobangela bokuhlupheka bayahluka-hluka kwaye kukho imiba ekholisa ukuba khona kumjikelo wesiqhelo wokuhlupheka - ingeniso ephantsi, imveliso ephantsi, unqongophalo lolwazi.

Unqongophalo lolwazi nezobugcisa zale mihla

Abantu abahluphekileyo bakholisa ukukhetheka kwezobugcisa zale mihla nakwizenzo zomsebenzi wemveliso zale mihla baze baqhube ngokwenza izinto ngaloo ndlela inye indala kuba bekude namathuba aphucukileyo neendlela zale mihla zokwenza izinto. Abantu banomkhwa wokungayamkeli inguquko kuba besoyika abangakwaziyo. Kulula ukuqhuba ngokwenza into enye endala ngendlela enye endala, kuba sukuba usazi ukuba iyasebenza. Khumbula ukuba kaloku into abangayaziyo yeyokuba zikhona ezinye iindlela eziphucukileyo zokwenza izinto. Bathanda ukuziqhelanisa nezenzo ezicutha imingcipheko yokusilela. Umzekelo abakwazi kukhe bazame isityalo esitsha, kuba besoyika ukulahlekelwa lukhuselo lokutya kwasekhaya. Ngokusebenzisa iinkqubo zethu zoqeqesho nophuhliso, kufuneka sityhilele abantu ngeendlela eziphucukileyo zokwenza izinto, kodwa ngaxeshanye, kufuneka sibakhusele kwintsilelo, njengoko ukusilela kusenokuba namandla eempembelelo ezimbi kukhuseleo lokutya kwasekhaya.



Izithintelo zezinto eziphathekayo

Imida kwizinto eziphathekayo isenokubagcina abantu behluphekile, umzekelo, imbalela, izitshabalalisi-zityalo, izikhukula, ukugecwa kwamahlathi, ukutyisa impahla okugqithiseleyo, ukhukuliseko, isimo esicekethekileyo sezondlo zomhlaba kunye nobumuncu bomhlaba. Ukuba uhluphekile, akukwazi kuba kwisimo sokuqaphela imiqathango - usenokuba akwazi nto ngeinshorensi yezityalo kwaye usenokungakwazi ukufikelela kuyo. Ukuba isichotho esitshabalalisayo sibethe amasimi ezityalo, isityalo sisenokutshatyalaliswa ngokuphelela kwaso ukuze abalimi basale bengenakutya.



Ukufuthaniselwa kukuthandwa kwemimiselo

Kufuneka sikhumbule ukuba abantu ngabantu ngabanye kwaye kufuneka bakwazi ukulilawula ingomso labo. Umntu makaxhotyiswe ukuze athathe izigqibo ezikhatshwa lulwazi nokuze aqonde iziphumo ezithile zokukhetha kwakhe. Kaninzi, abantu abakwizikhundla zegunya bafuna ukuthathela abanye izigqibo nokulawula iimpilo zabanye. Naluphi uphuhliso malusuke ezantsi lunyuke luye phezulu. Abantu ekufuneka benento abayizuzileyo mabaluqonde ungenelelo, mabayifune inkxaso kwaye bazinxanelwe iinzuzo. Iinkqubo neeprojekthi ezisuswa phezulu ukuya ezantsi zidala uxhomekeko kwiziganeko zongenelelo ezivela ngaphandle.





Uxhomekeko lwamazwe eHlabathi lesiThathu

Sakuba siyiqondile kwaye siyamkele into yokuba umntu ngamnye unoxanduva lobomi bakhe, siya kuqonda ukuba "ukunika abantu intlanzi" asisosisombululo sophuhliso. Uphuhliso olulondolozekayo lumalunga nokuxhotyiswa kwabantu ukuze bakwazi ukuzimela. Ukutya okunikwa abantu kudala uxhomekeko kwaye enyanisweni, kuthintela abantu ukuba bangakhuli bafikelele ekubeni bakwazi ukuzenzela ngokwabo nokuzimela.



Ukuxhatshazwa ngabantu bendawo abahluzekileyo

Kwiqela ngalinye labahlali, kuya kusoloko kukho abantu abakwizikhundla zokulawula kanti kulusizi ukufumanisa ukuba abo bakwiindawo zamalungelo awodwa ngabo abacinezela nabaxhaphaza abantu abasweleyo.



Imibandela yoqoqosho

Mininzi imiba yezoqoqosho eyahluka-hlukileyo egcina abantu behluphekile, umzekelo ukuswela imali egciniweyo neyinkunzi yokuqalisa ishishini, ukuswela ukufumana imali yetyala, ukuswela oosomashishini abaqalayo, ukuswela indawo yokugcina, ukuswela izixhobo nezinto zokusebenza, unyuso-maxabiso, ummandla wentengiso osesizikithini, ukuswela inkxaso-mali yezityalo, amaxabiso aphantsi anikwa abalimi, ukuswela uqhagamshelwano nothutho nokungazinzi kwamaxabiso empahla.



Kukho amaphondo athile ezweni lethu esinokuthi afana nencwadi yezifundo zofundo-nzulu ngokuhlupheka okubambelelayo. Abantu bafane basinde, kodwa bahlala behluphekile, nokuba banalo ufikelelo kwimithombo elungileyo yendalo. Imimandla emikhulu yala maphondo inemihlaba enzulu, ubushushu obaneleyo neemvula ezaneleyo ezifanele ukunika imveliso yezityalo elungileyo yokutya okuziinkozo nembewu yeoyile. Nangona kunjalo, iliqela imiba ethintela inkqubela:

Ukuswela, okunesiphumo sokuba sisisulu kuza noloyiko lokuswela ukhuseleko lokutya kwasekhaya. Abantu boyika ukutshintsha kuba befana besinda nje kuphela;

Unqongophalo kwesakhiwo esisisiseko - ngakumbi imigaqo, izisele zokugcina ukutya okuziinkozo kunye nezomisi zokutya okuziinkozo;

Unqongophalo lwezixhobo ezifanelekileyo zezolimo - iitrektara, ngakumbi izixhobo zokulima okwenziwa kuqala, izixhobo zokutyala, izitshizi ze-boom, izixhobo zokuvuna neenqwelo zokulayisha;

Imithombo ecekethekileyo yamagalelo kwezolimo;

Ufikelelo olunyiniweyo kwimali-mboleko yemveliso;

Ufikelelo olunqongopheleyo kwimimandla yentengiso;

Ukusiwa kweenkonzo okusilelayo ngamasebe karhulumente;

Umoya woluvo loxhomekeko (olwaqala kurhulumente wangaphambili nesixokelelwano soonomgogwana bakamasiziphathe nezicwangciso eziphenjelelwayo ezifana Nesicwangciso Sentlaninge Sokutya saseMpuma-Koloni);

Unqongophalo lolwazi neentlobo zobuchule;

Unqongophalo lwabantu abayimizekelo emihle - bonke abalimi bavuna kancinci okanye bangabalimi abazisebenzelayo; kananjalo

Uxhomekeko kubabhambathiswa bezolimo abandisa imingcipheko yomsebenzi wemveliso ngenxa yenkonzo esilelayo nokwanda kweendleko zokwenza imveliso.



NjengeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA, ugqaliselo lwethu lukwimveliso yombona. Umbuso usenokuhla umile - kukuba kutheni kugqaliselwe emboneni? Izizathu zezi zilandelayo:

Umbona kukutya okungundoqo ngoko ke ukuphuculwa kwemveliso kunegalelo kukhuselo lokutya kwalapha kwaye kaloku sekukho ummandla wentengiso osowukho wombona (ukusuka kwibanga lombona osathambileyo ukuya kwiinkozo).

Umbona ulinywa ngabalimi beli lizwe ngoko ke kukho umdla nolwazi olusisiseko ekunokwakhelwa phezu kwalo.

Inkoliso yombona usetyenziswa apha kweli lizwe, uze ugcinwe ngabalimi njengezikhwebu - ukuze kuthintelwe imfuno yothutho, eyokomisa neyokulondoloza.

Umbona sisityalo ekulula ukusilima xa kuthelekiswa nezinye kwaye umsebenzi omninzi unokwenziwa ngesandla (ukuba abekho oomatshini).

Xa kunokubakho intsalela encinci yombona, isenokusetyenziswa likhaya liphelele - ngabantu, ziinkomo, ziigusha, ziinkuku kanti naziihagu. Ubukho bombona owaneleyo ekhaya kuphucula umgangatho wobomi ngakumbi.





Kutheni uphuhliso lwabalimi luthatha ithuba elide kangaka?

Akukho nto ilula malunga nomsebenzi wokufama, kaloku abalimi balawula indima ebanzi lo gama bezibeka kweminye imingcipheko emikhulu.

Iindleko eziphezulu zamagalelo namaxabiso aphantsi okutya okuziinkozo kwenza ukuba kube nzima ngokugqithiseleyo ukufumana inzuzo kwizityalo ezixhomekeke emanzini emvula kwiindawo ezininzi zaseMzantsi Afrika.

Iindleko zoomatshini ziphezulu kakhulu.

Abalimi abanamava ngokurhweba batsala nzima - ngoko ke kuya kubekela phi kubalimi abasaphuhlayo? Batsala nzima nangaphezulu.



Ingaba sikholelwa ekubeni yintoni enokunceda kuphuhliso lwabalimi?

Bonke abadlali beendima mabasebenze ngengqiqo bazabalazele ukuphuhlisa abalimi - umsebenzi wokufama , ubukhulu becala uphathelelene nomlimi ngaphezu komhlaba.

Qalisa ngezityalo ezilula wandule ukuya kweziyimiceli-mngeni ngakumbi.

Vumela umlimi ukuqalisa ngento anayo - kukhuseleke ngakumbi ukuqalisa kancinci emhlabeni omncinci. (Khumbula ukuba untu ofuna ukusebenzisa umhlaba wakhe ukwazile ukuphila kwada kwalapha ngayo nayiphi ingeniso anayo. Xa enokwenza inzuzo encinci ngehektare nganye emhlabeni okhoyo, leyo yimali eyongezelelweyo, abengekhe waba nayo. Ngokuqala kancinci nangokuthintela imingcipheko, ngokwenza into elungileyo ngendlela elungileyo, umlimi unako ukukhula ngokwezakhono zobuchule nangokuzithemba).

Musa ukunyanzela umlimi ukuba asebenzise umbhambathiswa, kodwa mncedise ukuba alondoloze izixhobo zokusebenza kwaye alime oko anako ukukufeza yena ngokwakhe. Kuya kuba bhetele ukuba umlimi aqeshise umhlaba angenakuwusebenzisa, lo gama ekhula kwishishini lakhe.

Kuncomeka kakhulu ukusebenzisa umntu ongumcebisi - kodwa mayingabi nguye nabani! Umcebisi ngumntu obonakala enomdla ngenene kuphuhliso lomcetyiswa, nothatha ixesha egqithisela ulwazi neentlobo zobuchule kwaye abe nomonde nenkxaso. Ubudlelwana phakathi komcebisi/umcetyiswa mabulunge - kusekwe ekuthembaneni nasekuhloniphaneni kanti kubaluleke kangangoko ukuba omabini amaqela akonwabele ukubandakanyeka kubudlelwana obo, kuba kaloku buyiloo nto - bubudlelwana. EMpuma-Koloni kunzima ukufumana abacebisi, njengoko benqabile abalimi abakhe baba ngabarhwebi kwiindawo ezisemaphandleni.

Gcina abalimi benolwazi kwaye bezibandakanya kwaye musa ukuthatha izigqibo ezibachaphazelayo bona bengekho - "akukho nto eyenzelwa thina, singekho".

Ncedisa abalimi ukwenza uhlalutho olupheleleyo lwefama - intsimi yabo, izixhobo zokusebenza, oomatshini, imfuyo, amatyala, izinto ezixabisekileyo njl.njl. Kufuneka sincede abalimi ngako konke abakuko kanti nabo kufuneka bekuqondile okubandakanyekayo. Umzekelo, ukuba umlimi unamandla azii-kW ezingakanani kwaye ingakanani intsimi anokuyilawula ngeso sakhono?

Qinisekisa ukuba umlimi uyinxalenye yenkqubo yoqeqesho nophuhliso. Ukuba ngumlimi onesakhono sokurhweba esifezeke ngokupheleleyo yinkqubo yexesha elide kwaye amaziko ahluka-hlukileyo amaninzi anokuba negalelo kule nkqubo.







<fn>Pula Imvula.LandMaize.2010-07-01.xh.txt</fn>
Umhlaba (umbona) IsiXhosa

Ndifikelela njani emhlabeni?

Imiyalelo:

Folio strap: Ukwabiwa komhlaba

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama



Esinye sezicelo ezixhaphake kakhulu esizifumana ebantwini sesi - "Ndifuna umhlaba. Ningandinceda?" Impendulo yokuqala ithi "Hayi". Njengecandelo leNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama, asibandakanyeki ekufuneleni abantu ufikelelo emhlabeni.

Ukuba besinako ukukwenza oku, besingenako ukuba nexesha lokwenza nayiphi enye into kuba wonke umntu unephupha lokuba nomhlaba nokuba ngumlimi. Kwinkqubo yethu sinika inkxaso ebantwini asebenofikelelo emhlabeni nakwizixhobo.

Emva kowe-1994, isebe elisekwe ngokutsha leMibandela yezeMihlaba liqalise inkqubo lwenguquko kwezemihlaba ngokusebenzisa iinkqubo ngeenkqubo. Malunga nale ngxoxo, siza kuphelela kwinguquko kwezemihlaba ngokwabiwa kwawo ngokutsha asizi kuxoxa ngemibango yemihlaba nokubuyiselwa kwayo. Khumbula, kaloku inkqubo yethu ifuna ukumisela abalimi abaxhotyiswe ngamandla okurhweba ngoko ke ugqaliselo lwethu lusekufumaneni umhlaba oza kukhupha imveliso ngokuncedisa umlimi osemtsha, kunokuncedisa abo bafuna ukuba ngabanini bomhlaba ngezinye izizathu.

Ubonelelo Lokufumana Umhlaba Wokuhlala (Settlement Land Acquisition Grant -SLAG)

Inkqubo yokuqala yeMibandela yezeMihlaba ibe luBonelelo Lokufumana Umhlaba Wokuhlala (SLAG). Oku kuye kwahambelana kakhulu nobonelelo lwezindlu apho umzi ngamnye uye wanemfanelo yobonelelo lwe-R15 000. Ngelishwa, akukho fama ethengiswa nge-R15 000, ngoko ke abantu ababefuna ukuthenga ifama kwafuneka ukuba badibane ngokwamaqela bayithenge kunye ifama.

Zininzi izizathu ezenze ukuba esi sixokelelwano singasebenzi:

Ukubeka abantu ngokwamaqela kudala ungquzulwano ngaphandle kokuba banenjongo efanayo;

Ezinye iindlalifa zilindela izinto ezingenakwenzeka ngomsebenzi wokufama kuba zicinga ukuba umsebenzi wokufama yindlela ekhawulezayo eya kuchulumanco nobutyebi;

Iindlalifa bezinamava amancinci okanye angekhoyo kwaphela ngomsebenzi wokufama. Ukuba ukhe wasebenza efama, oko akuqinisekisi ukuba uxhobile ngokuba ngumlimi ozimeleyo;

Akubangakho bonelelo lwenziweyo lokuphonononga ngemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini nophuhliso lwesakhiwo esisisiseko;

Bekukho inkxaso encinci okanye ingekho kwayona evela kwiSebe lezoLimo;

Beluluncinci uqeqesho olufanelekileyo okanye lungekho;

Asizizo zonke iindlalifa ebezinomdla ngokulinganayo ekuzinikeleni ngokwenza umsebenzi wokufama ube yimpumelelo;

Bekungekho miqathango yokukhetha iindlalifa; kananjalo

Iindlalifa bezinganyanzelekanga ukuba zihlale efama.



Ukwabiwa Komhlaba ngenjongo Yophuhliso Lwezolimo (Land Redistribution for Agricultural Development - LRAD)

ISebe leMibandela yezeMihlaba liqondile ukuba esi sixokelelwano asisebenzi kakuhle saza sakhutshwa ngokufaka isicwangciso Sokwabiwa Komhlaba ngenjongo Yophuhliso Lwezolimo (LRAD). Oku kube kukuphuculwa kwe-SLAG ngolu hlobo:

Ibe lubonelelo lwabantu ngabanye (ayibanga saphinda ibe lubonelelo lwemizi) nto leyo ethethe ukuba amalungu amaninzi osapho olunye angaphezulu kwiminyaka eli-18 ubudala ebe nayo imfanelo yokufumana ubonelelo;

Olona bonelelo luncinci lube ngama-R20 000 (obeluthe chatha kunobonelelo lwe-SLAG lwe-R15 000);

Ukuphathwa ngokulinganayo kungangqamaniswa ngokunyusa ubonelelo (lude lube lolona bonelelo luphezulu lwe-R100 000 ngegalelo lomntu lama-R400 000). Le ibiyindlela yokutsala abantu asebephumelele ukuzuza imali ethile eyinkunzi, (nalapho kuba bebekhe baqhuba amashishini okanye amanye amashishini).



Uninzi lwezi zicwangciso nazo aziphumelelanga, ngezizathu ezilandelayo:

Iindlalifa bezisakhuthazwe ukuba zenze amaqela njengoko ubonelelo lwabantu ngabanye belungakulingenanga ukuthenga ifama;

Iziphumo ebezilindelwe ziindlalifa bezisakholisa ngokuba zizinto ezingenzekiyo;

Iindlalifa bezinamava amancinci okufama okanye zingenawo kanti nawokulawula zingenawo;

Beluluncinci kakhulu ulungiselelo olwenziweyo lokuphonononga ngemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini nophuhliso lwesakhiwo esisisiseko;

Bekukho inkxaso encinci okanye ingekho kwayona evela kwiSebe lezoLimo;

Beluluncinci uqeqesho olufanelekileyo okanye lungekho;

Asizizo zonke iindlalifa ebezinomdla ngokulinganayo ekuzinikeleni ngokwenza umsebenzi wokufama ube yimpumelelo;

Ngelishwa, ibingekabikho imiqathanga yokukhetha; kananjalo

Iindlalifa bekunganyanzelekanga ukuba zihlale efama.



Isicwangciso Sokuzibonakalisa Ngokufumana Umhlaba Phambi Kwenkathazo (Proactive Land Acquisition Scheme -PLAS)

Ngokubona ukuba esi sixokelelwano besingakwazanga ngokwaneleyo ukuphumelela, iSebe leMibandela yezeMihlaba liphinde kwakhona lazama isicwangciso esitsha - Isicwangciso Sokuzibonakalisa Ngokufumana Umhlaba. Ngokwengcingane ekhoyo esi sixokelelwano ibisesokunika iindlalifa ezinomdla ithuba lokuzibonakalisa, phambi kokunikwa ifama.



I-PLAS isebenza ngesixokelelwano sokuba uRhulumente uthenga umhlaba owabiwayo. Le fama iyabhengezwa ukuze amaqela anomdla anike izizathu ezifunekayo zokuba kutheni efuna ukunikwa ithuba lokufama. Ithuba lokuqeshisa lalicwangciselwe iminyaka emithathu, ukuze emva koko "umgcini" akwazi ukuyithenga ifama xa ezibonakalise njengofaneleke ukuba abe ngumnini womhlaba, okanye umgcini ebeya kukhutshwa kufakwe omnye "umgcini" ongumlimi oonolangazelelo. Esi sicwangciso senguquko kwezemihlaba siveze enye iseti yeengxaki. Uninzi lwezi ngxaki bezifana nezamathuba adlulileyo, kodwa ezinye ibizezintsha:

Iziphumo ezilindelwe ziindlalifa bezisakholisa ngokuba zizinto ezingenakwenzeka;

Iindlalifa bezinganyanzelekanga ukuhlala efama;

Iindlalifa bezinamava amancinci okufama okanye zingenawo kanti nawokulawula zingenawo;

Ibingekabikho imiqathango yokukhetha;

Beluluncinci kakhulu ulungiselelo olwenziweyo lokuphonononga ngemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini nophuhliso lwesakhiwo esisisiseko;

Bekukho inkxaso encinci okanye ingekho kwayona evela kwiSebe lezoLimo;

Beluluncinci uqeqesho olufanelekileyo okanye lungekho;

Abagcini baqhuba ngenkxalabo eseyikhona, kodwa kaninzi abanalufifi ngomsebenzi weshishini lasefama. Abanamava emfuyo, okuvelisa izityalo endlela yokusebenza efama ngenxa yoko unobangela wentsilelo epheleleyo sukuba selekhona kakade;

Kwiziganeko ezithile, iitrektara nezixhobo zokusebenza ezisefama bezikwimeko egxekeka kakhulu, okanye zaphukile. Ngaphandle kolwazi namava naphandle kwemali efunekayo yokuzikhanda, umgcini akakwazi kuzisebenzisa izixhobo;

Malunga nokuvelisa izityalo, iindleko ngehektare nganye yemveliso imalunga ne-R5 000. Ukuba umlimi ufuna ukulima ama-200 eehektare, (engeyondawo enkulu ngokwemveliso yokurhweba), Oku kubandakanya utyalo-mali lwesigidi esinye seerandi nje sokufaka isatyalo emhlabeni (oko akuquki imali efunekayo yokunika inkonzo nokukhanda iitrektara nezixhobo). Umlimi akangomnini-mhlaba, kwaye akanamava ethuba langaphambili okwenza umsebenzi wokufama. Oku kuthetha ukuba akanako ukufikelela kwimali-mboleko yemveliso. Ngaphandle kwemali-mboleko yemveliso, akunakufane kwenzeke ukuba lo mlimi abe nesigidi seerandi esifunekayo sokulima iihektare ezingama-200;

Masithathe ngokuthi umlimi unemali yokukhanda iitrektara nezixhobo nokulima isityalo. Ingaba bubulumko ukuchitha imali yakho emhlabeni nakoomatshini?;

Kwifama yezityalo, kukho iintlobo ngeentlobo ezahluka-hlukileyo zezixhobo - ukususela kwikhuba, ikhuba lezikotile, isikrazuli, ierhe, ikhuba lokutshweza, isikofolo, iphiko lokujikelezisa, xa sibala ezimbalwa kuphela. Ngaphandle kwamava aneleyo, umlimi akawazi nomahluko phakathi kwazo zonke izixhobo kwaye phantse ngokuqinisekileyo akasayi kuyazi indlela yokuziseka ngokufanelekileyo, okanye indlela yokuzisebenzisa ngendlela enokunika okona kwaneliseka kuphezulu; kananjalo

Elinye lamagatya akubhambathiso phakathi komgcini neSebe leMibandela yezeMihlaba lithi umgcini akanako ukuqeshisa umhlaba awuqeshiselweyo kumlimi orhwebayo, okanye angene kwimvumelwano yolwabelwano ngezityalo nomnye umlimi. Ngenxa yokungabikho kwemali-mboleko yemveliso, nokungavunyelwa ukufama nomnye umntu, lo mlimi uya kufunda njani ukuze afikelele ekukhupheni imveliso ngokupheleleyo?



Kunokubonakala ngengxoxo engentla ukuba amalinge ethu enguquko yezemihlaba inemiceli-mngeni exhalabisayo. Uninzi lweengxaki azibonakalanga kwithuba langaphambili kodwa amalinge okuguqula icandelo lezolimo ebeneenjongo ezilungileyo.



EMzantsi Afrika, besinethuba elilusizi kakhulu elidlulileyo. Nangona kunjalo, kufuneka sijongane neenyaniso ezikhoyo. Ngethuba lombuso wangaphambili, ezolimo bezisezandleni zabamhlophe kwaye ngenxa yoko, kufuneka sikhuthaze ukubandakanyeka kwecandelo lokufama okurhwebayo kwimizamo yethu yokuguqula icandelo.



Inguquko enempumelelo kwezemihlaba ifuna iqela lezinto ezisebenza kunye:

Icandelo malibe nako ukuzisa inzuzo (lingafani nosebenzi wokulima ukutya okuziinkozo kweli xesha langoku);

Iindlalifa mazikhethwe kwaye ziqeqeshwe;

Mayibe nako ukufumaneka imali eyinkunzi yokuqalisa ishishini ukwenzela imveliso nophuhliso nophuhliso lwesakhiwo esisisiseko;

Amaqumrhu empahla ekusetyenzwa ngayo mawazibandakanye kuphuhliso lwabalimi kwicandelo labo; kananjalo

Imizamo karhulumente mayinxulunyaniswe kwaye ixesha lichaneke.



Iiprojekthi ezingaphumelelanga

Ngenxa yesiphumo semigaqo-nkqubo neenkqubo zethuba langaphambili, ziliqela ezinye iiprojekthi ezingaphumelelanga. Zisilele ngenxa yezizathu ezininzi (njengoko kukhankanyiwe ngasentla). Yinto eqondakala ngokupheleleyo ukuba iSebe elitsha elisandula ukwakhiwa loPhuhliso lwamaPhandle neNguquko kwezeMihlaba linqwenela ukuvuselela ezo projekthi lize libuyisele umhlaba umva kuphuhliso phambi kokuqalisa ngeeprojekthi ezintsha.



Ukuba ukunikwa kwempilo kwezi projekthi kufanele ukuba nempumelelo, kubaluleke kangako ukuba unobangela wentsilelo uqondeke - kwaye oku kuya kwenza ukuba ingxaki nganye ifane yodwa. Kulula kakhulu ukuthi iprojekthi isilele ngenxa yokunqongophala kwemali. Ewe, kwiziganeko ezininzi, unqongophalo lwemali lube yenye yeengxaki, kodwa ukujula imali kwiprojekthi akusayi kusombulula nto kwaye kuya kudla ungquzulwano olutsha njengoko iindlalifa ebezilahlekelwe ngumdla zayishiya iprojekthi ziya kubuya, ngethemba lokufumana imali kwiprojekthi evusiweyo.



Kufuneka senze oku:

Ukuhlalutya oyena nobangela wentsilelo;

Ukuchonga iindlalifa ezizinikele ngokupheleleyo nezisafuna ukufama;

Ukunceda kuphela iindlalifa ezinothakazelelo lokuhlala efama. Umsebenzi wokufama asiloshishini elinokwenziwa ngexesha elingaphelelanga. Abalimi abaphumeleleyo bahlala emhlabeni lowo baze bachithele i-100% yexesha labo emsebenzini wokufama;

Ukusebenzisa abantu abanamava enene ekuhlalutyeni ifama nokuncedisa iindlalifa ngesicwangciso esisebenzisekayo ukuze ifama inike imveliso; kananjalo

Ukubandakanya iindlalifa kwinkqubo yoqeqesho neyophuhliso lwezakhono nelawulwa liqumrhu lempahla esetyenziswayo lombutho wabalimi bendawo leyo, ukuze abalimi abatsha baqhagamshelaniswe kwicandelo labarhwebi ukususela ekuqaleni.



Xa besinokwenza ukuba umsebenzi wenguquko kwezolimo usebenze eMzantsi Afrika, kufuneka sibambane ngezandla, sifunde ukuthembana, sibumbe icandelo ukuze silenze ezolimo icandelo elithatha indawo yalo efanelekileyo njengentsika yoqoqosho lwasemaphandleni.

<fn>Pula Imvula.Loan.2010-07-01.xh.txt</fn>
Loan (Maize) isiXhosa



Ukuthatha imali-mboleko - ingaba wena ufuna ntoni kwaye iziko lifuna ntoni?



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo loshishino

Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrainSA yoPhuhliso lwamaFama



Sonke siyafuna ukuboleka imali ngelinye ixesha - ngakumbi emsebenzini wokufama kule mihla. Enyanisweni phantse yinto engenakwenzeka ukuqhuba ishishini ngaphandle kokusebenzisa imali eyinkunzi ebolekiweyo. Umceli-mngeni asikokuboleka ngaphezu kokuba ishishini okanye intengiso yomntu inako ukukwazi ukuyibuyisa!



Khumbula, ngokuya umntu eboleka, kwaye ngokuya liba lide ithuba abuyisa ngalo umntu imali, ziya ngokuphakama ngakumbi iindleko zaloo mali-mboleko. Imali-mboleko nganye ineenxalenye ezimbini.

Inzala - Eli linqanaba elibangwa ngenxa yokuba umntu esebenzisa imali yemboleko. Likholisa ukubalulwa ngokwepesenti yemali yonyaka ebolekiweyo. Amanqanaba awakholisi kuba sisigxina kuba anako ukuguquka njengesiphumo sonyuso-maxabiso okanye ngenxa yemigaqo-nkqubo karhulumente.

Imali eyinkunzi - Esi sisixa semali ekubolekiswa ngaso ngenjongo ethile echazwe kwisicwangciso soshishino.



Umzekelo A:

Imali-mboleko yethuba eliphakathi ye-R100 000.00 efanele ukubuyiswa kwithuba leminyaka emihlanu ngenzala ye-10% iya kubukeka ngolu hlobo:

Unyaka

Ii-Randi

Inzala

Ii-Randi

Isixa esikwelitwayo

Ii-Randi

Imali eyinkunzi ehlawuliweyo

Ii-Randi

Iintlawulo ezipheleleyo ezihlawuliweyo



1

10 000

100 000

20 000

30 000



2

8 000

80 000

20 000

28 000



3

6 000

60 000

20 000

26 000



4

4 000

40 000

20 000

24 000



5

2 000

20 000

20 000

22 000











130 000



Umzekelo B:

Kwayona imali-mboleko ehlawulwe ngokupheleleyo kwiminyaka eli-10 iya kubukeka ngolu hlobo:

Unyaka

ii-Randi

Inzala

ii-Rand

Isixa esikwelitwayo

Ii-Randi

Imali eyinkunzi ehlawuliweyo

Ii-Randi

Iintlawulo ezipheleleyo ezihlawuliweyo



1

10 000

100 000

10 000

20 000



2

9 000

90 000

10 000

19 000



3

8 000

80 000

10 000

18 000



4

7 000

70 000

10 000

17 000



5

6 000

60 000

10 000

16 000



6

5 000

50 000

10 000

15 000



7

4 000

40 000

10 000

14 000



8

3 000

30 000

10 000

13 000



9

2 000

20 000

10 000

12 000



10

1 000

10 000

10 000

11 000











155000





Imali-mboleko yeminyaka emihlanu ye-R100 000 ineendleko ze-R130 000 kanti imali-mboleko yeminyaka eli-10 ye-R100 000 ineendleko ze-R155 000. Ngokuqinisekileyo umntu ufumana iindleko zama-R24 000 nangaphezulu ngokuboleka kwalona i- R100 000 ngeminyaka ethe chatha yeminyaka emi-5.



Imiqathango esentloko efunwa liziko

Eminye yemiqathango esentloko efunwa yiyo nayiphi ibhanki okanye iziko elinika inkxaso yemali phambi kokuqiqa ngokubolekisa ngemali yile:

Isicwangciso seshishini

Izicwangciso zamashishini zikholisa ukungqaliswa ngqo ekunyuseni ingxwowa-mali yamalinge eshishini. Isicwangciso sibandakanya uludwe lweenjongo, imicimbi ephambili nemibandela yeemali ukubonisa ukuba usiqwalasele isakhono seshishini lakho sokufumana inzuzo nendlela eliya kuncedakala ngayo ngokufumana imali-mboleko kwixesha elizayo. Isicwangciso sifanele ukwalatha ngokucacileyo indlela oza kuseka ngayo isakhiwo seshishini lakho nendlela oza kuliqhuba ngayo kwaye masichaze ngendlela ebonakalisa ukuthenjwa kwakho ngabo bantu abanokukunika inkxaso-mali onokubafumana ukuba unaso isakhono.

Imali equkuqela esandleni

Imali equkuqela esandleni ibonisa umqukuqelo wengeniso engena kwiiakhawunti zakho ngokunjalo neenkcitho ezihlawulwa kwiiakhawunti zakho. Oku kwenza ukuba lowo onokukuxhasa ngemali abone ukuba zeziphi iinyanga ongenisa ngazo imali nendlela iintlawulo ezibuyisa imali-mboleko yakho ziya kuphembelela loo ngeniso ngayo. Kukwabaluleke kakhulu ukuba unike zonke iinkcukacha zeeakhawunti zakho - nokuba zikumaziko ahluka-hlukileyo. Bubusela ukufaka isicelo semali ngaphandle kokukhanyisa isimo sezemali ngokuphelela kwaso.

Ukuthobela uMthetho wamaTyala weSizwe 34 wama-2005 (National Credit Act)

Iibhanki azivumelekanga ukubolekisa ngemali ebantwini abangenakukwazi ukubuyisa imali-mboleko. Oku kukhusela ibhanki kwaye kukhusela umxumi. Ukuba akuphumeleli ukubuyisa imali-mboleko, oko kutyhileka kwimbali yakho yamatyala kwaye unako nokufakwa kuludwe lwabangenakuphinda banikwe tyala nakweyiphi indawo kuba ubonwa njengomngcipheko wokubolekwa. Akukho mntu ofuna loo meko kwingxelo yakhe ngakumbi xa usazi ukuba usenokufuna ukuboleka imali kwixesha elizayo ngenye imini! La manyathelo okhuselo ngawo kanye "asindise" iibhanki zaseMzantsi Afrika ngethuba lokwetha koqoqosho lowama-2009. Amazwe amaninzi kulo lonke ihlabathi alahlekelwa ngamawaka ezigidi kuba abantu bebambeke kwisimo apho bebengakwazi ukubuyisa iimali-mboleko zakho ngenxa yobukhulu bmatyala abo. UMthetho wamaTyala weSizwe wenzelwe ukukhusela abantu ekuchitheni imali abangenayo. Ukhona ukuze uncede iibhanki zikwazi ukulawula ityala elikhulu leli lizwe nokunqanda iibhanki ekubolekiseni ngemali ngaphandle kokuqaphela.



Amanye amacebiso aluncedo

Kubalulekile ukuba bonke abalimi nabaphathi beefama basebenzise iingcali ezinokubacebisa malunga nemibandela yobuchwepheshe ephathelene nokufumana iinkxaso-mali zemizamo yabo yomsebenzi wokufama, bacebisi abo ababuqondayo ubugocigoci bokufumana inkxaso-mali yokufama. Abalimi abanakulindela ukuba semgangathweni ngazo zonke iinkcukacha, nobugcisa bemibandela yezemali, lwazi olo lunokuba luncedo ekulawuleni imibandela yezemali yefama.



Kubalulekile ukuba abalimi, njengawo onke amadoda amashishini asebenzisa iimali-mboleko, babonise ukuthembeka kwabo kwithuba elide. Xa kunokubakho ukubambezeleka ekubuyiseni imali ebolekiweyo oku mabakuxoxe nomxhasi wabo wemali ithuba liselihle ukuze kwenziwe amalungiselelo.



Naluphi utyalo-mali olwenziwayo ngeemali ezibolekiweyo kusoloko kuthetha ukuba umlimi ulusebenzisa kwangoko ngethemba lokufumana imbuyiselo ngomnye umhla kwixesha elizayo. Umlimi kufuneka azibuze ukuba uqiniseke kangakanani ukuba utyalo-mali alwenzayo luya kuba nempumelelo ekunikeni iimbuyekezo ezinika ithemba. Ngakumbi ngokuphathelele ekulinyweni kombona kwixesha lonyaka elitsha esijonge kulo, kubalulekile ukuba wenze zonke izibalo zakho ngokuqaphela okukhulu ukuze ubone ukuba ingaba kuya kuba nenzuzo na ukulima umbona phantsi kwexabiso lexesha langoku lommandla wentengiso naphantsi kwemeko yeendleko zangoku. Akukho ngqiqo ekongezeni ingxaki yenkxaso yemveliso ephuphumayo njengoko kunjalo kwithuba langoku kuba oko kuya kuthetha ukuba siya kuqhuba ngokuzifaka emngciphekweni wokuthoba amaxabiso - ngakumbi xa besinesityalo esihle phakathi kuka-2010 no-2011. Kwakhona akuyongqiqo ngokoshishino ukuboleka imali phantsi kwemeko ebonakalayo yomngcipheko ongako.



Elokuphetha

Imibandela yemali intsonkothile kwaye ithanda ukungabi ngomnye wemiba ethandekayo xa ukuqhuba ishishini lakho. Uninizi lwabalimi lukwakhetha ukuba phaya phandle lukhanda itrektara kunokuba sedesikeni yakhe umntu apho asebenza ngesixhobo sokubala amanani (i-calculator). Nangona kunjalo, ukungayihoyi yonke imiba yolawulo lwemali kunokuthetha ukuba msinyane kuya kuba kungekho trektara ekhandwayo kungekho nkqu nefama yokufama! Abalimi kufuneka babe nombono ocacileyo wemeko yabo yemali ngawo onke amaxesha kwaye mabangathandabuzi ukuqesha iingcaphephe nananini xa kukho imfuneko.

<fn>Pula Imvula.PestMaize.2010-03.xh.txt</fn>
Pest (Maize) Xhosa



Ukutshatyalaliswa kwempehla egqobhoza isikhondo sombona



Instructions

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kwezibulali zezityalo

Byline: NguAmos Njoro, umququzeleli wephondo wenkqubo yophuhliso lomvelisi wakwaGrain SA kuMntla-ntshona

Iifoto:

Ifoto 1: Abantu bafumene amava amabi eelahleko eziphezulu njengesiphumo sohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo.
- Ifoto: J. van den Berg, ARC/GCI

Ifoto 2: Ingxelo jikelele ithi impehla egqobhoza isikhondo sombona ibanga ilahleko engange-10% yesityalo esingumbona, kodwa ukusilela kwesixa esipheleleyo sesityalo kunokubakho.
- Ifoto: R. Bate, ARC-GCI

Ifoto 3: Imibungu eseyikhulile izifihla ngengoophunguphungu kwisiseko sesikhondo sombona ngethuba lasebusika.
- Ifoto: ARC/GCI



Impehla egqobhoza isikhondo sombona sisibulali sezityalo esisoloko sikhona apho kulinywe khona umbona eAfrika - esi sibulali sezityalo sesomthonyama saseAfrika kwaye zininzi iintlobo zengca ezinika inkxaso kumjikelo wobomi baso.



Ingxelo jikelele ithi impehla egqobhoza isikhondo sombona ibanga ilahleko eli-10% ngonyaka yesityalo sombona, kodwa kusenokubakho intsilelo epheleleyo yesityalo. Imibungu izondla ngamagqabi, ngesikhondo nakwizikhwebu zesityalo esingumbona.


Uguquguquko lovivingane

Ukuqonda imiba ebalulekileyo ngomjikelo wobomi wesi sibulali sezityalo kuyimfuneko ukuze abantu bakwazi ukwenza izigqibo benolwazi malunga nokutshabalalisa olu tshaba. Imibungu eseyikhulile yempehla egqobhoza isikhondo izifihla njengoophunguphungu kwisiseko sesikhondo sombona esisele entsimini njengesikhondwana esisikiweyo ngethuba lasebusika. Aba phunguphungu baya kuphuhla njengesizukulwana sokuqala sovivingane ukuze babekele amaqanda aya kuqandusela emva kweentsuku ezisixhenxe ukuya kwezilishumi.


Imibungu evelayo izondla iiveki ezintandathu ukuze emva koko ijike ibe ngoophunguphungu esikhondweni sesityalo esingumbona. Emva kweeveki ezintathu kuvela isizukulwana sesibini sovivingane ngamanani aphezulu kunawokuqala okanye awesithathu nokuba ngawoguquguquko lokugqibela.


Imiqathango yokuyitshabalalisa

Kummandla wentengiso ziliqela iindlela ezikhoyo zokutshabalalisa impehla yesikhondo. Enye yazo kukuyitshabalalisa ngemichiza, indlela yokukhetha imihlanganisela, iindlela zenkcubeko kunye nokuyitshabalalisa ngokwendalo. Le miqathango yokutshabalalisa ayiniki siqinisekiso sokutshabalalisa se-100%, kodwa inceda ekunciphiseni uhlaselo ize inike ulondolozo lwemveliso yombona.


Ukutshabalalisa ngemichiza

Imichiza ebhaliselwe ukutshabalalisa impehla egqobhoza isikhondo sombona ihlelwa njengezitshabalalisi zezibulali zezityalo ezichaphazela indawo edibene nazo nezichaphazela isityalo siphelele.


Inkolo yokuba iimveliso zexabiso eliphezulu zisebenza phucukileyo ngaphezulu kunezexabiso eliphantsi asiyonyaniso njengoko ezinye iimveliso zexabiso elinganeno zikwazi ukunika utshabalaliso olubalaseleyo. Ingxelo ethi utshabalaliso lunokuthatha ixesha elide kangangeeveki ezintandathu nalo luyathandabuzeka. Ngenxa yeendleko eziphezulu zokutshabalalisa ngemichiza, amafama mawaqiniseke ukuba ixesha lokuyifaka ichanekile. Ukutshiza ngokuqaphela imiqathango kudala kwabonisa ukungabi nasakhono kwaye akucetyiswa. Imiqathango malunga nokutshabalalisa ngemichiza inokuqatshelwa kuphela xa i-10% yentsimi ibonisa iimpawu zohlaselo ezibonisa "umonakalo wesiphango" apho imibungu ibizondla ngamagqabi.


Ukusebenzisa ixabiso lamandla e-10% nako kufuna ixesha elifanelekileyo lokufaka isitshabalalisi sesibulali sezityalo. Ukusifaka kanye kusenokunganeli njengoko ukuhlasela kunokubuyelela kwakhona kwithuba lamva. Kwixesha lonyaka lamva elifana neli kucetyiswa ukukhangela imibungu emincinci kakhulu nje phambi kokuphuma kwamanquma. Ukuba le mibungu mincinci ayitshatyalaliswa inokubanga ukonakala okupheleleyo kwezikhwebu. Utshabalaliso olunokubonwa njengoluphumeleleyo lunokuzuzwa de kuvele amanquma angangama-50%.


Umbona we-Bt

Ukwaziswa kwemihlanganisela yombona we-Bt kunciphise imfuno yokutshabalalisa izibulali zezityalo ngenxa yamandla okumelana kwemihlanganisela equlethe esi siqalelo semfuzo nohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo sombona. Esi siqalelo semfuzo sivuselela imveliso yetyhefu ebulala imibungu.


Ukuthintela uphuhliso lwemimiselo yokumelana okunxulumene nepesenti yombona ongenguwo owe-Bt oya kutyalwa nawo nalo we-Bt, kubhetele kwayanywe kulo we-Bt. Asiyiyo yonke imihlanganisela enesiqalelo semfuzo ye-Bt ekwaziyo ukumelana ngokulinganayo nempehla egqobhoza isikhondo kwaye oku makuthathelwe ingqalelo xa kukhethwa imihlanganisela ngexesha ngalinye lonyaka.



Abavelisi mabagqale ithuba leentsuku ezilishumi ezingqonge ukwenzeka kwamanquma xa imibungu emincinci inako ukuzondla ngoboya besityalo. Ngeli xesha ityhefu iyaxubeka eboyeni ngenxa yesiqulatho sayo samanzi esiphezulu ukuze oko kube nesiphumo sokusinda kweminye imibungu. Ukonakala kwesikhondo ngenxa yale mibungu isindileyo kuya kuqwalaselwa ngethuba lesivuno, kodwa njengoko umonakalo wenzeka ngexesha lamva kangangoko uya kusichaphazela kancinci isivuno. Le mibungu iya kuba zizandulela zoguquguquko lovivingane lokuqala kwixesha elilandelayo lonyaka. Xa ukhetha phakathi kokutshabalalisa ngemichiza nemihlanganisela ye-Bt kufuneka kuthathelwe ingqalelo iindleko eziphezulu zemihlanganisela ye-Bt.


Izenzo zenkcubeko nokutshabalalisa okuyindalo

Amaxa okuhlakula ngexesha lasebusika ashiya izikhondwana zingqengqe ngaphezulu nto leyo encedisa ekunciphiseni uhlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo kwixesha elizayo lonyaka ngenxa yokutyhileka koophungphungu kwingqele yasebusika nakwiintshaba zendalo, nto leyo ebanga ukucutheka kwamanani ezibulali zezityalo. Ukulima nokungcwatywa kwezikhondwana kude enzulwini esezantsi kuya kuthintela uvivingane ekukhuleni kwixesha lonyaka elilandelayo.


Zikhona izidleleleli ezizondla kwimibungu nasemaqandeni, kodwa isiphumo soko asibalulekanga kangako malunga norhwebo. Uhlobo lwengca ye-napier etyalwe njengomamkeli okhethwayo wombona lusetyenziswa njengentsebenzo-matshini yolawulo ngabalimi abalima iintsimi ezincinci. Nangona kunjalo akukho sizathu sokuba abalimi abangabarhwebi bangayisebenzisi le ndlela njengoko ingca ye-napier isisondlo esincomeka ngokubalaseleyo sefula yesisele. Iintsebenzo-matshini zokutshabalalisa ngokwenkcubeko nangokwendalo azinamandla kakhulu xa zithelekiswa nokutshabalalisa ngemichiza nokusebenzisa ezobugcisa be-Bt.


Isishwankathelo

Yinyaniso into yokuba iilahleko eziphezulu ziyafumaneka ngenxa yohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo. Imiqathango yotshabalaliso nolawulo lwezityalo oluncomekayo lubaluleke kakhulu ekuncitshisweni kweelahleko.







<fn>Pula Imvula.PlanningMaize.2010-06.xh.txt</fn>
Planning (Maize) IsiXhosa

Izicwangciso zempumelelo ngezityalo zehlobo



Imiyalelo:

Folio strap: Umsebenzi wemveliso

Byline: Eli nqaku lifakwe ngumntu obesakuba ngumlimi



Akukudalanga kuvunwe izityalo zexesha lonyaka elidlulileyo okanye kuqaliswe ngezicwangciso ezinobucukubhede zexesha elizayo lonyaka. Ixesha liselihle lokuba kuqwalaselwe okwenzeke kwixesha lonyaka elidlulileyo kwaye kuhlalutywe imibandela ngemibandela yolawulo neyomsebenzi wemveliso edlale indima ekufumaneni udidi lwasekugqibeleni nesivuno sezityalo. Ukuba akukho zingxelo zembali zigciniweyo ngentsimi nganye, ngoku lixesha elilungileyo lokusebenzisa iinkcukacha zonyaka ophelileyo ukuze kuqaliswe isixokelelwano sokugcinwa kweengxelo.

Iingxelo ezisisiseko semiba elandelayo yenkangeleko yamasimi mazigcinwe kananjalo zihlaziywe ngonyaka ngamnye: igama lefama, isithili sefama, indawo iphelele, imimandla yomhlaba olimekayo, umhlaba wokutyisa impahla, amadlelo aphuculiweyo, unkcenkcesho, iishedi zefama nezakhiwo.

Intsimi nganye kwifama nganye inokubekwa iliso ngokusebenzisa amagalelo alandelayo enkangeleko: ummandla wentsimi, ubunzulu bomhlaba, ukuchuma komhlaba, iinguquko zesimo kwiminyaka eliqela. (Ukuba ziyafumaneka kwiziphumo zovavanyo lomhlaba), iziganeko zojikeleziso lwezityalo nezicwangciso zokujikeleziswa kwezityalo, izityalo zokugqibela ebezityaliwe (kubandakanywa nemihla yokutyala), izityalo eziyimihlanganisela, izantya zokufakwa kwembewu, imvula eqhelekileyo,imvula efunyenwe ngethuba lefusi phambi kwesityalo ngasinye esityaliweyo, imvula efunyenwe ngethuba lokukhula, ulawulo lokhula olusetyenzisiweyo (kubandakanywa imichiza nezantya zokufakwa kwayo okwenziweyo kunye nokusebenza kwako), imichiza yokubulala izinambuzane ezitshabalalisa izityalo nokusebenza kwayo, izivuno zezityalo kunye nodidi.

Iindleko zezichumiso zezinye zeendleko ezinkulu ezingqalileyo zegalelo kwinkqubo yokulima. Ukuncomeka kokusetyenziswa kwenkqubo yokuchumisa okucwangciselweyo kwixesha ngalinye lonyaka ngokulandelelana kwawo kuya kwalatha imveliso yezona zivuno ziphezulu ngokufanelekileyo. Kubalulekile ukwazi isimo somhlaba wakho ngakumbi emva kwesityalo sesivuno esiphezulu nasemva kokufumana iimvula ezigqithisileyo kwimimandla ethile ezisenokuba zikhukulise izondlo zezityalo eziliqela ezibalulekileyo. Ukujika kwebala libe tyheli ngenxa yokunqongophala kwe-nitrogen ne-sulphur kuye kwacaca kwizithili eziliqela ezenza umsebenzi wokufama kwixesha lonyaka elidlulileyo. Kwisiganeko sesityalo esikhule kakuhle ngendlela eqhelekileyo, izondlo ezikhukulisiweyo mazibuyiselwe ukuqinisekisa ukuba isityalo esilandelayo sifikelela kwizivuno ezilindelekileyo.

Njengoko sikukhumbula oku, masiqinisekise ukuthathwa kweesampulu zomhlaba kwintsimi nganye yehlobo eza kuba nemveliso zize zithunyelwe ukuze zivavanywe. Sakuba senziwe isigqibo sokuba zeziphi izityalo ezingundoqo mhlawumbi ezombona, ezoojongilanga, ezeembotyi zesoya, ezamazimba ezamandongomane, ezeetapile, ii-sugar bean okanye nasiphi esinye isityalo, eziza kutyalwa, iziphumo zovavanyo zisenokusetyenziselwa ukwenza isicwangciso samanqanaba okuchumisa afanelekileyo afunekayo ukuze kufunyanwe izivuno ezinika inzuzo ngesityalo ngasinye. Isityalo ngasinye siya kufuna ingcebiso yokuchumisa eyahlukileyo. Amaxabiso ommandla wentengiso wexesha elizayo nolawulo lwemingcipheko aya kwalatha ukuba ngowuphi umxube wezityalo oya kufanela umsebenzi wokufama kwakho.

Ukuthathwa kweesampulu zomhlaba nokuhlalutywa komhlaba

Kufuneka kulandelwe amanyathelo aliqela ukuqinisekisa ukuba inkqubo efanelekileyo yokuhlalutywa kokufakwa kwekalika nesichumiso iya kuba yelungele umsebenzi wakho wokufama. Kubandakanywa ukuqokelela ngendlela efanelekileyo nokhathalelo lweesampulu zomhlaba, iinkqubo zovavanyo ezifanelekileyo, izikhokelo ekuphandwe banzi ngazo ukwenzela ukutolikwa kweziphumo, uphuhliso lweengcebiso ngezixa zezondlo ezichanekileyo kunye nomanyaniso lweemfuneko zezondlo zezityalo ukuze kubekho inkqubo ebanzi yolawulo lwezondlo.



Ukuqokelelwa kweesampulu

Injongo yokuhlalutywa komhlaba kukuqikelela isakhono somhlaba ukuze kunikwe inkxaso yezondlo ezifunekayo kwizityalo ezikhulayo nokufumanisa ngohlalutyo naziphi iingxaki zomhlaba ezinokuthintela ukukhula nokuphuhla okuncomekayo kwezityalo. Uhlalutyo lomhlaba ukwenzela ukufumanisa isiqulatho sodongwe nako kuvumela izixa zezitshabalalisi-zokhula ezichanekileyo kwinkqubo yolawulo lokhula.



Kubalulekile ukuthatha isampulu engummeli kwintsimi nganye. Isampulu yokugqibela ethunyelwa elabhoratri isenokuba nobunzima be-0,5 kg kanti kuyo kunokuhlalutywa ii-gram ezimbalwa kuphela. Kubalulekile ke ngoko ukukhetha amasimi anobunzulu bomhlaba neentlobo zomhlaba kunye neendawo zamasimi ezahluka-hlukileyo nezingamelanga intsimi ngokuphelela kwayo. Uhlalutyo lulunge njengesampulu eqokelelwe entsimini. Khumbula ukuba kukho ukwahluka-hlukana okukhulu emhlabeni wentsimi. Kwixesha elidlulileyo isampulu eqokelelwe kwishumi ngalinye leehektare zebloko yentsimi yayibonwa njengelingeneyo. Nangona kunjalo, kule mihla kucetyiswa ukuthenga okanye ukuboleka umbhojana wokubhola baze abantu bahambe ngokwesimbo esigoso-goso kuyo yonke intsimi ukusuka phezulu ukuya ezantsi, omnye ebambe ingxowa yesampulu nganye, kuthathwe ingxam kubunzulu obuphakathi kwe-15cm nama-20cm, kodwa kungadlulwa kuma-20 cm.

Xa kusetyenziswa ingxowa endala yesichumiso, qinisekisa ukuba iphendulelwe umphandle ube ngaphakathi njengoko ihlalutyana nje elinye lesichumiso lanele ukuphembelela iziphumo zovavanyo. Kunokufakwa iingxam ezininzi kangangoko, umzekelo nge-100 ukuya kuma-200 yeemitha nganye, xa kuhanjwa goso-goso. Thatha iisampulu eziphakathi kwemiqolo etyaliweyo zesityalo sangaphambili njengoko indawo apho bekukho izityalo ezimbalwa khona isenokubonakala njengezowuni yokuchuma okuphezulu. Isampulu ehlanganiselweyo ixutywa ngocoselelo ukuze isampulu emalunga nama-500 eegram ithathwe kwiindawo ezahluka-hlukileyo zengxowa kwakhona ize ifakwe kwibhokisi enikwa yilabhoratri yovavanyo ukuqinisekisa ukuba kuthunyelwa elabhoratri umelo olungakhethi-cala.

Ibhokisi yesampulu mayiphawulwe ngokucacileyo ngenombolo yentsimi, igama, idilesi yefama, iinombolo zoqhagamshelwano nomhla wokuthathwa kwesampulu ukuthintela nakuphi ukubhideka okunokubakho elabhoratri. Kusoloko kubhetele ukukuphetha oku entsimini ukuze kungabikho mpazamo yakutshintsheka kweesampulu okunokwenzeka.

Ukuba icandelo lentsimi livelisa ukukhula nesivuno esihle ngokubalaseleyo, kucetyiswa ukuba uthathe isampulu engeyiyo yale ntsimi. Le sampulu, xa ithelekiswa nesampulu yesiqhelo, inokusetyenziselwa ukukhanyisa iintsilelo zolungelelwaniso zokuchuma ezithile kuloo bloko ezinokuthi zichazwe zize zilungiswe.

Iisampulu zomhlaba mazingaqokelelwa kwiindawo ezingafanelekanga ezifana nemimandla engasemanxwemeni, imisele engenzi nto, iindawo zokugcina ifula eyafunjwa kudala, iindulana ezisezigingqini okanye kwiindawo ezikhukulisekileyo.

Ngoku yinto enokwenzeka ngezobugcisa ukusebenzisa iZixokelelwano Zeendawo Zehlabathi (Global Positioning Systems, GPS) ukuchonga iindawo kwisixokelelwano sothungelwano esikwisithuba se-0,5 ukuya kwiimitha ezine seendawo ezinqumlwayo kwisixokelelwano sothungelwano okanye xa kusenzelwa ukusasazwa kweesampulu kwisixokelelwano sothungelwano. Iisampulu ke ngoko zinokuthelekiswa kumaxesha ngamaxesha kwixesha elizayo kanti iinguquko ezahluka-hlukeneyo kwimiba yokuchumisa umhlaba zisenokubekwa iliso ngokuchanekileyo ngakumbi kwithuba elithile. Iziphumo zeenkcukacha kunokufikelelwa kuzo ngeSixokelelwano Solwazi Ngomhlaba (Ground Information System, GIS) ukuze kuveliswe itshathi yemibala "egudisiweyo" yomhlaba ebonisa iqondo lesimuncu (pH). Izondlo ezincinanana ze-calcium, i-magnesium, i-phosphate, i-sulphur, i-nitrogen nezinye iintlobo zovavanyo lomhlaba ukuze kufumaneke inkangeleko ebonakalayo yokwahluka-hluka okanye ubuzaza bengxaki ethile entsimini. Kwiindawo ezininzi izizikithi ezijikelezwayo zibekwa esweni ngokusebenzisa indlela yothungelwano kwihektare ngokwebloko nganye.



Isantya sokuthatha iisampulu

Elona xesha lilungileyo lokuthatha iisampulu kuxa unexesha lokwenza umsebenzi omhle, xa ukwazi ukwenza ingqalelo yokwahlula intsimi kakuhle ngokweendawo ezilungeleleneyo zokuthatha iisampulu ukuze oko kwenziwe ngonyaka ngamnye kwangalo elo xesha emva kokuvuna okanye kwindawo enye kujikeleziso lwezityalo. Kuluncedo kakhulu ukuthumela iisampulu ezihlalutywayo xa iilabhoratri zingaxakekanga kakhulu. Isiphithi-phithi sexesha elizayo lehlobo sikholisa ukubakho ngenyanga kaSeptemba nekaOktobha ngonyaka ngamnye. Isicwangciso masenziwe kuselithuba ukuze kwenziwe isicwangciso esifanelekileyo nokuze kudityanwe nabacebisi abanika iingcebiso malunga nezichumiso.



Ubunzulu bokuthatha iisampulu

Ngoninzi lweempawu zomhlaba eziya kuvavanyelwa ii-phosphates (P), i-potassium (K), izinto ezikhuliswe ngokwendalo neqondo lobumncu (pH), iisampulu zezondlo ezincinanana ezisemhlabeni mazithathwe kubunzulu obusisigxina be-0 cm - ukuya ku-15 cm. Kuxhomekeke ekugangathekeni komphezulu, ubunzulu bovavanyo obufanelekileyo kunokuthathwa ukusuka ku-0 cm ukuya ku-20 cm.



Ukukhathalelwa kweesampulu

Qwalasela ukuba ingxowa nganye yesampulu ichonga ngokucacileyo intsimi ethathwe kuyo kwaye inenombolo yayo efana yodwa. Iingxowa mazivalwe ngokhuselo, zigcinwe kude nobushushu obuphezulu, kwindawo epholileyo, zize zithunyelwe elabhoratri msinyane emva kokuba zithathiwe.



Izixhobo ezifunelwa ukuthathwa kweesampulu zomhlaba

Obona buncinci bezixhobo obufunekayo xa kuthathwa iisampulu ziimephu zefama, iinkcukacha ekubhekiselelwa kuzo zohlobo lomhlaba, iinkcukacha ze-GPS (ukuba ziyafuneka), izixhobo ezifanelekileyo zokubhola umhlaba, okanye imihlakulo (xa kunokugcineka ubunzulu obusisigxina), iingxowa zeesampulu ezingundoqo, iingxowa zeelabhoratri zomhlaba, iipeni zokuphawula iibhokisi neengxelo ezigciniweyo malunga nentsimi.



Ukukhetha ilabhoratri

Ezona labhoratri zikhuselekileyo zinokusetyenziswa zezo zinganxulumenanga nalo naliphi iqumrhu elithile - ezi ziphumo zihlawulelwa ngumlimi ngoko ke ziba yimpahla yomnini. I-ARC ineqela leelabhoratri ezilunge kakhulu ezinokusetyenziswa ngesi sizathu. Ngelishwa, amaqumrhu athile ezichumiso alwenza simahla uhlalutyo, akuthakazelela ukukhupha iziphumo kuphela xa umlimi ethenga izichumiso kuwo.

Ukucela iimvavanyo ezifuneka kwifama yakho

Uninzi lweelabhoratri lunebhaskithi yeemvavanyo ezisisiseko ezikholisa ukwenziwa njengovavanyo lwesiqhelo ngexabiso elihle kakhulu xa kuthelekiswa nokusebenziseka kweziphumo.

Ucetyiswa ukuba ucele iimvavanyo ezidweliswe ngezantsi ukuze Isazi Ngomhlaba (Agronomist) okanye umcebisi akunike icebiso eliphathekayo emva kokuqwalasela iziphumo zovavanyo lomhlaba ngokunjalo nokutsalwa ziindawo ezintle zamasimi efama yakho kunye nobume bemeko yemozulu apho ikhoyo ifama yakho. Iimvavanyo zobumuncu (pH, i-P, i-K, i-Ca, i-Mg, i-Na nepesenti yokuxinana kwesimuncu (i-acid) kudibene nokulandelayo okufuna isicelo esihanjiswa sodwa, i-S (xa ilabhoratri inazo izixhobo zokukuvavanya oku), i-Zn (HCL), ipesenti yodongwe neemfuneko zekalika, njengobona buncinci.

Isiphetho

Kukholisa ukuba khona iindleko ezihamba nohlalutyo lweesampulu zomhlaba - kodwa khumbula ukuba ukuchitha iirandi zamakhulu ambalwa kunokukulondolozela amawaka eerandi kwimveliso yezityalo. Kubhetele kakhulu ukuthatha iisampulu ngonyaka ngamnye kunokulondoloza imali encinci mhlawumbi uze ugqibele ngokusebenzisa uhlobo olungachanekanga, okanye isixa, sesichumiso.



<fn>Pula Imvula.PoliticiansMaize.2010-05.xh.txt</fn>
Politicians (Maize) IsiXhosa



Imini abathethe ngayo abalimi nabezopolitiko...



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezwa kwexabiso

Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama.

3. Photo: NguNks Jane McPherson, uGq Willie KotzÃ©, uMoss Malo, uMonica Mpetshu-Matamba, uTom Gwala, uSamuel Moloi, uElias Monaisa, uWilliam Matasane, noNksk Jenny Mathews abebeye kwiNkomfa yaseAgri SA yoPhuhliso lweMpahla yoRhwebo namaFama ebibanjwe kwisiXeko saseKapa kutshanje.



Iqela laseGrain SA loPhuhliso lwamaFama beliye kwiNkomfa yaseAgri SA yoPhuhliso lweMpahla yoRhwebo namaFama, ebibanjwe ngowama-25 nama-26 Februwari 2010 kwisiXeko saseKapa.



Sekubaluleke kakhulu ngoku ukuba sijolise ingqalelo yabezopolitiko kwimeko emandundu yezoqoqosho ezijongene nayo ezolimo eMzantsi Afrika kuba asinakuqhuba ngokulima izityalo ezingasiniki nzuzo - kananjalo ngokuqinisekileyo asinakuncedisa kwinkqubo yenguquko neyokubuyiselwa kwemihlaba ngokuthi sibone nje kuphela ukuhlala kwabalimi abatsha kwiifama zabo kodwa babe bengakwazi kulima ukuze bafumane inzuzo eya kubenza babe ngabalimi abalondolozekayo, naborhwebo oluphilayo! Ngoko ke, abalimi baye kwisiXeko saseKapa ngethemba lokufikelela kwiindlebe zabaqulunqi bemigaqo-nkqubo. Ngokuba bebelapho - nathi ngokunjalo!



Iqela laseGrain SA loPhuhliso lwamaFama belimenywe ukuba libonise ngeefoto nezilayidi zomsebenzi eliwenza kulo lonke eli lizwe kanti iMaize Trust inike inkxaso kolu hambo lwaseKapa lwegqiza labameli abasixhenxe labalimi abasaphuhlayo. Igqiza lethu belimelwe nguNks Jane McPherson, uGq Willie KotzÃ©, uMoss Malo, uMonica Mpetshu-Matamba, uTom Gwala, uSamuel Moloi, uElias Monaisa, uWilliam Matasane, noNksk Jenny Mathews.



UMphathiswa uTina Joemat-Pettersson ebesisithethi esiphambili kusuku lokuqala lwenkomfa. UMphathiswa uyibalule indima yemibutho yempahla yorhwebo kuphuhliso lwecandelo "elibone abalimi abarhwebayo bebambe izandla zamahlakani asaqalayo ngobubele kananjalo ewaxhobisa ngezakhono zobuchule nangolwazi oluxabisekileyo." Uqinisekise abameli-zingxoxweni ukuba uphuhliso lweendawo ezisemaphandleni nokubuyiswa kwemihlaba yimiba ephambili kurhulumente kwaye ukhuselo lokutya nokudalwa kwamathuba emisebenzi yeyona mibandela kujoliswe kuyo leyo. Uphawule ukuba umba ekujoliswe kuwo licandelo wokudalwa kwamathuba emisebenzi usemva kakhulu kwaye oku kufuneka kuqwalaselwe. Inkonzo yakhe iya kujolisa kananjalo kuphuhliso lwabanini bemihlaba emincinci nakubalimi borhwebo lo gama ngaxeshanye evumile ukuba bayiphawule into yokuba kubekho ukwetha kotyalo-mali kweli candelo ngoko ke urhulumente kwixesha langoku wenza isicwangciso sesakhiwo esisiseko sotyalo-mali kunye neSebe lezoThutho. Uphinde wathi baziphawule iingxaki ezivela njengesiphumo esiyinyaniso sokuba abalimi bethu abafumana uncedo oluncinci nabangalufumaniyo kwaphela, kufuneka bekhuphisene nabanye abalimi bamazwe aphuhlileyo abafumana iinkxaso kurhulumente. Iingxaki ezizingisileyo zonqongophalo lwemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini zidibene ngengxaki eyandayo yokunyuka kweendleko zamagalelo okuqalisa, nekhokelele ekubeni imihlaba emikhulu ihlale ingasetyenziswa, inganiki mveliso kananjalo ityeshelwe, yimibandela leyo eyaziwayo ngabaqulunqi bemigaqo-nkqubo kwaye bathembisa ngenkxaso ethe vetshe kubanini bemihlaba emincinci nabalimi abatsha.





Kwintetho yakhe uMphathisa uthe isebe linenjongo yokubanceda abalimi ngokusebenzisa izixokelelwano ezahluka-hlukeneyo zokubanika inkxaso ukuze kuthinteleke ukuthinjwa kodwa uthe abalimi baya kunikwa ithuba leminyaka emithathu lemfesane kanti ngelo xesha kufuneka bebonise ukuba amashishini abo emi kakuhle. Olu luphawu olukhuthazayo lokuzinikela oluvela kurhulumente kodwa kukho inkxalabo yokuba lo gama abalimi bengekakwazi ukulima nakuphi ukutya okuziinkozo okanye imbewu yeoyile ngendlela ebanika inzuzo, ukulondolozeka kwabo kwixesha elide kuya kuhlala kusetha.



UMphathiswa uthe umsebenzi wokukhupha imveliso kwezolimo uya ngokuhla ungangxamanga kwaye uMzantsi Afrika uya ngokuthenga iimveliso zezolimo kwamanye amazwe. Umbuzo omawuphakanyiswe ngulo: Kutheni sithenga imveliso enokwenziwa ngabalimi bethu apha emihlabeni eyiyeyethu ngokusebenza abaxhasi bethu bezinto ezisetyenziswayo ngaloo ndlela kufumaneke namathuba emisebenzi? Ukuthengwa kwamanye amazwe kwenyama yenkomo, inyama yamathole enkomo, eyenkuku namaqanda ngokuqinisekileyo kuyanda. Oku kuthetha ukuba sihlawula abalimi bamazwe angaphandle ngemveliso enike abemi bamazwe abo amathuba emisebenzi kwaye asebenzise iinkxaso zabo zokutya okuziinkozo. Ezi ntengo zakwamanye amazwe zikwathetha ukuba sichitha umqukuqelo wemali esesandleni ngaphandle kwemida yethu kunokuyigcina ngaphakathi kwelizwe lethu ukuze kuncedakale ityathanga lexabiso lezolimo ngokwenza njalo sivuselele uqoqosho lwethu oluqhwalelayo lwasemaphandleni.



UMnu Gugile Nkwinti, uMphathiswa woPhuhliso Lwasemaphandleni Nokubuyiswa Kwemihlaba,ebesisithethi esisentloko kusuku lwesibini, lona obelujoliswe kwimibandela emalunga nophuhliso lwabalimi abatsha. Uthe ukholelwa ekubeni mkhulu umsebenzi ekusafuneka wenziwe ukuqinisekisa ukugqithiselwa komhlaba ngempumelelo, utsho esithi kufuneka kunikwe ingqalelo yohlobo olulodwa kubalimi abatsha asebesezifama nabatsala nzima ukuzuza impumelelo. UMphathiswa uNkwinti uphawule ukuba ezolimo ezisekwe kakuhle zidlala indima ebalulekileyo ekubekeni iliso nokuqeqesha abalimi abatsha. Igqiza laseGrain SA labameli-zingxoxweni lifumene ithuba lokuthetha ngemiqobo ebathintela kwimpumelelo yabo kwaye baphefumle kanobomi ngezinto ezibakhathazayo ngakumbi xa bekuthethwa ngokusilela kokugqithiselwa kwemihlaba kuba ukunika abantu umhlaba akulingenanga baze baqhuba bathi indlela enika uncedo kuwo onke amacala efama nganye ifuna uphuhliso nenkxaso kwithuba elide lexesha. Omnye umbandela oxhalabisayo kukunikwa kweefama ngokwamaqela kuba ekugqibeleni iba ligcuntswana elizimiselayo nelizinikelayo labalimi abasebenzela abanye abaziindlalifa "abagwenceli-simahla".



UMphathiswa uyincome kakhulu indima yeGrain SA kangangokuba ucele intlanganiso negqiza labameli-zingxoxweni, nto leyo enika ithemba lokusondeza isebe lakhe kufutshane neqela elisebenza kunye laseGrain SA kwaye sihleli kwelo themba lokuba oku kuya kuba neempembelelo ezilungileyo kwixesha elizayo.

<fn>Pula Imvula.ProfitMaize.2010-05.xh.txt</fn>
Profit (Maize) IsiXhosa



Ingaba abalimi kufuneka befumene inzuzo?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezwa Kwexabiso

Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama.



Uninzi lwabalimi luthi inzuzo asisosizathu ekuphela kwaso sokwenza umsebenzi wokufama. Bathi banothando lomhlaba nezithuba ezikhulu ezivulekileyo, okanye bonwabela ukuzimela abakunikwa ngumsebenzi wokufama okungekhoyo eofisini okanye kumaqonga okusebenza amaqumrhu nakwimigaqo-nkqubo. Kodwa abalimi abanakuze bayiphike into yokuba iinzuzo zibalulekile kumashishini abo ngeendlela ezininzi ezahluka-hlukeneyo.



Okokuqala inzuzo sisalathiso sempumelelo yemisebenzi yabalimi kwaye, ngokusekwe kwiinzuzo, umlimi uyakwazi ukwenza isicwangciso sokukhula okanye amalinge ophuhliso exesha elizayo, nto leyo eyomeleza impumelelo yakhe yethuba elide. Iinzuzo zikwanika umvuzo wexesha lonyaka lokusebenza nzima. Xa umlimi ekwazi ukulinganisa iimbuyekezo zemali ezinika ithemba ngokotyalo-mali aqalise ngalo kwifama yakhe, adibanise nokusebenza kwakhe kananjalo nolawulo lwalo lonke ixesha lonyaka, oko kuyamkhuthaza ukuba aphinde enze utyalo-mali kwishishini lomsebenzi wokufama.



Imingcipheko

Bonke abalimi bayayazi imingcipheko exhaphake kumsebenzi wokufama. EMzantsi Afrika sizizisulu zeemeko zemozulu eguqu-guqukayo, nemikhwa yeemvula ezingalungelelaniyo nezingathembekiyo ezenza ukuba icandelo lezolimo libe sisisulu seempembelelo zembalela. Le mingcipheko iyaziwa, kanti abavelisi abangabaphathi abalungileyo benza izicwangciso baze bahlale bezilungiselele xa kunokwenzeka ezi ziganeko.



Kukho imibandela enokulawulwa ngumlimi efana nokusebenzisa iindlela zokufama "ezizezona zilungileyo": iinkqubo zokulungiswa komhlaba nezokufakwa kwesichumiso, ukunkcenkceshwa kwamasimi apho kunokwenzeka khona, ukuthengwa kodidi lwembewu nesichumiso nokulawulwa kokhula nezitshabalalisi-zezityalo kulo lonke ixesha lonyaka. Omnye umbandela womsebenzi wokufama onokulawuleka lulwazi lomlimi. Uninzi lwabalimi luqalisa ngemfundo esisiseko baze emva koko bafumane uqeqesho lohlobo olulodwa lwezolimo kumaziko oqeqesho okanye ngezintlu zezifundo ezifutshane ezifana nezo zifumaneka simahla kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA. Ukufunda ngamava nako kudlala indima enamandla amakhulu kubomi bomlimi kwaye ufunda ukuyazi ifama yakhe nobugoci-goci bayo obungafani nobunye.



Abalimi bokutya okuziinkozo bajongene nemeko emandundu

Ingxaki kukuba kwixesha langoku umsebenzi wokufama ufumana amava emeko emandundu malunga nenzuzo! Akuzange nanini kwithuba langaphambili ukuba kungancedi nganto ukulima izityalo. Ngoku, ngaphezu kwalo naliphi elinye ixesha langaphambili, umlimi ngamnye unoxanduva lokulawula ishishini lakhe ngokuqaphela ukuze aphumelele kanti oku kuthetha ukuba asoloko ezazi iindleko zeshishini lakhe kananjalo athelekise isakhono sengeniso seshishini ngalinye ngokwahluka kwalo okanye umsebenzi owenziwa efama, nesivuno esinokufumaneka kwimisebenzi yakhe yokufama. Akulunganga ngokwaneleyo ukuba ngumlimi olungileyo oyaziyo eyona ndlela ifanelekileyo yokusebenza umhlaba, ongumkhandi onesandla okanye oyichanayo impahla efunekayo - kuninzi okufuneka ngaphezu koko!



Njengabalimi, ingaba sizigcina sixakekile okanye ingaba siqhuba ishishini elinenzuzo?

Isoyikiso esikhulu kwimpumelelo yomsebenzi wokufama yile nto maxa wambi ebizwa ngokuba "lungonyamelo lokuxheshekileyo". Ngelishwa oku luphawu olukhulu lomsebenzi wokufama osoloko unemibandela efuna ingqalelo exheshekileyo nokukwazi ukumelana nemo yonxunguphalo imihla ngemihla kanti imiceli-mngeni yosuku ngalunye iba yindlela ekwenziwa ngayo izinto. Ukuchitha ixesha elininzi kule mibandela yemihla ngemihla kusenokuba yingozi xa sijonge ekuphileni kwithuba elide leshishini lokufama xa kusenza umlimi ukuba atyeshele isicwangciso esibalulekileyo nomba wolawulo lomsebenzi wokufama.



Ulawulo lwefama ngumsetyenzana ongqalileyo ojongene nokwenziwa kwesicwangciso nolungiselelo. Lufuna ixesha nokuqeqesheka "kunokuziva wonwabile" kuphela. Umlimi wenene ngamnye uyonwaba xa iitrektara zakhe zikulungele ukubaleka kwimihlaba elindileyo echumileyo - kodwa oko akusoloko kuyinto elungileyo enokwenziwa! Umzekelo, kweli xesha lonyaka 2010 - 2011, abalimi bombona kufuneka beqwalasele ngokuqaphela ukuba ingaba ukutyala umbona kuya kuba luncedo na kuba iingcali zezoqoqosho zakwaGrain SA zicebisa ukuba isixa esiyintsalela sokutya okuziinkozo esikhoyo kwithuba langoku siya kuwagcina ephantsi amaxabiso ukuze imida yenzuzo ibe sezantsi ngokugqithisileyo okanye ingabikho kwaphela ngaphandle kokuba kunokwenzeka ummangaliso onokuguqula umfanekiso okhoyo.



Umlimi ngamnye kufuneka achithe ixesha esenza uphando ngesakhono sefama yakhe. Uhlola intsimi yakhe, imeko yakhe yemali nemingcipheko abona ukuba unako ukuyithatha, abasebenzi aya kubafuna iindleko eziphathelene nabo kananjalo uqwalasela izakhono kunye namandla akhe afana odwa. Le ngqalelo imalunga nokubeka umgangatho wezoqoqosho kwindawo yokuqala nokwenza eyona nto ilungileyo ifanele ukwenziwa ukuqinisekisa ezona nzuzo ziphezulu zinokufumaneka. Khumbula ukuba ukulondolozeka kuxhomekeke kwiinzuzo!



Eyona miba iphambili yoshishino efuna uqwalaselo nocwangciso yile:



Imveliso

Zeziphi izityalo ezahluka-hlukeneyo endiza kuzivelisa? Ndiza kulima yiphi imidibaniso? Yindawo engakanani yefama ekulungele ngokubalaseleyo ukulinywa kwezityalo? Singakanani isakhono endinaso sokugcina imfuyo? Ingaba kukho inkqubo enokufanela le fama endinokuyiqhuba ukuze ndongeze ixabiso lemveliso endiyilimayo?



Inkxaso yemali

Ndiza kuzilima njani ezi zityalo? Ingaba ndinayo imfanelo yayo nayiphi inkxaso yomsebenzi wemveliso? Ingaba iincwadi zam zigcineke zicocekile kwaye zichanekile? Zinako na ukundibonakalisa emehlweni omxhasi-zimali ndinobungcali kwaye ndithembekile? Ingaba kufuneka ndithenge okanye ndiqeshe iitrektara, izixhobo zokusebenza okanye naziphi ezinye izixhobo? Yeyiphi imibandela enokuphembelela iindleko zam zamagalelo?



AbakwaGrain SA baneengcali kwezoqoqosho abaqwalasela ukuhla nokunyuka kwamaxabiso kananjalo imikhwa yommandla wentengiso kwaye bazisa abalimi msinyane kangangoko malunga neenguquko ezinokuchaphazela ishishini. Abalimi kufuneka babe neendlela zokuhlala benxulumene nolwazi lomzuzu ngamnye! Nanku umzekelo wolwazi olunikwa amalungu akwaGrain SA rhoqo kwileta yeendaba zeveki:





Ukunyuka kwamaxabiso eziniki-mlilo ngoEpreli

UPetru Fourie (ingcali yezoqoqosho kwezolimo: Amagalelo Nemveliso, kwaGrain SA)



Ngokweenkcukacha zakutshanje ezivela kwaCentral Energy Fund (Ingxowa-mali Esesizikithini Samandla , ixabiso lepetroli lisenokunyuka ngeesenti ezingama-51,5 ngelitha nganye ngomhla wesi-7 Epreli, ukuze ixabiso le-diesel linyuke ngeesenti ezingama-54,5 ngelitha nganye. Ezi ziganeko zokunyuka ezilindelekileyo zisenokunxulunyaniswa ubukhulu becala nokunyuka kwerhafu kunye nerhafu yeNgxowa-mali Yeengozi Zeendlela (Road Accident Fund - RAF), eziza kuqalisa ngoEpreli, njengoko izibalo ze-Central Energy Fund kwithuba langoku zibonisa imbuyiselo enganeno kumaxabiso eziniki-mlilo. Irhafu ye-diesel iya kunyuka ngeesenti ezili-17,5 ngelitha nganye, lo gama irhafu ye-RAF iza kunyuka ngeesenti ezisi-8 ngelitha nganye. Njengoko ezi ziganeko zokunyuka ziya kubanga ukunyuka kwisaphulelo somlimi kwi-diesel, iimpembelelo kwintsalela yexabiso lomlimi le-diesel ziya kunyuka zibe ziisenti ezingama- 42,5 ngelitha nganye.



(Isicatshulwa esivela kwiLeta Yeendaba yakwaGrain SA iveki ye-10 - 12/03/2010)



Ukuthengisa

Kubaluleke kakhulu ukujolisa ishishini kwiimfuno zommandla wentengiso nemali ummandla wentengiso ofuna ukuyichitha ngemveliso. Akulunganga ngokwaneleyo ukusebenza nzima umntu achithe imali eninzi elima imveliso ethandekayo kanti ekugqibeleni uya kufumanisa ukuba isezantsi imfuno ebangwa ngemveliso yakhe. Okanye mhlawumbi afumanise ukuba ixhaphake kakhulu imveliso leyo ngoko ke amaxabiso athengisekayo abe phantsi kakhulu, ngolo hlobo umsebenzi owenziwe ngazo zonke iinyanga efama ube ubuyinkcitha-xesha kube kungekho kwanzuzo efumanekileyo! Kufuneka kunikwe ingqalelo ngokuqaphela isiphetho semveliso ngengqiqo yokuba imveliso iya kufunwa ngabasebenzisi nokuthi unganika inkxaso yayo ngexabiso abanothakazelelo lokulihlawula bakwazi ukufumana inzuzo efanelekileyo!



Abalimi bombona kuya kufuneka baqwalasele konke abanokukhetha kuko kwixesha elizayo lonyaka. Amaxabiso ommandla wentengiso aphantsi kakhulu kwaye aya kuhlala ephantsi ngolu hlobo de kubuye imbuyekezo enempilo ethe chatha elungeleleneyo phakathi kwenkxaso nemfuno ebangwayo. Ukusetyenziswa kombona ngaphakathi eMzantsi Afrika kunokuba ziitoni eziqhelekileyo ezizigidi ezili-9 ngonyaka kanti ingqikelelo yesi sityalo yakutshanje ibeka isivuno sethu kwiitoni ezizigidi ezili-12,8. Ngamanye amazwi, silima umbona ogqithisileyo nto leyo eyenza ukuba ummandla wentengiso uphuphume kanti isiphumo soko ngamaxabiso aqhubayo ngokuba phantsi emveliso yethu side sifumane imfuno ebangwayo enyukileyo yombona.



Ukwandisa imfuno ebangwayo yeemveliso zethu kufuneka siqwalasele okulandelayo:

Ukwandisa iintengiso zombona ezithunyelwa kumazwe angaphandle;

Ukunciphisa ukulinywa kombona ukuze kuphele ukungxalwa kwemimandla yentengiso;

Ukuqalisa ngokuguqula intsalela yokutya okuziinkozo kube yi-ethanol; kananjalo

Ukuyeka ukuthenga kumazwe angaphandle inyama yehagu, inkuku namaqanda kodwa kwandiswe imveliso yethu yezi mveliso.



Ngamawaka-waka abalimi (abakhulu nabancinane) nezigidi zeehektare ebezinokuziswa kwimveliso xa imimandla yentengiso yombona ibinokwandiswa ukuze kwande imfuno ebangwayo ukuze ngolo hlobo kunyuke amaxabiso. Abalimi ngoosomashishini ngoko ke inzuzo ibalulekile kubo ukuze balondolozeke.



<fn>Pula Imvula.ProfitsMaize.2010-06.xh.txt</fn>
Profits (Maize) IsiXhosa



Ukongeza ixabiso - ingaba oku kunako ukwandisa iinzuzo?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezwa Kwexabiso

Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama



Ukuqhutywa kokongezwa kwexabiso maxa wambi sisicwangciso sobuqili esiphumeza abalimi ekwandiseni imida yenzuzo yabo nesigcina imisbenzi yabo yokufama isempilweni. Ngokubanzi, ukongeza ixabiso okanye "ulongezo-xabiso" kukuqhubela phambili imveliso ukuze kongezwe ixabiso elithe chatha kuyo.



Yintoni ulongezo lwexabiso?

Ukongeza ixabiso lesityalo kuthetha ukuzibandakanya kwitsheyini yexabiso ngokuqhubela phambili imveliso yefama ngendlela ethile okanye nokuba kungayiphi indlela. Oku kukholisa ukufuna ukuba umlimi enze utyalo-mali kweminye imisebenzi efana nokuqesha uncedo olongezelelweyo, okanye athenge ezinye izixhobo, ngoko ke kufuneka izibalo zenziwe ngokuqaphela ukuze kufumaneke iinzuzo emva kwenkqubo yokongezwa kwexabiso. Ngaphaya koko, ezi zibalo akufuneki zenziwe kanye kuphela - amaxabiso angazinzanga nobume beemeko zemimandla yentengiso eguqu-guqukayo yemimandla yentengiso enza izibalo zihle zinyuka ukuze ke ngoko maxa wambi inkqubo yokongeza ixabiso ibe nenzuzo, lo gama ngamanye amaxesha kusuka kungabi njalo.



Kutheni abalimi kufuneka bezibandakanyile kwinkqubo yokongezwa kwexabiso?

Kaninzi abalimi ngabamkeli bamaxabiso kunokuba babe ngababeki bamaxabiso. Oku kuthetha ukuba ngabathengi bemveliso yasefama abamisela imali eya kuhlawulwa kwaye umlimi akanagunya lesigqibo sokuthetha-thethana ngentengiselwano ephucukileyo. Njengesiphumo, abalimi mabakhangele iindlela abanokufumana ngazo isabelo kwixabiso elongezelelwa kwisityalo sabo emva kokuba sishiye ifama ngokugcina inkqubo yemveliso kwifama nakwingingqi iphezulu kangangoko xa isaphucukile ngokoqoqosho.



Ukongeza ixabiso lombona

Amaxabiso ombona ethuba langoku ka-2010 aphantsi kakhulu kwaye abalimi bombona kufuneka beqwalasele ukuba ingaba ikhona na indlela abanokuphucula ngayo ingeniso enokufumaneka yesityalo. Umzekelo, kunokwenziwa isibalo esilula sokufumanisa inzuzo enokufumaneka ngokongeza ixabiso ngokusila umbona ube ngumgubo wombona.



Masenze isibalo ngokucingela ekubeni itoni enye yombona omhlophe inokuthengiswa nge- R1 000. Endaweni yokuthengisa le toni inye yombona kwimbumba yamaqumrhu ezityalo eziziinkozo yendawo leyo, uMnumzana uMlimi unokuguqula umbona omhlophe ube ngumgubo wombona osetyenziswa ngabantu. Oku unokukwenza ngokuzisilela ngokwakhe okanye ngokusa umbona kwilitye lokusila elikufutshane lokuwuqhubela phambili aze emva koko aye kuqokelela umgubo lowo wombona obekelelweyo.



Indlela Yokuqala Enokukhethwa

UMnumzana uMlimi unokuqwalasela iinzuzo zethuba elide zokusila umbona kwifama eyiyeyakhe ukuze yena ngokwakhe abe nguMnumzana uMnini-litye Lokusila. Kufuneka aqwalasele okulandelayo:

Ingaba unaso isithuba kwifama yakhe okanye kungafuneka ukuba aqeshe indawo na?

Yeyiphi imithetho yeempilo afanele ukuyithobela kwaye inganeendleko ezingakanani?

Zeziphi izixhobo anokufanela ukuba nazo kwaye ingaba inkcitho iya kufaneleka na kwithuba elide elizayo umzekelo, amatye okusila, izikali, izixhobo zokubhola umhlaba, izixubanisi noomatshini bokuthunga iingxowa njl.njl.?

Loluphi uhlobo lokubekelela olunokufuneka kwaye angazithenga phi iingxowa?

Zingangakanani iindleko zoyilo lwe-logo, ukufakwa kweeleyibhile nokufakwa kohlobo?

Ingaba kungafuneka iqela elandisiweyo labasebenzi?

Umgubo wombona uza kuthengiswa phi?



Okufanele ukuphawulwa kukuba esi sicwangciso-buqili sesethuba elide esibophelela uMnu Mlimi kwinkqubo yokusila.



Indlela Yesibini Enokukhethwa

Enye indlela enokubakho kukuba uMnu Mlimi ase umbona wakhe omhlophe kumsebenzi wokusila okufutshane ukuze uqhutyelwe phambili ngokwenziwa ngumgubo wombona. Le ndlela engabopheleliyo ithetha ukuba usenokukhetha ukwenza oku xa amaxabiso ombona ephantsi kangangokuba anqwenele ukufumana indlela yokuphakamisa umda wenzuzo kwisityalo okanye usenokuthengisa umbona wakhe ungaqhutyelwanga phambili xa ixabiso lommandla wentengiso lamkelekile. Ayifuni tyalo-mali lwemali yokuqalisa ishishini kodwa iyalongeza ixabiso. Umlimi ngamnye kusafuneka enze umsebenzi wakhaya wokucinga malunga nendawo yakhe ahlala kuyo.



UMnumzana Mnini-litye Lokusila wam ubale ukuba iindleko zam ngoMeyi 2010 ziya kuba zilapha:

Ama-20% elahleko yokusila kuba amakhatshu nezinambitho ezijengqa-jengqiweyo zigcinwa njengenxalenye yentlawula kaMnu Mnini-litye lokusila.

Oku kuthetha ukuba ndiza kufumana ama-800 kg omgubo wombona kwi-1 000 kg yombona wam.

Kukwakho intlawulo eyongezelelweyo yama-R320 yemali esesandleni eyongezelelweyo yokusila yeenkonzo ezinikwa nguMnu Mnini-litye lokusila.



Izibalo zifana nezi:

Umbona oli-1 000 yeetoni kuthatyathwe ama - 20% elahleko yokusila (ama-200 kg yamakhatshu nezinambitho ezijengqa-jengqiweyo) =

KUPHELA ngama-800 kg omgubo wombona

Kodwa ama-800 kg omgubo wombona ngeengxowa zobukhulu obufaneleke ncam endizifunayo nendicela uMnu Mnini-litye lokusila ukuba afake kuzo umgubo wombona wam, zinokuthengiswa ngemali eyiyona iphantsi ye-R2,20 ngekhilogram.



Umgubo wombona - 800 kg x R2,20/kg = R1 760

Kuthatyathwe Intlawulo Yokusila = R 320

Imali esepokothweni evela kwakuyo loo toni enye yombona = R1 440

Inzuzo evela kwinkqubo yexabiso elongeziweyo ngetoni

nganye esiliweyo = R 440



Zininzi nezinye iinzuzo ezivela ngenxa yesi sicwangciso-buqili:

Kuvuseleleka umsebenzi wezoqoqosho wengingqi;

Umlimi ufumana inzuzo kwisabelo sommandla wentengiso obanzi;

Uqoqosho lwasemaphandleni luyazuza; kananjalo

Kuvela imisebenzi yendawo leyo.



Mininzi neminye imiba enokuphengululwa malunga nokongezwa kwexabiso. Kunenzuzo engakanani ukusebenzisa umbona kaMnu Mlimi kwizabelo zokondla iinkuku, iihagu, iigusha okanye iinkomo? Zeziphi izinto eziluncedo kubalimi bombona xa kunokukhuthazwa ukuguqulelwa kombona kwishishini le-ethanol? Ingaba uMnu Mlimi uya kufumana imali ethe vetshe ngesityalo sakhe sombona ekupheleni kwetsheyini yexabiso azibandakanye kuyo? Siza kumana siziqwalasela ezi nkqubo kwixesha elizayo.





<fn>Pula Imvula.Soil2.2010-07-01.xh.txt</fn>
Umhlaba 2 IsiXhosa

Ukuvavanya nokulawula ukugangatheka komhlaba

Imiyalelo:

Folio strap: Umhlaba

Byline: Inqaku linikelwe ngumlimi wexesha langaphambili

Caption:

Diagram 1: Isixhobo sokuvavanya ukugangatheka komhlaba siya kunika umtyhi wento eyenzeka emhlabeni.



Eli nqaku liza kuchaza indlela esisebenza ngayo isixhobo sokuvavanya ukugangatheka komhlaba kunye nendlela yokulawula ukugangatheka komhlaba.



Ukusebenzisa izixhobo zokulinganisa ukugqobhozeleka komhlaba (i-penetrometer) okanye ezokuvavanya ukugangatheka komhlaba







Isazobe 1













Isixhobo sokuvavanya ukugangatheka komhlaba siya kunika umtyhi ngento eqhubeka phakathi emhlabeni kodwa sesinye sezixhobo eziliqela neendlela ezisetyenziselwa ukubeka iliso kugangatheko lomhlaba. Uncedo olufumaneka kwesi sixhobo kukuba amasimi anokuhlolwa kwixesha lonyaka lethu lokulima lula kakhulu. Ukuba kuqwalaselwa izityalo ezineengxaki zempilo kunokuvavanywa msinyane ukuba ingaba ingxaki kukugangatheka komhlaba na okanye akunjalo. Kwakhona elona xesha libalaseleyo lokusebenzisa (i-penetrometer) kuxa isimo sokufuma komhlaba wonke sikwisakhono sentsimi. Iimeko ezome kakhulu okanye eziludaka azisayi kunika imilinganiselo efundeka ngendlela enokuthenjwa.

Isixhobo sokuvavanya sinebhumbulu yentsimbi enobungqukuva beqondo lama-30 enomphini wokuqhuba negeyiji yoxinzelelo. Iibhumbulu zemihlaba ethambileyo nelukhuni ziyafumaneka nazo. Ezi ncam ziyilelwe ukunika umfuziselo weengcambu ezikhula zityhutyhe emhlabeni. Isixhobo sikunika ukufundeka kwamaqondo ngokwee-kilopascal ezilinganisa ukumelana naso komhlaba ekugqobhozelekeni. La maqondo afundekayo anokukubonisa ukuqina okushiya-shiyanayo kokugangatheka okwahluka-hlukileyo kumanqanaba ngamanqanaba kwinkangeleko yomhlaba. La maqondo afundekayo anokusetyenziselwa ukufunisela imephu yayo yonke ifama okanye abe sesizikithini esijikelezwayo ukusuka kuso ukuya kwintsimi iphelele ukuze kuvavanywe ingxaki yokugangatheka komhlaba enokuba khona kwindawo ebaanzi.



Ukulawula ukugangatheka komhlaba

Ezinye izisombululo zokulawula ukugangatheka komhlaba zishwankathelwe ngezantsi:

Ukucutha ukulima umhlaba olinyiweyo ngenjongo yokulimela ulondolozo lomhlaba kubandakanywa ukulima okukona kuncinci komhlaba olinyiweyo.

Beka iitrektara nezixhobo zokusebenza kuphela okanye izixhobo eziziqhubayo phakathi xa umhlaba ukwisakhono sentsimi okanye nganeno kuso. Isimo sokufuma komhlba sinokuqwalaselwa phambi kokuqalisa ngokulima umhlaba olinyiweyo ngokuthatha isampulu yomhlaba ukusuka kubunzulu be-15 cm's emhlabeni ophezulu. Zama ukwenza ibhola ngawo. Ukuba ukbumbana lula kwaye uyancamathelana oko kuthetha ukuba umanzi kakhulu. Ukuba ucumzeka lula wome ngokwaneleyo ukuba ungalinywa kwakhona okanye uhanjwe ngezihamba-ndlela ezinzima.

Ukucutha kangangoko ukusetyenziswa kwamakhuba ebhodi yokubumba.

Sebenzisa ukulima ngamakhuba ebhodi yokubumba engena nzulu endaweni yezixhobo zamazinyo ukuze ukrazule ezantsi okanye uqhube ngokuqhekeza isigcina-kufuma esizezikhondweni.

5. Xa ukukrazula okunzulu kusebenzisa isixhobo samazinyo esingawuphazamisiyo umphezulu womhlaba kodwa siqhekeze nawuphi umhlaba olukhuni phakathi kwama-25 cm nama-45 cm kubunzulu bomhlaba.

6. Ukutyala ngesixhobo samazinyo akrazulayo esingaphazamisi umphezulu womhlaba kodwa esiqinisekisa ukuba nakuphi ukugangatheka okubangwe ziimvula ezinkulu, okanye kukuhanjwa zizihamba-ndlela kuyaqhekezwa ngaphantsi okanye kufutshane nomqolo olinyiweyo. Qiniseka ukuba imbewu ifakwa ecaleni kwesichumiso nasecaleni komqolo okrazulweyo.

7. Sebenzisa ukukrazula "okumanzi" phakathi kwemiqolo yezityalo ezityaliweyo emva kokutyalela ukuqhekeza ukugangatheka okungaphezulu, ukunika umhlaba umoya nokuvumela nayiphi imvula engaphaya koko ukugqobhozela nzulu.

8. Kubalulekile ukubandakanya nakuphi ukujikeleziswa kwezityalo, izityalo ezinezixokelelwano zeengcambu ezahluka-hlukileyo ezinceda ekuqhekezeni okanye ekuguquleni ubunzima benkangeleko yomhlaba. Ingqolowa, oojongilanga, umbona neembotyi zesoya kumjikeleziso ziya kunceda ekucutheni ukudaleka kokugangatheka okungaphezulu kwinkangeleko yomhlaba. Izityalo zengca ezineengcambu ezisasazeka ngokulungelelana zahlula-hlulwa ngezityalo zeengcambu eziyintloko. Izityalo zehabile ne-triticale ezinezixokelelwano zeengcambu zinokubandakanywa ekuphuculeni ukugangatheka nobunzulu bokulinywa komhlaba ngaxeshanye kwizixokelelwano apho umlimi angafuniyo khona ukulima amadlelo asisigxina. Izityalo nazo zinokujikeleziswa nezityalo zamadlelo kwiminyaka emibini ukuya kwemithathu ukunika umhlaba ukuphumla ekonakalisweni ngoomatshini. Izivuno zezityalo zikholisa ukuphucuka xa bezityalwe kumjikelo kwakhona.

9. Ukuseta iitrektara nezixhobo ngokulinganiswa kwamavili nobubanzi bezixhobo obubobona bufanelekileyo ukuze isixokelelwano sokulawula ukuhanjwa zizihamba-ndlela kusetyenziswe kuwo wonke umsebenzi wokufama. Xa iitrektara zihamba kwimizila eseyigangathekile amandla afunekayo ayacuthwa ukuze kufumaneke ukusebenza okuphucukileyo kwe-diesel. Iindawo nemiqolo apho kutyalwa khona izityalo azisayi kugangatheka kwixesha elo lonyaka. Amasini nawo afikeleleka lula phucukileyo emva kweemvula ezinkulu ngokusebenzisa imizila ekhoyo yamavili.

10. Qala ngokusebenzisa iindlela zokufama zolondolozo ngokunciphisa imisebenzi yokulima umhlaba olinyiweyo uye ngasekuqokeleleni ulutho olungasetyenziselwanga michiza kangangoko emhlabeni kwiminyaka emithathu ukuya kwemine.





<fn>Pula Imvula.TractorMaize.2010-06.xh.txt</fn>
Tractors (Maize) IsiXhosa



Uludwe lwakho lokuqwalaselwa itrektara - inxalenye 2



Imiyalelo:

Folio strap: Ulondolozo

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwizifundo Ngezakhono Zobuchule Ezisebenzisekayo

Use photos as supplied in article 4-9



NgoMeyi 2010 kuhlelo lwePula Imvula sidwelise iqela lezinto ofanele ukuzenza phambi kokuba usebenzise itrektara yakho. Itrektara yinto ebalulekileyo efama, kwaye xa ungayiphathi kakuhle itrektara yakho, iindleko ziya kukutyabula. Inxalenye 2 yeli nqaku iza kulandela.



Qwalasela izikhonkwane ezi-3 ezithi khinkxi kwiindawo ezintathu

Qiniseka ukuba unazo zonke iisayizi ezichanekileyo zeepeni nezikhonkwane.



Qwalasela uqhagamshelo oluphezulu

Qiniseka ukuba uqhagamshelo oluphezulu lugrisiwe nokuba kusetyenziswe isayizi echanekileyo yezikhonkwane.



Qwalasela i-drawbar

Qiniseka ukuba zonke iibholiti kwi-drawbar ziqinisiwe kwaye zisebenzisa isikhonkwane esichanekileyo se-drawbar.



Iinkqubo ezilandelayo zokuqalisa mazilandelwe phambi kokuba uqalise itrektara yakho.



Yiba soloko uhleli esihlalweni phambi kokuqalisa kwetrektara

Yazi imiqathango yokhuselo lwetrektara nganye. Ezinye iitrektara zifuna ukuba ucinezele iklatshi phantsi lo gama isibambo segiyeri sikunyutrali.



Itrektara mayiduduziswe imizuzu embalwa kuqwalaselwe zonke iigeyiji nezikhanyisi ezilumkisayo kwiphaneli yezixhobo. Ukuba kukho into engalunganga yikhande phambi kokuqhubela phambili. Ungaze ureve itrektara ngaphandle kwemfuneko.



Yiba soloko usebenzisa itrektara kwigiyere echanekileyo kwaye ungaze uvumele injini ukuba isebenze nzima.



Vumela itrektara ukuba iduduze umzuzu omnye okanye emibini ukuze i-turbo iphole phambi kokucima injini. Zalisa itanki yakho ye-diesel emva komsebenzi wosuku ukuthintela ukujika komphunga wamanzi ube ngamathontsi kwitanki yakho ye-diesel.















<fn>Pula Imvula.WeedsMaize.2010-03.xh.txt</fn>
Ukhula (Maize) IsiXhosa



Indlela yokutshabalalisa ukhula ngempumelelo



Intshayelelo:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos

Photo 1: Isityalo sombona esingalunganga: khangela indlela ukhula eliphumelele ngayo edabini.

Photo 2: Ukutshatyalaliswa kokhula okusileleyo, qaphela indlela ongayo umbona otyheli nobuthathaka.

Photo 3: Ihabile (i-oats) ezikhulela ingalinywanga engqoloweni. Khangela ihabile ezikhulelayo emhlophe nevelileyo ngobude uze ujonge isityalo esifutshane esigolide ngombala.

Photo 4: Ingca eyinqoboka etyheli efumaneka entsimini yombona.



Umsebenzi wokufama usengumceli-mngeni kanti ndithe kanye xa ndicinga ukuba wonke umntu seleve ngokwaneleyo ngokutshatyalaliswa kokhula, ndandwendwela amasimi endifumanise kuwo eyona ngxaki inkulu malunga nokhula, ngakumbi Ingca Eyinqoboka Etyheli (Yellow Nut Sedge), i-Uintjies kunye no-Monakaladi.



Ngaphandle kokutshatyalaliswa kokhula okupheleleyo akusayi kukwazi ukuvelisa izityalo ngendlela enika inzuzo nelondolozekayo. Ukhula lutshaba lwakho - ukhula lukhuphisana nezityalo zakho malunga namanzi, izondlo, isithuba kunye nokukhanya. Iindleko zokuvelisa izityalo ziphezulu kangangokuba akunakukwazi ukuvumela ukhula lusebenzise isichumiso osilungiselele ukuba sisetyenziswe sisityalo sakho.



Eyona nto ibaluleke kakhulu ofanele ukuyikhetha kukunqanda ukhula ukuba lungaze lukhule. Xa wolule ubude bexesha olithathe phambi kokulutshabalalisa kananjalo ngokuya lukhula ukhula phambi kokuba ulubulale, uba mkhulu nawo kangako umonakalo olusukuba luwenze kwisityalo sakho. Impumelelo enkulu yomsebenzi wokulima izityalo ixhomekeke kwimpumelelo yokutshabalalisa ukhula.



Lwazi ukhula lwakho

Xa ungalwazi utshaba lwakho, akunakuze ukwazi ukulwa nalo ngempumelelo. Xa ufumana amasimi amatsha ongawaziyo, maxa wambi kunzima ukucingela ngethuba elingaphambili uhlobo lokhula oza kulufumana. Nangona kunjalo, emva kwexesha lokuqala lonyaka ukuyo nayiphi intsimi, uya kulwazi uhlobo lokhula olukhoyo kwaye ufanele ukukwazi ukuluthintela ukuba lungakhuli. Kufuneka wazi ukuba ingaba ukhula olo lolwamagqabi abanzi na okanye amxinwa. Kulungile kakhulu xa uwazi amagama alo lonke ukhula olufumaneke kwintsimi ethile, kuba uya kukwazi ukufumana icebiso ngendlela onokulawula uhlobo ngalunye.



Yenza isicwangciso sakho sokutshabalalisa ukhula kuselithuba elide phambi kwexesha lonyaka lokutyala

Ukuba uthembele ekulutshabalaliseni ngoomatshini, qiniseka ukuba ngelixa ngalinye lokusebenza (ukulima okwenziwa kuqala okanye okulandeliswayo) kulutshabalalisa ngokupheleleyo lonke ukhula. Qaphela ukuba amazinyo esixhobo angenelelana ngokuchanekileyo ukuze ungashiyeleli imicu yokhula. Ukuba intsimi imanzi kakhulu xa uhlakula ngenjongo yokususa ukhula, khumbula ukuba lusenokuphinda luzityale emhlabeni ofumileyo ukuze luphinde luqhube ngokukhula. Qiniseka ukuba usebenzisa ziphi izitshabalalisi zokhula kuselithuba elide phambi kokutyala. Kuya kufuneka uqinisekise ukuba isitshizi sakho sikwisimo esilungileyo sokusebenza, sine-PTO yokusebenza ngetrektara, igeyiji yoxinzelelo kunye nemilomo engqinelanayo.



Fumana icebiso kwiingcaphephe

Kukho abantu abawucwaba ngenene umsebenzi wokutshabalalisa ukhula kwizityalo. Khumbula ukuba olona hlobo luduru kakhulu lokutshabalalisa ukhula lolona lusebenzayo. Usenokungahlawuli mali, kodwa khumbula ukuba uya kulahlekelwa yingeniso eninzi.



Phambi kokutyala

Isitshabalalisi-lukhula esisebenza ngokubanzi nesingakhethiyo sinokusetyenziswa (esinjengeRoundup okanye iGramoxone), okanye intsimi inokucocwa ngoomatshini. Khumbula ukuba xa sithetha ngesitshabalalisi-lukhula esingakhethiyo, sitsho eso sibulala yonke into esisityalo entsimini. Qaphela kangangoko ukuba xa usebenzisa ezi zitshabalalisi zokhula, uthi wakutshiza ngazo, akusekho nto unokuyisebenzisa emva koko yokususa umchiza lowo.



Emva kokutyala

Emva kokutyala, kusenokusetyenziswa isitshabalalisi sokhula saphambi kokuhluma esibhaliselwe ngokungqalileyo ukutshatyalaliswa olo hlobo lokhula kolo hlobo lwesityalo. Ingca eyinqoboka isenokuba yingxaki enkulu kwaye akululanga ukuyitshabalalisa. Ngethamsanqa, ingca eyiNqoboka eTyheli inako ukutshatyalaliswa ngempumelelo emboneni nasemazimbeni ngokusebenzisa i- Servian (imveliso ekuluhlu lwe-Syngenta). Kwiiveki zokuqala ezintandathu zobomi bezityalo lolona hlobo lubalulekileyo lokutshabalalisa ukhula - ukhutshiswano olunikwa lukhula kumabakala okuqala luneempembelelo ezimbi kakhulu kwisivuno sasekugqibeleni.



Ixesha lokufaka izitshabalalisi zokhula

Ukhula malutshatyalaliswe luselula, lusakhula ngokukhawuleza kananjalo phambi kokuba lumilisele imbewu. Emva kokuba ukhula lumilisele imbewu, luya kuntshula luze lubange iingxaki ezimandundu. Ukhutshiswano olunikwa lukhula luchaphazela isivuno sesityalo. Ngethuba lefusi, nalapho amasimi mawagcinwe engenalukhula. Imbewu yokhula iyakwazi ukugqwesa emhlabeni kumathuba amade ukuze intshule xa iimeko zilungile.



Ukutshatyalalisa kokhula ngemichiza

Ziliqela izinto eziluncedo malunga nokutshabalalisa ukhula ngemichiza.

Isebenza ngokukhawuleza - msinyane kakhulu kunokusebenzisa oomatshini.

Xa intsimi imanzi, itrektara etsala isitshizi inokufikelela entsimini kuselithuba elide phambi itrektara etsala isixhobo sokulima ifike.

Unako ukutshabalalisa ukhula phambi kokuba luhlume ukuze ukhusele naluphi ukhutshiswano.

Isitshizi sinako ukufikelela kulo lonke ukhula silubulale lonke, kanti ukhula olukwimiqolo yesityalo lukholisa ukushiyeka lungaphazamisekanga emva kokuhlakula.

Njengesenzo sokucutha umsebenzi - kwiindawo ezininzi zaseMzantsi Afrika, ukususa ukhula kwenziwa ngesandla. Lowo ngumsebenzi onzima kakhulu. Enye ingxaki esinayo kukuba ixesha lethu lonyaka elibi malunga nokhula leleKrisimesi neloNyaka Omtsha, xesha elo abantu bangazimiselanga kusebenza ngalo. Xa sekugqithe iiholide, ukhula lufumaneka selungasalawuleki kwaye selwenze umonakalo.



Masisebenze kunye ekwenzeni ukuba u-2010 ube "Ngunyaka ongenalukhula" Xa sijolise kulo mba mnye, ndiqinisekile ukuba siya kuphumelela.

<fn>PulaImvula.250TonClub(maize).2010-11-08.xh.txt</fn>
250 Ton Club (Maize) IsiXhosa)
Abagqwesileyo kwiklabhu yeetoni ezingama-250 ngaba...
Imiyalelo:
Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama
Byline: NguRuth Davies, onegalelo kwiGrain SA
Photos:
Photo 9: Ophumelele kuMlimi wonyaka weZixa eziNcinci eMpumalanga nguVincent Mdluli. Osecaleni kwakhe nguJerry Mthombothi (umququzeleli: eMpumalanga), ekhohlo, uPat Shiba (umphathi weNdwadwa Trust), ekunene.
Photo15: Ophumelele kuMlimi wonyaka weZixa eziNcinci eMpuma-Koloni nguColbert Timakwe.
Photo11: Abalimi abangabarhwebi namalungu eklabhu yeetoni ezingama-250 abafumene izatifikethi ibingaba: uReuben Maphira, uKlerk Melken, uFrans Gaoganediwe noDawid Malo.
Photo12: Amanye amalungu amathathu eklabhu yeetoni ezingama-250 nguDavid Maleleka, uThabo Macholo noMaseli Letuka.
Photo13: Abalimi abarhwebayo namalungu eklabhu yeetoni ezingama-500 naba: uJohannes Setshego, uLebby Machuisa, uLasarus Mothusi noDeliwe Ntebele-Mutlwane. UPogiso Dikobe yena ebengekho.
Photo14: Umlimi orhwebayo nelungu leklabhu yeetoni ezili-1000, uWilliam Matasane. Elinye ilungu leklabhu yeetoni ezili-1000, uPaul Morule, belingekho.
EBloemfontein ngowama-26 Agasti kulo nyaka iNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA iphinde yawonga abo balimi bavelise ngaphezu kwama-250 eetoni zokutya okuziinkozo ngonyaka ngamnye. Kuwongwe nabaLimi boNyaka beziXa eziNcinci.
<fn>PulaImvula.AccessMaize.2009-05.xh.txt</fn>
Access (Maize) Xhosa



Ufikelelo emhlabeni nakwingqesho yomhlaba



Instructions:

Folio strap: Ingqesho yoMhlaba

Byline: NguJane McPherson, ngumphathi wenkqubo waseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Phantse wonke umsebenzi wokufama ubandakanya ukusetyenziswa komhlaba. EMzantsi Afrika sineentlobo eziliqela zamalungiselelo engqesho yomhlaba. Umxokomelwano ngamnye unezinto zawo ezinamandla nezinobuthathaka. Asilonyanzelo ukuba nohlobo olunye kuphela lomxokomelwano, kodwa okubalulekileyo kukuwazi nokuwuqonda umxokomelwano osebenza phantsi kwawo.



Enye yezinto ezibalulekileyo ofanele ukuba nayo yimephu yefama, njengoko kulapho uqalisa khona ukwenza isicwangciso sakho. Xa ungenakukwazi ukufikelela kwimephu (njengoko kunjalo kwimihlaba ethile edityanelwayo), kufuneka ufumane umntu oza kukulandela umkhondo wefama yakho ngeGPS, yona eza kubonisa indawo ekuyo kanye-kanye intsimi yakho, kananjalo nobukhulu obuchanekileyo bomhlaba. Khumbula ukuba kubalulekile ukubazi ubukhulu bomhlaba kuba zonke izibalo ezingqonge ulwabiwo-mali lwakho zixhomekeke kwinani leehektare elibandakanyekayo.



Omnye wemibandela emikhulu malunga namalungiselelo engqesho kukuba ukuboleka imali kuthetha ukuba umntu kufuneka anikele ngokhuselo lwayo. Ukuba akunaso isiqinisekiso sobunini bempahla (title deed), akunako ke ngoku ukusebenzisa umhlaba njengokhuselo. Oku kusenokubonakala kuyinto ebuyisela umva, kodwa khumbula, ukuba uthatha isibophelelo sempahla yakho uze ubhalise isibophelelo ukuze iziko lezemali lixhamle, ufumana imali-mboleko, kodwa ukuba kuthe nangasiphi isizathu ungakwazi ukubuyisa le mali-mboleko - baya kuyithengisa impahla yakho ukuze bafumane isixa semali oyikwelitayo. Lo mgaqo-siseko uyavakala kuqoqosho lommandla wentengiso ekhululekileyo kumxokomelwano wolawulo ngokwemali (yona esebenza kulo lonke ihlabathi). Kodwa wena njengomlimi osaphuhlayo kufuneka ufunde ukuba ngumlimi ongazibeki sichengeni sezinto zonke. Esi sesinye sezizathu sokuba ndikholwe ukuba kubhetele uqale kancinci ngaphandle kokwenza iimali-mboleko ezinkulu - ukuze xa izinto zingahambanga kakuhle, ungalahlekelwa yinto yonke. Phantsi komxokomelwano womhlaba odityanelwayo, apho iinkokeli zomthonyama zilawula umhlaba khona, unokuqalisa kumhlaba omncinci owunikwe yinkosi uze uthi xa sowuphumelela, 'uqeshe' umhlaba kubamelwana bakho abangalimiyo bona. Khumbula, kaloku asinguye wonke ubani ongumlimi, okanye ofuna ukuvelisa izityalo. Sinemizekelo emininzi yabalimi abaphumelelayo abarhwebayo abasebenza emhlabeni odityanelwayo kwaye babe bengenahektare enye.



Ingqesho yomhlaba



Isiqinisekiso sobunini (Title deed)





Imvume yokusebenzisa umhlaba wohlanga?





Isivumelwano sokuqeshisa ngokwasemthethweni?





Umxokomelwano we-PLAS wemiBandela yezemiHlaba





Umhlaba ongengowakho (ongokaMaspala)







Imimandla ethile ifaneleke kakhulu kwiintlobo ezithile zokufama. Imvula, imihla yokuqala neyokugqibela yeeqabaka ezilindelekileyo kunye nobunzulu bomhlaba zibonisa oku. Kwakhona kubalulekile ukwazi ukuba ingaba umhlaba uyafikelela na kunkcenkcesho okanye akunjalo - khumbula ukuba umsebenzi wokufama wonkcenkcesho ufuna ukulawulwa kanobom, kodwa unomngcipheko onganeno njengoko ukwazi ukunkcenkceshela isityalo nanini xa ufuna. Malunga nezinye iintlobo zomsebenzi wokufama, ufikelelo embaneni lubaluleke kakhulu. Ixabiso lokubiyela liphezulu - xa ungakwazi ukugcina imfuyo ngaphandle kwentsimi yakho, akusayi kukwazi ukulima izityalo ngemfuneko.



Ulwazi jikelele ngentsimi yakho



Ingingqi





Eyona dolophu ikufutshane





Izixa zobukhulu befama (iihektare)





Igama lefama





I-Eskom (Inombolo yendawo)





Ubukhulu besiGuquli





Unkcenkcesho (ihektare)





Isakhono sokuthwala ingingqi yokutyisa impahla/iihektare





Imvula yonyaka (mm)





Amaqondo obushushu elona liphantsi nelona liphezulu





Umhla wokuqala weqabaka





Umhla wokugqibela weqabaka





Ukubiyela - (ukuchaza ukuba ingaba amasimi neekampi zibiyelwe na, kunye nemeko yesibiyeli)

























Ubucukubhede bomhlaba

Imephu yafama - qiniseka ukuba unemephu yefama uze uziqhelanise noMntla, uMzantsi, iMpuma neNtshona.

Kubalulekile ukuqinisekisa ukuba intsimi nganye nekampi nganye inenombolo. (Oku kuya kusetyenziswa emva kwexesha ukwenzela iintwana zomhlaba ohlalutywayo nesicwangciso sokusetyenziswa komhlaba).

Qwalasela ubukhulu bentsimi nganye nekampi nganye (kwakhona, kubalulekile oku ukwenzela ukwenza isicwangciso sokusetyenziswa komhlaba kunye nolwabiwo-mali). Ukuba olu lwazi alufumaneki emephini, kuya kufuneka ukuba ukuqinisekise oku.

Iimephu kumhlaba odityanelwayo azisoloko zikhona. Ukuba usebenza emhlabeni odityanelweyo, imephu yeGPS iyimfuneko kwaye inika imilinganiselo yentsimi ethile.



Umhlaba olimekayo



Igama lefama

Inombolo yefama

Ubukhulu

Uhlobo lomhlaba

Ubunzulu bomhlaba

Imeko (Imo yangoku nesityalo esisentsimini)











































































Iingongoma eziphambili:

Zahluka-hlukile iindlela zokufumanisa ubukhulu bentsimi - usenokuhamba-hamba ubala amanyathelo akho, usenokusebenzisa ivili okanye usebenzise indlela yevili letrektara kodwa eyona ndlela ichanekileyo kukusebenzisa iGPS.

Uhlobo lomhlaba lusenokuba ludongwe, uvunduvundu okanye umhlaba oyisanti.

Ubunzulu bomhlaba kukuvavanya naziphi iimaleko ezinokuthintela ukukhula kweengcambu - oku kunokuqinisekiswa ngokusebenzisa isigqobhozeli somhlaba okanye ngokwemba umngxuma wokubonisa imbonakalo.

Kuyimfuneko ukufumanisa imeko yangoku yomhlaba, njengoko oko kuya kunika iimpembelelo malunga nendlela onokusetyenziswa ngayo kwikamva eselikufutshane.

Kuya kusoloko kukho umhlaba omoshakeleyo - wona ubandakanya iindlela, izidibi kunye nomhlaba ekwakhiwe izakhiwo kuwo.



Iintwana zomhlaba ovavanywayo (kumhlaba olimekayo)

Kubalulekile ukuba iintwana zomhlaba olingwayo zithathwe qho kwiminyaka emibini obona buncinane. Umsebenzi wokufaka isichumiso ngomnye oneendleko eziphezulu kumsebenzi wokuvelisa izityalo kwaye kufuneka kugqalwe ukuba kufakwe isichumiso esichanekileyo kwintsimi nganye.



Umlimi kusenokufuneka ukuba ahlawule ukuhlalutywa kwentwana yomhlaba. Le yimali echithwe kakuhle kakhulu.

Kufuneka usebenzise indlela echanekileyo yokuthatha iisampulu zomhlaba.

Kufuneka uthathe iisampulu zomhlaba ongaphezulu nongaphantsi.

Isampulu nganye mayiphawule ngokucacileyo ngegama nedilesi yomlimi, igama lefama, ngokunjalo nenombolo yentsimi. (Oku kunokubanga iziphumo ezinobuzaza xa kungenziwanga kakuhle).

Iisampulu mazithunyelwe ukuze ziye kuhlalutywa - amaziko alandelayo aneelabhoratri:

I-ARC (Glen, Cedara, Dohne, Umhlaba, Amanzi neMozulu ePitoli, Iziko eliNcinci leziTyalo eziziiNkozo eBethlehem); kananjalo

I-Omnia (kunye namanye amaqumrhu ezichumiso).

Khumbula ukucela ukuba isiqulatho sodongwe naso sifunyaniswe.

Cela ingcebiso yesichumiso kwangalo elo xesha. Ulwazi olulandelayo luya kunikelwa:

Isityalo ekufuneka sityalwe entsimini; kananjalo

Isivuno ekujoliswe kuso seso sityalo.



Amadlelo ayindalo nalawo asekiweyo



Igama lefama

Inombolo yekampi

Ubukhulu

Uhlobo lwedlelo

Isakhono sokuthwala

Imeko (imo yangoku yedlelo)

































































































































































Unkcenkcesho namalungelo malunga namanzi



Unkcenkcesho (ihektare)





Uhlobo lonkcenkcesho

Iseti elukhuni





Imigca yokurhuqa





Isizikithi ekujikelezwa kuso





Okunye



Umthombo wamanzi





Isakhono somngxuma ogrunjiweyo (borehole)





Lubhaliswe kwibhodi yamanzi





Ungasebenzisa amanzi angakanani?





Irhafu (levies) ehlawuleka ngomhlaba







<fn>PulaImvula.Activities.2009-10.xh.txt</fn>
Activities (Maize) (1825 Words) Xhosa



Imisebenzi yokuFama - uzama ukwenza ntoni kanene?



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Kusenokwenzeka ukuba zininzi izizathu zokuba ufune ukusebenzisa umhlaba onako ukuwusebenzisa. Umnqweno wakho wokufama usenokubandakanya oku:



Ukuvelisa ukutya kosapho;

Ukuyila ingeniso; kananjalo

Ukusebenzisa umhlaba wokulima ofikelelekayo;



Ukufama kubhekiselele ekuvelisweni kokutya neentsinga. Ukuze wenziwe ngempumelelo umsebenzi wokufama, kufuneka ulwazi nengqiqo ephangaleleyo ngezityalo, ngezilwanyana, ngomsebenzi woomatshini nolawulo.



Izityalo

Iinxalenye ezahluka-hlukeneyo zezityalo zisenokusetyenziswa ngeenjongo zokurhweba - iingcambu (njengakwiminqathe), amagqabi (njengasemakhaphetshwini) iziqhamo (njengakwiipesika) okanye imbewu (njengasemboneni). Izityalo zisenokusetyenziswa ngokungqalileyo ngabantu okanye zizilwanyana, okanye iimveliso zisenokuqhutyelwa phambili zisiwe kwesinye isimo.

Kukho iintlobo-ntlobo zezityalo ezilinywayo nezilinyelwa ukurhweba:

Izityalo eziziinkozo, umzekelo umbona, ujongilanga, amazimba, amandongomane kananjalo neembotyi zesoya;

Imifuno, umzekelo iitapile, iitumato, iminqathe, itswele nebhitruthi;

Iziqhamo, umzekelo eze-citrus - iiorenji, iilamuni kunye neenartyisi;

Iziqhamo ezivuthulukayo (deciduous) - iiapile, ii-cherry, iipesika neeapelkos;

Amadlelo, umzekelo i-eragrostis, i-smutsvingergras, ilusini ne-seradella;

Iziselo, umzekelo iti nekofu;

Iintsinga, umzekelo umqhaphu ne-flekisi (flax); kananjalo

Icuba.



Ngokwesiseko, izityalo zifuna umhlaba, amanzi, ubushushu, ukukhanya kunye nezondlo ukuze zikhule. Ngebakala lokukhula, izityalo zineengcambu, iziqu kunye namagqabi. Zona zisebenza njengefektri encedisa isityalo ukuvelisa imbewu yaso (ngenjongo yokwenza imveliso).



Izilwanyana

Iintlobo-ntlobo zezilwanyana zasefama zigcinwe njengomthombo:

Ubisi (iibhokhwe zokusengwa okanye iinkomo zobisi);

Inyama (iinkomo zenyama, iigusha neebhokhwe, imfuyo yokojiwa);

Iintsinga (iigusha zoboya, iibhokhwe zoboya be-angora);

Izikhumba neemfele (iigusha zohlobo lwe-karakul);

Amaqanda (izikhukukazi ezibekelelayo); kananjalo

Izitsali (amahashe, iidonki kunye neenkabi).



Izilwanyana zisebenza ngenene njengefektri encinci, zijike ezikutyayo (okukholisa ukuveliswa efama zikwenze oko zifuyelwe kona njl.njl.(inyama, ubisi, iwulu njl.njl.). Enyanisweni, ubukhulu becala bomsebenzi wokulima ongowona-wona ufanele ukujoliswa ekuvelisweni kokutya kwezilwanyana (umzekelo, umlimi ofama ngeenkomo zenyama unokubonwa njengomvelisi wengca, kuba ngaphandle kwengca, akanakukwazi ukuba nayo nayiphi inyama yokuthengisa).



Kuxhomekeke kwiintlobo-ntlobo zemibandela ezifana nohlobo lwefama, imozulu, ukukhetha komvelisi, imimandla yentengiso yendawo njl.njl. umvelisi kufuneka enze isigqibo sokuba zeziphi izilwanyana afuna ukuzigcina. Izinto ekukhethwa kuzo zibandakanya:

Iinkomo - ezobisi, ezenyama okanye ezezo zinto zombini;

Iigusha - inyama yegusha, uboya okanye ezezo zinto zombini;

Iibhokhwe - iibhokhwe zobisi, ezoboya be-angora okanye ezamabhulu;

Iinkuku - ezamaqanda okanye ezenyama; kananjalo

Amahashe needonki - ubukhulu becala ezokutsala.



Ukusebenzisa oomatshini

Ukwenza wonke umsebenzi efama ngaphandle koomatshini (ngezandla) kusenokucothisisa kanti nexabiso lako libe phezulu. Inkqubo yokusebenza ngoomatshini ijoliswe ngenene kwisakhono sokwandisa - ukwenza izinto ngokukhawulezisa nangendlela ephucukileyo.



Umthombo wamandla okutsala usenokuba ziinkabi, amahashe, iidonki, okanye iitrektara. Ezi zinto zisenokusetyenziselwa ukutsala izixhobo zokulima umhlaba, ukutyala izityalo, ukutshabalalisa ukhula, ukuvuna izityalo okanye uthutho. Uhlobo lwesitsali esikhethwayo luya kuxhomekeka kwimithombo yobutyebi bomvelisi ngokunjalo nakubukhulu nakuhlobo lomhlaba osetyenzwa ngumvelisi.



Ulawulo

Ulawulo lunokuchazwa njengobumbano lwayo yonke imiba yokusetyenziswa kwemithombo yobutyebi ekhoyo (umhlaba, izityalo, izilwanyana, ukusetyenziswa koomatshini nemali) ngenjongo yokuphumeza iinjongo zokuvelisa ukutya, ukuyila ingeniso okanye ukusebenzisa umhlaba okhoyo.



Xa umsebenzi wokufama uza kuba nempumelelo, zonke iintlobo-ntlobo zemithombo yobutyebi mazisetyenziswe ngobuchule - zona zibandakanya imali, abantu, umhlaba, iziyalo, izilwanyana, oomatshini nemimandla yentengiso.



Ulawulo lwemali nogcino-zincwadi lubaluleke kakhulu kulawulo lwefama kwaye oku kufuneka kwenziwe rhoqo ngokukhathala okukhulu. Ukuba awufumani nzuzo ngokufama into enokwenzeka kukuba akunakuqhuba ngokufama ithuba elide, ngaphandle kokuba unenye indlela yengeniso exhasa umsebenzi wokufama.



Nceda zinike ixesha lokuphengulula imibuzo engezantsi - zibuze umbuzo ngamnye uze ucinge ngokuthembeka ngempendulo. Xa ingacacanga kuwe into ofuna ukuyiphumeza, amathuba okungaphumeleli maninzi - xa ungazazi apho uya khona, akululanga ukufika kwindawo onqwenela ukufika kuyo!



Imibandela ekufuneka iqwalaselwe

Imibandela elandelayo mayiqwalaselwe phambi kokwenza izigqibo ngohlobo lwezityalo eziza kulinywa, imfuyo eza kugcinwa, okanye ngokuba yeyiphi imidibaniso enokwenziwa.



Okulindeleke kumvelisi

Kutheni usenza umsebenzi wokufama na?

Ingaba ifama iza kuba inguwo kuphela umthombo wengeniso na?

Bangaphi abantu abaza kuxhomekeka kule fama ngokuphila kwabo?

Ingaba uza kuzenzela wonke umsebenzi?

Ingaba imveliso iza kusetyenziselwa ukuba utye wena ngokwakho okanye iza kuthengiswa?

Ingaba likhona naliphi ishishini olithanda ngokudalwa?

Ingakanani inzuzo onokuyilindela kumsebenzi wakho wokufama?

Ingaba kufuneka ufumane naluphi uqeqesho ukuze uphucule ulwazi lwakho neentlobo zobuchule ezinxulumene nomsebenzi wokufama?



Ukuqesha umhlaba

Kutheni kubalulekile ukuba umhlaba oqeshiweyo ube nokhuselo?

Ingaba unofikelelo ngokwasemthethweni emhlabeni?

Ungakufumana njani ukufikelela emhlabeni?

Ingaba ngumhlaba wakho?

Ingaba ulilungu leqela elingabanini bomhlaba?

Ukuba ulilungu leqela, ingaba iqela libhaliswe ngokwasemthethweni njengantoni?

Ingaba ninomthetho-siseko / i-deed ye-trust okanye efana nayo elawula ubudlelwana phakathi kwamalungu eqela?

Ingaba akhona amalungu eqela angasabandakanyekiyo emsebenzini wokufama?

Kuya kwenzeka ntoni ukuba loo malungu eqela angasenanxaxheba abuyela efama?

Ingaba unemvume yokusebenzisa umhlaba wohlanga?

Ingaba unayo imvumelwano yokuqesha ngokwasemthethweni?

Lithini ithuba lemvumelwano yokuqesha?



Ubukhulu bomhlaba

Zingaphi iihektare onokufikelela kuzo?

Zingaphi iihektare zamadlelo endalo?

Zingaphi iihektare zedlelo elisekiweyo?

Zingaphi iihektare zomhlaba olimekayo?

Zingaphi iihektare zomhlaba onkcenkceshwayo?

Ifama inesakhono esingakanani sokuqulatha?



Ufikelelo emhlabeni

Ingaba umhlaba ufikeleleka lula ukusuka endleleni?

Ukuba uvelisa ukutya okunobunzima obuphezulu (iinkozo okanye izixa ezikhulu zemifuno) ingaba iilori ziya kukwazi ukuthutha imveliso?

Ingaba umhlaba ukufutshane kwindawo enihlala kuyo xa ubusela bunokuba yingxaki?

Ingaba umhlaba ukhuselwe ngezibiyeli ezomeleleyo?



Iintlobo zemihlaba

Zinjani iintlobo zemihlaba eninazo?

Singakanani isiqulatho sodongwe olusemhlabeni?

Buthini ubunzulu bomhlaba?

Linjani ithambeka lomhlaba?



Imvula

Ingakanani imvula eniyilindela ngonyaka ngamnye?

Imvula niyilindela nini?

Zeziphi iinyanga enikholisa ukufumana imbalela ngazo?



Ubushushu

Ingaba indawo yenu iba neqabaka ebusika?

Iqabaka yokuqala yonyaka niyilindela nini?

Ningayilindela nini iqabaka yokugqibela yonyaka?



Ufikelelo ekusebenziseni oomatshini

Ingaba unazo iitrektara nezixhobo ezizezakho?

Unako ukuqesha itrektara nezixhobo xa ungenazo ezizezakho?

Ingaba izixhobo ofuna ukuziqesha zinokufumaneka xa uzifuna, okanye uma emgceni womkrozo xa ixesha onyaka lisiza?

Ukuqesha izixhobo kuya kuba neendleko ezingakanani?



Ufikelelo kwimimandla yentengiso

Ingaba unawo ummandla wentengiso yemveliso ofuna ukuyivelisa?

Ngoobani abathengi bemveliso ofuna ukuyivelisa?

Ingaba uyanxibelelana nabathengi abathile?

Lithini ixabiso langoku lemveliso ofuna ukuyivelisa?

Uza kuyisa njani imveliso kummandla wentengiso?

Ingaba uyayiqonda imigangatho yodidi lwemveliso onenjongo zokuyivelisa?

Ingaba unawo nawaphi amava ngobhambathiso kummandla wentengiso?



Ufikelelo kunkcenkcesho

Ingaba unalo ufikelelo emanzini okunkcenkcesha?

Ingaba ubhalisile kwibhodi yamanzi yendawo yakho ukuze ukwazi ukusebenzisa amanzi?

Mangakanani amanzi onokuwasebenzisa?

Ingaba ungakanani umhlaba obhalisele ukuwunkcenkcesha?

Ukuba usebenzisa amanzi e-borehole (umngxuma wesitsali-manzi), ingaba uwubhalisile umngxuma wakho wesitsali-manzi?

Singakanani isakhono sokuqulatha somngxuma wesitsali-manzi?

Isityalo ofuna ukusivelisa sifuna amanzi angakanani?



Imithombo yemali

Ufuna ukutyala ntoni?

Uyazazi iindleko ezingqalileyo ngehektare nganye ukuba ziya kuba yimalini (i-diesel, imbewu, isichumiso, izitshabalalisi zokhula, izitshabalalisi zezinambuzane, i-inshorensi yezityalo?

Ingaba uyazazi iindleko ezisisigxina zonyaka ngamnye (umbane, inzala, imivuzo kunye neentlawulo, ukukhanda nokulondoloza njl.njl.)?

Ingaba unayo imali ekhoyo efunekayo?

Usifakile isicelo semali-mboleko?

Ingaba isantya senzala oza kusihlawula kwimali-mboleko singakanani?

Ingaba imali iya kuba khona nini?

Kwizixa zesiqhelo sesivuno, ingaba uya kukwazi ukufumana inzuzo kwisityalo?

Uza kukwazi njani ukuphila ngeli xesha singekavunwa isityalo?



Uthutho

Ingaba unayo indlela yothutho lwezinto eziligalelo ukuze zize efama?

Unayo indlela yothutho lokusa imveliso kummandla wentengiso ukusuka efama?

Zithini iindleko zothutho?

Ingaba uziqukile ezi ndleko kwisicwangciso sakho?



Ufikelelo kwizinto eziligalelo

Ingaba uyazazi izinto eziligalelo ozifunayo ukuze uvelise isityalo?

Ungazithenga phi izinto eziligalelo?

Uza kuzithutha njani ezi zinto ziligalelo?

Lithini ixabiso lezi zinto zegalelo xa uthelekisa nabanye ababoneleli?

Ingaba uyazazi izixa zegalelo ngalinye oya kulifuna?

Ingaba wenze isicwangciso ngokuqaphela?



Ukuba kufutshane ekhaya

Ukude kangakanani emhlabeni owulimayo?

Uza kukwazi ukuya kaninzi kangakanani efama?

Ingaba ukhona umntu oza kuba nomthwalo wokuqwalasela ifama ngalo lonke ixesha?

Zingakanani iindleko zokuya nokubuya kwakho efama?



Ubukho bolondolozo lweenkozo

Zakuba zivuniwe iinkozo, uza kuzigcina phi?

Lingakanani ixabiso lolondolozo?

Iinkozo zinokulondolozwa kwisiqulatho esingakanani sokufuma?

Uza kusomisa isityalo ukuze sifikelele kwisiqulatho sokufuma esichanekileyo?

Ingaba unesicwangciso sokuthengisa isityalo kwangoko okanye unesicwangciso sokusilondoloza uze ulindele ixabiso eliphucukileyo?



Ufikelelo kwiinkonzo zenkxaso

Unalo ufikelelo kwinkxaso evela kubaphathi besolulo bendawo yakho beSebe lezoLimo?

Ngabaphi abanye abantu abanokukunika inkxaso?

Ingaba unalo uqhagamshelwano nabavelisi borhwebo bendawo abanokukuthakazelela ukukunika inkxaso nokukuncedisa?



Imisebenzi yokufama yeli lizwe ngokubanzi

Zeziphi iintlobo zokufama ezenziwa ngabavelisi abarhwebayo kweli lizwe?

Ingaba unabo oqhagamshelana nabo phakathi kwabavelisi bendawo yakho onokuxoxa nabo ngemibandela ezizihloko ekunokuxoxwa ngazo?



Izinto ezinokwenzeka zokongezelela ixabiso

Ingaba unako ukongeza ixabiso lesityalo osivelisayo?

<fn>PulaImvula.AssetsMaize.2009-07.xh.txt</fn>
Assets (Maize) Xhosa



Impahla yexabiso neemfanelo - ingaba ungumnini okanye unetyala?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa kwexabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Njengosomashishini nomlimi, kufuneka ube nengxelo ecacileyo yempahla yexabiso neyeemfanelo onazo. Ingaba yintoni onayo, kwaye iyintoni onetyala layo?



Umsebenzi wokufama ulishishini kwaye ukulima izityalo kubandakanya izixa ezikhulu zemali.

Kukholisa ukuba umlimi kufuneke ukuba makaboleke ezinye okanye zonke izinto eziligalelo.

Amaziko abolekisayo afuna ukufumana umfanekiso opheleleyo weshishini lomlimi - afuna ukwazi iinkcukacha ncam zazo zonke iintlobo zempahla yexabiso (ezibekwe ixabiso lokwenene) ngokunjalo nazo zonke iimfanelo. Kaninzi abalimi bayavakalelwa xa kufuneka bekhuphe ezi nkcukacha, kodwa amaziko ezemali analo ufikelelo kuzo zonke iingxelo zezemali (njengoko kuxelwe kuMthetho oMiselweyo ngamaTyala), kanti xa ungayichazi yonke inyaniso, aya kuzifumanela bonke ubucukubhede ukuze ngolo hlobo ulahlekelwe kukuthenjwa mhlawumbi nemali-mboleko leyo obunokuyifumana.

Ukuba kufuneka ube ngumlimi olondolozekayo, kufuneka uzinike inkonzo efanelekileyo zonke iimali-mboleko zakho - ubeke wonke umfanekiso etafileni uze uvumele abo banobuchule obufunekayo kwimicimbi yemali ukuba bakuncedise.



Ubhaliso lweMpahla yeXabiso namaTyala



IMPAHLA YEXABISO





Umhlaba











Iitrektara nezixhobo zokusebenza











Imfuyo











Abantu abanamatyala Ngoku











ISIXA ESIPHELELEYO SEMPAHLA YEXABISO







IIMFANELO





Iimfanelo zethuba elide











Iimfanelo zethuba eliphakathi











Ishishini lezolimo











Iakhawunti yeBhanki











ISIXA ESIPHELELEYO SEEMFANELO









<fn>PulaImvula.Banner.2007-12.xh.txt</fn>
Banner Xhosa



Leliphi iqela lofundonzulu elibe nebhanile egqwesayo?



Instructions:

Folio strap: Amaqela ofundonzulu

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yenkqubo yoPhuhliso

Insert: Ukhutshiswano lweSizwe lweBhanile eGqwesileyo yeQela loFundonzulu!



Omnye wemisebenzi eyilwayo ebalulekileyo yethu kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukusekwa nokunika inkonzo kumaqela ophononongo.



Umququzeleli ngamnye wophuhliso lwephondo kufuneka aseke kwaye anike inkonzo kumaqela ofundonzulu angama-25 kwindawo anika kuyo inkonzo:

UTonie Loots kwinxalenye eseMntla-Ntshona kwiphondo laseMntla-Ntshona

UAmos Njoro kwiindawo Ezisembindini zaseMntla-Ntshona nezaseMntla-Free State

UJohan Kriel kwiFree State iphelele

UJerry Mthombothi eMpumalanga, kananjalo

UPhilip Olivier eMpuma-Koloni.



Injongo yamaqela ofundonzulu yile: Kukukhuthaza uphuhliso lwamafama, anofikeleleko kumhlaba olinywayo, ukuze aseke amaqela ofundonzulu adibana rhoqo ngenjongo yokufikelela kuqeqesho nakulwazi olunxulumene neshishini lombona.



Kulo nyaka, okokuqala, uJohan Kriel uqalise ukhutshiswano phakathi kwamaqela ofundonzulu ukuze kufunyaniswe ibhanile egqwesayo. Ezi bhanile zisetyenziswa kwintlanganiso nganye yeqela lofundonzulu nangeentsuku zamafama, ukuze kunikwe amafama uluvo lokungabi lilolo. Iifoto ezikhaphayo zinika ufifi lomgangatho weebhanile.



Njengoko olu khutshiswano seluqhutywe eFree State kuphela, eli nqaku lazisa olu luvo kwamanye amaphondo.



Sinethemba lokufumana iibhanile zeefoto kubaququzeleli bamaphondo - yanga ingaphumelela ibhanile egqwesileyo!

<fn>PulaImvula.Barley(wheat).2011-06-07.xh.txt</fn>
Barley (Wheat) isiXhosa
Ukuvuna Ibhali/irhasi phantsi koyilo lokunkcenkcesha lwaseTaung
Folio strap: Ukuvuna ibhali/irhasi
Byline: NguJohannes Kokome, uMphathi weMveliso yeBhali/yerhasi kwiSouth African Breweries eTaung
Unyaka ka-2010 ubuzele yimiceli-mingeni malunga nokulinywa kweBhali phantsi koYilo loNkcenkcesho lwaseTaung. Ibiyimiceli-mingeni eyahluka-hlukeneyo, phakathi kwayo ikukubandakanywa kohlobo lwe-cocktail, iqabaka nengqele eqhube kwada kwaba nguSeptemba, iimvula ezinileyo, izichotho nokulima okukokona kuncinci.
Ukufakwa kwe-cocktail njengohlobo olutsha phantsi koYilo loNkcenkcesho lwaseTaung bekungowona mceli-mngeni uxhalabisayo ekuqutyiselwe nawo. I-cocktail izibonakalise njengolona hlobo lunesakhono sokuvelisa imveliso yeetoni eziphezulu kakhulu. Ngokwembali yokulima ibhali eTaung, i-cocktail luhlobo lokuqala oluvelise iitoni eziveliswe kunyaka ophelileyo. Bekukho amasimi akwazileyo ukuvelisa iitoni eziyi 7,9 ngehektare nganye. Ukuba ibingekho imiceli-mingeni ekhankanyiweyo, i-cocktail ngeyilibonakalise ngakumbi ixabiso layo. Ingxaki ibe kukuhluzwa ne-nitrogen ebezingekho kwimigangatho ye-SABM. Oku kubonise ukuphucuka kweetoni ezifumaneka kwibhali ukususela efakweni kwayo kuYilo loNkcenkcesho lwaseTaung ngowe-1981.
Unyaka ka-2010 ibingunyaka obuxinwe yingqele/likhephu. Ingqele neqabaka ziqhube kwada kwaba ngo-Oktobha. Oku kuthetha ukuba iqabaka ichaphazele ibhali kumabanga ahluka-hlukileyo ukususela kwibanga lokuquva kwayo, ibanga lokudubula, ibanga lentlama ethambileyo naxa ibiseyivuthiwe. Oku kuyichaphazele kanobom ibhali. Iimeko zemozulu zibaluleke kakhulu ekulinyweni kwengqolowa. Bekukho iitoni ezili-1 129 nenayitrojini ebingaphantsi kwe-1,35, kodwa loo mgangatho ubuwamkelekile kwi-SABM kunyaka ophelileyo kwaza kwathengiswa iitoni ezingama-33 njengezihluzwa.
Imvula eninzi nayo ingawuchaphazela umgangatho webhali. Ixesha lokuvuna ngonyaka ka-2010 belisekuqaleni kweemvula zasehlotyeni. Ukuvuna ibhali bekuqale ngoNovemba ngomhla wesi-8 kwaza ngomhla we-12 kuNovemba zaqala ukuna iimvula zehlobo. Ngelo xesha ibisencinci kakhulu ibhali evuniweyo. Amasimi angakhange avunwe afunyenwe yimvula kwaba kungona afikelela kwibanga "eliphambi kokuntshula". Nangona kunjalo, abakwaSABM bahambe baya kwenza uphando ngendlela bona nabalimi abanokuncedana ngayo nangendlela enoncedo abanokuyisebenzisa ngayo le bhali.
Izichotho ziyakwazi ukunciphisa imveliso nesivuno. Zimalunga ne-140 iihektare ezachatshazelwa sisichotho. Izichotho zafumaneka kumaxesha amathathu alandelelanayo. Ngokwamaqumrhu e-inshorensi umonakalo uphakathi kweepesenti ezihlanu nezingamashumi amane anesixhenxe. Oku kubonisa indlela nobungakanani esinciphe ngayo isivuno. Intsimi ekholisa ngokwaziwa ngokuvelisa phakathi kweetoni ezintandathu nezisixhenxe ngehektare nganye ikwazi ukuvelisa iitoni ezi 4,9 ngehektare nganye.
Kwakhona bekubalulekile ukufumanisa indlela yokunciphisa iindleko yezixhobo zokusebenza ngenxa yemeko emaxongo kwezoqoqosho. Ngoko ke bekubhetele ukusebenzisa ukulima okukokona kuncinci. Le ndlela inciphisa izixhobo ezisetyenziswayo - ukuze kwenziwe iqela lemisebenzi ngentshukumo enye. Ngale ndlela unako ukulima ngokukrazula, ukutyala nokufaka isichumiso ngexesha elinye. Ngokusebenzisa le ndlela kube yinto enokwenzeka ukuvelisa iitoni eziyi 6,8 ngehektare nganye kwiihektare ezilikhulu elinamashumi amabini.
Kulo nyaka abalimi bajongene nemiceli-mingeni emininzi abafunde lukhulu kuyo. Kwisivuno esifunyenweyo, iitoni ezingama-3 688 sisetyenziswe njengefula.
<fn>PulaImvula.Beef(maize).2011-07-07.xh.txt</fn>
Inyama yenkomo (Maize) IsiXhosa
Ukwenza isicwangciso nokulungisa umhlambi wakho weenkomo zenyama
Folio strap: Ulawulo lwemfuyo
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Ukulungisa umhlambi wakho weenkomo ukwenzela ixesha lokubalela kwasebusika kufuna isicwangciso esenziwe ngokuqaphela. Abalimi kufuneka benze isicwangciso namalungiselelo eli xesha ngokuqaphela ukuze baqinisekise ukuba kufumaneka ezona ziphumo zibalaseleyo eziya kuphemeza isicwangciso soshishino esiphilileyo nesilondolozekayo.
Amadlelo endalo angumthombo ongundoqo wesondlo semfuyo yasekhaya eMzantsi Afrika. Xa kusondela ubusika, la madlelo endalo aqalisa ngokoma ukuze ngenxa yoko isixa esikhoyo sesondlo sethe ngokukhawuleza, kananjalo umgangatho ofumanekayo wesondlo uyehla.
Ngethuba lasebusika, isiqulatho seprotheyini esikwiintlobo-ntlobo zengca siphantsi kodwa ese-lignin siphezulu. Iinkomo zikhawuleza zilahlekelwe ngumgangatho wempilo yazo xa amadlelo endalo esemgangathweni osezantsi kwaye engasakwazi ukunika izilwanyana isondlo esifanelekileyo esinamanqanaba aphezulu eprotheyini. Ngaxeshanye, amanqanaba aphezulu e-lignin enza ukuba iinkomo zifumane ingca encinci ezinokuyitya njengoko iya ngokulahlekelwa sisongo sayo. Umfuyi weenkomo unokukhetha ukulandela izicwangciso zobuchule eziliqela:
Ukuthengisa izilwanyana
Cinga ngokuthengisa izilwanyana ezingasifanelanga ncam isicwangciso soshishino sethuba elide. Ezi zilwanyana zinokutya isondlo esigciniweyo esinokusetyenziswa ekondleni amalungu omhlambi anexabiso eliphucukileyo. Esi sicwangciso-buqili siya kufuna ukuba umlimi abe wenze isibalo sokuba singakanani isondlo sasebusika ekufuneka sigciniwe nokuba angakwazi ukuthwala iindleko ezingakanani na. Olu lwazi luvumela umlimi ukwenza isigqibo sokuba ngaba zingaphi izilwanyana anokukwazi ukuzilondoloza ebusika. Emva koko, kuya kuba yimfuneko ukuchonga impahla esentloko eyandayo neneentlobo zemfuza ezibalaseleyo eziya kongeza ixabiso emhlambini kwikamva. Bubulumko obukhulu ukuthengisa izilwanyana eziphawulelwe ukuthengiswa kuselithuba phambi kokuba zitsale nzima phantsi konqongophalo lwesondlo, zisenomtsalane ngokwaneleyo kubathengi ukuze bahlawule amaxabiso angabadleleleliyo. Ezi zilwanyana ke ngoko, azisayi kuba nazindleko zimbi kumlimi kwaye zingasayi kumtsalisa nzima umlimi ngokuphathelene namadlelo akhoyo ekuguqukeni kwexesha lonyaka. Wuqwalasele ummandla wentengiso njengoko amaxabiso ethanda ukuhla xa zininzi kakhulu izilwanyana ezithengiswa kanye xa kuza kuqala ubusika. Ingeniso efumaneke kwintengiso yezinye izilwanyana zomhlambi ngokunjalo iya kunceda umlimi ukuba akwazi ukufumana izondlo zasebusika eziyimfuneko ukuze adale iimeko ezizezona zibalaseleyo ezinokuba khona zengxam eseleyo yomhlambi nefanele ukondliwa ngazo zonke iinyanga ezibaleleyo zasebusika.
Ukucutha umhlambi kunako ukonga ixesha, imali, amadlelo kunye nemithombo yobutyebi bomhlaba kwaye kufanele ukuthathelwa ingqalelo njengesixhobo solawulo esingathandabuzekiyo kwaye ngaphezu koko, izilwanyana zinako ukongezwa nanini ekupheleni kwexesha elibaleleyo xa uhlahlo lwabiwo-mali beluphethwe ngobunono.
Isondlo esifakelwayo
Isondlo esifakelwayo siyinxalenye ebalulekileyo yolawulo lwemfuyo kwithuba lasebusika.
Kumathuba okubalela athande ukuba made xa amadlelo okutyisa esuke asilela ngokwesondlo semfuyo, izilwanyana zisebenzisa amafutha eziwagcine emizimbeni nto leyo ebanga ukuhla kobunzima bomzimba nesimo sazo. Ezona ntsika zesondlo ekufuneka zifunyenwe zizilwanyana ebudeni bonyaka ngamandla, yiprotheyini noqobo lokutya kanti isondlo esongezelelweyo sinako ukuhlangabezana nezi mfuneko xa umlimi ezinika kwizondlo ezifana nefula, ukutya okuziinkozo, imixutywa yemilinganiselo yezondlo neebloko zezikhothwa zendalo ngaphezu kwedlelo elisaseleyo.
Ukuba abafuyi beenkomo zenyama abawenzi kuselithuba amalungiselelo ezicwangciso-buqili zokunika izondlo ngexesha lasebusika, basenokuqubisana neelahleko zeemali ezinkulu xa sithengwa emva kwexesha isondlo, sezinyuke kakhulu kangangoko iindleko zesondlo. Bala iindleko zakho kwangoko ungalibali ukudibanisa neendleko zothutho kwisibalo sakho. Thatha isigqibo malunga nokuba ngaba bubulumko na ukuthenga kakhulu okanye ukuthenga ngengxowa nganye. Iindleko zothutho ziya kuluchaphazela uhlahlo lwabiwo-mali lwakho.
Enye ilahleko engabonakali kwangoko yilahleko engafunekiyo ebangwa sisantya esicothayo sokumitha kweemazi zeenkomo ezisemhlambini ukuze oko kube nesiphumo selahleko yengeniso yamathole abe nako ukuzalwa lisaqala ihlobo elilandelayo. Enyanisweni, kubonakele ukuba xa iimazi zeenkomo zibhityile ngexesha lokufumana amathole, ukuzala kwazo kuyalibaziseka ukusuka kwiintsuku ezingama-60 ukuya kwezingama-90 ngexesha lokufunyanwa kwamathole kuze ngaloo ndlela wonke umjikelo olandelayo wokuzalwa kwamathole uchaphazeleke kakubi.
Xa izilwanyana zingeniswa kwizondlo ezitsha kuba kulungiselelwa ixesha lonyaka elibaleleyo, oko makwenziwe kungangxanywanga kwithuba lenguquko leeveki ezinokude zibe ne. Qalisa ngesondlo esifakelwayo isekhona noko ingca edlelweni kananjalo phambi kokuba izilwanyana zisilahle kakhulu isimo sazo somzimba. Qalisa kancinci kancinci ngezondlo ezitsha njengoko iinguquko ezenziwa ngephanyazo kwizondlo zinokubanga impilo eyaphukayo, ngakumbi ukutya okuziinkozo nako makunikwe ngokuqaphela okukhulu njengoko izilwanyana zinokuzitya ngokubawa zize zibe negazi elinesimuncu esingaphezu kwesifanelekileyo. Unobangela wegazi elinesimuncu esibaxekileyo kukutya okunininzi okusisitatshi kodwa kube kuncinci kwisondlo ukutya okucolekayo emzimbeni. Ifula nesintlakantlakiso zizinto ezibalulekileyo ezo kumxube njengoko zilungelelanisa izidlo ukuze ngokwenza njalo zithintele ukugula. Imilinganiselo elungiswe ngabarhwebi ayiniki nkxamleko kwaye ilungelelaniswe ngokwenzululwazi, kodwa ixabiso lazo lixhomile. Umlimi olichule makakwazi ukwenza umxube ongowakhe ngokusebenzisa into ekhoyo anayo okanye leyo anokufikelela kuyo kwindawo ahlala kuyo. Bubulumko obukhulu ukufumana iingcebiso kwiingcaphephe zezondlo zezilwanyana kwindawo ahlala kuyo malunga neeresiphi ezizezona zifanelekileyo kuba kaloku udidi ngalunye lwemfuyo luya kuba neemfuneko zesondlo ezahluka-hlukileyo.
Okunye okufuna uqwalaselo
Nangexesha elibaleleyo lonyaka, umlimi makawaphathe kakuhle amadlelo. Makungatyiswa impahla ngaphezu kokufaneleka emadlelweni njengoko kweli thuba kusuka kwande umhlaba ongenangca ukuze oko kubange ukuphaphatheka okanye ukukhukuliseka komhlaba oxabisekileyo ngamathuba eziphango kanti xa kunjalo kulahleka izondlo ezibalulekileyo ezisemhlabeni ongaphezulu. Xa lilide ithuba lokubalela abalimi mabacinge ngokugcina izilwanyana kwiindawo ezincinane ukuze banciphise umonakalo owenzeka kuhlaza lwendalo.
Impilo yezilwanyana mayibekwe iliso ngokuqaphela njengoko iimpembelelo zezidalwa eziphila ezilwanyaneni okanye izifo zemfuyo zikholisa ukwanda kwiinyanga ezibaleleyo ngenxa yokuba izilwanyana sukuba zibuthathaka phantsi kweemeko zokubalela.
Isiphetho
Owona mba uneendleko eziphezulu malunga nokuphathwa komhlambi weenkomo lithuba lasebusika lokondla ngoko ke kufuneka eli xesha lilawulwe ngokuqaphela ukuqinisekisa ukuba imida yenzuzo ikwisimo esilungileyo. Umlimi ngamnye uya kwenza isigqibo malunga nesicwangciso samanyathelo esiya kuzifanela phucukileyo iimeko ezifana zodwa zefama yakhe nezepokotho yakhe. Ngelinye ixesha uya kusebenzisa isondlo esifakelwayo ukuze alondoloze impilo yezilwanyana zakhe kuzo zonke iinyanga zobusika, lo gama ngamanye amaxesha imali egcinwe ebhankini iya kuqinisekisa ukuba ubunzima bemizimba yezilwanyana ezilunyuliweyo buya kuqhuba ngokwanda yonke imihla. Umlimi weenkomo zenyama onempumelelo kufuneka awaphathe kakuhle amadlelo, agcine amanani afanelekileyo empahla kananjalo alolule ixesha lonyaka lasehlotyeni kangangoko kunokwenzeka!
<fn>PulaImvula.BioEthanol.2008-03.xh.txt</fn>


Bio ethanol Xhosa



I-ethanol yendalo - kwenzeka ntoni kwezopolitiko?



Instructions:

Folio strap: I-bio ethanol

Byline: nguJenny Mathews, usihlalo wenkqubo yophuhliso lwamafama yaseGrain SA



Ukuba ubunika ingqalelo kuphuhliso lomgaqo-nkqubo olungqonge ingxoxo-mpikiswano ngezibaseli eziyindalo, uya kukhumbula ukuba kukho ixhala elikhulu malunga nokusetyenziswa kombona, umthombo obalulekileyo wokutya, ekwenzeni isibaseli! Ngaxeshanye kukho abenzi bezigqibo ezenziwa phezu kolwazi abakholelwa ukuba umbona xa usiwa kwishishini le-ethanol unokuba namandla eempembelelo anika ithemba kumba wokhuseleko lokutya.



Amafama ombona asesichengeni samaxabiso ahlawulwayo emveliso yawo ahla enyuka ngendlela emangalisayo kuxhomekeke ekubeni ingaba izivuno zixhaphakile na nokuba akunjalo. Kuthe kweli xesha lonyaka lendyebo apho ixabiso lombona lasuka lasezantsi kumaxesha amabini adlulileyo onyaka odlulileyo baza abavelisi bombona abaxhalabileyo baqalisa ukukhangela eminye imimandla yentengiso emitsha ukwenzela izityalo zabo zeenkozo.



UWessel Lemmer, ingcali yezoqoqosho ekwisikhundla esiphezulu: eGrain SA, uthe uMzantsi Afrika uvelisa izigidi zeetoni ezisi-8,6 zombona ngonyaka ngamnye, kanti unesakhono sokuvelisa izigidi zeetoni ezili-12. Zingaphezulu kwesigidi iihektare zomhlaba okhoyo ezizihlalele nje ngenxa yemimandla yentengiso ebuthathaka kumashumi amabini eminyaka edlulileyo. Amafama kuye kwafuneka ukuba amelane neendleko ezinyuka ngokukhawuleza zegalelo lo gama ixabiso lombona lingathembakali kwaye liguquguquka nto leyo engawenzi umsebenzi wemveliso yombona ukuba ube yinto ephilayo okanye enokuthenjwa. 'Xa sinokuba nommandla wentengiso onesakhono seetoni zezigidi ezithathu," uthethe wathi, "singaba sifaka igalelo elikhulu ekukhuleni koqoqosho kweli lizwe."



Kodwa bakhona abanye abadlali bendima aboyikayo ukusebenzisa umbona njengomthombo ongomnye wamandla ngengqiqo yokuba oko kuya kuwanyusa kakhulu amaxabiso okutya okungundoqo kuze kubeke esichengeni ukhuseleko lokutya kwisizwe esixhomekeke kwinkxaso yombona ekunikeni abantu baso ukutya okusisiseko. NgoJulayi 2007, umphathiswa wezeNzululwazi nezoBugcisa, uMosibudi Mangena, wathi abaphathi baqalisile ukuthandabuza ubulumko bokusebenzisa umbona njengomthombo ongundoqo wamandla ahlaziyekayo." Eminye yemibuzo ebuzwayo yile: "Ukuba sivelisa i-ethanol kwiswekile nasemboneni, oku kuya kuthetha ntoni malunga nokhuseleko lokutya?" utshilo.



NgoAgasti 2007, umlawuli webhanki esentloko yaseMzantsi Afrika, uTito Mboweni, unike isilumkiso sokuba umkhwa osehlabathini wokusebenzisa umbona njengomthombo we-ethanol wenze ukuba amaxabiso okutya anyuke kakhulu. Ucebise urhulumente ukuba nangona ivakala imfuneko yokuvelisa izibaseli zendalo, umba wombona-owenziwa-iethanol uyaxhalabisa wabe esithi ukujika iswekile ibe yiethanol yeyona ndlela ngeyilandelwa leyo.



AbakwaGrain SA, bekunye neAgribusiness Chamber, iBhunga leNtengiso yeZolimo lweSizwe (National Agricultural Marketing Council) nabameli boMbutho weZibaseli zeNdalo zaseMzantsi Afrika (SA Biofuels Association - SABA) baye badibana noMnu Mboweni bamnika ingxelo ekhanyisa iimpembelelo ezinika ithemba ezinokubakho zemveliso yombona-owenziwa-iethanol kumsebenzi wemveliso yombona nakukhuseleko lokutya.



UAndrew Makenete, umongameli we-SABA, ukholelwa ekubeni ishishini lezibaseli eziyindalo liya kunika ithuba ngezizathu ezininzi. Liya kutsala ulwandiso-mali kwiindawo ezisemaphandleni lize likhuthaze uphuhliso kwezolimo olunqweneleka kangako noluya kuba neempembelelo ngendlela enika ithemba kubalimi abaninzi abatsha kweli lizwe. I-SABA iyalukhuthaza uluvo loMzantsi Afrika lokuthatha ukutya kweentlobo ngeentlobo okuya kubandakanya umbona, kodwa nommoba ngokunjalo, isityalo seswekile, amazimba aswiti naweenkozo phakathi kwezinye.



Elinye ilizwe elinika inkxaso kwishishini lombona-ukuya-kwiethanol lelikaKobus Lindeque, Umbhexeshi Olawula kwiMonsanto ukwenzela iAfrika esezantsi kweSahara. Ukholelwa ekubeni nawuphi umsebenzi oyilwayo we-ethanol-ukuya-emboneni wona nemfuno enkulu yawo yombona uya kunika ithuba elihle kurhulumente lokuhlalisa abalimi abamnyama kwiifama njengenxalenye yomgaqo-nkqubo woqulunqo olutsha lwezemihlaba.



Emva kokubambezeleka ithuba elide, urhulumente wazise ngeSicwangciso sobuchule Bezibaseli Zendalo ekuqaleni kukaDisemba 2007. Nazi izicatshulwa ezibalulekileyo:

"Inguquko ebalulekileyo kwisicwangciso sobuchule esiluyilo kukusebenzisa ukujolisa kwethuba elifutshane (leminyaka emi-5 lokululinga) ukuze kuphunyezwe inqanaba lokutyhutyha le-2% lezibaseli zendalo kwinkxaso yezibaseli ezilulwelo zesizwe, okanye iilitha ezizigidi ezingama-400 ngonyaka. Inqanaba ekujoliswe kulo kubuyelelwe ukusuka kwebekujoliswe kulo le-4,5% elalisungulwe kuqala kuxwebhu eliyilwayo lwesicwangciso sobuchule. Izityalo ezilandelayo zindululwe ngenjongo yemveliso yezibaseli zendalo kweli lizwe: malunga neethanol eyindalo, ibe ngummoba nesityalo seswekile kanti malunga nojongilanga we-diesel yendalo, ibe yi-canola neembotyi zesoya. Ukushiywa ngaphandle kwezinye izityalo ezifana nombona ne-Jatropha kusekwe kwiinkxalabo malunga nokhuseleko lokutya.



"Abandisi-mali abaliqela babonise umdla wabo ngophuhliso lwezibaseli eziyindalo. Abanye abadlali-ndima bamashishini sebevelisa iethanol yendalo ukwenzela imimandla yentengiso ephatheka esandleni nethumela ngaphandle utywala (alcohol) kwaye baphuhlisa isakhono se-ethanol esisibaseli kumazwe angqonge eli. Abanye abalimi bombona, bedibene nabandisi-mali babucala, bazise ngenjongo yabo yokwakha iifektri zombona-ukuya-kwiethanol eziliqela. Lo msebenzi ke kodwa awuqhubanga kakuhle ngenxa yeentandabuzo malunga nemithetho nezinto ezikhuthazayo nangenxa yokunyuka okukhulu kwamaxabiso ombona kweli lizwe nakwihlabathi jikelele. Ixabiso lombona lande ubukhulu becala ngenxa yeUSA, evelisa malunga nama-50% ombona worhwebo lwehlabathi, ze malunga nama-25% yesityalo sabo isijikele kwimveliso ye-ethanol, kananjalo oko kuthobe inkxaso yokuthengisa ngaphandle kwezolimo. Ixabiso lombona wehlabathi liyanda kananjalo nonqongophalo lwezidlo ezisisiseko eMexico, zinto ezo ebezinxulumene ngokungqalileyo nezenzo zolwandiso-mali ngezibaseli eziyindalo, zibe neempembelelo kuMzantsi Afrika zokukhuphela ecaleni ukusetyenziswa kombona kumabanga awo asekuqaleni ukwenzela uphuhliso lwezibaseli eziyindalo."



Ukushwankathela, urhulumente udandalazise iinkxalabo zakhe ngokhuseleko lokutya xa ebevakalisa isigqibo sakho sokususa umbona kuludwe lwezityalo ezinokusetyenziswa kwibakala lokuqala lesicwangciso sobuchule ngezibaseli zendalo ekukudala zilindile, kodwa isicwangciso sobuchule sangoku sindulula imveliso yezibaseli zendalo ze-2% ngo-2013.



UMphathiswa Lulu Xingwana uye wamema abakwaGrain SA kwingxoxo ekuthe emva kwayo kwakhutshwa ingxelo elandelayo:



Awuvalwanga umnyango ngemveliso ye-ethanol yendalo eyenziwe ngombona

Ngokusabela kwisimemo esenziwe nguMphathiswa weZolimo neMibandela yeMihlaba, uNks. Lulu Xingwana, kwabanjwa ingxoxo ngoLwesine umhla we-13 December 2007, phakathi kwesebe lakhe, abakwaGrain SA, i-Agri SA ne-NAFU. Ingxoxo ibijoliswe kwisigqibo esenziwe yiKhabhinethi sokukhuphela ngaphandle umbona kwisicwangciso sobuchule seshishini lwezibaseli zendalo. Wazise intlanganiso ngokuba isigqibo seKhabhinethi sisekwe kwinkxalabo yabo yokuba akusayi kubakho nkxaso yeshishini le-ethanol yendalo elilondolozekayo ngaphandle kokhuselo lokutya oluya kuba sisithintelo.



Wongeze ngelithi asiyonjongo yeKhabhinethi ukukhuphela ngaphandle umbona xa uveliswa ngezixa eziba nentsalela kananjalo utshilo ukuba yinto eza kwenzeka ukuqhuba ngeengxoxo malunga nalo mba noMphathiswa weZimbiwa naMandla, uNks. Buyelwa Sonjica neKhabhinethi. Iziganeko ezongezelelweyo zophando liqela elisebenza ngezibaseli zendalo zamkelekile, ngaphandle kokuba uMzantsi Afrika unokuvelisa umbona othe chatha kunalowo unokusetyenziswa emakhaya.



Ukuqhubela phambili lo mba kweli banga, luxanduva lweShishini ukuvelisa umbona othe chatha ukuze uMphathiswa anikwe amanqaku engxoxo-mpikiswano ayimfuneko ekuboniseni iKhabhinethi imfuneko yokubandakanya umbona kwisicwangciso sobuchule seshishini. Elona nqaku libalulekileyo elithunyelwa ebantwini kukuba ukudalwa kwemimandla yentengiso emitsha ebonisa isakhono esibonakalayo semveliso ethe chatha kunaleyo eyimfuno yangoku kuya kuba negalelo ngendlela enika ithemba kukhuselo lokutya.

<fn>PulaImvula.Boom.2008-11.xh.txt</fn>
Boom (Umbona) Xhosa



Izitshizi ze-boom: konke ekufuneka nikwazile



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusebenzisa oomatshini

Byline: Liqhelaniswe ukusuka Kwizifundo Zophuhliso Lwezakhono Zezobugcisa zaseGrain SA

nguJane McPherson

Photos: Boom 1 (Look at original article to see where to put photo)

Boom 2 (Look at original article to see where to put photo)

Boom 3 (Look at original article to see where to put photo)

Boom 4 (Look at original article to see where to put photo, replace the text)

Boom 5 (Look at original article to see where to put photo)

Boom 6 (Look at original article to see where to put photo)



Uxinzelelo olusezantsi

Amathontsana amakhulu

Uxinzelelo oluphezulu

Amathontsana amancinci

Iintlobo zezimbo zesitshizi

Isitshizi sekhowuni esidibi

Isitshizi sekhowuni elukhuni

Isitshizi esimcaba sefeni

Isitshizi esilungeleleneyo

Isitshizi somtyadidi wamanzi

Isakhelo

I-Boom

Itanki

Qwalasela inqanaba leoyile

Igeyiji yoxinzelelo

Iivalvu zolawulo

Ivalvu yolawulo loxinzelelo

Ivalvu enqandayo

IINCAM EZINTSHA ZEZITSHIZI

Ukuveliswa kosasazo olulungeleleneyo xa kuyondelelaniswe kakuhle.

IINCAM EZONAKELEYO ZEZITSHIZI

Ukuba nesiphumo esithe chatha xa isitshizi esithe chatha sisininzi phantsi kwencam nganye.

IINCAM ZEZITSHIZI EZONAKELEYO

Ukuba nesiphumo esiguquguquka kakhulu - esiyondelelane kakhulu nesinciphisayo.

Isazobe 1: Isimbo sesitshizi sefeni emcaba

Isazobe 2: Isimbo sesitshizi sefeni emcaba soluhlu lwesolulo

Isazobe 3: Isimbo sesitshizi sefeni emcaba se-engile ebanzi

Isazobe 4: Isimbo sesitshizi esilungeleleneyo



Ngokunxulumene nemveliso yezityalo, isitshizi sikholisa ukusetyenziselwa ukutshabalalisa ukhula, ukutshabalalisa izinambuzane okanye ukutshiza isichumiso samagqabi (isichumiso esithathwe emagqabini). Kweli nqaku siqwalaselela kufutshane iinxalenye zesitshizi se-boom nendlela esisebenza ngayo.



Ukutshiza ukhula kunokwenziwa phambi kokuba ukhula luntshule (ukutshiza kwaphambi kokuhluma), okanye nje lwakuba ukhula lumilile emhlabeni (emva kokuhluma). Kanti kwakhona oko kunokwenziwa kwizinambuzane okanye kwimibungu - maxa wambi utshiza umhlaba nje emva kokutyala ukuze ubulale isinambuzane ngqo (oku kubizwa ngokuba kukutshiza okuzidibanisayo kwaye kubulala isinambuzane ngqo), okanye unokutshiza isityalo ukuze kufe isinambuzane emva kokuba sitye isityalo esinetyhefu (oku kubizwa ngokuba kukutshiza ngokubanzi - isinambuzane sibulawa kukutya isityalo esinetyhefu kungengawo amathontsana nje kuphela.



Kubalulekile ukuqonda into yokuba isitshizi masifakwe ngokwesantya esithile ngehektare nganye ukuba kufanele ukuba oko kube nesiphumo esinqwenelekayo. Akunamandla ukufaka ityhefu encinci kakhulu ngenxa yokuba inexabiso eliphezulu kakhulu kanti oko kusenokubanga nengozi.



Amathontsana akwisitshizi asenokuba rhabaxana (abe makhulu) okanye acoleke (abe mancinci). Ngokuya eba makhulwana amathontsana esitshizi ayancipha amathuba awo okuphetshethwa ngumoya, kodwa xa enjalo akhawuleza aqengqeleke msinyane emagqabini. Isitshizi esicolekileyo asiqengqeleki lula emagqabini, kodwa siphetshethwa lula ngumoya xa sifakwa.



Ngokuya sicoleka isitshizi, luba luncinci ulwelo olufakayo - ngokuya siba rhabaxa isitshizi, ulwelo luthi chatha. Isitshizi esithande ukucoleka sithatha umgama othe chatha ngocoselelo kanti malunga namathontsana arhabaxa, indawo ephakathi kwamathontsana isenokuba nkulu ukuze ezinye iindawo zingakwazi kufikeleleka ngokungqalileyo.



Kubaluleke kakhulu ukuba usebenzise isitshizi ngexesha elilungileyo lokuphuhla (kokhula) okanye ngexesha elifanelekileyo lokuhlasela (kwezinambuzane). Kwakhona kubalulekile ukulandela imiyalelo enxulumene nexesha lemini ekufuneka kufakwe ngalo isitshizi, neminye imiba efana nenkxwaleko yembalela kwisityalo. Kuya kuba lilinge elingenamsebenzi ukutshiza ukhula xa selubekele imbewu kuba isityalo sokhula sonyaka olandelayo sesikhona, okanye ukulinda de ukhula lukhuphisane nesityalo ngokufuma nangezondlo phambi kokutshiza; kanti asiloqoqosho ukutshiza isityalo ngenjongo yokutshabalalisa uhlobo oluthile lwesinambuzane xa kukho izinambuzane eziliqela ezibonakalayo. Nangona kunjalo, kukwalilinge elingenanto liyenzayo ukulinda de isityalo siphantse ukutyiwa siphele phambi kokutshiza izinambuzane.



Izitshizi zisebenza njani?

Imilomo yamathumbu

Imilomo yamathumbu eyahluka-hlukeneyo yezitshizi iyilelwe ukuvelisa izimbo ezahluka-hlukeneyo zokutshiza. Kukho imilomo yamathumbu eyahluka-hlukileyo nobukhulu obahluka-hlukileyo bemilomo yamathumbu. Isimbo sesitshizi sobume befeni sesona sinconywayo xa kutshizwa emhlabeni, kanti isimbo sesitshizi sobume bekhowuni sikholisa ukunconywa xa kutshizwa kwizityalo.



Iimpompo

Impompo iyafuneka ukuze kukhutshwe ulwelo etankini yesitshizi. Impompo kufuneka ifake uxinzelelo kulwelo ukuze umlomo wethumbu utshize ngendlela oyilwe ngayo.



Iintlobo zezitshizi

Izitshizi ezisetyenziswa ngezandla

Isitshizi sesandla

Isitshizi soxinzelelo lwetanki

Isitshizi sehapulusaka

Izitshizi eziqhutywa ngamandla

Isitshizi sengxowa eqhekezayo esiqhutywa ngenjini

Isitshizi se-boom esigxunyekwa kwitrektara

Izitshizi ezincediswa ngumoya

Isitshizi se-boom esincediswa ngumoya

Isitshizi segadi yeziqhamo

Izitshizi zohlobo olulodwa

Isitshizi sediski esibanjwa ngesandla

Isitshizi sediski esigxunyekwa kwitrektara



Iinxalenye zezitshizi ze-boom

Izakhelo nee-boom

Kukho iintlobo ezahluka-hlukileyo zezakhelo apho kunamatheliswa khona ii-boom. Ii-boom zisenokusongwa ukuze zithuthwe ziphinde zivulwe - oku kunokwenziwa ngoxinzelelo lolwelo okanye ngesandla. Kwisakhelo sesitshizi, kukho iindawo zokulungelelanisa ezinokusetyenziselwa ukuphakamisa okanye ukuthoba ii-boom. Ezi ndawo zokulungelelanisa zikwahluka ukusuka kwisitshizi esithile ukuya kwesinye kanti ezinye zilawulwa ngoxinzelelo lolwelo lo gama kwezinye kukho isixokelelwano seebholiti ezinokulungelelaniswa.



Itanki yesitshizi

Iitanki kufuneka zenziwe ngemichako engadlekiyo umzk. iintsimbi ezingahlali mabala, iintsimbi ezigqunywe ngesinyithi okanye ngeglasi yeentsinga. Imichako ekholisa ukusetyenziswa yengagqobhozekiyo nto leyo ethetha ukuba akusayi kubakho ntlenge yetyhefu etankini emva kokusetyenziswa. Kubalulekile ukungciba nawuphi umonakalo owenzeke ezitankini, ngakumbi iimonakalo ezinokubanga ukudleka njengoko oku kunokukhokelela ezindaweni ezivuzayo.



Impompo

Iimpompo nazo zonke iinxalenye mazibe kwimeko elungileyo yokusebenza. Imitywino yeempompo, izangqa ze-o okanye iiwasha ezisabukomityi zesikhumba okanye umchako ongumdibaniso usenokoma ukuze ushwabane xa isitshizi singekasetyenziswa kwixesha elide, okanye xa sigcinwe ngendlela engafanelekanga. Isinyibilikisi kweminye imixube yezibulali zezitshabalalisi-zityalo sinokonakalisa imitywino yempompo, ukuze oko kubange iindawo ezivuzayo ezijikileze impompo, okanye ukumpompa okusilelayo.



Iimpompo ezininzi zithanjiswa ngeoyile, kwaye kubalulekile ukuba inqanaba leoyile lisoloko liqwalaselwa rhoqo ukuqinisekisa ukuba lingasentla kwelona nqanaba liphantsi livumelekileyo.



Imibhobho yeehozi

Faka imibhobho yeehozi elungileyo endaweni kwaleyo inamathanda okanye ivuzayo. Khumbula, imibhobho yeehozi esetyenziselwe ukufaka izibulali zezitshabalalisi-zityalo azinako ukuphinda zikhuculwe zonke tu ukungcola. Kuya kusoloko kukho intsalela yesitshabalalisi-zityalo eya kusoloko isele kuyo. Leyo esuswa ngokufaka eminye emitsha mayilahlwe kakuhle kwaye ingaphindi isetyenziswe nangasiphi esinye isizathu.



Izihluzi

Yiba soloko usebenzisa izihluzi xa isitshizi sisebenza. Izihluzi zahlukanisa ubutyobo namasuntswana angafunekiyo anokuvingca imilomo yamathumbu ze oko kunciphise isakhono sokusebenza kwesitshizi.



Iigeyiji zoxinzelelo nezilawuli

Uxinzelelo lolwelo kwisixokelelwano sesitshizi luqwalaselwa ngegeyiji yoxinzelelo. Igeyiji ilinganisa uxinzelelo lomxube otshizwayo odlula kwimilomo yamathumbu xa iphakathi kwesilawuli soxinzelelo kunye nemilomo yamathumbu esitshizi. Ngenxa yoko, inguquko yoxinzelelo inokubanga ukungasebenzi kakuhle okunokubakho. Qiniseka ukuba iigeyiji zoxinzelelo zikwimeko elungileyo yokusebenza kwaye zifakwe kakuhle amaqondo emilinganiselo.



Kukho ivalvu yesiqabu soxinzelelo kwisixokelelwano enokusetyenziselwa ukulungelelanisa uxinzelelo kwisixokelelwano. Inokuvulwa ukuze ivumele isixa esifunekayo somxube wesitshizi ukufikelela kwimilomo yamathumbu, ukuze osalayo ubuyele etankini, okanye inokuvulwa ngokupheleleyo nto leyo ethetha ukuba isixubi sesitshizi siya kujikeleziswa kwisixokelelwano. Olu luphawu olubalulekileyo oluthintela izithako ezisebenzayo ekuzinzeni kumzantsi wetanki xa ingagungqi. Kukholisa ukuba kubekho ezinye iitephu ezinokunqanda umxube otshizwayo kwiindawo ezithile zesitshizi nto leyo evumela indawo encinci okanye ebanzi yesitshizi.



Izifakelelo nezinqakri

Izifakelelo ezihexayo okanye ezichachambileyo kaninzi ziba yintsusa yeendawo ezivuzayo. Qinisekisa ukuba izifakelelo nezinqakri zibambile phambi kokufaka ulwelo phantsi koxinzelelo naphambi kokulumpompa. Sakuba isixokelelwano siphantsi koxinzelelo, qwalasela iindawo ezivuzayo.



Iincam zemilomo yamathumbu nezihluzi

Qwalasela imilomo yamathumbu rhoqo ukuqinisekisa ukuba ayivingcekanga. Imilomo yamathumbu eyonakeleyo ithetha ukuba imichiza etshizwayo ithe chatha kwefunekayo ukuze oko kukholise ukubanga isimbo esingalungelelananga somxube otshizwayo neziphumo ezingafaniyo kuzo zonke iindawo. Imingxuma yemilomo yamathumbu nayo isenokuguquka ngakumbi xa kusetyenziswa imixube edlayo efana nemigubo enyakamisayo. Faka ezinye iincam xa ukonakala kwazo kubanga umqukuqelo ongaphezu kwalowo wencam entsha nge5%-10%.





<fn>PulaImvula.BusinessMaize.2009-06.xh.txt</fn>
Business (Maize) Xhosa

Yintoni efunekayo ukuqhuba ishishini?



Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ngokusebenzisa incwadi yoqeqesho ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling



Ukuhlanganisela uludwe lwezinto ezifunekayo ukuqhuba ishishini kusenokuba yinto equkanisa kakhulu kwaye noludwe luyahluka-hluka. Iimfuno okanye imithombo iphenjelelwa yimibandela efana nohlobo lweshishini, ubukhulu, ixesha, njl.njl.



Malunga neshishini lokufama uludwe luya kuqulatha iimfuno ezifana nomhlaba, amanzi, amadlelo, izindlu, iindibano-miboniso, indawo yokusenga, izixhobo zokunkcenkcesha, izithuthi, oomatshini, iitrektara, izixhobo zokusebenza, abasebenzi okanye abaqeshwa, imali nabaphathi. Ngokubanzi le mithombo yobutyebi efunekayo ihlelwa ngokolawulo, umhlaba, inkunzi yokuqalisa ishishini kunye nabasebenzi.



Imithombo ekubhekiselelwe kuyo yile (ikwaziwa ngokuba yimibandela yemveliso):

Umhlaba - ubandakanya umhlaba ngokwawo, ithafa, amadlelo, izakhiwo nezinye izakhiwo ezisisigxina ezifana neentlanti, iishedi, izindlu zezilwanyana kunye nezibiyeli.

Inkunzi yokuqalisa ishishini - yona ibhekiselela kwimali ngokwayo nenye impahla yexabiso efana nezithuthi, iitrektara, iinkomo neegusha.

Abasebenzi - kuxelwa abantu abasebenza efama phantsi komthetho womnini/umphathi.

Ulawulo - umntu okanye abantu abathatha izigqibo malunga nokuqhutywa kweshishini.



Ngaphandle kwabasebenzi, abangenakuze babe ngabeshishini, eminye imibandela yemveliso nako konke okubandakanyekayo, kunokuba kokweshishini okanye kunokubolekwa okanye kuqeshwe kwenye indawo. Xa umhlaba, inkunzi yokuqalisa ishishini nolawulo lubolekiwe okanye luqeshiwe, imibandela yemveliso ibizwa ngokuba yimibandela yangaphandle. Umbandela sukuba ungowenye indawo. Enye indawo okanye umnini makahlawulwe ngokusetyenziswa kwempahla - ngamanye amazwi kukho iindleko okanye inkcitho ebandakanyekayo. Iindleko zibizwa ngokuba ziindleko zempahla yangaphandle kanti ngendlela engqalileyo zibizwa ngokuba:



Yirente - intlawulo yokusetyenziswa komhlaba wangaphandle kananjalo nenye impahla yexabiso;

Inzala - intlawulo yokusetyenziswa kwenkunzi yangaphandle yemboleko yokuqalisa ishishini; kananjalo

Umvuzo - Intlawulo yokusetyenziswa kolawulo lwangaphandle.


Qaphela ukuba abasebenzi, nangona bengasayi kuba ngabeshishini, ababonwa njengempahla yangaphandle. Ngoko ke, iindleko ezibandakanyeka kwintlawulo yabasebenzi - imivuzo nako konke okubandakanyeka kuyo asizozindleko zempahla yangaphandle. Abasebenzi babonwa njengemveliso eqhelekileyo kunye/okanye inkcitho yokuqhuba ishishini. Umqeshwa unika izakhono kunye/okanye iintlobo zobuchule bakhe kunye/okanye ulwazi kwishishini alihlawulelwayo.





<fn>PulaImvula.BusinessMaize.2009-07.xh.txt</fn>
Business (Maize) Xhosa

Loluphi uhlobo lweshishini ofanele ukulukhetha?

Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa kwexabiso

Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho ngoLawulo lwamaFama malunga neeNzuzo nguMarius Greyling



Ukukhetha uhlobo lweshishini sisigqibo esibalulekileyo xa kusekwa ishishini elitsha. Isizathu kukuba uhlobo lweshishini luba neziphumo ezifikelela kude malunga nolawulo, indawo yabanini nabaphathi kunye nemibandela yezemali yeshishini elitsha.



Kuxoxwa ngohlobo ngalunye kwiintlobo ezintandathu ezibalulekileyo zoshishino eMzantsi Afrika. Ingxoxo isekwe kwiimpawu ezisixhenxe ezibalulekileyo. Iintlobo ezizezinye zoshishino zibandakanya ubunini bukabani oyedwa, ubulingane, iqumrhu, imbumba esondeleyo, ishishini eliyitrust kunye nentsebenziswano. Iimpawu ezisixhenxe zibandakanya isimo ngasinye sohlobo loshishino, imiba yobukho bembumba kunye nokunyaniseka, iinkqubo zokuseka ishishini, uxanduva lolawulo, ukwabelana ngenzuzo kunye nemfanelo yerhafu, amathuba okuxhasa ngemali nokuqhubela phambili. Eli nqaku alizi kubandakanya ingxoxo malunga namaqumrhu kunye neembumba zentsebenziswano njengoko ezi ntloko zibanzi, ngoko ke ziya kuba zodwa kumanqaku aya kuza mva.



Ubunini bukabani oyedwa



Uhlobo

Ubunini bukabani oyedwa bubalulekile kumashishini amancinci njengoko bufuna imali yenkunzi enganeno kwaye bungenabugocigoci ukubuseka nokubulawula. Nangona kunjalo, imisebenzi yezoqoqosho yobunini bukabani oyedwa ikholisa ukuthinteleka.



Ubukho bembumba nokunyaniseka

Ubunini bukabani oyedwa abunabukho bembumba kwaye ke ngoko buxhomekeke emzimbeni nasengqondweni kabana ephilileyo, kananjalo nakwisimo esihle semali, somnini wabo. Le nyaniso ibeka engozini impahla exabisekileyo yomnini wabo. Ukusilela kwishishini kuya kukhokelela ekubhangeni komnini yena ngokwesakhono sakhe.



Ukusekwa

Ukusekwa kweli shishini kulula xa kuthelekiswa namanye kuba kaloku umnini kufuneka ebhalise igama lobunini aze afumane ilayisensi yokurwheba. Akukho zimfuneko zimbi ezisekelwe abo beshishini lobunini bukabani eyedwa, ngaphandle kolawulo olufana lodwa ekuthi amashishini ngamanye aluthobele. Imithetho yezempilo njengoko isetyenziswa kwiirestyu ingumzekelo wayo.



Ulawulo

Amashishini obunini bukabani oyedwa akholisa ukulawulwa ngabanini ngokwabo. Nangona kunjalo, umnini unokukhetha ukutyumba umphathi ommeleyo. Mayikhunjulwe into yokuba amathuba okunyuselwa anqabile kumashishini obunini bukabani oyedwa.



Njengoko amashishini obunini bukabani oyedwa ekholisa ukulawulwa ngumntu omnye, ayakwazi ukuziqhelanisa ngokukhawuleza neemeko eziguqu-guqukayo. Umba ongathandekiyo wemeko yolawulo-lomnini kukuba ulwazi lomntu olawula ishishini lusenokunqongophala malunga nomda wemiba yolawulo. Kaloku kunzima emntwini oyedwa ukulawula ngokufanelekileyo yonke imiba yezemali, yokuthengisa, imisebenzi, ukuthenga, ulawulo nabaqeshwa.



Ulwabiwo lwenzuzo nemfanelo yerhafu

Njengoko kungekho mahluko phakathi kwempahla exabisekileyo neemfanelo zomnini kunye nezo zeshishini, naziphi iinzuzo zeshishini nazo zenza inxalenye yengeniso yomnini ngokwakhe. Akukho zirhafu zithe ngqo ngoko ke ezifunwa kwishishini, kodwa umnini urhafiswa ngokwesakhono sakhe seenzuzo zeshishini. Nangona kunjalo umnini ufanele ukutsalelwa iirhafu zesiqhelo zikabani.



Amathuba enkxaso-mali

Ishishini lobunini bukabani oyedwa alunabukho bembumba. Umnini ke ngoko unoxanduva ubukhulu becala lokunika inkxaso kwimisebenzi yeshishini ekhupha kwimithombo yakhe yobutyebi ngokwakhe. Oku kuthetha ukuba inkxaso-mali namathuba okukhula obunini bukabani oyedwa athinteleka ngokwemali anesakhono sayo umnini. Ukuphinda kwandiswe iinzuzo okuvela kwimisebenzi yeshshini ngoko ke nako kubalulekile njengentsusa yemali eyinkunzi yeshishini lobunini bukabani oyedwa.



Ukuqhubela phambili

Ishishini lobunini bukabani oyedwa liyinxalenye yempahla yomnini. Ukufa okanye ukuwa komnini ke ngoko kuphelisa ishishini. Xa lithengisiwe ishishini, liyayeka ukuba khona phantsi kwegama lomthengisi, kodwa liqhuba ngegama lomthengi. Ukuba umnini unqwenela ukuthengisa ishishini, kukho izaziso ekufuneka zinikiwe ukukhusela abanika inkxaso yamatyala kwishishini.



Ukuba umnini unqwenela ukuyeka ishishini, akukho zinkqubo zicwangciselweyo zifunekayo. Njengoko iimfanelo okanye ishishini lihlala liluxanduva lomnini, ukuyeka imisebenzi ngempumezo kuyalivala ishishini.



Ubulingane



Uhlobo

Amashishini obulingane asetyenziswa kakhulu ziingcali ezifana noogqirha okanye amagqwetha. Amashishini obulingane akwafanelekile kwiimeko apho kufuneka izixa ezingekho phezulu zemali eyinkunzi yokuqala ishishini, okanye apho izakhono zolawulo zabantu abangaphezu komntu omnye zifuneka khona. Ubulingane yimvumelwano yobhambathiso phakathi kwababini okanye ngaphezulu. Inani labalingane akufuneki lidlule kuma-20.



Abalingane abalandelayo bayaphawuleka:

Abantu bemveli;

Abantu bembumba;

Abalingane bebanga eliphezulu nabebanga elisezantsi;

Abalingane abaququzelayo nabangabonakali besenza nto; kananjalo

Abalingane abathuleyo nabehlebo.



Abantu abayimbumba banemfanelo yokuba ngamalungu eshishini lobulingane ngendlela efana naleyo yabantu bemveli. Umzekelo ufumaneka xa inani lamashishini liseka imbumba. Abalingane abakwibanga eliphezulu bahlulwa kwabo bebanga eliphantsi ngokwenani leminyaka kubulingane nangokwenani leminyaka kubulingane besixa semali eyinkunzi yokuqalisa ilinge eyandiswa kubulingane. Abalingane abaququzelayo banenxaxheba kulawulo lobulingane, kanti abalingane abangabonakali besenza nto abenzi njalo. Abalingane abathuleyo baziwa ngamaqela aphathelene nobulingane kodwa abasebenzi ngokuthunywa bubulingane. Ukuchongeka komlingane olihlebo, kananjalo, kuyafihlwa.



Injongo yobulingane kukufumana iinzuzo ngokwenza imisebenzi yoqoqosho ngokomthetho. Ngaphandle kwale njongo, iqela labantu okanye oobani ngokwasemthethweni alinakuzibiza ngokuba lishishini lobulingane. Umlingane ngamnye unyanzelekile ukufaka igalelo kwisiseko semali eyinkunzi yokuqalisa ishishini lobulingane. Igalelo elilolo hlobo lisenokuba yimali, iinkonzo, ezinye iindlela, ngenye indlela, okanye ukudityaniswa kwazo zontathu ezo zinto.



Ubukho bembumba nokunyaniseka

Xa ubulingane busaqhuba, bonke abalingane banoxanduva ngokuhlanganiselana malunga neemfanelo, kodwa emva kokuchithwa kwayo abalingane baphendula ngokuhlanganiselana nangabanye-ngabanye ngokunyaniseka kwabo ngazo naziphi iimfanelo.



Ukusekwa

Ishishini lobulingane lisekwa ngemvumelwano yobulingane phakathi kwabo baza kuba ngabalingane. Imvumelwano elolo hlobo iba lubhambathiso phakathi kwabalingane ukuze ibe yinto eyinene, kufuneka yanelise ezona mfuneko zincinci zobhambathiso. Ezinye iimfuneko ezinxulumene kakhulu nemvumelwano yobulingane, zibandakanya:

Inkcazelo yegalelo lomlingane ngamnye kwishishini lobulingane;

Ingxelo elawula indlela impahla yexabiso eya kusetyenziswa ngayo ngenjongo yenzuzo yabo bonke abalingane; kananjalo

Isibhengezo sokuzinikela kwabalingane ekuyileni inzuzo.



Ulawulo

Uxanduva kunye nemisebenzi yabalawuli ilawulwa ngemvumelwano yabalingane. Imvumelwano ke ngoko inako ukumisela ukuba uxanduva lwabaphathi lunikwe umlingane othile, abanye babo okanye lunikwe bonke abalingane.



Ukwabelana ngenzuzo neMfanelo yeRhafu

Ulungelelwaniso lokwabelana ngenzuzo makubandakanywe kwimvumelwano yomlingane ngamnye.. Ukuba ulungelelwaniso alubonakaliswa, umthetho jikelele umisela ukuba iinzuzo zabiwe ngolungelelwaniso olufana negalelo kwishishini lobulingane. Xa ixabiso lamagalelo lingenakufunyaniswa, abalingane banesabelo esilinganayo seenzuzo.



Ishishini lobulingane lona ngokwalo alinamfanelo yerhafu, kodwa abalingane ngokwesakhono sobuqu babo banayo loo mfanelo. Zonke iintlawulo ezenziwa kubalingane lishishini labalingane zibonwa njengenxalenye yengeniso yobuqu babo, kwaye zirhafiswa ngokufanelekileyo. Iirhafu ezitsalwayo kubantu ngabanye ngoko ke ziyamiselwa.



Amathuba okufumana inkxaso-mali

Iindlela ezizezinye nezemali zabantu ababini okanye ngaphezulu ziyadityaniswa kwishishini labalingane. Oku kubanga amathuba athe chatha ngobuhle okufumana inkxaso-mali kuneshishini lobunini bukabani oyedwa. Ukuthembeka okuhlanganiselweyo malunga nenkxaso-mali kwamalungu kuyaqwalaselwa ngamaziko anika inkxaso-mali xa amashishini abalingane efaka izicelo zamatyala okanye zeemali-mboleko. Ityala lifumaneka ngokukhululekileyo kumashishini abalingane, kodwa ukufumaneka kwemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini kona kuhlala kunzima, njengoko amashishini obulingane engezoziqu zembumba, ngaloo ndlela abe ayasilela ekuqhubeleni phambili.



Ukuqhubela phambili

Ukuqhubela phambili kweshishini lobulingane, kanye njengakwishishini lobunini bukabani oyedwa, kuxhomekeke ekuphileni nakubukho bemali bamashishini obulingane. Nayiphi inguquko kumthetho-siseko wobulingane unako ukubuphelisa ubulingane. Xa kunjalo kufuneka kusekwe ishishini lobulingane elitsha. Ukufa komlingane omnye kuphelisa imvumelwano phakathi kwabo balingane bathile.



Imbumba esondeleyo (close corporation)



Uhlobo

UMthetho oMiselweyo weMbumba esondeleyo yowe-1984 wadala uhlobo lweshishini, elinemfanelo yobuqu basemthethweni, kodwa elinganyanzelekanga ukuba phantsi kwentlaninge yemithetho nemimiselo ecwangciselweyo elawula amaqumrhu.



Ngoko ke, imbumba esondeleyo ibubunye bezoqoqosho enobuqu basemthethweni, nehlanganiselwe ngokwemigqaliselo yoMthetho oMiselweyo weMbumba esondeleyo (yowe-1984). Ibunjwa ngamalungu angekho ngaphezulu kwishumi, ilungu ngalinye linika igalelo kwisiseko semali eyinkunzi yokuqalisa ishishini. Ayinakuzinikela okuphandle ekwenzeni inzuzo.



Imbumba esondeleyo inamalungu, hayi ababelana ngegunya. Amalungu kufuneka abe ngabantu bemveli, kodwa phantsi kweemeko ezithile ukuthembeka okunobungqina bunako, ukuba ngokusebenzisa umthenjwa, naye abe lilungu. Ubudlelwana phakathi kwelungu nembumba esondeleyo buyinto efanayo nobudlelwana obuphakathi kombhexeshi nequmrhu lakhe.



Amagalelo amalungu asenokuza njengemali, impahla yexabiso okanye iinkonzo. Amagalelo asenokwanda okanye ancitshiswe kulo lonke ithuba lobomi bembumba esondeleyo. Ukuncipha kwamagalelo kunokwenziwa yimbumba esondeleyo ngokuthenga kwakhona imidla yayo (imidla bubunye bobunini kwimbumba esondeleyo, njengoko izabelo zinjalo kwiqumrhu). Okuchasene nalo mthetho osebenza kwiqumrhu, imbumba esondeleyo ayinyanzelekanga ukugcina isiseko semali eyinkunzi yokuqalisa ilinge siseyinto ebumbeneyo. Imidla yamalungu akukho mfuneko yokuba ilungelelane namagalelo alo. Imidla kwabelwana ngayo ngokwemigqaliselo yemvumelwano yemvisiswano phakathi kwamalungu, kananjalo yenza isiseko solwabelwano ngenzuzo.



Ubukho bembumba nenkathalo

Ngenxa yobuqu bayo ngokwasemthethweni, yonke impahla yexabiso, amatyala, amalungelo neemfanelo zezeakhawunti yembumba esondeleyo. La malungelo neemfanelo ayakhiwa, nangona kunjalo, akhiwa ngenyathelo lamalungu embumba esondeleyo. Ilungu linokuthwaliswa uxanduva yimbumba esondeleyo xa ukuzinikela kumba wokugcina ulwazi njengehlebo kuqhawulwe, okanye xa imibandela yeshishini lembumba esondeleyo iqhutywa ngokungakhathali.



Ukusekwa

Ukuseka imbumba esondeleyo, kufuneka kunikelwe ingxelo yokufunyaniswa kweshishini ekhatshwa yimali yokuliseka kuMbhalisi weeMbumba eziSondeleyo. Oku kusebenza njengoxwebhu lukawonke-wonke kwaye luqulethe igama, idilesi noshishino lwembumba esondeleyo, kananjalo namagama amalungu kunye nobucukubhede ngamagalelo nemidla yawo. Xa umbhalisi enelisekile ngolwazi, uya kubhalisa imbumba esondeleyo aze akhuphe isatifikethi sembumba. Kusayinwa imvumelwano yemvisiswano ngamalungu embumba esondeleyo ukuze kulawulwe imiba yobudlelwana bangaphakathi. Imvumelwano yemvisisiwano luxwebhu lwabucala lwembumba esondeleyo kwaye lulawula imiba ephathelele kulawulo nakwiinkqubo zeshishini, kananjalo nemiba yoxanduva nezinyanzelo zamalungu.



Ulawulo

Ulawulo luvela ngokwemigqaliselo yemvumelwano yemvisiswano. Imvumelwano inako ukongamela imimiselo yoMthetho oMiselweyo weMbumba eSondeleyo (1984) malunga nolawulo lwemvisiswano esondeleyo. Nangona kunjalo, ikhona imimiselo engafanelanga konganyelwa yimvisiswano. Oku kubandakanya ilungelo lalo naliphi ilungu ukubiza intlanganiso, okanye izithintelo ezibekwa ebantwini abathile ezibalela inxaxheba kulawulo lweshishini.



Inkundla yomthetho inako, ukuthi ngesicelo sembumba esondeleyo, okanye isicelo selungu, izikhathaze ngolawulo lweshishini. Oku kulandela ukusuka kwimeko exhamlwa ngamalungu e-trust malunga neshishini, ngokwenza njalo kukhuseleka ubume bembumba esondeleyo kunye namalungu omnye komnye. Imeko ye-trust ithetha ukuba akukho lungu linokuvumela imidla yalo ukuba ingquzulane naleyo yembumba esondeleyo. Ngoko ke imidla yembumba evalelekileyo ihamba phambili. Oku kukwabonakala mhlophe kwigama elithi "imbumba esondeleyo", apho "u-sondeleyo" ethetha ukuba amalungu azibandakanya shushu neshishini. Ubunini (ukuba lilungu) nolawulo ngoko ke abahlulwa njengakwisiganeko sequmrhu.



Ukwabelana ngenzuzo nemfanelo yerhafu

Imbumba esondeleyo ihlawula amalungu ayo ngeenkonzo azinikileyo. Ingeniso esalayo emva kokurhafiswa nayo inokwahlulwa phakathi kwamalungu ngokusebenzisa izahlulo. Malunga nemivuzo, amalungu arhafiswa ngokwezakhiwo zerhafu yobuqu bazo, kukhutshelwa ecaleni izahlulo zembumba esondeleyo. Ukurhafiswa okuphindaphindwe kabini ke ngoko kuyathintelwa, njengoko iimbumba ezisondeleyo zirhafiswa ngokwerhafu efanayo yequmrhu. Izahlulo ezifunyenwe yimbumba esondeleyo, nangona kunjalo, zithathwa njengengeniso yokusebenza, ukuze ke ngoko zirhafiswe ngokulungelelana ngokwemigqaliselo yerhafu yequmrhu. Iinzuzo ezingabelwanga, ezigcinwe kwingxowa-mali yolondolozo, azirhafiselwa.



Amathuba enkxaso-mali

Ukulingana kwembumba esondeleyo kuphelela kumagalelo amalungu alishumi obona buninzi. Ngoko ke kunzima ngakumbi kwimbumba esondeleyo kunakwiqumrhu ukuba nomtsalane wemali. Amalungu embumba esondeleyo kwakhona axhamla ukuziphendulela okungephi malunga namatyala eshishini. Oku xa kudibene nenyaniso yokuba iingxelo zezemali zembumba esondeleyo ngamaxwebhu abucala kuthintela ukufumaneka kwemali. Amalungu anokuqinisekisa amatyala embumba esondeleyo, kodwa naziphi izingxengxezo zokuziphendulela okungaphelelanga ziya kubethwa ngoyaba.



Ukuqhubela phambili

Imbumba esondeleyo inobuqu basemthethweni. Ukuqhubela phambili ke ngoko akuchatshazelwa kukufa okanye ngumhlala-phantsi walo naliphi ilungu. Imidla yembumba esondeleyo inokudluliselwa kwabanye ukuze imbumba esondeleyo ibe nako ukuphinda ithenge imidla. Ukuphelelwa yimali kwelungu akuyibeki esichengeni imbumba esondeleyo njengoko imidla ithengisa okanye ithengwa lishishini.



Imbumba esondeleyo ipheliswa ngokuthengisa okusungulwe ngamalungu okanye ngabo batyalwayo. Ukuthengisa ngokuzithandela kuxhomekeke kwimvume yawo onke amalungu. Ukuthengisa kwenziwa ngokunikela amaxwebhu angqalileyo kwinkundla yomthetho.



Ii-trust ezingamashishini



Uhlobo

Umgaqo-siseko onxulumene ne-trust kukuba umsunguli abeke impahla engqalileyo phantsi kolawulo lomthenjwa, olawula imali eyinkunzi yokuqalisa ishishini ye-trust esenzela kwaye encedisa umncediswa. EMzantsi Afrika izimo zomthetho we-trust ziyabalulwa. I-trust engumnqophiso isungulelwa ukunikela kwizizalwana zomniki-mnqophiso. Izizalwana ke ngoko zingabancediswa. I-trust yobhambathiso isekwa ngobhambathiso kwaye isetyenziswa njengesimo seshishini. Kufuneka kunikwe inkathalelo, nangona kunjalo, yokwahlukanisa phakathi kwee-trust zeshishini kunye namagama amaqumrhu athile, anokulahlekisa, umzk. ulwandiso-mali okanye ii-unit trusts.



Ii-trust zobhambathiso zisetyenziselwa ukuphepha imimiselo nezinye izithintelo ezandlalwe kwizimo ezizezinye zoshishino. Ezi zithintelo zibandakanya iinkqubo zolawulo lwemimiselo ezityenziswa ngamaqumrhu, okanye imibandela enxulumene nerhafu. Ii-trust azilithinteli inani labasunguli okanye labancediswa kwaye zingafihli nokuchongeka kwabathenjwa.



Ubukho bembumba nenkathalo

I-trust inempahla yexabiso engafaniyo nenye. Ubukho bayo buhamba bodwa abudibenanga nabathenjwa bayo, abancediswa, okanye abasunguli, kuqhuba ishishini ngegama layo kwaye ilawulwa ngendlela engenaluxhomekeko. Nangona kunjalo, ayikuxhamli ukonwabela isimo sobuqu basemthethweni. Impahla yexabiso ye-trust inokuxolelwa ngabatyalwayo bayo. Abancediswa, abathenjwa nabasungulu ngoko ke bonwabela ukuziphendulela okunyiniweyo.



Ukusekwa

I-trust isekwe ngokwemigqaliselo yobhambathiso okanye ngesiqinisekiso se-deed ye-trust, eyahlukanisa impahla engqalileyo yexabiso isenzela i-trust. Le mpahla yexabiso ibekwa phantsi kolawulo lomthenjwa olawulela abancediswa impahla yexabiso. Isiqinisekiso se-deed ye-trust siqulethe igama neenjongo ze-trust, imithwalo yoxanduva lwabathenjwa, iinkcukacha zabancediswa kunye nemimiselo enxulumene nolawulo lwe-trust. Ikopi yesiqinisekiso se-deed ye-trust inikelwa kwiGcisa (Master) leNkundla ePhakamileyo. Igcisa lisebenza njengomlindi wolawulo lwe-trust yomthenjwa.



Isiqinisekiso se-deed ye-trust masithobele imimiselo yoMthetho oMiselweyo woLawulo lweMpahla ye-Trust yowe-1998. Naziphi ezinye iimfuneko zombuso ezinxulumene nemisetyenzana ye-trust makuhlangatyezwane nazo. Umzekelo, xa impahla engashenxisekiyo ithuthelwa kwi-trust zonke iimfuneko zommiselo ezinxulumene nothutho mazithotyelwe.



Iinguquko kwimimiselo yesiqinisekiso se-deed ye-trust zinokwenziwa kuphela ngemvume yabo bonke abathenjwa, abasunguli kunye nabancediswa. Inkundla yomthetho inokuzifaka ezi nguquko xa elinye lamaqela linokubamba imvume ngokungakhathali.



Ulawulo

Umthenjwa ulawula i-trust ngokwemigqaliselo ye-deed ye-trust nangokoMthetho oMiselweyo woLawulo lweMpahla engaShenxisekiyo (1988). Nangona kunjalo, liGcisa (Master) leNkundla ePhakamileyo, elikhupha isatifikethi esenza ukuba abathenjwa bafake i-trust.



Ngaphaya koko, makunamathelwe kwimimiselo yomthetho woninzi malunga nolawulo lwempahla ye-trust. Le mimiselo ibandakanya ulawulo oluququzelayo lwempahla yexabiso ye-trust, ulondolozo lwendawo yee-trust ngokunxulumene nabancediswa nokwahlukaniswa kwempahla yexabiso ye-trust kwimpahla yexabiso yomntu ngokwakhe. Nakuphi ukwaphula umgaqo okanye ukungakhathali ngemibandela ye-trust kunokubanga ukugxothwa kwabo njengabathenjwa, ukuze bathathelwe inyathelo lasemthethweni laseburhulumenteni okanye likawonke-wonke.



Ukwabelana ngenzuzo nemfanelo yerhafu

I-trust ilawulelwa ukuzalisekisa imidla yabancediswa bayo. Iinzuzo ezivela kwimisetyenzana ye-trust kufuneka zabelwe abancediswa ngokwemigqaliselo yesiqinisekiso se-deed ye-trust. Nangona kunjalo, abathenjwa mabahlawulwe ngokulungelelana nemithwalo yoxanduva lwabo kwi-trust.



Ngeenjongo zerhafu i-trust ibonwa njengomntu ongatshatanga. Irhafu yengeniso yobuqu bomntu, ngoko ke itsalwa kwi-trust. I-trust ke ngoko iphathwa njengomntu ongatshatanga onemfanelo yeemali ezithile ezitsalwayo zerhafu. Kufuneka kukhunjulwe, nangona kunjalo, ukuba inxalenye ekuphela kwayo yengeniso ye-trust enganikwanga abancediswa irhafiselwa ngale ndlela. Ingeniso esuka kwi-trust eya kubancediswa ithathwa njengengeniso yomdla yabancediswa kwaye irhafiselwa ngokufanelekilyo. Ngale ndlela kuthintelwa ukurhafiswa okuphinda-phindwe kabini. Ukuba ingeniso ye-trust yahlula-hlulwa phakathi kwabancediswa, kanti ukuba aba bancediswa abanamithombo eyiyeminye yengeniso, oko kunokukhokelela kwinqanaba lerhafu elineempembelelo eziphantsi kwiingeniso ze-trust.



Amathuba enkxaso-mali

Inkxaso-mali ephilayo ye-trust ivela kwimpahla yexabiso echongwe ngesiqinisekiso se-deed ye-trust ngumsunguli. Ukufuna imali eyinkunzi yokuqalisa ishishini kusenokuba yingxaki kwi-trust njengoko ingengobathenjwa ingengabo nabancediswa ekufuneka bephendule ngamatyala e-trust. Abathenjwa okanye abancediswa basenokukhetha ukuqinisekisa amatyala e-trust, kodwa oku kutyeshela ngokwendalo ukuziphendulela okunyiniweyo kwamaqela alolo hlobo. Kusenokuvela umbuzo malunga nemali yelinge lokuqesha kwe-trust. Oku kunokuphendulwa ngokuqwalasela imimiselo yesiqinisekiso se-deed ye-trust okanye iinjongo ze-trust ngokwayo.



Ukuqhubela phambili

Ukuqhubela phambili kwe-trust kumiselwa ngokwemigqaliselo yesiqinisekiso se-deed ye-trust.



Isishwankathelo

Ukukhethwa kohlobo lweshishini kumele omnye wemibandela yokusekwa kweshishini elitsha. Kweli candelo iintlobo ezizezinye zeshishini ezifumaneka eMzantsi Afrika kuxoxiwe ngazo. Indlela nganye eyiyenye inwenwela kude malunga nokuphathwa nolawulo lweshishini. Ibaluleke kakhulu ke ngoko ingqalelo yobuchule ukuqinisekisa ukuba uhlobo lweshishini olukhethiweyo luthobela iimeko zobuqu bomsunguli-shishini kunye neshishini elitsha.









<fn>PulaImvula.Calculate.2008-07.xh.txt</fn>


Calculate Xhosa



Bala iindleko phambi kokutyala



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: Intshayelelo yomsebenzi wokuvelisa ujongilanga



Makukhunjulwe ukuba umsebenzi wokufama xa kuthethwa gabalala ujoliswe ekuyileni iinzuzo. Kufuneka izixa ezikhulu zemali ukuze kutyalwe oojongilanga kanti iindleko ezinxulumene nokuveliswa kwembewu kajongilanga ngomnye wemiba yolawulo lwefama yezityalo eziziinkozo.



Phambi kokutyala isityalo kuyimfuneko ukubala iindleko eziya kubakho ukuze kubalwe emva koko ukuba ingeniso ingaba ngakanani. Kulo nyaka kubekho ukwanda okube kukhulu kakhulu kwiindleko zamagalelo malunga nemveliso yezityalo eziziinkozo kwaye kubalulekile ukuba amafama enze izibalo zawo ngokuqaphela okukhulu.



Iindleko zahlulwa ngokwezintlu ezimbini ezahlukeneyo - iindleko ezingqalileyo okanye eziguquguqukayo kunye neendleko ezisisigxina esisentloko.



Iindleko ezisisigxina esisentloko

Ezi ziindleko ezinxulumene nokuqhutywa komsebenzi wokufama uphelele - ziindleko ezingenakungqaliswa ekutyalweni kweso sityalo sithile singqalileyo. Ezi ndleko zibandakanya iintlawulo zokubala, iintlawuliso zebhanki, imivuzo neentlawulo, ukuzoba, umbane, iilayisensi nentlawulo zeenkonzo, ukukhanda nolondolozo, inzala kwiimali-mboleko, iindleko zezithuthi kunye nezinto zokubhala. Ezi ndleko zisenokwahluka kakhulu ukusuka kumfama othile ukuya komnye oko kuxhomekeke kubukhulu befama, umthwalo we-dept kunye nesimbo neendleko zolawulo.



Iindleko ezingqalileyo/eziguqu-guqukayo

Ezi ziindleko ezinokunxulunyaniswa ngokungqalileyo nesityalo esityalwayo. Ezi ndleko zibandakanya izinto ezifana ne-diesel, isichumiso, imbewu, imichiza, ukuvuna, ukuthengisa nabasebenzi bamathuba athile. Kwiziganeko ezininzi, ezi ndleko zithelekiseka ngokwehektare nokuba kungayiphi indlela oko kuxhomekeka kuhlobo lokufama nesivuno esinokubakho sesityalo esicwangciselweyo.



Kubaluleke kakhulu ukwenziwa kocwangciso olufanelekileyo lwezemali phambi kokutyala nasiphi isityalo. Kuphucuke kakhulu ukulungiselela nokutyala indawo encinci kakuhle ukuze kufumaneke ithuba elilelona libalaseleyo lokufumana isityalo. Imingcipheko kumsebenzi wokufama umbona ikwiqondo eliphezulu kakhulu kangangokuba asiyongqiqo intle ukuzibeka esichengeni - imozulu ayikwazi kucingeleka kwangethuba elingaphambili kangangokuba kusuka kungakwazeki ukusebenzisa iindlela ezishunqulelayo. Kukholisa ukuvela iindleko ebezingakhange ziqwalaselwe ngethuba lokwenza izicwangciso zokutyala izityalo - apha ngezantsi kukho umzekelo weentlobo zokulima ezinokufuneka ngethuba lenkqubo yokuveliswa kwesityalo.



Imisebenzi enokufuneka:

Ukusasazwa kwekalika;

Ukusebenzisa ikhuba lezikotile emasimini;

Ukukrazulwa kwamasimi;

Ikhuba elitshwezayo;

Ikhuba;

Ukulungiswa komandlalo wezithole;

Ukutyala;

Ukutshiza ngezibulali zokhula nangezibulali zezitshabalalisi zezityalo;

Ukufaka komaleko ongaphezulu (ukufaka izichumiso);

Ukulima;

Ukutshiza okongezelelwayo kwezibulali zokhula nangezibulali zezitshabalalisi zezityalo;

Ukuvuna; kananjalo

Ukuthuthwa kwesityalo esiziinkozo.



Itheyibhile 1: Umzekelo weendleko ezingqalileyo xa kunxulunyaniswa nokutyalwa kukajongilanga. (Sebenzisa amaxabiso angawo akamva xa ubala iziganeko eziyimizekelo yethuba langoku.)



Iindleko zomsebenzi wemveliso kwiCentral Free State ngowe-2007/2008 en 2008/2009









Ulwabiwo-mali ngala maxesha

Oktobha 2007

4 Matshi 2008

22 Epreli 2008





2007/2008

2008/2009

2008/2009













Isivuno Ekujoliswe Kuso (iitoni/iihektare)

1,50

1,50

1,50













Iindleko ezingqalileyo (R/ha)









Imbewu

144,00

165,60

165,60



Isichumiso

744,50

1 181,35

1 411,65



Ikalika

140,53

140,53

140,53



Isiniki-mandla

439,31

586,41

719,36



Ukukhanda

328,91

328,91

328,91



Izibulali zokhula

132,32

272,00

272,00



Izibulali zezitshabalalisi zezityalo

51,72

54,90

54,90



I-inshorensi yamagalelo

81,90

157,37

157,37



Ukubiyela

96,96

145,00

162,78



Ukuvuna









I-inshorensi yezityalo

159,60

306,66

306,66



Inzala kwiindleko zemveliso

129,99

233,66

269,68



Iindleko ezingqalileyo ezisisixa esipheleleyo (R/ha)

2 449,74

3 572,39

3 989,44













Iindleko ezisisigxina esisentloko zesixa esipheleleyo (R/ha)

1 106,83

1 244,63

1 244,63













Iindleko zomsebenzi wemveliso zesixa esipheleleyo phambi kokuthengisa

3 556,57

4 817,02

5 234,07





Itheyibhile 2: Isivuno esinokubakho kunye nenzuzo/ha kumaxabiso ahluka-hlukileyo/iitoni.





R 3 250/t

R3 500/t

R3 750/t

R4 000/t

R4 250/t

R4 500/t



1,00

R3 250

R3 500

R3 750

R4 000

R4 250

R4 500



1,50

R4 875

R5 250

R5 625

R6 000

R6 375

R6 750



2,00

R6 500

R7 000

R7 500

R8 000

R8 500

R9 000





Kwibanga langoku, umsebenzi wokuvelisa oojongilanga unomtsalane ongummangaliso - khangela ubone ukuba ingaba mhlawumbi unako na ukutyala oojongilanga kunezinye izityalo ezilinywa kwindawo yakho.

<fn>PulaImvula.Calibration.2008-11.xh.txt</fn>
Amaqondo (Umbona) Xhosa



Amaqondo esitshizi



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusebenzisa oomatshini

Byline: Liqhelaniswe ukusuka Kwizifundo Zophuhliso Lwezakhono Zezobugcisa zaseGrain SA

nguJane McPherson

Photos: Calibration



Inqaku elandulela eli libandakanye iinxalenye zesitshizi se-boom nendlela esisebenza ngayo. Kweli nqaku siza kuqwalasela nzulu amaqondo esitshizi.



Yintoni amaqondo?

Inkqubo yokwenziwa kwamaqondo esitshizi iyilelwe ukuqinisekisa ukuba utshiza isixa esichanekileyo solwelo (amanzi adibene netyhefu) kwindawo enqwenelekayo.



Izixhobo ezifuneka xa kusenziwa amaqondo

Isigcini-xesha;

Ijagi yokulinganisa (ephawulwe ngee-ml);

Iteyiphu wokulinganisa.



Yintoni enokulungelelaniswa?

Umlomo wethumbu. Umlomo wethumbu onomngxuma othande ukuba mncinci uya kukhupha ulwelo olunganeno kunomlomo wethumbu onomngxuma omkhulu. Kanti umlomo wethumbu usenokuba nesimbo sokutshiza esibanzi okanye esicuthekileyo.

Uxinzelelo lomxube otshizwayo. Xa uya ngokumpompa ngamandla athe chatha, luyanda kananjalo uxinzelelo ukuze kuphume ulwelo oluthe chatha. Ngokuya kunyuka uxinzelelo, amathontsana aya ngokuba mancinci.

Xa kutshizwa ngokusebenzisa itrektara, uxinzelelo lwempompo luchatshazelwa yimijikelezo/min (rpm).

Iigiyeri zetrektara zichaphazela isantya setrektara.

Umsebenzisi wetrektara kufuneka enze isigqibo nge-rpm nangegiyeri eya kusetyenziswa aze akugcine kufana oku akuba enziwe amaqondo.

Kuguqulwe isixa setyhefu kumxube. Ityhefu ethe chatha ithetha ukuba kufakwe isithako esisebenzayo esithe chatha emanzini esixa esilinganayo.



Indlela yokwenza amaqondo

Zalisa itanki yesitshizi.

Yenza isigqibo ngegiyeri emayisetyenziswe kananjalo nange-rpm (umzk. igiyeri yesi-4 ngesantya sama-2 500 rpm).

Linganisa umgama we-100 m.

Ngokusebenzisa loo giyeri ne-rpm echanekileyo, linganisa ixesha elithathwa yitrektara ukugqiba i-100 m (umzk. imizuzwana engama-21).

Dumisa itrektara, imi endaweni enye, ngesantya ekuvunyelwene ngaso sama-2 500 pm, uze uqwalasele isivalo sesitshizi malunga nempumezo emhlabeni.

Misela uxinzelelo kwisitshizi ukunika isiphumo esinqwenelekayo (umzk. i-3 bar).

Ngokusebenzisa ixesha elifanayo (umzk. imizuzwana engama-21) ethathwe yitrektara ukugqiba i-100 m, sebenzisa isitshizi, uze ulinganise isixa samanzi esikhutshwe ngumlomo omnye wethumbu (umzk. i-1 200 ml / 1,2 litres).

Phinda-phinda le nkqubo ngemilomo emibini okanye emithathu uze uthathe inani elisisiqhelo.

Sebenzisa isixa solwelo esikhutshwe ngumlomo omnye (umzk. 1 200 ml / 1,2 litres) uze uphindaphinde oku ngenani lemilomo yamathumbu (umzk. imilomo yamathumbu eli-12) ukuze wazi ukuba zingaphi iilitha ozitshiza kumgama we-100m (ngayo yonke imilomo yamathumbu, 12 x 1,2 l = 14,4 litres).

Linganisa ububanzi be-boom (umzk. 4,7 m).

Ngoku uyabazi ububanzi obutshizayo, kwaye uyasazi nesixa samanzi owatshizayo kububanzi be-100 m.

Indawo etshizwe ngesitshizi kwi-100 m: 100 m x 4,7 m = 470 square meters.

Sisebenzise i-14,4 litres yamanzi kule ndawo.

Indawo ye-1 hektare = 10 000 square meters (100 m x 100 m).

Isixa ekufanele sisetyenziswe kwi-1 hektare siya kuba ngama-10 000 / 470 = 21,27 x 14,4 l = 306 l / hektare.

Ileyibhile kwisiphathi somchiza iya kubonisa isixa samanzi esifuneka ngehektare nganye kananjalo nenani leelitha zetyhefu efuneka ngehektare nganye.

Ukuba sowukhe wakwenza oku kwaye ufumanise ukuba isixa solwelo olutshiziweyo alufanelekanga, phinda ukwenze oku kodwa ulungelelanise uxinzelelo lwesitshizi okanye igiyeri yetrektara okanye ubukhulu bomlomo wethumbu.

Sakuba sichanekile isixa samanzi, ngoku kufuneka ubale inani leelitha zetyhefu ekufuneka zongezelelwe kwitanki nganye yesitshizi.

Umzekelo, itanki iphatha ama-500 litres zamanzi. Umzekelo, kufuneka sifake i-4 litres zetyhefu ngehektare nganye. Kuya kuba ngama-500 l / 306 (ee-litha ezisasazwe ngehektare nganye) eziphindaphindwe ka-4 (iilitha zetyhefu ngehektare nganye).

Kufuneka songeze i-6,5 litres zetyhefu ngetanki yamanzi yama-500 eelitha.









<fn>PulaImvula.CalibrationMaize.2008-10.xh.txt</fn>
Calibration (Maize) Xhosa

Afakwa njani amaqondo kwisixhobo sokutyala?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusetyenziswa koomatshini

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwizifundo zoBhambathiso kwezoLimo



Kufuneka kuthathwe amanyathelo alandelayo ukuze isixhobo sokutyala sifakwe amaqondo:



Chonga zonke iinxalenye zesixhobo sokutyala ezisetyenziselwa ukufaka amaqondo (amazinyo evili, iigiyeri kunye neepleyiti).

Qiniseka ngento esasazwa sisixhobo sokutyala malunga nembewu kunye nesichumiso xa kusetyenziswa imimiselo yangoku.

Linganisa umgama ophakathi kwemilinganiselo yesixhobo sokutyala ukuze ubazi ububanzi obuphakathi kwemiqolo - oku kuya kwenza ukuba ukwazi ukubala inani lemiqolo ngehektare nganye. (Umzekelo, ukuba isithuba phakathi kwemiqolo ngu-0,9 m, kukho i-100 m kububanzi behektare enye. 100 m /0,9 m = 111 imiqolo ngehektare nganye).

Phawula umgama we-10 m.

Qiniseka ukuba kukho imbewu kunye nesichumiso kwiifanele (qiniseka ukuba ubukhulu bembewu oyisebenzisela ukwenza amaqondo bubukhulu obuchanekileyo obulungele iipleyiti ezikhethiweyo - mayibe yimbewu enye kuphela efanele ukukwazi ukugqitha emngxunyeni osepleyitini ngexesha)

Bophelela isingxobo seplastikhi phezu kombhobho osasaza isichumiso ukuze sibambe isichumiso kwixesha lamva lokulinganisa ubunzima.

Vumela itrektara nesixhobo sokutyala ukudlulela ngaphaya kwe-10 m ngokungathi besityala (ngamanye amazwi, ivili lokuqhuba isixhobo sokutyala malisebenze nangona iinxalenye ezisebenza emhlabeni ziya kuba ngaphezulu).

Imbewu:

Bala inani lembewu esasazwe kumgama we-10 m.

Phinda-phinda elo nani ngo-10 ukuze ubale oko ubunokukusasaza kwi-100 m (ukhumbule ukuba ihektare ngu-100 m x 100 m).

Ngoku phinda-phinda elo nani ngenani lemiqolo kwi-100 m (kumzekelo wethu, imiqolo ibiyi- 0,9 m ububanzi nto leyo ethetha ukuba bekukho imiqolo eli-111 kwi-100 m).

Umzekelo, kukho iipete ezingama-30 kumgama we-10 m. Oku kulingana neepete ezingama-300 kumgama we-100 m. Imiqolo ili-111 kwihektare, x 300 = 33 300 yezityalo nehektare nganye).

Ukuba impendulo oyifumanayo ingaphezulu kuleyo uyifunayo, lungelelanisa amazinyo amavili ezixhobo zokutyala ukuze intsimbi ejikelezisa ipleyiti ijike ingangxamanga. (Okanye wenze ngandlela yimbi, xa ufuna uchatha wezityalo).

Phinda-phinda oku de ufumane isiphumo osinqwenelayo.

Isichumiso:

Linganisa ubunzima besichumiso esiqokelelwe engxoweni kumgama we-10 m.

Phinda-phinda oku ngo-10 ukuze ubale oko ubunokukusasaza kwi-100 m (ukhumbule ukuba ihektare ngu-100 m x 100 m)

Ngoku phinda-phinda elo nani ngenani lemiqolo kwi-100 m (kumzekelo wethu, imiqolo ibiyi- 0,9 m ububanzi nto leyo ethetha ukuba ibiyi-111 imiqolo kwi-100 m).

Umzekelo, kukho i-100 g (0,1 kg) kumgama we-10 m. Oku kulingna ne-1000 grams (1 kg) kwi-100 m. Imiqolo ili-111 kwihektare, x 1000 = 1110 grams ngehektare nganye / 111 kg ngehektare).

Ukuba impendulo oyifumeneyo ingaphezulu kuleyo ubuyifuna, lungelelanisa amazinyo amavili kwisixhobo sokutyala ukuze intsimbi ejikelezisa ipleyiti ijike ingangxamanga. Okanye wenze ngandlela yimbi, xa ufuna uchatha kwii-kilogram).

Phinda-phinda oku de ufumane isiphumo osinqwenelayo.

<fn>PulaImvula.Celebrate.2009-11.xh.txt</fn>
Celebrate (Maize) IsiXhosa

Imibhiyozo yeKlabhu ye-250 Ton



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: 67,71,80,83,87, if there is space 27,32,35,37

Captions:

Ifoto 027.jpg

Abaqwalaseli ngokulandela uEduard Foord noFanie Pienaar bawongwe ngenxa yegalelo labo.

Ifoto 032.jpg

Abaphathi besolulo abalandelayo babalulwe ngenxa yegalelo abalifakileyo:

I-S.M. Mpahleni, i-M. Sobuza, i-M.S. Nyoni (ifunyenwe nguSolomon Mabila) noLucas Nhlane.

Ifoto 035.jpg

Abaxhobisi bamagalelo abalandelayo babalulwe ngenxa yegalelo labo:

Umqolo osemva: NguLuvo Qongqo, uJan du Preez, uDiv Bosman, uVictor Thabethe, uCharles Matlou, uLawrence Watch noJarius Metswamere.

Umqolo ophambili: NguDudu Mashile, uMuzi Hlongwane noSalome Modise.

Ifoto 037.jpg

Abaqeqeshi badlala indima enkulu kuphuhliso lokuPhuhlisa abaVelisi. Aba baqeqeshi babalulwe ngenxa yegalelo abalenzileyo:

UDanie van den Berg (Ingcali: Iinkonzo zaseNtsimini) noIsrael Mokoto ovela eWolmaranstad.

Ifoto 067.jpg

AbaLimi bonyaka baseMpumalanga beNqanaba eliPhezulu beziXa eziNcinci bebemi ngolu hlobo:

uN.R. Mhlanga, uE.R. Serahe, uF.J. Mhlanga (ogqwesileyo), uM.G. Nkosi, uJerry Mthombothi (umququzeleli wephondo) noA.P. Masina.

Ifoto 071.jpg

AbaLimi bonyaka baseMpuma-Koloni beNqanaba eliPhezulu beziXa eziNcinci bebemi ngolu hlobo:

uNothando Mzini, uS.H. Walaza, uSimphiwe Elliot Shabhu (ogqwesileyo), uNtombizanele Mtshulana, noThemba Mkiva.

Ifoto 080.jpg

Abavelisi abalandelayo borhwebo, namalungu eKlabhu ye-250 Ton Club, abawongwe ngebheji e-bronze:

nguI. Abdool, uP. Nolundi Msengana noJonas Mokoka.

U-S. Motswenyane, u-J. Mokoto, u-R.E. Pholo noGeorge Letlojane bebengekho.

Ifoto 083.jpg

Abavelisi abarhwebayo kunye namalungu eKlabhu ye500 Ton abawongwe ngebheji yombala wesilivere:

Umqolo osemva: NguJ. Metswamere, uR.M. Ramoholi, uWilliam Matasane no-Malefane Makubo.

Umqolo ophambili: NguPhilip Xaba noMe Mponeng Lentoro.

Ebebengekho: nguM.A. Bantseke noM.J. Komako.

Ifoto 087.jpg

Abavelisi abarhwebayo namalungu eKlabhu ye-1 000 Ton abawongwe ngebheji yombala wegolide:

NguKarabo Peele noMoss Malo.

UThando Lolwane ebengekho.



Ngomhla wama-29th Septemba 2009, iNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA yasingatha usuku lombhiyozo - imibhiyozo yeKlabhu ye-250 Ton.



Inkonzo yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama eziTyalo zeeNkozo kukuphuhlisa abavelisi abarhwebayo abanesakhono abamnyama kanti umbhiyozo obuseholweni kwiholo yaseFanie Ferreira eNAMPO ubunenjongo yokubalula abavelisi abanokufakwa kwishishini elibanzi lezolimo njengabavelisi abarhwebayo abamnyama -abo bavelisa ngaphezu kweetoni ezingama-250 zezityalo eziziinkozo.

Indlela eya emsebenzini wokufama ngokurhweba ngezityalo eziziinkozo ayilulanga kwaye ayinazindlela zinqumlayo. Umsebenzi wokufama ungumceli-mngeni kwaye imida yokwenza inzuzo mincinci. Aba bavelisi bebenikwa inkxaso ngabaqeshwa abakwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama eziTyalo eziziiNkozo, kananjalo nabanye abadlali-ndima abaninzi kwishishini abafana neebhanki, amashishini ezolimo, amaqumrhu anika inkxaso yegalelo, abaphathi besolulo abavela kumaSebe ahluka-hlukeneyo ezoLimo nabanye abavelisi abarhwebayo.

Kunyaka odlulileyo siseke iKlabhu ye-250 Ton ukuze sibalule impumelelo yabo asebevelisa ngaphezu kweetoni ezingama-250 zezityalo eziziinkozo ngonyaka ngamnye kunye nabakufutshane kakhulu ukubizwa ngokuba "ngabavelisi abarhwebayo". Uninzi lwaba bavelisi baya kuba yinxalenye yenkqubo yethu kwakhona kunyaka ozayo okanye nakwemibini ezayo kwaye inkqubo yabo kufuneka ibalulwe..

Amalungu eKlabhu ye-250 Ton ayanda naxa engakhawulezi. Sinamalungu asixhenxe e-1 000 Ton, alishumi elinesithathu amalungu e-500 Ton ukuze abe ngamashumi amabini ananye amalungu e-250 Ton. Kulo nyaka, basibhozo abavelisi abatsha abaye baba ngamalungu ale klabhu.

Kumbhiyozo walo nyaka, sifakele elinye icala - umLimi woNyaka weziXa eziNcinci. EMpumalanga naseMpuma-Koloni, baninzi abavelisi abanofikelelo kuphela kwihektare enye-1 ukuya kwezi-2 zomhlaba odityanelweyo. Aba bavelisi badlala indima ebaluleke kakhulu malunga nokhuseleko lokutya emaphandleni. Njengenxalenye yenkqubo yophuhliso, siqeqesha siphinde sinike inkxaso aba bavelisi bezixa ezincinci ukuze kuphuculwe iindlela zabo zokukhupha imveliso. Sithathe isigqibo sokumisela ukhutshiswano phakathi kwaba bavelisi ukuze sibalule ukugqwesa kolu luhlu. Kulo nyaka abagqwesileyo kolu khutshiswano ngu Mnu F.J. Mhlanga ovela eMpumalanga, noMnu S.E. Shabhu ovela eMpuma-Koloni. Nangona aba bavelisi bengasebenzi zindima zinkulu zomhlaba, bawusebenzisa ngokufanelekileyo wonke umhlaba abakwazileyo ukuwufumana, ngokwenza njalo bafake igalelo elixabisekileyo kumaqela abahlali bendawo abakuyo.

<fn>PulaImvula.Challenges(maize).2011-06-07.xh.txt</fn>
Challenges (Maize) isiXhosa
Imiceli-mingeni yemali kulawulo lweefama
Folio strap: Ulawulo
Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho yoLawulo lweeFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling
Ukuze kubekho inzuzo ishishini lokufama maliqale linike iimveliso ezifunwa ngabaxumi. Emva koko, ukuze ulawulo lweshishini lokufama lifumane inzuzo kufuneka lisoloko liziphucula ngokuhamba kwexesha.
Iimfuno zabantu
Ukusuka ekudalweni komntu, umntu waba soloko enezinto azifunayo ukuze aphile. Ukutya soloko kusisidingo esisiseko, kunye nempahla yokunxiba nekhusi ngokunjalo. Ekuqaleni umntu bekufuneka ehlangabezene neemfuno zakho ngokuzingela, ngokuvuna izityalo kuhlaza oluzikhulela endle, azenzele impahla yokunxiba yakhe aze ahlale emiqolombeni.
Uthe xa umntu eqhubela phambili neemfuno zakhe nazo zaqhubela phambili zaza zafikelela kwinqanaba eliphezulu leemfuno zanamhla. Kwakhona umntu uqhubele phambili ukusuka ekuziphiliseni ukuya ekuthengiseni izinto ezininzi ezidingwayo. Xa sithetha ngokubanzi kakhulu amashishini ehlabathi exesha lanamhla anikela ngazo zonke izidingo zomntu ukuze afumane imali.
Ngoko ke, namhla sifuna imali ukuze sitshintshiselane ngayo ukufumana zonke izinto esizidingayo. Njengabantu imali sinokuyifumana ngokuyisebenzela ukuze sifumane inzuzo. Kuphakathi kokuba uzisebenzele okanye kubekho umntu okusebenzelayo. Ukuba ukhethe indlela yokuzisebenzela ngokwakho, njengokuqhuba ishishini lokufama, ishishini elo kufuneka libe nempumelelo ngokwasemalini. Ngokwesiseko sezolimo impumelelo isekubeni ishishini linikele ngemveliso/ngeemveliso ezifunwa ngabantu ukuze umnini-shishini afumane ingeniso.
Kuxa ishishini lifumana inzuzo kuphela apho umnini-shishini efumana khona ingeniso (umvuzo). Ukuba kukho ilahleko, umnini-shishini akafumani ngeniso.
Ingeniso nenkcitho
"Iimfuno" ezinikwa ngamashishini "zithengiselwa" abathengi. Imali efunyenwe ngokuthengisa iimfuno yingeniso yeshishini.
Ngethuba lokwenza imveliso nelokunikela ngeemfuno ishishini lifumana iindleko okanye iinkcitho ezithile. Ezi nkcitho zingahlulwa ngokwamaqela ahluka-hlukileyo:
Iindleko zokukhupha imveliso - imbewu, isichumiso, izitshabalalisi zezinambuzane, amachiza, iindleko zokuvuna nokuthengisa.
Iindleko zokusebenza - iindleko zokubhanka, iindleko zeofisi, ezezibalo - neendleko zothutho.
Iindleko ezisisigxina - zezithuthi, imivuzo yabasebenzi abasisigxina, iindleko zokuthotywa kwamaxabiso neze-inshorensi.
Iindleko zemibandela yangaphandle - inzala ekwiimali-mboleko, imivuzo yomphathi nerenti yokuqesha umhlaba.
Iindleko ezipheleleyo ziyingqokelela yazo zonke ezi ndleko.
Inzuzo/ilahleko
Inzuzo iyingeniso engaphezu kweenkcitho ezisisixa esipheleleyo.
INGENISO - IINKCITHO = INZUZO/ILAHLEKO
Okanye ngokwemigqaliselo yezolimo:
INGENISO (IXABISO LEMVELISO ELIPHELELEYO) - IINKCITHO ZEMVELISO = UMAHLUKO KWISIXA ESIPHELELEYO - IINDLEKO ZOKUQHUBA ISHISHINI & EZISISIGXINA = INGENISO YEFAMA ENGASAPHELELANGA - IINDLEKO ZEMIBANDELA YANGAPHANDLE = INZUZO YEFAMA
Abamkeli bamaxabiso nomceli-mngeni
Kwinkqubo esisiseko yokukhupha imveliso abalimi bangabamkeli bamaxabiso malunga nengeniso (ixabiso) nangokwenkcitho. Zombini, ingeniso neenkcitho ziyanda ngokuhamba kwexesha, kodwa ngokwamanqanaba ahluka-hlukileyo. Enyanisweni uJ. Willemse unike ingxelo kwi-Landbouweekblad yowama-26 Matshi 2010 ukuba kowama-2009, xa kuqwalaselwa ishishini lezolimo (lokufama) ngokuphelela kwalo, ingeniso inyuke nge2,6% kuphela ngonyaka lo gama iinkcitho zinyuke nge8%. Ezi pesenti zahluka ngokonyaka kodwa zidale okubizwa ngokuthi lucidiso lweendleko-maxabiso. Xa kuqwalaselwa ucudiso lweendleko-maxabiso kwiminyaka eliqela lunokwalathwa ngokweSazobe 1. (Imithombo yolwazi: Willemse, J. 2010, Resessie sweepslag knyp Landbou. Landbouweekblad: 26 Maart 2010).
Isazobe 1: Inzuzo, ilahleko neqondo lolungelelwaniso
0+ Iindleko
Ilahleko
Ingeniso
R
Inzuzo
Iqondo lolungelelwaniso
0
Iminyaka (Ixesha)
Xa indlela ezenziwa ngayo izinto efama zihlala zinjalo ngonyaka emva komnye, isithuba esiphakathi kwengeniso nenkcitho siya kuvaleka ukuze kuye ngokuba nzima kangako ukwenza inzuzo. Ngokuphathelene nengcinga ngemali kufuneka ukuba ulawulo lweshishini lokufama lisoloko liphucuka ukuze kufumaneke impumelelo kwezemali.
Oku kunokwenziwa ngokunika ingqalelo enzulu nenganqunyanyiswayo ukuze kuphuculwe ulawulo lwemimandla eyahluka-hlukeneyo yolawulo lweshishini lokufama. Injongo mayibe kukugcina ingeniso ingaphezulu kwiinkcitho ithuba elide, njengoko kwalathiwe kwisazobe 2.
Isazobe 2: Umceli-mngeni
0+
Ingeniso
R
Inzuzo Iindleko
0
Iminyaka (Ixesha)
Asingomsebenzi olula kumphathi wefama xa kuthathelwa ingqalelo yonke imibandela ephembelela ishishini lakhe engaphaya kwamandla akhe. Lo ngowona mceli-mngeni kwishishini lokufama. Enyanisweni umntu makasoloko eqwalasela iimpembelelo zemali ngokwemigqaliselo yengeniso neenkcitho zayo yonke into eyenziwayo okanye engenziwayo ngokwemigqaliselo yeshishini lethu.
Isiphetho
Elokuphetha, ukuze ishishini lokufama libe nenzuzo kufuneka linikele ngazo zonke iimveliso ezifunwa ngabaxumi. Emva koko, maligcine iinzuzo ezilondolozekayongokuthi ulawulo lweshishini lokufama lisoloko liziphucula ngalo lonke ixesha.
<fn>PulaImvula.Challenges.2010-01.xh.txt</fn>
Imiceli-mngeni (Maize) IsiXhosa



Imiceli-mngeni abajongene nayo abalimi abasaphuhlayo



Imiyalelo:

Folio strap: Uphuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Umsebenzi wokufama wasoloko wabandakanya ukusebenza nzima. Into enokuthethwa malunga nabalimi kukuba abakoyiki ukusebenza nzima. Nangona kunjalo, kwezi ntsuku, umsebenzi wokulima ukutya okuziinkozo ufuna ngaphezu kokusebenza nzima kuphela.



Sichonge imibandela ethile eyenza inkqubo yophuhliso ihambe kade. Yile elandelayo:



Ukungabikho kwenzuzo kumsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo

Xa uqalisa nayiphi into entsha, kukho ithuba apho ungasebenzi ngokufaneleke ncam - kuba njalo nakubalimi. Iimpazamo azinakuthinteleka. Kwithuba langoku, iindleko eziphezulu zamagalelo, zidibene namaxabiso aphantsi okuthengisa izityalo eziziikozo, aziniki nomncinci umda wempazamo. Abalimi, ukuba bayaphumelela mhlawumbi, bafumana iinzuzo ezincinci kakhulu kanti abakwazi nokwandisa imali kwiitrektara nakwizixhobo. Baqhuba ngokusebenza ngemali encinci. Oku kubabeka emngciphekweni kwaye kunexabiso eliphezulu. Ukuze bafumane imali-mboleko, abalimi kufuneka bathathe i-inshorensi nto leyo engamanzithinzithi.



Unqongophalo lolwazi, ubuchule namava

Umsebenzi wokufama yindima ebanzi kakhulu kwaye kufuneka ube nengqiqo yemibandela emikhulu neyahluka-hlukeneyo. Ulwazi lwezifundo kuphela alulingenanga - abalimi bafunda ngamava kwiminyaka ngeminyaka. Kwimo ekubhekiselelwe kuyo yaseMzantsi Afrika, abalimi abasaphuhlayo baseziidyongo kulo mdlalo inkoliso yabo kanti ke imithetho yalo mdlalo inobugocigoci - ukusebenza ngendlela encomekayo kufuna ukomelela! Ngenxa yomda wengeniso ophantsi koxinzelelo olukhulu, ngenene akukho mda wokwenza impazamo. Uwafumana njani amava kwaye ingubani oya "kukuganga" xa usiwa?



Ukunqaba kwemali-mboleko

Abalimi abasaphuhlayo bafumana ubunzima obuya ngokwanda bokufikelela kwiimali-mboleko zemveliso. Oku kwenziwa ngamanqaku amabini aselekhankanyiwe; umda wenzuzo mncinci kanti imingcipheko iphezulu. Iyaqondakala into yokuba ababoleki bemali abanakulahlekelwa yimali - kufuneka bayandise ngobulumko imali yabaxumi. Kwithuba langoku, sithembele kakhulu kwinkxaso yeLand Bank malunga nemali-mboleko yemveliso - lugunyaziso lwabo ukubolekisa ngemali kubalimi abasaphuhlayo. Nangona kunjalo, iLand Bank kufuneka inciphise umngcipheko wayo - yiloo nto kufuneka ubudlelwana obulungileyo phakathi kweLand Bank nenkqubo yethu.



Unqongophalo lweetrektara nezixhobo ezaneleyo

Iminyaka yeenzuzo ezincinci ibe nesiphumo sokwetha kwemeko yentlaninge yeetrektara nezixhobo - kufuneka ube nemali ukuze ukwazi ukuyandisa ngokusebenzisa oomatshini



Izithintelo malunga nomhlaba nokufikelela emhlabeni

Kukho abalimi abanofikelelo emhlabeni ngenjongo yokulima izityalo kodwa kube kungekho nzuzo khona yokutyala izityalo namhla (njengesiphumo seendleko zegalelo/ixabiso lemveliso/isakhono somhlaba). Bakhona nabathile abanomhlaba olungileyo osenokuba awubiyelwanga ngenxa yoko ube awuwulungelanga umsebenzi wokufama ngempumelelo. Kukho nabo bafuna izixa ezikhulu zekalika nee-phosphate ukuze balungise umhlaba. Kukho abalimi abanesakhono abangakwaziyo ukufikelela emhlabeni ngokuncediswa yimibandela yezemihlaba (leyo yingxoxo-mpikiswano yelinye ithuba). Zininzi iinguquko zeengxaki eziphethelene nomhlaba - zonke ezo zinto zenza ukuba uphuhliso lomlimi luthande ukuba nzima ngakumbi.



Kungenxa yezi zithintelo zingentla esithi siqhube umba wophuhliso lomlimi kwiiprojekthi neenkqubo ezahluka-hlukileyo. Siyinika ngeentlobo ezilandelayo inkonzo kubalimi:

Ngokuzidibanisa nqo nabantu - amaqela ofundo-nzulu, iimvavanyo zemiboniso, iintsuku zabalimi, ukhutshiswano lonyaka lwabalimi kunye nenkqubo yabalimi eseyikwibanga eliphambili;

Izifundo zoqeqesho;

Usasazo olubhaliweyo; kananjalo

Irediyo.

<fn>PulaImvula.ChemicalMaize.2009-02.xh.txt</fn>
Chemical (Maize) Xhosa



Ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo ngemichiza



Imiyalelo:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: Umsebenzi wemveliso nentengiso yombona eseyikwibanga eliphambili

Photos: Use chemical photos

Table 1 (photos 2)



Imichiza etshabalalisa ukhula izizixhobo ezinoncedo kuninzi lweenkqubo zokulawula ukhula. Kufuneka isetyenziselwe ukunika inkxaso kwezinye iindlela nezixhobo ezikhoyo.



Ezinye zezi zixhobo zibangabandakanya izenzo ezilungileyo zenkcubeko, ezifana nokufakwa kwezichumiso nekalika kakuhle, ukunika isityalo "isiqalo esisentloko", ukujikeleziswa kwezityalo nokulima okufanelekileyo, zinto ezo ezibalulekileyo kwinkqubo yolawulo lokhula iphelele, kananjalo nokulima ngoomatshini. Iinkcazelo ezilandelayo zezamagama oya kudibana nawo xa usebenzisa imichiza yokutshabalalisa ukhula:



Kwangoko phambi kokutyala (Early pre-plant - EPP)

Umchiza otshabalalisa ukhula ufakwa emhlabeni emva kokulima ngoomatshini kodwa kuselithuba phambi kokutyalwa kwesityalo. Ukholisa ukuxutywa nee-intshi ezimbalwa zomhlaba ongaphezulu, ngokusebenzisa izixhobo zokusebenza ezahluka-hlukeneyo ezihlanganisayo.



Uhlanganiselo lwaphambi kokutyala (Pre-plant incorporated - PPI)

Umchiza wokutshabalalisa ukhula ufakwa emhlabeni emva kokulima ngoomatshini nasemva kokulungiswa komandlalo wezithole kodwa phambi kokutyala uze uxutywe nee-intshi ezimbalwa zomhlaba ongaphezulu nangokusebenzisa izixhobo zokusebenza ezahluka-hlukeneyo ezihlanganisayo.



Phambi kokuhluma (Pre-emergence - PRE)

Umchiza ufakwa emva kokutyalwa kwesityalo kodwa phambi kokuhluma kwaso emhlabeni. Ukufuma komhlaba, ukukhanya, imvula okanye ukulima okusidibi kusenokuba yimfuneko ukuze kufumaneke ulawulo lokhula oluphucukileyo ngokusebenzisa imichiza emininzi yaphambi kokuhluma.



Emva kokuhluma (Post-emergence - POST)

Umchiza ufakwa kukhula lwamagqabi emva kokuhluma kwesityalo.



I-surfactant

Eli liyeza elisebenza kumphezulu womhlaba ukunciphisa ukubumbana komphezulu, ngokwenza njalo livumele ukufakwa kwemichiza ngokulungelelana okuncomekayo ukuze umxube wesitshabalalisi sokhula usasazeke ngokulungelelana emagqabini esityalo okanye emhlabeni. Amagama amaninzi ahambelana nemisebenzi ethile, magama lawo afana nala, isincedisi (adjuvant), isikhuculi (detergent), isinyibilikisi (emulsifier), isisasazi (spreader), isincamathelisi (sticker) neyeza lokumanzisa (wetting agent).



Inkoliso yemichiza yokutshabalalisa ukhula ecetyiswayo nesetyenziswa kwezolimo, iyakhetha. Ngokwenqanaba lokuyifaka ecetyiswayo, itshabalalisa ngokukhetha okanye yenzakalise ukhula kodwa ayinakonakalisa ngobuzaza isityalo apho olu khula lukhula khona. Xa usebenzisa inkoliso yemichiza ekhethayo yokutshabalalisa ukhula, kufuneka ulandele ngokuqaphela inqanaba elicetyiswayo lokuyifaka kuba amanqanaba aphezulu asenokwenzakalisa isityalo kakubi okanye asibulale. Kufuneka wazi ukuba usengozini xa usebenzisa umchiza wokutshabalalisa ukhula ngaphandle kokulandela isikhokelo esikwileyibhile. Funda ileyibhile ekwisiphathi uze ulandele imiyalelo.



Ucoselelo olufuneka xa kufakwa umchiza wokutshabalalisa ukhula lungaphezu kolo lufuneka kwimisebenzi emininzi yefama. Mithathu imibandela elawula inqanaba lokuyisebenzisa: luxinzelelo, bubukhulu bomlomo nesantya sokuqhuba emhlabeni.



Amanqanaba acetyiswayo okusebenzisa imichiza yokutshabalalisa ukhula, xa kuthethwa gabalala, ahluka ngokokuvakala komhlaba esandleni (orhabaxa, ophakathi nogudileyo) kananjalo nesiqulatho sezitho eziyindalo. Ubukhulu becala, amanqanaba aphantsi emichiza etshabalalisa izityalo asetyenziswa kwimihlaba erhabaxa eneziqulatho ezisezantsi sezinto eziyindalo, kanti amanqanaba aphezulu, ubukhulu becala asetyenziswa kwimihlaba egudileyo enesiqulatho esiphezulu sezinto eziyindalo. Qwalasela ileyibhile malunga namanqanaba afanelekileyo emihlaba yakho.





Ukuphuhla kokhula olumelana nemichiza yokulutshabalalisa

Amanani okhula olumelana nemichiza asenokwenzeka ngenxa yokusetyenziswa okuphinda-phindwayo kwemichiza yokutshabalalisa ukhula ephantse ukusebenza ngokufanayo. Ukujikelezisa izityalo, ukujikelezisa imichiza yokutshabalalisa ukhula okanye ukuxuba izitshabalalisi zokhula njengasetankini, michiza leyo eneendlela ezahluka-hlukeneyo zokusebenza kuya kunceda ekunciphiseni ukwakheka kokumelana kokhula nemichiza yokulutshabalalisa.



Iimfuneko zokungabikho kwemvula emva kokufaka imichiza yasemva kokuhluma kufuneka zikhunjulwe. Kaloku ukuze ube nesakhono umsebenzi wokutshiza nangesiphi isitshabalalisi sokhula kufuneka ingabikho imvula kwithuba elithile. Xa inokuna imvula kweli thuba kucetyiswa ukuba uphinde utshize ukuqinisekisa umsebenzi oncomekayo womchiza kwingxaki yokhula ekujoliswe kuyo. Imizekelo yile: 2,4 - D amine 6 - 8 iiyure; 2,4 - D ester 1 - 2 iiyure; Atrazine 4 iiyure; Basagran 8 iiyure.



Ithuba Elibalulekileyo Lokutshabalalisa Ukhula

Ithuba elibalulekileyo lokutshabalalisa ukhula ngumba ophambili kwizixokelelwano Zolawulo Lobumbano (Integrated Weed Management - IWM). Eli thuba lichazwe njengexesha lokunqumama kumjikelo wobomi besityalo apho kufuneka singabi nalukhula ukuze kuthintelwe iilahleko zesivuno.



Lo mba unceda ekuqondeni elona xesha lincomekayo lokufakwa kwesitshabalalisi sasemva kokuhluma esingashiyi ntsalela, kwaye sicutha umsebenzi wezitshabalalisi zokhula ezishiya intsalela kwithuba lexesha lonyaka nokufakwa emva kwexesha okungeyomfuneko kwezitshabalalisi zokhula. Amathuba abalulekileyo achazwa ngokwebanga lokukhula kwesityalo ngokohlobo lomhlaba, ngokwemozulu nangokweeyantlukwano zamaxesha onyaka. Ithuba elibalulekileyo lisekwa kwilahleko yesivuno engaphantsi kwe-5% ngenxa yokuphazamisa kokhula. Isityalo kufuneka singabi nalukhula ngala mathuba ukuze kuthintelwe ilahleko yesivuno engaphezu kwe 5%. Ukuba ukhula belutshatyalaliswa ngalo lonke ithuba elibalulekileyo, ukhula oluvela mva alusayi kuchaphazela isivuno.



Ithuba elibalulekileyo linokwahluka-hluka, oko kuxhomekeke kwiimeko zemozulu nasekukhuleni. Olunye uphando olwenziwe ngombona nangeembotyi zesoya lwalathe ukuba ithuba elibalulekileyo lahluka ngokohlobo lomhlaba nangokwesixokelelwano sokulima kanti isiphelo sethuba elibalulekileyo sinokolulwa kancinci emva koko kwimihlaba eludongwe okanye xa kungasetyenziswa isixokelelwano sokungahlakuli.



Umbona

Ithuba elibalulekileyo lisuka kwibakala lamagqabi lesi-3 ukuya kwelesi-8 (ibakala lokukhula lesi-4 ukuya kwele-10 lamagqabi anencam ebonakala kwisazinge, okanye kwi-V2 ukuya kwi-V6 zamabakala okukhula ngokuziphinda-phinda). Ukutshatyalaliswa kokhula okubalaseleyo makugcinwe kulo lonke eli thuba libalulekileyo. Umbona ogcinwe ngaphandle kokhula kwiintsuku ezimalunga nama-34 emva kokutyalwa (DAP) okanye de kube libakala lamagqabi (iincam zamagqabi ezisi-8 - 10) ube nelahleko yesivuno ye 0% - 5% phantsi kweemeko zoxinzelelo olukhulu lokhula.



Imiqobo yoqoqosho

Imiqobo yoqoqosho lokhula inceda ekuboneni ukuba ingaba ukushinyana kokhula nokuphazamiseka kulingene na ukuba kusetyenziswe iindlela zokulutshabalalisa, o.k.t. ingaba ilahleko yesivuno ethintelwayo ingaphezulu na kuneendleko zokutshabalalisa ukhula. Ixesha lokuhluma kokhula xa kuthelekiswa nesityalo ngumalathi omkhulu welahleko yesivuno. Ukhula oluhluma kwangoko ngaxeshanye nesityalo lwenza ilahleko yesivuno ethe chatha kunokhula oluhluma emva kokusekeka kwesityalo. Umzekelo, iziganeko zophononongo ngemiqobo yoqoqosho eziqhutywe malunga notyuthu weengcambu ezibomvu (red root pigweed), i-ragweed nengca ye-barnyard zifumanise ukuba ixesha lokuhluma kokhula xa kuthelekiswa nebakala lesityalo kubaluleke kakhulu kunokushinyana kokhula xa kuvavanywa iindlela ekunokukhethwa kuzo zokutshabalalisa ukhula. Ilahleko yesivuno sesityalo ixhomekeke kwixesha elinokuthelekiswa nalo lokuhluma kwezithole zokhula. Itheyibhile 1 iqikelela isixa selahleko yesivuno enxulumene nokhula oluthile oluhluma emboneni nakwiimbotyi zesoya.



Ilahleko eyipesenti yesivuno sombona iyenzeka ngenxa yamanani okhula olwaziwayo onyaka uphelele, ukhula lwamagqabi amakhulu nathe ahluma nesityalo aze ashiywa engatshatyalaliswanga. (Luphando lwaseMelika kodwa lunokusetyenziswa naseMzantsi Afrika njengesalathisi seelahleko ezinokubakho. Chonga amagqabi abanzi ethuba lonyaka kwifama yakho kuludwe lokhula oluqhelekileyo eMzantsi Afrika).





<fn>PulaImvula.Chemicals(maize).2011-09-27.xh.txt</fn>
Chemicals (Maize) IsiXhosa
Lutshabalalise ngononophelo ukhula emboneni
Imiyalelo:
Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula
Byline: Eli nqaku linikelwe ngumlimi othathe umhlala-phantsi
Itheyibhile 1: Imichiza ecetyiswayo
Itheyibhile 2: Imixube efumanekayo kwiindawo zentengiso
Yinto ebalulekileyo ukuchonga iingxaki ezithile zokhula kwifama yakho. Imisebenzi yokulima, nemisebenzi yokutshabalalisa ukhula ngemichiza kanti ukujikeleziswa kwezityalo kwahluka ngesithili ngasinye nangefama nganye. Iingxaki zokhula kwifama yakho zingahluka kakhulu kwezo zommelwane wakho.
Yiba soloko uhlalutya uhlobo lokhula olukwifama yakho uze ufake imixube echanekileyo yemichiza efanelekileyo yokutshabalalisa ukhula. Nceda jonga itheyibhile engezantsi malunga naleyo unokuyikhetha kunye nemixube eqinisekisiweyo ekhoyo eMzantsi Afrika ngokuphathelene nokutshatyalaliswa kokhula emboneni.
Izithako ezisebenzayo
Imichiza kunye nemixube yemichiza ekhoyo yenziwe ngezithako ezingundoqo ezisentloko ezisebenzayo nezilawula mhlawumbi iintlobo zengca ekhula kwisithuba sonyaka okanye ukhula lwamagqabi abanzi nalo olukhula kwisithuba sonyaka. Izithako ezisebenzayo ziziinxalenye zemichiza ethile ezibulala ukhula ngokuphazamisa okanye ngokunqanda iinkqubo zendalo zokusebenzisana kwemichiza ezenza ukuba ukhula lufumane ukukhanya kwelanga okwenza ukuba lukhule lude luziphinda-phinde ekugqibeleni.
Imichiza ke ngoko iyaxutywa xa amasimi omlimi enengxaki yengca kunye neyamagqabi abanzi. Kwiziganeko ezithile zethamsanqa ngenxa yokujikeleziswa kwezityalo okuchanekileyo nemisebenzi yokutshatyalaliswa kokhula kusenokwenzeka ukuba emasimini akho ombona kukho ingxaki enye yokhula lwamagqabi abanzi. Ngoko ke, ukutshiza iintlobo zengca yinkcitha-mali. Ukuhlalutya ingxaki ngendlela echanekileyo kuya kubeka utshabalaliso lwakho lokhula emgangathweni onguwo kuze kunciphise inkcitho yakho kangangoko kunokwenzeka.
Isiqulatho sodongwe emhlabeni wakho
Kuluncedo ukuzuza ulwazi kwiziphumo zohlalutyo lomhlaba wakho ngesiqulatho sodongwe semihlaba engaphezulu kwintsimi nganye ekwifama yakho. Izixa ezifakwayo zemichiza zinyuka ngokukhawuleza ngokokunyuka kwesiqulatho sodongwe ukuze kuncomeke ukutshatyalaliswa kokhula. Oku kwenzeka ngenxa yokuba isikhaxa sodongwe sifunxa ezinye zezithako ezisebenzayo ezifakiweyo ngoko ke zicuthe umchiza okhoyo onokuthathwa sisityalo kumaleko wamanzi ophakathi kweengqakumbana zomhlaba.
Bubuyatha ukungawafaki amanqanaba achanekileyo acetyiswayo ngehektare nganye ukuze kulondolozwe kwiindleko ezifumaneka kwangoko ngehektare nganye. Ukutshatyalaliswa kokhula okungasebenzanga kuya kuba nesiphumo seelahleko eziphezulu zezivuno zezityalo kweli xesha lonyaka. Ukufaka umthamo wemichiza omncinane kunalowo ucetyisiweyo kukhula oluthile kwenza ukuba olunye ukhula lungatshabalali. Kwizizukulwana ezininzi zezityalo,"oku kumelana nokutshabalala" kubangela ubukho beentlobo zokhula ezisindayo xa kufakwe umchiza onokude ufikelele kumaxa alikhulu ezithako ezibulala ukhula nezisebenza ngokuthe chatha kunezo ebezinokutshabalalisa naluphi ukhula.
Kufanele ukuba ngumdla walo lonke uluntu lwamafama luphelele ukuba izixa ezifakwayo ezicetyiswayo zilandelwe ngononophelo. Ziba phezulu kakhulu iindleko zophando nophuhliso lwemichiza emitsha yokutshabalalisa ukhula ngendlela encomekayo xa kunokuvela ukumelana nemichiza.
Ukubonisa umchiza othe chatha ofanele ukufakwa ngokwesiqulatho sodongwe, nceda jonga ukufakwa komchiza ocetyiswayo we-acetochlor etshabalalisa ubukhulu becala iintlobo zengca yonyaka ngokuphathelene nesiqulatho sodongwe emhlabeni. I-acetochlor ikholisa ukusetyenziswa ngokuyixuba nesikhuseli. Esi sisithako esithi xa sixutywe ne-acetochlor sithintele lo mchiza ekutshabalaliseni isityalo esingumbona njengoko, njengokuba usazi, naso siyingca kaloku.
Umchiza
Isithako esisebenzayo g/l
% Udongwe
Umthamo ngeelitha/ngehektare
Ixesha lokuwufaka
Uhlobo lokhula olubulawayo
I-acetochlor (+ Isikhuseli)
840 iigram/ngelitha
0 - 10
0,75 -1,00 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma kwesityalo
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala
11 - 20
1,00 - 1,30 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma
21 - 30
1,30 - 1,65 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma
31 - 40
1,65 - 1,80 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma
41 - 55
2,0 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma
Phambi kokuhluma kuthetha ukutshiza ngemichiza emhlabeni okanye ukuwuphethula kancinane kangangoko umhlaba ophezulu emva kokutyala kodwa phambi kokuba izityalo sezihlumile zavela ngaphezu komhlaba.
Izixa eziphezulu zomthamo ngehektare nganye zinokusetyenziswa kwiziganeko apho kukho khona amathuba azingileyo okuhlasela ngamandla okuthile kweentlobo ezithile zeengca zonyaka kumasimi athile.
Iindleko ngehektare nganye ngokuphathelene nemichiza kuphela zahluka ukususela kuma-R97,50 ngehektare nganye kumhlaba oyisanti (0% - 10% isiqulatho sodongwe) ukuya kwi- R150 emhlabeni onodongwe oluninzi (41% - 55% isiqulatho sodongwe).
Isityalo sombona esinesakhono seetoni ezi-4,5 ngehektare nganye singabekwa ixabiso elimalunga nama-R7 200 ngehektare nganye. Asibobumlumko kakhulu kwaye akucetyiswa ukugcina ama-R60 ngehektare nganye ngokuthathela ingqalelo zonke iingxaki zangoku nezinokucingeleka zexesha elizayo ezinokuvela. Kwakhona, hlalutya ingxaki kunye nengcali yakho yemichiza kwaye ukwenze ngocoselelo ukulawula ukhula.
Ukumisa ixesha lokufaka umchiza
Kwakhona kubalulekile ukwazi ukuba yeyiphi imichiza oza kuyisebenzisa ukuze ukwazi ukuhlanganisela xa kunokufumaneka isixhobo sokulawula ukutshiza kweli xesha lonyaka. Ukufakwa kwemichiza etshabalalisa ukhula kunokwenziwa phambi kokuhluma kwezityalo msinyane emva kokutyala, kwangoko emva kokuba kutyalwe emhlabeni onomphezulu olungiswe kakuhle. Umphezulu womhlaba olungiselelwe ukutyala uthetha umphezlu womhlaba olinywe wacoleka nongenazintsalela zezinto eziphilayo ezinokufunxa eminye yemichiza efakwayo.
Ngokuphathelene nokufakwa kwemichiza msinyane emva kokutyala, umlimi unokwenza isigqibo sokulawula ukutshiza kwesixhobo sakhe sokutyala ukuze imichiza itshizwe ngokobubanzi obunokufumaneka emva komqolo wesixhobo sokutyala okanye kwindawana encinane kumqolo ngamnye. Kungenjalo, isixhobo sokulawula ukutshiza sinokubekwa entsimini msinyane kakhulu emva kokuba isixhobo sokutyala sidlulile entsimini. Kubakho uchatha wexesha wokwenza umsebenzi wokutshiza emva kokuhluma.
Indlela yokukhetha ixhomekeke kakhulu kwisakhono sokusebenza kwezixhobo ezisetyenziswayo umlimi anazo okanye aziqeshileyo. Nangona kunjalo, ukwenziwa kwezicwangciso kufanele ukuthathela ingqalelo imiba emininzi kubandakanywa okunokwenzeka kokuba ufumane ikroba elincinane lokugqibezela umsebenzi wakho wokutshiza ngenxa yomyinge ongasentla wemvula.
Ngezantsi kuboniswa isishwankathelo seminye yemixube ekhoyo kummandla wentengiso. Njengomlimi okanye umphathi wefama kufuneka uziqhelanise nemichiza engundoqo esetyenziswayo kunye nokujiyiswa kwezithako ezisebenzayo kumchiza ngamnye. Zininzi iintlobo ezinamagama anomtsalane kwiindawo zentengiso eziqulethe izithako ezifana nezo. Xa uthelekisa amaxabiso kunye nokusebenza kweemveliso ezahluka-hlukileyo, bala kakuhle ixabiso nge-gram nganye yezithako ezisebenzayo ngelitha nganye ukuze uthelekise iindleko ngokungakhethi cala.
Umchiza - isithako esisebenzayo
Ukuxutywa ngokweegram ngelitha nganye
Uluhlu lomthamo kuxhomekeke kwisiqulatho sodongwe
Ixesha lokufaka umchiza
Ukhula olutshatyalaliswayo
I-acetochlor
750/900 iigram/ngelitha
0,9 ukuya ku- 2,7 ilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala.
I-acetochlor (+ isikhuseli)
700/840 iigram/ngelitha
0,7 ukuya ku- 2,7 iltha/ngehektare
Phambi kokuhluma
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala.
I-actochlor /-i-atrazine/i-propazine
96/202/202 iigram/ngelitha
3,25 ukuya ku- 7 iiltha/ngehektare
Phambi kokuhluma. Faka kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka nezinye iintlobo zengca.
I-acetochlor/i-atrazine/i-simazine (+ isikhuseli)
160/165/165 iigram/ngelitha
3,25 ukuya ku- 7,5 iilitha/ngehektara
Phambi kokuhluma Faka kwangoko kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka nezinye iintlobo zengca.
I-scetochlor/atrazine terbuthylazine (nezikhuseli okanye ngaphandle kwazo). Imixube emininzi
125/187,5/187.5 iigram/ngelitha
2.75 ukuya ku- 5 iiltha/ngehektare
Phambi kokuhluma.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka nezinye iintlobo zengca.
I-alachlor
480 iigram/ngelitha
3,2 to 4 iilithal/ngehektarea
Phambi kokuhluma. Faka kwangoko kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle Zingekapheli iintsuku ezimbini.
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala.
I-alachlor/atrazine
Imixube emininzi
336/144 iigram/ngelitha
5,5 iilitha /ngehektare
Phambi kokuhluma. Faka kwangoko kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle Hayi kwimihlaba yodongwe olungaphantsi kwi-16%.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka nezinye iintlobo zengca.
I-ametryn
500 iigram/ngelitha
2,5 ukuya ku- 3 iilitha/ngehektarea
Emva kokuhluma. KwaZulu-Natal kuphela.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka nezinye iintlobo zengca..
I-atrazine
Imixube emininzi kunye nezinye izithako ezininzi ezisebenzayo.
500 iigramu/ngelitha
2,5 ukuya ku- 5 iilitha/ngehektare
Faka kukhula olukhula ngenene.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka ubukhulu becala.
Atrazine/cyanazine
250/250 iigram/ngelitha
2,25 ukuya ku- 4,25 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma okanye kwangoko emva kokuhluma.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka ubukhulu becala
i-bromoxynil
225 iigram/ngelitha
1,5 ukuya ku- 2 iilitha/ngehektare
Faka xa ukhula seluhlume ngokupheleleyo.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka ubukhulu becala
i-2-4D (ityuwa ye-dimethylamine)
480 iigram/ngelitha
2,7 ukuya ku- 5,4 iilitha/ngehektare
Faka kwiintsuku ezi- 5 ukuya kwiintsuku ezi-6 emva kokutyala kumandlalo wezithole ofumileyo.
Ukhula lwamagqabi amakhulu lonyaka ubukhulu becala.
i-EPTC (+ isikhuseli)
720 iigram/ngelitha
2 ukuya ku- 4 iilitha/ngehektare
Faka kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle uze udibanise nomhlaba.
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala, ii-nutsedge ezityheli nezimfusa.
i-metolchlor (+ isikhuseli)
915 iigram/ngelitha
0,75 iilitha/ngehektare
Phambi kokuhluma. Faka kumandlalo wezithole olungiswe kakuhle kwiintsuku ezintathu emva kokutyala.
Iintlobo zengca zonyaka ubukhulu becala, ii-nutsedge ezityheli.
Njengoko kubonakala kule mizekelo imbalwa asiyonto inokwenzeka ukuba umlimi abe yincutshe kuyo yonke imixube emitsha yemichiza. Ngaphezu koko, umlimi makenze uhlalutyo ngokuphathelene nokuba ngowuphi obalaseleyo anokuwufaka kwaye awufake ngesixa esichanekileyo kumhlaba othile entsimini eneengxaki zokhula ezifana zodwa. Yiba soloko uzidibanisa nomntu oyingcali kwizifundo zemichiza etshabalalisa ukhula.
<fn>PulaImvula.Chemicals.2008-01.xh.txt</fn>
Chemicals Xhosa

Cinga phambi kokusebenzisa imichiza



INSTRUCTIONS:

Folio strap: ukulawulwa kwemichiza

Byline: NguCornÃ© Louw, Ingcali yezoqoqosho kwezoLimo: Imveliso/Amagalelo, Grain SA



Imichiza yezolimo inako ukutshabalalisa isityalo sakho, endaweni yokusikhusela, xa ingasetyenziswanga ngokweengcebiso ezimiselweyo nangononelelo oluyimfuneko. Ngokulandela imigaqo-siseko engundoqo xa uthenga okanye usebenzisa imichiza, umvelisi unako ukuthintela umonakalo omkhulu kwisityalo sakhe.



Xa usebenzisa imichiza, qaphela okulandelayo:

Ingaba iyeza lezolimo libhaliselwe isityalo esithile (eMzantsi Afrika) nokutshabalalisa ukhula olungqalisiweyo, umngundo okanye usulelo?

Ingaba umthamo ocetyiswayo womchiza ufakwe ngokwendlela omiselwe ngayo?

Ingaba iimeko zemozulu ngethuba nasemva kokuwufaka ziyavumelana neemeko ezimiselweyo?

Ingaba ixesha lokuwufaka liyafana nelimiselweyo, umzekelo ekuseni okanye xa seliza kutshona ilanga?

Ingaba imeko yentsimi apho isityalo silinywe khona ilandele isakhelo seemfuneko, umzekelo ukufuma komhlaba nohlobo lomhlaba?

Ingaba imiqathango yokutshabalalisa usulelo ilandelwe kwibakala lokukhula njengoko kumiselwe kwimiyalelo yokuwusebenzisa?

Iziphumo-zakamva - ingaba iyeza lezolimo liqulethe nayiphi ingozi yesixokelelwano somjikeleziso - ngamanye amazwi, ukwenzela isityalo esilandeliswayo?

Ingaba iyeza lezolimo linako ukuxutywa namanye amayeza - umzekelo isibulali sokhula esithile singanako na ukuxutywa nezinye izibulali zokhula kunye/okanye ezinye izibulali zezinambuzane ngokunjalo nezibulali zomngundo?



Ukunciphisa ukuqhuba kwemingcipheko enxulumene nokufakwa kwemichiza, abakwaGrain SA bacebisa ukuba abavelisi baqinisekise ukuba baqaphela okulandelayo xa bethenga imichiza:



umthunywa kufuneka aqinisekise ukuba iqumrhu alimeleyo lililungu leCropLife SA;

iqumrhu elithengisayo malibe lilungu leACDASA;

umthunywa makabonise isiqinisekiso sokuba unemfundo efanelekileyo (ukuba uzigqibe ngempumelelo iimviwo zeAVCASA ); kananjalo

iingcebiso mazibhalwe phantsi zize zisayinwe ngumthunywa.



Abavelisi mabaqaphele kananjalo ukuba ukushenxa kunokwenzeka ngethuba lokufakwa kwemichiza, ngakumbi xa kusetyenziswa izitshizi zasemoyeni, baze bazame ukucutha le ngxaki. Umonakalo omkhulu ungenzeka xa le michiza ifumana indawo kumhlaba/kumasimi anezityalo eziyivelayo.



Ukhuseleko lokutya lubaluleke kakhulu. Ngokufaka imichiza ngokuchanekileyo nangokugcina ingxelo malunga nezi ziganeko zokuyisebenzisa, abavelisi sebephumelele kugqatso lweemfuneko zesiqinisekiso sokutya ezixhalabisa kakhulu.

<fn>PulaImvula.Commercial1.2008-11.xh.txt</fn>
Commerical 1 (Maize) Xhosa

Isimo sokurhweba sabavelisi abasaphuhlayo



Instructions:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: Izinto ezintle - 035, 060, 065, 067, 069, 073, Sebenzisa ulwazi olunikwe nefoto

Captions:

Iklabhu ye-250 Ton (photo Club250-Amos 060)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-250 Ton nabawongwe ngebheji yebala le-bronze:

Umqolo osemva: NguJob Metswamere, uAmos Njoro (umququzeleli wephondo), no-Orapeleng Bankies.

Umqolo ophambili: NguPhillip Xaba, uDeliwe Ntebele-Mutlwane, uDavid Malo noSolomzi Boozene.

Iklabhu ye-250 Ton (photo Jerry Mthombothi 067)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-250 Ton nabawongwe ngebheji yebala le-bronze:

NguGeorge Mahlangu, uJerry Mthombothi (umququzeleli wephondo) noJosias Masombuka.

Iklabhu ye-500 Ton (photo Club 500 073)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-500 Ton nabawongwe ngebheji yebala lesilivere:

Umqolo osemva: NguSamuel Moloi, uIsaac Khuto, noMoss Malo.

Umqolo ophambili: NguLungile Malo, uIsrael Motlhabane, uPaul Morule noThando Lolwane.

Iklabhu ye-1 000 Ton (photo club1000 076)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-1 000 Ton nabawongwe ngebheji yebala legolide:

Umqolo osemva: NguNico Vermaak (umphathi: Iinkonzo Zequmrhu, Grain SA), uJane McPherson (umphathi wenkqubo).

Umqolo ophambili: NguBasie Ntsimane, uLepati Macaphasa noBoy Mokoena.

Ongekhoyo: NguLabious Manoto.

Iklabhu ye-250 Ton (photo Club250- 065)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-250 Ton nabawongwe ngebheji yebala le-bronze:

Umqolo osemva: NguJohan Kriel, (umququzeleli wephondo), uArnold Jenkins, uPetrus Monnane, noSimon Motsima.

Umqolo ophambili: NguJacob Khomako, uMichael Ramoholi, uMalefane Makubo, noSamuel Nyambose.

Iklabhu ye-250 Ton (photo Club250- 069)

Abalandelayo ngabavelisi abarhwebayo nabangamalungu oluhlu lwe-250 Ton nabawongwe ngebheji yebala le-bronze:

Umqolo osemva: NguTonie Loots, (umququzeleli wephondo), uKarabo Peele.

Umqolo ophambili: NguSimon Mazwi, uLasarus Mothusi, uJohn Setshwaro, uDaniel Mocwiri.

Ongekhoyo: NguAbednigo Zilimbola.



Umhla wama-25 Septemba 2008, uya kukhunjulwa ngeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA njengesiganeko sohlobo olulodwa kakhulu - usuku olufanele ukukhunjulwa.

Injongo yale nkqubo yophuhliso lwamafama okutya okuziinkozo kukuphuhlisa abavelisi abarhwebayo nabanesakhono kuhlanga olumnyama kanti imibhiyozo ebiseNAMPO ngowama-25 Septemba 2008 ibisamkela abavelisi abanokungeniswa kwishishini lezolimo elibanzi njengabavelisi abamnyama abarhweba ngenene.

Indlela esingise kumsebenzi wokufama ngokurhweba ngokutya okuziinkozo ayilulanga kwaye akukho zindlela zinqumlayo. Umsebenzi wokufama ungumceli-mngeni kanti imida yenzuzo mincinci. Aba bavelisi bebesoloko benikwa inkxaso ngabaqeshwa beNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGSA, nangabanye abadlali abaninzi beendima ezithile abakweli shishini - iibhanki amashishini ezolimo, amaqumrhu anika inkxaso yamagalelo kunye nabanye abavelisi abarhwebayo.

Emva kweminyaka yokunika iinkonzo kubavelisi ngokusebenzisa amaqela ofundo-nzulu, iimvavanyo zemiboniso, iintsuku zamafama, ukhutshiswano lomFama woNyaka, uluhlu lwezifundo zoqeqesho, iziganeko zosasazo kwirediyo neleta yeendaba zenyanga nganye, thina Pula/Imvula, sithathe isigqibo sokuqalisa "iNkqubo yomFama okwiBanga eseliPhambili" apho siya kunika khona inkxaso ethe chatha nengqala kubavelisi ngabanye ababonisa isakhono, umdla, ukuzinikela nothakazelelo lokuphumelela. Inkoliso yabavelisi abawongwe kwesi siganeko ibe ngabo asebe yinxalenye "yeNkqubo yamaFama akwiBanga eseliPhambili", nangona kukho abanye abebe yinxalenye yenkqubo nabangabavelisi abarhwebayo ithuba elide kangangokuba asinakuze sibe sakwazi ukufaka igalelo kuphuhliso lwabo njengabavelisi - kaloku bangabavelisi abarhwebayo. Sicinge ukuba lifikile ixesha lokuba siwonge abo bavelisi baqubisene namaxesha anzima kodwa baphumelela - kunjalo nje baphumelela ngenene njengabavelisi abarhwebayo.

Sibone kufanelekile ukuseka iKlabhu ye-250 ton ukuze sivakalise impumezo yabo sebevelise ngaphezulu kwama-250 eetoni zokutya okuziinkozo ngonyaka ngamnye nabakufutshane kakhulu ekubizweni ngokuba "bangabavelisi abarhwebayo". Uninzi lwaba bavelisi baya kuba yinxalenye yenkqubo yethu kuphela kunyaka omnye nangaphezulu nokuba mibini kodwa inkqubela yabo kufuneka yamkelwe.

Inkqubo yophuhliso seyineminyaka emininzi isebenza, kananjalo iiGrain Trust, ngakumbi iMaize Trust iwandise kakhulu umthombo wobutyebi kuphuhliso lwabavelisi. Kuyakhathaza kakhulu ukufumanisa ukuba baba si-8 abavelisi kwabangeniswe kuluntu lwamafama abagqibela bengabavelisi benene, ukuze abavelisi abangama-26 babonakaliswe ngokumenywa njengamalungu eKlabhu ye-250 ton nje kuphela. Kukho izintlu ezahluka-hlukeneyo kwiKlabhu ye-250 ton kanti sinabavelisi aba-4 abavelisa ngaphezu kweetoni ezili-1 000, abasi-7 bavelisa ngaphezulu kweetoni ezingama-500 ukuze abangama-21 bavelise ngaphezu kweetoni ezingama-250. Silungiselela ubukho besi siganeko ngonyaka ngamnye kanti sijonge phambili kwimibhiyozo yowama-2009.

<fn>PulaImvula.Commercial2.2008-11.xh.txt</fn>
Commercial 2 (Maize) Xhosa

Urhwebo nakweyiphi imigangatho!



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso

lwamaFama

Photos: Commercial 055

Caption: Dibana nabavelisi abarhwebayo bethu abaphumelele kwizifundo zabo:

UNico Vermaak (GrainSA), uBasie Ntsimane, uBoy Mokoena, uKarabo Peele, uPaul Morule, uJob Metswamere, uThando Lolwane, uJane McPherson (GrainSA), uGq Kobus Laubscher (GrainSA), uMoss Malo, uLepati Macaphasa, uJenny Mathews (uSihlalo weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama: Iqela lomsebenzi).

Isicatshulwa esidubulayo: "Akukho namnye kuthi owaziyo amangomso... Into ebalulekileyo kukusebenzisa inamhla ngobulumko nangokuqaphela, sijongane nengomso ngothakazelelo ngokonwaba nangengqiniseko yokuba siya kulungelelana noko likuzisayo". Pollock



Ngomhla wama-25 Septemba 2008, kumnyhadala obubanjelwe eNAMPO Park kufutshane eBothaville, iNkqubo yoPhuhliso lwamaFama ibhiyozele isiganeko esibalulekileyo - abavelisi abali-9 'abaphumelele izifundo zabo kwinkqubo yethu'.



Kwimo ekubhekiselelwe kuyo yaseMzantsi Afrika, ngokwemvelaphi yethu besisoloko sinabavelisi abarhwebayo 'abamhlophe', ukuze abavelisi abamnyama baziwe ngokuba 'ngabahlumayo', 'abaziphilisayo', 'abezixa ezincinci' okanye 'abasaphuhlayo'. Sibone ukuba lixesha elilungileyo lokuwonga abo bavelisi abaye baba ngabavelisi abarhweba ngokupheleleyo nangona bebequbisana neengxaki ezininzi endleleni yabo.



Kuthiwa, 'Imeko yobunzima yinto ebonisa ubunjani bamadoda', yiloo nto sithe sawonga abavelisi abathile ngomhla wama-25 Septemba 2008 kuba basibonise ukuba bangamadoda enene. Baye badibana neengxaki ezilandelayo, phakathi kwezinye:



Inzuzo esezantsi yemveliso yezityalo eziziinkozo.

Imibandela enxulumene nomhlaba.

Izixokelelwano ezahluka-hlukeneyo zokuqesha umhlaba ngaphandle kokhuseleko.

Ukwabiwa ngokutsha komhlaba namabango.

Isixokelelwano sokudibanela umhlaba wengqesho neentandabuzo zaso neengxaki kubavelisi abarhwebayo.

Imo ecekethekileyo yomhlaba malunga neemfuneko ze-phosphate nezekalika.

Ixabiso eliphezulu loomatshini nolondolozo.

Isixokelelwano sokuthengisa esinobugocigoci nommandla wentengiso ovuleka nzima.

Ubunzima bokufikelela kwinkxaso-mali namatyala emveliso.

Ukunqongophala kweenkcukacha ezaneleyo, ulwazi nenkxaso.



Aba bavelisi baya kukuxelela ukuba abayihambanga bodwa indlela - bancediswe baxhaswa ngabadlali abahlukahlukileyo beendima zommandla wezolimo:



Abaqeshwa beNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGSA;

Iibhanki;

Amashishini ezolimo - awaziwayo, i-MGK, i-NWK, i-VKB ne-OVK.



Xa sisithi aba bavelisi baphumelele ukuba kwiwonga lokuba 'ngabaVelisi abaRhwebayo' - ithetha ukuthini? Yintoni le bayichanileyo? Kokulandelayo:



Ukuqesha okulondolozekayo komhlaba.

Ukusebenzisa okulondolozekayo komhlaba.

Iitrektara, izixhobo zokulima, izixhobo zokusebenza noomatshini.

Imimandla yentengiso.

Iimali-mboleko nenkxaso-mali.

Ifama jikelele nolawulo lwamashishini.



Siwathulela iminqwazi amafama arhwebayo alandelayo:



UKarabo Peele, uThando Lolwane, uPaul Morule, uJob Metswamere, uLabious Manoto, uBoy Mokoena, uLepati Macaphasa, uBasie Ntsimane noMoss Malo. Bakuzuze oku ngenxa yesipho abanaso, ukusebenza nzima, ulwazi , ukuzimisela nokuzinikela - akukho ndlela inqumlayo kanti ukuba ufuna ukufikelela kwindawo asebekuyo, 'ungaze ungaze unikezele''!





<fn>PulaImvula.CommunicationMaize.2008-12.xh.txt</fn>
Communicate (Maize) Xhosa



Unxibelelwano nomvelisi



Instructions:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



INkqubo yoPhuhliso lwamaFama isoloko izabalazela ukunxibelelana nawe - mvelisi. Amajelo ahluka-hlukileyo, kubandakanywa ileta yeendaba yePula Imvula, usasazo kunomathotholo, iDVD, izazisi ezolulwa phezulu, izazisi ezixhonywayo kunye namacwecwe eenkcukacha asetyenziselwa ukufikelela kumvelisi.



Pula Imvula

Silungisa ileta yeendaba ngenyanga nganye, siyiphinda-phinde size siyisasaze (amaphepha asi-8, ngombala opheleleyo noneefoto), ngeelwimi ezisixhenxe - isiNgesi, isiBhulu, iSesotho, iSetswana, iSesotho sa Leboa, isiXhosa nesiZulu.



IPula Imvula ngumsebenzi oyilwayo onganqunyanyiswayo nonomjikelo wemveliso - amanqaku eendaba ayintsusa alungiswa ngesiNgesi, aze athunyelwe koochwepheshe beMisebenzi yeeNkcukacha apho kwenziwa khona umandlalo weleta yeendaba ebhalwe ngesiNgesi. La manqaku eendaba amiswa ngokolungiselelo oluchanekileyo nolufanele uguqulelo, ukuze athunyelwe kubaguquleli beelwimi abathandathu. Lo msebenzi uphinda ubuyiselwe koochwepheshe beMisebenzi yeeNkcukacha ukuze kwandlalelwe ezinye iilwimi. Emva kokuba sezamkelekile zonke, zithunyelwa kushicilelo nakulungiselelo lokuthunyelwa kwemigodlo. Lo mjikelo uthatha malunga neenyanga ezimbini ukuwugqiba.



Kulo nyaka siyandisile iPula Imvula ngokubandakanya ezinye izityalo - kanti sineentlelo zamaphepha amane ezongezelelweyo neziphuma ngekota ngoDisemba, ngoMatshi, ngoJuni nangoSeptemba ukwenzela Imveliso yeNgqolowa kwiFree State eseMpuma, nezithi zixhaswe yiTrust yeeSiriyeli zeNgqolowa (Winter Cereals Trust.) Kanti kubakho neentlelo zamaphepha amane zekota ezongezelelweyo neziphuma ngoJanyuwari, ngoEpreli, ngoJulayi nangoOktobha zemveliso kaJongilanga nezixhaswa yiTrust yoPhuhliso lweMbewu yeOyile neProtheyini (Oil and Protein Seeds Development Trust).



Amacwecwe eenkcukacha nezazisi ezixhonywayo

Ukuze iinkcukacha zeshishini zisasazwe kuwo onke amaqela anomdla nabandakanyeka kwinkqubo - baninzi abaphathi babavelisi nabesolulo phandle phaya abafuna ukwazi ngenkqubo, oko ikubandakanyayo nomntu abanokuqhagamshelana naye xa befuna ulwazi. (La macwecwe afanele ukufumaneka ngeelwimi ezisixhenxe).



Amacwecwe eenkcukacha alungiswe aze aphinda-phindwa kabini kwiilwimi ezisixhenxe (isiNgesi, isiBhulu, isiXhosa, isiZulu, iSesotho, iSetswana neSesotho sa Leboa). Iikopi zala macwecwe sezinikelwe kuzo zonke iiofisi zamaphondo kwaye sezinikwe onke amaqela anomdla. La macwecwe ebefumaneka eNAMPO kanti aya kuqhuba ukusetyenziswa kunyaka wonke uphelele.



I-DVD

Kuphuhliswe iDVD yemizuzu esibhozo kule nkqubo yaza yalungiselelwa ukusetyenziswa kwisithuba sonyaka. Ngethuba leNAMPO, simeme "abahlobo benkqubo" kwimiboniso yokuqala yeDVD nabathe basabela isimemo ngendlela encomeka kakhulu. Iikopi zeDVD zinikwe bonke abaququzeleli bophuhliso lwamaphondo ngokunjalo nabaqeqeshi kwaye ziboniswa rhoqo xa ithuba livuma. Kwenye intlanganiso yeqela lofundo-nzulu eFree State, uJohan Kriel wathi akubonisa le DVD abavelisi bacela ukuyibona amaxa amathathu - babevuyiswa kukubona ububanzi benkqubo.



Izazisi ezolulwa phezulu

Izazisi ezolulwa phezulu zisendleleni yokwenziwa kwaye ziya kusetyenziswa nguMphathi wePhondo ngamnye kwiintlanganiso zamaqela ofundo-nzulu nakwiintsuku zabavelisi.



Usasazo kunomathotholo

Sisebenzisa usasazo kunomathotholo rhoqo ngeveki kwizkhululo ezine zikanomathotholo ukuze sigqithisele phambili iinkcukacha ngeshishini kwisiseko esibanzikazi sabamameli.



<fn>PulaImvula.Competition.2010-01.xh.txt</fn>
Competition (Maize) IsiXhosa



Ukhutshiswano lomlimi wonyaka lusaqhubeka ngamandla



Instructions:

Folio strap: Umlimi wonyaka

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ngelishwa, kwiminyaka edlulileyo, umsebenzi wokufama uye wangathandeki ebantwini abatsha abaninzi eMzantsi Afrika njengezifundo zoqeqesho abazikhethayo. Kanti lusekho noluvo lokuba abekho abalimi abamnyama abarhwebayo abaqhuba kakuhle. Ngolu khutshiswano, sibonisa abantu ukuba bakhona abalimi abamnyama abanempumelelo, nokuthi abantu abasebenza nzima banako ukuphumelela.



Isiganeko se-gala apho kubhengezwa khona uMlimi woNyaka senzeka ngethuba lokunikwa kwale ngxelo, nangona abakwisigaba sokugqibela bachongwa kwithuba langaphambili. UMnu Samuel Moloi ovela eFouriesburg, uMnu Isak Khuto waseFicksburg noMnu Labious Manoto ovela eMooifontein yayingabo bobathathu babekwisigaba sokugqibela. Ogqwesileyo obefanelekile yaba nguMnu Labious Manoto ovela eMooifontein oseleneminyaka emininzi elilungu lale nkqubo yophuhliso. (Enyanisweni ulilungu leetoni ezili-1 000 zeKlabhu yeetoni ezingama-250 kwaye "seledlulile kwibanga" lale nkqubo yethu.) Ngoko ke, siye saqhuba ngokhutshiswano njengakwiminyaka edlulileyo. Bebesixhenxe abanyulwa kuMlimi osaPhuhlayo woNyaka. UMnu Philip Xaba ovela eBothaville, uMnu Lungile Malo waseDelareyville, uMnu Simon Mazwi waseMakouspan, uMnu Shimi Mokoka waseVanderbijlpark, uNksNolundi Msengana waseVanderbijlpark, uMnu William Matasane waseSenekal noMnu Samuel Moloi waseFouriesburg.



Amalungu esigqeba sovavanyo abegweba abagqatswa bebanga lokugqibela ngenyanga kaJuni kulo nyaka ibinguMnu Karabo Peele waseMaize Trust, uMnu Andre Smit waseLand Bank, uMnu Dirk van Rensburg (olilungu elithathe umhlala-phantsi leKomiti yesiGqeba saseGrain SA), uMnu Jabulani Zitha noNksk Jenny Mathews (amalungu ekomiti yesiGqeba saseGrain SA kunye neqela elisebenza kuPhuhliso lwamaFama), kunye namalungu abasebenzi abavela kwinkqubo (uJane McPherson, uWillie Kotze noDanie van den Berg). Abalingwa abavela eFree State bebencomeka ngakumbi, baze bobathathu abagqatswa bebanga lokugqibela baba ngabaseFree State. Eli lixesha lokuqala kwimbali yesi siganeko apho kungekho mgqatswa webanga lokugqibela ovela eMntla-Ntshona. Njengoko kuxeliwe kushicilelo lwangoDisemba lwePula/Imvula, ogqwesileyo ngowama-2009 kuMlimi osaPhuhlayo woNyaka waseGrain SA nguSamuel Moloi lwaseFouriesburg.



Siye sabamba ukhutshiswano loMlimi oMncinci woNyaka okokuqala kulo nyaka - oku kwenziwe eMpumalanga naseMpuma-Koloni. Bebebahlanu abalingwa abavela kwingingqi nganye kanti olu khutshiswano belugwetywa ngeveki enye naleyo yolunye ukhutshiswano. Kudala siyibonile imfuno yokunika amabhaso kubabalimi abaqhuba kakuhle naxa a belima umhlatyan omncinci kuphela. Sinethemba lokuvuselela abantu abaninzi ukuba baqalise nokuba benza into encinci kuwo nawuphi umhlaba abanokufikelela kuwo, balole ubuchule babo, ukuze bazibeke kwindawo yokwandisa ubukhulu bomsebenzi wabo.

.



<fn>PulaImvula.Congress(Maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
INkomfa (Umbona) Isixhosa
Iinkxalabo eziphakanyiswe eNkomfeni
Folio strap: INkomfa
Byline: NguIlana Koegelenberg, onegalelo kwiGrain SA
UMnu Jan Botha waseThaba'Patchoa uphakamise iinkxalabo eziliqela egameni labalimi abasaphuhlayo ngethuba leNkomfa yaseGrain SA ngomhla we-9 Matshi 2011. Ugqalisele kakhulu kwimiceli-mingeni abajongene nayo abalimi abasaphuhlayo kunye nokusilela kukarhulumente ekubancediseni.
"Njengabalimi abamnyama, sijongene nemiceli-mingeni efana naleyo yabalimi borhwebo kwaye njengakwiziganeko ezininzi le miceli-mingeni isibetha ngakumbi kuba asinanto sinayo esiyibekele ecaleni," utshilo uJan phambi kokuqhuba ngokunika imizekelo yeengxaki abajongene nazo nendlela urhulumente abaphoxe ngayo.
Inkxalabo yokuqala ayiphakamisileyo linqanaba elisezantsi lepH (ubumuncu) yomhlaba. Ukhankanye indlela kunyaka odlulileyo iDAFF eFree State ebithembise ngayo abalimi bayo ngekalika. Iimephu zeGPS zenziwa, zathathwa iisampulu, anikwa amacebiso, kwaqikelelwa izixa zekalika kanti nemali yayikhona kuhlahlo lwabiwo-mali. Konke oku kwakusekwenziwe ngoMeyi 2010 kodwa ikalika ayikasasazwa nangoku emasimini. "Oku kusichaphazele isityalo sehlobo kunyaka odlulileyo kwaye kuza kuphinda kusichaphazele isityalo sengqolowa kulo nyaka," utshilo uJan.
Imeko emaxongo yoomatshini neetrektara ibe yinkxalabo yakhe yesibini. Uthethe ngendlea iGrain SA iye yenza uhlolo olucokisiweyo lweetrektara noomatshini babalimi abangama-42 eFree State yaza yacela iDAFF ukuba incedise abalimi ngezigidi eziR2,5 zeendleko zokukhanda. Oku kuye kwalunga ngomhla we-12 Matshi 2010 kodwa kude kube ngoku akukho nto yenzekileyo.
Inkxalabo yakhe elandelayo ibe ziikhonto ezonakeleyo nemisele yamanzi. "I-DAFF inenkqubo yoKhathalelo loMhlaba eyenza umsebenzi omhle, kodwa uhlahlo lwabiwo-mali lwayo luncinci kakhulu kwaye umhlaba ukhukuliseka ngokukhawuleza kunokuba inokusebenza."
Uphinde wakhankanya isimo esimaxongo seendlela zeli lizwe nendlela embi esichaphazela ngayo abalimi, phambi kokugqithela kwingxaki yokutyisa okugqithiseleyo. "Ukutyisa okugqithiseleyo makulawulwe yiDAFF ngokusebenzisa inkqubo eyayisakwaziwa njengebodem beskerming," ucebise watsho uJan.
Ukusilela koomasipala ekulawuleni amasimi adityanelweyo nako kungene kuludwe lwakhe ngokunjalo nobunzima bokufumana iimali-mboleko zemveliso. UJan uchaze ukuba kunyaka odlulileyo ngama-25% kuphela amasimi abalimi abamnyama alinyiweyo kuba abalimi bengakwazi kufikelela kwiimali-mboleko zemveliso. Iinzuzo zincinci kakhulu azikufanelanga ukuboleka imali. IGrain SA yenze izicwangciso zoshishino zabalimi abali-52 abakwinkqubo ababefuna ukulima izityalo zasehlotyeni. Abalimi bebefuna ubonelelo lwethutyana ukuphumeza oku kodwa urhulumente zange asenze isigqibo malunga nalo mbandela. "Ama-27 000 eehektare zomhlaba ebenokulinywa ngaba balimi bamnyama - urhulumente khange ancede nganto, kodwa uthi uxhalabile ngokhuseleko lokutya."
UJan uphinde wakhankanya inkxalabo ngenyaniso yokuba abaphathi besolulo abakwazi kubanceda abalimi. "Abanamva omsebenzi wokufama, kwaye uninzi lwabo abayi nakwezo fama."
Umzekelo wokugqibela wokusilela kukarhulumente ekuhlangabezeni iinkxalabo zabalimi abasaphuhlayo ube ngumbandela weSebe lemiBandela yemiHlaba elinika abantu abangengobalimi umhlaba. "Abalimi benene baqhuba ngokutsala nzima kuba bengenamhlaba ongowabo, kodwa umhlaba unikwa abantu abangakwazi kuwusebenzisa."
UMnu Jan Botha ugqibezele intetho yakhe ngokucela uSihlalo weNkomfa ukuba agqithisele umyalezo wabo kumanqanaba angawona aphezulu karhulumente. "Akanancedo kubalimi abamnyama kwaye akukho ndlela yokuguqula eli candelo ngaphandle kokuba abonelele abantu ngeenkonzo," uphethe ngokutsho.
<fn>PulaImvula.Congress(maize).2011-02-08.xh.txt</fn>
Congress IsiXhosa
Kusekho ezinye iingqungquthela ezincinci eziza kubakhona kulo nyaka
Imiyalelo:
Folio strap: Ingqungquthela
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Ngonyaka ngamnye iGrain SA iququzelela iNgqungquthela yonyaka eBothaville ngenyanga kaMatshi. Kulo nyaka, imihla yeNgqungquthela iza kuba ngowe-9 nowe-10 kuMatshi 2011.
Ngokwamalungiselelo eNgqungquthela, siza kubamba iingqungquthela ezincinci ezisixhenxe zamalungu aseGrain SA amaqela ofundo-nzulu - iintlanganiso zeenqila zibanjelwa amalungu arhwebayo aseGrain SA. Kwixesha elidlulileyo, sibambe iintlanganiso ezine kuphela zamafama asaphuhlayo, kodwa siqaphele ukuba ngamanye amaxesha kuba nzima kubalimi ukuhamba imigama emide esiya ezintlanganisweni.
Njengelungu elenze yonke intlawulo yeqela lofundo-nzulu laseGrain SA, uyamenywa ke ngoko ukuba uze entlanganisweni ekwindawo yakho, nelungiselelwe ngumququzeleli wephondo elinika inkonzo kwiqela lakho lofundo-nzulu.
Iintlanganiso zilungiselelwa ngendlela elandelayo: (eyona ndawo ithe ngqo uya kuphinda waziswe ngayo).
Table 1:
Iphondo
Indawo
Umhla
EMpuma-Koloni - nguIan Househam
eKokstad
1 Februwari 2011
EMpuma-Koloni - nguLawrence Luthango
eMthatha
2 Februwari 2011
EFree State - nguJohan Kriel
eSenekal
11 Februwari 2011
EGauteng/eMpumalanga - nguDaan Bosman
eBronkhorstspruit
16 Februwari 2011
EMntla-Ntshona - nguTonie Loots
eZeerust
24 Februwari 2011
EKZN - nguJurie Mentz
eVryheid
24 Februwari 2011
Sicela ukuba uye kwezi ntlanganiso kwaye ucingisise ngemibuzo elandelayo:
Yintoni efanele ukukwenzela yona iGrain SA, engumbutho wethu wemveliso, wena njengomlimi wezityalo eziziinkozo?
Ingaba iGrain SA izilungiselele ukujongana nekamva?
Kwiingqungquthela ezincinci, abalimi balungiselwa ukujongana neNgqungquthela kanti amalungu amaqela ofundo-nzulu anikwa ithuba lokunyula abameli bawo kwiNgqungquthela. Kwixesha elidlulileyo, siye sazama ukwahlula amalungu amaqela ofundo-nzulu ngokwaseMntla, eMzantsi, eMpumalanga naseNtshona, kodwa oku kuya ngokuba ngumceli-mngeni njengoko imida ingacacanga. Ukuze kwenziwe izinto zibe lula, senze isigqibo sokubamba intlanganiso kwinqila yephondo ngalinye lomququzeleli. Kuya kuvunyelwa abathunywa abangama-32 kwiNgqungquthela (ngokomgaqo-siseko waseGrainSA) ukuba aye kwiNgqungquthela eBothaville ngomhla we-9 nowe-10 Matshi 2011. Kwaba bathunywa bangama-32 abaya kwiNgqungquthela, kunokunyulwa abameli abane abaza kungena kwiKomiti yesiGqeba yaseGrain SA. Kweli nqaku kwiphepha lesihlanu, uya kufunda ngezihlomelo ezicetywayo zomgaqo-siseko.
Ngokwamava ethu, siphawule ukuba abantu ababanyulwa kulawulo lwesiGqeba abasoloko bengabalimi bezityalo eziziinkozo, ngenxa yoko basuka bangakwazi ukwenza igalelo elifuneka xa kuqhutywa iintlanganiso. Sinethemba lokuba abalimi baya kuvuma ukulunga-lungisa umgaqo-siseko ngendlela ecetywayo ukuqinisekisa ukuba abalimi abasaphuhlayo banyula abameli abafanelekileyo abanika inkonzo kwiKomiti yesiGqeba. La malungu ekomiti mawabe nengqiqo ngecandelo elirhweba ngezityalo eziziinkozo ukuze anike igalelo kwiingxoxo nakuqulunqo lwemigaqo-nkqubo.
<fn>PulaImvula.Conservation(maize).2010-11-08.xh.txt</fn>
Conservation (Maize IsiXhosa
Ulondolozo lomhlaba wethu - singenza ntoni?
Instructions:
Folio strap: Ulondolozo lomhlaba
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Malunga nokhukuliseko lomhlaba oxabisekileyo wokulima waseMzantsi Afrika kunokutyholwa unqongophalo lolwazi lwabantu nokusetyenziswa komhlaba kakubi. Kubalulekile ukuba abalimi bafunde banzi ngokhukuliseko nolawulo loqukuqelo kwaye balwamkele uxanduva lokuthobela ngenene izenzo zolondolozo eziya kukhusela umhlaba.
"Ukuba abantu abanakusungula kwaye basebenzise iindlela zokuphatha umhlaba, neziya kulondoloza umthombo wobutyebi bobomi, kufuneka sijonge phambili kwelo xesha - nokuba likude kangakanani, kodwa elicacileyo, xa abantu esingabo, sebonakalise ilifa labo elikhulu, lide libe ngumhlaba ophelele emoyeni ngenxa yomonakalo abawenzileyo." NguNjingalwazi N.S. Shaler kwiYunivesithi yaseHarvard, 1896.
Loo mazwi ayebhalwe ngowe-1896; kodwa namhla asinakuyiphikisa loo ngxaki. U-Dalai Lama uphawula ukhukuliseko lomhlaba njengentlekele eyothusayo kodwa nantso isichwechwela njengesela elithe cwaka.
"Isoyikiso sezixhobo zokulwa ngesazulu see-athomi nesakhono somntu sokutshabalalisa ubume bemeko obumngqongileyo sothusa kakhulu. Ngaphezu koko, kukho nezinye iinguquko ezingathi aziqondakali kakuhle. Ndikhumbula ukuphelelwa kwemithobo yethu yobutyebi bendalo ngakumbi ngenxa yokhukuliseko lomhlaba kwaye mhlawumbi ubungozi bezi ziganeko buthe chatha kuba mhla saqalisa ukubona iziphumo zazo liya kuba selisishiye kakhulu ixesha." (Iphepha le-144 leNcwadi eNcinci kaDalai Lama ngoXolo lwangaPhakathi - Dalai Lama's Little Book of Inner Peace: 2002, Element Books, London).
Ulondolozo lomhlaba
Ukhukuliseko lomhlaba yinkqubo eyindalo, kodwa ingxaki kukuba izenzo zomntu zikholisa ukonakalisa ngokukhawulezisa kunaxa bekunokwenzeka ngendalo. Xa umhlaba utshayeleka emasimini athile okanye efama, uhamba nezondlo ezixabisekileyo, izichumiso, izibulali-zinambuzane kunye nezinto eziyindalo ezikuwo. Abalimi abanakuyithwala ilahleko yemali okanye iziphumo ezibi kubume bemeko ebangqongileyo ngokuvumela umhlaba ukuba utshayeleke okanye uphaphatheke.
Ufundo-nzulu lubonise ukuba ilahleko yomhlaba ngonyaka ngamnye eMzantsi Afrika ininzi kangangeetoni ezizigidi ezingamakhulu ama-300 ukuya kuma-400 enokubalwa phantse kangangeetoni ezintathu ngehektare nganye. Ixabiso lezondlo ezisemhlabeni nezichumiso ezihlanjelwa elwandle yimilambo yaseMzantsi Afrika ngonyaka ngamnye zilingana nezigidi ekunzima ukuzibala zezigidi zeerandi. Ngetoni nganye yemveliso yezolimo efana nombona, ingqolowa, amazimba neswekile, uMzantsi Afrika ulahlekelwa ngumyinge weetoni zomhlaba ezingama-20. Umbutho we-Food and Agricultural Organisation weZizwe eziManyeneyo zaseMelika uqikelela ukuba ilahleko yehlabathi yamasimi emveliso eyeniwa lukhukuliseko ziihektare ezizigidi ezihlanu ukuya kwezisixhenxe ngonyaka ngamnye. (Kuvela kwiEnviro Facts, kwiyYnivesithi yaseNtshona-Koloni).
Ulondolozo lwamanzi
UMzantsi Afrika lilizwe eliphantse ukubharha. Amanzi ahlaziyekileyo ngowona mthombo wobutyebi onothintelo olukhulu. Ubukho bamanzi ngoku nakwixesha elizayo buxhomekeke ubukhulu becala kwimozulu, kwizenzo zokusetyenziswa kwamanzi nolawulo lwawo nasekusetyenzisweni komhlaba. Ngenxa yokuba amanzi ayimveliso enqabileyo, kubalulekile ukuba abalimi basebenzise iindlela ezibalaseleyo zolondolozo kangangoko banako. Imvula ena kakhulu kuwo nawaphi amathambeka ibangela iintanda (ukucandeka okunzulu kumphezulu wentsimi elinyiweyo) nokhukuliseko lomhlaba oluxhalabisayo nokutshayeleka okunokwenzeka.
Ukulima ngokweekhonto
Ukulima ngokweekhonto kukholisa ukwenziwa emasimini asemathambekeni apho kulinywa khona izityalo eziveliswa ngonyaka. Yindlela athi umlimi enze amaqolo nemisele ngexesha lokulima nokutyala, ukuze aguqule intsingiselo yokutshayelekayo ukuba kungehli ngqo ukuya ezantsi ethambekeni kuze kuxande ethambekeni kangangoko kunako. Izenzo zokulima kwiikhonto zithintela ukuqukuqela kwamanzi okugqithisileyo kuba yonke imiqolo iya kujika ixananaze ethambekeni kanti imisele yona iya kujika ngokwegophe lamasimi. Le miqolo ekwikhonto ithintela kwaye icothisisa ukuqukuqela kwamanzi emva kwemvula kanti nomhlaba ukwanikwa ithuba lokufunxa isixa esithile samanzi.
Sisixokelelwano solawulo lolondolozo esifanelekileyo:
Ukucutha ukhukuliseko olumcaba nolweentlanjana;
Ukucutha isixa somhlaba ongaphezulu esitshayelwa ngumqukuqelo wamanzi kunye;
Nokwandisa ukuhluzeka kwamanzi.
Iindleko
Ezinye izenzo zolondolozo zikhatshwa ziinkcitho zemali kodwa izivuno ziye zincomeke, njengesiphumo sokwenza iikhonto ezigcina umhlaba ongaphezulu namanzi axabisekileyo, senzo eso esiya kuthintela iilahleko zamathuba amafutshane kwiminyaka embalwa enokuba mibini okanye mithathu. Ufundo-nzulu lubonise ukuba ukwenza iikhonto kunako ukwandisa izivuno ngeepesenti ezintlanu ukuya kwezilishumi kanti iindleko zamafutha anika amandla nezoomatshini ziyehla, xa kuthelekiswa nentsimi elinywe ukusuka phezulu ukuya ezantsi ethambekeni.
Kucetyiswa iikhonto kunokulima ngokwesiqhelo
Izenzo zokulima ngokweekhonto ziyakhuthazwa ziingcaphephe zolondolozo lomhlaba njengenye yeendlela zokusombulula ingxaki ekhulayo yokhukuliseko lomhlaba. Isixa somhlaba olahlekileyo sixhomekeke kwinkqubo yokulima elandelwa ngumlimi. Iziphumo ezizezona ziphucukileyo zifunyaniswe apho kungasetyenziswa zindlela zokulima ngokwesiqhelo kuba apho kufumaneke eyona lahleko incinci yomhlaba nezona pesenti ziphantsi zamanzi aqukuqelayo. Xa kungekho kulima ngokwesiqhelo, umhlaba awuphazamiseki kanti imbewu yesityalo esitsha ityalwa ukuze igqobhoze isigcina-kufuma nezikhondwana ezishiyeke kwisityalo ebesilinywe mva.
Ngokuqinisekileyo iindlela ezisetyenziswayo mazilungiselelwe ukuba zifaneleke kangangoko kumasimi ahluka-hlukeneyo kwifama nganye kanti isicwangciso ngasinye solondolozo masihlangabezane neenjongo zomlimi ngamnye. Izenzo zolondolozo ezifana nokulima ngokweekhonto zivumela ukususwa okukhuselekileyo kwamanzi angasetyenziswayo agwantye entsimini kanti zikwanika ukhuseleko kwimimoya eyonakalisayo. Nangona kunjalo, isicwangciso solondolozo esilungileyo kananjalo masibandakanye ukusetyenziswa kwezichumiso ngobulumko (nokuba zezithengwayo okanye ezomgquba wemfuyo), ukusetyenziswa kwemichiza ebulala izitshabalalisi zezityalo, ukomeleza izidalwa eziyindalo ezihlala kuwo nokulondoloza amanzi emasimini. Ulondolozo luya kukhusela amasimi kuze kuphucule isiseko sawo semveliso. Kwakhona lukwandisa ixabiso lamasimi.
Isicwangciso sokwenza iikhonto
Ngaphandle kwamathandabuzo buyafuneka ubungcali bexabiso elithile kanti nobuchule bobunjineli kwezolimo xa kuqaliswa ngokwenza isicwangciso naxa kusekwa iikhonto. Iliqela imibandela eyahluka-hlukileyo enokuphembelela ukwenziwa kwesicwangciso:
Iintlobo zomhlaba ekunzima ukuhamba ngezithuthi kuwo;
Ubude bamathambeka;
Ukuna kwemvula nokhukuliseko;
Iintlobo ngeentlobo zomhlaba;
Isigqubuthelo somhlaba ongaphezulu kunye nokungalungelelani kwamasimi;
Ububanzi obufuneka kwiikhonto nomgama ofuneka phakathi kwazo iikhonto; kunye
Nokufumaneka kwimida ephakathi kweekhonto, umzekelo amaqolo, imisele okanye imicu yamadlelo anengca.
Kufuneka sithethe nabo bezixokelelwano ezinika inkxaso zikarhulumente, iSebe lezoLimo namagosa esolulo afanele ukuncedisa abalimi ngolwazi nangezakhono zobuchule malunga nokukhathalelwa kwamasimi.
Umlondolozi nomgcini
Njengabalimi kufuneka siyamkele indima yethu njengabagcini bomhlaba nabemithombo yobutyebi bendalo exabisekileyo yelizwe lethu. Kufuneka sikuqaphele esikufumana emhlabeni neempembelelo zokufumana oko kuwo. Omnye wabalimi abaphambili kummandla waseRustenburg, uKarabo Phele, uphendule ngobekuphawulwa malunga nendlela anethamsanqa ngayo ukuba akwazi ukufumana izivuno zomgangatho ophezulu zikajongilanga engakhange agalele zichumiso kuloo mhlaba wezigaqa ezimnyama ofumaneka apho, "Xa kukho ulutho olusuka emhlabeni, ngonyaka ngamnye, nokuba mhle kangakanani, xa ungakhe ube nento ebuyiselwayo kuwo, uyakuxozeka kwaye mhlawumbi wena okanye izizukulwana zexesha elizayo niya kufumanisa ukuba umhlaba awusakwazi kunika oko wawukhe wanako".
Elokuphetha
Amasimi amahle okulima alahlekelwa ngumhlaba oxabisekileyo ongaphezulu kunye nesakhono saloo mihlaba sokunika imbuyiselo siyetha kanti nomlimi usoloko etsala nzima ukufumana ukutya okulungileyo kuloo masimi. Ukhukuliseko nokulahleka kokuchuma komhlaba kukhokelela umhlaba ekufeni! Asiyondalo kodwa nguMntu owenza intlango. Ulondolozo lomhlaba wethu nemithombo yobutyebi bamanzi lubaluleke kangangoko ekuphileni kouqoqosho lwethu nasekuphileni komntu!
<fn>PulaImvula.Constitution(maize).2011-02-08.xh.txt</fn>
Constitution IsiXhosa
Izilungiso ezicetywayo zomgaqo-siseko
Imiyalelo:
Folio strap: Umdla wohlobo olulodwa
Byline: Ulwazi lukhutshwa yiGrain SA
Izilungiso ezicetyiswayo zomgaqo-siseko (umelo kumaqela okusebenza, isiGqeba neNgqungquthela malunga nabalimi abasahlumayo) ziya kuphakanyiswa kwiNgqungquthela kaMatshi 2011.
Kuya kuphakanyiswa izilungiso ezilandelayo zomgaqo-siseko:
Amaqela ofundo-nzulu (abalimi abangarhwebiyo) aya kunyula abathunywa abaya kungena kwiQela lokuSebenza kuPhuhliso lwamaFama ingekuko kwiNgqungquthela.
IKlabhu yeeToni ezingama-250 (abalimi abamnyama abarhwebayo) iya kunyula abathunywa abaya kungena kwiNgqungquthela apho amalungu amane amnyama esiGqeba aya kukhethwa khona phakathi kwawo.
Injongo yokuthunyelwa kwamalungu eKlabhu yeeToni ezingama-250 kwiNgqungquthela neyokunyula amalungu angena kwisiGqeba phakathi kwawo kukuqinisekisa ukuba abalimi abamnyama abarhweba ngezityalo eziziinkozo bayaya kwiNgqungquthela kwaye banenxaxheba kwisiGqeba kungabi ngabantu abangengobalimi bezityalo eziziinkozo abaphambili. Isiqinisekiso sokuthatha inxaxheba kwiQela lokuSebenza, kwiNgqungquthela nakwisiGqeba, nangona kunjalo, siya kuqhuba ngokusekwa emsebenzini wokuvelisa izityalo eziziinkozo.
Ukuze kuphunyezwe iingcebiso ezikhankanywe ngasentla, kucetyiswa ukuba umgaqo-siseko wangoku ulunga-lungiswe ngendlela elandelayo:
Izilungiso ezicetyiswayo malunga nomgaqo-siseko
Zinika iziqinisekiso zokuba lilungu - ingcebiso ngezongezo ezitsha kumgaqo-siseko
Izilungiso ezicetyiswayo
Amalungu eqela lofundo-nzulu
Kuya kunyulwa abameli ababini bofundo-nzulu ngendawo nganye yeenkonzo zee-ofisi zeemimandla, ngethuba leentlanganiso zemimandla ezibanjwa ngonyaka ngamnye phambi kweNgqungquthela, ukuba zinike inkonzo kwiqela lokusebenza kuphuhliso lwamafama. Ithuba lesikhundla se-ofisi saba bameli beQela loFundo-nzulu kwiQela lokuSebenza liya kuba ngunyaka omnye, kwaye aba bantu baya kuba nemfanelo yokuphinda banyulwe kwithuba lenkonzo elilandela ithuba lonyaka.
Uhlanganiselo: Imimandlla yamaqela ofundo-nzulu
IsiGqeba sahlule indawo elima izityalo eziziinkozo kwiriphablikhi ngokwemimandla esempuma nesentshona, ukuze iN1 emantla/emazantsi ibe ngumda ophakathi kwale mimandla mibini, eqinisekiswe yiNgqungquthela. Oko kwenziwa kuba ulwahlukaniso lwemimandla lunako ukulunga-lungiswa yiNgqungquthela kumaxesha ngamaxesha, ngokwengcebiso yesiGqeba, ukuze kuqinisekiswe ukuba ulwahlukaniso lwemimandla lunokusebenziseka kangangoko ngokuphathelene nemidla yabo bonke abalimi abasahlumayo bezityalo eziziinkozo esizweni.
AmaQela oFundo-nzulu abunjwe kummandla osempuma nosentshona ngokwemigqaliselo ekwinqaku lesi-7.7. IQela loFundo-nzulu ngalinye lihlanganiselwe ngamalungu eQela loFundo-nzulu ali-10 (ishumi) obona buncinci, alima izityalo eziziinkozo kummandla lowo. Ilungu leQela loFundo-nzulu kufuneka libe kwiqela elinye kuphela lofundo-nzulu.
Uhlanganiselo lweNgqungquthela
Inqaku lama-25.3 eliphathelene nabathunywa babalimi abamnyama abarhweba ngezityalo eziziinkozo abangena kwiNgqungquthela, abathunywa abangama-32 (amashumi amathathu anesibini) liya kunikwa indawo. Aba bathunywa abasayi kusekwa ngokwemveliso okanye ngokwentlawulo yerhafu yemveliso yemimandla yabo. IKlabhu yeeToni ezingama-250 iya kubanyula qho ngonyaka abathunywa abangama-32 (amashumi amathathu anesibini) ukuba bangene kwiNgqungquthela, entlanganisweni ephambi kweNgqungquthela. Abathunywa abali-16 (abalishumi elinesithandathu) baya kunyulwa kwindawo yenkonzo esentshona (ekubhekiselelwa kuyo kwinqaku le-7.7). Abathunywa abatyunjelwe kwiNgqungquthela kufuneka banelise iziqinisekiso zemfanelo yokuba lilungu njengoko igqaliselwe kwinqaku le-5.1.4.
Uhlanganiselo lwesiGqeba
Inqaku le-11.3 abameli aba-4 (abane) abamele imidla yabalimi abamnyama abarhweba ngezityalo eziziinkozo kunye namaqela ofundo-nzulu kwiindawo zenkonzo ezisempuma nasentshona (njengoko kunjalo kwinqaku lesi-7.7). amalungu ama-2 (amabini) kwiindawo zenkonzo ezisempuma namalungu ama-2 (amabini) kwiindawo zenkonzo ezisentshona aya kutyunjwa ngethuba leNgqungquthela ngabathunywa bezi ndawo zezi nkonzo kwaye aya kunyulwa ngabo ngokusebenzisa iphepha lokuvota. Ilungu eli-1 (elinye) leendawo enkonzo lasempuma nelungu eli-1 (elinye) leendawo zenkonzo lasentshona qho ngonyaka.
La malungu ma-4 (mane) esiGqeba aya kunika inkonzo ngenxa yesikhundla sawo kwiqela lokusebenza kuphuhliso lwamafama.
Isiqinisekiso semfanelo yamalungu esiGqeba
13.3 ngokubhekiselele kumalungu akhankanywe kwinqaku le-11.2 nele-11.3 ngesibhengezo esibhalwe ngawo ngokwawo, aya kuzuza isabelo esikhulu sengeniso yomsebenzi wokufama kwimveliso nasentengisweni yezityalo eziziinkozo;
Qaphela: Ngoko ke, kuphakanyiswa ukuba imfuneko ekwinqaku le-13.3 iya kusebenziseka kubalimi abamnyama abarhwebayo kunye nabo balimi bamnyama abarhwebayo abakwisiGqeba. Eminye imigqaliselo malunga nesiqinisekiso semfanelo yokuba ngamalungu esiGqeba iya kugcinwa.
6. Ukwandiswa kwezintlu zokuba lilungu
5.1.4 Amalungu eKlabhu yeeToni ezingama-250 (abalimi bamnyama abarhwebayo).
Amalungu eKlabhu yeeToni ezingama-250:
5.1.4.1 Alima izityalo eziziinkozo ngenjongo yokuthengisa;
5.1.4.2 Ahlawula imirhumo ebekiweyo yokuba ngamalungu nerhafu yemveliso kwi-GSA; kananjalo
5.1.4.3 Aphakamisa iinjongo zeGSA, aya kuba nesiqinisekiso semfanelo yokuba ngamalungu eGSA.
Imfanelo yokuba lilungu iya kufunyanwa ngokomgaqo owandlalwe kwimiGqaliselo. Abathunywa beKlabhu yeeToni ezingama-250 abaya kwiNgqungquthela baya kufumana ilungelo lokuvota.
5.2 Ilungu elikhankanywe kwinqaku le-5.1.1, 5.1.2, 5.1.3 nele-5.1.4, liya kugcina imfanelo yokuba lilungu leGSA kuluhlu olunye kuphela kwizintlu zokuba lilungu ezikhankanywe kwinqaku le- 5.1.
<fn>PulaImvula.ConsumptionMaize.2009-09.xh.txt</fn>
Consumption (Maize) Xhosa

Ukusetyenziswa kwamanzi - ukunkcenkcesha kukuchaphazela njani?



Intshayelelo:

Folio strap: Ukunkcenkcesha

Byline: Ulwazi lufunyewe kwiMveliso yoMbona kwincwadi yoqeqesho ngokuNkcenkcesha

Ukusetyenziswa kwamanzi ngokwezahlulo nezixa ezifunekayo kunikwa liSebe leMibandela yaManzi namaHlathi. Iinkcukacha zezibalo zonyaka wama-2000 zabasebenzisi abalandelayo abaphambili baseMzantsi Afrika ziboniswe ngezantsi. Ukusetyenziswa kwamanzi kubalulwa njengezigidi zee-cubic metres ngonyaka.

Isahlulo sabasebenzisi

Ukusebenzisa

Ipesenti (%)



UMasipala namaKhaya

3 220

14,4



Ishishini

2 043

9,1



Umsebenzi waseMgodini

582

2,6



Ukuyilwa kombane

779

3,5



Ukunkcenkcesha

10 974

48,9



Ukuphiwa kwempahla amanzi

316

1,4



Ulondolozo lwendalo

187

0,8



EzaMahlathi

1 570

7,0



Ezokuphilisana kwendalo ephilayo

2 787

12,3



ISIXA ESIPHELELEYO

22 438

100,0





Kucacile ukuba unkcenkcesho kwezolimo lusebenzisa phantse isiqingatha semithombo yamanzi akhoyo. Ngenxa yokwanda kwamanani abantu ngaphezu kwezigidi ezingama-47 yinto enokwenzeka ukuba eli candelo linokuba phantsi koxinzelelo olwandayo lokusebenzisa amanzi ngokungqongqo ngokowiso-mthetho nangezizathu zokwenza imveliso kuphela. Kuqikelelwa ukuba imithombo yamanzi yaseMzantsi Afrika iphuhliswe kangangoko singako isakhono sayo nokuthi uphuhliso olungaphaya kolo luya kuba nexabiso eliphezulu kakhulu.

Umda nesakhono sokunkcenkcesha

Malunga neehektare ezizizigidi ezingama-1,3 zomhlaba olinywayo waseMzantsi Afrika kwithuba langoku ziyankcenkceshwa lo gama ezinye iihektare ezingama-233 600 zinesakhono sokuphuhliswa. Kuqikelelwa ukuba ngenxa yokunqaba kwamanzi zimalunga nama-178 000 iihektare eziya kuphuhliswa ngale ndlela kwixesha elizayo. Imveliso yombona emalunga nama-660 000 eetoni kwiihektare ezingama-110 000 zomhlaba onkcenkceshwayo zenza i-10% yazo zonke izityalo zesizwe ezilinywa ngokuzinkcenkcesha.

<fn>PulaImvula.ContractingMaize.2008-10.xh.txt</fn>
Contracting (Maize) Xhosa



Ubhambathiso kwezolimo - amanqaku abalulekileyo ekufuneka eqwalaselwe



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo

Iifoto:



Umvelisi osebenzisa wena njengombhambathiswa unezinto ezithile azilindeleyo malunga nomsebenzi ekufuneka wenziwe. Wena, njengombhambathiswa unoxanduva malunga nomvelisi wena oxhomekeke kwishishini lakhe ekugqibeleni.



Umbhambathiswa kufuneka abe nengqiqo ecace kakuhle yezinto ezilandelayo:



Injongo yomsebenzi ngamnye

Kubalulekile ukukhumbula ukuba konke ukulinywa komhlaba kujoliswe ekulungiseni intsimi ukuze kutyalwe izityalo.



Ukuba imeko ebambekayo yomhlaba ayikhuthazi ukwenziwa komsebenzi ngokufanelekileyo, ngoko ke kuxhomekeke kumbhambathiswa ukukuxela oku kumvelisi kunokuba enze umsebenzi ombi kanti usalindele nokuhlawulwa. Umhlaba ongalungiswanga kakuhle uya kuba nenkcitho yemali kumvelisi kodwa ube ungenakumqinisekisa ngesityalo esilandelayo. Ukuba umvelisi akakwazi kwenza iinzuzo ngokulima, umbhambathiswa uya kuphulukana nempangelo.



Imida yamaxesha alindelekileyo ngomsebenzi ngamnye

Ukulima ekuqaliswa ngako kulandela ukuvunwa kwesityalo sangaphambili. Kwiindawo zemvula yasehlotyeni apho kufuneka kulinywe khona isityalo sasebusika (umzk. ingqolowa), kuxhomekeke kwindawo elinywayo, kucetyiswa ukuba umsebenzi wokulima ekuqaliswa ngako wenziwe msinyane kangangoko emva kokuvunwa kwesityalo sengqolowa sethuba langaphambili. Esi senzo siqinisekisa ukuba imvula eqhelekileyo yehlobo ingenelela emhlabeni ithuba liselihle kangangoko.



Emva kokuvunwa kwezityalo zehlobo (umzk. umbona), into engxamisekileyo inye kuphela kukusebenza intsimi phambi kokuqalisa kweemvula zentlakohlaza, ukuqinisekisa ukuba imvula iyakwazi ukungenelela emhlabeni ukulungiselela ixesha lonyaka elilandelayo lokutyala. Ngesityalo ngasinye esithile kummandla ngamnye owahlukileyo, kukho ixesha elifanelekileyo lokutyala. Ukutyala ngexesha elilungileyo kubaluleke kakhulu kwimpumelelo yesityalo. Ukulima okwandulela ukutyala makwenziwe ukuze intsimi ilungele ukutyala ngexesha elicwangciselweyo.



Umbhambathiswa olungileyo uyiqonda ngokuncomekayo indlela yokusebenza kwindawo ethile kwaye ikwaluxavunda lombhambathiswa ukwazisa umvelisi xa ixesha selihambe kakhulu, okanye xa iimeko zingakufanelanga ukwenziwa kwemisebenzi ethile. Akukho mntu uthanda ukutyala isityalo xa selihambile ixesha njengoko imingcipheko eyahluka-hlukileyo (umzk. iqabaka okanye imbalela xa kubumbeka amanquma) yenza ukuba umvelisi angakwazi ukwenza inzuzo. Umbhambathiswa oqhubayo ngokutyala emva kwexesha elisikiweyo wonakalisa ishishini lomvelisi kunye nelakhe.



Imimiselo elindelekileyo ngomsebenzi ngamnye

Asiyonto inokwenzeka ukuseka imimiselo ngomsebenzi ngamnye kwindawo nganye. Imisebenzi efunekayo makuvunyelwane ngayo ngumvelisi nangumbhambathiswa phambi kokwenziwa komsebenzi. Umzekelo, ukuba umvelisi ufuna ukuba umbhambathiswa alime inani elithile leehektare ukufikelela kubunzulu obuthile, oku kuqondakale ngokucacileyo kuwo omabini amaqela kanti kukhethwa ukuba kubandakanywe kubhambathiso - umzk. kusenokuba ziihektare ezingama-30 ukufikelela kubunzulu bama-300 mm.



Ukutyala kubhambathiso kunemimiselo engqale kakhulu. Umvelisi uya kufuna inani elithile lezityalo ngehektare nganye ngokunjalo nokufakwa kwenani elithile lee-kg zesichumiso ngehektare nganye. Kubaluleke kangangoko ukuba umbhambathiswa aqinisekise ukuba le mimiselo iphunyeziwe - impumelelo yesityalo xhomekeke ubukhulu becala ekuchanekenikokutyala. Umbhambathiswa ke ngoko, makazixhobise ukuze aqiniseke ukuba uyahlangabezana nemimiselo efunekayo.



Malunga nokutshiza ngobhambathiso kukwabaluleke kangangoko ukuba izibalo zenziwe ngokuchanekileyo - isixa setyhefu esichanekileyo ngehektare nganye kananjalo isixa esichanekilyo samanzi ngehektare nganye.



Isakhono esithe ncam sikamatshini wakhe ngokwehektare ngemini

Xa kuthethwa gabalala, ababhambathiswa banomkhwa wokufuna ukuthembisa ukwenza umsebenzi ongaphezu kwamandla abo kwixesha elifanelekileyo nangokommiselo ofunekayo. Le nto yenziwa kukuba kumbhambathiswa, xa ethe wasebenza uchatha weehektare, ufumana uchatha wengeniso. Oku kuyingozi kuba xa umxumi edanisiwe (umxumi ke ngumvelisi) akasayi kumsebenzisa loo mbhambathiswa kwixesha elizayo.



Kukho izithethe ezamkeleke gabalala ezinokusetyenziselwa ukubala ukuba zingaphi iihektare ezinokwenziwa yitrektara, mhlawumbi nesinye isixhobo, ngemini enye (Itheyibhile 1).



Itheyibhile 1:

Itrektara

Isixhobo

Hekt/ngemini



Eyamavili ama-2 55 kW

Ikhuba le-3 yomsele wama-400 mm

6,6 hekt





Isikrazuli samazinyo obunzulu be-1

4 hekt





Ikhuba lezikotile le-1, m

12,2 hekt





Isikofolo samazinyo asidibi 2, m

17,4 hekt



Eyamavili ama-2 80 kW

Ikhuba le-4 yomsele wama-400 mm

9,5 hekt





Isikrazuli samazinyo obunzulu be-3

8,4 hekt





Ikhuba lezikotile le-2, m

17 hekt





Isikofolo samazinyo asidibi 3, m

24,5 hekt





Iindleko zomsebenzi ngamnye

Iindleko zemisebenzi ziba yinto enobugocigoci njengoko kukho iintlobo ezimbini zeendleko ezifanele ukubandakanywa kwisibalo. Oomatshini kufuneka bathengwe (inkcitho yemali eyinkunzi) ukuze emva koko ilondolozwe.



Itrektara nganye nesixhobo esihamba nayo zinobude bobomi obulindelekileyo xa zilondolozwa kwaye zisetyenziswa ngokwemimiselo efanelekileyo, ukuze emva koko kufakwe ezinye endaweni yazo okanye zifumane ukukhandwa okubanzi. Ngenxa yeenjongo zengxoxo, ishishini linemimiselo ethile umzk. ubomi betrektara bubalelwa kwiminyaka eli-12 (iiyure ezili-1 000 zomsebenzi ngonyaka kwithuba leeyure ezingama-12 000 = 12 iminyaka). Le mimiselo iqikelelwa ngokokuyilwa koomatshini nangokwamava obude bobomi entsimini. Xa kubalwa iindleko zetrektara zemali eyinkunzi, iindleko zokuqala zahlula-hlulwa ngokweenxalenye ezili-12 - inxalenye enye ngonyaka ngamnye wobomi betrektara.



Ngaphaya koko, kucingeleka ngenxa yeenjongo zokubala, ukuba imali esetyenziselwe ukuthenga itrektara ibibolekiwe kwaye inzala kwisixa semali eyinkunzi naso sikwayinxalenye yesibalo seendleko ngehektare nganye.



Inani elilindelekileyo leentsuku ezingenamvula ngenyanga nganye

Oku kunamandla eempembelelo ezinobuzaza kakhulu kwisixa somsebenzi onokwenziwa ngenyanga. Into ekufuneka ukuba mayisoloko ikhunjulwa kukuba umsebenzi wokufama usesichengeni sezi ngxaki - amandla eempembelelo zemvula emsebenzini wombhambathiswa awanakuncitshiswa. Kulahleka iintsuku ezininzi kwithuba lonyaka ngenxa yeentsuku zemvula, neentsuku apho umhlaba sukuba umanzi kangangokuba ungabi nakusebenzeka.



Zidibanise nesikhululo sendawo yakho semozulu (ARC for Soil, Climate and Water ePitoli apha (012) 310-2500 uze uthethe noDerick Vermaak).



Imeko yezixhobo nexesha lokwetha kwazo elilindelekileyo ngenxa yokwaphuka

Lo ngomnye wemiba ebaluleke kakhulu kubhambathiso. Khumbula ukuba xa oomatshini bemile, abaphuki -kuxa besebenza,apho kuqokelelana khona uxinzelelo xa oomatshini besebenza ngokwesakhono sabo esipheleleyo, iinxalenye ezonakalayo kuba lula kuzo ukwaphuka. Yiloo nto kubaluleke kakhulu kangako ukwenza ulondolozo lothintelo kubo bonke oomatshini ngamaxesha azolileyo.



Xa wena njengombhambathiswa ubala inani leehektare oya kuzisebenza kwixesha lonyaka elizayo, khumbula ukwenza ulungiselelo lweentsuku ezilahleka ngenxa yokwaphuka.



Uhlobo lwesivumelwano phakathi kwakho nomfama malunga nentlawulo

Asiyonto ixhaphake kakhulu ukuba abantu basayine izibhambathiso ezibhaliweyo ngenxa yokuba mininzi imiba enokuba nendima - umzk. ukwaphuka neemozulu nezinye izenzo zikaThixo. Ubhambathiso kufuneka lubhalwe ngamazwi ayeke-yeke ukuze luvumele ezi meko ezingenakubonwa kwangaphambili - kanti ngenxa yenyaniso yokuba amazwi alo eyeke-yeke oko kwenza ukuba omabini amaqela akwazi ukuphuma kwisivumelwano.



Izibhambathiso zolu hlobo zisenokuba zizivumelwano zomlomo, okanye ukuzinikela ngenjongo. Omabini amaqela avumelana ngomsebenzi othile ekufuneka wenziwe ngexabiso elithile.



Imithwalo malunga nobhambathiso

Omnye wemimandla enokudala ungquzulwano phakathi komvelisi nombhambathiswa yingqikelelo yobukhulu bamasimi. Umvelisi yena unomdla wokucutha inani leehektare lo gama umbhambathiswa yena enomdla wokwandisa iihektare.



Ubukhulu bamasimi kufuneka buqikelelwe ngokuchanekileyo ukuze kunqandwe iingxaki. Ukusetyenziswa kwe-GPS kwenze ingqikelelo yobukhulu bentsimi kwaba lula kakhulu kwaye ayinampazamo kwaphela. Nangona kunjalo, asingabo bonke abantu abanokufikelela kweli qondo lezobugcisa. Zikhona iindlela ezingenabugocigoci zokuqikelela ubukhulu bamasimi ngokusebenzisa izibalo zendawo ezisisiseko.



Elokugqibela

UMnu JP le Roux wasePitoli wenze ufundo-nzulu ngeendleko zoomatshini kwaye uhlanganisele incwadi yesikhokelo enobucukubhede neneenkcukacha ezimalunga nokusetyenziswa koomatshini. Le ncwadi yesikhokelo ibonwa njengesiseko esivakala kakuhle ekunokuxoxelwa phezu kwaso ngomba weendleko phambi kokuthatha izigqibo. UMnu Koos le Roux kunokuqhagamshelwana naye apha (012) 998-2803, okanye 082 828 9531, okanye ngedilesi ye-email koosleroux@absamail.co.za.



Makuqatshelwe ukuba kwizibalo zakhe ubandakanya iindleko ezingqalileyo nezingangqalanga, kodwa akazibandakanyi iindleko zabasebenzi nalo naliphi ibhaso elinikwa umbhambathiswa, ngokunjalo nokuthuthwa kwezixhobo xa zisisiwa kwisiza esitsha - umda wenzuzo kufuneka nawo wongezwe kumanani aqikelelweyo, kunye nabasebenzi kunye neendleko zothutho phakathi kweziza zobhambathiso.



<fn>PulaImvula.Crop(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Izityalo (Umbona) IsiXhosa
Ukubaluleka kweengqikelelo zesityalo
Imiyalelo:
Folio strap: Iingqikelelo zesityalo
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Ikomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo ikhupha amanani ukuba afumaneke kumabakala ahluka-hlukeneyo kumaxesha onyaka okukhulisa izityalo nto leyo enika ingqikelelo yezityalo entsimini ngelo xesha. Ezi ngqikelelo zesityalo zidlala indima ebalulekileyo ekufunyanisweni kwexabiso leso sityalo.
Yintoni iingqikelelo zesityalo?
IGrain SA inengqiqo yokuba iingqikelelo zesityalo zingumbandela ongacacanga kakuhle. Kufuneka kusetyenziswe ukuqiqa okuhluzekileyo malunga nendima kunye nomsebenzi wekomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo phambi kokunika amacebiso ngeenguqulelo ezinokuqhuba ngokuba neempembelelo ezingafunekiyo kubalimi.
Mayikhunjulwe into yokuba iKomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo yenza ingqikelelo yesityalo siphelele ingekuko kuphela okunikelwa kummandla worhwebo. Ngaphaya koko yinto engenakwenzeka ukufumanisa ububanzi bomhlaba olinyiweyo ngokunjalo nesivuno esiya kufunyanwa - kwenziwa ingqikelelo kuphela. Umgangatho wengqikelelo unokulunga kuphela xa abo bathabatha inxaxheba kuququzelelo lolwazi besebenza kakuhle. Owona mthombo mkhulu wolwazi isekwangabo abalimi.
Ngoobani iKomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo (National Crop Estimates Committee - CEC)?
IKomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo (CEC) inokulandelayo:
Malunga nabalimi abangama- 3 000 abasebenzisana nayo bathumele ulwazi kwikomiti qho ngenyanga.
Amaziko angala, i-Spatial Intel ne-Geoterra Image aqikelela indawo elinywe isityalo ngokusebenzisa intelekelelo ye-satellite (isipheke-pheke esijikelezayo).
Iziko le-ARC lezityalo eziziinkozo ngokunjalo neZiko leeNkozo eziNcinci asebenza ngeenkcukacha zobalo lwamanani nokukhetha njengeqashiso ngokusebenzisana nabalimi.
Abameli bamaSebe amaPhondo ezoLimo abanika ulwazi ngesimo kwimimandla yemveliso.
Amashishini ezolimo enza ezawo iingqikelelo zezityalo kwimimandla yawo. Olu lwazi lunikwa i-CEC kodwa imimandla yawo elinyiweyo ayisetyenziswa kwezo ngqikelelo.
IsiGqeba sabaBhexeshi kwezoBalo lwamaNani seSebe lesiZwe sezoLimo esiqokelela ulwazi, siqhubela phambili ezo nkcukacha ukuze senze iingqikelelo zaseburhulumenteni.
Imibuzo elandelayo ibalulekile:
Ukuba i-CEC inokuyeka ukwenza iingqikelelo, ingaba akusayi kubakho zingqikelelo zesizwe zezityalo ezenziwayo na? Impendulo yalo mbuzo ithi, akunjalo kuba eminye imibutho iya kuzenza iingqikelelo ntonje akusayi kucaca ukuba zezikabani iingqikelelo ezichanekileyo.
Ingaba i-CEC izimele okanye ingaba ifumana iimpembelelo kwabanye abadlali-ndima kweli shishini? Kunzima ukuba ubani asuke aphembelele i-CEC njengoko beliqela abadlali-ndima abazimeleyo abanegalelo xa bebonke ekunyanisekisweni kolwazi.
Luthini uluvo lweGrain SA?
IGrain SA ikholelwa ekubeni:
Ingqikelelo yendima elinyiweyo neyezityalo ezimeleyo, echanekileyo, neyenziwa ngexesha elifanelekileyo iyimfuneko ukwenzela ukusebenza okuchanekileyo kwemimandla yentengiso yokutya okuziinkozo.
Abalimi, iKomiti yesiZwe yeeNgqikelelo zeziTyalo nabanye abadlali-ndima mabasebenzisane ukuze bakuphumeze oku.
Amalungu eGrain SA kunye nabo bonke abanye abalimi mawakhuthazwe ukunika ulwazi oluchanekileyo, alunike rhoqo kwaye qho.
<fn>PulaImvula.CropMaize.2009-04.xh.txt</fn>
Crop (Maize) Xhosa

I-inshorensi yezityalo - ulawulo lomngcipheko kwezolimo

Imiyalelo:

Folio strap: I-inshorensi

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqoqosho yomsebenzi wemveliso yombona osowukwibanga eseliphambili kunye nentengiso



UMzantsi Afrika lilizwe apho ama-90% ommandla wethu womhlaba uhlelwa njengomhlaba obharhileyo okanye ophantse ukubharhileyo. Umsebenzi wokulima wenziwa phandle ngaphandle kwaxa ukunkcenkcesha kunako ukwenzeka, umsebenzi wokuvelisa uxhomekeke kwiimeko zemozulu - imvula, ukukhanya kwelanga, iqabaka, ikhephu, isichotHo nemimoya. Kubalulekile ukuba umvelisi ngamnye athathele ingqalelo imozulu neminye imingcipheko kumsebenzi wemveliso ophathekayo.



Umsebenzi wokufama lishishini kwaye ishishini liya kuphila kuphela kwithuba elide xa iinzuzo zifumaneka ngonyaka ngamnye, xa kusakhiwa imithombo elondoloziweyo yeshishini. Inzuzo ayinakuqinisekiswa kwaye isigqibo sotyalomali kulo naliphi ishishini lezolimo sisekwa kuvavanyo lwayo yonke imingcipheko ebandakanyeka kumsebenzi wemveliso.



Imingcipheko enokuthathelwa ingqalelo kumsebenzi wemveliso

Ukufaneleka komhlaba neziseko zokuqala ezikhoyo;

Inqanaba lokulondoloza ngezixhobo ukuqinisekisa imveliso yexesha elifanelekileyo;

Iimeko zemozulu ngokuthathela ingqalelo imvula elindelekileyo yesiqhelo, iimbalela, iimvula ezigqithisileyo, ingqele, iqabaka, isiganeko sesichotho kwindawo thile yomsebenzi wokufama nezoyikiso zomlilo kunye nezinye izinto;

Ubukho bemali eyinkunzi ukuze kulondolozeke imveliso;

Amava okulawula omnini-fama okanye umphathi;

Ukugula okanye ukwenzakala kobuqu bomsebenzi wasefama;

Imingcipheko ngezinto ezilixabiso ezinxulumene nobusela, umlilo, ilahleko okanye ukonakala kwezixhobo zokusebenza neziseko zokuqala;

Ukucingela isivuno esiya kubakho kwangethuba langaphambili;

Ukucingeleka kwamaxabiso emveliso; kananjalo

Ukuqiqa ngesakhono semithombo yemveliso.



Iindlela ezisisiseko zokulawula umngcipheko

Nciphisa amathuba esiganeko esibi. Ithuba lesiphumo esibi linokuncitshiswa ngokukhetha iintlobo zemihlanganisela ezingaphezu komnye, izityalo ezingaphezu kwesinye, ukunabisaa imveliso ngokwelizwe nangokubeka ixabiso lesityalo elisisigxina.

Shenxisa umngcipheko ngokuthatha ukhuselo lweinshorensi nesibhambathiso saphambi kwexesha.

Nciphisa okanye phungula umngcipheko ngokucutha amandla eempembelelo xa isiphumo esibi sinokuthi senzeke ngenene.





I-inshorensi njengesixhobo sokwabelana ngomngcipheko

Umgaqo-siseko weinshorensi njengesixhobo sokwabelana ngomngcipheko lulwamkelo lwezavenga ezifanelekileyo ezivela kubaxhasi abaninzi, onika isakhono kwiqumrhu leinshorensi ukuba liqukanise ndawonye imingcipheko. Iqumrhu leinshorensi liya kusebenzisa ulwazi ngesantya nobuzaza bezicelo ukuze kusekwe izavenga kumanqanaba aya kwenza ukuba iqhumrhu likwazi ukuhlawula izicelo ngokwesixa esingumrhumo wesiqhelo kodwa kushiywe umda weendleko zokwenza umsebenzi nokufumana iinzuzo. Ngokufutshane, iqumrhu leinshorensi lithatha izavenga kubo bonke abaxhasi, ukuze likwazi ukuhlawula umonakalo owenzeke kwindawo ethile.



Naxa kunjalo, i-inshorensi ikholisa ukuba nomtsalane kuphela kubavelisi abasesichengeni esibi kananjalo nangemingcipheko exhalabisa ngokwaneleyo ukuze kuhlawulwe isavenga esilingana, esithe chatha ngokokubaluleka, kunelahleko elindelekileyo ngaphandle kweinshorensi. Imingcipheko emincinci nekulula ukuyifumana ikholisa ukungafakwa kwi-inshorensi xa kuthelekiswa naleyo emikhulu enokusuba ubukho bokuqhuba kwefama okanye ukuphila kwabanini bazo, zona zikholisa ukufakwa phantsi kweinshorensi. Uluhlu oluhlanganiselweyo lweemveliso luyafumaneka ukuze kufumaneke ukhuselo lwemingcipheko eyahluka-hlukileyo neentlekele ezifumaneka kwezolimo ziphelele.



I-inshorensi inokuthathelwa ukukhusela iziganeko ezilandelayo



Isichotho

Iilahleko zezityalo zenziwa kukutshatyalaliswa kweendawo ezithile zesityalo okanye kwisityalo siphelele okungabonwayo ngamehlo nokubonakala cacileyo. Iilahleko ezichatshazelweyo zibandakanya imbewu/iinkozo ezikhutshelwe ngaphandle, iindawo ezikhulayo zezityalo ezithi zitshabalale, amagqabi atshatyalaliswa kukuhlubuka okanye kukusuka ngokungaphelelanga okanye ngokupheleleyo nangumonakalo wesichotho kwizikhondo eziphakathi okanye kwizikhondo ezikrwelekileyo, eziqhekekileyo okanye ezisukileyo. I-inshorensi yesichotho ibaluleke ngakumbi kwimveliso yengqolowa, nakujongilanga nakoojongilanga kumabakala akwangoko.



Umoya

Umonakalo oyelele kulowo wesichotho, ofana nowembewu/iinkozo eziphephethekayo namagqabi nezikhondo ezi qhekekileyo, uyakhuselwa. Njengakuhlolo lomonakalo wesichotho, umonakalo obonakalayo kwisakhiwo okanye ukutshatyalaliswa ziimpembelelo zomoya kwiindawo ezithile zesityalo okanye isityalo siphelele, nako kuyakhuselwa.



Kuthutho

Umonakalo owenzeka kwiimveliso xa zithuthwa emva kokuvuna ukusuka emasimini aphantsi kokhuselo lweinshorensi ngenxa yomlilo, ukungqubana nokuphethuka kwezithuthi nako kukhuselwe. Ukhuselo, nangona kunjalo, lusikelwe umda we 100 km radiyasi ukusuka efama apho iimveliso ziveliswe khona.



Imvula egqithisileyo

Zizityalo ezithile kuphela, ezifana nengqolowa kunye neediliya, ezifakwe phantsi kokhuselo lwelahleko lodidi lwesivuno ngenxa yemvula egqithisileyo ngethuba lebakala lokuvuthwa kwezi zityalo.



Umlilo

Umonakalo wezityalo ezithile ngenxa yomlilo ongalawulekiyo uphantsi kokhuselo. Ophantsi kokhuselo kufuneka ukuba abe ulandele imiyalelo yesizwe malunga nokusekwa kwezithinteli zomlilo ukuze alufanele ukhuselo lweinshorensi.



Iqabaka

Iilahleko ezifumaneke ngenxa yeqabaka (umonakalo wengqele), kubandakanywa usasazo lomgubo we-pollen xa i-stamen, iziqu zamagqabi, izikhondo kunye namagqabi ebulewe yiqabaka, nazo ziba phantsi kokhuselo. Iimpembelo ezinamandla ezenzekayo kwisivuno sesityalo zihlalutywa ngokuxilonga okubonakala kwizakhiwo zezityalo. Umonakalo ongabonakaliyo, ofana nokukhula okubambezelekayo ngenxa yengqele, awubikho phantsi kokhuselo.



Igalelo

Iqela lemingcipheko engasoloko ibonakala kwaye inokubalwa ibekwa ngokwamaqela phantsi kolu khuselo. Imingcipeko ekhuselekayo ibandakanya imbalela, ngaphandle kwezityalo ezilinywa phantsi konkcenkcesho, izinambuzane ezitshabalalisa izityalo ezingalawulekiyo, isichotho, umoya, iqabaka, njl.njl. Ngamanye amazwi, ngolu hlobo lokhuselo, umvelisi unikwa ukhuselo kwiziqalelo zendalo ezingalawulekiyo.



Ndingalufumana njani uncedo?

Inkoliso yeebhanki zorhwebo kananjalo namashishini ezolimo aziiarhente zeinshorensi - fumana icebiso emntwini omaziyo onokumthemba. QINISEKA UKUBA UFUNDA USHICILELO OLUCOSELELWEYO KUBHAMBATHISO UKUZE UNGAMANGALISWA EMVA KWETHUBA.

<fn>PulaImvula.Cultivation(maize).2011-09-27.xh.txt</fn>
Cultivation (Maize) (410 words) IsiXhosa
Lixesha lokuqwalasela ukugangatheka komhlaba
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: Eli nqaku linikelwe ngumlimi othathe umhlala-phantsi
Kufumaneke imvula engama-600 mm ukuya kuma-2 000 mm kwiingingqi zemveliso yombona yasehlotyeni kanti kwezinye iziganeko kufunyenwe imvula engama-50 mm ukuya kuma-75 mm ngosuku kwimidyudyuzo yamafu. Obu bunzima bukhulu kangaka bamanzi ngehektare nganye kwisithuba sexesha elifutshane bunokuba nesiphumo sesimo somhlaba sokugangatheka nokuxinaniseka.
Ziya kubangela imihlaba egangatheke ngaphezu kwesiqhelo iimpembelelo ezongezwa bubunzima bezixhobo, iitrektara neenqwelo ezirhuqwayo ezinzima kunye nokucinezela kwamavili ngethuba lenkqubo yokuvuna phantsi kweemeko ezifumaneke kulo nyaka zomhlaba oxineneyo.
Iinkomo ezityiswa intsalela yesityalo emasimini ombona nazo ziyawugangatha umhlaba phantsi kweemeko ezimanzi kakhulu okanye xa umhlaba uxinene nkxi ngenxa yamanzi. Kwiziganeko ezibalasele kakhulu zamasimi axinene ntli, ukukrazula umhlaba nje phambi kokutyala okanye ngexesha lokutyala kusenokuba kuphela kwendlela enokusetyenziswa ukuze kutyalwe izityalo kuselithuba.
Ubusika obubanda ngokugqithisileyo kunye nemvula kwezinye iindawo nabo bube negalelo kukoma okucothayo phantsi kweemeko zomhlaba ezixinene nkxi ngamanzi. Bubulumko ukuhlalutya izimo zomhlaba emasimini ekuza kutyalwa kuwo njengamasimi ombona kunye nokusebenzisa izixhobo ezikrazulayo neziwenza ukhululeke umhlaba ongaphantsi kweemaleko ezigangathekileyo. Eyona nto ibalulekileyo kukuba kwakhona, lo msebenzi, uya kufaka umoya emhlabeni. Iintsholongwane zebhaktiriya kunye nezidalwanana zomhlaba zikwazi ukuphila ngenene kuphela phantsi kweemeko ezinomoya kumphezulu womhlaba wobunzulu be-150 mm ukuya kwi-180 mm.
Amagama athi 'phantsi kweemeko ezinomoya' abhekiselele kubukho bomoya, kubandakanywa i-oksijini (umongo-moya), inayitrojini kunye neegesi ze-kharbhon dayoksayidi (carbon dioxide - isile) emhlabeni okhululekileyo nakwiindawo ezinamanzi. Umsebenzi wokukrazula umhlaba ubalulekile ukuze iibhaktiriya zifakelwe amandla okuqhekeza iintsalela zesityalo sethuba langaphambili phambi kokutyalwa kwesityalo esitsha. Le nkqubo yeebhaktiriya iya kuqalisa njengoko amaqondo obushushu esiya ngokunyuka ukususela kwiveki yokugqibela kuAgasti, ukudlula kuSeptemba ukuya kuOktobha.
Kucetyiswa kangangoko ukuba umsebenzi wokukrazula umhlaba wenziwe kwangoko kangangoko kunokwenzeka emva kokuba imihlaba ifikelele kwisakhono sokufuma kwentsimi. Umsebenzi owenziwe ngaphaya kwesakhono sentsimi uya kukholisa ukubangela ukugangatheka okuthe chatha kunokuba kunciphe. Kuya kufuneka ukuba umlimi alungelelanise izixhobo zokusebenza ngokwendlela asebenza ngayo xa eyilandela imigaqo yokulawula ingxinano okanye izenzo zokuphethula umhlaba kancinane kangangoko kunokwenzeka.
Ukulondolozwa kakuhle kwezixhobo zokutyala nokwenziwa kolungelelaniso loomatshini okufunekayo okungekagqitywa kufuneka kwenziwe isaqala inyanga kaOktobha..
<fn>PulaImvula.Demand.2007-11.xh.txt</fn>
Demand Xhosa



Kuvalwa isolotya lenkxaso yemfuno ebangwayo yempahla yesondlo



Instructions:

Folio strap: Ezobugcisa ezintsha

Byline: NguWessel Lemmer, ingcali yebanga eliphezulu kwezoqoqosho, yakwaGrain SA



Grabber: Malunga neAfrika, amalinge ophuhliso lwezinikimlilo zendalo zehlabathi adala amathuba okulungiselela iindlela zokukhuthaza uphuhliso lwezoqoqosho. Oosomashishini abasakhasayo banokuthi kwixesha elizayo bazibandakanye kule misetyenzana yezoqoqosho ukuze ngokwenza njalo bakwazi ukunika abantu isakhono sokunyusa inqanaba lemigangatho yokuphila ukufikelela kwithuba elithile.



Intro: Ukuba amazwe akwisiqingatha esingasentla sehlabathi azimisele ngokwazisa ngezinikimlilo zendalo, kufuneka ajolise ingqalelo yawo kuphuhliso lwala mathuba kwisiqingatha esingezantsi sehlabathi. Ngaphaya koko, kulindeleke ukuba imfuno ebangwa lihlabathi yokutya okuziinkozo nembewu yeoyile iphindaphindeke kabini kwiminyaka elandelayo engama-20 ukuya kwengama-30.



Ukuze kufumaneke inkxaso yempahla yesondlo ukwenzela ukutya nezinikimlilo kwixesha elizayo, iYurophu kufuneka ithathele ingqalelo isakhono sendalo esikhoyo kwiAfrika esezantsi kweSahara. Ubukho bemithombo yendalo buya kwenza ukuba amazwe aseAfrika avelise impahla yesondlo ngeendleko eziphantsi ngomlinganiselo ngamnye. La mathuba oncedo ngeendleko enziwa abe nako ukwenzeka ngenxa yeemeko zemozulu nezomhlaba ngakumbi kumazwe afana neAngola, Mozambique kunye ne-Zambia. Nangona kunjalo, imigaqosiseko yentengiso kufuneka ihlonitshwe ngamazwe asezantsi kweSahara xa eshukuxa umba wolwandiso-mali, umzekelo, ngokuhlonela amalungelo afana nawempahla yomntu.



Ukuze umsebenzi wezoqoqosho ube kwelona nqanaba liphezulu nokuze imithombo yobutyebi isingiselwe ekusetyenzisweni kwinqanaba eliphezulu kwezoqoqosho kufuneka sikwazi ukurhweba ngemithombo yobutyebi ngendlela eyenza ukusetyenziswa kwayo okukwinqanaba eliphezulu kwezoqoqosho. Kulapho kuphela apho sinokukwazi ukudala izakhono eziyimfuneko kuqoqosho kwiingingqi eziseZantsi kweSahara. UMzantsi Afrika lilizwe eliyinkokeli kwiAfrika eseZantsi kweSahara apho ithotyelwa khona imigaqosiseko yorhwebo olukhululekileyo . IAfrika eseZantsi kweSahara ifuna uMzantsi Afrika ukubonisa ihlabathi liphelele ukuba siyakwazi ukunika inkxaso yemo esingqongileyo ezinzileyo, nenobuhlobo kulwandisomali nto leyo ekhuthaza uphuhliso lwezoqoqosho. Ukuba uMzantsi Afrika uyasilela ekuqinisekiseni amazwe esiqingatha esingasentla sehlabathi ngesakhono sethu sokuphuhlisa isakhiwo esisisiseko kunye ngeenkuthazo ezifanelekileyo ezivela kwimithombo yobutyebi bethu, siya kuba sisilelisa amanye amazwe aSeZantsi kweSahara ekubekeni amalinge ophuhliso lwezinikimlilo zendalo kwindawo yesakhono esipheleleyo.



Malunga neAfrika, amalinge ophuhliso lwehlabathi lwezinikimlilo zendalo adala amathuba okufaneleka kweenkuthazo ezibalaseleyo zophuhliso loqoqosho. Oosomashishini abasakhasayo kwixesha elizayo banako ukuzibandakanya kule misetyenzana yezoqoqosho ukuze ke ngoko abantu babe nako ukunyusa umgangatho wobomi babo ethubeni. Kanti abasayi kuphelela ekutshintshiseleni ngokutya kurhwebo, okanye ekuveliseni ukutya abakusebenzisa ngokwabo, kodwa ukuze babe nengeniso eyongezelelweyo yokuchitha kwizinto zokuzonwabisa.



Singaliyeka njani ke eli thuba lophuhliso? UMzantsi Afrika unoxanduva malunga nophuhliso lweAfrika iphelele. Ukunika inkxaso kuphuhliso lweshishini lwezinikimlilo zendalo eMzantsi Afrika kuya komeleza ukhuseleko ngokwasekutyeni. Abavelisi baseMzantsi Afrika banezakhono zobuchule nesakhono sokukhupha imveliso egqithiseleyo kodwa banqatyelwa ngummandla wentengiso wemveliso yabo. Uphuhliso lweshishini lwezinikimlilo zendalo lunako ukunika inkxaso yophuhliso lommandla wentengiso yokuthengiswayo ngesixa esifanelekileyo. Ngaxeshanye siya kuba sisakha ubukhulu obubalulekileyo bobuchwepheshe obuthumela ngaphandle kwiAfrika iphelele. Iindleko zokuseka ishishini zanda kwihlabathi liphelele, kwaye ngoko ke imfuno yokudala imo esingqongileyo ebandakanya iinkuthazo ezifanelekileyo zemisebenzi eyilwayo yophuhliso lwezinikimlilo zendalo. Ngokunjalo, uluntu lwethu lufuna umbono ocacileyo wendlela eya phambili nokuchaza imfaneleko yeenkuthazo ezifanelekileyo.



E-USA abaqhubi abangundoqo bamalinge ophuhliso lwezinikimlilo zendalo baqala ngengxaki yefama (imveliso egqithisileyo) nokubekwa kwe-ethanol eyindalo njengesiniki-mongomoya endaweni ye-MTBE. Yintoni ephembelela amalinge ophuhliso lwezinikimlilo eMzantsi Afrika? Ingaba ziinkxalabo ezinonxulumano okanye ingaba lithuba lokwandisa amalinge ethu ezoqoqosho lwasemaphandleni? Ngokwemigqaliselo yamaxabiso okutya anyukayo - sisendleleni yokubona inguquko yesakhiwo kwihlabathi liphelele kwaye ayifanelanga kucingelwa njengonyuso-maxabiso oluthathe unyawo. Ngelishwa oku kufika xa isicwangciso sethu sobuchule malunga nezinikimlilo zendalo sifuna ukunika imvume yokuqhuba ngurulumente, kanye xa sisemngciphekweni wonyulo. Ngokuqinisekileyo, sifumana amava isimo sentandabuzo ephakathi kwabaqulunqi bemigaqonkqubo malunga nendlela eya phambili ngokuphathelele kumalinge ophuhliso lwezinikimlilo kwiAfrika eseZantsi kweSahara. Kubalulekile kodwa ke ukuyibukela ithuba elide imingcipheko malunga nala malinge ophuhliso ngaphandle kokuphenjelelwa yimibandela ebonwa njengenganiki themba kwithuba elifutshane kuphela.



I-Grain SA ilubona uphuhliso lwezinikimlilo njengethuba likarhulumente lokudala imo enobuhlobo nolwandisomali ukuze ke yona ibuye umva ivumele imo engqongileyo yentengiso ekhululekileyo ukuba iphuhlise eli shishini ngokukhululekileyo ngaphandle kokuthintela amalinge ophuhliso ngokungeyomfuneko ngeelayisensi, imithetho nemimiselo ngokusetyenziswa kwempahla yesondlo.



Ngokwemigqaliselo yophuhliso lwezityalo kufuneka siqaphele ukuba eli thuba alifanelanga kubona iswekile njengempahla yesondlo ekuphela kwayo, kananjalo iimeko zaseMzantsi Afrika mazingathelekiswa nezamanye amazwe esiqingatha esingezantsi sehlabathi ngaphandle kokuchaza imeko nganye. Inani elikhulu lemimandla yentengiso enesakhono sokuqalisa i-ethanol yendalo ikufutshane kwiziphaluka ezivelisa umbona namazimba kwiindawo ezingasentla zeli lizwe lethu, ngokunjalo nakwingingqi yemvula yasebusika apho izityalo ezinjengengqolowa yodidi oluphantsi, intlanganisela yengqolowa nerhasi nkqu nerhasi ziya kukwazi ukunika inkxaso kuphuhliso lwezinikimlilo zendalo ngokusebenzisa imveliso yempahla yesondlo efanelekileyo.



Ngokufutshane, ukuze kuvalwe umsantsa wenkxaso yemfuno ebangwayo yempahla yesondlo kufuneka sifumane iinkuthazo ezinkulu ngokwaneleyo eziya kunika imbuyekezo yesixa esinomtsalane kwabo babelana ngomsebenzi. Ukuba uphuhliso olukhululekileyo phakathi kwemida yemo esingqongileyo sikholelwa ekubeni ityathanga lenkxaso kwimveliso yezinikimlilo liya kuvuselela ngokuqinisekileyo imveliso yezolimo ukuze ngokwenza njalo, kususwe ukuncipha okunokuqhubela phambili kwemveliso yokutya okuziinkozo nembewu yeoyile. Kungenjalo, siya kuvuselela amathuba ophuhliso lwezolimo ukwenzela ulungiselelo lwabahlali basemaphandleni.



Ihlabathi maliqaphele ukuba uMzantsi Afrika uyakwazi ukunika inkxaso yamalinge ophuhliso lwezinikimlilo zendalo kwiAfrika eseZantsi kweSahara, hayi ngokunika inkxaso kwimigaqonkqubo yeeASGISA zethu kuphela kodwa ngokunjalo naleyo yeNEPAD ngomzamo wokuzingela ikamva eliqaqambe ngakumbi lezizukulwana ezizayo.

<fn>PulaImvula.Difference(maize).2011-02-08.xh.txt</fn>
Difference IsiXhosa
Umbona omhlophe notyheli - yintoni umahluko?
Imiyalelo:
Folio strap: Umbona
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Use pictures of white and yellow maize
Umbona omhlophe uyelele kakhulu ngokwendalo nangokwezofuzo emboneni otyheli, nangona kukho umahluko kwinkangeleko ngenxa yokungabikho kweziniki-bala ze-oyile yekharothini kwiinkozo zombona omhlophe kuba yikharothini enika ibala elityheli kwiinkozo. Iimeko zemveliso neendlela zokulima zifana nqwa ubukhulu becala.
Umbona omhlophe yimveliso engabalulekanga kangako ngokubhekiselele kwilizwe eliphuhlileyo. KwiZizwe eziManyeneyo, umzekelo, ezizezona ezingumvelisi omkhulu wombona ngokungenakuthelekiswa ehlabathini, ukulinywa kombona omhlophe kungaphantsi kwepesenti enye kwisixa esipheleleyo sombona olinywayo, ubuninzi baso bulinywa phantsi kobhambathiso lomsebenzi wokufama ngenxa yentengiso enqongopheleyo xa kuthelekiswa nezinye.
Kude kube kutshanje, bekusoloko kukho ingqiqo eqhelekileyo yokuba umbona otyheli ufanele izilwanyana kuphela, awubalungelanga abantu. Le ngcinga ibe negalelo kwiintlobo zeenkqubo zokulima nokuthengisa umbona. Ukutya okuziinkozo okutyheli nokungumgubo bekubonwa njengokungafunwa kangako okanye okungafunwayo kwaphela ngabantu kwaza oko kwenza ukuba kungafumaneki ncam kubathengi. Ukungabikho kokutya okuziinkozo okutyheli okanye umgubo nako kunyuse iindleko zokutya kubathengi, njengoko kwimimandla yeentengiso ehlabathini, umbona otyheli unexabiso eliphantsi kunombona omhlophe. Ummandla wentengiso yombona otyheli ehlabathini mkhulu kwaye uzinze kakhulu ngaphezu kommandla wombona omhlophe, oko ke kuwenze ube ngumthombo wenkxaso ethembeke ngokuthe chatha, ngakumbi ngamathuba embalela.
Ukhe wazama ukutya umgubo wombona otyheli? Kuyamangalisa ukuba ngokubanzi sikucingela kakubi ukutya umbona otyheli. Okutsala umdla eMzantsi Afrika namhla kukuba silima umbona omhlophe omninzi kodwa ube mncinci otyheli - mhlawumbi kufuneka iingqondo zethu zicinge ngokuphangaleleyo ngombona otyheli kuba kaloku xa siphelelwe ngomhlophe umbona, sinako ukutya otyheli!
<fn>PulaImvula.Economy(maize).2011-09-27.xh.txt</fn>
Uqoqosho (Maize) (685 words) IsiXhosa
Abalimi bayintsika yesizwe sethu
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Grabber: Ngaba umlimi usoloko elima kodwa engatyalanga nto? Ngaba uhlakula unaphakade engakhange atyale nto kuwo? Kanti ekugqibeleni akatyali izityalo zakhe eziziinkozo zeentlobo ngeentlobo, iseso endaweni yaso entsimini? Uyazi kakuhle into afanele ukuyenza kuba uThixo umenze wabona kananjalo waqonda...INkosi uSomandla ngutitshala ongummangaliso kuba unika umlimi ubulumko. Ku- Isaya isahluko 28 iivesi 23 - 29.
Umsebenzi wokufama waba ngumsebenzi wokuqala ngqa ehlabathini kwaye wawusisifundo esasivela kuThixo. Ubalulekile ebomini. Ngoko ke, kubalulekile ukuba thina balimi siwubone umsebenzi wethu njengoyintsika ebomini nobaluleke kangangoko.
Akufuneki sigqalisele kuphela ekwenzeni imali nokwandisa imveliso, kodwa kufuneka sijolise ekuveliseni izityalo zodidi nokutya okuya kuvelisa isondlo sobomi nemipilo entle edingekayo kuninzi lwabantu.
Yintoni igalelo labalimi kuqoqosho?
Banegalelo elikhulu kuqoqosho nakulwabiwo hlahlo-mali lwesizwe.
Abalimi bebonke ngabaqeshi abadala imisebenzi kweli lizwe lethu elinamanqanaba aphezulu kangaka entswelo-ngqesho.
Abalimi balima ukutya kodidi oluphezulu nokunempilo kwaye banegalelo kukhuselo lokutya kwesizwe.
Abalimi kulo lonke eli lizwe banendima kutyalo-mali phakathi kwabahlali beendawo zabo kwaye bayafuneka kwimpilo yoqoqosho lweedolophu zabo nolwesizwe.
Njengeengcaphephe zomhlaba, abalimi basebenza nzima bekhusela umhlaba, umoya, amanzi kunye neyantlukwano yentlaninge yendalo ephilayo ukuqinisekisa ukuba umhlaba uya kukwazi ukuvelisa ukutya kwezizukulwana ezizayo.
Umlimi uyakwazi ukuzenzela, ungumyili wemveliso, akaxhomekeki, usebenza nzima unomoya wokuphucula uluntu kwaye uyaphendula ngezenzo zakhe. Umlimi uvelisa umbona, ujongilanga neswekile ekukhanyeni kwelanga!
Ngelishwa, abalimi, njengabanye oosomashishini, batsala nzima phantsi kokuwa koqoqosho okusisimanga.
Ngenxa yeendleko zokusebenza ezisoloko zinyuka kuphinde kuhle amaxabiso eemveliso zolimo ngoku, abalimi abaninzi nabafuyi beenkomo baza kuva ubunzima okanye abasayi kukwazi ukuhlawula iimali-mboleko zawo zeefama ezihlawulwa ngokwezicwangciso.
Ngaxeshanye, ubukho betyala elihlawulekayo lethuba elide nabo abunakuqinisekiswa, ngxaki leyo eza nezoyikiso ezithe chatha kwimisebenzi yoshishino lomlimi ngamnye.
Into eyenzekayo kukuba abalimi banyanzeleka ukuba baxhomekeke ematyaleni ukuze bakwazi ukusebenza - ukuthenga imbewu nezondlo namanye amagalelo afunekayo ukuze kubekho okufakwe emhlabeni nokukhulayo.
Kodwa ngenxa yokungabikho kozinzo kwiindawo zentengiso ukuze bathengise iimveliso zabo nangenxa yezoyikiso zeentlekele ezinxulumene nemozulu, ukhuselo lolo tyalo-mali lwakuqala lusuka lungabinakuqinisekiswa. Ababolekisi beemali besiqhelo bayazibona ezingxaki isiphumo ibe kukuba basuka baqinise isandla.
Nathi ke ngoko kufuneka siqhube ngokubongoza urhulumente wanamhla ukuba ancedise abalimi ngenkqubo encomekayo, esekwe kakuhle nekhuselekileyo yokunikwa kweemali-mboleko zeemveliso.
Amaxabiso kwiindawo zentengiso ayagungqa ngokunxulumene nezityalo ezingundoqo kanti iindleko zolimo ziyanyuka, kubandakanywa isichumiso, imbewu, isondlo namanye amagalelo enziwa efama, konke oko kuya kuqhuba ngokubeka umlimi ebunzimeni ngokwasemalini njengoko yena enolawulo oluncinane phezu kwenkxaso okanye imfuno ebangwayo yemveliso yakhe. Xa amaxabiso kwiindawo zentengiso yabalimi ehlile oko akusoloko kubonakala kumaxabiso okutya kwithala lasevenkileni - oku kuveza iinkxalabo zokuba abathengi bokutya okuziinkozo nabanye bafumana inzuzo endaweni yabalimi nabathengi.
UMzantsi Afrika uza kuchaphazeleka njani?
Ukuba abalimi balahlekelwa lishishini labo namgamakhaya abo kwaye xa abalimi abatsha bengakwazi ukungena kwishishini, oko kuya kuchaphazela abantu baseMzantsi Afrika. Abalimi bayintsika yesizwe nenqwanqwa lokuqala kwileli yezoqoqosho. Xa iifama zisilela, amashishini asesitalatweni esikhulu nawo ayasilela. Okuchasa oku kuyinyaniso nako - xa ziqhubela phambili iifama, namashishini esitalatweni esikhulu namaqela abahlali endawo leyo aqhubela phambili.
Abalimi badala ubutyebi benene, batyhila ixabiso lendalo elililo ukusuka kwimbewu nasekukhanyeni kwelanga kusuka kuvele imveliso eyondla thina emizimbeni nakuqoqosho. Ukuze kunikwe inkxaso ebanzi kwiintsapho ngeentsapho, ukufama kuyimfuneko kuzinziso nasekuphileni kwelizwe lethu. Ukuba silahlekelwa ngumlimi nokuba mnye okanye xa ubunzima buya ngokukhula kubalimi abatsha okanye kwabasaqalayo ukuba bafumane umhlaba, siya kuba sibeka imo esingqongileyo, ukhuseleko lokutya kwethu kunye noqoqosho lwelizwe lethu emngciphekweni.
<fn>PulaImvula.EducationMaize.2009-07.xh.txt</fn>
Education (Maize) Xhosa



Imfundo namava zizinto ezihamba kunye



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa Kwexabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Inxalenye yabona balimi babempumelelo inemfundo ephantsi kakhulu - kodwa inamava amaninzi kwaye bayawuthanda umsebenzi abawenzayo. Umsebenzi wokufama bubomi babo.



Umsebenzi wokufama bubuchule, kwaye yinzululwazi, kanti ukwayindlela yobomi. Umsebenzi wokufama ubandakanya ukholo - akufane ukwazi ukuwulawula umsebenzi wokufama njengoko usenziwa phandle phantsi kwenceba yemozulu.



Inzululwazi yokufama iphuhliswe kakhulu kwaye inobucukubhede - kuninzi okwaziwa ngomba ongowona mncinci womsebenzi wokufama. Into ekufuneka uyenzile kukufumana uncedo necebiso kwaba bantu bafunde kangaka - ungumlimi ozenzelayo. Umzekelo, ukwenza uhlalutyo lwesampulu yomhlaba ngumsebenzi ofuna ubuchule obuphakamileyo. Akukho mfuneko yokuba wena ngokwakho ukwazi ukuzenzela uhlalutyo - ekufuneka ukwenzile kukuthatha iisampulu rhoqo, wenzelwe uhlalutyo uze uthathe icebiso lengcali yenzululwazi oyithembayo. Unako ukuphumeza icebiso ngenkqubo yokufaka isichumiso uze uhlakule isityalo sakho. Nceda qinisekisa ukuba ufumana icebiso elilungileyo uze uliphumeze icebiso elo - nangona kunjalo, iliso namava akho aya kwenza ukuba isityalo siphumelele.



Thatha lonke ithuba onokuba nalo lokufumana uqeqesho ebantwini abanolwazi namava omsebenzi wokufama. Enyanisweni akunakuwufunda encwadini umsebenzi wokufama, ngoko ke qiniseka ukuba unikwe uqeqesho ngumntu osaziyo esi sihloko. Xa uzoba ukuphawuleka kwakho, bandakanya ulwazi olu olukwitheyibhile engezantsi, kodwa musa ukuzikhathaza kakhulu ngeziqinisekiso zezifundo - oku akukuko konke okufanelekileyo kwaye akusosiphelo kwamathuba akho empumelelo.



Imfundo yesikolo



Elona banga liphezulu liphunyelelweyo





Imfundo ephakamileyo







Ukubandakanyeka neGrain SA



Igama leqela lophononongo





Izintlu zezifundo ekuyiwe kuzo











































Amava omsebenzi wokufama



Umsebenzi wasefama





Umlimi ozimeleyo





Ukulima izityalo





Iinkomo zenyama







<fn>PulaImvula.EstablishingMaize.2009-05.xh.txt</fn>
Establishing (Maize) Xhosa



Ukuqinisekisa ishishini lakho lokufama



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelela Ixabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Wakuba uqalisile ukufama, uphakathi kwishishini kufuneka ube neenkcukacha zengxelo ezimalunga nawe (ipotfoliyo). Wakufika kwibanga elithile, uya kunqwenela ukuthetha neziko lezemali ukuze ufumane uncedo kanti baya kufuna ulwazi oluninzi malunga nawe nangeshishini lakho.



Ngezantsi kukho iitheyibhile ezimbalwa ngolwazi ekufuneka uzilungisile (nekopi eyiyeyakho kunye ne-ID yomlingane wakho).



Imbali ngomlimi

Olu lwazi lubalulekile. Qho nika iinkcukacha zokuba wena njengomlimi wazalelwa phi, wakhulela phi nokuba wawufumana njani umdla wokufama nokuba wazibandakanya njani emsebenzini wokufama).



Iinkcukacha zobuqu bakho

Ifani





Igama lokuqala





Oonobumba bokuqala bamagama





Inombolo ye-ID





Umhla wokuzalwa





Imo yomtshato





Igama lomlingane





Idilesi yeposi

















Iphondo





Idilesi yendawo ohlala kuyo











Iselula fowuni







Isakhono sokusebenzisa ulwimi

Olu lwazi luluncedo malunga nezifundo oya kuzifumana ukuze izifundo uzinikwe ngolwimi oluqondayo.



Ulwimi lwasekhaya





Ezinye iilwimi

























Indawo yokuhlala

Khumbula ukuba umsebenzi wokufama ufuna uqwalaselo lwakho yonke imihla. Ukuba unomdla onzulu ngomsebenzi wokufama kufuneka ube sentsimini yakho ngayo yonke imihla. Izilumko zithi, "iliso lenkosi liyawutyebisa umhlambi", kwaye "isichumiso esibalaseleyo singumzila weenyawo zomlimi entsimini". Ukwenza umsebenzi wokufama kuphathelele nezinto eziphilayo kwaye zifuna ingqalelo ngalo lonke ixesha.



Uhlala efama?





Ukuba akunjalo, ungakanani umgama ukusuka efama







<fn>PulaImvula.FactorsMaize.2009-01.xh.txt</fn>
Factors (Maize) Xhosa



Imibandela echaphazela abavelisi abasaphuhlayo



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Uphando olwenziwe yiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama luchonge lwaza lwafumanisa imibandela eyahluka-hlukileyo nto leyo eyenza kube nzima kubavelisi abasakhulayo ukungena kumsebenzi worhwebo ngombona.



Iingxaki ezilandelayo ziphakathi kwezizezona ziphambili kwezo zichongiweyo:



Iitrektara nezixhobo ezisetyenziswa ngabavelisi abaninzi abasaphuhlayo zikwimeko embi kakhulu kwaye abakho kwisimo semali sokukwazi ukuphucula imeko yabo - imida yenzuzo kumsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo isezantsi kwaye ukuba ukhona umda wempazamo yabaphuhlisi abasaphuhlayo, mncinci kakhulu.

Uninzi lwabavelisi badibana neengxaki zokusebenzisa izixhobo ezizezanamhla - umzekelo, iSebe lezoLimo eMpumalanga linike amaqela athile abavelisi iitrektara nezixhobo zamaxesha anamhla abangakwaziyo ukuzisebenzisa okanye ukuzifakela amaqondo.

Baninzi abavelisi abangenazo izixhobo eziyimfuneko ezifana nezitshizi ze-boom, nto leyo ethetha ukuba abanakukwazi ukutshabalalisa ukhula nezinambuzane ezibulala izityalo ngemichiza. Akukho maziko athakazelela ukunika uncedo lwemali yokuthenga izixhobo zokulima ezikhe zasetyenziswa, kanti izixhobo ezitsha zinexabiso eliphezulu kakhulu kangangokuba abavelisi abaninzi bade bangakwazi ukuzithenga.

Amanqanaba enzala kwixesha langoku aphezulu kwaye xa kusongezelelwa ezi ndleko kwiindleko eseziphezulu zomsebenzi wemveliso, imveliso yezityalo eziziinkozo ayisenanzuzo kwiindawo ezininzi.

Baninzi abavelisi asebengabamkeli bolwabiwo lomhlaba abanikwe umhlaba ongafanelanga mveliso yezityalo - aba bavelisi banomnqweno wenene wokuvelisa izityalo kodwa asinakucebisa abavelisi ukuba batyale umbona emhlabeni onobunzulu obunganeno kuma-700 mm - umngcipheko wokusilela uphezulu kakhulu.

Enye ingxaki efuna ingqalelo yenene yileyo yeenkonzo ezicekethekileyo zasemthethweni kunye okanye isixokelelwano esingomelelanga solawulo esiphuhle njengesiphumo solwabiwo lomhlaba. Kwiziganeko ezininzi, umhlaba wawunikwe iTrust ebunjwe ngabancediswa nabaphathi (ikholisa ukuba ngabantu abangaphezu kwama-30). Ekuqaleni bekuthekelelwa ukuba wonke ubani uya kuba nenxaxheba kumsebenzi wokufama, kodwa ngokuhamba kwexesha, kubonakale kuyingxaki eyandayo oku kwaye ngoku bambalwa abancediswa abashiyeke besenza umsebenzi wasefama, kodwa iimeko abaphila phantsi kwazo azikhuselekanga.

Ukufikelela kwigalelo (imali yomsebenzi wemveliso) yingxaki kubavelisi abaninzi kwaye kulunge ngenene ukukwazi ukufumana izisombululo umzk. kumsebenzi oyilwayo novavanywayo esiwuseke neSebe lezoLimo laseFree State kunye neOVK ngelinge lokunika inkxaso kubavelisi abathile abachongiweyo - iOVK inikele kwangaphambili ngemali epheleleyo yemveliso kubavelisi ukuze bakwazi ukubeka isityalo emhlabeni ngexesha elichanekileyo, kanti iDoA yona (iSebe lezoLimo) inikele ngembuyiselo yama-50% amagalelo kwiOVK ukuze ifakwe kwii-akhawunti zaba bavelisi. Olu vavanyo lusebenza kakuhle kwaye wonke ubani uye wakwazi ukubuyisa imali-mboleko nokwenza inzuzo, kodwa sithe xa besizama ukwandisa inkqubo njengoko kwakuvunyelwene, iSebe lithe alinalwabiwo-mali kwaphela malunga nalo msebenzi uyilwayo!

Ukuba abavelisi bayaphumelela ngesicelo sabo semali-mboleko, amaziko emali asuka abambe isandla ekubanikeni inkxaso-mali yokukhanda nokulondoloza oomatshini - kanti ngaphandle kwezixhobo ezisebenzayo abasayi kuba ngabavelisi abarhwebayo.

Kummandla waseBronkhorstspruit, kananjalo kutshanje, kwingingqi yaseLichtenburg, abakwaAFGRI benzela abavelisi abasaphuhlayo umsebenzi wokufama - basebenzisa ababhambathiswa abakhulu abamhlophe abenza umsebenzi wokufama, ukuze ekupheleni kwexesha lonyaka, abavelisi bafumane isabelo sokuseleyo (abakwaAFGRI bathatha iindleko zamagalelo kunye nama-50% enzuzo). Okusixhalabisayo malunga noku kukuba:

Akukho nto ifundwa ngabavelisi malunga nomsebenzi wokufama njengoko kungekho zakhono zigqithiselwa kubo.

Akukho nzuzo efunyanwa ngabavelisi abazama ukuthabatha inxaxheba - kubonakala ngathi umhlaba ulinywa wonke ukuze abavelisi bafumane isabelo esiqingqwe kwangaphambili ngokweeakile hayi ngokwesivuno esifumaneke emhlabeni wabo.

Ukuba inzuzo yesi senzo iyehla, kucingeleka ukuba abakwaAFGRI baya kuyeka ukwenza umsebenzi wokufama ngokwenza njalo aba bavelisi baya kuba kwimo emaxongo kwaye bangakwazi kuzenzela umsebenzi wokufama ngokwabo.

Amaxabiso aphezulu esichumiso athetha ukuba abavelisi abasebenzisi izixa ezicetyisiweyo - oku kubanga izivuno eziphantsi kananjalo nokwetha komgangatho womhlaba.

I-Maize Trust iseke isixokelelwano esingummangaliso senkxaso yokuhlawula ikalika efakwayo, ukuhlakula kwakuqala, ukulandela ngoqwalaselo neinshorensi yegalelo. Nangona kunjalo, le nkxaso igqithiswa kuphela ngamashishini ezolimo. Zininzi iziganeko apho umvelisi engelo lungu leshishini lezolimo (njengakwimimandla yaseMpuma-Koloni) - oku kuthetha ukuba umvelisi akakwazi kusebenzisa inkxaso enikwa ngabakwaMaize Trust.

Inkonzo yesolulo yamasebe ezolimo ayisebenzi kakuhle ngokomgangatho ofunekayo - abaphathi abanalwazi kwaye kwiziganeko ezininzi abanamdla wokunika abavelisi inkxaso.

Ukufikelela kumhlaba olimekayo yingxaki kwamanye amaphondo - ngakumbi kulawo apho kungekho mhlaba udityanelweyo khona, njengaseFree State. ISebe leMibandela yezeMihlaba alinamandla - kwaye alinamdla wokuhlawula ixabiso elibangwa ngumhlaba omhle - kwaye xa lithe lawuthenga umhlaba, alikuqwalaseli ukuba ingaba abavelisi banazo na izixhobo eziyimfuneko zokuwulima - ukuba ngumvelisi kubanga ngaphezu kokuba nomhlaba nje kuphela.





<fn>PulaImvula.FactorsMaize.2010-02.xh.txt</fn>
Factors (Maize) IsiXhosa



Imibandela ephembelela ixabiso lentsimi



Imiyalelo:

Folio strap: Imibandela yoMhlaba

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwizifundo zoVavanyo lweMithombo yokuSebenza nezesiCwangciso seNtsimi



Ngokwesithethe, ixabiso lentsimi belisekwa kwisakhono sayo sokukhupha imveliso kwezolimo. Kwimimandla ethe chatha ngokuba semaphandleni abalimi basenoxanduva lwenkoliso yeentengo ezenzelwa intsimi apho iinzuzo zezolimo zasemva kwenkcitho izizo ezalatha, ubukhulu becala, ixabiso lentsimi.



Isantya senzala esihlala siphezulu okanye sisezantsi naso sineempembelelo kubalimi njengoko inkoliso yabalimi isebenza ngesixa esithile okanye ngesixa esipheleleyo semali eyinkunzi ebolekiweyo. Izandiso-mali ngemali eyinkunzi kwizakhiwo zomsebenzi wokufama kanti nezenzo zokuphucula nazo zineempembelelo ezibalulekileyo kwixabiso lentsimi.



Ingeniso yokuba ngumnini wentsimi ingayilwa ngezi ndlela:

Umsebenzi wokuvelisa izinto ngezinto ngumbhexeshi ongumnini;

Ngokuqeshisa umhlaba wokulima okanye owamadlelo ngokubolekisa kwabanye ababhexeshi; kananjalo

Ngokungena kwiimvumelwano zokwahlulelana ngezityalo nabanye abalimi.



Ukuyila ingeniso ngokuba ngumnini wentsimi ke ngoko kuneenxalenye ezimbini,:

Ithuba elifutshane neliphakathi lokusetyenziswa komhlaba ngendlela ekhupha imveliso njengoko kuchazwe ngasentla; kananjalo

Inzuzo kwimali eyinkunzi yethuba elide enxulumene nolwandiso lwexabiso lomhlaba emva kwethuba.



Ezi nzuzo zethuba elide zikwaxhomekeke kwiimbuyekezo ngokwepesenti ezivela ekusetyenzisweni ngendlela enika imveliso nethi ifumane amava eembuyekezo ezithe chatha nezisezantsi zoqoqosho ngokwemijikelo kwithuba elide. Xa kuthethwa gabalala amaxabiso omhlaba athande ukwanda ngokuya kuhamba ixesha kanti umkhwa wehlabathi kukugcina umhlaba onika imveliso kwizandla ezimbalwa. Kuba nzima ke ngoko kubangeni abatsha ukuba bakwazi ukufumana umhlaba wethuba elifutshane baze bakwazi ukuwuhlawulela ngokusebenzisa imveliso encomekayo. Imeko iyahluka ke kodwa xa umhlaba unokufumaneka ngegranti (LRAD), okanye ngelifa, okanye ngemali-mboleko yezantya zenzala ezifumana inkxaso (njengoko kunjalo ngesicwangciso esitsha seSebe leMibandela yezoMhlaba esibizwa ngokuba sisiCwangciso sokuFumana uMhlaba Phambi kweThuba (Proactive Land Acquisition Scheme - PLAS).



Uqeshiso lomhlaba lutshintshile kwindlela abalimi abasaqalayo abangena ngayo kwezolimo lwaya kwindlela yokuba abalimi asebezinzile bafikelele emhlabeni owongezelelweyo baze bakhulise amashishini abo ezolimo. Oku kufanele ukuqwalaselwa ngakumbi malunga nomhlaba odityanelweyo apho kukho umhlaba omninzi ongasetyenziswayo kanti ngaxeshanye kukho iqela labalimi abalungileyo abafuna uchatha womhlaba abanokuwulima ukuze bafumane inzuzo. Ukurenta umhlaba kuvumela abalimi ukuba bakhulise ishishini ngaphandle kwetyala nokuzinikela kwimali eyinkunzi yokuqalisa ishishini enxulumene nokuba ngumnini.



<fn>PulaImvula.Farmer(maize).2011-07-07.xh.txt</fn>
Farmer (Maize) isiXhosa
Inkcazo ngeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Folio strap: INkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Photo 1: NguJane McPherson (ekhohlo), wafumana ukumangaliseka okumyoli xa etyelelwa ngoMnu Msebenzi Zwane, uMphathiswa wezoLimo eFree State noNks Nandi Mayathula-Khoza, uMphathiswa wezolimo eGauteng ngoSuku lwesiVuno eNAMPO. Kukwakho uGq Limakatso Moorosi (ekunene), iNtloko yeSebe lezoLimo eFree State.
Photo 2: NguGideon Ralepedie (Senwes), uG. Motseng, uJane McPherson, uB. Tswene (uMphathiswa waseMntla-Ntshona), uN. Maloyi (uSomlomo) ukuze kumqolo ongaphambili, kubekho uJapie Fransman (Senwes), uC. Kanyane noSello Lesupi nabo bebetyelele isiza soPhuhliso lwamaFama ngoSuku lwesiVuno eNampo.
Ubizo lweNkqubo yasegrain SA yoPhuhliso lwamaFama kukuphuhlisa abalimi abamnyama nabanesakhono sokurhweba ngezityalo eziziinkozo. Ukuphumeza le njongo, kubalulekile ukugqalisela ebantwini ngabanye; kufuneka simphuhlise umntu.
Uphuhliso ALUPHATHELANANGA nomhlaba.
Uphuhliso ALUPHATHELANANGA noomatshini.
Uphuhliso ALUPHATHELANANGA nemimandla yeentengiso.
Uphuhliso ALUPHATHELANANGA nemali.
Uphuhliso ALUPHATHELANANGA nokulimela umlimi.
Yonke le nkqubo iqala ngophuhliso lomntu - yonke eminye imiba ilandela ngemva. Uphuhliso yinkqubo asikokuqakatha.
UMphathiswa wangoku wezoLimo, uNksk Tina Joemat-Pettersson walathe isidingo asibonayo sokwahlula abalimi ngokwezintlu ezahluka-hlukileyo. Ezo zintlu zinje: (nangona thina sizenzele eyethu imiqathango njengoko kungekho miqathango ekuvunyelwene ngayo malunga nezintlu ezahluka-hlukileyo).
Inqanaba 1
ihektare e-1 ukuya kwezili-10
Abalimi abalimela ukuziphilisa
Inqanaba 2
iihekatre ezili-10 ukuya kwiitoni ezingama-250
Abalimi abathengisa izixa ezincinci
Inqanaba 3
Ngaphezu kweetoni ezingama-250
Abalimi abarhwebayo
Kusenokubhidisa kancinane ebantwini xa sisithi iNqanaba loku-1 kunye nabalimi abalima ihektare enye ukuya kwezilishumi bakuluhlu olunye. Kubalulekile ukuba nenkqubo ebandakanya amanyathelo achongeka ngokucacileyo - nawuphi umlimi ongenela inkqubo yethu njengokwiNqanaba 1 - abuthethi nto ubukhulu bomhlaba wakhe. Njengomntu okwinqanaba lokuqala, kukho izifundo ezithile ekufuneka eye kuzo nezisisiseko sokurhweba kwezolimo. Ngelishwa, kukho abalimi abangenakuze bagqithele phambili ngaphaya kweNqanaba loku-1 lomlimi kuba bengenakukwazi ukufikelela komnye umhlaba okanye kwabanye oomatshini.
Abalimi beNqanaba 2 bakuluhlu olulandelayo kwaye kukho izifundo abafanele ukuya kuzo xa bekweli nqanaba - kufuneka bakhe phezu kolwazi abalufumene besekwiNqanaba 1. Aba balimi basenokungakwazi ukuqhuba ukuze bade bafikelele kwinqanaba elingaphaya kweli, kwakhona ngenxa yeengxaki zemali, ezomhlaba okanye ezoomatshini abangakwaziyo ukudlula kuzo.
Abalimi beNqanaba 3 ngabo bakwazileyo ukuqhubela phambili ngaphaya kwenqanaba loku-1 nelesi-2, abakwazileyo ukuqonda konke abakufumene kuqeqesho nakwizifundo abazinikwe kumanqanaba okuqala amabini kwaye babe kwisigaba sokulima ngaphezu kweetoni ezingama-250 zezityalo eziziinkozo ngonyaka. Umlimi "wokuqala" okwaziyo ukufikelela kwiihektare ezili-1 000 ngokusebenzisa i-PLAS (umzekelo) akavumelekanga ukuqalisa inkqubo kwiNqanaba 3 - kubaluleke kakhulu ukuba umlimi ngamnye aqale kwinqanaba lokuqala andule ukuzakha ukusuka apho. Abanye abalimi bayafikelela kwisimo sokurhweba ngokupheleleyo ekugqibeleni, kodwa kukho abahlala belimela ukuziphilisa okanye ukuthengisa okuncinane ngenxa yezizathu ezahluka-hlukileyo.
Iibloko zokuqalisa Ungenelelo Isiphelo sohambo
Farmers Days
Inqanaba 1 - Abalimi abaziphilisayo - Ihektare e-1 ukuya kwezili-10
Izifundo zoqeqesho
Izifundo ezisisiSeko ngeMveliso yoMbona.
Intshayelelo yezifundo ngeMveliso yoMbona.
Intshayelelo yezifundo ngeMveliso kaJongilanga.
Intshayelelo yezifundo ngeMveliso yamaZimba.
Intshayelelo yezifundo ngeMveliso yeNgqolowa.
Intshayelelo yezifundo ngeMveliso yamaNdongomane.
Izifundo ngokuphatha oomatshini.
Iintlanganiso zamaqela ofundo-nzulu
Ukuthatha intwana yomhlaba ehlalutywayo.
Ubumuncu bomhlaba (pH) nesimo se-phosphate.
Ubunzulu bomhlaba.
Imozulu.
Ukulungiswa komhlaba okusisiseko.
Imbewu.
Amanani ezityalo.
Ukufakwa kwesichumiso.
Ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo.
Iimvavanyo zemiboniso-ngcaciso
Ukulungiswa komhlaba.
Ukufakwa kwekalika.
Ukufakwa kwembewu namanani ezityalo.
Ukufaka isichumiso.
Ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo.
Iintsuku zabalimi
Uthungelwano namanye amashishini ngokubanzi.
Usasazo kunomathotholo
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
I-Pula Imvula
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
Inqanaba 2 - Abalimi abathengisa kancinane - iihektare ezili-10 ukuya kwiitoni ezingama- 250
Izifundo zoqeqesho
Izifundo zoLondolozo lweTrektara neziXhobo zokuSebenza eFama.
Izifundo ezisisiSeko zokuKhanda iNjini.
Izifundo esezikwiBanga eliPhambili ngeMveliso yoMbona neNtengiso.
Izifundo esezikwiBanga eliPhambili ngeMveliso kaJongilanga neNtengiso.
Izifundo ngokuHlola iziNto eziSetyenziswayo neziCwangciso zeFama.
Izifundo zoPhuhliso lweZakhono zoBuchule.
Izifundo ngoLondolozo olwenziwa efama neNkxaso.
Izifundo ngokuPhathwa kooMatshini.
Iintlanganiso zamaqela ofundo-nzulu
Ukukhanda oomatshini nokubagcina.
Ukukhetha imihlanganiselwa.
Ukuchumisa okukokona kulungileyo.
Ukusebenzisa izinto ezisetyenziswayo eziyindalo ngendlela eyiyona ilungileyo.
Ukulawula imingcipheko ne-inshorensi.
Ukuthengisa nokugcina.
Ulawulo lwemali (iimali-mboleko zemveliso).
Inkqubo yamaFama eseyikwiBanga eliPhambili
Ukufaka imilinganiselo yezixhobo zokutyala nezitshizi.
Izenzo zokuphethula umhlaba.
Ukumisela izixhobo zokusebenza.
Iimali-mboleko zemveliso.
Ukufikelela kwiintlobo zobonelelo nenkxaso karhulumente.
Iimvavanyo zemiboniso-ngcaciso
Amanqanaba ahluka-hlukileyo okufaka isichumiso.
Ukukhethwa kwemihlanganiselwa.
Ukutshatyalaliswa kokhula ngemichiza (iinkqubo).
Iintsuku zamafama
Uthungelwano namanye amashishini ngokubanzi.
Usasazo kunomathotholo
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
I-Pula Imvula
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
Inqanaba 3 - Abalimi abarhwebayo - iitoni ezingama-250 nangaphezulu
Izifundo zoqeqesho
Izifundo ngoKwenza umSebenzi wokuFama ngenjongo yokufumana Iinzuzo.
Izifundo ngeMveliso yoMbona ephantsi koNkcenkcesho.
Izifundo ngeMveliso yeRhasi (iBhali) ephantsi koNkcenkcesho.
Izifundo ngeMveliso yeNgqolowa ephantsi koNkcenkcesho.
Izifundo ngoLondolozo lweetrektara zodidi oluPhezulu.
Amaqela ofundo-nzulu
Ukuthengisa izityalo eziziinkozo.
Iintlobo zokujikeleziswa kwezityalo.
Ukwahluka-hluka nokusetyenziswa kwezixhobo okukokona kufanelekileyo.
Inkqubo yamaFama ekwiBanga eseliPhambili
Uthungelwano;
Amashishini kwezolimo.
Ezolimo ezilungiselelweyo.
Amaqumrhu abonelela ngamagalelo.
Iibhanki nabaxhasi ngemali.
Ukukhokelela abalimi kwicandelo lokurhweba kwezolimo.
Iintsuku zamaFama
Uthungelwano namanye amashishini ngokubanzi.
Usasazo kunomathotholo
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
I-Pula Imvula
Ukugqithisela ulwazi kwabanye.
<fn>PulaImvula.Farmer1.2010-08-06.xh.txt</fn>
Farmer 1 (Maize) IsiXhosa



Umlimi wonyaka waseMpumalanga Wezixa Ezincinci - dibana nabatyunjwa

Imiyalelo:

Folio strap: Umlimi wonyaka wezixa ezincinci

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: UAlpheos Masina, uNkomisheni Mhlongo, uNyosi Mhlanga noVincent Mdluli



Abatyunjwa boMlimi wonyaka waseMpumalanga Wezixa Ezincinci kunye nabagqwesileyo babhengeziwe. Ukuthweswa kophumelele ugqatso kuya kwenziwa embhiyozweni weKlabhu yeeToni ezingama-250 ngowama-26 Agasti 2010. Ngaba balandelayo:

UAlpheos Masina

UApheos Masina wazalwa ngowe-1948 eBadplaas. Utshate noChristina Ncongwane kwaye banabantwana abathandathu. Ukhulele eBadplaas kanti zange waya esikolweni. Ngowe-1965 uqalise ukusebenza ehlathini eNew Town waphinda wasebenzela umbhambathiswa, iKruger Construction, esakha indlela esuka eBarbeton eya eBadplaas. Ngowe-1968 uqalise ukusebenza efama elima iintlobo ezahluka-hlukileyo zezityalo eziziinkozo kunye nemifuno ethile. Kwixesha langoku ulima umbona, iimbotyi kunye nemifuno ethile kwiihektare ezine zomhlaba olimekayo.



Ungomnye weendlalifa zeNdwandwa Trust ezafumana ifama eBadplaas abayibange phantsi kokuBuyiselwa koMhlaba. Uyindoda endala edlamkileyo osoloko ekuthakazelela ukufunda.



UNkomisheni Mhlongo - okwabagqwesileyo

UNkomisheni Mhlongo wazalwa ngowe-1953 kwilali encinci kuMmandla waseNkomazi owaziwa ngokuba yi-Langeloop. Ukhulele kule lali waza waqalisa isikolo Esikolweni Samabanga Aphantsi eDriekoppies ngowe-1959. Wathunyelwa e-Lomati Dry School ekwibanga lokuqala (ibanga lesi-3 ngokwanamhla) waza waphumelela ibanga lesithandathu (ibanga lesi-8 ngokwanamhla) ngowe-1971. Ngowe-1974 uthathele kuye ikhefi encinci yomzali wakhe wayilawula. Utshate noNomasonto Ngwenya ngowe-1975 baza basikelelwa ngabantwana abasixhenxe, amakhwenkwe amabini namantombazana amahlanu. Abanye babantwana bakhe bayasebenza kanti owokugqibela usesesikolweni.



Emva kokuthathela ezandleni ishishini, wayandisa ngowe-1975 yaba yivenkile enkulu ngakumbi. Uye wathenga iibhari ezimbini zodidi, isilarha wathenga nemfuyo. Kwithuba langoku uneenkomo ezingama-345.



Ngowe-1997 wenze isigqibo sokubuyela emsebenzini wokufama njengoko abazali bakhe babesoloko besenza umsebenzi wokufama. Uqale ngokulima umbona, amandongomane, ummoba nezinye izityalo. Kwithuba langoku ulima ummoba kwiihektare ezisixhenxe, ngokunjalo nombona kunye nezinye izityalo eziziinkozo ezinjengamandongomane, iibhathanathi, i-okra neemengo - ezilinywa zonke kumhlaba omalunga neehektare ezingama-20. Umbona ulinywa phantsi konkcenkcesho kunye neetoni ezingama-20 zeebhathanathi. Sithetha nje uvuna ii-cowpea.



UNyosi Mhlanga - okwabagqwesileyo

UNyosi Mhlanga wazalwa eGutshwa ngowe-1941 wakhulela khona eGutshwa phantsi kwempatho yomthonyama yakwaKhumalo. Yilali encinci malunga nama-20km ukusuka kuMlambo i-White eMpumalanga. Uqale ukuhamba isikolo esikolweni saseGutshwa ngowe-1952. Usishiye isikolo emva kokuphumelela ibanga lesihlanu ngowe-1959. Uqale ukusebenza ngowe-1960 e-Plaston njengomsebenzi wasekhaya. Uchithe ixesha elide lobomi bakhe esebenza kwiihotele njengompheki osentloko nanjengeweyita. Watshata noEva Khumalo ongasekhoyo ngowe-1964. Basikelelwa ngabantwana ababini, inkwenkwe nentombi. Inkosikazi yakhe imshiye ngowama-2009. Okwangoku uhlala yedwa.



Ukhulele elalini apho enze khona umsebenzi wokufana kumhlaba odityanelweyo. Bebelima umbona, amandongomane neembotyi ze-jugo. Ekukhuleni kwakhe ebesalusa imfuyo yabazali bakhe. Uqalise ukwenza umsebenzi wokufama ngowe-1978 kwada kwaba ngowe-1982 ngethuba lembalela elamnyanzela ukuba ayeke ukufama. Waba ngumsebenzi eNgodwana kodwa wabuyela emsebenzini wokufama waza walima imifuno, umbona, iimbotyi ze-jugo namandongomane. Utyale imifuno kwihektare enye yomhlaba kodwa walima ezinye izityalo kwiihektare ezine zomhlaba olimekayo. Kwakhona kulinywe iplothi yovavanyo lombona kwiminyaka emibini elandelelanayo kwifama yakhe.



UVincent Mdluli - okwabagqwesileyo

UVincent Mdluli wazalwa ngowe-1941 eMahukhube (Spelanyane), kufutshane eNelspruit, phantsi kogunyaziso lomthonyama lwaseMpakeni. Yilali encinci malunga nama-50 km ukusuka eNelspruit eMpumalanga. Uqale ukufunda Esikolweni seCawa yamaRoma eDaantjie Trust ngowe-1949. Usishiye ngowe-1957 isikolo emva kokuphumelela ibanga lesixhenxe. Uye waqalisa ukusebenza njengomsebenzi owenziwa ngezigalo e-Nelspruit Sawmill ngowe-1960. Kuthe ngowe-1964 wanyuselwa ukuba abe nguMongameli, ulishiye eli qumrhu ngowe-1972. Ngowe-1976 uqeshwe e- Ellerines eyivenkile yeFanitshala njengomthengisi waza wanyuselwa waba nguMongameli ngowe-1980. Uyishiye i-Ellerines ngowe-1999.



Utshate noJosphinah Mndawe ngowe-1964 - kodwa inkosikazi yalishiya eli ngowama-2003. Bafumana abantwana abathandathu, amakhwenkwe amabini namantombazana amane. Umntwana wabo wokuqala wazalwa ngowe-1966 waza owokugqibela waba ngowe-1985. Ngowama-2007 utshate noNonhlanhla Mavuso kwaye abanabantwana.



UVincent ukhulele efama njengoko abazali bakhe bebengamafama. Bebesebenzisa iinkomo ukulima amasimi abo angumhlaba olimekayo. Ekukhuleni kwakhe ebewuthanda umsebenzi wokufama ngemfuyo nokulima izityalo. Uqalise ukuzenzela ngokwakhe umsebenzi wokufama ngowama-2003.



Uqalise ukulima ngombona, amandongomane neembotyi ze-jugo ngowama-2003 emhlabeni weehektare ezilishumi ukuya kwishumi elinesihlanu. Kutshanje ungene kulwahlulelwano noMnu Eros Mazibuko oligqwetha nomncedisa ngemibandela yemali ukuze aqhube ngomsebenzi wokufama ngendlela enika imveliso nenzuzo encomekayo. Kwithuba langoku balima malunga neehektare ezingama-30 zombona, iihektare ezintandathu zamandongomane neehektare ezimbini zeembotyi ze-jugo. Baqeshe abasebenzi abasibhozo nabaqhubi beetrektara abathathu. Baneetrektara ezine, ilitye lokusila lehamile elinye, amakhuba amathathu, amakhuba ezikotile amabini, isixhobo sokutyala esinye, izikofolo ezibini nesixhobo sokukrazula esinye. Kwakhona uVincent uneenkomo ezili-11 neebhokhwe ezili-15.





<fn>PulaImvula.Farmer2.2010-08-06.xh.txt</fn>
Farmer 2 (Maize) IsiXhosa



Umlimi wonyaka waseMpuma-Koloni Wezixa Ezincinci - ogqwesileyo ngu...

Imiyalelo:

Folio strap: Umlimi wonyaka wezixa ezincinci

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: UBruce Nqezo, uSimphiwe Tshabu, uLeonard Nondonga, uColbert Timakhwe noCaledon Quta.



Abatyunjwa boMlimi wonyaka waseMpuma-Koloni Wezixa Ezincinci kunye nabagqwesileyo babhengeziwe. Ukuthweswa kophumelele ugqatso kuya kwenziwa embhiyozweni weKlabhu yeeToni ezingama-250 ngowama-26 Agasti 2010. Ngaba balandelayo:

UBruce Nqezo

UBruce uneminyaka engama-56 ubudaala kwaye wazalelwa eKwadike A/A eLusikisiki. Uphumelele ibanga lematriki waza wasebenza eGold Fields eVaal Reefs ukusuka ngowe-1974 - 1976. Ubuyele ekhaya waza wasebenza njengomqhubi wetrektara kwiSebe lezoLimo kanti uphinde wasebenza njengoMncedisi kwezoPhuhliso. Utshate ngowe-1984 kwaye unamakhwenkwe amathathu namantombazana amabini. Omnye unyana wakhe wenza izifundo zemfundo ephakamileyo lo gama abanye abantwana besesesikolweni semfundo yamabanga aphezulu. UBruce wadendwa njengomqhubi wetrektara ngowama-2000 waza emva koko waqalisa ukulima umbona emhlabeni weehektare ezi-2. Kwixesha langoku ulima umbona, iimbotyi kunye neetapile emhlabeni weehektare ezintlanu.



USimphiwe Tshabu

USimphiwe Elliot Tshabu wazalwa ngomhla wama-26 Meyi 1956 kuMmandla woLawulo lwaseNtshiqo eTsolo. Ubengena esikolweni samabanga aphantsi wafikelela kwibanga lesi-4 (ibanga lesi-6 ngokwanamhla). Usebenze kwisiXeko saseKapa kwiiyadi zeedokisi iminyaka emithandathu waphinda wasebenza eVandarly Esco iminyaka engama-20. Ngowe-1997 ubuyele ekhaya waqalisa umsebenzi wokufama ngokufuya iigusha neenkomo. Ngaxeshanye ulime umbona, iimbotyi neetapile emasimini elalini. Watshata ngowe-1982 waza yena nenkosikazi yakhe baba nabantwana abathandathu: amakhwenkwe amathathu namantombazana amathathu. Omnye unyana uyasebenza kanti abanye abantwana basafunda. Ngenxa yokudendwa emigodini nokuswela ingqesho, uSimphiwe wenze isigqibo sokusebenzisa umhlaba anokuwufumana ukuze avelise ukutya ngokwenza njalo avelise ingeniso. Kwithuba langoku ulima umbona emhlabeni weehektare ezili-14.



ULeonard Nondonga - okwabagqwesileyo

ULeonard Nondonga wazalwa ngomhla wama-27 Oktobha 1950 kuMmandla woLawulo lwaseNjezweni. Ufunde esikolweni samabanga aphantsi wada waphumelela ibanga lesi-6 (ibanga lesi-8 ngokwanamhla). Wasebenza kwishishini lasemgodini eRustenburg esebenza kwimigodi ye-platinum ukususela ngowe-1981 ukuya kowe-1988. Watshata ngowe-1977 kwaye unamakhwenkwe amahlanu - amabini kuwo ayasebenza kodwa amathathu asafunda. Ngowe-1989 wadendwa emgodini. Wabuyela ekhaya waza waqalisa ukusebenza umhlaba elima umbona neembotyi. Ethubeni uthenge itrektara yokulima umhlaba kakuhle nangokukhawuleza. Kwithuba langoku wenza umsebenzi wobhambathiso omnceda ngokuba afumane ingeniso. ULeonard unofikelelo kumhlaba odityanelweyo weehektare ezi-4.



UColbert Timakhwe - okwabagqwesileyo

UColbert Timakhwe wazalwa ngomhla wesi-5 December 1944. Ukhulele phantsi kwabazali bakhe abebelima. Uye kwisikolo samabanga phantsi waza waphumelela ibanga lesi-5 (ibanga lesi-7 ngokwanamhla). Uhambe waya kusebenza emigodini yegolide eLesley, kwiTransvaal eseMpuma, iminyaka elishumi. Ngowe-1989 uyishiyile imigodi waza waya kwisiXeko saseKapa apho wayesebenzela khona i-Murray Construction. Ngowe-1991 ubuyele ekhaya apho aqhube khona umsebenzi wokufama. Watshata xa wayeseTransvaal baza banabantwana abathandathu nenkosikazi yakhe: amakhwenkwe amane namantombazana amabini. Onke amakhwenkwe selesebenza kwaye inye intombazana esafundayo. UColbert usebenzele umlimi waza kwiminyaka emi-3 wafumana amava emsebenzini wokukhupha imveliso yezolimo. Kwithuba langoku ulima umbona kumhlaba weehektare ezi-5.



UCaledon Qutha - okwabagqwesileyo

UCaledon Qutha wazalwa ngomhla wama-30 Juni 1959 kuMmandla woLawulo lwaseNjijini. Ukhulele apho waza waya esikolweni samabanga aphantsi eNjijini. Waya Esikolweni seMfundo Ephakamileyo saseMt Frere apho afumene khona isatifikethi sebanga le-12 waza wafumana neDiploma yobutitshala. Emva koko uye kwisiXeko saseKapa apho asebenze khona kwizikolo eziliqela. Utshate ngowe-1983 baza bafumana abantwana ababini nenkosikazi yakhe: inkwenkwe nentombazana. Ngowe-1989 uvule ivenkile yegrosari, ethengisa iziqhamo nemifuno. Waqesha ivenkile ethengisa konke ngowama-2004 waza wabuyela eNjijini eMt Frere apho angumnini -venkile khona kwilali yakhe. UCaledon uye waba nomdla wokulima umbona kuba amaqela amaninzi abahlali ebeseyekile ukulima ukutya kwabo okungundoqo, umbona. Ukwamkhulu nomhlaba odityanelweyo ongasetyenziswayo. Umxhelo wakhe uvuswe ngabalimi abakwingingqi yaseKokstad abalima umbona ngezixa ezikhulu kanti kwithuba langoku uCaledon uvelisa umbona emhlabeni oziihektare ezingama-20.



<fn>PulaImvula.FarmerMaize.2008-12.xh.txt</fn>
Farmer (Maize) Xhosa



Ukuwongwa kokugqwesa kwishishini lombona



Instructions:

Folio strap: Ukuphuhlisa umvelisi wonyaka wezityalo eziziinkozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: Labious, Labious 2

Caption 1: ULabious Manoto

Caption 2: UNeels Ferreira (GrainSA), uJohan Kriel, (umququzeleli wephondo), uLabious Manote noTonie Loots, (umququzeleli wephondo).



Ophumelele kukhutshiswano loNyaka loPhuhliso loMvelisi waseGrain SA wabhengezwa kumbhiyozo wobusuku bebhongo owawuse-Theatre kuMzila waseKyalami, ngomhla we-17 Oktobha 2008. Ngolu khuphiswano, abakwaGrain SA banqwenela ukuwonga ukugqwesa kwishishini lokulima umbona phakathi kwabavelisi abasaphuhlayo, ngokwenza njalo babonisa abanye abasangenayo kwishishini abantu abayimizekelo emihle.



Abalingwa abathandathu bathe bachongwa kuKhutshiswano loNyaka loPhuhliso loMvelisi ngowe-2008. Ngaba balandelayo:



UDeliwe Ntebele-Mutlwane waseDelareyville, eMntla-Ntshona;

UBoy Mokoena waseBronkhorstspruit, eMpumalanga;

ULabious Manoto wakummandla waseMooifontein eMntla-Ntshona;

USamuel Nyambose wasePaul Roux, eFree State;

USamuel Moloi waseFouriesburg, eFree State; kananjalo

UIsaac Khuto waseFicksburg, eFree State.



UMvelisi oPhuhliswayo weziTyalo eziziiNkozo wonyaka nguLabious Manoto wakummandla waseMooifontein eMntla-Ntshona. Sinqwenela ukuvuyisana naye uLabious nabo bonke abanye abalingwa bebanga lokugqibela lokhutshiswano ngale mpumelelo ebalasele kangaka.



Ngezantsi kukho amanqaku ambalwa ngoLabious, ahlanganiselwe ngamalungu athatha izigqibo emva kokhenketho.



Lawrence Luthango

Izakhono zamandla - Uzinikele kakhulu emsebenzini, ngumsebenzi ozimiselayo. Unamava. Unolwazi oluphangaleleyo ngeshishini lakhe.

Iingcebiso - Seligqithile ixesha lakhe lokuba ngumvelisi orhwebayo.



Jerry Mthombothi

Izakhono zamandla - Uneetrektara ezaneleyo nezixhobo zokusebenza efama. Uyayazi into ayenzayo, izityalo zakhe zinomtsalane kwaye izixhobo zakhe zokusebenza zisekwisimo esihle. Intle ishedi nendawo asebenzela kuyo.



Johan Kriel

Izakhono zamandla - Unomhlaba, unezixhobo, unoonyana ababini abasebenza naye kwaye uneminyaka ngeminyaka yamava.



Willie KotzÃ©

Izakhono zamandla - Umsebenzi wakhe wokufama mhle uqukanisa umbona, oojongilanga, iigusha neenkomo. Ungumvelisi oselezinzile nonamava eminyaka. Unentaphane yeetrektara nezixhobo zazo, iishedi nendawo yokusebenza efanelekileyo. Unolwazi nengqiqo yomsebenzi wokufama kwaye uyayazi into ayenzayo nokuba uyenzela ntoni. Uyazidibanisa nabaxhasi bamagalelo akhe ukuze afumane amacebiso - ngembewu, isichumiso kunye nemichiza.

Iziphene zobuthathaka - Le ndoda seyikwazile ukuguzula ubuthathaka bayo kwaye ngoku seyisenza umsebenzi wokufama onenzuzo nolondolozekayo.

Iingcebiso - Lo mvelisi wenza yonke into ngendlela efanelekileyo kwaye uyayihlangabeza imiqathango yokuba ngumvelisi orhwebayo.



Jane McPherson

Izakhono zamandla - Unamava nolwazi oluncomekayo lomsebenzi wokufama. Imihlaba alima kuyo ilungile kwaye neetrektara ezisebenza ngombane zanele nezixhobo ngokunjalo.

Icebiso -- Qhuba ngomsebenzi obalaseleyo!



Tonie Loots

Izakhono zamandla - Amava alungileyo, umhlaba olungileyo nemvula elungileyo kunye neetrektara nezixhobo zokusebenza ezilungileyo.

Iziphene zobuthathaka - Ukutshatyalaliswa kokhula kufuna ingqalelo - ngakumbi i-kweekgras. Intengiso yakhe inako ukuphuculwa.

Iingcebiso - Ulondoloza amandla eetrektara awaneleyo ngokuya usanda umhlaba wakhe. Wenza uphando ngomhlaba ukwenzela ukunkcenkceshela.



Amos Njoro

Izakhono zamandla - Unolwazi olubanzi ngento ayenzayo.

Iingcebiso - Makazibandakanye ngakumbi kwiintsuku zamafama nezifundo ezinikwayo ukuze afunde iinguquko eziphucukileyo nolwazi ngokunjalo.



Jenny Mathews

Izakhono zamandla - indoda ENKULU -izihlangu ezikhulu -imizila emikhulu yeenyawo - efanele ukulandelwa. Umzekelo omhle onokuvuselela abanye - ngakumbi oonyana bakhe. Uvuselela ukuzithemba kokuba ikamva lezolimo xa lisezandleni ezifana nezakhe lisenokuzinza. Ufeze lukhulu nangona bekukho iminyaka yokuzabalaza neyokungafumani luncedo. Ndiyamhlonela kwaye ndimthulela umnqwazi. Le yindoda ema ngesithomo eside phakathi kwamanye amadoda. Njengomvelisi usakhula kodwa akanazintloni zokutyhila iindawo abuthathaka kuzo apho afuna uncedo khona - kwaye aqiniseke ngokulufumana olo ncedo.

Icebiso - NguMvelisi woNyaka wama-2008!





<fn>PulaImvula.FarmerOfTheYear(maize).2010-12-01.xh.txt</fn>
Umfama (Umbona) IsiXhosa
Umlimi woNyaka ka-2010 - i-Free State iphuma phambili kwakhona!
Imiyalelo:
Folio strap: Umlimi wonyaka
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwabaLimi
Photo: NguWilliam Matasane, umLimi wethu woNyaka ka-2010.
Kwiminyaka eliqela edlulileyo, kubekho ukhutshiswano olunobuhlobo phakathi kwamaphondo amabini abalulekileyo alima izityalo eziziinkozo, i-Free State noMntla-Ntshona.
Ukususela ekusungulweni kokhutshiswano lomLimi woNyaka osaPhuhlayo waseGrain SA, kuphumelele abalandelayo:
Unyaka
Umlimi wonyaka
IPhondo
Ngo-2002
NguKarabo Peele
eMntla-Ntshona
Ngo-2003
NguStephen Matshididi
e-Free State
Ngo-2004
NguPaul Morule
eMntla-Ntshona
Ngo-2005
NguMoss Malo
eMntla-Ntshona
Ngo-2006
NguLasarus Mothusi
eMntla-Ntshona
Ngo-2007
NguLepati Macaphasa
e-Free State
Ngo-2008
NguLabious Manoto
eMntla-Ntshona
Ngo2009
NguSamuel Moloi
e-Free State
Ngo-2010
NguWilliam Matasane
e-Free State
Njengoko kubonakala, kwabalithoba abaphumeleleyo, abahlanu kubo bebevela kwiphondo laseMntla-Ntshona ukuze abane bavele kwiphondo laseFree State. Unyaka ka-2011 uya kuba ngunyaka wokwenza amanqam okubonisa ukuba leliphi iphondo elinabalimi abanomsebenzi ongowona ubalaseleyo!
Ngokuqinisekileyo uWilliam Matasane ugqwese ngenene kulo nyaka. Le yindoda ekhethe ukufama njengomsebenzi ewuqeqeshelweyo kwaye iyintshatsheli kuwo. Njengoko kukhankanyiwe kumanqaku elixa langaphambili, uWilliam ulima umbona noojongilanga, kwaye unomhlambi omkhulu weenkomo zenyama neegusha ezimbalwa. Uthenge ifama eyiyeyakhe kwaye uqeshe nenye intsimi ukuze andise umsebenzi wakhe. UWilliam uyindoda ezinikeleyo elusatsheni lwayo kwaye ungumsebenzi onenkathalo - ungophumelele nxazonke. Sivuyisana naye kangangoko.
<fn>PulaImvula.FarmerOfTheYear(maize).2011-06-07.xh.txt</fn>
Farmer of the year (Maize) isiXhosa
Abatyunjwa bethu baka-2011 boMlimi woNyaka osaPhuhlayo weziTyalo eziziiNkozo
Folio strap: Umlimi wonyaka wezityalo eziziinkozo
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Photos:
Judges: Amalungu ephaneli (abagwebi) ibinguKarabo Peele, uJane McPherson, uGerhard Mamabolo, uJenny Mathews, uDirk van Rensburg noWillie KotzÃ©.
Koos: UKoos noLydia Mthimkhulu ekhitshini labo.
Thando: UThando Lolwane uzilungiselela ukuba asebenze entsimini yakhe.
Malefane: UMalefane Makubo uchaza uthando lwakhe lomsebenzi wokufama.
John: UJohn Dipane entsimini yakhe.
Boy: UBoy Mokoena ubonisa isityalo sakhe sikajongilanga kwiphaneli (kubagwebi).
David: UDavid Motswene entsimini yakhe.
Akukholeleki ukuba sesifike kwelo xesha lonya kwakhona. Senze isigqibo sokutyelela abalimi usaqala lo nyaka ukuze sizibone ziseluhlaza izityalo.
Senze ukhenketho ukusuka ngomhla we-11 ukuya kowe-14 kuEpreli kanti amalungu ephaneli (abagwebi) ibinguKarabo Peele (waseMaize Trust), uGerhard Mamabolo (waseAgriSETA), uJenny Mathews (weqela lomsebenzi), uDirk van Rensburg (weqela lomsebenzi), uWillie KotzÃ© noJane McPherson (umphathi kwinkqubo).
Sichulumance kakhulu kukunikwa inkxaso yesithuthi ngabakwaVolkswagen eKlerksdorp ukuba siyisebenzie kukhenketho lwethu ngoko ke siye sakwazi ukuhamba kunye. Abatyunjwa baka-2011 boMlimi osaPhuhlayo weziTyalo eziziiNkozo ngaba balandelayo:
UKoos Mthimkhulu
UKoos wazalelwa ePaul Roux, kwifama kaJulius Bobbert. Ufunde kwisikolo seFama yalapho wada wafikelela kwiBanga loku-1 (Grade 3). Ukususela kwelo xesha lobuncinci bakhe, wayedlala noonyana bomfama wada waqalisa ukwenza imisebenzi eyahluka-hlukeneyo efama. Uqale kwicandelo leemveliso zobisi esenga iinkomo, esebenza ngeenkomo zenyama nangenye imfuyo, emva koko udlulele ekuqhubeni iitrektara nokusebenzisa izixhobo ngezixhobo zokusebenza, misebenzi leyo ayenze iminyaka emihlanu. UKoos uye wangumqhubi wooganda-ganda basefama waza waqalisa ukutywina (ukuwelda) kwindawo yokukhanda yasefama ekhanda kananjalo esenza izixhobo zokusebenza. Uthe xa eneminyaka engama-26 ubudala waya kwiMielibult yefama kaFrikkie du Preez apho afunde khona ngezixhobo ezininzi zokusebenza, ngokuwelda nangokulima izityalo.
UFrikkie udlale indima enkulu ekuphuhleni kukaKoos ukususela ekubeni ngumsebenzi wasefama wada waba ngumlimi orhwebayo yena ngokwakhe. Ufumene amava abanzi ngexesha lokusebenza kwakhe noFrikkie. Kwakhona uFrikkie umthengisele izixhobo zokusebenza ezininzi athe uKoos wamana ukuzihlawuleela xa efumana imali. Ngokusebenzisa izixhobo uKoos azithenge kuFrikkie, wakwazi ukusebenza njengombhambathiswa esenzela abanye abalimi abasaphuhlayo umsebenzi kwingingqi yaseSenekal. Umsebenzi wobubhambathiswa wamngenisela imali yokuhlawula izixhobo ngokupheleleyo.
UKoos waba neetrektara ze-John Deere 3140 ne-Massey Ferguson 265 kunye nezinye izixhobo zokwenza umsebenzi wobhambathiso. Wenza utyalo-mali ngeenkomo ngenye yengeniso yakhe ayifumene kubhambathiso. Emva kwexesha uqeshe iihektare ezingama-55 zomhlaba olimekayo apho alime kona umbona waza wavuna umyinge weetoni ezintathu ngehektare nganye kunyaka wokuqala. Ngowama-2007 wanikwa ifama iAstoria liSebe lemiBandela yemiHlaba apho angumlimi ongumlindi khona kwixesha langoku. UKoos ungumlimi onesakhono kakhulu kwaye uthi uyincoma kakhulu inkxaso ayifumana eGrain SA nakwiSebe lemiBandela yemiHlaba nako konke abamenzele yona kodwa uphawula athi ukulima izityalo ngemali esesandleni emhlabeni oqeshiweyo kusenokungabi nalulondolozo emva kwexesha. Ubhambathiso lufumaneka kunyaka ngamnye kwaye ubhambathiso alusayine neSebe lemiBandela yemiHlaba luqale ngomhla we-10 Novemba 2008 ukuya ngoNovemba 2009 apho iSebe lemiBandela yemiHlaba linako ukukhetha ukuhlaziya ubhambathiso lonyaka xa ifama igcinwe kakuhle kwaye ilinywa. Kwithuba elidlulileyo, abalimi bebekwazi ukufumana ithayitile ngentsimi, kodwa umgaqo-nkqubo waguqulwa kwaye akucaci ukuba uKoos uya kuze ayifumane ithayitile yalo mhlaba. lSebe lemiBandela yemiHlaba laneliseke kakhulu ngumgangatho womsebenzi obonakalisiweyo ukuza kuthi ga ngoku kwaye selitshilo ukuba imvumelwano yomgcini/umlindi iza kuhlaziywa.
Njengoko uKoos exhalatyiswa bubukho benzuzo malunga nemveliso yezityalo eziziinkozo kwimihlaba enesakhono esiphantsi kwingingqi yaseSenekal, ufuna ukwandisa ishishini lakhe lobhambathiso. Kwakhona, ukhangela imihlaba enesakhono esiphucukileyo anokuyiqesha ukuze alime umbona nojongilanga. Ukwafuna nokwandisa inani leenkomo zenyama efama. Ezinye zeenkxalabo ezinkulu zibandakanya ukungasebenzi kakuhle kweSebe lezoLimo ngokunxulumene nokunikwa kwabalimi izixhobo zokusebenza. UKoos ebenqwenela ukunyusa umgangatho wenkxaso yamanzi kuzo zonke iikampi ezikwifama yakhe, athenge ezinye iinkomo aze aseke amadlelo asisigxina kwimihlaba engekho nzulu kakhulu.
UKoos ungumzekelo omhle kakhulu womntu oqale engenanto waza wavula indlela yakhe efikelele kule ndawo akuyo namhla. Kulibhongo ukumtyelela kwifama yakhe kuba yonke into igcinwe kakuhle kwaye ibekwe ngocwangco eyadini. Zonke izixhobo zakhe zokusebenza zikhathalelwe kwaye zigcinwe eshedini. Utshate noLydia kwaye banabantwana abathathu, Omabini amantombazana atshatile kuze kubekho unyana onguClifford. UPetunia, omnye weentombi zakhe unemfundo enomsila kwezolimo kwaye usebenza njengegosa lesolula kwingingqi yaseFicksburg. UClifford wenze izifundo zeminyaka emibini zokulawula intengiso nezolimo, usebenze ebupoliseni iminyaka emibini ngoku usefama isigxina, wenza umsebenzi wokufama noTata wakhe. Unobuchule obubanzi kakhulu bokusebenza ngoomatshini, buchule obo obubonakala kwimeko ebalasele kakhulu yezixhobo zakhe. UKoos nosapho lwakhe bahlala efama kwaye bangumzekelo omhle kakhulu wohlobo lwenguquko efuneka kweli candelo.
UThando Love Lolwane
UThando wazalwa ngowe-1957 eGelukspan (Bapong). Ungunyana wethoba kaStention noFrancinah Lowane kubantwana babo abali-12. Uqale ukufunda kwisiKolo samaBanga aPhantsi saseMotswenyane ukususela ngowe-1966 waza waphuma ngowe-1971 emva kokuphumelela iBanga lesi-5 (Grade 7).
Ngowe-1997 uqalise ukusebenza eStilfontein Panelbeaters njengomsebenzi jikelele waza washiya apho wangena eMarico Foodstar ngengombhexeshi kamatshini iinyanga ezimbalwa. Emva koko usebenze eMgodini weGolise waseStilfontein njengomqhubi wetreyini ehamba ngaphantsi komhlaba.
Utshate noAtholia Lolwane kwaye basikelelwe ngabantwana abahlanu, iintombi ezi-2 noonyana abathathu. Unyana wakhe wokuqala uJacob (32) ngoku usebenza kwiSebe lezeMpilo eSchweizer-Reineke. UProgress (30) yena usebenzela uPhuhliso lwezeNtlalo. UGladwin (28) usebenze kwezokhuselo kanti uphinda asebenze noyise efama. UPrimrose (24) wenza izifundo zeZolimo eTaletso FET kanti uNomvuyo (16) ufunda kuGrade 10 kwisiKolo samaBanga aPhezulu saseBethel. UGladwin unomdla kakhulu emsebenzini wokufama kwaye uncedisa utata wakhe efama.
UThando waqalisa ngomsebenzi wokufama ngowe-1982 ngokuncedisa utata wakhe. Ngowe-1983 wakwazi ukufumana imali-mboleko eAgribank (eBophuthatswana) waza waqalisa ngokufama emhlabeni weehektare ezingama-75 ngetrektara enye. Ngowe-1989 wathenga enye itrektara ye-6010 Ford -6010. Wathenga ifama yeehektare ezingama-400 eKlippan, waqesha enye ifama yama-249 eLareystryd waphinda waqesha imihlaba edityanelweyo eGelukspan. Ngowama-2008, uThando waye nguMlimi Wonyaka weToyota New Harvest. NgokukaThando ezolimo bubomi!
UMalefane Makubo
UMalefane wazalelwa ePetrus Steyn ngowama-25 Septemba 1949. Ukhulele kwifama kaMnu C.A. Claasen kwingingqi yasePetrus Steyn. Uphume esikolweni emva kokuphumelela iBanga lesi-4 kwisiKolo samaBanga aPhantsi saseDanielsrus kufuphi nePetrus Steyn. UMalefane wayeyithanda ifama waza waqalisa ukusebenza efama kubudala be-12. Waqeshwa njengomsebenzi wexesha elipheleleyo efama eneminyaka eli-15 ubudala. UMalefane uthi ngoko wayefumana umvuzo wama-50c ngenyanga waza waqala ukufumana umvuzo opheleleyo (R2 ngenyanga) akuba selekwazi ukuthwala ingxowa yombona yama-200 lb entloko!
UMalefane wahamba efama waya kusebenzela i-VKB - uthi wawumhle umvuzo wakhe kwaza oko kwenza ukuba abe nako ukutshata inkosikazi yakhe (wawuyi-R10 ngenyanga). Emva kweminyaka eliqela, wacelwa ngumlimi orhwebayo ukuba abuyele efama. Uthi babehlala kakuhle kwaye befumana nebhonasi emva kwesivuno seengxowa zombona ezingama-20 - yayintle loo mali.
UMalefane wayenqwenela ukusebenza ezixekweni kwiziza ekwakhiwa kuzo waza waya kuhlala eQwaQwa ukuze "incwadi yepasi yakhe" imvumele ukuba akwazi ukuyishiya loo ndawo. Ngowe-1990 uMalefane wathatha isigqibo sokushiya izixeko wagoduka waya eQwaqwa apho wayeza kuthenga khona ifama. Uqale waqeshiselwa ifama owayeyihlawulela irente (R3 500 qho kwinyanga ezintandathu), kodwa ugqibele ngokukwazi ukuthenga ifama ngokusebenzisa imali-mboleko yaseLandBank aseleyihlawule ngokupheleleyo ngoku. Uthenge ifama yeehektare ezingama-560 apho ama-200 eehektare abe ngumhlaba olimekayo khona.
UMalefane uthi ukwenze umthetho-siseko wakhe ukuhlawula amatyala akhe nanini xa efumana ingeniso evela kwifama yakhe - izidingo zakhe ziza mva emva kokuhlawula ityala. Uwahlawule onke amatyala akhe kanti ngoku ulima ingqolowa, umbona, iimbotyi zesoya, iimbotyi ezomileyo, iinkomo zenyama kanti unalo necandelo elincinci leemveliso zobisi. UMalefane unethemba ngekamva kwaye uyawuthanda umsebenzi wasefama.
UJohn Dipali
UJohn wazalelwa kwifama iVaalbank kwingingqi yaseSenekal. Wahamba isikolo seVaalbank sasefama wada waphumelela u-grade 6. Emva kokuba sefama iminyaka emine ungene kwiSebe lezeeNdlela ngowe-1970 waba ngumqhubi kaganda-ganda. Uchithe iminyaka engama-23 eqhuba ooganda-ganda beSebe lezeeNdlela nakweleMisebenzi kaWonke-wonke. UJohn utshate noJeanette (obengutitshala kwisikolo samabanga aphantsi saseSenekal iminyaka engama-30) kanti abantwana babo sebetshatile.
UJohn nabahlobo abane bathenga ifama eRooikoppies kodwa bayithengisela uMnu Mohapi ngowama-2005. Emva koko uJohn uthenge ifama iConcordia ngokuncedwa yiMibandela yezeMihlaba ngowama-2005. Ebesenayo ithayitile yefama. Wanelisekile ngoncedo alufumeneyo kude kube ngoku kwiSebe lezoLimo, kweleMibandela yezeMihlaba nakwiGrain SA. Ungumlimi othanda ukwenza izinto ngendlela ayiqhelileyo. Ifama yakhe iziihektare ezingama-277 aphinde kwakhona aqeshe iihektare ezili-114 zomhlaba olimekayo.
Eminye yemiceli-mingeni emenza axhalabe ziindleko eziphezulu zamagalelo kunye namaxabiso aphantsi ezityalo eziziinkozo. Imisebenzi yakhe yokufama isemgangathweni kwaye nezixhobo zakhe zokusebenza efama zifanelekile. Njengoko uJohn engasengomfana, wenza izicwangciso namalungiselelo alungileyo ukuze umsebenzi wenziwe ngexesha elifanelekileyo.
UBoy Mokoena
UBoy wazalelwa eMiddelburg ngowe-1948 efama apho babeqeshwe khona. Utshatile unabantwana abane. Zange waya esikolweni kwaye njengenkwenkwe eselula waba nothando lwezolimo kakhulu esalusa. Ngezo ntsuku kwakunganyanzelekanga ukuya esikolweni ngoko ke kuye kwaphuhla uthando lwendalo.
Uqale ukusebenza kwiifama zabalimi abarhwebayo waza waziphucula ukusuka ekubeni ngumsebenzi kuphela ukuya kumqhubi wetrektara waza wagqibela ngokuba yinduna. Njengomntu obengumalusi kuqala ukwanothando olunzulu lokufuya iinkomo. Ngoku kwifama yakhe uneenkomo ezingamakhulu amabini zokurhweba.
Phantse kwiminyaka elishumi elinesihlanu uBoy ebeneenkomo zenyama zokurhweba ezimalunga namakhulu asibhozo kanti uza kwenza enye yeempazamo zokuthengisa iinkomo kuba efuna ukuthenga izixhobo zokulima izityalo zokuxelenga umhlaba. UBoy ebenesizikithi ajikeleza kuso esimalunga neehektare ezingama-40 efama yakhe esakhiwa kwiminyaka emihlanu eyadlulayo. Ngelishwa, kwabiwa iikheyibhile kwisizikithi ajikeleza kuso nesikhululo sokumpompa zabiwa.
Naxa engafundanga yena, uBoy akababekanga phantsi abantwana bakhe ngokungabaniki imfundo. Bobathathu abantwana bakhe bashiya amaphandle baya edolophini kwaye baqhuba kakuhle apho. Intombi yakhe imncedisa ngolawulo lweshishini nangeminye imibandela yemali yasefama.
Ngelishwa uBoy akanathemba kwaphela ngexesha elizayo lonyaka. Kuya kuba sisiphelo esibi kakhulu ukulahlekelwa ngumlimi obalasele njengaye okwaziyo ukuzenzela yonke imisebenzi.
UDavid Motsweni
UDavid wazalelwa eMiddleburg ngowe-1949 kwifama yePatatfontein. Wayekholisa ukuncedisa utata wakhe notatomkhulu wakhe efama waza ngenxa yoko waba nothando lomsebenzi wokufama eselula. Babewenza umsebenzi wasefama ngokusebenzisa indlela yakudala eyayibizwa ngokuba yi-"derde deel" apho babelima intsimi ngokusebenzisa iinkabi kwaye bezenzela ngokwabo amagalelo entsimi ukuze kuthi xa kufike ixesha lokuvuna bafumane inxalenye enye yezityalo kwezintathu.
UDavid uzinceda ngokwakhe ngenkxaso-mali kuba enamanye amashishini awenzayo afana nelokwandisa imihlambi yeehagu iNaga eliphuhle kakhulu nelingumsebenzi wasefama ogcinwe kakuhle. Ukholelwa ekugcineni icandelo ngalinye lomsebenzi wokufama liqhuba ngokwalo ukuze xa lingamsebenzeli alivale. Uthenga imbewu yakhe eMonsanto kwaye akasebenzi mbewu ye-GM (enemfuza eguqu-guqulweyo). Imichiza ithengwa eQuemico kanti isichumiso sona sifumaneka eSasol Nitro. Wanelisekile ngabaxumi bakhe bamagalelo kuba abanyamalali emva kokusiwa kwee-odolo.
UDavid akafunanga kuphawula ngendima edlalwa nguRhulumente kwezoLimo nasekuphuhlisweni kwabalimi. Ukholelwa ekubeni impumelelo yakhe isezandleni zakhe nakwinkxaso-mali yakhe kanti elinye icala lempumelelo yakhe kukuba akakholelwa ekuthatheni iindlela ezinqumlayo - inye indlela ekhoyo yile elungileyo.
Isoyikiso esikhulu esimothusayo sesentlekele yendalo esifana nembalela, isichotho okanye nawuphi omnye ubhubhane. Esinye isoyikiso kukungabikho kozinzo kummandla wentengiso apho iindleko zamagalelo zingahambelaniyo khona neembuyekezo nokungabikho kolawulo phezu kwamaxabiso ngenxa yemveliso eninzi kakhulu.
UDavid unqwenela ukwandisa nokulima iihektare ezithe chatha kwaye unaso isakhono soomatshini sokukwenza oko. Ukuxhathisa kwiminyaka ezayo kuya kuxhomekeka ekuhlalutyeni ummandla wentengiso ngokuchanekileyo nokulima izityalo ezichanekileyo ngokwezidingo zoqoqosho olufunekayo ukuze kufumaneke ukuphila.
Olu khutshiswano lusemgangathweni phezulu lonke, kodwa sinovuyo ukubhengeza ukuba abantu abagqwesileyo abathathu nguThando Lolwane, Malefane Makubo noKoos Mthimkhulu. Sibanqwenelela yonke impumelelo.
<fn>PulaImvula.FarmersDaysMaize.2009-01.xh.txt</fn>
Farmer's days (Maize) Xhosa



Kutheni kukho iintsuku zamafama neemvavanyo zemiboniso



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso

lwamaFama

Photos:



Injongo yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukuseka nokulawula iiplothi zeemvavanyo apho abavelisi banokufunda khona iinzuzo zokulungisa umhlaba ngokuchanekileyo, ukufakwa kwezichumiso, ukukhethwa kwemihlanganisela, ukutshatyalaliswa kokhula nezinambuzane ezibulala izityalo kunye nokuvuna.



Abaqeshwa abakwinkqubo banxulumanisa ukusekwa kwezi mvavanyo nabanye abadlali-ndima kwishishini eli - umbhambathiswa, amaqumrhu embewu, amaqumrhu ezichumiso kunye namaqumrhu emichiza yezolimo ukuze abavelisi bafikelele kwiinkcukacha neendlela zobuchule ezizezona zinokubalasela kumsebenzi wemveliso.



Zakuba iziza zeemvavanyo zemiboniso zisekiwe, kubaluleke kakhulu ukuba abavelisi abasaphuhlayo kuloo ngingqi bafikelele kuyo yonke imiba yokutyala nokuhlakulela izityalo eziza kutyalwa kwezo ziza. Iintsuku zamafama zinika ithuba lokudibana kwabavelisi nabanye abavelisi, kananjalo namaqumrhu anika iinkxaso zamagalelo kunye nabo bonke abanye abadlali-zindima kwishishini abamenywe ukuba yinxalenye yezi ntsuku - abavelisi bafumana ulwazi oluninzi kunye namava kule micimbi.



Iintsuku ezilandelayo zamafama bezibanjwe kunyaka wama-2008:



UTonie Loots eMntla-Ntshona - 9 iintsuku zamafama;

UAmos Njoro eMntla-Ntshona naseGauteng - 10 iintsuku zamafama;

UJerry Mthombothi eMpumalanga - 10 iintsuku zamafama;

UJohan Kriel eFree State - 11 iintsuku zamafama; kananjalo

ULawrence Luthango (osebenze ukususela ngoMeyi 2008) eMpuma-Koloni ube neentsuku

ezine ezincinci zamafama.

.

Ngethuba leentsuku zamafama, kushukuxwe izihloko ezahluka-hlukileyo, eminye imizekelo ingezantsi:



INkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA;

Inkxaso, indima nemisebenzi yamasebe ezolimo ahluka-hlukileyo;

Izichumiso nokufakwa kwazo okuchanekileyo - izithethi ezahluka-hlukileyo ngeentsuku ezahluka-

hlukeneyo;

Ukutshatyalaliswa kokhula nezinambuzane ezibulala izityalo;

Izikhethwa zemihlanganisela;

Umsebenzi wokufama njengeshishini ukuze i-ethanol ibe yindlela yokukhupha iinkozo;

Iimfuneko zeemboleko zemveliso;

Ukuthengisa umbona;

Iinkonzo ze-Land Bank;

Imibandela yezeMihlaba nolwabiwo lomhlaba; kananjalo

I-inshorensi yamagalelo.



Kwinkqubo yethu, sizama ukubandakanya nokuqukanisa bonke abadlali-zindima abahluka-hlukileyo kwishishini lezolimo kuphuhliso lwabavelisi - kukho indima efanele ukudlalwa ngumntu ngamnye ngokobungcali bakhe. Unxulumaniso lubalulekile ukuba inkqubela kufuneka inganqunyanyiswa kwaye ilondolozeke.



Kuphunyezwe ubudlelwane bobulingane namaziko alandelayo:

i-MADC, i-Land Bank, i-ABSA, i-Standard Bank;

i-Sasol Nitro, i-Omnia, i-Tsunami, i-Opticrop, i-Kynoch;

i-Senwes, i-OVK, i-NWK, i-MGK, i-Suidwes Landbou, i-AFGRI;

AmaSebe ezoLimo neleMibandela yezeMihlaba, iSebe leMibandela yaManzi, i-SEDA;

i-NAFU, i-NERPO, i-MPO;

i-Pannar, i-Monsanto, i-Agricol;

i-Bayer, i-Wenkem, i-Novon/Protecta;

i-ARC GCI;

i-Taung College; kananjalo

i-Santam Agri.





<fn>PulaImvula.Farming.2008-11.xh.txt</fn>
Ukulima (Umbona) Xhosa



Ukulima kubandakanya ntoni?



Instructions:

Folio strap: Umsebenzi wokuvelisa

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso

lwamaFama

Photos:



Mhlawumbi kukhuselekile ukuthi ukususela ekuqaleni kwezolimo, njengoko sisazi namhla, umhlaba okhoyo ehlabathini onokusetyenziselwa ukulima unemida.



Kukho izenzo zomsebenzi wemveliso (umzekelo imveliso ekhuliswa ngamanzi nezichumiso kuphela), ezenza ukuba umsebenzi wemveliso ube yinto enokwenzeka ngaphandle kokusebenzisa umhlaba njengejelo lokukhulisa izityalo, kodwa ubukhulu becala umsebenzi wokulima unengxaki yokuba umhlaba wokukhupha imveliso unqongophele kwaye unemida. Ngokubanzi gabalala, umsebenzi wokulima ubandakanya ukuveliswa kokutya neentsinga (imicu). Uhlobo lokulima okwenziwa kwindawo okanye kwilizwe elithile lusekwa kwimiba ethile efana nemozulu, umhlaba kunye nesithethe. Abantu abanomhlaba banothakazelelo olusisiseko sokondla nokuxhasa usapho lwabo olusentloko - ukhuseleko lwasekhaya lokutya. Kuxa ke kwaneliswe iimfuno zosapho kuphela apho umsebenzi wemveliso unokugqithiselwa kwilinge loshishino apho imveliso kuba sukuba seyiveliswa ngezixa ezikhulu ize ithengiswe ukuze kufumaneke ingeniso.



Kwiminyaka emininzi, kuthe kwacaca ukuba amazwe anako ukumelana neentlekele zalo naluphi uhlobo ngalawo anokutya okwaneleyo. Ngokwamalinge anamhla okuvelisa ukutya, amazwe amaninzi ayakwazi ukuvelisa ukutya neentsinga ezithe chatha kunezo azifunela ukuzisebenzisa. Uninzi lwamazwe aphuhlileyo avelisa ukutya okuthe chatha kunoko akufunayo, kanti ngokwemigqaliselo esisiseko kwezoqoqosho, inyaniso yokuba inkxaso ingaphezulu kwemfuno ebangwayo ifanele ukuba nesiphumo sokuhla kwamaxabiso nto leyo eya kunyanzela abavelisi abathile ukuyeka ukulima eso sityalo. Kumazwe aliqela, abavelisi bafumana inkxaso-mali ukuze baqhube ngomsebenzi wokuvelisa kuba urhulumente welo lizwe efuna ukuqinisekisa ukuba ilizwe elo liphelele liya kuhlala linokhuseleko lokutya.



Amazwe avelisa ukutya okuthe chatha kufuneka athumele kwamanye amazwe ukutya okungazi kusetyenziswa. Kaninzi oku kutya kuthengiswa kwelinye ilizwe ngexabiso elisezantsi kuneendleko ebezichithwe lilizwe elivelise ukutya okuyelele ekutyeni kwalo. Oku kunokwenziwa ziinkxaso-mali, kodwa kusenokuba sisiphumo semozulu efanele umsebenzi wokuvelisa loo mthombo wemveliso (umzekelo, abavelisi baseNew Zealand banokuvelisa ubisi emadlelweni abo ngexabiso eliphantsi kakhulu bandule ukuthumela ngaphandle ubisi kunye neemveliso zobisi kwezinye iindawo zehlabathi apho iindleko zomsebenzi wokuvelisa ziphezulu khona).



Njengoko bekuxoxiwe, umhlaba okhoyo wokuvelisa ukutya neentsinga nakweliphi ilizwe unemida. Ngenjongo yokhuseleko lwelo lizwe, kubalulekile ukuba wonke loo mhlaba uhlale usetyenziselwa umsebenzi wemveliso. Nangona kunjalo, umhlaba lowo unokuhlala ungowemveliso kuphela xa abavelisi befumana inzuzo ngomsebenzi lowo wemveliso. Kwixesha langoku sinengxaki ngenxa yeendleko zokuvelisa umbona, ujongilanga, amazimba kunye neembotyi zesoya ezinyuke kakhulu kanti oku kusisothuso kwinzuzo enokufumaneka ngomsebenzi wokuvelisa ukutya okuziinkozo.



Sibacebise ngokuthi mabenze ntoni abavelisi?

Sicebisa abavelisi ukuba bangalimi de bafumane ummandla wentengiso yemveliso ngexabiso elingaphezulu kweleendleko zokuyivelisa ngetoni nganye.

Sicebisa ukuba xa ulima ukutya ngenjongo yokukusebenzisa ngokwakho, oko ukwenze ngendlela eya kwenza ukuba wena nosapho lwakho nibe nokhuseleko lwasekhaya lokutya.

Emva kokuqinisekisa ukhuseleko lwasekhaya lokutya, zama ukufumana ummandla wentengiso, wandule ukulima ngenjongo yokwanelisa loo mmandla wentengiso kuphela.



Njengoko ixesha lonyaka lokutyala selikufutshane, sininqwenelela yonke impumelelo. Uxolo, Imvula Nenkqubela - Peace, Rain and Prosperity.

<fn>PulaImvula.February(maize).2011-02-08.xh.txt</fn>
February IsiXhosa
UFebruwari - inyanga yokuqwalasela ixesha lehlobo
Imiyalelo:
Folio strap: Umsebenzi wemveliso
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Isiphithiphithi sokusebenza esenzeka ngexesha ngalinye lehlobo lokutyala izityalo sifanele ukuba siyetha kwaye umlimi uyakwazi ngoku ukujonga emva kwizityalo ezimi entsimini. Kukho ithemba lokuba amanani ezityalo anele, nelokuba ibala lezityalo lelo linqwenelekayo eliluhlaza okunzulu, nokuba akukho lukhula olukhuphisana nezityalo - ngokufutshane, konke kukhangeleka kuza kunika inyhikityha yesivuno.
Nangona kunjalo, kaninzi kufumaniseka ukuba asiyo yonke into ehamba ngokwesicwangciso kwaye izityalo ezisentsimini azilunganga ngendlela ebekulindeleke ngayo. Eli lixesha elifanelekileyo lokuphanda ngezinto ezinokuba azihambanga kakuhle.
Amanani ezityalo - ingaba abaluleke ngenene?
Xa etyala izityalo, umlimi makabe selenesicwangciso malunga namanani athile ezityalo anokufumaneka. Isityalo ngasinye sinesakhono esithile sokuvelisa iinkozo - imibandela ecutha isivuno bubukho bamanzi omhlaba, izondlo, ukukhanya nokufudumala. Inani lezityalo elinokufumana inkxaso ngendawo nganye yentsimi lixhomekeke, ubukhulu becala, kwisixa esikhoyo samanzi omhlaba. Amanani ezityalo ngendawo nganye abaluleke ngaphezu kobubanzi obuthile bemiqolo njengoko izityalo zikwazi ukufumana indawo ukufikelela kwiqondo elithile. Ububanzi bemiqolo phantsi kweemeko zomhlaba owomileyo bahluka ukusuka ku 0,9 m, ukuya ku 2,1 m okanye ku 2,3 m oko kuxhomekeke kwizixhobo zokusebenza ezisetyenziswayo nakwisixokelelwano sohlobo lokuhlakula esisetyenziswayo. Imiqolo enobubanzi obukhulu icetyiswa apho isivuno ekujoliswe kuso siphantsi, amanani ezityalo anqwenelekayo ephantsi, imvula iphantsi, apho kukho khona iingxaki malunga nokhukuliseko lomoya nalapho ukhula oluphakathi kwemiqolo luza kutshatyalaliswa ngoomatshini.
Ububanzi obucuthekileyo phakathi kwemiqolo bucetyiswa apho isivuno ekujoliswe kuso siphezulu, apho imvula ininzi khona, apho kukho ithambeka entsimini nalapho ukhula luya kutshatyalaliswa ngemichiza (akunakwenzeka ukutshabalalisa ukhula ngoomatshini kwimiqolo esondelelene kakhulu njengoko kungasayi kubakho sithuba sokuba itrektara ihambe phakathi kwemiqolo).
Isivuno ekujoliswe kuso sinendima ebalulekileyo ekufumaniseni amanani ezityalo afunekayo. Amanani ezityalo aphantsi kakhulu acutha isakhono sesivuno kanti amanani aphezulu kakhulu akhokelela kuxinzelelo olwandileyo kwisityalo nto leyo nayo ecutha isivuno. Izityalo ezityalwe ngokusondelana zikholisa ukuba nomngcipheko owandileyo wezifo (njengokubola kwesikhondo) kanti nokuxinaniseka kuxhaphaka ngakumbi.
Indawo nganye nomhlanganisela ngamnye unamanani ezityalo acetyiswayo. Ukuba akufikelelwa kumanani anqwenelekayo, sisuka sichaphazeleke kakubi isakhono sesivuno (ngokufutshane, akusayi kubakho zityalo zaneleyo ezinika isixa esinqwenelekayo seenkozo).
Abangwa yintoni amanani angaphucukanga ezityalo?
Iliqela imibandela enokubangela amanani angaphucukanga ezityalo kwaye ezo zizathu zinxulumene namabakala ahluka-hlukileyo kuphuhliso lwesityalo.
Ukuntshula okungaphucukanga
Ukuntshula okungaphucukanga ngomnye woonobangela abakhulu besimo esingaphucukanga sasekugqibeleni. Ziliqela izizathu zokuntshula okungaphucukanga:
Imilinganiselo yamaqondo esixhobo sokutyala isenokuba ibingachanekanga nto leyo ebangele imbewu embalwa kakhulu ethe yatyalwa entsimini.
Ubukhulu bembewu busenokuba bobungachanekanga ngokunxulumene neepleyiti zesixhobo sokutyala esisetyenzisiweyo.
Kusenokwenzeka ukuba imbewu ibincinci kakhulu ngokunxulumene nesixhobo sokutyala, nto leyo eyenza ukuba iinkozwana zembewu ezimbini zizame ukungena emngxunyeni ngaxeshanye - zixinge kungabikho nto etyaliweyo.
Ukusebenza "kwesipoqisi" esikwisixhobo sokutyala sisenokuba nemposiso size siqobe imbewu edlulayo.
Kwizixhobo zomoya zokutyala, indawo elikhamte isenokungabi namandla aneleyo okubamba imbewu kwindawo echanekileyo de ityaleke.
Ngokubanzi ulondolozo olungagqibelelanga lwesixhobo sokutyala lubanga iingxaki ezimbalwa ezahluka-hlukileyo zokusebenza kukamatshini ezenza ukuba ibe mbalwa kakhulu okanye yaphuke imbewu etyalwayo.
Udidi lwembewu lusenokuba aluphucukanga - yimbewu endala, okanye yimbewu enesifo enepesenti yokuntshula engaphucukanga.
Phantsi kweemeko zemvula eninzi kakhulu, isithole esintshulayo sisenokungafumani mongomoya (oksijini) owaneleyo emhlabeni.
Phantsi kweemeko zokubalela okukhulu, imbewu isenokungafikeleli ngokwaneleyo ekufumeni komhlaba okunokubanga ukuntshula.
Sakuba sityaliwe isityalo, imvula enkulu isenokwenza ukuba umhlaba undindane ukuze kuphuhle ukhoko oluqinileyo oluthintela izithole ukuba zingahlumi.
Kusenokwenzeka ukuba bekukho imichiza eyintsalela emhlabeni ebulala isityalo esintshulayo.
Kwixesha lokutyala elifika kwangoko, imbewu isenokuba ityalwe xa ubushushu bomhlaba bebusephantsi kakhulu bungakwazi kuvumela ukwenzeka kokuntshula.
Imbewu isenokuba ityalwe nzulu kakhulu nto leyo eyenza ukuba isityalo singakwazi ukuhluma.
Izinambuzane, iintaka okanye izilwanyana ezincinci ezincancisayo kunokwenzeka ukuba zitye imbewu ingekantshuli.
Ukulahleka kwezityalo ezincinci (izithole)
Enye yeengxaki ezixhaphake kakhulu emva kokuntshula kukonakaliswa zizinambuzane - ngakumbi imibungu esikayo esitya sonke isityalo apha ngaphezulu.
Iintaka zingazitya ziphele izithole ezincinci (nangona oku kungafane kube yingxaki enkulu).
Phantsi kweemeko zokubalela, zesanti, zokuvuthuza komoya (ukhukuliseko lomoya) izithole zisenokugqumeka zisazama ukuhluma.
Isichotho sinokwenza umonakalo kwizithole.
Ubushushu obugqithisileyo (umsinga womoya oshushu) unokuzomisa khonkqo izithole.
Iqabaka ekuqaleni kweli xesha lonyaka isenokuzibulala izithole.
Kwiziganeko ezithile, njengoko kunjalo ngokunxulumene noojongilanga, sisiqhelo ukusebenzisa ierhe ekuqhekezeni ukhoko oluphezulu olusenokuba luphuhle ngenxa yemvula entsimini elinyiweyo Ierhe inako ukonakalisa izithole.
Ukulahleka kwezityalo kwibanga lexesha elilandelayo
Ukutyisa impahla kuyingxaki enkulu kwiindawo ezininzi.
Ukutshabalalisa ukhula ngoomatshini kukholisa ukubanga umonakalo kwizityalo - ukuba izikere zesikofolo azimiswanga kakuhle, ukuba umqhubi akawuthatheli ngqalelo ngokwaneleyo umsebenzi awenzayo (ukuba umsebenzi wokutyala awenziwanga kakuhle kwaye nemiqolo ayilungelelananga ngokunjalo ayithanga tye, ukulima kuba yingxaki kude konakale nezityalo).
Izifo zisenokubanga iilahleko kwizityalo.
Ukhutshiswano olwenziwa lukhula olunobuzaza lunokubanga iilahleko zezityalo.
Yintoni isisombululo samanani angaphucukanga ezityalo?
Ukuba ixesha liyavuma, isityalo sisenokuphinda sityalwe (nangona oku ngokuqinisekileyo kubanga iziphumo ezixhalabisayo malunga neendleko).
Xa kukho umqolo omnye ongekhoyo (ngenxa yokungasebenzi kakuhle kwesixhobo sokutyala) lo mqolo unokutyalwa kwangoko emva kokufunyaniswa kwengxaki.
Kubaluleke kakhulu ukuba oonobangela bamanani angaphucukanga ezityalo bachongwe ukuze basonjululwe bangaphindi bazibonakalise kwixesha lonyaka elilandelayo.
<fn>PulaImvula.February.2008-02.xh.txt</fn>
February Xhosa

UFebruwari - ixesha lokukhanyisa okwenzeke kwixesha lehlobo



Instructions:

Folio strap: Amanani ezityalo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo Yophuhliso yakwaGrain SA

Photos:

Photo 1: Imbewu yombona enkulu kakhulu kunemingxuma yepleyiti yesixhobo sokutyala - zange ityalwe.

Photo 2: Imvula inokwenza umhlaba ugangatheke kuze oko kubange ukuphuhla kwesikhoko esilukhuni esithintela ukuhluma kwezithole.

Photo 3: Isityalo esingumbona esasityalelwe nzulu kakhulu kwaza kwanzima ukuba sihlume.

Photo 4: Enye yeengxaki ezixhaphake kakhulu emva kokuntshula kukonakaliswa zizinambuzane.



Ingxokozelo eyenziwa ngumsebenzi wexesha ngalinye lonyaka lasehlobo lokutyala izityalo ifanele ukuba yethile ngoku ukuze umfama abe kwisimo sokuqwalasela izityalo ezimi entsimini. Kukho ithemba lokuba amanani ezityalo anele, kwaye umbala wesityalo ngulo onqwenelekayo oluhlaza obunzulu, nokuba akukho lukhula olukhuphisana nesityaloo - ngokufutshane, yonke into ibonakala ilungele isivuno esiphuphumayo.



Naxa kunjalo, phantse kaninzi izinto zonke azenzekanga ngokwendlela ebekucwangciswe ngayo kwaye isityalo esisentsimini asilunganga ngokwendlela ebekuthenjwa ngayo. Eli ke lelona xesha lifanelekileyo lokuphanda izinto ezinokuthi mhlawumbi zibe aziqhubanga kakuhle.



Amanani ezityalo - ingaba yinto enomsebenzi leyo?

Xa etyala isityalo, umfama kufuneka abe nesicwangciso sokufumana amanani athile acetyiswayo ezityalo. Isityalo ngasinye sinesakhono esithile sokuvelisa iinkozo - imibandela eba sisithintelo kwisivuno linqanaba lobukho bamanzi emhlabeni, izondlo, ukukhanya nobushushu. Amanani ezityalo anokunikwa inkxaso ngendawo nganye yomlinganiselo wentsimi axhomekeke, ubukhulu becala kwisixa samanzi omhlaba afumanekayo. Amanani ezityalo ngendawo nganye yomlinganiselo abaluleke ngaphezu kobubanzi obuthile bomqolo njengoko izityalo zikwazi ukuyekelela ukufikelela kwiqondo elithile. Iziganeko zobubanzi bemiqolo phantsi kweemeko zomhlaba owomileyo zinokwahluka ukusuka kwi-0,9 m ukuya kwi-2,1 m okanye I-2,3 m kodwa oko kuxhomekeke kwizixhobo ezisetyenziswayo ezifumanekayo njengoomatshini kunye nohlobo lwesixokelelwano sokuhlakula esisetyenziswayo. Imiqolo ethande ukuba banzi iyaboniswa apho isivuno ebekujoliswe kuso sisezantsi, xa amanani esityalo anqwenelekayo esezantsi, xa imvula enayo isezantsi, nalapho kukho iingxaki zokhukuliseko lomhlaba kananjalo nalapho kukho khona ukhula oluya kutshatyalaliswa ngoomatshini phakathi kwemiqolo.



Imiqolo ethande ukuba mxinwa iboniswa apho isivuno ebekujoliswe kuso sithande ukuba phezulu, apho kukho khona imvula eninzi, apho kukho ithambeka entsimini nalapho ukhula lutshatyalaliswa khona ngemichiza (xa kungenakwenzeka ukutshabalalisa ukhula ngoomatshini xa imiqolo inezithuba ezimxinwa kakhulu njengoko kungasayi kubakho ndawo yokuhamba kwetrektara kwizithuba eziphakathi kwemiqolo).



Isivuno ekujoliswe kuso sinendima ebalulekileyo ekuqwalaseleni amananai ezityalo afunekayo. Amanani ezityalo asezantsi kakhulu anyina isivuno esinesakhono, kanti amanani aphezulu kakhulu akhokelela kudandatheko olwandileyo kwisityalo esisuka naso sinciphise isivuno. Izityalo ezityalwa ngokusondelelana zikholisa ukuba semngciphekweni wokwanda kwezifo (njengokubola kwezikhondo) nokuminxana kuba yinto exhaphakileyo.



Indawo nganye nesityalo esingumhlanganiselwa ngasinye sinamanani ezityalo acetyiswayo. Ukuba amanani anqwenelekayo awafumaneki ngoko ke isakhono sesivuno siya kuchaphazeleka ngendlela enganiki themba (ngokufutshane, akusayi kubakho zityalo zaneleyo ukuvelisa isixa esinqwenelekayo seenkozo).



Banokuba yintoni oonobangela bamanani ezityalo asezantsi?

Iliqela imibandela enokuba ngunobangela wamanani ezityalo asezantsi kwaye oonobangela abo banxulumene namabakala ahlukahlukeneyo kuphuhliso lwesityalo.





Ukuntshula okungaphucukanga

Ukuntshula okungaphucukanga ngomnye woonobangela abakhulu besimo sasekugqibeleni esingaphucukanga. Kukho izizathu eziliqela zokuntshula okungaphucukanga:

Amaqondo emilinganiselo yesixhobo sokutyala ebenokungachaneki nto leyo eyenza ukuba imbewu etyalwa entsimini ibe mbalwa kakhulu.

Ubukhulu bembewu busenokungachaneki ngokunxulumene neepleyiti zesixhobo sokutyala ezisetyenzisiweyo (photo 1).

Imbewu isenokuba ibincinci kakhulu ngokunxulumene nesixhobo sokutyala nto leyo eyenza ukuba iinkozo ezimbini zizame ukungena emngxunyeni ngexesha elinye - zixinanise ze kungabikho nto ityalwayo.

Intsebenzo-matshini 'yesikhenkcezi' kwisixhobo sokutyala isenokuba ayisebenzi kakuhle kwaye yaphula imbewu xa idlula.

Kwizixhobo zokutyala zasemoyeni, ukufunxa kwaso kusenokuba akomelelanga ngokwaneleyo ukubamba imbewu kwindawo efanelekileyo de ityalwe.

Ulondolozo lwesixhobo sokutyala olungaphucukanga lukholisa ukubanga iingxaki eziliqela zikamatshini ezibanga ukuncipha okukhulu okanye ukwaphuka kwembewu etyalwayo.

Umgangatho wembewu usenokungaphucuki - imbewu endala, okanye imbewu enesifo enepesenti engaphucukanga yokuntshula.

Phantsi kweemeko ezimanzi kakhulu, izithole ezintshulayo zisenokuba zilanjisiwe ngomongomoya (oxygen) esemhlabeni.

Phantsi kweemeko ezome kakhulu, imbewu isenokuba ayifumenanga lufikelelo lwaneleyo ekufumeni komhlaba okwenza ukuqalisa kokuntshula.

Sakuba sityaliwe isityalo, imvula ena ngamandla isenokwenza ukugangatheka komhlaba ukuze kuvele iqweqwe elilukhuni elithintela ukuhluma kwezithole (kuboniswe kwi-photo 2).

Kusenokuba kubekho intsalela yemichiza emhlabeni ebulala isityalo esintshulayo.

Kwixesha lonyaka lokutyala kwangoko, imbewu isenokuba ityalwe xa ubushushu bomhlaba bebusezantsi kakhulu ukuvumela ukuntshula.

Imbewu isenokuba ibityalwe nzulu kakhulu nto leyo eyenze ukuba singabi nako ukuhluma isityalo (photo 3).

Izinambuzane, iintaka okanye izidalwana ezincancisayo ezincinci zisenokuba zitye imbewu phambi kokuba intshule.



Ilahleko yezityalo eziselula (izithole)

Enye yeengxaki ezixhaphake kakhulu emva kokuntshula kukonakaliswa zizinambuzane - ngakumbi imibungu esikayo etya isityalo isuse indawo ephezulu (photo 4).

Iintaka zisenokutya zisuse izithole eziselula (nangona oku kungakholisi ukuba kube yingxaki enkulu).

Kwiimeko ezomileyo, nezinesanti, ukuhamba nomoya (ukhukuliseko lomoya) kusenokuphumelela ukungcwaba izithole xa zisazama ukuhluma.

Isichotho sisenokwenza umonakalo omkhulu kwizithole.

Ubushushu obugqithisileyo (njengakumsinga wobushushu) bunokubanga ukoma okugqibeleleyo bezithole.

Iqabaka kwixesha lonyaka langoko inokuzibulala izithole.

Kwiziganeko ezithile, njengakoojongilanga, yinto eqhelekileyo ukusebenzisa ierhe (roleg) ukwaphula iqweqwe elingaphezulu elinokuba liphuhle njengesiphumo semvula kwintsimi elinyiweyo. Ierhe inokubanga umonakalo kwizithole.



Ilahleko yezityalo kwibakala lamva

Ukutyisa impahla efuyiweyo yingxaki enkulu kwiindawo ezininzi.

Ukutshabalalisa ukhula ngoomatshini kukholisa ukubanga umonakalo kwizityalo - ukuba izikere zesixhobo sokuhlakula azimiselwanga ngokuchanekileyo, naxa umqhubi enganonopheli uqwalaselo olwaneleyo kumsebenzi osesandleni sakhe (xa umsebenzi wokutyala ubungenziwanga kakuhle kwaye nemiqolo ibe ibingalungelelananga kwaye ingathanga tye, ukuhlakula kuba yingxaki kude kubange umonakalo kwisityalo).

Izifo zisenokubanga iilahleko kwizityalo.

Ukhutshiswano olukhulu lokhula lunokwenza isiphumo seelahleko zesityalo.



Yintoni isisombululo samanani ezityalo angaphucukanga?

Ukuba ixesha liyavuma, isityalo sinokuphinda sityalwe (nangona oku ngokuqinisekileyo kuza neendleko ezinobuzaza).

Xa kukho umqolo omnye ongekhoyo (njengesiphumo sokungasebenzi kakuhle kwesixhobo sokutyala) lo mqolo unako ukutyalwa msinyane kangangoko kufunyaniswa ingxaki.

Kubaluleke kakhulu ukuba oonobangela bamanani asezantsi ezityalo bachongwe ukuze banyangwe kananjalo bangaphinda-phindwa kwixesha elizayo lonyaka.

<fn>PulaImvula.FinancialMaize.2009-04.xh.txt</fn>
Financial (Maize) Xhosa

Ukuqonda iFICA xa uvula iakhawunti yasebhanki

Imiyalelo:

Folio strap: Imibandela yemali

Byline: Ulwazi luqhelaniswe ukusuka kunxibelelwano ngekhompyutha



Abavelisi abaninzi bafumene amava eenkxwaleko xa bebezama ukuvula iakhawunti entsha yebhanki. Oku kwenziwe kukuba uMthetho oMiselweyo weZiko lobuLumko kwezeMali yowe-2001 (FICA) ufuna ukuba iibhanki okanye amashishini ezolimo abe nolwazi olungqalileyo malunga nabaxumi nokulandela ngoqwalaselo kunye nengxelo ngeziganeko zotshintshiselwano ezikrokrelekayo ezinokuvela ngenxa yeenkqubo zolwaphulo-mthetho.


Ihlabathi liguqukile. Ukwanda kolwaphulo-mthetho nogrogriso kunyanzele amazwe amaninzi ukusebenzisana ngelinge lokulawula obu butyobo. Sibulela umthetho ophakanyisiweyo nemvisiswano yehlabathi, iziphatha-mandla ngoku zithwaxa izaphuli-mthetho apho kubuhlungu khona - epokothweni. Izaphuli-mthetho nabagrogrisi bafuna imali ukuze baphile. Bajika imali "engcolileyo" abayifumana ngobuqhetseba, ukuthengisa iziyobisi, ukuthubelezisa nangokukhuthuza ngokuthi bayenze imali "ecocekileyo" ngokusebenzisa iindlela zokuzichonga zobuqhetseba okanye ngokusebenzisa amagama abantu abangenatyala abafana nawe. Le nto ifana "nokucoca imali". Lo mkhwa awudli amazwe izigidi eziphinda-phindwe ngezigidi kuphela ngonyaka, kodwa uxhasa ukwanda kogrogriso kwihlabathi liphelele. Ukunqanda lo mqukuqelo, urhulumente ngoku usebenzisa uMthetho oMiselweyo weZiko lobuLumko kwezeMali wenombolo 38 ka-2001.


Ngokuhambelana nomthetho ophakanyisiweyo omtsha zonke iibhanki kufuneka zisebenzise iinkqubo ezingqongqo ngakumbi zokuvula iiakhawunti ezintsha. Oku kuthetha ukuba, ukuze sikwazi ukuthobela lo mthetho, ibhanki ifuna ukuba unike obunye ubungqina ngaphezu kwe-ID xa uvula iakhawunti yebhanki. Lo mthetho ukwafuna ukuba iinkcukacha zobuqu bakho zihlale zihlaziywa rhoqo. Ezi nkqubo zisetyenziswa kwaye ziphunyezwa zizo zonke ibhanki.


Ibhanki okanye ishishini lezolimo malilufane iinkcukacha ezilandelayo kumhlali waseMzantsi Afrika:

I(ama)gama apheleleyo;

Umhla wokuzalwa;

Inombolo kamazisi (xa ingummi waseMzantsi Afrika) okanye inombolo ye-passport kunye nesizwe (xa ingengomntu walapha);

Idilesi yokuhlala; kunye

Neenkcukacha zoqhagamshelwano.



Ukuze ukwazi ukuqinisekisa ukuchongeka abakufunayo kufuneka:

Umazisi wokuchongeka kwakho we-bar yekhowudi okanye, xa i-ID yakho ilahlekile okanye ibiwe, kufuneka i-affidavit okanye ingxelo yamapolisa, isiqinisekiso sesicelo sakho esiphindwayo se-ID kwiSebe leMibandela yaseKhaya; kunye

Ne-passport esasebenzayo; okanye

Imvume yakho yokuqhuba yohlobo lwekhadi.

Ukuze ibhanki okanye ishishini lezolimo liqinisekise idilesi yakho ohlala kuyo kufuneka ubanike uxwebhu olwamkelekileyo oluqulethe igama lakho nedilesi yendawo ohlala kuyo (Iinombolo zeePO Box azisayi kwanela), okanye inombolo yesiza kunye nesiphaluka.



<fn>PulaImvula.FinancialMaize.2009-06.xh.txt</fn>
Financial (Maize) Xhosa

Isiseko solawulo lwemali



Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ngokusebenzisa incwadi yoqeqesho ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling

Grabbing quote: Sidinga imali ukuze sanelise iimfuno zemizimba nezokhuseleko.

Captions: Isazobe 1.1: Isixa esipheleleyo sokusebenza kweendleko

Isazobe 1.2: Inzuzo, indawo yelahleko neqhawula ngokulungelelana



Yintoni ishishini? Ishishini livela njani? Ngokwemigqaliselo yokulawula ishishini, kubalulekile ukuyiqonda le mibuzo ngokuqaphela kanti eli nqaku liza kwenza oko nqo.



Iimfuno zabantu

Ukususela ekudalweni komntu, umntu usoloko enento ayidingayo ukuze aphile. Ukutya, ikhusi nempahla yokunxiba zezinye zezi zidingo. Ekuqaleni, umntu ebezanelisa iimfuno zakhe ngokwakhe ngokuzingela, ngokuvuna izityalo kwezizikhulela endle kananjalo efumana ikhusi emiqolombeni. Uthe xa eqhubela phambili umntu neemfuno zaqhubela phambili zaza izidingo zokuvelisa kunye/okanye zokwenza izinto zaba yinxalenye nomthwalo wobomi.



Yintoni imali kwaye ivela phi?

Xa kuthengwa into ethile, kusetyenziswa imali ukuyihlawulela. Imali liphepha nje kuphela kanti maxa wambi siyamangaliswa, "iphepha lingazihlawulela njani izinto zexabiso." Imali eliphepha ivele ngenxa yengcingane yokusebenza kwemali. Kudala, bekusenziwa utshintshiselwano (ukunanisa okanye ukutshintshiselana ngento ethile ukuze ufumane enye yexabiso elilingana nayo). Umzekelo, umntu ebenako ukutshintshisa inkomo ngeengxowa ezintlanu zombona. Ingxaki ngolu hlobo lotshintshiselwano yayikukuba xa unenkomo kodwa ufuna umbona, bekufuneka ufumene umntu onombona kodwa abe efuna inkomo. Ubunokuligqiba eli hlabathi phambi kokufumana umntu ofuna inkomo endaweni yombona.



Le nkqubo ibinenkxamleko enkulu. Abantu ke bayisombulula le ngxaki ngokukhangela into eyamkeleke kumntu wonke. Le nto yaba yigolide. Ubunako ke ukutshintshisa ngenkomo yakho ukuze ufumane ama-30 g egolide wandule ukuthenga ingxowa yombona nge-10 g yegolide. Igolide yayamkeleke kuye wonke ubani. Emva koko abantu boyika ukuba xa behamba negolide kubo iya kubiwa. Igolide ke ngoko yafakwa ebhanki yona eyindawo enokhuselo waza umgcini-bhanki wafanela ukuba abhale ephepheni isixa segolide onaso ebhanki. Xa uthe wambonisa iphepha, ebekubuyisela igolide yakhe.



Ngoko ke, endaweni yokuqala babange igolide yabo ngephepha, bebesuka batshintshise iphepha ngento abayifunayo, kuba umntu ebebemnike iphepha, unako ukufuna igolide emva kwethuba. Emva kwethuba, abantu abaphindanga bazikhathaza ngokubanga igolide kuba bebenephepha elibonisa ukuba ingakanani igolide abanayo. Namhla wonke umntu uyayamkela imali yephepha.



Abantu bayizuza njani imali?

Umntu angayizuza imali kuphela ngokufumana umvuzo okanye ngokufumana ingeniso kwishishini lakhe eliyimpumelelo.



Ingeniso

Kwihlabathi lanamhla lezinto zala maxesha, ngendlela ethe nqo okanye engathanga nqo amashishini anika zonke iimfuno zabantu. Iinkonzo ezinikwayo okanye iimveliso ezinikwayo ziyathengiswa ngamashishini ukuze imali ezuzwe ngezi nkonzo nangezi mveliso zibe yingeniso yeshishini. Imizekelo yeemveliso kukutya, impahla yokunxiba, izithuthi, ifanitshala nekhusi. Imizekelo yeenkonzo ziinkonzo zonyango, iinkonzo zobonelelo lwesikolo nezoqeqesho nezonxibelelwano. Lo mba wengeniso ukwagxininisa inyaniso yokuba namhla umntu kufuneka azibonelele ngenkoliso yezi mfuno.





Inkcitho

Ngethuba lenkqubo yokunika iinkonzo kunye/okanye ukuvelisa iimveliso ishishini lifumana iindleko okanye iinkcitho ezithile. Ezi ndleko zahlulwa ngokwamaqela amathathu.



Iindleko ezahluka-hlukayo (iindleko zomsebenzi wokuvelisa)

Iindleko ezahluka-hlukileyo zingumsebenzi weziphumo kwaye zifumaneka kuphela xa kukho imveliso. Ngoko ke kukho ubudlelwana phakathi komthamo wemveliso neendleko. Ukuba umnini-mfuyo usenga iinkomo ezilishumi kuphela, iindleko zakho ezahluka-hlukayo ezifana nemivuzo, imixube ejiyileyo, ifula eseziseleni kunye neendleko zokuthuthwa kobisi zinganeno kwezo beziya kubakho xa iinkomo bezingama-50. Imizekelo yeendleko ezahluka-hlukayo zesichumiso, imbewu, imichiza yokutshabalalisa ukhula, umsebenzi wobhambathiso, amayeza emfuyo, izikhothwa, imixube ejiyileyo, izibaseli, abasebenzi bamaxesha athile, ukubekelelwa kwezinto neendleko zokuthengisa.



Iindleko ezisisigxina

Iindleko ezisisigxina zenza laa nxalenye yeendleko ezisisixa esipheleleyo esala ingaguqukanga ngesicwangciso semveliso esithile kungakhathaliseki ukuba kuveliswe isixa esingaphezulu okanye esinganeno. Iindleko ezisisigxina ngoko ke azahluka-hluki kwithuba elifutshane. Zinako ke ngoko, ukwahluka kwithuba elide njengesiphumo senguquko kwisicwangciso semveliso.



Ukuba umlimi wakhe ishedi yokusenga yeenkomo ezingama-50 (isicwangciso sakhe semveliso), iindleko ezisisigxina zeshedi, njengenzala kwimali eyinkunzi kunye nokuhla kwexabiso lezixhobo zokusebenza, ngoko ke liya kuhlala lisisigxina nokuba umlimi uyisebenzisela iinkomo ezilishumi okanye ezingama-50. Nangona kunjalo, xa umlimi enokuguqula isicwangciso sakhe semveliso aze andise ishedi ukuba ikwazi ukufaka iinkomo ezingama-80, iindleko ezisisigxina nazo ziya kuguquka kuba isicwangciso semveliso naso siguqukile. Imizekelo yeendleko ezisisigxina kukuthotywa kwamaxabiso (ukungabikho kwemali esesandleni, inzala, izavenga zeinshorensi, irenti kunye nabasebenzi abasisigxina. Iindleko ziba sisigxina kuphela xa sezifumanekile. Phambi kokuba ithengwe itrektara, zonke iindleko zetrektara ziyahluka-hluka. Yakuba ithengiwe itrektara, iindleko ezisisigxina ngokuphathelele kuyo, ezifana nokuthotywa kwamaxabiso, inzala, iilayisensi kunye neinshorensi, ngoku ziba sisigxina. Le mibango yeendleko ayahluka-hluki ngokweziphumo ngoko ke ayiphenjelelwa ziinguquko zemveliso kwithuba elifutshane.



Ukusindiswa kwemali eyinkunzi (ukuthotywa kamaxabiso)

Ukuthotywa kwamaxabiso yinkcitho yokungasebenzisi mali enxulumene nokuthotywa kwamaxabiso ezinto ezibubutyebi xa zinokuthengiswa ngenxa yokusebenziseka kwazo nobudala bazo.



Iindleko zenzala nezokunika inkxaso

Inzala yimbuyekezo yemali yokusetyenziswa kwemali eyinkunzi yangaphandle okanye ebolekiweyo.



Iindleko ezisisixa esipheleleyo

Iindleko ezisisixa esipheleleyo sisixa sisonke seendleko ezisisixa esipheleleyo kunye nezesixa esahluka-hlukileyo esipheleleyo kwaye ziboniswa kwisazobe 1.1.



Isazobe 1.1





Iindleko ezipheleleyo











Iindleko Iindleko ezahluka-hlukayo

(Iindleko zemveliso)





(R)





Iindleko ezisisigxina (Iindleko zokuqhuba ishishini)





Isiphumo (Y)





Inzuzo/Ilahleko

Inzuzo ilingana nengeniso engaphezu kweendleko ezisisixa esipheleleyo okanye iinkcitho ezisisixa esipheleleyo okanye xa iinkcitho zingaphezu kwengeniso kubakho ilahleko eyenzekayo.



Ingeniso - Iinkcitho = Inzuzo/Ilahleko (I - E = P/L)







Okanye ngokwemigqaliselo yezolimo:





Ingeniso - Iinkcitho zemveliso = Umda wengeniso - Iindleko ezisisigxina = Ingeniso yeFama engesosixa sipheleleyo (Inzuzo/Ilahleko)







Kubalulekile ukuqonda ukuba xa ishishini lisenza inzuzo bonke abaqeshwa ngokunjalo nomnini/abanini bafumana imali abanokuyisebenzisa ukwanelisa iimfuno zabo. Ngoko ke, iinzuzo kufuneka zilondolozwe kwithuba elide, kugxininiswe ukubaluleka kwezenzo zokufama ezilondolozekayo. Xa ishishini, nokuba kungayiphi indlela lisenza ilahleko, kufuneka izinto ziguquke. Nangona abaqeshwa benokuyifumana imivuzo (imali) umnini/abanini abasayi kufumana nzuzo kwaye baya kunyanzeleka ukuphinda baqwalasele ishishini labo ukuze baphungule iilahleko. Amanyathelo anokuqwalaselwa anokubandakanya ukudendwa kwabaqeshwa. Xa kujongwa kwelinye icala, khangela isazobe esilandelayo:



Isazobe 1.2

Costs

Ilahleko

Ingeniso





R



Inzuzo

Indawo yokuqhawuka okulungeleleneyo









Iminyaka (Ixesha)



Ekuhambeni kwexesha ingeniso neenkcitho zamashishini okufama ziye zanda ngenxa yengeniso yeemveliso eye yathi chatha ngokuphakama (ukunyuka kwexabiso) neendleko ezingaphaya kunezesiqhelo (ukunyuka kwamaxabiso). Nangona kunjalo, iengile ebonisa ukunyuka ikwiiengile ezahluka-hlukeneyo, ngoko ke isithuba siyavaleka. Kanti kuba nzima nangaphezulu ukwenza inzuzo. Amashishini okufama angabathabathi bamaxabiso ngenxa yoko awakwazi ukuthengisa iimveliso zabo ngamaxabiso aphezulu azibekela wona.



Ingeniso inokunyuswa ngokunyusa imveliso ngomlinganiselo ngamnye (umbona - itoni/ihektare) kunye/okanye izicwangciso zemveliso eziphuculweyo (umsebenzi wokufama ngokuchanekileyo) kunye/okanye ngemveliso eyandiswayo. Iindleko zinokucuthwa ngokuzingela amaxabiso aphantsi amagalelo kunye/okanye ukunciphisa iindleko ngokudenda abaqeshwa kunye/okanye ukulawula iindleko ngokuphumeza ulwabiwo-mali kunye/okanye imveliso ethe chatha.



Elokuqoshelisa, ishishini linika abantu iimfuno zabo. Nangona kunjalo, ishishini linokuba nempumelelo kuphela xa iinzuzo zigcinwe ngokwesiseko esilondolozekayo. Xa iinzuzo zisenziwa ngokwesiseko esilondolozekayo wonke umntu osefama uyaxhamla kwinzuzo efumanekayo. Xa kusoloko kukho iilahleko wonke umntu uyacinezeleka ngenxa yokucuthwa kokunyuka kwemivuzo okanye ukudendwa, kodwa iba ngumnini osemngciphekweni wokulahlekelwa yiyo yonke into kubandakanywa nezinto ezizezakhe.

<fn>PulaImvula.Fire(maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
Umlilo (Umbona) Isixhosa
Khusela isivuno sakho emililweni
Imiyalelo:
Folio strap: Ukuthintelwa komlilo
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Use a photo of a raging fire on lands
Emva kwehlobo elithile ngakumbi elineemvula ezinkulu nasemva kokwindla kuza ubusika. Ngenxa yexesha lonyaka leemvula, kuninzi ukutya okutyiswa izilwanyana, kodwa oku kukwathetha ukuba imililo yasendle inokubanga ingxaki exhalabisayo kulo nyaka.
Imililo inokwenza umonakalo oxhalabisayo efama. Umcinga omnye wematshisi unokutshabalisa amawaka eehektare zamasimi alinyiweyo. Uninzi lwemililo etshisa izityalo lwenzeka phambi okanye msinyane emva kokuvuna kuba ngeli xesha izityalo zikholisa ukuba sezivuthiwe kwaye zomile.
Indlela yokuthintela imililo
Abantwana mabangadlali ngematshisi.
Abantu mabangalahli imatshisi evuthayo okanye umdiza (isigarethi) engceni eyomileyo, emagqabini, ematyholweni okanye koovimba.
Makungabaswa umlilo ovulekileyo ethafeni okanye ngamaxesha onyaka anomoya.
Abantu mabaqiniseke ukuba yonke imililo icinywe kakuhle.
Xa ubona umlilo
Xa ubona umlilo osethafeni, kuxele oko kwangoko kubamelwane bakho nakumphathi wemililo yendawo ohlala kuyo. Baxelele ukuba umlilo uphi kanye kanye.
Shiya umntu ekhaya oza kuxelela abantu ngomlilo. Ukuba unerediyo okanye ifowuni, iingcingo mazigcinwe zivuliwe ukuze kugqithiselwe iinkcukacha ezintsha msinyane emva kokufunyanwa kwazo.
Ukuba akungomnini-mhlaba, mazise loo mntu ngokuba umlilo uphi kanye-kanye.
Susa zonke izilwanyana zasefama nezixhobo zokusebenza uzise endaweni ekhuselekileyo.
Izixhobo zokusebenza onokuzisebenzisela ukucima umlilo
Izicima-mlilo - amanzi okanye uhlobo olomileyo olungumgubo.
Yenza isixhobo sokubhula umlilo ngeebhanti zerabha ezindala ezimanzi okanye ngeengxowa ezimanzi. Ukubetha umlilo ngeebhanti okanye ngeengxowa ezimanzi kutshabalalisa umoya (i-oksijini/umongomoya) ofunwa ngumlilo ukuze uvuthe. Xa unganelanga umoya, umlilo uyayeka ukuvutha wandule ukucima kancinci, kancinci.
Sebenzisa iimpompo zehabulusaka ukumanzisa izityalo nengca ekufutshane nephambi komlilo. Iimpompo zehabulusaka zikwaluncedo xa kuqwalaselwa ukudunguka komlilo emva kokucinywa kwawo.
Sebenzisa iziphathi zamanzi nempompo yamanzi enokukhupha amanzi awaneleyo.
Izikophu, iiharika nemihlakulo zinokusetyenziswa ukunqamla umlilo ukuze uvuthele kwicala elichasene nelomoya. Isixhobo esixabayo ngumcu womhlaba ophantse ukufana nendlela apho kungekho nto khona enokuvutha.
Sebenzisa izikophu neeharika ukucima umlilo ngesanti nangomhlaba. Kwakhona zisebenzisele ukususa ingca neentsasa ezinokuvutha lula.
Sebenzisa izixhobo zokusika ingca nezityalo ezingekavuthi neziphambi komlilo ozayo.
Ukulwa umlilo
Hlangabeza umlilo ukusuka ngakwicala elinye okanye kumacala amamabini uzame ukucutha ububanzi bomlilo ongaphambili.
Ukuba kukho ibhanti yomlilo (isinqamli) okanye isithintelo esiyindalo esifana nomlambo, zama ukucutha ububanzi bomlilo ngakwicala lesithintelo.
Misela abantu abalwa umlilo kwiindawo ezifanelekileyo zobuchule ukuze bacime amalangatye avuthuzwa ngumoya. Umoya onamandla uyakwazi ukuqhubela phambili amalangatye kude kangangekhilomitha enye.
Kubalulekile ukuwubethela ngaphakathi umlilo kwindawo evuthayo ukuze amalangatye angavuthelelwa engceni nasemagqabini angekavuthi.
Yiba soloko ubeke iliso kwicala oya ngakulo umoya ngalo lonke ixesha.
Xa sowucinyiwe umlilo
Wakuba ucinyiwe umlilo, makwenziwe okulandelayo:
Qiniseka ukuba abantu abalwa umlilo abenzakalanga.
Hamba-hamba kwindawo yomlilo kwiiyure ezintathu obona buncinci ukuqwalasela ukuvuka komlilo.
Buyisela izixhobo zokusebenza kwindawo echanekileyo.
Phinda uzalise iziphathi zamanzi ezifana neetanki.
Khanda izixhobo zokusebenza ezonakeleyo.
Izikhokelo zokunqamla umlilo
Nabani umnini-mhlaba apho uqalise khona umlilo okanye ukuvutha okanye umhlaba onokusuka kuwo umlilo makalungise kwaye agcine isixhobo sokunqamla umlilo ngakwicala lomda wakhe phakathi komhlaba wakhe kunye nawuphi umhlaba osecaleni kwawo. Ngumsebenzi noxanduva lwakho ukuqinisekisa ukuba umlilo ungaqali emhlabeni wakho. Ukwenza izixhobo zokunqamla umlilo ovuthayo, lixesha elichithwa kakuhle kwaye kunokukhusela wena nefama yakho (intsimi, izakhiwo, izityalo nemfuyo) ekutshabalaleni. Abanini bomhlaba osecaleni kovuthayo banokuvumelana ngendawo yokubeka isixhobo esinye sokunqamla umlilo ngaphaya komda.
Isixhobo sokunqamla umlilo:
Masibe banzi kwaye sibe side ngokwaneleyo ukuze sibe nako ngokwaneleyo ukuthintela umlilo wasethafeni ekunwenweleni kumhlaba okufutshane;
Masingabangi ukhukuliseko lomhlaba: kananjalo
Masingabi nanto enokuvutha ise umlilo ngaphaya kwaso.
Injongo yezixhobo zokunqamla umlilo
Injongo yezixhobo zokunqamla umlilo:
Kukuthintela ukunwenwa kwemililo ecimekayo ngengacimekiyo;
Zibonisa apho unokucinywa khona umlilo;
Zibonisa apho ukuvutha okungasemva kungaqala khona;
Zibonisa indawo yokuhlasela komlilo; kananjalo
Zibonisa indawo yokufikelela emlilweni.
<fn>PulaImvula.First-aid.2008-01.xh.txt</fn>
Fist-aid Xhosa



Inyanda yasekhaya yoncedo lokuqala lokunyanga



Instructions:

Byline: Ailungalungiswe ukusuka apha www.health24.com



Umzi ngamnye kufuneka ube nenyanda yoncedo lokuqala lokunyanga enako konke okufunekayo. Gcina enye ekhayeni lakho ukuze enye ibe semotweni yakho.



Londoloza inyanda kwindawo epholileyo, neyomileyo, ibe kude apho banokufikelela khona abantwana abancinci. Qiniseka ukuba uyayazi indlela yokusebenzisa zonke izinto ezikuyo nento ezisetyenziselwa yona.



Ingaba inyanda yasekhaya yoncedo lokuqala lonyango kufuneka iqulathe ntoni?

3 x iibhandeji ezibhijelwayo (50 mm)

3 x iibhandeji ezibhijelwayo (75 mm)

2 x iibhandeji ezingoonxantathu

Umaleko we-gauze: 1 eyomileyo ne-1 eqatywe ipalafini

1 ibhotile ye-Dettol okanye i-Savlon (50 ml)

2 x iimaleko ezincinci zezilonda

2 x iimaleko zezilonda eziphakathi ngobukhulu

2 x iimaleko ezinkulu zezilonda

1 iteyiphu esongwayo encamathelayo (1 m x 2,5 cm)

1 isikere sokusika ibhandeji

Izipeliti

1 isihlambululi samehlo

Izincothuli

1 x umaleko wesilonda sokutsha

1 Ityhubhu yamafutha alwa ukubhutyuka kwesilonda

1 Iiglavu ezilahlwayo emva kokuzisebenzisa kanye

1 isixhobo esingumlomo wokufaka i-CPR

1 ipakethi yeeplasta ezahlukahlukileyo

1 umbekelelo obandayo

iiParacetamol ezifana nePanado

I-calamine lotion, ioyile ye-tee tree, ioyile ye-arnica, I-aloe-vera nocwambu lwe-propolis

I-thermometer (isixhobo sokulinganisa ubushushu)

Ulwelo lokubuyisela amanzi emzimbeni olunjenge-Rehidrat

Amacephe okwenza imilinganiselo






<fn>PulaImvula.Food.2008-01.xh.txt</fn>
Food Xhosa



Qaphela ukhuseleko lokutya



Instructions:

Folio strap: Ukhuseleko lokutya

Byline: Lilungalungiswe ukusuka apha www.health24.com



Ukutya ukutya okanye ukusela amanzi anongcoliseko kunokubanga iintlobo ezahlukahlukileyo zosulelo.



Ukutyhefeka kokutya ligama elisetyenziswa gabalala malunga neentlobo zosulelo ezifunyenwe ekutyeni. Imiqondiso eluphawu lokutyhefeka kokutya ibandakanya iintlungu ezihlabayo zesisu, urhudo, isicefecefe nokuhlanza. Iintsholongwane zingoonobangela abaxhaphake kakhulu bokutyhefeka kokutya, okulandelwa ziintsholongwane zeevayirasi kunye nezixhaphazayo.



Akunakusoloko ukwazi ukuluqaphela ngokulubona ngamehlo, ukulungcamla okanye ukulujoja ungcoliseko lokutya okanye olwamanzi kodwa unako ukuyinciphisa imingcipheko kakhulu kangangoko ngokulandela amanyathelo angenabugocigoci achazwe ngezantsi.



Impilontle yomntu ngokwakhe

Hlamba izandla zakho rhoqo kwaye ngokucocekileyo ngamanzi nesepha, ngakumbi

emva kokuya ngasese;

emva kokuchukumisa izilwanyana;

emva kokuthimla okanye emva kokufinya;

phambi nasemva kokulungisa ukutya;

emva kokuchukumisa inyama, intlanzi okanye iinkuku ezingaphekwanga.

Gquma izilonda ezisezandleni zakho ukuthintela ungcoliseko xa usebenza ngokutya. Qinisekisa ukuba iibhandeji okanye iiplasta zicocekile.



Ukusela amanzi

Qala ngokuwabilisa amanzi phambi kokuwasela xa ungaqinisekanga ngokuba ingaba kukhuselekile na ukuwasela. Amanzi empompo akholisa ukukhuseleka, kodwa amanzi avela kweminye imithombo, efana nemilambo namaqula, awakhuselekanga.

Londoloza amanzi akhuselekileyo kwisiqulathi esicocekileyo, esigqunyiweyo, kukhethwa ukuwagcina kwisibandisi.

Qinisekisa ukuba iziselo ezibandayo neetyhubhu zomkhenkce bezenziwe ngamanzi akhuselekileyo.

Khumbula ukungawaginyi amanzi angenakhuseleko xa uhlamba ebhafini okanye xa uqubha.



Impilontle kwigumbi lokuphekela

Hlamba imiphezulu enjengetafile yegumbi lokuphekela, ikhawuntala okanye isinki, phambi nasemva kokulungisa ukutya apho. Gcina iindawo zokulondoloza ukutya zicocekile (ezifana namathala kunye nezibandisi.

Izinto ezichithekileyo zisule kwangoko.

Sebenzisa amalaphu ahlukileyo okucoca igumbi lokuphekela kulawo okucoca ezinye iindawo zendlu.

Bulala iintsholongwane kumalaphu egumbi lokuphekela, izifunxi nezikhuculi ngokusebenzisa i-bleach uze uwacoce phantsi kokukhanya kwelanga, nto leyo encedayo ukubulala iintsholongwane. Ukuba une-microwave, ukubeka ebushushwini amalaphu kunye nezifunxi imizuzwana engama-60 kuyanceda ekubulaleni iintsholongwane.

Hlamba umgangatho wegumbi lokuphekela kanye ngeveki obona buncinane, ngamalaphu asetyenziselwa kuphela umsebenzi lowo.

Hlamba izitya, izixhobo zokutya kunye neebhodi zokunqunqa ngononelelo - kukhethwa emanzini ashushu anesepha othi umane ukuwatshintsha xa eba mdaka. Hlambulula izitya ngamanzi acocekileyo, ukuba kunokwenzeka,

Sebenzisa izixhobo zokutya nezitya ezilungileyo endaweni yezineentanda nemikrwelo emibi. Iintsholongwane zihlala kwiintanda ezisezikomityini nasezityeni nakwimikrwelo ekwiziqulathi zeeplastikhi nakwiibhodi zokunqunqa.

Ukutya okungaphekwanga kusebenzisele ibhodi yokunqunqa. Kukhethwa ukuba usebenzise ibhodi ethile malunga nenyama, iinkuku kunye nentlanzi, ukuze usebenzise enye malunga nezinye iintlobo zokutya. Kungenjalo, coca ibhodi kakuhle ngamanzi ashushu anesepha emva kokunqunqa uhlobo lokutya ngalunye. Iibhodi zeplastikhi okanye zamatye zezona zikhuselekileyo enyameni engaphekwanga.

Musa ukuphinda usebenzise izitya zokutya nezokutyela emva kokuba bezidibene nenyama ekrwada, intlanzi okanye inkuku, de ube uzihlambe ngononophelo.

Gcina inkunkuma emgqomeni ogqunyiweyo ukhuphe kuyo inkunkuma kwaye uwucoce rhoqo.

Gcina umnyango neefestile zekhitshi zivuliwe kangangoko kunokwenziwa ukuze kufumaneke impepho elungileyo, oku kuyanceda kuthintelo lomngundo nentsholongwane ye-fungus.



<fn>PulaImvula.GearsMaize.2008-10.xh.txt</fn>
Gears (Maize) Xhosa



Ingqiqo ngolinganiselo lweegiyeri



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusebenzisa koomatshini

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo

Photos: Iigiyeri nemiba yolinganiselo

Izinyo levili

Igiyeri yeenyawo

Okuqhutywayo

Umqhubi

Ivili legiyeri



Oomatshini abaninizi basebenzisa iigiyeri. Umzekelo omhle kakhulu ngowebhayisekile, yona eneegiyeri ezenza kube lula ukutshova ibhayisekile, ngakumbi xa kunyukwa umnqantsa. Into eqhelekileyo kukuba iibhayisekile zibe nevili elikhulu legiyeri, elinendawo yokubeka unyawo neqhotyoshelwe kunye namavili egiyeri ashiyanayo ngobukhulu, kwivili langasemva. Xa indawo yokubeka unyawo ijikeleziswa ityathanga litsala amavili egiyeri ajikele ngaphaya ngasemva.

Jonga ivili legiyeri elinendawo yokubeka unyawo eqhotyoshelweyo uze uthelekise ubukhulu balo namavili egiyeri kwisizikithi sevili elingasemva. Yintoni oyiqwalaselayo malunga nawo?

Baninzi abantu abakhe banyuka umnqantsa ngebhayisekile. Ngokuya unyuka umnqantsa kuya kuba nzima ukutshova yiloo nto umkhweli webhayisekile akholisa ukutshintsha iigiyeri ukuze kube lula noko. Xa umqhubi webhayisekile etshintsha iigiyeri, ityathanga lisuka kwigiyeri encinci liye kwigiyeri enkulu enamazinyo athe chatha. Ukuze ke ngoko kube lula ukutyhala iindawo zokubeka iinyawo ukuba zijikele. Xa eya ngokuba maninzi amazinyo egiyeri engasemva, kuya ngokuba lula ukutshova ibhayisekile ukunyuka ummango nangona ibhayisekile ihamba kancinci ukuya phambili.

Kuya kwenzeka ntoni xa umqhubi webhayisekile onyuka umnqantsa etshintsha igiyeri ukusuka kwivili legiyeri enkulwana ukuya kwencinanana? Ingaba kuya kuba lula okanye kuya kuba nzima ukutshova ngeenyawo?


Ulinganiselo lweegiyeri (ulinganiselo lwesantya)

Isizathu sokuba iibhayisekile kube lula ukuzitshova ngeenyawo ukunyuka umnqantsa xa kutshintshwe iigiyeri kwenziwa yinto ebizwa ngokuba lulinganiselo lweegiyeri (isantya solinganiselo). Ulinganiselo lwegiyeri lunokubalwa ngokwamanani kanti imizekelo iboniswe ngezantsi. Kanye-kanye, ulinganiselo luthelekelelwa ngenani lamazinyo evili ngalinye legiyeri, ityathanga alihoywa kwaye alingeni kwisibalo songqinelwaniso.



UMZEKELO:

Ukuba igiyeri yendawo yokubeka unyawo ijikeleza kanye, ingaba igiyeri yezinyo levili iya kujikeleza kangaphi?



INANI LAMAZINYO KWIGIYERI YEENYAWO = 60 YAMAZINYO = 2 (IGIYERI YEZINYOLEVILI LIJIKELEZA

INANI LAMAZINYO KWIZINYO LEVILI 30 YAMAZINYO KABINI)





Ulinganiselo lweegiyeri nalu 1 : 2

IGIYERI IGIYERI

YEENYAWO YEZINYO LEVILI



Umzekelo ongasentla ubonisa ukuba ngexesha ngalinye igiyeri yeenyawo ijikeleza kanye, igiyeri yezinyo levili elingasemva ijikeleza kabini ukuze kube lula ukunyuka ummango.



Zama imibuzo elandelayo:

Ukuba igiyeri yendawo yokubeka unyawo ijikeleza kanye, ingaba igiyeri yezinyo levili iya kujikeleza kangaphi?









INANI LAMAZINYO KWIGIYERI YEENYAWO = _____________=

INANI LAMAZINYO KWIZINYO LEVILI



Ulinganiselo lweegiyeri nalu 1 :

IGIYERI IGIYERI

YEENYAWO YEZINYO LEVILI



Ukuba igiyeri yendawo yokubeka unyawo ijikeleza kanye, ingaba igiyeri yezinyo levili iya kujikeleza kangaphi?



INANI LAMAZINYO KWIGIYERI YEENYAWO = _____________=

INANI LAMAZINYO KWIZINYO LEVILI



Ulinganiselo lweegiyeri nalu 1 :

IGIYERI IGIYERI

YEENYAWO YEZINYO LEVILI



Ukuba igiyeri yendawo yokubeka unyawo ijikeleza kanye, ingaba igiyeri yezinyo levili iya kujikeleza kangaphi?



INANI LAMAZINYO KWIGIYERI YEENYAWO = _____________=

INANI LAMAZINYO KWIZINYO LEVILI



Ulinganiselo lweegiyeri nalu 1 :

IGIYERI IGIYERI

YEENYAWO YEZINYO LEVILI



Ingaba ulinganiselo lweegiyeri lusiphembelela njani isantya?
Ulinganiselo lweegiyeri lusixelela indlela igiyeri enye ejikeleza ngayo ngokukhawuleza xa ithelekiswa nenye.

Xa igiyeri yethu yegalelo (yamazinyo ali-10) ijikeleza ngesantya se-5 rpms , kwaye ibe inxulunyaniswe kwigiyeri yethu yesiphumo (yamazinyo angama-50), igiyeri yethu yesiphumo iya kujikeleza ngesantya se-1 rpms.

Kutheni?
Ulinganiselo lwethu lweegiyeri yi-50:10... okanye 5:1

Ukuba igiyeri yethu encinci ijikeleza nge-1x, igiyeri yethu enkulu ijikeleza nge-1/5 kuphela. Ithatha imijikelezo emi-5 yegiyeri yethu encinci iyise kumjikelo om-1 wegiyeri yethu enkulu. Ngoko ke igiyeri yethu enkulu ijikeleza ngesantya se-1/5 = 1rpm.

Kwenzeka ntoni xa ulinganiselo lwethu lweegiyeri luyi 1:3?
Kwesi siganeko igiyeri yethu yegalelo ithe chatha ngobukhulu nge-3x kunegiyeri yethu yesiphumo.

Ukuba igiyeri yethu yegalelo ibijikeleza ngesantya sama-20 rpms, umjikelezo ngamnye, ubuya kwenza imijikelezo emi-3 yegiyeri yethu yesiphumo. Isiphumo sethu besiya kuba ngama-60 rpms.

Umqhubi noMqhutywa

Umqhubi yigiyeri okanye izinyo levili elinamandla angqalileyo. Kumzekelo webhayisekile, umntu oqhuba ibhayisekile utyhala iindawo zokubeka iinyawo. Izinyo elikhulu levili eziqhotyoshelwe kulo iindawo zokubeka iinyawo 'ngumqhubi' (linamandla) kanti izinyo levili elincinci kwivili elingasemva 'liyaqhutywa'. Asiyonto eqinisekileyo ukuba elikhulu lingumqhubi welincinci - ubukhulu abubalulekanga. Into ebalulekileyo kukuba ngubani obe namandla kuqala?



Khumbula ukuba xa kukho amazinyo amavili al iqela ahlanganiswe ngamatyathanga, axokomezelwe kwintsimbi enye, isenokuba lelinye izinyo levili elinokuba ngumqhubi kulandelelwano olulandelayo.



Xa kulandelwa ulandelelwano, kubalulekile ukukhangela ubukhulu beegiyeri / amazinyo amavili. Amazinyo amavili aphembelela isantya sokujika-jika kwentsimbi. Isantya sokujikeleza kwentsimbi siso esalatha isantya sokujikeleza kwentsebenzo-matshini yembewu ukuze sona salathe ukuba ingakanani imbewu etyalwayo. Ukukhawuleza okuthe chatha kokujikeleza kwentsimbi, kwalatha uchatha wembewu etyalwayo.



Xa kufakwa amaqondo, unokufumanisa ukuba kutyalwa imbewu eninzi kakhulu, ngoko ke yazi ukuba ukuqhutywa kwentsebenzo-matshini yembewu yintsimbi okokugqibela,kwenzeka ngokukhawuleza okukhulu kwaye kufuneka kucothisiswe. Inye indlela yokucothisisa intsimbi kukuguqula ubukhulu bamazinyo amavili abandakanyeka ekuqhutyweni kwaloo ntsimbi.

<fn>PulaImvula.Goal.2008-04.xh.txt</fn>
Goal Xhosa



Ingaba silahlekelwe ngumkhondo weentsika zenjongo?



Instructions:

Folio strap: Uphuhliso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Izizixa ezikhulu imali echithwa liSebe leMibandela yezeMihlaba, iSebe lezoLimo, iiTrust zeZityalo eziZiinkozo zakwaGrain ezahluka-hlukileyo, amashishini ezolimo, amaqumrhu enkxaso yegalelo, imibutho yobutyebi obuyimithombo namashishini abucala (NGO's) (ukubala abambalwa kuphela) kuphuhliso lwezolimo eMzantsi Afrika. Umbuzo osalayo mnye - ingaba konke oku kunaso na isiphumo esinqwenelwayo?



Uphuhliso, lubandakanya uphuhliso lomfama, singatsho ukuba lunxulumene nabantu. Ngabantu ekufuneka bekhulile, baphuhle, bafunde bazuze namava. Ukujolisa kuphuhliso lomfama akunxulumenanga nokubona lowo unokuvelisa ezona nkozo zininzi, kodwa kumalunga nokuncedisa amafama ukuzuza izakhono nolwazi oluya kumnika isakhono sokwenza umsebenzi wokufama ezimele yedwa, kwaye ibe ngumsebenzi olondolozekayo nonenzuzo.



Ukuba sikufuna ngenene ukwenza umahluko kubalulekile ukujolisa kubantu ngabanye kananjalo nakubahlali ukuze sifumanise imithombo yobutyebi abanayo sandule ukwakha kuloo mithombo yobutyebi. Kulula kakhulu ukusuka umntu angxamele kwindawo ethile, ajolise koko bangenako abantu aze enze ngathi uyabancedisa ngokwenza konke acinga ukuba kufuneka bakwenzelwe. Kwenzeka ntoni ke xa seleyeka ukubenzela ezo zinto? Okufunekayo kukuba sisuse abantu kwindawo abakuyo kwixesha langoku, sithe chu kwaye siqaphela, siqinisekise ukuba bazonwabele iinguquko namalinge ophuhliso, bade bafike apho bafuna ukuba khona (hayi apho thina sicinga ukuba kufuneka bafike khona).



Kubonakala ngathi kujoliswa kumba othi "okukhulu kuko okuphucukileyo". Ngokuqinisekileyo likhona ibanga ekufuneka beqale kulo abantu, nokuba lelomsebenzi omncinci. Kukho abantu abangabalimi abalondoloza ubomi kuphela nabangenabhongo lokuba yenye into engaphaya kwaleyo - kanti naleyo into ilungile. Kuphinda kubekho abo benza umsebenzi wokufama kakuhle ngenene kwaye baqhubela phambili ukusuka emsebenzini omncinci kanti baya kugqibela ngokuba ngabalimi abakhulu, ngenye imini. Bakhona ke nabo benza umsebenzi omkhulu wokufama kananjalo babe bewenza kakuhle (enyanisweni, maninzi amabanga ahlukahlukileyo phakathi kwasezantsi naphezulu).



Ukuba izindululo zophuhliso zethu kufuneka zilondolozekile, kufuneka sifumane abantu apho bakhoyo sibasuse apho - andikuncomi ukufumana ababhambathiswa abakhulu afika batyale, balime baze bavune kanti oko kuya kubizwa ngokuba 'luphuhliso lwamafama' - asilophuhliso olo kuba kaloku aba babhambathiswa bangasuka baqeshe umhlaba lowo kuphela. Enyanisweni, amafama mhlawumbi bekunokuba bhetele xa bebeqeshisa ngomhlaba wabo kubabhambathiswa njengoko iindleko zokusebenza zixhome ngokungathethekiyo, ngaloo ndlela ke umbhambathiswa unesabelo kwiinzuzo ezifumanekayo (utya kabini yena lo gama umfama esenokungabi nanto ayityayo kwaphela).



Masibuyele kwiziseko sijolise kuphuhliso lwabantu. Ukuba umhlaba wakho usetyenziswa ngabanye ababhambathiswa abakhulu - cinga nzulu ngendawo oya kuyo nexesha oya kulithatha xa ungumfama xa kuthelekiswa naxa ungumnini-mhlaba.

<fn>PulaImvula.Graanprodusent.2008-08.xh.txt</fn>


Graanprodusent Xhosa



Dibana nabanyulwa

Kuphuhliswa Umvelisi Wonyaka Wezityalo Eziziinkozo



Imiyalelo:

Folio strap: Umvelisi Wonyaka Wezityalo Eziziinkozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo

yoPhuhliso lwamaFama


Abanyulwa abathandathu abaya kukhuphisana phantsi kwesihloko esithi: Kuphuhliswa Umvelisi Wonyaka Wezityalo Eziziinkozo: 2008, sebenyuliwe. Ngomhla we-17 Oktobha, ophumeleleyo uya kuvakaliswa kumbhiyozo webhongo oququzelelwa ngabakwaGrain SA:

UDeliwe Ntebele Mutlwane
UDeliwe wazalwa ngowe-1961 eKrugersdorp Kagiso kwaye ungumntwana wokuqala kaMn.u noNksk. Ntebele. Uyise wayengumlimi kanti unina wayengumongi-baguli. UDeliwe utshate noMnu. Mutlwane kwaye banabantwana ababini. Inkuthazo nenkxaso uyifumana kumazala notatazala wakhe.

UDeliwe waya esikolweni sabaqalayo eAobakwe Primary eseItsoseng kwiPhondo laseMntla-Ntshona waza waya kwesemfundo ePhakamileyo eReeitumetse Secondary apho agqibezela khona iBanga le-12. Waqhuba nezifundo zakhe ngokwenza izifundo zobutitshala eBethel Seminar waza wafundela ukubeka isitena nokwakha kwizifundo ze-N6. Yiloo nto uDeliwe wagqibela ngokwakhela iSebe likaRhulumente lamaPhondo neZindlu.

Ngowe-1991 uDeliwe walushiya phantsi uqeqesho lwakhe waqalisa ngokwenza umsebenzi wokufama ngamaxesha athile kwada kwangowe-2002 apho athe waba ngumlimi wexesha elipheleleyo. Uqeshe ifama eMarotse (kummandla waseDelareyville) kananjalo ukwawenza noninazala lo msebenzi wokufama. Ulilungu leqela lezifundo leFrischgewaagd kummandla waseDelareyville; kwaye uyile kwiindibano zezifundonzulu zamathuba amafutshane ezifana nezifundo zolondolozo lweTrektara nezixhobo zokusebenza efama, Intshayelelo yomsebenzi wokuvelisa umbona, Umsebenzi Wokuvelisa Umbona Okwinqanaba Eseliphambili kunye nokuthengisa, ukulawulwa kweShishini leZolimo kunye nezifundo zokulawulwa koMsebenzi oYilwayo zaseGrain SA, NWK, eze-Promise Farmer neze-Business Today.

UDeliwe ebengumlimi ozimeleyo kajongilanga nombona iminyaka emine kwaye unayo nemfuyo yeenkomo, iihagu, iibhokhwe kunye neegusha.

UIsaac Khuto

UIsaac Khuto wazalwa ngowe-1944 eBoksburg apho uyise wayesebenza njengomabhalana evenkileni. Akuba neminyaka emibini ubudala abazali bakhe bamthumela eFicksburg ukuba aye kuhlala efama notat omncinci wakhe noanti apho iminyaka yakhe yobuntwana wayichithela khona. Ukususela kwiminyaka esixhenxe yobudala wayesalusa iigusha kwaye usalikhumbula ivumba lengca ekuseni, xa isibhakabhaka sasigabuke kangako ukuze ade abone phezu kweentaba zaseLesotho. Babebukela iitrektara zisebenza emasimini aseLesotho kwaye wayesoloko ezibuza ukuba kazi kungabanjani ukuqhuba itrektara.

UIsaac wayehamba kwisikolo sasefama waza emva koko waya kwisikolo semfundo ephakamileyo eFicksburg apho waphumelela khona ibanga lesi-8. UIsaac wasebenzela abakwaFrasers eFicksburg iminyaka elishumi elinesibini. Akuba ephuhle umdla wokurhweba, waqalisa ngomsebenzi wokurhweba eyedwa ethengisa iziqhamo nemifuno. Kuthe kuba ishishini likhula, wakwazi ukuzithengela iteksi yakhe yokuqala waza wakwazi ukuliphuhlisa eli shishini phakathi kowe-1978 nowe-1998. Ngowe-1983 uIsaac wabona ithuba lorhwebo kwezezibele waza wathenga ihotele/indlu yabahambi. Nangoku usenayo ihotele leyo kwaye unemvume yokuthengisa utywala.

Ebomini bakhe, uIsaac ebeyimbethi-manqindi eyingcaphephe. Waqala njengegangxa ngowe-1960 waza emva koko waba yingcaphephe. Uthetha athi: Kwiqonga lokubetha amanqindi umcimbi umalunga nawe kuphela kunye nesakhono sakho," - kulapho wafunda khona ukuzithemba. "Akukho ndawo yokuzimela kungekho neyokubalekela kwaye ufunda ukujongana nobomi ngokungena ngentloko," utshilo uIsaac. UIsaac usaqeqesha iklabhu yeembethi-manqindi eFicksburg, kwaye wayengusihlalo weklabhu yeeMbethi-manqindi eFree State kanti okwangoku ungusihlalo wephondo leFree State Boxing Federation. Ukwangusihlalo weqela lofundonzulu leImperani laseGrain SA eFicksburg.

Ngowe-1998, uIsaac wathenga ifama, iDiyatalana yeehektare ezingama-230 waza waqalisa ngomsebenzi wakhe woqeqesho njengomlimi. Wayefuna ukuyithenga ngokuphelela kwayo ifama yama-460 eehektare kodwa woyika ukuqalisa ngetyala elikhulu kakhulu - ifama yahlulwa ngokweziqingatha ezibini waza wathenga isiqingatha esinye. Ngowe-2006 wakwazi ukuqesha ama-65 eehektare ongezelelweyo omhlaba oowawutyebile nowawukufutshane.

Ngowe-2007/2008, uIsaac wavuna isivuno esasimalunga ne-3,5 yeetoni/ngehektare zengqolowa kumhlaba ongangama-79 eehektare kanti nangona wathi wafumana umonakalo wombona wakhe owaba nobuzaza wesichotho, isityalo esisentsimini yakhe sisesihle.

UIsaac utshate noLerato kwaye banonyana namantombazana amabini.

UMaphale Samuel Moloi
UMaphale wazalelwa kwifama yaseMagdelena, apho uyise wayesebenza njengomsebenzi wasefama, kummandla waseFouriesburg ngowe-1969. Babengabantwana abasibhozo - ababini bengamakhwenkwe kanti amantombazana ayemathandathu. UMaphale waya esikolweni kwiLokishi yaseMashaeng ngaphandle kweFouriesburg, apho waphumelela khona iBanga le-12. Ngeempelaveki ebesiya kwifama eyayikufutshane, ifama kaMnu. Du Plessis, apho wayeqhuba khona itrektara aphinde ancedise. UMaphale wabona indlela uMnu du Plessis awayewusebenza ngayo umhlaba waza wasoloko enephupha lokuba nefama eyiyeyakhe. "UMnu du Plessis wandinceda kakhulu ngokuvusa umdla wam kanti kananjalo bendimmamela uNksk Jane McPherson xa ethetha kwiLesedi FM malunga nomsebenzi wokulima izityalo eziziinkozo ndaza ndavuseleleka ukuba ndiphumeze iphupha lam," uthethe watsho uMaphale.

UMaphale wayesebenza kwiSebe leMibandela yezaMakhaya kwiFouriesburg Border Post ukususela ngowe-1993 - 2007. Ngowe-1996 waqalisa ukufama ngeenkomo neegusha kumhlaba odityanelweyo waseFouriesburg. Ngowe-2004 waqesha ama-30 eehektare zentsimi kumfama orhwebayo, uMnu Osborne, waza watyala umbona. Ngowe-2006 waqesha ama-4 179 eehektare zentsimi kuMasipala waseFouriesburg apho enza umsebenzi wokufama kwithuba langoku. "Mhlawumbi ndinganako ukuqesha ama-400 eehektare zomhlaba onesakhono esiphezulu kulo nyaka, kodwa abakwaGrain SA makhe beze baze kubona lo mhlaba kuqala," uthethe watsho uMaphale.


UBoy Mokoena
UBoy wazalwa kummandla waseMiddelburg ngowe-1948 apho uyise wayesebenza njengomsebenzi wasefama. Wafunda kwisikolo esasilapho sasefama apho waphumelela khona iBanga lesi-5. Ngeli thuba, utata wakhe wayengumfama wamaxesha athile kumhlaba owawudityanelwe kummandla wase Vlaklaagte. UBoy uthi ukhumbula loo maxesha wayelima ngawo notata wakhe belima ngeenkabi.

Ngowe-1981 uBoy waqalisa ngokulima kumhlaba wakhe oziihektare ezili-10 zomhlaba karhulumente awathi wawuqesha. Ethubeni, wanikwa ufikelelo kwiihektare ezingama- 50 zomhlaba okummandla waseVaalspruit (kufutshane eBronkhorstspruit). Kwithuba langoku, uBoy ulima umhlaba oziihektare ezingama-545 awuqeshe kurhulumente kanti ukwaqesha enye yeehektare ezingama-300 enomhlaba otyebileyo kumafama akufutshane. Ulime umbona kuyo yonke le ntsimi kulo nyaka. UBoy kananjalo unomhlambi weenkomo ezingama-300 azityisa kumhlaba odityanelweyo kwiinyanga zasehlotyeni kodwa ebusika zitya emasimini ombona.

UBoy utshate noLinah owaba sisithandwa sakhe besesesikolweni kanti banabantwana abane. Ulilungu eliqukezayo leqela lofundonzulu laseGrain SA kwaye uyile kwizifundonzulu ngomsebenzi wokuvelisa umbona ngokunjalo nezifundo ngokulondolozwa kweTrektara nezixhobo zokusebenza efama. Kwiinyanga ezizayo ezimbalwa, uza kuya kwizifundo Ezikwinqanaba Eseliphambili ngomsebenzi wokuvelisa umbona nokuthengisa, kananjalo nezifundo zokulawula ishishini lezoLimo (Agribusiness).

ULabious Manoto
Utata kaLabious wayevela eKoppies eFree State. Wema eLombaardslaagte apho wazalwa khona uLabious ngowe-1948. Ngomnye wabantwana abalishumi elinesibini. Utata wakhe waqaphela ukuba babehlala kumhlaba otyebe kakhulu waza waqalisa ukulima, esebenzisa iinkabi zeenkomo. "Uthando lwam lomsebenzi wokufama lilifa endalifumana kutata wam," watsho uLabious.

ULabious uphumelele iBanga lesi-8 ngowe-1966, apho athe emva koko waphumelela izifundo zokwakha ngowe-1969. Wayesakha izikolo kummandla waseMafikeng ukususela ngowe-1970 waza wasebenza kwisakhiwo sokuqala ukuba nemigangatho emibini eMafeking. Emva koko, wasebenzela iSebe lemiSebenzi kaWonke-wonke.

"Ngenxa yothando lwam lomsebenzi wokufama, ndaqalisa umsebenzi wokufama kumaxesha athile ngowe-1975. Ndibe neehektare ezi-15 zomhlaba ongowam (kwindawo edityanelweyo) ndaza ndaqesha omnye weehektare ezingama-30, utshilo uLabious. Ngeli xesha asebenza kwiSebe lezemiSebenzi kaWonke-wonke wayefumana iintsuku ezingama-30 ngonyaka. Ebeqinisekisa ukuba uthatha iintsuku zakhe ngexesha lonyaka lokutyala ukuze ongamele ukutyalwa kwezityalo zakhe. ULabious wayenomntu omnye omsebenzelayo kwaye babesebenza ubusuku nemini ngexesha lokutyala - kwi-Massey Ferguson 65. "Bendisebenza edolophini phakathi kweveki ndize ndigoduke ngeempelaveki ukuze ndize kubona umsebenzi wokufama," watsho uLabious.

Ishishini lakhe lokufama lakhula waza ukususela ngowe-1991 wahlala efama evukela emsebenzini yonke imihla. ULabious walima ngamaxesha athile kwada kwangowe-1996 apho wayeselesebenza iihektare ezingama-500. ULabious uqale ukwenza umsebenzi wokufama ixesha elipheleleyo ukususela ngowe-1997 kanti kwithuba langoku selelima malunga neehektare ezili-1 000.

USamuel Nyambose
USamuel wazalwa efama, kummandla waseReitz apho uyise wayengumsebenzi wasefama, ngowe-1944. Wayengomnye wamakhwenkwe amahlanu kusapho lwakhe. USamuel wafunda eReitz waza waphumelela iBanga lesi-8. Uthe akugqiba ukufunda waya eGoli apho wasebenza khona kwiqumrhu lobunjineli njengomsebenzi obamba apha naphaya iminyaka emithandathu. USamuel wathi ke waya ePhuthaditjhaba wavula ivenkilana encinci yempahla esetyenziswa mihla le ekhaya. "Njengoko ndandizalelwe efama ndandisoloko ndifuna ukuba ngumfama yiloo nto ndathi ndakufumana ithuba lokuqesha ifama kummandla waseKaallaagte ngowe-1997, ndalitsibela elo thuba," watsho uSamuel. Wahlala kulo mhlaba iminyaka emithathu. Ngowe-2000 wathenga ifama iLorelei kummandla wasePaul Roux ngokusebenzisa isibonelelo sama-R30 000 nemali-mboleko eLand Bank.

"Amaxesha abe nzima kakhulu, kodwa kulo nyaka ngoncedo lwaseGrain SA nolweOVK, ndikwazile ukuhlawula ityala lam lemveliso eOVK nelaseLand Bank kanti ndinemali eseleyo yokutyala iihektare ezingama-30 zengqolowa," uthethe watsho uSamuel.

<fn>PulaImvula.Harvest.2007-12.xh.txt</fn>
Harvest Xhosa



Ligalelekile ixesha lokuvuna!



Instructions:

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo wakwaGrain SA wenkqubo yoPhuhliso

Iifoto ezikhaphileyo zibonisa intlekele enokufunyanwa ngumfama wengqolowa xa amalungiselelo akhe okuhlanganisela engamanga kakuhle. Ezi foto zathathwa ngoFebhuwari emasimini eMpuma-Koloni - le ngqolowa ayizange ivunwe, kwaza kwafuneka ukuba amasimi atshiswe!



Ilusizi kakhulu into yokuba emva konyaka wokusebenza ungakwazi ukusa ukutya okuziinkozo kuvimba we-silo yiloo nto kufuneka kwenziwe konke okusemandleni ukuthintela ukwenzeka kwesi siganeko.



Ngelishwa ingqolowa sisityalo esifanele ukuvunwa ngomatshini ukuze isivuno sibe sihle kangangoko nomgangatho waso ube mhle kanti ngaphezu koko, abavuni bengqolowa baziqhuba ngokwabo nto leyo ethetha ukuba ngoomatshini abanexabiso eliphezulu xa kuthelekiswa neminye. Ukubekwa kwemigangatho yengqolowa kubaluleke kakhulu kwixabiso layo kwaye ingqolowa sisityalo esilahlekelwa ngumgangatho waso ngokukhawuleza okukhulu kwaye kuba lula xa ingavunwanga ngexesha elichanekileyo. Ingqolowa kufuneka ivunwe msinyane kangangoko, njengoko imvula nje encinci ena phezu kwengqolowa evuthiweyo iya kwanela ukuthoba umgangatho wayo ze ngolo hlobo imveliso yengqolowa ingabi nanzuzo.



Inkoliso yamafama amancinci kuye kufuneke ukuba ixhomekeke kubahlanganiseli bababhambathiswa ukuvuna isityalo sabo. Iliqela imiceli-mngeni enxulumene noku:

Umvuni ongumbhambathiswa

Ukholisa ukungena kwiimvumelwano namafama kuselithuba kwixesha lonyaka.

Uyakhuthazeka ukungena kubhambathiso lweehektare ezininzi kangangoko njengoko oku kuthetha ingeniso.

Akakwazi kucingela kwangethuba langaphambili ukuba imvula iya kuna nini kwaye phi ngaloo ndlela unokubambezeleka.

Ukhetha ukuvuna amasimi amakhulu angenazikhonto njengoko umatshini unako ukusebenza iihektare ezininzi ngemini kuba uza kujikeleza amaxa ambalwa entsimini.

Akafuni kulinda iinqwelo zokulayisha.

Uhlawulwa ngokwenani leehektare azivunileyo hayi ngokomgangatho obonwa ngumfama.

Ujongana namaxesha okungasebenzi - xa oomatshini besebenza kakhulu bayaphuka kwaye oko sukuba kungabonakalanga kwangethuba elingaphambili.

Akakwazi kusoloko ezifumana iinxalenye zoomatshini kuba konke oku kwenzeka ngexesha leKrisimesi nangoNyaka oMtsha xa uninzi lwabantu lukhetha ukuthatha ikhefu.



Konke oku kuvakala kunganiki themba kodwa kuyimfuneko ukuziqwalasela izinto ezinokuba yingxaki ukuze umntu akwazi ukucinga amacebo okoyisa ezo ngxaki.

Umfama kufuneka:

Enze amalungiselelo nombhambathiswa kuselithuba.

Azame ukuqinisekisa ukuba umbhambathiswa akenzanga sithembiso singaphezu kwamandla akhe.

Aqinisekise ukuba amatye ambalwa entsimini kangangoko kunokwenzeka njengoko anokonakalisa inxalenye kamatshini ovunayo.

Alungiselele iinqwelo zokulayisha ezaneleyo zibe khona emasimini ukuze umsebenzi ungabambezeleki.

Enze amalungiselelo okulondoloza ingqolowa ukuba ayikwazi kususwa entsimini.

Enze amalungiselelo noovimba bee-silo bendawo yakhe apho ingqolowa inokomiswa khona, ithuba xa likhona oku kufuneka kwenziwe.



Kukho izinto ezimbini ezivusa umxhelo malunga nexesha lonyaka lokuvuna - ukugqibeka komjikelo wemveliso yesityalo esinye ngokunjalo isiqalo selinye ixesha lonyaka. Kubalimi abavelisa ingqolowa eFree State, umba wolondolozo lokufuma emhlabeni uphelele mhlawumbi ngowona mba ubalulekileyo kwinkqubo iphelele yokuveliswa kwengqolowa kwifusi lasehlotyeni.



Ukubaluleka kokulondoloza ukufuma emhlabeni akunakugxininiswa ngemfezeko. Le nkqubo kufuneka iqaliswe kwangoko emva kokuvuna isityalo sexesha elidlulileyo. Zintathu izinto ezilutshaba lokulondolozeka kokufuma:

Utshaba lokuqala luqukuqelo olwenzeka ngenxa yomphezulu olukhuni kakhulu othintela imvula ukuba igqobhoze okanye xa imvula inkulu kakhulu isuka ingakuvumeli ukugqobhozeka komphezulu womhlaba.

Olwesibini yintshukumo yemijelwana emincinci - oku kukuhamba kwamanzi esiya phezulu ngakumphezulu apho anokuguquka abe ngumphunga aze alahleke emoyeni ongqonge umhlaba. Oku kwenzeka xa umphezulu ugangathekile kwaye ulukhuni.

Olwesithathu lukhutshiswano olwenziwa lukhula - ukhula olusentsimini lusebenzisa ukufuma wena mfama ozama ukukulondolozela isityalo esilandelayo.



Kufuneka uphathe amasimi akho ukusuka kwixesha lesivuno sexesha elidlulileyo ukuya kwixesha lokutyala ukuqinisekisa ukuba ulondoloza amanzi amaninzi kangangoko kwimbonakalo yomhlaba kangangoko. Impumelelo yesityalo esilandelayo ubukhulu becala isezandleni zakho!



<fn>PulaImvula.Hat(maize).2011-01-12.xh.txt</fn>
Hat (Maize) IsiXhosa
Umnqwazi womhlaba - ukubeka okuxabisekileyo kwakho phantsi kokhuselo
Imiyalelo:
Folio strap: Umhlaba
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Grabber: Ukubeka umhlaba wakho wexabiso phantsi kokhuselo linyathelo elihle kakhulu!
Xa ubani eqwalasela iingqokelelo zamanani abonisa ufumanisa ukuba amanqanaba okuchuma komhlaba kwi-Afrika esemzantsi ayehla kanti siyacutheka nesiqulatho somhlaba esichunyiswe ngolutho oluyindalo kuphela, oko kuthetha ukuba zininzi izizathu ezilungileyo zokucinga ngeenzuzo zokutyala izityalo ezikhuselayo ngakumbi ngenxa yeemvula eziqalisa kade ukuna neendleko zegalelo lemveliso eziphezulu zokuqalisa umsebenzi - yomibini le miba esiyifumana kweli xesha lonyaka, inako ukuthintela umlimi ukuba angawutyali umbona.
Nangona izityalo zokukhusela iyindlela eseyisetyenziswa kwiikqubo zokujikelezisa izityalo kwiinkulungwane ezininzi, abalimi kule mihla sebethande ukuqhela ukusebenzisa izichumiso nemichiza etshabalalisa ukhula. Ingqalelo eyandayo yokulondoloza ubume bemeko esingqongileyo ikhokelela ekubeni abalimi banamhla baphindele kujikeleziso lwezityalo zokukhusela ngenxa yeenzuzo abazifumana kuzo.
Uncedo lwezityalo ezikhuselayo
Izityalo ezikhuselayo ziluncedo ngezizathu eziliqela:
Ukuphuculwa kwesakhiwo somhlaba
Isakhiwo somhlaba siphuculwa nanini xa isityalo similisela iingcambu kwaye sikhula emhlabeni ogangathekileyo. Umhlaba uba nemingxunyana kwaye xa unjalo ukufunxa kwaye ukulondoloza phucukileyo ukufuma. Xa umhlaba ushiywe ungalinywanga kwithuba elithile lexesha, umphezulu uyagangatheka ukuze oko kubange ukuqengqeleka kwamanzi axabisekileyo. Izityalo ezikhuselayo zikhusela umphezulu womhlaba elangeni elinobungozi njengengubo kanti azinciphisi kuphela amanqanaba okugangatheka koko zikwazisa izidalwanana eziphilayo ezifana nemisundululu eziphila kakuhle xa zicumza amasuntswana ezityalo.
Ulawulo lokhukuliseko
Izityalo zokukhusela zisebenza ukubamba umhlaba ukuba uyondelelane ukuze kucutheke kakhulu kangangoko nakuphi ukulahleka komhlaba ngenxa yokhukuliseko lwamanzi okanye lomoya.
Ukuchuma komhlaba
Uninzi lwezityalo zokukhusela lunika ubutyebi bendalo lwezichumiso ezityebileyo ezingenamichiza. Imidumba yongeza i-nitrogen exabisekileyo emhlabeni. Xa kunokwenzeka ukuba ube ufake isichumiso kakuhle ngexesha lonyaka lokulima uze ube namanqanaba agqithisileyo e-nitrogen emhlabeni, mhlawumbi njengesiphumo sesityalo esingakhulanga kakuhle ngenxa yembalela, umzekelo, ngoko ke ezi zondlo zinokusetyenziselwa uncedo oluthe chatha ngokutyala isityalo sokukhusela esifana nesityalo esiyifula esine-potassium ne-phosphorus eninzi.
Ingxaki exhaphakileyo efunyaniswa ngabalimi lunqongophalo lwezondlo ngakumbi i-Nitrogen ne-Phosphorus. Oku kunokusonjululwa lula ngokusebenzisa isichumiso sokulungisa isiphene kodwa abalimi bezixa ezincinci abangenandlela yakusithenga bakholisa ukungakwazi ukulikhetha eli cebo ngoko ke isityalo sokukhusela esijikeleziswayo siba sisisombululo esixabisekileyo nesomeleza inzuzo ngokoqoqosho nesichumiso somhlaba. Licebo elamkeleke jikelele ukuba ngokusebenzisa isityalo sasehlotyeni esingumdumba esifana nee-ertyisi zemidumba emide ngomjikelo wokujikelezisa nombona, imveliso nesivuno zingaphuculwa, kanti ukuchuma komhlaba kuyanda kwandule kuhle neendleko zesichumiso.
Ukutshatyalaliswa kokhula
Isimo esishinyeneyo sesityalo esikhuselayo esifana nee-ertyisi zemidumba emide okanye ingca eneenkozwana ziba yimithunzi ethintela ilanga kanti zidodobalisa nokhula obeluya kukhula ngokukhululekileyo.
Imveliso yokutya
Kwiziganeko ezithile apho kutyalwa khona izityalo ezifana ne-ertyisi enemidumba emide (akkerboontjies) kunye nengca eneenkozwana (eragrostis tef), isityalo eso asiniki nzuzo emhlabeni kuphela xa bekungekho mbona utyaliweyo, kodwa sikwanika umlimi uncedo lokondla imfuyo yakhe okuya kuxabiseka kakhulu kwixesha elizayo lonyaka elingenamvula.
Iindleko zothutho
Inkoliso yezityalo ikhatshwa ziindleko zothutho ukusuka entsimini apho ziveliswa khona ukuya apho zithengiswa khona kanti izityalo ezikhuselayo zona azikholisi kuba nazindleko zakuthuthwa njengoko zilinyelwa ukusetyenziswa apho zityalwe khona okanye kwifama esekhaya ngokwayo.
Iintlobo zezityalo zokukhusela
Isityalo sokukhusela sikhethwa ngokwenani lemiqathango kwaye umlimi makabuze imibuzo efana nale:
Kufuneka sityalwe nini?
Yintoni injongo yokusetyenziswa kwaso?
Zeziphi izityalo zokukhusela eziqhele ukusebenza kakuhle kwindawo yam?
Ingaba le ntsimi ifuna isityalo sokukhusela esingumdumba okanye esingenguwo? Khumbula ukuba izityalo zokukhusela zandisa amanqanaba e-nitrogen ngokuyitsala emoyeni osingqongileyo kanti izityalo ezingeyomidumba zisebenzisa i-nitrogen eseyikhona emhlabeni kunye nezinye izondlo.
Ezinye izityalo ezinokusetyenziswa eziyimidumba zezi: iimbotyi ze-sugar, iimbotyi zesoya, iilusini, ii-ertyisi zasentsimini okanye ii-ertyisi zemidumba emide, ifula eyi-clover njl. Kanti ezinye izityalo ezingeyomidumba zezi: ingca eneenkozwana, irayi, ihabile, ingqolowa, ifula okanye iradishi yaseJapani.
Ugqaliselo kwii-ertyisi zemidumba emide (Vigna sinensis) - imidumba
I-ertyisi yemidumba emide sisityalo sasehlotyeni esiyinyamezelayo imbalela nobushushu. Sisityalo esikhula kanye ngonyaka nesifikelela kubude bama-80 cm kwaye sithumela ingcambu ende eyomeleleyo emhlabeni. Ikhula ngokonwaba emihlabeni engemihlanga eyisanti. Iluncedo emhlabeni njengoko ikwazi ukukhula emihlabeni enqongopheleyo nge-nitrogen ngaphandle kokufakelwa isichumiso kodwa okubalulekileyo kukuba ibalasele ngokondla abantu nezilwanyana njengoko amagqabi, imidumba nembewu yayo inesondlo esiphezulu nesixabisekileyo. Ii-ertyisi zemidumba emide zisenokomiswa ngokunjalo kwaye zigcinwe ngempumelelo.
Ugqaliselo kwingca eneenkozwana (Eragrostis Tef) - engeyomidumba
Eli dlelo lilinywayo yimveliso ekhawulezayo nevuthwa kakuhle yonyaka ngamnye kwisithuba seeveki ezisi-8 ukuya kwezili-12. Ikhula kamnandi phantsi kweemeko zasehlotyeni ezingeshushwanga kakhulu kanti nakwimihlaba engenamanzi awaneleyo ikwakhula kakuhle. Ingca eneenkozwana ilukhuselo oluncamisayo lomhlaba kanti ukushinyana kwayo kuxinanisa ukhula olungafunekiyo. Isetyenziswa ngokubanzi njengefula kanti inokuvunwa kabini obona buncinci ngexesha lonyaka elihle. Ifula yona isikwa nje phambi kokuba imbewu imilisele.
Elokugqibela
Zichulumachisa kakhulu iziphumo ezinokufumaneka ngenxa yezityalo zokukhusela ezijikeleziswayo ezityalwa ngexesha lonyaka elinemvula xa umlimi enazo kwixesha elithile lonyaka okanye xa engakwazi kutyala izityalo zakhe zesiqhelo ngexesha leemvula ezixhaphakileyo. Abalimi kulo lonke elimiweyo baziwa ngokubiza izityalo zabo zokukhusela "umnqwazi womhlaba" ngenxa yokhuselo ezilinika umhlaba wabo. Ngokuqinisekileyo, ukubeka umhlaba wakho oxabisekileyo phantsi kokhuselo yinto elunge kakhulu!
<fn>PulaImvula.Heart.2010-01.xh.txt</fn>


Heart (Maize) IsiXhosa



I-Grain SA - entliziyweni yeshishini lezityalo eziziinkozo



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelela ixabiso

Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lamaFama



I-Grain SA ilawula inkqubo yoPhuhliso lwamaFama efumana inkxaso-mali kwiMaize Trust , kwiOil and Protein Seeds Development Trust, kwiSorghum Trust nakwiWinter Cereals Trust, ngenjongo yokuxhobisa abalimi baseMzantsi Afrika ngolwazi olufumaneka kuqeqesho, nakwinkonzo enezakhiwo zenkxaso ezisebenzisekayo nekulula ukufikelela kuzo.



Ngenxa yokuba iGrain SA ineqela leengcaphephe ezibekwe ngobuchule ukuze zinikele ngeentlobo zobuchule nemfundo yomgangatho ophezulu kubalimi abatsha baseMzantsi Afrika, kwithuba langoku iya ngokuduma ngendlela ekhawulezileyo njengenkokeli kummandla woPhuhliso lwabaLimi kweli lizwe. Amalungu aseGrain SA akholelwa ekubeni le nkqubo iya kuncedisa kwinkqubo yenguqu, ngokunika inkxaso kubantu abebehlelelekile kwithuba langaphambili ukuze bangene kukhutshiswano ngendlela engenamkhethe kwishishini lezityalo eziziinkozo. Nangona kunjalo, kubalulekile ukuqonda ukuba ingubani iGrain SA, kwaye idlala yiphi indima kwimo ekubhekiselelwe kuyo yezolimo lwaseMzantsi Afrika.



Ngubani iGrain SA?

I-Grain SA ngumbutho onika inkonzo ngokuzithandela nogqaliselo lohlobo olulodwa kwishishini lesizwe nelehlabathi lezityalo eziziinkozo. Ijolise ekukhuthazeni umdla wabo bonke abalimi bezityalo eziziinkozo eMzantsi Afrika.



Nawuphi umlimi osebenza ngezityalo eziziinkozo, nokhuthaza iinjongo zeGrain SA, unelungelo kwaye uyakhuthazwa ukungenela umbutho emva kokuhlawula iimali zokuba lilungu ezifunekayo.



Yeyiphi indima edlalwa yiGrain SA kubume bemeko yezolimo eMzantsi Afrika?

I-Grain SA ngugunyaziwe okwishishini lesizwe nelehlabathi lezityalo eziziinkozo kwaye injongo yayo kukusebenza njengesithethi esimele bonke abalimi bezityalo eziziinkozo baseMzantsi Afrika ngendlela ekhuthaza umdla wabalimi bezityalo eziziinkozo kunye nomsebenzi wothungelwano ngokubanzi kwishishini lezityalo eziziinkozo.



I-Grain SA isebenza njengomlindi kwishishini eli kwaye uzibandakanya nomgaqo-nkqubo kwiinkqubo zokwenza izigqibo ezichaphazela umdla wabalimi bezityalo eziziinkozo, ekwenza oko egameni lamalungu. I-Grain SA ibandakanyeka ngamandla ekunikweni kwemibono nezimvo zabalimi bezityalo eziziinkozo kurhulumente nasekuvisisaneni norhulumente ekusonjululweni kweengxaki nakuwiso-mthetho oluyilwayo.



Ugqaliselo olusentloko lweGrain SA kukuzabalazela imveliso encomekayo nobume bemeko yentengiso engenamkhethe yezityalo eziziinkozo. Umbutho lo ukwazibandakanya ngamandla nabanye abadlali bendima abafana neUSA neBrazil kwityathanga lexabiso ukuze kuphuculwe iqondo lokhutshiswano kwishishini elibanzi lwezityalo eziziinkozo.



I-Grain SA isebenza ngamaQela eeNgcaphephe okuSebenza

La maqela aquka abasebenzi baseGrain SA, iingcaphephe zohlobo olulodwa nabalimi abakwisiGqeba. Ezi ngcaphephe, phakathi kweminye imisebenzi:



Zikubeke phambili ukuhlola ubume bemeko yezolimo nokuzibandakanya ngenkuthalo kwiikomiti zeengcebiso zabaPhathiswa ukuze ziqinisekise inkqubo engenamkhethe namathuba alinganayo abo bonke abalimi bezityalo eziziinkozo kweli lizwe;

Zilandela ngoqwalaselo iindleko zegalelo nezemveliso zazo zonke izityalo eziziinkozo;

Zisebenza njengeqela elingumlindi malunga nomgangatho weenkonzo neemveliso ezisiwa kubalimi bezityalo eziziinkozo;

Zithetha-thethana egameni labalimi namashishini ezolimo kwityathanga lexabiso;

Zenza ufundo-nzulu lobume bemeko yorhwebo ehlabathini zize ziphembelele ukhuselo lukarhulumente lomlimi wezityalo eziziinkozo ukuqinisekisa ukulungelelana kommandla ekudlalelwa kuwo;

Ziqinisekisa ukwenziwa kophando olufanelekileyo ukuze abalimi bezityalo eziziinkozo baseMzantsi Afrika baxhotyiswe ngolwazi nezobugcisa eziya kubagcina bekukhutshiswano; kananjalo

Zihlola ubume bemeko yabalimi abatsha zize zizabalazele ukukhuthaza ukungena kwimveliso yezityalo eziziinkozo nakwimimandla yentengiso. Eli qela nalo lilandela ngoqwalaselo umsebenzi weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama.



Ngokuqinisekileyo, nangona iGrain SA ingenako ukunika nayiphi inkxaso-mali kumalungu ayo, iyayinika inkxaso nolwazi oluyimfuneko kangangoko kumlimi ngamnye wezityalo eziziinkozo kweli lizwe. Imisebenzi yombutho yenza kube yinto enokwenzeka ukuba abavelisi bajoise kwinto abayenza ngokubalasela - nto leyo ekukulima nokuthengisa izityalo eziziinkozo! Kubalulekile kubo bonke abalimi bezityalo eziziinkozo ukuqonda ukuba iGrain SA inikela kakhulu ngaphezu kwemfundo noqeqesho!



Wonke umlimi wezityalo eziziinkozo eMzantsi Afrika makazabalazele ukuba lilungu elipheleleyo laseGrain SA elinamalungelo apheleleyo okuvota. I-Grain SA ingamehlo, iindlebe nomlomo wabalimi bezityalo eziziinkozo baseMzantsi Afrika kubume bemeko eya ngokwanda ngokobugocigoci nefumana amava okwanda koxinzelelo oluvela kwiimpembelelo zangaphandle ezifana nokhutshiswano lwehlabathi. Ukuba kungumceli-mngeni kumlimi wezityalo eziziinkozo oselezinzile ukukhuphisana kwimimandla yentengiso kwezi ntsuku, ingaba kunzima kangakanani kubalimi abatsha ukuba bazizinzise njengabalimi abarhwebayo abanempumelelo nabanolondolozo? Ngaphandle kwenkxaso yobungcali, isakhiwo esinesiseko esinjengeGrain SA, iimpembelelo nokhuselo lomdla wabo bonke abalimi bezityalo eziziinkozo uya kuba sengozini.







<fn>PulaImvula.HelpMaize.2009-05.xh.txt</fn>
Help (Maize) Xhosa





Ndincedeni torho - Ndifuna ukufama!





Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa kweXabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Baninzi abalimi abasifowunelayo benesi sicelo - "Ndincedeni torho, ndifuna ukufama". Abanye baba bantu akukho nto banayo kwaphela, lo gama abanye benomhlaba nezixhobo zokusebenza. Ukufama lishishini kwaye ukuqhuba naliphi ishishini kunzima namhla - kufuneka uxhobe, uzinikele kwaye ube nolwazi.



Malunga nabo banqwenela ukuba ngabalimi kodwa babe bengenalo ufikelelo lomhlaba okanye oomatshini, le ngxaki inzima ngakumbi. Nangona kunjalo, khumbula ukuba akukho mfuneko yokuba ube nomhlaba ukuze ube ngumlimi. Enyanisweni, wonke umhlaba uyimboleko kuthi - sonke singabakhathaleli bomhlaba ukuze xa sisifa, siwushiye uphila umhlaba. Ukuba unomdla onzulu kumsebenzi wokufama, fumana ufikelelo emhlabeni, nangona kunjalo, ungaqalisa ngomhlaba omncinci. Unako ukuqesha umhlaba (khumbula ukuba umhlaba wobunini babucala nawo unako ukuqeshiswa kanti kwakhona, uninzi loomaspala beli lizwe lunemihlaba yokubolekisa enokufumaneka xa uwuqesha). Kufuneka uqalise kwaye kufuneka uziqhelanise nokulima - awunakuba ngumlimi ngokufunda iincwadi kuphela, njengoko izifundo ngomsebenzi wokufama azinzimanga njengokulima ngokwenza.



Into elandelayo ekufuneka unayo lulwazi - ukulima kunamacala amaninzi. Ngokuxhomekeke kuhlobo lokufama onesicwangciso sokulwenza, usenokufuna ukwazi ngezityalo (zonke izityalo zembewu eziziinkozo nezeoyile, imifuno, ifula nontlakantlakiso), izilwanyana (impahla eninzi, impahla encinci, iinkuku, izilwanyana zasendle neehagu) oomatshini (iitrektara, izixhobo zokutyala, izitshizi kunye nezixhobo zokulima) kanti okukona kubalulekileyo, kufuneka wazi ngokulawula imithombo yobutyebi oza kuyisebenza (imali, amadoda, oomatshini kunye nezinto ekusetyenzwa ngazo).



Xa unako ukufikelela kumhlaba omncinci, nokuba yihektare enye okanye ezimbini - qhuba! Wakuba uqalisile, uya kuba usendleleni yokuba ngumvelisi wezityalo orhwebayo. Sowuyifundile indlela elungileyo yokwenza yonke into - yenze ke ngendlela elungileyo. Ngelishwa, sifumanisa ukuba abantu bathi beyifundile indlela elungileyo yokwenza izinto, kodwa baqhube ngokwenza izinto ngendlela endala. Uthi uOprah Winfrey, "Ukuba abantu bazi phucukileyo, benza phucukileyo". Ukuba ufundile ngokuthathwa kweesampulu zomhlaba ukuze kuhlalutywe isimo sezondlo zomhlaba wakho - yenza njalo! Xa iingcebiso ngesichumiso zibuyela kuwe - sebenzisa isichumiso esichanekileyo (nokuba kukwihektare enye kuphela). Thenga imbewu echanekileyo, qiniseka ukuba utyala inani elichanekileyo lezityalo emqolweni nokuthi izithuba eziphakathi kwemiqolo zichanekile. Tshabalalisa ukhula - ukhula lulutshaba lokuqala lomsebenzi wokulima, luyeba kwizityalo zakho! Luba amanzi, ukutya, ukukhanya kwelanga nomoya - akakho phakathi kwethu onokunyamezela ukubelwa, ngokunjalo nezityalo zakho azinako ukunyamezela ukubelwa.



Xa sowuqinisekile ukuba uyakuqonda ekufuneka kwenziwe emsebenzini wokufama, sukuba elo ilixesha lokwandisa ubukhulu bomhlaba owusebenzisayo. Siqhele ukuva abantu abaninzi besithi umhlaba wabo mncinci kakhulu awulingenanga ukuba balime - kodwa ingaba umhlatyana onawo uwusebenzisa kangangoko na? Ingaba mhlawumbi uvelisa ngaphezulu kumhlaba omncinci onawo? Ingaba usebenzisa lonke icebiso - olikhumbulayo ukuba kusoloko kukho abantu abazi ngaphezu kokuba usazi kwaye bayakuthakazelela ukukunceda.





<fn>PulaImvula.Hunger.2010-04-01.xh.txt</fn>
Indlala (Umbona) IsiXhosa



Ixhala eliyindlala - liyinto ekhoyo esoloko inkulu eMzantsi Afrika



Imiyalelo:

Folio strap: Ngokubanzi

Byline: UGq Kobus Laubscher, Umphathi Jikelele waseGrain SA



Umbutho Wophuhliso LwamaFama Okutya Okuziinkozo osandula ukubunjwa (Grain Farmer Development Association - GFADA), ngokusebenzisana Nothungelwano Lwetyathanga Lexabiso Lokutya Okuziinkozo (Grain Value Chain Network - GVCN), awunaxhala ngokungabikho kwenzuzo ngemveliso yokutya okuziinkozo okubanzi kwaseMzantsi Afrika kuphela, kodwa ukwaxhalaba ngeempembelelo ezinamandla abhubhisayo phezu kwabantu abasangena kwezolimo.



Ukusekwa kwaba balimi batsha yenye yeenjongo eziphambili zikaRhulumente ngoko ke i-GFADA ifuna ukuxhasa abafiki ngawo onke amandla enawo. Ukunika aba bafiki umhlaba wodwa kube kungekho nkxaso nankuthazo yimbi kukuphika okugxekekayo kobukho beemeko ezigqubayo aba bafiki abajongene nazo. Amalungu eGVCN anobungcaphephe namava okubambana ngezandla nokunika inkxaso, kodwa yindima kaRhulumente ukunikwa kweemali ezifunekayo zokuthenga izixhobo eziyimfuneko ukuze bafumane ithuba lokulondolozeka nokuba lincinci kangaka.



Enyanisweni, kubaluleke kakhulu ukuba iimeko zeshishini ngokuphelela kwalo ziphengululwe kakuhle. Liyabaleka lona ixesha kanti kuya kuba yimini elusizi xa abantu baseMzantsi Afrika sebefumana amava okunqongophala kokutya. Eli lixesha lokuba wonke ubani abone ukuba phantsi kweemeko ezikhoyo ngoku, eli xhala liya ngokuba yinto eza kusoloko ikhona.



Ingxaki ilele phi?

Amaxabiso emveliso anxulunyaniswe ngokungqalileyo kwiindleko zamagalelo zehlabathi kanti uMzantsi Afrika lelinye lamazwe anezona zindleko ziphezulu zamagalelo ehlabathini. Ukunyuka kweendleko zemveliso kwenzeka ngesantya esingaphezulu kunamaxabiso okuthengisa imveliso, nto leyo ebeka uxinzelelo olukhulu kubalimi.



Ukwenza imveliso nokukhuthala zezona zisombululo zibini zibalulekileyo zengxaki. Uphando ke ngoko lunyanzelekile ukuze kuphuculwe izenzo zokwenza imveliso. Imibandela eqhwalelisayo kukuba uRhulumente akakhuphi zingxowa-mali zaneleyo zokwenza uphando oluvakalayo.



Amaxabiso anyukayo abanga ukuba imida enyukayo yenzuzo ngehektare nganye iqatshelwe okanye umlinganiselo wokukhupha imveliso wenziwe banzi ngakumbi. Oku kuthetha ukuba iiyunithi zokulima kufuneka zandiswe ukuze zinike ingeniso eshiyeka njengenzuzo eninzi. Kungenjalo, abafiki abatsha banokufikelela kumanqanaba afunekayo engeniso eshiyeka njengenzuzo kuphela ngenkuthalo ethe chatha nangezobugcisa zamva nje. Injongo yokungenela kuqoqosho lomlinganiselo isekhona. Phantsi kwale meko abafiki abatsha bathembele ekugqithiselweni phambili kwezakhono zobuchule nakwinkxaso enganqunyanyiswayo, engumbono we-GFADA. Esi sisithintelo esikhulu ebantwini abafikayo kwezolimo. Umsebenzi wezolimo lishishini lemingcipheko eliwubeka esichengeni sokungabi nanzuzo ngeminyaka emibi.



Kwicala lengeniso, amaxabiso akwanxulunyaniswa nezimbo zehlabathi kwaye awathembeki ngenxa yamanqanaba otshintshiselwano. Oku kungaphaya kwamandla abalimi kwaye kuphembelela ngakumbi iimvumelwano zotshintshiselwano. Kanti amaxabiso awayeki ukuguqu-guquka malunga nokulungelelaniswa kwempahla ethengwa kumazwe angaphandle nethengiswa ngaphandle kanti kwithuba langoku asondele kulungelelaniso lokuthengisa ngaphandle kanti ke oko kunyina inzuzo nangakumbi.



Amaxabiso abekwa ngokwezixokelelwano zokusebenza zommandla wentengiso okhululekileyo, aya esandisa ukubaluleka kwemfuno ebangwayo nokunikwa kwenkxaso. Umsebenzi wemveliso waseMzantsi Afrika ungaphezu kweemfuno ezibangwa kweli lizwe zommandla wentengiso ngoko ke amalinge okuthengisa kumazwe angaphandle asenokungabi nanzuzo. Inkxaso yehlabathi kwithuba langoku iphezulu kakhulu nto leyo enyanzelisa ukuthotywa kwamaxabiso. Imigaqo-nkqubo karhulumente yalapha enyina imida icinezela uphuhliso lwemimandla emitsha yentengiso (izibaseli zendalo), nto leyo edodobalisa ukongezelelwa kwexabiso.



Abalimi baseMzantsi Afrika bonwabela inkxaso encinci kaRhulumente okanye ayibikho naleyo incinci, nto leyo ebathintelayo kukhutshiswano ngokuthengisa kwamanye amazwe apho abalimi bafumana khona inkxaso karhulumente. Urhulumente waseMzantsi Afrika kufuneka aphengulule ulawulo lwakhe lweemali zerhafu ukuqinisekisa inkxaso yomlimi ephucukileyo nokuthengeka kumsebenzisi.





<fn>PulaImvula.Hybrid(maize).xh.txt</fn>
UmhlanganiselWa (Maize) IsiXhosa
Umhlanganiselwa okanye imbewu yohlobo olumvumvuzelwa ngokuvulekileyo - thelekisa izinto onokuzenza
Imiyalelo:
Folio strap: Imihlanganiselwa
Byline: Ngu-Ian Househam, umQuquzeleli wePhondo weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA
Figure 1: Umyinge wesivuno sezityalo eziziinkozo esifumaneke phakathi kwamaxesha onyaka wama-2008 nowama-2009.
Tons/ha = Iitoni ngehektare nganye
Hybrid = Umhlanganiselwa
OPV = I-OPV
Variety type = Uhlobo oluthile
Photo: Umbona omvumvuzelwa ngokuhlanganiselwa.
Abalimi banoluhlu lwezizathu zokuba bangatyali mali kwimbewu engumhlanganiselwa, ezifana neendleko eziphezulu zembewu, ukunqaba kwemali ngexesha lokutyala, ukungafumaneki kwembewu engumhlanganiselwa, isidingo sokuthenga isichumiso, umahluko omncinci okanye ongekhoyo kwisivuno, ukunqongophala kokuziqhelanisa, ulondolozo olunganelanga nomgangatho ophantsi wokuqhutyelwa phambili kwemihlanganiselwa yorhwebo efumanekayo.
Ezi ngxoxo-mpikiswano zivusa imibuzo, yokuba ingaba imihlanganiselwa inoncedo ngaphezu kohlobo olumvumvuzelwa ngokuvulekileyo (open pollinated variety - OPV) na ukwenzela abalimi abangathathi ntweni apho ubukho bembewu bungenakuqinisekiswa khona, apho ukusetyenziswa kwamagalelo kuphantsi khona nalapho ukusilela kwesityalo kuqheleke khona. Owona mbuzo wenene uthi loluphi uhlobo: ngumhlanganiselwa okanye luhlobo olumvumvuzelwa ngokuvulekileyo na olulolona lulondolozekayo (i-OPV) kumlimi ukuze afeze ukhuseleko lokutya ngokunjalo afumane inkxaso yengeniso elondolozekayo.
Imbewu ligalelo eliphambili kuyo yonke imveliso yezityalo. Zonke izenzo zokulima zenzelwa ukufumana isakhono esipheleleyo semfuza yembewu elinyiweyo. Akukho zenzo zolimo (umzekelo ukuhlakula, ukulima, ukutshabalalisa ukhula, ukufaka isichumiso, ukutshabalalisa izinambuzane ezonakalisa izityalo nezifo) zinokwandisa izivuno zezityalo ngaphaya kwemida emiselwe ngumgangatho wembewu. Imbewu ke ngoko ngumda osisiseko sempumelelo okanye sentsilelo yesityalo esityaliweyo.
Ukuze kufumaneke izivuno eziphezulu, umntu makatyale imbewu yomgangatho ophezulu. Ukuze umntu aqiniseke ngembewu yomgangatho olungileyo, makathenge kwaye atyale imbewu eqinisekisiweyo, nokuba ingumhlanganiselwa okanye yi-OPV. Imbewu eqinisekisiweyo icoceke ngama-98% obona buncinci kwaye Ibe nepesenti yokuntshula engama-90% obona buncinane. Iindleko zembewu eqinisekisiweyo ingalinganiswa nesakhono sayo esiphezulu sesivuno.
Abalimi abalima kancinane nabalimela ukutya kwekhaya abajongene nezithintelo zemali, bakholisa ukutyala umbona ogcinwe ukususela kwisivuno sexesha elidlulileyo. Ukuba oku bakwenza ngeenkozo ezigciniweyo zombona wemihlanganiselwa, bakholisa ukuba nezivuno ezinciphileyo (ukufikelela kuma-50%) xa kuthelekiswa nombona olinywe ngembewu entsha.
Nangona kunjalo, ukutyala izityalo eziziinkozo ezigcinwe kwiintlobo ezimvumvuzelwa ngokuvulekileyo akubi nasiphumo seelahleko zezivuno.
Yintoni umhlanganiselwa?
Umhlanganiselwa yimveliso (inzalo yesizukulwana sokuqala) yokuhlangana phakathi kwabazali abangazalaniyo (abangafaniyo ngokwemfuza), omnye ngowesikhomokazi ekugqaliselwe kuye aze omnye abe liduna. Ukuzimvumvuzela ngokwaso isityalo yinkqubo yokuthatha imvumvuzela ize igalelwe kubulembu baso sona eso sityalo. Xa umbona uzimvumvuzele ngokwawo, isizukulwana ngasinye siba buthathaka. Oku kwaziwa njengokwazandisela, kanti emva kwezizukulwana ngezizukulwana, oku kukhokelela kwizityalo ezibuthathaka ezibizwa ngokuba yimifuziselo yokuzandisela. Le mifuziselo yokuzandisela mincinane ngobukhulu, inezikhwebu ezincinane nezivuno ezicuthekileyo. Naxa kunjalo, xa imifuziselo emibini yokuzandisela ixwesisiwe, amandla ayabuyela kwimbewu efumanekileyo ukuze isivuno sezityalo esikhuliswe kuloo mbewu sande kakhulu. Oku kubizwa ngokuba ngamandla omhlanganiselwa. Kwenzeka njengesiphumo sokudibaniselana phakathi kweeseti zeziqalelo zemfuza ezifunyanwa kwimifuziselo yokuzandisela emibini eyahluka-hlukeneyo.
Umbona ongumhlanganiselwa uneempawu ezilandelayo:
Unenkangeleko efana ncam kuyo yonke indawo yawo;
Womelele;
Unesivuno esiphezulu;
Ukhethelwe umgangatho weenkozo eziphucukileyo; kananjalo
Ungumhlanganiselwa othile onokukhethwa ngokuphathelene ngokumelana nezinambuzane ezithile nezifo okanye ngokunyamezela imbalela.
Izinto eziluncedo ngokulima ombona ongumhlanganiselwa zezi:
Imihlanganiselwa jikelele inesivuno esiphezulu kuneentlobo ezimvumvuzelwa ngokuvulekileyo.
Imihlanganiselwa ifana ncam ngebala, ngokukhula nangezinye iimpawu zezityalo nto leyo evumela umlimi ukuba aqhube ngemisebenzi ethile (umzekelo, ukufaka isichumiso, ukutshiza nokuvuna) ngaxeshanye.
Ukufana ncam kweenkozo ezivuniweyo nako kunokuba nezinto eziluncedo ngokuphathelene nokuthengisa xa zithengiselwa abathengi abakhetha imigangatho ephezulu.
Isivuno semihlanganiselwa siqhele ukuba ngaphezulu nge-18% ngaphezu kwese-OPV.
Izinto ezingeloncedo ngokulima imihlanganiselwa:
Imbewu yayo inexabiso eliphezulu.
Umlimi kufuneka avune ngaphezu kweetoni ezimbini ngehektare nganye ukwenzelelela ixabiso eliphezulu lembewu.
Imbewu entsha ifuna ukuthengwa qho ngexesha lonyaka lokutyala.
Iinkozo eziveliswa kwimbewu yomhlanganiselwa ayifanelanga kusetyenziswa njengembewu kumaxesha alandelayo okulima.
Umlimi usenokungakwazi ukufumana imbewu kuselithuba.
Imihlanganiselwa ibuthathaka ngakumbi kwiimeko ezibangela ukucinezeleka (umzekelo ukuvela amanquma).
Phantsi kokuphathwa kakubi kwezityalo neemeko ezirhabaxa zemozulu, isivuno semihlanganiselwa asisogqithi kangako esee-OPV.
Yintoni uhlobo olumvumvuzelwa ngokuvulekileyo (open pollinated variety - OPV)?
Uhlobo olumvumvuzelwa ngokuvulekileyo (i-OPV) lolwembewu evela ngokwandiswa ngoxwesiso nangawuphi umgaqo (oko kukuthi akukho sicwangciso sokumvumvuzelwa). Ukumvumvuzelwa kwezityalo emasimini akulawulwa, ngoko ke izityalo azisayi kufana ngobude, ibala lobulembu liza kwahluka, izikhwebu azizi kulingana ngobukhulu nangesimo kanti izityalo ziya kuvuthwa ngamaxesha ahluka-hlukileyo.
Izinto eziluncedo ngokulima i-OPV:
Iindleko eziphantsi zembewu okanye ezingekhoyo. Umlimi angagcina inxalenye yesityalo njengembewu.
Ixabiso lembewu linganeno kakhulu kwelembewu yemihlanganiselwa.
Enye imali ingachithelwa ekuthengeni isichumiso okanye isitshabalalisi sezinambuzane ezonakalisa izityalo.
Imbewu ingaphinda ihlaziywe. Oko kukuthi, iinkozo zeli xesha lonyaka zingatyalwa kwixesha lonyaka elizayo.
Iindawo ezinesakhono esiphantsi azizifanelanga iindleko eziphezulu zembewu engumhlanganiselwa.
Imbewu ye-OPV inesiseko esibanzi semfuza kwaye iyahluka-hluka ngokwemihla yokuntshula iintyatyambo. Oku kubangela ithuba elithande ukuba lide lokuntshula kweentyatyambo, nelivumela i-OPV ukuba imvumvuzelwe ngamathuba amafutshane okucinezeleka okukhulu (umzekelo ukunqongophala kokuma, nokufudumala, njl.njl.). Oku kwahluka ngamanye amaxesha kunako ukunika izivuno ezizinzileyo kunemihlanganiselwa entshula iintyatyambo ngendlela efana ncam.
Kubalulekile ukuthenga imbewu eqinisekisiweyo qho kwiminyaka emithathu ukugcina ukucoceka kwemfuza.
Okungeloncedo nge-OPV:
Isakhono sesivuno sikholisa ukuba ngaphantsi nge10% kuya kwi 25%.
Kwiindawo ezinesakhono esiphezulu, izityalo ze-OPV ziya kucutha imida yenzuzo.
Azisayi kufana ncam ngebala, ngokuvuthwa nangezinye iimpawu zezityalo.
Inokuba neempembelelo kwixabiso leenkozo, o.kt. kumgangatho.
Ukungafani kwazo kunokukhokelela ebunzimeni bokwenza imisebenzi ethile, efana nokutshiza nokuvuna, (ngakumbi xa kusetyenziswa isixhobo sokuvuna esihlanganiselayo).
Ukugcina imbewu ye-OPV icocekile, mayityalwe kumgama ongama-300 m obona buncinane ukusuka kwezinye iintlobo.
Imbewu engekho mgangathweni (imbewu egcinelwe ukulinywa kwesityalo esilandelayo ikholisa ukugcinwa phantsi kweemeko ezingaphucukanga kwaye ibe kananjalo igcinwe kubushushu obuphezulu, izinambuzane ezonakalisayo kunye nezifo) inokukhokelela kwizityalo ezingantshuli kakuhle nezibuthathaka ezingakhuphisani kakuhle nokhula.
Njengomthetho, imbewu yee-OPV ayihlenga-hlengiswanga ngokwemfuza ukuze ikwazi ukumelana nezinambuzane okanye nezinto ezitshabalalisa ukhula.
Ukuvuna imbewu emvumvuzelwa ngokuvulekileyo
Kuqala, lima i-OPV ecetyiswa kwindawo ohlala kuyo.
Phatha amasimi akho ngononophelo, usebenzise ulimo lolondolozo, ngokusebenzisa isichumiso, umgquba okanye zombini ezo zinto. Tshabalalisa ukhula nezinambuzane ezonakalisa izityalo.
Lima izityalo zakho kumgama we-100 m obona bufutshane ukusuka kwamanye amasimi ombona, okanye lima umbona wakho kwiiveki ezintathu phambi okanye emva kwezityalo ezikufutshane, ukuze amanquma azo avele ngexesha elahlukileyo. Ngale ndlela uya kuqinisekisa ukuba akukho ngcoliseko lungeyomfuneko lomvumvuzelo olwenzekayo.
Kufuneka uvune ukususela kwisizikithi sentsimi ukunciphisa ungcoliseko lomvumvuzelo.
Phambi kokuvela kwamanquma, hlola amasimi akho uze ususe naziphi izityalo ezikhangeleka zahluke kakhulu kwezinye (o.kt. ezinde kakhulu okanye ezimfutshane kakhulu okanye ezinesifo).
Ngexesha lokuvuna, khetha ezona zikhwebu zikhangeleka zilungile. Khetha izikhwebu ezifanayo, ezingenasifo ukuze ube nomgangatho onqwenelekayo weenkozo.
Vuna izikhwebu ezingama-300 obona buncinane.
Izikhwebu mazigqunywe, zomiswe zize zigcinwe phantsi kweemeko ezifanelekileyo (kwindawo eyomileyo nekhuselekileyo emnyama).
Qiniseka ukuba imbewu yomile (ubomi bembewu buphinda-phindeka kabini ngokuncipha kwe-1% nganye okungaphantsi kwe-13% yesiqulatho sokufuma). Ukuvavanya kokuba ingaba imbewu yakho inesiqulatho sokufuma esingaphantsi kwemalunga ne-13%, thatha imbewu yeenkozo ezili-100 uyixube netyuwa engange-1 g uze uwugcine loo mxube ebhotileni evaleke ngci. Ukuba emva kwemizuzu emi-5 ityuwa ivakala ifumile, oko kuthetha ukuba izikhwebu kusafuneka zomiswe ngakumbi.
Imbewu ithatha ithuba elide phantsi kweemeko ezibandayo (akuthethwa ezineqabaka). Ubomi bembewu buphinda-phindeka kabini xa ubushushu egcinwe kubo buthotywe nge 5ÂºC.
Ingqokoqwane, umngundo kunye neebhaktiriya ziyabufinyeza ubomi bembewu. Ukunciphisa le ngxaki yigcine yome kangangoko unako imbewu.
Gcina imbewu yakho kwiziphathi ezomileyo, ezicocekileyo nezingangeni moya uze uzifake iileyibhile (kunyaka olandelayo uya kuba ulibele ukuba ibiyintoni elapho).
Izinto ezinqanda ukukhula kwezinambuzane ezonakalisa izityalo
Uthuthu olomileyo
Uthuthu lufunxa ukufuma phakathi kwesiqulathi luze luthintele ukukhula nokwanda kwengqokoqwane. Yongeza i-0,5 kg yothuthu ngekhilogram nganye yembewu.
Ikalika
Ikalika ingasetyenziswa ngendlela efanayo nothuthu olomileyo. Xuba iitispuni ezili-15 (ama-50 g) nekhilogram nganye yembewu.
I-oyile yokupheka
Xuba i-oyile yokupheka nembewu yakho ukuthintela ukwanda kwengqokoqwane. Sebenzisa itispuni ye-oyile ngekhilogram nganye yembewu.
Amagqabi awomileyo nagubekileyo ezityalo ezinuka kamnandi ezahluka-hlukileyo
Ingqokoqwane izivela ngokukhawuleza izityalo ezinevumba elibukhali. Sebenzisa itshilisi (xuba iitispuni ezintlanu zomgubo wetshilisi nembewu eyikhilogram enye).
Ikhala
Yomisa uze ucumze amagqabi wandule ukuwaxuba neetispuni ezintlanu ngekhilogram nganye yembewu.
Iinzuzo ezivela kwimbewu ehlanganiselweyo nembewu emvumvuzelwa ngokuvulekileyo
Umhlanganiselwa
Eyomvumvuzelo oluvulekileyo (i-OPV)
Ufikelelo kwinzuzo yemfuza.
Luphezulu.
Luphakathi.
Inzuzo kunyango lwembewu nolawulo lomgangatho.
Iphezulu.
Kuphela xa ithengwe njengembewu eqinisekisiweyo.
Ubukho bomxhasi wembewu olungileyo .onika ufikelelo kwimbewu entsha yemfuza.
Unokufumaneka.
Kuyathandabuzeka.
Ukuzimela koluntu lwamafama.
Kuncinci.
Kuphezulu.
Umhlanganiselwa olunge kakhulu unako ukuqhuba kakuhle xa uthelekiswa ne-OPV engalunganga ngaphezu kwama-70%. Nangona kunjalo, i-OPV elungileyo inokuqhuba phantse ngendlela efanayo okanye iwugqithe umhlanganiselwa ongaqhubi kakuhle. Isiphumo sokutyala isizukulwana sesibini sembewu (esivunweyo) asikho kangako malunga ne-OPV kodwa sinobuzaza kumhlanganiselwa (ilahleko inokufikelela kuma-50%). Imihlanganiselwa ye-elite ivelisa iinkozo ezingaphezulu nge-18% kunee-OPV ze-elite. Imbewu ehlaziyiweyo ivelisa iinkozo ezingaphantsi ngama-32% kunembewu entsha yomhlanganiselwa. Imbewu ye-OPV ehlaziyiweyo ikhupha iinkozo ezingaphantsi nge-5% kunembewu esentsha ye-OPV.
Xa kuthengwa imbewu eqinisekisiweyo, iindleko zembewu ziya kuba phezulu kunaxa kuthengwa imbewu ye-OPV esentsha okanye ehlaziyiweyo. Ukuhlelwa kwesivuno sezityalo eziziinkozo ngokwenqanaba lolawulo kuya kuba ngolu hlobo:
1. Umhlanganiselwa;
2. I-OPV;
3. I-OPV ehlaziyiweyo; kananjalo
4. Umhlanganiselwa ohlaziyiweyo.
Ukuthenga imbewu yemihlanganiselwa ngonyaka ngamnye, kuba yeyona ndlela inenzuzo eninzi, akuba amanqanaba olawulo eziitoni ezimbini ngehektare nganye okanye ngaphezulu. Ngokuya esanda amanqanaba olawulo, ukuhlaziywa kwembewu kuya ngokuba nenzuzo ephantsi. Iba ncinci kakhulu inzuzo yomlimi xa ukusuka kwimbewu ye-OPV ukuya kwimbewu yemihlanganiselwa, kwenziwa ngaphandle kwesichumiso kwaye kube kungekho nguquko kulawulo. Ukuba umlimi uthenga imbewu yemihlanganiselwa ngexabiso eliphezulu, inqanaba lolawulo lakhe nalo malibe phezulu kwangaloo ndlela.
Abalimi bombona abalima umbona bayakwazi ukuliqikelela ixabiso lombona wabo njengesityalo esingenisa imali. Kodwa, siyazi ukuba ukhuseleko lokutya kwasekhaya, ukunqandwa kwemingcipheko, iindlela ezithandwayo nezithethe zinendima ebalulekileyo kwizigqibo zabalimi malunga nezinto zokutyala ngokunjalo nezenzo zolawulo lwesityalo. Ngokunjalo, ukhuseleko lwembewu lwasekhaya ngumba obalulekileyo onokuqwalaselwa ngokuphathelene nokuhlaziywa kwesityalo njengembewu, ngakumbi kwiindawo ezikude ezingafumani nkonzo yazo kubaxhasi bembewu. Ufikelelo kwimimandla yentengiso yokutya okuziinkozo apho amaxabiso afanelekileyo acingeleka kwangaphambili khona, lufanele ukuqwalaselwa ngokuqaphela xa abalimi abangathathi ntweni besenza isigqibo ngohlobo lwembewu abaza kuyithenga. Mininzi imiba yasentlalweni neyenkcubeko ekhoyo ngokuphathelene nombandela wemihlanganiselwa xa ithelekiswa nee-OPV.
Ii-OPV zisenokuba yindlela exabisekileyo enokukhethwa ngabalimi phantsi kweemeko ezithile, kodwa ukusetyenziswa kwe-OPV okanye kwembewu ehlaziyiweyo kuya kuba linyathelo elibuyisa umva ngokuphathelene nesivuno sezityalo eziziinkozo. Xa kuthethwa ngokubanzi, umhlanganiselwa uya kukhupha iinkozo ezingaphezulu nge-18% kunenkoliso yee-OPV eziphucukileyo.
Imibandela efanele ukuqwalaselwa xa kuthathwa isigqibo ngeentlobo ezinokukhethwa
Ufikelelo kwinzuzo efunyanwa kuphando ngokuphuculwa kwemfuza kwiintlobo ezintsha.
Ufikelelo efunyanwa kwinzuzo yokunyangwa kwembewu nomgangatho wembewu.
Ubukho bomxhasi wembewu othembekileyo.
Izicwangciso zobuchule zokuziphilisa kwamaqela oluntu olungathathi ntweni.
Uhlalutyo loqoqosho kwiimbuyekezo zotyalo-mali (isivuno).
Imibandela efanele ukuqwalaselwa xa kukhethwa imihlanganiselwa
Ukuthembeka kwesivuno.
Ukunyamezela imbalela.
Ukunyamezela izifo.
Ukugcina umgangatho.
Ukunyamezela izinambuzane (i-BT).
Ubude bexesha lonyaka.
Ixesha lokuvuthwa.
Isantya sokoma.
Ukunyamezela i-asidi.
Ukumelana nemichiza (umbona olungele umjikeleziso).
<fn>PulaImvula.ImprovementsMaize.2009-05.xh.txt</fn>
Improvements (Maize) Xhosa



Amanyathelo okuphucula ifama abalulekile



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelela Ixabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Umhlaba ongalinywanga unexabiso elinganeno kunalowo uphuhlisiweyo. Yiloo nto kubalulekile ukugcina izakhiwo, izibiyeli neendlela ezikwiifama zakho zikwimeko entle kwaye uzilondoloze.



Izakhiwo ezisemhlabeni mazigcinwe zikwimeko elungileyo ukuze zisetyenziselwe - ukulondoloza, ukuphatha iinkozo zezityalo okanye ukucheba iigusha. Kucetyiswa kakhulu ukuba ugcine iitrektara zakho nezixhobo zokusebenza phantsi kophahla, njengoko ukusebenzela phandle kunokonakalisa izinto ezininzi.



"Izibiyeli ezilungileyo zisinika abamelwana abalungileyo", kufuneka ukwazi ukugcina imfuyo kwindawo efanele ukuba kuyo. Ukuba ulimile, kubalulekile ukukhusela izityalo emfuyweni. Kumxokomelwano ofanelekileyo wokutyisa impahla, iikampi ezithile kutyiswa kuzo ngamaxesha athile onyaka - oku kukhusela ingca kwaye kunika ixesha kwiintlobo zengca ezimnandi, ukuba ziphinde zikhule.



Iikhonto nemisele yamanzi zibaluleke kakhulu ekuthinteleni ukhukuliseko lomhlaba - ukhukuliseko lubanga ukonakala okusisigxina kwaye luxanduva lommi ngamnye ukukhusela umhlaba ukuze izizukulwana zexesha elizayo zikwazi nazo ukusebenzisa umhlaba ukuze zilondondoloze impilo yazo.



Iindlela zibaluleke kakhulu kumsebenzi wasefama wokurhweba - iimveliso ezifana nezichumiso, kufuneka zize efama kanti imveliso yethu kufuneka ikwazi ukusuka efama iye kwimimandla yentengiso. Ulondolozo lweendlela lubalulekile xa kusingiswa kwezolimo zokurhweba.



Izakhiwo























Ukubiyela























Iikhonto





























Imisele yamanzi























Iindlela



























<fn>PulaImvula.InputMaize.2009-04.xh.txt</fn>
Input Xhosa

I-inshorensi yegalelo - ingaba unako ukufaka isityalo sakho kukhuselo lweinshorensi?

Imiyalelo:

Folio strap: I-inshorensi

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Njengoko umsebenzi wokufama usenziwa ngaphandle, mininzi imingcipheko kwaye kwiziganeko ezithile, ixabiso lokutyala isityalo lingaphezu kwexabiso lomhlaba apho siza kutyalwa khona. Kukholisa ukuba abavelisi baboleke imali kwiziko lezemali okanye kwishishini lezolimo ukuze bathwale iindleko zesityalo sabo. Ukuboleka nokubolekisa ngemali kubeka umntu emngciphekweni, njengoko abo babolekisa ngemali bengafuni kulahlekelwa yiyo. Okuqhelekileyo kukuba obolekayo kufuneka anikele ngokhuselo lwemali-mboleko - ngamanye amazwi, umboleki uza kuyibuyisa njani imali ayibolekileyo ukuba isityalo siyasilela ngaso nasiphi isizathu?



Ukuba ungumnini womhlaba oqhuba kuwo umsebenzi wokufama, umbolekisi ukholisa ukufuna ukuba umvumele abhalise isibophelelo phantsi kwesiqinisekiso sobunini bempahla (title deed). Oku kuthetha ukuba xa ungakwazi ukubuyisa imali oyibolekileyo, baza kuyithengisa impahla yakho ukuze bafumane isixa sabo semali obabamba yona. Xa sibhekiselela kubavelisi abasaphuhlayo, oku kubabeka ezingxakini ezininzi - kungaba lusizi ukulahlekelwa ngumhlaba kuba isityalo sakho sisilele. Baninzi abavelisi abasaphuhlayo abangengobanini bomhlaba abalima kuwo - omnye umhlaba uqeshiwe, omnye omninzi udityanelwe. Lo ngumhlaba kaRhulumente olawulwa ngugunyaziwe wohlanga). Akunakufumana isibophelelo 'bond' ngomhlaba odityanelweyo kuba wena njengomvelisi, akunayo i'title deed' yomhlaba. Kwithuba elidlulileyo, abavelisi abenza umsebenzi wokufama emhlabeni odityanelweyo abakwazanga kufumana imali-mboleko, njengoko bebengenakhuselo lwayo. I-inshorensi yegalelo ingena kule ndawo - unako ukubeka isityalo entsimini phantsi kweinshorensi ukuze kubekho 'umsebenzi kaThixo', iqumrhu leinshorensi liya kuhlawula isixa osikwelitayo.



Ngenxa yokunyuka kweendleko zomsebenzi wemveliso kwezolimo kunye nokuncipha kwezakhono zabavelisi zokukhusela imali-mboleko, imfuno yeinshorensi yegalelo eMzantsi Afrika ikhule kakhulu. Imveliso isekwe ubukhulu becala kwithuba elide lomvelisi, isivuno esiqhelekileyo esivelisiweyo (Average produced yield - LAPY) kwicandelo lomsebenzi wokufama opheleleyo kanti ke isixa (ipesenti) ethile iyaqinisekiswa.



Ukuze uyifanele imveliso, abavelisi kufuneka banikele ngoxwebhu olulandelayo:

Indawo ekuyo impahla.

Iimaphu zefama ezilinganiswe ngeGPS ezibonisa yonke imihlaba ngaminye, iinombolo zemihlaba nemimandla eyahluka-hlukeneyo.

Amalungiselelo okuqesha umhlaba - ingaba ngumhlaba wakho, umhlaba oqeshiweyo, umhlaba odityanelweyo njl.njl.?

Ngubani oza kuboleka umvelisi imali?

Imbali yemveliso ngomvelisi/ngefama nganye malunga nokulandelayo:

Iihektare ezityaliweyo; kananjalo

Izivuno ezifunyenwe kumaxesha onyaka kumaxesha onyaka emveliso amahlanu adlulileyo.

Uhlalutyo lomhlaba olungekho ludlala kuneminyaka emibini nolubonisa isalathiso somhlaba-ifama.

Iinkcukacha ngemisebenzi yokufama - imisebenzi yokulima ephambili nelandela ephambili, isityalo esifanele ukutyalwa, imihlanganisela, izichumiso, imisebenzi yokutshabalalisa ukhula nezibulali-zityalo njl.njl.

Iinkcukacha zababhambathiswa abaza kwenza umsebenzi.

Imihla yokutyala neyokuhluma - imihla ethile exeliweyo ivunyelwe kwaye makungabikho sityalo sityalwa ngaphandle kwale mihla eziya kuba phantsi kweinshorensi.

Umhlaba uya kukhuselwa njani emaseleni?

Isityalo siya kukhuselwa njani ekonakalisweni yimfuyo?



Ummandla weemvula zasehlotyeni

Umgaqo-nkqubo weendleko zegalelo zommandla weemvula zasehlotyeni usoloko unxulunyaniswa nomgaqo-nkqubo wezichotho onembuyekezo ephantsi kweinshorensi elingana okanye engaphezulu kwithuba elide, isivuno esiqhelekileyo esiveliswa ngumvelisi kwifama leyo. Umvelisi wenza isigqibo ngepesenti (isixa) yomonakalo afuna ukuyithwala malunga nomngcipheko wesichotho ngokuzikhethela isixa semali ye-excess.



Ummandla weemvula zasebusika

Umgaqo-nkqubo weendleko zegalelo kummandla weemvula zasebusika wona uzimele ngokwawo kwaye awunxulunyaniswa nomgaqo-nkqubo wesichotho. Isichotho ngomnye wemingcipheko yegalelo ophantsi kwe-inshorensi, ke ngoko uqwalaselwa neminye imingcipheko yegalelo.



Ukhuselo lwegalelo kumhlaba owomileyo

Imingcipheko ekhuselwayo phanti kokhuselo lwegalelo kumhlaba owomileyo ibandakanya okulandelayo: isichotho, umlilo, uthutho, iqabaka, imbalela, imvula egqithisileyo, ukhukuliseko lwamanzi, ikhephu, ingqele, umoya, uqhwithela nezinye iilahleko ezibangwe ziimeko zemozulu ezimbi, izifo zezityalo ezingalawulekiyo, izibulali-zityalo ezizinambuzane kunye nezilwanyana zasendle.



I-inshorensi yeendleko zegalelo ngokunxulumene nemisebenzi yokufama eyamkelekileyo

Ukulima kwabavelisi kuya kusoloko kulandelwa ngoqwalaselo ukuqinisekisa ukuba kulandelwa izenzo zomsebenzi wokufama ezifanelekileyo. Oku kubandakanya okulandelayo:

Izenzo zokulima ezamkelekileyo;

Ukugcinwa kokufuma;

Ukutshatyalaliswa kokhula;

Imihlanganisela eyamkelweyo yembewu yequmrhu iARC;

Imihla yokutyala - njengoko imiselwe liqumrhu lembewu laseARC;

Iinkqubo zokutshiza ezipheleleyo;

Umhlaba osemdeni namasimi ayingxaki angalinywanga (osidibi, ophetshethwa ngumoya, amasimi axinene ngamanzi okanye amasimi ekulula ukuba onakaliswe ziintaka);

Ukufaka isichumiso xa kuthelekiswa nomsebenzi wohlalutyo; kananjalo

Imichiza yokutshabalalisa ukhula engafakwanga ngamabakala ohlaselo.



Ukhuselo lwegalelo lokunkcenkcesha

I-inshorensi yegalelo iza ngexabiso eliphezulu, kanti xa ixabiso lamagalelo liphezulu, ukuze ixabiso lemveliso lithande ukuba phantsi (njengoko kunjalo ngenkoliso yezityalo kweli bakala), kwaye ukuthatha olu hlobo lweinshorensi kuyimfuneko enkulu, kodwa kungathetha ukuba xa sekuthethiwe kwaza kwenziwa, umlimi akasenamali yaneleyo emva kokuvuna. Usenako ukuboleka imali ukwazi nokuyibuyisa, kodwa uya kuba wenze inzuzo engakanani? Ingaba wean njengomvelisi wokutya unalo elinye icebo? Hayi ncam - kuya kufuneka ukuba uthathe isibophelelo (bond) sempahla yakho okanye uthathe i-inshorensi yegalelo ukuze ukhusele imali-mboleko yakho. Okanye akusayi kufumana mali-mboleko yemveliso yakho!



Oku akukubanga kwaphela, kuba xa usenza zonke izinto ngendlela efanelekileyo, njengoko lifuna iqumrhu leinshorensi, uya kuba uwenza kakuhle umsebenzi wakho wokufama, ngokusebenzisa iindlela zanamhla zokwenza umsebenzi wemveliso, kwaye amathuba akho okufumana isityalo esilungileyo aphucuka gqitha.

<fn>PulaImvula.Inputs.2008-07.xh.txt</fn>
Inputs (799) Xhosa



Ukwanda okusoloko kuqhuba kweendleko zamagalelo - ngunobangela wenkxalabo



Imiyalelo:

Folio strap: Amagalelo

Byline: NguCornÃ© Louw, ingcali yebanga eliphezulu kwezoqoqosho: Amagalelo, eGrain SA



Igrafu 1: Amaxabiso ezichumiso zehlabathi.

Irandi ngetoni nganye

Iinyanga

I-Ammonia

I-Di-ammonium phosphate

I-Potassium

I-Urea



Igrafu 2: Ixabiso lehlabathi leoyile yeBrent-crude kunye neendleko zokuthengiswa kwezixa ezikhulu ze-diesel.

Irandi nge-barrel nganye/isenti ngelitha nganye

Ixabiso leHlabathi leoyile yeBrent-crude (irandi nge-barrel)

Iindleko zokuthengiswa kwezixa ezikhulu ze-diesel (isenti ngelitha nganye)

Months



Abavelisi bembewu eziinkozo neyeoyile ngabathathu bamaxabiso. Ngamanye amazwi, abavelisi abanakukwazi ukongeza kuphela iindleko ezandisiweyo zamagalelo kwixabiso lemveliso yabo. Ngenxa yesi sizathu, ukwandiswa okusoloko kuqhuba kwiindleko zamagalelo kubeka esichengeni ukufumaneka kwenzuzo kumsebenzi wokuvelisa imbewu eziinkozo neyeoyile.



Kubaluleke kakhulu ukuba bobabini abavelisi kunye nabasebenzisi bahlale benolwazi ngokwandiswa kwexabiso legalelo:



Izichumiso

Phakathi kukaMeyi 2007 noMeyi 2008, ixabiso leli lizwe lezichumiso lande ngokubaxeka. Unobangela omkhulu woku kwandiswa yimfuno ebangwayo neyandileyo yehlabathi jikelele yezichumiso lo gama amanqanaba emveliso yezichumiso ehleli engajiki. Ukukhula kwemfuno ebangwa ngamazwe afana neTshayina neIndiya ngumbandela omkhulu. ITshayina kananjalo seyifake irhafu yokuthumela ngaphandle kwizichumiso, nto leyo eyenze mandundu ngakumbi imeko.



Ukususela ngoEpreli 2007, amaxabiso ehlabathi jikelele emveliso ande ngokwendlela elandelayo (Itheyibhile 1 kananjalo Igrafu 1):



Itheyibhile 1: Ukwanda kwamaxabiso ehlabathi eemveliso.

I-Ammonia

99,6%



I-Di-ammonium phosphate

217%



I-Potassium

173,7%



I-Urea

79,9%





Igrafu 1: Amaxabiso ehlabathi ezichumiso.





Amaxabiso eli lizwe ezichumiso ande afikelela kumanqanaba axhomisa amehlo ukususela ngoMeyi 2007. Ukwandiswa kwamaxabiso kuboniswa ngezantsi kwiTheyibhile 2.



Itheyibhile 2: Amaxabiso aqhelekileyo eli lizwe ezichumiso.



Isichumiso

Meyi 2007

Meyi 2008

%

Inguquko





R/ngetoni

R/ngetoni





I-LAN (28)

2 851

3 489

22,4



I-Urea

4 072

5 058

24,2



I-MAP

4 614

10 305

123,3



I-Potassium Chloride

3 100

6 610

113,2





Izichumiso zenza malunga nama-25% eendleko zamagalelo abavelisi bembewu eziinkozo neoyile ngoko ke oku kwandiswa kubanga inkxalabo enzulu kwa-Grain SA. Oku kwandiswa kubeka uxinzelelo olukhulu kwinzuzo yemveliso yembewu eziinkozo neyeoyile.



Imichiza kwezolimo

Ixabiso lemichiza kwezolimo lande ngokubaxekileyo kwiinyanga ezilishumi elinambini ezidlulileyo. Imfuno ebangwayo ngemichiza ethile yande ngokukhawuleza kunemveliso yale michiza. Iirhafu zokuthumela impahla ngaphandle ezibekwe yiTshayina, kananjalo nexabiso eliphezulu le-crude oil aneempembelelo eziphezulu phezu kwamaxabiso. Ama-99% azo zonke izithako zemichiza kwezolimo eMzantsi Afrika zithengwa ngaphandle kanti ixabiso elicekethekileyo lerandi xa kuthelekiswa nezinye iintlobo zeemali zamanye amazwe nalo libe neempembelelo phezu kwexabiso.



Iimveliso ezisekwe kwi-glyphosate (ezifana ne-Roundup) zande nge-150% ukuya kuma-240% kwiinyanga ezilishumi elinambini ezidlulileyo. Ngokwesiqhelo, iindleko zale michiza zande malunga ngama-45%.



Isiniki-mandla

Ixabiso eliqhelekileyo le-Brent-crude lande ngama-63,2% ukususela ngoEpreli 2007. Ukongeza kule ngxaki, ixabiso lerandi xa kuthelekiswa nelo le-dollar lehle ngo-9,6%.



Iindleko zeli lizwe ze-diesel ethengiswa ngezixa ezikhulu eGauteng zande ngo-63% ukusuka kwiR6,21 per ngelitha enye ngoMeyi 2007 ukuya kwiR10,10 ngelitha enye ngoMeyi 2008 (Igrafu 2). Amaxabiso anyuka qho ngenyanga - oku, xa kudibene namanye amaxabiso anyuka qho aselekhankanyiwe kuwubeka emngciphekweni omkhulu umba wokufumana inzuzo.



Igrafu 2: Ixabiso lehlabathi le-Brent-crude oil kunye neendleko ze-diesel ethengiswa ngezixa ezikhulu.







Oomatshini

Inkoliso yezixhobo zokusebenza kwezolimo ezisetyenziswa eMzantsi Afrika ithenga ngaphandle - iimpembelelo zerandi engomelelanga zidlala indima ebalulekileyo apha kumaxabiso ahlala esanda ezixhobo zokusebenza kunye naweetrektara.



Itheyibhile 3: Inguquko kwipesenti yamaxabiso oomatshini kwezolimo ngokusekwa kunyaka omnye ukuya komnye.





Iinguquko zoNyaka ukuya komnye uNyaka



Izixhobo zokusebenza

Epreli 2007 ukuya kuEpreli 2008

Meyi 2007 ukuya kuMeyi 2008





%

%



Iitrektara

11,7

16,7



Oomatshini bokuvuna abahlanganiselayo

7,5

9,4



Izixhobo zokwenza ifula

14,6

19,1



Izixhobo

5,3

7,8



Okwesiqhelo

10,8

14,8





Elokushwankathela

Ngubani obange ukwanda kwamaxabiso okutya? Ingaba ngabavelisi bembewu eziinkozo neyeoyile?



Ngokwesantya sangoku sokunyuka kweendleko zamagalelo, kuza kuba nzima kakhulu ukuba abavelisi bembewu eziinkozo neoyile bavelise izityalo ezilondolozekayo, ngaphandle kokuba amaxabiso embewu eziinkozo neyeoyile nawo anyuke ngokwesantya esifana neso samagalelo. Xa sithetha ngeendleko ezikhoyo zangoku zamagalelo kunye namaxabiso aqwetywayo embewu eziinkozo neyeoyile, kuza kunyanzeleka ukuba abavelisi balwenze ngokuqaphela okukhulu ucwangciso-lwabiwo mali lwabo. Abavelisi kananjalo mabaqinisekise ukuba bahlawula amaxabiso afanelekileyo ngamagalelo abo - mabajikeleze ezivenkileni bekhangela amaxabiso angawona mahle bangakhe balinge bathathe ixabiso abalinikwe kuqala bengawuvavanyanga ummandla wentengiso. Zidibanise nabakwaGrain SA malunga namaxabiso angawona matsha, nanokuthi asetyenziswe njengesixhobo sokubeka iziseko.



Kuya kufuneka ukuba wenze izibalo ngokuqaphela malunga nokuba sesiphi isityalo ofuna ukusityala - kufuneka ukwazi ukwenza ingeniso, kungenjalo, akusayi kusinda njengomfama. Khumbula ukuba amaxabiso amagalelo asenokunyuka kwakhona lingekafiki ixesha lonyaka elizayo lokutyala.

<fn>PulaImvula.Intro.2007-12.xh.txt</fn>
Wheat Xhosa



Ukufakela ingqolowa kwiPula-Imvula



Instructions:

Insert: Izityalo zasebusika eziziinkozo

Insert: Uphawu lohlobo olulodwa

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo wakwaGrain SA wenkqubo yoPhuhliso

Ngokufunda le Pula-Imvula, kufuneka unike ingqalelo kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yakwaGrain SA. Kwixesha elidlulileyo, le nkqubo ibifumana inkxaso-mali phantse yakwaMaize Trust kuphela, kwaza ngenxa yoko, sanyanzeleka ukuba sipapashe amanqaku anxulumene neshishini loMbona kuphela.



Kutshanje unokuba uqaphele ukuba sifakele namanqaku aphathelele kwiMbewu yeOyile kwimagazini - oku kwenzeka ngenxa yenkxaso-mali evela kwiTrust yoPhuhliso lweMbewu yeOyile neProtheyini (Oil and Protein Seeds Development Trust.). Ngoku sichwayitiswa kukukwazisa ukuba siphumelele ekufumaneni inkxaso-mali yeTrust yeeSiriyeli zaseBusika (Winter Cereals Trust) kanti ukususela kuhlelo lwalo Disemba, siza kuba nezongezo zekota nganye yonyaka kwiPula-Imvula eziya kuqulatha amanqaku malunga nemveliso yeNgqolowa kwimimandla yemvula yehlobo.



Okwangoku esi songezo siya kusishicilela ngesiNgesi nangeSesotho kuphela ukuze ke ngoko sifakelwe kuludwe lomjikelezo wesiqhelo wePula-Imvula ngokuphathelele neFree State. Kwisicelo esifakwe kwiTrust yeeSiriyeli zaseBusika (Winter Cereals Trust), sicele iqela lemisebenzi eyilwayo ukunceda abavelisi bengqolowa abasaphuhlayo kwiFree State eseMpuma neseSizikithini. Siza kube sityala iimvavanyo zemiboniso emibini - omnye eModderpoort, kufutshane eLadybrand ukwenzela amafama kummandla wasempuma ukuze omnye ubeseGlen, kufutshane eBloemfontein ukwenzela amafama akummandla osesizikithini.



Injongo yezi mvavanyo iya kuba kukubonisa amafama ezona ndlela zifanelekileyo - iindlela ezichanekileyo zokuhlakula ukwenzela olona londolozo lufanelekileyo lokufuma komhlaba kwiinyanga zasehlotyeni, ukukhetha izityalo eziyimihlanganisela, amanani ezityalo, ukuchumisa nokutshabalalisa ukhula nezibulali zezityalo. Kanti kuya kubanjwa iintsuku ezimbini zamafama kwiimvavanyo zemiboniso - kuhle ukuva ngezi zinto, kodwa ukuzibona kukufumana ingqiqo yenene.



Nangona luluninzi uncwadi olunxulumene nokuveliswa kwengqolowa kwimimandla yemvula yasehlotyeni, siza kuhlanganisela incwadi yoqeqesho ngakumbi ukwenzela amafama asaphuhlayo kwinqila. Apho siza kuba sijolise khona kakhulu kuza kuba kukwisenzo sokulondoloza ukufuma - owona mbandela ubalulekileyo kumsebenzi wokuvelisa ingqolowa kummandla weemvula zasehlotyeni. Kwakhona incwadi le yoqeqesho iya kuqulatha izahluko malunga nomhlaba, isityalo esiyingqolowa, iimfuneko zezondlo engqoloweni, iindlela zokutyala eziya kubandakanya ukukhethwa kwemihlangansela ngokunjalo amanani ezityalo nemihla yokutyala, ukutshatyalaliswa kokhula kwisityalo esikhulayo, ukutshatyalaliswa kwezibulali zezityalo, ukutshatyalaliswa kwezifo ngokunjalo nokuvuna, ukuhlela ngokomgangatho nokuthengisa.



Emva kokugqiba isifundo, siya kunika izifundo ezithathu zoqeqesho (mhlawumbi izifundo zokuhlaziya, kwabanye) - esinye sesabaphathi besolulo ukuze ezibini ibe zezamafama. Ezi zifundo ziya kunikwa kwithuba leveki enye - iintsasa ziya kunikelwa kwinxalenye yeengcingane ngezifundo ukuze iimva kwemini zichithwe kwimibandela yoqeqesho lokuziqhelanisa ngokwenza.



Ukuze amafama anikwe inkonzo eyaneleyo, siya kuseka amaqela amane ofundonzulu ajoliswe kumsebenzi wokuvelisa ingqolowa. La maqela ofundonzulu aya kudibana qho ngenyanga, kanti ngethuba leentlanganiso yonke imibandela enonxulumano yaloo nyanga iya kuba zizihloko zengxoxo.



Sinombulelo ongazenzisiyo ngethuba esilinikiweyo lokunika inkonzo kumafama engqolowa eFree State kwaye sijonge phambili apho sinokusebenza kufutshane khona namafama, aboshishino lwezolimo ngokunjalo Iziko eliNcinci leZItyalo eziZiinkozo (Small Grain Centre) eBethlehem.





<fn>PulaImvula.IrrigationMaize.2009-09.xh.txt</fn>
Irrigation (Maize) Xhosa

Ukunkcenkcesha - kuthetha ukuthini?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukunkcenkcesha

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwiMveliso yoMbona phantsi kwencwadi yoqeqesho ngokuNkcenkcesha

Ihlabathi linamava emeko emandundu yamanzi njengoko amanani abantu eqhuba ngokwanda kodwa sibe isixa samanzi akhoyo ehlabathini singandi sona (sinyiniwe). Imephu ibonisa ubukho bamanzi kwiindawo ezahluka-hlukeneyo zehlabathi.















Baninzi abantu ehlabathini abangenalufikelelo lokhuseleko lokutya nolwamanzi ahlaziyekileyo okusela. Iindawo ezininzi zinomhlaba obharhileyo (owomileyo) ngoko ke abavelisi basebenzisa ukunkcenkcesha ukuze bakwazi ukwenza okulandelayo:

Ukuvelisa izityalo ngamanzi agciniweyo kwimimandla enemvula esezantsi kakhulu okanye engathembekanga.

Ukusebenzisa amanzi agciniweyo avela kwindawo emgama omde ukusuka apho.

Ukunciphisa umngcipheko wokusilela kwezityalo nokwandisa ukhuseleko lokutya kwesizwe.

Ukwandisa imveliso ngehektare nganye.

Ukuvelisa izityalo ngethuba lamaxesha onyaka anemvula nawomileyo.

Ukuvelisa ngaphezu kwesityalo esinye ngonyaka ngamnye.

Ukusebenzisa ngendlela encomekayo iintlobo zolwandiso-mali yokuqalisa ishishini.

Ukunika inkxaso kummandla wentengiso osoloko usanda.

Ukuvelisa izityalo zodidi oluphucukileyo.

Ukuphuhlisa nokuzinzisa iziphaluka zasemaphandleni.

Ukuvelisa izityalo zobungcali kwimimandla ezomileyo (le mimandla inethamsanqa lemvula ena kwizityalo ngexesha elilindelekileyo).

Imimandla emikhulu yaseMzantsi Afrika iphantsi kweemeko zemozulu yobushushu nokubalela, amanqanaba aphezulu okuqhuma komphunga wamanzi kanti zijika zifumane iimvula eziphantsi nezineziqabu, apho imveliso yezityalo ekwelona banga liphezulu ingenakuba khona ngaphandle kokusetyenziswa kwamanzi awongezelelwayo. Umsebenzi wokuvelisa imveliso yezityalo ngaphandle koncedo lokunkcenkcesha kwaziwa ngokuba sisondlo semvula, okanye ngumsebenzi wokuvelisa izityalo kumhlaba owomileyo.

Imozulu enobushushu negqatsa ilanga ubukhulu becala, nangona kunjalo, ilungele ukulinywa kwezityalo kwaye yinto enokwenzeka ukulima iintlobo-ntlobo zezityalo ngokubanzi phantsi konkcenkcesho kwimimandla apho kukho khona imihlaba efanelekileyo nobutyebi bamanzi obaneleyo. Malunga nama-44% omhlaba ophantsi konkcenkcesho waphuhliswa ngoshishino lwabucala, ukuze ama-26% abe phantsi kwezicwangciso zikarhulumente kubandakanywa i-4% ephantsi kwezicwangciso zabavelisi bomsebenzi wezixa ezincinci kanti ama-30% aphantsi kwezicwangciso zonkcenkcesho lweebhodi.





<fn>PulaImvula.Jane.2011-03-14.xh.txt</fn>
Jane(Maize) IsiXhosa
UMama uJane uthi...
Folio strap:
Byline:
Yintoni onayo njengomlimi (okanye njengomzi)? Ingaba unalo ufikelelo kuwo nawuphi umhlaba, kwimimandla yentengiso, kwiitrektara okanye kwizixhobo zokusebenza? KwiNkqubo yethu yoPhuhliso lwamaFama, isiseko sethu sithi "Yintoni onayo, iyintoni esinokukuncedisa ngayo ukuze ikusebenzele phucukileyo?"
Ukuba unalo ufikelelo emhlabeni, ingaba uwusebenzisa njani ngoku? Ingaba umhlaba unako ukusetyenziswa phucukileyo kwaye iyintoni ekuthintelayo ekubeni ungenzi njalo? Sikholelwa ekubeni wonke ubani unako ukuncediswa ukuba afumane isivuno esiphucukileyo sezityalo ngokuthi azisebenzise phucukileyo izinto ezisetyenziswayo anokuzifumana.
Ukuba ngumlimi orhwebayo kuthetha ukuvuna ngaphezu kwemfuno yakho neyosapho lwakho. Xa uthengisa imveliso, ufaka igalelo kuzinzo lobukho bokutya kwaye ukufanele ukunikwa inkxaso. Thina njengeGrain SA, siyakulangazelela ukwandisa ubutyebi kuwe.
Ixesha lasehlotyeni libe ngumceli-mngeni omkhulu. Okokuqala, amaxabiso asezantsi ezityalo eziziinkozo athintele ukufikelela kwiimali-mboleko zemveliso. Ngaphezu kwayo yonke imizamo yethu, iSebe lesiZwe lezoLimo lisilele ekuncediseni abalimi bethu. Kwabo bebenako ukulima, ixesha lokulima liqale ngokubalela kwaye iimeko zokulima bezimbi. Emva koko kuqalise iimvula ezingekade ziyeke. Ngoku awulawuleki umceli-mngeni wokhula nowezityalo ezigwantye emanzini.
Noko amaxabiso embewu yezityalo eziziinkozo ne-oyile aphucukile kwaye abo bebelimile bafanele ukuvuzwa ngemizamo yabo. Ixabiso lengqolowa nalo liphucukile kwaye ixesha lonyaka elizayo libukeka lilkulungele kakhulu ukulinywa kwengqolowa (kwiindawo ezifanelekileyo).
Sisebenza nzima malunga nokuphuhlisa ubudlelwane neSebe loPhuhliso lwaMaphandle nokuBuyiselwa koMhlaba. Sinethemba lokunika ingxelo malunga nale nkqubela kwiPula elandelayo. Xa sinako ukukwahlulelana nesebe lethu, singakwazi ukuncedisa inani labalimi elithe chatha.
Sikunqwenelela yonke impumelelo kwinyanga ezayo - akwaba izityalo zakho bezinokuchuma kwaye nawe ube nethemba ngekamva lezolimo eMzantsi Afrika.
<fn>PulaImvula.JourneyMaize.2010-02.xh.txt</fn>
Journey (Maize) Xhosa

Ukuthatha uhambo olusingise kumsebenzi wokurhweba ngemveliso



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ubizo lweNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukuphuhlisa abalimi abanesakhono, abalondolozekayo, abamnyama abarhwebayo. Le nkqubo yinxalenye yokugqibela yohambo olusingise kumsebenzi wokurhweba ngemveliso.



Zonke iiprojekthi ezahluka-hlukileyo ezenza inxalenye zenkqubo yethu zinegalelo ekuzuzweni kweenjongo zethu - iintlanganiso zamaqela ofundo-nzulu, iimvavanyo zeenkcazo-miboniso, iintsuku zamafama, ulwazi ngabalingane bohlulelwano, ukhutshiswano lonyaka lwamaFama, iNkqubo yamaFama ekwiBanga eseliPhambili, izifundo zoqeqesho, iziganeko zosasazo kwirediyo nePula Imvula.



Imiqathango yokukhethwa kwabalimi abakwiBanga eseliPhambili

Ufikelelo kumhlaba omhle nolimekayo ofanele umsebenzi wokuvelisa ukutya okuziinkozo, nethemba lomhlaba owongezelelweyo ukuze akwazi ukufikelela kwiwonga lokurhweba lweetoni ezingama-250 obona buncinci. (Ithuba lokusebenzisa umhlaba malikhuseleke, nangona singazikhathazi ngokuba ingaba umhlaba ngowakho na, ngumhlaba oqeshiweyo okanye ngumhlaba ophantsi kwengqesho edityanelweyo na).

Nanini xa kunokwenzeka, umlimi kufuneka akwazi ukuzisebenzela ngokwakhe angabi yinxalenye yeqela. Ngokwamava ethu, xa abantu besebenza njengeqela, kusuka kubekho ungquzulwano oluninzi olwenza ukuba ibe ncinci kakhulu inkqubela eyenzekayo. Abantu abakwazi ukuzikisa amalinge abo kumsebenzi wemveliso.

Iitrektara nezixhobo zokusebenza ezaneleyo. Ngokwenene asiyonto inokwenzeka ukuba ube ngumlimi orhwebayo ngaphandle kokuba ube nofikelelo kwiitrektara kunye nezixhobo zokusebenza (Kwezinye iziganeko, abalimi kunokufuneka ukuba babe nobhambathiso ngexesha lokulima, okanye lokuvuna njl.njl. kodwa kufuneka akwazi ukwenza ubukhulu bomsebenzi ngokwakhe, okanye azenzele wonke umsebenzi ngokwakhe).

Umlimi kufuneka ukuba abe ebelilungu leqela lofundo-nzulu kwaye abe ebeye kwizifundo ezifanelekileyo zaseGrain SA ezithathu/ezine obona buncinci. Ngokuya kumaqela ofundo-nzulu, abalimi bayakwazi ukufumana ulwazi malunga nemveliso yokutya okuziinkozo. Zonke izifundo zoqeqesho zinegalelo ekuxhotyisweni komlimi ngoko ke kufuneka aye kwizifundo ukuze ancediswe ngokuphumeza izifundo azifunde kwifama eyiyeyakhe.

Umlimi makakuthakazelele ukuthatha icebiso, azinikele emsebenzini wokufama kwaye abe noluvo-mbonakalo ebonisa ukuba nethemba. Xa umlimi engumlimi wokutya okuziinkozo kufuneka ukuzimisela nokuzinikela, kanti siye sifumanise ukuba inkoliso yabalimi bexesha elingaphelelanga bayoyiswa. Uphuhliso lomlimi ukuba abe kwiwonga lokurhweba luthatha ithuba elide ukuze ke ngoko lube lulwandiso-butyebi obubanzi - akufanelekanga ke ukuchitha yonke loo mali emntwini ongazimiselanga ngomsebenzi wokufama.

Ngaphandle kokuba umlimi unemali eyaneleyo eyinkunzi yokuqalisa ukusebenza ngaphandle kwemali-mboleko, umlimi makakufanele ukufumana ityala, ukuze akwazi ukufikelela kwimali-mboleko yemveliso (umthetho omiselweyo omtsha wenza ukuba kuphantse kungabi yonto inokwenzeka ukuba abalimi bafikelele kwiimali-mboleko ukuze ke ngoko bangakwazi kuqhubela phambili).

Kukho ixabiso kumlimi onamanye amashishini afaka ingeniso nawo. Nangona kunjalo, umlimi makazibandakanye ngokwakhe abe sefama. Asisebenzi "ngomnini-mhlaba ongekhoyo".

<fn>PulaImvula.Key.2008-07.xh.txt</fn>
Key Xhosa



Ukuba nesakhono semveliso sisitshixo sempumelelo



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi lufumaneka kwincwadi yoqeqesho yoLawulo lweShishini lezoLimo



Umbandela obaluleke kakhulu ngempumelelo yomsebenzi wokufama kukuba nesakhono semveliso - oku kubandakanya imiba emibini elandelayo:

Ukuba nesakhono - ukwenza into elungileyo; kananjalo

Ukuthembeka - ukwenza izinto ngendlela elungileyo.



Ukuba nesakhono semveliso asiyonto efana ncam nesiphumo semveliso okanye nemveliso ngokwayo kodwa kubonisa izinto eziphuculweyo kwisakhono sokuguqula amagalelo ukuba abe ziziphumo zemveliso (iziphumo okanye iimveliso). Kusisiphumo segalelo elisingise ekukhuleni kwesiphumo semveliso; kaloku sukuba eminye imibandela seyiqwalaselwe. Kuyimveliso yosungulo engenakubanjwa ngesandla, ukuthembeka, ulawulo, uphando, imozulu kunye nethamsanqa.



Xa ukusetyenziswa kwezixhobo zegalelo ezifana nesichumiso, isiniki-mandla kunye noomatshini kufikelele kwelona qondo liphezulu okanye xa igalelo elingesosixa siphelele kwaphela sazo zonke iziganeko zegalelo lisiya kwindawo enganiki themba kancinci nje, ukuba nemveliso eyandayo kuya kuba yingxam yomthombo wokukhula kwesiphumo semveliso.



Ukukhula kwesakhono sokuba nemveliso kubonisa inguquko kwezobugcisa kunye neendlela zokuphucula isakhono kulawulo oluphucukileyo okanye kwiziganeko zoqoqosho lomlinganiselo olukhokelela ekuveliseni okuthe chatha kwinqanaba elinikiweyo lesiphumo. Ukusebenza ngokwesakhono semveliso kuthetha ukusebenza phucukileyo akuthethi ukuba kunyanzelekile ukuba usebenze nzima. Ukukhula kwesakhono sokuba nemveliso kunzima ukukulinganisa. Ukulinganisa ukukhula kwesakhono sokuba nemveliso kufuna ubalo lwazo zonke iziphumo kunye namagalelo kananjalo nokuzama ukulinganisa iziganeko zokuphucuka nezomqukuqelo wenene weenkonzo ezivela kumagalelo.



Kubalulekile ukuqwalasela imilinganiselo yonyaka edlulileyo yesakhono semveliso esiphathekayo malunga nemiba eyahluka-hlukileyo yomsebenzi wemveliso kwifama yakho xa uqalisa ngenkqubo yocwangciso yezinto eziphathekayo nezemali kusenzelwa ixesha lonyaka elizayo.

<fn>PulaImvula.KeyPerformanceAreas.2007-11.xh.txt</fn>
Key performance areas

Yintoni imimandla yemisebenzi engundoqo?

Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo Yophuhliso yakwaGrain SA

Njengomfama, uxakeke ngezinto ezininzi - zonke ngesizathu.

Uvavanya uze uhlele umhlaba wakho, kuba kutheni?

Ukuze ubone eyona ndlela ibalaseleyo onokuwusebenzsa ngayo umhlaba wakho.

Uthatha iisampulu zomhlaba uzithumele ukuze zihlalutywe, kuba kutheni?

Ukuze ube nako ukufaka isichumiso esichanekileyo kwisityalo sakho ukuze ufumane isivuno esisesona sifanelekileyo.

Umhlaba uyawukrazula okanye uwuhlakule, kuba kutheni?

Ukuze imvula enayo ikwazi ukungenelela emhlabeni.

Uyawukrrwela/uyawulima umhlaba ngethuba lefusi, kuba kutheni?

Ukuze ugcine umhlaba ungenalukhula ukuze kugcineke ukufuma emhlabeni.

Uphanda imimandla yentengiso enokubakho yesityalo onesicwangciso sokusityala, kuba kutheni?

Uqinisekisa ukuba uya kuba nommandla wentengiso sakuba sityaliwe isityalo.

Ungena kubhambathiso lwentengiso kwixabiso elithile, kuba kutheni?

Ukuze uqinisekise ukuba imveliso yesityalo iya kuba nenzuzo.

Ulungisa umandlalo wezithole, kuba kutheni?

Ukuze uqiniseke ukuba xa utyala imbewu iya kuba kubunzulu obuchanekileyo nokudibana okulungileyo nomhlaba ofumileyo ukuze kubekho ukuntshula.

Utyala inani elithile lezityalo ngehektare nganye yomxube ongowona ufanelekileyo, kuba kutheni?

Ukuze ukwazi ukuvuna esona sityalo sibalaseleyo.

Utyala isityalo ngesichumiso esithile ngokwenani elithile le-kg/ha, kuba kutheni?

Ukuze uvune isityalo esisesona sifanelekileyo.

Utshiza intsimi ngesibulali sokhula saphambi kokuhluma, kuba kutheni?

Ukuze uthintele ukhula ekuntshuleni nasekukhuphisaneni nesityalo ngokufuma, ngesichumiso, ngokukhanya nangomoya.

Utshiza intsimi ngesibulali sezinambuzane emva kokutyala (okanye usasaza amahlalutyana), kuba kutheni?

Ukuze uthintele umonakalo owenziwa zizinambuzane kwisityalo sakho esisahlumayo.

Ulima phakathi kwesityalo sakho semiqolo, kuba kutheni?

Ukuze ubulale naluphi ukhula olunokukhuphisana nesityalo sakho.

Ufaka umaleko wangaphezulu kwisityalo sakho, kuba kutheni?

Ukuze unike isityalo ukuchuma okuyimfuneko ngenjongo yokwandisa isivuno sakho kangangoko.

Ukuze sinike isityalo sethu elona thuba linokufumaneka lifanelekileyo lesivuno esihle kangangoko, kuba kutheni?

Ukuze sifumane owona mgangatho ubalaseleyo unokufumaneka wesityalo.

Izinto ezikhankanywe ngasentla zizo zonke izinto ofanele ukukwazi ukuzilawula - unako ukwenza izigqibo wandule ke ukuthabatha inyathelo.

Umbuzo olandelayo ngowokuba ingaba ungazi njani na ukuba zonke ezi zinto uzenze kakuhle na okanye akunjalo? Inye kuphela indlela onokuqiniseka ngayo ukuba usebenza kakuhle kukuba uzibekele umgangatho ukuze uthelekise umsebenzi wakho nawo. Xa unokukhangela eminye yemibuzo engasentla, uya kukwazi ukuba nempendulo eya kuba mhlawumbi ngu"ewe" okanye ngu"hayi" - umzekelo, umbuzo ngokuhlelwa nangokuthatyathwa kweesampulu zomhlaba - uya kuba ukwenzile oku okanye akukwenzanga. Nangona kunjalo, inkoliso yeminye imibuzo ilandelwa yeminye imibuzo kwaye inako ukulinganiswa ngokomgangatho:

Krazula okanye lima intsimi

Ngomhla othile oqingqiweyo, kwaye ngokobunzulu obuthile.

Krwela/lima umhlaba ngethuba lefusi

Ingaba ugcine ukufuma komhlaba okwaneleyo ukuze utyale isityalo nokuze uhlakuleke kakuhle umhlaba xa kusina iimvula ezilindelekileyo?

Ngena kubhambathiso lwentengiso kwixabiso elithile

Sesiphi isivuno esilindelekileyo kwaye ngeliphi ixabiso?

Lungisa umandlalo wezithole

Ingaba ulungiselelo lomandlalo wezithole lwanele, kwaye ingaba oku ukwenze kuselithuba ukuze utyale isityalo ngexesha elilelona lifanelekileyo lokutyala ukwenzela umhlanganisela onesicwangciso sokuwutyala?

Tyala inani elithile lezityalo ngehektare nganye

Zingaphi izityalo ngehektare nganye obunesicwangciso sokuzityala kwaye ingaba oku uphumelele ukukwenza?

Tyala isityalo ngesichumiso esithile ngokwenani elithile le-kg/ha

Zingaphi ii-kg/ha obunesicwangciso sokuzityala kwaye ingaba uphumelele koku?

Tshiza intsimi ngemichiza eyahlukahlukileyo

Ingaba usebenzise eyiphi imichiza kwaye ingaba usebenzise isixa esichanekileyo/ngehektare nganye?

Lima phakathi kwesityalo sakho semiqolo

Ingaba ulutshabalalisile ukhula?

Faka umaleko wangaphezulu kwisityalo sakho

Ingaba ubunesicwangciso sokufaka ntoni kwaye ufake ntoni ke?

Vuna isityalo ngexesha elifanelekileyo

Ufumene isivuno esingakanani/ngehektare, kwaye ubeke ixabiso eliqhelekileyo elingakanani elo ukwazi ukuthengisa isityalo ngalo?

Zonke ezi zinto zinako:

Ukwenzelwa isicwangciso

Ukuphunyezwa

Ukuhlalutywa ngokwempumelelo



Kukho i-inshorensi yegalelo ekhoyo efumaneka eARS nakwamanye amaqumrhu) eyilelwe ukukukhusela kwizenzo zikaThixo - ezi yimbalela, zizikhukula, zizichotho, yiqabaka, ngumoya nomlilo. Nokuba kunjalo, akakho ozimisele ngokufaka wena kwi-inshorensi ngenxa yolawulo lwakho olungalunganga. Kubaluleke kangangoko ke ukuba uhlalutye, wenze isicwangciso uze uphumeze zonke izenzo zolawulo ezibaluleke kakhulu.

<fn>PulaImvula.Knowing.2008-01.xh.txt</fn>
Knowing Xhosa

Ukusazi isityalo esingumbona



Instructions:

Folio strap: Ukongeza ixabiso

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: Ukuveliswa nokuthengiswa kombona



Izityalo zihlelwa ngokwamaqela amabini abanzi - ezinamagqabi abanzi (amaceba amabini) nezinamagqabi amxinwa (iceba elinye). Izityalo zamagqabi amxinwa zinemithambo yamagqabi ephumela emacaleni.



Ukubaluleka kwalo mahluko kungundoqo kakhulu kangangoko kuba ukutshatyalaliswa kokhula ngemichiza kuxhomekeke kumahluko phakathi kwala maqela mabini angundoqo.



Iinxalenye zesityalo

Inquma

Igqabi

Ubulembu

Isikhwebu

Isikhondo



Iingcambu

Injongo yeengcambu kukugcina isityalo emhlabeni simi nkqo nokufunxa amanzi nezondlo emhlabeni.



Isityalo esingumbona sinesixokelelwano seengcambu eziphumela ngaphandle kakhulu. Phantsi kweemeko ezifaneleke kakhulu, isityalo esingumbona sinokuba nesixokelelwano eside kangange-1 500 m. Ukuba isixokelelwano seengcambu sinako ukuphuhla ngokufaneleke kakuhle, ingcambu inokoluleka malunga ne-1,5 m emacaleni ukuze ikhule ukufikelela kubunzulu be-2 m.



Xa kuthethwa ngokubanzi, zimbini iintlobo zezixokelelwano zeengcambu - ingcambu eyodwa ngobude (ingcambu enye ende kakhulu, ingcambu eyomelele kakhulu enokuba neengcambu ezimbalwa emacaleni) kanti isixokelelwano soontanganye beengcambu (iingcambu ezininzi ezikhula ziye kuwo onke amacala emhlabeni) Isityalo sombona sinesixokelelwano soontanganye beengcambu (iingcambu ezininzi ezikhula zibhekise kuwo onke amacala emhlabeni). Isityalo esingumbona sinesixokelelwano seengcambu ezininzi kwaye ngaphezu koko, njengoko isityalo sikhula siba side kwaye sifikelela kwibakala lokuvela kweenquma kuye kuvele ezinye iingcambu eziza kubamba isityalo ukuba sime nkqo. Ezi ziingcambu ezityebileyo, ezinemibala nezinembonakalo esabumafutharha kwaye zikhula nangaphezu komhlaba.



Izikhondo

Isikhondo sesityalo esingumbona sinobume obunjengesilinda. Kucaca kakuhle ukubonakala kwamahlumela (apho amagqabi aphuma khona) ngokunjalo neendawo eziphakathi kwamahlumela (indawo ephakathi kwamahlumela). Ubude besikhondo buqiikelelwa ngomhlanganiselwa nangokweemeko zokukhula.



Isityalo esingumbona sinokuba neendawo eziphakathi kwamahlumela eziphakathi kwesi-8 nama-21. Iindawo eziphakathi kwamahlumela ezahlukahlukeneyo zisenokuba nobude obushiyashiyanayo. Isikhwebu sesityalo sikholisa ukuphuhla kwihlumela lesi- 8th.



Amagqabi

Kwihlumela ngalinye kuphuhla amagqabi amabini. Injongo yamagqabi kukufunxa ukukhanya kwelanga ukuze asebenze njengefektri ukwenza ukutya kwesityalo. Amagqabi esityalo akhula ngokubolekisana kwisikhondo kwaye akhula kwimiqolo emibini ejongeneyo kwisityalo. Igqabi ngokwalo lide, limxinwa kwaye liya ngokuba tsolo encamini. Igqabi lixhaswe ngumqolo ngokobude balo.



Igqabi lesityalo 'liphefumla' 'ngamadlala' amancinci kakhulu akumphezulu wegqabi. Wona abizwa ngokuba zii-stomata. Ii-stomata ezikwicala elingaphantsi legqabi zininzi kunezo zikwicala elingaphezulu. Ii-stomata ziyintsebenzo-matshini evumela ukuba iiseli zikhuphe ukufuma xa kushushu ngokunjalo komile ukuze igqabi lisongeke. Le nkqubo ke yenza ukuba igqabi lisongeleke ngaphakathi ukuze okunye ukulahleka kokufuma kungabi senzeka. Ngamathuba ashushu kakhulu nawomileyo, isityalo siyakwazi ukusongeka amagqabi kwinxalenye yosuku eshushu kakhulu ukuze ngokwenza njalo silondoloze ukufuma. Xa seluhambile usuku xa iqondo lobushushu selihlile, le nkqubo iyanqumama ukuze amagqabi akwazi ukuqhuba ngomsebenzi wawo wesiqhelo. Ukuba iimeko ezishushu nezomileyo ziqhubela phambili kwithuba elide, le nkqubo ayinakunqunyanyiswa ukuze emva koko afe amagqabi - oku ke kuba ngumonakalo osisigxina kwisityalo kwaye kuya kuba nesiphumo esingathandekiyo kwisivuno sezityalo eziziinkozo.



Iintyatyambo

Isityalo esingumbona sineentyatyambo zesiduna nezesikhomokazi - oku kuvumela ukuzisasaza ngomgubo we-pollen. Inxalenye esisikhomokazi yileyo ephuhla ibe sisikhwebu, lo gama intyatyambo eliduna iba yinquma ephezu kwesityalo. Ipete nganye yombona enesakhono sokuphila iqhotyoshelwe kwityhubhu encinci kakhulu (ubulembu). Umgubo we-pollen ophuma kwi-anther (intyatyambo eliduna) uwa phezu kwe-stigma (umphezulu wentyatyambo yesikhomokazi) ukuze ikhule iye ezantsi kwi-style (ubulembu) esiya kwi-ovary (ipete encinci kakhulu elusana lombona). Ukuchunyiswa kwenzeka xa umgubo we-pollen ufika kwi-ovary.



Ukuba iimeko zishushu kwaye zome kakhulu, ngoko ke kuba yinto enokwenzeka ukuba ubulembu bome nto leyo ethintela ukuchunyiswa. Xa kunje, imbewu kwisikhwebu iya kuba ncinci kakhulu okanye ingabikho kwayona. Ubulembu kwisikhwebu bungumamkeli wokuchunyiswa kwiintsuku ezimalunga ne-10 ukuya kwi-14. Kubaluleke kakhulu ubukho bemozulu engagqithisiyo ngesimo ngethuba leli bakala elinovelo olungako.



Imbewu

Inkqubo iphelele yokulima isityalo esingumbona ijoliswe ekuveliseni imbewu. Udidi nobuninzi bembewu bubalulekile ngokubhekiselele kwisakhono senzuzo yomsebenzi wokufama.



Imibandela ephembelela udidi nobuninzi bembewu zizifo, ziimfuneko zezondlo zesityalo, ubukho bokufuma nobushushu kumabanga ahlukahlukileyo kunye nokukhethwa kwezityalo eziyimihlanganisela.



Amabanga kuphuhliso lwezityalo

Ukubaluleka kolu lwahlukaniso kukuba kukho imichiza ethile efanele ukufakwa phambi kokuhluma kwesityalo lo gama eminye kufuneka ifakwe emva kokuhluma kwesityalo.



Phambi kokuhluma

Ithuba eliphambi kokuhluma lichaza ithuba phakathi kokutyala isityalo, inkqubo yokuntshula kodwa phambi kokuhluma emhlabeni.



Emva kokuhluma

Oku kuchaza ithuba emva kokuba imbewu intshulile kwaye nesityalo sesihlumile savela ngaphezu komhlaba.





Amabanga okukhula

Amabanga okukhula esityalo esingumbona asekwe ngokwamabanga aneenombolo ukusuka ku-0 ukuya ku-10 amabanga achongekayo.



Ibanga lokukhula 0: Ukusuka ekutyaleni ukuya ekuhlumeni

Umbona utyalwa phakathi kwe-2,5 cm ne-5 cm phantsi komphezulu womhlaba. Phantsi kweemeko ezifudumeleyo nezifumileyo, imbewu ithatha iintsuku ezi-6 ukuya kwezili-10 ukuhluma. Phantsi kweemeko ezipholileyo okanye ezomileyo, imbewu inako ukuthatha ukufikelela kwiiveki ezimbini ukuhluma. Ubushushu obubobona bufanelekileyo bokuhluma buphakathi kwama-20Â°C nama-30Â°C. Isiqulatho sokufuma komhlaba esisesona sifanelekileyo simalunga nama-60% esakhono sentsimi. (Amanzi amaninzi kakhulu okanye amancinci kakhulu aya kudodobalisa uphuhliso).



Elona nani liphezulu lamagqabi namasetyana avela emacaleni lixhomekeke kwimfuza. Kucombuluka igqabi elitsha qho kwiintsuku ezintathu. Kweli thuba, indawo ekhulayo isengaphantsi komhlaba. Ukusunguleka kwenquma kwenzeka kweli banga.



Ibanga lokukhula 1: Kucombuluka ngokupheleleyo amagqabi amane



Ibanga lokukhula 2: Kucombuluka ngokupheleleyo amagqabi asibhozo

Ngeli thuba ububanzi begqabi banda ngobukhulu obuphindaphindwe kahlanu ukuya kalishumi, lo gama ubunzima besikhondo buphindaphindeka amaxa ama-50 ukuya kwali-100. Ukusunguleka kwesikhwebu kuvela kweli banga. Ziqala ukuphuhla ngeli xesha kwii-tillers kwizihlomelo phantsi komphezulu womhlaba. Indawo yokukhula yi-5cm ukuya kwi-7,5 cm phezu komphezulu womhlaba.



Ibanga lokukhula 3: Kucombuluka ngokupheleleyo amagqabi alishumi elinesibini

Inquma ekhulayo iphuhla ngokukhawuleza. Amasebe asemacaleni athwele izikhwebu aphuhla ngokukhawuleza ukusuka kwisihlomelo sesi-6th ukuya kwesesi-8th phezu komphezulu womhlaba. Inani elinokubakho lamahlumela embewu yesikhwebu sukuba selibonakele.



Ibanga lokukhula 4: Kucombuluka ngokupheleleyo amagqabi alishumi elinesithandathu

Isikhondo sikhawuleza soluleke ukuze inquma iphuhle phantse ngokupheleleyo. Ubulembu buyaqalisa ukuphuhla buze bukhule ngobude ukusuka kwisikhondo sesikhwebu esiphezulu.



Ibanga lokukhula 5: Ubulembu buyavela ukuze kuphele umgubo we-pollen

Onke amagqabi acombuluka ngokupheleleyo kanti inquma sukuba seyibonakala iintsuku ezimbini ukuya kwezintathu. Isebe elisecaleni elithwele isikhwebu esingundoqo ngokunjalo namakhasi ngeli xesha seliphantse ukufikelela ekuphuhleni okugqibeleleyo. Ngeli thuba imfuno ebangwayo yezondlo nokufuma iphezulu.



Ibanga lokukhula 6: Ibanga lombona oluhlaza

Isikhwebu, isebe elisecaleni namakhasi selephuhle ngokugqibeleleyo.



Ibanga lokukhula 7: Ibanga lentlama ethambileyo

Inani leenkozo liyaqhuba ngokwanda.



Ibanga lokukhula 8: Ibanga lentlama elukhuni

Imbewu iqalisa ngokuba lukhuni.



Ibanga lokukhula 9: Ukuphuhla okugqibeleleyo kokusebenza komzimba

Xa ukhozo selufikelele kubunzima obome kangangoko, kuphuhla umaleko weeseli ezimnyama kwisikhondo sokhozo. Iinkozo ziphuhla ngokugqibeleleyo kusale kuphela ukuba isiqulatho samanzi sazo sinciphe phambi kokuvuna.



Ibanga lokukhula 10: Ukoma kweenkozo (ukuphuhla okugqibeleleyo ngokwendalo)

Iinkozo kufuneka zinciphe isiqulatho sokufuma ukuze zifikelele kuphuhliso olugqibeleleyo ngokwendalo. Ukoma kwenzeka malunga ne-5% ngeveki ukufikelela kumgangatho wama-20%, ukuze emva koko icothe inkqubo yokoma.









<fn>PulaImvula.Kobus.2008-01.xh.txt</fn>
Kobus Xhosa

Kutyunjwe umphathi jikelele omtsha wakwaGrain SA



Instruksies:

Folio strap: Grain SA

Byline: Iqela labahleli bePula-Imvula

Photo: NguGq Kobus Laubscher



UGq Kobus Laubscher utyunjwe njengomphathi jikelele omtsha wakwaGrain SA ukusuka ngomhla woku-1 Janyuwari 2008.



UGq Laubscher, onxulumene kwixesha langoku neYunivesithi yaseFree State, yingcali kwezoqoqosho zolimo kwaye unamava abanzi nokubandakanyeka kwinqanaba lendawo leyo, kwiphondo nakwisizwe, ngokunjalo njengomcebisi wocwangciso lobuchule kumashishini ezolimo, umphandi kunye nomhlohli wezifundo. Ngaphandle kwemisebenzi eyahlukahlukileyo yophando malunga neenguquko kwezemihlaba nokuthengisa ngokocwangciso lobuchule, wayekwalilungu leqela lokuqhuba umsebenzi woMphathiswa oyiNtloko weKoloni eseMantla obenoxanduva lomsebenzi wokuphanda ngokusekwa kwabavelisi abaphuhlayo bomsebenzi wokunkcenkceshela.



Ngokwemo ekubhekiselelwe kuyo yaseMzantsi Afrika, uzibandakanya ngokuzimisela kwishishini lezolimo eNamibia naseBotswana. UGq Laubscher ukwalilungu loMbutho weHlabathi woLawulo loKutya nezoLimo (International Food and Agriculture Management Association - (IAMA). Ukwanawo namava kwisikhundla esikwisigqeba nesingekho kwisigqeba kwicandelo leshishini. Kutshanje utyunjwe ngumphathiswa wezemisebenzi njengosihlalo ongekho kwisigqeba weZiko leSizwe seMveliso eMzantsi Afrika (NPI) kwaye kwesi sikhundla unika inkonzo yokuba ngumtyumbi kwezolimo eziququzelelweyo. Kude kwaba kutshanje ekwalilungu lebhodi leYunivesithi yaseFree State njengommeli okhethiweyo wabaniki-nkxaso.



UGq Laubsher utshate noAnnemarie kwaye uneentombi ezimbini nonyana omnye.



<fn>PulaImvula.KweekgrasMaize.2009-02.xh.txt</fn>
Kweekgras (Maize) Xhosa



Ingca ehlaselayo (Kweekgras) - ingaba sikhona isisombululo sangoku?



Instructions:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula

Byline: NguGq. Jeanetta Saayman -du Toit, ARC-Grain Crops Institute, Potchefstroom,

Umnxeba: (018) 299-6297

Photos: Figure 1: I-Kweek - iyandlaleka, iyatyhutyha kwaye isoloko ikhona

Figure 2: Intyatyambo - ubume beentyatyambo kwisityalo



I-Cynodon dactylon ("ingca ekhawulezayo", "ingca ehlaselayo", i-kweekgras) mhlawumbi enemvelaphi yakwiAfrika yetropiki okanye eAsia. Le ngca ikhula ngokubanzi kakhulu eMzantsi Afrika kwaye ingunobangela weelahleko ezininzi kwizityalo zesondlo nakwezo ziziinkozo.



I-Kweekgras yingca eyandlalekayo, ethubelezayo (etyhutyhayo) nesoloko ikhona ethi inwenwe ngezikhondwana nangeengcanjana. Le ngca inako ukusasazwa zizixhobo zokusebenza (ngokuhlakula umhlaba ngoomatshini) nangezilwanyana zasefama. I-kweek ayikhuli ibe nde kakhulu - ikholisa ukungabi nde ngaphezu kwama-40 cm. Intloko yembewu (Isazobe 2) inezikhwebana ezi-3 ukuya kwezi-7 ezinobume beminwe engange-3 ukuya kwi-6 cm ngobude. Imbewu intsundu kakhulu ngebala, igudile, iyakhazimla kwaye imbhoxo, ukusuka kwi 1,1 mm ngobude ne 0,7 mm ngobubanzi. Intshula lula kwaye ikhula okoko.



I-Kweek yingca ekhula ngamandla nekwaziyo ukutshabalalisa ikonkriti kunye netha. Inyaniso yokuba i-kweek ikhula ngamandla angaka yenza ukuba ibe noncedo kakhulu kwiindawo apho ukhukuliseko lomhlaba kufuneka luthintelwe khona. Imihlanganisela eyahluka-hlukileyo ye-kweek iphuhliselwe ukuba isetyenziswe kwimijelo yamanzi (NK 37), iiloni, amabala egalufu kunye namabala emidlalo.



I-kweek inika ukhutshiwano olunzima kwizityalo - phakathi kwazo zonke iintlobo zengca esoloko ikhona, i-kweek yenye yeentlobo ezomelele kakhulu, ngoko ke yeyona inzima ukulawuleka. Njengesiphumo senyaniso yokuba le ngca inwenwa kuyo yonke imbewu, kwiingcambu nakwizikhondwana, ulawulo oluncomekayo lwale ngca lufuna ingqiqo egqibeleleyo ngomjikelo wobomi bayo, ukusetyenziswa kokutya esiqwini sayo kunye nokwanda kwayo ngokuziphinda-phinda.



I-kweek ihlasela amasimi ngokusika iingcambu nembewu, kanti iyakwazi nokusasazwa zizilwanyana nazizixhobo zokusebenza efama. Njengoko kunjalo malunga nezinye iintlobo zengca, imbewu ye-kweek intshulela kufutshane kakhulu kumphezulu womhlaba, ikhawuleza kakhulu ukuba neengcambu ize ikhawuleze nokwenza umandlalo ongagqobhozekiyo. I-kweek ikhuphisana nezinye izityalo ngesithuba, ukukhanya, amanzi nangezondlo zomhlaba, kanti iyakwazi nokuzigcina kwizixhobo zokusebenza ize yenze iilahleko ezixhalabisayo kuqoqosho.



Umbuzo osemilebeni yakhe wonke ubani ngulo: Ingaba sinako na ukulawula i-kweek? Ewe, sinako ukuyilawula i-kweek kodwa akukho sisombululo esinokwenzeka ngephanyazo. Ukuyitshabalalisa ngoomatshini akwanelanga. Kaninzi imisebenzi yoomatshini iqhawula izikhondwana ngokwenza njalo ikhuthaze ukukhula kwengca iyinike nesakhono sokunwenwa msinya kwaye ibe namandla ngakumbi.



Ekwindla, (ngoFebhuwari nangoMatshi) ukusetyenziswa kokutya esiqwini sengca kuyaguquka ukuze sithumele izondlo ezantsi ezingcanjini ukuba zisetyenziselwe ukuphila kwayo ngeenyanga ezibandayo zasebusika. Ekwindla lixesha elifaneleke ncam lokutshiza i-kweek. Isixa esifanelekileyo ziilitha ezi-6 "zeGlyphosate" (Roundup) ngehektare nganye zokutshabalalisa i-kweek ngeli xesha. "I -Glyphosate" ithunyelwa ezingcanjini sisityalo ukuze ibulale sonke isityalo. Kwiziganeko ezimbalwa apho kusenokubakho khona ukukhula okuphindayo, izityalo zinokunyangwa ngazinye. Kubalulekile kananjalo ukutshabalalisa ingca esemathangweni naleyo esezindleleni njengoko ezi ndawo zisenokuba ngumthombo wokuhlasela okubuyelelayo.



Enye indlela efanelekileyo yokulutshabalalisa kukwaphula izikhondwana neengcanjana ngexesha lasebusika ngokusebenzisa ukulima ngoomatshini. Emva kokulima kwasebusika, ngethuba lasentlakohlaza elandelayo, zakuba ziphuhle kakuhle izikhondwana neengcanjana, kusenokufakwa iilitha ezi-6 "zeGlyphosate" ngehektare nganye - vumela ithuba lokulinda leeveki ezintathu phambi kokuqhuba ngokulungisa umhlaba ukwenzela ixesha elilandelayo lasehlotyeni.



Ukutshatyalaliswa kokhula lwamagqabi amakhulu kwizityalo zamagqabi amakhulu, nokutshatyalaliswa kokhula olunjengengca kwizityalo ezinjengengca kuseyingxaki kubalimi. Ngoko ke ukutshabalalisa i-kweek emboneni kusenzima. Ukuba oku kunokwenzeka, jikelezisa ukuveliswa kombona nesityalo samagqabi amakhulu (iimbotyi zesoya, amandongomane nokuba ngoojongilanga) ukuze utshabalalise ingca njengokhula ngethuba lokuveliswa kwezityalo zamagqabi amakhulu. Qhagamshelana nomthunywa wemichiza yezolimo ongoyena ukufutshane ukuze ufumane icebiso lendawo leyo. Emva kokuvuna isityalo samagqabi amakhulu ebusika, kusenokuhlakulwa ngenjongo yokonakalisa iingcambu nezikhondwana, ukuze oko kulandeliswe ngokufaka iilitha ezi-6 "zeGlyphosate" ngehektare nganye.



Phinda-phinda inkqubo njengoko ichazwe ngentla. Kulindeleka ukuba emva kweminyaka emibini yolu nyango, i-kweek ilawuleke.



Kukho imiba embalwa eya kuchaphazela impumelelo yale nkqubo yolawulo:

Xa "iGlyphosate" ifakwa, i-kweek mayibe ikhula ngamandla ukuze kubekho indawo eyaneleyo yegqabi eliya kufumana umchiza.

Musa ukufaka "iGlyphosate" xa isityalo sidandathekile (yingqele, imbalela okanye kukurhaxwa) njengoko oku kuya kudodobalisa ukufunxeka komchiza.

Landela imiyalelo ekwileyibhile ngokuqaphela okukhulu.

Qaphela ukuba umchiza unganwenweli kwezinye izityalo.

Khumbula umba wokuba "iGlyphosate" iyaluvela udidi lwamanzi asetyenziselwa ukutshiza.

Ukongezelela i-ammonium sulphate "kwiGlyphosate" kuyacetyiswa phantsi kweemeko ezithile.

Khumbula ukuba ukugcina imali kwithuba elifutshane kunokubanga iindleko eziphezulu ethubeni - sebenzisa umthamo ocetyiswayo womchiza xa ufuna ukufumana ulawulo oluncomekayo.

<fn>PulaImvula.Land.2008-07.xh.txt</fn>
Land(1 972) Xhosa



Ndingawufumana njani umhlaba?



Instructions:

Folio strap: Ingqesho yomhlaba

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Xa kuthethwa gabalala kunokuthiwa zonke iintlobo zokufama zifuna ufikelelo emhlabeni - kusenokuba ngumhlaba omncinci, ngokwetonela ekuveliswa kulo izityalo eziyimifuno, okanye isenokuba ngumjelo ophangaleleyo womhlaba osetyenziswa ngeenjongo zokutyisa impahla kwimimandla ebharhileyo.



Nangona kunjalo, ukuba umhlaba uza kusetyenziselwa ukufama, kufuneka kubekho ufikelelo ngokwasemthethweni kumhlaba lowo - oku kulawula ubudlelwana phakathi komnini womhlaba nomsebenzisi womhlaba (kwiziganeko ezithile ke phofu, umnini-mhlaba nomsebenzisi womhlaba basenokuba ngumntu omnye).



Ingqesho yomhlaba

Kukho iindlela eziliqela nezahluka-hlukeneyo ekunokukhethwa kuzo ezifumaneka kumsebenzi wokufama kwaye zonke ziza nemiba ethile enika ithemba kunye naleyo miba enganiki themba. Into ebalulekileyo efanele ukukhunjulwa apha kukuba naziphi iintlobo zemvumelwano ezibhekiselele emhlabeni kufuneka zibhalwe phantsi xa zifanele ukuthiwa thaca phambi yenkundla yomthetho - isivumelwano somlomo asinasibophelelo malunga nomhlaba.



Kaninzi, ekuqaleni kobudlelwana balo naluphi uhlobo, amaqela abandakanyekayo angena kwisivumelwano malunga nento ekufuneka yenziwe kwaye ilelo nelo lilindela lukhulu kwelinye. Nangona kunjalo, kuthi ethubeni ubudlelwana suka bube muncu kanti loo mcimbi ungaphelela enkundleni yamatyala. Njengoko kaninzi sukuba ubandakanya umhlaba, kubakho izixa ezikhulu zemali ezibandakanyekayo kwaye kuba yimfuneka ukwenza amalungiselelo abhaliweyo obhambathiso phambi kokuba kwenziwe nawuphi umsebenzi ukuze kukhuselwe omabini amaqela kwiiyantlukwano ezinokuthi ziphuhle.



Iintlobo ezahluka-hlukileyo zengqesho yomhlaba zinokubandakanya (phakathi kwezinye izinto) oku:

Ubunini bomhlaba;

Ukuqeshisa;

Imvume yokusebenzisa umhlaba odityanelweyo/wohlanga; kananjalo

Ulwabelwano ngezityalo.



Ubunini bomhlaba

Isiqwenga ngasinye somhlaba eMzantsi Afrika, naseHlabathini, sinesiqinisekiso sethayitile. Ukuba ungumnini ngokusesikweni somhlaba othile uya kuba nesiqinisekiso sethayitile saloo mhlaba. Isiqinisekiso esi siqulethe inkcazelo malunga naloo mhlaba. Isiqinisekiso somhlaba sisixhobo ngokwasemthethweni esisetyenziselwa ukunika ilungelo. Isiqinisekiso somhlaba saziwa ubukhulu becala njengendlela yoku gqithisela ithayitile yempahla ethile komnye umntu omtsha ukusuka komnye. Olu gqithiso lobunini lwempahla lubhaliswa kwiiofisi zeziqinisekiso kumaziko amakhulu eMzantsi Afrika. Isiqinisekiso sethayitile sisiqinisekiso sobunini bomhlaba.



Kwiziganeko ezininzi, xa ubani efuna ukuboleka imali, amaziko abolekisa ngemali afuna ukhuseleko lwemali-mboleko. Amaziko abolekisa ngemali andisa imali ekhuliswa ngabaxumi bawo ezibhankini kwaye ibhanki ifuna ukuqinisekisa ukuba imali ebolekise ngayo ikhuselekile. Umnini womhlaba (umnini wesiqinisekiso sethayitile) unako ukusebenzisa impahla leyo njengokhuseleko lwemali-mboleko. Isibophelelo setyala lentengo sibhaliswa phantsi kwesiqinisekiso sethayitile. Isibophelelo setyala lentengo siba sesesixa esithile semali exeliweyo.



Ngeenjongo zokunika umzekelo, masiqikelele ukuba umnini wesiqinisekiso sethayitile yomhlaba unqwenela ukuboleka i-R100 000 ebhankini ngokusebenzisa isiqinisekiso sethayitile esithile. Ukuba umntu oboleke imali akayihlawuli ngokwesivumelwano, umnni wesibophelelo setyala lentengo (kwesi siganeko, ibhanki) unako ukunyanzela umnini wesiqinisekiso sethayitile ukuba athengise impahla leyo ukuze umnini wesibophelelo akwazi ukufumana imali yakhe. Xa sisenza umzekelo, ukuba impahla leyo ithengiswa ngama-R200 000, ibhanki yona iya kuthatha imali elityala kuyo. Ukuba umnini wesiqinisekiso sethayitile ebeboleke ama-R50 000 ibhanki ke iya kuthatha kuphela ama-R50 000 nangona isibophelelo setyala isese-R100 000.



Ukuqeshisa umhlaba

Ukuba umntu unqwenela ukusebenzisa umhlaba okanye impahla eyiyeyomnye umntu, ngoko ke la maqela mabini angina kwisivumelwano sengqesho okanye sokurenta. Kubalulekile ukuba umntu ofuna ukusebenzisa umhlaba aqiniseke ngokuba ngubani umnini womhlaba anqwenela ukuwusebenzisa. Isivumelwano sengqesho sisivumelwano esibhaliweyo phakathi kwamaqela amabini kwaye salatha ubucukubhede bempahla, ithuba lokugcinwa kwesivumelwano, isixa semali esihlawulelwa ingqesho, ngokunjalo nesantya sokukhutshwa kweentlawulo.



Umzekelo, ingqesho isenokuba phakathi koMnu X (umqeshisi - okanye umnini womhlaba) noMnu Y (umqeshiswa - umntu onqwenela ukusebenzisa umhlaba); ngefama ebizwa ngokuba yiDawn, kwingingqi yaseTweespruit, obukhulu bungama-400 ha, kwithuba leminyaka emithathu, ngesixa se-R150 ngehektare nganye ngonyaka, ehlawulwa qho phambi kweenyanga ezintandathu. Kuya kubakho kananjalo amanye amagatya ahluka-hlukileyo abandakanywayo kwisivumelwano sengqesho - umzk. izizathu zokurhoxiswa kwengqesho, imvume yokususa imithi - okanye naziphi iimeko ezinokufaneleka malunga neso siqwenga sithile somhlaba.



Umntu oqeshiselwa umhlaba akanako ukuwusebenzisa umhlaba lowo njengesiqinisekiso sokhuselo lwemali-mboleko njengoko oko kunokwenziwa ngumnini wesiqinisekiso sethayitile okanye umnini womhlaba. Enye into eyenza umdla kukwazi ukuba 'ukuqeshiselwa kwandulela intengiso'. Oko kuthetha ukuba ukuba kukho isivumelwano sengqeshiso malunga nefama esinokuthatha ithuba mhlawumbi leminyaka emithathu aze umnini womhlaba enze isigqibo sokuthengisa umhlaba lowo phambi kokuphela kwexesha laloo ngqeshiso, umnini-mhlaba kufuneka abambe uthetha-thethwano nomqeshiselwa - mhlawumbi ngenjongo yokwenza amalungiselelo ukuze umnini-mhlaba omtsha athathele kuye ingqeshiso okanye umnini-mhlaba avume ukuhlawula umqeshiselwa isixa esithile (ekuvunyelwene ngaso) semali sokurhoxiswa kwengqeshiso.



Kwimo yezolimo, izivumelwano zengqeshiso zikholisa ukuba phakathi kwamafama amabini - lowo ongumnini-mhlaba nalowo ofuna ukusebenzisa umhlaba lowo; okanye phakathi kukamasipala nomlimi (lo ukholisa ukuba ngumhlaba wolwabelwano ongokamasipala); okanye norhulumente - mkhulu umhlaba karhulumente ongowakhe kodwa osetyenziswa ngabantu babucala ngokwesivumelwano sengqesho.



Imvume yokuhlala kumhlaba odityanelweyo (Permission to occupy on communal land - PTO)

I% - 13% yomhlaba waseMzantsi Afrika iphantsi kolawulo lwesixokelelwano seentlanga - wona usenokuba ziihektare ezizigidi ezili-17. Enyanisweni umhlaba lo ngokarhulumente - ukholisa ukuba ngumhlaba weSebe leMibandela yeZomhlaba, eleZolimo okanye eleMisebenzi kaWonke-wonke kwaye ulawulwa ziziphathamandla zeentlanga.



Nangona abanye abantu besithi akukho zingxelo zibhaliweyo 'zifaneleke ncam' zamalungiselelo engqeshiso kumhlaba odityanelweyo, izixokelelwano neentlobo zokwabelana azazi cacileyo loo maqela abahlali (kanti ke mhlawumbi kufuneka zibhalwe phantsi, mhlawumbi kananjalo kwiofisi yeziqinisekiso njengoko kunjalo malunga neziqinisekiso zeethayitile). Maninzi amanqaku abhalwe ngokofundonzulu malunga nokusetyenziswa komhlaba weentlanga kwaye abantu abaninzi baphawula ngobumbolo-mbini bezixokelelwano kumazwe ayefudula ephantsi komthetho wamakholoniyali - isixokelelwano esinobucukubhede nesineengxelo ezipheleleyo malunga nomhlaba 'ongowabamhlophe' kodwa akukho sixokelelwano sibhaliweyo malunga nomhlaba ophantsi kolawulo lomhlaba odityanelweyo. Ukuba injongo yokufikelela emhlabeni yimveliso kwezolimo ukuze ekugqibeleni kunciphe ubuhlwempu, ngoko ke mhlawumbi eli lixesha lokuba isixokelelwano sokudityanelwa komhlaba sithatyathwe ngengqiqo ezikisa ngakumbi ukucinga ukuze kuphuhliswe neendlela ezilungele imida yamaziko okubolekisa eya kuthi ibe yinyaniso ekhoyo yolu hlobo lwengqesho. Kukwacetyiswa ukwenziwa kophando oluqhutyelwa phambili ngobhaliso lwamalungelo omhlaba odityanelweyo - oku enyanisweni kuhambelana nomxholo wolu phononongo lophando lwethuba langaphambili olujoliswe kwiindlela ezinokubakho zokwenza ukuba umhlaba ophantsi kwengqesho edityanelweyo kwithuba langoku ukuba ube nemveliso ethe chatha kwezolimo.



Kumiselwe umthetho omtsha oyilwayo epalamente yaseMzantsi Afrika ngowe-2003 - Umthetho Oyilwayo Ngamalungelo Omhlaba Odityanelweyo. Ingxam yalo mthetho uyilwayo kukuba wonke umhlaba ongokarhulumente kwithuba langoku nosetyenziswa ngokuwudibanela (phantsi komthetho wesiphathamandla seentlanga) mawugqithiselwe kubahlali abawusebenzisayo - abahlali mababe yimbumba ngokwasemthethweni (kucetyiswa Umbutho Wempahla Edityanelweyo) ukuze ke emva koko bafumane ithayitile yomhlaba lowo. Okunokwenzeka malunga nalo mthetho oyilwayo, kungaba neziphumo ezinendima ebanzi kwisiseko samandla eenkokeli zomthonyama. Kwithuba langoku, ukwabiwa komhlaba odityanelweyo kusezandleni zesiphathamandla seentlanga - nje wakuba uMthetho oMiselweyo uphunyeziwe, abahlali baya kufumana ithayitile yomhlaba ukuze isiphathamandla seentlanga sibe negunya lokwaba umhlaba, gunya elo kwithuba langoku lisisiseko.



Umbandela wokulima umhlaba odityanelweyo uneziphumo ezinendima ebanzi ngokwemigqaliselo yokuphuhlisa urhwebo lwamafama ngezizathu ezahluka-hlukileyo. Imibandela ekufuneka iqwalaselwe yile ilandelayo:

Njengoko umfama engenabunini bomhlaba, akakwazi ukusebenzisa umhlaba lowo njengesiqinisekiso sokhuselo seemali-mboleko (kodwa nantsi into engadanisi kwaphela - xa ungakwazanga kuba nesibophelelo sokuhlawula umhlaba, loo mhlaba awukwazi ukuxuthwa kuwe xa ungakwazi kubuyisa imali-mboleko. Esi sixokelelwano sinako ukubambezela inkqubela, kodwa ukuba umlimi uzinikele, unako ukuqhubela phambili ngokuthatha amanyathelo amancinci aya phambili kwaye abe kwimo yemingcipheko ethande ukuba sezantsi).

Isixa somhlaba olimekayo onikwa kusapho ngalunye ngokusebenzisa isixokelelwano se-PTO sikholisa ukungabi sikhulu - sikwahluka kananjalo ukusuka eMpumalanga ( apho abalimi bafikelela kumhlaba we-1 hektare ukuya kwiihektare ezi-2) ukuya eNtshona apho abalimi bafikelela kumhlaba omalunga neehektare ezili-15).

Umhlaba ekutyiswa kuwo usetyenziswa ngokuwudibanela nto leyo ethetha ukuba kuba nzima kakhulu ukuphumeza ulawulo lokutyisa impahla njengoko bonke abasebenzisi bomhlaba kuya kufuneka ukuba bavumelane ngesixokelelwano solawulo esinye (umzk. zeziphi iindawo ekunokutyiswa impahla kuzo izeziphi ekufuneka ziphumle kwixesha elithile izeziphi ekunokukweliswa iinkunzi neemazi zeenkomo kuzo nokuba zinokususwa nini.

Abantu abangawusebenzisiyo umhlaba abawabelweyo. Kwimimandla ethile, abanye abantu banako ukuthetha-thethana ukuze basebenzise lo mhlaba (ngokunika 'umnini' enye yemveliso ephuma emhlabeni lowo okanye ngokubahlawula 'irenti' ngomhlaba lowo). Nangona kunjalo, kweminye imimandla, ukuba 'umnini' womhlaba uvumela omnye umntu ukuba asebenzise umhlaba; ulahlekelwa lilungelo laloo mhlaba. Oku kuba nesiphumo sokungasetyenziswa kweehektare ezininzi zomhlaba olimekayo njengoko 'abanini' bengafuni ukunzifaka emngciphekweni wokulahlekelwa lufikelelo emhlabeni lowo.



Ukwabelana ngolimo

Ukwabelana ngolimo sisixokelelwano sengqesho eqhelekileyo apho umntu omnye enofikelelo ngokwasethethweni kumhlaba othile kodwa angabi nayo imithombo yezixhobo zokuwusebenza loo mhlaba. Kwisivumelwano sokwabelana ngolimo, omnye umntu ukholisa ukufaka umhlaba kubudlelwana bobulingane, lo gama omnye yena enikela ngamagalelo ngokunjalo nangoomatshini kwaye asebenze. Ubucukubhede obuchanekileyo besivumelwano kwahluka ukusuka emntwini othile ukuya komnye - kwezinye iziganeko kusenokwenziwa ulwabelwano lweenzuzo (nangona oku kusenokuba nzima ukubala), okanye isabelo se-10% semveliso - ingxowa enye ngeengxowa ezili-10 ezivelisiweyo (okanye itoni enye ngeetoni ezili-10 ezivelisiweyo). Olu hlobo lwemvumelwano kumaqela omabini lusenokuba neziphumo ezihle kumaxesha amahle onyaka kodwa lube neziphumo ezibi kumaxesha amabi onyaka. Kwelinye icala kwisivumelwano sokuqeshisa, umqeshisi ufumana isixa esifanayo semali kumqeshiselwa nokuba libe njani ixesha lonyaka - nto leyo ethetha ukuba umqeshiselwa usenokufumana amaxesha anzima ngokwasemalini ukuba ixesha lonyaka libe libi kakhulu nto leyo eyenze ukuba ingeniso ibe ncinci kakhulu okanye ingabikho.



Elokuqukumbela, aliqela amalungiselelo anokwenzelwa ukufumana ufikelelo emhlabeni. Ukuba ufuna ukwenza umsebenzi wokufama, akunyanzelekanga ukuba ube nomhlaba - ngena kulungiselelo okwaziyo ukululawula ukuze uqalise ukusebenza - umntu ongasayi kuze abe ngumfama ngulowo ongaqalisiyo nanini!





<fn>PulaImvula.Leaves.2007-12.xh.txt</fn>


Leaves Xhosa

Kutheni amagqabi ombona engekho luhlaza?



Instructions:

Folio strap: Iziganeko zonqongophalo

Byline: Izifundo esezikwibanga eseliphambili ngombona nangemveliso



Kweli xesha lonyaka izityalo zombona kwiindawo ezininzi seziphuhliseke kakuhle kwaye yinto enokwenzeka ukubona iziganeko zonqongophalo lwezondlo.



Eli lithuba elimangalisayo lokuba uhambahambe entsimini yakho ukhangele iingxaki onokuba unazo nezifanele ukuqwalaselwa kwangoku (umzk. ukunqongophala kwe-Nitrogen okunokulungiseka ngomaleko ongaphezulu we-LAN), nezinye izinto ezinokuqwalaselwa kwixesha elizayo lonyaka.



I-Nitrogen

Inkxaso eyaneleyo ye-nitrogen inxulumene nokukhula okukhawulezayo okungaqhubi ngokwezini kananjalo nebala eliluhlaza obunzulu. Unqongophalo lwe-nitrogen luphawuleka ngokuncipha kokukhula kwesityalo nebala eliluhlaza elifipheleyo okanye ibala elityheli. Obu butyheli bukholisa ukuqala encamini yegqabi buhle embindini wegqabi. Ukuba ukunqongophala kunobuzaza, indawo echaphazelekileyo iya kugqibela ngokujika ibe ntsundu ize ife. Njengoko i-nitrogen ihamba-hamba kwisityalo, amagqabi amadala ayibonakalisa kuqala imiqondiso yonqongophalo lwe-nitrogen.



I-Zinc

Umbona unokubonisa imiqondiso eliqela efana namabala amhlophe kwiindawo ezintsha ezikhulayo. Unako ngokunjalo ukubonisa imigca ebanzi yokugqola (etyheli) kwicala elinye, okanye kumacala omabini omthambo osembindini. Imiqondiso yeziganeko zokunqongophala kwe-zinc ibonakala njengokugqola nokuba phakathi kwemithambo nobutyheli jikelele kwezona ndawo ziphezulu zamagqabi. Imingcipheko, umthambo ophakathi neencam zamagqabi zihlala ziluhlaza. Xa kuthethwa gabalala izityalo ziyanqaphela.



I-Sulphur

I-sulphur yinxalenye eyimfuneko kwii-amino acids neeprotheyini ezininzi. Njengoko ezi iziibloko zokwakha kwisityalo, i-sulphur iba sisigxina kwisakhiwo sesityalo. Umqondiso ophuma phambili wonqongophalo libala elifipheleyo lamagqabi asematsha, nangona kunjalo, kumaxa amaninzi onke amagqabi aba nebala elifipheleyo eliluhlaza, kanti umahluko wokufiphala phakathi kwamagqabi amadala namatsha awuqapheleki lula. Oku kunokukhokelela ekuphosweni kwengxaki yonqongophalo lwe-N nonqongophalo lwe-S (Imiqondiso yonqongophalo lwe-nitrogen iqala ibonakale kumagqabi amadala). Kwezinye iziganeko imithambo yamagqabi inokukhanya ngebala kuneendawo eziyingqongileyo.



Iziganeko zokunqongophalo lwe-sulphur zenzeka emva kokusetyenziswa kwithuba elide kwezichumiso ezingaqulethanga sulphur ezifana nemixube engenanto nezinye iimveliso eziqulethe imidibaniso ye-phosphorus ephezulu.



Unqongophalo lwe-Potassium

Unqongophalo lwe-potassium luphawuleka ngokuncipha kokukhula kwesityalo nokuba tyheli kunye/okanye ukutsha kwemingcipheko yamagqabi. Njengoko i-potassium ihamba-hamba kwisityalo, imiqondiso ibonakala kuqala kumagqabi amadala. Esinye isalathiso sonqongophalo lwe-potassium kukuncipha kwesitroyi okanye isikhondwana nto leyo ebanga iingxaki zokuxinana, ukucutheka kwesakhono sokumelana nezifo kunye nokuncipha kokomelela kwasebusika kwizityalo zonyaka uphelele okanye ezasebusika.



Iziganeko zohlalutyo lwe-potassium, ezifumaneka ngeendlela ezahlukahlukileyo zokucaphula, ziyathelekiseka. Iziganeko zohlalutyo lwe-potassium zomhlaba ongaphezulu kwimihlaba eyisanti azisosalathiso esithembekileyo seziganeko zonqongophalo ngenxa yokukhukuliseka kwe-potassium ethi ingene kumhlaba ongezantsi.



I-Phosphorus

Imiqondiso eyaziwayo nebonakalayo yonqongophalo lwe-P ebonakala kwizityalo ezininzi ibandakanya:

Ukukhula okunqapheleyo.

Umbala oluhlaza ofipheleyo okanye oluhlaza-sabublowu.

Umbala onokubakho osabu-purple kwiindawo ezithile zesityalo.

Ukudubula kweentyatyambo okunciphileyo kunye/okanye kokuveliswa kwembewu.

Ukuvuthwa okubambezelekayo.





<fn>PulaImvula.Lepati.2008-01.xh.txt</fn>
Lepati Xhosa

Uthando lomsebenzi wokufama lusisitshixo esikhokelela empumelelweni



Instructions:

Folio strap: Imbonakala yecala

Byline: NguElmarie Cronje, iqela labahleli bePula-Imvula



"Ngobu busuku ndiziva ndiyindoda ezele yimibulelo. Ndibulela uThixo ngothando lomsebenzi wokufama andiphe lona." La ngamawzi kaLepati Macaphasa, kumnyhadala wonyaka ngowe-2007 waBavelisi abasaPhuhlayo beziTyalo eziZiinkozo wakwaGrain SA/Absa; nto leyo ebonisa ukuba uthando lomsebenzi wokufama luyimfuneko ukuze kuzuzeke impumelelo.



ULepati wazalelwa kwifama ekummandla waseFouriesburg kanti okoko waba nothando lokufama ukususela esengumntwana. Emva kweminyaka emithathu yokungena isikolo, uLepati waqalisa ngezifundo zakhe zeminyaka engama-54 kwifama yaseFouriesburg apho akhawuleze waba yinduna.



Ekugqibeleni ulandele intliziyo yakhe wathenga esakhe isiqwengana somhlaba. Naxa engafundanga ukwazile ukujika ifama yaba lishishini lempumelelo kwiminyaka elishumi elinesine. "Ndingomnye wabo bantu bahloniphekileyo kuba benikwe uthando lokuvelisela abanye ukutya. Olu thando olusentliziyweni yam lwafakwa kuyo nguThixo."



"Isiqalo somsebenzi woqeqesho wam saba lula ngenxa yamava endandisele ndinawo," utshilo uLepati, ngoku selenomhlaba oziihektare ezingama-506 aze aphinde aqeshe omnye oziihetare ezingama-200 kumvelisi kummandla waseKestell. Ishishini likaLepati linamacala amabini; zizityalo eziziinkozo kwicala elinye ukuze kwelinye icala ibe sisolulo sedlelo lemfuyo elibonisa impumelelo.



Njengenxalenye yeqela lofundonzulu lwaBavelisi abasaPhuhlayo bakwaGrain SA, uLepati usebenza kufutshane noJohan Kriel, umququzeleli wephondo wenkqubo yaBavelisi abasaPhuhlayo bakwaGrain SA eFree State. "ULepati yindoda enesidima. Uyathandeka kwaye uhlonitshwa nguye wonke umntu omaziyo. Ubaphatha ngobubele abanye abantu kwaye uthanda abazukulwana bakhe ngentliziyo yakhe yonke," utshilo uJohan.



ULepati unomhlaba weehektare ezingama-320 wezityalo kwaye ulandela isixokelelwano sokujikelezisa phakathi kombona, ingqolowa nee-sugar beans. Uhlalutyo lweentwana zomhlaba lwenziwa qho emva kweminyaka emibini ukuqinisekisa ukuba umdibaniso wesichumiso somhlaba ulungelelene ngokuchanekileyo. Ukhula lulawulwa ngemichiza nangoomatshini. Kwixesha lonyaka elidlulileyo uLepati ulime umbona we-GM okokuqala. "Ndiza kuqhuba ngokulima umbona we-GM kwixesha elizayo, ngenxa yohlobo olulula lokulawula izitshabalalisi zezityalo xa kuthelekiswa nenye imbewu," watsho uLepati.



Ngenxa yokukwazi ukuphatha oomatshini kakuhle, iitrektara nezixhobo zikaLepati zonke zikwisimo esincomekayo kakhulu. Ngowe-1974, xa uLepati wayeqalisa umsebenzi wokufama, umvelisi orhwebayo wamnika iFord 5000. Le trektara isekwisimo sokusebenza esincomeka ngokubalaseleyo nangoku, akukho nakuvuza kungako kweoyile. Lithe ngokuya likhula ishishini likaLepati, wafakela iMassey 188, iFord 66, iFord 7610 kunye neNew Holland 6640 emandleni akhe okusebenza. Ezi trektara zihlolwa isimo sazo rhoqo kanti ukugcinwa kwamaphepha eengxelo okufanelekileyo kuyinxalenye yenkqubo.



Oonyana bakaLepati's ababini banenxaxheba nabo kwishishini, baqhuba iitrektara. Kukho abasebenzi ababini abasisigxina efama kodwa, xa kukho imfuneko kuqeshwa abasebenzi bethutyana.



Akukho shishini lokufama lingenamiceli-mngeni yalo kanti malunga noLepati; kukho unqongophalo lombane olubanga ubunzima. Ufake isicelo kwaEskom sokuba afumane umbane kwifama yakhe, nto leyo eya kunceda ukuba aphathe iitrektara zakhe nezixhobo zokusebenza phucukileyo nangaphezulu.



Imfuyo kaLepati ziinkomo neegusha. Iinkomo zakhe ubukhulu becala yimihlanganisela yeBonsmara kanti iinkomo zakhe zimalunga nama-85 ukuze iigusha zibe malunga nekhulu. NgokukaLepati, ishishini lakhe lemfuyo linegalelo kwikota yengeniso yakhe iphelele - uthengisa amathole alunyulweyo eKwindla xa seliza kuphela eli xesha lonyaka kubathengisi kwiintengiso zendawo yakhe zefandesi, Amathole akhe ngawodidi oluphezulu kwaye selephumelele naselugqatsweni lamathole abalaseleyo eqela elilunyulweyo. Ugqatso lwalubanjwe kwenye yeefandesi zendawo leyo kanti uLepati ude wangenela ugqatso nabavelisi borhwebo. Iihektare ezingama-386 zentsimi yakhe zisetyenziswa njengamadlelo ayindalo.



IPhuthaditjhaba yindawo yomsebenzi kaLepati ekhethiweyo apho ahlala khona nenkosikazi yakhe, uNooi, noonyana bakhe ababini. Malunga nemali esesandleni ayizuze elugqatsweni kumnyhadala wonyaka we-2007 waBavelisi abasaPhuhlayo beziTyalo eziZiinkozo wakwaGrain SA/Absa, uthethe okulandelayo kuJohan Kriel: "Uyazi Johan, ngoku ndinako ukuthenga imbewu ethe chatha ukuze ndilime kwesinye iqwenga somhlaba wam." Lawo ngamazwi anokuthethwa ngumvelisi wenene kuphela!

<fn>PulaImvula.Livestock(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
Imfuyo (Umbona IsiXhosa
Yandisa isakhono sakho sengeniso ngemfuyo
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: Inqaku libhalwe nguJane McPherson noWillie KotzÃ©
Photo: Cow pictures
Caption 1: Esi sazobe sibonisa iinxalenye zomjelo wenkomo wokucola ukutya.
Caption 2: Ulusu nokuqulethwe lulo
Caption 3: Ifoto yodonga lolusu oluvalelekileyo.
Caption 4: Udonga lwesisu sesibini.
Caption 5: Umfanekiso wamalungu asongeneyo odonga lwesisu sesithathu.
Njengoko sonke sisazi, umsebenzi wokufama lishishini kanti ukuze liphile kufuneka lifake ingeniso. Kwiminyaka embalwa edlulileyo, buye ngokwanda ubunzima bokufaka ingeniso ngemveliso yombona.
Iindleko zamagalelo ziya ngokwanda kanti ixabiso lezityalo eziziinkozo alandi ngeso santya. Abalimi banamhla bazama ngazo zonke iindlela ukwandisa isakhono sengeniso yomsebenzi wokulima umbona. Zikhona iindlela eziliqela zokukuzuza oku kwaye enye yeendlela kukubandakanya umba wokufuya.
Uninzi lwabalimi lufuye iinkomo, iigusha kunye/okanye iibhokhwe. Aba balimi bayakwazi ukufikelela emhlabeni ekunokutyiswa kuwo impahla kwaye ukholisa ukwanela kwixesha lasehlotyeni, kodwa kaninzi, akubikho malungiselelo awaneleyo okondla imfuyo ngeenyanga zasebusika. Ukuba uziva unomnqweno okanye unengcinga yokuba ngumlimi ofuyileyo, enyanisweni kufuneka ucinge ngokuba ngumlimi ovelisa ukutya kwempahla (ifula); kaloku imfuyo unokuyigcina kuphela xa unako ukutya kokuyondla.
Ukuze wande umdla wokufuya, kuyimfuneko ukuyiqonda inkqubo ekucoleka ngayo ukutya kwizilwanyana ezetyisayo. Ngokufutshane, zimbini iinkqubo zokucolwa kokutya kwizilwanyana zasekhaya, ezinesisu esinye, umzekelo, ihagu, ihashe (nabantu) ukuze kwelinye icala, ibe zezo zetyisayo umzekelo, iinkomo, iigusha, iibhokhwe (nezinye ezitya ingca). Isilwanyana esetyisayo sinezisu ezine, iseso kuzo sinomsebenzi ongaqhelekanga.
Ngosuku lwesiqhelo lwenkomo, iiyure ezisibhozo zichithwa ngokutya (itya isintlakantlakiso), zize ezinye iiyure ezisibhozo zibe zezokulala ukuze ezinye iiyure ezisibhozo zichithwe ngokuhlafuna umetyiso. Emva kokutya ingca, inkomo isela amanzi ize izole ukuze iqalise ngenkqubo yokucolwa ukutya. Izixa zengca ezityiwa xa kutyiswa zikhulu ukuze inkomo yetyise enye yengca iyihlafune okwesibini zide izixa ezo zengca zibe ziziqwengana ezincinci ukuze ngolo hlobo zixubane kakuhle namathe (wona ayimfuneko ekucoleni ukutya). Oku kwaphulwa kokutya ngokuhlafuna kwenza kube lula ukuba izidalwanana ezincinanana zitye koku kutya. (oku kukwingxoxo eza mva kweli nqaku).
Umjelo wokucola ukutya kwisilwanyana esetyisayo
Masiyiqale le ngxoxo ngokukhangela umjelo wokucola ukutya kwisilwanyana esetyisayo.
Umlomo
Umlomo usisiqalo senkqubo iphelele njengoko ukutya kufanele ukungena ngaphakathi. Umlomo uqulethe uphahla lwamazinyo (inkalakahla), amazinyo (wona aphuhla emva kokuzalwa), ulwimi namadlala amathe. Kulula ukufumanisa ubudala besilwanyana esetyisayo ngokujonga amazinyo njengoko amazinyo athile evela kubudala obuthile.
Ummizo
Ummizo ungumbhobho odibanisa umlomo nesisu sokuqala (esibizwa ngokuba lulusu).
Ulusu
Ulusu okanye isisu sokuqala, lusebenza njengefatyi enkulu yokubilisa. Akukho mongo-moya okanye (i-oksijini) eluswini yiloo nto lusaziwa njengolungenamoya. Ulusu lunokutya nesintlaka-ntlakiso (isiqulatho esisabungca) esityiwa yinkomo kanti isakhono sokuqulatha ziilitha ezingama-50 ezili-100 ukuya kwezili-120. Ngosuku ngalunye, inkomo eseyikhulile ifuna ukutya malunga neekhilogram ezilishumi zokutya okomileyo kunye neelitha ezingama-50 zamanzi. Iziqulatho zolusu zisoloko zinentshukumo.
Ulusu neziqulatho zalo
Eluswini kukho izidalwanana (ezincinanana kakhulu) eziqhekeza isintlaka-ntlakiso ukuze inkomo ikwazi ukusicola. Ngaphandle kwezi bhaktiriya (iintsholongwane) nezidalwa zeseli enye zolusu inkomo ayinakukwazi ukucola nakuphi ukutya. Iintsholongwane zolusu zicola izintlaka-ntlakiso ukuze zenze ii-asidi zamafutha ezinako ukutsha, nokwenza iiprotheyini neevithamini.
Izidalwanana ezincinanana eziseluswini zisebenza kwiintlobo ezingqale kakhulu zesintlakantlakiso; kukho izidalwanana ezahluka-hlukileyo ngezidlo ezahluka-hlukileyo. Yiloo nto kuyimfuneko ukugcina izidlo zenkomo zifana kangangoko kunokwenzeka ukuze iinguquko zenziwe kancinci, kancinci. Xa kuguqulwa izidlo, kuye kufuneke ukuba kubekho ezinye izidalwanana ezahlukileyo eziza kukwazi ukusebenza ekutyeni okutsha, oku kuthatha malunga neentsuku ezintathu.
Isisu sesibini (i-retityulamu)
Iretityulamu yaziwa njengesisu sesibini. Sona senza indlela ephakathi kwesisu sokuqala nesesithathu (kwisisu sesithathu kulapho ukufunxwa kwamanzi kwenzeka khona). Isisu sesibini sikwasebenza njengomgibe wazo naziphi izinto ezingacolekanga ekunokwenzeka ukuba ziye zaginywa yinkomo, umzekelo iziqwentshana zocingo, okanye ilitye njl.njl.
I-omasamu (isisu sesithathu)
I-omasamu sisisu sesithathu kwaye senziwe ngezicwili ezininzi ezisongeneyo. Umsebenzi waso ophambili kukufunxa amanzi.
I-abhomasamu (isisu sesine)
I-abhomasamu sisisu sesine kwaye sesokugqibela apho ukutya okuhlafuniweyo nokwetyisiweyo kusetyenzwa zii-enzayimi ezikujika kube nako ukufunxeka ethunjini elincinci.
Ithumbu elincinane
Ukufunxwa kokutya kwenzeka ethunjini elincinci. Ekugqibeleni ukutya kungena kumjelo wegazi lenkomo ukuze kusiwe kumalungu ngamalungu enkomo apho kuphinda kuqhubeke khona ukusetyenzwa kwako.
Isiphelo
Xa uqwalasela ingxoxo engenabugoci-goci engasentla, uqala ubone indlela ekubaluleke ngayo ukondla imfuyo yakho ngendlela efanelekileyo. Isizathu sokugcina imfuyo mhlawumbi kukuthengisa iimveliso zayo (ezifana nobisi, uboya okanye uboya bebhokhwe), okanye kukuthengisa inzalo (amankonyana, amatakane egusha namatakane ebhokhwe), okanye kukusebenzisa inyama. Ukuba izilwanyana zondliwa kakuhle kwaye ziyakhathalelwa, ziya kukwazi ukukunika imveliso ukuze ngolo hlobo zibe negalelo kwisakhono sokwandisa ingeniso kwishishini lakho lokufama.
<fn>PulaImvula.Machinery(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
Oomatshini (Maize) IsiXhosa
Ukukhathalela oomatshini bakho xa kudlule ixesha lokuxakeka
Imiyalelo:
Folio strap: Ulondolozo
Byline: Ulwazi lufunyenwe kwizifundo zoLondolozo lweTrektara neziXhobo zokuSebenza eFama
Ngethuba lokuxakeka lasehlotyeni, kusoloko kungxanyelwe ukugqiba umsebenzi ngexesha elifumanekayo. Oko kubonakele ngakumbi kwixesha lasehlotyeni elidlulileyo kuba iimvula zifike emva kwethuba ngoko ke ithuba elifumanekayo belixabiseke ngaphezu kwalo naliphi ixesha langaphambili.
Okuqhelekileyo kukuba ngeli xesha lodandatheko, ulondolozo nokucocwa kweetrektara nezixhobo zokusebenza kuba sezantsi kuludwe lwezinto ezifanele ukwenziwa. Ngoku xa kudlule ukuxakeka, zinike ixesha lokuqwalasela izixhobo zakho zokusebenza.
Ulondolozo lwazo zonke izixhobo zokusebenza
Coca umhlaba, inkunkuma negrisi eqokelelanayo kwizixhobo zokusebenza uze uphinde upeyinte amabalana akhuhlekileyo okanye adlekileyo. Oku kuthintela ukuba irusi ingonakalisi izixhobo zokusebenza kwaye yandise ubomi bazo.
Umatshini wonke wuthambise ngamafutha / yenza ngohlobo oyalelwe ngalo kwincwadana yomsebenzisi.
Ukuze uzigcine kakuhle, thobela phantsi naziphi iindawo.
Khusela amazantsi neentsimbi zekhuba ekuruseni ngokusebenzisa irusi enobunzima okanye ngepeyinti yokuthintela ukurusa yamazantsi ekhuba.
Dwelisa naziphi iindawo okanye ukukhandwa okufunekayo. Zithenge uze uzifakele phambi kwexesha elilandelayo.
Gcina izixhobo zokusebenza ngaphakathi, xa oko kunokwenzeka, ukuze amathayara angasindwa.
Beka iibhodi ngaphantsi kwamazantsi ukuthintela ukukhuhleka emhlabeni nokurusa.
Susa iisilinda zoxinzelelo lwamanzi okanye urhoxise iisilinda ngokupheleleyo ukuze ukhusele iintsimbi zeesilinda ekuruseni.
Ulondolozo lwesixhobo sokutyala
Ulondolozo olwenziwa rhoqo nangendlela efanelekileyo lwesixhobo sokutyala izityalo ngokwemiqolo kunokwenza umahluko phakathi kwesityalo esinika inzuzo nesinika iilahleko eziphezulu. Ukukhetha, ukufaka, ukugquma nokomeleza imbewu yeyona misebenzi ibaluleke kakhulu emsebenzini wokuvelisa izityalo. Ukuba isixhobo sokutyala asisebenzi kakuhle ngenxa yokungahoyeki kwaso, kungalindelwa izivuno eziphantsi.
Khupha ezibhokisini isichumiso, izibulali-lukhula nezitshabalalisi-zinambuzane uze ucoce iibhokisi ezo, ngokunjalo namazantsi ezihlwayeli-mbewu ukuthintela ukurusa nokudleka.
Qwalasela iindawo ezidlekileyo okanye ezaphukileyo uze ufake eziphilileyo endaweni yazo phambi kwexesha elilandelayo lokutyala.
Qaba izivuli zemiqolo, izigqubuthelo zeemela nezeediski kunye nazo naziphi iindawo ezipolishiweyo nge-oyile okanye ngegrisi ukuthintela ukurusa.
Thambisa zonke iibheringi.
Valela izixhobo zokuphawula ngokungathi zisendleleni uze ugcine isixhobo sokutyala kwisakhiwo. Amavili esixhobo sokutyala mawangabi semhlabeni okanye emgangathweni.
<fn>PulaImvula.Maintenance.2007-12.xh.txt</fn>
Maintenance Xhosa



Kwenzeke ntoni ngolondolozo?



Instructions:

Folio strap: Ulondolozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yenkqubo yoPhuhliso

Ezi foto zezikhukukazi ezifukame kwimigqomo yezixhobo zokutyala namaqanda akwibhokisi yezixhobo zetrektara zitsale umdla wethu kumbuzo wolondolozo loomatshini. Oku kwetha kolondolozo asiyonto yenzeka ngemini enye - kodwa sisiphumo seenyanga neminyaka yokungalukhathaleli ulondolozo.



Ukusetyenziswa kwezixhobo yinxalenye eyingxam yorhwebo kwezolimo - ngaphandle kwako umda wethu wokusebenza uphelela kwisixa somsebenzi onokwenziwa ngumntu omnye ngemini. Ulondolozo loomatshini kufuneka lube yindlela esiphila ngayo - kufuneka uqwalaselo oluncinci yonke imihla xa kunjalo akusayi kubakho zingxaki.



Ukwaphuka kukholisa ukwenzeka qho xa itrektara okanye isixhobo sisebenza - kanti eli likholisa ukuba lelona xesha ofuna ngalo umatshini. Ukuba ke kodwa, unika ingqalelo kulondolozo lokuthintela, unokugcina imali eninzi kunye nexesha.



Ukubeka phantsi izixhobo kwixesha lonyaka elixakekileyo kunokuthetha ukuqhawuka kwezikeyi kumfama.



Le yiPula-Imvula kaDisemba eyinyanga efana neenyanga uninzi lwamafama asebenza nzima kakhulu ngazo emasimini abo - betyala isityalo sokugqibela sombona, behlakula amasimi ukuze batshabalalise ukhula, betshiza impehla egqobhoza isikhondo kananjalo bevuna ingqolowa yabo.



Zimbalwa izinto ezinokukukhumbuza nezinokukunceda:

Ulondolozo lwemihla ngemihla lwetrektara lubaluleke ngaphezu kokuba uninzi lwabasebenzisi lukholelwa. Umzekelo, ukuba uyasilela ukuqwalasela nokulungisa itrektara yakho yonke imihla, okulandelayo kunokwenzeka:

Isicoci somoya sisenokuvalwa kukungcola, ukuze oko kubange ukusebenziseka okwandileyo kwesibaseli nokwetha kwamandla.

Isicoci somoya sisenokuba nemigqobho sivumele ukungcola kungene kwinjini, ukuze ukonakala kukhawuleze kwenzeke.

Inqanaba leoyile yesingxobo somphambo wokujija lisenokuhla kakhulu, oko kubange ukonakala okukhulu kwenjini ngenxa yokunqongophala kokuoyileka okwaneleyo.

Ioyile kwisingxobo somphambo wokujija isenokuba mdaka, oko kubange ukonakala okukhulu kwiinxalenye ezingaphakathi zenjini.

Isixokelelwano sokupholisa sisenokulahlekelwa sisipholisi sayo, ngenxa yoko injini ibe shushu kakhulu, nto leyo enokonakalisa ngokuxhalabisayo iibheringi, iintsimbi ezihla zinyuka, kunye neevalvu.

Isitya sentlenge yesibaseli sisenokuvalwa kukungcola nerusi ukuze oko kubange ukubaleka kwenjini okungalingenanga, kanti inokude ime.

Iinxalenye ezingaqinanga okanye iinxalenye ezingafakekanga kakuhle zinokusilela, ziwe okanye zonakale, oko kwenze ukuba itrektara ingabi nalukhuseleko xa isetyenziswa.



Kuthintele ukwaphuka nokonakala okuneendleko ezingaka ngokuthatha imizuzu embalwa ngemini nganye phambi kokwenza ukuba itrektara iqalise ukusebenza ngokuqwalasela ulondolozo olulandelayo lwetrektara:

Qwalasela kwaye uhlaziye isicoci somoya.

Qwalasela inqanaba leoyile kwisingxobo somphambo wokujija.

Qwalasela inqanaba lolwelo kwisixokelelwano sokupholisa.

Thambisa izifakelelo zeoyile ngamafutha.

Qwalasela isitya sentlenge yesibaseli.

Oku kunokubonakala kungumsebenzi omkhulu, kodwa ukuba unokulandela esi siqhelo sincinci itrektara yakho iya kuqhuba ngokukusebenzela kwaye uya kukwazi ukuvuna isityalo ekupheleni kwexesha lonyaka.



Ekupheleni kwexesha lonyaka lehlobo, izixhobo ezininzi ziyekwa kude kube lixesha lonyaka elilandelayo. Phambi kokubeka isixhobo, qwalasela okulandelayo:

Shenxisa yonke inkunkuma, umhlaba ocukeneyo neoyile emdaka kumatshini.

Peyinta ngokutsha onke amabala akhuthukileyo okanye aqhekekayo.

Faka umaleko wepeyinti kwiindawo ezidibana nomhlaba okanye thambisa ioyile ukuthintela irusi.

Thambisa umatshini uphelele njengoko kucetyiswa kwincwadana yoqeqesho lokuwusebenzisa

Gcina izixhobo ngaphakathi (xa kunokwenzeka oko) ukuthintela ukuchachamba.

Phakamisa isixhobo uze usixhase ukuze ususe ubunzima baso emavilini. Khusela amavili elangeni ukuba umatshini uphandle (isingxobo esiqhelekileyo singakwenza oko).

Ukuba isixhobo sisebenza ngoxinzelelo lolwelo, faka isitshixo sokhuseleko uze uphungule uxinzelelo kwiisilinda zolwelo okanye mthobele phantsi umatshini. Zirhoxise iisilinda ngokupheleleyo ukukhusela iintsimbi zesilinda ekuruseni.



Kuthi kufika eli xesha, zibe izixhobo zokutyala seziwugqibile umsebenzi wazo obalulekileyo wokuhlwayela imbewu nokufaka isichumiso emhlabeni - ngoku lixesha lokuzikhathalela kancinci nazo:

Khupha okuphakathi kwaye ucoce iibhokisi zesichumiso, izibulali zokhula nezibulali zezinambuzane, ngokunjalo namazantsi ekutaka kuwo imbewu ukukhusela ukurusa nokutyabuka.

Qwalasela iinxalenye ezaphukileyo okanye eziqhekekileyo uze ufake ezinye endaweni yazo phambi kwexesha lonyaka elilandelayo.

Thambisa izivuli zemisele, imela okanye izigqumathelo ze-disk nazo naziphi iindawo ezipolishwa ngeoyile okanye amafutha ukuthintela ukurusa.

Thambisa zonke iibheringi.

Tshixela iziphawuli kwisimo sesithuthi uze ulondoloze isixhobo sokutyala kwisakhiwo.

Xhasa isixhobo sokutyala ngamavili ukuze sisuke emhlabeni okanye emgangathweni.







<fn>PulaImvula.MaintenanceMaize.2008-12.xh.txt</fn>
Maintenance (Maize) (1230) English



Ulondolozo lwesitshizi



Instructions:

Folio strap: Ulondolozo

Byline: Lilungelelaniswe nguJane McPherson ukusuka kwiziFundo zoPhuhliso lweZakhono zezoBuchule zaseGrain SA

Photos:



Ulondolozo olufanelekileyo neendlela zokugcina aziphumezi amalungiselelo onyaka olandelayo aphambi kwexesha lonyaka kuphela, kodwa zomeleza ukusebenza kwesitshizi lo gama zisongezelela iminyaka kubomi baso kumsebenzi wemveliso.



Ukuba sesichengeni ixesha elide kwemichiza emininzi etshabalalisa izinambuzane negqitha kwisitshizi kunako ukukhuthula nokuthoba umgangatho weenxalenye zesitshizi, ipeyinti nemidibaniso yombane. Intsalela evela kwezi mveliso isenokuba yingozi nakubani osebenzela phezu kukamatshini lowo okanye kufutshane nawo. Kwakhona, izixa eziyimizila zemichiza yokutshabalalisa izinambuzane ezithe nca kwiinxalenye zesitshizi zinako ukonakalisa izityalo xa zide zagqithela kwixesha lokutshiza elilandelayo lonyaka.



Ukhuselo lobuqu bakho nolosapho lwakho, abaqeshwa nezityalo zakho kwenza kubaluleke ukuba usicoce kwaye usihlambulule kakuhle isitshizi sakho ngexesha lonyaka, phakathi kwezityalo naphambi kokusigcina kwakho xa ulungiselela ubusika. Khumbula ukuba inkoliso yemichiza esetyenziswa kwezolimo iyingozi kwizityalo kunye/okanye kwizilwanyana ngoko ke kufuneka zithathelwe ingqalelo zonke iingozi ezibandakanyekayo kwaye imeko ilawulwe kakuhle kangangoko kunokwenziwa.



Ukucoca izixhobo zokusebenzisa isitshizi

Inkqubo egqibeleleyo yokulondoloza nokugcina inamanyathelo amahlanu.



Inyathelo 1: Funda

Phambi kokuba uqalise ngokucoca isitshizi sakho, qiniseka ukuba uyiphengulule ileyibhile yemichiza etshabalalisa izinambuzane oyifakileyo. Ileyibhile iya:

Kukuxelela indlela efanelekileyo yokulahla imveliso eyintsalela;

Kukunika nayiphi imiyalelo yokucoca yohlobo olulodwa enokuba yimfuneko;

Kukucebisa ngokuhlambulula iimveliso; kananjalo

Kukuzobela Izixhobo Zokhuseleko Lobuqu (Personal Protective Equipment - PPE) kufuneka usicoce ngokhuseleko isitshizi sakho.



Inyathelo 2: Hlambulula

Injongo yokuhlambulula kukususa naziphi iindawo zemveliso eziqokoleyo okanye ezinkulu ezisenokuba zisephakathi okanye phezu kwesitshizi. Ukucoca izixhobo zokusebenzisa isitshizi kubandakanya ukujikelezisa amanzi kwisixokelelwano siphelele ukuze emva koko afakwe kwisiza esidweliswe kwileyibhile yesitshabalalisi sezinambuzane osisebenzisileyo (ngamanye amazwi, ukutshiza umxube wemichiza engxengwe ngamanzi, ngoku selebizwa ngokuba sisihlambululi, kwindawo ekhuselekileyo).



Ukuze uqiniseke ukuba ucoca itanki ngokunjalo imibhobho nemilomo, galela amanzi acocekileyo athi gabhu etankini wandule ukuqhuba itrektara kumgama omfutshane kwenye yeendlela zasefama - ukuxhuma-xhuma endleleni kuya kutsibisa amanzi ukuze oko kuqinisekise ukutshiza kwawo kuyo yonke indawo engaphakathi etankini. Amaxa aliqela okuhlambulula ngokwezixa ezincinci (ukufikelela kwi-10% yesakhono setanki yesitshizi) abhetele kunokuzalisa itanki yesitshizi kanye kuphela ngamanzi acocekileyo. Kucetyiswa ukuyiphinda-phinda inkqubo yokuhlambulula amaxa amathathu obona buncinane.



Khetha indawo apho amanzi okuhlambulula angenakungcolisa khona izixhaso zamanzi, imisele, izityalo okanye naluphi uhlaza nalapho amadanyana athande ukuba makhulu angenakuqokelela imichiza, ukuze ngokwenza njalo adalele abantu, izilwanyana imo engqongileyo ingozi. Unako ukuwatshiza eziphelweni zentsimi okanye endleleni ecanda efama.



Qiniseka ukuba uyawakhupha amanzi etankini yesitshizi ngendlela efana naleyo ekwileyibhile yomchiza osisitshabalalisi sesinambuzane. Musa ukusuka uvule ivalvu kuba umchiza ungachitheka emhlabeni. Yongezelela iincam zomlomo wesixa esikhulu ukwenzela indlela efanelekileyo ngokwasemthethweni yokuchitha isihlambululi sesitshizi. Umphandle wesitshizi nawo mawuhlanjwe. Kwakhona, xa kuhlanjwa isitshizi, musa ukudala amadanyana amanzi amileyo anokuthi afikeleleke ebantwaneni, kwizinambuzane ezibulala izityalo, kwimfuyo okanye kwizilo zasendle.



Inyathelo 3: Khupha amanzi

Ukuze uchithe isihlambululi somchiza otshabalalisa izinambuzane ngokwezikhokelo zeleyibhile, faka isihlambululi kwindawo apho iimveliso kufuneka ziqale zasetyenziswa khona kuqala (kwakhona, ekupheleni kwentsimi apho umchiza utshizwe khona kukholisa ukuba yindawo efanelekileyo). Yiphinda-phinde inkqubo yokukhupha isihlambululi emva kokukhupha ukungcola nokuphinda uhlambulule isitshizi. Qiniseka ukuba kananjalo ukhupha nawaphi amanzi acocekileyo okuhlambulula iitanki phambi kokusigcina ukuthintela umonakalo owenziwa kukukhenkca kwamanzi ngaphakathi.



Inyathelo 4: Ukuhlola

Emva kokuhlambulula kokugqibela unako ukuhlola isitshizi sakho ukuze usikhande okanye usilungalungise xa kuyimfuneko oko. Naxa sesicociwe isitshizi, yiba soloko unxiba izixhobo zokhuselo lobuqu. Kaloku kusenokuba khona intsalela eseleyo phezu kwesitshizi naphakathi kwaso.



Izinto ezifanele ukukhangelwa ngethuba lokucoca nasemva kwako:

Imilomo ebhidanisiweyo neyonakeleyo;

Izikrini zemilomo ezonakeleyo;

Izikrini zezihluzi ezonakeleyo;

Amathanda, iindawo ezivuzayo nokusebenza kwempompo ngokubanzi;

Imeko yombhobho, ngakumbi ukuba ethe-ethe okanye ukucandeka;

Imeko yevalvu, ukuchonga naziphi iindawo ezinokuba ziyavuza okanye iindawo ezinemitywino enokuba iyekeyeke; kananjalo

Isakhiwo se-boom, ukuchonga nawaphi amathanda ekufuneka elungisiwe.



Inyathelo 5: Ukugcina

Ngoku njengoko isitshizi sesicocwe ngocoselelo, usenokufuna ukususa iindawo ezithile zaso ezinokonakala ngexesha lokusigcina.

Susa izitreyina (izihluzi) uzihlambe ngesandla ngamanzi anesepha (khumbula ukunxiba iiglavu ezikwaziyo ukumelana nemichiza), zihlambulule uze uzigcine okanye uzibuyisele kwisitshizi sazo.

Qwalasela imilomo ngohlobo olulodwa, iziqu zemilomo uze uqwalasele iivalvu. Intsalela yemichiza inako ukupakishana kwezi ndawo ize yome ngexesha lasebusika, meko leyo ewuthoba kakhulu umgangatho wokusebenza kwaso kwixesha lonyaka elilandelayo.

Susa iincam zemilomo, izikrini, qwalasela iivalvu, iziciko kunye neziqu zemilomo kwindawo ezihlanganiselwa kuzo esiqwini. Faka iindawo zokuhlanganisela ngokuchanekileyo kwiiplagi.

Coca uze uhlambulule iincam zemilomo, iziqu zemilomo uze uqwalasele neevalvu. Zigcine kwisiphathi esiphawulweyo. Gcina iivalvu zoqwalaselo kwindawo yobushushu begumbi kwithuba lasebusika ukuthintela ukonakala okunokubangwa ngamaqondo akubushushu bomkhenkce.

Susa zonke iigeyiji zoxinzelelo uze ufake iziciko kwimingxuma ekwisitshizi. Gcina iigeyiji apho zingasayi kuba sesichengeni sokukhenkca okanye sokonakala.

Ekugqibeleni, jikelezisa isinqandi-kukhenkca kwisitshizi nakuzo zonke iindawo zamanzi, kubandakanywa ii-boom, iivalvu, imibhobho enemilomo emininzi, ii-metre zomqukuqelo kunye nemijelo ephixanayo/ebuyisayo. Vumela isinqandi-kukhenkca ukujikeleza kwimibhobho ye-boom. Oku kuya kwenza iimaleko kumphakathi wombhobho ukuthintela ukoma nokucandeka. Ukufaka iziciko kuyo yonke imilomo ye-boom kuya kunceda ukugcina isichasi-kukhenkca kwisixokelelwano, kodwa kusenokufuneka ukuba uvule umlomo omnye okanye emibini ukuvumela isinqandi-kukhenkca ukuba sijikeleze kuyo yonke i-boom. Faka iziciko kuloo milomo xa isinqandi-kukhenkca sesizalise sonke isixokelelwano.

Injongo yebakala lokugcina kukuba isinqandi-kukhenkca masityhalele ngaphandle amanzi ayintsalela anokuba kwisixokelelwano nokwaleka zonke iinxalenye zesitshizi. Vumela isinqandi-kukhenkca ukuhlala empompeni nakwiivalvu ukuthintela ukurusa nokonakala okunokubangwa ngumoya ofumileyo obambeke kwisixokelelwano. Njengoko ezinye izixhobo ziyisusa impompo phambi kokugcinwa kwayo, ukufakwa kweevalvu zokunqanda ukugqitha kuwo omabini amacala empompo kunokuyiphumeza le nkqubo.

Isinqandi-kukhenkca sezithuthi zokuzihlaziya (RV's) sikholisa ukusetyenziselwa ukugcina izitshizi zezolimo. Ngokuchasene nezinqandi-kukhenkca ezizihambela ngokuzenzekela, asinatyhefu ingako ezilwanyaneni. Nangona iimveliso ezininzi zesinqandi-kukhenkca se-RV zijiya okwejeli phantsi kweemeko ezibanda kakhulu, zona akulindelekanga ukuba zikhenkce. Naxa kunjalo, yiba soloko uyifunda ileyibhile yesinqandi-kukhenkca ukuqinisekisa ukuba siya kukwazi ukusebenza phantsi kweemeko zakho zasebusika.

Ngoku njengoko isitshizi sicociwe, sasuswa ukungcoliseka saza salungiselelwa ubusika, sikulungele ukugcinwa. Ngokuqinisekileyo, ukugcinwa ngaphakathi kwamasango, kude nokuxhatshazwa kwezixhobo kuko okucetyiswayo. Kodwa nayiphi indawo yangaphakathi kwamasango oyikhethayo mayibe kude kulwelo nakwizichumiso ezomileyo. Uthuli kunye nentsalela evela kwezi mveliso inokukhuthula ipeyinti nesakhiwo esikwisitshizi.

Ukuba akunamnqweno wokusebenzisa indlela yokugcina yesinqandi-kukhenkca, yinto elungileyo ukususa impompo yesitshizi usigcine eshedini de kube lixesha elilandelayo lonyaka. Kaninzi, amanzi asala empompeni ukuze ngethuba leenyanga zasebusika ezibandayo; amanzi asempompeni abe ngumkhenkce aze enze amathanda empompeni - ziyenze ibe yinto engenakusetyenziswa.





<fn>PulaImvula.MaintenanceOpot.2008-10.xh.txt</fn>
Maintenance (OPOT) Xhosa



Ulondolozo lwesixhobo sokutyala



Imiyalelo:

Folio strap:

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo



Ukunikwa kwenkonzo kwisixhobo sokutyala isityalo ngokwemiqolo kunokwenza umahluko phakathi kwesityalo esinika inzuzo kunye neelahleko eziphezulu. Ukukhetha, ukubeka, ukugquma kunye nokomeleza imbewu yeyona misebenzi ibalulekileyo kwimveliso yesityalo. Ukuba isixhobo sokutyala asisebenzi kakuhle ngenxa yokunganikwa nkonzo, ngoko ke isiphumo esinokubakho sinokunika izivuno ezinganeno kwezo bezilindelekile.



Isixhobo sokutyala isityalo ngokwemiqolo sisixhobo esingafuni mpazamo kwaye njengawo nawuphi umatshini ololo hlobo, sifuna ukhathalelo olukhulu. Makhe siqwalasele okubandakanyekayo.



Inkonzo enikwa ekuqaleni kwexesha lonyaka lokutyala

Coca isixhobo sokutyala ngocoselelo.

Qwalasela ukuba ingaba akukho zithintelo na kwiinxalenye zesixhobo sokutyala ezinokunqanda intsebenzo-matshini ukuba ingasebenzi kakuhle.

Hlola intsebenzo-matshini yokuchola-chola ukukhangela iindawo ezonakalayo okanye ezaphukileyo; khanda okanye ususe ezinye ezonakeleyo ngokufaka ezinye endaweni yazo.

Qwalasela isivutheli okanye ifeni kwizixhobo zokutyala ezisebenzisa umoya; uze uqwalasele imitywino, ngakumbi ngakwi-diski okanye umgqomo.

Hlola imizantsi yezitsibisi zembewu zohlobo lwepleyiti.

Tshintsha iindawo ezibonisa ukonakala ngokufaka ezinye endaweni yazo, ezifana nentsimbi esisinqandi-mazinyo, intsimbi egeqayo, izipringi kunye nepleyiti enabe amazantsi yesitsibisi, ngokunjalo neenxalenye ezaphukileyo okanye ezonakeleyo.

Qwalasela zonke iibholiti ukuba ziqinile na; kananjalo qwalasela imidibaniso yemibhobho kunye neegaskethi kwisiqhoboshelo sesichumisi esilulwelo.

Ukuba iziqhoboshelo zesichumiso esomileyo, izibulali-lukhula kunye nezitshabalalisi-zinambuzane bezithanjiswe ngeoyile xa isixhobo sokutyala besigcinwa, ngoku zisule zome.



Ulondolozo ngexesha lonyaka lokutyala

Ngexesha lonyaka lokutyala, tsalela isixhobo sokutyala ngaphakathi ubusuku bonke okanye sigqume ukuthintela ukuqokelelana kokufuma kwizitsibisi zokulondoloza izinto ezisetyenziswayo.



Ukuthambisa ngamafutha

Thambisa isixhobo sokutyala isityalo ngokwemiqolo ngamathuba okuphumla acetyiswa kwincwadi yoqeqesho lomsebenzisi.

Sebenzisa uhlobo oluchanekileyo lwesithambisi.

Ukunqanda ukuhlala kokungcola kwiibheringi, yiba soloko usula izifakelo phambi kokuzithambisa.



Phambi kolondolozo ekupheleni kwexesha lonyaka lokutyala

Khupha konke kwaye ucoce iibhokisi zesichumiso, izibulali-lukhula kunye nezitshabalalisi zezinambuzane, ngokunjalo namazantsi ezitsibisi zembewu ukuthintela ukurusa nokukhuthuka.

Qwalasela iinxalenye ezonakeleyo uze ufake ezinye endaweni yazo phambi kwexesha lonyaka lokutyala elilandelayo.

Faka umaleko kwizivuli-misele, izigqumathelo zeemela okanye iidiski, kunye nazo naziphi iindawo "ezipolishwe' ngeoyile okanye ngegrisi ukuthintela ukurusa.

Thambisa zonke iibheringi.

Bophelela iziphawuli kwimo yothutho, uze ulondoloze isixhobo sokutyala kwisakhiwo. Thintela ukushenxa kwesixhobo sokutyala, amavili ajonge phezulu asuke emhlabeni okanye emgangathweni.



QAPHELA: Musa ukulondoloza isixhobo sokutyala kuxinzelelo lwamanzi kwisilinda ekude. Ukuphungula uxinzelelo lwamanzi, cima i-injini yetrektara uze ushenxisele izixhathiso zamanzi emva naphambili amaxa aliqela. Ngoku yahlukanisa imigca yamanzi uze ususe isilinda yamanzi ukuba unqwenela oko.



AMACEBISO NGOKHUSELEKO

Iincwadi zoqeqesho lomsebenzisi wesixhobo sokutyala nowetrektara zibandakanya amacebiso angqalileyo okhuseleko. Apha sikhankanya izimvo ezimbalwa jikelele. Amacebiso alandelayo aqhelekileyo okusebenzisa isixhobo sokutyala izityalo ngokwemiqolo ukuthintela ukwenzakala okunokubakho okanye ilahleko yobomi:

Yiba soloko usithobela ezantsi emhlabeni isixhobo sokutyala xa singasebenzi. Nanini xa kusenzeka, yenza inkonzo nezilungiso kwisixhobo sokutyala emhlabeni.

Qiniseka ngokusebenzisa izixhasi ze-jack okanye iibloko xa usebenza ngaphantsi kwesixhobo sokutyala

ukuthintela isixhobo sokutyala ukuba singawi.

Vumela umntu omnye kuphela, umsebenzisi, kwitrektara xa itrektara nesixhobo sokutyala zisebenza.

Ukucoca, ukuthambisa, okanye ukulungalungisa umatshini ohambayo kusenokukwenzakalisa. Kanti ukuhamba okanye ukuma phezu kwendledlana emxinwa xa sihamba isixhobo sokutyala kusenokumwisa umntu.

Phatha imichiza yezolimo ngegiyeri efanelekileyo yokhuselo. Ukukhetha okanye ukusebenzisa ngendlela engafanelekanga kunokwenzakalisa abantu izilwanyana, izityalo, imihlaba okanye ezinye izinto. Landela imiyalelo yomenzi wemichiza.











<fn>PulaImvula.MaizeFarmer.2008-09.xh.txt</fn>


Farmer Xhosa



Indlela yokuqalisa iqela lamafama kwindawo ohlala kuyo



Instructions:

Folio strap: Amaqela amafamaFarmer groups

Byline: Lihlanganiselwe nguA.P.N. du Toit (ARC-Grain Crops Institute), S.J. Terrblanche (University of Pretoria) and J. Stevens (University of Pretoria)

Photos:

Iintloko ezimbini zibhetele kunentloko enye.

Emaqeleni, amafama afunda izimvo ezintsha.

Amafama ayakwazi ukufunda omnye komnye.

Amaqela anika amandla okufumana amaxabiso athotyiweyo.



Lifikile ixesha lokuphuhlisa amafama eMzantsi Afrika ukuze kunciphe uxhomekeko lwawo kumaziko esithethe karhulumente nokuze abe nolawulo phezu kwekamva elilelawo.



Isitshixo sokufikelela ekuzixhobiseni ngamandla sikwintshukumo ephakathi kwamafama endawo ethile. Umceli-mngeni kumafama kukusebenza ngenjongo yokuqinisekisa ukusekwa kwamaqela amafama akwaziyo ukuzimela kangangokuba ubunini beshishini bube sezandleni zamalungu ngokupheleleyo. Amaqela amafama anika isakhiwo esifanelekileyo sequmrhu (isithuthi) sokusebenzisana kunye ukusuka kwinguquko ekwinqanaba lomsebenzi wokufama ukuya kwisixokelelwano sezolimo gabalala.



Kucacile ke ngoko ukuba intshukumo yamafama ekhokelela emaqeleni ancomekayo yinkqubo ethatha ixesha. Injongo yezi zikhokelo kukukhuthaza nokukhokela iinkokeli kwezolimo ekuzuzeni owona msebenzi ubalaseleyo wamaqela phakathi kwamafama.



Ngawantoni amaqela amafama endawo ethile?

Ezona zinto zibalulekileyo ziluncedo malunga namaqela kwezolimo zezi zilandelayo:

Amafama anako ukufunda omnye komnye. Ngale ndlela, afumana ulwazi olutsha, amava kunye neentlobo zobuchule.

Phakathi kweqela, amafama ngamanye anako ukwenza isigqibo esiphucukileyo. Njengoko ulwazi lusoloko lugaleleka phakathi kweqela, amathuba okwenza iimpazamo anokucutheka. "Iintloko ezimbini zibhetele kunentloko enye."

Emaqeleni, amafama afunda ukucinga ngendlela entsha nokuhlola iingqiqo ezintsha. Amalungu eqela akhuthazwa ukuba ajonge ezinye iindlela ankuzisebenzisa malunga nokuthile.

Amaqela anika iindlela zonxulumano neenkozo ezifana nophando, isolulo, inkxaso yegalelo nentengiso. Abaniki beenkonzo banomnqweno wokusebenzisa ithuba lokuthetha-thethana neqela elisebenza phucukileyo kakhulu nokuthenga okanye ukuthengisa ngezixa ezikhulu.

Amaqela ayanceda ekwandiseni umsebenzi wokuvelisa kwinqanaba lefama. Oku kwenzeka ngenxa yokudibana kolwazi, iintlobo zobuchule namava phakathi kwamalungu eqela.

Amaqela enza ukuba amafama omeleze amandla awo okufumana amaxabiso athotyiweyo. Amafama akwicandelo lophuhliso afuna ilizwi elomeleleyo. Iqela lofundo-nzulu elinesakhono lingumlomo wamalungu alo ngokwalo.



Ziintoni iimpawu zeqela lofundo-nzulu elinesakhono?

Amaqela ofundo-nzulu anesakhono aphawuleka ngeempawu ezahlukileyo ezilandelayo:

Linobunkokeli obomeleleyo - "Iinkokeli ziyakhonza azikhonzwa".

Alonganyelwa yinkokeli yalo okanye nangubani olilungu lalo.

Linombono ocacileyo, izinto ekujoliswe kuzo, iinjongo nesicwangciso samanyathelo esijoliswe kokuthile kunye nonxunguphalo lokuphunyezwa kwenjongo.

Amalungu akwinqanaba elinye lenkqubela kwezolimo kwaye anezinto ezifanayo ezingumdla neemfuno. Ngokuya lifana iqela ukusebenzisana kunye kwalo kuya ngokwanda phakathi kwamalungu.

Amalungu kufuneka abe nengqiqo ehluzekileyo yomsebenzi neenjongo zawo (indima efanele ukudlalwa) phakathi kweqela lofundo-nzulu.

Libe nesakhono kunye nemithombo yemali layo. Ubukhulu becala, iimali zinikelwa kwaye zilawulwa ngamalungu ngokwawo.

Amalungu azithwalela uxanduva lwesiphumo sesicwangciso samanyathelo; ayazinikela kufundo-nzulu kanti akwafumana ukwaneliseka ngenxaxheba yawo kwimisetyenzana yeqela.

Onke amalungu anomdla wokufunda kwaye amalungu anothakazelelo lokwabelana ngolwazi nangamava alo.

Lithembele kulo ngezicwangciso nangolawulo lwemibandela yalo kwaye liba nako ukufumanisa iindlela ezinesakhono ezizezalo zokuzuza iinkonzo.

Lifanele ukukwazi ukugobeka malunga nokukhethwa kweenkqubo kunye neendlela zokwenza izinto lijonge kwimpumezo yeenjongo neempumezo ekujoliswe kuzo.

Lisebenzise izakhono neentlobo ezahlukahlukeneyo zobuchule bamalungu eqela ngamanye ngendlela encomekayo.

Imozulu evulekileyo yonxibelelwano. Amalungu mawazive ekhululekile ukubalula iindlela aziva ngazo ngomsebenzi nangendlela ekusetyenzwa ngayo liqela.

Malisoloko lizivavanya ngokwalo. Ngamaxesha athile iqela lizinika isiqabu ukuze livavanye ukuba ingaba lisebenza kakuhle kangakanani nokuthi ingaba isakhono salo singaphuculwa njani.

Malinamathele kakuhle kumanqanaba aphezulu asebenza kakuhle kwezolimo. Amaqela alolo hlobo aba nabameli abakhetheke kakuhle.

Liyijonge macala onke indlela elisebenza ngayo kwaye likwazi ukumelana neengxaki zalo kunye neziphene ngokunjalo. Ukuze liphucule isakhono salo malikwazi ukwenza naziphi iinguquko eziyimfuneko.

Amaqela anika amalungu awo izinto eziyinkuthazo. Nangona ingulowo nalowo enoxanduva lokunika inkonzo kwiqela, amalungu azi ngokucacileyo ukuba aya kuba nento ayizuzayo ngokuba yinxalenye yeqela.



Ukubumbeka kweqela lofundo-nzulu

Amaqela mawasekwe ngokwemo ewangqongileyo nangokusebenzisana nezakhiwo zoluntu nezasentlalweni. Ukuba kukho imfuneko unxulumano nesiphathamandla sohlanga lubaluleke ngakumbi. Kufuneka imfuno yokubunjwa kweqela lamafama yamkeleke kwisiphathamandla sohlanga neminye imibutho kwinqanaba lendawo elikuyo iqela.

Amafama ngokwawo mawakhethe amalungu eqela.

Amaqela anokuqala phantsi kwesimo esingacwangciselwanga aze ahlume abe kwisimo esicwangciselweyo ngokwesantya salo. (Jonga Indlela ethi "Qala ngokusebenza uze ucwangcise mva.") Le ndlela iyacetyiswa, njengoko ikwazi ukuguquguqulwa kwaye ivumela amafama ukukhula nenkqubo yokusekwa kweqela.

Amaqela akhoyo anako ukulunga-lungiswa ngokutsha okanye anikwe impilo entsha. Nangona kunjalo, amaqela ami ndawonye mawathintelwe kangangoko kunokwenziwa.

Kwiziganeko apho abantu bengekacwangciselwa ukuba babe liqela, abalungiseleli okanye abakhuthazi bamaqela baya kufuneka ukuze basungule kwaye baphumeze inkqubo yokubumbeka kweqela.

Kwiziganeko apho abalungiseleli/abaphumezi bengengomalungu oluntu ngokwalo, ukuzidibanisa nabantu abangabahlali, abanewonga lengqiqo kuyimfuneko njengabadlali bendima abaphambili abanokudibaniselana nabahlali abangamafama.

Kufuneka ukuthembeka kwabalungiseleli neenkokeli njengezithako ezibalulekileyo zokubumbeka okuyimpumelelo kweqela.

Iimfuno neengxaki zeqela elithile lamafama mazaziwe njengoko oko kubonwa njengesandulela sesicwangciso sexesha elizayo nokumiselwa kweenjongo.



Indlela ethi "Qala ngokusebenza uze ucwangcise mva":

Le ndlela inceda amafama ukuba aqalise ngaphandle kokuchitha ixesha. Iqela elincinci elingacwangciselwanga liqalisa ngokujolisa kwingxaki ethile lize lisebenze kunye ukuyisombulula. Amalungu eqela azinikela ngakumbi kwimpumezo yeenjongo zeqela. Emva koko, umoya weqela uyomelela aze amalungu eqela asondelelane kunye ngendlela eyindalo. Ngolu hlobo ukubumbeka kwamaqela kunokuthelekiswa nezidalwa eziphilayo, ezikhulela ngaphakathi. Izinto eziluncedo malunga nale ndlela zicacile:

Amaqela aphuhla ngokuzenzekela ngaphandle kokuphazamiseka okuvela ngaphandle.

Idala umoya wobunkokeli bemvisiswano kwinkqubo yokukhetha ngokwendalo.

Iinjongo zeqela zingamandla aliqhubela phambili ingeyiyo iminqweno yeenkokeli zamaqela okanye imibutho yangaphandle.



Izikhokelo ngokubunjwa kweqela lofundo-nzulu

Ukubunjwa kweqela lofundo-nzulu elinesakhono kuya kuba sisiphumo samafama anenkuthazo phakathi kwabahlali abanemfuno enye yokusebenza kunye bejolise kwimfezeko yeemfuno zalo nezisombululo zeengxaki zalo. Akukho qela lamafama linokunyanzelwa ukuba libe khona, oko akunakwenziwa nangaphakathi, kungenakwenziwa nangubani ongaphandle. Inkqubo yokubunjwa kweqela ngokuqinisekileyo iya kwahluka ngokwemeko nganye ethile. Ezi ndlela neenkqubo ezilandelayo kucetyiswa ukuba iinkokeli zilandele zona xa ziphethe umsebenzi onzima wokuseka iqela:



Intlanganiso esisandulela sobukho beqela

Yakuba ivelile imfuno yokubunjwa kweqela lofundo-nzulu phakathi kwamafama kubahlali, iinkokeli zinako ukuqalisa ngokubiza intlanganiso esisandulela endaweni engeyo yomnye wabo. Le ntlanganiso iya kuba nabantu abambalwa abasentloko, abanothakazelelo ngoluvo lweqela lofundo-nzulu, oluya kuphucula ishishini lefama lalo. Injongo yale ntlanganiso kukwenza uvavanyo olucoselelayo (ukufumanisa ingxaki) lwemeko yomsebenzi wokufama yethuba langoku. Ngaxeshanye, eli ikwalithuba lokufumanisa imfuno yokuseka iqela nokuxoxa ngocoselelo ngeenjongo nezinto ezilindeleke kumalungu anokufumaneka. Amalungu anokufumaneka afuna ukwazi ngeenzuzo aya kuzivuna. Ithuba lesandulela seqela liya kunika indlela ebalaseleyo yokuzilungiselela kwamalungu nokuziqhelanisa nabanye. Le ntlanganiso ivumela amafama ithuba lokuqiniseka ukuba ingaba bayafuna ukuzinikela na kwilinge elilolo hlobo. Kwelo bakala kuya kuba yimfuneko kananjalo ukwandlala izikhokelo ezibanzi malunga neenjongo zeqela.



Intlanganiso esisiseko

Inyathelo elilandelayo liya kuba kukumisela umhla wokusekwa kweqela. Kucetyiswa ukuba abalungiseleli bayiphathe intlanganiso njengentlanganiso engenazicwangciso zingqongqo. Ngethuba lentlanganiso amalungu eqela aye entlanganisweni mawenze isigqibo sokuba ingaba elo seyilixesha elifanelekileyo lokubumba iqela elicwangcisiweyo na. Ukuba imigaqo-siseko ibonakala ifanelekile, zingaqhubela phambili iinkokeli ngokunika isakhiwo kwiqela.



Abalungiseleli/abaphumezi baziphatha njengeenkokeli zokuqala zeqela kwisikhundla sethutyana. Amafama, achongwe njengamalungu anokufumaneka, amenyelwa kule ntlanganiso.



Le miba elandelayo ifanele ukuphicothwa kule ntlanganiso:

Inkqubo yokukhethwa kweenkokeli nokucaciswa kwethuba lokubamba isikhundla. Ingaba iqela lifuna usihlalo onjani? Umququzeleli okanye umphumezi makangalikhokeli ngokwakhe iqela -iqela malizithathele uxanduva lwalo msebenzi ngokwalo.

Xoxani ngendlela efanelekileyo, phindani niwabeke ngenye indlela amagama, amabinzana amagama wabekeni ngokutsha nize niphengulule iinjongo zethuba elide zeqela. Amalungu mawacacise iingqiqo zawo zeenjongo kuze kususwe nayiphi imposiso esengqiqweni.

Amalungu mawakwazi ukumisela iinjongo zawo aze azilandelise ngokokubaluleka kwazo kwiinyanga ezilandelayo ezintandathu okanye kwithuba lonyaka. Chaza imisetyanzana nemithwalo eyayame kwimisebenzi eyahluka-hlukeneyo efunekayo ukuze kuphunyezwe iinjongo. Faka imisetyenzana neenjongo ngokwezintlu nangokulandelelanisa kweqela.

Makuthathwe isigqibo malunga nenkqubo ngexesha, ubuninzi bamaxa nendawo apho baya kudibana khona ukuze kujongwe zonke iimfuno zamalungu.



Njengoko esi siganeko sinokubonwa njengokuzalwa kweli qela, kufuneka kuchithwe ixesha elaneleyo ukuqinisekisa iinkokeli ezomeleleyo nokucaciswa nokuchazwa ngokufanelekileyo kweezinto ekujoliswe kuzo neenjongo.



Intlanganiso elandeliswayo

Inkqubo yokubunjwa kweqela ifuna ukuqhutywa kwintlanganiso elandeliswayo emva kwentlanganiso esisiseko. Injongo yale ntlanganiso iya kuba yile:

Ukuqukumbela izinto ekujoliswe kuzo neenjongo.

Ukuphuhlisa isicwangciso samanyathelo nesicwangciso somhla nexesha kwithuba lexesha elifanelekileyo.

Ukuhlanganisela umthetho-siseko ngokwandlala phantsi imithetho okanye imigqaliselo engqalileyo yeqela malunga nokuba lilungu, imirhumo yamalungu, ubukho bamalungu ezintlanganisweni, uqeqesho lweqela nababelana neqela ngewonga.





Ulawulo lweqela lofundo-nzulu:

Ikomiti ebhexeshayo

Ikomiti ekholisa ukukhethwa yenamalungu amahlanu angala, usihlalo, usekela-sihlalo, unobhala namalungu ongezelelweyo amabini. Amanye amaqela akhetha ukunyula usekela-nobhala kunye nonondyebo ukuqinisekisa ukulawulwa okufanelekileyo kweemali. La malungu mabini olawulo lweqela asenokukhethwa endaweni yokuba namalungu amabini ongezelelweyo, okanye abe sisongezo. Kucetyiswa ukuba isini samalungu akhethiweyo simele amalungu ngokwenani lamadoda nabafazi abaseqeleni. Indlela elungileyo kukuba namadoda amabini kunye nabafazi ababini ekomitini ukuze ilungu lesihlanu lekomiti libe yindoda okanye ngumfazi. Ikomiti imele amalungu kuyo yonke into eliyenzayo. Ikomiti mayiphendule malunga nokuziphatha kunye nokuziphatha kweqela, nto leyo ebaluleke kakhulu kwimfezeko yokuphumelela kweenjongo zeqela.



Ubukhulu beqela

Xa kuthethwa gabalala, kunokuthiwa amaqela amancinanana anesakhono esithe chatha. Ubukhulu beqela obufanelekileyo buxhomekeke kwinto elijolise kuyo iqela okanye kumxholo weqela, kwiimeko zangaphakathi ezifana zodwa neziguqu-guqukayo nesakhono sekomiti ebhexeshayo ukulawula iqela nokugcina ukuziphatha kakuhle nokuzinikela kwinjongo. Kubalulekile ukuzidibanisa neziphatha-mandla zomthonyama kunye/okanye iinkokeli zabahlali malunga nalo mba wobomi bokulima kwabahlali. Ukuze kusebenzeke kakuhle phakathi kwabahlali, ulawulo lweqela lofundo-nzulu maluthintele ungquzulwano malunga nemibandela esekwe kwimo yokushiya ngaphandle abathile. Amanye amaqela akuthintela oku ngokukhupha isimemo esivulela onke amafama phakathi kwabahlali ukuba aye kusuku lwawo lwamafama onyaka.



Imirhumo yokuba lilungu neemali

Imirhumo yokuba lilungu inokusekwa kwinani lemibandela efana nale:

Iinjongo zeqela;

Izakhono zamalungu malunga nemali;

Iintlobo zemisetyenzana eyenziwa liqela lofundo-nzulu; ngokunjalo

Amathuba enkxaso-mali.



Iintlanganiso

Iintlanganiso mazibanjwe rhoqo ukuqinisekisa ukuqhuba kwemisetyenzana yamaqela. Kucetyiswa iintlanganiso ezibanjwa qho ngenyanga kumabanga okuqala eqela. Ethubeni, ukubamba iintlanganiso kanye kwiinyanga ezimbini kubonakala kuyenye into enokwenziwa, nangona kunjalo imisetyenzana esekwe kuhlobo lwezolimo oluhamba ngokwamaxesha onyaka mhlawumbi ingalawula ikhalenda engqale kwiqela ngalinye lofundo-nzulu. Izithethi ezilundwendwe neengcaphephe zidlala indima ebalulekileyo ukugcina iqela lofundo-nzulu linolwazi neenkcukacha ezihlaziyekileyo. Luxanduva lweqela ngalinye ukukhetha ngokuqaphela nokumema ezi ngcaphephe ezintlanganisweni zalo. Kufanele kwenziwe kwangolo hlobo xa kusetyenziswana nababoneleli kunye nabaxhasi bamagalelo. Amaqela ofundo-nzulu anika ithuba elihle kakhulu kumafama lokwalatha inqanaba lobungcaphephe neenkonzo afuna ukuzifumana.



Elokugqibela

Amaqela amafama anesakhono esandulela uphuhliso lwezolimo ngokukhawulezisa eMzantsi Afrika. "Ngaphandle kweenkokeli nolungiselelo, abahlali basuka beme ndawonye kanti nabantu abanesiphiwo kubahlali batsala nzima ukubaleka amatyathanga entsilelo yophuhliso," utshilo uJapie Grobler, umongameli we-Agri SA. Isitshixo esivulela ukuzixhobisa ngamandla silele ekushukunyisweni kwamanyathelo amafama!





<fn>PulaImvula.Management(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Ulawulo (Umbona) IsiXhosa
Ulawulo oluphucukileyo luya kukubeka endaweni ephezulu
Folio strap: Ulawulo
Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling
Redraw the diagram and make each factor a bright different colour
Ingaba uziphethe kakuhle izilwanyana zakho? Okanye ingaba amadlelo kwifama yakho abonisa iimpawu zokutyisa okugqithisileyo? Ingaba unamava okwaneliseka xa ujonge isityalo sakho esikhula ngempumelelo? Emva kokuvuna uyawakhathalela amasimi akho?
Yintoni eyenza ukuba omnye umlimi abe nempumelelo ngaphezu komnye? Oku kungaxoxwa ngako kude kutshone ilanga. Nangona kunjalo, ekugqibeleni zonke izizathu zinokunxulunyaniswa nomgangatho wolawulo kwaye malunga neshishini lokufama - ulawulo lomsebenzi wokufama.
Inkcazelo ngolawulo lokufama
Ziliqela iinkcazelo ezikhoyo ngolawulo lokufama kodwa ngokudibanisa zonke iinkcazelo kufumaniseka ukuba zonke zithi ulawulo lwefama "kukusetyenziswa ngemfezeko okanye umdibaniso wayo yonke imithombo esetyenziswayo, abantu nezinto eziphathekayo, ukuze kuphunyezwe iinjongo zeshishini lokufama."
Abo babhekiselele kwiingcingane baya kuthi, kodwa masikhe sihlalutye inkcazelo siqale ngeenjongo okanye imigqaliselo yeshishini lokufama. Omnye angasuka athi eyona njongo equka zonke ezinye okanye ebaluleke kakhulu inokuba kukufumana inzuzo ngokwenza njalo kubekho inzuzo elondolozekayo. Ewe, isenokuba khona imigqaliselo eyongezelelweyo efana nokuphucula umgangatho wokuphila kwakho, njengokuvelisa imveliso eya kuthandwa ngabathengi nabanye. Nangona kunjalo, eminye imigqaliselo eyongezelelweyo inokufezeka kuphela xa kukho inzuzo efumanekileyo. Naxa ingengomgqaliselo wenene, abanye abalimi bakhetha ukuba nomonde balawule ishishini lokufama kuba befumana indlela ephucukileyo yokuphila kulo. Xa kungekho nzuzo efumanekayo, kwayona loo ndlela yokuphila isuka ingabi salunga. Ngokwemiqathango yemali ugqaliselo luxelwa njengembuyekezo elungileyo kutyalo-mali, kodwa ngenjongo yokubeka izinto lula masithethe ngenzuzo. Ngendlela ecace gca, inzuzo ibonakaliswa njengengeniso ekuthatyathwe kuyo iinkcitho (inzuzo = ingeniso - iinkcitho okanye ingeniso - iinkcitho = inzuzo).
Ubutyebi obungabantu nezinye izinto ezisetyenziswayo, ezikhankanywe kwinkcazelo, nabo kubhekiselelwa kubo njengemibandela yemveliso, ulawulo, abasebenzi, umhlaba kunye nemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini. Abasebenzi bamele bonke abaphangeli. Umhlaba umele intsimi eyinto ekhoyo (amasimi angumhlaba), uhlaza (ekutyiswa kulo), amanzi). Imali eyinkunzi yokuqalisa ishishini yimali ephathekayo nezinto ezixabisekileyo ezingashenxiswayo ezifana nezakhiwo, izibiyeli, iintlanti, iishedi nenye impahla yexabiso eshenxisekayo efana nezithuthi, izixhobo zokusebenza, iitrektara, imfuyo eyandayo namagalelo okufumana imveliso njl.
Imisebenzi emine yolawulo
Inyathelo lolawulo linemisebenzi emine yolawulo eyile, ukwenza izicwangciso, ukwenza ulungiselelo, ukuphumeza nokuqwalasela apho;
Ukwenza izicwangciso ikukwazi ekufuneka kwenziwe, njani, nini.
Ukwenza ulungiselelo ikukwazi ukuba ngubani oza kwenza ntoni, nini, phi (ukwabiwa kwezinto ezisetyenziswayo).
Ukuphumeza ikukwenza okubonakalayo oko bekucwangciselwe nokwenzelwe ulungiselelo.
Ukuqwalasela ikukuthelekisa okwenziweyo, kulungile okanye akulunganga ncam, kunaloo nto ecwangciselweyo, nelungiselelweyo kunye nokufuna izizathu zokuphambuka emgaqweni ukuze kusetyenzwe phucukileyo kwixesha elizayo.
Ngaxeshanye, xa kuphunyezwa umsebenzi ngamnye wolawulo umlimi/umlawuli makabe yinkokeli, athathe izigqibo, anxibelelane ngaphakathi nangaphandle, anike umsebenzi, anxulumanise amacandelo, akhuthaze abantu aphinde agcine ingqeqesho ngendlela engacwangciselwanga necwangciselweyo.
Ngaphaya koko, ukuze likwazi ukwenza inzuzo elondolozekayo kwaye liphumeze zonke iinjongo zalo ishishini lokufama malibe nemveliso eliyikhuphayo likwazi ukuyithengisa - kufuneka ke ngoko lihlangabeze iimfuno zabaxumi. Ngokubanzi iimveliso zingaba kukutya, imichiza, iplanga okanye izilwanyana. Igama elithi "iimfuno" libandakanya imibandela efana nomgangatho kunye nobungakanani bemveliso, ixesha elixeliweyo lokunika inkonzo kunye/okanye inkonzo eyenziwa ngamaxesha abekiweyo, indawo yokunika inkonzo kunye nokubekelelwa kwempahla.
Malunga nesibalo samagama esisiseko sithe ingeniso - iinkcitho = inzuzo/ilahleko (ingeniso - inkcitho = inzuzo/ilahleko), kubalulekile ukukhumbula ukuba yonke into esiyenzayo okanye maxa wambi esingayenziyo besifanele ukuyenza, malunga neshishini lethu, oko ekugqibeleni kuzibonakalisa kwisibalo sethu samagama. Ingeniso inganda okanye icutheke kunjalo ke nangeenkcitho. Siyakubala konke ukutsala umnxeba esikwenzayo? Ingaba konke ukutsala umnxeba esikwenzayo bekuyimfuneko? Siyalubala lonke utyelelo lwethu lwasedolophini? Siyayinika imfuyo yethu isondlo esifakelwayo xa isifuna? Ingaba iitrektara zethu nabanye oomatshini banikwa inkonzo kwaye baqwalaselwa rhoqo?
Ngokuphathelene nale ngxoxo, ibinzana lamagama elithi ulawulo lwefama lungachazwa njengokwenza izicwangciso, ukwenza ulungiselelo, ukuphumeza nokuqwalasela abasebenzi bakho, intsimi yakho nazo zonke izinto ezinexabiso ezingashenxisekiyo nazo zonke ezishenxisekayo kubandakanywa amagalelo kumsebenzi wemveliso ngokukhokela, ngokwenza izigqibo, ngokunxibelelana, ngokwabela abanye umsebenzi, ngokunxulumanisa, ngokukhuthaza nangokugcina ingqeqesho ukuze kukhutshwe iimveliso eziya kuthandwa ngabathengi kodwa kufumaneke inzuzo.
Xa kusenziwa isazobe kungalinganiswa ngolu hlobo:
Ukukhokela
Ukwenza izigqibo
Unxibelelwano
Ukwaba umsebenzi
ULAWULO = Izinto ezisetyenziswayo Ukunxulumanisa
Ukukhuthaza
Ukugcina ingqeqesho
Imibuzo ebuzwe ekuqaleni kweli nqaku ngoku inako ukubalulwa ngokubuza oku; uyazenza izicwangciso, uyalwenza ulungiselelo, uyaphumeza ngokunjalo uyaqwalasela ukuze ugcine imfuyo yakho kakuhle? Ingaba isixokelelwano sakho sokutyisa uyasenzela izicwangciso, uyasilungiselela, uyasiphumeza ngokunjalo uyasiqwalasela kakuhle? Ingaba imveliso yesityalo uyayenzela izicwangciso, uyayilungiselela, uyayiphumeza ngokunjalo uyayiqwalasela kakuhle kubandakanywa, umzekelo imiba efana nokuhlalutywa komhlaba?
Imisebenzi emine yolawulo kwakhona inako ukubonwa njengamavili esithuthi okanye itrektara. Ukuba kukho ivili elinye elingahlohlekanga kakuhle ngumoya okanye okubi ngakumbi kuthi kanti lipaca-paca isithuthi sisenako ukuya phambili ngesakhono esicuthekileyo kodwa kungekudala kusuka kwenzeke umonakalo kangangokuba isithuthi sinyanzeleke ukuba sime ngxi. Kunjalo nakushishino. Ukuba omnye wemisebenzi yolawulo awuqhutywa kakuhle, ishishini lakho lisenako ukuyifumana inzuzo kodwa kungekudala, kungaba semva kweminyaka emihlanu nokuba yelishumi okanye emininzi kunoko, ishishini lakho liya kuma. Kanti oko ngumceli-mngeni wexesha elizayo; ukuba ulawulo lwakho aluphucuki ngonyaka ngamnye, ekugqibeleni liya kuma, kude kungaphindi kubekho nzuzo ifumanekayo. Umntu akanako ukwenza izinto ngendlela enye unyaka emva komnye; kufuneka uphucule ulawulo ngokwandisa ingeniso kunye/okanye ukulawula iinkcitho zakho.
Ingeniso inokwandiswa, umzekelo ngamaxabiso athe chatha kunye/okanye imveliso ethe chatha ngomlinganiselo ngamnye (umbona - ngeetoni/ngeehektare) kunye/okanye izicwangciso zemveliso eziphuculiweyo (ukufama okuchanwayo) kunye/okanye ukwanda kwemveliso ekhutshwayo kunye/okanye ukuguqulwa kweshishini kunye/okanye ukulenza ngenye indlela.
Iindleko zinokucutheka, umzekelo ngokuzama ukufumana amaxabiso aphantsi ezinto eziligalelo kunye/okanye izicwangciso zemveliso eziphuculiweyo (ukufama okuchanwayo) kunye/okanye ukucutha iindleko njengokunciphisa abasebenzi kunye/okanye ukulawula iindleko ngokuphumeza uhlahlo lwabiwo-mali kunye/okanye ukwandisa imveliso ekhutshwayo.
Kwishishini lokufama umnini/umphathi makalawule imimandla elandelayo:
Ulawulo lwemveliso (ukukhutshwa okubonakalayo kweemveliso);
Ulawulo lokuthenga (ukuthenga izinto ezingamagalelo emveliso nezinto ezixabisekileyo);
Ulawulo lokuthengisa (ukuthengisa iimveliso);
Ulawulo lwemali (ukulawula iimali kubandakanywa iirhafu, izicwangciso ngomzi, imingcipheko neentandabuzo);
Ulawulo lwezinto ezisetyenziswayo (i-ofisi neengxelo ezigciniweyo);
Ulawulo lwabasebenzi (abaphangeli);
Ulawulo lobudlelwane nowonke-wonke (ubudlelwane nonxibelelwano);
Izinto ezixabisekileyo (ukuqwalasela, ulondolozo ngokuthengiswa kwezinto ezixabisekileyo) ulawulo lwempahla egciniweyo (ukuqwalaselwa kwezinto eziligalelo kwimveliso); kananjalo
Ulawulo ngokubanzi (imiba efana nempilo nokhuselo lwabasebenzi, ulawulo lomlilo nokhuseleko lwefama).
Nangona le mimandla ikhankanywe ngokwahluka kwayo, inxulumene kuba naxa unokuxakeka kulawula (usenza izicwangciso okanye usenza ulungiselelo okanye uphumeza okanye uqwalasela) ummandla othile kungenzeka uxakeke kukulawula enye indawo okanye iindawo. Umzekelo xa usaxakeke lulawulo lwemveliso usenokuxakeka lulawulo lwemali, lulawulo lokuthenga nalulawulo lwabasebenzi. Oku kwenza ukuba ukulawula ifama kube ngumceli-mngeni omkhulu.
Kwakhona yinyaniso ukuba akukho mntu onokulawula engenalwazi, ngezinto zangaphandle nezangaphakathi. Ngoko ke, kufuneka kuqokelelwe ulwazi kangangoko kunokwenzeka kanti oko kunokwenzeka ngokufunda, ngokumamela, ngokuqwalasela nangokurekhodisha. Kufuneka nonke niyiqhele intetho ethi, xa ungenakubeka esikalini, akunakulawula. Xa ungazi ukuba ipesenti yokwanda komhlambi wakho weenkomo ngama-60% kuphela, uza kulawula njani ukuze uphucule ipesenti yokwanda komhlambi wakho? Kaloku kufuneka uqale ngokugcina ingxelo uqokelele ulwazi ngoonobangela bepesenti ephantsi yokwanda komhlambi wakho nendlela ongayiphucula ngayo okanye onokulungisa ngayo oonobangela abanokuba khona. Kuyafana nakwisivuno sezityalo zakho, ukukhutshwa kobisi, ukukhutshwa kwewulu, isantya sokukhula kweenkuku zakho zenyama okanye nokuba yintoni.
Okokugqibela, njengabalawuli beefama kufuneka siphinde sikhumbule ukuba yinxalenye yoxanduva lwethu ukulondoloza ubume obusingqongileyo xa silawula amashishini ethu ngokusebenzisa iindlela eziphucukileyo zezolimo.
<fn>PulaImvula.ManagementMaize.2009-06.xh.txt</fn>
Management (Maize) Xhosa

Ulawulo lwefama - ukwenza nokulondoloza inzuzo



Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ngokusebenzisa incwadi yoqeqesho ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling

Grabbing quote: Xa ungakwazi ukulinganisa, akunakukwazi ukulawula.



Njengoko sonke sisazi, umsebenzi wokufama lishishini kanti ukuba ungumlimi orhwebayo mininzi imibandela ekufuneka ithathelwe ingqalelo enokwenza ukuba ishishini lakho libe nenzuzo.



Okulandelayo makuhlale kukhunjulwa:

Injongo ephambili kukwenza nokulondoloza inzuzo elondolozekayo.

Yonke into eyenziwa efama inamandla eempembelelo kwingeniso. Ingeniso - Inkcitho = Inzuzo/Ilahleko.

Kwenziwa iingcebiso malunga nezinto emazenziwe/ezinokwenziwa kunye/okanye okufunekayo ngokwasemthethweni malunga nolawulo lwemimandla eyahluka-hlukeneyo yolawulo lwasefama. Eyokuba amacebiso alandelwe oko kuya kuba kukukhetha noxanduva lomvelisi/umlawuli.

Ulwazi - lwangaphandle nolwangaphakathi (iirekhodi zangaphakathi) lubaluleke kangangoko.

Ishishini lokufama eMzantsi Afrika liyinxalenye nomthwalo welali elihlabathi, ngoko ke liyachatshazelwa yiloo nto yenzeka ehlabathini.

Ifama ibonwa njengesixokelelwano esipheleleyo kanti ummandla ngamnye uneempembelelo kweminye imimandla, ngamanye amazwi indlela yokulawula eli shishini yindlela ehlanganisela ngokupheleleyo.



Umda wolawulo

Kaninzi uva okulandelayo: "Kutheni abanye abavelisi kummandla othile baqhubela phambili ngaphezu kwabanye abalima kwakuloo ngingqi phantsi kweemeko ezifanayo, okanye kutheni abanye abavelisi besinda kumaxesha anzima lo gama abamelwana babo betshatyalaliswe ziimeko ezifana nezo?" Impendulo kukuba abanye abavelisi balilawula phucukileyo ishishini labo lokufama kunabanye. Kodwa yintoni ulawulo, okanye malunga nalo mba, ulawulo lwefama?



Ulawulo lwefama lunokuchazwa njengokuthatha ezona zigqibo zibalaseleyo (eziphenjelelwa ziinjongo ngokufanelekileyo) malunga nomthombo ongabantu ukuze kuzuzwe iinjongo zeshishini elithile.



Isakhono sokulawula ngokwenkcazo kuthetha ukuba umvelisi makasebenzise imisetyenzana emine yolawulo, ukwenza isicwangciso, ukuhlela umsebenzi, ukuwuphumeza nokuwulawula, ngokuncomekayo. Nangona iyinto enokwenzeka ukwahlukanisa phakathi kwemisetyenzana emine, inkqubo yolawulo yinkqubo enganqunyanyiswayo. Phakathi kwenkqubo yolawulo umvelisi makasebenzise iqela lemisetyenzana yolawulo eyile ukuthatha izigqibo, unxibelelwano, inkuthazo, unxulumaniso, ukugcina ucwangco, ukuthuma nokukhokela.



Umsebenzi wokufama uchazwa njengokuthatyathwa kwesigqibo esijoliswe kwimpumezo. Ukwenza ezona zigqibo zifanelekileyo malunga nemibandela yokufama enokusetyenziswa, umvelisi makabe nokulandelayo:



Ingqiqo enesidima nomoya wokuphendula ngezigqibo azenzileyo umntu;

Amava malunga nezenzo;

Ulwazi ngobuchule bomsebenzi;

Ukuhlakanipha malunga noshishino; kananjalo

Ulwazi ngefama ayilawulayo.



Imimandla yolawulo

Phakathi kweshishini lokufama umnini/umlawuli makalawule imimandla elandelayo:



Ulawulo lwemveliso - ukuvelisa ubuqu beemveliso;

Ulawulo lokuthenga - ukuthenga amagalelo omsebenzi wokuvelisa nezinto ezibubutyebi xa zinokuthengiswa;

Ulawulo lokuthengisa - ukuthengisa iimveliso;

Ulawulo lwemali - ulawulo lwemali lubandakanya iirhafu, ukwenza izicwangciso ngempahla engashenxiswayo, umngcipheko kunye nentandabuzo;

Ulawulo lwendlela yokuqhuba umsebenzi - ukulawula iofisi neengxelo;

Ulawulo lwemithombo yobutyebi obungabantu - abaqeshwa nomsebenzi;

Ulawulo lobudlelwana nowonkewonke - iintlobo zobudlelwana nonxibelelwano;

Ulawulo lwezinto ezibubutyebi xa zinokuthengiswa - ukulawula indlela yokusebenza, ulondolozo nokuthengisa;

Ulawulo lwempahla - ukulawula indlela yokusebenza; kananjalo

Ulawulo jikelele - impilo nokhuselo lwasemsebenzini, ulawulo lomlilo, ubusela nokhuseleko lwefama.



Indlela yokuphucula ummandla ngamnye kule mimandla nokukhulisa kunye nokulondoloza iinzuzo kuya kuxoxwa ngako kwiiPula/Imvula zeenyanga ezizayo. Iingcebiso kunye/okanye amacebiso, aya kuba luncedo ekwandiseni nasekulondolozeni inzuzo yeshishini, aya kunikwa malunga nommandla ngamnye wolawulo. Isalathiso sezinto ezifunekayo ngokwasemthethweni naso siya kunikwa. Nangona kunjalo, kuya kuxhomekeka kumvelisi/umlawuli ngamnye ukuba uyawasebenzisa na amacebiso okanye hayi. Akukho mntu unokunyanzelwa. Malunga nemigqaliselo yasemthethweni, xa umvelisi/umlawuli engawasebenzisi amacebiso uya kuluthwala ngokwakhe uxanduva ngesigqibo sakhe.







<fn>PulaImvula.ManagingMaize.2009-04.xh.txt</fn>
Managing (Maize) Xhosa

Ukutshabalalisa izinambuzane ezizibulali-zityalo nge Bt yombona

Imiyalelo:

Folio strap: Ukutshabalalisa izibulali zezityalo

Byline: NguF.B. Peairs, Colorado State University Ingcali Yesolulo kwezeziNambuzane nongunjingalwazi, kwiinzululwazi zendalo ephilayo kwezolimo kwezolawulo lwezibulali zityalo.

Create a Fact Box: Iinyaniso Ezikhawulezayo...

I-bacillus thuringiensis (Bt) yintsholongwane eyibhaktiriya evelisa iityhefu zezinambuzane.

Iziqalelo zofuzo (genes) ezivela kwi-Bt zinokufakelwa kwizityalo ezilinywayo ukuze zikwazi ukuvelisa iityhefu zezinambuzane ukuze ke ngoko zimelane nezibulali-zityalo ezithile.

Imihlanganisela yombona enesiqalelo sofuzo esinye okanye ngaphezulu kwesinye ze-Bt (i-Bt yombona) iyakwazi ukumelana nezinambuzane ezizibulali-zityalo ezithile ezibalulekileyo.

Imihlanganisela ye-Bt yombona incomeka kakhulu kwaye ilolunye uhlobo ngokoqoqosho olunokusetyenziswa lubolekisane neentlobo ezikhoyo ngoku zokubulala izinambuzane ezizibulali-zityalo, xa ukulawula izinambuzane ezibulala izityalo ekujoliswe kuko kukumanqanaba abalulekileyo ngokoqoqosho.

Ezobugcisa zanamhla zisivumela ukuba siphucule iintlobo zezityalo ngokufakela iziqalelo zofuzo ezivela kwezinye iintlobo. Oku kuluncedo kuba sinako ukwenza imizila ukuba ibolekisane, imizila efana nokumelana kwezinambuzane nonyango, mhlawumbi ezingekhoyo ngokwendalo kwiintlobo ezithile zezityalo, okanye ekunokuba nzima ukuzithutha phakathi kweentlobo zezitylo ngokusebenzisa iindlela zobuchule bokwandisa ngokuhlanganisela izityalo ngendlela eqhelekileyo.

Omnye wemisebenzi wobu bugcisa banamhla luphuhliso lwemihlanganisela yombona ekwaziyo ukumelana nezinambuzane ezibulala izityalo ezithile ngenxa yokufakelwa kwesiqalelo sofuzo esisuka kwintsholongwane yebhaktiriya yomhlaba oyindalo. Imihlanganisela elolo hlobo yaziwa ngokuba yimihlanganisela "yofuzo oluxananazileyo" (transgenic), nangona ingeyiyo yonke imihlanganisela "yofuzo oluxananazileyo" equlethe imizila yokumelana nezinambuzane.

Nangona le mihlanganisela yofuzo oluxananazileyo lokumelana nezinambuzane ezibulala izityalo inesakhono esincomekayo ekutshatyalalisweni kwezinambuzane ezibulala izityalo, ukusetyenziswa kwazo kwenze iinkxalabo. Uthotho lwembuzo elandelayo neempendulo lunika ingqiqo ebanzi ngale mihlanganisela yombona emelana nezinambuzane nokusetyenziswa kwazo kulawulo lwezinambuzane ezibulala izityalo.

Yintoni i-Bt?
I-Bt sisishunqulelo sentsholongwane eyibhaktiriya eqhelekileyo ehlala emhlabeni eyaziwa ngokuba yi-Bacillus thuringiensis. I-Bt ikwabhekiselela kwiimveliso ezitshabalalisa izinambuzane ezenziwa ngezi bhaktiriya.

I-Bt idibene ngantoni nezinambuzane ezibulala izityalo?
Ezinye iintlobo ze-Bt zibulala izinambuzane ngeetyhefu ezibizwa ngokuba ziiprotheyini ezi-insecticidal crystal okanye ii-delta endotoxins. Zaziwa zingenabungozi obungako ebantwini nakwinkoliso yeentlobo ezingezo zibulali-zityalo.

Yintoni i-Bt yombona?
Imveliso yeetyhefu zangaphakathi ze-delta zitshatyalaliswa ngesiqalelo sofuzo esinye kuphela esikwibhaktiriya. Iintlobo ezihlengahlengisiweyo zezi ziqalelo zofuzo zinokubekwa kwizityalo zombona. Izityalo zombona eziqulethe isiqalelo sofuzo zinokuvelisa ityhefu yangaphakathi ye-delta ngoko ke zibe netyhefu kwizinambuzane ezisisisulu ezenza iprotheyini.

Zisetyenziselwa ntoni iziqalelo zofuzo ze-Bt emboneni?
Xa iityhefu zangaphakathi ze-delta zitshiziwe izityalo zaphuka ngokukhawuleza zakuba zisesichengeni sokukhanya kwe-UV. Iityhefu zangaphakathi ze-delta eziveliswe kwisityalo ziyakhuselwa ekukhanyeni kwe-UV. Kwakhona, uninzi lwezinambuzane ezibalulekileyo ezitshabalalisa izityalo kunzima ukuzitshabalalisa kwaye kuduru ngemichiza yokubulala izinambuzane yesiqhelo, kodwa zizizisulu ze-delta endotoxins eziveliswa kwizicwili zezityalo. Kanti ubuchule bobugcisa kwindalo bokufaka ityhefu evelisa isiqalelo zofuzo sebufumaneka.

Ingaba sonke isityalo se-Bt siphelele sinetyhefu?
Kuxhomekekile. Imibandela mibini, sisiganeko nomphumezi, zinto ezo ezitshabalalisa apho iityhefu zangaphakathi ze-delta kwisityalo ziveliswa khona ngokwezixa ezithile. Amaqumrhu embewu ahluka-hlukeneyo asebenzisa iziganeko neziphumezi ezahluka-hlukeneyo, ukuze imihlanganisela yabo yahluke ngokwezicwili zesityalo ezivelisa iityhefu zangaphakathi ze-delta.

Isiganeko sokufaka sisenzo esiphathekayo sokubeka isiqalelo sofuzo se-Bt kwisiseko sofuzo lwesityalo sombona. Kungelo xesha apho indawo esesiqwini ekubekwa kuyo isiqalelo sofuzo lwe-bt ifunyaniswa khona (liphi ityathanga lofuzo futhi ndawoni "chromosomes" njl.njl.) Indawo esikuyo isiqalelo sofuzo seBt ichaphazela indawo apho kuveliswa khona ii-delta endotoxin kwisityalo nendlela ezi tyhefu zangaphakathi ze-delta eziveliswa ngayo. Kwithuba langoku, asinabo ubuchule bobugcisa bokutshabalalisa indawo esikuyo isiqalelo sofuzo se-Bt, ngoko ke isiganeko ngasinye senza ukuba kubekho izityalo ezahlukayo ngendawo apho ziveliswa khona ii-delta endotoxin kananjalo nesixa esiveliswayo.

Umphumezi ngumshukumisi wofuzo oxelela isiqalelo sofuzo se-Bt ukuba ii-delta endotoxins ziveliswe nini kwaye phi. Abaphumezi abahluka-hlukeneyo abaliqela bayafumaneka kwaye ukukhethwa komphumezi nako kuchaphazela apho ziveliswa khona ii-delta endotoxins. Abaphumezi abaliqela abahluka-hlukeneyo bayafumaneka kwaye ukukhethwa komphumezi nako kukwachaphazela isixa se-delta endotoxins eziveliswayo kwisityalo esingumbona, ukuze oko kukhokelele kwiiyantlukwano phakathi kwemihlanganisela.

Zingaphi iintlobo ze-Bt yombona ezikhoyo?
Zininzi iintlobo zemihlanganisela ye-Bt yombona ezikhoyo kwaye ezinye zinokuqulatha isigqobhozi sesikhondo sombona kunye neziganeko zombungu weengcambu zombona.

Ingaba yonke imihlanganisela yombona inika inqanaba elifanayo lokutshabalalisa?
Inqanaba lokutshabalalisa izibulali-zityalo ekujoliswe kuzo kunye nobubanzi bolawulo obunikwa ngumhlanganisela ngumsebenzi weziganeko oziqulathileyo. Kubhetele ukuthelekisa utshabalaliso lwezinambuzane sisiganeko kunomhlanganiswla. Khetha imihlanganisela eya kusebenza kakuhle kwindawo ohlala kuyo uze ucele iinkcukacha zokutshatyalaliswa kwezinambuzane ezingqale kwiziganeko eziqulethwe yile mihlanganisela.

Ingaba i-Bt yombona iya kusebenza kakuhle kwindawo yam?
Imizila ye-Bt ayifanelanga kuchaphazela ukusebenza komhlanganisela. Ukuba uhlobo olusetyenziswa ngoku lomhlanganisela lusebenza kakuhle, uhlobo lwe-Bt lufanele ukusebenza kakuhle.

Ingaba i-Bt nguwo kuphela umzila ofakwa ngokofuzo emboneni?
Eminye imihlanganisela enemizila efakwe ngokofuzo, efana nokumelana kwemichiza eshabalalisa izibulali-zityalo, ziyafumaneka. Eminye imizila emininzi isaphuhliswa kwaye iya kufumaneka kwixesha elizayo.

Ingaba umbona siso kuphela isityalo esifakwa i-Bt ngokofuzo?
Hayi, ziliqela ezinye izityalo ezihlengahlengisiweyo ukuze zivelise ii-delta endotoxins. Nangona kunjalo, umbona nomqhaphu zenza isixa esikhulu esisetyenziselwa ukuthengisa.

Ingaba zikhona izinto eziluncedo zokusebenzisa i-Bt yombona endaweni yomchiza wokutshabalalisa izinambuzane otshabalalisa izigqobhozi zezikhondo?
I-Bt yombona iya kutshabalalisa impehla yombona ngaphandle kokuchaphazela izidla-nyama nezinye izinambuzane ezifanelekileyo. Oku kufanele ukwenza ulawulo lwezinye izibulali-zityalo ezifana namangolwane ezigcawu lube lula, nangonaa kungekho zinkcukacha zamasimi ukuze kuxhaswe lo mbango.

Ingaba ezi zizinto ezingenaluncedo ngokusebenzisa i-Bt yombon xa kuthelekiswa nolawulo lwempehla yombona?
Kuya kubakho iindleko ezifakelweyo kwimbewu ye-Bt, kungakhathaliseki ukuba lukhon na uhlaselo lwempehla yombona oluchaphazela uqoqosho. Ulawulo olusetyenziswa ngokwesiqhelo ngemichiza lukuvumela ukuba ulinde ubone ukuba uphuhliso lohlaselo luphuhla phambi kokwandisa ulawulo lwezinambuzane na. Kwakhona, ukuthobela iimfuneko zohlangulo (jonga ngezantsi) kunako ukuzenza nzima izenzo zokutyala, ukuvuna nokutshabalalisa izibulali-zityalo

Ingaba ndinako ukutyala iBt yombona ndize ndilibale ngezinambuzane namangolwane?
Hayi, i-Bt yombona ayinakukuvumela ukuba ulibale shici ngezibulali-zityalo eziziziinambuzane. Ukuhlola nokulawula kuyaqhuba ngokuba yimfuneko malunga nezinambuzane ezithile.

Ingaba zikhona ezinye izinto ezingalunganga ngokusebenzisa i-Bt yombona xa kuthelekiswa nezenzo zokutshabalalisa izibulali-zityalo eziqhelekileyo?
Kusenokuba khona ubunzima ekuthengiseni i-Bt yombona ejoliswe kwimimandla yentengiso yehlabathi. Imeko yentengiso yehlabathi iguquka ngokukhawuleza, ngoko ke asiyonto ingenakwenzeka ukwazi indlela imithetho eguquka ngayo phakathi kokukhetha umhlanganisela nokuvuna. Le yeyona ngxaki iqhelekileyo malunga neziganeko ezamkelwe kutshanje.

Ingaba i-Bt yombona ndingayisebenzisa phi emsebenzini wam?
I-Bt yombona ifanele ukusetyenziswa kuphela apho umngcipheko wohlaselo lwesibulali-zityalo ekujoliswe kuso uphezulu khona.

Kwenziwa ntoni ukuthintela ukumelana kwempehla yombona ne-Bt yombona?
Abaphandi kwiiYunivesithi, ishishini lembewu kunye ne-EPA basebenza kunye ukuphuhlisa izicwangciso zolawulo lokumelana ezinamandla nezenzekayo. Zisekwe kumthamo ophezulu nakwizicwangciso zobuchule bokuhlangula.

Yintoni isicwangciso sobuchule bokulangula?
Ukuba isihlangulwa esithile sityalwa nemihlanganisela engena-Bt, ngoko ke nayiphi impehla yombona okanye imibungu yeengcambu ephuma kwezi ndawo iya kuba zizisule ze-Bt. Ziya kudibana nazo naziphi ezisinde kwiBt yombona ukuze zigcine ukuba sisisulu ngokofuzo kwawo onke amanani ephelele.



<fn>PulaImvula.March(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
NgoMatshi (Maize) IsiXhosa
Ithuba elizayo lelixakekileyo malunga nemfuyo yakho
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo loPhuhliso lwamaFama
Ixesha likaMatshi aliphithizeli malunga nokulinywa kombona kodwa lixesha elixakekileyo ngokuphathelene nomlimi onempumelelo. Malunga nomlimi wombona ixesha lonyaka lasehlotyeni lokusebenza ngokuxhabasha lidlulile kwaye ngoku lixesha elifutshane lokuphumla ngakwicala lombona.
Nangona kunjalo, uninzi lwabalimi bombona bakwanalo necala lemfuyo elinegalelo ekusexhamleni okufanelekileyo kwazo zonke izinto ezisetyenziswayo zendalo ukuze ngokwenza njalo kuphunguleke imingcipheko enxulunyaniswa nokulinywa kwezityalo.
Iliqela imiba ebalulekileyo enxulunyaniswa nokufama ngeenkomo zenyama, eluhlobo oluxhaphake kakhulu lokufama ngemfuyo oluqhutywa ngabalimi bezityalo eziziinkozo. Yonke le miba isondelelene kakhulu kwisimo nempilo yenkomo.
Ubudala ngethuba lokufumana inkonyana okokuqala
Ukukhulisa amankonyana ukuze andise iinkomo kwixesha elizayo kuneendleko eziphezulu, kaloku kufuneka inkomo ide ibe nenkonyana okokuqala ukuze ibe ifaka ingeniso. Abalimi abavumelani bonke malunga nobona budala bufanelekileyo bokufumana inkonyana okokuqala, kodwa kukhuselekile ukuthi kunqweneleka mhlawumbi kwiminyaka emibini nemithathu yobudala. Ukuba inkonyana belingondliwa ngokwaneleyo, liya kuba lincinci kakhulu (khaphu-khaphu) ukuba lingamitha ukuze oko kubambezele umhla wokufumana inkonyana okokuqala. Kumnxeba wobomi bemazi yenkomo, injongo kukufumana inkonyana yayo qho kwiintsuku ezingama-365 (ngonyaka ngamnye kwinyanga leyo). Xa imazi yenkomo ifumene inkonyana layo lokuqala selilidala, oko kuthetha ukuba iya kuba namankonyana ambalwa kumnxeba wobomi balo bokwandisa.
Amathuba okufumana inkonyana
Imazi yenkomo inokubonwa njengefektri yokufumana amankonyana. Ithuba lokumitha kwemazi yenkomo ziinyanga ezilithoba kwaye iyasuswa kufutshane nenkunzi kwiinyanga ezimbini ezilandelayo ukuze umzimba wayo uphumle ngethuba lokondla inkonyana ngobisi (lona lixhomekeke kwaphela elubisini kwiiveki zokuqala ezimbalwa zobomi balo). Okunqwenelekayo kukuba imazi yenkomo imithe kwakhona kwiinyanga ezintathu emva kokufumana inkonyana ukuze kwangayo inyanga ezele ngayo iphinde yenze njalo kunyaka ozayo kunyaka ngamnye. Oko kuthetha ukuba ngonyaka ngamnye kufumaneka imveliso yenkomo, ngaphandle kokwaphuka kwempilo yenkomo. Xa inkomo ingondliwa kakuhle, ayinakukwazi ukumitha nokuthwala inkonyana ngonyaka ngamnye.
Ipesenti yokufunyanwa kwamankonyana
Ngokuya sinyuka isantya sokufumaneka kwamankonyana, linyuka njalo inani lamankonyana anokuthengiswa ekupheleni kwexesha elo lonyaka. Bukhona bona ubuchule bokuba ibe yinto eyenzekayo ukuba imazi yenkomo nganye ifumane inkonyana ngonyaka ngamnye. Iliqela imibandela ephembelela ipesenti yokufunyanwa kwamankonyana, kodwa imeko yenkomo ngomnye wemibandela ephambili (eminye imibandela inokubandakanya impilo yomhlambi, inani leenkunzi xa lithelekiswa neleemazi, ukuchuma kweenkunzi njl.njl.) Iimazi zeenkomo ezingazali qho ngonyaka mazingagcinwa emhlambini - zingabahambi kwaye aziyihlawuleli indlela yazo kananjalo azinagalelo kwingeniso yefama.
Ipesenti yokulumla
Inkonyana eliphilileyo, elinempilo entle sisiqalo esihle eso, kodwa ukuze kubekho ingeniso kufuneka likhuliswe lide lifikelele ekulunyulweni nasekuthengisweni. Inkonyana malizalwe lilikhulu kwaye lomelele ngokwaneleyo ukuze likwazi ukuma nokwanya kunina ngokukhawuleza okukhulu ukuze liqalise ukukhula. Isimo sokondleka kukanina sibaluleke kakhulu. Ukuba imazi yenkomo ikwimeko entle kwaye yondlekile, iya kukwazi ukumitha, ukuzala nokukhulisa inkonyana elinempilo. Amankonyana afa phambi kokulunyulwa ayilahleko kumlimi. Makwenziwe onke amalinge okulumla amankonyana ali-100% athe azalwa.
Ubunzima bomzimba ngethuba lokulumla
Uninzi lwamankonyana alunyuliweyo athengiswa ngokweekhilogram ngoko ke xa buphezulu ubunzima bomzimba, nexabiso layo liya kuphakama. Ubukhulu bamankonyana bukholisa ukunxulunyaniswa nesimo sokondleka kwenkomo nenkonyana kwithuba lonyaka kanti kuqwalaselwa nohlobo lwenkomo. Xa lilikhulu inkonyana elilunyuliweyo ngenkomo nganye, ngokunjalo iyaphucuka ingeniso yeshishini.
Njengoko kuxoxiwe, abalimi abaninzi abanempumelelo bakwanalo necala lemfuyo eninzi kwimisebenzi yabo yokulima - iinkomo (okanye enye imfuyo) zisebenzisa amathafa endalo, amadlelo (natyalwe kwimihlaba yesakhono esiphantsi), nakwiintsalela zombona (izikhondwana zamadiza). Ukuba ngumlimi onempumelelo ofuyileyo kunxulunyaniswa ngakumbi nokunika isondlo esaneleyo, sodidi olulungileyo kunyaka uphelele. Ngeenyanga zasehlotyeni abalimi abaninzi bayakwazi ukuthembela emathafeni nasemadlelweni ukuze bondle imfuyo yabo, kodwa abalimi abalungileyo bayayilungiselela imfuyo yabo ukwenzela iinyanga zasebusika ezibandayo nezibaleleyo.
Xa seliza kuphela ihlobo, abalimi abaninzi balima isondlo esiluhlaza (sikholisa ukuba yihabile) phakathi kwemiqolo yombona. Emva kokuvuna umbona, iinkomo neegusha ziyavunyelwa ukutyisa emasimini apho zikwaziyo ukusebenzisa izikhondwana zamadiza, izikhwebu zombona eziwileyo, kunye nesondlo esiluhlaza. Abanye abalimi balima i-seradella phakathi kombona. Yona isisityalo esingumdumba esinencasa nesinesondlo esiphucuke kakhulu esinganiki isondlo sodidi oluphezulu kakhulu kuphela, kodwa emhlabeni yakha i-nitrogen enokusetyenziselwa isityalo esilandelayo. Inyanga kaMatshi isemva kwexesha lokulima ihabile (i-oats) ne-seradella, kodwa lisekhona ixesha lokulima i-rye. Nangona kunjalo, khumbula ukuba i-rye ungayityali yonke ngexesha elinye, njengoko ikhula msinyane kakhulu kwaye ngebakala elithile, uya kuba nefula eninzi ngokugqithisileyo, kulandele ithuba elicuthekileyo apho ingasayi kwanela ifula. I-rye ayimnandanga xa ikwimbewu njengoko uboya bayo buhlaba emlonyeni, empumlweni nasemehlweni empahla.
Xa unamadlelo atyalwe i-eragrostis, inyanga kaMatshi lixesha elihle yokuwacheba okokugqibela. Umgangatho wengca (ifula) awusayi kuba mhle kweli xesha, ngaphandle kokuba usifake kakuhle isichumiso, kodwa ke noko uya kuba naso isintlaka-ntlakiso sokusebenzisa ngeenyanga zasebusika. Khumbula ukuba unako ukusoloko usongeza isikhothwa esilungileyo ukuze iinkomo zikwazi ukudibanisa nesintlaka-ntlakiso somgangatho ongaphucukanga, nangona kunjalo, xa ungenaso isintlaka-ntlakiso, akusayi kukwazi ukuzigcina izilwanyana kwixesha lasebusika zikwisimo esilungileyo. Ngokusika ingca uyibeke ngokwezithungu, uya kukwazi ukuchumisa amasimi kwixesha lasentlakohlaza uze ukwazi ukufumana isityalo esilungileyo sengca kwangoko kwixesha lonyaka elilandelayo. Ukuba kunokwenzeka, khusela izithungu kwiimozulu ngokuzigcina phantsi kophahla, okanye obona buncinci, zibekelele ngendlela eya kunciphisa ukuba sesichengeni semvula.
Kwiinyanga zasebusika, ufuna ukuqiniseka ukuba wondla izilwanyana zakho kuphela. Akufuni zinto ezidla emhlambini wakho. Eli lixesha elihle lokunyanga imfuyo yakho ngaphakathi (kwiintshulube) nangaphandle (kumakhalane). Xa ufuna icebiso malunga noku, nceda zidibanise neshishini lezolimo lendawo ohlala kuyo, imbumba okanye ugqirha wezilwanyana (baya kuba nazo iidiphu nemithamo ekhoyo). Ukuba usebenzisa amadlelo adityanelwayo, kuya kunceda wonke umntu xa abanini bemfuyo benokunyanga izilwanyana zabo ngaxeshanye; oku kuthintela izilwanyana ezidla emhlambini ezisuka kwezinye izilwanyana ezinganyangangwa zibuyele kwizilwanyana ezinyangiweyo.
Emva kwexesha lonyaka elinemvula, kusuka kubekho ukongezeka kwezinambuzane, inkoliso yazo ngabathwali bezifo zemfuyo. Nceda qiniseka ukuba ufumana icebiso elihle malunga nenkqubo yokugonya iinkomo neegusha. Kuphucukile ukuchitha imali kugonyo nasekuthinteleni izifo kunokulahlekelwa sisilwanyana okungeyomfuneko. Xa uzikhathalela izilwanyana zakho kakuhle kwaye uqinisekisa ukuba zisoloko zisondliwa kakuhle, nazo ziya kukukhathalela zizise ingeniso eya kuzinzisa umsebenzi wokulima izityalo eziziinkozo.
<fn>PulaImvula.Marketing(maize).2011-01-12.xh.txt</fn>
Marketing (Maize) IsiXhosa
Ukuthengisa umbona wakho nezinye izityalo
Imiyalelo:
Folio strap: Ukuthengisa
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Grabber: Ukuthengisa okuyimpumelelo kuthetha ukuba nemveliso elungileyo, endaweni elungileyo, ngexabiso elilungileyo nangexesha elilungileyo.
Akukho nto ekunokuthiwa ivelisiwe ide ifikelele kwibanga lokusetyenziswa. Oku kuthetha ukuba amandla anokubakho ayo nayiphi imveliso awanakuzalisekiswa de ihlangabezane neemfuno zomthengi oya kukwazi ukuyisebenzisa.
Umzekelo, ubisi lufana nolungekaveliswa ngokupheleleyo lude lube sezandleni zomthengi oya kulusebenzisa ngokonwaba. Iitapile azikaveliswa ngokupheleleyo zide zibe sezandleni zenkosikazi egcine ikhaya ukuba iziphekele usapho lwayo. Ngokunjalo, umbona "awukaveliswa" ngokupheleleyo ude ube sezandleni zomthengi oya kuwuqhubela phambili ade awutye. Kude kufikelelwe kwelo banga umlimi wombona akasayi kufumana nzuzo kutyalo-mali lwakhe, yiloo nto inqanaba lokuthengisa kwinkqubo yemveliso libalulekile kwaye kufuneka liqwalaselwe singekalinywa isityalo.
Ukuqhubela phambili imveliso nokuthengisa ziinkqubo ezimbini ezahlukileyo: masithi yinkqubo enye enganqamkiyo yokuguqulwa kwempahla engekasetyenzwa ide ifikelele ekubeni ibe nako ukusetyenziswa ngumthengi. Siya kuba sichan'ucwethe xa sisithi makungabikho nto eveliswayo engafunwayo ngomnye umntu.
Yiba soloko ukhumbula ummandla wentengiso!
Imveliso efanele ukulinywa mayibe yefunwayo ngabathengi kwaye mayithengiswe ngexabiso abalangazelelayo ukulihlawula. Isakhono sokuwugcina lo mthetho-siseko woqoqosho ngokwembono yawo sithetha ukuba umlimi uqhuba ishishini lakhe ngokwemithetho-siseko eya kuqinisekisa inkqubela yethuba elide. Enyanisweni zonke izigqibo ezithathwa ngumlimi ekugqibeleni zizigqibo eziphathelene nentengiso.
Ziliqela izigqibo malunga nokuthengisa ezifanele ukuthathwa ngumlimi:
Ndiza kulima ntoni?
Ndiza kulima kangakanani?
Ndiza kuyithengisela bani imveliso yam?
Ndiza kulima nini ndize ndithengise nini?
Zeziphi iindleko endinokukwazi ukuzithwala kwaye ileliphi ixabiso endiza kulamkela?
Imveliso yam iza kuba kowuphi umgangatho okanye udidi?
Kwakhona abalimi mabenze isigqibo ngokuba bafuna ukuthengisa phi kwaye baza kuyithengisa njani imveliso yabo:
Ingaba ndiza kuthengisa kumanyano lwamashishini lwendawo endihlala kuyo?
Ingaba ndiza kuthengisa ngokobhambathisa olugqithiselwayo?
Ingaba ndiza kuyigcina imveliso yam ndize ndiyithengise mva xa imfuno ebangwayo seyiphezulu okanye xa ummandla wentengiso ungasaxinenanga?
Ingaba ndiza kuwusila umbona wam okanye ndiza kuwunika iinkomo zam?
Kufuneka ndiwuthengise msinyane kangakanani ngokunjalo ungakanani umngcipheko endinokukwazi ukuwuthatha?
Iimpendulo ezinikwa ngumlimi zale mibuzo kufuneka zonke zinxulumane nemiba esisiseko yoqoqosho echazwe ngentla malunga nemfuno ebangwayo kunye nokusebenziseka! Abalimi bathundezwa ekubeni bavule amehlo abo malunga nokuthengisa xa besenza izicwangciso zemveliso yabo yexesha lonyaka.
Yiba nolwazi!
Nangona esanda amanani abalimi ayiphawulayo le mithetho-siseko yoqoqosho malunga nokuthengisa, kusekho abaninzi ababona ukuthengisa njengesenzo esenzeka emva kokuqalisa kwexesha lonyaka lokulima kwaye bacinga ukuba mabaqale ngokuzikisa ingqondo kundoqo womsebenzi ekukulima nokuvelisa izityalo!
Ewe, ukuvelisa isityalo esisemgangathweni obalaseleyo nako kuyimfuneko, kodwa ngenxa yefuthe lokhutshiswano lwehlabathi kwimimandla yentengiso kunye namathuba avezwa ngamandla anokubakho okuthenga nokuthengisa kuTshintshiselwano lweKamva lwaseMzantsi Afrika (South African Futures Exchange - SAFEX) ekuTshintshiselwano lweMpahla lwaseGoli (Johannesburg Stock Exchange - JSE), kubaluleke ngakumbi namhla ngaphezu kwalo naliphi ixesha langaphambili ukuba umlimi abe nolwazi ngamathuba avela entengisweni ngokunjalo nangezicwangciso-buqili zokubekwa kwamaxabiso anokuzifumana.
Iqonga le-SAFEX laziwa ngokuba ngummandla wentengiso yemveliso yorhwebo kwaye ibonwa njengesixhobo esincomekayo sabalimi sokulawula amathuba avelayo kummandla wentengiso kunye nemingcipheko ekubekweni kwamaxabiso phakathi kwemimandla yezolimo eMzantsi Afrika. Abalimi banako ukukhusela izityalo zabo eziziinkozo kwi-SAFEX ukuze baqiniseke ngexabiso elinqwenelekayo ngemveliso yabo kwaye ngomhla abawunqwenelayo kwixesha elizayo. Lo msebenzi unokunciphisa ithuba lokuba zizisulu kwabo kwimimandla yentengiso eguqu-guqukayo ngokunjalo ibakhusele kumaxabiso abekiweyo anokusuka ehle ngexesha lokuvuna xa ummandla wentengiso uxinene okanye unemveliso eninzi kakhulu.
Lumka!
Imveliso yokutya okuziinkozo eMzantsi Afrika iphantsi koxinzelelo. Iindleko zokufaka igalelo ziphezulu, imingcipheko iphezulu, imveliso ethengiswayo ininzi kunemfuno ebangwayo ukuze njengesiphumo sako oko amaxabiso ahlawulwa ngumthengi abe phantsi koxinzelelo ukuze angakwazi ukubuyisela umlimi iindleko zakhe zegalelo nemingcipheko ethathiweyo. Ekugqibeleni abalimi abakwazi kukhupha imveliso enenzuzo phantsi kwemeko enje!
Umlimi ngamnye makahlalutye imeko yakhe ukuze athathe izigqibo ezibalulekileyo ngentengiso kwaye abambe ixesha malunga neshishini lakhe. Abanye basenokuba bakhethe ukutyala izityalo eziziinkozo ezincinci okwexesha langoku ide ithembeke imimandla yentengiso. Abanye banokukhetha ukujolisa kweminye imisebenzi eyahlukileyo yemveliso ngenjongo yokwandisa isakhono sokukhupha imveliso baphinde bakwazi ukugcina iindleko zegalelo ziphantsi. Kanti abanye abalimi benze uphando ngezenzo zokulima zokuhlakula okukona kuncinci okanye zokungahlakuli, zenzo ezo ezithoba iindleko zegalelo.
Elokugqibela
Ngelishwa umlimi wezityalo eziziinkozo uyinxalenye kamatshini wehlabathi obeka ixabiso ngoko ke, umlimi omnye kuphela akanakukwazi ukuphembelela ukuguquka kwexabiso. Yiloo nto abalimi bekholisa ukubonwa njengabamkeli bamaxabiso kunababeki bamaxabiso ngokunjalo kungenxa yoko isicwangciso-buqili ngommandla wentengiso esikhethwa ngumlimi kufuneka isisigqibo esiqwalaselwe ngokuqaphela, esixhotyiswe ngemfundo nesenziwa ithuba liselihle phambi kwexesha lonyaka lokutyala!
<fn>PulaImvula.Marketing.2008-04.xh.txt</fn>
Marketing Xhosa



Ukuthengisa ngenjongo yokufumana ixabiso elilelona lihle



Instructions:

Folio strap: Ukuthengisa umbona

Byline: Liqhelaniswe ukusuka Kwizifundo Zolawulo Loshishino Kwezolimo nguJane McPherson



Isoloko iyinto ephucukileyo into yokufumana ummandla wentengiso yesityalo phambi kokusityala, kodwa baninzi abantu abaqala ngokutyala, ngethemba lokuba baya kufumana ixabiso elihle xa sebesivelisile isityalo. Kwibanga langoku kubalulekile ukuba nesicwangciso sokuthengisa isityalo ngendlela encomeka kangangoko ukuze ufumane imali kangangoko unokufumana ngemveliso.



Isicwangciso sokuthengisa masenziwe ngaxeshanye nesicwangciso sezinto eziphathekayo ezenzelwa imveliso. Izakhono zomvelisi zokuthengisa zibaluleke njengezakhono zokuvelisa imveliso. Ukwandisa izakhono zokuthengisa, kufuneka imbonakalo-luvo yovakalelo neyempumelelo kwaye kufuneka iphuhliswe malunga nokuthengisa. Isicwangciso sobuchule bokuthengisa esisetyenziswa ngumfama othile okanye liqumrhu lokufama siyinxalenye yenyanda esisixa esipheleleyo yolawulo lwemingcipheko esetyenziselwa ukuqinisekisa ukusinda kwezemali kwithuba elide. Ezolimo zijongene neentlobo ezininzi zokungaqiniseki nemingcipheko. Ukungaqiniseki ngamaxabiso kwenza ukuba kube nzima ukwenza isicwangciso kodwa kube kubalulekile kananjalo isicwangciso sokuthengisa sincedisa umvelisi ukucutha imingcipheko yamaxabiso nangona zingayibhangisi.



Imbonakalo-luvo yakho malunga nokuba semngciphekweni iya kuyichaphazela ngamandla indlela owenza ngayo izigqibo zakho ngokuphathelele nokuthengisa. Kwiminyaka emininzi edlulileyo xa kwakukho isixokelelwano esilawulwayo sokuthengisa ngexabiso elisisigxina, uninzi lwamafama lwalukhalaza ngokuba alwenzi nzuzo xa lusebenzisa amaxabiso abekiweyo. Njengoko ngoku lingasekho ixabiso elilawulwayo kwaye intengiso iyintengiso ekhululekileyo, amafama amaninzi akhalaza ngokuba imimandla yentengiso ayifikeleleki. Nasiphi isixokelelwano sommandla wentengiso siza nemiceli-mingeni eyiseti kwaye kubalulekile ukuwabamba amathuba avulekayo.



Ukwenza iimpazamo yinxalenye yobomi engenakuthinteleka - ukwenza iimpazamo kumsebenzi wokufama yinxalenye yalo msebenzi. Nangona kunjalo ukuba sisoloko sisenza iimpazamo loo nto ithetha ukuba asiyi phambili; sithetheleka bhetele xa sisenza iimpazamo ezintsha kuphela kuba oko kubonisa ukuya phambili.



Uhlalutyo lwemisebenzi yentengiso yethuba langaphambili

Ingaba ubuwachwayitele amaxabiso abesetyenziswa kwithuba elidlulileyo?

Yeyiphi imisebenzi yentengiso esebenze kakuhle?

Kutheni ucinga ukuba isicwangciso sobuchule osisebenzisileyo siqhube kakuhle?

Ngawaphi amaxabiso owasebenzisileyo kanye-kanye xa kuthelekiswa namaxabiso esizwe angawona aphantsi, angawona aphezulu nangawona aqhelekileyo kweli lizwe?

Yeyiphi imisebenzi yentengiso engasebenzanga kakuhle?

Kutheni ezinye zezicwangciso zakho zobuchule zingaqhubanga kakuhle?

Ziintoni iinjongo zakho zoshishino kwiinyanga ezizayo ezilishumi elinesibini nangaphezulu kwiminyaka emihlanu ezayo - ezi njongo ziza kusichaphazela njani isicwangciso sokuthengisa?



Ishishini lam lomsebenzi wokufama liqhuba njani?

Kufuneka uwubone umsebenzi wokufama njengeshishini kwaye kuyimfuneko ukuba rhoqo:

Uphengulule isimo sezemali seshishini lakho liphelele.

Uqinisekise ukuba kunyanzelekile ukuba iingxelo zezinto eziphathekayo nezemali zonyaka odlulileyo, kubandakanywa iindleko zezityalo eziphelela kakhulu emdeni, iingxelo zengeniso, imiqukuqelo yemali esesandleni kunye namacwecwe okulungelelanisa kufuneka egqityezelwe okanye ehlaziyiwe.

Iingxelo zengeniso eziziswe ngaphambili, imiqukuqelo yemali esesandleni kunye namacwecwe okulungelelanisa kunye neendleko zohlalutyo lwengeniso eziphelela kakhulu emdeni, zinako ukulungiselelwa ukubonisa iziphumo zomboniso wamaxabiso ombona ahlukahlukileyo.

Imiqukuqelo yemali esesandleni enganelanga kumaxesha ngamaxesha onyaka iya kunceda ukukubonisa ukuba sesiphi isicwangciso sentengiso esisesona sifanelekileyo onokusilandela.

Isicwangciso semveliso ephathekayo, i-inshorensi nesentengiso sihamba kunye nesicwangciso semali.





Ukuseka amanqanaba amaxabiso ekujoliswe kuwo

Ukuba akunafifi lweendleko ozenze ngesityalo sakho, kunzima ukwazi ukuba yimalini na ekufuneka uyifumene (ngetoni enye) ukuze ukwazi ukufumana inzuzo. Cinga ngokulandelayo:

Bala isixa esipheleleyo seendleko zemveliso ngehektare nganye nangetoni enye evelisiweyo.

Thathela ingqalelo iindleko ezingqalileyo - imbewu, isichumiso, i-diesel, izitshabalalisi zokhula, izitshabalalisi zezibulali-zityalo, abasebenzi bamathutyana neinshorensi yesityalo.

Bala icandelwana leendleko ezisisigxina isityalo esingumbona esifanele ukuzithwala kwingqikelelo yesiqabu solungelelwaniso nexabiso lenzuzo ekufuneka lihlangatyeziwe ngentengiso. Iindleko ezisisigxina zibandakanya irhafu, inzala, abasebenzi abasisigxina, umbane (zonke iindleko eziqhubayo nokuba usityalile isityalo okanye akunjalo).

Isiqabu solungelelwaniso sichazwa njengexabiso apho imiba ejingayo engqalileyo nelungeleleneyo esisigxina ihlangatyezwa khona ukuvelisa inzuzo engenasixa sisalayo.

Imveliso yombona ikholisa ukuba yinxalenye yesixokelelwano semveliso yefama ethile. Imveliso yemfuyo ebanzi neyenzisiswayo okanye umsebenzi wokucola nokuba ngowokuxuba umbona ukwenzela imixube yesondlo isenokuba ngumbandela oqhubela phambili umsebenzi wokuvelisa umbona. Umbona kananjalo usenokuba sisityalo esibaluleke kakhulu esisetyenziswa kwisicwangciso somjikeleziso wezityalo owenziwa efama. Kubalulekile ke ngoko ukuyikhumbula yonke le mibandela xa kusenziwa izibalo zexabiso 'elilelona liphantsi' - khumbula ukubeka ixabiso ngokunjalo kwezinye izinto eziluncedo ekuveliseni isityalo.

Ukwishishini kwaye ukuba kufuneka uhlale kwishishini kufuneka wenze inzuzo kuwo nawumphi umsebenzi owenziwa efama.



Ukuba ngumlimi kunzima kwaye mininzi imibandela ekufuneka igcinwe engqondweni ngesigqibo ngasinye. Ukuba ushiye intengiso yakho kwaye akuqinisekanga ngento omawuyenze, ndwendwela ishishini leZolimo lakho elilelona likufutshane okanye abarhwebi bezityalo eziziinkozo ukuze ufumane icebiso kangangoko unako. Nangona umntu kufuneka ewalumkele amacebiso, bakhona abantu abalungileyo nabathembekileyo phandle apha bakhona abanako ukukunceda ngenene - bafumane!







<fn>PulaImvula.MarketingMaize.2009-10.xh.txt</fn>
Marketing (Maize) Xhosa

Ulawulo lwentengiso nengxaki yabalimi bethu



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama (linezicatshulwa ezivela kwizifundo ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo)



To be translated:

Ixabiso

Isixa semveliso

Imfuno ebangwayo

Inkxaso

Ulungelelwaniso-macala



Intengiso yokutya iquka yonke imisebenzi yoshishino ebandakanyeka kumqukuqelo wemveliso zokutya neenkonzo ezisuka kubalimi ukuya kubasebenzisi.



Inkcazo yomba

Isixokelelwano sentengiso yokutya siluthungelwano lwemijelo exananazileyo nenexabiso eliphezulu, oosomashishini abaphakathi kunye nemisebenzi yokuthengisa ephumeza imveliso, usasazo notshintshiselwano lwenkxaso yokutya kwesizwe. Esi sixokelelwano sandile ngobukhulu nangokubaluleka ngenxa yokukhula kwezolimo kohlobo olulodwa, ukufudukela kwabantu ezidolophini neminye imikhwa yezentlalo-luqoqosho. Intengiso yinkqubo yokuvelisa eyongezelela ukusetyenziswa kohlobo, indawo, ixesha nobunini kwizisetyenziswa zasefama. Ixabiso elongezelelwayo kwinkqubo yokuthengisa ukutya libolekisana neenkqubo zokuvelisa ukutya kumsebenzi wokufama. Inkqubo yentengiso iyiblorho yokuphila phakathi kwabalimi bokutya nabasebenzisi bako kwaye iphenjelelwa yimithombo yezentlalo, ezobugcisa nemithetho kunye nemigaqo yokuphilisana phakathi koluntu. Isixokelelwano sentengiso yokutya sikhule njengempendulo yeemfuno eziguqu-guqukayo zabalimi nabasebenzisi bokutya.



Imisebenzi yentengiso inamanyathelo ahluka-hlukileyo athatyathwa kwintshukumo yemveliso ukusuka kwisimo sokuqala sayo ukuya kwisimo sokugqibela njengemveliso elindele ukusetyenziswa ngabasebenzisi. Imisebenzi ikholisa ukwahlulwa ngokwamaqela amathathu asentloko, eyile, imisebenzi ephathekayo, iinkcukacha zemisebenzi yokuphumeza neyotshintshiselwano emi ngendlela elandelayo:



Imisebenzi ephathekayo

Ukuqokelela;

Ukuhlela;

Ulondolozo;

Uthutho;

Ukuqhubela phambili;

Ukubekelela; kananjalo

Usasazo.



Imisebenzi yokuphumeza

Imali;

Uxanduva lwemingcipheko;

Ukubeka ngokwamabanga;

Ukuseka imigangatho;

Ukunyusa imveliso; kananjalo

Ulwazi ngentengiso.



Imisebenzi yotshintshiselwano

Ukuthenga; kananjalo

Ukuthengisa.



Ngoko ke ulawulo lwentengiso luziduba ngenkqubo esuka ekuvunweni kwemveliso ukuya ekuthengisweni kwayo, nokuba isekwisimo esingasetyenzwanga okanye nokuba kukho ixabiso elongezelelweyo, eveliswe efama. Abavelisi bajongana nentlaninge yeengxaki ezinzima xa bethengisa imveliso yabo ezifana nezi:

Ukungabikho okanye ukunqongophala kolwazi okanye iintlobo zobuchule bokuthengisa;

Unqongophalo lolwazi lokuthengisa;

Amandla angalinganiyo okuthengisa;

Ubunzima bokuphucula amaxabiso ngokusebenzisa inyathelo leqela; kananjalo

Ulawulo lwesiphumo sabo.



Isakhono sokuthengisa sinesiphumo esibalulekileyo kumaxabiso afunyanwa ngabalimi ukuze nengeniso ibe njalo.



Inkcazelo yentengiso

Intengiso ichazwa njengendawo apho abathengisi abanothakazelelo bathi badibane nabathengi abanothakazelelo bagqithisele kubo iimveliso okanye iinkonzo ngexabiso ekuvunyelwene ngalo.



Iinjongo zolawulo lwentengiso efanelekileyo

Kukulondoloza kangangoko ngakumbi ukuphucula isiphumo semali nemeko yemali yeshishini.

Ukuphucula umgangatho wokwenza izicwangciso, amalungiselelo, ukuphumeza nokulawula intengiso.

Kukomeleza inkqubo yokwenza isigqibo malunga nolawulo lwentengiso - yintoni, nini kananjalo phi.

Ukuqinisekisa ukufumaneka ulwazi olufanelekileyo ngokuthengisa.



Ukwakhiwa kwexabiso

Intshayelelo

Amaxabiso kunye nengeniso zidlala indima ephambili kwizigqibo ezimalunga nokuthengisa. Amaxabiso nengeniso ziphembelela inzuzo nolwabiwo lwemithombo yentengiso. Ixabiso elamkelekileyo lithetha ukuba xa kungekho siphazamiso kumba wentengiso, ixabiso, inqanaba lokusbenzisa imveliso nenqanaba lesiphumo liqikelelwa ngokwemfuno ebangwayo nangokwenkxaso.



Imfuno ebangwayo

Abasebenzisi bemveliso bajongana nengxaki yokukhetha. Abasebenzisi baneemfuno ezininzi, mhlawumbi ezingenamda - kodwa ingeniso ibe inemida. Bazama ukukhetha impahla neenkonzo ezingqalileyo eziya kwanelisa iimfuno zabo ngeyona ndlela ibalaseleyo ngokwemida abazibona beyisikelwe yingeniso. Imfuno ebangwayo yemveliso inokuchazwa njengobudlelwana phakathi kwexaiso nesixa esithengwe kummandla wentengiso ethile.. Umthetho wemfuno ebangwayo uthi ngokuya liba phezulu ixabiso lempahla, kuncinci kuyo okuya kuthengwa, ukuze okuchasene noku kwenzeke xa ixabiso liphantsi. Ngokuya liba phezulu ixabiso, liya ngokuncipha inani labathendi abaya kuba nomdla wokuthenga imveliso ukuze lande inani xa ixabiso liphantsi. Bakhona abantu abaya kuqhuba ngokuthenga, kodwa nabo bathenga izixa ezincinci.



Imfuno ebangwayo bubudlelwana phakathi kwexabiso elihle nesixa esithengiweyo. Ukuba ixabiso lemveliso liyanda ukusuka kwi-R9,00 ukuya kwi-R10,50, abathengi abathengi kakhulu. Basenokwenza isigqibo sokuthenga ii-pizza endaweni yayo. Kanti ukuba ixabiso lehla liye kwi-R7,50 bathi chatha ukuthenga. Isixa esiyimfuno ebangwayo sinxulumene nokuphikisana nexabiso.



Itheyibhile 5.3.1: Isixa semveliso esiyimfuno ebangwayo kumaxabiso ahluka-hlukileyo. (Olu nxulumano luzotywe ngokwegrafu kwisazobe 5.3.1)





Ixabiso lemveliso



Isixa semveliso ethengiweyo



R16,50

0



R15,00

200



R13,50

400



R12,00

600



R10,50

800



R 9,00

1 000



R 7,50



1 200
















Isazobe 5.3.1: Igophe lemfuno ebangwayo









Imfuno ebangwayoo



























0 200 400 600 800 1000 1200 1400

Isixa seMveliso









Umgca wethambeka elehlayo ophathelele kwixabiso nakwisixa esiyimfuno ebangwayo waziwa ngokuba ligophe lemfuno ebangwayo.



Inkxaso

Isixa esiyinkxaso yayo nayiphi imveliso okanye inkonzo sisixa abathengisi abathakazelela kwaye abakwaziyo ukusithengisa ngexabiso elithile.



Nangona imfuno ebangwayo ilunxulumano phakathi kwexabiso lemveliso nesixa esithengwayo, inkxaso lunxulumano phakathi kwexabiso lemveliso nesixa abathengisi abanothakazelelo lokusithengisa. Xa ixabiso lemveliso liphantsi, ukuthengisa imveliso akunanzuzo kwaye sincinci isixa esinikwa njengenkxaso. Xa ixabiso lemveliso linyuka ishishini liba nenzuzo ethe chatha kanti nabathengisi bathi chatha ngokunikela. Ngako oko, isixa esinikwa njengenkxaso sinxulumene ngokugqalileyo nexabiso. Olu nxulumano phakathi kwexabiso nesixa senkxaso lubizwa ngokuba ngumthetho wenkxaso. Cinga ngendlela isixa esinikwa njengenkxaso sahluka ngayo kwixabiso, amaxabiso egalelo asabambeleleyo, ezobugcisa nezinto ezilindelekileyo ezisisigxina. Itheyibhile 5.3.2 Ibonisa isixa see-hamburger esinikelwa njengenkxaso ngumthengisi ngokwamaxabiso ahluka-hlukeneyo. Ngokuya linyuka ixabiso, umlimi unika inkxaso eya ngokuba nkulu ngokwezixa ezikhulu.



Itheyibhile 5.3.2: Isicwangciso senkxaso ngemveliso ethile



Ixabiso lemveliso

Isixa semveliso enikwe njengenkxaso



R16,50

1 200



R15,00

1 000



R13,50

800



R12,00

600



R10,50

400



R9,00

200



R7,50

0



















Isazobe 5.3.2: Igophe lenkxaso





































0 300 600 900 1200 1500 1800 2000

Quantity of hamburgers



Igophe elinxulumene nexabiso nesixa esinikwe njengenkxaso libizwa ngokuba ligophe lenkxso. Inkxaso igobela phezulu kuba ixabiso eliphezulu lithetha isixa esikhulu esinikwa njengenkxaso.



Ulungelelwaniso-macala lwemfuno ebangwayo nekxaso

Kwisazobe 5.3.3 amagophe enkxaso nemfuno ebangwayo aboniswa kunye. Qaphela ukuba amagophe enkxaso nemfuno ebangwayo adibana kwindawo enye. Le ndawo ibizwa ngokuba lulungelelwaniso-macala lwentengiso. Ixabiso apho la magophe mabini anqamlezana khona libizwa ngokuba lixabiso lolungelelwaniso-macala, ukuze isixa sibizwe ngokuba sisixa solungelelwaniso-macala.

Isazobe 5.3.3: Ixabiso lolungelelwaniso



Inkxaso



P*







Ulungelelwaniso-macala



Pe





Imfuno ebangwayo













Q1 Qe Q**



0 300 600 900 1200 1500 1800 2000



Isixa semveliso







Kwixabiso lolungelelwaniso-macala, isixa semveliso abathengi abanothakazelelo lokusithenga ncam sihambelana nesixa abathengisi abanothakazelelo nabakwaziyo ukusithengisa. Eli xabiso lolungelelwaniso-macala maxa wambi libizwa ngokuba lixabiso lokususa intengiso kuba, ngokweli xabiso, wonke umntu entengisweni wanelisekile. Abathengi bathenge konke abebefuna ukukuthenga, kanti nabathengisi bathengise konke ebebefuna ukukuthengisa.



Imibandela ephembelela amaxabiso emveliso yezolimo

Imibandela ephembelela amaxabiso emveliso yezolimo inokwahlulwa ngokwezintlu ezine ezibanzi.

Okokuqala, iimeko zenkxaso eziphembelela amaxabiso eemveliso zezolimo nezityo zibandakanya izigqibo malunga nomsebenzi wemveliso, imozulu, izitshabalalisi-lukhula kunye nezifo, indawo evuniweyo kunye nempahla ethengwa kumazwe angaphandle.

Okwesibini, iimeko zemfuno ebangwayo zibandakanya ingeniso, amaxabiso, iingcamlo kunye nezinto ezikhethwayo, amanani abantu nempahla ethengiselwa amazwe angaphandle.

Icandelo lentengiso yokutya libandakanya uluhlu lwesithathu; liphembelela amaxabiso emveliso yezolimo ngemisebenzi yokongeza ukuxabiseka, amaxabiso, iindlela zobuchule zeendleko nezokwabiwa komsebenzi.

Ekugqibeleni, urhulumente unako ukuphembelela amaxabiso emveliso yezolmo ngenkxaso yamaxabiso, ulawulo lwenkxaso, izibonelelo, umgqaqo-nkqubo wokurhweba, okanye imigaqo-nkqubo ephembelela imfuno ebangwayo yeli lizwe yezityo.



Kwithuba elidlulileyo ezolimo zaseMzantsi Afrika bezisoloko zibonwa njengezimi zodwa nezihamba zodwa phakathi kwezizwe nehlabathi loqoqosho. Njengesiphumo soko, amaxabiso emveliso yezolimo, ngokoke, ingeniso yeemveliso zolimo, beziphenjelelwa ubukhulu becala yimibandela yangaphakathi efana nezigqibo zabavelisi, umgaqonkqubo karhulumente, ezobugcisa kwezolimo, imozulu nemfuno ebangwayo yabaxumi yokutya.



Namhla lo mbono awusasebenzi. Kule mihla yehlabathi le-globe, akukho candela, kubandakanywa nelezolimo elinokuba lilolo ngokupheleleyo nangokugqibeleleyo ehlabathni. Into esandul' ukuqwalaselwa yimfuno yokucutha ungenelelo lukarhulumente kumaxabiso norhwebo ngemveliso yezolimo eMzantsi Afrika. Amaxabiso eemveliso zolimo aseMzantsi Afrika ngoku selengumsebenzi wenkxaso nemfuno ebangwa ehlabathini, ngokunjalo, nenkxaso kunye nemfuno ebangwa kweli lizwe.



Iiyantlukwano zamaxabiso emithombo yobutyebi

Iimeko zeentlobo-ntlobo zinegalelo kumaxabiso emveliso yezolimo angazinzanga. Ngakwicala lenkxaso, iiyantlukwano kwizigqibo ngemveliso yabalimi, imozulu, izitshabalalisi zezityalo kunye nezifo ngokunjalo neziganeko ebezingabonwanga ngaphambili ziphembelela indawo elinyiweyo, izivuno namaxabiso. Abalimi banako ukulawula eminye imibandela yenkxaso, kodwa ingeyiyo yonke. Nangona abalimi bezama ukungqamanisa imfuno ebangwayo nenkxaso, indalo iyazitshintsha izinto. Umlimi unako ukuziqhelanisa ngokweengqikelelo zamaxabiso nezinto ezilindelekileyo ezinxulumene nendawo ekufuneka ilinyiwe nesityalo esihile, kodwa basuke bafumanise kuphela ukuba isivuno sabo sincinci singaphantsi kwesesihelo okanye iimeko zokukhulisa zenze uchatha kodwa othengiseka ngamaxabiso aphantsi, okanye ibe imveliso ithengwe kwamanye amazwe ngamaxabiso aphantsi.



Iiyantlukwano zamaxabiso zikholisa ukwenziwa ngamalinge abalimi ukwandisa okanye ukucutha imveliso. Ixabiso eliphantsi okanye eliphezulu kwezolimo lisuka lizilungise. Kukholisa ukuba kubekho ukubambezeleka okulindelekileyo kwezolimo okuthintela umlimi ekusebenzeni kwangoko malunga neenguqu zamaxabiso. Kukuziphatha jikelele kwabalimi bonke okuphembelela amaxabiso.



Imibandela enxulumene nemfuno ebangwayo nayo inegalelo kwiiyanlukwano zamaxabiso kwezolimo. Ubudlelwana borhwebo lwehlabathi lunxulumanisa abalimi nemimandla yeentengiso yaseMzantsi Afrika nabasebenzisi bemveliso kunye nabalimi kulo lonke ihlabathi. Njengesiphumo soko, iiyantlukwano kumaxabiso ehlabathi zinamandla eempembelelo zangoko kumaxabiso eli lizwe. UMzantsi Afrika unendima engephi kwimimandla yehlabathi ukwenzela imithombo yezolimo, njengoko impahla yethu esiyithengisa ngaphandle nesuka indawana encinci yorhwebo lwelizwe okanye nokuba yimpahla engundoqo ethengiswa kumazwe angaphandle, efana norhwebo lombona igqweswa yi-USA, ngoboya igqweswe yiAustralia ukuze ngewayini yoyiswe yiFransi. Iimeko kummandla wentengiso wehlabathi zineempembelelo ezinkulu kumaxabiso eli lizwe.



Ingeniso yeli lizwe yabasebenzisi bemveliso, iimeko zengqesho nezoshishino ziphembelela imfuno ebangwayo nexabiso lokutya.



Unxunguphalo kwiCandelo lwMveliso yeeNkozo

Kwibanga elikulo icandelo lemveliso yezityalo eziziinkozo, abavelisi bajongene nonxunguphalo njengoko bengasakwazi kuvelisa iinkozo ngokwamaxabiso angoku. Iindleko zamagalelo zidlula ixabiso leenkozo eziveliswayo.



Umsebenzi wokufama lishishini, kwaye ngalo naliphi ishishini, ukuba iinzuzo azifumaneki, ishishini elo kufuneka livale. Abavelisi baseMzantsi Afrika bondla isizwe, kwaye ukuba amashishini alo ayavala, baza kutya ntoni abantu. Impendulo ecacileyo yeyokuba siya kuthenga ukutya esikufunayo ngaphandle,. Oku yinyaniso, kodwa ke ukutya okuthengwa ngaphandle, kufuna utshintshiselwano lwangaphandle (imali) ukuze kuhlawulwe amaxabiso ako okuthenga ngaphandle. Kwilizwe ngalinye kukho into ebizwa ngokuba 'lulungelelwaniso lwentlawulo', kanti lona lulungelelwaniso phakathi kwemali efunyanwa lilizwe ngokuthengisa ngaphandle, kunye nemali echithwa lilizwe ngokuthenga ngaphandle. Ukuba asinako okwanele ukuthengisa ngaphandle ukuze sizuze kutshintshiselwano lwangaphandle, ilizwe lethu alisayi kuba nemali elingeneyo yokuthenga ukutya okufunwa ngabantu ukuze oku kube neempembelelo kukhuselo lokutya kwesizwe.



Kwithuba langoku, indawo yentengiso ibeka uMzantsi Afrika emngciphekweni wonqongophalo lokutya kwesizwe - ilizwe lethu linesakhono sokuvelisa ukutya esikufunayo, nentsalela esiyithengisela amazwe asingqongileyo. Nangona kunjalo, ngaphandle kokuba kubekh into eyenziwayo ngamaxabiso afunyanwa ngabavelisi beenkozo, oku akusayi kuqhuba ithuba elide. Ingxaki yenzuzo ichaphazela abalimi abarhwebayo nabasaphuhlayo - bonke kufuneka bafumane inzuzo. Masijonge izinto ngendlela eyiyo malunga nomsebenzi wokuvelisa iinkozo - kutheni amaxabiso ephantsi kangaka kwaye urhulumente uza kwenza ntoni ukukhusela abalimi bethu - umthombo wokutya neentsinga zethu?

<fn>PulaImvula.Measure.2007-12.xh.txt</fn>
Measure Xhosa



Ukulinganisa kukwakha ulwazi



Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yenkqubo yoPhuhliso

Kudala-dala, phambi kokuba ezolimo zibe lishishini lorhwebo elibalaseleyo, abalimi babengayenzi kangako imilinganiselo.



Babesebenzisa umgquba emasimini abo - kangangoko banako, okanye kangangoko babenokuwusasaza phambi kokufika kwexesha lokuvuna. Babesebenzisa izilwanyana ukuze batsale ikhuba liye nzulu - njengehashe, idonki okanye inkabi yenkomo ibikwazi. Imbewu bebeyihlwayela ngesandla beyikha engxoweni ababeyiqhoboshela ecaleni kubo - bayisasaze kangangoko isandla sinokwenza. Ukhula babeluncothula ngesandla, betshabalalisa izibulali zezityalo nangayiphi indlela ababenokwenza ngayo kananjalo babevuna ngezandla - bengazi ncam nokuba zingaphi iihektare abazilimileyo, kwaye bengazi nokuba zingakanani iinkozo abazivunileyo. Inye kuphela into ababeyazi yayikukuba ingaba isivuno sabo siya kulingana na njengesondlo seentsapho zabo nesemfuyo yabo kunyaka ozayo. Khangela ke indlela eziguquke ngayo izinto ngoku...



Namhla kufuneka silinganise - kuba ngokuya silinganisa sibala, sifumana okuchaneke ngokuthe chatha ngokunjalo imeko siyilawula kakuhle ngaphezulu kumsebenzi wokufama. Kweli nqaku, siza kuxoxa ngezinto ezithile thina mafama esifanele ukuzilinganisa.



Intsimi

Kufuneka sibazi ubukhulu bamasimi esiza kuwalima. Zonke izibalo zezixa zamandla etrektara, i-diesel, imbewu, isichumiso nemichiza esiza kuyisebenzisa ngexesha lonyaka zisekwe kubukhulu bentsimi.



Umhlaba

Imihlaba ineeyantlukwano ezininzi kakhulu, malunga nobunzulu obufunekayo nangokwesimo. Kufuneka silwazi uhlobo nobunzulu bomhlaba kwintsimi nganye esiyilimayo - musa ukucinga ukuba imihlaba iyafana! Uhlobo kunye nobunzulu bomhlaba budlala indima ebaluleke kakhulu kwizigqibo ngesityalo esinokutyalwa - ezinye zezityalo azinakulinywa kwimihlaba engekho nzulu. Ukuba kuyenzeka ukuba kuthi kanti unemihlaba engekho nzulu, asiyontlekele leyo - oko kuthetha kuphela ukuba kuya kufuneka wenze isigqibo ngezityalo onokuzilimela inzuzo kuloo mhlaba (kungenjalo, amadlelo onokuwalima ukuze usebenzise amasimi angachumanga ngendlela ezisa inzuzo).



Isimo sezondlo kunye nesobumuncu (pH) bomhlaba

Zonke izityalo zitsala izondlo emhlabeni ukuze zikhule ziphuhle. Eminye imibandela efana nemvula namanzi aqukuqela emhlabeni ineempembelelo kwizondlo ezikhoyo emhlabeni. Ngokuthatha iisampulu zomhlaba, umlimi uyakwazi ukuhlalutya isimo sezondlo ezisemhlabeni, ngokunjalo nesimo se-pH yomhlaba (lo ngumlinganiselo wobumuncu bomhlaba). Ukuba umhlaba umuncu kakhulu, nangona izondlo zisenokuba khona emhlabeni, azisayi kufumaneka kwizityalo. Ngaphandle kokwazi isimo somhlaba, asisayi kukwazi ukubala uhlobo nesixa sesichumiso esifunekayo sokuvelisa isityalo.



Amaqondo obushushu

Zonke izityalo zinemida ethile yobushushu ezinokuyinyamezela. Kufuneka siwazi amaqondo obushushu angawona asezantsi nangawona aphezulu esinokuwalindela kunyaka uphelele, nethuba esinokulindela kulo iiqabaka zokuqala. Sakuba sifumene olu lwazi, siya kukwazi ukubona ukuba sesiphi isityalo esinokusilima, isityalo esingumhlanganisela esiwafanele kakhulu amaqondo ethu obushushu ngokunjalo nobude bexesha lethu lonyaka. (Khumbula ukuba ixesha lonyaka lokukhula lixesha elisuka ekutyalweni kwesityalo ukuya kwithuba lokuvuthwa kwesityalo - umhla weqabaka yokuqala elindelekileyo kummandla othile ubonisa ubude bexesha lonyaka lokukhula).



Imvula

Kubaluleke kakhulu ukwazi ukuba ingakanani imvula yonyaka yendawo yakho nokuba amathuba omileyo anokulindeleka nini. Sonke siyazi ukuba asinalulawulo phezu kwemvula, kodwa sinako ukusebenzisa ubalo lwamanani asisiqhelo ngezizathu zocwangciso. Namhla, iingqikelelo zemozulu zichaneka kakuhle kakhulu kananjalo amathuba aqubulisayo okoma namanzi aqikelelwa kwiinyanga ezingaphambi kokuba oko kwenzeke. - olu lwazi kufuneka ulusebenzise ngendlela efanelekileyo. Ukulinganisa imvula akunzimanga (izilinganiso zeplastikhi ziyafumaneka kwaye zinokusasazwa kuyo yonke indawo yefama yakho). Emva kwemvula nganye enileyo unako ukulinganisa ukuba ingakanani imvula enileyo uze uyibhale phantsi. Imilimitha nganye yemvula ewa emhlabeni ize iwumanzise nje kancinci - kufuneka uyilinganise imvula ukuze ube nengqikelelo yokuba ingaba umhlaba ufumene ukufuma ukufikelela phi.



Amanani ezityalo

Kubaluleke kakhulu ukutyala inani elichanekileyo lembewu ngehektare nganye ukuze ufumane inani elifanelekileyo lezityalo kwihektare nganye. Elona nani lifanelekileyo lezityalo ngehektare nganye liyahluka ngendawo nganye ngokunjalo nangemihlaba eyahlukahlukileyo kwindawo enye. Isizathu sokuqatshelwa kokubaluleka kwamanani ezityalo kukuba isityalo sifuna isixa esithile samanzi nezondlo ukuze sikwazi ukuvelisa ngokwaneleyo - ukuba zimbalwa kakhulu izityalo isityalo ngasinye asinako ukuvelisa okwaneleyo ngesivuno esinqwenelekayo kanti ukuba izityalo zininzi kakhulu ziyakhuphisana zizodwa zifuna amanzi nezondlo kwaye azinakuvelisa isivuno esinqwenelekayo. Umfama kufuneka abazi ububanzi bemiqolo nokuba kufuneka imbewu iqelelane kangakanani emqolweni - oku ngumbandela obaluleke kakhulu kwimveliso yezityalo eziziinkozo.



Isantya sokufaka isichumiso

Izityalo zifuna izondlo ukuze zikhule kwaye zivelise izityalo eziziinkozo. Isixa sezondlo ezifunekayo salathwa sisivuno ekujoliswe kuso (isivuno esisiso umfama ajonge kuso kwintsimi ethile ngesityalo esithile). Iziphumo zesampulu yomhlaba ziya kunika isimo sangoku sezondlo ezisemhlabeni, kwaye ngokunxulumene noku, isixa sezondlo ekufuneka songeziwe sinokubalwa. Isichumiso siyimfuneko enkulu ukwenzela imveliso yesityalo, kodwa sikwalixabiso eliphezulu kakhulu, yiloo nto kubaluleke kakhulu ukubala esona sixa sithe ncam sesichumiso esifunekayo ukuze ke ufake eso sixa ncam.



Ukufakwa kwemichiza (ebulala izinambuzane kunye nokhula)

Nanku omnye umba ofuna umsebenzi wokulinganisa ngendlela ebaluleke kakhulu. Yonke le michiza iza neengcebiso zesantya sokuyifaka. Oku kubalwa ngokuqaphela ukuqinisekisa ukuba umfama uyayiphumeza injongo yokutshiza ngaphandle kokonakalisa isityalo okanye imo engqongileyo. Isantya sokufaka imichiza sikholisa ukubandakanya isantya samanzi ekufuneka sisetyenziswe ngehektare nganye ngokunjalo - umzekelo, ilitha e-1 yomchiza kwiilitha ezingama-250 zamanzi ngehektare nganye (nako oku ngumsebenzi obalulekileyo wokulinganisa). Imichiza esetyenziswa kumsebenzi wokuvelisa izityalo iyingozi kwaye inexabiso eliphezulu ngoko ke kubalulekile ukuba isetyenziswe ngokwamacebiso anikiweyo. Ukuphawulwa kwemilinganiselo kwisitshizi lelinye ikhonkco elibalulekileyo kwityathanga lomsebenzi wokuvelisa izityalo).



Ukulinganiswa kwesivuno

Emva kwawo wonke umsebenzi onzima uzuze isivuno esingakanani kwihektare nganye? Mninzi kakhulu umsebenzi ongathandekiyo ofunekayo ukuze kuveliswe isityalo kanti ekupheleni kwakho konke, kubalulekile ukuba uyazi ncam indlela obe nempumelelo ngayo. Uqale ngomhlaba - waza wawuhlakula umhlaba, waza ke ngoko wenza isigqibo ngesityalo oza kusityala, umhlanganisela oza kuwusebenzisa, isixa sesichumiso ofanele ukusifaka, imichiza oza kuyisebenzisa nesixa somchiza ngamnye - konke oku kuthathe ithuba, amandla kunye nemali eninzi. Kodwa ekugqibeleni uba nesityalo osivunayo nosithengisayo - kufuneka ubale ukuba ingaba itoni nganye ikunike iindleko ezingakanani ngokunjalo nengeniso oyifumeneyo ukuze ubone ukuba ingaba imizamo yakho ikunike inzuzo engakanani nokuba ayibanga khona na inzuzo.



Kwinkqubo yethu yoPhuhliso lwamaFama, sidibana neqela lamafama angaqinisekanga ngobukhulu bamasimi abawatyalayo, uhlobo nobunzulu bomhlaba, isimo sezondlo zomhlaba, isichumiso abanenjongo yokusisebenzisa, inani lezityalo abalinqwenelayo okanye isixa semichiza abanesicwangciso sokuyifaka. Amafama kufuneka alinganise - alinganise intsimi, umhlaba, izondlo, imvula, amaqondo obushushu, inani lezityalo, isantya sokufaka isichumiso, ukufakwa kwezitshabalalisi zokhula nezinambuzane nesivuno. Ngale ndlela uya kuba usendleleni yokuba ngumfama ongumrhwebi.





<fn>PulaImvula.MeasurementOpot.2008-10.xh.txt</fn>
Measurement (OPOT) Xhosa



Imbewu nesichumiso -

khumbula ukulinganisa!



Imiyalelo:

Folio strap:

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo

Photos:

Isikhuhli

Umnwe

Ipleyiti

Isitsibisi sesichumiso

Intshukumo yesichumiso

Ukuqhuba

I-auger okanye isikrufu

Indlela yokuphuma kwesichumiso

Ityhubhu esisikhokelo

Isitsibisi sembewu

Isango elitshebelezayo (linyuka lisehla)

Umphembeleli

Idiski ejikelezayo

Ivili lenkwenkwezi

Ivili lohlobo olulodwa lokuqhuba umxokomelwano we-meter

Amavili oxinzelelo asetyenziswa njengamavili okuqhuba



Iindlela zobuchule nezisisiseko sokulinganisa imbewu nesichumiso



Ukulinganisa imbewu ngohlobo lwe-meter - izixhobo zokutyala eziyipleyiti

Kusetyenziswa iindlela ezahluka-hlukileyo zokulinganisa imbewu ngohlobo lwe-meter ukuqinisekisa izithuba ezichanekileyo phakathi kwembewu. Esona sixhobo siqheleke kakhulu yipleyiti nohlobo olungumngxum (oluboniswa ngezantsi).



Idiski yokulinganisa ngohlobo lwe-meter inesangqa semingxuma, ingulowo mkhulu nje ngokwaneleyo ukulingana iqhekeza lembewu enye ngexesha elinye. Xa idiski ijikeleza, itshebelezela kwipleyiti esisiseko, yona enomngxuma omnye kuphela. Inxalenye yediski igqunyiwe kwaye esi sigqumathelo sinesikhuhli sokukhuhla nayiphi imbewu engafunekiyo esanamathele phezu kwembewu esemngxunyeni, lo gama idiski ijikelezayo. Kananjalo phakathi kwesigqumathelo kukho umnwe othwele isipringi, otshebeleza kwidiski ukuze utyhalele imbewu ngaphandle komngxuma njengoko imbewu idlulela ngaphaya kwendlela yokuphuma kwipleyiti esisiseko ngezantsi kwediski. Ubume nobukhulu bemingxuma yediski bubalulekile ukuze kuqinisekiswe ukuba liqhekeza lembewu enye kuphela eliya kungena emngxunyeni nokuthintela imbewu ukuba inganamatheli lo gama kulindeleke ukuba iwe.



Ukulinganisa imbewu ngohlobo lwe-meter - izixhobo zokutyala emoyeni

Zimbini iintlobo zezixhobo zokutyala emoyeni - esinye sinoxinzelelo olutsalayo (sifunxa ukuze kwenzeke isithuba esithi sitsalele imbewu ngasemngxunyeni). Ubukhulu bembewu abubalulekanga njengezixhobo zokutyala eziyipleyiti - isithuba esidalekileyo sifunxela imbewu ngasemngxunyeni, kungakhathaliseki ukuba bungakanani ubukhulu bembewu. Isixa sembewu etyaliweyo sixhomekeke kwisantya sepleyiti ejikelezayo.



Ukulinganisa isichumiso

Uhlobo lwe-meter nge-Auger

Esona sixhobo sixhaphakileyo sokulinganisa nge-meter yi-auger okanye uhlobo lwesikrufu. I-auger isemazantsi esitsibisi sesichumiso. I-auger ikholisa ukujikeleziswa lityathanga eliqhubayo ukusuka kwivili eliqhubayo lomhlaba. Njengoko ijikeleza, isichumiso sibambeka phakathi kwezixhobo zeefluti ze-auger ze zikrwele ukuya ngasekugqibeleni kwisiphelo sesitsibisi.



Indlela ekuphela kwayo yokulungelelanisa uhlobo lwe-meter kukuguqula amazinyo amavili amatyathanga phakathi kwevili eliqhubayo ne-auger.



Ukulinganisa ngediski

Isixhobo sokulinganisa ngediski sithandwa kakhulu kwizixhobo zokutyala ezingenabugocigoci nezinexabiso eliphantsi. Ukulinganisa ngediski asisosixhobo sokulinganisa nge-meter esixinzelelayo. Kakhulu, isichumiso siqukuqela siphume ngesitsibisi sesichumiso kodwa sincedwa ngumjikeleziso wediski. Umphembeleli luqolo kwidiski kananjalo uvunguzelisa isichumiso ukuze oko kusincede ukuba sishukume ukuya ngaphandle.



Okunye ukumisela kuphunyezwa ngokulungelelanisa umlomo wesango elitshebelezayo.



Ukulinganisa ngevili lenkwenkwezi

Isixhobo sokulinganisa ngevili lenkwenkwezi naso ngumxokomelwano oxinzelelayo wohlobo lwe-meter.



Ivili lenkwenkwezi lihlala ngaphakathi kwesitsibisi ngendlela eyenza ukuba iminwe ijikeleze ngokungaphelelanga ngaphandle kwesitsibisi.



Phakathi kwesitsibisi, isichumiso sibambeka phakathi kweminwe yevili, kwaye xa sijikeleza, isichumiso sitsalelwa ngaphandle kwesitsibisi siwele kwityhubhu yesikhokelo.



Ukulinganisa nge-meter kwevili lenkwenkwezi kunokumiselwa ngeendlela ezintathu:

Ukuguqula amazinyo amavili etyathanga eliqhubayo ukuze ivili lijike ngokukhawuleza okanye ngokucotha okuthe chatha.

Ukuguqula ivili lenkwenkwezi ngelinye leminwe emide kratya okanye emifutshane ngokuthe chatha.

Amanye amavili enkwenkwezi asenokuba nesango elitshebelezayo njengenxalenye yokulinganisa idiski. Ukuvula isango elitshebelezayo kuya kuvumela isichumiso esithe chatha ukuba sigqithe.



Ukuqhuba umxokomelwano wokulinganisa nge-meter

Njengoko seziqapheleka iinxalenye zesixhobo sokutyala, kananjalo neziseko zezixokomelwano zembewu nezichumiso ze-meter, - kuvela umbuzo othi, ingaba zonke ezi nxalenye zijika njani?

Isixokomelwano se-meter sikholisa ukuqhutywa ukusuka kwivili elinika inkxaso kwisixhobo sokutyala. Amavili okuxinzelela akholisa ukuba nawo asetyenziswe njengamavili okuqhuba nanjengamavili anika inkxaso. Maxa wambi kusetyenziswa ivili lohlobo olulodwa eligxunyekwe kwisixhobo sokutyala. Eli vili mhlawumbi linzima ngokwaneleyo ukuze lifumane ukutsaleka okwaneleyo, okanye lityhalelwa ezantsi ngesipringi. Kwakhona kuye kusetyenziswe imiqheba yokuqinisa okanye imitya yohlobo olulodwa ukuqinisekisa ukuba ivili aliphuncuki kakhulu.



Isantya sokujikela kwevili lokuqhuba sixhomekeke kwisantya setrektara - ngokuya ikhawuleza itrektara, ivili lokuqhuba nalo lijika ngokukhawuleza okuthe chatha. Isixokomelwano seegiyeri, amazinyo amavili kunye namatyathanga asetyenziselwa ukufumanisa isantya semijikelo yeentsebenzo-matshini zembewu, kanti esinye isixokomelwano seegiyeri, amazinyo amavili namatyathanga sisetyenziselwa ukufumanisa isantya semijikelo yentsebenzo-matshini yesichumiso.



Qaphela ukuba iintlobo ezahluka-hlukeneyo zezixhobo zokutyala zineentsebenzo-matshini ezahluka-hlukeneyo - umzekelo, ezinye zinezixhathiso ezinokumiselwa mhlawumbi zikwazi ukuphembelela umqukuqelo wembewu nesichumiso.



Ukuphembelela isantya seentsebenzo-matshini, ulinganiselo lweegiyeri luyasetyenziswa - lo ngumgaqo-siseko obalulekileyo ekufuneka uqondiwe.



<fn>PulaImvula.Mechanisation.2008-04.xh.txt</fn>
Mechanisation Xhosa

Izixhobo: ezizezakho, oziqeshileyo okanye nezangaphandle?



Instructions:

Folio strap: Ukusebenzisa oomatshini

Byline: Liqhelaniswe ukusuka Kwincwadi Yoqeqesho Yeshishini Lezolimo nguJane McPherson



Umlimi wanamhla usoloko ezabalazela isakhono esithe chatha nesincomekayo malunga nokusetyenziswa okukuko kweetrektara, oomatshini bokuvuna noomatshini abanxulumeneyo.



Oku yinyaniso yenene xa kubhekiselelwa kwimisebenzi yokulima. Iziganeko zophuhliso zanamhla malunga noomatshini abatsha, abanokubonwa ngoSuku loKuvuna lweNAMPO ngonyaka ngamnye, zibonisa umkhwa wokwanda kwesantya se-horsepower okanye se-kilowatt soomatshini abaqhutywa ngenjini basefama. Oku kubandakanya ubukhulu nesakhono soomatshini, nokuba yitrektara, umenzi ozinikeleyo we-silage eziqhubayo, ikhuba elitsalwa ngesixhobo elenza imiqolo emininzi okanye amakhuba ezikotile ezinezithuba ezibanzi.



Iindleko zokuba noomatshini abangabakho nokuthenga abanye endaweni yabadala, ngokunjalo imisebenzi neendlela zokulima zanda ngokukhawuleza. Iindleko zokungahlakuli kwangethuba zisenokuba sisityalo esiphosakeleyo okanye isivuno sesityalo esinganeno kwesiqhelekileyo.



Ukuze sifikelele kumanqanaba esijolise kuwo emveliso yesityalo nezinye iimveliso njengoko kuchazwe kwisicwangciso somsebenzi wokufama, ukwenzela ukusetyenziswa kwemithombo yobutyebi neyezemali ekujoliswe kuyo, kubalulekile ukwenza isicwangciso esingqonge isakhono sezixhobo ezikhoyo. Emva kokugqitywa kokubala izixhobo ezikhoyo umfama uya kuba elwazi udidi nobukhulu beetrektara ezikhoyo kunye nesantya se-kilowatt setrektara nganye.



Ubukhulu beetrektara kunye nesakhono sazo sokutsala okanye isiphumo somsebenzi kufuneka zihlalutywe kunye nobukhulu nesakhono sezixhobo ezikhoyo. Emva kokuba oku kwenziwe, isiphumo malunga nexesha elithatyathwe ngokulima, ukukrazula umhlaba, ukuwuqhekeza, ukulima nokutyala kunokulinganiswa.



Umfama unako ke ngoko ukwenza izigqibo eziliqela zokuba ingaba unazo na izixhobo ezaneleyo okanye akunjalo. Kuseokufuneka ukuba athenge isakhono esongezelelweyo okanye aqeshe ababhambathiswa ukwenza imisebenzi ethile esentloko. Umzekelo, kusenokonga imali ngakumbi ukuqesha umbhambathiswa, onetrektara enkulu nesixhobo esingqinelanayo, sokulima okwenziwa kuqala, ukukrazula umhlaba nzulu okanye imisebenzi yokuwuqhekeza. Umfama unako ukugqibezela imisebenzi elandeliswayo yokuhlakula ngokusebenzisa isixhobo esisesakhe nesincinci xa kunokwenzeka. (Nceda bhekiselela "Kwizifundo Ngababhambathiswa" ngolwazi oluthe chatha.)



Umfama makenze isigqibo phakathi kokuba ngumnini wazo zonke izixhobo ukuze agqibezele imisebenzi ecwangciselweyo kuselithuba, ukuqesha izixhobo ezisecaleni ezifunekayo okanye ukusebenzisa ababhambathiswa. Iindleko ezisisigxina zobunini zazo zonke izixhobo, ngakumbi malunga namafama asaqalayo, ngokwemigqaliselo yokuhla kwamaxabiso, iirafu, ikhusi, i-inshorensi nenzala mazithathelwe ingqalelo. Uxanduva lwezemali olukwishishini lokuhlawula imali-mboleko eyenziwe ngenjongo yokufumana izixhobo ezongezelelweyo alufuneki kwaye lubeka ishishini esichengeni esikhulu sengxaki yemali. Nangona kunjalo, ukunngophala kwezixhobo kusenokuthetha ukungazifumani izityalo ezityaliweyo okanye ezivunwayo ngexesha elifanelekileyo.



<fn>PulaImvula.Mechanisation.2009-11.xh.txt</fn>
Mechanisation (Maize) Xhosa

Ulawulo lokusebenzisa oomatshini - luxanduva lukabani?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusetyenziswa koomatshini

Byline: UWillie KotzÃ©, ingcali: uqeqesho nophuhliso lwaseGrain SA lweNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Kusenokwenzeka ukuba uye waba nethamsanqa ngokwaneleyo lokufumana iitrektara nezixhobo zokulima ezivela kwiSebe lezoLimo, okanye mhlawumbi kwelinye iqumrhu. Kusenokwenzeka ukuba wena ngokwakho ube akuzinikwanga izixhobo, kodwa ulindeleke ukuba wabelane ngazo nabanye abavelisi. Oku kunzima. Nangona kunjalo, khumbula ukuba unethamsanqa elithe chatha xa kuthelekiswa nabanye abaninzi abangenalufikelelo kwiitrektara nakwizixhobo kwaphela.



Ukusetyenziswa koomatshini yintsikelelo, kodwa kufuna ulawulo. Kukho iintlobo zoxanduva ezifanele ukuthwalwa nguye wonke ubani obandakanyeka ekubasebenziseni. Izenzo zolawulo ezibonisa ukukhathala makuxoxwe ngazo ukuze emva koko nithathe izigqibo njengeqela - kufuneka nivumelane ngendlela yokwenza zonke izinto, kwaye kufuneka niqiniseke ukuba wonke umntu kwiqela lenu uvumelana ngenqaku ngalinye ukuze nikwazi ukuphumeza izigqibo zenu emva koko.



Oonobangela abanokubakho bongquzulwano

Baliqela oonobangela bongquzulwano malunga nokusetyenziswa kweetrektara kunye nezixhobo ezidityanelwayo, zinje ngezi zilandelayo:

Ingaba abantu kufuneka bekuhlawulele ukusebenzisa izixhobo, ukuba kunjalo, kutheni?

Kufuneka abantu behlawule bani xa befuna ukusebenzisa izixhobo?

Ukuba kufuneka behlawule, iza kubalwa njani intlawulo - ngeyure okanye ngehektare?

Baninzi abantu abafuna ukusebenzisa izixhobo ngosuku olunye.

Omnye umvelisi unamasimi amaninzi kwaye ufuna ukuwasebenza onke amasimi akhe - kanti abanye abavelisi banentsimi enye encinci kuphela. Zingaphi iihektare ezinokusetyenziswa ngumntu omnye?

Abasebenzisi baza kuyifumana phi idiesel? Ingaba umntu ngamnye kufuneka athenge isiphathi esincinci esizeleyo kwigaraji yendawo ahlala kuyo, okanye ingaba iqela liza kuba netanki enkulu apho linokumpompa khona idiesel?

Ukuba idiesel iziswa ngesixa esikhulu, ngubani oza kuthwala uxanduva lokulawula ukusetyenziswa kwayo. Ngubani umntu onenkathalo?

Idiesel iza kuthengwa kwaye iphinde ithengiswe ngexabiso elifanayo, okanye ingaba iqela linenzuzo encinci eliza kuyenza, enokusetyenziselwa ukuhlawula iindleko ezithile zolondolozo?

Ukuba kukho into eyaphukileyo kwitrektara, ngubani othwala uxanduva lokukhandwa kwayo?

Emva kokusebenzisa itrektara, ingaba itrektara kufuneka ibuyiswe ngetanki yediesel ezeleyo na?

Abaqhubi betrektara - ingaba inokuqhutywa nangubani, okanye ingaba kufuneka kubekho umqhubi obekiweyo, okanye obona buncinci, nokuba ngubani onemvume yokuqhuba itrektara?

Ingaba izixhobo zinikwe bani?

Ingaba "abanini" sebezichonge ngokwamagama abo (o.k.t. ingaba esi sixhobo sifanele ukusetyenziswa linani labantu eliqingqiweyo kuphela, okanye nabani phakathi kwabahlali bephelele banokusisebenzisa?)

Yintoni injongo ephambili yesi sixhobo? (Kufuneka sisebenze imihlaba enokulinywa, okanye ingaba sisenokusetyenziswa kananjalo ngeenjongo zothutho?)

Ingaba kufuneka sigcinwe phi isixhobo - kwishedi enokufikelelwa nguye wonke umntu, okanye kumakhaya abantu ngabanye?

Iitrektara ziza kuyifumana phi inkonzo yohlaziyo?

Ngubani oza kugcina ingxelo yokuba iitrektara ziyinikwe nini inkonzo yohlaziyo?



Uxanduva lomnini (lwabanini)

Ingaba abanini bayalwazi uxanduva lwabo malunga nokusetyenziswa kwesixhobo?

Ingaba iinkqubo zisekwe kakuhle malunga nokusetyenziswa kwezixhobo?

Ingaba kukho imithetho nemigqaliselo malunga nokuba:

Ngubani onokusebenzisa izixhobo, kwaye nini?

Ngubani onokubhexesha ukusetyenziswa kwezixhobo?

Iindleko zihlawulwa njani?

Iinkonzo zohlaziyo nokukhanda?

Ukuqeqeshwa kwababhexeshi?

Amanyathelo okhuselo?

Ukufakelwa kweetrektara nezixhobo endaweni yezikhutshiweyo?

I-inshorensi kwiitrektara nezixhobo?

Uvavanyo lwemeko yezixhobo?

Iintlobo zobhambathiso nababhexeshi? (Ukuba umntu uhlawulelwa ukuqhuba njl.njl.)

Ubhambathiso nomnini womhlaba - yintoni ekufuneka yenziwe, kwaye yenziwe

ngokweyiphi imigangatho?

Izicwangciso zamaxesha?

Iinkqubo malunga nokufakwa kwemilinganiselo kwizitshizi nezixhobo zokutyala?

Ulawulo emva kokusetyenziswa ngakunye - umzekelo, emva kokutshiza intsimi, makugcinwe ingxelo yemichiza ekufuneka ifakiwe?

Ukunikwa kwenkxaso nentlawulo yediesel?



Ababhexeshi (abaqhubi betrektara)

Ngubani onayo imfanelo yokuqhuba itrektara? (Ngubani onokucelwa ukuqhuba itrektara?)

Ingaba kukho naluphi uqeqesho ekufuneka lufunyenwe ngababhexeshi?

Ngubani oza kwenza uqeqesho malunga nokusetyenziswa kwetrektara ngokwendlela esekwe kwincwadi yoqeqesho lombhexeshi?

Luxanduva lukabani ulawulo lwababhexeshi?

Ingaba itrektara nganye inomqhubi omnye kuphela, okanye ingaba ngabantu abahluka-hlukeneyo abaqhuba itrektara ngamaxesha ahluka-hlukeneyo?

Ukuba kukho ngaphezu komqhubi omnye, ngubani onoxanduva lwetrektara?

Ngubani onomthwalo wokuqwalasela itrektara ngentsasa nganye phambi kokuba iye emasimini?

Ngubani ekufuneka eqinisekise ukuba imeko yemihla ngemihla yeetrektara isemgangathweni?

Ingaba kukho izixhobo kunye nezibonelelo zokucoca iitrektara nezixhobo?

Iingxaki naziphi kufuneka zixelwe kubani?

Zeziphi iinkqubo ekufuneka zilandelwe xa kukhandwa iimposiso?

<fn>PulaImvula.MechanisationMaize.2009-05.xh.txt</fn>
Mechanisation (Maize) Xhosa



Ukusebenza ngoomatshini - ubuthathaka obunokuchana abalimi abaninzi



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusebenza ngoomatshini

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ukuba unenjongo yokuba ngumlimi wezityalo orhwebayo, akusayi kuba kudala phambi kokuba uqonde ukubaluleka koomatshini - iitrektara, izixhobo zokusebenza noomatshini. Ekuqaleni, xa usebenza ngomhlaba omncinci kakhulu, usenokuba nako ukuwenza ngesandla umsebenzi, okanye usenokusebenzisa itrektara yezilwanyana (iidonki okanye iinkabi zeenkomo). Nangona kunjalo, wakuba uqalile ukusebenza inani elikhulu leehektare, uya kunqwenela ukusebenzisa oomatshini ukuze wenze umsebenzi othe chatha ngethutyana elingephi.



Sifumanise ukuba baninzi abalimi abangakwazi kuqhuba ngomsebenzi kuba mhlawumbi bengakwazi kufikelela kwiitrektara nakoomatshini abaneleyo, okanye ngenxa yemeko esilelayo yezi zixhobo. Itrektara ayinamsebenzi kumlimi xa ingakwazi kusebenza - nangasiphi isizathu.



Ukuhlolwa koomatshini



Ukuba unezixhobo zokusebenza, okanye unenjongo yokuzithenga, kuya kufuneka ukuba kuhlolwe izixhobo ezilandelayo:



Iitrektara

Ukuhlola itrektara kubandakanya ukuvavanya okulandelayo:

Ukuqwalasela amanqanaba eoyile namanzi.

Ukufumana irekhodi yeenkonzo ezenziwe kwitrektara.

Ukukhangela imeko yamathayara.

Ukukhangela iindawo ezivuza ioyile - makungabikho zindawo zivuzayo.

Qalisa itrektara uze umamele injini.

Yindulule uze uqwalasele ukusebenza kweklatshi kunye neegiyeri.

Hakisha ufake igajethi uze uqwalasele izixokelelwano zokuphakamisa nezokusebenza

kwamanzi.

Ingaba iyasebenza na i-PTO?

Ingaba zonke iigeyiji nezikhanyisi zokulumkisa ziyasebenza na?

Tsala isixhobo segajethi uze ujonge ukuba ingaba itrektara inawo na amandla.



Itrektara

Uhlobo

ii-kW

Imeko (ingaba itrektara ikwimeko esebenzayo na - ukuba akunjalo, chaza ingxaki kanti ukuba kuyenzeka qikelela iindleko zokukhanda)

Ixabiso



























































































Izixhobo zokutyala

Qinisekisa uhlobo lwentsebenzo-matshini yesixhobo sokutyala - ingaba sisixhobo sokutyala esiyipleyiti na, isixhobo sokutyala esisebenza ngomoya na okanye intsebenzo-matshini esabuminwe na?

Isixhobo sokutyala sityala imiqolo emingaphi?

Hakisha isixhobo sokutyala kwitrektara. Faka imbewu nesichumiso kwiifaneli. Qhuba itrektara kumgama omalunga neemitha ezili-10 uze uqinisekise ukuba yonke imiqolo iyasebenza. Ukuba imbewu kunye okanye isichumiso aziphumi ngendlela efunekayo, qwalasela ngokuqaphela iindawo ezishukumayo ukuchonga ingxaki.

Qinisekisa ukuba kukho iipleyiti ezongezelelweyo zesixhobo sokutyala (xa isisixhobo sokutyala esiyipleyiti).



Isixhobo sokutyala

Uhlobo

Ubukhulu/inani lemiqolo

Imeko (chaza)

Umgama wesithuba esiphakathi kwemiqolo

































































Izitshizi ze-boom

Phambi kokuhakisha isitshizi, qwalasela inqanaba leoyile empompini.

Hakisha isitshizi uze usinxulumanise kwi-PTO. Sebenzisa isitshizi uze uqwalasele ukuba yonke imilomo iyatshiza.

Qwalasela uxinzelelo.

Ukuba kukho iingxaki, fumanisa ingxaki - ingaba yimpompo, sisihluzi okanye yimilomo?

Ukuba isitshizi asikho kwimeko yokusebenza, ingaba sinako na ukukhandwa?



Isitshizi

Uhlobo

Ubukhulu/inani lemilomo

Imeko (chaza)













































Iigajethi nezixhobo zokusebenza

Hlola isakhelo - ingaba sigobile okanye sineentanda na? (Khangela iziva zokutywina).

Hlola zonke iibholiti neendawo zoqhagamshelwano.

Hlola iindawo ezidibana nomhlaba (izikere okanye iidiski) - ingaba zifuna ukususwa kufakwe ezinye endaweni yazo?

Hlola imibhobho neempompo ezisebenza ngamanzi - ingaba zikwimeko entle yokusebenza kwaye azinazindawo ezivuzayo na?

Hlola amavili asebenza uthutho - qwalasela uxinzelelo lwamathayara.

Qwalasela iibheringi kwiigajethi - ingaba yonke into ifakwe igrisi kwaye zikwimeko yokusebenza?



Iigajethi

Uhlobo

Ubukhulu

Imeko (chaza)







































































































Qinisekisa ukuba wenza uvavanyo locoselelo lwazo zonke iitrektara nezixhobo zokusebenza ukuze ungenzi linge lokusebenza umhlaba omkhulu ngaphezu kokuba zinokukuvumela izixhobo zakho. Kubhetele ukufumana inzuzo kwiihektare ezimbalwa kunokufumana ilahleko kwiihektare ezininzi zomhlaba. Into efunekayo kukusebenza umhlaba omkhulu kangangoko unokuwusebenza ngocoselelo.

<fn>PulaImvula.Member(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Ilungu (Umbona) IsiXhosa
Ndingaba lilungu laseGrain SA njani?
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Nawuphi umntu ongumlimi wezityalo eziziinkozo unako ukuba lilungu leGrain South Africa. Kukho iintlobo ezahluka-hlukileyo zokuba lilungu lalo mbutho, kodwa ezona ntlobo zixhaphakileyo ngamalungu apheleleyo orhwebo namalungu amaqela ofundo-nzulu.
Iintlawulo ezenziwayo ukuze umntu abe lilungu elipheleleyo lorhwebo yiR2 ngetoni nganye yeetoni zokutya okuziinkozo okukhutshwayo, ukuze eyona ntlawulo incinci ibe ngama-R570 (kubandakanywa i-VAT).
Kukho ukuba lilungu leqela lofundo-nzulu eliyi-R10 ngelungu ngalinye leqela lofundo-nzulu ngonyaka. Xa kukho abantu abanomnqweno wokwenza iqela lofundo-nzulu ukuze babe ngamalungu eGrain SA, nceda qhagamshelana noMphathi woPhuhliso ongoyena ukufuphi, baphathi abo banamagama neenkcukacha zoqhagamshelwano kwiphepha elingasemva kwale leta yeendaba. Injongo yala maqela ofundo-nzulu kukubamba iintlanganiso rhoqo apho kuxoxwa khona yonke imiba yomsebenzi wokuvelisa ukutya okuziinkozo. Ukuba lilungu leqela lofundo-nzulu kukwathetha ukufikelela kwizifundo ezininzi zoqeqesho ezinikwa yiGrain SA kunyaka uphelele.
Sinethemba lokuba liya kuthi chatha inani labalimi abasaphuhlayo abaya kuba ngamalungu apheleleyo orhwebo eGrain SA ngokuhlawula umrhumo wawo we-R2 ngetoni nganye yeetoni abazivunayo. IGrain SA iyakufuna ukuba ube lilungu ukuze sithathe inxaxheba simele bonke abalimi baseMzantsi Afrika.
<fn>PulaImvula.Miss(maize).2010-10-13.xh.txt</fn>
Miss (Maize) IsiXhosa
Ungaphoswa ngamathuba akho
Imiyalelo:
Folio strap: Ukwenziwa kwezicwangciso zemveliso
Byline: Phonnie du Toit, ARC-Grain Crops Institute
Grabber: Phaphama, elona thuba lakho ligqibeleleyo lisenokuvela msinyane ungekalilindeli!
Grabber: Zama ukungaxakeki kangangokuba ude uphoswe ngawona mathuba akho agqibeleleyo nabaluleke gqitha kumsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo ngempumelelo.
Njengoko abalimi bezityalo eziziinkozo bexhomekeke kangako kwixesha lonyaka ngalinye lesityalo ukuba libe lixesha lonyaka elilungileyo, inkoliso yemisebenzi yenzelwa isicwangciso esisekwe kwixesha lonyaka elinye lemveliso ngonyaka emva komnye. Ngenxa yethuba elifutshane ngolo hlobo, ithuba elilungileyo libonakala kanye kuphela kwiziganeko ezininzi. Abalimi bakholisa ukuphoswa ngamathuba amahle okunciphisa iindleko okanye okuthintela iilahleko eziphezulu zezityalo kuba bengakhawulezi ukuthatha amanyathelo.
Maninzi amathuba alungileyo anokufumaneka kwixesha lamalungiselelo phambi kwexesha lokutyala nakwixesha lonyaka lokukhulisa liphelele. Okulandelayo kunikwa njengemizekelo:
Ithuba elilelona ligqibeleleyo
Yiba soloko uvule amehlo ukhangela okuthengiswa ngexabiso eliphantsi kodidi oluphezulu. Yiba neengqwalaselo ezizezakho ngexesha lonyaka lokukhulisa ukuvavanya indlela eziqhuba ngayo iimveliso ezisetyenziswa kwifama yakho. Oku kuya kwenza ukuba ukwazi ukuthatha izigqibo ezifanelekileyo kwaye ukhethe eyona mveliso igqibeleleyo. Phuhlisa izakhono zakho zokujoja. Inqwelo erhuqwayo ebekwe ixabiso elihle kodwa ekhe yasetyenziswa, ethengiswa efandesini yendawo ohlala kuyo, isenokuba lithuba elihle lobomi bakho bonke.
Olona suku lugqibeleleyo lokutyala
Eli lithuba elikholisa ukuphoswa ngabalimi. Kwiziganeko ezininzi izixhobo zokusebenza ezinjengoomatshini ezingahoywanga zinokukhokelela ekubambezelekeni okungeyomfuneko. Elona xesha lifanelekileyo lokukhathalela izixhobo zakho zokusebenza lisekupheleni kanye kwexesha lonyaka lokutyala. Xa izixhobo zokusebenza zigcinwa emva kokuzicoca ngononophelo, kwaye zikhuselwe ukuba zingadleki, lincinci kakhulu ixesha kunye neendleko eziya kuchithwa xa kusenziwa amalungiselelo ezixhobo. Ukulungela usuku apho iimeko zokutyala zilunge khona kuya kwenza uzive ukwazi ukulawula imisebenzi yakho.
Ukukhusela umhlaba
Isichotho esinye semvula eze ngamandla sinokwenza umonakalo omkhulu emasimini ezityalo. Wakuba umhlaba oxabisekileyo ongaphezulu ulahlekile phantse kungabiyonto enokwenzeka ukuba uphinde ubuyiseleke. Nangona ulondolozo lomhlaba luyinxalenye yenkqubo yethuba elide yophuhliso lwefama, abalimi mabasoloko bekhangela iindawo ekunokwenzeka ukhukuliseko kuo. Imvula esisichotho engalindelekanga efama yakho ayinakucingeleka kwangaphambili. Xa uqaphele indawo ebuthathaka ethambekeni, yilungise msinyane kangangoko kunokwenzeka. Elo linokuba lelona thuba lako lifanelekileyo lokuthintela umonakalo emhlabeni wakho oxabisekileyo.
Tshabalalisa ukhula ngexesha elilungileyo
Malunga nokutshatyalaliswa okuncomekayo kokhula emboneni, umzekelo, kukho izitshabalalisi ezilungileyo zezibulali-zityalo ezikhoyo (iimveliso ezitshabalalisa ukhula ngemichiza). Nkqu nesitshabalalisi sezibulali-zityalo sisebenza ngempumelelo kuphela xa iimeko zilungile. Ngoko ke sebenzisa ithuba ngemini apho iimeko zemozulu zilunge khona kungabi lusuku lomoya okanye imeko yosuku olushushu nolome kakhulu. Ubukhulu bokhula nabo bubaluleke kangangoko kwimpumezo yokutshatyalaliswa kokhula ngempumelelo. Kwiziganeko ezininzi, ukhula oluncinci lulo olubhetele. Lubaluleke kakhulu utyelelo olwenziwa rhoqo ukuze kuqwalaselwe amabanga okuphuhla kwesityalo nokhula. Musa ukulubambezela. Ukhula lutshabalalise luseluncinci.
Khusela isityalo sakho kwizinambuzane ezisonakalisayo
Izinambuzane ezifana nempehla zinokubanga umonakalo onobuzaza kwizityalo zombona nezamazimba. Umonakalo unokwenzeka kwithutyana elifutshane lexesha. Amanani aphezulu emibungu yezinambuzane kwifanela yesityalo anako ukutshatyalaliswa ngemfezeko ngezitshabalalisi zokhula ezithile. Xa amanyathelo okutshabalalisa ebanjezelwa, xa kunjalo, amathuba okungaphumeleli makhulu. Isizathu kukuba; xa isityalo siphuhlela kwibakala elilandelayo okanye xa kusanda ubukhulu bemibungu, amandla omchiza asuka anciphe. Kuya kunceda ukuhlola izityalo rhoqo kuya kunceda ekusekeni elona xesha lifanelekileyo lokubulawa kwezitshabalalisi zezityalo ngempumelelo.
Umhla ongowona ufanelekileyo wokuvuna isityalo sakho
Ezinye izityalo zifuna ukuvunwa ngexesha elichanekileyo nakanjani. Malunga namandongomane, kungenzeka iilahleko ezingeyomfuneko malunga nesivuno okanye umgangatho wesityalo esiziinkozo xa ukuvuna kwenziwe phambi kwethuba kakhulu okanye emva kwethuba kakhulu. Ukuze kwenziwe isigqibo ngelona xesha lifanelekileyo lokuvuna isityalo, umlimi makaqwalasele iimeko eziliqela ezifana nebala lembewu, iimeko zemozulu kunye nokwenzeka kwezifo. Malunga neembotyi zesoya, imidumba isenokuqhekeka emasimini ngokuya sikhula isityalo. Xa kuvunwe emva kwexesha kakhulu umlimi usenokufumana iilahleko eziphezulu zesivuno ngenxa yokuqhekeka kwemidumba. Ungaphoswa lithuba lokuzuza ukhozo ngalunye lwesityalo ngexesha lokuvuna.
<fn>PulaImvula.MmeJane(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Jane(Umbona) IsiXhosa
UMama uJane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a new photo of Jane
Nangona kwenziwe imizamo emikhulu yokutshabalalisa ukhula, sifumanise ukuba kweli xesha lonyaka leemvula, abalimi abaninzi kubatsalise nzima ukutshabalalisa ukhula. Lo nyaka ube ngumzekelo omhle wokubonisa abalimi ukuba ukutshabalalisa ukhula ngemichiza yeyona ndlela ifanelekileyo! Kwiziganeko ezininzi, amasimi ebemanzi kakhulu abalimi bengakwazi kulima phakathi kwemiqolo, kaninzi abalimi banikezele kwidabi lokulwa ukhula.
Lixesha lokuba uqwalasele amasimi akho ukuze uzibone zonke iingxaki oya kudibana nazo kunyaka ozayo. Ukhula malungaze lukumangalise - lungaba lukhula oludala nekukudala lukhona entsimini ngezizathu ezininzi, okanye ukhula lonyaka ozayo luya kuvela kwimbewu yokhula ewe emhlabeni kwixesha langoku lonyaka.
Akukabi semva kwexesha ukuba ungenza umahluko emasimini akho. Khumbula okulandelayo:
Ungaziyeki iindawana ezincinci ezinokhula, tshabalisa loo ndawana ingekanwenwi.
Luchonge ngokuchanekileyo ukhula ukuze ulwazi utshaba lwakho kwaye ukwazi nokwenza ilinge lokulutshabalalisa.
Musa ukuvumela isityalo esilukhula ukuba sibe nembewu, inkoliso yokhula oluhlala iminyaka lunokwandiswa yimbewu nakukuziphinda-phinda.
Lawula ukhula ngendlela yemveliso yezityalo eqhelekileyo. Khumbula ukufumanisa ngezitshabalalisi zokhula ezinokuba khona nezinokusetyenziselwa ukutshabalalisa ukhula.
Musa ukuluvumela ukhula ukuba lukhule ngokukhululeka kwintsimi esentloko (wenakker - okanye emngciphekweni wentsimi). Uhlaselo olubi lunokuqala apha luze lunwenwele kuyo yonke intsimi ekugqibeleni.
Qiniseka ukuba ulungiselelo lwakho lomandlalo wezithole lulungile, makungabikho lukhula entsimini phambi kokutyala. Oku kuya kunika isityalo ithuba lokuphuhla ngaphandle kokhutshiswano.
Ukuba kukho oluhlala unyaka wonke, cinga ngokusebenzisa iindlela zokungahlakuli ukuze utshabalalise ukhula ngemichiza.
Lima amasimi apho kukho khona ukhula lonyaka wonke. Ukuhlakula kunokuba neempembelelo ezimbi elukhuleni. (Jonga inqaku lesixhenxe elingasentla, kwezinye iziganeko ukutshabalalisa ukhula ngemichiza kusenokuba yindlela ephucukileyo).
Qaphela ukuba unganwenwisi ukhula ngoomatshini ngokuba neziqwentshu zeengcambu, amagaqana nezikhondwanana zithuthwe zisiwe entsimini ecocekileyo zizixhobo zikamatshini. Ukungxamela ukuya kwenye intsimi kunokwenza abantu balibale ukuqinisekisa ukucoceka kwezixhobo zokusebenza.
Yenza imephu yeendawo kwifama yakho apho olu khula luvela ekwindla ukuze ukhumbule ukulutshabalalisa kwixesha lonyaka elilandelayo.
Ngethamsanqa amaxabiso ako konke ukutya okuziinkozo ngathi ayenyuka - ndithemba ngenene ukuba lo mkhwa uya kuqhuba ukuze wena, mlimi, ukwazi ukufumana inzuzo emva kokuvuna nokuthengisa isityalo sakho. Khumbula ukuba umsebenzi wokufama ungaphezu kokuba sisimbo sobomi - ulishishini kwaye kufuneka ugqalisele yonke imizamo yakho yokufumana inzuzo kuwo ukuze ube ngumlimi olondolozekayo.
<fn>PulaImvula.MmeJane(maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
UJane (Umbona) IsiXhosa
UMama uJane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a photo of Jane
Mva nje usasazo ngathi eyona ngxelo luyinikayo iphathelene nolwaphulo-mthetho kunye nobukrelemnqa. Kwenzeka ntoni ebantwini bethu, kwimigangatho yethu yokuphilisana nakwiinqobo zokuziphatha zethu?.
Iinqobo zokuziphatha emsebenzini zibandakanya imbonakalo-zimvo yethu, ukuziphatha, ukuhlonela, unxibelelwano nokusebenzisana - indlela ubani asebenzisana ngayo nabanye. Umbuzo wenene kwimeko ethile ubandakanya okulungileyo nokwamkelekileyo xa kuthelekiswa nokungalunganga kunye nokungaqwalaselwanga ngokwaneleyo.
Kuyo yonke iminyaka edlulileyo embalwa kubekho amaqumrhu kunye nabantu ngabanye abangaziphathanga kakuhle emsebenzini, nechaphazela abanye ngendlela engathandekiyo. Oku kuye kwabandakanya ukubajongela phantsi abanye abantu xa abanye benze into ethandabuzisayo.
Iinqobo zokuziphatha emsebenzini, ezifana nokuthembeka, ukuwenza kakuhle umsebenzi, ukuxabisa okwenziwa ngomnye umntu, ukusebenza ngokwenjongo, nokuziva uyinxalenye yombono okanye yesicwangciso esibanzi, kubalulekile. Akufuneki ukuba sifune kuphela ukwenza, kodwa kufuneka senze ngokufanelekileyo. Iinqobo zokuziphatha emsebenzini ziyingxam yemvisiswano - ziphuma ngaphakathi.
Kumsebenzi wokufama maninzi amathuba amaninzi okuphosisa nokuqhatha. Cinga ngabantu ababoleka imali baze bangayibuyisi emva kokufumana isityalo; okanye abantu abalima isityalo, basise apho kufanelekileyo kodwa abanye benze ngathi khange basifumane eso sityalo; okanye abo baboleka imali yokulima inani elithile leehektare baze balime nganeno (ngaloo ndlela bangawasebenzisi onke amagalelo emasimini ngokwesicwangciso). Abantu abangaluhloneliyo ubhambathiso abangena kulo, nabantu abasoloko benezizathu zokungasebenzi nzima, abantu abathengisa izinto ezingezo zabo kunye nabantu abathenga izinto ezibiweyo...uludwe lungaqhuba okoko).
Xa kufuneka sakhe icandelo lezolimo kwilizwe lethu kufuneka sibuyele kwimithetho-siseko elungileyo yokuthembeka, ukusebenza nzima, ingqiqo nentlonelo. Wonke umntu, kubandakanywa abantu abakumasebe karhulumente, makenze umsebenzi ofanelekileyo wosuku. Le kuphela kwendlela esiya kuphumelela ngayo. Ukuba uza kuguqula indlela ezenzeka ngayo izinto - qala ngokuziguqula wena ngokwakho. Khokela ngokuba ngumzekelo omhle, thembeka. Masibuyele endaweni apho sinokuthetha ngokuzithemba sithi: ilizwi lam ndiya kulihlonela.
<fn>PulaImvula.MmeJaneSays.2011-06-07.xh.txt</fn>
Jane(Maize) IsiXhosa
UMama uJane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a photo of Jane
Hayi uyolo ebendinalo lokuba nenxaxheba kwiphaneli (isigqeba) ebivavanya ukhutshiswayo loMlimi woNyaka. Ngumsebenzi weminyaka emininzi ongene kwinkqubo yethu yophuhliso kwaye kube ngummangaliso ukubona abanye babalimi befikelela kumanqanaba obuchule. Ukufikelela kwisigqibo malunga nabantu abathathu abagqwesileyo bekunzima kakhulu njengoko wonke umntu ebesebenze kakuhle kangako!
Nangona kungummangaliso kwaye kungumvuzo omhle ukubona inkqubela yabanye abalimi, kuyakhathaza ukufumanisa ukuba kukho abantu abangaqhubeli phambili. Lilishwa ukubona abantu abangazenzi kakuhle nezinto ezisisiseko sokulima - ukulungisa umhlaba, ukufaka isichumiso, ukukhetha imbewu echanekileyo nokutshabalalisa ukhula. Xa ungakwazi kwenza le misebenzi ekwisiseko sokulima akunakuze ube ngumlimi orhwebayo.
Kaninzi uva abantu bekuxelela ukuba abakwazi kulandela iindlela ezichanekileyo zokusebenza ngezizathu eziliqela - abanye bathi abanatrektara, abanye batyhola iindleko zembewu nezesichumiso kanti abanye babeka ityala kurhulumente. Xa ufuna ukuba ngumlimi ophumelelayo kufuneka ube necebo olisebenzisayo. Zikhona izityalo ezingummangaliso omkhulu esizibone zityalwe ngesandla - intsimi encinci inokuvelisa isityalo esihle xa umhlaba uwulungise kakuhle, imbewu nesichumiso osisebenzisayo silungile kwaye nokhula ulutshabalalisa. Kubhetele kakhulu ukulima indawo encinci (uzilinganisele) wenze konke ngendlela elungileyo, kunokulima indawo enkulu kodwa kakubi nokuba kungesiphi isizathu. Wakuba sowukuchana ukulima indawo encinci kakuhle, unako ke ngoko ukwandisa indawo oyisebenzayo.
Masikhumbule ukuba le nkqubo yophuhliso yaseGrain SA ifumana inkxaso-mali kwii-trust zezityalo eziziinkozo (ngakumbi iMaize Trust) kwaye abo basinika inkxaso-mali bafuna ukubona inkqubela. Ukuba akukho nkqubela ebonakala emasimini, siya kunyanzeleka ukuyivala inkqubo kwezo ndawo zisilelayo. Kuya kuba yimini elusizi ukurhoxisa inkxaso enikwa abalimi - nangona kunjalo, oku kusezandleni zenu. Ukuba inkxaso noqeqesho esininika lona lunexabiso kuni, kuya kufuneka ukuba niphumeze iinguquko eziyimfuneko kwimisebenzi yenu yokulima. Kunzima ukuba ngumlimi onempumelelo, kodwa konke onke kuxhomekeke ezandleni zakho - okwethu kukuba sikunike lonke uqeqesho nenkxaso esokukunika lona, kodwa kufuneka uguqule iindlela zakho!
<fn>PulaImvula.MmeJaneSays.2011-07-07.xh.txt</fn>
Jane(Maize) IsiXhosa
UMme Jane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a photo of Jane
KwiPula/Imvula, kwiminyaka emininzi besisoloko sinika ugqaliselo kwezolimo nakwimveliso kuphela, side silibale ukuba ngaphandle komlimi, akunakuze kubekho mveliso kwaphela kungekhe kubekho kutya nazintsinga. Ngaba uyayazi indlela obaluleke ngayo? Uyayazi into yokuba wena wondla ihlabathi?
Sonke siyakuphepha ukukhankanya intetho ethi HIV nethi AIDS - ngokungathi luhlobo oluthile leshwangusha kwizizwe zehlabathi. Akukho mntu esimbona ephila phantsi kwelishwa xa enoxinzelelo oluphezulu lwegazi, okanye isifo seswekile nokuba sisifo somhlaza. Yinkolo yam endiqinisekileyo ngayo ukuba kufuneka simjonge kwangolo hlobo umntu onentsholongwane yeHIV neAIDS. Le ntsholongwane eyivayirasi ihlasela isixokelelwano sokuzikhusela komzimba wakho ukuze ivule iminyango ezingena ngayo izifo ezikubulalayo. Iindaba ezimnandi kukuba unako ukuba nempilo entle nobomi obulungileyo naxa unayo intsholongwane yeHIV.
Yintoni ekufuneka siyenzile?
Kukuvavanyelwa intsholongwane yeHIV ukuze uyazi imeko yakho. "Ukuba nolwazi ngamandla."
Ukuba unentsholongwane yeHIV, fumana unyango eklinikhi. Musa ukwamkela nayiphi intsilelo kwinkonzo enikwa yiyo nayiphi iklinikhi kwaye qiniseka ukuba unayo imfanelo yokufumana ii-anti-retro viral (ii-ARV) (ngokwesibalo seeseli zakho zegazi ze-cd 4) kwaye uzifumane rhoqo ngokunjalo uzisele ngokokumiselwa kwazo. Okwangoku akukabikho nyango luphilisa umntu kwiHIV, kodwa iyalawuleka kwaye unako ukuphila ubomi obupheleleyo obude ukuba uyilawula kakuhle.
Ukuba ulwenzile uvavanyo lweHIV waza wafunyaniswa unayo, zinikele ukuba uvavanyelwe neTB (isifo sephepha). Xa isakhono somzimba wakho sokuzikhusela siphantsi ngenxa yeHIV, uba sisisulu sokufumana iTB. YiTB egqiba ulangazelelo lwakho lokutya, ekukhohlelisayo, ethoba ubunzima bomzimba wakho. Qiniseka ukuba xa uneTB ufumana unyango lokukuphilisa - kaloku iyanyangeka iTB!
Ukuba, kwelinye icala, uvavanyiwe malunga neTB waza wafunyanwa unayo, ngena nakuvavanyo lweHIV - kusenokwenzeka ukuba unayo nayo njengoko isakhono somzimba wakho sokuzikhusela siphantsi.
Akukho mfuneko yokuba umntu abulawe kukuba nentsholongwane yeHIV - into efunekayo kukuba mawuyazi imeko yakho uze ufumane unyango. Nceda yiya kuvavanyo ukuze xa unayo intsholongwane, ufumane unyango. Siyanidinga nonke!
<fn>PulaImvula.MmeJaneSays.2011-09-27.xh.txt</fn>
UJane(Maize) (350 words) IsiXhosa
UMama uJane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a photo of Jane
Kumaxesha ngamaxesha kufuneka sikhe sinqumame sizibuze ngesikwenzayo. Kumzamo wokufikelela kwimpendulo ecacileyo, kufuneka ngokunjalo sixele esingakwenziyo. Masiqale ngezinto esingazenziyo:
Asibasebenzisi babhambathiswa abamhlophe ukufama emhlabeni wabamnyama.
"Asibenzeli umsebenzi wokufama" abantu.
Asizami ukunika abantu amathuba okufama abebenamathuba kwixesha elidlulileyo.
"Asenzi nkqatho yokukhohlisa abantu".
Asizami kufumana amanqaku ekhadi yeegowuli ze-BEE ukulungiselela abo bathenga ezi mveliso.
Asizami kufumana amanqaku ekhadi yeegowuli ze-BEE ukulungiselela abo banika inkxaso yamagalelo.
Zinto zini esizenzayo?:
Siphuhlisa abalimi abamnyama - abazimeleyo, abalimi abamnyama abalondolozekayo.
Siqeqesha abalimi abamnyama ukuba baziqonde izizathu zezinto abazenzayo.
Sikhuthaza abalimi ukusebenzisa imithombo yobutyebi bendalo kangangoko kufanelekile.
Sibonisa abalimi abamnyama indlela yokukhathalela umhlaba abawusebenzisayo.
Sincedisa abantu ngento abanayo, ukuze baziyilele ngokwabo ingeniso kwaye bazivelisele ukutya kwabo, koluntu lwabo nokwesizwe sethu.
Siguqula imbonakalo yezolimi - ukusuka kwishishini elonganyelwe ngabamhlophe ukuya kwelo limele ngokwenene onke amaqela enkcubeko naweentlanga.
Sincedisa abantu abanofikelelo emhlabeni - emhlabeni odityanelweyo, okanye umhlaba oqeshiweyo, okanye umhlaba ongowabo (ngokusebenzisa umhlaba ngendlela elondolozekayo nenenzuzo ngakumbi).
Sizama ukusebenza nawo onke amasebe karhulumente ngokunxulumanisa uncedo olunikwa abalimi.
Senza izicwangciso ukuze abalimi bafumane oomatshini nezixhobo zokusebenza.
Senza izicwangciso zokufikelela kubonelelo lweegranti ezivela emasebeni.
Kaninzi ndidaniswa kukuva ukuba abantu "balimela" abalimi abamnyama. Abanye abantu/imibutho isebenzisa imihlaba yabantu abamnyama ukwenzela inzuzo eyiyeyabo ukuze oku bakubize ngokuba "luphuhliso lwabalimi". Ukuba ungumlimi omhlophe osebenzisa umhlaba womntu omnyama - wuqeshe, wuhlawulele kwaye ukwazise ukuba uqeshe umhlaba ukuze uzilimele wena. Nceda musa ukwenza ngathi unika uncedo kubalimi.
<fn>PulaImvula.MmeJaneSays.xh.txt</fn>
Jane (Maize) IsiXhosa
UMme Jane uthi...
Folio strap:
Photo: Use a photo of Jane
Ezindabeni kutshanje uchatshazelwe kakhulu umba wePhiko loLutsha le-ANC othetha ngomhlaba (ezebhanki nezemigodi) kwaye kutsala umdla kakhulu ukubona indlela abantu abahluka-hlukileyo abacinga ngayo ngalo mba womhlaba uphelele.
Ndiwubona umhlaba njengobutyebi esibusebenzisela ukuvelisa ukutya nemicu. Zininzi izinto ezanda ngonyaka ngamnye emhlabeni - abantu, izilwanyana zasekhaya, iimoto njl. njl. Kodwa umhlaba wona awukwazi kwanda - awunandlela yakwanda. Xa unokucinga ngenyaniso yokuba baya ngokwanda abantu kodwa umhlaba ovelisa ukutya uya ngokuncipha (kaloku masikhumbule ukuba abantu basebenzisa isithuba samakhaya abo - izixeko zikhula ngokusebenzisa umhlaba), kufuneka siqiniseke ukuba isiqwengana ngasinye somhlaba sisetyenziswa kangangoko kunokwenzeka.
EMzantsi Afrika namhla, siphila phantsi kwemeko enzima apho ubukhulu bomhlaba ofanele ukusetyenziselwa ezolimo ulinywa ngabalimi abamhlophe abangabarhwebi . Ngoku kukho intetho yokuba makuthathwe lo mhlaba ngaphandle kokuwuhlawulela unikwe abantu abamnyama. Kwelinye icala, mkhulu umhlaba ophantsi kwengqeshiso yokudityanelwa (phantsi kogunyaziso wobuhlanga) kanti inkoliso yalo mhlaba awukhuphi nto. Kwakhona kukho amawaka amaninzi eehektare zomhlaba weefama onikelwe ngokusebenzisa iinkqubo zesebe lemibandela yemihlaba. Ingaba oku kuphathelene nebala lesikhumba somntu? Ngokoluvo lwam, HAYI - ukuze umntu abe nempumelelo, nokuba ngumlimi womhlaba omncinane okanye ngumlimi orhwebayo oko akunanto yakwenza nebala lesikhumba sakho.
Siyazi ukuba ukuze ubani abe ngumlimi onempumelelo, kufuneka abe nolwazi kunye nezakhono zobuchule, oomatshini, imimandla yokuthengisa kunye nenkxaso-mali yamagalelo emveliso. Ukusuka umntu anikwe umhlaba akumenzi umlimi - ukuba umi egaraji, akukho motweni! Ukuba unomhlaba, oko akuthethi ukuba ungumlimi. Ukuba ufuna ukubizwa ngokuba ungumlimi, kufuneka uwusebenzise kangangoko unokusetyenziswa umhlaba wakho.
Ndicinga ukuba kufuneka siwenze wonke umzamo wokunika abantu yonke inkxaso abayidingayo malunga nomhlaba asebenawo ukuze sonke isiqwengana somhlaba sinike isizwe sethu ukutya. Wakuba wonke umhlaba uvelisa ukutya kakuhle, kungaqwalasela eminye imibandela. Umhlaba uxabisekile, kwaye xa ukwazi ukufikelela emhlabeni, unoxanduva wokuwusebenzisa. Thina balimi sisuka siqolosele emsebenzini wokulima ngokupheleleyo singazihoyi iintetho ezenziwa ziingcali zopolitiko ezijonge icala lazo.
<fn>PulaImvula.Moisture(wheat).2011-03-14.xh.txt</fn>
Ukufuma (Wheat) IsiXhosa
Ulondolozo lokufuma malunga nezityalo zengqolowa
Imiyalelo:
Folio strap:
Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Zonke izityalo zifuna amanzi ukuze zikhule kanti umbandela obaluleke kakhulu ngokulima izityalo eziziinkozo emhlabeni owomileyo bubukho bokufuma obaneleyo ngethuba lokuphuhlisa isityalo sakho sengqolowa.
Ukususela kule nyanga, uhlelo lwengqolowa lwePula Imvula luya kuthunyelwa kubo bonke abafundi kungekuko kuphela kubalimi abathetha iSesotho baseFree State. Ngoko ke kufuneka sikhumbule ukuba iNtshona-koloni inemozulu ye-Mediterranean nto leyo ethetha ukuba ifumana imvula yayo ebusika, xesha elo lonyaka elilungele ukulinywa kwengqolowa. Ukubaluleka kokulondolozwa kokufuma kubalimi bengqolowa eKoloni akubalulekanga kangako xa kuthelekiswa noMzantsi Afrika uphela apho kufuneka silondoloze imvula yasehlotyeni emhlabeni ukuze izityalo ziwasebenzise ngeenyanga ezibaleleyo zasebusika.
Ukulinywa kwezityalo kufuna ukufuma. Izityalo ezahluka-hlukeneyo zineemfuneko ezahluka-hlukileyo ezifanele ukuqwalaselwa phambi kokuthathwa kwesigqibo malunga nokuba sesiphi isityalo esifanele ukutyalwa. Ukufuma nako kuyafuneka ukuze kukhuthazwe ukucoleka kweentsalela zesityalo sexesha elingaphambili nokwandisa isiqulatho sesivundiso emhlabeni, ngokwenza njalo izityalo ziyakwazi ukufumana izondlo.
Mhlawumbi akukathathi sigqibo malunga nokuba uza kuyilima na ingqolowa okanye hayi; kakade isigqibo sakho sixhomekeke kwingeniso efumaneka ngokulima ingqolowa, nakwisicwangciso sakho sethuba elide sokusebenzisa umhlaba. Abalimi abaninzi benze isigqibo sokulima izityalo ezithile ngokomjikeleziso othile ongqalisiweyo, bengawananzanga amaxabiso anyuka esehla. Ukulima ingqolowa qho ngonyaka kuya kuqinisekisa ukuba unesityalo onaso xa umhle unyaka nokuba unengqolowa onokuyilima xa liphezulu ixabiso (nangona okuchasene noku kunokwenzeka - ngokuqinisekileyo uya kuba nayo ingqolowa nangeminyaka emibi, kwaye namaxabiso aphantsi uya kuwathatha xa ingawo akhoyo).
Kuyimfuneko ukuzama ukuqinisekisa ukuba isityalo sakho siya kufikelela ekufumeni okwaneleyo emhlabeni ngalo lonke ithuba lokukhula. Yonke imihlaba iyakwazi ukugcina amanzi, nangona eminye inesakhono esiphucuke kakhulu kwaye ikwazi kakhulu ukugcina ukufuma emhlabeni. Imihlaba enesanti eninzi inesakhono esincinci sokugcina amanzi njengoko amanzi akwaziyo ukutyhuluba emanzini aze alahleke, ngaphandle kokuba kunokubakho umaleko ongagqobhozelekiyo (welitye okanye wodongwe, umzekelo) wona oya kuthintela amanzi ukuba angagqitheli phambili aze abe yilahleko. Imihlaba eneemaleko ezingagqobhozelekiyo (umzekelo udongwe) kubunzulu obungekho ngaphantsi kuma-600mm ukuya ku-1 m yiyo elufaneleyo ulondolozo lokufuma komhlaba kunye nemveliso yezityalo yonyaka ngamnye. Imihlaba emininzi kwiFree State eseMpuma iyifanele le nkcazelo nto leyo eyenza ukuba ikufanele ncam ukulinywa kwengqolowa yasebusika nangona ikummandla ofumana imvula ehlotyeni.
Ngaphandle kokuba unethamsanqa ngokwaneleyo lokuba namanzi okunkcenkceshela, uya kunyanzeleka ukuba uxhomekeke emvuleni ukuze umhlaba ufumane ukufuma. Umhlaba ongaphezulu okhululekileyo wenza ukuba imvula ibe nako ukugqobhozela emhlabeni. Ufanele ukuba ube sowuyiqaphele indlela eqengqeleka ngayo imvula emhlabeni olukhuni. Isigcina-kufuma esikumphezulu womhlaba siyanceda ekugqobhozeleni kwamanzi; kanti sikwathoba amandla amachaphaza emvula ukuze sivumele ixesha elide lokugqobhozela kwamanzi.
Amanzi agcineka kwizithuba eziphakathi kweengqakumbana zomhlaba. Imihlaba yahluka ukusuka kuleyo iyisanti ukuya kweluvundu-vundu ukugqithela kweludongwe kanti uhlobo ngalunye lomhlaba luyakwazi ukugcina izixa ezahluka-hlukeneyo zamanzi. Umhlaba oyisanti, udongwe noluvundu-vundu unokugcina umyinge wokufuma kwama-25mm nge-150 mm yomhlaba. (Umhlaba onobunzulu be-1 m obuncomekayo beengcambu, unako ukugcina i-180 mm yemvula). Isixa sokufuma esinokugcineka emhlabeni sixhomekeke kuhlobo lomhlaba, imeko yesakhiwo somhlaba kunye nakubunzulu bokulima ngokunjalo nakubunzulu bomhlaba.
Ukufuma komhlaba kungalahleka emhlabeni ngenxa yobushushu belanga.
Umphezulu womhlaba usuka ube shushu ukuze oku kwandise ukuqhuma kwamanzi; nokutyhuluba kwamanzi emhlabeni (le yintshukumo yokufuma komhlaba phakathi kweengqakumbana zomhlaba), ukuya kumphezulu womhlaba apho uguquka ube ngumphunga othi shwaka emoyeni. Ukufuma komhlaba kungalahleka nangokumfimfa kwamanzi okhula okanye azo naziphi izityalo ezinokubonwa njengokhula entsimini. Oku ngomnye woonobangela abakhulu bokulahleka kokufuma komhlaba.)
Ukufuma sinokukulondoloza njani ngendlela encomekayo?
Qiniseka ukuba imvula efika emhlabeni inako ukugqobhozela emhlabeni; ngokugcina umphezulu womhlaba ukwimeko enqwenelekayo. Uqweqwe olukumphezulu womhlaba lwenza isithintelo esiqinileyo ukuze enye imvula efikayo ihambe nomhlaba endaweni yokungenelela ezantsi emhlabeni.
Gcina intsalela yesityalo sethuba langaphambili eninzi kangangoko unako ukuze uthintele amandla angqalileyo okubetha kwamachaphaza emvula kumphezulu womhlaba kuba ngokwenza njalo uya kuba ucutha ukwenzeka koqweqwe. Khumbula ukuba ngokokuxhomekeka ekucolekeni kwezikhondo, isityalo sisenokufuna ezinye izichumiso ze-nitrogen ezongezelelweyo njengesiphumo sokukhutshwa kwezondlo ngokucotha kwintsalela yezityalo.
Emva kweemvula ezinkulu, qhekeza uqweqwe olunokuba lwenzeke kumphezulu womhlaba. Uqweqwe aluthinteli ukugqobhozela kwamanye amanzi emvula kuphela koko lukhuthaza intshukumo yokutyhuluba kwamanzi phakathi kweengqakumbana zomhlaba nto leyo eyomisa umhlaba.
Gcina umhlaba ungenalukhula ngalo lonke ithuba lokuvuna isityalo sexesha elidlulileyo kude kube lixesha lokutyala isityalo esilandelayo.
Ukudaleka kwesigcina-kufuma sothuli kumphezulu womhlaba kuba sisithintelo sentshukumo yokutyhuluba kwamanzi phakathi kweengqakumbana zomhlaba nto leyo esusa ukufuma emhlabeni ukuba kuye emoyeni. Nangona isigcina-kufuma sifunxa ubushushu belanga, ukuqhuma kwamanzi kwenzeka ngesantya esiphantsi ukuya kwisigcina-kufuma somhlaba owomileyo ongaphezulu oyi-5 cm (isigcina-kufuma sothuli).
Isigcina-kufuma sisenokuba yintsalela yesityalo (xa kuthethwa gabalala) okanye sibe sisigcina-kufuma ekufuneka sigcinwe kulo lonke ithuba lefusi ngokulima umhlaba ngoomatshini.
Kukho imiba ebaluleke kangako ngokulima izityalo ukuze kubekho impumelelo. Kufuneka ulondoloze ukufuma kangangoko unako kwaye ugcine intsimi yakho ingenalukhula ngawo onke amaxesha. Ukufuma ngomnye wemiba eyithoba kakhulu imveliso yezityalo.
<fn>PulaImvula.MoistureMaize.2010-02.xh.txt</fn>
Moisture (Maize) Xhosa



Ulondolozo lokufuma ukwenzela imveliso yezityalo kumhlaba owomileyo



Imiyalelo:

Folio strap: Ulondolozo lokufuma

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Owona mbandela ubaluleke kakhulu malunga nemveliso yokutya okuziinkozo emhlabeni owomileyo bubukho bokufuma okwaneleyo ngethuba lophuhliso lwesityalo esithile.



Ulwazi malunga nesixa semvula ngokunjalo nokuba ingalindeleka nini lufumaneka kummandla ngamnye waseMzntsi Afrika (buza isebe lendawo yakho lezoLimo). Lunokusetyenziswa njengesikhokelo kucwangciso lwemveliso yezityalo.



Kutheni sifanele ukulondoloza ukufuma emhlabeni?

Umsebenzi wokuvelisa izityalo ufuna ukufuma - izityalo ngezityalo zineemfuno ezahluka-hlukileyo zokufuma, ezifanele ukuqwalaselwa phambi kokuthathwa kwesigqibo malunga nesityalo esinokutyalwa.

Imvula eyindalo ayisoloko isina ngexesha elithe ncam efunwa ngalo ngesityalo ngasinye esithile.

Xa kuthethwa gabalala, imimandla yokuvelisa isityalo eMzantsi Afrika inemozulu eyenza umhlaba obharhileyo.

Kuyimfuneko ukuqinisekisa ukufuma komhlaba okwaneleyo ngexesha elifanelekileyo lokutyala ukuvumela ukuntshula nophuhliso lweengcambu lwakwangoko. Ixesha elifanelekileyo lokutyala liya kuqwalasela iimfuneko zokufuma kwesityalo kumabanga abaluleke kakhulu ophuhliso, xa kuthelekiswa neemvula ezilindelekileyo ngonyaka ezina ngelo xesha lonyaka (umzekelo, ukuze kwenziwe isicwangciso sethuba lemvula ngexesha lokuvela kwamanquma ombona, okanye elokuphuma kweentyatyambo zikajongilanga).

Ukukhuthaza ukucoleka kweentsalela zesityalo sethuba langaphambili nokwandisa isiqulatho sesivundisi emhlabeni nokwenza ke ngoko ukuba izondlo zifumaneke emhlabeni.



Ingaba yonke imihlaba iyakwazi ukulondoloza amanzi?

Ewe, nangona imihlaba enesanti eninzi inomaleko ogqobhozela kakhulu novumela amanzi amaninzi ukuba aphumele ngaphaya kakhulu.

Imihlaba eneemaleko engagqobhozelekiyo (umzekelo, udongwe) kubunzulu obungekho nganeno kuma-600 mm ukuya kwimitha enye ifaneleke kakhulu ukwenzela ulondolozo lokufuma komhlaba nemveliso yezityalo ngonyaka ngamnye.



Singakuphumeza njani ukufunxeka kwemvula ngumhlaba?

Ukungeneleleka kwemvula kuphuculwa ngezi ndlela:

Umphezulu okhululekileyo womhlaba; kunye/okanye

Isigcina-kufuma kumphezulu womhlaba.



Kulondolozwa njani ukufuma emhlabeni?

Amanzi alondolozwa kwizithuba eziphakahi kweengqakumbana zomhlaba.

Imihlaba yahluka ngokwesanti, ukuya kuvundu-vundu nakudongwe.

Uhlobo ngalunye lomhlaba lulondoloza isixa esahluka-hlukeneyo samanzi.

Umhlaba oyisanti, udongwe novundu-vundu ngokwesiqhelo unokulondoloza ama-25 mm okufuma nge-150 mm yomhlaba. (Ngomhlaba wobunzulu obuncomekayo beengcambu bemitha enye, yinto enokwenzeka ukulondoloza i-180 mm yemvula).



Yintoni ebanga ukulahleka kokufuma emhlabeni?

Ukugqatsa kwelanga. Umphezulu womhlaba uba shushu ukuze oku kwandise ukuqhuma kwamanzi.

Intshukumo kwiingqakumbana zomhlaba. Le yintshukumo yokufuma komhlaba phakathi kweengqakumbana zomhlaba, ukuya kumphezulu womhlaba apho ujika khona ube ngumphunga kumoya ojikeleze umhlaba.

Ukumfimfa kokhula okanye naziphi ezinye izityalo ezithathwa njengokhula entsimini. (Lo ngomnye woonobangela abaphambili wokulahleka kokufuma kwamanzi.)



Singakulondoloza njani ukufuma ngeyona ndlela ibalaseleyo?

Ngokuqinisekisa ukuba imvula ena emhlabeni iyakwazi ukungenelela emhlabeni, ngokuthi umphezulu womhlaba ugcinwe ukwisimo esinqwenelekayo. Uqweqwe olukumphezulu womhlaba lwenza isithintelo esilukhuni ukuze imvula iqhube ngokuqengqeleka emhlabeni endaweni yokungenelela kubunzulu bomhlaba.

Ngokugcina intsalela eninzi kangangoko yesityalo sexesha langaphambili ukuze kuncitshiswe amandla angqalileyo eempembelelo zamaqabaza emvula kumphezulu womhlaba ukuze kuncitshiswe ukubumbeka koqweqwe. Makukhunjulwe ukuba kuxhomekeke ekucolekeni kwezikhondwana, isityalo sisenokufuna izichumiso ezongezelelweyo ze-nitrogen njengesiphumo sokuphuma ngokucotha kwezondlo ezisekwintsalela yesityalo.

Emva kweemvula ezinkulu, yaphula uqweqwe olunokubumbeka kumphezulu womhlaba. Uqweqwe alunqandi kuphela ukungenela kwamanzi athe chatha emvula, kodwa lukwakhuthaza intshukumo yamanzi phakathi kweengqakumbana zomhlaba, nto leyo eyomisa umhlaba.

Gcina umhlaba ungenalukhula ngalo lonke ithuba ukususela kwixesha lokuvuna isityalo sethuba langaphambili ukuya ekutyalweni kwesityalo esilandelayo.

Ukudaleka "kwesigcina-kufuma sothuli" kumphezulu womhlaba kusebenza njengesithintelo sentshukumo yamanzi phakathi kweengqakumbana zomhlaba, nto leyo eyenza ukuhamba kokufuma ukusuka kubunzulu bomhlaba ukuya kumoya ojikeleze ihlabathi. Nangona isigcina-kufuma sifunxa imitha egqatsayo yobushushu belanga, ukuqhuma kwamanzi kwenzeka ngokwesantya esiphantsi kwi-5cm ekumphezulu wesigcina-kufuma somhlaba owomileyo ("isigcina-kufuma sothuli").

Isigcina-kufuma sisenokuba yintsalela yesityalo mhlawumbi (xa kuthethwa gabalala) okanye "isigcina-kufuma sothuli" esifanele ukugcinwa ngalo lonke ithuba lefusi ngokuhlakula umhlaba ngezandla nokuba kungoomatshini.

Phakathi kweemvula, kubalulekile ukugcina "isigcina-kufuma sothuli" ukuze kulondolozwe elona nqanaba liphezulu lamanzi kubo bonke ubunzulu bomhlaba.





<fn>PulaImvula.Money.2008-01.xh.txt</fn>
Money Xhosa



Ukulawula iindleko zakho



Instructions:

Folio strap: Imibandela yemali

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: Umsebenzi wokuvelisa umbona nentengiso



Mayikhunjulwe into yokuba umsebenzi wokufama xa kuthethwa gabalala ujoliswe ekuyileni iinzuzo. Ininzi imali efunekayo xa kuza kulinywa umbona kwaye ukufakwa kweenkcitho ezilindelekileyo ezinxulumene nokuveliswa kombona ngomnye wemibandela ebaluleke kakhulu kulawulo lwefama yezityalo eziziinkozo.



Kuyimfuneko ukwahlukanisa iindleko ngokwezintlu ezimbini ezahlukahlukileyo - iindleko ezingqalileyo neziguquguqukayo nezingaphaya kweendleko ezisisigxina.



Iindleko ezingaphaya kwezilindelekileyo

Ezi ziindleko ezinxulumene nomsebenzi wokuqhutywa kwefama iphelele - ziindleko ezingenakunxulunyaniswa ngokungqalileyo nokulima eso sityalo sithile. Ezi ndleko zikholisa ukuqhuba, nokuba kungeliphi ixesha okanye ithuba lonyaka. Ezi ndleko zibandakanya iintlawulo zobalo lweemali, iintlawulo zebhanki, iintlawulo zabasebenzi nemivuzo, ukutsalwa kwemali ebhanki, umbane, iimvume, ii-levy, ukukhandwa kwempahla kunye nolondolozo, imali eyinzala yeemboleko, iindleko zothutho, nezinto zokubhala njl.njl. Ezi ndleko zisenokwahluka kakhulu ukusuka kumfama ukuya komnye, kuxhomekeka: kubukhulu befama, kubunzulu bomthwalo nesimbo neendleko zolawulo.



Iindleko ezingqalileyo/eziguquguqukayo

Ezi ziindleko ezinokwayanyaniswa ngokungqalileyo nesityalo esilinywayo. Ezi ndleko zibandakanya izinto ezifana ne-diesel, isichumiso, imbewu, imichiza, ukuvuna nabasebenzi bamathutyana athile. Kwiziganeko ezininzi, ezi ndleko zithelekiseka ngokweehektare kungathathelwanga ngqalelo uhlobo lomsebenzi wokufama nesivuno esinokubakho sesityalo esicwangciselweyo.



Kubaluleke kakhulu ukuba kwenziwe ucwangciso olufanelekileyo lwemali phambi kokulima nasiphi isityalo. Kuphucuke kakhulu ukulungiselela nokulima indawo encinci ngendlela efanelekileyo ukuze amathuba okufuma isityalo esihle abe ngabalaseleyo. Kusoloko kukho iindleko ezingaqatshelwanga xa kusenziwa isicwangciso sokulima izityalo - ngezantsi kukho umzekelo weendlela zokulima ezinokufuneka ngethuba lenkqubo yomsebenzi wokuvelisa izityalo.



Imisetyenzana enokwenzeka nenokufuneka:

Ukusasaza ikalika.

Idiski yamasimi.

Ukukrazula amasimi.

Ikhuba elisisitshwezi.

Ikhuba.

Ukulungiselelwa komandlalo wezithole.

Ukutyala.

Ukutshiza ngezitshabalalisi zokhula nangezezinambuzane.

Ukufakwa komaleko wangaphezulu (ukufaka isichumiso).

Ukuhlakula.

Ukongezelela ukutshiza ngezitshabalalisi zokhula nangezezinambuzane.

Ukuvuna.

Ukuthuthwa kwezityalo eziziinkozo.



<fn>PulaImvula.Money.2010-04-01.xh.txt</fn>
Imali (Umbona) IsiXhosa





Ubucukubhede bokuboleka imali yomsebenzi wokufama



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo Lomsebenzi Woshishino

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA Yophuhliso Lwamafama



UShakespeare wakha wathi, "Makungabikho mboleki nambolekisi, kuba ityala lizilahla ngokwalo lilahle nabahlobo". Eli licebiso elilungileyo ekungekho bani onokuzisola ngalo. Nangona kunjalo, ukuba ungumlimi wanamhla, mhlawumbi kungafuneka ukuba uboleke imali ukuze ungene emsebenzini wokukhupha imveliso.



Phofu kutheni abalimi kufuneka beboleke imali?

Nokuba ungumnini womhlaba okanye akunjalo, okanye mhlawumbi unomhlaba nje owuqeshileyo okhuselekileyo, umsebenzi wokufama lishishini kwaye uya kufuna imali yokuliqhuba. Kananjalo akukhathaliseki ukuba ufikelele njani emhlabeni. Kusenokwenzeka ukuba ube ngumamkeli wokwabiwa ngokutsha komhlaba, okanye wohlaziyo lwemibandela yomhlaba, okanye mhlawumbi usebenzise imali yakho xa uthenga umhlaba, mali leyo oyifumene kwamanye amashishini - kodwa imali yona iyafuneka ukuze wenze umsebenzi wokufama.



Umhlaba uduru, kanti abantu badla ngokuzibuza ukuba ingaba imali yokuthenga umhlaba baza kuyifumana njani. Ngelishwa, umhlaba yinxalenye nje yeli shishini. Ukuba ufuna nokufuya, kuya kufuneka ukuba uthenge imfuyo (mhlawumbi iinkomo, iigusha, iibhokhwe, iihagu okanye iinkuku). Ukuba uza kuba ngumlimi wezityalo nokuba yimifuno, kufuneka uthenge iitrektara nezixhobo ukuze ukwazi ukulima umhlaba. Oku akuphelelanga apho, kusafuneka uthenge amagalelo emveliso (imbewu, isichumiso, imichiza, i-diesel njl.njl.). Asiyonto ingaqhelekanga ukwenza utyalo-mali lwamagalelo noomatshini oluneendleko ezingaphezu kwezomhlaba.



Siqhutywa njani isigqibo?

Ukuboleka imali lishishini - ukhona umntu owenze imali, afuna ukuyityala ukuze afumane imbuyekezo kwimali eyinkunzi. Ngamanye amazwi, umnini wemali ufuna ukuqiniseka ukuba akazi kulahlekelwa yimali yakhe kwaye emva kwethuba lemali-mboleko, uya kuyibuyiselwa imali yakhe abebolekise ngayo. Konke oku kubandakanya umngcipheko wokulahlekelwa yimali, ngokuba liba phezulu ixabiso olihlawulele ukuboleka imali, okanye masithi iya kuya ngokuba phezulu inzala oya kuyihlawula kuloo mali.



Kwiziganeko ezininzi, xa uboleka imali, kufuneka unike ukhuseleko oluthile lwaloo mali-mboleko. Oku kwenzelwa ukuba xa ungakwazi ukuhlawula imali-mboleko, umbolekisi akwazi ukuthengisa loo nto unayo oyinikele njengokhuselo lokubuyisa imali yakhe.



Umthetho Omiselweyo Wesizwe Malunga Namatyala

Kwixesha elidlulileyo, abantu bebeboleka imali kwiziko elinye ukuze bathi xa bengakwzi kuyibuyisa loo-mali-mboleko, baye kwelinye iziko bayiboleke apho imali. Abantu babenganyanzelwa ukuba batyhile zonke iimali-mboleko zabo. Umthetho Omiselweyo Wesizwe Malunga Namatyala uyiguqule yonke loo nto, kuba kaloku iziko elibolekisayo lisenokutyholwa "ngokubolekisa okungalawulwayo" xa linokubolekisa emntwini ongenakukwazi ukubuyisa imali yetyala. Isiseko seenkcukacha siyafumaneka ngazo zonke iimali-mboleko, kwaye naxa umlimi engawatyhili onke amatyala akhe (nto leyo afanele ukuyenza), iziko elibolekisayo linako ukulufumana ulwazi malunga nomlimi, lize lingasamkeli isicelo semali-mboleko entsha.



Abalimi bakholisa ukukhathazeka xa izicelo zabo zemali-mboleko zikhatyiwe, nangona kunjalo, xa umntu engenakukwazi ukubuyisa iimali azibolekiyo ekugqibeleni uya kubhengezwa njengomntu ongakwaziyo ukuhlawula amatyala kanti kuya kulandela izinto ezimbini. Iziko elibolekisa ngemali liya kulahlekelwa yimali, uze wena ufumane igama elibi kwiingxelo zamatyala, oko ke kuya kukuthintela ukuba ungaze ukwazi ukubolekisa ngemali kwixesha elizayo. Kubaluleke kakhulu ukuqaphela ukuba nayiphi imali ebolekiweyo ifanele ukubuyiswa - iimali-mboleko ziimali-mboleko asizo zipho okanye iimali zobonelelo.



Kutheni abalimi abatsha bokutya okuziinkozo betsala nzima ukufumana iimali-mboleko?

Iliqela imibandela ephembelela ukuba kube lula ukuboleka imali:



Isakhono sokubuyisa intlawulo ngokweemfunekozakho zomqukuqelo wemali esesandleni. Umntu okuboleke imali ufuna ukwazi ukuba ekupheleni kwexesha enivumelene ngalo uya kuba nayo imali yokuhlawula ityala. Xa sizekelisa ngokulinywa kwezityalo, ukulima isityalo esiyingqolowa, kuya kufuneka ukuba utyale imali amalunga ne-R5 000 ngehektare nganye. Ngexabiso langoku lengqolowa, (kwixesha elidlulileyo lonyaka, abalimi abafikelelanga kwiR2 000 ngetoni nganye), kuya kufuneka ukuba ufumane isivuno esiyi-2, 5 iitoni/iihektare ukuze ulungelelanise. Khumbula ukuba isivuno esiqheleke kwithuba elide kwiindawo ezininzi inganeno kwiitoni/kwiihektare ezi-2. Ukuba umlimi ufuna ukuboleka imali yokulima ingqolowa, umbolekisi uya kujonga kwizivuno zethuba elide, ixabiso elilindelekileyo lengqolowa, nakwiindleko zokuvelisa isityalo. Kweli banga, akukho mntu othakazelela ukubolekisa ngemali kubalimi abalima ingqolowa - kanti oku kwenzeka ngesizathu esilungileyo. Umsebenzi wokuvelisa ingqolowa akunanzuzo.

Iimbuyekezo eziphantsi kwimali etyaliweyo yokuqalisa ishishini. Kwixesha langoku ishishini lengqolowa likwimo yonxunguphalo, kodwa kufuneka kwakhona kukhunjulwe ukuba xa kuthethwa gabalala, inzuzo efumaneka kwimveliso yokutya okuziinkozo iphantsi koxinzelelo olukhulu. Kukho intsalela phantse yemveliso nganye, egcina amaxabiso ephantsi, neendleko zemveliso ziphantsi ngokugqithiseleyo. Umsebenzi uphelele awunanzuzo kakuhle. Kwiziganeko ezilolo hlobo, iziko ezibolekisayo alikuthakazeleli kakhulu ukubolekisa ngemali njengoko umboleki engenakukwazi ukubuyisela umbokekisi imali entle kwimali etyalwe xa kuqalisa ishishini.

Amava omlimi. Xa uqalisa ishishini okanye umsebenzi owuqeqeshelweyo, akunamava kwaye kulula ukwenza iimpazamo. Kuba njalo kubalimi abasaphuhlayo - abanaminyaka yamava nendima eqinisekisiweyo. Oku kwenza kube nzima ngakumbi ukuboleka imali.

Ukhuselo lwemali-mboleko. Njengoko sekukhankanyiwe, umbolekisi ufuna ukwazi ukuba xa usilela ekuhlawuleni imali-mboleko angakwazi ukuthengisa izinto zexabiso ukuze babuyelwe yimali yabo. Kwiziganeko ezininzi, umlimi akakwazi ukunikela ngomhlaba njengokhuselo (lowo ngumgaqo wecandelo lokurhweba). Abalimi abaninzi abanamhlaba ongowabo (njengoko kunjalo kumhlaba odityanelweyo nomhlaba oqeshiweyo), okanye umlimi usenokuba nesibophelelo sokuqala esibhaliswe kuloo mpahla sokukhusela ukuthenga kwakhe impahla leyo. Xa umlimi engakwazi kunika ukhuselo, umbolekisi usenokwala ukumboleka imali, njengoko esoyika ukuba kungenzeka alahlekelwe lutyalo-mali lwakhe.



Abalimi baphumelela njani kwinyaniso yokuba kufuneka ukuba banike ukhuselo ukuze bafumane ityala lemveliso?

Utyalo-mali olufuneka xa kulinywa isityalo imalunga ne-R4 500 ngehektare nganye (iindleko ezisisiqhelo ngeenjongo zale ngxoxo). Ukuba umlimi kufuneka elime i-100 yeehektare, kufuneka eboleke ama-R450 000. Le yimali eninzi kakhulu.



Xa sicingela ukuba umlimi unomhlaba olungileyo, kwindawo yemvula ephezulu, apho isivuno ekubhekiselelwe kuso siphezulu, nalapho amaxabiso esityalo enza ukuba kubekho inzuzo efumanekayo ngesityalo eso, umlimi angazidibanisa nebhanki yezemihlaba, okanye ibhanki yezorhwebo, okanye ishishini lezolimo, okanye imbumba yemali-mboleko yemveliso.



Sicingela ukuba umlimi akanakukwazi ukunikela ngomhlaba wakhe njengokhuselo lwemali-mboleko kufuneke ke ukuba eze nolunye uhlobo lokhuselo. Kulapho kungena khona i-inshorensi yegalelo. I-inshorensi yegalelo yenzelwe ukukhusela "izenzo zikaThixo" ingezizo izenzo zokulima okusilelayo. Ngamanye amazwi, umlimi ufanele ukuthobela izenzo ezifanelekileyo zokulima imveliso, kwaye abe nesivuno esamkelekileyo esiqheleke kwithuba elide ukuze abenemfanelo ye-inshorensi. Iqumrhu le-inshorensi lilandela ngoqwalaselo inkqubela-phambili yomlimi ukususela ekuqaleni, kanti lisenokwala ukukhusela isityalo nangeliphi ibakala - bajonga uhlobo lomhlaba nobunzulu bawo, uhlalutyo lwesampulu yomhlaba, inkqubo yokutyala, ukukhethwa kwesityalo esingumhlanganisela, ukufakwa kwesichumiso, ingxelo yemo yonxunguphalo, ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo, kanti ke ngaphandle kokuba zonke ezi zinto zihamba ngokwemimiselo yab, abanakuvuma ukunika isityalo ukhuselo lwe-inshorensi.



"Izenzo zikaThixo" umlimi azinikelwa ukhuselo, ukuba i-inshorensi yamkelekile, zinokubandakanya imbalela, iqabaka, izikhukula, isichotho kunye nomlilo. Khumbula, abaluniki ukhuselo lweendlela zokulima ezisilelayo. Ukuba ufumene ukusilela kwesityalo ngenxa yempazamo yakho, akusayi kufumana khuselo lwe-inshorensi.



Ukuba ufumene isamkelo seinshorensi yegalelo, iqumrhu linika isiqinisekiso seetoni ezithile okanye ingeniso (kukho imigaqo-nkqubo eyahluka-hlukileyo esebenza ngokwahluka-hlukileyo kancinci). Nangona kunjalo, i-inshorensi ikhusela kuphela ama-60-65% exabiso eliphantsi kwe-inshorensi. Masithi umzekelo isivuno sakho esiqheleke kwithuba elide kwindawo yombona eziitoni ezi-4/iihektare, enokuba nexabiso le-R1 500 ngetoni nganye (yiloo nto ixabiso eliphantsi kokhuselo liyi-R6 000 ngehektare), i-inshorensi iya kuqinisekisa ama-60% elo xabiso, eliyi-R3 600 ngehektare. Ngoku uya kukhumbula ukuba sithe iindleko zemveliso ziya kuba malunga ne-R4 500 ngehektare nganye. Ngamanye amazwi, uya kufumana ukhuselo lwe-inshorensi olunganeno kwiindleko zemveliso. Ukuba ubuliziko elibolekisa ngemali, ubungenakukuthakazelela ukubolekisa ngemali kumlimi, ube usazi ukuba xa kunokubakho isenzo sikaThixo umlimi lowo ebengenakukwazi ukubuyisa imali-mboleko -nangaphandle kokuba ene-inshorensi yegalelo. Enye into emayikhunjulwe kukuba i-inshorensi yegalelo iduru - kunyaka ophelileyo, abalimi abaphuhlayo kwiFree State eseMpuma ababetyale ingqolowa kuye kwafuneka ukuba bahlawule ngaphezu kwama-R850 ngehektare nganye nge-inshorensi yabo yegalelo.



Ngawaphi amaziko abolekisayo afumaneka kubalimi abatsha ngeentlobo-ntlobo zezityalo/imfuyo?

Njengoko kunokubonwa kwingxoxo engasentla, ukubolekisa ngemali ngumngcipheko kwaye mininzi imibandela ekufuneka iqwalaselwe phambi kokufaka isicelo semali-mboleko. Kukho amaziko aya kubolekisa ngemali, xa enikwa isiqinisekiso sokuba imali yawo iya kubuyiswa. Yinto enokwenzeka ukuba abalimi bafake izicelo zemali-mboleko kwibhanki yezomhlaba, kumashishini ezolimo (Senwes, OVK, NWK, MGK, GWK), kwiimbumba zezolimo (VKB), kwiibhanki zezorhwebo, kumaziko ophuhliso (Mpumalanga Agricultural Development Corporation -MADC, Uvimba Bank eMpuma-Koloni) njl.njl. Iziko elibolekisa ngemali alinyanzelekanga ukukuboleka imali - onke anemiqathango yawo nemigaqo-nkqubo yokubolekisa. Unako ukuzidibanisa nale mibutho ngenjongo yokufumana iimfuneko zayo.



Kwenzeka ntoni xa abalimi beshiye ityala?

Kwiminyaka yakutshanje, ngenxa yenzuzo emsebenzini wokufama ephantsi koxinzelelo, kukholisa ukwenzeka ukuba abalimi basebenze unyaka wonke, bavelise isityalo abasithengisayo, kodwa ekupheleni kwexesha lonyaka, bangakwazi ukufumana imali eyaneleyo yokuhlawula imali-mboleko yemveliso. Le yimeko eyenzakalisayo kuba ithetha ukuba umlimi usebenzele into engekhoyo unyaka wonke, kwaye okunokwenzeka kukuba angakwazi ukulima isityalo esilandelayo. Nangona ukulima isityalo esilandelayo kunokuba yiyo kuphela indlela yokubuyisa ityala elingahlawulekiyo kwisityalo sethuba elidlulileyo, amaziko abolekisayo kufuneka aqaphele ukuba bangazifumani benetyala lokubolekisa ngaphandle kwengqiqo.



Lithini icebiso esinokulinika abalimi malunga nokuboleka imali?

Yenza izibalo zakho ngokuqaphela okukhulu;

Musa ukuziqikelela ngaphantsi iindleko zemveliso;

Musa ukwenza ingqikelelo engaphezu kwesivuno esinokufumaneka;

Musa ukwenza ingqikelelo engaphezu kwexabiso elinokubakho ngetoni nganye;

Lima imihlaba yakho eyiyona ibalaseleyo;

Khetha isityalo esinomngcipheko ongowona uphantsi wokusilela;

Fumana icebiso elilungileyo;

Yenza konke kakuhle kakhulu;

Lima iihektare ezimbalwa kwaye uzilime kakuhle kangangoko - musa ukuzikrwitsha wena nohlahlo lwabiwo-mali yakho;

Ukuba ungumntu osaqalayo, qalisa kancinci wandule ukukhulisa ishishini lakho ungangxamanga (cutha umngcipheko wakho);

Thenga amagalelo odidi olufanelekileyo kwindawo ezaziwa ngegama elihle;

Thenga ngamaxabiso angawona aphantsi anokubakho kodwa ungalibali ukuqaphela umgangatho;

Thengisa isityalo sakho ngelona xabiso liphezulu linokuba khona; kwaye

Qinisekisa ukuba wenza konke ithuba liselihle - musa ukurhoxisela izinto kumzuzu wokugqibela.



Njengomlimi, uxabiseke kakhulu eMzantsi Afrika - yiba nebhongo lokuba abalimi ngabo abondla nabanxibisa ihlabathi!

<fn>PulaImvula.Mpumalanga.2008-03.xh.txt</fn>
Mpumalanga Xhosa

Umfanekiso uzoba amazwi aliwaka... Iimvavanyo zemiboniso eMpumalanga



Imiyalelo:

Folio strap: Iimvavanyo zemiboniso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo wakwaGrain SA wenkqubo yophuhliso

Ifoto 1: Isiza sovavanyo eMalekutu.

Ifoto 2: Umhlaba osecaleni kwesiza sovavanyo eMalekutu.

Ifoto 3: Isiza sovavanyo eMbuzini.

Ifoto 4: Uvavanyo lomboniso eMatibidi.

Ifoto 5: Imihlaba yabucala kummandla wesiza sovavanyo eMatibidi.

Ifoto 6: Imihlaba yabucala kummandla wesiza sovavanyo eMatibidi.

Ifoto 7: UMnu. Jerry Mthombothi, umququzeleli wophuhliso lwephondo: eMpumalanga kuvavanyo eBronkhorstspruit.

Ifoto 8: UMnu. Jerry Mthombothi (ekhohlo) noMnu. Boy Mokoena (umlimi) kuvavanyo eBronkhorstspruit.

Ifoto 9: Isiza sovavanyo eDundonald.

Ifoto 10: Isiza sovavanyo eDundonald.



Omnye wemisebenzi yethu kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama, efumana inkxaso-mali kwiMaize Trust, kukutyala nokulondoloza iimvavanyo zemiboniso kwimimandla eyahlukahlukileyo. Injongo yezi mvavanyo kukubonisa 'indlela yokusebenza ebalaseleyo' kwaye sisebenzisa ezi ziza ngezinye iintsuku zamafama ezibanjwa ngonyaka uphelele.



Ifoto 1 ikwisiza sovavanyo eMalekutu, malunga nomgama wama-30 km kumntla-ntshona weNelspruit. Ifoto 2 ngumhlaba osecaleni kwesiza sovavanyo.



Zininzi iindawo zengxoxo ezinxulumene nezi foto zimbini nomahluko kwizivuno ekufuneka zivunwe phakathi kwezi zityalo uya kuba sisiphumo sokulandelayo:

Inqanaba lobumuncu pH lomhlaba: ikalika yayifakiwe ngovavanyo;

Umsebenzi wokufaka isichumiso wenziwe: zithathiwe iisampulu zomhlaba apho bekufakwe khona ikalika nesichumiso - qaphela;

Iintlobo ngeentlobo: uvavanyo beluyimbewu ebiyintlanganisela kanti enye ibiyimbewu ebigcinwe ukususela kwisivuno sethuba langaphambili;

Umhla wokutyala: izityalo zovavanyo zatyalwa ngoNovemba 2007 zaza ezinye zatyalwa ngoDisemba 2007;

Amanani ezityalo nezithuba phakathi kwemiqolo: nangona kuyinto engenakwenzeka ukubona izithuba kwifoto yovavanyo, izithuba eziphakathi kwezithuba komnye umbona zikhulu kakhulu zona.



Ifoto 3 ithathwe kwisiza sovavanyo eMbuzini, kumgama ongange-150 km emzantsi-mpuma waseNelspruit, xa usiya ngaseSwaziland. Umbona apha ubukeka kakuhle kakhulu - ngakumbi xa uthelekiswa nezityalo ezilinywa ngamafama endawo leyo. Ukubaluleka kokuthathwa kweesampulu zomhlaba, ubumuncu bomhlaba (pH), ukufakwa kwesichumiso, amanani ezityalo, ukukhethwa kwemihlanganisela nokutshatyalaliswa kokhula nezibulali zezityalo zonke ezo zizihloko ekuza kuxoxwa ngazo kule ndawo.



Iifoto 4, 5 neyesi-6 zathathwa eMatibidi (emntla Graskop). Le yindawo abaxhamla kuyo abahlali apho inkoliso yomsebenzi yenziwa khona ngesandla ngabafazi (uJerry Mthombothi, umququzeleli wophuhliso lwephondo laseMpumalanga uthi le ndawo phantse kungathiwa ixhatshazwa ngabafazi). Ifoto 4, yabantu abasentsimini abaphethe ii-umbrella zabo, yathathwa kuvavanyo lomboniso, lo gama ifoto yesi-5 neyesi-6 ziyeyamasimi abucala kule ndawo.



Imibandela yomsebenzi wemveliso ebalulekileyo apho siqolosele khona kule ndawo imi ngolu hlobo:

Ukuthathwa kweesampulu zomhlaba - ukukwazi ukufaka izixa ezichanekileyo zekalika nesona sichumiso sifanelekileyo;

Umhla ongowona ufanelekileyo wokutyala (inkoliso yombona ityalwa emva kwethuba);

Amanani ezityalo nokukhethwa kwemihlanganisela, kananjalo;

Ukutshatyalaliswa kokhula.



Amafama ale ndawo anikwa iitrektara noomatshini liSebe leZolimo laseMpumalanga kodwa naxa kunjalo inkoliso yomsebenzi usenziwa ngesandla - kukho iingxaki ezinkulu malunga nokwabelwa kwamaqela izixhobo eziya kufuna uqwalaselo olufanelekileyo xa kuza kufumaneka ukusetyenziswa kwazo okulungileyo okuya kuba lulwandiso-mali. Ngokomgaqo-siseko wokusebenzisana, yinto enokwenzeka ukwabelana ngezixhobo zezolimo nangeetrektara, kodwa umbuzo ngowokuba ukuzikhanda nokuzilondoloza kuya kwenziwa njani ngenxa yobunzima obungako bokulawula olo xanduva - ngubani kanye-kanye ofanele ukuphendula ngazo?



Iifoto 7 neyesi-8 zezikaMnu. Jerry Mthombothi (ekhohlo), umququzeleli wophuhliso lwephondo eMpumalanga kunye noMnu Boy Mokoena (umlimi) kuvavanyo lwaseBronkhorstspruit. Umbona ulunge kakhulu nangona ixesha lonyaka elineemvula lenze ukuba ukutshatyalaliswa kokhula ngoomatshini kube nzima.



UMnu. Mokoena yayingomnye wabalingwa kuKhutshiswano lwamaFama loNyaka ngowe-2007 - xa sasimbona ngoJuni 2007, wayezimisele ukukuyeka ukulima ngenxa yembalela. Kulo nyaka unama-400 ha ombona njengoko kuboniswe kwiifoto ezikhaphaya!



Maninzi amafama kule ndawo asebengabalimi abarhwebayo - ukutshatyalaliswa kokhula kuko kuphela okusengumqobo ekusafuneka uweliwe. Uzikiso lwethu esijolise kulo kwixesha lonyaka elizayo luya kuba sekutshatyalalisweni kokhula ngemichiza.



Iifoto 9 neye-10 zezovavanyo eDundonald, empuma xa umntu esiya ngaseSwaziland ukusuka eBadplaas. Ifoto 9 ibonisa isiphumo solawulo olulungileyo nomahluko phakathi kolu vavanyo nenye intsimi kwifoto 10 ucacile.



Iingxaki kule ndawo, njengoko kuqhelekile zibandakanya ukuthathwa kweesampulu, imihla yokutyala, amanani ezityalo, umsebenzi wokuchumisa nokutshatyalaliswa kokhula. Amafama kule ndawo akholisa ukutyala kwiindawana ezincinci zomhlaba oxhamlwa nangabanye abahlali.



Sivuyisana noMnu. Jerry Mthombothi ngomgangatho weemvavanyo zomboniso wakhe kwaye sijonge phambili ekufundeni nangaphezulu ngeentsuku zamafama ezicwangciselwe iinyanga ezizayo.





















<fn>PulaImvula.Opot.2008-07.xh.txt</fn>
Opot Xhosa

Yintoni imbewu yeoyile neyeprotheyini?



Imiyalelo:

Folio strap: Imbewu yeoyile

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ngokwekhasi lothungelwano lweSA Grains nolweOilseeds izityalo eziziinkozo zichongwa njengeesiriyeli ezifanele ukusetyenziswa njengokutya kwabantu. Imbewu yeoyile ikwakufanela ukutyiwa ngabantu kwaye inexabiso ngakumbi ngenxa yeoyile eyivelisayo. Izityalo eziziinkozo nembewu yeoyile eMzantsi Afrika ngamandongomane, yi-barley, yi-rye, ingqolowa, i-oats, umbona, amazimba, iimbotyi zesoy kunye noojongilanga.



Izityalo zembewu yeoyile zilinyelwa ubukhulu becala ukuba zivelise ioyile equlethwe yimbewu. Isiqulatho seoyile kwiinkozo ezincinci (ezinjengengqolowa) yi-1% - 2% kuphela; kanti eyembewu yeoyile isuka kuma-20% kwiimbotyi zesoy ukuya ngaphezulu kuma-40% ngoojongilanga nee-canola (imbewu ye-rape). Imithombo emikhulu yee-oyile zembewu ezityiwayo ziimbotyi zesoy, ngoojongilanga, yimbewu ye-rape (i-canola), umqhaphu kune namandongomane. Iioyile zembewu evela kwi-flax (i-linseed) nakwiimbotyi ze-castor zisetyenziswa ngeenjongo zoshishino. Amafutha atyiwayo neeoyile nangona kunjalo ayelelene ngokwesakhiwo seziqalelo eziyintsusa yazo. Amafutha ayaqina phantsi kobushushu begumbi, kanti iioyile zona zihlala zilulwelo.



Oojongilanga, amandongomane neembotyi zesoy zonke zizityalo zasehlotyeni - zityalwa entlakohlaza emva kokugqitha kwengozi yeqabaka (kaloku ziyivela kakhulu iqabaka) ukuze ke zikhule kwiinyanga zehlobo (kwimimandla yeemvula zasehlotyeni). Izityalo zithi zivuthwe ekwindla ukuze zikholise ukuvunwa emva kokuqalisa kweeqabaka zokuqala. Kwelinye icala i-canola isisityalo sasebusika - ikukuphela kwesityalo sembewu yeoyile esingayoyikiyo iqabaka.

Iinkozo ezivuniweyo ziqhutyelwa phambili ukuze kutsalwe iioyile. Amafutha neeoyile zizizondlo ezibalulekileyo kwaye zisetyenziswa njengeeoyile, iioyile zesaladi okanye ezokupheka okanye zisenokuqiniswa njengemajarini (nezinye iintlobo zamafutha okupheka). Ezi zifakelelo zeemveliso zingena endaweni yezo zezilwanyana (njengebhotolo okanye amafutha ehagu) kuba zona zingazaneli iimfuno zamanani abantu behlabathi ahlala esanda.



Intsalela esala emva kokuhluzwa kweoyile kwimbewu yeoyile ingumthombo obalulekileyo wezondlo zezilwanyana zasefama. Izidlo zembewu yeoyile ephuma kwiimbotyi zesoy, amandongomane, imbewu ye-rape nakwimbewu ye-flax zityebile ngeprotheyini - xa zidityaniswe nezinye izithako (ezifana neenkozo zeesiriyeli), zinika ukutya okunezondlo ezilungeleleneyo.



Igrafu 1: Imveliso yamandongomane eMzantsi Afrika.

UMntla-ntshona

I-Gauteng

I-Limpopo

I-Mpumalanga

Kwazulu-Natal

I-Free State

UMntla-Koloni

Iitoni ezingamawaka

Iminyaka yemveliso



Igrafu 2: Imveliso yeembotyi zesoy eMzantsi Afrika.

UMntla-ntshona

I-Gauteng

I-Limpopo

I-Mpumalanga

Kwazulu-Natal

I-Free State

I-Mpuma-Koloni

Iitoni ezingamawaka

Iminyaka yemveliso



Igrafu 3: Imveliso yembewu kajongilanga eMzantsi Afrika.

UMntla-ntshona

I-Gauteng

I-Limpopo

I-Mpumalanga

Kwazulu-Natal

I-Free State

I-Mpuma-Koloni

Iitoni ezingamawaka

Iminyaka yemveliso



<fn>PulaImvula.Organise(maize).xh.txt</fn>
Organise (Maize) IsiXhosa
Yenza ulungiselelo ngendlela efanelekileyo - lungumsebenzi wolawulo obalulekileyo
Folio strap: Ulawulo
Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho yoLawulo lweeFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling
Ukuze ukwazi ukuphumeza izicwangciso zakho zemisebenzi yexesha elizayo nokuze ukwazi ukufeza iinjongo zakho ngeshishini lakho, kuyimfuneko ukwenza ulungiselelo ngendlela efanelekileyo kwaye ithuba liselihle.
NgoJuni 2011 inqaku lePula/Imvula elithi, isicwangciso esingaphelelanga siphucukile kunesingekhoyo, ukwenza izicwangciso kuxoxwe ngako njengomsebenzi wolawulo. Umsebenzi wesibini wolawulo esiza kuxoxa ngawo lulungiselelo. Ulungiselelo luthetha ukuba kufuneka wenze amalungiselelo ngokwenkqubo efanelekileyo ngokuphathelene nokuphunyezwa kwezicwangciso zakho zemisebenzi yexesha elizayo. Nangona kunjalo, enyanisweni ukwenza izicwangciso nolungiselelo kaninzi kwenziwa ngexesha elinye. Okufanelekileyo kukuba ulungiselelo lubandakanye ukwenziwa kwesigqibo sokuba ngubani oza kwenza oza kwenza ntoni kwaye nini ekwenza phi kwaye njani nokwenza isigqibo malunga nezinye izinto ezisetyenziswayo ezifana noomatshini, izixhobo, izixhobo zokusebenza, izixhobo ezisetyenziswayo, iziseko zophuhliso kunye neenkxaso-mali eziza kufuneka ukuphumeza izicwangciso.
Ngoko ke ukuze njengomlimi ukwazi ukwenza ulungiselelo olufanelekileyo kubaluleke kakhulu ukuba ubazi ubutyebi obusetyenziswayo onabo - obezinto ezibambekayo nobungabantu. Ngokuphathelene nabaqeshwa umlimi makazazi izakhono zobuchule zabo, imfundo, uqeqesho abanalo, abanako ukukwenza (okubambekayo, okobuchule nokweemvakalelo), amava, amandla nobuthathaka. Abaqeshwa mabasetyenziswe apho basebenza ngokubalasela khona kanti xa kunokwenzeka mabenze oko bakonwabela kakhulu. Kwakhona kuyimfuneko ukwenza amalungiselelo ngenx'engaphambili nokuqinisekisa ukuba uthutho oluyimfuneko, izixhobo, izixhobo zokusebenza, izixhobo ezisetyenziswayo amagalelo neenkxaso-mali ziya kufumaneka endaweni nangexesha elichanekileyo.
Ukuze ubani enze ulungiselelo makayibone yonke imisebenzi njengecwangciselweyo abeke nolwabiwo lwezinto ezisetyenziswayo emgangathweni ofanelekileyo ukuze afeze izicwangciso ekwenziwe izigqibo ngazo kuselithuba.
Ngokwemigqaliselo yolungiselelo olwenziwayo umntu unokudibanisa ukwenziwa kwezicwangciso nolungiselelo ngexesha elinye njengoko kubonisiwe kwitheyibhile 1. Lo mzekelo uqhutywa ukususela kumzekelo osetyenziswe kwinqaku elingaphambili malunga nokwenziwa kwezicwangciso.
Itheyibhile 1: Ukwenziwa kwezicwangciso noLungiselelo: Iveki 9 - 13 Meyi 2011
NgoMvulo 9
Imisebenzi ecwangciselweyo
Abaqeshwa ababandakanyekayo
Ezinye izinto ezisetyenziwayo
Umbona
Kuhlolwa intsimi yesihlanu.
UJan.
Isithuthuthu (uhambo).
Incwadi yokugcina iinkcukacha.
Ujongilanga
Kuvunwa intsimi.
iihektare 3 - 10.
UPiet (umqhubi).
UPadiso, noVosloo,
Ngabaqeshwa bethutyana aba-2.
Isixhobo sokuvuna.
Iitrektara ezimbini neenqwelo ezirhuqwayo.
Iinkomo
Kuqwalaselwa iinkomo.
Kuqwalaselwa izikhothwa nesondlo esinwenwayo.
Kuyalunyulwa, kuyaphawulwa, umthamo kujongwa ubunzima bamankonyana ali-100.
UKlasie.
UKlasie.
UMoloto, uAbram, noKagiso noHendrik.
Ihashe, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Ihashe, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Izibonelelo zokubamba iinkomo, izixhobo zokwandisa, amayeza nezixhobo zemilinganiselo yemithamo, isikali, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Iinkuku zokosiwa
Kulungiswa indlu yesithathu (kususwa ummandlalo omdlala).
Imisebenzi yemihla ngemihla.
Indlu yokuqala neyesibini.
UJohanna, uMinah noJohannes.
USarah, uMonica noDawid.
Iziguphuli, iingxowa nenqwelo erhuqwayo.
Izixhobo zezibambo eziyekelelayo.
Umsebenzi jikelele
Kupeyintwa indlu yokusebenzela.
Umbhambathiswa wabucala.
Izixhobo zokusebenza ezizezakho, njl.njl.
Ngokubhekiselele kulo mzekelo kucingelwa ukuba bonke abaqeshwa baqeqeshwe ngokwaneleyo kwaye banezakhono zobuchule ezifunekayo. Ngaphaya koko zonke ezinye izinto ezisetyenziswayo ziyafumaneka kwaye zilungele ukusetyenziswa. Ukuba akunjalo izicwangciso zakho nolungiselelo kuya kufuneka ukuba zolulwe ukuze zibandakanye uqeqesho lwabaqeshwa, ukulungiselelwa kobukho bezinye izinto ezisetyenziswayo ukuze zilungele umsebenzi onguwo ofana nokutyalwa okanye ukutofwa kwemfuyo ekufuneka kwenziwe.
Lo ngumzekelo kuphela wendlela efanele ukulandelwa xa kusenziwa ulungiselelo kanti unokuhlengahlengiswa lula ukufanela iimeko nendlela ezikhethiweyo. Amava afunyenwe ngokwenza abonise ukuba luncedo olukhulu ukwenza izicwangciso nolungiselelo ngokubhala phantsi. Njengasekwenzeni izicwangciso, ulungiselelo lunokwenziwa encwadini yeziganeko zemihla ngemihla, nakuyo nayiphi incwadi, nasebhodini, ekhompyutheni okanye nakweyiphi indawo efanelekileyo.
Ngokufanayo naxa kusenziwa izicwangciso, ngethuba lenkqubo yolungiselelo umphathi makazinikele nakweminye imisebenzi yolawulo efana nobunkokeli, unxibelelwano, inkuthazo, ukwaba umsebenzi, uququzelelo, ukwenza izigqibo nokugcina ucwangco. Ububanzi bokuzibandakanya kule misebenzi buya kuxhomekeka ubukhulu becala ngokobukhulu beshishini.
Mayibe ngumlimi oqalisa ngolungiselelo, ukunxibelelana ngolungiselelo nabaqeshwa bakhe aze eze izigqibo malunga nolungiselelo (yeyiphi itrektara eza kusetyenziswa okanye isixhobo okanye abaphi abaqeshwa). Kwakhona makagcine ucwangco aze aququzelele ulungiselelo phakathi kwamacandelo eshishini. Kwakhona kufuneka akwazi ukwaba imisebenzi yolungiselelo xa kuyimfuneko oko; umlimi akanakukwazi ukuzenzela yonke into ngokwakhe.
Khumbula ukuba xa kukho omnye wemisebenzi yolawulo engenziwanga kakuhle, ishishini lakho lisenako ukuzuza inzuzo kodwa kungekudala okanye ethubeni - mhlawumbi ingayiminyaka emihlanu okanye elishumi okanye elide kunoko - ishishini lakho liya kutshitshiliza endaweni enye. Kanti oko kuya kuba ngumngeni wexesha elizayo - ukuba ulawulo lwakho aluphucuki ngonyaka ngamnye - ekugqibeleni ishishini lakho liya kuma ndawonye, kude kungabikho nzuzo efumanekayo nanini. Umntu akanakwenza izinto ngendlela efanayo ngonyaka ngamnye. Unokuyiphucula imeko ngokwandisa ingeniso yakho ngokunjalo/okanye ngokulawula iinkcitho zakho. Ulungiselelo olufanelekileyo lusisixhobo esibalulekileyo sokuphumeza okukhankanywe ngasentla.
<fn>PulaImvula.Partneships.2010-01.xh.txt</fn>
Partnership (Maize) IsiXhosa



Ubudlelwana bolwahlulelwano obenziwe ngowe-2008/2009



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Njengoko bekhukhankanyiwe kwithuba langaphambili, uphuhliso lomlimi alukhawulezi kwaye alungomsebenzi olula - lubandakanya abantu abahluka-hlukileyo, iintlobo zezifundo ezininzi ezahluka-hlukileyo kunye nexesha elininzi. Oku asinako ukukwenza sodwa yiloo nto kanye siyithakazelela kangaka inkxaso nokubandakanyeka kwaba bantu baninzi bangabanye. Kulo nyaka sibe nobudlelwana bolwahlulelwano naba balandelayo:



EMpuma-Koloni

EMpuma-Koloni, kusekwe ubudlelwana bolwahlulelwano obulungileyo nabantu/imibutho elandelayo:

I-Dohne Agricultural Research Station - incedisa ngohlalutyo lomhlaba;

I-PANNAR Seed - inike inkxaso ngembewu neeplothi zovavanyo;

Uvimba Financing Bank - unika inkxaso-mali kubalimi abasaphuhlayo eMpuma-Koloni;

I-Eastern Cape Development Corporation - inika inkxaso-mali kubalimi abasaphuhlayo;

I-Monsanto Seed and Chemicals - incedisa ngeemvavanyo zemiboniso-nkcazo;

ISebe ezoLimo - lincedisa ngeemvavanyo zokutyala, iqhuba izifundo zoqeqesho;

I-UAP - inika imichiza yeemvavanyo;

I-Sidi Parani - inika inkxaso yeemvavanyo;

ISebe loPhuhliso lwezeNtlalo - lincedisa ngeeprojekthi eMpuma-Koloni;

I-Traction Centre -inika inkxaso namacebiso kubalimi abasebenzisa ukutsala ngezilwanyana;

Amathole District Municipality.



EMpumalanga

EMpumalanga, kusekwe ubudlelwana bolwahlulelwano nabantu/imibutho elandelayo:

ISebe lezoLimo - iimvavanyo zokutyala nokuqhuba izifundo zoqeqesho;

I-MADC - inika inkxaso-mali kubalimi abasaphuhlayo;

UReggie Mchunu, Pannar - uncedisa ngembewu yeemvavanyo nokuzibandakanya kwiiNtsuku zamaFama;

I-Afgri - inika imvisiswano kwiziza zeemvavanyo;

I-Omnia - izibandakanya ngeeNtsuku zamaFama;

I-Bayer - izibandakanya ngeeNtsuku zamaFama;

UShadrack Mabuza, Monsanto - uzibandakanya ngeeNtsuku zamaFama;

I-Qwemico - izibandakanya kwiiNtsuku zamaFama namacebiso ngemichiza;

UBongani Nkosi - iinkonzo zeAgro Agricultural Services;

UKenneth Mokoena - iSasol Nitro;

URaymond Mnguni, uPhillip Khoza, uObet Gininda noSnukie Mdluli - MADC;

UBongiwe Magagula - Land Bank;

UPhonnie Du Toit - ARC Grain Crops Institute;

UKarel Taljaard - iSouth African Lime and Gypsum.



EMntla-Ntshona

EMntla-Ntshona, kusekwe ubudlelwana bolwahlulelwano obulungileyo nabantu/imibutho elandelayo:

ISebe lezoLimo GP;

I-Monsanto - imbewu yeemvavanyo nemvisiswano ngethuba leeNtsuku zamaFama;

I-LED Randfontein - inkxaso ngethuba leeNtsuku zamaFama;

I-Barlow world - izibandakanye ngeeNtsuku zamaFama;

I-Tsunami - izibandakanya kwiimvavanyo zemiboniso-nkcazo;

I-Senwes - inika inkxaso-mali kubalimi;

I-Nerpo - yabelana ngeeNtsuku zamaFama;

I-Land Bank - inika inkxaso-mali kubalimi neentsuku zamaFama ekwahlulelwana ngazo;

I-Agricol - imbewu yeemvavanyo zemiboniso-nkcazo;

I-Pioneer - imbewu yeemvavanyo zemiboniso-nkcazo;

I-Khula - ithatha inxaxheba kwiiNtsuku zamaFama.



I-Free State

E-Free State, ubudlelwana bolwahlulelwano busekwe nabantu/imibutho elandelayo:

U-Lucas Serage waseSasol Fertilisers - iimvavanyo zesichumiso nenxaxheba ngethuba leeNtsuku zamaFama;

U-Div Bosman ovela eOmnia - unika inkxaso yokuvavanywa komhlaba namacebiso ngesichumiso, ixhasa abalimi asebekwibanga eliphambili;

U-Natis van Niekerk waseWenkem - unika inkxaso kubalimi asebekwibanga eliphambili malunga nemichiza;

U-Deon van der Ross, OVK - unika inkxaso-mali kubalimi asebekwibanga eliphambili;

ISebe lezoLimo - linika uqeqesho nenkxaso kubalimi;

I-Novon Protecta - inika imichiza nenkxaso kubalimi asebekwibanga eliphambili;

U-Charles Matlou ovela ePioneer - unika inkxaso kumaqela ofundo-nzulu nakubalimi asebekwibanga eliphambili;

U-Kobus Lindeque, uGert Heyns, uBright Breytenbach noDudu Mashile ovela eMonsanto - banika inkxaso kubalimi asebekwibanga eliphambili, imbewu yeemvavanyo zemiboniso-nkcazo nenxaxheba ngethuba leentsuku zamaFama;

U-Ferdie Roodt noJan Davel ovela eVKB - onika inkxaso-mali kubalimi asebekwibanga eliphambili;

U-Jan du Preez ovela eOpticrop - umcacisi wohlalutyo lwesichumiso nomhlaba;

U-Cliffe Deacon ovela eAgricol - imbewu.



<fn>PulaImvula.Pest.2008-03.xh.txt</fn>
Pest Xhosa



Ukutshatyalaliswa kwempehla egqobhoza isikhondo sombona



Instructions

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kwezibulali zezityalo

Byline: NguAmos Njoro, umququzeleli wephondo wenkqubo yophuhliso lomvelisi wakwaGrain SA kuMntla-ntshona

Iifoto:

Ifoto 1: Abantu bafumene amava amabi eelahleko eziphezulu njengesiphumo sohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo.
- Ifoto: J. van den Berg, ARC/GCI

Ifoto 2: Ingxelo jikelele ithi impehla egqobhoza isikhondo sombona ibanga ilahleko engange-10% yesityalo esingumbona, kodwa ukusilela kwesixa esipheleleyo sesityalo kunokubakho.
- Ifoto: R. Bate, ARC-GCI

Ifoto 3: Imibungu eseyikhulile izifihla ngengoophunguphungu kwisiseko sesikhondo sombona ngethuba lasebusika.
- Ifoto: ARC/GCI



Impehla egqobhoza isikhondo sombona sisibulali sezityalo esisoloko sikhona apho kulinywe khona umbona eAfrika - esi sibulali sezityalo sesomthonyama saseAfrika kwaye zininzi iintlobo zengca ezinika inkxaso kumjikelo wobomi baso.



Ingxelo jikelele ithi impehla egqobhoza isikhondo sombona ibanga ilahleko eli-10% ngonyaka yesityalo sombona, kodwa kusenokubakho intsilelo epheleleyo yesityalo. Imibungu izondla ngamagqabi, ngesikhondo nakwizikhwebu zesityalo esingumbona.


Uguquguquko lovivingane

Ukuqonda imiba ebalulekileyo ngomjikelo wobomi wesi sibulali sezityalo kuyimfuneko ukuze abantu bakwazi ukwenza izigqibo benolwazi malunga nokutshabalalisa olu tshaba. Imibungu eseyikhulile yempehla egqobhoza isikhondo izifihla njengoophunguphungu kwisiseko sesikhondo sombona esisele entsimini njengesikhondwana esisikiweyo ngethuba lasebusika. Aba phunguphungu baya kuphuhla njengesizukulwana sokuqala sovivingane ukuze babekele amaqanda aya kuqandusela emva kweentsuku ezisixhenxe ukuya kwezilishumi.


Imibungu evelayo izondla iiveki ezintandathu ukuze emva koko ijike ibe ngoophunguphungu esikhondweni sesityalo esingumbona. Emva kweeveki ezintathu kuvela isizukulwana sesibini sovivingane ngamanani aphezulu kunawokuqala okanye awesithathu nokuba ngawoguquguquko lokugqibela.


Imiqathango yokuyitshabalalisa

Kummandla wentengiso ziliqela iindlela ezikhoyo zokutshabalalisa impehla yesikhondo. Enye yazo kukuyitshabalalisa ngemichiza, indlela yokukhetha imihlanganisela, iindlela zenkcubeko kunye nokuyitshabalalisa ngokwendalo. Le miqathango yokutshabalalisa ayiniki siqinisekiso sokutshabalalisa se-100%, kodwa inceda ekunciphiseni uhlaselo ize inike ulondolozo lwemveliso yombona.


Ukutshabalalisa ngemichiza

Imichiza ebhaliselwe ukutshabalalisa impehla egqobhoza isikhondo sombona ihlelwa njengezitshabalalisi zezibulali zezityalo ezichaphazela indawo edibene nazo nezichaphazela isityalo siphelele.


Inkolo yokuba iimveliso zexabiso eliphezulu zisebenza phucukileyo ngaphezulu kunezexabiso eliphantsi asiyonyaniso njengoko ezinye iimveliso zexabiso elinganeno zikwazi ukunika utshabalaliso olubalaseleyo. Ingxelo ethi utshabalaliso lunokuthatha ixesha elide kangangeeveki ezintandathu nalo luyathandabuzeka. Ngenxa yeendleko eziphezulu zokutshabalalisa ngemichiza, amafama mawaqiniseke ukuba ixesha lokuyifaka ichanekile. Ukutshiza ngokuqaphela imiqathango kudala kwabonisa ukungabi nasakhono kwaye akucetyiswa. Imiqathango malunga nokutshabalalisa ngemichiza inokuqatshelwa kuphela xa i-10% yentsimi ibonisa iimpawu zohlaselo ezibonisa "umonakalo wesiphango" apho imibungu ibizondla ngamagqabi.


Ukusebenzisa ixabiso lamandla e-10% nako kufuna ixesha elifanelekileyo lokufaka isitshabalalisi sesibulali sezityalo. Ukusifaka kanye kusenokunganeli njengoko ukuhlasela kunokubuyelela kwakhona kwithuba lamva. Kwixesha lonyaka lamva elifana neli kucetyiswa ukukhangela imibungu emincinci kakhulu nje phambi kokuphuma kwamanquma. Ukuba le mibungu mincinci ayitshatyalaliswa inokubanga ukonakala okupheleleyo kwezikhwebu. Utshabalaliso olunokubonwa njengoluphumeleleyo lunokuzuzwa de kuvele amanquma angangama-50%.


Umbona we-Bt

Ukwaziswa kwemihlanganisela yombona we-Bt kunciphise imfuno yokutshabalalisa izibulali zezityalo ngenxa yamandla okumelana kwemihlanganisela equlethe esi siqalelo semfuzo nohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo sombona. Esi siqalelo semfuzo sivuselela imveliso yetyhefu ebulala imibungu.


Ukuthintela uphuhliso lwemimiselo yokumelana okunxulumene nepesenti yombona ongenguwo owe-Bt oya kutyalwa nawo nalo we-Bt, kubhetele kwayanywe kulo we-Bt. Asiyiyo yonke imihlanganisela enesiqalelo semfuzo ye-Bt ekwaziyo ukumelana ngokulinganayo nempehla egqobhoza isikhondo kwaye oku makuthathelwe ingqalelo xa kukhethwa imihlanganisela ngexesha ngalinye lonyaka.



Abavelisi mabagqale ithuba leentsuku ezilishumi ezingqonge ukwenzeka kwamanquma xa imibungu emincinci inako ukuzondla ngoboya besityalo. Ngeli xesha ityhefu iyaxubeka eboyeni ngenxa yesiqulatho sayo samanzi esiphezulu ukuze oko kube nesiphumo sokusinda kweminye imibungu. Ukonakala kwesikhondo ngenxa yale mibungu isindileyo kuya kuqwalaselwa ngethuba lesivuno, kodwa njengoko umonakalo wenzeka ngexesha lamva kangangoko uya kusichaphazela kancinci isivuno. Le mibungu iya kuba zizandulela zoguquguquko lovivingane lokuqala kwixesha elilandelayo lonyaka. Xa ukhetha phakathi kokutshabalalisa ngemichiza nemihlanganisela ye-Bt kufuneka kuthathelwe ingqalelo iindleko eziphezulu zemihlanganisela ye-Bt.


Izenzo zenkcubeko nokutshabalalisa okuyindalo

Amaxa okuhlakula ngexesha lasebusika ashiya izikhondwana zingqengqe ngaphezulu nto leyo encedisa ekunciphiseni uhlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo kwixesha elizayo lonyaka ngenxa yokutyhileka koophungphungu kwingqele yasebusika nakwiintshaba zendalo, nto leyo ebanga ukucutheka kwamanani ezibulali zezityalo. Ukulima nokungcwatywa kwezikhondwana kude enzulwini esezantsi kuya kuthintela uvivingane ekukhuleni kwixesha lonyaka elilandelayo.


Zikhona izidleleleli ezizondla kwimibungu nasemaqandeni, kodwa isiphumo soko asibalulekanga kangako malunga norhwebo. Uhlobo lwengca ye-napier etyalwe njengomamkeli okhethwayo wombona lusetyenziswa njengentsebenzo-matshini yolawulo ngabalimi abalima iintsimi ezincinci. Nangona kunjalo akukho sizathu sokuba abalimi abangabarhwebi bangayisebenzisi le ndlela njengoko ingca ye-napier isisondlo esincomeka ngokubalaseleyo sefula yesisele. Iintsebenzo-matshini zokutshabalalisa ngokwenkcubeko nangokwendalo azinamandla kakhulu xa zithelekiswa nokutshabalalisa ngemichiza nokusebenzisa ezobugcisa be-Bt.


Isishwankathelo

Yinyaniso into yokuba iilahleko eziphezulu ziyafumaneka ngenxa yohlaselo lwempehla egqobhoza isikhondo. Imiqathango yotshabalaliso nolawulo lwezityalo oluncomekayo lubaluleke kakhulu ekuncitshisweni kweelahleko.







<fn>PulaImvula.PivotsMaize.2009-09.xh.txt</fn>
Pivots (Maize) Xhosa



Isazulu esijikelezwayo: konke ekufuneka ukwazi



Imiyalelo:

Folio strap: Ukunkcenkcesha

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwiMveliso yoMbona phantsi kwencwadi yoqeqesho ngonkcenkcesho

Photo 1: Isazulu esiJikelezwayo sibonisa ukuwa kwamanzi okuphezulu ecaleni komngcipheko kwesangqa esingaphandle. Khumbula ukuba umphandle wesazulu esijikelezwayo uhambela kude ukuze ugqibe isangqa, nto leyo eyenza ukuba abe maninzi amanzi asebenziseka kude nesazulu esijikelezwayo.

Photo 2:

Photo 3:

Photo 4:



Izixhobo zokuqala zokunkcenkcesha ngokutshiza okuziqhuba ngokwako zaqanjwa ngowe-1948 zaza zanikwa ubunini ngokwasemthethweni ngowe-1952 nguFrank Zybach eColorado eseMpuma kwiZizwe eziManyeneyo zaseMelika. Izixokelelwano zakuqala zaba sisiseko sophuhliso lwesazulu esijikelezwayo nezixokelelwano zonkcenkcesho ezihamba njengomkrozo.



Ezi ndlela zokufaka amanzi eziqhelaniswe kangangoko ziphuhliswe kakhulu ehlabathini liphelele ngezizathu ezilandelayo:

Isakhono sazo sokufaka amanzi ngesantya esiphezulu, esincomeka kangako ngesimbo esithile.

Iqondo lazo eliphezulu lokuzenzela elingafuni basebenzi baninzi xa kuthelekiswa nezinye iindlela ezininzi.

Indima ebanzi eziyisebenzayo.

Isakhono sokufaka amanzi ngokoqoqosho nezityo ezinyibilika emanzini kwindima ebanzi yomhlaba naphantsi kweemeko zobume bomphandle.



Isazulu esijikelezwayo sinezakhelo zentsimbi nemibhobho, exhaswe ngesakhelo esisemavilini azizibini ezahlukaniswe kwimigama engama-50 metres:



Isakhiwo sesazulu esijikelezwayo

Sona sizinzisa isazulu esijikelezwayo kwindawo esesizikithini kwaye iyindawo exakekileyo apho sonke isakhiwo siphelele sijikeleza khona.



Umgama wegophe

Olu lulutho olusisiseko ekwakhiwa ngalo isazulu esijikelezwayo esakhiwa ngalo kwaye lwakhiwe ngombhombo ongundoqo apho amanzi aqukuqela khona, isakhelo esixhasa umbhobho nentsebenzo-matshini eqhubela phambili. Ubude bomgama wegophe akunyanzelekanga ukuba bufane kwaye bunako ukwahluka-hluka ukuze buhambelane neemeko zangaphandle okanye zikhucule okuphakathi kwesixhasi nomphezulu womhlaba kumhlaba othile.



Ungqameko

Ungqameko ngumbhojana omncinci onezitshizi ezikholisa ukubanjwa ngeekheyibhile ngaphaya kochochoyi (iinkcochoyi) ezizezona zingaphandle ukuze kwande ummandla omanzisiweyo. Imipu yeziphelo zemithamo emikhulu nezixokelelwano zamagophe nayo isenokongezelelwa ukuya esiphelweni sikamatshini ukwandisa ummandla omanzisiweyo kwiikona okanye ukufikelela kwiindawo ezongezelelweyo. Oomatshini besazulu esijikelezwayo basenokuba nobude obungaphezulu kwii-metre ezili-1 000.



Ubude nobubanzi bombhobho

Nakuphi ukudityaniswa kweentlobo zobukhulu bemibhobho nemigama yamagophe kwisazulu esijikelezwayo esithile kunokuchongwa nenombolo engumfuziselo. Abenzi abahluka-hlukeneyo bezixhobo baneempawu zochazo ezahluka-hlukeneyo.



Ukuphakama kokufikelela kwisityalo

Umenzi ngamnye uya kunika iinkcukacha zokuphakama kokufikelela kwisityalo zobude obahluka-hlukeneyo bemigama yamagophe kuluhlu lwazo olujikelezayo. Ukufikelela kwisityalo kunokwahluka-hluka phakathi kwee-metre ezine kwimiyilo yodidi oluphakamileyo ukuya kwii-metre eziyi-0,3 kumyilo wodidi oluphantsi.



Isakhono sokurhuqa

Ulwandiso-sakhono kwisazulu esijikelezwayo nesirhuqekayo lunokucaciswa kuphela xa kukho iindawo ezijikelezwayo eziphuhlisiweyo ezingaphezu kwendawo enye kumasimi ahluka-hlukeneyo kwaye isicwangciso malunga nezityalo namadlelo sivumela ukongezelelwa kwezityalo ezinokulinywa. Imiba elandelayo eyenza izithintelo mayiqatshelwe xa kuyilwa okanye xa kulawulwa izazulu ezijikelezwayo ezirhuqwayo:

Umhlaba nobume bomhlaba - imihlaba eludongwe namathambeka anqamlezayo anako ukuthintela uthutho.

Kuvumeleke inani elithile elilelona likhulu lemigama yamagophe anokurhuqwa.

Indlela ebude buzii-metre ezi-6 enomphezulu omcaba mawubekho phakathi kweendawo ezijikelezwayo. Kunqande okanye gqala xa ushenxisa indawo ejikelezwayo phezu kweendulana zeekhonto nefolo.

Umdibaniso wemigama yamagophe - yimigama yamagophe athile kuphela enokushenxiswa.

Umqukuqelo wamandla ombane mawuvalwe phambi kokushenxisa.

Ukugobeka kwendawo ejikelezwayo. Isiqhagamshela esigobekayo sivumela iindawo ezijikelezwayo ukushenxiseka kumathambeka angaphezulu kwi-4% ukuya kuma-30% aqengqelekela ezantsi okanye anyukayo ukuya phezulu.



Izixokelelwano zesazulu esijikelezwayo

Umatshini wesazulu esijikelezwayo ujikeleza ngokwesangqa ngaphaya kwesakhiwo sombhobho osisiseko kwisizikithi sentsimi ukuze kwicandelo elinkcenkceshwayo kubo nabuphi ubume obusisangqa kubandakanywe iindawo zezangqa ezinganeno kumaqondo angama- 360Â°. Ufikelelo lwama-80% - 90% omhlaba oskwere lunako ukuba khona. Ipesenti yommandla onkcenkceshwayo kwimigama eyahluka-hlukileyo yesazulu esijikelezwayo apho isangqa esisesona singaphakathi siqulethe ama-25% kuphela endawo epheleleyo enkcenkceshwayo. Kubalulekile ukuqonda ukuba ama-75% endawo enezityalo afumaneka kwisiqingatha esingaphandle somgama osisangqa.



Ibhekile yokunkcenkcesha:

Kurhaxa izixokelelwano zeengcambu zezityalo kuthinteleke umoya kwaye kukhuthaza nezifo;

Kukhukulisa izondlo ngakumbi i-nitrogen ukuba ziye ezantsi kommandla weengcambu;

Kuthumela izondlo emanzini angaphantsi komhlaba;

Kunciphisa ukukhula kweengcambu ngokupholisa umhlaba;

Kubanga ukuxinga kwamanzi nokwakheka kwetyuwa kummandla weengcambu;

Kuthoba umgangatho wesityalo kunye nesivuno;

Kumosha amanzi, amandla nemali.



Abavelisi nabaphathi bomsebenzi wokunkcenkcesha abalandela ngoqwalaselo amanqanaba okufuma komhlaba basandisa kakhulu isakhono sawo sokulondoloza amanzi namandla, benza izivuno zezityalo ezininzi kangangoko kufanelekile kwaye kuthinteleka ukhukuliseko lomhlaba nokungcoliseka kwamanzi. Ulawulo lokunkcenkcesha lubandakanya ulondolozo lwemo efanelekileyo engqonge ukulinywa kwezityalo, ngakumbi ngokuthintela imihlaba ukuba ingabi manzi kakhulu kwaye ingomi kakhulu. Akukho mntu ufanele ukwazi kangangokuba usazi ngamasimi akho, izityalo nokunkcenkcesha.



Ukusebenzisa ngendlela efanelekileyo

Isazulu esijikelezwayo sisixhobo esikhulu sokugalela amanzi kwizityalo, kodwa xa singalawula kakuhle sinako ukusilela, njengaso nasiphi isixokelelwano sokunkcenkcesha. Ngezantsi kukho izinto ezimbalwa ezinokuqwalaselwa malunga nolawulo.

Izazulu ezijikelezwayo zinika inguqunguquko eninzi kwaye zisetyenziswa ngempumelelo enkulu ekuntshulisweni kwezityalo, ekunikweni kwezibulali-lukhula isakhono, ekufakweni kwezibulali-zinambuzane, izibulali zokhula nezibulali zomngundo ziphinda zisetyenziselwe ukunikwa kwezityalo izichumiso ze-nitrogen ngokweemfuno zazo. Isazulu esijikelezwayo sinesakhono esingafane nezinye sokufaka iintwana zamanzi ngokukhawuleza okuthe chatha. Xa umlimi engena kwizazulu ezijikelezwayo, makaqonde ukuba indlela ankcenkcesha ngayo kufuneka iguquke. Endaweni yokufaka i-1,5 ukuya kwi- 2,0 yeeintshi ngokufakela ngokunye, kusenokuba kokona okulungileyo ukufaka eso sixa ngokwamagcuntswana amabini ukuya kwamathathu ahamba ngokwahlukana. Ukuzama ukufaka amanzi amaninzi ngexesha elinye kunokuba nesiphumo seengxaki zokuqengqelekela kwawo okunganqwenelekiyo kwamanye amasimi nemizila yamavili.

Kwakhona kubalulekile ukukhumbula ukuba umlimi ulawula amanzi kummandla wengcambu. Ukuba umlimi uhleli ithuba elide phambi kokuba ankcenkceshele, kuba nzima kumaxa athile ukuba akwazi ukunqanda inkxwaleko yezityalo. Oku kunokuba yingxaki malunga nabalimi abangazange bankcenkceshe kwithuba langaphambili, njengoko bengaqondi ukuba kuthaha ithuba elide ukwenza imimangaliso ukususela ngexesha lokuqalisa. Musa ukoyika ukubuyela kwisazulu esijikelezwayo, oko kunako ukuba nembuyiselo enkulu.

Kumaxa amaninzi, kukwakho ithuba lokulondoloza amanzi ngenxa yesicwangciso esilungileyo sokunkcenkcesha. Njengalo naluphi uhlobo lwesixokelelwano sokunkcenkcesha, kubalulekile ukulandela ngoqwalaselo ukufuma okusemhlabeni ukuze amanzi afakwe kuphela xa efuneka. Oku kungaba nesiphumo sokugcineka kwamanzi namandla ngalo lonke ixesha lokukhulisa.



Isicwangciso solondolozo

Isazulu esijikelezwayo silulwandiso-mali olukhulu kwaye njengoko sigxunyekwa emasimini singagcinwa kwishedi yoomatshini, maxa wambi abalimi bakholisa ukulibala ngolondolozo lwaso olusisiseko abanokucinga ngalo. Ukuba uyazenzela ngokwakho, nazi iingongoma ezimbalwa ezibalulekileyo onokucinga ngazo.



Emva konyaka wokuqala wokusebenzisa

Khupha ioyile uze ufake enye kuzo zonke ii-gearboxes zamavili okuqhuba nakwii-gearboxes zokuqhuba ezisesizikithini. Qiniseka ukuba usebenzisa ioyile yomenzi. Tshintsha ioyile kwii-gearboxes qho kunyaka wesithathu obona buncinci emva koku, phantsi kweemeko zokusebenza ngokwesiqhelo. Ukuba umlimi usebenzisa umatshini kwiiyure ezingphezulu kwezili-1 000 ngonyaka, ngoko ke tshintsha ioyile kwii-gearboxes qho ngonyaka okanye qho emva konyaka omnye.



Qho ngonyaka

Qwalasela umoya kuwo onke amavili uze uwampompe ngenjongo yokulungisa uxinzelelo xa kufuneka oko;

Khupha nawaphi amanzi kwii-gearboxes uze uphinde uzizalise ngeoyile efanelekileyo;

Faka igrisi kwikhonkco lendawo ejikelezwayo;

Qwalasela ukuze uqinisekise ukuba onke amakhaka entsimbi yokuqhuba naweU-joint ukuba ahleli endaweni

yawo; kwaye

Qwalasela isithiyiseli sesanti ukuqinisekisa ukuba isanti ayicukani. Khucula ukuba kukho imfuneko.



Phambi kwexesha lonyaka

Qwalasela yonke imilomo yokutshiza ngexesha lokuqalisa ukuqinisekisa ukuba itshiza kakuhle: kananjalo

Qinisekisa ukuba isixhobo sibekwe kakuhle phantsi.



Ekupheleni kwexesha lonyaka

Khupha indawo ejikelezwayo nayo yonke imidibaniso yamanzi ukuze ijikelezwe.

Kubalulekile ukukhumbula ukuba ixesha lokubeka phantsi izixhobo ngexesha lonyaka lokunkcenkcesha lisenokukubeka emngciphekweni maxa wambi. Kufuneka uqwalasele ulondolozo lwesazulu esijikelezwayo sakho njengolubaluleke okweenkqubo zolondolozo zeetrektara, izixhobo zokutyala, nezixhobo zokuvuna.

<fn>PulaImvula.Plan(maize).2010-10-13.xh.txt</fn>
Plan (Maize) Xhosa
Yenza izicwangciso kwaye yiba soloko uzibona njengengcali
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongezwa kwexabiso
Byline: NguJenny Mathews, usihlalo weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA
Eli nqaku ligqaliselwe ekukhuthazeni umlimi ngamnye okwinkqubo yokufuna umhlaba kodwa likwabalulekile nakwabo bethu asele benawo umhlaba ukuba sisoloko siqwalasela imeko yethu senze uhlalutyo malunga nokuphila kwethuba elide kweefama zethu njengeshishini.
Ubunini bomhlaba sebungumbandela okhokelwa ziimvakalelo kwaye sebusetyenziswa njengeqonga lomdlalo wamanqindi kwezopolitiko. Nangona kunjalo, umlimi oza kuphumelela xa lufumaneka ufikelelo emhlabeni nokuba kungayiphi indlela, uya kuba ngumlimi olandela indlela yobungcali ngokuhlalutya ngeliso elibukhali yonke imibandela ekuxoxwe ngayo ngezantsi.
Iintsilelo zokubuyiselwa komhlaba - chonga ithuba kummandla wentengiso
Yinyaniso ukuba nangona kukho ilifu lokubhideka nokunganeliseki elijikeleza umba wokubuyiselwa komhlaba kwinqanaba lomndilili, iifama ezininzi sezithengwe ngempumelelo ngokwesiseko somthengi onolangazelelo nomthengisi onolangazelelo kanti ikwayinyaniso into yokuba zezithile kuphela kwezo fama ezigqithiselwe kwiindlalifa ezichongeke njengeziwufumeneyo umhlaba. Abo bethu abaqwalasele le nkqubo yokugqithiselwa komhlaba kodwa abangenamandla egunya sisenemibuzo emininzi malunga nemiqathango yokukhetha esetyenziselwa ukuchonga iindlalifa. Kaninzi sizivile iindaba ezichulumancisayo zokufunyanwa komhlaba, kodwa kuthe kungekomi ne-inki ebhale loo ngxelo ephepheni sabe sesifunda ezinye iindaba zokusilela okuyimbuqe kwayo yona loo "projekthi"!
NgoMatshi 2010, uMphathiswa woPhuhliso lwaseMaphandleni nezeMihlaba, uGugile Nkwinti, uvumile ukuba iinkqubo zikarhulumente zokubuyiselwa komhlaba azikwazanga ukuphumelela ngokunjalo nokuba iindlalifa ezininzi zisilele ekuzuzeni impumelelo yorhwebo emhlabeni wazo wokufama. Le ngxaki isisothuso esingqale kumgaqo-nkqubo karhulumente wokubuyiselwa komhlaba ojoliswe ekugqithiselweni komhlaba wokulima ongama-30% kubalimi abamnyama ngowama-2014. Enyanisweni oku lilishwa leshwangusha! Bonke abadlali beendima baseGrain South Africa nakwiTyathanga leXabiso loKutya okuZiinkozo (Grain Value Chain) ngokubanzi bakholelwa ngokungagungqiyo ukuba ugqithiselo lomhlaba olungenamagingxi-gingxi nolunempumelelo lubaluleke kakhulu kuzinzo lwethuba elide nakwimpumelelo yezolimo nokuba lusisitshixo ekuqinisekisweni kokhuseleko lokutya phakathi kwesizwe sethu.
Umceli-mngeni kukufumana iindlalifa ezifanelekileyo - yiba sisisombululo
Kunzima ukwazi ukuba ingaba abo banikwe umsebenzi wolwabiwo ngokutsha komhlaba bahlalutye baza bachonga iindlalifa ezifanelekileyo na. Kufuneka sikholwe ukuba ngaphaya kokufakana ngokubuqhinga bokwazana emsebenzini nokusebenzisa umkhethe kuya kubakho inkqubo yokuphatha abantu bonke ngokufanayo nenako ukusebenziseka kwaye ilawulwe ngengqiqo efanelekileyo kusenzelwa ubulungisa esizweni kunye nokubuyiselwa komhlaba okufanelekileyo. Kulapho ke umlimi oyingcali yenene nonomnqweno wokuthembeka emsebenzini wokuba ngumlimi ngentliiziyo nangomphefumlo wakhe wonke anokuzilungiselela ngokwakhe. Abantu abanephupha lokwenza umsebenzi wokulima emhlabeni ongowabo nabanethemba lokuzuza okuthile kumgaqo-nkqubo wokubuyiselwa komhlaba wethuba langoku, mabazilungiselele ngenkqubo enobugoci-goci yokwenza izicwangciso ezicingisiswe kakuhle. Mabakwazi ukuphembelela ukuzithemba kwabo ngelinge lokuphumelela njengabalimi abatsha. Okwenzeka kaninzi kukuba abahlala ethembeni basuke bathembele kwintlantsi yethamsanqa kunokuzityhala ukuba babe ziingcali ezisebenza nzima ukwenza izicwangciso nokuzilungiselela kubunini obunokufumaneka bomhlaba ongowabo ngenye imini.
Umlimi ngusomashishini - zilungiselele, yiba yingcali
Uluvo ngalunye ngeshishini luqala ukuphila kanye njengembewu - equlethwe yaza ywachazwa kwisicwangciso seshishini. Akukho nalinye ilinge lobuchwepheshe lokuqalisa okanye lokwandisa ishishini elinokuqala ngaphandle kwabaxhasi nababolekisi bemali kanti isicwangciso seshishini sisixhobo esizele iinyaniso namanani amele umyalezo wokuthundeza umyalezo wesizathu sokuba "iphupha" lakho likufanele ukunikwa inkxaso ukuze libe yimfezeko yenene! Sesi sicwangciso seshishini esimela wena njengengcali eneenjongo ezinako ukusebenza kwaye sikwenza ukuba uthembeke kuba sichaza amanyathelo oza kuwathatha ukuba ufikelele kwezo njongo. Isicwangciso seshishini siya kubandakanya imiba ephambili etyhila ingqiqo yakho ngamathuba eshishini kwaye siya kunika iinjongo zethuba elifutshane nezethuba elide ngoko ke kufuneka unike ithuba lexesha lobukho beshishini kwizicwangciso zakho. Indlela yobungcali oyisebenzisayo iya kubonisa ukuba uziqhelanisile nommandla owundululayo wentengiso yakho kubandakanywa uqwalaselo lwawo onke amathuba nemiqobo ekhoyo. Ewe ke, kuba sukuba ufuna ukwanelisa abaxhasi onokubafumana, uza kugxininisa kwicala leemfezeko zamandla njengomlimi onolwazi nothando olushushu kunye nenkxaso eyimfuneko evela kwabanye abalimi nakwezinye iingcali kumsebenzi wothungelwano lokulima.
Isicwangciso ngasinye seshishini lomsebenzi wokufama sifuna ukuvavanywa nkalo zonke zefama njengeshishini elinye. Isicwangciso masibandakanye isimo seemali njengohlahlo lwabiwo-mali nezandiso zexesha elizayo. Eli libakala elibaluleke kakhulu kwishishini ngakumbi kwimeko yogqithiselo lomhlaba lwethuba langoku, njengoko ingxaki echazwa qho kukuba urhulumente unika umhlaba kwiindlalifa akugqiba athi shwaka eshiya abantu abangazilungiselelanga nabangaxhotyiswanga bengafumani nkxaso malunga nokubekwa iliso ukuze bafumane ukukhokelwa, uphuhliso lwezakhono zobuchule okanye iimali-mboleko zemveliso. Kona ukufumana isipho somhlaba ngummangaliso, luchulumanco...kodwa! Umntu weenjongo ezisebenzayo uzilungiselela kakuhle kwaye uyazi ukuba onke amaphupha afuna igalelo lemali ukuze abe ngamaphupha afezekayo naqhuba ixesha elide. Nabani unako ukutyala imbewu emhlabeni...kodwa asinguye wonke onokuyikhulisa ukuze ithwale isiqhamo! Zimisele ukucela uncedo ukuqinisekisa ukuba iinkxaso-mali zakho zinako ukwenzeka kwaye uzithembile ngokuthi uyakwazi ekufuneka ukwenzile ukuze ilinge lakho lefama lisebenze.
Izakhelo ezisisiseko zesicwangciso seshishini - yenza okunokwenzeka
Isicwangciso sakho seshishini kufuneka:
Sichaze isindululo sakho sokwenza ishishini lakho elisaqalayo malunga nomsebenzi wokufama.
Salathe amava akho kananjalo sicacise ukuthembeka kwakho ngokunika izizathu zokuba kutheni inguwe umlingwa ofanelekileyo.
Sibonise ukuba uwuqwalasele umcimbi womhlaba osowunawo, imozulu yethuba langoku kwintsimi yakho ojolise kuyo kananjalo uwachongile namathuba okuthengisa nawommandla wentengiso.
Simisele iinjongo zakho nokuchonga iingxaki ezinokubakho ezinokuba ngumqobo othintela impumelelo yeshishini lakho elisaqalayo.
Ukuthengisa
Ngokuqinisekileyo lo ngumcimbi ofuna ukuqwalaselwa ngeliso elibukhali ngumlimi ngamnye kwaye ngumceli-mngeni oxhalabisayo kumaxesha angoku apho abalimi bafumana ukhutshiswano lwabalimi abasehlabathini nabakude ngeemayili ezingamawaka-waka! Abalimi kufuneka babukele imimandla yentengiso yonke imihla kanti maxa wambi benze izigqibo ngokuthengisa isivuno sabo naxa izityalo zabo zisengamagatyana asathambileyo aluhlaza emasimini! Isicwangciso sokuthengisa esicacileyo masisoloko sikhapha inkqubo yemveliso kuba akulunganga ukukhulisa isityalo ongenakufumana bathengi ngaso abazimiseleyo ukuhlawula amaxabiso aya kuqinisekisa ukuba onke amalinge akho okukhulisa aya kuzuzela ishishini lakho inzuzo efanelekileyo ebonisa inkqubela.
Isicwangciso semali
Abanye babalimi abatsha banethamsanqa lokunikwa imiqathango encomeka gqitha yokugqithiselwa komhlaba kodwa eminye imibandela efuna ukuqwalaselwa xa kulungiswa iingxelo zemali yile;
Iindleko zokufumana izixhobo nokhuselo olwenzelwa iindleko zolondolozo.
Iindleko zerente.
Iindleko zegalelo lokutyala isityalo sakho sokuqala.
Imivuzo neentlawulo.
Iindleko zohambo neendleko zamafutha okubasela.
A contractor's costs should be a part of your calculations if you decide that it's best not to invest in all the necessary machinery at once.
A key aspect to your financial plan will be a cash flow statement and this is usually done with the help of a professional book keeper or bank advisor.
<fn>PulaImvula.Planning(maize).2011-06-07.xh.txt</fn>
Planning (Maize) isiXhosa
Isicwangciso esingaphelelanga sibhetele kunesingekhoyo
Folio strap: Ulawulo
Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho ebhalwe nguMarius Greyling ngoLawulo lweeFama ukwenzela Iinzuzo
Ukuze ishishini libe nempumelelo, kufuneka lilawulwe kakuhle. Sibalulekile kakhulu isicwangciso esilungileyo kuba sisiseko apho yonke eminye imisebenzi yolawulo imiselwa khona.
Ukulawula ngendlela elungileyo kuthetha ukuba imisebenzi emine yolawulo - ukwenza izicwangciso, ukwenza ulungiselelo, ukuphumeza nokuqwalasela mayenziwe kakuhle, umsebenzi ngamnye ufumane ingqalelo eyimfuneko ukuze ishishini ligcinwe lisebenza kakuhle kwixesha leminyaka ngenjongo yokumisela iinjongo, ezifana nokwenza inzuzo.
Ukwenza izicwangciso ngokuqinisekileyo makube ngowona msebenzi ubaluleke kakhulu womlimi njengoko kusisiseko apho yonke imisebenzi yakhe yokufama isekwa khona. Ukwenza izicwangciso kunokuchazwa njengokuqikelela imisebenzi yexesha elizayo eyimfuneko ekuzuzweni kweenjongo ezithile zeshishini nokubalula imisebenzi kuyilo oluthile (izicwangciso) lokuphumeza loo misebenzi.
Kaninzi kucingeleka ukuba umntu akanakwenza isicwangciso esisiso kwimeko yokufama ngenxa yokuba umsebenzi wokufama uphenjelelwa ziimeko ezingenakuqinisekiswa nomngcipheko, ofana neemeko zemozulu, izifo, inkxaso kunye nokungazinzi kwamaxabiso amagalelo naweemveliso. Imingcipheko elolo hlobo nezimo ngezimo iphathelene nemveliso kwezolimo kunjalo nje ayinakuphikiswa kwaye ingumceli-mngeni ngokuphathelene nezicwangciso kwishishini lokufama. Nangona kunjalo, isicwangciso esingaphelelanga sibhetele kunesingekhoyo. Kucetyiswa ukwenza isicwangciso ngokomyinge wonyaka nokulungelelanisa izicwangciso xa kunokubakho iimeko ebezingacingelekanga phakathi enyakeni.
Xa kusenziwa isicwangciso kufuneka kuthathelwe ingqalelo kokulandelayo:
Kufuneka kwenziwe ntoni?
Kufuneka yenziwe phi?
Kufuneka yenziwe nini?
Makwenziwe kangakanani?
Mayenziwe njani?
Ukwenza izicwangciso
Ukwenza izicwangciso kufuna ukuba izicwangciso zibalulwe ngokuzibhala kwaye kufuneka ukuqeqesheka. Umntu makazenze aphinde azenze zide zibe sisiqhelo. Ukwenza izicwangciso kusenokuba kwincwadi yeziganeko zemihla ngemihla, ebhodini yohlobo oluthile, ekhompyutheni okanye kwenye into. Ngokuya usenza izicwangciso ngale ndlela ziya ngokuba yinto ekhoyo nenako ukwenzeka kuba zisekwe kumava nakulwazi lwethuba elidlulileyo.
Ukwenza izicwangciso kukholisa ukusekwa nokwenziwa ngokwexesha lonyaka ngamnye. Okuza kwenziwa kunyaka ozayo efama. Nangona kunjalo kufuneka sibe khona isicwangciso sethuba elide esisekwe kokuza kuveliswa kwithuba lexesha elide.
Isicwangciso sethuba elide
Esi sisicwangciso esibanzi kakhulu esalatha okucwangciselweyo okuza kuveliswa efama kwithuba elide - ukufikelela kwiminyaka emihlanu okanye nangaphezulu. Umzekelo, ukwenza isicwangciso sokuvelisa iihektare ezingama-500 zezityalo zemali esesandleni ngonyaka ngamnye, ukuvelisa inyama esuka endle nokuvelisa iinkuku zenyama.
Ukwenza isicwangciso sonyaka ngamnye
Isicwangciso sonyaka ngamnye masibe namacandelo amabini obona buncinci adweliswe ngezantsi:
Isicwangciso jikelele
Ngokubanzi oku kufanele ukwalatha inyathelo jikelele elifanele ukugqitywa kunyaka ozayo elifana nokupeyinta isakhiwo esithile, ukufaka isibiyeli esitsha, ukulondoloza izibiyeli, ukuthenga elinye ikhuba, izifundo/iintsuku zamafama ekuza kuyiwa kuzo nezinye izinto.
Isicwangciso/Izicwangciso ngeeemveliso
Okuza kuveliswa ncam ngonyaka uphelele, ingakanani, njani kwaye imveliso nganye iza kuthengiswa njani. Isicwangciso sonyaka ngamnye wama-2010/2011 masibandakanye imisebenzi elandelayo yemveliso, umzekelo:
Ukulima iihektare ezingama-400 zombona otyheli ukwenzela imveliso yefama, intsalela iza kuthengiswa ngokobhambathiso kwindawo yokugcina isondlo.
Ukulima iihektare ezili-100 zikajongilanga, emazithengiswe ngobhambathiso ngalunye.
Ukuvelisa ama-200 eenkatyana zeenkomo zenyama ezineenyanga ezingama-20 ubudala endle neziza kuthengiswa kuBhaza-bhaza weVenkile iYYY.
Ukuvelisa iinkuku zenyama ezingama-40 000 ngenyanga nganye eziza kuthengiswa eXXX Chicken Wholesalers.
Isicwangciso kufuneka sibandakanye imisebenzi ngokubanzi, umzekelo:
Ukupeyinta indawo yokusebenzela nesitora seetrektara.
Ukwakha idama kwikampu ye-9.
Ukukhanda nokugcina zonke izibiyeli.
Isicwangciso senyanga nganye
Ukususela kwisicwangciso sonyaka - isicwangciso ngokubanzi neseemveliso - kunokuhlanganiselwa isicwangciso senyanga nganye. Umzekelo isicwangciso seNyanga sikaMeyi 2011 sinokuma ngolu hlobo:
Ngokubanzi - ukupeyinta indawo yokusebenzela nesitora seetrektara.
Isicwangciso seemveliso - malunga nombona kuhlolwa onke amasimi ukuze ngojongilanga kuvunwe iihektare ezili-100.
Iinkomo - zonke izilwanyana zinikwa isikhothwa sasebusika, onke amathole anikwa isondlo esinabayo, kulunyulwa amathole okuqala, kuqikelelwa ubunzima bawo kuze kuphawulwe onke amathole, amathole anikwa ithamo lechiza elinguzifo-zonke kwaye kufunyaniswa ubunzima bemizimba yazo zonke izilwanyana.
Iinkuku zenyama - kwenziwa yonke imisebenzi yemihla ngemihla, thengisa indlu yesibini uze ulungise indlu yesithathu ukwenzela isicuku esitsha zamantshontsho.
Isicwangciso seveki nganye
Ekuqaleni kwenyanga izicwangciso zeveki, ngeveki nganye yenyanga ziyenziwa. Iziseko zezicwangiciso zeveki nganye zizicwangciso zenyanga, ngokubanzi nangokuphathelene nemveliso.
Isicwangciso sosuku (isicwangciso samanyathelo okanye isicwangciso sokusebenza)
Isicwangciso sokugqibela masibe sisicwangciso sosuku ngalunye ekupheleni kweveki engaphambili
nokwalatha ngeenkcukacha ezithe chatha okuza kwenziwa ngosuku ngalunye kwiveki elandelayo.
Umzekelo: Iveki 9 - 13 Meyi 2011. (Isicwangciso seveki nganye nosuku ngalunye sihlanganiselwe
kwitheyibhile1).
Itheyibhile 1:
Umbona
Ujongilanga
Iinkomo
Iinkuku zenyama
Ngokubanzi
NgoMvulo 09
Ukuhlola intsimi yesihlanu
Ukuvuna iihektare ezilishumi zentsimi yesithathu
Ukuqwalasela iinkomo.
Ukuqwalasela isikhothwa sasebusika, isondlo esandayo.
Ukulumla, ukuphawula, ukunika ithamo, ukulinganisa ubunzima bamathole ali-100.
Ukulungisa indlu yesithathu.
Imisebenzi yemihla ngemihla indlu yokuqala neyesibini.
Ukupeyinta indawo yokusebenzela
NgoLwesibini10
Ukuhlola intsimi yesithandathu
Ukuvuna iihektare ezilishumi zentsimi yesithathu
Ukuqwalasela iinkomo.
Ukuqwalasela isikhothwa sasebusika, isondlo esandayo.
Ukulumla, ukuphawula, ukunika ithamo, ukulinganisa ubunzima bamathole ali-100.
Ukulungisa indlu yesithathu.
Imisebenzi yemihla ngemihla indlu yokuqala neyesibini.
Ukupeyinta indawo yokusebenzela
NgoLwesithathu 11
Ukuhlola intsimi yesixhenxe
Ukuvuna iihektare ezilishumi zentsimi yesine
Ukuqwalasela iinkomo.
Ukuqwalasela isikhothwa sasebusika, isidlo esandayod.
Ukucoca iziphathi zamanzi ezilishumi.
Ukulungisa indlu yesithathu.
Imisebenzi yemihla ngemihla indlu yokuqala neyesibini.
Ukupeyinta indawo yokusebenzela
NgoLwesine 12
Ukuhlola intsimi yesibhozo
Ukuvuna iihektare ezilishumi zentsimi yesine
Ukuqwalasela iinkomo..
Ukuqwalasela isikhothwa sasebusika, ukuqwalasela isidlo esandayoreep feed.
Ukucoca zonke iziphathi zamanzi.
Ukulungisa indlu yesithathu.
Imisebenzi yemihla ngemihla indlu yokuqala neyesibini.
Ukupeyinta indawo yokusebenzela
NgoLwesihlanu 13
Ukuhlola intsimi yethoba
Ukuvuna iihektare ezilishumi zentsimi yesine
Ukuqwalasela iinkomo.
Ukuqwalasela isikhothwa sasebusika, isidlo esandayo.
Ukukhanda isango lesibaya.
Ukulungisa indlu yesithathu.
Imisebenzi yemihla ngemihla indlu yokuqala neyesibini.
Ukupeyinta indawo yokusebenzela
(Ifanele ukugqitywa namhla).
Xa lilifutshane ithuba lesicwangciso makufakwe iinkcukacha ezithe chatha. Kwakhona khumbula ukuba izicwangciso azikwazi kungaguquki, ngakumbi kwishishini lokufama. Zininzi iziganeko ebezingabonakali ngaphambili, ezifana nemililo yasethafeni, ukwaphuka kwezinto, ukugula nezinye izinto.
Ukwenza izicwangciso njengomsebenzi wolawulo usisiseko sokwenza ulungiselelo nokuphumeza okuza kuxoxwa kwinqaku lexesha elizayo. Ngaphandle kokwenziwa kwezicwangciso kwakhona akusayi kubakho lawulo lufanelekileyo kuba ukwenza izicwangciso kulinyathelo lokuqala emsebenzini wolawulo ngokumisela imigangatho eyimfuneko yolawulo.
Ngethuba lokwenza izicwangciso nakwelokwenza ulungiselelo, ukuphumeza nokuqwalasela umphathi kufuneka azinikele kweminye imisebenzi yolawulo efana nobunkokeli, unxibelelwano, ukukhuthaza, ukwaba imisebenzi, ukuququzelela, ukwenza izigqibo nokugcina ingqeqesho. Umda wobandakanyo kule misebenzi uya kuqikelelwa ngobukhulu beshishini.
<fn>PulaImvula.Planning(wheat).2011-03-14.xh.txt</fn>
Ukwenza izicwangciso (Wheat) IsiXhosa
Ukwenza izicwangciso zexesha elilandelayo lengqolowa
Imiyalelo:
Folio strap:
Byline: Eli nqaku libhalwe ngowayesakuba ngumlimi
Msinyane emva kokuvuna isityalo sakho sengqolowa sango-2010 makuqalise izicwangciso ezineenkcukacha ezipheleleyo zexesha lonyaka elizayo. Eli lithuba elihle lokuqwalasela okwenzeke kunyaka ophelileyo nelokuvavanya imibandela ngemibandela yolawulo neyemveliso yesityalo edlale indima ekufumaniseni umgangatho wasekugqibeleni nowesivuno sesityalo.
Ukuba iingxelo zembali azigcinwanga malunga nentsimi nganye, ngoku lixesha elihle lokusebenzisa iinkcukacha zonyaka ophelileyo ukuze uqalise inkqubo yokugcina iingxelo.
Ukuba isicwangciso seshishini, kubandakanywa ukwenziwa kwezicwangciso zomda ombaxa ngesityalo ngasinye, sasenziwe kunyaka ophelileyo, izixa eziphathekayo ezazisetyenzisiwe ngokunjalo neendleko zazo mazithelekiswe ngokuqaphela uhlahlo lwabiwo-mali lwentsusa. Imibandela ephembelela mhlawumbi amagalelo ezinto eziphathekayo nezoqoqosho ngokunjalo neemeko zemozulu ezibe neempembelelo kwimpumelelo okanye kwintsilelo yesityalo esithile zinokuqatshelwa zandule ukuhlalutyelwa inguquko okanye ukuphembelela impucuko.
Iingxelo
Iingxelo ezisisiseko semiba elandelayo yezinto eziphathekayo malunga namasimi mazigcinwe kwaye zihlaziywe qho ngonyaka ngamnye: igama lefama, ummandla wefama, indawo iphelele, iindawo zomhlaba olimekayo, amadlelo okutyisa impahla, amadlelo aphuculiweyo, ukunkcenkceshela, umzi, iishedi zefama nezakhiwo.
Intsimi nganye kwifama nganye mayibekwe iliso malunga namagalelo alandelayo ezinto eziphathekayo: indawo yentsimi ubunzulu bomhlaba, uhlobo lomhlaba, ukuchuma komhlaba, iinguquko zesimo kwiminyaka ngeminyaka. (Ukuba ziyafumaneka kwiziphumo zovavanyo lomhlaba), kwimijikeleziso yezityalo nakwizicwangciso zokujikeleziswa kwezityalo, isityalo esilinywe mva kubandakanywa nemihla yokulima, izityalo eziyimihlanganiselwa, izixa zokutyalwa kwembewu, imvula eqhelekileyo, imvula efunyenwe ngethuba lefusi phambi kokutyalwa kwesityalo ngasinye, imvula efunyenwe ngethuba lokukhulisa, ukutshatyalaliswa kokhula okusetyenzisiweyo (kubandakanywa iintlobo zemichiza nezantya zokuyifaka eziphunyeziweyo neziphumo zakho), izibulali-zinambuzane ezisetyenzisiweyo neziphumo zazo, isivuno sesityalo nomgangatho.
Iindleko zezichumiso zezinye zeendleko ezinkulu zamagalelo angqalileyo kwinkqubo yokulima izityalo. Ukusetyenziswa okuncomekayo kwenkqubo yesichumiso ecwangciselweyo kwixesha ngalinye kumaxesha alandelelanayo onyaka kuya kubonisa imveliso yezona zivuno ziphezulu zifanelekileyo. Kubalulekile ukusazi isimo somhlaba wakho ngakumbi emva kwesivuno esiphezulu sezityalo nasemva kwemvula egqithisileyo efunyenwe kwiindawo ezithile enokuba ikhukulise izondlo zezityalo eziliqela ezibalulekileyo. Ukuvela kwebala elityheli ngenxa yokunqongophala kwe-nitrogen ne-sulphur kuye kwacaca kwimimandla yokufama eliqela kwixesha lonyaka elidlulileyo. Ngokuphathelene nomyinge wesityalo ongasentla ubungakanani bezondlo ezisusiweyo mabubuyiselwe ngezinye ezifakwayo ukuqinisekisa ukuba isityalo esilandelayo sinako ukufikelela kwizivuno ezilindelekileyo. Ngengqalelo yalo mbandela, makuthathwe iisampulu zomhlaba kwintsimi nganye yengqolowa eza kusetyenziselwa imveliso ize ithunyelwe ngenjongo yohlalutyo.
Ukuthathwa kweesampulu zomhlaba nokuvavanywa komhlaba
Makuthathwe amanyathelo aliqela ukuqinisekisa ukuba inkqubo yokufaka ikalika nokuvavanya izichumiso ifanele umsebenzi wakho wokufama. La manyathelo abandakanya ukuqokelelwa nokukhathalelwa kweesampulu zomhlaba, iinkqubo zovavanyo ezifanelekileyo, izikhokelo eziphandwe ngocoselelo zokutolika iziphumo, uphuhliso lweengcebiso ngezixa zezondlo ezichanekileyo kunye nonxulumaniso lweemfuneko zezondlo zezityalo ezicetyiswayo nenkqubo yolawulo lwezondlo iphelele.
Ukuqokelelwa kweesampulu zomhlaba
Injongo yokuvavanya umhlaba kukuqikelela isakhono somhlaba sokunikela ngezondlo ezifunwa zizityalo ezikhulayo nokufumanisa ngoxilongo naziphi iingxaki zomhlaba ezinokuthintela ukukhula nokuphuhla kwezityalo okuncomekayo. Xa kuthethwa gabalala, izityalo zixhomekeke ngakumbi kwizondlo ezikwizichumiso ngokokwanda kwamanqanaba ovavanyo lomhlaba. Uvavanyo lomhlaba oluphathelene nesiqulatho sodongwe nalo luvumela imilinganiselo echanekileyo yemichiza ezizitshabalalisi zokhula kwinkqubo yokutshatyalaliswa kokhula.
Kubalulekile ukuthatha isampulu kwintsimi nganye. Umhlaba wobukhulu behektare onobunzulu be-15 cm unobunzima obumalunga neetoni ezingama-2 400 ngokokuxhomekeka kubunzulu bokulima, uqukaniselo lwamatye nentlabathi kunye nokugangatheka. Ekugqibeleni isampulu ethunyelwa elabhoratri inokuba nobunzima be-0,5 yekhilogram kanti kuyo ligcuntswana nje lee-gram kuphela elinokuhlalutywa. Kubalulekile ke ngoko ukukhetha ecaleni amasimi anobunzulu bomhlaba obahluka-hlukileyo neentlobo zomhlaba ezahluka-hlukileyo kunye neendawo ezithile ezisemasimini ezingeyonxenye yentsimi epheleleyo. Isesisithethe ukuba abalimi bafake isichumiso ngokwezixa ezilinganiswe kwibloko iphelele yentsimi ngaphandle kokuba kufakwe isixhobo sokuncedisa ngokulandela umzila esifana ne-GPS naxa kusetyenziswa izixhobo ezingafaniyo zokufaka izichumiso eziqhotyoshelwe kwisixhobo sokutyala.
Akutshiwo ukuba uvavanyo lubhetele kunesampulu eqokelelwe entsimini. Khumbula ukuba kukho umahluko ohamba ufumaneka phakathi kweendawo ezahluka-hlukileyo zamasimi. Kwixesha elidlulileyo isampulu eqokelelwe rhoqo emva kweehektare ezilishumi zebloko yentsimi bezibonwa njengezaneleyo. Nangona kunjalo, kucetyiswa ukuthenga okanye ukuboleka isixhobo sokugqobhoza (i-auger) ukuze uhambe ngokwesimbo samajiko-jiko kuyo yonke intsimi ukusuka phezulu ukuya ezantsi, ube nabantu ababini omnye aphathe ingxowa ngesampulu nganye kwaye uthathe kwingxam yobunzulu obuphakathi kwe-15 nama-20 cm kodwa bungabi ngaphezu kwama-20 cm.
Ibhokisi yesampulu mayiphawulwe kakuhle ngenombolo yentsimi, igama, idilesi yefama, iinombolo zoqhagamshelwano nomhla wokuthathwa kwesampulu ukuthintela nakuphi ukubhidaniseka okunokubakhona elabhoratri. Kubhetele ukuwenza wonke lo msebenzi ugqitywe entsimini ukuze kungabikho kubhidaniswa kweesampulu okwenziwayo. Iisampulu zomhlaba mazingaqokelelwa kwiindawo ezingezizo ezifana nephondo lomhlaba olungena elwandle, emiseleni efileyo, kwiindawo zokugcina ifula endala evundisiweyo, kwiindulana ezisezantsi okanye kwiindawo ezikhukulisekileyo.
Ngoku bubuchule obunokwenzeka ukusebenzisa iiNkqubo Jikelele zokuBona iNdawo ekuYo iNto (Global Positioning Systems) ukuchonga iindawo ezikwisixokelelwano se-grid kumgama we-0,5 ukuya kowe-4 yeemitha kwiincam zokunqamleza kwisixokelelwano se-grid okanye ngokusasazeka kweesampulu kwisixokelelwano se-grid. Iisampulu ke zinokuthelekiswa kumaxesha ngamaxesha kwixesha elizayo kwaye iinguquko ezahluka-hlukeneyo kwimiba ephathelene nokuchuma komhlaba zinokubekwa iliso ethubeni. Iziphumo zeenkcukacha zinokufikeleleka ngeNkqubo yoLwazi loMhlaba (Ground Information System - GIS) ukuze kufumaneke itshati yebala elicolekileyo yentsimi ebonisa i-pH, i-calcium, i-magnesium, i-phosphate, i-sulphur, i-nitrogen, izondlo ezincinanana nezinye iiyantlukwano zovavanyo lomhlaba ezinika umbono wokwahluka-hluka okanye ububanzi bengxaki ethile yentsimi. Kwiindawo ezininzi izazulu ezijikelezwayo zibekwa iliso ngendlela ye-grid kwihektare ngokwesiseko sebloko nganye.
Isantya sokuthatha iisampulu
Elona xesha lifanelekileyo lokuthatha isampulu kuxa ukwazi ukuthatha ixesha lakho lokusebenza kakuhle, xa unako ukwenza izigqibo ngokubona izinto ngamehlo xa usahlula-hlula intsimi ngokweendawo ezifanayo zokuthatha iisampulu kwaye qho ngexesha elinye enyakeni kwiminyaka elandelelanayo emva kokuvuna okanye kwindawo enye phantsi kwenkqubo yokujikeleziswa kwezityalo. Kusoloko kuluncedo ukuthumela iisampulu ezifuna ukuhlalutywa kwiilabhoratri xa ingelo xesha lixakekileyo. Izicwangciso mazenziwe kuselithuba ukuze kucwangciselwe ishishini ngocoselelo nokuze kubekho ixesha elaneleyo lokubonisana nabacebisi ngokuphathelene nezichumiso.
Ukukhathalelwa kweesampulu
Qwalasela ukuba ingxowa nganye yesampulu iyichonga ngokucacileyo intsimi kunye nesampulu ngenombolo efana yodwa, nokuba iingxowa zivalwe kakuhle, azikho ebushushwini obugqithisileyo kwaye zibekwe endaweni epholileyo ukuze zithunyelwe elabhoratri kwangoko emva kokuba zithathwe njengezinako ukwenzeka.
Ukukhetha ilabhoratri
Khetha ilabhoratri evavanywa rhoqo nangokwendlela engenasicwangciso ngokuphathelene novavanyo lwemilinganiselo yesakhono somhlaba olwenziwa yimibutho ye-Agronomy (ezezifundo ngomhlaba). Eminye imibandela ofanele ukuyiqwalasela yile, iziphumo ezichanekileyo zohlalutyo, iindlela zovavanyo lomhlaba ezifanelekileyo, inkonzo elungileyo efana nokubuyelelwa apho kukrokrelwa khona iimpazamo, ixesha elifika msinyane lokuphinda kuqalwe ekuqaleni, isakhono sokubuyela kwiziphumo zovavanyo ngekhompyutha, iindleko zenkonzo, uthakazelelo lokuvula imijelo yonxibelelwano phakathi kwakho, umcebisi wakho okanye abasebenzi baselabhoratri. I-ARC (iBhunga loPhando kwezoLimo) eliseBethlehem liyazihlangabeza ezi mfuneko; kodwa ke xa kufuneka uvavanyo lwe-sulphur kufuneka kutyelelwe ezinye iilabhoratri.
Cela iimvavanyo ezifanele ifama yakho
Uninzi lweelabhoratri luneqela leemvavanyo ezisisiseko eziqhele ukwenziwa njengovavanyo oluqhelekileyo nezenziwa ngexabiso elincomeka kakhulu xa zithelekiswa noncedo lweziphumo zazo.
Nceda qiniseka ukuba uthatha iisampulu zomhlaba kuwo onke amasimi ocinga ukulima ingqolowa kuwo - khumbula kwakhona ukuqwalasela iqondo lobumuncu (pH) bomhlaba njengoko kusenokuba yimfuneko ukufaka ikalika phambi kokutyala.
<fn>PulaImvula.PlanningMaize.2010-02.xh.txt</fn>
Planning (Maize) IsiXhosa

Ukwenza isiCwangciso - sisitshixo sakho sokuphumelela emsebenzini wokuvelisa izityalo



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Akunakuze uvuke ngenye intsasa ube sowuthatha isigqibo sokutyala isityalo. Ukuvelisa izityalo zokurhweba kufuna amandla amakhulu okwenza isicwangciso. Le ilandelayo yimibuzo ekufuneka iphendulwe:



Ingaba kweli xesha lonyaka unesicwangciso sokutyala ntoni?

Kukho imibandela eliqela ekufuneka iqwalaselwe phambi kokuba uphendulwe lo mbuzo. Kufuneka ukwazi oku:

Imihla elindelekileyo yeqabaka.

Imvula elindelekileyo.

Ubunzulu bomhlaba.

Amanqanaba e-pH nokuzaliseka kwe-acid emhlabeni.

Ubukho bamagalelo emsebenzini wemveliso.



Imali uya kuyifumana phi?

Umsebenzi wokukhupha imveliso sowuduru kakhulu kanti iindleko zawo emhlabeni owomileyo zikummandla we-R5 000 ngehektare nganye. Ukuba umlimi ufuna ukuboleka imali yokutyala isityalo, ngoko ke kufuneka sibuze imibuzo elandelayo:

Ungasifaka phi isicelo semali-mboleko yemveliso?

Sithini isantya senzala esiya kusetyenziswa?

Lingakanani ithuba lemali-mboleko?

Ukuba ufumana imali-mboleko, ingaba ingeniso oyifumana kwintengiso yesityalo iya kwanela ukuba uhlawule ityala ngayo?

Loluphi ukhuselo onokulinika iziko elibolekisa ngemali? Khumbula ukuba abantu namaziko abolekisa ngemali bakwenza oku njengeshishini labo kwaye bafuna ukwenza iinzuzo kwimali leyo. Inzuzo abayenza ngokubolekisa ngemali iyilwa yinzala abayifakelayo. Akukho mntu ofuna ukulahlekelwa yimali ngoko ke umbolekisi ufuna ukuqiniseka ukuba umboleki uya kuphinda alihlawule ityala ngokwesivumelwano.

Ingaba imali iya kufumaneka nini? Oku kusenokungavakali njengomba obalulekileyo, kodwa kumsebenzi wemveliso yezityalo, ukulungiswa komhlaba kuqala kwiinyanga eziliqela phambi kokutyalwa kwesityalo kubaluleke kakhulu. Ukuba imali ifika emva kwexesha, umhlaba awunakulungiswa ngokwaneleyo ukuze oko kwenze ukuba umlimi abe semngciphekweni omkhulu wezivuno ezingaphucukanga.



Ungasithengisa njani isityalo?

Xa ulima izityalo zokuba uzisebenzisele wena ngokwakho (umsebenzi wokufama wokuzigcina wena wedwa), intengiso asiyongxaki. Nangona kunjalo, wakuba uqalisile ukuvelisa izityalo zokuthengisa, kufuneka ucinge ngentengiso yazo. Buza imibuzo elandelayo:

Ngubani oya kuthenga imveliso?

Kungalindeleka liphi ixabiso?

Ukutya okuziinkozo kuya kufika njani kummandla wentengiso?

Ngubani oya kuthutha isityalo?

Ngubani oya kuhlawula uthutho lwesityalo?



Ukulima okusentloko

Ukulima okusentloko kubaluleke kakhulu, kanti okona kubaluleke ngakumbi kukuba yonke imisebenzi yokulima kufuneka yenziwe ngexesha elilungileyo.

Kanye-kanye yintoni injongo yomsebenzi wokulima?

Uza kuqalisa nini ukulima?

Uza kusebenzisa sixhobo siphi?

Ufikelela kobuphi ubunzulu?

Ingaba unamandla awaneleyo etrektara okwenza imisebenzi yokulima okuyimfuneko?

Injani imeko yezixhobo kwaye zinganako ukuwenza umsebenzi?



Ukulima okulandeliswayo

Kanye-kanye yintoni injongo yomsebenzi wokulima?

Uza kuqalisa nini ukulima?

Uza kusebenzisa sixhobo siphi?

Injani imeko yezixhobo kwaye ingaba zingakwazi ukwenza umsebenzi?



Imbewu

Imbewu yakho uza kuyithenga phi?

Ngubani oza kukucebisa ngembewu efanelekileyo?

Ingaba sowucingile ngobude bexesha lokulima waza wenza isicwangciso sembewu ngokobo bude?

Zingaphi izityalo ezifanelekileyo ngehektare nganye?



Isichumiso

Ingaba uzithathile iisampulu zomhlaba?

Uzifumene iziphumo zohlalutyo lomhlaba?

Ingaba ukhona umntu onike iingcebiso zesichumiso esichanekileyo kwintsimi nganye ngesityalo ngasinye owenza isicwangciso saso?

Ingaba icebiso malunga nesichumiso lihambelana nesivuno ekujoliswe kuso?

Uza kusebenzisa sichumiso siphi?

Uza kusebenzisa iikilogram ezingaphi ngehektare nganye?



Amaqondo emilinganiselo yesixhobo sokutyala

Umsebenzi wokutyala mhlawumbi ngowona msebenzi uhamba wodwa obaluleke kakhulu kumjikelo womsebenzi wokuvelisa izityalo.

Ingaba isixhobo sokutyala sinako ukufakwa amaqondo emilinganiselo yamanqanaba achanekileyo? (Unalo ufikelelo kwiipleyiti, iigiyeri namaazinyo amavili achanekileyo?).

Bungakanani ububanzi bemiqolo obunqwenelayo?

Ufikelele njani kwisigqibo malunga nobo bubanzi bemiqolo?

Ukuba uza kuhlakula emva kokuba isityalo sihlumile, ingaba isixhobo sokuhlakula siza kukwazi ukusetyenziswa kobo bubanzi bemiqolo?

Ufuna izityalo ezingakanani?

Unesicwangciso sokusebenzisa isichumiso esingakanani?

Ingaba unganako ukwenza amaqondo emilinganiselo ngokwakho, okanye ngubani oya kukuncedisa ngamaqondo emilinganiselo?



Ukutshatyalaliswa kokhula

Ukhula olusezityalweni zakho unesicwangciso sokulutshabalalisa njani?

Ukuba uza kutshabalalisa ngomatshini:

Unaso isikofolo na?

Ingaba isikofolo sisetwe ngokobubanzi obufanayo bemiqolo obufana nobesixhobo sokutyala?

Ingaba amazinyo esikofolo asetwe ngokuchanekileyo?

Ukuba uza kutshabalalisa ukhula ngemichiza:

Ingaba unaso isitshizi?

Ingaba zonke iinxalenye zesitshizi zikwimeko elungileyo yokusebenza?

Ngubani oya kwenza amaqondo emilinganiselo kwisitshizi?

Yeyiphi imichiza eza kusetyenziswa?

Bubungakanani bomchiza ngamnye obuya kusetyenziswa?

Kukweliphi ibanga lomjikelo wemveliso yesityalo apho kuya kufakwa khona imichiza?

Ukutyala

Ingaba umhlaba ufume ngokwaneleyo ukuze uvumele ukuntshula?

Imbewu kufuneka ityalwe nzulu kangakanani?

Ingaba ufaka inani elichanekileyo lembewu ngemitha nganye?

Ingaba ufaka iikhilogram zesichumiso ezichanekileyo ngehektare nganye?

Ingaba ufake izibulali-lukhula nezibulali-zinambuzane ngokwesicwangciso?



Ukucoca nokulondoloza

Emva kokuba kugqityiwe ukutyala, ingaba isixhobo sokutyala sicociwe saza salondolozwa

kakuhle?

Emva kokuba kugqityiwe ukutshiza, ingaba isitshizi sicocwe saza salondolozwa ngendlela efanelekileyo?



Umaleko wangaphezulu

Ngowuphi umaleko wangaphezulu ofanele ukufakwa?

Ufanele ukufakwa nini?

Ungakanani ofanele ukufakwa?



Ukuba uza kuba ngumlimi oncomekayo orhwebayo, kufuneka usebenze nzima, kwaye kufuneka usebenze phucukileyo! Kufuneka ucwangcise, ucwangcise uphinde ucwangcise, wandule ukwenza yonke into ngokuchanekileyo kwaye ngexesha elifanelekileyo.

<fn>PulaImvula.Plans(maize).xh.txt</fn>
Plan (Maize) IsiXhosa
Phumeza izicwangciso zakho ngendlela encomekayo
Folio strap: Ulawulo
Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ukusuka kwincwadi yoqeqesho yoLawulo lweeFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling
Zakuba ziqoshelisiwe izicwangciso zemisebenzi yexesha elizayo kwaye lwenziwe ulungiselelo lobutyebi obusetyenziswayo obungabantu nobuzizinto ezibambekayo, kufuneka kuqinisekiswe ukuba ukuphunyezwa kwezicwangciso kusemgangathweni ofunekayo.
Ukuphunyezwa kwamanyathelo nemisebenzi ecwangciselweyo kujoliswe ekufezeni iinjongo zeshishini. Kuya kuba bubuyatha ke ngoko ukuba nocoselelo olubalaseleyo lokwenza izicwangciso nolungiselelo kodwa kungenziwa kakuhle ukuziphumeza. Ngenye indlela, impumelelo yempumezo inokuphazamiseka xa ukwenziwa kwezicwangciso kunye/okanye ulungiselelo lusilela. Makhe siqwalasele impumezo njengomsebenzi wesithathu wolawulo.
Okunokwenzeka nangokubhekiselele kumanqaku ethuba elingaphambili ngokwenziwa kwezicwangciso (ngePula Imvula kaJuni) nolungiselelo (kwiphepha 4), sibona umzekelo ngomhla we-9 Meyi 2011, wokuba obekucwangciselwe kwenzelwa nolungiselelo kufanele ukuphunyezwa. Umzekelo:
Ukwenza izicwangciso noLungiselelo: Iveki 9 - 13 Meyi 2011
NgoMvulo 9
Imisebenzi ecwangciselweyo
Abaqeshwa ababandakanyekayo
Ezinye izinto ezisetyenziswayo
Impumezo
Umbona
Kuhlolwa intsimi yesihlanu.
UJan.
Isithuthuthu (uhambo).
Incwadi yokugcina iinkcukacha.
Kugqityiwe, akukho sifo siboniweyo.
Ujongilanga
Kuvunwa intsimi yesithathu, iihektare ezilishumi.
UPiet (Umqhubi).
UPadiso, uVosloo, abaqeshwa ababini bethutyana.
Isixhobo sokuvuna.
Iitrektara ezimbini neenqwelo ezirhuqwayo.
Kugqitywe iihektare ezilithoba.
Iinkomo
Kuqwalaselwa iinkomo.
Kuqwalaselwa izikhothwa nesondlo esinwenwayo.
Kuyalunyulwa, kuyaphawulwa, umthamo kujongwa ubunzima bamankonyana ali-100.
UKlasie.
UKlasie.
UMoloto, uAbram, uKagiso noHendrik.
Ihashe, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Ihashe, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Izibonelelo zokubamba iinkomo, izixhobo zokwandisa, amayeza nezixhobo zemilinganiselo yemithamo, isikali, incwadi yokugcina iinkcukacha.
Iinkomo zikwimeko elungileyo.
Sizalisiwe isondlo esikwikampi yesithathu.
Amankonyana ali-100 nemisebenzi igqityiwe.
Iinkuku zokosiwa
Kulungiswa indlu yesithathu (kususwa ummandlalo omdlala).
Imisebenzi yemihla ngemihla.
Indlu yokuqala neyesibini.
uJohanna, uMinah, uJohannes.
uSarah, uMonica, noDawid.
Iziguphuli, iingxowa nenqwelo erhuqwayo.
Izixhobo zezibambo eziyekelelayo.
Indlu ilungisiwe.
Imisebenzi yemihla ngemihla yenziwe.
Umsebenzi jikelele
Kupeyintwa indlu yokusebenzela.
Umbhambathiswa wabucala.
Izixhobo zokusebenza ezizezakho, njl.njl.
Umsebenzi uqhutywa ngokwanelisayo.
Impumezo iqhutywa ngokungqalileyo lisebe lolawulo lwabasebenzi okanye ngabaqeshwa beshishini kwaye kufuneka bakhuthazwe ukwenza umsebenzi ngokuncomekayo. Ukuze impumezo ibe nempumelelo yenene, kufuneka kangangoko ukuba umphathi azinikele nakweminye imisebenzi yakhe yolawulo efana nobunkokeli, ukunxibelelana, ukunika inkuthazo, ukwaba umsebenzi, uququzelelo, ukwenza izigqibo nokugcina ucwangco.
Okufanele ukwenzeka
Kufuneka ukhokelo lwangaphakathi olomeleleyo kwabo baphetheyo olukwaziyo ukuqhubela phambili inkqubo yempumezo neendlela eziphucukileyo zokuphumeza izicwangciso ekufuneka ukuba mazisoloko zifunwa. Ophetheyo makayikhokele inkqubo yempumezo, kungengakuba uza kuzenzela yonke into ngokwakhe kodwa ngokukhuthaza abaqeshwa bakhe. Ukuze akwazi ukukhuthaza abaqeshwa kufuneka yena ngokwakhe akhuthazeke. Ophetheyo makabenze bashukume abantu ukuze benze abafanele ukukwenza ngokubalasele kangangoko banako. Ngethuba lenkqubo yempumezo kufuneka ophetheyo anike ukhokelo oluyimfuneko, oko kuyabakhuthaza abantu.
Lubaluleke kakhulu unxibelelwano olucacileyo kwinkqubo yempumezo yezicwangciso ekujoliswe kuzo. Imiyalelo mayicace kwaye ingqale kokuthethwayo. Wonke umntu obandakanyeka kwinkqubo yempumezo ethile ufanele ukwazi ukuba ngubani ofanele ukwenza ntoni, nini ngowuphi umgangatho nokuba kuyiwa phi.
Ngethuba lempumezo kubalulekile ukwabiwa kwemisebenzi. Umphathi akanakwenza yonke into ngokwakhe. Ububanzi bokwabiwa komsebenzi ubukhulu becala buya kuxomekeka kubukhulu beshishini kunye/okanye emsebenzini lowo uthile. Kwakhona buya kuxhomekeka ekubeni ngaba ulawulo lufuna ukuzibandakanya ngakumbi na kwinkqubo yempumezo, okanye ngaba luya kuma ecaleni njengabacebisi babalawuli.
Kubalulekile ukunika ingqalelo ekunxulunyanisweni okufanelekileyo phakathi kwamacandelo. Iigiyeri zeshishini kufuneka ziqhube kakuhle ukuze ishishini lihambe kakuhle kwimpumezo enempumelelo. Ukuba unxulumaniso luphazamisekile oko kuya kuchitha ixesha kunye nemali. Khumbula ukuba ingeniso - iinkcitho = inzuzo okanye ilahleko. Ngokubhekiselele kumzekelo wethu, ukuba amayeza emilinganiselo yemithamo ayifumaneki ngentsasa yangoMvulo, impumezo yomsebenzi iya kubambezeleka.
Okuqhelekileyo kukuba kaninzi kulindeleke ukuba ophetheyo enze izigqibo ezingxamisekileyo ukuze agcine impumezo iqhuba kakuhle. Ukuba itrektara igqajukelwe lithayara ngexesha lokuvuna, kuza kuhlangatyezwana njani nengxaki? Kuza kusetyenziswa elinye ithayara?
Ukubamba ucwangco phakathi kwabaqeshwa ngawo onke amaxesha kubaluleke kangangoko ukuze kuqinisekiswe impumezo efanelekileyo. Ngaba umsebenzi owenziwayo ungezantsi komgangatho owamkelekileyo? Ukuba oku kuziphatha akuqwalaselwa ngendlela efanelekileyo kunako ukuwachaphazela ngokuxhalabisayo amanyathelo athathwa kwimpumezo.
Ukubeka izinto zokuqala ekuqaleni
Okukholisa ukwenzeka kukuba awubi mnye umsebenzi ofuna ukuqwalaselwa kwaye khumbula ukuba kubakho nemiba ebingacingelwanga kwithuba langaphambili - imililo yasendle, nantso inkunzi yakho yexabiso ixinge edakeni emfuleni. Amava asixelela ukuba asinakuze sikwazi ukuqwalasela yonke imicimbi ngexesha elinye. Kufuneka kuthathwe isigqibo ngokuthi ngawaphi amanyathelo nemisebenzi efuna ukuqwalaselwa kuqala - oko kuthetha ukubeka izinto zokuqala ekuqaleni.
Imisebenzi okanye umsebenzi oneempembelelo ezinamandla kwingeniso kunye/okanye kwinkcitho kunye/okanye ochaphazela abaqeshwa bakho, masithi mhlawumbi kufuneka besebenze ixesha elingaphezu kwelesiqhelo, loo misebenzi mayibonwe njengebalulekileyo. Imisebenzi inokuhlelwa ngendlela elandelayo:
Ebaluleke kakhulu/engxamiseke kakhulu;
Ebaluleke kakhulu/engangxamisekanga kakhulu;
Engabalulekanga kakhulu/engxamiseke kakhulu; kananjalo
Engabalulekanga kakhulu/engangxamisekanga kakhulu.
Imisebenzi okanye umsebenzi okwindawo ephambili unokubonwa njengomsebenzi obaluleke kakhulu/ongxamiseke kakhulu. Ukubaluleka kakhulu kwalatha ukuba loo misebenzi inokuba neempembelelo ezinamandla kwingeniso - xa inokwenziwa ngokukhawuleza inokwandisa ingeniso - kanti xa ingenziwa inokuthoba ingeniso. Ngokunjalo/okanye kungenzeka ukuba ngumsebenzi onokuba neempembelelo ezinamandla kwinkcitho. Ukuba awenziwanga kwangoko uya kwandisa inkcitho.
Ukungxamiseka kuphathelene nexesha onalo lokwenza umsebenzi othile ugqibeke - kufuneka wenziwe kwangoko/namhlanje okanye ungenziwa emva kwethuba. Xa uxakeke ngomsebenzi wokuvuna isityalo kuze kubekho ukwaphuka kukamatshini, ukukhandwa kwesixhobo sokusebenza okanye itrektara kuya kuthathwa njengomsebenzi obaluleke kakhulu/ongxamiseke kakhulu - okwindawo esekuqaleni. Ngokunjalo ukuba inkomo iqubisana nengxaki xa izala inkonyana, ngakumbi xa iyenye yeenkomo zakho ezikwandisela umhlambi. Ukugcina iifayili zeenkcukacha e-ofisini kuya kuthathwa njengomsebenzi ongabalulekanga kakhulu/ongangxamisekanga kakhulu, okanye ongekho kwindawo esekuqaleni, kunokwenziwa emva kwethuba..
Ngoko ke kuyimfuneko kwaye kubaluleke kakhulu, ukuphumeza zonke iinjongo zeshishini lakho, nokucoselela malunga nempumezo yazo zonke izicwangciso ukuze ibe semgangathweni omiselweyo.
<fn>PulaImvula.PlanterMaize.2008-10.xh.txt</fn>
Planter 2 (Maize) Xhosa



Izixhobo zokutyala - zazi iinxalenye zakho



Imiyalelo:

Folio strap: Ukusetyenziswa koomatshini

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo

Photos:

Isisu sesixhobo

Amavili okuthutha

Ivili lokuquba

Iipleyiti zesixhobo sokutyala emoyeni

I-auger yesichumiso

Isivuli somsele wembewu

Isivuli somsele

Intsimbi yokusika yediski

Iidiski zokugquma

Amavili oxinzelelo



Ingaba ulwazi lwakho ngeentlobo-ntlobo zeenxalenye zesixhobo sokutyala lungakanani?

Hlaziya inkumbulo yakho ngokufunda eli nqaku apho zonke iinxalenye ezahluka-hlukeneyo ziboniswayo kwaye zichazwayo khona.



Isisu sesixhobo

Esi sisakhelo apho kuqhotyoshelwa khona inxalenye yesixhobo sokutyala, ngokunjalo unxulumano phakathi kwesixhobo sokutyala netrektara.



Izitsibisi

Ezi ziziphathi zembewu nesichumiso. Zisenokwenziwa ngeplastikhi eyomeleleyo okanye ngentsimbi.



Amavili

La ngamavili apho isixhobo sesityalo sithuthwa khona.



Ivili lokuqhuba

Eli livili eliqhutywa kukudibana komhlaba ophuma kwisixhobo sokutyala esihambayo. Eli vili lokuqhuba lihamba ngokwesantya setrektara. Injongo yevili lokuqhuba kukuvuselela iintsebenzo-matshini zesixhobo sokutyala - iintsebenzo-matshini zokulinganisa imbewu nesichumiso.



(Iigiyeri) zokugqithisa

Ukuze kwenzeke ukulungelelanisa isantya seentsebenzo-matshini zembewu nesichumiso, kusetyenziswa isixokomelwano seegiyeri namatyathanga kunye namazinyo amavili. Ezi giyeri namatyathanga zinako ukumataniswa ngokwamaqondo olungelwano ahluka-hlukeneyo ukuze kufumaneke imimiselo enqwenelekayo.



Iintsebenzo-matshini zokusasazwa kwembewu

Kukho iintlobo ezahluka-hlukileyo zeepleyiti, ezahluka ngobukhulu nangobume oko kuxhomekeka kwisityalo esityalwayo ngokunjalo nakubukhulu bembewu ( ngaphandle kwezixhobo zokutyala emoyeni).



Intsebenzo-matshini yosasazo lwesichumiso



Isivuli somsele wembewu



Isivuli somsele wesichumiso



Isigqobhozeli sediski

Le ntsimbi ikholisa ukuba ngaphambili kwisixhobo sokutyala kwaye isoloko ikhona kwizixhobo zokutyala ezingahlakuliyo apho kubakho khona izinto ezisetyenziswayo ezingaphezu komhlaba.



Iidiski zokugquma

Ezi zibekwa phezu komhlaba ukugquma imbewu etyaliweyo nesichumiso.



Amavili oxinzelelo

La ngamavili amancinci ngasemva kwisixhobo sokutyala kumqolo ngamnye, wona axinzelela umhlaba ukuqinisekisa ukudibana okufanelekileyo kwembewu nomhlaba.



Intsebenzo-matshini yoxinzelelo lomoya kwizixhobo zokutyala emoyeni

Oku kunokuba noxinzelelo lomoya oluxinzelelayo okanye olufunxayo.





<fn>PulaImvula.PlanterOpot.2008-10.xh.txt</fn>
Planter 1 (OPOT) Xhosa



Injongo yesixhobo sokutyala



Imiyalelo:

Folio strap:

Byline: Ulwazi lufunyenwe kuluhlu lwezifundo zoBhambathiso kwezoLimo



Injongo yesixhobo sokutyala kukubeka imbewu nesichumiso emhlabeni ngendlela echaneke kangangoko ukuze kuqinisekiswe ukuntshula okulungileyo ngesantya esifanelekileyo sokukhula kwembewu oko kusenziwa kunye nokufakwa okufanelekileyo kwesichumiso esifunekayo. Imiba elandelayo kufuneka iqwalaselwe:



Umgama phakathi kwemiqolo.

Umgama phakathi kwembewu ekumqolo omnye.

Ubunzulu, isixa nokufakwa kwesichumiso.

Ubunzulu nokufakwa kwembewu.

Ukudibana phakathi kwembewu nomhlaba ofumileyo.



Isixhobo sokutyala sigqobhoza umhlaba, siwuvule, sifake imbewu kwindawo evulekileyo, sigalele umhlaba phezu kwembewu size siwunyhanyhathe kancinci umhlaba ukuze kuqinisekiswe ukudibana okuncomekayo phakathi komhlaba ofumileyo nembewu.



Kukho iintlobo ezahluka-hlukeneyo zezixhobo zokutyala kodwa umba wona xa kuthethwa gabalala uyafana - kukho inxalenye evula umhlaba, indlela yokufaka isichumiso nendlela yokuchola imbewu nokuyibeka ngokwesantya esinqwenelekayo.



Imiba ethile ebalulekileyo ekufuneka ikhunjulwe

Isichumiso sikholisa ukufakwa emhlabeni phambi kokubekwa kwembewu - oku kuqinisekisa ukuba imbewu nesichumiso azidibani njengoko oko kunokuba neempembelelo ezingalunganga malunga nokuntshula.

Ngenxa yaso esi sizathu, isichumiso sifakwa ngezantsi kwembewu. (Inxalenye evula emhlabeni ukuze kungene isichumiso ithande ukuba nde kwaye iyagqobhozela emhlabeni. Inxalenye yembewu yona imfutshane kwaye isebenza calanye, yona ilahla imbewu kufutshane kumphezulu womhlaba.)

Umhlaba othile uwa phezu kwembewu emva kwesenzo sokutyala kodwa zisenokuba zisekhona izithuba ezishiyeke phakathi kweengqakumbana zomhlaba. Ukuze kuqinisekiswe ukudibana okufanelekileyo phakathi komhlaba nembewu (ngokwenza njalo kuqinisekiswe ukuba imbewu inako ukufunxa ukufuma ukuze iqale ukukhula), kusenokuba yimfuneko ukufaka uxinzelelo oluthile lokuqinisa umhlaba. Amavili asetyenziswa ngale njongo abizwa ngokuba ngamavili oxinzelelo.









<fn>PulaImvula.Practice.2008-04.xh.txt</fn>
Practice Xhosa



Uyayenza intshumayelo yakho?



Imiyalelo

Folio strap: Uqeqesho

Byline: NguJane McPherson, umququzeleli wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ungaliqhuba ihashe ulise emanzini, kodwa akunakuze ulenze liwasele! Kunyaka odlulileyo, bangaphezulu kuma-2 000 abantu abathi baya kwizifundo zoqeqesho ezazinikwa yiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yakwaGrain SA. Mhlawumbi ngoku lixesha lokuba sizibuze - olu qeqesho lunazimpembelelo ziphi kwimisebenzi yezoLimo yamafama?



Ukuba ubuyile kwizifundo zengabula-zigcawu kumsebenzi wokuvelisa (umbona, ujongilanga okanye amazimba), nceda zibuze imibuzo elandelayo:

Izityalo zam ndizivelisa kumhlaba oluhlobo luni?

Ndityale iihektare ezingaphi?

Yintoni ubunzulu obusebenzisekayo bomhlaba wam?

Yintoni isimo se-pH (ubumuncu) yomhlaba wam?

Yintoni isimo sezondlo zomhlaba wam (i-N, i-P ne-K)?

Kulindeleke imvula yonyaka engakanani kwindawo yam?

Kunyaka oqhelekileyo, sisivuno esingakanani endinethemba lokusivuna kwindawo yam?

Ingaba ndineqweqwe lokuhlakula emasimini am?

Ndityale siphi isityalo kwaye ingaba ndikhethe kakuhle?

Linini ixesha elilelona lilungileyo lokutyala isityalo sam kwaye kutheni ilelona xesha libalaseleyo?

Ndisenze njani isigqibo sokuba ndisebenzise esiphi isichumiso nokuba ndifake esingakanani?

Ndityale wuphi umhlanganisela kwaye yintoni eyenze ndathatha eso sigqibo?

Bendijolise kumanani angakanani ezityalo?

Ndiphumelele ukufumana amanani angakanani ezityalo ekugqibeleni?

Bendinesicwangciso sokufaka isichumiso esingakanani ndaza ndaphumeza ntoni?

Manyathelo waphi endiwathathileyo ukutshabalalisa izibulali-zityalo nezifo kwisityalo sam?

Ubunjani umsebenzi wam wokutshabalalisa ukhula?

Loluphi ukhula oluziingxaki emasimini am?

Ndichithe imali engakanani ukuvelisa isityalo?

Libe yintoni ixabiso endilifumene ngetoni nganye kwaye oko kuthelekiseka njani namanye?

Zibe yintoni iindleko endizenze ngesityalo ngehektare nganye?

Zibe yintoni iindleko endizenze ngesityalo ngetoni nganye?

Emva kokuvuna esi sityalo, ndinesicwangciso sokutyala ntoni kuloo ntsimi kunyaka ozayo?

Ndiza kuzithwala njani iindleko zesityalo esilandelayo?

Ingaba iitrektara zam zanele ukusebenza le ndawo endisebenza kuyo?

Ingaba ndiya kukwazi ukwenza wonke umsebnenzi ngexesha elilungileyo/elifanelekileyo?

Ingaba ndinazo izixhobo endizifunela ukuvelisa isityalo?



Ukuba akukwazi kuphendula le mibuzo mhlawumbi kufuneka uqwalasele incwadi yoqeqesho okanye uye kwezinye izifundo. Ezi zezona ziseko kwaye ukuba unenjongo yokuba ngumfama orhwebayo kufuneka ukwazi ukuziphendulaela le mibuzo ngokwakho.



Aliqela amaqumrhu phandle phaya asebenzisa amasimi angawamafama asaphuhlayo:

Unayo intsimi?

Ngubani owenza umsebenzi wokufama entsimini yakho?

Yintoni iinjongo zakho ngokusetyenziswa kwale ntsimi kwixesha elizayo?

Nceda zibuze le mibuzo ukuze ufumane impendulo ecacileyo malunga nophuhliso lwakho njengomfama - ingaba ukufuna ngenene ukuba ngumfama okanye ufuna ukufumana ingeniso kwintsimi yakho ngokuba ngumnini-ntsimi ongekhoyo kuyo?



<fn>PulaImvula.Price(maize).2011-09-27.xh.txt</fn>
Ixabiso (Maize) (350 words) IsiXhosa
Imeko yangoku yamaxabiso kwisicwangciso sokulinywa kombona
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: Eli nqaku linikelwe ngumlimi othathe umhlala-phantsi
Amanqaku exesha langaphambili kwiPula/Imvula atyhile amanyathelo afunekayo ekuthathweni kwesigqibo sokuba ngaba ngowuphi umxube wezityalo zasehlotyeni ofanelekileyo kwifama yakho, ngokuthathela ingqalelo isicwangciso sezinto ezisetyenziswayo, isakhono somhlaba, isicwangciso sokujikeleziswa kwezityalo kunye namaxabiso exesha elizayo kwiindawo zentengiso. IPula/Imvula yale nyanga ichaphazela uthotho lwamanqaku anxulumene nabo balimi kubandakanywa umbona kwixesha lonyaka elizayo lemveliso yezityalo zasehlotyeni.
Amaxabiso exesha elizayo ombona otyheli nomhlophe athande ukuba qatha kancinane ngenyanga ka-Agasti 2011 ngokwemeko yamaxabiso exesha elizayo e-R1 840 ngombona otyheli ukuze umbona omhlophe ube yi-R1 815 oza kukhutshwa ngoJulayi 2012. Ngoko ke sinokusebenzela phezu kwe-R1 615 ngetoni nganye yombona yepokotho yomlimi kodwa kubekhoumahluko wothutho wama-R215 ukuya kuma-R225 ngetoni nganye.
Ixabiso elilelona lona elifumaneka ngombona ekuthenjwa ukuba ungathengiseka kumazwe angaphandle limalunga ne-R1 717 ngetoni nganye. Oku kwaziwa njengexabiso elisisalathiso sokulungelelanisasokuthengisa ngaphandle. Ixabiso elilelona lona elifumaneka ngokuthenga kumazwe angaphandle limalunga nama-R2 894 ngetoni nganye efikileyo eRandfontein. Oku kwaziwa njengexabiso elisisalathiso sokulungelelanisa sokuthenga ngaphandle. Ngoko ke sinako ukuvumelana ngokuthi ixabiso langoku nelexesha elizayo lemimandla ekude nonxweme lisekwe kwixabiso lokulungelelanisa lokuthengisa ngaphandle.
Oku kwalatha ukuba kusekho umbona oyintsalela kwiindawo zokuthengisa zethu zangaphakathi kwaye kukho uluvo olubonisa ithemba ngobukho bombona kwixesha lonyaka elizayo. Isalathiso samaxabiso siqwalasela yonke imibandela yolimo efana neemeko zemozulu, imfuno ebangwayo yabathengi, imveliso ekhoyo nombona ekusafuneka ukuba uthuthwe, amanqanaba otshintshiselwano lwerandi/nolwedollar, iimeko zemveliso zaphesheya koweelwandle namanqanaba alapha kweli enzala yemali-mboleko phezu kwemali eyinkunzi yokuqalisa ishishini ebolekiweyo, phakathi kwezinye izinto.
Umgangatho wombona ongowona wokugqibela ongene kwizisele ukusuka kubalimi mhlawumbi ubusezantsi ngenxa yeemvula ezigqithisileyo ezifumaneke ngexesha lonyaka lokuvuna kanti oko kunokubangela amaxabiso athile anyukayo ngokuphathelene nombona womgangatho olungileyo. Khumbula ukuba yonke le mibandela inako ukuguquka lingekafiki ixesha lokuvuna umbona kunyaka ozayo ngoJulayi 2012.
<fn>PulaImvula.Prices.2008-08.xh.txt</fn>
Prices Xhosa



Olunye uqwalaselo lwamaxabiso okutya anyukayo



Imiyalelo:

Folio strap: Amaxabiso okutya

Byline: NguSakkie van Zyl, ingcali kwezoqoqosho: Uphando ngommandla wentengiso (UCornÃ© Louw uyabulelwa ngegalelo lakhe ngamaxabiso enyanga nganye e-diesel ne-urea)



Igrafu 1: Isonka esimhlophe (700 g)

Ingqolowa yeSafex

Isalathiso

Inyanga

Igrafu 2: I-Urea

Ingqolowa yaseSafex

I-Diesel

Isalathiso

Inyanga

Igrafu 3: Isonka esimhlophe (700 g)

Umgubo wombona

I-Urea

I-Diesel

Umkhondo - isonka esimhlophe

Umkhondo - i-urea

Isalathiso

Inyanga



Amaxabiso anyukayo okutya, ngakumbi ezo ntlobo zokutya ezingundoqo zibe ngundabamlonyeni kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo kwaye abasebenzisi bokutya balifumana lingaginyeki ixabiso eliphezulu lesonka. Izizathu ezinikwayo zoku kunyuka kwamaxabiso kukunyuka okubukhali kwexabiso lehlabathi lezixhaso zezolimo ngokunjalo nokunqongophala okukweli lizwe kwezi zixhasi.



Xa kuthathelwa ingqalelo phakathi kwamaxabiso eSafex obhambathiso namaxabiso esonka kwiinyanga ezihambelanayo, kuyabonakala ukuba ixabiso lengqolowa linyuke ngokukhawuleza okukhulu kunexabiso lesonka (Igrafu 1). Yinto ekrokreleka ukuba iza kwenzeka ukunyuka okukhulu ukunyuka kwamaxabiso okutya kwiinyanga ezizayo. Abasebenzisi, asebetsala nzima nababoph' amabande, kuya kufuneka bathi chatha ukuwaqinisa amabhanti kwiinyanga ezizayo.





Igrafu 1: Isalathiso samaxabiso esonka ukususela ngoJanyuwari 2000.

Imithombo yolwazi: Yi-Grain SA, i-Safex n-eStatistics South Africa (luvela kwikhasi lothungelwano le Sagis).



Njengesiphumo samaxabiso aphezulu angoku ezixhasi zezolimo, abantu abaninzi abanolwazi olunqongopheleyo bacinga ukuba imveliso yokutya okuziinkozo inenzuzo ephezulu. Abo balimi abakwazileyo ukuhlala kweli shishini kwiminyaka embalwa edlulileyo, apho amaxabiso aphantsi neemeko zembalela bezingumgaqo wezo mini, baphefumla phucukileyo ngoku. Nangona kunjalo, ngenxa yokunyuka okukhulu kwiindleko zamagalelo, ukuhla kwamaxabiso okutya kuya kuhlala kuliphupha elingafezekiyo kuphela.



Igrafu 2 ibonisa ukuba phakathi konyaka wama-2004 nowama-2007, ixabiso lengqolowa alikwazanga kuhambelana namaxabiso anyukileyo e-diesel nawesichumiso - imeko engalondolozekiyo. Amaxabiso aphantsi eemveliso, ngokunjalo neendleko eziphezulu zamagalelo zidlale indima enkulu kwinyaniso yokuba abavelisi abaninzi bawuncamile umsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo. Le meko imbi kwicandelo lamafama aphuhlayo - umsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo ufanele ube nenzuzo ukuba kufuneka amafama amatsha afumane isiseko ngempumelelo.



Iziganeko zakutshanje zokunyuka kwamaxabiso ezixhasi zinike amafama ithemba elincinci, kodwa ukunyuka kweendleko zamagalelo kubeke uxinzelelo olucinezelela ezantsi - amafama akufumana kunzima ukuvelisa izityalo eziziinkozo ngendlela ebanika inzuzo.





Igrafu 2: Isalathiso samaxabiso e-urea, i-diesel nengqolowa ukususela ngoJanyuwari 2000.

Imithombo yolwazi: Yi-Grain SA, i-Safex ne-Statistics South Africa (luvela kwikhasi lothungelwano le-Sagis).



Igrafu 3 ithelekisa isalathiso samaxabiso amagalelo afana ne-urea ne-diesel, namaxabiso esonka nawomgubo wombona. Kucacile ukubona ukuba amafama aye ajongana neendleko zamagalelo ezinyukileyo ngendlela exhalabisa kakhulu kunamaxabiso anyukileyo okutya ajongene nabasebenzisi bokutya. Ityathanga lamaxabiso okutya okuziinkozo kuya kufuneka ukuba lisebenze ngendlela encomeka kakhulu ukuze livelise iziphumo ezithe chatha njengamaxabiso afanayo amagalelo - kungenjalo abasebenzisi bokutya kuya kufuneka bakuhlawulele ngokuthe chatha kakhulu ukutya.





Igrafu 3: Isalathiso samaxabiso esonka esimhlophe, umgubo wombona, i-urea ne-diesel ukususela ngoJanyuwari 2000.

Imithombo yolwazi: Yi-Grain SA, i-Safex ne-Statistics South Africa (luvela kwikhasi lothungelwano le-Sagis).



Elokuvala

Iziganeko zokunyuka okubukhali kwamaxabiso eentlobo zokutya okungundoqo zisisiphumo senene sokusilela kukaRhulumente kumgaqo-nkqubo ofanelekileyo wezolimo, okukhatshwa kukungakwazi kukaRhulumente ukuphumeza imigaqo-nkqubo nezicwangciso eselezisetafileni. Abavelisi abanakukwazi ukusebenza bodwa ukuvelisela isizwe ukutya kwamaxabiso aphantsi - uRhulumente ufanele ukudlala indima yakhe.



<fn>PulaImvula.Proactivety.2008-08.xh.txt</fn>
Pro-activity Xhosa



Iimpawu zomfama olungileyo



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: NguPhonnie du Toit, ARC-GCI

Exploding quote: Evuka mva ikholwa zizagweba.



Amafama akholisa ukuphoswa ngamathuba amahle okunciphisa iindleko okanye okubamba ithuba lokwenza inzuzo ephezulu, nje ngenxa yokuba awasukumi kuselithuba.



Maxa wambi afumana amava eelahleko ezinkulu ngenxa yomonakalo wemithombo eyindalo, efana nokhukuliseko lomhlaba emva kwesichotho esikhulu, kuba balibala umgaqo-siseko obalulekileyo "ukunqanda ingozi ingehli kuxabiseke ngaphezu kokuyishenxisa".



Ukusukuma ingozi ingekehli kuthetha ukwenza isicwangciso kuselithuba kananjalo zikhona iziganeko ekufuneka zenziwe kwangoko. Malunga nomsebenzi wokuvelisa ukutya okuziinkozo, lo ngumba obaluleke kakhulu kulawulo. Ikhalenda yokulima isityalo kwifama yakho masibonise yonke imisetyenzana ebandakanya intengiso yakho. Umhla wokutyala ofanelekileyo (esona siganeko singundoqo efama yakho usenokuba ngosuku lokuqala kwinyanga kaJuni xa unesicwangciso sokulima ingqolowa okanye ngomhla wokuqala kuNovemba xa ulima isityalo sasehlotyeni. Inkoliso yemisetyenzana yakho yesicwangciso neyolungiselelo kwiinyanga eziphambi kwezokutyala iya kujikeleza lo mhla. Ukusoloko ucingela phambili okoko ligama lalo mdlalo.



Uludwe lwemisetyenzana efuna ukuqwalaselwa ukuba ingaba yenziwe kuselithuba na phambi komhla wokutyala:



Uqwalaselo olunganqunyanyiswayo nokuhlola

Lo msetyenzana osoloko uqhuba ubalulekile ukuze umfama asebenze kuselithuba. Iingqwalaselo ezenziwe kwixesha lonyaka langoku zinako ukunceda kakhulu ekuthinteleni iimpazamo nasekwenzeni izigqibo eziphucukileyo zexesha lonyaka elizayo. Ukhula, umzekelo, oluchongwe ngethuba lexesha lonyaka lokukhulisa luya kubonisa uhlobo lwesitshabalalisi sokhula esinokusetyenziswa kwixesha lonyaka elizayo. Ukuba akuphumeleli ukuchonga iingxaki kwixesha lonyaka langoku imeko isenokuba mandundu kwixesha lonyaka elilandelayo.



Ukucwangcisa nokuphinda kucwangciswe isixokelelwano somsebenzi wokwenza imveliso

Phinda uhlalutye isakhono somhlaba sokuvelisa imveliso wandule ukuqikelela isixa seehektare onenjongo yokulima izityalo zakho kuso. Phicotha ummandla wentengiso uze ukhethe izityalo ezinika inzuzo ephucukileyo ngokokuseka ingqiqo yakho kulwazi oluthembekileyo malunga nommandla wentengiso. Zoba ulwabiwo-mali wandule ukulungiselela isicwangciso somsebenzi wokuvelisa ukutya ephepheni ngendlela echaneke kangangoko kunokwenzeka.



Sebenzisa awona mathuba abalaseleyo ommandla wentengiso

Kwimo engqonge ummandla wentengiso wangoku kubalulekile ukusayina ubhambathiso nearhente ethembekileyo yommandla wentengiso. Ubhambathiso luya kukukhusela kumaxabiso anyuka esihla ezixhasi. Lungiselela ubhambathiso ngesityalo ngasinye ngelona xabiso lihle linokufumaneka.



Fumana imali-mboleko yemveliso

Kufuneka ufake isicelo semali-mboleko yemveliso ukuba ufuna ukulima iihektare ezithe chatha kunesixa semali onaso kuwe. Musa ukubambezela ukuzidibanisa neziko lezemali nje wakuba ugqibile ukulungisa isicwangciso sakho sokuvelisa ukutya. Inkqubo yokwamkelwa kwemali-mboleko isoloko ithatha ixesha.



Lungiselela ubhambathiso nombhambathiswa othembekileyo

Ukuba imeko ayikuvumeli ukuba uzilimele ngokwakho ngokunjalo nomsebenzi wokutyala, sayina ubhambathiso nomboneleli weenkonzo ithuba liselihle. Qiniseka ngexesha lokwenza isicwangciso ukuba iinxalenye zokulima ezifunekayo ziya kubakho xa utyala isityalo sakho. Phambi kokusayina ubhambathiso yenza ilinge elilodwa lokuphanda ngemeko yezixhobo zokusebenza zombhambathiswa. Khumbula, nakuphi ukwaphuka ngethuba lokulungiswa komhlaba okanye ngelokutyala kuya kuba lilishwa lomfama ngokwakhe.



Ukulungia izixhobo zokusebenza noomatshini

Elona xesha lilungileyo lokukhathalela izixhobo zakho lisekupheleni kwexesha lokutyala lonyaka. Ukuba lo msebenzi awuhoywanga umfama usemngciphekweni wokuthi athi ekhanda izixhobo zokusebenza ngexabiso eliphezulu abe elahlekelwa lixesha elixabisekileyo nto leyo enokwenza umhla osemva kwexesha lokutyala. Xa izixhobo zigcinwe kakuhle emva kokuzicoca kakuhle, zifumane inkonzo efanelekileyo kwaye zikhuselwe ekukhuthukeni, lincinci kakhulu ixesha elinokufuneka lokulungisa izixhobo ukwenzela ixesha lonyaka lokutyala.



Amanyathelo olondolozo lomhlaba

Hlola zonke izakhiwo ezikhoyo ezifana neekhonto kunye nemijelo yamanzi. Zinike ixesha lokugcina okanye ukukhanda ezi zakhiwo ukunqanda ukonakala komhlaba wakho ongaphezulu oxabisekilyo ngethuba elilandelayo lexesha lonyaka lemvula. Ukuba kukho ezinye izakhiwo ezitsha ekufuneka zisekiwe lo msebenzi mawuqale msinyane kangangoko. Imiqathango yolondolozo lomhlaba ifuna isicwangciso esicoselelweyo nexesha elaneleyo sokusiphemeza.



Thenga amagalelo

Ixesha lokuthenga malichithwe ngendlela efanelekileyo. Thelekisa iimveliso zamagalelo uze ubambe uthethathethwano malunga nelona xabiso lihle ukuze ugcine iindleko ngehektare nganye ziphantsi kangangoko kunokwenzeka. Zinike ithuba lokuziqwalaselela ngokwakho ngexesha lonyaka lokukhulisa ukuze ukhethe eyona mveliso ilungileyo efana neentlobo-ntlobo zezityalo eziqhuba kakuhle okanye ukufaka esinye isityalo endaweni yeso singaqhubanga kakuhle ngendlela ebekulindeleke ngayo. Musa ukuthandabuza ukufaka uxinzelelo kwiqumrhu elinika inkxaso ukuqinisekisa ukuba iimveliso oziodolayo ziyafumaneka ngethuba elifanelekileyo.



Khumbula, zininzi iingcali neengcaphephe ezithandayo ukukuncedisa kuyo yonke le misetyenzana. Sukuzileqa ngomzuzu wokugqibela. Yenza isicwangciso sakho NAMHLANJE!





<fn>PulaImvula.ProblemMaize.2009-02.xh.txt</fn>
Problems (Maize) Xhosa



Abalimi Abasaphuhlayo bajongene neziphi iingxaki?



Instructions:

Folio strap: Izithintelo zokufama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA Yenkqubo Yophuhliso Lwamafama

Photos:



Kubaluleke kakhulu kwishishini lezityalo eziziinkozo ukuba kuchongwe kwaye kusonjululwe izizathu ezithintela abalimi abasahlumayo ekubeni babe ngabalimi abarhwebayo.



Imibandela enxulumene namasimi kunye nomhlaba

Inkqubo yohlaziyo lwemihlaba ephunyezwe liSebe leMibandela yeMihlaba ibe sisilingo ebantwini abaninzi ngaphezu kwayo nayiphi into - xa kuthethwa gabalala, iinkqubo zicotha kakhulu kangangokuba abalimi abasaphuhlayo balahlekelwe lithuba emva kwelinye ukuze abanini bemihlaba abamhlophe babhenele ekuthengiseni imihlaba yabo kwabanye abamhlophe abamelene nabo njengesiphumo sokoyiswa kwemibandela yemihlaba ukuthatha izigqibo ngokusebenzisana.

EMzantsi Afrika sinomdibaniso wezixokelelwano zokuqesha - ukusuka ekubeni nomhlaba ongowakho, ukudlula kumhlaba wabucala oqeshiweyo, ukuya kumhlaba ohlanganelwayo apho kungekho zivumelwano zibophelela ngokwasemthethweni (kubakho nje "imvume yokuwusebenzisa" kuphela (permission to occupy). Umhlaba womntu wabucala usenokusetyenziswa njengokhuseleko lweemali-mboleko, kodwa umhlaba oqeshiweyo nomhlaba ohlanganelweyo awukwazi kusetyenziswa njengokhuselo olunjalo. Kwiindawo zokuhlanganela, isithethe kukuba usapho lube nesabelo salo sobukhulu obuthile (esahluka ngokwamaphondo), kanti ukuba umlimi ufuna ukwandisa umsebenzi wakhe wokufama, kufuneka athetha-thethane nabanye abahlali ukuze asebenzise isabelo sabo. Akukho khuseleko longezelelwayo lokuqeshisa lwethuba elide kulo mhlaba.

Ukulungiswa kweqondo lobumuncu (pH) bomhlaba, nemeko ye-phosphate ephantsi, zombini ezo nkqubo zineendleko eziphezulu - kufuneka izixa zokuncedisa njengoko abalimi abasaphuhlayo bengenayo imithombo yobutyebi yokuhlawulela le misebenzi.

Ubukhulu bomhlaba olinywa ngabalimi abasaphuhlayo awunazikhonto ezicwangciselwe kakuhle nezaneleyo kananjalo nemijelo yamanzi enengca. Nangona iSebe lezoLimo linecandelo lokuKhathalelwa koMhlaba, ulwabiwo-mali abanalo alukwanelanga ukuhlangabezana nobubanzi bemfuno.

EMzantsi Afrika, asinguwo wonke umhlaba onesakhono esiphezulu nesifanele umsebenzi wokuvelisa izityalo. Naxa kunjalo, ukuguqulwa komhlaba olimekayo ukuba ube ngamadlelo asekiweyo yinkqubo eneendleko eziphezulu kakhulu kwaye ithatha ithuba elide. Kubonakala ngathi abalimi abasaphuhlayo abanalufikelelo kwisixokelelwano soguqulo ngoko ke bakholisa ukuqhuba ngokulima emhlabeni ongalungelanga kulima, okanye bawushiye ungasetyenziswa, - zibe zombini ezi ndlela zingafanelekanga.

Ukubiyela, okanye ukungabikho kwako, yingxaki eyaziwa kakhulu abajongene nayo abalimi, ngakumbi kwiindawo ezihlanganelweyo apho izibiyeli zibiwa khona ngamasela, ukuze oko kuvumele iinkomo neegusha ukuzula ngokuzithandela kuwo onke amasimi.



Iitrektara noomatshini

Baninzi abalimi abasaphuhlayo nabanofikelelo emasimini (nakwesiphi isixokelelwano sokuqesha) kodwa abanazo izixhobo eziyimfuneko zokuwulima. Izixhobo ezitsha zinamaxabiso aphezulu kakhulu angafikelelekiyo ke kubalimi abaninzi abasaphuhlayo, kanti nazo zinqongophele kakhulu. Kanti ukuba akhona amaziko athakazelela ukunika uncedo lwemali yezixhobo zezolimo esezikhe zasetyenziswa, ambalwa kakhulu.

Xa kukho izixhobo zezolimo ezikhoyo, zikholisa ukuba kwisimo esigxekekayo sokukhandwa. Oku kwenziwa kukuba:

Imida yenzuzo ephantsi kumsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo yenza kube nzima ngokwasemalini ukulondoloza izixhobo.

Abalimi abasoloko benolwazi malunga nokukhanda kunye nokulondoloza.

Ezinye iintlobo zotshintshiselwano kuhlaziyo lwemihlaba zibandakanya ukuthenga "kuba kufanele" kwaye izixhobo zokusebenza zikholisa ukuba zidala kananjalo zibe kwisimo esigxekekayo, nto leyo ethetha ukuba umlimi osaphuhlayo uqalisa kwinqanaba lentswelo.

Amaqela anikwa izixhobo ukuze babelane ngazo kugqibele kungekho mntu othatha uxanduva lokuzilondoloza.



Iimali-mboleko zomsebenzi wokulima

Abalimi abaninzi abasaphuhlayo baneengxaki zokufikelela kwiimali-mboleko zomsebenzi wokulima - ezinye zezizathu zezi:

Kwiminyaka edlulileyo, ukufumana inzuzo ngokuvelisa izityalo eziziinkozo bekusoloko kuphantsi koxinzelelo olukhulu. Eli xesha lonyaka elidlulileyo belilihle ngakumbi njengoko izityalo zityalwe "ngokwamaxabiso amadala", zaza izityalo eziziinkozo zathengiswa "ngamaxabiso amatsha ezityalo", kanti kuninzi lweendawo, imvula ine kakuhle kunesiqhelo. Bambalwa kakhulu abalimi abanemali elingeneyo yokutyala izityalo ngaphandle kokusebenzisa iimali-mboleko. Xa umda wenzuzo uphantsi koxinzelelo, lo gama ephezulu amanqanaba enzala, imingcipheko enxulumene nomsebenzi wokuvelisa izityalo eziziinkozo iphezulu kakhulu ukuvumela ukuboleka izixa eziphezulu zemali efunekayo ukuze kufakwe isityalo emhlabeni.

Amaziko amaninzi abolekisa ngemali afuna ibhondi kwimpahla ethengwayo ukuze abe nesiqinisekiso semali-mboleko. Abalimi bamasimi aqeshiweyo, okanye amasimi ahlanganelweyo abakwazi kunikela ngomhlaba njengokhuseleko ukuze ke ngoko izicelo zabo zemali-mboleko zikhatywe.

Uninzi lwamaziko abolekisa ngemali afuna igalelo leinshorensi ukukhusela imali-mboleko yomsebenzi wokulima. Naxa kunjalo, i-inshorensi yegalelo, ukuba yamkelwe, isebenza kuphela xa isityalo sesihlumile, kanti ngelo xesha, sukuba sekukho iindleko ezininzi. Amanye amaziko awakuthakazeleli ukubolekisa ngemali phambi kokuba kwamkelwe isicelo seinshorensi, ngxaki leyo eyenza imeko yokubhajiswa. Enye ingxaki kukuba i-inshorensi iqinisekisa ngama-65% eendleko kuphela - ngubani ke oza kuthwala ezinye iipesenti zomngcipheko?

Okubuhlungu, kukuba kubekho iziganeko apho abalimi abasaphuhlayo bengakwazanga kuthembeka kwizithembiso zabo zokubuyisa iimali-mboleko kwaza oku kwabangcangcazelisa ababolekisi bemali.

Umsebenzi wokufama unzima, kanti xa ungenamava wawo, uyanda umngcipheko wokuwenza. Xa imida yenzuzo imincinci, akusekho mda ukhoyo wemposiso. Abalimi abasaphuhlayo sukuba besaphuhlisa izakhono zabo zokulima ngoko ke ababolekisi bemali bababona njengabantu ekungathembekiyo ukubaboleka imali.



Inkxaso necebiso - iinkonzo zesolulo

Abalimi abasaphuhlayo "abafundi" banemfuno yenkxaso, uqeqesho nokulandelwa ngoqwalaselo. Zininzi iingxaki ezinxulumene nobonelelo ngenkxaso enikwa abalimi:

Abasebenzi beSebe bakholisa ukungaxhotyiswa ngomgangatho wenkxaso ekufuneka beyinikile. Abaninzi abanamava okwenza umsebenzi wokulima kanti nangona basenokuba nothakazelelo, kananjalo babe banazo iziqinisekiso zemfundo efunekayo, abakwazi 'ukufaka ikhuba emhlabeni'.

Ukukhulisa abantu kuneendleko eziphezulu kwaye kutya ixesha. Amasebe karhulumente anabasebenzi abaninzi abahlawulelwa ukwenza umsebenzi, kodwa uninzi aluxhotyiswanga ngokunika inkxaso. Xa kunjalo, ukuba icandelo labucala liyazibandanya, kukho umntu ekufuneka ehlawule - iya kuba ngubani ke?

Abalimi bakholisa ukuzifumana bekwimeko apho bengazi khona ukuba bathathe elikabani icebiso - mhlawumbi elomphathi wesolulo wesebe? Okanye elomcebisi ovela kwishishini lezolimo onikela ngemali yokuthenga ngetyala kumsebenzi wokulima? Okanye icebiso lequmrhu lempahla yenkxaso efuneka kwezolimo? Okanye olandela ngoqwalaselo? (Ngelishwa, abasoloko bethetha into enye!).





Umnatha wokhuselo lokunciphisa imingcipheko

Ukufunda umsebenzi wokulima kubandakanya ukuzibeka emingciphekweni emikhulu - ukuba abantu baza kuba ngabalimi abanemveliso, baya kwenza iimpazamo. Kukho imfuno enkulu yomnatha wokhuselo lokuganga abalimi abawayo. Okwangoku, abanye abalimi bakwimeko encumisayo yokubolekwa imali lishishini lezolimo ngoko ke bayafikelela kubonelelo lakwaMaize Trust ukuze bafumane ikalika, ii-phosphate neinshorensi yegalelo (kumasimi abo ombona). Naxa kunjalo, kukho abanye abalimi abasaphuhlayo mhlawumbi abangalimi mbona, okanye abangafumenanga samkelo semali-mboleko yomsebenzi wabo wokulima kwishishini lezolimo kwaye abafumani nkxaso yekalika, i-phosphate ne-inshorensi. Kungaba yinto entle xa urhulumente ebenokuza ngaphambili noncedo alunika abalimi lomnatha wokhuselo ofunekayo.





<fn>PulaImvula.ProblemsOpot.2009-07.xh.txt</fn>
Problems (OPOT) (1375 words) English

Iingxaki abaqubisana nazo abalimi abasaphuhlayo



Instructions:

Folio strap: Ukongezelela Ixabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Add picture of the banner made for farmer development programme



Ziliqela izizathu ngomdla okuphuhliso lwabalimi abamnyama eMzantsi Afrika, umzekelo umhlaba ovelisa ukutya wabiwa ngokutsha, amaxabiso okutya anyukele phezulu kakhulu kanti kukho ixhala ngokhuseleko lokutya kwesizwe nokwehlabathi.



Ininzi into ethethwa ngempahla ekukutya kwehlabathi, ukhuseleko lokutya kwehlabathi, ilungelo lokufikelela ekutyeni kwikhusi kodwa konke oku kutya kuveliswa ndaweni ithile phaya ngumntu othile - kukho mntu uthile obandakanyekayo. Kubalulekile ke ukujolisa kulo mntu. Kufuneka siphuhlise kwaye sinike isakhono kumntu lowo ukuze abe ngumlimi worhwebo opheleleyo ofaka igalelo kwibhasikithi yokutya kwesizwe.

Kutheni abantu benomdla wokuphuhlisa abalimi?

Icandelo lezolimo kufuneka libe nelizwi elinye elibumbeneyo.

Ezolimo lingumthombo wokutya nemicu ehlabathini kwaye liya kuhlala lisisiseko senkoliso yeentlobo zoqoqosho.

Ezolimo lingumqeshi obalulekileyo.

Inkqubela yasemaphandleni inciphisa uxinzelelo phezu kwemithombo yobutyebi osebuphezulu basezidolophini.

Ukuba ama-30% omhlaba kufuneka esezandleni zabantu ababehlelelekile kwithuba langaphambili, sinako ukucinga ukuba ama-30% eemveliso zezolimo aya kuveliswa ngaba balimi. Ngoko ke, ama-30% azo zonke intlobo zegalelo kwezolimo aya kuthengwa ngaba balimi.



Abalimi abasaphuhlalyo bajongene naziphi iingxaki?

Inzuzo ephantsi kwimveliso yezityalo eziziinkozo ezixhomekeke emvuleni kunye namanqanaba aphezulu enzala.

Kwiminyaka edlulileyo, inzuzo efumaneka kwimveliso yezityalo eziziinkozo ithe yaba phantsi koxinzelelo olukhulu. Iindleko zegalelo ziyaqhuba ngokunyuka, kanti ixabiso lemveliso lona alikhuli ngokulungelelana. Bambalwa abalimi abanemali eyaneleyo yokutyala isityalo ngaphandle ngokusebenzisa iimali-mboleko. Xa umda wenzuzo ucinezelekile abe namanqanaba enzala ephezulu, imingcipheko enxulumene nokuveliswa kwezityalo eziziinkozo iba phezulu kakhulu kangangokuba kubolekwe izixa ezikhulu zemali ezifunekayo ukuze kufakwe isityalo emhlabeni. Abalimi baseMzantsi Afrika kufuneka bakhuphisane nommandla wentengiso wehlabathi naxa amabala okudlala engalungelelananga.



Unqongophalo lolwazi neentlobo zobuchule.

Abalimi abasaphuhlayo "bangabafundi" kwaye bafuna inkxaso, uqeqesho kunye nokulandelwa ngoqwalaselo. Zininzi iingxaki ezinxulumene nolungiselelo lwenkxaso enikwa abalimi:

Abaqeshwa besebe bakholisa ukungaxhotyiselwa ukunika udidi olufunekayo lwenkxaso. Uninzi alunamava okusebenza ifama kwaye nangona basenokukuthakazelela oko, babe benayo nemfundo yoqeqesho efunekayo, bayoyiswa "kukubeka ikhuba phantsi emhlabeni".

Imibutho yemithombo yokusebenza yenza umsebenzi omhle kodwa iindleko zixhomile.



Iimali-mboleko zemveliso

Uninzi lwabalimi abasaphuhlayo luneengxaki zokufikelela kwiimali-mboleko zomsebenzi wokuvelisa ukutya. Ezinye zezizathu zezi:



Iimfuneko zokhuselo zamaziko abolekisayo

Uninzi lwamaziko abolekisayo lufuna isibophelelo phezu kwempahla ukuze kukhuselwe imali-mboleko. Abalimi abasebenzisa umhlaba oqeshisiweyo, okanye umhlaba odityanelweyo abakwazi kunikela ngomhlaba lowo njengokhuselo ngoko ke izicelo zabo zemali-mboleko ziyakhatywa..

I-inshorensi yegalelo ayaneli njengokhuselo lwemali-mboleko

Uninzi lwamaziko abolekisayo afuna i-inshorensi yegalelo ukukhusela imali-mboleko yemveliso. Nangona kunjalo, i-inshorensi yegalelo, ukuba yamkelwe, ikwazi ukusebenza kuphela xa isityalo sesihlumile, kanti ngelo xesha, inkoliso yeendleko seyithwelwe. Amanye amaziko awathandi ukukhupha imali-mboleko phambi kokwamkelwa kwe-inshorensi, nto leyo edala imeko yokuchaneka engu-22. Enye ingxaki kukuba i-inshorensi iqinisekisa kuphela ukufikelela kuma-65% eendleko - ama-35% aseleyo asemngciphekweni.

Imida emincinci ayilivumeli igophe lokufunda

Umsebenzi wokufama unzima, kanti amava amancinci umntu anawo, ambeka esichengeni esithe chatha. Xa imida imxinwa, mncinci kakhulu umda wempazamo. Abalimi abasaphuhlayo kanti njengoko besaphuhlisa ubuchule babo bokulima babonwa njengababolekisi bemali njengabasemngciphekweni omkhulu.



Iitrektara noomatshini

Izixhobo zokusebenza ezingafumanekiyo

Baninzi abalimi abasaphuhlayo abafikelelayo emhlabeni (nangaluphi uhlobo lokuqeshisa) kodwa abanazo izixhobo eziyimfuneko zokulima kuwo. Izixhobo ezitsha zinexabiso eliphezulu kakhulu kwaye azifikeleleki kubalimi abaninzi abasaphuhlayo kwaye ambalwa kakhulu, ukuba akhona, amaziko akuthakazelelayo ukunika inkxaso-mali ngezixhobo zezolimo esezikhe zasetyenziswa sisandla sokuqala.



Izixhobo ezikwimeko embi

Xa zifumaneka izixhobo zezolimo, zikholisa ukuba kwimo embi yokukhandeka. Oku kwenzeka ngezi zizathu:

Imida emxinwa yenzuzo kwimveliso yokutya okuziinkozo yenza ukuba kube nzima ngokwasemalini ukulondoloza izixhobo.

Abalimi abasoloko benalo ulwazi ngeendlela zokukhanda nezolondolozo.

Ezinye iindlela zotshintshiselwano kumgaqo omtsha wobunini-mhlaba zibandakanya ukuthenga "ngenkxalabo eqhubayo" kanti izixhobo zikholisa ukuba ndala kwaye zibe kwimeko engaphucukanga. Oku kuthetha ukuba umlimi osaphuhlayo uqalisa kakubi.

Amaqela anikwe izixhobo ukuba abelane ngazo kodwa akubikho mntu othatha uxanduva lokuzilondoloza.



Imibandela ephathelele entsimini nasemhlabeni



Isebe leMibandela yezeMihlaba nokwabiwa ngokutsha komhlaba

Inkqubo yolungiselelo olutsha lomhlaba ephunyezwa liSebe leMibandela yezeMihlaba ibe yinkathazo enkulu kwabaninzi. Ngokubanzi, iinkqubo zabo zicotha kangangokuba abalimi abasaphuhlayo balahle ithuba emva kwethuba kanti abanini bemihlaba abamhlophe abaxakiweyo bagqibela ngokuthengisela abamelwana babo abamhlophe njengesiphumo sokusilela kwemibandela yezemihlaba ukuphumeza injongo. Akukho miqathango ifanelekileyo yokuchonga abanikwa uncedo abafanelekileyo malunga nokwabiwa komhlaba ngokutsha.



Inqanaba lobumuncu (pH)

Ukulungiswa kwenqanaba lobumuncu bomhlaba ngokufakwa kwekalika kusenokuba ngumsebenzi onexabiso eliphezulu kakhulu njengoko kukho iindawo ezifuna iitoni ezifikelela kwezili-14 zekalika ngehektare nganye. Abalimi ngokubanzi abakho kwimeko yokuhlawulela oku kwaye ngathi akukho mgaqo-siseko omiselweyo okhoyo, nto leyo evumela abalimi abasaphuhlayo ukufaka izicelo zoncedo kurhulumente. Amaphondo amaninzi abenazo iinkqubo ezithile kodwa akukho mxokomelelwano osisiqhelo.



Isimo se-phosphate

Izenzo zomsebenzi wokufama ezingalunganga kwiminyaka emininzi zinqongophalise imithombo yobutyebi be-phosphate kwiindawo ezininzi. Kwanjengokufakwa kwekalika, lo ngumsebenzi wexabiso eliphezulu kwaye akubonakali kukho zinkxaso-mali.



Iikhonto nemijelo yamanzi

Ubukhulu bomhlaba olinywa ngabalimi abasaphuhlayo abunazikhonto zicwangciselwe kakuhle nezaneleyo kwaye akukho mijelo yamanzi ifakwe ingca. Nangona iSebe lezoLimo linecandelo "Lokhathalelo Lomhlaba", ulwabiwo-mali lalo alwanelanga ukufeza ubukhulu bemfuno. Ukuthotywa kwexabiso lomhlaba lukhukuliso lomoya nolwamanzi lukholisa ukungakwazi ukulungiseka.





Yintoni egcina abantu behluphekile?

Imida nezoyikiso ezibambekayo

Abavelisi kufuneka bafikelele emhlabeni nakoomatshini ukuze babe ngabalimi abarhwebayo. Kumaphondo athile kukho unqongophalo lwesakhelo esisisiseko sezolimo, umzekelo, iindlela, oovimba (silos) bokulondoloza ukutya okuziinkozo, izomisi zokutya okuziinkozo, izixhobo zokuvuna ezihlanganiselayo njl.njl.

Unqongophalo lolwazi nofikelelo kwezobugcisa

Abavelisi bafuna uqeqesho, inkxaso kunye nenkonzo yesolulo esebenza ngokupheleleyo.

Uxhomekeko

Abantu mabaxhotyiswe ukuzenzela izinto ngokwabo. Mabafunde "ukuzibambela intlanzi" ngokwabo.

Igunya elingenaluncedo

Ukusilela kwamagosa karhulumente ukwenza oko ahlawulelwa ukukwenza kugcina abantu behluphekile (umzekelo, ukusilela kweMibandela yeMihlaba ukunika iinkonzo nenkonzo ezingaphucukanga ezinikwa ngamaSebe ezoLimo).

Ukuvuyelela

Abantu abahluphekileyo bazizisulu kwaye bangavuyeleleka. Kubalulekile ukuba bonke ababandakanyekayo kuphuhliso lwabalimi basebenze ngokuthembeka nangengqiqo ephuhlileyo.



Isindululo sokuya phambili

Urhulumente

Imigaqo-nkqubo efanelekileyo yowiso-mthetho neyorhwebo yokukhusela ishishini lalapha lezolimo.

Ukwenzela abalimi abasaphuhlayo:

Ukuncedisa kwiindleko zokufakwa kwekalika ngabalimi abasaphuhlayo.

Ukuncedisa ngeendleko zee-phosphates.

Ukuncedisa ngeendleko zokubiyela amaxabiso ezityalo ukuze kukhuselwe imali-mboleko yemveliso.

Ukuncedisa ngeendleko ze-inshorensi ezihlanganiselweyo.

Ukwenza imali ukuba ibe khona ngokusebenzisa amashishini ezolimo neLandbank.

Ukwenza ukuba kubekho imali yokuphinda kuqeqeshwe abaphathi besolulo.

Ukunika inkxaso-mali eyinxalenye kuphuhliso ukuze kusetyenziswe amaqumrhu emithombo esetyenziswayo.

Ukuqwalasela isixa semali sezixhobo zokusebenza kwezolimo.



Amaqumrhu emithombo esetyenziswayo

Ukuphuhlisa, ukuqeqesha nokuxhobisa abavelisi.

Ukuqeqesha nokuphuhlisa abaphathi besolulo.

Ukunika abalimi abasaphuhlayo inkxaso yobuchule bokusebenza.



Icandelo labucala

Ukunika onke amagalelo afunekayo odidi namaxabiso okukhuphisana.

Ukunika ummandla wentengiso iimveliso.

Ukunika inkxaso yobuchule bokusebenza noncedo oluhlala lukhona.



<fn>PulaImvula.Producer.2009-12.xh.txt</fn>
Producer (Maize) IsiXhosa



Umlimi waseFouriesburg uthweswe isithsaba njengomlimi ogqwesileyo



Imiyalelo:

Folio strap: Kuphuhliswa umlimi wonyaka wokutya okuziinkozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: Samuel Moloi



Ogqwesileyo kukhutshiswano lomLimi osaPhuhlayo woNyaka waseGrain SA ubhengezwe kwintshonalanga yebhongo ebilapha; The Theatre on the Track eKyalami, ngowe-9 Oktobha 2009.



Abavavanywa bonyaka ka-2009 boKhutshiswano lomLimi osaPhuhlayo woNyaka baye bachongwa. Ngaba balandelayo:



UPhilip Xaba waseBothaville, kwiphondo laseFree State;

USimon Mazwi waseMakouspan, kwiphondo laseMntla-Ntshona;

ULungile Malo waseDelareyville, kwiphondo laseMntla-Ntshona;

USamuel Moloi waseFouriesburg, kwiphondo laseFree State;

UWilliam Matasane ovela eSenekal, kwiphondo laseFree State;

UNolundi Msengana waseVanderbijlpark, kwiphondo laseGauteng; kananjalo

UShimi Makoka waseVanderbijlpark, kwiphondo laseGauteng.



UmLimi wokuTya okuziiNkozo osaPhuhlayo walo Nyaka nguSamuel Moloi waseFouriesburg eFree State. Sivuyisana nawe Samuel kunye nabanye abavavanywa beqondo lokugqibela ngale mpumezo egqithisele kangaka.



<fn>PulaImvula.Producer.2010-08-06.xh.txt</fn>
Producer (Maize) IsiXhosa



Dibana nabatyunjwa boMlimi Osaphuhlayo Wezityalo Eziziinkozo wama-2010

Imiyalelo:

Folio strap: Umlimi wonyaka wezityalo eziziinkozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwabaLimi

Photos:



Abatyunjwa ngokunjalo nabaphumelele ugqatso lomLimi Osaphuhlayo Wezityalo Eziziinkozo wonyaka wama-2010 babhengeziwe kwaye ogqwesileyo uya kubhengezwa kwitheko lodumo eliza kuququzelelwa yiGrain SA ngomhla wesi-8 Oktobha 2010. Bemi ngendlela elandelayo:

David Maleleka - Kestell, kwiPhondo laseFree State.

Thabo Macholo - Kestell, kwiPhondo laseFree State.

Daniel Mocwiri - Mareetsane, kwiPhondo laseMntla-Ntshona.

Frans Gaoganediwe - Ventersdorp, kwiPhondo laseMntla-Ntshona.

Klerk Melken - Mofufutso, kwiPhondo laseMntla-Ntshona.

William Matasane - Senekal, kwiPhondo laseFree State.



UDavid Maleleka

UDavid Maleleka wazalwa ngowe-1954 efama kwisithili saseKroonstad. Wakhulela efama waza waya esikolweni sendawo leyo sasefama wada wafikelela kwibanga lesi-3 (ibanga 5 ngokwamabanga anamhla). Ukususela kwiminyaka eli-14 ubudala usebenze efama kaMnu AJ Jonker, apho luphuhle khona uthando lwakhe lomsebenzi wokufama. UDavid utshate noEvelena oyinkosikazi engummangaliso - uqhuba iitrektara entsimini!



Emva kweminyaka ethile waya eWitsieshoek apho ahleli khona esenza umsebenzi wobhambathiso emigodini ekwindawo yaseGoldfields. Ngowe-1991 uDavid weva ukuba uRhulumente wenza isibhengezo sokumema abantu abanomdla wokuthenga iifama kwisithili saseKestell. Ngowe-1992 waqesha ifama apho enza umsebenzi wokufama khona kwithuba langoku. Emva koko wakwazi ukuyithenga le fama ngemali-mboleko yaseLand Bank. Ifama kaDavid ingama-272 eehektare kanti umhlaba olimekayo kuyo ngama-252 eehektare.



Kwiminyaka emininzi uDavid ebeyiqeshisa le fama njengoko ebengakwazi ukude abe nemali eyaneleyo yokuwenza ngokwakhe umsebenzi wokufama. UDavid uphinde waqalisa ukwenza umsebenzi wasefama ngowama-2008. Ngowama-2009 ukwazile ukuvelisa isityalo esilungileyo sengqolowa kumhlaba weehektare ezili-106 waza walima iihektare ezingama-88 zombona neehektare ezingama-28 zeembotyi ezomileyo. Iimbotyi ezomileyo zinika iqela labafazi abavela eQwaQwa impangelo. UDavid uthi umsebenzi wakhe wokufama uwukhulisa njenge" "trapsix" (ulovane).



UThabo Macholo

UThabo wazalwa ngowe-1982 waza waqala esikolweni eLaerskool Tweeling. Ngowe-1989 utata wakhe uthenge ifama apho benza khona umsebenzi wokufama kwithuba langoku. Uthando lwakhe lomsebenzi wokufama lwaqala esemncinci. Uphumelele ibanga lakhe lematriki Esikolweni Semfundo Ephakamileyo sasePaul Erasmus ngowama-2003 waza wenza isigqibo sokuncedisa utata wakhe efama. Esikolweni ubethatha inxaxheba kwimidlalo yezeembaleki kanti ebekwadlalela iphondo lakhe iBhola yomBhoxo, ebandakanywa kumaqela adlalayo aseMzantsi Afrika angaphantsi kweminyaka eli-17, 19 nama-21 ubudala.



UThabo uthanda umsebenzi wokufama kwaye ufuna ukuba yimpumelelo kwifama eyiyeyakhe. Ngowama-2009, edibene notata wakhe, balime ama-25 eehektare zengqolowa, ama-99 eehektare zombona nama-33 eehektare zeembotyi ezomileyo. UThabo uyakhula njengomlimi kwaye ufuna ukufunda banzi. Ubekhona kwizifundo eziliqela, ulilungu leqela lofundo-nzulu laseMaluti kwaye uyabamamela abalimi abadala abamabela ngolwazi namava abo.



UThabo uzimisele ngolawulo lwemali nangokwenziwa kwezicwangciso kwaye unothakazelelo ngethuba elinokuvela lokulima iimbotyi ezomileyo ngakumbi njengoko zingenisa imali ethe chatha kunezityalo eziziinkozo. Njengabo bonke abanye abalimi, unethemba lokuba ixabiso lezityalo eziziinkozo liya kwanda ukuze kube yinto enokwenzeka ukufumana inzuzo nokuthi umntu aphinde enze utyalo-mali emsebenzini wokufama.



UThabo ufuna ukuba ngumlimi omkhulu orhwebayo ngenye imini; unqwenela ukusebenza nabalimi abarhwebayo ukuze azuze amava athe chatha.



UDaniel Mocwiri

UKokamo Daniel Mocwiri wazalwa ngowe-1949 kwiLali yaseSiberia eMntla-Ntshona (kwisithili saseMareetsane). Ungoyena mncinci kusapho lwakhe nenkwenkwe eyiyo kuphela phakathi kwabantwana abalithoba. Uqale isikolo eSiberia, waza waya eMareetsane kodwa uphumelele ibanga le-12 Esikolweni Semfundo Ephakamileyo sase-Itlotleng. Emva koko uqhube ngezifundo zakhe kwiZiko loQeqesho laseBatswana. Kwakhona wenze izifundo zasekhaya neDamelin kunye neYunivesithi yaseVista ukuze afumane iDiploma yezokufundisa. Imfundo yesidanga uyifumene kwiYunivesithi yasePotchefstroom waza waqalisa ukusebenza njengotitshala Esikolweni Samabanga Aphantsi ngowe-1975 waqhuba ngokufundisa apho kwada kwangowama-2008. Utshate noEvelyn kwaye basikelelwe ngabantwana abathandathu, amakhwenkwe amabini namantombazana amane.



Njengoko ibinguye yedwa unyana, uyise wamfundisa ukuba zininzi iindlela zokuziphilisa. Uqalise ngokufunda ukulima ngesipani seenkabi eseyinkwenkwana elula esesesikolweni kanti oku kube sisiqalo sothando lokulima lobomi bonke. Ngowe-1975 wakha ivenkile elalini notata wakhe waza ngowe-1977 wathenga itrektara yakhe yokuqala. Utata wakhe usweleke ngowe-1988 waza kuba wayefundisa, wayiqeshisa intsimi yakhe kwiprojekthi yokufama yaseMareetsane kwada kwangowe-1993. Ngowe-1994 uqalise ukuzenzela umsebenzi wokufama ngokwakhe esebenzisa itrektara yakhe kwintsimi yeehektare ezingama-75.



UDaniel uqhube ngokufundisa waza ethubeni, akuba ewukhulisile umsebenzi wakhe wokufama, wacela ilungu losapho ukuba limncedise efama. Isikolo awayefundisa kuso sikwaselalini ngoko ke ebekwazi ukufama ukuphuma kwesikolo nangamathuba eeholide zesikolo. Namhla, uDaniel ufama emhlabeni odityanelweyo oziihektare ezingama-200. Kulo nyaka ulime iihektare ezili-100 zombona nezinye iihektare ezili-100 zikajongilanga.



Ngowama-2008 uDaniel wabumba iqela lofundo-nzulu laseSiberia waza wakhethwa njengoSihlalo. Ube ngomnye wabalimi asebekwibanga eliphambili kwiNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama ngowama-2009. UDaniel uyaliqonda ixabiso lothungelwano lwenkxaso kwaye uthetha kakuhle ngenkxaso ayifumana kuMnu James van der Linde waseTechnichem omnika inkxaso yemichiza nembewu, ngokunjalo noMnu James Moeng onika inkxaso yesichumiso. UDaniel ufumene inkxaso-mali yemveliso yakhe yezityalo eziziinkozo iminyaka emininzi eLand Bank.



UFrans Gaoganediwe - okwabagqwesileyo

UFrans Gaoganediwe wazalelwa eSterkstroom ngowe-1957; ungoyena mdala kubantwana abalishumi. UFrans ufunde Esikolweni Samabanga Aphantsi seseMesweng apho aphumelele khona iBanga lesi-7. Inkosikazi yakhe, uPhina, nayo yazalelwa kwisithili saseSterkstroom yaza yaphumelela iBanga lesi-7 layo Esikolweni Samabanga Aphantsi saseRabana. Kwithuba langoku uyinkosikazi ehleli ekhaya nencedisa ngomsebenzi wokufama ngokubasela.



Emva kokushiya isikolo, ukususela ngowe-1985 ukuya kowe-1989, usebenzele i-Senwes, efama kwisithili saseSterkstroom. Ngeli xesha ebelimela iimvavanyo zemiboniso. Oku kunike amava okufunda angummangaliso malunga nokulinywa kombona nangezenzo ezilungileyo zokufama. Ukususela ngowe-1990-1993 usebenze eSenwes eSterkstroom. UFrans uthunyelwe kwicandelo leenkomo neegusha apho ebezigonya ngesitofu se-A.I. + nemithamo yezilwanyana. Kulapha apho athe waphuhla uthando lweenkomo ze-Bonsmaras. Ngowama-2000 uthunyelwe kwicandelo lwezityo zobisi, emva kokuthengiswa kwee-Bonsmaras, apho aqhube khona nge-A.I. kumhlambi we-Friesland, ngokunjalo ebephethe iinkqubo zokunikwa kwezondlo nezokugonya. Emva kokuba i-Senwes ithengise ifama, uqhube ngokusebenzela i-Senwes ngokulimela iimvavanyo. Ngowama-2002, uFrans wathunyelwa eSterkstroom kwi-Ofisi eyiNtloko ye-Senwes eKlerksdorp apho abe ngumqhubi khona.





Ngowama-2002 uqalise ngomsebenzi wasefama emhlabeni owawukhona. Ngowama-2001 ufake isicelo semali-mboleko eLand Bank awayifumana ngowama-2002. Uye wathenga isitshixo sefama nako konke okufunekayo ngokupheleleyo oko bekubandakanya itrektara ezimbini, amakhuba amabini, ezinye izixhobo ezimbalwa kunye nezindlu zeenkuku (ezigcina iinkuku ezingama-56, 000). Izindlu zeenkuku kwithuba langoku zinika iimveliso egqibeleleyo kwimijikelo esixhenxe enesiqingatha ngonyaka ngamnye. UFrans unobhambathiso olusisigxina nabakwaRainbow Chickens.



Kwiminyaka esibhozo edlulileyo wakhe umhlambi wakhe weenkomo wada wafikelela kwiinkomo ezingama-38, umhlambi weegusha wona wande wada waba ziigusha ezingama-63, uthenge enye itrektara, iveni ye-Toyota Hilux, ilinye lokusila lehamile waza waphucula izindlu zeenkuku ngokufakela iisilingi, imilomo yamanzi nemijelo yokunika isondlo. Kwakhona uphucule izibiyeli. Kwithuba langoku kwakhiwa iishawa zabasebenzi.



UFrans unqwenela ukukhulisa ishishini lakhe ngokuthenga enye ifama. Ufuna ukuba ngumlimi orhweba ngokupheleleyo. Oku kungenzeka kuphela xa esebenza nzima, esiya kumathuba ezifundo kwaye enika uqeqesho kubasebenzi bakhe. UFrans ubona ukuba uRhulumente ufanele ukuqwalasela zonke iiprojekthi zabo, akhuthaze abalimi ukuzikhulisa asuse abantu kwiiprojekthi ezisileleyo. UFrans uthi ufumana inkxaso egqibeleleyo kubalimi abarhwebayo bendawo ahlala kuyo baseVentersdorp.



UKlerk Melken - okwabagqwesileyo

UKlerk Melken wazalwa ngowe-1970 kwiLali yaseMofufutso eMntla-Ntshona. Ungowesibini kubantwana abalishumi bakaJohn noDora Melken, abasaqhuba ngomsebenzi wokufama kwalapho. Waqalisa ngesikolo eMofufutso, waya Esikolweni Semfundo Ephakathi saseKhunwana waza waya esiKolweni Semfundo Ephakamileyo saseAtamelanga apho aphumelele khona iBanga le-11. Ngowe-1992 uqalise ukusebenza njengomsebenzi wasefama, waqhuba ngawo kwada kwaba ngowama-2000. UKlerk utshate noJoyce ngowama-2002 kwaye basikelelwe ngabantwana abathathu, intombi eenye namakhwenkwe amabini.



UKlerk uqalise umsebenzi wasefama eselula kakhulu ngeehektare ezingama-50 kuphela, ngelo thuba ukwazile ukufumana imali-mboleko yakhe yokuqala yemveliso e-NWK ngowama-2001. Esaqala uFebruwari wama-2003 uthenge ithole elinye. Ngoku uneenkomo ezili-16. Ngowama-2008 uthenge igusha enye ngoku uneegusha ezngama-20 neebhokhwe ezili-10. Kwakhona uneenkuku ezingama-80.



UKlerk wangenela iqela lofundo-nzulo laseMofufutso ngowama-2000 kwangelo xesha lokusebenza kwakhe njengomsebenzi wasefama. NgoNovemba 2008 wanyulwa njengoSihlalo weli qela lofundo-nzulu. Uye kuninzi lwezifundo zoqeqesho zaseGrain SA, ezibandakanya: Intshayelelo Yezifundo ngoMbona, Intshayelelo yeZifundo ngoJongilanga, Izifundo ngaBabhambathiswa, Izifundo ngoLondolozo, Izifundo Ezisisiseko ngokuKhandwa kweNjini, Intshayelelo Yezifundo Zamazimba, Izifundo Esezikwibanga Eliphambili ngoMbona zamaFama Aselekwibanga Eliphambili, Izifundo Zolawulo Lweshishini Lezolimo kunye Nezifundo Zolawulo Lwezicwangciso zeFama.



Kwithuba langoku uqhuba umsebenzi wokufama kwiihektare ezili-150 zomhlaba oqeshiweyo odityanelweyo onobunzulu bama-80 cm. Ulime iihektare ezingama-60 zikajongilanga, iihektare ezingama-42 zombona otyheli neehektare ezingama-48 zombona omhlophe. Umsebenzi wokufama kwindawo eyomileyo yelizwe, uKlerk ukuqonda kakhulu ukubaluleka kokulondolozwa kokufuma komhlaba. UKlerk uphupha ngokuba nefama eyiyeyakhe (kwaye abe nesiqinisekiso sethayitile). Uthi ufuna ukukhulisa umsebenzi wakhe wokufama ade abe neehektare ezili-1 000 ezizezakhe kwindawo apho imihlaba inzulu khona kwaye neemvula zixhaphake! UKlerk ufumana inkxaso kuMnu du Toit waseTechnichem kwaye ukholelwa ekubeni phakathi kwabantu abamkhuthazayo nabanolwazi olubanzi.



UKlerk uthi uyazithanda ezolimo kuba uyindoda ekwaziyo ukuziqhuba nethanda ukuziphuhlisa nokwenza izinto ngendlela efanelekileyo.



UWilliam Matasane - okwabagqwesileyo

UWilliam wazalelwa kwiSithili saseWinburg apho wayehamba esikolweni sasefama. Emva koko uye Esikolweni Semfundo Ephakamileyo saseWinburg. Uqale ukusebenza e-Allemanskraal (eyaziwa kakhulu njengeAventura Resort Aldam). Uqalise ngokusebenza njengeweyita, waza waba ngumpheki oyintloko kanti ekugqibeleni uye waba ngumphathi werestyu, kwada kwaba ngowama-2004. Lo gama esebenza e-Aldam uye wazibandakanya kwilinge lomsebenzi wokufama namahlakani amathathu. Ngowama-2004 uthenge ifama yase-Verblyden, apho ahlala khona nenkosikazi yakhe nabantwana. Benza umsebenzi wokufama ngokwabo ngaphandle kwawo nawaphi amahlakani. Apha bakhupha imveliso kajongilanga nombona ngempumelelo. (UWilliam uthi watshisa iminwe yakhe ngengqolowa kwiminyaka emibini edlulileyo kwaye akanqweneli kuzama kwakhona - ngakumbi ngamaxabiso angoku).



UWilliam uthi ufuna ukunika abantwana bakhe amathuba angazange wawafumana yena. Intombi yakhe enkulu ifunda unyaka wayo wesine we-B.Com, kanti eyesibini yenza unyaka wayo wesithathu wobuNjineli kwezoMbane, ize eyokugqibela yenze unyaka wayo wesibini eSecretarial College, kanti yena "uJohannes, die boer" usesikolweni saseSenekal, apho akwiBanga lesi-4 khona.



UWilliam ngumlimi onempumelelo kwaye kwithuba langoku wenza umsebenzi wokufama kwiihektare ezingama-900. Ifama yakhe ithathe iihektare ezingama-400 aze aqeshe omnye umhlaba olimekayo wokongeza eVentersburg (kwabanye abalimi abamnyama abangawusebenzisiyo umhlaba wabo) kunye nomhlaba olidlelo ofumaneka kuMasipala waseWinburg. UWilliam ufuna ukuthenga omnye umhlaba ngaphezulu kwisithili saseSenekal kodwa ukhalaza ngokuba uRhulumente ufuna ukunceda abo "Wat geld sluk en nie hulle wat iets regkry nie ".



UWilliam usebenzisa intlanganisela yenkxaso-mali ukuze abe nemali yezityalo zakhe - imali yakhe kunye neemali-mboleko zemveliso ezivela e-VKB naseLand Bank. Kulo nyaka, isityalo sakhe sikajongilanga sikwazile ukuhlawula isixa esipheleleyo seemali-mboleko ukuze iinzuzo ezifumaneke emboneni zibe yimali yepokotho yakhe, Ulime iihektare ezili-110 zombona neehektare ezili-145 zikajongilanga eSenekal, ngokunjalo neehektare ezingama-60 zombona kunye neehektare ezingama-75 zikajongilanga eVentersburg. Unomhlambi weenkomo zenyama ezingama-90 kunye nabalandeli kwaye uneqhayiya ngesantya sakhe sama-91% sokufumana amathole - akukho bahambi abangenzi nto efama. Ukwaqhuba iigusha ezingama-30 kodwa uthi akanakuwandisa umhlambi weegusha njengoko ifama yakhe ikufutshane kakhulu kwilokishi yaseMatwabeng eSenekal.



UWilliam uxhalabile ngexabiso lezityalo eziziinkozo. Izenzo zokusebenzisa imali ngendlela efanelekileyo zibalulekile kwishishini lakhe kwaye wenza utyalo-mali apho alindele iimbuyekezo khona. Uthi akanakukuthethelela ukuthenga izixhobo ezitsha zokusebenza ezihlala eshedini kubukhulu bobude bonyaka. Ingqalelo yobucukubhede nolondolozo loomatshini ibaluleke kangangoko - yonke into inendawo yayo kwaye igcinwa ngenkathalo.



UWilliam ngumntu oneengcinga ezingenaluxhomekeko kodwa uyixabisile inkxaso ayinikwa nguJohan Kriel yaseGrain SA, ngokunjalo nenkxaso eqhubayo evela kubalimi bendawo yakhe abarhwebayo ngakumbi uMnuPhioip Basson, oluncedo olukhulu kuye.

















<fn>PulaImvula.ProducerMaize.2009-03.xh.txt</fn>
Producer (Maize) Xhosa

Ingaba kufuneka kutyholwe umvelisi-zityalo kwakhona?

Imiyalelo:

Folio strap: Okunxulumeneyo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Kwibali ngalinye kwasoloko kukho indoda elungileyo nendoda engalunganga kanti ke kuba njalo nakwityathanga lemveliso yokutya, indoda engalunganga suka ibe ngumvelisi. Usoloko etyholwa xa kungekho kutya, xa amaxabiso okutya ephezulu okanye xa umgangatho wokutya ungaphucukanga.



Xa siqwalasela inkqubo ebandakanyeka ekubekeni ukutya etafileni yomsebenzisi, baninzi abadlali beendima kanti inkqubo le inde gqitha.



Uphando nezobugcisa kwezendalo



Amaqumrhu anika inkxaso yegalelo



Amashishini ezolimo



Umvelisi-zityalo



Ummandla wentengiso yendawo



Izondlo zezilwanyana Ukusila Ukubhaka



Abanini beebhaza-bhaza zeevenkile



Abathengisi



Abasebenzisi



Uphando nezobugcisa kwezendalo

Le yinxalenye yenkqubo ukuze kulinywe izityalo ezichanekileyo - umbona, ingqolowa, amazimba, ujongilanga, iimbotyi njl.njl. oko kutyaliweyo kufuneka:

Kuntshule kakuhle xa kutyaliwe;

Kukhule kakuhle phantsi kweemeko ezahluka-hlukeneyo;

Kukwazi ukumelana nezitshabalalisi-zityalo nezifo;

Kukwazi ukumelana nembalela nokunyamezela ukufuma okugqithisileyo;

Kube neempawu ezichanekileyo zokusileka, ukubhakeka, ukuvundiswa nokuhluzwa;

Kube namanqanaba amkelekileyo eprotheyini, ioyile nesitatshi njl.njl.;

Kukwazi ukumelana nenkqubo yokuvuna; kananjalo

Kukwazi ukulondolozeka nokuthutheka ngokhuselo.



Kufuneka kuphuhliswe izichumiso ezinokusetyenziswa kumjikelo wemveliso ukuze zinike iimfuneko zezondlo kwizityalo. Kanti kufuneka kuphuhliswe imichiza etshabalalisa izibulali-zityalo kunye naleyo etshabalalisa ukhula ukuze kukhuselwe izityalo elukhuleni, kwizibulali-zityalo nakwizifo.



Amaqumrhu anika inkxaso yegalelo

Ayabandakanyeka njengoko afanele:

Ukubhalisa imichiza enokusetyenziswa kwizityalo ezahluka-hlukileyo;

Ukwenza imichiza;

Ukuvelisa imbewu kwakhona ukwenzela ukuthengisa;

Ukwenza izichumiso eziya kusetyenziswa kwimveliso;

Ukuqhubela phambili izivuthisi neoyile eziya kusetyenziswa kwizixhobo zokusebenza kwezolimo ; kananjalo

Ukuzisasaza ezi zinto kumashishini ezolimo.



Amashishini ezolimo

Anenxaxheba njengoko:

Ebolekisa ngemali kumvelisi-zityalo ukuze kubekho imveliso;

Ethengisa imbewu, isichumiso, imichiza, iinxalenye zoomatshini, isivuthisi neeoyile, iitrektara nezixhobo zokusebenza;

Enika inkonzo yesolulo;

Enika i-inshorensi yezityalo; kananjalo

Ethenga ukutya okuziinkozo.



Umvelisi-zityalo

Umvelisi uthatha inxaxheba njengoko:

Efumana ufikelelo emhlabeni nakoomatshini;

Efumana ufikelelo kwimali yemveliso;

Ethenga onke amagalelo okulima isityalo;

Elungisa umhlaba;

Etyala, elima, evuna kwaye ethengisa isityalo; kananjalo

Esisa isityalo kwii-silo zendawo leyo.



Ummandla wentengiso yendawo

Ummandla wentengiso yendawo nawo yinxalenye yenkqubo, njengoko:

Uthenga isityalo;

Usomisa isityalo xa simanzi kakhulu ukuba singagcineka ngokhuseleko;

Ubeka isityalo ngokweendidi;

Ulondoloza isityalo;

Uqinisekisa ukuba akukho zibulali-zityalo nazifo ezingena kwizityalo eziziinkozo; kwakhona

Uthengisa isityalo kubasili (okanye kummandla wentengiso othumela ngaphandle).



Umsili

Abasili bayinxalenye yenkqubo kananjalo:

Bafumana izityalo eziziinkozo;

Baqinisekisa ukuba igcinwa ngokhuseleko de isilwe;

Basila ukutya okuziinkozo ukwenza umgubo okanye umgubo wengqolowa; kananjalo

Babekelela imveliso baze bayise kubanini beebhaza-bhaza zeevenkile.



Umnini webhaza-bhaza yevenkile

Inxalenye yenkqubo eyenziwa ngumnini webhaza-bhaza yevenkile yile:

Ukuthengisela abathengisi imveliso ebekelelwe ngokwezixa.



Umthengisi

Indawo yomthengisi:

Kukuthengisela abasebenzisi.



Le nkcazelo emfutshane ayiwabandakanyanga onke amanyathelo ahluka-hlukileyo, njengoko kukho ubucukubhede obahluka ngokwemveliso nganye. Umzekelo, emva kokuba ingqolowa isiliwe, kufuneka ibhakiweyo ize ithengiselwe umsebenzisi, ukuba isityalo yi-barley (irhasi), eza kusetyenziselwa ukusila utywala, kufuneka ivundiswe yandule ukwenziwa utywala..



Kule nkqubo yonke iphelele, kubandakanyeka abantu neenkqubo ezenziwayo kanti le ibizwa ngokuba lityathanga lexabiso lezolimo. Wonke umntu okulo naliphi ibanga lale nkqubo kufuneka afumane inzuzo ukuze ahlale kwishishini.



Ngoku nanku umbuzo - ingaba umvelisi-zityalo ufanele ukutyholwa yedwa na xa kunyuka ixabiso lokutya?



Xa sijonga ixabiso:

Lelofu yesonka, i-20% - 25% yexabiso olihlawulayo lixabiso lengqolowa esesonkeni;

Ingxowa yomgubo wombona, i-35% - 45% yexabiso olihlawulayo lixabiso lombona; kananjalo

Itoti yebhiya, inganeno nge-3% kwixabiso le-barley.



Ishishini libandakanya imingcipheko - onke amashishini aneqondo elithile lemingcipheko. Kodwa kumvelisi-zityalo, imingcipheko mikhulu kakhulu:

Umjikelo wokwenza imveliso mde (ukusuka ekulungisweni komhlaba ukuya ekuvuneni);

Isityalo siba sesichengeni semo-zulu (iimbalela, oonogumbe, izichotho, iqabaka, ikhephu kunye nemimoya;

Abavelisi-zityalo ngabathathi bamaxabiso - umvelisi akanakwenza sigqibo ngento afuna ukuyifumana ngetoni yakhe yombona njengoko zonke izityalo eziziinkozo zithengiswa kwiifandesi kwaye ixabiso elifunyanwa ngumvelisi lixabiso lalapho. Kwiziganeko ezininzi, umvelisi-zityalo unyanzeleka ukuba amkele ixabiso elinganeno kunelo leendleko azichithe ngokuvelisa isityalo sakhe.



Ukwenza umzekelo, ukuba siqwalasela ixesha lonyaka lengqolowa elidlulileyo eFree State, yayingunyaka ombi kakhulu kanti nemvula ibincinci gqitha. Abavelisi-zityalo kwiindawo ezininzi abakwazanga nokuvuna itoni enye yengqolowa ngehektare nganye. Iindleko zomsebenzi wokuvelisa ingqolowa zimalunga neR4 200 ngehektare nganye kanti ixabiso elifunyenwe ngumvelisi-zityalo ngale ngqolowa belimalunga neR3 000 ngetoni nganye. Oku kuthetha ukuba xa umvelisi-zityalo evuna itoni enye ngehektare, ulahlekelwe yiR1 200 ngehektare nganye.



Xa ungumbhaki, uthenga umgubo wengqolowa, uze wenze isigqibo sokubeka ixabiso lamaqebengwana akho esonka. Ukuba umxumi akazimiselanga kulihlawula elo xabiso, uyayeka ukuthenga umgubo wengqolowa uze wena uyeke ukubhaka de liphucuke ixabiso. Xa umvelisi-zityalo enze isigqibo sokutyala isityalo, akakwazi kuyiyeka phakathi inkqubo alinde de liphucuke ixabiso - uchithe imali kwaye kufuneka avune isityalo eso aze asithengise.



Abavelisi-zityalo bethu baliqhayiya lethu - basebenza nzima, bangabathathi bemingcipheko abanikela ngokutya nengqesho kubantu baseMzantsi Afrika. Khumbula ukuba sinokuthenga ukutya ngaphandle kuphela xa amazwe lawo angaphandle enentsalela, naxa ilizwe lethu linemali yokuthenga impahla yangaphandle. Xa iimeko zingalunganga kwamanye amazwe athumela impahla ngaphandle, aya kuzigcinela ukutya kwawo ukuze akusebenzise, ke ngoko thina singakwazi ukukuthenga. Ukuba amanqanaba otshintshiselwano alisengela phantsi ixabiso lerandi yethu, ilizwe lethu alisayi kuba nemali yokuhlawula ukutya okuziinkozo okuthengwe ngaphandle. Ngenxa yoko baya kulamba abantu bethu, njengoko kunjalo kumazwe amaninzi aseAfrika. Phambi kokubeka ityala kubavelisi-zityalo ngenxa yamaxabiso aphezulu okutya, masiqwalasele lo mbandela ukuze siqonde isizathu sokunyuka kwamaxabiso. Ukuba asiniki nkxaso kubavelisi-zityalo bethu sibancedise ukuhlala kumsebenzi wemveliso ngokulima ngendlela efaka inzuzo, isizwe sethu siya kulamba.

<fn>PulaImvula.Profile(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
Profile (Maize) IsiXhosa
Khawumazi... uXolile Dasheka
Imiyalelo:
Folio strap: Okubalulekileyo ngaye
Byline: NguJohan Kriel, umququzeleli wephondo wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Photo: Use pic of Xolile
UXolile Dasheka wazalelwa efama kummandla wasePetrusburg. Uyise wayengumsebenzi wasefama kanti unina wayesebenza emakhitshini. UXolile unemfundo enomsila kwezoLawulo nobuNkokeli kunye neDiploma kuLawulo loBudlelwane babaSebenzi. Wathenga ifama yakhe, iLemoenkloof kummandla waseJagersfontein ngowama-2006 ngemali-mboleko yaseLand Bank. Ifama yakhe ili-1 134 yeehektare ubukhulu, kuyo i-145 yeehektare ingumhlaba olimekayo aze ama-989 eehektare asetyenziselwe ukutyisa impahla. Ubukhulu becala uXolile ulima umbona aze afuye iinkomo zenyama, iihagu, iinkuku alime imifuno.
Uyifumana njani imali yezityalo zakho?
Kumaxesha onyaka amabini adlulileyo andikhange ndizithengise izityalo eziziinkozo endizilimileyo. Ndizisebenzisele ukondla imfuyo yam. Enye inzuzo endiyifumeneyo ibe yimali endiyifaka kwimveliso yonyaka olandelayo. Ngenxa yeendleko ezinyukayo ndiza kuzama ukufumana imali-mboleko yokundinceda eLand Bank.
Zithini izimvo zakho ngemibandela yemali kwezolimo?
Umlimi kufuneka abe zizinto ezininzi, umzekelo makabe yingcaphephe kwezemali, ingcali kwezoqoqosho, umthengisi nezinye izinto. Imida yenzuzo kwimveliso yombona mincinci kakhulu. Sidinga ukuba uwonke-wonke abe ngakwicala lomlimi waseMzantsi Afrika athenge iimveliso zeli lizwe. Sidinga iirhafu zokutya okuziinkozo okuthengwa kwamanye amazwe lilizwe lethu. Iindleko zamagalelo ezifana ne-diesel kunye nezichumiso ziyasibulala. Ezolimo asizozifundo ezithandwayo ngabantu abatsha abamnyama; ababoni kamva kuzo. Ukuba iindleko nempahla ethengwa ngaphandle azilawulwa, ukhutshiswano olucalanye oluya kubakho noluya kumelana nempahla efumana inkxaso luya kumbulala umlimi waseMzantsi Afrika.
Uwafumana phi amagalelo akho?
Ndithenga kubathunywa babathengisi abavela kumaqumrhu anika inkxaso, emva kokufumana nokuthelekisa amaxabiso nasemva kwenkonzo abayinikayo yokuthengisa.
Yintoni indima kaRhulumente kwezolimo kwaye uhlangabezana njani nayo?
URhulumente ufanele ukubanceda abalimi. Abalimi baveza amathuba emisebenzi nozinzo kwimimandla esemaphandleni. Makajonge umhlaba onikwa abalimi abasahlumayo abanike uncedo ukuze baphumelele ngokubaxhasa ngemali nangezixhobo zokusebenza. Makukhuthazwe ukubekwa iliso kwabo ngabalimi abarhwebayo. Bahlawule amaxabiso amahle baze bafumane uncedo xa belufuna. URhulumente akakaphumeleli ukukwenza oku naxa ezama.
Zinto zini ezibe negalelo kwimpumelelo yakho?
Ilinge lam lokuxananaza lindincedile. Imfuyo ikunika uzinzo ize ikuncede kumqukuqelo wemali esesandleni. Ukugcina iihagu neenkuku kundincedile ekuhlangabezeni iindleko zam zenyanga nganye. Ndinomhlaba omncinci wokulima omalunga neehektare ezi-3 endinokuwunkcenkceshela. Ndilima imifuno ukuze ndikhawuleze ndifumane ingeniso. Kanti nemeko yokuba ngumlimi wethuba elingaphelelanga kodwa ndiphangele ngaxeshanye iyanceda. Ukuba ukufama kunokungenisa inzuzo ethe chatha ndinokuba ngumlimi wexesha elipheleleyo.
Ziintoni ozibona njengemiqobo kwinkqubela nakwimpumelelo yakho?
Ndinexhala lokuba ukungabikho kozinzo kwezopolitiko, ulwaphulo-mthetho neentetho ezingahluzwanga kusasazo nakushicileleo zinokuhlutha amathuba am empumelelo. Ukufumana inzuzo ngumbandela osentloko.
Yeyiphi imiba yeshishini lakho lokufama onqwenela ukuliphucula?
Ndinqwenela ulwazi oluthe chatha lobungcaphephe malunga nokulungiswa komhlaba, ulondolozo lwamanzi nokugcinwa kwemfuyo. Kwakhona ndinqwenela ukuba abasebenzi bam bafumane uqeqesho.
Unasiphi isicwangciso-buqili oza kuphila ngaso kulo nyaka?
Ndifuna ukuqiniseka ukuba isakhiwo sam senkxaso simi kakuhle. I-Grain SA neqela lam lofundo-nzulu zibalulekile ekundinikeni uncedo. Kwakhona ndinqwenela ukwandisa umsebenzi wam wokufuya, mandithi iinkomo zenyama. Ukuba ulwaphulo-mthetho alulubanga, ndinqwenela ukuqalisa ukufuya iigusha.
<fn>PulaImvula.Profile(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Icala lobomi (Umbona) IsiXhosa
Mazi... uVictor Mahlinza
Imiyalelo:
Folio strap: Icala lobomi
Byline: NguJurie Mentz, umququzeleli wephondo waseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Photo: Use pic of Victor
USibongile Victor Michael Mahlinza wazalelwa e-Estcourt ngomhla we-14 Julayi 1961 waza wakhulela kummandla waseNtabamhlophe (White Mountain). Waqalisa ngemfundo yakhe yamabanga aPhantsi ngowe-1968 esiKolweni samaBanga aphantsi saseCornfield. Ngowe-1976 waya kwisiKolo samaBanga aPhezulu saseMtshezi apho aphumelele khona ibanga le-11 ngowe-1982.
Ngowe-1983 wenza isigqibo sokuya eGoli apho asebenze khona njengomabhalane wombhambathiswa wokwakha unyaka omnye. UVictor wasebenza njengomthengisi kwiqumrhu lemichiza eGoli kwada kwaba ngowe-1986. Ukususela kowe-1987 ukuya kowe-1988 uVictor waqeshwa yi-M & L Distributors njengomqhubi kaganda-ganda. Ukususela ngowe-1989 ukuya ngowe-1995 waba ngumbhambathiswa owonganyelweyo wase-AMCA Construction ethutha imveliso. Ngowe-1996 uVictor wafuna ukuba ngumlimi waza wabuyela ekhaya. Waqalisa ukwenza umsebenzi wokufama elima izityalo zakhe ngeenkabi. Ngowama-2003 wathenga itrektara yakhe yokuqala.
Ubomi bosapho
UVictor utshate noLinah kwaye basikelelwe ngabantwana abahlanu; iintombi ezintathu noonyana ababini. UFikile (26) unabantwana ababini. USizwe (19) uphumelele ibanga le-12 ePietermaritzburg kwisiKolo soQeqesho kwezoLimo saseZakhe kanti ugqibe izifundo ngezemifuno kwisiKolo soQeqesho saseBuhle eDelmas sithetha nje ngoku usebenza noVictor kwifama yakhe. UZandile (15) ukwibanga lethoba kwisikolo samaBanga aPhezulu sase-Abantungwa kunye noMpumelelo (11) okwibanga lesine kwisiKolo samaBanga aPhantsi saseMathamo.
UVictor uthembise uNorah umtshato kwaye banabantwana abathathu; unyana omnye namantombazana amabini. UAyanda (24) uphumelele ibanga le-12 kwisiKolo samaBanga aPhezulu saseMtshezi waza wafuma isatifiketi seN3 kwi-Civil Engineering kwisiKolo soQeqesho kwezobuGcisa saseBerea eThekwini. UAyanda naye usebenza notata wakhe efama. Amantombazana akhe amabini, uThakasile (20) ukwibanga leshumi elinanye kwisiKolo samaBanga aPhezulu sase-Abantungwa noBongeka (12) okwibanga lesithandathu kwisiKolo samaBanga aPhantsi saseMathamo .
UVictor uneetrektara ezimbini; iMassey Ferguson 440 4 x 4 neMassey Ferguson 5465 kanti unayo nemoto yeColt 2.8. Kukhulu aza kuphumelela kuko emsebenzini wokufama kuba ukhulele kuwo. Unombono kwaye ukhaliphe ngokwaneleyo ngokuphathelene nemiceli-mingeni yokuba ngumlimi.
Izityalo zakhe uzixhasa njani ngemali?
UVictor akasebenzisi mxhasi ngemali kodwa uxhasa izityalo zakhe ngemali yakhe, nto leyo eyingxaki kuye okwangoku njengoko ubukhulu becala esebenzisa umhlaba odityanelweyo apho aqesha khona iihektare ezilishumi elinesihlanu zomhlaba olimekayo kumlimi worhwebo.
Uwafumana phi amagalelo akhe?
Onke amagalelo akhe uwathenga kwaTWK eWinterton ukuze athenge imichiza yakhe kwaFarmers Agri-Care eWinterton. UVictor uthenga imbewu ngqo kwaPannar and Monsanto kwaye wonwabe kakhulu yinkonzo ayifumana kubaxhasi bakhe ngamagalelo.
Yintoni indima kaRhulumente kwezolimo kwaye uyizalisekisa njani?
UVictor ubona indima yeSebe lezoLimo inika ithemba kakhulu kwindawo ahlala kuyo njengoko efumana inkxaso encomekayo kwaye ubona iSebe lezoLimo njengeliyizalekisayo indima yalo. ISebe lezoLimo lendawo yakhe libancedile abalimi ngokutyala umbona otyheli ukwenzela iSAB. Impumelelo yakhe emsebenzini wokufama inokunxulunyaniswa nokukwazi ukwenza izicwangciso ezilungileyo nokusebenza nzima kakhulu.
Yintoni ayibona njengesoyikiso kwinkqubela yakhe nakwimpumelelo?
Ubona isoyikiso esikhulu kwinkqubela yakhe ikukunika izityalo zakhe inkxaso yemali ukuya kufikelela kwibakala lokuthengisa. Iindleko zabasebenzi nazo zimnika inkxalabo enkulu.
Yeyiphi imiba yeshishini lokufama athanda ukuyiphucula?
UVictor unqwenela ukuphucula umsebenzi wokufuya iinkomo neebhokhwe kwaye oku ukubona kubaluleke kakhulu ekuzinziseni ukulima izityalo. Ubuchule bakhe bokuziphilisa kulo nyaka bube sekulimeni izityalo ezahluka-hlukileyo; njengoko ebelime umbona, iimbotyi ezomileyo, imifuno kunye ne-chicory ayilimela iNestle phantsi kobhambathiso.
<fn>PulaImvula.Profile(maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
Okubalulekileyo ngaye (Umbona) IsiXhosa
Khawumazi... uMonica Mathamba
Imiyalelo:
Folio strap: Okubalulekileyo ngaye
Byline: NguLawrence Luthango, umququzeleli wephondo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Photo: Use pic of Monica
UMonica Mathamba uhlala kuMmandla woLawulo lwaseMthatha Mbozisa apho alilungu loMbutho wabaLimi baseMbozisa khona. UMonica uqhuba umsebenzi wokufama emhlabeni odityanelweyo kwaye ukwazile ukubiyela amasimi akhe ezityalo eehektare ezintandathu.
UMonica uyile kwizifundo zoqeqesho ezilandelayo zaseGrain SA: Intshayelelo ngemveliso yombona kunye nezifundo ezikwiBakala eselingaPhambili ngemveliso yombona. UMonica uwuphucule umgangatho wemveliso yakhe yombona ngokusebenzisa ulwazi nezakhono zobuchule alufumene ngokuba lilungu leGrain SA. Wayevelisa iitoni ezi 3,5 ngehektare enye kodwa ngoku uvelisa iitoni ezi 4,5 ngehektare enye.
Uyifumana njani imali yokuxhasa isityalo sakhe?
Imali axhasa ngayo isityalo sakhe iphuma epokothweni yakhe njengoko engakuthandi ukuboleka imali kuba iimali-mboleko zisuka zamkelwe seligqithile ixesha lonyaka elifanelekileyo.
Uwafumana phi amagalelo akhe?
UMonica uthenga amagalelo akhe eMthiza Farmers Co-op naseEast Cape Co-op. Amaxabiso athande ukuba phezulu kwaye akukho macebiso obuchule anikwa ngabaxhasi.
Yintoni indima karhulumente kwezolimo kwaye uyifeza njani?
Indima karhulumente kukunika abalimi amacebiso nezakhono zobuchule bobugcisa kananjalo nokubanika isakhelo esisiseko. UMonica uthi urhulumente akayifezi le ndima yakhe kuba akayiphumezi imigaqo-nkqubo yakhe.
Impumelelo yakhe uyinxulumanisa nantoni?
UMonica unxulumanisa impumelelo yakhe nothakazelelo analo nokusebenza nzima. Ukholelwa ekubeni ukusebenzisa imbewu engumhlanganiselwa, isichumiso nemichiza yokutshabalalisa ukhula kuphucule isivuno sakhe. Kulo nyaka, uMonica unqwenela ukuthenga ezinye izixhobo zokusebenza, ngakumbi isitshizi sezikhondo.
<fn>PulaImvula.ProtectingMaize.2009-03.xh.txt</fn>
Ukukhusela (Umbona) Xhosa



Ukukhusela umthombo wobutyebi bendalo - umaleko womhlaba nokhukuliseko



Imiyalelo:

Folio strap: Ulondolozo lomhlaba

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: Izigcina-kufuma: Izigcina-kufuma zisetyenziswa njengomaleko wokhuselo ongqonga izityalo ukuze kuthintelwe ukuguquka kwamanzi okufuma ukuba angabi ngumphunga, umkhenkce ezingcanjini kunye nokukhula kokhula.



Isiphumo semvula namaqabaza emvula emhlabeni ongagqunywanga kananjalo nento enokwenziwa ukunciphisa umonakalo owenziwa zizikhukula zemvula zizinto ezibaluleke kakhulu ezo kumvelisi-zityalo.



NgoFebhuwari kwiPula/iMvula saqwalasela ukukhuselwa komhlaba ongaphezulu saza sakhanyisa iziphumo zokhukuliseko lomhlaba kananjalo iintlobo zokhukuliseko. Kweli nqaku sichaza iziphumo zemvula kumhlaba ongagqunywanga ngokunjalo neziphumo zomaleko womhlaba.



Ukutshizwa ngamaqabaza emvula

Inxalenye yamandla amaqabaza emvula isebenza ukuqhekeza iimbumba zomhlaba ukuze ngokwenza njalo itshize iingqakumbana zomhlaba zithi saa. Kwinqanaba lomgangatho, umhlaba utshizwa phantse ngokulinganayo ngakuwo onke amacala kanti mncinci kakhulu umhlaba ode ulahleke; kodwa kumhlaba osethambekeni, uthi chatha umhlaba otshizeka uqengqeleke ezantsi kwenduli kunasemmangweni. Ngoko ke emathambekeni umhlaba usoloko usehlela ezantsi ukuze ugqibele ngokulahleka kwindawo obukuyo uye kutsho kwenye indawo.



Kukho unxulumano olusondeleleneyo phakathi kobunzulu bamandla emvula nokukhukuliseka. Yinyaniso eyaziwayo ukuba ubukhulu bomonakalo wokhukuliseko (50% ukuya kuma-80%) bubangwa bubunzulu bamandla ezichotho obufumaneka kumaxesha athile kwiindawo ezifumana imvula ehlotyeni.



Iimpembelelo zommango osethambekeni

Ngokuya unyuka ummango, nokhukuliseko luba lukhulu njengoko:

Eba maninzi amaqabaza emvula atshizayo ukuhla endulini.

Kuthi chatha ukuqengqeleka ethambekeni.

Ukuqengqeleka kwenzeka msinyane kakhulu.



Imida yethambeka

Inqanaba lokunyuka kwethambeka kananjalo nezenzo zolawulo zicutha izityalo ezinokulinywa kwisiza esithile, xa ukhukuliseko lomhlaba lunokugcinwa phantsi kwemida yokhuseleko. Le mida ixhomekeke ubukhulu becala kubukhulu bokhukuliseko olwenziwa ziimvula nobuthathaka bomhlaba kukhukuliseko kwindawo ethile. Okulandelayo yimizekelo yemida enokufumaneka kwindawo ethile:

Wonke umhlaba olinyiweyo osethambekeni elingaphezu kwe-3% mawukhuselwe ngeekhonto (zona ziyimiqolo ephakanyisiweyo emhlabeni eyenzelwe ukukhokelela amanzi angafunekiyo ngaphandle kwentsimi).

Izityalo ezihamba ngokwemiqolo zinokulinywa emathambekeni anganeno kwe-10%.

Intwana yezityalo eziziinkozo inokulinywa emathambekeni anganeno kwe-15%.

Ukutyisa impahla kunokuvunyelwa kumathambeka nganeno kwe-30%.

Amathambeka ngaphezu kwe-30% makasetyenziswe kuphela ngenjongo yokubiyela amahlathi nokukhusela indalo yasendle.



Izityalo ezikhula ngokwendalo zisesona sisombululo sincomekayo sokunqanda isenzo zokhukuliseko lwemvula. Ezona mpembelelo zinkulu zezityalo ezikhula ngokwendalo kukhukuliseko lwemvula kukuba ezi zityalo ziba ngathi ziikanopi zeveni ezisuka zime njengee-umbrella phezu komhlaba, ngamanye amazwi, sisakhono sezityalo zendalo esethisa amandla amaqabaza emvula phambi kokuba afike emhlabeni. Imvula, ewa phezu kwamagqabi nezikhondo zezityalo eziyindalo ilahlekelwa ngamandla ayo okubaleka xa ibetha kuzo, aze la maqabaza aphuke abe mancinci ngakumbi, athi efika emhlabeni abe selengasenamendu, namandla awo ehlile, okanye athi ngokuqengqeleka ezikhondweni zezityalo zendalo afike emhlabeni selengasenamandla kangako.



Izigcina kufuma zizigqumathelo zekanopi ezinesakhono kakhulu. Izigcina-kufuma zinqanda amanzi emvula akufutshane emhlabeni, ukuze zithintele amaqabazana ekuphindeni afumane amendu. Izigcina-kufuma kananjalo zithintela ukuqengqeleka, zinciphise amendu nesakhono sothutho. Nokuba isigcina-kufuma asiwugqumi ngokupheleleyo umhlaba, siyancomeka ekwandiseni isakhono sesigqumathelo sekanopi



Izigcina-kufuma zendalo zisenokwenziwa ngesitroyi, amagqabi, izinti, i-sawdust okanye amaceba eenkuni ezitshweziweyo phezu kwentsimi. Ngokwezolimo, iintsalela zezityalo nazo zisebenza kakuhle.

.



Iziphumo zezigqumathelo zomhlaba

Isakhono sesigqumathelo somhlaba sokunqanda ukhukuliseko sanda ngendlela engqalileyo ngokwepesenti yesigqumathelo eso somhlaba. Xa sichaza ngenye indlela - isixa sokhukuliseko lomhlaba silingana ngqo nesixa somhlaba ongagqunywanga.



Iintsalela zezityalo mazishiywe kumphezulu womhlaba, ngaphandle kokuba kukho izizathu eziphathekayo zokungenziwa koko, umzekelo, izifo zezityalo, ukusuka kwe-nitrogen emhlabeni ngenxa yokubola kwezityalo eziyindalo, imfuno yokulima neyokuhlakula, ukutshatyalaliswa kokhula njl.njl. Kanti kukwakho nesenzo esithandwa eMzantsi Afrika sokusebenzisa iintsalela zezityalo njengokutya kwempahla.



Malunga neengxaki zokulima, kukho izixhobo ezikhoyo zokulima nezokutyala ngaphandle kokuphazamisa izigcina-kufuma.



Kwiziganeko zezityalo ezihamba ngokwemiqolo, ukulima nokuhlakula kunokwenziwa kwimiqolo elinyiweyo kuphela, kushiywe iindawo eziphakathi kwemiqolo ziphantsi kwezigcina-kufuma. Ukhula lunokutshatyalaliswa ngemichiza.



<fn>PulaImvula.Pula.2010-01.xh.txt</fn>
Pula IsiXhosa



Ukuqhagamshelana ngokusebenzisa iPula/Imvula



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



INkqubo yoPhuhliso lwamaFama iqhagamshelana ngamanqaku anomdla nomlimi ngokusebenzisa ileta yeendaba zenyanga nganye i-Pula/Imvula.



Ngenyanga nganye kunikelwa ngeekopi ezingamawaka ali-18 000 ze-Pula/Imvula ngeelwimi ezisixhenxe - isiNgesi, isiBhulu, isiSuthu, iSetswana, iSesotho sa Leboa, IsiZulu nesiXhosa. Qho ngenyanga iPula/Imvula inamaphepha asibhozo anikwa inkxaso yiMaize Trust. I-Winter Cereals Trust yona inamaphepha amane awongezelelweyo apapashwa ngeSesotho ngoMatshi, ngoJuni, ngoSeptemba nangoDisemba. I-OPOT ke yona inamaphepha amane awongezelelweyo apapashwa ngazo zonke iilwimi (ngaphandle kwesiXhosa) ngoJanyuwari, ngoEpreli, ngoJulayi nango-Oktobha.



Senza onke amalinge okubandakanya amanqaku atsala umdla womlimi ngenyanga ethile. La manqaku onke aphathelele kwimiba yomhlaba, umsebenzi wokufama, imisebenzi yemveliso, ukuthengisa, ukusetyenziswa koomatshini kunye nolawulo.



Kwakhona masibulele abaxhasi bale nkqubo ngethuba abasinika lona lokufaka igalelo kuphuhliso lwezolimo nenguqu kwicandelo lezolimo.

<fn>PulaImvula.RainfallMaize.2009-09.xh.txt</fn>
Rainfall (Maize) Xhosa

Isimbo semvula nokuqhuma komphunga wamanzi



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa kwexabiso

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwiMveliso yoMbona phantsi kwencwadi yoqeqesho ngokunkcenkcesha

Photos: Isazobe 1.1: Imvula yonyaka yesixa esiqhelekileyo ilinganiswa ngokwe-mm ngonyaka.

Isazobe 1.2: Isixa sonyaka esiqhelekileyo sokuqhuma komphunga wamanzi silinganiswa ngokwe-mm ngonyaka.



Ukufuma ngowona mba ubalulekileyo ophembelela umsebenzi wokuvelisa izityalo. Ummandla ngamnye unesixa esiqhelekileyo semvula esifakwe exwebhini. Le mvula yesiqhelo yiyo enika isalathiso esithembeke kakhulu sokuba zeziphi izityalo ezinokulinywa kummandla othile phantsi kweemeko zomhlaba owomileyo / owondliwa ngemvula. Apho kunokwenzeka khona ukunkcenkcesha, ikhona eminye imibandela yemozulu ebaluleke ngakumbi njengoko iimfuneko zamanzi zinokulawulwa ngokunkcenkcesha.

Kufuneka kukhunjulwe ukuba nangona imvula inokuna, asingawo onke loo manzi afunekayo kwisityalo. Ukuba imvula ina ngamandla amakhulu, amanzi aqengqelekayo ayanda. Ukuba umhlaba unethambeka, ngokunjalo amanzi aqengqelekayo ayanda. Kuxhomekeke kwindlela osetyenzwa ngayo umhlaba, umhlaba usenokuba nomaleko ogangathekileyo oza kuthintela ukufunxeka kwawo. Ukuba umhlaba awunasigcina-kufuma kuyanda ukuqhuma kwamanzi njengomphunga. Uhlobo lomhlaba nalo luphembelela ubungakanani bokufuma obunokugcinwa emhlabeni kanti ubukho bokhula emhlabeni nako kunokusebenzisa ukufuma okusemhlabeni, ukuze izityalo zingakufumani. Isixa sonyaka sesiqhelo semvula nesokuqhuma kwamanzi njengomphunga eMzantsi Afrika siboniswa kwisazobe 1.1 nakwisazobe 1.2 (DWAF, 1986).

Unganeno kuma-20% umhlaba waseMzantsi Afrika oyi-1,05 sezigidi zee-square kilometre onemozulu ephantse yafuma nenemvula yesixa sesiqhelo engaphezu kwama-750 mm/ngonyaka nesixa sesiqhelo sokuqhuma kwamanzi njengomphunga esinganeno kwi-1 400 mm/ngonyaka - esinokulindelwa njengeemeko ezilungele ukulinywa kwezityalo nokuveliswa kwezityalo.

Imimandla enemvula engaphezulu kuma-500 mm/ngonyaka kunye nokuqhuma kwamanzi njengomphunga okunganeno kwi-1 800 mm/ngonyaka kubandakanya ummandla osembindini we-highveld, ummandla oselunxwemeni olusempuma kunye nommandla wemvula yasebusika. Ukunkcenkcesha iintlobo-ntlobo ezibanzi zezityalo, ngokunjalo nokulinywa komhlaba owomileyo ubukhulu becala kulinywa umbona, ummoba nengqolowa kukholisa ukwenzeka kule mimandla. Ubukhulu belizwe bunemozulu efudumeleyo nephantse ukoma ukuya kweyomileyo, nemvula yesiqhelo, enika nganeno kwama-50% kokuqhuma-kumfimfa kwamanzi okufunwa zizityalo ukuze zikhule kangangoko ukwenzela imveliso. Ukunkcenkcesha ke ngoko kubalulekile kumadlelo, kwigadi yeziqhamo nasekulinyweni kwezityalo kule mimandla.





Isazobe 1.1: Imvula yesiqhelo yonyaka ilinganiswa ngokwe-mm/ngonyaka





Figure 1.2: Ukuqhuma kwamanzi njengomphunga kwesiqhelo ngonyaka kulinganiswa ngokwe-mm/ngonyaka



<fn>PulaImvula.Resources.2008-08.xh.txt</fn>
Resources Xhosa



Imithombo esetyenziswayo - ingaba uyisebenzisa ngobulumko kangakanani?



Imiyalelo:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yoLawulo lweShishini lezoLimo



Uvavanyo nokusetyenziswa ngeyona ndlela ifanelekileyo okunokufunyanwa ngumlimi kubaluleke kakhulu kwimpumelelo esekugqibeleni yakhe nawuphi umlimi.



Imithombo ephambili esetyenziswayo enokufumaneka kumlimi ingahlelwa ngendlela elandelayo:

Intsimi nefama - kubandakanywa ukusetyenziswa kwentsimi, izinto ezixabisekileyo ngamasimi, ubunini bamasimi nesakhiwo solawulo lwefama.

Amanzi nemimandla emanzi - kubandakanywa iindleko zokunkcenkcesha nezamanzi, umgangatho wamanzi, imo yemimandla emanzi kunye nemisele.

Ulwazi nesakhono sokukhupha imveliso - kubandakanywa izifundo ngofuzo kwizityalo nakwizilwanyana, uphando nophuhliso, ezobugcisa ezimalunga nokuphila kwezolimo kunye nokuncomeka kokukhula kwemveliso ekhutshwayo.

Ulawulo lwemveliso yezolimo - kubandakanywa ulawulo lweshishini lefama, ulawulo lomhlaba kunye nolondolozo, imisebenzi yokutshabalalisa izibulali zezityalo, imisebenzi yokulawula izondlo, imisebenzi yokuvelisa izilwanyana kunye nemo engqonge le misebenzi, ulawulo lokunkcenkcesha ngamanzi, ulawulo lwezobugcisa bokuphatha ulwazi kunye nezixokelelwano zokukhupha imveliso ezikhatshwa yimisebenzi ephucukileyo yolondolozo.

Omnye umbandela obalulekileyo onokubonwa njengenxalenye yolawulo kukuqwalasela ummandla wentengiso - ngaphandle kommandla wentengiso yemveliso; akukho ngqiqo ekukhupheni imveliso.



Nangona yonke le mibandela ibalulekile malunga neshishini elinempumelelo lolondolozo kwezolimo eli nqaku lijoliswe kuvavanyo lwesakhono somhlaba nakulawulo lomhlaba njengomthombo osetyenziswayo okhupha imveliso ukuze kuyilwe ishishini elinenzuzo nelilondolozekayo. Yonke eminye imibandela mayikhunjulwe xa kusetyenziswa imigaqo yokukhupha imveliso ngendlela ephathekayo neyakuthi yalathe iindleko ezingqalileyo nezisisigxina ezifuneka xa kusenziwa isicwangciso solwabiwo-mali lwemithombo yemali kuhlalutyo lomda obanzi weshishini elilelakho lomsebenzi wokufama.



Umhlaba

Umhlaba ngomnye wemithombo esetyenziswayo ebaluleke kakhulu nakweliphi ilizwe. Yonke imihla abaphathi beefama basoloko besenza izigqibo malunga nokusetyenziswa komhlaba oko kuxhomekeke kwiimeko zemimandla yentengiso, imigaqo-nkqubo karhulumente kunye neempawu ezithile zomhlaba ngokwawo.



Ezona njongo ziphambili zokusetyenziswa komhlaba ngaphandle kweendawo eziphuhliswayo zezixeko ezikhulu neendawo zamashishini xa kubhekiselelwa kumba wezolimo zezi:

Amadlelo endalo (emathangeni);

Amadlelo alinyiweyo nomhlaba ongamahlathi; kananjalo

Umhlaba wezityalo kubandakanywa ezi zinto zombini

Umhlaba ongankcenkceshwayo; kananjalo

Umhlaba onkcenkceshwayo.



Okubandakanywa kwezi njongo zale misebenzi yimimandla esetyenziselwa uthutho emaphandleni, iipaki zasemaphandleni kunye nobomi basendle, iinjongo zemisebenzi yokhuselo namashishini, indawo eziziifama, iindlela zasefama needolophana zasemaphandleni. Umhlaba oshiyekileyo wabelwa imimandla emanzi, imigxobhozo, imifula, imilambo, amadami, amawa aselubala kunye nommandla wentlangu.



Imimandla emanzi iyimfuneko kakhulu njengoko:

Inika indawo yokuhlala intlanzi nendalo yasendle;

Igcina umgangatho wamanzi;

Iba zizifunxi zomothuko ngenxa yomonakalo onokubakho weempuphuma;

Inika izithuba ezivulekileyo neziza zokuzonwabisa; kananjalo

Yomeleza iyantlukwano kwindalo yasendle.



Amafama aseMzantsi Afrika anako ukuthatha ithuba lokusebenzisa le mithombo esetyenziswayo ngokunika amathuba okuloba kubungcali bokhenketho nozingelo ngokwenza njalo ayile ingeniso enganxulumenanga nemveliso engqalileyo. Imithombo eyabelwe umhlaba ibonakala ngeembuyekezo ezithile kwimisebenzi eyahlukahlukeneyo ekhuphisanayo kwaye inokwahluka ngokomgangatho womhlaba nangokweendawo.



Intsimi yefama

Intsimi yefama ephuma phambili okanye ekhupha imveliso ephezulu ichazwa ngabantu njengentsimi enomdibaniso ongowona ufanelekileyo weempawu eziphathekayo nezemichiza ngenjongo yokuvelisa ukutya, isondlo, imicu yefula nezityalo zembewu yeoyile.



Intsimi mayibe kummandla onomgangatho womhlaba, ixesha lonyaka lokukhulisa nenkxaso yokufuma efuneka ekuveliseni izivuno ezilondolozekayo zezityalo xa iphethwe kwaye ilawulwa kakuhle ngokusebenzisa iindlela ezamkelekileyo zokulima, kubandakanywa ulawulo lwamanzi nemisebenzi yolondolozo.



Amasimi efama aphuma phambili

Anenkxaso yamanzi eyaneleyo okanye ekunokuxhomekekwa kuyo evela ekubileni okanye kunkcenkcesho;

Anobushushu obufanelekileyo nexesha lokukhulisa lonyaka;

Anobumuncu okanye ubualkali obufanelekileyo;

Anesiqulatho esamkelekileyo setyuwa nese-sodium;

Anamatye ambalwa okanye angabikho kwawona; kananjalo

Ayagqobhozeka ngamanzi nangumoya.



Intsimi yefama ephuma phambili asikuko oku:

Ukukhukuliseka okubaxekileyo;

Ukuxinana kwamanzi ixesha elide;

Awunazimpuphuma ezenzeka qho; okanye

Ukungakhuseleki kwiimpuphuma.



Umsebenzi wemveliso yentsimi yefama ephuma phambili unokubandakanya iimveliso zezityalo ezilinywayo ezifana nombona, amazimba, ingqolowa, ihabile, oojongilanga, i-canola, iimbotyi zesoya, icuba, imifuno, iimveliso zeentyatyambo, umqhaphu iimveliso zemfuyo ezivela kwiinkomo zenyama, iinkomo zobisi, iigusha, iibhokhwe, iinkuku kunye nezilwanyana zasendle. Izixokelelwano ezahluka-hlukeneyo ezivelisa isityalo esinye okanye ngaphezulu ngojikeleziso lwezityalo naxa kuhlanganiselwa izixokelelwano ezibanzi nezigxininisayo zemfuyo seziphunyeziwe ngamafama kwihlabathi ngokubanzi.



Iinguquko ekusetyenzisweni kwentsimi zinako ukuchaphazela imo eyingqongileyo kunye nolondolozo lwemveliso. Maxa wambi iziganeko ezinefuthe kwimo engqonge intsimi ezifana nokhukuliseko, umgangatho wamanzi neendawo zokuhlala ubomi basendle azisoloko ziboniswa kwizibalo zenzuzo yabucala kanti umsebenzisi wentsimi othile unokuxhalaba ngepokotho yakhe kunokuba axhalabe ngokusetyenziswa okulondolozekayo kwentsimi. Iindlela zokukhetha ukusetyenziswa komhlaba ezifaneleke kakhulu emntwini othile zisenokungafaneleki ncam xa zisetyenziswa luluntu.



Umnini-ntsimi ozingela ukufumana ezona nzuzo ziphezulu uya kwabela ilinge eliphezulu ekusetyenzisweni okunika izivuno ezizezona ziphezulu ezilindeleke kwimbuyekezo enoqoqosho.

<fn>PulaImvula.Safety.2008-01.xh.txt</fn>
Safety Xhosa



Ukhuseleko yinto yokuqala



Instructions:

Folio strap: Ukhuseleko

Byline: Ulwazi lufunyanwa kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA manual: Iitrektara nezixhobo zokusebenza efama

Insert: Qaphela



Njengabanini beetrektara nezixhobo zokusebenza, kufuneka siyazi inyaniso yokuba sinoxanduva lokubeka iliso nakubani osebenza ngezixhobo zethu.



Siphantsi kwemithetho eyahlukahlukileyo ephathelene nokukhanyisa, impilontle yangasese, ukufumana impepho, impahla yokhuselo, ukucocwa koomatshini ngokunjalo nokukhokela abo basebenza ngezixhobo eziyingozi. Iimeko ezingenalukhuselo zikholisa ukubandakanya:

Isantya esiphezulu kakhulu.

Ukunqongophala kokusetyenziswa kwezixhobo zokhuselo.

Ukulungalungisa oomatshini abashenxisekayo.

Unqongophalo lwamakhaka okuzikhusela.



Imithetho yokhuseleko

Nasi isishwankathelo semithetho yokhuseleko yokusebenzisa izixhobo zeshishini:

Sebenzisa isixhobo esilungileyo: Musa ukunyanzelisa izixhobo ezincinci ukwenza umsebenzi ofanele ukwenziwa sisixhobo somsebenzi omkhulu.

Gcina izixhobo ngenkathalo: Gcina izixhobo zitsolo okanye zilungalungiswe kakuhle kwaye uzicoce rhoqo. Qinisekisa ukuba imiqheba ibotshelelwe ngokhuseleko kakuhle.

Sebenzisa iindodo zokhuseleko nezinye izixhobo ezininzi. Ngokunjalo sebenzisa isigqumathelo sobuso okanye esothuli ukuba umsebenzi wokusika unothuli.

Gcina abagcini kwiindawo zabo kwaye bekwiindawo ezifanelekileyo zokusebenza.

Mababe kude abantwana: Zonke iindwendwe zeshishini mazigcinwe kude kwindawo yokusebenza.

Gcina indawo yokusebenza icocekile: Iindawo ezixineneyo nezitulo ezide zimema iingozi.

Londoloza izixhobo ezingasetyenziswayo: Xa zingasetyenziswa, mazilondolozwe izixhobo - zisuke endleleni. Zikhuphe embaneni izixhobo ezingasetyenziswayo.

Faka isinxibo esifanele umsebenzi: Impahla eyekeyeke isuka ibambeke kwiinxalenye ezishukumayo.

Wulawule umsebenzi: Sebenzisa iziqhoboshelo okanye izixhakamfuli ukubamba umsebenzi. Kukhuselekile oko kunokusebenzisa izandla zakho kanti oko kunika izandla zakho ixesha lokukhululeka ukuze zisebenzise isixhobo.

Musa ukunyanzelisa isixhobo: Siya kuwenza umsebenzi phucukileyo nangokukhuselekileyo kunokunyanzeliswa ngokwamendu esingayilelwanga wona.

Musa ukungcotsha: Gcina indawo efanelekileyo yokubeka iinyawo nokulungelelanisa umzimba ngawo onke amaxesha.

Zitsale kakuhle izixhobo - musa ukuzinyanzelisa. Ukuba kufuneka utyhilize ngamandla, sebenzisa umva womphakathi wesandla uze usigcine sivulekile isandla. Oku kuya kuthintela iindawo ezitsolo zeminwe.

Izixhobo ezineencam ezitsolo zibambele kude nomzimba wakho. Oku kuya kuthintela ukwenzakala okunokubakho xa sinokuphuncuka isixhobo.

Umbane oya kwizixhobo mawuhambe phantsi emhlabeni. Sebenzisa iplagi eneencam ezintathu okanye isinabisi sombane esinocingo oluqhtyoshelwe kwisiqwenga somhlaba esaziwayo.

Ukukhanya nempepho mazilunge kakuhle. Qiniseka ukuba iindawo zee-bench zinokukhanya okwaneleyo nokuba imisi ephuma kwiimibhobho yee-exhaust iphumela ngaphandle kwamagumbi okusebenzela.

Gcina inyanda yoncedo lokuqala esebenzisekayo. Ukwenzakala okungathi kuncinci makunyangwe kwangoko ukuze kungaqalisi usulelo kuko.





<fn>PulaImvula.Safex.2008-04.xh.txt</fn>
Safex Xhosa



Isengxoweni (okanye intetho elolo hlobo)!



Intshayelelo:

Folio strap: Ukuthengisa izityalo eziziinkozo

Byline: Liqhelaniswe ukusuka Kwizifundo zoLawulo zaseAgribusiness nguJane McPherson



Sisengabantwana sasifundiswa oku "ungabokubala amantshontsho phambi kokuba aqandusele", nangona kunjalo, wakuba usivunile isityalo sakho, sesakho ngenene. Ngoku kufuneka wenze isigqibo sokuba ingaba uza kusithumela apho sifuneka khona kwangoko na okanye uza kusigcina ulinde de ixabiso linyuke (okanye lihle, ukuba akubanga nathamsanqa - xa ke sicingela ukuba ubungenalo ubhambathiso lokuthengisa, lona ke ufanele ukuthembeka kulo.



Yeyiphi imibandela ekufuneka ndiyiqwalasele malunga nolondolozo?

Ingaba ndinako ukuwenza umsebenzi, ukucoca nokulondoloza efama?

Ingaba ndinako ukungqalisa ukutya ukusuka emasimini (ngexesha lokuvuna) ukuya kumsebenzi wesisele se-silo, komnye umfama, kumatshini wokucola okanye komnye umsebenzisi weemveliso zombona?

Ukuba kufuneka ulondolozwe efama umbona okanye kumsebenzi orhwebayo wesisele esiyi-silo ingaba yintoni ixabiso lolu londolozo ngetoni nganye?

Ingaba ixabiso lokulondoloza liya kunika inzuzo esalayo na emva kokuhlawulwa kwenzala nezinye iintlawulo? (Funda ushicilelo olucoselelweyo nakoluphi ubhambathiso olungenelelweyo malunga nolondolozo.)

Zintshukumo zini ezilindeleke kwixabiso lesityalo esiziinkozo?



Hlaziya naziphi izicwangciso zokuthengisa ngokusekwe, obona buncinci, kuphando lweveki nganye lwentengiso malunga nemozulu kunye nemikhwa yamaxabiso emva kokuzidibanisa nomthengisi wakho okanye umcebisi wakho malunga nentengiso.



Yeyiphi imibandela ephembelela ixabiso lombona eMzantsi Afrika?



Imeko yokunika inkxaso neyemfuno ebangwayo

Ukuba kubekho umbona okhoyo oyintsalela eMzantsi Afrika (njengowama-2004 nowama-2005) ixabiso lombona leSafex likholisa ukurhweba kufutshane nolungelelwaniso lokuthumela ukutya ngaphandle.

Xa kubonakala ngathi kusenokubakho unqongophalo lombona eMzantsi Afrika (njengowama-2006 nowama-2007) ixabiso lombona leSafex likholisa ukurhweba kufutshane nolungelelwaniso lokuthatha ukutya ngaphandle.



Amaxabiso ombona ehlabathi

Ixabiso lombona lehlabathi yeyona nxalenye inkulu kubalo lwamaxabiso olungelelwaniso lokuthatha nokuthumela ngaphandle.

Amaxabiso ombona ehlabathi kwakhona ahluka mihla le ngokwemeko yehlabathi.

Inguquko kwixabiso lehlabathi iya kwenza inguquko kumanqanaba olungelelwaniso lwamaxabiso okuthatha ngaphandle.

Amaxabiso olungelelwaniso lokuthatha ngaphandle ombona waseUSA naseArgentina ubukhulu becala asetyenziswa njengesikali samaxabiso ombona saseMzantsi Afrika.



Isantya sotshintshiselwano lweRandi/US-dollar

Iindleko ezinxulumene nobalo lwexabiso lolungelelwaniso lokuthatha nelokuthumela ngaphandle ezifana nexabiso lokuthenga umbona kummandla wentengiso wehlabathi (ixabiso-elikhululekileyo-lombona okuthuthlo kwilizwe elithile), iindleko zothutho ngolwandle neinshorensi yothutho, lixelwa liphinde lihlawulwe ngokweeUS-dollars.

Ukuguqula ezi ndleko ziye kwiirandi zaseMzantsi Afrika kufuneka ziphindaphindwe ngesantya sotshintshiselwano serandi/US dollar.

Amaxabiso ahla esenyuka mihla le kwisantya sotshintshiselwano serandi/US-dollar ngokunjalo aya kwenza inguquko kumaxabiso ombona olungelelwaniso okuthatha nokuthumela ngaphandle.



Ukubekwa kwexabiso lombona laseMzantsi Afrika



Utshintshiselwano Ngempahla yaseMzantsi Afrika (South African Futures Exchange - Safex)

Umbona waseMzantsi Afrika ukurhwebo lwayo yonke imihla kummandla weemveliso zezolimo we-South African Futures Exchange (Safex) eyinxalenye yeJohannesburg Stock Exchange (JSE).

I-Safex inokuchazwa njengesixokelelwano sefandesi eyenziwa ekhompyutheni apho abathengi (umzekelo abacoli bombona) kunye nabathengi (umzekelo abavelisi bombona) banokuthenga ngokubiza amaxabiso kwifandesi okanye banikele ngokuthengisa umbona kwithuba (kwinyanga) ethile.

Iziganeko zokurhweba kummandla wentengiso weemveliso zezolimo zikhona yonke imihla ukusuka ngentsimbi ye-09:00 - 12:00.

I-Randfontein (Gauteng) yindawo ekubhekiselelwa kuyo yexabiso lombona.

Ixabiso lombona we-Safex ngoko ke lixabiso lombona osiwa eRandfontein.

Ukuba umbona usiwa nakweyiphi i-silo eyiyenye ngaphandle kweRandfontein, makwenziwe ulungelelaniso kwixabiso elibonisa iindleko zothutho ukusuka kuloo silo ukuya eRandfontein, kananjalo nezinye iindleko.



Ukubala ixabiso lomvelisi wombona

Ukufikelela kwixabiso umvelisi aya kulifumana ngombona, xa usiwe kwi-silo ebhalisiweyo yeSafex engeyiyo iRandfontein, kufuneka kuthatyathwe iimali ezithile kwixabiso lombona.leSafex.

Eyokuqala ethatyathwayo yeyomahluko wendawo (yona iziindleko zothutho ezibaliweyo ukusuka kwi-silo ethile ukuya eRandfontein) kwaye ipapashwa ngonyaka ngamnye yiSafex.

Ukuba umbona usiwa kwi-silo yorhwebo, ishishini lezolimo (umnini-silo) uya kufuna intlawulo yokuphatha umsebenzi.

Okuqhelekileyo kukuba intlawulo yokuthengisa kananjalo iya kuhlawuliswa lishishini lezolimo okanye iqumrhu elirhwebayo ukuba umbona awuthengiswa ngokungqalileyo kumcoli wombona (umzk. umbona uthengiswa lishishini lezolimo lisenzela umfama).

Ukuba umbona awuthengiswa ngqo emva kokusiwa (uyalondolozwa okwethutyana) kufuneka kananjalo kwenziwe amalungiselelo eendleko zolondolozo.



Ukubalwa kwexabiso lombona afikelela kulo umvelisi kwi-silo kunokushwankathelwa ngale ndlela:



Ixabiso leSafex lombona



- Umahluko ngokwendawo



- Iindleko zokuphatha umsebenzi



- Intlawulo yokuthengisa



- Iindleko zolondolozo



= Ixabiso lomvelisi kwi-silo





Kubalulekile ukuba umvelisi aqonde ukuba ixabiso afikelela kulo umvelisi lelona xabiso liphantsi anokulifumana ngombona wakhe kwi-silo ethile. Ngokuthetha-thethana ngqo nequmrhu lokucola, ishishini lezolimo okanye amanye amaqumrhu okurhweba ngezityalo eziziinkozo unokufumana ixabiso eliphucukileyo kunexabiso afikelela kulo umvelisi.



Kubaluleke ngenene ukuba umvelisi akhumbule ukuba ungumnini wesityalo esingumbona - kukuwe ukuthengisa kanti ukuba akulonwabelanga ixabiso, thetha-thethana ukuze ufumane ixabiso eliphucukileyo. Ixabiso leSafex lixabiso elilelona lincinci elingathelekisekiyo onokuzilungisela ukulamkela.























<fn>PulaImvula.School(maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
Izikolo (Umbona) IsiXhosa
Inkqubo yezikolo zethu itsala phambili
Folio strap: Inkqubo yezikolo
Byline: NguWillie KotzÃ©, ingcali yezoqeqesho nophuhliso yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Graph 1: Izikolo ezityelelwe ngekota yokuqala ngo-2010 nango-2011.
Graph 2: Abafundi abazibandakanye kutyelelo lwekota yokuqala yango-2011.
Graph 3: Abafundi abaye kwimiboniso-ngcaciso yekota yokuqala.
Graph 4: Izikolo ezityelelwe kumaphondo ngamaphondo ngekota yokuqala ka-2011.
Ngowama-2010, iGrain SA iqalise inkqubo yezikolo ngokuncediswa yiMaize Trust. Inkqubo leyo ibe yimpumelelo. Xa besifaka isicelo sethu kwiMaize Trust ngowama-2010/2011, siphinde sacela inkxaso-mali yenkqubo yezikolo. I-Maize trust iyamkele ngobubele obukhulu inkxaso-mali yokutyelela izikolo.
Kubalulekile ukuba sikhuthaze abantwana ukuba balazi ixabiso lezolimo njengomthombo wokutya neentsinga zako, lingumdlali wendima enkulu kwezoqoqosho, liveza amathuba emisebenzi linika nabantu uqeqesho lomsebenzi abanokuwufundela. Bangaphezu kwesiqingatha abemi base-Afrika abangaphantsi kweminyaka engama-20 ubudala. Abantwana bangabasebenzisi beli xesha, abasebenzisi bexesha elizayo nesizukulwana esilandelayo sabasebenzi ngoko ke xa sinokukhawuleza sibenze balazi ixabiso lolimo ngokubanzi ngakumbi kwishishini lombona, singakhawuleza sibe nethemba lokubenza baqonde ukubaluleka kwalo.
Kulo nyaka injongo ephambili yeprojekthi yethu ibikukuphuhlisa iiDVD ezintathu ezahluka-hlukileyo ezibonisa icandelo lezolimo, ishishini lombona kunye nolimo njengomsebenzi anokuqeqeshelwa wona umntu. Inani labantwana likhulu kakhulu - kwisikolo ngasinye siye sinyanzeleke ukuthatha isigqibo sokuba sinako na ukubabona abantwana kunye (njengoko amaqela amakhulu kungelulanga ukuwenza azikise ingqondo kwaye athathe inxaxheba.), okanye mhlawumbi siwabone ngokuwahlukanisa amaqela (oko kuthethe ukuba umqeqeshi kufuneka aphinde isifundo esinye amaxa amaninzi). Siye kwiAgriSETA ngo-Oktobha 2010 ukuya kucela inkxaso yabo yale nkqubo. Basixelele ukuba baza kusilungiselela ama-R360 000 ukwenzela uphuhlisio lweeDVD ezintathu. Siwamkele ngombulelo omkhulu umnikelo wabo saza saqalisa inkqubo yokumema ukuze sikwazi ukuchonga umboneleli wenkonzo ofanelekileyo onokuzenza iiDVD ezo. Ekugqibeleni sivumelene noMartie Willemse ovela kwiziko leemveliso le-Noline ngeDVD yokuqala kwaza kweyesibini iDVD safumana uPW van Wyk waseAgriTV.
Abaniki-ngcaciso bachongwa kwimimandla elishumi eyahluka-hlukileyo, eyile, iFree State, uMntla-Ntshona, uMntla-Ntshona/iGauteng, iKwaZulu-Natal, iMpuma-Koloni, uMntla-Koloni neMpumalanga. Kwikota yokuqala, izikolo ezityelelweyo zili-180 apho abafundi badlalelwa iDVD. IDVD iphuhliswe ngendlela evumela ukuba kubekho iindawo ezintathu ekunokunqunyanywa kuzo ukuze umniki-ngcaciso akwazi ukuxoxa ngeziqulatho nabafundi. Emva kweseshoni, isikolo siphinda sinikwe ipowusta ekhumbuza isikolo ngeziqulatho zeDVD yokuqala - Ukutya, iiNtsinga zoKutya noBomi.
Abanye abafundi bezikolo ebezityelelwe babuziwe ukuba ingaba usuku olo lubalulekile na kubo. Kufunyenwe iimpendulo ezilandelayo:
UMoliko, uTebello noDoreen abangabafundi besiKolo samaBanga aPhezulu saseQuibing
"Andazi nokuba ndingaqala ngaphi kodwa endinokukutsho kukuba ndifunde lukhulu kwaye ndingakuvuyela ukufunda okuthe chatha. Ndikholelwa ekubeni kubaluleke ngenene ukutyala imithi, njl. ukuze sihlale siphila ubomi obungummangaliso nobumnandi bemihla ngemihla. Ndifunde nokuthi ubomi bokulima asibobomi babalimi kuphela, thina njengabantu abatsha, kufuneka sazi banzi ngezifundo zolimo ukuze sivelise ukutya okuza kusetyenziswa ngabanye abantu kwaye ukususela namhla ndiza kwenza isitiya sam semifuno kuba ndifunde ukuba kuninzi endinokukuzuza ngokulima. Ngoko ke ndinovuyo olukhulu kwaye ndifuna ukubulela iGrain SA ngokusifundisa ngendlela ezibaluleke ngayo ezolimo. Ngenxa yoko ndiyinqwenelela okuhle kodwa iGrain SA. Wanga uThixo angayikhokela side siphinde sibonane kwixesha elizayo".
UMosamo, uMokhele P, uDiphapang, uRadimo noMokhetni M ngabesiKolo seMfundo ePhakamileyo saseLe Reng
"Sifunde izinto ezininzi ebesingazazi, njengokuthi ukutya kwehlabathi okungama-90% kuveliswa ngabalimi. Kufuneka abalimi abahlanu ukwenza ibhega enye. Abanye bethu bebengazi ukuba impahla enxitywayo yenziwa ngesikhumba esinoboya bezilwanyana kanti nezilwanyana ezo zikwayinxalenye yolimo. Besicinga ukuba ezolimo ziphathelene nokufama kuphela kodwa namhla sifumanise ukuba besiphazama. Ukulima kuphathelene nabalimi kuba ngaphandle kwabo akunakubakho kutya".
UBongani noSechaba besiKolo semFundo ePhakamileyo saseThabo Thokoza
"Ewe! Ingcaciso siyiqonde ngokucacileyo kwaye sifunde okuninzi ngezolimo. Asinakuphila ngaphandle kwezolimo. Enyanisweni kukho intsebenziswano enkulu phakathi kwemo engqonge abalimi apho bavelisa ukutya kwizilwanyana nezityalo. Sifunde ukuba neempahla esizinxibayo zivela kwezolimo safunda nokuba ujongilanga ukhupha ioyile kwanomqhaphu onokusetyenziselwa iijini esizinxibayo asisathethi ngesimbo. Kwakhona sifunde ukuba inkqubo ye-photosynthesis yezityalo eziluhlaza yokuzenzela ukutya ngesiniki-bala se-chlorophyll yenzeka kuzo. Siyabulela kuwe Grain SA kube mnandi ukuba nawe".
UMonique Pretorius ovela kwisiKolo samaBanga aPhezulu saseWinburg
"Ewe, ndifunde ukuba singawenza umahluko sakuba sigqibile esikolweni ngokuya kwenza umsebenzi wasefama ukuze sonke sifumane ukutya. Kwakhona namhlanje ndibonile ukuba xa sinokuvelisa ukutya okuyimveliso yethu siya kukwazi ukutya, kwaye umsebenzi wokufama awululanga ngendlela ebesicinga ngayo. Andizange ndakha ndayicinga nzulu inkqubo yokuvelisa izityalo, kodwa ezi zifundo bezinomdla kakhulu kum. Ndibulela Kangangoko!"
UMakotsoang Sello ovela kwisiKolo esiHlanganiselweyo saseLouw Wepener
"Ewe, kube mnandi ukufunda okuthe chatha ngezolimo kwaye ndifunde ukuba umhlaba ungumthombo wethu wobutyebi osentloko ehlabathini. Yonke into esiyifumana namhlanje ivela kwizilwanyana nasemhlabeni, konke oko kum kube ngamava amakhulu. Utatomkhulu wam wayengumlimi kodwa ebengenalwazi olukhulu njengotata wam olima izinto ezahluka-hlukileyo ezifana nekhaphetshu neetapile. Ndinqwenela ukuqhuba ngemfundiso yabazali bam nookhokho bam. Kananjalo utata wam uya kuba neqhayiya ngam. Ngoko ke into eyenzekileyo andinakuyilibala. Ndiyabulela kakhulu".
UMalefane Retshedisitswe wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseBoitumelo
"Ndifumanise ukuba ngaphandle kwezolimo siza kulamba kwaye siya kudinga nempahla enxitywayo. Kum ezolimo zibaluleke kakhulu kuthi bantu, nakwizilwanyana, njalo,njalo. Ndinqwenela ukukhuthaza abantu ababulala izilwanyana nezityalo ukuba bayiyeke loo nto kuba xa betshabalalisa izityalo siya kutsala nzima ngakumbi kuba singazi kuba nakutya kwaneleyo, amaplanga okwenza ifanitshala, izinto zokwakha izindlu kwaye asisayi kuba nezinto zokubhala kanti ka sitshabalalisa izilwanyana siya kuswela impahla yokunxiba nokutya kanti ndizithanda kakhulu ezo zinto..."
URebecca Ntsapi wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseBoitumelo
Ndibonile ukuba ngaphandle kwezolimo siya kutsala nzima, akusayi kubakho bantu nabakhoyo baya kufa. Ngaphandle kwezolimo akusayi kubakho zimpahla, nakutya kungasayi kubakho ndawo elikhusi. Ezolimo zibalulekile ebomini bethu kuba ngaphandle kwazo zininzi izinto ezingasayi kubakho ehlabathini. Ndiyabulela!"
UMtabane Egnar wesiKolo saseLere-La-Thuto
"Kundinike umdla kakhulu kuba ezinye izinto bendingazazi. Kundincede kakhulu. Ndinqwenela ukuba iGrain SA ingaphinda ibuye. Bendingazi ukuba irayisi ivela emhlabeni onamanzi. Okunye endikufundileyo kukuba ootatomkhulu bethu bebehamba baye kuzingela ukuze bakwazi ukunxiba, lo gama thina sithenga ezivenkileni. Ndifunde okuninzi ngaphezu kokuba bendilindele. Nincede nibuye ukuze nabo bebenganibonanga bafumane ithuba lokunibona. Baya kumangaliswa kukubona endikubone namhlanje. Bekunomdla omkhulu kakhulu!"
UJaco Hulme wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseLinpark
"Oku kuthethe okukhulu kum kuba kundenze ndaqonda ukuba konke esikutyayo nesikunxibayo kuvela kwindalo. Ndifunde ukuba abalimi banendima enkulu abayidlala ebomini bethu kuba bayasilimela ukuze sibe nemifuno esiyityayo ephuma emhlabeni olungileyo. Abalimi baqinisekisa ukuba izilwanyana esizityayo zisempilweni entle nokuba umhlaba ubaluleke kakhulu ebomini bethu. Abantu mabayilondoloze indalo kuba kusenokungabikho ukutya kuba sisebenzisa iitoni ezisisigidi esinye sombona ngonyaka ngamnye kwaye ukuba siqhuba ngokungafumani kutya ihlabathi linokuba sengozini, loo nto indenze ndacinga ngento esinayo nokuthi kufuneka sibe nombulelo".
UMetyatat Nontetho ovela kwisiKolo esiHlanganiselweyo saseSenzile
"Utyelelo lweGrain SA lube neempembelelo ezinika ithemba kakhulu - kuba lusinike ulwazi ngendlela iimveliso ezenziwa ngayo kwicandelo lokuqala, elilandela elokuqala ukuya kwelokugqibela. Oku kundinike amava angummangaliso. Enyanisweni ndimangaliswe yintsusa yezinto ezisetyenziselwa ukufaka igalelo. Ukubona amathuba emisebenzi umntu anokuwafumana ngenxa yemibandela yezolimo kundenze ndazikisa ukucinga. Kwakhona ndifunde nendlela ezenziwe ngayo iimpahla endizinxiba yonke imihla. Ngoku ndiza kuphanda ngemfundo endinokuyiqeqeshelwa xa ndinokuzibandakanya kwezolimo kuba ndibone nokuba abantu abangenabuchule banabo bokusebenza banokufaka igalelo - nto leyo ethetha ukuba kuza kudaleka amathuba emisebenzi ukuze kuguquke ubomi babantu abaninzi. Oku kuphinde kwaba ngamava amangalisayo kum".
UThabiso Sonopo wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseMarquard
"Ewe, kube noncedo olukhulu kuba ndifunde ngaphezu kokuba bendilindele. Ekuqaleni bendingazi ukuba ezolimo zibaluleke kangako nokuba kudlala indima enkulu kangako ebomini bethu. Kumangalisa kakhulu ukuba kusasa nje ndivuke ndatya ukutya okuvele ngenxa yezolimo. Kumangalisa nangakumbi ukwazi ukuba ndinxibe iimpahla ezivela kwezolimo. Okunye okumangalisayo kukuba ndiza kulala ngezinto ezikwavela kwezolimo. Bendingazi ukuba irayisi yenziwe kwisityalo. Enyanisweni ezolimo zidlala indima ebaluleke kakhulu ebomini bethu Kufuneka sizilondoloze izityalo zethu nezo sicinga ukuba azinamsebenzi kuba bendicinga ukuba akukho nto inokwenziwa ngezityalo ezikhula emanzini kodwa ndifumanise ukuba yona irayisi leyo yenziwe ngesityalo ebendicinga ukuba asinamsebenzi. Ndiluvuyela kakhulu utyelelo lweGrain SA kwisikolo sethu kuba basifundise izinto ezininzi ngezolimo. Ndijonge phambili kutyelelo lwabo olulandelayo. Ndiyabulela kwiGrain SA, ngokusinika olu lwazi".
ULetshabo Ipeleng ovela kwisiKolo esiHlanganiselweyo saseSenzile
"Ndifunde lukhulu malunga nokuba iimveliso zivela phi nokuba kwenziwe ntoni kuzo xa bezisekukutya okungekaqhutyelwa phambili. Kwakhona sifunde ukuba ukutya kuqala kwicandelo lokuqala kuqhutyelwe phambili kude kufike kwicandelo lokugqibela ukuze kube yimveliso egqibeleleyo. Kukwasinika iityuwa neentsinga zako".
UMoshane Paballo Vinoliah wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseRainbow
"Ewe ndifunde izinto ezindenza imincili kakhulu kuba ndifunde lukhulu kakhulu ngezolimo. Ndingumntu onentlonelo nengqiqo kwaye ngenxa yolu tyelelo ngoku zininzi izinto endiziqondayo ngezolimo kwaye ndifuna ukufunda okuthe chatha ngazo. Oko kulunge kakhulu. Ndinqwenela ukwenza ezolimo kwaye ndiyakholelwa ekubeni kunamathuba amaninzi emisebenzi. Ndiya konwaba kakhulu xa umqeqeshi waseGrain SA, uMe A Thomas, enokundiphendula. Enikwenzileyo makungapheleli esikolweni sethu kodwa makube ziindaba ezilungileyo nakwezinye izikolo."
UCallum Estchmaier ovela kwiKholeji yezoLimo yaseWeston
"Ewe kube libhongo elikhulu kuthi njengoko kusilungiselela umsebenzi wokufama wexesha elizayo. Le ntetho isincedile ukuze sibone indlela umsebenzi wasefama obaluleke ngayo malunga nokutya, iimpahla, izihlangu nombane. Kwakhona bazamile ukusikhuthaza ukuhlala emgaqweni wokwenza umsebenzi wokufama."
UThabiso Msomi wesiKolo semFundo ePhakamileyo saseLinpark
"Ewe, kusivule amehlo ukwazi indlela ukutya esikutyayo okufikelela ngayo kuthi nendlela okwenziwa ngayo. Kwakhona kusenze salibona elinye icala lezolimo nezinto zalo eziluncedo. Sifumene ukhanyo lwendlela ezenziwa ngayo iimpahla esizinxibayo nendlela esizifumana ngayo."
ULondeka Mhlongo wesiKolo saseWartburg Kirchdorf
"Ewe, namhlanje ndifumanise ukuba enyanisweni ama-90% okanye ngaphezu koko kwizinto esizisebenzisa yonke imihla zivela kwezolimo. Sinomkhwa wokungazilondolozi izinto esizityayo, iimpahla esizinxibayo kanti kaninzi asinambulelo wezinto esizenzelwa ngamafama. Umsebenzi wamafama unzima kukho nezilwanyana ezixhelelwa inyama yethu, izingxobo eziphathwa esandleni ezenziwa ngesikhumba nangoboya. Ngoko ke kube lubonelelo olukhulu nembeko ukufundiswa nokukhunjuzwa ngezinto ezininzi zobomi yiGrain SA. Ngoko ke mandiphinde ndithi ndicinga ukuba kufuneka sizithathele ingqalelo kakhulu izinto sinciphise ungcoliseko kuba aluwulungelanga umhlaba wethu".
UPono Shembe ovela kwiKholeji yezoLimo yaseZakhe
"Utyelelo beluxabisekile kum kwaye ndiqinisekile ukuba uninzi lwabntu esikolweni banoluvo olufana nolwam mhlawumbi bonke. Ndifunde lukhulu kolu tyelelo, ngakumbi ngokuba iimfuno ezininzi zabantu zivela kwishishini lezolimo. Ukusuka kwisiganeko sokuya kwabantu ezidolophini nokwanda kwamanani abantu, ezolimo zizo ezivala isikhewu ukusuka ezifama ukuya kwizixeko ezikhulu. Ezolimo zisebenza njengento eqhubela phambili ukuveliswa kokutya kwihlabathi liphelele. Phantse zonke iimpahla ezinxitywayo ziphenjelelwa yimveliso yezolimo. Sijonge phambili kutyelelo olulandelayo!"
ULondeka Mkhize wesiKolo samaBanga aPhezulu sase-Estcourt
"Ewe, kungenxa yokuba ndifunde ukuba maninzi amacandelo kwezolimo. IDVD ikwazile ukusichazela banzi ngendlela enika umdla. Indifundise ukuba mininzi imithombo yobutyebi exabisekileyo kwaye thina bantu kufuneka siyithathele ingqalelo. Sibulela kangangoko kukubona ukuba kukho abantu abanokuthatha ixesha labo, ukuze basifundise ngezinto ezinjalo kwaye siya kuhlala sijonge kutyelelo oluzayo".
URamona Steenkamp wesiKolo samaBanga aPhezulu sasePionier
"Ewe, bekunomdla kakhulu kwaye kuxabisekile. Mna ngokwam ndiyakuhlonela kakhulu endikutyayo nalapho kuvela khona. Ndiyabulela ukuba nabelane ngolwazi eninalo nathi, bekuluvuyo olukhulu. Nincede nimane ukukwenza oku, kuba kunomdla kakhulu".
USandile Mohunu wesiKolo samaBanga aPhezulu saseSarel Cilliers
"Ewe, ndikholelwa ekubeni thina njengabantu asizikisi ukucinga ngezolimo. Andizange ndakha ndacinga ngazo zonke izinto endizive namhlanje. Ngoku ndiyazi ukuba iimveliso ezifana nee-cornflakes asisuki zibekho lula njengoko besicinga. Lifikile ixesha lokuba indalo siyijonge ngamehlo ahlukileyo, ngendlela enika ithemba. Phambili ngomsebenzi wenu omhle. Ningalulahli uthakazelelo lwenu..."
Izikolo ezityelelwe ngeKota yokuQala
Utyelelo lweKota yokuQala ngo-2011
Abafundi abazibandakanyileyo
Abafundi abaye kwimiboniso-ngcaciso yeKota yokuQala
Izikolo ezityelelweyo kumaPhondo kwiKota yokuQala ngo-2011
Izikolo ezityelelwe kumaPhondo
<fn>PulaImvula.SclerotiniaOpot.2009-04.xh.txt</fn>
I-Sclerotinia (OPOT) IsiXhosa

Isifo se-Sclerotinia koojongilanga

Imiyalelo:

Folio strap:

Byline: Ulwazi luvela e-nakwiSebe lezoLimo lase United States

Photo Captions:

Photo 1: Iziseko zezityalo ezibunileyo ezibonisa amabakala ahluka-hlukileyo okuphuhla kwe-canker (isifo esibolisayo) kunye nokubola. Qaphela i-sclerotia esimnyama ne-mycelium emhlophe. Isikhondo esinempilo entle singasekhohlo.

Photo 2: I-mycelium emhlophe (umngundo) esisekweni sesityalo esibunileyo.

Photo 3: I-Sclerotia phakathi kumongo kwisiseko sesityalo esibunileyo.

Photo 4: Ukubola kwesikhondo oluphakathi.

Photo 5: Ukubola entloko - le miqondiso yenzeka phambi kokutshabalala kwentloko.

Picture 6: Umjikelo wesifo cycle - ukubola kwentloko nokubola koluthi oluphakathi

Intsholongwane yomngundo kumaxesha obusika njengoko i-sclerotia sisemhlabeni kunye nobutyobo besityalo

Izityalo ezibunileyo ezinezikhondo ezibolayo kunye ne-canker yesiseko sesikhondo

Ukutyala eNtlakohlaza

I-sclerotia emhlabeni

Xa sifumana ukufuma okuninzi i-sclerotia esikufutshane nomphezulu womhlaba siyantshula ukuze sibe yi-apothecia

Ii-ascospore ezikhutshwa yi-apothecium nezisasazwa ngumoya

I-apothecium

Ii-ascospore

Usulelo

Ii-ascospore eziphetshethelwa ngaphakathi zisuka emasimini akufutshane

Ukubola kwentloko

Ukubola kwesikhondo esiphakathi

Iingcambu zifika kwi-sclerotia ukuze i-sclerotia sintshule size sisulele iingcambu; intsholongwane yomngundo isuke kwisityalo ukuya kwesinye ihambe ngeengcambu

Izityalo eziminxekileyo

Isifo = iilahleko kwisivuno nokwanda kokuxinana kwe-inoculum yomhlaba

Ii-Sclerotia zibuyela emhlabeni ngethuba lemisebenzi yokuvuna neyokuhlakula





Kweli nqaku siza kuqwalasela nzulu esinye sezifo ezibaluleke kakhulu ezichaphazela oojongilanga - izifo ze-Sclerotinia.



Izifo ezithathu, ukubuna kwe-Sclerotinia, ukubola kwesikhondo esiphakathi kunye nokubola kwentloko, zibonakele emasimini. Ukubuna kwe-Sclerotinia kubangwa ziintwana zentsholongwane yomngundo eziqulathwa ngumhlaba, nezisulela iingcambu zikajongilanga. Ukubuna kwahlukile kwezinye izifo ezi zibini kuba kuqala kwiingcambu. Ukubola kwentloko ngenxa ye-Sclerotinia nokubola kwesikhondo esiphakathi kubangwa zii-spore eziqulathwa ngumoya. Zizifo ezingaphezu komhlaba eziphuhla ngendlela efana naleyo yezinye izifo. Zontathu ezi zifo zibanga lusulelo olufanayo, i-Sclerotinia sclerotiorum intsholongwane yomngundo eyonaklisa gqitha, ekholisa ngokubizwa ngokuthi yintsholongwane "yomngundo omhlophe". Le ikwayintsholongwane yomngundo ebanga umngundo omhlophe wembotyi yesoya, imbotyi eyomileyo, i-canola nezinye izityalo ezinokuchaphazeleka.



Ukubuna kwe-Sclerotinia kwenzeka nanini xa oojongilanga betyalwe emhlabeni onohlaselo lwe- Sclerotinia kwaye oko kungabanga ilahleko enobuzaza kwisivuno. Amasimi ephelele asuka atshatyalaliswe lolu sulelo. Ilahleko yesivuno ixhomekeke kwiqela lezityalo ezinosulelo nokuba bezilufumene nini usulelo; ngokuya libaphezulu inani lezityalo ezinosulelo nokuqalisa kosulelo kwangoko, iya ngokwanda ilahleko yesivuno. Ngokwamanani aqhelekileyo, isityalo esinosulelo sikhupha isivuno esingaphantsi kwi-50% yesityalo esinempilo. Ngaphezu koko, isiqulathu seoyile yembewu siyancipha kwizityalo ezinosulelo. Ngendlela ebaluleke ngokulinganayo, nangona kunjalo, usulelo lukhokelela kumanqanaba aphezulu e- Sclerotinia emhlabeni. Oku kunokubanga ukususwa kwamasimi kwimveliso kajongilanga nenzuzo kwezoqoqosho kwiminyaka emininzi. I- Sclerotinia ngoko ke asinciphisi isivuno kuphela, kodwa sichaphazela imveliso yexesha elizayo nenzuzo yezoqoqosho ezifumaneka kujongilanga.



Ukubola kwentloko nokubola kwesikhondo esiphakathi kwenzeka ngokunqaphazeka kwaye kuphela emva kwamathuba kwemvula ebizingisile. Ezi zifo azifane zibekho kwiminyaka yembalela. Ukubola kwentloko kunciphisa ubunzima bembewu, amanani embewu kunye nesiqulatho esinciphileyo seoyile. Ubukho be-sclerotia kwimbewu bunako ukunciphisa udidi nexabiso lentengiso lesityalo. Iintloko ezinosulelo zikholisa ukucumka entsimini, ukuze oko kuwise yonke imbewu emhlabeni. Ngaphaya koko, xa umatshini wokuvuna uthe wabetha izityalo ezineentloko ezinosulelo, iintloko ziyatyumka ukuze imbewu ilahleke phambi kokungena kumatshini wokuvuna. Ukubola kwentloko yingxaki yohlobo olulodwa kumasimi emveliso yembewu kuba imbewu eveliswe kwiintloko ezinosulelo zisenokuba nokuntshula okucuthekileyo kanti ne-sclerotia esiveliswe kwiintloko ezinosulelo singcolisa amanani embewu, sichaphazele imisebenzi yokucoca neziqinisekiso. Akukho tyhefu eveliswa yi- Sclerotinia kwimbewu kajongilanga, kodwa ungcoliseko olukhulu nge-sclerotia alwamkelekanga ekusetyenzisweni ngabantu nazizilwanyana. Esinye isiphumo esibalulekilyo sezi zifo zibini kukuba ziziindlela ezimbini ezisentloko zokusasazeka kwentsholongwane yomngundo emasimini acocekileyo kajongilanga. Oku kwenzeka xa i-sclerotia esivela kwizikhondo ezinesifo neentloko zihlanganiselwe emhlabeni. Ezi sclerotia zinako ukubanga ukubuna kwiminyaka elandelayo.

Imiqondiso ye-Sclerotinia

Ukubuna kwe-scletotinia

Eyona miqondiso eqheleke kakhulu kukubuna kwamagqabi ngesiquphe, ukubola kweengcambu nesifo se-canker sesikhondo esisesisekweni. Ngokubanzi, ukubuna kuqala kuqatshelwe emasimini nje phambi kokudubula kweentyatyambo, kodwa izityalo ezinosulelo zinokuqatshelwa kwibakala lezithole. Ekuqaleni, izityalo ezibunileyo zisasazeka entsimini, kodwa emva kwethuba zifumaneka ngokuqhelekileyo kuthotho oluphakathi kwemiqolo. Esi sifo sikholisa ukuvela ngokwezibhaxu entsimini. Ngenxa yokuba izityalo zinako ukubuna kwiiveki eziliqela ukusuka kwixesha losulelo, lokuqalisa kwemiqondiso evela ngokukhawuleza entsimini.



Kusuka kuphuhle umsikeko ozele ngamanzi kwisiseko sesityalo. Umsikeko uba luhlaza okungwevu ukuya kwisifo se-canker entsundu ekholisa ukuba libhanti isikhondo. Xa kuya ngokuqhuba ukubola isikhondo siyaphatsha side sibonakale siphuqeka. Indawo ebolileyo inako ukoluleka ngokobude bama-30cm nangaphezulu ukunyuka ngesikhondo. Umongo ubola esisekweni sesikhondo kwaye kubakho amasuntswana alukhuni, amnyama azinzayo abizwa ngokuba yi-sclerotia (malunga ne-1/8 to 1/4 inch ngokwe-diameter). I-sclerotia ziveliswa lusulelo kwaye inika ubungqina bobukho besifo. Izityalo ezinosulelo ziminxeka lula. Ngethuba leemvula ezizingisayo, i-mycelium (umngundo) ikholisa ukuphuhla kwisiseko sesikhondo, yiloo nto kukho igama elithi "umngundo omhlophe."



Ukubola kweengcambu zasemacaleni nakwingcambu eya ezantsi kuba yinto ecacileyo, qho xa isityalo sitsaleka lula xa sikhutshwa phantsi komhlaba. Uqweqwe olungaphandle lweengcambu (i-cortex) ikhawuleza ixobuke, ishiye izicwili ezomileyo zemithambo. Iingcambu zikholisa ukuzingis ngokubola okumanzi. I-sclerotia sinokufumaneka kwiingcambu ezinkulu, ezasemacaleni nakwingcambu ekhula iye ezantsi.



Izityalo ezinosulelo ziyafa ekugqibeleni. Isityalo sinako okanye sisenokungakwazi kuvelisa imbewu, kuxhomekeke ekubeni usulelo lwenzeke nini. Iintloko zezityalo ezibunileyo xa kuthethwa gabalala zincinci kwezo zinempilo entle. Ukubuna kunako ukunciphisa isivuno sembewu, kakhulu ngenxa yamanqanaba obunzima obuphantsi bembewu. Izityalo ezibunileyo kumabakala aselehambele phambili okubola kweengcambu zikholisa ukuphephetheka ngamathuba emimoya evuthuza ngamandla.



Ukubola Kwesikhondo Esiphakathi ngeSclerotinia

Ukubola kwesikhondo esiphakathi sikholisa ukubonakala kwithuba lokudubula kweentyatyambo okanye emva kwalo kwindawo ephakathi ukunyuka kancinci kwisikhondo. Kuqala njengomsikeko ontsundu ukuya kongwevu, ubukhulu becala kufutshane okanye kwihlumela legqabi. Isifo se-canker siphuhla singqonge isikhondo kwaye isicwili esibolileyo sikholisa ukuba nozingiso olumanzi kumongo. Ngokubanzi isikhondo siyawa kwixesha lokubola ukuze izicwili ezingasentla kwendawo enesifo se-canker zife. Kukholisa ukuba i-mycelium emhlophe exineneyo kunye ne-sclerotia esithile siphuhle ngaphakathi nangaphandle kwesikhondo, ngakumbi ngethuba lemozulu yemvula ezingisileyo. Ekugqibeleni izicwili ezichaphazelekayo ziyaphatsha zide zibe nembonakalo yokuphuqeka. Ukubola kwesikhondo kunokuqhuba kuye ezantsi kwisiseko sesikhondo okanye kuye phezulu entloko. Maxa wambi igqabi liya kusuleleka si-Sclerotinia kwaye intsholongwane iya kubolisa kwigqabi lenyatyambo ekugqibeleni kufika kwisikhondo ukuze kubole isikhondo esiphakathi.



Ukubola Kwentloko si-Sclerotinia

Imiqondiso yokuqala yokubola kwentloko ikholisa ukubonakala ngokuvela kwe-mycelium yentsholongwane yomngundo emhlophe phezu kwenxalenye zeentyatyambo okanye ukuphuhla kwamabala azele amanzi kwisisekelo seentyatyambo (indawo ethambileyo entloko). Intsholongwane yomngundo ikhula ngokukhawuleza kwisisekelo seentyatyambo, iyasibolisa, ize ivelise i-mycelium emhlophe kunye ne-sclerotia ezininzi ezinkulu ezimnyama. Isisekelo seentyatyamo sikholisa ukuphatsha kwaye sibonakala ngokucacileyo xa sithelekiswa nentloko enempilo entle. Isisekelo seentyatyambo siphelele sinokubola ukuze umaleko wembewu uwe, kushiyeke isakhelo esiphatshileyo nesiphuqekayo, esineenyanda zemijelwana, eqeleleniswe zi-sclerotia ezinkulu. Ezi ntloko eziphatshileyo zesakhelo zicaca gca entsimini, naxa umi kude. Xa zivuniwe, iintloko ezinosulelo zikholisa ukutyumka nje kuze kulahleke yonke imbewu eseleyo. Ngethuba lemozulu esoloko imanzi intsholongwane yomngundo ikhula phezu kwembewu ize yenze i-sclerotia esikhulu esisabunethi, esisuka sigqume umphambili wentloko. Imbewu ikholisa ukungabi nakubola kodwa isenokungahlohleki. I-sclerotia esikhulu kwiintloko sivunwa kunye nembewu. I-sclerotia esixube nembewu sinika ubungqina bokuba intsimi iye yaba nokubola kweentloko. Ukubola kweentloko yingxaki enobuzaza kwiintsimi ezivelisa imbewu. Ngaphezu kokuncipha kwemveliso yembewu, iindawo ezingaphandle zembewu enininzi zisenokuhlaselwa yintsholongwane yomngundo we-Sclerotinia ukuze kunciphe ukuntshula.



Usulelo

I-sclerotinia sclerotiorum sinoluhlu olubanzi ngokubalaseleyo sabamkeli ; ihlasela malunga neentlobo ezingama-370 zezityalo. Esi sifo siqatshelwe kujongilanga, kwiimbotyi ezomileyo, imbotyi yesoya ne-canola; naxa kunjalo, kukho ezinye izityalo ezininzi ezinokuhlaseleka, ezifana ne-buckwheat, i-borage, i-flax, ii-lentils, iiertyisi, iitapile, i-mustard, i-crambe, iJerusalem artichoke ne-safflower. Asizizo zonke kwezi zityalo ezinokuhlaseleka si-Sclerotinia njengoko ujongilanga nezinye zingafane zonakale.


Umjikelo Wesifo - Ukubuna kwe-Sclerotinia

I- Sclerotinia kumaxesha asebusika njenge-sclerotia emhlabeni okanye ubutyobo besityalo. Ehlotyeni xa iingcambu ezikhulayo zikajongilanga zichukumisa i-sclerotia, i-sclerotia siyantshula size sisulele iingcambu. Intsholongwane yomngundo ikhula inyuke ngengcambu iye kwingcambu eya ezantsi, ukuze iye kwisikhondo size isityalo sigqibele ngokufa. Kwakhona sikhula siye ezantsi kwiingcambu eziya emacaleni, ukuze ekugqibeleni ibolise sonke isixokelelwano seengcambu. Ngenxa yokuba kukho ukudibana phakathi kweengcambu zezityalo ezikufutshane phakathi kwemiqolo, intsholongwane yomngundo inako ukukhula kwisixokelelwano esinye seengcambu ukuya kwesinye kumqolo othile, ukuze kubekho uthotho lwezityalo ezibunayo. Izityalo zinako ukubuna kwiiveki ezimbini ukuya kwezine emva kosulelo. Ixesha ukusuka kwimiqondiso yokuqala yokubuna ukuya ekubuneni okupheleleyo kungathatha iintsuku ezine ukuya kwezine. Ukuphuhla okukhawulezileyo kokubuna kusisizathu esinye kwezinye esenza ukuba intsimi enempilo entle ngokucacileyo isuka itshatyalaliswe sisifo kwiiveki nje ezimbalwa.

Ujongilanga nguye kuphela isityalo sasentsimini esithi i-sclerotina sisoloko sisulela ngokusebenzisa iingcambu. Ezinye izityalo ezinokuhlaseleka zisuleleka ubukhulu becala ngee-ascospore kwiinxalenye ezingaphezu komhlaba zesityalo. Lo ngumahluko omkhulu phakathi kukajongilanga nezinye izityalo.

Ngokuya ikhula intsholongwane ngaphakathi naphezu kwezicwili, kwenzeka i-sclerotia; inkoliso yazo kumongo wesikhondo esibolileyo nakwiingcambu njengoko kusifa isityalo. I-sclerotia esingama-25 ukuya kwezingama-100 zisenokuveliswa ngaphakathi okanye ngaphezulu kwisityalo esinosulelo. Ezi sclerotia ke ngoko zibuyela emhlabeni ngethuba lemisebenzi yokuhlakula ukuze zibe yimithombo yosulelo lwesityalo esilandelayo esinokuhlaseleka. Ii-sclerotia ziphila ixesha elide emhlabeni ukuze amasimi ahlale ehlaseleka kwiminyaka emininzi. Umbuzo obuzwa ngabalimi abaninzi ngulo, i-sclerotia siya kuphila ithuba elingakanani entsimini? Ngelishwa kunzima ukuphendula lo mbuzo kuba intsimi nganye ineeseti ezahluka-hlukeneyo zemibandela echaphazela ukusinda, efana nohlobo lomhlaba, ukufuma komhlaba kunye nembali yokulima izityalo. Le mibandela ichaphazela iintwana ezincinanana ezininzi emhlabeni ezitshabalalisa i-sclerotia. Ukusinda kananjalo kuxhomekeke ekushinyaneni komhlaseli (inani lee-sclerotia emhlabeni). Ngokuya kuphakama ukushinyana komhlaseli ithuba lokuphila kwe-Sclerotinia liya ngokwanda. Intsimi ehlaselwe kakhulu iya kufuna iminyaka emininzi kwizityalo ezingezo zisulu ukunciphisa ukushinyana komhlaseli ukuya kwinqanaba elisezantsi.

Oojongilanga banesixokelelwano seengcambu zasemacaleni ezicukene kumaleko ekuhlakulwa kuwo. Oku kuphumeza kanobom ukudibana kwee-sclerotia. Isixokelelwano seengcambu asiphuhli ngokupheleleyo de kudubule iintyatyambo, ngoko ke kukho ukudibana okukokona kuphezulu kweengcambu phakathi kwezityalo ukuze kuphunyezwe ukusasazeka kosulelo ukusuka kwisityalo-ukuya-kwesinye.Kwakhona, ukukhula kokuguga kuqalisa emva kokudubula kweentyatyambo kanti iingcambu zizizisulu ngakumbi zentsholongwane. Ezi zizizathu eziphambili ezenza ukuba inkoliso yezityalo ezibunileyo zibonwe emva kokuqalisa kokudubula kweentyatyambo.

Kumasimi anohlaselo izityalo zokuqala ezibunayo ziya kuvela ubukhulu becala kwiintsuku ezingama-40 ukuya kwezingama-50 emva kokutyalwa, kodwa inkoliso yezityalo iya kubuna emva kokudubula kweeentyatyambo. Ezinye ziya kubuna nje phambi kokuba zome.


Ukulawulwa kwezifo
Indlela zolawulo ezibaluleke kakhulu malunga nezifo zikajongilanga ze-Sclerotinia kukungatyali emhlabeni ohlaselweyo nokuthintela ukukhula kwe-sclerotia emhlabeni. Uthintelo lokukhula lwenziwa ngokulandela ngoqwalaselo amasimi ukuze kufunyaniswe isiganeko sesifo nangokwenza ujikeleziso lwezityalo. Khumbula, intsimi ehlaselwe ngamandla isenokungakwazi ukuvelisa oojongilanga kwiminyaka emininzi. Ngenxa yokuba ukwenzeka kokubola kwesikhondo esiphakathi kunye nokubola kwentloko kulapha naphaya, ulawulo lwesifo lukholisa ukujoliswa ekulawuleni ukubuna. Kwixesha langoku ukumelana kwezityalo nolawulo asiyondlela yolawulo esentloko. Nangona kunjalo, kukho iiyantlukwano malunga nokuba zizisulu kwemihlanganisela kwi-Sclerotina. Kwakhona, akukho michiza ibhaliselwe ukulawula ukubuna okanye iintlobo zosulelo lwe-ascospore zikajongilanga.

<fn>PulaImvula.Seeds(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
Imbewu (Umbona) IsiXhosa
Indlela yokutshabalalisa imbewu yokhula engafunekiyo emboneni
Folio strap: Ukutshabalalisa ukhula
Byline: NguGq Jeanetta Saayman-du Toit (ARC-GCI, Potchefstroom)
Ixesha lokuvuna lisondele kwaye kusekho iqela lamasimi elizele lukhula. Njengoko sixoxile ngalo mba kwithuba langaphambili, ukhula lulutshaba lomlimi wezityalo.
Omnye wemiba ebaluleke kakhulu ngemveliso eziinkozo kukutshabalalisa ukhula. Ubukho bokhula phakathi kwezityalo kuyingozi ngeendllela ezininzi, ngakumbi malunga neelahleko zesityalo nongcoliseko lwembewu. Ngenxa yonqongophalo lokutya okutyekayo okuziinkozo ehlabathini, asinako ukuyekelela ide imbewu yokhula yonakalise ukutya okuziinkozo. Imbewu yokhula yeKhaki ayinakuvunyelwa emboneni njengoko ishiya ivumba elingamkelekanga ebantwini nasezilwanyaneni. Ngokwemithetho emiselweyo yokuphucuka nokucoceka kwesityalo, kukho imbewu engavumelekanga kwaphela emboneni. Ngokwale mithetho emiselweyo, umzekelo, akufuneki nembewu enye ye- olieboom (i-datura) kumthwalo wombona. I-Datura iyityhefu enkulu ebantwni kwaye ziliqela iziganeko zokutyhefeka eziyingxelo egciniweyo.
Esinye sezifundo ezibaluleke kakhulu esifanele ukufundwa malunga nolawulo lokhula kukutshabalalisa oonobangela bongcoliseko. Umbona awungcoliseki njengesipho solawulo olulungileyo nolunganqunyanyiswayo lwesityalo sombona kodwa kungenxa yamalinge abhaqeka ngelo xesha okutshatyalaliswa kokhula.
Iindlela ezilungileyo zokufama zibandakanya okulandelayo:
Ukuphuculwa kokuchuma komhlaba (ukhula oluthile luchuma emhlabeni ocekethekileyo nongatyebanga);
Ukusebenzisa imbewu elungileyo necocekileyo ngexesha lokutyala;
Qinisekisa ukuba imimandla ekufuphi asiyontsusa yembewu yokhula;
Ukusetyenziswa kweendlela zokutshabalalisa ukhula ukuze lutshatyalaliswe ukhula kwangoko lisaqala elo xesha lonyaka kuya kuthintela ukhutshiswano nesityalo malunga nokufuma nangokutyeba komhlaba kuze kuthintelwe ukumila kokhula okunokubanga ungcoliseko emva kwexesha;
Ukuba ukutshabalalisa ukhula lisaqala ixesha lonyaka bekunganelanga, ukhula malususwe ngezandla okanye ngoomatshini entsimini phambi kokuvuna. Oku kuya kuthintela ukhula oluxubana nombona; ngokunjalo
Xa kususwe izixa ezikhulu zokhula emva kokuba sezimilisele imbewu, kucetyiswa ukuba mazitshiswe ukuze kuthintelwe ukuntshula kwazo kwixesha lonyaka elilandelayo.
Khumbula ukuba isityalo esilungileyo sithetha ukuba makubekho imbewu eninzi - imbewu eninzi ecocekileyo!
<fn>PulaImvula.Shortcuts(maize).2011-07-07.xh.txt</fn>
Shortcuts (Maize) IsiXhosa
Azivumelekanga iindlela ezinqumlayo kwezolimo ngolondolozo
Folio strap: EzoLimo ngoLondolozo
Byline: NguPhonnie du Toit (Arc-Grain Crops Institute Potchefstroom)
Photo 1: Isixhobo esingalimiyo esisetyenziswayo sokutyala imiqolo emibini ngexesha. Qaphela umhlaba ongalinywanga.
Photo 2: Ukuseka umaleko wentsalela yezityalo kumphezulu womhlaba ngumba obalulekileyo kwezoLimo ngoLondolozo (CA). UTheo Msimanga, umlimi waseDiekeng eMpumalanga uhlola iplothi ekuqhutywa kuyo uvavanyo phambi kokutyala. Qaphela indawo engenalukhula kunye nentsalela yesityalo kumphezulu.
Photo 3: Umzekelo wesixhobo esidala sokutyala esijikiweyo ukuze sityale ngaphandle kokulima.
Photo 4: UJohannes Simelane wenza umsebenzi wokufama kwisithili saseBalfour eMpumalanga kwaye ulima iihektare ezingama-300 zombona. Selesenza iimvavanyo ezizezakhe ngemiba ethile yezoLimo ngoLondolozo (CA).
Grabber 1: EzoLimo ngoLondolozo zijoliswe ekugcineni umlimi emasimini.
Grabber 2: EzoLimo ngoLondolozo (CA) yinkqubo efuna inqanaba eliphezulu lolawulo kanti ukuguqukela kwenye inkqubo entsha yokulima, ngokuqinisekileyo, akunakwenzeka ngaphandle kwamagingxi-gingxi.
Ezolimo ngolondolozo (Conservation agriculture - CA) ngumba omtsha kubalimi abaninzi bezityalo eziziinkozo eMzantsi Afrika. Funda kweli nqaku okuthethwa ngabalimi abasaphuhlayo ngezolimo ngolondolozo nangemigaqo efanele ukulandelwa ngabalimi ukuze bagcine umkhondo wale ndlela intsha yokulinywa kwezityalo.
Kuphathelene nantoni ukulima ngolondolozo (i-CA)?
Yinto eyaziwa cacileyo into yokuba uninzi lwabalimi lusebenzisa iindlela eziqhelekileyo zokulungisa umhlaba kwaye ikhuba elinenkcenkce lisesisixhobo esisetyenziswa kakhulu kwiifama. Kwiziganeko ezininzi abalimi batyala umbona njengesityalo esihamba sodwa ngaphandle kokuwubandakanya kujikeleziso lwezityalo ezifana neembotyi okanye ujongilanga. Ukusetyenziswa kwekhuba lenkcenkce kwiminyaka emininzi kubonwa namhlanje njengonobangela omkhulu wokwetha komgangatho womhlaba. Ukwetha komgangatho womhlaba kwenzeka kumanqanaba amathathu:
Ukulima okunganqunyanyiswayo kutshabalalisa isakhiwo somhlaba;
Ukulahleka kwesakhono somhlaba sokugcina amanzi; kananjalo
Ukuhla kwamanani ezidalwa ezincinanana eziluncedo emhlabeni.
I-CA yinkqubo ephuhliselwe ukukhusela umhlaba, ukuphucula umgangatho wemihlaba nokubuyisela umhlaba kwisimo sawo sentsusa sokuchuma nesempilo entle. Kwakhona kwi-CA umlimi usebenzisa ixabiso lezityalo ezahluka-hlukeneyo ngokupheleleyo kwinkqubo yokujikelezisa izityalo nombona. Xa umlimi elima izityalo ezithe chatha ngobuninzi oko kunceda ekucutheni iimeko eziyimingcipheko. Khumbula intetho ethi "ungabokusigcina kwisisele esinye isivuno sakho".
Wonke ubani makaqonde ukuba ezoLimo ngoLondolozo zithetha ukungawuphethuli umhlaba okanye ukulima ngenjongo yolondolozo kuphela. Inkqubo yezoLimo ngoLondolozo yakhiwe ubukhulu becala phezu kweentsika ezintathu:
Umhlaba mawuphazanyiswe kancinci kangangoko. Oku kuthetha ukuba mawungalinywa kwaye ungakrazulwa ukuze ukutyala kwenziwe ngesixhobo sokutyala kuba sona sikwazi ukutyala ngqo emhlabeni ongaphazanyiswanga.
Intsalela yezityalo ihlala iphezu komhlaba. Ngale ndlela intsalela yezityalo inceda ekugqumeni umhlaba kangangoko kunokwenzeka.
Ukujikelezisa izityalo, kubandakanywa izityalo ezifana neembotyi nee-ertyisi, ziyinxenye yenkqubo yokulima.
Bathini abalimi malunga nezoLimo ngoLondolozo (CA)?
Kuphengululo olwenziwe phakathi kwamaqela amathathu abalimi abasaphuhlayo eMpumalanga, eLimpopo nakwiphondo laseMntla-ntshona abalimi bebenethemba ngoncedo lezolimo ngolondolozo kodwa neentsilelo zezoLimo ngoLondolozo ziye zabacacela nazo ngokwendlela abayibona ngayo le nkqubo.
Okunye okuluncedo malunga nezoLimo ngoLondolozo okuchongwe ngabalimi naku:
UkuLima ngoLondolozo kunokunceda ekuthinteleni ukhukuliseko lomhlaba.
UkuLima ngoLondolozo kunokunceda ekucutheni iindleko zoomatshini.
Ukusetyenziswa kwemichiza yokutshabalalisa ukhula kunokufaka igalelo ekucutheni ixesha neendleko zabasebenzi.
Ubukho bemihlanganiselwa eLungele ukuJikeleziswa bunokwenza kube lula ngakumbi ukutshatyalaliswa kokhula.
Ukuqukwa kwezityalo eziziinkozo zemidumba ezifana nee-ertyisi okanye iimbotyi zesoya kunokunceda ekuphuculeni ukuchuma komhlaba.
Phakathi kwezinye izithintelo ezininzi malunga nezoLimo ngoLondolozo ezichongwe ngabalimi nazi ezinye:
Isidingo semali yokuqalisa kunye neendleko eziphezulu zokufumana oomatshini
Ukungabikho kwemali yokuqalisa ngale nkqubo, umzekelo, ukuthenga isixhobo sokutyala esingawulimiyo umhlaba endaweni yesixhobo esiqhelekileyo, kuseyingxaki enkulu kubalimi abaninzi. Ixabiso langoku lezixhobo zokutyala imiqolo emibini ezingalimiyo liphakathi kwama-R50 000 nama-R80 000 ngesixhobo esinye.
Ubunzima bokulawula isigqumathelo somhlaba ngesigcina-kufuma
Abalimi abaninzi baxhomekeka kwiintsalela zezityalo ukuba zisetyenziswe yimfuyo kanti namadiza ombona asisondlo esixabiseke ngakumbi. Kwakhona abalimi bebexhalela ukufumaneka kwesigqumathelo somhlaba esifanelekileyo ngakumbi kumaxesha onyaka abaleleyo xa izivuno ziphantsi.
Umngcipheko wokuhla kwesivuno sezityalo
Abalimi baxele ngokucacileyo ukuba abanakukwazi ukuba sesichengeni sokuhla kwezivuno zezityalo ngenxa yempumezo yenkqubo entsha yokukhupha imveliso. Zisenokuba khona iilahleko kwithuba elifutshane, nto leyo eya kutyhafisa abalimi ekulandeleni inkqubo yezolimo ngolondolozo.
Bangayinikwa njani inkxaso abalimi abafuna ukulandela ezoLimo ngoLondolozo (CA)?
Kwiimvavanyo zasezifama ukuze kulingwe ezoLimo ngoLondolozo
Ngenxa yayo yonke imingcipheko abanokudibana nayo abalimi kufuneka baqinisekiswe ngenkqubo entsha ukuba inako ukuphunyezwa ngempumelelo. Iimvavanyo ezikwiifama ezikufutshane ezenziwa nabalimi ziya kunika umoya "wegumbi lokufundela" ukuze abalimi bakwazi ukuziqhelanisa nezoLimo ngoLondolozo bakwazi nokuzithelekisa nenkqubo yesiqhelo.
Ukuqhelanisa izixhobo zokusebenza ezikhoyo
Abalimi mabakhuthazwe ukuguqula izixhobo zabo zokusebenza abanazo ezifana nezixhobo zokutyala ukuba zibe zeziwulima kancinane umhlaba okanye zingawulimi kwaphela. Umzekelo, eBrazil, uninzi lwabalimi asebephambili kule nkqubo babengenazo iintsiba zokuthenga oomatshini abaphucukileyo. Njengesiphumo soko baqalisa ngokujika izixhobo zokutyala zesiqhelo zaba zizixhobo zokutyala ezingawulimiyo umhlaba. Esi saba sisiqalo "Senguquko Yokulima Okungekhoyo" seminyaka yee-1970 kwelo lizwe.
Ukwazisa abalimi ngezixhobo zezoLimo ngoLondolozo
Kuninzi ekufuneka kwenziwe ukuze kuvaleke isithuba esikhoyo phakathi kwabalimi abasaphuhlayo kunye namashishini ezolimo agqalisele kwezoLimo ngoLondolozo.
Ukuphucula iimeko ukuze kwandiswe imveliso yezityalo eziyimidumba
Nangona abalimi bebonise ukuba izityalo eziyimidumba zinako ukuphucula iinkqubo zabo zokulima izityalo, basasilela ekwandiseni ukulinywa kwemidumba. Oku kwenziwa lufikelelo olungephi kubaboneleli ngembewu kanti malunga nee-ertyisi kusuka kungabikho mmandla wentengiso uthembekileyo wazo. Eyona ndlela iphucukileyo yokunika abalimi inkxaso ukuze baxhamle ngokupheleleyo kwixabiso lezityalo eziyimidumba kujikeleziso lwezityalo kukuphucula inkqubo yobonelelo lwembewu nokudala amathuba aphucukileyo ommandla wentengiso wabalimi.
Ukukhuthaza imveliso eyongezelelweyo yefula
Abalimi mabakhuthazwe ukutyala izityalo zefula emasimini ahlukileyo. Amazimba aswiti ohlobo lwefula alinywe ehlotyeni okanye iradishi yamaJapani nehabile (i-oats) ezilinyelwe ukutyisa ebusika zinako ukunceda kakhulu ekunikeni ifula enokugcinwa. Ngale ndlela abalimi baya kukwazi ukugcina umhlaba ugqumekile njengoko beya kuba bengaxhomekekanga kangako kwintsalela yezityalo njengomthombo wefula.
Khumbula ukuba iziseko zokulima izityalo mazisoloko zisenziwa ngokuchanekileyo ngawo onke amaxesha. Phambi kwalo naliphi ilinge lokuguqukela kwinkqubo yezoLimo ngoLondolozo, abalimi mabaqinisekise ukuba baya kuqhekeza umhlaba olukhuni ongaphantsi onokuba khona kwaye batshabalalise nayiphi ingxaki yokuhlaselwa lukhula enokuba khona enjengeentlobo ezithile zengca. Mabenze ilinge lokufuna amacebiso kubalimi abanamava nesixokelelwano sezoLimo ngoLondolozo. Okokugqibela, umlimi makazidibanise nabo bazimiseleyo ukunika inkxaso kubalimi nababona ezoLimo ngoLondolozo njengenkqubo enokukhethwa. Ngale ndlela uya kufumanisa ukuba ezoLimo ngoLondolozo zisentloko kwikamva eliphucukileyo lomsebenzi wokufama.
<fn>PulaImvula.Soybean(opot).2011-03-14.xh.txt</fn>
Imbotyi yesoya (OPOT) IsiXhosa
Iimbotyi zesoya - isityalo esingummangaliso zikwakukutya okungummangaliso!
Imiyalelo:
Folio strap:
Byline: Inqaku liqhelaniswe ukusuka kwi-Wikipedia, i-encyclopedia yasimahla
Photo: Soybean
Kuninzi okuthethwayo ngeembotyi zesoya nexabiso lazo ekujikelezisweni kwezityalo nombona. Njengezinye izityalo ekukudala zilinywa emakhaya, ubudlelwana beembotyi zesoya zanamhla nezinye iintlobo ezizikhulela endle abunakuba salandwa nangeliphi inqanaba lokuqiniseka.
NjengeNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama, sinethemba lokuqalisa ngenkqubo eza kusidibanisa ne-Trust yoPhuhliso lwe-Oyile neMbewu yeProtheyini (Oil and Protein Seeds Development Trust) ukuze kukhuthazwe abalimi abasaphuhlayo ukulima iimbotyi zesoya - njengesityalo sokurhweba nanjengomthombo weli lizwe wodidi oluphucukileyo lweprotheyini.
Inkcazelo neempawu eziphathekayo
Isoya iyahluka ngokukhula nangomkhwa. Ukuphakama kwesityalo kwahluka ukusuka ngaphantsi kuma-20 cm ukuya kwiimitha ezi-2. Imidumba, izikhondo namagqabi igqunywe buboya obuyephu-yephu obuntsundu okanye obungwevu. Amagqabi anamahlumela amathathu ukuya kwamane ngegqabi ngalinye, kanti amahlumela lawo anobude beesentimitha ezi-6 ukuya kwezili-15 nobubanzi beesentimitha ezi-2 ukuya kwezisi-7. Amagqabi awa phambi kokuba imbewu ivuthwe. Iintyatyambo ezingacaciyo, eziqhamileyo ziphuma emgceni osembindini wegqabi kwaye zimhlophe, zipinki okanye zimfusa (purple). Isiqhamo ngumdumba onoboya okhula ngokwemicukaniso emi-3 ukuya kwemi-5, umdumba ngamnye unobyde beesentimitha ezi-3 ukuya kwezisi-8 ubude kwaye ukholisa ukuqulatha imbewu enobubanzi beemilimitha ezi-5 ukuya kwezili-11.
Iimbotyi zesoya ziyashiya-shiyana ngobukhulu nangemibala yamaxolo, kubandakanywa umbala omnyama, ontsundu, oblowu, otyheli, oluhlaza nomfaka-mfaka. Ixolo lembotyi evuthiweyo lilukhuni, alingeni manzi kwaye likhusela iceba lokhozo kunye nengxam yalo ekonakalisweni. Xa liqhekekile ixolo, imbewu ayikwazi kuntshula.
Xa zidibene, isiqulatho se-oyile neseprotheyini zimalunga nama-60% zobunzima beembotyi zesoya ezomileyo, iprotheyini ngama-40% ize i-oyile ibe ngama-20%. Intsalela yama-35% sisitatshi ukuze i-5% ibe ngumgubo. Imihlanganiselwa yeembotyi zesoya zimalunga nesi-8% zexolo lembewu, ama-90% amacala okhozo nesi-2% sengxam yokhozo.
Isondlo
Abantu kufuneka bazipheke iimbotyi zesoya ngomphunga ukuze batshabalalise izithinteli ze-trypsin (ii-serine protease inhibitors). Iimbotyi zesoya ezikrwada, kubandakanywa nohlobo olusekrwada, alukulungelanga ukutyiwa ngabantu, ziihagu, ziinkuku, enyanisweni nazo zonke izilwanyana ezinesisu esinye.
Iimbotyi zesoya zibonwa ngabathengisi abaninzi njengemithombo yeprotheyini epheleleyo. Iprotheyini epheleleyo yileyo equlethe izixa ezibalulekileyo zee-amino asidi ezibalulekileyo ngokuphelela kwazo ekufuneka zifunyenwe ngumzimba womntu ngenxa yokuba umzimba womntu ungakwazi wona ukuzenzela ezi-amino-asidi ngokwawo. Ngenxa yoko, iimbotyi zesoya zingumthombo olungileyo weprotheyini, phakathi kweentlobo ezininzi zokutya, ngakumbi ukwenzela abantu abangayityiyo inyama okanye abantu abafuna ukucutha isixa senyama abayityayo.
Iprotheyini yesoya ibaluleke ngokufanayo naleyo yenye imbewu yomdumba. Ngaphaya koko, iimbotyi zesoya zinokuvelisa iprotheyini ephinda-phindwe kabini ngehektare nganye kunaso nasiphi isityalo esingumfuno okanye esiziinkozo esixhaphakileyo. Ngehektare nganye iprotheyini le ingaphezulu ngokuphinda-phindwe kahlanu kunentsimi ebekelwe ukutyisa izilwanyana ezisengwayo ukuze iprotheyini ngehektare nganye iphinda-phindwe kali-15 kunentsimi egcinelwe ukuvelisa inyama. Ukusetyenziswa kwesoya kunokunciphisa umngcipheko wesifo somhlaza kwithumbu elikhulu.
Ukulima
Iimbotyi zesoya zisisityalo esibalulekileyo jikelele, esinika i-oyile neprotheyini. kwiZizwe eziManyeneyo, inkitha yesi sityalo ihluzwa kwisinyibilikisi nge-hexane, ukuze umgubo wesoya ongenamafutha "oqhotsiweyo" (ama-50% eprotheyini) anike isakhono sokukhulisa izilwanyana efama (umz. iinkuku, iinkabi zehagu neekarakuni) ngokomlinganiselo weshishini ongazange waziwe ezimbalini. Intwana nje encinci yesityalo ityiwa ngabantu. Iimveliso zesoya phofu, zifumaneka kwiintlobo eziliqela zokutya okucoliweyo.
NgeMfazwe yeHlabathi II iimbotyi zesoya ziye zabaluleka eMelika eseMantla naseYurophu njengohlobo lokutya kweprotheyini olungena endaweni yezinye iintlobo zokutya eziyiprotheyini kwaye zingumthombo we-oyile etyiwayo. Iimbotyi zesoya zifunyaniswe njengesichumiso ngeMfazwe yeHlabathi II liSebe lezoLimo leZizwe eziManyeneyo.
Ukuzilima kuyimpumelelo phantsi kweemozlu ezishushu ehlotyeni, kwaye ikhula kakuhle kumaqondo obushushu bama-20 ukuya kuma-30 Â°C; ubushushu obungaphantsi kuma-20 Â°C okanye obungaphezu kuma-40 Â°C kudodobalisa ukukhula kwazo kakhulu. Ziyakwazi ukukhula kwintlobo ngeentlobo zemihlaba, kodwa zikhula kakhulu kwimihlaba efumileyo yesanti ekhukulisiweyo nenesiqulatho esilungileyo sezinto ezivela kweziphilayo. Iimbotyi zesoya, njengezityalo ezininzi zemidumba, zenza izixhaso ze-nitrogen ngokuseka ubudlelwane bokuphilisana nentsholongwane ye-Bradyrhizobium japonicum. Nangona kunjalo, intwana echanekileyo yoluchwe lwentsholongwane yebhaktiriya mayihlanganiswe nembewu yembotyi yesoya (okanye nawuphi umdumba) phambi kokuba ityalwe. Imihlanganisela yanamhla yezityalo ngokubanzi ifikelela ekuphakameni okumalunga nemitha enye kwaye ithatha iintsuku ezingama-80 ukuya kwezili-120 ukukhula ukusuka ngexesha lokuhlwayela ukuya kwelokuvuna.
Iimbotyi zesoya zezendalo yaseAsiya eseMpuma kodwa yimveliso yazo yama-45% kuphela elapho. Amanye ama-55% emveliso yaso akwiiMelika. I-U.S. ivelise izigidi zeetoni zembotyi zesoya ezingama-75 ngowama-2000, kanti ngaphezu kwenxalenye enye kwezintathu iye yathunyelwa kumazwe angaphandle. Abanye abalimi bazo abaphambili yi-Brazil, iArgentina, iParaguay, iChina ne-India. Izityalo zeembotyi zesoya zisuleleka lula zizifo zeentsholongwane zebhaktiriya, izifo zentsholongwane yevayirasi nazizidleleleli.
Imbali
Iimbotyi zesoya bezisisityalo esibalulekileyo kwi-Asiya eseMpuma kudala phambi kokuba kubhalwe iingxelo. Zisesisityalo esiphuma phambili eChina, eJapan naseKorea. Phambi kweemveliso zayo ezibilisiweyo ezinjengeSoy sosi, i-tempeh, i-natto ne-miso, isoya yayibonwa njengesityalo esingcwele kwaye ukujikeleziswa kwayo nezinye izityalo ibe sisivuseleli se-nitrogen. Izityalo bezilinywa ngaphantsi ukuze kukhutshwe izityalo ezikukutya. Iimbotyi zesoya zifike okokuqala eYurophu kwinkulungwane yeminyaka eli-18 isaqala kanti zazikwiZizwe eziManyeneyo kwangowe-1765, apho zaqala zalinywa njengefula. Azikhange zibaluleke kangako e-Asiya kwada kwangowe-1910. EMelika, isoya ibibonwa njengemveliso yoshishino kuphela kodwa ingasetyenziselwa ukutya kwada kwaba yiminyaka yowee-1920. Isoya ifike e-Afrika ivela eChina kwiNkulungwane ye-19 kanti ngoku iligqibe lonke eli lizwekazi.
Umnyanya wasendle wembotyi yesoya yi-Glycine soja (eyayisakwaziwa ngokuba yi-G. ussuriensis), isityalo esingumdumba sasembindini waseChina. Imbotyi yesoya isetyenziswe eChina kwiminyaka engama-5 000 njengokutya nanjengenxalenye yeziyobisi. Nangona kunjalo, isoya idume ngesakhiwo seengcambu zayo njengendlela yokujikeleziwa kwezityalo. Ukulinywa kweembotyi zesoya kwakusekukudala kusenziwa eChina, kwaza kwanabela kwamanye amazwe.
Abantu abaninzi bathi iimbotyi zesoya e-Asiya ngokwasembalini zazisetyenziswa kuphela emva kwenkqubo yokuzibilisa, nto leyo ethoba isiqulatho esiphezulu see-phytoestrogen esifunyanwa kwisityalo esingaphekwanga. Nangona kunjalo, amagama ayelele "elubisini lwesoya" okoko ayesetyenziswa ukususela kowama-82 AD kwaye kukho ubungqina bokutyiwa kwetofu ukususela kwimihla yama-220.
Iimbotyi zesoya zafika eMelika ngowe-1765 ziziswa nguSamuel Bowen, umatiloshe owayendwendwele eChina. Walima isoya kufuphi neSavanna, eGeorgia waza wenza nesosi yesoya wayithengisa eNgilani. Isoya yaqala ukubaluleka kakhulu kwiZizwe eziManyeneyo emva kweMfazwe yeHlabathi yokuQala. Ngexesha leNdlala eNkulu, imimandla eyathwaxwa yimbalela (ye-Dust Bowl) kwiZizwe eziManyeneyo yakwazi ukusebenzisa isoya ukuvuselela umhlaba wabo ngenxa yeempawu zayo zokuvuselela i-nitrogen. Ngowe-1932 ukuya kowe-1933 iNkampani yeeMoto zeFord yachitha malunga ne-$1 250 000 kuphando ngembotyi yesoya. Ngowe-1935 imoto nganye ye-Ford ukwenziwa kwayo kwakubandakanya isoya. Umzekelo, i-oyile yembotyi yesoya yayisetyenziselwa ukupeyinta ii-automobile nee-shock absorbers. Ukubandakanyeka kwembotyi yesoya kwi-Ford kwavula iminyango emininzi yokuqhagamshelana okwaya ngokukhula phakathi kwezolimo noshishino.
Uhlenga-hlengiso ngokofuzo
Iimbotyi zesoya zezinye zezityalo zokutya "kwe-biotech" eziye zahlenga-hlengiswa ngokofuzo kwaye iimbotyi zesoya ezihlenga-hlengiswe ngokofuzo ziya ngokusetyenziswa kwiqela leemveliso. Ngowe-1995 iNkampani ye-Monsanto yazise iimbotyi zesoya ze-Roundup Ready (RR) ezihlenga-hlengiselwe ukuba zikwazi ukumelana nesitshabalalisi sokhula i-Roundup saseMonsanto.
Ngowe-1997, malunga ne-8% yazo zonke iimbotyi zesoya ezilinyelwa ukurhweba kwiZizwe eziManyeneyo zahlenga-hlengiswa ngokofuzo. Ngowama-2010, inani laba ngama-93%. Njengakwezinye izityalo ze-Roundup Ready, kukho inkxalabo yokonakaliswa kweyantlukwano yendalo ephilayo. Nangona kunjalo, isiqalelo sofuzo se-RR sandiswe saba yimihlanganisela emininzi eyahluka-hlukileyo yembotyi yesoya kangangokuba uhlenga-hlengiso lofuzo aluwuthobanga umgangatho weyantlukwano kwezofuzo kwaphela, njengoko kubonakele kufundo-nzulu lwama-2003 malunga neyantlukwano kwezofuzo.
Ukusetyenziswa kwayo
Iimbotyi zesoya zinokuhlelwa ngokubanzi njengeentlobo eziyimifuno (yegadi) okanye iintlobo zasemasimini (i-oyile) Iintlobo eziyimifuno ziphekeka lula, zinesongo esingephi samandongomane, zivakala phucukileyo esandleni, zinkulu, zineprotheyini eninzi, kodwa i-oyile yazo incinci kuneyeentlobo zasemasimini. Abavelisi betofu nabavelisi bobisi lwesoya bakhetha imihlanganisela yeprotheyini eninzi evela kwiimbotyi zesoya eziyimifuno ezinentsukaphi yeZizwe eziManyeneyo kwiminyaka yee-1930. Imihlanganisela yegadi xa kuthethwa gabalala ayikufanelanga ukuvunwa ngokudibanisa noomatshini kuba kungenzeka ukuba imidumba icumke xa seyifikelela ekuvuthweni.
Phakathi kwemidumba, imbotyi yesoya, ekwahlelwa phantsi kwembewu ye-oyile, ibalasele ngesiqulatho sayo esiphezulu seprotheyini (38 - 45%) nangesiqulatho sayo esiphezulu se-oyile (20%). Iimbotyi zesoya zibamba indawo yesibini emva kombona phakathi kweemveliso ezixabisekileyo zolimo ezithunyelwa ngaphandle ziZizwe eziManyeneyo. Isixa esikhulu sesityalo seembotyi zesoya silinyelwa imveliso ye-oyile, kanti iprotheyini ephezulu isuswa amafutha ukuze umgubo wesoya oqhotsiweyo usetyenziselwe ukondla imfuyo. Ipesenti encinci yeembotyi zesoya ingqaliswa ekusetyenzisweni ngabantu.
EChina, eJapan naseKorea imbotyi kunye neemveliso ezenziwe ngembotyi ziyinxalenye ethandwayo yoluhlu lwezidlo. AmaTshayina enza itofu kunye neentlobo-ntlobo zemidyojwa neziqholo zeembotyi zesoya. Kwisimbo sokupheka saseKorea, amahlumelo eembotyi zesoya nawo ayasetyenziswa maxa wambi. Iimbotyi zilungiswa ngeendlela ezahluka-hlukileyo. Iintlobo ezithile zesoya zibandakanya umgubo wesonka sesoya, ubisi lwesoya, itofu, iprotheyini yemifuno evakala kakuhle esandleni (ekwabizwa ngokuba yi-TVP kwenziwa iintlobo zokutya okungenanyama, ezinye zenziwa ukuba zifane nenyama) i-tempeh, i-lecithin yesoya ne-oyile yeembotyi zesoya. Iimbotyi zesoya zikwasisithako esiphambili kwimveliso yesosi yesoya.
I-oyile
Imbewu yembotyi yesoya iqulethe i-oyile ye-19%. Ukuze kutsalwe i-oyile kwimbewu yembotyi yesoya, ziyaqhekezwa iimbotyi zesoya, zilunga-lungiswe ngokwesiqulatho sokufuma, zenziwe imibhumbutho yamacwecwana zize zifunxwe kwisinyibilikisi nge-hexane yokurhweba. I-oyile iyacolwa, ixutywe ngeenjongo zokuyisebenzisa kwizinto ngezinto ngelinye ixesha ijikwe ibe ngamafutha aqinileyo. Ii-oyile zeembotyi zesoya, ezilulwelo neziqiniswe ngokungaphelelanga, zithunyelwa kumazwe angaphandle, zithengiswa "njengee-oyile zemifuno", okanye zisetyenziswe nakwiintlobo ngeentlobo zokutya okulunga-lungisiweyo. Umgubo oseleyo weembotyi zesoya usetyenziswa kakhulu njengesondlo sezilwanyana.
Umgubo
Umgubo weembotyi zesoya uba yintsalela efumaneka emva kokufunxwa kwe-oyile kwisinyibilikisi kwimibhumbutho yamacwecwana, kanti inama-50% eprotheyini yesoya. Umgubo "uyaqhotswa" (naxa kungekokuqhotsa ngenene kuba ubushushu bobomphunga) uze usilwe ngesixhobo sokusila esiyintsimbi. Umgubo weembotyi zesoya yimveliso exabisekileyo yamaMelika abawusebenzisela ukukhulisa izilwanyana efama, izilwanyana ezifana neenkuku kunye neehagu ngokomlinganiselo woshishino owaqaliswa ngee-1930; kanti kutshanje kwandiswe neentlanzi ezingenamaxolo emanzini. Ama-98% esityalo esiziimbotyi zesoya e-U.S asetyenziswa ekondleni imfuyo.
Umgubo (onjengowokwenza isonka)
Umgubo ocoliweyo wenziwa ngeembotyi zesoya ezikhutshwe amafutha zaze zacolisiswa ukuze zikwazi ukugqitha kwisihluzi semeshi ye-100 okanye kwesinye isihluzi esincinci ngaphezu kweso, ngokuthatha ingqalelo yohlobo olulodwa xa ufunxwa kwisinyibilikisi (awuqhotswa) ukuze kuncitshiswe ukuguqulwa kwesimo sendalo yeprotheyini ukuze kugcinwe iSalathiso soSasazeko lweProtheyini esiphezulu (Protein Dispersibility Index - PDI), esetyenziselwa ukupheka ngokukhupha iprotheyini yemifuno evakala kakuhle esandleni.
Umgubo ocoliweyo wesoya okhutshwe amafutha ufumaneka kwimibhumbutho yamacwecwana ekhutshwe kwisinyibilikisi kwaye une-oyile engaphantsi kwi-1%.
Umgubo ocoliweyo wesoya onamafutha apheleleyo wenziwa ngeembotyi ezichutyiweyo nezingafunxwanga kwaye uqulethe i-oyile emalunga ne-18% ukuya kuma-20%.
Umgubo ocoliweyo wesoya onamafutha amancinci wenziwa ngokuphinda kufakelwe i-oyile emgubeni ocoliweyo wesoya ekhutshwe amafutha. Isiqulatho samafutha sahluka ngokwemigqaliselo, sikholisa ukuba phakathi kwe-4,5% ne-9%.
Umgubo ocoliweyo wesoya onamafutha amaninzi nawo unokwenziwa ngokongeza i-oyile emgubeni ongakhutshwanga mafutha ngokwenqanaba le-15%.
Ukutya kwabantwana
Ukutya kwabantwana okunesoya (i-SBIF) kusetyenziswa kwiintsana ezinegazi elingavaniyo neeprotheyini zobisi lwenkomo olubulewe iintsholongwane ngobushushu.
Iimveliso zenyama nezobisi kunye nezicolwa
Iimbotyi zesoya zisenokucolwa ukuze kuveliswe ukuvakala ngesandla nenkangeleko efana neyazo zonke ezinye iintlobo zokutya. Umzekelo, iimbotyi zesoya zisisithako esiphambili kwiimveliso zobisi eziliqela (umzekelo, ubisi lwesoya, imajarini, iayisikhrimu yesoya, iyogathi yesoya, isonka samasi sekhrimu yesoya) kunye neentlobo zenyama (umzekelo, ibhega yemifuno). Ezi ntlobo zokutya ziyathengiswa ezivenkileni. Ubisi lwesoya akukho mfuneko yokuba liqulathe izixa ezibalulekileyo ze-calcium ecolekayo emzimbeni. Abenzi abaninzi bobisi lwesoya baluthengisa neemveliso ze-calcium ezityebileyo.
Iimveliso zesoya zikwasetyenziswa njengokutya okungena endaweni yeemveliso zenyama nenkuku ngexabiso eliphantsi. Kodwa ukuzicola ngakumbi kungaphungula incasa naxa wona amafutha ne-cholesterol zicutheka. Phofu iimveliso zesoya zinokufakelwa iivithamini neetyuwa ukuze zilingane ngokwesondlo neprotheyini yezilwanyana; lona udidi lweprotheyini kungatshiwo ukuthi luphantse lwafana nolwenyama. Iprotheyini efakelwe imifuno eyinyama yesoya seyisetyenziswe kwiminyaka engaphezu kwengama-50 njengendlela engenaxabiso eliphezulu lenyama yenkomo enesondlo esilingana nesenyama yoqobo.
Ezinye iimveliso
Iimbotyi zesoya zikwasetyenziswa njengeemveliso zoshishino kubandakanywa ii-oyile, iisepha, iziqholo, ii-resin, iiplastikhi, ii-inki, iikhrayoni, izinyibilikisi nempahla yokunxiba. I-oyile yeembotyi zesoya ngumthombo ophambili we-biodiesel kwiZizwe eziManyeneyo, masithi ngama-80% emveliso ye-diesel yasemakhaya. Iimbotyi zesoya okoko zasetyenziswa ukususela ngowama-2001 njenge-stock esibiliswayo xa kusenziwa utywala be-vodka.
<fn>PulaImvula.Sprayers.2008-03.xh.txt</fn>
Sprayers Xhosa



Ulondolozo, ukucoca nokugcina izitshizi ze-boom



Imiyalelo:

Folio strap: Ulondolozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yoPhuhliso yakwaGrain SA, kubandakanywa igalelo elixabisekileyo labalingane abasebenza naye abahluka-hlukileyo



Kwinqaku elimalunga nokutshatyalaliswa kokhula okungancomekiyo kwiPula-Imvula kaFebhuwari 2008, esinye sezisathu ezinokubakho ekuxoxwe ngazo kube yimeko yesitshizi se-boom. Kunokubonakala ngathi oku yingxaki ephantse ukuxhaphaka - yiloo nto sekukho neli nqaku.



Ulondolozo olufanelekileyo neendlela zokugcina azaneli kulandelelana njengamalungiselelo aphambi kwexesha lonyaka kunyaka olandelayo kuphela, kodwa lomeleze ukusebenza kwesitshizi lo gama lusongezelela iminyaka kubomi balo bokuvelisa. Ukuba sesichengeni sezitshabalalisi ezininzi zezibulali zezityalo kwixesha elide ezigqitha kwisitshizi zinako ukutyabula zonakalise iindawo ezithile zesitshizi, ipeyinti kunye nemidibaniso yombane. Intlenge evela kwezi mveliso inokuba yingozi nakubani osebenza ngomatshini. Kwakhona, izixa ezincinci kakhulu zezitshabalalisi zezibulali zezityalo ezivingce kwiindawo zesitshizi zinako ukonakalisa izityalo ukuba zigqithele kwixesha lonyaka lokutshiza elilandelayo.



Ukhuseleko lobuqu bakho nolosapho lwakho, olwabaqeshwa nezityalo zakho kwenza kubaluleke ukuba usicoce ngobunono ngokunjalo ususe naluphi ungcoliseko kwisitshizi sakho ngethuba lexesha lonyaka, phakathi kwezityalo naphambi kokuzigcinela ixesha lasebusika. Khumbula ukuba inkoliso yemichiza esetyenziswa kwezolimo iyingozi kwizityalo kunye/okanye kwizilwanyana ngoko ke makuthathwe yonke ingqalelo ukuziqonda iingozi ezibandakanyekayo ukuze emva koko kulawulwe imeko kakuhle kangangoko kunokwenziwa.



Ukucocwa kwezixhobo zesitshizi

Inkqubo epheleleyo yolondolozo nokugcina inamanyathelo amahlanu.



Inyathelo 1: Funda

Phambi kokuqalisa ukucoca isitshizi sakho, qiniseka ukuba uphengulula ileyibhile yezitshabalalisi zezibulali-zityalo ozifakileyo. Ileyibhile iya:

Kukuxelela ngendlela efanelekileyo yokulahla imveliso eyintsalela.

Kunika nayiphi imiyalelo yokucoca yohlobo olulodwa enokuba yimfuneko.

Kucebisa ngeemveliso zokukhucula ungcoliseko.

Kukunika iingongoma eziphambili ngeZixhobo zoKhuselo zoMntu ngoKwakhe (Personal Protective Equipment - PPE) ekufuneka ucoce ngokhuseleko isitshizi sakho.



Inyathelo 2: Hlambulula ngamanzi

Injongo yokuhlambulula ngamanzi kukususa naziphi iindawo zemveliso ezicukeneyo okanye ezezixa ezikhulu ezinokuba zisekwisitshizi. Izixhobo zokucoca isitshizi zibandakanya ukujikelezisa amanzi kwisixokelelwano siphelele kulandele ukufakwa kwaso kwisiza esidweliswe kwileyibhile yezitshabalalisi zezibulali-zityalo ozisebenzisileyo (ngamanye amazwi, ukutshiza ngamanzi/ngomxube wemichiza ongxengiweyo, ngoku obizwa ngokuba yi-rinstate, kwindawo enokhuseleko).



Ukuqinisekisa ukuba uyayicoca itanki ngokunjalo nemibhobho kunye neziphokozi, faka amanzi acocekileyo abe kwisiqingatha setanki ukuze uqhube itrektara kumgama omfutshane kwenye yeendlela zasefama - ukuxhumaxhuma kuya kushukumisa amanzi kuqinisekise ukuba atshiza wonke umphakathi wetanki. Amaxa aliqela ohlambululo ngamanzi amancinci (ukufikelela kwi-10% yesakhono sokuqulatha setanki yesitshizi) abhetele kunokusuka kuzaliswe nje itanki yesitshizi kanye ngamanzi acocekileyo. Kucetyiswa ukuphinda-phindwa kwenkqubo yokuhlaziya ngamanzi kathathu obona buncinci.



Khetha indawo apho i-rinsate engenakwenza ungcoliseko lweenkxaso zamanzi, imiqukuqelo, izityalo okanye ezinye izityalo nalapho amachityana amakhulwana angenakuqokelelana khona, kuba oko kunokudala ingozi ebantwini, kwizilwanyana nakwimo ezingqongileyo. Unokusitshiza emngciphekweni wentsimi okanye endleleni yasefama.



Qiniseka ukuba uyawakhupha amanzi kwitanki yesitshizi ngendlela ehambelana ncam neyeleyibhile yesitshabalalisi sezibulali-zityalo. Musa ukusuka uvule iivalvu kuphela kuba kuya kuchithekela emhlabeni. Yongezelela iincam zeziphokozi ezikwazi ukuqulatha okuninzi ukuze kwenzeke indlela ekhawulezayo nesemthethweni yokuchitha i-rinsate yesitshizi. Umphandle wesitshizi nawo mawuhlanjwe. Kwakhona, xa uhlambulula isitshizi ngamanzi, musa ukudala amadanyana amanzi amileyo nanokufikelelwa ngabantwana, izilwanyana zasekhaya, imfuyo okanye impahla yasendle.



Inyathelo 3: Khuphela ngaphandle

Ukuchitha i-rinsate yesitshabalalisi sezibulali-zityalo ngokwezikhokelo ezikwileyibhile, faka i-rinsate kwisiza apho iimveliso ziza kusetyenziswa khona ngokwentsusa yako (kwakhona, emngciphekweni wentsimi apho umchiza utshizwe khona kukholisa ukuba yindawo efanelekielyo). Phinda-phinda inkqubo yokukhuphela ngaphandle okungaphakathi emva kokususa ungcoliseko nokuphinda uhlaziye isitshizi. Qiniseka ukuba ukhuphela ngaphandle naziphi iitanki zokucoca zamanzi okuhlaziya phambi kokulondoloza ukuthintela umonakalo owenziwa kukujika kwamanzi abe ngumkhenkce ngaphakathi.



Inyathelo 4: Ukuhlola

Emva kokuhlaziya ngamanzi okokugqibela unako ukuhlola isitshizi sakho uze wenze ukukhanda nokuba luhlengahlengiso oluyimfuneko. Nangona isitshizi sesicociwe, yiba soloko unxiba izixhobo zakho zokhuselo. Enye intlenge inokusalela ibe khona nakwisitshizi.



Izinto ezifuna ukuqwalaselwa ngethuba lokucoca nasemva kwalo:

Iziphokozi ezingangqamaniswanga kakuhle nezikrazukileyo;

Izikrini zeziphokozi ezonakeleyo;

Izikrini zezihluzi ezonakeleyo;

Iintanda, neendawo ezivuzayo nokusebenza ngokupheleleyo kwempompo;

Imeko yombhobho, ngakumbi ubunkumnkum okanye iintanda;

Imeko yevalvu, ukuchonga naziphi iindawo ezivuzayo ezinokubakho, okanye iindawo apho imitywino ikhululwe khona, kananjalo;

Isakhiwo se-boom, esichonga naziphi iintanda mazilungiswe.



Inyathelo 5: Ulondolozo

Njengoko ngoku sesicocwe ngocoselelo isitshizi, usenokunqwenela ukususa iindawo zayo ezinokonala ngethuba lokugcinwa.

Susa izihluzi uzihlambe ngesandla ngamanzi anesepha (khumbula ukunxiba iiglavu ezimelana nemichiza), zihlambulule ngamanzi uze mhlawumbi uzigcine okanye uzibuyisele kwisitshizi.

Qwalasela ngohlobo olulodwa iziphokozi, iziqu zeziphokozi uqwalasele neevalvu. Intlenge yemichiza inokwakheka kwezi ndawo ize ibe lukhuni ebusika, ngokwenza njalo inciphise ukusebenza kwesitshizi kwixesha lonyaka elilandelayo.

Susa iincam zeziphokozi, izikrini, qwalasela iivalvu, iziciko neziqu zeziphokozi kwizicuku zeziqu zeziphokozi. Faka eplagini ngokuqaphela izicuku ezo.

Coca uze uhlaziye iincam zeziphokozi, iziqu zeziphokozi uze uqwalasele iivalvu. Zigcine kwisiphathi esiphawuliweyo. Gcina iivalvu kubushushu begumbi ebusika ukuthintela umonakalo onokwenziwa ngamaqondo obushushu bomkhenkce.

Susa zonke iigeyiji zoxinzelelo uze ufake iziciko kwiindawo ezivulekileyo zesitshizi. Gcina iigeyiji apho zingenakuba sesichengeni somkhenkce okanye somonakalo.

Ekugqibeleni, jikelezisa isichasi-mkhenkce kwisitshizi, nakwsixokelelwano samanzi kubandakanywa ii-boom, iivalvu, imiphetho, iimitha zomqukuqelo, izivuseleli/imizila yokubuyelela. Vumela isichasi-mkhenkce ukujikeleza kwimibhobho ye-boom. Oku kuya kufaka umaleko kwiimaleko zombhobho ukuthintela ukoma nokucandeka. Ukufaka iziciko kuzo zonke iziphokozi ze-boom kuya kunceda ekuvumeleni isichasi-mkhenkce kwisixokelelwano, kodwa kunokufuneka ukuba uvule isiphokozi esinye okanye nangaphezu kwesinye ukuvumela isichasi-mkhenkce ukujikeleza kwi-boom iphelele. Vala ngeziciko ezo ziphokozi xa isichasi-mkhenkce sesizalise isixokelelwano ngokupheleleyo.

Apho kujoliswe khona ngebakala lokugcina kukuba isichasi-mkhenkce sityhilizele ngaphandle amanzi aseleyo anokuba asekwisixokelelwano kunye nokufaka umaleko kuzo zonke iinxalenye zesitshizi. Vumela isichasi-mkhenkce ukuhlala kwimpompo nakwiivalvu ukuthintela ukurusa nokonakala okunokwenziwa ngumoya ofumileyo ovaleleka kwisixokelelwano. Njengoko abanye bezisusa phambi kolondolozo, ukufakwa kweevalvu ezivalayo kwicala ngalinye lempompo kunokuyiphumeza le nkqubo.

Isichasi-mkhenkce esenzelwa izithuthi zokuzonwabisa (RV's) sikholisa ukusetyenziselwa ukugcina izitshizi zezolimo. Sona asifani nesichasi-mkhenkce sezithuthi ezihamba ngokuzenzekela ubukhulu becala, asiyotyhefu kangako kwizilwanyana. Nangona iimveliso ezininzi zezichasi-mkhenkce ziqina njengejeli phantsi kweemeko ezibanda kakhulu, azifanelanga kuba ngumkhenkce. Nokuba kutheni, yiba soloko ufunda iileyibhile zezichasi-mkhenkce ukuqinisekisa ukuba siya kuwenza umsebenzi waso naphantsi kweemeko ezibandayo zasebusika.

Njengoko ngoku sesicociwe isitshizi, sihlanjululwe kungcoliseko saza salungiselelwa ubusika, ngoko ke silungele ukugcinwa. Enyanisweni, ukugcinwa kwangaphakathi, kude nokuxhatshazwa zizinto ngezinto, kuko okukhethwayo. Kodwa nasiphi isiza sangaphakathi osikhethayo masibe kude nezichumiso ezingamanzi nezomileyo. Uthuli nentlenge ephuma kwezi mveliso inokudla ipeyinti neenxalenye ezenza isitshizi.

Ukuba akunamnqweno wokusebenzisa indlela yokugcina ngesichasi-mkhenkce, sisenzo esilungileyo ukususa impompo yesitshizi ukuze igcinwe eshedini de kube lixesha elizayo lonyaka. Kaninzi, amanzi asala empompini kuthi ngeenyanga ezibandayo zasebusika; ajike abe ngumkhenkce amanzi asempompini andule ukwenza amathanda empompini - ngokwenza njalo ingabi namsebenzi.



Ukulondoloza izixhobo zesitshizi

Ulondolozo lwezixhobo zokufaka isitshabalalisi sezibulali-zityalo lubandakanya ukuhlolwa rhoqo kwetanki yesitshizi, impompo, imibhobho, izihluzi zemigca, igeyiji yoxinzelelo, izixhobo zokufakela, iincam zeziphokozi nezihluzi. Qwalasela isitshizi phambi nasemva kokugcinwa ithuba eloluliweyo, naphambi kokusebenzisa ngexesha ngalinye. Khumbula ukusoloko unxiba izixhobo zokukhusela ubuqu bakho xa usebenza ngezixhobo zesitshizi.



Iitanki zesitshizi: Iitanki zesitshizi zenziwe ngentsimbi engarusiyo zagqunywa ngesinyithi, iglasi yemicu okanye iplastikhi, kubandakanywa i-polyethylene okanye i-polypropylene. Le michako ayifunxi nto kangako, ngoko ke makungashiywa ntlenge yezitshabalalisi zezibulali-zityalo kuzo emva kokucocwa. Nangona kunjalo, iimaleko zetanki yeglasi yemicu, xa zikrwentshiwe, ziya kufunxa izitshabalalisi zezibulali-zityalo. Iintanda nokucebuka kumaleko we-epoxy kwiitanki ezigqunywe ngesinyithi mazikhandwe ngomchako we-epoxy; ngaphandle koko, isimbiwa esivelileyo sinokukhuhleka. Rhoqo ngamaxesha athile khangela iintanda ezitankini, irusi okanye ukukhuhleka okuya kwenza itanki buthathaka ukuze ekugqibeleni kuphuhle kube yindawo evuzayo. Qiniseka ukuba itanki yesitshizi ibotshelelwe kwisitshizi.

Impompo nemitywino yempompo: Impompo nazo zonke iinxalenye zayo mazibe kwimeko elungileyo yokusebenza. Imitywino yempompo, iiringi ze-'O' okanye ii-washer ezisabukomityi zesikhumba okanye zento eyenziwe ngumntu zisenokoma de zibune xa isitshizi singasetyenziswanga kwithuba eloluliweyo okanye xa sigcinwe ngendlela engafanelekanga. Izinyibilikisi kwimixube ethile yezitshabalalisi zezibulali-zityalo zinako ukonakalisa imitywino yempompo, ukuze oko kubange iindawo ezivuzayo empompini okanye ukumpompa okunganelanga.

Imibhobho: Faka eminye imibhobho endaweni yaleyo inamathanda okanye evuzayo. Khumbula, imibhobho esetyenziselwa ukufaka izitshabalalisi zezibulali-zityalo ayinakuze isuswe ungcoliseko ngokugqibeleleyo. Kuya kusoloko kukho intsalela yesitshabalalisi sezibulali-zityalo esele kuyo. Leyo ikhutshiweyo kwaza kwafakwa eminye endaweni yayo mayilahlwe kakuhle kwaye ingaze iphinde isetyenziselwe nantoni kwakhona.

Izihluzi zemigca kunye nezikrini: Zisebenzise qho izihluzi nezikrini xa izixhobo zisetyenziswa. Ezi zixhobo zibuhluza buphume tu ubutyobo nezinto ezingafunekiyo ezinokuhlohleka kwiziphokozi kuze oko kucuthe isakhono somsebenzi wesitshizi.

Iigeyiji zoxinzelelo: Uxinzelelo lolwelo kwisixokelelwano sesitshizi lulandelwa ngoqwalaselo ngegeyiji yoxinzelelo. Igeyiji ilinganisa uxinzelelo lwesitshizi ngeziphokozi xa ibekwe phakathi kwesilawuli soxinzelelo neziphokozi zezitshizi. Njengesiphumo, inguquko kuxinzelelo inokuthetha isakhono sokungasebenzi kakuhle. Qiniseka ukuba iigeyiji zoxinzelelo zikwimeko yokusebenza efanelekileyo kwaye amaqondo emilinganiselo achanekile.

Izixhobo ezifakelweyo nezixhakamfuli: Izifakelelo eziyekeyeke okanye ezineentanda zikholisa ukuba yintsusa yeendawo ezivuzayo. Qiniseka ukuba izifakelelo nezixhakamfuli zibambelele kakuhle phambi kokubeka isixokelelwano phantsi koxinzelelo naphambi kokumpompa ulwelo. Sakuba siphantsi koxinzelelo isixokelelwano, khangela iindawo ezivuzayo.

Iincam zeziphokozi nezihluzi: Qwalasela iziphokozi rhoqo ukuqinisekisa ukuba azivingcekanga. Iziphokozi ezikrazukileyo zithetha ukuba mininzi imichiza etshizwayo kanti oko kubanga isimbo sokutshiza esingalungelelani kuzo zonke iindawo ngokunjalo iziphumo ezingalinganiyo. Imingxuma yeziphokozi nayo inokuguquka, ngakumbi xa kusoloko kusetyenziswa imixube edlayo, efana nemigubo enesakhono sokumanzisa. Ukuba umqukuqelo wesiphokozi ungaphantsi kunalowo ulindelekileyo, coca iziphokozi uze uzame kwakhona. Iziphokozi kusenokwenzeka ukuba zivingcekile.





<fn>PulaImvula.StudyGroup(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
Study Group (Maize) IsiXhosa
Kujoliswe kwiQela loFundo-nzulu laseFicksburg
Imiyalelo:
Folio strap: Okubalulekileyo ngalo
Byline: NguJohan Kriel, umququzeleli weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Use the South African map and show where Ficksburg is
Igama leqela lofundo-nzulu
IQela loFundo-nzulu le-Imperani (Ficksburg.)
Ummandla onikwa inkonzo leli qela
Yi-Ficksburg ne-Rosendal.
Amalungu eqela
ngama-35.
Umhlaba olimekayo wemveliso yezityalo eziziinkozo
ziihektare ezili-1 510.
Isixa esipheleleyo seehektare ezilinywe ngeli xesha lonyaka 2010/2011
Ziihektare ezingama-289.
Kungani ungalinywanga umhlaba olimekayo?
Izizathu zokungalimi iihektare ezithe chatha zezi:
Iingxaki ngokufumana iimali-mboleko zemveliso;
Ukungabikho kwezixhobo ezithembekileyo;
I-pH (ubumuncu) esezantsi yomhlaba;
Isimo somhlaba se-phosphate esezantsi;
Iingxaki zemfuyo evela eLesotho;
Umhlaba oyekwa njengefusi iminyaka emininzi;
Ukungabikho kwenkxaso kaRhulumumente; kananjalo
Umhlaba ngowamaqela abantu ngoko ke akululanga ukufumana imali yokuqalisa ngomsebenzi wemveliso.
IQela loFundo-nzulu lidibana kaninzi kangakanani?
IQela loFundo-nzulu lethu lidibana qho ngenyanga nganye ukuze libambe iingxoxo malunga nenkqubo yengqolowa kanti lidibana qho emva kweenyanga ezimbini malunga nenkqubo yombona.
Luncedo luni olufumaneka ngokuba lilungu leQela loFundo-nzulu?
Ngoku siyakwazi okwenzeka kwishishini lezityalo eziziinkozo kwaye siyazi nangamathuba afumaneka kwezolimo. Sinenkqubo yenkxaso esingqiyama ngayo xa kukho ingxaki.
Ingaba ikhona intsebenziswano phakathi kweQela loFundo-nzulu necandelo elirhweba ngokufama?
Ngamanye amaxesha siyadibana nabalimi abathile abarhwebayo kwiifandesi ngolo hlobo sizive siyinxalenye yoluntu olubanzi lwamafama.
Ingaba uyafuna ukudibana neQela loFundo-nzulu labalimi abarhwebayo kwaye kutheni ucinga ukuba oko kubalulekile?
Kubalulekile ukuba thina njangabalimi sithethe ngelizwi elinye. Umlimi osahlumayo usendleleni yokuba ngumlimi orhweba ngokutya. Ukuqalisa kunye, ukuthetha kunye nokunikana inkxaso kuya kubomeleza bonke abalimi.
<fn>PulaImvula.StudyGroup(maize).2011-04-07.xh.txt</fn>
IQela loFundo-nzulu (Umbona) IsiXhosa
Ugqaliselo kwiQela loFundo-nzulu le-Uphuzane
Imiyalelo:
Folio strap: Icala lobomi
Byline: NguJurie Mentz, umququzeleli wephondo waseGrain SA wenkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Use the South African map and show where Uphuzane is (Paulpietersburg)
Igama leqela lofundo-nzulu
Iqela lofundo-nzulu le-Uphuzane.
Lindawoni iqela lofundo-nzulu le-Uphuzane?
I-Uphuzane iseMantla aKwaZulu-Natal kumgama weekhilomitha ezingama-25 ukusuka ePaulpietersburg kanye ngasekunene omlambo weBivane. Le yindawo esemaphandleni kakhulu ngokugqithisileyo kwaye inesakhiwo esisiseko esingalungiswanga kakuhle kanti abalimi abanazakhono zobuchule nolwazi ukuze bakwazi ukufama ngendlela elondolozekayo nangokuzimela.
Ukuba lilungu leqela
Iqela lofundo-nzulu linabalimi abangamadoda nababhinqileyo abazimisele kakhulu ukufunda nokuphucula ingeniso yabo, ukuphucula ubomi babo ngokunjalo basebenzise ubutyebi bendalo ngendlela ephucukileyo.
Umhlaba okhoyo olimekayo
Okwangoku aba balimi basebenzisa umhlaba omalunga neehektare ezingamashumi asixhenxe zomhlaba olimekayo kodwa kusekho umhlaba omkhulu olifusi okhoyo.
Ziintoni izizathu zamasimi angasetyenziswayo?
Izizathu zobukho bemihlaba engasetyenziswayo ubukhulu becala zezokunqongophala kwemali, kuba amasimi abo ayadityanelwa baze ababolekisi bemali bangabi namdla wokubaboleka imali. Enye ingxaki yenziwa kukungabikho koomatshini, iitrektara nezixhobo zokusebenza.
Iqela lofundo-nzulu lihlangana kaninzi kangakanani?
Iqela lofundo-nzulu lihlangana kanye ngenyanga ukuze lixoxe ngeengxaki nendlela yokusebenzisa izinto ezisetyenziswayo ezinqongopheleyo.
Zeziphi izinto eziluncedo zokuba lilungu leli qela lofundo-nzulu?
Ndamangaliswa kakhulu ukufumanisa ukuba abalimi sebeqalisile ukusebenzisa iindlela zokukhupha imveliso zanamhla (ukungahlakuli) kwixesha lonyaka lama-2009/2010 ngempumelelo enkulu. Kweli xesha lonyaka langoku sebandise ukusetyenziswa kombona ongahlakulelwayo ngempumelelo enkulu. Uthakazelelo lwabo lokuguqula iindlela zakudala zokutyala umbona basebenzise indlela yanamhla lubonisa ukuba abachasani nenguquko nokuba uqeqesho nophuhliso luneziqhamo. (Walala wasala - ukuba ulibele kukuthi ngqwa, uyalahlekelwa).
Abalimi bafumanisa ukuba bafumana iinkcukacha ezininzi nolwazi ngokuba yinxalenye yeqela lofundo-nzulu nangokuya kwiintsuku zabalimi. Enye indlela yokufumana amava abanzi kukusebenzisa iiplothi zamalinge ukubonisa abalimi indlela elungileyo neyanamhla yokutyala umbona.
Ingaba kukho nakuphi ukudibaniselana phakathi kweqela lofundo-nzulu necandelo lokufama lorhwebo?
Kukhona ukudibaniselana phakathi kwamalungu ofundo-nzulu nabalimi borhwebo bendawo abahlala kuyo, kodwa umgama ukusuka apho bakhoyo ukuya kwabo balimi barhwebayo ungumceli-mngeni. Iqela lofundo-nzulu linobudlelwane obulungileyo neSebe lezoLimo kunyenabalimi abarhwebayo bendawo abahlala kuyo.
<fn>PulaImvula.StudyGroup(maize).xh.txt</fn>
IQela loFundo-nzulu (Umbona) isiXhosa
Ugqaliselo kwiQela loFundo-nzulu iKhanyayo
Imiyalelo:
Folio strap: Icala lobomi
Byline: Ngu-Ian Househam, umQuquzeleli wePhondo waseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama
Use the South African map and show where the Northern Eastern Cape is.
Photo 1: IQela loFundo-nzulu iKhanyayo kwintlanganiso yeqela lofundo-nzulu.
Photo 2: USihlalo weQela loFundo-nzulu iKhanyayo, uMnu uMagidela phambi kombona wakhe.
Igama leqela lofundo-nzulu
Iqela lofundo-nzulu iKhanyayo.
Lihlala phi iqela lofundo-nzulu?
Iqela lofundo-nzulu lihlala endaweni esemaphandleni enesiseko sophuhliso esincinane okanye esingekhoyo, mhlawumbi malunga nama-60 km ukusuka eBizana eMantla eMpuma-Koloni.
Ukuba lilungu leqela
Iqela lofundo-nzulu linamalungu ali-100.
Umhlaba olimekayo okhoyo wemveliso
Ngumhlaba oziihektare ezili-100 okhoyo wemveliso.
Inani elipheleleyo leehektare ezilinywe kwixesha lonyaka lama-2010/2011
iihektare ezingama-40.
Izizathu zokuba kutheni ungasetyenziswa wonke umhlaba olimekayo?
Unqongophalo lwemali.
Unqongophalo lwamagalelo.
Unqongophalo lwezixhobo zokusebenza.
Unqongophalo lwezibiyeli.
Imozulu - ekuqaleni kwexesha lonyaka lokulima lama-2010, iimvula zine emva kwexesha kwaza kwaba manzi kakhulu kangangokuba kungakwazeki ukutyala.
Umgama oya kubaxhasi bamagalelo, umzekelo abezichumiso, imbewu nemichiza.
Iqela lofundo-nzulu lidibana kaninzi kangakanani?
Iqela lofundo-nzulu lidibana neGrain SA qho ngenyanga kanti bona badibana qho ngeveki ukuze baxoxe ngomsebenzi wokufama.
Zinto zini eziluncedo ngokuba lilungu leqela lofundo-nzulu?
Izinto eziluncedo ngokuba lilungu leqela lofundo-nzulu kukugqithiselana ngolwazi, iingxoxo zeqela lofundo-nzulu, ukuqwalasela imisebenzi yezolimo elungileyo ngokuthatha iintwana zomhlaba ezilingwayo, ukutyala, ukufakwa kwemichiza etshabalalisa ukhula kunye neemvavanyo. Iqela lofundo-nzulu iKhanyayo belinethamsanqa ngokwaneleyo lokuya kwizifundo zeNtshayelelo ngoMbona.
Ngaba kukhona na ukudibaniselana phakathi kweqela lofundo-nzulu necandelo lokufama lorhwebo?
Akukabikho mafama arhwebayo kwindawo yabo!
Iqela lofundo-nzulu lizuze ntoni kwiGrain SA?
Ngokusebenzisa iintlanganiso zamaqela ofundo-nzulu, bafumene ulwazi, ngokukwazi ukuxoxa nokunxibelelana ngezinto eziluncedo nezingeloncedo zezenzo zokutyala ezichanekileyo.
Iimvavanyo zemiboniso-ngcaciso zibe neempembelelo kwiinzuzo zokusetyenziswa kwemichiza nesichumiso.
Njengesiphumo sokwenza iqela lofundo-nzulu, benze iqela lokuthenga imichiza nesichumiso kwiqela lofundo-nzulu.
<fn>PulaImvula.StudyGroups(maize).2011-05-11.xh.txt</fn>
Iqela lofundo-nzulu (Umbona) IsiXhosa
Kujoliswe kumaQela oFundo-nzulu aseMpuma-Koloni
Imiyalelo:
Folio strap: Okubalulekileyo ngawo
Byline: NguLawrence Luthango, umququzeleli wephondo weNkqubo yaseGrain SA yoPhuhliso lwamaFama
Use the South African map and show where the Eastern Cape is
Kukho malunga neehektare ezingama-2 152 zomhlaba olimekayo ezinokufunyanwa ngamalungu amaqela ofundo-nzulu kule ngingqi. Lo ngumhlaba odityanelwayo, umhlaba karhulumente kodwa olawulwa ngugunyaziwe wamaqela oluntu. Umlimi ngamnye "unemvume yokungena kuwo" (permission to occupy okanye i-PTO), mvume leyo efana nemvumelwano yokuqesha. Umlimi akanakuba ngumnini walo mhlaba, kodwa umhlaba awunakuxuthwa kusapho lwakhe.
Kweli xesha lonyaka abakwazanga kulima umhlaba oziihektare ezingama-857. Ziliqela izizathu ezibange le meko, kubandakanywa iindleko eziphezulu zamagalelo kunye neendleko eziphezulu zokusebenzisa ababhambathiswa. Abalimi abakwazi kuthenga izixhobo zokusebenza neetrektara ezizezabo njengoko amaxabiso abawafumanayo ezityalo eziziinkozo ephantsi ngokunjalo neenzuzo ziphantsi. Abalimi abaninzi abasasebenzisa umhlaba badala kwaye baxhomekeke ubukhulu becala kwiintlawulo zomhlala-phantsi. Abalimi abadala abanalungelo lokufumana uncedo lwemali olufana neemali-mboleko zasebhankini kwaye abakwazi kwandisa umhlaba abawulimayo ngemali abanayo.
Umhlaba olimekayo omkhulu awubiyelwanga ngoko ke abalimi balahlekelwa kakhulu ngenxa yemfuyo etya emasimini alinyiweyo. Inkqubo yeCASP yeSebe lezoLimo ihamba kade ngokuphathelene nezinto zokubiya ezisisakhelo esisiseko. Inkqubo ebanzi yemveliso yokutya incipha ngonyaka ngamnye kwaye bambalwa kakhulu abalimi abancediswa yile nkqubo ukulima izityalo zabo. Abalimi basemaphandleni bafaka izicelo kwinkqubo yeASGISA esebenza umhlaba wamaqela abahlali ngaphandle kokubandakanya abanini bomhlaba. Esi asisosisombululo silondolozekayo njengoko sisazi ukuba xa i-ASGISA ingasawasebenzi amasimi, aya kuphinda abe lifusi kwakhona kuba kule nkqubo akukho kugqithiswa kwezakhono zobuchule kungekho nakuxhotyiswa kwenzekayo. Le meko ayiniki themba
Amalungu eqela ahlangana kanye ngenyanga. Kukho ixabiso elikhulu ekubeni yinxalenye yeqela lofundo-nzulu njengoko abalimi bekwazi ukwabelana ngezimvo, bakwazi nokuchonga iimfuno zabo zoqeqesho kananjalo banikana namacebiso kunye nenkxaso. Abalimi basemaphandleni bakude kubalimi borhwebo kanti ngabalimi abambalwa kuphela abalima njengabalimi abarhwebayo. Uphuhliso malunga nale mimandla luyacotha, kodwa ndinovuyo ukunika ingxelo yokuba inkqubela iyabonakala. Abalimi basebenzisa imbewu yemihlanganiselwa, nesichumiso kwaye benza ilinge elibumbeneyo lokutshabalalisa ukhula emasimini abo ombona.
<fn>PulaImvula.StudyGroupsMaize.2009-01.xh.txt</fn>
Study Groups (Maize) Xhosa



Yintoni injongo yeqela lofundo-nzulu?



Imiyalelo:

Folio strap: Amaqela Ofundo-nzulu

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photo



Omnye wemisebenzi eyilwayo obalulekileyo kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukusekwa nokunikwa kweenkonzo zamaqela ofundo-nzulu.



Injongo yalo msebenzi uyilwayo kukukhuthaza abavelisi abasaphuhlayo, abanofikelelo emhlabeni, ukubumba amaqela ofundo-nzulu adibana rhoqo ukuze afikelele kuqeqesho nakulwazi olunxulumene neshishini lombona.



Amaqela ofundo-nzulu alandelayo athe asekwa aza anikwa iinkonzo ebudeni bonyaka:

UTonie Loots eMntla-Ntshona - 25 amaqela ofundo-nzulu;

UAmos Njoro, eMntla-Ntshona naseGauteng - 21 amaqela ofundo-nzulu;

UJerry Mthombothi eMpumalanga - 33 amaqela ofundo-nzulu;

UJohan Kriel eFree State - 25 amaqela ofundo-nzulu; kananjalo

ULawrence Luthango (osebenze ukususela ngoMeyi 2008), eMpuma-Koloni - 14 amaqela ofundo-nzulu.



Kushukuxwe izihloko ngezihloko ezintlanganisweni namaqela ofundo-nzulu, ezibandakanya ezilandelayo:



Imihlaba nokufakwa kwezichumiso

Ukuhlalutywa kweesampulu zomhlaba, indlela yokusebenzisa ibhola yasemhlabeni, ubunzulu bomhlaba, ukugangatheka komhlaba, umhlaba ongaphantsi olukhuni, ukufakwa kwekalika emhlabeni, iziphumo zovavanyo lomhlaba, ubumuncu bomhlaba, isakhono somhlaba, ukufakwa kwesichumiso, iimfuneko zezondlo zezityalo, ubukho bezondlo kule mihlaba, iindlela zokuhlakula nolondolozo lokufuma.



Imveliso

Iimali-mboleko zabavelisi - okuhamba nokuboleka imali, isicwangciso semali, iindleko zemveliso, iingqikelelo zesivuno, imihla yokutyala, ubunzulu bokutyala, iintlobo ngeentlobo, amanani ezityalo, iimpembelelo zemozulu kwimveliso yesityalo, amaqondo emilinganiselo ezitshizi nawezixhobo zokutyala, ukujikeleziswa kwezityalo, ukusetyenziswa kwababhambathiswa ngendlela encomekayo, ukuvuna, isiqulatho sokufuma ngokweentlobo zezityalo eziziinkozo, ukulondolozwa kombona, iindleko zothutho, indlela yokuthenga amagalelo ngobulumko, ixabiso lentsalela yesityalo, ukuthengisa izityalo eziziinkozo, izibonelelo kunye nenkxaso evela kurhulumente.



Iitrektara, izixhobo noomatshini

Iindleko zemisebenzi, iimfuneko ze-kW zeentlobo ngeentlobo zezixhobo, iindleko zokukhanda, iimfuneko ze-kW ngehektare nganye, ukuhlakula okuncitshisiweyo ukwenzela ulondolozo lweendleko neemvumelwano zokuthenga ngetyala.



Umhlaba nemibandela yomhlaba

Indlela yokufikelela emhlabeni, izibalo zendawo, ukuqesha imihlaba, ukuhlelwa komhlaba nendlela yokuphatha abangcuchalazi emhlabeni lowo.



Izinambuzane ezibulala izityalo kunye neziFo

Ukutshatyalaliswa kombungu osikayo emhlabeni nokutshatyalaliswa kwempehla egqobhoza isikhondo.



Ukhula

Iintlobo zokhula, ukutshatyalaliswa kokhula ngemichiza nangoomatshini, ukutshatyalaliswa kwengca eselukhuleni, imichiza etshabalalisa ukhula lwaphambi nasemva kokuhluma nokutshiza emqolweni okanye kwintsimi iphelele.



Ulawulo lwemingcipheko

Umonakalo wesichotho, i-inshorensi yesichotho, i-inshorensi ehlanganiselweyo kunye neemfuneko zeinshorensi.







<fn>PulaImvula.SuccessfulMaize.2009-06.xh.txt</fn>
Successful (Maize) Xhosa

Umsebenzi wokufama ngempumelelo wenziwe walula

- iinjongo nezinto ekujoliswe kuzo ngeshishini lakho lokufama

Instructions:

Folio strap: Ulawulo

Byline: Ulwazi luhlanganiselwe ngokusebenzisa incwadi yoqeqesho ngoLawulo lweFama ukwenzela iiNzuzo nguMarius Greyling



Njengelinye lamanyathelo okuqala afuneka kulawulo oluncomekayo lweshishini lomsebenzi wokufama, kuyimfuneko ukwenza isigqibo ngeenjongo. Akunakulandelwa indlela engaziwayo ngaphandle koluvo oluthile lwenjongo enqwenelekayo. Abavelisi beemveliso bakholisa ukugxekwa kuba bakurhuqela iinyawo ukuseka iinjongo abajolise kuzo okanye iigowuli zeshishini okanye ukuzenzela bona.

Ezinye zezizathu ezixelwayo ngale mbonakalo-zimvo:

Kunzima ukuqulunqa iinjongo zeshishini lokufama kuba iimeko azicaci kwaye azibonakali kwangethuba langaphambili.

Kuthatha ixesha elininzi ukuseka iinjongo ezifanelekileyo zeshishini lokufama.



Nangona zozibini ezi zizathu ziqulethe umba wenyaniso, ukubaluleka kokuseka izinto ekujoliswe kuzo - nangona kukho imibandela ebandakanyekayo yobunzima nexesha - akunakugxininiswa ngakumbi. Iinjongo zinika intsingiselo noluvo malunga namanyathelo kanti ngaphandle kwazo akwenzeki ukukwazi ukuqikelela impumezo okanye intsilelo. Ngaphandle kwenjongo kungamampunge ukulinganisa imfezeko, njengoko kungenakwenzeka ukufikelela kwinjongo engazange isekwe. Inyaniso yokuba ukuseka indawo ekujoliswe kuyo ngeshishini lokufama kunzima kwaye kuthatha ixesha ayikunciphisi ukubaluleka kwako, kodwa kugxininisa inyaniso yokuba kufuneka kunikwe ingqalelo yohlobo olulodwa.

Ukuseka iindawo ekujoliswe kuzo kwishishini lokufama maxa wambi kunika iingxaki. Isizathu soku sinokufumaneka kwinyaniso yokuba umsebenzi wokufama ungumsebenzi awuqeshelweyo umnini-umvelisi-zimveliso kwaye ukwayindlela yokuphila ebomini. Umzi wakhe uyinxalenye engenakwahlulwa neyimbumba kunye neshishini lakhe elingumsebenzi wakhe awuqeqeshelweyo. Kanti nangona kuvumelekile xa ngokubanzi ukuba injongo ephambili yeshishini elilawulwa yimali ibe yeyona nzuzo iphezulu kwithuba lexesha elide, ishishini lokufama lisenokungakwazi ukwenza oku njengento ekujoliswe kuyo esentloko ngenxa yobumbano yendlela yobomi nomsebenzi wobungcali. Iinjongo jikelele zaba banini-abavelisi-zimveliso zisenokwandlalwa ngokubanzi njengokuzingisa eyona nzuzo iphezulu inokubakho ngaphandle kokuba olu zingiso lokufumana inzuzo alwenziwa endaweni yolonwabo losapho nendlela yokuphila ebomini.


Injongo (iinjongo) eziqulunqwe ngentla azicacanga ngohlobo lokuba azikwazi ukubalwa ngamanani kwaye zinokutolikwa ngeendlela ezahluka-hlukeneyo. Inkcazo, nangona kunjalo yeyokuba akukho bantu babini banezixokelelwano zezinto ezixabisekileyo zifana ncam nengqiqo efanayo yokuba yintoni usapho olonwabileyo ngoko ke indlela yethu yokuphila ebomini iyahluka. Ubunzulu nobude bexesha lokuzingisa ukufuna inzuzo ngoko ke buya kwahluka ukusuka kumvelisi-zimveliso othile ukuya komnye, kuxhomekeke kwiimeko zomntu ngamnye nakubunzulu azimisele ukuzinikela ngabo kuzingiso lwakhe lwenzuzo ngaphezu kwezinye izinto ezibalulekileyo. Yintoni ke ngoko enokubaluleka kangako kumvelisi-zimveliso othile malunga noku, kukuba akwazi ukuqikelela ukuba ingaba ezinye izinto ezibalulekileyo kuye malunga nenzuzo yokuzinikela, kuba kuxa kulapho apho anokukwazi ukukhetha ngengqiqo phakathi kwezinto ezibalulekileyo.

Uluntu lulindele ukuba icandelo lemveliso yokufama linikele inkxaso - ngokwezakhono zelizwe elithile -obona buncinane ukutya nezinto ezisisiseko ngamaxabiso aphantsi nokuthi liqhube ngokwenza njalo, nto leyo ethetha ukusetyenziswa okukokona kuphezulu kwemithombo yobutyebi bendalo kwithuba elide. Nangona kunjalo, iinjongo ezingangqaliswanga azisayo kwanela. Umsetyenzana ngamnye nalowo owonganyelweyo umsetyenzana nawo ukwafuna injongo okanye injongo eyonganyelweyo engqalileyo, kodwa ezi kufuneka ukuba zisoloko zingqinelana nenjongo engangqalanga esentloko. Umzekelo, umvelisi-zimveliso owenza isigqibo sokulima umbona kufuneka aphinde abe nenjongo engqalileyo yesebe lakhe lombona, umzekelo xa elima iihektare ezingama-500 zombona otyheli ngonyaka. Kodwa nako oku akwanelanga. Kuya kufuneka ukuba aqikelele iinjongo malunga nezinto eziphathekayo kunye neendleko zazo njengoko ezi zinto ziza kumkhokela kwisicwangciso sokusebenzisa imbewu nesichumiso.

Umvelisi-zimveliso ngamnye makaqondisise iinjongo ezizezakhe ngokwakhe. Ukubaluleka kokuseka iindawo ekujoliswe kuzo kwakhona zisenokuphinda zigxininiswe kanti kwakhona kufuneka kuboniswe ukuba kubalulekile kumvelisi-zimveliso ukuba acacelwe malunga neminqweno afuna ukuyiphumeza ngeshishini lakhe lokufama. Ukuba kukho naluphi ungquzulwano phakathi kwezi njongo, umvelisi-zimveliso yena ngokwakhe, makathathele ingqalelo izinto ezizingileyo kunye nesimo sokudalwa kwakhe aze acacise ukulandelelana kwezinto ezibalulekileyo kuye. Kwisicwangciso salo naliphi inyathelo elingaphaya okanye into ekujoliswe kuyo kufuneka aqinisekise ukuba le njongo engqalileyo okanye inyathelo liyangqinelana nolandelelwaniso lwezinto ezibalulekileyo kuye kananjalo nokuba lungena kakuhle kwiinjongo ezingangqalanga.

Yonke into ethethwe ngeenjongo kude kube lapha inokushwankathelwa ngomba omnye nje. Iinjongo zeshishini lokufama yinzondelelo yeyona nzuzo iphezulu ngobonelelo lokuba imithombo yobutyebi yendalo (umhlaba, amanzi, amadlelo, njl.njl.) zigcinwa ngendlela yokuba zisetyenziselwe ukuvelisa isivuno esiphezulu kwithuba elide.


Ukuze umphathi ancomeke makenze nje:

Acacelwe kakuhle ziinjongo zakhe, ezethuba elifutshane nezethuba elide;

Enze isicwangciso nolwabiwo-mali lwendlela yokusebenzisa imithombo yobutyebi ukuze aphumeze ezi njongo;

Athwale uxanduva nogunyaziso olufunekayo ukuze aguqulele ezi zicwangciso kwizenzo; kananjalo

Asungule izixokelelwano ezaneleyo zolawulo ukunika ingxelo ngenkqubela ukuze nawaphi amanyathelo okulungisa ayimfuneko ekufuneka ethathiwe ngexesha elilungileyo.



Iinjongo mayibe zezi:

N - ngokulinganisa;

Q - qondisa nqo;

O - okuphumezekayo;

B - bamba ixesha;

O - okukwaziyo ukwenzeka.



Ukuseka Iinjongo

Ukuseka iinjongo kunxulumene negama elithi "yintoni" malunga nomsebenzi wasefama, ukuze ufumanise iimpendulo zombuzo othi "Yintoni esifuna ukuyiphumeza?"



Ezinye iigowuli neenjongo ziquka intlaninge yemiceli-mingeni, kuyo nantsi ebaluleke kakhulu:

Ukuphumeza ngokwehektare izivuno ekujoliswe kuzo - oku kuthetha ukuba imveliso ngehektare nganye mayifike apho kujoliswe khona njengoko bekusekiwe kulwabiwo-mali lonyaka. Iindawo ekujoliswe kuzo ngonyaka zahluka ngokwahluka kwamashishini.

Qinisekisa ukuba iimveliso ezifumaneka ekugqibeleni zihlangabezana nemigqaliselo yommandla wentengiso - umphathi wemveliso kufuneka, umzekelo, aseke iinjongo zemveliso ukuphumeza iimfuneko zemimandla yentengiso. Oku kunokuba ngokwemigqaliselo yobukhulu, umbala okanye udidi lwangaphakathi.

Qinisekisa ukuba inkqubo iyalondolozeka - oku kuthetha ukuqinisekisa ukuba imo engqongileyo ayiphazanyiswa kakubi okanye ngokungeyomfuneko ziinkqubo zomsebenzi wemveliso, umzekelo imichiza yokutshatyalaliswa kwezibulali-zityalo, izichumiso njl.njl., ukuze kulondolozeke amanqanaba aphezulu omsebenzi wemveliso kwithuba lobomi bommandla okanye leshishini lemveliso.

Yiba soloko uphakathi kwesakhelo seMisebenzi eMihle yezoLimo (Good Agricultural Practices - GAP) I-GAP ikhuthaza unonophelo lokusetyenziswa kwemichiza ukuqinisekisa ukhuseleko lwabo bonke abasebenzi, ukusetyenziswa kwezitshabalalisi zezibulali zezityalo, izitshabalalisi zomngundo nezichumiso ngendlela yocwangco, ngokuqaphela nagokwenza izicwangciso, nokuqaphela kokusetyenziswa kwamanzi ukuthintela umonakalo, ungcoliseko nokhukuliseko.



Iinjongo ezilandela ezisentloko zisenokusetyenziswa kwimisebenzi yokufama yabantu ngabanye, kodwa ukuhlangabezana neenjongo ezixelwe ngentla kuya kuqinisekisa impumezo epheleleyo yomsebenzi.





<fn>PulaImvula.Sunflower(opot).2011-04-07.xh.txt</fn>
Ujongilanga (OPOT) IsiXhosa
Ujongilanga - ukumvuna, ukumphatha nokumgcina
Folio strap:
Byline: Ulwazi lunga-lungiswe ukusuka kwincwadi yoqeqesho ngeMveliso kaJongilanga eseyikwiBanga eliPhambili.
Umlimi makaqiniseke ukuba ulawulo lomgangatho luqala kumabakala okwenza izicwangciso naphambi kokutyala kwaye lubandakanya nawaphi amanyathelo olawulo aya kuqinisekisa imveliso eyiyeyona ifanelekileyo.
Eminye imibandela efanele ukukhunjulwa nenokuba neempembelelo kumgangatho osekugqibeleni weenkozo ezivunwayo yile: ukulungiswa komhlaba, ubunzulu bomhlaba, ubumuncu (pH), ukulungelelana kweetyuwa, ukulondolozeka kokufuma, ukukhethwa komhlanganisela, isichumiso esilungileyo, ulawulo lwezitshabalalisi zezityalo kunye nokuvuna kwibakala elilungileyo ngokunjalo nokuphatha imveliso okufanelekileyo, kubandakanywa iindlela zokuyicoca, ukuyomisa nokuyilondoloza.
Ukumvuna
Ukuvuna ngumsebenzi omkhulu walo naliphi ishishini lokufama. Ukuvuna linyathelo lokuqala kwisixokelelwano esisemva kokuba nemveliso kubandakanywa ukuqhubela imveliso phambili, ukuyigcina nokulondolozwa kwesityalo esingujongilanga. Phakathi kwemimandla eyahluka-hlukileyo yemveliso eMzantsi Afrika ukuvuna, ukugcina nokuqhubela phambili imveliso kuquka imisebenzi ebanzi ukusuka ekucholeni nasekugcineni iintloko ezipheleleyo zikajongilanga eziza kubhulwa kwiifama ezincinci zide zibe ziinkozo ezisetyenzwe ngoomatshini ngokupheleleyo kwimisebenzi yokufama.
Ukuvuna okwenziwa ngoomatshini
Ukugcina ixesha
Oojongilanga bakholisa ukuhlanganiswa nesityalo esingumbona kunyaka oqhelekileyo ukususela ekupheleni kukaFebruwari malunga nembewu etyalwe kwangoko ukuya kuMeyi ngembewu etyalwe mva. Esi sivuno sikholisa ukugqitywa phambi kokuqaliswa kokuvunwa kombona. Oku kubalulekile kwimisebenzi emincinci xa kusetyenziswa izixhobo ezifanayo ukuvuna oojongilanga nombona. Nawuphi umlimi unokusebenzisa umbhambathiswa onoomatshini abalungiselelwe umbona kunye/okanye oojongilanga. Ithuba eliphakathi kokuvuthwa nokuvuna maligcinwe lilifutshane kangangoko kunokwenzeka ukuze kucutheke iilahleko ngenxa yomonakalo owenziwa ziintaka nezifo ezibolisa iintloko.
Izityalo ezingoojongilanga ngokwendalo zivuthiwe xa umva wentloko ujike umbala oluhlaza wabamthubi (tyheli), nguquko leyo ekholisa ukwenzeka phambi kokuba iintloko zome ngokwaneleyo ukuba zivunwe. Oojongilanga abatyalwe mva baya kukulungela ukuvunwa kuphela emva kweqabaka etshabalalisayo kwiinyanga zokuqala zasebusika. Phambi kokuvuna sebenzisa i-meter yokufuma (moisture meter) ukubeka iliso kumanqanaba okufuma esityalo ngexesha okanye emva kwexesha lokuvuthwa okuyindalo ukuqinisekisa ukuba isityalo sivunwe ngexesha elilelona lifanelekileyo. Ukuba akunayo i-meter yokufuma eyiyeyakho kunokuthathwa iisampulu rhoqo ngamathuba alungeleleneyo, zisiwe kumbhexeshi wesisele sefula wendawo ohlala kuyo, okanye ngokuzidibanisa nombhambathiswa onesixhobo sokuhlanganisa, ukuze enze isigqibo ngokuba ingaba linini ixesha elilungileyo lokuvuna.
Ukuze kucutheke ilahleko ephelisa ithemba ngexesha lokuvuna nelahleko eyenziwa ziintaka, oojongilanga banokuvunwa kwiziqulatho zokufuma eziphezulu njengama-20% ukuya kuma-25% baze bomiswe kwisixhobo sokomisa iinkozo bade babe kwisiqulatho se-9,5% esisiqulatho sokufuma esikhuselekileyo sokulondoloza ngemigqomo. Nangona kunjalo, iimeko eMzantsi Afrika zivana noojongilanga abome khonkqo emasimini phambi kokuvunwa. Mayisoloko ikhunjulwa into yokuba oojongilanga besiqulatho sokufuma esingaphezulu kwi-10% basisisulu esikhulu sokuhlaselwa kukuvunda.
Isixhobo sokuhlanganisa
Isantya sokuya phambili sesixhobo sokuhlanganisa sifanele ukuba phakathi kweekhilomitha ezintlanu nezisibhozo ngeyure. Isantya sokuya phambili esisesona sifanelekileyo siya kwahluka-hluka ngokwesiqulatho sokufuma sikajongilanga, isantya nesivuno sesityalo. Isantya sokuya phambili masincitshiswe ngokokucutheka kwesiqulatho sokufuma sembewu ukuze kuncitshiswe ilahleko ephelisa ithemba njengoko iintloko zingena kwisixhobo sokuhlanganisa. Izantya ezikhawuleza kakhulu zinokubakho xa ukufuma kweenkozo kuphakathi kwe-12% ne-15%.
Izantya eziphezulu mazingayihlohli ngaphezu kwesakhono sayo isilinda kanti indawo eyahlukanisayo iyahluza kwisityalo esinzima kakhulu. Iinkozo ezinokufuma kwe-12% ukuya kwi-15% ziya kubhuleka lula kakhulu xa zidlula kwisilinda.
Ukulungelelaniswa kwesixhobo sokuhlanganisa
Kwitheyibhile engezantsi kuboniswa isishwankathelo sezinye zeengxaki ekuhlanganwa nazo kwimimiselo yesixhobo sokuhlanganisa noonobangela:
Ingxaki
Unobangela/isisombululo esinokubakho
Iintloko ezibhulwe ngokungaphelelanga phantsi.
Isithuba esigobongqo sivuleke kakhulu.
Imisila esikwe kakhulu.
Umqukuqelo womoya uphantsi kakhulu, kubhulwe kakhlulu kwisilinda/iphiko. Imingxuma yomququ mincinci kakhulu.
Inkunkuma eninzi emgqomeni wokungcilezisa.
Ukubhulwa okubaxiweyo, isantya sesilinda/sephiko siphezulu kakhulu, icala eligobongqo liqine kakhulu, ifeni iphantsi kakhulu, okanye isihluzi sibanzi kakhulu.
Iintloko ezaphukileyo okanye ezicumkileyo.
Izantya eziphezulu zesilinda/iphiko, isithuba esigobongqo esicuthekileyo.
Iinkozo ezicumkileyo kodwa ezinamakhasi angakrazukanga.
Isithuba esigobongqo siqine kakhulu.
Iinkozo ezingenamakhasi okanye eziqhekekileyo.
Izantya eziphezulu zesilinda/iphiko okanye ukutya okugqithisileyo okubuyiswayo.
Iintloko ezingabhulwanga eziphantsi.
Ukuqokelelwa okusilelayo phambili nakwizidibi.
Iinkozo eziphoseleka emva kwisixhobo esihlanganisayo.
Umqukuqelo wesantya/womoya, thoba isantya sikamatshini nesantya somqukuqelo womoya.
Iilahleko zesivuno ukusuka kwi-3% ukuya kwi-5% zinokufikelela kwi-10% okanye kwi-15% phantsi kweemeko ezimbi. Izixhobo zokuvuna maziqwalaselwe ukuba zisebenza kakuhle na ngokuvavanya ezona lahleko phambi nasemva kokuba isixhobo sokuhlanganisa sihlanganise umcu ovavanywayo.
Ii-meter zokufuma nezixhobo zovavanyo
Ukuqinisekisa ukuba umlimi unako ukuqalisa ngokulawula isivuno, ulondolozo nesiqulatho ngendlela encomekayo, kubalulekile ukufumana ufikelelo kwisixhobo sale mihla sovavanyo lokufuma okanye ukuthenga esakho ukuba unesixa semveliso esikufaneleyo oko.
Iimvavayo zokufuma ezichanekileyo zibalulekile kulawulo nokuthengiswa kweenkozo.
Ukuqashisela okanye iimvavanyo ezingachanekanga zingakhokelela kwezi ngxaki:
Ukonakala kweenkozo xa zimanzi kakhulu zize zibekwe kubushushu obuphantsi okanye kwimigqomo eyomisa ngomoya oyindalo.
Iindleko zokomisa ezongezelelweyo nelahleko malunga nesixhobo sokuhlanganisa xa iinkozo zivunwe zisemanzi kakhulu.
Ukuncipha kokufuma neendleko zokomisa ezongezelelweyo.
Ilahleko yexabiso lesityalo
Ukuze wenze iimvavanyo zokufuma ezichanekileyo qala ufumane isampulu emele yonke indawo.
Ukuthathwa kwesampulu
Makufunyanwe isampulu emele yonke indawo phambi kokuvuna njengoko isiqulatho sokufuma soojongilanga abamileyo abangavunwanga sinokubonwa ngathi siphezulu kakhulu. Oku kwenza ukuba ukuvuna kwenziwe emva kwexesha kunakwangoko.
Vuna indawo encinci wandule ukuyivavanya.
Xuba iintloko ezikhiwe ngesandla neenkozo eziwe kwizityalo eziliqela ezikhethiweyo kuyo yonke intsimi. Yenza iimvavanyo ezintathu kule sampulu uze ujonge isiqhelo seziphumo.
Yisa isampulu yakho kumsebenzi wendawo yakho wesisele sefula ukuze enze uvavanyo oluchanekileyo.
Yenza amathuba ohlolo olwenziwa rhoqo emva kokuba iintloko zijike zaba tyheli ukuze isityalo sivunwe sikwisiqulatho sokufuma kweenkozo okukokona kufanelekileyo.
Ulondolozo efama/kwinqanaba lelali
Izisele zefula zentsimbi
Mhlawumbi yeyona nto ibalaseleyo inokukhethwa ngumlimi okwinqanaba lokurhweba ngemveliso. Mininzi imigqomo ekhoyo yentsimbi egqunywe ngesinyithi yobukhulu bezakhono obusuka kwiitoni ezingama-30 ukuya kumashumi amawaka eetoni. Ukuba imali ayilingenanga izisele zefula ezimbalwa ezincinci zesakhono seetoni ezingama-30 zinako ukumiselwa kwaye ziyinxalenye yesixokelelwano sokuphathwa nokulondolozwa kweenkozo ezinokuyilwa kwasekuqaleni ukuze zibe sisiqalo sokusekwa kwesixokelelwano esimbaxa esilungiselelwe izixa zemveliso zomlimi kwixesha elizayo.
Imibandela neengqalelo zabalimi eziphembelela ukuvuna nokulondolozwa kweenkozo zixhomekeke ekubeni ingaba umlimi akanandawo yolondolozo na okanye indawo eyiyeyakhe yokulondoloza inxalenye yesityalo okanye wonke umbona oveliswe kuloo ndawo. Abalimi abakhulu mhlawumbi baneendawo ezilungiselelwe ukuphatha inxalenye enye kuphela yenkitha yesityalo esininzi esivelisiweyo. Iifama ezinkulu zithathe umhlaba owandlalekileyo kanti mhlawumbi kongiwa imali eninzi ukusa imveliso ngqo kwisisele sefula yorhwebo ukusuka entsimini ukuba iphathwe ukusuka entsimini ukuya kwisisele sefula esisefama kanti iseza kuphinda isiwe kwizisele zefula zorhwebo.
Umlimi onendawo yakhe yolondolozo
Ukuba uneendawo zakho zobonelelo zokuphatha iinkozo kuqukwa, ukucoca, ukomisa nemigqomo yolondolozo kulula ukuvuna iinkozo msinyane kangangokuba kunokwenzeka ukubhulwa kweentloko zikajongilanga, zicocwe, zomiswe, zilondolozwe zize zithengiswe ngelona xesha lifanelekileyo ngokuthatha ingqalelo yamalungiselelo enziweyo emimandla yentengiso kunye nokuthengisa. Ukuba isityalo sinokuvunwa msinyane kangangoko kunokwenzeka kunokuncitshiswa nayiphi imingcipheko yemozulu neminye yelahleko okanye umonakalo.
Umlimi ongenandawo yolondolozo
Oojongilanga abalinywe kwiifama ngaphandle kweendawo zobonelelo lolondolozo baya kusoloko bethuthwa kwangoko emva kokuvunwa ngezixa ezikhulu ukuya kwizisele zefula zendawo leyo. Umlimi kuya kufuneka alinde ukuba isityalo some ngokwaneleyo ukuze sisiwe kwisisele sefula sendawo ahlala kuyo. Iinkozo mazome nganeno kwe-10% ngokwemigqaliselo yegazethi malunga noojongilanga.
Gcina unxibelelwano nombhexeshi wesisele sefula sendawo ohlala kuyo ukuze ufumanise ukuba siyintoni isiqulatho sokufuma esisesona siphezulu esifanele ukuba kuso isityalo xa sisiwa kwisisele sefula. Kumaxesha onyaka esivuno esiphezulu umbhexeshi wesisele sefula akasayi kukwazi ukuphatha izixa eziphezulu zombona ezinesiqulatho esiphezulu sokufuma. Umbhambathiswa makaqale ukuvuna xa isiqulatho sokufuma iseso silungele ukuthuthwa kweenkozo kwangoko ukuze zilondolozwe.
Nangona kuluncedo ukuba neendawo zakho zobonelelo lolondolozo kukho imingcipheko notyalo-mali olukhulu olubandakanyekayo nolawlo lokuphatha, ukucoca, ukomisa, ukubulala izinambuzane, nokugcina isiqulatho sokufuma iseso sifaneleke kakhulu ngalo lonke ithuba lolondolozo.
Ulondolozo olululo lweenkozo zikajongilanga
Umlimi oselenayo ishedi yakhe yolondolozo okanye isisele sefula solondolozo imigqalaselo neenkqubo ezilandelayo ziya kunceda ekulondolozeni iinkozo ezizezakho ngempumelelo, phambi kokuthengisa isityalo.
Coca indawo yobonelelo lolondolozo. Coca ngononophelo ishedi okanye isisele sefula, imingxuma ekufakwa kuyo, izixhobo zokubhola nezithuthi, iifeni zokuzisa umoya, imijelo ngokususa nantoni eyinkunkuma esisithintelo neenkozo ezindala ezinokugcina izinambuzane okanye ukuvunda. Mazitywinwe iintanda nokuchachamba okunokuvumela izinambuzane, nokuvunda okanye ukufuma ukuba kungene kwindawo yolondolozo.
Cinga ngokusebenzisa unyango lwemiGqomo olwaMkelweyo ukuze kungangeni zinambuzane. Nyanga umphakathi wesixokelelwano solondolozo nangaphantsi nawo nawuphi umandlalo womgangatho ngokufaka umoya ngesitshizi sentsalela ukwenzela ukutshatyalaliswa kwezinambuzane. Qiniseka ukuba umchiza ubhaliselwe ukusetyenziselwa ujongilanga kwaye ulandele imiyalelo yeleyibhile ngokungqongqo.
Qiniseka ukuba iinkozo ezilondoloziweyo zicocekile kwasuswa zonke izinto kunye nomququ ongafunekiyo. Iinkozo zikajongilanga ezigcinwe zinenkunkuma engafunekiyo eninzi, amagqatyana eentyatyambo, iinkozo ezaphukileyo, imbewu yokhula njengoko naziphi kwezi zinto zenza yonke isampulu ukuba ibe sisisulu ngakumbi esezidalwanana zokuvunda neengxaki zezinambuzane. Konke oku kukholisa ukuba nesiqulatho sokufuma esiphezulu kwaye kungabanga ubushushu. Kucetyiswa ukuba kubekwe isixhobo sokucoca esifunxayo kwesi sixokelelwano emva kokusebenzisa isixhobo sokubhola imingxuma okanye isixhobo sokunyusa phambi kokuba iinkozo ezicocekileyo zilondolozwe ngezixa ezikhulu.
Izityalo zilondolozeka ngemfezeko xa zipholile, zomile kwaye zicocekile.
Londoloza kwisiQulatho sokuFuma esiKhuselekileyo. Iinkozo zikajongilanga mazilondolozwe ngokufuma kwe-10% nangaphantsi xa unesigqibo sokuthengisa isityalo kwiinyanga ezintandathu emva kokuvuna.
Izixokelelwano zokuFakwa koMoya ziseNtloko. Ifeni yokufaka umoya yenzelwe ukupholisa ujongilanga. Iifeni mazicinywe xa imozulu inomoya ofume kakhulu okanye xa imvula isina.
Qwalasela iinkozo. Makuthathwe iisampulu zeenkozo zikajongilanga ngeveki nganye bude ubushushu beenkozo behle bufike kubushushu bolondolozo basebusika. Iisampulu mazithathwe qho ngeeveki ezine ebusika ukuze kube kanye ngeveki nganye ngeenyanga zasehlotyeni.
Qwalasela uJongilanga ingenguwo umgqomo. Xa uthatha isampulu ncula isicuku seenkozo zikajongilanga kwaye uqwalasele ubushushu, ukufuma, izinambuzane, ukungunda kunye neeyantlukwano zevumba ukusuka kuhlolo oludlulileyo. Ukuba okunculileyo kushushu khawuleza uthathe inyathelo lokushenxisa okanye ukujikelezisa wonke umgqomo weenkozo. Yiva, ujoje okanye ujikeleze umgqomo uwuncula kwiindawo ezahluka-hlukeneyo ecaleni ezantsi naphezulu emgqomeni ukuze ukubeka iliso kwimeko yeenkozo emgqomeni kuphelele.
Khawuleza uthathe inyathelo lokuHlangabezana neNgxaki. Xa ichongiwe ingxaki yisombulule ngokufaka umoya msinyane, shenxisa iinkozo uzise komnye umgqomo okanye kumgangatho weshedi okanye uzilayishe kwiilori ukuze zisiwe kwisisele sefula esisesona sikufutshane sorhwebo okanye kwindawo yabathengi.
Iinkozo zikajongilanga ezingagcinwanga phantsi kweemeko ezezizezona zifanelekileyo zingayilahleko enkulu yemali kumlimi. Izinambuzane eziphakathi kweenkozo ezigciniweyo kungenzeka ukuba sezikhona kwindawo yolondolozo phambi kokufakwa kokutya okanye zingene mva. Amanyathelo alandelayo aya kunceda kuthintelo lwezi ngxaki zezinambuzane kwiinkozo ezigciniweyo:
Coca indawo yolondolozo ngononophelo phambi kokuyihlohla.
Emva kokucoca iintsalela zesityalo esidala, uthuli nasemva kokusikhanda, sebenzisa isitshizi sentsalela ukunyanga umphakathi womgqomo kwiiveki ezimbini phambi kokuhlohla (landela imiyalelo namathuba okurhoxa yabenzi baso ukuthintela ukungcoliseka kokutya kwabantu nezilwanyana).
Kuthintele ukuziva ufuna ukuxuba isityalo esitsha nesidala.
Coca kwaye uqwalasele isixokelelwano sokusasaza umoya. Izinto ezingafunekiyo zinokuqokelelana kwimijelo ukuze zenzele izinambuzane imo ekhuthaza ukuzala kwazo zigqibele ngokuthintela umqukuqelo.
Ukwetha kwendalo
Imeko yeenkozo ezigciniweyo ixhomekeke ekuphilisaneni phakathi kweenkozo, imo ebanzi necekethekileyo ezingqongileyo kunye nentlaninge yezidalwa kubandakanywa izidalwa ezincinanana ezifana nezomngundo, izinambuzane, amangolwane, izidalwa ezizitho zine kunye neentaka ezinokuzihlasela. Iinkozo zikhupha umthombo obanzi wezondlo kanti ukonakala kwazo okubangwa zizidalwa ezikhankanywe ngasentla kubizwa ngokuba kukwetha kwendalo.
Izidalwanana zomngundo
Ungcoliseko olwenziwa zizidalwanana zomngundo lunxulumene nobushushu (ngaphantsi kweqondo lika0Âº C ukuya kuma 50Âº eqondo C) beenkozo nakubukho bamanzi nomongo-moya (i-oxijini). Izidalwanana zomngundo zisebenzisa umphunga ophakathi kweengqalutyana, kanti ubuninzi bazo buxhomekeke kwimo yokulungelelana kwamanzi akhululekileyo phakathi kweenkozo (isiqulatho sokufuma kweenkozo) namanzi akwibakala lomphunga okufuphi nongqonge iinkozo.
Izinambuzane namangolwane (arthropods)
Zibanga umonakalo esiqwini seenkozo nokulahleka kwezondlo.
Izenzo zokuzondla zikhokelela ekwandeni kwesiqulatho sokufuma nobushushu beenkozo.
Zisebenza njengabathwali bembewu yezidalwanana zomngundo.
Inkunkuma ephuma emizimbeni yezinambuzane namangolwane iba yindawo ekukhula kuyo izidalwanana zomngundo.
Umlinganiselo owandayo weenkozo ezaphukileyo ubunciphisa kakhulu ubomi bezityalo ezigciniweyo.
Izithabathi-nxaxheba ezingekho phambili kwinguqulo yokutya emzimbeni
Izithabathi-nxaxheba ezingekho phambili kwinguqulo yokutya emzimbeni zezo mbumba ziveliswa zizinto eziphilayo kubandakanywa nezidalwanana zomngundo ezingabalulekanga malunga nokukhula kodwa ezinetyhefu ephezulu kwizilwanyana, ebantwini nasezityalweni.
Ezi tyhefu "mycotoxins" kwenziwe ufundo-nzulu olubanzi ngazo ukususela ngowe-1961 xa iqela leetyhefu ezinobungozi obuphezulu ii-Aspergillus flavus "ii-aflatoxin" zazikhethelwe bucala. Nasiphi isenzo esiphazamisa uzinzo lokuphilisana kwendalo siya kwandisa imveliso yezithabathi-nxaxheba kwinguqulo yokutya emzimbeni ezingekho phambili kubandakanywa neetyhefu zee-mycotoxin. Ezi zenzo zibandakanya ukusetyenziswa okubanzi kwezichumiso nezitshabalalisi zezinambuzane, ukulima ngenjongo yezivuno eziphezulu neentlobo ngeentlobo zezityalo ezimbalwa.
Iityhefu zee-mycotoxin zityholwe kwizifo ezibanzi zabantu kunye/okanye izifo zezilwanyana kwaye zifumaneka kwiintlobo-ntlobo zokutya okuziinkozo. Ukungena kweetyhefu zee-mycotoxin kunako ukwenza iimeko zokutyhefeka zethuba elifutshane nezethuba eliphakathi/elide ezisuka ekufeni ukuya kwiziphazamiso ezingapheliyo kwizixokelelwano zoluvo olusesizikithini, intliziyo nemithambo yegazi kunye nemiphunga nomjelo wokucolwa kokutya. Ezinye iityhefu zee-mycotoxin zibanga isifo somhlaza, isifo sokuguquka kwiziqalelo zofuzo kwaye zidodobalisa ukuzikhusela komzimba. I-aflatoxin yenye yeetyhefu ezaziwayo ezinobungozi kakhulu ezaziwa ngokuba zii-hepatocarcinogen (ezibanga isifo somhlaza).
<fn>PulaImvula.Sunflower.2008-02.xh.txt</fn>
Sunflower Xhosa



Oojongilanga: Izifo nezibulali zezityalo



Instructions:

Folio strap: Imbewu yeoyile

Byline: Ulwazi lufumaneka kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: Imveliso kajongilanga

Insert: Luxhaswa yiTrust yoPhuhliso lweMbewu yeOyile neProtheyini

Photo 1: Umbungu osikayo.

Photo 2: Impehla eyenza amachokoza emboneni.

Photo 3: Impehla yeHerpalus beetle.

Photo 4: Umonakalo obanzi wenzeka kwiintloko kanti uhlalselo olukhulu luya kuthoba inzuzo efumaneka kwimveliso kajongilanga.



Zezinye zezinambuzane kuphela ezifumaneka kwizityalo zikajongilanga ezinokuhlelwa njengezibulali zezityalo - zininzi izinambuzane ezinokufumaneka kwizityalo ezingoojongilanga ezingenabungozi kwisityalo. Izinambuzane ezibanga isothuso koojongilanga zezithi zitye imbewu etyaliweyo, izithole ezintshulayo, izithole ezihlumileyo, isityalo esiphuhlayo, iingcambu, okanye iinkozo eziphuhlayo.



Ulawulo lwezinambuzane luxhomekeke, ubukhulu becala kwizitshabalalisi zezinambuzane (imichiza enetyhefu kwizinambuzane), efuna ukufakwa ngexesha elichanekileyo, ngokomthamo ochanekileyo, kwaye eyona nto ebalulekileyo, kukuba ibe yityhefu echanekileyo engqale kwisibulali sezityalo esithile. Kukho imichiza ezizitshabalalisi zezinambuzane ebhaliselwe ukusetyenziswa kuzo zonke izinambuzane ezihlasela isityalo esingujongilanga - ukuba usebenzisa imichiza ebhalisiweyo ngokomthamo ocetyiswayo, unako ukuphantse uqiniseke ngeziphumo ezilungileyo. Indlela enobumbano yokutshabalalisa izinambuzane ikholisa ukuba yeyona inamandla ancomeka kakhulu - iindlela ziyahlanganiswa ukuze kunyathelwe amanani ezinambuzane ngokwenza njalo kuthintelwe umonakalo owenziwa zizinambuzane.



Izinambuzane ezizondla kwimbewu nakwizithole

Kukho izinambuzane ezizondla kwimbewu nakwizithole umzk. Imibungu ebhijelayo, oophunguphungu bempehla eyenza amachokoza emboneni kunye nemibungu esikayo (xa sibala embalwa nje kuphela). Ezi zinambuzane zicutha amanani ezityalo ezihlumayo kanti ukuba azitshatyalaliswa isityalo kungafuneka ukuba siphinde sityalwe. Ukutshatyalaliswa okufanelekileyo kwezi zinambuzane kukholisa ukungabi naxabiso liphezulu kwaye yonke inkathalo mayithatyathelwe ukuthintela umonakalo kwisityalo kweli bakala lakwangoko.



Ukuhlakula ngexesha lasebusika kuya kuncedisa ekutshabalaliseni inkoliso yezi zinambuzane njengoko ebusika zihlala kwizityalo ezithile njengondwendwe kanti ezo zityalo zikholisa ukuba lukhula. Kwithuba elingangeentsuku ezingama-35 okanye ngaphezulu ngaphandle kwesityalo ezinokuhlala kuzo njengondwendwe kubhangisa iingxaki ezininzi ezinokuba khona.



Imbewu eza kutyalwa inokunyangwa ngesitshabalalisi sezinambuzane, okanye isitshabalalisi sesinambuzane sinokufakwa emseleni ngexesha lokutyala. Imibungu esikayo inokutshatyalaliswa ngokusasaza izithiyiseli ngaphezu komhlaba emqolweni. Intsimi yombona inako kananjalo ukutshizwa ngesibulali sezinambuzane esifanelekileyo.



Izinambuzane ezizondla ngeendawo ezithile zesityalo esingujongilanga

Impehla eseyikhule ngokupheleleyo yamachokoza emboneni (astylus atromaculatus), Imibungu esikayo (Agrotis segetum), 'doodhouertjie' impehla (Protostrophus sulcatifrons) neentlobo zempehla ye-harpalus zibanga umonakalo omkhulu kwizithole kwaye zinokunciphisa amanani eentsimi ezinokuhluma okuphucukileyo zide zibe kumanqanaba emveliso angenaluqoqosho.



Umbungu waseAfrika onentloko engqukuva (Helicoverpa armigera) wenza umonakalo kwintloko kajongilanga kwaye unokunika indlela kusulelo kwiintlobo zosulelo ezifana ne- Rhizopus microsporus. Izinambuzane ezifunxayo ezifana ne-Nysius nataensis nazo zinokwenza umonakalo kwimbewu esaphuhlayo kajongilanga.



Iliqela imichiza etshabalalisa izinambuzane ebhaliselwe ukutshabalalisa iintlobo ngeentlobo zezinambuzane ezihlasela isityalo. Ngoko ke kubalulekile ukuba nengqiqo esulungekileyo yokuba sesiphi isinambuzane esibanga umonakalo, wandule ukusebenzisa umchiza ochanekileyo wokutshabalalisa izinambuzane ngesantya esifanelekileyo sokuwufaka kwaye ngexesha elilelona lichanekileyo. Oku kuyahluka ngokokuxhomekeka kwisinambuzane nakwibakala lophuhliso lwesityalo.



Ukusebenzisa utshabalaliso lwezibulali zezityalo kunokunciphisa iilahleko zezivuno, kodwa oko kuza neendleko kanti umvelisi kufuneka aqaphele iindleko ezinokuthelekiswa zonyango olo. Amanqanaba apho utshabalaliso lwezibulali zezityalo luba yimfuneko khona abaliwe - kukho inqanaba apho kubaluleke khona ukuchitha imali kutshabalaliso lwezibulali zezityalo kungenjalo umonakalo kwisityalo uya kuba ngaphezulu kwiindleko zonyango.



Ulawulo lothintelo

Asisosenzo esamkelekileyo ukutshiza umchiza otshabalalisa izinambuzane kwizityalo xa inqanaba lokuhlasela lingekafiki kumabakala axhalabisayo. Isizathu soku kukuba izidla-nyama zendalo ziyatshatyalaliswa ngale ndlela ukuze kwakheke ukumelana nomchiza otshabalalisa izinambuzane. Imichiza iyingozi kwimo eyingqongileyo yiloo nto kufuneka isetyenziswe xa iyimfuneko kuphela.



Ukuhlakula phambi kokutyala isityalo yindlela enempumelelo yolawulo lothintelo lwezinambuzane. Naxa kunjalo, amanqanaba ezinambuzane kufuneka alandelwe kufutshane ngoqwalaselo ukuze kuqinisekiswe ulawulo olufanelekileyo loqoqosho.



Xa kuthethwa gabalala kubalulekile ukusebenzisa indlela yobumbano yokutshabalalisa izibulali zezityalo - sebenzisa indlela eyiyona ifanelekileyo ngexesha elithile kwisityalo esithile. Ukutshatyalaliswa kwezinambuzane kwizityalo ngumba obaluleke kakhulu kulawulo lwezityalo njengoko kusilungele kakhulu isivuno ngokunjalo nempumelelo yoqoqosho malunga nemveliso.



Izifo zikajongilanga

Izifo zezityalo zinciphisa isivuno kananjalo nomgangatho wezityalo kwaye zisenokubanga iingxaki zempilo kwizilwayana okanye ebantwini abatya isityalo eso. Izifo zezityalo zibangwa yintsholongwane yomngundo, ziibhaktiriya neevayirasi. Ezi ntsholongwane zingachaphazela zonke iindawo zesityalo - iingcambu, izikhondo, amagqabi, iintyatyambo neentloko zembewu. Izifo ezahlukahlukeneyo zifuna iimeko ezahlukahlukeneyo ukuze ziphuhle.



Isifo sivela kuphela xa iimeko kwimo engqonge isityalo zilungile, kukho isityalo esingumamkeli, kwaye nesifo sikhona. Le miba mithathu inokubizwa ngokuba ngunxantathu wosulelo lwesifo. Ukuba kukho okungekhoyo kule miba, isifo asisayi kubakho. Isifo esibakho ngexesha elithile lonyaka kwindawo ethile sisenokungabikho kuyo yona loo ndawo kwixesha elizayo lonyaka nje ngenxa yokuba iimeko zemo engqongileyo azikho. Ngenxa yeendleko eziphezulu zegalelo kwimveliso kajongilanga, kukholisa ukungabi naluqoqosho ukutshabalalisa isifo ngemichiza. Izifo ezithile zisoloko zikhona kodwa aziphuhli kuba sukuba kukho icala elingekhoyo likanxantathu. Izifo zilawulwa ngemiqathango yothintelo. Iliqela imiba enokuthathelwa ingqalelo malunga nolawulo lwezifo ngothintelo.



Ukumelana kwesityalo nesifo

Kuphuhliswe imihlanganisela ethile yezityalo ekwaziyo ukumelana nesifo. Naxa kunjalo, ukumelana nesifo kwenzeka malunga nesifo esithile kuphela ayibi kukumelana nezifo jikelele. Kubalulekile ukuchonga isifo esixhaphakileyo wandule ukukhetha owona mhlanganisela ufanelekileyo.



Ukutshabalalisa ngemichiza

Ukutshabalalisa ngemichiza kufuna ukufakwa kwamayeza abhalisiweyo entsholongwane yomngundo neebhaktiriya ukwenzela isifo esithile phantsi kweemeko ezingqalileyo. Iindleko zeyeza maziqwalaselwe kuqala phambi kokufaka iyeza - kucetyiswa ukuzidibanisa nommeli ongoyena ukufutshane wemichiza kwezolimo okanye iqela lentsebenziswano kwezolimo ukuze ufumane icebiso ngokusetyenziswa kwemichiza.



Izenzo zokwenza imveliso

Ukuhlakula umhlaba kubalulekile kulawulo lwezifo - ezinye izifo zigcinwa kwizikhondwana ezisentsimini kanti isixokelelwano sokuhlakula sifanele ukubandakanya ingqalelo yezifo ezithile ezixhaphakileyo.



Injongo yokujikelezisa izityalo kukuvumela ithuba elivakalayo lokucumka kwezinto ezivela kwizityalo. Kubalulekile ukufumanisa ukuba zeziphi izifo ezamkelwa zeziphi izityalo ukuze kuqinisekiswe ukuba ingxaki kuhlangatyezwana nayo ngojikeleziso oluthile lwezityalo.



Umhla wokutyala nawo uya kuba nophembelelo ekuxhaphakeni kwesifo esithile - ukutyala mhlawumbi kwangoko okanye emva kwethuba kunako ukunciphisa umngcipheko wokuphuhla kweso sifo.



Ulawulo lodandatheko

Imiba engqalileyo yodandatheko inako ukuchaphazela izifo zesityalo. Imiba ebanga udandatheko kwizityalo ibandakanya ukufuma (okuphezulu kakhulu okanye okusezantsi kakhulu), ubushushu, ingqele, isondlo esingalungelelananga, ubumuncu bomhlaba kunye nomonakalo wezinambuzane.



Ukutshatyalaliswa kwezifo okukokona kulungileyo kufuna ukususwa komlenze kanxantathu wesifo omnye obona buncinci. Oku kufumaneka kakuhle ngokusebenzisa isixokelelwano sobumbano sokutshatyalaliiswa kwezifo.



Izifo eziqhelekileyo

Izifo zamaqhuqhutya emagqabini - i-Septoria helianthi ne-Alternaria

Amaqhuqhutya abangwa yi-Septoria akholisa ukuphelela emagqabini. Iintlobo zosulelo lwe-Altenaria zinophawu lokwenzeka kwamaqhuqhutya asabumnyama kwizikhondo, kwimigca esemagqabini nasemva kwentloko kajongilanga



Irusi i-Puccinia helianthi

Intsholongwane ebanga esi sifo isasazwa ziintethe zamagqabi kwaye iyingxaki ebalulekileyo kwindawo ye-Lowveld nalapho ingqolowa iveliswa khona. Izityalo zifumana usulelo msinyane emva kokuhluma, zinqaphele kwaye azisayi kuvelisa mbewu.



I-Sclerotinia - Sclerotinia sclerotiorum (ukubola kwesikhondo nentloko)

Mhlawumbi esi sifo sesona sibalulekileyo malunga norhwebo kwaye silawulwa ngojikeleziso lwezityalo. Uhlaselo olwenzeka kwizikhondo lubanga iindawo eziba buthathaka ezinkulu kwisikhondo ukuba ziphuhle ngaphezu komhlaba kanti oko kunokukhokelela ekugobeni nasekuxinaneni kwesityalo xa kukho imimoya emikhulu. Iintloko ke zithi zichukumise umhlaba ukuze oko kukhokelele kwiintlobo zosulelo oluhambele phambili lwemingundo phambi kokuqaliswa kokuvuna.



































<fn>PulaImvula.SunflowerOpot.2009-01.xh.txt</fn>
Sunflower (OPOT) Xhosa

Oojongilanga - izifo nezinambuzane ezibulala izityalo



Imiyalelo:

Folio strap:

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA yemveliso

kajongilanga

Photos:

Photo 1: Umbungu osikayo

Photo 2: Inkuba-bulongo

Photo 3: Ibhungane le-herpalus

Photo 4: Ibhungane lamachokoza emboneni

Photo 5: Isikhondo esimnyama

Photo 6: Irusi emhlophe

Photo 7: Ukubola kwentloko ngumngundo othambileyo



Yinxalenye kuphela yezinambuzane ezifunyanwa kwizityalo zikajongilanga ezinokuhlelwa njengezinambuzane ezibulala izityalo. Izinambuzane ezinokuba yingozi koojongilanga zinokuzondla kwimbewu etyaliweyo, izithole ezintshulayo, izithole esezihlumile, isityalo esiphuhlayo, iingcambu kunye neenkozo eziphuhlayo.



Ukutshatyalaliswa kwezinambuzane kuxhomekeke kwimichiza ebulala izinambuzane ubukhulu becala (imichiza enetyhefu kwizinambuzane). Kukho imichiza ebulala izinambuzane ebhaliselwe ukusetyenziswa kuzo zonke izinambuzane ezihlasela isityalo esingujongilanga. Indlela ehlanganiselayo yokutshbalalisa izinambuzane ikholisa ukuba yeyona incomekayo - kuhlanganiselwa iindlela zokucinezela amanani ezinambuzane kananjalo kucuthwa umonakalo owenziwa zizinambuzane.



Izinambuzane ezizondla kwimbewu nokuba kusezitholeni

Zizinambuzane ngezinambuzane ezizondla kwimbewu nasezitholeni umzk. imibungu eluvivane, imibungu yebhungane lamachokoza emboneni, imibungu esikayo njl.njl. (xa sibala ezimbalwa kuphela). Ezi zinambuzane zinciphisa amanani ezityalo ezihlumileyo kwaye ukuba ziyatshatyalaliswa kungafuneka ukuba isityalo siphinde sityalwe kwakhona. Ukutshatyalaliswa okufanelekileyo kwezi zinambuzane kuxhomekeke ekusetyenzisweni okuchanekileyo kwemichiza ebulala izinambuzane, ngakumbi xa kutyalwa.



Ukulima ngethuba lasebusika kuya kunceda ekulawuleni inkoliso yezi zinambuzane - ithuba leentsuku ezingama-35 nangaphezulu ngaphandle kwesityalo esingumamkeli kuya kugxotha ezininzi.



Imbewu ekufuneka ityaliwe inokunyangwa ngemichiza yokubulala izinambuzane, okanye umchiza wokubulala izinambuzane unokufakwa emseleni ngexesha lokutyala. Imibungu esikayo inako ukutshatyalaliswa ngokusasaza izithiyelo phezu komhlaba emqolweni. Intsimi yombona inako kananjalo ukutshizwa ngomchiza ofanelekileyo wokutshabalalisa izinambuzane.



Izinambuzane ezizondla kwiinxalenye zesityalo esingujongilanga

Amabhungane aselekhulile awenza amachokoza emboneni (Astylus Atromaculatus), imibungu esikayo (Agrotis Segetum), amabhungane "e-doodhouertjie" (Protostrophus Sulcatifrons) and neentlobo zamabhungane e-harpalus zenza umonakalo omkhulu kwizithole kwaye zinako ukunciphisa amanani amasimi anika ukuhluma okuncomekayo ade abe kumanqanaba emveliso engenaluqoqosho.



Umbungu wentloko yesityalo waseAfrika (Helicoverpa Armigera) ubanga umonakalo kwintloko kajongilanga kwaye unokunika indlela ekhokelela kusulelo lweentlobo zosulelo lomngundo ezifana ne-Rhizopus Microsporus. Izinambuzane ezifunxayo ezifana ne-Nysius Nataensis nazo zinako ukubanga umonakalo kwimbewu esaphuhlayo kajongilanga.



Iliqela imichiza etshabalalisa izinambuzane ebhaliselwe ukubulala iintlobo ngeentlobo zezinambuzane nenamathela kwisityalo. Nangona kunjalo, kubalulekile ukuba nengqiqo ehluzekileyo ngokuba sesiphi isinambuzane esibanga umonakalo ukuze ke kusetyenziswe umchiza ochanekileyo wokutshabalalisa isinambuzane ngenqanaba nangexesha elifanelekileyo. Oku kwahluka ngokohlobo lombungu nangokwebakala lokuphuhla kwesityalo.



Ukufaka isitshabalalisi sezibulali-zityalo kunokunciphisa iilahleko zesivuno, kodwa oko kwenzeka xa umvelisi engayoyiki inkcitho kuba eyithelekisa neendleko zokulungisa umonakalo osowukhona. Amanqanaba apho ukutshatyalaliswa kwezibulali-zityalo kuba yimfuneko khona abaliwe - kukho inqanaba apho kubaluleke kakhulu khona ukuchitha imali ngenjongo yokutshabalalisa izibulali-zityalo kungenjalo umonako okwisityalo uya kuba ngaphezu kweendleko zokuwulungisa.





Ukutshabalalisa okusisithintelo

Asisosenzo sivumelekileyo ukutshiza ngemichiza yokutshabalalisa izinambuzane phezu kwezityalo apho inqanaba lokuhlasela lingekafiki khona kumabanga axhalabisayo. Isizathu soku kukuba amarhamncwa endalo ayabulawa ngale ndlela ukuze kubekho ukumelana okwakhekayo nomchiza obulala izinambuzane.



Ukulima phambi kokutyalwa kwesityalo yindlela enempumelelo yolawulo lothintelo lwezinambuzane. Naxa kunjalo, amanqanaba ezinambuzane mawalandelelwe kufutshane ngoqwalaselo ukuqinisekisa ulawulo loqoqosho olufanelekileyo.



Kukho izityalo ezithile ezikwazi ngendalo ukumelana nezinambuzane ezithile - oku kuneenzuzo zethuba elifutshane kuba isityalo akunakubakho mfuneko yokusitshiza kanti iinzuzo zamathuba amade kukuba amanani ezinambuzane ayancipha kwithuba elide.



Xa kuthethwa gabalala kubalulekile ukusebenzisa indlela ehlanganiselayo yokutshabalalisa izinambuzane - sebenzisa nayiphi indlela eyiyona ifanelekileyo kwelo xesha kweso sityalo. Ukutshatyalaliswa kwezinambuzane kwizityalo ngumba obaluleke kakhulu kulawulo lwezityalo njengoko kunesiphumo esibalulekileyo kwisivuno kananjalo nasekuphileni koqoqosho kumsebenzi wemveliso.



Izifo zikajongilanga

Izifo zezityalo zinciphisa isivuno nomgangatho wezityalo kwaye zinako ukubanga iingxaki zempilo yezilwanyana okanye zabantu abasebenzisa izityalo ezo. Iintsholongwane zomngundo, iibhaktiriya neevayirasi zibanga izifo zezityalo. Zona zinako ukuchaphazela zonke iinxalenye zesityalo - iingcambu, izikhondo, amagqabi kunye nezikhwebu. Izifo ngezifo ziphuhla phantsi kweemeko ezahluka-hlukeneyo.



Isifo sinokuphuhla kuphela xa iimeko zemo esingqongileyo zifanelekile, xa kukho isityalo esingumamkeli kuze kubekho nesifo. Le miba mithathu inokubizwa ngokuba ngunxantathu wosulelo lwesifo. Ukuba kukho nayiphi engekhoyo, isifo asisayi kuphuhla. Isifo esifumaneka kwixesha lonyaka elithile kwindawo ethile sisenokungabikho kuyo yona loo ndawo kwixesha lonyaka elilandelayo ngenxa yokuba zingekho iimeko zemo ezingqonge isityalo ezifanelekileyo kuso. Ngenxa yokuba ziphezulu iindleko zamagalelo emveliso kajongilanga, kukholisa ukungabi naluqoqosho ukutshabalalisa isifo ngemichiza. Ezinye izifo zisoloko zikhona kodwa zingade ziphuhle kuba elinye kumacala kanxantathu lingekho. Ukusebenzisa iindlela zothintelo kuyazitshabalalisa ezi zifo. Kukho imibandela eyahluka-hlukileyo enokuqwalaselwa malunga nolawulo lwezifo ngokuzithintela.



Ukumelana kwezityalo nezifo

Imihlanganisela ethile iphuhliswe ngendlela eyenza ukuba ikwazi ukumelana nezifo. Kodwa ke ukumelana oko sukuba ikokwesifo esithile ngoko ke asikokumelana nazo zonke izifo jikelele. Kubalulekile ukuchonga isifo esixhaphakileyo ukuze emva koko kukhethwe umhlanganisela ofanelekileyo.



Ukutshabalalisa ngemichiza

Ukutshabalalisa ngemichiza kufuna ukufakwa kwalawo abhalisiweyo omngundo naweebhaktiriya malunga nesifo esithile phantsi kweemeko ezithile. Iindleko zokunyanga maziqale ziqwalaselwe phambi kokufaka iyeza.



Izenzo zomsebenzi wemveliso

Ukuhlakula kubalulekile kutshabalaliso lwezifo - izikhondwana ezisemhlabeni zigcina izifo ezithile kanti isixokelelwano sokuhlakula masibandakanye ingqalelo yezifo ezahluka-hlukileyo ezixhaphakileyo.



Injongo yokujikelezisa izityalo kukuvumela ithuba elifanelekileyo lokucumka kweenxalenye zezityalo. Kubalulekile ukuqwalasela ukuba zeziphi izifo ezamkelwa zeziphi izityalo ukuze kuqinisekiswe ukuba ingxaki iyaqwalaselwa ngomjikeleziso othile.



Umhla wokutyala nawo uba neempembelelo ekuxhaphakeni kwezifo ezithile - ukutyala kwangoko okanye emva kwexesha kunako ukunciphisa umngcipheko wokuphuhla kweso sifo.



Ukulawulwa kokuxozeka

Imibandela ethile yokuxozeka inako ukuphembelela izifo zezityalo. Imibandela ebanga iziganeko zokuxozeka kwizityalo ibandakanya ukufuma (okuphezulu kakhulu okanye okusezantsi kakhulu), ubushushu, ingqele, izondlo ezingalungelelananga, ubumuncu bomhlaba kunye nokonakaliswa kwezinambuzane. Ukutshatyalaliswa kwezifo okukokona kufanelekileyo kufuna ukukhutshelwa ecaleni komlenze omnye obona buncinci bukanxantathu wesifo. Oku kuphunyezwa kangangoko ngokusebenzisa isixokelelwano sobumbano sokutshabalalisa izifo.



Izifo eziqhelekileyo



Izifo zamaqhakuva emagqabini - i-Septoria Helianthi ne-Alternaria

Amaqhakuva abangwa yi-Septoria akholisa ukuphelela emagqabini. Iintlobo zosulelo zeAltenaria zinophawu lobukho bamaqhakuva amdaka ngebala ezikhondweni kwimithambo yamagqabi nasemva kwentloko kajongilanga



Irusi - i-Puccinia Helianthi

Iintethe zamagqabi zisasaza ivayirasi ebanga esi sifo kwaye siyingxaki exhalabisayo kwingingqi ye-Lowveld nalapho kuveliswa khona ingqolowa. Izityalo zifumana usulelo msinyane emva kokuhluma ukuze isityalo sinqaphele singaze sivelise iinkozo.



I-Sclerotinia - Sclerotinia Sclerotiorum (isikhondo nokubola kwentloko)

Mhlawumbi esi sesona sifo sitshabalalisayo phakathi kwezinye ezibalulekileyo kurhwebo kwaye silawulwa ngomjikeleziso wezityalo.



Ukuhlaselwa kwezikhondo kubanga ukuphuhla kweendawo ezinkulu ezibuthathaka kwisikhondo nje ngaphezu kwenqanaba lomhlaba kwaye zinokukhokelela ekugobeni nasekunamatheleni kwezityalo phantsi kwemimoya emikhulu. Iintloko zisula zichukumise umhlaba kwaye zinokukhokelela kwezinye iziganeko zosulelo phambi kokufika kwexesha lokuvuna.



Umonakalo omkhulu wenzeka entloko kwaye uhlaselo oluze ngamandla luthoba uqoqosho lwemveliso kajongilanga.



Isikhondo esimnyama - iPhoma Oleacea

Esi sifo sinokwenzeka nanini ngexesha lonyaka kwaye sisasazwa ezikhondweni ngamathontsi amanzi. Izityalo ezinosulelo ziba buthathaka ngenxa yeentloko ezizele okungafanelekanga.



Irusi emhlophe - i-Albugo Oleracea

Esi sifo sibange iilahleko ezinkulu kurhwebo kwiminyaka esandul' ukudlula kwaye sikhokelele ekunamatheleni kwezityalo.



Ukubola kwentloko ngumngundo othambileyo - Rhizopus Microsporus

Umqondiso oluphawu kukubola okuthambileyo nokumdaka ngebala emva kwentloko.







<fn>PulaImvula.SunflowerProduction.2007-11.xh.txt</fn>


Sunflower Xhosa



Oojongilanga - okunye okuqaqambileyo okunokukhethwa endaweni yezinye izityalo zasehlotyeni



Instructions:

Folio strap: Imbewu yeoyile

Byline: Ulwazi lufumaneka kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA : Umsebenzi wokuvelisa umbona osowukwibanga eseliphambili nentengiso

Insert: Uxhaswa ngabakwa-Oil and Protein Seeds Development Trust



Oojongilanga zezinye zezityalo zembewu yeoyile ezizezona zibalulekileyo eMzantsi Afrika kanti ithuba labo elide linezityalo eziqhelekileyo zeetoni zeemetriki ezingama-650, 000.



Imbewu kaJongilanga yembewu yeoyile ephakamileyo ukufikelela kwioyile engama-44% yeyona yenza isixa esikhulu somsebenzi wemveliso. Imbewu kajongilanga yembewu yesiqulatho seoyile esisezantsi esiphakathi kwama-25% nama-38% isetyenziswa kwishishini lokwenza iiswiti neekeyiki ngokunjalo nesondlo seentaka. Oojongilanga banokuveliswa kwiinxalenye ezininzi zeli lizwe apho imvula igqithise ngama- 475 mm ide ifikelele kuma-675 mm ngonyaka ngamnye. Nangona kunjalo, ukuze kubekho umsebenzi wokuvelisa ujongilanga wesantya esilondolozekayo nakweyiphi indawo, umsebenzi wokuvelisa isityalo esi kufuneka ube nenzuzo. Ixabiso loojongilanga liphezulu kakhulu kweli thuba, kwaye kulindeleke ukuba lihlale liphezulu kwithuba leli xesha lonyaka obona buncinci.



Ukukhetha imbewu - udidi lwembewu

Kufuneka kukhethwe imbewu yodidi oluphezulu, nesoloko ifana yepesenti yokuntshula ephezulu, intlambululo yeentlobo ngeentlobo eyaziwayo yomxutywa, nekhululekileyo kwimbewu yeentlobo ngeentlobo zokhula nezifo ukuze kunciphe imingcipheko kwimveliso. Imbewu ephuma kwimihlanganisela yohlobo oluphakamileyo ephuhliselwa ukuvelisa izixa zezivuno eziphezulu zeenkozo ayinakusetyenziselwa ukutyala kumaxesha onyaka alandelayo. Ezi ntlobo zembewu ziya kubuyela kuhlobo lwasendle lukajongilanga oluneentloko ezininzi kwaye azikulungeli ukuvunwa ngoomatshini kanti luba nemveliso yembewu esezantsi.



Imihla yokutyala

Ubukho bembalela yesizikithi sehlobo ukususela malunga nesizikithi sikaDisemba ukuya kwisizikithi sikaJanyuwari, esinokulindelwa kwinxalenye enkulu yommandla wemveliso kajongilanga, budlala indima ebalulekileyo ekuqikelelweni komhla wokutyala. Njengoko ukudubula kweentyatyambo kuqubisana nenconcoyi yeemfuneko zamanzi zesityalo esingujongilanga, kwaye ikwalibakala apho isityalo siyivela kakhulu imbalela, ixesha lokutyala malikhethwe ngendlela eqinisekisa ukuba ukudubula kweentyatyambo akwenzeki xa ithuba lokufika kobushushu obomileyo liphezulu. Amathuba okungena kwiingxaki athi chatha ukuba makhulu xa imbewu kajongilanga ityalwa kuselithuba kwimihlaba apho umhlaba ongaphantsi wome khona. Xa iimvula zaphambi kokutyala zibe ntle, ibe nenkangeleko yomhlaba izele ntli kangangoko ngamanzi, oojongilanga abatyalwe kwangoko banethuba elincomeka kakhulu lokuqhuba kakuhle.



Isigqibo sokuba ingaba kufuneka kutyalwe kwangoko na okanye emva kwethuba siya kuxhomekeka ke ngoko kwizisele zamanzi asemhlabeni ngexesha lokutyala, ngokunjalo nakwimbali yobuzaza nokuphindaphinda kweembalela zesizikithi sehlobo. Kwelinye icala, umhla wokutyala awunakubanjezelwa kakhulu, njengoko ithuba elibaluleke kakhulu lokuzalisa kweenkozo sukuba lisenzeka xa ukuphuma kobushushu namanqanaba obushushu esetha, ukuze oko kubange ukucutheka okwendeleyo kwesakhono semveliso yesityalo.



Xa kuthethwa gabalala, imihla eyiyeyona ifanelekileyo yokutyala inokubonwa ngendlela elandelayo: kwimimandla ethande ukuphola yasempuma, ukususela ekuqaleni kuNovemba ukuya kwiveki yokuqala kuDisemba; kwiingingqi ezisembindini, ukususela kwiveki yokugqibela kuNovemba ukuya ekupheleni kuDisemba; kanti kwimimandla ethande ukoma yasentshona ukususela kwiiveki ezimbini kuDisemba ukuya kwisizikithi sikaJanyuwari. Mayikhunjulwe into yokuba ukutyala ngaphandle kwala maxesha kuya kucutha isakhono semveliso yesityalo.



Ubunzulu bokutyala nendlela yokutyala

Oojongilanga banokutyalwa kubunzulu obuphakathi ne-2,5 cm kunye ne-5 cm, kuxhomekeke kuhlobo lomhlaba nomhla wokutyala. Ukutyala makuthande ukuba sidibi kwimihlaba enobunzima obuthe chatha ukuze kube nzulu kwimihlaba esabusanti. Kubaluleke kakhulu ukuba imbewu ityalwe emhlabeni onokufuma okwaneleyo ukuze ihlume. Kubalulekile ukudibana okuncomekayo phakathi kwembewu nokufuma komhlaba. Isixhobo sokutyala esithembekileyo sibaluleke kakhulu. Imbewu mayityalwe ngokulungelelana kanti ubunzulu kufuneka bufane kuzo zonke iindawo. Ukulungelelana kwesiza kubaluleke okwamanani okugqibela esityalo njengoko oku kunento yokwenza nokhutshiswano phakathi kwezityalo ezimeleneyo.



Amanani esityalo kunye nobubanzi bemiqolo

Inani lezityalo ekufuneka linikwe inkxaso ngendawo yomlinganiselo omnye lixhomekeke ubukhulu becala kwisixa samanzi asemhlabeni esifumanekayo. Amanani esityalo ngendawo yomlinganiselo omnye abaluleke ngaphezu kobubanzi obungqalileyo bomqolo. Amabanga emiqolo phantsi kweemeko zomhlaba owomileyo anokwahluka ukusuka kwi-0,91 m, ukuya kwi-2,1 m okanye kwi-2,3 m kuxhomekeke kwizixhobo zokusebenza ezikhoyo nohlobo lwesixokelelwano sokuhlakula esisetyenzisiweyo.



Amanani ezityalo aphantsi kakhulu ayasinyina isakhono sesivuno, kanti amanani aphezulu kakhulu akhokelela kudandatheko olwandileyo kwisityalo noluthi kananjalo lunciphise isivuno. Izityalo ezityalelwe kufutshane kunye zikholisa ukuba nomngcipheko owandileyo wezifo (njengokubola kwesikhondo) kanti nengxinano ixhaphake ngakumbi.



Amanani acetyiswayo ezityalo (obona buncinane bezityalo ezingama-20, 000 ngehektare nganye kuzo zonke iindawo).



Uphinyephinye lwemigca lubonisa ukushiywa kwezithuba kumqolo (ngenani elipheleleyo) ukwenzela isiza sasekugqibeleni njengoko kubonisiwe (I-hektare yindawo yeemitha ezili-100 ngeemitha ezili-100).



Amanani

Ububanzi bomqolo



Umgama phakathi kwezityalo emqolweni (cm)



Izityalo nge-hkt nganye - isiza sasekugqibeleni

0,9 m

1 m

1,5 m

2,25 m



20 000

56

50

33

22



22 500

49

44

30

20



25 000

44

40

27

18



27 500

40

36

24

16



30 000

37

33

22

15



32 500

34

31

21

14



35 000

32

29

19

13



37 500

30

27

18

12



40 000

28

25

17

11



42 500

26

24

16

10





Kucetyiswa ukuba isixhobo sokutyala simiselwe ukutyala imbewu ethe chatha nge-10% kunesiza sezityalo sasekugqibeleni ekujoliswe kuso ukuze kubuyekezwe iilahleko ezibangwe kukonakala kwembewu, ukusilela kokuntshula, ukonakaliswa zizinambuzane okanye ukundindana emva kweemvula ezinkulu ngethuba lokuntshula. Ukuba isiza sasekugqibeleni sezityalo ezingaphantsi kwama-20, 000 siyaphawula ukutyala kwakhona kuloo ntsimi makuthathelwe ingqalelo ukuba ithuba lokutyala lisawa phantsi kwemida eyamkelekayo.

<fn>PulaImvula.SupportMaize.2009-01.xh.txt</fn>
Support (Maize) Xhosa



Inkxaso enikwa abavelisi abarhwebayo abamnyama asebekwibanga eliphambili



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamaFama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos:



Injongo yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukunika inkxaso kubalingwa abanesakhono esibalaseleyo nabavele kwisixokelelwano samaqela ofundo-nzulu.



Aba bavelisi bafuna inkxaso yomntu omnye ngomnye malunga nesicwangciso somsebenzi wemveliso, ulawulo, izicelo zemali nokunika ingxelo njl.njl. Abavelisi abachongiweyo baya kuba nonyaka omnye wenkxaso egxininiswayo. Ngonyaka ngamnye kuya kuchongwa iqela elitsha labavelisi ukuze linikwe inkxaso baze emva koko bakwazi ukuziqhubela ngokwabo kodwa bafumane inkxaso ngomnxeba kubaphathi beengingqi. Xa umvelisi evelisa ngaphezu kweetoni ezingama-250 ngonyaka, uya kunikelwa kubavelisi abarhwebayo baloo ngingqi - oku kwenzelwa ukukhawulezisa ubumbano lwabavelisi abamnyama kwicandelo labarhwebayo.



Abavelisi asebekwibanga eliphambili eFree State, nabaxhaswa nguJohan Kriel, ngaba balandelayo:



uNksz Priscilla Katase

uMnu Samuel Moloi

uMnu Isaac Khuto

uMnu Samuel Nyambose

uMnu Moeketsi Matshabe

uMnu Hennie Jacobs

uMnu Petrus Monnane

uMnu Frans Mokoena

uMnu David Lekhula

uMnu Isaac Kheswa



Abavelisi asebekwibanga eliphambili eMntla-Ntshona, nabaxhaswa nguTonie Loots, ngaba balandelayo:



uMnu Abram Manuel

uMnu Rykie Raphoto

uMnu Lazarus Mothusi

uMnu Labious Manoto

uMnu Thando Lolwane

uMnu Sulphanius Motswenyane

uMnu Ismael Botha

uMnu Philip Nzonda

uMnu M Mazwi



Amafama aselekwibanga eliphambili eMntla-Ntshona, naxhaswa nguAmos Njoro, ngala alandelayo:



uMnu Phillip Xaba

uMnu Solomzi Booizene

uMnu Hendrik Melken

uMnu Jack Kokoma

uMnu Moss Malo

uMnu Orapeleng Bankies

uMnu George Mokwele

uMnu Paul Morule

uNksz Deliwe Ntebele-Mutlwane

uMnu Job Motswamere



Amafama aselekwibanga eliphambili eMpumalanga, naxhaswa nguJerry Mthombothi, ngala alandelayo:



uMnu Nkosi

uGq Hewu

uMu Mahlangu

uMnu Mokoena

uMnu Masombuko

uMnu Mahlangu

uMnu Thubane

uMnu Mahlangu



Abavelisi abayinxalenye yale nkqubo bonke bancediswa ngokwenza ipotfoliyo, ebandakanya isicwangciso seshishini sexesha elo lonyaka. Le potfoliyo inceda abavelisi ekufakeni izicelo zemali yetyala lomsebenzi wemveliso kumaziko ahluka-hlukeneyo. Abavelisi batyelelwa ngumququzeleli wephondo kanye ngenyanga obona buncinci obancedisa ngesicwangciso nangokulandela ngoqwalaselo imisebenzi yabo ukususela ekulungisweni komhlaba, ukuya ekutyaleni, ekuhlakuleni, ekutshizeni , ekuvuneni nasekuthengiseni.



Senze isigqibo sokuba inkqubela ekhokelela kurhwebo mayilandelwe ngoqwalaselo kwaye iwongwe ngoko ke kubekho umbhiyozo apho kumenywe khona amafama athile ukuba angenele iKlabhu yeetoni ezingama-250. Sibe noluhlu lwama-250 Ton, olwama-500 ton nolwama-1 000 Ton - amafama awongwa aza anikwa ''iibheji" nto leyo ebonisa ukuba bangamalungu eklabhu. Sinethemba lokukwazi ukubonisa ishishini ukuba ngenene ikhona inkqubela eya kurhwebo.



<fn>PulaImvula.SurveyMaize.2010-02.xh.txt</fn>
Survey (Maize) IsiXhosa



Nika uluvo lwakho ukuze uphumelele



Imiyalelo:

Folio strap: Uvavanyo

Give it a survey look and feel

Page must be perforated

Add information stating that this is the 50th colour edition of Pula Imvula - Olu luhlelo lwama-50 lwePula Imvula emabala-bala



Nceda thatha ithutyana uzalise uvavanyo olulandelayo.



Zonke iifomu zovavanyo ezizalisiweyo ziya kungeniswa kugqatso lwethamsanqa. Abaphumeleleyo kugqatso lwethamsanqa abali-10 baya kufumana ingobozi yembewu - enokulingana indima yehektare enye.



Igama nefani



Xela isini

Indoda

Umfazi



Xela ubudala bakho

16 ukuya ku-24

25 ukuya ku-34

35 ukuya ku-44

45 ukuya ku-54

55 ukuya ku-64

Ngaphezu kwe-65



Idilesi yeposi nenombolo yefowuni



Umsebenzi wokufama uwenza kweliphi iphondo nommandla?



Umsebenzi wokufama uwenza emhlabeni omkhulu kangakanani?

Nganeno kweehektare ezi-2

2 ukuya ku-20 yeehektare

20 yeehektare nangaphezulu



Uwenza ngantoni umsebenzi wokufama?

Umbona

Ingqolowa

Oojongilanga

Iimbotyi ezomileyo

Iimbotyi zesoya

Amazimba

Iinkomo

Iigusha



Uyifumana ngazo zonke iinyanga iPula Imvula na?

Ewe

Hayi



Ukuba impendulo yakho ibingu-ewe, nceda gqibezela imibuzo engezantsi:



Mangaphi amalungu ekhaya lakho afunda iPula Imvula?



Ufunda isixa esingakanani sePula Imvula?

Ndicaphula amanqaku athile

Ndifunda inkoliso yamanqaku

Ndiwafunda onke amanqaku



Ucinga ntoni ngesimbo solwimi olusetyenziswa kwiPula Imvula?

Lulwimi olulula

Lwamkelekile

Lunzima



Uyazigcina iikopi zePula Imvula zethuba elidlulileyo?

Ewe

Hayi



Ulwazi olukwiPula Imvula lubaluleke kangakanani kuwe?



Ungayibeka kowuphi umgangatho iPula Imvula?

Ubalasele

Ulunge kakhulu

Ulungile

Uphantsi



Zeziphi izihloko onqwenela ukuba zichatshazelwe kwizabelo zexesha elizayo?



Yintoni enokwenziwa ukuphucula iPula Imvula?



Amanqaku onokuwaphawula:





Nceda zalisa uvavanyo uze uluposele okanye ulufeksele apha:



Jane McPherson

PO Box 88

Bothaville

9660



IFeksi: (056) 515-3613

<fn>PulaImvula.Sustainable.2009-12.xh.txt</fn>
Sustainable (Maize) IsiXhosa



Umsebenzi wokufama ngolondolozo: kutheni uthatha ithuba elide?



Imiyalelo:

Folio strap: Umsebenzi wokufama ngolondolozo

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yenkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Sizabalazela ukuphuhlisa abalimi borhwebo abamnyama abaxhotyiswe ngezakhono abaya kukwazi ukwenza umsebenzi wasefama ngokuzimela nangolondolozo. Kwimo engqonge ezoqoqosho yethuba langoku, oku kunzima ngokwaneleyo - nokuba sowuzinikele kwaye neenjongo zakho zizukile. Xa ezolimo eMzantsi Afrika kufuneka ziphumelele kwaye zilondolozekile, kufuneka sibe nenguquko enyanisekileyo kweli shishini ukuze sikwazi ukuthetha ngelizwi elinye elimanyeneyo.



Akukho nto ilula ngomsebenzi wokufama, kwaye abalimi kufuneka belawule umgama obanzi lo gama bezifaka kwimingcipheko emikhulu.

Amaxabiso aphantsi okutya okuziinkozo abeka uxinzelelo olugqithiseleyo kumba wenzuzo malunga nemveliso yezityalo.

Amanqanaba eenzala aphezulu naxa iindleko zoomatshini zinzulu kakhulu.

Abalimi borhwebo asebe namava nabo batsala nzima - xa kunjalo kubekela phi kubalimi abasaphuhlayo? Bona batsala nzima nangakumbi.



Urhulumente anganceda njani?

Kweli banga, umba wenzuzo ngemveliso yokutya okuziinkozo umi ngendlela yokuba abalimi abasaphuhlayo abakwazi kuvelisa nakuphi ukutya okuziinkozo ngendlela yolondolozo. Sikholelwa ekubeni le asiyomeko isisigxina kwaye nawaphi amaxabiso ale mpahla aya kwanda. Naxa kunjalo, kwixesha elifutshane, kufuneka sinike inkxaso yemali kubalimi bokutya okuziinkozo ngendlela yobonelelo - mhlawumbi ukwenzela ukuncedisa ngeendleko zegalelo, okanye ngochatha kwiitoni eziveliswayo. Uncedo lwesixokelelwano sikachatha kwiitoni ezivelisiweyo luya kuba kukunika umbulelo kwabo basebenzileyo - le iya kuba yindlela yokuncedisa abo banesakhono nomdla wokuzinikela ekubeni ngabalimi abarhwebayo abapheleleyo.



Enye ingxaki enkulu abadibana nayo abalimi abasaphuhlayo yimeko yeetrektara nezixhobo zokusebenza - sifuna uhlobo oluthile lwenkxaso yemali ukuze abalimi bakwazi ukuncediswa ekubeni bazigcine zizitsha izixhobo zabo. Aliqela amasebe karhulumente anikela ngeetrektara nezixhobo zokusebenza kumaqela abalimi. Oku kunokuba sisisombululo sethuba elifutshane, naxa kunjalo, luninzi uqeqesho nempumezo efunekayo ukuze abalimi bafunde indlela yokulawula ezi zixhobo. Xa into iyeyeqela kwaye isetyenziswa lilo lonke, akubikho mntu uthwala uxanduva, engekho nonenkathalo - zininzi iziganeko apho isixhobo sokusebenza sithi besisezandleni zamaqela, saza asaphathwa kakuhle de siphelelwe sisakhono kwaphela. Esi asisosenzo solondolozo.



Abaphathi besolulo kufuneka bephinde baqeqeshwa, baxhotyiswe ngokutsha ngobuchule kwaye bakhuthazwe - baliqela aba bantu besolulo kwaye kufuneka bancedise abalimi emasimini.



Indima yeshishini lezolimo

Omnye wemiceli-mingeni emikhulu abajongene nayo abalimi abasaphuhlayo kukufikelela kwimali-mboleko yemveliso. Abaninzi banawo umhlaba, banoomatshini (abanye ke phofu abakho mgangathweni uncomekayo), bafumana uqeqesho kunye nenkxaso, kodwa bafuna imali. Isixa esipheleleyo sexabiso lokuvelisa isityalo siphezulu kakhulu - phakathi kwama-R4 000 nama-R5 000 ngehektare nganye (kuxhomekeka kuhlobo lwesityalo, phi njl.njl). Siqala sibe nochulumanco olukhulu ngokuzibandakanya kumashishini ezolimo ngokunikela ngemali yemveliso kubalimi abasaphuhlayo, kwaye singaleka ngelizwi elithi asekhona amashishini athile anika inkxaso ngenene kubalimi ukuze bangene kurhwebo.



Ngokoluvo lwethu, amashishini ezolimo anika inkxaso kufuneka:

Abandakanye abalimi kuwo onke amaxa othetha-thethwano;

Anike abalimi ulwazi kwaye abaxhobise;

Ancedise abalimi ngeemboleko zemveliso ezinawona manqanaba aphantsi enzala anokubakho;

Athetha-thethane ngezaphulelo ezinokunikwa abalimi abasaphuhlayo ezivela kumaqumrhu enkxaso yegalelo ukuze ezi zaphulelo zigqithiselwe kubalimi;

Anike abalimi inkxaso yeenkonzo zesolulo - ngokusebenzisa abantu abanamava afezekileyo nabanemfundo efanelekileyo;

Asebenze namaziko aqeqesha nanika inkxaso kubalimi;

Ancedisa abalimi ukuthengisa ukutya kwabo okuziinkozo ngeyona ndlela eluncedo kubalimi; kananjalo

Ancedise abalimi ukunyusa umgangatho nokugcina iitrektara nezixhobo zabo zokufama.



Singathini ngokusetyenziswa kwababhambathiswa bezolimo?

Enye yeendlela ezizezona zilula zokujika umhlaba ube yimveliso kukubandakanya iinkonzo zababhambathiswa abakhulu bezolimo. Oku sekuzanywe amaxa ngamaxa, kanti isizathu esinikwayo kukuba umbhambathiswa uya kusetyenziswa kuphela kumabanga okuqala, ukuze emva koko umlimi azenzele umsebenzi wakhe ngokwakhe. Amava asifundise ukuba oku akwenzeki ngenxa yezizathu ezimbalwa:

Umlimi akazibandakanyi ngokwaneleyo xa umbhambathiswa esenza umsebenzi;

Umbhambathiswa sukuba engxame kakhulu engenaxesha lokugqithisela ubuchule kumlimi;

Umbhambathiswa akanaluqeqesho lokuqeqesha nokuxhobisa abanye; kananjalo

Umlimi akenzi nzuzo eyaneleyo ngohlobo lokuba akwazi ukuthenga iitrektara nezixhobo zakhe.



Izinto ezingeloncedo ngokusebenzisa umbhambathiswa

Ziindleko ezandileyo zomsebenzi wemveliso.

Imali echithwa emsebenzini wobhambathiso inokuchithwa phucukileyo kulondolozo nakunyuso lomgangatho weetrektara nezixhobo zabalimi.

Abalimi ababandakanywa kwinkqubo yokufama kwaye abaxhotyiswanga ngolwazi lokufama bebodwa.

Kwimo esingqongileyo yethu ebharhileyo, kukholisa ukuba kubekho ithuba elifutshane kakhulu kodwa eliyilingene kakuhle imisebenzi eyahluka-hlukeneyo yokulima. Xa kusetyenziswa umbhambathiswa kwindawo enkulu, kaninzi elo kroba alithathelwa ngqalelo nto leyo enokwenza ilahleko yesityalo kumlimi (ukutyala emva kwexesha, ukutshiza emva kwethuba).

Umbhambathiswa uhlawulwa ngehektare nganye kwaye umvuzo wakhe awuxhomekekanga kumgangatho womsebenzi wakhe awenzileyo - nokuba umlimi ufumene inzuzo okanye akayifumenanga, umbhambathiswa yena ufumana imali yakhe. Ulawulo lomgangatho womsebenzi yinto engekhoyo kakhulu - kwakhona ngenxa yobukhulu.

Bakhona abalimi abanesakhono abamnyama. Aba balimi bafanele ukukwazi ukuqesha umhlaba kwabanye mhlawumbi abangenamdla okanye abangenasakhono sokuzenzela umsebenzi wasefama. Kweli banga, ubukhulu bomhlaba okhoyo "uyalinywa" ngamashishini ezolimo ngoko ke awufumaneki kwabanye abalimi abamnyama. Abalimi abanesakhono kufuneka bakwazi ukusebenzisa lo mhlaba ukuze bandise imisebenzi yabo yokufama.

Malunga nabalimi abangenazixhobo kwaphela, impikiswano isekubeni xa besenzelwa umsebenzi wokufama banako ukuqokelela imali eyinkunzi eyaneleyo yokuzenzela umsebenzi wokufama bebodwa. Akukho bungqina obuxhasa le mpikiswano - imida yenzuzo kwimveliso yokutya okuziinkozo mincinci kakhulu kwaye ukusebenzisa ababhambathiswa kuzicutha ngakumbi iinzuzo.



Yintoni esikholelwa ukuba inako ukusebenza?

Bonke abadlali beendima mabasebenze ngengqiqo bazabalazele ukuphuhlisa abalimi - umsebenzi wokulima ubukhulu becala ugxile kubalimi kunokuba uphathelelene nomhlaba. Abalimi bafuna ukuzenzela ngokwabo umsebenzi wokufama "bangalinyelwa".

Umlimi makavunyelwe ukuqalisa ngento anayo - isiqalo esincinci emhlabeni omncinci sikhuseleke ngakumbi. (Khumbula ukuba umntu ofuna ukusebenzisa intsimi yakhe ukwazile ukuziphilisa kwada kwalapho ngaloo ngeniso ebeyenza. Xa ke ngoku enokufumana inzuzo encinci ngehektare nganye emhlabeni okhoyo, leyo iya kuba nguchatha wemali abengekhe abe nayo. Ngokuqalisa kancinci kunyinwa imingcipheko, kanti ngokwenza okulungileyo ngendlela elungileyo, umlimi unako ukukhula ngokweentlobo zobuchule nangokuzithemba.)

Musa ukunyanzela umlimi ukuba asebenzise umbhambathiswa kodwa mncedise umlimi malunga nolondolozo lwezixhobo zakhe, nokulima intwana anako ukuyilima ngokwakhe - kubhetele xa umlimi ewuqeshisa umhlaba angawusebenzisiyo, lo gama esakhula kwishishini.

Yinto ebalaseleyo ukulandela umlimi ngoqwalaselo - kodwa umcebisi onjalo akafanelanga kuba nguye nawuphi umntu. Umcebisi ngumntu onomdla wenene kuphuhliso lalowo amlandela ngoqwalaselo - umntu ozinika ithuba egqithisela ulwazi nobuchule, umntu onomonde nonika inkxaso. Ubudlelwana phakathi komcebisi/umcetyiswa kufuneka bulunge - busekwe phezu kokuthembana nokuhloniphana, kwaye kubaluleke kakhulu ukuba omabini amaqela akonwabele ukuzibandakanya kobu budlelwana, kuba kaloku buyiyo loo nto - ubudlelwana.

Bagcine abalimi benolwazi kwaye bezibandakanya ungabenzeli izigqibo eziphathelelene nabo kodwa ube ubashiye ngaphandle. "Akukho nto malunga nathi, ngaphandle kwethu" yintetho yomnye wemibutho ebhekiselele ebantwini abanokhubazeko, kanti nalapha ifaneleke kangangoko.

Ncedisa abalimi ngokwenza uhlalutyo olupheleleyo lwefama yabo, iitrektara, izixhobo, oomatshini, imfuyo, amatyala, impahla yexabiso njl.njl. Kufuneka sibancedise abalimi kuyo yonke imiba kanti nabo kufuneka bafumane ingqiqo yako konke. Umzekelo, ingaba umlimi unawaphi amandla ekW, kwaye ingakanani intsimi anako ukuyilawula ngeso sakhono?

Qinisekisa ukuba umlimi uyinxalenye yenkqubo yoqeqesho nophuhliso. Ukuba ngabalimi abapheleleyo nabaxhotyisiweyo abarhwebayo yinkqubo ende kwaye maninzi amaziko anokuba nenxaxheba kule nkqubo.

Hlalutya umgangatho woqeqesho olunikwayo. Abanye abaniki-lubonelelo boqeqesho abaqinisekisiweyo abawenzi ngokuncomekayo umsebenzi wabo kuba nabo abanamava awaneleyo ngomsebenzi wokufama (akunakuze uwufunde encwadini kuphela umsebenzi wokufama!)

Gcina iprojekthi incinci kwaye ilawuleka. Abalimi abaphuhlayo bafuna ixesha nenkxaso, ke ngoko xa umsebenzi usuka ube mkhulu kakhulu, izinto azilungi ukuze ekugqibeleni ingaphumeleli iprojekthi. Iyancomeka into yokuba unike mhlawumbi abalimi abali-15 ukuya kwabangama-20, kwaye loo msebenzi uwuphathe kakuhle. Izicwangciso ezininzi apho abalimi bebengaphezu kwama-50 (ukususela ekuqaleni) zithe zasilela kuba bekungekho bantu balingeneyo bokujikeleza. Yakuba iqalisile iprojekthi, amanani angandiswa ngonyaka ngamnye.







<fn>PulaImvula.TopsoilMaize.2009-02.xh.txt</fn>
Topsoil (Maize) Xhosa



Umhlaba ongaphezulu - kukhuselwa umthombo wobutyebi oxabisekileyo



Instructions:

Folio strap: Ulondolozo lomhlaba

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA Yenkqubo Yophuhliso Lwamafama

Photos: Topsoil

Isidubuli sesicatshulwa: "Umhlaba lilifa lohlanga lwabantu kwaye ububutyebi besizwe obuxabiseke kakhulu. Luyintsusa yako konke ukutya nesiseko sokulima. Nangona umhlaba wenziwe ngokucotha okungapheleli ndawo kwiinkulungwane zeminyaka, kulula ukuwonakalisa, kanti xa wonakalisiwe, awunakuze ubuyiselwe kwisimo sawo nangayiphi indlela. Kusifanele ke ukunonelela imithombo yobutyebi bethu yomhlaba ngenkathalo kangangoko size siwusebenzise ngobulumko, kaloku isizwe esinempilo sinokwakhiwa kuphela kwiimveliso zomhlaba onempilo." - JC Ross.



Umhlaba wenziwe ngokucotha okungapheleli ndawo kwiinkulungwane zeminyaka, kulula ukuwonakalisa, kanti xa wonakalisiwe, awunakuze ubuyiselwe kwisimo sawo nangayiphi indlela.



Akukho nto kwindalo emi ndawonye bhuxe. Iinkqubo zendalo, kubandakanywa ukhukuliseko, zizise ukubumbeka komhlaba ukusuka kumawa angoonozala. Kufuneka kwahlukaniswe ngokwesiseko phakathi kwesantya senguquko njengoko isenzeka kwindalo, nesantya senguquko eyenziwa kukungenelela komntu. Into eyenziwa yindalo kwithuba leminyaka engamakhulu-khulu, kanti neminyaka engamawaka-waka, umntu angayitshabalalisa phantse ngobusuku obunye ngenxa yokusebenzisa umhlaba nanjani nangeendlela ezingenalwazelelo zokwenza umsebenzi wokufama.



Iinzuzo zolawulo lokhukuliseko lomhlaba

Ulawulo lokhukuliseko lunesiphumo seenzuzo ezifunyanwa ngumnini wabucala womhlaba kananjalo nomnini kawonke-wonke - kumnini-mhlaba ngokwemigqaliselo yolondolozo lomhlaba nokufuma, nakuwonke-wonke ngendlela yokuncipha kwamanqanaba okuphakama kwezikhukula, imisinga ecacileyo kunye nolondolozo olungephi lwemijelo yamanzi, iiblorho njl.njl.



Iziphumo zokhukuliseko lomhlaba

Ukulahleka komhlaba nokuchuma.

Ukulahleka kwamanzi azibalekelayo.

Amasimi onakeleyo nomhlaba ongavelisi nto.

Izikhukula neembalela.

Ukuhla kwamaxabiso omhlaba.

Iingeniso ezihlileyo zasefama.

Umhlaba otyeshelweyo.

Iintsilelo zezityalo.

Inkxaso yamanzi enganelanga.



Iintlobo zokhukuliseko

Zintathu izinto ezingamandla asebenzayo okukhukulisa ngamanzi, umoya kunye nomkhenkce. EMzantsi Afrika, siziduba kakhulu ngokhukuliseko lwamanzi ukuze sizikhathaze kancinci ngokhukuliseko lomoya. Ukhukuliseko lwamanzi luzibonakalisa ngeendlela ezimbini - ukuhlambeka okumtyaba nokuvela kwemifula.



Ukhukuliseko olumtyaba

Ngokwesithethe, xa kusenziwa umandlalo wezithole omhle, olungeleleneyo nogudileyo, umhlaba ubugudiswa ube kwisimo esikhululekileyo nesicolekileyo. (Kuhlakulwa nje kancinci njengesisombululo sanamhla sengxaki yomhlaba ongaphezulu olahlekayo). Ixesha lokutyala kananjalo likholisa ukuba lixesha lonyaka lokuxhaphaka kwemvula. Xa imvula isina ngamandla emhlabeni phantsi kwale meko, into ekholisa ukuyenza kukucukanisa umhlaba, kodwa ngokwenza njalo, uninzi lweengqalutyana zomhlaba ziyahluka-hlukana zize zikhululeke zihambe ngokudada. Msinyane emva kokuqalisa kwemvula, amanzi angasebenzisekiyo ayaqukuela ehle kanjalo ethambekeni, ehamba nomhlaba nesichumiso. Oku kunokuqhuba iminyaka ngeminyaka ngaphandle kokuqaphela komlimi umonakalo owenzekileyo kodwa kube kulahleke amakhulu ngamakhulu eetoni zomhlaba ngehektare nganye.



Ukhukuliseko olwenza imifula

Kwiziganeko ezininzi ezinkulu, amasimi awagudanga kwaphela, emacaleni, kanti nokuvakala komhlaba esandleni akude kufane ncam kuyo yonke indawo. Amanzi anomkhwa wokuqokelelana enze iintlanjana msinyane emva kokuqukuqela kwincochoyi, ezi ntlanjana zihlangana phambili zenze imijelo ethande ukuvuleka. Ukuba ithambeka lide ngokwaneleyo, imijelo evulekileyo ihlangana ngaphambili yenze imigxobhozwana endulini encinci, sonke esi simbo sifana namasetyana, amasebe kunye nesikhondo somthi - oku kubizwa ngokuba kukwenzeka kwemifula esabuminwe.



Akuba amanzi eqalisa ukuqukuqela ngokomjelo othile, amandla okhukuliseko esixa esithile kwithambeka elithile ayanda kakhulu. Yakuba imifula esabuminwe seyiqhubele phambili kangangokuba imijelo yamanzi ingabisakwazi kulungiseka, ukhukuliseko selufike kwimeko yokwenzeka kwemifula. Oku kwenzeka okukhawulezayo kwemifula kunako ukudlakazelisa phantse lonke icala lentsimi kwaye kwenze ukuba wonke umhlaba ungakulungeli ukulinywa.



Izizukulwana zexesha elizayo zithembele kuthi ukuba siwulondoloze umhlaba ukwenzela ukufumana imveliso yekamva. Ngokuphathwa ngobunono, ukhukuliseko lomhlaba lunako ukunqandwa ngokwenza njalo siya kuqinisekisa ukusetyenziswa okulondolozekayo komhlaba.











<fn>PulaImvula.Track.2010-01.xh.txt</fn>
Track (Maize) IsiXhosa



Iimvavanyo zemiboniso-nkcazo neentsuku zamafama zisekhondweni



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Injongo yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama kukuseka nokulawula iiplothi zeemvavanyo apho abalimi babona khona iinzuzo zokulungisa umhlaba ngokuchanekileyo, ukufaka isichumiso, ukukhetha izityalo eziyimihlanganisela, ukutshatyalaliswa kokhula nezibulali-zityalo kunye nokuvuna.



Iimvavanyo zomboniso-nkcazo

Sikwazile ukuseka iiplothi zeemvavanyo ezingama-46 zeemvavanyo zemiboniso-nkcazo kuwo wonke ummandla onikwa inkonzo yinkqubo. Injongo yeemvavanyo kukubonisa eyona ndlela yokusebenza ebalaseleyo - isichumiso/kungekho sichumiso, isantya sokufaka imbewu esichanekileyo/ kakhulu kangangoko okanye kancinci kakhulu; ukutshatyalalisa kokhula okulungileyo/kungekho kutshatyalaliswa kokhula. Ezi mvavanyo zilunge ngakumbi kubalimi ababopheleleke kwindawo ethile nabangafundanga ncam kuba zibonisa iinkqubo nezinto eziluncedo ekwenzeni izinto ngendlela elungileyo nangexesha elichanekileyo, phantsi kweemeko ezifana nezo zibachaphazelayo.



Iintsuku zamafama

Iintsuku zamafama zinika ithuba elingummangaliso kubadlali beendima abasentsimini ukuba babonise kwaye bathethe nabalimi. Ezi ntsuku zibandakanya abasebenzi abakwinkqubo yethu, ngokunjalo nabameli abavela kumaqumrhu anika inkxaso yamagalelo, amashishini ezolimo, ababoneleli ngeinshorensi yezityalo, ababoneleli ngemali njl.njl. Kulo lonke ithuba lezemali, siqhube iintsuku zamafama ezingama-65 - ukuphumelela ukuza kwezi ntsuku bekusahluka kusuka kwi-8 ukuya kuma-250 abalimi.



<fn>PulaImvula.TractorsMaize.2009-03.xh.txt</fn>
Iitrektara (Umbona) Xhosa

Iitrektara - ihashe lanamhla lokusebenza



Imiyalelo:

Folio strap: Ulondolozo

Byline: NguWillie Kotze, umququzeleli woqeqesho waseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos: Photo 1 - Ibhetri yesakhono esingazange sahlaziywa

Photo 2 - Iingcingo zombane ezigqunywe yioyile

Photo 3 - Akukho oyile kwisixhobo se-differential

Photo 4 - Coca izihluzi zomoya rhoqo

Photo 5 - Ioyile kumbhobho weradiyetha

Photos 6 - Amacandelo amaplanga abotshwe ngocingo

Photo 7 - Ibhanti yefeni engafakwanga kakuhle



Ixesha lonyaka lomsebenzi wemveliso yasehlotyeni ligqithile ngoku kwiindawo ezininzi kwaye iitrektara zenu zifanele ukuba zisebenze kakhulu ukuqinisekisa ukuba nifumana isivuno. Ngoku lixesha lokuzinika uqwalaselo ukuze zikwazi ukunincedisa kwakhona kwixesha lonyaka elizayo.



Isixokelelwano sokupholisa

Qinisekisa ukuba akukho zindawo zivuzayo nakweyiphi imibhobho yamanzi okanye kufutshane nempompo yamanzi.

Qwalasela imeko yemibhobho yamanzi uze uqiniseke ukuba ayivakali njengeziponji ngenxa yongcoliseko lweoyile.

Qwalasela isivingco seradiyetha uze uqinisekise ukuba umtywino usekwimeko elungileyo. Xa kungekho zindawo zivuzayo kwisixokelelwano kanti nenqanaba lamanzi lisezantsi, kusenokwenzeka ukuba isivingco sifuna ukutshintshwa kufakwe esinye.

Kubalulekile ukuba ufunxe isixokelelwano sokupholisa ngonyaka ngamnye ukuze utshintshe isinqandi-kukhenkca ufake esinye. Khumbula ukuba ubusika buyeza kwaye kubaluleke kakhulu ukuba ube nesixokelelwano esitsha sesinqandi-kukhenkca.

Qiniseka ukuba uthengela itrektara yakho isinqandi-kukhenkca esichanekileyo, musa ukuxuba izinqandi-kukhenkca zemibala eyahluka-hlukeneyo, zahlukile.

Qiniseka ukuba imeko yebhanti lefeni ilungile - akukho mathanda. Qwalasela ukutsala nzima kwebhanti. Ukuba kukho amabhanti amabini, kodwa linye ekufuneka litshintshiwe ngenxa yaso nasiphi isizathu, kufuneka uwatshintshe omabini ukuze ilelo lithwale ukutsala nzima okulingana nokuthwele lelinye.

Isixokelelwano sesibaseli

Qwalasela naziphi iindawo ezivuza kwiitanki ze-diesel kwisixokelelwano siphelele ukuya kwizingenisi.

Qiniseka ukuba itanki icocekile uze uqwalasele nesihluzi phakathi kwetanki.

Tshintsha izihluzi ze-diesel zokuqala nezilandela ezokuqala ufake ezinye.

Coca isinqandi samanzi. Kubalulekile ukugcina itanki ye-diesel izele yi-diesel kuba xa kukho umoya etankini, ukufuma okusemoyeni kuyabumbana bube ngamachaphaza amanzi etankini. La manzi anako ukonakalisa impompo yakho yokungenisa.



Isixokelelwano sokuthambisa

Qiniseka ukuba amathuba okunika inkonzo kwitrektara yakho - asenokuba lixesha lokutshintsha ioyile yakho yenjini nesihluzi kufakwe ezintsha.

Ukuba lixesha lokutshintsha ioyile yesixhobo sakho se-differential neoyile esebhokisini yegiyeri, khumbula ukutshintsha nezo zihluzi ngokunjalo (qaphela ukuba isixokelelwano esisebenza ngamanzi sisebenzisa yona loo oyile, uze uqwalasele neendawo ezivuzayo kwesi sixokelelwano ngokunjalo.

Xa itrektara ikwimo yokusebenza kwakhona, qiniseka ukuba akukho zindawo zivuza ioyile kwisihluzi okanye iplagi yesiphathi sokuvuzela.

Khangela naziphi iindawo ezivuzayo nemitywino evuzayo - ezi ndawo mazitshintshwe kufakwe ezinye.

Thambisa ngamafutha zonke iindawo ezinikwa inkonzo (kwivili lokuqhuba nakweminye imibelana efakwa igrisi).

Izicoci zomoya

Qwalasela izihluzi zomoya uze uqiniseke ukuba azivuzi kwaye zicocekile - zitshintshe ufake ezinye ukuba azikho kwimeko elungileyo.

Qwalasela isicoci somoya esinxulumene nemibhobho uze uqiniseke ukuba zonke izinqakri ziqine nkqi.



Isixokelelwano sombane

Ibhetri - Ibhetri iphelele kufuneka icoceke. Qiniseka ukuba inqanaba lamanzi / lee-electrolyte lilungile ukuze ukuba akunjalo, yongezelela amanzi acociweyo (afumaneka kwiivenkile zeebhetri). Susa iikheyibhile kwibhetri uze uzicoce nazo neetheminali zebhetri. Buyisela iikheyibhile uze uzithambise iitheminali ngegrisi encinci ukunqanda ukukhuhleka ngenxa yeasidi. Qinisekisa ukuba kukho ukuchukumisana okulungileyo phakathi kwekheyibhile ye-negative kwinjini nekheyibhile ye-positive ekwi-starter.

Qinisekisa ukuba iingcingo zombane azinagrisi naoyile kwaye zivaleleke emkhonweni (oku kwenzelwa ukukhusela iikheyibhile ebushushwini, ekukrwelekeni nakwiintlobo zolwelo).

Ukuqinisekisa ukuba zonke izikhanyisi ezilumkisayo neegeyiji ziyasebenza - xa uswitsha itrektara ukuba idume, kufuneka zikhanyise. (Ioyile kunye nezikhanyisi ze-alternator ziya kukhanya xa injini iduma, ukuze xa iqala iqhutywa itrektara zicime - kanti ezinye zezikhanyisi ziya kukhanyisa xa kukho ingxaki).

Qwalasela zonke ii-fuse rhoqo.



Amathayara

Amathayara makabe kwimeko elungileyo - kungabikho mathanda, imisikeko okanye amaqhuma.

Qwalasela uxinzelelo uze uqinisekise ukuba izizinzo zamathayara angasemva ekufuneka zinamanzi zimi ngendlela efanelekileyo.

Khangela imizila yamavili aqhutywayo - xa amathayara selegudile, uya kufumana imizila etyibilikayo nto leyo eya kwenza ukuba umsebenzi wakho ungancomeki.

Jonga isimbo semizila yamavili aqhubayo ngokuqaphela uze uqinisekise ukuba iya kwicala elifanelekileyo.



Intsebenzo-matshini yokuqhuba

Intsebenzo-matshini yokuqhuba isesichengeni sokonakala okukhulu. Kubalulekile ukuqinisekisa ukuba zonke iibhushi, iibheringi, imiphetho yokubophelela kunye nebhokisi yokuqhuba zikwimeko efanelekileyo. Iinxalenye ezonakeleyo zenza ukuba itrektara ingazinzi endleleni iye ngapha nangapha - oku kuyingozi kakhulu njengoko itrektara ingakwazi kulawulwa ngumqhubi, kanti yonakalisa amathayara ngendlela engeyomfuneko.



Iipleyiti zokhuselo

Ziliqela iipleyiti zokhuselo ezikwitrektara (zikholisa ukupeyintwa ngombala wetrektara). Injongo yezi pleyiti kukukhusela umsebenzisi kanti zenzelwe neenxalenye ezishukumayo. Ezi pleyiti zikholisa ukungaqini, okanye zingabikho. Kubaluleke kakhulu ukugcina ezi pleyiti ziqhotyoshelwe zaqina kwitrektara kanti iibholiti ezincinci maziqwalaselwe rhoqo.



I-draw bar

Makunikwe ingqalelo yohlobo olulodwa kwi-draw bar ukuqiniseka ukuba ihleli kakuhle. Sebenzisa ubudeki obuchanekileyo bezikhonkwane xa utsala izixhobo kunye nezileyi zokulayisha (trailers) njengoko bonke ubunzima besixhobo esitsalwayo buthwalwa sesi sikhonkwane sincinci naziibholiti ezibambisa i-draw bar kwitrektara. Iingozi ezininzi zibangwa kukungahoywa kwe-draw bar.



<fn>PulaImvula.Training.2008-07.xh.txt</fn>
Training Training

Uqeqesho lukaAgasti 2008



Imiyalelo:

Folio strap: uqeqesho

Iveki

Uluhlu lwezifundo

Ulwimi

Indawo

Umqeqeshi



28 Julayi - 1 Agasti

Izifundo ngokukhandwa kwenjini

Setswana/isiZulu

Bronkhorstspruit

Mpumalanga

Israel Mokoto





Izifundo ngokuveliswa kukajongilanga okwenzelwa amafama

Sesotho

Free State

AndrÃ© Malan





Ulondolozo olwenzelwa amafama

IsiXhosa

eMpuma-Koloni

Colin Emms



4 Agasti - 9 Agasti

Izifundo ngababhambathiswa

Sesotho

Welkom

Free State

Danie van der Berg





Izifundo ngokuveliswa kombona ezenzelwa abasebenzi basefama

Sesotho

Assisi

Free State

Israel Mokoto





Izifundo ngolondolozo ezenzelwa abasebenzi basefama

isiZulu

Wonderfontein

Mpumalanga

Max NaudÃ©





Izifundo ngokuveliswa kukajongilanga MGK

Setswana

Rustenburg

North West

AndrÃ© Malan





11 Agasti - 15 Agasti

Izifundo esezikwibanga eseliphambili ngokuveliswa kombona kusenzelwa amafama

IsiZulu/English

Bronkhorstspruit

Mpumalanga

Danie van der Berg





Izifundo ngolondolozo lweetrektara nezixhobo zasefama

Afrikaans

Luckhoff

Northern Cape

Arthur Clayton





Ukuveliswa kukajongilanga kusenzelwa amafama

Setswana

North West

AndrÃ© Malan





Ulondolozo lweetrektara nezixhobo MGK

Setswana

Rustenburg

North West

Israel Mokoto





Ulondolozo olwenzelwa amafama

IsiXhosa

eMpuma-Koloni

Colin Emms





18 Agasti - 22 Agasti

Izifundo ngolondolozo lweetrektara nezixhobo zasefama

IsiZulu/Setswana

Malekutu

Mpumalanga

Israel Mokoto





Izifundo ngokuveliswa kombona zabasebenzi basefama

Sesotho

Theunissen

Free State

AndrÃ© Malan





Izifundo esezikwinqanaba eseliphambili ngokuveliswa kombona zamafama aselekwibanga eseliphambili

Setswana

North West

Danie van der Berg





25 Agasti - 29 Agasti

Izifundo ngolondolozo ukwenzela abasebenzi basefama

Afrikaans

Hope Town

Northern Cape

Arthur Clayton





Izifundo ngokukhandwa kwenjini

Sesotho

Free State

Israel Mokoto





Intshayelelo ngombona ukwenzela abasebenzi basefama

isiZulu

Middelburg

Mpumalanga







Izifundo zaBabhambathiswa

IsiXhosa

eMpuma-koloni

Colin Emms





<fn>PulaImvula.Training.2009-12.xh.txt</fn>
Training (Wheat) IsiXhosa



IGrain SA inika luphi uqeqesho?



Imiyalelo:

Folio strap: Uqeqesho

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Add pie charts



INkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA inenjongo yokuphuhlisa abalimi abamnyama abarhwebayo nabanezakhono. Umsebenzi wokuvelisa umbona, oojongilanga, ingqolowa namazimba ubandakanya izenzo eziphambili zomsebenzi wokuvelisa, ukuthengisa, ukusetyenziswa koomatshini nolawulo.



Iingxaki ezinkulu abajongene nazo abalimi abasaphuhlayo zezi zilandelayo (kwaye mhlawumbi ngalo olu landelelwaniso):

Ukungabikho kwenzuzo kwimveliso yokutya okuziinkozo emhlabeni owomileyo eMzantsi Afrika (mncinci

kakhulu umda weemposiso);

Unqongophalo lolwazi, ubuchule namava;

Unqongophalo lwemali yemveliso;

Unqongophalo loomatshini abaneleyo; kananjalo

Imibandela enxulumene nomhlaba kunye nokukhathalelwa komhlaba.



Izifundo eziyintshayelelo

Izifundo zokuqala esiziphuhlisileyo kwinkqubo yethu zezi: "Intshayelelo ngeMveliso yoMbona", "Intshayelelo ngeMveliso kaJongilanga", "Intshayelelo ngeMveliso yamaZimba", ngokunjalo "Intshayelelo ngeMveliso yeNgqolowa", kwaye ziquka imibandela yemveliso ephambili. Ezi zifundo zineemodyuli ezilandelayo:

Umhlaba nemozulu;

Iinkcukacha ngesakhiwo sesityalo;

Iimfuneko zezondlo zezityalo;

Ukutyala isityalo;

Ukhula nokutshatyalaliswa kwalo;

Izitshabalalisi-zityalo nezifo; kananjalo

Ukugcinwa kweengxelo.



Njengomlimi osaphuhlayo, sicebisa ukuba uqalise ngesifundo esinye kwezi zifundo, kuxhomekeka nakwizityalo ezilinywe kwindawo ohlala kuyo. Ukuba akuqali ngesi sifundo, uza kuzibona utsala nzima ngokulawula iziqulatho zezifundo ezilandelayo nto leyo eya kuthoba isantya sokuqhubela phambili kwabanye abafundi kwiqela lakho.



Izifundo zeBanga eseliPhambili ngeMveliso yoMbona neNtengiso

Isixa solwazi esikhoyo malunga nomsebenzi wokufama ngokurhweba sikhulu, kwaye ngophuhliso lwesifundo ngasinye, sifumana ubunzima bokwazi ukuba zinto zini esinokuzishiyelela kwizifundo njengoko kusuka kube kuninzi kakhulu ekufuneka kufundiswe ngomba ngamnye ngethuba lezifundo. Kukwakhona iziseko esibone ukuba kufuneka zibandakanywe kwibanga ngalinye. Siqaphele ukuba asikwazi kubandakanya yonke imiba ebalulekileyo ephathelelene nemveliso kunye nokuthengisa kwizifundo zebanga lokuqala, ngoko ke saphuhlisa "Izifundo zeBanga eseliPhambili ngeMveliso yoMbona neNtengiso". Ezi zifundo zibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Intshayelelo - ukubuyelela izifundo eziyintshayelelo;

Intshayelelo yemisebenzi yokulima;

Izixhobo nokubaluleka kwazo emsebenzini wokuvelisa izityalo;

Ulawulo lokuchuma umhlaba;

Ukutshatyalaliswa kokhula nezitshabalalisi-zityalo ngemichiza;

Ukuvunwa kokutya okuziinkozo, ukukuphatha nokukulondoloza;

Ukuthengisa ukutya okuziinkozo; kananjalo

I-inshorensi yezityalo nolawulo lwemingcipheko.



Izifundo zeBanga eseliPhambili ngeMveliso yoMbona zinobugcisa obuthe vetshe ngakumbi malunga nokuchuma komhlaba kunye nobumuncu bomhlaba. Ukuba kufuneka uzuze ulwazi olunzulu malunga nezi zifundo, kufuneka ukuba ube ubuyile kwizifundo zebanga lentshayelelo, ngoku ube sowunayo imveliso yokutya okuziinkozo okuthengiswayo. Ezi zifundo enyanisweni azizozifundo zomlimi wezixa ezincinci okanye olimela ukuziphilisa.



Intshayelelo yeziFundo zabaPhathi beSolulo ngeMveliso yoMbona

Baninzi kakhulu abaphathi besolulo abasebenzela amasebe ahluka-hlukeneyo ezoLimo kwaye kufuneka banikele ngenkonzo yesolulo kubalimi. Ngelishwa, uninzi lwaba bantu abanalo uqeqesho okanye abanamava kumba wemveliso yokutya okuziinkozo. Abanye baneziqinisekiso zemfundo ezaneleyo kodwa abanawo amava omsebenzi, nto leyo ebaluleke kakhulu emsebenzini wokufama. Siphuhlise izifundo ezithi, "Intshayelelo yeziFundo zabaPhathi beSolulo ngeMveliso yoMbona". Sesizinike abaphathi besolulo abaninzi ezi zifundo kwaye sigxininise kakhulu kwicala lokwenza umsebenzi wemveliso yokutya okuziinkozo - sikholelwa ekubeni oku kube namandla eempembelelo ezibanzi ekunikweni kweenkonzo ngaba baphathi besolulo.



Izifundo ngoLondolozo lweeTrektara neziXhobo zokuFama

Omnye wemiba ebaluleke kakhulu ngemveliso yokurhweba ngombona ubandakanya iitrektara nezixhobo. Sifumanise ukuba imeko yezixhobo ezininzi ezisetyenziswa ngabalimi abasaphuhlayo ikumgangatho ophantsi kakhulu wokusebenza - yiloo nto kwabakho izifundo ezithi "ULondolozo lweeTrektara neziXhobo zokuFama". Ezi zifundo ziqulethe iimodyuli ezilandelayo:

Izixhobo nokhuselo;

Iinjini - iindlela ezisebenza ngazo;

Iitreyini zamandla ombane;

Iibheringi nemitywino;

IiV-Belt namatyathanga;

Amathayara nemizila;

Uxinzelelo lwamanzi;

Ulondolozo lweetrektara;

Ulawulo lweengxaki; kananjalo

Izixhobo zokufama.



Ezi zifundo zinyanzelekile kuye wonke ubani ocinga ukuba ngumlimi orhwebayo - kufuneka uzazi kakuhle izixhobo zakho ukuze ukwazi ukuzikhathalela. Ukusebenza ngoomatshini abalungileyo yenye yezinto ezisentloko malunga nemveliso yokurhweba. Akusayi kuze ube ngumlimi wolondolozo orhweba ngokutya okuziinkozo xa ungaziphathi kakuhle ngokwaneleyo iitrektara nezixhobo zakho.



Izifundo zababhambathiswa

Sifumene ingqalelo yokuba abalimi abancinci abaliqela; ngakumbi eMpuma-Koloni abangenazo iitrektara noomatshini abangababo (Isicwangciso sesiBhadlalala sokuTya seSebe lezoLimo eMpuma-Koloni sisebenzisa ababhambathiswa abebesoloko bengawenzi kakuhle umsebenzi). Sifumanise ke ngoko ukuba kungaba yinto entle kubalimi bombona ukufumana izifundo ezinokubanceda ukuba yande ingqiqo yabo malunga nababhambathiswa malunga nemibuzo yokuba "kutheni nokuba phi" malunga nemisebenzi eyahluka-hlukeneyo. Siphuhlise ke ngoko "Izifundo zabaBhambathiswa",, ezibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Umsebenzi wobhambathiso kwezoLimo;

Umhlaba nokubaluleka kwawo emsebenzini wokuvelisa izityalo;

Ukuhlakula nokubaluleka kwako emsebenzini wokuvelisa izityalo;

Ukutyala izityalo;

Ukutshabalalisa ukhula nezitshabalalisi-zityalo ngokutshiza; kananjalo

Ulondolozo lweetrektara.



Kwinkqubo yethu, sichasa ukusetyenziswa kwababhambathiswa ngezizathu ezilandelayo:

Bandisa iindleko zomsebenzi wokuvelisa;

Kaninzi abalimi baqalisa emva kwexesha ukwenza umsebenzi njengoko ababhambathiswa behlala bexakekile; kananjalo

Ababhambathiswa ubukhulu becala abawunyusi umgangatho wabo womsebenzi ngendlela enqwenelekayo.



Naxa kunjalo, kukho iziganeko apho amasimi abalimi emancinci kakhulu, ngoko ke kungabikho mfuneko yokuba netrektara ukuze ukusetyenziswa kwababhambathiswa kube yimfuneko xa kunjalo. Sinethemba lokuba nokunikela ngezifundo zabaBhambathiswa kubabhambathiswa bezolimo, baya kukuqonda ukubaluleka kokuyenza kakuhle imisebenzi yokulima, ngokwemigangatho efanelekileyo, ngamaxesha afanelekileyo nangokwexabiso anako ukulihlawula umlimi. Ukuba umlimi akahlawuli, nombhambathiswa akasayi kuba nekamva leshishini.



Izifundo ngesiCwangciso sokuFama noVavanyo lwemiThombo yokuSebenza

Phambi kowe-1994, inkoliso yabalimi abamnyama babelima kwiindawo ezazihlala abamnyama kwithuba langaphambili. Emva kowe-1994, abalimi abaninzi abatsha baqala bafikelela emihlabeni yokufama. Ngelishwa, abalimi abaninzi babengenalwazi/abanalwazi lobugoci-goci bomsebenzi wokufama nokuba asinguwo wonke umhlaba ofanele zonke iintlobo zokulima. Sinamava okuba abalimi bafuna ukulima umbona kuzo zonke iindawo zaseMzantsi Afrika, apho iintlobo zomhlaba nezimbo zokuna kwemvula zingawukhuthaziyo umsebenzi wemveliso onenzuzo. "Izifundo ngesiCwangciso sokuFama noVavanyo lwemiThombo yokuSebenza" zaziyilelwe ukuncedisa abalimi ngokuvavanya imithombo yokusebenza abanayo nokwenza isicwangciso sokuba ingaba bangayisebenzisa njani ukuze benze umsebenzi wokufana onenzuzo nolondolozo. Ngenxa yokuba sesisebenze nabalimi abathile ngokusebenzisa amaqela ofundo-nzulu kwiminyaka ngeminyaka, sikwazile ukuqalisa "iNkqubo yamaFama ekwiBanga eseliPhambili" encedise abaququzeleli bamaphondo malunga namanani athile abalimi ngabanye ngabanye. Nalapha sifumanise ukuba abalimi abakakwazi ukusebenzisa imithombo yobutyebi abanayo ngendlela ebalaseleyo, kwaye bafuna inkxaso ukuze bagqalisele kwimibandela esentloko eyenza umsebenzi wokufama onempumelelo. Ezi zifundo zibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Intshayelelo (ukuqaliswa kokulima, indlela eziphuhla ngayo izityalo, ukwandiswa kwezityalo ezitsha, umbona iimpawu zomsebenzi wokufama);

Ukulima umhlaba nolawulo;

Uvavanyo lwemithombo yokusebenza - ephathekayo nengoomatshini;

Uvavanyo lwemithombo yokusebenza - imali eyinkunzi nezabantu;

Ukuguqulela isicwangciso sibe yimisebenzi; kananjalo

Imiba yomsebenzi esentloko.



Izifundo zoPhuhliso lweeNtlobo zoBuchule bokuSebenza

AmaSebe ezoLimo ePhondo anamanani amakhulu abaphathi besolulo abanolwazi oluthile lwezifundo zokufama, kodwa abaphantse ukungabi nalo kwaphela ulwazi lokusebenza okanye iintlobo zobuchule. Ngalo lonke ithuba loqeqesho lwabalimi, sisebenze kufutshane neSebe lezoLimo kwaye nabo sibanike izifundo ezininzi. Ngokoluvo lwethu, xa sinokuxhobisa abaphathi besolulo ngolwazi oluyimfuneko, siya kukwazi ukuncedisa abalimi abaninzi ngakumbi size sibakhokelele kumsebenzi wemveliso yokurhweba. Asibadibanisi abalimi nabaphathi besolulo ngamathuba ezifundo njengoko abaphathi besolulo basuka bangakuthakazeleli ukubuza imibuzo esidlangalaleni sabalimi. Nangona zonke izifundo zethu zibandakanya imiboniso ebukelwayo ngamathuba asemva kwemini, sifumanise ukuba abaphathi besolulo bebengekakwazi amaqondo emilinganiselo nohlalutyo xa beyekwe bodwa. Ngoko ke siphuhlise. "Izifundo zoPhuhliso lweeNtlobo zoBuchule bokuSebenza" ezibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Isixokelelwano se-metric;

Ingqiqo ngendawo;

Isakhono somhlaba;

Ukwenza amaqondo emilinganiselo nolondolozo; kananjalo

Ukwenza amaqondo esitshizi se-boom nolondolozo.



Izifundo ezisisiSeko sokuKhanda iNjini

Abalimi abaninzi ababeze kwizifundo ngeeTrektara neziXhobo zokuFama bacela izifundo ezilandeliswayo

ezinokubancedisa ekuqondeni iziseko zokukhandwa kwenjini. Abalimi abaninzi baxhatshazwe ngenxa

yonqongophalo lwabo lolwazi malunga nokukhandwa kwenjini kunye neetreyini zamandla ombane. "Izifundo

ezisisiSeko sokuKhanda iNjini" zaphuhliswa kwaye zibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Izixhobo zokusebenza zokhuselo, zezandla nezocoselelo;

Iinxalenye zenjini;

Ukufumanisa ingxaki;

Ukuchitha-chitha injini ikhutshelwe ngaphandle;

EUvavanyo lokuhlanganisela injini; kananjalo

Imigqaliselo.



Kufanele ukugxininiswa apha ukuba izifundo ezisisiSeko sokuKhanda injini azenzi linge lokunika uqeqesho ngezokukhanda ngokubanzi. Ezi zifundo zityhilela umfundi kuphela ngeenxalenye ezahluka-hlukeneyo zenjini nokuthi xa zizonke zidibana njani ukwenza injini. Ukukhanda injini ngumsebenzi wobugcisa obuphezulu kakhulu kwaye ngabantu abanoqeqesho oluqinisekisiweyo kuphela abafanele ukukwenza oko. Ukukhandwa kwenjini nebhokisi yeegiyeri kunexabiso eliphezulu kakhulu kanti kulula kakhulu ukuchitha imali xa ungenasakhono sipheleleyo.



Izifundo ngeMveliso yoMbona neRhasi (Barley) eziphantsi konkcenkcesho

Njengayo nayiphi inkqubo, njengoko abantu besiya ngokutyhileleka ngomsebenzi owenziwayo, kuvela ezinye iimfuno. Baliqela abalimi kwisiphaluka saseTaung/Hartswater abanofikelelo kunkcenkcesho, nakwezinye iindawo zaseMntla-Ntshona naseFree State. Nangona iziseko zemveliso yombona zifana, kungakhathaliseki ukuba ingaba utyalwa emhlabeni onkcenkceshwayo okanye owomileyo na, kanti ikhona neminye imibandela eyongezelelweyo ekufuneka ithathelwe ingqalelo. Siphuhlise ezinye izifundo ezifakelweyo, "IMveliso yoMbona phantsi koNkcenkcesho", ngokunjalo "IMveliso yeRhasi phantsi koNkcenkcesho". Ezi zifundo zibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Intshayelelo kumsebenzi wokunkcenkcesha nomjikelo woxinzelelo lwamanzi;

Umhlaba, amanzi omhlaba nokuchuma;

Imijikeleziso - izixokelelwano nolondolozo;

Isicwangciso sokunkcenkcesha;

Unkcenkcesho ngemichiza; kananjalo

Umbona/irhasi phantsi konkcenkcesho.



Izifundo ngoLawulo lweFama ngenjongo yeeNzuzo

Njengoko umlimi eya ngokuphuhlela ukurhweba, ukubaluleka kolawulo olulungileyo olujoliswe kwiinzuzo luya ngokubaluleka kangangoko. Sikumabanga okugqibela ophuhliso lwezifundo ezithi "Ulawulo lweFama ngenjongo yeeNzuzo" kwaye ibandakanya iimodyuli ezilandelayo:

Intshayelelo - umda wolawulo;

Isiseko semali yolawulo;

Ulawulo lwemveliso;

Ulawulo lokuthengisa;

Ulawulo lwentengiso;

Ulawulo lwezemali;

Ulawulo lokuphatha;

Ulawulo lwabasebenzi;

Ulawulo lobudlelwana bukawonke-wonke;

Ulawulo lwempahla yexabiso nempahla egciniweyo; kananjalo

Imiba yolawulo ngokubanzi.



Ezinye izifundo ezinikwayo

Xa siphinda sikhangela iingxaki ezinkulu abajongene nazo abalimi abasaphuhlayo, siphawula ukuba sizamile ukuqwalasela ezi ngxaki ngezi zifundo siziphuhlisileyo.



Ukungabikho kwenzuzo kwimveliso yokutya okuziinkozo kumhlaba owomileyo eMzantsi Afrika (umda weemposiso mncinci kakhulu).

Ulawulo lweFama ngenjongo yeeNzuzo;

Imveliso yoMbona neNtengiso ekwiBanga eseliPhambili; kananjalo

Isicwangciso seFama noVavanyo lweMithombo yokuSebenza.



Unqongophalo lolwazi, iintlobo zobuchule namava.

Intshayelelo ngeMveliso yoMbona;

Intshayelelo ngeMveliso kaJongilanga;

Intshayelelo ngeMveliso yeNgqolowa;

Intshayelelo ngeMveliso yamaZimba;

Intshayelelo ngeMveliso yamaNdongomane;

Imveliso yoMbona neNtengiso ekwiBanga eseliPhambili;

Izifundo zabaBhambathiswa zezoLimo;

Izifundo zoPhuhliso lweentlobo zoBuchule;

Imveliso yoMbona phantsi koNkcenkcesho; kananjalo

Imveliso yeRhasi Phantsi koNkcenkcesho.



Unqongophalo lwemali yemveliso.

Ulawulo lweFama ngenjongo yeeNzuzo; kananjalo

Isicwangciso seFama noVavanyo lweMithombo yokuSebenza.



Ukungabikho koomatshini abaneleyo bokusebenza.

Izifundo zoLondolozo lweeTrektara neziXhobo zokuSebenza eFama;

Izifundo zaBabhambathiswa bezoLimo; kananjalo

Ukukhanda okusisiSeko kweNjini.



Imibandela enxulumene nokuqeshisa umhlaba ukuya komnye;

Ulawulo lweFama ngenjongo yeeNzuzo.







































<fn>PulaImvula.TrainingMaize.2009-02.xh.txt</fn>
Training



Uqeqesho lwangoMatshi 2009



Imiyalelo:

Folio strap: Uqeqesho

Caption: Add info at bottom of table, (see training.doc for all languages)



Iveki

Izifundo

Ulwimi

Indawo

Onokuqhagamshelana naye





9 Matshi -

13 Matshi

Izifundo zokuveliswa kombona esezikwibanga eliphambili

English

eMntla-ntshona

Tonie Loots





Izifundo zokuveliswa kombona zabaphathi besolulo

English

eGauteng

Amos Njoro





Izifundo zolondolozo lwezixhobo zomsebenzi ophakamileyo

English

GWK

GWK





Izifundo zokuveliswa kwengqolowa zamafama

English

eFree State

Johan Kriel





16 Matshi -

20 Matshi

Izifundo zolondolozo zabasebenzi basefama

English

eFree State

Johan Kriel





Izifundo zolondolozo zabasebenzi basefama

English

eMntla-ntshona

Tonie Loots





Izifundo zolondolozo lwezixhobo zomsebenzi ophakamileyo

English

GWK

GWK





Izifundo zolondolozo lwezixhobo zomsebenzi ophakamileyo

English

GWK

GWK





Izifundo zokuveliswa kwengqolowa zabaphathi besolulo

English

eFree State

Johan Kriel





23 Matshi -

27 Matshi

Intshayelelo ngombona ukwenzela abasebenzi basefama

Xhosa

eMpuma-Koloni

Lawrence Luthango





Izifundo zolondolozo zamafama

English

eGauteng

Amos Njoro





Izifundo ngophuhliso lwezakhono zabaphathi besolulo

English

eMntla-ntshona

Tonie Loots





Isolulo ngojongilanga

English

eFree State

Johan Kriel





30 Matshi -

3 Epreli

Izifundo zocwangciso lwefama nolawulo

English

eFree State

Piet Potgieter





Izifundo zababhambathiswa

English

eMpuma-Koloni

Lawrence Luthango





Izifundo zolondolozo lwezixhobo zomsebnzi ophakamileyo

English

GWK

GWK





Izifundo zophuhliso lwezakhono zabaphathi besolulo

English

Mpumalanga

Jerry Mthombothi







<fn>PulaImvula.TyresMaize.2008-09.xh.txt</fn>
Tyres 2 (Maize) Xhosa



Amathayara: Kucazululwa isigama esingaqhelekanga



Instructions:

Folio strap: Amathayara

Byline: Inqaku lakwaGoodyear

Use Goodyear logo



Amathayara wona ngokwawo anobugocigoci ngenxa yokuyilwa kwamaqoqo awo okwahluka-hlukileyo, iintlobo zesakhiwo awo, amaqondo omthwalo nesantya kunye nobukhulu bawo ekufuneka uthathelwe ingqalelo.



Inqaku elikwikhasi le-9 belijolise ekuthengeni amathayara asefama alungele umsebenzi athengelwa wona kunye neemeko zokusebenza, kodwa ngoku ujongene noluhlu olupheleleyo lwemiba yobuchule ethe kratya omawuyiqwalasele. Apha sichaza imiba yobuchule esentloko malunga namathayara.



Ukwakhiwa kwamathayara

Xa siqala ngokwakhiwa kwethayara, zimbini iintlobo ezinokuqwalaselwa; elixwesayo okanye elimakha-sangqa. Axwesayo (akwaziwa njenganqamlezisayo) amavili anophawu lwemicu eyomelezayo equkuqela inqumle ngokuxwesa kwiengile yamaqondo angama-30 ukuya kumaqondo angama-40, ukuze umcu ngamnye ongenelelayo okanye umaleko wemicu oya kwicala elichaseneyo. Oku kuvelisa isimbo se-criss-cross esifihlwe phantsi kwemicu yethayara, esiyilelwe ukunika iimpawu zokutsala nokuhlala ithuba elide, lo gama umzimba wethayara ukhuselekile.



Xa kuthelekiswa, kwithayara elimakha-sangqa, imiphindo yomcu owomelezayo woluleka ngokwe-engile yamaqondo angama-90 ukuya kumgca osesizikithini sethayara, ukuze ingenelele kwimiqukumbelo macala ethi itywine ithayara emphethweni kwaye alibambe libe sendaweni yalo. Phezu komphezulu ngqo kwimiphindo emakha-sangqa naphantsi kweqoqo, libhanti lobude obupheleleyo lemiphindo eliqela yemicu okanye intsimbi efikelela kububanzi obupheleleyo bethayara.



Iiyantlukwano ezicacileyo nezibonakalyo phakathi kwezi ntlobo zimbini zamathayara kukuba isakhiwo esixwesayo sinika uphawu lobume obungqukuva obubanga usasazo loxinzelelo olungalungelelananga kunye nenqanaba eliphezulu lokundindana komhlaba. Amathayara angamakha-sangqa anobume obusikweri obudala indawo yokuhlangana nomhlaba enobukhulu obuthe chatha, usasazo loxinzelelo olulungelelana ngokuthe kratya kunye nokungenelela emhlabeni okunciphileyo.



Malunga nomgangatho wokusebenza, amathayara axwesayo, afana naweGoodyear Dyna Torque II, asebenziseka lula kakhulu kwaye ayaxolela kunjalo nje awanabugocigoci kwaye akhandeka lula - nto leyo ebalulekileyo xa uzenzela imisebenzi yokukhanda (Do It Yourself - DIY). Isakhiwo esithande ukuphucuka sethayara elingumakha-sangqa, elifana nelo likuluhlu oluthandwa kakhulu lakwa Goodyear le-Optitrac sifuna umsebenzi wokukhanda othande ukuba ngowobungcali, kodwa linika ukutsala komgangatho ophezulu kakhulu, uzinzo, ukumelana nokuhlatywa, ukumelana nokuqengqeleka, ukomelela, ukuhlala ithuba elide kunye nokunika ulonwabo.



Kubalulekile ukuqaphela ukuba amathayara angumakhi-sangqa naxwesileyo mawangaze asetyenziswe kwiasi enye, njengoko oko kuya kuveza iimpawu zokuquba ezahluka-hlukene kakhulu, ukuze oko kukhokelele ekulahlekeni kozinzo nokonakala kukamatshini.



Nawaphi amathayara angaphawulwanga kanje 'akukho tyhubhu' mawafakelwe ityhubhu kwaye nangona ukukhandwa kweendawo ezithile ngeepetshi kunika indlela yokulungisa elula nenexabiso eliphantsi, mayibonwe njengento yethutyna njengoko ipetshi inokubanga ukulahleka koxinzelelo lwethayara okwenzeka kungangxamanga okanye ngesiquphe, kanti oko kunokuba neziphumo zokhuseleko ezixhlabisa ngkumbi. Iityhubhu zisenokusetyenziswa kumathayara angenatyhubhu xa kukho ukuvuza emphethweni okanye ukulahleka komoya okwenziwa kukonakala okungephi kwiindawo ezitywiniweyo kumukumbelo wethayara.



Ulwazi kudonga olusemacaleni lethayara

Ubucukubhede obunobuxhakaxhaka kudonga olusemacaleni lethayara bubalulekile malunga nokuchongeka kobukhulu bethayara kunye nemida yokusebenza kwalo kwaye ichongwa ngale ndlela ilandelayo:



I-Goodyear Optitrac DT812 480/70R24 138 A8

I-Goodyear Optitrac DT812 - igama lohlobo, uluhlu, nelomfuziselo wethayara;

480 - ububanzi obusikwe ngokuxwesileyo bethayra ngokwee-milimitha (bunokuboniswa ngeeintshi);

70 - umlinganiselo okanye imbonakalo yecala yomba. Oku kumele ukuphakama kwedonga elisecaleni lethayara eliboniswa ngokwepesenti yobubanzi bethayara;

R - Ukwakhiwa ngokomakhi-sangqa;

24 - Ububanzi obupheleleyo besangqa ngokweeintshi;

138 A8 - Isalathi somthwalo 138 (2 360 kg) ngokwesantya sama-40 km/h (A8), nto leyo ethetha ukuba ithayara linokuthwala umthwalo oxeliweyo ngesantya esithile. Qaphela ukub imigangatho yomthwalo eyahluk-hlukileyo inokusebenza xa isetyenziswa njengethayra lokutsala, okanye njengethayara lokuphumeza ukuqengqeleka okukhululekileyo.



Njengakuyo yonke imibandela yamathayara, ukuba kukho ukuthandabuza, zidibanise nengcali yamathayara akwaGoodyear ngolwazi oluthe vetshe.





<fn>PulaImvula.TyresMaize.2008-12.xh.txt</fn>
Tyres 1 (Maize) (600) English



Amathayara: amacebiso axabisekileyo okuqhuba



Instructions:

Folio strap: Amathayara

Byline: Inqaku lakwaGoodyear

Photos: Part 4 pic and 11 Optitrac DT818

Use Goodyear logo



Ukuyazi indlela yokuzuza okukona kubalaseleyo kumathayara efama yakho ngezenzo zakho akuniki kuphela igalelo kukhuseleko olomeleleyo kodwa kukwanciphisa iindleko zokusebenza kuze kunciphise nomonakalo emhlabeni nasezityalweni



Ukuqhuba efama kuya kuzisa uluhlu olupheleleyo lweemeko zokusebenza - yonke into ukususela ekulimeni amasimi ukuya ekutsaleni iinqwelo ezirhuqwayo kwiindlela ezifakwe itha. Ngokokwahluka kwezi meko, kukho imithetho ethile ebalulekileyo elandelayo.



Malunga namathayara, amanye kumanqaku asentloko angqamanisa uhlobo lwethayara kwindawo ekujoliswe kuyo (udaka, isanti ethambileyo, njl.njl.), ngokwesiseko sezikhokelo zomenzi wesithuthi malunga nobukhulu bethayara, imigqaliselo kananjalo okubaluleke kakhulu, ukuqhelanisa ukuzala kwethayara ngokomthwalo nendima esetyenzwayo.



Kaloku ngumoya nje okwithayara kuphela onika isakhono sokunyamezela umthwalo, kanti abenzi bamathayara abafana nabakwaGoodyear baqikelela izantya zomthwalo ezizezona zikhulu ngethayara ngalinye, ngokwemida yesantya esingqalileyo.



Ukungqamanisa ukuzala kwethayara nomthwalo

Ukulayisha isithuthi kakhulu ngaphandle kokulungelelaniswa koxinzelelo lomoya kuya kubanga umonakalo nokuxozeka okukhulu kwethayara, ukuze oko kunciphise ngamandla umgangatho walo wokusebenza kunye nethuba lalo lokuphila.



Ithayara elilayishwe kakhulu nokuba linomoya omncinci liya kutyeka, okanye ligobe, kanobomi phantsi kwezi meko, linokude licandeke kwindawo ephezulu kudonga olusemacaleni, ukuze lonakale msinyane emagxeni akwicala langaphandle. Xa empontshwe kancinci ngokungalinganiyo okanye ingamathayara anqamleziswe iintambo aba sesichengeni ngakumbi samaqhina xa ephantsi kweemeko zokuqhuba eziwajijayo, ngokwenza njalo konakale isiqu sethayara. Kanti uxinzelelo olusezantsi kakhulu nalo lunokukhokelela ekuphuncukeni kwethayara kwirim yalo, kukrazuke ivalvu ukuze iphume kumathayara anetyhubhu ngokwenza njalo konakala ngokubanzi amajikojiko ethayara.



Kwelinye icala, ukumpompeka kakhulu kulenza ngqukuva kakhulu ithayara, ukuze ukonakala kwenzeke ngakumbi esizikithini. Oko kukwanciphisa indawo yethayara edibana nomhlaba ukuze oko kuchaphazele ukutsaleka ngendlela engafanelekanga lo gama kusanda ithuba lokutshebeleza kwevili nto leyo eyonakalisa imisonto ize ikrazule umhlaba.



Ukuba unyanzelekile ukuqhuba itrektara kwithambeka lenduli, uxinzelelo lokuzala kwamathayara malunyuswe kude kube ngama-30 pesenti ukusuka kuxinzelelo olusisiseko (kuxhomekeke kwithambeka) ukuze kufumaneke uzinziso oluthe chatha. Oku kubhekiselelwa kumathayara angasemva kuphela - ithayara lethambeka elehlayo elihamba lodwa ukuba kuqhutywa kubhekiswa kwicala elinye, okanye kuwo omabini ukuba asebenza ngokubolekisana ngamacala asingise kuwo.



Kubaluleke kakhulu ukukhumbula ukunika inkxaso kuxinzelelo olunciphayo okanye olwandayo xa utshintsha iimeko zokusebenza, njengokuxhuzula inqwelo erhuqwayo okanye isixhobo sokusebenza, okanye xa uqhuba kwindlela enetha ngesantya esiphezulu.



Ukudada phezulu nokugangatheka

Xa uxinzelelo lomoya luxhalabisa, ukusebenza ngethayara lwezixa zomoya ezahluka-hlukeneyo kunokuba neempembelelo ezahluka-hlukeneyo ezinkulu ekubambeleleni nasemhlabeni. Njengoko umhlaba osezantsi, izakhiwo zezityalo nezeengcambu zibaluleke ngakumbi, kucetyiswa ukuba kusetyenziswe ithayara elikhulu noko (ngokobubanzi kunye/okanye ngokwesangqa) elisebenza kuxinzelelo olusezantsi.



Oku kuya kwenza ukuba isithuthi sikwazi ukuthwala umthwalo olinganayo nalowo wethayara elincinane elikuxinzelelo oluphezulu, kodwa libe linciphisa ukuqingqa intsele enzulu emhlabeni, okanye oko kwaziwa ngokuba kukugangatheka.



Kwangaloo ndlela, kummandla onesanti eninzi obu bume bethayara buya kuvumela ukutsaleka okomeleziweyo njengoko ithayara lisasaza umthwalo kwindawo enkulwana ukuze 'udade' ngempumezo phezu komhlaba kunokuba litshone ngenxa yawo.



Ukusebenza ngemo yokuqhuba ngamavili amane (ukuba akhona) kuyacetyiswa kwiimeko zokubambelela okuyekeyeke, kodwa makuthintelwe kwimigaqo enetha okanye kwimiphezulu yegrabile erhabaxa kakhulu njengoko isenza ukonakala okungalungelelaniyo kwamathayara angaphambili, oko kwenza ukuba isithuthi singajikajikeki ngokwaneleyo ukuze oko kubeke udandatheko olongezelelweyo kwiinxalenye zesithuthi.

<fn>PulaImvula.TyresMaize.2009-01.xh.txt</fn>
Tyres2 (Maize) Xhosa



Ukulondoloza amathayara akho



Imiyalelo:

Folio strap: Amathayara akho

Byline: Amanqaku akwaGoodyear

Photos: Sebenzisa iifoto zamathayara

Use Goodyear logo



Amathayara asefama awanaxabiso liphantsi, kodwa kukho imithetho ethile ebalulekileyo ekufuneka ilandelwe ukuze kukhuselwe ulwandiso-mali lwakho kwaye komelezwe ubomi bethayara.



Ukuqhuba ngamathayara ampontshwe umoya kakhulu okanye kancinci kukhokelela ekonakaleni okukhulu, kongezelela ukuxozeka esiqwini sethayara kuze kubange ukusilela kwangaphambi kwexesha - senzo eso esineendleko eziphezulu kakhulu!



Ngoko ke, kubalulekile ukuwaqhelanisa amaqondo oxinzelelo lwethayara ngokweemeko, nokuqwalasela amaqondo oxinzelelo lokumpontshwa rhoqo. Oku makwenziwe kanye okanye kabini ngeveki, kananjalo khumbula ukulungisa amaqondo oxinzelelo xa elungiselelwe imithwalo enzima okanye imisebenzi engqalileyo.



Ngaxeshanye, hlola isimbo semisonto nasemacaleni ukuze ukhangele ukonakala okubonakalayo okanye izimbo zokonakala ezingaqhelekanga, njengoko oku kunokwalatha ukugqabhuka, uxinzelelo lokumpompeka okungachanekanga, iingxaki zokungazinzi okanye unxulumano lwevili lokuqhuba elingalungelelananga.



Ukuqinisekisa ukuba ithayara libaleka ngoxinzelelo olufanelekileyo kuya kunika ukutsala okufanelekileyo, ukunyamezela okomeleziweyo, isakhono esandisiweyo sesibaseli kwaye kuya kwenza kube lula ukuchonga iziganeko zokugqabhuka zexesha elizayo okanye ukuvuza. Khumbula ukuqwalasela uxinzelelo xa ithayara libanda, phambi kokuba itrektara okanye isithuthi siqhutywe, njengoko ubushushu obuyilwa ngexesha lokuqhuba buya kwandisa uxinzelelo nembonakalo efundwayo engachanekanga.



Ukukhandwa kwamathayara - sebenzisa i-pro!

AbakwaGoodyear bacebisa ukuba ukufakwa kwamathayara nokukhandwa kwawo makwenziwe ngabasebenzi abaqeqeshwe ngobuchule, njengoko kungumsebenzi oyingozi. Umzekelo, ukuba iintsinjana zamathayara azihlelanga kakuhle emphethweni, uxinzelelo oluphezulu lomoya phakathi kwethayara lunako ukwaphula intsinjana okanye umphetho ngamandla adubulayo. Ngaphezu koko, ukuhlala ngendlela engachanekanga kunokwenza ukuba ithayara lisonteke emphethweni kwiimeko zokujija eziqatseleyo, ukuze oko kubange ukonakala kwethayara, umhlaba kunye nesithuthi.



Uhlanganiselo lwamathayara namavili malubekwe kakuhle endlwini yokhuselo njengenyathelo lokuqaphela ngethuba lokuhlohla umoya. Apho kutywinwe ityhubhu yethayara eligqabhukileyo khona, oku makubonwe kuphela njengokukhanda kwethutyana.



Musa ukuphinda uhlohle umoya kwithayara eselimcaba okanye ebelimpontshwe kancinci kakhulu phambi kokuqala ulikhuphe evilini uze uhlole umonakalo okanye cela ukuba liqwalaselwe - lize likhandwe yingcali yamathayara.



Eminye imiba esentloko efanele ukukhunjulwa yile: yiba soloko uvale ivalvu yethayara ngesivingco sothuli; kwaye musa ukubetha ithayara okanye umphetho ngehamile xa uhlanganiselo luphantsi koxinzelelo; ungaze usebenzise ityhubhu efakwa ethayarini enkulu okanye encinci kunexeliweyo; kuthintele ukusebenzisa iityhubhu ezigosogoso okanye ezishwabeneyo; namathela kuphela kwicebiso lomenzi womphetho malunga namabakala obukhulu; kananjalo ungaze uzame ukwenza umsebenzi ngeyakho indlela, okanye utywine ngokutshisela, ufudumeze okanye utywine ngesinyithi imiphetho eyonakeleyo.



Ulondolozo olukhuselekileyo

Nangona abakwaGoodyear besebenzisa izinto esezikwibanga eliphambili ezithintela ukonakala kwethayara, irabha ifane ifunxe ioyile, igrisi, isibaseli nezinye izinyibilikisi, kwaye umgangatho wayo usuka uthotywe ngakumbi bubushushu nakukukhanya.



Ngoko ke, amathayara makagcinwe epholile, ecocekile kwaye ekwindawo engenakukhanya, makabe kude kwabanye oomatshini abafana nezithuthi iijeneretha oomatshini bokutywina njengoko i-ozone ekhutshwa zizixhobo ezilolo hlobo ibanga amathanda kwirabha, ukuze ekugqibeleni, kubekho ukusilela kwesiqu sethayara. Kwangolo hlobo, hlamba nayiphi imichiza isuke emathayarini emva kokusebenzisa itrektara kwimisebenzi yokutshiza.



Xa ulondoloza amathayara agxunyekwe emiphethweni, kodwa angekho kumatshini, nciphisa uxinzelelo lube kwishumi le-psi wandule ukulilondoloza limi ngomsonto ojonge phezulu. Amathayara angekho miphethweni anako ukucukaniswa ngokulungelelana kwamacala awo, kodwa makangayi phezulu kangangokuba kubulaleke ithayara elisezantsi.



Ukuba umatshini okanye isixhobo silondolozwe kumathuba amade, faka iibloko phantsi kwesithuthi ukuze amathayara asuke emhlabeni. Ukuba oku akukwazi kwenzeka, yandisa uxinzelelo lwesiqhelo lwethayara ngama-25% ukuze kunciphe ubumcaba kwaye kufuneka umana usishenxisa isithuthi kumathuba athile ukunciphisa ukuxozeka kwendawo yethayara ethe nca phantsi.





<fn>PulaImvula.Value.2008-09.xh.txt</fn>
Value Xhosa



Imiba ephembelela ixabiso lentsimi



Instructions:

Folio strap: Imibandela yomhlaba

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho yakwaAgribusiness Management



Ngokwesithethe, ixabiso lentsimi lalisekwe kwisakhono sayo sokunika imveliso yezolimo. Kwiindawo ezisemaphandleni enene amafama isengawo athenga kakhulu inkoliso yomhlaba wokulima apho imbuyekezo yemisebenzi yokulima iyiyo enika ingqikelelo esentloko yexabiso lefama.



Izantya zenzala zangoku eziphezulu nokuba zisezantsi nazo zineempembelelo kubalimi njengoko amafama amaninzi esebenzela phezu kwemali eyinkunzi ethile okanye ebolekwe ngokuphelela kwayo. Iinzala kwimali eyinkunzi kwizakhiwo zefama nezinto eziphuculwayo nazo zineempembelelo ezibalulekileyo kwixabiso lomhlaba wefama.



Ingeniso yokuba ngumnini wentsimi yefama inokuyilwa ngale ndlela:

Ukuveliswa kwemithombo esetyenziswayo ngumsebenzi ongumnini;

Ngokuqeshisa umhlaba wokulima okanye wokufuya kwabanye abasebenzisi; kananjalo;

Ngokungena kumalungiselelo okwbelana ngokuvelisa izityalo nabanye abalimi.



Ukuyila ingeniso ngobunini bentsimi ngoko ke kuneenxalenye ezimbini:

Ukusetyenziswa komhlaba okunemveliso kwethutyana elifutshane nokwethuba eliphakathi ngobude njengoko kuchazwe ngasentla; kananjalo

Inzuzo yethuba elide eyinkunzi enxulunyaniswa nokwanda kwexabiso lentsimi kwithuba elithile.



Ezi nzuzo zethuba elide zikwaxhomekeke kwiimbuyekezo ngokwepesenti ezivela ekusetyenzisweni ngendlela enika imveliso, kwaye ziye zifumane iimbuyekezo eziphezulu nezisezantsi kuqoqosho ngokwemijikelo yexesha ethubeni. Xa kuthethwa gabalala amaxabiso athande ukwanda ethubeni kwaye umkhwa wehlabathi kukuba umhlaba onika imveliso mawuphathwe zizandla ezimbalwa. Ngoko ke oku kwenza ukuba kube nzima kubangeniswa abatsha ukuba bakwazi ukufumana umhlaba kwithutyana elifutshane nokuwuhlawulela ngemveliso encomekayo. Kodwa ke oku kuyahluka xa intsimi inako ukufunyanwa ngobonelelo (lweLRAD), okanye ngelifa, okanye ngemali-mboleko enezantya zenzala ezinikwa inkxaso njengoko kunjalo ngesicwangciso esitsh esindululweyo seSebe leMibandela yeMihlaba esibizwa ngengeSicwangciso sokuFumana uMhlaba Kuselithuba (Proactive Land Acquisition Scheme - PLAS).



Ukuqeshisa umhlaba kuguqukile, ukususela kwindlela yamafama asaqalayo ukungena kwezolimo ukuya kwindlela yamafama aselenesiseko ukufikelela kumhlaba owongezelelweyo ukuze bandies amashishini abo omsebenzi wokufama. Oku makuqwalaselwe nzulu kakhulu kwintsimi edityanelwayo apho kukho khona umhlaba omkhulu ongasetyenziswayo kanti ngaxeshanye kukwakho amafama ancomekayo aliqela afuna umhlaba othe chatha apho anokufumana khona inzuzo ngomsebenzi wokufama. Ukurhafela umhlaba kuvumela amafama ukwandisa ishishini ngaphandle kokuba netyala nokuqokelela imali eyinkunzi enxulunyaniswa nobunini.



Khumbula: yinto enako ukwenzeka ukwenza umsebenzi wokufama ngaphandle kokuba ngumnini womhlaba ngokuwuqesha, ukuba kumhlaba odityanelweyo okanye ukwabelana ngomsebenzi wokulima izityalo.



<fn>PulaImvula.Vat.2010-04-01.xh.txt</fn>
I-VAT (Umbona) IsiXhosa

Irhafu Eyongezelelwe Kwixabiso (VAT) - ingaba kufuneka ubhalisile?



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa Kwixabiso

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA Yenkqubo Yophuhliso Lwamafama



Kwiminyaka emine edlulileyo, sipapashe amanqaku aliqela malunga ne-VAT. Sifumanise ukuba nangona kunjalo, bambalwa kakhulu abalimi ababhalisele iVAT.



Ndiza kufumana ntoni xa ndibhalisa?

Iindleko zamagalelo emveliso yezityalo ziphezulu kakhulu kwaye abavelisi mabenze konke abanokukwenza ukunciphisa iindleko zemveliso. Enye yeendlela zokwenza oku kukubhalisela i-VAT.



I-VAT ihlawulelwa amagalelo emveliso - imbewu, isichumiso, imichiza, ukukhanda, ulondolozo njl.njl. Yona yi-14% yeendleko zamagalelo. Ukuba uza kuchitha ama-R4 000 ngehektare kumagalelo emveliso, i-VAT yesi sixa ngama-R560 ngehektare nganye. Ukuba ubhalisele i-VAT, uyakwazi ukusibanga esi sixa Kwiinkonzo Zeengeniso zaseMzantsi Afrika (SARS) ukuba sibuyele kuwe. Esi sisixa esikhulu semali ngehektare nganye, kwaye kweli bakala, ingaphezu kwenzuzo efunyanwa luninzi lwabalimi. Ukuba akuyibhaliselanga i-VAT, okunokwenzeka kukuba ungakwazi kufumana nzuzo kumsebenzi wakho wokulima izityalo.





Kutheni abalimi bengafuni kubhalisela i-VAT?

Esinye isizathu esenza ukuba abalimi bangafuni kubhalisela i-VAT kukuba kuya kufuneka ukuba bagcine iincwadi zabo zeengxelo zicocekile njengoko iSARS ikwazi ukukhangela iimbuyekezo zabo nanini. Ukuba uzimisele ukuba ngumlimi orhwebayo, kubalulekile ukuzigcina zicocekile iincwadi zakho zeengxelo. Kufuneka uzazi iindleko zakho zeemveliso, iinzuzo zakho nokuba imali iyaphi.



Abalimi bakholisa ukuba nesazela sokuphepha ukuhlawula irhafu nokungayihoyi - baqhuba uqoqosho lwemali esesandleni olungenamkhondo waphepha. Oku asisosenzo silungileyo ngezizathu ezibini. Okokuqala, iphikisana nomthetho malunga nomhlaba norhwebo ngaphandle kokutyhila imisebenzi yakho kwi-SARS. Okwesibini, akusayi kukwazi ukwenza izigqibo zoshishino ezifanelekileyo xa ungawugcini umkhondo wazo zonke iingeniso neenkcitho zakho. Khumbula ukuba sonke sisebenzisa iinkonzo zikarhulumente, ngoko ke luxanduva lommi ngamnye weli lizwe ukufaka igalelo kwingeniso yelizwe. Asinakukubaleka ukuhlawula irhafu kodwa sibe ssisonwabela zonke iinzuzo ezihlawulelwa ngerhafu. Khumbula ukuba urhulumente usebenzisa iirhafu ukuhlawulela iindlela, izikolo, iinkonzo zempilo namapolisa, njl.njl.



Ukuba uzimisele ngokuba ngumlimi olondolozekayo - zibhalisele i-VAT Nerhafu Yengeniso.



<fn>PulaImvula.Voice.2009-11.xh.txt</fn>
Voice (Maize) (960) Xhosa

Ilizwi lentlanganiso yabavelisi



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Ngethuba le-NAMPO 2009, amalungu aliqela eKlabhu ye-250 Ton nabavelisi asebekwibanga eseliphambili benkqubo bebemenywe ukuba baye entlanganisweni. Kuthe kwacaca ukuba lifikile ixesha lokuphuhlisa abavelisi abamnyama bezityalo eziziinkozo lokuba babe nelizwi ukuze babonisane ngemibandela abayibona ibalulekile.

Ngomhla wesi-8 Septemba 2009, kwabanjwa intlanganiso nabavelisi ababekhethwe ngenyanga kaMeyi kwaza kwandlalwa imibandela elandelayo:

Inzuzo efumaneka emsebenzini wokufama izityalo eziziinkozo;

Ukwabiwa komhlaba ngokutsha;

Iimali-mboleko zemveliso; kananjalo

Indima karhulumente kuphuhliso lomvelisi;

Ikalika nee-phosphate;

Ukubuyiselwa kwesimo sokusetyenziswa koomatshini kwezolimo; kananjalo

Ukuphakanyiswa kweinshorensi yegalelo.



Inzuzo efumaneka emsebenzini wokufama izityalo eziziinkozo

Kukho umbuzo osisiseko uMzantsi Afrika ofanele ukuzibuza wona - ingaba siyafuna na ukukwazi ukuzimela malunga nokutya, okanye ingaba sifuna ukuzibeka esichengeni sokuxhomekeka ekutyeni okuthengwa emazweni angaphandle na? Inzuzo efumaneka kwimveliso eziinkozo iphantsi koxinzelelo oluxhalabisayo kwaye sekuphantse kwayinto engenakwenzeka ukuba abavelisi bavelise izityalo eziziinkozo ngendlela elondolozekayo. Abavelisi banike izizathu ezilandelayo ezibanga inzuzo ephantsi:



Umceli-mngeni

Isisombululo esinokubakho



Abavelisi baseMzantsi Afrika, abalima ubukhulu becala umhlaba obharhileyo, banyanzelekile ukuba bakhuphisane nezityalo eziziinkozo ezivela emazweni angaphandle. Iinkozo eziveliswa phantsi kweemeko eziphucukileyo zemozulu, kwaye ezinye zazo zifumana inkxaso-mali kwabanye oorhulumente.

UMzantsi Afrika awufanelanga kuvumela "ukuba yindawo yokulahlela" okwenziwa ngamanye amazwe aphuhlileyo.





Uthutho ngomgaqo kunexabiso eliphezulu kanti isixokelelwano sikaloliwe asisebenzi ngokwaneleyo.

Isixokelelwano sothutho ngololiwe kufuneka sibuyiselwe kwisimo sokuphila.



Akukho zindleko ezihlawulwa ngabathengisi bamazwe angaphandle nto leyo ibinokukhusela abavelisi beli lizwe.

Iindleko ezihlawulwa ngabathengisi bamazwe angaphandle zibalulekile ukuze kukhuseleke abavelisi bethu.



Kumaxesha amahle onyaka, umbona uvelisa ngaphezu kokuba bekulindelekile, kanti azikho ezinye izityalo ezinokulinywa ngabavelisi abanokwenza inzuzo ngazo - amazimba, ujongilanga, neembotyi zesoya ziveliswa ngezixa ezikhulu, ukuze ixabiso lexesha langoku lengqolowa likwenze kube yinto engenakwenzeka ukuyilima phantsi kweemeko zomhlaba owomileyo.

"Isicwangciso sokuguqula amadlelo" masiphunyezwe ukuze yonke imihlaba ecekethekileyo ikhutshwe kwimveliso yezityalo eziziinkozo ibe ngamadlelo okuvelisa inyama nemicu.







Imimandla yentengiso yeenkozo mayandiswe.



Izenzo ezilungileyo zomsebenzi wokufama neenkqubela kwezobugcisa zandise izivuno kangangokuba kude kwabaxeka ukuveliswa kwazo.

Kufuneka abavelisi baphumeze izenzo zomsebenzi wokuvelisa ezinciphisa ukuhlakula okanye ezingakuhlakulisiyo ukuze kucutheke iindleko.



Sikhulu kakhulu isithuba esivuleke phakathi kwexabiso elichongwa ngumvelisi ngemveliso yakhe nexabiso elihlawulwa ngumsebenzisi ngokutya oko - ukuba umntu-ophakathi uthathe inzuzo enganeno, bobabini umvelisi nomsebenzisi banokuzuza phucukileyo.

Ulwazi malufumaneke ukuze wonke umntu kwityathanga lokutya azazi iindleko ezibandakanyekayo.



Iindleko eziphezulu zamagalelo.

Iziganeko zamayelenqe amaxabiso kufuneka ziphandwe ngocoselelo.



Iindleko eziphezulu zemali ebolekiweyo.

I-Land Bank kufuneka yenze ukuba iimali-mboleko zifumaneke ngamanqanaba enzala aphantsi.



Amaxabiso eenkozo aphantsi kakhulu.

Isongezo semali sinokuhlawulelwa iinkozo eziveliswe ngabavelisi abasaphuhlayo. Oku kunokuba "libhaso" labo baqhuba kakuhle baze bakwazi ukwandisa umsebenzi wabo.





Ukwabiwa komhlaba ngokutsha

Ubukhulu bomhlaba owabiwe ngokutsha ulahliwe ngokuphathelele kwimveliso - imisebenzi eyilwayo isilele.



Imiceli-mingeni

Izisombululo ezinokubakho



Imiqathango yokukhetha.

Imiqathango yokukhetha kufuneka ibandakanye uqeqesho namava ethuba langaphambili lomsebenzi wokufama.



Isiqinisekiso sobuchule nokuzinikela seendlalifa ezinokubakho.

Khuthaza indima yamaqumrhu empahla yorhwebo kumba wokukhetha iindlalifa nakwinkxaso yabavelisi.



Inkxaso enikwa abamkeli.





Oosomagunya kwiSebe lemiBandela yemiHlaba abanangqiqo yezolimo.





Abezopolitiko abazazi ezolimo.





Isantya sokwenza izinto siyacotha - kulahleka imicimbi emininzi .

Iinkqubo mazihlelwe kwaye zilawulwe ngabantu abanolwazi.



Intlawulo yomhlaba iyacotha.

Iinkqubo mazihlelwe kwaye zilawulwe ngabantu abanolwazi.



Imigaqo-nkqubo isoloko iguquka.

Izifundo ezifunyanisiweyo maziphunyezwe.



Umhlaba uwodwa awanelanga.

Ezinye iimfuneko ezifana nemfuyo, oomatshini netyala ngemveliso mazenziwe ukuba zifumaneke kwasekuqaleni.





Iimali-mboleko zemveliso

Abavelisi babona ngathi baphantsi kwenceba yamaziko abolekisayo anenjongo yawo yenzuzo ephakamileyo:



Imiceli-mingeni

Izisombululo ezinokubakho



Abavelisi bakuxhinela kakhulu ukufumana imali-mboleko abangenagunya layo lokuthotyelwa ixabiso mhlawumbi kwinqanaba lenzala, okanye kwixabiso lamagalelo abo.

I-Land Bank ifanele ukubanika inkxaso-mali ngokungqalileyo abavelisi ukuze bazithethelele malunga nezaphulelo ezizezona ziphezulu.



Abavelisi abanikwa nkxaso kwaye abacetyiswa kakuhle ngomba wokuthengisa iinkozo zabo.

Abavelisi kufuneka bafumane icebiso elithembekileyo ngokuphathelele nemimandla yentengiso yeenkozo.



Amaziko ezemali abolekisa ngemali ayifumana eLandbank nakwi-IDC kodwa awavuni zinzuzo zamanqanaba aphantsi enzala.

Kufuneka kubekho ukutyhileka okuthe chatha malunga namanqanaba enzala.



Iimali-mboleko zikholisa ukwamkelwa emva kwexesha.

Iimali-mboleko mazamkelwe kuselithuba ukuze kuvunyelwe abavelisi balungiselele izityalo kuselithuba.



Izaphulelo ezifumaneka kumaqumrhu enkxaso yegalelo azisoloko zigqithiselwa kubavelisi.

Abavelisi abaphuhlayo mabafumane inzuzo kwizaphulelo.







Indima karhulumente

Amanqanaba erhafu yempahla evela kwamanye amazwe mawaphunyezwe ukuze kukhuselwe abavelisi beli lizwe.

Urhulumente makathwale iindleko ezingama-35% zeendleko zomsebenzi wemveliso ezingekho phantsi kweinshorensi yegalelo kwithuba langoku.

Kufuneka kubekho inkxaso karhulumente yokuguqulela imihlaba ecekethekileyo ukuba ibe ngamadlelo.

Urhulumente makahlawulele ukufakwa kwekalika ukuze kulungiswe i-pH (iqondo lobumuncu) bomhlaba.

Urhulumente makahlawulele ukufakwa kwee-phosphate apho amanqanaba e-phosphate ebephantsi khona.

Iinkqubo zokunika inkxaso kubavelisi ngokunxulumanisa amasebe ahluka-hlukeneyo.

Ukusebenza kwabaphathi besolulo kwezinye iindawo zamaqumrhu empahla yokurhweba makuqwalaselwe ukuze kuphuculwe ukunikwa kwenkonzo.

Kuya kunikwa ingqalelo "kwimali esetyenziswa njengenkunzi eshishinini nakuhlaziyo" lwezixhobo zolimo.

Amasebe amadlelo nawolondolozo lomhlaba aphantsi kweSebe lezoLimo mawomelezwe kwaye axhotyiswe.

<fn>PulaImvula.WaterMaize.2009-09.xh.txt</fn>
Water (Maize) Xhosa

Ukuqonda umjikelo wamanzi



Imiyalelo:

Folio strap: Ukongezelelwa kwexabiso

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwiMveliso yoMbona phantsi kwencwadi yoqeqesho ngokuNkcenkcesha

Photos: Use the water cycle photo

Use the transpiration photo



Umhlaba unesixa samanzi esinyiniweyo esisoloko sijikeleza. Oku kwaziwa ngokuba ngumjikelo wamanzi okanye umjikelo wezamanzi.

Umjikelo lo wenziwa ziinxalenye ezimbalwa ezisentloko, ezaziwa ngolu hlobo:

Ukuqhuma kwamanzi njengomphunga nokumfimfa kwamanzi;

Ukujiya komphunga ube ngamanzi;

Ukuwa kwamathontsi; kananjalo

Ukuqokelelana.



Ukuqhuma kwamanzi njengomphunga

Ukuqhuma kwamanzi njengomphunga kwenzeka xa ilanga ligqatsa amanzi emilanjeni okanye emadamini ukuze amanzi ajike abe ngumphunga. Lo mphunga uyanyuka uye emoyeni ushiye umlambo okanye idama.



Ukumfimfa kwamanzi

Ukumfimfa kwamanzi yinkqubo apho izityalo zilahlekelwa ngamanzi aphuma emagqabini. Ukumfimfa nokuqhuma kwamanzi njengomphunga ziinkqubo ezimbini athi amanzi abuyele emoyeni ngazo.



Ukujiya komphunga ube ngamanzi

Ukujiya komphunga ube ngamanzi yinkqubo apho umphunga osemoyeni usuka ubande uze uphinde ujike ube kwisimo solwelo, ngolo hlobo kubumbeke amafu.



Ukuwa kwamathontsi

Ukuwa kwamathontsi kwenzeka xa umphunga umninzi kangangokuba ujiye ube ngamanzi angasakwaziyo ukubanjwa ngumoya. Amafu asuka abe nzima aze amanzi awe ebuyela emhlabeni njengemvula, isichotho, iliqhwa, okanye ikhephu.



Ukuqokelelana

Xa amanzi ebuyela emhlabeni njengamathontsi awayo, asenokubuyela kwiilwandle, emadamini okanye emilanjeni okanye asenokugqibela ngokuphelela emhlabeni. Xa ephelela emhlabeni, amanzisa umhlaba aze abe yinxalenye "yamanzi angaphantsi komhlaba" anokusetyenziswa zizityalo nezilwanyana, okanye anokuqengqeleka aze aqokelelane njengemifula, amadama, imilambo ukuze ekugqibeleni abe selwandle - ize inkqubo iqalise kwakhona.



Kutheni izityalo zifuna amanzi?

Amanzi agcina isityalo simi nkqo. Ulutho esenziwe ngalo isityalo lunokuqulatha ama-90% amanzi okanye nangaphezulu. Inkoliso yencindi yeseli ngamanzi ukuze wona agcine imicu yesityalo yomelele. Xa isityalo singenamanzi awaneleyo siyabuna sijinge. Ukulahleka kwamanzi okukhulu kubanga ukufa.

Amanzi apholisa isityalo ngokumfimfa kwawo.

Amanzi ayinxalenye eyakha isityalo, athi xa ekunye nesile (carbon dioxide), izityalo ziwasebenzise ekuyileni izityo ezinika amandla (carbohydrates).

Amanzi alulwelo olusisinyibilikisi kwaye athutha iityuwa ezinyibilikileyo emhlabeni ngokuhamba ngeengcambu ukuya kwisityalo siphelele.



<fn>PulaImvula.Weather.2007-11.xh.txt</fn>
Weather Xhosa



Iintelekelelo zemozulu zexesha lonyaka lomsebenzi wemveliso wehlobo lowama-2007/2008



Instructions:

Folio strap: Imozulu

Byline: NguCornÃ© Louw, ingcali yezoqoqosho kwezolimo: Imveliso/Amagalelo, Grain SA

Isazobe 1 - Novemba

Isazobe 2 - Decemba

Isazobe 3 - Janyuwari

Isazobe 4 - iBothaville

Isazobe 5 -i Reitz

Isazobe 6 - iScheizer-Reneke

Isazobe 7 -i Bethal

Okunokuthelekelelwa

Iinyanga





Imvula yexesha lonyaka elidlulileyo, ngakumbi ithuba elibaluleke kakhulu ukususela kuJanyuwari 2007 ukuya kuMatshi 2007 belome ukudlula owe-1992 unyaka ekwaxelwa ngawo eyona mbalela yakha yaxhalabisa. Kwakukho imimandla, ngakumbi kwiindawo ezingqonge iGauteng neendawo ezisentshona yaseMpumalanga ezathwaxwa yeyona mbalela eyayinobuzaza ukususela ngowe-1912.



Ngokoluvo lukaMnumzana Johan van den Berg wase-ARS, kukho iimpawu zophuhliso ze-La Nina ezithe chatha ngamandla ngendlela elindelekileyo. Kulindeleke ukuba isiphumo se-La Nina sivakale de kube seKwindla ngowama-2008. Isiphumo soku kukuba amathuba eemvula ezintle aphakame kakhulu ngethuba elibaluleke kakhulu ukususela ngoDisemba wama-2007 ukuya kuMatshi wama-2008.



Izazobe 1 - 3 zibonisa amathuba okufumana imvula eqhelekileyo obona buncinci. Iindawo ezityheli zibonisa imvula yesiqhelo, eziluhlaza zibonisa imvula engaphezu kweqhelekileyo, ukuze ezintsundu zibonise imvula engaphantsi kweyesiqhelo. Iintelekelelo zeenyanga ezizayo zezazobe zemvula elindelekileyo zibonisa imvula eqhelekileyo (kwezityheli) ukuya kwengaphezu kweqhelekileyo (kweziluhlaza). Amathuba emvula mahle ngakumbi kuDisemba 2007 nakuJanyuwari 2008.



Isazobe 1 - 3: Enokubakho ipesenti (%) yemvula yesiqhelo/elindelekileyo obona buncinci.

Ezibomvu: Nganeno kuma-20% ethuba lemvula yesiqhelo/elindelekileyo.

Ezintsundu kakhulu: ama-20% ukuya kuma-40% ethuba lemvula yesiqhelo/elindelekileyo.

Ezityheli: ama-40% ukuya kuma-60% ethuba (lemvula yesiqhelo/elindelekileyo).

Eziluhlaza: ama-60% ukuya kuma-80% ethuba (ngaphezu kweyesiqhelo/kwelindelekileyo).

Eblowu: Ngaphezukwama-80% ethuba (ngaphezulu gqitha kweyesiqhelo/elindelekileyo).



Ithemba malunga nemimandla ngaminye

Okunokwenzeka kukufumana imvula yama-20 mm obona buncinci kwithuba leentsuku ezili-10 sekubaliwe kwimimandla ethile - oku kunokubonwa Kwizazobe 4 - 7. Okulindelekileyo okusekwe kwisiqhelo sethuba elide kwalathwa ngombala obomvu, ukuze okucingeleka ukuba kunokwenzeka kweli xesha lonyaka kubonakaliswe ngombala oblowu (2007/2008).



Imimandla eblowu yalatha amathuba anexesha elihle lemvula engaphezu kweyesiqhelo. Xa kunikwa uphuhliso lwe-La Nina, amathuba emvula elungileyo akholisa ukuba ngoDisemba, kwinxalenye yokuqala kaJanyuwari, ngokunjalo ekuqaleni kukaFebhuwari 2008 ukuya kuMatshi-2008.



Ulwazi olungentla luhlanganiselwe nguMnu Johan van den Berg wase-ARS. Ulwazi olungaphaya kolunikiweyo lufumaneka kwisiza sothungelwano sakwa-Grain SA (www.graansa.co.za).





<fn>PulaImvula.Weeds(maize).2011-09-27.xh.txt</fn>
Weeds (Maize) (995 words) IsiXhosa
Cinga ngesixhobo esilawula isitshizi ekutshatyalalisweni kokhula
Imiyalelo:
Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula
Byline: Eli nqaku linikelwe ngumlimi othathe umhlala-phantsi
Emva kokutyala ngexesha lonyaka lokutyala ukususela kwinyanga ka-Oktobha ukuya phakathi kuDisemba 2010, inkoliso yeendawo zemveliso yombona zifumene imvula enkulu kumathuba asondeleleneyo. Kwiifama ezininzi iimeko ezimanzi zithintele nakuphi ukutshatyalaliswa kokhula okuncomekayo phakathi kwemiqolo ngokusebenzisa oomatshini kulo lonke elo xesha lonyaka.
Abalimi abangakhange basebenzise imichiza ukutshabalalisa ukhula kananjalo bengatshizanga phambi kokuhluma kwezityalo okanye abangakwazi ukufaka imichiza emva kokuhluma kungenzeka ukuba babe nengxaki enkulu yokhula kweli xesha lonyaka lizayo. Izityalo ezilukhula ezikwaziyo ukumilisela imbewu zibanga isiphumo sezigidi zembewu ebinokusasazeka emasimini phambi kweli xesha lonyaka elizayo lemveliso yehlobo.
Abalimi abawulima kancinane umhlaba nabo baqubisene neengxaki ezinkulu zokutshatyalaliswa kokhula emasimini xa isixhobo besingasetyenziselwanga kutshiza ngokwesicwangciso sokutshatyalaliswa kokhula phambi kunye/okanye ngethuba lokutyala. Kubaluleke kangangoko ke ukuhlola amasimi aza kutyalwa ukuze kuchongwe isimbo sosasazeko lokhula esinokubakho. Unako ukwenza isicwangciso senkqubo yokufaka imichiza nokutshiza kunye nomncedisi wakho wokutshatyalaliswa kokhula okanye umcebisi wakho.
Ngenxa yeemeko zobumanzi ezikhoyo nemvula eseyifumaneke ngenyanga ka-Agasti kungenzeka ukuba iimeko zobumanzi zithintele ukutshatyalaliswa kokhula ngoomatshini nangokutshatyalaliswa ngemichiza kwakhona kulo nyaka. Uyacetyiswa ke ngoko ukuba xa ubuthembele ekutshabalaliseni ukhula ngoomatshini kuphela, ukuba ucinge ngokuthatha isigqibo sokuthenga isixhobo esifanelekileyo sokulawula ukutshiza.
Iintlobo zezixhobo zokulawula izitshizi
Izixhobo zeencam ezintathu
Ziyafumaneka ezivenkileni zendawo ohlala kuyo iintlobo ezininzi zezixhobo zokulawula ukutshiza, ezikulungeleyo ukugxunyekwa kwitrektara yakho yeencam ezintathu, kubandakanywa iitanki zeelitha ezingama-600 nezeelitha ezili-1000 kunye neentsika zobude beemitha ezili-12 ukuya kwiimitha ezili-16. Izixhobo ezineetanki zeelitha ezili-1 000 mazisetyenziswe kuphela kwiitrektara ezinesakhono sokuqulatha seencam ezintathu sokuphakama kweetoni ze-1,5 nangaphezulu.
Izixhobo ezenziwe kweli lizwe zibekwa amaxabiso ngokokhutshiswano lwentengiso kwaye iinxalenye zazo zifumaneka lula ngexesha lonyaka elifanelekileyo. Ukuba uthenga isixhobo esivela kumazwe angaphandle, qiniseka ukuba umthengisi unako ukuqinisekisa ubukho beempompo ezifakwa endaweni yezo zidlulelwe lixesha okanye iidayaframu zempompo kananjalo abe nalo noluhlu lwemilomo yezitshizi. Ukufakwa komtshizo ngakunye kudinga imilomo ethile eneemilo ezahluka-hlukileyo zokutshiza nemingxuma. Imimiselo yoxinzelelo yomlomo ngamnye ibaluleke kakhulu ekuqinisekiseni ubukhulu bethontsi obuchanekileyo bokutshiza okungqalileyo ukuze kufumaneke isakhono esisesona sifanelekileyo sezitshabalalisi zezonakalisi zezityalo ezifakwayo.
Izixhobo ezirhuqwayo
Ukuba uyakwazi ukuthenga isixhobo esirhuqwayo, oko kungaba luncedo ngaphezu kwesixhobo esigxunyekwayo seencam ezintathu. Ukonakala ngenxa yokusetyenziswa kwesixokelelwano seencam ezintathu esisebenza ngamanzi akubikho, kwaye itrektara nesixhobo sokulawula isitshizi zenza isixhobo sikamatshini esilungeleleneyo ukuze kunyuke umgangatho wokusebenza kananjalo kunciphe ukugangatheka komhlaba. Izixhobo zeelitha ezingama-2 000 nazo ziyakuvumela ukutshizwa komhlaba othe chatha phambi kokuphinda kuzaliswe itanki ngomxube. Khumbula ukuba lula kokulunga-lungisa izithuba eziphakathi kwamavili kwisixhobo esirhuqwayo xa zimiselwe kunye ngokwetrektara ukwenzela ukuvuleka kwezithuba eziphakathi kwemiqolo yesixhobo sakho sokutyala kananjalo nofikeleleko kwizixhobo zolawulo kuba lula ukusuka kwisihlalo somqhubi.
Esona sixa sincinane siqhelekileyo samanzi afakwayo ngokuphathelene nomxube othile wetanki simalunga neelitha ezingama-200 ngehektare nganye ukuqinisekisa ufikeleleko olufanelekileyo lokutshiza kumphezulu womhlaba. Itanki yeencam ezintathu enesakhono sokuqulatha seelitha ezingama-600 ke ngoko, iya kufikelela kwiihektare ezintathu phambi kokuzaliswa nokuxutywa kwemichiza eya kufakwa kwixesha elizayo.
Xa usenza isicwangciso somsebenzi wokutshiza thathela ingqalelo, ubukhulu bendawo eza kutshizwa, iingxaki zexesha, ubukho nofikeleleko emanzini afanelekileyo, inani leetrektara nezixhobo ezikhoyo, kubandakanywa inqwelo yokulayisha erhuqwayo enesakhono sesiqulatho setanki seelitha ezingama-5000. Kwakhona, kucetyiswa ukufakwa kwinqwelo erhuqwayo yokuthulula amanzi, impompo enesakhono sokuqulatha esikhulu ngokwaneleyo ukuze itanki yeencam ezintathu okanye itanki erhuqwayo ikwazi ukuzaliswa ngokukhawuleza.
Malwenziwe ngokuqaphela ucwangciso olulungileyo nolondolozo lwazo zonke izixhobo ukuze kunciphe iingxaki emasimini ngexesha lonyaka lokutyala. Umsebenzi onenzuzo wokulima izityalo wanamhla awunakuphunyezwa lula xa kungekho lwazi lufanelekileyo ngokutshatyalaliswa kokhula ngemichiza nangokufakwa kwayo ngendlela esebenzayo nangokusetyenziswa kwezixhobo ezichanekileyo zokutshiza. Yiba soloko usebenzisa umncedisi onamava okanye umcebisi wokukuncedisa ngesicwangciso nangokufakwa kwemichiza ezizitshabalalisi zokhula neyokutshabalalisa izinambuzane.
Ukuba akunamandla aneleyo akhoyo etrektara okanye imali eyinkunzi efunekayo ukuze ube nezixhobo zokusebenza qwalasela ukusebenzisa umbhambathiswa onesixhobo sokulawula ukutshiza esithe chatha ngobukhulu. Amaxabiso afanele ukuhlawulwa ababhambathiswa aphakathi kwama-R65 ne-R100 ngehektare nganye kunye ne-diesel. Kunokufikelelwa kwindawo enkulu yentsimi emini nasebusuku ngoncedo lweenkqubo ze-GPS. Nangona kunjalo, qiniseka phambi kokuzifaka nakweziphi izicwangciso ukuba umbhambathiswa lowo uyakwazi ukufika ngexesha afuneka ngalo nangokuba iqela ngalinye liqinisekile ngezixhobo zokusebenza eziza kufuneka nezinikwa liqela ngalinye. Abanye ababhambathiswa abanazo iitanki ezirhuqwayo zokusasaza ezizezabo okanye iilori. Ukuba akufikeleli kwisixa samanzi esifuneka kwisixhobo sombhambathiswa esilawula ukutshiza, ilahleko yexesha nomgangatho womsebenzi iya kukhokelela kungquzulwano nokungonwabi kwawo omabini amaqela.
Iindleko zokufumana izixhobo zokusebenza ezizezakho kunye nenyhweba yokukwazi ukutshiza ngehektare nganye nanini xa ufuna maziqwalaselwe ngokunxulumene neendleko ziphelele zokwenzelwa ukutshiza ngumbhambathiswa. Uncedo olongezelelweyo kukuba uninzi lwababhambathiswa lunolwazi ngemichiza nangemixube yeetanki esetyenziswayo, okanye basebenza ngokuvisisana neengcali zokufaka imichiza yokutshabalalisa ukhula.
Kufuneka ube nomdla wokubeka iliso kuwo nawuphi umsebenzi wokutshiza ngawo onke amaxesha. Uyacetyiswa kwakhona ukuba uthethe namaqumrhu aliqela emichiza ukuthelekisa iindleko zemichiza efakwayo ngehektare nganye kunye nokuhlalutya umgngatho wenkonzo oya kunikwa. Khumbula ukuba nawuphi umboneleli wemichiza uxakeke kakhulu kweli xesha lonyaka kwaye usenokungakwazi ukukunika ingqalelo eyaneleyo malunga nokuncedisa ngemixube yetanki yemichiza nangezincedisi nangokubeka iliso kumaxabiso okwenziwa komsebenzi. Ngaphandle kwamava kulula kakhulu, nokuba iinjongo bezibalasele, ukufaka imichiza enganeno okanye engaphezu kwemfuneko.
<fn>PulaImvula.Weeds.2008-02.xh.txt</fn>
Weeds Xhosa



Ukhula - lishwangusha kwimveliso yezityalo



Instructions:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula

Byline: Ulwazi lufumaneka kwincwadi yoqeqesho yakwaGrain SA: eseyikwibanga eseliphambili

Photos:

Photo 1: Le ntsimi yaseMpuma Koloni zange yatshizwa ngezitshabalalisi zokhula, nalo ke ukhula.

Photo 2: Le ntsimi, nayo yeyaseMpuma Koloni, yatshizwa ngezitshabalalisi zokhula kwangoko emva kokutyala.

Photo 3: Iqhina kule foto kukuchonga isityalo sombona!

Photo 4: Isihluzi kwisitshizi sivaliwe.

Photo 5: Imingxuma yokuphokoza yesitshizi ivalekile.

Photo 6: Iziganeko zokuvaleka zinokwenzeka xa isitshizi singacocwanga kwaye singalondolozwanga.



Iifoto 1 neyesi 2 zezentsimi enye eMpuma Koloni - enye indawo enokhula ayizange itshizwe ngaso nasiphi isitshabalalisi sokhula lo gama enye yatshizwa kwangoko emva kokutyalwa - umahluko ucacile!



Yintoni ukhula?

Nasiphi isityalo esikhula apho singafuneki khona okanye apho besinganqweneleki khona sibizwa ngokuba "lukhula". Ukhula luyingxaki kulimo lwezityalo eziziinkozo kuba lukhuphisana ngokufuma nangezondlo, lusenokubanga iingxaki ngethuba lokuvuna, kanti lusenokwenza ungcoliseko okanye lunike ibala elibi kwiinkozo, imbewu yazo isenokuba netyhefu kananjalo lunokugcina kulo izibulalii zezityalo nezifo ezinokuchaphazela isityalo ekujoliswe kuzo.



Ukhula lusasazeka lula kwaye lukhula ngokukhawuleza. Lukholisa ukuba nezixokelelwano zeengcambu ezomeleleyo eziphuhla kakuhle kakhulu, kwaye luyakwazi ukuziqhelanisa neemeko ezininzi kangangoko zemo elungqongileyo. Kunzima ukululawula, lulukhuni kwaye lukhuphisana ngokungayekeleli nesityalo ngokufuma nangezondlo zomhlaba. Ukhula luneendlela ezininzi ezahlukahlukileyo zokuziphinda-phinda kwaye zonke ezi zinto kufuneka zithathelwe ingqalelo xa kusenziwa isicwangciso sokutshabalalisa ukhula. Ukhula luyakwazi ukuphuhla imbewu (lukholisa ukukwenza oko ngokukhawuleza kwaye ngokuphinda-phinda rhoqo), olunye lunezikhondo eziphantsi kohlaba (rhizomes), olunye luneengcambu ezibhijela zibe kumphezulu womhlaba (stolns), olunye lunamagaqa luze olunye lube neengqakumbana. Kwiziganeko ezithile, njengengca elushica. Yona iphuhla imbewu, inamagaqana nezikhondo zaphantsi komhlaba - ukuze kube nzima kakhulu ukuyitshabalalisa. Imbewu yokhula ikholisa ukuhlala iphila kumathuba amade kakhulu - iyakwazi ukulinda emhlabeni de iimeko zibe zeziyilungeleyo ukuba intshule. Imbewu yokhula ngokunjalo ayintshuli ngaxeshanye - enye ithi intshula enye intshule kuphela kwibakala lakamva. Oku kuntshula kukholisa ukuphenjelelwa kukuhlakula umhlaba.



Iingcambu zokhula zikholisa ukugqobhozela ezantsi nzulu ngokuthe chatha kwaye zinaba ngaphezu kwengcambu zezityalo ngoko ke zikwazi phucukileyo ukumelana neemeko lula ngaphezulu. Ukhula lonyaka wonke lukholisa ukuba nokutya okuninzi okulondolozwe kwizisele zalo eziphantsi komhlaba - kwakhona oko kwenza ukuba lulwazi ukumelana neemeko zokukhula ezinzima.



Ukhula lunokugqiba umjikelo walo wobomi kwithuba elingaphantsi kunyaka omnye - okanye kwixesha nje elinye lonyaka (olu khula lubizwa ukuba lolonyaka), okanye lusenokuphila ixesha elingaphantsi konyaka kodwa ngaphantsi kwiminyaka emibini (olu lubizwa ngokuba lukhula lweminyaka emibini), okanye lusenokuphila ixesha elide luze luziphindaphinde qho ngonyaka ngamnye (olu lubizwa ngokuba lukhula olungatshitshiyo).





Kutheni kubalulekile nje ukutshabalalisa ukhula kwizityalo?

Ukhula lukhuphisana nesityalo ngokufuma komhlaba, izondlo, isithuba nangokukhanya. Ukhutshiswano olu luthintela ukukhula kwesityalo kwaye ludodobalisa uphuhliso, ngokwenza njalo lunciphise isivuno sesityalo. Olu khutshiswano lunokubanga ungcoliseko lwembewu yesityalo, isivuno esinciphileyo okanye ukuncipha kumgangatho wesityalo sembewu. Ukhutsishwano olunikwa lukhula lwahluka ukusuka kwisityalo ukuya kwesinye kwaye ukusuka kukhula oluthile ukuya kolunye - lusenokubanga kancinci kangange 10% okanye kakhulu kangangama-98% okuncipha kwesiivuno sesityalo.



Ukhula luqalisa ukukhuphisana nesityalo nje lakuba luphuhle isixokelelwano seengcambu esisigxina - nje sakuba sigqithile kwibakala lezithole. Ukutshatyalaliswa kokhula malujoliswe ekuthinteleni ukhutshiswano nesityalo, ngokunjalo nokuthintela ukhutshiswano nesityalo, kanti nokuthintela ukuba ukhula luphuhle imbewu kuba ngokwenza njalo luba kwimo yokukhuphisana nesityalo kwixesha lakamva.



Umfama ngamnye ozidubayo ngemveliso yezityalo eziziinkozo ubasedabini lokulwa nokhula - kaloku lona lulutshaba lokuqala lomfama. Xa kuthethwa gabalala ukhula lutshatyalaliswa ngokusebenzisa umatshini okanye ngokusebenzisa imichiza ebulala ukhula - okanye kunokusetyenziswa umdibaniso wezi ndlela zombini. Ukutshatyalaliswa okuncomekayo kokhula kufanele ukuba nesiphumo sentsimi apho kusisityalo esilinyiweyo kuphela esikhula kuyo - kungabikho lukhula kwaphela. Naxa kunjalo, enyanisweni, izinto zisenokungahambi kakuhle ze ukhula lungatshatyalaliswa kakuhle.



Yintoni eyenza ukuba ukhula lungatshatyalaliswa kakuhle?

Zithathu izizathu ezisisiseko sokutshatyalaliswa kokhula okungancomekiyo - esinye sinxulumene nezixhobo zokuhlakula, ukuze esinye sinxulumane nezixhobo zokutshiza kanti esokugqibela kuzo yimozulu.



Izixhobo zokulima

Ukutshatyalaliswa kokhula kunokubakho ukuba:

Izikere zokuhlakula azinikwanga izithuba ezifanelekileyo ukuqinisekisa ukufikelela ngokupheleleyo kuwo wonke umhlaba ophakathi kwemiqolo yezityalo (zisenokuba ziphele ngendlela yokuba azisakwazi kushiyashiyana).

Umsebenzi wokuhlakula awenziwa kubunzulu obuchanekileyo - iingcambu zokhula olusisigxina zisenokushiyekela emhlabeni ofumileyo nto leyo eya kuvumela ukuba ziphinde ziphuhle kwakhona.

Umsebenzi wokuhlakula xa ungenziwa ngesantya esichanekileyo - kubalulekile ukuhlakula msinyane xa kuthelikiswa nakwezinye iimeko ukuze kuphazamiseke umhlaba ngokwaneleyo.

Umhlaba umanzi kakhulu ngoko ke ukhula olutonculweyo lusadibene nomhlaba ofumileyo ukuze ukwazi ukuqhuba ngokukhula.



Izixhobo zokutshiza

Ukutshatyalaliiswa kokhula okungaphucukanga kunokwenziwa:

Ngamaqondo emilinganiselo yesitshizi angachanekanga.

Lixesha lokutshabalalisa ukhula elingamiselwanga ngokuchanekileyo.

Isitshabalalisi sokhula esisetyenzisiweyo asifanelekanga ngokunxulumene nohlobo lokhula entsimini.

Sisihluzi esivalekileyo kwisitshizi (photo 4).

Imingxuma ephokozayo yesitshizi ivalekile (photo 5).

Kusetyenziswe uhlobo olungachanekanga lwemingxuma (khumbula ukusebenzisa imingxuma yeekhowuni ukwenzela ukutshiza kwizityalo, nemingxuma yokuphokoza enjengefeni yokutshiza emhlabeni).

Ukuba isitshizi asicocwanga kakuhle kwaye asilondolozwanga kakuhle emva kwexesha lonyaka langaphambili - kusenokwenzeka iintlobo ezahlukahlukileyo zokuvaleka, ngokunjalo nokudleka ngenxa yemichiza esala kwisitshizi.



Imozulu

Imichiza ethile ifuna imvula emva kokufakwa ukuze isebenze kakuhle -ukuba akubangakho mvula ngoko ke ayisayi kuvuseleleka.

Ithuba elishushu nelome kakhulu nalo linokubanga ukuba imichiza ingasebenzi kakuhle.

Iimvula ezinkulu ezina emva kokuba intsimi ibihlakulwe zisenokwenza ukuba ukhula luphinde 'lutyaleke kwakhona'.



Ukubaluleka kokutshatyalaliswa kokhula akunakugxininiswa ngaphezu kokubaluleka kwako - ngaphandle kokutshatyalaliswa kokhula okufanelekileyo, izivuno ezinqwenelekayo azinakuphunyezwa. Nangona kukhankanywe izizathu ezininzi kwinqaku elingentla ngezizathu zokuba kutheni ukutshatyalaliswa kokhula kusenokunagqibeleleki, inkoliso yemiba inxulumene nolawulo - mhlawumbi sekusemva kwethuba ngokunxulumene neli xesha lonyaka, kodwa izifundo ezifundwe kweli xesha lonyaka ziya kuba nexabiso elibaluleke kakhulu kwixesha lonyaka elizayo. Kufuneka sizabalazele ukwenza iimpazamo 'ezintsha' kuphela ngokufunda kwiimpazamo zethu kananjalo sithathe inyathelo lokulungisa ukwenzela ixesha elizayo.

<fn>PulaImvula.Weeds.2008-04.xh.txt</fn>
Weeds Xhosa



Sisemfazweni NOKHULA

Instructions:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Olona tshaba lubi lomlimi lukhula kanti kwinkqubo yethu yophuhliso senze isigqibo sokuba lo ngunyaka wemfazwe nokhula!



Kwiindawo ezininzi apho kuveliswa khona izityalo zasehlotyeni eli xesha lonyaka libe lelona lihle kakhulu malunga nemveliso. Ngelishwa xa iimeko zilungele izityalo, zikwalungela nokhula. Kulo nyaka kubekho amasimi apho kube nzima khona ukubona izityalo phakathi kokhula kanti ilahleko ebangwa yile meko kumfama ilisikizi ekunzima ukulicinga. Kwiminyaka embalwa edlulileyo bekungelulanga kubalimi bezityalo kwaye bekunzima ukwenza inzuzo - ilahleko elolo hlobo asiyomfuneko kwaye asinakuphinda siyinyamezele.



Usenokuzibuza ukuba kutheni kuyimfuneko ukukhathazeka ngokhula ngoEpreli. Okwangoku, akukho mfuneko yokuzama ukutshabalalisa ukhula kwisityalo sangoku kuba umonakalo sowenzekile. (ngaphandle kokulunqanda ukuba lungabekeli imbewu enokuhlasela amasimi kunyaka ozayo). Nangona kunjalo, ukuze ulwe notshaba ngendlela encomekayo, kufuneka ulwazi utshaba lwakho - akunakuze ukwazi ukulwa nento ongayaziyo nongakwaziyo ukuyichonga. Ngoku ithuba liselihle kakhulu lokuba umntu aye emasimini akhe ajonge ukuba loluphi ukhula olukhula apho - ukhula olulapho ngoku ngokuqinisekileyo luya kuba lulapho nakunyaka ozayo (kanti kunyaka ongaphaya kwalo uzayo kuya kuba nzima ngakumbi ukuba akuluthatheli amanyathelo anamandla okulutshabalalisa).

Luchonge ukhula;

Phawula iingongoma malunga nokuba loluphi ukhula oluxhaphake kakhulu emasimini akho;

Fumanisa ulwazi ngokhula olubonileyo - ingaba:

Lolwamagqabi abanzi;

Lolwamagqabi amxinwa (njengawengca);

Luziphinda-phinda njani - ingaba yimbewu, okanye ziingcambu, okanye ziingqakumba njl.

Yeyiphi indlela eyiyona ibalaseleyo yokutshabalalisa olo khula kwizityalo (lujikeleziso lwezityalo, kukulutshabalalisa ngoomatshini okanye kukulutshabalalisa ngemichiza yokubulala ukhula);

Kufuneka olu khula luhlaselwe nini enyakeni (mhlawumbi ngexesha lasebusika phambi kokuba utyale isityalo esilandelayo);

Yeyiphi imichiza ebhaliselwe ukusetyenziswa kolo khula?

Kufuneka ifakwe nini imichiza elukhuleni/okanye emhlabeni?



Wakuba ulufumene lonke ulwazi ngokhula oluyingxaki kuwe, uya kuba kwisimo esilungileyo sokulutshabalalisa kwixesha lonyaka elizayo - zilungiselele ukuba uphumelele kuloo madabi de uphumelele nasemfazweni!

<fn>PulaImvula.Weeds.2009-11.xh.txt</fn>


Weeds (Maize) IsiXhosa



Ukhula nokutshatyalaliswa kokhula



Imiyalelo:

Folio strap: Ukutshatyalaliswa kokhula

Byline: Ulwazi lufunyenwe kwincwadi yoqeqesho ngoLwazi ngoMsebenzi weMveliso yoMbona



Nasiphi isityalo esikhula apho singafunekiyo khona okanye apho singanqwenelekiyo khona sibizwa ngokuba "lukhula". Ukhula lutshaba lomlimi wesityalo esiziinkozo - lukhuphisana naso ngokufuma, ngokukhanya nangezondlo, lubanga iingxaki ngethuba lokuvuna, lusenokungcolisa okanye luguqule ibala leenkozo, imbewu yalo isenokuba netyhefu kwaye isenokufukamela izibulali-zityalo nezifo ezichaphazela isityalo ekujoliswe kuso.



Ukhula lusoloko luneempawu zemveliso yembewu ekhawulezisayo nesuka ibe yinyambalala, lunaba lula kwaye lukhula ngokukhawuleza. Lukholisa ukuba nesixokelelwano seengcambu esiphuhla kakuhle kakhulu, kwaye luziqhelanisa neemeko ezininzi. Lutshabalaliseka nzima, lomelele kwaye lukulwela ngamandla ukufuma nezondlo zomhlaba. Ukhula lukholisa ukulungela ukwanda luselutsha kakhulu ukuze ke luzandise ngokukhawuleza.



Iingcambu zokhula zikholisa ukugqobhozela nzulu kwaye zinabe kakhulu kuneengcambu zesityalo ngoko ke luphila lula. Ukhula olufumaneka ebudeni bonyaka luthanda ukuzigcinela izixa ezikhulu zokutya kwiinxalenye zalo eziphantsi komhlaba - kwakhona oko kwenza ukuba lukwazi ukunyamezela iimeko ezinzima zokukhula.



Ukhula luyakwazi ukugqiba umjikelo walo wokuphila kwithuba elingaphantsi kunyaka omnye - - okanye ngexesha lonyaka (olu khula lubizwa ngokuba lukhula lonyaka), okanye lusenokuphila ngaphezu konyaka kodwa nganeno kwiminyaka emibini (olu lubizwa njengokhula lweminyaka emibini), okanye lusenokuphila ixesha elide lube luzandisa ngonyaka ngamnye (olu lubizwa ngokuba lukhula lwawo onke amaxesha).



Kutheni kubalulekile ukutshabalalisa ukhula olukwizityalo?

Kaloku ukhula luphikisana nesityalo ngokufuma komhlaba, izondlo, isithuba nokukhanya. Olu khutshiswano luthintela ukukhula kwesityalo kuze kubuyisele umva uphuhliso, ngokwenza njalo kucutha isivuno sesityalo. Olu khutshiswano lusenokubanga ungcoliseko lwembewu yesityalo, ukucutheka kwesivuno okanye ukwetha komgangatho wesityalo sembewu. Ukhutshiswano olwenziwa lukhula lwahluka ukusuka kwisityalo ukuya kwesinye nokusuka kukhula oluthile ukuya kolunye - lusenokubanga ukucutheka kwesivuno sesityalo okuncinci kangange-10% okanye ukucutheka okukhulu okungangama-98%.



Ukhula luqalisa ukukhuphisana nesityalo nje lwakuba luphuhle isixokelelwano seengcambu esisigxina - nje lwakuba ludlule ibanga lezithole. Ukutshatyalaliswa kokhula kufuneka kujoliswe ekuthinteleni ukhutshiswano nesityalo, kananjalo nokuthintela ukhula ukuba lungamiliseli imbewu kuba ngokwenza njalo luya kuba luzinzisa indawo yalo yokukhuphisana nesinye isityalo kwixesha elizayo.



Iindlela zokutshabalalisa ukhula

Zimbini iindlela ezibanzi zokutshabalalisa ukhula - kukusebenzisa oomatshini nemichiza. Kwiziganeko ezininzi ukuhlakula okuhamba kodwa, okanye ukuhlanganiswa kwezitshabalalisi zokhul nokuhlakula kuya kuba sesna sixokelelwano sinoqoqosho sinokusetyenziswa. Ukukhethwa kwesixokelelwano kuya kuxhomekeka kwintando yomlimi, amava kunye nolwazi, kudibene nokufumaneka kwabasebenzi, iitrektara kunye nezixhobo - ngakumbi xa kutyalwa namsinyane emva koko.



Ukutshatyalaliswa kokhula makujongwe njengenxalenye engundoqo yeziganeko zokuhlakulela umbona kwaye kufuneka ziqwalaselwe ngethuba lokuhlakula umhlaba, xa kulungiswa ummandlalo wezithole ngexesha lokutyala nangamabanga okukhulisa isityalo.



Ukutshatyalaliswa kokhula ngoomatshini

Ukutshabalalisa ukhula ngoomatshini kubandakanya ukutshiza ukhula ukuze kuthintelwe ukuzinza kwalo, kanti, okunye okubalulekileyo, kukuncothula ukhula ngokusebenzisa itrektara nezixhobo ezifanelekileyo. Ukutshatyalaliswa kokhula ngoomatshini kufanele ukwenziwa phmbi kokutyala (ukugcina umhlaba ucocekile) nangamaxesha akwangoko (kuselithuba) okuphuhla kwesityalo. Kubalulekile ukutshabalalisa ukhula luselula ukuze kuthintelwe ukhutshiswano ngokufuma komhlaba kanti nesityalo kufuneka ukuba sibe siselula, ukuqinisekisa ukuba ukuhlakula akuzonakalisi iingcambu zesityalo. Ukhula oluzinzileyo lunesixokelelwano seengcambu esiphuhle kakuhle kanti ukuze ukutshatyalaliswa kwalo kuncomeke kungafuneka ukuba kuhlasele ngamandla kanti ke oku kungasuka kutshabalalise iingcambu zesityalo.



Ukutshatyalaliswa kokhula ngemichiza

Kukho iintlobo zemichiza ezilulwelo, amahlalutyana nemimoya ezinokusetyenziselwa ukutshabalalisa ukhula. Okubaluleke kakhulu ngumthamo ochanekileyo nexesha elifanelekileyo lokusetyenziswa kwezitshabalalisi zokhula.



Le michiza inokubekwa ngokwezintlu zezitshabalalisi zokhula ezikhethayo okanye ezingakhethiyo. Izitshabalalisi zokhula ezingakhethiyo zibulala nasiphi isityalo ezinokuthi zidibane naso kanti izitshabalalisi zokhula ezikhethayo zibulala uhlobo oluthile lokhula ngaphandle kokuchaphazela isityalo nakancinci. Izitshabalalisi zokhula ezingakhethiyo zisenokusetyenziswa ngokunjalo phakathi kwemiqolo yesityalo ukuze ngokwenza njalo zibulale ukhula ngaphandle kokuchaphazela isityalo.



Izitshabalalisi zokhula zikwasebenza ngeendlela ezimbini ezahluka-hlukileyo - ezinye zisebenza ngokuchukumisa lo gama ezinye zisebenza kwisixokelelwano. Izitshabalalisi zokhula ezisebenza ngokuchukumisa zichaphazela izicwili zesityalo ezithi zidibane nazo, kanti ukuze kufumaneke iziphumo ezibalaseleyo,kufuneka ukumanziseka okucoselelweyo. Olu luhlu lwezitshabalalisi zezityalo luncomeka kakhulu elukhuleni oluncinci okanye oluselula. Izitshabalalisi zokhula ezisebenza kwisixokelelwano zithuthelwa kwisityalo ngokuphelela kwaso ngoko ke nokuba zitshizwa emagqabini kuphela, iingcambu ziyakwazi ukuchatshazelwa.



Izitshabalalisi zokhula zinako kananjalo ukuhlelwa ngokwaphambi kokuhluma (phambi kokuvela kwesityalo phezu komhlana), nasemva kokuhluma (emva kokuba isityalo sesivele ngaphezu komhlaba). Izitshabalalisi zezityalo zaphambi kokuhluma zifunxwa ziingcambu ze-coleoptile okanye eziphuhlayo, lo gama izitshabalalisi zokhula zasemva kokuhluma zifunxwa ngamagqabi nezikhondo.



Ziliqela izinto eziluncedo malunga nokutshabalalisa ukhula ngemichiza kunokulutshabalalisa ngoomatshini - inkoliso yezinto eziluncedo zezi:

Kukhawulezisa phucukileyo ukufaka umchiza elukhuleni kunokulususa ngomatshini;

Uninzi lwemichiza luthatha ithuba elide, nto leyo ethetha ukuba wena akusayi kwenza okungaphaya koko malunga nokutshabalalisa ukhula; kananjalo

Kumaxesha onyaka emvula, xa kukho udaka oluninzi kuba nzima ukuqhubela iitrektara emasimini, ngoko ke ukutshabalalisa ukhula ngemichiza kuko okunamandla (itrektara enesitshizi ingangena lula entsimini kunetrektara etsala ikhula.

<fn>PulaImvula.Wheat.2007-12.xh.txt</fn>
Prys Xhosa

Sikhangela emva kwixabiso lengqolowa lowama-2007



Instruksies:

USakkie van Zyl, ingcali kwezoqoqosho: Uphando ngommandla wentengiso, Ukunikwa kweNkonzo ngeMpahla yoRhwebo, eGrain SA

Amaxabiso engqolowa eHlabathi naweSafex

Umhla

Ingqolowa yaseSafex

Iindleko zothutho ngenqanawa ukuya eRSA

Ukusuka eArgentinia ukuya eMzantsi Afrika

Ukusuka eUSA Gulf ukuya eMzantsi Afrika

Ukuphela kweveki





Kunzima ukukholelwa ukuba ixabiso leSafex lengqolowa likaFebhuwari 2007 belisephantsi kwenqanaba le-R1880/ngetoni, emva kokuba ixabiso belikwincochoyi yama-R3 460/ngetoni ngowe-18 Septemba.



Nangona ukunyuswa kwexabiso bekunika ithemba, ngokwecala lomvelisi weenkozo, abavelisi abafumene inzuzo xa kunyuswa ixabiso (nangencochoyi) ibe ngabo abebelondoloze esinye sesityalo sabo kuphela ngowama-2006/2007, okanye abo bathathe izikhundla zethuba elide kwiSafex. Ngelishwa, bathande ukuba mbalwa abavelisi abakwaziyo ukugcina isityalo sabo kumathuba amade emva kokuvuna, kuba benokuba semngciphekweni wamaxabiso athotyiweyo. Abavelisi banokubuza ukuba, ingaba bebephi oochwepheshe? Bekutheni ukuze abavelisi banganikwa icebiso eliphucukileyo?



Ngelishwa, ulwazi olukhoyo olufumaneka phucukileyo nangeliphi ixesha alunakubonwa njengombandela ekuphela kwawo onokuqinisekisa isigqibo esilungileyo sokuthengisa. Ikhona neminye imibandela eliqela, enokubandakanya imozulu njengowona ubalulekileyo, nodlala indima kumaxabiso ahla esenyuka nangenakuqondwa ngokuqinisekileyo kwangethuba elingaphambili.



Itheyibhile 1 ibonisa amaxabiso engqolowa yehlabathi ukususela ngowama-2005, kubandakanywa iingqikelelo zemveliso yehlabathi zexesha lonyaka lowama-2007 nathe abekwa ekupheleni kukaFebhuwari, ngokunjalo neengqiqo ezizezona zakutshanje. Imveliso yehlabathi yexesha lonyaka wama-2007 icingeleka kwizigidi zeetoni ezingama-623,7, ngenxa yokwanda kwendawo elindeleke ukuba ingalinywa, ukuze isivuno silindeleke ukuba sibuyele kwisiqhelo. Ukuba le ngqikelelo ibiphunyeziwe, bekuya kubakho iitoni ezizizigidi ezingama-33,5 ngaphezulu (6,7%) zengqolowa efumaneka entengisweni ngexesha lonyaka lama-2006. Ngokusetyenziswa kwayo kwihlabathi okumalunga neetoni ezizigidi ezingama-620, kuya kubakho ngaphezu kwengqolowa eyaneleyo entengisweni ukuze kuhlangatyezwe imfuno yayo ebangwayo.



Itheyibhile1: Imveliso yengqolowa kwihlabathi liphelele (iitoni ezizizigidi).



2005

2006

2007









Feb

Sep

Sep vs Feb



Awona mazwe abalulekileyo athumela ngaphandle













Argentinia

12,6

14,2

14

14,5

0,5



Australia

25,4

9,8

21

13,5

-7,5



Canada

26,8

25,3

25

20,5

-4,5



European Union

122,7

125,3

137,5

121,7

-15,8



USA

57,3

49,3

56

57,5

1,5



Amanye amazwe abalulekileyo













China

97,5

104,5

100

107

7



India

68,6

69,4

74

74,9

0,9



Pakistan

21,7

21,7

22

23,3

1,3



Kazakstan

11

12,5

12,5

14,5

2



Russia

47,6

44,9

48

46

-2



Ukraine

18,7

13,8

16,5

13,7

-2,8



Isixa sehlabathi

620,3

590,2

623,7

601,4

-22,3

















Umthombo : Ibhodi yeHlabathi yeziTyalo eziziiNkozo.



Njengesiphumo seemeko zemozulu ezingafunekiyo, amazwe ahlukahlukileyo abalulekileyo avelisa ingqolowa athobe iingqikelelo zawo zezityalo amaxa amaninzi ngexesha lonyaka wama-2007, kanti ekupheleni kukaSeptemba 2007, imveliso eqikelelwayo ibiziitoni ezizizigidi ezingama-601,4. Oku bekunganeno ngeetoni ezizizigidi ezingama-22,3 kunengqikelelo kaFebhuwari 2007 - oku kubange ukwanda okukhulu kwixabiso lengqolowa yehlabathi.



Igrafu 1: Inyanga yobhambathiso eyiyeyona ikufutshane yeSafex, kunye nexabiso lothutho lwasimahla leNgqolowa yaseArgentinia neNgqolowa yaseUSA eLukhuni eBomvu (ngeeUS Dollars ngetoni nganye).

Umthombo:Ibhodi yeHlabathi yeziTyalo eziziiNkozo, isiseko seenkcukacha sakwaGrain SA.



Ixabiso laseArgentina lengqolowa belirhweba nge$177/ngetoni nganye ngoFebhuwari 2007 laza lanyuka njengokulindelekileyo laba ngama-$355/ngetoni nganye (iGrafu 1) . Esi sisandiso se-$158/itoni okanye ama-89%, naxa kukho ukwanda okuncinci kwisityalo saseArgentina ukususela kwiingqiqo zikaFebhuwari. Ixabiso lothutho lwasimahla lengqolowa eLukhuni eBomvu yaseUSA kwiGulf yalathe lo mkhwa, nangona bekukho ukwanda kwetoni ezizizigidi ze-1,5 kwisityalo sengqolowa yaseMelika ukususela ekupheleni kukaFebhuwari (Itheyibhile 1).



Ngenxa yeemeko zemozulu ezingafunekiyo eAustralia, eCanada naseEuropean Union, isityalo sacutheka kakhulu, kwaza oku kwabanga ukucutheka okukhulu kwizicuku ezigciniweyo zengqolowa yehlabathi ngowama-2007 - kanti oku kubeka uxinzelelo kwixabiso ukuba kwande ummandla wentengiso wehlabathi.



IGrafu 1 ibonisa ukuba ixabiso leSafex (lenyanga eyiyona seyisondele), nelivakaliswa nge-$/toni lilandele ixabiso lengqolowa lehlabathi ngonyaka wama-2007. Ukususela ngoFebhuwari, ixabiso leSafex linyuke malunga ne-$200/itoni nganye, xa kuthelekiswa nokunyuka nge-$158/itoni kwengqolowa yaseArgentina nokunyuka nge-$143/itoni kwengqolowa yaseUSA eluKhuni eBomvu.



Ukunyuka okuthe chatha kwixabiso lengqolowa yeli lizwe ngokwe-dollar xa kuthelekiswa nexabiso lehlabathi kunokuchazwa ubukhulu becala kukwanda kweendleko zothutho ngenqanawa. NgoFebhuwari 2007, iindleko zako zibe malunga ne-$43/itoni ukuthutha ingqolowa ngenqanawa ukusuka eArgentinia ukuya eMzantsi Afrika, ne-%48/itoni ukusuka kwi-Gulf ukuya eMzantsi Afrika. Njengesiphumo semfuno ekhulayo sothutho ngenqanawa, iindleko phantse ziphindaphindwe kabini kulo nyaka. Okwangoku iindleko zimalunga ne- $73/itoni ukuthutha ingqolowa ukusuka eArgentinia, ukuze ibe yi-$88/itoni ukuthutha ingqolowa ngenqanawa ukuya eMzantsi Afrika ukusuka kumazibuko kwi-Gulf (iGrafu 2). Ngokwe-R6,85/$, kubonakala ukunyuka kweendleko zokuthutha ngenqanawa ukususela ngoFebhuwari 2007 ngeR219/itoni.



Igrafu 2: Iindleko zothutho ngenqanawa ukuya eMzantsi Afrika (ngokwe-US $ ngetoni nganye)

Umthombo: Ibhodi yeHlabathi yeziTyalo Eziziinkozo.



Elokugqibela

Imveliso ecuthekileyo yengqolowa yehlabathi elindelekileyo idlale indima ebalulekileyo ekunyukeni kwexabiso lehlabathi lengqolowa, kanti ngenxa yokuba uMzantsi Afrika kufuneka uthenge ngaphandle phantse inxalenye enye kwezintathu zemfuno yeli lizwe, ukunyuka kwexabiso lehlabathi kukhokelele ekunyukeni kwexabiso laseMzantsi Afrika. Iindleko ezinyukileyo zothutho ngenqanawa zibeka uxinzelelo oluthe chatha kwixabiso leli lizwe njengoko zibange ukunyuka kokuthenga ngaphandle. Kananjalo ukunyuka kwexabiso lehlabathi kuphinde kwabonakalisa indima enkulu edlalwa yimozulu kumaxabiso eemveliso zezolimo. Kanti njengoko sonke sisazi kakuhle, kunzima ukuqikelela ukuba iNdalo enguNozala iya kwenza ntoni.

<fn>PulaImvula.Year.2007-12.xh.txt</fn>


Year Xhosa



Ukuphela komnye unyaka kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Instructions:

Folio strap: Umdla wohlobo olulodwa

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo wakwaGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso

Photo: Dibana neqela laseBothaville lenkqubo yophuhliso yakwaGrain SA farmer: Ukusuka ekhohlo nguJane McPherson (umphathi wenkqubo), uWillie KotzÃ© (umququzeleli woqeqesho nolwazi), uDebbie Nel (umncedisi waseofisini), uJenny Mathews (ulawulo lwesigqeba: saseGrain SA) uNico Vermaak (umphathi: Iinkonzo zeMbumba, yakwaGrain SA).



Sifikelele esiphelweni selinye ithuba lenkxaso-mali nonyaka wemali weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA. Wonke umsebenzi owenziwe kulo nyaka usisiphumo senkxaso-mali yobubele efunyenwe yile nkqubo kwiMaize Trust kwaye kufanelekile ukuba sivakalise imibulelo yethu, kananjalo nemibulelo evela kwiindlalifa zenkqubo.



Njengoko kunjalo nakowuphi ummandla wophuhliso, inkqubela-phambili ihamba ngokwesantya somntu lowo kwaye kumaxa amaninzi sinokubonakala njengesicothayo - abanye abantu bakhawuleza kakhulu ukuqonda kanti abanye bathatha ithuba bezama ukwenza iinguquko ezifunekayo ukuze baqhubele phambili ukusuka kwisimo sangoku ukuya kwesinqwenelekayo. Isazobe esingenabugocigoci senkqubo yophuhliso sibukeka ngolu hlobo:





Isimo sangoku Isimo esinqwenelekayo





Kwinkqubo yethu, sisebenza nzima ukususa amafama kwisimo sawo sangoku, esahluka ukusuka kumfama ukuya komnye, siwase kwisimo esinqwenelekayo somfama orhwebayo, ozimeleyo nolondolozekayo. Imisebenzi eyilwayo eyahlukahlukileyo ekule nkqubo iyilwe ngendlela ehlangabezana neemfuno ezahlukahlukileyo zamaqela ahlukahlukeneyo zamafama.



Ingxaki yangoku ecingelekayo Ukungenelela Iziphumo ezinqwenelekayo















Farmers Days



















































Inkqubo isalawulwa eBothaville ubukhulu becala. Kwisakhiwo sequmrhu lakwaGrain SA, inkqubo le ingaphantsi kwesebe leeNkonzo zeMbumba elilawulwa nguMnu Nico Vermaak. Abanye abaqeshwa abakwinkqubo ngaba balandelayo:



Indawo Umntu Injongo yeSikhundla

Bothaville Jane McPherson Umphathi wenkqubo

Debbie Nel Umncedisi we-ofisi

Willie KotzÃ© Umququzeleli woqeqesho nolwazi

Zeerust Tonie Loots Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Nelspruit Jerry Mthombothi Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Nonhlanhla Sithole Umncedisi we-ofisi

Cathcart Philipp Olivier Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Ladybrand Johan Kriel Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Jacinta Motloang Umncedisi we-ofisi

Klerksdorp Amos Njoro Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Lerato Modise Umncedisi we-ofisi



Eli xesha lonyaka lehlobo elidlulileyo belinzima kakhulu ngenxa yembalela ebinobuzaza nechaphazele iindawo ezibanzi zommandla wethu ofumana iimvula ehlotyeni - amanye amafama awakwazanga kulima kwaphela, abanye balima kodwa phantse ababi naso nesinye isityalo abasivunayo, lo gama iindawo ezimbalwa bezineemeko 'eziqhelekileyo'. Kwiziganeko ezininzi amafama alima isityalo ngemali ebolekiweyo - mhlawumbi evela ezibhankini okanye kumashishini ezolimo (iiCo-ops zakudala) - xa kusenziwa uthelekiso ambalwa amafama athatha i-inshorensi yegalelo kuba imida yenzuzo kwimveliso yezityalo isezantsi kagangokuba bazama kangangoko ukugcina iindleko zisezantsi kangangoko.



Ngexesha lonyaka elifana neli kubakho iqela lamafama angakwaziyo ukubuyisa iimali-mboleko zawo zemveliso ukuze ke ngoko angakwazi kufikelela kwimboleko yemali yokulima isityalo esilandelayo. Xa ubani esebenzisana namafama akholisa ukungabi namali eyinkunzi yokuqalisa ishishini, unyaka ofana neli xesha lonyaka lidlulileyo yintlekele kwaye linokwenzakalisa uphuhliso oluya kurhwebo.



Inkqubo yethu yamafama eseyikwibanga eseliphambili iphuhla kakuhle ngokunjalo sinikele Izifundo zeAgribusiness zethu zokuqala kwiqela elikhethiweyo lala mafama. Ukunikelwa kwezi zifundo ngokunjalo kunye nempumezo yomsebenzi olandela emva kwezifundo kubonwa yinkqubo njengenyathelo lokugqibela esilithatha nomfama elisingise kwilinge lokurhweba. Esi sifundo siqukanisa ndawonye lonke ulwazi oluqulethwe kwezinye izifundo kwaye sijolisa umfama kwimimandla engundoqo yomsebenzi ukuze akwazi ukuqolosela kwinyathelo ngalinye lenkqubo yomsebenzi wemveliso ngexesha elichanekileyo nangokwemigangatho echanekileyo.



Inkqubo yethu yoqeqesho iye yaba nonyaka oxakekileyo - zibe ngaphezulu kuma-80 izifundo ukususela ekuqaleni kuOktobha 2006 ukuya kuma-30 Septemba 2007. Izifundo ziyaqhuba ngokwamkelwa kakuhle kakhulu, ingxelo evela kumafama intle kwaye soloko becela izifundo ezongezelelweyo. Sizinika izifundo ukususela ngoFebhuwari ukuya kuNovemba ngonyaka ngamnye, ngamanye amaxesha, amafama sukuba exakeke kakhulu emasimini abo nto leyo eyenza kube nzima ukuya ezifundweni. Ngezi nyanga zehlobo, sijolisa kwiimvavanyo zemiboniso, kwiintlanganiso zamaqela ofundonzulu, nenkxaso kumafama ngamanye.. Kanti siphinde safumana impendulo entle kubaphathi besolulo besebe lezolimo ngokunjalo sinethemba malunga nonyaka ozayo wemali apho siya kukwazi ukubancedisa ngezifundo ezenziwa ngesandla - ukusetyenziswa kweengcingane entsimini yintsilelo enkulu kwaba baphathi besolulo.



Siyaqhuba ngokusasaza kwizikhululo ezine zikanomathotholo, iLesedi, iMotsweding, iLigwalagwala kananjalo Umhlobo Wenene - lo usengumjelo obalaseleyo wokuqhagamshelana namafama - asingomjelo wothutho kwezobugcisa kuphela, kodwa ngowokwazisa amafama ngemicimbi malunga nenkqubo.



I-Pula-Imvula iyaqhuba - seyide yaba ngomnye wemisebenzi eyilwayo 'othandwayo' kwinkqubo kwaye asikhe sisilele nto leyo eyenza ukuba sibe nebhongo ngemagazini egqibekileyo. Baliqela abantu abanegalelo kwinkqubo iphelele - abaqeshwa abakwinkqubo, abanye abaqeshwa abangaphakathi kwaGSA, abaqeshwa bakwaARC-GCI ePotchefstroom, abaguquleli beelwimi abahlala bephantsi koxinzelelo lokuqinisekisa ukuba umsebenzi bawugqiba ngokwemida yexesha elingqongqo abalisikelweyo, abaqeshwa kwimisebenzi yangaphakathi (abahleli nabapapashi), abashicileli nabathumeli beposi yezixa ezikhulu - oko kusenziwa qho ngenyanga! IPula-Imvula yamkelwa ngovuyo olubalaseleyo kwaye abafundi bayo basoloko besanda okoko - senza ngaphezulu kweekopi ezingamawaka ali-16 500 ngenyanga nganye kwaye olu ludwe luyanda.



Kwakhona sibulela kwi-Maize Trust ngenkxaso enganqumamiyo yayo yale nkqubo.







<fn>PulaImvula.Year.2010-01.xh.txt</fn>
Year (Maize) IsiXhosa



Uphuhliso lwamafama lwaseGrain SA - kuphengululwa unyaka odlulileyo



Imiyalelo:

Folio strap: Inkqubo yophuhliso lwamafama

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama



Njengabasebenzi kwiNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA, sisikelelwe kwaye sinelungelo elilodwa lokuba yinxalenye lwento esikholelwa ukuba iya kwenza umahluko kwinkqubo yenguquko yezolimo yaseMzantsi Afrika. INkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA izinikele ekuphuhliseni abalimi abanesakhono, abalondolozekayo, nabamnyama abarhwebayo.



Ishishini lezityalo eziziinkozo, ngakumbi abalimi, bajongene namaxesha angumceli-mngeni kakhulu. Sijongene nolwabiwo lomhlaba ngokutsha kunye nembuyekezo, kufuneka sibe kukhutshiswano lwamaxabiso ezityalo eziziinkozo ehlabathini, sitsala nzima ngenxa yamaxabiso okhutshiswano amagalelo aphezulu kakhulu nangengawo awehlabathi, kanti umsebenzi wokufama siwenza elizweni elibharhileyo, nelijongene nalo ngokwalo neziphumo zobushushu behlabathi ngenxa yemikhwa yemozulu. Xa sithetha gabalala asinalunqongophalo lwemiceli-mingeni - kodwa, izisombululo azanelanga!



Ulawulo.

Masiqhube ngokubala iintsikelelo zethu ezikwinkqubo - Sineqela labantu elisebenza kunye elingummangaliso. Masiqale namalungu olawulo lwesiGqeba saseGrain SA (Hoofbestuur). Usihlalo wenenekazi lethu, uNkskz Jenny Mathews unesakhono kangako, uyazibandakanya kwaye ungumntu ongayibandeziyo inkxaso yakhe. Besisikeleleke kakhulu kulo nyaka ukuba noMnu Schalk Viljoen ovela eNtshona-Koloni othe wazenza ukuba abe khona ukuze anike inkonzo kwiqela lethu . Kananjalo uthe wakhethwa njengosekela-sihlalo wekomiti. Sinovuyo ukuba naba babini uSchalk Viljoen noAndries Theron, bobabini ngabaseKoloni, ekomitini njengoko besiza nezimvo ezintsha nomnye umbono malunga nophuhliso lwabalimi. Sinamalungu athembekileyo nazinikele kakhulu kwiQela lokuSebenza. UMnu Gert Pretorius waseLichtenburg, uMnu Moss Malo ovela eDelareyville, uMnu Jabulani Zitha ovela eNigel, uMnu SK Makinana waseUgie noMnu Papi Nkosi waseHazyview.



Kulo nyaka, sinovuyo kakhulu kukuba uMnu Karabo Peele naye uyinxalenye yeqela lokusebenza. Umele iMaize Trust, umxhasi wethu wemali ongundoqo. Sikwazile ukuthetha noMnu Dirk van Rensburg, owayesakuba lilungu lesigqeba esilawulayo ukuba ahlale elilungu leqela lokusebenza. UDirk ngumlimi ozinikela kakhulu nozibandakanya kakukhulu ovela eArlington, kwaye siluchwayitele uthakazelelo lwakhe lokusixhasa ngale nkqubo yophuhliso.



Malunga nabasebenzi, siyandise le projekthi yafikelela kubasebenzi abali-17 bexesha elipheleleyo, nabali-13 abasebenza njengababhambathiswa. Ulwabiwo-mali lwenkqubo iphelele luphaya kwizigidi ezili-R14 (iminyaka yezemali yeeprojekthi ezahluka-hlukileyo yahluka ukusuka kunyaka wezemali waseGrain SA , nto leyo eyenza ukuba eli nani libe yintelekelelo ekufutshane). EBothaville, sinoJane McPherson (uMphathi weNkqubo), uGq Willie KotzÃ© (iNgcali: uQeqesho noPhuhliso), uMnu Danie van Den Berg (iNgcali: iiNkonzo zaseNtsimini), ooNksk Debbie Boshoff noAnnemarie de Beer (inkxaso yolawulo).



Abasebenzi bendawo yengingqi bemi ngolu hlobo:

Indawo

Umntu

Umncedisi



Ladybrand

Johan Kriel

Dimakatso Nyambose



Zeerust

Tonie Loots

Connie Mosikare



Klerksdorp

Amos Njoro

Lerato Modise



Nelspruit

Jerry Mthombothi

Nonhlanhla Sithole



Mthatha

Lawrence Luthango

Nombulelo Makeleni



Vryheid

Jurie Mentz

Sydwell Nkosi





Kunyaka odlulileyo, besilusizi ukubulisa uNksk Jacinta Motloang obevela kwiofisi yaseLadybrand, obesishiya kuba amkele isikhundla sokufundisa eManyatseng noMnu Piet Potgieter oye kusebenza kwiVKB apho ayintloko yecandelo lophuhliso lwabalimi babo. Siyakuvuyela ukusebenza kufutshane noPiet Potgieter kwsikhundla sakhe esitsha. Sizibona njengenxalenye yeqela lophuhliso elikhulu ngakumbi eMzantsi Afrika kwaye siyakonwabela ukusebenza nabantu esabelana nabo ngombono wophuhliso.



UMnu Jan de Villiers ovela eFicksburg, uvumile ukulawula iprojekthi yeWinter Cereals Trust kwiFree State eseMpuma. UJan ngumntu owaziwa kakhulu, umlimi oselethathe umhlala-phantsi onamava exesha lonke lobomi bakhe kumsebenzi wokulima ingqolowa (phakathi kwezinye izinto), nonentliziyo yokudlulisela phambili akwaziyo ukuze axhobise abalimi ngesakhono. UMnu Arthur Clayton ovela eSannieshof uqhubile ngokuthatha uxanduva malunga neProjekthi yamaZimba.



Abanye abaqeqeshi abakwinkqubo ngaba:

Umqeqeshi

Indawo



Eduard Foord

Ladybrand



Johan van der Merwe

Ladybrand



Attie Louw

Bloemfontein



Israel Mokoto

Wolmaransstad



Derrick Nqana

Nelspruit



Hendrik van Zyl

Cedara



Peter McGregor

Kokstad



Paul Jordaan

Barkley West



Andre Malan

Bloemfontein



Jan de Villiers

Ficksburg



Arthur Clayton

Sannieshof



Alphons Dube



Middelburg, Mpumalanga





Marius Greyling

Potchefstroom





Umbulelo

Le nkqubo iphelele inikwa inkxaso-mali ngabakwaGrain Trust, iMaize Trust, iWinter Cereals Trust, iOil and Protein Seeds Development Trust neSorghum Trust. IgaleloIgalelo elifakwa zezi-trust likhulu kangangoko. Ngaphandle kwazo incinci into ebinokwenzeka kummandla wophuhliso lwabalimi bezityalo eziziinkozo. Kwakhona, sibulela ngokungazenzisiyo ngegalelo lobubele - siyabaqinisekisa ngokuzinikela kwethu kuphuhliso lwabalimi.





<fn>PulaImvula.YearMaize.2008-12.xh.txt</fn>


Year (Maize) Xhosa



Omnye unyaka - elinye ibali lempumelelo



Instructions:

Folio strap: Umdla wohlobo olulodwa

Byline: NguJane McPherson, umphathi wenkqubo yaseGrain SA yeNkqubo yoPhuhliso lwamaFama

Photos:



Kwakhona, sifikelele esiphelweni somnye unyaka wempumelelo weNkqubo yoPhuhliso lwamaFama yaseGrain SA. Wonke umsebenzi owenziwe ebudeni balo nyaka usisiphumo senkxaso-mali yobubele efunyanwa kwiMaize Trust.



UJane McPherson noWillie KotzÃ©, abakwiOfisi eyiNtloko yaseGrain SA eBothaville, balawula iNkqubo yoPhuhliso lwamaFama. Kuye kwadalwa esinye isikhundla esongezelelweyo "seNgcali: iiNkonzo zoPhando lwangaPhandle" kwaza kwanyulwa uDanie van den Berg kweso sikhundla. UDanie waziwa kakhulu kulo msebenzi uyilwayo kwaye ebesoloko esenza uqeqesho olubalaseleyo kwiminyaka emithathu edlulileyo. UDanie uchitha ixesha lakhe elawula abaqeshwa abakuphando lwangaphantsi - abaququzeleli bophuhliso lwamaphondo. Itheyibhile 1 idwelisa abanye abaqeshwa ababandakanyeka kulo msebenzi uyilwayo.



Itheyibhile 1:



Indawo Umntu Injongo yesiKhundla

Bothaville Debbie Boshoff Umncedisi waseOfisini

Zeerust Tonie Loots Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Connie Mosikare Umncedisi waseOfisini

Nelspruit Jerry Mthombothi Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Nonhlanhla Sithole Umncedisi waseOfisini

Mthatha Lawrence Luthango Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Nombulelo Makeleni Umncedisi waseOfisini

Ladybrand Johan Kriel Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Jacinta Motloang Umncedisi waseOfisini

Klerksdorp Amos Njoro Umququzeleli wophuhliso lwephondo

Lerato Modise Umncedisi waseOfisini



Kwiindawo zokurhweba, sijolisa kakhulu kubavelisi asebekwibanga eliphambili njengoko sisazi ukuba ukuze siphumeze ubizo lwethu 'Lokuphuhlisa abavelisi abanesakhono, abamnyama", kufuneka sichithe ixesha sinike umvelisi ngamnye kwabo sebesendleleni eya kurhwebo. Kwiindawo ezingenalurhwebo kakhulu, siyaqhuba ngokujolisa kumaqela ofundo-nzulu, ndlela leyo eyonga imali kakhulu ukuze kunikwe inkonzo kumaqela amakhulu abavelisi.



Inkqubo yoqeqesho iyaqhuba ngokukhula - ngezintlu zezifundo ezithe chatha, kananjalo nemfuno ebangwayo yezintlu zezifundo esoloko isanda.



Kwakhona, sinombulelo omkhulu kwiMaize Trust ngenkxaso yayo esoloko iqhuba yale nkqubo- senza, kwaye siya kuqhuba ukwenza kangangoko sinako ukulawula le nkqubo ngendlela efanelekileyo, nokunika inkxaso encomekayo kubavelisi bethu. Sinovuyo kakhulu ngethuba esilinikwayo njengeqela elisebenza kunye lophuhliso.

<fn>PulaImvula.Yellow(maize).2011-03-14.xh.txt</fn>
Otyheli (Umbona) IsiXhosa
Yintoni eyenza ukuba izityalo zibe tyheli ngamaxesha obumanzi?
Imiyalelo:
Folio strap: Ukongeza ixabiso
Byline: NguLeon van Rensburg, uNjingalwazi kwezoBume boMhlaba, iSebe lezoMhlaba, iiNzululwazi ngeziTyalo neMozulu, kwiYunivesithi yaseFree State
Photo: Otyheli
Caption: Iimeko ezixinaniswe ngamanzi zichaphazela inkqubo yokukhula yoninzi lwezityalo.
Ingcali yasemaNgesini kwezembali uH.G. Willis, wakha wathi imbali yomntu lugqatso phakathi kokufunda nokuwa. Malunga nabalimi bezityalo kwiindawo ezifumana imvula ehlotyeni eMzantsi Afrika, ngakumbi ezo zikwiindawo ezinomhlaba ophantse wabharha, olu gqatso luyinyaniso yemihla ngemihla.
Imisebenzi yokulima izityalo kwiindawo eziphantse zabharha yenziwa ngohlobo lokuba ithintele isilingo sembalela esisoloko sikhona. Oku kwenziwa ngokujika-jika ukuxinana kwezityalo, ukusebenzisa ngendlela efanelekileyo amagalelo ezichumiso ngokwezivuno zethuba elide, izenzo zokulima ezilondoloza amanzi ukuze, ubukhulu becala, kwandiswe ukutyhuluba, kutyalwe ngeyona mihla ifanelekileyo kananjalo kukhethwe imihlanganisela ekwaziyo ukuziqhelanisa nembalela, njl.njl. Le mihlanganisela iphantsi kweqela lezityalo ezibizwa ngokuba zii-mesophyte, ezikhula phucukileyo kwimihlaba efumileyo kodwa enomoya. Iingcambu zazo ziqhelaniswe kakuhle nokuhlola-hlola izixa zamanzi nezezondlo ezisemhlabeni, umzekelo, iingcambu zombona zigqibhozela emhlabeni kumgama wama-24 mm ngosuku, zifikelela kobona bunzulu bukhulu beemitha ezi-2 ukuya kwezi-2.4, ngokokuxhomekeka kwiimpawu zomhlaba.
Uphuhliso lweengcambu lunokuthintelwa kakhulu okanye lunqandwe yimvula egqithisileyo ngokuphathelene nexesha langoku lonyaka, apho izityalo bezilinywe ngoDisemba nangoJanyuwari. Imvula egqithisileyo kwimihlaba ema amanzi iya kukhokelela ekugwantyeni kwamanzi emihlabeni ukufikelela kumanqanaba ashenxisa umoya kuyo. Inkqubo yokuphila kwendalo eya kuphenjelelwa kakubi kuqala kukuphefumla kweengcambu; izityalo zifuna amanqanaba athile enkxaso yomoya (i-oxygen/umongomoya) ezingcanjini zazo. Abaphandi babonise ngeemvavanyo ukuba phantsi kweemeko ezingenamoya kwaphela, ukukhula kweengcambu kungayeka kwisithuba nje semizuzu. Nangona kunjalo, izityalo ziyashiyana ngokunyamezela iimeko zokugwantya kwamanzi. Umzekelo, ii-hydrophyte (iirayisi) ziqhelile ukuphila phantsi kweemeko ezingenamoya emhlabeni. Kaloku ezi zityalo zingafa kwimihlaba enomoya owaneleyo. Iingcambu zezityalo ezingazithandiyo iimeko ezingenamoya, ezifana nemidumba (iimbotyi ezomileyo, isoya, njl.njl.) zifa emva kweentsuku ezimbalwa zogwantyo lwamanzi. Imiqondiso yokuqala yomonakalo wokuxinana kwamanzi isenokuvela emva kweyure enye nokuba zimbini kuze kuvele umonakalo wesigxina emva kweeyure ezingama-24, ngakumbi kwiintsuku ezifudumeleyo zelanga.
Xa ukuphefumla kweengcambu kuthintelekile eminye imisebenzi yokuphila kwezityalo efana nokukhula, ukufunxwa kwamanzi nezondlo nayo iyephazamiseka. Naxa emaninzi amanzi, izityalo azikwazi kuwafunxa amanzi nezondlo. Ngokokuxhomekeka kwibakala lokukhula kuye kubonakale imiqondiso ethile yezityalo. Umzekelo, xa ukuphefumla kweengcambu kucuthekile ngebakala lokukhula kombona, ukufunxeka kwamanzi nako kuya kucutheka ngokulinganayo nto leyo eya kuchaphazela ukufunxeka kwezondlo. Umqondiso oqapheleka lula kukuba tyheli kwamagqabi (chlorosis) ngenxa yokwetha kwe-chlorophyll. Oku kwenziwa kukunqongophala kwe-nitrogen kwisityalo, nangona i-phosphorus ne-postassium nezinye izondlo nazo zinqongophele. Kweli bakala isityalo sithuthela i-nitrogen kumagqabi asematsha ukusuka kulawo madala ukuze kulondolozeke ukukhula. Ukuxinaniswa ngamanzi okuqhubayo kugqibela ngokucutha ukukhula kwamahlumelo esityalo kunye neelahleko kwisivuno.
<fn>Random.9780636072596T.WP.txt</fn>
Wayebobotheke mpela u-Andile lo gama uMthobeli wayejwaqeka ngumsindo.
"Andile ufuna ntoni ngoku."
"Ndicela uxolo ndoda ngokubuza lo mbuzo andiqondanga, ndiyaxolisa." Wangxengxeza uNobuhle ezisola nento ebembuzela yona ngoku.
"Awusemhle khawuzise ndibone." Waphakama uMafungwashe wabonisa ngomsesane koonina, bakikizela bewubuka umsesane. Wathi ukuba ahlale phantsi uKumkani waqonda ngeziphambili. "Ingaba ke mntwan'am senilimisile usuku lo mtshato?"
Kwakuthi ke phambi kokuba kutyiwe apha kuthandazwe kuqala bandule ukudla. Kodwa ke ngolu suku lwanamhlanje bathi besalungislela ukuthandaza uMafungwashe wahlabela ingoma yokuqala eculwe ngumbhexeshi ecaweni.
Basondela kuye bahlala kwisofa leyo awayehleli kuyo bamxhaga macala, yabaganga isofa ngobuntofo-ntofo bayo yanga iyakonwabela nokuchotshwa ngamakhosikazi eKumkani. Bathi ukuhlala kwabo bayana ngamehlo babeka impungo yabo phezu kwetafile yegilasi bemfake phakathi uZintle. UNobuhle inkosikazi enkulu neyokuqala kaKumkani wabuza exhalabile. "Yintoni basangana ubuso mama'uZntle kutheni?" Efuxuza uZintle. "Ngu Fungie."
"Ayikho kaloku eny'into yimali uyabona tshali ndiyayithanda nyani le moto ndiyithengileyo kodwa ingxaki nje ngunkosikazi asikwazi ukuba sichilisane ngemoto eyodwa."
Wanxunguphala umphefumlo wakhe wonakala, kaloku iNkosazana yayingumntu onentliziyo encinci, khumbula ukuba ngezolo oomama bale nzwakazi bebemphathele iimpahla nezipho eziyintaba; namhlanje sebeguqukile bahleka intsini menyo. Ingqondo yakhe yathanda ukubethabethana xa kanti aba bantu ebecinga fanukuba bayamvela xa esentlungwini; ngabona bayenza into yokuhlekisa intlungu yakhe. Waqonda ukuba eyona nto iyakumtsho akhululeke kukuhlamba eshaweni eshushu; aphungule ingqele andule ukulala mhlawumbi nentlungu leyo iyakuhla.
Eli xhwele lalithenjiwe eBhotwe; ngamabhotwe ngoba lalibenzela izinto ezibukwayo, kwesi sihlandlo kwayiwa ecaweni ngabo bobane.
"What's your name again." Emjonge ntsho emehlweni.
"Nihamba nenza ntoni?" Emnika isingxobo sakhe kwakunye nezinye iimpahla ebeziphethe. Wahlala phantsi walinganisa isihlangu samlingana.
Waguqa wamqhobosha."Ke lo nto ziyacac'uba zihambisa kamnandi, kutheni zaqina kangaka ungaboph'iqhina le mfene apha. Esazibhenca uZintle. "Ndibhatalisa le nto uthath'izihlangu zam." Encumile uFungie ehleli kwisitulo esihlala abantu abalinganisa izihlangu, wentla ngoKumkani owayelaqaza ekhangela.
Isinikezelo
Yalungiswa yonke into ngokwendlela yayo. Amadoda nabafazi babeme bume kuphithizelwa eBhotwe kungumhla omkhulu. U-Andile nanje ngamalume womyeni wayemi bume exhaphe amagwebu ebile esihla amanzi. Umtshato ngokwakwaXhosa intombi yeKumkani iphuma emabaleni yandule ukugqibezela umtshato kowayo. Ilali yaseNgonyama yayinkulu kakhulu nebala elalilikhulu; elibala kwakuqhutyelwa kulo izinto ezininzi nemicimbi ebalulekileyo. Kwakubalekelwa kwakulo, kudlalwa nebhola nditsho nombhoxo. Ngalo mhla elibala lalizele limi ngeembambo ngoba kaloku inkosazana iyatshata. Izinovoyiya ezazithengiwe kulo mtshato wonke ubani kulo mawakawaka ayelapho wayengenasikrokro. Kwakungekho nto ingekhoyo abantu bezigcibhela.
"Ungaxhali wena mntwan'omhle ziza kuba mbalwa mhlawumbi ezimbini. Okwangoku sisagqibile ningakhululeka.
"Ndicela undigqithisele amanzi lawo." UZintle elungisa iglasi yokugalela amanzi." Ngoku ke Mthobeli yintoni wena
"Kufuneka uzilungiselele ke ntombazana mhlawumbi ungafumana isoka, kwaye lo mfana ubonakala enembeko nothando." Watsho uNobuhle ingathi uyala intombi esele iceliwe.
'Niyayibona imosharha eniyenzileyo ? Ukumkani wayengqunga kweli gumbi ebalahlela nezandla.
"Ewe uKumkani."
Kwathi emva kwexesha wangena uMafungwashe wamanga emphuza. "Ndiyazi ukuba uqumbile, kodwa mamela zinyanga ndagqibela ukubhabha kwaye ngathi ndingaphinda kodwa ndifuna ukuphinda nawe. Ndiyakucela wethu nje olu suku lwanamhlanje soze siphinde." Emtsala. "Yiza ndifuna sibhabhe sobabini, khawuze mani." Wamqaphela ukuba umyeni wakhe akonwabanga kwaye akamhlanga kwaphela.
Bangqinelana kwayiwa kwaMthobeli, wothuka uFungie akubona indlu kaMthobeli akakwazi ukuzibamba. "Yhazi umntu xa ekujongele kude akanakutsho ukuba ungulo mntu unguye."
"Oh Fungie." Wayephelile yintsini egigitheka. "Kodwa njena noba awubanga kho apha eBukhosini, uncede xa silapho eBhayi ubekho ndiyakucela."
Wavalwa umlomo kukungena kukaKumkani emotweni. Waba ngase angene aphikise uKumkani kulo ntlebendwane wabuya wazinqanda. Bayo kufika eMtata sebengabadanga kakhulu encokweni uSithembiso eyiqhuba ngokwakhe incoko, uKumkani engenamdla emane ethatha ngokuphendula lo nto ibuzwayo abuye ecwaka. USithembiso yabethana ingqondo yakhe kodwa akayicinga nje tu ukuba uKumkani umvile kwincoko yakhe.
"Kuza kufuneka sithathe amaso, amacici, ibhengile nditsho imisesane yembala. Bafazi mna ndifuna silale siqinisekile namhlanje zonke ezi zinto zisesandleni."
"Ndisay'okuzihlaziya phay'echibini eny'into liyatshisa namhlanje."
UZintle waba nosizi nemvakalelo ngemeko kaMafungwashe.
1. Ilokhwe emhlophe eSun Goddess
"Kodw'andiyiqondi le nto."
"Beliphi elicebo lakho, Zintle wohlulekile ngumendo woyisekile?"
Kwahlabela umfana owayedlamke ngokwenene watsho ngendyondyo eyatsho wonke umzalwana owayelapho eCaweni wagungqa; nditsho namakhosikazi akwaNgonyama ashukuma. Yashukuma icawe umfana ingoma eyiphethe. Wasuka kwisihlalo esingasemva eso ebehleli kuso wenyuka ngerhangi etshambaza ngengoma yakhe emyoli, waya kuma eqongeni. Wonke ubani wayejonge kuye bambi beqalaza bejonge ikwayala eyayinyukela eqongeni. Yathi ukuba ikwayala ime ngendawo, waqalisa umfana lo ebehlabele wabalungisa kakuhle ngendlela esakugqiba wabathathela ikhi wabhexesha ikwayala. Yatsho kamnandi yabashiya abanofefe nentliziyo ezincinci ezibuthathaka belila iinyembezi abo basindisiweyo yayingathi sele bengenile eZulwini.
UZintle wema phambi kwakhe wamjonga ngqo emehlweni
UKumkani wasondela wahlala ecaleni kwentombi yakhe bamfaka phakathi noNobuhle. "Bendicela nje kolu tyelelo lwalo mfana wakwaZulu uMntwan'uSithembiso ndiyakucela." Watsho la mazwi asuka emazantsi entliziyo uKumkani elusizi ebucenga. "Kodwa Kumkani.'
UNobuhle wayenendawana ebufudumala.
"Hayi mani ntombazana ndiqhoboshe.' Elungisa unyawo lwakhe ukuba uFungie amqhoboshe.
"Kumkani uthetha ngale fama yakho yodumo?"
Apha ke eBhotwe kwakuthi xa kufike indwendwe elibalulekileyo nje ngoMaison Blanche lwamkeleke ngendlela eyodwa, laliqaliswa eNkundleni landule ke ngoku ukujikeleziswa ikhaya elo. Kwathi emveni kokuba uMaison Blanche enikiwe isihlalo ngasekunene kukaKumkani kwaculwa umhobe wesizwe waseMzantsi Afrika nomhobe wesizwe waseYiputa. Emva kwemihobe imbongi yabonga kwanga kukho inyikima. Amadoda acula iingoma zakwaNtu axhentsa atyityimba egida, kwamnandi.
"Ndiyakuxhasa Buhle, noko ngumyeni wethu lowa asimbolekwanga asinakude soyike kangako, enye into kufuneka abubone ubungozi bale nto, uzakububona ngokuthi simcacisele ngokwethu. Kodwa umnqwazi wam awuqini ngokudibanisa uKumkani nale nyewe." UNontle wayethandabuza mpela ngale nyewe. "Makhosikazi ndicebisa ukuba siyitshaye isaqhuma, masingaphozisi maseko masiyeni kwangoku entabeni." Watsho evumbuluka uZintle. "Umthandazo wasentabeni awenziwa emini wenziwa ngentseni.
"Kumkani andidlali nditheth'inyani ndiyawuchitha lo mtshato ndifuna kusasa wenze eso simemelelo. Uxelele wonke ubani ukuba umtshato uchithiwe." Yakhala intombi izigqume ngetyali. UKumkani wamangala exakene nento ngethamsanqa wegqi uMthobeli enxibe i-ovalolo engemdakanga kuyaphi equthe iintyatyambo. Waphakama uKumkani wamshiya uFungie equbude apho emshiya nomyeni wakhe owafika waguqa phambi kwakhe.
"E-e-e yintombi yam yokuqala ngqa le kwiintombi zam nguMafungwashe abayithandayo bathi Fungie okanye Nkosazana."
"Kwedini uyawubona umonakalo owenzileyo?"
UMthobeli wayijonga inqwelo ntaka leyo yade yokusithela. Wathi xa ecinga ukungena endlwini wagilana no-Andile ekwakudala emi apho emva kwakhe. "Andile, undothusela ntoni?"
"Ndiyathemba ukuba isithembiso sokonwabisa intombi yam uyakusigcina kwaye le nto ingcwatyiwe kule ndawo namhlanje."
"Next time." Watsho uMaison ezama ukuzikhulula.
"Uyambona indlela aqiniseke ngayo ke lonto kuyacaca mpela ukuba uyayazi into athetha ngayo. Ushishino uyalubona mntakabawo. Umntu ungambona umdele. " UNontle watsho ezitika kanobom ngenyama yekwalakuni eyayilapho.
Wabalekiselwa esibhedlele esisesekhusini, ikakhulu esi sibhedlela sasisetyenziswa zizitatanyiswa. Wamxilonga ugqirha wafumanisa ukuba urhogole ivumba elimenzakalise amathatha ngoko ke ezinye zecells ziza kuchaphazeleka kodwa noko umonakalo awumkhulanga kwaye amayeza aza kumnika wona aza kumnceda.
"Awu nkosi yam, mntwan'omhle khawusowuxola mhlekazi wam, mntwan'egazi."
Bathi emva kweenyanga sebehleli bobabini bonwabe ngokwenene bafumanisa ukuba uMafungwashe ukhulelwe; kwaye ukhulelwe abantwana abangamawele amakhwenkwe. UMafungwashe wohlukana nenqwelo ntaka nje ukuba eve ukuba uneenyanga ezine ekhulelwe. Lwaye lukhula uthando kuMthobeli wohlukana naye nenqwelo ntaka wajonga unkosikazi. Zavakala iindaba ezimyoli kuNdlunkulu, bamenyelwa kwisidlo sangokuhlwa; u-Andile nosapho lwakhe, uKumkani nosapho lwakhe, bavuyisana apho noMthobeli bemphathele izipho ezizintlobo ngentlobo. Kwabamnandi kwelikhaya inqwelo ntaka bakhe bayizila bayiphumlela.
"Kuye kwathini sisi, kwenzeke ntoni?" UZintle embambe ngesilevu efuna ukumngqala ubuso ngobuso ethethela ezantsi.
"Mholweni bethuna, namhlanje kum yimini eyodwa yimini eyahlukileyo, soze niyikholelwe into eyenzekileyo. Inqwelo ntaka yam ibingavumi ukubhabha iinyanga namhlanje ibhabhile, ukuba bekungekuba ndityelelwe nguwe Kumkani bendiza kukhe ndihlale pha phezulu lide ixesha ndingasa ntingi. Ndinganenzela ntoni namhlanje?"
Wabuya waqonda ukuba leyo ayinakumnceda. Wathi sele ecinga ukulila wabuya waziqinisa. Wanyoshoza wehlela kumagumbi asezantsi kwelo hlombe elwalumamkela ngezandla ezingenamkhinkqi.
Bathandaza belila bamcela usomBawo ukuba azibonakalise aphendule iingxaki abanayo. uNobuhle wayeqhaqhazela yintlungu enga uthetha nomntu ambonayo, enazo nendawo ezicengayo nezizicengezelelayo.
Wemka uMthobeli wathi emva kwemizuzu yesiqingatha wazo kundandazela kufuphi nesikhululo. UKumkani wadikwa yiyo yonke le nto wacela uGatyeni ukuba bayokumlindela enqweleni uMthobeli. Bamlindela apho ke wathi emva kwexesha yabuya inqwelo ntaka yazinza phantsi, wehla uMthobeli wayijikeleza, uKumkani waqonda icebo kukuba bamkhawulele ngoba ejongile nje soze bahoywe nguMthobeli; benjenjalo ke bafikela endodeni eyababulisa ngobubele obukhulu.
"Kumkani khawume torho ngokuthatheka komfana wakwaZulu, iyalumeza ezindlebeni zam yonke le nto. Masikhangele le lokhwe sibone ukuba isandilingana na. Babhuqa; babhuqa bancama ingabonakali ndawo ilokhwe. UKumnkani wacinga icebo lokuba bakhe bayokukhangela kuvobe weempahla ezisesitoreni mhlawumbi ingabalapho. Bathi bakufika apho babona ubuninzi beempahla bawa amandla uKumkani wacela abaqeshwa ababini ukuba bakhangele phakathi kwezo mpahla.
Wanyantsula u-Andile wangena emotweni eshiya uMthobeli apho. Ukonwaba kuMthobeli kwaphela vuthu wangena endlwini yakhe enayo nendawo enamadolo atyhafileyo. Wayicinga into ka-Andile eyicingisisa nzulu kodwa engenaziphumo. Yaphathwa ngumva ndedwa indoda. Wahlala kwigumbi lokuphumla engazi ukuba kule nqotsonqa angazikhupha njani.
UZintle wayedlala ngosiba lokubhala ephatha kuliqengqa kwezo nhyeke zakhe.
"Khandiphapha ke myeni wam ingaba ke ngoku nje ngoba ugqiba ukuthenga ifama enexabiso elingaka, ilobola ke ngoku yona uzakukwazi senditsho mhlawumbi."
"Yhe, mani Andile uyithatha phi le nto uyithethayo?"
UNobuhle waphakama kulo sofa ababehleli kuyo esikwa yinimba ngoba uMafungwashe yayintombi yakhe yokuqala, nanje ngoko wayengumfazi wokuqala weKumkani. Wathi chu ekhathazekile waya ngakumphokomela wefestile eyayilenze elo gumbi lagqama bubunewunewu balo. Wabuka isibhakabhaka wajika wajonga kubo, nabo babemjonge bengaqhwanyazi.
Bahleka bonke buyeke-yeke bengaboni sisombululo.
"Siyakufanela khawuphakame ndibone, khawujike."
"Masenze kanje wena thatha eziya undinike ezi"
"Ndingayo kuhlamba torho ngoku, ndihluthi nyani bonanje. " Watsho enyukela kumagumbi aphezulu. Wacima lomakhandlela uMafungwashe ewavuthela ngomsindo naye zange abesakwazi ukutya; wanyukela kumagumbi aphezulu wayo kulala. Wavuka ekuseni wathi uyampampatha ebethwa kukutshisa kwelanga elalingena efestileni wavuka umyeni engekho. Wehlela kumagumbi asezantsi ekhwaza uMthobeli emjonga nakwamanye amagumbi wafika engekho. Wayiqonda nje mhlophe ukuba usesikhululweni. Watsalela umnxeba u-Andile eqonda ngoMthobeli wafika kusithiwa uphaya, u-Andile zange amphe themba wamxelela ukuba uyakumbona uMthobeli ukulunga kwala nqwelo ntaka; ngoba yeyona ayithandayo kwaye sobe abhadle kude kulunge la nqwelo ntaka.
"Inkosikazi yakho izakufun'ukuqonda ngoba eyona nto beniyizele kukudla, masingene yiza."
"Ingathi iza kulunga yonke le nto xa nonkosikazi wakho enenjongo eziphakame kangaka zokuncedisa." Wayencume ngokungazenzisiyo u-Andile. Bafika esithebeni bahlala ngokwendawo zabo uMafungwashe wacela uMthobeli ukuba ahlabele la ngoma ayithandayo, kodwa wabuya waqaphela ukuba umyeni wakhe akanamdla, waphela eyihlabela ngokwakhe loo ngoma.
Wafika umYiputa ekhwele enqweleni eyayingumrhubhe , ikhokele amaphakathi awayekhwele izithuthuthu amanye ekhwele amahashe amanye ama-esile.
UMafungwashe wothuka akuva le ncoko iloluhlobo kanti wonke lamalungiselelo enzelwa yena. UKumkani; uMaison namaphakathi abalulekileyo akwaXhosa baqhutywa ngemoto ezisesidimeni zakwaKumkani kwayiwa kwifama kaKumkani; eyayinezilwanyana zasendle apho ubutyebi beKumkani babulele khona.
"Mna mama bendicinga ukuba uKumkani uyedwa pha mna ndiye ndazixelela ukuba iNkosana iza kufika ngela xesha umfana womYiputa wafika ngalo apha bendingayazi ukuba uMntwan'uSithembiso sele endilindele."
"Mamela ke kwedini ngale mali ndikunike yona apha, ndifuna wonwabise intombi yam, andifuni nokubona iinyembezi emehlweni wakhe. Ndiyathemba ukuba awukundiphoxa?"
"Kodwa Mam'uZintle uyamazi uKumkani akulula ukuba ancokole ngendaba zokwabelana ngesondo nabantwana ingakumbi abancinci."
La makhosikazi zange azame kakhulu nje ngakuqala noko ayekelela umxakatho kwesi sihlandlo. Umvoci wayesayolelwe yiyo yonke le nto eliqonda ishishini lakhe liyahamba kwaye ukuba angathi chu ngcembe ukubenza iinwele ishishini lakhe lingakhula, ngoba ufumene ikhastoma zoqobo. Wabacela ukuba zebangadinwa xa befuna ukuvocwa yena ukhona, ngangendlela awuthanda ngawo umsebenzi wakhe akakhathali nokuba kusezinzulwini zobusuku akanangxaki. Angeza ababethe manca nje ngoko ebenzile kwiveki ephelileyo. Baziva bengelangxaki ngoba nabo bayawuthanda umsebenzi wakhe kwaye uyabonakala.
Kwasa kwayimini elandelayo uKumkani wayithakazelala le mini ngoba uMyiputa wayefika eMzantsi Afrika; uKumkani wamlindela umYiputa kwinkundla yakhe. Inkundla yayilungiswe yahonjiswa ngenxa zonke ngoba utyelelo lwalubalulekile. UKumkani waya eNkundleni esisiwa ngenye yemoto eziphezulu eyayiphelezelwa ngama-esile namahashe awayeqhutwya ngamaphakathi.
Wamyeka ukumxakathisa wothuka uMthobeli wabila wabanako ukungathembi akazazi nokuba uzifaka engxakini okanye uya ebumnandini bobomi. "Ndiyathembisa.'Wamt shikilela uKumkani wamshiya apho; sehambile waphinda wajika wayaleza kwakhona. "Ngecala emva kwentsimbi yesixhenxe, ne?" Wanqwala uMthobeli.
Waqaphela ukuba iimbuso zihlwile olwalonwabo bebenalo izolo luphelile. "Into zenu, izolo oku benonwabile nihlekela phezulu namhlanje senithe khunubembe."
UMafungwashe wayeziphumlele kwigumbi lakhe lokulala. Intombazana le yayichitha isithukuthezi ngokufunda imiqulu yeencwadi yayizigcine kanjalo. Kwigumbi lakhe lokulala kwakugcwele ulwaphice lwemiqulu yeencwadi.
UMafungwashe owabona umyeni wakhe esehla phezulu walila akayeka, baphuma noyise kulo moto babekhweli kuyo zaphakama zonke izitatanyiswa kunye nabo bonke ababekhwele eqongeni wadlalelwa umculo opholileyo umakoti.
"Mafungwashe but you can call me Fungie."
Wegwiqi wabashiya apho. UMafungwashe lo wayezenzisa ngathi wonwabile kuba engafuni abazali bakhe bazikhathaze kakhulu ngento ayixelele umam'omncinci wakhe; ngoba babezithulula bethenga izipho nje babezama ukumonwabisa wabakrobela. Baphindela apho bebeyeke khona ekunxunguphaleni yabangathi khange bancume. UZintle wayemi ngakumphakamela wefestile; abanye abafazi babeqwalasele futhi kwifestile eyayikwelinye icala le gumbi. UNontle waphakama kwisofa leyo ababehleli kuyo. "Ndinganiphathela isiselo okanye into ephungwayo."
Bajika bexakiwe baziphindisela kwaSchoeman iinkomo ezingamashumi amabini bayokuthenga kwenye ifama; bagcwalisa kwelo nani babenalo, kodwa zange ligcwale
"Khanibe nombono wethu sesingabakhozi baseYiputa."
Bawanqa abafazi beKumkani bezitika ngako konke abakuthandayo kulo dolophu iBhayi bathi emva kwemini babuyela endlwini bafikisana noKumkani nentombi yakhe. Esi sibini sona sasiyichithele epakini imini sisakha ubuhlobo phakathi kwentombi noyise; kwaye loo ndlela yaba negalelo yayimpumelelo ngoba uMafungwashe wanethemba nangakumbi uyise futhi wamazi bhetele kunendlela ebecinga ukuba umazi ngayo.
"Hayi sisi ungazenzakalisi akukho gxeke apha, nje thina kukunceda apha naphaya, Yiza, yiza ntomb'am." Emsondeza kuye. "Ndiza kukhethela ilokhwe ozakuyinxiba." Wamthi chu ngengalo wahamba naye banyukela kumagumbi aphezulu. UMafungwashe wayebhidekile engqondweni engazi nokuba wenza zona nokuba ubetha ecaleni. Bafika ke kwelo gumbi likaMafungwashe. "Yeyiphi ke lelokhwe uthi yeyona yona Kumkani?' Evula icango lwewadrobe yakhe UMafungwashe.
Wathandabuza uMafungwashe kukuyokuchitha ubusuku kwaMthobeli kodwa waphinda wambona nje ngomntu othembekileyo uMthobeli ongenabungozi.
"Nice to meet you too." Wayencumile uNobuhle
"Bethuna ndicinga ukuba siyeni kula magumbi aphezulu, phofu siye kweliya likaFungie simcaciseleni."
Yahamba ke into ka nantsi yafika eBhayi yazithengela iimpahla ezintsha zodwa; yafaka imali ebiyinikezwe nguKumkani ebhankini ayathatha nepeni emdaka. Yagoduka ivuya iiphethwe yimincili, wayethenge iziteki ezimhlophe nebhulukhwe emnyama yamapantsula nesipoti esimhlophe, wayelipantsula lokwenene ngalo mini. Wagoduka wayokuhlamba endlwini yakhe, wahlamba oko kuqala wazifaka izinongo ezatsho kwenzwanga endlwini kwanuka eso siqholo.
2. Ubucwebe besilivere akukaqinisekwa.
"Nindiphoxile baningenwe yintoni?"
UMthobeli wayinokoza into yokuba uMafungwashe ufuna laa mawele bawathiye ngegama likaKumkani naye ngoba angayivuyela loo nto. Baphindela bebuka ilali yaseNgonyama nemilambo, neengxangxasi zasengonyama. UMafungwashe wayevuya ngeyona ndlela; emxelela umyeni wakhe eyona ndlela onwabe ngayo ngoba egqibele kudala ukuba onwabe nomyeni wakhe, nakuKumkani kwakuthe xibilili ebona umkhwenyana wakhe onwabile, namakhosikazi eKumkani ayeqonda ukuba umkhwenyana uxolile mhlawumbi uyakuthetha ukuba ukhathazwa yintoni kangaka.
NoKumkani uqobo wayemkhupha ngokumthemba amaxesha amaninzi; wayesazi ukuba izinto zakhe zihamba kakuhle ingakumbi xa uGatyeni ephakathi. Ngoko ke zange abe endindiza ethandabuza wangqala ngqo emsebenzini wakhe wabuya nempendulo ebilindelekile.
Bathi kusuku olulandela olo ooKumkanikazi baya kwintlanganiso eyayiza kubanjwa eNkquleni yaseBhotwe ngalo ntsasa, kwathi kuba umyeni wayengaxakekanga ngolu suku wayithakazelela yonke lento yale ntlanganiso nabatshakazi bakhe.
"Mna ukukhokela abantu asinto endikhe ndiyicinge ngoba andinambono wam ndikhokele isizwe.' UMafungwashe wayethe gcobho esofeni isitya sesikhencezisi.
Waphuma kwelo gumbi amehlo ebomvu ngokwenene uMafungwashe wazixelela ukuba akasoze tu amcenge kwaye akamkhathalelanga nokuba angaqumba. Into awayenzayo waqubula imoto yakhe wabheka edolophini ezixelele ukuba mhlawumbi lo uqumbileyo uzakubuya ethothile koko kuqumba. Wamshiya apho. UMthobeli wathatha iziselo zewayini ezazikho apho endlwini wazintyintya ngenyembezi zikaVictoria. Wathi ebuya uMafungwashe wabuya umyeni elele yoyi. Kwathi ngentseni elandelayo uMafungwashe wazama ukucacisa imbangi yokusebenzisa kwakhe inqwelo ntaka; kwaye ibingezo njongo ukuba lo nto ixabanise intsapho yakhe. UMthobeli wacela uxolo ngendlela enze ngayo ngezolo, wamcacisela indlela amthanda ngayo yena enguMthobeli. Wamangala uMafungwashe ngamazwi othando owayephuma kuMthobeli ngoba wayevakala nje ngomntu okungathi uyazazi ukuba uzakubhubha okanye mhlawumbi umtshato wabo ufikelele esiphelweni ngandlela ithile. Yamothusa nendlela uMthobeli alila ngayo xa emcacisela la mazwi. Wanxunguphala wazisola ngokusebenzisa kwakhe inqwelo ntaka ngoba ebengazi ukuba izakumenzakalisa kangaka umyeni wakhe.
"Kodwa bethuna anincedi nto nje niyamosha kwaye ndiyacela, ndicela nibuye umva kuyo yonke le nto yesoka ndizakulifumana, noko sanukube nizixhalabisa kangaka. Noko nokuba kuthiwa anditshati kodwa asiyondlela yokutshatwa lena. Izinto ziyamosheka xa umntu ezama kangaka ade aphume iphulo.
"Ndingqinelana nawe lihle iceba lakho, khange ndiyicinge tu into yomthandazo wasentabeni, kwaye akukho nto yodlula leyo ndikwanengqiniseko ethi uKumnkani uyakusiphulaphula ngenyameko, nokuba sinokuya ngoku entabeni." Wayeyonwabele uZintle le ngcamango, uNobuhle wahlunguzela intloko wabonakalisa ukungavumelani nabo. "Ndiyalithanda nam eli cebo lakho Zintle, kodwa andiqondi ukuba iyakulunga lo nto, mna bendisithi masicele intlanganiso naye phaya eNkundleni athethe nathi ubuso ngobuso, asinakumbhalela incwadi noko."
"Le ntwana injani na, ndiyayazi iyazifela ngala nqwelo ntaka yayo, kodwa nyamezela ntomb'am kuza kulunga. Ukulunga kwala nqwelo ntaka izinto ziza kubuyela esiqhelweni. Sukulila sisi.' Ethuthuzela uKumkani yabe igixa intombi.
"Mholo ntomb'am, wangxama kangaka ikhon'indawo oya kuyo?" Wayenoncumo olungazenzisiyo.
Kwathi emva kwemini wavuka uMafungwashe wahlamba, umoya wakhe wonwabe ngeyona ndlela. Wathi esahleli egadini kwindawo epholileyo yakhala ifowuni yakhe, wavuya kakhulu xa ebona ukuba nguMthobeli.
"Nokuba yeyaluphi na uhlobo kodwa kufuneka ibemhlophe."
"Be-be bendicinga ukuba uKumkani." Inzwakazi yayinesingqal ixakwe nakukuthetha.
"Zweli." Waphendula uZintle esazibhenca phofu esipilini.
"Uyabona Andile ukuba usebenzisa amayeza amabi kum soze ulunge andikhathali noba uvela kweliphi ilizwe, uyandiva?"
"UKumkani" bakhuza xesha nye, bejongajongana.
"Umntu onjani ke sisi?"
UMthobeli noMafungwashe babengesaxhaphakelananga nje ngakuqala, kodwa emnxebeni wayeyiqinisekisa uMthobeli ukuba akupheli suku engathethanga noMafungwashe. Wayemtsalela umnxeba ekuseni, emini nditsho ezinzulwini zobusuku, hayi uthando lwaluvutha amalangatya. Intliziyo kaMafungwashe yayiqinisekile ukuba uMthobeli ngoyena yena usenyongweni ngoba amaxesha amaninzi bayangqinelana.
Ndingavuya kambe ukuba kungabuyiselwa isidima soluntu ebantwini, ingakumbi esabantwana bendlu yegazi nanjengoko saxuthwa sarhuqwa eludakeni. Yanga umzi kaXhosa ungaqhubeka ekuxhaseni nasekukhuliseni indlu yegazi, intlonipho nesidima sethu size sibuye.
"Ungazikhathazi ngokutsala mnxeba ndiza kukutsalela."
"Mamela apha kwedini ndifuna wena wonwabise intombi yam, ndifuna umonwabise ngeendlela zonke, qha nje wena undixelele ixabiso ndizakukubhatala."
"Undikhumbule"
"Kodwa Mthobeli utya phi, ngoba lusuku lwesine olu uvuka ngentseni ubuye ngorhatya zonke ezi ntsuku awutyi futhi ubuya udiniwe uyile nto uyiyo. Khawuhlale phantsi utye.' "Uyabona ke ngoku uqalile ndiyakuxelela ukuba ndidiniwe kwaye ndihluthi, bendityile isonka nobisi esikhululweni; nditya ezo zinto zonke ezintsuku zine."
Wathi ukuba akhokele uMafungwashe aye emzini wakhe walandela uGatyeni noKumkani nje ezinyaweni zakhe baye ngqo esikhululweni senqwelo ntaka bafika bangqala ngqo kuMthobeli. UKumkani wamthatha bucala, wamtyityimbisela umnwe, wamxelela ukuba yena angakulinge amqhele kakubi akafuni kuphinda ave no nywe nantoni na nditsho iinyembezi ebusweni buka Mafungwashe akafuni nokuyelam.
Watsho esithi qhiwu isandla.
"Kanti awanelanga yila mali bendikunike yona. Amatyala wala mzi wakho kutheni ingathi uzakuwaxhoma emagxeni wam nje.' Wayembambe ngobhongwane emkrwitsha mpela u-Andile. "Ndibulale wena, mhlawumbi abantu bazakufuna ukuqonda ngoba kaloku ndingunyokolume omthanda ngentliziyo yakho yonke, mhlawumbi ndingabathela tshuphe kulo vimba wam. ""Andile ndicela undinike inyanga ibenye ndizakuyithenga le moto uyifunayo." Evuthulula izandla.
UMthobeli wathi akuva iindaba zomtshato neNkosazana, waba nombono wakhe sele ehlala efama kwaKumkani yayingase wonke ubani akwazi okwenzekayo ebomini bakhe, kodwa wayengakwazi kwazisa nabani; ngoba wayethembisile ukuba izakuba lihlebo lakhe noKumkani yonke lento yenzekayo. Bangena ngaphakathi bangqala kwigumbi lokutyela, iphunga elali kule ndlu lamtsho walamba uMthobeli enqanda nezincwe ezaziqukuqela emlonyeni wakhe. Itafile yayigcwele zizinovoyiya zakwamlungu ezazinongwe zahonjiswa ngenxa zonke.
Waqhutywa umtshato wayokugqityezelwa emabaleni eBhotwe kwiNkundla kaKumkani baphuma apho bayo kuwuqongqothela ngaphakathi ebhotwe. U-Andile wayehamba ngezantya ngoba nguye owayesenza amalungiselelo eqinisekisa ukuba yonke into ingendlela. Nangexesha lokuba kwenziwe amazwi wokubulelwa kweendwendwe u-Andile yayinguye obulelayo emanxadanxada; uKumkani wamcela u-Andile ngoba kaloku wayebonakala nje ngendoda enenkathalo nenenyameko ingakumbi ngezenzo zakhe. NoMthobeli wamxelela uyisezala ukuba u-Andile yindoda enentliziyo entle kudala ukususu'uba uMthobeli eqala ukusebenza kwisikhululo seenqwelo ntaka ebesebenzisana no-Andile, u-Andile indoda enentsebenziswano.
"Ngomso ke Mthobeli sizakuya egqwetheni lam igqwetha lilo elizakusityikityisa isivumelwano."
Makuyiwe bafazi.
Ezama ukucacisa uNobuhle ngoloyiko, sebemi xhonxosholo ngenyawo.
Babencume bebobothekile ooKumkanikazi bengakwazi ukuzibamba, bathi koko kuncuma kwalo mvula babasa iwondi lomlilo lodidi oluphezulu lwexabiso elali kwelo gumbi lokuphumla; bondlala ityali babeka iiglasi ezithe ncothu zochwepheshe. Babulela kuYehova ngomthandazwana omfutshane bathe emveni kwawo bazonwabisa ngezogilasi zesiselo esibandayo; bazitoxoza ngewayini yodidi oluphezulu bazithi rhasha kwanobomi bezitika bazitsho kanobom.
"Nkos'yam, mhlekazi." Wajamzela, ebetha kuhle umnene ekekelise negxalaba ukuya kuKumkani. UKumkani zange akholwe tu ngulo tsotsi amthengele umntwana wakhe.
"Ungabinaxhala Nkosazana ungalala phaya kwam, kwigumbi le ndwendwe, ubatsalele umnxeba ubaxelele ukuba namhlanje awuzukulala eBhotwe; kwaye usendaweni ekhuselekileyo kwaMthobeli noMthobeli."
UKumkani noGatyeni ngentseni yangomvulo bandwendwela umbhexeshi. Babenxibe impahla ezimnyama nebhatyi ezikwamnyama neendondo; wawunokucinga baya kwintlanganiso ephakamileyo. Waqhuba uGatyeni imoto eyayingumgrugra; intle ineefestile ezimnyama. Umfana lo ungumbhexeshi wayesebenza kwisikhululo senqwelo ntaka, wayeyinjineli elungisa iinqwelo ntaka ezo.
UKumkani wayazisa intsapho yakhe kuMaison Blanche ephethwe libhongo nemivuyo. Waqala ngenkosikazi yakhe yokuqala.
"Bethuna ndiba siyamazi sonke ubhuti lo, igama nguMthobeli ngumbhexeshi phaya ecaweni; ndiba besiyibonile sonke ikwayala yakhe."
Wamvoca ke umfana uFungie wambetha manca zahamba iintsuku yafika yona imini ebikade ixelwa yafika nelokhwe yakwa Sun Goddess afika amaso,namasomi nemisesane evela eMabheleni zonke ezi zinto zazenziwe ngegodwana zemithi zithiwe chu ngamajijo kwakunye neerhalenana ezayitsho yabukeka ngokwenene imisesane. Amakhosikazi athi ukuba kufike ilokhwe wacelwa uMafungwashe ukuba anxibe agaxele imisesane, namaso, nemisomi nalo macici na kakade.
"Nimathele ntoni ke, yintoni enimathisayo, thyini nimathile."Wabashiya apho akayeka ukukhuza eshwabula engayilibali into yokuhlala ahlale amoshe ilobola, elobola izimathi ezingakwaziyo ukusebenzisa ingqondo nje ngabafazi bakhe. Abafazi bazithulela basuka bayana ngamehlo bexakwe yindlela umyeni wabo asuke wayibeka emagxeni wabo yonke le ngxaki yokuphulukana nomYiputa.
UNontle wayesaphithanise imilenze. "Umbala omhlophe mhle mna bendicebisa ibe yilokhwe yesintu. Impahla emhlophe imenza umntu agqame ngakumbi kunakuqala. Ubucwebe zinkosi siza kuthatha obunjani, isilivere okanye igolide. Isilivere ngathi iyakuwufanela umbala omhlophe."
"Nice to meet you."
"Thyini Mthobeli, ufuna ukuthi andikhathali, ude undiqumbele. Mthobeli vula apha, vula?" Enkqonkqoza ngamandla.
ICANDELO 2
"Kumkani"
"Abantu inene emhlabeni ngeke bakuxelele into abayifunayo. Bayoyika ukondla, bayakoyika ukondliwa, kanti bafuna eyiphi." Aphela amakhosikazi yintsini.
"Wabale amazwi wakho mfo wam inkosikazi yakho izakufuna ukuqonda ukuba xa uqala ukungandihloniphi, kaloku yona iyandithanda nje ngayisezala. Masingene ngaphakathi mhlawumbi ukudla kulungile." Watsho emshiya.
Waphelezela uKumkani bashiyeka abafazi begobhe izidlele beyiqonda ukuba bone ndawoni kwaye intaka ibhabhisile, batsho banxuba sisizathu sokubhabha kwentaka esandleni.
"Khawutsho ke ndoda ngubani okuncedisayo kuzo zonke ezi zinto zakho, baphi abazali bakho okanye uncediswa ngabantakwenu."
"Ndiphilile, ndilapha phambi kweBhote ndingathanda ukukubona."
"Ndiyacinga ukuba sigqibele ngoku, masigodukeni." Behla intaba bexheleke mpela benayo nendawo ethandabuzayo; kodwa ithemba lijikeleze umqala ngenxa yomoya obandayo owababethayo. Kulo ntaba babecaca gca okwekati emhlophe ehlungwini ngoba babenxibe ezigqamileyo bonke.
INkosana yakwaZulu yafika kwangentseni ngalo mini, noko ulwamkelo zange lufane nolwamkelo lomYiputa lwabuya ngeneno. Kwenzeka ke ukuba abaqeshwa bayifumane ilokhwe bayibonisa iKumkani ngamabhongo namagugu ilokhwe yeNkosaza ifumanekile. UKumkani wabacela ukuba baye kwigumbi lika Fungie bamcele ukuba ayinxibe angakhe alinge amphoxe wanqonqozisa uKumkani ngenxa zonke. Abaqeshwa bafika bamyalela oko bakuthunywe yiKumkani. INkosazana yabuza ukuba iKumkani iphi; bamxelela ukuba ikwigumbi lokuphumla kodwa zange bayityhilele indlebe iNkosazana ukuba iKumkani ayiyodwa kukho namandwendwe.
Wabanokuthandabuza, noloyiko kodwa waziqinisa "Ikhona yiNkosazana uNobathembu.
"Hayi ke ngoku, tyhini bethuna, andiyazi ke le undenzela yona, ukubhabha nje andikhumbuli ukuba kungamenzela ingozi lo mntwana. "UMthobeli zange ahoye, aphendule nanye waya ngqo kwigumbi lwangasese. Walandela uMafungwashe emngxolisa.
"UMthobeli ucele umtshato."
UMthobeli wamthembisa ukuba uzakumphathela uMafungwashe isipho esihle ukogqitha izipho azakuzifumana ngolo suku lwezipho zamabhaso omtshato. Oodade nabayeni bakaMafungwashe bafika kwangethuba kwakiveki ezingaphambili phambi kokuba uMafungwashe atshate. Enziwa amalungiselelo omtshato. Oomama bakaMafungwashe babeme bume bebhinqele phezulu beodola zonke izinto eziza kuba yimfuneko ngemini yomtshato. Kwayiwa kwaSun Goddess koku-odolwa ilokhwe yomtshato, kwayiwa kumzi weentyatyambo kwayo kufunwa uncedo bacelwa ukuba bazo kuhombisa indlu ngosuku lo mtshato ngeentyatyambo zabo. Abaphelela apho baya kubavoci benwele babacela bagqitha nalapho; bayokukhetha ikuku yomtshato kumzi owawuthengisa ikuku zemitshato nezo kuzalwa bakhetha intlobo yekuku abayithandayo.
UFungie yayingase amngxolise uyise okanye agxothe looNkosana yakwaZulu yayitsho ngoncumo. Waxhawula ebonakala nje ukuba wonele udikwe yeyokosa ubuso
Bamcela uFungie, kodwa uZintle wasitshintsha eso sigqibo sokuya edolophini wacela ukuba umvoci weenwele azo kumvocela eBhotwe ngoba mhlawumbi ukuba abantu bangafumanisa ukuba kukho amalungiselelo afana nala ingakumbi ngezolo bebegqiba idolophu bethenga konke namhlanje balungisa unwele kwaye balindele ilokhwe bangafuna ukuqonda futhi bayibeke ngenye indlela engeyiyo sele beyibaxa ingakumbi iintatheli ezithanda ukuthi into incinci ziyenze nkulu, ziza kube zikhala ngosuku lokufika komfana womYiputa.
Batya endlwini kuthe nzwanga benovalo nosizi ukuva iindaba ezibuhlungu kangaka. Kwathi emva kwemizuzu kuthe cwaka.
Bakhuza bonke abalibala, wazitsweba uMthobeli akuva ixabiso le fama kanti liphezulu kangaka.
"Ndiyamthanda lo mfana womYiputa indlela anembeko, nesidima ngayo uyise bathi unemali mntak'abawo usesingawothiyo umlilo. Abanye abafazi banethamsanqa umntu akwazi ukutshata nendoda esi sityebi, abantwana bakhe babenendlebe yokumamela. Kuthiwa indlela akrelekrele ngayo uMaison hayi kuthwa uyagqwesa sisi, uninzi lwabantwana kule mihla xa abazali bezizityebi; baye bangafuni nokuva usubon'uba mntakabawo abanaxesha lalo nto okuya kokuqala. Khanibe nombono sesingabakhozi bakwa Blanche." UZintle wayesele ecimele mba ephupha emini. "Akukho ntlanga zintle emhlabeni ngathi zezo."
UKumkani wamcela uMaison ukuba baqhubekeke babuke iBhotwe, eyona ndawo afuna ukumsa kuyo ufuna ukumsa kwifama yakhe egcwele izilwanyana zasendle.
ziintsukwana nje iphile qethe le ntombazana. "Kuye kwenzeka ntoni na bethuna ngoba nanku noMaison eqhekeka intloko?"
Abantwana beKumkani babebahle befuze uyise. Le nto abazali zange bayithathele so okanye bayifake entloko. Ekuqaleni phaya uMafungwashe wayengayikhathalelanga naye kodwa wathi emveni kweminyaka emibini udadewabo omncinci etshatile, kwaye kwelakhe icala kungekho nto itsitsayo, waqala usisi waphatheka kakubi yiyo yonke le nto. Wazama ngandlela zonke ukuzidibanisa ezinxulumanisa nabo bonke abantu abaziyo ukuze naye mhlawumbi angaba nethamsanqa azicholele umyeni. Yazama intombi izama ngendlela zonke, hayi torho yohluleka futhi kucaca mhlophe ukuba olu dabi akulo lwesithukuthezi liyamohlula kwaye luyagunyaza alumphi nethuba.
"Hayi Kumkani, hayi Nkosi yam, Mntwan'omhle amaxhala wakho waphose kum ngoba mna ndikukhathalele."
Bashaya umkikizane batshila benza intswahla nengxolokazi ngokunga baninzi. Waqhubeka uKumkani becwaka. "Into endiza kuyenza mandimdibanise neNkosana yaseYiputa iza kutyelela apha ebukhosini kwiNkosi zaseMzantsi Afrika. Kodwa ndiza kucela xa ninonke nindincedise nimhombise, nimnxibise ezingayiwayo nenze kangangoko ninako. UMaison Blanche akatshatanga kwaye ndingavuya ukuba iiNkosana zamaYiputa neeNkosazana zamaXhosa zingatshatana; lo nto ingawatsho amakhonco phakathi kwezintlanga aqine athi ngqi." Elinganisa ukuqina kwala makhonco, amakhosikazi abobotheka bazixelela ukuba kuyalunga izinto zabo ziza kuhamba ngendlela.
"Mna mama andisenabazali, abazali bam babhubha bobabini kwingozi yemoto ndindedwa; nodade wethu wabhubhela kulo ngozi ngoba wayekunye nabo, isihlobo sam umalume wam watshipha eRhawutini."
"Yeyona inokukufanela ke sisi, yeyona ndiyithandayo ukuba unganxiba yona ndiyakuqinisekisa iNkosana yakwaZulu ingathatheka ngokwenene." Waba nentloni uFungie wamjonga ngomothuko emangele kukuva loo mazwi emlonyeni kayise.
UGatyeni wayewuthanda umsebenzi wakhe ngamanye amaxesha wayeziva nje ngesifundiswa esodlula nezo zifundiswa zithwele izidanga, indlela awayephakame ngayo wayenekratshi wayesogqitha nditsho uKumkani lowo wayemsebenzela. UGatyeni yayingala madoda angahlalwa mpukane kukuzithanda. Wayishaya yazula inqwelo mafutha ukuya kwisikhululo senqwelo ntaka. Wafika apho uKumkani washiya umyalelo, wanqonqozisa nakambe wade washicilela amaphepha athile.
"Ubizwe ndim, ndiqondele ukuba mhlawumbi yena nanje ngamalume wako uzakukwazi ukuthetha kuye. Ndiza kunishiya nobabini ke bethuna ixeshana nilungise iingxakana zenu."
"Sukulila sana, uyabona le mpazamo yenzeke namhlanje ayiphinde yenzeke yonke into ifuna ukucwangciswa kwangethuba ibeyimpoxeko lena kuthi sonke."
UKumkani wazixelela ukuba kuyalunga ingakumbi xa uMyiputa eqonda eziphambili ngolu hlobo, waphendula ngoncumo olungazenzisiyo. "She's 25 years and single."
"Ndiyakuthembisa asoze ndinqabe ukusukela namhlanje."
"Iyabiza kwedini lemoto ndiyithengileyo apha."
"Ndiyangqinelana nawe kodwa bendifuna encinane noko kwesi sihlandlo ndiyifunela uNkosikazi; ze afumane yona yena mna ndisebenzise le. Besingekayithethela ngaphakathi le nyewe, ngoba noko kuyatshisa apha?" Watsho ekhokela emnyango.
"Uyabona ngobu busuku banamhlanje ndikumemela phaya eBhotwe kwisidlo sangokuhlwa niza kukwazi ukuqhelana kwaye nazane bhetele, nani makwedini sanukuwoyika kangaka amantombazana."
"UFungie" bakhuza xeshanye beqwalasele uZintle. "Kudala le nto iqhubeka lithuba lide ndisiva uMafungwashe elila kwigumbi lakhe lokulala, kodwa ndinganaki ndicinge ukuba mhlawumbi uyathandaza.
Zintle futhi wena uyadelela yintoni le yakho yokuphikisa, kokukuphikisa kwenu konke okukumosha izinto, ndithi mna ndisithi umntu abe emise imixhadi endikorekisha. Zintle wohluliwe ngumendo?'
"Ikhona ingxaki nguwe Kumkani."
"Thyini uyandigezela Andile ibeyinto yale mpela veki. Yhe! Mani ucinga ukuba ndiyithatha phi imali.
"Mamela ke sisi utat'uza kukulinda ngaphandle ungathatha ixesha elaneleyo lokuzilungisa. Kodwa ungandibambezeli ntomb'am?" Watsho wegwiqi uKumkani wamshiya uFungie wagxabha-gxabhisa wehlela kumagumbi angezantsi waphumela ngaphandle wangena emotweni wayishaya yazula uKumnkani ukuya edolophini. Yayingesanxibe kakuhle intombi enkulu icwabeke intliziyo imhlophe okwekhephu.
"Mam'uZintle ndakuxelela ngoku kuthemba, bona into oyenzileyo. Ixesha eli lonke ndicinga ukuba ihlebo lam uligcine ngokukhuselekileyo kwaye wandithembisa ukuba yonke le nto izakuba phakathi kwethu sobabini, jonga indlela ababaxa ngayoo izinto."
"Ndiyayiqonda ukuba akukudalanga mna nawe sizizihlobo gxebe itshomi, kwaye khange siqale kwa ukuthandana, into efana nale ayivamanga phofu mana zange ndiyive. Ntombi yakwaNgonyama undiphandlile ndakuthanda kwangalamhla wokuqala, ndiqala ukukwelama. Mandingawenzi made, mna ndifuna ube ngumama wabantwana bam inkosikazi yam.
"Mafungwashe, Nkosazana Ngonyama uyabazi aba bantu? "Ebuzisa ngeendwendwe ezo.
UMafungwashe wabonwabela ubuhlobo bakhe noMthobeli ebukela yonke into ngoMthobeli, ngoba wayethanda ukuqhula kwaye ehlekisa, indlu ahlala kuyo yayicocekile ngathi ayihlali mntu oyindoda. Yakhulula intombi enkulu yangena ezingubeni yacinga izibuza imibuzo engenampendulo, yasuka yabiwa bubuthongo yalala yoyi. Ekuseni yavuswa nguMthobeli.
"Okwangoku kusebusuku mhlawumbi kusasa, khona ngubani ixesha?" Ejonga iwatshi.
UZintle wacela ukuba akhe atyelele emzini kadade wabo apho kwakuza kubakho umgidi wenkwenkwe, kwathi kuba nabanye abafazi bekumkani bayanqwenela ukuya kugidiza, uKumkani wathi naye uzakuhamba nabo, wathi uzakucela uMthobeli abambe iintambo lo mzuzu engekho; akhe abonise ukuba mhla wangabikho angenza njani na. Wamcela kwangethuba uKumkani uMthobeli zange abenangxaki uMthobeli wayithakazalela yonke lo nto. UMafungwashe wacebisa ukuba babuyele kumzi wabo oseBhayi, benjenjalo ke bezixelele ukuba ekubuyeni koKumkani emgidini baza kubuyela efama. Beceba indlela abanokwenza ngayo xa inokuba ngabo abaphethe isizwe sakwaXhosa.
Batya uMthobeli engenamdla nje kwaphela wasuka wahlutha kuqala, wangxamela ukugoduka. Bagoduka kodwa uMafungwashe wayengasiboni isizathu sokungxama kangaka kukaMthobeli, wamngxolisa endleleni egodukayo emxelel'ukuba akanankathalo ngabanye abantu akalunganga gqitha ngoba yena xa esenza into kula ndlu yakhe umema abantu kwaye abo bantu abafiki batye ngokungxama, emxelela nokuba akangomntu, ukuba ebengumntu ngenentloni. Bade bayokungena endlwini yabo uMafungwashe emphethe emgcwalisela. UMthobeli zange atsho nelimdaka kwakungekho ayalayo futhi nanye ayingqinayo koko wayetye tyum ezivalele umlomo wakhe kodwa wayebonakala ukuba ubindike ngaphakathi.
"Nenza ntoni ntombi le ingaka itsho ningakwazi nokutsala umnxeba?"
"Hayi suka amadoda afana nani noko amadoda angagodoliyo nje ngawe noko ndiyathemba ingxaki ayikusindi kangako. Kodwa iyabonakala lume ukuba iyabiza le moto."
Wathi emva kwenyanga wathenga imoto entsha kraca, wamema uMthobeli nowa kwakhe wabamemela kwisidlo sangokuhlwa. UMthobeli noMafungwashe bafika isidlo sele silungile kodwa isithebe sokudlela singekalungiswa. Inkosikazi ka-Andile noMafungwashe balungisa isithebe. U-Andile wacela uMthobeli ukuba akhe ayo kumbonisa lento iye yamnika umdla kule moto ayithengileyo. Baphumela ngaphandle apha endlwini beshiya amakhosikazi elungisa isithebe. Wathi ukuba baphumele ngaphandle u-Andile akaya kwicala elihlala imoto waya kwicala elinechityana la manzi, wabubhideka uMthobeli kodwa wabuya wazixelela ukuba mhlawumbi umalume wakhe usonwabela oko kukhanya kwenyanga kwakunye neenkwenkwezi ezo ezazigcwelise isibhakabhaka. Afaka izandla ezitasini la madoda alaqaza ebuka isibhakabhaka.U-Andile wakhokela ngakwisitulo esasilapho ecaleni kwechibi wafika wahlala noMthobeli wahlala ecaleni kwakhe.
"Yiza Fungie ndizo kubhatala ezi zihlangu." Watsho ekhokela.
Aba bantu babejijisana beshixiza uKumkani ethetha ngomsindo eqinise amazinyo. Wathi ukuba ave lomshixizo u-Andile wenca kwigophe lekona elalilapho.
UNontle wamtsala wamhlalisa phantsi. "Hlala khawuyek'umntwana ucacisa ntoni; akukho nto ifunisa kucaciswa apha uqalile ke ngoku ukudiza amahlebo."
"He-he, hayi, yhazi, mandithi-i. Kaloku inje wena le nto nje ngoko ndingusomashishini abantu abasuka kumazwe angaphandle baye bafune ukuzibona ezintlobo-ntlobo zezilwanyana ngoko ke kum la fama izakundenzela ithuba lokushishina kwezotyelelo, enye into endiyithandayo ngefama kukuba nje ngoko ndingumqhubi weenqwelo ntaka ndingathanda ukuba nendawo yokuhlalisa ezam endaweni eyiyeyam hayi endaweni yenkampani.' Waphinda wanqwila eglasini elindele umbuzo olandelayo ejonge kuKumkani owayengamhlanguli emyekele ehlaselwa ngemibuzo.
Bathi bakuva lo moya be xum ukuthandaza zange bathi Amen baxhuma yimivuyo. Aphephezela amalaphu zavuya iintombi; ziwuqonda ukuba umthandazo uvakele kwathi ke besonwabile benjalo. uZintle wasangana ebusweni bathi bakuqaphela oko abanye abafazi ababini nezabo iimbuso zasangana; ngoba iingqondo zabo zabaxelela ukuba bakhwaza bengekaphumi ehlathini imvula ayikani ngoko ke mabangavuyi bagqqithise, baphinda bebozololo.
Inkomo zazithe thande ebaleni abafazi belali bashay'umkikizane, bakikizela, kwakumnandi ngalo mhla eBhotwe wonke ubani elalini exhelelwe exhukwane ngoba kwakukho amaqithi qithi kunye neziselo ezifana nomqombothi nebranti. Umhla womtshato wamiswa ngabatshati yonke into yesisibini yenziwa ngokukhawuleza. UMafungwashe wayalwa ngomama bakhe bemxelela indlela emaze aziphathe ngayo emzini. Wahlonitshiswa uMafungwashe wanxityiswa iilokhwe ezindilisekileyo; waxakathiswa ngetyali wagungxiswa neqhiya. Wathi kuba ebehleli emhle indalo efaneleka; zafika ezo mpahla zathi gingci zahlala entokazini. Umyeni akufanelekanga ukuba ambone umtshakazi phambi kokuba batshate, okanye izinto azinakuhamba kakuhle ngosuku lwabo lokutshata, ngokwenkolelo yakwaXhosa xa kusele usuku olunye batshate ngengomso.
Wasebenzisa iziqholo zakhe ezinuka kamnandi zamphumza izihlunu, nemithambo yomzimba. Wathi akugqiba ukuhlamba waziva ukuba intloko yakhe ibuhlungu, kaloku okokoko usisi ebelile ukuhlekwa kwakhe. Wazinceda ngokusela iipilisi zobuthongo walala yucu obentlombe.
Waphendula umama wakhe ezama ukudungudelisa ekwamangazekile lulonwabo olungaka lwentombi yakhe; wazicingela ukuba mhlawumbi umthandazo wabo sowuphendulwe bengekafiki nalapho kwiKumkani.
UNontle zange aphatheke kakuhle xa esiva igama likaKumkani wayiqonda ukuba ingxaki inkulu, ngoba imicimbi engaphathekiyo yekhaya yayidluliselwa kuKumkani. "Ingaba ingxaki iphi kwiNkosazana, ingaba konakele phi? UMafungwashe kuphela komntu owomeleleyo okwaziyo ukumelana neengxaki, nditsho odade wabo bomelezwa nguye, inokuba le ingaphezu kwamandla wakhe."
Wathi ukuba uKumkani ambone uMthobeli waya enyathelela phezulu, wafika wamthatha wamsa kwindawo ebucala. U- Andile wababona walandela ngoba naye kaloku wayesele eyinxenye ngamandla apha kwaKumkani eny'into wayebuthanda ngamandla ubuhlobo bakhe noKumkani. Wathi akubabona besithela walandela eyokuqonda ukuba izolo kuhambeke kanjani na. Wathi ukuba basithele uKumkani wambamba rhabaxa uMthobeli wamqhwaba bumkwrempa. Mthobeli wamxakathisa. Wothuka uMthobeli wegqi amehlo wabhinyalaza etutshalaza ezama ukuzikhulula wabe ukumkani embambe nkqi.
"Ngathi awonwabanga nje ntomb'am ingaba ikhona ingxaki?"
"Utheni, Kumkani, yhazi mna, eyi andazi." Ebhebhetha mpela uMthobeli.
Bayihleka baphela yintsini.
"Uphi, umyeni wakho?" "Usabethwe ngumoya, mhlawumbi usegadini mhlawumbi kwichityana la manzi.' "Umyeni wakho uhambe ekuzeni kokusa namhlanje, ngala moto yam ibomvu, akakabuyi kude kube ngoku, ukuxelele apho ayakhona."
Wathi akuva yonke lento uMthobeli amehlo egwantyi iinyembezi akaphinde aphendule. UKumkani wamyeka ukuxakathisa wamtyityimbisela umnwe, walungisisa kakuhle ezo mpahla ebezinxibile. U-Andile wayesebaleke wayokutshonela ekuve konke okulihlebo phakathi kukaKumkani noMthobeli
Wothuka umYiputha akubona ulwamkelo nentlonipho eshushu awayinikwa ngamaXhosa ngoba yabangathi utyelele eburhulumenteni. Wehla emotweni wanyathela ukhuko olubomvu wangqala ngqo kuKumkani owavela wema ngenyawo esakunyathela olo khuko lubomvu ebonakalisa intlonipho ke phofu. Kwakuthe cwaka , nzwanga wanyathela kuhle umfana womYiputa ngesidima nangesithozelo. IKumkani yatsho yaboniswa ngemini yomtshato womYiputa nentombi yakhe yokuqala. Kulo mibono yakhe waba namabhongo namangcukwane intliziyo yakhe imhlophe wancuma akayeka. UMaison Blanche wema phambi kweKumkani. IKumkani yabobotheka mpela, wathi koko kuma uMaison naye waphela encuma , lwaya lukhula uncumo lukaKumkani engatsho nelimdaka. UMaison wancuma indawo engange yakhe naye uthe ukuba uKumkani abuyele ezingqondweni zakhe, uncumo lwakhe lwaba budana wabhideka umYiputa kodwa yena wancuma buhleka ngoba entliziyweni wazixelela ukuba wamkelekie kwaXhosa.
"Ngase ithi kanti besihamba sobabini nje ngangoku siye ekhaya. Nkosikazi yam yebhongo yiza ndikugoduse."
"Hayi bo Mthobeli wangxama kangaka yintoni?"
"Ewe thyini, kaloku ndingunyokolume Mthobeli kuthen'ingathi uyayilibala lo ndawo?" Wayencume ngokwenene u-Andile emane etsala umsi wecuba.
UMthobeli waba ngumgcini zitshixo eliphethe ngokwakhe eli theko lomjuxuzo encediswa nguMafungwashe. Kwathi kuba yonke le nto babeyilungisile ngendlela yabo, yayigcwele kulo lonke eli laseMzantsi Afrika. UKumkani wathi kuba ebeyivile qha akanaka kanti akabhungisanga yonke le nto yenzeka emzini wakhe.
UZintle wabanemincili engazenzisiyo, yayinga angadontsa imvula kwelo lifu, wavakala esithi."UThixo wamazulu nomhlaba uyasithanda." Wayechulumance ngokwenene. UNobuhle wonwaba kakhulu akubona ilifu; kodwa eyona nto wayeyifuna ngamandla yimvula uqobo wababona bevuya beqikileka ooZintle wabakhumbuza. "Ngathi sikhwaza singekaphumi ehlathini, mna ndakuvuya ndikikizele emva kwemvula nasemva kwelizwi le Kumkani." Baphuma ke elonwabeni bangena ekunxunguphaleni kwakhona.
Kwabakho ukunxunguphala kweli khaya. UMafungwashe wathi ngobunye ubusuku waphaphama umyeni wakhe egixa iinyembezi, wazama ukuthuthuzela ezama nokuqonda ukuba kwenzeka ntoni. Zalandelelana iintsuku uMthobeli ubuthongo bungehli; uMafungwashe emane ephaphama umyeni wakhe ekwezo nyembezi, kodwa kungekho nto amxelela yona emalunga nentlungu yakhe. Wathi ngobunye ubusuku wathi uyaphaphama wavuka umyeni engekho wothuka wakhwaphuluka ebhedini engxamile waleqisa kumagumbi asezantsi wafika uMthobeli ehleli kwigumbi lokuphumla engakhanyisanga elila.
Umyeni wakho Mthobeli Moya.
"Ndiqinisekile ukuba umyeni wakho akacingi ngolu hlobo wena ucinga ngalo qha nje usaxhaliswe yile nto yale nqwelo ntaka. Sukulila sisi yonke into izakulunga wena goduka mhlawumbi umyeni wakho akazi ukuba wena umcingela ngolu hlobo.""
"Kodwa lena ngeke ibe nasisombululo, nditsho noKumkani uqobo, nabani na akanakukwazi ukuyisombulula."
"Thyini Mthobeli ingaba licebo elihle elo, kwaye ndiqinisekile noKumkani angaba nebhongo kodwa kufuneka simothuse abone ngolutsha lwaseNgonyama lunemali."
efuna ukuba bayo kuhlala bobabini kwela khaya lakhe litsha. Yayingathi akusasi kuzo kude kufike usuku lwesibini lidlule ibengumtshato.
Bathi ke ngelingeni bade banyuka baya kwigumbi likaFungie sele bewalungisile namazwi entuthuzelo; yonke le nto babeyenza bephantsi kweempembelelo zotywala; baphoxeka xa befika eleli yoyi. Wathi ke uNontle esakhathazekile ngoba ebesegwantyise iinyembezi ezokuthuthuzela, wabona iqweqwe eliphethe ipilisi zobuthongo wabonisa abahlobo bakhe, bothuka abakwazi ukuhlanganisa umlomo xa kanti uFungie akasakwazi ukulala engatyanga iipilisi sele ezigcine ngezopilisi. UNobuhle wakhala ngamandla xa kanti le ngxaki sele ikwizinga eliphezulu kangaka. "Nkosi yam umntwa'am kanti uhleli le ntlungu, ubulolo kanti yinto ebuhlungu kangaka." Wamphuza esidleleni.
"Kuza kufuneka undincedise ke senze amalungiselelo sazi ukuba ngobani nobani abaza kubakho kulo mbhiyozo."
Kule veki izayo uMafungwashe uza kulingiswa ndim mna lo ukusuka elukhakayini lwentloko ukuya eluzwaneni lwenyawo. Nina niza kukhe nibuye umva kancinci nakuncedisa apha naphaya. Thyini zange ndibone abantu abamathe olu hlobo Nobuhle?"
"Hayi toto ukuba ibingumtshato umzi wonke wakwaXhosa ngowusazi ngoko ke nje namhlanje silungiselela ukwenza ntle le Nkosazana yakwaXhosa. Wakholelwa ke umvoci kulo nto wayecaciselwa yona. Wathi ekugqibeni kwakhe ukwenza intloko yeNkosazana. "Xa ulinenekazi kuyafuneka uzigcine umhle phofu, uyabona mna ndiyaqiniseka ukuba unwele lwam luhamba phambili futhi kufuneka lumenyezele ngoba abafana abakujongi nokukujonga ukuba unonwele oluxwebileyo, ke lo nto ukuba ninengxaki ningabo kuthandabuza nibo kundibiza. Hayi yho mna ndingungqa phambili, kodwa ningasebenzisa ukuba ndikhumbula kakuhle ndinalo iqweqwe phaya elineenkcukacha zam zase msebenzini, yithi ndilikhuphe phaya esingxobeni." Watsho eyifaka ikama apha entlokweni kaMafungwashe washiya esinekile kukunyamezela. UMafungwashe wathanda ukudikwa ngoba lo mntu wayesithi xa ethetha, athethe nangezandla futhi emtsala nezonwele zakhe, kodwa abazali babengaboni nto itheni kuyo yonke lo nto. Babemthanda lo mfana enye into wayesisitabane. Wacelwa ukuba ngentseni yangoMgqibelo abuye futhi azo kumisa ngohlobo unwele lweNkosazana, wayithakazelela ke le nto umvoci wacela indlela.
"Nobuhle, Nobuhle sukulinge uthethe ndithetha. Yiyo le nto izinto zimoshakala, ndiyathetha wena ubek'eyakho. Nindiphoxile gqitha ngesenzo senu, izinto nizenza ngathi ningabantwana. Ndanibona ndayiqonda kwangala mjikelezo wenu naniwenza kwelaBhayi ndayiqonda nje ukuba akukho nto izakulunga. Jongani iziphumo zayo yonke le nto. Khanindixelele beningenwe yintoni?"
UKumkani laphela nje tu ithemba kodwa wabuya waziqinisa.
wambamba iingalo. "Akukho nto ingenasisombululo. Yonke into inesisombululo, ingakumbi xa umntu ezama ukuyisombulula ibegqibelele xa kukho abancedisi. Utheni? Kukho umntu omtyalayo okanye u------?"
UZintle waphola ngokuphinda-phindiweyo.
Wasuka wazibona sele elilolo engenamntu usecaleni kwakhe. Wazigcina ngomthandazo oshushu mihla yonke enenyembezi ezingapheliyo ezinqamleza umbombo. Maxesha wambi avuke umqamelelo umanzi. Le nto yezi nyembezi yayisele isisiqhelo ngoba uMafungwashe wayengabikeli namnye ngengxaki yakhe, koko ezingcine ngezo nyembezi.
UNontle wabhideka yile ntetha. "Mamnci uthetha ukuthini ngoba intombi zalaph'ekhapha ziyenda. INkosazana" inganesingqala kanjani ngoba izakuwufumana umtshato isencinci; kwaye intle naliphi na isoka lingavuya ukuba lingatshata nditsho mna ukuzisondeza kwembala kwiNkosazana." "Bendicelile ke ukuba nindilinde nindimamele nandule ukulandela ngemibuzo, kufuneka silumke ngoba aba bantwana xa benengxaki akufunekanga kube nzima ukuba basixelele iingxaki zabo boyike. Isikhalo seNkosazana nasi uthi , kodwa Nkos'yam ndingayibeka njani le nto." Ethandabuza ecinga nzulu. UNobuhle wayemamele ngenyameko."Thetha wena sisi akukho ngxaki"
"UMthobeli ucele ukuba ndimtshate, nanku umsesane."
Kodwa uKumkani zange ayithathele ngqalelo le nto ngoba uMaison wayibika buyekeyeke nje ngento engenamsebenzi, nekaKumkani yayiqhekeka kodwa wanyamezela kuba engafuni kuphoxa undwendwe lwakhe. Bakhutshwa kwimoto leyo ebabehleli kuyo bangeniswa kwimoto eyayingcodololo ingenaluphahla bazuliswa phakathi kwalo mithi ziincutshe zalo fama. Bathi baseqala ukulonwabela olo hambo bangekafiki kwindawo enengonyama neendlovu ezo uMaison ebefuna ukuzibona. Kwacac'uba intloko kaMaison iyaqaqamba ngokwenene nangokwenyaniso kwaye iyamlimaza. Hayi wancama wazibika umntwan'omYiputa ngoku, ukuziqinisa kwaphela waye esifa ephela ngokuphela.
IKumkani yabindeka kukukhathazeka xa isiva uSithembiso ehleba uMafungwashe kwelinye lamaphakathi akhe engaqondanga ukuba uKumkani ubamamele ekhuza lo mhlola.
Ebuphoxisa ngoba bemphoxile izolo. Bajika bamjonga bonke xesha'nye wamangaliseka; bathi bakugqiba ukumnika loo mehlo begwiqi bajonga phambili okwamajoni omkhosi. Washiyeka uFungie wahlunguzela intloko waqhubeka waya egumbini lakhe lokulala wayesanxibe isinxibo sakhe sokulala.
Wathi efika esiphelweni uMafungwashe wabe engcangcazela elila bamonga bevelana naye. Wazixelela ukuba uMthobeli mhlawumbi uyadlala nje uzakubuya zaqengqeleka iiveki uFungie engakholelwa yinto eyenzeka ebomini bakhe, wabathiya amagama esithembiso abantwana bakhe. Waphathwa ngumva ndedwa engazi ukuba abantwana bakhe uzakubakhulisa njani ngaphandle koyise wabo.
Wafika uKumkani phambi koFungie wammisa ngeenyawo wambamba ngengalo ngesinye wabambelela egxalabeni lika Fungie.
Wanga umyeni wakhe watsho wegwiqi. Wabila uMthobeli ngumsindo. "Bendingakuxelelanga ukuba ungezi apha ndingakubizanga. Kodwa Andile undifuna ntoni?"
ICANDELO
Wathi ngce iindlebe uKumkani ezama ukusabela wabe uZintle ebakhuphela ngaphandle wade wabanazo neendawo ezibubathyala xa efika emnyango wabavalela ngaphandle. UKumkani wayengenalo nofifi lwezi zinto zifuna ukuboniswa, ebubhideka nayindlela uZintle abakhupha ngayo endlwini kodwa wacela uSithembiso ukuba akhe amjikelezise iBhotwe liphela nditsho neentlanti zalo. USithembiso zange abanangxaki wakuthakazelela ukubona iBhotwe liphela ngoba lalinika umdla. Kwicala likaKumkani wayemjikelezisa nje elo Bhotwe kuba yaba yinto yokuqala ukufika engqondweni ngoba kwakungekho nto wayezixele ukuba uyakumbonisa yona uSithembiso.
Wahleka waqikileka encamisa lo cheque wothuswa kukuma kwemoto kaKumkani owavula ifestile kancinci.
UZintle wamonqelwa waxakwa nakukuba aqale ngaphi wamane ekhonyuluka ezama ukuthetha. UNobuhle wasondela ngakuFungie wamhlalisa phantsi kwisofa eyabaganga ngobuntofontofo
"Iisuti andinazo Mntwan'omhle.' Ephoxakele edane emanzi; ngoba ebezixelele ukuba yonke le ndlela anxibe ngayo uzakunconywa nguKumkani. Kowu akwabe ubundixelele jonga khona ngoku zonke iivenkile zivalile kwaye ezam zingaba nkulu kunawe. Kodwa siza kwenza icebo, mamela ke apha ngaphakathi ndibaxelele ukuba wena uzokuthenga ifama yam, ifama leyo izakuhlala wena naMafungwashe ukutshata kwenu, xa ufika pha ngaphakathi uncokola nje ngosomashishini onemali zakhe siyavana?"
Watsho uNontle eyigxininisa ngokwenene into yokuba ubugqwirha bukhona kokungendi kukaMafungwashe. Wonke umntu okwelo gumbi wasola ukuba ubugqwirha nobuthakathi noko bukhona kwaye bumthe nca uMafungwashe. Esi sine sagqiba ekubeni kuyiwe kwixhwele lasekhay'apha elihlala kuQoboqobo likhe lithi ukumthi jize uMafungwashe ngamayeza aza kumhlamba amsuse isimnyama. Bangqinelana benjenjeya ukuya kuQoboqobo noMafungwashe waqhutywa kwahanjwa naye. Bangena emzini wexhwele, labaxelela ukuba umntwana wabo akaguli nakancinci kwaye akukho kwantlobo yabugqwirha nabuthakathi koko nje akakahlangani nobambo lwakhe. Lo nto ke ukuze ahlangane nobambo lwakhe kufuneka ayithandazele lo ndawo eCaweni ngoba yena elixhwele ukuba angamnika iyeza, elo yeza linganobungozi kuMafungwashe ngoba liza kumenza abenomtsalane athandwe nangubani na nayeyiphi na indoda. Lo mtsalane uyakuba yingozi ngoba angakhetha isoka angalaziyo kwaye elungelobambo lwakhe eliya kumhlala entanyeni limphathe kakubi, ngoko uyamcela ahambe aye eCaweni acele kuThixo isoka elulilo, nakanjani na umthandazo wakhe uThixo uyakuwuva.
"Kaloku uBuzwe uzakufikelwa ngabahlobo bakhe baseKapa baza kukhe bachithe iintsukwana apha eBukhosini, kodwa siza kuza nalapho eBhayi elwandle ngoku ibingase ubekhona."
"Makhosikazi umthandazo wethu uvakele." Watsho esolatha ilifu batsho bema ngenyawo bangxama ukuya kwifestile leyo; bathi bakulibona elo lifu bambulela uThixo ngemisebenzi yakhe emikhulu ayenzela abantu bakhe. Bangena phantsi kwerhaladeni elintsefu-ntsefu ngoba lalingabonelisi noxa lalilibonakalisa nje, hayi torho bona babefuna ifestile uqobo, baqwalasela esibhakabhakeni lalilikhulu ilifu limhlophe.
Wanyoshoza uMafungwashe exakwe nayinto ebeyenza ngoba ubonakala ngathi uyamngcatsha uyise elutshabeni. Waphoxeka waya egumbini lakhe lokulala. Kwathi emva
Watsho encumile u-Andile wothuka uMthobeli lo gama esancumileyo u-Andile wabangathi ufakwe emkhenceni.
Bathi emva komthandazo behla izitepusi behlela kumagumbe asezantsi belandelelana nje ngesiqhelo ofike kuqala phambili. Bathi xa bezakufika kumagumbi asezantsi badibana noFungie owayephethe impungo.
Lena intlanganiso yayohlukile ngoba yayiyintlanganiso yosapho kuphela. UKumkani waba nebhongo namangcukwane xa ebona amakhosikazi wakhe ethe chu ngohlobo lokulandelelana. Ingqondo yakhe yabethabethana yakhe yamthatha kancinci yayo kumlahla kwelinye ilizwe, wazibuza ukuba inokuba ingxaki yabo yintoni kangaka. Ezi nzwakazi zazinxibe ngendlela eyamvuyisayo kakhulu uKumkani wayetsho ngoncumo olungazenzisiyo ebobothekile ngathi umka nomlambo. Amakhosikazi anyathela ingubo ebomvu (Red Carpet) awayendlalelwe yona, ahlala phantsi ngakwicala loo mama elalondlalwe amakhuko akwaNtu. Awayebekwe ngendlela ephucukilelyo phezu kosoze. Bahlala phantsi ngokulandelelana njalo, bajonga ngqo kumyeni wabo owayexakwe nokuba makathini.
Wafika endlwini yakhe wabona indlela inkosikazi yakhe engonwabanga ngayo waba buhlungu yile nto wamcela kananjalo ukuba uMafungwashe xa efuna nokuba yintoni noba ukhathazeke kangakanani na abokuqala athethe naye ke ngoku ukuba bayoyisakala aye kuKumkani, esi sibini sangqinelana ngoko. UMthobeli wayengazinzanga wayefuna ukuqonda ukuba kuqhubeka ntoni ngenqwelo ntaka yakhe. Wayengabangaphanga thuba lokuphefumla kulo nkampani ekwakulungiswa kuyo lo nqwelo ntaka; wayebatsalela umnxeba efuna ukuqonda ukuba kwenzeka ntoni kumaxa bendawoni na nenqwelo ntaka yakhe.
Bamncumela bonke uMthobeli bebonakalisa ukumamkela.
"Ngoku utsh'uba mandiyithini lo nto leyo. Andile unentliziyo ende imoto kwakho zingaka ukuba ninji?"
Wayencume uKumkani ngathi umka nomlambo, watsho wahlunguzela intloko, wayehleli ecaleni kuka Mafungwashe. Wathi akubona abanye abafazi waqonda ukuba izinto ziyalunga amalungiselelo ayasondelelana, ngoba babexhakazela ziimpahla eqonda nje ukuba balungiselela ukuza kuka Misson Blanche. "Anisebahle, kuyalunga kodwa?"
"Yinton'ingxaki ntomb'am?"
"Kulungile ndiyeza." Wenjenjeya uMafungwashe waya kulo ndawo alindwe kuyo nguMthobeli wayenoloyiko ngoba kwakungavumelekana ngokomthetho babenamasoka ingakumbi eliza kumane lizo kumbona.
Bangqinelana nalapho, wawa emnxebeni uZintle wafowunela kwinkampani yabavoci benwele wacela ukuthunyelwa omnye wabavoci. Wafika umvoci wenwele ephethe ulwaphice lwemifanekiso ukuze bakwazi ukuzikhethela kulo mifanekiso uhlobo abanokuthanda iNkosazana ibonakale ngayo entloko. Baphica baphica imifanekiso bathi bakufumana uhlobo abaluthandayo lo nwele baqhubeka wenziwa intloko uMafungwashe. Bathi kwincoko yabo amakhosikazi akhankanya ilokhwe yeNkosazana abangaqinisekanga ngayo, kwaye banomthandazo ongena Amen bekwaqhine neminwe ukuze ngosuku lwangoMgqibelo bangaphoxakali. Wayiqonda umvoci ukuba kukho into eza kwenzeka kula malungiselelo angaka. Waziva engakwazi ukuzibamba wazincama wabuza engakhathalelanga nokuba kungathiwa uyazithanda iindaba. "Ingaba iNkosazana iyatshata?" Badungidelisa beyibethisa ngomoya lo ndawo yomtshato. Waphinda wabuza umvoci eqhubekeka phofu nokuvoca unwele lwentwazana. "Ingaba iNkosazana iyatshata nalungisa kangaka?"
"Wamxhawula uMaison. "Nice to meet you too."
"Mamela ke mfo wam ndiyathemba ukuba uyakuzitshintsha noko ezo uzinxibileyo ngokuhlwa."
"Hayi wena mama ungabinaxhala lo mbuzo ndiwubuzwa yonke le mihla ingakumbi ngabo bangandaziyo, kambe ndiwuqhelile."
Wagxabhagxabhisa eleqisa ukwenzela afike kwangentseni eBhotwe enethemba lokuba mhlawumbi akukho mntu uyakuqaphela ukuba khange alale ebhotwe. Wothuka wafuna ukuwa xa ebona wonke ubani uvukile ke lo nto bonke bejonge kuye, wayeka okoku chwechwa ebekwenza. Waphoxeka yanga atwele athethe konke nangazibuzwanga.
"Ndakwenjenjalo Nkosazana, bye ke Nololozana."
"Yhazi yintoni Andile."
"Khawume bhuti wena usebenza phi, kweyiphi inkampani?"
"Intoni?"
"UKumkani uyithembise ntoni nale ntwana itheni namhlanje yazehlela inyuka, khona ndiyintoni mani ekuhlambeni iinqwelo ntaka uMthobeli ebekade endihloniphe kangaka nje usithatha phi isibindi sokundihlambisa inqwelo ntaka; khona wakhe wandibona ndihlamba inqwelo ntaka, yhe madoda! ndivelelwe."
Kwasa ngemini elandelayo, enziwa amalungiselelo wokuza konozakuzaku, wonke ubani wayechwayitile eqinisekisa ukuba olusuku kufuneka lube yimpumelelo. Kwenzeka ke ngosuku olulandelayo bafika onozakuzaku, uMthobeli wayehamba no-Andile umanenjala wesikhulolo seenqwelo ntaka bekhatshwa ngabelungu ababini ababengabahlobo bakaAndile, yaba ngumnqa noko leyo indawo kodwa bayiqonda izinto ziyatshintsha noMzantsi Afrika utshintshile kodwa ezinye izinto azivumi ncam ukutshintsha. Yaxoxwa ilobola wabizwa uMafungwashe; wacelwa ukuba azokunika ubungqina phambi kobuhlanti. Wangena ebuhlanti wamiswa phambi kwabo bonke ababelapho wabuza uKumkani.
UMthobeli wamphindisa eBhotwe uMafungwashe. UMafungwashe waqonda ukuba indaba zakhe ezilungileyo uyakuziphalaza ngesidlo sangokuhlwa. Wathi ngexesha le sidlo waziphalaza iindaba, kodwa wayenoloyiko engazi ukuba aqale ngaphi xa eyithetha yonke le nto kodwa; aphinde azexelele ukuba wonke ubani noba kunini na uzakwazi ngale nyewe. Ke akukho mfuneko yakufihla nakugogotyela. Kwathi ngesidlo sangokuhlwa wonke ubani wasesithebeni nditsho noKumkani imbala. Isandla sasekunxele uMafungwashe waba manqaphanqapha ukusisebenzisa ixesha elininzi wayesifake phantsi kwesithebe. Kodwa wayengabhungisanga ngoba uZintle wawubona umsesane zibekwa. "Uyaphila phofu uMthobeli? "Kwathi cwaka endlwini uZintle wabe enonga ukutya kwakhe. Wathula uFungie yaba ngathi akubhekiswa kuye; kodwa uvalo lwabetha ngamandla akuva igama likaMthobeli.
"Khawuthule, thula Zintle, ngubani obekubuzile?"
"Uyakhumbula ngela langa sasiseMonti?"
"Hayi sana, hayi ilokhwe kuphela, kufuneka ubucwebe, isiqholo, izihlangu, iinwele mandithi kufuneka siqiniseke ngayo yonke into ukusuka elukhakayini lwentloko ukuya kuthi ngqu eluzwaneni lwenyawu kufuneka izinto zomhlaba, ndifuna lowa mfana womYiputa abone intombi yomhlaba."
"Uyaxoka, uyaxoka ikhona le ndawo utya kuyo, kanti andizu kukwenza nto isisu sesakho bhuti." Ebila ngumsindo uMafungwashe.
Babeka iminxeba phantsi, akugqiba uFungie wema wazwabuluka ezolula waya kuma ngomphakamela wefesitile eyayihonjiswe ngamarhaladeni odidi oluphezulu. Waqwalasela isibhakabhaka wabuka neentyatyambo ezazihombise zingqonge umzi wakowabo; ebukela namabhabhathane awayendandazela evuyela uhlobo. Neentaka ezazitsho ngalo mculo umyoli zimane ukolula iimpiko zintingela phezulu esibhakabhakeni. Isibhakabhaka sasicwengile kungekho nelifu. Wayibuka uFungie indalo yabaleka ingqondo yakhe yamlahla emalanda lahla. Waba kwezo ngcinga uFungie waziva ethetha yedwa. "Iyamangalisa indlela ebekunetha ngayo ngala mini ndanetha ndamanzi tici, kodwa namhlanje selicwenge linje. Kodwa ndingenza ntoni nje enokundihlaziyisa umzimba namhlanje." Wathi akuqwalasela futhi ezantsi wabona ichityana la manzi waziva enqwenela ukudada, wakhulula eza mpahla ebezinxibile wanxiba ezokudada. Wafaka amazaza wakhe awayewaphiwe ngudade wabo atsho amkhumbuza indlela ababedla ngokonwaba ngayo kwelo chibi bequbha bobathandathu. Zabuya ingcinga zaqukuqela entlokweni yentombi, kwathi kuba ebesele ekulungele ukuqubha wakhe wachopha umzuzwana enendawo ethandabuzayo ngoba wayengafuni ukuya kudada eyedwa kodwa wayengenakunceda ngoba kwakungekho mntu wokudada naye. Wakhwasuluka wazixelela ukuba uzakufika azijule kulo manzi, wafaka amazaza, wathi xa evula umnyango wegumbi wothuswa nguyise owayemi emnyango ngaphandle elungisa isandla elungiselela ukunkqonkqoza, wothuka ngamandla uFungie.
UZintle wazama ukuphakama kwakhona, kodwa ehexa ngamandla. "Hayi maan, kaloku kukumbonisa nje amandla kaThixo, uThixo wamakhosi mkhulu ngokumangalisayo konke ngoku kulungile.
Umama wakhe noomam'oncinci bakhe babephelile ziintloni, bafane baqhwaba nje sebengesayazi nabayenzayo nokuba mabathini ingakumbi emva kwamalungiselelo abawenzayo. Impoxeko yayibhalwe ebusweni bukaFungie. Wathi ukuba esehla kwisitepusi sokugqibela wabe uyise emkhawulela enamabhongo angazenzisiyo wambamba ngengalo waya naye kwiNkosana eyayinoloncumo lubanzi lungazenzisiyo, kodwa ngaphakathi yayiphelile yintsini. UKumkani wayazisa inzwakazi esenebhongo elikwizinga eliphezulu ngokungathi akayibonanga le ntlekele yengozi engaka.
"Ukuba ngumngqungu phakathi kwekhaya lo nto itsho uthand' ukuthandabuza kweliny'ixesha." Bathi bakufik'edolophini bangena kwi Mall indawo enevenkile ezindawonye eziphethe okuhle kodwa egama liyiCentinary Mall yodumo. Esi sibini sasihleka sonwabile utata nentombi. UMafungwashe wayonwabe ukudlula uyise ngoba zange alufumane usuku olunje wagqibela mhla mnene ukuba akhe akhutshwe nguyise. UKumkani wayengavamanga ukukhe akhuphe abantwana bakhe okanye achithe ixesha nabo, into yena awayengayiphosi zindibano zentsapho ezazihlangana eBhotwe. Wayezonwabela zona ngaphezu kwento yonke, nentsapho yayizonwabela ezindibano ngoba uKumkani wayebabalisela ngemilo yeeKumkani zakwaXhosa. Esi sibini ke sakhumbuzana ngezo ntsuku zamandulo nendlela ekwakuba mnandi ngayo nendlela ababehleka ngayo.
UKumkani wafika esikhululweni wangqala e-ofisini kamanenjala wacela ukubona uMthobeli Moya. Umanenjala wacela ukuba umnumzama Moya abizwe ngoba uKumkani angathanda ukumbona. Benjenjalo nyhani baya kumbiza kodwa babuya nelize; ngoba uMthobeli wabaxelela ukuba yena uzakuqale ahlole lo nqwelo ntaka ayive amandla akugqiba uza kubuya ambone. Wathi uKumkani akuva lo mpendulo wayicaphukela indelelo nokungahlonitshwa kangaka ngulo mfana, waziva ezonyanya wazibuza ukuba ebengenakugqibela ngayo yonke lonto yokuhlola lo nqwelo ntaka yempambano. Wathi sele efuna ukukhalala wabuya wazinqanda wazixelela ukuba umonde zange wabulala mnt'akabani.
"Mholweni bethuna"
"Kuza kufuneka ke nditshintshe ezimpahla ndijong'enyinto yokunxiba."
Watsho uZintle ebhala encwadini:
"Kulungile."
"Mafungwashe ntomb'am yiza kutata, masambe sisi ikhona ilokhwe yakho endiyithandayo ekufanelayo." Embamba ngengalo emkhokela kwindlela eyakumagumbi aphezulu.
Wonke ubani owaye kwelo gumbi wancuma bonke beyiqonda ukuba uMafungwashe ufumene umyeni olungileyo. UNobuhle wayonwabela ngaphezu kwabo bonke le nto ngoba wayebona ulonwabo lubhalwe ebusweni bukaMafungwashe.
"Mna bendicebisa singakhaleli ubisi oluphaleleyo lo nto ayiyi kusinceda mna bendicebisa ukuba xa elicebo lingalunganga sixoze mphini wumbi."
"Andithandi ukukubona ukule meko, ukuba ungandixelela ndingakunceda ndithembe.' "Angekhe ukwazi ukundinceda kule, nokuba kungayiphi na imeko."Watsho elila mpela uMthobeli. Waxakwa uKumkani akazazi nokuba aqale ngaphi ukunceda.Wathatha uMthobeli kulo mvula bangena endlwini.
Zonke izinto zenziwa zaphelela. Zahamba iintsuku uMthobeli engatsali mnxeba kwaye engabonakali nesithembiso sakhe. Yayingavamanga ke le nto, uMthobeli kaloku wayemtsalela umnxeba nakahlanu ngemini umakoti wakhe kodwa ngale veki yomtshato wathi nya. Kwaku lusuku lokugqibela ukuba abatshati bangabonana, uMthobeli zange abonakale ndawo. UMafungwashe waya kuyise owayesahleli eNkundleni ngokuhlwa kuba wayedikwe ngabo babe hombisa indlu ngeentyatyambo, waqonda ukuba makhe abaphe umtyhi basebenze into yabo bayigqibe. Wafika sendyengezelisa ngokungathi nezo lokhwe nalo maxakatho ayamsinda. UKumkani wahle wayiqonda nje ukuba ingxaki ikhona kwaye umonakalo mkhulu.
"Ndiyavuya ukuva lo nto uthi uzakuzosibona nini thina?"
Wathi UZintle ukuba agqibe ukubavalela ngaphandle wabuyela kuFungie owayelila ngathi ubethiwe. UNobuhle wayehleli ecaleni kwakhe emgonile. UZintle wabuya waguqa ngamadolo pahambi kwakhe, uNontle wayegobhe izidlele edane emanzi.
UNobuhle ezama ukwanga intombi yakhe.
"Ndisekwanguye nangoku akukho nto itshintshileyo. Mna nawe sokohlulwa zindudumo."
"Amen.!" Wabhideka mpela uAndile akazi nokuba makathini, "Ikhona le mpundulu ikulandelayo Mthobeli kwaye ndiyabona ifuna ufele ezandleni zabantu, phuma kwedini, phuma." Wamkhomba umnyango. UMthobeli wahlasela isingxobo sakhe esasinenhyukunhyuku ngokwenene waphuma, waphendlisisa kakuhle ejonga ukuba imali yakhe necheque leyo ebeyityikityelwe nguKumkani isekhona na; wafika ikhona esipajini ithe ncwaba ngolo hlobo ebeyishiye ngalo.
Wanqamla lo ntsini uKumkani. "Isikhalo senu sivakele."
Kwathi ngecala emva kwentsimbi yesithandathu uKumkani ebhuqana noMthobeli wancedwa ngomnye owayeqoqosha iqonga wamxelela ukuba uMthobeli noMafungwashe nazo zonke iimvumi ebezilapho baye kwihotlele leyo elungiselelwe iimvumi. Waphathelela uKumkani walanda ekhondweni wafika ehotele exelelwa ukuba baphindele eBhotwe bagqiba kuphuma wazama ukumtsalela umnxeba afike iminxeba yabo bobabini noMafungwashe ivaliwe.
"Nkosazana."
Aphela emqaleni kuKumkani ngoba ibali lesiqholo lonakalisa yonke into izicwangciso zakhe zaphelela emoyeni. Wayesele enentloni ukuyibika into yokuba umnikazi siqholo ukwikhuko lokufa esibhedlela, wazama ukuyifihla eyigcina ngaphakathi kuye. Kwathi kuba noko akukho mfuneko yokulifihla olu daba wade wazincama ngelingeni wamxelela umhlobo wakhe ngentombi yakhe, kwaye wamcacisela ukuba uza kufika ambeke nje uMaison aphinde esibhedlele. Zange abenangxaki uMaison wayincoma iKumkani ngentlonipho nangenkathalo yayo.
"Iyamangalisa indlela abantwana bale mihla abakhawulezisa ngayo ukuphumelela, umntu kumthatha ubomi bakhe bonke ukuqweba izigidigidi ndiyamangala xa ndibona umfana omncinci nje ngawe abenemali engaka." UNobuhle emthandabuza okwakhe.
"Andinangqiniseko ukuba le nto iyakuba lula phambi kweKumkani, ngase kubekho cebo limbi, kodwa akuncedi ngoba kufuneka eyazile yonke into eyenzeka kweliBhotwe. Kodwa icebo ndinalo mhlawumbi uZweli uyakusimamela."
UFungie wayekhathazekile yindlela iNkosana eyayimthathe kakubi ngayo, ekubeni mhlawumbi ngebesuke bathetha kweliny'ixesha bayilungise into yesiqholo. Khona isiqholo besiqale sayintoni na? Wanxuba uFungie kweso sibhedlele engayazi into emehlelayo. Wasiqalekisa ke isiqholo wasifungela engayazi nento ebesisebenzisela yona.
"Kodwa Mam'Zintle uyamazi uKumkani oko kuba ungumntu onjani siza kumqala ngaphi ngale nto?
"Mna, noMthobeli asizukuba satshata lo mtshato ndiyawuchitha.' Elila egixa usisi.
"Kuza kufuneka siqiniseke ukuba iNkosazana ayinalwazi lwayo yonke le nto yenzekayo." Watsho uNontle elungisa ukuhlala. "Kaloku la magqiyazana akazifuni iindlela ezingatshongo khona zokudityaninswa namasoka ibangathi umntu uyathengiswa, okanye ushumanezekile enye into ngoku akusafani nakuqala. Izinto zajika apho umntwana wakho wawukwazi ukumcelela isoka kulo mzi uwuthandileyo."
Kwathi ngempela veki leyo uMthobeli wakhumbuza uMafungwashe ngedinga labo, babeka ixesha, uMthobeli wayezimisele ekumonwabiseni nyhani uMafungwashe. Wafika kwangaphambili kwelo xesha, wafika uMafungwashe naye sele elungile bahamba kwangaphambi kwexesha elo belibekiwe. UMthobeli wamkhuphela eMonti apho bonwaba bade bazilibala; umntu ongabaziyo wayenokucinga ukuba kudala bengabahlobo. Bayizula iMonti behamba iindawo eziphambili ezipholileyo bade bayokuqhina elwandle apho bahlala kwade kwatshona ilanga, bahamba ezinzulwini zobusuku. UMafungwashe waba nomothuko xa ebona ixesha ngoba uKumkani akahambiselani nabantu abathanda ukuhamba ngobusuku.
Wathi ezama ukucacisa uMthobeli indlela axakeke ngayo ngoba ulungisa inqwelo ntaka yakhe esuke yalahla isantya yahamba ngesantya esincinci. UKumkani wamxelela ukuba akanaxesha lalo nto nje yena into ayifunayo kukuba uMthobeli athathe kula mali wayemnike yona; ayokulungisa lo nqwelo ntaka angakulinge atyise umntwana wakhe ngesithukuthezi. Wenjenjalo ke uMthobeli kodwa wayengathembanga nje kwaphela ngoba kaloku wayezixelele ukuba akukho mntu unguchwepheshe ukudlula yena ekulungiseni iinqwelo ntaka.
"Ungandiqubuli ndoda, uze ngqo." Watsho egigitheka u- Andile ukuphuma ngomnyango.
"Ilula sibiza zonke iimvumi ezicula ikwaito zize emabaleni aseNgonyama."
Hayi suka ngoba?
Kodwa naye wayemkhumbula uMthobeli waziva ezakuwophula lo mthetho. UMthobeli wathi ukuba angene uFungie emotweni wayiqhuba basuka phambi kweBhotwe bathi tyishi; baya kwindawo esekutshoneleni, apho kwakunemithi eshinyenenyo kodwa indlela yeemoto yayikhona. Waqhuba uMthobeli wangenelela phakathi wafikela kwindawo enechibi la manzi, wamisa imoto uMthobeli wavulela uMafungwashe wamthi chu ngengalo baya kwelo dama la manzi bahlala kwisikhondo somthi. UMthobeli-wabamba izandla zikaMafungwashe, saxuxuzela isisu sentombazana; lwaphela uncumo uvalo lwabetha ngamandla, wangcangcazela waphelelwa nangamandla.
Ubuncwane beli lizwe nobumnandi balo mhlaba andibuva ngokupheleleyo. Nkulunkulu wam ndenze ntoni phambi kobuso bakho ukuba undohlwaye ngolu hlobo? Yini kangaka Nkosi? Bonke abantakwethu bendile bandishiye ndedwa, nceda Nkosi yenza ngenceba. Zaphalala iinyembezi, wanga umntu ubethiwe walila isingqala sixabe uvalo. Wathi esagixiliza enjalo wothuswa sisandla esambamba emagxeni, wathi akuphakamisa amehlo. Wothuka kakhulu akubona umam'omncinci wakhe. "Mam'Zintle"
"Akukho nto ndizakuyicinga kule nto, ndiyavuma ndizakuyonwabisa intombi yakho ndinike wena nje izigidi ezihlanu (R5 million). UKumkani wamtyikityela icheque wamnika. "Kodwa Nkosi yam, Mntwan'omhle ndiza kuyiqala ngaphi la ntombi yakho ngoba wonke ubani uyayazi ukuba inolaka kanjani nendlela ezigqatse ngayo?"
"Niyabona ukuba nifuna sibe ngabakhozi bakwaBlanche sibe nomkhwenyana wethu webhongo waseYiputa kuza kufuneka siqale ukusebenza kwanamhlanje. Senze amalungiselelo kwangoku, ngoba ndiyabona ingathi niyekelele umxakatho. Ndifuna noba la nkwenkwe yomYiputa ibikho intombi ebiyigxeleshile ithatheke umxhelo nguFungie."
UFungie yayingase amvale umlomo. UZintle wagxuphuleka engekancomi kuya phambili. "Kumkani ixesha liyahamba liza kude linishiye engekaziboni uMntwan'uSithembiso eza zinto bekufanele umbonise kwangoku nisenethuba kukud'eMtata.'
"UNobathembu oh ! umntwan'am uphi kwenzeke ntoni?" Kaloku uKumkani akadlali ngabantwana bakhe nditsho amakhosikazi wakhe imbala uxolele amadlakadlaka ngentsapho yakhe.
"She is my second wife Nontle." Ekhomba uNontle uKumkani.
Walila ngamandla wade uZintle waba nokothuka ecinga ukuba inkulu into eyenzekileyo kule ntombi. "Kutheni Fungie, yintoni sisi, ndixelele?", engcangcazelisa ilizwi emqwalasele ebusweni.
"Uxolo lweNkosi lube nawe ntomb'am."
Amanenekazi acwangcisa indlela abaza kwenza ngayo amalungiselalo weNkosana yomYiputa. UZintle edlala ngosiba ephatha kulujikelezisa phakathi kweminwe ayiqengqe nakwinyheke yakhe. "Mna bendicebisa ilokhwe ibeyinto yokuqala uku-odolwa."
"Thyini ungakhangel'esinye nje?" Wothuka uZintle akubona uFungie wadideka.
Bakhe bachopha aba babini baboniswa ngosuku olukhulu lo mtshato. UMthobeli wayengxame ngokungazenzisiyo
IKumkani yayihlonitshiwe ke luhlanga lakwaXhosa ngoba wayenobuchule ezixazulula iingxaki ezixaka uluntu ngendlela enobuchule, enguchwepheshe nencutshe ngaphandle kobuqhophololo. Ngale mini kwenzeka ukuba iKumkani ibenentlangano namakhosikazi ayo kuphela. Yayichophela iNkundla eyayiqala ngentsimbi yesibhozo; kodwa kwathi kubetha intsimbi yesixhenxe yabe kudala iKumkani ihleli eNkundleni ilindile. WabaseNkundleni kwangethuba ngoba wayifumanisa le ntlanganiso inomdla ngelo langa lalo mhla.
Baqonda ukuba mabazilungiselelo kolotyelelo luka Mntwan'uSithembiso kwangethuba athi efika afike beliqule baligangatha. Bathi ngosuku lwangeCawa baqala ukulungisa babethanda ukwenza amalungiselelo kwigumbi likaNobuhle lokulala ngoba lona yayiligumbi elalinelanga kulo magumbi aphezulu kwaye wawukwazi ukubona okuqhubeka ngaphandle; ukusukela kwisango ledyaridi elingasekunene ukuya kuma xhaxhe kwisango lasekhohlo nditsho kumasango angena eBhotwe uqobo. Esi sithathu sasikholwa kukuwubona wonke umlevo oqhubeka apho eBhotwe; ingakumbi umlevo odibanisa umyeni wabo, babewonwabela. Kodwa ngale mini babengazixakekisanga kakhulu ngomlevo ngoba ixesha babengenalo kakhulu babefuna ukwenza ngqo; baqinisekise ukuba iNkosana yakwaZulu ayiphulukani nentombi yabo.
Niyibonile ingozi eniyenzileyo ngexesha iNkosana yomYiputa ibilapha niphantse nasibulala, buyani umva ixesha lesoka lizakufika ndinikeni nje ithuba."
"Kodwa Kumkani inkomo iyafana nenye, iinkomo ezimnyama namhlophe ziphelile azifumaneki ebhayi, kudal'uMthobeli ezama iveki iphelile ngoku.' "Ndiyazi wena nalo myeni wakho nicinga isintwana. Ilobola asingombulelo wokukhuliselwa inkosikazi yakho ngabazali benkosikazi, kodwa ukwabonakalisa ukuba zonke iimfuno ezifunwa yinkosikazi uyakukwazi ukumnika nokuba kunzima kangakanani na. Ukuba umyeni wakho akakwazanga ukuzisa ilobolo yeenkomo ezimbala umhlophe namnyama, lo nto iyakundikhombisa ukuba iimfuno zakho zakuzaliseka maqompi qompi.' Embamba emagxeni.
"Mandiwenze mafutshane, uthi uFungie usuke wazibona elilolo abantu abamthathi nje ngomntu xa ephakathi kwabo, nditsho iitshomi zembala zimthatha nje ngomntwana weNkosi iNkosazana nje esisicigogo esingehlalwa mpukane, kwaye akukho mntu ufuna ukuzisondeza kuye ngoba bambona nje ngomntu oziphakamisileyo nditsho namasoka uqobo kunzima.
"Hayi, hayi kwedini mamelisisa, khange ndithethe ngakubulala kwaye andingombulali, le nto ndizakuyithetha yohlukile ikude lee kule nto uyicingayo."
"Andile kukubambisana le ndlela wenza ngayo, siyintsapho xa uthetha ngobambiswano loluphi olu uthetha ngalo."
Wamosula iinyembezi ezaziqukuqela zisihla ezidleleni zikaMafungwashe. Wathi angabuzwa uMafungwashe walila mpela. Kaloku eyona nto yayingamandla ngoku kukuba oku kulila kwakhe wayekufihla, namhlanje kanti akabhungisanga.
"Ndimhlazise njani na uMafungwashe ngoku?"
"Mamela ke bhuti inyanga ingakhe iphele ndikuxelele mosi izihlobo ziyanceda ncedana Watsho ehleka egagatheka enquntsuza ukuya emnyango, wamphosa ngeglasi uMthobeli yabetha edongeni yasabalaka.
"Yintoni, kukho ntoni kule vek'izayo ikho le nto nifuna ukuyenza nathi nisithele tshuphe sikwazi ukufaka isandla."
Axhabashela edolophini amanenekazi, indlu yayishiyeke nezicaka. Bagaleleka eBhayi baqala eAmerican Swiss, babuka ubucwebe bathatha amaxabiso bagqithela kwaSterns, baya nako Tavernier Jeweliers bathelekisa amaxabiso nobumenyemenye bokucwebezela kobuhle bezacholo zezo nkampani baphuma nezase American Swiss. Bathi bakugqiba ukuthenga baqhubeka nohambo lwabo bayo kujonga indawo ekulungiswa kuyo inwele. Ezi ntombi zazintle zinonwele uNosaluni wayebazi nje ngamakhasitoma wakhe babethi xa betyelele apha baphathwe nje ngezitatanyiswa wayebahloniphe ngeyona ndlela. Bathi xa bephuma apho bagqiba ekubeni mabakhe bazijongele izinto zokunxiba noko basebenze kakhulu namhlanje bengekaqali nanye benjalo, bathi kulo mjikelezo bangena kwiivenkile zaseMall. Bazihlola nganye nganye kanti bamane ukugqithana noKumkani noMafungwashe.
"Kumkani"
Wavuya uKumkani akuva ezi ndaba ngoba wayesele exhalisekile yile nto wathi esahleli elinde ugqirha oxilonga uMaison bucala weva erhwecwa ngomnye wogqirha owamxelela ukuba intsapho yakhe yonke ilapha esibhedlele; ekubonakal'ukuba barhogole nto ithile echaphazela amathatha zatsho iintloko zabo zaqaqamba. Waya uZweli kwelo cala bangakulo sele egxanya enganyatheli exhalabisekile. Wothuka waphantse wawa xa efika ebona ukuba intsapho yonke ilapho, wafika sebexilongiwe benikiwe namayeza belinde ukuba bakhululwe bagoduke, kodwa yena uFungie wacelwa ukuba asale kuba ivumba ulirhogole ngamandla. Wathi akuva lo nto uZweli waphambana ngomntwana wakhe. "Gqirha kwenzeke ntoni akenzakalanga kodwa umntan'am?"
Kwakuye kuthi ke eBhotwe xa kuza kubakho indibano kuyiwe eNkundleni kulapho izinto ezibalulekileyo nezidla umzi zazixoxelwa khona.
"Kule veki iqalayo kuza kufika inkosana yakwaZulu umntwan'uSithembiso, kwesi isihlandlo ndifuna ukubakho, ndifuna ukunincedisa ngoba nina nimathile mani, ninyabile suka.
"Mhm-m-mhm-m." Enqwala uZintle emamele ngenyameko "Yitsho." Bonke bayeka oko babekwenza bamamela kuMafungwashe.
"Kunzima kakhulu ukufumana umfana, ingakumbi mna ngoba okokuqala ndingumntwana wegazi, umntwana weKumkani iNkosazana. Okwesibini ndifundile ndade ndayityekeza. Okwesithathu ndingusomashishinikazi ophumeleleyo.
Yenjenjalo ke intombazana ukunxiba, naye watsho wabanebhongo wazibona eyintombi yakwaNtu. Kwathi kuba bebelinganisela egumbini likaFungie behlela kumagumbi asezantsi besiya kuKumkani akwazi ukuba atsho ukuba uyibona njani yonke le nto. UKumkani wabukela uFungie esehla ekhokela exhagiwe ngabafazi bakhe. UFungie kwakumnyama kuye ukuba elungiswa kangaka nje likhona elinye isoka alungiselelwa lona kwaye kufuneka elufumene kodwa wayenesikrokro.
Eyona nto yayingamandla wayesele ezibona setshintshe igama, wazama watsho phantsi, kwakungekho soka linamdla. Amandla entokazi aphela. Wayengazilibali umgqwaliso anawo onesimnyama esibethelelwe kuye.
"Ndiyindoda mntwana ndini ungandideli, noba uyihlo angabiza la R80 billion kwakho, ngeke ndibe nangxaki."
U-Andile wamamela nje wabuya waqononozela phantsi waqhubeka nokubhala le nto ebeyibhala. "Uncede ungandiphoxi mani torho Andile soze ndithathe thuba lide edolophini ndizakubuya kwakamsinyane." Wegwiqi washiya u-Andile emashekile exakwe kukuphendula.
UMaison wavakalisa intlungu yakhe yokubashiya.
"Mamela ke ntombi yam ukusukela namhlanje ungaze uphinde uwuhlab'amadlala umthetho wam ,yonke into ndiyenza ngesizathu, ndicela ukhululeke ke ngoku.
UKumkani wamamkela uMaison Blanche wathi makakhulule ibhatyi abesekhaya. Emva kwengxoxo uKumkani wamcela ukuba akhe amjikelezise eBhotwe; emva koko uza kumbonisa amakhosikazi wakhe nentombi yakhe enkulu. UMaison Blanche wakuthakazelela oko kudibana nentsapho ingakumbi intombi leyo yeKumkani waziva engenakuzibamba eqhula ke phofu. "How old is your daughter, is she married?"
UKumkani yayingase abhabhe ukuya eNgonyama. Kwaku sekuzeni kokusa xa kanye beza kungena elalini eNgonyama, bothuswa sisithatha esasingapha kwenduli, kuqala bacinga ukuba ikho imoto okanye iloli enkulu ezayo, kodwa yayingade ivelele kwelicala baza ngakulo njengoko babekhawulelana nesithatha eso. Bothuka abayeka ukukhuza xa kanti elolitha lalisuka eBhotwe litsho kwakhanya ilali yonke, uGatyeni waba bubhatyaza endleleni ngoba ilitha lalibukhali ngokukhanyisa. Bafika eBhotwe kugcwele kuyinyambalala kwicala elo lalinombhiyozo. UKumkani wangena phakathi kwalo nyambalala wakhangela uMthobeli noMafungwashe, bathi ababengamqondi bamtsala nangebhatyi namaqhina, bambi bemgila bengenaxesha futhi bengamkhathalelango okuya kokuqala, abanxilileyo bambulise benxile paqa, wazama ekhangela. Watyhudisa wade wayokufika eqongeni, wafika kanye xa beqoqosha belungiselela ukuhamba iimvumi sezemkayo. Wathi ebuzisa ngoMthobeli, kwabonakala nje ukuba ubuzisa ebantwini abangenalwazi. Wema eqongeni ekhwaza uMthobeli babe abantu bengahoyanga nabahoyileyo beqonda nje ukuba akukho ncedo abanokulenza.
"Ulale kakuhle kesisi ndiza kukubona kusasa."
"Ndiyarhalela ukukhe ndiphume, kodwa ndiyabulela sana?"
Wothuka kakhulu uNobuhle xa kucac'ukuba ingxaki inkulu kangaka. "Uthen'udlwengulwe umntwan'am."
"Kodwa Kumkani kwel'inyixesha ukuba nyani ubusimamele ngekungenje. Nditsh'uba jonga khona ngoku ilokhwe oyinxibise uFungie ngezinkani zakho waphoxeka kanjani umntwana, emveni kwamalungiselelo angaka Zweli,"
Yaqala icawe umfundisi wamkela intsapho yakwaNgonyama ngobubele ebonakalisa ukuyithakazelela yonke le nto. Wathi emva kwalo mbulelo wacela ikwayala yaseEdeni ime ngaphambili yamkele uKumkani nentsapho yakhe bandule ukuqhubeka nenkonzo.
"Unje-e wethu."
Elungisa ukungqengqa kwakho uZintle. "Uyabona wena uthetha ngamagama amakhulu kangaka, amagama angcolileyo inene ungagxothwa futhi ungadityaniswa nabanye abantu uyingozi kucacile ukuba uyityhefu eyingozi."
Amakhosikazi eKumkani aqale anyusa umthandazo phambi kokuba adibane nomyeni ngoba amaxesha anje ngalawo kubo ayengafane abekho. La manenekazi ayenxibe kakuhle ngokumangalisayo wawunokude ucinge ukuba bayaphuma baya kwindawo ekude kunekhaya; kanti hayi bayokubona umyeni. Kaloku umyeni lowo babethatha ixesha ukuze bambone babethi ke xa befumana ithuba elifana neli; baqiniseke ukuba banxiba ngokugqamileyo ukuze baqaqambe bakhe bamchukumise kancinci; kwaye babelungisana kwabodwa bazibotyoze ukuze umyeni lowo ababone bebahle.
Wanyoshoza indlebe zishukuma kucaca nje mhlophe ukuba bamjonge ntsho; apho emva kwakhe. Wabulela nje ukuba atshonele kubo wafika egumbini lakhe wazijula phezu kwebhedi yakhe zabuya zonke iingcinga zako konke obekusenzeka ngezolo, wacinga wacinga wabiwa bubuthongo walala.
Wangena nje wabulisa wathi ezama ukumdlalisa uMafungwashe emhleka-hlekisa wabe uMthobeli ebabaza indlela adinwe ngayo, kangangoba unqwenela ukukhe angene kwishawala etshisayo akugqiba alale zwi zikwazi izihlunu zomzimba wakhe zoluleke. Wathi uMafungwashe emxelela indlela apheke ukudla okumnandi kwanamhlanje ukogqitha isidlo sayizolo wabe engazingeni ezo uMthobeli wangxengxeza wamcela ukuba ucela okwakhe ukutya akubeke ngoba uzakuthi ukuvuka kwakhe ekuseni aqale ngako.
babusangene kukuhlazeka engatyhilekanga tu. Wabe uyise ecaleni enobhongo kangakanani ngayo yonke le nto ingakumbi akubona indlela iNkosana encumele iNkosazana ngayo. "Ububele yinto yale nzwakazi uyabathanda abantu, thyini mfo wam u----."
"Hayi Nkosi yam, mntwan'omhle ungothuki wena
"Yhu yintsimbi yokuqala kusekuseni kaloku nje, liphi igumbi labahambi ndiyokulala?"
Le ncwadi ndiyinikela esizweni ngokubanzi, ingakumbi kulowo uthanda ubuntu, amasiko, izithethe kunye nemvelaphi yethu, kwaye esajonge phambili ekuphakamiseni izindlu zegazi zakwaNtu ngobubanzi ukuze siqhubeke nobuntu bethu singazingxenganga.
"Ntomb'am ubanjezelwe yintoni ngoku? Wentla ngoZintle. Zintle."
Yathi ukuba igqitywe lo nqwelo ntaka kwaba mnandi kwaMthobeli, noMafungwashe wayesengene gxwabhabha ekuthandeni inqwelo ntaka, kangangoba kulo mzi incoko yasekhapha yayingenqwelo ntaka kuphela. UMthobeli wamcacisela uMafungwashe ukudalwa kwayo kwakungowuphi unyaka kwathini ukuze ibe namhlanje ibelolu hlobo ilulo. Kwathi ethubeni uMafungwashe wabanomdla ekuqhubeni inqwelo ntaka, baye bagqiba ekubeni mabayo kuhlala kwifama yabo yezilwanyana; uMthobeli azo kumfundisa khona bengaphazanyiswa nto. Balishiya elo pomakazi labo bayakuhlala efama. UMthobeli wayithanda kakhulu ifama le ngoba ubomi kuye batshintsha mpela babulula ngoba kwakukho uthotho lwabasebenzi izinto ezininzi wayezenzelwa ungakubali ukutya, nokuhlamba nezinye izinto anganakuzenzelwa ngomnye umntu , ithuba lokubhabha esibhakabhakeni ngenqwelo ntaka ayihlanjelweyo yayimtsho lo nto angabuboni obunye ubomi ngaphandle kobo basefama.
Bacwangcisa ngenyameko. Ukumkani mhla ehamba wabacela ukuba basuke endlwini yabo bazo kuhlala eBhotwe; uhambo lukaKumkani namakhosikazi akhe yayiluhambo lwentsuku ezintathu bezakubuya ebusuku kwisuku lwesithathu. Zabuya iimvumi zekwaito ngosuku lwesibini uKumkani namakhosikazi engekho ebhotwe. Lomjuxuzo yayizakuba ngumjuxuzo wentsuku ezimbini ngentsimbi yesithandathu ngorhatya uyokuphela ngentsimbi yesihlanu ekuseni; baphinde kwangentsimbi yesithandathu ngengomso bayokuyeka ngentsimbi yesihlanu ekuseni.
"Xa nindifuna ndisegumbini lam lokulala."
"Thyini ntombi utheth'ukuthini xa uthi unje, ngoba mna ndibona umfana okuthandayo phaya?"
Baphinyela, baphinyela kwelo Bhotwe bade bafika kwirhangi eyayibakhokelela kwigumbi elo elalihleli intsapho yeKumkani, kulo mphinyelo babewenza beva ivumba elinuka kamnandi bathi ngokuya besondela laye likhula ivumba libaqhekeza intloko ngamandla. Waba buyitsala iqhiya leyo ayijijele entloko uMaison waziqinisa iimpumlo, laye libatsarha ivumba lingamandla amangalisayo. Bangena ke kwelo gumbi linentsapho bekhokelwe nguKumkani. Wathi uKumkani akubona ubuhle bentombi yakhe waqonda ukuba intwana yomYiputa ayiqhashanga namhlanje ayinakukwazi ukuphulukana neli thuba lihle kangaka nakanjani na abanakumswela.
"Kulungile uzukhe uyek'ukunqaba ke sisi?
"Hayi Kumkani." Batsho ngexesha elinye.
"Yhazi yintoni Andile, ungaze waphinda wandibiza umtshana wakho mna ukusukela namhlanje ungaze uphinde uze apha ndingakubizanga ulinde de ndikubize, ndicela uphume apha. Goduka Andile! menemene ndini le bhedengu."
Wathi ukuba eve igama lo mntwana wakhe uKumkani waxhuma wagungqa esitulweni.
Amakhosikazi eKumkani azala iintombi zodwa, ngamnye wazala iintombi ezimbini. UKumkani lo wayengenaye unyana kwaye wavela wazixolisa intliziyo. Lahamba ke ixesha iintombi zatshata kodwa yaba ngumnqa ngoba zonke intombi zalapho ezincinci zatshata zishiya leyo yokuqala.
"Hayi andithethi ngothando lwabazali, ndithetha ngothando lokuba nomlingane, ndizakhele umzi nam ndibe nabantwana ndibokhele ikhaya. Iminyaka yam ihambile, abantakwethu bonke batshatile, kodwa kum kunzima ukuba nditshate. Akukho nesoka eli eliphazamela kum. Ngamanye amaxesha ndiye ndingazi ukuba kwenzeka ntoni ebomini bam."
"Eny'into iitshomi zikaBuzwe ndiyazazi uninzi lwazo kaloku bendifunda nazo. Sana uzakusihlekisa ngabantu usengumakoti omtsha kraca kulo mzi wakho; ngoku ke andifuni zindaba ibengathi ngoku ntombi ukh'ubone moss ibengathi ntombi ukuba omnye wethu wendele apho hayi mnt'akabowo asipheli nathi sesincedakele asibaphi nomoya wokuphefumla abakhozi. Ukuba bathi nank'umgidi sesilapho, nants'indibano sesikho, nab'otshomi bakaBuzwe sesikho, nants'intontoni uyayibona phofu le nto ndiyitshoyo.
"Nice to meet you too." UNontle wabonakalisa ububele.
"Kwakushiyan'omam'ukondla." Watsho uNontle ejalile, batsho bayana ngamehlo abanye abafazi.
"Nkosi yam, Yehova andazi nokuba ndivuye nokuba ndilile, nokuba ndihleke okanye ndincume, kodwa iNkosazana ixakwe yintoni mani ixolo elinje ngam kanje. Kodwa nam ndikhawuleze ndangxama ukwamkela imali; ukuba iNkosazana ithe ayandithanda ndiza kuthini. Kodwa ukuba ndinganxiba kakuhle nditshintshe nendlela yokuhamba mhlawumbi angathatheka umxhelo uMafungwashe."
UMthobeli wazitshixela ngaphakathi kwelo gumbi, yakhala indoda amehlo ade abomvu. "Nkulunkulu wam, yonke into ibihamba ngendlela konakele phi? Bawo. Inkosikazi yam entle kangaka ngeke ubuhlungu bentliziyo yakhe benziwe ndim. Umfazi wam omhle nendimthanda kangaka madoda. Yini nkosi yam ibingekho enye indlela. "Walila uMthobeli engamvuleli uMafungwashe kwelo gumbi.
Ese kwezongcinga u-Andile wangena uMthobeli embonzelekile wazibona edelekile u-Andile. "Mthobeli kwedini awukwazi ukunkqonkqoza phambi kokuba ungene ngubani othe ngena?"
"Yhe wethu impundu uyakuba sazithini zona xa efihla nditsho ubuso bembala ngoba ubuso asinto noko ethyulu?"
"Nkosazana, ndiyacinga ukuba oonyoko bakuxelele ukuba emtshatweni kuyanyanyezelwa andiyazi le uyenzayo ngoku. Kaloku ayithethi into yokuba akasakuthandi uMthobleli inoba nje ikhona into emxinileyo wena nje linda soze ndimthembile la mfana. Izinto ezincinci ngolu hlobo ningabo kuzikhathaza ngazo kakhulu.
UNontle wayehleli phantsi bhaxa egcakamele ilanga ngasefestileni koko kugcakamela kwakhe ilanga kwamozelisa.
"I wish I can spent more time with you people so that I can know you better, but there is always next time. Anyway it was nice meeting all of you."
UKumkani wangena kwigumbi likaMafungwashe engxamile.
"Kak'hle." Watsho uFungie ethe chu uyise ngengalo benjenjeya baya kuphuma ngomnyango basishiya eso sithathu siqhubekeka nokuthenga.
"Ndiyakuthanda Fungie." Wamphuza, baphuzana ixesha elide. Amehlo kaMthobeli kwasa edumbile, nenyheke zembala zazithe fuku. UMafungwashe wathi akubona ukuba umyeni wakhe ukwimeko emaxongo akazimiselanga kumxelela ngengxaki yakhe, wabiza umalume kaMthobeli u-Andile. Wamtsalela umnxeba wamcela ukuba makafike ngoba uMthoblei usengxakini kwaye yena uMafungwashe uzakubapha ixesha bakhe babe bobabini; mhlawumbi uMthobeli uyakuyiphalaza intlungu yakhe. U-Andile walamkela olo bizo ngezandla ezingenamkhinkqi. Wathi emva kwemizuzwana engeyanga phi wagaleleka kwaMthobeli. Wathi ukuba amthi ntla uMthobeli wonyanya wafuna ukugabha.
"UMafungwashe unengxaki, uthi ukusukela ekubeni odade wabo bendayo kunzima kuye. Yena usuke walilolo ke lo nto akaziboni enekamva hlobo lwezothando." Wazonwaya intloko emanyonywane enendawo ethandabuzayo, waye uKumkani emthe ntsho emamele ngenyameko, waqhuba uNobuhle.
"Kumkani.'
Kubo bonke aba bafazi babengaboni sithintelo. UKumkani wathi ukuba bathi gwiqi abafazi bakhe naye wathatha okulingene ikhwapha lakhe eNkundleni wajongisa eBhotwe kwigumbi lakhe lokufundela, wafika apho wangqala ngqo kwi computer yakhe wathumela imiyalezo ebalulekileyo kwindawo ezahlukeneyo. Wathi akugqiba apho watsala umnxeba etsalela iindawo ezahlukeneyo; esakugqiba wacela umqeshwa wakhe othembekileyo uGatyeni owayengumqhubi waseBhotwe wamcela ukuba amkhaphe amse ePort Elizabeth Airport, apho wafika waqinisekisa ukuba xa umfana womYiputa efika aphathwe ngendlela nje ngesitatanyiswa nje ngoko engumntu ohloniphekileyo.
"Hayi andizu kukulibazisa akukho nomntu ozakuqaphela, ndiyakucela wethu ndifuna ukukubona."
"Mthobeli bendingakulindelanga, ufike kwangethuba."
Bangqinelana ukuba amandla kaThixo makhulu ngokuncamisayo bawabone kule mvula banyuka izitepusi. Umqeshwa wasekhapha wayemangazekile ngoba zange awabone la magqiyazana elolu hlobo ngaphambili; wayemane ukubathi ngenjezu eyohlukileyo enombuzo bathi bakuyiqaphela lento yale njezu bamwa ngentsini. Bazinyuka ezo zitepusi bahleka intsini menyo yento engapheliyo. UNobuhle yena wayethe ngce iindlebe emamele umculo owawumtsholo kamnandi, nje ngoba abanye benyuka yena uthi ephezulu abuye ehle ayokumamelisisa loo mculo, atsale nabanye ukuba bazo kumamela umfana wakwaMadlingozi. Ekwakucaca ngenene nangenyaniso ukuba ngumlandeli wakhe efuna ukuva ukuba balubona njani na olu ncuthu mazangwa.
Bahamba umganyana bathi geqe ebantwini nakwinqwelo ntaka ezo, bathi ukuba bathi geqe uKumkani wema wamngqala ngqo emehlweni.
"Tell her you not a mama's baby you are a big boy." Waqhula uKumkani ekhokelela kwisitulo esasihleli uMafungwashe, baphela yintsini bonke kwelo gumbi.
"Kumkani." Ezikhulula koko kubanjwa nguKumkani.
"Nice to meet you too." Watsho uFungie eyolelwe mpela koko kubanjwa yile nkosana yomYiputa.
"Hayi torho ukuba yinto edibanisela nokungcola mna andizingeni ezo."
"Kodwa Fungie mntwan'am ubungasayiboni ukuba lelokhwe incinci kunawe yini sana lwam eshwabene kanje yona ilokhwe."
Ekrwitsheka mpela uMthobeli.
Ngelinye ilanga babhabha noFungie bebuka ezo zilwanyana zazilapho bethatha nefoto zazo kwamnandi; kusuku lwesibini uMafungwashe wafunda ukuqhuba inqwelo ntaka; zange aphinde ahlukane nenqwelo ntaka wayithanda ukogqitha uMthobeli lowo, usuku lwalungadluli uMafungwashe engantingelanga esibhakabhakeni nokuba uMthobeli akakho. Kwabonakal'uba kuyabangiswana ngale nqwelo ntaka kodwa kwakufanele bachilisane ngayo, uMthobeli wamyeka uMafungwashe wakhe wazivisa ubuncwane benqwelo ntaka.
"Mthobeli mtshana, umalume wakho usengxakini.' "Hayi bo lume, ingxaki yantoni ngoku?"
"Umtshato sisi undibambele mantsantsa, undibambele kufutshane." Ehleka uThandeka.
"Zintle"
Bangena kwenye ivenkile eyayithengisa iimpahla nezihlangu, kwathi kanti kulo mgqithwano babewenza batshayisana noKumkani nentombi yakhe kule venkile; nakhona ngokuba uZintle abone athande isihlangu kanti noMafungwashe usithandile esi sihlangu basibamba xesha linye kwaye yayisesokugqibela.
Babuyela eBhotwe bamnika uFungie izipho zakhe. Wasuke waxakwa umntwana wanga uyaphupha akayazi eyona iqhubekayo ngoba kaloku bamfikela esalele, ukusukela ethe wancokola noZintle wabuya walala wabhideka mpela ngumbono wagqibela ngokuyihleka yonke lento yenzekayo, kodwa wabulela wadomboloza. Kwenzeka ke ngosuku olulandela olo kwangentseni ngalo mini, uGatyeni isicaka salapho esithembekileyo umsebenzi wakhe yayikukusa ilungu naliphi na le ntsapho kulo ndawo linqwenela ukuya kulo ngaphandle kokungabaza nokuthandabuza sabaqhubela imoto kwayiwa entabeni.
ICANDELO 1
UMafungwashe wabamba umyeni wakhe wamkhokela etafileni.
"Bethuna ndiza kunibona ukubuya kwam edolophini ingathi ndingakhe ndibethwe nje ngumoya khe ndithi tshalala."
'Hayi Kumkani." Sele ithe bosololo intombi enkulu.
Ugqirha wacela uMaison ukuba afike aphumle endlwini. Bahamba uKumkani noMaison benjenjeya kwayiwa eBhotwe. Endleleni eya eBhotwe wayincoma ngamandla intombi kaKumkani indlela esifaka ngayo isiqholo; ezibuza ukuba inokuba kukangakanani na kwabo abasoloko behleli naye.
"Ndikhon'unjani?"
"Hayi Kumkani." Ephotholoza izandla.
"Utheth'ukuthini ngoba unyaka uphelile le na yinyanga yokugqibela. Oh! Utsh'uba kwalapha enyangeni."
"Akukho ngxaki, kodwa inyanga ibe yinyanga, andifuni ziqendu zantsomi ezibandayo mna."
"Bebethe sesokugqibela"
Bathi kolonwabo lwabo ecaleni kwe-ondi, kwangena uFungie emanzi tixi umzimba wonke kwaye eqhaqhazela kukugodola. Bathi ukuba babone oko kuqhaqhazela boma baphela yintsini, sele beqhutwya naziinyembezi zikaVictoria, begigitheka kukuhleka. Yakhathazeka iNkosazana iphoxakele kukubona oomama bayo behlekisa ngentlungu yakhe; ngoba ngezolo bebebonakalisa uvelwane nothando. Wanyuka waya kumagumbi aphezulu wakhulula ezo mpahla wanxiba impahla zokulala.
"Ndingabenzela ntoni abafazi abahle base Bathenjwini"? UNobuhle waxakwa kukuba makenze njani emehlweni.
Wothuka akuva ilizwi likaMthobeli wosula imifinya neenyembezi ngokungxama. "Mthobeli, ufike nini?"
Wathi esangqengqile efunda incwadi yodumo yeqhawe lakwaXhosa ethi Long Walk to Freedom, kwakhala umakhal'ekhukwini wakhe wathi akubon'ukuba ngudade wabo uThandeka wancuma wayisabelela phezulu.
"Lixesha elingakanani le nto isenzeka?" UZintle wayeqonde ezantsi okwakhe. "Yinyanga enentsuku ukuyiqaphela kwam le nto, ukuba yingxaki, ucinga ukuba le ngxaki singayithetha kuKumkani , ndinethemba lokuba isisombululo anganaso.
Waxhabashela kuMaison wafika esaphethwe ngamaxhala nomothuko, wabona akufika ukuba akasafani nakuqala, kodwa ngoko ebhetele enjalo umYiputa izinto zazing'emntakaNgqika kumYiputa wayengasayolelwanga ngoku. Wabuza uKumkani ebubhideka. "Are you all right?"
"Hlalani phantsi nivale umnyango lowo.'' Watsho uKumkani engathandisi bani, baphela ngalo mzuzu ubuthongo abantu balungisa ukuhlala ngokwendawo zabo.
Waqhuba uKumkani wabuyela eBhayi. UKumkani wayengayichasanga yonke le nto kodwa wayephanjaniswe kukuba engaxelelwanga, wayedikwe nakukubona uMafungwashe okhulelweyo etyhale eso sisu ejuxuzela phezulu.
"Kumkani uMafungwashe khange ajuxuze umntu obejuxuza apha ndim, yena ebezo kubukela mna. Yhazi yintoni mntwa'omhle, thatha imali yakho yonke, mna nenkosikazi yam wohlukane nathi siziphilele ubomi bethu ngendlela esifuna ngayo, kwaye asizukuphilelwa nguwe ngenxa yokuba wandithengayo.' "Awuz'ukundixelela obo boya benkunkuma wakugqiba ukwenza umonakalo ongaka. Andifuni kuva sikhalo sikaMafungwashe uyandiva ndakubhatalela ukuba onwabe qwaba angabe ehlazeka."
"I'm fine, but your daughter's perfume was so close to kill me."
"She's is my first wife Nobuhle." Ekhomba uNobuhle. UMaison wamxhawula ngesandla.
"Kodwa ke sana kuza kufuneka undixelele ukuba ngobani na abaza kubakho, ndikwazi ukuhlenga-hlengisa?"
"Ewe nguwe kwiveki eziphelileyo ezi ubungxamile ufuna nditshate, ngoku ndiwufumene umtshato, yonke into uyenza nzima ngoba?"
"Mna bendisithi masenzeni umthandazo wasentabeni sijonge iziphumo zomthandazo lowo , ukuba zibe zihle simbhalele incwadi uKumkani sibika intlungu yeNkosazana. Ndikhe ndayicingisisa le nto ngoba ukuya ngentloko ukuqina kwiKumkani akuzusinceda mhlawumbi akayi kusimamela"
"Usityelele ke namhlanje ngodaba lwezamashishino ufuna ukuthenga la fama yam yezilwanyana mna ndiye ndabona iyinto elungileyo ukuba ayifumane ngoba ithuba lokujonga zonke ezifama zam andinalo, kwaye xa ifunyanwa ngumntu omtsha nje ngaye oza kuyinakekela; noko andiboni sizathu sokungathengiseli kwaye uyithenga ngexabiso eliphezulu ngokuphinda-phindiweyo iR80 billion."
"Kutheni ingathi utsibe ilitye likaphungela nje kwedini, ucinga ukuba le mali ingaka ndandikubhatala yona ndandikubhatalela ukuba uhlazise ngentombi yam okanye uyonwabise.' Wothuka u-Andile wazitsweba akuva ukuba kanti ixesha eli lonke lo mtshato ngumtshato wentengo.
"Nzwakazi, uphilile."
"Uncede ke ekuseni ungaselwa undivuse kwangonyezi, ngoba kufuneka ndifike kwakusasa eBhotwe.' "Utsho endodeni, ndiza kwenjenjalo. Uncede xa kukho into oyifunayo ungathandabuzi undivuse.' Wanqwala uMafungwashe
"Hayi bo siza kuyenza njani lo nto khawuphuhle?"
Bafika imoto leyo ibalindile bayishiya intaba bayiqhumisela ngothuli olumhlophe, yayokuthi ngxingxilili phambi kweBhotwe kwabangathi zange ishukume. Behla enqweleni bangena kwigumbi lokuphumla bahlala ngokuzola; bothuswa kukungena kukaMafungwashe owayonwabe ngathi uwine ilotto.
"Yintoni Mthobeli, kwenzeka ntoni? "UMthobeli wayebambe iinyembezi ngeenkophe waphakama, wahlunguzela intloko waya kwigumbi langasese.
"Kumkani?"
Waguqa ngamadolo phambi kwakhe. "Mamela kaloku sisi, uThixo uyayazi into ayenzayo, yonke into inesizathu sayo kwaye uyenza ngesizathu. Ukhona umfana okuthandayo ukogqitha nditsho thina bazali bakho kunye nodadewenu, kodwa wena akumazi naye akakwazi. Kodwa ndinengqiniseko ethi apho akhoyo naye ukhangela wena. UThixo uzakwenzela inceba ngenye imini eyokuba nidibane nalo nzwana, kwaye nakuhlala nobabini ngokonwaba ubomi benu bonke. Into nje wena onokundenzela yona undincede ngayo, kukuba ususe amaxhala wosule nezo nyembezi ngoba yena umlingane uzakumfumana ngaphandle kwamathandabuzo. Uyawukhumbula moss umthetho owakhuliswa ngawo ngumama wakho necebo owanika lona, ngumthandazo kuphela kwaye uThixo akahlulwa nto."
"Ndim?" Wothuka uKumkani ezithandabuza iindlebe zakhe.
Amadoda akayithandi into yokuba umfazi angaxhomekeki kuwo ngayo yonke into, leyo indawo ibatsho bashikixe unyawo ngamandla." Bangqina abanye abafazi ababini banazo nendawo ezinqwalayo benga bafuna nokuma ngeenyawo kodwa bebonakalisa ukuba uZintle makaqhubekeke achaze.
Bathi emva kolo thotho lwenyembezi bathi chu bebambene ngezandla bangena eBhotwe bakhe bathi ukuyo kuphumla. UMafungwashe wayo kungqengqa kwigumbi lakhe lokulala. UZintle waya kwigumbi lokuphumla kwangenelela nabanye abafazi beKumkani uNontle noNobuhle kwigumbi elo. Babevela kwigumbi lokuphekela beziphathele iziselo zokuphunga bobabini ababafazi babe kwizinxibo zokulala, babencokola behleka kumnandi bathi bakusondela baqhaphela ukuba uZintle akonwabanga kwaye ebelila, bothuka banxunguphala banovelwano oko kuhleka bebengene bekwenza, kwaphela ulonwabo ngoba omnye wabo wayengonwabanga.
Wemka uMaison elushiya usapho luthathekile nyhani ingakumbi amakhosikazi ngoba ayeqinisekile ukuba uMaison umthandile uFungie, nendlela athethe ngayo nje ibonakalisa okokuba umthandile. Ithemba lajikeleza umqala ngakumbi kuFungie xa umam'omncinci wakhe embuza ngoMaison.
UKumkani wabulela ngomsebenzi kagqirha omkhulu awenzileyo, waxakwa nokuba akhaphe amakhosikazi wakhe okanye asale noFungie okanye aye kuMaison. Waphelezela amakhosikazi kwinqwelo yakhe ezixelele ukuba uza kubuya ngomYiputa akugqiba abuyele kuFungie, wathi esekwirhangi leyo ebheka emnyango ophumela ngaphandle esibhedlele, weva omnye umongikazi embiza emxelela ukuba uMaison Blanche sele elungele ukuhamba agoduke. "Ingakhon'ingxaki ukuba ndinganishiya nodwa ndiye kumYiputa?" UZintle waphendula engabonakalisi maxhala.
UKumkani wabhideka akayazi ukuba aqale ngaphi na kule nyewe aze ngayo kulo mfana. Wathi sele ecinga ukumshiya angathethi ngale nto aze ngayo wabuya wajika ingcinga zakhe. "Mfo wam andizanga kucela nto ityhulu; koko ndize ngodaba lwentombi yam enkulu, UNkosazana."
Wayenqwenela ukuba inga ingaphinda ithi ukumanga. Kaloku apha kusisi imvula zazingasani amathuba anje ayemnqaqele ngoko wathi akubona uMaison wambona wamthanda, wayemthe ntsho emehlweni.
"Utshu'unyoko Andile uyandiva?"
"You remember when we enter your passages the perfume was all over and we sniffed it. Damn she's a real Princess."
Bathi besahleli uMafungwashe waphuma kancinci ngathi uyabuya ngoku, uMthobeli weva ngesandi sesindila phezu kwendlu kanti akabhungisanga, wasiqaphela ukuba sitsholo kufutshane, wabaleka waphuma phandle, wothuka waphantse wawa xa ebona ukuba nguMafungwashe. Waxakwa nokuba enze ntoni, wafuna ukugwencela ayinqakule ayibeke phantsi kodwa wabona ukuba leyo ayiyi kumnceda.Yayingase atsale noMafungwashe lowo kodwa akakwazanga wafane wakhweba ebhabhisa izandla emoyeni, inkosikazi yabe ibhabhela kufutshane incumile ijikelezisa umnwe ikhombisa ukuba iyabuya, yayinyusela phezulu inqwelo ntaka yabhabhela ngasentshona yade yayakutshonela.
Wamjikajika embhenca.
U-Andile wamqhwaba ngempama yanye wamhlalisa phantsi kweso situlo, wabuya wamemisa ngeenyawo emxakathisile, wathethela ezantsi eqinise amazinyo.
"Andile ufuna ntoni apha?"
"Ndingakujikelezisa uyibone yonke."
Wathatha incwadana enemifanekiso wabuka. "Isiselo esibandayo kum, eselamuni esinamagaqana ambalwa omkhenkce." Wajikelezisa isitulo eso ahleli kuso, wabuyela kwifestile yakhe waqwalasela futhi. UNontle wazilungisa iziselo wabanika ngokwahlukana kwazo, bathi cwaka bonwabela iziselo ezo, bothuswa yingxolo eyenziwa nguZintle.
YayinguZwelikude ke lowo, ingxilimbela yaseBathenjini. Wayeyindoda ethe ncothu ngesithomo esukile mpela egadeni engenamzimba kubheka phi, wayeyindoda enesithomo, hayi ngesidima esinesizotha ngondiliseko. UMhlekazi lona watshata iintombi ezintathu. Wayeyindoda efumileyo kakhulu. Nje ngawo wonke amadoda afumileyo wayeyindlovu engasindwayo ngumboko wayo. Ezi nzwakazi zazintle nazo ngendlela eyenza umunyu kwababukeleyo, batsho banqwenele ukuzisondeza bazihlobanise eBukhosini.
"Khawume Fungie, yhe wethu wenza ntoni ngale mpela veki ndifuna ukukumema?"
Kusuku olulandelayo uMthobeli waxelela uMafungwashe ukuba unecebo.
"Andidlali ngawe ngawe mfondini, ndifuna ibeyinto yale mpela veki izayo le yale mali." Watsho egxininixa u-Andile ephaka esitulweni futhi engacengi nje kwaphela.
"Njengoba mna ndizokukucela ndifun'ukukukhupha namhlanje ndifuna siye kwibhanya-skop?"
Wayesinekile uMaison ebonakala nje ukuba wanele.
Wayonwabe kakhulu uKumkani ngoba wayesazi abantu abaninzi babeye bathathake zizilwanyana mhlawumbi ingayenye yeendlela enokwenza uMaison Blanche athande ukuba ngomnye wabakhwenyana bakhe. Bagaleleka ke efama, kodwa kwakucac'ukuba mh-m iNkosana ayimnandanga konke-konke iqaqanjelwa yintloko eqhekeka kubini.
Eza amakhosikazi eKumkani etshitshilili ahlala ngokulandelana esithebeni isitulo sikaKumkani sasohlukile kwezinye singcodololwana noko sona. UMthobeli zange aphozise maseko wahlala ngqo ecaleni kukaMafungwashe. UKumkani zange ayithande noko keleyo kodwa wayengenakunceda.
"He! Umam'uZintle uMthobeli uphilile."
"Mholweni.'
UMthobeli wathi ekuzeni kokusa, waqoqa konke ebekucwangcisile oku kokwakhe wayibetha yancinci ukuya kwantliziyo ndise washiyela uMafungwashe incwadana awayishiya phezu kwedrawer eyayisecaleni kwebhedi. Wavuka ekuseni uMafungwashe wavuka umyeni wakhe engekho wazixelela ukuba mhlawumbi usabethwa ngumoya nanje ngamntu othanda ukuvuka ekuseni.
"Kumkani ukuba ufuna ndibulale umntu ndincede cela omnye umntu hayi mna nokuba imali ingakanani na andisoze ndivume."
Kwaba mnandi kwesi sibini sacwangcisa zonke izinto ezizakuba yimfuno ngalo mini bengangxamanga, batsala iminxeba betsalela inkampani zemvumi, bazilungiselela iindawo zokulala balungisa nebala neqonga ekuza kujuxuzelwa kulo.
Wamxhawula uMaison "Nice to meet you."
"Xa ndibuya ndiza kubona kwimpelaveki le siya kuyo siza kuthetha ngomhla womtshato. Ndifuna ubaxelele kwaNgonyama ndikwazi ukuza ndizokuthetha ngelobola, ndihlawule ilobola kwaku leveki."
"Hayi." Wavumbuluka uMafungwashe engcangcazela ngumothuko, wehlela kumagumbi angezantsi ebaleka waleqisa kwisango elikhulu wafika wakroba ukuba uMthobeli akamisanga imoto apho. Wabuya wenyukela kumagumbi aphezulu wavula iwadrobe ejonga iimpahla zikaMthobeli ebeze nazo efama wafika kungekho nanye.
"Ndicela ukhe usiyeke sikuncede mhlawumbi ekugqibeleni uyakusibulela, uvile ke nomama. Soze thina sikuhleke sikuyekele kwaye xa ingxaki yakho uyithethe kuthi awuhlazekanga nakancinci. Uyabona silapha nje sonke siyakuthanda ngokungazenzisiyo kwaye sifuna ukukunceda. Kwaye Mafungwashe amathuba weeNkosana ukutyelela apha anqabile yiyo lo nto sisenza lo msebenzi ungaka uwubonayo." Nontle wayebudla nangenwele zakhe ezicengezela.
"Kuza kufuneka ndihambe; eBhotwe bangade bacinge fanukuba ndilitshivela. Kodwa Mthobeli ingathi ikhona indawo esiphazame kuyo bekufanele si------"
Wayihleka uZintle indaba yesondo. "Yiyo le nto ninexhala kangaka noloyiko, bethuna kaloku le yohlukile ekwabelaneni ngesondo nezothando zizinto ezingadibaniyo ezo zonke kwaphela kwathi tu ke ngoku."
INkosana yamxhawula. "Ngithakazelel'ukukwazi ndodakazi."
UNobuhle waba noloyiko, waphakama wangqunga.
"Kodwa Fungie bekungafanelekanga ukuba uzikhathaze kangaka. Uyayazi ukuba umhle kangakanani ukudlula zonke iintombi zeli Bhayi. Ndiyathemba ukuba uzakufumana oyena yena ngoba aba bafana usebenza nabo andibachasanga, kwaye ndiqinisekile ukuba baninzi abafana abanokukufela abafuna ukuba yinxenye yobomi bakho." Ezama ukumosula iinyembezi.
"Ungakulinge uzintwanise apha jonga apha Mthobeli andingomntwana mna uzakundinika kule uKumkani wakubhatala ngayo ukuba utshate intombi yakhe."
"Akukho ngxaki, phosa nje wena incwadi nesiba elo ndiza kubhala." Watyhila incwadana. "Kuza kufuneka siqiniseke ngelokhwe yokunxiba kuqala ukuba nje yona yodwa...".
"Ingathi ngowuqala ngoku ukhahl'eliNkosi." Watsho waqokobha.
UNobuhle wamngqala wamcacisela engafuni ukuphuhla nakubonakalisa ukuba kukho dinga lithile okanye ntlobo ebitheni yokulungiselelwa kweNkosazana.
"Kumkani ubunyanisile ngela xesha ubusithi umntu ongazanelisiyo iimfuno zelobola soze akwazi ukwanelisa iimfuno zomtshato. Umtshato ndiyawuchitha."
"UMthobeli ebendithembisile ukuba uzakuza azokundibona nesipho, ziintsuku zintlanu akasanditsaleli nomnxeba. Ndiyawuchitha lo mtshato.' Wagixa mpela wazigquma ngezotyali.
"Manenekazi ndininika iintsuku ezimbini namhlanje nguLwesithathu, ngoMgqibelo laa ntwana yamaYiputa iyafika ndifuna yonke into ibe ilungile ubucwebe obungayiwayo; nayo yonke into enicinga ukuba izakumtsho abenomtsalane xa laa ntwana imbona. Ndiyabulela ngentsebenziswano. Kulungile ke ndizakunibona noMgqibelo."
Wathi esancume enjalo wabona ukuba amakhosikazi akonwabanga konke-konke; kwaye ababoni nto incumisayo waya esehlela kuncumo lwakhe. Ebusweni bakhe wayebonakala ukuba wonwabile ukubona amakhosikazi kodwa wehla akubona ukuba kukho undonakele. Wabila woma waphathwa nasisifuthu futhu.Wabuza ngelizwi elomeleleyo kodwa kuvakala ukuba unoloyiko nothando.
"Iintsukwana? Iintsukwana ezingaphi gqirha yho! Umntan'am."
"What do you mean?"
"Thixo yiyo le nto begule bonke aba bafazi."
"Hayi khona." Emrhiphula ngengalo uKumkani. "Thatha izinto zakho niyiqhelile into yokukhukulisa ngomfula abantu; mna nale nzwakazi kukho iindawo ekufanele siye kuzo esingekazigqibi. Akunjalo sisi?"
Kwafikela ixesha lokuba ahambe wavalelisa kwintsapho waphelezelwa yiKumkani ukuya ePort Elizaberth Airport. Kwacaca nje mhlophe nasesidengeni ukuba uMaison akafuni kwa ukusondela endaweni enoFungie ngoba ubonakala eyintombi enobungozi. Babephoxekile bemanzi abafazi beKumkani. uZintle wamxelela injongo zakhe zokunqwenela ukuba angaphinde ambone futhi. Wayibethisa ngoyaba uMaison akawuphendula lo mbuzo kubonakala nje ukuba leyo ayinakube iphinde yenzeke nje kwaphela.
"Mam'uZintle?" Enyenyisa isihlangu eso. "Ndihamba noKumkani."
"Yiza ngapha ndilandele.' Wanyuka izitepusi uMthobeli emkhokelela kwelo gumbi. "Uzakulala apha ke wena mna kule ingapha kwakho." Watsho ekhomba.
"Isn't she pretty?" Wagxuphuleka uZintle ebuphakama nakweso situlo wayehleli kuso.
"Wena umbona njani umYiputa?'
"Ke lo nto ndize ngexesha elimnandi tshali, kowu ulume akaphumi ezinkathazweni kodwa kumnandi xa ndinabatshana abanje ngawe."
"Andifuni kudla kwakho mna; Andile."
"Yinyani emsulwa engangxengwangwa leyo nam ndiyakungqinela ukuba nje singayenza imfihlo yonke le nto singanempumelelo." Watsho uZintle echopha ebhedini. UNobuhle zange athethe nto ngokugcina imfihlo, amaxesha amaninzi kweli khaya xa amakhosikazi amabini athe angqinelana ngento kwakungabikho mfuneko yokrutha-kruthwano ngoba amaxesha amaninzi babesoloko bangqinelana becinga ngohlobo olufanayo. Babethi ke xa bengangqinelani badibane noKumkani abaxazululele ingxaki yabo xa kukho onkanizayo. UNobuhle walungisa ukuhlala kulo sofa. "Zintle uzakuba ngumabhalane wethu?"
"Cela esinye kaloku sana baza kukunika."
Wathi ukuba aqaphele uKumkani ukuba kuhlwile ebusweni benkosikazi wabethelwa ngumbilini wanoloyiko.
"Kulungile mtshana ndiza kukuthumela inkcukacha."
Agobhana amakhosikazi, beyiqonda nje ukuba kuyalunga, izinto ziza ngohlobo lwazo ziyahlangana. Imivuyo ababenayo yayingase baqhwabe nezandla.
Wamosula iinyembezi, "Musa ukuba nexhala sisi, ungakulinge ukhathazeke uyandiva?" Wanqwala uFungie wamanga "Akakho ofana nawe."
Wahlala ecaleni kukayise. "NguMthobeli. Kumkani uMthobeli akasafani noMthobeli lo ndimaziyo uvuka endlwini ngonyezi abuye ngorhatya ngamanye amaxesha ndide ndilale engekafiki ndivuke sewamkayo yiveki iqhubeka ngoku lento. " Watsho egixa kukulila.
Eyicingisisa nzulu le nyewe. "Uyazi kakuhle le nto ndithetha ngayo, ngoku uthini, uyavuma noba uyala?" "Yeyiphi le ntombi kwezi ntombi zakho?" NguMafungwashe, nguMafungwashe lo uthetha ngaye, hayi kuza kufuneka ndiyicingisise kakuhle le nto. Kodwa uzigqatsile la mntwana kwaye uyazithanda man ndizakumqala ngaphi ke ngoku?"
"Kodwa uNobathembu usemncinci ukuba angadudelwa nguJambase, kwaye yintombi entle naliphi na isoka alinakungavuyi ukufumana intombazana efana noNobathembu, intomb'am inembeko ngaleyo indawo ndiqinisekile ngokuphinda-phindiweyo.
"Ucinga ukuba yiyo le yokujuxizisa umntu okhulelwe ngolwahlobo etyhale isisu esingakaya. Uyibonile intlekele oyenzileyo emaphepheni?"
Love Mafungwashe!
UFungie walila ngamandla ngoba yabangathi ingoma leyo ibhekisa kuye, kwaye abo bahlabelayo bayayiqonda intlungu yakhe yokuba lilolo, kunjalo nje banyanisile soze kubekho sihlobo sodlula uYesu. Walila ke usisi wade wabanentloni ingakumbi akucinga ukuba abantu bamjongileyo bazakumthela nkqa bacinge ukuba yena mhlawumbi nguNozimalagidi oxakwe zindaba zakhe nabubomi. Walila buntloni elilela phantsi kwendondo ezimnyama awayezinxibile. Wathi kwelo dama wayelenza lweenyembezi wabuya wazithuthuzela ngoba umfundisi wayekwazi ukushumayela wathi koko kulila waxola. Yathi iphuma loo cawe wabe umphefumlo wenzwakazi utyebile, kwaye ezixelele ukuba yena akasakhathali nokuba angangatshati uYesu ukhona ungumhlobo wazo zonke iinkedama zeli lizwe.
Zange amphe ithuba lokugqibezela. "Hayi asikuba ndityala umntu okanye ndonile, lena ngeke ibe nasisombululo. Eyona nto luthando, ndifuna uthando Mam'uZintle, ndifuna uthando." Watsho eqhubekeka edlula kuZintle. UZintle wamlandela, wamthatha bayo kuhlala kwisitulo segolide esasiphantsi komthi omkhulu lowo. "Ingaba uziva uhlukumeza ngendlela esikunika ngayo uthando lwethu. Bendiba siyazama sizikhuphelele sizithulule kangangoko thina singabazali bakho." Wanxuba uZintle akuva ezi ndaba zokuba kanti ixesh'eli lonke abamthandi ngokoneleyo uMafungwashe. Waxhalaba uMafungwashe akubona unxunguphalo ebusweni bukaZintle.
"UNobuhle unyanisile mna bendizakuthi into yokuba sifane sithi qho xa kuphuma umfana kweli khaya sixumbulisane lo nto ayiyi kusinceda, kwaye ndiyasola ukuba imeko kaMafungwashe ayiyodwa." UZintle wabangathi ucinga nzulu. "Nam ndiyasola, kaloku ayikho le, soze umntu omhle nje ngoMafungwashe abesengxakini ngolu hlobo, umzekelo uSithembiso ubonakalise umdla ongamandla xa kuthethwa ngeNkosazana emncoma indlela amhle ngayo ingakumbi emaphepheni, kodwa uthe ukuba amelame ngeliso le nyama khange abonakalise mdla nje ngoko ebesibonakalisile entethweni yakhe."
Batsho bahleka bangqubisa iiglasi ezo babeziphethe.UZintle wazama ukuphakama kodwa egexa kucaca nje ukuba kunzima. "Hayi maan." Wabhodla. "Asizu kumphazamisa nakancinci." Elinganisa ngeminwe eyayinenzipho ezinde. "Nto nje thina siza kumcacisela thina asingobantu abahluphayo." Wabhodla kwakhona.
Bathi bakufika endlwini yecawa babunguzelwa ngobukhulu ububele. Kaloku olu sapho lwalungayi mihla le ecaweni lwaluhlale-luhlale lubonakale kwathi ke ngaloo mhla luye ngalo ecaweni bafike bamkeleke ngobubele obukhulu umfundisi wade waluthatha olu suku nje ngosuku olubusisekileyo ibandla lonke layiqonda likwanethemba lokuba iintsikelelo namhlanje ziphezu kweentloko zabo. UKumkani nosapho lwakhe banikwa isitulo bachopha kwindawo eziphezulu kwizihlalo ezihlala izitatanyiswa nabakhulu abefundisi abahloniphekileyo baseCaweni.
"Nololozana, uphilile?" Eteketisa udade wabo.
"Hayi sisi kaloku uZintle akonanga ngokuyithetha into ekutyayo qha ebezama ukuncedana nawe, uyakwazi ukuba nje ngoko siyile ntsapho asikwazi ukuyekela elinye ilingu lethu lisokola sibe thina sinako ukumnceda lowo usengxakini."
ekwenze waba nomdla ezilwanyaneni; ngoba ukuqhuba inqwelo ntaka nezilwanyana yimisebenzi eyahlukileyo?"
UNontle walila zibekwa, emcelela ulonwabo umntwana weNkosi, wayibika intlungu yakhe esezinyembezini kunzima ukuthetha ebibitheka; wade wamcela uSomandla afike nalapho angafikelelanga khona. UZintle wayehluke tu kwesi sibini, wayebuhlungu yinto kaMafungwashe ukogqitha wonke owayelapho; wayenazo neendawo ezingqishayo kulo mthandazo iziphayi-phayi zimane ukumhlasela. Kwathi emva kwexesha elidana besathandaza njalo; beva inkwankca yomoya eyabavuthela kulo malaphu amibalabala babewagaxele ukuwanxiba oku befanelekile ke phofu.
UMafungwashe wayesele elandela nje lo nto abazali bakhe bamxelela yona, kodwa ngoku umqa wawomele esandleni ngoba wayezisola ngokuziveza ubulolo bakhe kumamoncinci wakhe. Ingqondo yakhe yayimxelela ukuba isisombululo kuyo yonke le nto siza kubakho nokuba kunini na.
UZintle waziva engenakuzibamba wadlabhuka emcacisela. Kaloku Kumkani amasoka akanqabanga amxhaphakele uNobathembu kodwa koko kuxhaphaka akukho ufuna ukuzimanya naye. Indawo yokuqala ngumntwana weKumkani, okwesibini ufunde wayityekeza, okwesithathu iNkosazana ngusomashishini ophumeleleyo osemagqabini.
UKumkani wazipha obo busuku walala ebila ebibitheka ngumsindo, wathi ngentseni waqokelela amakhosikazi wakhe wababizela kwigumbi lokufundela. Zafika iintombi zilandelelana kucaca ukuba basabanjwe bubuthongo bambi bezamla bambi bezirhawuzelela bambi bezolula.
Wathi ke esekwezo ngcinga zibuhlungu zingenamva namphambili, wabona iintaka ezimbini zibhabhela ngakumthi lowo owayehleli phantsi kwawo. Wathi akuzibona ezi ntaka waqaphela ukuba ziyathandana. Wema waziqwalasela zangena kwindlwana yazo eyayilapho emthini, zondla abantwana bazo. Wayibukela le nto uMafungwashe wakhathazeka ngakumbi ngokuphindaphindiweyo, zazehlela iinyembezi. Wabuyela kujingi wakhe enesingqala. Wawunyusa kwakhona umthandazo wakhe otshisayo. "Nkosi yam, Bawo wethu osemazulwini, ukuba iintaka nazo zonke izilwanyana nezirhubuluzi ezikhoyo kulo mhlaba ziyakwazi ukufumana abalingani, kungani na mna Nkosi ukuba ungandifumaneli ndibe lilolo elingumpha ochutywe walahlwa?
UKumkani wamtsibela wamanga uMaison owavele wothuka seso senzo wathi emveni kokumanga wamxhawula ngesandla, bancumelana ngoncumo oluphinda-phindeneyo. UKumkani wamolathisa isihlalo sakhe. Bahlala phantsi uMaison Blanche kwelakhe icala namaphakathi akhe.
"Undithanda njani myeni wam xa ndinje?" Watsho watshalaza watetyeza wabheka phambili babe bembukele waphinda waphethuka watetyeza wabuyela kubo.
ICANDELO
Wabacela bobabini ukuba bahambe bayo kuhlala eBhotwe bade bafumane icebo kusonjululwe ingxaki. Umoya kaKumkani wawonakele ngoba noko kaloku ngoku wayesele ephilisene ixesha elide noMthobeli; sele emthanda eyekile ukumgxila ngamazwi ahlabayo. Bahamba baya eBhotwe bachitha iintsukwana uMthobeli nolunye usuku ngentsasa yangalo mini wabonakala onwabile, wathatha inqwelo ntaka babhabha noMafungwashe imini yonke, bemane bephumla ixesha elincinci.
"Izinto zesintu iyakuba zezona ziza kumfanela ukuba singamlungisa ngamasomi, nemisesane, namaso wesintu mhlawumbi ezo zinto zakumenza abukeke abonakale enguye.
Bakikizela abantu kuyimigcobo novuyo. Wehla uMthobeli kwenye yeenqwelo ntaka enxibe impahla zabaqhubi benqwelo ntaka, wathotywa ngeleli wade wayokuthi gxinya kwelo khuko libomvu babe londlalelwe, wakhawulelwa ngumalume wakhe u-Andile banyukela eqongeni ngakumfundisi bafika bema ecaleni ngasekunene.
Wafika uMafungwashe ehamba noyise owayezokugxininisa malunga nemali abhatalwe yona uMthobeli. Bathi bakufika endlwini bafika indlu ivulwe amanzi emvula engene ngaphakathi, indlu ikhala ibhungane. Bavala iifestile neminyango kumagumbi asezantsi benyukela kumagumbi aphezulu bafika zisavuliwe, uMafungwashe wathi esavala enye wambona umyeni wakhe ehleli kulo mvula egadini wakhombisa uyise. UMafungwashe wahlala phezu kwebhedi walila. UKumkani wabhideka nokuba aqale ngaphi wabamba intombi yakhe emagxeni; wayishiya emveni komzuzu waya kumkhwenyana egadini. Wathi ukuba afike ebona imeko yamehlo kamkhwenyana wamanga wamqinisa. Walila uMthobeli waqala ekuqaleni.
"Kanti nimaxhaphetshu kangaka nilungisa kangaka nifuna ndifumane isoka, bethuna kwenzeka ntoni ngani. Aniyalekanga kukundibona esibhedlele nangoku nisaphinda?" Engqondweni yakhe kwathi qatha ela xesha wayekhuphela isifuba sakhe kumam'omncinci wakhe waphethuka wamjonga ngamehlo amabi akhathazekileyo.
UMthobeli wayiqonda ukuba uMafungwashe akayiqondi ukuba yena enguMthobeli ufuna ukuba ngumqhubi hayi aqhutyelwe. Kodwa ngethamsanqa ixesha lokutyelela eVenice lalise liphelile, esi sibini sabuyela emva eMzantsi Afrika. Bafika bayo kuhlala kwaMthobeli kwelo Zulwana uMthobeli wayethi xa elijonga angakholwa ukuba yena umngumnikazi walo ndlu, bahlala bonwabile uMafungwashe wayebathanda abantu basemzini wakhe. U-Andile nentsapho yakhe mandithi kwamntu owayengumhlobo nomyeni wakhe uMthobeli.
"Uyandiva kwedini?"
UMthobeli wayekhululeke emoyeni umphefumlo wakhe utyebile. Wazithengela umzi omkhulu okufutshane nolwandle, wayengayikholelwa ukuba ebantwini bonke yena enguMthobeli; angahlala endaweni eziphezulu olwahlobo. Wayeka emsebenzini wakhe wacela ipenshini yakhe nomhlala phantsi ngokunjalo. Wamangala umanenjala yile nkqubo u-Andile wamthi jwaxa ngekhulu leerandi wamcela ukuba azithengele iilekese. U-Andile wazixelela ukuba uMthobeli uwine iJack Pot okanye uwine amahashi mhlawumbi ilotto. Wabulela wadomboloza uAndile.
"Nontle?"
Ebila ngumsindo abafazi bafana bekhunubembe.
"Nohlulekile ngumendo, noyisakele?"
"Ngoba, kwenzeke ntoni?" Ecinga amalungiselelo angaka awenzileyo uKumkani amenze intloko yaba buhlungu akuva ezindaba.
Efixiza mpela. "Akukho kwanto enokuhamba gwenxa ukuba nje thina singaqiniseka ngamalungiselelo zonke izinto ngomso ziphelele zibe ngendlela.' "Kodwa Mthobeli ubuphi, kutheni unganditsaleli umnxeba xa ndikutsalela ubuwuvalile, kwaye khange uzame nokuzama.' "Yhazi ngoku undibona nje ndisuka esikhulelweni oko bendilungisa inqwelo ntaka ngala mhla umkhulu andifuni nempazamo encinci, ndifuna eza nqwelo ntaka zibe zilungile kungekho nto ishotayo." Esi sibini saphuzana kwacaca mhlophe ukuba umtshato usaqhubeka phofu uMthobeli zange abe saxelelwa ukuba uMafungwashe lo ebesezixelele ukuba kuphelile umtshato uyawuchithwa.
Engcwengisa iinyembezi. UZintle wambamba ngengalo uNobuhle baphindela esofeni eyabaganga ngobuntofontofo ngokunga bayeyela. "Ningothuki kangako, iNkosazana ayidlwengulwanga kwaye ayithathelwanga nalinye ilungelo lwayo. Kodwa ayonwabanga, ndicela nindimamele ndithethe ndigqibe nandule ukulandelisa ngemibuzo. INkosazana inesingqala ngokungendi kwayo kwaye izibona ingenakamva."
"Kodwa kwathini ukuba iNkosazana ingasixeleli, umzekelo ukuba ubungekho mam'uZintle besizakuva ngobani ukuba iNkosazana inengxaki?" Waphakama uZintle wasondela kuye elusizi ebusweni. "Intombazana ekwelaxabiso akulo uFungie kunzima ukuphalaza efana nalena ngoba ibonakala iyinto engenamsebenzi kodwa empilweni idala umonakalo omkhulu."
Watsho uNontle engabonakalisi themba nje ngabanye abafazi yatsho indlu yonke yahlisa umoya nesantya semincili. Kodwa zange iphinde itshintshe into yokuba umYiputa umthandile uFungie kwaye uza umtshata.
"Fungie seems preferable, but as the times goes on I will learn to call your name. Nice to meet you Fungie."
"Mafungwashe.' Watsho ephakama kweso situlo ebehleli kuso. "Ikhon'ingxaki sisi?"
"Indlela abantu abathanda ngayo ukubusa, hawu we-ee, ngisho noma umuntu sesenza okungasile bamshayel'izandla kant'amaXhos'anjani. Yiyo le Nkosazana abakhuluma ngayo bethi naku naku umntwana weKumkani hawu ngisho neentombi zasezantsi zingayidlula ngobuhle le ntwazana."
"Ungakhathazeki ndinazo izihlangu ezifana nezi, phofu wethu ziyelelene ndiza kukunika zona."
"Kulungile ke ntomb'am ungakhululeka. "Wahamba uMafungwashe eshiya ingxoxo iqhubeka. Wagqiba ekubeni uKumkani ngentombi yakhe ufuna ikhulu leenkomo zobisi ezingumbala omnyama nomhlophe kuphela hayi enye intlobo. KuMthobeli yaba zizinto ezincinci ezo ngoba wazixelela soze angazifumani ezo nkomo nokuba uzifumene phi. Ilobola kwagqitywa ekubeni izakufuneka ekupheleni kwempela veki. Emva kwesi sigqibo yachithakala ingxoxo. UMthobeli zange abenaxhala kuba wayezixelele ukuba yonke le nto yezi nkomo zizinto ezincinci. Wa-odola iinkomo zobisi kwenye yefama ezazikufutshane neBhayi, wabaxelela ukuba uzazokuzithatha ngempela veki. Zamtyabula iinkomo ngexabiso lwazo kodwa indoda zange iyive nalo nto yelo xabiso ngoba wayengaxakekanga.
"Kodwa mna malume bendisithi masizithathe ezi nkomo soze sibenathuba lakufumana ezinye ngoku sesisele neyure ezimbalwa. Masimyeke sizithathe ngoku zinje uKumkani noko andiqondi ukuba anganengxaki.' "Mtshana akubhujwanga eBhotwe asinakusa iinkomo ezimnyama, eligxagxa liyasiqhela. Uyabona wena uzakusibhatala ngobubuvuvu ubenze apha."
"Mholweni ayaphi amagqiyazane nabahle kangaka?"
Embambazela ebuka intaka yakhe kwaye ebonakalisa ukuba ingase bathethe ngokungxama akwazi ukuphinda avavanye inqwelo ntaka yakhe, wayemdaka esisincungula ngamafutha enqwelo ntaka ede wazityikila nasebusweni. "Ndingathetha nawe ecaleni?" Watsho uKumkani ebonakala nje ukuba akanaxesha layo yonke lo mbudane , kodwa eqaphela ukuba umfana lowo uyayithanda ngokwenene inqwelo ntaka.
UKumkani wamthatha nje ngesihlobo sikaMthobeli ncakasana u-Andile. Ilanga lo mtshato kaMafungwashe noMthobeli yaba ngundaba mlonyeni, babesemaphepheni kulo lonke eli, nabani na owayekhona apho ayengenakuze awulibale lo mhla umkhulu kangaka. UMthoblei wathatha umkakhe wamsa kwilizwe laseVenice phesheya kwelwandle. Bonwaba eVenice kuMafungwashe yayingase bangabuyi kodwa uMthobeli wayesele ediniwe kukuhlala eVenice ngoba iphezu kwamanzi, ikakhulu wayesele ekhumbula inqwelo ntaka yakhe. Waye ngayikholelwa into yokuba angahlala iiveki ziqengqeleke engakhange antingele phezulu, wayeserhalela nokuba yintaka kwelinye ixesha. Wathi ukuba ayiqaphele le nto uMafungwashe wamxelela ukuba angabinaxhala baza kubhabha batyelele kwenye yedolophu ezilapho kufuphi bazo kutsho bafumane ixesha lokundiza.
Ekuqaleni bacinga ukuba mabayenze eBhotwe yonke lo nto ngoba abazukukwazi ukwenza imali ethe xaxa, ngoba ukungena ebhotwe amasango wakhona noko ngawexabiso kwaye abantu bazakuba nomdla nokubona iBhotwe uqobo.
Watsho ekhokela wadibana noMafungwashe emnyango.
Kwathi thimbilili kusisi, kodwa wothuka xa esiva ukuba kanti kukho abantu abaye bamve xa elila kwigumbi lakhe lokulala. "Asiyonto ingamandla le noko Mam'Zintle, nyhani akukho nto." UZintle waba bufudumala kodwa wazipholisa ngophanyazo. "Fungie ndiyakuzala. Awunakuthi akukho nto wakugqiba ukulila imini nobusuku bayo. Uyayiqonda ukuba umntu uyafa nokufa, okanye enzakale xa egcina into emtyayo ngaphakathi, mhlawumbi singakho isisombululo," ecenga uZintle engazenzi.
"Kaloku Kumkani siye saqonda ukuba isiqholo si--------.'
"Yhazi Mthobeli mtshana wam ndifuna undincede ngeshumi lewaka leerandi."
"Yona kanye, ubutyebi bam bufele phaya, zonke ezazilwanyana iyakuba zezakho ngegama akukho sityikityo nasivumelwano esizakusenza. Singangena ngaphakathi ke mfo wam."
"Ungaxhali akukho ngxaki, ungahamb'uyokuhoya undwendwe."
Into emtya ngamandla kukuba akukho soka lifuna ukuzisondeza kuye, kwaye olona loyiko lwakhe kukuba ixesha liyahamba kwaye kuya kusiba nzima ukuba afumane isoka, mna ndiye ndabona ukuba sithethane noKumkani ngayo yonke le nto mhlawumbi angaba nesisombululo"
OoKumkanikazi babonwabe mpela ngesiselo uZintle weza nengcamango abayibona nje ngengcamango eyakhayo.
"Wancuma uFungie. "Hayi suka Mthobeli khawundigoduse."
Bathi abafana bakujonga, babone indlela endiphila ngayo, batshintshe umqondo babekumila kumbi abanye kuba nzima nditsho ukusondela. Kwaye mna ndifuna umntu ozakunditshata kuba ndindim, hayi kuba ndingulo mntu ndinguye, hayi kuba ndinemali okanye ndingumntwana weKumkani. Ndifuna umntu ozakundithanda."
"Ulilela ntoni?" Wamosula iinyembezi wamanga.
Wacela ukuba angamnceda umanenjala ngemizuzwana embalwana yena noGatyeni bahlale phakathi e-ofisini balindele umfana. Umanenjala wakuthakazalela oko wabachazela ukuba akanangxaki nokuba angahlala. Wabacela ukuba benzelwe into ephungwayo ekhatshwa ngamaqebengwana, kwenziwa oko njengoko umanenjala eyalele, walonwabela olo suku lokutyelelwa yiKumkani nephakathi lakhe le mbeko uGatyeni.Umanenjala lo wayenenjongo eziphambili efuna ukwakha ubuhlobo obuliqilima phakathi kwakhe noKumkani bakwazi ukumane betyelelana; kambe yena manenjala abengumhlobo kaKumkani osemazantsi entliziyo, wazama umanenjala wayiqhuba incoko kodwa uKumkani wayengayolelwanga kwaphela.
"Ingxak'ayikho, nje wena tata wam endimthandayo ukuba ungandixelel'ixesha?" Emlungisa utayi, nebhatyi encume olugoso, ngokungathi utsho kula nto ebekade eyilindile. "Nje ngangoku."
"Ndagqibela nini ukukhe ndihambe noKumkani inokuba ikho into azakundixelela yona kwaye ibalulekile. UKumkani ebantwini bonke, izinto ziyenzeka lo mntu uhlal'exakekile amaxesha amaninzi." Ehleka kancinci.
"Uyintoni ke wena apha?"
"Hayi andazi mtshana, kowu awazi indlela endinebhongo ngayo ngawo." Mane etsala umsi wecuba.
"Mandithi nje wena ndifuna yonke into ibenomtsalane, kangangokuba ndinengqiniseko nendawo ethi laa mfana soze aphozise maseko ngoba uMafungwashe mhle indalo." Wayesele emi ngenyawo uNontle. "NgumXhosakazi kaloku uFungie ngalo mgqibelo nokuba umYiputa sele ebone enye intombi ezelozwe lakhe, kodwa ngoku uzakufika esitishini kwakushiyana omam'ukondla." Ebajonge ntsho. Bothukela ngaphakathi abanye abafazi. "Khawume Nontle ngokungxama akukabikho kwamtshato nazithembiso apha isengamalungiselelo wokuba baqhasane abantwana." UNobuhle engayiqondi intetho kaNontle.
"Lithini?" Babuza xeshanye.
"Hayi bethuna umam'uZintle." Ezincumisa elaqaza.
"Yhazi ndicinge ntoni, ndicinga ukuba siqwebe imali sinyuse ingxowa yolutsha lwaseNgonyama kwezintsuku uKumkani engekho."
UKumkani waphambana akubona intombi yakhe kwesi sinxibo. "Nathini na bafazi ndini, lo mntwan' uza kubalekwa lela soka lixele la mfana womYiputa. Umntu akufunekanga nisele nimenze esi sicigogo useza kubalekwa lo mntwana ngamasoka ukuba nisaqhuba ngolu hlobo, kwaye nimenze waguga kanjani lo mntwana, nithi yiyo ke le Nobuhle?"
"Nice to meet you too, I thought you were going to visit with your mother?" Ebobothekile uZintle embambe ngqi.
inani kwashiyeka isibini kucaca nje ukuba kunzima; ukuba masifumaneke lwagqitha usuku lwesibini nolwesithathu nosuku lwesine, inani lingade ligcwale. UMthobeli wamazisa uMafungwashe ngale nto. UMafungwashe zange abonakalise kugxeka kuyo yonke le nto wamxelela ukuba makaqhubeke nokukhangela iinkomo. UMafungwashe emveni kwencoko yakhe noMthobeli wabaligqabi waya kuyise ephambene engafuni nokuva."
"Zange ndibe namathandabuzo, wena ungoyena kudala ndizula, kanti ubambo lwam lukwalapha eBhayi, mna bendikhe ndizikhohlise ngamanye amaxesha ndithi mhlawumbi ulonwabo nobomi bam abukho lwalapha eMzantsi Afrika; bukwelinye ilizwe nje ngoko amaXhosa esithi induku entle igawulwa emazweni. Waphinda wamthi chu ngengalo baqhubeka basondela kufuphi nedama, bafika apho bangana baphuzana kwakho."
"Usuku besingekalumisi, siye saqonda ukuba makuqalwe ngelobola, kwakugqitwya sizakulumisa usuku lo mtshato, kodwa ndiqinisekile izakuba yinto yalapha enyakeni."
Intaba leyo yayithe qele apho eBhotwe. Babekhwele imoto yohlobo olungcadalala i(4x4). Imoto leyo yayibomvu ngombala. Bathi bakufika apho entabeni bamyalela ukuba bona baza kunyukela phezulu apho entabeni; bakuthi emva kweyure behle. Benyuka kwimixewuka, namathambeka benyathela lo maqaqa asentabeni. Ezi nzwakazi zazithe cwaka kungekho ithetha nenye; nditsho umgushuzo bebonakalisa intlonipho bezolile bexele impepho yalo mini, isibhakabhaka sasiluhlaza sicwengile kungekho nelifu elimdakana. Bathe bakufika encochoyini yentaba bexum bakhangela indawo ethe tyaba; bathe bakuyifumana bema kuyo babambana ngezandla bokha isangqa bawunyusa umthandazo otshisayo.
"Akukho ngxaki, khawundilinde nje kancinci." Wazama ukusula izandla zakhe ngelaphu kanti uyazithambisa ezo zandla, waqonda ukuba uyazingcolisa ngakumbi walijula pha elo laphu layo kuthi thaca phezu kwezihlangu zikaGatyeni
Waqhutywa ke uKumkani ngemoto yodidi oluphezulu egama liyi limosen, kaloku imoto ezulolu hlobo azikhwelwa nokuba ngubani na ziqatyelwa ngabantu ababalulekileyo, uKumkani nje ngomnye wezitatanyiswa naye wayenalo olu didi lwemoto kwaye ingenyanga.
UZintle wayefuna nokulila endyengezelisa ilizwi.
Yaya ekupheleni iveki waqonda uMthobeli ukuba akanalo elinye icebo kukuba asuke agqibezele ukubhatala imoto leyo ka-Andile. Wamtyikityela icheque wamnika lo mawaka alishumi eerandi. UMthobeli zange imphathe kakuhle konke konke le nto, kodwa wayengenabani owayengayixukusha naye ingakumbi uKumkani ngoba u-Andile wamxelela ezinkonxeni ukuba kuKumkani uzakuthi uxelelwe nguMthobeli uqobo. Yamtya, yamsebenza le nyewe, waphathwa ngumva ndedwa uMthobeli, kodwa wabuya wazithuthuzela ngelithi yena akalahlekelwanga kakhulu noko amawaka alishumi eerandi ayimali ingako, kodwa ubuhlobo phakathi kwakhe no-Andile buphelile vuthu.
UZintle wamthi chu uNobuhle ngengalo wamkhokelela ngaphandle bahamba ngokulandelelana babuyela kwigumbi lokuphumla apho bafika bangqengqa kulo mondlalo wabo acaleni komlilo babiwa bubuthongo balala.
Kulo mixethuka namathambeka eBhayi kwilali iNgonyama ilanga lalithe chapha kuhle ngentseni yohlobo lingcangce phezu kwentaba zaseNgonyama, iintaka zintyiloza ngomculo opholileyo ngokunga zivuyela ihlobo. Umzi weKumkani yamaXhosa wawuvele kwelo langa ngokunga ugcakamele nobuhle bendalo. Kwakungekho ndlu intle kulo lali ukodlula indlu yeKumkani, kwaye yayingekho indlu eyayiphikisana ikhuphisana nalo ndlu ngobuhle. UKumkani uqobo lwakhe wayemhle ukusuka elukhakayini lwentloko ukuya kuma eluzwanweni lwenyawo.
"Icebo lakho lihle, akhe abenguFungie wendalo, kodwa mna bendisithi noko ezinye iindawo kufuneka sizixomezelele."
"Ukumkani uzakuyivuyela le nto ndiyakuxelela zange kaloku yabakho into elolu hlobo apha eNgonyama." Wayemfungisa nyhani uMafungwashe.
"Khawume kancinci ndiza kukunika." UFungie etsalela kuye esiqinisile.
UMaison azange ayiphendule ke leyo. UKumkani wamthi gxezu uZintle embonakalisela ukuba kwanele engekade ayimoshe.
Watsho uNontle ecinga nzulu.
"Kodwa inokuba incinci kaloku ngoku kwakukudala ngoko Kumkani , ndagqibela kudala kwa ukuyinxiba andisayazi nokuba iphi. Kodwa kula ndawo ikuyo kufanel' ukuba incinci."
ezazibengezela ngokwenene. Wathi ukuba uMthobeli ulijula engahoyanga; zange aqaphele ukuba ilaphu liwele pheze kwezihlangu zikaGatyeni waqhubeka wahamba noKumkani. UKumkani wathi sele ethandabuza sesi sincungula asibona phambi kwakhe kodwa wabuya wakhumbula indlela ebemhle ngayo ecaweni umbhexeshi.
"Nam andinambono wam, kodwa mna akukho nto inokundohlula ingayintoni enzima ekuyaleleni abantu, ubanike umthetho qha, yinton'enzima apho."
UZintle wayibona incwadana ebhalwe nguMthobeli wamnika uMafungwashe ukuba ayifunde, bema xhonxosholo uMafungwashe walaqaza wahlala phantsi wayifunda lo ncwadi.
"Lo mntu unguye usisityebi sesinhanha esingawothiyo umlilo. Intle indlu yakho andinamunyu, intle umona phantsi."
Wagxininisa ekubeni uGatyeni ancede angabuyi neziqendu zentsomi ebandayo, wankqonkqozisa futhi ekubeni angakulinge uGatyeni angamfumani umbhexeshi amfune amfumane, kusasa ngomso uyifuna kobo busuku bangecawe ngoMvulo kuse uGatyeni enenkcazelo egcweleyo.
UMthobeli ngelinye ilanga wafumanisa ukuba indiza yakhe iphinde yamoshakala, ngale ndiza wayengaziva ke, wayesele eyithiye negama elinguMafungwashe eyibhale apha emacaleni. Wayinyikinyela eyilungisa. Avuke ngonyezi abuye ukutshona kwelanga. Yayimphethe kakubi kakhulu inyewe yale nqwelo ntaka uMthobeli kangangoba wayephazamisekile engenayo nencoko eninzi xa ehleli nenkosikazi. Wathi ngobunye ubusuku esabuya kulungisa inqwelo ntaka leyo, wafika inkosikazi yakhe ipheke isidlo sangokuhlwa esinephunga elingayiwayo. Wayesihombise ngenxa zonke isithebe uMafungwashe ede wabeka iintyatyambo ezibomvu igumbi lokutyela lingqongwe ngamakhandlela ayitsho lo ndlu yakhanya kancinci, kodwa watsho phantsi ngoba uMthobeli wayengenamdla.
Ngenye imini ndiye ndamamelisisa kodwa zange ndive nto. Ngale ntseni ndiye ndambona ehleli phaya egadini ngasemva bekusekho ums'obomvu ke ngoko kude kwasa gede ehleli phaya ndithe ukuba ndisondele ndafumanisa ukuba uyalila." "Elila? Kodwa ingaba ingxaki yintoni ngoba ubukeka onwabile nje ?" Eqononozele phantsi uNobuhle.
"Mthobeli"
Bafika eNkundleni kaKumkani eyayintle ngokwenene iphantsi komthi omkhulu inesigqumathelo esasokhiwe ngohlobo lweglasi yenza eso sakhiwo sasibukeka ngokwenene. UKumkani wayehleli kwisitulo esiphakamileyo segolide esasishayina ngamandla ngoba sasicocwa maxesha onke. Eso situlo sasimtsho ahlalele phezulu kwindawo engentla kubantu bonke abalapho entlanganisweni.
UZintle uye wambona elila kula gadi isemva kwendlu, uthi ke ezinyembezi zeNkosazana asinto yangoku le ngxaki kudala imphethe isithuba esingangenyanga ngoku. Siye sacinga ukuba masize kuwe mhlawumbi unganecebo umbonele uMafungwashe, ngoba thina siye saxakwa yile nyewe. Ingqondo kaKumkani yamxelela ukuba noko ibingento ifuna kuxoxwa, kwaye yena akaboni nto ityhulu kuyo yonke le nto. Kodwa wabubona ubungozi bale nto kwiimbuso zamakhosikazi wakhe ezazingatyhilekanga zibonakala zilusizi. Wavakala esitsholo phantsi.
Ebobotheke mpela. "Ngecala emva kwentsimbi yesixhenxe." Wambamba emxakathisa.
"Unyanisile." Watsho ephakama uNobuhle ukuya kwiwadrobe yakhe watsala idrawer wakhupha incwadana nesiba lokubhala. Kuza kufuneka sizibhale zonke izinto esizifunayo apha phantsi zesikwazi ukuthi xa sise dolophini umntu azi ukuba ungena kweyiphi ivenkile uyeka eyiphi, singagqibi iBhayi ngento esingaqinisekanga ngayo.
"Nobuhle ikhon'ingxaki?"
"Uthetha ukuthini Kumkani xa uthi ndonwabise intombi yakho, nexabiso?"
Wabangqala ngalo mbuzo uMaison basuka bancuma bambi behlunguzela intloko bengazi nokuba mabathini. "I didn't know Kosa girls are this much beautiful."
"Zonke izinto zimgqetse zihamba kakuhle." Wayebonakala ebusweni uZintle ukuba akukho kwanto ekhe yamgqetse apha.
"Lengc'ikhoyo yingca yamabhetyebhetye umyeni wakho sebaleke wazokuxelel'indaba zasebuhlanti iindaba zamadoda."
Amakhosikazi ayehleli ethe thande kwisofa yodidi oluphezulu eyayinemilenze yegolide nendawo zokwayama zegolide ezaziqukunjelwe ngelaphu elihle lesilika. Babehombe bemanzi ngobuthathu babo benxibe iimpahla ezingayiwayo ezenziwe ngamalaphu abukekayo esintu, nezihlangu zabo zaziyenye indlela, bonke bethwele izicocwana entloko ngendlela efanelekileyo. UMafungwashe wayenxibe ilokhwe yakwa SunGoddes yamtsho wagqama, nobucwebe bakhe bamtsho wagqama ngakumbi yayingathi uyatshata.
"Kuba nzima umntu ofana noMafungwashe ophumelele ngolu hlobo ukuba makafumane indoda." Ehleka kancinci.
"Kodwa nje ingangubani onokuthunga ilokhwe enokuthatha umxhelo womfana womYiputa." Watsho uNontle ephithanisa imilenze yakhe ebambelela esidleleni. "Singazama ukuxhumana noRoccobarocco okanye uSun Goddess. Kodwa kufuneka siqiniseke ukuba sifuna ukuba ibeyintlobo enjani, ingaba yilokhwe yesintu okanye entshona? Wacinga nzulu uNobuhle ngale lokhwe.
Ekuseni ngomso xa lithi chapha kufuneka sibe sesiphaya, okwanamhlanje masilungiseleleni indlela esiza kuyibeka ngayo le nyewe kwiKumkani." UNobuhle wazinza walungisa ukuhlala kwisofa leyo. "Mna bendisithi okwangoku masikhe sizame ukonwabisa uMafungwashe. Indlela yokuthetha imeko kuZweli iza kuzivelela, uThixo uzakulenza icebo uzakulibonakalisa. Zangqinelana ke iintombi, zenjenjeya ukuya edolophini apho zawanqa khona izipho eziluthotho udederhu womthwalo wawunokude ucinge ukuba bazakuvula ishishini elithile.
Kusuku olwalandela olo lwasedolophini lwaba lubi kakhulu nangokwenene kumakhosikazi eKumkani; ingxaki eBhotwe yayikho, ilokhwe yeNkosazana yayingekafumaneki. Into eyenzekayo kukuba zombini inkampani ezo kwakucelwe kuzo zacela ilokhwe izokuthathwa ngentseni yangoMgqibelo ngoba ixesha abacele ukuthungelwa ngalo libe lufutshane. Ingqondo zazime ngxi ngoba undoqo ilokhwe yayingabanika eyona ngxaki inkulu nomonakalo. Lo nto yabenza ukuba baphathwe ziintloko ezibuhlungu nemithambo batsho bazigcina ezipilisini ilanga lonke. Kaloku la manenekazi ayengasaboni sithintelo esinokwenza umYiputa angamtshati uMafungwashe ngoko ke babesenza konke okusemandleni, kodwa yona ilokhwe yabatsho babhideka imiqondo.
UMaison wamanga uFungie wathi akugqiba wamxhawula.
"Mholo sisi." Batsho xesh'anye bemjonge ngamehlo anombuzo.
"Jonga ke kwedini yonke lento iphelele apha kule ndawo, ndikunika iiyure ezintathu ukuba ucinge ngale nto, uncede ungandibambezeli.'
UMafungwashe watyelela eBhotwe wangqala ngqo eNkundleni apho uyise wayechithela khona ixesha lakhe elininzi. Wathi ukuba uKumkani ayibone intombi yakhe wayiqonda ukuba ukhona undonakele yayibhalwe ebusweni bale ntombazana. Wacela ukuba amaphakathi wakhe ukuba akhe amshiye okwethutyana nale nzwakazi. "Kumnandi nje kaloku ukwendela kufutshane ekhaya. ' Waqhula watsho kodwa wabe ebona ukuba intombi yakhe iyangcwengisa.
Endlwini yokuphumla kwakuthe nzwanga; uZintle exakwe nakukucacisa okanye acele uxolo wayefane emonqelwe ngoba wayengathandi ndawo enengxabano nandawo enogrwangxuliswano nengenaxolo ngoko ke wayekhetha ukuthula.
Amafu ahlangana ewayi-wayi esibhakabhakeni kwamnyama ngesiquphe. Yona imvula ayanetha yangxiza ngathi kudala inetha; yaphokoka yenza njalo kodwa ingenamibane itshawuzayo ingenazindudumo zigqakrazayo. Izitalato zagcwala ngamanzi equkuqela, imilambo yazala yema ngeembambo ngeyurana ezimbalwa, bothuka abantu basekuhlaleni sesisenzo semvula enkulu kangaka ekhukulise izihlahla namatye entaba.
Wemka uMaison Blanche wasala ezintliziyweni. UKumkani waphelezela kwade kwaba sesikhululweni senqwelo ntaka, waqinisekisa ukuba iNkosana yomYiputa iqabele ngokukhuselekileyo. Wabuyela endlwini yakhe ebibitheka ngumsindo yindlela yobudenge abafazi bakhe abenze ngayo izinto bamosha yonke into phantse bambulalela nomtwana. Wangena eBhotwe abafazi beva ngokumbakrazwa kwecango bathi bakuva eso sandi nje ngoko babehleli ndawonye bajika bajonga ngemva bobathathu bathi bakuthi ntla ngomyeni wabo baqonda nje mhlophe ukuba konakele ukuhlala, banga bangabaleka okanye bazimele mhlawumbi kuvuleke umhlaba bangene. Inqathe lanquma ngoba kwakungekho ndlela. UZintle wadwanduluka engabuzwanga nto.
"I'm saying I can remember the smelling was so strong, very strong."
Bayihleka bebobabini lo ndawo, "Ze ndifike ngobani ixesha?"
UZintle wasondela ecaleni kwakhe waguqa ngamadolo phambi kojingi lowo. "Kwenzeka ntoni walila kangaka?"
"Mntwan'omhle."
Wabaphuza bonke esidleleni "Kuthen'ingathi anonwabanga nje ikhon'ingxaki." "Hayi akukho ngxaki wena nosisi."
"Uyayikhumbula ntomb'am lalokhwe wawuyinxibe mhla sityelele kwaBaw'uMandela uyayikhumbula indlela ababeyincoma ngayo ilokhwe yakho neNkosikazi yakhe, nam ndayithanda gqitha lalokhwe, kodwa awusayinxibi ngoku, khawukhangele yona sisi.
Yafika yona impelaveki uMthobeli nonozakuzaku bayokulanda iinkomo efama kamnumzana Schoeman, baphoxeka xa befika iinkomo ezingamashumi amabini zimnyama zonke ishumi lesibhozo limhlophe namnyama. Waphambana u-Andile wafuna ukumbetha umnumzana Schoeman ngoba ulumoshile usuku lwabo kwaye ebethembisile ukuba uzakubanika iinkomo ezimhlophe namnyama zobisi. Wamleqa emphosa ngezihlangu nangempama ezamqhwitha lo wakwaSchoeman kaliqela. Wabaleka umntwana womlungu engxengxeza ecela uxolo wanqandelwa ngaba kubo bengasiboni isizathu sokucaphuka komhlobo wabo. Wanqandwa nanguMthobeli, wayothuke uSchoeman ephatshe ebusweni. UMthobeli wamxelela uSchoeman indlela ebekufanele wenze ngayo. U-Andile wamxelela ukuba yena engu-Andile uzakumsa enkundleni yamatyala ngokophula isithembiso, kwaye ngale ndlela enze ngayo uSchoeman umoshe into eninzi ngoba abayazi ngoku ukuba bangafike kwaKumkani badliwe ntoni. UMthobeli wamthoba uvalo umhlobo wakhe owayesele engumalume kaMthobeli wokwenene ngoku.
UZintle nje ngomabhalane wayesele ephethe incwadana nosiba lokubhala konke okuza kuba yimfuno ngalo mini.
"Sh---sh-s, akukho nto iphazamisekileyo qha ithuba esazane ngalo libe lincinci; kodwa ndiqinisekile mbambo zonke zentliziyo yam asenzanga mpazamo mna nawe sokohlulwa kukufa. Yhazi ndithi ndakucinga ixesha lam endilimoshe phandl'apha kant'ixesha lonke lo mntu ndimfunayo nanku. Kodwa ndandiyazi ukuba ndizakude ndikufumane ngenye imini. Ubuhleli phi, khawutsho?
"Uyakhumbula kaloku ndim obesibambe kuqala eso sihlangu?"
Lonke igqiza lika Mthobeli lalinxibe ibhulukhwe nezihlangu neqhina elimnyama kwakunye nehempe emhlophe. Bakhwela kulo moto ingcadalala eyakhokela iinkomo wamtyityimbisela umnwe u-Andile uSchoeman owangxengxeza bade bahamba kulo fama yakhe. Zakhokelwa iinkomo zikhweliswe elorini zonke zilelo khulu kwayiwa eBhotwe. Bafika eBhotwe zathotywa iinkomo uKumkani zange ayinyonyobise into yokuba akazifuni ucela bajike nazo kwaye ubadla inkomo enethole ngaphezu kwelo khulu. UMthobeli waziva edikiwe yile ncasalala kaKumkani ngoba inkomo iyafana nenye, kodwa zange athethe bahamba nalo elo khulu bengayazi noba bangazigcinisa phi, ngoba izindlu zabo noko idyaridi zabo azinakwanela ikhulu lee nkomo.
"She's my first daughter Mafungwashe."
Utyelelo lwaseMtata yayizintsuku ezimbini kusuku lwesibini babuyela eBhayi uKumkani nephakathi lakhe uSithembiso bayikhomba kwaZulu.
kwentsuku ezintlanu uMthobeli wazifumana iinkomo ezimbini kwakunye nenkomo enethole elonyayo. Baphinda baphathelela nonozakuzaku bakhe bazisa iinkomo eBhotwe. Waphinda wadliwa uMthobeli ibhotile yebranti ngokukhalaza xa uKumkani ejikise iinkomo ebengazifuni; wamxelela ukuba loo nto ibonakalisa ukungabi nantlonipho. UMthobeli wazikhupha zonke iimfuno zikaKumkani ngaphandle wamnika ngobunjalo bazo.
"Ngeshumi lewaka leerandi, kodwa ndingayithatha phi loo mali malume, sukudlala ngam mfondini."
"Hayi bo uphi uMthobeli kanti benihleli phi ixesha elide kangaka isidlo silungile."
Bavuma bonke bemthe ndla ngamehlo. "Nivuke kwasekuseni ke namhlanje." Wathi sele ecinga ukuya kubo aphendule lo mibuzo banayo ibhalwe kwezo mbuso zabo wabuya wajika waqonda indlela eya kumagumbi aphezulu.
"Ukuba ungasimamela Kumkani kuye kw-------"
'Kodwa bethuna ayizukusinceda into yokuba si----.''
UMthobeli nowakwakhe babengesahlali isigxina kumzi wabo omkhulu wasefama, koko babemane betyelela lo mzi ngempela veki kuphela. Kaloku nje ngoko uMafungwashe wayekhulelwe amashishini asekhapha ayexhomekeke kuMthobeli kwaye engenathuba lipheleleyo lokuba athi esefama abe eseBhayi ngoko bagqiba ekubeni mabahlale eBhayi, ngenye impela veki batyelela efama kwathi kuba esi sibini sele kuzinyanga bayizilayo inqwelo ntaka, kwaye umyeni wakhe wayemgonye ngako konke okusetyenziswa kwanqwelo ntaka akwaziyo.
Ndibulela kakhulu kwaba bantu balandelayo bekwabaluleke kakhulu empilweni yam, kwaye ngaphandle kwabo mhlawumbi le ncwadi ngeyingakhange ibeyimpumelelo kuba ngabo abayinkuthazo empilweni yam nakuyo yonke into endiyenzayo: kuNcedo, uLundi noMncedisi, abantwana basekhaya, noodadewethu uNtombekhaya noNomalady. Ndingalibalanga abazali bam uThembekile noNofirst Cekiso. Ndisithi kubo ndibulela ngokungazenzisiyo ngamabali abandibalisela wona ebuncinaneni bam nasekukhuleni kwam, namhlanje ndikwazile ukubhala incwadi.
Ukumkani wayiqaphelisisa intlungu yentombi yakhe kwaye wayibona ukuba asindlwana iyanetha. Wayiqaphela indlela intombi yakhe eyithande ngayo ingoma yekwayala nendlela eyayonwabela ngayo ukuphuma komfana. Bathi endleleni egodukayo amakhosikazi ecula ingoma abaye bazithanda ecaweni, kodwa entlokweni kaMafungwashe kwakusazinge ingoma yokuqala ehlatyelwe ngumbhexeshi wekwayala. Wayemane endumzela eyiculela ezantsi. Kwathi kwisidlo sangokuhlwa behleli esithebeni intsapho yakwaNgonyama iphela.
Wagxezula uKumkani uMthobeli exakiwe luthotho lwemibuzo engaka wafika wonke ubani ejonge kuye. Yayingase abaphoxe bohlukane naye wabuya wazithenga, warhabula amanzi eglasini ecinga icebo lokuzikhulula.
"Mthobeli, kodwa nje uya---."
"Ingaba sele isithi abayokwendela eYiputa, kaloku kungafuneka umakoti ibenguye owenza wonke lo msebenzi nalo manyala, apitilize ulwimi lwamaYiputa agubungxe ngesigqumathelo azifihle ubuso enze wonke lo masiko aseYiputa, ukuba akabufihli ubuso, kuza kuthiwa uhambela oobawozala ngaze kwaye akahloniphi." Bayihleka ngamandla ke le indawo.
Bangqinelana ke be gwiqi bamshiya uKumkani echophe kweso situlo sakhe sodidi oluphezulu. Endleleni eya eBhotwe bayixukusha into kaFungie banyukela kumagumbi okulala bangqala ngqo kwelikaNobuhle, bavala umnyango bambonga oPhezukonke ngobukhulu benceba zakhe zokuzibonakalisa ebumnyameni. Kaloku olusapho lwalukholelwa gqitha emthandazweni nasekubambisaneni ngentsebenziswano. Bathi bakugqiba uZintle waziphosa phezu kwebhedi lo gama esi sibini sathi cuvava phezu kwesofa."Zinkosi kufuneka sihlengahlengiseni ukuba siza kwenza njani na ngoba umsebenzi esinawo mninzi kwaye asinathuba elaneleyo."
UFungie wema ngenyawo wabibitheka kukukhathazeka.
"Mandithi wena Kumkani uMafungwashe le ngxaki imphethe kakubi ngoba ngoku akukho kwasoka elisondela kuye. Uthe ke yena uye wazama kangangoko ukuzisondeza ebantwini abohlukeneyo bona abo bantu bambona nje ngomntwana weKumkani; oneqhayiya kwaye nje ngosomashishinikazi osele ephumelele abafana abafuni ukuzisondeza kuye.
Amakhosikazi athi akubona ukuba uKumkani akathandi atsho agushuza alungisa ukuhlala. UNobuhle waxakwa kukuqhubekeka wakhe wathula okomzuzwana kwathi cwaka bejonge kuKumkani, uKumkani yena ejonge kubo. UNobuhle waqhubeka enoloyiko lokuba mhlawumbi ibali labo alukumameleka.
"Mamela ke kwedini, le nto ndiza kukuxelela yona ndifuna ibeli hlebo lethu sobabini qwaba. Ukuba uyala ndifuna ungaze wayichaphazela nakubani na?" Wothuka wampatshampatsha uMthobeli. UKumkani wamqaphela ukuba wothukile.
Watsho ngoncumokazi. "Umkhwenyana womYiputa, kuza kufuneka sifunde intetho yabo isiYiputa, nendlela yokusibhala. Kuza kufuneka sithwale ezazigqumathelo zabo ke ngoku?" Bayihleka baqikileka ke leyo.
Wayephephezelisa amaqhina u-Andile. Kaloku ngoku wayengesafuni nokuva ngoMthobeli kwaye engafuni nomntu ogxeka uMthobeli, noMthobeli phofu wayeziva enomalume nomhlobo ku-Andile ngoba wayekhululekile xa ehleli naye.
Baye bangqinelana ukuba uFungie makaye edolophini ayokuvocwa iinwele okomzuzu ilokhwe ingekafumaneki kubekho into eqhubekayo.
Angqinelana amantombi enza amalungiselelo. Baziva bengenayo enye indawo abanokuya kuyo bayokufuna ilokhwe ngaphandle koSunGoddes bangqinelana nalapho. Zaqengqeleka iintsukwana uMafungwashe engaphumi esibhedlela, kodwa babemane besiya kumvelela babenexhala. Xa kucaca ukuba uFungie akaphumi esibhedlela bakugqiba ukwenza amalungiselelo angako, kodwa zange bamtshutshise ugqirha ngoba impilo kaFungie kubo yayibalulekile ukudlula inkosana yakwaZulu kodwa ezintliziyweni zabo babenqwenela ukuba zombini ziphumelele kungabikho esala ngemva. Kwathi ngoLwesithathu uFungie wakhutshwa esibhedlele naye kodwa ezibona ububhetele wazixelela ukuba soze aphinde asebenzise isiqholo nesaluphi na uhlobo. Amakhosikazi weeKumkani athi nje ukuba afike uFungie batsala umnxeba kwacelwa umvoci weenwele azo kuvoca iNkosazana. Ubucwebe kwesi sihlandlo babubeka phantsi zange baye ko Swiss Gard nakuzo zonke iindawo zobucwebe bavele bamthengela eMaBheleni bathenga amasomi, imisesane namaso akwantu.
"She's my third wife Zintle.
"Kaloku amaYiputa afanele ukuba nje ngesimilo baphuma kumhlaba ongcwele waseBhayibhileni. Kodwa mna loo mfana womYiputa ndifuna ade aphume into ngomlomo wakhe ayibek'apha singazigqibeli ngokwethu bethuna."
"Mna bendisithi ngekhe simeni noko bethuna ngokumlungisa kakhulu uFungie, simeni ngeziqholo nako konke, qha into emasiyenze kukuba makhe simyekeni akhe abenguye. Kwesi sihlandlo ngoba phofu le nto ndiyitshoyo niyayibona mosi."
"Ndinexhala lokuba ingathi izinto azizu kuhamba kakuhle."
Ugqirha waphendula ehleli esitulweni epholile. "Likhona ivumba elibukhali abalirhogoleyo, lo nto yenza umonakalo kumathatha wabo yatsho yachaphazeka icells eziya engqondweni kodwa ndiyakuthembisa baza kuphila; nje wena ukuba bangasebinzisa amayeza ngendlela abayalelwe ngayo banikwe nethuba lokulala baphumle. Intombi yakho yona siza kuyigcina iintsukwana ngoba yenzakele mpela."
Bathi ukuba beve lo mbuzo bakhwankqiseka bekhinxi akwabikho uphendulayo.
"Ewe Kumkani kwaye uMthobeli uthe ndicele ukuba ngomso omnye nizilungiselele uyeza noonozakuzaku bazokuzakuza."
UGatyeni lo wayeliphakathi elithembekileyo kwaye ewazi umsebenzi wakhe, nowaluphi na uhlobo wayewenza ngocoselelo nangenyameko, futhi kwakungekho mfuneko yokuba uKumkani ade acacise kakhulu ngoba yayingumntu oyazi kakhulu imeko kaKumkani. Ngamanye amaxesha waye yenza into engathunywanga ingakumbi into eyimfuneko azame ukukhusela uKumkani, bambi ekuhlaleni babemazi uGatyeni ukuba wayemthanda kakhulu uKumkani ngohlobo olu lodwa; kwaye engakubulala xa unokuthetha kakubi ngoKumkani mhlawumbi ubenamazwi amphazamisayo wayengakujula ngengqindi ethulwini.
"kaloku kufuneka kucace xa kuphethe thina naxa kuphethe amaxhego."
"Ewe ndiyabazi Kumkani." Ejonge uMthobeli ngoncumokazi, uMthobeli wayencume manyonywana yayingase kuthiwe makahambe naye umtshakazi wakhe ngala mzuzu.
"Ndiphilile, yhe sana awunqabe Thandeka yintoni ukunqaba kangaka?"
"Ingaba mhlawumbi Kumkani yindlela umtshato wam ofikelela esiphelweni ngayo le. UMthobeli akatyi nditsho ukutya endimphekele kona.' Yaba ngathi ubethiwe uMafungwashe watsho ngemvula yeenyembezi.
"Kumkani?"
"Bafazi ningaxhali, ngoba uKumkani uyabathanda abantwana bakhe kwaye uxolele amadlaka-dlaka ngabo, mna ndinengqiniseko yokuba soze amyekele uMafungwashe embona ukuba akonwabanga"
"Your father didn't tell me that he has such a pretty girl. Why didn't you say anything about her?"
"Ndibuza kuwe Nkosazana, unjani uMthobeli?"
"Nanku, khawuleza mfondini. Ungalibali kule vek'izayo."
Embombozela elandula mpela uMthobeli.
Emveni kwesidlo uKumkani waqonda ukuba xa uMafungwashe emthanda umbhexeshi yena enguKumkani uzakuzama icebo abadibanise. Kodwa ukuba uzakubadibanisa kanjani akayazi; ngoba akamazi kwaye futhi ebeqala nokumbona umbhexeshi. Engqondweni uKumkani wazixelela ukuba umbhexeshi angaba ngumkhwenyana wakhe wokwenene; kwaye angakwazi ukungenelela xa eyingxaki ebomini bomntwana wakhe. Wacinga icebo lokuba acele uGatyeni akhangele inkcukacha zombhexeshi indawo ahlala kuyo nako konke okungombhexeshi ukuze bakwazi ukumndwendwela.
Wayebibitheka eqhaqhazela uKumkani batsho barhwaqela abafazi becwaka baphotholoza izandla.
Mafungwashe ndicela unditshate." Watsho emfaka umsesane wegolide. Wangcwengisa uMafungwashe akaziva wamanga wamphuza sele elila iinyembezi.
Wayeligeza uKumkani sesi senzo, wabuyela eBhotwe wafika kukho iloli enkulu yakwamasipala waseBhayi ithutha inkunkuma eyayigcwelise idyaridi ngaphandle nangaphakathi. Kwakuphithizela edyaridini iqoqwa; uMthobeli nomlingane wakhe babengabonakali ndawo. Ukumkani wayo kuphumla iyure ezimbalwana. Uthe xa evuka emva kwemini wabona uMthobeli ejikeleza apho ebhotwe elungisa ejonga nomanakalo okhoyo.
"Ubambiswano kaloku wena Mthobeli, gxebe mtshana lolu lokuba mna nawe sinceda ncedane omnye xa ethenge imoto omnye ambhatalele, omnye xa elila omnye azo kuthuthuzela njalo-njalo." Encumile u-Andile emumathe nentsini.
"Ndiyithatha kuwe noKumkani, uncede ke mfo wam ungandiphoxi okanye uMafungwashe ndiza kumxelela yonke into endiyivileyo izolo."
Batya bagqiba bathoba ngeziselo ezibandayo. Emveni kwalo nto uMafungwashe waqokelela izitya ezisa kwigumbi lokuphekela wamncedisa uMthobeli ngezandla ezingenamkhinkqi. Wathi kulo mthutho wezitya uMthobeli wacela ukuba amkhuphe uFungie kwimpela veki leyo, zange abenangxaki uMafungwashe. Baziqoqa kakuhle izitya kwelo gumbi lokutyela uMafungwashe noMthobeli; besakugqiba uMthobeli wacela indlela, uKumkani wamkhapha.
Wayesitsho eqine nje enyaleni ezenza esosikhulu. UMafungwashe wayiqonda ukuba wendela endodeni esesosikhulu.
"Bendikuthembile Andile ndicinga ukuba ungumhlobo wam."
UNobuhle "Ndingasivuyela isiqhoqhololo seti etshisayo."
Aqabela eqongeni amaqela ekwaito ecula iingoma abadume ngazo. UMthobeli wayezitsale nyani iintambo inguye ngasentla babengajuxuzeli izinto ebezilapho nenkosikazi yakhe ide ababethanda iindaba babesithi esi sibini sinengxaki emtshatweni waso yiyo lo nto bejuxuzela phezulu bazama ukuphungula ezo ngxaki, naleyo yaphuma phambili emaphepheni. UKumkani wothuka waphantse wawa akubona intombi yakhe kumabonakude ijuxuza ngamandla inazo nendawo ezikekelayo ngathi inxilile. Wagqibezela ka xa esiva ezindabeni ukuba yonke le nto iqhubeka eBhotwe ngala mzuzu zabe intatheli ziphithizela. UKumkani wangxama wafuna ukugoduka, kodwa wayengana kukwazi ukugoduka ngoba wayefuneka alinde umcimbi lowo baze ngawo uphele bandulu ukugoduka. Yayi bubusuku bokuqala bomjuxuzo obo. Wathi akufunda emaphepheni uKumkani wafumanisa ukuba ulutsha luyithandile le nkqubo kaMthobeli kwaye banqwenela ukuba imibhiyozo efana nale ihlale ikhona eNgonyama.
"Wanqwala uMthobeli, wema kulo ndawo inye ejonge uKumkani enyantsula ebheka phambili emshiya emi nematha emonqelwe mpela.
Womela kweso situlo uMthobeli exakwe nakukushukuma, wabe u-Andile etshambaza. "kule vek'izayo ne." Emphulula entloko wabe uMthobeli esindwa nayi lo ntloko.
UNomapondomise wazixelela ukuba uKumkani mhlawumbi uthi makanxibe abone. Yanxiba intombi enkulu yazijonga esibukweni yaphela yintsini ngoba amabele ayemincekile, isisu sona sipitsekile yayingathi unhyanhyathelwe wanyanzelwa wahlohlwa embombozini, lo mafrili alo lokhwe amtsho wananazela okwepikoko. Waphuma egumbini lakhe ehleka ethetha yedwa kwaye engqondweni yakhe ezixele ukuba noKumkani uzakuyihleka lelokhwe yakhe imfanelayo emtsho wakumila kumbi."UKumkani makakhe abone ngokwakhe ilokhwe yakhe yebhongo." Wothuswa yintshwahla emveni kokuba eve ilizwi. "Yamkelani nantso iNkosazana yakwaXhosa." Wathi esothukile enjalo abantu beqhwaba izandla bambi bekikizela, ihlombe lamenza wabhideka abantu abamqhelileyo nabamaziyo nabahlala naye bamvuyela ngokungathi bayaqala ukumbona. Wathi sele enomsindo ongamandla ingakumbi akuthi ntla ngoSithembiso owayemjonge ngoncumo oluthethayo nolumangeleyo indlela yokuvuyelwa kweNkosazana wabanomsindo akazazi nokuba makathini kodwa wathi koko kuvutha kwakhe wabuya wazipholisa. Wabangase athi vuleka mhlaba nditshone phantsi kwakhe okanye ajike abaleke.
Uthando lwakho olufana namachaphaza emvula ena entlango andinakuze ndilulibale ebomini bam. Ndiye ndakushiya ngenxa yokungaphezu kwamandla am. Ungawalibali amagama wabantwana esithembiso uncede.
UMafungwashe wakhuxuzelisa imifinya kwelo laphu wayeliphethe, waphendula ngelizwi elindongondongo lingcangcazela sisingqala, "Ak------ u----kho nt----o." Ezosula iinyembezi wakhwina wajonga kude equthe umlomo. "Hayi suka into ikhona, awukwazi ukuthi akukho nto. Awunakulila kangaka kanti akukho nto, kwaye ndinqwenela ukuyazi. Yintoni Fungie, kutheni sisi?" Wamanga.
"Sana"
Wakhe wazama ukutshintsha indlela yokuhamba aphathe kulikekelisa igxalaba ahambe ngecala abuye acinge ukuba mhlawumbi iNkosazana izakumbona njengotsotsi; aphinde atshintshe akhukhumale okhe amaxhaga nalapho angalungi ngoba ubhuti lo wayengenamzimba ebhityile noko. "Yhe! Madoda kodwa ngubani onokwala ithuba elinje, imali engaka, intombi entle ngolwahlobo. Khawube nombono wam ndingumkhwenyana waseBukhosini, kodwa ndiyasola ikhona ingxakana kuyo yonke le nto. Hayi suka ndingabhidwa yintoni lo ngxaki ingakumbi ngoku ndinayo nemali. Wathetha eziphendula umfana encume mpela. "Hayi Mthobeli, uyinja mfana waseMathileni uyinja kwedini."
"Hayi bo undixelela ntoni nangoku ubukhe wambuza ukuba ingxaki yakhe yintoni benikhe nathetha phofu ngale nto."
"Mna bethuna bendisithi masi-odoleni macala omabini zesi kwazi ke ngoku ukuthatha eyona lokhwe intle. Masibaphe ithuba kwaRoccobarocco mhlawumbi bangasenzela eseyahlule." Waphakama uNontle wazula endlwini.
"Ndifuna ungaphinde, ungaze wawubeka umcondo wakho apha, yindlu yam le, uyandiva.' "Wabale amazwi wakho ngoba ukubeleka kukamolokazana uzakuthanda into yokuba ndibe yinxenye yabantwana bakhe nanje ngatatazala amthandayo namhloniphileyo ngaphandle kokuba ungamxela imfihlo yakho noKumkani." Wambamba wamxakathisa wamnyusa ngegumbi.
Wathi sele ezihlambile oko kuqala waziqhola njalo wadela wahlamba okwesibini waziqhola kwakho wasifaka ngamamdla kwesi sihlandlo sesibini. Wathi ngexesha wenjenjeya ukuya kwaKumkani eqeshe imotwana eyamsa ngqo (meter taxi). Wafika kwangethuba apho, wafika yonke into sele ilungisiwe kodwa ixesha elo lecala emva kwentsimbi yesixhenxe lingekabethi. Wathi akungena eyaridini yaseBhotwe; wema nematha akayazi nokuba uzakubheka ngakweliphi na icala. Wathi sele ecinga ukubuzisa ngoKumkani wabuya wazinqanda , wacinga ngokungena kumnyango owawukufuphi apho wabuya wazinqanda, waya ngakwichibi elo eliphambi kweBhotwe walibukisisa wabuka noqaqaqa owawujikelezwe ziintyatyambo ezinamabalabala, umxhelo wakhe wathabatheka mpela bubuhle bale ndawo.
Umbulelo
Waziphosa esofeni uMthobeli wasitsho esofelweyo, wabhonga kungekho gxeke enexesha elaneleyo kungekho siphazamisi esimthuthuzelayo. Zabetha bathana iingcinga zakhe ecinga ukumxela uMafungwashe abuye abone ukuba ayiyi kunceda koko iyakuse ibeneziphumo ezibi. Wasuke wayibona indlu yakhe inkulu, kwaye nezinto ezilapho ngaphakathi zimphazamisa engqondweni waphumela ngaphandle wayo kuhlala egadini eyayintle ngokwenene inemithana emifutshane nengca emfutshane eluhlaza uqaqaqa neentyatyambo. Wahlala apho phantsi edakumbe ngokwenene engazi ukuba enze ntoni, iinyembezi zisehla ziqukuqela. Lezisa izulu yanetha imvula yaphokoka, wahlala uMthobeli kulo mvula.
"Besikhe sathetha ngale nto izolo, ubuye ndimbona ukuba udinwe uyimfe ukhuphe ulwimi ngaphandle; kucaca nje mhlophe ukuba usebenza nzima kwesa sikhululo sakhe. Uthi ulungisa laa nqwelo ntaka yakhe.
Yamhlekisa mpela ke leyo sele ezibona engumqeshi ka- Andile. Wasuka apho uMthobeli wangqala ngqo e-ofisini kamanenjala wafika esaqononozele phantsi ebhala. "Andile bendicela undincede undihlambele inqwelo ntaka yam; kukho indawo endisatsiba kuyo, ndiza kukubona ukuba ndikuthini xa ndibuya edolophini. Mhlawumbi ndakwenzela into ndikuthi jize nangesiselo ndikufumbathise ulutho."
Zange athethe uKumkani wavala ifestile yagrungqa imoto yamshiya uMthobeli eboniswa mpela. "Ngale mali ndingakwazi ukutsho ndikhande le nqwelo ntaka yam indikhathazayo ndithenge zonke iintsimbi ezifunekayo, kodwa mani ziyabiza, ngendikhe ndime ngenqwelo ntaka, hayi andinakukwazi ukuma ngoba umakoti kufuneka sikhe sindize sobabini. Yhe! Madoda andiyikholelwa yonke le nto yenzekayo. Izolo oku bendilihlwempu namhlanje sendisisityebi esodlula nditsho u-Andile lo, ke lo nto kumnandi ukuphumelela phambi kotshaba lusaphila indlela u-Andile ebendijongela phantsi ngayo izakuphela yonke lo nto ngoku, yena u-Andile ndingamthenga nendlu yakhe nentsapho yakhe."
"Kodwa Mthobeli kwenzeka ntoni, yintoni, kutheni ungade undixelele nje ndizakunceda njani xa ungathethi. Ukusukela ngala mini yenqwelo ntaka kunini ndicela uxolo ufuna ukuba ndenze njani?"Walila mpela uMthobeli.
"Awudeleli wena, nantsi inyang'ezayo siza kubona."
Bamcela uMthobeli ukuba athandazele eso sidlo. Watsho ngomthandazo ozolileyo engemde engemfuphi uMthobeli. Kwaqalwa kwatyiwa bedluliselana izinongo.
"Kukho ntoni?"
Watsho uNontle ezikhawulezisa ukuzibiza ezi zinto ephethwe nangamabhongo.
Emthandazweni wakhe wayecela kusomBawo ukuba abonakalise iinceba neentsikelelo zakhe ezingunaphakade. Kwenzeka ke ukuba ngenye imini uMafungwashwe ehleli kwigadi engasemva apho eBhotwe. Ilanga lalise liphumile ngoku, lo ntsasa yayimyoli igqamile ingakumbi kule gadi yaseBhotwe ngoba yayinentyatyambo ezazinevumba elimyoli elaliyitsho lontsasa yanika umdla. Kodwa kuMafungwashe kwakungekho nto imnika umdla konke-konke. Wayecinga nzulu ngentlungu yakhe engazazi ukuba noba makenze njani okanye aphalazele bani ingxaki yakhe. Wayechophe kujingi ebambelele kumatyathanga kajingi lowo, ehleli zibilili eqwalasele futhi ezantsi, lo jingi wawuphezu koqaqaqa, qaqaqa lowo owawujikelezwe zintyatyambo ezaziqhakaze yimibala eyahlukeneyo.
"What did you just say."
UFungie wayengazikholelwa iindlebe zakhe ngoba uMthobeli wayebonakala nje ngomntu ongenamali.
UNobuhle wayehlupheke ngaphakathi emphefumlweni.
"Mna sisi ndisebenza phaya esikhululweni seenqwelo ntaka nje ngenjineli, kodwa ke ndikwanguye nosomashishini."
Wamosula iinyembezi wamika itshefu yakhe. UMaFungwashe wayephoxeke ngokungazenzisiyo, kaloku intombi le yayinentliziyo encinci koko yayithi ukuba iphoxekile phambi kwakho wena iyakukwenza utshaba lwayo. UMafungwashe wayengakuthandi ukuphoxwa nokuba aphoxeke futhi. Wathi emva kwalo mpoxeko akafuna nokuyibona into edibanisela nakwaZulu, ukusuka apho wacaphukela kwaloNkosana inguSithembiso akamfuna nalapho ebenyathele khona.
"Mamela Mafungwashe, mamela ntomb'entle, kaloku wena ungumntwan'am; umntwan'eKumkani kwaye ke unguMafungwashe lo nto itheth'ukuba nawe ntomb'am kufuneka wendele eBukhosini; ndincede sisi yonke lento izakuba yimfihlo yethu."
"Yintoni ngoku Mthobeli bendingakuxelelanga ukuba uzutshintshe unxibe ngokusesidimeni; ngoba le ndibano ibalulekile, ngowunxibe nokuba yisuti, ucinga ukuba iintombi yam izakubona isoka xa ibona wena?"
"Hayi ungasoli mna, ngunkosikazi wakho, enye into kuye kuthi ngamaxesha anzima eenyembezi intsapho idingeke izokuthuthuzela, nanje ngasihlobo ndilapha ndizokuthuthuzela umtshana wam webhongo."
"Ewe ndiyakhumbula."
"Mfondini ndikukhumbule."
Njengoko abantu babehleli kwezi zitulo ziphezulu kwebala bebukele umtshato uqhubeka. Wangena umama kamakoti ekhatshwa ngomamomncinci kunye neentombi zabo , babehamba ngomrhubhe wemoto ogama liyi limosin. Behla emotweni bayo kuhlala kwizitulo zezitatanyiswa. Wangena omnye umgrugra owawumhlophe ukhwele umakoti noyise. Imoto yema kude kufuphi neqonga elo lika mfundisi wayemi kulo, bathi abantu besothuke bejonge leyo, kwe gqi iibhaloni ezintathu zilandelelana zibhalwe ngamagama amakhulu. IQHINA LOKWENENE ALIQHAWUKI.
"It was nice meeting you too." Batsho bonke.
Wothuka akubona uKumkani emi kwelinye icala le chibi.
"Mh-m, nantso ke into eniyaziyo kula malungelo senindibiza ngegama, intlonipho dwe ayikho. Mboneni , phofu kamnandi nikho nonke, Nobuhle wahlulekile ngumendo? Wayeseziqinise nje ebhoke enyaleni uKumkani ngoba wayengenasizathu sokubhoka phofu.
Ukusukela ngentseni uhleli apha! Bekunini ngoko? Bekusekho ums' obomvu nje, kanti uxakaniseke kangaka. Yintoni Fungie le ingaka? Ndikhe ndive xa ulila phaya kwela gumbi lakho lokulala? Ikhona into mhlawumbi ongathanda sikuncede ngayo sisi? Ndiyakucebisa mna ukuba ungayivumeli ukuba ikugqibe sikhona sisi ecaleni kwakho. Ndiyabona ukuba awuzimiselanga ukuyithetha le nto ikutyayo ngoba lide eli xesha nto nje mna bendikade ndingaqinisekanga."
Wathi engekagqibi ukuthetha enjalo walandula uNontle ezithe vandla ngokwenene kanobomi. "Khaniyek'umntana, niza kumphazamisa, ulele ndiqinisekile, eny'into ebenethile kaloku."
Bagagatheka yintsini. UNobuhle walungiselela ukungqengqa ecaleni kukaZintle.
Ngosuku olulandelayo uMaison Blanche wacela indlela, kwacaca nje mhlophe ukuba akanamdla wokuvalelisa kwintsapho kaKumkani ephantse yamenzakalisa ngoba bambonise amaqhekeza engqele izol'oku, kodwa wazincama wavalelisa kuba engafuni kubonakalisa buso bubi. UKumkani waba buhlngu ziziphumo zotyelelo lukaMaison eziqale myoli zaphela sele kukho abalele ngandletyana nye esibhedlele. Wamphelezela uMaison engabonakalisi nto phofu, kodwa engxengxeza ngendlela izinto ezijike zaba yiyo. UMaison wamthoba amaxhala umhlobo wakhe ngokumxelela ukuba uyaziqonda indlela zabantu abangomama. Kwaye uyayiqonda futhi ukuba abenzanga ngamabom, kodwa wayeyigxininisa into yokubaxwa kwesiqholo yintombi yeKumkani kucaca nje mhlophe ukuba yena enguMaison umfana wakwaBlanche asoze asondele kwiNkosazana.
"Asisesihle, ndiyasithanda khawundiqhoboshe esi sesibini, ndiza kuzinxiba kwangoku. Ndicel'usowuthatha ezo bendizinxibile uzifake kwesinye sezo zingxobo?
<fn>Random.9780636072633T.WP.txt</fn>
Sibu: Yha! Ukulo mfazi Ndikhumbula umama esithi"remember to choose the right friends, "' kuba zinenxaxheba enkulu eziyidlalayo ebomini bakho'.
Tata kaBhiza: Unyanisile nkosikazi, phi ke , kungehli nobo buthongo nje kum.
Kholi: Mh.... "What a bad choice" phofu iyafana nale ye AIDS kuba ndibabuhlungu kakhulu xa umntu eyifumene ngokonzakala kuba kukho aba bathi abanakutya ilekese enephepha abo bona nangona kubalusizi kodwa sube bezikhethele ukufa bexelelwe. Ikhona i-choice yokuba baphile kodwa bona bakhethe ukufa.
Mhinki: Ke akukagqibi nje esikolweni usafunda.
Siya: Enkosi man tshomza ngokufowuna 'bye'.
12. Thozi... isithandwa sika Mhinki
Mama kaBhiza: Zicenge tata umonakalo wona sewenzekile, ngoku kufuneka libelinye, mawungaphindi wenzeke ngenxa yethu.
Titshala: Kwedini inkqayi ingena ngentlontlo, njengokuba nifunda ukutshaya nje nizakukuqhela nizibone seningakwazi ukuzeyisa.
Kholi: Wawu...Seyingu Mhinki , azi yena ukhula nini njengokuba ephakuphaku kangaka nje? Uvele ayoyike le AIDS ngathi kuphela kwesifo esibulalayo.
Keli: (engenelela) Sekunjenje nini mama notata. Ndibone apha kuni ukuba ukutshaya nokusela kulungile kuba qho ndibuya esikolweni ndibuya ninxilile.
UM akhulu: Kunjalo Sibu mzukulwana , ubona ndiphumelele nje ndinalomzi mhle kangaka nje, ndalinda mntanam. Ndikhumbula ukuba ndihlangene noyihlomkhulu ndingumongikazi ogqibeleleyo ndingazanga ndancuma namfana ngaphambili. Ngexesha lethu ke mntanam zazingekabikho nezi zifo zingaka. Kodwa ukuzigcina kwandinceda ekubeni ndingalibaziseki kwizifundo zam. Ndalipasa emagqabini ibanga lam leshumi, kanti nezifundo ezo zobongikazi nakuzo ndaphuma phambili.
Tatomkhulu: Futhi nithi phiti zizinto ezizakunigcina nixakekile ningabi nalo ithuba lokucinga izinto ezingakhiyo nezinganifaka engozini.
ISINIKEZELO
Sibu: Heyi nam ndiyayibulela iNkosi kuba nangona bendizikhethele i-sport nje kodwa indigcine ndada nam ndaba nokuziqonda indlela zayo, ndayikhonza.
Bhiza: Lo nto indlela esincokola ngayo kula malanga sisoloko sibona sesifikile emakhaya. Hayi ke majita kuhle sendifikile ekhaya sakubonana kusasa.
Kholi: Heyi ndiqinisekile ukuba xa kungoku uyazisola uKeli kuba nalomqhele wayekuwo kwathi kwakutsho imbumbulu waphela kwangoko.
Bhiza: Heyi 'K' mfondini uS'bu uphezu kokuncedana nathi, xa ukhula akufuneki uzingxamele izinto zobomi kuba uyakubhatyaza ukuba uyangxama.
Siya: Yena uyathembisa torho ukhangeleka enesimilo, wonwabe ke nawe tshomi ndakubuye ndikufowunele.
Keli: Heyi Sibu ntanga nanga lamajita ebendifundisa ukutshaya phezolo.
Mama kaBhiza: (Ebuthula) Ewe , kunjalo ntonje ndenziwa bubuhlungu bentliziyo.
Mhinki: Kulungile ke sendiphuma endlini. (Bayafika esibhedlele bafika uSibu noBhiza sebengaphakathi kwigumbi elinoKeli).
Bhiza: Ewe ndibuza nhyani nhyani, lo mba bafondini uyoyikisa.
Mhinki: Kwazi bani kaloku abantu bayatshintsha, ndikhe ndive kusithiwa abanye abayifuni.
Simbele: Yhini na le,indenzani lenkwenkwe ndinqanqatheke kangaka .
Keli: Ngena xam amanz' uwaqhelile. Ntang'am khuph'intsindiso ipoqe ngapha ibenguwe endaweni yayo.
5. Kholi... ozikhethele ukulinda ixesha lobudala phambi kokuba angene kwizinto ezinjengokwabelana ngesondo
Simbele: He Novoti, kanti ide ibephi lentwana uKeli ndifuna ukuyithuma nje?
Fundi: Hayi akukho apho ndileqa khona.
Umboniso 2
Kholi: Yha tshomi khon'ukuze sithi itikiti lika ewe ndiyakuthanda yicondom. Xa esithi phantsi nge condom mna ndithi phantsi ngothando.
1. Sibu... ozikhethele ukuzigcina exakeke zincwadi
Bhiza: Ndiyaphila maan qha ndivuye ndakukubona kuba bendingayazi ukuba nawe uthathwe apha.
Kholi: Ndiphilile tshomza ndiyakukhumbula qha.
Sibu: Ndikuvile ke tamkhulu, icebo kukuthi phithi zizinto ezingenabungozi ebomini bakho.
Sibu: Heyi ntanga masithandazeleni ukuba esi isizukulwana sikhethe indlela eya ebomini.
Tata kaBhiza: Uyabona ke mfazi sebejamelene nezo zinto bajamelene nazo nje kuqale kwamosha kwanina aba , abantu ekucace ukuba baqonda gqitha athi umntana akuthi kuthe ube sowutaka. Mna ke asokuze ndingene kweso sikolo senu hlala nabo ke ubabonise ndiyokulala mna. (utsho ephakama esiya kwigumbi lakhe lokulala.)
(USibu uncokola nomakhulu wakhe)
Mhinki: Kaloku Fundi khumbula ukuba nangona ndikholelwa kwi-condom, kodwa bendizixelele ukuba ndifuna ukufunda ndigqibe.
Umboniso 2
Mfundisi: Tyhini molo ntomb'am. Sowufikile?
Tata kaBhiza: (Naye efixiza) Mfazi ndincede sukuba sasithunuka esi silonda kuba ndim kanye mfazi undixelelela koko mna suke ndazenza isithulu nemfama. Namhlanje ndiyafana nothathe intsimbi eshushu ndamane ndiyifaka kuye ukuba imtshise. Ukuba ndandiphulaphule ngelesindile umntwana wethu.
Mhinki: Sana Fundi ubonisiwe uKeli zitshomi zakhe ooS'bu kodwa yena wazikhethela indlela eya kwantshabalalo. Iidrugs kaloku Fundi azihleki nawe zikufaka apho ungaziyo kwaye waziqala nje lithamsanqa lakho ukuphuma kuzo.
Keli: He topi ndini ungakhe undenzele inceba wahlukane nam ngoba akhange ndikuhluphe nganicks. Andikwazi ke ngoku oyifuna emva kwam.
Kholi: Kodwa ke unyanisile, abazali nabo banetyala elikhulu ngokungambonisi umntwana eyona ndlela ilungileyo amakahambe ngayo ebomini.
Keli: Bafondini into isemntwini, kuxhomekeke ukuba ndifuna ntoni, hambani ngeniyibonayo nam ndizakuhamba ngendiyibonayo.
Mfundisi: Hayi mntan'am maluhle uvalo awenzanga ntw'imbi, ntonje kukho umcimbi ekufuneka sibonisene ngawo. Phofu injani imvuko mntanam?
Bhiza: Akwaba nam ndandibe nabazali abafana nabenu, abakwaziyo ukuhlala etafileni babonisane nabantwana babo, ingathi ngendandimamele ndaba namhlanje ndisindile. Akwaba abantwana abanjengani bangamanyelwa zitshomi zabo.
Mhinki: Hay'bo Siya tshomi, ithi uyaphosisa !
Keli: (Edubula ipolisa) Uphazamisa bani ?
Bhiza: Hayi undoyisile sisi kwaye ke kwasesikolweni wawuthetha ngoluhlobo singakukholelwa sisithi uzakube ujike akwajika nanamhlanje usamile. Ndiyabulela ke sisi ngembeko yakho nexesha ondiphe lona.
Sibu: Ewe makhulu andicingi ndivume kuba nasesikolweni siyafundiswa ngotishala ukuba xa sibona ukuba into ayilunganga sinegunya lokuthi hayi. Qha makhulu ndihlutshwa yenye itshomi yam yona ivumile ukuba bayifundise.
Amapolisa: Police! Izandla phezulu !
Bhiza: Wazi njani ke ngoku ukuba andikucelanga kuba kwa ukuba ndithi kudala ndakuthanda ixela ukuba kudala ndithandaza ndikucela.
Mama kaBhiza: (Ekhala) Yhu! Yhini umntwanam.
Keli: Ke Siya bendicela nje undiboleke uKoli umzuzwana.
Khushi: Nyhani ntombi? Kodwa unezinto sana ngamangomso owasaphi lawo umntu umthanda. 'What if' lomfana akanakufowuna?
ISIQENDU SESHUMI ELINAMBINI
18. Umama... kaBhiza
Keli: Hay'suka ndakuyibona ngoko mna leyo.
Makhulu: Imfihlelo yam mzukulwana yayikukuba yitshomi nencwadi zam.
Sibu: Loo nto ithethe ukuba kufanele ukhethe itshomi ezifana nawe ezenza izinto nawe ozenzayo.
(Yimini elandelayo uFundi noSibu badibana esibhedlele beyokubona uBhiza)
Fundi: Kanti ke myeni wam zizame, uyikhuphe engqondweni yakho, mcele uBawo ayikhuphe engqondweni yakho, kuba enyanisweni eyethu indima siyidlalile. Sazama ukubabonisa koko basuka bona bazikhethela ilishwa lokukhawuleza, suke bagqitha nobom ngokukhawuleza.
Sibu: Ndinethemba nkosikazi inkosi iyakusipha abantwana abayakukhetha ngobulumko.
Bhiza: Ndicel'uxolo tata asobe ndiphinde.
Sibu: Awunakuzilinganisa nabo wena kuba ndiyaqiniseka abaxubi yonke into le, kwaye ke bona badala kuxhomekeke kubo ukuba bazikhethele ukufa. Thina ke sithi sakutya eziziyobisi sihambe sisiba izinto zabantu kuba asikaphangeli asinayo imali yokuthenga eziziyobisi, kwaye uthi wakuziqhela ungafuni kuphinda wahlukane nazo. Uphele sele uhamba uqhekeza neemoto zabantu ukhupha iradio kuba kaloku ufuna ezidrugs ziyingozi. Ukanti ke akubulaleki kukugcina ingqondo yakho ixakekile ngezinto ezakhayo.
Mhinki: Ke sana......."you know what I'm trying to say."
Fundi: Ndiphilile Mhinki inkosi indigcinile, unjani wena?
Bhiza: (engenelela) Nasekhaya S'bu ntanga ubekiwe lo mthetho kodwa mna ntanga ndithubeleza phantsi kwawo.
Keli: Jong'apha mntanandini sukundiqhoshela ndifuna ukuthetha nawe qha.
Tata kaBhiza: Mntwanam andonanga ngokuhlala nditye nani etafileni., kwaye ke kufanele wazi ukuba akukho kulo Sibu apha kukokwenu akuzokwenziwa njenga kulo Sibu apha.
Fundi: Hayi sana zabambi ezondaba, eyi kodwa Mhinki, ziyingozi ii -choices zabanye abantwana, kubuhlungu njani ukutshabalala komntu omaziyo umjongile nokuba ke sana uzikhethele kodwa okusalayo akumnandanga.
Mhinki: Fundi nangaphandle kokuba ngangathi, thina kaloku sana esethu isithethe asiyivumeli lonto, thina asazani nezonto zamaboyfriend de ube ufikelele kwixabiso lokuba ube yintombi endala nekwaziyo ukuthatha isigqibo esisiso sokuthandana usezingqondweni uyazi into oyenzayo.
Kholi: Hee...hayi unezinto ke noko ungumntu onjani na wena?
Sibu: Heyi Fundi kuzakuba sathiwani zii 'choices' ezenziwa ngabantu kuba enyanisweni emsulwa akhonto ifihlakeleyo nto nje kuyana nokuba wena uzikhethela ntoni?
Novoti: Nguyihlo lo mntanam, nam ndafundiswa nguye lo ukusel'utywala.
Sibu: Mfondini phendula utitshala.
Mhinki: Kwakude kube nini ?
Novoti: Kanti ngubani lo uthetha naye ngolu hlobo?
Nomzi: Mamela ke bhuti. Indawo yokuqala njengokuba ubus'owuvile ebomini xa usenza into zifundise ukuyenzisisisa ngokukodwa xa ikusa empumelelweni. Yiba nevudu engqondweni yokuphumelela, bethelela ekwenzeni ezokuqala phambili ezokugqibela emva, nditsho ndisithi ke sana lwam 'education comes first ' ezothandano nokwabelana ngesondo ziza mva kuba kuxa sowuyindoda okanye intombi ekwixabiso lokwenda xa ucinga ngokwabelana ngesondo.
Bhiza: Fundi enyanisweni kudala ndifuna khe sibe nethuba sincokole ngaba kukho indawo oleqa kuyo kuba bendizakucela khe sithi vu phaya kwezazitulo ziphantsi kwalamithi.
Mhinki: Fundi ndisendleleni eya kubona uKeli ndicela undikhaphe sidibane phambi kwesibhedlele.
Amakhwenkwe: Heyi jongapha wena bharu ndini ungazokuzenza onengqondo apha.
Titshala: Kulungile ke ndinixolele, kodwa ukuba nje nikhe naphinda, ndakunigxotha nize nabazali benu..
Sibu: Heyi madoda intangam ndiyixelela ndisithi mayizigcine ixakekile ngesport ukuze ilibale ngeengxaki kuba izakubuya idiniwe ilale ukanti ii -drugs zona zimsa kwezingaphezulu ii ngxaki.
Novoti: Sapha ndikuyele ngokwam sekaKeli ndifuna nokuqabula mna umzimba uyazixela ukuba andikaseli oko kusile. (utsho ethatha imali ehamba, endleleni udibana nonyana wakhe ehamba negquba la makhwenkwe angafundiyo) Heyi Keli kunini isikolo siphumile noyihlo kudala ekufuna ezakuthuma. Uhleliphi?
Sibu: Hayi mama notata ndiyanithembisa angekhe ndiniphoxe, khumbulani kaloku nandixelela kwandisemncinci ukuba into isekubeni ndikhetha ntoni na. Ndanixelela ukuba ndikhetha ubomi obunekamva eliqaqambileyo. Bomi obo ke bufuna ukwazi ukuzeyisa kwizinto zamva, zihlale uzibekele emva uqale ngezokuqala. Ndisemi ke bazali bam kwelo, Ezokuqala zohlala ziqala kum, ezokugqibela zohlala zigqibela.
Mhinki, Siya noFundi: (Ngaxeshanye) Yha ukulo Kholi lelethu.
Mpintshi: Kulungile 'K' mfethu masigqagqanise le ndawo iyathandwa ngamarati.
Fundi: Intoni? Ufuna ukuba ube yitshomi yakhe?
ISIQENDU SESHUMI ELINANYE
Umfundi wokuqala: Kanti ngugawulayo owawutheni lo?
(UFundi noBhiza badibana eYunivesiti, uBhiza ucela uthando kuFundi).
Makhulu: Sibu mzukulu nifunde njani namhlanje?
Bhiza: Ey...ntanga 'its too late now ,there is nothing that anyone can do'.
Sibu: Ayilulanga ke leyo ukuba la mntana uzinikele ngokupheleleyo.
Sibu: Isishiyile intangam.
ISIQENDU SESITHATHU
Siya: Tshomi awuphuphi tu uva kakuhle "I'm in love"
Sibu: Yiphi ke mama?
Sibu: Unyanisile ntanga, masihambe.(batsho baphume, bahamba bencokola)
Sibu: Hay'bo Keli mfondini ubufuna ntoni emakhwenkweni angafundiyo ebusuku kuthiwani kokwenu xa uhamba ngobusuku?
Fundi: Kulungile nanku noKholi apha sakusele sihamba kunye, lonto ufowuna kanye sisancokola ngoKeli.
Thozi: Nje ngokuba nizikhusela kangaka nje 'what if 'omnye wenu angathandana nomntu o'HIV positive'
Ndenza umbulelo ongazenzisiyo kumakhulu wam ongasekhoyo
Mama kaBhiza: (Ethe phatsha) Yintoni tata ingaba.... Umntwanam us......?
Bhiza: He Sibu ntanga uvile ukuba uKeli usesibhedlele udutyulwe ngamapolisa?
Mama kaBhiza: Kunjalo tata kwaye ndakuxelela nabanye abazali ukuba masingonqeni singabazali ukuhlala nabantwana bethu phantsi sincokole nabo sibaxhobisa ngezinto zobom.
Sibu: Bekumnandi kakhulu, sakubonana ngomso.
Bhiza: Ndikule meko Fundi ngenxa yokuzikhethela kwam, ndoyiswa kukulinda nokwenza into eyiyo suke ndangxamela ukwenza izinto zabantu abadala andasebenzisa nezozikhuseli. Namhlanje ndijongene nengcwaba.
Mhinki: Yilento indehleleyo ke leyo. Khawutsho ke, uzixakekise ngantoni wena? Kuba mna kwase- high school ndazikhethela ukuzixakekisa nge- sport no-music xa ndiziphumza ezincwadini de ndibe ndikulungele ukwenza okunye.
Tata kaBhiza: Awu madoda! Enkosi ntomb'am ngokundazisa.
Sibu: Yha ntanga kona ukhukhetha akunzimanga kuba zininzi kakhulu izinto ezingamgcina umntu exakekile abe kude le kwizinto ezinokumhenda.
Fundi: 'Say it again ' kuba nathi ubom busemnandi nje zii - choices zethu.
Fundi: (Ehleka) " No sex before marriage" sana kwaye andivi buhlungu tu ke sisi ndineqhayiya ngaso.
Novoti: Ngoku sonke apha ekhaya nabantwana kufuneka sibengamanxila?
Sibu: Nam tata nomama ndibulela kakhulu ngabazali abafana nani ukusoloko nindibonisa nindikhuthaza kananjalo nindixhobisa, ndisemi kwelithi angekhe ndiniphoxe.
Keli: Ewe titshala kunjalo.
Bhiza: Yha itsho yona intetho kodwa ibhekisa kubantu abasenalo ithuba, mfethu iyahamba leya indoda nokuba sesingasathandi xa ndijongile ithuba lokukhetha ngoku kuye selifinciwe.
Fundi: "Say it again" elilizwe lifuna ii nkokheli zangomso. Iyakuba ngobani ke xa sizakukhetha ukufa? (Kusenjalo bafumana ifowuni evela ku-Mhinki).
Mpintshi: Eyi kodwa le into sazikhethela yona ngumngciphekiso wobomi bethu, ibe ingekho nale mali siyibhatalwa ngalamajita siwasebenzelayo.
Amakhwenkwe: Heke 'K' mfethu bamb'apha (enikwa isiyobisi esiyipilisi)
Bhiza: Ingxaki mfondini kukusuke wonqene ukuzenza ezi zinto, ngoku zona zikhona zininzi.
Kholi: Hee... nank'umntu ephazama, uvelaphi ndiye " this is the new South Africa mfana incase ulibele, I have a right to say no." Ladlula eloxesha le abuse apho ubani wayesenza nantoni na ayithandayo emntwini.
Umboniso 3
Umboniso 1
Amakhwenkwe: Ke bharu ungenaphi wena? Angavumi ntoni?
Umboniso 3
Keli: (Encama uya kuKholi) " Well" sikhona thina Fundi sijongile sizakubona ukuba uzakuphelelaphina.
Nomzi: Yabona ke tata yilonto ndiyithetha kusekusasa kangaka, uyabona qho xa ndivela edolophini ndizakuqokelela yonke imali le izinkozo ze ndiyifake kulatoti yokugcina imali ze qho yakuzala ndiyise ebhankini.
Fundi: Ukwaleka apho Mhinki, engatshixanga nje nawe ungumntu xa esithi akafuni condom ube ubusele ulungile ungazibona sele ugaxeleke kwenkulu ingozi.
Fundi: Masambe myen'am, ukukhala apha akuzukunceda sekwenzekile kufanele sibone okulandelayo (ebulela inesi) siyabulela nesi. (Befika endlwini yabo uSibu unesingqala kukusweleka kabuhlungu kwetshomi zakhe.)
Sibu: (Ehleka) Njani ke mama?
Fundi: Kunjalo Kholi kodwa nabantwana nabo bayakwazi ukuthi beboniswa ngabazali bangafuni kuphulaphula bahambe befunda imikhwa emibi ezitshomini beboniswa kwamawabo.
Mhinki: Ke ngoku ngubani ozakuyakuxela kuloKeli?
(Kusesikolweni yibreak uKeli ufundisa abanye abantwana ukutshaya. UBhiza umbuza ngokuba uphelelephi ngezolo.)
Bhiza: Kulungile ke Fundi xa ndingathi masitshate, andithi uzakuthi usafunda.
Mhinki: Mna ndithi malibe linye maqela phantsi nge-boyfriend ungekatshati qha ke.
Tata kaBhiza: Masilale mfazi khon'ukuze ingqondo izokudlamka ikwazi ukufunqula umsebenzi ngendlela eyiyo.
(Ngengomso ufowunile uThozi bayadibana)
Fundi: Undoyika ntoni ntombi, khona uqale nini ukundoyika ngoku?
Siya: Haai khawuqashise sana ukuba uthetha nabani.
Umboniso 3
Fundi: Awuyazi Kholi ukuba umnqweno wam ngowokuba kwesisizukulwana sethu sibe ngabahlakaniphileyo ngokwenza ii -choices ezi-right zokukhetha ubomi kunokufa. Anditsho ukuba bakhethe le yam xa bengakholwa kodwa bakhethe nakwezinye ezi ziphilisayo, umntu asebenzise i-condom kwaye bathi phantsi ngee-drugs.
Sibu: Ndikuyekile ntanga kodwa ukhumbule ukuba ubugwala abakhi buyabulala.
Simbele: Yha! Uyindoda ke ngoku Uyangena ebudodeni.
Sibu: (Ebhekisa kuKeli) 'K' Mfondini uzakwenzakala.
Keli: Ha..suka niyandishwabulela ke ngoku?
ndithi ukufaka isandla. Ndichukunyiswe kukubukela
Umboniso 3
Fundi: Ukulo Mhinki.
Kholi: Unyanisile Fundi phofu ke isaya kwichoice yomntu kuba mntu ngamnye uyinikiwe ingqondo yokwahlula akhethe lonto ayifunayo ngobomi bakhe.
Fundi: Okey ke bhuti ndingakuqakathisi kakhulu ndikuchithele ixesha lakho ubenethemba. Mna kaloku Bhiza uyayazi nje kwaseHigh School ndandisindisiwe, ngoko ke akukabikho nto itshintshileyo ndisasindisiwe. Bubomi endazikhethela bona obo, "I mean xa ndisithi ubom" ndixela ubomi bam bonke ndakuhlala ndisindisiwe de ndife.
Keli: (Efika kuKholi) Haai mntwana .
Umfundi wesibini: Kwelo ke ntanga kuxhomekeke ukuba ukhetha ntoni ukuba ube uphila okanye ufe.
Siya: Hay'bo tshomza uyandazi mosi ngesenditshilo ndathi ndiyadlala xa bendiphosisa.
ISIQENDU SESINE
Sibu: Bhiza mfondini ngowakho ke lowo umcimbi asingeni ndawo thina kuwo.
Umboniso 3
Tata kaBhiza: Nants'ifowuni ikhala nkosikazi. Azi yintoni ngelixesha? Masendiyibamba. Hallow ndingakunceda?
Fundi: (Esabela icellphone) Hallow.
14. Simbele... ngutata kaKeli
Umboniso 3
Thozi: Buyela embuzweni wam ke, kwenzeke ukuba ndinayo uzakuthini.
Mamfundisi: Kunjalo tata nam seyikukuthetha nje yimincili yokuvuyela into entle kuba kuhle ukubukela abantwana behamba kakuhle endleleni. Ndiyaqiniseka ukuba nabazali babo bazakuchwayita xa ubaxelela ngezindaba.
Bhiza: Ah....Sibu mfondini kanti nawe usindisiwe ungatsho nje?
Siya: Uyazi kakuhle tshomi ukuba ladlula eloxesha ngoku kubhalwe ngamagama amhlophe namnyana ukuba unelungelo lokuthi hayi entweni xa ungayifuni.
Thozi: Hallow sana.
Mhinki: Heyi ! Ezam zininzi i- role models, abazali bam netshomi zam kangangokuba sade saba neqhina esilenzayo netshomi zam ezine, elokuba asoze sithandane de sipase imatric yethu nangona nje sasisazi ukuba ukupasa imatric asilotikiti lokuthandana, usenokuthandana sele uphangela okanye utshate ungazange uthandane. Okwesibini ke sathi kulo gawulayo mninzi kangaka asikafuni kufa xa sithabathe isigqibo sokuthandana ngelo xesha sakusebenzisa i-condom.
Nesi: Ndicela ukunibona ecaleni nobabini.
Keli: Ku-late ntanga ngoku andinaku...ba sa.....phila ngoku.
Fundi: Unyanisile uS'bu, uThixo uhleli ekho njalo ukumamela izicelo zethu.
(Umama kaBhiza kunye noyise abuhli ubuthongo baxhalabile yimeko yonyana wabo kwaye bayazisola).
Keli: Eyiphi na ntanga? Oh....! Lebathi ngugawulayo, sakuyibona ngoko kakade sihleli sizakufa nje nokuba asibulawanga yiyo.
(UMfundisi uncokola nenkosikazi yakhe emva kokuhamba kukaFundi).
Mfundisi: Unyanisile ntomb'am, ndiye ndemka nencoko ndangakwazisi ngamagama akhe, umfana lo nguSibu unyana kaHeadman.
Nomzi: Ewe yabanayo.
Fundi: Siphilile tata ndibulela ukugcinwa yiNkosi. Uphila njani utata?
Bhiza: Kwaye ke mfondini uyazi nawe ndiba ukhe ulifunde elaqokobhe lecuba lithi "smoke at your own risk".
Fundi: Ngumthandazo wam Kholi lowo, utsho nje wena awumbonanga indlela alusizi ngayo uphatha kusola nabazali bakhe ngokuba abazange bamkhathalele.
Makhulu: Uyabona ke mzukulu umntwana ohlakaniphileyo unjalo wenza izinto ezilungileyo khona ukuze angangeni kwimigibe engendawo.
Mhinki: Ndiphilile nam tshomi, ngaphandle nje kokuba ndikoyika.
Bhiza: Kunjalo mfundisi asokube siliphathe icuba.
Titshala: Licuba! "licuba kwedini " icuba lifuna ntoni apha? lize nabani? elithatha phi?
17. Utata... ka Bhiza
Fundi: Ewe tata ndothukile ukubizwa emishini.
Mhinki: Andinakulahla kaloku kuba ndisithi u-HIV Positive .Qha ndizakusebenzisa i-condom nokuba sesitshatile.
Umboniso 2
Sibu: Siphilile tata iNkosi isasiphethe kakuhle kakhulu. Ngaba uphila njani utata?
Siya: Uyabona ke Fundi uqal'uchuku ke ngoku.
Fundi: Ewe tat'Mfundisi ndingavuya kakhulu kwaye ndingathanda nokwazi ukuba umfana lowo ngowakwabani, engubani khon'kuze ndibuze ngokupheleleyo kwiNkosi yam ukuba ingaba ngumntu omelwe kukuba abe ngumyeni wam
Mama kaBhiza: Kodwa tata amaxesha ngamanye, kubalulekile ukuba xa benezinto abafuna ukuziqonda kumele sibancede sibaxhase kuba lo nto nalapha konomathotholo ithethwa rhoqo. Kaloku bona baphila kwixesha elixinene kakhulu nelinengxaki ezininzi abajamelene nazo nesithe thina sabanethamsanqa elikhulu lokusinda kulo miceli mngeni bona bayifumeneyo.
Mhinki: Ndicela uzundifowunele ngomso kwangelixesha ndakuqiniseka ngoko ngexesha lokuhlangana. (Emva koko bayohlukana) (UMhinki ubuyela kwigumbi lakhe aze ancokolele uKhushi nahlala naye egumbini)
Mhinki: Ndiphilile akho nto, unjani wena.
Mama kaBhiza: Masilale yise kaBhiza ubusuku buhambile
Mfundisi: Oh....! Utsho le imhlotshazana, nantsi icula kakhulu?
Titshala: Kunjalo kwedini?
(Lusuku lokungcwatywa kukaBhiza , uyafika umzimba kwiholo yecawa enkulu kuzele nabantwana be High School ebefunda kuyo phambi kokuba aye eYunivesiti bakho. Nolutsha luphume ngobuninzi balo). (Abafundi ababini bayancokola )
Lo mdlalo ungabahlobo abathathu (u Keli, uBhiza noSbu) ukusukela ethubeni bese ngamakhwenkwe esikolweni de baya kuba ngamadoda aziphangelelayo.Umbhali uye asithathe ahambe nathi kubomi lwalwentsha xa ludibana neenzima zokukhula ezijongene nolutsha lwase Mzantsi Afrika ezinje ngeziyobisi noGawulayo.
Bhiza: Uyayazi ntanga ndazenza onengqondo kunawe undixelela, nasi ke isiphumo sokuzikhethela kwam ubudenge nendandicinga ukuba bubulumko.
nemidlalo
Sibu: Kunjalo tata ndithandazile ndamcela kwiNkosi yam yandibonisa.
Fundi: (Ephuma kule incoko) Unjani kakade uBhiza? Ugqibele nini ukuya kumbona esibhedlele?
(Kwelinye icala uKholi, Fundi, Siya kunye noMhinki bayancokola.)
Mfundisi: Uqiniseskile nyana ingaba kodwa usithi ubonisiwe nje akungebi ubone intombi nje waza ngokuyithanda wacinga ukuba uboniswa yona?
Nomzi: Tyhini tata! Ungawubuza njani lombuzo. Kaloku tata lo mntwana uwenze lula kakhulu umsebenzi wethu wokumqeqesha akakhange asifake zingxakini kungoko ke ndicinga ngento yebhongo naye azibulele ngesimilo sakhe esihle nokukwazi ukumamela abazali.
Tata kaBhiza: Kwedini andincokoli nabantwana mna into zabantu abakhulu. Mna mntanam andikhuliswanga ngolo hlobo ndikhula ndisazi ukuba indaba zabantu abadala zezabo, abantwana ebantwaneni.
Sibu: Nilale kakuhle nani mama notata.
Sibu: Eyi ! Akeva ke la mjita iyahlupha le"choice " yakhe kanjani
Abalinganiswa
Sibu: Hay'bo Keli mfondini njani kungathethwa? Ufuna ukundixelela mfondini ukuba wena uhamba apho uthanda khona? Akho bani ukubuza nto?
nasisifo sikagawulayo, ndabona kuyimfuneko yokuba nam
ISIQENDU SOKUQALA
Thozi: Ndiyayazi lo nto kaloku nam ndakhetha ukuzixakekisa ngesport kuba ndandingafuni kuzifaka koziyobisi nakwinto zothando, de ndibe kwixabiso elililo. Ndazixelela ukuba ndifuna ikamva eliqaqambileyo nobomi obububo, bendiziqhayisa ngokuba mandiqale ngezokuqala ndigqibele ngezokugqibela.
Bhiza: Hayi ke xa utshoyo ntanga kodwa ngenye imini uyakuze usikhumbule.
Mhinki: Ndixelele ke tshomi, uyisebenzisile kodwa icondom?
Fundi: Ixhomekeke kuKholi ke leyo, qha kuyo yonke into oyenzayo sana ulumkele I AIDS kuba yona ayihleki tu sana iyagqugqisa phandl'apha.
Lo mdlalo uthi uqwalasele iindlela ezahlukileyo abazikhethayo ukujongana nezinzima zabo. UKeli yena simbona ezidibanisa nabahlobo abangalunganga abathi bamfake endleleni eya kwantshabalalo. Ufundiswa ukutshaya aze ethubeni athathe neziyobisi. UBhiza yena uqhubekeka nobomi bakhe kodwa endleleni uthi adibane nesifo uGawulayo. USibu yena uzikhethela ubomi bokuziphatha kakuhle ekuthandeni iincwadi zesikolo nokuzigcina exakekile ngezemidlalo.
Novoti: Yhu! YisekaKeli uzakumbulala umntwana akumboni ukuba unxilile?
Umfundi wokuqala: Heyi kodwa ixesha lethu lizele zii nkathazo.
Nomzi: Ndiyicingiswa kukuba ndicinga ngebhaso endicinga ukuba singamthengela lona , tata ixesha liyakhawuleza kangangokuba ndicinga ngokumthengela into eyakuba liqhayiya nebhongo.
Mhinki: Heyi kumnandi sana nangona nje ke kungekabikho nto itshintshileyo ebomini bam. Wena tshomi uphetheke njani kwelocala?
Fundi: "Bye" Mhinki enkosi ngokufowuna.
Kholi: Khona tshomi sekwatshiwo, ndingathandana nooKeli abathi behleli nje bayotyiwe.
Bhiza: Ngokuqinisekileyo ntanga kosala abo bakwazileyo ukukhetha kuba ke sifa sinayo i-choice kumaxesha amaninzi.
Siya: Uyayazi kaloku tshomi bendingenakuthi ndiqala ndizigcine kangaka ndithathe nje.....ukhubone? kodwa wena Kholi awothukanga 'why'? kuba indlela uMhinki othuke ngayo.
Sibu: Ozakusinda ngozikhethele ukusinda mfethu, kwaye nawe uyaxela ukuba ooma babencokoliswa ngootata, ndiyavuma sisithethe kodwa bona izithethe babezihlonipha bezenza ngexesha elifanelekileyo nangendlela eyiyo kwaye nezi zifo zazingekho ngelabo ixesha .
Sibu: Mfondini akubuzwa ngampimpi apha phendula utitshala qha wena.
(Emva kokuba ebuyele egumbini lakhe uMhinki ufowunela uFundi nanjengoko esazi ukuba abanye abanangxaki).
Umboniso 1
Fundi: Amaboyfriend hay'bo Siya, bangangathi abo bantwana uthetha ngabo?
Mhinki: Kanti umuncu na sisi, kaloku thina sana njengoko besenditshilo awethu amakhwenkwe ukuba iyitshomi yakho ifuna ukuba nithandane hayi nidlale ukuthandana.
Fundi: Akunjalo bhuti likhona ithemba xa ungahlala emthandazweni ungazixheli. UThixo unakho yena ukwenza izinto esingenakho thina ukuzenza, ngokumthemba nje ungangcono.
Sibu: Kwelo ke ntanga ukuba ukhetha ukonqena, lithi ke elabadala umvuzo wesono kukufa, kaloku mfondini alikho inqenerha elingakha isizwe.
Mama kaBhiza: Ndinjalo nam tata ndome qoko lonto uvalo endinalo andazi nokuba ukugula kwalo mntwana ndikucinga kakhulu na. Ndihleli nje ndinombilini ingathi ndizakuva into embi.
Sibu: Mh......ndiyeva tata kambe ayandomeleza la mazwi, anditsho nam ndazibona ndithe phithi yisoka nokuzilolonga. Ngoku mama inkonzo yona udibene nayo xa kuphi kuba ndikhe ndikuve xa uncokola ngayo.
Sibu: Unjani kodwa ntanga?
(UMhinki uphuma kwithala lencwadi eKholejini yakhe udibana nomfana omcela uthando).
Bhiza: Tata hee......kakade njengokuba uninzi lolutsha lusithi phithi luthando nje ingaba nakwelenu ixesha kwakunjalo?
Simbele: He kwedini uvelaphi ngelixesha? Unayo lento yokucinga ukuba ngumzi wakho mawungene naxesha liphi. Uthi ndithuma bani icuba hi? Kunini ndinqanqatheka
Sibu noBhiza: (Ngaxeshanye) Molo 'K' ntanga.
Kholi: Into endiyithandayo Fundi, yonke le yethu igenge ihlakaniphile ifuna ukulinda ixesha elililo phambi kokuba yabelane ngesondo kwaye nesa sifungo sethu sasisenzile sokuba "no sex before 21years" sonke sisasigcinile andisathethi ke ngawe kuba kaloku wena usindisiwe. Kanene sithini esa-slogan sakho?
Nesi: Sanukufane nothuke ! benimbona ukuba ebegula umhlobo wenu imeko yakhe ibimbi, usishiyile ke.
Sibu: Icondom ntanga! Usebenzisa yona okanye uyeke uye kwantsonganyawana ntanga. Kwaye umele kukuvuya wena kuba uyakwazi ukuzikhethela, kukho abanabel'uqaqaqa bengenandlela yakuzikhethela kuba kwakusemnyama ngaloo maxesha futhi isafihlwa nale AIDS.
Nesi: Ewe tata kusesibhedlele apha, ingaba ndithetha notata ka-Bhiza?
(UKholi uncokola noFundi ngemeko kaKeli).
Mhinki: Kaloku wena tshomi awukholelwa ekubeni umntu makathandane engekatshati.
Bhiza: Heyi masambe ntanga masingamphazamisi mhlawumbi ufuna ukuphumla.
Thozi: Kunjalo, ' and you who is your role model'?
Mhinki: Heyi sana kaloku mna ndixakekile, zincwadi ngapha zii -netball nemiculo kwelinye icala. Zonke ezi zinto zifuna mna.
Nomzi: Ndiyabulela ke mntwanam ukuva ukuba kanti incoko nengcebiso zethu aziwi phantsi kuwe.
Mhinki: Andinalo tu ixesha bhuti kodwa ke ndingafane ndikwenzele nje inyobana.
Fundi: Yho! Ye ! hake nanko ke umhlola, izolo oku ubufuna ukuba yitshomi kaKholi namhlanje sowufuna ukutshomisana nam. Ngelishwa lakho ke bhuti anditshomisani namakhwenkwe mna.
Umboniso 2
Sibu: Kulungile ke ntanga nokuba asiboni ngasonye kwezinye izinto , mhle yena umntwana wabantu uzolile unesimilo kwaye nentsindiso leyo azibiza ngayo imfanele.
ISIQENDU SESIBINI
(USiya ufowunela uMhinki umbalisela nge boyfriend adibene nayo eYunivesiti).
Bhiza: 'Tyhini sesifikile bafondini " asiyivanga tu le ndlela sakubonana ngomso ke majita.
Mpintshi: (Ngoko nangoko uyaxhoma) Uxolo mhlekazi ungabisadubula ndiyaxhoma mhlekazi!
Keli: Eyi Bhiza ntanga kaloku mna nasekhaya ndiyalithunywa icuba, ndiyile ndayakulithenga elacuba bendilithunywe ngalamajita. Undikhumbuza nto mfondini andiphile nam nantsi enye yizani ndinifundise ukuba kutshaywa njani.
Sibu: Ningandithathi kakubi majita mna andifuni kunibona ningena kwii ngxaki eningena kuphuma kuzo kwaye ke likamva lo mntana wabantu eli nilibalelayo. Ndiyaniyeka ke ngoku hambani ngeniyibonayo kodwa nikhumbule amazwi athi, "uze umkhumbule uMdali wakho ngemihla yobutsha bakho ingekafiki imihla oyakuthi ayindiyolele" (Ntshumayeli 12:1)
Novoti: Ungambuzi kum uKeli kaloku yinkwenkwe endala ngoku.
Bhiza noSibu: (Bothukile)Akho nto imbi kodwa?
Kholi: Uyabona ke bhuti uyakukha phantsi isitya sigcwele kum, andikukhathalele nokuba unama- connection naphantsi komhlaba uyakubhantinta ubomi bakho bonke kum ntanga.
Mhinki :Yha...! 'She must be a nice caring mother,' nhe!
(URenji noNomzi bakwigumbi labo lokulala bayancokola).
Fundi: (bewolana) Mhinki, Siya, Kholi ukukhula kwethu yayingathi asoze sifike kwelixabiso sikulo ngoku.
Fundi: Mhinki ntombi khawuphum'egusheni.
Umboniso 2
Mhinki: Tshomi khawuyeke ukudlala wena.
Mhinki: "You mean you really did it".
Fundi: Ewe nesi (benxunguphele) Kwenzeke ntoni, uphi?
Bhiza: Eyi ntanga nam ndimzamile ndikhumbula nokuziqala kwakhe ndandikhona ndatsho ndancama.
Mhinki: "Well", linye girls "let us just abstain."
Umboniso 2
Mhinki: Kunjalo sisi nangoku ndinalo ixhala kuba utata undincoma mihlale.'Bye' Fundi ndakubuye ndikufowunele
Nomzi: (Engenelela) Ewe mntwanam, ukongeza kula mazwi katata abantwana abaninzi banempazamo yokusuke icertificate sematric basenze icertificate of love.
Fundi: Kunjalo kaloku sana ukusebenzisa iziyobisi kukuzidlakaza nje nokuba ufele ebubini.
Amakhwenkwe: Heyi yizanapha makwedini, inani ambanokusifunela i-entyi phaya.
Nomzi: Azihambi zonke kaloku mntwanam njengokuba soloko ndisitsho kuwe, uthando lufuna ixesha elininzi, kuba sukube ungahlangananga nebhola ngoku yona ingakwaziyo ukuthetha, sukuba uqubisene nomntu oza kufuna elakhe ixesha kwakweli lakho. Ininzi kakhulu ke mntwanam into edibana apho kungasa ndibala kodwa iyonke lonto yenza kube nzima ukuqwalasela izifundo zakho ngokupheleleyo.
Keli: S'bu mfondini utata nomama ndithi ndibuya ekudlaleni ndifike betiphile kungoko ke kungekho bani undibuza nto. Kwaye nokuba kwenzekile ukuba lindibone itopi xa ndifika livela nje lithi "Heyi kwedini uvelaphi wena...... ebusuk'.....pha awuyazukub'........... kuphelele apho, kusasa alisayazi yonke lonto.
Fundi: Ke ngoku Mhinki unelungelo kaloku lokuzikhethela lonto uyifunayo.
Keli: Girls; girls; girls wouldn't it be a funny world if you were created alone.
Keli: (Exakanisekile) Ntanga akwaba ndandinimame.....le, xa.... kuna..... mhla..nje ngendingekho kule.....meko.
Sibu: Uyabona ke ukuba uqhubeka nale nto sizakushiya ke thina.
Umfundi wokuqala: Yho iyakuze ibe yinto yanini ke leyo?
Mfundisi: Sibu nyana ngumba omkhulu lowo, ingaba uthandazile kodwa? Kaloku ucelwa kuThixo umfazi ndiba uyayazi nawe lonto.
Sibu: Bhiza ntanga zininzi kugawulayo. Ezinye zezi uzaziyo ezinje ngokuba ungabelani ngesondo, okanye usebenzise icondom xa kwenzekile ukuba wabelane ngalo.
Mhinki: Haai.
abayakuvuna nto bakufunda lencwadi bahlanguleke.
Mhinki: Ndiphilile nam mhlobam akhonto. Fundi uvile ukuba uKeli usesibhedlele udutyulwe ngamapolisa? Phofu sana babhaqwe beqhekeza imoto suka yena xa kusithiwa mabaxhome izandla ngamapolisa suke wadubula kwamapolisa lawo .
Novoti: Awu ! Yise kaKeli uthi uyaziva nje kakuhle lento uyithethayo ungathini ukuthi umntana efunda ukutshaya uthi wena ungena ebudodeni? Uzakuxakana nento ngenye imini kwaye ungaze uze kum mhla waxakana nomqa wakho.
Siya: Heyi sana indiphethe kakuhle kakhulu iKholeji yam, uthanda njani ukwazi ukuba ndide ndafumana nebhaso lokuzibona sendithandana?
Fundi: Ndiyayiva mna lento ithethwa nguMhinki, ungayibulisa inkwenkwe ukhululekile kodwa sukuzithi nca kakhulu kuyo khumbula kaloku asingomntwana wakokwenu ngoko ke unokujikela uxakane naye.
Bhiza: Andizenzi ndinayo ingqondo.
1. Sifumana umntwana osebenzise iziyobisi ubomi bakhe buphela kabuhlungu ngokukhawuleza.
Fundi: Akunjalo bhuti awuveli ubone nje intombi ubesowuyithanda uthi wakugqiba uyicele kuThixo, ayihambi njalo. Uyathandaza uboniswe. Xa unyanisile nentombi leyo xa ufika kuyo angekhe yale kuba nayo iye ikuboniswe ungafumani bunzima
Keli: Kulungile Bhiza ntanga " bye bye" nawe Mr Bible.
(USibu uncokola nomama wakhe uNomzi , notata wakhe uRenji kunye nomakhulu wakhe kumnandi lixesha lesidlo sangokuhlwa kuhleliwe etafileni).
Fundi: Kunjalo xa ubambelele nawe kuyo, kwaye ke alikho elinye icebo ndazikhethela ukuhlala eNkosini de kuphele ubomi bam kwaye andizisoli nge-'choice' yam kuba ukususela ndisengumntwana iNkosi yam yayiphatha kakuhle impilo yam. Nasezifundweni indincedile ndipase emagqabini kuzo zonke kuba kaloku bendithandaza ndicela ukuba indiphe amandla okufunda incwadi zam ngempumelelo.
Fundi noMhinki: (Ngaxeshanye) Hay'bo Siya uthetha ukuba awuboni nto imbi ekubeni yitshomi nenkwenkwe?
Keli: Haai girls!
Fundi: Ndivuyile nam ndakukubona.
Umboniso 3
Umboniso 1
Keli: Yho! Khawulezani ndiyafa.
Umfundi wokuqala: Undilahlekile ke ngoku. Njani?
bazikhethela ukuphila ubomi ngayo nanjengokuba siliva
Mfundisi: Hayi ntomb'am ngumbono omhle lowo asikuko nokuba kufanele nisihlawule ngokunifundisa kwethu, ntonje xa iNkosi ikunikile eloxanduva njengomntwana kufanele wenze njalo.
Umfundi wesibini: Nabo ke bona bayenzayo ,kwaye azange ndive kusithiwa kukho owakha wafa kuba elinde wada wamdala. (Kusenjalo kufundwa incwadi eyabhalwa nguBhiza engekaguli kakhulu) Nefundeka ngoluhlobo:- 'Lutsha lwakowethu njengokuba uninzi lwenu lundibonile ndingcikivwa zintlungu silumkeleni isifo sikagawulayo! Zikhetheleni ukuphila kunokufa nonke nina bangekachatshazelwa leligongqongqo sele nihlala ninjalo! Ncedani , nqandani naku ukufa kukrobe ngefesitile! Sanukuvuma ukuba lisele liniqongqotha eligongqongqo! Izwe lakowethu lijonge kuni Izwe lakokwethu likhedamile Isizwe sakowethu sinxunguphele! Sithi, azi ukuba ngobanina ingomso xa kunje. Azi ngobanina abayakukhokela ngomso xa kunje! Baphela abahlali bangomso Zaphela inkokheli zangomso Zaphela ingcali zangomso Nqandani, nqandani, nqandani! Lisekho ithuba lokunqanda lutsha! Linye, masibuyele kundalashe. Masiyekeni ukuqhankqalaza. Masamkeleni ixesha esikulo. Sazi ukuba zonke ezi zinto zisehlelayo zisibuyisela kundalashe,kwizithethe zamanyange.Elokuba silibale kukuthi, ladlula eloxesha kwakungoko yayile loo makhulu. Ngoku ndithi mna lixesha lokuba sithi libuyile ixesha loo makhulu. Kungenjalo ukuba silibele kukuthi ladlula elo xesha ingathi kum sithi abayakudlula silishiye lona ixesha lisemi.Oomakhulu bethu abazange baphumanto kukulinda ixesha elililo phambi kokwabelana ngesondo, koko baxhamla ubomi obude. Amava abo abaxelela ukuba inkanuko yinto yomzuzwana, nephinda idlule. Yeka wena zifike ii nkanuko, yindalo leyo neyokuba zidlule ikwayindalo, kwaye zigqitha ngathi azizange zabakho. Qinani lutsha kumzabalazo wokulwa nesifo sikagawulayo ndinithembile ninawo loo mandla.'
Fundi: Ndibulela nabam abazali kuba namhlanje ndinjenjenje kungenxa yokundibonisa indlela elungileyo, nam ndaza ndabamamela ndakhetha yona. Akwaba uSomandla angasipha abantwana abangakhetha indlela ezilungileyo njengathi.
Simbele: Mfazi ndini musa ukuphendulana nam.
Renji: Kunjalo mfazi yinyaniso emsulwa nengenakuphikiswa yona leyo kodwa imali yalonto sakuyithathaphi kuba ngomso lo sizakukhupha imali eninzi kanti ke isengamaqalela nje.
Sibu: Itsh'uphinde ntanga kambe lithi elabadala, isala kutyelwa sibona ngolophu.
Siya: Yeha ke Fundi, wakhuza kangaka yintoni eyothusayo apho?
Renji: Ibhaso eliyakuba libhongo neqhayiya ngoba na mfazi.?
Thozi: Awuyazi indlela oyenze mnandi ngayo imini yam. Nam wena ndikwaxakekile kodwa inyaniso yeyokuba mhla ndakubona ndaphandlwa, andizange ndiyeke ukuba nomfanekiso wakho engqondweni yam.
7. Mhinki... naye uzikhethele ukulinda ixesha elililo aze asebenzise icondom xa ekulungele oko.
Keli: "What if " andifuni kumyeka, nizakwenza ntoni.
ulutsha lwesizwe sakowethu lutshabalala ngenxa yeziyobisi
Mhinki: Hayi Khushi ntombi ungayithethi lonto ndingakhe ndife kuqala nokuba ndizakube ndivuke.
Sibu: Esh' yhini! Madoda sese ibe nje intanga yethu.
Sibu: Hayi ngalendlela nizisebenzisa ngayo.
Mhinki: Hallow Fundi unjani?
Umboniso 1
(UFundi usabela ifowuni evela kumfundisi ecela ukumbona emishini).
Bhiza: Heyi Fundi kubi iyagula lendoda sicelwe ukuba khe siphume kancinci ngumongikazi. (Kusenjalo inesi ibabizela ecaleni uBhiza noSibu).
Bhiza: (Engenelela) Awu Sibu ntanga kukhona ukuzikhethela?
20. Umfundi wesibini
Siya: Ndiphilile tshomi , wena unjani?
Siya: Tshomza kaloku yaba yinto yokuqala ukuyithetha kusbali wakho, ndamxelela ukuba mfana "I love you too but on condom conditions" kwaye ngethamsanqa lam naye ukulomoya ndikuwo we "no condom no sex.
Keli: Awu , yintoni ngawe mfethu, sancokolisa mantombi wasixelela ukuba masilibale ngawo sizixakekise ngemidlalo, nezi ngoku ziyobisa kamnandi uthi masilibale ngazo. Kanti uphezu kwantoni?
Novoti: (Ehamba embombozela) Kanti mntanandini uzakukhe uyichophise ukufika kwakho endlwini ndiyakuxelela ungandazi nje uzakundazi. (Unovoti ufika ekhayeni ubalisela umyeni wakhe).
Siya: Andiboni nto imbi mna kulonto, esikolweni abantwana babelungu banawo amaboyfriend.
Mhinki: Yintoni 'guys' kwenzeke ntoni ?
Fundi: Kunjalo kanye bhuti. Hay'ke masohlukane sendifikile mna ekhaya 'any way' bekumnandi namhlanje enkonzweni.
Mhinki: Siya mhloba......m bangandibhida bonke "but not you". Unjani kodwa tshomza, uphilile?
Bhiza: Kanti mpintshi uyawoyika namashwa.
Keli: (Ephela) Niyiqi....nise Sibu mfondini, nishumayele elutsheni luzikhethele indlela eya ebomini lungazifaki kusetyenziso lweziyo....bisi kuba isi.... phelo sazo sibuhlu.......
Okokuqala ndiyabulela kuSomandla ngokundipha amandla
Nomzi: Mna mntanam ndandithe phithi yimixhentso yesintu, bendisithi xa ndivela esikolweni ndincedise umama ndakugqiba ndenze umsebenzi wam wesikolo emva koko ndiye kwimixhentso yesintu esasiyenza sikhuphisana namanye amaqela. Loo nto ke ibisinceda singabi nalo ithuba lokuthi phithi, ngamakhwenkwe nanjengoko ngelethu ixesha yayingowona mceli mngeni sasijongene nawo kuba kwelethu ixesha le yenu imiceli mngeni minizi kangaka sasingenayo.
Bhiza: Asikuko nokuba andikholelwa emthandazweni kodwa ndihleliwe ngamazwi entang'am uS'bu athi' uze umkhumbule uMdali wakho ingekafiki imihla owothi ayindiyolele'. Andihleli lo mazwi kuba mna ndasuka ndawenza into yokudlala kanti imihla izakukhawuleza..
Sibu: Yeyakwa Thembele tata nguFundiswa.
Fundi: Owu uKeli, kodwa ke masithembe ukuba uxolelanisene neNkosi yakhe.
Sibu: Ndiphezu komhlaba ntanga kuba uyandiphoxa kanti ndizamana nekamva lakho.
(UKeli ufundiswa ukutshaya iziyobisi kwanokusela utywala besilungu, uBhiza naye ukho kulamakhwenkwe kodwa yena akayingene).
Bhiza: Khawunyaniseke S'bu mfondini andidlali. Umbona njani ?
Renji: Xa ingamaphupha amahle nkosikazi akunani nokuba ungawalawula de kuse.
Umfundi wesibini: Ubulinda ude ufikele kwixabiso lobuntu obukhulu.
Mhinki: Sukundiva kakubi , andithethi lonto, nto nje ndithi kufuneka ulumke kangangoko unakho ekuzisondezeni enkwenkweni.
INTSHAYELELO
4. Fundi... ozikhethele ukusindiswa.
Sibu: Ewe mfondi, ingaba uwubuza ngokunyanisekileyo lo mbuzo okanye uyazibuzisa ?
Enye yamakhwenkwe: (Ikhupha imela) Jongapha lahleka kungenjalo uyodibana nenyok'iphungumhluzi.
Simbele: Tyhini, yini le uyakwazi ukutsho wena? Andithi wena lo unebhabhalaza ngoku umi apho.
Fundi: Asikuko nokuba ndiyashumayela mhlobam ndithetha nje inyani.
Umfundi wesibini: Sukuba sabuza mfondini inye qha ngoku into efunekayo sisisombululo, ixesha le mibuzo lona liphelile.
Bhiza: "No" ntanga ukuba kunzima ukuthetha sukuthetha sakuphinda sibuye xa noko uziva ngcono.
Keli: (Ebhekisa emakhwenkweni) Kanti abantu abakhulu banjani? Lento baze bathi besenza into bafune ukuba ihlonitshwe lo nto kungathethwa ngayo.
Fundi: Kaloku sana ndisithi ndinebhongo nje yilonto kwaye ndiqinisekile ukuba nabazali bakho banebhongo neqhayiya ngawe kuba awukhange ubaphoxe .
Keli: (eshwantshwatha eshushu) Hay'suka mntanandini yimpilo yantoni leyo ningamaxhewukazi kakade? Bulel'imbeko le ndikunika yona.
Keli: He mfondini xa utye ezinto maan endaweni yokungena engxakini uyalibala ngengxaki.
Kholi: Hee...kanti nisakhumbula genge?
Sibu: Sendivile kaloku mama , endicela ungene kuyo yile yenkonzo inceda njani ukuba ungathi phithi ngamantombi okanye ngamakhwenkwe? Ndicacelwe ngumdlalo webhola neminye kuba uyadinwa unxaphe ubesele ucinga ngokuya kulala ungabinalo ke ixesha lokucinga.
Umfundi wesibini: Mna ndithi ntanga isisombululo sinye "lets abstain" silulutsha "or condomise" de kuvele iyeza. Okwangoku, ukuba usafuna ukuphila kufanele uzikhethele kwezo zimbini.
Mhinki noFundi: "Well" ixhomekeke emntwini ke leyo ukuba ukhetha ntoni ukunqumlela ikamva lakhe, okanye ukulinda ixesha eli lilo nekamva eliqaqambileyo
Renji: Yhu ! Yangumbono omhle kakhulu lowo nkosikazi, lo nto azange ndidlale ngenkomo zakowethu apha kuwe.
Fundi: Ndiyakuqinisekisa ukuba abo ngabangaqinanga kwinto abemi ngayo , mna ke ndihleli kanye ezinyaweni zenkosi yam nangoku ndithetha nawe nje ukufika oku kwam ekhaya ndenza nje ihome work yam, ndincedise umama apho kufanele khona ndibe sendisiba yindlela esingise apho ndiphila khona.
Umboniso 1
Sibu: Sesifana sigxwala nje emswaneni akhonto singaba sayenza ngoku selimkile ixesha ngaku 'K'. Nangona ke ikho intetho ethi, akancanywa umntu.
Umboniso 1
Mpintshi: (Ehamba eqhutywa lelinye ipolisa esaxhome izandla usiwa evenini) Ndikuyekile ntanga uzakuzibonela.
Simbele: (Ethatha intonga) He! Andiva! Utsho kubani kwedini kwakha kwathethwa nam ngolo hlobo? Ina khawuv'apha.(emtsho ngentonga).
Kholi: (Bencokola kwakhona bobabini noSiya) Tyhini unantoni na kakade uKeli, ucinga ukuba lela xesha umntu wayesenza into ayithandayo kwintombazana kuba ingenawo amandla okulwa kuye, akayazi kakade ukuba uRhulumente omtsha wafika wangamandla kuthi thina babengenawo.
Simbele: Ukuba ngumthetho lo uthi abantwana mabangaqeqeshwa yiya, nawo lowo ndiwulindile ukuba nguwo lo uthi abantwana mabathuke kooyise.
Polisa: (limfunqula lincediswa lelinye bemsa evenini bemleqisa esibhedlele) Ukuba ubungadubulanga ngowungagqitywanga kanti ukwalilo negwala ingathi ukhaliphile nje?
Siya: Ndiphilile tshomi, unjani wena? Kunjani tshomza kulo Kholeji yakho?
Fundi: Hayi tata, enye into umtshato asinto ndikhe ndicinge ngayo kuba ndizixelela ukuba ndisanda kuphuma esikolweni, kusafanele ndincedise abazali bam.
Sibu: Usenza buhlungu nathi ngoku ntanga ndandithetha nje mna futhi ke uThixo uyaxolela akafani nathi, ukuxolele yena nangoku koko nje kusele ukuba wena uzixolele.
Fundi: Oh...ndiyabulela tata.
Sibu: Xa ubafuna ntoni mfondini abantwana babantu? Kuyacaca ukuba lento iphandl'apha uyiva ngembali inkenteza kude lee kwezakho indlebe.
Renji: Qhuba ndimamele mfazi.
Novoti: Ndithule.
Makhulu: Wenze kakuhle ke mzukulu, uyabona ke mzukulu wam naxa bekufundisa uze wenze njalo ungavumi kuba ukhe waqalisa nje awokwazi ukwahlukana nalo. Abantwana abaninzi bazifumana sebesengxakini ezinkulu ngenxa yokungakwazi ukuthi hayi kubantwana abangangabo. Unelungelo mntwan'am xa into ungafuni ukuyenza uqine uthi hayi.
kunye noBonani osadla amazimba, ngegalelo labo abalenzileyo
Umboniso 2
Keli: Awu titshala yamininzi le mibuzo ndaxakwa nokuba ndiqale ngowuphi
(Kwelinye icala uKoli ufowunela uSiya, uSiya umbalisela ukuba ugqiba kuthetha noMhinki).
Renji: Ungasiphoxi ke mntanam ucinge ukuba ugqibile ngoku esikolweni ungenza nantonina, usaqala mntwanam awukenzinto kungona uyakuqala ibanga lokuqala. Uze mntanam uzigcine ngoluhlobo ubuzigcine ngalo, uze uthi phithi zincwadi zakho, uziphumze ngokuzilolonga nangebhola le ubuyidlala, azange sabona ntombazana kwigumbi lakho ngoku ubuzilalela wedwa kwelagumbi lingaphandle uze ungathi wakufika eYunivesiti uthi ukhululekile kuba besingakhange sikubambe kakade.
Fundi: Kunjalo into isele nathi basaphilayo ukuba sishumayele ivangeli lokuba ulutsha maluzikhethele ukuphila kungenjalo luyaphela.
Renji: Awu isekude kangaka nje nkosikazi loo nto uyicingiswa yintoni kuba ke usayakuqala ngomso.
Thozi: Kunjalo kodwa ke ngoku ndikhulile ndiyakwazi ukuqiqa yonke into ndiyenza ndisazi ukuba indisaphi.
Tata kaBhiza: Kunjalo kanye mfazi usishiyile unyana wethu.
Sibu: (Ehleka) Heke tamkhulu wena wawuthe phithi yintoni?
Keli: Awu! titshala sizakube silifunela ntoni?
Mhinki: Nalapho wethu angekhe uqiniseke kuba babe sibakhona abafuna esiqwini, uthi ukhe uve kusithwa nje umntwana umfumene engekatshati nje yayiyintoni?
Fundi: Akho ngxaki mhlob'am ukhulile ngoku, umelwe kukuba uthathe nasiphina isigqibo osifunayo. I-'22 years' xa ungasindiswanga ininzi kakhulu, ndinebhongo mhlob'am ngawe.
Keli: Awu ngantonina sana? Uyayazi nje sana ukuba bendizidlulisa nje phaya kula mntana ndaqala kuwe moss.
15. Amapolisa
(Kusemva kwesidlo sangokuhlwa uSibu kunye nabazali bakhe bahleli ndawonye bayancokola).
Mhinki: Ndiyavuyisana nawe ke tshomi, singaze sililahle ke esasilibambe kwase sikolweni elithi "no condom no sex, we choose life."
Sibu: Ndiyabulela tata
Mfundisi: Ke ngoku ntomb'am ingaba uthini ? Ndikunike ithuba ukhe uye kuthandaza?
Renji: Kunjalo mfazi , tyhini ukulibala into enkulu kangaka! Kukudinwa komzimba kukusebenza mfazi, bendixakeke gqitha namhlanje emsebenzini.
Bhiza: (Engenelela) Keli mfondini "no" sukuvuma ntanga.
Keli: Icondom? Eyi wena S'bu udlala ngathi kanjani.
Mhinki: (Ehleka) Kuthe kanti sicinga ntonye, lelethu ke bhuti de sahlulwe kukufa.
Umboniso 2
ISIQENDU SESIBHOZO
Mfundisi: Siphilile ntomb'am inene iNkosi isiphethe kakuhle kakhulu. Hayi ntomb'am, ukungena emxholweni, kukho umfana osuka apha, noboniswe yiNkosi ukuba wena naye ningakha umzi wenu nibe ngumfazi nendoda de nahlulwe kukufa. Endifuna ukukuqonda ke ntomb'am ingaba wena awukhange uboniswe na?
Sibu: Eyi masigodukeni genge, akuzukusinceda ukuhlala apha, igodukile intangam, into isele nathi ngoku.
Nesi: (Iyafika ibeseyicela ukuba khe baphume) Uxolweni khaniphume kancinci ndizakuphinda ndinibize.(Xa bephuma kufika uFundi, uMhinki noKholi)
Mfundisi: Ndizindlebe ndonke mfo wam.
Bhiza: Keli mfondini uphelelephi izolo?
Tata kaBhiza: Nkosikazi utyiwe zii ntlungu umntwana wethu, nceda umkhulule aphumle, zimngcikivile ii ntlungu.
Tatomkhulu: Kunjalo mfowam.
9. Makhulu... kaSibu
Thozi: Undiphendule ke sana, ndicela ke ngoku senze elam nelakho, elokuba sinyaniseke omnye komnye.
Kholi: Kodwa Fundi ukuzikhethela kusemntwini kuba ngoku sekusetyenziswa neecondoms kwaye ke uRulumente uphisa ngazo akukho nokuzimela ngokungabinamali.
11. Renji... utata kaSibu
Sibu: Ingxaki zantoni mfondini usemncinci nje.
Keli: Hay'suka xa ningobani. Ndingoyika ukushwatyulelwa nini?
(UBhiza noSibu bancokola ngolu daba lukaKeli seludume kuyo yonke indawo).
Novoti: Kanti sizakungena, kwaye sizakungena sekungekuhlanga kuba njengangoku ndiya emapoliseni, unongekhe ehle ngowokuba ndixhatshazwe nguwe umthetho ukho.
Nesi: Oh!...Shem lo ebekwelagumbi liphaya?
Nomzi: Yilonto tata ndiqonda ukuba mandikukhumbuze nje.
Tata kabhiza: Ululamile ngokwenene mfazi unyana wethu kodwa mna ndohlulwe luxanduva lwam, kuba ngumsebenzi wethu bazali ukubanqwanqwada abantwana bethu singafihli nanye into, zebazikhethele ke eyabo indlela kodwa thina siyidlalile eyethu indima. Kowu madoda! Ukungaqondi! ukungaqondi! Kodwa nkosikazi ndifung'uma, aba abantwana ndakubaxelela ndingafihli nanye into.
Sibu: Yayiyintoni imfihlo yakho makhulu?
Sibu: Awu ! Madoda intangam "what a waste of precious life". "He was still young." Ebenamaphupha enenjongo zangomso, yhini kanti sisifo esitheni esi. Awu! Saphela.
Umfundi wokuqala: Isisombululo sizakuvelaphi mfondini kuba ii ngcali kuyiminyaka zizama ngandlela zonke kuphathwa kuthwa nantsi ngapha kuphindwe kuthiwe nantsi ngaphaya. Isimanga abantu bona bayaphela abemanga ecaleni andisathethi ke ngathi lutsha.
Bhiza noSibu: Awu ntanga! Yhini ukuthetha ngolu hlobo?
Bhiza: (Engenelela) Titshala elicuba lize noKeli lo! Uliphiwe ngamanye amakhwenkwe, ebemthume ukuba makaye kuwathengela izolo, sihlangene nawo xa besivela esikolweni izolo.
ngenkxaso yakhe.
Sibu: Lilonke mfethu wena sowungxamele ukugoduka.
Mfundisi: Hayi siphilile nyana, kuhle nathi inkosi isasigcinile, sibulela nje ukukubona. Phofu ingaba awuleqwa nto?
Mamfundisi: Hee kunjalo tata futhi ndinayo into ethi abantwana sebehlanganisiwe nguMdali ngokuqinisekileyo naye uFundi uyakubuya evuma ebonisiwe yinkosi.
Bhiza: Ufane nje wathi asiboni ngasonye kuthe kanti awethu amehlo ayaphakelana.
Renji: Kunjalo ke ukuba nomfazi onengqondo. E.....Sibu nyanam.
Sibu: Yha 'B' ntanga khamxelele nawe u'K'.
Sibu: Awu ntanga i-sport, ukufunda, umculo, ukwenza imixhentso , imidaniso ndibala ntoni na ntanga okubalulekileyo wena yenza into kuba akwabi nanto yakwenza ungongenileyo ekuhendweni.
Khushi: Ndiyakuva ke sisi, nyhani ngoku unakho ukuthatha isigqibo esisiso kuba nengqondo nayo icinga ngokuphangaleleyo ngoku.
Bhiza: Awu bafondini! Yhini madoda lo mfo ukufa kabuhlungu kangaka.
Siya: Niyakhumbula sihlekwa ngabanye abantwana besithi asoze siyenze lento sifane nje saqhina lomaqhina ethu.
Keli: (Ewe phantsi) Yho.... Mpintshi uphi mfondini andigqibile.
Sibu: Ndimamele tata.
Bhiza: Angavumi ukutshaya, unelungelo lokuba ale.
Thozi: Nam ndiphilile. Ke ndicela ukhe undiphe nje kwixesha lakho imizuzu nje embalwa andizukulibazisa, singakhe sihlale phaya kula mithi.
Fundi: Yimani ke makhe sibuyele apha kuSiya. Kanti sana uzimisele ukutshata nini, sonke sitshatile nje thina'?
Bhiza: Molo Fundi .
Thozi: "I love you Mhinki, please promise me that " uyakubuya nempendulo engu"yes" xa ubuya.
Bhiza: Nam ntang'am ndakuyibona ngoko.(Amakhwenkwe angafundiyo ayafika)
Mhinki: (Esabela icellphone) Hallow.
Sibu: Hayi mna majita andifuni kungamameli izwi labantu abadala kuba umakhulu ukhe andibalisele ngesiphelo esibi somntwana ongaphulaphuli abazali bakhe.
6. Siya... naye uzikhethele ukulinda nokusebenzisa icondom xa ekulungele ukwabelana ngesondo.
Mfundisi: Makubenjalo nkosikazi kodwa ke xa lo mfana elathisiwe ngokwenene kumele ukuba naye abuye engqina ukuba kunjalo kodwa andithandabuzi, ngumthandazi lo mfana njengo-Fundi lo angekhe azixhamle athi ubonisiwe kanti udlala ngathi.
Keli: Oh....Kanene mntanandini ndikulibele ukuba unebango lokuba usindisiwe.
Sibu: Ikhona tata ndihambele apha kuwe ngomcimbi obaluleke kakhulu.
Bhiza: Uxolo tata asikuko nokuba bendizama ukukudela ntonje kuba uSibu yena ukhe andixelele ukuba yena xa besidla isidlo sangokuhlwa bahlala bonke etafileni axhotyiswe ngabazali bakhe bemlumkisa ngazo zonke izinto ezinobungozi ebomini.
Mhinki: Ndifumene iqabane ntombi 'and I know 'ayizondaba zimnandi ezo kuwe.
Fundi: 'Bye' Mhinki ndikunqwenelela okuhle kodwa.
Siya noKholi: "Well girls " into isemntwini njengokuba benitshilo kuxhomekeka ukuba ukhetha ntoni yeyiphi ekulungelayo.
Fundi: Kanti ke umakhulu ukhe andibalisele ukuba nabo babebanazo itshomi zamakhwenkwe koko bona babe senza nje bedlalisa de umntu afikelele kwixabiso lokwenda.
ISIQENDU SESIHLANU
Umboniso 1
Renji: Njengokuba sele etshilo unkosikazi ngomso lusuku lakho lokuya eYunivesiti.
Sibu: Inceda njani ke yona mama?
Sibu: Ewe tata.
Renji: (Engenelela) Ewe mntan'am liyinene eli lithethwa nguNomzi umama wakho, ubudoda abungxanyelwa buyacetywa ukuze ungabuphosi.
Sibu: (Ekhwaza inesi ebona ukuba uyaphela uKeli) Nesi! Khawuleza!
Simbele: Oh....nguwe lo othi kulentwana mayithuke kum? Iv' apha (edibanisa noNovoti ngentonga).
Keli: Ingxaki azinabuncinci ntanga.
Tata kaBhiza: Kunjalo nkosikazi ndiyalekile, umntwana uyakungena ngenkani yakhe engozini ndimxelele.
Sibu: Si! Kodwa nkosikazi iyandikhathaza indlela ii ntanga zam ezibhubhe ngayo .
Siya: Yhu! Ukuzola nokonwaba ebebuya kuba lapho bobungenambaliso (kwayena ehleka) Ndiyadlala torho isizungu ebesinokubakho asithetheki.
Sibu: Oh... ndiyeva ke makhulu, into isekuthini phithi.
Fundi: Yilento ngathi ndiyabhoka kaloku sana, kuba uyaqonda ukuba yayisenzeka lo nto kudala ukhumbule ke sisi ukuba abantu bakudala bebengaleqi zinto kodwa kwakubakho abo babesiba ngamaxhoba.
Nesi: Nilale kakuhle tata.
Bhiza: Bendisatsho ke S'bu ntanga ndisakubalisela ngesehlo sayizolo qha ndiphazanyiswe kukungena kukatitshala. Le inguKeli yazinika ntanga, athe nje lamajita esathi bamba heyi yangena lento ngathi kudala, kulapho ke mna ndibaleke khona. Phofu uyithanda njani eyokuba ndithi xa ndimnqanda u'K' suke enye yalamajita indirholele imela.
10. Nomzi... umama KaSibu
Bhiza: Heyi ntanga andinabunjani ziyanditya ii ntlungu (utsho efixiza) ndiyawacinga mfondini amazwi akho, undibonisa ngandlela zonke. Akwaba ndandikumamele kuba namhlanje ngendingagcumi zii ntlungu. Khanijonge ukubabahle kwenu niphile qete.
Sibu: Lamjita mfondini sambonisa kangangoko asinatyala, wathi yena uzikhethele landlela, 'well' yayililungelo lakhe ke elo nangona thina sasibona nje ukuba uzikhethela ukufa.
Siya: Kodwa ke endikwaziyo kukuba sizakufa sonke.
Fundi: Kunjalo kanye tata kuba nabo bathi abafuni ndiphangelele bona koko mna ndiziva ndinomthwalo wokubancedisa kuba ndibona ukuba banazo into abazinqwenelayo nabangazange bazifumane kuba imali bayichitha ekufundiseni mna.
Siya: Xa ndinixelela inyani kudala umntu wam efuna sitshate qha ndisaxhamla incasa yokuziphatha kaloku sana, ndatshata nje kumhla yaphela loo nkululeko.
Siya: Eyi ngathi ndiyayibona lo mini sisithi "we are the Big Four and we choose life no condom no sex."
3. Keli... obelixhoba leziyobisi.
Siya: Ndikukhumbula okwam tshomi, kwaye ke ndinendaba ezintsha tshomi ndichole itiki eQonce.
Sibu: Eyi Keli ntanga ungxamele ukundixaka kwezintsuku. Khawuzikise ukucinga mfethu ndiyakucela, utitshala akakhange atsho ukuba akatshayi nto nje uyasilumkisa njengomntu onamava, uyabazi ubungozi bokufunda ukutshaya. Waqala nje ntanga ukutshaya akululanga ukuyeka kwaye ke thina sisengabantwana asikafikeleli kwinqanaba lokuba singatshaya.
Siya: Kholi sana andimgxeki uMhinki, thina bantu batsha uninzi lwethu lubulawa yiyo.
Keli: (Ehamba eleqa abanye nanjengoko bona bebulise nje bagqitha.) Heyi majita la mntan'uFundi sisiqina ntloko kanjani.
ISIQENDU SESITHANDATHU
Kholi: " I wish " itshomi zakhe zingafunda isifundo zizikhwebule kwii -drugs zingekagaxeleki kwingozi efana nale kaKeli.
Makhulu: Uyabona ke mntanam ngamaqalela ke lawo, nizakumbona seletshaya into eqinileyo.
Kholi: Hayi tshomam nyhani? Wena wonke, makube ngumntu woqobo lowo.
Fundi: Kona kunjalo Siya akukho mntu waziyo ukuba uzakufa nini na. Kwaye siyazi ukuba sonke sizakufa kodwa ayithethi ukuba zise ekufeni ukubona, makuzifikele ungakubizanga.
Siya: Hayi kum tshomi "no condom no sex" kaloku mna sana ndathi ndisakuziqonda ukuba ndiyamthanda umfana ndamxelela ukuba imiqathango yicondom xa kuyiwa emcimbini okanye andiqalisi kwa ukuzifaka kobo buhlobo.
Le ncwadi iqulathe indidi nendlela abantwana abathe
Sibu: Inyaniso bazali bam kukuba ndiyabulela ukuba nabazali abafana nani xa ninonke kuba ndakuzikhethela ngokwam ukuya esihogweni nindibonisile indlela eyiyo.
Nomzi: Nditsho kaloku mntanam izifo ezi zogawulayo, iziyobisi njalo- njalo.
Kholi: Ewe tshomi kunjalo kodwa asikaze siliqhawule iqhina esasilenze eHigh School, lika "no condom no sex".
Kholi: Asifikanga sigalelekile futhi mna girls ndifuna senze ithekokazi elikhulu lokuzibulela.
Siya: Molo.
Fundi: Eyi zambi ezondaba ave kubuhlungu xa simana siphela kodwa nje ngokungaqiqi kwethu ilahleko nje enjalo, ndiyeva ngamaxhoba ayesesebumnyameni ndiyavelana nawo kakhulu., kodwa thina noko sikhula ngoku sele uRhulumente ezama ngandlela zonke ukuba abantu basinde, qha asiva.
Kholi noMhinki: (Ngaxeshanye) Unyanisile uFundi tyhini Siya uzakude ududelwe.
Keli: Haa...suka andiwoyiki mna amarati nindithatha njani, ndaziwa ngawo onke sijema sonke nawo.
Sibu: Ndiyakuva Fundi, kambe ath' amaXhosa unendlebe nje unetyala.
Keli: Waqhela ukutsho ulungelwe iv'apha. (esadubula gqi elinye emva kwakhe libe selimdubula)
Fundi: (ephendula icell) Hallow.
Renji no N omzi: (ngaxeshanye) Ulale kakuhle nawe.
Siya: Uyabona ke bhuti akabhatalwa nesenti u-10111 ibe seyisithi ngxingxilili apha iveni yamapolisa, kwaye ukuba uyawasokolisa sikhona ukuwancedisa ukukukhwelisa ngemva.
Nomzi: Uyabona ke tata kwinyanga yesithathu ndakuyikhupha ndiyivulele kwicala elinenzala ze qho ngenyanga kutsalwe lomali khonukuze ibe nenzala ethe xhaxhe. Uyakuthi egqiba uSibu esikolweni ibe seyikwazi ukuthenga eli bhaso lam lebhongo.
ISIQENDU SESHUMI
Sibu: Heyi Fundi yakuxhasa inkosi usemncinci wada wabangumphangeli .
21. Amakhwenkwe angafundiyo
19. Umfundi wokuqala
Keli: Ukhe weva bani ebulawa kukusela, naba nje mna abazali bam basadla amazimba ababikwa hlaba.
Novoti: Umthetho wona awenzanganto, isiXhosa sithi ugotywa uselula ngoba uyaphuka xa sele umdala. Sukuthi wakungakwazi ukuqeqesha utyhole umthetho.
Mhinki: Enkosi tshomi andikhange ndicinge ukuba uyakuzithatha lula ngoluhlobo ezindaba.
Siya: Yha tshomi , wena ke ndiyazile ukuba izakubangumbuzo wokuqala.
Tatomkhulu: Nam nyan' am ndandithe phithi zincwadi zam. Mna ke mzukulwana andifuni kukufihlela ndandingazidibanisi nabantu abahlala ezindywaleni, bendisithi xa ndiziphumza ezincwadini ndiyekudlala intenetya nebhola yombhoxo. Abantu ke ebendizidibanisa kunye nabo ibingabo ndidlala nabo ibhola kuba besithetha ntonye, nabo bebengaseli bengatshayi .
Mhinki: Awazinto wena sisaqhagamshelana nanamhlanje sobane, iqhina lethu ke sakuliqhawula sakutshata okanye xa sele sonke siqalile ukuthandana.
Mhinki: Mandithi sibonene njengangoku siyathandana kwenzeke ukuba sicinge ngokutshata andithi ngoku sigqibe ukuba mna nawe sisebenzise i-condom xa sisabelana ngesondo?
Siya: Asiyazi ke leyo, esiyaziyo kukuba uKeli uthe phithi kukuba yitshomi kaKholi ke qha.
Keli: He mfondini sukulibala kukubhuda sisemsebenzini apha kwaye ke mfethu sowutshilo nawe ukuba sazikhethela, sayeka isikolo sakhetha ubusela , sasinalo ilungelo lokufunda siphumelele nje ngabanye.(kusenjalo amapolisa ayafika).
Sibu: Heyi iyanikezela intangam , igqityiwe yile Aids kangangokuba i-'girl friend ' yakhe ibingcwatywa kule veki iphelileyo.
Mfundisi: (Esaqhubeka nokuthetha) Ndithetha ukuthi ke mfowam, umfazi ngumntu oyakuhlala naye ubomi bakho bonke. Kungoko kufuneka uqiniseke ngomntu omthathayo ukuba ngumntu omalathisiweyo nguSomandla kuba xa umolathiswe nguThixo, zakudlula inkqwithelo namaqhwa zinishiye nisamile kuba kaloku namiliselwa ngonamandla onke. Sigqithe ke apho mfowam. Ingaba intombi yeyakwabani?
Fundi: Kunjalo myeni wam masiyithandazele le ngxaki iphume kuwe, sizimisele ekuncedeni abangekangeni kulo mgibe bangabi sangena.
5. Sibe nabo nabanye abantwana ababenekamva elihle ngenxa yobulumko bokuzikhethela indlela eziphilisayo. Nokunye ke okuninzi okungaphakathi zifundele.
Sibu: Hee...mama ndangathi sendingenile kule ngxaki.
Mamfundisi: Si! mhle ke tata lomntwana enjalo nje ululamile, unobubele, yhazi inqabile loonto kule mihla sikuyo umntu abenesimilo ezazi ukuba mhle.
Bhiza: Khawutsho ntanga nam ndingomnye osoyisakalayo?
Nomzi: Hee...tatakaSibu uyahamba umntwana ngomso ukuya eYunivesiti ke ndicinga ukuba lithuba lokuba simxhobise.
(USibu, uKeli noBhiza bavela esikolweni badibana namakhwenkwe angafundiyo)
Bhiza no Sibu: (Ngaxeshanye) Kulungile titshala asokube siphinde. (Uyahamba utitshala basala bodwa.)
Mhinki: Heyi ntombi ndidibene nomnye umfana namhlanje kanye xa ndiphuma e-library, endoyikisayo kukuba oko ndihlangene naye ndiva nje ngendlela eyodwa kangangokuba ingathi akusasi, ndiyazisola nangokungamniki impendulo kwangoko.
8. Titshala
Umboniso 1
Keli: Yitsho usenza mfethu.
Bhiza: Eyi S'bu ntanga ingathi wena awundinqweneleli mpumelelo kweli linge ndiceba lona.
Keli: (Engenelela) Ah.......! Mr Bible ngoku uqonda ukuba mawusifake iBible usishumayeze.
Nomzi: Ndisatsho ke mntanam akukho nto yogqitha ukulinda phambi kokuba wabelane ngesondo nentombazana kuba yonke into mntanam inexesha layo. Ngoku lixesha lokuba ufunde wenze zonke izinto zobutsha uze kwakufika ixesha elililo ufune ke intokazi ekufaneleyo.
Tata kaBhiza: Kunjalo kanye nkosazana.
Fundi: Kunjalo kanye, futhi andiyiboni into engaze indahlule nentsindiso.
Sibu: Hayi mna ekhaya kwathiwa ndingaze ndiliphathe icuba ngaphandle kokuba ndithunywa ngumntu omkhulu.
Mhinki: Uyazi ibingathi akusasi, inyaniso yona yeyokubana ndiyakuthanda njengokuba bendikhe ndatsho. Ngoko ke ndiyasamkela isicelo sakho. Qha ixhala lam lelokuba ndingumntu oxakeke kakhulu.
Sibu: Tata ndicinga ukuthatha umfazi.
Siya: (Engenelela) Kunjalo kanye bhuti xa engafuni kuthetha nawe lahleka ke ungazokusidina apha.
Keli: (Eqondele esayotywe ziziyobisi) Tyhini! Linantonina elitopi nam ndenza eqondene nam.
Mhinki: Kaloku Thozi ngumvuzo wokulinda lowo kuthwa izinto ezinexabiso azifumaneki lula, nawe ulindile kungoko ufumana elithamsanqa nje, kanti ke nam ndizibona ndisethamsanqeni ukufumana umntu esicinga ntonye senze ntonye.
Mhinki: Inyaniso yeyokuba ndikuthande nam ndiqala ukukubona kodwa ke ayithethi ukuba lo nto sendisamkele isicelo sakho.
Mhinki: Uwathathaphi lo mava xa uqala ukuthandana ngoku?
Sibu: Mna makhulu ndizimisele ukuba ndizigcine ndixakekile ngemidlalo enjengebhola ekhatywayo neminye imidlalo, ukuze ndingabi nalo ithuba lokufunda ukutshaya nokusela nezinye nje izinto eziyingozi.
Mpintshi: Heyi mfondini yintoni le uyenzayo? Awuboni ukuba uzifaka engozini?
Fundi: (Emphendula nangona sele emkile kuye.) Apho ndisebenzela khona bhuti.
Renji: Tyhini! Kusebusuku mfowam hayi masikukhulule uyokulala kuyavukwa ngomso.
Tata kaBhiza: Kwekhu mfazi kubi ukuxoka indihleli into yokugula komntwan'am xa kanye ezakuthwala isidanga sakhe suke athwale esokufa .
Kholi: He bethuna, khanimamele nanku umhlola. Izolo xa bendisiya evenkileni ndidibene noKeli uthi ucela ndibe yitshomi yakhe.
Ndivumeleni ke nam mzi kaNtu khe ndenze elam igalelo
Siya: He wethu sowuboleka nje xa ubusibuze nini impilo?
Sibu: Hayi tata, ndithandazile ndayiboniswa nguThixo, ndaphinda ndathandaza ndicela ukuba kubekho ii mpawu ezothi zenzeke ndibone ukuba ngenene le ntombi ndiyiboniswayo yiyo. Ngenene ke tata ezo mpawu zenzekile ndaqiniseka ngolo hlobo.
Novoti: He yisekaKeli uyayazi ukuba njengokuba kudala simfuna nje lo mntana uhleli negquba la makhwenkwe angafundiyo phaya ngasevenkileni, phofu bayatshaya.
Novoti: Yhu! YisekaKeli kanti ungenwe yintoni? Udibanisa nam nje ndenzeni mna?
Sibu: Yho! Hayi mna ntanga ekhaya simiselwe ixesha lokubuya ekudlaleni asibuyi nje nangeliphi ixesha.
Bhiza: Ndiyabulela ke sisi ngembeko yakho masitsho sisiya. (Bayafika ezitulweni bahlale.)
Keli: (Ebhekisa kumhlobo wakhe) Heyi Mpintshi jikela kwelacala mna ndizakungena ngapha.
(USibu ufika kwaMfundisi, uyokuxelela uMfundisi ukuba uyibonisiwe intombi nanjengoko sele efikelele kwixabiso lokutshata).
(UFundi udibana neetshomi zakhe emva komngcwabo bayancokola).
Sibu: Hayi ntanga sukube uzixhela ngalonto, okubalulekileyo wena phila, wazi ke ukuba uzakulungisa wenze obekufanele ukwenzile.
Umboniso 1
Fundi: Tyhini ! akhange ndiyazi ukuba ndizakufika ulapha.
13. Novoti... ngumama kaKeli
Bhiza: Sisibhedlele kaloku. (batsho bephuma)
Keli: Eyi nina majita bendinithembile kanjani, nako nina nibhatyaza akhonto imbi siyenzileyo moss kwaye mna andiboni nto imbi ekutshayeni kwaye nayo le awuthi iyatshaya, icinga ukuba asiyazi lonto.
Siya: Sakuyibona ngoko ke leyo.
Sibu: Heyi kunjalo ntanga zona ziyingozi kuba zizo ezi zimfake kulo mgibe simnqanda. "Well" amangesi athi "it's never too late to mend", ndizakuthetha naye qha ke ingxaki asiyazi nokuba ukweyiphi imeko. (Kwelinye icala uMhinki noFundi bayancokola kwicellphone).
Siya: "Well" ingozi ke yile ingaphetshwayo, kwagama eli lithi ngozi liyazitolika.
Kholi: Hay'bo Fundi ntombi i-AIDS ingenaphi ke xa uyitshomi nenkwenkwe?
Polisa: Tyhini yini le zinani ezintwana. Heyi ! Uphantse wakonzakalisa mfondini.
Umboniso 2
Renji: Sibu nyana yonke into kuyana nokuthi ngaba uzimisele kangakanani na, ukuzibophelela kuyo nokuzimisela ekuphumeleleni.
Thozi: Awazi ndivuye njani , ndiziva nje ndingoyena mfana usethamsanqeni.
Mama kaBhiza: (Ejika intloko esathetha ngelixa umyeni aphakamayo.) Kodwa yise kaBhiza asinakuyixhiba emntwaneni lonto sekunjalo, qha thina kufanele ukuba sibone ukuba abantwana bethu sibakhupha njani. Yho ! Ungakhathazeki wena Bhiza mntwan'am mhlawumbi ngenye imini uyakunyibilika.
Mhinki: Maqela ningandivi kakubi, kodwa mna ndedwa andinakuze ndimise ngecondom, ewe ndiyavuma yena urhulumente wenza kangangoko ukukhawulelana nathi lutsha kodwa ingxaki apho ikhoyo, ikulo mntu uzakube uvalelene naye. Uzakuthini xa ekubhokela ninobabini esithi akafuni condom abe sele etshixile nakulo mnyango?
Keli: Nam ndibona njalo ntanga, lo mjita yonke nje into soloko eyenza eyokwenyani.
Bhiza: Nasekhaya, ngaphezu koko akathengiselwa umntwana phaya kula venkile.
Nomzi: Oh ....ndinokuthini ukulibala. Kaloku mntanam ndithe xa ndifika e-University; ndifika kunyaka wam wokuqala ndangena kwinkonzo yabantwana besikolo, hayi ke mntanam ndazinikela ipeni yanye nde phithi yiyo.
Bhiza: (Ehamba) Ndiyakushiya ke mna 'K'mfondini. (Ukeli naye uyagoduka kodwa sele bemtshayisile iziyobisi ufika kokwabo elelo yozi-yozi. Ufika kokwabo uyise naye ongumahlaleshushu eshushu).
Sibu: (Ephakama esuka kule ndawo inecuba) Eyi majita ndiyanishiya mna ngoku, andingethandi ukubonwa kule ngxaki. (kusenjalo gqi utitshala).
Keli: (Esadubula emapoliseni) Mfondini khawuyeke ukuphazamisana nam emsebenzini wam.
Fundi: Yha! Injalo lonto S'bu yinyaniso emsulwa engenakuphikiswa, zona i- 'challenges' ziyakuhlala zikho, undoqo kukuba ' how do you handle them' kuba isisombululo kwinto nganye sikhona, yonke into ifuna ubulumko. Bulumko obo ke ngokweyam inkolo bufumaneka kulowo wasidalayo.
Kholi: He wethu Siya , sewude uzimoshele ixesha nje ndiyingxowa yombona kakade, ndiyabolekisa?
Keli: Ungazenzi mhle ngam S'bu, wena ungayimpimpi uthanda
Renji: Nyana wam awusiphoxanga ukususela mhla waqala a mabanga aphantsi, namhlanje uphumelele ibanga leshumi emagqabini ungazange wasiphoxa, nalapho ke mntanam uya khona uze wenze njalo.
Sibu noBhiza: (Ngaxesha nye) Hayi mfethu asikushwabuleli nto nje siyakucebisa.
Mpintshi: Kuba uzakuphendula phi ngoku awazi ukuba uya eziseleni?
2. Sibenomntwana obhubha ngenxa yokuyekisa nokungafuni ukusebenzisa i-condom xa esabelana ngesondo.
Fundi: Kunjalo kanye ke sisi umntu uzisa ngokwakhe ekufeni ekubona kumaxesha amaninzi kuba ke kulemihla ishunyayezwa kwii -tv nakwii -radio into yokuba yingozi kweziyobisi kodwa umntu aqhubeke ayokuzifaka kuzo ngoku evile.
Umboniso 3
Kholi: Kubulelwa imbeko xa bekutheni kanene, kutheni ngathi uyaphazama nje? Akhonto indidibanisa nawe mna kaloku ungazokusiqal'apha.
Thozi: Ingaba ke ngoku senaliqhawula iqhina?
Renji: Ufanele kaloku umamakho nyanam zimbi kakhulu izinto ezehlela abantwana babantu phandl'apha bengaqondanga.
Thozi: Enkosi maan. (Behlala phantsi komthi , emva kokuba bebuzene amagama bazana, ungena emxholweni.) Ke sana ndiyakuthanda maan kudala ndimana ndikubona kwangosuku nje lokuqala ndikubona awazange amehlo am asuke kuwe.
Sibu: Ingaba makhulu wawungenazo ii tshomi?
Thozi: Kunjalo.
Bhiza: Kwazi bani mama ukuba uyakube sele eshiyiwe lixesha?
Bhiza: (Eqhubeka nencoko) Fundi kudala ndakuthanda kwase sikolweni qha ndandilinde ukuba noko sipase imatric. Otherwise Fundi ndiyakuthanda. Fundi : Hay'bo Bhiza mfondini yintoni undidanisa nje ndikuthembile, imatric ayisositshixo sokuvulela uthando nje.
Mhinki: Hayi kaloku de siyokuthesta, kaloku sisenokutshata kanti u- HIV or mna ndi -HIV ngoko ke ukutshata kwethu akusiniki mvume yokwabelana ngesondo ngaphandle kwesikhuseli.
Mfundisi: Owu! Nyana ukuba nayo ikubonisiwe, uyakube ufumene inkosikazi ngokwenene, imhloniphile uThixo loo ntombi, njengokuba nesibhalo sisithi i siqalo sobulumko kukoyika uYehova. Masithandaze ke nyana uhambe. Ndizakumfowunela ngoku ndimcele ukuba afike apha emishini ngoku.
Fundi noSibu: (befika esibhedlele) Molo mongikazi sizokubona uBhiza.
Kholi: Yha! Sisebenzela ukukhetha okukuko sana."so that" ukufa kwethu kube kokufanelekileyo singazifaki kuko sijongile.
Sibu: Ndimamele mama.
Fundi: (Behamba) Nam ndiyabulela wethu ngokundiva ndinethemba lokuba ngenye imini uyakuziqonda kakuhle zonke ezizinto.
Sibu: Unyanisile ngoku masingathi cwaka masixelele abantu ukuba iziyobisi zimqhubelela kwantshabalalo umntu, kwaye ne-AIDS iyabulala. Abantu mabawalumkele lamagongqongqo mabini. Bangazikhetheli wona.
ekufundeni kwam ndingamlibalanga nomlingane wam
Siya: Nakanjani kaloku tshomi ayibuzwa nokubuzwa leyo, uyazi kakuhle nje Mhinki ntombi kaloku ndizikhethela ukuphila.
Kholi: Fundi unjani shem uKeli kuba ndiva kusithiwa benikhe naya kumbona?
Fundi: (Bebulisa) Molweni bethuna, yintoni nema ngaphandle masingeneni.
Keli: Kanti wena mama ufuna ntoni kum, kuba mna ndicinga ukuba ndininika ithuba lokuba nisele kakuhle notata.
Mhinki: Mna ke tshomi zam ndeva isiXhosa sisithi "iyeza elikrakra lelona liphilisayo" futhi kulungile ukuqala ngencindi yekhala kunokuqala ngobusi ugqibele ngekrakra, kodwa ke njengokuba besesitshilo kusemntwini ukuzikhethela kakade ubomi kumaxesha amaninzi bungokuzikhethela.
2. Bhiza... obelixhoba lokubulawa sisifo sikagawulayo
Kholi noMhinki: (Ngaxeshanye) Nitsho nisithini ke maqela?
Sibu: Sicela uxolo titshala asokube siphinde.
Kholi: Uyabona ke sana ufumene owokwenene umntu, eyi tshomi singathetha kuse mandiyeke sana inokuba nalo - airtime seyiphelile ngoku.
Bhiza: Heyi bafondini, makhe siyiyekeni le incoko iyandoyikisa khe sibuyele kule yalo mntwana uFundi, ndiyambona nje yena uKeli edlalisa mna andidlali ndiyamfuna la mntana.
Mhinki: Kaloku bhuti ....oo ..ndicela ukwenza umzekelo ngawe ungakhathazeki.
Tatomkhulu: (Efika uyangenelela naye kule ncoko kaloku ufike sekuphakathi kuba ebeye kwindibano yenkonzo) Ewe Sibu mzukulwana lento isekuthini phithi! Ungandibuzi nje mna ukuba ndandithe phithi yintoni na?
Renji: Hay'ke mfo wam uwagqibile unkosikazi uze wenjenjalo.
Sibu: Ingaba nenkonzo ke mama yabanayo indima eyidlalayo ekubeni ungathandani?
Novoti: (esiya ngasemnyango eshwabula) Ngoku uthi wakuxakana nomqa wakho ubethe mna kanti uzakundazi tata. Nguwe lo ndandikuxelela ngokutshaya kukaKeli wena wathi ungena ebudodeni.
Sibu: Ewe tata.
Mhinki: Ndizakuxinanisa kaloku kwelo xeshana lingekhoyo ndimfake noko kaloku Khush ndimdala ngoku ndiyakwazi ukuhlenga-hlengisa, lingakho ithutyana.
Simbele: Anukungena apha endlini nakushwabula nilapho phandle.
Makhulu: Ndandinazo izihlobo endandincokola nazo xa ndiziphumza ezincwadini kodwa eyona nto ndandithe phithi yiyo yayizincwadi.
Thozi: Kulungile ke ndiyasihlonipha isicelo sakho sokuyakucinga kodwa singahlangana nini ke kwalapha ?
Fundi: Yha kunjalo kodwa nalapho ngokwenkolo yam akuzi wena mfana uzokucela uthando kum, uyathandaza kuqala uboniswe lontombi wandule ke ukuthatha amanyathelo.
Sibu: Ntanga sukuzicinga ezo zinto zizakubuyisela umva jongana nalengxaki ukuyo ngoku uyamkele, uthathe zonke ingcebiso ozibonayo ukuba zingakunceda uphile.
Khushi: Ke ngoku sana njengokuba ngathi uthe phithi ngulo mfana uzakwenza njani.
Kholi: Uyabona ke bhuti andikho cheap olo hlobo mna ungacingi ukuba uzakwenza nje nantoni oyithandayo kum kwaye ke andiyotshomi yamakhwenkwe ndicela ulahleke ecaleni kwam.
Sibu: Yha! Kunjalo nangona zikhona nje ii- 'challenges ' umntu ahlangana nazo.
Keli: Eyi ntanga alixoki elithi ungab'olahl'imbo yakho ngophoyiyane kuba ngoku nala mntan'uKholi undixhaye ndamanzi.
Amakhwenkwe: Ina wena Keli mpitshi yeka ezizifede zibini, iya phaya kwa my sister ziyathengiswa ii -entyi phaya.
Nomzi: Inkonzo ke bhuti ii nceda ngokuba wakugqiba ukufunda incwadi zakho uya enkonzweni. Ingena yonke imihla phakathi evekini ngo-six to half seven kwaye ke umsebenzi wakwanokholeji mninzi xa uthe phithi nguwo uphinde uziphumze ngenkonzo angekhe uswele nto yakwenza kuba ii ngcinga zihambelana nokungaxakeki. Xa uxakekile alikho ixesha lokucinga ngento zokwabelana ngesondo nangeendywala.Eyokugqibela ke mntwan'am. Ungalibali ukukhetha ii tshomi ezifana nawe ngokwezinto enizenzayo kuba xa ukhethe abangafani nawe ngokwenza hleze ukwenza kwabo kukoyise ukwenza kwakho okuhle.
Khushi: Yhu! Hayi sana umthandile lomfana, wena inguwe wonke kunini abafana begileka apha kuwe ubabhebhetha.
Mfundisi: Kunjalo nkosikazi emva nje kweveki ezimbini uFundi ebuye nempendulo ndakubazisa.
Siya: Yha! Tshomi "I mean I did it".
Fundi: Tyhini molo Bhiza unjani kodwa?
Sibu: Tata.
Fundi: Heyi Kholi imeko kaKeli ayintlanga tu yona kwazi ophezulu ukuba uyakuphila.
Umboniso 1
Umfundi wesibini: Andiboni njalo mna, ndibona ukuba simke kakhulu kwizithethe zethu ngoku ke yindlela esibuyiselwa ngayo ngophezulu le.
Mfundisi: Hayi ke mfo wam ngokwenene uthandazile, kaloku mfo wam umfazi lo asinto incinci njengokuba abaninzi becinga njalo, kuzele luqhawulo mitshato nje kule mihla kungenxa yabantu abacinga ukuba ukuthatha umfazi kukuthatha ifenitshala yona uthi wakudikwa yiyo uyithengise uthenge enye.
Fundi: Nabakho nje sana jonga indlela enizigcine ngayo, sonke nje oko sasifungile akukabikho usophulileyo sibadala ngoku.
Mhinki: Heyi ndibhidekile ndicela ukhe undinike ixesha ndiyicinge lento kuba mna ndiyaqala ukubona namhlanje wena ke kudala undibona.
Mfundisi: Kunjalo nkosikazi kaloku xa umntwana ezinikele ngokupheleleyo kuYesu ubanjenga lo mntwana akajongi kwizipho ezihle anazo koko wenza ngokwendlela inkosi yakhe ethi makenze ngayo. Banethamsanqa wena aba bantwana kuba nomfana lo unesimilo uyayithanda naye iNkosi.
Siya: Ewe.
Mfundisi: Molo mfo wam, tyhini hlala nasi isitulo. Usaphila kodwa mfo wam?
Keli: Uzakuphendula uthini kulamajita xa ubuya ungenamali?
Mfundisi: Masithandaze ke mntwan'am uhambe uyokuthandaza ndikunika kangangeveki ezimbini.
Umboniso 1
Fundi,Kholi noMhinki: Hayi shem usiphendule sisi kakade kukuwe ukuzikhethela.
3. Sibenomntwana obenesiphelo esihle kakhulu ozigcine exakekile yimidlalo nencwadi zakhe nazo zoke izinto ezakhayo.
Keli: Batsho bonke sana kodwa sibabone sebetshomisene nathi ngoku bebesithi basindisiwe.
Polisa: (Lidubula phezulu lifuna ukuba uKeli ayeke) Izandla phezulu !
Fundi: Ewe Mhinki kunjalo kodwa andinagunya lokuma phambi kwelungelo lakho.Qha ke undincede usebenzise i-condom kuyo yonke into ozakuyenza
(Uyise kaKeli onguSimbele kunye nonina kaKeli uNovoti bancokola ngonyana wabo uKeli).
Sibu: Kunjalo eneneni, ndiwabonisile la madoda indlela eyiyo yokukhetha ubomi obububo suka bona bakhetha le yokukhawuleza babhubhe.
(USibu kunye no Bhiza bayokubona uKeli esibhedlele bafika ekubuxhakaxhaka bomatshini).
ndithathe inxaxheba ekwakheni nasekuphuhliseni ulutsha
Umboniso 4
Sibu: (Enkqonkqoza) Molo tat'uMfundisi..
Keli: (Enqwala nje ) Mh......(ezama ukuvuma kodwa ukukhupha amazwi kunzima).
Bhiza: Ke S'bu ntanga masiyekumbona ukuphuma kwethu esikolweni ukhe uphinde mfondini uzame ukuthetha naye mhlawumbi angakhetha ubomi kunezidrugs.
Tata kaBhiza: Kunjalo mfazi, phi ke, andinabo nobekati ubuthongo!
Nesi: Usishiye phezolo, imeko yakhe ibiseyimbi kakhulu.
ISIQENDU SESITHOBA
Umboniso 2
Bhiza: Ah....uthini na mhlob'am uthi ukhe phantsi isitya sigcwele.
uNomathiphu kunye nomalume bam, ongasekhoyo uMxeleli
Sibu: Uyabona ke Bhiza kunjalo kanye ntanga kuba ingxaki apho ikhoyo isithukuthezi siqala engqondweni hayi ke siwutyhutyhe umzimba, kanti ukuba ingqondo yakho uyigcina ixakekile uyakusinda kwaye nexesha xa uxakekile liyakhawuleza ubone sekufika elokulala. Kwaye ke nezi zinto sizingxamelayo ziyabulala.
Koli: Akwaba abasengamaxhoba eziyobisi bangafunda nto ngokusweleka kukaKeli.
Keli: Ah......Sibu ntanga akukho nto ithethwayo edladleni nokuba ndingabuya nini.
Thozi: Yho! Sana mna ndikhuliswe ngumama ohlakaniphe kakhulu nosoloko endinqwanqwada endicebisa njalo, ingathi ndiyamva " Sithe mntanam ubomi abungxanyelwa, ngoku usengumntwana yonwabela izinto zobuntwana ungangxameli ezobudala kuba buyakubhida ubomi nditsho ngamava mntwanam."
ISIQENDU SESIXHENXE
Kholi: Hallow Siya unjani?
Kholi: (Ephakamisa amanqindi) Yha ..."good choices" sana. Kodwa Fundi sana ndiqinisekile ukuba banebhongo ngawe abazali bakho.
Umfundi wesibini: Kaloku mfondini khumbula ukuba phaya endulo kwakungabelwana ngesondo ungekatshati.
(USibu noFundi bakhonza kwinkonzo enye, bayancokola ukuphuma kwenkonzo sebephangela).
Umfundi wokuqala: Ukuba akufuni kutshata ke ubusithini?
Nesi: Tata ndinendaba ezimbi, usishiyile uBhiza phambi kwentsimbi yeshumi elinanye ngokuhlwa nje.
Siya: Kuya kuhlala kunjalo kaloku sana ligama lethu kukuzikhethela ubomi.
Sibu: Ewe tata nditsho yona.
Fundi: Lelethu myenam, kangangokuba mna emva nje komngcwabo kaBhiza ndizimisele ukuthatha nokuba yi-yure nje enye kwixesha lam ndifundise abantwana abasakhulayo nabasasindileyo kulamagongqongqo.
Umboniso 2
Siya: Oh......! Ndiyeva. Kodwa girls ayikude into yokutshata kwethu, niyaqonda nje ukuba siseneminyaka nje eyi-16 kuphi naphi ukutshata kwethu?
(Kwelinye icala uBhiza uncokola nabazali bakhe kodwa bona abayingene le yokuncokola nabantwana).
Bhiza: Molo ntanga.
Keli: (Encama ehamba) Suka lo-clever lo oko mntandini wawuzenza clever ngoko awukatshintshi nangoku.
Fundi: (Ethetha kwi-cellphone) Kulungile tata ndisendleleni ezayo. (Ngoko abe sele eleqisa emishini)
Keli: E.....E......Licuba titshala.
Bhiza: "I know Fundi the fact is" noko sikhulile ngoku.
Bhiza: Itsho uphinde S'bu "who knows" mhlawumbi ngomso sakube sizi soccer stars.
Mhinki: Ndiyakwazi kaloku wena tshomi njengokuba izakubazii 'good news ' nje kuwe zii -'bad news' kwabanye.
Titshala: He makwedini! Nenzantoni apha? Sapha ndibone, thyini! Yintoni le makwedini? " thetha kwedini thetha"
Polisa: (Lithetha nelinye) Heyi mfondini khawukhwaze enye iveni idibane nathi phaya esibhedlele izokuthatha eli liphilileyo ibanjwa, thina kuzakufuneka singenise eli esibhedlele.
Thozi: Qhuba ngekhe ndikhathazeke.
Bhiza: Yha! S'bu ntanga ukuba singakwazi ukulwa ezona zinto zisitsalela kuzo nesizaziyo ukuba isiphelo sazo asilunganga.
Sibu: Jonga ke ntanga isizini yesoka iyaqala ngomso, kanti nerabhi nayo iyaqala loo nto iyakukunceda ungabi naxesha lokucinga ngeengxaki.
Novoti: Siyasela kuwe ngoku?
Thozi: Side sitshate.
Nomzi: (Ehleka) Utsho na myenam, hayi ke ndibulela kakhulu xa undixhasa kulombono wam. Masilale kusebusuku ngoku, khe ndiyeke ukukulawulela amaphupha ndingekalali nokulala.
Umfundi wokuqala: Kwakuba kunini? Ngoku thina ubomi bethu kufuneka bume?
Sibu: Heyi ntanga "what a waste" luyaphela ulutsha , kanti ngobani abazakuphatha kweli lizwe lobawo xa siphela kangaka yi-AIDS ngapha, zii -drugs ngapha, kanti kwenzeka ntoni?
Simbele: Kwedini andiyiva le nto uyithethayo, ushwantshatha uthini uthethela esifubeni nje? Lo nto uvuza nezinkcwe. Kuqhubeka ntoni kuwe kwedini?
Nomzi: Eshe! He myenam ndicinga ukuba lo mntwana simenzele isibhadlalala setheko mhla wagqiba eYunivesiti.
Fundi: Mhinki nguwe mhlob'am , ndiphilile unjani wena?
MamakaBhiza: Nam myen'am ndinalo ityala ukuba ndandihleli nawe sabonisana ndingasuke ndikukhalale xa ungaqondi ngekungenje namhlanje. Awu usana lwam lululamile lusimamela suke sadlala ngalo mathuba.
Siya: Hayibo Mhinki lilonke uthi masibezintshaba namakhwenkwe.
Sibu: Kunjalo tata.
Sibu: Kungcono ukuba ubenalo ithuba lokuba noko akhe aphefumle azibone ukuba akakhange enze kakuhle. (babuyela koFundi)
Mama kaBhiza: (Efixiza) Kowu yise kaBhiza ngekuba ndizama ukungayicingi lento kodwa ndithi ndakucinga indlela umntwana wam awayesicenga ngayo efuna sincokole naye ngobomi suke thina sambhekelisela kude (egixa) namhlanje! Namhlanje umntwan'am uyangcungcutheka zintlungu ngenxa yokuqina kwentloko zethu singabazali.
Bhiza: Utsho nje wena S'bu, kuthiwa ntanga nguye oqale wadubula amapolisa. Heyi ndibuhlungu kanjani nguKeli nalendlela aziphethe ngayo.
4. Sibenaye nomtwana ozikhethele impilo yokusindiswa okokukuthi "uhamba inkonzo ngokuzinikela ngokupheleleyo" naye ikamva lakhe libelihle kakhulu.
Sibu: Kwelo ke kukuwe ntanga ukuba uyitolike ngolo hlobo, mna bendicebisa nakuzikhethela ke .
Mhinki: "I wish you all the best tshomi," wonwabe lo mfana akuphathe kakuhle. Nam xa selendisithathile isigqibo ndakuxelela.
(UKeli neqela lakhe babhaqwa ngamapolisa beqhekeza imoto).
(Sebetshatile uFundi noSibu batshate umtshato omhlophe betshatiswa nguMfundisi.UFundi no-Sibu bayokubona umhlobo wabo uBhiza esibhedlele bafumana indaba zokuba usweleke ngephezolo.)
(UKholi kunye noSiya badibana noKeli).
Nomzi: Ngokusuka bathi bakupasa imatric bakufika eUniversity baqalise ukuthandana udibane nomntwana sele enesinye isimilo ongasaziyo, isiphumo ke singabi sihle kuba kaloku S'bu mntanam.........
Simbele: (emphinda ngentonga) Usabuza wena?
Sibu: Nam ndiyangena ngoku. (abe sebulisa kuBhiza) Molo mfondini.
Fundi: (Engenelela) Unyanisile uS'bu, uzenza 'worse' ngokucinga 'in a negative way.' Siyazi kukuba ii ntlungu ozivayo, thina asiziva, ' but please don't add them by stressing yourself with things that you cannot change.'
Mama kaBhiza: Kunjalo, nezindaba bezisinxubisile sizivile. Liyinyani lona elokuba khon'ukuze ingqondo isebenze kakuhle ifuna uphunyuzwe umzimba.
Bhiza: Heyi ntanga masiyiyeke ngoku lencoko iyandoyikisa.
Mhinki: Ndiyadlala tshomi bendikutsala nje." Bye" ke sisi ndakube ndikufowunele.
negama "ZIKHETHELE'.
okubhala le ncwadi.
(UKeli, uBhiza noSibu badibana kunye noFundi, Kholi, Siya kunye noMhinki)
Amakhwenkwe: Ah......mpintshi khaliyeke maan elitopikazi liye kulendawo liya kuyo. Khawuyeke ukub' uligcwalisela.
lwakowethu isizwe sangomso. Ndinethemba lokuba bakhona
Keli: (Ebhekisa kuFundi) "Haai baby" kunjani? (Engekaphenduli uFundi) Ke sana ndicela ukub'ayitshomi yakho.
Mhinki: Haai Fundi unjani?
(Isikolo siphumile uBhiza ubalisela uSibu ngento ebehlele ngezolo noKeli) .
Bhiza: Heyi mbi mfondini u'K' andikholwa ukuba uzakuphila.
Bhiza: Kunjalo ntanga asikwazi kuma phambi kwe-choice yakhe, singamcebisa kodwa elokugqibela kumele liphume kuye.
Fundi: Kunjalo Mhinki, abantu boze bazisokolise ngokuleqa izinto ezikhawulezayo nezizakuphelela esithubeni kuba kwa ezi wayezenza zokutshaya esafunda zazikude lee kuye kodwa maxa wambi andimgxeki asinawo amandla kaloku thina singakhangesihlale kumdali wethu.
Mhinki: Ndiyakwazi ke wena Fundi ndizakudibana nawe sowushumayeza kwamna lowo
Thozi: Unjani?
Sibu: Kakuhle kakhulu makhulu, kodwa sithe xa sibuya esikolweni sahlangana namakhwenkwe asithuma icuba, ndabaleka ndathi ekhaya akufunwa ndiliphathe.
ISIPHELO
Titshala: Niyayazi phofu makwedini ingozi enizifaka kuyo? Kuba niqala ukutshaya nje, nizakugqithela kwelandelayo into, ubusela kuba nizakungabinayo imali yokuthenga eli cuba nibe izinto zabantu nizithengise kuba nifuna ukuthenga icuba.
Keli: Awu! Unjani na o'lady uyandibona nje ukuba ndisaxakekile. Ubuza njani ibhasi ibhaliwe?
Keli: Anditsho s'bali kodwa ngubani ozakusinda kulo gawulayo, negama liyazitolika liyagawula. Indawo yesibini noma bethu babe ncokoliswa ngobawo sisithethe sidala.
Umboniso 1
16. Inesi
Sibu: Ukuba angaphila kungafuneka simcenge aye kwezindawo zinceda abantu abafuna ukuyeka iziyobisi kodwa ke nalapho kufanele akhethe ngokwakhe kaloku asinakumnyanzela thina, ukuzikhethela kokwakhe.
Keli: Awu ntanga yintoni enobungozi kulonto akho nicks kakade nje ezizinto zenzelwa ukusetyenziswa ngabantu nje.
<fn>Random.9780636072671T.WP.txt</fn>
polisa 4: Hayi makangasiwa, masimvalele kuya kutsho ijaji.
polisa: Mayiphakame inkundla!
Deshy: Ngangalala engasoze ilibaleke! Wena wakhula silibele! Mama notata wethu! Sithi makwande apho uthabatha khona. Siyabulela Mhlekazi
zizamele: Ndazi yonke into mfo wethu.
speeDo: Uthini na Deshman, uthi isaza kwenziwa eza kumelana nohlobo lweTelstar?
Umboniso 1
mtshutshisi: Ungubani igama lakho?
Dlamini: (Ebhekisa ebantwini ngokubanzi) Mawethu, maZizi, ndiyinkukhu esikwe umlomo namhlanje. Andazi nokuba mandiqale ngaliphi na ukubulela izinyanya ezenze sadibana apha namhlanje. Abanye baza kuthi izinyanya zingena phi na kwinto yokuzalwa kwalo mntwana. Ngokuqinisekileyo abo babuzayo babuziswa kukungazi. Izinyanya zikufutshane noThixo bantakwethu, zizo ezigqithisela imithandazo yethu kuye. Zizo ke nezenze ukuba sibe sithe nqwadalala apha namhlanje. Ndiza kunikezela kuBhala njengomkhuluwa kum ukuba akhe ayaleze lo mntwana kwabo baphantsi. Kuwe ke mkhuluwa
zizamele: Kulungile ke bafo bethu. (Bancokola ubusuku bonke bade boyiswa bubuthongo, balala).
VakaDe: Ebhodini uzobile?
(Yintsasa elandelayo, sele zinwenwe okomlilo iindaba zokuswantsulisana kukaDlamini nonyana wakhe.UDlamini ume ngasebuhlanti ulindele amadoda akowabo. Abathe baphumelela ngu-Mthetho, Dlehluza, uVuyo kunye nenkonde yakwa-Bhala. UMaMfene uzisa into eselwayo ngasebuhlanti).
Dlamini: Ndiyamangala Zizi ndiyamangala zange ndiyibone kulo mzi kabawo into yokuphakanyiselwa ubukhali yinzala yakho. Lilumba eli ngokwalapha eMaMpondweni. Lo mntwana uyandoyisa mboneni ukuba nimthini. (Ezigquma ngengubo).
Umbulelo
Dlamini: Nyana nazi iincwadi. Ndiyavuya ukuthetha nawe ubuso ngobuso, kodwa nyana uze ungahambi apha ekhaya emva kokuba sifile. Uligcine eli khaya. Nazi iincwadi zomzi, nazi ezemfuyo, nazi iimali esakubekela zona kwezi nkampani, wakugqiba uye kwigqwetha lam eliseMthatha uthi uzifumene ezi mali. Ungawenza ke umsebenzi owuthunywe yinkosi yakho. Ndigqibile mntwan'am. Sibadala akusekho nto siyiphilelayo.
Dlamini: Aniyi kudinwa maZizi kukudumba amaqatha, nimana ukuza kugqubeka kweli khaya. Lo mntwana utsibe ilitye likaPhungela wade watsiba uPhungela ngokwakhe. Ngaphaya kwezolo sifumene ingxelo kuBhede, yokokuba ulwe nale ntwazana kaYekela waza wayikhuphela nebhozo, eliya wayelikhuphele mna.
zizamele: Kulungile Mhlekazi ndiya kwenza njalo.
BheDe: Uyamxolela Nonzwakazi?
Deshy: Uchan'ucwethe. uMdlantsimbi uza kuvuya akuva ukuba simfumene kamsinya umntu wokusincedisa. Zet zilungiselele, ngoMgqibelo siza kukubonisa amarhiwu aluhlaza.
P.O. Box 38
zizamele: Andinatyala.
INDIMA IV
mamfene: Kuthiwa asuka eKapa Zizi, oko babebanjelwe intsangu kumaxa aphumayo omabini loo matshivela.
zizamele: Ndiyabulela ngale nkcazelo, kucacile ukuba niyandithanda. Mna Zizamele Dlamini, ndiyazibophelela ekwenzeni yonke into enithi mandiyenze. Ubutyebi ndibungxamele kakhulu kwaye noqeqesho ndithembisa ukuluphumelela. Ndiyathembisa ukuba andiyi kusasaza nanye into endiyive apha neemfihlelo zalapha ekhaya ziya kuhlala ziyindaba yakwamkhozi.
Vuthuza: Yha! Magents iwile le kheyisi masiceleni iibhotile zokugqibela sizo kuhamba, kaloku uMamas'baby uza kuqhanywa namhlanje lela timer.
EmaMpingeni
17. UMdlantsimbi: Igqirha
zizamele: Ngubani umamas'baby? Nam andidli mntwini nale mali ndiyisela apha yimali yam, ela timer lakuthi lithi lalisebenzela ukuba ndifunde, ndinxibe ndinxile ukuze ndonwabe. Mna ndiyinto kaDlamini andidingi nto mna. Ekhaya sinento yonke kwaye eza zinto zasekhaya zezam. Ndim'indlalifa phaya. Ukufa kwelaa nene nelaa nenekazi lakhe yimina ozoshay'isigingci. Uyandiva?
Deshy: Yheyi wena! Mus'ukubuza yonk'into le, usmayili yintloko yomntu, kodwa ke alibizwa elo gama apha.
Deshy: (Ekhokelisa intloko, ekroba ngaphakathi endlwini). Lusekho olu ndwendwe? (Emjonga). Khululeka mfo wethu kukowenu nalapha.
speeDo: Iyahamba le moto, uyazi ukuba ndigqiba ikhulu namashumi amahlanu ngeyure?
Abanye abahlobo BakaZizamele baseBhayi :
Deshy: Zet mfo kabawo masikushiye siza kuphinde sikubone. (Baphume). Zet, yihlo, uza kubona izinto ongazange uzibone ngaphambili. Siza kukubonisa le ndlu yethu. Uthi xa uyijongile ikhangeleke ngokungathi yindlu enye kodwa uza kuyibona yonke namhlanje. (Bavula iplanga elisemgangathweni kuvele ileli ebakhokelela kwigumbi elikhulu eliphantsi komhlaba). Uyabona ke zizikhen cezisi ezi. Ezi zikhenkcezisi zinoosmayili. Aba simayili sibathumela kumphathi wethu ohlala kwelaseZimbambwe. Sikwahambisa neziyobisi.
speeDo: Le mali ifumaneka xa kuthengwe amayeza. Aba Smayili baye benziwe amayeza. La mayeza athengiswa kulo lonke eli kwaye abantu abaninzi sele bephumele ebomini. Abanye bazizinhanha,abanye bakwizikhundla eziphezulu emisebenzini, bambi bahamba ngeenqwelo-ntaka. Zonke iintlanga zizala kwaMdlantsimbi Makhosi! Nditsho nabeLungu bambala. Sisebenza imisebenzi eyahlukeneyo,bakhona abamkela imali (receptionists) ndingabala ndithini, kukho nabachazayo izigulo zabantu nezinto ezimbi eziza kubehlela.
Dlehluza: Mandivele nam maZizi, le nto xa inobukhali masiyidlulisele kwaSibonda ayisasilingene ngoku, ilingene uSibonda ukuba uSibonda iyamoyisa ayidlulisele kwabangentla de iyokuqhina emapoliseni.
mDlantsimBi: Ndiwazi kanjengokuba ndizazi. Eli lelokugqibela linceda amathumba,izilonda, inkwethu kunye nezitshanguba. Asikho isizathu sokusebenzela umlungu xa uthwele apha kum. Endaweni yokusebenzela umlungu ungasuka uqeshe abelungu kanje ngokuba ubona apha kwam ukuba akukho hlanga lungekhoyo. Bendisatsho ke nyana bambi ndibathwese ngeposi kodwa ke kufuneka xa ufuna ukuxilongwa ngesipili okanye ufuna ukuthwaliswa ngamakhosi, uthumele isiziba sempahla yakho neerandi ezilishumi. Imali siyamkela nokuba iyidiphozithi kodwa ulumkele ukusikhohlisa. Thina simele ilizwe jikelele nditsho kuza nabemi basephesheya aph'ekhaya. (ehleka) andazi ke nyana nokuba ungakwazi ukundichazela ukuba bendiqale ngeliphi iyeza ndagqibela ngeliphi.
mthetho: (Endleleni). Sekunzima nokohlwaya abantwana kweli xesha likhoyo, kaloku aba bantwana bathi banamalungelo abo.
Dlamini: (Engekahlali naphantsi) Zizi,uThixo mkhulu, kwizinto andenzele zona, kukho endingasoze ndiyilibale, le andenzele yona namhlanje.
mamfene: (Esiya kuye ngemincili efuna ukumanga). Usana lwam! Usana lwam! Dlamini andiphuphi xa unyana wam sele eyindodana engaka!
zizamele: Ndicela ukubuza ukuba ezi ntloko zingaka zezokwenzani na? Iphi imizimba yezi ntloko?
Esingcwabeni
Umboniso 2
speeDo: Kulungile Mhlekazi. Besingobani thina xa sinokungathobeli imithetho yakho? Wena wakhula silibele! Mhlekazi. (Baphuma babuye bangene).
BheDe: Ithini le ngoma ubuyicula?
(Kusemva kwenyanga ezintathu, kufika uSpeedo noDeshy, kusemalanga, ilanga lehlobo lisavakala nangona amathunzi sel'ewile. Bafika babulise kuMdlantsimbi).
zizamele: Ewe mfundisi.
(Lusuku lomngcwabo, iibhokisi zintathu, yimizimba engenantloko, akukho bani waziyo ukuba ziphi. Kungena umphathi-nkqbo oza kuqhuba inkonzo).
speeDo: Masiyeni madoda. Xa indoda ifuna ubutyebi ayilali.
Deshy: Siza kudiliva ezi mpahla kungentsuku zatywala. Loo nto iza kwenza ukuba sihambe sonke xa sisiya eZimbabwe.
zizamele: Andizazi nokuba ndiphi. Ndingathi iphi indlela egodukayo xa ndilapha? (kusondela ipolisa elimnyama libamise).
zizamele: Ndikulungele ukuhamba nanini. Ndiya kuyithobela yonke imithetho yenu.
mthetho: (Emva kokuba ethe wafunda incwadi leyo) Tyhini bafondini! Awufane uvuya mkhuluwa. Zimyoli ezi ndaba ziqulethwe yile ncwadi.
speeDo: Masisebenzise amayeza lawo, kaloku amanye amapolisa asuka athenge amayeza okubamba izaphuli-mthetho. (bazifafaze ngemigutyana, bafafaze nemithwalo yabo) Zet la mapolisa aza kube esibuza ngokuvalwa kwakho amehlo siyakukhulula ke ngoku.
zizamele: Hayi Manene ndakufa nayo le nto. Soze ndiyixelele mntu.
mtshutshisi: Zizamele Dlamini kwinkundla esezantsi ubekwe isityholo sokuba nezixhobo ezibukhali kunye nombayimbayi we- AK 47 ekuthe yakuhlolwa ziingcali kwafumaniseka ukuba yabulala amapolisa amaninzi eBhayi ukanti nebhozo lakho alikho msulwa. Unetyala nokuba akunatyala?
speeDo: UThixo usincedile Deshman ngokusiphathela olwa ndwendwe.
speeDo: Ash! Lo ubesukela abantu ngoku, yithi uyaqhula mfo wethu.
zizamele: Awu! kazi abahlobo bam benzani na eBhayi? Kunokuba abandikhumbuli bafile. Bacinga I-dirty game yodwa ndiyabazi ngokuthanda ibhizinisi. (ebona iitekisi eziya eBhayi). Mandikhwele apha ezitekisini noko andisiyiyo intanga yebhasi ngoku. Ubutyebi bam ndiya kubuvalela eBhayi ebhankini, ndibone emandiyenze ngabo. Yheyi! aphi amayeza am, zange ndiwabone ukusukela laa mhla ndasukela ooMthetho ngekrele. Mhlawumbi aduka nje apha ezimpahleni. Ebesefuna nokundiphelela, kunyanzelekile ndiye kuMdlantsimbi. Kutheni maani anyakazela kangaka laa mapolisa apha eNgqushwa? Soze ikhona into ayifunayo, avale amazibuko.
inkwenkwe: Ha-hayi tata. (Uvalolungongozangathiligubu).
MaMfene
Bonke: Bayethe Dlamini!
Dlamini: Bendisatsho ke ndisithi sothuswe kwayindlela athetha ngayo nathi. Imeko ebekuyo ke yona ibihlasimlisa umzimba. Bendiqala ukumbona ephulukene nesimilo ngolwa hlobo. Andiphozisanga maseko nditsale inkovane yam ndonda ngalo Dyakalashe, uthe kuqala mandimxolele kodwa nolu xolo kubonakala ukuba lucelwa ngokungakhathali. Hayi ke bethu nam ndithe ngomsindo ndazibona sele ndimtyabula ngesabhokhwe, unge angabaleka waphuma phandle, nam ndamsukela. Andazanga unge uyawa, wathi rhuthu inkabankaba yebhozo. Ndithe xa ndisithi ndiphinda umva kuba ndibona ukuba uza kundihlaba ndawa ngomqolo. Ufike wandiqikiqa ke ezama ukundosela kodwa akadanga andihlabe. Kuthe kunjalo kwakhala inkosikazi yakuthi ibiza abantu. Ndithe makhe ndinibize nani khe sibonisane, ayikho angayihoyanga njengemfuyo, ubuya ngexesha lakhe lokuthanda, akahambi sikolo. Ukuba nithi maZizi mandivume ndiqatyelwe yinkwenkwe yitshoni kule nkundla. Into engasokuze yenzeke kulo kabawo umzi, kukulawulwa ngumntwana. Nam ndamthobela utata wade wayokulala kobandayo. Ndimile maZizi. (Efuthekile).
Vuyo: Mkhuluwa usuku lomngcwabo malube ngomhla weshumi elinesibini apha kuDisemba, izihlobo sakuba sele sizibikele zonke mhlawumbi nonyana wakhe uya kube sele evile xa sinokuwubhengeza nakoonomathotholo lo mphanga.
polisa: Umpu lo wawufumana njani?
polisa 1: Mbopheni madoda izandla neenyawo.
zizamele: (Ekhala) Ndicela uxolo bootata ndenziwe yimeko. (Amnabise amadoda, uMthetho amohlwaye kanobom ezimpundu).
zizamele: Ewe mfundisi ndiyakuva.
Deshy: Sele iza kufika loo mini akusentsuku zatywala. Uza kumbona umqeshi wethu.
zizamele: (Uvalo lwalungathi luza kuphuma ngomlomo). Kulungile Mhlekazi eyona indothusayo ngulaa mbono usentla.
Inkosikazi yakho
speeDo: Andiyazi siza kukhe siyingcambazise. Siza kubuza nonobangela wokuba ibe lapha. Masiyithengele neempahla ukuze ingacingi ngokuzimela.
Dlehluza: Asinakuyala sonke maZizi. Kwedini sondela uzokufumana isohlwayo esikufaneleyo. (Ebhekisa kuMthetho). Sondela kayise wena usenezigalo thina sesiphelile yile bhulanti.
mDlantsimBi: Bafana bam le mithwalo mayingene kulaa ndlu yeendwendwe.
mamfene: Soze ndikufungise amaHlathi ephelele. Wawukhe wabetha bani wena?
Ngomsindo uzibona sele emtsibela ngenkunzi yempama, le uyibetha kushiyeke iminwe ebusweni. UMaMfene uzama ukunqanda suke uDlamini abe yintw'ibila kuMaMfene. Sisiphithi-phithi endlwini sisankxwe kuwa mathunga, zikomityi, kukhonkotha zinja kufane nje kuyi loo ngxubakaxaka. UDlamini ufane uthe qhunya loo mehlo abomvu ngaphandle sele engathi aza kutaka. UZizamele ubethwe nje wawa isiduli kodwa ngoku sele ebuyele ezingqondweni).
zizamele: Akuyiyo naloo nto mfo wethu, qha bendifuna bayolele bagqibe, ukwenzela bangabi nasikhalazo. Enye into ke bendifuna neemali zam kubo, ndizifumene zonke iincwadi ezindigunyazisa ukuba ndiye kwezi nkampani ndifune ezi mali
nonzwakazi: Ewe ndizobile misi.
Vuyo: (Emangalisiwe) Utheni Zizi, uzixhela zonke na?
Deshy: Yitsho uphinde Speedo mfo wethu, amabali alaa ndawo makhulu ngeyona ndlela.
KwaDlamini egumbini lokuphekela
Bonke: Bhota nyana.
(Aphinde aqhubeke nentetho yakhe). Le ndawo ahlala kuyo kuthiwa kuseMdlantsimbi,ithiywe ngegama lomphathi wethu uMdlantsimbi Makhosi! Ungabofane uthethe nokuba kukanjani ngomphathi wethu kuba uva kwanto ethethwa ngaye. Ndiqinisekile uyasiva njengokuba sithetha ngegama lakhe nje. Ungabokuyishiya laa ndawo ithi Makhosi! Kuba uqaphela ngolo hlobo xa isithi abathetha ngaye. Yha! Mandivule apha kwezi zikhenkcezisi ubone aba smayili, mhlawumbi ucinga ngeentloko zeegusha xa usiva sithetha ngooSmayili. (Avule iziciko zezikhenkcezisi, kuvele amakhakhayi amane amabini ngawamantombazana amancinane, amabini ngawabantu abangamadoda. Wothuka wabanda akuwaqwalasela la amadoda amakhakhayi, waphawula ukuba ngabantu abaziyo. Olunye ukhakhayi yayilolukaVuthuza olunye ilolukaMqwalaseli. Zange abe nakuthetha wasuka wanengevane, akakwazi nokuhamba. Baye bamcenga ukuba anyamezele uza kuqina, wayephelelwe ngamandla. Eyona nto yamothusayo kakhulu kukubona ogxa bakhe owahlukana nabo ebhasini. Wayengazi kodwa wawubona ngaloo mini umsebenzi oqhutywa ngooDeshy. Nangona kunjalo wanyamezela wabaxelela ooSpeedo ukuba ngoogxa bakhe aba babini awayeze nabo eBhayi. Wayisusa ekuqaleni ingcombolo yokuxabana nezibhongobhiyane ebhasini).
mDlantsimBi: Ndiyaniva ke bantwana bam. (Aphume).
BheDe: Kutheni kuqhubekani apha? (Aye ngqo kwabo balwayo). Zizamele kutheni umbethelani lo mntwana? (Abanqande). Ndilandeleni yizani e-ofisini, khawulezani maan. (Ebhekisa kwabanye) Nina hlalani phantsi nifunde iincwadi ezi zenu. (Bengena e-ofisini). Nonzwakazi biza usekela nqununu. (Aphume). (Kungena usekela-nqununu nabaphathi bamacandelo). Zititshala nawe sekelanqununu ndinibizela ityala ekufuneka lixoxiwe lasonjululwa. Naba phambi kwenu abanetyala.
mthetho: Hayi bethu mandiqoshelise ndihlambe izitya kuba abakhuluwa sele bephakile,
mDlantsimBi: (Ehlasimla). Makhosi! Mfo wam ngena kwakulaa ndlu benifikele kuyo undilinde apho ndiyeza. Thabatha la mafutha kaGqoloma uqabe wona ezinyaweni ukuze angakothuki xa ungena.
mqwalaseli: Heyi! Listanile futhi elaa timer. Kucacile ukuba yayiligogotya ela topi. Nale nto yesi sikolo uqhutyelwa kuso ngumdlalo nje uyazi kule mihla akusekho nalo wokutshayela umsebenzi. Andithethi ke ngaba kuthiwa zigradyuwethi zizula nezidanga zazo apha esithubeni. Sifundeleni ke xa kunjalo?
speeDo: (Ebhekisa kuZizamele). Hamba siye emotweni wena. (Nabo bemqhubela endaweni emnyama thsu).
polisa: Inzolo enkundleni.
speeDo: Akufuneki ubone kwanto mfo kabawo, asinakunika iimfihlelo ezingaka siphinde sikuyeke umke nolo lwazi. Singaba sizibulele sihleli.
Dlamini: Ubulawelani lo mntwana? Yintoni le wasoloko ukhalisa lo mntwana MaMfene, Uthi yingqongqo yakho kakade le?
Deshy: Sele uza kukwazi nje mfo wethu, akusentsuku zatywala ube sisinhanha.
Gqwetha: Mhlekazi le nkundla iza kuchitha ixesha elide ngento engenamsebenzi. Iinjongo zale nkundla kukufaka ummangalelwa engxakini. Asingomdla wale nkundla ukuphulaphula izityholo ezimana ukongezelelwa ukuze eli tyala liqhubeleke phambili. Umdla wethu kukuva ukuba unetyala na nokuba akanatyala. Okwesibini ke ngoku simameleyo kwisibutha-lizwi samapolisa, sifumana ukuba uthi uza kubabuyisa. Ingaba le nto ithetha ukuba uza kubuyisa iintloko ezi atyholwa ngazo? Mhlekazi ungumXhosa khawundiphe apha ke, kutheni ukuze asebenzise isivumelanisi sentloko esingu-"ba" wehlelo lesibini, angasebenzisi u-"zi" wehlelo leshumini? Hayi mhlekazi khawucinge enye into hayi obu buvuvu bokuphambana kwalo mfo. (Kuxanjuliswene njalo ngamaqwetha kwada kwafika ixesha lokuphumla okwethutyana kuphindwe kwaqhutywa kulaa ndawo bekushiywe kuyo).
Deshy: (Engenelela). Umzekelo nanku kuthi, thina sayeka kwibanga lesibini kodwa akukho titshala inokundihleba ngesiNgesi, "ivocab" endinayo ingaphaya kwengqondo.
mthetho: (Emangaliswe yile mincili yomkhuluwa wakhe) Ndivukile mkhuluwa, ndivukile Zizi. Kutheni na Jama waphefumlela phezulu, uleqwa ngabafana?
zizamele: Ubone nje wena Deshman kukude kwasedolophini xa uphaya kulaa lali yethu.
Dlamini: Ndiyakuva Hlathi ndiyakuva Mfene. (Aphume).
Dlamini: Mandiye kuvalela iinkomo ebuhlanti Mfene. (Aphume).
Vuthuza: (Enxilile). Uyabona bafo bethu andiphili ngokukhongozwa mna ndiyaziphilela mna. Futhi mna ndinemali zam.
zizamele: Yho! Andishiyeki tu. Khanitsho ngeempawu enizijongayo xa niphangele? Ndizama ukuthi zintoni enizijongayo apha elukhakhayini?
Bhala: Khanime ke mawethu, (ebhekisa kuDlamini) kanene Zizi mingaphi iminyaka yalo mntwana?
Bonke: Siyabulela Mhlekazi, Nkosi yeenkosi! (Baphume baye kuphumla kuba uDeshy noSpeedo babeza kuphinda emsebenzini eBhayi.Bancokola ubusuku bonke kumnandi kumntu wonke. Ngentsasa elandelayo bashiya uZizamele yayilusuku awayeza kuboniswa ngalo umzi wonke ukwenzela ukuba angamane egrangranyelwe zizilo zelo khaya).
Mampingeni Location
Umboniso I
zizamele: Ndikuva kakuhle Mhlekazi. Ukusuka kwam apha ndisendleleni eya kubo kwaye ke bandenza into ebuhlungu bandihlutha amalungelo am, bandihlutha ubuntu bam. Mhlekazi, ndiyakudibanisa noBhede.
Nalo ke mawethu ilingana lokubuyisa umoya wobulali. Khanilume nilahla mhlawumbi iyeza liya kubakho lokunyanga iinduma zeli lizwe.
mtsutshisi: Ingaba basaphila?
zizamele: Ningabi sandibopha ngoku, andinakho ukuzimela. Lo mgama sele siwuhambile mde kakhulu.
polisa: Khawutsho gqirha, lo mfo uphanjaniswa yintoni kanye?
Bhala: MaZizi ndihlala ndisiva isimanga, kodwa esi sakwamninawe zange ndasiva.
zizamele: Nam amandla ndiwafumana kuni madoda, akukho nto ndinokuyenza ndindedwa.
speeDo: Phofu uyaqonda ukuba use kuvavanyo olulandela olokugqibela? Uyaqonda ukuba uza kuphangela emva kwalo msebenzi uwunikiweyo?
mtshutshisi: Abazali bakho ngoobani?
mDlantsimBi: Esikolweni wawukrele - krele, umele kukwazi iyeza ngalinye kula mayeza, ungodlulwa ndim ngingazange ndiwubone umnyango wesikolo? Mandive kuwe ke nyana ukuba ufuna obunjani?
Deshy: Yimalini mfo wethu?
Deshy: Unyanisile nguNzotho lowo, zange abuye. Thina sasindiswa kukubaleka kuba imbumbulu zaphela sisazama ukulichana.
Dlamini: (Evutha ngumsindo). Kwedini utshaya intsangu? Usela utywala? Uthi imfuyo ihoywa ngubani xa ubuya ngeli xesha? Utheni ubulewe? Ukuba uyindoda yeli khaya yima etshatshalazeni uqule uligangathe ngoku. (Esiya kuye). Ndithi phakama kwedini, phakama maan!
zizamele: (Ebile elichebetyu). Inene ukuhamba kukubona.
Dlehluza: Hayi maZizi masingabi sanda kuba sesibonisile, ngoku ke masihlabele mgama ilanga liyatshona. Dlamini khetha ibenye ibhokhwe kwezi zibanjwe ngala
mDlantsimBi: Liyeza lamaMpondo eli, kuthiwa nguVelabahleke. Sisikhafulo esi, xa ufuna kubuye umntu omthandayo nokuba litshipha.Eli ke lona lelokutyeba xa ubhitye kakhulu. Lo mthi ngowamandla, ubanamandla njengeBhubesi nasemfazweni awuchanwa ziimbumbulu. Abanye abantu bakhe bathi ngenxa yokuba bekude bafune ukuthwalela ubutyebi ngeposi. Naleyo iyasebenza indlela kuba kaloku amakhosi ahamba ngamaza omoya. Bambi baye bafune ukuzizela ngokwabo njengawe lo. Sinabantu abaninzi esele sibancedile. Uyabona nawe nyana phandl'apha ngumbo nomxesibe ngabantu abaze kufuna uncedo.
speeDo: Sihamba ngolwesihlanu Mhlekazi, Sifuna khe sizichithe apha ezi ntsuku zine. Ukuqhuba kuyasibetha kuya kulunga sifundise noZet lo ukuze siphumzane sobathathu.
zizamele: Ndiyaniva bafo bethu xa nisitsho (basondela ngaseMessina)
(Kungena uZizamele uyazicenga ukuya esikolweni sele kuza kuphela unyaka, lixesha leemviwo,abafundi bamaxhaphetshu belungiselela iimviwo. UZizamele uhleli kwidesika engasemva uyafunda. Kwidesika yesithathu ukusuka kule inoZizamele kuhleli intwazana egama lingu-Nonzwakazi kuthulekile kuthe cwaka endlwini).
zizamele: (Ethandaza entliziyweni) Bawo uz'ube nam Nkosi. Ndingabhungca njani apha Bawo xa kunje. (Angene esizibeni apho amkelwe zizilo zamanzi. Wathweswa ke nguloo mntu womlambo wabe sele enikwa iingcambu ezathi ngendlela angayaziyo wazibona sele ebizwa nguMdlantsimbi emva kweentsuku ezine ethwasiswa emanzini).
Deshy: Ayilibali siyithanda le nkewu. Iza kusisebenzela. Asinakho ukuyisindisa ekufeni kanti siyisindisela ilize.
Deshy: Phula-phula wena uza kuva. Thina sasinda kuba sasingekho ngaloo mzuzu wokutsha kwezindlu. Safika kanye xa ithungelana, ababulali beyirhangqile bemana besithi makubulawe umthakathi. Ngelo xesha sisuka esikolweni, sifikela kolo sizi. Kwatsha yonke impahla sashiyeka nale iseziqwini kuphela. Kuba kwakusekukho abathi irhamba libulawa nabantwana balo,nathi sasindiswa kukufika kwamapolisa. Sahlupheka ubomi bethu bonke bobuntwana. Zange sifumane mpatho intle nakooNontlalontle, sagqiba ekubeni siziphilele. Sasimana singqiba ukutya ezitalatweni de sacholwa yiNkosi yamakhosi. Awu! Ngumntu ke khona umntwana wakwa-Mdlantsimbi. Sacholwa ngumsebenzi wakwa- Mdlantsimbi ogama lingu-Hlohlesakhe wasithumela eZimbabwe kwiNkosi yethu. Safumana uqeqesho eZimbabwe apho saza sagqiba ekubeni sisebenzele umphathi lowo wethu, owasikhupha ezintwaleni wasifaka ebutyebini. Silapha eBhayi ke ngempangelo.
zizamele: (Elayita umdiza). Unganyebelezeli kuza kuselwa. (Kumana kuthi xum endlwini kuphulwa-phulwe esi sithathu, bemana bethenga inyama yehagu, izibindi, intloko namanqina enkukhu).
iklasi: (Gquzu intsini).
mtshutshisi: Uphando oluthe lwenzeka mayela nommangalelwa lubonisa ukuba akanyulu kwezi zinto ebezibhuda. Kangangokuba nasesibhedlele amapolisa asebenzise isibutha-lizwi, amthabatha xa ebhuda izinto awayezibhuda esandula kubanjwa. Lilonke le nkundla inobungqina obupheleleyo bokuba lo mmangalelwa unezidumbu ezingaba bantu ebebhuda ngabo. Kwaye kufumaniseka ukuba abazali bakhe bafa ngondlela mnyama, kwaye nangoku abhudayo ukhala ngokuba uza kubabuyisa. Kufumaniseka ukuba aba bantu wababulalayo bonke banqunyulwa iintloko. Lilonke le nkundla inabo ubungqina bokuba ziintloko zaba bantu athi uza kuzibuyisa, yiyo le nto eli tyala lidluliselwe kule nkundla, kufumaniseke ukuba linobunzulu. Enye into kukho iifoto ebe zisoloko zikhutshwa ngamapolisa zezi "strangler" ezithathu. Omnye wabo bantu umi phambi kwethu ngalo mzuzu.
Umboniso 4
Deshy: Ngumsebenzi onjani lo owufunayo?
BheDe: Hayi bethu siphilile Zizi, ikho yona le mikhuhlane kodwa noko ayisilalisanga ngendlu. Nithe ninjani nina Zizi?
zizamele: Andisebenzi.
speeDo: (Evala imela ebonakala emsizela uZizamele). Masiyiyeke le bharu ntwana. Lusizi lodwa olu.
mDlantsimBi: (Echulumancile). Nifike sele ndiphelelwe kakhulu ngamachiza. Ndiyabulela bantwana bam. Nam andinakho ukuphila ngaphandle kwenu. Ngenani nemithwalo kulaa ndlu yeendwendwe. Ndiyabulela kakhulu bantwana bam. (Athabathe ingxowa yakhe yemali akhuphe isiqingatha sesigidi). Bantwana bam nisebenze ngokuzimisela okukhulu kangangokuba ndiza kunithi chatha ngamawaka amabini ukuze nigalele ipetula.
mamfene: Siya kumenza inkedama ngakumbi lo mntwana. Besesimcingele kakuhle xa sicinga ngokumbekela imali. Masiyiyeke njalo Zizi.
mthetho: Khawume ke Zizi, uthi nguZizamele? Uzizamela ntoni?
Deshy: Lumka ke mfo kabawo ungaze uyibalisele nabani na le nto uyibona apha. Mayiphelele apha kuthi sobathathu.
mamfene: (Ephakama esiya kwisigcinizimpahla) Kulungile tata kaZizamele ndolule yiphi ibhulukhwe?
Gqwetha: Mhlekazi kumelwe kuqondwe ukuba ummangalelwa wayengenasizathu na sokuba nezi zixhobo. Okwesibini ummangalelwa waye wagula, waphambana ngenxa yomothuko obangelwe kukubanjwa, alale kwindawo angazange acinge ukuba uya kuze abe kuyo. Esi sityholo sesibini sibubuvuvu kuba akukho mntu waziyo kule nkundla ukuba yena xa enokuphambana angabhuda ngantoni. Mhlekazi apha size ngetyala lokufunyanwa kukaZizamele Dlamini enezixhobo ezingekho mthethweni, hayi ukubhuda kwakhe.
Deshy: Ndinincamile majita xa efrijini kukho noNkomiyahlaba ngokwakhe!
zizamele: Ewe misani, nicime izibane. Iphi ingxowa yoosmayili? Kaloku baninzi mandifumane le inkulu. Shiyekani ke bafo bethu. (Athi chu ngendlela esinga kowabo). Awu isembi nangoku indlela kule lali? Oonkabi bahleli ekhitshini, bayancokola. Heyi! Ingathi kuthethwa ngam, bathi mandithandazelwe. O-o! mandiqale phaya kwaBhede, ndingene ngokungathi ndiyatyhilizwa, ndingqale ngqo entloko. Nokuba bayakhala andizi kubakhathalela. (Endleleni udibana noBhede esuka ebumelwaneni).
zizamele: Ndinomdla wokusebenza lo msebenzi futhi ndingatsho ndize nooSmayili nangaphaya emaXhoseni. Kukho oSmayili booBhede phaya abooDlamini, ooMamfene ndibala ntoni na?
Vuyo: Into oyenze izolo kweli khaya linyumnyezi elihlasimlisa umzimba. Andisazi isibindi esingaka ukuba usithathaphi? Zange ndiwubone umhlola wokuphakamisela utata wakho okuzalayo isikhali, umzali wakho nguThixo wakho. Sokuze ulingene izulu ungabahloniphanga abazali bakho. Qala ngokubonakalisa imbeko kubo apha ukuze usikeleleke nasemaZulwini nabalele ukufa bakusikelele. Thina ngexesha lobukhwenkwe bethu besisoyika nokusondela endaweni enabantu abadala. Ubuthi xa umoshile ubethwe nangubani na, nokuba akusingomzali wakho. Nceda nyana qweba isimilo. Yahlukana naba Mqwalaseli nalo Vuthuza. (Ahlale)
BoBaBini: Hayi Bo! Zet mfo kabawo. (Bamxhawula bevuya, bamqhwabele izandla).
mDlantsimBi: Ubusazi mfo wam ukuba ungowokuqala ukubulala ibhubesi? Nditsho nooSpeedo aba zange balufeze olu qeqesho kodwa wena uyandimangalisa ngokuba nesibindi esingaka.
Dlamini: Ezi gusha uthi uqale kuzo zingeniswe ndim ebuhlanti. Ndisenge ndedwa, amathole akhethwe ndim. Kucacile ukuba uZizamele lo yindoda yalapha mna ndiyinkwenkwe yeli khaya. Imini inye yile yanamhlanje kuza kuqhawuka ujingi abantwana bedlala, kuza kuqhawuka unobathana. (Kungena uZizamele).
nonzwakazi: Ubelivulile mfundisi efuna ukundihlaba ngalo.
(Yintsasa yehlobo, kwaDlamini, kungena uMthetho, uDlehluza, uVuyo kunye nenkonde yakwaBhala).
3. UZizamele: UNyana kaDlamini noMaMamfene
mDlantsimBi: Ungade udomboze mntwan'am. Inkxaso yenu kweli khaya sokuze ilibaleke. Ndathi xa ndigqiba ubugqirha bam eTanzania, ndathandazela ukufumana amatshantliziyo afana nani aba.
BheDe: (encumile) Ndiyakuva Zizi ndiyakuva Dlamini. Ungothuki noko Zizi,akukho nto imbi ngaphandle kwale nto siphathisene ngayo,umntwana. Basiphethe abantwana Dlamini, futhi andazi ukuba esi sizwe siyakuphelelaphi.Unyana wakho akasalubeki kula masango. Ndithi makhe ndiqonde apha kuwe ukuba usiyekile na isikolo okanye sele umtshintshele kwesinye?
mDlantsimBi: Hambani niye kuphumla bantwana bam. Uhambo lwenu lude kumele ukuba nidiniwe. Lo mkhwetha unguZizamele nimele kukumothulela umnqwazi. Ela bhubesi laqwenga laa mfana wakwaNzotho,yena ulibulele ngezandla. Mandithi ulibulele ngezandla kuba isixhobo asisebenzisileyo ngumkhonto.
zizamele: Heyi! Ingathi ndiyelama. Zange ndizibone ezi zinto ndizibona apha mna ndibona nje umkhukhu, andazi ukuba kukho indlu entle kangaka apha ngaphantsi. Inene ukuhamba kukubona.
(Kungena uDlamini, ubalisa ngohambo lwasesikolweni. Iyamothusa uMaMfene into yokungahambi sikolo kukanyana wakhe.Kuthi kusenjalo kungene uZizamele evela ebuhlanti. UDlamini umngcambasisa ngendima yesikolo suka aphike yonke loo nto unyana. Eyona nto imenza umsindo uDlamini kukuntlanywa nguZizamele athi usuka esikolweni namhlanje ekubeni yena Dlamini ubesuka etyaleni lakhe esikolweni.
JaJi: Qhuba mfo sizindlebe sonke.
zizamele: (Ekhuza). Yho! Imali engaka anifane nityebile. Ndingayiyekelani mna? Nidiliva nini kanti? Ndifuna ukubonana noMdlantsimbi uqobo. Uxolo Makhosi!
Umboniso 3
uDlamini: Ezinye izinto zenzeka ndisemLungwini Hlathi! Yhe! Hlathi khawutsho ke lo wam uza kuthi ufuzile njengokuba mna ndingazange ndenze nakunye ukungcola kule lali? Abantu baza kuthi simqeqesha njani lo mntwana xa esifaka kwelinje lona ihlazo. Inene kunyanisiwe xa kusithiwa igugu lingabalikhulu umbombo uyaqosha. Namhlanje sendizisola ngokuzala onje umntwana. Ingaba uThixo undibetha kuba ndimenzeni bethu?Ndiba akukho nanye kwezeCawe endingayenziyo. Ndizama ngandlela zonke ukumkholisa uThixo kodwa ndifu'ukuthi sisibetho esi.
Bhala: Hayi mfo wam akwenziwa ngolu hlobo.
zizamele: Ndinamashumi amathathu mhlekazi.
Bonke: (Bengena ngaphakathi nemigodlo). Camagu Mhlekazi! Camagu! Wena wakhula silibele!
(Kusentwasahlobo ezilalini eMampondweni, kumzi obonakalayo ukuba ngowesilwangangubo, phantsi kwentaba uMadlebe, kude kufuphi nomlambo iTsitsa, kumi umzi kaDlamini. Ngoku ke sibona uDlamini lo esidla amathambo entloko ngasethangweni lomzi wakhe, kuze kuvakale ukukhonya komqhagi).
speeDo: Ulumke ke Zet ungaphazami nenye into kwizinto oza kuzithunywa yiNkosi yethu. Ndiyakuthemba noko ingathi akulogwala.
speeDo: Ugqibile ke mfo wethu, yeyiphi laa dolophu iphaya ngaphesheya?
INDIMA V
zizamele: Ewe Anti sicela ikheyisi yotywala neetwenti ezintathu zeStayivesini. uma'uyanDichaza: (Encuma ngakumbi). Kulungile ke boonyana, (ebanika eyokuqala) nihamba nabo okanye niza kuselela apha?
speeDo: Nihlalela ntoni Zet kwindawo ezinjalo?
speeDo: Uza kuqala ngowuphi umsebenzi kule misebenzi mithathu?
Deshy: Ndicinga ukuba sikhululeke ngomso, siphinde eBhayi.
Dlamini: MaMfene masithandaze mfazi. (Bethandaza). Bawo Somandla silapha thina bantwana bakho. Sinxunguphele ngenxa yonyana wethu owemka nelizwe. Bekungasekho namfuneko yakukuxelela intlungu Bawo. Uyasibona sisentluphekweni, uyasiva isikhalo sethu sifuna uncedo. Awu!Bawo sukubushenxisa ubukho bakho kuthi ngenxa yezono zethu. Siguqulele endleleni yakho kwakhona, usibonise ukhanyo olutsha. Musa ukumela bucala Bawo. Asinabani singathembela kuye Bawo, asinabani onokuguqula isimo sonyana wethu uZizamele ngaphandle kwakho. Musa ukusilahla namhlanje
Dlamini: Kanene ngunyaka wesingaphi lo uZizamele watshiphayo?
zizamele: He! Majita ndiyakufuna ukuqhuba nam, khe ndilibambe ngokwam ivili.
zizamele: Yho! Nkomiyahlaba yima! Yima Nkobiyahlaba nam ndandithunyiwe Tata, Mama yimani, ndicela uxolo kuqala. (Aphinde aphephe evikela ubuso ngezandla). Yho! Yho! Mama wam yimani, ewe ndenza ngazo ubutyebi. ZikuMtyholi ngokwakhe. Bawo ndixolele, mfundisi ndiza kuza nazo yimani.
zizamele: (ekhala esimantshiyane) Yho - o - mama! Tata ndicela uxolo andisoze ndiphinde,ngu-Vuthuza othe mandiyeke isikolo. UMqwalaseli yena uthe mandifunde ukutshaya icuba. Bathi akukho msebenzi wesikolo tata. Yhoo-o ndiyababona bandikhohlisile tata, ndixolele.
zizamele: Ndithi hambani apha kulo mzi. (Abaswantsulise bagilane ukuya kuphuma ngesango).
Vuyo: Makhe sive kuwe ukuba uthini ngezi zinto.
Dlamini: (Ethetha ehamba) Ewe makabethwe ayalwe nokuyalwa (akhwaze uMaMfene) MaMfene!Mfene! Biza uZizamele apho endlwini.
mphathi: Bazalwana nodade mncinane kakhulu owam umsebenzi, inkqubo kukwazisa nje ukuba ngoobani izithethi zanamhlanje. Ngokwesi sicwangciso-nkqubo sinaso isithethi sasekhaya kubhalwe inkonde yakwaBhala, emva kokususwa ngeculo yikwayala yesikolo kuya kuphakama isithethi sakomkhulu, sithethe ngaba bantu ukuba babeziphethe njani apha ekuhlaleni. Khumbulani bazalwane ukuba namhlanje sizo kufunda iincwadi zaba bantu abazibhale besaphila akukho nto sinokuba sayililela bazalwane kuba okwenzekileyo kuyafana nokudaliweyo. Emva kwesithethi sakomkhulu, siyakuphakamisa ubawo uMthetho athi gqaba-gqaba ngonobangela wokufa kwaba bazalwane. Kukangako ke kwelam icala bazalwane. (Yaqhuba ngokuzukileyo inkonzo yazo kuququnjelwa ngumfundisi owathetha eshumayela ngobunjubaqa. Simcaphula xa egqibezela inkonzo ethandaza esithi):
- Sibamba ngazibini. Abalele ukufa sithi kubo nanku unyana wenu mthobeleni loo mbethe wentsikelelo ukuze aphile ubomi obude. Ngoku ke mawethu kuza kufuneka sigawule siwarhuqa ixesha limkile imbiza sezilungile makophulwe size kukhululeka.
KwaMdlantsimbi
mthetho: Yhe! mkhuluwa, makhe siyeke ezi nkolelo zakho. Uthe ngubani xa umthiya igama umntwana lowo?
Deshy: Singamisa Zet ngakule venkile?
Bhala: Andizi kuba mde ke mawethu, limkile ilanga. Mandenjenje kuni nina booZizi, booDlamini booJama
(Emva kwethuba yabuyela emzini wayo inkosikazi kaDlamini. Yathi ifika kwabe sekunguMbo nomXesibe ngabantu abeze kuvuyisana naye kuba ede walizwa ngomntwana. Wayeza kuqala ukuteketisa emva kwamashumi amathathu watshatayo kulo mzi wasemaZizini. Wayesele wahletywa wancanywa, suke watsho ngesigelekeqe senkwenkwe, engumceph'ucandiwe noyise. Itheketheke lenkabi yebhokhwe kwakusele kukudala libotshiwe. UDlamini ugqugule namaZizi akowabo aquka uBhala, uMthetho, uVuyo, uDlehluza)
Dlamini: (enqanda inja) Mka Box! Inani na le nja, ayiva? (Zimke izinja. Asondele enkwenkweni ngokukhawuleza, afike ayithi chu ngengalo) Azikwenzakalisanga kodwa nyana?
Dlehluza: Akukho nto ifihlakala kuphele, ziseza kuvela iinyani. (Baphume).
zizamele: Owu! Ilula loo nto, siza kufika kumlambo ekuthiwa kuseTsitsa, siwele nje ibhulorho sibe sesijika eBhencuthi, emva kwaseBhencuthi sifika kule ndawo kuthiwa yiNgwemnyama, le lali inobutyebi yile kuthiwa kukuGandana. Nina ndiza kunishiya emotweni. Umsebenzi ndiza kuwenza ndedwa ndiwugqibe. Ndiza kuwenza ngempumelelo kuba andizi kudubula. (Bafika ngase Tsitsa).
zizamele: Ndihlala ndisiva ngembali, namhlanje ndilibonile iyeza lethamsanqa lisebenzana nepolisa. Zange ndiyibone ngaphambili le nto. Ipolisa lisuke layimvuze-mvuze bububele? Umsebenzi walo khange liqale ukuwenza.
mDlantsimBi: Bafana bam, kowu! amakhwenkwe amakhulu, seniphinde nabuya?
(UZizamele wamana ephuma ejele xa amabanjwa athe anikwa umnyinyiva kuba iimeko zopolitiko zakhokelela ekubeni amabanjwa amane akhululwe phantsi kwemeko ebizwa ngokuba yi-ngqawule. Simva eshumayela sele ijele imenze ikholwa lokwenene)
Bhala: Ndiyabulela mninawa. Zizamele ndithetha okokugqibela nawe, ndingumfi njengokuba undibona. Uze uligcine eli khaya. Ndiqinisekile ukuba ngokwesiko lalapha eMaMpondweni ukulungele ukuya entabeni, kwaye kufuneka ufune umfazi wakubuya entabeni, iingxabano zesiko soze zibekho kuba uselungelweni lokuya entabeni ngoku. Uncede mfo wam ungavalwa umzi womninawa wam ukho, undincede mntwanam.
mthetho: Mbambeni ke madoda aze kufumana isohlwayo sakhe.
zizamele: Ndiwenzile umsebenzi majita, nanku uNkomiyahlaba engxoweni.
speeDo: Uze ulumke ke mfo wethu uzazi kakuhle ukuba awukaqiniselwa kusinda emapoliseni njengathi. Usenokubanjwa kule misebenzi uza kuyenza.
Gqirha: Lo mfo into emphambanisayo kukohlulela kwemithambo empompa igazi, ukuya engqondweni. Loo nto yenza ingqondo yakhe yoyisakale kwaye kufuneka incediswe ngamayeza athile ukuze izinze. Akunobalixesha elide enje uza kuphila. (Ngokwenene waphila uZizamele wasezingqondweni, kangangokuba waba selungelweni lokuma enkundleni eziphendulela kwizityholo abekwa zona. Wabanalo nethamsanqa lokukhatshwa lipolisa afune igqwetha eliza kummela kolu zenge-zenge lwetyala. Kungena ijaji).
zizamele: Ndisemazweni bawo, ndifunda ngokuma kwelizwe, Ninjani bawo?
mthetho: Khawubuze Zizi, nam ndisamangalisiwe leli siko litsha asiphathela lona ubhuti. Ngumgidi okanye yimbeleko le size kuyo?
mtshutshisi: Kwesi sithuba makhe sinike ithuba kummangalelwa akhe atyebisele le nkundla ngonobangela wokuba nezixhobo ezinobungozi afunyenwe eziphethe phambi kokuba kuxanjuliswane ngamagqwetha.
5. Impendulo yethu ayigwebi uKrestu kodwa ibuye isigwebe nathi. La madoda awayephula-phule ngoku kuYesu, awuphendula lo mbuzo. Amgweba uYesu athi "ufanelwe kukufa".(Mateyu 26:66). Kodwa eyona nto ayezigweba ngokwawo. Ngenxa yesenzo sawo ayagwetywa zizo zonke izizukulwana ezivelayo zabantu. Kodwa yena lowo bamgwebayo usafumana ukunqulwa nokudunyiswa nothando nokululanyelwa yinyambalala engenakubalwa yiNkosi nomsindisi wayo. Xa ndigqibezela, khumbula umlandeli kaYesu owayekhathazwa ngamathandabuzo amaninzi kodwa xeshikweni uYesu weza kuye amathandabuzo akhe athi shwaka. Wathi Nkosi yam, noThixo wam! njengoko wayenqula. "(Yohane 20: 26-28) Mayibe yimpendulo yethu nathi leyo." Nithini na nina ngaye uKrestu? "Nkosi yam noThixo wam!"
speeDo: Hayi Zet uligorha lokwenene, xa ngoku sele uphumelele uqeqesho olunzima kangaka.
13. UNonzwakazi: Umfundi wesikolo
zizamele: Makhosi! Uwagqibile mhlekazi omhle, kodwa ke mhlekazi sinini isingcwabo?
mamfene: (Ethandaza). Bawo waseZulwini, Thixo wezizwe neentlanga, wabiza abangcwele bakho bephuma kwizizwe zonke. Wabavuselela ukuba balandele uKrestu ngentliziyo evulekileyo. Bancama ubomi babo ukuze bancede abagulayo nabasweleyo. Sithi aba Nkosi siziyaleza kuwe. Siyacela ke Bawo, sivuselele ngolangazelelo olungcwele ukuze silandele emkhondweni wabo khon'ukuze nathi sibe ngabangcwele njengabo. Nanku Bawo unyana wethu, ukwasisandla sokusikhokelela kuwe Bawo, menze Bawo awenze ngempumelelo umsebenzi wakhe khona ukuze umxolele Bawo kuba nawe wathi masixolelwe kuba asiyazi into esiyenzayo. Watsho Bawo emnqamlezweni. Yiba nalo nyana wethu Bawo umnike amadla okumelana nelizwe Bawo. Zithi izinto ezimbi azenzayo zibe sisifundo kwisizukulwana esizayo. Konke oku sikucela ngegama lalowo wasifelayo uYesu Krestu, Amen.
mamfene: (Engena kwigumbi elihlala ukutya emangaliswe kukubona unyana wakhe ezenza impuku emgubeni) Sisimanga sezimanga! Zizamele! Uthi ukho nje? Ungabuyi nje ulibele yile swekile. Uza
mDlantsimBi: Owu! Ndiphantse ndalibala, singomhla weshumi elinesibini apha kuDisemba.
zizamele: NdinguZizamele Dlamini bhuti. NdingowaseNgwemnyama kwisithili saku- Qumbu.
Dlamini: (Ephakama) Ndikunika iziyalo zokugqibela phambi kokuba wohlwaywe. Mntawan'am ufuna ndikwenzele ntoni? Kunini kuthethwa nawe kutheni ungeva nje? Iimali zam ziphelile apha ekhaya zibiwa lisela elikwalapha endlwini. Zizamele ndixelele nyana ndiyifihle phi imali yam ukuze ungayiboni? Nditsho ngoku ndithethayo mawethu imali engamaR200.00 ayikho uMaMfene uyikhangele wayincama izolo, nanamhlanje yile agoqozayo ayikhangelayo. Ndincede nyana musa ukuwuhlupha umphefumlo wam. Khawufane ucinge xa ubundihlabile ukuba ngekuyini na kweli khaya. Kodwa! Kodwa! Inye into engasoze yenzeke apha ekhaya kukulawulwa nguwe. Kula amane amatye alo mzi kaJama, kaSijadu, uDlamini, uNdlov'idlekhaya ngenxa yokuswela umalusi, akukho mntu unokundilawula de ndiyokungena engcwabeni. Zizamele elakho inxiwa xa ufuna ukumka kulo kabawo umzi. Ezizilizayo mayiphum'iphele emaZizini. (Eya efudumala ngakumbi).
Deshy: Masiqale sibeke le sele siyifumene ibhizinisi sandule ke ukuqhubeleka nempangelo. (Ebhekisa kuZizamele). Wena shiyeka apha endlwini. (Ambophe).
Deshy: Eliya polisa lizincamile, amanye amapolisa aye alibala kukumisa ezinye iimoto. Ndiqinisekile lize nje kuba kukho wena Zet.
14. USpeedo
Libode
4. UMthetho
Dlamini: (Esamkela ileta) Ndiyeva ke nyana, thabatha nankuya umphokoqo etafileni ubesele usiza neselwa eliya lisentla kweziko ndikuvubisele.
zizamele: Wayengenokusinda kum lo Nkomiyahlaba, ngoku kufuneka eziya zintathu zisezilalini.
VakaDe: Uza kujongwa ngubani mfundisi? Kaloku naloo titshala iza kumjonga iyafana negwetyiweyo.
zizamele: Hayi niyandoyisa ke ngoku. Iphi ke ngoku imfuneko yemfundo? Utata usadla ngendeb'endala, xa esayibona imfundo iyinto yokutyebisa umntu. Umntu osebenzela urhulumente akasoze atyebe urhulumente ukunika imali yokuphila kamnandi. Enye into endifuna ukucacelwa yiyo lolu qeqesho enisoloko nithetha ngalo, lunzima kangakanani olu qeqesho lukaMdlantsimbi Makhosi?
Dlamini: Nisuka nicinge ukuba le cawe isinqumle izandla nina. Ndithi lo mntwana uwufundephi lo mkhuba wokweba?
UVALWE UMKHUSANE
nonzwakazi: Ibisithi "sikhumba touch." (Gquzu indlu) .BheDe: Ubuthetha ukuthini xa usithi"sikhumba touch"?
zizamele: Abanye abantu abafayo ngutitshala uBhede, umama wam uMaMfene, utata wam uDlamini nabanye abantu.
Deshy: Ungubani igama lakho?
zizamele: Yho! Imali engaka. Inene ndiza kusebenza nani ngomso oku kusayo.
mDlantsimBi: Nisebenzile bafana bam. Nikwenza kufutshane kule ndawo yenu yempangelo. (Athabathe ityesi yemali akhuphe amaR200 00.00 abanike).
zizamele: La maxhego akafuni nokuva, athi ngumhlaba wookhokho bawo lowa. Abasoze bawushiye.
zizamele: Hayi andilazi Mhlekazi.
Umntu wokugqibela odibana naye nguMdlantsimbi Makhosi!. Ndiphantse ndalibala into, kukho umntu owakhe wazama ukubhoxa omnye umthengisi wethu wamayeza, lo mthengisi wasijika eso sibhoxi wasenza ibhokhwe.
mamfene: Bamamkele tata lo mntwana?
Bhala: (Ethetha bungxola) Ndaza ndakuva zwindini!Ngamabhongo okanye kukutyeshela amasiko kusini na?Dlamini ungenwe yintoni mninawa wam? Yintoni le nto usibizela yona apha ngoku? Oku kuhlala kwenu eGoli kunilahlis'amasiko? Yimbeleko eyakhe yaphi le uyenzayo? Uyaqala ukuyazi into yokuba kuxhelwa ibhokwe enye xa kusenziwa eli siko?
zizamele: Lilo kanye eli, kulapho babesondliwa khona ababhali bodumo ooA.C. Jordan. Uyabona ke ngoku siyangena eNgwemnyama. Misa mfo wethu khe ndilole eli krele, kaloku mininzi imisebenzi eliza kuyenza namhlanje. (Aphume)
(UZizamele usendleleni eya eBhayi. Simbona engena kwiinkampani ze-inshorensi eMthatha eqokelela zonke ezakhe iimali ezifaka ebhankini).
mamfene: Wamyeka waphuma umntwana wabuza kum?
Dlamini: MaMfene! MaMfene! Uthetha nabani kanjalo? Nd - ndakusuka ndikubulale (ebebezela)
speeDo: Unyanisile mfo wethu, ngomso masiyeni eMdlantsimbi.
mDlantsimBi: Kulungile ke mfo wam zonke ezi zinto uza kuzifumana. Kuya kulunga siqale ngeli lethamsanqa. Alikho kude, liphaya kanye engxangxasini. Masiye kulo (uthe akufika engxangxasini uZizamele, wayalelwa ukuba atsibe kulo ngxangxasi. Wehla namanzi kumphakamo weemitha ezingamashumi amane)
mtshutshisi: Ubudala bakho buthini?
Bhala: Uthi akafuni siko lokwaluka kodwa?
mthetho: Siyevana maZizi, noko akukho nto banokuyiphikisa xa ezi zingcwabo zingosuku olunye.
zizamele: Manene ndiyabulela ngokundikhuthaza, nangokundikhathalela kangaka. Ngokwenene niyandithanda noMdlantsimbi ngokwakhe undincomile egameni lenu kuba kungenxa yobukho benu ukuba ndibe nguZizamele okuqeqesho lokugqibela kungoku nje.
mthetho: Nam bethu mandivele ndaleke umsundulo kule nto sele ithethwe ngukayise lo. Nyana yahlukana nokubulala eli xhego lihleli. Kwala mandla okuba lijajulisana nawe liyawaqweba. Musa ukuzibizela amashwa mntwana'am. Seletshilo umfo kabawo wathi umncinane kakhulu ulusana lwayizolo. Singamadoda sibadala, sishiye iingxaki zethu seza kusabela apha kukayise ngenxa yakho. Nale mivumbo siza kukubetha yona iza kuphola kodwa nokuba sekunini laa mazwi siwathetha apha kuwe uya kuze uwakhumbule. Asikushwabuleli, hayi, ungasivi kakubi nyana. Ezi ziyalo sikuyala ngazo zifunele indawo aph'entliziyweni, ukuba kukho into ogula yiyo yitsho ngoku siza kukubalekisa kwagqirha, kwaye ukuba ufuna oosiyazi nalapho asinangxaki. Ndiyaphinda ndithi yahlukana naloo mkhuba wentsangu, yahlukana notywala neepilisi. Into esiyifunayo kuwe kukuhamba isikolo ufunde usebenze uzokuba ngugqirha okanye ititshala. Ndisatshaya.
BheDe: Ibisithini le ngoma?
Deshy: (Eyikhongozela ngomnqwazi aguqe ngamadolo). Siyabulela Mhlekazi, siyabulela Thang'elimkhuma, kunga kungachosi kube hele kumawethu alele ukufa nakuMakhosi eli khaya. Aah! Mhlekazi omhle! Makwande apho uthabatha khona Mhlekazi.
speeDo: Aah! Mdlantsimbi! Mhlekazi! Camagu! Wena wakhula silibele! Wena ubona nakweleentaba! Wena usebenza ngamaza omoya! Ngubani na kakade uMagrazula onjengawe? Ngubani na kakade isityebi esodlula wena? Besingobani thina xa sinokulahla wena? Sithi bayethe Mnxulumanisi weentlanga zonke. Sithi bayethe mphilisi woluntu. Bangaphi na kakade abantu abaphiliswe nguwe? Mangaphi na kakade amathwasa athwasiswe nguwe? Zingaphi na kakade izityebi ezityebe ngenxa yakho? Nazi mhlekazi iingqeqe zakho zikuphathele amathambo eentloko. Zithi dibanisa Mhlekazi ukhuphe amachiza. Sithi xolani zizalwane zamaxhoba, kakade kuf'omnye ukuze kuphil'omnye nantsi Mhlekazi idilivali yethu namhlanje size neshumi lonke.
mamfene: Nam kaloku Zizi ndichaza izinto ebendiziva. Anditsho ukuba ndikholelwa kwezo zinto.
Dlamini: Imfuzo iyegqithisa Mfene, uyazi ooyise babantwana babengumtya nethunga futhi babengathumani manzi ngobusela.
mtshutshisi: Wenza msebenzi mni?
zizamele: (Ethetha yedwa). Ngenene ndiya ekufeni namhlanje. Ndiya kwazi namhlanje ukuba amawethu anam okanye akakho nam. Ndinganikwa umkhonto qha? Eli bhubesi lingafa nini ngumkhonto? Inene ndim nengcwaba namhlanje (Angene kwisitshitshilili sehlathi apho kunzima nokubeka unyawo ngenxa yengcambu nemithi eshinyeneyo. Uthe xa esetsunguzini yehlathi weva umgqumo owatsho wavaleka iindlebe zombini. Yayiyingonyama uqobo! Kwathi kanti ngethamsanqa lakhe, isukela impunzi yedlula ngesantya esiphezulu. Uzizamele walala phantsi wathi nca, yedlula loo ngonyama. Kuthe kungekudala weva isikhalo sekati eyatsho isithukuthezi ezindlebeni zakhe. Wathi xa ejonga komnye umthi ongaphesheya kwakhe wabona ibhubesi elehla livutha ngumsindo lingqala ngqo kuye. Lamluma engalweni ledlula nenkonyana kwingalo yasekhohlo. Ulandele emva kwalo, wavela bucala walihlaba entliziyweni kanti ulosele. Wavuya ke urheme, nangona waya eyoba kukopha. Wacinga icebo looNompilo mhla babeye kufundisa ngoncedo lokuqala esikolweni kuGandana wazibopha ngebhanti entla kwenxeba latsho lehla izinga lokopha. Wafika waxelela uMdlantsimbi ngebhubesi alibuleleyo).
(Amhlabe entliziyweni afe, akuba efile anqumle intloko ahambe nayo). Okey! Mandikhawulezise ndigoduke, ndiyeva nje ukuba ilali ixokozela andinangxaki nabo mna ndiphangele ngoku. (Afike uDlamini noMaMfene begqiba ukutya isidlo sangokuhlwa). Ndiyankqonkqoza. (Kuvakala isankxwe sokukhonkotha kwezinja nokukhala kwenkosikazi kaBhede).
mDlantsimBi: Hayi mntwan'am utsho nje wena abenu abazali banondla banikhulisa. Abam abazali soze ndibakhombe kuba bafa ngokunqunyulwa imiqala ngabantu ababeqeshwe ngula mThanzaniya. Mna ndafundiswa ukubulala ndisemncinci ndathi ndakuba mdala ndazikhethela ikhondo endiza kulilandela, ndikhetha kumacandelo angamashumi alithoba ananye.
mDlantsimBi: Nisebenzile bafo bam, uZizamele ndimbonile usebenze ngempumelelo, nangoku abalekayo uNkomiyahlaba ndiyambona. Ndifuna ukuthi mfo wam intle le nto uyenzayo, ukusukela namhlanje ke wohlukane nokubalekana namapolisa. Ngoku ngamapolisa aza kubaleka wena.
Deshy: Heyi! nguye kanye lo, wenze njani mfo wam? Usebenzile maan, lo mfo uyakwazi ukufa naye? (Eyiqwalasela). Tyhini! Ayinalo noduma olu kuyacaca ukuba ibingalwi ibisoyisa le ngwenya.
speeDo: Yiyeke maan le nkukhu mngan'am. Akusakhumbuli na kusithiwa omnye zesize naye ephila.
zizamele: Ndiyiqonda kakuhle mfo wethu into enokundehlela. Kuya kulunga ndiqale ngomso oku.
Dlamini: Ingaba uthini kanene umthetho wesikolo kulo mba? Mh! Kuthiwa ke Zizi xa kunje umelwe ukuba acinywe kwiincwadi zesikolo (kwi-rejista) emva kweentsuku ezilishumi elinesine engasabonakali esikolweni. Le nto ke yenziwa emva kokuba kuthunyelwe emzalini kufunwa ukuqondwa isizathu sokungabikho komntwana esikolweni. Kuyenzeka ke Zizi ngamanye amaxesha kuthi kanti umzali akayazi into yokungahambi sikolo komntwana. Bambi abazali baye bazidine baze kubuza ngenkqubo yomntwana esikolweni. Siyayincoma kakhulu loo nto. Kodwa ke xa engezanga umzali siye simbhalele eze sizokudlan'indlebe njengoko ubona sithe nqwadalala kule ndawo. Khawusityebisele ke Zizi ngezizathu ezibangela ukuba angabonakali uZizamele kula masango.
mthetho: Ndisuke andazi nokuba kunini ngoku, litshone emini namhlanje. Mazizi akuncedi ukugxwal'emswaneni, masizame ukumisa usuku lomngcwabo ukuze aba bantu sibangcwabe ngesithozela sibanike imbeko yobuKrestu ebafaneleyo.
mamfene: Hayi Zizi yomelela ukhaliphe zitsho iziBhalo ezingcwele, yintando kaThixo le. Ayikho into esingayenzanga ukuzama ukumqeqesha. Ndisatsho nangoku ndithi lo mntwana usele umoya ombi kwaba bantwana booDidiza.
KwaDlamini
speeDo: Kufuneka sihambe nawe ukuze uqiniswe ngulaa magrazula wegqirha, uMdlantsimbi Makhosi!
uma'uyanDichaza: (Eququzela engeva naloo mzimba wakhe). Nali ke necuba, ndinibhasela ke ngezi zimbini iibhotile.
zizamele: Akukho nomnyinyiva na majita anindikhululi nokuba sesikude kangaka?
Dlamini: Uza kuzizamela imfundo, ikamva eliqaqambileyo, azizamele....
uma 'uyanDichaza: (Ngoncumo). Ndinganinceda?
zizamele: Ubani? Ndiza kuligqogqa iindlebe namhlanje. UDlamini lo inokuba ucinga ukuba ndiyamoyika kakade? Khawuthi ke nditshaye okokugqibela ndiqwebe isibindi ngale ganja (etshaya ngamandla) uyabona ngoku ndinesibindi kakubi ndingabulala nengonyama ngoku. (Sele kungongcwalazi ngoku bayasondela kuGandana yimigudu ukuhamba baqhuba amatakane, baphuma into ngomlomo).
Dlamini: Hayi Hlathi iinkolelo zizinto zabahedeni. Lo ngumzi wamakholwa, akukho nto ikukukhala kwesikhova apha ngaphandle kwaxa sifuna iimpuku.
zizamele: Idolophu yalapha ikufutshane kangaka kanti?
Deshy: A-aa! Mdlantsimbi! Makhosi! wena wakhula silibele. Nkosi yam izicaka zakho ziphinde zabuya zikuphathele usmayili wegorha laseBhayi, uNkomiyahlaba ngokwakhe.
speeDo: Ulinge uhambe nje siza kukubulala fi namhlanje.(Bamshiya neengxowa ezimbini phambi kwakhe, sibabona bengena kwasemotweni beqhuba umsebenzi).
1. Ukuba nezixhobo ezingekho mthethweni, yiminyaka emihlanu entolongweni. 2. Ukubulala ngezi zixhobo abantu abangaphezulu kwamashumi amabini kuquka nabazali bakho.
BheDe: Ungubani? Ngubani lo umane ezimela? Uze ulinge ube ezo pesika!
Umboniso 2
Deshy: Musa ukungxama mfo kabawo. Kufuneka uqiniswe kuqala, nathi saphumelela uvavanyo olunzima ukuze sibe lapha namhlanje. Sizizityebi thina mfo kabawo, ungasiboni kuba sihlala kweli tyotyombe. Abantu bangasithela nqa xa besibona sinento yonke ngenxa yeefoto qha. Sinemali eninzi gqitha ebhankini.
zizamele: (Sele esitsha zintambo). Ndingadibana naye nini uMdlantsimbi Makhosi!?
ipolisa: Ndithi ngena evenini. (Limgqwabe ngenkunzi yempama, aphuphutheke ukuya evenini. Ahambe naye aye kumncinela kwisikhululo esiseNgqushwa apho amane embhabhisa ngemibuzo, athethe izinto eziphikisanayo ngamanye amaxesha). Yhe! Mhlekazi uthi ezi zixhobo uziphathelani?
mDlantsimBi: Unani nalo mntwana! Uthi lo mThanzaniya, aba bantu wayebaqeshile bandisizela bandiyeka kuba ndiyindodana. Bandithabatha ke bahamba nam, ndiyimveku eneveki enye izelwe. Akukho bomi ndibaziyo, ngaphandle kobu bokusebenza ngokubulala phofu nangoko ndizama ukuphucula isizwe sakowethu. Ndize kwahlukana nomThanzaniya ngemvumelwano. Yiminyaka engamashumi amane egqithileyo ukohlukana kwam naye. Wathi umntaka Ithama, kuba ligama lakhe elo, mandizimele ndingaxhomekeki kuye. Ndaqala ke ndazivulela iziko lokunyanga kweli lakuthi. Ndazifunela abantu bam aba banini. Nani nakuhamba nihambe nizimele kuba umsebenzi niwenza kakuhle. Wandinceda uHlohlesakhe ngokundithumelela nina bafo bam.
Dlamini: Nathi bethu siphilile, asinakude sibhalele ekhaya nangemfeketho sithi xa sisakwazi ukuvuka sizinxibise, sithi siphilile.Ezi zifo zabantu abaphakamileyo zisiphethe Bhele nithi zintoni nithi zi "high high" Hayi ndithi zizifumanele indawo kuthi apha.
mthetho: Unzima mfo wam lowo umcimbi, uphethwe shushu ngabomthetho. Akulalwa apha aquqa ebuyelela amapolisa afuna umenzi weli sikizi.
Dlamini: (Engenakuzibamba yimincili). Hayi uThixo mkhulu ngenene, mkhulu xa enokubuyisa unyana wam. (Akhohlele).
(Endleleni kungena uZizamele, uVuthuza noMqwalaseli. Balinde ibhasi esuka eMt.Frere isinga eBhayi. Sibabona bemi kwigaraji yakwa-Tilayi kwidolophu yaku-Qumbu. Ibhasi sele ikulungele ukuhamba, abafo abakhulu bafike bahlala kwesa situlo singasemva,esi kuthiwa kusekhitshini Kuhlala iintshayi zodwa ke apho. Bafika kwezinye iinkewu ezifana nqwa nabo ngesimilo. Kubekho nkewana ithile exuthe icuba likaZizamele yagqiba yalindela undikho. Uthe xa ethi uvula umlomo, yatsho emhlathini ngenqindi le nkewu, ingamthuki imbonga. OoVuthuza bange bangathelela suka yangumbhodamo ebhasini abantu bekhala abanye bafuna nokuphuma ngeefesitile. Umqhubi ubona ukuba makamise khe kukhutshwe aba balwayo. Sele kungumdudo wamasele ke ngoku. Le nto ingumnqa kooZizamele kuba iyaqaleka kubo. Elalini yabo kulawula bona. Zikhuphe izisongelo ezibi ezi nkewu zasebhasini zathi iza kuqubisana xa kufikwa eBhayi. OoZizamele bagqibe ekubeni bangehli ngexesha elinye. UVuthuza uhle eNjoli, uMqwalaseli uhle kwaZakhele, uZizamele yena wehle eVeeplaas. Kuvakele koomabonakude nakoonomathotholo ukuba kukho abantu ababini abagetyengiweyo, kungena uZizamele ephuku-phukuza ethetha yedwa).
mDlantsimBi: Biza zonke izigogo zize apha mfo wam. (UMdlantsimbi wayalela ukuba zihambe noZizamele ziye kuthabatha ibhubesi ehlathini Kwaxhelwa iigusha ke kuvuyiswana nokuphumelela kukaZizamele ekubulaleni kwakhe ibhubesi. Lathi lakuphola inxeba waya kuzingela imfene awayibulala lula.)
(UDlamini akakwazi kuzibamba yimincili emva kokuba efunde le ncwadi) Ndiyeva ke nyana, utata wakho ubeye nini emaMpingeni? (Ingekaphenduli inkwenkwe) Hayi akunakuyazi loo nto. Phuma ndikukhaphe ke mntwanam, undincede kakhulu ngale ncwadi.
zizamele: (Engathi litshontsho lenkukhu phambi kokhetshe). NdingowakuQumbu boobhuti ndicela uxolo bendingazi ukuba akuhanjwa apha ngeli xesha?
Dlamini: (Efunda incwadi)
mamfene: Hayi bo! Dlamini vula
VakaDe: Enkosi Nqununu mandibulele eli thuba, nanjengotitshala ojongene neklasi yakwa greyidi 8B, kwi-rejista yobukho, uZizamele wagqibela ngolwesiHlanu kwiveki ezimbini ezigqithileyo ukusukela ngoku.
Deshy: Unesibindi ndikuncamile, uya kuba namandla angaphezulu nakuSamsoni wasebhayibhileni. (Bahleke). Masihambe siye kuncokolela kwiimandlalo zethu.
Deshy: Ngomso kufuneka sise idilivali madoda, kaloku iza kude yonakale kwaye umbane umka njalo apha eVeeplaas.
JaJi: Khawutsho ububabulala njani aba bantu?
mDlantsimBi: Khanothule khe sibone. (Bothule imithwalo). Hayi zisemgangathweni oxhomileyo. Kangangokuba le iyacaca ngokwenene ukuba yeyenene elichubekileyo, ikanywe kakuhle (akhombe ekaBhede) Zizamele nyana wam ndifun'ukuthi ukusukela namhlanje wahlukane nokuxhomekeka kwaba bafana. Namhlanje uzimele kuyo yonke into kwaye ubutyebi osoloko ubulangazelela ubufumene, le ntloko yale titshala inexabiso elingaphezulu lee kwezinye kuba yona yeyesifundiswa, lilonke ubuchopho bayo buchubekile. Yona ixabisa kakhulu. Bamba ke mfo wam ugqatso ulufezile (amnike imali) ezinye ezi ke ziza kukunceda xa uqiniswa akuzufumana nto ngazo. Uyihlo ke ndimbonile ekunika ubutyebi bakho. Uze uye esingcwabeni ngalaa mhla, ungoyiki akukho kwapolisa liza kukwenza nto. Ngaloo mini ke udibanise amawenu uchaze ukuba izinto wazinikwa nguyihlo esaphila. Uzithengise zonke ubuye uye kundisebenzela eBhayi. Uyandiva?
Dlamini: Ewe, uBhele uthe ukubuya kwakhe ekliniki makaye esikolweni. Ndimfumene kodwa soze andilibale. Ukuba angaphinde angayi esikolweni ndiya kuqonda ukuba akaphilanga.
Dlamini: Hayi ke ndiyayeka ke Hlathi.(Aphume). (KuseBhayi abafana bakaMdlantsimbi babuya eMdlantsimbi, uZizamele umelwe luxanduva lovavanyo olulolokugqibela).
6. UVuyo
speeDo: Sifikile ke ngoku ebutyebini. Awu madoda! Lilizwe lobusi namasi eli. i- Telstar yimoto yokuthenjwa awusoze ulale endleleni xa uhamba ngayo.
mamfene: (Eqhwaba). Yhe! Mtwan'asemaMfeneni! Sisimanga sezimanga. Zizamele uthi uphile kakuhle nje? Wathi gqi sele undibuza ukutya nje kuxa uvela phi? Ziphi incwadi zesikolo?
Deshy: Lumka mfo kabawo asizibizi ngolo hlobo. Sithi ngooSmayili xa sizibiza, aba Smayili ngabokwenza amayeza. La mayeza anceda kuyo yonke into edibaniselene nomntu. Ukuba ufuna ubutyebi uyancedakala, ithamsanqa, isidima, iyeza lamapolisa, ndingabala litshone ilanga. Yonela nje xa ndisithi anceda yonke into. Ndingakwenzela umzekelo ngathi, asizange sayibona intolongo okoko sathi saqala lo msebenzi. Amapolisa asibaleka sisavela. Singophuncuka bemphethe, oosinda bemrhawula.
mamfene: Owu! Tata kaZizamele ndingaba sayazi ngoku njengokuba ndilibala Kangaka nje. Ndicela undikhangelele Ziz'elihle.
VakaDe: Uxolo mfundisi ndicela bangabuzwa kwanto okwangoku de ndibuye ndisaya kuthulisa kulaa klasi bafundela kuyo. (Aphume abuye ngokukhawuleza).
10. UMamuyandichaza: Umthengisi-tywala
speeDo: Nyamenzela mfo kabawo, bulela mna namawenu kuba nawe ngesele ulapha.
umqwalaseli: Masihlale kwesi situlo madoda.
mamfene: (Ekhala) Hay nqandani yho! naba abantu bebulalana. (Kuthi wayi-wayi ngabantu abeva isikhalo bafika uDlamini ejajulisana nonyana wakhe othe akuphuncuka kweso sabhokhwe wavula inkaba-nkaba yebhozo wonda ngoyise uDlamini nanko efutha exel'irhamba ebaleka ukufa. Abantu bafike bazama ukuvalela uDlamini endlwini, nantso inkunzi yenkwenkwe iphuma ngesango).
zizamele: Niyabona ke ndisebenza ngexesha. Inkosi yam endiyisebenzelayo ithi la makhakhayi enu mandize nawo, kufuneka ndiwaboleke kodwa ke qalani nithandaze, ndininika imizuzu esixhenxhe kuphela umntu athethe noThixo wakhe, okwesibini kungabikho umntu ukhalayo kuba loo nto ingenza ndinibulale ningekathandazi. Ndagqibela ningamaKrestu, anisoze noyike kufa. Wena tata khangela iincwadi zelifa emva koko uze nazo zonke izinto ezilunge nam.
mamfene: (Ngomsindo) Nisuka nibe nje ke nina madoda. Kutheni ungaqale ubuze nje usuke uyazi into ungayibuzanga. Ndim ke oweva inimba ngalo mntwana. Eli sela lakho ndilithuma iswekile lihlale lingabuyi kanti kuloko likhuma ukutya kwam apha. Ndifika evele ngeenyawo kwixamba leswekile.
zizamele: Mh! Kwakutheni?
zizamele: Eh! Ndisuke ndingazi nokuba ndiqale ngaphi xa ndichuba le mbali yam. Ndizalwa ngutata uDlamini nomama uMaMfene. Ndikhule ndithandwa kakhulu ngabazali bam, bendithengela yonke into endiyifunayo. Andinamntwana ondalelelayo ndim ndedwa ekhaya. Kuthe ekuhambeni kwexesha ndazibona sele ndiyinyoka nesele nabazali bam. Bendisithi nokuba ndone kancinane, bandihlanganyele abazali bam. Ndikhumbula kakuhle mhla babendibethela ukuba iswekile, ndandingathi ndibe into enkulu. Eyona nto yabangela ukuba ndibe lilifa lentonga yaba yimfuyo. Kwakufuneka ukuba ndivuke ngonyezi ndisenge ishumi elinethoba lonke leenkomo. Kwakufuneka ndivuke ndiye esikolweni yonke le mihla. Akukho nto ndandiyicaphukela njengokunyanzelwa ngesikolo. Abazali bam babengafuni nokuva besithi bafuna ndiye esikolweni ukuze ndifunde de ndiyityekeze. Ndizixelela apha kum ngaphakathi ukuba akunyanzelekanga ukuba ufunde ukuze ume kakuhle apha ebomini. Aba bantu basinyanzelisa ngesikolo, zange baphumelele nebanga eli lesihlanu. Umama notata basiyeka isikolo kwibanga lesine. Isikolo sasindiphosanisa nolonwabo, ithuba lokudlala amadayisi lalilincinane kakhulu, xa ndiqale esikolweni. Ndandingalifumani ithuba lokutshaya umya, ithuba lokusela lalingekho. Ndagqiba ekubeni ndisiyeke isikolo kube kanye, nabahlobo bam bandicebisa njalo. Ndaxelwa ngutitshalakazi uVakade ukuba isikolo andisihambi. Bayithabathela phezulu ke loo nto, babengandibethi babendibuza imvelaphi. Yaba nzima ke eyokubethwa nangabaninawa nabakhuluwa bakatata. Ndandibolile yimivumbo, ooBhede babezifikisela apha kum. (Ethe fixi). Inene iya kuze idibane nokuba kunini ndakuze ndiziphindezele!
speeDo: Ngulo mlambo uthi liTsitsa lo?
Inkwenkwe: Kulungile tatomkhulu. (Ithabatha iselwa)
speeDo: Kulungile Mhlekazi, siyabulela kakhulu.
JaJi: Khawutsho ke ezi ntloko benizenzani?
8. UBhede: Inqununu yesikolo
(KukwaDlamini emva komngcwabo, amaZizi ahlanganisene kuxoxwa umcimbi kaZizamele welifa).
zizamele: Mhlekazi ndilusizi ukuxela ukuba ixhoba bendilinqumla intloko ndisebenzise imela kunye nombayimbayi. Abazali bam bona ndathi mabaqale bathandaze emva koko ndababulala. Yonke le nto sele ndiyicelela uxolo kuba umTyholi wandeza isibhoxi esinguzwilakhe kwasekuzalweni kwam wandilawula ubomi bam bonke. Ngokwenene sibabona ngezenzo aba babini kuba abazali bam babendicingela okuhle kodwa, de bayokungena emangcwabeni besithi mandijike kwindlela endiziphethe ngayo. Inene uSathana akanamandla kuba ngoku undishiye enyanyeni. Lutsha olulapha kule nkundla fundani lutho kwizinto ezikumila kunje, azikusi ndawo kuba ndimi apha nje ndililifa lentolongo. Ndimile Mhlekazi.
polisa 1: Makasiwe eBhofolo kuqala, kujongwe imeko yempilo yakhe.
zizamele: Ndicela uxolo tata. Yhini! Zizi ndicela ungandiphathi. Ndixakekile aph'engqondweni ndiyacela o-o-yhini tata! Ungandiphathi tu tata undincede.
Deshy: Ufuna ntoni apha?
BheDe: Nam ndikwelo lakho kodwa umthetho wesikolo kule mihla uthi uswazi malungasetyenziswa, sikhona isigwebo esimfaneleyo. Yonke imihla uvuka ekuseni ulime le gadi yesikolo ngomhlakulo wakugqiba utyale imbewu yoonomnqatha. Uyandiva?
kundazi.Asihlangananga yimbali (esondela kuye ngelizama ukumbamba, atsho owenkawu uZizamele egqiba indlu yonke ekhala de uMaMfene ambambe amfike kanobom ngozipho) Selandini! Zange libekho kulo mzi isela Zizamele! Uzihlazelani kangaka (kungena uDlamini uZizamele esatsho esimantshiyane)
speeDo: Amawenu akungqongile mfo wethu, inene undisindile.
(Zihambe okombane iindaba zokusweleka kukaNkomiyahlaba. OoDeshy nooSpeedo bade bayokuthabatha iifoto kuloo ndawo yentlekele njengeentatheli ezaziwayo zephepha elingenagama. Amapolisa athi bhazalala kwade kwakho nebhaso lama R250 000.00 elinikukhokelela ekubanjweni komenzi wesikizi kodwa nangoku abazange bamfumane, kuthe kanti azigqibelanga iziganeko ezilolu hlobo, kuba kwangcwatywa ipolisa emva kwelinye. Ngoku abafana abakhulu basendleleni eya eMdlantsimbi. Indlu bayishiye yodwa kuba kaloku akungeni nepolisa kweyabo indlu).
19. UMtshutshisi
Deshy: Iphele kweliphi ibanga esikolweni?
Amakhwenkwana elali :
Deshy: Wangena ngathi uyaleqwa mfo kabawo, kwenze njani?
speeDo: Nathi bawo asinako ukulilibala ithamsanqa owasenzela lona lokusithatha sihluphekile. Akusavakali nezo mini zobunzima kangangenyhweba esikuyo ngoku.
zizamele: Ndicela uxolo mfundisi ibhozo lingene ngemphazamo engxoweni yeencwadi. Andiphathi bhozo umthetho wam.
Deshy: Kufuneka sisebenze kusemnyama mfo wethu khawulezisa. Ngubani ixesha ngoku.?
Vuyo: Yitsho uphinde mfo kabawo ungabona sele ubanjwa ngoku kusithiwa wenze"ichildabuse" emntwaneni. (Bayohlukana) Hayi kulungile mfo kabawo siya kubonana ediphini ngomso malunga nolwaa hambo lwethu. (Aphume).
Vuyo: Uncedile ufike mfo wam, besiza kuxakwa nokuba sithini. Kaloku umzi zange ushiywe wodwa. Siyavuya xa ukho, sibulela nale uyenzileyo yale mpahla engaka yalo msebenzi, kucacile noko ukuba ubunganenkathalo xa uhlala apha ekhaya, phi ke mfo wam imisebenzi yahlula abantu bezalana.
Dlamini: Andikhange ndilale kakuhle Mfene. Ndiphuphe kakubi kakhulu ngobu busuku budlulileyo. Ingathi kusebumnyameni, kuyangcwatywa kumnyama kunjalo. Emva koko kungene isibhadlalala semvuselelo emva kwalo mvuselelo ibe ngumlindo. Imizimba yethu ngathi izele ziimbovane. Kuthi kunjalo suka sivuleke isibhakabhaka, bavele abefundisi bokwenene, abasindiswayo bedumisa. Sisuke nathi sihlangatyezwe ziingelosi zamazulu zisithi wambu ngaloo maphiko azo. Ndithe xa ndisekobo bumnandi bobo bomi obungunaphakade, suka ndabona unyana ethetha neNkosi athi uyayisebenzela esithi "Nkosi ndenze ngokomyalelo wakho". Kuthe kusenjalo ndothuka.
Dlamini: (ebile ingathi uthena ikati) Inene uza kubazi abantw'aba (ephuncula esabhokhweni watsho owenkawu ukuya phandle. Kusa kwintsantsa elandelandelayo eqhane kunzima nokuhamba.Yile mini inye apho uDlamini avukela esikolweni achazele inqununu ukuba makangacinywa ezincwadini uyilungisile yonke laa ngxaki futhi ngaphandle kwebhokhwe. Kuthe kanti isikolo usihambe iiveki ezimbini simfundise waphuma emagqabimi uZizamele. Amarhumsha aseKapa amkhulule kumakhamandela emfuyo, esikolo, okubethwa nguyise. Inkwenkwe enkulu inomfanekiso-ngqondweni wayo sele ingumphangeli inxiba into eyithandayo. Zonke ezi mfundiso zingendawo zimngena ngexesha elililo kuba yinto ebesoloko ejikajikana nayo le imihla nezolo esoloko ecinga indlela yokuphuncula kula makhamandela, ngabula yena. Kungena uDlamini evela esikolweni. Kwigumbi lokubasela)
Dlamini: Thula ke khehle. (Atsho eyisondeza kuye buyigona).Azinakubasakutya ngoku, thoba izibilini. Ubuthetha ke nyana?
zizamele: (ngemincili) Sele ingathi ayifiki le mini, nokuba bekusithiwa kuhanjwa ngomso bendingenakukhalaza. Into endiyifunayo ngumsebenzi nobutyebi qha.
Amalungiselelo ohambo
BheDe: Hayi masingagabadeli ukucinga, nokwenza siza kubhideka. (Ebhekisa kuZizamele) Zizamele! cela uxolo kuNonzwakazi.
mamfene: Ndixakiwe nam ngoku Zizi. Bendicinga ukuba elaa cebo likatitshala omkhulu liza kusebenza. Ingathi selefuna ukutsiba ilitye likaphungela ngoku.
Dlamini: Zizamele, ngubani okufundise ubusela? Yiza kum ndize kubonisa abantu. (emayama kakhulu) Uze uphinde ndakubethela ugqirha nezicaka. (Aphume ekhala uZizamele, ajikele kuMaMfene) MaMfene lo mntwana uwufundiswe ngubani lo mkhwa wobusela?
Dlamini: (Ezisula iinyembezi). Ndenziwa yintlungu Mfene, yintlungu yenzala yam. UThixo senga wayengandinikanga kwalo mntwana.
(Kuzizijwili kwaDlamini sisihelegu sokufa kukaDlamini noMamfene notitshala uBhede. Sibona amaZizi ehlanganisana ngalo mphanga).
speeDo: Yima ke mfo wethu, intlawulo ihamba ngolu hlobo, mandenze umzekelo ngaba Smayili balapha. USmayili ngamnye apha uxabisa amaR50 000.00.UDeshy abakhe babini. Loo nto yenza ama-R200 000.00.
BheDe: Phumani! (Baphume). Ekhaya
(KukuQumbu kwilali yakuGandana, kuhleli uDlamini kunye nenkosikazi yakhe, bayancokola).
Ndibulela ngongazenzisiyo kutata wam uMeyi, Ngangaye nomama wam uMaMbanjwa Notununu abathe bandifundisa ebunzimeni de nam ndangumntu.
Bhala: Kuyavakala Dlamini, ngenene abantwana bethu balihlazo. Basipheth'imbengwane. Andimazi ukuba uThixo usandigcineleni kuba iintanga zam sezayinabela kudala ingubo kaqaqaqa.Oobawo babekhe bazithethe ezi zinto sisengamakhwenkwana adlala umdongwe. Babesithi kuza ixesha apho intombi iza kukrwitsha unina, unyana akhame uyise. Bathi kukho ixesha apho kuza kubakho izifo ezinganyangekiyo. Bathi abafundileyo kuya kube kulixesha lokuza kuka-Yesu. Asimazi ke thina nalo Yesu. Makhe ndibuze ke Zizi uyamangala ngokusibiza kulo mzi kabawo?
zizamele: Masilaleni madoda, ngomso ikwalolunye uhambo olude. (OoDeshy balele obentlombe kodwa uZizamele kuse ethe qwa ecinga amazwi kanina noyise). Bawo kanti mna ndiphangelela ntoni xa ndingazukufumana mali ngezi zimbini? Phofu akunamsebezi kuza kulunga, ndakutsho ndifumane onke amalungelo am kuMdlantsimbi Makhosi! He! Madoda sekusile, mandibavuse bahlambe. Deshman!, Speedo, vukani majita kusile kukude eMdlantsimbi.
Bhala: Madoda! izinto zihla sijongile, xa namhlanje sele uyindoda engaka mfo wam. Zizamele nyana, le minyaka ingaka utshiphe phi?
mamfene: Amen, owu! Yini ukuthandaza kubuhlungu kangaka Dlamini?
zizamele: Ndicela undixolele Nonzwakazi.
Esikolweni
mamfene: Baziwa ndim Zizi, ngabaya bakhe bahlala iminyaka ngenxa yobusela bemoto. UMamQoco inkosikazi kaDidiza waba nesifo sentliziyo ngenxa yezinto ezenziwa ngumyeni wakhe. UMakhanda-khanda yena uhamba ngesitulo esinamavili (wheelchair) ngenxa yengozi yemoto awayifumana mhla babesukelwa ngamapolisa bebaleka necuba labaThwa. Besingalindela ntoni ke koonyana babo?
Deshy: Kangangokuba esoyika lo mfana kunganzima nokusibuza awethu amagama. Lo uthethayo nguDeshy lowa nguSpeedo. Sobabini siphuma kwaZulu-Natala. Into eyasibeka kulo msebenzi yindlala kunye nezixholo-xholo ezasuba imiphefumlo yabazali bethu. Abazali bethu sobabini bafa kabuhlungu bafa kabuhlungu bafa sibajongile. Batshela endlwini, batsha baluthuthu sibajongile.
zizamele: Ngokwenene ndiyazisola (alile) umTyholi nguMdlantsimbi kuba amagunya okwenza izinto ezimbi besiwafumana kuye eMdlantsimbi. Mhlekazi ndicela ukunganabi kulo mcimbi kaMdlantsimbi. Yamkelani nje xa ndisithi uMdlantsimbi nguSathana nam ngokwam ndimsebenzele uSathana, kodwa ngoku inyaniso iyayogquma inkohliso okanye ubuxoki.
Dlamini: Ndiza kunxiba leya yekrimplina nantsi inkulu apha emazantsi ungazihluphi ngayo wena Mfene.Ayifuni kolulwa, le bhulukhwe ndandiyithanda kwasemsebenzini kuba yayingandisokolosi ngokolulwa, ungasuka undolulele ihempe leya ndandibuye nayo kule joyini yam yokugqibela.
2. UMaMfene: Inkosikazi kaDlamini
16. Amapolisa:
mamfene: Inokuba ufumene umoya ombi kwaba ngantweni bango-Mqwalaseli noVuthuza.
zizamele: Uxolo mfundisi, uNonzwakazi ubecula ekwekwa mna, ngalaa nto yokubethwa kwam ekhaya, ukuqwela ude wayizoba ebhodini le ngoma ebeyicula. Eklasini bekuhlekwa ehlekisa ngam phambi kwabanye abantwana.
Dlamini: (Ebuchasela) Ukuba uyimpundulu caca kwangoku. Ukuba unguSathana uza kutsib'ingcingo ngoku. Phum'uphela emz'inam okanye uthobele imithetho yeli khaya. (Esondela ngesabhokhwe esisegumbini aze angqale kuZizamele ambhule engakhathali nokuba umbetha ndawoni).
mDlantsimBi: Ngumsebenzi ongakanani lo nindiphathele wona bantwana bam?
zizamele: (Uthe esaqala ukuthetha, amehlo abe ezele ziinyembezi). Bahlekazi nenkundla iphela ndiyalibulela eli thuba ndilifumanayo lokuba khe ndiphefumle mayela nezi zixhobo nizifumene kum. Ndiziva ndinesazela kwaye ndinamaphupha amabi abangelwa ngamaxhoba athe abulawa zizixhobo enizifumene kum. Ndilusizi kukuxela kule nkundla ukuba ngamashumi amabini amapolisa endawabulalayo.
speeDo: Wena wakhula silibele! Bayethe ngangalal'esilo sakulo Ithama! Ngesiyintoni ngaphandle kwakho Mhlekazi!
Dlamini: Uboya bam abulali lolu nyawo lwale nkwenkwe. Ingaba bethu lo mntwana ndimkhohlakalele mhlawumbi andikwazi kuqeqesha?
zizamele: Molweni! endlwini.
Deshy: Unyanisile ntanga, indwebile laa ntwana, yondlekile.Iza kungena lula kwesi sethu isikolo.
BheDe: Ubelivulile? Zizamele ufuna ukubanjwa? Uyaqonda phofu ukuba uswazi alusetyenziswa kule mihla?
Umboniso 3
zizamele: (Ngembekokazi enkulu) Bhotani bootata!
aBantu: Hayi bo! Emncinci kangaka. Kwakutheni? (Kungxolwe).
mamfene: Ndiyayibona ke ngoku Zizi (eyolula lo gama uZizi esakhetha amathole).
speeDo: (Ebona ukuba uZizamele akakhululekanga ncam). Sele uwufumene ke umsebenzi. Musa ukoyika sele usindile akukho kwanto ulelinye lamalungu ethu.
Dlamini: Ndiyabulela Bhele eli cebiso lakho, futhi ndilamkela ngezishushu izandla ndiza kuzama ukuyilungisa ngaphandle kwebhokhwe le meko (aphume).
Deshy: Ungade ubulele thina mfo kabawo,bulela amawenu akusindisileyo.
zizamele: Kulungile Mhlekazi Makhosi! (Wathi engena nje uZizamele wabe evutha ngumsindo xa esiva ivumba elimnandi lamafutha akhe. Wahlala ke uZizamele isithuba esingangeyure. Ugqoloma weza kuye wamkhotha wonke ngolo lwimi lusixwexwe, kodwa akamenza nto. Wathi akugqiba wazibhijela kuZizamele. Wangena uMdlantsimbi xa sele ezisombulula).
Umboniso 3
speeDo: Sikhumbule e Zimbabwe mhlekazi, kwinkomfa yeentatheli zonke ze-Afrika. Iintatheli zawo onke amaphephandaba ziya kube zitshila kwesa sixeko sase-Wankie. Enye into etsala umdla weentatheli, kukuzalwa kwesi silwanyana kuthiwa yi-Hebra.
nonzwakazi: Uxolo mfundisi bendiziculela nje ingoma endakhe ndayiva iculwa kunomathotholo,
Deshy: Kusadliwa ngendeb'endala kwezinye iindawo ndifung'uma! Urhulumente makabone icebo.
BheDe: Khawutsho ke Zizamele wathini ukuze uyidibanise nawe yonke le nto?
polisa: Nibuya nini ke ngoku?
speeDo: Unyanisile Deshy mfo kabawo, sihlala ngokuzithandela kulo mkhukhu. Mna ndinendlu eseMagxaki, ixabisa ama-R200 000.00. Andinangxaki kangangokuba andihlali nokuhlala kuloo ndlu ndiyaqashisa ngayo. Andisathethi ke ngemali esebhankini ingaphaya kwengqondo. UDeshy lo uphambi kwakho unendlu ephaya edolophini iqashwe nguRhulumente. Imali ayifumana ngalaa ndlu ngama-R8 000.00 ngenyanga. Andikazibali iiFlethi eziphaya ngaseKing's Beach ezijongene nabakhenkethi abasuka phesheya kweelwandle. Ndingasuka ndithi nalo siwenzayo umsebenzi sesisenzela nje uMphathi wethu. Imali yona ithi tata kuthi.
Dlehluza: MaZizi akukho kwaphulana ngakuthetha namhlanje kuba izinto zicalanye. UDlamini uwenze lula lo msebenzi ngokulibhala phantsi ilifa lakhe kambe ke unonyana omnye kuphela lo unguZizamele. Akukho mpikiswano kuba uZizamele akaphikisani namntu ngelifa lakhe. Namhlanje siyamkhulula ukuba angaya kwabomthetho ukuze afumane onke amalungelo akhe. Imali, imfuyo nomzi ngokubanzi. Ingavela enye indoda yaleke umsundulo.
Deshy: Si! Ubusuku buyakhawuleza, sekusile ngoku.
zizamele: Ndiyabulela boobawo ngayo yonke le nto nindixelela yona ibalulekile kodwa ndinento endifuna ukuyilungisa apha kuni. Le yokuhlala apha ndigcine lo mzi. Boobawo ukuya entabeni andiqinisekanga nokuba ndakuya na, ukuzeka andiqinisekanga nangaleyo into. Le yokuhlala apha ndigade imfuyo soze ndiyingene. Khumbulani ukuba ndingumsebenzi eBhayi soze ndikwazi ukujongana nekhaya elilapha kwaye soze ndiqashe kuba abantu abaqashiweyo bayeba. Ndivumeleni ukuba kulo mzi wam, ndithi ngumzi wam kuba namhlanje nindikhululela yonke into. Ndivumeleni ndithengise kwanto ukuze ndikwazi ukuhamba. Okokuqala andinakukwazi ukulandela emva kwemfuyo iimini ezi, ndixakeke ngeyona ndlela. Khona nithi yiyo le niyenzayo yokuvalela ubutyebi ebuhlanti? Nakugqiba nizivalele endlwini. Nakuvala endlwini, nicime isibane. Ukugqiba kwenu nizogqume ngeengubo. Nakugqiba ukuzogquma nicimele. Soze ndiyenze loo nto mna ndizakuqala ukuzithengisa ngomso oku ezi nkomo kwanto ethi mna ndiyayithengisa. Ndimile.
Dlamini: (Esavutha ngumsindo) Ndixakwa yimfuyo iimini ezi ndithi ndisezigusheni ndibe ndisezinkomeni wena uzula aph'esithubeni.Ungatsho nje ukuba uyindoda mna ndiyinkwenkwe yeli khaya? Mna kwedini mandibe sisiputsu sakho ndinyuke ndisihla kanti ndibilela amampunge? MaMfene yiza nebhunguza lam phaya.
zizamele: (Ethetha yedwa engcangcazela yingqele exube nentaka, ibhulukhwe le inomjelo ngaphantsi apha). Inene ukuhamba kukubona. UThixo ngowokudunyiswa. Zange ndisibone esinje isimanga. Ootsotsi babekhe basindisa bani? Le imini ndiya kuze ndiyibalisele nabazukulwana bam. Ndijike phezu kwengcwaba namhlanje, futhi ndisephantsi kwelo lifu limnyama nangoku. Zinantoni zona ezi ngxowa ziphambi kwam? Zisuke zanesithunzi oku kwazo. Inene ukuhamba kukubona. La wotshi iseludongeni ithi yintsimbi yesibini. He-Mh! (Kungena uSpeedo noDeshy bangena nezinye iingxowa).
zizamele: Mama kuph'ukutya? Ndilambile phaka. (Evuza izinkcwe)
mthetho: (Enomdla kule ncoko) Khawude uphum'egusheni kaloku Zizi. Utheni na,ufumen'isihlalo esiphezulu ecaweni?
Le ncwadi ndiyinikezela kubantwana bam u-Olwethu, uLindokuhle, uKamvelihle kunye nomama wabo uNophelo owayesaya kuba nguXoliswa Ntilini.
zizamele: (Ekhala emana ebeka izandla ebusweni). Yho! Yho! Yho! Ndixolele bawo soze ndiphinde. Ndenziwa nguSathana bawo. (Asuke amadlu amapolisa, exakwe nokuba makathini).
Umboniso 2
Deshy: Hayi Speedo mfo wethu le ntwana ihlakaniphile soze ingaphumeleli nokuba sekumnyam'entla
Endleleni
mamfene: Ukuba ubuyile uZizamele athini? Soze Zizi, lo mthandazo ubuwuthandaza awuhambelani nale nto oyicingayo.
zizamele: Ndifuna umsebenzi bhuti.
mDlantsimBi: Nikwenza kufutshane kule ndawo bafana bam.
zizamele: Utata nguDlamini, umama nguMaMfene.
Vuyo: Kowu! Usibulele isikolo loo mfazi, lo uthengisela abantwana besikolo utywala?
makhwenkwe. (Emva kokuba uDlamini ekhethe eyona bhokhwe iza kwenza isiko, babuyela endlwini bonke).
Dlamini: Inene makathenge umadubula uza kubola yintonga ndifunga amaZizi ephelele.Mna andizange ndizifumane ngabusuku ezi zinto ndinazo. Kunyanisiwe xa kuthiwa inkqayi ingena ngeentlontlo. La masela sele esixakile ngoku ayeqale kwezi swekile (aphume enomsindo). (Yintsasa elandelayo, kungena uDlamini emva kokuba ethelwe tshuphe ngummelwane malunga nesimo sonyana esiyitolofiya enameva, usabela kwisimemo senqununu uBhede ekhe yamcela malunga nesimo sonyana)
mamfene: Tyhini! yindoda enjani le ilityutyusi? Khawuthi ke ndiyokuvula ngokwam.
Ekhaya
Dlamini: (Ethetha yedwa) Ingaba yintoni bethu le yenza ukuba lo mqhagi uzikhame, ukhonya emini ilanga libalele, akukho mhlola uza kwehla kusini na? Phofu ke ndidla ngokuva besithi sisikhukukazi into eza nomhlola. Khona ibingumhlola ongabe undileqa ngantoni ndingazange ndone mntu nje. (Uphazanyiswa kukuxokozela kwenja, aye ngakweli cala zitsho ngakulo, ngeliya kuzinqanda). Hamba Box! Vityo! Inani na le nja! Mka! (Izinja ezi zibe zileqa inkwenkwana eqikeleleka kwiminyaka esixhenxe ubudala)
Imali yam emke nayo. Uyithathe yonke Yini! khona (emana ethwala izandla entloko) engaka imali. Ndicela nindibeke endleleni mawethu ningandoyiki nindibuzele kuThixo ukuba undohlwaya kuba ndenze buphi na ubugwenxa. Lo mntwana ndamfumana ebudaleni bam sele ndincamile, ndambekela iimali zeinshorensi kwasebufaneni bam ndingekazi nokuba andizi kufumana bantwana. Ndithi ndakwaluphala ndilizwe ngoSathana onomsila. Iinjongo zam eziphezulu ngalo mntwana ziya zixel'ithamsanqa. Inene, kunyanisiwe xa kusithiwa umthathi uyawuzala umlotha. Eli khaya laqala ukungena ezingxoxweni mhla kwakhula lo mntwana. (Lijonge kude licuntsule kanobom kule nto yabantwana). ndithi nokuba ndimi ePulpitini ndishumayela, anga amaramente andithele nqa. Ndimbeka emithandazweni imihla nezolo. Unina walo mntwana wophukelwe yimpilo, nam ndileli bunga ndililo. Imfuyo ayinabani, kufuneka nditotobe nokuba ndiminxene ndilandele emva kwemfuyo. Mawethu ndiyamsola uThixo ngokundipha esi silingo, ingathi nokuba bendingazalanga akunani. Kangangedlela endihlupheka ngayo, zide iinyembezi ziphume naxa sendilele ubuthongo ziqukuqele ukunqumla umbombo zitshone emqamelweni. Andazi ukuba mandithini. (Ahlale phantsi ezisula iinyembezi).
speeDo: Ndicinga ukuba kungalunga ihambe ngoMgqibelo. Ndiqinisekile ukuba uMdlantsimbi Makhosi! Uyayazi le ndoda. Nguye owayesiyalela ukuba sifune umntu oza kusincedisa apha emsebenzini. Andisiboni isizathu sokuba simshiye xa sihamba ngoMgqibelo.
zizamele: Ndiyive koonomathotholo bawokazi. Khawutsho bawokazi, ngoobani aba benze eli nyala?
Umboniso 4
Bhala: Kuyavakala mfo kabawo, kuyavakala Zizi. Ngokwenene yintlungu into eyenziwa ngabantwana bedemokrasi. Ngekungcono mfo kabawo ukuba besizibizela ezi ngxaki, asizithandeli. Yomelela Zizi akukho nto nale iyedlula. Banje bonke aba bantwana. Iqhalo elithi imzi ayifani ifana ngeentlanti zodwa ndifuna ukuliphikisa. Ndifuna ukuthi imizi ayifani ifana ngeengxaki zodwa. Sifunda ngamava Dlamini. Qina uyindoda. (Ahlale).
nonzwakazi: (Ejonga kude). "Sikhumba touch sikhumba touch". (Aphakame uNonzwakazi aye ebhodini azobe umntu olele ngesisu obanjwe ngamadoda amabini, kukho le imileyo iphethe ugqajolo lwemvubu, hayi ke ngoku iklasi ife yintsini kuphakame uZizamele aye ngqo kuNonzwakazi ambethe ngempama amkhabe avule nebhozo, kube seso sanxwe egumbini lokufundela. Le ngxolo imbize ekude utitshala omkhulu weza kuqonda. Ufika uNonzwakazi eboko-boko ubuso ihempe izele ligazi).
Dlamini: Tyhini! Unyanisile uyazi ukuba ndikhe ndawabona loo matshivela. Avelaphi kakade?
zizamele: Yilali leya mfo wethu, kuthiwa yiMvumelwano. Kaloku siyalayita nathi apha emaXhoseni.
inkwenkwe: Kulungile ndisahambile (Aphume). (UDlamini khange abe sangena endlwini, ungene endleleni eya kwamninawa wakhe, uMthetho kwangoko. Endleleni eya kwaMthetho umaphikana, uphatha kunkcunkca, kugoba, isifuba singamniki thuba kuba indlela le ibineqhina).
mDlantsimBi: Uyindoda mfo wam, ndikuncamile, uluphumele uvavanyo lokuqala. Mandikuyale ndenjenje ke mfo wam. Zingaze zishiyeke ezi ngcambu nanini na naphi na. Mazihlale zisezipokothweni zakho. Entloko makungabikho nalunye unwele, hlala uchebe inkqayi ubomi bakho bonke. Siza kuya kwiyeza leziyobisi ke ngoku. Uyabona kweli hlathi, kunyakazela iingonyama, amabhubesi, iimfene. Zonke nje izilwanyana zasendle zikweli hlathi. Musa ukoyika mfo wam azinakukuqwenga ezi zilwanyana xa unesibindi. Thabatha nanku umkhonto uye ehlathini uze nebhubesi kunye nemfene.
mfunDisi: Nkosi, Yesu Krestu, ngokuhlala kwakho engcwabeni iintsuku ezintathu, wangcwalisa abantu abakholwayo kuwe, nangona imizimba yabo isalele phantsi kobandayo basenethemba lokuvuka ekufeni njengoko wavukayo nawe. Sikelela la mangcwaba uthumele iingelosi zakho ukuze ziwakhusele. Sicelela aba bazalwana uphumlo noxolo kude kube yiloo mini uyakubonakala ngayo wena ukuba uluvuko nobomi ngokubavuza ngovuko oluzukileyo. Sibayaleza kuwe Bawo uze ubakhanyisele ngokukhanya kwakho kobo bukumkani bakho bungunaphakade kanaphakade, Amen. (Izihlwele zimana ukucula ngokuzukileyo). Njengoko uThixo onamandla onke ababizileyo abazalwana wabasusa kobu bomi, sibuyisela imizimba yabo eluthulini lomhlaba apho yayivela khona. UKrestu waba ngowokuqala owavuka kwabafileyo kwaye nathi siyazi ukuba uyakuvusa imizimba yethu ekufeni ibe njengaye ngobuqaqawuli. Ngoko ke sinikela abazalwana bethu ezandleni zeNkosi. Yanga iNkosi ingabamkela eluxolweni lwayo ize ibavuse ngomhla wokugqibela, Amen. (Kubuyelwa ekhaya emva komngcwabo kuhlanjwe izandla kuchithakalwe).
Dlamini: (Ukubuya kwakhe). MaMfene ndinento endisoloko ndiyicinga, namhlanje lithuba lokuba mandiyithethe. Mfene mfazi andinanyana, amawethu ayamazi unyana endandinaye ukuba walahleka. Ezi zinto zingaka ziya kuba zezikabani? Into ebendiyicinga ngoku kukubiza amawethu, ndiwabele ezi zinto ukuze zingabi lilifa lezirhalarhume nabantu abangendawo.
mamfene: Dlamini nam ndikhe ndanalo iphupha elinje kodwa ke mna ndaphupha ngathi umzimba uzele ziimbovane kodwa ndakhawuleza ndothuka. Futhi zange ndiyithabathele ngqalelo le nto yeli phupha kodwa ngoku ndiyalidibanisa nale undixelela yona. Ukuba besingengoma- Krestu ngendisithi ikhona into embi endiza kuyiva. Izolo ndive isikhukukazi senkukhu sikhonya, kwayizolo njalo ndithe xa ndiphuma apha emnyango ndakhubeka kabuhlungu ndaya kulala ngophothe. Kuthe ekuzeni kokusa ndeva isikhova sikhala kalusizi. Zonke ezi zinto ziyadibana neli phupha lakho Zizi.
zizamele: Mhlekazi omhle silapha ngokuthunywa nguwe, ngoku sizise umsebenzi esiwenze ngempumelelo engummangaliso.
Dlamini: NguZizamele kaloku, alikho elinye. Yintonga yam esekhosi uZizi,uDlamini wowu Madoda!Ndingathetha ndithini na?
zizamele: Ewe mhlekazi.
mthetho: Ndiyanqanda mfo kabawo, ndiyanqanda. Izinto zamaZizi maziphelele emaZizini. Siya kuba singenisa iintshaba kulo mzi kabawo. UDlamini ngesuke waya kwaSibonda ukuba le nto linyumnyezi elihambisa umzimba eli, (kuDlamini) le nto siza kuyilungisa mfo kabawo. Okokuqala nje kufuneka usazise ngokukhawuleza xa esenza ukusa. Okwesibini makabizwe ngoku ohlwaywe qatha ukuze angaphinde ayenze le nto. Okwesithathu, sikho isithethi esithe lilumba eli, le nto inento eyihlolayo. Kuza ishwangusha kweli khaya, ishwangusha ke liyakhalinyelwa xa libonakale kuselithuba.
20. IGqwetha: lika Zizamele
Deshy: Khawutsho Zet, siza kuthini ukufika kwethu phaya?
BheDe: Bhota Zizi! Bhota Dlamini! (bexhawulana) Tyhini! Madoda usavelaphi umXhosa olibamba kangaka ixesha ? Kaloku amaXhosa anamaxesha amabini kukho eli lewotshi. Ukuba intlanganiso iqala ngeyeshumi bona baya kufika ngeyeshumi elinanye.
INDIMA 1
nonzwakazi: Ubundibethelani kuqala?
Bonke: (Bengqukuleka) Mh!Tyhini!
polisa: Nihambe kakuhle ke Madoda.
nonzwakazi: Ndizobe umntu olele phantsi obethwa ngesabhokhwe, obanjwe ngamadoda amabini. Into ebangele ukuba ndizobe loo mzobo yinto yokuba utitshala uZongo lo usifundisa i-art ubethe zesize nemizobo ngomso xa sibuya emakhaya. Bendizama ukuziqhelanisa nokuzoba oko.
zizamele: Mna mhlekazi andinazixhobo, andisosigebenga mna.
Dlehluza: Undibeth'emlonyeni kayise. Bendiphakamela loo nto kanye. Makalipotwe emapoliseni lo mntwana alikho elinye icebo. (Ebhekisa kuMthetho). Mfo kabawo ndicela ungashiyeki kweli qela liza kuhamba. (Aphume).
(KuseBhayi, amapolisa abeke iliso elibukhali ngakuye kwaye iziphumo zibuya zisithi kusafuneka akhe ajongwe ithutyana noko uza kubuya aphile).
Dlamini: MaZizi! Ndithi mandinazise ngesiganeko esiphantse senzeka aph'ekhaya izolo. Abanye bayasazi babelapha nayizolo. Ndixakene nenzala yam apha uxolo alukho apha ekhaya oko kwathi kwakhula lo mntwana zange sikufumane ukuphumla kulo mzi kabawo. Lo mntwana uqale ngokuvana nabantwana abangafundiyo. Kukho le nkwenkwe kaMakhanda-khanda nale kaDidiza.
zizamele: Mfondini musa ukusiqakathisa. Phendula umbuzo wakugqiba ulindele omnye. Usebenza phi?
polisa: Inzolo enkundleni.
Ekhaya
Dlamini: Ewe maziwe zontathu, ayingomntu yinkungu nelanga apha kowethu. Ibhokhwe enye iza kunceda ntoni? (Inkonde enguBhala ibonakale imbi ebusweni)
1. UDlamini: Indoda engummi wakuGandana
mamfene: (engenelela) Nawe uvuma ukuqhathwa ngalawa marhumsha, kunini ndathi hlukana nabantu abangafundiyo? Yiba ngathi uyaqinisa tata.
Deshy: Xa silapha singenile, tyhini! nanko uMdlantsimbi sele esihlangabeza.
(UZizamele ukwiphulo lokuthengisa yonke ethi yena, ulungiselela uhambo oluya eBhayi apho aza kuthenga indlu. Iimali zeepolisi zaphuma, ungusozimali othile. Simbona ethengisa ezokugqibela izinto nkqu nomzi. Imali yemfuyo nomzi zimnike izigubha. Intliziyo isemafutheni kumfana ongumakadenetha).
INDIMA II Umboniso I
INDIMA
Dlamini: Bhotani Mawethu!
zizamele: Hayi Mhlekazi ndikhumbula amayeza ambalwa kakhulu.
Deshy: Namhlanje akulalwa siza kuthenga utywala nenyama eninzi sivuyisane nolu suku lukhulu kangakanana. (Konwatywa ke ubusuku bonke ngaloo mini basela banxila balala ekuzeni kokusa).
Bawo, koko yiva imithandazo yethu esiyibhekisa kuwe sikunye namawethu asezulwini kunye nabangcwele bonke. Yiba ngecala lethu Bawo, ngeli xesha lobunzima ngo-Krestu iNkosi yethu Amen.
JaJi: Le nkundla ikugweba iminyaka engamashumi amane xa sidibanisa nale imihlanu, loo nto yenza iminyaka engamashumi amane anesihlanu. Mapolisa hambani niye kumvalela. (Ambambe amqhubele kwizisele ezimnyama zaseBhayi).
polisa: Ndiyaniva ke madoda, mandingabisanilibazisa, khululekani nize nazo zonke iindaba kwelo lase Zimbabwe.
Ekhaya
BheDe: Khawutsho ke Zizamele, umbethelani lo mntwana?
ziizamele: Mandiqale ngalo wepolisa ukuze ndikhuseleke xa ndisiya kulo wooDlamini.
" Bazalwane noodade, incwadi yomvangeli uMateyu (22:42) nithini nina ngaye uKrestu? Asicelwa ukuba simamkele uKrestu ngaphandle kokusebenzisa ingcinga zethu ubuKrestu abuzami kuphepha umoya wophando."
speeDo: Bakuxhapaza mos aba bantu! batheni bekunyanzelisa ngemfundo nje? Andithi uthi abadingi nto abazali bakho kodwa abafundanga. Into ecacileyo babesebenzisa ingqondo yemveli ooDlamini. Nawe ke ingqondo yemveli unayo. Ungaphila nokuba akudanga ube yititshala.
zizamele: Ndifuna lona kanye,andimfuni usmayili wepolisa elinentaka,ndifuna lona kanye. Kuyakulunga ndiliqaphele ukuba likwesiphi isitishi ukwenzela ukuba ndilihlasele kakuhle.
Ndiyaphila akukabikho nto zimbi. Ndithi mandikwazise ukuba ndide ndakhululeka. Ndifumene umntwana oyinkwenkwe.
Deshy: Uza kusebenza nathi ukusukela namhlanje. Ukhumbule ke ukuba asiphelenga apha abanye abantu basebenza kwezinye iidolophu. Bahambisa neziyobisi.
inkwenkwe: (Ibeka isitya entla baphume noDlamini ihluthi ingumpatsiya ngumvubo) Azinakuba sanditya ngoku tatomkhulu.
15. UDeshy
zizamele: Imbi le nto yam, ndisuka ndiphuphe kakubi xa ndilele apha andazi nokuba kuqhubeka ntoni. Mhlawumbi uMdlantsimbi uyakhalaza okanye zezi zidumbu? Ndiphuphe ingathi ndiyakhala kobu busuku, kuthi kunjalo kuvele uDlamini nomkakhe besithi ngamashwa antoni la ndizibizela wona. Hayi! Suka mandisebenzise ezi ngcambu ngendlela eyiyo, ndisuka ndizilibale ngamanye amaxesha. Kwekhu! Mandilale engaka imali, soze ndiyazi nento emandiyenze yona. Ngenene ndisisinhanha sokwenene. (Aphume).
BheDe: (kuDlamini) Kuyavakala titshalakazi ndicinga ukuba siyivile le ngxelo.
zizamele: Mfo ndiya kuphehlelelwa ngoku nguMdlantsimbi.
Dlamini: Yiba ngathi uyaqinisa Zizi. (Kuthe kanti udyakalashe onkone uzilungisele ufake isikhumba segusha ezimpundu, ngelishwa uMthetho usive esabetha kwakanye. Sikhutshiwe eso sikhumba, wabethwa waqhana iveki yonke).
zizamele: Yintsimbi yesibhozo ngoku, siza kufika bengekalali. Masihambe siye ecaleni kwelali le singangeni ngemoto.
Dlamini: Hamba uyokuvula nawe.
Dlamini: (esothuka) Hayi bo! Uthini na apha kum Bhele! Musa ukuphuca apha! Lo mntwana uvuka anxibe iyunifomu yonke le mihla ahambe aye esikolweni. Sisimanga santoni esi undixelela sona? Lo mntwana undiphoxelani kangaka? (enesingqala) Mh!
mamfene: Bulala ngoku. Uthi xa uxakwe kukuqeqesha umntwana ubuye uze kubhodlela kum.Ucinga ukuba angathini ukungabinje lo mntwana evana nabantwana abangafundiyo? Oko wathi waqhelana nala marhumsha ango- Mqwalaseli no-Vuthuza zange ndiphinde ndithembe kwanto.
Dlamini: Isizathu ke sinye kukusuka le ntwazana imkwekwe ngokubethwa sithi ngala mhla wayebuye enxilile. Namhlanje sivuke ethuthe yonke impahla wemka nayo, phofu kuphawuleke ukuba khange alale kwalapha kuba umandlalo usondlulwe oko kwayizolo. Eyona nto indikhathaza kakhulu yimali yam. Owu!
mthetho: Nam bethu mandikuxhase xhego lam nangona ungawi nje. Ndicebisa ngelithi lo mntwan makalipotwe kwaSibonda. Kuphume amadoda aye kubika emapoliseni ehamba noSibonda. Iinkabi zamahashe zikhona mazibanjwe siphathelele liyatshon'ilanga. Amapolisa akazi kuxakwa azakumbhengeza nakoonomathotholo avezwe nakomabonakude.
Umboniso 1
mamfene: Kulungile tata. (Kungena uZizamele enyoshoza)
Deshy: Hey! Mfondini siphangele ngoku. Uya kutya usizi, mna ke ndifun,imali mfondini. (Ajonge uZizamele ngamehlo anoburhalarhume). Thatha. (Azame ukunqwenga ngemela suka atsalwe nguSpeedo amfake phakathi kwemilenze).
Dlamini: (Ephakama) Eh - e - e! MaZizi ndiyacinga into yokuba sesiphelele, ndiyabhotisa kwakhona ngale ntsasa.
mDlantsimBi: Nilale kakuhle bantwana bam. Kanene ninduluka nini?
bendingazi ukuba kukho abantu
VakaDe: Nam ndiyakungqinela mfundisi, makubizwe amapolisa ngoku.
zizamele: (Ekhala). Owu! Bawo ndandenzeni mna. Mdlantsimbi, Nkomiyahlaba ndiza kubabuyisa xa ndisitsho. (Afune ukubaleka, abanjwe).
zizamele: Lo mpu ndawunikwa yiNkosi yam, akunyanzelekanga ukuba uyazi, futhi mna ndizakunibambisa ngokungcolisa igama lam. Mna ndakusuka ndiboleke abo smayili benu kunokuba anindiqondi kakuhle. (Abe ngathi uyaphakama, athi qhu sarha amapolisa abuye ajike akubona ukuba akawasukeli).
Ndiyavuya ukubona tata, umntwana wakho akamelani namntwana kwesi sikolo ngobukrele-krele kodwa indlela asonqena ngayo isikolo iyamangalisa (ejonga kwinqununu). Enkosi nqununu. (ahlale)
Dlamini: Andingeyazi ke into yabantwana, ukuba babe zitshomi xa kunini, andazi.Andimazi nokuba ubesele enqatyelwe ngabahlobo na le nto ade atshomane nalawa matshijolo angafuni sikolo. He - e - e! ndibuye ke ndize kwisiganeko sayizolo. UZizamele ufike engeshushu eqhuba amatakane neegusha ekhaya. Kuvakala ukuba basele eMaMpingeni phaya kwa - Nogolide.
mamfene: Buz'entanyeni ukuba ayithethi uyifak'imela?
zizamele: Andinamsebenzi ndiwenzayo ngokwangoku.
sekela-nqununu: Ndibona ukuba sele ilingene amapolisa le nto. Mhlawumbi ke kwaziswe namalungu ekomiti.
21. IJaji
Dlehluza: Akukho ngxaki mayela nolu suku. Makulungiselelwe isingcwabo eso kodwa ke bakhuluwa utitshala uBhede naye bendisithi makadityaniswe apha kooDlamini bangcwatywe bonke xa sivumelana nosapho lwakhe.
speeDo: Unyanisile liziswe bubukho bukaZet. Uyazi ukuba bendisoloko ndifuna apha engqondweni ukuba yintoni liye lanesibindi lokuza kuncokola nathi. Ungathi ulibuza belithetha ntoni nathi, ufike lingazi kwanto, lingabhuda libhabhame.
mamfene: Uhambe kakuhle Dlamini (aphume) (Esikolweni ku-Gandana kungena u- Dlamini kwi-ofisi yenqununu othule umnqwazi ankqonkqoze)
zizamele: Ndiyabulela ke nam xa ndifika ndisamkeleka, kodwa umenzi weli sikizi uza kuvela nokuba kunini.
1. UYesu wabakhuthaza abantu ekubeni bazicingele ngokwabo. Wazingisa ekubeni bamelwe ukubuza imibuzo emininzi,waza wabafundisa abantu ukuba benje-njalo nabo. Wayeyazi inkathazo ababenayo abaProfethi kuba babengavumi ukucinga ngokwabo. "abantu bam abaqiqi" watsho omnye wabo (Isaya 1:3). Khanize sibonisane (isaya 1:8). Ngoku ke uYesu wakhwankqiswa kukuba abantu bangabuzi mibuzo yengqiqo malunga nezinto zikaThixo. "kungani na ukuba ningaqondi? Utsho (uMateyu 16:11). Koninceda ntoni na?" (Marko 8:36) "Yini na ukuba nina ngokwenu ningakwahluli okulungileyo?"(Luka 12:57) Indodana okanye udade owuphendule ngengqiqo lo mbuzo akakude ebukumkanini buka Thixo" (Marko 12:34) 2. Ubomi bethu buxhomekeke empendulweni yethu kulo mbuzo. Koku kubulalana kungaka, kolu dlwengulo lungaka, koku kuthengiswa kweziyobisi, nokubulawa kwabantwana ingaba nithini na bemi beli lizwe - uthini uKrestu kuni? (abantu: mh! Yatsho indodana) Eminye imibuzo inokulindela impendulo kodwa lo awunakulindela mpendulo.Ubomi bethu bazalwana buyachithakala bungabinamsebenzi ngaphandle kokuba siwuphendule ngokufanelekileyo lo mbuzo. UYesu wathi; "ndingowokuqala nowokugqibela isiqalo nesiphelo" (isityhilelo 22:13). Ibali lobomi bethu alinakulunga ngaphandle kokuba liqale libuye liphele ngoYesu, lize libe noYesu liphela.
Deshy: Ndiyabona ntanga'm, ihamba kamnandi kangangokuba andiyiva nokuba ihamba ngesantya esiphezulu kangaka. Ezi moto zakwaTelstar zingakufaka engxakini zithi nokuba zihamba ngesantya esiphezulu zibe zingavakali nokuba zihambela phezulu. ITelstar ayimelani namoto kweli loMzantsi Afrika.
18. UGqirha
Umboniso 2
Akukho mazwi sinokuphinde siwathethe ngoku, mahle akafuni kugxojwa, Siyavuyisana nawe Zizi ngokufumana le ndodana. Mandikuphe le nto ke Zizi, uze ungathi kuba emnye lo mntwana okanye uthi kuba umfumene kade umenze iqanda. Uze umqeqeshe Zizi undincede umqeqeshe lo mntwana. Ngexesha lokulima aze alime, ngexesha lokudlala umnike ithuba adlale, akukhula anondle, yintonga esekhosi le kweli khaya. Ukuba ubungekamthiyi igama ngendisithi ngu
(Ide yafika imini enkulu, uMgqibelo. Amakhwenkwe amakhulu avuka xa kumpondo zankomo, aqoqosha,ahlamba imizimba yawo ngamayeza ahlasimlisa imizimba. Banika uZizamele iingcambu ezithile ukuze azisebenzise xa bedibene namapolisa. Ezinye bathi makazigcine ezinye kwathiwa makazifake phantsi kolwimi. Banduluka ngentsimbi yesibhozo imithwalo ifakwe emotweni. Babehamba bencokola apha endleleni, bechulumancile. UZizamele bambopha ngelaphu elimhlophe ukuze angayazi indlela eya eZimbabwe. Babekhetha iindlela ezinqumlayo. Baphuma eBhayi, baya eFreystata, badlula i-Kroonstad, Potchefstroom, Germiston, Messina. Bathi xa beseMessina bawulahla umgaqo omkhulu bangena kwisixekwana ekuthiwa yiTuli behla ngaseMatopo hill. Bangena eMzingwane, bayithi cebu ecaleni iBulawayo. Bathabatha indlela ebakhokelela kwisixekwana iWankie. Baya kungena kusuku lwesithathu kwezo ngxangxasi zechibikazi iVictoliya).
zizamele: Ndixolele tata andisoze ndiphinde (ekhala ephumelisa)Yho - o - o!
speeDo: Xa ukwayindlalifa yintoni ebangela ukuba unyanzelwe ngesikolo. OoDlamini abakayazi nangoku into ebangela ukuba iindlalifa zibe ngoongantweni? iindlalifa ziza kufundela ntoni sele zilungiselelwe? Musa ukuxhala mfo wethu uza kuwafumana onke amalungelo akho. Le ndlela oza kuphila ngayo iza kukwenza ubesesingawothiyo umlilo. Uya kutsho wodlule nezo zifundiswa zibole ngamatyala.
mDlantsimBi: Mfo wam maze wenze le nto, kufuneka ukhakhayi lwabazali bakho bobabini ukuze ufumane isidima, okwesibini kufuneka uze nokhakhayi lwepolisa lomlungu xa ufike eBhayi. Okwangoku ke usagqibile, ngomso baza kufika abafana bam, maze uphinde nabo ufike wenze le misebenzi mibini, uyandiva?
Dlamini: (Emhesha) Sisihlalo santoni na Zizi? Ndifumene incwadi esuka ebukhweni bam (ayikhuphe engxoweni yebhatyi ayinike uMthetho)
Deshy: Inene ndiyakufungisa! iseza kudalwa imoto efana nale, okwangoku ayikabikho enokumelana nayo. (Ephampatha ilaphu eligqumileyo ngathi angalisusa)
Dlamini: (ehleka )Kunjalo kanye Bhele, ke thina saqheliswa ngala mabhulu sasisebenza kuwo. Khaniphile Bhele.
Deshy: Speedo mfo kabawo ihamba nini idilivali?
7. UDlehluza: Indoda enkulu yaseMazizini :
nonzwakazi: (Ecula) "Sikhumba touch!Sikhumba touch".
mthetho: (Engenelela) Hayi ndiyanqanda Zizi elikhulu. Lo mntwana akakakulungeli ukuya entabeni. Kaloku kule mithetho ikhoyo, kufuneka umntwana agunyaziswe ngabazali. Iminyaka ngamashumi amabini. Ndizama ukuthi ayikakulungeli mpela ukuya entabeni le ntwana. Ndithi mna makabizwe lo mntwana size kumgweba.
Deshy: Musa ukungxama mfo kabawo, siya eFreyistata ngoku. Makhe simise ngoku khe sitye. (Bemisa bathenga ukutya batya baphumela phandle babe sebebuyela kwaseluhambeni, bechulumancile, esogqunyiwe uZizamele ngoku kutyiwayo).
JaJi: Phambi kokunika isigwebo ndifuna ukukubulela mmangalelwa ngokungavumi ukusebenzela ilokonya elinguSathana ubomi bakho bonke. Kodwa ke awuvumanga ukumsebenzela ngomzuzu wokugqibela sele konakele. Ubusele uyigile ngokupheleleyo imikhuba yeli lizwe. Ilizwi labadala alidliwa nja, kwaye ayisokuze ijike inyaniso. Ukufuna ukutyeba ngokukhawuleza ngondlela mnyama kungunobangela wokuba ube ume kule ndawo namhlanje. Waba nethamsanqa ke wena kuba uphando olwenziwe ngawe lubika ukuba wena wabekelwa iimali ezinkulu nguyihlo esenzela ukuba ufunde. USathana wakuphephethela kwantshabalalo. Akukho mntu wawuphikisana naye kwilifa lakho kodwa wanyolukela ukutyeba ngondlela mnyama. Ulutsha olukhoyo nolungafuni kungxoliswa ndiyacinga ukuba lufunde lutho kwizimilo ezaphuke njengezi. Ukungabethwa ezikolweni akuthethi kuthi soze ufunde. Ndiyanqanda lutsha lwakowethu. Zamkeleni iinguqu ezikhoyo. Musani ukuba ngoozwilakhe kuba abanye abazali baye bakholelwe kwizinto ezithethwa ngabantwana babo, bangazidini ngokuphanda ubunyani bento ethethwa ngumntwana. Abantu bayafunda nokuba ababethwa. EziDyunivesithi akubethwa kodwa abantu bayafunda baphumelele. Xa ndiza kuwisa isigwebo ndiza kuthi kuwe mmangalelwa uyithethile inyani ngokwenene yinyaniso engenakuphikiswa, kodwa umthetho kufuneka uhambe indlela yawo. Le nkundla ikufumana unetyala phantsi kwezi zityholo:
speeDo: Kunjalo ntanga, kufuneka siyithwese amaqhinga, siyiphehlelele izalwe ngokutsha. (Bangena kwi-Telsta erhuqa itakane, bayilayishele iimpahla kweli takane baphindela endlwini yabo).
zizamele: (Ebuthandabuza ethetha yedwa, uphakamisa isinkempe). Nifane nadomboza ukuthetha andisoze ndiwuyeke esithubeni umsebenzi wam. UBhede sele elapha kwaye niza kundibambisa xa ndiniyeka. Felani imisebenzi yenu emdaka. (Abahlabe bobabini kungabikho okhalayo, akugqiba abanqumle iintloko, aphume abaleke neentloko imoto sele iduma kade).
aBantu: Mh! Unesibindi lo mntwana.
Deshy: Khawutsho ke Zet eyakho imbali. Yintoni ebangele okokuba ushiye umhlaba woyihlo uze kweli laseBhayi?
zizamele: Ngama-R300 000,00 eerandi kunye nale R50 000 yale ntloko kaBhede ngokwenene ndisiso isityebi. (Baphinde eBhayi bechulumancile).
speeDo: Iya kuba ziintsuku nje ezintathu.
zizamele: Hayi kwakunzima bafo bethu, nam ndincedwe kukulikhawulezisa ndalichana entliziyweni zisuka. Landiqwenga ingalo kodwa ndaye ndaloyisa kanye ngoku sele lindilumile.
speeDo: Ziyinyaniso mfo wethu ezi zinto zithethwa nguDeshy. (Ebonakala eba lusizi ebusweni). Kukho ixesha esasisitya ngalo emigqomeni, ndithi ndakucinga ngelo xesha kuthi mandife, kuba senziwa ngabantu ukuze sibe kuloo ngxaki. Abantu abananceba ngabantwana babantu. Abantu abasezikhundleni abamhoyi umntu abangamaziyo. OoNontlalontle bakhathalela iifani abakhe baziva kuphela kulaa nto yezaa ofisi. Kunyanisiwe xa kusithiwa ukuzalwa wedwa ngumlu wanyama.
zizamele: Ndiqhele kweliya lakuthi emaXhoseni, uthi xa usiya edolophini uvuke ngentsimbi yesithathu. Ibhasi induluka ngentsimbi yesithandathu. Uhamba umgama oziikhilomitha ezingashumi amane anesine. Uthi sele ugqibile ukuthenga kufuneke ukuba linda eza kuphuma ngentsimbi yesithathu. Ufika emakhaya sele kulele ubumnyama kuba isuka ibe lihashe likamfundisi, ihambe isima kuzo zonke ezi zikhululo.
zizamele: Ndiyaliva ibali lenu elibuhlungu. Inene ihlabathi likhohlakele. Sendifuna ukuqonda ke ngoku ukuba ngumsebenzi onjani lo unenza nihambe ngentle kangaka imoto. Hayi le ilodlula mpela elaa phela le moto ka-Bhede.
zizamele: Nigqibile ukuthetha ngoku? Ukuba nigqibile ke khanijonge apha. (Avule ingxowa yakhe kuvele intloko evuza kanobom). Yekabani le ntloko? Thethani najongana, ndithi yekabani le ntloko?
Dlamini: Owu! Yini mntwanam ngamashwa antoni la usibizela wona?
inkwenkwe: Ewe tatomkhulu, uthi utata mandizise le ncwadi.(Itsho igqithisa incwadi inkwenkwe)
12 EyoMsintsi 1981
BheDe: Ndiza kumjonga ngokwam, Zizamele lumka wenzakala ukhab'imviko nje. Imbi le nto uzimisele kuyo. Khawuzifune ukuba ungotheni na wena le nto igama lakho lisoloko lingundaba mlonyeni. Elalini, esikolweni kokwenu igama lakho liku "twelve down". Ungotheni wena wedwa? Abazali bakho ubabeka kwelibi ihlazo eli. Bekumele ukuba siyakugxotha ungabhali nezi mviwo, okanye sibize amapolisa ubanjwe kodwa ngenxa yobuntu sikohlwaya ngoluncinane uswazi olu lwegadi. Ibhozo eli siza kulithatha silise emapoliseni ligcinwe khona senze nengxelo ngawe mayela nesimo sakho. Mandiphinde ndithi ukuba ukhe waphinda waphatha isikhali kwesi sikolo ungobanjiweyo ngaloo mini. Uyakubanjelwa nale nto sele kukho nengxelo esele ingaphambili. Ngamanye amazwi sisilumkiso sokugqibela esi uyandiva?
VakaDe: Ubuzoba ntoni?
zizamele: (Ukuba ubusazi ukuba uyagqibelisa ukuthetha). Heyi thath'apha! Hi! thatha.
speeDo: Siyabulela mfo kabawo. Amadoda afana nawe anqabile. Amadoda akhoyo anentaka, akanasifuba. Kule mihla sele kunzima kakhulu ukwahlula umntu ongumama. (ehleka)
mthetho: Icebo linye makamangalelwe kuvalwe kwalaa thaveni. Qhuba simamele Zizi.
mDlantsimBi: Kulungile bafo bam kaloku Zizamele nyana wam yiqonde le ndawo yoqeqesho. Usekude nokufumana ezi zigubha zifunyanwa ngaba bafana. Kusafuneka iyeza lompu oya kulifumana lona ngoosmayili ababini babazali.
mDlantsimBi: Ukuba ke mfo wam uze neyesine intloko, wazi ukuba sele uqalile ukurhola ngale yesine. Nihambe kakuhle bafana bam. (Bayibetha yancipha iTelstar abafana bakaMdlantsimbi besendleleni esinga eBhayi, bafika bediniwe balala kuba bephumlela ukujongis amabombo kuQumbu).
Dlamini: Kanti ndakusuka ndikuxake kwawena lo.
polisa: Manene niyaphi? Thulani imithwalo yonke.
Deshy: Wahlala kangaka mfo wethu, ufike besala na nezi ntloko?
(UZizamele uyafika kothuke wonke umntu kuba uneminyaka engekho. Akufiki tshipha, kufika ingxilimbela yomfana onezoso. Abulise kooyisekazi abasuka bamamkela njengonyana wolahleko).
polisa (Ecaleni) :Lo mfo utheni maan esoyikeka ngolu hlobo?
11. UVuthuza
speeDo: Hayi mfo wethu ndiyanqanda phola mfo kabawo. Makhe simyeke lo uyandisinda, ndiyacela mfo kabawo ndiyakucela Deshman.
mthetho: Ngokwenene uThixo akaxakwa nto. Ngesi sithini ukuba ebengabuyanga lo mntwana? Into endiphinda ndiyibulele mfo wam yindlela owuqhube ngayo umsebenzi kanyoko noyihlo. Ngokwenene uyindoda, kaloku akukho nto besiyilindele kwitshipha elifana nawe, besicinga ukuba watsha nelizwe kunye nengqondo le yakho. Kuhle ke mfo wam xa ucinge ngekhaya, ndimile.
zizamele: Ewe ndiyababona Mhlekazi. Ingaba la mayeza uwazi onke njengokuba engabhalwanga nokubhalwa nje?
Bonke: Bhota nawe Zizi.
Dlamini omhle
kaSijadu: Lo mntwana simnikela kuni mawethu, msikeleleni nimthamsanqele, mvavazeleni ngeentsikelelo ukuze aphile ngonaphakade, asinde ezingozini. Ndiphinda ndimyaleza kuQamata ophezu konke ukuba amoluleke, amkhombhise iindlela ezilungileyo apha ebomini, amkhusele kuko konke okungalungileyo. Ndibuyele kuni ke nina nikhoyo apha, ndibulela ubukho benu, ukuba nize kuzimasa eli theko lale mveku. Amade ngawetyala mawethu.
zizamele: Ngomso ntoni? Ndiya kulo ngoku. (aphume) Ingabi kanti ndizibizela ijele, kutheni ndanamanwele nje? Heyi! nabaya abantu bebaleka ezitalatweni. Mhlawumbi kunokuba ngulo Nkomiyahlaba lo? Tyhini! Nkosi yam nantsi inqwelo yalo lihamba ngeenyawo ebusuku apha? Inene sihlangene namhlanje, ndim nentloko yalo. UNkomiyahlaba usithabatha phi isibindi sokoyikwa nazi gang stars ze-neck-lace? Asingobantu ukuba nezibindi abo kodwa nabo bebaleka behlisa iJohnson Road, nabo abanye bencathama ngeerhange. Nam mandithi chu apha emva kwakhe. (Ahambe ezimela ke uZizamele, ngelo xesha uNkomiyahlaba ufaka evenini bonke abaphuli-mthetho). Owu! Nkosi yam eli polisa linesibindi okuyini, yini ukubamba libambe nabafazi ababeleke abantwana. Nalo lingena eSoweto. Mandingalibethi, ubugwala, mandingalidubuli kuba kucacile likhutshwe ngokuthenjwa mandilihlabe emva koko ndilinqumle intloko. Ayikho enye indlela mfo ka- Nkomiyahlaba nam ndithunyiwe. (Asondele, ngelo xesha uNkomiyahlaba ujongene nendoda ethile, ayibaleki isimbele isinqe, noZizamele ubekekile emva koNkomiyahlaba, afike amgwaze ngebhozo kwicala lasekunene, akhale kube kanye uNkomiyahlaba, lihlanz'iselwa, uZizamele amqikiqe ngemela entanyeni de umzimba wahlukane nentloko abe sele eyifaka engxoweni yakhe asimbele isinqe ukuphindela eVeeplas. Ungena emaphikana, igazi lizele empahleni yakhe).
12. UMqwalaseli
Deshy: Niphucuke mpela mfo wethu.
Deshy: Kufanele ukuba nje apha, kaloku le dolophu iMessina isemdeni woMzantsi- Afrika ne Zimbabwe. Ugqogqo lwenziwa ngokuthe ncam apha. Umntu uma ngaphandle nomthwalo wakhe. Speedo misa apha ecaleni ingathi ela polisa linento eliyithethayo.
(Kulundi lwelali yakuGandana, exhagwe ziilali zaseMbalisweni emaMpondweni, kubonakala mganyana ilali ethe zinzi kwindawo ethambekileyo. Le lali ibizwa ngokuba kuseMaMpingeni. Enyeleni yale lali kukho isikolo semfundo ephakamileyo,I-Nkqwiliso. Esi sinala sithiywe ngegama lenkosi yamaMpondo unkos'uNkqwiliso. Kufutshane nesi sikolo kukho iCawe enkulu yemvaba yamaWesile. Kumgama olingana nokugityiselwa kwelitye kume umzi osoloko uphithizela abantu. Xa usondela kuwo kuqapheleka ukuba kulapho aphila khona amadoda. Intokazi yeli khaya inkulu ngokumangalisayo kangangokuba xa ikhwele evenini ngaphambili iphantse isigqibe sonke esa sithuba singakumqhubi. Igama lale ntokazi kuthiwa ngu-Mam'uyandichaza. Ngale njika-langa yehlobo, kungena uVuthuza, uZizamele kunye noMqwalaseli).
Vuthuza: Hayi Anti zigcine apha efrijini ezinye, thina siza kumana sibiza elo nani silifunayo. Uyazi nawe into yalapha, kukho omasila ngeentungo, sinike zibe ntathu ngoku.
KwaDlamini
polisa ii: Ngenene lo ujikelwe zizinto zakhe akabhudi ufuna ukubikwa. Kodwa ke ubhudela kwizinto ezisekelwe enyanini.
BheDe: Kufanele ukuba sihambe ngomthetho wesikolo. Siza kumcima apha ezincwadini. Xa ephinde wabuya siphinde simamkele. Ndingacebisa ngelithi, zama Zizi ukuqwalasela nalapha ezincwadini zakhe ukuba uyawenza na umsebenzi wesikolo. Abazali abaninzi bayalutyeshela olu xanduva lokujonga umsebenzi womntwana. Ngethamsanqa ukhe wakatswa esikolweni Dlamini, uza kubona zisuka xa engasayi esikolweni kuba kubhalwa imihla kule misebenzi siyinika aba bantwana (ebhekisa kwisigqeba). Ndicela ndaziswe kwangoko xa kukho iimeko ezinjengezi. Sekela-nqununu, qinisekisa ukuba ngolwesiHlanu "iiclassteachers" ziyazingenisa iirejista zobukho uzihlole usayine wakugqiba uzidlulisele kum, siyevana? (enqwala lowo kubhekiswa kuye)
Dlamini: (Ethetha yedwa, ehola liphika) Besele ndincamile, ukuba ndingathi ngoku ndinamashumi amathandathu eminyaka ndibe safumana umntwana. UThixo umele kukudunyiswa yonke imihla kuba usebenza esemfihlakalweni. Ngubani obesazi ukuba mna ncakasana (azitswebe), mna Dlamini, iZizi elikhulu. Yho! Hayi andiphuphi kodwa? Ndim kanye lo unomntwana, namntwana ithol'iduna? (Ufika kwaMthetho, ankqonkqoze sele engaphakathi) Mholweni ngaphakathi. (Axhawule ngamandla ethethela phezulu yimincili) Mninawa khawuphile?
speeDo: Ha! Uza kuvuya umhlekazi ngoba kaloku yimisebenzi yakhe le kwaye uyazithanda ezamagorha.
speeDo: Ndiyayingqina le nto wawuyitsho mfo wethu ngenene iTelstar sisigebenga sendlela, ayiva blowu nastatshi.
zizamele: (Ebhidekile). Yintoni usmayili Deshy?
nonzwakazi: (Engenelela). Uyaphosisa mfundisi, bendiziculela nje mna ndingabhekisanga mntwini, futhi nangoku ndizoba ebhodini bendingabhekisi mntwni.
speeDo: Kuthiwa izixholo-xholo zininzi nje kula ndawo yakho?
speeDo: Ulumke mfo wethu kukho ipolisa eloyikwa ngumntu wonke kweli Bhayi. Ilokishi liyiqala ekuqaleni liyokuphuma ekugqibeleni.Aloyiki kwanto mfo wethu kwaye lidubula enyameni alidlali tu.
speeDo: (Bemxhawula futhi-futhi). Uyindoda Zet xa uqala nje ube sele uneziphumo ezihle kanje.
Dlamini: Yiyeke into ukuba akuyazi mninawa! Sele ndimthiye igama ngoku ndizayo lo mntwana. Uyazi mninawa, ngoku ndimi ngasexhantini phaya ekhaya ndive umqhagi ukhonya, ndaqonda kwangoko ukuba zikho ezi ndaba zimnandi zizayo.
polisa: Yhe! Madoda iyinyani kanti le nto? Bendiyifunda ephepheni namhlanje. Khanitsho le nto yale Hebra ivele njani? (misani apha ecaleni).
Dlamini: (Ngomsindo) Njengokuba uvuka unxibe iyuniform nje usihamba phi esi sikolo? Ulixoki hi! Ndincama ubuthongo bam ndisenge nawe ngonyezi ndikubone ulungiselela isikolo kanti uphelelaphi maan! Thetha musa ukuthula.
zizamele: Ndifuna nokuba ngonjani.
polisa i: Mapolisa uphambene lo mntu makasiwe eBhofolo kodwa simjonge kwaye wakuphila siza kuvuna lutho kwezi zinto azibhudayo. Niyamva uthetha nangoNkomiyahlaba nangabantu abamzalayo. Kuya kufuneka siphande ukuba unabo na abazali.
Dlamini: Hlathi, khawundilungiselele laa bhatyi yam yeCawe. Andiyazi nale nto ndiyibizelwa ngu-Bhede.
Abadlali
speeDo: KuseBhayi apha Zet akukho maXhoseni. Yonke into ilapha, kulula kuthi kuba sihamba ngemoto.
zizamele: Enkosi mhlekazi ndiyabulela. (Baphindele eBhayi. Xa kusondela usuku lwesingcwabo uZizamele simbona elungiselela ukuza kungcwaba abazali bakhe. Endleleni egodukayo sibona uZizamele ekhangeleka ediniwe, uzokungcwaba abazali abathe bangamaxhoba okulinyazwa kwanguye). Nkosi yam ingaba ndim kanye lo ogqitha iidolophu ezingaka ndiphethe umpu, ndineyeza lamapolisa, ndiyinto yonke ndisisityebi? Izinto ziyenzeka xa iintshaba zam kungasathethwa ngokuba ziyaphila zikwelemimoya. Inene ubutyebi buyasetyenzelwa. Ukuba bendilibele bubunkenenkene ngendingazange ndityebe. Le bhasi kaTshangisa iyabaleka xa ikuQumbu ngoku. O-o! Mandihle noko akukho mnyama kakhulu sele kusile. Kuya kuthi ukuze kulunge ndithenge izinto zomngcwabo, ndithenge zonke izinto zokuncedisa kwakule mali kaBhede. Ndingavuya angcwatywe nesi sibini uBhede ukwenzela ukuba naye ndimthengele kule mali yakhe, ngokwenza njalo ndihlamba laa nto ubawo wathi ndizibizela amashwa. Mandithini, mandiqashe imoto ukuze yonke into ihambe lula. (Athenge agqibe izale iveni yimpahla ayibethe inciphe umfana ukusinga kuGandana). He! Madoda kuzele kunje ekhaya, abantu kunokuba bazidaphele kwimfuyo kabawo lo gama ndisemazweni kodwa ukho ubawokazi, soze benze nokuba yintoni. (Ifike imoto, kwehliswe lo mithwalo yamalungiselelo omngcwabo).
Umboniso 2
zizamele: Inje le nto mfundisi, ngelaa xesha ndandibethwa ekhaya ndaye ndafaka isikhumba segusha apha ezimpundu kuba ndandivile ukuba ndiza kohlwaywa ngootatomncinci. Lo sikhumba touch ndimdibanisa naloo nto. Ngeli xesha azoba ebhodini, uzobe kanye ngalaa ndlela ndandibanjwe ngayo ngootatomncinci. Eyona indicaphukise nangakumbi, yintsini ebiphaya eklasini ngeli xesha enza le mizobo kwaye wonke umfundi ophaya eklasini wayevile ngesa siganeko saphaya ekhaya.
Dlamini: (Engasaziva yimincili) Undibulelele apho kutata wakho. (atsho ajike)
speeDo: Musa ukubuza yonke into mfo kabawo, uza kuzibonela kungentsuku zatywala. Phakamisa isandla sasekunene ufunge uthi uzibophelela kunye nathi.
Deshy: Uyabona ke ngoku singena kwisango leli hlathi, xa siligqiba eli hlathi siya kuba sifika. (Bayangena kwelo hlathi balityhutyhe de banqandwe zezo ngxangxasi zechibikazi laseVictoliya).
Deshy: Kukude emaXhoseni ndihlala ndisiva ngembali.
3. UYesu ucela ukuzikhethela ngaye. Oyingcwele uzinikela ekuzikhetheleni kwethu. " Nithini na nina ngaye uKrestu? Akazinyanzeli kuthi. Thina ngokwethu simelwe kukugqiba esiya kukwenza ngaye. Ukuba asimfuni akasibekeli miqathango. Isohlwayo sethu sesokuba ukuba asimfuni asimfumani. Akukho sohlwayo singaphezu koko. Xeshikweni loo Msamariya engavumanga ukumamkela (Luka 9:51-56) akawatshabalisanga njengoko abafundi bakhe babefuna njalo. Waya komnye umzana. Oko kwakusisohlwayo sabo. Balahlekwa nguye. Ngoko ke nam ndiyanikhumbuza ngobam ubomi. Ndiphume ngengqawule, ndisekwezimnyama izisele ngenxa yokulukuhlwa nguSathana. (Abantu: Nkosi yam) Lifikile nakum ixesha lokuba ndiguquke lifikile ixesha lokuba lo mbuzo singabuye siwuve. Ubomi bethu bubamnyama ngaphandle koYesu. 4. Simelwe kukuwuphendula lo mbuzo ngale ndlela nokuba yileya. Akunakuhlala emdeni. Unokuba kweli lizwe okanye kweliya. Uphosa intsontelo kwindoda etshonayo, ayinakugqiba ekubeni ingayibambi sinina, kodwa ukudidizela kwayo, kusekubeni ingayibambi intsontelo, suka ke ilahlekelwe bubomi bayo kuba ingazimiselanga engqondweni yayo, ukuba akunakuzimisela namhlanje nokuba uya kulandela uKrestu nokuba hayi, ngoko ke ngokudidizela kwakho uwuphendule lo- mbuzo; "Nithini na nina ngaye uKristu?" Uzibekile phakathi kweentshaba zakhe. Ngoko ke akunakunceda ukuwuphendula lo mbuzo.
speeDo: Ela bhubesi lasoyisa siphethe imipu nentang'am uDeshy. Sasinda ngezikasibi lifuna ukusiqwenga phaya ehlathini. Umkhwetha esasihamba naye waqwengwa lela bhubesi.
speeDo: Inde le trafiki, amapolisa ale mida akhuthele akadlali. Ungafika kuphithizela apha yonke le mihla.
Umboniso 3
inkwenkwe: (Ikhefuzela) Yho! Yho-o!! Yhe mama! Yhiyho-o!
mamfene: Musa ukuba nkene-nkene Zizi. UThixo uya kuze abe ngakwicala lethu.
Dlamini: (ephakama) Nisuka nizigugise nina Hlathi, kukuthini ukulibala ihempe ebaluleke kangaka? (ebuya nehempe kwisigcini zimpahla) Nantso ke le hempe (atsho ephuma)
BheDe: (ephuma) Khawundilinde kancinci Dlamini khe ndibize utitshalakazi wela banga akulo, nesekela-nqununu nentloko zamacandelo ngamancedelo apha esikolweni (bangene bonke abaphathisikolo). Ee! Zititshala njengoko besigqibe kwintlanganiso edlulileyo ukuba sibize umzali kaZizamele, ndithi ke mandinazise ukuba sele efikile nguye lo ophambi kwenu (ekhomba). Sendikhe ndamthi thsuphe ngeyona nto abizelwa yona. Ngokufutshane nje, mandicele wena titshalakazi uVakade ukhe wazise le ntlanganiso ngolona suku wagqibela ngalo apha esikolweni uZizamele (ephakama lowo kubhekiswa kuye).
mDlantsimBi: Camagu bantwana bam. (Athimle ixesh'elide, kwanzima nokuba babonane kuloo ndlu sisisi esasilapho. Indlu yonke izele ngamayeza, entla phaya kwakuthe finini inyoka enkulu ngendlela esisimanga, yasuka yafuna ukusigqiba sonke isithuba esiphaya entla. Bathi ukuba bangene yathi khwasu yaxhuma kodwa wayinqanda UMdlantsimbi kuba yayijonge kuZizamele. UZizamele wayesele egqiba indlu le yonke, kunzima nokuba ahlale phantsi kuba le nyoka yayifuna kuye esiqwini). Nihambe kakuhle kakhulu, ndinibonile. Ikrwala eli nihamba nalo ndalazi kwamhla nalizingela.Mfana musa ukothuka uza 54 kuqhela kwakamsinya.
Dlamini: (Aphakame ekhathazekile) Ndiyabulela nqununu ngale nkcazelo yakho. Inene bendingazi ukuba ndihleli phezu kwamaqanda abolileyo. Bendisoloko ndiyibona le nto yalo mntwana qha ndixakwa kukuba uvuka ahlambe, anxibe eze esikolweni, Kodwa ube khawuleza abuye ngezinye iimini abuye ngobusuku. Xa ndibuza athi ulityaziswe yibhola.
Dlamini: (uyangena anxibe agqibe) Ndimkile ke Hlathi, kuthiwe mandifike ngentsimbi yeshumi phaya esikolweni.
Deshy no speeDo: Aah! Mhlekaz'omhle, Nkosi yethu. Wena wakhula silibele. Wena ubona nasebumnyameni. Sithi bayethe! Ngangalala enkulu engatshonelwa langa. Sithi Bayethe!Nkosi yamakhosi! (Kuthi gqi ephempeni indoda enkulu emnyama okokhozo lomya. Le ndoda igaxele iintsimbi ezihonjisiweyo zobugqirha inaso nesikhumba esijinga entanyeni. Isisu yintaba, amehlo abomvu krwe, atshawuza okombane. Ezinyaweni ibetha ngezikaTshiwo. Iinyawo zinkulu kangangokuba anganxiba usayizi teni nangaphezulu xa ebenokuzinxiba. Le ndoda iphakamise nje isandla yathimla yaphindela kwangaphakathi).
nonzwakazi: Ewe mfundisi kodwa bendifuna abethwe oku kwakhe.
Vuyo: (Esebeza) Kwale mbeko yimbeko yentsangu (ephakamisa ukuthetha) Zizamele nyana sidibene ngawe namhlanje umncinci ungaka. Into - into.
zizamele: Yindawo encinane kakhulu le inguQumbu kodwa amabali ayo aquka ukubulala, ukutshisa nobusela. Kangangokuba indoda ikhe ityebe phaya ngenxa yobusela.
ebakhathazayo le ngoma.
mamfene: Hayi tata mandize nesabhokhwe lo Rhulumente ukhoyo uya kukubopha izandla neenyawo. (ephuma etantazela uMaMfene esiya kuthatha isabhokhwe abuye esithe qhiwu busichaselisa ngathi woyika ukuba singangena nakuye, sity'ukutya kwaso isabhokhwe kuZizamele).
mamfene: Hayi tata, andikamboni, phofu unento yokuqala aqokelele iimpahla phambi kokuba abuye. Mhlawumbi uqale khona nangoku.
mthetho: (Emnqumlela) Igugu lingaba likhulu umbombo uyaqhosha!(kungene inkosikazi kaMthetho ibuze impilo kuDlamini, yakugqiba yenze iti.Kuthe emva kwethuba elide bencokola, wacela indlela uDlamini. UMthetho umkhuphe ezinjeni, nabo bencokola bexhawulana, behleka kumnandi) (Baphume)
zizamele: Ndicela ubuze phaya kuye Mfundisi.
zizamele: Heyi! Kuyaphithizela apha! andazi nokuba mandiye ngaphi. Ndiphi kona xa ndilapha? Mandifathule qha nokuba ndiya kweliphi icala. Naba baqhubi sebeza kude bandibethe kudala bendikhalisela amaxilongo. (Ngokumana elaqa-laqaza ufumanisa ukuba kukho abantu abathe chu ngcembe apha emva kwakhe, aqale anyukelwe zizibilini. Bavakale bethetha bephakamisa amazwi bebhekisa kuye). Ingathi bathetha nam nje, Yho! Thixo wam bandivulele iimela. Mandibaleke.
Dlamini: (Eyalela amakhwenkwe) Bambani eziya nkabi zimbini zeebhokhwe zize kwengeza kule sele ibotshelelwe, nize nazo zonke apha kooyihlo.
Deshy: Wasinda njani wena Mhlekazi ekubulaweni?
(KuseBhayi, abafana bahamba ngaphandle kokuphazanyiswa bada bayokungena endlwini yabo bafika bediniwe kanobom, baziphose phezu kweebhedi zabo).
zizamele: Ndiyaluva olu qeqesho nithetha ngalo mna ndingaphaya koqeqesho ngeengcinga. Ndinombono wam ndikwazi ukusebenzisa aba mbayimbayi, ndinomfanekiso wam ndihamba ngomnyobo ofana nalo uphandle, ndinamashishini am ndisesingawothiyo umlilo. Umbuzo wam mnye ke ingaba yena uMdlantsimbi Makhosi! Uyifumana phi le mali ingaka?
(Kungena uZizamele ethunywe kolo dederhu lwezindlu zakowabo. Izindlu zahluliwe, zikho ezigcina impahla yeenkabi, zikho ezihlala ukutya, njalo-njalo, ungena kule ihlala ukutya, uhlala ixesha elide engabuyi de unina amkrobe, ufika unyana evele ngemilenze kwixamba leswekile, ubuso bumhlophe qhwa yiswekile).
speeDo: Umsebenzi uza kuhamba lula ngoku.
Deshy: Musa ukugxama mfo kabawo, siza kukuxelela yonke into ngomso. Sicela usibize ngamagama ethu ungathi boobhuti xa usibiza. Ngomso ke siza kukuthengela iimpahla zokulala neengubo nebhedi yokulala. (Ekhomba etafileni). Thabatha nakuya ukutya etafileni utye mfo wethu inokuba ulambile. Siza kushiya wedwa ke ngoku noko iBhayi yidolophu encinane kakhulu uza kulifunda ngokukhawuleza. (Baphume). (Endleleni eya edolophini).
mDlantsimBi: Uyabona ke mfo wam, wamkelekile oko udlule kuGqoloma. Sisilo salapha ekhaya esinoburhalarhume nalapha kum xa singoneliseki. Ube nethamsanqa lokuthandwa sesi silo. Abantu abaninzi siyababukula sakugqiba sibabulale xa singoneliseki. Yiza kweli nqugwala lisemva kweli. Uyabona ke apha kulapho kuhlala intaphane yamayeza. Ikamva likhethwa apha. Ewe ndiyakwazi ukuba ufuna ubutyebi. Ubutyebi buyashiyana, kukuwe ke ukuzikhethela. Ndiwazi onke la mayeza alapha ndiza kuwaxela imisebenzi yawo onke kunye nezixhobo ezikweli nqugwala. Masiqale kula asekuqaleni. La ke abekwe bucala kuba ngawamadoda anemizi. Eli ke lelemfuyo ukuze izale yande. Eli lelokukhupha iintlanga zempundulu. Emva kwelo kukho elokuqinisa umzi ukuze abathakathi bangadlaleli kuwo. Eli lelemali xa ungenantsebenzo. Lo ngumthi wesithunzi woyikwe ngabantu. Lo ngowokuchumisa ukutya kwande emasimini. Lo nguwhoza-whoza webhizinisi, kugcwale bathenge abantu. Lo ngowokukhupha idliso ulibone ngamehlo. Lo mthi ngowokuthintela idliso lingangeni kuwe. Eli lelokukhupha umngqwaliso nesichitho. Sebenzisa lo mthi xa ufuna ukuphumelela emahasheni. Lo mthi uchaza nenombolo yehashe eliza kuphuma phambili emdyarhweni. Uyabona ke lo mthi ngowokuphumelela imibuzo kooMabona-kude, nakunomathotholo. Esi sisigqabo samatyala, uphuma phambili ooMantyi bafe ziintloko bonke, bagqibele ngokulichitha ityala. Iitoliki ziphathwe zizifuthu-futhu. Esi sisigqabo somsebenzi, abaqeshi bakufuna naphantsi kwamatye. Lo mthi ngowokulwa, uboyisa bonke umbethe umntu angakuboni. Esi sisichitho sokuhlukanisa abathandayo. Esi sisichitho sokubethisa umntu ngezulu. Ndiqinisekile uyalazi eli nyana.
5. UBhala
Deshy: Ungaqala ngomso ukusebenza?
Dlamini: MaZizi ndicela uxolo, ukuba ndiyaphazama. Ezi zinto siyazilibala kuba besihlala kulawa mazwe.
zizamele: Heyi! Siphi ngoku?
mamfene: Ingathi ngutitshala uBhede nje lo, kodwa ubesuka apha ngoku nje, kutheni? (Atsho esofelweyo).
speeDo: Ndiyawuthanda lo mbuzo wakho. Mfo wethu lama R50 000.00 akuwafumani kuMdlantsimbi xa uze noSmayli oneenduma. Incinane kakhulu imali oyifumanayo kuba uSmayili xa eneenduma uba nexabiso eliphantsi kakhulu. Abona Smayili banexabiso ngabantu basetyhini abakwisithuba seshumi elinesixhenxe ukuya kumashumi amahlanu anesibhozo. Bakhona ke noSmayili bamadoda aneminyaka eqala kwishumi elinesibhozo ukuya kumashumi amathandathu anesibhozo. Kufuneka uqinisekise ukuba akukho nomkrwelo entloko. Bayathanda ukusifaka engxakini ke aba bamadoda kuba athanda ukulwa. Ixesha elininzi sidla ngokuzingela amadodana kuba igazi lisaqhuma kuwo kwaye akabinanduma. Ukanti ke nababantwana abancinane, kubo ke sifuna ubuchopho. Ixabiso likaSmayili ngamnye ngama-R50 000.00 xa engenasiphako.
zizamele: Ndiyabulela mhlekazi wam, Makhosi!
Bonke: Mh!
Deshy: Silapha mhlekazi, kwaye umsebenzi ugqityiwe.
Deshy: (Emleqa). Hey wena! Mxhaka yima apho. Ufuna ntoni apha ngeli xesha? akuyazi into yokuba akuhanjwa kwesi sitalato ngeli xesha?
speeDo: Indoda enkulu sele isilindile.(Bemisa phambi kodederhu loongquphantsi abokhiwe ngokungathi ngamabhuma).
mthetho: Siphilile nyana. Mfo wam sothuswa yile uyenzileyo yokwazi into singakuxelelanga. Khawutsho, uyive phi le ntlalo yeli khaya?
zizamele: Mhlekazi ingaba ndiyabanjwa ngenene? Ndenzeni? Asingomthwalo wam lo.
zizamele: NdinguZizamele Dlamini mhlekazi.
Dlamini: Kulungile Mfene xa usitsho, kodwa mna ndibona ukungabikho kwempilo kuthi sobabini abe engekho lo nyana wethu.
(Bambonisa noombayi-mbayi bee-A.K 47 bambonisa namayeza amaninzi okuzikhusela).
speeDo: (encuma olugoso) Mhlekazi, kuthiwa kudityaniswe ihashe kunye neqwarhashe. Kuthiwa intloko ivela iyeyehashe, isingci naso sesehashe nomsila ngowehashe, kodwa umbala nayo yonke enye into yeyeqwarhashe. Le nto iye yatsala umdla kwiintatheli zonke zeli kangangokuba namhlanje iza izakunikwa igama ngokusesikweni, abasemfuthweni ke abafana nathi sebeyazi ukuba kuza kuthiwa yi-Hebra
mtshutshisi: Le nkundla nayo iyakumangalela ngentetho othe wazenza ngethuba ubugula, ubhuda ukhankanya amagama afana nooDlamini, MaMfene, Nkomiyahlaba, njalo-njalo. Le nkundla ithe xa isiva inkcazelo yakho kwiinkundla ezisezantsi kwafumanisela ukuba aba bantu ubhuda ngabo basweleka ngondlela mnyama. Le nkundla ikunika ithuba lokuba uziphendulele.
Isinikezelo
Deshy: Ngumsebenzi wosuku olunye lo size nawo. Saba nethamsanqa lokubafumana ngemini enye. Bane ke aba sibaphetheyo.
mamfene: Ngowesixhenxe lo Zizi, umcinge ngani na umntwan'am?
zizamele: Inene madoda. (Atsho avule ingxowa kuvele intloko evuza igazi). Nanku nguye kanye lo.
Dlamini: (Kungena uDlamini). MaMfene! Ingaba le nkwenkwe sele ibuyile esikolweni?
Dlamini: (exhuma) Hayi ke uyaphazama Hlathi. Lo mntwana mdala gqitha ngoku yile ntanga sele ikwazi ukuzikhethela okubi kokuhle. Akasoze alinganise abanye xa besenza into engalunganga, ndifuna ukuthi wenza ngabom, nguBhed'idlaba, angathini ukundibulela ngesikhohlela ndakugqiba ukumfumana nzima kanje ndimfumana sele ndimcamile. Ungathi uyephi ngoku ndithetha nawe? Ubesele enqatyelwe ngabahlobo le nto ade atshomane namatshijolo afana nalawa? Naba ooZibuzele abantwana bakamama uNobhayibhile Mamfene
Abahlobo bakaZizamele:
Mqwalaseli: Nam ndihlala kum, nditya kum. Ingafane ibe nguZetman umamas'baby.
mthetho: Who - o - o! Kungcono kwazinja kunabo abantwana.
zizamele: Nam ndincedwe bubuchule bokuliphepha ela bhubesi. Lithe lakusuka nenkonyana lam lahlafuna. Mna andililindanga ndibinze ngomkhonto lahlanz'iselwa.
BheDe: Kutheni ke uphatha ibhozo esikolweni? Usisigebenga?
Umboniso I
Deshy: Mfondini ndiyeke ndisebenze (Ephuma ngezithuba emana ukuhlaba emoyeni).
mDlantsimBi: Ndiyanikhulula ke bafo bam hambani niye kuphumla umsebenzi niwenzile. Ikrwala eli liza kuba lapha isithuba senyanga ukuze lixhobe lixhamle lixhakazele ngamava eliza kuwafumana kwesi sisele 56 senyathi.
Deshy: Ndiyakuva kodwa-kodwa. (Esamana ephuma izithuba). Bulela le ngelosi inguSpeedo mfana wam. (Ebhekisa kuSpeedo). Andidibani nale nto yokusebenza nomntu onje. Umisa ibhizinisi ngale nto uyenzayo.
Deshy: Myeke mfo wethu sele eza kuzibonela ngokwakhe, uMgqibelo mnye ngulo wangomso.
Umboniso 3
polisa: Zonke phantsi, iphi intsangu? Phantsi umntu nomthwalo wakhe. (Abantantazelisa ke ejonga umthwalo ngamnye de aza kufika nakulo kaZizamele. Akhupha isinkempe esibukhali kakhulu nompu abe sele emngcambazisa).Mhlekazi izixhobo ezingaka uzisaphi? Khawume zintoni ezi zikwezi pokotho zengxowa? (Libone umbayimbayi oqhaqhwe wazizijungqu). Ngenene simfumene lo mgulukudu kudala sikufuna. Ngena evenini, eminye imibuzo uya kuyiphendula phambili.
Dlamini: Ilishumi elinesithandathu mkhuluwa.
zizamele: Mhlekazi bendiza kubhideka xa bendingayazi into endiyizele apha eZimbabwe kodwa ke andinanto ndiyifunayo ngaphandle kobutyebi bemali, iyeza lamapolisa, elamatyala asezinkundleni, nelokuhambisa iziyobisi.
elinye ipolisa: Hayi masimvalele, enye into lo mfo andimqodi ingathi azililanga ncam. Utheni engasoyiki nje?
Deshy: (Bengena eMdlantsimbi). Heyi! Majita sisilo sendlela esi, xa ngoku sesilapha. (Bayafika kwaMdlantsimbi).
zizamele: Ezi ntloko mhlekazi besizithumela kumTyholi kuba ngamandla kamTyholi la abangela ukuba ndide ndibenesibindi esingaka sokubulala
Bhala: Masikhululane maZizi mkhulu lo msebezi kufuneka siwenzile kwaye ezi ntsuku zimbalwa. La mapolisa makaphande ngesi sihelegu. (Kuyachithakalwa).
9. UVakade: Ititshalakazi yesikolo
JaJi: Ngubani umTyholi?
Dlamini: Nkqo-nkqo! Bhele, Mhlekazi ndiyabulisa.
zizamele: (Endleleni eya kuQumbu). Manene sijonge kwelakuthi ngoku.
<fn>Random.9780636073036T.WP.txt</fn>
MlunGisi: Siyazama mkhuluwa, sigxotha ilifu elilengalenga phezu kwalo mzi wakwaNdoyibeleka.
ZenZile: Ungandikakazi dadethu. Ndiyimbaleki enyanzelekile ukunkqenkqeza kumathafa okufa. Nokuba ndiyathanda, nokuba andithandi, laa ntambo kufuneka ndifikile kuyo kuba yibhanti yobomi. ManDi :Owu ngoku bendisancoma?
MlunGisi: UMacebo nguye owandiphulula iinduma zakho endibonisa le nale ngemeko yakho.
Diko: Ukuba neenkani ndifathula ndibheka phambili, kuya kude kwaphuk'ilungu lentamo njengokuqwathaka kwamasebe omthi omkhulu.
Diko: He mfazindini, ufuna kuthiweni kanye kanye?
â€¢ Wenza ukuba makwenzeke izinto eziqhubela ibali phambili.
ZenZile: Unokufanela ukuncoma, ngoba okwangoku lisagabukile. Awu madoda, ukushiya ilizwe elinje ukuba namathuba! ManDi : Bhuti uza kuphila.
Diko: Inyani yinyani.
noZi: Akusakhumbuli phaya kwamfundisi uNgxabalazile?
noZi: Andikho apho ke mna. Sizama le naleyaa, sibopha amabande. ManDi : (Uyalila) Uthini yen'utata?
MlunGisi: Ingathi uza kuthetha.
ZenZi: Enkosi mamNgwevu. (Uyalila) Kum litshon'emini.
Amabal' engwe ngesihloko ............. iv
Diko: Ayaphilisa amazwi akho Macebo.
MlunGisi: Intombi yakho imbizele i-ambhulensi waya esibhedlele iFrere apha eMonti.
Macebo: Ewe, bhuti ndiphilile. Unjani ke wena ?
MlunGisi: Njani na ngoku, kuba siza kundibhida esi siNgesi, ingakumbi xa sithethwa apha kwezi seli fowuni.(Iyahlahlamba ifowuni)
Macebo: Kaloku zonke ezi ziganeko zenzekayo kwela khaya, zijika zibe ngumsinga okhukulisa ingqondo yakhe.
ayabulela Unyana kaZenzile noDiborah
nesi: Bazali bam, akhange ndibe nexesha lamixube nazingcambu zemithi akweli gumbi. ManDi : Sisemfazweni apha. Silwa notshaba, ukufa.
Macebo: Hayi bo! Ithi uyaqhula.
Diko: (Eyitsibela) Hello! Kowu ingathi ngumfazi wam uyabuza ukuba andikafiki na.
MlunGisi: Andali, ndiyaziva ezi zibakala uzibekayo, kodwa indikhathazile indlela asikhuphe ngayo emzini wakhe ngathi ugxotha umshologu.
Diko: Apho inzima khona le nto, lo mntwana uyakhatywa nasisibhedlele.
Macebo: Mhlawumbi ke yiloo minyaka mininzi mihle kubomi bakhe obungaphambili, iminyaka aza kungena nayo kwisithokothoko sengcwaba, minyaka leyo ebekufanele ukuba isizwe sakhe siyaxhamla ngaye.
Uzobo-ngqo
Diko: Niyazibonela ke mawethu.
MlunGisi: Ndithi unyana wethu uZenzile uyafa.
noZi: Kanti ubuthe nini? ManDi : Ndithe ndisebenzise lo mnyinyiva wogwayimbo lweetitshala kazwelonke .
Diko: Andisakhumbuli ntoni?
b) Abalinganiswa nendlela ababunjwe ngayo.
MlunGisi: Ke ngoko, thina singumkhosi okhusela lo mzi wasekhaya.
Macebo: Kulungile ke bhuti sobonana ngomso.
noZi: Sowuvukile Zenzi nyana wam ?
noZi: (Embambazela) Umhle, umtsha, awukagugi. Sukuzisola ke nyana ngoba loo nto iyakukubuyisela umva.
ZenZile: Ayiyodwa njani?
ayabulela: Iyhu, umama wabulawa nguwe tata?
Macebo: Ngen'emxholweni bhuti.
Macebo: Ewe bhuti yiloo nto.
noZi: Ithi ifuna ukumbona uZenzile ebuyela emsebenzini wakhe. (Kukhonkotha inja)
INDIMA 8
ZenZile: Mama, andilulo usana, nasana olukhasela eziko.
ZenZile: Ukuba uxolo belucelwa kubantu abalandulelayo eli, ngeba ndicela uxolo kwintlaninge yamantombazana, iintyatyambo zelizwe lethu.(Uyalila) ManDi :Hayi Gaba, indoda ayikhali ngolu hlobo.
Diko: Ndiphilile ndiza kutsho Gaba, njengokuba ubuvile ndichaza kuMlungisi.
MlunGisi: Apho ndishiya khona uyakundikhumbuza Macebo.
nesi: Nkqo, nkqo, nkqo!
(Kusekuseni. UNozi uvuswa yintombi yakhe ngesitshoqolo sekofu. Kuthi kunjalo kungene uDiko ebuya emsebenzini, naye azicelele impungo. Kuyaphungwa kamnandi kukwancokolwa nangohambo lukaZenzile ukuya exhweleni. Kancinci kukho ukungavisisani phofu uDiko woyika ihlazo lamaGqirha akugqiba ukuba ligosa lecawa. UMandi uma entla uthi oxhela eyakhe akabuzwa.)
Diko: Hayi ngolu hlobo.
noZi: Amagqirha, iintelezi, imihlabelo, iingcambu nemithi esetyenziswayo, zonke ezo zinto zezikaThixo.
Diko: Nozi nkosikazi, akunazintloni ukuvumelana ngesikizi eli nje, phezu kokuba usazi ukuba thina singabantu becawa?
ayabulela: Hayi mna ndiza kubiza umakhulu notatomkhulu.
Diko: Lwakudilika ke uthango, uye uthini umhlambi?
noZi: Mxelele.
nesi: Loo ntetho isusela entwenini?
Diko: Niyabona ke baninawa bam ukuba le nto yam, yokuphuma nomsebenzi ithuba elide, yingozi.
noZi: (Evuya) Ntomab'am maan! ManDi : Thetha tata sukuthula kuba isiXhosa asitolikwa.
nesi: Ndiye ndibaxelele ngolu hlobo xa besithi 'inyama enyameni', ndithi 'uthuli elithulini, umhlaba emhlabeni', ukuba baqhuba njalo, baza kufa.
Umphixanisi (Negative nitagonist)
ayabulela: Ndiyeva tata, kodwa andikulandeli.
noZi: Wathini ?
noZi: Yima ke nyana wam ndikuthi wambu ngale ngubo.
MlunGisi: Hayi ndivile.
MlunGisi: Kakuhle kakhulu mkhuluwa. Njengokuba nawe ubona ukuba ngalo mzuzwana ubuye ezingcambazela.
Macebo: Umfundisi UNgxabalazile ngulo uquqa apha endlwini ethuka amaxhwele namagqirha esithi linye iGqirha lamagqirha, nguThixo, kanti uthi lala gusha ndikuchebe.
ZenZile: (Encwina) Ndimamele.
MlunGisi: Yiza ngapha bhuti kweli gumbi lunosapho lonke.
Diko: (Ebakhaphela) Hambani, hambani apha.
noZi: Ewe, ukuzalwa kwakho kwenza uvuyo olukhulu emzini wam.
ZenZile: Kunjalo ke nyana wam!
MlunGisi: Ndiza kungen'emxholweni.
ZenZile: (Uyakhohlela) Nigqibe malunga nantoni?
ZenZile: Ekukhuleni kwam, ubusoloko undixelela ngovuyo olungako ukuzalwa kwam.
noZi: Akhona amaxhwele, amagqirha akhupha izidlanga emntwini. Ndithetha ngamagorha, izanuse njalo njalo.
noZi: Kulungile. Ndiza kwenza utsii gxada.
MlunGisi: Bhuti uyazi ukuba ngexesha lamaqhwa obomi kuthi, nguwe ilanga elinyibilikisa iintliziyo zethu ezithe gxwa kwikhephu leemeko.
noZi: (Esonga izandla) Mandi ntomb'am, asisonganga zandla. ManDi : Kukuthini ukuthi akusonganga zandla ube uzisonga ngoku ndikujongileyo.
noZi: Kowu! Amehlo am ayantlaluzela lolu thuli, andiboni kakuhle. Khawuthi khe ndijongisise.
noZi: Yintoni yise kaZenzile?
Diko: (Evela) Kowu niyawathetha ngam.
noZi: (Uyalila) Hayi kaloku sana lwam, asinakukuyekela, sisonge izandla udlavuzwa kukufa sijongile.
Diko: (Uyamthuthuzela) Thula nkosikazi, siyakube siyamvuyisa uSathana kweli dabi sikulo. Khawuqhube ke Mlungisi.
MlunGisi: Kunjalo bhuti.
ZenZile: Zizivubeko zeziyolo dadethu. ManDi : Ungalahl'ithemba.
(UDiko noNozi baxhalabile. Basemotweni yabo esingise kwalapha kwaGompo kumzi kaZenzile.)
noZi: Enkosi, Zenzile ngokusakhela ingqili yomzi onje unganyanzelekanga.
MlunGisi: Kaloku thina sakhuliswa ngubhuti kuba abazali bethu bakhawuleza bayibek'inqawa.
Diko: Yaphelela phi le yenqununu kunye nenkwenkwe? ManDi : Iyandikhathaza mna le nto, andifuni kuqhubeka nayo.
Ixhwele: igqirha/usiyazi
noZi: Kanti uhleli nento engaka?
noZi: Ngqo, kona ukufa!
noZi: Uyabona ke ukuzala kukuzolula! ManDi : Ngoba namama?
Diko: Simamele Nesi, uzibeka kamnandi ezi ngongoma. ManDi :Hayi uyathetha.
noZi: (Encwina) Mh-mh!
ayabulela: Awu! Xa kunje yeyele!
noZi: Mandi ntomb'am, ndigqiba kuthetha noyihlo, uthi bavene nabantakwabo. ManDi : Kungcono ke xa bevene. Bathi baya nini eziNkomeni?
Macebo: Khon'ungatshongo!
noZi: Onke amatiletile enziwe kudityaniswa le naleya, oogqirha, izibhedlele, imithandazo ilapha. ManDi : Utheth'into endiyaziyo.
Macebo: Ubufuna sithini? Simvuse okanye sibambisane ngaye ukumsa enqwelweni?
Macebo: Lixhwele eliya, ixhwele elabhabhisa uthikoloshe lihlab'umhlaba. Lamfomba ngesonka esitshisayo sombhako wayakuzifela ezingcongolweni.
ZenZile: Kutheni kaloku ungandivusanga?
ZenZile: Bendimfuna.
Macebo Utatomncinci kaZenzile
Diko: Pheza Macebo uyandivuselela ngoku.
noZi: Mandi ntomba'am. ManDi : Ndingapha.
Ibali ............................. 1-131
nesi: Uyabona ngoku simshiye eqala ukuthi balulu amehlo.
Diko: Yhe mfazindini uthembele ngantoni?
ZenZile: Asiyaleki. Iziyolo zobomi kuthi bantu batsha ngathi ziyafika, kananjalo ngathi ziyedlula. (Uyalila) ManDi : Hayi kaloku bhuti.
Diko: Maxa wambi zizibona zithiwe qho emqaleni ngesitropu sokufa. Kuba bubutyobo, zimbi zibuthise endimeni zide zifele apho kulo ndima le uthi wena Mlungisi masingaphumi kuyo xa kunzima. Siphuma endimeni kuba sizama ukufun'uncedo.
noZi: Zisuke zibe ninzi izinto kuyihlo eziyitsho intloko yakhe ibeshushu. ManDi : Hayi kodwa mama.
Diko: Mandithezele emnxebeni. Ndivela kooMlungisi.
Umboniso 2
noZi: Kwanele Zenzile ngoku, pheza.
Diko: Kanti ke neenkabi zakuphum'efolweni, umbhexeshi ubuya azifake endimeni.
Diko: Ubunokufanela.
noZi: (Ngesingqala) Kwanele Macebo.
noZi: Yitsh'uphinda Mandi. ManDi : Khawuthi khe ndiyokuvusa ubhuti.
noZi: (Efixiza) Tata kaZenzile, ngesithezela emnxebeni. Unyana wethu wezemvaba kuye lixubayele.
ZenZile: Iminyaka yam!
Diko: Nam bantakwethu ndifana nonyana lo wam, ndiyagula emphefumlweni.
Diko: Niza kumana nihluphana noThixo nibuye niqhayise ngokuthandazela izono zenu.
noZi: Simzise apha endlwini. Ezi selula zenu azinazigqibo. Kudala sikuzama suke kuphendule umlungukazi, hayi ke, ibe yiloo nto. ManDi : Nibokushiya umyalezo mama kubi ngoku apha ekhaya. Uphi ngoku ubhuti?
Umboniso 6
Macebo: Usabetha kakuhle bhuti Mlungisi.
MlunGusi: Ewe bhuti.
Macebo: Kuza kufuneka senze konke esinako ukugxotha eli lifu lijinga phezu kwalo mzi wakwaNdoyibeleka.
Umboniso 3
Diko: Ewe, Nesi.
Diko: Khawuyeke ndiye kukhangela abanakwethu.
ZenZile: Asazi! ManDi :Ndiza kubuya kwakamsinya, kuba sele ziza kuvalwa izikolo.
ZenZile: (Usathetha) Ndabulala elo kamva lezo mveku ebeliya kuthi thaa liqaqambe ukuba ngaba umoni onjengam, ebengakhange ankcenkceshele esitiyeni ezo zithombo, ngamanz'anetyhefu...
Diko: Makhe siyiyekeni le yale Nesi. Nihambe njani?
noZi: Unyanisile Mandi. ManDi :Sihlangana neendidi ngeendidi zabantwana. Kuzinjubaqa zilapha, amanxila nawo alapha, kuyo yonke loo nto athi lo Rhulumente masingababethi aba bantwana.
Diko: Wena Macebo uphilile Gaba?
noZi: Into esiyifunayo thina likhubalo lokuphilisa unyana wethu. Nokuba elo khubalo lisezantsi kwiinzonzobila zolwandle olulwayo, nokuba liphezulu kumngcipheko wencopho yentaba iKhilimanjalo ebhudla imimoya, lingade libe kwisithokothoko somlilo onqanqaza iintlantsi ongahlalwa nto iphilayo okanye kwelesithathu izulu, ukuba ngaba likhona icebo, maliye kulandwa. Ndimi apho ke mna Mandi. ManDi : Hayi mama ndikwelo nam.
ayabulela: Hayi tata ngoku ufanele ukuya kwagqirha okanye esibhedlele.
Macebo: Sizama le naleyo, sidibanisa iBona neWamba ukwaphula amandla esiphango sokufa. Masingatyhutyhi bhuti esi siphango simanz'amdaka.
Diko: Musa ukuhlola apha. Akubhujwanga apha. Uza kusibizela abantu bale lokishi yakwaGompo.
Diko: Yitsh'uphinda ntomb'am.
noZi: Sigula sonke tata. Okubalulekileyo ngalo mzuzu, kukuba sibe ngumthwebeba weenyosi ovingce kweli khaya. Kungabikho zimbobo uSathana aza kuthi gqobho kuzo asohlule.
Diko: Mandinishiye ndiyokubek'amacala.
noZi: Hayi sukulwa.
ZenZile: Gxebe phofu nawe mama ndiyakusola. Ubenegalelo ekukhwezeleni kule mbiza igxabhagxabhazayo engumbulali wesizwe.
Diko: Okokuqala booGaba, ndizokucela uxolo apha kuni ndizithoba.
noZi: Ewe, gxebe hayi Ayabulela. Mbuzo mni na lo undibuza wona?
noZi: Izibhedlele zoyisiwe kukuncothula ulwamvila lokufa kuZenzile. Kukwaseso koogqirha noonesi, ndibala ntoni?
Macebo: Kodwa ngoogqirha abazakuqinisekisa.
Macebo: Khawumamele bhuti eze nalo ibali ubhuti Mlungisi.
c) Linqanaba lovutho-ndaba,
ZenZile: Mama ufuna ukusola uThixo ngohlobo esidalwe ngalo thina madoda?
ZenZile: (Liyangcangcazela ilizwi) Undiqeqeshile tata, undohlwaya xa kunyembelekile. Nezivubeko endinazo ezixananaze emzimbeni wam ayizozakho, zezelizwe. Izivubeko ezi kungoku nje zindiqweqwedisela kwisithokothoko esimnyama sengcwaba.
Macebo: Kunjalo.
Macebo: Bhuti sifathula ebumnyameni.
INDIMA 2
noZi: Esi sifo lutshaba kwesi sizukulwana sanamhlanje.
noZi: Akunambono ke noko myeni wam.
noZi: (Ekhala) Awu, maNgwevu! Kuthiwani na xa kunje na? (UZenzile urhoxozela ezantsi)
Diko: Uyazi, inganjalo naleyo Macebo! Ukanti kwelinye icala, uzisola ngokudlala ngexesha lakhe, yaza yahamba iminyaka.
Diko: Uyayibona na loo nto mfazi?
ZenZile: Ukuba ngaba ndandiyikhathalele, ngendingekho nje. Ukuba ngaba ndandiyikhathalele, umfazi wam ngesaphila. Ukuba ngaba ndandiyikhathalele, ngendingakhange ndinibeke kolu sizi nikulo. Kungabantwana bam ngamaphalandlela bahamba begciniswa. ManDi :Asikho lusizini thina ngawe, siya kuthanda.
noZi: Jongana nolu khuko lokufa ukulo. Sukuluvumela loluleke lunabe, lubheke phaya. Luqoshelise nyana wam lube ngangomahambehlala.
â€¢ Ulandela umlinganiswa oyintloko ngethuba eqongeni nangenani leentetho.
Macebo: La mfo, akafuni nokuva ngabo bantu.
Diko: Niyakuthini kaloku ukuchithakala xa ndingenayo?
nesi: Ukuba ngaba ke abantwana bahendekile, siyabaxelela okokuba mabasebenzise intsilathi eyikhondom.
noZi: Nankuya kwelaa gumbi elutywantsi.
Diko: Mfondini, uthetha ngento endiyaziyo.
noZi: Kuzezi ntsuku nje, uyihlo uneenkani okomdlezana wekati.
Diko: Umba ophambili, ngulo wokusa uZenzile kula nkintsela yexhwele eziNkomeni, eMdantsane.
Macebo: Hayi bakhululwa bam, ndisoloko ndingumngqungu okhoyo mna, ningaxhali.
MlunGisi: Sikhona bhuti.
noZi: Unyanisile mntwan'am. ManDi : Mandihambe ndiyokuthi bhuxu bhuxu izitya ndakugqiba ndiquthume.
MlunGisi: Usela kathathu ngemini.
Diko: Inene liyafingiza, ilifu lokufa lilengalenga phezu kophahla lomzi wam.
nesi: Enkosi Mandi. Ubusithini ke mama?
nesi: Hayi, ukuphunga asinto endiyixabisileyo. Ungandipha nje wena amanzi ndisele, kodwa ingabi ngawefriji ibe ngawempompo.
noZi: (Efixiza) Hayi, hayi ngekhe mntwana wam.
noZi: Nto nje?
noZi: (Limyile) Andiyithethi yonke mna loo nto.
Diko: USathana udlala ngam.
ayabulela: Xa kunje kufuneka ubuyiselwe esibhedlele.
noZi: Kulungile ke, siza kubalungiselela.
Diko: Kudala ndikuxelela ndisithi wena uyamfekethisa uZenzile.
Diko: Kaz'ukuba konakele phi na booGaba!
â€¢ Ikholwane (Confidante)
noZi: Igolide.
Diko: Hayi torho Nozi ndiyaqhula.
Umboniso 4
noZi: Awukandiphenduli.
Ubikela: uxelela
nesi: Ndakugugela phaya. ManDi : (Ephakama) Makhe ndikuphe into ephungwayo.
ZenZile: Mama torho ndicel'undishiye, ndiphelelwe ngamandla, kudala ndithetha.
Diko: Nindibona ndithule nje, ndivela kubantakwethu. ManDi : Simamele.
noZi: Ndiyavuya ukhona ntomba'am. Mveke, usuke abe nje. ManDi :Tata asingobantu abasemngciphekweni wokufelwa ngunyana wabo, nguwe nomama.
ZenZile: Awu! Akwaba ulutsha lwanamhlanje beluya kufunda isifundo ngam. ManDi : Kutheni ungcangcazela kangaka nje?
noZi: Limyile, kaloku ngumfundisi wakhe lowa.
Diko: Kukuthini ukungabinamfobe? Lo mntwana uphum'esikolweni ngenomsila yona imfundo.
noZi: Uthetha kamnandi Nesi.
Umqabaqaba: ukuphila qete
Umboniso 3
Abalinganiswa ngaba bantu bathatha inxaxheba ebalini, ngabo abathi ngenxa yezenzo neentetho zabo baliqhubele phambili ibali. Ukuze ke ibali libe nobuncwane makubekho lo ufuna into ethile, aze athi nokuba udibana nezithintelo (eziza nabantu, nendalo okanye izithixo) angayeki lula ukuphumeza iinjongo zakhe. Kwelinye icala makubekho umntu okanye abantu okanye iimeko zezulu ezimthintela ukuba afikelele kwiinjongo zakhe. Abanye ababhali badala nomnye umlinganiswa othi aphembelele avuthele le ngxabano ukuba mayikhule, maxa wambi enanjongo zimbi, okanye engulwimishe nje. Banikwa amagama ke aba balinganiswa ngokweentlantlu zabo. Lo usungula isiganeko esikhokelela kwimpixano kuthiwa ngumlinganiswa oyintloko okanye iprotagonisti. Lo uphikisana neprotagonisti ngumchasi okanye yiantagonisti. Lo uvuthela udushe phakathi kweprotagonisti ne-antagonisti ngumphixanisi okanye itratagonisti.
noZi: Yitsho tata.
Diko: Maxa wambi azimelani nomthwalo onzima.
Diko: Xa oyise isibhedlele besingoobani ke thina?
noZi: Khawutsho itheni?
Macebo: Uyazi sisi ukuba xa silambile sikhala kuqala.
ZenZile: Sii madoda!
ZenZile: Kunjalo dadethu. ManDi :Musa ukucinga kangaka.
ZenZile: Ubudla ngokuthi wena mama, ndawumisa nkqi umzi obuhexa, ungafunwa ngamadodakazi akho.
b) Abalinganiswa nokubunjwa kwabo kwidrama
INDIMA 1
c) Indima yesithathu: uvutho-ndaba nesiphelo.
ZenZile Umyeni kaDiborah
Diko: Imilowo yakowethu iza kubuya ihlangane kungentsuku zatywala.
MlunGisi: Bathi ke ubetheke ngolona hlobo esothuleka phezulu ebhedini.
Macebo: Andiqondi ukuba wena uyafika apha kum ngokukhathazeka. Apha emhlabeni kufuneka uzifundise ukwaphulela.
Diko: Nozi mfazi, zalel'elubala uxel'usikolpati esithi nyubelele phaya intloko yakhe.
Yomgodlwana: umthwalo omncinane
ZenZile: Khona izidwangube, iingcungcu ezimilomo mide zeli lizwe zomfimfitha ncindi eziyithatha phi na, xa iintyatyambo zeli lizwe zibunile?(Uyakhefuzela) ManDi :Akufunekanga uzisole kangaka, ngokwenza njalo usola uThixo.
nesi: Imifuno enjengebhitruthi, khaphetshu, umnqatha noomagalika aba, gxilani kakhulu kwezo zinto. ManDi :Phela kwento ubhuti ayitya ngalo lonk'ixesha.
ZenZile: Ubuye Mandi, wenz'ubuyo lweenkabi. ManDi :Kodwa ngoku bhuti, ndiyayincoma imeko yakho.
MlunGisi: Macebo mninawa nathi sinemizi. Asinakulinda ubhuti ade asitshove ngathi sitshelwe zizicheku.
noZi: Uphume eligqabi apha. Akatshongo nokuba uya phi na.
Diko: Leyo milowo yakowethu iselubala.
(Apha ke uNozi usekwigumbi likaZenzile. Uthetha yedwa ngentlungu akuyo ngenxa kanyana wakhe uZenzile, Kungen'u-Ayabulela engabhungisanga.U-Ayabulela, uyakrokra okokuba umakhulu wakhe ebelila, umbuza le naleya.)
noZi: Kanti naba bafundisi uboyikayo, akuyazi ukuba benzani ngaphaya kweendonga zemizi yabo.
Macebo: Kant'uphi yena usisi?
ayabulela: Uthi ungqengqile. Ndiyavuya ke xa umama engqengqile. (Ehleka) Uza kubuya avuke umama makhulu?
noZi: Sukubasahamba. Nantso intombi yakho iphethe ukutya. (Kuyatyiwa kuze kuyolalwa)
nesi: Ewe Mandi. ManDi :Kungangcono kakhulu ukuba nileli gqiza leSebe lezeMpilo nikhe niye nakwesa sikolo sam.
noZi: Bambi baphath'iisabile, kungamazembe, yimikhonto elubengu bambi bangxasha imfakadolo.
noZi: Hayi masithule sesifikile kwaZenzile.
noZi: Owu! Kazi ukuba kwenzeke ntoni na...
noZi: Hamba ke uyokuhlamba izandla ze emveni koko uzokutya.
ZenZile: Kona kona bendiyakuthanda ukuba ngumqabaqaba njengempepho ephuma kwiintaba zethemba. ManDi :Hlala apho ke ethembeni.
noZi: Njani?
noZi: Xola Mandi liza kubuya libekhona ixesha loko. ManDi : Utheth'ukuba ndiza kuphindela emsebenzini ndingambonanga utata?
Diko: Ndoyik'ihlazo lamagqirha. ManDi :(Ephakama) Tata, uyawukhe ke ungazenzi izinto zakho ngenxa yabantu abaxakene nezabo izinto phofu.
noZi: Nokuzama ezinye iindlela zokwaphula amandla amanzi esi siphango acand'umzi wam waba yimiwonyo.
Mandisa: Kusengavel'uncedo elo bande lingekavikiveki liqhawuke, elo bande lingummiselo phakathi kwakho nokuphila.
noZi: Besinyanzelekile nathi sinoyihlo. Ngamalungelo wabantwana ukondliwa, ukunxitywa, ukufundiswa nokuqeqeshwa, zizinto ezingundoqo kubomi bomntwana ezo.
Diko: Awu ndatsho ndachukumiseka.
noZi: Isizathu kukungaphili kukaZenzile.
Diko: Ewe, kona kona kunjalo.
ZenZile: Utsho njani? ManDi : Masiwavalele bhuti.
Macebo: Ndikuvile bhuti usitsho ngemeko yaphaya emzini wakho.
Diko: Hayi myeke mninawa.
noZi: Uthi itheni na iminyaka yakho Zenzile?
noZi: Ubusowuchithakala umzi wam. ManDi : (Ekhuza) Hayi bo! Le nto yakho notata ibiyendele olo hlobo?
Diko: Lo mntwana uMandi uthethe gca ngolwimi olungenamkhinkqi.
ZenZile: Kanene ubuthe nguAyabulela okubikele ngolu daba lwam? ManDi : Ewe, undibhalele umyalezo obuhlungu wawuthumela ngeseli fowuni yakhe.
noZi: Uwagqibile mntwan'am. Ukuba siyathetha siya kube siyawagxobha.
Diko: Uselula kakhulu Zenzile. Akukadibanisi namashumi amathathu la eminyaka.
Diko: Kodwa mna andisakhathali, into ephambilli kukuphila konyana wam.
Diko: Uyagula uZenzile. Kudala ndandimxelela okokuba makangabi phandl'apha. Namhla isala kutyelwa sibona ngolophu.
Diko: Kanti kufuneka uthethe kuba lixesha lokuthetha izinto ngoku. Andithi uZenzile ubuya esibhedlele izolo oku?
noZi: Hayi tata kaZenzile. Akwenziwa ngolu hlobo.
noZi: Hayi unomona.
noZi: Ndilale?
Diko: Uyalibona!
noZi: Ewe . Uxolweni torho, andibanga sabulisa lixhala.
noZi: Ngokucacileyo bathi makafele ezandleni zethu.
noZi: Undibetha emlonyeni wena, akufuni ndize nayo le nto. ManDi : Uxolo mama, thetha ke.
MlunGisi: Unyana wethu uZenzile uyafa.
(Kusebusuku, uMandi ukwigumbi likaZenzile. Ugqiba kutyisa uZenzile oleleyo kungoku nje. Kungena uNozi embulela ngegalelo alenzileyo lokuwenza umzi wakhe ungaqhekeki kuba yena Nozi ebesegqibile okokuba, uyahamba.)
ZenZile: Yona iyaphokoka njengomphunga ophuma kwimbiza enomsindo, imbiza ebilayo.
Intlombe yamagqirha: umdaniso wamagqirha
Diko: Inkonjane iliphangele ihlobo.
Diko: Andizange ndibuye ndonwabe emva kwengxoxo ebishushu phakathi kwam nabo.
Macebo: Khona ngoku, ugqiba ukungcwaba umfazi kaZenzile. Kuthi kunjalo kugula uZenzile egulela ibhokisi emnyama.
Macebo: Masimophulele, kuba ukuba ngaba besinokuba sezihlangwini zakhe ngale meko, besiya kuyiqonda imeko akuyo.
Diko: Usathi banqabile wena, kanti abekho.
ZenZile: (Ezogquma) Mandilale, intloko yam inzima ngathi ndithwel'intaba.
noZi: Yho-o! Mntwana wam pheza, thula ngoku.
nesi: Ke loo nto, zibukhali.
Diko: Madoda nindimamelisise kakuhle.
Diko: Kanti uphindela nini eKapa? ManDi : Inokuba anikhange nindive kakuhle.
MlunGisi: Watsho kamnandi Macebo.
ZenZile: Yeyele ngenene, Gaba wam. Ayisafuni ntsontela nkqu nembombosholo ukuyanyula, xa kunje yoxhelelwa ngaphakathi emhadini, namhadi, umhadi weemeko lo ndithe lontsho kuwo unaphakade.
ZenZile: Emandundu... ManDi : Ewe, emandundu bhuti.
ayabulela: Andikulandeli tata.
bobabini: Bhuti.
Diko: Ndiyabuya, ndiza kukushiya apha nyana nonyoko.
MlunGisi: (Ehleka) Hayi kaloku bhuti asingobantwana, nathi sinezinto zethu ezizezinye ekufuneka okokuba sizilungise.
noZi: Uyihlo uyishiyile imoto. ManDi : Oh! Iza kuqhutywa ngutat'omncinci uMacebo?
Baqalekisiwe: bashwatyulelwe
noZi: Bamxhase ngapha nangapha ukumsa emotweni.
MlunGisi: Abantwana beli xesha banzulu, abaviwa nangodondolo.
Diko: Hayi ntomb'am kum aphele emlonyeni. ManDi :Ngoku udonga lwendlu lukekelele ngakuwe.
Ezinye iingcali kubhalo lwedrama ziwuyeka apha umdlalo ngesiphelo esothusayo okanye zikhombe nje indlela apho iya khona, ziyekele kumphulaphuli/umbukeli azigqibele.
noZi: Sithi abafanele ukuthi enkosi kuwe.
noZi: Eyona njongo yam kukuthintela isichotho singayicandi inkundla yomzi wam ze ibe zizigodi. Kwanele...
MlunGisi: Akazange abenjeya ubhuti, ubomi!
Diko: Ufike emaphikana, hayi ke sagilana nonyoko.
ZenZile: Ndayenza, ngenene. Ndosulela abantwana babantu ngeli gagu lesifo, kwada kwafa nomfazi wam eseze ngobuso elizweni, mna ndamenza weza ngomva elizweni. ManDi :Edlulileyo, idlulile. Makhe sifune isisombululo .
ii. Kuhle ntoni kumlinganiswa (kubalinganiswa) oyintloko?
Diko: Ndithe kuni hambani, anizozithulu.
noZi: Ingathi ngevuswa kuba ukuthwala umntu oleleyo kukuthwala inyanda yamatye.
noZi: Xa amajoni omhlaba oyisiwe lutshaba, akuthethi ukuba imfazwe iphelile.
MlunGisi: Akanakuphuma kuwe loo mazwi bhuti.
noZi: Ukuba bekunjalo, ngeba uZenzile lo uyachacha. Olu tshaba lungukufa lucel'umngeni. Olu tshaba lungukufa lubetha lubuyelela okwezulu laseMthatha.
MlunGisi: Asitsho mkhuluwa ukuba uThixo asimthembi. Kodwa uThixo unceda ozincedayo.
Macebo: Sithintela loo nto ukuba ingenzeki kwakhona.
noZi: Hayi tata, ayinamsebenzi. Mna ndova ngawe ukuba nimisa njani na.
nGxabalaZile Umfundisi waseNomvethe eZiphunzana
ZenZile: Ndithini na ke mama?
nesi: (Ephakama) Neli zulu phandl'apha lisaqabukile. Nimyeke nina usalele ningamphazamisi. ManDi :(Emkhupha)
â€¢ Ukuba umbhali unomyalezo uye ucace gca apha kweli nqanaba.
noZi: Owu, kanene amanenekazi aqala aziqoqoshe akasuki athi vuxa phantsi. (Kuyahlekwa)
Ugawulayo: sisifo esithi sikosulele ngokwabelana ngesondo nomntu onaso
Macebo: Into endiyithandayo kwela xhwele alikuxeleli ngakuthakathwa komntu, ukuleqwa ngabantu, umona, njalo njalo, linyanga isifo qha.
Macebo: Xa woyisiwe umkhosi womhlaba, kuthiwani?
MlunGisi: Ewe, kunjalo, qha sifike ungekho apha ezintsukwini.
MlunGisi: Asazi kuba siye saziziliza ukuphendula loo fowuni. Kodwa yona ibicaca okokuba iphethe udaba olubi kakhulu.
Diko: Ndiyakuva.
noZi: Andifuni kuhletywa mna, kuthiwe abantu bomzi wam ndibabulalisa ngenxele likaKhetsekile.
noZi: Heke, Nkosi yam!
Xa unokususa omnye kwaba balinganiswa bexabiso kwakuba nzima ukuya phambili kwebali ukanti xa ususe omnye kwaba bangabalulekanga ibali linakho ukuya phambili.
Diko: Phum'egusheni ke Mlungisi uyeke izagwelo asixesha lazo eli.
Apha sifakwa kwigumbi ekuthe saa iimbewu ngeembewu zeempixano ezahlukeneyo eziza kuqhambukisa ingxubakaxaka yongquzulwano. Iziganeko nezenzo zabalinganiswa eziza kudala ubhentsu-bhentsu kwidrama zithe natya phambi kwababukeli.
Diko: Andifuni ibuye ngam le ntetho ithi 'isala kutyelwa sibona ngoluphu.'
ZenZile: Iminyaka yam mama!
Macebo: Ewe, utshilo. ManDi : Uqhube wathi, masihlale silindele ucingo lokusazisa ngemeko kabhuti.
INDIMA 7
noZi: Nankuya erhoxoza kwela gumbi liluzizi. (Esolatha) Akafuni nantwana ubile xhopho kodwa ukhala ngengqele. ManDi : Hayi mama! Kutheni ningamsi esibhedlele nje?
Umboniso 4
noZi: Kunjalo kanye Mandi. ManDi : Uyabona ke kwesi sigaba, ndifika ndibe yindindi.
Macebo: Ngoku bhuti yintoni exhalabise uZenzile?
Diko Umyeni kaNozi, utata kaZenzile noMandi
noZi: Akhange sithi kuza kubakho umhlahlo kulo mzi.
noZi: Xa inkunzi yenkomo ibhovuza ihlabanisela umhlambi ebuhlanti, ivale uthango, umhlambi wenza amatiletile.
MlunGisi: Ndithi ke bhuti sibizwe nguMandi ngeselelula.
noZi: Ndithi kuye emfazweni umkhosi ohlaselayo asingomajoni omhlaba kuphela.
Diko: Qhuba ndimamele.
noZi: (Uyalila) Ndisendleleni. ManDi : Usendleleni?
Diko: Alimkanga ixesha, ukuba ngaba into esihlangene ngayo apha ilulutho, inzuzo. Limkile ixesha ukuba ngaba apha sihlangene ngobuvuvu, into engakhiyo.
Diko: Andinamntwana wam oza kubhilabhilwa ngamaxhwele apha.
noZi: Hayi soyikile de yazithulela.
(Ebusuku kungena uMandi izikolo zivaliwe. Uyothuka akugagana nombhumbutho womthwalo kamama wakhe, aqonde ukuba ikho into embi.) ManDi : Mholo mama.
ISALATHISO
ZenZile: Uthini na ngoku mama?
noZi: Ungathi ndiyamthethelela uyihlo, izandla zakhe zigcwele. ManDi : Mandihle nomcinga ke xa utshoyo.
noZi: Kunjalo Mandi. ManDi : Ixesha lokuba sicinga ukuba uza kuthini uzipeqengeshe ngempilo kabhuti lidlulile.
noZi: Ewe, ndisendleleni. ManDi : Endleleni eya phi linje ukuba libi phandl'apha?
Diko: Tyhini, madoda!
noZi: Sukuthetha loo nto. Ebesitya ubutsha bakhe. ManDi : Kodwa thina akukhange usifekethise njengaye. Mhlawumbi yile nto inguye qwaba indodana yeli khaya.
MlunGisi: Ngoku unyana wethu uyabuthisa phakathi endimeni. Uyabuthisa xa kanye besiqala ukuvityoza sisitsho amakhwelo sivuya sisithi uyihlabile ifolo.
Diko: Qhubani ke ukuba nibona njalo.
asemngciphekweni: asengozini
ZenZile: Masithembe bazali bam okokuba ekugqibeleni kuza kucac'icala!
b) Linqanaba lokujiya kwebali,
Zahlulwe zaba mbini iindlela zokubumba abalinganiswa. Zezi zilandelayo:
MlunGisi: Bacinga okokuba ilizwe eli liyabavumela, kanti liyabavalela. Umntu angakwazi nokuphuma kuloo ngxingwa yeenkathazo.
ZenZile: Lilo elindilahlileyo, kuba ayikho eyam. ManDi : Hayi bhuti ungathethi njalo.
MlunGisi: Hambisa.
noZi: Zicenge kaloku uyakhutywa. Uthi ke ubufuna ukuthini?
nesi: Sanukuba neentloni ke ngaloo mayeza esiXhosa, into ebalulekileyo yeyokuba asetyenziswa ngendlela ehambelana nomgaqo-siseko. ManDi :Unyanisile.
ZenZile: Kowu madoda, ndadlala ngobutsha bam. Lo mhlaba andawuhlonipha, waza wandigugisa ndimncinci ndinjalo.
Macebo: Ewe, simamele. Intsusa mabandla yintoni?
Diko: Njani, kuba uthe yena uza kuva ngam.
MlunGisi: Kule ndima ndiyigangathayo, ndihlakulela kanye loo nto.
noZi: Kanti kudala uMandi eyibizile. (Usafixiza) ManDi : (Usalila) Andazi bootatomncinci ukuba ithiwani na into enje?
Sakhubeka: sakhathazeka
ZenZile: Inene, xa kungoku isikhuni sibuye nam, mna mkhwezeli waso. Eyona nto kukushiya u-Ayabulela noFalethu beziinkedama.
nesi: Lilonke ke, ukuba ngaba la mayeza esiXhosa ngokwenkolo yenu ayasebenza, qhubani, into ebalulekileyo yimpilo yomguli.
ZenZile: Ndizigqibele mna ndimqulathisa ngezeli lizwe, ndayoba emva koko.
Diko: Kanene baninawa bam nithi kukho into ebenifuna ukundicebisa ngayo malunga noZenzile?
MlunGisi: Imoto yona nguye. Kodwa maan, isantya sintama okokuba kubi apho kubi khona.
noZi: Yile ndigqiba ukubalisela yona.
noZi: Musa ukuzisola, asinguwe wedwa umntu odyobhadyobheka kolu daka.
noZi: Bendisatsho ke ukuba, akuphathwa sikhali sinye xa ulwa notshaba.
noZi: Kwixesha esiphila kulo akukho ndoda, namfazi. Into ebalulekileyo yimvisiswano nokubambisana kwabo bazimanye ngeqhina lomtshato.
ZenZile: Selivikivekile kulindeleke nje ukuba maliqhawuke njengokuqhawuka kojingi abantwana bedlala. ManDi :Kudala ndisithi kuwe sikhona. Bek'ithemba ngaphambili, ubeke ilishwa ngasemva.
MlunGisi: Sijongene notshaba kulo mzi wasemaNgqosinini, utshaba olukukufa.
(Kusisankxwe ngathi noNozi uphazamiseke engqondweni emveni kokuba izinga likaZenzile lokugula liphakame de wawa phantsi ebhedini. Ubika olo daba kootatomncinci bakhe, Zenzile lowo uthe cwaka ungathethiyo.)
(Ebusuku, kwigumbi eliluzizi likaZenzile. UZenzile ukhathazekile kakhulu akufumanisa okokuba le mfazwe igqubayo kowabo kungenxa yakhe. UNozi emveni kwengxabano noDiko uqokelela ubumpahlana bakhe uza kuhamba.)
Macebo: Ukuba akukholelwa, buza ababekhona ukubelekiswa kwalo hili ngesonka sombhako esitshisayo.
Bonke: Ewe!
noZi: Ewe. ManDi : Bahamba ngantoni?
noZi: Ewe, yile ndisoloko ndithetha ngayo ifundisa eKapa.
Diko: Yitsh'uphinda Macebo.
Macebo: Hayi ngoku, mhlawumbi ekuqineni kwemini singayifuna into ephungwayo.
Macebo: Kwelo cala, yitsh'uphinda, kwanele.
ZenZile: Akazange abeyinkedama umntwana ofundileyo. Uba sisipili sesizwe, ilanga lohlanga elikhanyisela abo bahamba befunyanwa bubumnyama nangamaqhwa obomi.
Unesingqala kuba namhla abantwana bakhe abanaye umama ngenxa yokungakwazi ukuziphatha, kwaye maninzi amantombazana athe wawosulela ngesi sifo kuba kaloku yena ebezenza inkunzi yebhunga. Ebengafuni kugqithwa lokhwe waze ngaloo ndlela wosulela intlaninge. Umbhali uyasivezela ezinye iimpawu zesi sifo. Usichazela ukuba uZenzile lo ebekhe axhaxhe yingqele nokokuba kushushu kwaye maxa wambi ebekhe ayobe aze athethe apha naphaya.
MlunGisi: Hayi bhuti khawuyeke sikushiye. Iveki yonke sihleli kwaBhodlimpilo. Inokuba iintsana zethu ziyatshisana ekhaya.
ayabulela: Utata makhulu uyaqhawuka. Uthethe nam wathetha nangezinto mna endingazaziyo, iinduli zaseMtsotso eMdantsane apho athi kulele umama wam phakathi kwazo.
Macebo: Zakudamba iimpuphuma zobomi, nengqondo yakhe iza kuzinza.
Diko: Uhlamba iphepha? Ziintoni na ezi zinto ziqhubekayo kweli xesha? ManDi :Masiyiyekeni le nto yaba bantwana indiza entloko mna. Khawuthi khe ndiye kubhuti.
noZi: Lasoloko lixubayele emzini wam. ManDi : Hayi mama, ndiyakunqanda.
INDIMA 5
Diko: Hayi masiyiyeke le ncoko, iza kusisa kude lee, eBhakubha.
noZi: Xola Nesi wethu sidibanisa le naleya sifuna umntwan'ethu aphile.
ZenZile: Kukuzixolisa kaloku mama.
Diko: Sukukhala Nozi akubhujwanga apha.
Diko: Awu, unyana wam madoda!
Diko: Niyazi ukuba ngale ntsasa nizele ntoni.
Diko: (Ebulisa) Mholweni baninawa.
Naba aba balinganiswa:
Macebo: Kwaza kwathini?
Macebo: Yile nto kabhuti?
noZi: Kufanele ukuba kubenjalo ke nalapha. Ide ifike nini na le nesi kaZenzile? ManDi : Andithi bekufanele okokuba seyifikile kungoku nje.
nesi: Sihlalisa kamnandi kanjani. Yintombi yakho le?
Diko: Nilufumene ke olo cingo oluvela esibhedlele?
(Apha kungena uMandi evela kwanoKholeji eFort Hare. Ugangwa sisikhalo sikamama wakhe ngendaba yobulwelwe bukaZenzile.) ManDi : Nkqo, nkqo, nkqo.
Diko: Inene, ulilela iminyaka yakhe.Uthi nje ukuba atsho, abhedulule amehlo akhe ngathi uza kuqhawuka.
noZi: Ukuba besinokuludiliza udonga lokufa olu lukhulela lo mntwana andazi, inene...
ayabulela: Yima ke tata ndikwambathise, uyaxhaxha yingqele nakubeni ilanga phandl'apha lihlab'umhlaba.
ayabulela: Hayi makhulu.
Diko: Sowungowalapha wena, yiza ngapha.
noZi: Ndifuna ukuya apho ndiza kufika ligabukile. ManDi : Ligabuka, ligabuke, libuye lixubayele mama. Leyo yintlalo yasemhlabeni okufuneka umelane nayo.
noZi: Sixabene kakhulu nalowo. ManDi : (Engakholelwa) Hayi mama torho, kukubi kunje? Nivumela uSathana athubeleze kule ngxingwa?
noZi: Hayi ke ndikuvile yise kaZenzile.
(Liyagqutha phandle. Kubonakala mganyana umntu luzizi ozayo egibiselekile kukucaca ukuba uphethe udaba olubi.)
nesi: Ixesha esiphila kulo limnandi kuba wonke umntu unamalungelo akhe.
noZi: Abafunang'ukuba uvuswe kuba wena ubukobentlombe.
â€¢ Ezona zinto zininzi apha ebalini zenziwa kuye nguye.
Diko: Mna imeko sendiyamkele, ndazixolisa futhi.
Diko: Zola kaloku nyana wam.
â€¢ Nguye ixazulula iingxaki eziphixanisa umlinganiswa oyintloko-ukuze nebali elo lizungeleze zona.
Macebo: Thula kaloku sisi sowuhlola ngoku.
Diko: Bafondini! Uphi ke ngoku? Usemkhenkceni? ManDi : (Uyakhala) Yho, yho! Nkosi yam...
ZenZile: Eyona nto ibuhlungu nilwa ngam. Andizange ndinive nixabana ngolwa hlobo, ndide ndibemngaka nje.
noZi: Uthini ngantoni uyihlo? Nakuye linqumile inqatha. Kudala ezama uyihlo ntomb'am. Loo nto naye ngoku usuke wanentshwaqane. ManDi : (Ekhuza) Hayi mama!
noZi: Kanti ayizondwendwe, yimoto yalapha ekhaya. ManDi :(Emkhupha) Hayi ke Nesi, ufike emva kwedinala. (Uye unesi waphuma ngomnyango wangasemva)
noZi: Hayi xa kunje, ndisuke ndabayindindi. ManDi : Kodwa ke akukho zwi litsolileyo eliphume esibhedlele malunga nempilo kaZenzile.
ZenZile: Imfundo yam, impumelelo yam, zijike zaba likrele eligrabhuza intliziyo yam. ManDi : Sukuzisola kangaka.
noZi: Zikhona nezibawu ezibhodl'irhuluwa kumkhosi womoya.
Macebo: Phofu jonga bhuti, nolwakho usapho lukhawuleze lwachithakala.
nesi: Njengokuba ubutshilo Mandi ngaphambili ukuba sisemfazweni apha, silwa notshaba olungukufa. Xa usilwa notshaba akukho sixhobo ungasisebenzisiyo uphatha nokuba yinduku.
Umboniso 2
ayabulela: Makavuke ngoku umama makhulu.
Yintoni umdlalo?
Macebo: Ukuba ibiyimfazwe le ukuyo bhuti, besiya kufuna itola.
noZi: Kwanini. Lisithi thaphu nje ikhwezi bona basendleleni.
nesi: Siligqiza leSebe lezeMpilo elithunywe nguRhulumente, sihamba kuzo zonke izikolo zeMpuma Koloni, Ntshona Koloni, onke la maphondo. ManDi :Unomsebenzi omkhulu xa kunjalo.
Diko: Yile nam indixakayo. Kodwa booGaba kona kona ukuhamba uyahamba.
Diko: Ndikhe ndafowunela aph'endlwini izihlandlo ngezihlandlo.
Diko: Nozi mfazi, niphilile? (Edidekile) Kwenzeke ntoni bantakwethu? Khanindibeke endleleni.
noZi: Ukhawuleze ke ubuye uzokutya.
Diko: Bendingafuni ukuvuma yonk'into ngathi ziphungulekile apha kum.
noZi: Qha?
Izihlandlo ngezihlandlo: amaxesha ngamaxesha
noZi: Ukuba kunjalo, ngendandikuqhomfe usesesiswini sam. Ngoku ndihamba nawe ungulo mlwelwe unguye kunye nabazukulwana bam.
Diko: Andiyazi mna kaloku andisoloko ndikhona apha phakathi kwekhaya. ManDi :Hayi andinaxesha layo. Kodwa kuza kufuneka ndijonge ukuba umoya ubheka kweliphi na icala.
ZenZile: Nguwe na lo uxambulisana nomama ekhitshini? ManDi : Ewe, ndim Zenzile.
noZi: Heke, mxelele ntombi yam. ManDi :Ukuba uza kuphikelana nabantu basemhlabeni, ungaphela. Yiyo le nto iindlela emhlabeni zininzi, ithi yakungalungi le, uzame leya, njalo njalo.
nentlaninge: abantu okanye izinto ezininzi
Macebo: Qhuba bhuti.
Diko: Ziphi Mandi, yitsho?
ZenZile: Mus'ukukhathazeka mntwan'm akukho kuthini. Kuthiwa kwaXhosa isilonda siphila msinyane ngokuchanjuzwa.Thula, thula wena usule ezo nyembezi.
Diko: (Ngomsindo) Baninawa, ndicela ukuba nindikhwelele kungenjalo liza kutsha ibhayi.
ayabulela: Phumla kaloku tata, usazilile kuba akuntsuku zatywala umama simngcwabile.
â€¢ Akho amaxesha apho uthi ngokufunda ubhaqe ukuba umlinganiswa othile kukho izinto angafuni kuthethwe ngazo.
noZi: Abeva abantwana bethu.
noZi: Kazi ukuba yenzeni na iminyaka yalo mntwana.
noZi: Le inguNontlalontle walapha eZiphunzana?
noZi: Le yakho, ayiyodwa.
MlunGisi: Ayinakulunga loo nto.
Macebo: Ukuba kunjalo ke bhuti, masihlabele mgama.
ZenZile: Ukutsho ke tata isiphango sobomi, isiphango esimathontsi abanzi, siyandikhukulisa...
Umboniso 4
Diko: Uphi?
MlunGisi: Ewe, singatsho ukuthi ize kuloo mphanga nangona singekafumani ngxelo inasihlahla kubaphathi besibhedlele.
Macebo: Sisimanga esi!
noZi: Andikho kuyo yonke loo nto uyithethayo.
Diko: Ude ke usuke ngapha eKapa eKhayamnandi? ManDi : Tata, ubomi bukabhuti bubalulekile kum.
Macebo: Kwantlandlolo mna bendilubekile olo luvo kubhuti.
noZi: Ndivisisise ntomb'am. ManDi : Hayi khawuqhube.
ZenZile: Ziyandity'iintlungu.
Macebo: Ningalahli themba nina.
ZenZile: Ikroti elinjengam lingathini na ukunikezela? ManDi :Ndiva ezi zinto uzithethayo.
MlunGisi: Enye into endiyithandileyo kulo, licocekile.
noZi: (Udidekile) Kaloku itheni iminyaka yakho?
INDIMA 3
ZenZile: Hayi mama kusafana nayizolo. Akukho mnyinyiva.
noZi: Qhuba simamele.
MlunGisi: Ndisuke ndee minxi ingqondo.
Umchasi (Antagonist)
noZi: Ngena tata. Kukuthini ukunkqonkqoza emzini wakho?
noZi: Hayi, akunjalo Zenzile nyana wam.
ZenZile: (Engahoyi) Ndaxela inyoka etshica amathe atsawulayo apho lowo ulixhoba wophanyaka unaphakade lize libe mfiliba ikamva lakhe.(Uyakhaba-khaba)
noZi: Ndivusa uchuku ngoku. Ukunqaba okungaka? ManDi : Bamba ke nanga akanonkala.
Ukuchambuza: ukuvula idyungu dyungu okanye isilonda ngento etsolo efana nenaliti
Diko: Akunazintloni hi?
â€¢ Abalinganiswa bexabiso singabohlula babe zezi ntlobo zilandelayo:
MlunGisi: Ndisatsho nangoku, azange ndambona ubhuti enjeya.
noZi: Xa kuhlaselwa utshaba, akuphathwa sikhali esinye.
(Ebusuku kwaDiko, uNozi ulwa nomyeni wakhe ngokungabaphathi kakuhle abaninawa bakhe, ukutsho ke uMlungisi noMacebo.)
Macebo: Ubomi! Andizange ndikubone ulibhexesha kangaka eli hashe lakho. Leyo iselubala, kukho apho konakele khona.
MlunGisi: Nokuba besihlala phi phi phi, nditsho lee emalandalahla, kumba onje nantoni na esiyenzayo masiyicokisise, singagqwagqwi.
MlunGisi: Kangangokuba mna ndandisithabathile isigqibo sokuba andisayi kuphinda ndilubeke unyawo lwam ekhaya.
ZenZile: Funda wena umfimfithe ubusi bemfundo kumakhambi obu bomi. Imali ndinilungiselele nokuba mna ngomso kungathiwa ndiyikhabil'ibhekile.
MlunGisi: Kodwa ke ekugqibeleni uligazi lethu, xa esifuna siza kuya.
Diko: (Engaqondi) Uthini na lo mntwana?
noZi: Uhleli nathi tata kaZenzile, khawubenesizinzo.
Inqanaba lovutho-ndaba
ZenZile: Anikhange niqalise ukusonga izandla mama ngemeko yam.
noZi: (Ebakhupha) Kamnandi.
MlunGisi: Hayi, uthini na ngoku?
masimxwayeni: masimbeke emagxeni
ZenZile: Emandikutsho kuwe, ndiyagula mna. ManDi :Xa nditshoyo Ngqosini omhle, yenza amazwembezwembe omfo kaGxuluwe, uphume ugqobhozele ngaphaya kwenkungu yokufa ekufuthaniseleyo.
Diko: Ixesha sazalwa limkile emhlabeni. Saba ziimveku limkile, saqingqa sahamba saba badala lisemkile. Lashiya ookhokho bethu. Liza kumka lishiye nabazukulwana bethu nesizukulwana esizayo. Sibangaka namhlanje, kwaye siza kungena engcwabeni lisemkile ixesha.
Ugempula: usika
Diko: Masithembe okokuba loo mlibo uya kuhlanza amathanga aya kubalikhubalo kolu nxunguphalo lwalo mzi.
noZi: Utheth'ukuba uhambile utata ngolwaa hlobo?
noZi: Akunazintloni ukuthi mna mandiyokulala, abe umntwana wam engalalanga ziintlungu zenyama nomphefumlo?
Diko: Baninawa bam, ndiyanivumela okokuba niphinde niye phaya emzini wam. Likhaya lenu eliya, sibonisane ngeendlela ezinokwenza uZenzile lo, unyana wethu aphile kwesi sigulo simthe qho ngobhongwana.
Diko: Ugqiba kugxeka abantwana ngokuhlupha, ngoku nawe ugezela uRhulumente wethu. ManDi : (Ehleka) Kuthiwa yiba ungabhaqwa.
Diko: Yiza nawo loo mphini.
ZenZile: Kukuthini ukungacingi nzulu kangaka ndikwinzulu yeenkathazo? ManDi :Ngxe bhuti!
Diko: Sesihlabele mgama. Into nje eseleyo bantakwethu kukuthath'iintonga, sifunze apho uncedo mhlawumbi lungafumaneka khona.
Macebo: Naba.
Falethu Umninawa ka-Ayabulela
Lo umlinganiswa siyakholelwa kuye kuba uyafana nabanye abantu esiphila nabo. Unazo iimpawu ezintle ekwanazo nezimbi. Isimo sakhe asishwankatheleki sibe sisivakalisi esinye.
Umboniso 4
INDIMA 4
MlunGisi: Ewe.
Macebo: Lixesha lokuchubelana ngamava obomi njengokuchubelana ngeenkozo zombona. Kuyatyiswana apha. Kuyaboniswana apha. Kuthi nokuba kwenye indawo akuvisisisi kakuhle, uzicenge unqunquthe ezo nkozo, uginye nokuba kuyakrakra njengoko injongo yethu inye, iyeyokuphumelela kweli dabi linzima sijongene nalo.
ZenZile: Njani na mamNgwevu?
noZi: Ukuba ngaba ibingeyiyo into yokufika kwakho, uyihlo ebeza kufika kukhal'ibhungane apha. ManDi : Utsho na mama?
noZi: UMandi akabaleki wena koko ...
(Ngaphakathi endlwini. UDiko nenkosikazi yakhe enguNozi bangena begxalathelene emveni kokuva ngoAyabulela ukuba uZenzile uwe ebhedini, ukufa kumongamele.)
noZi: Ngubani othi umfazi kaZenzile samnika amayeza esiXhosa?
MlunGisi: Ngathi booGaba siphumil'endimeni ngoku.
noZi: Lathi lixokozela ibandla lakhe, wema entla umfundisi ethsuthsuza, egabha, efutha, ezicima esenza yonk'into athi ayilunganga ebantwini phambi kobuso bukaThixo. ManDi :Ngabula yena. Kweli xesha siphila kulo tata nawe mama, oxhela eyakhe akabuzwa.
Diko: Madoda, niyitsho ingqondo yam yema.
â€¢Abanye ababhali besiXhosa baye basebenzise nezibongo. Apha kwizibongo sithi sichazelwe lukhulu ngomlinganiswa lowo. Uzobo ngokumanyana
noZi: Hayi, sukusa apha. Ucinga ukuba uza kubalisa ibali ube sowulishiya phakathi. ManDi : Masiyiyekeni le nto.
nesi: Silumkisa uluntu ingakumbi ulutsha ngezinto eziphathelele ngezesondo.
(UDiko uhlangana kwakhona nabantakwabo koo-C eZiphunzana. Bathe nqwadalala emzini kaMlungisi. UDiko uyakhala engxengxeza, ucela ukuba kuphindwe kuhlanganwe ngokutsha kwakhe.)
Diko: Aba bantu bahlangene apha bahlangene ngento engenasihlahla?
Diborah Inkosikazi kaZenzile
Diko: Wayekela wena. Wavula zabhuqa uZenzile ebuya nanini na okanye angalali nokulala endlwini esemncinci. Kuyintoni ngoku?
noZi: Kuthiwani tata xa kunje? Andithi uyamva umntwana wakho etyatyadula okwegqirha elinqulayo phezu komlambo?
Lo mlinganisi ubaluleke ngolu hlobo:
MlunGisi: Sikwincopho yelo liwa kanye, esinokusuka sityibilike ukuya kubetheka ezantsi ukuba ngaba asilungisi kuhlala.
Diko: Sii, Madoda!
MlunGisi: Lo mhlaba awuhluthi! Lo mhlaba awaneli!
Macebo: Lolunzima olu ulophu!
noZi: Kwenziwa amatiletile. Kukhutshw'iinkwili zomkhosi wamanzi.
nesi: Into emphetheyo ngoku lixhala.
noZi: Itheni iminyaka yakho?
ayabulela: Ewe tata ndimamele.
noZi: Khawuqhube ke.
Diko: Nditsho yona mfazi.
Macebo: Andiqondi sisi ukuba kukho imfihlo kule nto.
noZi: Mandi, akuntsuku zatywala ebuyile esibhedlele. ManDi : Ke ngoku kutheni enje kodwa ubuya esibhedlele?
Macebo: Sizilungise apha ngendlela yokwakhana.
Diko: Ntomb'am enkosi. Hamba ke uyokubeka umgodlo wakho mna ndiza kube ndihlinza impuku nonyoko lo. ManDi :(Ehamba) Tata xa kusiwa isichotho, asingomama yedwa oza kukhukuliswa seso sichotho.(Uyabashiya)
noZi: Khamyeke khe aphumle. ManDi : Hayi ndimnyanzele nje ukuba makatye ze emveni koko ndampha iipilisi namayeza, waza walala. Ulutywantsi, usuke wandithi phuhlu nje ngamehlo.
ZenZile: Ndandithe saa njengamathol'esagwityi, ilizwe lindivumela, lingumphangalala, kanti ekuhambeni kwamalanga obomi, liza kubuya lindicuthe ndibe yile nketshe- nketshe yomgodlwana uphezu kwale bhedi.
Diko: Ndiyakubona uphithizela ngapha nangapha okwebhabhathane.
noZi: Ukhe wabazisa na abantakwenu ngolu daba?
Diko: Lo Rhulumente ngamanye amaxesha uyayekelela. ManDi : Ithe dyumpu ke loo nqununu kweso siziba seenkathazo.
MlunGisi: Usapho lwakho uluthele gca ngobungangamsha bukaBhodlimpilo. (Ubakhaphe uDiko wayokubabeka kwizindlu zabo.)
noZi:
Ngokuhamba kwamaxesha ezinye iingcali zobhalo lwedrama zithe idrama ingaba namanqanaba amathathu, ngolu hlobo:
ZenZile: Ndithomalale njani libe isebe lelifu lesiphango sokufa lilengalenga phezu kwam? ManDi :Ukanti nesebe lelifu lokufa liyakwazi ukuthi lilengalenga njalo, kuthi apho ekujingeni kwalo nokuguquka kwemozulu liyokulahlwa jwii qelele phaya yimimoya, kuvel'imitha yelanga ebomini bakho.
noZi: Khon'ungatshongo Mandi. ManDi : Into esiyimisa phambili ngoku luncedo nokuba lolukabani na konyulwe ubhuti kwesi siziba sokufa athe zwabha kuso.
Macebo: Nilwela ntoni kukubi kunje sisi?
ZenZile: Ixekexwa elinjengam, naninina liza kuyikhab'ibhekile. ManDi : Akuthethwa njalo bhuti.
noMandi
Diko: Hambisa mninawa.
noZi: Xa unokubalahla jwii ngokwamanzi anentsila.
noZi: Wenze njani ke?
Singagqwagqwi: kutshiwo xa into ingenziziswa ngokupheleleyo
noZi: Bekuhlangene imilowo yalapha ekhaya, ukutsho ke ootatomncinci bakho. ManDi : Qhuba mama ndikumamele.
noZi: (Ephakama) Hi, uthini? Ulibala izolo oku . OoMlungisi ngabo iliso lalo mzi njengokuba wena usoloko usendleleni ngenxa yempangelo.
Macebo: (Bayaphakama) Siza kuhamba naye uZenzile, xa kukho imfuneko yakho siza kukubiza.
â€¢ Nguye ochasa umlinganiswa oyintloko.
Diko: Hayi wena Mandi kubi apha endlwini, asivani nonyoko.
noZi: Hayi ayikho loo nto.
Diko: Khawume Nozi ngezi zinto zakho.
Diko: Kodwa le yamagqirha namaxhwele ingen'iphuma engqondweni.
Diko: Hayi siyazi nyana wam.
noZi: Hayi suka khawuthule!
Diko: Ungathembeli kuMdali kuphela nje xa usazi ukuba ezo zinto ziphantsi kukaThixo?
ZenZile: (Engahoyi) Xa kunje kazi yoze ibuye ifike na iNtwasahlobo? Khona, xa inokufika, yoculelwa ziintaka zaliphi na idada? Xa zinokucula ezo ntaka, zomfimfitha kweziphi na iintyatyambo xa zithob'unxano, zivuyel'ukuthwasa kwehlobo?
noZi: Kwakunini ngoko?
(Kuyaphindwa kuyahlanganwa yimilowo. Ngoku uDiko uyavuma okokuba uZenzile aye eGqirheni. UMlungisi noMacebo baza kuhamba naye ke uZenzile ukuya eZinkomeni)
noZi: Zenzile nyana, ndofa apho ufa khona.
noZi: (Usalila) Ndithule njani ukufa kukuxikixe kwakuvikiva wanje?
Macebo: Siyakuva mkhuluwa.
Umboniso 1
noZi: Kanye yiloo mpendulo endiyifunayo kuni. UZenzile qho kusisa, imeko yakhe iya ithath'unyawo. Nakulaa mzi wakhe, sigcinise laa gqirha asebenza naye phaya eFrere Hospital.
ZenZile: Uthi makuthiweni kanye kanye mama?
ZenZile: Uyandambathisa wena, kodwa mna Zenzile ndoyiswa kukwambathisa umama wakho ngengubo yothando. (Uyakhala) Endayenzayo into kukumambathisa ngengubo yokufa, wagodola wabanda, nangoku ulele kobandayo.
Diko: Andifuni magqirha apha. Loo nto ndiyayibethelela.
Macebo: Kanti ke bakhuluwa bam, neliwa lokufa liyadilizwa, kubemthebelele ngathi zange kube zingxondorha namageduka kubomi bendlela yakho.
Diko: Uthi ke bayakuze bayeke ukugeza aba bantwana? ManDi : Andifuni kuthetha kakhulu mna kuba neendonga zineendlebe.
noZi: Tyhini, ngumzukulwana wethu u-Ayabulela!
MlunGisi: Hayi umve kakuhle Mandi.
noZi: Ndithi Macebo nakuwe Mlungisi, uZenzile wothuleke phezulu elele ebhedini.
MlunGisi: Ndiyakuva Macebo.
c) Impixano.
ayabulela: Amehlo akho makhulu abomvu. (Eyengezelisa iinyembezi) Thula kaloku makhulu, utata uza kuphila akazukufa.
ZenZile: Ungalili nyana wam, okwangoku akubhujwanga nokuba ke kuza kubuye kubhujwe, kwaye, akuntsuku zatywala.
noZi: Uyaxoka Mandi! ManDi :Inene mama, anazi nto nina.
noZi: O! Ude wayicingisisa loo nto?
Diko: Ntomb'am okwenzekileyo kufana nokudaliweyo. Nide nathi uphi umzimba wakhe.?
noZi: Kunjalo mama. Uz'undive kakuhle ntomb'am! ManDi : Ndizindlebe ndonke mama.
MlunGisi: Uxakwe yintoni sisi?
noZi: Nam Ngqosini mandiyokuncedisa intombi yam ekutyiseni uZenzile.
noZi: Ewe, nyana wam.
ZenZile: Awu, izikhukula zobomi... ManDi :Yenza amazwembezwembe bhuti, uwaxwese amanxweme alo msinga weemeko.
noZi: Masingalahli ithemba. ManDi : Kulungile mama, kodwa...
noZi: Kaloku ndikucacisele Mandi ntomb'am. ManDi : Hayi kodwa ke tata ndixolile.
noZi: Siyayibulela ke thina le nto niyenzayo.
Diko: Bantakwethu, ndiyaphinda ndithi kuni ndiyanidinga.
Diko: Akukhange kubekho mntu uphendulayo.
Diko: Lilonke madoda nithi uNozi naye makabekho?
Macebo: Banqabe okwezinyo lenkuku.
e) Linqanaba lokuqukumbela iziganeko.
MlunGisi: (Elunga) Naku ukwenzeka mkhuluwa, phofu kumntu wonke olapha.
ayabulela: Kutheni kum lungangeni uthuli emehlweni nje makhulu?
Macebo: Lilonke ke bhuti sinawe.
Diko: Isiqabu! Kowu ndiyasazi nesiqabu!
Diko: Awu, madoda!
â€¢ Uye amhokamhokane nokwenza izigqibo ezithile ezixhomekeke kwezomlinganiswa oyintloko.
noZi: Tata kaZenzile asixesha lakulanda mahasa eli. Lixesha lokuphos'umkhonto konyulwe leyo ixinge eludakeni njengenkala.
noZi: Uthetha loo mazwi anjalo kuwe? Inene inokuba ziyamshiya unyana wam uZenzile.
noZi: Yingozi embi leyo.
ZenZile: Ngenene tata kwaz'ophezulu kunye nalowo uhlatyaniselwa likrele leenzingo ngaphakathi entliziyweni.
Diko: Nkosikazi, le nto ingumzi imiwa ngokubonisana.
Diko: Hayi suka wethu! Hamba uyokuqoqosha iimpahla zonyana wakho ngelixesha thina simsa emotweni. (Bayamfunqula ukumsa emotweni. Mvumm imoto ukuya eZiphunzana)
noZi: (Uyakhala) Yho! Umntwana'm...
noZi: Ubhuti wenu sixabana qho okokoko uZenzile elapha. Hayi ndithi azitsali ngakutsala.
noZi: Ndim othi makuxozwe mphini wumbi mayela noku kugula kwakho.
noZi:
noZi: Hlala phantsi kaloku Mandi. ManDi :Kubi phandl'apha, lixesha lokuba ubani aziphilele ngohlobo oluza kuthi lukholise yena hayi abantu bomhlaba abathetha le namhlanje, ngomso babuye bathethe leya.
noZi: Kukufuna isitya emnyameni.
MlunGisi: Kwatsho kwasa ke ngoku!
noZi: Kobu bugxwabayiba akubo umnakwenu, ManDi : Ndimamele.
Diko: Ukutsho ke izikolo azivalwanga? ManDi : Ewe tata azivalwanga ngokusesikweni. Ngutsii gxada lo ndimenzayo. Ndiba ixesha likaRhulumente.
Diko: Iimpazamo endizenzayo nini abokuqala abamele ukuzilungisa.
noZi: Akuvani nabantakwenu.
noZi: Uyakhefuzela kaloku!
Diko: Kaloku bakhule beyintlaka nexolo noZenzile, amafumanana-nkundleni. Bebebonakala kwasekukhuleni kwabo okokuba baya kugcinana.
noZi: Uyambona ukuba ngoku uthothile. Into emkhukulisayo liphika elimtsho agebhuze amagwebu.
ZenZile: Kanye apho ke Ayabulela nyana. Ezaa nduli zithe saa phesha phaya okwesiqalane, unyoko uphakathi kwazo, ungqengqile.
Umboniso 3
noZi: Uyihlo akanakukwazi ukubalaxaza olwa hlobo ooMlungisi, xa bebezama ukufuna iyeza lokwenza lo mzi woyelayo ubuye ume gomololo. ManDi :Khawume kancinci ngathi ngutata lowa uzayo, ndibona ngesithatha. (Eqwalasela) Heke nguye mama, le nto siza kuyithetha.
noZi: Ukuba yovuthwa!
noZi: Hayi mkhulule torho adibane nomnakwabo. ManDi : Kaloku ngale mvakwedinala ndiyokukhwela ibhasi eWindmill eMonti ukuya eKapa.
Diko: Rha! Uthi ke ezi zifo ziyakuze ziphele? ManDi :Umntu ofundisayo unomgodlo womthwalo.
ZenZile: (Usaqhubekeka) Imithi yemisintsi yobuy'idubule na madoda ngeyoMsintsi? Zobuye zitakatake na iintaka zedobo zivuya ngeyeDwarha? Yona yobuya idubule na inkanga ukutshayelela eyoMnga? Owu! Lwafa uhlaza lelizwe lakowethu... ManDi :Uthetha apha, ubuye uthethe phaya. Andikulandeli.
noZi: Hayi okunje! Usuka wena ungene nzulu, uze ekwenzeni njalo weyele.
Diko: Andiyenzi into yokuphinda iminyani esele ibhuliwe.
nesi: (Ehleka) Ndiwubonile umxube webhotile namayeza.
Macebo: Kutshiwo.
Diko: Xolani booGaba.
noZi: Tata kaZenzile, sukuthi akuvani nam.
Diko: Unjani unyana? Ukwazile ukuphakama elukhukweni?
Diko: Ndimisa uqilima lodonga lwenyani. Nozi Hayi kodwa wena!
Umboniso 2
noZi: Myeni wam, njengokuba ebetshilo uMlungisi, sisemfazweni apha. Kumava ethu ale mfazwe, amadabi amaninzi soyisiwe.
Diko: Awu, ntomb'am. ManDi : Xa ndisithi phala- phala amehlo, wena suka wee pheselele waxel'inaliti engceni.
ZenZile: Kukho umsinga wemisinga, othi xa ulibetha iqam lempumelelo, suke ugugume ngakumbi umsinga wobomi utsho untlaleke ku donga lomlambo. ManDi :Thomalala kaloku Gaba omhle.
Inkolo: yinto othi ukholelwe kuyo
Lo umlinganiswa ngulo uzama ukuhlanganisa imihlambi eyalanayo. Xa bexabana uzama ukuphelisa impixano.
noZi: Mntwana wam sikhona, apho weyela khona sakonyula. Ngekhe sikuyekele.
noZi: Akunakogqithwa ngabaninawa bakho ngokuthetha.
Diko: Ndingekalibali mfazi, abaninawa bam baza kufika apha endlwini ngomso kusasa.
MlunGisi: Uthi iminyaka yakhe itheni?
nesi: Iyhu esi situlo siphakame kamnandi.
Diko: Uyazi, uyandiphambanisa ngoku.
â€¢ Onamandla uyaphumelela ukuze izinto ziguquke mpela.
Igxabhagxabhazayo: ibilayo
noZi: Kulungile.
ZenZile: Ziyandiqaqambela iintlungu mna.
noZi: Ezo zihlatywayo lutshaba oluyinkunzi egqubayo, ziwisa uthango ukuzipha amathafa, zizisindisa elutshabeni oluxabe esangweni.
MlunGisi: Akukho sifo lingasinyangiyo elaa xhwele.
nesi: Kubi bazali bam phandl'apha. Ulutsha luyabhubha kwaye ngesantya esiphezulu.
noZi: Kanti uyayazi loo nto?
noZi: Mhlawumbi kuba sekulithuba elide, nemeko kaZenzile isiya ithath'unyawo, angajibilika.
Macebo: He mnakwethu. Asingobhuti lowa uqhumisa olumbhoxo phesha phaya?
Qaphela
noZi: Ewe, kunjalo Mandi. Into yomntakwenu, isuke yamz'entloko. ManDi : Makhe ndiyokumkroba ubhuti.(Ekhala) Yho-o-o! Uwile ebhedini ulele tywaa phantsi.
noZi: Yatsho eyam intombi. ManDi :Xa lungade lume nkqo udonga, luya kubuya ngawe ungacingelanga, mhlawumbi lukuzume ulele. Yingozi ke leyo kuba luya kukucumza.
ZenZile: Ungagungqi, ungabuyi ngamva umelane nezanzwili zobomi.
noZi: Nam andinqweneli ukuya kuloo Bhakubha.
MlunGisi: Umzi welo xhwele uphezu kweziziba zikaGrinika ngakwaN.U.7.
Macebo: Kulo umba, ndiyakucela mkhuluwa ukuba uThixo khe simbeke ecaleni.
noZi: Mna ke nootatomncinci bakho, siye sagqiba, phofu singagqibi sibonisana okokuba makhe sithath'iintonga. ManDi : Mama uthetha ukuba ubhuti makasiwe kubantu besiXhosa?
nesi: Ubundinikile iinombolo zeselula ngoko ke xa kuthe kwakho into ndiza kukutsala esinqeni. ManDi :(Ejika) Uhambe kakuhle Nesi.
Macebo: Uthini ke bhuti?
Baxhalabile: bakhathazekile
ZenZile: Kodwa umyalezo onje, ngonzima! Ngowokuba ufe nawo ungawugqithiseli mntwaneni wamntu. (Uyayoba)
noZi: Soze mna ndiyiyekele le nto. Mayehle eyehlayo, inyuke enyukayo.
noZi: Kaloku lathi ndii kule Monti nakomaDaily Dispatch, nakwiiDaily Sun ibali lakhe. ManDi : Kwafunyanwa inkintsela yegqirha emzini wakhe.
Macebo: Ela xhwele liyavuma ukuba uZenzile unesifo ekunzima kakhulu ukusinyanga. Lithembisile okokuba liza kusithibaza esi sifo de lizame ukusincothula nolwamvila ukuba ngaba linakho.
noZi: Hayi Zenzile sana lwam ungasishiyi
ZenZile: (Ethetha) Ndayihlwayela imbewu yokufa kumthinjana welizwe lakowethu. Ndayisasaza phakathi kulo mhlaba uchumileyo wakwasizalo. Xa ezo mvekwana, njengezithombo entsimini ziqalayo ukulibona ilanga, zaphanyaka latsho nekamva lazo laphanyaka kweli hlabathi silinqwenelayo sonke.
Macebo: Siza kuphinda sifike apha xa ekhona ubhuti, siluphalaze olu daba loosiyazi.
noZi: Ebezirhuqa.
Macebo: Akufuneki ke ukuba iphinde yenzeke loo mpazamo.
Diko: Asoze bakumamele abanamhlanje, baqalekisiwe.
Diko: Sukwenz'isikhalo mfazi. Masihambe siye kwaZenzile. Ayabulela mzukulwana, sala apha endlwini nabanye abantwana siza kubuya. (Bangena emotweni bayahamba)
Diko: (Uyatshayinta) Unotshe! Kuleyo into ndixolele ukumila ingca emqolo.
Diko: Luphethe luphi udaba?
noZi: Uthi kutheni ke?
noZi: (Usalila) Ayabulela, yintoni wasuka wabayimbumbulu? (Emnkonya) Kwenzeke ntoni?
MlunGisi: Khon'ungatshongo.
Macebo: Ngenene avakele. Likhona ixesha lokuba ubani aginye nokuba kuyakrakra.
Diko: Yide uphume entweni ntomb'am kaloku siyabonisana.
Diko: Yhe madoda! Akoyiki ukugxothwa uqala nokuqala ukuphangela? ManDi : Hayi tata wethu, ndisebenzise lo mnyinyiva wogwayimbo lweetitshala neminye ke imibutho enovelwano nathi ngenxa yemivuzo ephantsi esiyamkelayo.
Macebo: Ndikhe ndathi kuwe sisi hamba ze.
Diko: Neenkabi azivele ziphum'endimeni.
Diko: Hayi ndikuvile Gaba nawe nkosikazi yam.
Diko: Uwagqibile nesi.
noZi: Tata sukumngaxamela lo mntwana. ManDi :Xa izibhedlele noogqirha zoyisiwe, asinakukwazi ukuqhubekeka nazo. Masisingeni ilizwe, likhulu, limphangalala. Masakheni umkhanyo sixele ikhwahla lomsingi weenyosi kumawa nemiwonyo yokufa. Elo khwahla lomsingi, liyazi okokuba phakathi kwalo miwonyo ingajongelwanga ntweni kungafumaneka into enqabileyo, uncuthu mazangwa.
ZenZile: Ndithini ke Mandi? ManDi :Musa ukukhala kangaka bhuti ngoba ngoku uyahlola.
noZi: Unyanisile uMlungisi. Akukho apho singxamele khona kwaye nani nihlala kwalapha eZiphunzana.
Diko: Ukumka kwexesha yengena kuncedwa mntu. Sazalwa limkile ixesha, siza kulishiya limkile. Into ebalulekiyo kukuba, unanxaxheba ingakanani na oyenzileyo ebomini bakho nasesizweni sakho.
Diko: Iintloni endinazo Nesi.
noZi: Unephika ngoku nyana, khawuzole. Thotha kaloku ungathethi kangaka, xela ukuwutha komlambo emveni kwesiphango esimathontsi abanzi!
Mandisa: Kanti ke bhuti imbiza ibila ibile ibuye iphole. Naloo mphunga wayo ubuye uduke uphelele esithubeni.
Diko: Ekuhlinzeni kwethu loo mpuku, eminye yemiba esibethe phezu kwayo, ucele okokuba yena angathathi nxaxheba kwezi ngxoxo.
Diko: Makhe sibayeke ooNgxabalazile. Into ephambili ngoku yimpilo yonyana wam.
Diko: Uphezu kwantoni kanye kanye ngobu busuku?
ZenZile: Nonyoko endamonayo uyandidinga ngaphesheya. Uyandikhweba unyoko uthi 'yiza'. Eli liza lokufa linditsawulelayo, mandiliphaxule ukuwelela ngaphesheya.
ZenZile: Hayi kanti, ngowundivusile.
Diko: Yhe Macebo, ubungathi kwasekuqaleni nje,'kwathi ke kaloku ngantsomi.'
noZi: Akunazintloni tata kaZenzile ukubashashalaza ngolwa hlobo abaninawa bakho?
Diko: Uqondile ukuba niza nodaba olunzima kwaye ngekhe sikwazi ukuthetha kakuhle ekhona naye.
MlunGisi: Ikhona enye? Ukusuke utshovwe ngolwaa hlobo yeny'indoda ngathi thina asinamizi yethu.
Diko: Hayi andizikholelwa iindlebe zam.
noZi: Khawufan'ucinge loo nto.
nesi: Asikuko nokuba ndiyigolide.
Umboniso 5
Diko: Bantakwethu khwelani emotweni ndinigoduse, sokubonana nokuba kungomso.
noZi: Inene ntomb'am. (Kukhonkoth'inja) ManDi : Ngubani na lo ukhonkothwa zizinja? (Ekroba) Tyhini mama ubungathanga utata uphume nomsebenzi?
Diko: Ewe, ManDi : Kukusa nje kwabantwana besikolo. Yhu, hayi andide ndikuqhele ukutitsha!
ayabulela: (Emnqanda) Hayi tata sukuthetha ngolu hlobo. Ndithini ke mna xa kunje?
Amabanga aphantsi uwenze eMngqesha, isikolo esibizwa ukuba yiBlair-Helen. Apha uthe wafunda kakhulu nangezinto zasemaphandleni. Amabanga aphakamileyo uwafundele kokwabo eMdantsane eInkwenkwezi High School. Isakhono sakhe sokubhala silandwa emva esesesikolweni semfundo ephakamileyo.
MlunGisi: (Bafikile) He madoda! Ukugula kumhlabanisele. Umntwana obethembisa ngolu hlobo emhlabeni?
noZi: (Ekhala) Iyho! Iyho, umntwan'm! Umntwan'am! ManDi : (Elila) Mama, mama musa ukusihlolela torho.(Ifowuni iyakhala)
Imibuzo eyongezelelweyo enokubuzwa . . 136
Diko: (Emangalisiwe) Uthini na Zenzile?
Diko: Hayi mna ndibhidekile. Musa ukuyiza bugungu le nto okwebhokhwe igudla udonga.
noZi: Hamb'uye kubiza ootatomncinci bakho koo-C. (Kwa-oko uMandi utsalela umnxeba ootatomncinci bakhe kananjalo nenqweloyezigulana.)
noZi: Kwenzekile ke nyana wam.
noZi: Hayi jika myeni wam. Jika siwunikel'umva lo moya unolophu lwasentlango. Ubusowutshilo ukuthi, isala kutyelwa sibona ngolophu.
noZi: Yise kaZenzile, kutheni wasuka waba sisibhovubhovu phezu kokuba uyazi ukuba kufunanwa necebo lokuncothula ulwamvila lokufa olufukame kuZenzile?
noZi: Ungathembeli kuThixo kuphela nje xa usazi ukuba oogqirha, oonesi izibhedlele ziphantsi kwaKhe?
MlunGisi: Avakele.
(Ukutshona kwelanga! UMlungisi noMacebo basecaleni kwendlu kaDiko eZiphunzana. Balinde ukuza kuthathwa nguDiko ukuya kwaGompo kumzi kaZenzile ongaphilanga mpela.)
ZenZile: Thina lutsha lweli xesha asimameli. ManDi : Ngoba kutheni na ngoku?
noZi: Ubona ngolu hlobo, mna ndibona ngoluyaa.
Diko: Lilonke le ndimbane ilapha ize kumphanga kaZenzile?
Diko: Xa nditshoyo ke baninawa bam liyafingiza.
ZenZile: (Esela) Kwanele ngoku ndifuna khe ndithi ngqwaa. ManDi :Sowuzincamile na bhuti?
Isakhiwo sebali lucwangciso lweziganeko ezenzeka ebalini ezithi zinxibelelane ngokufanelekileyo kugxininiswe kunobangela nesiphumo. Ezi ziganeko mazivuselele umdla womfundi zithungelane ngendlela eyamkelekileyo ephuhlisa ubugcisa bombhali. Kwizinto ezakha isakhiwo sebali kumele kubekho impixano, mpixanondini ethi ukuze ibe nempumelelo kubekho abantu abaxambulisana ngombandela othile, umntu onengxaki nesiqu sakhe, ingxaki phakathi komntu nendalo nengxaki phakathi komntu nezithixo, izinyanya okanye amasiko angahambisani nawo.
noZi: Ndithi kuye uyihlo, hayi mandiqale ngolu hlobo. ManDi : Ewe, mama ndimamele.
Imfambilini: usana oluzelwe luswelekile
noZi: Lala ngoku ntandane yam uyagodola.
Ukubunjwa kwabalinganiswa
Diko: Ngumzi wam lo.
ZenZile: Liphika dadethu elindithe tshuphu. ManDi :Sela kaloku ukuze iintlungu zizokudamba.
Diko: Ingqondo yam ixinene andizukukhumbula bonke ubuvuvu.
noZi: Hlala phantsi tata kaZenzile, sukutshayinta.
Diko: (Efunga) Endingazokuyivumela kulo mzi yintlombe yamagqirha ngomntu ozenze ngabom.
MlunGisi: Ndiyakungqinela bhuti, abakho.
Macebo: Umfundisi uNgxabalazile.
ZenZile: Uthi wakweyela kumwonyo wokufa, uqale ukuzisola. ManDi : Bhuti masithethe izinto ezakhayo.
Macebo: Qhuba kaloku sisi, masingakungcambazisi alikho ixesha.
MlunGisi: Ndiyayazi ingqeqesho yakho kuZenzile bhuti. Kangangokuba, intlama yayisoloko idliwa yinja phakathi kwakho nosisi, esithi wena akumfuni uZenzile.
ZenZile: Xa ungakwazi ukuziphatha kakuhle, akukho apho uya khona, nje ngaphandle kokunkqonkqozela umnyango wengcwaba. ManDi : Nali iyeza khawuthobe uyakhefuzela.
iii. Umchasi (abachasi) wakhe yena?
noZi: Ndinibiza nje ndenziwa kukuxakwa.
noZi: Ibuhlungu imeko yakho.
Lo mbhali yimbongi yosiba yeli xesha. Uneencwadi ezininzi azibhalileyo eziquka imibongo needrama ezifundwa ezikolweni.
ZenZile: Uphi umama? ManDi :Ndimshiye ekhitshini kuba siyaxabana.
MlunGisi: Izibhedlele noogqirha zooyisiwe. Azikwazi ukuncothula ulwamvila lokufa olubinze lwatshona phakathi emzimbeni wonyana wethu.
Diko: Thula kaloku Gaba, indoda ayenzi njalo.
Diko: (Esukuma) Ndingavuya baninawa bam. Loo nto kula mzi ndimke ndingaxelanga.
Macebo: (Ephakama) Sukuthi wena xa ukholelwa kwinto ethile, ube sowujongela phantsi abanye abantu ngeenkolo zabo.
nesi: Ndiyatsho ukuba sakhe sabonana.
Zenzele: Awu, madoda iminyaka yam!
ZenZile: Uthi ndibenomda? Kodwa zona iintlungu azinamda ukutyhutyha igazi nomzimba wobomi.(Uyaqhawuka) ManDi :(Uyakhala) Yho-o!Yho-o!! Mama ubhuti uyafa. (Kube sekusiwa isichotho kugragrama neendudumo)
MlunGisi: Xa loo nina wamawele, imfusi okanye amawele lawo engekho, aliyekelwa ilifu elimnyama.
noZi: Njani? ManDi : Unokufanela utata ukulwa nawe, izolo oku ubunxitywa ibhatyi.
Macebo: Imeko yakho bhuti siyayiqonda.
Diko: Ndiye ndacela phofu emveni kokuba ndiwuphalazile umcimbi wam. (Kungen'uMandi) ManDi : Sowubamba tata.
ZenZile: Iyingozi ngamanye amaxesha naleyo yokufuna isitya emnyameni.
MlunGisi: Ikhona inkintsela yomagrazula yexhwele phaya eZinkomeni, cebu kuhle eMdantsane.
noZi: Macebo Gaba, ndicel'ukuba uyiphendule.
noZi: Uyazi ukuba basolo belilisoko lalapha ekhaya. Uyihlo ngulo usoloko esendleleni ebuya ngeempela veki, ngenxa yomsebenzi. ManDi : Sikhulele kuloo nto. Ke ngoku yintoni ingxaki?
(Kungorhatya lwemivundla, kungena uDiko, Mlungisi noMacebo bavela kuphuthunywa eZiphunzana nguDiko.)
noZi: Luza kudilika udonga.
Diko: Kanye apho maz'am.
noZi: Ubunobhatyi buhamba buhambe buphele esithubeni ngempilo yosapho lwam.
(Ngoku kuyaphithizelwa ngapha nangapha ngemeko kaZenzile obuyela umva. UNesi ubiziwe wenza zonk'iinzame zokumenza uZenzile athi thimbilili.)
Macebo: Atsha pha!
noZi: UMandi selesiza nokutya nje.
Diko: Enye into nkosikazi,
ayabulela: (Uyakhala) Awu umama wam!
ZenZile: Nive ngabani ukuba imeko yam imandundu?
ayabulela: Xa ligqutha makhulu ithi loo nto lila?
noZi: Izinto nizona apho. Nihambe nisebenzisa ubudoda nalapho bungangeni khona.
bobabini: Awu! ManDi : Iza kusiwa kwikomiti yoluleko kuba kusithiwa ayiwulandelanga umgaqo-siseko.
MlunGisi: Ubusowutshilo, ngen'endimeni.
Diko: (Ungapahakathi endlwini) Nozi mfazi. Ngubani lo uza apha ekhaya eligqabi?
Ukubeka endleleni: ukulungisa
ayabulela: Andikulandeli ke noko tata.
noZi: Loo nto yaliqhekeza ibandla. ManDi : Kunokufanela kuba yena ungowokuqala ukuma epulpitini egqwalisa amagqirha namaxhwele, kwayena uphakathi kwiimvumisa zamagqirha.
Macebo: UZenzile.
noZi: Xa kuliwa notshaba, bambi baphath'amabhunguza, bambi baphatha amagqudu. Kuziinduku ziphethelwe apha, amadalo akrazula, adaphule isikhumba.
ZenZile: Bon'ilizwe ngeliso lokhozi. Uwahlabe amehlo akho nzo kwiinzonzobila zeenkathazo njengemitha yelanga ekhanyisa kwisithokothoko sobumnyama.
Macebo: Uyabona apho, unyanisile.
Umboniso 1
Macebo: Wathetha kamnandi bhuti.
Diko: (Ngomsindo) Into engasoze yenzeke kukubiza amagqirha kula masango alom mzi.Apho ke mfazi nditshic'ilothe.
Diko: Hayi nkosikazi ungayenzi loo nto.
Diko: Sezivaliwe izikolo? ManDi : Hayi tata.
Macebo: Uthini na kanye kanye bhuti ?
noZi: (Ekhala) Ngena Mandi ntombi yam. ManDi : (Othukile) Kwenzeke ntoni Ngwevu elihle?
MlunGisi: Masithembe ukuba lo mlambo weenkathazo utyhutyha ucanda inkundla yomzi kabhuti, uza kutsha ekugqibeleni, phezu kwawo kuhlume ingca eluhlaza esiya kuphumla kamnandi sesibalisa ngokwathi kwenzeka.
MlunGisi: Sakuyigqwagqwa le nto, iya kubuya ngathi isilume njengombona ogqwagqwiweyo.
noZi: Liyakutsha, litshe elo bhayi, kodwa ekugqibeleni lobuya licime.
ZenZile: Hayi ndithi iminyaka yam tata.
noZi: (Esebeza) Thula uza kude asive. ManDi :(Esebeza) Ubuthe kanene uvumile ukuba kuyiwe egqirheni?
ZenZile: Endiyaziyo mna yeyokuba utata uyandithanda, njengokuba nawe undithanda. Le ntsindabadala ize ngam kulo mzi, inditsho loo nto ndikukhwebe ukufa ngezandla zozibini...
Macebo: Jonga, indlu kaZenzile iluzizi, kuyacaca ukuba izinto azimanga kakuhle. (Kwa-oko bayehlika emotweni)
amakhambi: amayeza, imithi, amachiza
Diko: Kaloku imizi ayifani ifana ngeentlanti kuphela.
ayabulela: (Ephuma) Ewe makhulu wam.
Diko: Iselubala leyo into kuba ufuna uSathana azokugquba apha.
Diko: Ndiyakuva nkosikazi.
(Kungena uMandi kwigumbi likaZenzile. UZenzile ubambekile liphika elimthe mfii kabuhlungu.) ManDi : Bhuti, bhuti iphika elingaka, kutheni?
Isaqhwithi: isitshingitshane/ isivunguvane
ayabulela: Makhulu, kutheni ingathi ugqiba kulila nje?
Diko: Ndlela le eminxeke ngayo ingqondo yam, andiyazi nokuba ndityile okanye andityanga na.
noZi: Uthe akufumanisa ukuba umnqwazi awuqini kuba ndizazi izihlobo zakhe wathi, uqinisa umzi wakhe. Ubufundisi ubufundele kanti izithethe namasiko uzalelwe kuzo. Uthini ke ngoku?
Umboniso 3
noZi: Andizukuphinda phinda into enye mna.
noZi: Ndithini na Mandi? ManDi :Uza kwenza phakuphaku aba bazukulwana bakho.
noZi: Loo nto kulaleka nzima ngulo wele- wele wabantu endleleni. ManDi : Khon'ungatshongo.
noZi: Loo nto undothuse kanjani.
ZenZile: Bobabini?
Ukushukuxa: ukuxoxa/ukuxovula
Diko: tshintsha amantombazana engekabikho nakwixabiso lokuthandana. Zange ndenze loo nto mna. Kobo budlalani bakhe wena ubububetha ngoyaba ngathi akububoni.
ZenZile: Ndadlala ngomama wakho. Ndadlala nangexesha lam, ubomi ngoko kum babuthe qhakra okwentyatyambo ephezu kwengxangxasi.
iv. Sibuhlungu/Siyachulumanca kusini na sisiphelo eso?
(Enkalweni kuthi thaphu uDiko ngemoto yakhe ebuya empangelweni. Wothuswa lilifu labantu emzini wakhe, abe seqonda ukuba litshile ibhayi.)
Diko: Endingazokuyivumela yile yokuba uZenzile aye emagqirheni, zikhona izibhedlele.
MlunGisi: Kaloku amazantsi ale ndima siwaqale kunye ukuwahlakula.
Diko: Kudala ndithetha nawe akwandiphulaphula. Lo mntwana uZenzile ebetshintsha-
noZi: Umisa ntoni ?
(UZenzile uhleli yedwa kwigumbi elisibekeleyo. Uthetha kabuhlungu ngathi ngoku ulindele isithonga esikhulu azokulusabela ubizo lokugqibela. Uthetha ngokomntu lo ophelelwe ngamathemba)
Diko: (Ephunga) Le kofu, ungavimba ixhegwazana lisifa ngamehlo. ManDi : (Ehleka) Nyhani na tata?
noZi: Kulo mzi tata masibambisane, ze nokuba kufika iinkqwithelo ezifuna ukumka nathi, zingabinakho kuba sinzima singumthwalo omnye.
noZi: (Ezifihla) Hayi akunjalo Ayabulela mzukulwana wam. Kaloku liyagqutha phandl'apha.
Diko: Ukutsho ke nyana lisaxubayele apha kuwe?
Diko: Ndithini na mfazi?
INDIMA 6
noZi: Kuziimoto nazo zenz'upo-pop-pu, mvumm. Hayi kodwa ngamanye amaxesha impilo yaselokishini! ManDi : Asizukonwaba apha eDiphini, ingakumbi ngoku kuyimpelaveki.
Esi sifo asinyangeki. Oku umbhali uyakuveza kule ncwadi. Usichazela ukuba izibhedlele zoyisiwe kukumnyanga uZenzile kwaye zide zamkhupha ukuba ayokongiwa kowabo. Njengoko oogqirha abamhlophe kucaca ukuba bayoyiswa ukunyanga esi sifo, abantakwaboDiko kunye nenkosikazi yakhe bacebisa ukuba uZenzile lo makasiwe koosiyazi. Inesi icebisa uluntu ukuba lutye imifuno efana neebhitruthi negalikhi kwaye lizinge litye neziqhamo ukuze lukwazi ukulwa nezifo. Umbhali kule ncwadi uyakhuthaza ukuba uvelele zonke iindawo ocinga ukuba zingakunceda xa uthe wahlaselwa sesi sifo.
Diko: Yinto ephi ke leyo? ManDi :Kuyo yonke loo nto xa iziphumo zizibi, uyibeleka ikrwempa.
Diko: Andinaxesha labo mna xa bebhanxa.
Macebo: Iingxaki la mfo ziye zimkhulela ngokumkhulela.
noZi: Thula tata torho sesifikile. Akufuneki ayazi uZenzile into youkuba sixabana ngaye.
noZi: Yile meko yakho.
Diko: Ewe, elo liyinene.
Diko: Ndiyayikhumbula loo nto.
Ukwangumbhali wamabali erediyo anjengoo 'Nayibinza inkokheli hini na!, Ngumzonjani lo, umdlalo o emalunga nempatho mbi yoomama nabantwana ngootata. Nayibinza inkokheli hini na! libali elatsho lanika umdla kubalendeli nabamameli besikhululo sosasazoUmhlobo Wenene. Emveni koko waya kwiYunivesithi yaseWestville kwaZulu- Natal. Sithetha nje usebenza eSABC kwicandelo loLawulo nokuLungelananisa kwaManani.
noZi: Xa ebuzwa uthi lo mntwana le nto uyenzela ntoni? ManDi :Uthe lixesha likaDisemba uhlamba iphepha kuba egqiba kubhala iimviwo zokuphela konyaka.
noZi: Mntwana'm ndiyahamba.
Diko: Kodwa endiyaziyo ngale nesi, inobuntu.
Umboniso 5
Diko: Uthetha kakuhle kakhulu Nesi. Kweli xesha sikulo, akusekho kufihla zinto.
noZi: Yinto encinci. ManDi : Ewe,
Macebo: Yafika. Yamisa ngxingxilili imoto.
ZenZile: Kunjalo kanye mama. Ndiyayazi okokuba nantoni na ngam, uxolele ukumila ingca emqolo. Xa nditshoyo tata, andikuphosi kwelokulibala.
Macebo: Uyazi bhuti Mlungisi uthetha eny'into.
Diko: Iititshala kudala bezifudula zingabantu abahlonitshwayo ekuhlaleni.
noZi: Oku kugula kwakho akukodwa. Oogqirha, izibhedlele ziwe nganeno.
Diko: Sob'uphinde undive ndithetha.
Diko: Ungunobhatyi wecawa wena. Ufuna ukundimenya phaya kubazalwana ngala masiko enu.
MlunGisi: Masizameni ukungaphambuki kuba ixesha lihambile.
Macebo: Sekulithuba.
Diko: (Ephakama) Unongekhe! Ayinakwenzeka leyo kula masango kabawo! Asoze yenzeke into enjalo tu-tu-tu.
nesi: Ndiyabaxelela ukuba iluncedo intsilathi yekhondomu kwizinto ezininzi, uthintelo lokukhulelwa, uthintelo losuleleko lwezifo zesondo, uthintelo kwizifo ezingogawulayo nesandulela sakhe njalo- njalo.
(Ukusuka esibhedlele uMlungisi noMacebo babuyele ezindlwini zabo)
Umboniso 4
Diko: Ewe, nithembakele nina, booGaba, nam ndingumntu, ndineempazamo.
Diko: (Ecinga) Hayi maan, inokuba ndim lo ebefowuna kuba bendifuna ukuqonda ngemeko kaZenzile. ManDi : (Engakholelwa) Hayi tata. Ingaba ibinguwe nhenhe nhenhe?
Macebo: Ungothuka ufe xa ndinokuxelela ngalo mfundisi walapha eZiphunzana.
noZi: Masingene ngaphakathi endlwini kuba neli zulu lizisa ngamandla. ManDi : Makwenziwe into ngoZenzile mama.
(Emzini kaMlungisi koo-C eZiphunzana. Apha kusemveni kokuba uMlungisi noMacebo begxothiwe nguDiko. UMlungisi unomsindo. Uyafunga okokuba akasayi kuphinda awuthi cakatha umcondo wakhe kwaDiko kodwa uMacebo uyamnqanda.)
noZi: Koko uyokwenza into etyiwayo.
zindiqweqwedisa: zindikhawulezisa
â€¢ Abalinganiswa bexabiso
ZenZile: Xa enqwala amasebe, kunganina mna ndinganqwali, ndingavumi ukulungenela ugqatso lokufa? ManDi : Ayikho le uyithethayo, sela lo mxube emveni koko ndikutyise.
Diko: Ewe, ManDi : Kubi ngoku bazali bam. Kubi kakhulu.
noZi: Ndifuna kusiwe uZenzile kwela xhwele laseZinkomeni. Aba gqirha nezi zibhedlele boyisiwe.
a) Indima yokuqala: ingabula-zigcawu nenkcukumiso yebali,
Izithole zempixano ebeziqalisa ngokuntshula kwindima yokuqala ziyakhula ngamandla, ziya zibondeka. Unxunguphalo oludalwa yimpixano luyatwebeka, umxhelo uyajaceka, kaloku sijonge kwintlaba-zahlukane uvutho-ndaba.
Macebo: UZenzile ngulo ubhuti abeke iintonga kuye.
MlunGisi: (Ephuma) Mandenze nje isiko lokukhupha kuba ezi zinja ziyakwazi kuba ukwangowalapha.
Diko: Kula malungelo eli xesha kuvel'izifo ezibi, oogawulayo, iziyobisi abantwana bazitya nasezikolweni, yimbubhane nje. ManDi :Hayi tata.
MlunGisi: Andizokwenza ujikelele ngqu ndixel'ukulala kwenja.
Macebo: Khawumamele bhuti.
ZenZile: Baphi na abantwana bakokwenu? Ungabaxeleli ooLifalethu ezi ndaba kuba bazimfambilini.
Diko: Kuza kulunga.
noZi: Hayi sukutsho njalo tata kaZenzile phezu kokuba kulo mzi kulenga-lenga ilifu elimnyama.
Diko: Enkosi ntomb'am. ManDi : Besendikuqumbele kakhulu tata.
noZi: Pheza ngoku, kudala usithi 'enkosi'.
â€¢ Ngoyena othabatha elona thuba lininzi eqongeni.
ZenZile: Kukuthini mama ukungazisoli ngeempazamo zam?
Diko: Wathi ndibeka eli, wena wabeka eliya?
Macebo: Xa intsimi yeemeko yenile inje, kuphuma ilima labahlakuli kubanjiswane, ukuze loo ntsimi ivelise isivuno khona apho isizwe siyakuxhamla, kuxhwithwe ukhula lokufa.
Diko: Ukuze kube kufiwe, kufuneka de kufiwe na?
noZi: Kowu, Nkosi yam!
Diko: (Ephuma) Hayi ke nkosikazi, khawuthi ndiyokutshixa amasango kuba iimoto apha eNomvethe ziyaqhekezwa.
Umboniso 1
ZenZile: Ugqirha okanye isibhedlele nguwe, nguwe wena mntu uqobo ngohlobo othi wena uziphathe ngalo. Batsho, batsho kodwa nabo banomda abawusikelweyo ekufuneka wena inguwe ozijongayo. Uzijonge mntwan'am ungaphithizeli.
Macebo: Qhuba simamele.
noZi: Hini Zenzi!
Macebo:
Macebo: Avakele mkhuluwa awafuni kugxojwa.
noZi: Akanamsindo qha naye ubeka ezakhe izimvo. ManDi :Andinakho mna ukufelwa ngubhuti, kwanele ngokufa kukasisi. (Elila) Phofu yintoni na le ndiyithethayo? Kwakhe kwathiwa kwanele ekufeni komntu ndaweni yokuba loo nto yoko kufa ithintelwe ukuba ngaba ikhona indlela?
ZenZile: (Eyoba) Aninatyala ngam.
Macebo: Watsho ubhuti.
a) Isakhiwo sebali okanye iploti.
Diko: Bafondini kucace gca ke ngoku nakum ukuba oxhela eyakhe akabuzwa. Abantu bomhlaba bandivule amehlo.
ZenZile: Ndizigqibile!
noZi: Isibhedlele soyisiwe sisigulo sikaZenzile. ManDi : Kodwa naye ubhuti udlalile ngabantwana babantu!
Apha umbhali usixelela ngokuthe gca ngomlinganiswa lowo. Unokusebenzisa ezi ndlela:
noZi: Kowu zizwe!
Apha umbhali usonga umdlalo wakhe ngendlela eya kuthi yamkeleke kubaphulaphuli/kubabukeli, kaloku idrama ifikelele esiphelweni ngoku. Sifikelela kwisiphelo sentshukumo yonke yedrama.
noZi: UThixo makasixolele ngokwaphula uthango lomthandazo asibiyele ngalo, xa inkunzi enguSathana ivingcile emnyango singakwazi nokuphuma, masithini ke?
Diko: Kusebusuku. Masihambe siyokubeka amacala.
Diko: Ndatsho ndakhumbula ngexesha lobukhwenkwe bam, sisanya izapholo.
noZi: Uxolo ke mntwana wam ngokuphatha emanyeni.
Umboniso 3
noZi: Wawusitya ubomi kuba nguwe kuphela indodana yakwaNdoyibeleka.
Diko: Qhuba.
Diko: Madoda! Into kaZenzile andiyazi ukuba mayithiweni na!
Macebo: Hayi sisi mayiphendulwe ngumkhuluwa, ukutsho ke uMlungisi.
noZi: Yinyani leyo.
MlunGisi: Khanime. Heke nantso inqweloyezigulane. (Iyafika i inqwelo-yezigulane. Bayambhilabhila bamfaka ubuxhakaxhaka bomatshini womoya ezimpumlweni. Nantso inqwelo-yezigulane isenza isijwili esinye ukuya eFrere Hospital.)
ZenZile: Bayeke okwangoku kuba bona sebabetha, babetha bedlula kule ndlela yobu bomi; bayihamba ngobuchule kunjalo nje. Abaseleyo nguwe naba bantwana bakokwenu.
Diko: Wawubuhlungu loo mngcwabo!
Macebo: Hayi Mlungisi mkhuluwa, uyazibona ezinje ukukhohlakala izikhukula? Zidudula yonk'into esendleleni.
(Kukusasa egunjini likaZenzile orhoxozayo. UNozi ubikela unyana wakhe ngotyelelo lootatomncinci bakhe)
Umboniso 2
cikiZwa Umama kaDiborah
Diko: Yitsh'uphinda mfazi!
nesi: Zezantoni na tata?
MlunGisi: Ekusibizeni kwakhe sifike unyana wakho elutywantsi, ebanda.
ZenZile: Kowu, yitsho uphinda dadethu, kum limaxongo. ManDi : Unganikezeli, kaloku asinaye omnye ubhuti ngaphandle kwakho.
Diko: Ukufa lutshaba olu lutsha lwanamhlanje lulumemayo ngokuziphatha kakubi.
ZenZile: Mama, ukuba ngaba le yindlela endohlwaywa ngayo nguThixo ngokwaphula imiphefumlo neentliziyo zabantwana babanye oomama, ndiyeke ndiyihambe.
noZi: Ndisithengelwe yintombi yam.
MlunGisi: Yhe Macebo, ndlela le bendinomsindo ngayo.
ZenZile: Awu, madoda umntu endinguye!(Uyalila)
MlunGisi: Izolo oku besigqiba kubeka umfazi kaZenzile phakathi kweenduli zoMtsotso eMdantsane.
noZi: (Efudumala) He tata kaZenzile uyaziva nje ukuba uthini?
MlunGisi: Mholo bhuti.
noZi: Izinto kumntakwenu azimntakaNgqika. ManDi : Uyazi ukuba ndiqale phaya kwabhuti kwaGompo, ndafika kuhlala omny'ugqirha phaya kwakhe.
Amabal' engwe ngesihloko
noZi: Hayi ke xa usuke undibethe emlonyeni, mandithule.
ZenZile: Nala mayuku wamantshontsho asemngciphekweni, antyilo- ntyiloza ngokusikayo afuna unina. Xa isikhukukazi singekho amantshontsho aba semngciphekweni, aphil'ubomi bentshontsho, abe phakathi kozipho nenyama. Namhla ezi ntsana zam, u-Ayabulela noFalethu basemngciphekweni wokuxhwilwa ngookhetshe, amakhozi noontloyiya bokufa, xa loo makhozi eqingqa endanda isibhakabhaka sobomi. Akhala kabuhlungu la mantshontsho ,kusika ngaphakathi emathunjini kuba kaloku litshonile ilanga! Ukutshona kwelanga asinto intle! Ayakhala afuna unina wawo azokuwathi wambu ngezo mpiko zimfuma- mfuma. Aba bantwana bam baya kubufumana njani ubumfuma- mfuma bengenanina? Namhla kum imela igobele esandleni! Neli gazi litsawulayo kweli nxeba lijike laba lichibi apho mna Zenzile ndeyela khona nabantu abaninzi abangenatyala. Nango laa mantshontsho bafondini enanazela ngapha nangapha. Nango etshweda ngokusikayo, ephatha kubheka ngapha nangapha awanamkhuseli kanye njengaba bantwana bam. (Uyalila) Abantwana bam bahamba bengcuchalaza begciniswa kule mizi kuba isikhukukazi esingunina wabo silele phakathi kwezaa nduli zaseMtsotso, eMdantsane. (Uyakhutywa uZenzile, kube ngaphandle kusiwa isichotho esikhulu, akukuhle)
MlunGisi: Ukulo Macebo. Sivuyela nje ukuba usikhululele unyana wethu. Kodwa yinto yangomso ukuya eZinkomeni. (Kuvunyelwene)
noZi: Hayi torho Zenzile.
Inqanaba lengabula-zigcawu
noZi: Ndinekhaya nyana wam. Xa kulo mzi kukwantlaba zahlukane, mandiqoqoshe amadlavu am ndiphind'indlela.
Diko: Andazi ukuba bantakwethu ndinganibulela ngantoni. Nindifundise obunye ubomi ngoku.
a) Linqanaba lokutyhilwa kwemibandela,
MlunGisi: Ewe.
Isigidimi: umyalezo
ZenZile: Umntu onjengam, uba buhlungu akubona iintyatyambo zeli lizwe zisithi geqe geqe nganye nganye, ngenxa yegalelo lakhe. Uthi ke ngoku Mandi makube segcibhala apha kum? ManDi :Hayi, anditsho njalo.
MlunGisi: Kulungile ke bhuti wova ngathi.
MlunGisi: Besilinde ilizwi kuwe.
MlunGisi: Lolwadaba lukaZenzile ubusixelela ngalo kwiselelula?
d) Umxholo webali.
noZi: (Ephakama) Khawuthi ndikushiye MamNgqosini kuba ootatomncinci bakho, baza kufika ngonyezi ukuza kuphuthuma uZenzile. ManDi : Ulale kakuhle wethu mama.
ZenZile: Ndiyaniva, ntonje ndiniva bunkente-nkente kuba ndihleli nje iingqondo kum zihlale, zihlale zimke. ManDi : Sukunikezela Zenzile sikhona.
noZi: Kanti ke Nozi, nabefundisi, yakweyela ivele ngeempondo, bayawuphatha umthi. ManDi : Mama, mna mandiphume elubala.
ZenZile: Qolela ilizwe ulihlakaniphele, Uxel'intengu-ntengu macetyana. Lenile eli lizwe yimigibe yolonwabo, Migibe leyo egqibela ukukufaka phakathi komlomo wengcwaba. (Uyaqhawuka)
ZenZile: Andinqweneli ukubona umntwana womnye umntu ekule meko ndikuyo. ManDi : Lala bhuti uyozela.
Macebo: Akufiwanga ke apha bhuti.
noZi: Inene, ndiyakuxelela.
Diko: Ndimameleni baninawa bam. Ndathi ngenxa yentlupheko kwanokuxhalatyiswa sesi sigulo salo nyana wam u-u-u---
ZenZile: (Esebeza) Ndiza kufa. Esi sifo sigunyile okwamanz'omlambo ozalisayo. Asinamqobo phambi kwaso. Asinaqilima lwadonga , siyadlokova ukukhukulisa. ManDi :Ezi ntetho zona ziyinyani, sonke siza kufa kodwa sukunikezela.
(Kusemva-kwemini ngoku kwaDiko ngaphakathi endlwini. UNozi noMandi babakhwelele ukuze babalise kakuhle ngehambo yabo. OoMlungisi babuyile exhweleni. Into encomekayo yeyokuba, umguli uZenzile obetywathiwe, ngoku uyazingcambazela. Esinye isimanga sesokubhaqwa komfundisi ungxabalazile ebhila-bhilwa egajiswa lixwhwele laseZinkomeni, uBhodlimpilo.)
Diko: Yile singayaziyo nonina wakhe.
noZi: Hayi andazi inene!
nesi: Yhini undicubhula ngentsini kwakusasa kangaka?
noZi: (Othukile) Zinduli zantoni na ezo?
Diko: (Engena) Tyhini mholo ntomb'am. ManDi : (Emanga) Mholo wethu tata.
Umboniso 5
MlunGisi: Siluvile uxolo lwakho.
Mandisa: Bhuti nawe esi sifo wasisulelwa.
MlunGisi: He bafondini!
Diko: Hayi ndiyakuva ke ntomb'am. ManDi : Hayi ke mandinishiye ke tata nomama ndiye kubhuti.
Umboniso 1
ZenZile: Kunjalo. Nixabana ngenxa yam. Nelo qhayiya beninalo ngam kum litshabhile. Ukuba ngaba umntu ebekwazi ukuzisola ngokuvela emhlabeni, ngeba ndiyazisola ukuba ndandizalelwa ntoni na.
nesi: Bendilungiselela oko kuchopha.
noZi: Kodwa nincede ningawafukuthi amazwi am, niwetyise.
ZenZile: Undibona ndinje, ndileli xekexwa, kukuvuthululwa zizanzwili zobomi.
Diko: Ewe, akundiva?
MlunGisi: Kwimeko elolu hlobo esijongene nayo, imeko kaZenzile, besicinga okokuba sikhe sixoze mphini wumbi.
noZi: Ukudilika kothango kuntama ukuba akumnandanga, kubi. Uthango luyadilizwa xa kunyembelekile ze lubuye lubiywe.
ZenZile: Imigibe yobomi endibhabhisileyo, ndifuna wena uhambele kude kuyo.
ZenZile: Ndadlala ngomama wenu ndaza, ndamfaka esi sifo ndigula siso kuba kaloku ndandiphandl'apha.
noZi: Soyisiwe kumadabi ethu kwade kwawa umolokazana wethu uDibhorah, lo simngcwabe izolo oku.
Macebo: Bhuti khawuyeke ndiye endlwini. Ndiza kukubona ngomso kuba thina simelene.
â€¢ Maxa wambi umbhali umchaza ngezinto ezithile umlinganiswa. Kolu hlobo kukhankanywa into ethile ngalo lonke ixesha kuthethwa ngomlinganiswa. Lonke ixesha umbhali ethetha ngomlinganiswa lowo ukhankanya utywala.
Diko: Wenzani ngoku unyana?
Amabal' engwe ngombhali ............. v
ayabulela: Ndiyoyika mna tata uyafa ngoku.
i. Kwenzeke ntoni, kubani?
ayabulela: Kuza kufuneka kaloku siyokumvusa umama xa engqengqile.
ayabulela: Tata kwenzeke ntoni?
ZenZile: Ndasisulelwa okanye ndasimema? ManDi :Masiyiyeke le ncoko.
noZi: Makuxozwe mphini wumbi.
ManDi Udade boZenzile
Diko: Ndingumntu nam ndiyavakalelwa. Ndinombilini wexhala, ndinovalo lokoyika, ndinentiliziyo mhla ngentlungu, ndinomphefumlo owaphukayo, kwanengqondo ephazamisekayo. Bonke ke aba bahlali bangaphakathi komzimba, xa kunje kukubi, ilelo ilungu lomzimba lidlala indima yalo kolu sizana lundim.
noZi: Rha! Khawuve loo nto. Ngapha uthi abantu mabathembele kuThixo kude kube sekugqibeleni, ngapha uxhafuza iinyama zamasiko ecela uncedo koosiyazi. ManDi : Uthuleleni na tata kangaka?
Diko: Niyakuthini ukuthi ndingemva lee, ndisemsileni, nindibuze ngamava okuzingela inyathi, phezu kokuba nina nenile ngamava okuzingela loo nyathi?
â€¢ Oovalithuba (Hint character)
Inqanaba loyondelelwano-bali
Diko: Le yokundifak'umzondo kubantwana bam.
noZi: Lilonke, akhona amagqirha, amaxhwele, izanuse njalo njalo, xa obo bugqi beNtshona bubhidwe yinja ukungavuthwa.
noZi: (Ekhala) Akumhloleli unyana wethu.
MlunGisi: Makubizwe inqwelo-yezigulane. Kudala ibiziwe. (Umva emithanjeni) Ngathi lungcolile ungele.
Macebo: Yiya kanye phakathi bhuti Mlungisi.
Mlungsi: Injalo loo nto.
noZi: Banjalo abantwana beli xesha.
Macebo: Xa umntu ethe gabhu kukhula lokufa, engaveli nangonwele, kwenziwa umpongampo lwekhwelo kufunwa abahlakuli konyulwe izithombo zingafeli endimeni.
noZi: Musa ukusoloko uzisola.
Macebo: Uthini na sisi?
noZi: Uyabona ke ngoku, akukho lucingo ndiza kuluphendula. Akukhathaliseki nokuba kungade kuthiwe ndibambe ilotho, sobe ndiphendule cingo mna. ManDi : Owu, Nkosi yam! Kwatsho kwakhala ifowuni.
MlunGisi: Umcimbi onje awufuni kubethwa koozelekazi.
noZi: Ukhawuleze wafika Nesi, siyabulela. Inkulu indima oyidlalayo kubomi bukaZenzile.
Umboniso 3
noZi: Inene khawubuze. ManDi : Kaloku leyo sele iyindaba yakwamkhozi. Into ephambili kukutshutshiswa kwenqununu ngokungalandeli umthetho.
Lo akaguquki, uhlala eyinto enye. Imiphefumlo yabo ayichukunyiswa nto. Olu ke uhlobo luthanda ukusetyenziswa ngababhali abanjongo ikukushiya imfundiso ethile.
Ukutshaba: ukufa, ukubhubha, ukusweleka
Diko: Akundiphoxi ngezi ntetho zakho?
MlunGisi: Khawuthi ndikhe ndimve ngomva wesandla aph'ebunzi.(Ubaya ngamehlo bonke)
Diko: Mfazi nawe uyazivela ukuba bathi izisu zabo ziyimipatsiya.
ZenZile: Ziinduli apho ubugoxo bamathambo omfazi wam buhleli khona.
noZi: Kaloku ingqondo ithe minxi. ManDi : Qhuba tata.
Indlela yokuhlalutya umdlalo
Diko: Ewe,
ZenZile: Bendifuna ukuthetha ngalo mnyinyiva ndinawo (Uyakhutywa)
noZi Inkosikazi kaDiko, umama kaZenzile
nesi: Sanukukhala mama, ungcono kakhulu ngoku. ManDi : Utsho na Nesi? Hayi andiyiqondi mna loo nto.
Diko: Mfazi wam, ndixolele kuba nam ndiyagula.
Umdlalo luhlobo loncwadi olubhalwa ngenjongo yokuba uboniswe eqongeni okanye kwithiyetha. Mandulo indlela yokwakheka kwedrama yayamkelekile ukuba ibe neendima ezintlanu ezazibizwa ngokuba:
Diko: Xa kuphel'amahlumelo ngolu hlobo, sobuya sibekho na isizwe esiNtsundu?
Diko: Ukuba makuthiweni?
noZi: Ngomso lo usayo. ManDi : Uphi yen'utata? ManDi : Kaloku uyihlo ngulo uza kufuneka abesendleleni ukuhambisa ezi moto zenziwa apha eDaimler Chrysler ezithumela koomaRhawutini ezilayishwa kwesi sigadla sikhulu.
ZenZile: Ndandisencotsheni yezwe dadethu. Ndandisithi ndinale ndibe ndinaleya intombazana ndidlala ngawo. Ndandihamba ngeminyobo yala maxesha. ManDi : Kodwa nawe wayenza into.
ZenZile: Thula mama akukho nto uyenzileyo.
Macebo: Kuthi ufana nomzali wethu.
Macebo: Uthi sisi ubhuti uya kuyithanda into yokuba sithi nqwadalala emzini wakhe ungamazisanga?
nesi: Ukwabelana ngesondo kwabantwana akulunganga.
MlunGisi: Andikufumani ke ngoku.
Macebo: Ubuchule kukusingisa eFrere siyokuzivela ngemeko yonyana wethu.(Kuhanjiwe ke kwafikwa esibhedlele uZenzile obefe isiqaqa ewathe balulu amehlo.)
ZenZile: Ndiyakuva. ManDi :Ithi thaa loo mitha yelanga lethemba, lityhile, sigabuke nakuwe bhuti.
noZi: Xa kuthe khinkxi kulo mzi wakho, ndibetha umgqala, bakhawuleze bafike ngokuqhwanyaza kweliso. Bangookhala beli khaya.
noZi: Abantu abatsha ngokukhumbula.
noZi: Ungumntwana wam wena.
ZenZile: Ewe, loo nto ndiyaxhaxha yingqele.
MlunGisi: Kwidabi lokuqala lale mfazwe, siwathobile amaqulo. Saba njengabathinjwa ngaphakathi kwisigu sikaSathana.
ZenZile: Mama ugquka lo 'enkosi' ndimtshoyo.
Inkcazelo-magama .................. 137-138
noZi: Khawuve utata!
Macebo: He madoda nguye nyhani lowa. Naantso imoto ngathi iza kuwa ukujika eli gophe lilapha esekileni.
Diko: Ngathi ngesithezela emnxebeni.
noZi: (Othukile) Tyhini ntombam! Ukuba ke ungakhonkothwa nazizinja ezi? ManDi : (Ehleka) Zindikhonkothele ntoni izinja ndingowalapha nje?
noZi: Yeka ubugoxo bamathambo kanyoko mntwan'am Ayabulela buphumle. Umama wakho uza kuvuka ukukhala kwexilongo.
ayabulela: Lilonke ke makhulu nalaph'endlwini akukuhlanga?
(UDiko ungaphakathi endlwini)
Diko: Bafondini! Ndigqibele kudala apha kwakho Mlungisi. Sowumngaka umzi wakho?
Diko: Ndoyik'ihlazo ntomb'am. ManDi :Ihlazo lantoni? Lokufuna into eza kuphilisa unyana wakho?
Diko: Kugrunjwa imisele ukwaphula amandla esiphango, angayicandi inkundla yomzi ibe zizigodi.
nesi: Kwidabi elinje lesi sigulo, uRhulumente uvumela, ekhuthaza nabani na onawo amandla okuncothula ulwamvila lwesi sigulo.
MlunGisi: Kowu! Mkhuluwa uthi yile nesi kaZenzile le ithi gwiji phaya?
noZi: Nyana wam uziva njani?
noZi: Myeke nawe tata kaZenzile uMlungisi, sukumngxamela. Mnike umhlaba wokuhamba, anabe kule nto eza nayo ngokokunaba komlibo wethanga.
noZi: (Ehlala ngeempundu) Ubungathanga na phezolo uphuma nomsebenzi?
ZenZile: Awu! Ndadlala, ndadlala ngexesha lobutsha bam. Kobo budlalani bam kwagula umfazi wam netlaninge yamantombazana angenatyala. Bonke baye kubekwa eMtsotso, baziziqalane ezibhuzwa ziimpethu.
noZi: (Buthandabuza) E-e-e, gxebe, ha-ha-hayi. Hayi ndixakiwe mna ngoku.
Macebo: Uthe nje ukuba asibone wawakhupha azingqanda amehlo.
ayabulela: Yima ke tata ndikuguqule uyabulaleka ngoku. (Emguqula)
noZi: Loo ngxingwa ivulwe nguye. ManDi : Hayi, khawuthi ndihlale phantsi ndizokuyiva kakuhle le nto. (Ehlala) Phofu yena ubhuti unjani?
Macebo: Sizindlebe sonke.
noZi: Hayi kaloku akuthethwa loo nto. (Umangalisiwe) Ukuba ke kuthi cwaka cwaka, sibone ngomntu selesithi galakangqa ngaphakathi? ManDi : Khawume wethu mama khe ndithi ngqi phantsi lo mthwalo kasenza. Kunini nditsalela utata umnxeba esinqeni, ifowuni yakhe uyivalile.
Diko: Mntwan'am uyandomeleza. ManDi : Nisalikhumbula ibali likamfundisi uNgxabalazile walapha eDiphini?
Diko: Siye sayigwadla banzi imeko kaZenzile. ManDi : Yiyo le nto ubungaphenduli iseli fowuni?
noZi: Utsho phaya exhweleni? ManDi : Ewe, mama.
MlunGisi: Ubanda ceke. Abantwana mabaphume phandle.
Diko: UkwaGompo phaya emzini wonyana wam. Masele singabisangena nalapha endlwini.
Wazalelwa eMonti eDuncan Village. Uyise wakhe ongasekhoyo uMpumelelo Tutani wazithengela umhlaba kuMngqesha ophezulu kwesikakumkani uSandile kude kufuphi namahlathi ooHoho. Ngeminyaka wowe-1970 kokwabo bafudukela kwilokishi yaseMdantsane eMonti.
Diko: Ithe nje ukuba ibone imoto, yaphuma ngalo mnyango ungasemva.
MlunGisi: Mandikhe ndinibuyise umva kancinci.
Macebo: Yiminyaka etheni leyo? Unyana wakho kwicala lezifundo ukhawuleze wazixhomela intanyongo, walikhetha ithole kusakhanya.
Umboniso 3
nesi: Wonke umntu makaziqhelanise nemifuno kulinywe ezitiyeni phaya, kuthityazwa amandla ezi zifo zibhoke isicuku. Yityani iziqhamo kangangoko. Uluntu ingakumbi ulutsha, maluhambele kude kooziyobisi, zindywala. Ezo zinto ngumbulali wesizwe. ManDi :Akukho nto eyimpilo esingamnikiyo yona ubhuti.
Diko: Lilonke aniyiphendulanga loo fowuni?
noZi: Hayi uthini na Gaba?
ZenZile: Imigibe endibhabhisileyo yeli lizwe, ndifuna wena nabantwana bakokwenu nihambele kude kuyo. Maze niyicezele nyana wam, njengeceba lenyanga esibhakabhakeni licezel'iingqimba zamafu.
noZi: Mntwan'am masithule, nankuya uyihlo engena ngala mnyango. ManDi :(Emlondla) Ubindekile, ujongise umnqonqo ezantsi.
Diko: hambisa.
ZenZile: (Engcangcazela) Uthini ke ngoku? Obo bomi butya mna unaphakade.
noZi: Ewe, Macebo kunjalo. Kangangokuba bathi oogqirha iswekile yam inyuke ngolona hlobo.
ZenZile: Iphika endinalo. Kubuye kube lihlaba elindithi mfii, kuze ngapha ibe yingqele kodwa ligqats'ubhobhoyi phandl'apha. ManDi : Bathi bakukhuphele ntoni esibhedlele?
(UMandi uyafika uvela emsebenzni eKapa. Uthi galakangqa kwigumbi lika Zenzile. UZenzile ogulayo uyothuka akumbona. Kuxoxwa ngemeko ka-Ayabulela nomyalelzo awuthumele uMandi ngemeko yakhe Zenzile.) ManDi : Khawuthi chu nje ngeempundu wena, uza kubuya ulale.
noZi: (Limyile) Benditshilo kuwe ukuba kaloku phandle liyagqutha. Ke olu thuli luthwelwe ngumoya lumbi lungena kabuhlungu emehlweni am.
noZi: Izolo oku sisandul'ukungcwaba umolokazana wethu. Ngoku unyana wethu uZenzile usixhalabisile.
noZi: Ngemke njani? ManDi : Akukho nto ingako thina ebesikhe sayincokola malunga nobomi bam obutsha, ukutsho ke ubomi bempangelo.
â€¢ Ezona ntetho zininzi ebalini zenziwa nguye.
(UMandi ugagana noNozi ngaphandle) ManDi : Yhoo! Ubhuti uyaqhawuka.
Idlaka: ingcwaba
Umboniso 2
ZenZile: Ndingumntwana wakhe naye.
Macebo: Ubunalo icelo?
ZenZile: (Esola) Nangoku ndothuswa ngumbakra mbakra weengcango zemoto. Kanti ukufa oku bubuthongo na madoda.
Diko: Jongisisa mfazi, nam ndisuke ndafana nomntu lo onorhatyazo.
MlunGisi: Uyavakala bhuti.
Diko: (Ebhuduzela) Kunjalo Macebo. Ubomi obu bunjengemozulu. Maxa wambi imini iyabeka lizole.
Diko: Masihambeni siyokumbona.
Diko: (Edidekile) Utsho na ntomb'am?
(Apha kukusasa. UNesi kaZenzile uncokola nabazali bakaZenzile kunye noMandi. Bayakhalaza bathi unqabile phofu abaxelele okokuba Rhulumente kwiSebe lezeMpilo umxakekisa ngamaphulo okwazisa uluntu ingakumbi ulutsha ngengozi yesifo ugawulayo nentsholongwane yakhe. Bahambela zonke izikolo zeli befundisa ngokuzikhusela kwizifo ezinxulumene nezesondo.)
Diko: Nako ke.
ZenZile: Nomlambo uthotha uwuthe xa sithothile isiphango esimathontsi abanzi! Awusuke uthothe nje umlambo, mama.
nesi: Akusongi zandla utshaba luzenzela. ManDi :Ulwa ngento onayo.
ZenZile: Ukubangaba bekunjalo, eli gama 'ukuzisola' ngelikhona kwintetho yesiXhosa. (Esola) Awu! Ndazigawula iintyatyambo ebekubonwa ngazo ukudubula kwenkanga kwanokudubula kweyoMnga kuziziyolo. ManDi :Hini na Gaba ukuzisola okunje?
Diko: Mna andisokube ndiphinde ndithethe.
noZi: Umke apha eshwabula esithi ubizwa emsebenzini. ManDi : Hayi mama ngutata lowa uzokubekwa yimoto.
noZi: Ungathethi njalo. Akunamfobe ngonyana wethu.
(Bashiyeke bebambe izidlele bexoxa le naleya ngemeko kaZenzile.)
ZenZile: Uza kuphumla xa ndingqengqe ecaleni kwakhe.
ZenZile: Koguguthwa unxweme lomlambo, kuphathwa kubethwa nxamnye nawo, phofu nomlambo usisiyaluyalu usilwa uguguma uphatha kudlokova, ufuna amany'amaxhoba phakathi enzulwini yeenkathazo.
Diko: (Ebuhlungu) Kunjalo kanye Macebo. Izaqhwithi zobomi zikutsho umfameke, uyokuthi lontshi kwiliwa lokufa.
noZi: Abafuneki ooyabulane kweli nje.
noZi: Yiza ngapha. ManDi : Ewe, ndiyeza mama. (Efika) Sendifikile mama.
noZi: Hayi akunjalo.
noZi: Lala nyana nezi pilisi zizokusebenza kakuhle. (Emjonga) Tyhini selerhona ngalo mzuzwana?
Diko: Uthini na ngoku?
(Apha uNozi ubiza abaninawa bakaDiko malunga nendaba yokubonisana nokusa uZenzile kooSiyazi. Izimvo zabo ziyabetha-bethana kuba le nyewe umninimzi onguDiko akakhange ayithelwe thsuphe. Usaphume nomsebenzi phofu yena uDiko.)
Umboniso 2
Macebo: Ndiyakuva mna sisi.
noZi: Jonga le yala mfundisi walapha eDiphini, kwesi sitrato iNomvete, kwabhaqwa inkunzi yexhwele emzini walo. ManDi :Kwa abo befundisi ikwangabo abathi ebantwini mabangayi kooSiyazi, bathembele eNkosini.
(UZenzile obengathi uyachacha, ngoku uyayoba egumbini lakhe. Unokuzisola okukhulu ngokudlala ngexesha lakhe kwanokudlala ngabantwana babantu de wabasulela ngeli gagu lesifo anaso. UMandi umseza umxube emkhuthaza okokuba anganikezeli kuba lisekhona ithuba lokuyiphumelela imfazwe yokufa.) ManDi : Uziva njani emva kwalo mxube?
noZi: Sowugqibile ukutyisa uZenzile? ManDi : Ewe, kodwa ulele ngoku.
Diko: Sukubona le nto ndingazange ndikhuphe nelimdaka. Ndiyazi ukuba benihamba ngamathunzi niyokuvumisa ngaphandle kwemvume yam.
Diko: Leyo yinyaniso emsulwa engangxengwanga. ManDi : Aba Nontlalontle nabo baxakwe zezabo. Anditsho ke kodwa ukuba indima abayidlalayo esizweni ayibalulekanga, kodwa kufuneka babenomda.
noZi: Xa amajoni omhlaba esebunzimeni, isizwe sizibalula nangamanye amahlelo: kukhutshwa umkhosi womoya uvuthulule, kulandwe nomkhosi wamanzi, injongo inye kukuqethul'utshaba.
noZi: Khona uphi lo mntu uncedisayo ushiyeke wedwa nje?
Diko: Yile yale nesi ijongene noZenzile.
noZi: (Engena) Tyhini zizwe zasemaNgwevini! Nithi sisibetho santoni na esi ngesi sifo? ManDi : (Emva) Tyhini! Akasaphefumli.
Ingxingwa: indawo emnxiwa
Diko: Enkosi Macebo mninawa.
Njengoko negama lizichaza apha kusonjululwa iqhina ebelibotshwe nka ngaphambili. Unxunguphalo alwethi koko kuqhushumba iintlantsi zempixo. Ngoku kuwululwa, kutyhilwa izinto ebezingahambi mgaqweni ngaphambili.
noZi: Yiyo le nto aba bantwana bebeth'iititshala zabo, abaqeqeshekanga. ManDi :Anazi nto nina. Zonke ke ezi ndidi zabantwana zivutywa apha esikolweni itsho ingqondo yakho ime. Akukho mama notata unokonwaba kuba thina zititshala, asinamthetheleli, ukuze ube uyalungisa kufuneka kube kwavula zibhuqe.
noZi: Indivuyisile kakhulu mna into yokuba ndinibone nisithi gqi ngokutshawuza kombane xa ubhuti wenu evuthel'isigodlo.
Diko: Xa umntwana wesikolo ebone kuqala ititshala yakhe, ebephambuka ajike kuba engafuni kudibana nayo. ManDi :Soze abangoku. Ndithi mama bandibethela umlozi, uthi wakubheka inkwenkwe nentombi nca nca omnye komnye. Bathi ixesha liyabavumela.
noZi: Baya kukubhanxa abantu bomhlaba wakubakhonza kakhulu. ManDi :Tata asiyisengeli phantsi imizamo yakho, uzamile kakhulu apho uzame khona.
Diko: Kunjalo. Kude kubizwe unina wamawele, okanye imfusi kungenjalo uqobo lwamawele sichilwe eso sichotho, kugempulwa emoyeni kuphathwa kuheshwa nangengalo, njalo njalo.
Diko: Utyaph'ufike ke kuba ndixakene nento. ManDi : (Ebhekisa kunina) Mama, yintoni kaloku ekugugeni kwenu?
Diko: Uthini na Macebo? Yimfazwe le, kodwa ayifuni tola ifuna iTola lamatola.
ZenZile: (Engamnanzi) Iminyaka yam!
Diko: Eso sidenge senkwenkwe sithi sihlamba iphepha siphelele phi?
ZenZile: (Engamphenduli) Zandivuthulula izanzwili zobomi okomququ ovuthululwa ngumoya wasentlango. (Ezisola) Kwek' madoda! Le nto ilixesha, ukuba ibiyibhobhile ngendilisonga ndilibuyisele umva.
noZi: Kwimeko enje, ndiyamcela uThixo okokuba athathe mna ngcono.
ZenZile: (Exolisa) Kuzo zonk'iintyatyambo ezingadubulanga. Kuzo zonk'iintyatyambo ezibunileyo, xa kuhlwahlwaza iimvula zehlobo kwikhaya lamaKhaya, zobuya zidubule, zivunyelwa yimilonji nangamakhwebula esikhumbuza ngokuthwasa kwehlobo. ManDi :Thetha ubenomda bhuti yini kangaka?
noZi: (Exhalabile) Ubumfunela ntoni?
Macebo: Kunjalo.
ZenZile: Awu ndagawula! Ndagecela phantsi iintyatyambo zezwe lethu. Iintyatyambo ebeziya kudubula zihombise imimango namadobo elizwe lookhokho bethu ngexesha lokudubula kweyeNkanga neyoMnga. ManDi :Ayinguwe wedwa ogulayo bhuti.
Diko: Mfazi le yexak'intendele. Kuza kufuneka silinde abantakwethu. Akunakukwazi wena ukubamba uZenzile simse emotweni.
Diko: Ewe, ubusowutshilo.
noZi: Musa ukuthetha ngolo hlobo mntwan'am.
noZi: (Ehleka) Tyhini, aba basoloko bengakuwe nokuba nguwe ondikhathazileyo?
Diko: Bayathandaza.
noZi: Ndlela le ingqondo yam idideke ngayo, utheni kanene lo mbhexeshi nqweloyezigulane? ManDi : Ukuba ndisakhumbula kakuhle, uthe usaphefumla uZenzile.
ayabulela: Owu mna ndiyoyika ngoku zezi zinto uzithethayo!
Macebo: Kodwa sisi ungasenzi, uthi kuye besilapha saze sathetha ngomba onje ukuba ethe-ethe.
noZi: Kanti mntwan'am uphakathi kwezo zilingo? ManDi :Ngqo!
Diko: Buz'unyoko. Nam ndimke apha ndihlwile. Nkqu nonyoko imbala andikhange ndimnike nto inasihlahla.
Umbhali unokusebenzisa ezi ndlela zilandelayo:
nesi: Ndikhule ngomhlabelo mna. Ebumvekwini bam ndagajiswa ngamanzi anomle. Andinakuphambuka kumasiko nezithethe zakowethu.
Diko: Akukho xhwele liza kuthi nakanaka umcondo walo apha. Umfazi kaZenzile wafa nezo ntelezi wayetyibelwa ngazo. Nezo mpepho wayezirhogola zange zenze mahluko.
noZi: Sithini ke? Sisong'izandla ngemeko yakho?
noZi: Soze, ndiyamazi kaloku umyeni wam.
Lo ke ngulo ugalela amafutha emlilweni. Uzama kangangoko ukuba ingxabano yaba babini iye phambili.
ZenZile: Sona isiqabu sikhona. ManDi : Utsho na bhuti?
noZi: Shii! Sivumelene njalo.(Uyangena)
nesi: Kulungile ke tata nomama, xa ndinethuba ndiza kuphinda ndize.
Diko: Hayi ke, ndiyakuva.
ayabulela: Ewe tata ndiza kuzijonga.
ZenZile: (Ungcangcazela wonke) Ekuxozweni kwalo mphini, uthi loo nto yozala amaduna namathokazi?
noZi: Uthi saa ugqibe indawo yonke ufuna uncedo, ungalimaleli kobo buhlanti.
noZi: (Ekroba) Iyhu, myeni wam loo nto liyagqutha! Kungamazinki, amabibi nomququ ziphephetheka nomoya.
Ukumpampatha: ukuphatha uyeka Umthinjane : ulutsha
(KwaDiko kuhlangene imilowo, udaba lolukaZenzile. Apha uDiko ugxotha kakubi abantakwabo emzini wakhe xa bebecebisa ezinye iindlela ezinokuzanywa ukunyanga isigulo sikaZenzile, ukutsho ke kuyiwe emagqirheni.)
Macebo: Kanti singamadoda okwenza ntoni? Masimxwayeni ngoku esafumene isiqabu.
noZi: Unjani umntakwenu? ManDi : Akathethi mama, umlebe lo ungezantsi umhlophe ngathi uqabe ingceke.
â€¢ Ababhali abachazi simo sodwa. Abanye bachaza inkangeleko yomlinganiswa. Kaloku iinkcukacha zenkangeleko zomlinganiswa nazo ziluncedo ekucazululeni isimo somlinganiswa.
Diko: Mntwana wam, sukufudumala, andilwi. Amazwi akho anzima, andingqule phantsi.
Diko: Uvumela uSathana wena ukuba agqube apha?
noZi: Ayathanda ke ukumkhohlelisa la mayeza. ManDi : Mama kusebusuku ngoku.
noZi: Isikhukukazi sihamba namantshontsho aso, sishiye umqhagi ukhonya. ManDi :Mama, le nto ifuna ukuba niphinde niyihlalele phantsi wena notata, nam ndiza kube ndikhona.
â€¢ Ngenxa yale nguquko impixano nayo ijonga esiphelweni.
MlunGisi: Ewe mntakwethu.
Diko: Baninawa, nithi anifuni nkqu nesiselo esi siselwayo?
Macebo: Hlala phantsi Gaba omhle, sukungxama.
Macebo: Kamnandi bhuti, ela xhwele lineencwadi zokuxilonga. Lithe masiqhube ngala asemLungwini amachiza, nalo kwelalo icala, liza kumsebenza ngala mayeza esiXhosa.
Umboniso 1
Diko: Besele ndiyivile eyakho impilo Mlungisi.
noZi: Ndiyazi Zenzi akungohata, ubhadle mu!
ZenZile: (Ephinda-phinda) Ndayihlwayela imbewu yokufa kuloo mhlaba uchumileyo owenziwa ngulowo wasidalayo ngeenjongo zokuvelisa iinqolonci nezikhakhamela zeli lizwe. Mna, ndaxela ukutshica kwenyoka enobuhlungu, inyoka ekhohlakeleyo.
f) Ulwimi nesimbo sokubhala.
Diko: Hayi akukuhlanga kwaphela bantakwethu. Kophuka izikeyi kula mzi.
(Kusemini egunjini likaZenzile. Uthetha nonyana wakhe emqulathisa ngezobomi. Uyapena-pena ziintlungu emveni kokuba simkhalele isibhedlele kuba akade achache.)
noZi: Luthi nokuba luyadilika olo donga, ludilikele qelele phaya lungaweli phezu kwethu.
Umlinganiswa oyintloko (Protagonist)
noZi: (Evuya) Ndimamele.
Diko: Akukuhlanga mntwana'm, mandingakuxokiseli. ManDi : Ndiyabona nam tata.
Macebo: Tyhini, madoda ikhawulezile le nqweloyezigulane.
noZi: Jonga umfazi kaZenzile wasiwa ngabantu bakokwabo emagqirheni. Ndandingenakuma phambi kwabo ngomntwana wabo nangenkolo yabo.
Diko: Maxa wambi liyagqutha izulu, kube zizivondoviya zemimoya ezikushiya ucula 'elandincamisayo'.
noZi: Sukuzibuzisa tata torho. Sinike umkhomba- ndlela.
Zenzi: Akukhange undinqande. Bonke ubugwenxa bam akukhange ubuseso, usuke wabetha ngoyaba.
ZenZile: Akathuli umntu okhukuliswa sisiphango sobomi.
Macebo: Wakhaba ngawo omane.
MlunGisi: Ulale kakuhle sekuhlwile.
Diko: Tyhini nkosikazi!
Macebo: Awu, madoda.
noZi: (Ehleka) uRhulumente uya kukugxotha njengokuba nimhlupha nje. ManDi : Silwela amalungelo ethu, kwaye umbutho weSADTU uyasikhusela.
noZi: Ndikweliphi na mna ilizwe? Ngaba ndiyaphupha? Iyhu, kuphi na apha? Ingaba undilingelani mDali wam ngonyana wam wokuqala nowokugqibela? ManDi :(Embambazela) Mama sukukhala kangaka nathi uyasililisa.
Diko: Ngumhlola lo! Ndiyaphinda ndithi ndixolele ukumila ingca emqolo.
MlunGisi: Singabizi usisi nje?
noZi: (Efudumala) Ndithi kuwe biza abaninawa bakho kusiwe uZenzile kwela xhwele laseZinkomeni.
e) Isimo sentlalo.
Diko: Inene, kwazi ophezulu.
noZi: Ndigqibile! ManDi :Ke thina sithini nzala yakho?
noZi: Ewe,
Diko: Hayi unyanisile Nozi mfazi.
Macebo: Yide unabe bhuti ubheke phaya, ungagangathi ndawo-nye. Ngolu hlobo, indima yakho ayisayi kubonakala, kanti elaa langa lifuna abanemali balithenge.
Diko: Ngekhe yenzeke loo nto ndisaphila.
noZi: Sigqibile nootatomncinci bakho ukuba sihlangane noyihlo.
Umboniso 3
Diko: Uyasikhuthaza lo mntwana.
Inqanaba lesiphelo
Abalinganiswa
ZenZile: Mama, indima yenu niyenzile. Nibadala ngoku wena notata. Jonganani nempilo yenu.
noZi: Khawuve oko kusa kunjalo. ManDi :Bathi akunakuva incasa yelekesi engachutywanga.
Diko: Ukhala ngeminyaka yakhe.
ZenZile: Endiyaziyo mna yeyokuba ndiyagula. Iimpundulu othetha ngazo, hayi andizazi.
Diko: Nelanga lakufunyanwa likhephu liyathezeka, sigodole isizwe, kufiwe, kubuthise nemfuyo xa likhithikile ikhephu leemeko.
â€¢ Incoko yabalinganiswa ichaza lukhulu ngabo. Sitsho sikwazi ukufumana iingcinga zabo, kwaneqondo zobukhali beengqondo zabo.
MlunGisi: Unyanisile uMacebo. Apha sifuna iqhinga sonyule le nkabi ixhaka yeyele kumhadi wokufa.
Diko: Singatsaleli umnxeba esibhedlele nje?
Diko: Maxa wambi yimiqalwa yamaveliti. Maxa wambi kukuthwaliswa umgodlo wedyokhwe emagxeni, umthwalo ezingamelaniyo nawo.
Ukulahla ithemba: ukutyhafa
Diko: Ewe,
noZi: Eyiphi na ngoku?
Macebo: Bek'ithemba ngaphambili.
Macebo: Kulungile.
Diko: Uthi andiphuphi? (Uyaziphathaphatha) Ndiphi kanye kanye?
Umboniso 1
noZi: Heke, nincedile nifike, besele ndixakene nento.
Diko: Kuba mnandi xa lityhilile izulu nelanga litsho liyikhulule kamnandi loo mitha yalo iqaqambileyo yobuqaqawuli bamazulu.
Macebo: (Ephakama) Avakele bhuti Mlungisi. Sisi wethu sowuxola, asiwukhalalanga lo mzi kabhuti nto nje sibhidwe yinja ukungavuthwa.
Diko: Nathi Nozi siwenzile amatiletile.
noZi: Kwenje imeko, ndoze ndiyibalise.
Ukudinga: ukufuna
Diko: Sivile nyana.
noZi: Okokoko ifikile intombi yam, ndisaphumle kulo msebenzi ungaka wale ndlu. Ndithi ingumongikazi kaZenzile.
Macebo: Izinto zaba bantwana zishiya amehlo! Ke thina makhexekhexe siya kuzifumana njani?
Diko: Ngenene intle loo nto.
ZenZile: Phofu akukho nto imbi ebebeyizele?
noZi: Eziny'izinto zimasikizi ukuzimamela. ManDi :Nesi ungandixeleli ngabantwana besikolo abasuke loo ntsilathi yekhondom bayilahle phaya, bathi inyama enyameni.
Diko: Kona, kona kunjalo Zenzile nyana.
noZi: Ndithi unqabe phi?
Macebo: Ngqo!
noZi: Ewe Mandi. Ngubani na lo ukhohlela kabuhlungu kangaka? ManDi : Ngubhuti Zenzile bendigqiba kumtyisa amayeza.
MlunGisi: Ndiyakuva ke ngoku.
Diko: Mholweni kwakhona ngale ntsasa.
noZi: Uthetha njengendoda ke ngoku.
ZenZile: Umntu ongazijongiyo iimpazamo azenzileyo ebomini, ngekhe akheke.
MlunGisi: Yekela kuthi ke bhuti xa utshoyo. Siza kubona apho sibopha khona.
ZenZile: Xa zibunile ezo ntyatyambo, ubusi obuhlangulwa ziinyosi zezulu buzobuya bubekhona kweli lizwe lobusi namasi? ManDi :Mna ndididekile ngoku.
ZenZile: Iminyaka yam!
Diko: Siyiminqakathi emithathu thina kwisizalo sikamama.
ZenZile: Mama, andinamntu ndimkhalazelayo. Xa kungoku amahlathi aphelile kum.
Diko: Hi bafondini!
Diko: (Emkhawulela) Ngena Nesi ezi zinja zibotshelelwe.
noZi: Kowu, kwaba banje ukungamameli abantwana!
ZenZile: Ndatyal'imbewu yokufa ndaxel'inyoka ekhohlakeleyo.
ZenZile: (Elila) Namhla ndiyingwev'entsha, ndigugile ngokwenkangeleko. Namhla ndifana nenkothovu yexhego esele iqingqithe iminyaka phezu kweli gada, yaqongqotha, yaqongqotha wonk'umongo wamava phantsi kwesibhakabhaka sobomi. Awu iminyaka yam!
nesi: Amaxhwele, amagqirha mawabe neencwadi eziwagunyazisayo ukuba bangamaqhawe ezo zifo bathi banolwazi ngazo.
nesi: Akufuneki ke ukuba uyijongele phantsi inkolo yomnye umntu, okanye uhlanga.
MlunGisi: Ewe, bhuti makabekhona.
nesi: Uyazi nakum kunjalo. Ubungaman'ukuya phaya esibhedlele iFrere kubhuti wakho uZenzile? ManDi : Tyhini, kwatsho kwasa ntombi! (Bayawolana)
noZi: Mntwana'm bakugqibile!
Macebo: Awu, madoda!
Diko: (Othukile) Uthini na ngoku Mlungisi?
noZi: Kuza kufuneka lo mzi wakho uvalwe. Akukho mntu ogula ngolu hlobo angahlala yedwa.
noZi: (Basesendleleni) Tyhini zizwe! Ngoku kusandula ukuwa isichotho sokufa kulo mzi wakwaNdoyibeleka.
noZi: Bathe esibhedlele ngabo abazakusifowunela.
Ugawulayo sisifo esithi sisasazeke ngokwabelana ngesondo. Umbhali uyithiye le ncwadi ukuba nguGawulayo kuba apha sifumana umlinganiswa ophambili onguZenzile ekwikhuko lokufa ebulawa sisifo ugawulayo. Inkosikazi yakhe sele ilandulele eli ngenxa yokosulelwa nguye. Simfumana uZenzile ezisola ngokungakwazi ukuziphatha. Uchazela unyana wakhe ukuba unina esengcwabeni nje kungenxa yakhe. Endaweni yokumthanda usuke wadlala ngaye kwaze oko kwabangela ukuba azibone esedlakeni.
noZi: Wazi ntoni ke wena ntomb'am ngemivuzo ephantsi uqal'izolo oku ukuphangela? ManDi : Hayi tyhini mama!
Diko: Uthini?
noZi: Kumnandi xa uyaziyo.
ZenZile: (Erhoxoza) Ndingapha kweli gumbi.
MlunGisi: Kunjalo mnakwethu.
MlunGisi: (Ephakama) Seyihambile imini, kuza kufuneka siphathelele sisi.
Diko: Yathini ke inqununu? ManDi :Iye yashiywa ngumsindo, yaziphosa kulo nkwenkwe. Hayi ke kwalanyulwa.
Diko: Intliziyo yam ibuhlungu. ManDi :Uzamile ukulumisa olo donga. Uphatha kunyomfa, uphatha kuhlomela izinti uvala iimbobo zobomi, usithini.
Diko: (Ehleka) Qhubeka ke. Koko kutheni?
Diko: Bendiyicimile. ManDi : Singaphambuki ke tata wam, uthini ke?
nesi: Ndisisinxadanxada. Ndithi ndingapha, ndibe ndingaphaya.
noZi: Andikuphoxi ndiyakuphendula.
Diko: Oluphi utshaba? Utsho ukufa?
Macebo: Mkhuluwa, asixesha lokuba neenkani eli.
noZi: Khawuve loo nto.
noZi: Andithengisi ngoyihlo kuni ekugugeni kwethu. ManDi : Njengokuba kuthe xhonkxosholo iimpahla apha kuqhubeka ntoni?
Umboniso 5
Diko: Akundiphenduli mfazi. Ndithe ngubani lowa usisityambele ukuza apha ngasendlwini?
Manadi: Kuza kulunga Zenzile. Xa ujinga kwimpengempenge yeliwa, akuthethi ukuba elo bande ujinga kulo liza kuqhawuka. Kungenzeka ummangaliso kaThixo ubuye usinde kuloo ngozi.
Inqanaba lokusonjululwa kwesishiqi
ZenZile: Nantoni na ofuna ukuyenza kum eza kwenza impilo ibe ngcono, yenze, kodwa sukusengela phantsi utata.
Bonke: Kungile. ManDi :Ngomso ke Nesi ndiyahamba kuba izikolo ziza kuvulwa.
(Kusebusuku, uDiko ushiyeke noNozi, uMandi yena uphumile. Baqukumbela intetho uDiko ukwamxelela okokuba uvela kubantakwabo koo-C. Baza kuphinda beze kuxoxwe ngokutsha malunga nemeko yokusa uZenzile emaGqirheni.)
ZenZile: Andikhange ndibe ngumzekelo ebutsheni bam.
Diko: Lityebise.
ZenZile: Sona isiqabu ndiyasiva. ManDi : Kungangcono ke.
Diko: Ndizindlebe ndonke.
Abalinganiswa abangabalulekanga (Minor characters)
MlunGisi: Lithe oogqirha, izibhedlele, amagqirha, namaxhwele yonke loo nto isafuna isitya emnyameni sokunyanga esi sifo.Lithe ke kubalulekile ke ukuba bonke aba bantu mababambisane, basebenzisane apha naphaya kuphunywe iphulo lokuzingela iyeza kungabikho bantu bajongelwa phantsi.
noZi: Pheza kwanele ngoku, uyakhefuzela.
Diko: (Efudumala) Uthi mandithule?
Xa kuphononongwa umdlalo kulandelwa ezi ngongoma zilandelayo:
nesi: Ndiyayibethelela into yokuba ukudlalela kulo mhlaba ungezantsi akulunganga, linda ude utshate. Ngokwenza njalo ikamva lakho liza kuqaqamba. ManDi :Uyazi Nesi,
ZenZile: Uya kuthi usithi uyampampatha uzibone umbanguza kobo bumnyama ufunana neso sitya, suke unyathele enganyathelwayo, iqengq'ugodo.
Diko: Nkqo! Nkqo! (Cwaka)
noZi: Ukhumbula kakuhle kuba safika kukho ixhwele athi ndakumbuza umfundisi, wathi kuqala sisihlobo sakhe.
ZenZile: Mama ndiyabulela. Khawuyeke ndiyafa ziintlungu.
noZi: Akundilandeli wena kungenjalo akundifumani apho ndikhoyo.
Diko: Awu, ndazithwala madoda! Ubundiqumbele ngantoni? ManDi : Akukhange undibuke nokundibuka ndivel'empangelweni.
noZi: (Esosula) Xa ligqutha izulu, sukube kungekuhle.
Diko: Hayi khawumbuze.
noZi: Xa uqale indima entsimini, uhlakula uhlakule ude uyokuyiqabelisa loo ndima. ManDi : (Ehleka) Asikho ndimeni apha mama.
noZi: Sukuzintwanisa. Kungokunje sigxwal'emswaneni emveni kokubhubha komolokazana wethu.Ukubangaba ubuzilandele ezi ndlela abaninawa bakho bebethetha ngazo, mhlawumbi ngesindile umolokazana wethu.
noZi: Koxhomekeka. ManDi : Kodwa ke ndixoliswa yile yokuba evumile ukuba ubhuti aye emntwini.
achache: abe ngcono
Diko: (Uhlabekile) Uxolo maNgqosini amahle.
Macebo: Kodwa sohlala sisithi gqolo sisiza apha xa kunyembelekile.
noZi: Abathi makuthiweni.
Diko: Hayi phezani ngoku. ManDi :Amanzi angayicanda inkundla, aza nokufa.
ZenZile: Uzakuhamba undishiye ndikule meko?
noZi: Isinceda kakhulu, kuba yiyo eseza uZenzile amayeza iphinde imhlambe nokumhlamba. ManDi : Xa injalo ilungile ke.
ebumvekwini: ebusaneni/ ebuntwaneni
Diko: Khawume kaloku nkosikazi. Imfazwe ayiphunyelelwa ngezixhobo kuphela. ManDi : (Efixiza) Ukanti nomntu akaphiliswa ngomthandazo kuphela.
Diko: Ndibuhlungu nje ndiwisa ezi ntetho.
Diko: Okuku-a-aza, mna andidibaniselani nawo.
MlunGisi: Ngqo.
noZi: (Encwina) Mhum!
nesi: Hayi ke mandinishiye xa nineendwendwe. Ndophinda ndiziphe ithuba ndizokusibona isigulane sam.(Ephuma)
Kuyacaca ke ukuba ubhalo lwedrama luxhomekeke kubuchule bokuhlengahlengisa iingcinga nezimvo ngendlela apha echukumisa umxhelo womphula-phuli okanye wombukeli, kanti kwanomfundi njengoko iidrama zifundwa nokufundwa nje kule mihla yokhanyo. Makukhunjulwe kanjaqo ukuba indima nganye yahlulwe ngokwemiboniso edudulela intshukumo yomdlalo phambili.
Diko: (Efudumala) Ngubani indoda apha?
a) Isakhiwo sebali
MlunGisi: Ndiyayikhumbula Macebo loo mini, saphela sesingasavani nalo ndibano suka yangumdudo wamasele.
Diko: Andiyithethi yonke mna loo nto.
noZi: (Usakhala) Iyho, hayi umphanga! Umphanga! (Kube sekusithi wayi wayi ngabantu nemvula seyithothile.)
MlunGisi: Andizukuxoka bhuti, sakhubeka saba yinyama noMacebo.
MlunGisi: USathana kumfazi kaZenzile usifumene singacingelanga, ziphantsi izikhali zethu.
noZi: Mandikushiye njengokuba uqala ukufudumala nje. Uyakuthi xa ubilayo kube kungasekho nesipeliti esi sam kule ndlu yakho.
noZi: Hayi ndiyakuva. Tyhini choph'esitulweni wasimela ngeenyawo?
Macebo: Bendibona njalo mna.
Macebo: Intlungu kaZenzile yeyethu sonke, kodwa kuwe nobhuti ityhutyha ngaphakathi emithanjeni yegazi.
noZi: Ndiyaxolisa ke nyana, sukulila kaloku.
ZenZile: Andizukuthatha cala. Lungisani iingxaki zenu kubuye kulal'iziphunzi kweli khaya.
Macebo: Kunjalo, kuba ubhuti lo, ubenegalelo elikhulu ekusikhuliseni kuba abazali bethu babengathathi ntweni.
Segcibhala: ebumnandini
MlunGisi: Mholo wethu sisi.
Diko: Madoda, besikhe sahlinz'impuku nomfazi kwangalo mba singawo.
noZi: Abananyani abantu bomhlaba, bangcolile bafuna ukulungelwa bodwa. ManDi :Wathi la mfundisi uNgxabalazile akufumanisa ukuba umntwana wakhe asimncedi nganto isibhedlele, wafak'intlombe yamagqirha.
ZenZile: Kona kona kunjalo, kodwa ithi iphola loo mbiza ube umphunga wayo uzenzile iingxwelerha njengenkungu ekhasayo. Kuziimoto ziyantlithana. Kungabelusi bemfuyo beyela folokohlo emaweni ithi nokuba iyagabuka loo nkungu, ibe ishiye izililo ngasemva neengxwelerha. ManDi :Kwanele, asifuni zimbi iingxwelerha.
Umboniso 1
Diko: Hayi hlala Nesi ungabambi gazi.
bobabini: Mholo.
noZi: Hayi anditsho njalo mntwana wam.
noZi: Inene ndikuxelel'ukungakuxokisi. ManDi :Kodwa ke mama nawe uyabona ukuba utata le meko kabhuti ngathi imphungule ingqondo.
Diko: Ninjani kodwa ntomb'am? ManDi : Hayi siya phila tata akukhonto.
ayabulela: (Elila) Owu tata!
Diko: Ewe,
Macebo: Ubufuna sifike nini?
noZi: (Uxhalabile) Yiminyaka etheni na le?
Macebo: Ubhidwe phi ke yiminyaka yakhe?
noZi: Mntwana'm uyimozulu ubhuti wakho. ManDi : Makhe ke kuqala ndive le yakho notata. Kwenzeke ntoni?
ZenZile: Namhla ezo ntyatyambo zibunile. Liya kubuya libe yintoni na eli lizwe lakowethu ngaphandle kobo buqharha- qharha nobo bukhazi -khazi bazo, libharhile. ManDi :(Emnqanda) Hayi bhuti.
Diko: Khawuqhube ndimamele.
Diko: Ithemba elingafuni ukuba ngaphambili, into ephambili libhadi, kukufa, amashwa akushwabanisa utsho ungayazi neyona ifanelekileyo.
Diko: Ndixhomile! Amanzi afuna ukungen'endlwini. ManDi :Kudal'amanzi angenayo endlwini!! Sesiwagrumpula siwakha nangezitya ukuwakhuphela ngaphandle. Kuyimihlisela yokufa ecanda udonga lweemeko njengemihlisela yeenyembezi ezishushu ecanda izidlele, imihlisela entama intlungu kwabo basebugxwayibeni.
noZi: Unzulu. Kanti usakhumbula ezo zinto na Zenzile?
noZi: Nyana wam, ingxabano yam noyihlo mayingakuhluphi nakancinane.
Diko: Ungabinaxhala nkosikazi. Sithethile nooMlungisi sophela, nam ndacel'uxolo ndizithoba ngeempazamo zam.
Diko: Gqolo, gqolo, gqolo!
MlunGisi: Amajoni asithi, akanakukwazi ukuthob'iqulo ethobela ukufa.
Diko: Ndixolele ukujinga iliso akukho xhwele okanye gqirha liza kuthi naka- naka umcondo apha libhilabhila uZenzile.
MlunGisi: Ziyakugqabhuka izisu kuba siphuma kuyo into ephungwayo.
Diko: Mlungisi nawe Macebo, niqhekeza umzi wam. Kweyenu imizi, nithe zava khakalala kamnandi.
MlunGisi: Intombi yakho ibisele imbizele i-ambulensi.
ZenZile: Ewe, ndingalulo usana kuwe, gxebe ndilusana kuwe, kodwa andilosana, ndahlala, ndakhasa, ndaqingqa, ndema ndahamba ndada ndamngaka. Zonke ezo zinto zobuntwana ndazenza ngenkxaso yakho.
Diko: Baninawa.
Ugxwalela: ukhalela
Umntu-gqibi (Round character)
Diko: Kukuxakwa.
ZenZile: Xa ukhuthazwa entweni ethile, kuthiwa 'dadela enzulwini'. Ke ngoku mna xa ndizama ukudadela enzulwini, nithi mandibuyele enyeleni kumanxweme eli lizwe. ManDi :(Uyalila) Mna bhuti ndikwazi uyintlambi, nantlambi ewathwala ngesifuba amanzi adlokovayo eemeko, umelana nezikhukula zobomi.
Macebo: Benza izinto zijike ekugqibeleni zibaxake.
Diko: (Ekroba) Tyhini yiyo.
â€¢ Ulandela umlinganiswa oyintloko ngokuxakeka apha ebalini.
Diko: Ndiyayivuyela ke loo nto bantakwethu. Bantakwethu, ndixoleleni igeza libotshwa kokwalo.
Diko: Kanti yiloo nto ebenikhe nayithi vandla vandla nenkosikazi yam ngokuya bendingekho?
MlunGisi: Ndikwazi wena sisi ngobubele.
Diko: Unyanisile unyoko nyana. Xa lo mntu uncedisa apha esuke wathi shwaka okwenaliti engceni, kuza kufuneka sijongane nale mpilo yakho ngezikhondo zamehlo.
Diko: Hayi bantakwethu, masithuleni sesifikile kwanyana wam.
Macebo: Kodwa ke bhuti akukho kuthini kuba umsebenzi ngumsebenzi.
Macebo: Eyona nto isitsho sathi phatsha lucingo oluye lwakhala isithukuthezi sento.
Diko: Kudala sathezel'emnxebeni, ngoku sesibundukunya inyanda yamathumbu. Mna ndidiniwe kuba uZenzile woyiswa kukuziphatha wathi swii lilizwe.
noZi: Zenzi, uthini ke ngalo mbono?
MlunGisi: Inkulu le nto!
Diko: Andikuva ke ngoku Mlungisi.
Diko: Ukuntsintsitheka uphethwe lungcume ubaselana nembiza imini yonke, kanti yothi ekugqibeleni loo mbiza ingavuthwanga, inyele nokunyela, kukudlala ngexesha oko.
ayabulela: Wandivuselela tata, ngoku sendibulibala ngokutshaba kukamama.
Diko: (Esothuka) He! Mandi ntomba'm, ufike nini ke wena? ManDi : (Emtsibela) Akukudalanga tata. Inene andazi ukuba makuthiweni na ngobhuti.
Umboniso 6
ZenZile: Ukufa tata kubetha ngesingqi esinye, akuthothi, kunjengezikhukula zehlobo.
Diko: Bububhanxa obo. Thina sikhule sifakwa umnquma ukuba nje uphum'efolweni. Sithi aba asifanga. ManDi :Hayi tata andiphiki. Nam aba bantwana besikolo bandixakile. Abanye bandibethel'umlozi bacinga ukuba ndiyintanga yabo.
ZenZile: Iminyaka yam mama.
Ukutshayinta: ukuhla unyuka uzibonakalisa
Diko: Kunjalo, lulo.
Diko: NguRhulumente wabantu lo.
Qaphela
Diko: Yindlela endiniqhube ngayo ngokuya beniphaya kwam. (Engqukruleka) Uyahamba umfazi wam uyandishiya.
MlunGisi: Hayi bhuti ungathethi ngolo hlobo.
ZenZile: Bazali bam andinisoli nganto.
noZi: Phuma Mandi. ManDi : Kum, nantoni na enokuthi iphilise ubhuti, ndifak'igxalaba.
noZi: Siza kuthath'iintonga siyokuvumisa kuba wena sicinga ukuba udliwa ziimpundulu zaba bafazi balapha eZiphunzana.
Diko: Le into, ndoyicel'ivuthiwe!
Diko: Enkosi booGaba, iziphoso zam zaziwa nini (Uyaphuma)
Diko: Kunzima sidibanisa iBona neWamba sifundisa lo mntwana wade wafumana enomsila. Ndijongile nje lo msila wemfundo, uza kuqoshela ngawo kumlomo wengcwaba.
nesi Umongikazi kaZenzile
Iyuku: intshontsho lentaka elingenaboya
noZi: Ewe, la seli fowuni ibikhala esinqeni sakhe, ibingabeLungu bakhe abaya, bathi bayamfuna. ManDi : Mama kutheni utata emke ngolwaa hlobo?
noZi: Nawe ngoku sowufana naba bantwana. ManDi : Ndithetha nani nje loo nqununu isengxakini.
ZenZile: Bendinyanzelekile.
Diko: Kwelo Mandi unyanisile. Ndiyayithanda loo nto. Kufuneka nimanyane lusapho lwam njengembumba yamanyama. ManDi : Andidlali ngabantwana basekhaya.
noZi: Hayi Zenzile awuzukufa.
Diko: Sebehambile ooMlungisi?
MlunGisi: Mna bhuti akhange ndiyivelele ngolu hlobo lwakho. Kaloku ixesha limkile.
Diko: (Esondela) Kutheni na madoda nafumana nema ngaphandle endlwini, kukho oonomanxazana?
noZi: UThixo unceda ozincedayo. ManDi : Tata, umthandazo uyancediswa. Xa ezasesiLungwini zibeth'esikhumbeni kubhenelwa kumanyange.
ZenZile: Pheza kwanele ngoku Ayabulela, nyana. Kaloku umzimba wam utyhumfu-tyhumfu zizivubeko zeli lizwe.
Diko: Akunjalo ntomb'am. ManDi : Akuyazi wena tata. Ndlela le ebendidane ngayo.
MlunGisi: Xa ilifu lesichotho lijinga phezulu, kwenziwa amatiletile ukuligxotha elo lifu.
noZi: Kulungile hamba. Mna ndiza kusala naye kodwa uncede Gaba wam ungadli nkobe zamntu ngoba uyayibona imeko ukuba injani na kweli khaya.
noZi: (Limyile) Pheza, masingabi sayiland'emva nyana wam.
Diko: Kaloku abantwana ngummo wabo lowo. ManDi : Nivuka njani ke nina?
Abalinganisi ngokwezimo zabo (Pomayal through naits)
Diko: (Uyasebeza) Ndiyamkhulula ukuba makahambe,
Diko: Mzukulwana kwenzeke ntoni?
noZi: Ndiphezu kokuba kubizwe abantakwenu kusiwe uZenzile lowaa uncwinayo kooSiyazi.
ZenZile: Bathi makuthiweni?
noZi: Loo nto incoko yenu idibana twatse.
noZi: Mntwan 'am obu bumenye menye bulapha kule ndlu kungenxa yakho, ndithule ke?
noZi: Ungcono wena uxolele ukumila ingca emqolo, mna ndixolele ukumila imithi emqolo. Kuza kufuneka ooMlungisi bathath'iintonga ukusingisa eZinkomeni.
Diko: Kaloku akhange siyithele thsuphe ukuba lo mntwana siza kumsa kooSiyazi. ManDi : Mandingenelele tata.
MlunGisi: (Ehleka) Ubunokuhleka wome yintsini, ndlela le ixhwele elalimgabhisa ngayo lisithi likhupha izidlanga nesimnyama.
Umboniso 2
noZi: Sambhada uMfundisi, safika egximfiza iingcambu ebile ethe xhopho, indlu yakhe inuka impepho.
Diko: Ngendibuye kwaphezolo ukuba ngaba bezikhona izinto zokubuya.
ZenZile: Isisombululo kukufa. Andikhange ndimamele kuba mna ndandizithembe ngokutya amaqhosha ebhatyi yam.
Diko: Awu, madoda! Yitsh'uphinda Gaba.
ZenZile: Eyona nto ixhel'umphefumlo wam, ndim wonke unobangela wokudilika kolu donga.
Diko: Ayekele umzi wakhe ube sisisulu selo lokonya lingukufa?
ayabulela: Siza kusala thina siziinkedama?
Diko: Ilizwe lethu lonakele. ManDi : Masiyiyekeni le ncoko kuba mna andifuni kuzicandela umgalagala.
ZenZile: Asimnqweno wam ukulilahla ithemba, uqale ulahlwe lilo nawe ke ulilahle. ManDi : Awu, ntetho ni na leyo?
noZi: Ndixolele ukuyithi xibilili phaya loo bhatyi yecawa kunokubukela inzala yam itshatyalaliswa lidangatye lokufa bekhona abanokulibhangisa elo dangatye, kuphele futhi ngalo.
nesi: Yhe ntombi khawutsho, uphi ke ngoku? ManDi : Ndifundisa eKapa qha ndibuyile wethu kuba izikolo zisavaliwe. Usephaya wena esibhedlele?
Diko: Unongekhe!
MlunGisi: Hayi andikakulandeli mna sisi, khawulityebise.
ZenZile: Andinakukwazi mna mama ukuhamba nawe xa wena notata ningaculi culo linye.
MlunGisi: Mh!
ZenZile: (Uyalila) Ndatyal'imbewu kweli lizwe.
Macebo: Xa kunje nengqondo ithi dlwe.
MlunGisi: Kanti ngamanye amaxesha, izagwelo zembongi yomthonyama ziyawukhuthaza umkhosi utsho uhambele phezulu ukuqethul'utshaba.
â€¢ Umbhali unakho ukumchaza ngokwakhe umlinganiswa lowo. Le ndlela ilunge xa umbhali enenjongo yokushiya imfundiso ethile.
ayabulela: Tata, ungafi kaloku siyakudinga ekhaya.
Yintoni umdlalo?..................... vi
Ukumemeza: ukukhwaza
â€¢ Umbhali umenza umlinganiswa aziphuhlise ngokwakhe - ngamazwi wakhe. Umfundi utsho azenzele ezakhe izigqibo ngesimo salo mlinganiswa.
noZi: Kwimeko enje wena usalibele kukunkqonkqoza. (Gqobho uyangena) He bantu, kuthe cwaka! Kutheni nje ingathi kukhal'ibhungane?
Diko: Ndiyanicela ngokuzithoba nibuyele emzini wam sigwadle le nyewe kaZenzile.
noZi: Uyihlo Zenzile uneenkani, akawafuni amagqirha.
ZenZile: Ezaa nduli ziziziphongo phesha phaya ziyandikhweba.
MlunGisi: Sikhulu isigidimi eza naso!
Ingxwelerha: umntu owenzakelayo
noZi: (Uyakhala) Iyho-o-o!
bobabini: Kunjalo.
b) Indima yesibini: ukujiya kwebali,
Diko: Liza kutsha ibhayi.
ZenZile: (Esothuka) Awu, ufike nini na Mandi? Loo nto eli phika. ManDi : Ndiyakubona ukuba uyakhefuzela, andizokubamde nam.
noZi: Hayi sanukuhamba ngolu hlobo, anigxothwanga.
nesi: Yakwaphuka loo nduku akusongi zandla. Ugempula ngengalo, usonga namanqindi usithini.
bobani: Ewe bhuti.
ayabulela: Tata ezi zinto uzithethayo andizilandeli. Uthi kanye kanye kwenzeka ntoni kumama ukuze alishiye ihlabathi esemncinci kangaka?
MlunGisi: Kuthiwani ke?
Diko: Heyi wena!
(Ngaphakathi endlwini. UNozi uxelela uMandi okokuba uDiko uvumile ukuba uZenzile aye kubhila-bhilwa ngamaxhwele.)
Ukucezela: ukuhambela ecaleni
noZi: Yho-o! Umntwan'am uyafa.
bhoDliMpilo Ixhwele laseZinkomeni ngaseMdantsane
Macebo: Wona lo mba, akufunekanga sirhuqe milenze kuwo. Kufuneka siyitshaye isaqhuma.
Diko: Andiva?
Indlela yokuhlalutya umdlalo . . . . . . . . . . viii
noZi: Watsho wasivuselela ngexesha lobuntwana.
noZi: Lala ngoku uyazibona okokuba uyaxhaxha yingqele.
noZi: Onke ke loo matiletile enziwayo, kuzanywa ukududulela utshaba kude phaya.
ZenZile: Umama wakho ulele kobandayo. Andonwabanga, uyandikhweba-khweba kabuhlungu ngokweempiko zesikhova zilekuzwa ngumbane.
Macebo: Utsho na bhuti?
MlunGisi: Kukuzama bhuti. Kaloku sikhuthazwa nanguwe lo.
Umboniso 1
Macebo: Akhona amaxesha anjalo bhuti.
Umboniso 4
ZenZile: (Ekhohlela) Uthini loo myalezo? ManDi : Zininzi izinto azithethileyo, kodwa eyona imhluphayo yile yokuba uthi kuye, wena umama wakhe ulele phakathi kweenduli ezithe saa okwesiqalane. Uthi wena uthi umama wakhe uyakukhwebakhweba kabuhlungu ngokweempiko zesikhova ezilekuzwa ngumbane.
ZenZile: Wayesecaleni kwakho.
Kweminye imidlalo kukho inqanaba elithile apho sithi isenzeko esithile sakwenzeka utsho umdlalo uqengqeleke ukubheka phambili. Lowo mzuzu wokwenzeka koku kuthiwa linqanaba lendudulela phambili. Maxa wambi le ndudulela-phambili ikhe ilityaziswe ibesekuqaleni kwenqanaba lokuyondelelana kwebali.
noZi: Uyabona uza kuhamba apha. ManDi : Uxolo ke mama ngokukuphatha emanyeni. (Uyamshiya)
nesi: Kungamagqirha, amaxhwele, oogqirha nabo balapha. Bayakhuthazwa ukuba mabasebenzisane ekuzeni nesisombululo sechiza eliza kuphilisa umntu ofunyenwe sesi sifo.
noZi: Ndakuthwala iinyanga ezisithoba ndihamba nawe kwimixethuka yeli lizwe ungenakuzenzela nto.Wayephi uyihlo ngelo xesha?
Ucalanye (Caricature/Flat character)
noZi: (Ethabatha) Enkosi ntomb'am. Ukuvuswa ngekofu, nokwenza enjena ukuba tshoqololo. Ndayigqibela ngonoquku into enjalo. ManDi : Owu wena mama.!
Macebo: Into emasicacelwe yiyo kukuba ubhuti ayinguye lowa umaziyo.
ZenZile: Thina lutsha asifuni kumamela. ManDi : Sowukwenye ngoku?
Diko: Ngenani bantakwethu.
nesi: Mholweni mama.
noZi: Ntomb'am, mandikubulele. ManDi : Ngantoni na mama?
ZenZile: Ndidlalile ngabantwana babantu. Ndidlalile ndabophula iintliziyo, akwanela apho, ndabafaka esi sifo ndinaso. ManDi :Umntu okule meko yakho, akufuneki asoloko ezisola.
Abalinganiswa ..................... xiii
ZenZile: (Elila) Namhla eli xhadi lomzi lindim, lilo elingunobangela wokuqhekeka kwalo mzi.
Diko: Mfazi, sukude ucacise ndithe kuwe ndiyaqhula.
Macebo: Kwelinje izulu? ManDi : (Ekhala) Yho-o! Umntwana wasekhaya. Sawuphinde simfumane phi na omnye ubhuti?
Diko: Ndibekeni emgceni madoda.
Diko: Mholo Mlungisi. Tyhini molo nawe Macebo.
bobabini: Ewe ke.
Diko: Kukuthini na ukuyifaka mfazi intlungu, yiyo ezifakayo.
MlunGisi: (Emkhupha) Lindela umnxeba malunga nosuku lokuza kufika kwethu.
MlunGisi: (Ephuma) Ulikhuphe latsola umkhuluwa.
Diko: Ewe, kaloku ngokuya bendithetha kwiseli fowuni bebesithi basendleleni eza eZiphunzana, eDiphini.
ZenZile: Eza nduli zithe saa phaya, ziyandikhweba. Wakuvuthuza umoya, la masebe ale mithi yasekhaya ayanqwala. ManDi : Ziintoni na ezi zinto uzithethayo?
Macebo: USathana akayifuni into entle.
noZi: SingabakaThixo sonke. Naloo mandla anawo loo magqirha naloo maxhwele njalo, njalo, bawafumana kuThixo phezulu ukunceda thina apha emhlabeni phantsi.
noZi: (Ethetha yedwa) Ulele ngenene unyana wam. Ulele obentlombe kunjalo-nje, ngathi besingasandul'ukuxoxa. Nokuba sekumnyam'entla okanye kumnyama ezantsi, ukuzipha amathafa kona, ndiza kuzipha. Nokuba sisifo esinjani na esiphethe lo mntwana, ndiyamthanda ngowam. Ingade ibe lukhwekhwe lwexhwili, okanye iqhenkqa lo mfo waseBhayibhileni, ndiyamthanda uZenzile. Ndihamba naye phofu ndingaqali, kuba ndandimthwele esesesiswini. Ukuba ngaba uyise kaZenzile akafuni sibuyele esithebeni seengxoxo malunga nempilo yalo mntwana, lo mzi uza kuqhekeka. Andinakho ukuyekela umntwana wam ngokufa kuzenzela apha kuye. Iindlela zokwaphula amandla esiphango zininzi, bambi bayasihesha, besichila ukusigempula ngengalo. Bambi bagrumb'imisele ukuze amanzi aso ahambele phaya angangen'endlwini, bambi bagquma ngamacangci izakhiwo ezigexegexe zingabhudlwa sisiphango sokufa ze ludilike udonga. Ukuba luyadilika udonga lwalo mzi, kungcono ndiqoqoshe amabibi am kunye nenzala yombilini wam ndenjenjeya ukugoduka. Kowu, warhona unyana wam warhona! Uwutsala ezantsi kabuhlungu umxhelo okwemvu eqhawukayo iqhawulwa uqhoqhoqho. Ukuba asiqakathi kuqala sixel'ukuqakatha kwenkonyana liqakatha enkundleni, eli nkonyana lidlobayo lingukufa liza kuqakatha kuqala liqengq'ugodo ukuya kumfaka phakathi kumlomo wedlaka lo mntwana. Kolu lutsha lweli xesha, iziyolo zanamhlanje, zikukufa kulo, lutsho luyokungena tshwaa emathunjini omhlaba. (Uyakhala, kusibekele)
MlunGisi: Kuhanjwa nini ke bhuti?
noZi: Uneenkani uyihlo Mandi. Ukuba ngaba asilumkanga, ayakuba sisiyaluyalu asikhuphele ngaphandle loo manzi.
Diko: Kufike u-Ayabulela edubulekile. Saqonda ukuba lidlalile apho lidlale khona.
Diko: Ngowuphi ke lowo?
noZi: Sukuyifaka kakhulu le ntlungu engqondweni yakho. Uyazibona na kakade ukuba use waluswazi?
Diko: Ewe, uZenzile, ndaniphoxa, ndanigxotha kakubi phofu nina nizama ukuncedana nam.
noZi: Kunjalo ngqo ke ntomb'am. ManDi : Bonke obu bunewu-newu buphezu kweli gada zizinto zomDali, iNkosi yethu.
noZi: (Uyakhala) Yho-o! Lo mtwana uphethe udaba olubi akumfuniseli nokumfunisela. (Ungena egibiselekile u-Ayabulela)
Macebo: Makhe simbeke ecaleni uThixo. Simnqula sisebenzisa ezinye iindlela namandla akwavela kuYe.
noZi: Phola ntomb'am kuba le nto umntu ikhula ixhuma kweli lizwe. ManDi : Kukuthini na mama ukuphola kutshisa?
Diko: Nangoku, nangomso. Ndingayithakazelela kakhulu mna loo nto.
Umboniso 6
noZi: (Uyalila) Zenzi mna noyihlo sahlukana nje ngezimvo. Akunakuthi usebenze kangaka, kwanje kweli khaya ngomzuzwana, sisole uThixo ngokuza kwakho emhlabeni. Siyevana noyihlo, kakhulu kunjalonje.
Diko: (Enqumama) Kuza kufuneka ndibuye ndihlanganise abantakwethu. Siphinde silushukuxe kakuhle olu daba.
noZi: Hayi besendihamba mna ngoku ngenxa yale nto. Ndiye ndathana nqwakatha noMandi emnyango.
ZenZile: Bendifuna ukuthi enkosi.
Diko: Iye yandihlala kakubi kakhulu into yokuba mna ndifane nonyawo lwambeth'indlela ekubeni aph'emzini wam kujinga ilifu elimnyama.
Umboniso 2
Diko: Thula kaloku mfazi. Uphi ngoku, ubhubhile?
Diko: Nditsho ngezi ngcambu nala maxolo emithi athe saa kwelaa gumbi lilala uZenzile.
Diko: Ukuba makuthiweni? Oogqirha nezibhedlele zalaph'eMonti sizigqibile, kodwa isisu ebesigabha amasi sigabha amanzi.
noZi: Kazi ukuba ndingumzali mni na lo wohlwaywa ngolu hlobo!
MlunGisi: Qhuba ke bhuti simamele.
noZi: Anditsho ukuba igalelo labo ndiyalidelela kodwa imizamo iwe ngeempondo.
noZi: Sithi utheni?
Diko: Kwenzeke ntoni na madoda kwela khaya? (Exhalabile) Awu! Lihlomile apho lihlome khona! Abantu abangaka emzini wam? Kutheni madoda ke uNozi angandazisi ngocingo, okanye wonganyelwe zizikhukhula zexhala? Ingaba unyana wam uZenzile ude wanikezela na? Nale moto yam ngathi igangatha ndaweni-nye. Izikhalo ezingako ndiziva ndikude lee! Kodwa naye ke unyana wam uZenzile, uvuna akulimileyo! Lixesha elibi kakhulu eli. Lixesha apho ubani ekufuneka ukuba ezikhathalele, ingakumbi umlisela nomthinjana welizwe lakowethu. Lo mntwana ndamfundisa kabuhlungu, de wayityekeza kanti uza kuyityekezela imfundo yakhe ngaphakathi kumlomo wedlaka eselula enjalo. Ukuthanda kwakhe amantombazana kumse phi? Olu lutsha aluzikhuseli nokuzikhusela. Xa simbambile isifo umntwana ,suke athi nkamalala,inkala ixing'etyeni... Ilahleko engako! Akulahlekelwanga kuphela thina lusapho lomzi wakwaNdoyibeleka, koko kulahlekelwe isizwe siphela. Xa isizwe silahlekelwa lulutsha ngesantya esinje ukuxhoma, uqoqosho lweli lizwe lobuya luzinze na? Khona, isizwe ngaphandle kolutsha siyakuba sisizwe esinekamva elinjani? Bayahamba abantwana bethu bebulawa lutshaba olunye. Luphi na ulwamvila lwesi sifo sibagawulayo? Akusekho namiqaqoba na kumahlathi ezwe lakowethu, imiqaqoba yokubangula olu lwamvila xa oonotaka, iinaliti nezipeliti zaseNtshona zisophukela enxebeni? Olu tshaba luyazenzela ingakumbi xa aba bantwana betye ezi ziyobisi notywala. Olu tshaba luyazenzela kuba ulutsha lweli lizwe, lulwa nalo lungekho zingqondweni. Xa esi sifo siqethula nabasesezingqondweni, kobeka phi kwabo bangekho zingqondweni benxilile? Baba njengexhama elitolwe ngabaThwa. Heke! Ndada ndafika emzini wam...
noZi: Hayi mntwana wam, asidinwanga nguwe.
noZi: Ndikuvile.
MlunGisi: Siye samthela thsuphe ke usisi.
akunamfobe: akunanceba
noZi: Kodwa ke nyhani ebengathini uyihlo ukungaphunguleki ingqondo, xa intonga yakhe esekhosi ijamelene nentaba yokufa? ManDi :Inye qha into endiyaziyo, yile yokuba, ukuba ngaba ubhuti uzixelele ukuba uza kuphila, uza kuphila ke.
Macebo: Ngurhasatsha eli ixhwele. Into endiyithandayo kulo, alithelekisi libe lisithi hanana, hanana. Lenz'umsebenzi walo.
MlunGisi: Ekumphathaphatheni kwethu, sifumanise ukuba hayi uyimpumlo yenja.
noZi: Ungalili Mandi kaloku ntomb'am, wakugqiba ukusomeleza ngamazwi amnandi, amazwi anencasa njengobusi. ManDi : Zamani eziny'iindlela tata.
Diko: Cacisa. ManDi :Ludilize udonga luwe phantsi kube kanye xa luneentanda, kubuywe kumiswe olutsha ngezinti ezintsha.
(Kusebusuku, uDiko, uNozi noMandi bathe nqwadalala ezisofeni. UMandi umi entla akavumi ukuba unina ahambe. Ubonisa utata wakhe ekwamlukisa ngokuba angamameli kakhulu abantu. Makahambe ngayiboninayo ukuba ngaba ekwenzeni njalo uZenzile uza kuphila. Abantu basemhlabeni ngamamene-mene nabakhohlisi abakhulu.)
Unozakuzaku (Positive nitagonist)
MlunGisi: Kuthe kanti siyinyathele emsileni ngokukhankanya indaba yamaxhwele.
noZi: Hayi nam ndithetha nje.
Diko: Yima ndiza kukuphendula nkosikazi. Mandi nam ndenzele into ephungwayo. ManDi : Kulungile ke tata, kamnandi namanzi abilile.
noZi: Kowu! Umntwana wam uyaphela njengomlozi.
ZenZile: Uphi utata?
Macebo: Ilifu elimnyama, liqulathe ukufa.
Diko: Ukuba usaphila.(Bayafika)
ZenZile: Hayi anditsho njalo Mandi. Uthe ufike nini apha? ManDi : Izolo bhuti. Ndiye ndanyanzelisa ngenxa yemeko yakho emandundu.
Diko: Ke ngoku? (Ufing'iintshiyi)
noZi: Kwakutheni angakuthwali? Uthwalwe ndim lo.
Diko: Thina madoda nisenza babi ebantwaneni bethu, nize xa iziqhamo zikrakra kunyanzeleke nathi ukuba siginye loo ncindi yekhala nokuba asithandi.
MlunGisi: Ufuna sithini ke thina sisi?
Diko: Ndicinga ukuba bubuchule ukuba nawe ubekho xa sigwadla umba kaZenzile.
noZi: (Uthetha yedwa) Le mveku iphantse yandibhaqa xa ndicela kule nto yabantwana. Kodwa lo mntwana uyaqonda ukuba ikho into endikhathazayo. Loo nto naye umzukulwana wam uxhelekile ngaphakathi yile meko kayise. Ndiyazama ukuzifihla kodwa lo mntwana ugqobhoza ngaphaya. Hayi, mandithule nanku esiza.
noZi: Izibhedlele ezi zimtyekeze okomlambo utyekeza amabibi.
noZi: Kwiveki ephelileyo ootatomncinci bakho bebelapha.
MlunGisi: Asinakuthi xa indima iqatyeliswa, sithi xa sijongene nokuvuna ebesikulimile, ze simkhuphele ngaphandle usisi.
MlunGisi: Hamba ze.
ZenZile: Okokoko ndafunyaniswa ukuba ndinesi sifo, intlungu yam nayithabathela kuni, nagxwala nam njengomhlambi weenkomo ugxwalela leyo ifileyo emswaneni.
Ukuxambulisana: ukuxabana
Diko: Yima ndithethe. Abantwana ezikolweni ababethwa, baphath'iimela nemipu, bayabulalana abazihloniphi neetitshala. Qalani nilungise apho phambi kokuba nilwele imivuzo. ManDi :Akwazi nto wena tata. Akuvumelekanga wohlwaye kweli xesha sikulo, kuthiwa yimpatho-mbi.
lunika Umyeni kaCikizwa
noZi: (Uyalila) Ndincede mntwan'am. Bek'ithemba ngaphambili udanise uSathana.
noZi: Ungatsho nje ukuba kubi kakhulu ukubayititshala kweli xesha. ManDi :Ngenye imini enye inkwenkwe yagxadazela ngakwi-ofisi yenqununu.
Diko: He madoda kwenzeke ntoni?
zibunile: ukufa kweentyatyambo
Kulapho ke kufanele ukuba siphendule le mibuzo:
noZi: Owu maNgwevu umntwan'am. (Uyaziphosa)
ZenZile: (Kwigumbi elimnyama) Esi sifo sindibethelele nca phantsi okomakhi ebethelela isicaba secangci kuphahla lwendlu, eqinisa uphahla lungemki nemimoya ebhudlayo. Andikwazi nokusukuma kule bhedi ndikuyo kuba umakhi onguSathana izikhonkwane zokufa uzibethelele zatshona kum. Namhla izinwe zam endiziphiwe nguThixo andikwazi kuzisebenzisa kulo mhlaba! Kwa-oku kufandini, kuza kuphinda kundincothule kulo mandlalo okomoya uncothula uphahla lwendlu jwii ukuya kundilahla phakathi kumlomo wengcwaba. Kunjengomakhi, ukundakhela ikoyana emnyama apho ubugoxo bamathambo am aya kubekwa khona unaphakade! Naloo fenitshala endiza kungena nayo kuloo ndlwana imnyama ingenazifesitile, andiyinqweneli. Awu! Madoda ukufa yinto enjani? Nelo gunjana lithe ng'a umlomo okweyuku ngathi lifun'ukuginya umfunzelo, lindilindele. Ngoku sendiya kungena kwilizwe elimnyama, ndibushiye ubuqheleqhele, ubuyokoyoko, nobo bukhazikhazi beli lizwe ukuya kwisithokothoko sobumnyama. Sendiya kwelo lizwe lilodwa, apho iintlanga zakhona, oozimbovane, ooziimpethu ziza kuzenzela kum okwamaxhalanga kwihashe elifileyo kuba zingandifuni kwilizwe lazo. 'Ncwadi nosiba nkwenkwe yasemaZizini!' IMIbUZo NeeMpeNDUlo Imibuzo Apha uza kufumana imibuzo emifutshane kunye nombuzo omde. Umbuzo 1 Funda esi sivakalisi silandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo.
noZi: Hayi Zenzile musa ukushoba apha. Khona umfazi wakho uza kuphumla njani apho angqengqe khona, zezi ntetho zakho?
ZenZile: Enkosi, mama ngokundikhulisa nokundifundisa ndide ndibemngaka.
noZi: Akunakubhitya ube nje, ubhitye okwentethe eyomele emcingeni kanti le nto ayihambi yodwa.
Amabal' engwe ngombhali
noZi: (Uyalila) UZenzile umntwana wam ungamathambo. Siya kuze siphele nini na esi sibetho sesi sifo?
noZi: Iyandikhathaza into yokuba ningafuni namanzi aphungwayo weli khaya.
Diko: (Uyamphulula) Sikuvile nyana.
noZi: Ukuba uyinkomo ebethwe eluphondweni uya kuphambana.
Diko: (Ejonga) Kanene uthe le mixube yeembodlela yeyokuthini?
ZenZile: (Uyakhutywa) Yini na mama yingxolo yantoni le ingaka?
Diko: Ngathi akakho zingqondweni ngoku.
nesi: Eli phulo lisandul'ukusungulwa, likuzwe lonke. ManDi :Ingathi kupipiza imoto nje?
nesi: Ebethanda kakhulu ukuya kufekethela ubhuti wakhe phaya esibhedlele. (Kuyahlekwa) ManDi :Hayi intombi engangam yakhe yafeketha phi? (Uyahleka)
ZenZile: Seliqhawukile elo bande uthetha ngalo. Into inye dadethu kukuvakala kwesithonga pharha ndisothuleka phezulu kwiliwa lokufa, kuphele ngam. ManDi :Kanti nokhe wothuleka phezulu ebetheka, usengasinda abuye avuthulule uthuli lomhlaba, alungise apho enze khona iimpazamo.
Diko: Ntombi yam, kanene uthi wena ufike izolo? ManDi : Ewe tata.
Diko: Mfazindini, hamba uyokulala.
Apha impixano seyitwebeke ngokupheleleyo, sesifikile encotsheni yentaba ebesikade siyinyuka. Apha ke akusekho ukubuya ngamva nokuba umntu selefuna, kwaye ebona apho aphazame khona. Abalinganiswa abaphambili benza izinto eziphethula intshukumo yomdlalo kwaphela.
ZenZile: Masiziyeke ezi ntetho. Ebalulekileyo kule ngxingwa ndikuyo yeyokuba ndazise ulutsha ukuba, ukuba alunyawuki luza kurhawuka. ManDi :Impilo yakho bhuti ngathi akuyikhathalele!
MlunGisi: Ndiyayazi loo nto.
ayabulela: Ndithini ke mna tata xa uthetha ngolu hlobo? Andinawo mna amava obomi.
ZenZile: Ndinencilikithi ngoku ndifuna ukulala. (Kukhala amantshontsho enkuku) ManDi :Khawuthi wethu bhuti ndikhangele unina wala mantshontsho akhala kabuhlungu, ndiyabuya. (Aphume)
Kananjalo sithelwa tshuphe ngabalinganiswa abaza kudlala indima enkulu kwidrama. Kweminye imidlalo kwakweli nqanaba sifumana indudulela-phambili okanye inkcukumiso, kutsho kuqhawuke unobathana. Wena wakha wasiva isithonga sompu esindulula imbaleki!
ophezulu: uThixo, uYehova, uQamata, uMdali
noZi: Hayi, khawumyeke umnakwenu alale. ManDi : Mama utheth'ukuba ndiza kuphinda indlela ndingakhange ndenze undum ndum naye?
noZi: Andingekhe mna ndiyamkele imeko enje.
MlunGisi: Lilonke ke bhuti, besicinga okokuba khe sithi ukuya koosiyazi.
Macebo: Yintoni isizathu?
Macebo: Hayi iquphile. Ayikhange ifune nokudibana nathi.
noZi: Kunjalo.
ayabulela: Kulungile ke makhulu ndiza kuyokuhlamba izandla.
noZi: Hayi mna ndiyazoyika ezi ntetho.
Diko: Anazani kanene? ManDi : Kodwa, ndibuqhelile obu buso.
noZi: Ungayithethi loo nto myeni wam.
noZi: Mntwan'am ubutyile?
noZi: Kungcono uyazazi nezichasanisi, bekungakuhle xa ubungutitshala.
noZi: Owu, Nkosi yam! Yinto endiza kuyithini le?
ZenZile: Singabanye, ukuze sibhadle kufuneka into ifumane wena, uthi uqabuka kube sekophulwe. ManDi : Ndivuyela le yalo mnyinyiva.
noZi: Hayi wethu Diko myeni wam, akunjalo.
Diko: Thoba izibilini mfazi.
noZi: Khawuthi khe ndinishiye ndiyokupheka isidlo sasemini. Le nto ifuna ootata.
noZi: Apho siya khona ziza kudamba.
Macebo: Bhuti, njengokuba usithi thaphu phesheya phaya koo-C, siceba ukuya phaya kwakho njengezigqibo.
MlunGisi: Khanime kancinci, kukhal'iseli fowuni.
Diko: Andiyikhathalele mna loo nto.
noZi: Okokoko uZenzile ehlala apha ndiyalwa noyise wakhe.
noZi: Unyanisile.
noZi: Hayi, siye sevana sana lwam. ManDi : Phofu uDisemba selapha. Ndiza kuhlala ndanele apha ekhaya.
ZenZile: Singade singayiland'emva, kodwa kumfiliba phambili.
d) Linqanaba lokusonjululwa kwezinto,
MlunGisi: Abantwana abaqeqeshekileyo banjeya ke.
Diko: Sixabene kakhulu nomfazi simisene apha.
ZenZile: Ndadlala ngomama wenu ndaza, ndamfaka esi sifo ndigula siso kuba kaloku ndandiphandl'apha. a) Ingaba umfazi kaZenzile wabulawa sesiphi isifo? (2) b) Ingaba isifo esambulalayo wasifumana njani? (2) c) UZenzile yena ugule yintoni? (1) d) Ingaba esi sifo sakhe usifumene njani? (2) e) Umbhali ucebisa ukuba kutyiwe ntoni ukuze ube sempilweni xa unesi sifo? (2) f) Zeziphi ezinye izinto ezibonwa ngumbhali ukuba zicezelwe lulutsha? (2) g) Chaza amalungelo abantwana abalulwe ngumbhali kule ncwadi. (4) h) UDiko nabantakwabo baxabana ngantoni? (2) i) Ingaba uZenzile ubaxelele abazali bakhe ukuba ugula yintoni? Xhasa impendulo yakho. (2) j) Ngokombhali iititshala azisahlonitshwa. Zintoni ezenzeka ezikolweni kule mihla? (5) k) Msebenzi mni owenziwa nguMandi? Xhasa impendulo yakho. (1) /25/ Umbuzo 2 Cazulula isimo sentlalo esizotywa ngumbhali kule ncwadi. /25/ IIMpeNDUlo Umbuzo 1 a) Wabulawa sisifo ugawulayo. (2) b) Wosulelwa nguZenzile. (2) c) Ubulawa sisifo ugawulayo. (1) d) Ngokuhamba erhaqaza elala namantombazana amaninzi. (2) e) Imifuno enjengebhitruthi, ikhaphetshu, umnqatha noomgalika neziqhamo. (2) f) Zindywala neziyobisi. (2) g) Ukondliwa, ukunxitywa, ukufundiswa nokuqeqeshwa. (4) h) Bafuna ukuba uZenzile asiwe emagqirheni njengoko oogqirha abamhlophe boyisiwe sisifo anaso. (2) i) Akakucacisi oku umbhali. Kodwa kwincoko kaDiko noNesi sifumanisa ukuba uDiko unolwazi ngesi sifo. (2) j) Kukho izifo ezibi, oogawulayo, abantwana batya iziyobisi. Abantwana ezikolweni ababethwa, baphath'iimela nemipu, kwaye bayabulalana. (5) j) Yititshala kuba uthi iSADTU ilwela amalungelo abo. ISADTU ngumbutho wootitshala. (1) /25/ Umbuzo 2 a) Apha umbhali uzoba isimo sentlalo sanamhla. ibali lakhe lenzeka kwilokishi yaseMonti. Izinto ezenzekayo zizinto zanamhla. (2) b) Umfazi kaZenzile ubhubhile ebulawa sisifo ugawulayo asosulelwe ngumyeni wakhe owayethe saa iinzwane esitalatweni etshintsha-tshintsha amantombazana. UZenzile usekhukhweni lokufuna uphethwe sisifo ugawulayo. (3) c) Iititshala zilwela imivuzo ziyaqhankqalaza. Umbutho wazo iSADTU ilwela amalungelo wabo. (1) d) Ezikolweni abafundi abahloniphi. Kuvel'izifo ezibi, oogawulayo, iziyobisi abantwana bazitya nasezikolweni, yimbubhane nje. Abantwana ezikolweni ababethwa, baphath'iimela nemipu, bayabulalana. (5) e) Kusetyenziswa iiselula neefowuni kunxibelelwano. (2) f) Izigulana zihanjiswa ngenqwelo yezigulana ukuya ezibhedlele.Kuthethwa ngoonesi noogqirha abakhathalela kwaye abanyange abantu. Uthe akungquleka uZenzile wabalekiselwa esibhedlele ngenqwelo yezigulana ukuya kufumana unyango khona. (3) g) UDiko akafuni nokuva ngento ephathelele koosiyazi. Abantwakwabo nonkosikazi wakhe bacinga ukusa uZenzile koosiyazi njengoko izibhedlele zoyisiwe sisifo agula siso. (2) h) Ulutsha lungena lwaphelela kwiziyobisi neendywala.(2) i) Unesi ucebisa ukuba wonke umntu ukuba aziqhelanise nemifuno kulinywe ezitiyeni phaya, kuthityazwa amandla ezi zifo zibhoke isicuku. Makutyiwe imifuno enjengebhitruthi, khaphetshu, umnqatha noomgalika kwaye kutyiwe nezqhamo. (4) j) Kuthethwa nangefenitshala. Apha uZenzile uthetha ngebhokisi aza kungcwatywa ngayo. (1) /25/ Imibuzo eyongezelelweyo onokuyibuza 1. Cazulula isakhiwo salo mdlalo. 2. Xoxa kuvokotheke ngendlela ababunjwe ngayo abalinganiswa. 3. Ingaba impixano iliqhubela phambili njani ibali? 4. Xoxa uze uchaze ukuba ingxoxo iliqhubela phambili njani ibali. 5. Xoxa ngesimbo sombhali kunye nolwimi alusebenzisileyo kulo mdlalo. Inkcazelo-magama
MlunGisi: Sibizwe ngocingo yintombi le yakho uMandi.
Diko: Uthini Mlungisi?
Diko: Madoda, akuthiwa na esiXhoseni inyathi ibuzwa kwabaphambili?
noZi: Kum watsho wavela loo rhwelele wobuqaqawuli beenkwenkwezi.
ZenZile: Ndiyaphinda ndithi kuni aninatyala! Mama sul'ezo nyembezi, hleze zibe ziiphuphuma kwindlela yam endiza kuyihamba, ndize ndeyele.
Macebo: Imibuzo ayibuzani.
noZi: Yitsho uphinda mntwan'am.
ZenZile: Awu! Mama, ndizakumana ndisithi kuni 'enkosi'.
â€¢Bathini abanye abalinganiswa ngaye. Abanye abalinganiswa basenokuchaza ubunjani babanye abalinganiswa.
Macebo: Kooshiyiswana ngezakhono zabahlakuli, igaba lisenza umsebenzi walo, liphatha kuqhumfuza amagada obomi ukutyhila ikamva lezo zithombo ziyekeyeke ngenxa yeentshaba zakwantsimi, oomihlabangula, oozinkunzane, oobhoqo, ooqaqaqa, oovityo njalo, njalo.
Diko: Kum Nesi aphele emlonyeni.
MlunGisi: Kanti akukho nto bhuti, siyayibona imeko okuyo.
noZi: Akufani esi sizukulwana sanamhlanje sisifa njengeempukane.
MlunGisi Umninawa kaDiko
Ikroti: ngumntu onesibindi kwaye okhaliphileyo oligorha
ZenZile: Ukushiya ilizwe elinje, elinento yonke ebubomi ingakumbi kulutsha. ManDi : Kwanele ngoku kudala uzohlwaya.
noZi: Kule mfazwe sikuyo, sifanale ukukhupha zonk'izikrweqe esinazo. Sikhuphe naleyo isemgqubeni sizincame njengejoni lenkululeko.
ZenZile: Uhamba uya phi?
Diko: Usile ke noko Nozi.
Imibuzo neempendulo ............... 132-135
ZenZile: Uyakhwaza umntu omka nomlambo weemeko, uyamemeza, ephatha kukhweba esithini, ze xa umlambo usiya kumthi tyaa elwagcibeni, kusukeliswe, kulandwe ekhondweni ukuya kumnyula kwisiziba seenkathazo lowo usengxakini.
Diko: Ndiyayazi loo nto.
ZenZile: Kuzizinja zomkhondo zilapha. Kungamabhaku akomkhulu nawo alapha.
noZi: Nalapha kuthi ke, olu thango lomthandazo lusirhangqileyo, kungcono siludilize, umnini womhlambi uThixo wobuya alubiye kuba umhlambi wakhe ubuxinwe lutshaba uSathana.
<fn>Random.EZINYE.WP.txt</fn>
Wafuna ukuba azekelwe uSikhulume, waba ngafunelwa intombi akayifuna. Wafunelwa iintombi zeenkosi neziikhulu, hayi bo, akazifuna konke; wathi xa abantu sebeediniwe befuna, ukumkhalala, wathi, "Ndifuna intombi kaMangangezulu." Bathi abantu, "Yho! unani 10 mntwaana ukusa oku? KwaMangangezulu akuyi lubuyayo." Wathi, "AndikhathaIi, ndingaba andisayi kuze ndizeke ngaphandle kwaloo ntombi." Bada abantu bavuma kuba kuthethe inkosi.
Banduluka ke Iwakufika usuku lokuba bahambe. Bathi endleleni yabo bacanda ihlathi eIikhulu, baza bawela umlambo; babona impuku. Yathi impuku, "Musani ukundishiya ndiyimpuku eneendaba." yathi le mpuku, "Ndihlinzeni," bayihlinza. Yathi, "Ndithatheni ufele, inyaama niyibeke phezu kweIitye ingatyiwa ziimbovane." Bahamba baya kufika kwaMangangezulu. Yathi le mpuuku (oko kukuthi, ufele Iwayo), "Ngenani ngelinye isango nize nithi kwakubuzwa ukuba kutheni na ukuba ningeene ngesango t:iivaliweyo likho eIivulekileyo, nithi, "Lisiiko lethu.', Kwabuzwa ekhayapha, bathi ukuphendula, soba sihamba. Uya kuza ke uMangangezulu acofe eziinqeni intsimbi, athi ongenayo amxabele. Ze nithi ke akugqiba, owothukileyo avuse abanye nihambe." Hayi ke bethu zeza iintombi. Bathi abafana, "Sinyingiseni intsimbi." zabanyingisa ke iintombi. Kwalalwa. Yemka impuku noSikhulume nomfazi wakhe. Wafika uMangaangezulu, wamana ukucofa ezinqeni exabela kongenaantsimbi; watsho ezintombini zodwa, watsho akwasala nokuba ibenye. Wahamba umduna omkhulu ethetha yedwa esithi, "Afile khona la magqwirha abefuna ukuumka nomntan' am." Bavusana abayeni bemka. Wavusa abantu bonke uMangangezulu ukuba baye kukhangela. Bangena batyhila. Kwowu! batsho ngesijwili sesikhalo esikrakra, besithi, "Yho! Yho! abantwana bethu! La magqwirha asindile kwafa abantwana bethu." Wathi akuyiva loo nto uMangangezulu wafuna ukuzibulala ngakumbi, ngakumbi ngomntwana wakhe; bamnqaanda' abantu bakhe. Wahamba uSikhulume nabantu bakhe baya kufika kwelaa hlathi lempuku eneendaba. Yathi, "Ndambathiseni enyameni yam ndiyasala ngoÂ· ku." Bayishiya ngemibulelo emikhulu kunene. Bahaamba baya kufika ekhaya. Kwenziwa imigidi kutshatiswa inkosi nentombi yesikhulu uMangangezulu. Yayinto enkulu yomsitho, amadoda atyhuluba azilahlela emduudweni. Abonakala amadoda omdudo namadoda anoonyawo Iwengqaqhu.
Seyibile ing4tyhofithi. Wathi umfazi sithe ngaphaya kwelitye elalilikhulu ecaleni kwakhe, wamana ukulisuunduza kancinci. E-e! Kwakanye, kwathana lenye layisuukela, kwagqobha kuphumela kunye nelitye liyiphethe. Yabila indoda yalithonti, yabila isoma, iphathe kukhwina ngamanye amaxesha. Kwalile ngorhatya layiyeka yaya kufika ekhaya. Yathi khebevu egumbini. Wathi umfazi, "Yintoni na Sobani?" "Owu, mfazi wam, andithena ndisaakha amaqunube kwelaa tyholo lisekuthinithini, ndibone ngelitye selonde ngam lisiza kum lindisukela. Ligqobhe liphumela nam eli langa lonke lanamhla, ndidinwe andiyonto Nobani." Wathi umfazi, "O-o! Kunjalo? Waatsho wayeka ke waphaka wayinika. "Awu! Ub'uzuze phi na Nobani, nkosikazi yakuthi?" uvakele esitsho omdala equlethe obanzi umthamo 10. Wathi unkosikazi, "Hayi, ndizuze kowethu." Hayi bethu kwatyiwa kwayinto entle ekhay' apha, konwatywa kwahluthwa kwamnandi.
Kwathi ke kaloku indoda yazeka umfazi. Lo mfazi wazaala abantwana bababini, intombi nenkwenkwe. Igama lenkwenkwe lalinguSikhulume kuba 10 mntwana wazaaIwa engathethi, engakhohleli, enganyi ebeleni likanina. Wayesitya isicakathi asikhelelwe ngudade wabo qha, engayifuni konke into ayenzelwe ngomnye umntu. Wakhula ke 10 mntwana wada wayinkwenkwe endala.
mnumzana kuba zizonka; wada wathi omnye umntwaana, kwaba bantwana baqavileyo, "E-h-e, yebethuni ziitheni na le nto ezikatata iinongwe zingatswiniyo ezethu zitswina nje? Zenziwa yintoni, Mama?" Wathi ke umfomkhulu, "Ha! Ha! Hayi mntwan'am kaloku, khuÂ· mbula le nto, ezam zezommango wamadoda, ezenu zezomrnango wabafazi."
Mhlawumbi kungatshiwo, kuthiwe kuxa kuthi qheke ukusa kwabakowethu ngakwiimbali ezibhaliweyo; kuukhona kuthiwa balulu kosulwa iintongo. Uthi othethayo umbhali thina bantu abaMnyama asinazo, nezo zikhoyo azizanga zabhalwa ngabantu bazo; koko zabhalwa ngabamhlophe, ekungebikho ngqiniseko yabunyaniso yobunjalo boko kuthe kwabhalwa ngabamhlophe, kuba nako yaba yingqokelela ethethwe kulowo nakulowa. Noko kuyimpasalala nje yomlomo kuphela. Uya kucaacelwa kukungadibani kwaloo ngqokelela iwa ngokuwa, isisonka seentsipho ngembali enye, eya kuvela ngokuuvela kubabalisi. Ozama ukudibanisa uya kunxibelela 010 lwathsaka lumabala-bala.
Kwakhutshwa into eninzi yabantu bokuhamba naye.
1. Intsomi kaMlengana
Yagoduka intsuduba yendoda itsho esayo sazala zizonka. Yathi xa igodukayo yahamba isimba iinongwe. Yaya yaya kufika ekhaya. "Awu! Hayi nkosikazi asiyoondlala kowenu ibomvu; abantu babhitye bangumhlaba, baphila ziinongwe nabo kwaye kunzima kubo kuba zinqabile nezo nongwe." Watsho warhol' abezimbe waziifaka engxoweni wabanika. Hayi ke bethu kosiwa apha, zamana ukutswina iinongwe kodwa zingatswini ezo-
Mlengana: Andiyithi nto.
1. Yintoni le M1engana uyenzileyo?
2. Ubulisaphi inqatha kodwa?
EZINYE IINTSOMI ZAMAXHOSA
weza nabo. Wathi uSikhulume, "Akukho nto ndinayo mna, into ekhoyo bendithe tu ngabom lonke ixesha eli."Wabachazela ngesilwanyana abesibonile ngepheezolo, watsho esithi kulo mkhwetha wodade boyise maze athi kwabanye abakhwetha sibonwe nguye, bathi bakuumphikisa athi, "Kulungile maze siluke iintambo siziboophelele ezinyaweni; ndakunishukumisa ke ndakusiva." Bemka ke, oko kukuthi bahlukana. Baya kuzingela kwakhona abakhwetha, beza nazo iintaka bazosa. Uyiincokole laa mkhwetha laa nto abeyiyalelwe nguSikhuulume, kwabanye. Bamphikisa abanye. Wathi, "Kuluungile, bafondini, masiluke iintambo sizibophelele ezinyaaweni; ndakunishukumisa ke mna." Bathi kulungile. Balala ke bonke kwasala uSikhulume. Savakala isilo sisitsho ngomgqumo waso, "Silwana gumpu - u! Silwana gumpu - u! gumpu - u! Wabashukumisa bavuka basiva sisekude bonke, balungisa izikhali zabo. Safika sazitya iintloko zeentaka kwathi tu. Basingena ngezikhali basibulala. Kwasa kusasa bakhangela. Tyhiinil Sisilo. Esi silo sikhulu, kwelinye icala silihlathi, kweeIinye sisilo. Amakhankatha aya kubiza amadoda, aza asibona esi silo soyikeka kunene.
Kwathi ke kaloku ngantsomi, yaziintombi zaya kukha imbola. Zahamba, zahamba, zabona inkwenkwana, ekwakusithiwa ukubizwa kwayo nguZibokobokwana, ilandela; zathi, "Uya phi?" Yathi, "Ndiya apho niya khona."
Isifundo
Mlengana: Bekungathanga nto.
Kwasa kusasa. Yala inkwenkwe xa ivulela iinkorno, wathi uyise, "Hayi, mntwana warn, hlala namhlanje kuza kuya mna namhla ezinkomeni." Yathi inkwenkwe, "Hayi, Tata, kulungile sohamba sobabini, ndiza kuya narn." Wathi orndala, "Hayi, kwedini, ndithe hlala. Akuukuya, akukundilandela." Yajika njalo ke inkwenkwana. Wahamba ke umduna waya wafika endaweni yakhe; wawuqhuba umsebenzi wakhe, wasila:
AbaMhlophe abeza kweli lethu, ukuze sibe nakho ukufunda ngobhalo lwabo, makube yinxalenye yorhuululu Iweziya zizukulwana zabo oluvele eMoha, emakube Iwaba nethamsanqa lokungalahlekwa lubhalo Iwenteethoyabo.
na namhla abangakhe balinge kobo bunzima? Khawuubuze ke, mfundi, uthi, "Isifundisa ntoni na le ntsomi!" Ndithi mna le ntsomi iyavusa, isixelela, isifundisa ukuba umntu 10 makangathi amabhongo akhe ahambe ewaathetha, ehamba ewathi pahaha. Makangawathethi, koko awagcine ngapha)<athi kuye awazi yedwa, azenze uSiikhulume ngawo, kuba uthi umntu akuwaphalaza aweenjenjalo, athi kanti selezuzile, selewenzile ngokuthetha oko. Musa ukuwathethisela em IiIweni aya kumkisela. Kuphela kwantsomi.
Ngenceba, uYesu uNyana kaThixo, wasibona ubuuhlwempu bethu, wasibona ubuze bethu, wasibona ukungabi nabani kwethu, ukubhukuxa kwethu; ukuÂ· ngabi nabani kwethu akwanyamezeleka kuye. Yiyo loo nto namhla singabantu, yiyo loo nto singezizo iinkeedama; ade atsho umculi,
Abamelwana beli lizwe yayingamaGongqongqo. Kwaathunywa inkwenkwe yekhaya, egama IinguMlengana, ukuba ayokueela umlilo kwelamaGongqongqo. Suka uMlengana ekuyeni kwakhe, khephu inqatha lentso; yekoko ukuya kueela umlilo. Waya waya kufika kwelo zwe. Akufika kurnzi wokuqala, "Ndizokueela umlilo," impendulo, "gqithela phambili." Walityhutyha elo zwe esenza 109 thelele-Mohaba kantantanazo, wada waya kufika kwindlu epf1ezulu n~yokugqibela, indlu yexhegookazi. "Ndizokueeia umlilo," ngelindyengezelayo 10' mnt' omdala. "Thabatha nanguya eziko." Usithathile isikhuni umfana, waza washiya ethe qhushe inqatha eluvundwini waza kwaoko wasimbela isinqe ukungena kwindlela egodukayo.
"Gu-u, gu-u ngamathunz'okuhlwa Gu-u, gu-u ngumkaMyezwana"
Hayi ke, kwathi bhazalala. Wafika noMlengana waya wakuzithi ukuzifihla ebuhlanti esiseleni. AmaGongqoongqo atya atshayela alekenea konke okwakulapho.
Suka ngobushushu bovundu latsho ukuchininika inqatha. Yeka k~, uthungo Iwatsho ngentungelo kwisiÂ· zwe sonke. Yeka, ukuphuma kwamaGongqongqo kwiiminyango ngeminyango, yanguwashiywa nowashiywa ukunyathelwana kusiyiwa (kusingwa) kwieala lothungo. Yehla ingozi nokufa kwamaGongqongqo enyathelwa ngamanye. Kwathi kwakufikwa kuloo ndlu yangomnye udasa-dasa, yaba ngurhwaphilili kuxhwithwana ngelo nqatha, kwaphandwa nalapho lalikhona kwatshiwo iziko laziindonga, athathisa kwixhegokazi, alithi nqwammnqwam eva ekhondweni IikaMlengana, atsho ngompookazi wothuli emva kwakhe. Wathi akunyeka ngasemva wabona ukuba konakele, waya wathi ekhaya wakhwaza esithi, "Balekani ndiza nalukhulu." Bathi ekhaya, "uthiini?" bathi, "uthi masihlahle inyama siyifake (siyigalele) ezimbizeni." Waphinda wakhwaza uMlengana, "Baleekani ndiza nalukhulu," kwathiwa "uthini?" Kwathiwa, "uthi makueholwe iinkuni zibekelelwe, iimbiza zibekwe eziko." Waphinda kwakho, "Ndithi balekani ndiza naluukhulu." Wasele ubonakala umpongo wothuli utsho kwahlwa emini. Kwathiwa, "Uthi masibaleke uza naluukhulu."
Masingagxeki abangaphambili kuko konke oko, kooko masithabathe indlela yokuvelana nabo. Bangathi kanti abazazanga iindlela nelixa lokuqhawuka kokwazi ukubhala, kodwa kungakhe kutshiwo ukuthi ubhalo aluzanga lwabakho kwasendalweni. Sabethwa kabuhluungu, kuba nantso indoqo kwasentsaseni. Kwathiwa kumakhulu uMoses makabhale, waza wabhala khoon'ukuze kubekho imithetho elishumi eyinxalenye yeempilo yomntu, kwabakho ke ubhalo njalo. Nangelishwa ngemini kaNebhukadinetsari, wabakho umbhalo, naku waba yingxaki - bantwini, kodwa wafundeka kwiingcali ezazifundile. Nangezo mini yaconjululwa ingxaki eyaba ibhalwe ngolwimi Iwezo mini, oko uNebhukadinetsari wayethiwe Iwale likratshi, yaqina intamo yakhe yaluthiniko izele sisichemfu, sathi isiphumo wazibona seleseÂ· zintlanjeni ndawonye nezilo zasendle, elalelwa ngumbeethe, ngamaqhwa, neqabaka, eyinxalenye yeenkomo, esidla utyani.
M1engana: Bendingalisi ndawo.
"GuÂ·uÂ·guÂ·u, ngamathunz' okuhlwa, GuÂ·uÂ·gu-u, ngumkaMyezwana, Gu-u-gu-u, ngamathunz' okuhlwa, Gu-u-gu-u, ngumkaMyezwana."
hayi bo zangxama zona ngokucela. Wayithatha ingxowa wayicinezela ngonyawo. E-e! Kwakade ezingqathaneni, kuba kudala zibawa. Zayihabhuza ingxowa zathi tyuumbu, tyumbu ekutyeni. Kwowu, yesuka indoda yeva ezinyaweni, yasethuluka yatsho kwabanda. Yaba kuukhwazwa ayakhe itsho ukuma. Yaya yasukeliswa ngaamantombazana ngeengxowa zamazimba. Wathi akufiika kwenye indawo, komnye ummango owawukufuphi nomqolomba, wathi, "Hayi ke, ntombi zasebukhweni, bekani apha ngoku; ndakuba nakho ukuzithwala ndiziigoduse ndodwa ezi ngxowa." Zathi ukuphendula, "Hayi, sokhe siye kubona udade bobawo." Wathi, umkhuuthuka wendoda ngelilukhuni, "Ndithe, bekani apha nigoduke. Ukuba bendingayanga beniya kumbona nini? Hambani nigoduke!" Watsho wawaleqa. Babaleka abantwana bagoduka. Boyika nokuyixela le nto yenziwe ngumyeni kaBani, kuba umyeni 10 ngumyeni emzini, igama lakhe asinto ifana icakulwe. Bahlala nayo ke loo nto abantwana.
Kwasa omdala ebuya evulela iinkomo ngokwakhe eziqhuba. Waya kufika esigqubini sakhe watsho ngoolude uchopho umf omkhulu. Walandela umfazi, wafika xa itsho ngolude uchopho olu inkunz' endoda isila, seyimana isithi:
Makube sikho ke isizukulwana esaphuncukana noolwazi ngobhalo kulo mnombo wesizukulwana sendlu esiyiyo thina bamnyama. Kwaba lulahlekile ubhalo, lwalahleka lwaba lulahlekile ke. Izizwe, iintlanga, zineeendlela-ndlela zazo zokubhala ngeendlela zazo ngenteetho yolwimi lwazo, aniabali, iintsomi, nezinto-yinto ngokobuzwe.
Wagqiba umduna wagoduka. Waba kubekelwa iinoÂ· ngwe ngumfazi wathi qikili akazitya unkabi. Wakrokra umfazi; wafuna ngaphakathi kwakhe ukuba angathini na ukuze ayifumane le nto yale ndoda.
"Gu-u-gu-u, ngamathunz'okuhlwa, Gu-u-gu-u, ngumkaMyezwana, Gu-u-gu-u, ngamathunz' okuhlwa, Gu-u-gu-u, ngumkaMyezwana,"
3. Le ntlekele uyizisele isizwe uyithini ngoku?
Uyise kaSikhulume wayeyinkosi, kukomkhulu kowaaboo Lafika ixesha lokuba amakhwenkwe asiwe esikweni, oko kukuthi, aluswe. Aluka ke onke engazange athethe konke uSikhulume. Lafika ixesha lokuba baphume ooSikhulume ebukhwetheni, oko kukuthi loo makhweenkwe aluke noSikhulume. Wamangala uSikhulume, baphuma bonke abanye abakhwetha kwasala abakhweetha bakomkhulu. Bathe ngenye imini baya kuzingela, bafika sekuhlwile endlwini yabo. Boja iintaka zabo, iintloko zeentaka bazigibisela phandle balala ke; kodwa uSikhulume wayengalali, wayengenabuthongo weva iSilo esikhulu sigquma sisiza sisithi, "Silwana - gumpu - u! Silwana gumpu - u! gumpu - u!" Safika satya iintloko zeentaka sazigqiba semka. Kwasa kusasa uSiikhulume ebiza umkhwetha ongunyana wodade boyise abaluke kunye baqabela entabeni eyayisentla kwendlu yabo. Bafika apho uSikhulume wakhohlela wathimla. Waqala ngoku woyika omnye. Wathi uSikhulume, "Akukho nto ndinayo, hamba uyokubiza udade wethu nentombi kadade boBawo." Wabaleka 10 mkhwetha
2. Iintombi zisiya emboleni
Makhe ndenze imbula-mbethe ngale ntsomi. lntsomi kaloku asimbali yenziwa emini, koko ngokuhlwa, kuvuuthiswa ngayo imbiza. lbisakuthi yakwenziwa emini baasuke abantu baye apho kuehithwa khona uthuthu, baziiqabe ngothuthu kumaphundu entloko maeala omaabini, bakholelwe ukuba azisayi kuphuma iimpondo. Okunye uthi umenzi wentsomi akuthi, "Kwathi ke kalooku kwayintsomi," bathi abaphulaphuli, "Chosi cimngeootshe, Mpondo phum'apha ungaphum'apha." 8athi, "phum'apha" batsho besalatha phantsi emhlabeni, bathi, "ungaphum'apha" batsho besalatha kumaphuundu entloko.
'Lisiko lethu.' Wathi umntu, ''yehal! namhla yeny' imini le kwaMangangezulu." Bathunyelwa ukuba baye kulala kwindlu entsha, baya kwendala, kwangomyalelo weempuku. Bathi bakubuzwa bathi, 'Lisiko lethu.' WaqhwaÂ· ba izandla umntu kwa oko, wathi, "Namhla yinyiqi." Baziselwa ukutya, yakuthatha impuku yathi, "Yityani oku, nikuyeke oku." Babuzwa ukuba bakuyekeleni na ukutya. Bathi bona ukuphendula, "Lisiko lethu." Wathi umntu "Yeka ke!" Yonke ke into yasoloko ikhethwa yile mpuku, bathi bakubuzwa, bathi ukuphendula, "Lisiko lethu."
Kwalile xa asathingazayo kwafika imvula enkulu esisiÂ· tshi yatsho yazithabatha iinkomo zaya kutshona emasiÂ· mini, waye yena unkabi elele. Wathi umfazi ngokuukhwaza okukhulu, eqhwaba izandla, "linkomo! linkomo emasimini!" Yatsho indoda yaxhuma yema ngeenyawo, yatsho owenkawu phandle. Yala xa ithe tye ethubeni, yajika isithi, "Ingxowa yam!" Wayesithi umfazi, "Tyhini! Unani? Unani, yingxowa ebinani le? linkomo ekutyeni kwabantu! Sisimanga sani esi usenzayo? Kutheni?" Yajika yasisibhene indoda ukusukela iinkomo. Wasala etsibela ingxowa umfazi, warhola. "T yhini le, hlelinje le ndoda ithe qikili nje itya izonka ezi yona yodwa? Kwowu! Sisimanga bantu basemaThileni," yatsho yayibeka. Wabuya umntu oyindoda. Wafika sel' emaphikana ekheefuza. Wangena nje watsibela ingxowa yakhe, wakroba, wavakala esithi, "Hayi kanti ayikhange iphathwe ingxoowa yomnt' omkhulu."
Yathi impuku xa baza kukhupha iinkomo, "Musani ukungena ngesango, ngenani ngezantsi, nokuzikhuupha, nizikhuphe ngezantsi." Benjenjalo. Kwabuzwa, bathi, "Lisiko lethul" Wathi umntu, "Ehe-e!! Nithe kuyini na namhla kwaMangangezulu". Baziqhuba ke iinkomo. Kwala emini lezisa izulu lamnyama latsho ngeenduudumo nemibane, kwatsho into enkulu yesichotho. Yathi impuku, "Ngenani phantsi kwalaa nkabi inkulu nibeke ingubo kaSikhulume yeNabulele," benjenjalo. Satsho, satsho, satsho isichotho zafa iinkomo kakhulu. Segqiitha baphuma. T yhini! Akusekho nanye igusha, nabhookhwe, nankomo, seyingamathambo odwa! Bagoduka, baqhuba loo nkomo yodwa. Badibana nabantu bakwaaMangangezulu bephethe iingxowa neengobozi; kuba beza kuwola amathambo abo. Basuka badana balusizi, bafumana bathi, "Nisinde njani?" bathi, "Lisiko lethu." Wathi akubabona uMangangezulu wothuka woyika, wathi, "Ezi zinja ziya kumka nomntan' am!" Kwahlwa balala. Yathi impuku kungekalalwa, iintombi zalapha zingekafiki, "Maze ninyinge iinqwemesha neechachawe ezintombini nonke, thina noSikhulume nentombi le
Kubafundi
"Ngenceba, ngenceba yakho Mkhululi wam"
4. Ubuthe uze uyenze le nto bekutheni?
4. USikhulume
Zajika zonke zamsukela zambamba; zambetha zaambetha, zamshiya apho. Wavuka uZibokobokwana walandela yena. Zaphinda zakhwaza zibuza, "Uya phi kodwa Zibokobokwana?" Waphinda waphendula ngeelithi, "Ndiya apho niya khona." Zajika ngokucaphuka zonke zamkhanda ngamatye, zamkrwitsha, zamsila, zamshiya zahamba. Waziqokelela yena uZibokobokwaana walandela waya kufika naye sezifikile kuqala zona. Kwabonakala lisibekela lisizisa izulu. Yana imvula; yana kakhulu. Wathi uZibokobokwana, "Ndingayakha mna indlu ngoku," zathi zonke, "Kha uyakhe Zibothoboothwana khe sibone." Wayakha wayifulela, kwayinto emnandi zahlala kakuhle zonke. Waphinda umf' omkhuulu wathi, "Ndingenza mna ukuba kubekho ukutya, inyama, umlilo nembiza apha." Zathi, "Kha wenze siibone." Wenza kwanjengokuba ebethethile zabakho zonke ezo nto. Kwaphekwa kwatyiwa. Balala. Lafika igongqongqo ebusuku latya amathambo naloo malaahIe babesoja kuwo inyama, latsho sazala esalo isisu lemka.
Kwathi ngenye imini, kwathiwa mabaye kwalusa.
Bafika ekhaya uSikhulume waya kulala esangweni, omnye waya endlwini noodade wabo. Wathi oqale waÂ· vuka kusasa akubona le nto isesangweni wabaleka wenyukela entabeni, njalo njalo bada baphela tu abantu ekhaya. Kwabikwa eIizweni lonke ukuba kukho isilokazi esiye kuvingca komKhulu. Impi yaxhoba yaya entabeni. Yaba ngadubula hayi, azakhe zitsho iimbumbulu ukuufika kwada kwaphuma oodade wabo bakhwaza abantu. Baqala ukuhla intaba babuya. Babona ukuba nguSiikhulume. Wathetha ke uSikhulume ukususela loo mini.
Waya wajika kwenye indawo waya kuhlala yedwa; kwee tha, tha, tha iingqatha zambini. Zathi ezi ngqatha qengqelele, qengqelele, "Mus'ukusishiya nathi, Kheenkebe, siya ndawo uyiyayo," wahamba yena. Zamlaandela njalo zona. Wazithatha wazithi cum cum wahaamba. Zavuka zeva ekhondweni zamlandela. Wazithatha wazithi khatha engxoweni wahamba waya kufika ebuÂ· khweni. Wafika ukutya kukuninzi apha, kuyindyebo. Waphekelwa ke esenzelwa ububele umyeni kaNobani. Kwalile xa atyayo, kwavakala kusithi gushu, gushu engxoweni, "Siphe nathi, Khenkebe, sibayeni sonke." Wayimbambazela ingxowa efuna ukuba mazithothe,
Wazirhola ke 10 mfo ezo ngxowa ezirholela kumqoloomba owawukufuphi apho, wazifaka kuwo. Wafuna ilitye lokusila neenkuni wabasa. Waqala ke unkabi wasila esosa izonkana emana ukuthi:
Kwasa kusasa; wathi uZibokobokwana, "yibani niha-Kwathi ke kaloku, kwabakho indlala enkulu kakhulu kwelinye i1izwe bada abantu belo zwe baphila ziinongwe zodwa. Enye indoda, ekwakuthiwa nguKhenkebe igaama, yathunywa ngumfazi wayo ukuba iye kumeelela ukutya kowabo. Lo mfazi wayaleza waqononondisa kumyeni wakhe okokuba angawatyi amaqunube endleela. Waswantsula wahamba wenjenjalo umphambo wendoda. Wahamba ewagqitha amaqunube njalo, ahambe enqanuka ebawa wada wavakala esithi umduuna omkhulu, "Awu, makhe ndiqhawule mabinithathu, ndikhe ndiqabule ndiweve; noko akusayi kubaakho ngozi xa embalwa kangako." Wawathatha ke wathi muzu muzu, wabuya weva endleleni ethe tyu loo ngxowa yenkabi yebhokhwe emagxeni.
Gcwizi, masitsho, phantse savalelwa, phantse safika sekusithiwa, Chat sekuvaliwe, sekuphelile, akusekho noko lincikane ithuba sekuphelile. Ukuba siqonda njalo masizibonakalise, sifinyeze ibe mifuphi, ngokuthi siqookelele konke esithe sakuva. Ukuba oko kungathi kuungabi yonyaniso, ngubani oya kungqina ukungabi nyaniso yoko? Akakho. Akukho apho soba sayifumana khona inyaniso yobunjalo bento. Masikhe senze amaavikela-ntloko ngokuthi sichola-chole kwiintshela ngeeentshela zeembathu. Mazibekho nokuba zimfuphi kangaakanina izijungqwana zee~bali zakowethu, ezingaba zakha zavakala, ziviwa nangubanina. Zingaqokelelwa zibe yinto eninzi okanye umqulu wencwadi engqiingqwa. Kusenakho ukufumaneka noko kwiminzalukazÂ· ana yamaqongqolo, iimpunde namajanqela, ekungathi kanti amanye asandula ukutshona, kusakhumbuleka kodwa ako ebesakukubalisa. lintsomi, ooNongqawuse, izimanga zezehlo, iziganeko nezinye, nanjengoko sekuukhankanyiwe, ezo zijungqwana zoba ziintlabaÂ·zahluukane, ziwe ngokuwa. Kunjalo makungayekwa, makweenziwe noko, kuba akufani nokuya esimawusini ungeenatiki.
Khangela nantso inceba yobuzali kumfazi; uwa evuka nabantwana bakhe noko asisishiywa. Akhange acinge ukuba kungehla ukutya ngaphandle kwabantwana bakhe; abuye abe nenceba nakuwe, ithethe inceba, ithambo lethambo, angabi nakho ukunyamezela. Khaangela, siswela-rkebandini, phulaphula uve, qonda uqiiqe, wenze okusesikweni; kuba uxelelwe, mntundini, uYehova akufunayo kuwe.
M1engana: Andenzanga nto.
Animncomi na udade boSikhulume ngolu khalipho Iwakhe lungakanana, nonyamezelo lokunyamezela umnakwabo? Wayemthanda umnakwabo engazenzisi; ubomi bakhe wabenza buncinci ngokuthanda umntaakwabo. Sifunde lukhulu ke apho ngothando.
Kuthe ngelingeni wavela emnyango umfazi wakhwaÂ· za esithi, "Baleka uye kukhwela kwelaa Iitye sasidlala kulo singamantombazana." Waya evuya umfo omkhuulu. Waya wathi laI<acu-cwa ngaphezulu selekhefuza ethe ncithi Iiphika. Yafika imazi yenkomo yazifIxa ngomsiÂ· ndokazi, yazintlala-ntlala yada yafa. Yahlinzwa, ingatyeebe i1itheke-theke. Kwaba yinqaba ukuba iza kuphekwa ngantonina kuba umlilo awusaziwa oko i1izwe lambaathiswa yindlala, wathi nomlilo awananzwa bani. Kwaba yinqaba nenkohla.
Athi, "Abakhwetha mabaphume kudala sixela ukuba baza kude bahlelwe yingozi." Wamangala uSikhulume. Akhutshwa amanye kwasala yena nalaa mkhwetha wodade boyise. Wathi ngenye imini mabaye entabeni. Baya. Wathimla wakhohlela, wathi kuye makaye kubiza udade wabo nentombi kadade boyise. Wabaleka 10 mkhwetha weza nabo. Wathi uSikhulume, "Mntakweethu kudala kwathiwa masiphume, ke mna ndamangala; ndithi ke, andisayi kuze ndiphume ngaphandle kokuba uyekundifunela ingubo yeNabulele." Kwowu! Walila udade wabo, wathi,'''Y-hini, rllntakwethu undenza ntoni, ndakuyifumana phi iNabulele?" Wathi uSikhulume, "Ndingaba andisoze ndiphume, ndakufela apha." Wathi udade wabo. "Kambe wandiqala usemncinci akwavuuma nonyoko, namhlanje uthi mandiye kubulawa ziziÂ· Iwanyana endingazaziyo."
Osikhulume : Isiqendu Sesibini
Intshayelelo
Kwathi ke kaloku kwayintsomi; Chosi cimngeotshe, Mpondo phum' apha ungaphum' apha; kwabakho indlaala elizweni, enkulu engazanga yakha yabakho enjalo kwelo lizwe, indlala ebomvu-mnyama.
Yeka ke isaqunge! Yathi kuba le mazi ibingezizo neengewangu, kwakuba nje zavuka phantsizonke ingcwangu, yonda ngomsengi. Yeka kef Naye umsengi akubona ukuba kunyembelekile, lakuba Iitake phaya nelo thunga, wathi 'nyawo zam niya kuze nithi nakha nandenzela ntoni?' Yabila indoda yathi xhopho, yalithoonti, ithiwe mba yimazi yenkomo.
Ewe, mntundini, maninzi nam amazwi nokuthetha esendikuvile, athi nokuthi esi sidalwa singumfazi asiilunganga, sikhohlakele. Ewe, ngaba kunjalo, nokuba njalo, kodwa makhe sikhangele siqwalasele oko izinto zinjalo zona pha~athi kwakho mntu oyindoda nonguumfazi. Namhla bangaphi na abantu abenziwe abahlolookazi ngamadoda atya iinkobe kwelinye icala? Narrihla bangakanani na abantwana abenziwe iinkedama kOQwa bayeva imihla nezolo ukuba ooyise badla amazimba kwelinye icala? lintsizana ezingabantwana iziswana zibhukuxile ubuswana bunoboya zifa yindlala. Nankuya umntu oyindoda esiwa evuka esithi, "Mna ndingokaabani andixakekanga nditya amafutha omhlaba," etsho okunene etyebe eyimbembeshu, kodwa naluya usapho lwakhe lusifa yindlala; nabaya abantwana bakhe, bediibanise amaxhwele betsho ngeziswana ezikralileyo eziinemithambo, ingamaphuphusana besenziwa yindlala. Le ntombi yabantu iwa ivuka nabo, ibaphethe ngamaazinyo njengenja, kodwa ukho uyise wabantwana. Kuuswele, kudingeka into enye kulo mfo, eyona nto kunjaloonje; kudingeka inceba. Ulihlwempu lenceba. Yhini, mfoondini, ukuba ub'utsho ngezimnandi izonka zamazimba, nanziya iintsana zakho zisolulana, zitswinisana neenoongwe? Akunasithukuthezi leli vumba noku kutswina kweenongwe? Yini, mfondini, ukuba uhombe ube ngumcinga ude ucetywe nokuhlalwa ziimpukane, se umana uzibhek' amacala uxel' uthekwane? Nanziya iintsana zakho zitsho ngeziswana ezimaqhutyana emva phaya azinamambathisi. Uyahlekwa, tyhini, uhlekwa naziintaka kanene; neso sithunzi sakho umana ukusijeezula usithi, "Kwowu, ndifanelekile," siyakuhleka sona, sithi, "Uyadinga, ulihlwempu, uyiswele inceba." lsaya kubuya iphele nale ingathi uyenzela obu buhomba bakho, usaya kufunyanwa ngomso useludakeni, ufana nehagu, umdaka unjalo, kuba akunayo into enkulu, umntu angumntu ngayo, Inceba.
Bagoduka bafika ekhaya bazenzela umphako. Benza izonka zombona zazine, nezamazimba zakwazine. Baanduluka ke bafahla benjenjalo ukuya kufunela uSikhuulume ingubo yeNabulele. Bahamba belala bevuka bada baya kufika ezizibeni zeNabulele. Bathi kwesokuqala baphosa izonka zombona zozine, zakhutshelwa ngaaphandle. Baphosa ezamazimba nazo zakhutshwa. Beegqitha baya kutsho kwesinye isiziba; nalapho kwanjalo. Benza loo nto ke kuzo zonke bada basibona esi siziba sineento ezikhazimlayo; ziphandla emehlweni, boyika. Baya noko, bafika baphosa izonka zombona zozine azabuya; baphosa ezamazimba azabuya nazo. Wakhuulula udade wabo wangena. Wafika imazi yeNabulele i1ele. Yavuka yathi, "Ndihlinze msinya ngoku abantwana barn bangekhoyo, baza kufika banidle. Khawulezisa." Waba ngathini ukuhlinza kwathi nkqi; ayahlinzeka. Yathi, "Hamba, phuma abantwana barn bayeza." Waaphuma, yazikhuphela ngaphandle iNabulele yathi, "Ndihlabeni nindihlinze." Bayihlinza ayakhe itsho ukuuhlinzeka. Yasuka yazihlinza kwayona kwangoko; yathi, "Songani isikhumba nithwale nihambe." Baba ngathi, nka-nka, ayakhe itsho ukuthwaleka. Yazithi dwenge kubini iNabulele, yalukhozo Iwezimba elinye icala, elinye yalukhozo lombona. Bahamba baya kufika ekhaya ezinzulwini zobusuku. Bafika ehleli uSikhulume, elindiile, bamnika ingubo yakhe, ingasentIe imenyezela. Waathi, "Hayi ke mntakwethu ndiyaphuma ngobu busuku." Baphuma ke oodade wabo bayitshisa indlu.
Kuphela kwantsomi
Kwaphela tu konke okuyimpilo ebantwini, kodwa kwabakho imazi yenkomo komnye umzi. Lo mzi kwaakukuloMlengana. Le mazi yayisele iza kuzala, ifake kakhulu. Okunene kungayanga phi yathi yazala. Kwaakumaxa indlala igqubayo. Kwakha komulwa ngesigqookro ezo ntsukwana. Kuthe kwakuba umthubi uphelile, uyingxebha, kwathiwa makuxhelwe ithole kutyiwe Iona, ukuze kuphilwe ngobisi. Laxhelwa ithole. Kwathi xa kuza kusengwa kwambathiswa inja ngofele. Lwangena ukheeemba Iwenja Iwankemza Iwatshela. Akusondela umsengi, nethole-nja libethelelwa, alakhe litsho ukusuka ithole-nja. Waba ngathi umsengi, "suke-suke," hayi ayakhe inja. Ude ngokueaphuka, hlasi isigqigqana sentonga senkwenkwana ebibethelela, watsho kanooborn kwimikhono yangaphambili. Yasuka nayo inja ngokuqaqanjelwa yayixhoma yangu - nke-e-e - nkee, Iwaya Iwathaka phaya nolo fele.
<fn>Random.amagqabaza.WP.txt</fn>
Uvuthondaba ndilubona apho uGugulethu ala ukusayina iincwadi zorntshato nokwenza izifungo. Ngoku olu ngquzulwano belurnana luphetshwa, alunakubuya luphetshwe, unyana noyise bafike kwantlabaazahlukane.
Ingabula-zigcawu yiyo esithundezela ekubhekeni phambili, siqhube ukuufunda sinombuzo othi "Kwaza kwathini?"
Kwincwadi yakhe yesibini yesihobe ethi Iliso lesihobe (1986), uNgcangata uneesonethi ezilishumi elinesibhozo. Le nto ibonisa ukuba uyakukhuthaza ukubhalwa kweesonethi. Ezi sonethi zahIukile ngesimbo kweziya zikwincwadi Ukuphuma kwelanga (1976). Into ecaciIeyo ngazo kukuba umahluko phakathi kweokthevu nesestethi awuqaqambanga njeengakwincwadi yakhe yokuqala. Ezinye iisonethi zakhe ziphela ngekhaapIethi ethi ishwankathele oko bekuthethwa. UmzekeIo woko siwufumana kuIe mihobe "DIwam unxunguphalo " , nakothi "Hamba umke kum". Ngenxa yokuba' imvano-siphelo ingahoywanga ncam, ezi sonethi, naxa ziyelele kwezesiNgesi, azinazo iikhwatreni. Kukwakho neesonethi apho uNgcangata asebenzisa u "Ndi" khona ukuvakalisa uIwabelwano lwakhe nabafundi bakhe ngezo zinto. DIu IwabeIwano-velwano Iuchazwa ngolu hIobo nguAbrams (1971:48):
Imigaqo eqhelekileyo ye drama efana nongquzulwano, isakhiwo nokuuzotywa kwabalinganiswa iyasebenza nakumdlalo woonomathotholo. USaule uphumelele ekwakheni izakhiwo zemidlalo yakhe ngendlela efanelekileyo. Siyalubona unxibelelwano lukanobangela nesiphumo sesenzo ngasinye. Siza kukhe siqwalasele umdlalo wakhe othi "ULindithuba" sibone ukuba izigaba zomdlalo ziyabonakala kusini na.
UYise wentetho kaXhosa
3. Imixholo yesihobe sesiXhosa 59
Uyondelelwano
Ulwirni nesirnbo sornbhali ikwazizinto ezinenxaxheba enkulu ebalini.
The juxtaposition of naming eulogues in a series, in order to create a composite image, is widespread in Xhosa praise poetry. Everyone of the praises of Xhosa kings and princes is loaded with blocks or clusters of naming eulogues.
upeteni uthande kuzitsalela kule ndlela yobomi iingqondo zethu - ubuutshaba phakathi kwabaThembu namaHlubi, nto leyo efuzisele ukuusukuzana phakathi kwamaXhosa namaMfengu ngemihla yasendulo. Masikhe sizijongele kufutshane ezi zinto.
Isincoko sikaMadala esithi "Iintaka" naso sahlulwe ngolo hlobo:
Amavo la aziintlobo ezahlukileyo kwaye nababhali basebenzisa iindlela ngeendlela ekuwabhaleni. Sekuqhelekile kakhulu ukuba kwahlulwe phakathi kweentlobo ezimbini zamavo. Lawo ke ngamavo adiza ukubhala kombhali ngegunya lokuba uyazi ngomba lowo awuhlahlayo (i.e. formal essay). Kwakhona kubekho amavo aludliwo-mbadu ngemibandela ethile (informal essay) apho umbhali achwikisha izinto zemihla ngemihla emnxulele kufutshane umfundi njengekholwane elizaziyo ezi zinto ahlomla kuzo.
Intshayelelo
â€¢ UKhwane wayengumxhomi-bantu omkhulu kaTshiwo. Abantu abanuukiweyo baza bafunyanwa benetyala lobugqwirha babesisiwa kuye ukuba ababulale.
Iimpawu eziphambill zesihobe
Kwezinye iindawo imbongi uSatyo isebenzisa isihlonipho esifana noMnyepha xa ibhekisa kumLungu. Kwakhona sibona esebenzisa iziikweko neesimboli ezifana neli gama "imvana" elalatha ubuethe-ethe, nokungakwazi ukuba ndlongo-ndlongo. Le nto ibonisa kakuhle ukuba inzala yalo mama kusafuneka ikhuselwe ngumzali ukuze ingatshatyalaaliswa zezi meko iselula.
Abantu basetyhini, kulo lonke, basoloko bethathwa njengabantu abaxhoomekekileyo, ababuthathaka, abangakwaziyo ukuziqulunqela izinto, abaangaphantsi kwamadoda, abasoloko belulamele ukuphathwa. Basaacingelwa njalo ngamadoda kanti nangabanye abafazi nakwezi mini. Kuthiwa indawo yabo isekhitshini kuphela. Ezi ndlela zokubathatha zisenokuba zibangelwa ziimeko zeepolitiki, ezoqoqosho, ezenkcubeko nezentlalo kubantu ngabantu behlabathi. Ezo nkolelo zibachaphazele kakubi abasetyhini kuMzantsi Afrika ngakumbi kuba le meko yenziwe mandundu nayimibandela yobuhlanga neyenkcubeko.
Yaz'ithi kanti yinabulele
11. Isihobe sikaMtuze nesikaSatyo 92
Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. N.A. Tyala, 1993.
Yena uStevick (1967:141) ungena nzulwana ngalo mbandela athi:
Kungatshona amalanga sizibala nganye ezi ncwadi kodwa masibethe koozelekazi sithi kwincwadi ethi UNolishwa uNdawo ubonisa ukuba iindlela zesithethe ezidelekileyo zengqeqesho ziluncedo olungaphezulu kwintlalo yobuKrestu kunobuqheleqhele bezinto ezitsala umntu ezi-
Xa sisondela kowona mxholo wethu, sinqwenela ukuhlalutya umbongo othi "Ntsikana" kwincwadi eyingqokelela yemibongo eqokelelwe nguSatyo ethi Elugayini. Lo ngumbongo-bungoma okhatshwa nguumngqungqo nesingqisho ngokwendlela yemveli. Ezo ziimpawu zemiboongo yomthonyama. Singangqina nokuba olu hlobo lwesihobe luyiblorho phakathi kwesihobe sakudala semveli nesale mihla. Uhambisa enjenje okaSatyo (1980:105):
OkaKwetana yena uthi bobabini uJolobe noMadala bagxeleshe imicimbi edla isizwe ngokuban;zi yaye umdla wabo usekuphuhlisweni kwesizwe samaXhosa. Iimpazamo zabefundisi bokuqala ngokuphathelele kwindlela ababajonge ngayo abantu abaNtsundu zenza ukuba ababhali bezincoko bavakalelwe ngeendlela ezahlukileyo.
Le nkeazo iehasene ngokumandla nemeko yale nkosana iselubhaeweni kujongwe ukuba ibe yiyo engena ezihlangwini zikayise ebukhosini bamaMpondomise. Ikhula phantsi kweempembelelo zentlalo yaseNtshona kanti nentokazi eneuma nayo nayo ikhulela kwezo mpembelelo.
11. Ukuqupha noqulungano kumabali 44
Le ntetho ikhokelela ekubeni uJolobe ajolise intetho yakhe esizweni ngeezinto eziwuchithayo umzi ezifana nokungatsali ngaxhatha linye nokungazi. Mve xa athi:
Kwelokugqiba ke andingelibali nokuzikhankanya ezinye iimbongi ezithe zaphumelela ukuluvakalisa uluvo lwazo lokukhalaza ngobugcisa obufiihlakeleyo. Kuzo ndingabalula uJ.J.R. Jolobe, S.E.K. Mqhayi, M.E.M. Nyoka kanti noD.L.P. Yali-Manisi nezinye eziliqela. Kuzo ndingathanda ukuphosa izwana ngalo kaJolobe. Unobugcisa obuncomekayo naye gqitha. Amandla akhe alele ekubeni uyimbongi ekwaziyo ukuhlongoza ingqondo ngenxa yezixhobo zokubonga athi azisebenzise. Ngumfo naye othi naxa selebongela ukungqiniba into ethile apha ebomini ayenze loo nto ngomoya obuncokola apha embongweni. Umzekelo omhle nanguya kulaa mbongo uthi "Ukwenziwa komkhonzi" kwincwadi ethi Umyezo.
Isihobe sezi mini singahlulwa sibe ziindidi ngeendidi ngokwemo yaso. Ezinye iindidi zisekelwe phezu kwemo yesi sihobe okanye oko sikuqulathileyo, kanti ezinye zisekelwe kwisakhiwo saso. Isihobe singaasahlula sibe zizintlu ezinkulu ezintathu ngokwamaxesha nendlela esivele ngayo, sithi kukho izibongo zemveli, isihobe sezi mini, nesihobe esidibaanisa esemveli nesezi mini.
Ingqongqotho ukumkani wamaXhosa Ndee zinzi-zinzi-zinzilili-i-i-i!!!
Nksk. G.N Mrubata
Kanti nochasaniso lukwasetyenzisiwe kolandelayo umqolo ukuqaqaambisa umfanekiso wobumnyama, kwathiwa "sisithunzi sokukhanya". Ukukhanya nesithunzi zizinto ezichaseneyo ngoko ke ukwayanyiswa kwala magama kuqaqambisa ubumnyama obu. Ilokishi le yabaMnyama sisithunzi nje salaa ndawo ikhanyisiweyo ihlala abakhanyayo ngebala. Umfanekiso-ngqondweni ngowokuba umntu oNtsundu akabonakali, ubeekwe ebumnyameni, sisithunzi salo ukhanyo.
(Mqhayi,Inzuzo, 1974:73)
Iintlobo neendlela zokubhala amavo
Namhlanje uJordan uphumle, uyiyekile imisebenzi ebekade eyenza emhlabeni, ngoku ke ubuqaqawuli bemisebenzi yakhe buhleli bumi, ude athi uQangule "ithe xazalala".
WazinikeJa uSithembile. Wangena emva koko kwirhaamente yamadodana namaqina abafana. Wayinyamekela inkonzo elilela ixesha aliehithe kwantshabaJaJo.
Nksz. NP. Ncoko
Umxholo kwimidlalwana kaMtuze ethi "Umsesane" nothi "Ityala" izunguleze imithetho yeli lizwe sihlala kulo. Kumdlalwana "Umsesane" sibona intlekele ebangelwa yile mithetho kwintlalo yamakhaya. Kothi "Ityala" sibona ukungalingani kwezobulungisa. limeko zobupolitika zibalulekile kule midlalwana.
Xa sithetha ngesonethi singathi iwa phantsi kodidi lwemihobe eziilirikhi. Ngemveli ke xa kuthethwa ngeelirikhi kubhekiswa kwimihobe elungiseelelwe ukuvunywa ngohlobo oluthile lwesikhaliswa. Ndibone ke ukuba kungeso sizathu okaSatyo noMtuze kwinkcazo yabo yesonethi besithi "eli gama lithi sonethi enyanisweni lithetha ingonyana" (1989:11).
(Mtuze, Umdlanga, 1976:3)
Kulapho ke sityhilelwa eli lizwana liqingqwe ngumbhali. Umlinganiswa ongumqolo webali uvezwa apha. Umchasi naye udula apha. Izithole zeempixano zityalwa apha ngokuvezwa kwengxaki echaphazela umlingaaniswa oyintloko nexhala okanye unxunguphalo olunokubakho xa le ngxaaki ingasombululeki. Kumdlalo kaQangule othi Amaza uNamhla noLizo bavezwa bezakhele unomgogwana wezulwana lasemhlabeni ngobuunyangaza obenziwe nguLizo ngokuthi anyebelezele angene entangeni engabonwa mntu kwabekhaya. Ingxaki abakuyo idizwa nguLizo xa esithi:
Iindlela eziphambili zokudala le mifanekiso-ngqondweni zezi zilandeelayo: sisifaniso, sisikweko, isimntwiso, nesimbolizim okanye umelo.
Umqukumbelo
Sibathulela iminqwazi aba babhali babini, 10 kaMtuze nokaSatyo ngegalelo kwisihobe sesiXhosa. Sibathulela umnqwazi ngakumbi ngesihobe sabo sokhalazo.
Naxa iwonga labasetyhini libalulekile kule ncwadi, isidima samadoda sigcinakele njengokuba sibona ukuba apho kufuneka izwi lendoda khona, yindoda ethi ithethe okanye yenze into.
Sidlule kwaba balinganiswa babini besahlukene benjalo ngezimvo, khe siqwalasele uLanga noCikizwa. Kuyacaca ke phofu ukuba uCikizwa yena le ngqondo anayo imenza ambukule uLanga kuba esithi uyinkwenkwe uyifumene kumaqabane akhe uNzame noPhumi, naye, ngenxa yobuetheeethe bengqondo yakhe, wayithabathela phezulu.
Ilizwi elithethwayo linen dim a enkulu ekudalweni komdlalo. Incoko okanye ingxoxo le yenzeka phakathi kwabantu ababini nangaphezulu. Umbhali womdlalo wenza abantu abahlukileyo ngezimvo nangeembono ngokusebenzisa incoko. Umsebenzi wayo ke kukuphuhlisa izimo zabaliinganiswa nokuqhubela phambili intshukumo yomdlalo.
(i) kuba zintathu, zinakho ukunika imizekelo emithathu yomcamango ophethweyo,
Uhloho lwemvano-siphelo olufanelekileyo 1010 luqhagamshela wonke umhongo. Ukuha isetyenziswe kakuhle, imvano-siphelo inokuwenza umhongo uhe hungomarha, imiqolo ikhumhuleke lula, yaye imiqolo ethwele udaha olufanayo inxihelelane. Zomhini ezi mhongi, uQangule noNgcangata, ziyizame kakuhle imvano-siphelo, ngakumhi leyo yenziwa zizandi ezikwilungu lokugqihela legama.
(iv) mayilandele umgaqo othile wemvano-siphelo nokuba yeyesi Taliyane okanye eyesiNgesi,
Nksk. G.N Mrubata
Ymtoni isihobe?
Iimpawu zesonethi
Xa ndiphetha ndinqwenela ukuthi naliphi na ibali okanye umdlalo uxhomekeke kwisakhiwo esenziwe ziziganeko ezithungeleneyo zaze zalandeliswa kakuhle ngendlela ephuhlisa injongo yombhali. Ezi ziganeko kufuneka zizalane, zinxibelelane, ziwutsho umdlalo undindeke.
Ngqang' enkul' umangangalanywa ... Ngonyam' enkulu yesixeko saseJudeya ... Gxalaba libanzi lokuthwal' izono zelizwe Khwezi eliqaqambileyo lokusa.
(i) imidlalo yezembali,
Abalinganiswa, njengoko besenditshilo, bayinzaliseko yenjongo yombhali yaye baqingqwa babekwe kwimeko ethile. Kufuneka ke ngoko bengqamene naloo meko bazotywe bekuyo ekufezekiseni kwabo iinjongo zombhali. Ngokwesiko lesiXhosa, usokhaya nguye iliso nomakhonya kusapho lwakhe. Kufuneka ke ngoko eyenzile loo ndima naphantsi kwazo naziphi na iimeko, ukuze aphephe ingqumbo yeminyanya ekukholeka ukuba iyamxhasa kulawulo lwakhe. Uzimisele ke ukunyhasha nantoni na emphazamisayo kuloo msebenzi ajongene nawo. UZwilakhe ke ufuzisele
Nksk. P.N Sandi
3. Imidlalo yosasazo kaSaule 106
Kwesi sithuba ndibona kufanelekile ukuba ndithi gqaba-gqaba ndenze inkcazelo ngelivo. Njengokuba esitsho nokaSatyo (1983:190) ukuthi 'akukho ngcali ide ibe nabuganga bokulikhupha ithi ilivo yile nto ke qwaba', kuyacaca ukuba ilivo alinankcazelo itsolileyo koko amavo ahluke ngendlela yokubhalwa kwawo njengoko nababhali bahlukile. Ngokweenkcazelo ka-Abrams (1971:54) kuSatyo (1983:155):
Wongeza athi nangona uncwadi esiXhoseni ngokubanzi luselula, kodwa ukuza kuthi ga ngoku kukho inkqubela encomekayo kwinoveli, idrama nakwisihobe kanti kwizincoko inkqubela isacotha kakhulu. Ingaba le nto ibangelwa yintoni? Lowo ngumbuzo ekumele ukuba sizibuze wona.
Kwidrama kaNgani siphawula ukuba kukho umahluko ocacileyo kwiiziganeko ezenzekayo kuba ezi ziganeko sizibona sezihluziwe zalungiseleelwa umdlalo. Kuqala kubalulekile ukuba siqwalasele ukuba uTshiwo uzootywe wangumntu oneenkolo. Okwesibini unengxaki yentombi yakhe engaphilanga. Le nto siyiva kwintetho yakhe noDumezweni:
Intetho eyenziwa ngabalinganiswa ngeziqu zabo
(i) Ingabula-zigcawu (ii) Uyondelelwano (iii) Uvuthondaba
(Sinxo, Isitiya, 1962:107)
Oku kulingana kwendoda nomfazi kubonakala kwasentloko kule ncwaadi. Umbuzo kaMakhwetshube malunga namadoda ashiya iintsapho ngasemva esandulukutshata ubonisa ukuba akumele kubakho kucalulwa ngokwesini phakathi kwendoda nomfazi. Lilonke ebemele kuhamba nomyeni wakhe ukuya emsebenzini koomaKapa. Lo mbandela wabafazi ekunyanzeleka ukuba baye kusebenza kude namakhaya ukwaxutyushwa kwincwadi ethi Vukani makhosikazi apho ikhatywa ngamandla ingciingane yokuba xa indoda ilobole ithenge isicaka neyokuba xa unguumolokazana umele kujongana wedwa nayo yonke into enokwenziwa nangabanye abantu ekhayeni (uBarrel nabanye, 1985:102).
Umqukumbe 10
Ukubaluleka kwemifanekiso-ngqondweni kwisihobe Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. N.? Ncoko, 1994.
2. Imixholo yeedrama zesiXhosa 104
DIuhlobo ndiza kukhe ndithi gqaba-gqaba ngalo kuthiwa sisihobe sonkwintsho, abanye bathi lukrwintsho okanye ukhalazo (protest poetry]. Njengoko negama lichaza, kolu didi lwesihobe iimbongi zithi ziphakele uluntu ngezinto ezichaphazela intlalo yalo beluhlanga oluNtsundu. Zizinto ezidla umzi oMnyama ke ezo ezifana norhwaphilizo lwemihlaba amalungelo oluntu, ingcinezelo, ukuya kuma kwiirhafu nezinye ke izinto.
Nkqu noKoranti, umyeni kaNojayiti, uyalikhupha elithi uNojayiti yiingcungela yomshurnayeli mhla waphakamisa imixhelo yamalungu etyaalike awayetyhafiswe sisipho sikaMadondile esikumgangatho ophantsi. Uthi uKoranti ngaloo ntshumayelo:
Igama elithi umfanekiso-ngqondweni libaluleke kakhulu ekufundweni kwesihobe nesimbo sokubonga seembongi. Libandakanya imifanekisoongqondweni nezafobe zokuthetha. Uthi yen a uCohen (1973:51) xa achaza umfanekiso- ngqondweni:
Kwasentloko, umbhali kufuneka abonakalise ukunxibelelana nebali lakhe. Isiqalo sentshukumo yebali sithi yingabula-zigcawu okanye ukuutyhilwa kwezinto. Kulapho umbhali aehaza isimo sentlalo, oko kukuthi ilizwe abaphila kulo abalinganiswa kwakunye nemo egqubayo apha ebalini kufuneka siyifumane kwasentloko ukuze siqonde ukuba kubi okanye kumnandi na. Loo nto iya kumenza umfundi ayiqonde nemo yombhali ukuba injani na.
Imvelaphi yoncwadi IwesiXhosa
â€¢ Kuthe ngelo xesha kukubi kanye, gqi uKhwane nomkhosi owomeleleyo way a kuyihlangula inkosi yakhe. Emva koko waxela ukuba loo mkhosi wenzeke njani na waza uTshiwo wambeka wayinkosi yeso sizwe samaGqunukhwebe.
Ibali lixhomekeka kumbuzo othi kwenzeke ntoni? Kanti yona inoveli ityhalela enzulwini, sizibuze umbuzo othi kutheni kwenzeke loo nto nje? Isakhiwo senoveli ke sityhila loo nto. Isakhiwo naso silulandelelwano lweziganeko kodwa kuso kugxininiswa kwisizekabani okanye uno baangela. Kuzo zontathu ezi noveli sikho isakhiwo. Akukho nto ifumana yeenzeke nje ingenasi~athu.
Eli phulo likaMzamane lokubuyela ekhaya lalijoliswe ekuthibazeni umkhwa wokumka kwabantu ezilalini besiya ezidolophini ezinkulu kuba kwakukuphela kwendlela abayaziyo yokuxelengela inyama. Loo nto yaayiba buhlungu kuba babeshiya abatshakazi ngasemva bets ala nzima maxa wambi amadoda angaze enze nendlela yokuqhagamshelana neentsapho zawo akuba emkile. NoMaKhwetshube wazibona elixhoba laloo mkhwa:
Kule ncwadi isihloko sayo sithi Umdlanga, uNomthunzi uyisimboli yokhanyo nempucuko kuba uyazibona iinguqulelo ezintsha entlalweni yaye akazichasanga, Naye ifuthe lakhe liyabonakala kusapho lwakhe. Uyaluqonda noxanduva oluthwelwe lulutsha lwanamhlanje. Usapho lukaNomthunzi luyaphumla phantsi kwakhe. Uyafikeleleka ebantwaneni bakhe. Yiyo loo nto uLanga ethe akuba nengxaki kwaba lula ukuyiphalaza kunina kunakuyise. Ukwalikhonkco elidibanisa uyise nonyana. ULanga ngumntwana weli xesha. Ingxaki yakhe kukuba walukele esibhedlele, into ke leyo enxamnye nomthetho kayise.
Kubalulekile ukuba abo banakho, ngenxa yamathuba namalungelo, ukuwuwela umda webala, mabawasebeenzisele lawo mathuba ngokuncokola nabezizwe ezingemnyama baziphe ithuba lokumazi umntu oNtsundu ngokungaphezulu.
(Jongilanga, Apha naphaya, 1971:41)
(Mtuze noSatyo, Uyavuth' umlilo, 1990:52)
Isakhiwo nentshukumo
Masikhe siyisebenzise ezincwadini ezimbalwa
Phuma, mani, nanku ufrowu wakho. (Mzamane, lzinto zodidi, 1959:21)
Kwincwadi kaDikana ethi Impefumlelwano kukho umbongo othi "Ukufa" phantsi kornxholo wemiphanga. Umbhali uyachaza ukuba unduululwe sisimbonono esihlala sisenziwa ngoonomathotholo namaphephaandaba umhla nezolo besazisa ngabantu abathe bathiwa qhwi leli qegu likukufa. Ngenxa yobude balo mbongo, ndiza kugqwathula kuphela iindaawana ezithile .
Isincoko sikaJolobe esithi "Umsebenzi wabafazi kwisizwe esiNtsundu" siyavakala ukuba siphendula into. Kwesi sincoko uJolobe ufuna ukuba abasetyhini bafumane inkululeko njengamadoda:
Iimbongi zezi mini ziyafana nezomthonyama ngendlela ezisebenzisa ngayo le mifanekiso-ngqondweni naxa kukho ukwahluka apha naphaya.
Kwinewadi esihloko sithi Izinto zimana ukwenzeka kweli nqanaba umbhali ndiyamgxeka kuba indawo apho ibali liqhubeka khona siyifumaana kumboniso wesithathu ukuba kuseMthonyameni. Ixesha asilinikwaanga. Loo nto yenza ingqondo yomfundi ibhideke, ingabi nakuzinza. Uphumelele ngokusazisa ngabalinganiswa abaphambili kweli nqanaba.
Lo mbongo wakhiwe awabi nazitanza, ukubonisa ukuba imo yawo yeyoosizi kuba isizwe silahlekelwe ngumntu obenesiphiwo esizweni. Yiva le mbongi xa iphetha esi simbambazelo:
1959
Incoko ibaluleke kakhulu kwidrama. Ibali kwidrama liqhutyelwa phambili yincoko yabalinganiswa. Ude athi yena okaBoulton (1968:97) "a play is its dialogue". Utyatyadula athi idrama ingakwazi ukumelana nayo nantoni na kodwa ayinakuma ukuba incoko okanye ingxoxo yayo ifile. Kwidrama umcamango okanye ilizwi ngalinye elithethwa ngabalingaaniswa likhutshwa ngencoko. Umbhali wedrama uziveza iingcinga zakhe ngabalinganiswa. Yiyo loo nto sithi incoko kufuneka ibe nento eyisebeenzayo kuba inenjongo ethile yokuphakela abafundi urnxholo wencwadi. Loo nto siyayibona kumdlalo kaP.T. Mtuze othi Umdlanga apho abazali bakaLanga bancokola ngokufuna kwakhe umsebenzi. K wincoko yabo kuvela umbandela osenza sicinge siqonde nokuba ngowona mxholo womdlalo Iowa. Nantsi indlela eyandlalwa ngayo le nto:
Ngowe-1960 uMrnango ubuye weza nenewadi ethi Law' ilahle efanayo ngomxholo naleya ithi UDusha, nto leyo ethetha ukuthi ubesayibona njeengengxaki le nto. Lo mxholo weenkolo usuka kwakwirnidlalwana yokuqala eyayibhalwe nguSinxo kwinewadi ethi Imfene kaDebeza neminye imidlalwana ngowe-1925. Kule ngqokelela yemidlalwana kuuxutyushwa iingxaki eziliqela ezibandakanya ukuthakatha nokutyholwa kwabantu abamsulwa. Le ngxaki yobugqwirha ithi gqi kwakhona kwinewadi kaNgani evele ngowe-1959 ethi Umkhonto kaTshiwo. Sibona apha intlekele yokubulawa kwabantu eehaphazela isizwe sonke, kwakunye nokuvela kwesizwe samaGqunukhwebe.
Umfanekiso wengcinezelo uphuhla ncam ngala mabinzana angasentla apha. Igama "ziinzingo" lityhila inzima enkulu, kanti "umnyepha" sisihlonipho sabafazi esithetha umLungu. "Ukhokhotyiso" luthetha ukubekwa phantsi kwedyokhwe ude ugobe 10 gama "ukhobokiso" Iona lubonisa ukwenziwa ikhoboka. Lo mhobe xa uwonke usizobela gca inzima efunyanwa ngumama oNtsundu empangelweni ezamela abantwana bakhe. Siyayazi sonke impatho-mbi ethi ifunyanwe ngaba mama basebenza emakhitshini phantsi kwesandla somntu oMhlophe, umnyepha, ngabula Satyo.
7. Ukubaluleka kwencoko kwidrama 120
Kumdlalo kaNtloko othi UNgodongwana nazi izinto eziyinyaniso ngookwembali:
Ungquzulwano kwezenkeubeko lubonakala kwasekuqaleni kule newaadi, nto leyo etsho sizibuze imibuzo ethi azi kuya kuba nxa yiphi na mhla uZwelinzima wangena ezintanjeni zobukhosi? Indlela akhuliswe ngayo uZwelinzima noThembeka yenza ukuba ubani alindele ukuba kuza kuqhawuka unobathana.
Ukuba Rhadebe bekunokuthiwa mandibonele uGuugulethu umfazi, bendingeze ndakhomba ntombi yimbi ngaphandle kwentombi kaMcothama uThobeka.
Umqukumbelo
Xa ndidlulela kweyesiNgesi isonethi kaShakespeare yona ndingathi Yahlula-hlulwa ibe nemvano-siphelo apho kubakho iikhwatreni (imiqolo emine) ezintathu kunye nekhapleti (imiqolo emibini) egqibelayo. Xa sithetha ngekhwatreni ke sithetha ngesine semigca kanti yona ikhapleti yimigca emibini. Isethi nganye yemigca idityaniswa ngemvano-siphelo ethi ilandele le pateni abab cdcd efef gg. Iikhwatreni ezi ke zinokusebenza ngeendlela ezintathu ezilandelayo ekuveliseni ingxoxo:
Okwesithathu kukho amavo abalisayo ehlahla imbalana leyo isesithebeni (narrative). Umbhali apha usebenzisa amabalana amafutshane athi axhase ingcamango leyo ayiphuhlisayo. Nalo ke olu hlobo lwenziwa ukuze lube nalaa mtsalane usiphula ingqondo yomfundi. Nantso ke into eyenza ukuba ilivo lahluke kumabalana amafutshane. Umbhali angasebeenzisa incoko ukwenza ukuba umcamango anawo uphuhle. UJolobe uyisebenzisile le ndlela phaya kwisincoko esithi "Izinongo zobomi". UTamsanqa naye uyisebenzisile kwezi zincoko zilandelayo: "Inkumbulo", "Ukubetha ifleyithi", nakwesithi "Ukuthiya igama". Kanti yena uBudaza uyisebenzisile ku"Hay' inkohlakalo yomnt' emntwini", nakwesithi "Ubusuku".
Oku kungafani kwamasiko singakubona kwinto enjengale. Kuthi maXhosa akukho mini imnandi njengeyokuzalwa komntwana. Wonke umntu uyachwayita kuba luxolo nolonwabo emzini kodwa ke bona mhla la mntwana wasweleka, nditsho nokuba usweleka sele elibunga, kutshiwo ezikrakra, ezikrazula umxhelo zona izikhalo. Kubonakala nakuthathatha ukuba loo mzi uhlelwe lilifu elimnyama. Thelekisa le nkqubo nenkolo yezinye iintlanga ezikhalela ukuzibulala kwakuzalwa umntwana kuba zisithi uziswa ezimbandezelweni zehlabathi, zize zigcobe xa Iowa esishiiyile kuba ephunyuziwe kwezi mbandezelo.
Nksz. B.P. Ngcelwane
UScholes noKellog (1966:207) basichaza ngolu hlobo isakhiwo:
Abalinganiswa abangabantu basetyhini
Njengokuba uncwadi lungumhlaba obanzi kunene, 10 ngurnxabangelo kuphela onokuthi ube luncedo kwabo bakwizikolo zamabanga angasentla ukwandisa oko bakp.fundiswa ziititshala nabahlohli babo. Ngeso sizathu ke, le ncwadi imele kusetyenziswa kunye nezo zimiselwe ukusetyeenziswa.
Inye kuphela impazamo eye yanyebelezela yangena ezingqondweni zabantu - le yokucinga ukuba ubudoda kukwaluka nje kuphela. UnotsheI Ukwaluka akudali budoda yaye kuliJize ukuba akuphumelelanga ekuuveliseni ubuntu obutsha kulowo walukileyo.
Komnye umbongo uQangule uthi "uncumo bubuso bentliziyo" (p. 3) kanti yen a uNgcangata uthi "sisipili esibonis' ukukhanya kwentliziyo" (p. 1).
Nakumdlalo othi Umdlanga obhalwe ngokaMtuze kwindima yokuqala siboniswa umlinganiswa oyintloko, uLanga, nomchasi, uNzame. Indelelo ebangwa kukukrokrela ubume bukaLanga iyadula kuNzame xa athi:
â€¢ UKhwane uyathamba akuva izicengo zabantu abagwetyelwe ukubuulawa, abasindise. Abantu bamenza inkosi yabo. Emva kwethuba kuungenelela kwesi sizwe amaGqunuqhwa.
Idrama kaNtloko ayiphindi nje kuphela iziganeko ezaziwayo ezimbalini. Wongeze izinto ezithile ukutyebisa umdlalo nokuwenza ube nomdla.
UBoulton (1960:25) ugqabaza enjenje ngomdlalo wosasazo:
Ecaphula kuShipley, okaJafta (1978:93) uthi xa echaza eli nqanaba:
Umbhali uvakala emazi ukusuka nokuhlala 10 mfo kaYantolo kuba emva kokumchaza, usichazela ngexesha lokubhubha kwakhe.
Masikhe siqwalasele indlela umbhali-mdlalo ayizoba ngayo le mbali nale meko.
Naxa ifuthe Iezinye iimbongi ezinjengooMqhayi, Jolobe, QanguIe livakala kuNgcangata, uphumeIeIe ekubhaleni imibongo ebonisa obakhe ubugcisa nesimbo. UmeIe kunconywa ngokuthi akwazi ukunxibelelanisa amaxesha ahIukeneyo kwisimbo sakhe. Umxholo nesimbo sakhe zizinto ezingaathandabuzekiyo ukuzibona. Naxa kunjalo, athi amaXhosa intaka yakha ngoboya benye.
Imbali ibonisa ukuba izincoko ezi azifani, kuloko ke kuyimfuneko ukuba ndiqwalasele nobume bamavo lawo. Ngamanye amazwi, ndiya kuqwalasela ukuba ngexesha elithile ababhali bamavo babejongene neziphi na iingxaki, iziziphi na izinto ezazibavuselela zibanga umdla entlalweni malunga namabakubhale. Ndiya kuqukumbela ngokuthi ndiijonge umgangatho wezi zincoko zaba babhali sele ndibakhankanyile.
Wabuya elulibo, umqulunqwa ingqondo, Intlahlela emsulwa yesifundisi kwaNtu. Wasikhonza isizwe ngenyameko nendili, Laqaqamba igama okwekhwezi lokusa.
(v) irnbonakalo yakhe isenokuthetha into.
Umbongo wesibini endiya kuthi ndiwuqwalasele ngulowo kaQangule uthi "UProfesa A.c. Jordan" kwincwadi Intshuntshe (1978:50). Kulo mbongo uQangule ubonga ngogxa wakhe ngokobizo kuba uJordan yingcali eyaziwayo yombhali kwaXhosa.
Masikhe siyikhangele le mizekelo kwenye yeencwadi zemidlalo eziphume phambili, incwadi kaTamsanqa ethi Buzani kubawo.
[Singashwankathela ngelithi imibongo yanamhlanje iye yatyetyiswa kanobom bubugcisa obuzekwe kwizibongo zomthonyama. Iimpawu zezo zibongo zomthonyama ziqaqambile kwimibongo yethu yale mihla yaye kuhle ukuba le mibongo yanamhlanje singayahluli kweziya zibongo zasendulo ngokungathi zizinto ezingahambelaniyo. Kutsho uMhleli.]
Ngokutsho kukaSwanepoel (1990:8) indlela yohlalutyo yovakalelo ixhomekeke kwindlela aphendula ngayo umhlalutyi kumbandela ophathelele "kwinto endiyithandileyo" okanye "into endingayithandaanga" ngento eth-ile. Le nto ithetha ukuthi le ndlela yohlalutyo izama ukwaneka ngamazwi indlela avakalelwa ngayo umntu ngesicatshulwa esithile okanye ngencwadi ethile.
Umfanekiso-ntelekelelo ungachazwa njengendibanisela yamagama okanye igama elisiphuhlisela uvakalelo ngendlela eqaqambileyo. Ungaba sisafobe, okanye ube yinto entsingiselo iphandle. Imifanekisoongqondweni eqhelekileyo emithathu singathi yile - sisifaniso, sisikweko, nesimntwiso. Isakhiwo nemifanekiso-ntelekelelo zizinto ezibalulekileyo ekubhalweni kwesihobe.
Ababhali besiXhosa ke, ngakumbi abemibongo, abakhange batyhafe tu ngenxa yaloo miqobo yathi yabekwa phambi kwabo. Bathutsu-thutsuzile bezama phantsi kwaloo matyathanga befuna ukuba nguwo umlomo wesizwe nje.
(Jolobe, Umyezo, 1965:37)
Akunakho ukusikhonza isizwe ukuba akukafundi ukuba kumgangatho omnye nesininzi sabantu besizwe umndilili ... ufunde ukukwazi ukuncokola nabantu besizwe bakowenu kuba kaloku incoko ityhila ukudleelana kwemimoya.
Le ndlela ihambelana kakhulu naleya ndlela yohlalutyo sithi yindlela yezembali nembali yobomi yaye Iowa uyisebenzisayo womana egqwathuula nakwinkqubo yendlela yesimo nefilosofi.
Sinornzekelo wornsebenzi onarnandla owathi wavela ngeli xesha. inewadi kaSiyongwana ethi Ubulumko bezinja. Le newadi iyelelene kwinewadi kaOrwell ethi Animal Farm naxa le ikhankanywe rnva ingeeyodrarna. Ngornnyaka we-1954 kwavela inewadi kaMbidlana ethi Zangen' iinkomo. Le ne wadi ityetyesha isiko lokulobola kwaGealeka. Naxa urnbhaali engavezi le ndlela siyaziyo. inewadi le iyayibonisa ingxaki eyayiselikho kurnaXhosa ngeli siko (Jafta, 1965:12).
Ymtoni umxholo?
Usathe gxada phezulu umphakathi wethu ... Uye kungena kuw' amasang' ezulu,
Into ecace gca kukuba siye safikelela kwingqondo ethi ibalana liqulathe ngaphezulu kunodweliso nje lweziganeko ezilandelelanayo, nokuba zingaba nomdla kangakanani na zona ngokwazo. Kambe xa sizama ukuuchaza ukuba yintoni na ibali kufuneka siqonde ukuba ibalana asinoveli equlunganisiweyo kuphela. Ibalana ngumsebenzi wobugcisa opheleleyo kwindawo yawo.
. . . ayinasihlava, ifanelekile ukuba ingenziwa umfazi nanguwuphi na umfana.
Umqukumbelo
Intshayelelo
Kuyacaca ukuba luyakhula ungquzulwano kule ngxelo ingasentla apha. UGrace (1965:164) wenjenje ukuthetha ngongquzulwano nokujiya kweezinto:
IPROWUZI
A sonnet is a poem of fourteen lines expounding a single thought or feeling. It is written in iambic pentameter.
Kusesinaleni eDikeni. Kukho inkwenkwe engevayo yala macala angaseGcuwa.
Akukho bani unokuxubusha naziphi na iingxaki ezisingethwe kunewadi lwethu ukuba akayazi irnixholo epharnbili kulo. Irnixholo ebonakala kunewadi lwethu lwanarnhla isixelela lukhulu ngeengxaki ezigqubayo kwicala leepolitiki nelentlalo jikelele kuluntu lwethu.
Aba babhali bayisingethe kakuhle le micimbi bafuna ukuyandlala eluuntwini. Siyazibona iinjongo zabo kwimidlalo yabo. Impumelelo yabo ibaangelwe nakukuba babazobe abalinganiswa babo bayile nto siyilindeleyo nathi kubantu abakwezo meko bazichazayo. Ukomelela kwamacala amabiini anembambano kubangela umdla nongquzulwano emdlalweni.
UNomatshawe naye akazibandakanyi nengcinezelo yabafazi kuba unenxaxheba enkulu kwimibutho yasekuhlaleni enjengeWhayi. Umbhali umveza exakekile equlunqa intetho yakhe kuba yayiza kuba nguye isiithethi sembeko. UNomatshawe uphuhlisa ukuba oomama basukile kulaa mgangatho wokuba ngabantu basekhitshini.
Isonethi yesiTaliyane
Lunjani na ugqobhoko lwabanye abantu? Akwazi na, Sithandwa, ukuba inqambi yogqobhoko asikuko ukuuthanda abangakuqumbisiyo nabakuthandayo kupheJa kuba kaloku nababuthi berhafu bayabathanda abaabathandayo. Lugqithe njani na uthando lwakho, Tipha, kolwababhaJi nolwabaFarisi xa wenjenje ukuzikhetheJa kwezokhoJo?
Iisonethi zikaNgcangata, kwincwadi Ukuphuma kwelanga, zahlulwe zaba ziiokthevu (imiqolo esibhozo yokuqala) zilandelwe ziisestethi (emithandathu yokugqibela). Aziqapheleki ngendlela eyakhiwe ngayo imvano-siphelo yale miqolo njengoko kunjalo esiLungwini kodwa apha kwiisonethi zesiXhosa umbongo ukhangeleka ngathi yimibongo emibini ethetha ngemingxilo eyahlukileyo yomcamango omnye. Kumbongo othi "Ilitha nethunzi" umntu ufumana uthotho lwezi zinto: ilanga, iliso, impii10, imfundo, inkcubeko, iphupha, ukuchuIumacha neBhayibhile, nto ezo ezibonisa ubuhle nokubheka phambili ebomini kanti kwimiqolo emithandathu yokugqibela uyatyeka kwezi zinto asinike amagama akhabanayo nalawo. Nakumbongo wakhe othi "Uncumo" kwenzeka kwaloo nto.
UQangule ukwasebenzisa izafobe ezifana nesikweko. isimntwiso nesiifaniso kodwa kwezo zinto zonke. esona sixhobo asithandayo sisikweko. Kumbongo wakhe othi "Intombi yekhazi" kwincwadi Intshuntshe (1978:12) usebenzisa isikweko ukwakha isakhiwo sombongo wakhe nemiifanekiso-ntelekelelo. Ezi zikweko zisetyenziswe ukutyibela ngamazwi akhethiweyo lowo ambongayo. Le nto iwunika umbongo isingqisho esiibetha kamnandi. nto ke leyo ephathelele kwisakhiwo.
Umbhali ngamnye kwaba unazo izincoko ezingahlulwanga phakathi. Omnye umzekelo wezo zincoko sesiya sincoko sikaJolobe sithi "Umtshato" kanti nesiya sikaMadala sithi "Ulundi lokhahlamba" naxa uMadala esawuvelela macala omabini loo mbandela.
Malunga nabalinganiswa kwezi ncwadi zintathu ndingagqabaza ndenjenje. Uninzi lwabo bangqukuva. Sibabona beguquguquka phantsi kweemeko ezithile. UDingezweni, kwelinye icala, ngumlinganiswa osicaaba, ongaguqukiyo kwimo abekuyo ekuqaleni encwadini. Kambe isizathu soko sicacile, kukuba umbhali umzobe ngeenjongo zokuzalisekisa iqhalo elithi umthi ugotywa uselula. NabakaJordan abalinganiswa bakholise kuba ngqukuva kakuhle.
Y'mtoni isihobe?
Ndingowenu wemihla nezolo. UMhleli
IsimDtwiso
Ibali elifutshane
"Umgcini-mangcwaba ubonisele".
Ndibona ngathi ke mna enze njalo amaduna akowethu ukuqhusheka 10 mba wokhalazo. Ubugcisa obungaka bakha babonwa phi na? IsiXhosa asitolikwa, Lawundini.
Lo mcamango usentloko (central idea) olithungela lonke ibali, uye kuthungela abalinganiswa ngokuthi izinto abazenzayo okanye ezibahlelayo (ngenxa yokuba ubomi babo bungekho ezandleni zabo) zonke ezi zinto zisebeenzele ukuphuhlisa 10 mcamango uphambili lijikeleze kuwo ibali.
Eli gama lithi "Drama" lithatyathwe kwelesiGrike elithi "Dran" elithetha ukwenza okanye intshukumo. Lalibhekiswa kumatheko anomculo noomdaniso awayesenzelwa uDionysos, isithixo sewayini. Idrama namhla asiyiyo nayiphi na into njengoko bekusakwenziwa njalo kudala. Intetho yayiyenye nje yeempawu zedrama yakudala, ibali, impixano nesakhiwo bezibakho zingalindelekanga. Ngoku ezi zinto zinyanzelekile.
Kube lithamsanqa elikhulu ukuba zibe nokufumaneka ezi sonethi ziimbini zithe zazilandela twatsa ezi mvano-siphelo zimbini kuthethwa ngazo kuba, njengoko bendikhe ndatsho kwintshayelelo, abesiXhosa ababhali yingxaki enkulu into yemvano-siphelo kuba ulwimi IwesiXhosa alubavumeli ngokupheleleyo. Imigca elishumi elinesine yona kulula ukuyifumana. Ukuba ngethamsanqa uyizamile imvanoosiphelo, iba ziikhapleti nje zodwa, zingabikho iikhwatreni, kungenjalo, ufumanise ukuba umbhali akakhange aqalise ukuyihoya imvano10. Umzekelo: waloo nto singawufumana kulaa mbongo kaQangule uthi "Kwabathweswa izidanga". [Ingxaki enkulu kulwimi IwesiXhosa yithoni eyenza ukuba athi amagama ejongeka efana kodwa angabizwa ngokuufanayo, umzekelo: isithebe asibizwa ngokufanayo nendlebe. Kwakhona ababhali bathanda ukufanisa la malungu okugqibela kuphela kanti itsho kamnandi imvano-siphelo xa kuvana amalungu amabini okugqibela emagameni. Mhleli.]
The premises of the approach suit the basic aims of eduucation and ethics.
Ukuba kukhangelwa imiba ephambili ekubhalweni kwenoveli, inoveli kaJordan ethi Ingqumbo yeminyanya iyivelela yonke imiba efunekayo. â€¢ Singatsho ngelingenaxanasi sithi le noveli igqwesile. Njengokuba kusiitshiwo kuForster (1941:14) ukuthi "a novel is a fictional narrative in prose of a certain extent." Eyona nto ingundoqo kuyo kukubalisa, yaye ibali luludwe lweziganeko ezidweliswe ngokwamaxesha ezenzeke ngawo.
Xa ndiqwela, nesihloko sale newadi siqulathe lukhulu malunga nomxhoola nangona ungatsoliswanga, kodwa uya ngaphakathi usazi ukuba umciimbi ungobudoda, ukuba uyazi ukuba umdlanga ngumkhonto wokwalusa.
Akukho kubuya ngamva ke ngoku. UGugulethu ongazange aphendulane noyise uza kumnyola emehlweni ngokwala xa emthuma ngoku. Oku ukwenza ngokungazibopheleli ngeqhina lomtshato ecaweni phambi koomfundisi. Akasoyiki nokuhlaza uyise esidlangalaleni. UJafta (1978:103) ucaphula uLawson olichaza ngolu hlobo eH nqanaba:
Inkcubeko lukhanyo lwempucuko.
Nksz. NR. Mazwi
(Mqhayi,Inzuzo, 1974:70)
Masiyeke, TakaLanga, ngokuba sendibona ukuba ndeenze impazamo ngokukuxelela ngemeko yonyana wakho, ndizinqikele elinobugqwangu.
Ngale ncwadi ndizama ukubonakalisa umahluko weezimvo kubantu abadala nesizukulwana esitsha ngale nto ilisiko. Isiko eli liyabola lingasebenzi ngamanye am axeesha, uthi ke wena wakuvumbulula uhlakaze into eboolileyo kungalungi, izinto zonakale ... Enye into ndifuna ukubonakalisa amandla ale nto kuthiwa luthando ... Apho luthe lwawa lwafukama khona alungeze lwanceedwa.
Isigaba esilandelayo sisigaba senkqubela nokhanyo kuba kwenziwa imisebenzi yenkqubela emitsha kwasekwa nemibutho yokuphakamisa isizwe. Elo thuba lenkqubela laba lifutshane kakhulu kuba kwavuka ukuungavisisani phakathi kwabasebukhosini noluntu olwasuka lwadwelisa uthotho lwezikhalazo ngezi nguqulelo zingeneyo.
(Mtuze noSatyo, Uyavuth' umlilo, 1990:35-36)
Isiganeko ngasinye sizala esinye, kube yiloo ntuntanja ke kude kuye kuvutho-ndaba apho uGugulethu ala ukusayina irejista nokwenza izifungo zomtshato.
Enye into ebalulekileyo ngomdlalo wosasazo kukuba kufuneka ube ngesiganeko esithile endaweni yokuzoba ubomi bonke. Uthi akuuphumelela imali eninzi uLulamile agqibe ekubeni amshiye kwesiinomhlwa umkakhe uNeziswa. Yonke loo nto izungeleze eso siganeko sinye.
Luncinane unxibelelwano phakathi kukaGugulethu nabazali bakhe ngalo mcimbi.
If this is granted, we may say that the plot of any novel or drama is the particular synthesis effected by the writer of the elements of action, character and thought that constitute the matter of his invention ...
OkaCohen (1973:183) uxoxa enjenje ngalo mbandela:
(v) Isiphetho.
During the latter part of the century it was the very physsical and cultural survival of the Xhosa and neighbouring nations that became of primary importance. Given the crucial significance of both issues, it is understandable that the literate class should have devoted its newly acquired skills to religious, didactic and later political writing.
Itsho ke into kaMtuze, ithi amaxesha ngamanye, ukuba sibambelele esiikweni sixel' ooNgxabane bakudala, sakutshonelwa lilanga.
Ukuba urnntu uqaphela kakuhle, likhona isuntswana lalo mxholo naphaya kwintshayelelo yombhali xa athi:
Kwelinye icala" uD.M. Jongilanga usinika irnizekelo ecacileyo yoncwadi olufundisayo kwibalana lakhe elithi "UNqaba", apho asinika khona urnzekelo ornele kulandelwa ngabantu abafuna ukuphurnelela nokuuphakamisa isizwe:
Abanye abantu ekucaca ukuba bayangcungcutheka bubudoda bukaLanga nguNzame nomhlobo wakhe uPhumi, ngohlobo lokuba bade baphel' iintloni bayithetha kuye ezinkonkqeni le nto ngenye imini. Nakubo uLanga akazange azidube ngokube ebahlisa ebanyusa ngaphandle nje kokubanika iindaba zabo, baza bathi bakomelwa ngumqa ephinini, baphela bezinxilisa, beyithetha ke phofu eyokuba bahlangene nenyok' iphunga umhluzi. ULanga akacengi solalaphi ngobudoda bakhe.
The Owl Critic Cape Town: Nasou. Izinto zodidi
Uhlalutyo
12. Iidrama ezimbini kwiminyaka 1970-1990 139
OkaMtuze (1989:58) uyiphuhlisa athi le nto:
Ngarnanye arnaxesha umbhali usebenzisa ulwirni oluthethwa ngabo bantu abazobileyo. Kwintetho-ngqo yamkelekile le ntetho ilandelayo:
Inoveli isoloko inodaba oluthile lokuvula amehlo abafundi. UHeese noLawton (1968:101) bayicacisa ngale ndlela le nto:
7. Uthelekiso lwesihobe sikaQangule nesikaNgcangata 78
Aba babini, uPhumi noNzame, abazange banele kukuphoxwa nguLanga. Basala besangqawa ngobukhwenkwe nobudoda bukaLanga de baya kufikelela nakwinkonde uBaw' uMpinda, owabagqogq' iindlebe baphuma apho beziinkuku ezinethileyo.
UNomthunzi akatyhafanga, akazisingeli phantsi, akoyiki ukuvakalisa uluvo lwakhe kuFikele, kuba umthatha njengomlingane wakhe. UFikele uphila kumaxesha akudala, akayamkeli into yokuba umcimbi omkhulu kangaka ofuna indoda uphalazwe emfazini, aze yena akugqiba ukuba yiindoda axelelwe nguNomthunzi. Uthi:
Umqukumbelo
Kwidrama kukwakho nabalinganiswa abachasileyo. Sibona uNzame noPhumi abangamthandiyo uLanga yaye bezimisele ukulihlambela igama lakhe. Ekuqaleni, intetho yabo itsho simthandabuze uLanga kodwa uthi wakucombuluka Â·umdlalo sibone ukuba asinakuyithemba yonke into abayithethayo ngaye.
Eli nqanaba likhothame undoqo wesakhiwo sebali. Undoqo nomqobo wesiyileli lulwabhici oluqanduselwa kweli nqanaba. Ukuze ibali lethu liqhubele phambili, kufuneka kubekho impixano. UTshabe, uMini noMkonto (1992:319) bathi:
Ngayo yonke intetho kaMpinda umbhali uyiphuhlisa icaee eyona njoongo yakhe ngenewqdi yakhe. Uthi amaxesha ngamanye ngoku, masizame siluluntu ukuhamba nokutshintsha kwezinto. Makangajongelwa phantsi umntu owalukele esibhedlele, naye yindoda njengalo uye ebhumeni, ngakumbi nangakumbi xa izenzo zakhe zimngqina, kuba zizo eziziiimpawu zobona budoda, hayi ukuba walukele phi.
Maxa wambi inguqulelo ebomini bomlinganiswa oyintloko ingqamana nokwamkela kwakhe inkolo yobuKrestu. Umzekelo waloo nto siyawufuumana kwinoveli kaMda ethi Ntengu-ntengu macetyana xa athi umbhali ngoSithembile:
A theme involves the real purpose for which a play is written, as well as the meaning pervading the whole.
NoGugulethu ngumlinganiswa ongqukuva. Unezinto azithandayo nangazithandiyo njengomntu wonke. Ukhe wazama ukumguqula uyise kwizimvo zakhe kodwa wawa phantsi kuba kakade ebengengomntu unaamandla. Ubulala uThobeka ngenxa yokuba engasenathemba limbi ebomini.
Bendingazi ukuba naseNkwankca naninombutho woomdaniso seningabaqeqeshi-badanisi nje, Langa.
Fikele:
(iv) into ayithethayo urnlinganiswa,
Umdlanga kaP.T. Mtuze (1976) uxovula umdmbi wobudoda nolwaaluko. ULanga owalukele esibhedlele uqaqambile kunabafana abalukele ebhumeni ngokwesiko elaziwayo lesiXhosa. Wayalukele esibhedlele, nto ke leyo eyayisonyanywa kakhulu nguyise uFikele, kodwa kuyo yonke loo nto. uLanga wayebagqwesile oontanga bakhe ngobulumko, ngenkathalo, ngemfundo nangokuziphatha. Loo nto yabatsho oogxa bakhe banekhwele, bazimisela ukuba barnahlule nesithandwa sakhe uCikizwa. Le nto isiboonisa ingxaki yamasiko kuluntu lwethu, kunjalonje isagquba kuba abakhwetha bafa mihla le ebhumeni apho kusetyenziswa izixhobo ezingaahambi ngokwemigaqo yempilo ngarnanye arnaxesha. Kuyo yonke loo nto. umntu owalukele esibhedlele kunzima ukuba amkeleke eluntwini.
Sesona sixhobo sibalulekileyo kwidrama. Imenzela lula umbhali ekwakheni abalinganiswa abangafaniyo, babe neembono ezingafaniyo kananjalo. Isesona sixhobo silungileyo kwidrama ngaphezu kwentetho yomntu oyedwa.
Kulapho uNgodongwana simbona esabela eHeshele kwelamaHlubi, athi akufika apho aziguqule igama athi unguDingiswayo. Uthe naxa unkosi uBhungane amnakanayo ukuba unegazi lobukhosi, wakhanyela walala ngomqolo. NokaNtloko uzisebenzise kakuhle iimpawu zomdlalo.
Nksz. NR. Mazwi
Theme is what a story means, what a story says to us, and it results from the interaction of plot, characters, emotion and symbolism. Theme is the sum total of everyything that takes place in a story plus the effect all this has on the mind of the reader.
â€¢ Ngelo xesha uTshiwo wayexakene neentshaba zakhe yaye efuna amancedo kakhulu.
1968
Kanti kukwabalulekile nokuba urnxholo 10, ngokungaphandle kokuuthungela abalinganiswa, uthungele nesimo sentlalo ngokuthi naso siqaqambise ngeyaso indlela 10 mcamango uphambili kwibali. Andiingelibali ukuchaphazela nesakhiwo sebali ukuba naso ukwakheka oku kwaso makuncedise ngeyaso indlela kwakulo mba mnye. Kanti ulwimi nesimbo sokubhala, ndibala ntoni na? Zonke ezo zinto mazithungelane, ziphuhlise, ziqaqambise 10 mcamango ungumxholo webali, ngabula Satyo (Uphengululo IwesiXhosa, 1985:79).
Ezithe wambu ngengubo yakhe yezingwe ... Wawugxumek' umkhonto wema utyityimba,
... kuba yilaa ntshumayeJo yakho ingummangaliso le yenze yonke le nguquko.
Isihobe sezi mini siphenjelelwe kakhulu sisihobe saseNtshona ngokweemo nokuqulathiweyo. Esi sihobe sinezinto ezibhaliweyo eziphathelele kwezo zinto zithandwa yimbongi, ezihambisana nesiqu sayo, kunakwiziibongo zomthonyama. Loo nto ithetha ukuba nabani na onesiphiwo angaasibhala isihobe esilolu hlobo IwaseNtshona. Kwaba babhali besihobe sezi mini sikwafumana neembongi ezininzi ezingamaXhosa ezibonakalisa ubugcisa bazo ngokuthi zibhale ngezinto-yinto zobomi ezahlukileyo. Kwesi sihobe kuxutyushwa imixholo ngemixholo.
(Qangule, Intshuntshe ,1976:2)
9. Indlela yohlalutyo yovakalelo 37
Idrama
1. Iimpawu eziphambili zenoveli 9
9. Imibongo engokufa 85
Zisuka siva izandi eziyiliweyo, ukukhala kweentsimbi zecawe nokweefowuni. Ezo zinto zisincedisa ekubeni siqonde ukuba eli bali lenzeka kwaPhumzile kusasa ngeCawe. Kwakhona siva ingxoxo phakathi kukaPhumzile noMandisa. Kwalapha sinikwa ingxaki ephambili ebalini. Siyazibona zintshula izithole zempixano.
Ukuzotywa kwabalinganiswa ababhinqileyo bekwizikhundla eziphezulu, umzekelo uMamNzotho, uMaKhwetshube noTshilemba kubonisa ukuba abasetyhini bayakwazi ukubamba izikhundla eziphakamileyo entlalweni, kanye njengamadoda. UMzamane ubonisa phandle ukuba abafazi bayaakwazi ukuyimela into abayifunayo, bayakwazi ukuba nemisebenzi esigxiina ebalulekileyo, yaye banayo ingqondo. Yonke le nto uyenza engqiyame ngokubaluleka kwenkcubeko yesiNtu nokuba abantu sebephucuke kaangakani na ngokwaseNtshona. Amadoda kufuneka asinikwe isidima esiiwafaneleyo ngokwesiNtu.
Ukubonga ibingeyonto yeembongi zakwaNtu kuphela. Amakhwenkwe, xa esalusa ezindle phaya, ebethanda ukubonga ngakumbi xa kuhlangene imihlambi yeenkomo. Nabazingeli ngokunjalo bebesaya kuzibonga izinja zabo, bezikhuthaza, benamabhongo nangobukroti bazo. Ukuxhasa oku ndikuthethileyo ngasentla apha, ndicaphula kuA.c. Jordan (1973:21) xa athi:
Kukwalapha apho umbhali kufuneka abaveze abalinganiswa bakhe.
Ingxoxo
Phambi kokuba ubani abe nokuthetha atyondyothele ngombandela othile, kuyimfuneko ukuba aqale ngokuwuchaza ukuze yonke into ayithethayo ingqamane naloo nkcazo ayinikileyo. Yiyo loo nto siza kumana sibetha sibuyelela kwinkcaza ecacisa inoveli phambi kokuba sizame ukubonisa ukuba ngabaphi na ababhali esicinga ukuba bagqwesile kuloo mba.
Isakhiwo
Phantsi kwesi sihloko sibala isihobe sezembali, esibalisayo nesichaza iziinto ezibonakalayo. Umzekelo, kumbongo kaJolobe (1964:40) othi "Ingqawule" sixelelwa ngentombi kaMhlakaza nezinto ezabulala ubuzwe bamaXhosa. Kumbongo kaHuna othi "Ulindipasi" sichazelwa, ngendlela eqaqambileyo nechukumisayo, ngomonakalo owenziwa sesi sifo semfuyo.
(ii) zinakho nokunika iziganeko ezithathu zoluvo oluthile, (iii) zisenakho nokubonisa iimbono ezintathu ngento enye.
Isimbolizim
Ziinzingo zobulawulwa Umnyeph' uyamxinzelela Ukhusa ngapha ukhokhotyiso Akhuse ngapha ukhobokiso.
Elokuqukumbela ndingathi njengoko sibona kuyahluka xa kubongwa ngokufa uqobo naxa kubongwa ngabathe basishiya. Xa kubongwa ngokufa uqobo kubhekiswa kubo njengomntu. Kuphakathi kokuba kube kuyakhahlelwa, kuhlonelwe, imbongi igobe ngamadolo icenga umhlekazi ukuba athobe isantya angaphali kangaka, okanye kube kanti imbongi iyakuxhokonxa ikungxolisa oku kufa kungenanceba kangaka.
(YaJi-Manisi, Izibongo zeenkosi zamaXhosa, 1952:42]
Iinoveli ezibonisa ungquzulwano phakathi kwemeko yanamhla neyasendulo Phantsi kwalo mba singabalula incwadi kaDyafta ethi Ikamva lethu apho kuboniswa khona ukugqwesa kwezokhanyo zisoyisa ezesithethe ngokuthi umfana aphumelele ekuzifuneleni undofanaye othandwe nguye. Eli dabi silibonile nakwincwadi kaJordan ethi Ingqumbo yeminyanya. Isiphelo nemfundiso yale ncwadi kambe ibange ingxoxo enkulu phakathi kwabahlalutyi bel 0 xesha abathi batyhola ngelithi uJordan wenze ukuba ubumnyama, ngabula bona, bukugqwese ukukhanya, njengoko uGerard (1971:86) esithi xa ecacisa izimvo zikaOldjohn omnye wabahlalutyi belo xesha:
Ukuhambisa olu daba lwakhe kuthi, urnbhali usebenzisa abalinganiswa ekufuneka ibe ngabantu abafana nabo sibaqhelileyo ekuhlaleni. Abo bantu sibazi ngeendlela ngeendlela ezifana nezi zilandelayo:
Ifuthe likaNobantu liyavakala kuwo omabini la maeala angadibaniyo, kuba udibanisa imihlambi eyalanayo. Uyayamkela indlela yolwaluko azikhethele yona uLanga, kuba naye ungomnye wabalinganiswa abaabalulekileyo abayamkelayo inguqu yeli xesha. UNobantu naye akanaadyudyu, uyaluvakalisa uluvo lwakhe. Unophawu olubonakalisa ukukhuululeka kwingeinezelo yabafazi ekudala igquba kwisithuba seenkuluungwane ezidlulileyo ukuza kuthi ga ngoku.
Ukusetyenziswa kwamagama
Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. K.P. Rungqu, 1990.
Ibali liphela ngesisombululo okanye isiphetho nokuba inkinge leyo ayisombululekanga yona. Kuxa zonke ezi zinto zinxibelelene kakuhle kude kuye kwisiphumo sebali apho sithi kukho unxibelelwano nomaanyano ebalini.
Kule ngxoxo ingasentla kuyabonakala ukuba kwimidlalo yezembali yesiXhosa kukho unxulumano phakathi kwezinto eziyinyaniso (fact) nomqwebo (fiction). Sibathulela umnqwazi aba babhali babini ngokuthi bangaminxwa ziziganeko zezembali. Siyabona ukuba kule midlalo mibini kukho izinto ezihlonyelweyo ukunika umdla kwezi mbali.
Kumbongo "Intlakohlaza" uQangule udala olunye uhlobo lwesakhiwo esibonisa unxibelelwano phakathi kokuqulathiweyo nesihloko kwakunye nesakhiwo. Ukungalingani kwemiqolo eyenza izitanza kumbongo "Intlakohlaza" kwalatha umahluko phakathi kweNtwasahlobo noBusika. Sibona nemo yembongi kuba isitanza sokuqala sifutshane. kuba akukho mntu ubuvuyelayo uBusika. Sibona apha unxibelelwano phakathi kweesakhiwo nomfanekiso-ntelekelelo. Ukwahlula uBusika kwiNtwasahlobo usebenzisa isitanza esinemiqolo emide nengaphezulu. nto leyo ebonakalisa ukuba, unqwenela ukuba iNtwasahlobo itsale ithuba eliingaphezulu.
Uvuthondaba
Le yenye yeendlela zohlalutyo ezintsha. Sithi yindlela ephathelele kumbhali kuba unendima ebalulekileyo kule ndlela yohlalutyo. Izinto eziqaqambileyo ngale ndlela kukushumayela ngencwadi kusetyenziswa ezenkolo nefilosofi, oko kukuthi imfundiso ethile.
Xa sijonga isakhiwo somdlalo kaNgani othi Umkhonto kaTshiwo, siingatsho ukuthi uNgani uphumelele ekusebenziseni zonke izixhobo zokuubhala eziphathelele kwisakhiwo: ingabula-zigeawu, ukujiya kwezinta, uvuthondaba, isisombululo nesiphelo. Singaehaphazela kuphela uvuthondaba endithi likweliya thuba imikhosi kaKhwane ihlangula uTshiwo kuhlaselo lweentshaba zakhe.
Ukuzotywa kwabalinganiswa
Susa kuqala umqadi osesweni Jakho phambi kokuba ususe isibi esisesweni Jomnye umntu.
Iingqondo zethu zidlwengulwa ngumqolo wokuqala nje apho athetha ngorhatya olusondeleyo, umdla wethu uya ukhula yaye uthi gqolo ukuphembeleleka kude kuye kumqolo wokugqibela webali, apho kuthi qheke ukusa.
Indima yale mifanekiso-ngqondweni
USatyo kwincwadi yakhe ethi Igrama noncwadi (1983:193) ubeka ezi ngongoma zilandelayo njengeempawu ezibalulekileyo zedrama:
The dramatist, like the storyteller, must first of all idenntify the environment, the characters, and the general outtline of the situation in which they are placed. But in a play this must be done quickly, and always, as far as posssible, by action.
Ukungquzulana kweenkcubeko
A point at which the balance of forces is so strained that something cracks, thus causing a realignment of forces, a new pattern of relationships.
Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. B.P. Ngcelwane, 1992. Phambi kokuba singene emxholweni, mandikhe ndithi gqaba-gqaba ngeembono zeengcali malunga nokuba yintoni na isihobe sokhalazo okanye yintoni ukhalazo Iona ngokwalo. UVerschoor (1972:3) uluchaza ngolu hlobo yena unkwintsho:
UPickering (1988:55) ugxininisa ekubeni umdlalo omfutshane uxhomekeke kwimeko akuyo umlinganiswa oyintloko. Kufuneka ke ngoko izinto zigajaze ukuhamba ukuya kuvutho-ndaba, kulandele isisombululo kwakamsinya.
Kwisitanza sokuqala umbhali ubonisa ukuba ukufa oku kusisiqalekiso esihla kulo lonke ilizwe. Kuba buhlungu kwabo bathe bagutyungelwa leli lifu kuba ukufa oku akuqheleki. Umbhali usebenzise amazwi akhethiweyo ukuqaqambisa 10 mcamango. Usebenzise amagama amaninzi okuchaza isikhalo esenziwa ngabafelweyo kwilizwe jikelele. Usebenzise amagama azizithetha-ntonye anjengala: "kuzizijwili, kulilwa, kuntywizisw' iinyeembezi, bonke benz' isimbonono". Nanga amanye abonisa oku kunaba kolu sizi: "macala onke emhlabeni, kwiimbombo zone zomhlaba, kwiinkalo zonke".
Liyancomeka igalelo likaSaule kwimidlalo yoonomathotholo esanqoongophele kunene. Abalinganiswa bakhe bambalwa. Baqalela kwabathathu ukuya kwisihlanu. Kulula kubaphula-phuli ukuwahlula amazwi abo. Zonke iimpawu zomdlalo oqhelekileyo ziyabonakala nakule midlalo yakhe yosasazo.
Ezi zilandelayo iincwadi ziqulathe umcimbi wothando: UDike noCikiizwa, Buzani kubawo, UNcumisa noNqabayakhe, nezinye.
(Jolobe,1litha,1985:11)
Urnxholo walo mdlalo ucace gca. Eneneni uTamsanqa uwandlale kwaseentloko kule ncwadi apho athi khona "the old order changeth yielding place to new". Loo nto ibonisa ukuba kuyingozi ukutshela kumasiko apheIeIwe lixesha. Ubunyaniso bayo budandalazile kule ncwadi iyonke.
USiwisa ngomnye woovulindlela kumabalana esiXhosa. Uqale ukubhala amabalana kwiminyaka engamashumi amahlanu yokuqala siqalile ukuubhala iincwadi zesiXhosa. Amabalana akhe kwincwadi ethi Ndibuzen' amathongo ayindibanisela yamabalana nezincoko. Loo nto yenze ukuba la alandelayo awele kwicala lezincoko - "Mdala utat' omkhulu" , "Amaqal' afike", "Qash-qash kuphekwe ntoni namhlanje", "Iintwana ezincinane nazo zibalulekile", nelithi "Umzingisi akanashwa". Kweli lokugqibela ude azidize ngokwakhe xa athi 10 kaSiwisa:
Umfundi ulangazelela ukwazi ukuba uTshiwo uza kuthabatha waphi na amanyathelo ngenxa yale mpilo yentombi yakhe. Ubiza uMpondombini igqirha, emva koko uDubulegeqa. UNgani usebenzise ubuchule apha bokuyikhomba kwiinkolelo ingxaki yale mbali.
Indlela esiwandlalelwa ngayo 10 mxholo wokungqubana kweenkeubeko inika umdla kakhulu. Siva kwineoko kaNgxabane omnye wamakholwane nephakathi likamfi uNkosi uZanemvula elathi lasindisa ubomi bukaZwelinzima unyana kaZanemvula lowo, ukuba amanye amaMpondomise asatshele kwizithethe zawo nakwiinkolo. Usixelela ukuba la maMpondomise asakholelwe kwinyoka enguMajola, yaye iinkosi zakwaNgwanya namafanankosi zingewatywa emilanjeni enjengeThina neTsitsa. Kwalapha sibona ukuxatyiswa kwemfuyo ngokuthi siboniswe inkomo eyayithandwa kunene sisizwe uDangazele, kanti nendima yaamagqirha namaxhwele siyibona kwasentloko.
Pretoria: De Jager-HAUM.
Apha kwisestethi ke into elindelekileyo kukuba kubekho utshintsho, oko kukuthi laa ngxoxo ibivezwe kwiokthevu ngoku iyasonjululwa. Imbongi ngoku ithi ithande ukukhululeka mpela. Ithi ukuba ibithande ukuba ngqukuva phaya kwiokthevu, uyive ke ngoku ivela kweyona nto ingayo.
Kwelinye icala, babekhalazela uZwelinzima owayengenise iinguqulelo eziliqela ezifana nokutshitshiswa kweebhokhwe kuba kusithiwa zisetyeenziswa ngamagqirha ukulahlekisa abantu. UZwelinzima wayeyilwa loo nto, wada wavala naloo magqirha esithi abantu mabaye koogqirha baseNtshona. Le nto yaveza izikhalazo ezininzi eluntwini.
Isingqi
UHeese noLawton (1968:103) bayichaza benjenje inoveli:
Emva kokuba ebekiwe esihlalweni uZwelinzima, luyaqanduselwa olu ngquzulwano. Into yokuqala ekubanjwana ngayo yintombi amakayizeke. Yena ufuna uThembeka ukanti isithethe sobukhosi sikhomba enye indlela. UNgxabane utshele mpela kumyolelo kaZanemvula kwesi sithuba. Le nto isahlula kubini isizwe. Kukho abaxhasa uZwelinzima kanti bakho nabaakwicala likaNgxabane. Kubalulekile nokuqaphela ukuba iqela ngalinye kula maqela liqinile yaye lizimisele kuloo nto limi kuyo. Kuthi xa kulapho uJongilanga okwicala lezithethe aphakamise ukuba mazizekwe zombini ezi ntombi, eyakwaBhaca kunye noThembeka, inkosazana ibe ngumfazi omkhulu. UDabula uyibhebhetha ngelithi loo nto inkosi ifundile, ke ngoko ayinakho ukuzeka isithembu.
Kanti yen a uAbrams (1971:54) ubhala enjenje:
UTamsanqa uye wahlangabezana neembono zikaGrace (1965:163) ezithi:
Ziyaqapheleka na iimpawu zocaphulo? Kaloku imbongi le icaphula kumazwi omfi 10 uJoe Matyila kwingoma yakhe ethi "Kazi ndenzeni na emhlabeni". Sigqibele imbongi ikhalela ukushiywa nguJoe, siqabuka se lithe qhushe isikhalazo sokuthwal' ubunzima. Kwakule ngoma umbuzo othi "Ndenzeni na?" usinika umfanekiso wokungazi sizathu sokuthwal' ubunzima. [Ufana kanye nengoma yetoyi-toyi ethi "Hay' asiyaz' intw' efunwa ngamaBhulu", uMhleli.]
Umbhali usebenzise indlela yokubatyhila ngezenzo nangengxoxo abalinganiswa bakhe. Ulwimi nentetho yabalinganiswa luveza izimo zabo. USaule, maxa wambi, usebenzisa neengcinga zabalinganiswa ukubatyhila.
Ukwahlula-hlulwa kwesihobe sezi mini
Kweli nqanaba impixano ifikelele eneotsheni, ayikwazi kutwebeka, inguuIowa umlinganiswa ukhupha iimfihlo zakhe.
Into yokuqala ebalulekileyo ngomdlalo ondima-nye kukuqaphela ukuba 10 mdlalo ngumsebenzi wobugcisa opheleleyo esingathi unxuulumano lwawo nomdlalo om de ufana nje nonxulumano lwebalana nenooveli. Kunondima-nye kukho ingabula-zigcawu apho kwaziswa khona abalinganiswa abaphambili nemeko ekungayo. Kunondima-nye kubaalulekile ukuba yonke loo nto ibethe koozelekazi yaye ibe nomdla.
Imidlalo yosasazo kaSaule
Xa ndicaphula kule ncwadi ithi Isisele (1978:16) uQangule uthi xa achaza isihobe:
Ukubonga sisiphiwo esithi sivele kwasebuntwaneni emntwini. Izibongo zamandulo zazisenziwa ngomlomo, kukholiswa ukubonga iinkosi, izihandiba nezidwangube ezibalulekileyo. Xa imbongi idanduluka ibonga enkundleni ubesithi umntu ovakalelwayo azibone iinyembezi zisihla, kuba bekuba nzima ukuzibamba. Ngale ndlela yokubonga bezingumlomo wabantu enkosini ngokuthi zigxeke, zikwancoma inkosi leyo kanti ikakhulu zazithanda ukunyhasha umbuso welo xesha. Loo nto ibilungisa uhlanga kuba inkosi ibiye ilungise apho igqwidize khona.
Intetho eyenziwa ngabanye abalinganiswa
Usixelela oko kwisitanza sesihlanu. Simva esithi waphanda, wafumaanisa ukuba ukufa 10 wagxothwa emyezweni ngenxa yokungalungi kwakhe, edunga-dunga uxolo. Usilandela le mvelaphi yokufa kwisitanza sesiixhenxe nesesibhozo. Udlula apho akunukuneze ngamazwi akhethiweyo.
Isincoko
Wena sowude uthethe ngentombi ayiboniileyo kuxa wawumbona esalukela phi? Latshiswa ngubani ibhuma lakhe? Yayiingubani ingcibi? Lingubani ikhankatha?
Siyabona kolu hlalutyo lwemidlalo kaMtuze nekaSiwisa ukuba zininzi iindlela zokuvelela umdlalwana kodwa kuzo zonke kubalulekile ukuba kubekho unxibelelwano nondindano emdlalweni. Ingxoxo inendima enkulu eyidlalayo ekuvezeni izimo zabalinganiswa kanti kukwabalulekile nokuba umdlalwana ubethe koozelekazi.
Libhalwe ngesiNgesi nguMnu. M.A.M. Qomfo, 1990.
UNgcangata ngomnye wezi mbongi zakutshanje oye wanegaIeIo elincoomekayo kuIwimi IwesiXhosa. UbhaIe isihobe kwakunye nezinye iindidi zoncwadi ezifana namabaIana amafutshane, njalo njalo. Into ephawuulekayo ngesimbo sakhe sokubhaIa kukuba uzama kakhuIu ukuwuvala umsantsa phakathi kwezibongo zomthonyama nezala maxesha. Uzamile ukubhaIa iisonethi. Ifuthe likaMqhayi noJolobe liyavakala apha kuye kanti oyena mntu kurhaneleka ukuba ube nempembelelo enkuIu kuye nguQangule. Isimbo sakhe sokubhala sibonakalisa ukuba uvune lukhulu kula maqhawe, wasebenzisa ubuchule abugqwathule kuwo ukwakha esakhe isimbo sokubhaIa.
Nksk. f.N Nkowane
Xa siqwalasele umhobe kaJolobe othi "Inyibiba" sib ana le mifanekisoongqondweni - "tshawekazi", "nzwakazi", nto leyo etsho sibe nengqondo ethi la mbongo ubhekisela emntwini, awupheleli nje kule ntyatyambo. Kuyacaca ukuba inkosi le yalama nzwakazi ithile eyathi yayidlwengula urnxhelo ngobuhle nemfezeko yayo. Kuyacaca ke ukuba le nyibiba yeziihlambo yinyibiba ekwiinkumbulo zokaJolobe. Yonke loo nto uyifihle ngobugcisa kumsebenzi wobungcali wokuzoba ngamagama.
1. Iimpawu eziphambili zedrama 99
UHilliard (1976:366) ugxininisa ekubeni umlinganiswa yeyona nto ibalulekileyo kwintshukumo yomdlalwana. Okwesibini, izimo zabaliinganiswa kufuneka zivezwe zizenzo zabo. Imo kamZima yokukholelwa kwizithethe zakwaXhosa siyiva apha entethweni yakhe.
Ubude abungako Kugcinwa umxholo
Isakhiwo sebali likaTamsanqa singahlulwa sibe ngala manqanaba alaandelayo:
Kuqala sibona umdudo wabafana neentombi. Kukweli theko apho bathi khona uTana noNgodongwana benze iyelenqe lokubulala utata wabo. Baviwa yintombi kaNodunge bebhunga ixelele uyise.
Kwinewadi kaSiphambo impixano iphakathi koLanga noNovusile inkosikazi yakhe owayesakuba nguNompumelelo. Izinto zijikile, uNovusile ushiywe nabazali ekhaya 10 gama uLanga axelenga eMonti, into ke leyo olungahambisani nayo ulutsha lwanamhlanje. Ueele ukuba andise imfundo yakhe kwezokonga, suka uLanga wema entla. Uzimele waya kwisibhedlele saseMthwaku ekuthe emva kwethuba wathandana noThemba kanti uzibethe ngenyheke etyeni kuba wafumanisa sekumva ukuba uthandana nomgulukudu, unqevu owaziwayo noyineutshe kwieala lokuba iimoto.
OkaMabuza (1988:136), kwithisisi yakhe ethi The Short Story in Zulu ucaaphula uSmith noHart abathi:
Apha singabalula inewadi kaMqhayi ethi Ityala lamawele apho kuunganzingwa imbambano phakathi kwamawele. Injongo kaMqhayi kukubonisa ukuba iindlela zesithethe zokusingatha amatyala azinasihlava nalugonyamelo lwankosi. Loo nto siyibona kwintshayelelo yakhe apho athi uMqhayi (1914:iii):
Abalinganiswa kulo mdlaIo bazotywe kakuhIe kakhulu. Sibazi ngezinto abazithethayo, abazenzayo, nezithethwa ngabanye abantu ngabo. Intetho kaZwilakhe ibonakalisa kakuhIe ukuba ungumntu osatsheIe kwisithethe yaye uneenkani. SicaceIwe nakukuba uphantsi kwempembelelo kaaMaGaba. Kuyabonakala nokuba ungumlinganiswa ongqukuva kuba uye waguquka ngokuhamba kwebali.
3. Umahluko phakathi kwebalana nesincoko 16
Isikweko
Intshayelelo
Elokugqiba ke leli lokuba kuyacaca ukuba le nto iyisonethi ngokuungaphandle kweshumi elinesine lemiqolo, yisonethi ngemvano-siphelo. Ithethe ukuthi ke loo nto imvano-siphelo le ngundoqo kwisonethi, kuba yiyo ethi idibanise amagama akwizivakalisi ezithi zinike iingcamango ezihamba kunye. Bayandingqinela mpela uHeese noLawton (1979:33) xa bathi:
Inguqulelo esithethe ngayo kwintshayelelo iyabonakala kweli bali kanye ngokolo hlobo athi ngalo uPannwitt (1964:25):
Amava akhe ngeembambano phakathi kweendlela ezingafaniyo zezi mini nezamandulo amnika isakhiwo sale ncwadi yakhe ukanti into yokuuba wayewazi ngokupheleleyo amaMpondomise nentlalo yawo yamnceda ekuzobeni isimo sentlalo esisisiseko sale ncwadi.
Nksz. KP. Rungqu
Njengoko ndikhe ndatsho kwizinto endithe ziimpawu zesonethi, isonethi ilandela isakhiwo esineendlela ezimbini zemvano-siphelo ezizezi -eyesiTaliyane nyesiNgesi. Ndiza kuthi gqaba-gqaba nje ngezi ndlela zesonethi.
Kwintlanganiso eyayibizelwe ukuxovula umcimbi wokubulawa kukaMajola kwabakho ukungavisisani okwada kwadala ukuba umzi wahluke phakathi, kubekho amaMpondomise namaMfengu. Eli qela lamva elalililo elixhase uZwelinzima layishiya intlanganiso limshiya uZwelinzima esentendeni yezandla zamaMpondomise omthonyama lawa ayefuna ukumbulala.
(ii) ambeke esichengeni sokubekelwa imiqathango yamaxesha okuhamba nokungahambi edolophini.
â€¢ AmaGqunuqhwa. la ayemi kwisithili saseMngazi.
Amagqabaza ngamabali amafutshane kaBurns Ncamasbe
(Yako, Ikhwezi, 1967:1)
Emva kokuzoba. yonke loo mifanekiso mibi baphila phantsi kwayo abantu, uphinda kwayena abanike ithemba lokuba boza bakhululeke ngenye imini. Iyamkhathaza kakhulu uJolobe into yokuxhomekeka kwethu kumaveza-ndlebe angabantu abaMhlophe. Uthi masiziphilele sifunde ukuzenzela izinto zethu. Kambe uyayithetha nento ethi akukho nto ifumaneka lula kwaye abantu abaMnyama mabafunde ukunyamezela idyokhwe esemagxeni abo.
Xa sijonga uNobantu simbona eyintombi eehubekileyo nengakwaziyo ukuvala umlomo xa ibona ukuba kuyonakala. Ifuthe lakhe libonakala kakuhle kuCikizwa nakuNzame noPhumi. Usoloko ebanqwanqwada kwizenzo zabo eziphuthileyo. Wayibona uNobantu kwasekuqaleni into yokuba uNzame noPhumi baseyelenqeni lokuehitha-ehitha uthando lukaCikizwa. UNobantu uzibona izinto zisekude ngenxa yobukrele-krele bengqondo yakhe. Uyamvusa uCikizwa ngenye imini, uthi makangalali ubuthongo, uza konakalelwa. Uyimazi ephala kunye neenkabi kuba unobuehopho bokuyibona into eza kuba nesiphelo esibi. Uyambona uPhumi ukuba ulahlekiswa nguNzame kuba efuna ukufezekisa imiinqweno yakhe.
Nksz. P.B. Sonjica
Zombini ezi mbongi zinengqokelela enkulu yeesonethi nee-eleji apho siye sicace mpela ukuyelelana isimbo sazo. Kuqala siphawula ukuba zoombini ezi mbongi zithanda ukusebenzisa amagama amathathu kumqolo ngamnye kunjalonje loo magama athande kuba zizigaba zentetho eziifanayo. Kwakhona zifaniselene kakhulu ngezafobe ezizisebenzisileyo kwimibongo yazo. Ukuba uQangule uthi kumbongo othi "Indoda endiyithandayo" (1970:4):
Xa ndicaphula uE.M. Forster (1964:93) uthi:
Nksk. G.N Mrubata
Omnye umntu obenegalelo ekuphuhliseni iinjongo zombhali ngale newadi Umdlanga nguNobantu. Oko simana ukugqwathula kwiintetho ezi zakhe. Kha umve ngenye irnini xa wayeeebisa uCikizwa olahla uLanga kuba esiva arnahum-hum okuba uyinkwenkwe:
Umvile uDlangisa elilisela ngezirhoxo zamabobosi ezindlu, ummamele xa esithi, andithethi ngezi zinunzaanunza zabameli benu ... ?
Umdlalo unamanqanaba ohamba ngawo ashiyana ngokukhula komdla nokuba mandundu kwezinto ebalini. Ababhali bemidlalo yesiXhosa batyekele kakhulu kwindlela yaseNtshona ekwakheni imidlalo yabo. Kudla ngokubalulwa la manqanaba:
UJolobe yena uyibona ingxaki isekubeni abazali abaNtsundu baxhomeekeka kakhulu ebantwaneni babo. Balindele ukuba abantwana babo baza kubabonelela ngezinto eziyimfuneko ebomini babo kanti abaMhlophe babafundisa abantwana ngeenjongo zokuba babe nokuzimela.
DIu hlobo lombongo luyabonakala nakumbongo kaBurns-Ncamashe othi "Urngoduko woKurnkanikazi", nakokaMtuze othi "Untingil' uJoe" nothi "UCanon James Arthur Calata" kwincwadi ethi Uyavuth' umlilo.
UBoulton (1982:4) yena kwelakhe icala ubalula imo yesihobe. Le nzwakazi ibonisa ukuba kukho isingqi esitsho kamnandi yaye ukulaandelelana kweengcinga kukhokelela kuvutho-ndaba, nokuthi imfanoozandi yenza ipatroni ebonelela ngophinda-phindo olutsho kamnandi ernxhelweni.
1990
Kulo rnbongo, u Yako usinika umfanekiso ocacileyo ngoMqhayi eligorha lenene. lnjongo yalo mbongo kukuthuthuzela isizwe siphela xa sasilila eziirnathontsi ngokusweleka kwale ndwalutho. Yiyo loo nto athetha athi :
Kumdlalo wakhe othi "Liduduma lidlule" usebenzise izandi ezifana nokukhala kweenyamakazi neentaka, nto leyo enika umphulaphuli umfanekiso wesimo sentlalo esilihlathi. USaule ukwaphumelele ekusebenziseni izandi eziyiliweyo kwiidrama zakhe. Ezi zandi azaneli kubonisa kuphela, indawo koko zinenxaxheba ekuqhubeleni phambili umdlalo. Wenze lukhulu uSaule ukuguqula okubonwayo kube kokuviwa ngeendlebe, nto leyo enika umphulaphuli umfanekiso ocacileyo wokuba kwenzeka ntoni na.
1. Iimpawu eziphambili zesihobe 53
Imbongi isebenzisa amagama akhethiweyo asizobela umfanekiso wookwenyeliswa, ukugculelwa nokutyhalelwa kude ngokuthi isebenzise la magama: "Abakuthi bayandibukula bandalatha ngezithupha", "kuvuth' isigculelo, lirhanuga", "liveza-ndlebe".
Iprowuzi
UNgodongwana, incwadi ebhalwe nguP.M. Ntloko, Umkhonto kaTshiwo, incwadi ebhalwe nguM.A.P. Ngani. UNgodongwana uxovula umbandela wokuvukelwa kwenkosi ngoonyana bayo kuba besithi yaluphele. Naxa urnxholo wayo unomdla, le mbali yoniwa yindlela oqhutywe ngayo 10 mcimbi, ndlela leyo engabonakalisi nkathalo kubenzi beyelenqe. Uthi wena umcimbi onje ukuba nzima ungathini ukuthethelwa esisuseni sikaawonke-wonke?
Ukuba singaqwalasela iincwadi zemibongo yesiXhosa, singafumanisa ukuba imibongo emalunga nokufa iziintlobo ezimbini. Kukho le ichaza okanye ibonga ukufa njengesiganeko ukanti kukwakho nale ibonga abantu abathe basutywa kukufa beshiya ngasemva imisebenzi yabo eqaqambileyo. Kweli nqaku ndiza kuthatha umbongo omnye othetha ngokufa kuzimele geqe, ndize ndathathe ibe mibini ebonga abafileyo.
UMtuze ukhangeleka ephumelele ekuqinisekiseni olu qulungano kuumabalana amafutshane akhe, kwincwadi yakhe ethi Umphehlulu. Oku kubetha koozelekazi ukwenze ngaphandle kokuthi amabalana akhe aziigwengule iimfuneko zamabali amafutshane. Masikhe sihlalutye amabaalana ambalwa akhe sikhangele ukuba uzivelela njani ezi mpawu ziyimfuuneko.
Ufundile, uyintombi evuthiweyo kwaye akazihoyanga iintlebendwane zangaphandle ezingafuni yena. Siyalibona ifuthe lakhe ngokuthi akudibana noLanga, akhuthazeke uLanga azigqibe izifundo zakhe zangaasese. Akaphelelanga apho; akakhange yena amtyhafise malunga nendlela aluke ngayo uLanga. Okwesithathu, akakhange abe nenqala kwiintshaba zikaLanga, kuba ngemini uCikizwa awayehambele uLanga emzini wakhe, akazange athi akufika elapho abe nalusu lubi. Wasuka wambungezelela, wamenzela ububele. Impumelelo kaLanga yenzeka ngenxa yeempembelee10 zakhe.
Baninzi ababhali bethu bangaphambili abaphenjelelwa yile ndlela yokuubhala. Ukuba ubani ufunda iincwadi zababhali bokuqala uya kufumana lukhulu ngale ndlela yokubhala kuba kaloku iincwadi zokuqala zaziijoliswe ekufundiseni, ekuphuculeni izimo zabantu.
... Sebesaluka njalo kulo lonke eJi Jizwe.
Njengoko kubonakala kule nkcazo ingasentla, sihlatyelwe ifolo malunga nento ekubanjwene ngayo, indawo ekukuyo, nabalinganiswa abaphambili kule ncwadi. Lilonke isimo sentlalo sisinikiwe. Abazali bakaGugulethu ngabantu abasadla ngendeb' endala. Basakholelwa ekuthini banokuumkhethela umfazi unyana wabo uGugulethu. Siyawufumana umoya weli bali ukuba unjani na kuba sesibona ukuba akukho luqhagamshelwano yaye kukho ukubetha-bethana kwezimvo phakathi kwala maqela mabini. Le nto ifukama imeko esisiseko eziza kwenzeka kuyo ezi ziganeko zicoombuluka ngasentla apha kuba into yokuba uGugulethu athande uNomaampondomise kanti bona abazali bakhe bathanda uThobeka kunyanzelekile ukuba ikhokelele kungquzulwano.
Enye incwadi elubonakalisa kakuhle olu ngquzulwano yileya kaJongilanga ithi Ukuqhawuka kwembeleko apho umzali ongafundanga abambene nentombi yakhe eneembono zezi mini malunga nokuzikhethela isoka.
Nksz. NP. Ncoko
Vmbongo olandelayo ngothi "EzikaZwelidumile Sigeawu" obhalwe nguD.L.P. Yali-Manisi. UZwelidumile Sigeawu yikumkani yamaXhosa jikelele. Ngunyana kaGwebinkumbi ophetheyo kwaGealeka ngeli xa lokubhala kwethu. Uthe akubhubha uNgangomhlaba engenamntwana kwafakwa yena ebukl;lmkanini bakwaPhalo. Ithi ngaye imbongi:
"Opening formulas often serve to attract attention." Imbongi uMqhayi ibisakutsho ngendanduluko ukutsala umdla ebantwini, ithi ngoBennie:
UMzamane kwincwadi yakhe ethi Izinto zodidi ukulwela ngempuumelelo ukulingana ngokwesini phakathi kwendoda nomfazi. Le ncwadi iyabonisa ukuba, ukuba abafazi bayalinikwa ithuba, banakho ukuzenza zonke izinto ezenziwa ngamadoda. Impumelelo kaMzamane kule ncwadi ikwabangelwa nakukuba uzijonga ngeliso elingenaxanasi izinto ezibangela abafazi okanye amadoda abambelele kwimithetho engabhalwanga yenkcubeko nentlalo.
Iimbalo zaba babhali babini zibonakalisa iimpawu ezifanayo apha naphaya. Kuqala, bobabini baxubusha iingxaki zesizwe bezama ukuvusa
Swanepoel, C.F.
(Tamsanqa, Buzani kubawo, 1975:20)
UPorter (1979:296) uthi xa ethetha ngomdlalo:
Isonethi yesiNgesi
Lo kaBoulton uyahlula phakathi kwemo ebonakalayo yesihobe nemo esengqondweni yomfundi xa efunda isihobe. Imo ebonakalayo yileyo siiyibona ephepheni. Ibandakanya izandi, isingqisho, imfano-zandi, imvakaalo-zwi nophinda-phindo oluziindidi ngeendidi. Imo esengqondweni siingathi ngumbandela oqulathwe ngumbongo lowo. Sibandakanya apha isakhiwo somhobe ngokwegrama nemigaqo yolwimi, ukulandelelana kweengcinga, imifanekiso-ngqondweni njalo njalo. Zonke ezi zinto ziye zihlangane ziwunike umbongo ifuthe (Boulton, 1982:7).
UGugulethu ufikelele exabisweni lokuba makatshate.
Umbandela wokuqala endifuna ukuwubethelela kwasentloko ngowokuba la ngamalingana abafundi abebesenza isidanga seRA. (Hons) phantsi kwam kule minyaka imbalwa idlulileyo. Kuthe emva kwethuba ndaphawula ukuba akusizi lutho ukusengela ethungeni elivuzayo, ndibaabhalise izincoko kuze kuthi emva kwethuba zilahlwe phaya, kuvele elinye iqela lenze kwaloo nto. Akukho nto ilunyukelwe ngabeLungu njengokubiila sisoma siqala ekuqaleni ukuyila ivili elayilwa kwiminyaka emininzi eyadlulayo.
Okwesine, kukho izincoko zocamngco apho umbhali adla amathamb' engqondo ngemiba ethile ngezinto azibonayo apha ebomini (reflective essays). Olu hlobo aluniki zisombululo nazimpendulo zigqibeleleyo kwimibuzo okanye kwimibandela ethile koko umbhali uyishiya kumfundi inyewe ukuba azenzele isigqibo. UMadala ulusebenzisile olu hlobo kwiizincoko eziliqela ezinjengezi: "Iintaba ezikude ngamasithela", "Amagqabi asecaleni lendlela", "Amahla-ndinyuka esheleni abaliswa kwayiyo", nezinye. UBudaza naye ukhe wahlomela kolu hlobo kwilivo lakhe elithi "Ukufa" kunye nelinye elithi "Ukuya akufani nokufika".
Ziyathungelana iziganeko kuba uNodunge uxelela inkosi uJobe ethi yona iyalele ukuba oonyana bayo mababulawe. Ukufeza oko, uNodunge uphembelela iindlavini ukuba zibulale uTana noNgodongwana. Useebenzisa onke amaqhinga okubathelekisa neendlavini. Uthi akuthi uTana uthi uza kuzibeka endaweni yazo akuphatha, zivume ukumgwinta.
Phakathi kweendidi ezikhoyo zemixholo la kaMtuze uzikhethele eli cala lentlalo (social theme). Umxholo wakhe ungobudoda kwaXhosa. Ukuwuphuhlisa kwakhe 10 mxholo uye wanyanzelisa ukuba adale ungquzulwano phakathi kwabantu abasadla ngendebe endala nabantu abaphila kula maxesha empucuko yaseNtshona. Uzamile kangangoko anako ngabalinganiswa bakhe ukuba kubonakale ukuba awukho tu umahluko phakathi komntu owalukele ehlathini nomntu owalukele esiibhedlele. Ubudoda bomntu abuxhomekekanga ekubeni ubani walukele phi, ngaphezu kokuba ubani abonakale ngezenzo zakhe zengqiqo.
Amazwi akhe abangela uloyiko yaye aya eqola kule ngxelo ilandelayo:
Le ncwadi ikwabonisa nokuba amakhosikazi ayakwazi ukucinga izinto ezibalulekileyo nezakhayo. Simbona apha uMaKhwetshube ecebisa umyeni wakhe ukuba mababuyele ekhaya naxa yena uDeyi enamathandaabuzo ukwenjenjalo. UCock (1980:246) ubeka umnwe ekubeni amakhosikazi aNtsundu akakwazi ukuyikhetha ngokwawo indawo afuna ukuya kusebenza kuyo. Makube sesinye sezizathu ezabangela ukuba uMaKhwetshube akhethe ukubuyela ekhaya, ashiye elo gunjana limxinwa wayehlala kulo kungekho nto anokuyenza.
Intshayelelo
Bakho nabanye ababhali abakhe bawuehaphazela 10 mbandela wokungqubana kweenkcubeko. Kubo singabalula aba balandelayo banjeengoW.K. Tamsanqa, kuBuzani kubawo, uD.M. Jongilanga kwinewadi Ukuqhawuka kwembeleko, nabanye abaninzi. UJordan ukhangeleka ebagqwese bonke ngokuzoba le ntlekele yokungqubana kwenkeubeko yesithethe neyaseNtshona.
UJolobe usinika urnzekelo ornhle woku kurnbongo wakhe othetha ngoDengana kwincwadi ethi Ilitha apho sibona khona isimo esihlekisayo sobudenge bukaDengana esitishini. Ufuze kanye bonke abantu abaneeengqondo eziphilileyo kodwa bengazisebenzisi. Kurnbongo othi "UBaw' uDlula" uJolobe uphoxisa ngabantu abasukela izinto zaseNtshona bengaziqondi.
Impixano iya ithatha amanye amanyathelo, iya isuka amadlu ukubondeka nokufezeka.
Abalinganiswa bambalwa, nto ke leyo emnika ithuba umbhali lokuba agxininise ngokufanelekileyo kwiziganeko zebalana lakhe. Uphumelele ekusiboniseni iziganeko ngabalinganiswa bakhe. Simbona uNdabakazi kwizenzeko ezithile eziphuhlisa imo yakhe. Khangela indlela ahomba ngayo abe sisigcodolo esifake isuti entsha nempahla entsha kuba elungiselela ukuya kuzitsholololo kuNokapa owayenqenwa kakhulu ngaamakhwenkwe. Uyibeka ngolu hlobo umbhali le nto:
Ndibhala kamnandi ngexesha abasemagunyeni besenza unako-nako ukuphakamisa umgangatho weelwimi zethu, nto ke leyo ethetha ukuthi nathi kufuneka sibe negalelo ekuphakamiseni umgangatho wolwimi lwethu oluqulathe intetho, inkeubeko nonewadi lwethu. Ndihlaba ikhwee10 ke kubo bonke abathandi bonewadi nolwimi lwethu ukuba benze konke abanakho ukukwenza ukuqinisekisa ukuba 10 mngeni uyasatyelwa.
Nksz. A.N Tyala
Kwakhona apha kukhokela uLaetitia Kakaza ngenovelana yakhe ethi Intyatyambo yomzi apho azoba ubomi bentwazana elwa neenzingo nezilingo ide iyokusutywa kukufa. Incwadi kaSinxo ethi Umzali wolahleko ixubusha umbandela wokufadalala kwengqeqesho emakhaya neziphumo zaloo nto. NekaTamsanqa ethi Inzala kaMlungisi iwa phantsi kwaloo mngxilo.
Ngokuphathelele kwindlela yezembali nobomi bomntu singatsho ukuthi uJordan unolwazi olunzulu nolungummangaliso lwamasiko neziithethe zamaMpondomise.
Mfundise umntwana ngendlela efanele umntwana naxa athe wamkhulu akasayi kumka kuyo.
Apha imbongi inika into engaphiliyo iimpawu zobuntu, ithethe nayo okanye ngayo ngathi yinto engumntu. Siyabona xa athi uJolobe kwintlaakohlaza, "siyakubulisa", "uyancuma", "uyahleka" njalo njalo (p. 23).
Ingxaki nokubawela isikhundla nemali ngumxholo obonakala kakuhle kwinewadi kaSiwisa ethi Uyinkulu kabani? (1979) kanti nakwinewadi kaMbulawa ethi Mamfene (1962) nekaNtloko ethi UNgodongwana (1961). Yona ekaMtingane ethi Inene nasi isibhozo (1965) ibonisa iingozi zesithembu.
Umzekelo wenkolo yethu yale mihla ngokufa singawufumana kuumbongo kaYako othi "Ixilongo lokugqibela". La mbongo uchaza gca ngale nkolo yethu intsha yobuKrestu ihamba ingqubana naleya yethu yamanduula yezinyanya. Kude kube namhlanje nje abantu bantlu-mbini. Kusekho abanamatheleyo kwinkolo yookhokho babo, ukanti kukho abo bathi bagqobhokile okanye bafundisiwe, ngoko ke bamkele le nkolo yobuKrestu.
Aba ban tu abakafikeleli kumgangatho wokuba banikwe izikhundla zokuthenjwa.
Uninzi lwemidlalwana kaSiwisa, kwincwadi ethi Imidlalo yokulingaaniswa, luzele buburharha kodwa ngaphaya kobo burharha kukho udaba olubalulekileyo eza nalo kumfundi. Nakule midlalwana yakhe kunqabile ukufumana ngaphezu kwabalinganiswa abahlanu. Kumdlalwana othi "UMaphelo" bane kuphela. Kothi "USonqwelo" bangaphezu kwesihlanu kodwa abanye banendima engephi apha emdlalweni.
Naxa ifuthe lesihobe saseNtshona libonakala kwisihobe sesiXhosa sezi mini, asinakho ukusimilisela ngokupheleleyo isihobe sesiXhosa kuthende IwaseNtshona. Ukuba senza loo nto siya kuba siyasibulala isihobe sethu kuba kukho izinto ezikuso ezingafaniyo nezikwisihobe saseNtshona. Nangani sisitsho, kuyafuneka kona ukuba iimbongi zethu ziyiqwalasele imigqalisela ebanzi yokubhalwa kwesihobe sanamhla ukuba zifuna ukuphakamisa umgangatho wesihobe sethu.
Ibalana ngumsebenzi obhaliweyo wobugcisa onokuthi ufundwe ngexeeshana elingephi ugqitywe. Naxa ibali elifutshane kufuneka libethe koozeelekazi, umfundi kufuneka akuve ukuchukumiseka kornxhelo wakhe lelo bali. Kufuneka libe naso isimo sentlalo, uthende lokubalisa, isakhiwo, ithoni, abalinganiswa, umelo okanye isimbolizim, ungquzulwano nomxholo. Ingxoxo ikwabalulekile kumabalana. Uninzi lwezi mpawu kufuneka lubonakale kusekutsha ebalini. Loo nto ithetha ukuthi ukuqupha noqulungano zizinto ezibaluleke ngokukodwa kumabalana amafutshane.
Kwinewadi Izinto zimana ukwenzeka uvuthondaba silufumana apho uNovusile aye wathi ngenxa yokuziphatha kakubi ethandana nesela bathi beseseluyolweni bebethwa ngumoya, suka imoto abebekhwele kuyo yangqubana nenye kuhola wendlela ophakathi kweRhini neNgqushwa. Waphantsa waphulukana nobomi bakhe apho uNovusile.
Xa ndikhangele ngathi ubomi bomntu ngamnye buthiwe thekenee entendeni endiyifanisa neli eangea kuthiwa ngesiNgesi yidraftboard ukuze iziganeko ezihamba nobom bomntu zimane ukuhlengahlengiswa nguJowo wasidaJayo kanye oku komdJali waJo mdJaJo, emana ukuehwetha-ehwetha ezi ngqaJumbana zide ziye kuyo. Icangea nezi ngqalumbana ngumntu neziganeko zobomi bakhe ukuze umdlaJi ibe nguMdali wethu yena ulaziyo ikamva Jethu.
EkaMtuze incwadi ethi Itsili yenye yeencwadi zemidlalo ezivele mva kweli thuba. Enye yezinto esibonisa zona kukungabi naxabiso komtshato kule mihla kwabo baphethe intlalo yabantu abaMnyama. Imithetho yamapasi ezidolophini izele iidivosi eziliqela nentlungu engathethekiyo emakhayeni. Mininzi neminye imixholo exutyushwa ngulo kaMtuze kule ncwadi, mixholo leyo ejongene nemeko yomntu oMnyama kweli lizwe.
Njengokuba besekutshiwo, kuyabonakala ukuba eli "bali" lithi "AmaRarabe agxwala emswaneni ngonina" sisincoko esibalisayo; asiloobali lifutshane ngokolu hlobo silazi ngalo ibali elifutshane. Zisuka nje, umbhali usebenzisa ingxoxo, nto ke leyo eluphawu lwesincoko. Yonke loo nto uyilungiselela ngentetho ethi "imbula-mbethe enje imfanele uNina wamaRarabe jikelele".
Xa zibhala ngobuhle, iirnbongi ezininzi zisebenzisa intyatyambo ngakurnbi inyibiba. Kulo mba ziye zifane noWordsworth othanda ukuboonga ngeentyatyambo. lmizekelo esinayo yekaManyase kurnbongo wakhe othi "Phakathi kweenyibiba" apho asixelela ngephupha lakhe phakathi kweenyibiba, nto leyo ecacileyo ukuba uthetha ngamagqiyazana athile. Loo nto sikwayibona ngokusuka acishe enye yezo nzwakazi athethe nayo ngorntshato. Kuwo wonke 10 rnbongo usebenzisa irnifanekiso-ntelekelelo etyibela loo ntornbi. Le ndlela yokuthetha ngentyatyambo sikwayifurnana nakuJolobe apho athi:
USatyo (1981:98) uwuchaza ngale ndlela ilandelayo umxholo:
UCohen (1973:69) ut hi uvuthondaba "is the highest and most important point toward which the chain of events in the rising action have been movving".
Kwisitanza sesibini ubonisa ukuba ilizwe lonke lilahlekelwe kukushiiywa kwethu yile ncutshe. Uyaziwa eMelika, andithethi eAfrika zizingqala, ukanti kowabo kuTsolo bazilile kukushiywa kwabo ngumntwana welizwe. Esi sithonga sizibethe zanxuba, zaxubayela ezinye iingcaphephe neeProfesa kuba kaloku akukudala sivakele esinye isithonga ngokuwa kukaJili, ukanti yen a uMatthews usazingile ukubonakala emehlweni, akavumi kusithela.
Heese, M. & Lawton, R.
Umsehenzi ogqityiweyo wohugcisa ungachazwa njengesakhiwo esinxiiheleleneyo, into ethetha ukuthi izithako eziwakhayo zithungelene zenza into enye endindeneyo. Zonke ezo zithako ziyadihana zihamhise naziphi na izimvo neengcinga ezithwelwe ngaloo magama. Loo magama anol<.uudweliswa ahe yimiqolo nto ke leyo eyenza isakhiwo esithile somhongo esinezitanza, isingqi okanye isingqisho, imifanekiso-ntelekelelo nemvanoosiphelo. Kusetyenziswa iindlela ngeendlela zophinda-phindo, imfanoozandi nokuhekwa kwamagama kwiindawo ezithile apha emhongweni ukwenza isakhiwo. Ezo ke ziimpawu ezithi zalathe ukuha imo yombongo injani na yaye zidihanisa isihohe sehlahathi liphela nokuha sesaseNtshona okanye esaseMpuma okanye esaseAfrika.
Ndingatyibela ndithi Ingqumbo yeminyanya yinoveli equlunqwe ngoobugcisa. Isakhiwo sayo sithe gca yaye akukho masolotya angangeni ndawo ebalini njengoko unokufumanisa kunjalo kwiincwadi ezifana neTyala lamawele likaMqhayi.
Idlule kuye le ndebe, baphel' ubunzima, 'Azi ndenzeni na emhlabeni, ndithwel' ubunzima? Mayidlule le ndebe, Thixo Somandla'.
Njengokuba senditshilo, incwadi kaPeteni ethi Kwazidenge yincwadi emo iyodwa. Kwasentloko siboniswa intombi enguZuziwe iyeyona nzwakazi yakha yaba ntle kwilali yakowayo kwaZidenge. Sifumanisa nokuba kukho ubutshaba obugqubayo phakathi kwesizwe samaHlubi nesabaThembu. Loo nto siyiva ngomlomo kaDiliza, inkwenkwe yesizwe samaHlubi.
Isitanza
Xa uqwalasela umbongo kaNqakula othi "Inyibiba enyathelweyo" wofumanisa ukuba laa mvano-siphelo yeokthevu ifumaneka ngqo yaye kulaa mba wengxoxo ekufuneka uveziwe kuyo, ndibona 10 kaNqakula ebonakalisa intlungu akuyo kuba ebonene nale nzwakazi abonga ngayo seyiphelelwe bubuhle bayo ngenxa yezimanga zalo mhlaba, atsho esithi ukuba yena ebeyibone ithuba liselihle ngebenakho ukuyiphatha kakuhle. Nesestethi nayo ivele yaphuma nje kakuhle kuyo. Simbona umbhali etshiintsha ngoku ebuzixolisa ngeliqalekisayo kodwa. Yindlela anokuthi adambise ngayo intlungu akuyo ngokuthi aqalekise 10 mntu wonakalise le nzwakazi. Imele ukuba ngolo hlobo ke eyesiTaliyane isonethi xa athe umbhali wayilandela ngobunjalo bayo.
Kwintetho yakhe uBaw' uMpinda la uyayidulisa mpela into yokuba ubudoda asiyonto yokuba ube ubumbonile ubani esaluka phi xa bekutheni, okanye makahambe ezibhengeza ukuba ngoku uyindoda koko yimisebenzi yakhe emchazayo. Ude athi, "Indoda kwaXhosa ayibhalwaanga magxeni okanye ebunzi ukuba iyindoda, koko ibonwa ngezenzo, isimo ke ukutsho" (Mtuze, 1976:47).
Uroqukumbelo
UNobantu wamgqogqa iindlebe kakhulu uCikizwa ngobu buyatha bakhe bokuhamba emamela yonke into. Kwalo Nobantu nguye oququzelela itheko lomfana wakowabo ofuna ukuzazisa koogxa bakhe ukuba uyindooda. Kwelo theko uNobantu ucinge ngenkonde uMpinda ukuba enziwe is iithethi sembeko, athethe ngobudoda. UNobantu ukhetha eli xhego kuba esazi ukuba linengqondo eehubekileyo, liza kubasila bonke abantlakaantlaka batsho baeoleke.
Ifuthe labahambisi-lizwi laya lavakala kwabo bathi bahlangana nabo njeengoko ezinye zezi nc~adi sizikhankanyileyo zibonisa. UH.M. Ndawo waabhala incwadi ethi Uhambo lukaGqobhoka elandela ekhondweni lencwaadi kaJohn Bunyan ethi Pilgrim's Progress. Nayo le ncwadi kaNdawo izoba ukuphuma komntu kwintlalo yobuhedeni esiya kweyobuKrestu. Nale ayibhale mva uNdawo incwadi ithi UNomathamsanqa noSigebenga ikwaxubusha umbandela wezenkolo - ukulahlekiswa komntu yimimoya engendawo.
Esithi, "Vulan' iingcango mazul' imbong' ingene ... " (Yako,Ikhwezi, 1967:33)
Ukulungiselela esi sincoko, ndithabathe ababhali abane, ndaphonononga, ndahlalutya iincwadi zabo ezahlukeneyo zamavo. Aba babhali ke nguJ.J.R. Jolobe kwincwadi yakhe ethi Amavo, uA. Madala kwincwadi Amavo amafutshane, uW.K. Tamsanqa kwincwadi Imitha yelanga, noG.S. Budaza kwincwadi yakhe ethi Khawufan' ucinge. Kodwa ke phambi kokuba ndiijongane nezi ncwadi ndothanda ukukhe ndibe buphambuka kancinane phofu injongo ephambili ikukuzingela umnombo ngobhalo lwamavo, ndiqwalasele nobungakanani bawo ukususela ekuzalweni kwawo ukuza kuthi ga namhlanje. Kunjalonje kuphawuleka nokuba ababhali basebeenzisa iindlela ngeendlela ezahlukeneyo ekubhaleni izincoko zabo.
10. Isakhiwo sedrama 132
Mandibuye ndilitsolise elithi naxa ndizame ngangoko ndinakho ukuqinisekisa ukuba izimvo ezivakaliswe apha zezabafundi ngokwenene, kusenakho ukwenzeka ukuba kukho iindawo apho baphenjelelwe ziinewadi ezithile abangandazisanga ngazo. Ubutyala ngaloo nto ndibuphosa kwakubo njengokuba nezimvo ezivakaliswa apha izezabo, ingezizo ezam mna mhleli. Ukuba loo ngxaki yenzekile, ndiyicelela uxolo yaye ndiya kuthanda ukuyaziswa ukuze ndibe nokuzixela izimvo ezizezaabanye abantu. Xa nditshoyo ndithetha apho kucatshulwe ngokungqalileyo kumsebenzi womnye umntu kwaza akwabikho nto icacisayo.
(iv) Isisombululo
Ke kaloku nento eseyize kundindulula Gubevu yinkohla ngonyana lowo wethu kuba okoko wathi kuthi, Phuthumani umfazi wam uza ekhayeni waba uyayolela. Akabhali, akathumeli mali, akathini. Yaye ikwayiloo nto nakumninawa wakhe.
(Mqhayi,Inzuzo, 1974:71)
Isitanza
Drama, like the novel and the short story, is an art of connflict. The key character or characters must find themmselves involved in difficulties which they want to bend to their wjJl.
Isihobe esichazayo
Unomathotholo uneempawu ezimbini ezibalulekileyo ezimahlula kumdlalo weqonga, mpawu ezo eziluncedo ekuyileni olunye uhlobo lomdlalo. Ngenxa yokuba umdlalo woonomathotholo ungaboni, ulungiseelelo lwamazwi kunye nezandi zizinto ezibalulekileyo ukulola ingqikelelo yomphulaphuli. USaule uzivelele kakuhle kakhulu ezo nkalo kwimidlalo yakhe.
Umdla kweli nqanaba usekubeni umlinganiswa oyintloko okanye onguumchasi, kanti nabanye, kwenzeka ntoni kubo. Abanye ababhali abafana noQangule, kumdlalo othi Amaza, basishiya sisathe manga ukuba kude kwathini na. K wincwadi kaMtuze siziva sanelisekile ukubona uNzame evuma ngomlomo wakhe ubukhulu bukaLanga, ade naye azicelele uxolo. UZwilakhe kwincwadi kaTamsanqa ethi Buzani kubawo simbona eshiyeeka elikheswa, uGugulethu emshiye emxolele engamkhalazeli nganto.
Malunga nobungakanani bobhalo lwamavo, okaKwetana (1987:36) usichazela ngokuphandle ukuba kusafuneka ababhali besiXhosa babe ngathi babhinqela phezulu:
Ebalini sifurnana urnlinganiswa oyintloko ozama-zamana neerneko zoborni ezirndobelelayo. Isirno sentlalo sinempernbelelo naso kwizinto ezenzekayo ebalini. Ukuba ibali lenzeka kumrnandla weedolophu, siya kuhlangana nolwaphulo-rnthetho nezinye izinto ezihamba naloo ntlalo kanti uborni basezilalini siya kububona ngokukhwelwa kwamahashe, ulirno nezinye izinto ezizoba intlalo yasernaphandleni.
Into ephambili eqaphelekayo kumabalana kaNeamashe kukuba kukho ukuzakuzelelana okukhulu phakathi kokubalisa nokuxoxa kumabali akhe. Uninzi lwezi mbali sithi ngamabalana sifumanisa ukuba eneneni zizineoko ezibalisayo, asingomabalana ngokolu hlobo siwazi ngalo. Umzekelo ophambili waloo nto ngulo: "AmaRarabe agxwala emswaneni ngonina", nelithi "USosobose". OkaMtuze (1986:30) uxoxa athi ngalo mbandela:
Okokuqala ivakala iyeyabantu abaqhelekileyo yaye ibafanele abantu bayo. Le nto siyibona nakwindlela uXolani abizana ngayo nomkakhe. Babizana ngamagama, nto ke leyo engangenwanga ngumZima of una ukuba bahloniphane ngokwesiXhosa. Okwesibini, kunika umdla ukubona umahluko phakathi kwabo malunga nokutshata nokwenda.
Udalanco lwemixholo
Nksz. NR. Mazwi
Ithoni lolunye uphawu olubalulekileyo lombongo kuba isibonisa ukuba imbongi ibhala ikwimeko enjani na, icinga ntoni na ngaloo nto ibhala ngayo. Eli gama singatsho ukuthi sisikweko, kuba lisusela kwithoni yelizwi lomntu kwiimeko ngeemeko akuzo (Brooks noWarren 1976:112-115).
UloThixo oMkhulu ngosezulwini Unguwena-wena,Khakalenyan~o Unguwena-wena, Nqaba yenyaniso Unguwena-wena, Hlathi lenyaniso Unguwena-wena, uhlel' enyangwaneni.
Fikele:
(Mtuze, Umdlanga, 1976:15)
Ndingowaphi mna kanye kanye? Ndixeleleni. Abakuthi bayandibukula bandalatha ngezithupha, 'Lirhanuga' bade batsho ngelo gama libuthuka, Ezintilini, emimangweni kuvuth' isigculelo ...
Umqukumbelo
Zininzi kakhulu iinoveli zesiXhosa, andinakuzibala zonke apha kodwa ndizamile ukubonisa ukuba zixubusha imixholo ngemixholo endinetheemba lokuba umfundi uya kuziphandela ezo ndingabanga nalo ithuba lokugqabaza ngazo.
Le nto ibonisa ukuba uFikele apha emzini wakhe uphala emva. Izinto ziqala kwinkosikazi yakhe, nto leyo ephuhlisa ifuthe namandla kaNomthunzi.
8. Umxholo womdlalo kaMtuze othi Umdlanga 123
UQangule uzamile nokubhala iisonethi. Kambe amalinge akhe akakhangeleki ephumelele kuba iisonethi zakhe azihambi ngokwemimisee10 yeesonethi zesiTaliyane okanye ezesiNgesi.
Incoko en de phakathi kukaCikizwa noLanga ibonisa ukuba uLanga akanadyudyu ngobudoda bakhe, kangangokuba xa kucaca ukuba uCikizwa unokungamthembi unokusuka ahambe ngayibonayo. Akanaxhala, uyayiithetha nakuye Cikizwa into yokuba walukele esibhedlele. Iyamxaka ke ngoku yena Langa into yokusuka kucace ukuba uyathandabuzeka. Abe ke phofu engenanto angayenzayo xa uCikizwa enguTomas, yena akazithaandabuzi ngobudoda bakhe.
(Tamsanqa, Buzani kuBawo, 1975:21)
Abazali bakaGugulethu bayibona iyimfanelo yabo ukuba bagqibe ukuba uGugulethu makatshate nabani na.
Apho kukho inguqulelo eluntwini kunyanzelekile ukuba kubekho ungquzulwano lweembono malunga nemibandela ethile. Le nguqulelo kuxoxwa ngayo kule ncwadi ibonakala kakhulu kule mihla ngakumbi kukho ingxaki enkulu yokusweleka kwabakhwetha esuthwini. Yiyo loo nto ibangela ukuba abantu abanjengoLanga bacinge ngezinye iindlela zookwenza eli siko. Kubalulekile nokuba uluntu luhambe namaxesha njengoLanga 10 naxa aye waphatheka kakubi elixhoba loluntu lwakhe olungafuni kuguquka.
Libhalwe ngesiNgesi nguNksk. G.N. Mrubata, 1993.
Imibandela edla umzi yezentlalo neepolitiki
Okwesibini, kukho izincoko ezichaza nje izinto, iziganeko okanye iziimvo (descriptive essays). UMadala uyayithanda le ndlela yokubhala, umzekelo: "Ubuhle", "Ulundi lokhahlamba", "UMzimvubu", "Nguwo ngumtshato", nezinye. UJolobe yena usichazela ngevenkile yangaphandle.
2. Ukusetyenziswa kwezafobe 57
Xa sihlalutya uCikizwa kwakule ne wadi Umdlanga, umbhali ubaveze noLanga uthando lwabo luvutha kwaye selukwinqanaba eliphezulu. ULanga sele eyithe thsuphe kunina into yokuba kukho intombi eseyiimphandlile eSada. Umbhali umzobe wamhle kakhulu uCikizwa yaye wazithanda nezolonwabo. Seso sizathu kanye esamenza ukuba imatriki angayiphumeleli. Uyintombi esisisweli-kuqonda kuba ulukuhleka msinyane yintlebendwane engakhange afumane bungqina bupheleleyo obuxhasa isigqibo afikelele kuso. Ifuthe lakhe liza ngendlela embi kuba akuva ukuba uLanga yinkwenkwe wabhebhetha akabi safuna nokumbona. Simbona ezibandakanya neentshaba zikaLanga, nazo zatsho zafumana amandla okumtyabeka ngento angeyiyo. Ubonakala elibhetye-bhetye, exhomekeke kwabanye abantu ukuba bamthathele isigqibo. Uzenza isisuulu sooNzame, walahla uLanga ngaphandle kwesizathu.
Intshayelelo
Nksz. L-o. N Ngceke
UMtuze ugxininise kuqulungano nokuthi gca kwezinto ekubaliseni amabali akhe. NgokukaPretorius noSwart (1984:12) ukubetha koozelekazi kuthetha inkcazd nengxoxo esetyenziswe ngobungcathu 10 gama kwangee10 xesha kugxininiswa kwezo ziganeko okanye izenzo ezibalulekileyo. UMtuze ukwenza oku ngokunxulumene nezinye iimfuneko zebali elifuutshane. Ibali elithi "Abahlobo ababini" lisekelwe ngaseNoupoort. Naxa kunganatywanga kuyaphi ngesi simo sentlalo, sinendima esiyenzileyo ekunabiseni intsingiselo yeli bali. Ikhephu libonakalisa ubudlelane obuulicongco phakathi kwabantu kwelinye icala, kanti likwamele nobunyulu obufihlakeleyo. Esebenzisa iziganeko (Cohen, 1973:18), uMtuze ubonisa indlela abathe abalinganiswa ababini bezizwe ezibini ezahlukileyo bahlangana benza ubuhlobo obutsha baguqula neendlela ebebejongene ngazo ngaphambili. Kweli bali 10 kaMtuze ukwaphumelele ekuzobeni abalinganiswa bakhe kuba siyabona ukuba ibali liphela 10 mfo uMhlophe ebonakalisa inguqulelo esimeni sakhe kanye njengoko esitsho uPerrine (1976:9).
UBrooks noWarren (1976:1) basibona isihobe njengendlela yokuthetha eyodwa, ndlela leyo abathi abaninzi abangekayiqheli bayithathe njeengendlela yokuthetha engaqhelekanga. Loo nto ibangelwa kukuba isingqi, imvano-siphelo nezafobe zizinto ezinokukhangeleka zingaqhelekanga okanye eziphazamisayo kwabanye abantu abafuna ibali elithe tse bona. Ezi ngcali zisichaza isihobe njengesingqisho esivakala ezindlebeni. Isandi ke sibalulekile kwisihobe yaye isingqi ngumgqalisela obalulekileyo ebomini nakuyo nayiphi na intshukumo.
Oku kufaniselana kuqaqamba ngakumbi kule mibongo yabo ilandelayo:
Kwicala lesakhiwo singatsho ukuthi inoveli kaJordan yakhiwe ngendlela eqhelekileyo ehamba ngolu hlobo. Kuqala ingabula-zigcawu, kulandele ukujiya kwezinto, kuye kuvutho-ndaba, kugqibele isiphetho. Le noveli kaJordan iqulunqwe ngendlela eyenza ukuba nawuphi na umntu ongqondo iphaphileyo angabi nabunzima ukuzibona ezo zigaba.
Uyaya emzini 10 gama engafunwa nguloo myeni. Okwesibini, usa abaantwana abangengabo abale ndoda kuyo eMthatha. Kanye njengexhwane phambi kwabaxheli balo, uphetha esithi, "Mayenzek' intando yakho" UGugulethu liqhayiya lewabo. Naye ubonakalisa ukubathobela abazali bakhe, nto leyo esiyibona ngokusuka aphinda-phinde amazwi athi "Buzani kubawo" akubuzwa into. Oku kuthobeka kwakhe kungqinwa nanguyise ngale mini acela ukuba ijaji igwebe yena endaweni yonyana wakhe.
(Mtuze noSatyo, Uyavuth' umlilo, 1990:28)
Ucela amawenu ukuba angakutshatisi noSidima Kodwa sekunjalo
(i) iintaka eziluncedo,
Into ethethwa ngabalinganiswa ngabanye nayo iveza isimo saloo mlingaaniswa kuthethwa ngaye. UThobeka akangqinwa nje kuphela nguMaGaba nanguZwilakhe ukuba unesimilo esihle, koko ungqinwa nanguSicelo, omnye wolutsha:
Inewadi kaD.M. Jongilanga ethi Ndiyekeni (1975) isingethe enye ingxaki yezentlalo - ubundlamanzi kwiititshala ngarnaxesha esikolo kanti nokunyotywa kwamalungu eekomiti zesikolo ndawonye neengxaki ezizalwa kukufuduka kwabantu ezilalini baye kwirnimandla yeedoloophu .
Ngokweembono zikaSatyo (1983:194) ingabula-zigcawu ityhila ezi zinto zilandelayo kwincwadi ethi Buzani kubawo:
(i) ukuchazwa ngurnbhali ngokwakhe, (ii) indlela urnlinganiswa acinga ngayo, (iii) into ayenzayo urnlinganiswa,
Ukuhlela okubhaliweyo asikuko ukukhuphela nje into koko maxa wambi umhleli uyanyanzeleka ukuba aguzule iindawo ezithile ngenxa yokonga isithuba. Nalapha loo nto yenzekile apho ndibone kuyimfuneko khona. Lilonke ezi zineoko zilungiselelwe le njongo intsha ngoku yokuba zifundwe nguye wonke ubani, hayi iingeali kuphela.
Kungumdla ukuphawula ukuba umxholo wokwaphuka nokuqhwalela kwengqeqesho ebesihlangene nawo ngaphambili ubuya uvuke nakubaabhali bamva. Umzekelo woko yincwadi kaMtuze ethi UDingezweni apho sifumana ukwenzakaliswa kwenkwenkwana luyekelelo olukhoyo kwingqeqesho yomnye wabazali bayo. Iziphumo ezi zenguqulelo ziyaabonakala nakwincwadi kaBongela ethi Alitshoni lingenandaba apho sifuumana khan a ukonakala kwezimo zabantu.
Ungquzulwano olukulo mdlalo luqhutyelwa phambili yincoko yabaliinganiswa. Glu ngquzulwano kwincwadi ethi Umdlanga silubona phakathi kukaLanga noyise okholelwe mpela ukuba inye indlela eya ebudodeni, kukwalukela ebhumeni. Siyayibona inguqulelo kwiimbono zikayise njeengokuba umdlalo ucombuluka.
Naxa abalinganiswa abathabatha inxaxheba emdlalweni banokuba ngaabantu ngokwendlela yabo, basenakho nokuba bayimifuziselo nje kuphela. Bazizixhobo ezibonakalisa izinto abanokuba zizo abantu.
UQangule (1974:9) ueaphula amazwi kaSeheub (1970:81) athi ngalo mbandela:
Masenze umzekelo ngalo mbongo kaMtuze uthi "Uyandazi wena":
UMaKhwetshube noMamNzotho kule ncwadi yimizekelo emihle yabantu abangaminxwanga sisini sabo, oko kukuthi ubufazi babo. Sibona kubo kukho iimpawu ezidibanisa imisebenzi yobufazi neyobudoda kungekho lucalu-calulo (Craig, 1976:140). Ngamakhosikazi akwaziyo ukuyimela into ayifunayo, anemisebenzi ethile ayenzayo, ayakwazi ukuthatha izigqibo kanti kuyo yonke loo nto anobubele nobuntu.
Ngenxa yokuba uQangule eyimbongi yezi mini, nambongi eyasesikoolweni, uzisebenzise kanobom ezi ndlela zimbini njengoko sibona kwincwadi yakhe ethi Intshuntshe. Usebenzisa iindlela ngeendlela zookwenza isakhiwo sesihobe sakhe. Ngenxa yaloo nto, isihobe sakhe siingasahlula sibe zizintlu ezintathu. Kuluhlu lokuqala, usebenzisa izitanza apho asebenzisa inani lamalungu elilinganayo kwimiqolo yakhe, abuye asebenzise inani elilinganayo lemiqolo kwizitanza, njengoko sibona kuumbongo othi "Ukubonga". Uluhlu lunemiqolo engalinganiyo ngenani kwisitanza ngasinye, umzekelo "Intlakohlaza". Okwesithathu, usizamile nesakhiwo sesonethi. UQangule ubonakalisa unxibelelwano olukhulu phakathi kokuqulathwe sisihobe sakhe nesakhiwo saso ngokuthi asebeenzise amagama akhethiweyo.
Imfene kaDebeza neminye imidlalwana kaG.B. Sinxo yingqokelela yemidlalwana emifutshane. Umbhali uxubusha imibandela ngemibandela kuyo.
Ukujiya kwezinto
Kwinewadi Inzonzobila uvuthondaba silufumana xeshikweni uDlangisa enze iyelenqe laphumelela lokuba kutshiswe ivenkile eyayiza kunikezeelwa kuZinzo. Kwesi senzo watyhola uZinzo ukuba nguye umenzi wobubi. Wenza nezinye izinto ezikhohlakeleyo kuZinzo.
Kungatshona amalanga sicubungula ukuyelelana nokwahluka phakathi kwezi mbongi zimbini. Abanye bade baphukaneke bathi le ikope kuleya kanti thina sibona ukuba kufuthelwene apha, into ke leyo eqhelekileyo kubhalo-ncwadi. Into entle ngezi mbongi zimbini kukuba zombini ziphumelele, asingooxam bephaxulana. Akatsho na amaXhosa ukuthi intaka yakha ngoboya benye?
Kwizinto ezininzi endizichaphazele ekuqaleni, ndikhe ndayichaaphazela into yokuba umxholo encwadini uthi uqaqanjiswe ngokuthi ubathungele abalinganiswa. Kule ncwadi ithi Vmdlanga sivula nje umbhali usivulela 'ngoFikele, utata wekhaya, omele icala elisadla ngeendebe endala, ekunye nenkosikazi yakhe uNomthunzi ekuvele kwacaca zibekwa nje ukuba yona ayitshayi tu ngaloo nqawa kaFikele, yona iphila kumaxesha okhanyo. Kha uve indlela ezahluke ngayo izimvo zabo apha kwiintetho zabo:
Ndinqwenela ukuyivavanya le ndlela ngokusebenzisa incwadi kaJordan ethi Ingqumbo yeminyanya ndibonise izinto endizithandayo nezinto endingaziginyi kakuhle kuyo.
Ingxoxo
Ukunaba kwebali
Kwakulo mhobe imbongi ivakalisa umyalezo wokuba ubutyebi beli lizwe mabuxhanyulwe ziindidi zonke zabantu ezincedisileyo ekubuuveliseni. Ayithethwa poqo le nto, iyakwekwa. Yiva xa imbongi isithi:
Ngokutsho kukaMarie Heese noLawton (1988:126-127), urnxholo nguumbandela ongundoqo ajongene nawo umbhali womdlalo nathi ahambise udaba lwakhe ngawo ngebali lakhe nesakhiwo salo. Ingxoxo malunga nomxholo ke ixubusha imicimbi eyandlalwa ngumbhali, iqwalasele nendlela eyanekwe ngayo loo micimbi.
4. Abalinganiswa abangabantu basetyhini 109
DIu uhlobo lwesonethi lunemvano-siphelo ethi iyahlula-hlule isonethi ibe ziziqendu ezibini zemiqolo esibhozo nemithandathu. Imiqolo yokuqala esibhozo ibizwa ngokuba yiokthevu yaye ithoni yona idityaniswe ndaweninye yimvano-siphelo eyile: abba abba. Into ebalulekileyo ke ngale mvano-siphelo kwiokthevu kukuba kulapho sithi sityhilelwe ngengxoxo yombongo. Imigca elandelayo emithandathu yona ibizwa ngokuba yiseestethi ize ibe nale mvano-siphelo ede ede okanye cdc dcd kungenjalo kuthiwe ede dee.
Nksk. P.N Sandi
Nksk. J.N Nkowane
(Tamsanqa, Buzani kubawo, 1957: unnumbered]
Emva kokufunda isincoko esibhalwe ngesiNgesi nguMnu. Baerhom sisithi "Ukubuyela esikolweni", ndiifikelwe zezi ngcinga .,.
Y'mtoni urnxholo?
(Sinxo,Isitiya, 1962:77)
Isimo sentlalo sikwabalulekile emdlalweni kuba sisibonisa indawo elenzeka kuyo ibali, ndawo leyo ethi iphembelele nezimo zabalinganiswa. Siyabona kulo mdlalwana uthi "Umsesane" ukuba umZima waphenjeleelwa ziimeko zikaphum' aphele ukuba angahlali nosapho lwakhe, nto ke leyo eyazala ukuba aluthi tya ekugqibeleni. UXolani ufumana kwale ngxaaki, emva kweminyaka yahlela uyise, kodwa yena ugqiba ekubeni ayilwe, angahlulwa nomkakhe.
Intshayelelo
(ii) Ukubalisa
Kunyanzelekile ukuba ndigxininise ekubalulekeni kokuba ibali elifuutshane libethe koozelekazi, nto leyo ethetha ukuthi umbhali kufuneka aquphe. Okw~sibini, loo nto ithetha ukuthi kufuneka azikhethe izinto aza kuthetha ngazo, azilandelelanise ngendlela ethile eya kwenza umdla. Isigama sakhe kufuneka ke ngoko siehan' uewethe ukuze ibali lakhe lingqamane nengeaciso kaDlamini enikwe nguMtuze (1986:9) ethi, "Ibali elifutshane yimbali equphayo ebhalwe ngeprowuzi."
Kubalulekile ukuba siqale ngolu phawu kuba lunxulumene nesingqi soombongo. Le mfano-zandi ihamba nonxulumaniso lwezandi ezithile. Ezinye ziphakathi emqolweni kanti ezinye zisekupheleni kwemiqolo. Imvano-siphelo ayiqaqambanga kuyaphi kuninzi lwemibongo yesiXhosa naxa zikho iimbongi eziyisebenzisileyo. Ingxaki ibangelwa kukuba isiXhosa sixhomekeke kwimvakalo-zwi, into ethetha ukuthi usenokuba namagama aphela ngokufanayo xa ebhaliwe kanti akabizeki ngokufanayo.
Imfano-zandi isenokuba luphinda-phindo lwamaqabane okanye uphindaaphindo lwezikhamiso, ngakumbi kumalungu anogxininiso.
Imifanekiso-ngqondweni
Eyakhe ifilosofi yoborni uKS. Bongela uyandlala enjenje:
Isimbolizim
(ii) iintaka ezenza umonakalo eluntwini.
Kwakwesi sigaba sifumana uninzi lwabalinganiswa: uZwilakhe, uMaGaba, uNomampondomise nabanye.
Kumele ukuba kucacile kule ngxoxo ukuba le ndlela yohlalutyo ifumaneeka kakhulu kubafundi kuba iyinxalenye yesigaba sokuvuthwa kwamandla ohlalutyo-ncwadi. Ihamba nokuzama komntu ukuthungulula nokuqingqa izimvo zakhe ngemibandela ethile yoncwadi. Abahlalutyi bayayithanda kuba ixhomekeke kuphela ekubeni umntu uthanda okanye akathandi ntoni na kwincwadi ethile. Le ndlela iqhelekile kakhulu kwimibuzo yeemviwo nakumanqaku okuhlalutya iincwadi nto leyo eyenza ukuba ibe luncedo kubantu abaninzi abajongene noko.
Kwibalana elithi "UBabini noSilwanyana" sibona uqulungano olukhuulu apho zonke ezi mpawu zisebenzisana kakuhle nokuzotywa kwabaliinganiswa. Naxa indawo elenzeka kuyo ibali iseSomerset West, uBabini ngumntu onyuka esihla ezitalatweni efuna uSilwanyana. UCohen (1973:29) uya.yingqina into yokuba ukuguqu-guquka kwesimo sentlalo kunokubonakalisa imo yengqondo yomlinganiswa. Le nto iyabonakala kuBabini. Iziganeko zindululwa kukubulawa komkakhe. Emva koko unyuuka esihla esithi ufuna loo mbulali. Ibali lifikelela kuvutho-ndaba ngokuthi uBabini ade amfumane loo mbulali ekuthe kanti nguye buqu. Wonke 10 gama sibona umlinganiswa onongquzulwano kuye ngaphakathi. Le nto isisa kwiimbono zikaFreud ezibonakalisa ukuba kukho izinto ezingaaphakathi emntwini ezimqhubela kwiimeko ngeemeko (Craig, 1983:44). Le mbono sikwayibona nalapha kwigama lalo mlinganiswa kuba umele amacala amabini emo yomntu, elihle nelibi.
Izinto ziyajiya. Umlinganiswa oyintloko ujongana nomchasi wakhe. UCikizwa ohluthi intlebendwane yooNzame uzimisele ukumala uLanga, yaye aye kunika ingxelo ngaye kubachasi bakhe abazakuzelelayo.
Le ngxelo yezono yenzeka xa urnlinganiswa evurna ityala lakhe kubaphuulaphuli okanye ababukeli-rndlalo. Urnzekelo waloo nto siwufumana ekupheleni kwencwadi uBuzani kubawo apho uZwilakhe avurna ukuba nguye obangele yonke le ntlekele.
Umbhali uphambili
Kungentsuku zatywala kwagaleleka enye incwadi ethi Imibengo ngokubhalwa nguBennie. Ngomnyaka ka-1940 uJolobe wawunyusa umgangatho wobhalo lwamavo ngokuthi abhale incwadi yakhe exhome kakhulu ngomgangatho ethi Amavo. Yahlahleka ke indlela kuba ukususela ngoko yaba ngumtyangampo zithontelana iincwadi ziphuma nkalo zonke.
The story "UZizi uzuzwe nguZulu" is a typical example of a peculiar hybrid form consisting of three and a half pages descriptive commentary and two and a half pages narrative. "USozizwe kwaRarabe" is another clear example of a narrative essay describing events connectted with the arrival of King George VI in the Eastern Cape in 1947.
Ngokutsho kweengeali. ithuba lonewadi elalekela unyaka we-1950 lithathwa njengethuba lokudubula konewadi lwethu. Kulapha apho sathi isigqubuthelo sabaharnbisi-lizwi sahlutywa salahlwa phantsi. ukuba asizange sisuswe urnphelo. Kukweli thuba esibona ifuthe elidala lenkonzo lilahlelwa phaya. nto leyo eyatsho arnandla okudala izinto ababhali abonakala. Njengokuba sesitshilo, iidrarna ezininzi zisingethe irnicirnbi yentlalo ngaphezu kweyeepolitiki kuba eli thuba yayilithuba lokugqugqisa kwernpatho yabaMhlophe, nto leyo eyayitsho kwanzirna kubabhali ukwaneka izirnvo zabo.
Kwincwadi ethi Kwazidenge ndicinga ukuba uvutho-ndaba luphaya kulaa ndawo uthando lukaZuziwe noBhuqa lwaphula izikeyi, kude kuthi gqi isisu. UZuziwe uzame ngako konke ukuyifihla le nto kuNtabeni, wenza amacebo alusizi ekhupha eso sisu, waphetha esweleka.
Mnu. M.A.M. Qomfo
Indlela ayibona ngayo uNtloko le nto
Ilanga sisibane semini
Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. K.P. Rungqu, 1990.
(Mtuze, Umdlanga, 1976)
Ukuzotywa kwabalinganiswa
Zikho iziqhulo ezibizwa ngasese ekufuneka umhlekazi engazivanga kuba kaloku zitolika indlela angene ngayo esihlalweni sobukhosi. Iimbongi zomthonyama zikwanayo indlela ezithi zivule ngayo, umzekelo "A-a Gweb' inkundla". Beziqala ngesikhahlelo ukutsala umdla nokukhonkxa iingqondo zabaphula-phuli kanti naxa zigqibezela ukuboonga zenjenje:
Isihobe
Hay' kodw' iBhilitan' enkulu Yeza' nebhotile nebhayibhile Yeza nomfundis' exhak' ijoni Yeza nerhuluwa nesinandile Yeza nenkanunu nemfakadolo.
Johannesburg: Educum publishers. African Literature: Approaches and Application
Ukumkani wamaXhosa, YingqindiliJi yinzindilili
ULaetitia Kakaza waba ngumntu wasetyhini wokuqala ukubhala inoveli ngenoveli yakhe ethi UThandiwe wakwaGealeka. Walandelwa nguLiziwe Tsotsi ngenoveli ethi UNtabaziyaduma no V. Swartbooi ngethi UMandisa. Omnye waba babhali bokuqala nguS. Mlotywa ngencwadi yakhe UNozipho. Abalinganiswa baba babhali abaphambili ngabantu abafunda bade babe ziititshala noomabhalana. K wincwadi kaSinxo ethi UNomsa sib ana injongo ebanzi neyanelisa kunene. La mlinganiswa wayo up haambili ngumntu ozimiseleyo kwiinjongo zakhe.
Ukuba uqaphela kakuhle kwakulo mbongo wofumanisa ukuba ukuseetyenziswa kwesiyaleli "Thetha" kubonakalisa ukuba akukho kucenga, kuyayalelwa qha. Ngolo hlobo ke kukhula laa mfanekiso wokudikwa nokukruquka. Isimntwiso asisebenzisileyo umbhali siqaqambisa umfaneekiso wokuba imbongi ayisazimisele konke ukuba ngusithubeni. Imntwisa iAfrika, ithi mayithethe, ithi, "Thetha, Afrika".
Phambi kokuba siqwalasele imibongo ephuma kwincwadi kaNgcangata ethi Ukuphuma' kwelanga (1976), ndifuna ukwalatha into ethi into yokuqala etsala ingqondo ngaye kukuba le ncwadi isungulwa ngemibongo elishumi elinesithandathu eziisonethi. Isonethi ke yinto entsha kuthi maXhosa. Siyabonakala nesimbo sikaQangule kwesi sihobe. Naxa kunjalo, akukho kurhanela kuthi uNgcangata unyibe umsebenzi womnye umbhali. Ezinye iisonethi zityhutyhumeza zibandakanya umbandela omnye othile kanye ngokohlobo oluxelwa nguRowse (1963:428). Ezi sonethi zinezi zihIoko: "Isikolo", "Izifundo", "Ukubhala", "Incwadi", "Ukufunda" , "Ulwimi", "Inkqubela " , "Umhlobo wabantwana. IWAMBA" , njaIo njalo. DIu landelelwano luxeIwa nguRowse luyabonakala kule mibongo yaye luhamba ngokokukhula komntwana.
11. Imibandela edla umzi yezentlalo neepolitiki 136
Ezi zilo nezilwanyana zisetyenziswe njengesimboli ethile ukuqaqambisa gqibi imeko ethile enobungozi. Emva kokusebenzisa izagwelo nezangotshe zokuthetha, imbongi iyaphuhla kule miqolo ilandelayo:
Umahluko phakathi kwebalana nesincoko
Kumbongo kaNgcangata othi "Izifundo" zibonakala njengoko kufuneeka zinjalo iikhwatreni ezintathu nekhapleti enye. Kwikhwatreni yokuqala umbhali ubonakalisa ubunzima bokufunda kodwa uphinda uzive ukhululekile xa sowunalo ulwazi. Kweyesibini usixelela ngendlela ekubi ngayo xa umntu ebonakala ukuba akukho nto anayo tu entloko, akanalwazi lwanto. Kweyesithathu uzame ukuvusa abafundi ebabonisa eli dabi libajongileyo lokungazi. Ikhapleti yakhe ke ngoku ishwankathela yonke laa nto ingentla ngesiyalo kubafundi malunga nendlela eyiyo enokuthi ibaphumeze.
Nksz. KP. Rungqu
(BongeJa, Alitshoni lingenendaba, 1971 :29)
K wakhona ke kukho iindlela ezisetyenziswa ngababhali ukubhala amavo. Okokuqala umbhali angasebenzisa agxininise ekuxoxeni xa abhaala ilivo lakhe (argumentative essay). OkaScholes (1969:11) ecatshulwa nguKwetana (1987:12) ugxininisa athi, 'embindini wazo zonke izincoko, kukho ingxoxo edlwengula iingqondo zabafundi.' Umbhali uxoxa abhekise ngqo kumfundi emnxulele kufutshane. Nangona ethetha ngento eyaziwayo neqheleke ngohlobo oluthile, uyakwazi ukujika iingqondo zabafundi zilandele ezo zimvo zakhe ngombandela lowo. Uthanda nokuuzihlakulela izimvo zakhe ngokudibanisa amabalana anxulumene naxhasa oko sukuba ekuxoxa. UJolobe ulusebenzise kakhulu olu hlobo kumavo akhe. Imizekelo: "Ukuzingca ngebandla", "Abantwana ben dIu enye " , "Ukukhalipha", nezinye. Ezinye izincoko ezilolu hlobo zibhalwe nguMadala, umzekelo: "Luqeqesho 010". Yena okaTamsanqa uthi "Ukuxoka" kanti yena uBudaza uthi "Ukuhleka nokuzihleka".
Isilokazi esikhulu seziziba, kanti NguloMakhanda-mahlanu - unyok' enkulu eza ngesivuthe-vuthe.
Umhlaba wokuntshula kwembewu yempixano ulungisiwe nakule inewadi kuba siva kwintetho kaMaThiyane ukuba kukho ungquzulwano lwezimvo olungathi lungabakho. Umbhali kwakhona usazisa ngoNompumelelo ongumongikazi kwisibhedlele saseThafalofefe. ULanga uxela izinyo liqaqamba ufuna ukuzekelwa le ntombi.
Uninzi lwernibongo yesiXhosa luwa phantsi kolu hlobo lwesihobe sithi ziilirikhi. Iirnbongi zethu zinobuchule kulo rnba wesihobe. Zidandalazisa izirnvo zazo ngerniba ngemiba yobomi efana nothando, ukholo, ubuhle, inyaniso nokulunga. Ezo zizinto ezihlala zihleli ebornini babantu.
â€¢ UTshiwo uthi ubulawa ngamagqwirha. UBhambatha namanye amaphaakathi bathi bona inkosazana inomkhuhlane, umfulawenja.
Isiphelo
Masikhe siqwalasele ukuba iimbongi zethu zisebenzise bugcisa buni na ekuqaqambiseni 10 mxholo wokukhalazela ingcinezelo yoNtsundu. Masizekelise ngalo mhobe wento kaMtuze uthi "Uyandazi wena".
UTshiwo ukwazotywe njengomntu obawela inzuzo. Into ebangela ukuba nditsho kukuba wayezithimba iinkomo zaba bantu bagwetyelwe ukubulawa.
Le miqolo nesingqisho zisetyenziswe ukuvakalisa iimhono zemhongi ngengoma. NoNgcangata usehenzisa uphinda-phindo enjenje:
UForster wahlula ngokucacileyo phakathi kwebali nesakhiwo sebali. Uthi xa achaza isakhiwo " ... also a narrative of events, the emphasis falling on causality" (Forster, 1954:86).
Amagama athi "lulibo" nelithi "intlahlela" achaza iziqhamo zokuqala, ke ngoko azizafobe. Athwele intsingiselo yento eyodwa nokuba nguvul' indlela kukaSoga kwicala labafundisi abaMnyama. Isifaniso "okwekhwezi lokusa" sibonisa indlela awayesaziwa ngayo uSoga luluntu jikelele.
Iindlela abathe bazisebenzisa
Ngenxa yokuba isihobe sezi mini kuye kwafuneka sibhalwe phantsi, ingxaki yolwimi iye yawachaphazela amandla embongi okuthetha nabaantu bayo yabelane nabo ngamava ayo. Ngokungafani nakwizibongo zomthonyama zama-Afrika apho imbongi inenkululeko yokuthetha nje loo nto iyicingayo, ulwimi lwesihobe sezi mini luthande kuminxwa yimigaqo yokubhalwa kwesihobe. Ngenxa yokuba iimbongi zezi mini zamaXhosa zingakwazi ukuthetha nabantu bazo, ziye zagqiba ekubeni zibathethele ngokuphathelele kwizinto ezidla umzi.
Kwimidlalo yezembali yesiXhosa siphawula ukuba kukho unxulumano phakathi kwenyaniso nomqwebo njengoko siza kubona kwezi ncwadi zemidlalo zimbini zilandelayo. Eyokuqala ithi Umkhonto kaTshiwo, ibhalwe nguM.A.P. Ngani, eyesibini ithi UNgodongwana ibhalwe nguP.M. Ntloko.
â€¢ UKhwane wabasindisa aba bantu ethubeni, waqokelela ngaloo ndlela umkhosi omkhulu.
Nksz. K.P. Rungqu
Nksz. L-O. N Ngceke
Omnye wemibandela exutyushwa kule ncwadi ziimpembelelo zobuugcisa kwezoshishino kubantu basetyhini ebekunyanzelekile bashiyeke emakhaya 10 gama abayeni baye kuphangela ezidolophini. Kule ncwadi sibabona kakuhle abafazi besenza amatile-tile okuphumelela kule meko ingaginyisi mathe.
Kwincwadi UDingezweni sixelelwa ukuba uNyubatyha uyamona 10 mntwana ngokumfekethisa ngenxa yokuba bamfumana sele bebadala, beengasenathemba lakufumana mntwana. UMaMfene umyale izihlandlo ngezihlandlo ngale ngqeqesho yakhe imbi emntwaneni.
Umdlalo kaSiwisa othi "UMaphelo" uzama ukubonisa izimo ezahlukiileyo zabantu. Njengokuba besikhe satsho, umdlalwana uyakwazi ukuba ziimo ngeemo. Eyona nto ibalulekileyo kuwo kukuba kubekho undindano nengxoxo eyondeleleneyo, yaye kungantyuntywa ngabalinganiswa. Njengokuba ibali ficombuluka siya sisibona isimo sikaMaphelo.
(v) isitanza sisonke masiqulathe umcamango omnye.
Ababhali bazamile ukukhupha imbilini yabo bezityanda igila ngesizwe sabo nangona ndiqinisekile ukuthi bekunzima. Esinye sezizathu zokuba izincoko zinqongophale esiXhoseni yinto yokuba aziphumeleli kuvavanyo lwazo lokuba zipapashwe. Kaloku isincoko kulapho umbhali athi avuumeleke abhale ngqo oko sukuba kumchukumisile ngoko asigwegwelezi koko singena emxholweni. Ngoko ke ngokubona kweziphatha-mandla zaangaphambili kwakukho nje izinto ekungenakuvunyelwa ukuba zipapaswe.
Xa sijonga indima yabantu ababhinqileyo kwezi ncwadi zintathu zilandeelayo, Umdlanga, Buzani kubawo, nethi Inzonzobila, sifumanisa ukuba ifuthe labo liyavakala.
(Tamsanqa, Buzani kubawo, 1975:20)
Isigaba sesibini ngokweembono zikaFenson noKritzer (1966:9) kulapho umbhali kufuneka eewangcisile ukuba esona senzeko sakhe siingundoqo, le nto sithi kukujiya kwezinto sisiphi na kuba siso esikhokelela kuvutho-ndaba, elona qondo liphakamileyo kuthungelwano lweezinto. Kufuneka kubekho uthungelwano lweziganeko ezinonobangela nesiphumo sakhe.
(Mqhayi,Inzuzo, 1974:59)
Indlela ayibona ngayo le mbali uNgani
Andazi nto ngokwaluka kwakhe. Mhla wafiika ndiyamalusa qha ke. Walukela phi ndiphi mna yise? Ziintloni zantoni ezi andifaka kuzo? Kungatshiwo nokuthi waziba ngokweesiko lesiXhosa koko kuthiwe walukela esiibhedlele! Yindoda ke leyo? Uyaya ebhumeni
Ungquzulwano
10. Ababhali-noveli abanegalelo elincomekayo 40
Izafobe ziyimifanekiso-ngqondweni entsingiselo ingathanga ngqo.
Characterisation refers to the manner in which a dramaatist has symbolised his ideas through people who imitate them.
Uyibhalile imibongo emiqolo ilishumi elinesine apho asebenzise kuphela uchasaniso. Loo nto siyayibona kumhobe othi "Okungaaqatshelwayo" apho uQangule asebenzise ngendlela echubekileyo utheleekiso oluchukumisa ingqondo ukuba isebenze. Obo buchule bukaQangule ekubhaleni isihobe buyabonakala nakumbongo othi "Amanqaku". Kulowo umbongo sibona ukunxibelelana kwezinto. Uqala ngegama abuye agqibele ngalo ekupheleni komqolo olandelayo. kanti ubuya aqale ngelo ebegqibele ngalo kumqolo ongaphambili. nto ke leyo ebonisa uthungelwano lwemiicamango yakhe. Ngamanye amaxesha le nto uyenza ngokusebenzisa amagama azizithetha-ntonye, umzekelo. ulwazi nobulumko.
Kwakumqolo wokuqala siyeva ukuba imbongi ichukumisekile, inoomsindo, idiniwe kukugculelwa. Ikhalela umhlaba owathatyathwa kubo ngendlela embi; nokuba ithathwe njengentangantwa engenandawo kwilizwe lokuzalwa kwayo.
10. Isihobe sikaQangule 89
Le ndlela yokuthetha inento eyivezayo ngornlinganiswa lowo uthethayo, umzekelo, ungurnntu wasedolophini.
(ii) enornxholo ongothando, (iii) engentlalo yabantu.
Nksz. NR. Mazwi
Izinto eziyinyaniso kwincwadi Umkhonto kaTshiwo
Le ndlela yokuphela, xa igqibezela umbongo imbongi, luphawu lweeembongi zomthonyama.
Zwelinzima and Thembeka have been cut off from their roots for a long time, and are more completely products of the new world than of the old.
Okwesibini, abalinganiswa apha bahlulwe bazizintlu ezimbini. Uluhlu lokuqala lolwabo bafuna uZwelinzima bona bengabecala lenkcubeko yaseNtshona njengaye. Mnye nje umntu okunye nabo kodwa engahaambisani nezo mbono. NguNgxabane osatshila ngesidanga sezithethe namasiko. Abo baxhasa uNkosi uDingindawo bona basatshele kwizithethe namasiko obuMpondomise.
(i) kungalula ukuphumelela kuvoto lolawulo lwesininzi, (ii) abaNtsundu bangakwazi ukuqesha abanye abaNtsundu .
Kumdlalo othi Umdlanga isikrokro sikaPhumi noNzame sibanika isibindi sokufuna ukujongana noLanga, bambuze ngobudoda bakhe bade bagroogrise ngokumthintela efuna ukuhamba. Olu ngquzulwano lubashiya ooPhumi noNzame bengenabhongo.
Amagqabaza ngamabali kaSiwisa
Nksz. NA. Tya!a
Libhalwe ngesiNgesi nguNksk. P.N. Sandi, 1994.
Kucace ke ngoko ukuba umntu xa eyihlalutya le nkcazo kaMabuza ingornxholo angazuza izinto eziliqela eziphathekayo ezifana nokuba urnxholo webali ngulo mcamango usentloko (central idea]. Lo mcamango ke umbhali unokuthi awuphuhlise ngabalinganiswa ngokuthi izinto abazenzayo okanye ezibahlelayo zenzelwe ukuphuhlisa 10 mcamango uphambili lijekeleze kuwo ibali.
Umqukumbelo
Eyona nto ndiphuma nayo apha kule ncwadi kaJordan sisakhiwo sebali lakhe. Isicwangciso sakhe sihamba ngolu hlobo. Kuqala ingabula-zigcawu, kulandele ukucombuluka kwebali, kuze amanqam, kulandele ukuthotha kwezinto, kugqibele intlekele. Eneneni naxa ibali lahlulwe laziingcandelo, kunzima ukuthi icandelo ngalinye liqala apha liye kuphela phaya. Le nto singayifanisa nokwindla, ubusika, intwasahlobo nehlobo. Icandelo ngalinye linegalelo elilenzayo kulo mcamango mnye okanye inqontsonqa ekujoliswe kuyo, nto leyo eqingqa eyona ntsingiselo yale noveli.
Xa umfundisi acinga ngabantu abaza kumela ulutsha ucinga ngoDlangisa noNomatshawe, akakhethanga indoda yodwa, into ebonaakalisa ukuba uzotywe wakwinqanaba elinye nomyeni wakhe.
Enye ingcali ewandlala kakuhle 10 mbandela womxholo nguStyan (1971:71) xa athi:
Kukho ukuthotha kwezinto ekugqibeleni apho sibona khona isiphumo songquzulwano obeluqhubeka. Kulo mdlalo ungquzulwano luyasombuululeka ngokuthi lJ.Nomhle akhumbuze uPhumzile ngesiganeko esenzeka kwisithuba seminyaka emininzi eyadlulayo, mhla yena Phumzile wasindisa ubomi bukaNomhle engozini. UNomhle uyamvuza ngeso senzo.
Nksz. NR. Mazwi
Hamba mfo kaBawo Njengel' enkulu yakwaThixo Ncincilili- Bham- Dovalele.
Intshayelelo
Ukuphucuka kukaTiyo Saga engqondweni, emphefumlweni nasesiimeni kuzotywa kuvokotheke ngala mazwi alandelayo:
Kufuneka kubekho izinto ezitsala iingqondo zabantu nezidala umdla. Kufuneka iziganeko ezi zebali zibonise imbangi yesenzo esithile nesiqhamo sesenzo eso. Ibali lithungelane, kungabikho ziganeko zifane zagxunyekwa nje, zingentmjongo.
Ibhibliyografi
Ndiyababulela abafundi bam ngokundithemba nokundinika la maanqaku ukuba ndiwahlele, ndiwalungisele upapasho. Kambe kunyanisiwe xa kuthiwa ukwanda kwaliwa ngumthakathi. Ndiyathemba ukuba sisiqaa10 esi, asisosiphelo, yaye nabo baya kuwuqhubela phambili 10 msebenzi nokuba mna sendiphelelwe kuba isiXhosa nolwimi lwethu lufuna ukukhathalelwa ukuba asifuni ludake.
Wa! Nzwakazi yezixhobo, Tshawekazi lasezindle, Gbo buhle bakho bulubisi, Ndithabathekile bubo Wa! Nyibiba umhle!
Ziindlela ngeendlela ke ezisetyenziswa ngababhali ekuveliseni urnxholo wencwadi. Xa ethanda, unako ukusixelela ngokunokwakhe iinjongo zokuyibhala kwakhe incwadi okanye kungenjalo, uninzi lwababhali abaNtsundu boMzantsi Afrika lukholisa ukuwuveza kwalapha egameni lencwadi. Zombini ke ezi ndlela sele ndizichaphazele ziyawubulala kakhulu umdla womfundi. Kanti oompondo-zihlanjiwe ke bona lowo
Bobabini aba babhali basebenzisa uthelekiso ukugxininisa udaba lwabo. Kwilivo lakhe elithi "Luqeqesho 010", uMadala uthelekisa umntu oNtsundu noMhlophe abonise indlela abathi aba baNtsundu bamtefise ngayo umntwana ade abe liathalala elingakwazi ukuzimela ngokwalo, liixhomekeke kumzali seliyingqandasi endala. Usinika esi siyalo:
Udaba lukaJordan lucace kangangokuba ibali lakhe lifikelela esipheelweni ngendlela eyanelisayo. Akukho nemfuneko yokuba azikroboze ukhakhayi ezama ukudala iimeko ezizodwa zokuphetha ibali lakhe. Akafani nababhali abaliqela besiXhosa abaziphetha iincwadi zabo benoodaba olumbaxa noluzibhidayo iingqondo zabafundi. Okwesibini, uyekela kumfundi ukuba azibonele ukuba uthini na ngebali lakhe, nto leyo entaanywa ziziganeko azizobileyo kwinoveli yakhe. Ukuludiza udaba oluqulathwe yincwadi kuyawubulala umdla womfundi.
12. Umxholo nesimbo kwisihobe sikaNgcangata 94
Ukudlula apho masikhe sithathe okaSatyo umhobe othi "Umama oNtsundu".
Enqunq' amabatha namakhwiniba Angangqina okaCingo nokaNdawo.
Le ncoko isinika kwangoko ingqondo ethi kuza kwenzeka ntoni na kulo mdlalo okanye urnxholo ungantoni na. Incoko ithethwa ngabalinganiswa ngokusebenzisa ulwimi. Kubalulekile ukuba ubani aluqonde ulwimi olusetyenziswa ngumbhali ukuze abe nokuwuqonda umxholo womdlalo. Izimo neengcamango zabalinganiswa zivezwa yincoko.
Kwinewadi Inzonzobila ekugqibeleni iimfihlo ziyavezwa. Umlinganiswa oyintloko uZinzo wayengazi ukuba kanti ukhulisa ithole likaDlangisa uBhongo. Kule ithi Izinto zimana ukwenzeka sibona uNovusile ecela uxolo kumyeni wakhe, ezaneka phambi kwakhe. ULanga uyarnxolela naxa wayesazi ukuba oyena mntu unobutyala ngesi simo somfazi wakhe nguye buqu.
Le nto siyiva kwingxoxo phakathi kukaMaGaba noNozipho. Le ngxoxo ivuswa ngumtshato wabanye abantu ababini.
(Yali-Manisi, Izibongo zeenkosi zamaXhosa, 1952:46]
UTshiwo: Umzi kabawo namhla uvelelwe. Ziinkuntsela zitsibe nelikaPhungela. Endothatha ndidiibanise nayo andiyazi, ngentomb' esomi, ibhoongo lam, ihobe lam, iqhayiya lam - uNonkosi. (Ngani, Umkhonto kaTshiwo, 1959:1]
4. Imibongo evakalisa inkcaso okanye eyonkwintsho 63
Amazwi akhe athi "Ndiyazikhupha ... ndizikhupha ngenxa yakho" (Tamsanqa, p. 29) abonisa isigqibo esikhulu nesibalulekileyo esithathwe nguNomampondomise. Amazwi akhe okugqibela kuGugulethu ambeka phantsi kwengxaki enkulu yokuba kunyanzeleke ukuba angamdanisi. Ukusukela apha kwenzeka amanqam ukuya kuvuthondaba. Siphenana ndisibonayo sinye, sesokuba uGugulethu, njengamntwana womXhosa okhuliswe ngokuhlonipha abazali, asuke awethise umoya webali ngokuunikezela kwasentloko kolu ngquzulwano.
Singaliphetha eH nqaku ngelithi ezi rnpawu sithethe ngazo ngasentla apha kuthi ukuze kulunge zithungelane, zisebenzisane ukuphurneza injongo yornbhali wenoveli. Makucace kurnfundi ukuba zininzi ezinye iindlela zokuqwalasela ibali ezixhornekeke kwezinye iindlela zohlalutyo kodwa ezi sizikhankanye ngasentla ziirnpawu eziqhelekileyo kuhlalutyo lwesithethe.
Lo ukhwazwayo ke selegoso negxalaba lasekhohlo isandla sekhohlo sisengxoweni yebh ulukh we, esokuunene siphethe ungcaphephe. Lo ngcaphephe ke yiqhiya emhlophe ... Umlomo awusahlangani kuba oosibali bakhe bamncoma "iiwalks" zakhe "ezisimati". (Burns-Ncamashe, Masibaliselane, 1961 :111-112)
Ulwazi lufukame ubudenge, Ubudenge yitrone yobulumko Iinyembezi ngumthombo wenkathalo.
Phambi kokuba ndingene kowona mxholo, ndifuna ukuqala ngokuzama ukuxovula imiba emibini ngalo mbuzo, eyile: ngaba yintoni ibali elifuutshane, yaye lahluka njani kwezinye iimbalo eziqwetyiweyo ngakumbi isincoko? Le mibandela kuyafuneka ukuba icaciswe kuba ithande kuba mfiliba nakwiingqondo zabanye ababhali ndawonye nabafundi. Yiyo loo nto uMtuze (1986:6) ecaphula kumazwi ooStone, Packer noHoopes athi:
Kufanelekile ukuba siqale siqwalasele ubugcisa bokubhalwa kwebali eliifutshane, iimpawu eziphambili zalo neendlela zokwenza ibali elifutshane eliqulunqwe kakuhle ezifana nabalinganiswa, intshukumo, umxholo naangaphezulu uqulungano nokubetha kwalo koozelekazi. Kukwabalulekile nokuba sithi xa siqwalasele ibali elifutshane sikhumbule ukuba kufuneka silijonge ibali njengendibanisela evanayo yamalungu alo ahlukeneyo kodwa naxa kunjalo kufanele ukuba loo malungu siwaqwalasele naxa emi odwa (Pannwitt, 1964). Asingawo onke amabali amafutshane angezinto eziqwetyiweyo kuba amanye awo angezinto zembali ezakha zehla. Kunjalo ke nalapha kula mabali kaBurns-Neamashe.
Wena uyadlokovisa, Wena uyagcobisa, Wena uyathuthuzela, Wena uyalalisa.
Ingqumbo yeminyanya isixelela ngongquzulwano phakathi kweendlela zokwenza izinto zeli xesha nezamandulo kwakunye nefuthe lezi meko kubomi babantu. UDingezweni yinoveli ezoba ubomi bomntwaana oqeqeshwe kakubi nguyise, hayi umama kwesi sihlandlo. Le nto isenza sicinge kuba siqhele ingoomama abona abantwana ngokubafekethisa, njengoko sibona kwincwadi kaSinxo ethi Umzali wolahleko apho umntwana oniwe kukungaqeqeshwa ngunina. UKwazidenge yinoveli efana yodwa ebeka elubala iziqhamo zobutshaba phakathi kwezizwe, oko kukuthi ubuhlanga neziphumo zabo kubantu abamsulwa abanjengaabathandanayo. Uthando alunamida. EsiXhoseni sithi uthando aluboni.
Wavela uMadala nencwadi ethi Amavo amafutshane, u W.K Tamsanqa neyakhe ethi Imitha yelanga, uMtuze uvele nethi Ingqaqaba kanti kwakho udibene noMjamba ngencwadi ethi Ugeme. Emva koko kulandele uKS.
UNontando, ongumfazi kaLanga, wahlukile mpela kuCikizwa.
(Sinxo, Isitiya, 1962:111)
Ngokungafaniyo nebali lakhe lokuqala, apha akanangcaciso ngesimo sentlalo, abalinganiswa abavezwa ngokwanelisayo yaye engekho non dooqo webali elicombulukayo. Umbhali uxoxa nje kuphela ngezinto ezathi zenzeka emva kokusutywa kukufa kukaNobantu, unina kaNkosi uSandile.
Iinoveli eziphathelele entlalweni
Nksk. P.N Sandi
Imbali ngobhalo lwezincoko
lincwadi ezininzi zide zibe ziintshurnayelo eziphandle. UG.B. Sinxo uye ashurnayele phandle kwiincwadi zakhe. Mve ukuba uthini na ukupheendula uNojayiti mhla uKoranti othuswe kukufumana inkosikazi yakhe ihleli notshaba lwakhe:
Nksz. NA. Tyala
Uthelekiso lwesibobe sikaQangule nesikaNgcangata njalo njalo kanti eminye imibongo inesitanza esinye kuphela. UQangule noNgcangata banezitanza eziyeleleneyo kuninzi lwemibongo yabo. Into ebalulekileyo ngezitanza zabo kukuba zithwele udaba olubalulekileyo, azihombisanga nje kuphela.
â€¢ Iinkomo zaloo magqwirha zazithinjwa.
Isihobe sezi mini singasahlula sibe zezi zintlu zilandelayo:
UMzamane ukwabonisa ukuba onke amadoda aphumeleleyo axhaswe ngamakhosikazi yaye le nto uyigxininisa ngakurnbi ngokuthi abafazi baalwele arnalungelo abo kwiindibano zabo. Ukwabonakalisa kakuhle ukuba irnfundo efanelekileyo yethi phakarnisa nabanye xa uphakama. UMaaNzotho akazimisele ukubuyela edolophini kuba eqonda ukuba uncedo lwakhe luyafuneka nasernaphandleni:
Intshayelelo
Ibali elithi "Isaqhwithi" lindindene kakuhle ukwenzela ukuba lithathe ixesha elingephi naxa uMtuze exubusha ingxabano ethabathe iminyaka kwibandla likaMfundisi uMzananda. Isimo sentlalo sisebenzelana kakuuhIe nezinye iimfuneko zebali elifutshane. Isimo sikaMfundisi uMzananda sisiva ngeentetho zakhe ezibonakalisa ukungabi namonde kwakhe, ukuba lukhuni kwakhe, nokuwasebenzisa kakubi amagunya akhe. Iintetho ezivakala kweli balana zinendima ebalulekileyo ekugxininiseni intsingiselo yebali ngalinye. Umzekelo, intetho ethi "Sifuna ukubona uYesu" ethethwe kubushushu bengxoxo nembambano ibonakalisa ukuba iimbambano ziyayisitha indima kaKrestu ezityalikeni. Endaweni yokubona yena njeengentloko yetyalike, sibona ububi beembambano zabantu.
ULusinga-singa ngumdaka kaBhene UVelel' iimbombo zomhlaba
6. Izincoko zikaJolobe nezikaMadala 26
Uhambisa enjenje ke 10 kaVerschoor (1972:3):
Nksk. G.N Mrubata
Isihobe sale mihla sesiXhosa asisabonakalisi mava ahlanganyelweyo oluntu luphela, yiyo loo nto athi uKillam (1973:96) ngaso "modern African poetry became an experiment in self-exorcism".
Ukuphetha ndingatsho ukuthi le mixholo yale midlalo iyangqamana namazwi engcali ethi ukuba ababhali bayaziphepha izinto ezidla uluntu kwezentlalo, ezenkcubeko neepolitiki, baya kuba ngabangaphiliyo kolo luntu balubhalelayo. Yonke le midlalo ndiyikhankanyileyo izama ukuusombulula iingxaki ezikuloo mingxilo yobomi.
"Yakhany' okwenkwenkwezi" (Ilitha, 1985:10).
Uvuthondaba
Bobabini aba babhali bezincoko bazahlula ezinye izincoko zabo zibe zizigaba ezibini. Isincoko sikaJolobe esithi "Amanani" sahlulwe saba zizigaba ezibini. Kwesokuqala siboniswa ingxaki ethi ibangwe ngala maanani makhulu abaNtsundu ngokuthi enze oku kulandelayo:
UMaGaba akasiso isimumu somfazi, uvakalisa izimvo zakhe ngokukhuululekileyo. OkaTamsanqa siyamvuma ngokumzoba uMaGaba ngolu hlobo. UZwilakhe ungumlomo kaMaGaba. Umbhali uyiphuhlisa ngokucacileyo into yokuba uZwilakhe akasasebenzisi eyakhe ingqondo koko ugqithisa uluvo lwenkosikazi yakhe kwamanye amadoda. 010 luvo lolu:
Nobaqonda ngeziqhamo zabo. Kukhe kukhiwe iidiliya emithaneni enameva namakhiwane ezinkunzaneni yhini na? NgokunjaJo yonke imithi elungiJeyo ivelisa iziqhamo ezihJe, ke wona umthi ongenguwo uvelisa iziqhamo ezibi.
Kambe ayimininzi imibongo elolu hlobo kuba kaloku ibifudula ingavumelekanga ncam kwabasemagunyeni. Ndithetha ukungamkeleki ke ngohlobo lokuba amaziko asembusweni afana neNational Language Board avela anemithetho engqingqwa kakhulu ethintela ukupapashwa kwayo nayiphi na into engathi inophawu lwepolitika phakathi kuyo. Yiyo le nto okaMtuze (1991:14) evakala eyibeka kalusizi le nto xa athi:
Xa silandela intetho kaZwilakhe kulo mdlalo, iphinda kanye la mazwi kaMaGaba. UZwilakhe uma kwanongxi ngeempondo kwindibano yamawabo kuba engafuni kushenxa kwiminqweno kaMaGaba, kanti sibuya simbone esayinela uGugulethu kuba engafuni nakancinane ukuuphazamisa iimbono zikaMaGaba. Nentlekele yaseMthatha izalwa kwayile mpembelelo kaMaGaba kuba uthe akoyiswa ngumthwalo wokondla uZwilakhe uMaGaba wacebisa ukuba umfazana makathunyelwe emyeniinL lfuthe likaMaGaba lingamandla. Kuyo yonke incwadi le nguye oyiintloko,
UmbhaIi angawuveza njani umxholo kubafundi?
Indlela abaziveza ngayo abalinganiswa Abalinganiswa abangumfuziselo
(v) isimo sentlalo.
Isimboli okanye umelo njengokuba abanye besitsho yinto emele enye into. Loo nto ithetha ukuthi inentsingiselo eyenye ngaphandle kwale iboonakalayo. Iisimboli azifani, ezinye zezaloo mntu uzisebenzisileyo kanti ezinye zezikawonke-wonke. Le nto ifana neziteketiso. Abazali banezabo iziteketiso abambiza ngazo umntwana wabo kanti zikho ezibizwa ngoogxa bakhe phaya ngaphandle kwekhaya. Ilifu elimnyama limele udandatheko nokufa, kanti indwe ernhlophe imele uxolo. Iintyatyambo zimele uthando kanti kumaXhosa isikhova simele ububi, naxa kubeLungu simele ubulumko.
Mandigqibezele ngokaSatyo umbongo othi "Isixeko iRhawuti". Kulo ke umhobe imbongi isizobela umfanekiso wentlalo yamatyotyombe esihlala kuwo thina bantu baNtsundu. Umqolo ngamnye kulo mhobe usinika umfaniso ongathandabuzekiyo wendawo ekuhlala kuyo abantu abaMnyama eRhawutini. Ukuphela kwezibane zedolophu yabaMhlophe kukuqala kwethunzi lobumnyama besixeko sabaMnyama. Ibinza elithi "indlu emnyama" ndilifumana linentsingiselo embaxa. Indlu emnyama yindawo yabantu abaMnyama kanti ikwayindawo engakhanyiswanga. Obunje bona ubuchule bokutyhila ubumnyama bendawo nabantu bayo!
[Mna Mhleli ndinqwenela ukuhlornela le nto sithi ngesiLungu yisolilooquy kwalapha. Yona yenzeka ngokuthi umlinganiswa athethe yedwa, aveze imbilini yakhe ethi isivezele izinto ebesingenakuzazi ukuba bezingavezwanga ngolo hlobo. Ukuba uqwalasela intetho kaGugulethu uya kurnfumana ethetha yedwa iintetho ezibuhlungu ngamanye amaxeesha. Le nto isityhilela intlungu nernbilini yakhe.]
Elokuphetha lelithi uninzi lwala manqaku belubhalwe ngesiNgesi, kodwa ndabona kufanelekile ukuba ndiwaguqulele esiXhoseni onke nanjengoko injongo ikukuba afundwe ngabafundi abantetho isisiXhosa, ukuqalela kwiMatriki ukuya e Yunivesithi. Naxa kunjalo, ndizamile ukungaziguquli izimvo zababhali bawo. Omnye umntu uya kothuka ukuba nditshatise amabanga abesakuhanjiswa ngokwahlukeneyo ngaphambili, iMatriki neMfundo ye Yunivesithi. Ngokwezam iimbono, 10 mahluko awumele kuba kho kuba umfundi okwiMatriki selenkqonkqoza e Yunivesithi, ke ngoko akamele kufika khona kusarhidiwe ngezinto ezeenziwa khona.
Umqukumbelo
Siphetha ngelithi okaQangule uchubekile ekubhaleni isihobe. Ubhale ngemibandela ngemibandela yaye ubuchule bakhe bubonakaliswa kukuba umbongo wakhe ngamnye wakhiwe kakuhle. Kusoloko kukho unxibeleelwano phakathi kwesihloko sakhe. ubuthumbu nesakhiwo sombongo wakhe. Kuyo yonke loo nto isihobe sakhe sifuna ukuba umntu acinge. angafundi nje amagama.
(iv) urnxholo,
Ngenxa yoko kuyimfanelo yododana olukhulayo ukuba luzimisele ukuyithula ngokupheleleyo le mithwalo ingaaka yabafazi.
Isiphene esinye endisibonayo mna kweli balana kukuba umbhali uthande kuntyuntya kakhulu. Yingxaki endinayo kuninzi lwala mabali kaBurnssNcamashe le yokunaba kakhulu la gama sithi ibali elifutshane malibethe koozelekazi, liwanxweme amasolotya angangeni ndawo kowona mxholo webali.
12. Ukulingana kwendoda nomfazi kulzinto zodidi 47
Mzamane, G.I.M.
UDeyi sirnboniswa kuqala elitshipha kanti unkosikazi wakhe uhlangana naye selekwiqela lerniguvela eyenza intlondi kanti uphetha seleguqukile kuyo yonke loo rno. Singatsho ke ukuthi ungurnlinganiswa ongqukuva.
Isihobe bubushushu bezimbo obuxhentsisa isiciko seengqondo ethi iziphozise ngokubhexesha ngolwimi, naangokuzamisa ngosiba, okanye isihobe kukudubuleka nokuphuphuma kweengcamango ngamandla angeenakuchazwa.
Incwadi kaMinazana Dana ethi Kufundwa ngamava inaba ngaphezulu kunezi sezikhankanywe ngasentla yaye iziganeko ezixutyushwa kuyo zichukumisa umxhelo kuba zingqiyame ngobomi esibuqhelileyo. Umbandela ophambili wezi ncwadi ngulowo wokuba ubulungisa buyasamela, inkohlakalo iphelela eluhayini. Ingcali kwezoncwadi uGerard (1971:50) ubhala athi ngezi ncwadi zeli xesha: dolophini. Yena uMqhayi kwincwadi yakhe ethi UDon Jadu ujolise ekukhuthazeni ukulingana okupheleleyo kwezizwe kwicala lezentlalo, ezoqoqosho nezepolitiki; kubekho imfundo elunyanzelo, iCawe noMbuso kusondelelwane.
Sib ana umdlalo ucombuluka ukusuka apha. UBrooks noWarren (1964:22) bakuchaza ngolu hlobo oku kucombuluka:
Uburharha buyabonakala kwizincoko zaba babhali bobabini naxa nje bethande kuxubusha imicimbi engahambi naluvuyo.
"Kwavela baso limbi" (Ilitha, 1985:10) apho kuthiwa imfundo nengqobhoko luhlobo oluthile lwesikhanyiso.
Kwisigaba sesibini, sibona la mancedo alandelayo amanani:
Le nto ingqinelana twatsa nentetho kaSwanepoel (1990:7) ethi:
Oku kulingana kwendoda nomfazi sikubona xa uMamNzotho anika impendulo ehlabaniselayo xa esalelwa iimfanelo zakhe zomtshato esithi "kungokuba ibingahlawuli yodwa ... " Le mpendulo izalwa kukuba amakhosikazi ebesoloko engenalungelo lokuzimela emthethweni wesiNtu, asoloko ephantsi kolawulo lwamadoda (Cock, 1980:240).
Imidlalo yesiXhosa ingahlulwa ibe yile mixholo ilandelayo:
Le ngcaciso ingentla isikhokelela ekubeni sithi eyona nto ibalulekileyo kule ndlela yohlalutyo luvakalelo lwaloo mntu uhlalutyayo nento ayithandayo yena. Kufuneka ke ngoko ubani abe nokuphendula imibuzo efana nokuthi uyithanda njani na incwadi ethile okanye zithini na iimboono zakhe ngesicatshulwa esithile.
Imbali ngokubhalwa kwezincoko esiXhoseni, ngokutsho kukaJordan (1973:39), isuka kude phaya kwinkulungwane yeshumi elinesibhozo apho ababhali babonisa ubungcali kwiziqwengana ezazipapashwa ukuvela kwamaphepha-ndaba okuqala. Ngoko ke uphando lubonisa ukuba ukuvela kwephepha-ndaba Izwi labantu kunye neSigidimi kwaba lilinge lokuqala lokupapasha amavo amafutshane. Inkqubela phambili ibonakele ngokuthi kuvele incwadi ethi Zemk' inkomo magwalandini edibanisa ingqokelela yamavo ababhali ngababhali eyathi yapapashwa ngowe-1906. Yayibhalwe nguW.B. Rubusana. Laliselivakala ngoku ifuthe nobushushu bokubhala.
Intlekele
Eminye imibongo yanamhlanje igudle iipolitiki kuba inukuneza ukuxhaatshazwa nokucinezelwa kwabantu. Kwincwadi kaMtuze noSatyo ethi Uyavuth' umlilo simbona 10 kaMtuze ekhalela ukucalu-calulwa kwabantu abaNtsundu eSoshanguve kanti bona abeLungu bahleli kunye ePitoli njeengesizwe esinye esimhlophe. ESoshanguve kuhleli iintlanga ezintsundu ngokwahlukeneyo kuba kukho imimandla yabeSotho, eyamaShangana, eyabaNguni neyamaVenda. NoQangule unayo imibongo enjalo kwincwadi yakhe ethi Intshuntshe, umzekelo "Inkabi kabawo" kanti noJolobe unawo umbongo onjalo othi "Isililo sikaNdlebende' kwincwadi yakhe ethi Umyezo.
â€¢ Isizwe samaKhoi, uhlanga IwabeBala, sasingabamelwane namaXhosa ngexesha likaTshiwo.
Lo mdlalo uzibonakalisa kakuhle ezi mpawu. OkaTamsanqa uyihlabe kakuhle ifolo, wabonisa ukuba ezi mpawu zomdlalo zithungelana njani ukuphumeza injongo yombhali.
Ndigqibe ekubeni ndenze umzekelo ngalo kaSiwisa kuba phantse yabe iqala apha kuye le ngxaki yokubhidaniswa kwezincoko namabalana, ngxaki leyo ebe yintuntanja, yathungela iincwadi eziliqela zesiXhosa. Naxa kunjalo ndiyathemba ukuba 10 mqela ndiwenze ngasentla apha malunga nomahluko phakathi kwezi ndidi zimbini zobhalo uya kuyigaabula inkungu kubafundi.
Kumdlalwana othi "Umsesane", kwincwadi kaMtuze ethi Itsili, sifuumana ingabula-zigcawu equphayo. Sibona uXolani nomZima, abasinqe sasiseQonce, beseKapa. Kwangoko simva umZima ecela unyana wakhe ukuba amthumele emaXhoseni umolokazana, aye kuhlala khona kuba engavunyelwa eKapa ngumthetho wamapasi.
Iinoveli ezingesikolo nobomi emva kwesikolo
5. Umdlalo ondima-nye esiXhoseni 113
Imo yezincoko zikaJolobe nezikaMadala
Ingxoxo kuIo mdlaIo ayihombisanga nje kupheIa koko inento eyenzayo. Iqhubela phambili ibali yaye iphuhlisa abalinganiswa. Eyona nto intle ngayo kukuba ibafanele abalinganiswa bakaTamsanqa. Nditsho mna neezimema zikaGugulethu ekhala esimantshiyane esithi limkile ilanga, ziirnfaneIe kuIoo meko akuyo.
Le ncoko yaba babini izidulisa gca iinjongo zombhali. Uva kwaukubetha oku kweelwimi zabo ukuba inene azibonisani phakathi kukaFikele noNomthunzi inkosikazi yakhe. UFikele umile kwinto yokuba usaza kuyalusa yena inkwenkwe yakhe kuba xa ingakhange yaya ebhumeni ifana nengalukanga kuye, abe yena uNomthunzi engaboni sikhwasilima kuloo nto, ukusuka apho uyalitsolisa elokuba makabe usadla ngendebe endala owakwakhe xa asenezo ngqondo.
Siyazi ukuba iimbongi zethu ezimbini, uMtuze noSatyo, ziimbongi zale mihla ezibonga ngezinto ezingqonge intlalo yabantu kule mihla. Nazo ke, kuba zip hila kule ntlalo, ziyachaphazeleka. Yiyo loo nto zithe azabi nakuuzibamba, zangumlomo wesizwe. Intuthumbo yengcinezelo ziyazi ncam ezi mbongi, kungoko ke imihobe emininzi kwincwadi yazo ethi Uyavuth' umlilo iyeyokukhalaza. Urnxholo wokukhalaza ngowona uqaqambileyo kwesi sihobe xa sisonke. Azikhalazi pahaha ezi mbongi, koko zinobuchule bokuthi zibonga ngokuthile zisuke zithi qhushe ezi zikhalazo zibhongisa umzi oNtsundu kweli lizwe.
Iintlobo ngeentlobo zeelirikhi
Mandiphethe ngelithi la ngamagqabaza nje kuphela. Ubani akanakho ukuthetha atyalusele ngezi ncwadi zintathu kumaphetshana ambalwa afana nala.
Xa imbongi isenza isihobe, isenza isiqu somsebenzi wayo wobugcisa ngokuthi ihlomele ilahla. Esi siqu saziwa nangegama elithi isakhiwo. Esi sakhiwo sibonakala kwizinto ezifana nesingqi, imvano-siphelo, nezinye izinto eziphathelele kwisakhiwo. Isakhiwo yinto ebalulekileyo kwisihobe sezi mini. Naxa kunjalo, asinakho ukusebenza sona sodwa kuba ukuba kwenzeke aka, ~iya kuba ngumhombiso nje kuphela. Isakhiwo kunye nokuqulathiweyo zizinto ezingenakwahlulwa kuba ziyazakuzelelana. Okuqulathiweyo kufuneka kube nokuveza kuphuhlise umfanekisoontelekelelo othile engqondweni yomfundi.
â€¢ Amagqirha amabini uMpondombini noDubulegeqa bancedakele, basebenzisa eli thuba ukuhlohla ezabo izisu. UDubulegeqa utyhola abantu abamsulwa ngokuthakatha. Inkitha yabantu neentsapho zabo bathi babulawa nguKhwane noMagwaza eMngaza.
Iingxaki zentlalo-politiki ziyabonaka kwinewadi kaJolobe ethi Amathunzi obomi (1957) apho ubuhlwempu nobukhwabakazi obuzalwa kukuswelekelwa yindoda kwabafazi ezidolophini ndawonye nokuswela imisebenzi kubaqhubela ekuthengiseni utywala. Le meko ichana nornntu obesele engene enkonzweni. igqithele nakubantwana bakhe abaya babe ngamaxhoba.
Nomthunzi: TakaLanga, uLanga usifumene esiya sithuba sokuba ngumabhalana ... Ndisiva ngeeempukane eziluhlaza nje ukuthi la mntwana waluka, wakha wayiva loo nto?
(ii) ukuzotywa kwabalinganiswa, (iii) ingxoxo,
Umqukumbelo
Nomthunzi: Usadla ngendeb' endala ukuba uphelele apho.
Umqukumbelo
Fikele: Walukela phi na, Nomthunzi? Walukele embilinini okwembila? Sisimanga sani eso? (Mtuze, Umdlanga, 1976:1)
A-a ZweJiyazuza. ITshawe laseBhiJitani. NguMzimb' uyaqhuma elokubuJiswa NguMzimb' uyavutha elokuteketiswa NguZweJiyazuza eJibizwa ngasemva NguTshawuz' imibane eJibizwa yimbongi.
Ngaphezulu koko okaMtuze uzama ukubonisa ukuba kula siphila kuwo amaxesha ulutsha alusenalo ixesha lokuya hlathini ukuze umntu abe uyindoda. Eli siko ke, ukutsho, ngokuhamba kwamaxesha liza kuhamba lihambe liphelelwe.
OkaMtuze uvula ngombuzo-buciko onamandla ophuhlisa ukudinwa nokudikwa kwembongi kukungabi nakhaya inalo, ithi "Ndingowaphi mna kanye-kanye? Ndixeleleni". Isimelabizo esingu-"mna" siso kanye esiboonisa ukuba imbongi ayisacengi kakhulu ngoku. Kanti ukuphindwa kukaa"kanye" kuthiwe "kanye kanye" nako kuyongeza kulo mfanekiso wokudiikwa nokucaphuka.
Uvuthondaba
Nksk. J.N Nkowane
Icebiso lam linye kuphela lelokuba kufuneka amehlo siwavule xa sifuunda iincwadi, singalandeli nje kuba kusithiwa incwadi iludidi oluthile.
J(usetyenziswe kakhulu uehasaniso apha, kwanikwa nemifanekisoontelekelelo eeacileyo. Ibhotile neBhayibhile zizinto ezingadibaniyo, kanti nomfundisi nejoni, ikwazezinye izinto ezingahambelaniyo phantsi kwengxam yalo mbongo. Glu ehasaniso lubonakalisa imbidano eze neTshawe laseBritane.
Indima licandelo elibalulekileyo kumsebenzi wedrama. Eli candelo lenziiwa ngokuhlenga-hlengisa iziganeko okanye izenzeko kwidrama ukuze zibe ziindima eziliqela ezahlulwe zaba yimiboniso. Idrama le ingene kade apha esiXhoseni. Eyokuqala yaba yimidlalwana kaSinxo ngowe-19Z5 kanti wona umdlalo opheleleyo wokuqala esinawo ngulowo kaMbidlana uthi Zangen' iin~omo. Wapapashwa ngowe-1954.
Dibanisa ke kule ndlela yokukhula kukaZwelinzima ifuthe leCawe, abeFundisi neeBhishopu. UBhishopu ungumfuziselo wentlalo yaseNtshona. Kuyo yonke loo nto, 10 mntu unguZwelinzima ulungiseleelwa ukukhokela abantu abangengabo abasesikolweni. Kuyacaca ke ngoko ukuba uZwelinzima ngumntu omnyama ominxwe ziindlela ezimbini zokuhlala.
Lilonke abalinganiswa baxonxwe ngumbhali othi ngabo avakalise imiinqweno namava akhe kanye njengoko uTamsanqa esenza kwincwadi ethi Buzani kubawo:
An image is generally a recognizable sense appeal in words. Such an appeal should present a description so graphic or clear that the reader can relate it to his own senses or his own experience.
2. Amagqabaza ngamabali amafutshane kaBurns-Ncamashe 12
Eli bakala lixhomekeke kwizinto ezimbini ukuze liphumelele, isiseko sebali nokuzotywa kwabalinganiswa. OkaMkonto umenze uDlangisa akangqinelana ngezenzo nesihlalo esiphezulu anikwe sona ecaweni, igosa ukutsho aka. Unentaphane yamashishini kodwa ukwakwiqela elithengisa intsangu.
Kwincoko yabazali bakhe ngaye siphawula ukuba bayazingca ngonyana wabo 10, yaye ufundile uza kufumana umsebenzi njengomabhalana eSada.
Umzekelo waloo nto singawubona kumb~ngo - kaQmgule-othi "Isixhobo esiyingxaki" (p. 26) apho athi "Umlambo lucango lwengqondo, umlambo yintunja yovakalelo".
(Qangule,lntshuntshe, 1970:23)
Ngunyaka wonke iinyembezi eziphalaza,
UThobeka uthobeke ngokwenene, yigusha kude kuse ekupheleni.
Incwadi kaNgani ethi Umkhonto kaTshiwo ixubusha umbandela wokubulawa kwabantu ekwakusithiwa ngamagqwirha nguTshiwo ikumkani yamaXhosa. Luninzi kakhulu uvakalelo kulo mdlalo.
UTamsanqa yena uchaza ngokusela umoya, aze yena uBudaza asichazele ngonqulo, esikhululweni seebhasi nezinye.
Kubalulekile ukuqaphela ukuba naxa kuyinto ebalulekileyo kwezobuungcali ukukwazi ukuzidwelisa nokuzidalanca izinto, le nto inobunzima ngamanye amaxesha. Yiyo loo nto ezinye iincwadi ziwa kwizintlu ezahl ukeneyo.
Nksk. G.N Mrubata
Uvutho-ndaba kwincwadi Ingqumbo yeminyanya silubona lutshayeleelwa kukutshata kukaZwelinzima uThembeka sibe isizwe sona sifuna inkosazana yakwaBhaca. Lufika xa uNobantu obesoloko exakeke kwizinto zenkqubela nomyeni wakhe abulala inkwakhwa, uMajola. Konakala ukuhlala, samvukela sonke isizwe ngaphandle nje kwegcudwana elaliikwicala labo.
Umxholo
P.T. Mtuze
Umqukumbelo
Yin din dilili yindishilili Yingangalala yengangamsha.
Iimbongi zakwaNtu zazinesinxibo sazo esisodwa. Zazisebenzisa ikakhulu iimfele zezilo ezithile ezaziwa ngobukroti nobukrele-krele bengqondo, nto ke leyo engumfuziselo wokuba lowo ubongwayo ufanele ukuba nezo mpawu. Zazithwala izidlokolo, ziphatha umkhonto, igqudu nekhaka. Eyona nto ibalaseleyo kolu didi lweembongi ibisisingqisho nomngqungqo. Izibongo ezi bezingabhalwa, imbongi ibichukumiseka ngelo xesha, ngaloo mzuzu, kube sekuphuma into ngomlomo. Zonke iimbongi zixhamla amalungelo okusebenzisa izixwexwe zamagama, mhlawumbi zidibanise nezithuko kwalapho. Loo nto ibiyitsho inkosi ingonwabi ngaphakathi entliziyweni.
Siqaphela ukuba uGugulethu uncwase uNomampondomise la gama abazali bakhe befuna uThobeka.
Isakhiwo ngumqokozo wonxibelelwano nokuphefumlelana kweziiganeko ebalini, esinye sizala esinye. Isiyileli ukutsho oko sahlulwa sibe ngamabakala amahlanu. Kwingabula-zigeawu kuye kwaziswe ixesha neendawo apho ibali liqhubeka khona. Umbhali uye aphinde asazise ngaabalinganiswa nendawo abazibambileyo ekuhlaleni kunye namagqaabantshintshi ngezimo zabo. Ukulungiswa komhlaba wokuntshula kweembewu yolwabhici ngokuthi kudalwe umingi-mingi kufumaneka kwaakweli nqanaba.
â€¢ Xa siqwalasela 10 mbandela, siya kusebenzisa imbali eyinyaniso esiyiifumana kwincwadi kaSoga ethi South Eastern Bantu (1930:116-119). Nasi isishwankathelo sezinto athi 10 kaSoga zenzeka kwimbali yamaGqunukhwebe noTshiwo:
Kwinewadi Inzonzobila kaB.B. Mkonto kwakwiphepha lokuqala usinikile ixesha nendawo apho ibali lenzeka khona, eKapa kwilokishi yaseNyanga kwaye kungongewalazi ngoMvulo umhla we-15 kuTshaazimpuzi ngowe-1985. Umlinganiswa oyintloko, uZinzo, nomxhasi wakhe, uMamNtakwende, saziswa ngabo kwakumboniso wokuqala, siphinde kumboniso wesibini sifumane umchasi onguDlangisa nenkosikazi yakhe uNomatshawe. Kulo mboniso wokuqala umbhali usikrobisile ukuba impixano isavele ngeempondo. Oku sikufumana kwingxoxo kaZinzo noMamNtakwende ukuba likho apho lifukanyiswe khona iqanda eliboolileyo kuba uthi:
Isisombululo
Inkosi ibiluha'yile uhlanga ngaphezu kwesiqu sayo. Iimbongi bezidla ngokugxininisa kweli cala lihle, ziye kancinci kwiziphoso neziphene. Izibongo ikwaziziqhulo ekuqhulwa ngazo Iowa sukuba ebongwa, ukuboonisa imbeko nendlela athandwa ngayo Iowa uqhulwayo. Inkosi ethaandwayo ngabantu bayo ibiba neziqhulo ezininzi. Isikhahlelo lelona gama laziwayo nebuliswa ngalo ngabantu, njengoko bekusakutshiwo kuNkosi D. Mavuso ukuthi "A-a Heshangophondo". Phantse zonke iinkosi zakwaNtu zibe nezikhahlelo zazo. Iimbongi bezingaphelelanga ekuboongeni inkosi yodwa, bezikwabonga nezilwanyana, imithi, iintyatyambo, njalo njalo.
Nomthunzi:
Ungquzulwano ngundoqo kuwo nawuphi na urndlalo. Lusenokuba ngaphakathi okanye lube ngaphandle. Ungquzulwano lwangaphandle lwenzeka xa izirnvo zomlinganiswa zingqubana nezabanye abalinganiswa. Ukungavisisani kukaGugulethu noZwilakhe lungquzulwano olungaphaandle. Olwangaphakathi lwenzeka xa urnlinganiswa ajika-jikana nengqoondo yakhe ezama ukude agqibe ukuba rnakenze ntoni na. Loo nto siyayiibona ngalaa mhla tiGugulethu acinga ngokubulala ornnye wabantwana bomkakhe.
Naxa ezi ndidi zimbini ziyelelene, ukho umahluko phakathi kwazo. Lo mahluko wenza ukuba sibe nakho ukukrwela umgca owahlulayo phakathi kwazo naxa singenakuyikhanyela into ethi ziindidi ezizalanayo. Ukusiibonisa oku okaMtuze (1986:9) usenzele udweliso lwezimvo zikaDlamini athe wazishwankathela ngolu hlobo lulandelayo:
Xa siqwalasela isincoko, kwelinye icala, siya kuphawula ukuba sona ikakhulu sityekele engxoxweni nasekuguquleni izimvo zomntu. Umbhali uphambili kuso, usinika iindlela azibona ngayo izinto, nto ke leyo esingamele kuba nayo kwibali elifutshane.
OkaKwetana (1987) ubagocagocile ababhali abaliqela bezincoko esiXhoseni, wathetha wophela ngokuncomekayo kunye neemposiso aziibonileyo kubo apha. Umncome kakhulu uJolobe obonakalisa ulwazi oluphangaleleyo kunye nemvakalelo engathethekiyo ngesizwe sakhe kunye nezinye izizwe jikelele. Ubonakele engumntu othanda ukulanda imbali ukuze kuphuhle umcamango wakhe. OkaMadala naye indima yakhe yencomeka kakhulu. Yena ugqwesile ngezincoko ezimalunga neendalo. Naye njengoJolobe ube negalelo elincomekayo kubhalo lwezincoko esiXhoseni ukunyusa umgangatho wazo. UTamsanqa yena uzibalule ekuucaphuleni kwezinye iincwadi, ezabaMhlophe nabaMnyama, kanti nakwiziBhalo eziNgcwele. Ubonakalise ukuba uzinika inkxamleko phaambi kokuba abhale yokuba akhe aphendla-phendle iincwadi zabanye abantu malunga noko asukuba efuna ukubhala ngako.
Igama elithi "ubudoda" lisetyenziswe izihlandlo ngezihlandlo, nto ke leyo ethetha ukuthi lowo ngowona mbandela uyintloko kumxholo wale ncwadi yaye abalinganiswa akufuneki bashenxe kuwo.
(i) mayibe nemigca elishumi elinesine, (ii) le migca mayibe sisitanza esinye, (iii) mayibe bulingana imigca ngobude,
Umntu akanakwahlulwa egameni lakhe. Isithethe sesiXhosa sithi umntu ngamnye makabe negama elibonakalisa iimpawu ezinokulandelwa nangaabantwana bakhe. Lilonke, igama libonakalisa iimpawu ezithile emntwini. UZwilakhe ulilandele igama lakhe. Uneenkani.
Abalinganiswa banokuba ziindidi ngeendidi. Kukho abasicaba nabangquukuva. UMaNyelenzi uvezwe njengornlinganiswa osicaba. Sibona kala elinye lakhe kuphela. Ulungile ukuqalela ekuqaleni encwadini ukuya esiphelweni sebali, nto leyo ke engafani nornntu oyinyarna negazi.
Namhlanje phofu umhobe oyilirikhi awusalungiselelwanga kuvunywa koko ubonakalisa iingcamango zemvakalelo yembongi ngaphezulu kunokuchaza nje iziganeko.
Isikweko:
Dialogue is a vital form of action related to plot, it is also a basic source of the study of characters and of an author's style.
Iziganeko ezifumaneka kule noveli zimele ubomi esibuqhelileyo.
Le nto iqaqambisa ukuba umbongo ugqityiwe. Kukho nemibongo engababhubhileyo ekubongwa amaqhawe asele esandulele. Le mibongo inezi zikhahlelo nezikweko kunye namabinzana okuvula umlomo nokuuvala. Ndicaphula kwincwadi kaOpland (1983:243) apho ithi le ngcali:
Into yesibini ebonakalayo ngale midlalwana kaMtuze kukuba kunqaabile ukufumana abalinganiswa abangaphezu kwesine nesihlanu. Kumdlalwana othi "Umsesane" bane xa simshiya uBhewuzana. Kumdlalo "ltyala" babini abalinganiswa abaphambili okanye ababambeneyo.
Sibona ukukhula kokungadibani kweminqweno kaGugulethu neyabazali bakhe. Impembelelo kaMaGaba malunga nomtshato kaGugulethu icaciswa gca yile ntetho ilandelayo:
Isitanza lolona.phawu lubonakala nakuthathatha kwisihobe. Ezi zitanza zahlukile. Kukho ezinemiqolo emibini, thathu, ne, ntlanu njalo njalo kanti kule mihla sekungenelela nezinemiqolo engalinganiyo ngokwenani. Into ebalulekileyo ngesitanza kukuba sidla ngokuqulatha udaba oluthile oluye ludluliselwe kwesilandelayo, ibe yiloo ntunta-nja ke ukuya esiphelweni. Ezinye zezi zitanza zinempinda-mqolo emana ivula okanye ivala isitanza ngasinye, itsho ngemvakalo ebungoma kamnandi, igxininisa owona mongo wombongo.
Ilivo sisiqanaqwana sokubhaliweyo ngeprozi apho umbhali axoxa okanye avakalisa izimvo zakhe, okanye ex()xela ukuba ubani abone ngokumfaninye naye malunga nentloko okanye umbandela othile. Ilivo ke liibhalwa kungalandelwa mgaqo uthile, koko umbhali ugqabisa kakhulu ngeembalana zokuxhasa izimvo zakhe, amacetyana okungqina ngokubonakalisa kunye noyoliso okanye uburharha bokwenza ukuba oko abhaala ngako kube nombizane.
â€¢ Intombi kaTshiwo, uNonkosi, uyafa sisifo esingaziwayo.
Cazululeka golide yaseRhawutini, Cazululeka ngqothwana zakho zonke, Umbiwe zizandl' ezibini, golide yeRhawuti Kuzo zozibini, fumbatheka.
Xa abalinganiswa besenza umdlalo eqongeni okanye kwenye indawo efanelekileyo, basebenzisa ingxoxo, intshukumo neengcinga ezithi zisiityhilele ubunzulu ngenye yeengxaki zobomi, sithi ke loo nto yidrama. Xa uza kukhangela ubuchuphathi nobudlophatyaba bombhali kufanelekile ukuba sizichaphazele izithako ezibalulekileyo kwidrama, ezizezi zilandelayo:
Eli nqanaba kukwathiwa kukuyondelelana kwebali. UCohen (1973:69) uthi ngesi isigaba:
Ngokutsho kweengcali, okaJordan wavela wathi qabavu kubabhali beenoveli bexesha lakhe kanye njengoko kwaba njalo kuShakespeare kwaabelakhe ixesha.
(Mtuze noSatyo, Uyavuth' umlilo, 1990:48)
â€¢ UMagwaza uyoyisakala koku kubulawa kungaka kwabantu, akhethe ukuzibulala. UTshiwo uyalela ukuba kubulawe lonke usapho lwakhe.
Ibali alinakuphela esithubeni, lijinga. Kuyanyanzeleka ukuba amasolotya aqosheliswe. Impixano ebikade ibophene iyasonjululwa. Sibona uCikizwa kumdlalo othi Umdlanga esiya kucela uxolo kuLanga, evuma ukuphakaama kwengqondo yakhe kuba ethe ebabona ukuba benza izinto ezimthoba emgangathweni akuwo, yena wasuka akabonakalisa ngqumbo.
Isizathu esingundoqo sokuba iingqondo zibethabethane malunga noomahluko phakathi kwezi ndidi zimbini zobhalo kukuba zombini ziwa phantsi kweprowuzi. EsiXhoseni apha umahluko phakathi kwazo awucaci kakuhle. Yiyo loo J;lto ade athi uMtuze (1986) loo mahluko ukwiiintelekelelo zethu kuphela. Kukho ukuthungelana okukhulu phakathi kwebalana nesincoko esiXhoseni. UMtuze (1986:7) ucaphula ooStone, Packer noHoopes xa bazama ukubonisa izinto eziqaqambisa ibalana:
Le rnifanekiso-ngqondweni siyayibona nakurnbongo kaJolobe kwincwadi ethi Umyezo apho siva la rnazwi: "Bahlafun' iintsizi" ukubonakalisa intlupheko engathethekiyo. Le ntlupheko yongezeleleka ngakurnbi akuva ubani kuthethwa "ngesonka seenyernbezi" ukubonisa irneko ernbi ababekuyo aba bantu. "Utshongo" esixelelwa ngalo apha lujiika lube kukuphila noborni kuba aba bantu babexhornekeke kulo lodwa kwezo hambo zibuhlungu zokuphaca.
Asiva nto ukuba wathi akuba emlahlile wamfumana umntu onothando olusulungekileyo njengaye. Kulapho simbona ubuethe-ethe bengqondo nobutyhakala bakhe. IkwanguCikizwa owaya kueela uxolo kuLanga ngenxa yemposiso awayenzayo. Esi ibe sisenzo sobugorha esintama ukuba akoyisakali neam. Ungumzekelo omhle womntu osengxakini azifake kuyo ngokwakhe, ongafuniyo igama lakhe libe libi. Uye wazikhupha kumayeelenqe ooNzame nooPhumi.
UJafta (1978:61) uthi xa exhasa ukubaluleka kwala manqanaba:
Zomhini ezi mhongi ziyaluthanda uphinda-phindo lwezandi oluphakathi emqolweni. Le mfano-zandi siyihona kwiqela lemihongo yazo.
Nksz. B.P. Ngcelwane
Umfundi ke kufuneka eqaphele ukuba ezi ntlobo zingafumaneka zixuutyiwe kwisincoko esithile ngoko akulula ukuba ubone ukuba luluphi na kanye uhlobo lwesincoko. Kodwa naxa kunjalo, lukhona 010 hlobo luya kuthi luzigqwese zonke ezinye.
Indlela owakhiwe ngayo la mbongo ifana kanye nezibongo zomthonyama. Awunazivesi okanye izitanza, usisibhukubhuku nje. Loo nto iphuhlisa ukuba umcamango okule mbongi mnye, ngowokushumayela ngoThixo ophilayo. Kumgca wesibini ukuya kutsho kowesithathu usebenzise imfano-siqalo ethi "Unguwena-wena" kunye nemfano-siphelo ethi " ... nyaniso" ukunxulumanisa iingcamango ezikule migca. Obu buchule buthi budale isingqisho esikhatshwa yintshukumo. Kukho amagama awasebenzisileyo anjengala: Khaka, Nqaba, Hlathi njalo njalo. La magama aphantse ukuthetha into enye. Yimifanekiso-ntelekelelo esiyinikwa ngumbhali leyo. Ngamanye amazwi singathi zizikweko eziphuhlisa intsingiselo yoko kuzotywa ngumbhali okanye imbongi. Omathathu la magama abhalwe ngoonobumba abakhulu ukubonisa ukuba abhekiswa kumntu ohldlli)lbUileyo yaye zizikweko eziphuhlisa ukhuseleko nga.
Ngokweemhono zikaCohen (1973:50) isihohe senza oku kulandelayo:
(Tamsanqa, Buzani kubawo, 1957:67]
Xa ndieaphula kuKuse (1978:2) uthi:
Isakhiwo sesonethi
Umfanekiso-ngqondweni ligama eliqhelekileyo kwisihobe yaye kutheethwa yonke into ethi ifike engqondweni xa sifunda umbongo. Ikakhulu kujoliswe kwizafobe ezisetyenzisiweyo, ingakumbi izithwali-zikweko nezifaniso, umzekelo yingcuka okanye ufana nodyakalashe. Isikweko sithi into ethile iyinto ethile endaweni yokuthi ifana nento ethile kanti sona isiifaniso siyafanisa. Sinale mizekelo mibini siyithathe kuJolobe:
Nobantu:
Ukusetyenziswa kwentshukumo, izenzo
Ingabula-zigcawu
Iingcali zithi umdlalo wezembali awuyonto inye nembali ngokwayo.
Umqukumbelo
9. Abalinganiswa nongquzulwano kuBuzani kubawo 128
Ndiqinisekile ukuba le migqwathulo yenziwe ngabafundi apha iya kufana nomhlabelo ohlupheza abathandi bonewadi ukuba bafunde ngokubanzi ngale mibandela. Siluhlomele noludwe lweenewadi eziseetyenziswe apha kwanezinye ezinokuba luneedo kumfundi ukuneeda abo banomdla wokuzifundela ngakumbi.
Umgwenye woyisiwe kulo mbandela, wabhenela ekubeni ukwaye umtshato kaThembeka ngokuthi wale ukukhupha ikhazi. Emva kwaloo ngxuba kaxaka nongquzulwano, wad a waqhuba wona umtshato. Wawuqhutywa ngokwendlela yaseNtshona. UThembeka wanikwa igama lenkosikazi yomXhosa lokuba nguNobantu. Abantu babelindele lukhulu kuye ngakumbi engumntu omnyama.
Incwadi kaPeteni ibetha koozelekazi. Intiyo iya ikhula ibheka phambili emva kokuba kufunyaniswe ukuba uZuziwe ube encokola nenkwenkwe yomThembu enguBhuqa ngasemlanjeni. UNtombi Dakada nezinye iintoombi ziyamlwa kuba zisithi lihule. Ubuhle bakhe babungunozala wokuthiywa kwakhe zezinye iintombi, ngoku zifumana ikhusi lokusithela kuba ucelwa nguNtabeni Mlilo ozalana noNtombi. Le nto yenziwa nzima nakukuba uBhuqa wayeseyinkwenkwe, engenakho ke ukubambelana neendoda ntombini inye.
Isizathu sesibini esibangele ukuba senze la malinge kukuba amaxesha eza neenguqulelo. Siya sishenxa kule ndlela yokuqwalasela uncwadi, kuungena iindlela ezintsha, njengokuba umfundi eya kuqaphela nalapha. Ngelishwa lethu ke, njengakwizinto ezininzi, asinamkhondo ucacayo ukuba besigqusha sisithini na. Kuhle ukuba la manqaku siwabhale, siwagcine ukuze kwixa elizayo sithi sibuyela kule nkqubo sibe sisazi ukuba sahamba ngale ndlela, saya kuthi xhaxhe kwindawo ethile, singabuyi siyile ivili sesinalo, ngabula beLungu.
Ingxoxo Kuncinci
Imibongo ephathelele kwiipolitiki
UDingezweni wenza ezi zinto azenzayo ngenxa yokuba ekhuliswe kakubi nguyise. UZwelinzima nomkakhe benza izinto eziqhelekileyo, naaxa maxa wambi ikhangeleka inganelisi into yokuba umfazi abulale inyoka ehlonitshwe kangaka luluntu okanye ngabantu bomzi wakhe emaMpondomiseni. UZuziwe usengxakini enkulu. Ufuna ukutshata uBhuqa kanti noBhuqa ufuna ukutshata uZuziwe. Bobabini baneengxaki abanazo kule minqweno yabo - abazali babo abantiyo yabaThembu okanye amaHlubi ide yaneengcambu, yazala eli dabikazi ligqubayo.
Isifaniso
UPretorius noSwart (1988:19) bacacisa benjenje ngalo mbandela:
Xa ndixhasa olu luvo lungentla ndingathi la ubongwayo imbongi imtyiibela ngeziqhulo ezibonisa uthando. La magama "yindishi-ndishi" akwaaehaza ubukhulu bomzimba nemilo yeNkosi le. Ikwayimifanekisoongqondweni yeliso ebonisa ukuba umfo la wondlekile, uyasadula ukuhamba oku.
Nangona kukho oku kufana sikukhankanye ngasentla, ukuyelelana kwezimho zezi mhongi zimhini kuhonakala ngakumhi xa siqwalasele
(Mtuze, Umdlanga, 1976:3)
Akukho sakhiwo siqingqiweyo
(Mtuze, Umdlanga, 1976:9)
Le ncwadi kaJordan ithi Ingqumbo yeminyanya ibalasele. Ibali lilonke, isakhiwo salo nokuzotywa kwabalinganiswa zicwangciswe kakuhle zadalancwa ngempumelelo. Umbhali unobugcisa bokukwazi ukugcina umdla womfundi kwizinto ezenzekayo. Ungquzulwano lweenkcubeko lucace gca kuba la macala mabini aphuhlile. Ulwazi lwakhe lwentlalo yamaMpondomise luyitsho le ncwadi ibe nomtsalane kumfundi.
Umqukumbelo
Kweyakhe incwadi ethi Izinto zodidi uMzamane usikrobisa kwizinto ngezinto ndawonye nokonakala kwezimo zabantu. Omnye weyona miixholo iphambili yale ncwadi yakhe kukulingana phakathi kwabantu baseetyhini namadoda. Kule ncwadi abasetyhini bazotywe ngendlela ebonakalisa ukuba awukho tu umahluko phakathi kwabasetyhini namadooda kwicala lez,iphiwo zengqondo nokusebenza.
Yiva esi sisombululo xa uMpinda egqogqa iindlebe zooFikele nooNzame banamhlanje kwincwadi ethi Umdlanga:
Nksk. G.N Mrubata
UVerschoor (1972:2) ubeka umnwe kumbandela othi kwesi sihobe injongo yombhali kukuvuselela umoya wokungayithandi into, ukuyinyemba, nokuyicaphukela loo meko igqubayo. Uzama nokubeka umnwe ekubeni yintoni na engalunganga entlalweni. Lilonke, le mbongi izama ukuveza iimeko ezingaginyisi mathe entlalweni naselizweni layo, nto ke ezo ekunzima ukuzamkela. Yonke imibongo yokhalazo ivakalisa ukwaphuka komxhelo wembongi ngenxa yamanyundululu aqhubekayo. Umzekelo wale. nto ngumbongo kaSatyo okhalazela ukubulawa kweemveku ezingenatyala, zibulawa ngendlela ekhohlakeleyo ngabachasiinkululeko. Usebenzise nesifanekisozwi esithi 'khaxa' ukubonisa indlela abalahlwa ngayo engcwabeni elinye aba bantwana. Ukongeza kuloo nkohlakalo, aba bantwana babengcwatywa ngobusuku kungekho mntu ubonayo. Ixesha lasebusuku limele ububi. USatyo ubuye abuveze obu bubi bebuqhubeka kumbongo wakhe othi "Mfazi, ulilela ni na?" nakothi
Yiyo loo nto athi yena uCohen (1973:68) ngeli nqanaba:
Kukho intetho evamileyo ethi "imizi ayifani ifana ngeentlanti kuphela". Le Rtetho xa siyithetha siyijolise elizweni ngokubanzi sifumana ukuba izizwe ezi azifani ngokwenkqubo yazo, ngamasiko nezithethe. Ukuba siyaqwalasela, kulula ukujonga intlalo yabantu abathile (culture) uthi xa uyithelekisa nale yakho, ugqibe ekubeni ayikho mgaqweni okanye ayikho mgangathweni.
7. Amabal' engwe ngezincoko zesiXhosa 29
Kuyahonakala kwesi sicatshulwa singentla ukuha ezona mpawu zahlula isihohe kwezinye iindidi zobhalo sisingqi nemifanekiso-ntelekelelo. Ngaphamhili phaya, isihohe sasiyindlela athi ngayo umntu avakalise ezona mvakalelo zakhe zinzulu, nto leyo eyayisakwenziwa ngomlomo nangamathuba athile afana namasiko nemihhiyozo emikhulu, kanti esesiXhosa sasiphathelele ikakhulu ezinkosini nezinye izikhakhamela zesizwe. Yiyo loo nto kuthiwa isihohe lulwimi lwesiqhelo lwentliziyo. Kuthe ekuhamheni kwethuha umntu waphucuka, wafunda uhugcisa hokuhhala saza isihobe somlomo sakhwelela isihohe esihhaliweyo. UQangule noNgc8.?gata ziimhongi eziphumeleleyo ezisihhalayo isihohe sazo.
Iinyembezi zakho ziwa phantsi njengamanzi entlabathiim.
Isingqi sihhekisela kwindlela ezithi ngayo izandi zinxulunyaniswe ngoohuchule ohutsho zivakale kamnandi endleheni. Ngenxa yokuha izandi zethu zingalandelelani totse ngokwezandi zeelwimi zaseNtshona, siye sikhangele isingqisho kwisihohe sethu. Eso singqisho siye sivezwe nakukuphinda-phindwa kwamagama okanye izandi ezithile. Yiva ukutsho kamnandi kwaso kulo mhongo ulandelayo kaQangule:
Untsonkothe ngenene kulo mbongo uthi "Isililo sikandlebende", nto ke leyo eyenza ukuba ungatolikeki ngendlela enye, phofu ke yabe iziinjongo zakhe ezo. Kodwa ke konobuchule bokutolika isiXhosa iyavela mpela into yokuba uJolobe usebenzisa isimeli (symbolism] esiyidonki phaya ukubonakalisa isililo esenziwa ngabo bacinezelweyo. Umbongo uvula ubonisa ubuhlungu bentliziyo yembongi oko kubangwa sesi sikhalo siluusizi sikandlebende, abantu abacinezelweyo.
Uphuhliso lomlinganiswa lufuna uqulungano nondindano olubangwa yimo yebali elifutshane ebetha koozelekazi. Yiyo loo nto kwaigama 100mlinganiswa lisenokubaluleka kakhulu ekusivezeleni isimo sakhe. Ngaphandle kwegama, imbonakalo yangaphandle yomlinganiswa isenokuehazwa ngumbhali, nto ke leyo esenokuba negalelo ekusiqoondiseni loo mlinganiswa. Le nto yonke ithetha ukuthi umbhali webalana kufuneka ehluzile kakhulu xa athatha isigqibo sokuba ziziphi na izinto aza kuzifaka ebalini iziziphi na aza kuzishiya.
[Ndifuna ukuhlomela nje elithi ugxininise kumbandela oye ubabhide abanye abafundi, la womxholo walo mdlalo. Bakho abawuphosayo bathi urnxholo apha ungokwaluka, batsho besithi ndithi pahaha izinto zaakwarnkhozi kanti ukuba ubani uyifundisisile inewadi, njengawe la, uya kuphawula ukuba akukho nesuntswana lenyaniso kuloo nto. Inewadi ithetha ngobudoda, into ke leyo engaphaya kolwaluko. Okwesibini, eli gama lithi umdlanga, alinqangazi nto ifihlwayo kwabathile, koko lisisihlonipho se;nto engabizwayo ngarnadoda, umkhonto. Mhleli.]
Isimo somlinganiswa sisenokubonakaliswa nangentshukumo. Indlela uNomampondomise amthanda ngayo uGugulethu ibonakaliswa ngokuucacileyo yindlela athi phithi thwanga ngayo akuva ukuba uGugulethu utshatile. Nokuzila kukaGugulethu, alinxweme newabo, kubonakalisa indlela awayemthanda ngayo uNomampondomise.
Kumqukurnbelo sibona iziphurno ezisisaqhwithi esikhulu apho athi khona uGugulethu abulale uThobeka nabantwana bakhe naye agwetyelwe intambo.
Ubuya anike iingcebiso ezakhayo zokuphuculwa kwesizwe nokukhululwa kwaso kwiimbophelelo zezobupolitiki:
Umthetho wasemaXhoseni awahluke nakancinane kowezizwe ezikhanyiselweyo. Iintlanga eziMhlope zithe zakufika kweli lizwe zafumana ukuba abantu beli lizwe baphantse ukuba ziincutshe zomthetho bonke, namasiko abo asekwe phezu kwezibakala, baza ke bacuntsula nabo kanobom kuloo masiko, nakuloo mithetho yesiXhosa.
Kwincwadi kaTamsanqa ethi Buzani kubawo, kweli nqanaba, sibona uZwilakhe nentlanganiso yamaHlubi exelela uGugulethu ukuba uza kuumbonela umfazi kuba naye wabathobela abazali, wabonelwa. UGugulethu uyabongoza ukuba ayekwe azikhethele athi esakwalelwa nguyise "Buzani kubawo".
4. Imixholo yeenoveli zesiXhosa ezimbalwa 19
NoMadala uyamthundeza umntu oNtsundu ukuba azame ayiphucule imeko yakhe kwilivo elithi "Lugcineni ucango luvulekile", apho athi ngeezimvo zabaMhlophe malunga nohlanga oluNtsundu:
Ndiza kusungula ngebali likaNeamashe endilithatha njengebali elifanaleekileyo ngandlela zonke, elithi "Inxila lakwaNtselamanzi". Kweli bali, 10 kaNeamashe uyabonakalisa ukuba unabo ubugcisa bokubhala ibalana. Sifumana ingabula-zigeawu kwasekuqaleni kwebali apho sinikwa khona isimo sentlalo:
Kula manqaku linye kuphela elilelam inqaku, nalo ndalibhala oko ndandisengumfundi weli banga phantsi kwento ka8atyo kwiYunivesithi yoMzantsi Afrika.
Zininzi iindlela zokuchaza inoveli njengoko le ngcali ibonisa ukuba kubekho iinguqulelo ezininzi kwindlela ebhalwe ngayo ekuhambeni kweminyaka. Ndiza kwenza imizekelo ngababhali abathathu beenoveli endicinga ukuba baphakathi kwabaphumeleleyo kulo mba. Abo babhali nguR.L. Peteni kwincwadi yakhe ethi Kwazidenge, noP. T. Mtuze kwincwadi yakhe ethi UDingezweni, kunye noA.C. Jordan kwincwadi yakhe ethi Ingqumbo yeminyanya.
Xa bendizama ukuhluza kwezi nkcazo ndithe ndahlangana nazo, ndiye ndazibhaqa ndibalula ezi mpawu zesonethi:
Enye into eyenza ingxaki kule ncwadi liqela lemibongo kwakule ncwaadi kuthiwa yeyamabalana amafutshane. Kwezinye iindawo imbongi iliphetha ibali layo ngokuthi "ncincilili" kanye okwembongi esimazi eyiyo uNcamashe okanye okomntu obencokolela omnye iindaba. Le nto ithetha ukuba kule ncwadi sifumana ingxubevange yezinto ezinjengezi: amabalana, izincoko nezibongo. Kwezinye zazo umbhali ubonakala engomnye wabathathi-nxaxheba oko kukuthi ungomnye wabalinganiswa endaweni yokuba yen a abe ngaphandle kwezi zinto zenzekayo.
Umhobe kaSatyo othi "Umama oNtsundu", kwakule ncwadi ithi Uyavuth' umlilo (1990:48) ubhekisele kubomi bomama oNtsundu. Kwimiqolo emibini yokuqala imbongi ibonisa ukuba umama oNtsundu uzelwe ekhululekile. Kwimiqolo emibini elandelayo sibona ebanjwe malakatha ngamakhamandela engcinezelo emhlutha inkululeko yakhe.
OkaJafta (1978:106) uyicacisa enjenje le nto:
Ngamanye amaxesha namagama abalinganiswa anento ayithethayo ngezimo zabo. ULanga uthetha ukhanyo yaye isimo salo mlinganiswa siqaqambile. Uzisa ukhanyo eluntwini ahlala kulo. Lilonke ulilandele igama lakhe. Loo nto iphuhliswa yincoko okanye ingxoxo.
(iv) Kugcinwa umxholo (v) Isakhiwo siqingqiwe (vi) Intshukumo ngabalinganiswa (vii) Umbhali ungasemva
Xa siqwalasela ukujiya kwezinto, siza kuqala kwakhona kwincwadi ethi Ingqumbo yeminyanya. Umbhali uthe esi sigaba kukuqina kwemini. Sibona apha uZwelinzima elungiselelwa ukubuyiselwa kwelaamaMpondomise. UMthunzini ngumlinganiswa obencwase uThembeka kodwa wawa phantsi. Ngoku siva ukuba ufumana ithuba lokuba aziphiindezele kuZwelinzima ngokuthi adube onke la malungiselelo okubuyiseelwa kwakhe ebukhosini. Koloku uMthunzini wabhaqa zonke iincwadi ezibhalelwa uMphuthumi noZwelinzima, wazisa kuDingindawo owayeyinkosi ebambileyo nowayenonyana ongu Vukuzumbethe ancwase ukuba ibe nguye ongena ebukhosini.
Xa siphinda siqwalasela ubuchule bale mbongi ekuqhushekeni umloomo wokukhalaza singakhe sithathe ngoku 10 uthi "Untingil' uJoe". Iyavela le ngoma yokrwintsho xa uqaphela amabinzana anjengala:
(i) isakhiwo nentshukumo,
Kwincwadi. kaMtuze ethi Ugadla (1976:67) kukho umbongo othi "Isimbambazelo ngokusweleka kukaGideon, uZwelinzima Yantolo". Apha kulo mbongo umbhali ubopha usapho lwakwaYantolo ngokushiywa ngumntwana walo. Ulubopha ngelithi izembe libekiwe kwabadala nakwaabatsha ngoko ke mabaxole. Kwayena uthuthuzela ngokuthi imihla yomntu emhlabeni ibaliwe, ufana nokudubula kwentyatyambo kwakunye nokubuna kwayo. Uyicacisa mhlophe ukuba alikhethi bani eli zembe, ligeeca isithandwa, intandane, inqolonci yekhaya, konke nje, nanjengoko lenzile kwa Yantolo.
Umqukumbelo
Mhla uTawuse, udadeboNojayiti, wayenganeliswa yinkqubo yeetitshala endaweni yokuqeqesha urnntwana wakhe, 10 rnshurnayelikazi uvakala esithi:
Ikhapleti le ke yona owayo umsebenzi isenokuba ngowesishwankathelo kungenjalo isolulo sengxoxo ekwiikhwatreni. Loo nto ithetha ukuba nayo yenza umsebenzi ofanayo nalowa wesestethi kweyesiTaliyane isonethi.
Umqukumbelo
Ngelinye ixesha iimbongi zisebenzisa uphoxiso ukuvakalisa izimvo zazo. Loo nto singayibona kumbongo kaMtuze othi "Uyandazi wena". Kulo mbongo okaMtuze uphoxisa ngabantu ababamkelayo abo babo baya kusebenza ezidolophini kodwa yena uyise utyatyekwa ngegama elibi lokuuba lirhanuga kuba eye kufuna umsebenzi ezifama. Yiyo loo nto athetha ngabaphangeli kanti yena uyise lirhanuga ngokutsho kwabo. K wakulo mbongo siva imbongi ikhalazela ukungamkelwa kwayo phantsi kombuso owawuphethe wamaGwangqa kanti kwelinye icala nabakuyo bayiinukuneza ngelithi lirhanuga.
Libhalwe ngesiNgesi nguNksz. K.P. Rungqu, 1990.
Iliso kukukhanya komzimba Impilo lilitha lobomi
Exposition, which comes at the beginning, provides the necessary background material for a reader. It establishhes setting, creates the basic atmosphere, provides information about the pasts of characters, and to delinneate vital contexts for the events which wjlJ soon begin to unfold ...
Isakhiwo
DIu hlalutyo lumele ukuba lubonakalisile ukuba kwimidlalo yethu ababhali bazamile ukwenza ilinge elikhulu lokubeka umnwe kwiingxaki ezidla umzi ngeli xesha lethu. Babonakalisile ukuba bafuna inguqu kwezentlalo ngokuthi bazitsalele iingqondo zoluntu kwiingxaki ezilolo hlobo.
Imibongo egxekayo nenoburharha
Libhalwe nguNksk. P.N. Sandi, 1994.
Iinkcukacha esizifumana kumdlalo wezembali zibonakalisa iimbono zombhali womdlalo malunga nokwenzekayo ezimbalini. Yiyo loo nta iingeali zithi umdlalo wezembali uqukanisa inyaniso nomqwebo. Yonke loo nto ithetha ukuba kufuneka umdlalo wezembali siwujonge ngelisa lombhali wedrama endaweni yokuwujonga ngeliso lombhali weembali.
Nksk. f.N Nkowane
Kukwabalulekile kwibali elifutshane ukuqaphela ukuba umbhali kufuneka asoloko engasemva ebalini lakhe kuba abona bantu sifuna ukuubabona, sive nokuba bathini na, ngabalinganiswa bakhe.
Kwisitanza sesibini ucukuceza, esanyelisa le nt' ikukufa njengento engento. Yimvula yemibuzo eyakhe esi sitanza, mibuzo leyo endicinga ukuba iya kuphenduleka njengoko sisiya siwufunda 10 mbongo.
Apha kulo mdlalo akulandeli sisombululo, endaweni yaso kukho iintlekele. Ezi ntlekele zenza ukuba kube nzima nokuthi uvuthondaba lulapha okanye phaya. ZiqaIeIa ekufundeni kukaNomampondomise ngomtshato kaGuguIethu, ziyokuphelela ekubulaweni kukaThobeka nguGuguIethu seIe kwafa iqeIa Iabantu ndawonye noNomampondomise Iowo. Ngokwezam iimbono, zonke ezi zinto seziziziphumo eziyintlekele zokunyanzeliswa komfana ukuba atshate nentombi angayifuniyo.
Isifaniso:
Eli bali liphela ngentlekele kuba la mac ala omabini akazange afune ukujika kwiimbono zawo, amkele ezelinye icala. Le noveli izama ukusiibonisa ukuba kufuneka unyamezelo ukuba sifuna abantu abahlukileyo ngezimvo nezithethe babe nokuhlala kunye. Kwakhona, iyasibonisa nokuuba kufuneka singangxami xa singenisa iinguqulelo ebantwini.
Nksk. P.N Sandi
Kwincwadi Izinto zimana ukwenzeka simbona uLanga, umlinganiswa oyintloko, elibhetye-bhetye. Nokutshintsha kwesimo sakhe emva kokuutshata kwabo akuqondakali. UNovusile yen a uzotywe wayinkosikazi yala maxesha. Ngumongikazi opheleleyo. Uthando lwakhe ulubonakalisile kumyeni wakhe ekuthe kwakungabikho mdla kwicala lomyeni wakhe, waxoza mphini wumbi.
6. Umdlalo wezembali esiXhoseni 116
Iziganeko ezaziwayo embalini kaNgodongwana
Kwisitanza sokuqala umbhali uhlaba ikhwelo kwabanye ababhali abashiyekileyo. Ucebisa ukuba babhinqele phezulu njengoko kuwe umthi omkhulu, hleze kuthi kanti 10 mthi uwele bhuma phezu kwaleyo isakhuulayo, ngoko uthi makungasweleki mlandeli weli khondo kuba kukho intetho ethi yakufa intaka enkulu amaqanda ayabola. Le nto ke ifuna ukuba badibanise iintloko kuba usemkhulu umsebenzi obameleyo.
Ornnye urnbhali usenokukhetha ulwirni olutekezelayo kukuhonjiswa oku ngarnaqhalo namagama anqabileyo kanti ornnye uya kukhetha ukusebeenzisa ulwirni olulula.
6. Iimpawu zezibongo zomthonyama kwisihobe sanamhla 72
Xa athi walukile ukhathazwa yintoni ke wena kuloo nto? Akuyongcibi yaye akunguye nomlolongi-masiko amaXhosa. Wena waamkela le nto uyixelelwayo ngumfana woomXhosa qha ke.
Kwisitanza sesithathu ucela umngeni esithi abantu mabakhaliphe, baaxhobe bazokulwa noKufandini. Nalapha ubonisa indelelo nokudikwa ngokuthi kufandini. Kwakhona usebenzise isikweko ngokuthi ukufa kuyinyokakazi ehlelele ukugqibana nobomi bomntu.
Mininzi irnibongo ewa phantsi kolu luhlu. Urnxholo usenokuba yinkosi, sisizwe, ngumntu, sisilwanyana okanye nantoni na engaphefuurnliyo. Singanika le mizekelo ilandelayo irnbalwa: "Iinkosi zaseAfrika" kaaA.Z. Ngani, "Phantsi komthi wornqwashu" kaYako nothi "Sizwe" kaMtuze. Kuyo yonke le rnibongo, irnbongi ichaza isiganeko esadlulayo okanye into okanye irneko ngaloo ndlela iyibona ngayo. Kunzirna ke ukuungavakalisi eyayo imbilini ngaloo nto kuba kakade imbongi ibhalela ukuuvakalisa izimvo zayo. lye isebenzise narnazwi okugxwala emswaneni nokuthuthuzela usapho okanye isizwe siphela ngokulahlekelwa ngulowo ebethandwa. Khangela urnbongo ka Yako ongoMqhayi kwincwadi ethi Ikhwezi.
Ibali kufuneka libe neziganeko ezinentsingiselo ezidweliswe kakuhle yaye zinxibelelane ngokwesenzeko. Izinto ziyenzeka ebalini yaye azihaambi nje iyileyo eyayo indlela koko zenzeka kuba kukho isizekabani esiifanelekileyo sokuba zenzeke yaye yonke loo nto inenjongo. Naliphi na ke ibali linentshukumo yaye intshukumo ithetha ukuba kukho inguqulelo eza kwenzeka nesiganeko esikhoyo. Ukuze izizathu zokwenzeka kweziinto nemo yenguqulelo zieaee, umbhali ulibeka kumanqanaba ngamaanqanaba ibali lakhe hjengoko besitsho uFenson noKritzer (1966:9).
Enye incwadi ekolu didi nguNdiyekeni kaD.M. Jongilanga. Ngumdlalo wezentlalo osingethe amahla-ndinyuka obomi abangelwa kukusuka kwaabantu kwintlalo yesithethe baye kweyaseNtshona.
Imfano-zandi
Kuqala babekhalazela indlela aziphethe ngayo uNobantu, indlela anxiiba ngayo, ukuqhogana kwakhe neentombi ezigendanga, ukudlalisa ngenkomo yakomkhulu, nokwala kwakhe ukuba unyana wabo enziwe ingqithi ngokwesiko. Eyona nto yakha yambi awakha wayenza yaba kukubulala kwakhe uMajola, nto ke leyo eyakhokelela kwintlekele engaathethekiyo yokuqumba kweminyanya.
Besenditshilo ukuthi le ndlela yohlalutyo ibandakanya uvakaliso lweembono zomhlalutyi zihamba kunye nendlela yesimo nefilosofi. Masiqwalasele ingcamango kaJordan ethi ukwala ukwaphulela kuzala intshabalalo. Ndicinga ukuba yeyona mfundiso ayigxulushileyo leyo ngakumbi kwabo basakholelwayo kwizithethe namasiko nenkcubeko yabo.
Vuyisanani noHombani kuba woyisile. Vuyisanani noHombani kuba wongamele. Vuyisanani noHombani kuba utshatshele;
Iirnbongi zamaXhosa ziluxabise kakhulu unqulo kodwa ngelishwa abafuundi abaNtsundu abazidubi yaye ababonakalisi mdla kwisihobe esigxininisa kwizinto ezingabonwayo ngeliso. Ukuba silubekela bucala unqulo siya kuba silahlela bucala into ebalulekileyo kuborni bethu. Mininzi irnibongo kaJolobe engezinto ezinjalo, urnzekelo "lkholwa", "lphupha", nothi "Akukho hlelo apho". Lo rnbongo wokugqibela ubonisa ukuba naxa uJolobe angurnfundisi weLizwi, akarninxwanga lihlelo lakhe ukuba angaboni nto yirnbi ngaphandle kwalo. Kwirnibongo yakhe ethi "Urnthandazo wangokuhlwa" nothi "Urnnqamlezo" kwincwadi ethi Urnyezo sibona irnifanekiso-ngqondweni ekhethwe ngobuchule ukuveza urnoya ornnandi wezonqulo. NoYako kumbongo wakhe othi "UYesu waseNazarethe", kwincwadi yakhe ethi Ikhwezi, usebenzisa irnifanekisoontelekelelo echanekileyo nedandalazisa ubungangarnsha nesidirna sika Yesu athi:
Singatsho nokuthi umfanekiso-ngqondweni ngumzobo ethi imbongi iwuuzobe ngamagama ayo ukuze umfundi acacelwe ukuba imbongi ithetha ngantoni na abe nokuyinxulumanisa loo nto nawakhe amava obomi. Imifanekiso-ngqondweni iqulathe ukusetyenziswa kwezafobe ukudala imifanekiso-ngqondweni enomtsalane kuvakalelo lomfundi ngeendlela ezintlanu: olokuva, olokubona, olokusezela, olokungcamla nolokuphatha ngesandla. Kuthi kwakudalwa imifanekiso-ngqondweni enjalo, kutsho kucace nemicamango ebingathanga gca.
(iii) Ubude abungako
Ungquzulwano kumdlalo othi "ULindithuba" luthatha unyawo xa uNomhle afowunela emzini kaPhumzile, nto leyo ezala ukungaqondani phakathi kukaPhumzile noMandisa. Kwakulo mdlalo sifumana uvuthondaba apho sifika kwantlaba-zahlukane. Ukungaqondani kufike kwelo nqanaba liphezulu. Abalinganiswa abasetyenziswe ngumbhali baambalwa, nto leyo encomekayo ngakumbi kumdlalo woonomathotholo. Loo nto yenza ukuba kube lula ukwahlula amazwi abo.
Imbongi isenokusebenzisa imifanekiso-ngqondweni elobolelanayo ukubonakalisa izinto ezifanayo okanye isenokusebenzisa umfanekisoongqondweni ngendlela ebangela ukuba usoloko unxulunyaniswa nento ethile. Loo mfanekiso-ngqondweni ke sithi ukuwubiza yisimboli. limbongi zomthonyama zisoloko zisebenzisa izilwanyana njengezi simboli. Ingonyama yisimboli yobugorha, ukomelela, kanti ihobe yisimboli yoxolo.
Enye impazamo kubefundisi kukucinga ukuba abantu abaMnyama yayingabahedeni abahamba ebumnyameni. Isincoko sikaJolobe esithi "Isiko" nesithi "Ukuzingca ngebandla" ziphendula loo nto.
(Mkonto, Inzonzobila, 1992:1)
Inewadi kaMrnango ethi UDusha ikwangurndlalo owavela ngowe-1956 oxubusha ingxaki yeenkolo kumaXhosa. Le nkolo inobungozi yaye ibe neziqharno ezibi kunene. Ukususela kowe-1957 sibabona ababhali bemiidlalo bexubusha ngokuphandle imibandela ethile yezentlalo. Umzekelo waloo mibandela kukubonelwa kwabantwana ngabazali, mxholo lowo obe pharnbili kakhulu kwimidlalo emininzi ngeli thuba. Singabala kuphela ezi newadi zilandelayo: UBuzani kubawo kaTamsanqa (1958), uDike noCikizwa kaMmango (1958), uNcumisa noNqabayakhe kaMtywaku (1972), Amaza kaQangule (1974). Nenewadi kaMtywaku ethi Iincwadi ezaye zibhaliwe (1979) ikwawa kolu luhlu. Zonke ezi ne wadi zibonisa ungquzulwano phakathi kwabantu abasabambe amasiko nesizukulwana sanarnhlanje. Yiyo le nto okaPretorius noSwart (1988:19) besithi:
Kwisitanza sesine ubonisa ubuntu bakhe eluntwini, kungoko ethe makamdize ukufa 10 ukuba ungubani na, eyintoni na, khon' ukuze abantu bazikhusele, bangabi lixhoba lokufa. Emgoca-goca, empela phandle nje ukufa uyabona ukuba iingwatyu ziyabethana emadodeni kwakuthethwa ngako.
(Ngcangata, Ukuphuma kwelanga, 1976:37)
Phantsi kwemidlalo yezembali singabalula ezi drama zilandelayo:
Ngxakana siyibonayo ngale ndlela yohlalutyo kukuba Iowa uyisebeenzisayo wenza iintetho nezigqibo ekunzima ukuziqinisekisa ubunyaniso bazo. Naxa kunjalo, umhlalutyi ovuthiweyo noneliso elibukhali lokugqala izinto utsho kuvokotheke ngale ndlela.
Ndiza kuthatha abambalwa ukonga isithuba. Kwincwadi Inzonzobila umlinganiswa oyintloko, uZinzo, uzotywe wangumntu ophila kukuzeenzela, akanabuqhetseba, yonke into uyayibilela phambi kokuba ayifuumane. UMamNtakwenda inkosikazi yakhe yinkonkxa enetha. Uyambona umyeni wakhe engcungcuthekiswa nguDlangisa kodwa akamhlebeli noko kunjalo ukuba isizekabani yintoni na. UDlangisa kwelakhe icala yingcuka eyambethe ufele lwegusha.
Akubonakali kukho mahl uko kwindlela yokusetyenziswa kwale mifaneekiso-ngqondweni ziimbongi zomthonyama nezanamhlanje. Umahluko kukuba iimbongi zomthonyama bezisakubonga iinkosi, iinkomo, izilwaanyana nezinye izinto eziphathekayo ukanti ezanamhla iimbongi zikholisa ukubonga izinto ezingaphathekiyo ezifana nobukhwele, uthando, nekraatshi njalo njalo. Into ebalulekileyo ngomfanekiso-ngqondweni kukuba uyinxalenye ebalulekileyo yombongo, awuhambi nje wodwa. Yiyo loo nto kufuneka uthungelane nombongo, ube nentsingiselo ehambelanayo noombongo. Eyona nto uluncedo ngayo kukuba usizobela ngoko nangoko umfanekiso obonwa nanguthathatha ukuba uthini na. Uyavuselela yaye wonga namazwi.
UW.K. Tamsanqa, kwincwadi ethi Buzani kubawo, uyivula kuphethwe umcimbi wokuba uGugulethu makafune umfazL Iindibano ezinje zisoloko zikhokelwa yingxoxo ephakathi koZwilakhe noMaGaba. Nangona uMaGaba engabikho xa kudibene imilowo, kodwa ifuthe lakhe liyavakala kuba uZwilakhe uye azikhuphele njengoko zinjalo iintetho zikaMaGaba xa bexovula 10 mcimbi bodwa.
Xa ndisithi ukubheka phambili ndifunda ndifumanisa ukuba iinkcazo ngeenkcazo zeengcali azikhabani konke-konke ngomba wenkcazo yesonethi koko nje zisengela thungeni linye. Nangona ke ezi ngcali zingqinelana yona ekaFletcher noSceales inkcazo ndiyithande ndophela kuba bona bananto bagxininise kuyo ethande ukwahluka kwezinye. Bona bayichaza isonethi bade bafake nendawo yokuba isonethi le ngokuungaphandle kwale miqolo ilishumi elinesine ichazwayo, ithi iqulathe umcamango omnye vo. Ndiyibona ibaluleke gqitha loo ngongoma kwinkcazo yesoIJ.ethi. Bayibeka (n.d. 159) ngolu hlobo le nto:
Kumbongo wakhe othi "Ukubonga" kwincwadi Intshuntshe (1978:1) uQangule usebenzisa amagama amalungu mathathu ukwenza umqolo ngamnye, abe nemiqolo emine kwisitanza ngasinye. Le ndlela inceda kakhulu ekudaleni isingqisho yaye ikwawunika umbongo isakhiwo sawo, Kambe uQangule akasenzi isakhiwo sombongo wakhe sibe yinto ezihaambelayo okanye eyongezelelweyo embongweni. Imifanekiso-ngqondweni yakhe ivezwa koko kuqulathwe embongweni. Ukhethe amagama afaneleekileyo awandlala ngendlela ebangela ukuba ancedisane ukuphuhlisa intsingiselo, njengoko sib ana kumbongo othi "Ukubonga". Nanga loo mazwi: "izimvo, amavo, iinkene-nkene ezingenakuzibamba". Nendlela yokusebenzisa izifanokuthi ukugxininisa nokudibanisa imicamango iseetyenziswe ngobuchule. Amazwi athi "iinkenenkene ezingenakuzibamba" abonakalisa kakuhle ukuba iimbongi zixhomekeke ikakhulu kuvakalelo yaye loo nto iyazenzekela. Umbongo uwonke unaloo mifanekisoongqondweni injalo ukuchaza ukubonga.
Imvano-siphelo
Ukuba kuninzi lweenoveli isakhiwo sebali esinxulunyanisiweyo (subplot, umzekelo indima kaMthunzini) siye siyitsalele ingqondo koomnye umbandela, nto leyo etsho umfundi abe buphulukana nowona mongo uyintloko webali, loo ngxaki ayikho apha kule ncwadi kaJordan ithi Ingqumbo yeminyanya. Lo mxholo unxulunyanisiweyo uyinxalenye edibeneyo yesakhiwo esiyintloko yaye unenxaxheba enkulu oyithaabathayo ekusifezekiseni.
Kwincwadi kaB.B. Mkonto ethi Inzonzobila, abalinganiswa bakhe ubazobe banenxaxheba enkulu abayidlalayo. UNomafa wenziwa nzima sisinhanha saseKapa, sakugqiba samthi tya, emva koko wacholwa lelinye isoka. UZinzo umtshate enosana olubomvu unkosikazi wakhe. UNomafa ngumlinganiswa owomeleleyo nonesibindi kuba akazange aluxele usana olu ukuba uyise ngubani na. UNomafa naye ifuthe neempembelelo zakhe ziyabonakala kuba uDlangisa uhlala ahlale amcinge nangona naye etshatile. Unomqolo, akoyiki ukuvakalisa uluvo lwakhe. UDlangisa onaamaqhinga umbizela kwihotele yakhe efuna ukuba baxoxe ngekamva losana lwabo. Silindele ukuba uNomafa angayi kuba akazange amhoye, uqala ngoku ukuqhagamshelana naye unyana wakhe sele enamashumi amabini eminyaka ezelwe kwaye engugqirha opheleleyo.
Ukuhamba imigama emide kukhwelwe amahashe ukusuka emaMpoondweni yayiyinto eyenzeka mihla le yaye ingabathinteli abantu ukuba bangaham belani.
(i) amenze umntu oMnyama abe sisisulu sokucalulwa kwizinto zikaawonke-wonke,
Ingxoxo kwakhiwa ngayo abalinganiswa kuphuhliswe nomxholo. Kuzo zombini ezi ncwadi esi sixhobo sisetyenziswe kakuhle kakhulu. Aba baabhali, uB.B. Mkonto noS.D. Siphambo baphumelele ekubhaleni iincwadi zabo nasekubumbeni abalinganiswa. Okwesibini, bazifezekisile iimfuno zedrama kuba ikho impixano, babunjwe kakuhle nabalinganiswa, nengxoxo ngokunjalo yaye ikho nentshukumo ukuphuhlisa iingcamango zabalinganiswa.
Iimpawu eziphambili zenoveli
8. Indlela yohlalutyo yesimo nefilosofi 34
Nksz. KP. Rungqu
Enye ye zona njongo ziphambili zebali elifutshane kukuphuhlisa isizwe (Kwetana, 1987:118). UMtuze ukhangeleka enazo ezo njongo ngemixholo yamabalana akhe. Naxa la mabali emafutshane, umxholo wakhe usoloko uqaqambile.
Isitanza liqela lemiqolo elithwele ingcinga okanye uluvo oluthile. Zininzi ke iindidi zezitanza ukuqalela kwezinemiqolo emihini, emithathu, nemine okuqulathwe yimibongo yazo. Zibonga izinto eziyeleleneyo yaye neengcinga zazo ziyelelene ngokuphathelele kwizinto ezifana nothando, inkolo, iipolitiki, indalo, imfundo yaye ziyathanda ukubonga abantu abathile ababalulekileyo. Nantsi imizekelo embalwa. UQangule uthi "Uthando lwethu" kanti yena uNgcangata uthi "Le nt' uthando". Bobabini banemibongo engendalo ngakumbi iinyamakazi nezilwanyana ezithile, iintaka nemilambo njalo njalo. Banayo nemibongo-mbaliso ebonakalisa oku kuyelelana kwezimbo zabo.
UFikele, njengomntu osatshila ngezasendulo, akayiboni into yokuba uLanga angayi esuthwini. Livakele kanye kweso sithuba ifuthe likaNomthunzi kuba nguye othibaza impixano ephakathi kuLanga ngaphezu komyeni wakhe kuba usondele ebantwaneni bakhe. Uthi xa ebona ukuba umyeni wakhe akayamkeli le nto:
Umntu othi esakuphucuka alahle nje ngasekhaya kuba esithi kusebumnyameni akahambi ngendlela eyiyo. (Mzamane, lzinto zodidi, 1959: 110)
Injongo yale ntshayelelo ingasentla ibikukwaneka iimpawu eziphaambili zebali elifutshane esiza kuthi sisebenzise zona ukuhlalutya amabali kaBurns-Neamashe kwinewadi yakhe ethi Masibaliselane.
KuBuzani kubawo izithole zernpixano zihlwayelwa kwingabulagcawu. Sikrokriswa kwayingoma eculwa nguNozipho ethi "Dilika thando". Incoko kaMaGaba noNozipho yandlalela ungquzulwano phaakathi kwabantu abasabambe isithethe nabantu abaneernbono zanamhlanje.
Ingxoxo kwimidlalo kaMtuze ethi Itsili inendima ebaluleke kunene.
Mna zinkosi andikhathali nokuba umntu uchasa ade alale ngomqolo phantsi, ndifuna intombi kaMcothama ize kurhuqa amaJalimane kule nkundla nokuba sekuumnyam' entia ...
Senziwa ngokuthi kufakelwe ngqo okanye ngokungathanga ngqo into endaweni yen ye. Glu tshintshiswano lukhokelela ekubeni sifumane intsingiselo ngokunxulumanisa izinto (Cohen, 1973:52). Kanti bona uHeese noLawton (1968:60) bayicacisa kakuhle le nto ngokuthi:
Ibhibliyografi
Plot can be defined as the dynamic, sequential element in narrative literature.
Senza uthelekiso oluthe ngqo phakathi kwezinto ezikwizintlu ezahlukiileyo. EsiXhoseni isifaniso sikhokelwa ngala mabinzana - njenga, ngokwa, ngathi, njalo njalo. Umzekelo waso singawufumana kumbongo kaQangule othi "Indoda endiyithandayo" athi "izole njengezulu ehlotyeni" (p. 4).
Ininzi gqitha into oyaziyo, ndiyakubona. Uze ulumke ungachatshazelwa ligazi. Xa 10 mcimbi seniwuqhube wagabadela nisandifakela ni mva?
Isizathu sesithathu sokuba ndilikhuthaze eli nyathelo kukuba zinqabile iincwadi ezihlaba ifolo, zinike abafundi imizekelo yokuhlalutya kwakuunye nethiyori ndawonye. Iincwadi ezininzi zethiyori ziyakhumsha, nto ke leyo eyenza umtha we dolo kwabo banqwenela iincwadi ezingolwimi lwabo. Naxa ndisitsho, ndifuna ukubakhuthaza abafundi ukuba bazifunde iinewadi ezibhalwe ngezinye iilwimi kuba kaloku sisengela thungeni linye yaye ubukhulu bee ala la mabandla akwaNonibe kudala ayihambayo le ndlela. Inyathi ke ibuzwa kwabaphambili yaye intaka yakha ngoboya benye.
Emva kokufunda incwadi kaMtuze ethi Umphehlulu siye siqonde ngokuphandle ukuba ibali elifutshane lahlukile kwinoveli. Kulula ukubonakalisa imixholo ngemixholo kulo, nto leyo esinika imifanekiso ngemifanekiso ngobomi. Ngaloo ndlela nathi sifunda ukuqwalasela izintooyinto ezidla uluntu. Kumabalana akhe kucacile ukuba ukubetha koozelekazi kulobolelana kakuhle nezinye iimfuneko zebali elifutshane.
Siphinda siyifumane le mifanekiso-ngqondweni kwincwadi kaJolobe ethi Ilitha apho athetha enjenje: "kwavela baso limbi " , "yotha ngakwelo ziko", "yakhany' okwenkwenkwezi". Kucacile ukuba elo baso yimfundo, nto ke leyo echan' ucwethe kuba imfundo sisikhanyiso sokwenene engqondweni yomntu.
Ixhomekeka ekubeni uyibandakanya nantoni na, aka kukuthi kusoloko kufuneka izinto ezimbini onokuzibandakanya. Phakathi kwento eninzi yemifanekiso-ngqondweni, kukho emihlanu eluncedo kakhulu xa siqwalasele isimbo sokubonga. Leyo yile : lubhekiselo (allusion], sisiikweko (metaphor], sisifaniso (simile], lumelo okanye isimboli (symbol] nesimntwiso (personification].
Umzekelo wale nto singawubona kwincwadi kaMzamane ethi Izinto zodidi apho sifumana khona iziganeko ezisingisele kwezona zinto zibaluulekileyo ebomini esithi singaziqapheli. Ukusuka kukaMaKhwetshube ashiye ikhaya lakhe ezilalini aye kwilizwe angalaziyo lasedolophini ngeenjongo zokuphuthuma owakwakhe ukuze babe nokucwangcisela ikamva bekunye ekhaya, kubonisa ukuba inkqubo yesithethe kufuneka ihayelelwe apho kukho imfuneko yenguqulelo efanelekileyo.
Ginya iintliziyo zabantu osebenza nabo ukuze impumeleJo ibe sentendeni yesandJa sakho.
(Mtuze, Umdlanga, 1976:3)
Incoko nganye kufuneka ingaphumi emxholweni webali okanye womdlalo. Loo nto siyayibona ngokuya uCikizwa abuza uLanga ukuba uyindoda na okanye uyinkwenkwe. Siyazi ukuba uPhumi noNzame baangasemva kwayo yonke le nto. Basebenzisa uCikizwa ukuba enze umseebenzi wabo omdaka ukuze kuzokungqineka intetho yabo ethi uLanga yinkwenkwe.
Isiqulatho
Ithoni
Kanti yen a uNgcangata uhambisa enjenje:
Uthe akwaluphala uJobe inkulu yakhe uTana wanqwenela ukubuthaabathela kuye ubukhosi. Vena nomntakwabo uNgodongwana benza iyeleenqe lokumbulala. Uthe uJobe akuyiva le nto wakhupha umyalelo wokuba babulawe. UTana wabulawa waza uNgodongwana wabhungea. Wabhaea apha esithubeni. Kurhaneleka ukuba wabona amajoni abaPhuthukezi eziqeqesha eDelq.goa Bay, waza wanikwa ngumntu oMhlophe ihashe nompu. Wazisebenzisa ezo zinto ukubonisa ubuqili bakhe akufika kowabo. Uthe akubuyela kowabo ngelo hashe wafika isihlalo sobukhosi sithathwe ngumntakwabo, wagqiba kwelokuba ambulale, wangena esihlaalweni sobukhosi.
Zontathu ezi noveli singatsho ukuthi zixubusha imibandela ebalulekiileyo. Zontathu zithwele udaba oluthile oluya eluntwini. Zontathu ziyaziphembelela ziziguqule iingcinga zethu. Zontathu zisinika umfaneekiso ocingisisiweyo ofundisayo ngenxalenye yobomi boluntu.
Umxholo kumdlalo Umdlanga
Kwisitanza sesithathu siyayibona inkolo yombhali yokuba abafileyo bayiminyanya, bap hila kwilizwe lemimoya. Ude athi kwelo zwe kufunwa abantu abamisebenzi mihle nabaluncedo kuba kaloku akukho ndawo yoongantweni apho.
Uncwadi lwesiXhosa lwavela ekuqaleni kwale nkulungwane yamashumi amabini luvathe izinxibo zeendlela zokubhala zaseNtshona. Iincwadi zaziibhalelwa iinjongo ezithile. Uncwadi oluqwetyiweyo kwakufuneka lube nemfundiso engqalileyo yokusasaza ubuKrestu. Ama Wesile, amaTshetshi, amaRhabe namaLuthere athi aseka amaziko okuhambisa ilizwi ayekuqoonda ukubaluleka kwemfundo. Kungezi zizathu ke iincwadi zokuqala zaziizele yimfundiso nokushumayela kwababhali okuphandle.
Iinoveli ezinemixholo yezonqulo
Ikwakho nemidlalo enemixholo yezentlalo. Kuyo singabalula le: Inene nasi isibhozo ka-A. Mtingane, Mamfene kaL.M. Mbulawa, Amathunz' obomi kaJ.J.R. Jolobe, Imfene kaDebeza kaSinxo, UDusha noLaw' ilahle kaMmango.
UDingezweni utsiba ilitye likaPhungela akusweleka unina. Nankuya ngenye imini enyanzelisa ngetshova ukuba uya kutheza izulu lisizisa. Eso senzo sakhokelela ekufeni komntwana wabamelwana babo, nto leyo eyaatsho ubomi banzima kuNyubatyha. Yaya iba mbi imeko kaDingezweni kangangokuba waphatheka kakubi bebethwa ngamadoda awayemtyhola ngelithi nguye 10 uhlwayela umoya ombi. Wasaba waya kuhlala entabeni. Amanye amakhwenkwe asabela emigodini.
Glu lungiso-zimo silufumana kakhulu kwincwadi kaMadala ethi Amavo amafutshane, kwinqaku elithi "Luqeqesho 010" apho simbona eegxininisa kwirnfuneko yokuqeqeshwa kwengqondo ecaphula eziBhalweni kuLuka 6:43-45:
Nize niwuphathe ngobunono, xa ungasebenzi uhlale kwikhohlombe lawo ukuze ungabi namhlwa. Mbangi yokuba ungabi yiyo laa ntsimbi niyiqhelileyo yamanduu10 kukuguquka kwamaxesha nomthetho osalelayo ukuba sibe nezixhobo ezinganobungozi. Kungoku nje neembongi zethu seziphatha oosingamkhonto bomthi! Zijikile izinto bantwana benkos' en tIe. Amaxesha ngaamanye, unokuba uyangqina noNgxabane apho akhoyo.
Isigqebelo esikulo mbongo siyamangalisa. Sivezwa ngesikweko nguJolobe esebenzisa inkatyana yenkomo phantsi kwedyokhwe into ke leyo ebuveza mpela ububi obathi benziwa ngabaMhlophe ukuhlutha onke amalungelo abaMnyama.
UTamsanqa uphumelela ngendlela encomekayo ekuvuseleleni umdla wethu kwesi sigaba sesakhiwo sebali lakhe, kuba la gama ungquzulwano lusiya lukhula, sibona ukubhidana kwezinto kwelinye icala. UGugulethu uvunywa nguNomampondomise kanti kwelinye icala uZwilakhe unyaanzelisa ukuba azeke uThobeka. Ingxaki yesibini kukuba kwauuNomampondomise sele ebonwe lelinye isoka, nto leyo eza kunyanzelisa ukuba azikhuphe iinkomo zalo.
Iinoveli eziqulathe intlalo neepolitiki
Ukusetyenziswa kwezajobe
Incoko yabadlali ibonakalisa imeko yentlalo yabo. La mdlalo Umdlanga uzoba umfanekiso woluntu oluphantsi kwenguqulelo ebonakaliswa sisigqibo sikaLanga sokuba angayi ebhumeni koko aye kwalukela esibhedlele. Le nto ibonisa ukuba abanye abantu apha entlaalweni bayamkele loo nguqulelo kweli siko ukanti abanye abayamkeli nje tu kwaphela.
OkaCohen (1973:15) uyichaza ngale ndlela ilandelayo inoveli:
Bongela, uG.S. Budaza noL.L. Sebe nezinye iincwadi ezisentsha.
Ukutyhilwa kwezinto okanye Ingabula-zigcawu. UCohen (l973:68ff) usicacisa enjenje esi isigaba:
(Mda, Ntengu-ntengu macetyana, 1990:177)
â€¢ Ezi zizwe zibini ziyahlangana ziye kuncedisa uTshiwo. UKhwane uyaaxela ukuba bangoobani na, enziwe inkosi yes 0 sizwe samaGqunukhwebe.
Ukwalichule la mfo kaBurns-Ncamashe ekusinikeni ingcaciso ngeembonakalo yomlinganiswa, nto ke leyo esitsho sibe nomfanekisondweni wenkangeleko yakhe. Loo nto ibonakala xa achaza uNdabakazi noNokapa.
(Mqhayi,Inzuzo, 1974:58)
Xa kubongwa ngabafileyo, akusekho mfuneko yokuba sibe sigxwala emswaneni sikhalela ukufa komntu. Yiyo loo nto iimbongi wofika zichaza imisebenzi emihle yomntu. Yindlela yokubopha amanxeba ukuba sibone ukuba 10 mntu usebenzile emhlabeni, ufanele ukuba aphumle nangona zisopha zona iintliziyo. Yiyo le nto bajika bajolise kuthi baseleyo ukuba sizililele thina.
Ndiza kuhlalutya iincwadi ezimbini ezizezi: Inzonzobila ngokubhalwa nguB.B. Mkonto, nethi Izinto zimana ukwenzeka ngokubhalwa nguS.D. Siphambo.
5. Ukungquzulana kweenkcubeko 23
. .. bendingeze ndabona ntombi yimbi ngaphandle kaMcothama, uThobeka.
Phambi kokuba ndingene nzulu ekunabeni ngale ntloko ingasentla, ndothanda ukukhe ndenze amagqabantshintshi malunga nesi sihloko sikukufa. Ndikubona kubalulekile kuba ukufa kuyinxenye yobomi bethu, kuphakathi kokuba umntu abe uyaphila okanye abe ufile, qwaba ke.
Ezi mpawu ziyathungelana, ke ngoko akufuneki ubani akhangele into ibe nye, angazinanzi ezinye. Intsingiselo yomhobe izalwa kukusebenzisana kwezi mpawu, kudaleke ifuthe eliphuhlisa injongo yombongo lowo.
Nksz. K.P. Rungqu
5. Isonethi kwisihobe sesiXhosa 68
Igama elithi imifanekiso-ngqondweni libaluleke kakhulu kwisimbo sokubonga yaye libandakanya izafobe kunye nemifanekiso-ngqondweni esithi sibe nayo ezingcingeni zethu. Umfanekiso-ngqondweni yinto esithi siyicinge xa sisiva amazwi athile. Kuye kudaleke umfanekiso ocace gca athi umfundi awubhekisele kwawakhe amava nolwazi lwezinto.
(Ngcangata, Ukuphuma kwelanga, 1976:1)
8. Ukubaluleka kwemifanekiso-ngqondweni kwisihobe 82
<fn>RestXho1-11-2005.txt</fn>
ISIXEKO SASEKAPA IZITHINTELO ZAMANZI EZI HLAZIYIWEYO ZOMGANGATHO WOKU-1 (ULAWULO NOLONDOLOZO LWAMANZI NGENDLELA EYIYO)
Isaziso sokugqibela esiya kubo bonke abasebenzisi bamanzi (aselekayo) : Izithintelo zokusetyenziswa kwamanzi ezihlaziyiweyo (Ulawulo Nolondolozo Lwamanzi Ngendlela Eyiyo) ziza kuqala ngowo-1 Novemba 2005
Kukhutshwa esi saziso ngokuhambelana no"Mthetho kaMasipala ongeeNkonzo zaManzi weSixeko saseKapa wokuCutha okanye ukuThintela ukuSetyenziswa kwaManzi" obupapashwe kwiGazethi yePhondo enguNomb. 5994 ngowama-28 Matshi 2003, obhengeza ukuba, ukuqala ngowoku-1 Novemba 2005 de kukhutshwe isaziso, izithintelo ezihlaziyiweyo, neziya kuxhomekeka kwimiqathango ethile eya kube ibekiwe, mazisetyenziswe kwimida yeSixeko saseKapa. Ezi zithintelo zihlaziyiweyo zenzelwe ukuba zikhuthaze 'ulawulo nolondolozo lwamanzi ngendlela eyiyo' esele luthotyelwa ngabo bonke abasebenzisi bamanzi njengoko kwakuvunyelwene neSebe leMicimbi yaManzi. Le mirhumo ikhoyo iza kutshintsha ukususela kuMrhumo weSithintelo oyi-20% ukuya kuMrhumo oHlisiweyo oyi-10% kumanzi nakwizinto ezichaphazela impilo yoluntu, (oku sekwamkelwe liBhunga). Injongo yesi saziso kukuba waziswe ngezithintelo ezintsha eziza kuqala ukusebenza ngowo-1 Novemba 2005, neziza kungena endaweni yezo bezikho kuqala zomgangatho 2. Nabani na ofuna ukuba angachaphazeleki kolu thintelo, makakwenze oko ngokuqhagamshelana nee-ofisi ezidweliswe ngezantsi apha. Nabani na owaphula imimiselo yesi saziso, uyakufunyaniswa enetyala kwaye ohlwaye ngokuhlawuliswa. Abophula lo mthetho kufuneka kunikwe ingxelo yabo kule nombolo ivuleleke ama-24 eeyure, 0860 10 30 54.
Izithintelo zaManzi eziHlaziyiweyo zoMgangatho Woku-1 (ULawulo noLondolozo lwaManzi ngeNdlela Eyiyo)
Noxa kuvumelekile ukuba ubani ankcenkceshele ngeziprinkla ngazo zonke iintsuku, akukho mntu oya kuthi engafumenanga mvume kwiBhunga ankcenkceshele ngamanzi eBhunga igadi, ibala lemidlalo, ipaki, okanye nayiphi indawo enengca esebenzisa amanzi aselekayo phakathi ko-10:00 no-17:00.
Xa unkcenkceshela igadi, ibala lemidlalo, ipaki, okanye nayiphi indawo enengca ngamanzi aselekayo usebenzisa umbhobho wamanzi, lo mbhobho awusayi kushiywa ungahoywanga ngaphandle kokuba kukho into ewalawulayo loo manzi aphumayo.
Akukho mntu oya kuthi engafumenanga mvume kwiBhunga ahlambe imigangatho eyomeleleyo okanye iipavumente enkcenkceshela ngombhobho esebenzisa amanzi aselekayo.
Umbhobho osetyenziselwa ukuhlamba iimoto, iinqanawe, iikharaveni uya kufakwa iqhosha elikwazi ukuwavala loo manzi.
Yonke imishini ezisebenzelayo yokucoca umchamo mayicinywe kuzo zonke izakhiwo ngamaxesha ezo zakhiwo zingasetyenziswa nguwonke wonke- okanye ngabasebenzi abangengabo apbo bacocayo. Uyacelwa ukuba unike ingqalelo kuMmiselo weGazethi yePhondo onguNombolo 5014 othintela ukusetyenziswa kwemishini ezisebenzelayo yokucoca umchamo kwizakhiwo ezitsha.
Izithintelo ekubhekiswe kuzo kumhlathi woku-1, 2 nowesi-3 kuphela, azisayi kusebenza:
ekuhlanjweni kwendawo ezithile ezinesamente ezikwimizi yokuxhela, kwiindawo zokwenza ukutya nakwiindawo ezineenkonzo zokuhlamba iimoto;
nalapho izithintelo ezithile ezibhaliweyo zikhululelwe siSixeko saseKapa;
nalapho eminye imibhobho yamanzi engaphathwayo isetyenziswayo kwaye isaziso somthombo walo manzi sibekwe kwindawo ecacileyo apho wonke ubani angasibona ngokucacileyo.
Zonke izicelo (zokungachaphazeleki kolu hlaziyo) ezivunywe phambi komhla wama-31 Okthobha, azisasebenzi kungoku nje. Izicelo ngoku ziya kuvunywa phantsi kwezizathu ezithile.
Izicelo zokukhululelwa ukungathobeli lo mthetho kufuneka zingeniswe kwenye yezi ofisi zilandelayo:
<fn>SAPS.Framework.2009-02-26.xh.txt</fn>


















Isebe lezoBugcisa neNkcubeko



























ISAKHELO SENKQUBO YOLWIMI YESIZWE









UYilo oluGqityiweyo





































13 kweyeNkanga 2002



















#isiXhosa



2









IZIQULATHO





















INTSHAYELELO

NGUMPHATHISWA

WEZOBUGCISA,

INKCUBEKO,

4





INZULULWAZI NOBUCHWEPHESHE











ULUHLU LWEZIFINYEZO





5





ICANDELO1

IMVELAPHI NENTSINGISELO



6











6





1.1

Intshayelelo























7





1.2

Intsingiselo yeMbali





8





1.3

Intsingiselo yowiso mthetho





11





ICANDELO 2

IMIBA ENGUNDOQO YENKQUBO















11





2.1

Iinjongo



























11





2.2

Imithetho- siseko





12





2.3

Indlela









13





2.4

Umda









15





ICANDELO 3

UPHUHLISO LWEZAKHONO















16





ICANDELO 4

IZICWANGCISO ZOKUPHUMEZA





















ULUHLU LWEENKCAZELO





18



























































ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



3







INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA WEZOBUGCISA, INKCUBEKO, INZULULWAZI



NOBUCHWEPHESHE, UGQR B S NGUBANE



Ulwimi lomntu ngandlela zonke "luyinxalenye yakhe": ibango lendalo lomntu wonke ophilileyo, esilisebenzisayo ukuveza iminqweno nezimvo zethu, ukucacisa iingcinga nokuxabiseka kwethu, ukuphonononga amava namasiko ethu, nokwakha uluntu lwethu nemithetho elawulayo. Kungolwimi ukuba sibe sisebenza njengabantu kwilizwe elitshintsha njalo. Ilungelo lokusebenzisa iilwimi zethu ezisemthethweni esizikhetheleyo lukhankanyiwe kuMthetho wamaLungelo oYilwayo yaye uMgaqo- siseko wethu uvuma ukuba iilwimi zabantu bethu ngumthombo wolwazi ekufuneka uqiniswe.



Ndizingca ngakumbi, emva kwenkqubo ecokisekileyo yeengcebiswano, ekugqibeleni sikwimo yokubhengeza iSakhelo senkqubo yolwimi yaseMzantsi Afrika. Oku kukugqitywa kwenkqubo eyayiqalwe ngowe 1995 xa ndandiqeshe iQela elinoXanduva loCwangciso loLwimi (Language Plan Task Group)(LANGTAG) ukundicebisa ngeSakhelo seNkqubo yoLwimi nesicwangciso esidibeneyo. Eli nyathelo laliyimfuneko ngokujonga ukunqongophala kokunyamezela iyantlukwano kwiilwimi yaye isiphumo "seelwimi ngeelwimi siyingxaki eyinkcitho" yindlela ecacileyo kwamanye amasebe oluntu lwethu, kwakhona unyembo olukhulayo kubantu bolwimi ngomkhwa wolwimi olunye eMzantsi Afrika.



Isakhelo senkqubo yoLwimi yeSizwe sisekeke kwisiphumo seenkqubo zethu zokucebisana, ngo- LANGTAG nangeenzame zeSebe ngokuhlangeneyo noLuhlu lwabantu oluCebisayo kwiNkqubo yoLwimi. Isakhelo senkqubo yolwimi yesizwe sibalulekile kulawulo lwemithombo yethu yolwimi eyahlukeneyo nokuphumelela kwenjongo karhulumente ukunyusa inkululeko, ubulungisa, ukufaneleka nomanyano lwesizwe. Kungalo moya ukuba uphuhliso lweelwimi ezili-11 ezisemthethweni zelizwe lethu njengoko kubekiwe kuMgaqo-siseko luthathe iqonga eliphezulu kwinkqubo.





Esi Sakhelo seNkqubo sikwathatha unakano lomba wokuba ixabiso leelwimi zethu luqinisekiswa kakhulu luqoqosho, intlalo nopolitiko lokusetyenziswa kwazo. Xa ulwimi luphelelwe lixabiso kwezi zibakala isidima solwimi siyaduka. Isakhelo senkqubo yolwimi yesizwe sikwaqwalasela nokuba sijongene nomceli mngeni wobumbano yaye iilwimi zethu zesintu kufuneka zibe yinxalenye yommandla wobuchwepheshe obunwena ngokukhawuleza. Ngoko ke sijonge ukuqinisa kwakhona isidima nosetyenziso lweeLwimi zesiNtu zaseMzantsi Afrika.



Ndithemba ngokunyanisekileyo ukuba bonke abantu baseMzantsi Afrika baza kusamkela esi sakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe njengesabo. Ndikholelwa ukuba ngokuhlangeneyo kufuneka siqinisekise ukuba inkqubo ibubunyani ebomini bethu, ivuma yaye isenza ukuba sibe nebhongo ngobuni bethu obubodwa boMzantsi Afrika.



................................



UGQR. B S NGUBANE, MP









ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



4















ULUHLU LWEZIFINYEZO













(DAC) (Department of Arts and Culture) ISebe lezoBugcisa neNkcubeko



(DoE) (Department of Education) ISebe lezeMfundo



(HLT) (Human Language Technologies) UbuChwepheshe boLwimi loLuntu



(LANGTAG) (Language Plan Task Group) iQela elinoXanduva loCwangciso



loLwimi



(LiEP) (Language in Education Policy) Ulwimi kwiNkqubo yezeMfundo



(MTEF) (Medium-Term Expenditure Framework) Ubume beNkcitho yeXesha



eliPhakathi



(NLS) (National Language Service) Inkonzo yoLwimi yeSizwe



(PanSALB) (Pan South African Language Board) iBhodi yeeLwimi Poqo



zaseMzantsi Afrika



(SADC) (South African Development Community) Uluntu loPhuhliso



laseMzantsi Afrika



(SAQA) (South African Qualifications Authority) Abagunyazisi beQondo



leMfundo laseMzantsi Afrika



(SASL) (South African Sign Language) Ulwimi lweZandla lwaseMzantsi



Afrika



(TISSA) (Telephone Interpreting Service of South Africa) Inkonzo



yeMfonomfono yoToliko yoMzantsi Afrika





































































ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



5







ICANDELO 1: IMVELAPHI NENTSINGISELO







1.1 Intshayelelo



Malunga nama 25 eelwimi ezahlukeneyo ezithethwayo eMzantsi Afrika, kuzo ezili 11 ezithe zanikwa ibakala elisemthethweni ngokwayamene neCandelo 6 loMgaqo-siseko,ka-1996 (UMthetho No. 108 wama 1996), phantsi kwemiba yokuba ukusetyenziswa kwazo kuquka malunga nama 98 eepesenti zoluntu luphela.



Iilwimi ezili 11 ezisemthethweni zezi, isiNdebele, isiXhosa, isiZulu nesiSwati (ezaziwa ngokuba liqela lolwimi lwesiNguni); isiSotho, isiPedi nesiTswana (ezaziwa ngokuba liqela lolwimi lwesiSotho); Tshivenda, Xitsonga, isiNgesi nesiBhulu.



UMzantsi Afrika lilizwe elinobuninzi beelwimi. Uphawu olothusayo lobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika ngumba wokuba iilwimi zesiNtu ezininzi zithethwa kwimida yonke yephondo, zisetyenziswa ngabathethi bolwimi bamaphondo awohlukeneyo.



Ngoku kukho ukuqonda okumandla kwemfuneko yokuqinisa iinzame zokuphuhlisa iilwimi zesintu ebezihlelelekile mandulo ukuphakamisa ubuninzi bolwimi ngenjongo yokukhulula abantu baseMzantsi Afrika kuxhomekeko olungafanelekanga lokusetyenziswa kweelwimi ezingezizo ezesiNtu njengeelwimi ezisemthethweni eziveleleyo zikaRhulumente.



Ukuza kutsho ngoku ulawulo lweyantlukwano yeelwimi kuMzantsi Afrika wamandulo wocalulo lwenziwe lwayingxaki ngenxa yokusilela kwenkqubo yolwimi ecacileyo, ekhokelela ekusetyenzisweni kwesiNgesi nesiBhulu njengezona lwiimi ziveleleyo kwimihlaba yentlalo-qoqosho nopolitiko loluntu lwethu.



Emva kweminyaka esibhozo yenkululeko, uMzantsi Afrika ngoku ufikelele kumba obalulekileyo kwimbali yawo apho kufuneka sisabele kwiyantlukwano





ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



6







yeelwimi nenkcubeko nakwimiceli mngeni yobuninzi beelwimi obukumgaqo- siseko, yiloo nto kuvezwe esi Sakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe.



Le nkqubo yoxwebhu lesakhelo ayiqalisi kuphela indlela entsha yobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika koko ikwakhuthaza ngokumandla ukusetyenziswa kweelwimi zesiNtu njengeelwimi ezisemthethweni ukuphakamisa nokuphuhlisa umanyano lwesizwe. Iqwalasela ukwamkelwa okuphangaleleyo kweyantlukwano yeelwimi, ubulungisa bentlalo, umthetho siseko wokufumana okulinganayo kwiinkonzo zoluntu neenkqubo, nokuhlonitshwa kwamalungelo olwimi.



Esi sakhelo sibeka ubume obufanelekileyo bolwabiwo oludibeneyo lobuninzi beelwimi kwimiba yoMgaqo-siseko.







Intsingiselo yeMbali





Ukususela ekufikeni kokuqala kwamaDatshi eMzantsi Afrika ngowama-1652, kwixesha lolawulo olulandelelanayo lwamaNgesi, iManyano yoMzantsi Afrika, yaye kamva ukubekwa kukaRhulumente wengcinezelo noweRiphablikhi yaseMzantsi Afrika, nokufika kwedemokrasi ngo-1994 namalungiselelo oMgaqo-siseko kubuninzi beelwimi ezisemthethweni, inkqubo yolwimi lukaRhulumente nabaphetheyo ayikwazanga kuphumelela ukunakana iyantlukwano yeelwimi eMzantsi Afrika.



Le meko yaba neziphumo zokungalingani kweelwimi nokuvelela kwesiNgesi nesiBhulu kwadala unxulumano olungalinganiyo phakathi kwezi lwiimi kunye neelwimi zesiNtu.



Ngako oko, iinkqubo zolwimi zezithanga nezocalulo, kunye neenkqubo zopolitiko ezentlalo nezoqoqosho, zavelisa uluhlu lweelwimi, ukungalingani okwahlutywa yimibutho yobuhlanga nocalulo olungalinganiyo olwenze uluntu lwaseMzantsi Afrika.





ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



7











Zonke ezi zenzo zadala inyaniso ecacileyo yesiphumo somgangatho weelwimi zesintu neelwimi ezizindidi ngeendidi zama-Afrika namanye amaqela ahlelelekileyo ukuquka neziThulu neeMfama - kunyanzelwa iingcinga ezigxekayo zeelwimi zesiNtu, ezingenziwa kuphela ngabathethi besiNgesi nesiBhulu, koko kwanangabathethi abaninzi beelwimi zesiNtu ngokwabo.







Le meko yandiswa ngumba wokuba ukuba ngenxa yokungakhathaleli ixesha elizayo nangezimvo ezenziwe ngokwemimiselo malunga nokuphumeza iilwimi ngeelwimi,amaziko oluntu nawabucala anento yokuthatha izigqibo ezikhawulezileyo zolwimi .







1.3 Intsingiselo yowiso mthetho





Icandelo 6 loMgaqo-siseko lunika isakhelo esiyintloko esisemthethweni sobuninzi beelwimi, uphuhliso lweelwimi ezisemthethweni nokuphakamisa ukuxabisa nokwamkela iyantlukwano yeelwimi zaseMzantsi Afrika. Inika abemi amalungelo olwimi, ekufuneka ebonakaliswe kwiinkqubo zolwimi zesizwe.







Umgaqo-siseko ugxininisa ukuba zonke iilwimi ezisemthethweni "mazixhamle isidima esifanayo" zize ziphathwe ngokufanayo, ngako oko kuqiniswe umgangatho nosetyenziso lweelwimi zesintu, norhulumente ethatha amanyathelo omthetho nangamanye ukumisela nokulawula usetyenziso lweelwimi zesiNtu ezihlelelekileyo.



Umgaqo-siseko uyalele utshintsho kwimeko yolwimi kwilizwe liphela, unika ingqiqo yentlalo nopolitiko kumaqela eelwimi ezihlelelekileyo ngokubhekiselele " kwiimfuno ezixeliweyo zabahlali namaqela anomdla".













ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



8







Icandelo 6(2) loMgaqo-siseko lifuna ukuba kubekwe ngendlela iinkqubo zokusebenza ukuphuhlisa ezi lwimi zesiNtu.



Icandelo lesi-6(3) nelesi-(4) anamalungiselelo anxulumene nolwimi ngooRhulumente besizwe nabamaphondo, nalapho amasebe kaRhulumente kufuneka asebenzise ubuncinane beelwimi ezimbini ezisemthethweni.



Ukunyusa iyantlukwano yeelwimi ngokungakumbi, icandelo lesi-6(5) linika ukubekwa kweBhodi yeeLwimi Poqo zaseMzantsi Afrika (Pan South African Language Board) (PanSALB) likwaphakamisa iilwimi ezininzi nokubona uphuhliso nosetyenziso lweelwimi ezingezizo ezo zisemthethweni kuphela, koko nezo lwimi zamaKhoyi, amaNama namaSan , kwakunye (no/nee)lwimi zeZandla zaseMzantsi Afrika. IPanSALB yakha intlonipho yeeLwimi zeMvelo ezithethwayo ziingingqi ezithile zabahlali nezo lwimi ezisetyenziselwa iinjongo zenkolo.



Amanye amalungiselelo afanelekileyo aphathelele kwimiba yolwimi enziwe kwenye indawo kuMgaqo-siseko. Icandelo lesi-9(3) likhusela ngokuchaseneyo nocalulo olungafanelekanga ngokuphathelele kulwimi, ngexesha amacandelo 30 no 31(1) ebhekiselela kumalungelo oluntu ngokwayamene nokuthatha inxaxheba kwinkcubeko, inkolo nolwimi nolonwabo. Icandelo lama-35(3) nelesi (4) abhekiselela kumalungelo olwimi abantu ababanjiweyo, abagciniweyo nabatyholwayo, ngokugxininisa ngakumbi kwilungelo lokuthethwa kwetyala okulungileyo ngeenkqubo ezenziwe okanye ezitolikwe ngolwimi olukhethwe nguloo mntu.



Isebe lezeMfundo (DoE) liveze "iNkqubo yoLwimi kwiMfundo (LiEP), egxininisa iilwimi ezininzi njengokunatyiswa kweyantlukwano yenkcubeko nendawo ephambili yokwakha uMzantsi Afrika ongenabuhlanga. Umgqaliselo kubafundi kukugcina ulwimi lwasekhaya lokufunda nokufundisa, kodwa ukukhuthaza abafundi ukuzuza iilwimi ezongezelelweyo. ILiEP isebenza ngemiba enje (ngo/ngee)lwimi zokufunda nezokufundisa kwizikolo









ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



9







zikawonke-wonke, iikharityhulamu zesikolo, nemisebenzi enxulumene nolwimi yamasebe emfundo ephondo neebhodi ezilawula isikolo.



Umgaqo-siseko nonxulumano lowiso-mithetho kucaca ngokuphandle ukuphakanyiswa kobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika. Esi Sakhelo seNkqubo ngako oko simelwe kukulungiselela ngokwanelisayo udibaniso lwenkqubo yolwimi kwimigangatho yomithathu kaRhulumente size sicacise imiba yenkqubo ecacileyo kumgangatho nosetyenziso lweelwimi zesintu ezisemthethweni kumaphondo onke alithoba eMzantsi Afrika.



































































































ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



10







ICANDELO 2: IMIBA ENGUNDOQO YENKQUBO







2.1 Iinjongo





Inkqubo yolwimi ithathela ingqalelo amalungiselelo omgaqo-siseko kubuninzi beelwimi yaye ihambelana neenjongo zikaRhulumente zophuhliso loqoqosho, intlalo yopolitiko nemfundo. Iinjongo zayo -



Kukuphakamisa ukusetyenziswa okufanelekileyo kweelwimi ezili-11 ezisemthethweni;



Kukwenza ngokulula ukufumaneka okufanelekileyo kweenkonzo zikaRhulumente, ulwazi neenkcukacha;



Kukuqinisekisa ukulungelelanisa iilwimi zesiNtu ezisemthethweni ebezihlelelekile ngaphambili;



Kukuveza nokulolonga isifundo esicacileyo kubuninzi bolwimi nabathethi bolwimi;



Kukukhuthaza ukufundwa kwezinye iilwimi zesiNtu ezisemthethweni ukunyusa ubumbano lwesizwe, neyantlukwano yolwimi nenkcubeko; no-



Kuphakamisa ulawulo olulungileyo lolwimi lwenkonzo yolawulo yoluntu efanelekileyo ukuhlangabezana nokulindelweyo neemfuno zabaxhasi.







2.2 Imithetho siseko





Inkqubo yolwimi ibhekiselele kule mithetho siseko ilandelayo:















ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



11







Ukuzinikela kuphuhliso lolwimi olufanelekileyo namalungelo olwimi njengoko kufunwa lulawulo lolwazelelelo olukhululekileyo;



ukuqonda ukuba iilwimi yimithombo yokwandisa ulwazi ngokupheleleyo, ubunkcutshe nokuthatha inxaxheba ngokupheleleyo kwiimeko zopolitiko nezentlalo yoqoqosho;



ukusebenza ngolwahlulelwano oluhlangeneyo ukuphakamisa ubuninzi beelwimi zomgaqo-siseko;



ukunqanda ukusetyenziswa kwalo naluphina ulwimi ngeenjongo zokuxhaphaza, ukuvelela nokucalula; noku



qinisa ukuzicingela kwabantu ekuhlangabezeni umdla, iimfuno nolangazelelo lweendidi ezinabileyo zabathethi bolwimi ngengxoxo nocamngco oluqhubekayo.











2.3 Indlela





Indlela iqonda oku kulandelayo:





Ukunyusa ubuninzi beelwimi eMzantsi Afrika kufuna iinzame ezingathi zingalujongi ulwazi olukhoyo kuluntu apho iilwimi zesintu ezisemthethweni ziphambili. Oku kuza kwenziwa lusetyenziso lokubandakanywa kwabahlali njengabathathi nxaxheba kwiinkqubo zophuhliso lolwimi.



Iza kuba luncedo ukubandakanya iinkcutshe zolwimi ukuncedisa kwinkqubo yokuphuhlisa iinkqubo ezisebenzayo zobuninzi beelwimi ngophando nokusasazwa kweziphumo.



Ukwenza intsebenziswano nolwabelwano loxanduva phakathi kwamazwe angamalungu eSADC ukukhawulezisa uphuhliso lolwimi.





ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



12











Kuza kuba yimfuneko ukuqhuba iinkqubo zokuhlaziya ukwenzela kulawulwe inkqubela phambili kuluntu lwaseMzantsi Afrika olubuninzi bolwimi bupheleleyo.







Uluntu olusekelwe kwindlela ekuphakanyisweni kweelwimi ezahlukeneyo yeyona inokwenzeka, enikwa uluntu loMzantsi Afrika onezigxina ezininzi ngexesha elinye. Makubekho indlela ekwabelwana ngayo amagunya kwaye ibe yeyothabatho nxaxheba kuyilo lweelwimi kunye nakuphumezo lwenkqubo enyusa ubuchule bobugcisa ukuze idlulise ulwazi nezakhono.





2.4. Umda wenkqubo



Umda okanye imimiselo yenkqubo ingoku kulandelayo:



Zonke izakhiwo zikaRhulumente (ezesizwe, zamaphondo kunye noorhulumente beengingqi), ngokunjalo namaziko asebenzisa amagunya karhulumente okanye enza umsebenzi karhulumente ngokomthetho abotshelelwe sesi Sakhelo seNkqubo yoLwimi.



Ekuphakamiseni iilwimi ezininzi amaphondo ayawukwenza iinkqubo zawo ezingqinelanayo nemigaqo equlethwe kwesi Sakhelo seNkqubo, bethathela ingqalelo iimeko zemimandla yabo, kunye neemfuno zabo nokukhethwa kwalo luluntu njengoko kuxeliwe kuMgaqo-siseko.



Oorhulumente beengingqi bayakumisela ukusetyenziswa kolwimi kunye nokukhethwa luluntu kwiSakhelo seNkqubo sephondo esivumayo. Ekumiselweni kolwimi emalusetyenziswe kunye nokukhethwa luluntu, oorhulumente beengingqi, kufuneka ngokucebisana okubanzi kunye noluntu lwabo, baphuhlise, bapapashe kwaye baphumeze inkqubo yeelwimi ezininzi.



Iilwimi ezisemthethweni ziza kusetyenziswa njengoko kuyimfuneko kwimisebenzi yazo zonke izindlu zowiso-mthetho, kuqukwa neencwadi ze- Hansard, njengomcimbi wokulunga, ngaphandle kokuba kwimeko yowiso- mthetho lwamaphondo, iimeko zemimandla ziyakumisela u(ii)lwimi omalusetyenziswe.



URhulumente uyakukhuthaza, kwaye apho kukho imfuneko axhase, amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze iinkqubo zawo zeelwimi ngokuvumelana neSakhelo seNkqubo yolwimi yesizwe.



Ukunyusa iilwimi ezininzi le nkqubo imisela ukusetyenziswa kweelwimi ezahlukeneyo kwizakhiwo zikaRhulumente njengale ndlela ilandelayo:



U(ii)lwimi zokusebenza/u(ii)lwimi lwerekhodi: Ngokuvumelana, isakhiwo sikarhulumente ngasinye kufuneka sivumelane ngo(ii)lwimi





ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



13







lokusebenza (ngeenjongo zonxibelelwano lwangaphakathi kunye namanye amasebe); Ngaphandle kokuba apho kunokwenzeka akukho mntu uyakuthintelwa ukuba asebenzise u(ii)lwimi alukhethayo. Ngeenjongo zokuqhuba iintlanganiso okanye zokwenza imisebenzi ekhethekileyo zonke mazenziwe iinzame zokusebenzisa izibonelelo ezifana noguqulo kunye/okanye ukutolika (zombini ngokulandelelanayo nangaxeshanye, ngokunjalo nokutolika okusebezayo) ukulwenza lula ulwimi apho kunokwenzeka khona.



UNxibelelwano kunye namalungu oluntu: Ngeenjongo zeembalelwano ezisemthethweni, ulwimi olukhethwa ngummi malusetyenziswe. Lonke unxibelelwano lomlomo malwenzeke malwenziwe ngolwimi olukhethekayo loluntu ekujoliswe kulo. Ukuba kukho imfuneko, zonke iinzame mazenziwe ezokusebenzisa izibonelelo zokwenza lula ulwimi njengokutolika (okulandelelanayo, okwaxesha nye, olomnxeba notoliko olusebezayo ) apho kunokwenzeka khona.



UShicilelo lukaRhulumente: inkqubo yopapasho yeelwimi ezininzi ezisebenzayo kufuneka ilandelwe ngamasebe kaRhulumente esizwe kwezi zehlo zingafuni ushicilelo ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni nakwiilwimi ezimiselwe amaphondo



Apho umsebenzi onamandla nozinzileyo kaRhulumente kuwo nakuwuphi na umgangatho ufuna ulwazi lonxibelelwano olubanzi, kufuneka ushicilelwe ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni kunye nakumaphondo, ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezimiselweyo.



Kwizehlo apho amaxwebhu asebuRhulumenteni angazi kufumaneka ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni, amasebe kaRhulumente wesizwe funeka apapashe amaxwebhu ngaxeshanye okungenani ngeelwimi ezintandathu. Ukhetho lweelwimi luyawukwenziwa ngoku kulandelayo:



Okungenani olunye kwiqela lesinguni (isiNdebele, isiXhosa, isiZulu nesiSwati);



Okungenani olunye kwiqela lesi-Sotho (isiPedi, isiSotho, isiTswana);



Tshivenda;



Xitsonga;



IsiNgesi; kunye



NesiBhulu.



Umthetho-siseko wokutshintsha kufuneka usetyenziswe xa kukhethwa iilwimi zokupapashwa kwamaxwebhu kaRhulumente kwiilwimi zesiNguni kunye nesiSotho.









ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



14







uNxibelelwano lwangaphakathi: Unxibelelwano lukaRhulumente kumgangatho wamazwe ngamazwe iya kuba sisiNgesi okanye kulungiselelwe ulwimi olukhethwayo lwelo lizwe libandakanyekayo



Icandelo lesi-3:Uphuhliso lwezakhono





3.1 Ukuphunyezwa kwenkqubo yeelwimi kuyakunyusa imfuno yomsebenzi wokuguqula kunye nokuhlela kunye neenkonzo zokutolika, ingakumbi kwiilwimi zesintu. Undoqo wobuchule bokuguqula kwezi lwimi kuyakufuneka ukuba unatyiswe kumasebe kaRhulumente nakumacandelo abucala, oko kukuthi, kubasebenzi ngeelwimi abasebenza ixeshana abanjengabaguquli, abahleli kunye neetoliki eziza kufuna ukuphuhliswa. Imfuno enyukileyo yeenkonzo zabasebenzi ngeelwimi abaqinisekisiweyo iyakufuna uqeqesho lwezakhono olungaphaya.



Ukusekwa kweeyunithi zeelwimi kwisebe ngalinye likarhulumente wesizwe kunye nakwiphondo ngalinye nako kuyakwenza into kumda wemisebenzi yeNkonzo yeeLwimi zeSizwe. I-NLS kuyakufuneka ukuba ilungelelanise ulawulo lokuphunyezwa kwenkqubo ngokwenza lula uqeqesho lweyunithi yesitafu seelwimi kwimisebenzi yoyilo lweelwimi kunye nokuxhasa iinkqubo zokusebenza zezi yunithi. I-NLS iya kuba yimfanelo yayo ukulungelelanisa uphuhliso lweenkqubo zokuqeqesha zabaguquli, abahleli kunye neetoliki, kunye nokuseka imigaqo yokusebenza kwimiba yobulunga.



Imimandla ye-terminography kunye nesigama nayo iya kuchaphazeleka. Ukunyuka kumsebenzi woguqulo uyakufuna uphuhliso olukhawulezayo lwesigama kwiilwimi ezisemthethweni kunye noVimba wamagama weSizwe ofikelelekayo kubo bobabini abasebenzi ngeelwimi bakarhulumente nabasebenza ngamathuba athile.



Ukufumaneka kokusetyenziswa kobuchwepheshe beelwimi obunokusetyenziswa ngumntu (HLT)(umzekelo, uguqulo oluncediswa ngumatshini, iinkumbulo zoguqulo, isikhangeli magama) kwiilwimi zesintu kuyakudlala indima enkulu exhasayo ekwenziweni lula kwemisebenzi yeelwimi.





Indlela yobungakanani beeyunithi zeelwimi iyakumiselwa kwaye uqeqesho lwezakhono kulo mmandla kuyakufuneka ukuba kuqalwe ngalo emva kokucingwa kwenani leelwimi ezisemthethweni eziza kusetyenziswa.Iiyunithi zinesitafu esiqinisekisiweyo esingabantu abane okanye ngaphezulu, abaza kufuna oomabhalane



Uphuliso lwezakhono kwimimandla echongiweyo ekwenziweni lula kolwimi luyawukwenziwa ngokuhlanganyelana nabaniki zinkonzo njengamaziko emfundo enomsila anika iinkqubo zeziqinisekiso ze-SAQA kunye nezifundo







ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



15







ekusetyenzisweni kweelwimi, uguqulo nokuhlela, ukutolika, uyilo lwelwimi, terminography ne-lexicography.



Icandelo lesi- 4: iziCwangciso zokuphumeza











Ukungeniswa okuqhubayo kokungeniswa kwenkqubo ngexesha elifutshane, eliphakathi nelide sesona sicwangciso sikhethekayo kuyo yonke imigangatho.



Ngokumayela noshicilelo lukarhulumente, uphunyezo luyakungeniswa ngendlela evumayo nejonga okubambekayo kwizibonelelo zikarhulumente okungenani kwixesha leminyaka emithathu. Okuhle kule ndlela yokungenisa kancinane kukuba amasebe aza kuba nakho ukuphuhlisa izakhono ngokwandisayo kwaye alawule inkqubo yophunyezo ngamandla.



Izakhiwo zikarhulumente ziya kuba nexesha lokuceba uhlahlo-lwabiwo mali lwazo ngokwenyusa kancinane ulwabiwo kwixesha le-MTEF kunye nemisebenzi yokuyila engqinelanayo nezibonelelo ezifunekayo kuphunyezo olunempumelelo lwenkqubo.



Iindlela zokuhlola ukuqinisekisa ubulunga beenkonzo zoguqulo kunye nokuhlela ziyakuphuhliswa.



Ngokuhlanganyelana kunye ne-PanSALB, iSebe lezobuGcisa neNkcubeko liyakuhlola inkqubela kwaye lenze ingxelo ngamathuba axeliweyo kuzo zonke iziphathamandla ezibalulekileyo.



Uphengululo lwenkqubo luyakuqhutywa rhoqo kwaye izindululo ziyawukwenzelwa ukuba zilungiswe apho kukho khona imfuneko ukwenzela ukuba uhlahlo lwabiwo mali lunyenyiswe.



Izakhiwo ezifunekayo ukwenzela ukuqhuba inkqubo ziya kubekwa



endaweni. Oku kuza kuquka ukusekwa kweeyunithi zeelwimi kuwo onke amasebe esizwe kaRhulumente kunye nakumaphondo ukuze alawule -



Unxibelelwano lomlomo lwangaphakathi noluphakathi kwamasebe kuwo onke amacandelo kaRhulumente;

Unxibelelwano olubhaliweyo lwangaphakathi noluphakathi kwamasebe kuwo onke amacandelo kaRhulumente;

unxibelelwano lomlomo noluntu



unxibelelwano olubhaliweyo noluntu; kunye



nonxibelelwano lwamazwe ngamazwe apho kukho khona imfuneko.



Ezinye iindlela zokuphumeza eziya kusetyenziswa iya kuba yiKhowudi yoLwimi











ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



16







yokuziPhatha yabaSebenzi bakaRhulumente, ukusekwa kweBhunga labaSebenzi ngeeLwimi loMzantsi Afrika, iNkonzo yoToliko ngomNxeba yoMzantsi Afrika (Telephone Interpreting Service for South Africa) (TISSA), isicwangciso sophuhliso lweelwimi ebezingasiwa so ngaphambili njengeHLT.





4.9 Iimfanelo ezongezelelekileyo zikaRhulumente malunga nokuphunyezwa kwenkqubo yeelwimi yesizwe zingoku kulandelayo:



ukuxhasa uphuhliso lwemicimbi yabasebenzi olufunekayo bokuphunyezwa kweelwimi ezininzi olunempumelelo;

ukulawula umsebenzi wokwenza lula iilwimi umzekelo uguqulo, utoliko kunye nesigama, ngophuhliso kunye nomthetho ofanelekileyo;

ukuxhasa iinzame ezikhethekileyo zokulungisa kunye/okanye iinkqubo zeelwimi zesintu ezingasiwa so, iilwimi zesintu kunye neelwimi zama-Khoi, San kunye nezama-Nama, ngokunjalo no(ii)lwimi lweZandla loMzantsi Afrika; kunye



nokuxhasa ukufundwa kunye nokufundiswa kwazo zonke iilwimi ezisemthethweni zoMzantsi Afrika kuyo yonke imigangatho yesikolo.





















































































ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



17







Uluhlu lweenkcazelo



lwimi-mbini

Isenzo sokusebenzisa iilwimi ezimbini (akukho mfuneko







yokusetyenziswa ngobuchule obulinganayo kuzo zombini).



ukuphuhliswa

Ukuphakanyiswa kolwimi ngokulubhala, ukufanisa isigama



kolwimi



kunye nokunatyiswa kwemisebenzi ukwenzela ukuba ulwimi







lusetyenziswe

nakwabeendaba,

kwimfundo,

kwiinkqubo







zomthetho kunye nolawulo, kunye nokunika umda jikelele







kushicilelo lwemisebenzi yoncwadi kolo lwimi.









ukuhlela



Isenzo sokufaka izilungiso kulwimi kunye/okanye isimbo







kwimihlathi ebhaliweyo

















ubulungisa

Ubulunga bokulunga, ukungakhethi, umsebenzi olinganayo;







okufanelekileyo nokulungileyo.















iilwimi

ezininzi

Kubhekisele kukhetho lo (ii) lwimi oluthile kwisimo



ezisebenzayo

esikhethekileyo,

kumiselwa

ngumxholo

apho

ulwimi







lusetyenziswe khona, njengomsebenzi, ababukeli kunye







nomyalezo olusetyenziselwe wona.













iilwimi zelifa

Iilwimi ezingasizizo ezemveli zelizwe kodwa ezize nabafuduki



iilwimi



NgokwaseMzantsi Afrika, ezi ziilwimi ezabekwa ezantsi



ezihlelelekileyo

ngokwesikhundla ngaloo maqela ebenamandla ngaphambili



ngokwembali

kwaye, ngenxa yoko ebezingasetyenziswa okanye ziphuhliswe







khon'ukuze zisetyenziswe kwiindaba, kwimfundo (emva







kwemfundo yabasaqalayo), okanye kuwonke-wonke okanye







kwiindawo

ezibalulekileyo ngokoqoqosho.

Yinkxaso encinane







eyanikwayo kuphuhliso lweendlela zobugcisa bomlomo kwezi







lwimi. Ziquka iilwimi zesintu, iilwimi zamafa kunye ne-SASL.



ubuchwepheshe

Ukusetyenziswa kolwazi lolwimi kuphuhliso lwezixokelelwano



beelwimi zabantu

zekhompyutha ezinokubona, ziqonde, zitolike kwaye ziveze







ulwimi lwabantu ngazo zonke iintlobo; njengophuhliso







lwemisebenzi eyenza ukuba abantu bakwazi ukusebenza







ngeekhompyutha.

















ulwimi lwemveli

Ulwimi lwemveli lwelo lizwe.















ukutolika



Isenzo sokuthetha utolike ususa kulwimi olusisiseko usisa







kulwimi ekujoliswe kulo.

















ukuqondwa

Ubuntununtunu bokuba ulwimi lusetyenziswa njani na kuluntu,



kolwimi



nokuba abasebenzisi bayanikwa na amalungelo abo eelwimi,







kunye nokuba ulwimi lusetyenziswa njani na ukwazisa okanye







ukungazisi.





















ukulingana

Ngokwemiqathango yomgaqo-siseko, zonke iilwimi fanele ukuba



kweelwimi

zifumana

intlonelo

elinganayo.Ukuphathwa



okulinganayo







kweelwimi ezimbini nangaphezulu, ingakumbi ngokumayela







neendawo ezisemthethweni zoluntu ezifana nomthetho,







ubulungisa, ulawulo loluntu kunye nomyalelo.









ubulungisa

Ubulunga bommiselo wolwimi kunye/okanye ukuphathwa



belwimi



kweelwimi

ezimbini okanye ngaphezulu.

Imiba

efana

nenani







lezithethi kunye nesikhundla solwimi sinokuchaphazela inkqubo







ekubeni imisele iindawo zokusetyenziswa kolwimi oluthile. Oku







kunokungalingani

"(A)

uRhulumente

akanakusebenzisa

zonke









ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



18









iilwimi zabemi bakhe kwaye kufuneka azinyine ekusebenziseni





u(ii)lwimi lwakhe ezi/olusemthethweni, okanye iilwimi ezithile,





ngendlela enye okanye ngenye"















uyilo lolwimi

Uyilo lolwimi lujolise kwizisombululo kwiingxaki zolwimi





ngokuveza ezinye iinjongo, iindlela kunye neziphumo.

Kuquka





iinkqubo zokulawula kunye nokuphucula iilwimi ngophuhliso





lweelwimi.



















inkqubo yeelwimi

Isigqibo/ummiselo

osemthethweni

ngobume





beelwimi





ezahlukeneyo

ezithethwa



kuluntu





lweentlobo





ngeentlobo/ubuninzi beelwimi, umzekelo loluphi ulwimi oluya





kuba lolwesizwe okanye olusemthethweni, zeziphi iilwimi eziya





kusetyenziswa njengezemimandla kwaye ubume bazo buya





kuba yintoni.



















amalungelo

Imithetho emisela isimo apho abemi banokuzikhethela iilwimi.



eelwimi























iiyunithi zeelwimi

ii-arhente zikaRhulumente kumasebe kunye namaphondo





ezisebenza ngemiba ethe ngqo yeelwimi elo sebe kunye/okanye





iphondo evela kwiNkqubo yeeLwimi yeSizwe kunye nokudibana





kunye namanye amasebe kwimicimbi yeelwimi











i-lexicography

Umsebenzi wokuqulunqa izichazi magama.











iindlela

Iindlela zekhompyutha eziguqula ngeletroniki okubhaliweyo



zokuguqula

ukusuka kolunye ulwimi kuye kolunye.













ngomatshini























ulwimi

Naluphi na ulwimi olusemthethweni olungafakwanga ukuba



olungasiwe so

lusetyenziswe okanye ukusetyenziswa kwalo kungakhuthazwayo





kwiimeko ezisesikweni (umzekelo kwimfundo, kukhathalelo





lwempilo)."Ukungasiwa

so",

kuthetha

ukuba



sezantsi





kwesikhundla solwimi kwaye mhlawumbi nabantu abathetha





lona.

Umzekelo

i-Xitsonga, Tshivenda, isiNdebele

nesiSwati





zithathwa njengeelwimi ezingasiwa so eMzantsi Afrika.





lwimi

Ulwimi lomyalelo wegumbi lokufundela njengoko kumiselwe



olusetyenziswayo

yikharityhulam kunye nenkqubo yelwimi."Ulwimi lokufunda",



(ulwimi

luthetha ukusuka kancinane kufakwe umba wokuba



lokufunda)

kunokusetyenziswa ngaphezulu kolwimi olunye kwaye abafundi





banokufikelela kolunye kunolusetyenziswayo olusemthethweni.



iilwimi ezininzi

Ukusetyenziswa kweelwimi ezintathu okanye ngaphezulu





ngumntu okanye liqela labantu abathetha olo lwimi njengabemi





bommandla othile okanye isizwe.















ulwimi

Ulwimi

olusetyenziswa

eburhulumenteni,

ezinkundleni



olusemthethweni

zomthetho, kwimfundo, kushishino, nangabeendaba.







uguqulo

Isenzo sokutshintshela okubhaliweyo kulwimi okubhalwe ngalo





kusiya kolunye (ekujoliswe kulo) ulwimi ngohlobo olubhaliweyo.



isigama

Amagama obugcisa enziwe ukuba afane enzelwe ummandla





wezifundo okhethekileyo



















No. of words: 2,935















ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002



19













































































































































ISakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe - 2002

<fn>STATS.MultilingualWordList.2010-11-09.xh.txt</fn>
Amagalelo ezolimo
Izilimo zonyaka
Ummandla ovunwe isivuno esiziinkozo
Ummandla otyalwe ukutya okuziinkozo
Isilimo esinengeniso
Iisiriyeli
Ifama yorhwebo
Umfama ongumrhwebi
Umlinganiselo wesivuno
Uqikelelo lwesivuno
Igosa lezolimo
Icandelo lefama/ iifama (Imveliso noRhwebo)
Isivuno sokutya
Ukutya okuziinkozo
Imveliso yokutya okuziinkozo
Ihektare
Uxabangelo lwesilimo
Unkcenkceshelo/ unkcenkcesho
Imfuyo
Ihlathi lemveli
Uphando olwendeleyo lwemveliso
Isilimo seoyile
Imbewu yeoyile
Izilimo ezingaphelelwayo
Imithi etyaliweyo
Iingxam/iiphalsi
Uphando lwemveliso ngokwabalimi/ngokwamafama
Umfama oziphilelayo
Imveliso/ isivuno
Imveliso yommandla ovuniweyo/ isivuno saloo ndawo
Imveliso yommandla otyaliweyo/ isivuno sendawo etyaliweyo
Ukufunda/ (iziko lezemfundo)
Imfundo esisinyanzelo
Umlinganiselo wobhaliso olungahluzwanga
Umlinganiselo wabalahla isikolo bengagqibanga
Impumelelo kwimfundo
Imfundo efumanekileyo
Iziko lemfundo
Umlinganiselo wobhaliso
Ikhondo lezemfundo
Imfundo sesikweni
Ibanga
Umlinganiselo wobhaliso lwebanga elithile /ireshiyo yobhaliso lwebanga elithile
Umlinganiselo wobhaliso lulonke (iGER)
Inqanaba eliphezulu lemfundo
Umlinganiselo wolwamkelo
Umlinganisrelo wabaqala mva
Umlinganiselo wabafundi kutitshala
Ulwazi lokufunda nokubhala
Umlinganiselo wabakwazi ukufunda nokubhala
Umlinganiselo wkufunda nokubhala
Umlinganiselo wonyuselo
Umlinganiselo katitshala ebantwaneni
Umgangatho wemfundo
Umlinganiselo wokuphinda
Umfundi
Umfundi
Uthelekelelo lokuphumelela (kwimfundo)
ugcinumzi obambeleyo
Ubudala/iminyaka
Iminyaka epheleleyo yobudala
Umnxusi (womzi)/ibhoda
Oonobangela bokufa
Umntwana (ngokomthetho)
Umntwana (ngokozawano)
Abantwana abazelweyo
Ihlelo
Ubudalwa
Uqhawule umtshato/wahlukene
Isini
Uhlalutyo lwesini
Ukubandezeleka ngokomzimba
Imveku
Ulwimi lwasekhaya
Untondo/ iphelo/ithunjana
Umasihlalisane/ukuhlalisana
Imo yomtshato/ yomendo
Umtshato/umendo
Utshatile/wendile
Iqabane/umlingane
Uhlanga
Uhlanga
Inkolo
Ahlukene
Ahlukene ngokusemthethweni
Isini
Umlinganiselo wesini
Isoka/ ongatshatanga (usetyenziso oluqhelekileyo)
Isoka/ongatshatanga (ngokusemthethweni)
Undwendwe (lomzi)
Umhlolokazi
Obhujelweyo/oswelekelweyo
Umhlolo
Ulutsha
Incwadi engunombolo-9 (Ezelizwe/ijografi)
Idilesi yokuhlala
Ummandla wolawulo
Ummandla woawulo (iTranskei yamandulo)
Ubalo lwabantu ngokwezelizwe/ijografi
Ulwahlulo lwemida, ubalo-bantu
Ingxinano yabantu
Ummandla wolawulo lwesithili
IDMA
IEA
Ubalo
Ummandla wobalo (iEA)
Inombolo yommandla wobalo
Uhlobo/udidi lommandla wobalo
Umbali
Incwadi yoshwankathelo yombali (ijografi)
Isiza
Inombolo yesiza
Iziza
Uphawu losetyenziso (ukulungiselela)
Inkqubo yokwazisa yezelizwe/yejografi (iGIS)
Uhlobo/udidi ngokwezelizwe/ ngokwejografi (iGIS)
Ingxinano egqithiseleyo
Iziko (ulwahlulo ngokwemida
Uulhlu
Ukugqagqana kwabantu
Isithili
Eyona ndawo
Ummandla kamasipala ombaxa
Umasipala (ezelizwe/ijografi)
Ezingekho dolophini/ ezingaphandle kwedolophu
Idilesi yokuhlala (ezelizwe/ijografi)
Igama lendawo
Idilesi yeposi
Idilesi yesiza
Emaphandleni/ezilalini
Idilesi engenye
Uhlobo lomiwo-mhlaba/-ndawo
Ubukhulu nengxinano yendawo
Indawo ephantsi kwenye
Ihlomela ledolophu
Ilokishi (ucalu-calulo)
Ilokishi (ukucanda)
Ummandla/ umhlaba wenkosi
U/umhlaba wenkosi
Inombolo yecandelo
Isazisi seyunithi
Edolophini
Ilali
Ihostele yabasebenzi (ezelizwe/ijografi)
Iminyaka edibene nokuzala
Ubunzima bosana oluzelweyo
Ukufa kwabantwana/ukubhubhakwabantwana

Umyinge woqikelelo lwabazelweyo
Umyinge woqikelelo lwabafayo/lwababhubhayo
Abazalwayo nabasaphilayo
Ukufa
Anganenzala
IHIV
Isandulela sikaGawulayo/intsholongwane kaGawulayo
Unobangela wokufa
Iqondo lokufa kweentsana nabantwana
Ukufa kweentsana
Ubhaliso mva lwabazalwayo/lweentsana
Oyena ndoqo wonobangela wokufa
Iminyaka yokuphila
Ukuzalwa kosana luphila
Iqondo lokufa labazalayo
Umlinganiselo wokufa kwabazalayo
Oonobangela bokufa
Ukufa kweemveku/iintsana ezibomvu
Ukufa kweentsana
Ukufa okungqamene nokukhulelwa/ nokumitha/ nokuba nzima
Ababhalisiweyo abazelwe bephila
Imfambilini
Umlinganiselo wokusinda ekufeni
Umyinge wabantwana abaziinkedama nabanabazali
Umlinganiselo wabazalayo
Ukufa kweentsana ezingaphantsi kweminyaka emihlanu
Oyena nobangela wokufa
Inkcitho kwizinto ezisetyenziswayo
Iimpahla ezihlala ixesha elide
Iimpahla zendlu
Ushishino lwasekhaya
Inkcitho yekhaya
Ingeniso yekhaya
Inkcitho yezinto ezingatyiwayo
Izinto ezingahlali xesha lide
Oonoxeshana/izinto ezingahlali xesha lide
Udederhu lweeflethi
Isakhiwo
Inkampu
Iindawo zokuhlala ngokokudinjelwa
Ihostele ephuculweyo
Iindawo zokuhlala abancedisi
IDU
Isakhiwo sokuhlala
Ityotyombe/ibobosi
Isakhiwo sokuhlala, samandulo
Iyunithi yesakhiwo yokuhlala (iDU)
Isakhiwo esingenamntu
Isakhiwo sokuhlala, esingahlalwayo
Umbane wokupheka, ukufudumeza kunye okanye ukukhanyisa
Ubonelelo ngombane
Iflethi
Indawo yokuhlala ecandiweyo
Umbane osisiseko ofelefele
Amanzi asisibonelelo
Ihostele
Ihotele
Indlu
Iyunithi yolwakhelo-zindlu
Indlu yangasese ecocekileyo
Umlinganiselo womthamo wemveliso yombane (iNkcukacha-manani yezeNtlalo)
Ityotyombe
Indawo yamatyotyombe
Iziko (ubalo)
Igumbi lokuphekela/ikhitshi
Iindawo zokuhlala
Isakhiwo esingalungiselelwanga ukuhlala
Amanzi asemibhobheni kwindawo yokuhlala okanye esizeni
Irente
Ihotele yokuhlala
Igumbi
Ugutyulo
Indlu eyayame kwenye
Ityotyombe/ibobosi
Indawo yoogobityholo
Isiza
Umnxusi/ibhoda
Ixesha lengqesho/elisikiweyo/eliqingqiweyo
Indlu yangasese
Izixhobiso zendlu yangasese
Ihotele yabakhenkethi
Indlu eyayame kwezinye edolophini
Isakhiwo sokuhlala samandulo
Iyunithi yombane
Isakhiwo esingenanto
Ihostele yabasebenzi (iNkcukacha-manani yezeNtlalo)
Ukuvuma ityala
Ulwandiso lwendlu nokufakelela
Ibhili/ityala
Isigwebo sembambano
Iisamani
Inkonzo yokucoca
Ukubhangiswa/ ukuphucwa ngokomthetho
Isigwebo semvumelwano
Isigwebo sokutyeshela ngabom
Impahla ethunyelwa kwamanye amazwe
Engahlawulelwayo kwinqanawe
Engahlawulelwayo koololiwe
Iyure yegigawathi/ isixa sombane
Impahla engenayo
Umlinganiso womthamo wemveliso yombane (iNkcukacha-manani yoShishino noRhwebo)
Umlinganiso womthamo wokwenza imveliso
Umlinganiso womthamo wemveliso yezimbiwa
Ukubhanga/ ukubhanga
Intengiselwano ngezavenge
Ukubhanga
Abamangali
Abamangali abadluliselweyo
Ingeniso okanye ilahleko phambi kwerhafu
Intengiselwano yokuvula iakhawunti
Amanye amatyala
Ezinye izizathu zokungafikeleli ngokupheleleyo
Ezinye izakhiwo zokuhlala
Ezinye iinkonzo
Ipesenti yokusetyenziswa ngokungaphelelanga komthamo olindelweyo wemveliso
Ipesenti yokusetyenziswa komthamo wemveliso (ushishino lwemveliso)
IiPGM
Ummangali
Udidi lwezinyithi zeplatinamu
Iinkonzo zabaqeqeshiweyo
Isithembiso semali esityikityiweyo/ esisayiniweyo
Iitsheki ezingenamali
Ukubuyiselwa kwempahla ebithengwe ngaphandle
Inyanga yokungqinisisa
Itsheki engenamali
Intengiso- rhwebo
Umthengisi
Ukushiyiselana ngamaqondo
Uvumo-bhango
Umgangatho wegalelo kwezemveliso (amaqela amakhulu kwezemveliso)
Umgangatho wegalelo lemveliso kwezezimbiwa (amaqela kwizimbiwa)
Unohoseyile/ unothengisa-sixa
Urhwebo lwehoseyile
Amanyathelo okufuna umsebenzi
Iavareji yengeniso ngenyanga exabiso limi kunyaka wama-2000
Iavareji yengeniso ngenyanga ngamaxabiso asebenzayo/ akhoyo
Abasebenzi abangezozigxina/ abangxungxi
Umfuni-msebenzi ongenathemba
Umncedisi wasekhaya
Iintshukumo zoqoqosho (iNgqesho namaXabiso)
Icandelo loqoqosho
Ubume bezoqoqosho
Umntu onegalelo kwezoqoqosho
Inqanaba lemfundo
Oqeshiweyo
Umntu oqeshiweyo
Umqeshwa (iNgqesho namaXabiso)
Umsebenzi onembuyekezo efunyanwa rhoqo ngumqeshwa
Umqeshi
Ingqesho
Ingqesho, engenamigqaliselo/ engamiselwanga
Inzuzo yosapho
Icandelo elinemigqalisela/ elimiselweyo
Ingqesho esisigxina
Umqeshwa osisigxina
Intlawulo esisambuku
Iiyure ezisetyenziweyo
Ingeniso (inkampani/ikhampani)
Umvuzo womntu (umntu ngamnye)
Icandelo elingamiselwanga (iNgqesho namaXabiso)
Umsebenzi
umlinganiselo wengqesho
Iimeko zeenkcukacha kwezemisebenzi
Indleko zomsebenzi
Iqela labasebenzi
imlinganiselo wenkxaxheba yeqela labanokusenza
Imo yemarike yabangasebenza
Intshukumo yeziko labasebenzi
Ubume boluhlu lwemarike yabasebenzi
Umlinganiselo wenxaxheba yabasebenzi
Iminyaka esemthethweni yokusebenza
Abantu abangenagalelo kwezoqoqosho
Uhlobo lomsebenzi
Amaqela eendidi zomsebenzi
Inkcazelo yentswela-ngqesho ngokwasemthethweni nechazwe ngokupheleleyo
Abantu abangekho msebenzini
Ixesha lokusebenza elingaphezu kwelimiselweyo emsebenzini
Iiyure zokusebenza ezihlawuliweyo zexesha elingaphezu kwelimiselweyo
Iintlawulo zexesha elingaphezu kwelimiselweyo
Umntu ozisebenzelayo
Abasebenzi abangesosigxina/ abangxungxi
Odl' umhlalaphantsi
Iibhonasi zokugqwesa emsebenzini nezinye/ zomsebenzi oncomekayo nezinye
Umqeshwa osisigxina
Umntu ongekho kudidi lwabasebenzi
Isithuba somsebenzi
Umvuzo
Umvuzo wabasebenzi
Umntu odl' umhlalaphantsi
Imivuzo neentlawulo
Umntu oziqeshileyo
Umqeshwa enezakhono ezingagqibelelanga
Iintlawulo zokudendwa nokuphelelwa ngumsebenzi
Umqeshwa onezakhono
Ukungabikho okwethutyana (emsebenzini)
Umgxungxi
Ongaqeshwanga ( inkcazelo ezeleyo)
Umntu ongaqeshwanga (inkcazelo ngokwasemagunyeni okanye engqongqo)
Intswela-ngqesho
Umlinganiselo wentswelo-ngqesho
Abaqeshwa abangenazakhono
Izithuba zomsebenzi
Isithuba somsebenzi
Umsebenzi
Abasebenzi
Iminyaka evumelekileyo yokusebenza
Iminyaka evumelekileyo yokusebenza (ngokusemthethweni)
Abantu abakwixabiso lokusebenza
Iakhawunti
Ushishino lwezorhwebo (iiakhawunti zikaZwelonke)
Umba wentsalela / ibhalansi
Amaxabiso asisiseko
Ulwazi lweminyaka olusisikhokelo
Uhlaza
Ukunikela ngobunini bento ngesihle
Ukuhlawula ngemali
Ummandla oqokelela amanzi
Indlela engumzila wezorhwebo
Imbuyekezo yabasebenzi
Amaxabiso azinzileyo (iGDP)/asisigxina (iGDP)
Uxhamlo
Ixabiso lentengo, i-inshorensi kunye nentlawulo yothutho (ic.i.f)
Ioyile ekrwada
Amaxabiso angoku (iGDP)
Utshintshiselwano ngemali
Ushishino (iiakhawunti zikaZwelonke)
Ixabiso lokusingqongileyo (isikhokelo se-iSEEA)
Iziko loshishino (iiakhawunti zikaZwelonke)
Ukutsha kwamanzi
Indleko yemveliso
Isithuba esithathiweyo
Inyathelo lemveliso lokugqibela
Umlinganiselo weenkonzo zemali oqikelelweyo (iFSIM)
Uthutho olungahlawulelwayo (f.o.b.)
Imilinganiso yexesha emsebenzini elisigxina
IGDP
IGDP yamaxabiso azinzileyo
IGDP yamaxabiso angoku
IGDP yendleko yemveliso
IGDP yamaxabiso emarike
IGDP yezoqoqosho
IGDP ngengingqi (iGDPR)
Imveliso yeakhawunti yengeniso
Iakhawunti yempahla neenkonzo
Isambuku semveliso yelizwe
Intsalela kwingeniso yesambuku/ ingeniso exubileyo
Isambuku sexabiso elongezelelwe kumaxabiso asisiseko
Isambuku sexabiso esongezelelwe kumaxabiso abavelisi
Amanzi aphantsi komhlaba
Imveliso eluhlobo olunye
Iindleko ezipheleleyo zekhaya
Iindleko ezipheleleyo zenkcitho yekhaya
Isalathisi soqikelelo lwamaxabiso
Umvuzo
Amashishini (iiakhawunti zikaZwelonke)
Umlinganiselo wesantya samanzi
Ingeniso exubileyo
Iiakhawunti zikaZwelonke
Igesi yendalo
Ubalo lwamajelo endalo (iNRA)
Amajelo endalo
Intsalela yerhafu kwimveliso
Iziko elingenangeniso
Amaziko angenangeniso anceda amakhaya (iNPISH)
Amajelo endalo angahlaziywayo
Ezinye iinkxaso kwimveliso
Ezinye iirhafu kwimveliso
Imveliso
Imali-mboleko/iovadrafti
Intlawulo yezabelo
IGDP yomntu ngamnye
Ingeniso yomntu ngamnye
Ubalo ngokobume belizwe
Amashishini aziziseko
Ushishino oluyintloko (umzi woshishino)
Ixabiso lomvelisi
Imveliso
Iakhawunti yemveliso yoqoqosho olupheleleyo
Umda wemveliso
Ixabiso lomthengi
Inkcitho esoloko iqhubeka
Ingingqi
IGDP ngokwengingqi
Imfihlo yoovimba
Uhlaziyo lwamaxabiso
Uhlaziyo lweentelekelelo
ISAM
Uhlengahlengiso ngokwamaxesha onyaka
Ushishino olongezelelweyo (iiakhawunti zikaZwelonke)
Amashishini ongezelelweyo
ISEEA
Isikhokelo sobalo kwezentlalo
Isikhokelo esimacala alinganayo
Inkxaso-mali kwezemveliso
Iitheyibhile/izikhokelo zomthamo wemveliso nezokusetyenziswa
Isikhokelo/itheyibhile yomthamo wemveliso
Isikhokelo seSU
Isikhokelo esimacala alinganayo
Inkqubo yokubala ezisingqongileyo nezoqoqosho (iSEEA)
Inkqubo yobalo kwiiakhawunti zikaZwelonke
Iirhafu zengeniso
Iirhafu zemveliso nakwimpahla evela ngaphandle kwemida yeli
Iirhafu zemveliso
Amaziko oshishino
Utshintshiselwano
Ukunikezela okungengokwemali
Unaniselwano noVimba weSizwe
Isikhokelo esibonisa usetyenziso lwempahla neenkonzo
Ixabiso elongezelelweyo (iiakhawunti zikaZwelonke)
Ixabiso elongezelelwe ngeshishini
Izintlu ezongezelelweyo zexabiso
Ummandla wolawulo lwamanzi
Umlinganiselo wovavanyo lobume benkampani
Ixabiso lezinto ezikhoyo
Inkcitho epheleleyo
Uxwebhu lwenkcazelo lobume bezemali
Inzala kwimali-mboleko
Inkcitho yokuthenga nokuphucula impahla yenkampani
Inkcitho yokuthenga iimpahla ezintsha zenkampani
Utshintshelo lobunini- mpahla
Iinkonzo eziqukanisiweyo/ezihlanganisiweyo
Imbuyekezo yabasebenzi
Imbuyekezo yabasebenzi nezibonelelo
Izinto onazo okwangoku (iinkcukacha- manani zemali)
Umlinganiselo wangoku
Uxwebhu olungqinisisa imboleko kutyalo-mali
Ukuhla kwexabiso
UMasipala wesithili
Indlu/umzi
Uhlelo ngokwezoqoqosho
Inkcitho
Iiakhawunti zohlahlo- lwabiwo-mali ezongezelelweyo
Iziko lezemali
Uhlelo ngokomsebenzi
Inkcitho ngokubanzi
Urhulumente ngokubanzi
Iinkonzo zezindlu
Iinkonzo zomntu ngamnye
Iziseko ezingundoqo
IsiCwangciso soPhuhliso esiDibeneyo
Imali-mboleko yangaphakathi
Utyalo-mali kwiimarike ezithengisekayo
Imali-mboleko/imboleko-mali
UPhuhliso loQoqosho lweNgingqi/lukamasipala
Urhulumente wengingqi
Amaziko karhulumente wengingqi
UMasipala wengingqi
Imali-mboleko yexesha elide
Oomatshini nezixhobo zokusebenza
Izikhundla zolawulo
Imali-mboleko yempahla ethengisekayo
Izinto ezingabandakanywa kwingxelo yenkcitho-mali
UMasipala ombaxa
Izixhobo zemali yemarike
UMasipala (iiNkcukacha-manani zeMali)
Ushishino lukawonke-wonke olungelolwamali
Ezinye iinkcitho
Abanye oomatshini nezinye izixhobo ezisetyenziswa eburhulumenteni
Ukutshintsha kwepesenti
Imali yamalungiselelo ebekwe bucala
Amaziko emali oluntu/ kawonke-wonke
Ipesenti yekota etshintsha phakathi kwekota ethile yonyaka odlulileyo naleyo yonyaka omiyo
Ipesenti yekota etshintsha phakathi komnyaka odluleyo nalowo umi leyo ngokwekota leyo
Ipesenti etshintsha ngekota (intlawulo)
Iireyithi neenkonzo ngokubanzi
Ikota yokungqinisisa (ukuhlola)
Ukungciba/ukulungisa nolondolozo
Uvimba
Izakhiwo zokuhlala
Imivuzo, iintlawulo nezibonelelo
Iintengiso (ukuvelisa)
Iintengiso (izimbiwa)
Imali-mboleko yexeshana
Uhlahlo-lwabiwo-mali olusigxina lukarhulumente
Uhlahlo-lwabiwo-mali olusigxina lukarhulumente ngokusemthethweni
Iinkxaso-mali
Iinkxaso-mali kwimveliso
Inkxaso-mali kwiziqhamo zemveliso
Amatyala angamanye
Iinkonzo zorhwebo
Iimali zetrasti (amagunya engingqi)
Inkcitho engabelwanga mali
Ivoti yolwabiwo- mali
Isicwangciso soPhuhliso lweNkonzo yaManzi
Incwadi engunombolo 9 (Ubalo-bantu)
Ilungu lekhaya elingekhoyo (kudliwano-ndlebe)
Ilungu lekhaya elingekhoyo (ubusuku bokungqinisisa)
Umhla wobalo-bantu
Usuku lobalo-bantu
Ubusuku bobalo-bantu
Izigaba zobalo-bantu
Ubalo-bantu ngokwendawo okuyo
Ubalo-bantu ngokwendawo ohlala kuyo
Umncedisi, ohlala emsebenzini
Ubalo
Ixesha lobalo
Isigaba sobalo
Umbali wabantu
Incwadi yombali yokushwankathela (UBalo lwaBantu)
Indawo /isitishi sokusebenzela
Umzi
Intloko yomzi/umninimzi
Ibambela-ntloko yomzi
Ingeniso yomzi (uBalo-bantu)
Ukulimala / uthinteleko
Umngeneleli
Umncedisi ohlala apho asebenza khona
Ukuthelekisa
Engenalunxibelelwano
Isigxina
Ongesosigxina
Ukugqithisa ukubala
IPES
Indawo yokuzalwa
Indawo yobalo
Indawo yokuhlala yesiqhelo
Ubalo lwabantu/ubalo-bantu
Isigaba esisemva kobalo
Uhlolo emva kobalo
Isigaba esandulela ubalo
Ubudlelwane nentloko yomzi okanye nebambela-ntloko yomzi
Umba osonjululweyo
Ukubala nganeno
Umba ongasonjululwanga
Iqondo lendlala eligqithisileyo
Isalathiso sokwaphula amandla endlala (iDPI okanye i P2)
Umlinganiselo womsantsa wenkcitho (iEGR)
Isalathiso seGini
Umlinganiselo wobalo lwabantu abakhoyo (iHCR okanye iPO)
Ubuncinane obamkelekileyo bomgangatho wokuphila
Umsantsa wendlala
Isalathiso somsantsa wendlala (iPI)
Iqondo lendlala
Ubume bendlala
Izalathiso zendlala eziphambili
Indlala eqikelelwayo
Iqondo lendlala eliqikelelwayo
Amaxabiso aqingqiweyo
Umlinganiselo wamandla emali ngonyaka
Utshintsho lwepesenti ngonyaka ngamnye (isalathiso)
Umyinge womlinganiselo wamandla emali ngonyaka
Umyinge wotshintsho lwepeseti ngonyaka
Isalathiso sotshintsho lwamaxabiso (iCPI)
Isalathiso sotshintsho lwamaxabiso kungabandakanywa inzala yentengo yezindlu (iCPIX)
Igalelo leemveliso ezithile kwiPPI iphela
Undoqo/umongo wesalathiso
Undoqo/umongo wokunyuka kwamaxabiso
ICPI
ICPIX
Ishishini (iNgqesho namaXabiso)
Isalathisi-mveliso
Utshintsho lwamaxabiso
Umlinganiselo wotshintsho lwamaxabiso
Utshintsho lwepesenti nyanga zonke
Iavareji yotshintsho ngokubanzi lwepesenti yonyaka
Amaxabiso alawulwayo
Igalelo
Izinto onazo
Izinto onazo (ihlelo labucala)
Amatyala akhoyo
Izabelo
Ushishino (iiNkcukacha-manani zeHlelo laBucala)
Iimpahla ezisigxina
Iimpahla ezingaphathekiyo
Izinto ezisisigxina
Uluhlu lwempahla
Ingeniso okanye ilahleko
Ingeniso okanye ilahleko emva kwerhafu
Okuthengwayo
Intlawulo yenkonzo ngokwengingqi
Iinkonzo zokhuseleko
Irhafu kunye nerhafu yenkampani eqwalaselwayo
Ingeniso (iiNkcukacha-manani zezeMali)
Iinkcukacha-manani ezamkelekileyo
Uhlalutyo-nkcukacha olunokusebenziseka
Uhlengahlengiso lweenjongo zeenkcukacha-manani
Ubalo-bantu
Uhlelo
Uhlelo, umgangatho
Uvandlakanyo lwendibanisela
Ukuvala izikhewu ngolwazi lwangaphambili
Iinkcukacha
Inkcukacha eyimfihlelo
Ukuhlelwa kwenkcukacha
Inxalenye yenkcukacha
Umbandela wenkcukacha
Inkcazo
Ukuvala izikhewu ngokuqikelela ngoko kukhoyo
Ukuvala izikhewu ngokuqinisekisa ngoko kukhoyo
Uvalo-zikhewu
Udliwano-ndlebe, ngqo
Ukuvala izikhewu ngolwazi lwangaphambili
Iinkcukacha ngokwendeleyo
Uhlalutyo-nkcukacha
Uvimba weenkcukacha
Isikhokelo sophando
Inkcukacha etsolisiweyo
Uvandlakanyo olunamanqanaba axananazileyo
Iinkcukacha-manani zikaZwelonke
Imposiso yokungavandlakanyi
Iinkcukacha-manani ngokwasemthethweni
Uhlalutyo- nkcukacha oluzimeleyo
Iinkcukacha-manani ezinganelisiyo
Icandelo lovandlakanyo elisisiseko (iPSU)
Ummeli
Umbuzo
Iinkcukacha-manani ezikrokrisayo
Uxwebhu lwemibuzo
Uyilo loxwebhu lwemibuzo
Umlinganiselo
Umlinganiselo wotshintsho
Ixesha lokungqinisisa
Ukwala
Ileta yokwala /ifomu yokwala
Umphenduli
Isivandlakanyi
Uvandlakanyo lokuhlola
Uvandlakanyo
Impazamo yovandlakanyo
Isakhelo sovandlakanyo (iMethodoloji nemiGangangatho)
Isikhokelo sovandlakanyo
Ukuziphendulela
Uvandlakanyo olungabophelelekanga (iSRS)
Umgangatho weenkcukacha-manani
Icandelo leenkcukacha-manani
Uvandlakanyo ngokohlobo oluthile
Uhlolo
Uvandlakanyo olucwangcisiweyo
Ushishino ngeenkonzo zemizi yotyelelo
Ishishini elisebenzayo
Ushishino
Inkxaso kushishino oluyintloko (iNkqubo yoBhaliso)
Inkampani yendibaniselwano
Umhla wokugqibela wokuhlawula irhafu
Ukwahlukana
Izelwe (ngokubhekiselele kubom)
Isebe leshishini
Isebe loshishino lwangaphandle
Isakhelo sovandlakanyo loshishino (iBSF)
Iphelelwe (ngokubhekiselele kubomi)
Iqumrhu eliqingqiweyo
Umbutho ongajonganga nzuzo
Icandelo leshishini elixandileyo
Umthetho woqhubeleko
Isibhambathiso sentsebenziswano
Umfelandawonye
Iqumrhu elidibeneyo loshishino
Ubandakanyo
Ishishini elingasasebenziyo
Ukwahlukanisa
Imeko yobalo eguqula iinkcukacha-manani
Idepho/idepo
Engasebenziyo
Urhwebo ngeintanethi
Izintlu ezimandla zoqoqosho
Imveliso yoqoqosho
Ukubaluleka koqoqosho
Umsebenzi (iNkqubo yoBhaliso)
Uhlolo loshishino
Ingeniso yoshishino
Icandelo loshinino
Iziko loshishino (iNkqubo yoBhaliso)
Icandelo lobufama (iNkqubo yoBhaliso)
Unyaka-mali
Umzobo obonisa okwenzekayo kushishino
Isakhelo esibonisa ubungakanani becandelo leenkcukacha-manani
Imveliso yoqoqosho ngokubanzi
Icandelo lommandla
IGEO
Amaziko karhulumente
Isambuku semivuzo neentlawulo
Abongameli boshishino
Ihektare
Imimiselo yembali yohlelo lwamashishini
Inkampani elawulayo
Indibaniselwano elinganayo yeentshukumo zoqoqosho
Indibaniselwano elinganayo yecandelo loshinino
Ushishino lwasekhaya oluzimeleyo
Ushishino lwasekhaya oluzithengiselayo
Inkampani engunozala
Ingeniso yerhafu
Umniniyo
Ushishino oluqhubekayo
Ushishino (iNkqubo yoBhaliso)
Ushishino olungamiselwanga (iNkqubo yoBhaliso)
Amacandelo omzi woshishino
Uhlelo olusemgangathweni loshishino lwamazwe ngamazwe lwayo yonke imisebenzi yezoqoqosho (iISIC)
Uphando
Uxwebhu lokuqukunjelwa kophando
Icandelo loshishino lohlobo oluthile
Inkcazelo yecandelo lohlobo oluthile loshishino
Icandelo lohlobo oluthile loshishino
Umhla wokugqibela wohlaziyo kwiBSF
Ushishino olusemthethweni
Icandelo elisemthethweni
Ubomi beshishini (icandelo leenkcukacha-manani)
Indawo (icandelo leenkcukacha-manani)
Idilesi yeposi
Ushishino olungundoqo
Iinkqubo/iindlela zolondolozo
Umanyaniso
Okwenzekayo okuninzi
Icandelo leenkcukacha-manani elinemiba emininzi
Ikhowudi kamasipala
Amaziko angajonganga nzuzo
Inani lamagumbi okuhlala
Intsusa yokuhlela
Uhlobo lobunini (beshishini)
Udibaniselwano
Idilesi yendawo ohlala kuyo (iNkqubo yoBhaliso)
Okwenziwayo okuphambili
Umgaqo ophambili
Inkampani yabucala
Imveliso yabathengisi babucala phantsi kwekhomishini okanye isivumelwano
Umphathi wokuchaza ngeshishini
Ukuchaza
Inkampani kawonkewonke
Umfelandawonye kawonkewonke
Usinga mfelandawonye
Naliphina inani
Evuselelweyo
Isakhelo sovandlakanyo (iNkqubo yoBhaliso)
Ushishino olongezelelweyo (iNkqubo yoBhaliso)
ISIC
Isakhiwo esinye secandelo seenkcukacha-manani
Ubungakanani bomlinganiselo wecandelo leenkcukacha-manani
Umninishishini
Umthombo wohlaziyo kwiBSF
Ukunaba kweshishini
Ikhowudi emiyo yohlelo olusemgangathweni loshishino
Uhlelo olusemgangathweni loshishino nayo yonke imisebenzi yoqoqosho
Icandelo leenkcukacha-manani
Isakhiwo secandelo leenkcukacha-manani
Inkampani ekhule ngenye
Inkampani ethathwe yenye
Ikhonkco lerhafu
Ulawulo lomgangatho olugqibeleleyo
Igama lokurhweba
Ingeniso (iNkqubo yoBhaliso)
Inkampani eyongameleyo
Ushishino oluzimeleyo
IVAT ezihlaziyelayo
Ingeniso yeVAT
Indibaniselwano ethe ngqo yemisebenzi yoqoqosho
Indibaniselwano ethe ngqo yecandelo loshishino
Ubungakanani beebhedi eziqeshiswayo (ukhenketho)
Ilizwe ohlala kulo
Ummi wangaphandle obhalisiweyo
Ukhenketho lwasekhaya
Uxhamlo lokhenketho lwabasekhaya
Umkhenkethi wasekhaya
Undwendwe lwasekhaya
Umhambi/umtyeleli welinye ilizwe/wasemzini/ wangaphandle
Undwendwe lwelinye ilizwe/ lwangaphandle/lwasemzini
Ukhenketho lwabangenayo
Uxhamlo lokhenketho lwabangenayo
Umkhenkethi ongenayo
Undwendwe olungenayo
Ingeniso yendawo yokuhlala
Ingeniso yentengiso kwiindawo zokutyela neebhari (indawo yokuhlala yabakhenkethi)
Ingeniso yokuhlala ngeyunithi nganye ngobusuku
Icandelo leziko
Uxhamlo oluphakathi lwemveliso
Ukhenketho lwangaphakathi
Uxhamlo lokhenketho lwangaphakathi
Imfuduko phakathi kwamazwe ngamazwe
Ukhenketho lwamazwe ngamazwe
Uxhamlo lokhenketho lwamazwe ngamazwe
Umkhenkethi wamazwe ngamazwe
Umhambi/umtyeleli wamazwe ngamazwe
Undwendwe lwamazwe ngamazwe
Umfuduki osisigxina
Imfuduko
Ukhenketho lukaZwelonke
Uxhamlo lokhenketho lukaZwelonke
Umlinganiselo wokuqeshwa kweebhedi
Umlinganiselo wokuqeshwa kweendawo zokuhlala
Ingeniso eyenye (indawo yokuhlala yabakhenkethi)
Ukhenketho oluphumayo
Uxhamlo lokhenketho oluphumayo
Umkhenkethi ophumayo
Undwendwe oluphumayo
Undwendwe olulalisayo/ umkhenkethi olalisayo
Umhambi/umtyeleli waphesheya kolwandle (ukhenketho nemfuduko)
Injongo yokundwendwela
Indawo yokuhlala
Umfuduki obuyayo
Umlinganiselo wengqesho legumbi
Undwendwe losuku
Umfuduki ophumayo ozichazayo
Igumbi lokuhlala
Igumbi lokuhlala ubusuku elithengisiweyo
Umlinganiselo wengqesho legumbi lokuhlala (ukhenketho)
Ingeniso epheleleyo (indawo yokuhlala yokhenketho)
Ingeniso iyonke kwindawo yokuhlala (indawo yokuhlala yokhenketho)
Ukhenketho
Okwenzekayo okubonisa ukhenketho
Ushishino olubonisa iimpawu zokhenketho
Iimveliso ezibonisa iimpawu zokhenketho
Uxhamlo oluqukayo kukhenketho
Imisebenzi eqhagamshelene nokhenketho
Limveliso eziqhagamshelene nokhenketho
Uxhamlo kukhenketho
Iimfuno zokhenketho
Imveliso yelizwe jikelele kukhenketho
Uyilo lwemveliso yenkunzi ezinzileyo kukhenketho
Ushishino lokhenketho
Uxhamlo lwangaphakathi kukhenketho
Iimveliso zokhenketho ezingabalulwanga
Icandelo lokhenketho
Iimveliso ezithile ezizinzileyo zokhenketho
Iimveliso ezinxulumene nokhenketho
Ixabiso elongezelelweyo lokhenketho
Umkhenkethi
Indawo yokuhlala yabakhenkethi
Umhambi/ umtyeleli
Umhambi/umtyeleli,ekhaya
Umhambi/umtyeleli ngaphandle/emzini/ welinye ilizwe
Umhambi/umtyeleli wamazwe ngamazwe
Umhambi/umtyeleli waphesheya kolwandle
Uhambo
Imeko-bume yesiqhelo
Ixabiso elongezelelweyo (Iinkcukacha-manani zobom nezempilo)
Ixabiso elongezelelweyo lamashishini okhenketho
Uxhamlo londwendwe
Undwendwe, ekhaya
Undwendwe, lwamazwe ngamazwe
Inkcitho yeendwendwe
Undwendwe (ukhenketho)
Ezolimo
Ezemfundo
Ufundo nobhalo lwamanani abantu ngokubanzi
Ezelizwe/ Ijografi
Iinkcukacha- manani zobom nezempilo
Ingeniso nenkcitho yekhaya
Izindlu neenkonzo
Ushishino norhwebo
Ezemisebenzi
Iiakhawuti zikaZwelonke
Urhulumente kaZwelonke, wePhondo noweNginqgi
Ubalo lwabantu/ ubalo-bantu
Indlala
Amaxabiso
Icandelo labucala
Iinkqubo zeenkcukacha manani/ imethodi/uhlalutyo-manani
Iinkqubo zobhaliso lwamashinini
Ezokhenketho nemfuduko
<fn>SW-ARTS_booking_form_rev_131009-XHOSA.txt</fn>
IFOMU YOKUBHUKISHA
Zalisa ifomu uyithumele ngefeksi kuLawulo lweNkunkuma: Ukufundiswa noKwaziswa koLuntu kwa-021 400 5922.
Igama lesikolo/iqela/umbutho:
Umnxeba:
IFeksi:
I-imeyile:
Inani labafundi/abandwendweli:
Ibanga labafundi:
Inani labongameli abadala:
Ulwimi olukhethwayo:
Umhla wotyelelo
Ixesha lotyelelo
Uya kufumana isiqinisekiso sokubhukisha kwakho ngefeksi okanye nge-imeyile kwisithuba seentsuku ezintathu zokusebenza
I-ARTS sisiza esisebenzayo esinemithetho yokhuseleko ephatheleneyo. Xa utyelela IZiko loVimba I-ARTS, le mithetho iya kuca-ciswa kubafundi/abatyeleli ngomqathango wokuba ithotyelwe ngawo onke amaxesha. IBhunga linelungelo lokurhoxisa okanye ukunciphisa utyelelo xa ithe le miqathango ayathotyelwa.
Imiqathango yokubhukisha:
Onke amaqela esikolo/abantwana kufuneka babe phantsi kolawulo lomntu omdala.Amaqela esikolo/abantwana bayacelwa ukuba bagcine ubuncinane utitshala/umntu omdala omnye kubafundi/abantwana abali-10 ngalinye.
Ukubhukisha okubambelayo kungenziwa ngefeksi kwi-ofisi yokubhukisha yoLawulo lweNkunkuma.
Makwenziwe isaziso esibhaliweyo sokurhoxisa utyelelo iiveki ezimbini ngaphambi komhla obhukishiweyo.
INTLOKO: UKUFUNDISWA NOKWAZISWA KOLUNTU
ICANDELO LOLAWULO LWENKUNKUMA
UMPHATHI WESIXEKO
IFOMU YEMVUME
Ngo-2002/3, izigidi ezi-2,3 zenkunkuma eninzi yenziwa ngabahlali, abatyeleli namashishini eKapa -oku kuphantse kube yi-2 kg ngomntu ngamnye ngemini ubuncinane. Ukwenziwa kwenkunkuma kukhula phantse nge-7% ngonyaka- ngokhukhawuleza kwenani lokukhula kwabemi le- 1,7%.Amanxiwa okugqumelela inkunkuma amathathu eSixeko sele evaliwe, kwaye amathathu aseleyo ayazala ngokukhawuleza.
Isebe loLawulo lweNkunkuma leSixeko lizimisele ukudala ulwazi nempembelelo yolawulo lwenkunkuma,nembuyekezo yolawulo lwenkunkuma oluhlanganisiweyo.Ootitshala, abafundi nentsapho zabo bayinxalenye yelilinge lesiSixeko. Ukwenzela ukwazisa abafundi kuhambo lomsinga wenkunkuma, iSixeko sinika abafundi ithuba lokutyelela esinye sezikhululo zaso sotshintsho lwenkunkuma.
Isikhululo soTshintsho lweNkunkuma sase-Athlone (ARTS), esineminyaka esibhozo sikhona, silungisiwe savulwa kanye ukunika abatyeleli isenzeko semfundo ngokusebenzisana kulawulo lwenkunkuma, ukucwezela Inkunkuma nokulahlwa kwenkunkuma lgendlela eyiyo. Utyelelo kwi- ARTS lunika ootitshala nabafundi ingqiqo kuhambo lomsinga wenkunkuma.
Utyelelo kwi-ARTS luya kuthi lwenzeke phantsi kwenkokhelo yabasebenzi abaqeqeshiweyo. Nanjengoko isisiza sokusebenza, inemithetho nemigaqo yokhuseleko engqongqo. Bonke abatyeleli kufuneke beyithobele le mithetho, kwaye batyikitye ifomu yokhuselo.
Uya kunikwa ibhib.Yinxibe ngawo onke amaxesha, uyibuyise emva kotyelelo kwiziko.
Mna, otyikitywe ongezantsi ... (igama elizeleyo lomzali/umlondolozi)
Inombolo yomnxeba yomzali/umlondolozi:... (eyomsebenzi)... (enye)likagqirha... Inombolo yomnxeba kagqirha ...
Izimo zempilo: isifo sokuma akukho nasinye okunye nika iinkcukacha ...
Ndiyavuma ukuba umntwana wam athathe inxaxheba kolu tyelelelo. Ewe
Hayi
Ndiyaqonda ngokuzeleyo kwaye ndisamkela ukuba yonke imisetyenzana yenziwa kumngcipheko womntwana wam.
Ndiyazi ukuba iSixeko saseKapa okanye abasebenzi baso okanye ii-arhente azisayi kwamkela xanduva lwelahleko, ukonzakala okanye umonakalo olunokwenzeka emntwaneni wam okanye kwizinto zakhe ngelixa ethabatha inxaxheba kutyelelo, ndirhoxisa naliphina ilungelo endinokuba nalo mna okanye umntwana wam lokubanga Imbuyekezo kwiSixeko saseKapa,abasebenzi baso okanye Ii-arhente ngokuphathelene nayo nayiphina ilahleko, ukonzakala okanye umonakalo owenzeke ngelixa ekutyelelo, nokuba ivele njani na nokuba yenzeke ngenxa yokungakhathali okanye enye Into, ndiyabakhusela ke ngoku kuwo onke amabango.
ITYIKITYWE E ... NGALO MHLA ... WE/WAMA ... 20...
UMZALI/UMLONDOLOZI ...
AMANGQINA: 1...
<fn>Smart Living Handbook (Full version) Xhosa 2009_06.txt</fn>
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
UShicilelo lokuQala: Meyi 2009
INCWADANA
Ukwenza uphuhliso olusisigxina lube yimpumelelo kumakhaya aseKapa
Umbulelo
Le ncwadana, esekwe kwiNcwadi yesiKhokelo sokuPhathwa kokusiNgqongileyo kwiKhaya lokuLawulwa kokusiNgqongileyo i-AMATHEMBA iphuhliswe egameni lesiXeko saseKapa yi-AMATHEMBA kwakunye nequmrhu le-Eneji esisiGxina e-Afrika, ukanti imizobo noyilo lwenziwe ngabakwaDotted Line Design.
Incwadi le ngumzekelo ophathekayo wolawulo lwentsebenziswano, exhaswe ngezimali sisiXeko saseKapa, iSebe lePhondo lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwelonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi kwakunye nenkxaso evela kwinkqubo yeDANIDA yoLawulo lokusiNgqongileyo eziDolophini.
Ukuhlanganiswa kwencwadi enjengale kufune uphando, izigxeko-zincomo kwakunye neengcebiso ezisuka kumajelo amaninzi ohlukileyo. Sivuma ngomkhulu umbulelo inxaxheba enikwe ngabo bonke abathe banegalelo kwiinkcukacha eziqulathwe yile ncwadi.
Ubungozi nomngcipheko weenguqu ezikwimozulu kokusingqongileyo nakuqoqosho buqondwa kakuhle lihlabathi lonke.
Kananjalo siye siqonda ukuba imithombo yendalo namafutha enziwe ngeefosili anqongophele.
Ukunqongophala kwamanzi esikubonileyo kwisiXeko saseKapa kusenze sonke sakuqonda ukuba le mithombo asinto esifanele kukuyijonga singayithatheli ngqalelo.
Ukucima kombane okwenzeke kaninzi luphawu lweengxaki zonqongophalo lwamafutha eefosili kwihlabathi jikelele.
Kule minyaka izayo ngokukhula kweemfuno kunye nokunqongophala kwamafutha ezithuthi, kuza kubiza kakhulu ukwenza umbane ngamafutha eefosili.
IKapa lidume kakhulu ngesikumkani seentyatyambo salo, kodwa nesi sikumkani sisengozini ngenxa yotshabalaliso olwenziwa luphuhliso oluqhubekayo kwakunye noxinzelelo kokusingqongileyo olwenziwa lungcoliseko lomoya kwakunye neenguqu kwimozulu.
Ukuze sikwazi ukufikelela nokuphumeza iinjongo esizibekele zona ngokunxulumene ne-eneji, amanzi, inkunkuma nolondolozo lweentlobo-ntlobo zeziphili, isiXeko saseKapa sifuna ukuncedwa ngabantu baso.
Incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO iqulethe uthotho lwamanqanaba asebenzisekayo anokuthi amakhaya ngamakhaya aseKapa awathabathe ze awasebenzisele ukwenza amakhaya akhuseleke, kongeke nemali lo gama bencedisa ekuphunguleni ukuthwaxeka kokusinqongileyo nendalo yethu exabisekileyo.
La manyathelo aphandwe ngokugqibeleleyo ziingcungcu kwaye abonakalise ukuba angawenza umahluko. Amanyathelo la kugqatyazwe ngawo kulula ukuwaphumeza kwaye angenziwa ngokulula ukuba abe yinxalenye yobomi bemihla ngemihla.
Kananjalo incwadana yokuphila NGOKULUMKILEYO inika ingcaciso kwimibandela ephambili yamajelo okusingqongileyo esijongene nayo silihlabathi kwanalapha phakathi esiXekweni.
Le ncwadana isekwe kwiNcwadana engokusiNgqongileyo emaKhaya yequmrhu i-AMATHEMBA engeNgcebiso zokuLawulwa kokusiNgqongileyo kwakunye neNcwadi yeze-Eneji enge-Eneji esisiGxina e-Afrika ebhalwe yaphuhliswa nguSarah Ward. AmaSebe esiXeko sethu aqinisekisile ukuba ingcaciso enikezwa yile ncwadana ichanekile yaye ayiphelelwanga lixesha, inika imboniselo eyiyo yokwenzeka esiXekweni. ISebe lePhondo leNtshona Kapa lemiCimbi yokusiNgqongileyo nokuCetywa koPhuhliso kwakunye neSebe likaZwe-lonke lemiCimbi yezaManzi namaHlathi, anike le ncwadi inkxaso ngezimali, nto leyo ebonakalisa ulawulo lomfelandawonye xa kufuneka kuliwe neengxaki ezinobuzaza zokusingqongileyo esijongene nazo kule mihla.
Ndiqinisekile ukuba bonke abo bathe bathabatha inxaxheba ekudalweni nasekusungulweni kwale ncwadana engokusingqongileyo baya kuziqenya xa bebona indlela evuthwe ngayo. Imiselwe ukuba ibe yintlahla-ndlela yazo zonke izixeko zaseMzantsi Afrika ze ibe ngumzekelo osebenzisekayo kwihlabathi wokuphuhliseka ngokusisigxina kwesixeko. Thina, sisisiXeko saseKapa, sikhuthaza bonke abasebenzisi bayo ukuba bayonwabele ze bayisebenzise le ncwadi intle kangaka nephuphuma lulwazi
INCWADANA
INTSHAYELELO...
INKUNKUMA ... 1
Inkunkuma kwisixeko sethu...7Inkunkuma ekwikhaya lakho...13Amanyathelo abonakalayo...16Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...31
I-eneji kwisixeko sethu...38Amandla kwikhaya lakho...47Amanyathelo anokuphunyezwa...55Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...73
AMANZI...76
Amanzi kwisixeko sethu ...81Amanzi kwikhaya lakho...87Amanyathelo anokuthathwa...90Iindlela zonxibelelwano nemithombo yolwazi ...101
IZITYALO NEZILWANYANA ... 102
Izityalo nezilwanyana ezohlukeneyo kwisixeko sethu...107Izityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nekhaya lakho okanye ingingqi ohlala kuyo...115Amanyathelo asebenzayo...117Iinkcukacha zoqhagamshelwano nezibonelelo ezikhoyo ...125
INCWADANA
INTSHAYELELO
woMbutho weZizwe eziManyeneyo,
ezifumaneka kulo. Nakubeni kunjalo, lijongene nemiceli-mngeni yamajelo yokusingqongileyo enzima kakhulu. Uphuhliso lommandla kwakunye nongcoliseko lutshabalalisa amakhaya endalo, nto leyo ebeka emngciphekweni wentshabalalo izityalo ezininzi ezizodwa, amasele anqabileyo nezinambuzane ezihlala kula makhaya. Ukufudumala okukhulayo kwihlabathi okubangelwa kokukhutshwa ziinqwelo-mafutha nemvelisombane kuya kuba nefuthe elibi kakhulu kubo bonke ubomi kwisiXeko sethu. Amajelo amanzi aye enqongophala ngokukhawuleza kwaye neetiphu ziyagcwala.
Kananjalo iKapa linophawu olucacileyo lomahluko omkhulu phakathi kwezityebi namahlwempu. Abanye abemi beKapa basebenzisa amanzi, umbane, amafutha nepetroli eninzi kwaye bavelisa inkunkuma eninzi ngokunokude kodlule ummi waseMelika okumndilili, lo gama abanye basahlala kwimizi emininzi enempompo enye yamanzi, besebenzisa amafutha ayingozi anjengeparafini ukupheka.
INCWADANA
Ifoto: Siyifumene ngoncedo lweSixeko saseKapa
Singenza ntoni ngoku? Singanako ukuguqula izinto senze umahluko?
Ngalo lonke ixesha ulayita isibane sikagesi, uqhuba inqwelo-mafutha yakho, uvulela amanzi etephini okanye ulahla inkunkuma yakho, wenza isigqibo esichapazela okusingqongileyo. Amajelo endalo - amanzi, amalahle, i-oyile, umhlaba, impepho - aya kutsha okanye aphele ukuba siwasebenzisa ngesantya esingaphezulu kwexesha alifunayo ukuze azizalise kwakhona. Kukho imiqondiso emininzi eyalatha ukuba oku sele kuqalile ukwenzeka.
Ifuthe lokuthwaxeka kwendalo ngamakhaya likhulu kakhulu. Ukuze siqinisekise ukuba sinamajelo oneleyo aza kusithwala - aza kwanela wonke umntu kwimihla esiphila kuyo kwanemihla ezayo - kufuneka siwaphathe kakuhle amajelo ethu, sisebenzise oko sinako ngobuchule nangokufanelekileyo. Uninzi lwethu luyazi ukuba kufanelekile ukuba sikwenze oku, kodwa kumathuba amaninzi asiqinisekanga ngeyona-yona nto ekufanele siyenze nendlela ekufanele siyenze ngayo. Le ncwadana ijolise ekukunikeni iinkcukacha malunga namanzi, inkunkuma, i-eneji neentlobo-ntlobo zeziphili kwakunye nezinto eziphathekayo ubani anokuzenza ukuze kubekho inguqu - ukukhusela okusingqongileyo, ukulondoloza imali nokwenza amakhaya ethu abe ziindawo ezikhuselekileyo zokuhlala.
Ukusindisa umhlaba nenzuzo yokwenza oko
Eyona nto imnandi ngokulondoloza amanzi nombane nokucutha inkunkuma kukuba oku kuya kongela wena nesiXeko saseKapa imali eninzi edingekayo! Amanyathelo acetyiswayo kule ncwadi ayafikeleleka kakhulu ngokwamaxabiso kwaye kulula nokuwenza. Xa ithe into ethile yanexatyiswana eliphezulu, mhlawumbi ukufumana isifudumezi-manzi sesola, ingcaciso uyayinikwa engesithuba sexesha elinokuthathwa siso ukubuyekeza iindleko zokufakelwa kwaso xa ithelekiswa nombane onokuwusebenzisa kwangelo xesha linye.
Enye into ekufaneleke ukuba siyicinge kukuba xa uthenga isixhobo sombane, awuhlawuli nje eli xabiso ulibonayo -koko uyazibophelela ekuqhubekeni uhlawula iindleko zokusisebenzisa esi sixhobo ngalo lonke ixesha sisetyenziswa nguwe. Ezi ndleko zamanzi ne-eneji zikhula ngokukhawuleza. Xa uthenga isixhobo, khumbula ukuba ufumene lithuba elingcono lokutshintshela kwisixhobo esiyakuthi sisebenzise i-eneji namanzi ngendlela efanelekileyo. Kuqhelekile ukuba ezi zixhobo zingaxabisi kakhulu kuyaphi kunezixhobo ezingasebenziseki kakuhle, kwaye ziya kukongela imali ekuhambeni kweminyaka nanjengokuba ii-akhawunti zakho zamanzi ne-eneji ziya kuhla.
Indlela yokusebenzisa le ncwadana
Ingaba unqwenela ukuthenga isixhobo esitsha? Ukuguqula uhlaziye indlu yakho? Ingaba ufuna ukuphatha kakuhle uhlahlo-lwabiwo mali lwanyanga-zonke lwakho? Sonke singathanda ukuthatha izigqibo ezifanelekileyo ngokuphathelene nolawulo lwamakhaya ethu - ukwenza izigqibo ezingcono ngempilo yethu, ukhuseleko nezipaji zethu, kodwa singakushiyi ngasemva okusingqongileyo. Le ncwadana inengcaciso esebenziseka kakuhle kakhulu nezilumkiso ezisebenzisekayo ezinokukunceda uthathe izigqibo ezifanelekileyo ukucutha ukusebenzisa kwakho amanzi ne-eneji nokucutha inkunkuma owukhuphayo. Kananjalo ikwanika ingcaciso ngendlela esinokugcina ngayo indalo yomelele kwaye izintlobo-ntlobo ezininzi kangangoko kwihlabathi lethu. Ezi zinto zinokwenziwa zingakongela imali kwaye zinokuphucula umgangatho wempilo nokhuseleko kwikhaya lakho. Kananjalo ziyakucutha ifuthe lethu elibi kokusingqongileyo.
Le ncwadana iqulethe ingcaciso eninzi kwaye sicebisa ukuba uzinike ithuba lokuyifunda - kunganzima kakhulu ukuzama ukwenza izinto ezininzi ngexesha elinye. Mhlawumbi kungangcono ukuba uzisikele ixesha lokwenza imisebenzi emitsha ngokweeveki.
Incwadana le yahlulwe yangamacandelo amane: Inkunkuma, I-Eneji, Amanzi neeNtlobo-ntlobo zeziphili. Icandelo ngalinye linamacandelwana amane:
izinto ezicela umngeni eziphathelelene nejelo elo;
izinto ezenziwa sisiXeko saseKapa ukulawula ijelo elo;
kwakunye namanyathelo asebenzisekayo - yintoni emayenziwe nendlela yokwenza oko - aya kukunceda akongele imali, aphucule umgangatho wokhuseleko ekhayeni lakho, kuliwe nobuhlwempu, kuliwe noku guquka kwemozulu, kuphuculwe ubulunga bomoya ze kukhuselwe indalo yethu nokusingqongileyo.
Imisetyenzana nemifanekiso inikelwe ukuzamazamana nemiba ethile kwanokukhangela lula ulwazi. Imiba yempilo nokhuseleko nayo ishukuxiwe kwicandelo ngalinye kula mathathu. Uququzelelo nomsebenzi wasekuhlaleni ngundoqo wolawulo olulungileyo, amanyathelo aqalisiweyo ambalwa anomdla eKapa abandakanyiwe kwiingxelo zophando ezimfutshane.
INCWADANA
Amakhaya aziintlobo ezahlukileyo ajongene nemiba eyahlukileyo yokusingqongileyo. Umzekelo, amakhaya anengeniso-mali eninzi anokufumanisa ukuba asebenzisa umbane omninzi ze afune iindlela anokuziphicotha zokucutha ukusebenzisa kwawo umbane. Ukanti ikhaya elingeniso ingephi lona linokufumanisa ukuba eyona ngxaki yalo inkulu yimpilo nokhuseleko ngenxa yokungakhuseleki kokusetyenziswa kweparafini. Sithemba ukuba le ncwdana iya kusebenziseka kwaye ihambelane neemeko zamakhaya ethu onke eKapa, apho lithe icandelo elithile lakhangeleka lingahambelani nemeko yakho, lishiye udlulele kwicandelo elilandelayo - okanye ukhangele ukuba awungeqwalaseli imeko abajongene nazo abamelwane bakho kusini na.
Iimveliso ezisetyenziswayo ukuze kongeke amanzi ne-eneji ziyafumaneka eKapa kwiivenkile ezithengisa ngezinto zokwakha nakubathengisi bemibhobho nezinto zokutywina nokuhambisa amanzi okanye nakwiivenkile zezinto zombane. Iimveliso 'zohlaza' ezininzi ziyafumaneka kwiivenkile ezinkulu zengingqi ezithengisa ngezinto ngezinto. Iindawo zethu ezithengisa ngezityalo zime ngembambo zizityalo eziziinkulelane kwaye ziyakuba nako ukukunika isikhokelo nengcebiso yokuba zeziphi na izityalo ezinokulungela ummandla wakho.
Nceda qaphela ukuba amaxabiso neentlawulo-zinkonzo ezicatshulweyo kwitekisi ngawelixa loshicilelo kuphela, aya kutshintsha ekuhambeni kwexesha.
Umhlaba sisixokelelwano esivalekileyo senkqunto - akukho nto iphela emehlweni. Endalweni, ivili lobomi lihamba ngokwesixokelelwano esibusazinge kwaye inkunkuma eqinileyo nengaqinanga sesinye isiphili kwenye indalo ibe kukutya kwesinye. Amagqabi emithi awileyo ayabola ze izondlo ziphindele emhlabeni, ukuze zibe kukutya kwemithi kwakhona. Umceli-mngeni onomdla esijongene nawo isiXeko sethu kukuba siqalise ukuba nomfanekiso-ngqondweni apho kungekho nkcitho nankunkuma, apho yonke into elahlwayo esiphelweni sobunye ubomi iba sisondlo sobunye ngobugcisa obuthile okanye ngokwenkqubo yendalo.
Ukuchaza inkunkuma eqinileyo
Inkunkuma esisiqina ihlelwa ngokwezintlu ezimbini: inkunkuma-jikelele nenkunkuma eyingozi.
Inkunkuma
Inkunkuma ayibeki abantu okanye okusingqongileyo emngciphekweni wentshabalalo yangoko nangoko kwaye iquka inkunkuma yasekhaya, udothi wabakhi, amazala nenkunkuma yegadi, ukungcola okomileyo okukhutshwa yimizi-mveliso nemizi yorhwebo. Naxa kunjalo nje, inkunkuma ingathi ngenxa yokubola okanye idibane namanzi, ikhuphe ilitshethi - leachate (ulwelo oluhluzeka luvuze enkunkumeni) ekwaziyo ukungcolisa kwaye eneempawu zokuba nengozi.
Inkunkuma eyingozi
Inkunkuma eyingozi inokwenza okanye ingangunobangela wengozi ngoko nangoko empilweni yoluntu okanye kokusingqongileyo, mhlawumbi ngokunokwayo nje iyodwa okanye xa ithe yahlangana nolunye udidi lwenkunkuma.
Nantoni na enokuba nomsebenzi ekumgqomo wakho wenkunkuma (into enokusetyenziswa kwakhona ngomnye umntu, irisayikilishwe okanye ilungiswe) akufanelekanga ukuba ibe lapho!
Kutheni singayitshisi nje inkunkuma yethu?
Ukutshisa inkunkuma kuthetha kuphela nje ukutshintshela ingxaki yongcoliseko yaphantsi yenziwe ibe yingxaki yomoya.
Ukutshisa inkunkuma kutyhafisa iinzame zokuthintela inkunkuma. Izitovu zokutshisa inkunkuma zifuna umthamo obonakalayo kwaye oza rhoqo ukuze kungabi ziindleko ezinkulu kakhulu ukuyisebenzisa. Kananjalo zikwafuna umxube wenkunkuma oza kutsha kwiqondo lobushushu eliphezulu ngokwaneleyo ukuze kucutheke ukukhutshwa komsi oyityhefu. Iipakethe ezinjengamaphepha neplastiki, ekulula ukuzirisayikilisha kufuneka ukuba zigcinwe nomxube wenkunkuma ukuze sitshiswe.
Imisi eyityhefu nomthuthu oyingozi kakhulu uphuma ekutshisweni kwenkunkuma equlethe imetyhuri, ilothe, isiqalelo esithambileyo esimhlophe, okanye naluphi na uhlobo lwesinyithi namachiza ayityhefu. Amaziko anezitovu zokutshiswa kwenkunkuma avelisa eyona misi ikhutshwayo iyityhefu yaziwayo, equka iidioksini neefyurani. Ngamanye amaxesha 'amakhokho' athi afumaneke ze kunyanzeleke abuyiselwe etiphini kwakhona njengenkunkuma ekhethekileyo ze anyityiliselwe ngaphakathi ngekhonkrithi kuba ayityhefu kakhulu.
Kuziindleko ezinkulu kakhulu eMzansti Afrika ukutshisa inkunkuma ngezitovu zoko xa kuthelekiswa nokuhlela nokuvalela inkunkuma etiphini nanjengokuba inkunkuma kufuneka itshiswe kwiqondo eliphezulu kakhulu lobushushu (900ÂºC) ukuze itshiseke kakuhle kucutheke nokungcola. Amakhulu-khulu amawaka eeranti athi adingeke ukuze kwakhiwe ze kugcinwe iziko elinezitovu zokutshisa inkunkuma elisebenza kakuhle. Ukucuthwa kwenkunkuma ngendlela eyiyo kunganqanda ukuba oku kuchazwe ngentla kungenzeki.
Inkunkuma asiyonkunkuma de ibe ilahliwe
Isixa esikhulu samajelo sisetyenziselwa ukudala imveliso esizisebenzisayo. Isininzi sala majelo asiboli endalweni. Amajelo angenakuhlaziyeka asetyenziselwa ukwenza i-aluminiyamu, iplastiki neeglasi ezifumaneka kwiimveliso zethu ezisetyenziselwa ukupakisha ezi mveliso. Ukufumana izembiwa zala majelo kufuna i-eneji nemali kwaye kuyingozi kwiindawo ezingamakhaya endalo.
Kukho iintlobo ezininzi zoncedo nenzuzo efumaneka ekuphindeni kusetyenziswe kwakhona okanye kurisayikilishwe uninzi lweemveliso ezithathwa 'njengenkunkuma' kumakhaya ethu:
Isidingo sempahla yokwenza izinto ezintsha siyacutheka, nto leyo icutha ukukhangelwa nokwembiwa kwamajelo angahlaziyekiyo.
Ukusetyenziswa kwe-eneji namanzi kuya kuncipha nanjengoko kuya kufuneka ukuba kurisayikilishwe izinto ezincinane xa kuthelekiswa nokwenziwa kweemveliso ezintsha ezikhutshwa (ezombiwa) emajelweni.
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo kukhutshwe igesi yamalahle kwakunye ne-aerobic, kodwa le yinkqubo icotha kakhulu kwaye isantya sokuthotywa kwenkunkuma eyenziwe ngumntu, njengeplastiki okanye iinkonkxa nditsho namaphepha, kungathatha amakhulukhulu eminyaka. Ekugqibeleni, ummandla lowo ungenziwa ibala elivulekileyo ukuze usetyenziswe luluntu oluwungqongileyo, okanye njengamabala ezemidlalo, kodwa awusayi kuze usetyenziselwe ukwakha izindlu ngenxa yengozi yokuphihlika kwaloo mhlaba kwakunye nokulindeleka kokuphuma kwezinto ezinobutyhefu zingene kumhlaba okufutshane naloo ndawo ibinepaki, amanzi kwakunye nomoya. E-Athlone kwakhiwe ipaki kwinxiwa elidala letiphu.
Inkonzo yokuqokelelwa kwenkunkuma emakhaya
Iinkonzo zokuthuthwa kwenkunkuma ziqokelela inkunkuma emakhaya 'ekwimigqomo enamavili' ebukhulu buziilitha ezingama-240 enikezwa umzi nomzi osemfanelekweni, kanye ngeveki. Kwimimandla enamatyotyombe kusetyenziswa iMigqomo eMikhulu ebekwa kufuphi naloo mizi, nokuCocwa kwalo Mimandla. Oku kunokubandakanya ukukhutshwa kweeplastiki ezimnyama zinikwe ityotyombe ngalinye ze ziqokelelwe qho ngeveki, kunye nokucoca loo mimandla, inkunkuma leyo ilahlwe kwindawo efanele oko.
Ukulahlwa kwenkunkuma emakhaya
Imirhumo ehlawulelwa inkunkuma emakhaya
Imirhumo ehlawulelwa inkunkuma isekelwe kumaxabiso nemigaqonkqubo. Yahluka ngokwamaxabiso nobukhulu bemigqomo yemizi ngemizi. Imihlaba nemizi enexabiso Imihlaba nemizi exabisa ngaphantsi kwama-R100 000 ithi ifumane isaphulelo esiyi-100% kwimirhumo kumgqomo wokuqala kangangokuba izindlu ezinomgqomo omnye ziphetha ziyifumana mahala le nkonzo. Imihlaba nemizi exabisa ngaphezulu kwama-R100 000 ihlawula phakathi kwe-R14,00 neR54,00 ngenyanga ngokuthuthwa kwenkunkuma kanye ngeveki ngokwexabiso lepropati leyo. Okwangoku akukabikho zibonelelo nazaphulelo zamali ezikhuthaza ukucuthwa kwenkunkuma kwindlela olwakheke ngayo uluhlu lwamaxabiso erhafu lwethu.
Iprojekthi ka"Cinga kaBini" eKapa ibonakalise indlela amakhaya ethu akunqwenela ngayo ukubandakanyeka kumaphulo aqalisiweyo okurisayikilisha. Nakubeni nje kunokubiza kakhulu ngokwexabiso ukwenza oku kwiKapa jikelele, into eyakwenza ukuba ibe yindlela ekunokuhanjwa ngayo nexabiso loku libe nako ukufikeleleka kuxa kukho amakhaya amaninzi athabatha inxaxheba kula manyathelo.
Iprojekthi yokufumana inkunkuma efana nale nesaqhubayo yaqaliswa ngonyaka ka-2002 eMarina da Gama. IProjekthi inikeza simahla imizi eli-1 200 iingxowa ezimthubi, nethi le mizi ihlele inkunkuma yayo ngokwayo. Izinto ezinokurisayikilisheka (amaphepha, amakhadibhodi, iiglasi, iiplastiki neenkonkxa) zifakwa kwezi ngxowa. Emva konyaka onesiqingatha kuye kwafunyanwa iitoni zempahla esenkunkumeni ezili-173 xa zizonke zaza zaphinda zasetyenziswa. Malunga ne-80% lemizi ekulo mmandla isaqhubeka nokuthabatha inxaxheba kule projekthi.
INCWADANA
Sebenzisa kwakhona
Xa ungasayisebenzisiyo into yakho khangela omnye umntu onokuba nomsebenzi waloo nto. Izikolo, iimanyano zesisa, amathala eencwadi, kwakunye nezinye iindawo ekothulelwa kuzo inkunkuma zingazamkela iimpahla ezingasafunwayo, ifenitshala, izinto zokudlala, iincwadi, iividiyo neemagazini.
Ezinye zeengcebiso ezisebenzisekayo zokusetyenziswa kwakhona kwempahla yasemakhaya
Gcina ukutya kwizinto zokugalela eziphinda zisetyenziswe kwakhona, uphephe izinto ezingarisay ikilishekiyo ezinjengezinto zokujijela ezincamathelayo okanye ifoyile eyenziwe nge-aluminiyam esebenzise amajelo amaninzi.
Zisebenzise kwakhona izinto zokujijela izipho namakhadi eminqweno emihle.
Cinga ngokuzama izipho ezingaphathekiyo njengokukhuphana.
Sebenzisa amacala omabini ephepha ze ulirisayikilishe.
Sebenzisa inkunkuma yakho yamagqabi namaxolo eziqhamo nemifuno ukwenza umgquba.
Ukwenza ikhaya lakho libe likhaya elirisayikilishayo
ukucutha ubuninzi benkunkuma eya etiphini, nto leyo ecutha ukuxinaniseleka ngokwasemoyeni;
ukudaleka kwezithuba zomsebenzi kwakunye nemali eya ezikolweni nakwimibutho yoluntu;
ukucutheka kongcoliseko nokusasazwa kwenkunkuma;
ukonga impahla nezinto ezintsha ekufuneka kwenziwe ngazo 'imveliso entsha'
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo ukucutheka kokuthunyelwa kwezinto ezinexabiso eliphezulu zokwenza iimveliso ezintsha;
ukucothiswa nokuthotywa kwesantya sokucutheka kwamajelo ehlabathi angahlaziyekiyo (i-oyile, amalahle kwakunye nentsimbi) kwakunye naloo majelo ahlaziyekayo (imithi);
ukucuthwa kwexabiso le-eneji yokwenza izikhongozelo, izinto zokubopha, njalo njalo; kwakunye nokongiwa kwamanzi (asetyenziswa ekwenziweni kwezinto zokubopha nakwiimveliso). Ukurisayikilishwa kwephepha kusebenzisa amanzi angama-50% ngaphantsi kunephepha elenziwa ekuqaleni emthini.
Iinkcenkce nesinyithi
Ikhadibhodi nephepha
Iphepha elimdaka okanye elimanzi (iphepha langasese nelokosula umbilo, itawuli yephepha, izisongeli-kutya, iphepha elichithelwe zizinto)
Iphepha eliqatywe okanye elincanyathiselwe iplastiki ukuze kugalelwe ulwelo (iikhathuni zobisi)
Iphepha elizincamathelekayo (ileyibhile)
Iphepha lomsizi
Iphepha lefeksi okanye lefoto elinongwe ngamachiza
Iplastiki
Ngokubanzi iiplastiki aziwuthi nanjengokuba zenziwe ngamachiza asekwe kwipetroleyam (i-oyile, amalahle negesi). Iiplastiki zingayingxaki ukurisayilikisheka kuba amathuba amaninzi zidityaniswa nezinye iimpahla xa zisenziwa. Iiplastiki zenziwa ngamachiza eplastiki aneemolekyuli ezininzi ezifanayo (polima). Kubalulekile ukuba iiplastiki
Ngelishwa ngaphandle nje kohlobo lweplastiki lwePET, iHDPE neLDPE sincinci kakhulu isidingo kushishino lokurisayikilisha eMzantsi Afrika sokufumana iiplastiki emva kokuba kusetyenzisiwe okuphakathi kuzo ukuze zirisayikilishwe, nto leyo ethetha ukuba uninzi lwazo luphelela etiphini okwangoku.
iifoyile zeplastiki ezenziwe ngokudibanisa amacwecwe amaninzi (zokupakisha nokubopha ukutya njengebheyikhoni)
iplastiki yokubopha ebumbeneyo (njengobisi iTetrapak kwakunye neekhathuni zesiselo seziqhamo) - eRhawutini iTetrapak iye iphinde isetyenziswe kwakhona kwaye siyathemba ukuba kuza kwenzeka nalapha eKapa kungekudala iitreyi zokutya ezizipolystyrene Kubalulekile ukujonga ukuba zintoni ezinokuphinda zisetyenziswe kwindawo ekulahlwa kuzo inkunkuma. Ukungazithengi iimveliso ezipakishwe ngezinto ezingenakurisayikilisheka kuthumela umyalezo ongqingqwa kubenzi bemveliso ukuba bayile kwaye bapakishe iimveliso zabo ngokwendlela ehambisana kakuhle nokusingqongileyo.
INCWADANA
Kubalulekile ukususa iziciko zeebhotile kwakunye nezivalo nemiphezulu yeebhotile zeglasi nezikhongozeli. Ezinye iimveliso zeglasi azinakurisayikilisheka. Kubalulekile ukuqaphela olu hlelo lungezantsi nanjengoko nayiphi na into kwezi zilandelayo ingayonakalisa yonke loo mfumba yeeglasi ibiza kurisayikilishwa.
Iiglasi zezipili
Izibane zeemoto
Iiglasi zokusela idrinki
Iiglasi ezibotshelelwe ngocingo
Ungazenzela owakho umgquba ngaphandle kwenkxamleko eninzi. Kukho iindlela ezininzi ezahlukileyo zokwenza umgquba, ngoko ke ungakhetha indlela yokwenza umgquba efanele isixa senkunkuma onaso kwakunye nexesha kwanesithuba somhlaba onaso. Eyona ndlela ilula yokwenza umgquba kukwenza nje izala lenkunkuma yokuphilayo kwikona engenzi nto egadini. Ukuze uligcine izala lakho licwangciseke kakuhle mhlawumbi kuya kufuneka ulenze kwisikhongozeli. Iinkonkxa zomgquba ezibundlu yeenyosi ziyafumaneka kwindawo yokuthengisa izithole. Iinkonkxa zeplanga okaye iplastiki ezinemicu (1 x 1 x 1mÂ³) zezona zona zilungele izitiya eziphakathi ukuya kwezikhulu. Isilinda yomngxuma onomnatha wocingo ebukhulu (buyi-1m ngokwesinqumla-sangqa x 1m) ofulelwe ngekhadibhodi okanye ibhokisi yekhadibhodi enkulu yindlela engaxabisi kakhulu yokwenza inkonkxa yomgquba'.
Khetha indawo enomthunzi nesithileyo yokubeka inkonkxa okanye izala lakho lomgquba.
Okokuqala beka umaleko wezinto ezirhabaxa eziquka iindiza namasebe (ukwenzela ukufakwa komoya neegesi).
Beka umaleko umane uwuguquguqula uqale ngowolunye uhlobo ubuye uze ngowolunye uhlobo, kwezi ntlobo zimbini 'ngomdaka' (owamagqabi awomileyo) kwakunye 'noluhlaza' (owengca entsha esikiweyo) ngokomlinganiselo ongama 50:50 kwakunye nomgquba (okanye ingca yaselwandle) njengesiqalisi okanye isilumeki. Sasaza amanzi, isanti nephepha elinqunqiweyo ngokushiyanayo nangokweziqabu phakathi kwezibini zomaleko nanjengokuba umphakamo umde ngokokude uye kuma kwi-1,5 leemitha. Isanti iyimfuneko ukwenza okuphilayo ukuba kube yingqumba. Iintlobo ezininzi zomaleko zingongezelelwa nanjengokuba kufumaneka inkunkuma eninzi.
Kwezinye iimeko mhlawumbi kungangcono ukungcwaba inkunkuma ephilayo emiseleni (usebenzisa ezi zikhokelo zingentla) okanye emingxunyeni elingana nesixa senkunkuma evelisiweyo. Ungatyala imifuno neentyatyambo zemithi ngqo kumsele womgquba lowo. Enye yezinto ezilungileyo ngokogqunyelelwa kwenkunkuma ngesanti kugxotha iimpukane namavumba amabi.
Inkunkuma eyingozi
Ayikho indlela ekhuseleke gqibi yokulahla inkunkuma eyingozi yasekhaya. Phambi kokuba uthenge imveliso eyingozi qala uzibuze umbuzo wokuba ayikho na imveliso engenye obungayifumana. Cinga ngendlela ekhuselekileyo onokuyilahla ngayo.
Imigaqo elula xa usebenzisa iimveliso eziyingozi
Khetha ezona mveliso zinetyhefu encinane ezikusebenzelayo ekhayeni lakho. Iimveliso zokucoca ezinophawu lakwaSABS u-A-E 'zamkelekile ngokokusingqongileyo' kwaye zivunywe nanguSANS.
Zithengele isixhobo sokuchwakraza impukane ze ukuphephe ukuthenga amachiza okubulala izinambuzane. Amanye ala machiza anjengeLindane, nathintelwayo ngokomthetho eYurophu nanjengokuba kukholelwa ukuba anxulumene nobukho besifo somhlaza, umbefu nokonakala kwemithambo-luvo.
Thenga oko ukufunayo kuphela (ngokwezixa ezincinane) ukuphepha ukugcina iimveliso ezinobungozi.
Funda ilebhile ukuze ufumane ulwazi ngezithako, ngemiyalelo nendlela yokuyisebenzisa, ngendlela ekhuselekileyo yokuyigcina nokuyilahla imveliso leyo.
Ezinye zeeresiphi zendalo zococeko emakhaya
Isoda yokubhaka okanye iviniga esosini.
Qukumbela umphantsi webhokisi yenkunkuma ngesoda yokubhaka phambi kokuba ugalele inkunkuma. Le nto iya kugxotha amavumba amabi iintsuku eziliqela.
Isicoci sazo zonke izinto ekhaya
Iviniga netyuwa.
Isoda yokubhaka (ilungu e-1) kwakunye namanzi ashushu (amalungu ama-2).
Isibulali-zintsholongwane
Isinyibilikisi-mafutha
Sebenzisa iviniga okanye ilamuni ukususa amafutha.
zamanzi.
I-Aluminiyam: sebenzisa intlama eyenziwe ngocwambu lwethathari namanzi.
Ubhedu: bilisa izinto ezo zobhedu kumxube wetyuwa (icephe eli-1/15ml), iviniga emhlophe (ikomityi e-1 /250ml) kwakunye namanzi atshisayo.
Isilivere: yondlala ipani okanye imbiza ngefoyile ye-aluminiyam ze ke ubilise izinto ezo emanzini anetispuni yesoda yokubhaka kwakunye netispuni yetyuwa.
Yenza intlama engqindilili ngamanzi kunye nesoda yokubhaka ukuze ucoce ngayo isitovu sakho sokubhaka esimdaka. Emva koko ke yishiye kangangemizuzu emi-3. Khuhla ngomqamelwana wokutyula wenayiloni. Ukuba isitovu sinqashele ngamafutha, yongeza amathontsana ambalwa esepha yolwelo apha emxubeni. Isinyibiliko samanzi neboraksi (amatispuni ama-2 kwilitha yamanzi) esifefezwe apha eludongeni lwesitovu sokubhaka naso singasebenza kakuhle nje. Sebenzisa istiliwulu esicoleke kakhulu ukususa amachaphaza.
Xuba ilungu eli-1 legliserina nelungu eli-1 lolwelo lwesicocisi sokuhlamba izitya zidityaniswe namalungu asi-8 amanzi ze kufakwe kwezo ndawo zinamabala ngokukhawuleza okukhulu. Liyeke ilaphu apho kangangemizuzu engama-20 (landise ixesha elo lokulinda kumabala anetshiki) ze uyihlambe into leyo ngokwesiqhelo nezinye impahla. Wugcine lo mxube kwisikhongozeli ezicudisekayo.
Endaweni yokusebenzisa izibulali-zinambuzane nezibulali -zitshabalalisi egadini yakho, tyala izityalo eziziinkulelane, lususe ngokuluhlakula ukhula ngesandla, ze utshive izityalo zakho ngamanzi anesepha ukunqanda izinambuzane. Oku kuya kunciphisa ukufuna kwakho iimveliso eziqulathe izithako ezinobungozi neziyilimazayo indalo zitshabalalise okusingqongileyo kwaye zibe zingakhuselekanga.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
IiNkonzo zokuThuthwa ukuCocwa nokuLahlwa kweNkunkuma kwisiXeko saseKapa siquka iinkcukacha eziphathelele kumaziko ekusiwa kuwo inkunkuma nokubika ukulahlwa kwenkunkuma okungekho mthethweni: Imibuzo jikelele: 0860 10 30 89.
ISebe likaZwelonke lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho luyile iincwadi ezilunge kakhulu zokusebenza ngenkunkuma. Icandelo eliphezulu loLawulo lweNkunkuma 310 3911, okanye: www.environment.gov.za.
INCWADANA
Imibutho yesisa eyamkela ngovuyo iimpahla ukuze izilungise okanye izisebenzise kwakhona
Imibutho yesisa emininzi yamkela ngovuyo impahla yokuxhasa amakhaya ahlelelekileyo, okanye enokuthengiswa ukuze kwakhiwe ingxowa-mali yemisebenzi yabo. Iimpahla ezi ziquka iimpahla zokunxiba, ifanitshala, iincwadi, izinto zokudla nezinto zokusebenza. Kwiimeko ezininzi, imibutho le ingenza isicwangciso sokuba iimpahla ezo zilandwe ekhayeni lakho.
Isiphumo sale nto ayingomrhiba nje wokufudumala. Ukwanda kwamaqondo obushushu kushushubeza Umgangatho wamalahle oMzantsi Afrika awuxhomanga amalwandle ethu, kuguqula amaza kutshintshe neendlela kuya phi, nto leyo eyenza ukuba izixa ezikhulu zeCOÂ² umoya ohamba ngazo, yonke loo nto ibe nefuthe kwimozulu zikhutshelwe kwi-atmosfera xa amalahle athe atshiswa.
Umntu ngamnye eMzantsi Afrika ukhupha malunga neetoni yethu. Imikhenkce ekumiselwe kuyo incam yezwe sele iqalile ezisi-8 zeCOÂ² unyaka ngamnye. Oku kuphindaphinda ukunyibilika kwaye loo manzi aloo mikhenkce enza ukuba kabini umndilili weetoni ezi-4 zeCOÂ² ezikhutshwa ngumntu ubunzulu bamalwandle buye bunyukela phezulu nto leyo iya ngamnye kwihlabathi jikelele. Umndilili wentsalela yamazwe kwenza ukuba iindawo ezomileyo ezisezantsi zogqunyelelwe elizwekazi lase-Afrika ukhupha umndilili wetoni e-1,1 yeCOÂ²
umntu ngamnye. ngamanzi, iziqithi ezithile ziya kuphela emehlweni. Nezinye izenzeko ezininzi ezibuhlungu zemozulu ziya kwenzeka.
Umndilili weKharbon ekhutshwa ngumntu ngonyaka
Iinzululwazi eKapa zilindele ukuba izityalo ezikwisikumkani sethu seentyatyambo siya kuphela njengokuba kubakho imbalela kummandla lo. Iintlekele zendalo ezinjengemililo yamadlelo nezikhukhula kulindeleke ukuba zande ngokukhawuleza kwaye zibe zikhulu. Uphando olwenziwa kwiYunivesithi yaseKapa lubonisa ukuba iqondo elinye obuya konyuka ngalo ubushushu - ekulindeleke ukuba kwenzeke kwiminyaka engama-50 ezayo - mhlawumbi kungakhokelela ekwenyukeni kweziganeko zemililo nge-29%. Ngokubanzi iKapa liya koma kubalele, nto leyo eyakwenza kulandele ukunqongophala kwamanzi. Ukuphazamiseka kolimo kuya kubanga ukufudukela okongezekileyo kwabantu ezidolophini, nto leyo eya kongeza uxinzelelo kubukho bemithombo yokutya. Iinkqwithela nezikhukhula, xa zithe zenzeka, ziya kuba nobungozi, zenze umonakalo omkhulu kudyudyuze neemvula ezingaphaya. Izimbo ezitsha zemozulu ziya kwenza ukusasazeka kwezifo, izigulo ezinxulumene nobushushu kwakunye nezigulo zokuphefumla. Iziphili ezincinane kakhulu ezisulelayo nezisasazeka emanzini nasekutyeni ziya kwanda. Kulindeleke ukuba imalariya isasazeke kakhulu kulo lonke ilizwe lethu.
Uninzi lwe-eneji esiyisebenzisayo njengepetroli, iparafini negesi inikezelwa kuthi kusetyenziswa iinkampani zabucala nabathengisi abathengisa ngemiyinge . Urhulumente kazwelonke uyawalawula amaxabiso ekuthengiswa ngawo la mafutha. Umgaqo siseko umisele into yokuba luxanduva lwesiXeko ukufaka nokwahlula umbane negesi.
Umbane
INCWADANA
yokuphila ngokulumkileyo nobeparafini. Kananjalo ayingcolisi kakhulu. Nakubeni nje la mafutha engekabikho eKapa, urhulumente uyawaxhasa kwaye kufanele ukuba ibe nokufumaneka kungekudala.
Amalahle neenkuni
Amalahle akanamthetho ungqingqwa athengiswa ngawo yaye athengiswa ngosomashishini abazimeleyo. Ngenxa yokuba kude kwemigodi, umbane wamalahle uxabisa kakhulu yaye usetyenziswa kancinci eKapa. Iinkuni kwamanye amakhaya zisetyenziselwa ukupheka nokotha okanye zisetyenziselwe imisetyenzana ethile njengokoja inyama nokupheka utywala. Ezinye iinkuni zigawulwa nje kumahlathana emithi engingqi.
Isifudumezi-manzi sesola sisebenzisa ubushushu belanga ukufudumeza amanzi, nto leyo ethi inciphise ngokungathethekiyo imfuneko yombane (jonga Amanyathelo Asebenzisekayo apha ngezantsi). IsiXeko saseKapa silandelisa isiCwangciso-qhinga se-Eneji neNguquko yeMozulu ngoMthetho kaMasipala sesiFudumezi-manzi seSola (SWH). Ukuba lo mthetho upasisiwe, isiXeko siya kuba sisixeko sokuqala eMzantsi Afrika, sibe sesinye sezixeko ezimbalwa eziphambili ehlabathini ukuqondisa ulawulo lwe-eneji yommandla ngomThetho kaMasipala wesiFudumezimanzi seSola.
Idrafti yomThetho kaMasipala wesiXeko saseKapa ufuna ukuba zonke izakhiwo ezitsha apha esiXekweni, kwakunye nazo zonke izakhiwo ezixonyezelelwa kwizakhiwo esele zikhona, ezizakufuna amanzi ashushu, zisebenzise izixokelelwano zezifudumezi-manzi zesola. Ukanti umthetho lo uyazixolela ezo zindlu zingasayi kuzilungela izixokelelwano ezilolo hlobo - ngenxa yezizathu zobume okanye iimbali zesakhiwo eso. Umthetho kamasipala lo awenzelwa ukuba mawufake nabani na ebunzimeni, kwaye ukuba ixabiso lesifudumezi-manzi sesola lingaphezulu kwe-5% yexabiso lokwakhiwa kwendlu le xa lilonke, isakhiwo eso kufanelekile ukuba sixoleleke.
Ukuwiswa komthetho kamasipala linyathelo lokuqala. Ukwenza ukuba umthetho kamasipala uphumelele, ngokwezinto ojoliswe kuzo, ngowona mceli-mngeni lowo. Eyona nto iphambili ifunekayo kule nto kukuqinisekisa ukuba isiseko esisebenza ngokukuko sikhona kwaye siya kuqinisekisa ababandakanyekayo ukuba izifudumezimanzi zesola zizakusebenza ngokobuxhakaxhaka bazo, ifuthe nokongiwa okulindelekileyo kwe-eneji ngophuhliso nokusingqongileyo kuya kuphunyezwa ngohlobo ekubekwe ngalo kumthetho kaMasipala.
Uthutho kwisiXeko sethu
EKapa, nanjengazo zonke izixeko zoMzantsi Afrika, abantu bahlala ngokuthe saa kwaye nemithetho yobandlululo yenza ukuba abantu bahlale kude kuneendawo abasebenza kuzo, nto leyo yenza ukuba abantu bahambe imigama emide ngezinto ezikhwelwayo mihla le. Izithuthi zikawonke-wonke lolona hlobo lothutho lusetyenziswa kakhulu eKapa. Phakathi konyaka ka-1990 noka-2000 ubunini-zithuthi buye banda ngama-45% eKapa. Ngaphaya kwesiqingatha se-eneji esetyenziswayo eKapa, isetyenziswa kuthutho lwabantu. Uthutho lelona candelo livelisa i-COÂ² eninzi kakhulu ebangela ukuguquka kwemozulu.
Kananjalo ukutsha kwepetroli nedizili kunegalelo elingathethekiyo lokukhutshwa kwenitrojeni nesalfa esixekweni. Amasuntswana enitrik okside enza inkungu emdaka ebonakala gca phezu kweKapa kwiintsuku ekungekho moya ngazo. Urhulumente kazwelonke uyila ukucoca amafutha ethu ezithuthi esebenzisa isicwangciso-qhinga sokukhutshwa komsi zizithuthi seSebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho. Ilothe yashenxiswa ngokwezigaba ngonyaka ka-2006. Iziguquli ezibumbanisa iziqalelo zemichiza ziza kufakelwa kuzo zonke izithuthi ezitsha (ezisuka phesheya kwanezo zenziwa kweli) ngonyaka ka-2008. Kodwa ke, izithuthi ezidala zisesezindleleni zethu. Nakubeni
INCWADANA
UKUFUDUMEZA AMANZI Eyona ingcono
UMzantsi Afrika unelanga elihlala ligqatsile unyaka wonke. Singabanye abanelanga elihlala livelile iiyure ezininzi kwihlabathi. Sekunjalo, angaphantsi kwe-1% amakhaya eMzantsi Afrika anee-SWH. Oku kubangelwa yimali efunekayo yokuzifaka, nokuba abantu abaninzi abanalwazi ngazo. Kumazwe afana nakwaSirayeli, malunga nama60% amakhaya ane-SWH.
Ukufudumeza amanzi ngamandla elanga kuxhomekeka kumandla amaninzi elanga. Nangona esi sifudumezi singafuna ukulaleliselwa ngombane, mncinci kakhulu umbane osetyenziswayo. Oku kuthetha amanzi ashushu 'asimahla', ukuphunguka kongcoliseko nokuba namanzi ashushu nokuba umbane ucimile! I-SWH yomelele xa sele ifakiwe iyayihlala neminyaka engama-20 nangaphezulu. Ungonga imali ngayo kwaye inexabiso xa uyithengisa indlu.
Zisebenza njani isizufudumezi-manzi zamandla elanga?
I-SWH bubuchwepheshe bale mihla obuthembekileyo. Ezi zixhobo zinendawo ezibalulekileyo ezimbini:
isixhotyana esimcaba esimnyama ekuthiwa 'sisixhobo sokuqokelela amandla elanga' amanzi ahamba kuso afudunyezwe lilanga, kunye itankana eligqunyiweyo lokugcina apho amanzi ashushu anokusetyenziswa agcinwa khona.
Ngokuba simnyama, isixhobo sokuqokelela sitsala ubushushu elangeni. Oku kufudumeze amanzi akuso. Amanzi ashushu ababuhlambuluka kunabandayo kwaye ayanyuka abe phezulu etankini ngeli lixa ulwelo olubandayo lunzima kwaye luzika. Amanzi abandayo akwitankana lokugcina ehlela ngezantsi, oku kubangela ukuba ajikeleze kwisixhobo sokuqokelela apho athi afudunyezwe lilanga. Olu jikelelezo lwamanzi kuthiwa kukwenzeka kwethemosifoni.
Xa kungekho kukhanya kwelanga ayinzeki ithemosifoni. Ukwambathisa itanki kakuhle kuqinisekisa ukuba amanzi asetankini ahlala eshushu ixesha elide. Ezinye izifudumezi zisebenzisa umbane ubulalelisele xa kungekho kukhanya kwelanga, okanye xa ekhaya kufuneka amanzi ashushu amaninzi.
I-SWH ingaxabisa ukuqala kuma-R3 500 (ubuqu bayo) ukuya kutsho kuma-R20 000 kuxhomekeka kumthamo owufunayo. Isifudumezi-manzi ngamandla elanga sekhaya nje eliqhelekileyo elinamalungu amane esinombane wokulalelisela singaxabisa kubuthuba bama-R7 500 ukuya kuma-R12 000.
Ukuba ityala lombane ngenyanga losapho elinamalungu amane ngama-R500, ungonga malunga nama-R200 ngenyanga embaneni ukuba ufakela isifudumezi-manzi samandla elanga. Ngonyaka leyo ifikelela kuma-R2 400. Kwiminyaka emihlanu uyakonga ama-R12 000. Ungonga nangaphezu koku njengoko amaxabiso ombane kule minyaka mihlanu izayo eza kunyuka njengoko kufuneka kwakhiwe izikhululo zombane ezitsha.
Oku kuthetha ukuba kwiminyaka emihlanu uzifakelele esi sifudumezi uya kube uyihlawule wayigqiba i-SWH yama-R12 000. Emva koko uza konga kuphela kwiindleko zasendlwini. Ukuba ufuna ukutshintsha igiza yakho oku kuyinto evakalayo nangakumbi. Ngaphezu kokonga imali ungathintela ama-2 400 kg eCOÂ² ukuba angene kwiatmosfera ngonyaka nje omnye emva kokufaka i-SWH.
Amandla elanga alula
Ukuba igiza yakho okanye imibhobho esuka kuyo ishushu xa uyibamba oku kuthetha ukuba ilahlekelwa bubushushu idlala ngamandla.
Yigqume igiza yakho nemibhobho yamanzi ashushu usebenzisa imibhobho yokugquma igiza okanye ngokuyambathisa ngengubo okanye ngephepha-ndaba.
UKUPHEKA
Okona kungcono
Isitovu segesi esine-onti yombane okanye isazinge segesi nesitovu sombane zezona zilungileyo unokuzikhetha ukulungiselela ukupheka xa uthathela ingqalelo okusingqongileyo nemali. Kodwa igesi akululanga ukuyifumana. Nangona isitovu separafini kungabizi kakhulu ukusithenga, sisesona sizathu semililo kwaye sifuna ukusetyenziswa ngononophelo olukhulu. Ibhokisi eshushu ilulutho kakhulu njengezinye sezixhobo zokupheka.
INCWADANA
Esinye izinto ekufuneka ziqwalaselwe
Xa ibhalbhu i-CFL iphelelwe (kwiminyaka emithandathu ukuya kwelishumi) kufuneka uyilahle uyisongele ngeplastiki ukukhusela okusingqongileyo njengoko inemetyhuri.
Iibhalbhu i-CFL kufuneka zibe nesithuba esaneleyo kule ndawo zifakwe kuyo ukuze umoya ukwazi ukuhamba.
Funa i-CFL enento yokuva eyakhelwe kuyo.
Gcina ikhaya lifudumele ebusika yaye lipholile ehlotyeni
Okona kungcono
Izifudumezi zegesi zisebenza kakuhle kakhulu kwaye zilifudumeza lonke igumbi ngokukhawuleza kwaye zezona zingcono xa sijonga imali, impilo nokhuseleko. Xa usebenzisa igesi qinisekisa ukuba igumbi linemitunja eyaneleyo yokungena umoya. Oku kufuna ukuba iibhotile zegesi nezixhobo zombane nokuphinda uthe zihlale zikhona. Izifudumezi zegesi zibiza imali eninzi kodwa ziyahlala. Isifudumezi se-oli sombane singcono kunesifudumezi esineentsimbi ezinqamlezileyo kodwa kuyabiza ukuzithenga. Amalahle, iinkuni neparafini zifumaneka lula kwaye zingasetyenziselwa ukupheka kunye nokuzifudumeza, kuzenze oku zibe zezona zinokukhethwa kodwa ziyingxaki ngokwempilo nokhuseleko.
Amacebiso ngamaqondo obushushu
Umoya kufuneka uvalelwe kuphela xa kukho iindawo zokungenisa umoya ezaneleyo endlwini.
Ukuyila indlu engatyi mbane
Phungula ukuya kutsho kuma-70% ombane owasebenzisa ekhaya ewonke ngokulandela imigaqo elula yokwakha ephungula inkcitho embaneni, ekuzifudumezeni nokuzipholisa. Oku kubizwa ngokuba luyilo olungagqamanga lamandla elanga.
Imbobo evuliwe phezulu ephahleni ingenisa ukukhanya kwendalo endlwini ngeemini ezishushu kungasetyenziswa mbane ukukhanyisa. Qinisekisa ukuba iglasi esetyenziswe kule mbobo ithambekele ngasemntla.
Izinto zendalo (amatye, iipali, ukuthunga ngengca nodongwe), ezifunyanwa kwalapha ekuhlaleni, zifaneleke kakhulu ukugcina indlu ipholile ehlotyeni ifudumele ebusika. Izitena zodaka zinceda kakhulu ekwambathiseni.
Imigangatho eyenziwe ngezitena okanye ikonkhriti igcina kukho ubushushu obufanelekileyo endlwini yakho njengoko ikwazi ukubizela ubushushu emini ibukhuphe kancinci ebusuku. Le migangatho mayingafakwa ikhaphethi njengoko ikhonkrithi ibizela ubushushu obuninzi kunomgangatho onekhaphethi.
INCWADANA
Ukufaka isilingi ngamanyathelo alula amathandathu
Khangela imingxuma enokuvuza ephahleni. Faka itha (ifumaneka kwiivenkile zeentsimbi) kule mingxunya. Sebenzisa iiplastiki ukuvala imingxunya ephakathi kodonga nophahla.
Sebenzisa isikhonkwane ukuxhoma ucingo ukusuka kwelinye icala legumbi ukuya kwelinye - malunga nama-30 cm phakathi kwawo. Isilingi iza kuhlala phezu kwala macingo.
Sebenzisa isincamathelisi seplastiki ukudibanisa iiplastiki (sebenzisa iplastiki ezimnyama zenkunkuma okanye uqokelele iiplastiki ezininzi uzikrazule uzidibanise wenze iplastiki enkulu). Beka ezi plastiki phantsi kwekhadibodi nocingo. Makungabikho mingxunya kule plastiki.
Ungasebenzisa amaplanga anciphileyo ukwenzela ukuba isilingi ingabheni.
Ukwambathisa indlu yakho
Ukwambathisa phakathi kophahla nesilingi kunceda kakhulu ukugcina indlu yakho ifudumele ebusika ipholile ehlotyeni. Kutshiphu kwaye kulula kakhulu nokukwenza. Iinzuzo zokwambathisa indlu ziye zingacaci xa kolekwe kakhulu. Ke ngoko nokuba kuncinci ukwambathisa kungcono kunongembathisi konke konke. Ukutyabeka iindonga konga imali kakhulu njengoko kuphungula ukufuma ezindongeni.
INCWADANA
Ukuba ufuna ikhaya lakho lisebenzisa amandla endalo, eyona ndlela ifikelelekayo kukuthenga umbane wendalo osuka kumzi-mveliso omkhulu ovelisa umbane owenziwa ngezinto ezihlaziyekayo xa sele ukhona (imizi-mveliso efana nefama yamaphiko omoya yaseDarling). Nangona uza kuqhubekeka ufumana umbane wakho kule bhokisi yoqhagamshelwano ikhoyo, uza kuhlawulela ngezavenge lo mbane (ixabiso elingaphezulwanga kwelombane oqhelekileyo) kwaye uza kufumana isiqinisekiso esibonisa ukuba umbane uwuthenge kwindawo ewuhlaziyayo.
Uthutho: Ukuhamba lula
Eyona ingcono
Ukuhamba ngeenyawo, ngebhayisekile okanye ukusebenzisa izithuthi zikawonke-wonke zezona ndlela zokuhamba zikulungeleyo okusingqongileyo. Kwaye zezona zitshiphu. Kodwa iindlela ezicetywe ngayo iidolophu aziyiselanga so into yokucingela abantu abahamba ngeenyawo nangebhayisekile, izithuthi zikawonke-wonke zona zixhaswa kancinci ngemali, oku kubangela ukuba umthamo uzohlule, ukunganxibelelani kakuhle ezindleleni neminye imibandela yezokhuseleko. Indlela ezintsha zokuqwalasela uthutho ezidolophini sezicetyiwe kodwa kuya kuthatha ithuba ukuziphumeza. Okwangoku amanyathelo abalulekileyo abaqhubi abanokuwathatha ukuze baqhube kakuhle.
Funa ulwazi ngezithuthi zikawonke-wonke engingqini yakho.
Ulwazi oluthe vetshe qhagamshelana nale nombolo yasimahla, inombolo yamaxesha onke
Ulwazi oluthe vetshe qhagamshelana nezi nombolo zilandelayo:
I-ofisi enkulu: 507 8800
Nanini na ufumana ithuba cinga ngokuhamba ngeenyawo okanye ibhayisekile endaweni yemoto yakho. Oku konga imali kwaye kuyimpilo.
Izithuthi ezingatyi mandla
Ukuba ucinga ngokuthenga imoto khangela uhlobo olungatyi mafutha kakhulu - imoto oyikhethileyo ingenza umahluko obonakalayo emhlabeni. Kumaxabiso epetroli nawedizili enyuka rhoqo oku kungakongela imali ebonakalayo ekuhambeni kweminyaka.
INCWADANA
Ukukhwelisana xa kusukwa naxa kusiyiwa umsebenzini kungaphungula ngokukhawuleza amafutha owasebenzisayo ngenyanga. Oku kuphumza ingqondo kwaye kwakha nobuhlobo. Ukukhwelisa xa kusiyiwa esikolweni nako kungaqwalaselwa.
Ukuqhuba phucukileyo okanye ukuqhuba ukhathalele indalo
Ukugcina imoto yakho isemgangathweni nokuqhuba ngendlela engatyi mafutha kakhulu kunganendima enkulu kumafutha asetyenziswa yimoto.
Qinisekisa ukuba amavili anomoya ofanelekileyo (ngokwemilinganiselo yakowayo). Amavili angagcwelanga kakuhle angayinyusa indlela eyitya ngawo amafutha imoto nge-8%. QAPHELA: Ivili elinomoya omcinci kakhulu alinyusi kuphela indlela etya ngayo amafutha koko nalo ivili liphela ngokukhawuleza.
Sebenzisa i-oli engena kuzo zonke kwinjini yakho kuba iyenza ithambe.
Nyusa isantya kancinci, utshintshe iigiyeri xa kufanelekile. Imoto ihamba ngokufanelekileyo xa ingadumeli phezulu.
Musa ukumana uyicima xa uqhuba. Rhoqo xa ubamba iziqhoboshi, amandla akhutshwa kukunyusa isantya ayilahleko. Ziqikelele iirobhoti uqhoboshe kancinci - oku kungakongela amafutha anokuba yi-18% ngetanki.
Ezi ntsimbi zilapha phezulu emotweni kunye neefestile ezivuliweyo ziyenza imoto ukuba ibanjwe ngumoya kwaye itye namafutha ngama-20%.
Umoya obandayo wemoto utya malunga ne-10% ngaphezulu xa uvuliwe.
Ukhuseleko ekhaya
Ukulungisa iingcingo zombane zeplagi
Iplagi engaqhagamshelwanga ngokufanelekileyo ingabangela ukukhatywa ngumbane, ukutsha, umlilo. Ukuqhagamshela iingcingo zombane zeplagi kukufaka iingcingo zombane kwiindawo zazo ezifanelekileyo (jonga umfanekiso), ujike izikrufu ukubamba ezi ngcingo zintathu. Zakuba ziqinisiwe, zitsale kancinci ukuqinisekisa ukuba azinakuphuncuka.
Ukukhangela indawo evuza igesi
Kubalulekile ukujonga iindawo ezivuzayo kumatanki egesi, imibhobho neendawo ekudityaniswe kuzo. Ukwenza oku, cima itanki legesi. Jonga iindawo ekudityaniswe kuzo. Vulela igesi kancinci, uqabe ezi ndawo kudityaniswe kuzo ngamanzi anesepha okanye isepha engamanzi. Kuza kubakho amaqamza egwebu apho kuvuza khona. Lise itanki lakho kumthengisi wegesi alijonge, alitshintshe okanye alilungise.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
Imibuzo enxulumene nombane
Imibuzo gabalala kwiiNkonzo zoMbane zesiXeko saseKapa
22 04 40Inombolo yasimhla yokunceda abathengi ngesixhobo sokulinganisa umbane ohlawulelwe kwangaphambili.
Imibuzo ngendlela imitha yamanzi ebale ngayo
Imibuzo ngombane omtsha/umbane otshintshiweyo
Ulwazi oluthe vetshe ngamaxabiso ombane, ukufakelwa kweemitha, ukuvavanywa kwemitha neenkonzo zombane, yiya kwewebhusayithi yesiXeko seKapa ethi: www.capetown.gov.za. Cofa ku-'IsiXeko Sakho'. Iqhosha elithi'Amaxabiso kwiintanethi' likunika uluhlu olucacisiweyo ngamaxabiso emakhaya nezinye iinkonzo ezifanayo phantsi kwendawo ethi 'Isishwankathelo Ngombane (kundabakanya amaxabiso ombane wezinto ngezinto)'
Imibuzo ngeengxaki zonke
IiNkonzo zikaXakeka
INCWADANA
Ukuxela ukucima kombane
Le mimandla ibonelelwa ngombane nguEskom.
Ulwazi ngokusebenzisa amandla
INCWADANA
Umbandela wobonelelo ngamanzi
Ukhulo loQoqosho kumacandelo ezoshishino nawezolimo ludala uxinzelelo kwizibonelelo zamanzi.
Ukunyuka kweemfuno zokusebenzisa amanzi kunyanzelisa ukuba kongezelelwe imithombo yamanzi ukuqinisekisa ukuba iimfuno azedluli amanzi akhoyo. Kusetyenziswa iprojekthi yeBerg Water eya kugqitywa ngo-2008 ukunyusa amanzi athunyelwa eKapa. Ngenxa yokushokoxeka kwamanye amacebo, iSebe laManzi naMahlathi kunye neSixeko liza kuphonononga ezinye iindlela kwixa elizayo ezifana nokusetyenziswa kwamanzi emithombo kunye nokukhupha ityuwa kumanzi aselwandle.
Kambe ke kuyabiza kakhulu ukusebenzisa ezi ndlela yaye kungathatha iminyaka ukuplana nokumisela oku. Ukuba wonke ubani angalondoloza amanzi yaye awasebenzise ngendlela efanelekileyo, izidingo zamanzi zingacutheka, khe kucothe nesidingo sokuba kuziwe nezinye iindlela zokongeza imithombo yamanzi. Imithetho kamasipala yamvanje iphunyezelwe ukuba iququzelele oku kutshintshwa kwendlela yokusetyenziswa kwamanzi.
Ukusuka edamini ukuya empompeni: inkonzo yethu yonikezelo ngamanzi
ISebe lezaManzi namaHlathi neSixeko saseKapa zingabanini beenkqubo zobonelelo-ngamanzi asetyenziswa siSixeko. La manzi ahamba ngemibhobho aye koovimba besiXeko aye kucocwa siwenze abe nokuseleka siwatshintshe ngokuwahluza athunyelwe kwiindawo ezihlala abantu. Ukuwacoca kwenziwa ngokwemiGangatho yeSizwe yoMzantsi Afrika yokuSela aManzi. Le migangatho iyahambelana naleyo yoMbutho wezeMpilo weHlabathi.
Ukucocwa kwamanzi
Kwiplanti yokucoca amanzi amanzi aye angeniswe kwitsheyimba yokuwenza ukuba azole ukuhlisa uxinzelelo nokuze ahambe kakuhle ngemibhobho. Emva koko aye afakwe ikalika yokuwacoca nokuwahlenga-hlengisa. Aye agalelwe kwenye itsheyimba enkulu ukuqinisekisa ukuba iikhemikhali zihlangene ngendlela eyiyo. Aphuma apho aye ematankini ukuze ezo khemikhali zikulo manzi zizinze ze emva koko zihle zibe yintlenge. Amanzi angaphezulu agalelwa ikhlorini phambi kokuba adlulele kwindawo asefwa kuyo. Amanzi asefiweyo athunyelwa kwelinye itanki aphinde agalelwe ilayimu ukuqinisekisa ukuba ayabhalansa, kongezwe nekhabhon-dayoksayidi ukuqinisekisa ukuba loo manzi akenzi ukuba izinto agcinwe kuzo zibe nerusi okanye azichachambise. Kugalelwa ikhlorini yokugqibela ukuqinisekisa ukuba loo manzi akanazifo emva koko aphume kwiplanti aye koovimba besiXeko ayekugcinwa phambi kokuba athunyelwe ezindlwini, kumashishini nakwezolimo.
Ukunciphisa ilahleko kuthungelwano nakurhwebo ngokugcinwa nokulungiswa rhoqo kwemibhobho yokusasaza amanzi nokubekwa esweni nokuqingqwa okufanelekileyo kokusetyenziswa kwamanzi kwizakhiwo zorhwebo.
Ukunciphisa ukuvuza kwamanzi kwizindlu zeentsapho ezingeniso iphantsi ngothethathethwano, imfundo, amajelo eendaba neenkqubo zokubhaqwa nokulungiswa kokuvuza kwamanzi ezijoliswe kwiintsapho ezisezilokishini apho iziseko izezikumgangatho ophantsi yaye bezingakhathalelwanga ngaphambili.
Ukunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi liBhunga ngamabala okuphumla eSixeko anobulumko bamanzi nezixhobo zokonga amanzi ezifakelwe kuzo zonke izakhiwo zebhunga.
Ukuqinisekisa ukulingana kwemirhumo ngenkqubo yemirhumo nokubizwa kwemali eqinisekisa ukuba amanzi ayafikeleleka kumntu wonke, ezinzileyo ngokweendleko nekhuthaza ukusetyenziswa ngokufanelekileyo kwamanzi.
Ukulawula ukumoshwa kwamanzi nokuqinisekisa ukuba lonke uphuhliso olutsha lunobulumko bamanzi, ngemithetho yoomasipala.
Iinkqubo zokufakelwa kwakhona nokuXhasa ngezakhono ezibonelelwa ngamajelo osasazo nezibonisa izixhobo nobuchule bokonga amanzi nezihlahla indlela yeNkqubo yokuTyinwa kwemibhobho yamanzi nasemva kokuba iFakelwe.
Unxibelelwano, imfundiso nokubizwa kwemali okucacileyo ukuguqula ukuziphatha ngendlela eyonga amanzi yexesha elide, ngamajelo eendaba, imisitho eyodwa, amaqonga nezikolo.
Ukunyusa iindlela ezizezinye zobugcisa namaphulo okonga amanzi ngohlaziyo lwamanzi, amaphulo okumbiwa kwamanzi nokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Ukudala imeko evumelana nolondolozo olululo lwamanzi lwexesha elide nolawulo lokusetyenziswa kwamanzi ngokuqinisekisa ukuba le yeyona ndlela yenkonzo yonikezelo ngamanzi nokubeka phambili umiliselo lwayo.
UMthetho kaMasipala weSixeko unyanzelisa ulawulo lokusetyenziswa kwamanzi
NgoSeptemba 2006 kwemiselwa imithetho kamasipala yamanzi emibini kwiSixeko saseKapa - uMthetho kaMasipala waManzi naManzi aMdaka noMthetho kaMasipala woLwelo oluvela kwimizi yorhwebo (iGazeti yePhondo 6378). Iikopi ezipheleleyo zoku zingafunyanwa kwiwebhsayithi yeSixeko (phantsi kweeNkonzo zaManzi). UMthetho kaMasipala waManzi uquka i-10% yemiqathango esisigxina yamanzi. Eli linyathelo elitsha elincumisayo kakhulu elinjongo zalo ikukuphelisa ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela engeyiyo. Eminye imiqathango ebalulekileyo echaphazela iintsapho, efunyanwa kwiShedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi ibandakanya ukuba:
Akukho mntu uya kunckenkceshela isitiya (phofu naziphi na iindawo ezinengca) esebenzisa amanzi aselwayo (ahlaziyiweyo, okusela), phakathi kwezi yure 10:00 no 16:00.
Akukho mntu uya kugalela ngombhobho amanzi okusela kwindawo elukhuni okanye enomgangatho owenziwe ngezitena ngaphandle kokufumana kuqala imvume kuMlawuli waManzi
Kufuneka kubandakanywe izixhobo zokonga amanzi ezifana neentloko zeeshawara ezinkcenkceza kancinci nezo zifakelwa kwiimpompo, nezixhobo ezizizo zokugungxula izindlu zangasese kuzo zonke izakhiwo ezitsha nezo ziphuhliswayo kwiSixeko.
INCWADANA
Funda ukufunda isixhobo sakho sokulinganisa amanzi
Yazi apho sikhoyo isixhobo sakho sokulinganisa amanzi. Sidla ngokufumaneka kwibhokisi yemitha ngaphandle kwesakhiwo sakho. Kwizindlu zakudala, sidla ngokufumaneka apho umbhobho omkhulu ohamba amanzi ungena kumhlaba wakho. Qiniseka ukuba uyasifumana yaye uyakwazi ukusifunda.
/ isi10 selitha okanye 100 ml iilitha 1 ilitha
EKapa kukho iindidi ezimbini ezibalulekileyo zezixhobo zokulinganisa amanzi: esibala ngokomthamo nesithelekelelayo. La manani amnyama kwezi zibali zombini achaza ubungakanani bamanzi asetyenzisiweyo. Kuye kuthathwe la manani xa kubhalwa ityala onalo lamanzi. Kulo matshini uthelelekelelayo, amaqhezu eekhilolitha abhalwe kwezi wotshana zinechokoza elibomvu ukanti kwesi sibala ngokomthamo kujongwa phaya kula ndawo inamanani abomvu. La maqhezu abomvu akajongelwa manani okubala ityala, kuwo kujongwa ukuba akukho manzi avuzayo na nezinye iingxaki ezinokuba zikho.
Uvavanyo olulula lokukhangela ukuvuza kwamanzi phantsi omhlaba
Cela onke amalungu osapho akhe eme kancinci ukusebenzisa amanzi lo gama usenza olu vavanyo. Linda imizuzu engama - 30 emva kokuba kuyekiwe ukusetyenziswa kwamanzi phambi kokuba uqalise olu vavanyo. Qaphela ukuba kufuneka kungasetyenziswa manzi ngayo yonke iyure ethathwa kukwenza olu vavanyo.
Fumana isixhobo sakho sokulinganisa amanzi njengoko kuchaziwe phantsi kwesihloko esithi "Funda ukufunda imitha yakho yamanzi (p80).
Bhala phantsi oko kufundeka kwisixhobo sokulinganisa.
Jonga isixhobo sakho sokulinganisa amanzi ukubona ukuba ngaba amanzi ayahamba na kuso. Ukuba unesixhobo sokulinganisa amanzi esithelekelelayo uya kukwazi ukubona ukuba ivilana elibunkwenkwezi liyajikeleza na. Ukuba ivilana liyajikeleza, usenokuba unendawo evuzayo kwimibhobho yakho yamanzi.
Ukuba isixhobo sakho seso sibala ngokomthamo, amanani abomvu akwikona engasekunene yesibali sakho (arejistarisha isi-1/10 seelitha) akuva ngokukhawuleza ukuphuma kwamanzi yaye angakubonisa xa kukho ukuvuza okuthile ngokuthi akhawuleze aye kwinani elilandelayo. Abanye ooMasipala bayazitshixa izixhobo ezitsha zokulinganisa amanzi - ungabacela ukuba bakunike isitshixo saso. Kambe ke, kufuneka iqatshelwe into yokuba ezinye iimodeli zeemitha ezibala ngokomthamo zinamanani ama-3 endaweni yama-4 aboniswe emfanekisweni. Kwiimeko ezinjalo, ela nani libomvu lingasekunene lirejistarisha ngelitha nganye enyukayo yaye alikhawulezi ukuva amanzi adlulayo njengaleya inamanani amane erejistarisha isi-1/10 seelitha.
Ukuqinisekisa ukuba kukho ukuvuza kwamanzi, bhala phantsi oko ukufunde kwisixhobo sakho sokulinganisa amanzi kwiyure emva koko ubukufunde kuqala. Kubalulekile ukuba kube akukho mntu ukhe wasebenzisa amanzi endlwini ngeli thuba, okanye uvavanyo luya kuba lolungamkelekanga.
Thabatha oko ukufunde kuqala koko ukufunde okwesibini. Oku kuya kukuxelela ukuba angakanani na amanzi avuzayo ngeyure nganye.
Ukuba ufumana ukuvuza kwamanzi phantsi komhlaba
Biza umntu osebenza ngemibhobho yamanzi ukuba alungise oko kuvuza, cela ukuba ufakelwe imibhobho emelana nokudliwa ngumhlwa (umzekelo, ene- polyethylene ephezulu). Qaphela ukuba imibhobho ehambisa amanzi asuka kumbhobho omkhulu kamasipala kufuneka ingavalelwa okanye ifakwe phantsi kwemigangatho eyikonkriti njengoko kuchaziwe kwimithetho kamasipala.
Khumbula, iSixeko siya kulungisa nakuphi na ukuvuza kwamanzi okungaphandle komhlaba wakho, kwicala lebhunga lesixhobo sokulinganisa amanzi, ngaphandle kwentlawulo.
Izindlu zangasese
Umyinge wamanzi asetyenziswa yindlu yakho yangasese ungehliswa lula ngokulungiswa kakuhle nangeendlela ezilula zokongiwa kwamanzi. Imigqomo emidala yamanzi endlu yangasese ithwala phakathi kweelitha ezili- 9 nezili- 12 zamanzi. Imigqomo yangoku yamanzi endlu yangasese ithwala malunga neelitha ezi- 6 zamanzi. Ukuguqula indlu yakho yangasese ibe yileyo igungxula kaninzi (egungxula ingayeki xa umqheba usacinezelwe) okanye leyo igungxula kabini (egungxula ixesha elide negungxula ixesha elifutshane) kungakhokelela kukongiwa kwamanzi okufikelela kuma- 20% kwityala lakho lamanzi. Unako nokunciphisa umthamo womgqomo wamanzi wendlu yakho yangasese ngokufaka ibhotile okanye ingxowa eza kuthatha indawo yamanzi apha emgqomeni wamanzi wakho.
NgokoMthetho kaMasipala weSixeko waManzi omtsha umgqomo wamanzi endlu yangasese (ithoyilethi) kufuneka ungabi ngaphezu kwe-9,5 leelitha zamanzi ubukhulu (uMthetho kaMasipala waManzi iShedyuli 2 uLawulo loKusetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Imigqomo yamanzi ashushu
Njengemigqomo yamanzi endlu yangasese, imigqomo yamanzi ashushu inombhojana othintela ukuphuphuma kwamanzi. Kuqhelekile ukuba amanzi athontsize kulo mbhojana (okanye idreyini) uxonyezelelwe kwivelufa eyandisiweyo yokunceda. Xa amanzi ashushu esanda, kukhutshwa amancinci kuwo ngalo mbhojana. Ukuthontsiza kumelwe ukuba kuyeke bakuba ubushushu bamanzi bumi ndawonye. Oku kuthontsiza kuqhelekileyo kungaqhuba iyure yonke nangaphezulu. Kungaphuma ukuya kwiilita ezi- 2 zamanzi kulo mbhojana wokuthintela ukuphuphuma ngosuku ngalunye. La manzi angaqokelelwa aphinde asetyenziswe kwizityalo zakho zesitiya!
Ukuba kukho ukuthontsiza okuqhubekayo okanye ukuhamba kwamanzi kumbhojana othintela ukuphuphuma okanye ivelufa eyandisiweyo yokunceda uze umyinge wamanzi aqokelelweyo apha ube ngaphezu kweelitha ezi- 2 ngemini, kukho ukuvuza kwamanzi. Ngenxa yobumbaxa yaye mhlawumbi nobunzima bokulungisa imigqomo yamanzi ashushu evuzayo, okona kungcono kukuba ubize umntu oqeqeshelwe ukusebenza ngemibhobho yamanzi ukuba akulungiselele le ngxaki.
Iimpompo
Umsonto ombaxa ungena kuzo zombini iimpompo ezilungiselelwe imisonto yesiqhelo ngokwesini sobukhomokazi naleyo yesobudoda. Noxa iimpompo ezininzi namhlanje zinemisonto yesiqhelo, impompo ezindala zingafuna amaqhoshana okungenisa umsonto ukuze kufakelwe lula iimveliso zokonga amanzi. Ziyafumaneka. Jonga ukuba lungakanani na uxinzelelo lwamanzi (kPa) olufunekayo ukuze ezi mveliso zisebenze ngokufanelekileyo. Ngokomthetho kamasipala omtsha, ukuphuma kwamanzi kuyo nayiphi na itephu yesinki yokuhlamba izandla akunakuba ngaphezulu kweelitha ezintandathu ngomzuzu (Shedyuli 2 yoMthetho kaMasipala waManzi, uLawulo lweMfuno eMandla yaManzi).
NgokoMthetho weSixeko waManzi wooMasipala ubuninzi bomyinge wamanzi aphuma kuyo nayiphi na impompo efakelwe kwisityana sokuhlamba izandla mawungabi ngaphezu kweelitha ezi- 6 ngomzuzu (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
Iqhoshana elingenisa umoya empompeni libiza malunga nama- R35.
INCWADANA
Ukulungisa impompo evuzayo NGEZIGABA EZILULA ezisixhenxe!
Impompo ethontsizayo idla ngokuxela ukuba kufuneka ufakele iqhoshana elitsha. Ukwenza oku:
Vala isiciko sombhobho omkhulu wamanzi (umbhobho omkhulu ongenisa amanzi endlwini yakho) uvule impompo ngokupheleleyo.
Jija ukhulule intsimbi esisangqa edibanise ezinye.
Fakela iqhoshana elitsha uze ubuyisele imortyisi. Qinisekisa ukuba unobukhulu obulungele impompo.
Phinda ubuyisele intsimbi esisangqa edibanise ezinye uze ujije ubuyisele isiciko.
Vala impompo, vula umbhobho ohambisa amanzi ngokucotha ujonge iindawo ezivuzayo kwakhona. Musa ukuyiqinisa kakhulu impompo njengoko iqhoshana elitsha lithambile yaye linokonakala.
Ukukhetha ngobulumko xa uthenga izinto zasekhaya ezintsha kungaba nefuthe elikhulu ekusetyenzisweni kwamanzi akho (nombane ngokunjalo). Khangela iimveliso ezonga amanzi nombane.
Oomashini bokuhlamba izitya basebenzisa malunga nama- 40 ukuya kuma- 75 eelitha zamanzi ngokuhlamba, kodwa oomashini abagqibelele ngakumbi bangasebenzisa kancinci kangange- 13 leelitha. Aba bangasebenzisa nombane ongaphantsi njengoko emancinci amanzi ekufuneka efudunyeziwe. Oomashini abaneempahla ezihlanjwa msinya (izitya ezingangcolanga kakhulu) okanye iimpahla ezimbalwa baya kunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi ngama- 37% nokusetyenziswa kombane ngama- 29%.
Oomashini bokuhlamba iimpahla ngokwesiqhelo basebenzisa ama- 150 eelitha
Ukuhlamba
Oomashini bokuhlamba iimpahla abagqibelele ngakumbi basebenzisa amanzi amalunga nama- 30% ngaphantsi nama- 40% ukuya kuma- 50% umbane ngaphantsi. Khangela oomashini abasebenzisa phakathi kwama- 37 ukuya 45 eelitha zamanzi ngokuhlamba. Kwakhona, amanzi ashushu amancinci athetha ukuba kusetyenziswa umbane omncinci.
Qaphela, ukuba oomashini abonga amanzi baya kufuna isepha ejiye kakhulu okanye eninzi yaye ngaphandle kokuba kungasetyenziswa sepha zimbi, azikulungelanga ukusetyenziswa kwindlela yokusetyenziswa kwamanzi amdaka.
Iingcebiso jikelele
Oomashini abafakwa iimpahla ngaphambili umthetho wabo bagqibelele ngaphezu kwabo bayifakwa ngaphezulu (bonga amanzi nombane).
Nawuphi na umjikelo wokuhlamba kusetyeniswa iqondo lobushushu elibekwe ngaphezu kwama-
umosha umbane omninzi kakhulu.
Ukuhlamba okukhawulezayo nokuhlamba iimpahla ezimbalwa kokubini kunceda ekongeni amanzi xa kuhlanjwa iimpahla ezimbalwa.
Xa usebenzisa umatshini weempahla nowezitya mawugcwale ngumthwalo weempahla okanye wezitya.
Izitiya
Apho izindlu zinezitiya, ezi zitiya zidla ngokusebenzisa kangangama- 30 ukuya kuma- 50% awo onke amanzi asetyenziswa kwikhaya elo. La ngamanzi anyangiweyo, aselwayo (kudla imali ukuwahlambulula) yaye kufuneka sicinge ngobulumko xa sifuna ukuwasebenzisa ezitiyeni. Singagqibelela ngakumbi ngokunkcenkceshela ngamaxesha apholileyo emini, kusetyenziswa ukunkcenkceshela okuthontsizayo, ukusebenzisa izichumiso zendalo nokufaka isitroyi kwizitiya zethu. Ezinye izityalo ezilungele ukutyalwa eKapa (ebezisoloko zikho) azifuni kunkcenkceshelwa nakancinci, ngaphandle kwaxa zisakhula.
NgokoMthetho weSixeko omtsha wooMasipala waManzi izitiya azinakunkcenkceshelwa ngamanzi okusela, phakathi kweeyure 10:00 no 16:00. xa kusetyenziswa umbhobho wokunkcenkceshela ukunckenkcesheka isitiya ufakwe kwimpompo yamanzi aselwayo, kuya kufakelwa isixhobo sokulawula amanzi, kungafakwa nokuba sisitshizi ekupheleni kombhobho. (uMthetho waManzi wooMasipala iShedyuli 2 uLawulo lokuSetyenziswa kwaManzi).
INCWADANA
Amanzi amdaka akasoloko ekhuselekile ukuba angasetyenziswa. Kufuneka wazi ukuba ungabeka esweni ngokhuseleko izinto ezingena emanzini ulawule le ndlela ngokukuko. Ngenxa yezizathu zempilo, musa ukusebenzisa amanzi amdaka ukunkcenkceshela imifuno yakho, amayeza okanye iziqhamo oneenjongo zokuzitya. Xa usebenzisa amanzi amdaka kwisitiya sakho, kubalulekile ukuba amathontsi amanzi abe makhulu yaye amanzi aphumele ezantsi ukuze anganabeli kwezinye iindawo amanzi amdaka. La manzi makangatshizwa kwingca yakho ngeentsuku ezinomoya. Kungcono ukuwasebenzisa kwakhona la manzi kusetyenziswa indlela etofayo ewagalela kanye kwiingcambu zezityalo amanzi. Indlela yokutofa amanzi engcono ngakumbi yileyo isebenzisa imibhobho ephantsi komhlaba. Sukugalela amanzi amdaka kwizinto eziwathumela kwiidreyini ezisesitalatweni ngoba oko kungangcolisa izixokelelwano zemibhobho yamanzi ezithumela amanzi kwimilambo nemithombo yethu.
Ezi ndlela ziyabiza kodwa ziyafumaneka eKapa. Ukufaka imibhobho yamanzi amdaka kumbaxa. Yenza uphando olunzulu ngale nkqubo yaye uqinisekise ukuba usebenzisa inkampani edumileyo.
Uvimba weCandelo lokuFakela: A- Z wokuSebenza ngoBuchule ngeMibhobho yaManzi kwiZakhiwo zoRhwebo nezaMakhaya, CSIR, 2003.
Zenza ntoni ezinye izixeko eMzantsi Afrika naphesheya ukonga amanzi?
Iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana ayiloluhlu lweentlobo nje kuphela, kodwa ngokulandelelana kolwalamano kuthungelwano oluxandileyo, nesisaqalayo ukulunakana, ndingathethi ke ngokuluqonda. Indawo nganye kolu thungelwano luxandileyo luya luphela kancinane xa inxalenye ethile yalo iba buthathaka okanye inyamalala.
Kubudlelwane bezityalo nezilwanyana kuqwalasela iintlobo, iimfuzo neendawo ezihlala kuzo, phakathi kwezinye izinto.
Iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo
Uhlobo lwento liqela lezinto eziphilileyo ezineempawu ezizodwa. Ngeentlobo ezohlukeneyo kuqwalaselwa inani, uhlobo nokwabiwa kweentlobo ezikwindawo ethile eziphila kuzo izityalo nezilwanyana. Okwangoku asikakwazi
Umthetho nonyanzeliso-mthetho olujongene nezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo
Kuza kuxhaswa indlela yokusebenza 'engafuni nkathazo' neza kukhuthazwa kusetyenziswa umthetho, unyanzeli-mthetho lwala maxesha kunye norhulumente ozinikeleyo.
Ulwazi ngezilwanyana nezityalo ezohlukenyeo nenkqubo yokukhangela
Inkqubo eqhubekayo yolwazi nokukhangela iza kuxhasa ukwenziwa kwezigqibo ezifanelekileyo nolawulo ngokuphathelele kwizityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nophuhliso oluzinzileyo.
Imfundo nolwazi ngezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo
Ezi zicwangciso-qhinga sithembele ekubeni kuthengwe ze kufunyanwe ubunini bezityalo nezilwanyana ngabantu baseKapa kunye nokwabelana ngoxanduva phakathi korhulumente wamakhaya nabahlali abanolwazi ngemeko-bume esingqongileyo baseKapa ngokuphathelele kwimicimbi yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ukuze kwabelwane ngokufanelekileyo, kulawulwe yaye sibe noxanduva ngentsebenziswano lwemithombo yezityalo nezilwanyana ezohlukenyo ezikhethekileyo zeSixeko.
Iindlela zokoyisa izityalo ezingeyonzalelwane yalapha
Oku kuphidwe kabini nesiqingatha kwi-GDP yase-Afrika idityanisiwe. Emva kokonakaliswa kwendawo yokuhlala ngabantu, izityalo nezilwanyana ezonakalisayo zingunobangela wesibini omkhulu wokubhanga kwezityalo nezilwanyana ezithile kwihlabathi.
Izityalo ezingeyonzalelwane yalapha ezonakalisayo zitshabalalisa amandla okuvelisa omhlaba. Uhlobo lwezityalo eziziintyantyambo zaseKapa zinamandla amancinane okuxhathisa kunezityalo ezonakalisayo ezineziqu ezikhulu yaye zisebenzisa amanzi amancinane. Izityalo ezingeyonzalelwane yalapha ezonakalisayo zinamandla okuvutha angaphezu kwezalapha nto leyo ekhokelela kwimililo engacimekiyo etshabalalisa amathambeka eentaba zeSixeko sethu ngokuphindelela okoyikisayo. Izityalo ezonakalisayo zinamandla okuvutha ngobushushu bamatyeli ali-10 kunezityalo eziyinzalelwane yalapha, zitshabalalisa imbewu yeentyantyambo egcinwe emhlabeni, okanye ezilungiselelwe ukumelana nemililo engatshisi kangako. Ezazo iingcambu ziyamelana nomlilo, nangona kunjalo, kangangokuba izityalo ezingeyonzalelwane yalapha zidla ngokuntshula zomelele ngaphezu kwangaphambili kumhlaba osandula ukutsha.
ISixeko sizama ukufikelela kwikamva leSixeko elingenazityalo nazilwanyana zonakalisayo. Ngokwenza njalo, siza kusebenzisana namanye amaphulo nemibutho, efana neNkqubo ephumelele ibhaso engokuSebenzela aManzi, nekhokelwa liSebe leMicimbi yaManzi naMahlathi, ngokunjalo neNkqubo ejongene nokuSuswa kweZityalo ezingeyoNzalelwane yalapha kwiPaka ekwiNtaba yeTafile.
INkqubo engokuSebenzela aManzi yasekwa ngo-1995 ngeenzame zokoyisa ingxaki yezityalo ezonakalisayo
Ulondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats yintsebenziswano eyodwa phakathi kweSixeko saseKapa, iZiko leSizwe elijongene neZityalo neZilwanyana ezoHlukeneyo kuMzantsi Afrika, iNgxowa-mali yeNtaba yeTafile (WWF-SA) kunye noMbutho wobuNzululwazi ngeZityalo woMzantsi Afrika, omanyene Nombutho weNtshukumo yoLuntu lweKapa nokuSingqongileyo (C.A.P.E). Injongo yale projekthi kukuziqhelisa ngokufanelekileyo ulawulo oluzinzileyo lwemimandla yolondolozo lwendalo ngendlela enenzuzo kwiindawo zentlalo ezingqongileyo, ngokukodwa kwiindawo apho ingeniso iphantsi yaye neemeko zentlalo zingaphucukanga.
Umbutho woLondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats uxhase iinkqubo ekwaphuhliswa kuzo amaphulo okusingqongileyo engingqi kunye nabathathi-nxaxheba abanempembelelo emandla kumaphulo okusingqongileyo engingqi kunye nolwazi olufanelekileyo loluntu lwengingqi. Kwanyuswa ingxowa kulungiselelwa ukuqesha nokuqeqesha abalondolozo abatsha bendalo abaza kwenza umsebenzi wolawulo lolondolozo kwiindawo ezinezityalo zolingo. Umbutho woLondolozo lweNdalo awuloziko ngokunokwawo, kodwa yiprojekthi encedisa ukuqalisa imisebenzi. ISixeko sihleli sinoxanduva solawulo lwemihla ngemihla lweziza yaye iqela lolondolozo lwendalo liphethwe ngabalawuli bemisebenzi kwiSixeko.
Kwamiselwa iindlela ezintsha zolawulo lolondolozo lwendalo - ngentsebenziswano emandla phakathi kweqela lolondolozo noluntu. Kwagxilwa ingakumbi kuthatho-nxaxheba loLuntu ngokusebenza, kunokusebenzisa imibutho yenkxaso, ngokunjalo neentshukumo ezincinane ezikhokelela kwiiprojekthi ezinkulu. Umzekelo, umnqweno wokufumana ulutsha lwengingqi lizibandakanye ekugadeni iintaka kwisiza ezinye kwajongwana nako ekuqaleni ngokusindleka imiboniso yezikhalo zeentaka njengenxalenye yenkqubo yeeholide zezikolo. Amalungu olutsha amabini azimasa le projekthi abonisa umdla kungoku nje aqeqeshwa njengamagosa agada iintaka. Umbuzo owenziwa yititshala yengingqi ngolwazi lokusingqongileyo wakhokelela kuphuhliso loqeqesho olwenziwa rhoqo ngekota kummandla woLondolozo lweNdalo eCape Flats, intsebenziswano phakathi kwale projekthi neNkqubo ejongene neMfundo ngokuSingqongileyo yeZikolo ebandakanya abafundi abavela kummandla we-Cape Flats abali-100 behamba uhambo olude oluya kummandla we-Wolfgat, umyezo wezityalo neentyantyambo ePhilippi ukuya kwiPaka yeNdawo eManzi i-Edith Stephens. Apha endleleni bafunda ngemeko-bume yendalo nezinto ezisingqongileyo ezenziweyo zeSixeko sabo, ngaxeshanye bephuhlisa izakhono zobunkokeli nezokusebenza ngokwamaqela.
Umceli-mngeni wombutho wolondolozo lweNdalo kummandla we-Cape Flats kukuguqula iintshukumo ezincinane zibe ziinkqubo eziqhubekayo ezisebenza ngokuzimela. Umzekelo, kwinkqubo yeeNgquzu eMacassar umceli-mngeni kukuguqula le nkqubo ibe 'yeyeentsuku ezikhuselekileyo', nalapho amakhulu-khulu abafundi betyelela ezi ngquzu ukuya kwenza imisetyenzana yabo yemfundo ngokusingqongileyo, 'kwiindawo ezikhuselekileyo', nalapho kukhuselekile kumaqela amancinane ukuba ahambe engakhokelwa, ze ekugqibeleni ziguqulelwe 'kwimpahla ekhuselekileyo yezoqoqosho nelinye ixabiso' nezitsala umdla wabakhenkethi nabantu balapha ukuba batyelele le ndawo.
ngokulumkileyo i-oli esetyenzisiweyo ingasiwa kuyo nayiphi na igaraji/isikhululo senkonzo yezithuthi nalapho iza kuqokelelwa ze irisayiklishwe ngabe-Rose Foundation - jonga icandelo leNkunkuma. Ezi zinto mazingalahlwa kwimingxuma yamanzi amdaka okanye esitalatweni. Nayiphi na imichiza elahlwe kumngxuma wamanzi amdaka nakumsele wamanzi esitshi ziphelela empilweni yethu, kumachweba nakwiilwandle, zibulala yaye zitshabalalise izityalo nezilwanyana.
Gcina ubumelwane bakho bucocekile yaye kungekho ngozi kokusingqongileyo
Inkunkuma yasegadini, yasendlini neyezakhiwo kufuneka isiwe kwiziko lengingqi ekulahlwa kulo iNkunkuma ePahthekayo (jonga icandelo leNkunkuma). Ukulahla inkunkuma enjalo emadlelweni yenye yeendlela ezininzi ekonakaliswa ngayo imimandla yethu yendalo. Amaqhekeza amatye okwakha angacumza izityalo zendalo. Inkunkuma yasegadini inento eyonakalisayo yezityalo, efana nengca iKikuyu, nethi itshabalalisa idlelo. Kubaluleke kakhulu ukuba singashiyi, okanye nilahle, iiglasi ezophukileyo edlelweni. Oku kungenza ukuba ubushushu bugxile ndaweninye nto leyo ekhokelela kwimililo.
Ukulahla inkunkuma edlelweni, okanye nakuyiphi na indawo evulekileyo lulwaphulo-mthetho. Ukuba uthe wabona nabani na elahla inkunkuma, nceda uqhagamshelane namaPolisa eNqila kule nombolo: 596 1999 ukuxela eso senzo.
Naliphi na iphepha, iplastiki okanye inkunkuma elahlwe esitalatweni, emhlabeni okanye naphi na apho kungeyondawo yokulahla inkunkuma ibizwa ngokuba 'kukungcolisa'. Yonke inkunkuma ephelela kwimimandla yendalo, ngokukodwa iplastiki, iyingozi kakhulu kwizilwanyana. Iindawo ezininzi zokutywina zihlala ziseplastikini zijijele iintamo zezilwanyana, nto leyo esika izikhumba zazo zizibulale. Isixeko sinikezela ngenkonzo yokuthuthwa kwenkunkuma kuzo zonke iindlu. Yisebenzise le nkonzo ukuthutha nayiphi na inkunkuma ongenakho ukuyisebenzisa kwakhona/ukuyirisayiklisha!
Ungaqhubi isithuthi sakho okanye itraki ngaselunxwemeni (qaphela ukuba iMiqathango elawula ukuSetyenziswa kweZithuthi ngaPhandle kwendlela iyakuthintela oku ngaphandle kokuba ukhululiwe okanye unemvume eyodwa), okanye kwimimandla yendalo. Ukuba unesithuthuthu ibhayisikili emavili mane, yikhwele kuphela kwiindawo ezimiselwe oko ngokufanelekileyo nezibekelwe bucala ukwenza oku.
Ukulawula ihlabathi lethu lendalo luxanduva lomntu wonke yaye umsebenzi omkhulu wenziwa ngokuzithandela kungajongwanga nzuzo. Ngeli xesha oku kunganiki nzuzo yamali, kukho inzuzo enkulu kubantu abazibandakanya namaqela okuzinikela kokusingqongileyo. Umsebenzi onjalo ukukhuthaza ukuba uphume wonwabele indalo yethu elilifa yokusingqongileyo. Ngumsebenzi wentlalo owakha ubuntu. Lo msebenzi wokuzinikela ukhuthazwa ngakumbi nguMongameli Mbeki.
Ulondolozo lwendalo luluntu
Ummandla wolondolozo lwendalo iHarmony Flats Nature Reserve sisiza esincinane esingaphantsi kwee-akile ezili-10, nangona kunjalo, sihlala kwiindidi ezohlukeneyo zezityalo ezikhethekileyo ezifana nezitswele, ezinye zinqabile kakhulu. Esi siza sikummandla we-Strand, yaye singqongwe ziindawo zentlalo ezihlelekileyo ezingenandlela yakufikelela kwimithombo. Kusetyenziswa iprojekthi Cape Flats Nature kwasekwa iqela elisebenzayo loluntu iHarmony Flats Nature Reserve ngo-2003. Eli qela lokuzinikela liqhuba amaphulo okwazisa ngemililo kwizindlu ngezindlu namaphulo olwazi jikelele ngalo mmandla wolondolozo lwendalo. Abahlali ngoku bangabacimi-mlilo abazinikeleyo. Iqela elisebenzayo lisuse izityalo ezingeyonzalelwane yalapha, uthintelo lokhukhuliseko yaye laphuhlisa iindlela zokwenza lo mmandla ube ngokhuselekileyo yaye ulawulwe ngokufanelekileyo ukuze abantwana badlale yaye bafunde nto kuwo. Kule minyaka imbalwa idlulileyo eli qela likhokele inkqubo yezemfundo ngokusingqongileyo ngeVeki yokuTyalwa kweMithi, likhokela abafundi abangama-400 kulo mmandla wolondolozo, libazisa ngezityalo ezikhethekileyo yaye bechazelwa nangembali yonxulumano loluntu nommandla wendalo obukekayo.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO NEZIBONELELO EZIKHOYO
Amathala oLondolozo lweNdalo neMimandla yeNdalo
Iiyure: 07:00 - 19:00
Isithuthi: Iteksi
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Uyifumana xa ucele phambi kokuba uze
Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi
Izinto ezikhoyo: Iindawo zepikniki, iindawo zokoja, ukunyuka intaba, iindawo zokutyibiliza kumaza olwandle, ukubukela iintaka, ukubukela iminenga, ukuloba (kufuneka imvume), izinto ezenziwa ngamaqela 'Abahlobo' qho ngenyanga Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo ngokusiNgqongileyo ngoMmandla woloNdolozo waseBlaauwberg nceda ubhukishe Indawo yokulala: Ayikho Qhagamshelana: Ifowuni nefeksi 021 554 0957, imeyili bca@capetown.gov.za
Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Iipikniki, ukubukela iintaka, iindawo zokuhamba-hamba ngenyawo ekulula ukuba kuqhutywe nezitulo zabakhubazekileyo kuzo
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo ngokusiNgqongileyo laseBrackenfell
Indawo yokulala: Ayikho
INCWADANA
Isithuthi: Iteksi
Iiyure: Wenza amalungiselelo xa ufuna ukutyelela Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukuhamba-hamba; ulawulo lwezityalo ezingaqhelekanga Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: Ifowuni 700 1843; imeyili: mayaS@goldcircle.co.za
INCWADANA
Iiyure: Wenza amalungiselelo xa ufuna ukutyelela
Amangeno: Akakho
Isithuthi: Iteksi
Izinto ezikhoyo: Indawo yepikniki Ukuhamba-hamba
Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi okanye uloliwe Izinto ezikhoyo: Iintyatyambo zasentwasahlobo, imizila yembali yepikniki, ukunkcunkca, ukukhwela ibhayisikile, ukuhambisa inja Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: Ifowuni 700 1843; imeyili: mayaS@goldcircle.co.za
Amangeno: Abadala R6,00; Abantwana (abaneminyaka emi-3 ukuya kweli-13) R3.00; amaxhego namaxhegwazana R4.00; iimvume zokuloba zamihla le kwabadala yi-R30.00 ze kubantwana ibe yi-R10.00
INCWADANA
Uqhagamshelwano: ifowuni 970 3097
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi Izinto ezikhoyo: Imigxobhozo eneentyatyambo ezinika umdla, amasele neentaka Imfundo ngokusiNgqongileyo: Ayikho Uqhagamshelwano: ifowuni 970 3097
Iingquzu zentlabathi ezixhasa isityalo iCape Flats Dune Strandveld. Iiyure: 07:30 - 16:00 (ngeentsuku zeveki); ayivuli ngeempelaveki Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi okanye ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukwenza ipikniki, ukuloba ukuloba kwiindawo ezilungiselwe oko ezingaselwandle (kufuneka imvume); iintaka zonxweme, ukudada Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iinkqubo zemfundo ezibonelelwa ngamaziko angaphandle
Lo mgxobhozo uxhasa iintlobo-ntlobo zeentaka. Iiyure: 07:30 - 19:30 Ehlotyeni, Iintsuku ezisi-7
ngeveki; 07:30 - 18:00 Ebusika, Iintsuku ezisi-7 ngeveki Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi Izinto ezikhoyo: Ukwenza ipikniki, ukuloba Imfundo ngokusiNgqongileyo: Iziko leMfundo
INCWADANA
Iiyure: Azikho Amangeno: Akakho Isithuthi: Iteksi, ibhasi Izinto ezikhoyo: Ukuhamba-hamba, ukubukela iintaka
Ukufunda le ncwadi kuza kukunceda ukuba
Wonge imali ngokuthi ulawule ikhaya lakho ngendlela eyiyo.
Uphucule ukhuseleko ekhaya.
Ukuqonda imiba ebalulekileyo yokusingqongileyo esijongene nayo xa sisonke.
Ukuqonda imirhumo yeSixeko.
Ukwazi ukuba mawuye phi xa ufuna uncedo okanye iingcebiso ngeenkonzo zeSixeko.
Ukuzama obunye ubuchwepheshe obufana nezishushubezi zamanzi ezisebenza ngelanga.
Ukutyebisa ulwazi lwakho nokonwabela amathala endalo akwimimandla yethu.
Ufunde ukulungisa into evuzayo, ukutshintsha iglowubhu yesibane, ukufakela isilingi, ukujika inkunkuma yakho ibe ngumgquba kunye nezinye izinto ezincinci eziya kukunceda ukuba uphile ngokukhuselekileyo, ulondoloze okusingqongileyo kunye nemali yakho.
<fn>StateoftheNation.2007.2009-04.Xh.txt</fn>
INtetho yeLizwe kaMongameli waseMzantsi Afrika, uThabo Mbeki: kwiPalamente eDibene Yonke

9 eyoMdumba 2007

Mam'uSomlomo wePalamente kaZwelonke;
Sekela-Somlomo wePalamente kaZwelonke kunye noSekela-Sihlalo we-NCOP;
Sekela-Mongameli weRiphablikhi;
Zinkokeli ezihloniphekileyo zamaqela ezopolitiko kunye namaLungu aBekekileyo ePalamente;
Baphathiswa nooSekela-baPhathiswa;
Ntloko yezoBulungisa yethu ebekekileyo kunye namalungu ezoBulungisa;
ZiNtloko zeeNkonzo zethu zoKhuseleko;
Rhuluneli yeBhanki enguVimba;
Mongameli uNelson Mandela noMama uGraca Machel;
Mongameli u F.W. de Klerk noMama uElita de Klerk;
ZiNkulumbuso ezibekekileyo kunye nooSomlomo bamaPhondo ethu;
BoSodolophu neenkokeli zikarhulumente wethu wamakhaya;
Zinkokeli zethu zemveli ezihloniphekileyo;
Zintloko zemibutho karhulumente exhasa urhulumente wesininzi wethu osemthethweni;
BaQondisi-Jikelele nezinye iinkokeli zeenkonzo zoluntu;
Nina baHloniphekileyo, baZakuzeli bamazwe kunye nabaKomishoni abaPhezulu;
Zindwendwe ezihloniphekileyo, bahlobo namaqabane;
Bantu baseMzantsi Afrika:

Ngethuba lokusweleka kukaMama uAdelaide Tambo, besisazi ukuba ubesandula kukhululwa esibhedlele. Kodwa, kuba besisazi nokuba ubenokuqina okusemoyeni nasemandleni kokuzimisela ukuba lijoni phakathi kwabaphilayo, siye sazimisela ukumamkela yena namanye amalungu osapho lwakhe njengeendwendwe zethu kulo msitho ukubaluleka kunje. Kodwa loo nto ayenzekanga. Ngomso siya kube simnika imbeko yethu yokugqibela xa sibeka amathambo akhe. Ngoko ke uya kube ekunye nathi ngokomoya ngeyeDwarha kulo nyaka, xa sibhiyozela iminyaka engama-90 wazalwayo umyeni wakhe, uyise wabantwana bakhe, umlingane wakhe, iqabane lakhe, kwakunye nonyana owaziwayo woluntu lwethu, u-Oliver Reginald Tambo. Siyaphinda kwakhona, sidlulisa amazwi entuthuzelo kusapho lwakwaTambo.

Noko kunjalo, ndivakalisa ngovuyo ubukho apha phakathi kwethu ngale ntsasa boHloniphekileyo uAlbertina Luthuli, intombi yomWongwa wethu wokuqala weMbasa yoXolo, uNkosi uAlbert Luthuli, nesikhumbula ukusweleka kabuhlungu kwakhe kulo nyaka, sikhumbula olo suku lulusizi, xa kwakhutshwa iingxelo zokuba utyunyuzwe nguloliwe ondlandlathekayo kumasimi omwoba aKwaDukuza. Ukusweleka kwakhe kwakusothusa yaye kungakholeleki nanjengoko ubomi bakhe babuyinkwenkwezi esikhokelela kule nkululeko siyonwabeleyo namhlanje.

Ndiziva ndinegugu neqhayiya ngokuba uMzantsi Afrika wolawulo lwesininzi ukwazi ukuba novakalelo ngokwaneleyo lokuba ukhumbule okwenzelwa isizwe nguAlbert Luthuli noOliver Tambo ngokubiza ngabo iiMbasa zethu zeLizwe - iMbasa kaLuthuli, kunye neMbasa yobuHlobo kaO.R. Tambo. Ndiyakuqonda ukuzingca kwalowo onyuselwe wabekwa kula manqanaba ezi Mbasa zeLizwe zikubaluleka kunje. Ndikwavuyiswa kukwamkela apha kule Ndlu amaqhawe eMatshi yamaKhosikazi ka-1956 kunye nawemiGushuzo yaseSoweto ka-1976 nahleli kwindawo yoMongameli, ngokunjalo namaqhawe ahloniphekileyo ethu asuka kuwo onke amaphondo ethu, naphakanyiswe ngooSomlomo bethu bamaPhondo ukuba abe yinxalenye yeqela leendwendwe ezibalulekileyo ezisikhuse amagxa namhlanje.

Urhulumente wabantu baseMzantsi Afrika, nendithetha egameni lakhe apha namhlanje, njengoko ndibe nethamsanqa lokwenza njalo kwiminyaka edlulileyo, wasekwa ngo-1994, emva koLonyulo Jikelele lwaloo nyaka.

KwiLekgotla okanye iBosberaad kaJanyuwari yaminyaka yonke kule nyanga iphelileyo, iKhabhinethi kaZwelonke ehleli encotsheni karhulumente endinethamsanqa lokumongamela, iye yakhumbuzana ukuba loo ntlanganiso yayo ibiphawula isiphakathi sobomi bukarhulumente owazalwa ngokhetho lwethu lokugqibela, luka-2004. Emva kokuba iqondiwe loo nto, kuye kwazenzekela ukuba sizibuze umbuzo wokuba - sesiqhube kangakanani na kwimizamo yethu yokufezekisa iinjongo esazixelela isizwe sethu, ngokunyanisekileyo, ukuba sizimisele kuzo, nekwathi ngenxa yazo abantu bethu basinika igunya elingathandabuzekiyo lokulawula ilizwe lethu ukususela ngo-2004 kude kube lulonyulo olulandelayo ngo-2009!

Ngemvume yenu, ndingathanda ukubuya umva kancinci, ndikhumbuze ngesakuthetha ngo-2004, singabameli babantu bethu, phambi kwabahlobo bethu abasuka kwihlabathi jikelele, ababehleli kwisihlalo sethu soburhulumente kwiZakhiwo zoManyano eTshwane, ngoSuku lweNkululeko, xa sasikhumbula iminyaka elishumi yenkululeko yethu, nokuthatha kwethu inxaxheba kuBeko ngokuseSikweni loMongameli weRiphablikhi, owayekhethwe yiPalamente yethu, ihlonipha intando yabantu neyaboniswa ngobuninzi ngolonyulo luka-2004.

Inxalenye yento esayithethayo kuloo mnyhadala yaba kukuba:
"Ilizwe lethu likhe lagcina kulo yaye lamela okuninzi okungcolileyo nokungafunekiyo eluntwini ...

"Yayiyindawo apho ukuzalwa untsundu yayikukufumana ilifa lesiqalekiso sobomi bakho bonke. Yayiyindawo apho ukuzalwa umhlophe yayikukuthwala umthwalo ongothulekiyo woloyiko nomsindo ofihliweyo ...

"Yayiyindawo apho ukungcola, ivumba elitsarhayo lobuhlwempu, iindawo ezihamba amanzi amdaka ezivulekileyo, ukubola okunevumba, amaqela ngamaqela onxunguphalo, imifanekiso engapheliyo yomhlaba ogcwele yinkukuma elahlwe nje, apho kwakucingelwa ukuba umba wemfuneko yokuphucula ubuhle belinye ilizwe lezitrato ezicocekileyo, neendlela ezihonjisiwe ngokhuni, nokudubula kweentyatyambo okuncedisana nengca eluhlaza yaka ngathi iyadlisela, neentaka kwakunye nezindlu ezifanele iikumkani neekumkanikazi, kunye nomculo ombambazelayo, nothando.

"Yayiyindawo apho ukuhlala kwiindawo ezithile yayikukuzibizela ukwenziwa ixhoba ngabanye okanye umntu azigxeke ngokuxhaphaza abanye, abamelwane onokuba nabo benokuba ngamaxhoba okulawulwa butywala neziyobisi nezazinciphisa intlungu yokuphila, ababesazi ukuba ubomi babo abunakuba bobuqhelekileyo kungakhange kubekho kufa, kudlwengula nemilo enzima engenasizekabani.

"Yayiyindawo apho ukuhlala kwiindawo ezithile yayikukonwabela ukhuselo nokhuseleko kuba ukukhuseleka kwakuthetha ukukhuselwa ziindonga ezinde, amacingo ombane, izinja ezingabakhuseli, amapolisa

"Sihlangene apha namhlanje, ngoMhla weNkululeko, kuba ngokuhamba kwamaxesha, abantu bethu, bekunye nezigidi-gidi zabantu kwihlabathi jikelele, abangamaqabane eemfazwe nabamelwe ziindwalutho zeendwendwe zethu, bafikelela kwisigqibo sokuthi - mayiphele yonke loo nto! ...

"Sikhuthazeke kakhulu kukuba uLonyulo Jikelele lwethu kwiiveki ezimbini ezidlulileyo, luye lwaqinisekisa ukuzimisela kwabantu bethu, nokuba ngabaluphi na uhlanga, ibala nobuzwe, ekusebenzisaneni ukwakha uMzantsi Afrika obambisene ngephupha elinye... "Akukho nanye kwezi ngxaki zasekuhlaleni ekufuneka sizisombulule enokusonjululwa ingajongwanga imeko yokuveliswa kwemisebenzi nokunciphisa kwanokulwa nobuhlwempu. Oku kuhambelana nayo yonke into, ukusuka kuphuculo lwempilo yabantu bethu, ukuya ekuncitshisweni kwezinga lolwaphulo-mthetho, kuphakanyiswa amazinga okukwazi ukufunda nokubala, kukwavulwa neengcango zokufunda nenkcubeko kumntu wonke...

"Siyathembisa kuwo onke amaqhawe namaqhawekazi ethu awazincamayo ngenxa yenkululeko yethu, ngokunjalo nakuni, abahlobo bethu abasuka kwihlabathi lonke, ukuba soze singcatshe ukusithemba enikubonise kuthi xa benisinceda nisinika ithuba lokuguqula uMzantsi Afrika ukuba ube lilizwe elilawulwa ngentando yesininzi, elinoxolo, elingenabuhlanga, elingacalu-calulani ngokwesini nelinobutyebi, nelizinikezele kumbono ophucukileyo womanyano lomntu wonke.

"Umsebenzi wokuqala loo Mzantsi Afrika sele uqalile. Loo msebenzi uya kuqhubeka ngokuhamba kweShumi lesiBini leminyaka yeNkululeko yethu."

Kwiminyaka engamashumi amahlanu yangaphambili, xa babelungiselela ukubamba iNkongolo yaBantu, eyavuma iTshatha yeNkululeko, abanombono ngolo suku babethe, "Masithethe sonke, sonke sisonke - umAfrika nomYurophu, iNdiya noweBala ... bonke abantu baseMzantsi Afrika ... Masithetheni sonke ngenkululeko. Uvuyo olunokubakho kwabasebuhlanti nabasegoqweni xa behlala kwilizwe elikhululekileyo". Kufuneka namhlanje sihlaziye isithembiso sethu, sokuthetha sonke ngenkululeko, sokusebenza ngokubambisana ukuphumeza ulonwabo lwako konke okuza nokukhululeka, ukusebenzela ukwakha uMzantsi Afrika onephupha elinye, ukuthi, sisebenza kunye, - kwanele ngayo yonke into eyenze ilizwe lethu lagcina kulo yaye lamela okungcolileyo nokungafunekiyo eluntwini!

Kufuneka siqhubeke nokujongana nezinto ngendlela esathetha ngayo xa lo rhulumente uphetheyo ngoku wayeqala ukungena esihlalweni, siqonda kananjalo ukuba "akukho nanye kwezi ngxaki zinkulu zentlalo ekufuneka sizisombulule ekwaziyo ukusonjululwa ngaphandle kwemeko yokuveliswa kwemisebenzi kunye nokuncitshiswa nokupheliswa kobuhlwempu', yaye ngoko ke "iinzame zokuphelisa ubuhlwempu bezisoloko yaye ziya kusoloko ziphala phambili kwimizamo yesizwe yokwakha uMzantsi Afrika omtsha".

Ukujongana nemfuneko yokukhawulezisa kangangoko ukuqhubeka phambili nokwakha uMzantsi Afrika onombono omnye, urhulumente wethu uzibophelele, esebenzisana nabo bonke abemi boMzantsi Afrika, ekwenzeni iinkqubo ezicacileyo ezijonge:
* ekuphakamiseni izinga lotyalo-mali kuQoqosho olukwiNdawo yokuQala;
* ukunciphisa ixabiso lokwenza ushishino elizweni lethu;
* ukukhuthaza ukukhula kwecandelo lwamashishini amancinci naphakathi;
* ukukhawulezisa inkqubo yokukhuliswa kwezakhono;
* ukuphucula indlela esenza ngayo kunaniselwano namazwe angaphandle, sijonga kakhulu kwiinkonzo neemveliso ezivelisiweyo;
* ukunyusela imali esiyichithayo kuphando nophuhliso lwezobunzululwazi;
* ukwenza iinkqubo ezicacileyo zokujongana nemiceli-mngeni yoQoqosho olukwiNdawo yesiBini;
* ukwenza iinkqubo zokuqinisekisa ngophuhliso loqoqosho lwabantsundu olubanzi;
* ukuqhuba neenkqubo zokwakha ukhuseleko kwingeniso yoluntu ukwenzela ukujongana neenjongo zokulwa nobuhlwempu;
* ukwandisa ukufikelela kwiinkonzo ezifana namanzi, umbane nogutyulo lwelindle;
* ukuphucula okwenziwa kwezempilo zelizwe ngokubanzi;
* ukuqinisa inkqubo yezindlu;
* ukwenza imizamo eyongezelelweyo zokuvula nangakumbi iingcango zemfundo nenkcubeko;
* ukuphucula ukhuselo nokhuseleko lwabo bonke abemi noluntu;
* ukuqinisekisa ukuba onke amacandelo oluntu enza uxanduva lwawo njengabantu abaphambili ekukhuleni, ekwakhiweni ngokutsha nasekuphuhlisweni kwelizwe lethu;
* ukukhawulezisa inkqubo yokuhlaziywa kwelizwekazi leAfrika; kunye
* nokufaka isandla nangakumbi ekusonjululweni kwemibuzo ephambili ejamelene noluntu lwehlabathi.

Mam' uSomlomo noSihlalo;
Ndinovuyo ukunika ingxelo yokuba, ngokubhekiselele kuso ngasinye kwezi zibophelelo, urhulumente usashiyeka esebenza nzima ukuqinisekisa ukuba iinjongo zesizwe ziyafezekiswa.
Ngomyinge ophakathi ongaphezu kwe-4,5%, izinga lokukhula koqoqosho lwethu kule minyaka mibini inesiqingatha idlulileyo ubukwelona nqanaba liphezulu ukususela oko safumana ulawulo lwentando yesininzi ngo-1994. Utyalo-mali kuqoqosho lwethu, olwenziwa ngamacandelo karhulumente nawabucala belusenyuka ngezinga elimalunga ne-11%, ngelixa inkcitho epheleleyo eyenziwa kwizixhobo zecandelo likarhulumente ibisonyuka ngomyinge ophakathi oli-15,8%. Namhlanje, utyalo-mali olungatshintshiyo olungumyinge weMveliso ePheleleyo eyenziwe kweli lizwe - omalunga ne-18.4% - eyona ndawo iphezulu ukususela ngo-1991.

Inani labantu abaqeshiweyo lonyuke laya kutsho malunga nesiqingatha sesigidi ngonyaka kule minyaka mithathu idlulileyo.
Siyibonile inkqubela ezinzileyo kuphuculo lwabantu abaNtsundu kwezoqoqosho. Sisuka ekubeni netyala elingaphezu kwe-3% yoqoqosho olusisiseko lwe-JSE ngo-2004, oku kunyuke kwaya kutsho phantse kwi-5%; yaye isixa sabaNtsundu abakulawulo oluphezulu sonyuke ukusuka kwi-24% ukuya kuma kwisixa esipheleleyo se-27%. Ngelo xesha ke kusafuneka siwaxhalabele la manani nanjengoko esephantsi ngokumangalisayo.
Ukukhula koqoqosho kuze nemiceli-mngeni emininzi kuthi sonke. Ukunyuka okukhulu nokuzinzileyo kwimfuno yabathengi kubonisa ukukhula okulungileyo kumaqondo obutyebi kuluntu lonke; yaye iiprojekthi zezixhobo ezikhulu ezininzi esizenzayo zifuna ukwenziwa kwezixhobo noomatshini abaninzi.

Kodwa ukulingana kwethu norhwebo lwamazwe ngamazwe kubonisa ukuba asikaphumeleli ekwakheni ukukwazi ukuvelisa abathengisi neemveliso ezingundoqo ezifunwa lilizwe lethu. Ngelixa amatyala ethu angaphakathi onyuke ngenqanaba elilinganayo nokukhula kwengeniso, into yokuba abemi baseMzantsi Afrika belondoloza kancinci ithetha ukuba kufuneka sixhomekeke kulondolozo lwamanye amazwe. Ukuqhubeka kokuhla kwamandla email yethu nako khange kuluthethelele ncam urhwebo lwangaphandle lwethu.

Kule minyaka mithathu idlulileyo, uqoqosho ludale imisebenzi emalunga nesiqingatha sesigidi. Kuyakhuthaza ukuba ngonyaka osuka kweyoKwindla ka-2005 ukuya kweyoKwindla ka-2006 uwodwa, imisebenzi engama-300 000 eyadalwayo yayikwicandelo likarhulumente ngaphandle kwezolimo, nto leyo imele izinga lokukhula eliyi-4%.

Inxenye encinci yale misebenzi ngamathuba emisebenzi esisigxina adaleke ngeNkqubo eyaNdisiweyo yeMisebenzi yoLuntu. Kodwa akukho kuwuthandabuza umba wokuba le nkqubo inakho ukusebenza yaye kufuneka inyuselwe phezulu kangangoko. Akukho mathandabuzo kwinto yokuba singenza ngcono ukudala ukuziqesha ngamashishini amancinci nasakhulayo. Yaye xa sicinga ngokuba uninzi lwabantu abangaqeshwanga lulutsha, singenza ngcono ngokwenza uncedo olufana neNkonzo yoLutsha kaZwelonke kunye nokukhuliswa kwabarhwebi abasakhulayo.

Kuligugu ukuba sibe, ngokuhambelana nokuzinikezela kwethu ekwakheni isizwe esikhathalayo, ukususela ngo-2004 siphucule indlela esinika ngayo iinkonzo kunye neminye imiba ejongene noluntu. Ngelixa abo baxhamla kwindodla karhulumente ababemalunga nezigidi ezisi-8 ngo-2004, namhlane izigidi ezili-11 zabantu abahluphekileyo baseMzantsi Afrika ziyafikelela kule ndodla. Kuyakhuthaza ukuba amazinga okukhula ekunyukeni kwabantu ababhalisela le ndodla, kutsha nje onyukele kumaqondo alawulekayo, ngokuya le nkqubo ikhula. Le nto iza kuqinisekisa ukuzinza, kunye nokuqeshwa kwabanye abantu bakarhulumente abaza kunika iinkonzo zoqoqosho eziza kudala eminye imisebenzi namathuba oshishino.
Inkqubo yolwakhiwo lwezindlu sele ikhuphe izibonelelo zezindlu ezimalunga nama-300 000 ezikhutshwe kule minyaka mibini idlulileyo. Kodwa ke, njengokuba sifuna ukuphucula umgangatho, sakhe izicwangciso zabo baphoswe ziinkqubo ezizayo zecandelo likarhulumente nelabucala, ukwenzeka kwezi zinto kuye kwacotha ngaphezu kokuba bekulindelekile. Kufuneka sisebenze ukuze le meko itshintshe.

Nanjengoko amalungu aHloniphekileyo esazi, kule minyaka imbalwa idlulileyo siyile saza saqala ukwenza iinkqubo ngeenkqubo ezijonge ekuphuculeni izithuthi zikawonkewonke. Zona ke ziquka inkqubo yothengo ngokutsha kweeteksi (itaxi recapitalisation programme) neenkqubo eziqalwa ngamaphondo ezifana neMoloto Rail Corridor eseMpumalanga nalapho sele uqalile umsebenzi wokujonga ukuba iza kuphumelela na, iKlipfontein Corridor eKapa neprojekthi yeGautrain nezinonxulumano nazo zonke iindlela zothutho zikawonke-wonke. Ezi ke, kunye nezinye iinkqubo eziqaliweyo ziyinxalenye yendlela yokwenza yezithuthi zikawonkewonke, edibanisa zombini ezisebenzisa indlela kwanezo zisebenzisa umzila. Siza kujongana nokwenziwa okukhawulezileyo kwezi nkqubo ukuphucula umgangatho wobomi babantu, ngakumbi abasebenzayo.

Ukukwazi ukufikelela kumbane, amanzi nogutyulo kuphuculwe noko. Ngo-2005, uMzantsi Afrika wawusele uyifezekisile iNjongo yoPhuhliso yeMileniyam ngokubhekisele kunikezelo lwamanzi olusisiseko, ufikelelo kuwo luphuculwe ukusuka kuma-59% ngo-1994 lwaya kuma-83% ngo-2006. NgokweNkqubo yoPhuhliso yeZizwe eziManyeneyo (iUnited Nations Development Programme - UNDP), uMzantsi Afrika lelinye lamazwe ambalwa ankcitho yawo yohlahlo-lwabiwo-mali iba ncinci kwezomkhosi ngaphezu kwaleyo yezamanzi nogutyulo. Ngokwamazwi eNgxelo yoPhuhliso lwaBantu ye-UNDP (iUNDP Human Development Report) ka-2006:
"... UMzantsi Afrika ubonise ukuba ilungelo loluntu lamanzi linokusebenza njengesixhobo sokuxhobisa kwanesikhokelo kwipolisi... Uphuculo lwamanzi afumaneka ngokwaselungelweni kuwenze wandisa ufikelelo emanzini waza waphelisa imbali yokungalingani ngokobuhlanga okwakufunyenwe kurhulumente wocalucalulo, inxenye yako ikukubiza abantu ngokuselungelweni". (pp62/63)

Ngokwenene kufuneka siyibhiyozele le mpumelelo inkulu kangaka. Kodwa ke kuyinyani ukuba izigidi ezisi-8 zabantu azikabinawo amanzi afumaneka lula. Uninzi lwabo alunawo umbane nogutyulo.
Siyazingca ngokuba kunyaka omnye, sikwazile ukunciphisa ukupheliswa kwendlela yamabhakethe ebisesemva ngokumalunga nesiqingatha ematyotyombeni. Sisendleleni yokuyiphelisa le ndlela ijongela phantsi isidima sabantu kwezi ndawo ekupheleni kwalo nyaka. Siza kuqhuba nokujongana nale miceli-mngeni ukuze sikucime kuphele okungcolileyo nokungafunekiyo elizweni lethu ukuze sonke sithethe ngenkululeko nolonwabo oluza nayo.

Ukujongelwa kufutshane kokufumaneka kwemfundo nezakhono kubonisa ukuphucuka okukwinqanaba eliphezulu ngo-2004, nangona kuhamba ngonyawo lonwabu nje. Le nto ibhekisa kumanqanaba okukwazi ukufunda nokubhala, ukubhalisa ngamanani aphezulu ezikolweni kwakunye namazinga okuthatha inxaxheba kumaziko emfundo ephakamileyo. Amazinga angazinzanga empumelelo yeMatriki ayakubonisa ukuba kusekuninzi ekusafuneka kwenziwe ukuzinzisa le meko nokuqinisekisa ngokuphucuka okuqhubela phambili. Kwangaxeshanye, inani labafundi abaphumelela iMatriki bephumelela iziBalo zesigaba esiphakamileyo lingcono kancinci kunelo lango-1995. Sisaqhubeka nokubonakalisa ukuba buthathaka ekwenzeni inkqubo yeMfundo esisiSeko yabaDala.

Ngelixa inkqubo yokubuyiselwa komhlaba iye yaneempumelelo ezininzi kutsha nje, kusafuneka sizame nangakumbi ukujongana namatyala asaseleyo, nelunzima kakhulu uninzi lwawo. Kwelinye icala, incinci kakhulu inkqubela eyenziweyo ngokubhekiselele ekwahlulwahlulweni komhlaba. Siza kujonga ngocoselelo ezi meko ziyibuyisela umva le nkqubo ukuze ikhawuleziswe ngokukhawuleza. Zonke ezi nkqubo zoqoqosho nezoluntu ziyinxalenye yendlela yethu yokunciphisa nokuphelisa ubuhlwempu obuqhubekayo nobuswantsulisa abantu bethu. Umsebenzi owenziwe ekuqhubeni kwalo nyaka uphelileyo, ngoomama bewenza ngombutho wooMama baseMzantsi Afrika kwiNgxoxo (iSouth African Women in Dialogue) nosebenza namasebe ngamasebe karhulumente, kuquka utyelelo kumazwe afana neTunisia neChile apho kwenziwe inkqubela eninzi ekulweni nobuhlwempu, uyakubonisa ukusilela kukarhulumente wethu kule meko. Ngokwamava aba bathunywa, kucacile ukuba phakathi kwezinye izinto kufuneka:
*Ukucaciswa gca kwezinga lendlala leli lizwe lethu;
* Ukwakhiwa kweenkcukacha ezigciniweyo zemizi ephantsi kwesabhokhwe sendlala;
* Ukuchongwa nokwenziwa oncedo oluthile olufanelekileyo kuloo mizi;
* Ukukhangelelwa kufutshane kwenkqubela yale mizi njengoko ikhutshwa endlaleni yinkqubo leyo iqalisa ukusebenza;
* Kule meko, ukujongana nako konke ukuhlupheka, ngakumbi uninzi loomama abachaphazeleke kakhulu;
* Ukukhokela nokulungelelanisa zonke iinkqubo ezilwa nendlala ukwenzela ukunyusela ifuthe lazo kwanokunqanda inkcitho engeyomfuneko kwanokuphindaphindwa kokwenziwa kwento enye; kunye,
* Nokukhawuleziswa kokuqeqeshwa kooNontlalontle bamaKhaya kumanqanaba engqeqesho ngokwemfundo kwanancedisayo ukuqinisekisa ukuba loo mizi ichongiweyo ixhaswa yaye ilandelelwe ngokufanelekileyo.

Le nto iza kuqinisekisa ngokunxulunyaniswa kwabo baxhamla kuncedo lwezentlalo neenkonzo zikamasipala kwanamathuba emisebenzi, ajongene nalo msebenzi ngokuqhubekayo ukuqinisekisa ukuba baninzi kangangoko abantu abaphumayo ekuxhomekekeni kwindodla karhulumente baye kuziphangelela. Okwangoku, siza kuqhubeka nokujonga izinto ezintsha ezinokuqalwa neziya kuqhubeka nokuphucula imeko yoluntu. Eyona nto iphambili kolu ncedo loluntu kufuneka ibe kukuqinisa iinzame ezibambeneyo ezizama ukuphucula ukubambana koluntu kubo bonke abemi boMzantsi Afrika.

Kulo nyaka wokukhunjulwa kweminyaka engama-60 yeSithembiso sooGqirha (Doctors Pact) seenkokeli zoluntu lwama-Afrika namaNdiya (u-AB Xuma, GM Naicker noYusuf Dadoo), iminyaka engama-30 yokubulawa kukaSteve Biko kunye neminyaka engama-20 yotyelelo lweengqondi zamaBhulu eDakar ukuya kudibana ne-ANC, umba wobuwena obahlukeneyo kunye nokuba ubani ungowaluphi na uhlanga eMzantsi Afrika kufuneka kujongwe kuzo zonke iintlanga, ngendlela eqinisa umanyano njengesizwe. Kwakhona, kwakulo mba, ukukhunjulwa kweminyaka engama-30 yokuvalwa kwamaphephandaba iThe World neThe Weekend World, sinyanzelekile ukuba sizibuze umbuzo othi - ngaba siluqonda ncam na uxanduva lwethu lokwakha umanyano lwesizwe nokukhuthaza ukuzixelela ukuba ubani ungowaluphi na uhlanga okufanayo, ngokwenjenjalo siqinisa isincamathelisi esibumba isizwe sethu.

Ngamanye amazwi, iindlela ezifunekayo zokuphucula umanyano loluntu azinakwenziwa ngurhulumente yedwa. Kufuneka sisonke njengabemi boMzantsi Afrika sithethe ngenkululeko kwiimbophelelo zeminqweno nokubola kwezimilo, size sisebenzele ukufumana ulonwabo oluza nayo. Mam' uSomlomo noSihlalo; Ndiqinisekile ukuba siya kuvumelana sonke ukuba ukusebenza kunye ukuzama ukufezekisa ulonwabo oluza nenkululeko kungena ngokufanayo kumceli-mngeni wokujongana nolwaphulo-mthetho. Sathi kuMthetho osaXoxwayo we-RDP ka-1994 (kwi1994 RDP White Paper):
"Ukukhuthaza uxolo nokhuseleko kuya kuquka wonke umntu. Kuya kwakhela kwandise intshisakalo yesizwe yokwakha uxolo siphelise ubundlobongela obungapheliyo olujamlene nabo uluntu... kujongwa kakhulu kwiintlobo ezithile zobundlobongela abathi bajongane nabo oomama...

"Uxolo nozinzo kwezopolitiko ikwazizinto eziphambili kwiinzame zikarhulumente zokwakha indawo evumela ukwenziwa kwezinto nekhuthaza utyalo-mali... iintshukumo ezicwangcisiweyo ziya kwenziwa ukuphelisa ukungabinamthetho, ukuthutyeleziswa kweziyobisi, ukuthengiswa kwemipu, ubundlobongela, ngakumbi ukuxhatshazwa koomama nabantwana."
Ngokuqinisekileyo, asinakukucima kuphele okungcolileyo size sibange ulonwabo oluza nenkululeko, ukuba uluntu lwethu luhlala ngoloyiko, luvaleleke ngaphaya kweendonga ezinkulu neengcingo ezihlabayo, lusoloko lunexhala emakhayeni alo, ezitratweni nasezindleleni zethu, lungakwazi ukonwabela ngokukhululekileyo iindawo zethu zoluntu. Ngokucacileyo, kufuneka siqhubeke siphindi siqinise nangakumbi ukulwa nolwaphulo-mthetho.

Ngelixa sele sigqithile kwinani ebesijonge kulo lamapolisa ali-152 000 aqeshwayo kwiNkonzo yesiPolisa yaseMzantsi Afrika, yaye kwangeli lixa siyiphuculeyo inkqubo yethu yoqeqesho, siyayibona into yokuba ifuthe lale nto alikabi likhulu ngokwaneleyo ukuba wonke umntu azive enokhuselo nokhuseleko olungcono. Ngelixa sizinciphisileyo izehlo zolwaphulo-mthetho oluninzi olwenzeka ngokudibana kwabantu (contact crime), elona zinga lokuncitshiswa kwazo ngokubhekiselele kuluhlu olufana nokuqhekezelwa, ukuxhatshazwa ngokubethwa nokubulawa zisengaphantsi kwesi-7-10% ebesijonge kuso. Luze uxhatshazo loomama nabantwana luqhube ngelona zinga lingamkelekiyo konke.

Ukunyuka kwezehlo zolwaphulo-mthetho oluthile ngamathuba ogwayimbo lwabasebenzi bezokhuselo kufanele ukuba kusixelele sonke ukuba icandelo lezokhuselo alinakugcinwa lingumcimbi wabucala wecandelo labucala. Kucace gca ukuba indlela yokulawula esinayo ayanelanga. Le nto ibhekisa kwimiba efana namanqanaba emivuzo, iindlela zokuphanda abasebenzi, ukunyanzeliswa kwezikhokelo zezithuthi ezihambisa imali, njalo njalo. Lo ngumcimbi esiza kuwuhlola ngokokuhamba konyaka, ukuze, ukongeza ekuphuculeni umsebenzi wamapolisa, sibe nokuthi sikunye nequmrhu lezokhuselo labucala, sidale indawo eyandisa ukufezekiseka kokhuselo olulindelwe luluntu nolukhusela izixhobo ezikhulu.

Siza kuphinda siqhubeke nokwandisa iinzame zethu ekuphuculeni ukusebenza kweenkundla zethu, ukwandisa izinga lokuncitshiswa kokuxinga kwamatyala. Siza kuqinisekisa nokuba izigqibo zokwandisa izixhobo zeeNkonzo zoLungiso-zimo, ukuphucula ukulawula koLawulo lweMida, ngokunjalo neenkonzo zokungena elizweni kunye namaxwebhu ako, ziphakathi kwezinto ezenzekayo.

Uninzi lwezinto ezisenza sibe buthathaka ekuphuculeni iinkonzo esizinika uluntu luvela, phakathi kwezinye izinto, emandleni nakwiindlela zethu zokwenza ezingonelanga ukukubeka iliso ukwenziwa kwezinto. Ngenxa yoko, kwisithuba esiya ku-2009, umba woququzelelo nokunikwa amandla kukarhulumente uya kusoloko uphezulu kwiinkqubo zethu.

Into eye yabonakala, phakathi kwezinye, njengendawo efuna uncedo olukhawulezileyo luqeqesho oluya kufunyanwa ngabasebenzi bakarhulumente kumaziko ohlukeneyo kwakunye nenxaxheba yeZiko loPhuhliso loLawulo loMzantsi Afrika (iSA Management Development Institute - SAMDI) neyeyona bekufanele ukuba ngoyena mniki-nkonzo uphambili kuquka noqeqesho loninzi lwabasebenzi bakarhulumente.

Amazinga okulandela imithetho kumasebe, ngokubhekiselele kwinkonzo karhulumente nomthetho wolawulo lwezimali, ebenokuxuba okuthile. Ngokucacileyo, le nto ayinakuvunyelwa ukuba iqhube, nokuba sesikuthathela ingqalelo ukuqatshelwa okuchanekileyo kokuba iimfuno zophicotho-zincwadi kumanqanaba esizwe namaphondo ziye zangqongqo kangakanani na. Ngoko ke, ukwenziwa kwendlela yokwenziwa kwesivumelwano kufuneka ngamandla, ngakumbi kubalawuli abaphezulu.

Iinkqubo zokuphucula ukukwazi ukusebenza kwendlela yokulawula koorhulumente basemakhaya bethu zisaqhuba ngokuzolileyo. Kanye emva kolonyulo loorhulumente basemakhaya leyoKwindla ka-2006, iinkqubo zoqeqesho ezenziweyo, zithathela ingqalelo ukuba ama-62% oosodolophu basetsha.

Into exhalabisayo kukuba kuninzi lwaba masipala, izithuba ezininzi zisekhona okanye ziye zavela kulawulo oluphezulu kunye noqeqesho lwakumaziko emfundo. Ngokomzekelo, ngeyoMsintsi kulo nyaka uphelileyo, ama-27% oomasipala babengenabo abalawuli boomasipala; kwiPhondo lasemNtla-Ntshona, izinga lezithuba zemisebenzi kulawulo oluphezulu lalingaphezu kwama-50%; ngelixa eMpumalanga yaba yi-1% kuphela yabalawuli abaphezulu abazigqibayo iziVumelwano eziPhambili zokuSebenza (Key Performance Agreements). Siyaqhuba nokujongana nale miceli-mngeni yaye siya kwenza konke okusemandleni ethu, sincedwa sisiKhokelo seMinyaka emiHlanu seNdlela yokuSebenza yooRhulumente basemaKhaya (iFive Year Local Government Strategic Agenda), nesiquka uncediso olucacileyo loomasipala ngamaqela kazwelonke nowamaphondo, ukusasazwa kwabasebenzi abanezakhono, kuquka neengcali ezizinikezelayo ezisuka kuluntu ngokubanzi, ukuqiniswa kweeKomiti zeeWadi - ngama-80% azo asekwe kwilizwe jikelele.

Inkqubo yokulungelelanisa izixhobo zokucwangcisa kuwo onke amacandelo karhulumente (oko kukuthi, iNdlela yoPhuhliso lweNdawo lukaZwelonke (iNational Spatial Development Perspective), iiNdlela zoKhuliso noPhuhliso lwePhondo (iProvincial Growth and Development Strategies) kunye neziCwangciso eziDibeneyo zoPhuhliso (iiIntegrated Development Plans) isaqhuba, iiprojekthi zokulinga ulungelelwaniso olupheleleyo zisaqhutywa kwizithili nezithili ezimbaxa zethu ezili-13. Ezi projekthi zilingwayo kufuneka zibe zigqityiwe ekupheleni kwalo nyaka.
Kungerekhodi esizidlayo ngalo ukuba ngaphezu kwesiqingatha sezithili nezithili ezimbaxa sele zizenzile iiNdibano eziNkulu (iiSamithi) zazo zoPhuhliso noKhuliso, yaye eziseleyo zizimisele ukuyigqiba le nkqubo ekupheleni kweyoMdumba. Le nto iya kusose ibeke isiseko sokusebenzisana kwabo bonke abalingane basekuhlaleni ekukhawuleziseni uphuhliso loqoqosho lwasekuhlaleni.

Malungu aHloniphekileyo;

Ndingathanda ukuthatha eli thuba lalo msitho ukugqithisa ongazenzisiyo umbulelo kuSekela-Mongameli uPhumzile Mlambo-Ngcuka ngobunkokeli obukhuthazayo athe wabubonakalisa ekwenziweni kwesiQalo soHlumiso oluKhawulezileyo noLwabelanayo (iAccelerated and Shared Growth Initiative - AsgiSA), esebenzisana nabaPhathiswa neeNkulumbuso ezenza iQela eliThunyiweyo (iTask Team), elijongene ngokubonakalayo nemiba eyodwa efuna ukwenziwa ukuqinisekisa ngamazinga aphezulu nangakumbi otyalo-mali kwanokutsala umdla wabasebenzi, ngokunjalo nemiba efana nophuhliso lwezakhono kunye nokusebenza ngokwanelisayo kukarhulumente. Siyibulela kakhulu inxaxheba yawo onke amaLungu esiGqeba seLizwe kunye nabaphathi babasebenzi bethu, kuwo omathathu amacandelo karhulumente, ngokukhokela le nkqubo nokwenza inkqubo karhulumente xa iyonke. Le nto ibalulekile kwiinzame zethu zokucima oko kungcolileyo nokungafunekiyo kuluntu lwethu ukuze sonke sithethe ngenkululeko nolonwabo oluza nayo.

Ngoko ke, ukuze sikukhawulezise nangakumbi ukwenziwa kwe-AsgiSA, ukongeza kwiinkqubo zeminyaka emininzi ezisandula kwaziswa kutsha nje, kulo nyaka urhulumente uza kuthi:
* agqibezele inkqubo yokuhlola amava eli lizwe ekwenziweni kwezibonisi zoqoqosho lwamashishini amakhulu ezifana namaZinga *Tshintshiselwano, amazinga okunyuka kwamaxabiso nenzala, ukwenzela ukuyila iindlela eziya kuncedisana nokukhula kwamashishini amakhulu avelisa iimveliso ekunokurhwetywa ngazo kwiintengiso zalapha kweli lizwe nangaphandle, yaye zikwazi ukutsala umdla wabasebenzi abaninzi abanezakhono ezingephi.
* ngokuhambelana neSakhelo seNkqubo yoRhwebo lukaZwelonke (iNational Industrial Policy Framework) esele sigqityiwe ngoku, siza kuthi:
- sikwenze luqilima ukwenziwa kweendlela zecandelo elicwangcisiweyo zokuncedisa utyalo-mali kuLwenziwo lwangaphandle lweNkqubo yoShishino (iBusiness Process Outsourcing), ukhenketho, amafutha endalo (iibio-fuels) kunye neekhemikhali, size sigqibezele iinkqubo ezenzekayo zamahlathi namaphepha, ezeempahla namalaphu (clothing and textiles) isinyithi nobunjineli (metals and engineering);
- siyile indlela ebanzi yokubeka ngokokubaluleka uncedo olungundoqo olufunekayo ekuxhamleni kwimigodi nezimbiwa, kwezolimo nolungiso lweemveliso zolimo, kwicandelo leemveliso ezimhlophe, kumashishini ezobugcisa, kwiinkonzo zoluntu nezentlalo kwakunye nezamachiza (pharmaceuticals). Le nto kufuneka iquke ukuzimisela ekunyuseleni ukukwazi kwelizwe lethu ukuvelisa iimveliso ezingundoqo. Ngoko ke ukuze sixhamle kwizimbiwa, umzekelo, siya kuqalisa uMrhwebi weeDayimane kaRhulumente (iState Diamond Trade) oya kuthenga i-10% yeedayimane kubavelisi balapha ekhaya aze azithengisele abasiki nabavelisi bakwalapha ekhaya. Siyavuya ke kuba uDeBeers uvumile ukusinceda ngolawulo, izakhono zobugcisa kunye nonikezelo ngezinto (asset provision) isithuba seminyaka emithathu, engasihlawulisi nesenti.
- iinkqubo zophuhliso zokuncedisana notyalo-mali kumacandelo ahambelana nokuhanjiswa kweenkonzo zeenkqubo zezixhobo ezikhulu (infrastructure programmes) zethu, kuquka neemveliso ze-ICT, ezothutho nezamandla: ngokubhekiselele kwezamandla, siya kukhawulezisa umsebenzi wethu wokuqinisekisa ngokuthembeka okukhulu kokwenziwa kwamandla enyukliye ombane, igesi yendalo kunye neentlobo ngeentlobo zemithombo yamandla ekwaziyo ukuqalelwa ngokutsha (renewable sources of energy). Kunxibelelwano, ndiyavuya ukunazisa ukuba iSebe lezoNxibelelwano, likunye neenkampani zeefowuni eziphathwa ngesandla kunye noTelkom zigqibezela izicwangciso zokujongana namazinga okuqhawulwa kweminxeba kulo nyaka ukuze kuxhamle bonke abasebenzisi bayo. Ngaphezulu, uTelkom uya kubiza nentlawulo ephantsi kakhulu yolwandiso lwenethiwekhi (bandwidth) yamazwe ngamazwe kumaziko eminxeba yophuhliso alishumi, iziko ngalinye liqesha abantu abali-1000, nengenxalenye yeenzame zokwandisa icandelo le-BPO. La maziko aya kwenziwa kwiindawo ezichongwe ngurhulumente. La maxabiso awodwa aya kuthelekiseka ngqo nalawo enkonzo efanayo kunye nobungakanani bayo ngenyanga, ethi inikwe kuwo nawaphi na amazwe.
* Siza kuphinda senze amanyathelo ngamanyathelo okuphucula ukhuphiswano kuqoqosho, njengenxalenye yezinto ezenziwayo ukunciphisa iindleko zokwenza ushishino nokukhuthaza utyalo-mali, kuquka nokuqaliswa okusebenzayo kwendlela yoHlolo lweFuthe loMthetho (iRegulatory Impact Assessment - RIA system), kusakhiwa ukukwazi kwenethiwekhi ebanzi (broadband) ukusebenza ngokukhawuleza elizweni jikelele nakumazwe ngamazwe, kugqityezelwa isicwangciso sokuphucula ukukwazi komzila wenethiwekhi kunye nabasebenzi beentambo zombane, kunye nokuqinisa ukusebenza kwamaziko esikhuphisana nawo.

Inkqubela esele siyenzile ekwenziweni ngokutsha kweeKholeji zeMfundo noQeqesho oluQhubekayo (iFurther Education and Training - FET) kudale ukuba sikwazi ukwandisa kangangoko inani lamagcisa afumanekayo. Ukuqalela kulo nyaka, kuya kubekwa imithombo yokunika uncedo lwezimali kubaqeqeshwa abafuna uncedo, nabangena kula maziko. Kwangaxeshanye, siza kusombulula ngokukhawuleza uxanduva oluphakathi kwamacandelo kazwelonke nawephondo kulawulo lwala maziko e-FET. Sinalo ithemba lokuba iinzame zethu zokukhuthaza olu hlobo lwamathuba ziya kunceda ekuthumeleni umyalezo, ngakumbi kubantu bethu abatsha, wokuba izakhono zamagcisa zifuneka kukhuliso lwezoqoqosho ngokubaluleke ngokufanayo namanye amanqanaba eziqinisekiso zemfundo.

Emva kokuthethathethana okunzulu phakathi kukarhulumente neenkokeli zeeyunivesithi zethu, kufikelelwe kwisivumelwano kwaza kwathathwa isigqibo malunga nemithombo yokuqinisekisa ukuba izakhono ezifunekayo zikhona.

Kungoko ke sithanda ukuncoma indima edlalwe sisiQalo esiDibeneyo sokuFumaneka kweZakhono (iJoint Initiative on Skills Acquisition - JIPSA), nesidibanisa urhulumente, amashishini, abasebenzi, amaziko oqeqesho kunye nabanye.

Nanjengoko amalungu aHloniphekileyo esazi, silinyuse kakhulu inani lokungahlawulwa kwemali ezikolweni.

Ekwenzeni le nto kwakunye nezinye iinkqubo, siya kuncediswa kukuzimisela kwethu ekuqinisekiseni ukuba iNdebe yeHlabathi ye-FIFA ka-2010 yenziwa ngeyona ndlela iphambili. Xa kulapho ke singathanda ukuvuyisana neKomiti yoQuquzelelo yeLizwe (iLocal Organising Committee - LOC) kunye nabanye esibambisene nabo ngomsebenzi omhle kangaka abawenzayo.

Ngokucacileyo, ukuze siqiniseke ukuba bonke abemi baseMzantsi Afrika bonwabela ulonwabo oluza nokukhula koqoqosho, ezi kunye nezinye iindlela ziya kufuna ukukhatshwa yinkqubo eqinisiweyo yokujongana nemiceli-mngeni kuQoqosho olukwiNdawo yesiBini. Ngenxa yoku, apha ekuhambeni konyaka, siya kuthi phakathi kwezinye izinto:
* siphucule nangakumbi ukukwazi kwabantu ukufikelela kuncedo-mali oluncinci (micro-finance) kuquka ukufikelela kwiMali eseNcotsheni (iApex Fund - iSAMAF) kunye nemali yetyala elincinci lezolimo (iagricultural micro-credit fund - MAFISA);
* siqinisekise ukusebenza kakuhle kwe-Arhente yoPhuhliso lwamaShishini amaNcinci (iSmall Enterprises Development Agency - SEDA);
* siqhube uMthetho oYilwayo weeNkampani, owavunyelwa ukuxoxwa luluntu ngokubanzi yiKhabhinethi ngoLwesiThathu ophelileyo, njengenxalenye yokukhuthaza ukuqhubela phambili kweendlela zokunciphisa umthwalo womthetho kumashishini amancinci, aphakathi nasakhulayo kwanokuxhobisa abanini-zabelo abambalwa kunye nabaqeshwa;
* Emva kokugqithisa kuma-10 000 esasizibekele wona, siya kwandisa inani labantu abatsha ababandakanyeka kwiNkonzo yoLutsha kaZwelonke ngobuncinane bama-20 000 sisebenzisa ali-18 kumasebe ethu, nasele eyile izicwangciso zokwenza oku, sibhalise amavolontiya abantu abatsha angama-30 000 kwiziqalo zophuhliso lwasekuhlaleni, size siqeshe abantu abatsha abangama-5 000 njengenxalenye yeNkqubo eyaNdisiweyo yemiSebenzi yoLuntu (iExpanded Public Works Programme) kulungiso lwezakhiwo zikarhulumente;
* siqinise iinzame zethu zokudibanisa uphuhliso lolutsha kumsebenzi obanzi karhulumente, kuquka iinkqubo zeentsebenziswano zolutsha, kunye neenzame eziqhubekayo zokudibanisa abathweswe izidanga abangaqeshwanga kunye namathuba emisebenzi - yaye singathanda ukubulela kakhulu iinkampani ezininzi, ezikarhulumente nezabucala, ezinkulu nezincinci, ezithe zasebenzisana nathi ngendlela encumisayo kwanesebenzayo malunga nalo mba; kunye,
* nokuqala ukusebenzisa uMthetho wamaLungelo oMhlaba woLuntu (iCommunal Land Rights Act) ukuze siphucule ukusetyenziswa komhlaba woluntu kwezoqoqosho, ngelixa sisandisa uncedo olufana nonkcenkcesho, iimbewu kunye nezixhobo kumafama amancinci kunye nasebenza ngokudibeneyo.

Malungu aHloniphekileyo;
Inkqubo zezoqoqosho esele sizichaphazele zenza inxalenye yentsebenziswano edibeneyo apho uMzantsi Afrika wonke kufuneka usebenze ukuze unciphise amazinga obuhlwempu nokungalingani kuluntu lwethu. Kuthi ayiyontetho yemihla ngemihla nje ukuthi impumelelo yolawulo lwesininzi lwethu kufuneka ijongwe ngokwamanyathelo aphathekayo esiwenzayo ukuphucula umgangatho wobomi babona bantu babuthathaka kuluntu lwethu.

Ukuze siphucule kwiinkqubo zoluntu ebesizenza ngokokuhamba kweminyaka, kulo nyaka sijonge ekugqibeni umsebenzi osele uqalile wokuhlaziya indlela yethu yokhuselo loluntu ukwenzela ukuba ukwenziwa okulungiseleweyo kube kungaqala kwangoko kangangoko. Okubalulekileyo kule nto siyenzayo iya kuba ngumsebenzi wokulungisa ukungalungi okubonwe kwiNgxelo ka-2002 yeKomiti yoPhando malunga neNdlela eDibeneyo yoKhuselo loLuntu eMzantsi Afrika (i2002 Report of the Committee of Inquiry into a Comprehensive System of Social Security in South Africa). Kona ke kukuba intsika ngokubhekiselele kwinzuzo yendlela yokhuselo loluntu lwethu ayibonakali okanye ayithembekanga kubantu abaninzi abasebenzayo. Umthetho-siseko okhokela le ndlela ngowokuba, ngaphezu koncedo loluntu olunikwa ngohlahlo-lwabiwo-mali lukarhulumente, kufuneka sijonge ukuqalwa koncedo oluhambelana nengeniso kwindlela yokhuselo loluntu olukhokelwa yimithetho-siseko yoluntu oluluqilima.

Le nto iya kuthetha ukuba bonke abemi baseMzantsi Afrika baya konwabela ubulungu bendlela efanayo, elawulwayo nesebenzayo ye-inshorensi yoluntu, ngelixa abo bafumana iingeniso ezinkudlwana baya kukwazi ukuqhuba nokuhlawula kwiinkonzo zomhlala-phantsi kunye neenkampani ze-inshorensi zabucala. Kwiingxoxo eziqhutywe ngurhulumente kude kube ngoku, kuyavela ukuvumelana kokuba iinxenye zale ndlela kuya kufuneka ziquke:
* ukuqhuba kokuxhamla okungephi okufumaneka kwindlela yethu yeendodla nokuya kuhlawulwa ngendlela yolawulo yale mihla;
* ubonelelo lwemivuzo lwabasebenzi abanemivuzo ephantsi, nokunokujoliswa kwabo basafikayo emsebenzini, ngakumbi abantu abatsha; kunye
* nerhafu elukhuselo loluntu eya kunceda ngezimali ezinjengezibonelelo zolondolozo olusisiseko lomhlala-phantsi, ukusweleka, ukukhubazeka nokungasebenzi.

UMphathiswa weziMali uya kuphinda ayicacise le miba kwiNtetho yoHlahlo-lwabiwo-mali. Enye into ekufuneka sigxininise kuyo yeyokuba ekugqibezeleni le ndlela intsha yokhuseleko loluntu, urhulumente uya kuqala inkqubo edibanisa konke yokudibana nabasebenzisana nathi kuluntu bengabanye kwanange-NEDLAC.

Kwakhona, sikwaqale ukujonga iindlela zokufikelela kubantwana ababuthathaka abangaphezu kweminyaka yobudala eli-14.

Inkqubo yethu kwicandelo loluntu kulo nyaka iya kuquka:
* nokukhawuleziswa kokwakhiwa kwezindlu ezingabizi kakhulu neziya kufuna ukusekwa kweNdlela yeNjongo eYodwa i(Spercial Purpose Vehicle) eya kujongana nezimali, ukulinga uMthetho oYilwayo woLawulo loSetyenziso loMhlaba kunye nokuqinisekisa ukuba iindawo ezisaseleyo zesivumelwano sokugqiba izindlu ezibiza kancinci, esilibaziseke kakhulu secandelo labucala;
* ukukhawuleziswa kokwenziwa kweprojekthi yokuthengwa ngokutsha kweeteksi, ukwenza izicwangciso ezicacisiweyo zezithuthi zoluntu zomzila nezomgaqo, kuquka iNdlela yeeBhasi eziKhawulezayo (iBus Rapid Transit System) ehamba kwiiDolophu ezinkulu kunye nokuqhutywa (recapitalisation) kweMetrorail: ngoko ke, mandithathe eli thuba ndigxininise ukuba urhulumente kunye noogxa bethu kwi-SANTACO asiyi kunyanzelwa ukuba siyekise iprojekthi yokulawulwa ngokutsha kweeteksi, yaye naziphi na iinzame zokujongela phantsi ucwangco loluntu jikelele ngenxa yokuba umntu efuna ukwaneza iimfuno zakhe zokuzicingela yedwa, siya kujongana nazo ngokwendlela efanelekileyo;
* ukwandisa ufikelelo kuPhuhliso loBomi bobuNtwana (Early Childhood Development) njengenxalenye yenkqubo yokuphucula uhlobo lwemfundo gabalala nanjengenxenye yeNkqubo eYandisiweyo yemiSebenzi kaRhulumente (iExpanded Public Works Programme);
* ukwandisa uqeqesho nokuqeshwa kweenesi noonontlalontle njengabancedisi, ngokwenjenjalo sisandisa inani lamaziko oqeqesho, siphucula umgangatho, sikwaqalisa uhlobo lwesipho-mali;
* ukuqhuba nokwenziwa kwemivuzo yabasebenzi bonyango, nokunika izixhobo ezongezelelweyo eziya kuphucula nangakumbi ukuphuculwa kwamanqanaba emivuzo yootitshala;
* ukuqinisekisa ngokwenziwa, okungalibazisiyo, kweendlela zokunciphisa amaxabiso amayeza; kunye
* nokuqhuba nokusebenzela ukuphelisa iindlela ezahlukeneyo ezingunobangela wokufa okungaqhelekanga kuluntu lwethu, ngokunjalo nezifo ezibangelwa yindlela yokuziphatha, imalariya, kunye neentlobo-ntlobo zesifo sephepha, iingozi ezindleleni kunye nolwaphulo-mthetho olunobundlobongela.

Kule meko ke, urhulumente uyazibophelela ekuqiniseni iphulo lokulwa nentsholongwane kagawulayo kunye nogawulayo, ngokunjalo nokuphucula indlela enza ngayo zoonke iindlela ezindindeneyo ezifana nokuthintela, ukhathalelo lwasemakhaya lwabantu abanale ntsholongwane kunye nonyango. Siza kuqinisekisa ukuba iindibaniselwano esizakhe apha ekuhambeni kweminyaka, kwanokuba indlela edibeneyo ephuculweyo yelizwe yokulwa nogawulayo kunye nezifo ezosulela ngesondo iyagqityezelwa ngokukhawuleza.

Kulo nyaka siza kugqiba izicwangciso eziphathekayo zokwenza amanyathelo okugqibela eenkqubo zethu zokufikelela kufikelelo lwamanzi lwehlabathi jikelele ngo-2008, ugutyulo ngo-2010 kunye nombane ngo-2012. Siza kuzigqibezela iindlela neenkqubo zethu zokujongana nemicimbi yobumbano loluntu, kuquka indlela yokulwa nobuhlwempu edibeneyo neyindibanisela esele sithethe ngayo, xa sijongana nemiba yobumbano lwesizwe, iindlela zokuziphatha kunye nobuwena bomntu.

Zonke ezi nzame, Mam' uSomlomo noSihlalo, mazisebenzisane nenkqubela ezinzileyo yokuphucula ukhuselo nokhuseleko loluntu. Ngoko ke, urhulumente uya kuqinisekisa ukuba izigqibo ezithathwayo zokuqinisa ukulwa kwethu nolwaphulo-mthetho zenziwa ngemfezeko. Umceli-mngeni esinawo owenza ukuba singawusombululi lo mba awunanto itheni neepolisi.

Endaweni yoko, into efunekayo luququzelelo olusebenzayo, ukubizwa kunye nokukhokelwa konyanzeliso lomthetho lomntu wonke, amagosa obungqondi nolungiso-zimilo, kunye nokusebenza kwendlela yololuleko. Uninzi olukhulu lwaba basebenzi bakarhulumente lubonise amaxesha ngamaxesha ukuba ngokwendlela ekwenzeka ngayo, bazimisele ukubeka ubomi babo esichengeni nokunikela nangelo xeshana lincinane banalo lokuchithwa neentsapho, ngenjongo yokukhusela inkululeko nokhuselo lwethu.

Ukongeza kwiinkqubo ezininzi eziqhubayo nebesisoloko sizenza, urhulumente kulo nyaka uza kuthi:
* aqhube nokuphucula imivuzo neemeko zengqesho zamapolisa, ukuqala inkqubo yokwandisa nangakumbi abasebenzi beNkonzo yesiPolisa saseMzantsi Afrika, ukwenzela ukuba inani lawo elipheleleyo libe ngaphezu kwe-180 000 ingaphelanga iminyaka emithathu, nokuqinisekisa ngokusetyenziswa kangangoko kwendlela ye-elektroniki yokujonga nokuhlola esandula kuqalwa;
* asebenzise kangangoko iilebhu zonyatheliso lweminwe nezixhotyiswe ngeteknoloji entsha, nokuqinisekisa ngokusetyenziswa kangangoko kweenkcukacha eziqokelelweyo zonyatheliso lweminwe - ngokwenene uninzi kweempumelelo zakutsha nje ekusombululeni izehlo zolwaphulo-mthetho ezinzima incediswe zezi ndlela;
* enze iSebe lemiCimbi yezeKhaya lisebenze kangangoko, ngokuzalisa izithuba ezingenamntu, aphucule iindlela zokwenza kwanokwenziwa kwezinye iingcebiso zeQela eliThunyiweyo ebelisoloko lisebenza noMphathiswa ekuphuculeni umsebenzi weli sebe libaluleke kangaka;
* enze iingcebiso zeKomishoni kaKhampepe yomsebenzi nezenzo zeCandelo lweZenzo eziZodwa - (ooNomadudwane) (iDirectorate of Special Operations - iScopions);
* aqale inkqubo yokwenza ntsha nangakumbi iindlela zeeNkonzo zeRhafu yaseMzantsi Afrika, ngakumbi ngokubhekisele kulawulo lwemida, kunye nokuphucula umsebenzi wemibutho ejongene nolungelelwaniso oludibanisa amasebe ngamasebe kulo mba;
* aqinise umsebenzi weengqondi ngokubhekiselele kulwaphulo-mthetho olucetyiweyo, ukwakha iimpumelelo ezifunyenweyo kwezi nyanga zimbalwa zidlulileyo zijongene nokuxhonyiswa kwezithuthi zemali (cash-in-transit heists), ukuthutyeleziswa kweziyobisi kunye nokuzingelwa kwezilwanyana ezigciniweyo (poaching of game) neabalone;
* asebenzise kangangoko iteknoloji entsha enikwe ezobulungisa aphucule nolawulo lweenkundla kunye nenkonzo yotshutshiso, ukwenzela ukunciphisa amatyala amaninzi angekathethwa;
* agqibezele izinto ezisaseleyo kwiindlela zokuguqula ezobulungiswa ekwaphucula nokusebenza kwazo, esebenzisana namaziko aziwayo olawulo lwethu lwesininzi;
* esenza iinkqubo ekugqitywe ngazo zokwakha iindawo zolungiso-zimo ekwafezekisa iinjongo zoMthetho osaXoxwayo loLungiso-zimo;
* aqhubele phambili neenkqubo zokunceda ii-arhente zobungqondi, nokuqinisekisa ukuba ngawo onke amaxesha zisebenza ngokwesakhelo soMgaqo-siseko nomthetho wethu; aze
* aphucule uhlalutyo lwethu lwamazinga olwaphulo-mthetho okuphucula ukusebenza kwethu ngokubhekiselele ekunqandeni ulwaphulo-mthetho kunye nokulwa ulwaphulo-mthetho. Ngoko ke, kufuneka sijongane nenyani enzima yokuba, njengokuba kusenzeka kwamanye amazwe, izenzo ezininzi zolwaphulo-mthetho olunobundlobongela olwenziwa ebantwini lwenzeka kwezona ndawo zihlelelekileyo zoluntu lwethu yaye zifuna uncedo oluqinileyo noluzinzileyo loluntu lwethu olujonge kuthintelo lolwaphulo-mthetho.

Njengokuba sele sitshilo, ezi kunye nezinye iindlela ziya kuphumelela kuphela xa sisakha intsebenziswano enyamezelayo malunga nokwenziwayo kwiindawo zoluntu lwethu naphakathi koluntu namapolisa, ukwenza ubomi bube nzima nangakumbi kwizaphuli-mthetho.

Ukuze oku kwenzeke, sikhuthazwa nangakumbi kukuzinikezela okuboniswa ziinkokeli zethu zoshishino nezenkolo ekuqiniseni ezo ntsebenziswano apha emazantsi, ngokunikezela ngexesha nezixhobo zabo ukuqinisa ukulwa kwethu nolwaphulo-mthetho. Urhulumente uza kudlala indawo yakhe ekuqinisekiseni ukuba ezi ntsebenziswano zisebenza nyani, kwanokuba sonke sisebenza kunye ukukhupha uxanduva lokukhusela abemi belizwe lethu.

Mandilitsho litsole elokuba kule meko iSebe lezoKhuselo noKhuseleko kunye neNkonzo yesiPolisa zenza isicwangciso esiya kuphucula nangakumbi ukusebenza nempumelelo yamaQumrhu esiPolisa sasekuHlaleni abaluleke ngendlela emangalisayo.

Mam' uSomlomo noSihlalo;

Ukuphucula nangakumbi iinkonzo zakhe eluntwini, urhulumente kufuneka andise ukukwazi kwakhe ukusebenza ngokwanelisayo. Ukuze sikwazi ukufezekisa ezi njongo, apha ekuqhubeni konyaka siya kuthi:
* siqinise ukukhangelwa nokuhlolwa, kwawo onke amacandelo karhulumente, kuquka ukuqeqeshwa kwabalawuli abanoxanduva lokuyenza le nto;
* sigqibe, zingaphelanga iinyanga ezili-18 ezizayo, umthetho malunga nenkonzo enye yoluntu kunye nemiqathango nemimiselo, inkqubo yemivuzo kunye neemeko ezibhekiselele kuncedo-mali lwezonyango kunye neemali zomhlala-phantsi;
* siqinise ukuya eluntwini nokwaziswa koluntu ngemiba yophuhliso lwesithuba sesizwe (national spatial development), ngelixa sisenyusa inani loomasipala ababandakanyeka kudityaniso lwezixhobo zokucwangcisa kuwo omathathu amacandelo;
* senze uhlolo lokukwazi ukumelana kwanokwenza uncedo kumaSebe amaPhondo anoxanduva lokujongana norhulumente wasemakhaya, ngokunjalo nee-Ofisi zeeNkulumbuso, ngelixa sqhubeka nokuphucula ukukwazi ukusebenza kwamasebe kazwelonke;
* ngelixa siqinisa icandelo likarhulumente kunye nephulo likazwelonke lokulwa nolwaphulo-mthetho, size ekupheleni konyaka sigqibe inkqubo yokuphucula nangakumbi ukusebenza kweendlela zethu zokulwa nolwaphulo-mthetho kuwo onke amacandelo karhulumente;
* senze iphulo leBatho Pele kwinqanaba likarhulumente wasemakhaya, siqinise izenzo zokunceda ukuqinisa uncedo loluntu, zenzo ezo ziquka iimbizo kwanokwenziwa kwamaZiko eeNjongo eziNinzi oLuntu (iiMulti-Purpose Community Centres) ezingaphezu kwezo zisebenzayo ngoku zingama-90; size,
* sincede nangakumbi ngezakhono sinike nenkxaso eyongezelelweyo kumaziko obunkokeli bemveli

Ukuphuculwa kolawulo kukwathetha ukubaneenkcukacha eziqokelelweyo ezisebenzayo zeenkcukacha-manani malunga nokutshintsha kweemeko zokuhlala elizweni lethu. Ngoko ke, iintlobo ezimbini zophando ziya kwenziwa ngo-2007. Ukusukela kwiintsuku ezimbini ezidlulileyo abaphandi boluntu abangama-6 000 abasuka kwaStatistics South Africa bathe bhazalala elizweni jikelele beqokelela ulwazi kwimizi engama-280 000 ekhethiweyo ukuba ithathe inxaxheba kuPhando loLuntu, oluya kunikwa urhulumente ngokuchaneke kangangoko njengendlela ebonisa iimeko zabemi kuzo zonke iindawo zeli lizwe.

NgeyeDwarha abanye abantu abangama-30 000 kumakhaya angama-8 000 baya kuchongelwa ukuthatha inxaxheba kuphando lokuqala lwephaneli lwaseMzantsi Afrika, uPhando lokuTshintshatshintsha kweNgeniso yeLizwe (iNational Income Dynamics Study). Aba bantu bangama-30 000 baya kulandelelwa ngokuhamba kwamaxesha, ukwenzela ukukhangela imiba enjengokufuduka kwabantu, ukutshintsha kwemakethi yabasebenzi, ukuzulazula okukhangela amathuba angcono (inter-generational mobility) kunye nokwenziwa kwanokuchithwa kwamakhaya. Ndingathanda ukuthatha eli thuba ndicele bonke abo bachongiweyo ukuba basebenzisane kangangako nezi zenzo zikubaluleka kunje.

Mam' uSomlomo noSihlalo;
Phakathi kweempumelelo ezinkulu zabantu baseAfrika kule minyaka mibini inesiqingatha idlulileyo, ibe kukubuyiselwa koxolo kuMmandla wamaChibi amaKhulu (iiGreat Lakes Region). Sinegugu, njengabemi baseMzantsi Afrika, ngenxaxheba edlalwe ngabantu bethu ekuncediseni ukwenzeka koku - ukususela kubafana neentombi zoMkhosi woKhuselo weLizwe ukuya kubasebenzi bamaziko karhulumente nawabucala, nabathe banikezela ngexesha labo beqinisekisa ukuba iphupha leAfrika lifezekiswa ngokukuko kwiphandle lasePatrice Lumumba.
Siza kuqhuba nokusebenza nabantu belizwe elingummelwane wethu iDRC, ngokunjalo neBurundi, iComoros neSudan ngakumbi ekuqinisekiseni ukuba imeko yoxolo nozinzo osele lufunyenwe luguqulwa ngexesha elinye lube sisenzo esindindeneyo solwakhiwo ngokutsha loqoqosho nophuhliso loluntu.

Noko kunjalo, ngelixa sinelungelo lokubhiyozela iimpumelelo ezenziwe yiAfrika kwimizamo yayo yokufumana uxolo nophuhliso, asinakuyijonga kancinci imiceli-mngeni esijongene nayo xa sisebenza ngeendawo eziseleyo zongquzulwano, ngakumbi kwinkqubo yoxolo jikelele eSudan, kuquka nemeko yaseDarfur, eCÃ´te d'Ivoire naseSomalia.

Urhulumente wethu uya kujongana ngokufanelekileyo kwanangendlela amandla ethu asivumela ngayo, kwisicelo seManyano yeAfrika, sokuba sincede abantu norhulumente waseSomalia. Eyona nto ingundoqo kule nto ziinzame ezisendleleni zokuqinisekisa ukuba abo baphambili eSomalia bayancokola ukuze bafumane isisombululo esiquka umntu wonke nesinako ukwenzeka, ngokubhekiselele kwimfuneko yokufezekisa uxolo lukazwelonke.

Kulo nyaka iQumrhu lokuHlolana kwamaZwe aseAfrika (iAfrican Peer Review Forum) iya kube igqiba uhlolo lwelizwe lethu. Ndingathanda ukuthatha eli thuba ndibulele abameli bethu basepalamente, abaPhathiswa namasebe karhulumente, imibutho yethu yasekuhlaleni kunye noluntu ngokubanzi ngenxaxheba enkulu oluyenzileyo kumsebenzi owawungumceli-mngeni yaye wohlukile kolu lawulo lwesininzi lwethu luselutsha. Siza kuphinda sithathe amanyathelo afanelekileyo okwenza inkqubo yomsebenzi efunekayo neya kuvela njengesiphumo senkqubo yokuhlolana kwamazwe.

Ngokucacileyo, siza kuqhubeka nokusebenza kunye nalo lonke eli lizwekazi kunye noogxa bethu bophuhliso ekukhawuleziseni ukwenzeka kweenkqubo zeNEPAD.

Kule nyanga nje idlulileyo, uMzantsi Afrika uqale ukhenketho lomsebenzi wawo njengelungu lethutyana leBhunga loKhuselo kweZizwe ezimaNyeneyo. Ngoko ke singathanda ukuthembisa, egameni labantu boMzantsi Afrika, ukuba siya kwenza konke okuyimfuneko, kuninzi lwamaqumrhu aziwayo asebenza ngokunxuseneyo (most esteemed of multilateral bodies), ukufaka igxalaba kuxolo nokhuseleko lwamazwe ngamazwe.

Ngenxa yoko ke siza kuqhubeka nokusebenzisana neenkokeli zabantu basePalestina, kwaSirayeli, e-Iraq, e-Iran namanye amazwe oMbindi-Mpuma kunye nePersian Gulf. Siza kuphinda siqhubeke nokuqinisa unxulumano lwethu namanye amazwe kweli lizwekazi lethu, oogxa bethu base-India, eBrazil nasePeople's Republic of China, amanye amazwe asemaZantsi, ngokunjalo nayo neJapan, iYurophu kunye nomNtla Melika.

Enye yeengxaki ezinzima ekufuneka sizijongile kule meko kukubuyiselwa ngokukhawuleza kweengxoxo zeDoha Development Round of WTO. Siyathemba ukuba ukuba izisombululo zengxubakaxaka esinazo ngoku ziya kukwazi ukufumaneka, nokuba yinjongo yexesha elide yamazwe asele ephuhlile nasaphuhliswayo, ngokufanayo, ukuba ezi ngxoxo kufuneka zide zifikelele kwisiphelo esinesiqhamo.

Mam' uSomlomo noSihlalo namaLungu aHloniphekileyo;
Ukususela kumsebenzi omkhulu ka-2004, siye sabona inkqubela encomekayo ekutshintshweni koMzantsi Afrika ukuba ube ngcono. Akufunekanga sizijongele phantsi, yaye nathi asizijongeli phantsi iinzima ezininzi esisamana ukuhlangana nazo.


Kodwa umyalezo ogqithiswa ngamava aqokeleleneyo esinawo ngowokuba, xa sisebenza sonke singakwazi yaye siza kuphumelela ekufezekiseni injongo yethu efanayo esazibekela yona njengesizwe - ukwakha ubomi obungcono bomntu wonke, kwilizwe elingasenayo yaye lingasamelanga oko kungcolileyo nokungafunekiyo eluntwini.

Kufuneka namhlanje, sithethe sisonke ngenkululeko, sinokuzithemba okungakumbi. Kufuneka sizimisele ukusebenza sisonke ngenjongo yokufumana "ulonwabo olufunyanwa ngamadoda noomama xa behlala elizweni elikhululekileyo".
Asikafiki ncam ke apho. Kodwa akukho mntu wumbi, ngaphandle kwethu, oya kuqinisekisa ukuba eli phupha liyafezekiswa. Ngoko ke, masiwubhinqe ube mfutshane sisebenze, siqonda ngokupheleleyo ukuba umsebenzi wokwakha uMzantsi Afrika esiwulangazelelayo luxanduva lwethu sonke.

Enkosi.

Ikhutshwe: Yi-Ofisi kaMongameli
9 eyoMdumba 2007

<fn>StateoftheNation.2008.2009-04.Xh.txt</fn>
Intetho ngoBume beSizwe eka Mongameli woMzantsi Afrika, uThabo Mbeki: Ukuhlala Ndawonye kwePalamente

8 Februwari 2008

Inkosikazi eSisithethi seNtlanganiso yeSizwe;
uSihlalo weBhunga laMaphondo eSizwe;
Isekela leSithethi seNtlanganiso yeSizwe kunye neSekela likaSihlalo weNCOP;
uSekela Mongameli weRiphabliki;
Inkokheli eziBekekileyo zemibutho yethu yezopolitiko kunye naMalungu aBekekileyo ePalamente;
Abaphathiswa kunye namasekela
uMhlekazi uJacob Zuma, owayeSakuba nguSekela Mongameli weRephabliki onguMongameli we-African National Congress;
Oyintloko yethu kwezoBulungisa obekekileyo kunye namalungu eJaji zelizwe Jikelele;
Iintloko Zeenkonzo zethu Zokhuseleko;
iRhuluneli yeBhanki enguVimba;
Iinkulumbuso ezikhethekileyo kunye neZithethi zaMaphondo ethu;
uSihlalo weSALGA, oosodolophu kunye neenkokheli kwinkqubo yethu yorhulumente wasekhaya;
uSihlalo wendlu yeSizwe yenkokheli zomthonyama kunye neenkokheli zethu zomthonyama ezibekekileyo;
Iintloko zamalungu karhulumente ezixhasa idemokrasi yethu yomgaqo-nkqubo;
Abaphathi-Jikelele kunye nezinye iinkokheli zeenkonzo zoluntu;
Abahlekazi, Abameli-Sizwe kunye nooSomakhonkco;
Iindwendwe ezikhethekileyo, izizalwane namaqabane;
Bantu boMzantsi Afrika:

Ndivumeleni kulomcimbi ongamphambi kokugqibela koKuhlala Ndawonye kwePalamente yesithathu kwingxoxo-mpikiswano yonyaka ngobume besizwe sethu, ukunqwenelela wonke Amalungu Abekekileyo ePalamente uNyaka oMtsha wovuyo nemveliso.

Ndiqinisekile ukuba u2008 uzakuba ngomnye unyaka ongasoze ulityalwe kwidemokrasi yethu, njengokuba sonke sisebenza kunye siqaphela umbilini wolangazelelo wabantu bethu ukufikelela impilo ebhetele kubo bonke. Nditsho oku ngoba, ngokuqekelela kwethu, akuqhelekanga ukuba isizwe sibizelwe ekupheleleni komsipha ngamnye womzimba waso opheleleyo ukufikelela iphupho. Kwaye lonto ngumyalelo ongunyazisiweyo othe imbali ithe yawunyakathisa kuthi Namhlanje.

Ndithetha apha Namhlanje, Nkosikazi eSisithethi, phambi kuka mama wam, uEpainette Mbeki, uMaMofokeng, ozokucacisa umyalezo ocacileyo ovela kwizihlwele zasezilalini eTranskei, apho athe waphila khona iminyaka engamashumi amaninzi. Uthi ezizihlwele ziyasinyanzelisa thina sonke abazibiza ngokuba zinkokheli zabo, ukuba sizixelele nabanye abafana nabo abakwezinye indawo kwilizwe lethu, ukuba ingaba siyazimisela kwizifungo esazenzayo ukuba ingomso lizawuba bhetele kunanamhlanje. Kwiintsuku ezisibhozo ezilandelayo, nge-16 Februwari, uzawube eneminyaka engamashumi alithoba nambini- 92 ubudala. Into ayilindeleyo njengebhaso lakhe lemini yokuzalwa yinyaniso. Ndiyambulela ngokuzidela ukuze abe nathi namhlanje, kwaye ndinethemba ukuba asinakumdanisa.

Ndithanda ukuphinda ndithabathe elithuba ukukhahlela uMongameli Nelson Mandela, omnye wotata ababalaseleyo abasungulayo idemokrasi yethu, ozawuthi afikelele iminyaka enga-90 ezelwe ngomhla wa-18 Julayi kulonyaka.

Samkela kulomcimbi uMhle. Arthur Margeman, omele amagqala omzabalazo webhasi yase Alexandra kwiminyaka engamshumi amahlanu egqithileyo, athe aquka noNelson Mandela. Sikwanethamsanqa ukuba phakathi kwethu kube khona uNkosaz. Jann Turner, oyintombi ka Rick Turner lowo wabulawayo ngamaziko ocalucalulo kwiminyaka engama-30 egqithileyo.

Sikwanovuyo ukuba phakathi kwethu kukho uMhle. Dinilesizwe Sobukwe, unyana womntu obalaseleyo ngokuthanda uhlanga noyinkokheli, uRobert Sobukwe, naye oye wasweleka kwiminyaka engama-30 egqithileyo emveni kokunyamezela iminyaka emininzi eseluvalelweni, nokunikwa umphuma'phele kunye nezinye iindlela zocindezelo. Sazisa, nabanye phakathi kwaMalungu aBekekileyo kunye neendwendwe zethu, abaqali abaninzi be-United Democratic Front, kwiminyaka engama-25 egqithileyo.

Zonke ezindwendwe zibekekileyo, ezimele inkumbulo kunye nethemba, zisikhumbuza ngubukho bazo ukuba okwethu ngumsebenzi kukhuphiswano lokubaleka ugqatso lothathelwano eliqhubeka ngokuzalwa ngokutsha ukuze iphupho lempilo ebhetele kubo bonke lifezakale kubemi bonke boMzantsi Afrika. Ngenene, bamele umbhiyozo womoya ongenakoyiswa wabantu bethu, nokuphosa uxanduva kuthi sonke ukuziphatha ngeendlela ezingena kungcatsha okanye zidanise iinjongo zabantu.

Sesizawuqalisa unyaka ogcweleyo nowokugqibela wemali ngoku nowesithathu kwipalamente yedemokrasi norhulumente kamsinyane emveni koko siphinde sibambe kamsinyane uNyulo leSizwe sethu. uRhulumente uphinde wahlolisisa ibanga esele silihambile malunga nokufezekisa umyalelo osawunikwa ngabantu ngo-2004.

Ndonwabile ukuba ndithi senze lukhulu ukufezekisa izibophelelo esizenzileyo ebantwini ngo-2004. Nokuba kunjalo, kungalindelekanga, kuyabonakala ukuba sisenomsebenzi osashekileyo okumele siwenze kwelinqaku.

Njengokuba sisondele ekupheleni kwexesha lomyalelo wethu, uRhulumente uthathe isigqibo sokwazisa uluhlu leeNcam eZiphambili apho azawuthi akhangele kulo ngokukhethekileyo, ukusebenzisa ezi zinto njenge ndlela ekhawulezayo ephambili ukukhawulezisa inkqubela phambili ngokujongene nokuphumelela iinjongo esiziyalelwe ngabantu ukuba sizilandele.

Ngoovuyo, leNtetho yoBume beSizwe indinike ithuba lokunika ingxelo iPalamente kunye neSizwe kwiiNcam zethu eziPhambili ezinga-24 ezo, aMalungu aBekekileyo angazifumana kwiwebsayithi kaRhulumente phakathi kweveki ezayo.

Ukwaziswa kweeNcam eziPhambili kuchaza ukuba wonke amacandelo amathathu karhulumente, isizwe, amaphondo nasekhaya, kumanqanaba okuphatha okuphezulu balawuli, enza isifungo esiqatha ukuba sizakusebenzisa ithuba elifutshane elingaphambi kwethu ukuqhubeka ngokongeza Amandla okubheka phambili ekujongeni eyona njongo ebaluleke-ngokuphelelyo yempilo ebhetele ebantwini bethu bonke.

Indlela yethu epheleleyo yokuphatha yenza isibophelelo sokuba kwixesha eliphambi kwethu, izakwenza okusemandleni ukumelana nokubalulekileyo kakhulu - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga! Sithetha ngoKwenza izinto ngokuNgaqhelekanga hayi ngokuchaza iinguqu kwimigaqo-nkqubo yethu esele imiselelwe kodwa malunga nokukhawulezisa, ukufezekisa okusebenzayo nokunefuthe kulemigaqo-nkqubo kunye neenkqubo, ukuze impilo zabantu bethu siguqukele ukubeni bhetele, ngokukhawuleza kuna kade.

Ukuqinisekisa ukuba oku kuyenzeka, sithathe amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba uQingqo-mali loNyaka, uMphathiswa wezeMali uzawunika ingxelo ekupheleni kwalenyanga esenza ulwabiwo olufanelekileyo ukusinika iindlela zokufezekisa iiNcam eziPhambili. Iindidi eziphambili zeencam eziphambili zezi:

* ukukhawulezisa okuphambili kokukhulisa uqoqosho lethu nophuhliso;
* ukukhawulezisa iindlela yokwakha amaziko okusebenza sidinga ukufikelela iinjongo zethu zoqoqosho noluntu;
* ukuphuhlisa indlela esebenzayo yokungenelela kwethu okujoliswe kuQoqosho Lwesibini, nokuncothula ubuhlwempu;
* ukuphucula igalelo leenkqubo zethu ngokujongana nendawo ebalulekileyo yemfundo noqeqesho;
* ukukhawulezisa ukungenelela kwethu ekuphumeleleni injongo yempilo kubo bonke;
* ukuhlaziya indlela yobulungisa yokulwa nobukrelemqa ukomeleza ukuchasa kwethu ubundlobongela;
* siphinde siqhubeke ngokomeleza oomatshini bakarhulumente ukuqinisekisa ukuba bane sakhono sokumelana nezinyanzeliso ezibalulekileyo zophuhliso; kunye,
* ukuhlaziya iinjongo yethu kwindawo ezibalulekileyo malunga ngendlela yethu yobudlelwane bezizwe, kakhulu sikhangele eminye imiba yeAfrika kunye nobudlelwane base Mzantsi-Zantsi.

Ngaphezulu kwelinye ixesha, isimo esijongene nesizwe sethu nelizwe, kunye nemisebenzi esizibekele yona, ifuna ukuba sikhuthaze nokulungiselela abantu bethu bonke ukuba basebenze kunye, ukwenza zonke izinto ezimelwe ukwenziwa, beqonda ukuba ngokwenyaniso, sonke, kunye, siphethe ikusasa lethu ezandleni zethu!

Xa sisebenza kunye kwindawo zonke kwilizwe lethu, oku simele ukuqonda ukuba into esimele ukuba yiyo yile - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga!

Xa bendilungiselela leNtetho, omnye phakathi kwethu uye wandicebisa ukuba ilizwe lethu liye lahlaselwa yimimoya-yeyantlukwano ebhudla ngamandla eyenze ukuba kube nzima kakhulu ukubonela phambili ukuba ilizwe lethu lizakuba phi ngomso.

Uye wacebisa ukuba, ukuthimba into ayibiza ngokuba bubuntu obujongene nathi kulentseni, ndiyanyanzeleka ukukhumbula amagama adumileyo lawo uCharles Dickens avule ngawo inoveli yakhe, A tale of Two Cities. Ngakho ke ndicaphula lamagama, lawo andifumanele wona phakathi kwe- A Tale of Two Cities:

"Yayi ngamaxhesha aphambili, yayi ngamaxesha anzima, yayingunyaka wobulumko, yayi ngunyaka wobuyatha, yayilixesha elithile elizibalula ngeziganeko kwinkolelo, yayilixesha elithile elizibalula ngeziganeko zokungakholwa, yayilixesha lokuKhanya, yayilixesha loBumnyama, yayintlakohlaza yethemba, yayibubusika bokuswela ithemba, sasinento yonke phambi kwethu, sasingena nto phambi kwethu, sasisiya ngqo sonke eZulwini, sasisiya sonke ngqo kwenye indlela - ngokufutshane, ixesha lalikude njengelixesha langoku, zade ezinye ezisemagunyeni ezinengxolo zanyanzelisa ukuba mazamkelwe, ebuhleni okanye ebubini, kwinqanaba eligqithileyo lokufanekisa kuphela."

Uzakubuza ukuba ingaba ndivumelana nesisicatshulwa, nokuba nam ndiyakholelwa ukuba singene kwixesha lesiphithiphithi, apho thina sonke singeke sikwazi kodwa silahlekelwe yindlela yethu, singaqinisekanga ngamanyathelo ethu, iinyawo zethu zingazinzanga, sinovalo ngengomso!

Impendulo yam kulombuzo ngokuqinisekileyo ngu-Hayi! Njengo Rhulumente wonke ndiqinisekile ukuba iziseko ezibonelele ngolwazi ilizwe lethu kwilizwe lethu ngoqhanqalazo kwiminyaka eli- 14 egqithileyo zihlala zisendaweni. Ziyaqhubeka ukusibonelela ngesisekelo esinamandla ekumele siqhubeke kuso xa sigcine amehlo ethu ekhangele kwimizamo eqhubekayo yenjongo yempilo ebhetele ebantwini bethu bonke. Ngoko simele ukuba siphinde siqinisekise ukuba sihlala sisemsebenzini xa sisoloko siqhubeka ukwenza esethu isizwe esiphumelelayo.

Ngoko ke, njengaMalungu wonke aBekekileyo, ndiyazi ukuba uninzi phakathi kwesizwe sethu lukhathazekile ngokuba ilizwe lethu lizakuba phi ngomso.

Baxhalabile ngoncedo olukhawulezayo kwisizwe sonke apho isizwe siye salahlekwa kukuphazamiseka okungalindelekanga kwizibonelelo zombane.

Baxhalabile ngophuhliso oluthile phakathi kwezoqoqosho, kakhulu ukonyuka kwamaxabisa emali-nzala okwenzeka rhoqo, ukutya namafutha ezithuthi nto leyo ihluphekisayo kakhulu kumahlwempu. Abanye phakathi kwezi baxhalabile ngegalelo elingenzeka kwezoqoqosho lethu kunye nokoyikiswa luqoqosho olusathe xha eMelika.

Bakhathazekile ukuba ingaba sinawo Amandla okukhusela amalungelo edemokrasi kunye nomgaqo-siseko wedemokrasi ozelwe emveni kokuzinikela okukhulu. Lento iqhutywe yilemicemngeni efana nokutshutshuswa koMkomishoni weSizwe waMapolisa, ukumiswa okwethutyana koMphathi weSizwe wezoTshutshiso zoLunto, ukoyika ngokoyikiswa kokuzimela kwamajaji elizwe nokuphatha komthetho, kumye nezityholo ezisetafileni ngokusebenzisa Amandla karhulumente ngokungekho emthethweni ukufezekisa iinjongo zopolotiko.

Bakhathazekile ngokuba Mhlawumbi ilizwe lethu liye loyikiswa ngesenzo esenzeke ngokwemisebenzi yobundlobongela yokutshisa oololiwe abasetyenziswa luluntu abathandathu eTshwane kwinyanga egqithileyo.

Nokuba besazi ubukho beqela elibusayo nokulihlonipha ukuba lilawule iindaba zalo, baxhalabile ukuba limele ukuqhubeka ukudlala indima yalo njengelinye labazobi abaphambili bedemokrasi, bengacaluli ngokwebala, ngokwesini kuMzantsi Afrika ophuhlayo.

Ngokungafihlisiyo kungaba kungabi nankathalo ukubethisa ngoyaba ezizinto kunye namanye amaxhala okanye siwachithe njengengxelo ende echitha ixesha okanye izikhalazo ngokufanayo nabaprofeti basentsomini. Umcelimngeni ophambili kukuba siziphendule ngokwendlela esa umyalezo ongowabo kuluntu lonke elizweni lethu nakwizigidi zezigidi eAfrika nakwezinye indawo kwihlabathi ezijongene elizwe lethu ngomdla omkhulu, ukuze sihlale singashukumi kwisisombululo sethu ukuqhubeka sakhe uMzantsi Afrika onike ithemba hayi ebantwini bethu bodwa, kodwa kwabaninzi abangaphandle kwimida yethu.

Mandikhe ndenze ngesibindi ukuthi elixesha lembali lifuna ukuba isizwe sethu simanyane nokugqithisileyo ngaphambile ukusebenzisa wonke umsipha osemzimbeni wawo odibeneyo ukujongana nemicelimngeni yethu efanayo nokugcina iphupho elisigcinileyo sonke xeshikweni besihamba endleleni engenazimpawu ekwakheni uMzantsi Afrika obanakalaliswe kumgaqo-nkqubo wethu.

Ukufuneka koncedo olukhawulezileyo okuziswe kukuwa kwamandla ombane kusifakela umncelimngeni futhi nokubonelela ngethuba kwisizwe sethu ngobubanzi ukusabela ubizo ukuba sonke sibambane ekulweni nokusebenza ngomanyano ukuba sigvine ilizwe lethu lisebenza. Lento imele ukuchaza ukuba sonke sikwilixa loxanduva, kodwa xanduva olo lingafikeleleka. Kwaye ngqo lithuba lomcelimngeni, kwaye likwalixesha lamathuba!

Kulomba, ndiyathanda ukuvakalisa umbulelo nokuvumelana ngokuphelelyo nentetho eyenzwe Ligosa eliyintloko le Anglo American, uCynthia Caroll, xa ebethetha kwimbizo yezemigodi apha eKapa ebutsheni baleveki, ngoLwesibini, Februwari 5.

Njengokuba aMalungu aBekekileyo esazi, uyewathi: "Andiyithathi ingxaki yalapha yamandla ombane njengentlekelele. Kwaye uMzantsi Afrika awuwodwa: kukho uxinzelelo lokubonelela ngombane malunga nokwandiswa kweprojekthi zethu eChile naseBrazil.

"Ngokuqinisekileyo, iingxaki apha zinkulu; ukuzoyisa kuzawudingeka ubuchule, kakhulu ekuboneleleni nasekugcineni umbane, kwakunye nokwakhiwa kwamanye amaziko abonelela ngamandla ombane. Kodwa xa singathi sonke sense ubambiswano oluliqilima ukuhlangabezana nalengxaki, sizaku phumelela - Ndiyathemba kakhulu ngokungenzekelanga... Eli asilo xesha lokukhombana ngeminwe, kodwa lokusebenza kunye ukufumana izisombululo."

Oku sele kuchaziwe, kukwabalulekile ukuba sithathe elithuba sigqithile ilizwi lokuxolisa elizweni elivela kurhulumente noEskom kumba wesiqhube esizweni onomphumela wokuba sizifumane sijongene neziphumo ndyikitya-yomthwalo. Ndikwakubulela bonke abahlali ngokomelela nonyameko phambi kobuso bobubunzima bukhoyo.

Kwiveki ezimbini ezigqithileyo, Abaphathiswa beZimbiwa naMandla kunye Namashishini oLuntu baye bachaza intlobo yokuxakeka esijongene nayo nokuthi nabani na phakathi kwethu angenzani ukubuyisela isimo endaweni. Kwiveki ephelileyo aMalungu aBekekileyo aye anethuba okushukuxa lemicimbi.

Enyanisweni ukonyuka kwemfuno zombane eminyakeni emibini egqithileyo kuye kwangaphezulu amandla amatsha asinawo ngoku. Ukubonelela okuvelayo okunzima kwenza yonke lendlela ukuba ibe nkenene nakweyiphi na imeko echaphazela umbane okhoyo. Kwesisimo, simele ukunqamla ukuqhawuka kombane okungalindelekanga kwaye indlela esingenza oku ngayo ngokukhawuleza kukwehlisa iimfuno siqinisekise umlinganiselo obhetele ogciniweyo.

Njengorhulumente umsebenzi wethu kukuba ngoku sikhokele nokumanyanisa ilizwe emva kwempembelelo yokubaluleka kwamandla nto ezakunceda kulomcelimngeni. Phakathi kwezinye, simelwe ukusebenzisa obububi ukuqinisekisa ukuba amakhaya noqoqosho zisebenzisa kakuhle amandla.

Kukho amanyathelo azinzileyo umntu ngamnye, indlu kunye neshishini angawathatha. Aqaliswe liSebe leZimbiwa naMandla kwaye sihleli sivulele nayiphi na ingcebiso engathi nina, abakhaya bethu, ningasinika yona nokuba siyahlulahlule phakathi kwethu.

uRhulumente uzakuqalisa ukufezekisa impembelelo ukuqinisekisa ukukhanyisa okwaneleyo, ukufudumeza amanzi ngokusebenzisa amandla avela kwilanga nokulawula igiza ezindlini, kuquke nemigangatho yezindlu kwizindlu ezintsha kunye nezakhiwo ezintsha. Sicela izindlu ezingakwazi ukuqalisa kamsinyane ukucinga ngokufaka lemilinganiselo egcina amandla.

Umyalelo sele ukhutshiwe kwizakhiwo zonke zikarhulumente ukwehlisa intsebenziso yabo yombane kwaye ndiyacela zive ukhululekile ukuxela nokuhlaza abobanga kwenziyo.

Iinkcukacha zamanyathelo amanye okuzivolontiya nomyalelo kwiNkqubo yokuGcina Amandla sele zikhutshiwe Ngabaphathiswa kwaye zizakuhlaziywa emveni kokubonisana nabanikazi abahlukeneyo emveni koko zishicilelwe.

Kwi cala lokubonelela uEskom usebenza ngamandla ukuqinisekisa ukungenisa iiprojekthi zokusebenzisana noomatshini ngenxa yokuba kuxakekiwe. Sikwa thatha amanyathelo ukuphucula amandla okulungisa kaEskom. Sinamaqela asebenzayo ngexesha likaxakeka ajongene nomcelimngeni wobulunga bamalahle kunye nokubonelela ngamalahle okuvela emigodini yamalahle kwaye sisebenza nzima ukukhawulezisa ukwamkelwa kokwakhiwa kweprojekthi zogesi. Wonke lamanyathelo, ethatyathwe kunye nemilinganiselo yokonga umbane, kuwukhulisa ukuqiniseka nokonyusa imilinganiselo enguvimba.

Inkqubo enkulu yokwakha kaEskom kulemihla, ukugqithisela nokwabiwa kwamandla kuzakuqhubeka; kwaye apho kufikeleleka khona, ezinye iprojekthi zizakukhawuleziswa. Kulombandela, ndithanda ukubulela icandelo langasese elizimisele ukunceda nangayiphi na indlela abangathi benze ngayo. Entlanganisweni noSihlalo woMbane kaWonke-wonke phakathi kweveki ephelileyo, uMbane ka-Wonke-wonke unikele, ngokunceda ngokusithengela oomatshini abanqabileyo be-injini yomsinga. eMzantsi Afrika iinkampani zethu ezinkulu njenge Sasol, iAnglo kunye neBHP Billiton sibambe ingxoxo eziliqilima namaSebe weZimbiwa naMandla kunye Namashishini oLuntu ukufumanisisa izisombululo ezingabiziyo amaxabiso aphezulu ezingagcinwa nokubonelela ngombane rhoqo. Le ndlela yeyenyathelo elifanayo kunokugxeka.

Ndithanda ukubulela amashishini emigodi ngokukhethekileyo ngendlela abasincede ngayo kunye nezoqoqosho ukusombulula eyona ngxaki eyeyasibetha ngomhla wa-24 Januwari. Sizawusebenza sonke ukwehlisa igalelo elibi ezisehlakalo zinalo kwelishishini.

Inzame yethu sonke nokucela uncedo sisazulu sethu ekuziphenduleleni kulengxaki. Amaqela asebenzayo ayasebenza kwindawo ezininzi. Kwiveki elandelayo Inkulumbuso Zamaphondo zizakuqalisa intlanganiso yazo kunye noSodolophu ukuyila nokufezekisa imilinganiselo yokonga amandla kooMasipala bonke elizweni ngobubanzi. Bazakuxhaswa ngamaqela enzululwazi avela kwi-EDI Holdings, iEskom kunye neAgente yeSizwe yaMandla Alingeneyo. iSebe laMaphondo noRhulumente basKhaya lizakulawula lomcimbi ngokuxhaswa ngamasebe abambiseneyo, Isebe leZimbiwa naMandla kunye Namashishini oLuntu.

Ndizawubiza umhlangano waMaqela aSebenza ngokubambisa noBongameli ukulawula amanyathelo ethu onke kwaye kafutshane sizawukwazisa iqela le-'Energy Champions' elizakwenziwa ngabemi boMzantsi Afrika abaphambili nabanolwazi abazawuthi bancede urhulumente ngempembelelo yokonga amandla alingeneyo nokwazisa abatyali-zimali kunye nabahlali ngesona simo nokuthi banganceda kanjani ukusombulula lemicelimngeni sinayo.

uMphathiswa weZimali uzakunikela ngolwazi olubanzi kwingxelo yakhe yoQingqo-mali ngenkxaso urhulumente azakunceda ngayo kwimpembelelo yokulingana kwamandla nakwiEskom kwinkqubo yakhe yokwakha.

Sijongene nengxaki engxamisekileyo kodwa singoyisa lengxaki kwixesha elifutshane. Esisimo sixhokonxe ukuqonda okungena kunqandwa ukuba ilixa lombane wexabiso eliphantsi nomninzi lifike esiphelweni. Naxa kunjalo xa ukhangela ukufakwa kwamndla oomatshini bethu, phakathi kwexesha elide eyethu izakusala iyeyona isekhoyo phakathi kwezoqoqosho emazweni ambalwa enombane ofikelelekayo.

Siloqoqosho olwenziwa bubutyebi bezimbiwa. Simelwe ukuba siqhubeke sixhase ishishini lemigodi. Akunakuphikiswa ukuba xa siqhubeka kwindlela yethu yokukhula njengelizwe lemveliso, kuzawumele siqhubeke sixhase ishishini elihambisayo. Ngoku njalo kunyanzelekile ukuba wonke amashishini abenamandla awaneleyo. Ngenene amandla aneleyo ngokwawo abonelela ngamathuba ezoqoqosho.

Ngoko ke masisebenziseni lengxaki ikhawulezayo ukubeka izitena zokuqala zokwakha zamandla aneleyo alungele ingomso isengeke siyibethise ngoyaba. Masiqinisekise ukuba zonke izandla zisemngangathweni ukusombulula esisiphithiphithi esijongene naso, sikhuthazwa yindlela yethu ukuba izimo zethu zisibizela Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga.

Le ikwayindlela enye ekumele siyisebenzise xa siqhubeka ngamalungiselelo okusingatha Indebe yeNtlanganisela yeFIFA ngo 2009 kunye neNdebe yeHlabathi yeFIFA ka-2010 leyo izakuqaliswa ukudlalwa ezintsukwini ezinga-854 ukususela namhlanje. Ndikwachaza lombandela obaluleke kangaka apha ngokuba lemicelimngeni sijongene nayo ikhokhelele kwimibuzo kwezinye indawo ehlabathini ukuba ingaba na sizawukwazi ukusingatha ezitumente ngempumelelo kusini na.

Ngenene, andinantandabuzo ukuba sizakuhlonela isifungo sethu kwiFIFA kunye naseluntwini lehlabathi labadlali bebhola ekhatywayo kunye nabathandi bayo ukudala zonke izimo ezidingekayo ukuze sisingathe eyona tumente ibalaseleyo kwiNdebe yeBhola yeHlabathi yeFIFA.

Into esiyifumana isinika ingqondo, ukucanda wonke amacandelo oluntu lwase Mzantsi Afrika kunye nabakunde ngaphandle, bemelwe yinkqubela yemihla ngemihla esiyenzayo malunga namalungiselelo ethu jikelele, yenye ye - Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga: zonke izandla emngangathweni ngokujongene ne-2010! Kwaye simelwe kukuqiniseka ukuba siyayigcina lendlela.

Siyazi ukuba elona nqaku libalulekileyo kumalungiselelo ethu kukwakha elona qela luliqilima loMzantsi Afrika elizawukwenza thina kunye nesigqeba sonke se bhola ekhatywayo sichwayite. Ndiqinisekile ukuba Umbutho weBhola waseMzantsi Afrika, abaqeqeshi bethu bekhokhelwa ngu Carlos Alberto Parreira, kunye nabadlali ngokwabo bayabazi ubunzima benxanduva ababuthweleyo ukulungiselela iqela esizawuthi thina ne Afrika siqhayise ngalo.

Siyaphinda ukubongoza iSpringboks ngokusibonisa indlela xa bebephumela iNdebe yeHlabathi yoMbhoxo kunyaka ophelileyo. Lento imele ukukhuthaza aBafana Bafana, njengokuba kumele ikhuthaze imbaleki zethu ezizawube zikhuphisana kwiMidlalo yeOlimpiki eBeijing xa siya ekupheleni kwalonyaka.

Mandibuyele kwiiNcam eziPhambili besele ndizichazile.

Ukuqubeka ngokukhawulezisa uqoqosho lwethu nophuhliso sizawufezekisa uYilo lweNkqubo yokusebenza kwaMashishini. uRhulumente uzakuqhubeka ngenkqubo zethu zokwenza amashishini azimele nokuqhubeka sidale amathuba wokukhula nokudala-ingqesho. Kulombandela, iR2,3 billiyone sele ifakiwe kwinqingqo-mali ukulungisela inkqubo yokuqalisa amashishini kwaye R5 biliyone eyongeziweyo kumncono werhafu ngaphezu kweminyaka emithathu izakuxhasa inkqubo yamashishini.

Ukusebenza kunye namashishini nabasebenzi, sisawukwenza kamsinyane, uyilo olubalulekileyo oluphambili kumacandelo apho oluyilo lingekhoyo khona, njengase migodini kunye namancedo ezimbiwa, kwizinto zabathengi, sithegise ngenjongo yokukhulisa inkxaso kumashishini amancinci, ukwakha, amashishini engqondo, ezolimo nenkqubela zemfuyo.

Ndiyathanda ukuba ndiphinde ndicindezele ukuba sihlala sizimisele ukuxhsa icandelo elishishina ngezithuthi kwaye sizawuqinisekisa ukuba inkxaso enikwa elicandlo ngokusebenzisa iNkqubo ePhuhliso Ishishini leZithuthi ihlala igciniwe.

Kwizinga loqoqosho elikhulu, sizakuqhubeka ukugcina isithombe sethu semali esixhasa ukukhula okuya phambili kwezoqoqosho kunye nophuhliso nokuphungula ubuzaza bethu bangaphandle.

Ukukhawulezisa inkqubo yokwakha amaziko sizakugqibezela uphuhliso loyilo lwamaziko adibeneyo, ngokucindezela okukhethekileyo kwamandla alingeneyo. Oku kuquke ukulawula iinkqubo zaMashishini kaRhulumente nokuveza wonke amaziko akhoyo, kuquke intlawulelo yothutho nolunye ulungiselelo lothutho, imibhobho yamandla, ulwazi nobuxhakaxhaka benzululwazi, izixhobo zendlela, amanzi nombane, zonke ngaxeshanye malunga nendawo zazo.

Ukucanda phakathi kwalamacebo, ngoko ke into ephambili ebalulekileyo lulwazi nobuxhakaxha bothungelwano bukwangumlawuli kunye necandelo kumalungelo alo. Ngoku njalo, sizawuthi kulonyaka sigqibe ukukhupha ilayisensi nokusetyenziswa kwe"Infraco". Ndithetha nje, imali sele yabelwe iSentech ukuba yivenkile yeintanethi engasebenzisi zintambo nokuhlawulela lenguqu yayo (digitisation). Ukusebenzisa nabanye oorhulumente kwilizwekazi kunye namacandelo angasese, sizakugqiba inkqubo yokufaka ngokusesikweni iintambo zangaphantsi kolwandle.

Ngaxeshanye, siceba ukubonelela ngosasazo olungasebenzise intambo zesiqhelo kwi- 50% yenani labemi ekupheleni konyaka. Okunamatheliswe koku izakuba luyilo lwemveliso ekuphuhliseni eMzantsi Afrika wewBhokisi zeSethi ePhezulu, ekulindeleke ukuba igqitywe phakathi enyakeni.

Sele ndiphawule ukucothoza oko urhulumente esenza izicelo zokugcina ubutyebi mayelana nemicimbi efana nembuyekezo yemihlaba, amaziko akhoyo kunye nefuthe lokuvavanya indawo apho ezi zingakwenza ekuhambeni kwexesha okanye yahlukanise izigqibo zabatyali-zimali, sense isigqibo, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, umsebenzi uyaqhubeka ngokukhawuleza ukuseka isazulu sonxibelelwano apho abatyali-zimali abaphambili kunye norhulumente bangakwazi ukulandelela nokufumana ezinkqubo. Umsebenzi sele uqalisile.

Icandelo likarhulumente kwiNcam Eziphambili izakuba yinjongo ekhangele imicimbi yokuphuhlisa izakhono. Umsebenzi wokukhangela kwakhona uYilo leSizwe loPhuhliso boButyebi boLuntu uzakugqitywa kulonyaka, kwaye neprojekthi ezo iqela elimanyeneyo likarhulumente, ezemisebenzi, amashishini kunye namaziko emfundo ephakamileyo alungelelaniswe ngaphantsi kwe-Joint Initiative on Priority Skills Acquisition (JIPSA) azawukwenzwa luqilima.

Ngenene, sikhuthazwe kakhulu yimpendulo entle evela kwicandelo langasese njengokuba besele libonakalisiwe phakathi kwezibophelelo ze-CEO ezinga-70 zenkampani ezibhalise kwi-Johannesburg Securities Exchange ukusebenza norhulumente ekusombululeni umcelimngeni wokunqongophala kwezakhono.

Ukugcwalisa kulomsebenzi sizawuthi kwilixa elizayo sisebenze kuqala izinto eziphambili ngokungenelela kwikholeji ze-FET, iiSETA, ukubonelela izikolo ngezixhobo eziphakathi kwemilinganiselo esezantsi emithathu, sibakhulule kwixanduva lokubizwa imirhumo, nokukhawulezisa uqeqesho-lwasemsebenzini kwimfundimani ezinezidanga.

Ukuqhubeka, emveni kokulungisa ubuthathaka kwinkqubo yethu yeMfudo eSisiseko yaBadala, osibubone kunyaka ophelileyo, sizakungenisa ngokusesikweni i-Kha Ri Gude (masifunde) impembelelo esizweni emalunga nokwazi kufunda nokubhala. Oku kuzakuquka uqeqesho lwabaqeqeshi abaphambili abazakubonelela ngeklasi esisezantsi zokubhala nokufunda ebantwini abadala nolutsha abalinganiselwa kwi 300 000 ngo-2008.

Nkosikazi eSisithethi noSihlalo;

Esazulwini senkqubo yoqoqosho lwethu yi, kwaye ifuneka ibe khona ngamaxesha wonke, ingcinga yokuba ingaba impumelelo yayo inceda ekuphuhliseni ubulunga bempilo yabemi bonke boMzantsi Afrika, isebenza njengesikhali esibalulekileyo kwiMfazwe yethu Ebuhlwempini nokukhawulezisa ukusebenza kwethu malunga okugcina iinjongo ezinjalo njengelinge lokwehlisa intswela-ngqesho nokuqhubeka sikhulisa injongo yempilo yabo bonke.

Kwinkqubo yokubonelela ngendawo ezisempilweni zokuhlala uluntu, siyakwazi ngoku ukubonelela ngamagumbi ezindlu angama-260 000 ngonyaka, kwaye isivumelano sele sifikelelelwe kunye neSALGA ukubeka ugunyaziso lomiselo lentlawulo yamatyala ekuthengisweni umhlaba ongahle ufumaneke ukuze inkqubo yezindlu iqhubeke.

Kunye nenkqubela siyangenelela kumaxesha ahlukeneyo ajongene nokwehliswa kobuhlwempu, siyaqhubeka ukuphucula indawana ezininzi ezinobuthathaka, okuquke ukwabiwa koMthetho oPhethe Ukusetyenziswa Komhlaba, nokugqityezelwa kwamatyala embuyekezo umhlaba, inkqubo zokuxhasa abo bazifumanela umhlaba, kunye nophuhliso nokufezekisa kwenkqubo ezimeleyo yokuphuhlisa iilali.

Le yeminye imicimbi esithi sijongane nayo ngokukhethekileyo phakathi konyaka, nokuqinisekisa ukuba sifikelela iinjongo esizibekele zona.

Kwaye enye iNcam ePhambili ebalulekileyo kukuchaza kabanzi icebo elibanzi neliphangaleleyo lokulwa nobuhlwempu elithetha ngokukhethekileyo kumacandelo enani loluntu lichaphazeleke kulo kakhulu sesisibetho. Oku kuquke abantwana, amakhosikazi, ulutsha, abantu abahlala ezilalini kunye nasezilokishini, abantu abanobulwelwe okanye izifo ezingapheliyo nobudala.

Phakathi kwezisombululo eziphambili kukho: ukwandiswa kwenkqubo yemisebenzi yoluntu, inkxaso yengqesho ukudala-emisebenzi ngqo phakathi kwamaqela akujongenwe nawo, ukuphuculwa kwesakhono sokufuna imisebenzi, ukuphuculwa kwemfundo noqeqesho, ukuphuculwa kweenkonzo kunye neempahla ekhoyo phakathi koluntu oluhluphekayo, ukungenelela phakathi kwamakhaya ahluphekayo, nokuqinisekisa ukusebenza kwamaziko axhasa amakhosikazi namanye amacandelo. Phakathi kwezinye, sizawukwenza izincomo boomatshini besini ukuze sikhulise amacandelo onke okunika amandla ebantwini abangamakhosikazi.

Okuhamba ecaleni kwelinyathelo yiprojekthi ekhekileyo yokuvavanya ungenelelo oludingekayo ukujongana neeeko ezinkenene zabantwana abangaphezulu kweminyaka eli- 14 ubudala.

Kodwa sizawuvumelana sonke ukuba uluntu lwethu kunye namahlwempu kakhulu, abasayi kulindela amacebo neempikiswano kunye neendawo zoqeqesho - naxa oku kubalulekile. Nokuba kunjalo, ungenelelo oluninzi olufikelelwayo zizinto urhulumente esele ezenza naxa zingaphelelanga. Ngokunjali, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, urhulumente uzimisele kulonyaka ukomeleza ukulwa ukuze kuveliswe izindlu esithile zabantu ngabanye abo basweleyo ngamandla ukuze kusetyenziswe olungenelelo oluzakunceda, phakathi kwesithuba sokungenelela, ukuphucula izidingo zabo kwezozindlu nganye.

Phakathi koku, sizawudinga Igumbi leSizwe leMfazwe leMfazwe Ngokuchasene noBuhlwempu ukuqoqa amasebe wonke afana neSebe lezeNtlalo, uRhulumente waMaphondo naseKhaya, uRhwebo naashishini, Ezolimo neMicimbi yeMhlaba, Imisebenzi yoLuntu kunye neMpilo kunye nolawulo lwamaphondo nasekhaya, ezakusebenza kunye neNGOs kunye noxanduva lokuvelisa ungenelelo oludingekayo phakathi kwezindlu esithile nokuzise benzisa ngokukhawuleza.

Kulonyaka sizawujongana nezinye izinto eziphambili ezona zibalulekileyo kulemfazwe yelizwe yokulwa imfazwe ngokuchasene nobuhlwempu, ukulwela ukufakwa kwemizamo yezentlalo kunye noqoqosho. Zona zezi:

* ukukhawulezisa umhlaba nokuguqulwa kwezolimo ngoyilo olucwangcisiweyo lokuzifumanela umhlaba, ukuzalisekiswa okubhetele kwinkxaso yeenkonzo zolimo kunye nenkxaso ngokutya ezindlini, nokuphucula isiseko semali nokufikelela iMAFISA ngokubonelela ngemali-mboleko encinane kwelicandelo: kuzakujongwa iindawo zoqhaphelo olukhulu zabahlali basezifama kwanabo banamazinga aphezulu okukhutshwa endlini ngenkani, kwaye sizimisele ukunyusa oosomashishini abamnyama kwimveliso yezolimo nge-5% ngonyaka, nokuphicothwa kobumnini bomhlaba nabo buzakukhawuleziswa;

* uqingqo-mali lizakubonelela ngokonyuswa kwegranti ngokulinganisa iminyaka yesakhono kwabadala ngeminyaka yokuzalwa abathathe umhlalaphansti kumashumi-60, lonto izakunceda abantu abayinxalenye yesigidi;

* ukuqinisa imizamo esele iqalisiwe ukonyusa uncedo lamashishini asebenza kunye namashishini amancinci kakhulu lawo aquke amakhosikazi, ngokunyathelisa ukubonelela ngoqeqesho kunye nemalike, okuquke ukubamanya namashishini asele ezinzile;

* ukwandisa inkqubo yeNkonzo zoLutsha leSizwe okuquke nokonyuka kwezidanga zabo baye bathathwa kwinkqubo yoPhuhliso boBuchule beMfazwe be-South African National Defence Force ukusuka kwinani langoku lama- 4 000 ukuyoma kumawaka ali-10 000. iR700 million sele inikwe iSANDF ukuqalisa ukulungiselela lenkqubo;

* ukuqinisa iNkqubo eYandisiweyo yeNkozo zoLuntu leyo, ngokukhawulezisa iinjongo ezibekiweyo, iye yabonisa isakhono sokuqesha abantu abatsha abaninzi: lento iquke ukuthathwa kolutsha kwinkqubo yokuhlaziya amamziko akhoyo oluntu, ngokuphindeneyo kwinani labantwana ababhalisele uPhuhliso laBantwana besebancinci elingaphezulu kwa mawaka-600 000 ngokusebenzisa amaziko amatsha ali- 1000 anabasebenzi abangaphezulu kwa mawaka-3 500 abaqeqeshiweyo nabasebenzayo, nokonyusa inani labantu ababonelela ngeenkonzo zokugcina abantwana. Kulinganiselwa kwi R1 billion ngaphezulu kwesiseko ezakwabelwa iinkqubo eziwela ngaphantsi kwe EPWP; kunye, okukugqibela,

* ukungenisa indlela yemveliso ezizakufunyanwa ngurhulumente kuqala ezivela kumashishini amancinci, aphakathi kunye namancikane; ngokusebenzisa iAgente yoPhuhliso lwaMashishini aMancinci ibeka indlela esebenzayo ukuqinisekisa ukuba ixesha lokuhlawulwa elilinganiselwa kwiintsuku ezinga- 30 liyasetyenziswa.

Sizakuphinda sidibanise lenkqubo ukukhawulezisa uphuhliso lwendawo zabantu zokuhlala ezinokugcinwa, ngamandla aluqilima, njengomcimbi ophambili okhawulezileyo, ukukhawulezisa ukufikelelwa kwamanzi jikelele, ucoceko kunye nombane, ukuze ngo 2014, sibe nendawo zokuhlala ezisezingeni zoluntu kunye nokufikelelwa kweziinkonzo zizindlu zonke.

Ukukhawulezisa ukungenelela kwethu ekuyeni kwempumelelo yenjongo yempilo kubo bonke iquke ukufezekiswa okuliqilima koYilo leCebo leSizwe ngokuchasene neHIV kunye neAIDS. Sikwazimisele ukuba phakathi kwalonyaka ukwehlisa ukuhlaselwa yiTB ukusuka kwi 10% ukuya kwi-7%, siqeqeshe abasenzi bezempilo abangaphezulu kwamawaka a-3000 ekulawuleni esisifo nokuqinisekisa ukusebenzsa iziyobisis ezahlukeneyo ezithintelayo nokuthi iziguli zeTB ezisebenzisa ezona ziyobisi zigqithisileyo zifumana unyango.

Sizimisele ukuweza umsebenzi kwisixokelelwano esibanzi sokhuseleko loluntu, esizakuncedwa ngokusebenzisana okusele kuqalisile kunye nabaxhasi bezoluntu.

Xa sibeka izandla zethu emngangathweni sizilungiselela Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga sikwamele ukuqinisa impikiswano yesizwe kwimibandela esichazayo njenge sizwe.

Izinto ezinjalo ezimbini zifanelwe ukuchazwa kafutshane.

Eyokuqala kwezi sisicelo sokuba simele ukwenza isifungo esizawucengcelezwa ngabafundi kwiintlanganisela zabo zasekuseni, kunye neSithembiso soLutsha sicacisa ukuziphatha kwabantu kunye nomanyano lwabantu phakathi kwabemi bonke boMzantsi Afrika. uMphathiswa weZemfundo uzakuchaza kabanzi kwingxoxo-mpikiswano yesizwe malunga nalemiba kwiveki ezayo.

Enye into imalunga nobume belizwe namagama eendawo, nto leyo endinga indlela yokwenziwa ngaxesha nye ukucanda wonke amaphondo ukuze sikwazi ukudala isiseko sokubhala iinguqu esizikhankanyayo. Sizakufaka lenkqubela ngokusesikweni kungekudala, ikhokhelwe liBhunga laMagama oBume beLizwe loMzantsi Afrika kunye neekomiti zalo zamaphondo.

Nkosikazi eSisithethi kunye noSihlalo,

Xa besibhengeza kwindaba yobundlobongela eKuhlaleni Kunye ePalamente kunyaka ophelileyo, siye sonke sabonakalisa inxalabo enzulu singajonganga amazinga aphezulu obundlobongela kuphela, kodwa nokuba izinto sijeke zambi kakhulu ikakhulu kwicala lokubulala - nto leyo itsiba ngaphezulu indlela yokuphucuka soloko sazifumanela idemokrasi.

Ngokusesikweni, kunyaka ophelileyo siyesazifaka kwindlela yokunxibelelana namashishini kunye namanye amacandelo oluntu, ukwenza indlela ebanzi malunga nokulungisa ngokutsha indlela yobulungisa malunga nobundlobongela ngokupheleleyo.

Kulombandela, ngomoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, iKhabinethi ivumile kwinguqu ezifunekayo ukuseka indlela yokulwa nobundlobongela yobulungisa entsha, yalamaxesha, esebenzayo futhi iguquliwe. Phakathi kwezinye izinto, lento izakuquka ukusekwa kwegqiza elitsha elizakulawula nokuphatha lendlela xa isangenayo, ukusuka kwisizwe ukuya ekhaya, idibanisa kunye iijaji zelizwe kunye nomantyi, amapolisa, abatshutshisi, iinkonzo zolule ko kunye neBhodi eNcedayo eSemthethweni, kunye namanye amangenela, kuquke nokugunyaziswa kweMibutho yaMapolisa oLuntu.

Njengokuba aMalungu aBekekileyo esazi, ezinye zezintsusa seziqalile; kodwa sinesiqiniseko sokuba, xa zithe zonke zenziwa ngokubambisana nangendlela yokucebisana, ifuthe lizakuba namandla kakhulu ekulweni kwethu nobundlobongela. Abaphathiswa beZobulungisa, uThintelo loBundlobongela kunye naMacandelo oKhuseleko bazakuchaza kabanzi ngeezinkcukacha phakathi kweveki elandelayo.

Sizakuphinda futhi, phakathi kwalonyaka, singenise iMithetho yeenguqu yeejaji ngokusebenzisana neejaji kunye noomantyi, sigqibe uyilo elijongene nokuqinisa ulawulo lokhuseleko kwimida, siphinde sinike impilo Kwiphepha Lamalungelo waMaxhoba, sikhangele ngokukhethekileyo kumba wezaphulamthetho eziziphindayo, siqhubeke ukufezekisa imilinganiso eyongeziweyo esungulwe kwizincomo zeKomishoni yeNyani noXolelwaniso.

Zisaziswa ngokubaluleka ukuqinisa ngokuchasene nobundlobongela obulugelelanisiweyo, kunye nezincomo zeKomishoni yeeJaji zikaKhampepe ngokusebenza nokumisela uLawulo lweMisebenzi eKhethekileyo kunye nokuqhubeka izibhengezo kulomba, kuquke nokuguqulwa kweNdlela yoBulungisa kuBundlobongela, sizakuthi ekupheleni kukaMatshi kulonyaka, sidibane nePalamente ngemithetho kunye neminye imicimbi engakagqitywa yemilinganiselo efunwayo ekuphuculeni kabanzi isakhono sethu ukulwisana nobundlobongela obulungelelanisiweyo.

Into ezakuqhubeka ukusazisa xa sithatha elinyathelo izakuba kukuzimisela okukhulu kukarhulumente ukulwisana nobundlobongela obulungelelanisiweyo nokwenza bhetele kulawulo, ukusebenza ngexesha noolawulo lokwenza-luqilima iagente zethu zomthetho.

Into ebaluleke kakhulu, impumelelo yethu ekulweni nobundlobongela kuxhomekeke ekubambisaneni kuthi sonke njengabemi abagcina-umthetho, sikhuthazwa yimigaqo yokubusa komthetho, ukuhlonela iijaji zethu nokusukela amalungelo alinganayo oluntu, nto leyo uMgaqo-siseko wethu usimanyileyo ukuba siyenze ezimpilweni zethu zemihla ngemihla kunye nakwinkcoko zethu.

Malungu aBekekileyo;

Sizakuqhubeka kulonyaka ngamalinge okuphucula oomatshini bakarhulumente ukuze bahlangabezane nezidingo zabahlali. Xa kukho utho, umoya wokwenza izinto ngokuNgaqhelekanga ulungelwe ukusebenza ebantwini ngabanye ngabanye abo banenyweba yokuba zizicaka zoluntu.

Kukho izinto ezilula kodwa zibalulekile eziphambili esizakuqala sizijonge, njengenxalenye okusebenzisana sonke ukuphucula umbutho knye namandla ombuso.

Okokuqala, kuye kwavunyelwana kumacandelo onke karhulumente ukuba ezona zikhundla zomsebenzi ezibalulekileyo zimelwe ukugcwaliswa kwisithuba seenyanga ezintandathu xa kuthe kwavela esosithuba. Isebe leNkonzo Zolunto noLawulo lizakubeka indlela yokulawula oku ukukhangela ukufezeka kwesisigqibo.

Okwesibini, ngoMeyi wonyaka nonyaka (kwaye ngaphakathi kwenyanga ezimbini zonyaka wezemali ukuqala korhulumente basekhaya) bonke abaphathi abaphezuu balungelwe ukuba babe sebefake Izivumelwano Zokwenza Umsebenzi wabo emagunyeni afanelekileyo. Iofisi yeKomishoni yeNkonzo Zoluntu izakwenza iindlela zolawulo kulombandela.

Okwesithathu, ngokubona ukuba Isebe leMicibi yaseKhaya lichukumisa undoqo ngobomi bomhlali ngamnye, kulonyaka sizakuqinisa ukufezekiswa koyilo lokuguqula izinto elamkelwe yiKhabinethi. Lento iquke ukuphuculwa kwezixokelelwano ze-IT, ukuqeqesha abasebenzi kwiindlela ezintsha, sincothule abenzi benkohlakalo nokuqalisa ukufaka ikhadi elitsha le-ID.

Ukukhula komsebenzi kwinkonzo zoluntu kukwaxhomekeke kubulunga bobukhokheli obuvezwa ngabaphathi bolawulo abaphezulu. Kananjalo, kubalulekile ukuphucula ukuzibophelela kwabasebenzi boluntu emisebenzini yabo - umsebenzi omelwe ukwenziwa ngabaphathi, izicaka zoluntu ngokwazo kunye nemibutho yabasebenzi.

Kulombandela, kulonyaka, ngokubambisana nemibutho yabasebenzi yoluntu, sizakuqalisa ngeNgqungquthela yeCandelo Loluntu ukucacisa lemiba ukuze umoya weBatho Pele ungazifumanela uluvo ulizinzileyo apho iinkonzo karhulumente ibonelelwa khona.

Ukusebenzisana nabanye abalingani boluntu, sizakuqinisekisa ukuba, ekupheleni kwalonyaka, Inkqubo yeSizwe Echasene Norwaphilizo ingeniswa ngokusesikweni, nokuthi uyilo lokusebenza okuvunyelwana ngalo namashishini abumbeneyo luyafezekisa. Kwizinga lorhulumente basekhaya, sizakuncedisa oomasipala bethu aba-150 ekwenzeni uyilo lwabo oluchasene norwaphilizo.

Sizakuqhubeka kulonyaka ukuqinisa iinzame ukomeleza isakhono sorhulumente wasekhaya ngokubambisene ne-5-year Local Government Strategic Agenda. Ukuqinisekisa ulawulo oluthe tye kulomba, iSALGA ivumile ukubonelela ngeengxelo zeekota emsebenzini osele wenziwe.

Ukuqhubeka ngokubekekileyo ekuphuculeni iinkonzo esele ibonelelwe kumacandelo onzakeleyo umzekelo amagqala, amakhosikazi nolutsha, sizakuphinda sihlaziye amacandelo anyulelwe ukwenza lemisebenzi nokuphonononga amalungiselelo afanelekileyo, kuquka nokuxilonga amasebe karhulumente lawo asekelwe ukujongana nophuhliso lolutsha kunye nogunyaziso.

Imicelimngeni emininzi emsebenzini wethu osiwuvelisileyo ovela kbuthathaka obuveleleyo malunga noyilo lwethu. Ngoko, njenge nxalenye yeNcam ePhambili yethu kwilixa elizayo sizakugqiba iinkqubo ezisakusenza ukuba siphucule ukusebenza kukarhulumente ukubeka endaweni uyilo lokwenyani noludibanisiweyo, liquke wonke amacandelo karhulumente.

Malungu Abekekileyo;

Inkqubo esele siyichazile ikwafaka izibophelelo zokuba ilizwe lethu livumile kunye nenkokheli zelizwekazi ngokusebenzisa i-African Peer Review Mechanism.

Injongo yethu, ekukhuliseni iAgenda yeAfrika kulonyaka, izakuba sekomelezeni amaziko aseAfrika, kuquke neNdibano yeAfrica kuhle nenkqubo yayo yophuhliso, iNEPAD.

Oku sizakukwenza, ngokukhuthazwa yinjongo efanayo yabantu belizwekazi kumdibaniso omkhulu ukusukela umanyano kwilizwekazi kwimingangatho yonke. Inyathelo elibalulekileyo kulombandela kukuhlanganisa amaziko ezithili kunye nemcimbi ejoliswe ekuphumeleleni umanyano lezithili.

Siyaqhubeka ngokuzimisela kurhwebelano lwendawo elisimahla eLuntwini eluPhuhlayo laseMazantsi eAfrika, sinethemba lokusebenzisa ubusihlalo bethu kwi SADC ngo-2008/2009 siqhubeka ukunika amandla okuqhubela phambili kwinzame zezithili kulombandela.

Kuphakathi kwalemeko, kwakhona, sizakuqhubeka ukusebenzisa ngamacala amabini namaninzi nabamelwane bethu kunye neNdibano yaseYurophu, phakathi kwenkqubo yemeko ekhokhelwa yiNdibano yeAfrika, ukuqinisekisa ukuba ingxoxo kwiZivumelwano Zothelelwano kweZoqoqosho zigqitywa ngokukhawuleza, zimiselwe ukukhawulezisa uphuhliso lommandla wethu.

Ngaphezu konyaka ophelileyo, siye saqhubeka nomyalelo weSADC ukuncedisa inkokheli zopolitiko eZimbabwe ukufumanisisa isisombululo eside kwimicelimngeni abajongene nayo yezopolitiko. Siyesaba nethuba, xa siqhukumbela iNgqungquthela yeAU ibibanjwe eAddis Ababa ngokusemthethweni ukunikela ngengxelo ezeleyo kwinkokheli zeSADC kulomcimbi.

Ngokufutshane, amaqela abandakanyekayo kwingxoxo-mpikiswano afikelele isivumelwano esipheleleyo kwimiba yonke emayela kwimicimbi ephathekayo emelwe ukuvezwa ngamaqela. Oku kuquke imibandela emayela noMgaqo-siseko, ukhuseleko, usasazo nemithetho yonyulo, neminye imicimbi ibisoloko ibambene eminyakeni emininzi. Imithetho efanelekileyo kulemicimbi sele yamkelwe yipalamente, kuquke nokulungiswa okubalulekileyo komgaqo-siseko. Into eseleyo, ngokunjalo, ngomcimbi wenkqubo omayela nexesha nangendlela yokuwisa umthetho wesivumelwano soYilo loMgaqo-siseko.

Ngoku njalo, sidibana neNtloko zasebuRhulumenteni noRhulumente zeSADC ngokuncoma amaqela Ngengxoxo-mpikiswano yaseZimbabwe ngempumelelo yawo encomekayo nokubakhuthaza ukusebenza kunye ukusombulula umcimbi oseleyo wenkqubo. Njengokuba bendiceliwe ziNtloko zasebuRhulumenteni noRhulumente zeSADC sihlala sikulungele ukwenza lula ingxoxo zaseZimbabwe. Ngaxeshanye, sinqwenelela abemi baseZimbabwe impumelelo kunyulo elimiselwe umhla wa-29 kuMatshi.

Icala lethu elizintlontlobo kunxulumano ne-Democratic Republic of Congo lizakuqhubeka, xa sisoloko sifuna ukuba negalelo kwinzame zabantu abangodadewethu belolizwe ukuzifumanela uxolo lukanaphakade, nofezekisa ukwakha kwabo ngokutsha nenkqubo zophuhliso.

Futhi urhulumente wethu uzawuhlala ezisebenzisa inkqubo eziqhubekayo eKenya, eChad, eBurundi, eDarfur phakathi eSudan, eNtshona yeSahara, eCÑ„te d'Ivoire, eSomalia, eComoros neCentral African Republic ukufumana uxolo lukanaphakade nozinzo.

Thina sikwakhathazekile ngezixholoxholo ezingenangqondo nokubulalana eKenya naseChad, izehlakalo ezibuyisela inkqubela emva ngokucacileyo ebesiyenza eminyakeni embalwa egqithileyo malunga nokuhlaziya ngokutsa ilizwekazi iAfrika. Sibiza bonke abakhaya beAfrica ukwenza oko singakwenzayo, kunye ukunceda ngokuzisa isiphelo kuyo yonke lemiphumela emibi.

Sizawu, ngokwenene, ukuqhubeka nokwenza imisebenzi yethu kwiBhunga loKhuseleko leZizwe eZimanyeno. Okubalulekileyo kulombandela, kukomeleza ukubambisana phakathi kweBhunga loKhuseleko leUN kunye neBhunga loXolo Nokhuseleko loManyano lweAfrika.

Sinyanzeliswa ngumqweno wokuphuhlisa impucuko kubulunga bempilo yabantu bonke, ngokukhethekileyo emazweni asafufuzayo, sizawukhangela ekwandiseni ukomelela kwenxaxheba yethu kwimbutho zeIndia-Brazil-Mzantsi Afrika, Uthelelwano oLutsha loYilo lweAfrika-Asia, uMbutho Ozimeleyo, Iqumrhu la-77 kunye nengxoxo zokugqibezela isivumelwano sorhwebo seSACU-Mercusor.

Kwangomlinganiselo ofanayo, sizawuqhubeka ukuba nenxaxheba ekuqondeni iinjongo ze-Kyoto Protocol kwiNguquko yeMozulu kunye nenkqubela eziqhubekayo kulombandela, nokunikela ngamandla kwingxoxo ezimalunga ne-WTO Doha Development Round.

Kulonyaka sibhiyozela isikhumbuzo sokuphela kweminyaka elishumi oko kwasekwayo unxulumano lobuchule phakathi koMzantsi Afrika kunye ne-People's Republic of China. Ukuvela kolunxulumano kwindawo ezahlukehlukeneyo phakathi koorhulumente nabantu kuqinisekisa ukuba uThelelelwano leChina-Mzantsi Afrika lokuKhula noPhuhliso bubudlelwane obunochule obazakunceda lamazwe womabini, obungakhula ukusuka emandleni ukuya emandleni.

Kunyaka ozayo, sizakusingatha iKomfa yeNkumbulo ukuhlola ukufezekisa izigqibo zeKomfa yeHlabathi ngokuChasene noCalucalulo leyo yayibanjelwe kwilizwe lethu ngo-2001. siqinisekile ukuba, ngokuchazelwa kukubulala kwabo isibetho socalucalulo kunye nemiphumela ephanzisayo eqhubeka ukuyinyasha eluntwini, urhulumente nabantu behlabathi bazakusebenza kunye nathi ukuqinisekisa ukuba iKomfa yeNkumbulo izakuphumelela iinjongo zayo.

Oluxanduva lehlabathi-jikelele, kuquke nokusingatha Indebe yeHlabathi yeFIFA ka-2010, kusinika isibindi senkuluko ngethemba uluntu elinalo kwilizwe lethu njengomdlali oyilayo phakathi kwenzame ezibalaseleyo zoluntu lonke. Kodwa asimelanga ukuthabatha oku ngokungakhathali.

Ndinesiqiniseko ukuba, ngaphantsi kobukhokeli beBhunga beMarike Zeziwe, i-Trade and Investment South Africa (TISA), uKhenketho loMzantsi Afrika kunye nezinye iagente sizakuphakamisa izandla zethu ukunxibelelana nehlabathi liphela umoya Ukwenza izinto ngokuNgaqhelekanga, nokuqhubeka ukungena malunga nokudala uluntu olukhathalayo kunye nezimo zehlabathi ukubuthana elizweni lethu ukubhiyozela uBuntu beAfrika ngo-2010.

Nkosikazi eSisithethi, uSihlalo naMalungu aBekekileyo;

Xa sele nditsho konke endikutshiloyo, ndibuyela kumbuza: buyintoni ubume besizwe sethu xa singena ku- 2008!

Into endingayaziyo kwaye ndisitsho ngesibindi ukuba: nokuba yeyiphi imicelimngeni okwangoku, sisese lugqatsweni!

Ndikutsho oku ndinesiqiniseko esingagunqiyo ngokuba ndiqinesekile ukuba abemi boMzantsi Afrika banesakhono kwaye bazilungiselele ukujongana nomcelimngeni wembali - ukusebenzisa wonke umsipha womzimba wethu - ukusabela imicelimngeni yanamhlanje yesizwe, kuquke ezo zijongene nezoqoqosho lwethu, isimo sezoqoqosho nopolitiko eAfrika nakwezinye indawo ehlabathini, nokusebenzisa amathuba lawo ilizwe lethu liqhubekela kuwo eminyakeni engaphezu kweshumi elinesine esele ibonelele.

Ngezandla zonke emngangathweni, sizimisele ukwenza izinto ngendlela engaqhelekanga kwaye esebenzayo, sizakugcina inkqubo yethu yokwakha kwakhona nophuhliso siyise nakumazinga aphezulu.

Ndiyabulela.

Issued by: The Presidency
8 February 2008













<fn>StateoftheNation.2009.2009-04.Xh.txt</fn>
INtetho ngoBume beSizwe eka Mongameli woMzantsi Afrika, uKgalema Motlanthe, kwiNdibano Ehlangeneyo yePalamente, eKapa

ngowe-6 kweyoMdumba 2009

Somlomo weNdlu yoWiso-mThetho;
Mnu. Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Nkosikazi Sekela Mongameli;
Sekela Somlomo kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Jaji eyiNtloko Langa;
Owayesakuba nguSekela Mongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika kunye noMongameli we-ANC;
IiNkulumbuso zamaPhondo;
Malungu eKhabhinethi kunye nooSomlomo beziNdlu zoWiso-mThetho zamaPhondo;
Owayesakuba yiJaji eyiNtloko kunye nabo baBesakuba ngamaGosa aChopheleyo ePalamente;
Magosa aphezulu, Oonozakuzaku, abaMeli bamaZwe kunye nezidwesha zamazwe angaphandle ezityeleleyo;
Zinkokheli eziBekekekileyo zamaQela ezoPolitiko naMalungu ePalamente, iiNkokheli zeMveli;
Ohloniphekileyo uSodolophu waseKapa;
Zinkokheli zenkolo kunye nabameli boluntu;
Maqabane kunye nabahlobo;
Zindwendwe ezibalulekileyo:

Lilungelo elilodwa kum elokuthetha kule Ndibano iHlangeneyo yePalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, ekuqaleni kwale seshoni yokugqibela yePalamente yethu yeDemokhrasi yesiThathu.

Ndimi phambi kwabantu boMzantsi Afrika ngokuzithoba ngethuba endibe nalo lokuba kweyona ofisi iphakamileyo elizweni oko kube kwenzeke ngenxa yemeko eyodwa evele kwisigqibo seqela elikhokelayo kurhulumente sokurhoxisa owayesakuba nguMongameli.

Eyam imfanelo, kwiinyanga ezimbalwa, kukukhokela isiGqeba seSizwe ekugqibezeleni igunya elanikwa i-ANC kunyulo luka-2004,
Kunye nasekubekeni isiseko solawulo lwangaphaya konyulo ukuze luqhube kakuhle ulawulo.

Kwiinyanga ezintlanu ezidlulileyo siye saqinisekisa utshintsho olungenamagingxi-gingxi kunye nokuqhuba kwemisebenzi karhulumente sibamba ngazibini ke kwinkqubo yethu yomgaqosiseko evuthiweyo, ekubonakala inxenye yayo kwintsebenziswano yamalungu amatsha kunye namadala kunye noncedo oluzinzileyo lwabaphathi bethu becandelo labucala.

Xa sijonga emva kwiminyaka elishumi elinesihlanu edlulileyo, ndinqwenela ukuvuma ukuzibophelela kunye nokusebenza nzima kwaboNgameli Nelson Mandela noThabo Mbeki kunye nabasetyhini kunye namadoda amaninzi adlale indima yawo ekuqhubeni inqanawa karhulumente phantsi kwedemokhrasi: kwisiGqeba nakulawulo, izindlu zowiso-mthetho kumacandelo omathathu karhulumente kunye necandelo leenkundla; ziqhutywa lulangazelelo lokuphucula ubulunga bobomi babo bonke abeMi boMzantsi Afrika.

Ngaphezu kwako konke, ndimi phambi kwenu ngebhongo nokuzithemba kuba uMzantsi Afrika esiwubhiyozela namhlanje lowo ubusakucalula, kukho impixano nokungaqukwa kwabathile kokwenziwayo kwiminyaka nje eli-15 edlulileyo ngoku usisiqhamo semisebenzi nokubila kwabasetyhini kunye namadoda oMzantsi Afrika mbombo zone zomhlaba.

Aba bemi boMzantsi Afrika bemele ithemba nokomelela okuluphawu lwesizwe sethu.

Phakathi kwabeMi boMzantsi Afrika abaziwayo nabakhethekileyo ngamaLungu ePalamente yethu yedemokhrasi ngelishwa abaye basishiya ku kweyoMdumba ephelileyo. Abo baquka u-Brian Bunting, Billy Nair, Ncumisa Kondlo, John Gomomo, Joe Nhlanhla, Cas Saloojee, John Schippers no-Jan van Eck.

Kwaba bantu ndibakhankanyileyo, ndingathanda ukongeza uNksk Helen Suzman, uMmi woMzantsi Afrika obegqwesile, owamela iinqobo ezisemgangathweni zePalamente yethu entsha kumagumbi amadala weengxoxo.

Ngaba bathandi besizwe kunye nabanye ekufuneka banconywe kakhulu xa sibhengeza ukuba nokuba zinokuzisa ntoni na kumanxweme ethu izaqhwithi zoqoqosho, nokuba kungakho ukungaqiniseki kwezopolitiko okungakanani kuthi ngexa lenguqu isizwe sethu sikwimo entle.

Koko, kufuneka singayithatheli phantsi imiceli-mngeni esijongene nayo. Ukwehla kwezoqoqosho kumazwe ngamazwe akulubeki ngozini ingako uqoqosho lwethu ekulahlekelweni yimisebenzi kunye nobulunga bobomi babantu bethu.

Ngokwendalo, ukungaqiniseki kwinguquko yezopolitiko kungabeka imibuzo emininzi kuneempendulo ezikhoyo ngoko.

Njengesiphumo, abanye bethu banokungazilawuli ngokwabo batsalwe ngamaza otshintsho lwemozulu enezaqhwithi baze boyiswe ngamagingxi-gingxi ezoqoqosho kunye nesaqunge sezopolitiko.

Kodwa olwethu luhambo lwethemba nokomelela.

Sinokude sithi, kwimeko ethile engaqhelekanga, imiba emininzi yomgaqosiseko wethu iye yavavanywa kutsha nje kwixa elidlulileyo, kwaye ngamnye kuyo iye yaluphumelela uvavanyo ukuze iveze idemokhrasi eyomelela kwakhona ngokukhawuleza okukhethekileyo. Idemokhrasi yethu inempilo. Ikhula isomelela ngokuthe chu, isomelezwa nguMgaqo-siseko ongalinganisekiyo elizweni.

Ngenene, kukomelela kokuzibandakanya kwethu kwezopolitiko ngeli xesha lokhuphiswano lonyulo elo sonke sivumelanayo ukuba kufuneka libe nesidima noxolo lolona qiniselo luqinisekileyo lokuphila okuqhubayo kunye nokubanzulu kwedemokhrasi yethu.

Ngabantu boMzantsi Afrika abaye baqinisekisa inkqubela yawo, kwaye ngabo abaya kukhusela idemokhrasi yethu kwiminyaka ezayo.

Ndivumele, Nkosikazi Somlomo noSihlalo, ngokuphathelene noku ukuba ndibongoze bonke abeMi boMzantsi Afrika abafanelekileyo ukuba babhalise baze bavote kunyulo oluzayo lwesizwe nolwamaphondo, ukuze sizibumbele ngokwethu indawo esifuna ukuba kuyo.

Oku kufuneka sikwenze suku ngalunye kwii-ofisi zikamasipala, phambi kokuba uluhlu lwabavoti luvalwe. Kodwa kwakhona kufuneka siyivuyele impela-veki ekhethekileyo yobhaliso elungiselelwe yiKomishoni yoNyulo yoMzantsi Afrika ngomso nangeCawa, umhla wesi-7 nowesi-8 kweyoMdumba ngokulandelelana.

Mandithathe kwakhona eli thuba ndithi kwiintsuku ezimbalwa ezizayo ndiyakugqibezela ukudibana kwam neKomishoni yoNyulo kunye neeNkulumbuso zamaPhondo ndibhengeze umhla wonyulo.

Malungu aBekekileyo;

Ubukho bethu njengedemokhrasi bube ngenxa yabantu baseMzantsi Afrika abo, ngowama-27 kwekaTshazimpunzi 1994, okokuqala ngokuhlangeneyo bathathela ezandleni zabo abakufunayo.

Ngeso senzo silula kodwa sinzulu sokufaka ivoti kurhulumente wabo bonke abantu belizwe lethu, siye sashiya emva okudlulileyo okusihluthe ukuba ngabantu kwethu.

Kufanelekile ke ngoko kulo msitho ukuba kubhiyozelwe isikhumbuzo seminyaka engama-20 sokwamkelwa kwe-Declaration of the OAU Ad-hoc Committee kumZantsi we-Afrika leyo eMzantsi Afrika yamkelwa kweyeThupha, 1989 ngokuqhelekileyo eyaziwa ngokuba yi-Harare Declaration.

Elo phulo labeka isiseko semvumelwano yezizwe ngezizwe, oko kusenziswa ngeZizwe eziManyeneyo, ngendlela emayisetyenziswe kuthetha-thethwano eMzantsi Afrika.

EMzantsi Afrika, yazisa kwakhona okubaluleke kakhulu kwiNkomfa ka-1989 yekaMva leDemokhrasi lihlanganisa kunye amathanda sizwe avela kumagumbi omane omhlaba awohlukahlukeneyo.

Konke oku kwakhokelela kwinkqubo yothetha-thethwano eyakhokelela kunyulo lwethu lokuqala lwedemokhrasi ngo-1994.

Ngokuphathelene noku, masothuleleni umnqwazi ongasekhoyo uMongameli we-African National Congress, uOliver Reginald Tambo, ngokuqala nokukhokela oko ekwenza ngamaqurhu amazwe nawezizwe ngezizwe nto leyo eye yaba sisikhokelo sesisombululo esinoxolo kwimpixano ebikwilizwe lethu.

Elo nyathelo lobukhalipha lenza inkqubo-sikhokelo eyayiza kufuna uxolo noxolelwaniso, endaweni yemfazwe nempixano, labuyisela emva isifingo esingeyonyani seminyaka elikhulu eyadlulayo: oko kukuthi, isiphelo ngo-1909 seNgqunguthela yeSizwe esaxela kwangaphambili ukusekwa kweManyano yoMzantsi Afrika.

Ngexa iNgqungquthela yachaza ukhuselo lwesidima soMzantsi Afrika njengoko sisazi namhlanje, yayisekelwe kwingcinezelo nokukhutshelwa ngaphandle ngokobuhlanga.

Kwakhona, kwi-15 leminyaka kwidemokhrasi yethu, singabhengeza ukuba uloyiko, ukungakhuseleki kunye nenzondo ezo kwiminyaka eli-100 zenza uxolo olukhethekile nolulahlekisayo phakathi kwabaphathi bezithanga, zange kungafunyaniswa nje kuphela, kodwa ngokwenene kwakubekwe ndaweni yimbi.

Olo loyiko nokungakhuseleki kwaye kwanika ukonyuka kuye kumashumi eminyaka oxhathiso. Ngokuphathelene noku, sothulela umnqwazi elo khalipha lonyana woluntu lwethu, u-Solomon Kalushi Mahlangu owaye waxhonywa kwiminyaka engama-30 eyadlulayo engoyiki ngokoyikiswa, eneqhayiya lokuba igazi lakhe liya kunkcenkceshela umthi wenkululeko.

Ndivumeleni ke ndamkele u-Lucas Mahlangu, ubhuti kaKalushi, omele usapho lakwaMahlangu.

U-Solomon Mahlangu wayeqhuba isiko lamagorha eminyaka edlulileyo, phakathi kwawo esibala lawo angaphantsi koNkosi Cetshwayo owathi ngo-1879 woyisa umkhosi waseBritani eIsandlwana, ekhusela inkululeko yabantu bemveli belizwe lethu kunye nenkululeko yemihlaba yabo.

Kwikhulu leminyaka enamashumi amathathu (130), sinokukhuthazwa kuphela lithemba kunye nokomelela okwaye kwangena kwezo ntliziyo zikhaliphileyo.

Kumaziko emfundo, kwa oku komelela kunye kwaye kwaphemba umlilo wokomelela kwiindimbane zabantu ngexa lobusika obabubanda kakhulu emva kokuvalwa umlomo kombutho wenkululeko kunye nokubanjwa koninzi lweenkokheli zalo eziphambili.

Iqela labafundi abakhaliphileyo baye bakreqa kwi-NUSAS baze baseka uMbutho wabaFundi boMzantsi Afrika (SASO) kwiminyaka engama-40 eyadlulayo.

Kwesi sizukulwana kukho iinkokheli zokuqala ze-SASO, eziquka: oo-Strini Moodley, Njingalwazi Barney Pityana, Steve Biko, Onkgopotse Tiro, Harry Nengwekhulu, Themba Sono, Mapetla Mohapi, Mosioua Lekota, Johnny Issel noMthuli ka Shezi. Ngokufaka ithemba ngexesha lokulahlekelwa lithemba, sibothulela umnqwazi. Ngokuphathelene noku, sinqwenela ukukhahlela umzala ka Onkgopotse Tiro, u-Pat Tlhagwana.

Kulo mxholo sikwanqwenela ukuvuma ongasekhoyo u-Ephraim Mogale, uMongameli owaseka kwiminyaka engama-30 eyadlulayo uMbutho wabaFundi woMzantsi Afrika (COSAS), namaqabane akhe.

Xa sikhumbula aba bafundi bamaxesha angaphambili siye sibe nomyalezo osibophelelayo, wokuba ukunxanelwa inkululeko nolwazi kutshisa ngamandla kakhulu ezifubeni zolutsha lwethu.

Umyalezo wezenzo zabo zobugorha isakhenkceza nanamhlanje njengoko kwaba njalo kwiminyaka emininzi eyadlulayo, ekubeni kufuneka sandise imida yamathuba; kwaye ngokwenene, ngamagama oMqulu weNkululeko, kuvulwe ngokubanzi ngokungaphaya iingcango zokufunda nenkcubeko!

Asiyilibali le mibutho neenkokheli kuba zifake umoya wethemba nokomelela okwenza kuhambele phambili umzabalazo wedemokhrasi nakuba yonke into yayibonakala imfiliba; ngokunika ugxininiso kwimfanelo esemagxeni ethu ekuqhubeleni phambili imisebenzi olwazenza idini kuyo uninzi lwabantu, bengafuni ukoyikiswa zizinto ezibabuyisela umva nobunzima.

Ke ngoko ke, Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo, kufuneka sizibuze ukuba, ingaba izenzo zethu ziyichaze njani indlela yophuhliso loluntu loMzantsi Afrika kwiminyaka elishumi elinesihlanu ukusukela ekuzalweni kwedemokhrasi yethu, kwaye siluqhubele njani phambili uphuhliso loluntu kunye nesidima soluntu ukusukela kwigunya ledemokhrasi lika-2004!

Namhlanje sinenkqubo yedemokhrasi esebenza kakuhle, esekelwe kwimithetho-siseko yokungafihli nto kunye nokuvuleleka, enemigangatho emininzi yothabatho nxaxheba loluntu kunye namaziko azimeleyo agunyaziswe nguMgaqo-siseko uba axhase idemokhrasi.

Kwiminyaka edlulileyo, siye saphucula ngokuthe chu imibutho yolawulo. Siye saseka indlela yonxulumano oluphakathi kurhulumente kumacandelo onke, kwaye saphucula uhlanganiso ngaphakathi naphakathi kwawo.

Ngokwenene, urhulumente makazingce ngokuba siye satshintsha ukwakheka kwenkonzo karhulumente ukuba mayibandakanye lonke uluntu, nto leyo esondeleyo kubunjani boluntu lwethu ngenxa zonke.

Nakuba, abasetyhini besenza malunga nama-34% azo zonke izikhundla eziphezulu kwinkonzo karhulumente, oku kuyasilela kobekujoliswe kuko kokulinganisa ebesizibekele kona.

Kumabakala ezindlu zowiso-mthetho zesizwe nezamaphondo, kubonakala ngathi isizwe kulo nyaka siya kodlula kuma-32% omgangatho wokumelwa ngabasetyhini owaphunyezwa ngo-2004 kwaye ngethemba, nakuma-40% aphunyezwa ngonyulo boorhulumente beengingqi luka-2006.

Siyathemba ukuba onke amaqela ezopolitiko, njengoko egqibezela uluhlu lwawo lonyulo, aya kufaka isandla kulo mzamo unesidima kangaka!

Nangona kukhona inkqubela eyenziweyo, eli-0,2%, imeko ayiphucukanga kangako ngokuphathelene nabantu abakhubazekileyo abaqeshwe kurhulumente, xa kulinganiswa ne-2% ebesijolise ukufikelela kuyo.

Kuzo zombini ezi zikhankanyiweyo icandelo labucala lisasalele emva kakhulu.

Amanyathelo awohlukeneyo aye athathwa ukuphucula ukusebenza kwenkonzo karhulumente, kuqukwa nolawulo lwezimali, amaZiko eeNkonzo ze-Thusong kunye nokunye okuye kwavezwa okutsha kokufezekisa ukuhanjiswa kweenkonzo, izimbizo kunye, njengoko kusenzeka ngoku kwiSebe leMicimbi yezeKhaya, ubunkokheli obuqinileyo.

Nakuba kunjalo, kuninzi ekusafuneka kwenziwe ukuze kuphuculwe umkhwa weenkonzo kunye noqhelwaniso lomsebenzi kubasebenzi bakarhulumente ingakumbi abo basebenza ngqo noluntu.

Njengoko anokuba ayazi amaLungu aBekekileyo, urhulumente wethu wenze ukuba umlo ochasene norhwaphilizo ibe ngomnye wemimandla engundoqo ekujoliswe kuyo.

Oku kubonakaliswa, phakathi kwezinye izinto, kumthetho, imithetho nemimiselo elawula abasebenzi bakarhulumente kunye nababambi zi-ofisi abangosoopolitiki ngokufanayo, ubambiswano noluntu kunye noosomashishini, ngokunjalo neminxeba etsalwayo kuxelwe okuchasene norhwaphilizo.

Kusenokwenzeka ukuba iindlela zokuthintela kunye nokohlwayela urhwaphilizo azikoneli, kodwa ngokombono weendlela zikarhulumente, sinokuzithuthuzela ngokuba ngaphezulu kwama-70% amatyala orhwaphilizo axeliweyo kwabeendaba aye aziwe nguwonke-wonke kuba urhulumente ukubonile okungalunganga kwaye ngokwenene kukho into ayenzayo ngako.

Kwa le miceli-mngeni minye ijongene necandelo labucala. Ekugqibeleni, umceli-mngeni ukwamalunga nomthetho, kuba umalunga nokunyanzelwa kwawo okufanayo.

Malungu aBekekileyo;

Ndiqinisekile ukuba sonke sivumile ukuba ukuphila koluntu lwethu kuxhomekeke, kakhulu, kwinkqubela esiyenzayo ekwandiseni ubutyebi besizwe kunye nokuqinisekisa ukuba ubuncwane bokukhula koqoqosho kwabelwana ngabo ngabantu xa bebonke.

Yinto eqhelekileyo eyokuba, emva kokoma kwezoqoqosho ekupheleni koo-1980 kunye nasekuqaleni koo-1990, uMzantsi Afrika uye waba nelona xesha lokukhula koqoqosho liye lazinza ukusukela ekubeni ukushicilelwa kwamanani aqokelelweyo okunjalo kwaqala ngo-1940.

KwiShumi lemiNyaka yokuQala yeNkululeko, ukukhula koqoqosho kwaba yi-avareji ye-3% ngonyaka, kwaye oku kuphucuke kwaya kuma kwi-5% ngonyaka nge-avareji ukusukela ku-2004 ukuya ku-2007.

Ngexa ukukhula kwabaxhasi, kukhuthazwa yingqesho kunye nengeniso enyukayo kunye namazinga okunyuka nokwehla kwemali namazinga enzala asezantsi, kukho indima okuyidlalileyo ngokuphathelene noku, sikhuthazwa liphulo elibanzi lamathuba lokunabisa ngokungaphaya kuye phambili.

Oku kuquka, kuqala, amazinga aphezulu otyalo-mali kuwo omabini amacandelo kwelikarhulumente nelabucala. Ngokuphathelene noku, kwiminyaka emihlanu edlulileyo, besixhathise kwi-16% yokwenziwa kwenkunzi engaguqukiyo kungekatsalwa nto kuyo njengepesenti yemVeliso yaseKhaya kungekaTsalwa nto kuyo (GDP). Oko ke iye yaba kukukhawuleziswa kutyalo-mali kwaye elo nani namhlanje limi kuma-22%, kufutshane nama-25% esithelekelela ukulifumana kuphela ngo-2014. Inxenye ethile yoku isisiphumo seenkqubo eziyilwe ngurhulumente zokwandisa izibonelelo zokusebenza zikarhulumente.

Ikwasisiphumo semigaqo-nkqubo esokuphucula isimo sotyalo-malo lwamacandelo abucala, kunye nokuqhuba imigaqo-nkqubo yezoqoqosho neyemali ngendlela eyandisa ufikelelo kwiinkonzo kwaye yehlise umthwalo wokwehla nokunyuka kwamandla emali ngexa kwangaxesha nye iqinisekisa uzinzo kwisikeyile esikhulu sezoqoqosho nokugcineka kwaso.

Ujoliso kutshintsho loqoqosho oluncinane kwishumi leminyaka elidlulileyo, kunye neenzame, ingakumbi ukusukela ngo-2004 ngobuchule obungaphaya bokususa iintlobo ngeentlobo zemiqobo ekukhuleni luye lwaba neempembelelo ezintle.

Phantsi kwalo mxholo iPhulo lokuKhawulezisa ukuKhula ekwaBelwana ngako (AsgiSA) liyaphunyezwa, ukuqinisekisa ukuba zonke izithintelo ezinzima ezifana nemiqobo kwizibonelelo zokusebenza, umgaqo-nkqubo wezoshishino ohlanganisiweyo kunye neenkqubo, imiceli-mngeni yezakhono, ukungabikho ntshukumo kulawulo kunye nokwanela kweenkonzo zikarhulumente lulungiso ekugqaliswe kulo ngobuchule.

Uqoqosho lwethu luye luvuleleka, kwaye ukusukela ngo-1994 luya luhlangana ngokuthe chu kwindlela yamazwe ngamazwe. Amaziko ethu ezimali angumzekelo omhle oye wasikhusela kwizaqhwithi zezoqoqosho zamazwe ngamazwe.

Kananjalo, ububanzi bofikelelo kuluntu lwethu busahleli busezantsi kakhulu kunoko kulindelekileyo. Uqoqosho lwethu lusahleli luxhomekeke kakhulu kwezezembiwa nolimo ukuze kuthunyelwe kumazwe angaphandle. Ngaphandle kwakwicandelo leenkonzo, asibonanga kwaneleyo kumacandelo abalulekileyo, ingakumbi elokuvelisa.

Ngenxa yoko, izinga lokukhula kwizinto ezithunyelwa ngaphandle khange libe phezulu njengakumazwe afana nathi. Bobu buthathaka ngqo obenza intsilelo enkulu ye-Current Account ingakumbi xa singena kwizintlu eziphezulu zokukhula.

Kwaye ngenxa yokuba sinamazinga asezantsi olondolozo, kuye kwafune ka ukuba sithembele ekungeneni nasekuphumeni kwenkunzi kwexesha elifutshane ukuxhasa intsilelo ngokunjalo neenkqubo zethu zotyalo-mali.

Le yimiceli-mngeni ngokuqinisekileyo ekufuneka ilizwe lethu liyilungise ukuze liqhubele phambili.

Okubaluleke kakhulu ngumbuzo wokuba: ngokwenene kufuneka ukukhula koqoqosho kube malunga nantoni? Ubutyebi benzelwa ukuphucula ubulunga bobomi babantu.

Yiloo nto ke, umbuzo wokuba ukukhula emakwabelwana ngako ngokulinganayo kufuneka ibe ngundoqo wokuthathelwa kwengqalelo koqoqosho.

Okubalulekileyo, ukwabelana ngeziqhamo zokukhula kufuneka kube nemisebenzi edalwayo, ukuqinisekisa ukuba kukho imisebenzi ephucukileyo.

Ngokwenene, ngumba owenza ibhongo owokuba phakathi kuka-1995 no-2003, uqoqosho lwadala malunga nesigidi esinye esinesiqingatha semisebenzi nje emitsha; kwaye okubalaseleyo ngokungaphaya, malunga nemisebenzi engama-500 000 ngonyaka phakathi kuka-2004 no-2007.

Kweli thuba lakamva, ixesha lokuqala ukusukela ekufunyanweni kwedemokhrasi, imisebenzi emininzi yayidalwa kunenani labo batsha bangena kwimarike yemisebenzi, oko ke kusehlisa izinga lentswela-ngqesho ukusuka kuma-31% ngo-2003 ukuya kuma-23% ngo-2007.

Ngokwenene, oku kufuneka kungasuki kwisibophelelo sethu sokuqhuba sigocagoca umba wemisebenzi elungileyo, kuqukwa namalungelo kunye nezibonelelo ezonwatyelwa ngabasebenzi.

Ukwabelana ngeziqhamo zokukhula nako kufuneka kuquke uphunyezo olukhawulezileyo lokunika amathuba abo babewavinjiwe ngaphambili, kuqukwa nokuNikwa kwabamNyama aMandla ezoQoqosho.

Oku ayikokulandela loo nto kuthiwa yi-ajenda yobuhlanga, Ngokwenene, ilizwe elingaqinisekisi ukubandakanyeka kwabo bonke abemi balo kwimigangatho yonke yemisebenzi yoqoqosho ngokuqinisekileyo liyakusebnza ngaphantsi kunoko belizimisele ukukwenza.

Into yokuba icandelo labucala libe lisalele ngasemva ekutshintsheni ukubandakanyeka koluntu lonke kulawulo kunye nemisebenzi enezakhono, kuphuhliso lwamashishini njalo njalo kwenza ukuba ilizwe lethu lihambe kancinane ekukhuleni okuphezulu.

Ukwabela ngeziqhamo zokukhula nako kuthetha indima eyoneleyo nenobulungisa kurhulumente ekusebenziseni okunxulumene nemali njengesixhobo sokwaba kwakhona kunye nokwabelana ngomthwalo wokubonelela ngempahla kawonke-wonke.

Amalungu aBekekileyo inokuba anolwazi oluninzi lwemicimbi enxulumene nemivuzo yoluntu. Koko ndiyakukhankanya iimeko ezimbalwa kwakhona ukuze ndibonise ubunjani benkqubela esiyenzileyo kunye nemicelo mngeni esijongene nayo.

Urhulumente ubuhlungu xa eqonda ukuba ubuhlwempu obunzima busanabile kuluntu lwethu, kwaye umgangatho wokungalingani uphezulu kakhulu.

Kule minyaka ili-15 idlulileyo siye senza konke okusemandleni ethu okulwa esi sibetho ngomvuzo wezentlalo. Sicaphula kumsebenzi oqhutywe liqela lezifundiswa kwiYunivesiti yase-Stellenbosch, elikhokelwa nguNjingalwazi Servaas van der Berg:

Okokuqala, ubuhlwempu buye behla kakhulu ukusukela ekutshintsheni ikhulu leminyaka. Ukwehla kakhulu kungenxa yokwanda kakhulu kwenkcitho yenkxaso-mali yoluntu ukusukela ngo-2002 ukuya phambili. Le mpucuko ibonwa ngofikelelo kwiinkonzo ezisisiseko ukwehla ngokukhawuleza kubuhlwempu be-asethi kuye kwade kwakhokelela ekwehleni kubuhlwempu. Okwesibini, nangona ukwehla kubuhlwempu kukukhulu, ukungalingani kuphelele kunyukile ngoo-1990. Okwesithathu, ukuguquka okuhamba nobuhlwempu nokungalingani kumisela isimo ngokubanzi komgaqo-nkqubo[U] buhlwempu behlile ukusukela kwinguqu, kodwa ukungalingani akuphucukanga.
(Poverty since the transition: What we know, p8: van der Berg et al, August 2007)

Kwiinkcukacha zomba onzima, abaphandi baqwalasele ngokungaphaya ukuba:

Phakathi kwemizi equka abantwana (abachazwa njengabo baneminyaka eli-17 nangaphantsi), inani lemizi elixela ukuba umntwana ulambile lehlile kakhulu ngokungaqhelekanga (ukusuka nje kuma-31 eepesenti ukuya kwi-16 yeepesenti) phakathi kuka-2002 no- 2006. Oku kuthetha ukuba isimo sobuhlwempu sehle ngokubalaseleyo, ingakumbi kwabo bantu bahlupheka kakhulu. Ubukho jikelele bendlala phakathi kwabantwana buye behla ukuya kwisiqingatha kwiminyaka emine edlulileyo.
(Poverty since the transition: What we know, p25: van der Berg et al, August 2007)

Ngokwenene, le ngqwalasela iqinisekiswa luphando lwethu, olubonisa ukuba ubuhlwempu kwingeniso ingakumbi kuluntu olumNyama nolweBala behlile, nxenye yoko yenziwa ngamazinga aphezulu engqesho kunye nofikelelo kwiinkxaso-mali zentlalo. Ngenxa inani labaxhamli nkxaso-mali lali-2,5 yezigidi ngo-1999, ngo-2008 oku kunyuke ukuya kuma kwi-12,4 yezigidi.

Oku kakhulu kungenxa yokwanda okukhulu kufikelelo kwiNkxaso-Mali yeSondlo sabaNtwana, okunyuke ukusuka kubaxhamli abangama-34 amawaka ngo-1999 ukuya kwi-8,1 yezigidi ngo-2008.

Njengenxenye yokufaka isandla kwingeniso yabahluphekayo, okujoliswe kuko ngamathuba emisebenzi esisigidi esi-1 ngeNkqubo yeMisebenzi kaRhulumente eyaNdisiweyo yaye yaphunyezwa ngo-2008, kwangoko ngonyaka kunoko kwakucingelwe kwigunya lonyulo luka-2004. Oku kwenze ukuba kubekho indlela yokwandisa inkqubo kunye nokuphucula ubulunga bayo.

Ngokuphathelene nokufikelela kwemizi kwiinkonzo ezisisiseko, amanani azixela ngokwawo. Njengokuba, ufikelelo kumanzi aphathekayo kuphucuke ukusuka kuma-62% ngo-1996 ukuya kuma-88% ngo-2008; umbane (58% ukuya kuma-72%); kwaye ugutyulo (52% ukuya kuma-73%).

Ubungqina kumvuzo wentlalo bukwabonwa ngempucukp enkulu ekufikeleleni kwizibonelelo zempilo ezisisiseko. Ama-95% abemi boMzantsi Afrika ngoku ahlala kwiikhilomitha ezi-5 zezibonelelo zempilo; kwaye sazisiwe ukuba zonke iikliniki ngoku zinofikelelo kumanzi abalekayo. Ugonyo lwabantwana luyonyuka ngokuthe chu ukuya kuma-85%; kwaye izehlo zemalariya zehle kakhulu.

Sikwakhuthazwa kukuba uphando kubukho jikelele bentsholongwane kaGawulayo lubonisa uzinzo kunye nokwehla kancinane kumazinga osulelo.

Ngokungaphaya, inkqubo yethu yonyango lwezilwa-ntsholongwane (antiretroviral) ayiyiyo kuphela nje enkulu ehlabathini kodwa iyanda maxa onke, inamalunga nezigulane ezingama-690 000 eziqaliswe kunyango lwe- lwezilwa-ntsholongwane ukusukela ekuqaleni kwenkqubo.

De kube ngoku izibonelelo ezininzi zempilo zihlala zingenawo amayeza afunekayo, imigangatho efanelekileyo yabasebenzi, neenkonzo ezisisiseko ezifumaneka rhoqo ezifana namanzi ahambayo acocekileyo kunye nombane. Kwezinye zezi zibonelelo, ulawulo luyalambatha kwaye ukuziphatha kwabasebenzi kufunwa ukuphuculwa.

Kwimfundo, siye sabona ukwehla kwirashiyo katitshala: umfundi; phantse ufikelelo ibe lufikelelo oluvuleleke kuwonke-wonke ngokobhaliso kumgangatho wezikolo zamabanga aphantsi, kunye nokuphucuka kwinani labafundi abaphumelela imathematika, ukuxela imizekelo embalwa.

Kwangaxesha nye, kwenziwe umzamo omkhulu wokuphucula izakhiwo kwimimandla ehluphekayo.

Kakade siyazi ukuba izinga labayekayo ukufunda kumanqanaba emfundo ephakamileyo kunye nemfundo enomsila liphezulu ngokungamkelekiyo, kwaye inkqubo yemfundo kusafuneka ukuba iveze iintlobo eziyimfuneko zezakhono zemfundo ezifunwa luluntu

Ukongeza, intsingiselo ekusebenzeni, ngokokufundisa kunye nokufunda, ibonisa ukuzinga kokohlukana ngokwezentlalo kwangaphambili.

Okuphoxayo kukuba, apho imfundo ifuneka ngamandla ekuncedeni ekupheliseni ubuhlwempu, kulapho kungekho khona izibonelelo zokusebenza, ulawulo kunye nootitshala.

Iinkqubo zentlalo zikarhulumente nazo zikuphucule okusisiseko kwabahluphekayo ngokohlobo lwezindlu ngeenkxaso ezi-2,6-zezigidi ezinikiweyo.

Kakade kufuneka sivume ukuba inkqubo yolwabiwo lomhlaba ngokunjalo nenkxaso yasemva kwalo ngabe iphethwe ngcono nangokukhawuleza.

Xa kukonke, sinebhongo ngenkqubela kwiinkqubo zethu zentlalo. Kodwa ngeke sizonelise ngotshintsho nje oluninzi.

Nokuba kwimfundo, impilo, kwezezindlu, amanzi nogutyulo, umbuzo ongundoqo esijongana nawo yonke imihla ngowokuba siwuphucula njani na umgangatho wezi nkonzo! Koko isende indlela ekusafuneka siyihambe.

Malungu aBekekileyo;

Isibetho solwaphulo-mthetho sihleli sisisibetho esingundoqo wokungakhuseleki kubemi boMzantsi Afrika. Amava emihla ngemihla, kwiindawo ezihluphekayo nezityebileyo ngokufanayo, yenye yezinto ezixhalabisayo kuba kuhlala kunokwenzeka kube khona uhlaselo olunobundlobongela.

Kumaziko karhulumente nawabucala, ukubakhona kwezikim ezingcolileyo ezithatha yonke imithombo oko zikwenza ngorhwaphilizo kuhlala kuyinto ekhathaza kakhulu leyo

Kakade, izinga lolwaphulo-mthetho xa lulonke, njengokuba lalonyukile ngo-2002, lehlile ngokugaguqukiyo. Zonke iintlobo zinokoyanyaniswa zingqinele oku.

Kodwa siyazi ukuba ukwehla akukhawulezanga kakhulu, hayi nangezinga le-7-10% ebesizibekele lona kwiindidi ezahlukeneyo zokulwa ulwaphulo-mthetho. Into yokuba izehlo zophango olunobundlobongela emizini kunye nakumashishini zinyukile, kwaye ulwaphulo-mthetho olubhekiswe kwabasetyhini nasebantwaneni lungadanjiswanga ngawo nangawaphi na amanyathelo abonakalayo, ngumba okhathaza kakhulu ke lowo.

Oku kukhomba kubuthathaka kubumelwane bethu, ingakumbi ekwakhiweni kokubambana kwimbumba yamanyama kuluntu okuya kusinceda ukuba sithintele kwaye silwe ulwaphulo-mthetho. Oku kukhomba ubuthathaka kwindlela yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ukusukela ekuphandweni kwamatyala ukuya ekolulekweni kwaboni. Ikhomba ubuthathaka ekusebenzeni ngamandla kwenkqubo yeenkundla, ngokobugcisa kunye nezinye izakhiwo kunye nolawulo.

Le yimiba yenkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho ebanzi elungiswe ngokutsha eqalileyo ukuyilungisa.

Kananjalo, ekuzihlabeni amadlala, kufuneka singalahlekani nento yokuba into esiyihlolayo yinkqubo eyonwabela, kakhulu, ukuba semthethweni okwake kwehla elizweni lethu.

Oku kungenxa yotshintsho olwenziwe ngala maziko, ngokwemigaqo-nkqubo yawo ngokusekelwe kwinkcubeko yamalungelo oluntu, ukwakhiwa kwawo ngokwedemografi, kunye neenkqubo zawo zokuthathela kuwo uxanduva.

Kodwa masingazikhohlisi: kuba ngobomi bethu xa bubo ke bentlalo, utshintsho olunjalo lusekumabakala asakhulayo. Isende indlela ekusafuneka siyihambe.

Ndiqinisekile ukuba amaLungu aBekekileyo ayakuvuma ukuba uluntu lolawulo olwazelelayo lwedemokhrasi yethu lunokufumana intsingiselo ukuya kuma apho sinika khona ingqalelo kwabona bangakhuselekanga kuluntu.

Ngokuphathelene noku, siye saqinisekisa ukuba iinzame eziluqilima ziyenziwa ukuphucula iimeko zabantwana, abasetyhini, abantu abakhubazekileyo kunye nabadala oko kusenziwa ngomthetho kunye namaphulo.

Ngamaphulo enkxaso kwaye nangenxa yokubambisana esiye sakwenza kunye nemibutho emele la maqela abuthathaka, siye sakuphucula ukuqonda okujikeleze imiba ewachaphazelayo kwaye kwakhuthazwa ngenkqubela ukuhlanganiswa ngokuqhelekileyo kwezi zinto zikhathazayo.

Kusenza sibe nebhongo kakhulu, umzekelo, owokuba imizi ephethwe ngabasetyhini ibe yiyo efumana isabelo esikhulu kune-avareji somvuzo wezentlalo kuqukwa nezindlu kunye nokhathalelo lwempilo, kunye nokuba phakathi kweenkqubo eziphumeleleyo kubekho amaphulo kugonyo kunye nezondlo zabantwana.

Ufikelelo kwingqesho kunzima kakhulu kwabasetyhini basemaphandleni, kulutsha kunye nakubantu abakhubazekileyo. Intsholongwanekagawulayo ineempembelelo kakhulu kwabasetyhini abasebatsha. Ubundlobongela obubhekiselwe kwabasetyhini nasebantwaneni buphezulu kakhulu.

Yonke le misebenzi yeyexesha elizayo.

Nkosikazi Somlomo kunye noSihlalo oBekekileyo;

Le ke yenye yenkqubela eze nedemokhrasi, kunye nenkqubela eyenziwe ngurhulumente ekufezekiseni igunya labavoti.

Akukho mpikiso yokuba, ngawo nawaphi na amanyathelo, inkqubela eyenziwe ukusukela ngo-1994 iyakhuthaza. Kodwa akunakubakho mathandabuzo okuba isemininzi imiceli-mngeni esekhona.
Kufanelekile ke ngoko ukuba sizikhumbuze ngaloo myalelo wethemba nokomelela, inkqubela notshintsho, walowo wayesakuba nguMomgameli Nelson Mandela, kwincwadi engobomi bakhe ethi, Long Walk to Freedom:

Ndiyihambile loo ndlela inde iya enkululekweni. Ndizamile ukuba ndingagevezeli, ndiye ndakhubeka endleleni. Kodwa ndiye ndafumanisa imfihlo yokuba emva kokonyuka intaba ende, umntu uye afumanise ukuba ziseninzi ezinye iintaba ekusafuneka azinyuke. Ndithathe umzuzu apha wokuba ndiphumle, ukuba ndijonge okuhle okundijikelezileyo, ndijonge emva kumgama esele ndiwuhambile. Kodwa ndinokuphumla nje umzuzwana, kuba inkululeko iza neemfanelo, kwaye andinakuzilibazisa, kuba uhambo lwam olude alukapheli.

Kwiinyanga ezimbalwa ukusuka ngoku abantu bezwe lethu bayakubhengeza iinkokheli abazifunayo ukuba ziqhubele phambili umsebenzi omhle walo mlweli nkululeko mkhulu kangaka kunye nabanye abaseki bedemokhrasi yethu.

Ngexa iindlela esizisebenzisayo zinokwahluka, iinjongo ekufuneka sijolise kuzo zicacile kwaye zibekwe ngokungaxandanga kuMgaqosiseko wethu: yeyokudala indawo yabantu emanyeneyo, engenalo ucalulo, engacaluli ngokwesini, enedemokhrasi nenempumelelo edlala indima entle ekwakheni ilizwe elingcono.

Kwiminyaka emithandathu edlulileyo, iinkokheli zabantu bethu zaye zahlangana kunye kwiNgqungquthela yoPhuhliso nokuKhula zaze zafikelela kwisivumelwano ngemisebenzi ekufuneka sonke siyenze ukuphucula ubulunga bobomi babemi boMzantsi Afrika, ingakumbi ekwehliseni ngesiqingatha intswelangqesho kunye nobuhlwempu ngo-2014. Ezi zivumelwano ziquka:

Ukudala imisebenzi emininzi, imisebenzi engcono nomsebenzi ophucukileyo wabantu bonke oko kusenziwa ngamazinga aphezulu otyalo-mali, iinkqubo zemisebenzi yoluntu, ubambiswano nezicwangciso zamacandelo, inkqubo yokufumana imisebenzi kwingingqi, ukuphakanyiswa kwamashishini amancinane nenkxaso yookopoletyeni beenkampani;

Ukulungisa umceli mngeni wotyalo-mali ngokuphucula ulondolozo, ukusa ngokufanelekileyo izibonelelo ukusuka kumhlalaphantsi nakwiingxowa-mali zobekelo, izindlu, imirhumo yecandelo lezimali kunye nokunikwa kwabamnyama amandla ezoqoqosho;

Ukuqhubela phambili ubulungisa, ukuphuhlisa izakhono, ukudala amathuba ezoqoqosho kunye nokunabisa iinkonzo; kunye

Namanyathelo athathwa kwingingqi kunye nophumezo lophuhliso, kuqukwa nolungiselelo lwezakhiwo kunye nofikelelo kwiinkonzo ezisisiseko.

Ndiqinisekile, ukuba, njengenxenye kunye nokongeza, kwezi njongo abeMi boMzantsi Afrika ngeke bohluke ngokuphathelene nemfuno yokuphucula inkqubo yethu yemfundo; ukunika ukhathalelo lwempilo olwaneleyo, oluphucukileyo nolunobulungisa, ukuphuhlisa imimandla yethu yasemaphandleni kunye nokuqinisekisa ukhuselo lokutya; kunye nokomeleza umlo ochasene nolwaphulo-mthetho norhwaphilizo.

Ndibala le miba hayi ngenxa yokuba iquka konke okanye ngenxa yokuyibala siyakulungisa zonke izinto ezingalunganga kuluntu lwethu. Kunoko, ndikhethe ukwenza oko ukugxininisa into yokuba uMzantsi Afrika awehlelwa bubuhlwempu bemithetho-siseko. Umceli-mngeni wethu kukuguqulela le mithetho-siseko ube ziinkqubo neeprojekithi zophunyezo olusebenzayo.

Le mithetho-siseko ingqinwa phantse lulo lonke uluntu, njengoko ibonisiwe kwiiNjongo zoPhuhliso zesiGaba seXesha leWaka leMinyaka seZizwe eziManyeneyo.

Kwaye kananjalo uluntu namhlanje lujongene nengozi yokuba ukuphunyezwa kwezi njongo kunokumiselwa elinye ixesha ngeminyaka emininzi, xa ingengomashumi eminyaka, njengesiphumo sobunzima bezoqoqosho obujikeleze ilizwe xa lilonke.

Into, eyaqala ehlabathini, njengobunzima bezoqoqosho kumaziko ambalwa abolekisa ngemali yaye yagcwala ihlabathi lonke, yaba neziphumo ezibi kwiimveliso ezisisiseko nakurhwebo.

Sinokukuhlaba amadlala ukunyoluka, ixesha elifutshane kunye nokungabi nankathalo kwabaphathi beenkampani ezinkulu ezenze ukuba ubunzima bukhawuleze. Singayigxeka imigaqo-nkqubo yoorhulumente eye yangakujongi okungundoqo kwaye yanika iimvume ezinokunyoluka zeemalike ezingalawulwayo ukuba zibange umonakalo kwiinkqubo zezimali. Sinokukwenza konke oku; kwaye siyakungqinelwa ngokufanelekileyo.

Ngexa umsebenzi wethu ongundoqo nekufuneka wenziwe ngoku ikukuzibulela iziphumo zolu phuhliso kuqoqosho lwethu kunye nakummandla wethu, ngoku kufuneka siveze iimpendulo eziya kunciphisa iimpembelelo zalo ingakumbi kuloo macandelo abuthatha oluntu lwethu.

Into esiyaziyo kukuba okusingqongileyo okulawulayo elizweni lethu kunye nomgaqo-siseko wengeniso zemali ochasene nokungazinzi koqoqosho esiye sayamkela iye yasinceda ukuphepha iimpembelelo ezimbi zobu bunzima.

Kodwa siqonda sonke ukuba, ngenxa yokuba sihlanganiswe ngamandla kuqoqosho lwelizwe, imfuno yempahla yethu ethunyelwa ngaphandle yehlile; ufikelelo kwizimali kunye nokungena kwenkunzi kuye kwajika kwamandundu; imfuno esezantsi iye yawisa imveliso; ukudalwa kwemisebenzi kuchaphazeleke kakubi kwaye kwamanye amacandelo udendo luye lwenzeka ngokwenene.

Obu bunzima buye bangqamana nexesha apho ukuhla nokunyuka kwamaxabiso kunye namazinga enzala ebese phezulu kakhulu.

Ludityanisiwe, olu phuhliso, lwenza iingeniso esizifunayo zokwandisa ulungiselelo lweenkonzo kunye nokuphumeza iiprojekithi zezakhiwo zethu. Nakuba kunjalo, siye sanyanzeleka ukuba sehlise iingqikelelo zethu ngokokukhula kunye nokudalwa kwemisebenzi.

Siyazi nathi ukuba uMzantsi Afrika awuchaphazelekanga ngokumandundu kangako kunamanye amazwe amaninzi. Ngokwenene, ngexesha elo amanye amazwe ebehlelwe okanye ejonge ukuwa, uMzantsi Afrika kunye nenxenye yelizwekazi basakulungele ukukhula, nokuba kungezinga elincinane na.

Ngokuphathelene noku, Malungu aBekekileyo, ndinovuyo lokunixelela ukuba ukudibana okuphakathi kwe-ofisi kaMongameli kunye neenkokheli zamaqabane ezentlalo awohlukeneyo, savumelana ngokuhlangeneyo ukuba siyile iindlela eziya kunciphisa obu bunzima kuluntu lwethu. Iqela elonyulelwe lomsebenzi elisebenza ngale micimbi lisasebenza ngamandla, kwaye ezi ndidi zeempendulo zilandelayo kusaxoxwa ngazo:

Okokuqala, urhulumente uyakuqhuba ngeeprojekithi zakhe zotyalo-mali kuwonke-wonke, xabiso lazo elo ke linyuke laya kuma kwizigidi zezigidi ezingama-R690 kwiminyaka emithathu ezayo. Ngokuphathelene noku, apho kukho khona imfuneko siyakuyila iindlela zokunyusa imali.

Oku kuyakuquka inkxaso evela kumaziko ethu ophuhliso kunye nenkxaso yemali-mboleko evela kwii-arhente zamazwe ngamazwe, ngokunjalo nobambiswano kunye necandelo labucala kunye nokusetyenziswa kwezibonelelo ezilawulwa ngabasebenzi ezifana neengxowa-mali zomhlalaphantsi.

Okwesibini, siyakwenza kuqine iinkqubo zengqesho kwicandelo likarhulumente. Kwelinye icala, amacebo okwandisa ingqesho kumacandelo afana nelempilo, lentlalontle, imfundo kunye nee arhente zokunyanzeliswa komthetho aya kuqhuba. Kwelinye icala, siya kukhawulezisa ukungena kwesigaba esilandelayo seNkqubo yeMisebenzi kaRhulumente eYandisiweyo.

Okwesithathu, amanyathelo okuthomalalisa anokuqalwa kwicandelo labucala ukuze kuchaswe ukwehla okugqithisileyo kutyalo-mali kunye nokuvalwa okungeyomfuneko kweendawo zeemveliso okanye imizi mveliso.

Ngokwecala lakhe, urhulumente unokukhuthaza amaziko alungiselela ukuxhaswa kwamashishini kunye nezinto eziza kwenza umtsalane ukunceda ekujonganeni nemiceli mngeni kumacandelo awohlukeneyo, kunye nokunceda aphuhliso ezimali ukuba ancede iifem ezisebunzimeni ngenxa yobunzima bezimali.

Kuyakujongwa ezinye iindlela kunokuba kudendwe, kuqukwa iiholide ezinde, uqeqesho olongeziweyo, imisebenzi yexesha elifutshane nekwabelwana ngayo. Oku kuyakudityaniswa nokuphakanyiswa kwephulo lokuba neQhayiya ngokuba ngowaseMzantsi Afrika kunye namanyathelo angqongqo kwizinto ezingeniswa elizweni ngokungekho mthethweni.

Okwesine, urhulumente uyakugcina kwaye andise inkcitho yentlalo, kuqukwa nokolula ngokuqhubekayo inkxaso-mali yesondlo sabantwana abaneminyaka eli-18 yobudala kunye nokwehlisa iminyaka yokufanelekela umhlalaphantsi iye kuma-60 emadodeni.

Ukongeza, siyakusebenzisa ngokungaphaya iNkxaso yokuNika isiQabu kwiNtlupheko eNtlalweni kunye namanyathelo okhuselo lokutya kwaye kwakhona sijolise kwabo mhlawumbi bangekho phantsi kokhuselo lweNgxowa-mali ye-Inshurensi yokungaSebenzi okanye abo bazisebenzise bazigqiba izibonelelo zabo.

Siyakuqhuba kwakhona sinika ingqwalasela ekhethekileyo kumceli mngeni wokuziphatha okungafikelelekiyo ngakwicala lezinye iinkampani zethu. Ngokuphathelene noku, singathanda ukwenza isindululo sokuba iKomishini yoKhuphiswano ibe nesandla esiqinileyo esibonisayo ukuqinisekisa ukuba aboni bayabanjwa.

Siyathemba ukuba uluntu luyakunyusa eyawo imigangatho yobutsha ntliziyo ukuqinisekisa, phakathi kwezinye izinto, ukuba njengoko amaxabiso ezinto esehla, iziqhamo ziviwa ngabemi xa bebonke.

La manyathelo ayakuvuselelwa yimithetho-siseko yomgaqo-siseko wengeniso zemali ochasene nokungazinzi koqoqosho. Koko, siyakuqinisekisa ukuba amanqanaba okuboleka enziwa ngurhulumente anobulumko kwaye agciniwe. Oku kukwaquka nokwehliswa ngokukhawuleza kwamanqanaba etyala karhulumente nanini iimeko zisiba ngcono.

Iinzame zethu ziyakuvuselelwa kukwazi ukuba amanyathelo okukhusela okusingqongileyo kunye nokudambisa iimpembelelo zokutshintsha kwemozulu nawo anokufaka isandla ekudalweni kwemisebenzi.

Kwiintlanganiso ze-G20 kunye nezinye iindibano kumaziko ahlangeneyo urhulumente wethu uye walwela ukubandakanyeka okufanelekileyo nokungamandla ingakumbi kumazwe aphuhlileyo apho ubunzima buqale khona kwaye bumandundu khona. Siyakholwa ukuba lifikile ixesha lokwandisa umthetho wasekhaya kunye nokuhlola inkqubo yezimali, kodwa ngaphaya koku, uqwalaselo kunye namanyathelo kwisikeyile samazwe ngamazwe akwenzekanga ukuba aphetshwe kwaye aba yimfuneko.

Okubalulekileyo, kufuneka kwakhona sikhusele indlela yorhwebo yehlabathi, sigqibe uthetha-thethwano oluqhubayo ngoku kwi-Doha Round yothetha-thethwano lorhwebo lwehlabathi, kwaye kuqinisekiswe ukuba uncedo alwehliswa.

Isifundo esibophelelayo esivela kula mava sesokuba sifuna ubambiswano oluluqilima phakathi kwabo kukho indima abayidlalayo kwezoqoqosho kwisikeyile sasekhaya nesamazwe ngamazwe, hayi kuphela ukususa iimpembelelo zobunzima, kodwa kwakhona ukuthatha amanyathelo anokuthintela ukwenzeka kwakhona.

Kwilizwe lethu, siyakwenza le misebenzi njengenxenye yenkqubo yokubeka uluntu lwethu kwindlela ephezulu yokukhula kunye nophuhliso. Ubude bexesha ngokubhekisele ekufumaneni indlela ephezulu inokuba yolulekile ngandlela thile. Kodwa asithandabuzi ukuba liza kufika msinyane elo thuba kunokuba lifike sekudlule ixesha.

Ngokuphathelene noku, indlela esilimisa ngayo ilizwe lethu ukuba lithathe amathuba eza kwicala lethu, iya kubaluleka kakhulu. Apha ke ndibhekisela kakhulu kwiNdebe yeHlabathi ye-FIFA yango-2010 ngokunjalo neNdebe yoManyano eza kuba kwiinyanga ezimbalwa ukusuka ngoku. Phantse zonke iiprojekithi kunye namacebo zigqityiwe okanye sele ziza kugqitywa ukusuka kumabala ezemidlalo, izakhiwo zothutho, amanyathelo okhuseleko, imiba yeendawo zokuhlala, ukuya kumacebo empilo nemfuduko oko kuqinisekisa ukuzithemba kommandla webhola ekhatywayo yamazwe ngamazwe okuba owethu umnyhadala uya kuba nempumelelo.

Kwaye sikholelwa ekubeni, emva kokuphumelela kahlanu ngokulandelelana, iqela lesizwe lebhola ekhatywayo ngoku lizithemba ngokungaphaya kwaye lizilungiselela ukudlala ngokungaphaya kunokulindelekileyo!

Kodwa ngaphaya koku, ilifa lokwenene lalo mnyhadala liya kuba sekubeni nako kwethu ukubonisa uMzantsi Afrika nobubele base-Afrika nobuntu ukutshintsha kanye indlela ilizwe lethu kunye nelizwekazi lethu elibonwa ngayo ngabantu behlabathi. Oko kuxhomekeke kuthi sonke, kwaye ngoko ngeke sifake xabiso!

Sikwathi halala kumaqela ethu ezemidlalo aye aligcina iphupha loMzantsi Afrika lokufuna ukugqwesa kunyaka ophelileyo. Imbeko yethu ekhethekileyo iya kwiqela lethu lekhrikethi elinyuke laya kuma emanqwanqweni aphezulu ehlabathi.

Ngokwenene siziiNtshatsheli zeNdebe yeBhola yoMbhoxo yeHlabathi; u-Giniel de Villiers neqela lakhe baphumelele i-Dakar Rally; Abadlali bethu abakhubazekileyo baqhubile ukusenza sibe nebhongo, kwaye iqela lethu lebhola ekhatywayo labaminyaka ingama-20 baqhube kakuhle kwimidlalo ebinokhuphiswano ngokugqithisileyo.

Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo;

Kwiiveki nje ezimbini eziphelileyo, uMzantsi Afrika ugqibezele neMali uvimba wokulondoloza imibhalo-ngqangi yakudala ye-Timbuktu.

Le ndyebo ityebe kangaka ikhomba e-Afrika njengemqondiso wezenzululwazi noncwadi, ifilosofi norhwebo, oluphazanyiswa lurhwebo ngamakhoboka kunye nokungxamela ukufumana yase-Afrika.

Eli phulo kufuneka lisikhuthaze ekubeni sisebenze kumboniso kunye namanye amazwe akwilizwekazi lethu kwaye libonise ngokungaphaya ngcono imeko yoluntu.

Ngokwenene, kwiminyaka eli-15 elidlulileyo khange sizilibazise iinzame zokuqinisekisa ukuba i-Afrika ivuselelwa ngendlela yokuba ibe yintoni kanye ekufuneka kusetyenzwe ngayo kwiNkulungwane ye-Afrika. Kancinane kodwa ngokuqinisekileyo, ilizwekazi lethu liqhubela phambili libhekise ekuvuselelweni ngokutsha, kunye nomdla wabantu balo unyuka usiya phezulu kwii-ajenda zeenkokheli zabo, oko ke kubethelela ithemba kunye nokomelela kwalo kwibakala lehlabathi.

Koku, kwaye koku kuphela, kufuneka sithi gqolo ukunceda abantu baseZimbabwe ukuba bafumane isisombululo sexesha elide kwintlekele ekwelo lizwe. Ngokuphathelene noku sinqwenela ke ukuthi halala kumaqela onke e-Zimbabwe ngokufikelela kuthetha-thethwano, ngokufezekisa elona bhaso lokugqibela ebelihleli lingumnqweno wabantu belo lizwe kunye namazantsi elizwekazi ngokubanzi: oko kukuthi, urhulumente ozinzileyo nosemthethweni osele uzilungiselele ukulungisa imiceli-mngeni ejongene nabantu. Sikhuthazeke kakhulu kukuba, izolo, iPalamente yase-Zimbabwe iye yaphumeza uHlaziyo lwe-19 loMgaqo-siseko, elithi thaca isiseko sokumiswa kukarhulumente oquka abantu bonke.

Ngokuphathele noku singakhankanya ngokukhethekileyo umququzeleli we-SADC, owayesakuba nguMongameli Thabo Mbeki kunye neqela elisebenze ngokungadinwayo nangomonde ekwenzeni ukuba inkqubo ibe nesiphelo esinempumelelo.

Ngoku umsebenzi wokwakha ngokutsha unokuqala ngamandla kwaye uMzantsi Afrika sele ukulungele ukunceda naphi na xa unako. Ngokunxulumene noku, kukho imfuno engxamisekileyo yokunceda kule ntlekele ijongene noluntu kweliya lizwe. Sinethemba lokuba, kuba luyakhathala, uluntu lwamazwe ngamazwe luya kuzimanya nabantu base-Zimbabwe njengoko beza kuhamba indima entsha.

Sikwakhuthazwa nakukuba, nantoni na engenayo kunye neqalayo inokubonakala isenza inkqubela kubantu base-Democratic Republic of Congo endleleni yabo eya kuzinzo nasempumelelweni, loo nkqubela ayinakutshintshwa.

Ubambiswano olusanda kwenziwe kutsha nje phakathi kweenkokheli zase-DRC nase-Rwanda lunika ithemba lenkqubela kwimiba yokhuselo kunye nasekusebenzeni ngeentlekele ezijongene noluntu; kodwa, ngethemba, kwakhona ngokuphathelene nengxoxo yezopolitiko. Kwakula manyathelo manye, siyakuqhuba sisebenza namanye amazwe kunye neManyano ne-Afrika ukufezekisa ezi njongo e-Burundi, Sudan, Ntshona Sahara, Cote d'Ivoire, Somalia nakwenye indawo.

Njengoko sinokungqinelwa luphuhliso olwahlukeneyo kwiinyanga ezimbalwa ezidlulileyo, uMzantsi Afrika uya kusebenzisa ilungelo elikhethekileyo lokuchophela i-SADC ukwandisa eli ziko lommandla libaluleke kangaka, ngogxininiso olukhethekileyo ngophumezo lwezisombululo zeNgqungquthela kunye nokolula umanyano olusisicwangciso sommandla.

Kwangaxesha nye siyakuphucula ukunxibelelana kwe-SADC kunye neMarike eQhelekileyo yaseMpuma kunye nakumaZantsi e-Afrika kunye noluNtu lwe-Afrika eseMpuma. La maphulo ayakuqalelwa ukwandisa kunokuba enze buthathaka iseti enzulu yonxulumano esilonwabelayo kunye neManyano yokuziPhatha yamaZantsi
e-Afrika.

Ngeli thuba sinqwenela ukuthi halala kubantu kunye neenkokheli zase-Zambia, Ghana naseMelika ngonyulo olube yimpumelelo kakhulu olude lwavala nemida emnxinwa kumazwe abo.

Siyakuhlala sifuna ukuyandisa intsebenziswano nalamazwe kunye namanye amazwe kuba silandela okulungileyo eluntwini.

Sinelungelo elikhethekileyo lokuba kulo nyaka sibe sigqiba ishumi leminyaka lokuqala lobudlelwane bethu bezozakuzo kunye ne-Peoples Republic of China. Kwiminyaka edlulileyo kuye kwacaca nangaphambi koko ukuba kuninzi okunokuzuzwa macala kubudlelwane bethu.

Sikwathanda ukuqinisela ukuzibophelela kwethu kubudlelwane obusondeleyo esiye sabenza ne-Brazil kunye ne-India oko sikwenza nge-IBSA; kunye kwakhona nobudlelwane ilizwe lethu elibenze ne-Russia, kunye namazwe ase- Asia, kuMbindi Mpuma, ngokunjalo nase-Latin nakumNtla Melika.

Kumathuba amaninzi siye savakalisa ukukhathazeka kwethu ngenxa yokuzinga kwembambano kuMbindi Mpuma jikelele ingakumbi kwaSirayeli nasePalestina. Ukuba nzulu kokuphoxeka kwethu ekunyukeni kwembambano kunye nelahleko enkulu yobomi, ingakumbi abantu abangekho mkhosini kuqukwa abantwana, abasetyhini nabantu abadala ngokwenene akunakuchazwa.

Ayikho nje into enokuthethelelwa kwizenzo ezinjalo zokonakalisa nezobundlobongela. Kwaye siyathemba ukuba ngoku, iinzame ezivuselelweyo zoluntu lwamazwe ngamazwe zokuza nesisombululo esiya kuhlala ixesha elide ziya kuba neziqhamo kwesi sihlandlo, ukuze amaSirayeli namaPalestina abe noxolo nokhuseleko njengabamelwano ekwinkululeko yemimandla yabo.

Sithi halala ngokungaphaya kurhulumente kunye nabantu base-Cuba ngesi sikhumbuzo sama-50 sokufumana inkululeko yabo, ngayo, babe nenkululeko yokukhetha indlela yabo yophuhliso.

Siye sanako kunyaka ophelileyo ukugqibezela uthetha-thethwano neManyano yaseYurophu ngesicwangciso sobambiswano lwethu; siyathemba ke ukuba umoya owenza oko kudibana uyakuhlala ukhona xa sigqibezela uthetha-thethwano olumacala kwiziVumelwano zokuBambisana kwezoQoqosho kunye namazwe akummandla wethu.

Sijonge phambili ekuloluleni ngokungaphaya olu bambiswano xa siza kube sisingethe iNgqungquthela ye-EU eMzantsi Afrika ngasekupheleni kwalo nyaka.

Sikunye namanye amazwe asemaZantsi siyakuqhuba silandela ukwakhiwa ngokutsha kweZizwe eziManyeneyo, iNgxowa-mali yezeMali yamaZwe ngamaZwe, kunye namanye amaziko amaninzi ukuze abonise amazwe ngamazwe atshintshileyo natshintsha ngokwenene kwaye asebenza ngendlela enedemokhrasi, enobulungisa nengafihliyo.

Sikwazibophelela nasekuhlangabezaneni neenjongo zezivumelwano zamazwe ngamazwe, kuqukwa ne-Kyoto Protocol kunye nabo balandelayo kuyo oko kusenzelwa izizukulwana zexa elizayo phakathi kwabantu bethu kunye nabantu behlabathi.

Nkosikazi Somlomo noSihlalo oBekekileyo;

Iinzame zethu yimithetho-siseko emibini esisiseko eyile: imfuno kuthi yokuphumeza igunya elanikwe lo rhulumentehe ngo-2004; kunye nokubaluleka kokuqinisekisa ukuba urhulumente oza kungena emva konyulo ufumana umgangatho osele ulungele ukuphumeza ezi nkqubo ngaphandle kolibaziseko olungafanelekanga.

Kwiinyanga ezimbalwa ezizayo de ibe lunyulo lwesizwe nolwamaphondo, siza kuzama ukugqibezela elo gunya laziwa kakhulu. Njengenxenye yeeprojekithi ezipheleleyo eziqulethwe kuManyathelo eNkqubo, siyakuthathela ingqalelo kakhulu eku:

daleni amandla afunekayo ofezekiso lwenkonzo oluphuculiweyo kunye nokudityaniswa okungcono kurhulumente kunye nakumacandelo akhe nesicwangciso soyilo sesizwe;

ukuqhuba nephulo leMfazwe ebuHlwempini kunye nokugqibezela uyilo lweSicwangciso esiBanzi esiChasene nobuHlwempu ngokuhlangana nabantu okuqhubayo ke ngoku;

phumeza inkqubo ebanzi esiyiqalileyo yokunciphisa izehlo zesifo sotyatyazo kwiindawo ezahlukeneyo zelizwe;

ukuqhuba uphando kunye nokudibana ngeNdlela yoKhuselo oluBanzi kwezeNtlalo, kuqukwa nomba we-Inshurensi yeMpilo yeSizwe;

ukwandisa iphulo lokulondoloza amandla ombane ukuze kukwazeke ukulawuleka kobunzima obukhoyo ngoku nathi sitshintshe ukuziphatha kwethu, ngeli lixa kwangaxesha nye sikhawulezisa iiprojekithi zokwakha amandla amatsha kwaye sisebenzise ezinye iindlela zemithombo tyombanec siqonda ukuba ukongeza kwiziphumo zokutshintsha kwemozulu, imithombo efana namafutha entsalela kunye namanzi iyehla ngexa kwangaxesha nye imfuno yona iya isonyuka;

ukudibanisa kumsebenzi wamaCandelo amanye abandakanyekayo izinto ezifunyanisiweyo kuphando kokubandakanyekayo kuQoqosho lweSibini njengeenkqubo zemisebenzi yoluntu inkxaso kumashishini amancinane kunye namaphulo okuphuhlisa amaphandle;

ukwandisa iinzame zokulungisa ngokutsha inkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho, kuqukwa namandla ophando ngokunzulu ukuze kusonjululwe ingxaki kulwaphulo-mthetho, ukonyuka ngokukhawuleza kwenani labaphandi, ukusetyenziswa ngokugqwesileyo kolwazi kunye nobuchwepheshe bonxibelelwano kunye nolawulo olungcono lweenkundla; kunye

nokuququzelela iinkqubo ezijolise ekolulweni kwezinto eziphathelene nolingano ngokwesini ezifana nokumelwa okungama-50/50 kumaqumrhu awenza izigqibo, uphuhliso lolutsha, amalumgelo abantu abakhubazekileyo kunye namalungelo abantwana kuqukwa nokugqibezela iindibano kuMgaqo-nkqubo weSizwe woluTsha, ukulungiselelwa kokuphunyezwa kweTshata yeSizwe yase-Afrika yakube ilungisiwe yiPalamente, kunye nokumisa i-Arhente yeSizwe yoPhuhliso loluTsha; ukungenisa iProtokoli ye-SADC kwiSini noPhuhliso ePalamente, ukolula inkxaso kumalungelo abantu abakhubazekileyo kunye nokwandisa inani loomasipala ukuba bamisele iiNdawo ezibalulekileyo zamaLungelo abaNtwana ziye ngaphaya kwama-60% akhoyo ngoku.

Ezi kunye nezinye iinkqubo, kuqukwa kweenkonzo ezingundoqo ezachazwa kwiNtetho eyeNzela iSizwe ePalamente kweyoMdumba ophelileyo, zenza uqilima lwemizamo yethu yokuligqiba igunya elaziwayo zize zibeke isiseko sexa elizayo.

Siyakuzenza zibe namandla kakhulu iinzame zethu sikhuthazwa yinzondelelo, ithemba nokomelela kwabantu boMzantsi Afrika ekulandeleni oko kulungele thina xa sisonke. Oku, kungundoqo, kungumthombo wokuzithemba kwethu xa sisithi isizwe sikwimo entle. Idemokhrasi yethu isempilweni, ikhula kancinane ngokomeleleyo.

Ngoko ke, ngamagama alowo wayesakuba nguMongameli Mandela, [thina] kufuneka singasaleli emva, kuba uhambo [lwethu] olude alukapheli.

Ndiyabulela.

Issued by: The Presidency
6 February 2009



<fn>StateoftheNation.2010.2010-05-24.xh.txt</fn>
11 kweyoMdumba 2010

SoMlomo oHloniphekileyo;
Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Somlomo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Mongameli weRiphabliki, oHloniphekileyo uKgalema Motlanthe;
kweHloniphekileyo iJaji eyiNtloko yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, nakuwo onke amalungu axabisekileyo eCandelo leeNkundla;
Isithwalandwe uMongameli uNelson Rolihlahla Mandela;
Owayesakuba nguMongameli u-FW de Klerk;
uBawo wethu, Owayesakuba nguMongameli waseZambia uKenneth Kaunda;
Kwababesakuba ngooSekela Mongameli;
iiNkulumbuso eziBekekileyo kunye nooSomlomo bamaPhondo wethu;
uSihlalo weBhunga looMasipala baseMzantsi Afrika kunye nazo zonke iinkokheli zoorhulumente basekhaya;
uSihlalo weNdlu yeeNkokheli zeMveli yeSizwe;
KwiiNtloko zamaZiko kaRhulumente axhasa intando yesininzi;
KwiRhuluneli yeBhanka enguVimba;
Kwiindwendwe ezikhethekileyo zezizwe ngezizwe, ingakumbi uSihlalo weKhomishini yeManyano yamaZwe ase-Afrika, uMnu Jean Ping;
Ababesakuba ngamabanjwa opolitiko neenkonde;
Kumalungu eenkonzo zozakuzo;
Koonondaba baseMzantsi Afrika nabamazwe angaphandle;
Bemi boMzantsi Afrika;
Dumelang, molweni, goeie naand, good evening, sanibonani nonke emakhaya!
Siyavuya ukuba nani ngobubusuku bubaluleke kangaka.

SoMlomo oHloniphekileyo,

Ndimi phambi kwakho ngobu busuku, sekuyiminyaka ingama-20 ukususela mhla uMongameli Nelson Rolihlahla Mandela waphumayo eluvalelweni. Sikhethe olu suku njengosuku lokubiza leNdibanisela yeziNdlu zePalamente ukuze ndinikezele ngeNtetho kaMongameli engoBume beSizwe, ukubhiyozela imbali eyaguqula ilizwe lethu.

Ukukhululwa kukaMadiba kwabangelwa yimizabalazo engahexiyo yabantu baseMzantsi Afrika. Ababesakuba ngamabanjwa opolitiko neenkonde ezikunye nathi apha bayibona loo nto kuba nabo babeyinxalenye yaloo nkqubo. Ngokuqinisekileyo uya kukhumbula ukuba abantu beli lizwe ngokobuninzi babo, kwiindibanisela ezahluka hlukeneyo, balisabela ngokuzinikela ikhwelo lokwenza eli lizwe ukuba lingalawuleki nocalu-calulo lungasebenzi.

Olu suku silubhiyozela sikunye nabo babesakuba ngamabanjwa opolitiko nesithe sabamema ngokukodwa ukuba babe kunye nathi. Sibamkela ngokukodwa abo basuka kumazwe angaphesheya ukuze babe kunye nathi, uHelene Pastoors, uMichael Dingake baseBotswana, uMnu Andimba Toivo ya Toivo weSwapo eNamibia. Sinovuyo ukuba iqela lezomthetho kwityala lokuNgcatsha uMbuso laseRivonia libe likunye nathi - uLord Joffe, ongumhlali waseLondon sithethe nje kunye noJaji Arthur Chaskalson.

Sikwakhumbula simnika nembeko uMnu Harry Schwarz, nothe ngelishwa wasweleka kule veki iphelileyo. Phakathi kwezinye izinto, ebelilungu leqela elimele abamangalelwa kwityala laseRivonia. Sidlulisa umbulelo wethu kubahlobo bethu namaqabane wamazwe ngamazwe, ngokuthi bancedisane nathi ngamaxesha onke xa besilwela ukuzuza inkululeko yethu.

Samkela ngokukodwa usapho lakwaMandela. Bathe baba luphawu lokuzenza idini kwabaninzi abathi babulaleka phantsi kwengqumbo yocalucalulo.

Sibulisa iinkokheli zeqela elilawulayo kunye nembumba yaMahlakani yalo, ekungumsitho owodwa kubo lo.

Bantu bakuthi nabahlobo,

Ngale mini ikhethekileyo, kufuneka siqaphele negalelo labo babe kubunkokheli be-Nationa Party, nabathe ekugqibeleni babona ukuthi ucalucalulo alunakamva. Ndivumeleni ndithethe ngendima eyadlalwa ngowayesakuba nguMongameli u-PW Botha.

Yaba nguye owavula iingxoxo ezimalunga nokukhululwa kwamabanjwa opolitiko. UMongameli uBotha ngokusebenzisana nowayesakuba nguMphathiswa wezobuLungisa, uMnu Kobie Coetzee, nothe yena wancediswa nguGqirha Neil Barnard noMnu Mike Louw. Badlala indima ebalulekileyo kwinkqubo eyakhokelela ekukhululweni kukaMadiba.

MaLungu aHloniphekileyo,

UMzantsi Afrika kufanele kwakhona uqaphele ngokupheleleyo, indima ebalulekileyo eyadlalwa ngowayesakuba nguMongameli we-ANC, uQabane Oliver Tambo, nowathi wakhela eli lizwe isisekelo sokuba ngumzekelo oqaqambileyo wenkululeko nentando yesininzi. Yaba bubunkokheli bakhe obuqaqambileyo, ukubona into isekude, nombono ocacileyo okwakhokelela ukuba i-ANC iqinise ekutyhaleleni kwisivumelwano ekubonisweneyo ngaso.

Ubulumko bakhe baphinda babonakaliswa kwisiBhambathiso saseHarare, awathi wasibhala wanguvulindlela waso kananjalo. Yaba koku okwathi kwakha isisekelo sesibhengezo esaba yimbali esenziwa nguMongameli u-FW de Klerk, kwiminyaka engama-20 eyadlulayo.

Koku, uMongameli de Klerk wabonakalisa ukuba nesibindi okukhulu nobunkokheli obungahexiyo. Ngale mini ibalulekileyo, mandiqaphele kwakhona indima eyadlalwa ngongasekhoyo uNkosk. Helen Suzman.
Ixesha elide, waba lilizwi elinkenteza lodwa ePalamente, elimemeza ngotshintsho. Sikwaqaphela nendima eyadlalwa yinkokheli ye-Inkatha Freedom Party, uNkosi Mangosuthu Buthelezi, nowathi naye wamemezela ukukhululwa kukaMadiba, kwakunye nokukhululwa kwamanye amabanjwa opolitiko nokubuya kwabo babeselubhacweni.

Siphinda kwakhona umbulelo wethu osuka emazantsi entliziyo kwabezizwe ngezizwe ngenkxaso yabo engagungqiyo ekuxhaseni umzabalazo wethu. La mathuba kwimbali yethu abonakalisa amandla wethu okumanyana, nkqu nangaphezu kwazo naziphi na iimeko ezinzima, nokubeka phambili iimfuno zesizwe ngaphezu kwazo naziphi na ezinye iimfuno.

Xa sisebenzisana singenza ngcono.

MaLungu aHloniphekileyo,

Apha ekuhambeni konyaka, siza kubhiyozela ukusekwa kweManyano yoMzantsi Afrika, neyasekwa ngowe-1910. Oku kwadala umbuso olawulwa liqela elinye kungekho qela liphikisayo. Ngokuqaphelekayo, ukushiyelwa ngaphandle kwabantu abamnyama kule Manyano kwaba sesinye sezizathu eziyintloko zokusekwa kwe-African National Congress ngowe-1912. Xa siphawula lo mbhiyozo apha ekuhambeni konyaka, kufanele sibonakalise ukuba sesihambe kangakanani na njengesizwe.

MaLungu aHloniphekileyo,

Sikhumbula amazwi kaMadiba ekukhululweni kwakhe, xa wayesithi ndiyacaphula:

"Ndimi phambi kwenu, hayi njengomprofeti kodwa njengesicaka senu bantu, esizithobileyo. Ukuzenza kwenu idini ngokungadinwayo nokobuqhawe kuko okwenze ukuba ndibe nakho ukuba lapha namhlanje. Ngoko ke iminyaka esaseleyo kubomi bam, ndiyi nikezela esandleni senu".

La mazwi ayasivuselela ukuba singaphumli side sibe siyiphumezile iminqweno nenkolelo yoluntu olukhululekileyo kwindlala nasekusweleni. Kule minyaka ingamashumi amabini ukususela ekukhululweni kukaMadiba, ilizwe lethu litshintshe ngokuncamisayo. UMongameli Mandela walimanyanisa eli lizwe phantsi kweenjongo zoMzantsi Afrika ongenacalucalulo ngokwesini, ngokobuhlanga, wentando yesininzi nohlumayo.

Njengoko sibhiyozela ukukhululwa kukaMadiba namhlanje, masiphinde sizibophelele ekwakheni ingomso eliqaqambileyo labo bonke abantu baseMzantsi Afrika, abamnyama nabamhlophe.

Masiqhubele phambili umnqweno nenkolelo uMadiba ebehlala eyilwela ubomi bakhe bonke - umnqweno wesizwe sentando yesininzi nesikhululekileyo, apho bonke abantu bahlalisana ngokuvana namathuba alinganayo.

MaLungu aHloniphekileyo,

Sibize le ndibanisela ebusuku ukuze uninzi lwabantu kwilizwe lethu, abasebenzi nabantwana besikolo, bakwazi ukuba yinxalenye yalo msitho. Siyithandile indlela ulutsha olubonakalise ngayo umdla ngokumalunga nalo msitho.

Ngamakhulu mabini anamashumi mathandathu anesithandathu abantwana abavela kuwo onke amaphondo abathe bathatha inxaxheba kwingxoxo-mpikiswano yangaphambi-kweNtetho engoBume beSizwe malunga nendima yolutsha kumlo wokulwa nendlala.

Siyavuyisana nophumelele phambili kubo bonke, uCharlotte Le Fleur weSikolo seSekondari saseWorcester, nabo bonke abathathi-nxaxheba ngomsebenzi wabo omkhulu.

Bantu bakuthi nabahlobo,

Sidibana sizoku lwisana nentlekele yokubuyela umva koqoqosho lwehlabathi. Kulo nyaka uphelileyo, sifumene ukudodobala koqoqosho okokuqala kwiminyaka eli-17. Le ntlekele ibangele ukuba kuqoqosho lwethu siphulukane namathuba omsebenzi engama-900 000. Uninzi lwabo baphulukene nemisebenzi ngabantu ekuxhonyekekwe kubo kwiintsapho ezihluphekileyo.

KweyoMdumba kulo nyaka uphelileyo, urhulumente, abezoshishino, abasebenzi nabameli boluntu bavumelana ngamanyathelo anokuthatyathwa ukunciphisa izinga nempembelelo yale ntlekele. Sesisebenzise amaninzi kula manyathelo. Siphumeze amanyathelo abalulekileyo okulwana nokudodobala koqoqosho kwinkcitho karhulumente, ingakumbi kwiziseko zoncedo.

Ukuqiniseka ukuba ababetheki kakhulu, senyuse inkxaso-mali yezentlalo, saza sayandisa iminyaka yabantwana abafumana iNkxaso-mali yaBantwana yayakutsho kwiminyaka engaphezulu kwe-14. Kule minyaka mithathu izayo, abantwana abongezelelweyo abazizigidi ezibini abavela kwiintsapho nemizi ehlwempuzekileyo, ababudala buli-15 ukuya kwi-18 leminyaka, bayakuxhamla kwiNkxaso-mali yaBantwana.

IQumrhu loPhuhliso lwamaShishini ibekele bucala imali ezibhiliyoni ezi-6 ukuncedana neenkampani ezisokolayo. URhulumente uvelise "isikimu seenkqubo zoqeqesho" ukunika abasebenzi ixesha lokuba bafumane uqeqesho kunokuba badendwe. La malinge omelezwe yiNkqubo yeMisebenzi yoLuntu yethu.

Isizwe siyakukhumbula ukuba kwiNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yowama-2009, ndabhengeza ukuba iNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo iza kudala amathuba emisebenzi engama-500 000 kweyoMnga 2009. La ngamathuba emisebenzi adalelwe ukubonelela abantu abangaphangeliyo ngomvuzo, amava omsebenzi namathuba oqeqesho.

MaLungu aHloniphekileyo,

Bemi boMzantsi Afrika, sinovuyo ukunazisa ukuba ekupheleni kweyoMnga, besesidale amathuba emisebenzi yoluntu engaphezulu kwama-480 000, into ethetha ukuthi ngama-97% yenani ebesijolise kulo. Le yimisebenzi efana neyokwakha, unakekelo lwezempilo lwasekhaya nolwasekuhlaleni, neeprojekti zokusingqongileyo. Sityumbe imimandla ethile efuna ukuphuculwa, esiza kuyisebenzisa ukuya phambili, kuquka nokuqinisekisa ngeeprojekti ezijolise kakhulu ekusekweni kwemisebenzi.

Siyayazi ukuba oku namanye amanyathelo akusoze kuyinciphise ngokupheleleyo impembelelo yokudodobala koqoqosho. Siyawubulela umoya weentsapho, wobuhlali nomsebenzi wamavolontiya ovuselela abantu abaninizi ukuba bancede abo bachatshazelwe kakhulu yile ntlekele, ngala maxesha obunzima.

MaLungu aHloniphekileyo,

Iimpawu zoqoqosho zibonisa ukuba ngoku sesidlulile kwelona xesha linzima. Uqoqosho luyakhula eMzantsi Afrika, kwaye silindele ukukhula koqoqosho okuya phambili. Iinkcukacha-manani zezemisebenzi ezikhutshwe ngoLwesibini, zibonakalisa ukuba uqoqosho ludala amathuba emisebenzi kunokuba luyivale. Kodwa ke, kuse kutsha noko, ukuba singaqiniseka ngezinga lokuphucuka. Ngoko ke, uRhulumente akakazukuyirhoxisa inkxaso yakhe. Ngoku lixesha lokuba sakhe isiseko sokukhula koqoqosho olomeleleyo ukuya phambili, nokukhula okuvelisa amathuba emisebenzi eyongezelelweyo.

Inkqubo yethu yeziseko zoncedo yexesha elide iza kusinceda sikhule ngoku khawuleza.Iinkqubo zethu zezemfundo nezakhono ziza kwandisa ukuvelisa kwethu nokukhuphisana. IsiCwangciso sokuSebenza koMgaqo-nkqubo wezoShishino wethu nengqwalasela yethu entsha kwimisebenzi efanelekileyo ngokusingqongileyo, siyakwakha ushishino olomelele ngokuthe chatha noluqesha abantu abaninzi. Inkqubo yethu yophuhliso lwamaphandle iya kuphucula imveliso yasemaphandleni, kwakunye nobomi babantu abahlala emaphandleni. Isiseko sesicwangciso-qhinga sethu sokubuyisela uqoqosho nokukhula, inkqubo yethu yotyalo-mali lwemali eyinkunzi.

Kule minyaka mithathu izayo, urhulumente uza kuchitha ama-R846 eebhiliyoni kwiziseko zoncedo zoluntu. Kwezothutho, siza kulolonga sandise uthungelwano lwethu leendlela. Siza kuqinisekisa ukuba uthungelwano lwethu lomzila kaloliwe luthembakele, luyakhuphisana kwaye ludityaniswe ngendlela engcono namazibuko wethu.

Ukuqinisekisa unikezelo mbane oluthembakeleyo, siye saseka iKomiti yabaPhathiswa kwezaMandla, ukuze baphuhlise isicwangciso semithombo esidibeneyo seminyaka engama-20.

Phakathi kwezinye izinto, oku kuya kujonga ekuthatheni inxaxheba kwabavelisi bombane abazimeleyo, nokukhusela abantu abahluphekileyo kumaxabiso ombane onyukayo. Siza kuseka ulawulo lwenkqubo ezimeleyo, eyahlukileyo ku-Eskom Holdings. U-Eskom uza kuqhubekeka ukwakha amandla okuvelisa aze aphucule indlela yokulolonga izikhululo zakhe. Ukuqinisekisa ukukhuthaza uqoqosho oluquka wonke umntu, ukuncedisa nokuphuhlisa, siye saseka iBhunga lokuCebisa lokuXhotyiswa kwaBamnyama ngokuBanzi kwezoQoqosho, usihlalo walo nguMongameli.

Eyona ngqwalasela intsha ingxamisekileyo lutshintsho lomgaqo-nkqubo ekufuneka ibe ngamangenelelo okudala amathuba emisebenzi yabantu abatsha. Izinga lokungaphangeli kwabantu abatsha lingaphezu kokuqonda. Kuza kwenziwa iziphakamiso zokuncedisa kwiindleko zokuqeshwa kwabasebenzi abasebatsha, ukukhuthaza iifemu ukuba ziqeshe abasebenzi abangenamava. Okunye ukwandiswa kwenkqubo yemisebenzi yoluntu nako kusendleleni.

Oku kuquka iziseko zoncedo zasekhaya neeprojekti zamaziko emfundo ephakamileyo neeprojekti zezakhono zokufunda nokubhala, unakekelo lwezempilo lasekhaya, ukunakekelwa kwezikolo namaphulo okuPhuhliswa kwabaNtwana abasaKhulayo.

Kulo nyaka uphelileyo siseke i-Arhente yoPhuhliso loLutsha yeSizwe.
Siyalele ukuba le arhente mayisebenze ngokukhawuleza ukuseka iziseko zayo, elizweni jikelele, ukuze ibe nokuncedisa ukufaka iinkqubo zophuhliso lolutsha eburhulumenteni.

MaLungu aHloniphekileyo,

Ekungeneni kolu lawulo kulo nyaka uphelileyo, saqalisa ukusebenza ngamandla ukwakha isizwe esiphuhlayo.
Sathi iya kuba sisizwe esihoyana neemfuno neminqweno yabantu, esisebenza ngcono nangokukhawuleza. Lo nyaka, wama-2010, uza kuba ngunyaka wokuba kusetyenzwe. Olona phawu lubalulekileyo kolu lawulo iza kuba kukuba luyabazi abantu ukuba bahlala phi na, luyaziqonda iimfuno zabo kwaye lusabela ngokukhawuleza. URhulumente kufuneka asebenze ngokukhawuleza, ngamandla nangcono.

Siza kulindela ukuba iiNkonzo zesiGqeba nezoLuntu ukuba ziwuthobele lo mbono. Sakha isizwe esisekelezelwe ekwenziweni komsebenzi, ngokuphucula ucwangciso kwakunye nohlolo novavanyo lomsebenzi.

Sikwafuna ukuquka amanyathelo okulingana ngokwesini kwiNkqubo yoMsebenzi kaRhulumente. La manyathelo ayakuqinisekisa ukuba abantu ababhinqileyo, abantwana nabantu abakhubazekileyo bayakwazi ukufikelela kumathuba ophuhliso. Sinovuyo ukwazisa ngendlela entsha yokusebenza kurhulumente.

Imisebenzi yamasebe iya kulinganiswa ngemiphumela, ephuhliswe ngenkqubo yethu yohlolo novavanyo lomsebenzi. Abaphathiswa abajongene nemiphumela ethile, baya kutyikitya isivumelwano sokwenziwa komsebenzi esicwangcisiweyo kuMongameli. Siza kucacisa ukuba yintoni ekufanele yenziwe, njani, ngubani, phakathi kwexesha elingakanani na kwaye kusetyenziswa wuphi umlinganiselo nayiphi imithombo.

Njengoko nisazi, sizibophelele kwiindawo zantlanu eziphambili emakuqalwe ngazo: ezemfundo, ezempilo, uphuhliso lwamaphandle novuselelo lomhlaba, ukudala umsebenzi ofanelekileyo, nokulwa ulwaphulo-mthetho. Ukongeza, siza kusebenzela ukuphucula ukusebenza koorhulumente basekhaya, uphuhliso lweziseko zoncedo neendawo zokuhlala koluntu. Siza kwenza imisebenzi emininzi engundoqo ukujolisa ekuphumezeni le miphumela.

Ingqwalasela yethu enkulu siyibeke kwezemfundo nasekuphuhlisweni kwezakhono kwimigaqo-nkqubo yalo rhulumente. Kwinkqubo yethu yama-2010, sifuna ukuphucula amandla abantwana bethu okufunda, ukubhala nokubala kwakwiminyaka yabo yokuqala.

Asisokuze siwuphucule umgangatho wemfundo, ngaphandle kokuba senze oku. Iinjongo zethu eziphambili kwezemfundo zilula kodwa zibalulekile. Sifuna ukuba abafundi kunye nootitshala babe sesikolweni, emagumbini okufundela, ngexesha, bafunde kwaye bafundise iiyure ezisixhenxe ngosuku.

Siza kuncedisa ootitshala ngokubabonelela ngezicwangciso zemihla ngemihla zezifundo ezineenkcukacha. Abafundi, siyakuba bonelela ngeencwadi zokusebenzela ekulula ukuzisebenzisa ezifumaneka ngeelwimi ezili-11.
Ukusukela kulo nyaka ukuya phambili, bonke abafundi bebanga le-3, le-6 nele-9 baya kubhala uvavanyo lokufunda nokubhala nolwezibalo oluphononongwe ngokuzimeleyo. Sizimisele ukwandisa izinga lempumelelo kolu vavanyo lisuke kwizinga lomlinganiso ophakathi wangoku ophakathi kwama-35 nama-40% ukuya kuma-60% ngowama-2014 ubuncinane.

Iziphumo ziya kuthunyelwa kubazali ukuze bakwazi ukubona inkqubela.

Ukongeza apho, isikolo ngasinye kwizikolo zethu ezingama-27 000 ziya kuhlolwa ngamagosa eSebe leMfundo esisiSeko. Oku kuya kushicelelwa kwingxelo ebhaliweyo ezakuphicothwa. Sizimisele ukulandisa inani labafundi bematriki abalungele ukungena eyunivesithi liyokuma kwi-175 000 ngonyaka ngowama-2014. Sicela abazali ukuba basebenzisane kunye nathi ekwenzeni oku kube yimpumelelo. Siyayamkela intetho eyenziwe yimibutho yootitshala, i-NAPTOSA, SADTU ne-SAOU, xa bengqina ukuzibophelela kwabo kwiPhulo lokuFunda nokuFundisa okuseMgangathweni ukususela ekuqaleni kowama-2010.

MaLungu aHloniphekileyo,

Kufanele sidale ihlumelo kulutsha lwethu ukuqinisekisa abasebenzi abanezakhono nabakwaziyo ukusebenza ukuxhasa ukukhula nokudalwa kwamathuba emisebenzi. Ngako oko siceba ukwandisa uqeqesho lwababudala buphakathi kwe-16 - 25 kumaziko okwandisa imfundo noqeqesho. Oku kuza kusivumela ukuba sinike abo bangakulungelanga ukungena eyunivesiti ngokwemfundo, ithuba lesibini kwimfundo.

Sisebenzisana namaziko emfundo ephakamileyo ukuqinisekisa ukuba abafundi abafanelekileyo bafumana uncedo lwemali, ngeSikimu soNcedo lwezeZimali lwabaFundi seSizwe.

Kwakhona sizibekele ngebhongo iinjongo eziphambili zophuhliso lwezakhono, ukuvelisa iinjineli namagcisa ongezelelweyo, nokwandisa inani lootitshala abalungele ukufundisa iziBalo neNzululwazi. Kufuneka sandise inani lolutsha olungenela uqeqesho emisebenzini kumacandelo abucala nawakarhulumente.

Omnye umphumela ongundoqo kukuqinisekisa ubomi obude nobusempilweni kubo bonke aBemi boMzantsi Afrika. Siza kuqhubekeka ukuphucula inkqubo yethu yonakekelo lwezempilo. Oku kuquka ukwakhiwa nokuphuculwa kwezibhedlele neekliniki, nokuqhubekeka ukuphucula iimeko abasebenza phantsi kwazo abasebenzi bonakekelo lwezempilo. Sizidibanise neBhanki yoPhuhliso yaseMazantsi e-Afrika ukuphucula iindlela ezisebenza ngayo izibhedlele zikarhulumente kunye nee-ofisi zazo zesithili. Kwakhona sikwasebenzisana neBhanki yoPhuhliso yaseMazantsi e-Afrika kunye neQumrhu loPhuhliso lwamaShishini, kwinkqubo yobehlulelani bukarhulumente nabezoshishino labucala ukuphucula izibhedlele nokubonelela iiprojekthi ngemali.

MaLungu aHloniphekileyo,

Kufuneka sihoyane nento yokuba ukuba ubomi obuphilwayo ukusukela ekuzalweni komntu, kwehlile ukusuka kwiminyaka engama-60 ngowe-1994 kwayo kutsho njengaphantsi kwama-50 eminyaka namhlanje. Ngoko ke senza amangenelela okunciphisa izinga lokubhubha kwabantwana abazalwayo, ukunciphisa usuleleko olutsha lweNtsholongwane kaGawulayo kwakunye nokunyanga ngokuvakalayo iNtsholongwane kaGawulayo nesifo sephepha. Kwakhona siza kunciphisa ukubhubha kweentsana ngenkqubo yokugonya ngokobuninzi.

Siza kubuyisela iinkqubo zezempilo ezikolweni. Siza kuphumeza zonke izivumelwano ezenziwa ngoMhla kaGawulayo weHlabathi ngokumalunga nothintelo olutsha lweNtsholongwane kaGawulayo namanyathelo onyango. Umsebenzi omkhulu uyenziwa ukuqinisekisa ukuba lo msebenzi ugqitywa ngexesha elifanelekileyo. Kwakhona siza kuqhubekeka ngamalungiselelo okusekwa kwenkqubo ye-inshorensi yesizwe yezempilo.

Bemi boMzantsi Afrika,

Senza konke okusemandleni wethu ukuqinisekisa ukuba wonke ubani eMzantsi Afrika uziva ekhuselekile kwaye ukhuselekile.

Siza kuwuqhubela phambili umsebenzi wethu ukuciphisa ulwaphulo-mthetho olumasikizi nolunobundlongondlongo, nokuqinisekisa ukuba inkqubo yezobulungisa isebenza ngokuvakalayo. Siphumeza izicwangciso zokwandisa inani lamapolisa namapolisakazi nge-10% kule minyaka mithathu ilandelayo.

Sityumbe ukulwana nokuqweqwediswa, ukukhuthuza kwasekhaya nokwamashishini, kwakunye nolwaphulo-mthetho oluphakathi komntu nomtu olufana nobugebenga, ukudlwengula nokuhlasela, njengeendawo eziphambili ekufanele kuqalwe ngazo. Sonke sinendima ekufanele siyidlalile.

Masithathe inxaxheba kumaqonga okhuseleko nabahlali. Masiyeke ukuthenga izinto ezibiweyo. Masisoloko sikulungele ukunika amapolisa ulwazi malunga nezenzo zolwaphulo-mthetho.

Xa sisebenzisana siya kuloyisa ulwaphulo-mthetho.

Bantu bakuthi neendwendwe ezibalulekileyo,

Oorhulumente basekhaya kufuneka basebenze. Oomaspala kufuneka baphucule ubonelelo ngezindlu, amanzi, ugutyulo, umbane, ulawulo lwenkunkuma neendlela. Kulo nyaka uphelileyo besinentlanganiso noosodolophu nabaphathi boomaspala. Oku kusinike umfanekiso wemiceli mingeni oorhulumente basekhaya abajongene nayo. Kwakhona sikwatyelele neendawo abantu abahlala kuzo, kuquka neBalfour eMpumalanga neThembisa eGauteng. Emva kotyelelo lwaseBalfour, sithumele iqela loMphathiswa elimalungu alithoba ukuba lityelele lommandla ukuze lisombulule le miba ibiphakanyiswe ngabahlali.

Iliqela imiba esele ihoyiwe.

Ndiyalele ukuba abaPhathiswa mabahoyane nemiba esaseleyo. Siya phinda sithi akukho nasiphi na isikhalazo esifunisa ubundlongondlongo nokutshatyalaliswa kwempahla. Siyalele i-arhente zabezomthetho ukuba zithabathe amanyathelo aqatha kuwo nawuphi na umbodamo oseBalfour nakwezinye iindawo.

KweyoMga yama-2009, iKhabhinethi iphumeze isicwangciso-qhinga sokudala inguqu koorhulumente basekhaya. Oku kuya kuqinisekisa ukuba oorhulumente basekhaya banolawulo olufanelekileyo, izakhono zezolawulo nezobugcisa ezifanelekileyo.

Kuwo lo nyaka wokuba kusetyenzwe, masisebenzisane ukwenza oorhulumente basekhaya babe ngumsebenzi wonmtu wonke. Sijonge ekuphuculeni iindawo zokuhlala zasematyotyombeni ezimi kwindawo entle size sinikezele ngeenkonzo ezifanelekileyo nelungelo lokuhlala isigxina kwimizi engama-500 000 ubuncinane ngowama-2014. Siceba ukubekela bucala ngaphezulu kweehektare ezingama-6 000 omhlaba karhulumente osendaweni entle ukwenzela ukwakha izindlu zabo bamivuzo iphantsi nezifikelelekayo.

Iphulo elitsha elingundoqo liya kuba kukulungiselela abo bamivuzo iphezulu ukuba bangafumana inkxaso-mali karhulumente, kodwa besamkela kancinci kakhulu ukuba bangafumana imali-mboleko yebhanki eqhelekileyo yokuthenga indlu. Siza kuseka ingxowa-mali yesiqinisekiso se-R1 sebhiliyoni ukukhuthaza iibhanki zabucala necandelo lezezindlu, ukuba ziphuhlise imveliso entsha ukukhawulelana noku kufuneka kwezindlu.

Bantu bakuthi,

Kunyaka ophelileyo sathi, abantu basemaphandleni nabo banelungelo lokuba nombane, amanzi, izindlu zangasese ezigungxulwayo neendlela.

Sathi kufanele babe neendawo zezemidlalo kunye neendawo zokuthenga ezinkulu neziphucukileyo njengezasezidolophini.

Kule meko, sisungule isiza selinge lokuqala leNkqubo yoPhuhliso oluBanzi lwaseMaphandleni eGiyani, eLimpopo, kweyeThupha kulo nyaka uphelileyo.

Ukususela ngelo xesha, ngama-231 ezindlu ezakhiweyo. Inkqubela phambili yokubonelela ngeziseko zoncedo ukuxhasa uphuhliso lwezolimo, noqeqesho lwabahlali seyenziwe nayo. Ufikelelo kumaziko ezempilo nawezemfundo sele luphuculiwe. Siphumeza iinkqubo ezifanayo kwiziza ezisixhenxe elizweni jikelele, oku kuza kuxhamlisa iwodi ezingama-21.

Ngowama-2014, sizimisele ukuba neziza kwiiwodi ezili-16. Sifuna imizi engama-60% kwezi ziza ukuba iphumeze iimfuno zayo zokutya ngemveliso yazo ngowama-2014.

Kancinci kancinci kuza kude kulunge, bantu bakuthi, kuthiwa nenkqayi iqala ngentlontlo.

Sikwafuna ukudibanisa ngcono iinkqubo zobuyiselo mhlaba nenkxaso yezolimo. Impumelelo yethu kule ndawo iya kubonakala ngokwanda kwenani lamafama ezinga elincinci athi akhule aphuhle kwezoqoqosho.

SoMlomo oHloniphekileyo noSihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo,

Asisilo lizwe lityebileyo kwicala lokuba namanzi. Noxa kunjalo, sisalahlekelwa ngamanzi amaninzi ngenxa yemibhobho evuzayo nokungoneli kweziseko zoncedo. Siza kuba namanyathelo esiwabekayo ukunciphisa ukulahlekelwa kwethu ngamanzi kangangesiqingatha ngowama-2014.

MaLungu aHloniphekileyo,

Njengenxalenye yethu yokukhuthaza ukukhula koqoqosho, sisazama indlela yokunciphisa iindleko zoqhagamshelwano. Uluntu lwaseMzantsi Afrika lungalindela okunye ukuthotywa kwamaxabiso othungelwano-maza, umnxeba weselula, umnxeba wocingo kunye namaxabiso eminxeba kawonkewonke. Siza kusebenzela ukwandisa isantya sothungelwano-maza nokuqinisekisa izinga eliphezulu lenkonzo ye-Intaneti, ngokuhambelana nemigangatho yezizwe ngezizwe.

Bemi boMzantsi Afrika,

Lo rhulumente uza kuqinisekisa ukuba indalo yethu nemithombo yethu yendalo ikhuseleke kakuhle, kwaye ixhotyiswa rhoqo.

Sikunye neBrazil, i-India neChina, kwangenelela ne-United States, emele ihlabathi eliphuhlileyo, senze igalelo elincomekayo kwisivumelwano esamkelwa kwiNdibano engokuGuquguquka kweMozulu ebiseCopenhagen kweyoMnga kulo nyaka uphelileyo. Nangona singahambi ngangokuba kulindelekile nje, linyathelo elibalulekileyo ukubheka phambili kuba sibophelela onke amazwe ukuba kubekho into ayenzayo ngokuguquguquka kwemozulu.

Siza kusebenza ngokuthe chatha kunye noogxa bethu bezizwe ngezizwe sisebenzela isivumelwano esibophelela ngokusemthethweni. NjengoMzantsi Afrika, sizibophelele ngokuzithandela kwiinjongo eziphambili ezibaluliweyo zokunciphisa ungcoliseko, kwaye siza kuqhubekeka ukusebenzisa isicwangciso-qhinga sethu sokunciphisa ukuguquguquka kwemozulu sexesha elide.

MaLungu aHloniphekileyo,

Siza kuqinisa amalinge wethu okuphakamisa iimfuno zoMzantsi Afrika kwihlabathi jikelele. Siza kuwaxhasa amalinge okukhawulezisa indibaniselwano yepolitiki neyoqoqosho yommandla weNkqubo yokuPhuhliswa kwaMazwe e-Afrika eseMazantsi (i-SADC), nokukhuthaza urhwebo notyalo-mali phakathi kulo mmandla. UMzantsi Afrika usaqhubekeka ukudlala indima ephambili kumalinge elizwekazi ukomeleza iManyano yamaZwe ase-Afrika kunye neziseko zayo, nokusebenzela umanyano. Siza kunikezela amandla ekuvuseleleni ubuDlelwane obuTsha boPhuhliso lwe-Afrika, njengesicwangciso-qhinga sophuhliso loqoqosho kwilizwekazi.

Bemi boMzantsi Afrika,

INkonzo kaRhulumente isabele kubizo lokwenza eli ixesha lokuqala lokusebenza msinyane nokuphuculwa komsebenzi karhulumente. Siza kulindela ukusebenza okugqwesileyo nokusebenza ngamandla. Sifuna abasebenzi bakarhulumente abakhutheleyo, abakwaziyo ukusebenza nabazikhathaleleyo iimfuno zoluntu. Urhulumente sele esebenzela uphuhliso nokuphunyezwa kwenkqubo yophuhliso lwenkonzo karhulumente, oluya kucacisa indlela nomgangatho wokuziphatha kwabasebenzi bakarhulumente kuwo onke amazinga.

MaLungu aHloniphekileyo,

Siyaqhubekeka ngamalinge wethu okuncothula urhwaphilizo nenkohliso ekunikezelweni kwemisebenzi neenkqubo zeziniki maxabiso, nakwizicelo zeempepha mvume zokuqhuba, inkxaso-mali karhulumente yezentlalo namaxwebhu ezazisi, phakathi kwezinye.

Sixolile yinkqubela urhulumente ayenzayo kwezinye iindawo. Kule veki, sirhoxise iintlawulo zenkxaso-mali karhulumente yezentlalo zenkohliso ezingama-32 687, ezixabisa i-R180 lezigidi. IKomiti yethu yabaPhathiswa ejongene noRhwaphilizo isakhangela iindlela zokuloyisa luphele nya urhwaphilizo. Xa sisebenzisana singenza ngcono.

Bantu bakuthi,

Njengoko nisazi, savelisa uMnxeba kaMongameli ongaValwayo ukwenza ufikelelo kurhulumente nakuMongameli lube lula ngakumbi kuluntu, nokunceda ukususa imiqobo ekunikezelo nkonzo. Lo mnxeba ungavalwayo ubonakalisa ukuzimisela kwethu ekwenzeni izinto ngendlela eyahlukileyo eburhulumenteni.Lo mnxeba wenze umahluko kubomi babemi boMzantsi Afrika abaninzi.

Singakhankanya uNkosk. Buziwe Ngaleka waseMount Frere, omnxeba wakhe umalunga nemali yomhlalaphantsi yomyeni wakhe ongasekhoyo waba ngowokuqala esawufumanayo ngosuku lokuqala lale nkonzo. Ukunye nathi apha ngokuhlwa nje. Kwakhona phakathi kwethu sinoMnu Nkululeko Cele, owancedakala ngokuthi afumane ixwebhu lakhe lesazisi, elathi lamenza ukuba akwazi ukubhalisa kwi-Yunivesiti yezobuGcisa yaseThswane.

La ngamabini nje kumabali amaninzi empumelelo. Kule neminye imizekelo, siqaphele ubuthakathaka ekufanele bulungiswe ngamazinga awohluka hlukeneyo aseburhulumenteni. Ngegunya likaSomlomo, siye samema igqiza lamaqela ngamaqela asePalamente ukuba atyelele eli ziko lomnxeba, ukuze amaLungu ePalamente azibonele ngokwawo umsebenzi owenziwayo.

Bantu bakuthi nabahlobo,

Ndizicacisile iimpawu zezicwangciso zethu zowama-2010, isibophelelo sethu esihlangeneyo njengorhulumente kubantu baseMzantsi Afrika. INtetho kaMongameli engoBume beSizwe inika umfanekiso ophangaleleyo wesicwangciso sethu somsebenzi. AbaPhathiswa baza kunikezela ngeenkcukacha kwiintetho zabo zoHlahlo Lwabiwo-mali lwabo olwahluka hlukeneyo.

MaLungu aHloniphekileyo, Bemi boMzantsi Afrika,

KweyeNkanga kulo nyaka, siya kuphawula isikhumbuzo seminyaka eli-150 yokufika kwamaNdiya eMzantsi Afrika. Oku kunikeza ithuba lokuba sikwazi ukubaluleka kwegalelo elenziwe ngamaNdiya kumacandelo ezemisebenzi, ezoshishino, ezenzululwazi, ezemidlalo, ezenkolo, ezobugcisa, ezenkcubeko nempumelelo nokomeleza intando yethu yesininzi.

Bantu bakuthi nabahlobo,

Mandithathe eli thuba lokuba ndivakalise kwakhona uvelwano lwethu olunzulu kuRhulumente nabantu baseHaiti ngesihelegu sentlekele ethe yabehlela. Sinovuyo lokuba amaqela wethu ezohlangulo akwazile ukuya kunceda. Ndingathanda ukuqaphela ngokukodwa omnye ummi woMzantsi Afrika osoloko ephumelela ukuya kunceda ngamaxesha entlekele, nosincedayo ukukhuthaza umoya wesizwe esikhathalayo. Siyamamkela kule ndlu namhlanje uGqr Imtiaz Sooliman weGift of the Givers.

Bemi boMzantsi Afrika,

Ukusingatha umnyhadala weNdebe yeHlabathi yeFIFA yenza owama-2010 ngokwenene ube ngunyaka wokuba kusetyenzwe. Sichithe iminyaka emininzi silungiselela leNdebe yeHlabathi. Sishiyekelwe nje ziinyanga ezintathu. Kwaye sizimisele ukuyenza ibe yimpumelelo. Iziseko zoncedo, ukhuselo namalungiselelo ezinto eziyimfuneko sele enziwe ukuqinisekisa umnyhadala oyimpumelelo.

Njengesizwe, kufanele ukuba siyibulele iKomiti yaseKhaya eQuquzelelelayo yowama-2010 ngomsebenzi wayo omhle. Sinqwenela uSihlalo wayo, u-Irvin Khoza, iGosa eliyiNtloko yesiGqeba soLawulo uDanny Jordaan kunye nomqeqeshi weBafana Bafana, uCarlos Alberto Parreira, amathamsanqa odwa kwezi nyanga zizayo.

UMongameli Mandela ube negalelo ekuncedeni ilizwe lethu ukuba linikwe amalungelo okusingatha lo mnyhadala mkhulu kangaka. Ngoko ke kufanele ukuba leNdebe yeHlabathi siyenze impumelelo enkulu njengentlonipho yokumbulela. Bantu bakuthi, nathi masilixhase iqela lethu lesizwe iBafana Bafana. Ndingomnye wabo bakholelwa ukuba iBafana Bafana iza kwenza imimangaliso. Okona kubaluleke kakhulu, itikiti esandlelni bantu bakuthi!
Sonke masithenge amatikiti kuselithuba ukuze sikwazi ukuya emidlalweni.

Bemi boMzantsi Afrika,

Njengoko sibhiyozela ukukhululwa kukaMadiba namhlanje, sizibophelela ngokutsha kuxolelwano, umanyano lwesizwe, ukungabi nabuhlanga nokwakha ikamva elingcono njengabemi boMzantsi Afrika, abamnyama nabamhlophe.

Sikhokelwa koko kwathethwa nguMadiba esemkhumbini, ndiya caphula:

"Ngexesha lokuphila kwam ndinikela ubomi bam kumzabalazo wabantu abaMnyama. Ndilwile nokuthi abamhlophe babe ngentla kwezinye iintlanga, ndaza ndalwa nokuthi abamnyama babe ngentla kwezinye iintlanga.

" Ndiyixabisile iminqweno yentando yesininzi nesizwe esikhululekileyo, apho bonke abantu bahlalisana ngokuvana, kwaye bafumane amathuba alinganayo. Ngumnqweno endithemba ukuba ndiyakuwuphilela, kwaye ndiwuphumeze.

" Kodwa ukuba kukho imfuneko, ngumnqweno lowo endikulungeleyo ukuwufela".

Ngokuvuselelwa sisisele sethu senyathi uMadiba, kuyinyhweba kum ukuba ndinikezele leNtetho kaMongameli engoBume beSizwe yowama-2010 kuwo onke amaqhawe namaqhawekazi wethu, adumileyo nangadumanga, awaziwayo nangaziwayo. Masisebenze kunye ukwenza lo nyaka wokuba kusetyenzwe ube yimpumelelo kwilizwe lethu.

Ndiyabulela.

Issued by: The Presidency
11 February 2010

<fn>StateoftheNationJZuma.2009.2010-05-24.xh.txt</fn>
Intetho kamongameli engobume besizwe ngobekekileyo umongameli Weriphabliki Yomzantsi Afrika, u-JG Zuma, Indibanisela Yezindlu Zepalamente, Ekapa

3 Kweyesilimela 2009

Somlomo oHloniphekileyo;
Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Somlomo weNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe kunye noSekela Sihlalo weBhunga leSizwe lamaPhondo;
Sekela Mongameli weRiphabliki, uKgalema Motlanthe
Owayesakuba nguMongameli weRiphabliki, uThabo Mbeki,
Isisele sethu senyathi, uMongameli wokuQala woMzantsi Afrika wentando yesininzi, Isithwalandwe uNelson Rholihlahla Mandela,
Ababesakuba ngooSekela Mongameli,
iiNkulu-mbuso eziBalulekileyo kunye nooSomlomo bamaPhondo wethu;
Malungu aBekekileyo eCandelo leeNkundla;
uSihlalo weBhunga laseMzantsi Afrika looMasipala i-SALGA, oosodolophu kunye neenkokheli kwinkqubo yethu yooRhulumente basekhaya;
uSihlalo weNdlu yeeNkokheli zeMveli yeSizwe kunye neenkokheli zeMveli ezihloniphekileyo;
KwiiNtloko zamaZiko kaRhulumente axhasa intando yesininzi;
iRhuluneli yeBhanka enguVimba,
iiNkokheli zakwaLizwi,
KubaLawuli-jikelele kunye neenkokheli zeenkonzo zikarhulumente
Mongameli wePan African Parliament, oHloniphekileyo u-Idriss Endele Moussa,
AbaBekekileyo abaThunywa besizwe kunye nooSomakhonkco;
Iindwendwe eziBalulekileyo, maqabane nabahlobo;
Bemi baseMzantsi Afrika,

Dumelang, Avuxeni, Molweni,

Ngomhla wama-22 kuTshazimpuzi, izigidi zabantu baseMzantsi Afrika baphuma bayokuvota. Basebenzisa ilungelo labo lenkululeko bekhuthazwa ngumnqweno wokuguqula ubomi babo bube ngcono.

Ngobuninzi babo, bangqina ukuba xa sisebenza kunye singenza ngcono ukulwa indlala nokwakha ubomi obungcono kumntu wonke.

Bakhuthazwe ngumbono wesizwe esiquka umntu wonke, uMzantsi Afrika ongowomntu wonke, isizwe esimanyeneyo noxa singafani nje, abantu abasebenza kunye besebenzela ubuhle obukhulu bako konke.

Siziva siwongekile sisigunyaziso sabavoti esigqibeleleyo esisinikwe ngabantu belizwe lethu, abakhethe urhulumente wabo ngeyona ndlela iqinisekisayo.

MaLungu aHloniphekileyo,

Isizwe sethu kule minyaka imbalwa idlulileyo sidlule kwelona xesha linemiceli-mngeni enzima. Kungumbulelo ukuba sibe nenkqubo yentando yesininzi esekelezelwe kumgaqo-siseko esebenza ngokugqibeleleyo, namaziko aluqilima, ukuba masibe sizoyisile ezo nzima ngokungena magingxigingxi nangesidima.

Umsitho wanaMhlanje ngumbiyozo woko kwenza ukuba le nkululeko isebenze. Ikwangumbiyozo wenkcubeko yethu yokuqhubekeka noxanduva oludibeneyo.

Oku kungqinwa kukubakho apha phakathi kwethu kwesisele sethu senyathi uMadiba, owathi wabeka isiseko seempumelelo zelizwe, kunye nobokuba owayesakuba nguMongameli uThabo Mbeki, wathi wakha phezu kweso siseko.

Ukuqhubela phambili kucacile phantsi kwemeko yokuba owayesakuba nguMongameli uKgalema Motlanthe nguSekela Mongameli weRiphabliki ngoku, emva kwenguqu ekungakhange kubonakale nomthungo wayo, into ke leyo esenze ilizwe elilodwa ngeendlela ezininzi.

Bemi baseMzantsi Afrika,

Njengoko niyiqonda into yokuba, ukulwa nendlala kulilitye lembombo kwingqwalasela karhulumente wethu. Ngomhla we-9 kuCanzibe, xa kwakubekwa uMongameli esikhundleni, senza isibophelelo kubantu bethu nakwihlabathi ukuba:

"Lo gama kusekho abemi boMzantsi Afrika ababhubha ngenxa yezifo ezinokuthinteleka;

Lo gama kusekho abasebenzi abasokolayo ukondla iintsapho zabo kwaye kukho nabasokolayo ukufumana imisebenzi;

Lo gama kusekho iindawo zokuhlala ezingenawo amanzi acocekileyo, ezingena zindlu zisemgangathweni okanye ezingena gutyulo lufanelekileyo;

Lo gama kusekho abantu basemaphandleni abangakwaziyo ukuziphilisa impilo efanelekileyo ngemihlaba abahlala kuyo;

Lo gama kusekho abantu ababhinqileyo abajongene nokucalucalulwa, ukuxhatshazwa okanye impatho mbi;

Lo gama kusekho abantwana abangenayo indlela nokuba lithuba lokufumana imfundo efanelekileyo;

Asisayi kuze siphumle, kwaye singasayi kugevezela, kwiphulo lethu lokuyitshabalalisa indlala.

Ukufezekisa ezi njongo, urhulumente wethu uchonge zali-10 iindawo ezibalulekileyo emakuqalwe ngazo, eziyinxalenye yeNkqubo-sikhokelo yesiCwangciso-qhinga sesiGaba sokuQala sowama-2009 ukuya kuma-2014.

Le nkqubo iveliswa phantsi kweemeko ezinzima zoqoqosho.

Kulo nyaka udlulileyo sibone uqoqosho lwehlabathi lungena kwixesha lentlekele engenakuzekeliswa tu kwiminyaka yamashumi eli xesha.

Nangona uMzantsi Afrika ungekachatshazelwa ngendlela amanye amazwe amaninzi achatshazelwe ngayo, imiphumela yayo iyabonakala kuqoqosho lwethu. Singene kwimeko yokudodobala kwezinga loqoqosho.

Kubaluleke kakhulu ngoku kunakuqala ukuba sisebenze kunye kwinkqubo enye nefanayo ukuhoya le ntlekele.

Sithathe njengenyathelo lethu lokuqala inkqubo-sikhokelo yethu eyimpendulo yoMzantsi Afrika kwintlekele yoqoqosho lwehlabathi, ngokugqitywe ngurhulumente, abasebenzi nabezoshishino kweyoMdumba kulo nyaka. Kufuneka sisebenze ngoku ukunciphisa impembelelo yokukwehla kwabo bantu bangabona bahlelekileyo.

Sesiqalile ukusebenzela ukunciphisa ukulahlekelwa kwabantu yimisebenzi. Kukho isivumelwano esingena mbophelelo phakathi kukarhulumente nabehlulelani bakhe kwezentlalo ngokuveliswa koqeqesho oluhlanganyenelweyo.

Abasebenzi ababeyakujongana nokudendwa ngenxa yokudodobala koqoqosho bayakugcinwa emisebenzini yabo ixesha elide baze baxhotyiswe ngezakhono kwakho. Iingxoxo malunga neenkcukhacha zokuba oko kuyakwenziwa njani zisaqhubekeka phakathi kwabehlulelani kwezentlalo kunye namaziko ayakuchatshazelwa ngamaphulo anjalo, kuquka nooGunyaziwe bamaCandelo eMfundo noQeqesho.

Sizakuwuxhasa umsebenzi weKomishoni yoXolelwano uLamlo nokwaHlulela (u-CCMA) ngokunceda abaqeshi nabasebenzi ngokufumana enye indlela yokwenza yeenkqubo zasemthethweni ezifanelekileyo kunokudenda.

Ukuza kutsho namhlanje, iikomishina zakwa-CCMA zisindise imisebenzi engaphezu kwamawaka amane ngeenkqubo zasemthethweni zokwenza lula, nokuqhubekeka ngokunikezela iingcebiso nenkxaso kubasebenzi abadendiweyo.

IMbumba yoPhuhliso lwamaShishini iphuhlise inkqubo yokuxhasa iinkampani ezisengxakini yezimali ngemali.Kwaye sizakuqinisekisa ukuba urhulumente izinto ezininzi neenkonzo uzithenga apha ekhaya, singakhange siludelele ukhuphiswano lwethu nehlabathi okanye singakhange sinyuse iindleko ngaphaya kwezinga elamkelekileyo.

Xa sisakhela phezu kweempumelelo zemigaqo-nkqubo yethu yokungenelela kwezoshishino, kuza kuphuhliswa isiCwangciso Msebenzi soMgaqo-nkqubo wezoShishino esiphezulu.

Amacandelo akhokelayo asele etyunjiwe ngaweemoto, amachiza, awokuvelisa isinyithi, ukhenketho, impahla nokwaluka kwakunye nawamahlathi. Ukongeza apho, ingqwalasela izakubhekiswa ekuzisweni kweenkonzo eluntwini, iimveliso ezithambileyo nomsebenzi wokwakha phakathi kwamanye, ngendlela yokuzama ukudala amathuba emisebenzi efanelekileyo.

Njengenxalenye yesiGaba se-2 seNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo, iNkqubo yeMisebenzi yoLuntu iza kukhawuleziswa. Inikezela ngelona zinga lincinci lomsebenzi warhoqo kwabo bawusweleyo, lo gama iphucula umgangatho wobomi ekuhlaleni.

Ukwehla kwezinga lezoqoqosho kuza kuchaphazela isantya ilizwe lethu elikwazi ngalo ukuhoyana nemicelimngeni yezentlalo neyezoqoqosho elijongene nayo. Kodwa ke oko akuzukuyijika indlela yethu yezophuhliso.

Imiba ebalulekileyo emakuqalwe ngayo esele siyichongile, kunye nezicwangciso esasizithe thaca phambi kwabavoti, ziyakuhlala zingundoqo kwiinkqubo zalo rhulumente. Ngomoya omhle woluntu lwaseMzantsi Afrika, masibambane ngezandla sifune isisombululo kunye sisonke. Ixesha lifikile lokokuba sisebenze nzima ngakumbi.

Urhulumente wethu uza kujonga phambili, hayi ngasemva.

Amanyathelo acaciswe kwiNkqubo-sikhokelo yesiCwangciso-qhinga sesiGaba sokuQala sethu kufanele athathelwe ingqalelo iinzima ezibangelwe yintlekele yokudodobala koqoqosho. Oku kwehla akufanelekanga ukuba kubangele ukuba sizitshintshe ezi zicwangciso zethu. Endaweni yoko kufanele ukuba kusikhuthazele ekuziphumezeni ngesantya nangokuzimisela.

Le Nkqubo-sikhokelo iqwalasele za-10 iindawo ezibalulekileyo emakuqalwe ngazo.

Siyazibophelela ekubeni xa sisebenza kunye siza kukukhawulezisa ukukhula koqoqosho size siguqule uqoqosho ukuze ludale imisebenzi efanelekileyo nempiliso ezinzileyo.

Siza kuvelisa kakhulu inkqubo yokwakha iziseko zoncedo kwezoqoqosho nakwezentlalo. Siza kuphuhlisa siphumeze isicwangciso-qhinga sophuhliso lwamaphandle esibanzi esidibene novuselelo lwemihlaba nolimo kunye nokhuseleko lokutya.

Siza komeleza isiseko sezakhono sandise nenani labasebenzi. Siza kuwuphucula umfanekiso wezempilo kubo bonke abantu baseMzantsi Afrika.

Xa sisebenza sonke kunye nabo bonke abantu baseMzantsi Afrika, siza kuqinisela ukulwa ulwaphulo mthetho norhwaphilizo. Siza kwakha uluntu oluhlalisana ngokumanyeneyo, olukhathalayo noluzinzileyo.

Xa sisebenzisana nelizwekazi lase-Afrika kwakunye nehlabathi jikelele, siya kuba silandela ukuqhubela phambili kwe-Afrika nokomeleza intsebenziswano namazwe ngamazwe.
Siza kuqinisekisa ulawulo nokusetyenziswa kwemithombo ngokuzinzileyo.

Kwaye, xa sisebenza nabantu size sixhaswe nangabasebenzi bethu bakarhulumente, siya kwakha isizwe esiphuhlayo, siphucule iinkonzo zikarhulumente size someleze namaziko wethu entando yesininzi.

Kuluvuyo nenyhweba kum ukuba ndikhankanye iindawo ezingundoqo zomkhomba ndlela wethu.

Ukudalwa kwemisebenzi efanelekileyo kuya kuba sembindini wongaqo-nkqubo wethu wezoqoqosho kwaye kuya kuba nefuthe ekutsaleni abatyali-zimali nakumaphulo okudala amathuba omsebenzi.

Ngokuhambelana nezi zithembiso zethu, siza kuqhubela phambili ukukhulisa uqoqosho oluquka wonke umntu ngokuthe chatha.

Kulo meko, siza kusebenzisa iinkqubo zikarhulumente ezifana nokwenzelela, ukubonelela ngempepha-mvume nangenkxaso yemali ukunceda amashishini amancinci nalawo asakhulayo kwakunye nokukhuthaza ukuphunyezwa kwemigaqo-nkqubo yokuXhotyiswa kwabaNtsundu ngokuBanzi kwezoQoqosho kunye nenkqubo yokubonelela ababevinjwe amathuba.

Oko kuphumeza kuya kwenziwa ngokwamkela imfuneko yokulungisa ukungalingani kwangaphambili.

Lo nguqu iyakwenziwa ngokuxhasa abantu ababhinqileyo, ulutsha nabantu abakhobazekileyo.

Siya kuyinciphisa imiqobo yemithetho yezolawulo kumashishini amancinci. Imeko yokucinezelwa yimithetho iphakanyiswe izihlandlo ngezihlandlo leli candela.

Ngenye indlela yokulamla ukudala imeko elula kutyalo mali, urhulumente uza kusebenzela ukuba kubekho inkqubo yobhaliso mashishini enye nedibeneyo.

Oku kuyakuphucula indlela ekuphathwa ngayo abathengi inciphise neendleko zokwenza ushishino eMzantsi Afrika.

Esinye seziqalelo zethu ezibalulekileyo kwiphulo lethu lokudala amathuba emisebenzi yiNkqubo yeMisebenzi yoLuntu eNatyisiweyo (i-EPWP). Inani lamathuba emisebenzi ebesijongise kulo ekuqaleni lesigidi esinye semisebenzi silifezile.

Isigaba sesibini sale nkqubo sijolise ekudaleni amathuba emisebenzi amalunga nezigidi ezine ngowama-2014.

Ukususela ngoku ukuya kweyoMnga wama-2009, sizimisele ukudala amathuba emisebenzi amalunga nama-500 000.

Lo gama sidala amathuba emisebenzi nawoshishino, urhulumente uyayiqonda into yokuba abanye abemi baseza kuqhubekeka ukulindela inkxaso-mali karhulumente. Inkxaso-mali karhulumente iya kusoloko iyeyona ndlela ivakalayo yokulwa indlala. Ukusukela kumhla wama-31 kweyoKwindla wama-2009, abantu abafumana inkxaso-mali karhulumente bebengaphezu kwezigidid ezili-13, abangaphezu kwezigidi ezisi-8 kubo ngabantwana.

Siyiqonda kakuhle into yokuba kukho imfuneko yokuba inkxaso-mali karhulumente siyidibanise namathuba omsebenzi okanye awoshishino khona ukuze sikhuthaze ukuzenzela phakathi kwabo bakwaziyo ukuzisebenzela ngokwasemzimbeni.

Ingakumbi nangakumbi ngeli xesha, abamelwane mabancedane.

Eli lixesha lomanyano. Masincedane njengabamelwane.

Masivumelane ukuba akukho mntwana uya kulala elambile ngenxa yokuba abazali bakhe bengaphangeli. Ukuba ngaba singamanyana sisebenze kunye, singenza ngcono.

Zindwendwe ezibalulekileyo, njengenxalenye yesicwangciso-qhinga sesibini seendawo ezibalulekileyo ekufuneka kuqalwe ngazo siza kuqhubekeka ngenkqubo yethu yokwakha iziseko zoncedo kwezoqoqosho nakwezentlalo.

ICandelo loPhuhliso lweziSeko-zoncedo likarhulumente elisanda ukuqulunqwa liya kuqinisekisa ukuba inkcitho ecetyiweyo yeziseko zoncedo yeebhiliyoni ezingama-R787 ebinikezelwe kuhlahlo lwabiwo-mali lwalo nyaka icetyelwe ngokufanelekileyo yaza yasetyenziswa ngokufanelekileyo.

Le mali ikwaquka nolwabi-mali lwenkqubo yokwakhiwa kwezikolo, izithuthi zikawonke wonke eziquka nenkqubo yeebhasi eziquqa zibuyelela, ezezindlu, amanzi nogutyulo.

Enye yeeprojekthi ezinkulu zotyalo-mali kwiziseko zoncedo ikwiNdebe yeHlabathi yeBhola-ekhatywayo ye-FIFA yama-2010. Thina, njengorhulumente nesizwe ngokubanzi, sabhambathisa ukuba iNdebe yeHlabathi iya kusishiyela ilifa esiyakuzingca ngalo abayakuthi abaNtwana bethu nabahlali belizwe lethu baxhamle kulo kwiminyaka emininzi ezayo.

Sisendleleni echanekileyo yokuphumeza zonke izibophelelo zethu kwaye sizimisele ukunika ihlabathi eyona Ndebe yeHlabathi lingazange layibona.

Sime ngomumo ukumisa zonke izinto ngendlela ukwenza umnyhadala weNdebe yoManyano, eqala ngomhla we-14 kweyeSilimela, impumelelo enkulu.

KuTshazimpuzi kulo nyaka, ndanikezela isiqinisekiso kwiinkokheli zoshishino lweeteksi sokumiswa kothethathethwano olumalunga nokusebenza kwenkqubo eDibeneyo yeeBhasi eziQuqa ziBuyelela kude kube semva konyulo.

Sigqibe ekubeni masinikezele ixesha elongezelelweyo lokuhoyana ngokugqibeleleyo neenkxalabo zolu shishino. Ngomhla we-11 kweyeSilimela uMphathiswa wezoThutho uza kuqalisa iingxoxo kunye nolushishino.

Le ntlanganiso iya kuba sisiqalo sothotho lweengxoxo kunye nabo bonke abo bachatshazelwa yinkqubo ye-BRT. Sinethemba elikhulu lokuba imiba engekasonjululwa iya kuxoxwa ngendlela eya kwanelisa bonke abo bachaphazelekayo.

Oku kuya kuquka nomba obalulekileyo wokuba baya kuxhamla njani bonke kweli phulo abo bachaphazelekayo.

Malungu aHloniphekileyo,

Olunye uphuhliso oluya kuphucula iNdebe yeHlabathi kukunikezelwa kweziseko zoncedo ezinikezela ngosasazo lwedijithali kunye nezixhobo zokusasaza ezisasaza intshukumo zamaza.

Lilonke, siza kuqinisekisa ukuba iindleko zothungelwano ngomnxeba, ngeradiyo, njalo-njalo ziya ncitshiswa ngale projekthi isendleleni yokunabisa umthamo wezamaza ngokubanzi.

Kolu phuhliso lunomdla kangaka kufuneka siqinisekise ukuba iindawo ezisemaphandleni asizishiyi ngasemva.

Njengenxalenye yophuhliso lweziseko zoncedo lwentlalo siza kubonelela ngezindlu ezimi kwiindawo ezifanelekileyo ezifikelekayo neendawo zokuhlalisa uluntu ezifanelekileyo.

Siza kuqhubeka phantsi kokuqonda ukuba iindawo zokuhlalisa uluntu azikho nje malunga nokwakhiwa kwezindlu.

Zimalunga nokuguqulwa kwezixeko zethu needolophu nokwakha uluntu oluhlalisana ngokumanyeneyo, ngokuzinzileyo nolukhathalayo oluhlala kufutshane neendawo zempangelo neendawo ezenza intlalo ibe lula namnandi, kuquka neendawo zemidlalo nezolonwabo.

Ngalo moya, siza kusebenza nePalamente ukukhawulezisa inkqubo yokuqulunqwa koMthetho oyiLwayo woLawulo lokuSetyenziswa koMhlaba.

Xa sisebenza kunye nabantu bakuthi emaphandleni, siza kuqinisekisa ngesicwangciso-qhinga sophuhliso lwamaphandle esibanzi esidibene novuselelo lomhlaba nolimo kunye nokhuseleko lokutya, njengomba wesithathu kwimiba yethu ebalulekileyo ekufanele kuqalwe ngayo.

Ndingathanda ukusebenzisa eli thuba ukudlulisa uvelwano lwethu olunzulu kusapho lukaSekela Mphathiswa wezoLimo, uDirk Du Toit, osishiye kule veki. Indima yakhe siya kuhlala siyikhumbula.

Abantu basemakhaya nabo banelungelo lokuba nombane namanzi, izindlu zangasese ezigungxulwayo, iindlela, iindawo zolonwabo nezemidlalo kunye neendawo zokuthenga eziphucukileyo njengasezidolophini.

Nabo banelungelo lokuncedwa kwezolimo ukuze bazityalele imifuno kunye nokunye, bafuye nokufuya ukuze bakwazi ukuziphilisa.

Sizimisele ukuluqala eli phulo lokwakha iziseko zoncedo ezindaweni zasemaphandleni. Xa sibambisene nabahlali, iinkosi, ooceba nezibonda sizokwazi ukuwukhawulezisa lo msebenzi.

Sicela abantu basemaphandleni ukuba balungiselele ukusixelela ukuba zeziphi izinto ezingxamisekileyo abazisweleyo. Xa sisebenza ngokuphathisana singenza ngcono.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

Ekubeni sifundile kumaphulo ophuhliso lwasemaphandleni angaphambili, siye sakhetha uMasipala oMkhulu waseGiyani eLimpopo njengowokuqala kule projekthi yokulinga kwiphulo eli. Ezi projekthi ziya kuba nemfundiso kwilizwe lonke.

Ukongeza apho, siza kusebenza sigxininise kuvuselelo lweedolophu zasemaphandleni ekujoliswe kuzo, ngenkxaso-mali efana nenkqubo yeNkxaso-mali yoPhuhliso lwaseBumelwaneni. Ngale ndlela, iindawo ezingqonge iidolophu ziyakuxhamla ngokukhula kwezoqoqosho lwazo.

Ngawo onke la mangenelela, sikulungele ukuyiguqula imbonakalo yeendawo zasemaphandleni kwilizwe lethu.

Mafela ndawonye,

Imfundo iya kuba ngundoqo kwimiba ephambili ebalulekileyo kule minyaka mihlanu ilandelayo. Sifuna ootitshala bethu, abafundi nabazali basebenzisane norhulumente ekuguquleni izikolo zethu zibe ngamaziko empumelelo yokugqwesa.

Inkqubo yokuPhuhlisa abaNtwana abasaKhulayo iza kunyuswa, ngenjongo yokuqinisekisa ilungelo jikelele lokungena kwisiGaba R nokuphinda phinda inani labantwana abaminyaka isuka kwi-0 ukuya kwi-4 seminyaka ubudala ngowama-2014.

Siya kuphinda phinda oko kwethu kungaxoxisiyo. Ootitshala mababe sesikolweni, emagumbini okufundela, ngexesha, bafundise, bangasileli emsebenzini wabo kwaye kungabikho kuphathwa kakubi kwabantwana! Abantwana kufanele babe semagumbini wabo okufundela, ngexesha, bafunde, bahloniphe iititshala zabo baze nabo bahloniphane, benze nomsebenzi wabo wesikolo ekufanele bawenze ekhaya.

Ukuphucula ulawulo ezikolweni, uqeqesho olusesikweni luya kuba ngumqathango ophambili phambi kokuba utitshala onyuselwe abe yinqununu okanye intloko yecandelo.

Ndiza kudibana neenqununu zezikolo ukwabelana nazo ngombono wethu wokuvuselela inkqubo yethu yezemfundo.

Bemi baseMzantsi Afrika,

Siza kuwandisa amalinge wethu okukhuthaza bonke abantwana ukuba bayigqibe imfundo yabo yasesekondari.

Eyona njongo kukwandisa izinga lobhaliso kwizikolo zesekondari liye kuma kuma-95 ekhulwini ngowama-2014. Sikwakhangela neendlela zokuvelisa izinto ezintsha ngeenjongo zokubuyisela abo bantwana bathi bashiya isikolo phakathi kwakhona kwinkqubo yemfundo, size sibanike nenkxaso.

Malungu aHloniphekileyo, sixhalabe kakhulu ngeengxelo zootishala abaxhaphaza ngokwesondo baze baphathe gadalala abantwana, ingakumbi abangamantombazana.

Siza kuqinisekisa ukuba imiGaqo engokuXhaphaza ngokwezeSondo nobuNdlobongela eZikolweni zikaRhulumente isasazwa ngokubanzi, kwaye abafundi nootitshala bayayazi kwaye bayayithobela.

Naziphi na iititshala ezisebenzisa igunya namndla azo kakubi ngokuthi zingene kunxulumelwano lokwabelana ngesondo nabantwana, siza kuzithathela amanyathelo aqatha kakhulu, ngendlela engqwabalala.

Ukukhulisa inkqubo yokufunda ithuba elide, iMfundo esiSisekelo yabaDala noQeqesho i-Kha ri Gude iza kwandiswa.

Mafela ndawonye, Malungu aHloniphekileyo,

Kufuneka siqinisekise ukuthi uqeqesho namaphulo okuphuhlisa izakhono kwilizwe lethu ayakhawulelana neemfuno zoqoqosho.

Icandelo lokwaNdisa iMfundo noQeqesho neekholeji ezingama-50 kunye neekhampasi ezili-160 elizweni jikelele ziya kuba ziziseko zoqeqesho lokuphuhlisa izakhono.

Siya kuphucula ukufikelela kwimfundo ephakamileyo kubantwana abaphuma kumakhaya ahluphekileyo kwaye siqinisekise inkqubo yenkxaso-mali ezinzileyo eziyunivesiti.

Bemi baseMzantsi Afrika,

Sikhathazeke kakhulu kukwehla komgangatho wezempilo, okuphinde kwenziwa nzima ngakumbi kukukhula okuthe chu komthwalo wezifo kule minyaka ilishumi elinesiqingatha idlulileyo.

Sizimisele iinjongo eziphezulu zokuqhubekeka ukwehlisa ukungalingani kwindlela yokubonelelwa ngoncedo lwezempilo, sandise inani labasebenzi, sihlaziye izibhedlele nekliniki siqinise ukulwa nembandezelo eyintsholongwane kagawulayo kunye nogawulayo, isifo sephepha nezinye izifo.

Kufuneka sonke sisebenzele ukuphucula ukuphunyezwa kwesiCwangciso esiBanzi soNyango, uLawulo nokuNyamekela iNtsolongwane kaGawulayo kunye noGawulayo ukuze kwehle inani labantu abosuleleka yi-HIV ngama-50% ngonyaka wama-2011. Sikwafuna ukufikelela kuma-80% abantu abafuna amachiza athomalalisa ulwamvila lwentsholongwane kagawulayo (i-ARV) ngonyaka wama-2009.

Siza kusungula isikimu se-Inshorensi yeSizwe yezeMpilo ngendlela engamanqanaba ongezelekayo. Ukuze siqalise nge-Inshorensi yeSizwe yezeMpilo, ukuvuselelwa ngokutsha kwezibhedlele okungxamisekileyo kuya kwenziwa ngentsebenziswano yoBudlelwano bukaRhulumente noShishino laBucala.

Sikwanika ingqalelo kwimiba ephathelene nokuhlawula abasebenzi abazingcali kwezempilo ukususa intandabuzo kwiinkonzo zethu zezempilo.

Ngokusebenzisana sonke masenze ngcono ukunyusa umgangatho wezempilo ngokuhambelana neeNjongo zoPhuhliso zeMileniyamu yeZizwe eziManyeneyo ukwehlisa intlupheko ngesiqingatha ngonyaka wama-2014.

Bemi bakuthi,

Xa sisonke masenze ngcono ukulwa ulwaphulo mthetho. Injongo yethu kukuseka inkqubo yezobulungisa noliwo lwaphulo mthetho eguqukileyo, edibeneyo, yala maxesha, exhotyiswe ngokufanelekileyo nelawulwa kakuhle.

Kukwabaluleke ngokugqithisileyo ukuphucula ukusebenza kakuhle kweenkundla nendlela abasebenza ngayo abetshutshisi nokuqaqambisa inkonzo zokucupha, ezophando olunobuchwepheshe, neenkonzo zobuntlola. Lo msebenzi sele uqalisile ngokwenene kwaye uza kwenziwa ngamandla nokomelela.

Phakathi kwezinto ekujoliswe kuzo ngokungxamisekileyo kukuqinisekisa ukwandiswa kwenani labetshutshisi nabasebenzi beBhodi yoNcedo kwezoMthetho. Siza kwenza njalo nakubecuphi.

Siliguqule igama lobuPhathiswa obuchaphazelekayo elisuka kuKhuselo noKhuseleko laba lelezobuPolisa ukugxininisa ukuba sifuna amandla okusebenza ngokwenene kumsebenzi wobupolisa. Oku kuya kunciphisa ulwaphulo-mthetho olunobuzaza nolunobundlobongela ngesi-7% ukuya kwi-10% ngonyaka.

Eyona ngqwalasela ibalulekileyo iza kunikezelwa nasekulweni ulwaphulo-mthetho oluququzelweyo, kwakunye nobundlobongela obujoliswe koomama nabantwana.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

Lo gama siluvuyela utyalo-mali olwenziwa lushishino lwabucala kushishino lwezokhuseleko, siya kuphucula indlela olu shishino olulawulwa ngayo.

Phakathi kwamanye amaphulo angundoqo, siza kuqala inkqubo yokumisela i-Arhente yokuLawula iMida, siqinise iinzame zethu zokulwa nolwaphulo-mthetho olwenziwa ngekhompyutha nobusela benkcukacha zokuzazisa, nokuphucula iinkqubo zeentolongo zethu ukunciphisa ukwaphula umthetho ngokuphinda-phindiweyo.

Mafela ndawonye,

Ndinqwenela ukugxininisa inkxaso yethu ekuguqulweni kweenkundla okuqhubekayo.

Inguqulelo kufuneka ilungise imiba engundoqo efana nokuqaqambisa ukuzimela kweenkundla, ukumilisela neengcambu iinkqubo zangaphakathi zokuba nakho ukucacisa nokunika iimpendulo kwakunye nokuqinisekisa ukufikelelwa ngokuzeleyo kwezobulungisa ngabo bonke abantu.

Impumelelo yenkqubo yentando yesininzi iyonke ixhomekeke kubudlelwane bembeko komnye nomnye kunye nomoya wokuphathisana phakathi kwesiGqeba sokuLawula, uWiso-mthetho kunye neeNkundla. Oku kubaluleke kakhulu kwintando yethu yesininzi esekelezelwe phezu komgaqo-siseko.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

Siphinda-phindile ukukuchaza ukuzinikela kwethu ekulweni norhwaphilizo kwiinkonzo zikarhulumente.

Siza kunika ingqwalasela eyodwa ekulweni norhwaphilizo nenkohliso ekunikezelweni kwemisebenzi nakwiinkqubo zeziniki maxabiso, izicelo zeempepha mvume zokuqhuba, inkxaso-mali karhulumente, izazisi nobusela bamadokhethi wamapolisa.

Mandigxininise ndithi sonke sinendima ekufuneka siyidlalile kule mfazwe yokulwa nolwaphulo-mthetho.

Kufuneka sithathe inxaxheba ngokugqibeleleyo kwiQonga lobuPolisa nabaHlali. Kufuneka sikuyeke ukuthenga izinto ezibiweyo, oko kukhuthaza ulwaphulo-mthetho.

Masiluxele ulwaphulo-mthetho sincedise namapolisa ngolwazi olunokukhokelela ekubanjweni kwabenzi bobubi. Ngale ndlela, siza kuhambela phambili ekuyeni kwintlalo engenalwaphulo-mthetho.

Malungu aHloniphekileyo, ukusekela ngowe-1994 besisoloko sizama ukwakha intlalo emanyeneyo nenobudlelwane kwimvelaphi yethu engamaqhekeza. Siya menywa ke ukuba siqhubekeke ngezo njongo zokukhuthaza umanyano noxa sohlukile omnye komnye nje kwaye siphuhlise inkqubo yokwabelana ngezithethe, esekelezelwe phezu komoya wembumba yamanyama noluntu olukhathalayo.

Inkqubo yethu yokwabelana ngezithethe kufanele isikhuthazele ekubeni sibe ngabemi abagqibeleleyo kuvuselelo lwelizwe lethu. Kufuneka sakhe ubuzwe obunye nobufanayo nobuthandazwe.

Kufuneka siphuhlise ukuzimanya okufanayo nelizwe lethu, uMgaqo-siseko kunye neempawu zesizwe. Ngalo moya, siza kuwukhulisa uMhobe weSizwe neflegi yelizwe lethu nazo zonke ezinye iimpawu zesizwe.

Abantwana bethu, mabafundiswe besebancinci, ukuwugqalela uMgaqo-siseko kunye neempawu zesizwe, kwaye bayazi ukuba kubaluleke ngantoni ukuba ngummi waseMzantsi Afrika.

Siza kuqinisekisa ngendlela efanayo yokuqwalasela ukutshintshwa kobume beendawo namagama eendawo. Oku kufuneka kunikezele ithuba lokubandakanya bonke abantu baseMzantsi Afrika ekuqhubeleni phambili ubuzwe obuquka wonke umntu, ukuzinzisa ukuqonda imbali namagugu wethu.

Imidlalo sisixhobo esinamandla sokwakha isizwe. Ngokusebenza kunye kufuneka sixhase onke amaqela wethu esizwe ukusukela kwiBafana Bafana ukuya kwii-Proteas kunye namaBhokobhoko; ukusekela kwiBanyana Banyana ukuya kwiParalympians.

Amaqela wethu angenza ngcono kuphela xa siwaxhasa.

Ndivumeleni ukuba ndisebenzise eli thuba ukuvuyisana namqela wethu esizwe ngendlela adlale ngayo kule veki iphelileyo, ade amathathu aphumelele ngokuncamisayo.

Iqela lesizwe lababhinqileyo lebhola yomnyazi lisenze sanebhongo ngokuphumelela umdlalo we-Tri-Nations Netball Challenge. Sithi halala kwi-Sevens Springbok ezithe zabaziNtshatsheli ze-IRB Seven World Series - kwaye ndingazilibelanga ii-Blue Bulls ezithe zaphumelela umdlalo wamagqibela kankqoyi we-Super 14 ngendlela encamisayo!

Sithatha eli thuba ukunnqwenela amaBhoko-bhoko okuhle kodwa kwimidlalo eluthotho ezayo aza kuyidlala nee-British ne-Irish Lions.

Kucacile ukuba kufanele sityale imali eninzi kuphuhliso lwemidlalo. Siza kuyikhawulezisa inkqubo yokuvuselelwa kwemidlalo yezikolo kwaye siza kuqinisekisa ukuba ziyinxalenye yezifundo. Ukongeza apho siza kuqinisekisa ukuba ubonelelo lwezixhobo zemidlalo kwindawo ezihlwempeke kakhulu kuqalwa ngazo.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

Kule minyaka idlulileyo sazibophelela ekubeni negalelo ekwakheni i-Afrika engcono kunye nehlabathi elingcono.

Eyona njongo ingundoqo karhulumente kwesi sigaba sokuqala kukuqinisekisa ukuba ubudlelwane bethu namazwe angaphandle bunegalelo ekudaleni imeko elungele ukukhula koqoqosho nophuhliso oluzinzileyo.

Kule meko, siza kuqhubekeka ukubeka phambili iimfuno zelizwekazi le-Afrika ngokomeleza iManyano yamaZwe ase-Afrika neziseko zayo, nokunika ingqwalasela eyodwa ekuphunyezweni kobuDlelwane obuTsha boPhuhliso lwe-Afrika.

Okubaluleke ngokufanayo, nokusichaphazela ngqo, kukomeleza ukudityaniswa kwemimandla kugxininiswe ngokukodwa ekuphuculeni indibaniselwano yepolitiki neyoqoqosho lweNkqubo yokuPhuhliswa kwaMazwe e-Afrika eseMazantsi (i-SADC), okujolise kwinjongo ye-AU yorhulumente woMdibaniselwano. Siza kuseka i-Arhente yoPhuhliso lobuDlelwane yaseMzantsi Afrika ukukhulisa ubudlelwane obuphuhlileyo kunye namaye amazwe elizwekazi.

UMzantsi Afrika useza kuqhubeka ukuncedisa ekwakhiweni ngokutsha nokuphuhliswa kwelizwekazi i-Afrika ingakumbi kwiimeko ezisuka kwimfazwe. Siza kuqhubekeka ukukhuthaza isisombululo soxolo nesizinzileyo kwimfazwe yamaSirayeli namaPalestina esisekelezelwe kwisisombululo semibuso-emibini.

Siza kuzixhasa iinzame zoxolo zeManyano yamaZwe ase-Afrika kunye neZizwe eziManyeneyo kwilizwekazi le-Afrika, kuquka kwiRiphabliki yeSaharawi Arab kunye naseDarfur eSudan.

Ingxaki yabantu baseZimbabwe ibe nempembelelo engentle kummandla we-SADC, ingakumbi uMzantsi Afrika. Simema onke amazwe angabathandi-boxolo kwihlabathi ukuba axhase urhulumente oquka bonke abantu ukuphumeza ukuphucuka koqoqosho.
Siza kuzixhasa iinzame zommandla we-SADC ukusombulula imeko yaseMadagascar.

Ndivumeleni, zindwendwe ezibalulekileyo, ukuba ndothulele umnqwazi uMkhosi woKhuselo waseMzantsi Afrika ngendima enkulu oyidlalileyo ekwakheni uxolo kwilizwekazi.

Ngamaziko elizwekazi nawommandla, siza kusebenzela ekumiliseleni intando yesininzi nokuhlonitshwa kwamalungelo oluntu kwilizwekazi le-Afrika.

Siza kuba negalelo ekomelezeni ubudlelwane boMzantsi-kuMzantsi size silandele izivumelwano zokuxhamla ngokufanayo namazwe angundoqo oMzantsi.

Siza kuqhubekeka ukomeleza ubudlelwane noMntla ophuhlileyo kuquka i-G8, kunye nobudlelwane bethu bobuchule kunye neManyano yaMazwe aseYurobhu.

Siseza kuqhubekeka ukudlala indima ebonakalayo ekuqinisekiseni ukuqukunjelwa komjikelo wothetha thethwano lwe-WTO Doha Development.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

Umzantsi Afrika, njengokuba ulilizwe elomileyo ufuna amanyathelo akhawulezileyo okuthothisa inguqu engentle yokusingqongileyo nokuqinisekiso ukubonelelwa ngamanzi kwabemi.

Phakathi kweenkqubo ezahlukahlukeneyo, siza kuphumeza isicwangciso-qhinga saManzi ukwenzela ukuKhula noPhuhliso, esiya komeleza ukulawulwa kwamanzi. Siza kuqhubekeka ukuphucula ukusebenza ngempumelelo kwamandla wethu kunye nokuthembela kwiindlela ezintsha zokusebenzisa amandla.

Malungu aHloniphekileyo,

Isizwe esisaphuhlayo sifuna ukuphuculwa kweenkonzo zikarhulumente nokomelezwa kwamaziko entando yesininzi.

Siseke ubuPhathiswa obubini kwi-ofisi kaMongameli ukomeleza ucwangciso ngobuchule kwakunye nokuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi.

Ukuqinisekisa ukunikezelwa kweenkonzo kwizibophelelo zethu, siza kubenza abaPhathiswa besiGqeba sombuso ukuba bakwazi ukuphendula bachaze ngomsebenzi abawenzayo ngenkqubo yokuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi, ngokusebenzisa iinjongo ekujoliswe kuzo ezisekiweyo kunye nomlinganiselo womsebenzi owenziweyo.

Kwakhona siza kubandakanya amaShishini-aMnikazi wawo inguRhulumente namaZiko oPhuhliso lweziMali kwinkqubo karhulumente yokucwangcisa size siphucule ukuhlolwa nokuvavanywa komsebenzi wawo.

Malungu aHloniphekileyo, bemi baseMzantsi Afrika,

Ukuqinisekisa ukuba omathathu amazinga karhulumente - elasekhaya, elamaphondo nelesizwe - ayakuphucula ukuziswa kweenkonzo, siza kukhawulezisa ukusekwa kweNkqubo yeeNkonzo zikaRhulumente enye.

Olu lawulo luzakunyanzelisa ekubekweni kwabantu kuqala xa kuziswa iinkonzo. Siza kuqinisekisa ukuba abasebenzi abasebenza kwiikhawuntara ezingaphambili ukuba banikekezela ngenkonzo enembeko nenenkuthalo kuwo onke amasebe karhulumente.

Kweli xesha lovuselelo, siza kusebenzela kuburhulumente obuthe chatha ukuthungelana ngentsebenzo.

Ukukhokela ngokuba ngumzekeklo, umsebenzi wokusekwa kwendlela yokunxulumana koluntu ne-ofisi kamongameli sele kuqalile kwi-ofisi kaMongameli.

Ukongeza kwiincwadi nee-imeyl eziveli eluntwini, sizakuvula kwanomnxeba othe ngqo wezikhalazo ukwenzela ukufikelela okulula.

Abasebenzi baza kusebenza ngophando lomntu ngamnye ngokungathi kukuphela kwalo, baluhambise kuwo onke amabakala lude lufumane ukuhoywa okulufaneleyo.

Somlomo oHloniphekileyo noSihlalo,

I-Arhente yeSizwe yoPhuhliso loLutsha, esekwe ngokudibana koMsobomvu Youth Fund neKomishoni yoLutsha yeSizwe iza kundululwa ngomhla we-16 kweyeSilimela Ekurhuleni. La maziko ayadityaniswa ngeenjongo zokomeleza iinkonzo namathuba ophuhliso anikezelwa kulutsha. Le Arhente iza kuba likhonkco phakathi kwabantu abatsha abanemfundo enomsila kunye namathuba ezoqoqosho; yomeleze amalinge okunabisa iNkqubo yeSizwe yeeNkonzo ixhase noosomashishini abasebatsha.

Somlomo noSihlalo, ziNdwendwe eziBalulekileyo,

Kule nyanga izayo uMadiba wethu othandekayo uzakugqiba iminyaka engama-91. Abantu kwihlabathi jikelele basaqhubekeka ukwenza intlokoma yokubakho kwakhe nokuba abahoyele iingxaki zabo. Ukuxabiseka kwakhe kunye nokuba ngumzekelo kwakhe ekuzinikezeleni ukukhonza umntu kungumzekelo oqaqambileyo kwilizwe elixakekileyo lanamhlanje.

I-Nelson Mandela Foundation nemibutho enxulumeneyo ziqale iphulo lezizwe ngezizwe, elibizwa uSuku lukaMandela, olucacisa elubala ukuthi uTata uphilela ekholelwa entweni.

USuku lukaMandela luza kubhiyozelwa ngomhla we-18 kweyeKhala kunyaka ngamnye. Luza kunika abantu abase Mzantsi Afrika nakwihlabathi liphela ithuba lokwenza into entle ukunceda abanye.

UMadiba ube semzabalazweni iminyaka engama-67, kwaye ngoSuku lukaMandela abantu kwihlabathi jikelele, emisebenzini, emakhayeni wabo nasezikolweni, baza kumenywa ukuba bachithe imizuzu engama-67 ubuncinane kwixesha labo besenza into enokuba luncedo kuluntu lwabo, ingakumbi abo bangathathi ntweni.

Masithi ke ngeentliziyo zethu zonke sixhase uSuku lukaMandela sikhuthaze nehlabathi ukuba lizibandakanye kunye nathi kweli phulo ligqwese kangaka.

Somlomo oHoniphekileyo noSihlalo, beMi baseMzantsi Afrika,

Inkqubo yethu yale minyaka mihlanu izayo siyithe thaca phambi kwesizwe. Isibophelelo ngasinye esisenzileyo sihamba nesicwangciso seprojekthi esicacisiweyo, kunye neenjongo eziphambili nezisekelo eziluqilima.

Ezi nkcukhacha ziza kwaziswa eluntwini kungekudala. Eneneni njengabemi kufanele ngaxesha nye sizibuze ukuba yintoni esinokuzenzela yona ngokwethu ukuncedisa ukuphucula le nkqubo yesizwe.

Ukuba ngummi akukho nje malunga namalungelo, kukwahamba noxanduva, lokwenza igalelo ekwenzeni ilizwe lethu libe lelingcono.

Sikwalindele ukusebenzisana kakuhle namaqela aPhikisayo ePalamente, ngomoya wokukhokelisa ilizwe lethu kuqala.

Ukongeza apho, uMadiba wasifundisa kakuhle okokuba eli lizwe lelethu sonke, omnyama nomhlophe. Ukusebenzela uxolelwano nomanyano kuya kuhlala kubalulekile njengokuba sibheka phambili.

Ukusekela mhla kwaphunyezwa inkqubo yethu siza kuthatha indawo kuqoqosho oludodobalayo, kuza kufuneka sisebenze ngobulumko - kungabikho nkcitho, kungabikho kudluliselwa kwemali - isenti nganye kufuneka isetyenziswe ngokulumkileyo nangokuvakalayo. Kunyanzelekile ukuba sisebenzise uhlahlo lwabiwo-mali lethu ngokomlinganiselo wethu.

Bemi baseMzantsi Afrika, xa sisebenzisana kunye sonke singenza ngcono ukuqonda umbono wethu omnye nofanayo wesizwe esingcono nesihluma ngakumbi!

Obu bubudlelwane esibucelayo.

Ndiyabulela!

Issued by: The Presidency
3 June 2009 <fn>The National Council of Provinces IsiXhosa.txt</fn>
IPalamente ineziNdlu ezimbini . INdlu yoWiso-Mthetho (NA), inamalungu angama- 400 , kunye ne-
Bhunga lamaPhondo leSizwe (NCOP), elinabathunywa abangama -90.
NgokoMgaqo-Siseko, iBhunga lamaPhondo limele amaphondo kurhulumente kaZwelonke ukuqinisekisa ukuba iimfuno zawo ziyaqwalaselwa.
Ikwenza oku ngokuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zikazwelonke zowiso-mthetho, kunye nokuququzelela iingxoxo zikazwelonke ukuxovula imiba yoluntu ebalulekileyo echaphazela amaphondo
IBhunga lamaPhondo leSizwe likwaqinisekisa ukuba imicimbi yoorhulumente bamakhaya imelwe kumanqanaba aphezulu karhulumente.
Igqiza ngalinye leaphondo linamalungu alishumi, . abathunywa abathandathu abasisigxina . abathunywa abane bexeshana
INkulumbuso yePhondo isenokuchonga omnye umntu endaweni yayo, xa kukho imfuneko
Igqiza lombutho i-SALGA lichongwa yikomiti yalo yesigqeba kwiqela labameli kuMbutho wooRhulumente bamaKhaya bamaphondo olithoba
I -NCOP inyula abalawuli kumalungu uSihlalo, kunye . nooSekela-sihlalo ababini.
La magosa alawula umsebenzi we-NCOP aze ongamele iingxoxo, eqinisekisa ukuba abathunywa baxoxa ngokukhululekileyo ngokwemithetho yeNdlu.
USekela-sihlalo osisigxina unyulwa ithuba leminyaka emihlanu, ngelixa iiNkulumbuso zamaPhondo zibolekisana ngesihlalo sokuba nguSekela-sihlalo wesibini kangangonyaka.
I-NCOP ibonwa njengequmrhu eliya kwenza ukuba kubekho ulawulo lwentsebenziswano kunye nedemokhrasi apho ubani athi athath' inxaxheba, kunye nokugxila kakhulu ekuxoxeni ngemiba yoorhulumente bamakhaya nabamaphondo kwinqanaba likazwelonke.
I- NCOP ingumlomo wamaphondo olithoba aseMzantsi Afrika ikwanika urhulumente wamakhaya iqonga lokuthabatha inxaxheba kwiingxoxo zowiso mthetho kwinqanaba likazwelonke
I- NCOP iqwalasela, iphumeza, ilungisa, icebise ngezilungiso, okanye ikhabe imithetho esayilwayo
Kufuneka iqwalasele yonke iMithetho
Isenokwazisa okanye ilungise iMithetho Esayilwayo ekwiShedyuli 4 yoMgaqo-siseko.
imiba apho iziNdlu zowiso-mthetho zikazwelonke nezamaphondo zidibene zibe namagunya okwenza imithetho neminye imithetho esayilwayo echaphazela amaphondo
Owona msebenzi wowiso-mthetho wenziwa kwiikomiti, kodwa yonke iMithetho Esayilwayo kufuneka isiwe kwindibano ye-NCOP ukuze ixoxwe ize ivotelwe ukuba iyamkelwa okanye iyakhatywa.
Inamagunya asemthethweni ngokoMgaqo-siseko wokuhlangabezana neendidi ezintathu zeMithetho Esayilwayo:
Imithetho esayilwayo engachaphazeli maphondo yileyo ibhekiselele kwimisebenzi kazwelonke; efana nezokhuselo, imicimbi yezangaphandle kunye nobulungisa
Ukuba i-NCOP ifuna ukwenza utshintsho kumthetho osayilwayo, uphindiselwa kwiNdlu yoWiso-mthetho, ukuze ilwamkele okanye ilukhabe utshintsho olo.
Imizekelo yeMithetho Esayilwayo echaphazela amaphondo iquka ezemfundo, ezothutho, ezentlalo-ntle kunye nezempilo.
Iphondo ngalinye linevoti enye xa kuvotelwa le Mithetho Isayilwayo.
Xa uMthetho Osayilwayo olungisa okanye otshintsha uMgaqo-siseko uwachaphazela ngqo amaphondo, amaphondo amathandathu kwalithoba kufuneka avumelane ngako oko.
Ukuba uMthetho Osayilwayo oza kulungisa uMgaqo-siseko awuwachaphazeli ngqo amaphondo, uMgaqo-siseko uyayivumela i-NCOP ukuba iwuxoxe (ngaphandle kokuvota), phambi kokuba uye kuvotelwa kwiNdlu yoWiso-mthetho
Ukongamela ngumsebenzi okuMgaqo-siseko oluxanduva lwePalamente (kuquka iziNdlu zoWiso-mthetho zamaphondo) ukulawula nokuqwalasela imisebenzi karhulumente.
I-NCOP isenokufuna ilungu lekhabhinethi, igosa kurhulumente kazwelonke okanye urhulumente wephondo ukuba aye kwintlanganiso yeBhunga okanye yekomiti yeBhunga.
I-NCOP okanye naziphi na iikomoti zingafumana amaxwebhu ezikhalazo, iinkcazo okanye izingeniso ezisuka nakubani na okanye iqumrhu elifuna oko
I-NCOP ikwaqhuba utyelelo lokongamela eluntwini ukuqinisekisa ukuba bafuna ulwazi olululo kwiimfuno nemingeni yabo.
Iikomiti zeNCOP zibizwa ngokuba zii-Komiti eziKhethekileyo, umzekelo, ikomiti eKhethekileyo kwiSebe lezeziNdlu, elezeMisebenzi yoLuntu kunye nelezoThutho.
Ikomiti nganye yenza umsebenzi ojongene ngokukodwa namasebe athile karhulumente. Ikomiti ixoxa ize ilungise iMithetho Esayilwayo, ize iququzelele iindibano zoluntu xa umba lowo ingumba xhalabisayo kuluntu
Iikomiti zisenokugunyazisa nawuphi na umntu ukuba anike ubungqina okanye aveze amaxwebhu, kwaye basenokufuna nawuphi na umntu okanye naliphi na iqumrhu ukuba linike ingxelo kubo.
Emva kokuba ikomiti igqibile ukuxoxa ngomthetho osayilwayo, uthi usiwe kwi-NCOP ukuze uvotelwe.
Abathunywa bephondo ngalinye banevoti enye emele iphondo, ethi isetyenziswe yintloko yabathunywa.
Uluntu lusenokudlal' indima ebonakalayo kumsebenzi wokongamela ngokuqinisekisa ukuba urhulumente uyaphendula kwiimfuno zoluntu. Ezi zezinye zeendlela ezinokusetyenziswa:
Isingeniso kwikomiti yePalamente yindlela yokwenza ukuba ilizwi lakho liviwe ePalamente.
Ngokufaka esi singeniso usethubeni lokufuthela uluvo lwmalungu ekomiti axoxa nabonisana ngomba othile womthetho ngaphambi kokuba ugqitywe.
Ukwenza uxwebhu lwezikhalazo yindlela yokufaka isikhalazo okanye umba odla umzi ePalamente ukuze iyithathele ingqalelo ngokobunganga bayo.
Ilungelo lokufaka uxwebhu kwiPlamente lilungelo lawo nawuphi na ummi welizwe elibhalwe kuMgaqo-siseko.
Nawuphi na umntu, amaqela abantu okanye umbutho, unelungelo lokufaka uxwebhu lwezikhalazo ePalamente.
Uluntu lungaqhagamshelana namaLungu ePalamente kwii-ofisi zezithili zovoto ezikumaphondo kwilizwe liphela okanye ePalamente xa ufuna ukufumana inkxaso yalo kuloo mba ukutshisayo okanye xa ufuna ukuncediswa kwingxaki ethile onayo.
<fn>WWA-IsiXhosa nomination form.txt</fn>
UXWEBHU LOKUTYUMBA
Igama(amagama) womntu omtyumbayo:
Igama loMasipala / Umbutho ongekho phantsi korhulumente / amaziko; kubandakanywa amaziko emfundo ephakamileyo kunye nezikolo / uMbutho wabahlali otyumba iprojekthi okanye iiprojekthi:
Igama lePhondo:Igama lesitalato:Isixeko/Idolophu:Ikhowudi yeposiINombolo yeBhokisi yasePosini:Isixeko/idolophu:Ikhowudi yePosi:Ifowuni:Iselulafowuni:Ifeksi:I-Email:
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZOKUTYUMBA - AMANQANABA EKUTYUNJWA KUWO:
Umsebenzi wemveli (kwicandelo lamanzi)
Ulondolozo lwamanzi (kwicandelo lamanzi)
Imfundo nokwazi ngomba (kwicandelo lamanzi)
Uphuhliso lwabahlali (kwicandelo lamanzi)
Amacandelo angaphantsi: Ugxininiso luyakwenziwa kula alandelayo:
AMACANDELO ANGAPHANTSI PHAWULA
Ukuveza izinto ezintsha ngokwemveli Eyona projekthi okanye ezona projekthi zivelisa izinto ezintsha zokuKhongozela aManzi eMvula Eyona projekthi inempumelelo kakhulu yokulawula amanzi asemhlabeni okanye agronjwa phantsi komhlaba
ICANDELO B: INDLELA YOKUTYUMBA IPROJEKTHI OKANYE IIPROJEKTHI
Xhasa iinjongo zelizwe malunga nolawulo lwamanzi
Abahlali bayabandakanyeka kwaye badlala indima enkulu
Phakamisa izisombululo eziveza izinto ezintsha nezizinzisekayo zolawulo lwamanzi
Khuthaza abasetyhini kunye/okanye imibutho yabasetyhini ithabathe inxaxheba ebonakalayo kwicandelo lamanzi
Khuthaza oomasipala badlale indima ephambili kwiinkonzo zolawulo lwamanzi
ICANDELO C: IXESHA LOKUPHELELWA KOKUFAKWA KWAMAXWEBHU OKUTYUMBA KUNYE NEMIGAQO YOKUWAFAKA
Kwimeko apho intlangano yokufundisana yokugqibela igqithela ngaphaya kwama 23 Julayi 2010, umhla wokufakwa kwamaxwebhu okutyumba uyakuba ngomhla waloo ndibano yokugqibela yokufundisana, kodwa KUPHELA kumaphondo apho kubanjwa khona iindibano zokugqibela zokufundisana.
ICANDELO D: II-OFISI ZOKUFAKA AMAXWEBHU OKUTYUMBA KUNYE NOKUFUMANA INKCAZELO EBANZI, UKUBUZISA OKANYE IMIBUZO
Nceda uthumele amaxwebhu okutyumba agcwalisiweyo kwezi ofisi zilandelayo kwaye ukuze ufumane inkcazelo ebanzi, ucaciselwe kwaye ubuze, nceda unxulumane nabameli beengingqi abakupfuphi kuwe beSebe lezaManzi abachazwe apha ngezantsi:
ICANDELO E: INKCAZELO YOKUBETHELELA IZIZATHU ZOKUTYUMBA IPROJEKTHI OKANYE IIPROJETHI
Nceda unike inkcazelo engundoqo ngale projekthi okanye iiprojekthi. Nika inkcazelo malunga nexabiso iprojekthi okanye iiprojekthi ezinegalelo ngalo kwicandelo lamanzi. Ungongeza elinye iphepha ukubangaba udinga isithuba esininzi sokuchaza iprojekthi kwaye ubethelele inkcazelo yokuxabiseka kwayo.
Yamkelekile inkcazelo eyongezelelweyo engohlobo lwemiqulu, imifanekiso kunye nemiboniso yevidiyo.
<fn>Waste Bylaw XHOSA.txt</fn>
UMTHETHO KAMASIPALA WOLAWULO LWENKUNKUMA -(V5)
Ukunikezela ngoluhlu lwemithetho olawula ukuphetshwa, ukuncitshiswa, ukuveliswa ukuqokelelwa, ukucocwa, nokulahlwa kwenkunkuma, kunye nemicimbi enxulumene noko.
INTSHAYELELO
Injongo yalo Mthetho kaMasipala kukulawula nokongamela ulawulo lwenkunkuma kwingingqi ephantsi kolawulo lweSixeko saseKapa, kunikwa ingqwalasela kwinto yokokuba:
ISixeko saseKapa (""Isixeko") sinoxanduva lokulawula nokongamela ukulawulwa kwenkunkuma ukulungiselela ukuqinisekisa ngokhuseleko, impilo nozinzo lokusingqongileyo nokuqinisekisa ngento yokuba amalungelo abantu akhuselekile; yaye
ISixeko sithanda ukunciphisa ukuveliswa kwenkunkuma kunye negalelo lenkunkuma kokusingqongileyo ukulungiselela into yokokuba uphuhliso loqoqosho lwentlalo, impilo yabantu abakwimida yeSixeko, kunye nokulunga kwezibonelelo zokusingqongileyo akuchatshazelwa ngokungafanelekanga yinkunkuma ; yaye
ISixeko sifuna ukuqinisekisa ngento yokokuba bonke abemi, imibutho, amashishini, abatyeleli kunye namasebe karhulumente afumana iinkonzo kuMnikezeli ngeNkonzo yoLawulo lweNkunkuma esemthethweni ; yaye
ISixeko sifuna ukulawula ukuveliswa kwenkunkuma, ukucoca, ulwahlulo, ukugcinwa, ukuqokelelwa, ukwenziwa ingonakali, ukunyangwa, ukulungiswa kwayo ibe nokusebenza kwakhona, ukusetyenziswa kwakhona nokulahlwa kwenkunkuma kubandakanywa ukungcolisa nokulahlwa kwenkunkuma okungekho mthethweni nokulawulwa kwamaziko asetyenziselwa ulawulo lwenkunkuma, sinenjongo yokugqibela yokuphepha ukuveliswa kwenkunkumo ze apho kungekho ukuphetshwa ibe nokuncitshiswa inkunkuma, kubandakanywa nolawulo lwayo yonke imisebenzi elungiselelwa iindidi ezahlukeneyo zeNkunkuma eqokelelwayo, yahlulwe, iphambukiswe, yenziwe ingonakali ukulungiswa ukwenzela ibe nokusebenza kwakhona ze inyangwe yaye ilahlwe kumaziko amkelekileyo olawulo lwenkunkuma njengecebo lokugqibela.
Isalathiso
Inkcazelo
Ukusetyenziswa kwalo mthetho kaMasipala
INkunkuma eyiNgozi
INkunkuma yesiganeko
INkunkuma engundoqo
Ithuba likaxakeka elifuna ulawulo lweNkunkuma
Ukusekwa kwengingqi ezisesikweni okanye amashishini
Ukuqeshwa kweGosa loLawulo lweNkunkuma isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma
Ukukhululwa ekubeni ungenise isiCwangciso soLawulo lweNkunkuma
Ukugcinwa nokuHanjiswa kweNkunkuma
Ukuqokelwa kweNkunkuma
Ukulungiselelwa ukusetyenziswa kwakhona, ukusetyenziswa kwakhona ukufunyanwa kwakhona kweNkunkuma
Ukuthintelwa kokuLahlwa okungekho mthethweni kweNkunkuma
Ukungcolisa nokuLahla
Amaphepha-mvume
Abanikezeli ngeNkonzo yoLawulo lweNkunkuma abaseLungelweni kunye noBhaliso lwabantu abasebenzisa iinkonzo zokuhanjiswa kwenkunkuma.
Ilungelo lokungena kumaziko angasese
Amaziko angangenekiyo ukulungiselela ukuqokelelwa kwenkunkuma
Ukuthunyelwa kwamaxwebhu nokuhanjiswa
Ukusilela ukuthobela uMthetho kaMasipala nokunyanzeliswa
Amatyala
Izohlwayo
Izibonelelo zethutyana
Ukuguzulwa koMthetho kaMasipala wangaphambili
INKCAZELO
Kulo Mthetho kaMasipala, ngaphandle kokuba ubume bubonisa enye into;
"Iziko lokuLahlela iNkunkuma elamkelweyo" - Lithetha isiza, okanye iziko elamkelweyo liPhondo leNtshona Koloni okanye uRhulumente weSizwe yaye lisetyenziselwa ukuqokelela iNkunkuma eLahlwayo;
"INkunkuma yoLwakhiwo" - Ithetha iNkunkuma evela kulwakhiwo, kulungiso lwendlu, ukulungisa okanye ukudiliza nasiphi na isakhiwo esakhiweyo nesizivelele ngokwendalo, yaye kubandakanywa amaqhekeza amatye, umhlaba, imithi kunye namatye athe asuswa ngexesha lolwakhiwo, lolungiso okanye lokudiliza kodwa kungabandakanywa iNkunkuma yaseGadini;
"INnkunkuma yeShishini" - Ithetha iNkunkuma ephuma kumaziko athi asetyenziswe, nokokuba ngokusemthethweni okanye ngokungekho mthethweni ikakhulu, ukulungiselela urhwebo, ukuthengisa, ihoseyile, ukuyolisa okanye iinjongo zolawulo lukarhulumente, ze ngokunjalo libhekiselele kwiNkunkuma eveliswa ngabathengisi abangekho sikweni kwenye neendawo ekulahlwa kuzo apho imisebenzi yorhwebo iqhutywa khona;
"UMlawuli" - Uthetha umqeshwa kaMasipala ophethe umsebenzi woLawulo lweNkunkuma.
"Ukulahla" - Kuthetha ukulahla inkunkuma nangayiphi na enye indlela engeyiyo leyo ivunyelwe ngumthetho kwaye kubandakanya, kungakhange kuthotywe kuninzi olungaphambili, ukushiya, ukuthula, ukuchitha okanye ukukhululwa kwenkunkuma, nokokuba iNkunkuma ikumgqomo omkulu okanye ayikho kuwo okanye kwisitya esikhulu phakathi okanye nakuyiphi na indawo nokokuba ikwindawo kawonke wonke okanye kwindawo yangasese enomniniyo, kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga apho kumhlaba ongena nto, kwimilambo, kwindleala-manzi, kwingingqi ekuqokelelwa kuzo amanzi emvula, kunye nemibhobho ethwala amanzi amadala kunye nezixokelelwano zamanzi esichotho. Umsebenzi "wobuxelegu" ohlala ubambe intsingiselo yawo yokuqala, awubandakanywa kule "nkcazelo yokulahla";
"INkunkuma yaseGadini"- Ithetha iNkunkuma yezinto eziphilileyo ezithi zivele egadini okanye kwimisebenzi yemifanekiso yembonakalo-mhlaba eyenziwa ezindlwini, kumashishini okanye kwimizi mveliso yorhwebo kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga apho, umhlaba, ukuchetywa kwengca, amagqabi kunye namasebe, yaye kubandakanywa nezinto ezinokuboliswa ziintsholongwane ze kubandakanywe nenkunkuma evela kumakhaya kushishino okanye urhwebo. Le nkcazelo ayiyibandakanyi imveliso yenkunkuma evela kwizilwanyana;
"INkukuma eyingozi" - Ithetha iNkunkuma eyiNgozi yoLolongo lweMpilo kunye nayiphi na, inkunkuma enokuthi, ngeemeko zemveliso, isebenzise, ibe nobungakanani, ibe namandla okanye amandla omzimba, ibe yeyamachiza okanye ibe neempawu zobuhlungu, zibe nefuthe eliyingozi kakhulu kokusingqongileyo, okanye kwimpilo yomntu okanye nasiphi na isilwanyana esiphilayo;
Nayiphi na inkunkuma-
Eveliswa lulolongo lwezonyango okanye uphando; okanye ethe yahlangana negazi, ulwelo lomzimba okanye inyama ethile emzimbeni womntu, okanye izilwanyana ezinezifo ezivela kwimisebenzi yemfuyo.;
Nayiphi na inkunkuma ephantsi kwecandelo lomhlathi a kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga, kula macandelo alandelayo enkunkuma;:
Inkunkuma eyasulelayo: Inkunkuma erhaneleka ukuba iqulathe iipathogen enamandla awomeleleyo okanye ubungakanani obunokubangela isifo kuninzi lwabantu abanobuntuntunu. Eli candelo libandakanya iintsholongwane kunye noninzi lwezinto ezasulelayo ezivela kumsebenzi waselebhu. Inkunkuma evela kutyando notyando lwezidumbu ezinezifo ezasulelayo, inkunkuma evela kwizigulana ezasuleleke zizifo ezikumawodi awodwa; inkunkuma ethe yahlangana nezigulana ezasulelekileyo ezenza ihaemodialysis; izilwanyana ezasulelekileyo ezivela kwiilebhu; inkunkuma yempahla esetyenziswa ngamabhinqa xa esexesheni kunye namalaphu (kubandakanywa ilaphu okanye uboya bokucoca inxeba) kunye naso nasiphi na isixhobo okanye impahla ethe yabe isetyenziswe kumntu owasulelekileyo okanye impahla.
Inkunkuma yezifo: Ibandakanya zonke izicwili zomntu, amalungu, amalungu omzimba, iimfambilini, igazi, kunye nolwelo lwegazi kunye nolo lwezilwanyana ezasuleleke zizifo.
Inkunkuma ebukhali: Ibandakanya izinto ezinokuthi zibe nokubangela amanxeba okanye izilonda zokuhlatywa yaye kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga koku, iinaliti, iinaliti ezihlaba phantsi kwesikhumba, iingadla zooGqirha kunye nezinye incakula, iimela, izixhobo zokutsala, iisarha, iiglasi eyaphukileyo kunye nezikhonkwane yaye igama "Ubukhali" linentsingiselo engqinelanayo.
Inkunkuma yamayeza: Ibandakanya imveliso zamayeza eziphelelwe lixesha, ezingasetyenziswanga, ezichithekileyo nezisulelekileyo, amayeza akhusela umntu angasuleleki kunye nezitofu ezingasadingekiyo yaye ekufuneka zilahlwe ngendlela efanelekileyo.
Inkunkuma yeGenotoxic: Yinkunkuma eyingozi kakhulu enokuthi ibe nokukhuthaza inguquko, ungemi kakuhle kwesihluma sembewu okanye umntwana osakhula esizalweni okanye ivelise umhlaza. Olu hlobo lwenkunkuma lubandakanya amayeza athile esinyi ngokunjalo nokugabha okanye ilindle elivela kwizigulane ezinyangwa ngamayeza esinyi, amachiza kunye nezinto ezibangelwa yimitha ebangelwa kukuqhekeka kweathom.
Inkunkuma enesinyithi esinzima: Ibandakanya, kodwa ingaphelelanga koku, inkunkuma yemekyuri evela kwiithemometha, isilinganiso soxinzelelo lwegazi, intsalela kumsebenzi wamazinyo, inkunkuma yesiqalelo esithile esithambileyo nesimhlophe evela kwiibhetri ezilahliweyo, amacandelo omthi omeleziweyo osetyenziswa kukhuselo lokukhupha imitha kunye namayeaza aqulathe iarseniki..
Inkunkuma kwinkonxa enoxinzelelo olulinganisiweyo: Ibandakanya iisilinda ezinoxinzelelo kunye neembumbulu eziliphanga ezisetyenziswa kwizibonelelo zololongo lwempilo ukugcina iigesi.
Inkunkuma yemitha ebangwa kukuqhekezwa kweeathomi:
Inkunkuma ngokubanzi: Ligama lohlobo oluthile lwenkunkuma ethi, ngenxa yendlela equlunqwe ngayo kunye neempawu zayo, ibe ayidali ngozi ibonakalayo kwimpilo yoluntu okanye kokusingqongileyo ukuba ilawulwa kakuhle. Olu hlobo lwenkunkuma luqulathe iiplastiki, amaphepha, ukutya kunye nolwelo oluthathwa njengolungasuleliyo okanye olungasulelekanga ngamachiza ayingozi okanye imitha ebangwa kukuqhekeka kweathomi.
"Inkunkuma eyingozi kulolongo lwempilo" - Ithetha into yokokuba inxalenye yenkunkuma yololongo lwempilo ethi ibe yingozi yaye ibandakanya inkunkuma esulelayo, inkunkuma yezifo, inkunkuma ebukhali, inkunkuma yamayeza, inkunkuma yegenotoxic, inkunkuma yamachiza, inkunkuma enentsimbi enzima, inkunkuma yemitha ebangwa kukuqhekeka kweathomi, kunye nayiphi na enye inkunkuma yololongo lwempilo ethi ichazwe njengengozi ngokubhekisele kuluhlu lolawulo lwenkunkuma: Uxwebhu loku-1: Ubuncinane beeMfuno / okanye ukuphatha uHlelo nokuLahlwa kweNkunkuma eyiNgozi, njengoko ipapashwe liSebe leMicimbi yaManzi naMahlathi okanye nawo nawuphi na omnye umthetho osebenzayo;
"Abagcini beNkunkuma" - Bathetha nawuphi na umntu ongenisa, ovelisa, ogcina, oqokelela, ohambisa, owenza ingonakali, onyanga, othumela okanye olahla inkunkuma yaye kubandakanywa nabayenza isebenze ngokutsha kunye nabashishina ngezinto ezilahliweyo;
"INkunkuma yamashishini"- Ithetha iNkunkuma ethi ivele kumaziko athi asetyenziswe ngokupheleleyo okanye ngokumandla esetyenziselwa iinjongo zoshishino ze avelise inkunkuma ngenkqubo zokwenziwa, zoshishino okanye zokubumba, kubandakanywa iindawo ezisetyenziselwa imisebenzi yezolimo, imisebenzi yezimbiwa okanye ukusebenza kwezitishi zamandla;
"IsiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma " - Sithetha isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma esithi sifunwe nguMasipala ngokwemiqathango yalo Mthetho kaMasipala okanye sithi sifunwe ngokwemiqathango yawo nawuphi na omnye umthetho osebenzayo
"Ubuxelegu" - Ligcina intsingiselo yalo
"UMasipala" - Uthetha iSixeko saseKapa okanye abalandelayo abathatha isikhundla ngesihlonipho
"Umnini" - Uya kubandakanya, kodwa kungaphelelwa apho, uMnini obhalisiweyo, umqeshi okanye umhlali kwindawo leyo, okanye umntu ophetheyo kunye/okanye olawulayo kuyo nayiphi na indlu okanye inxalenye yoko ongaphezulu kweminyaka eli -16 ubudala, kunye naye nawuphi na na umntu ofumana isibonelelo kwezi zindlu okanye onelungelo kuzo;
"Umntu" - Ubandakanya nawuphi na umntu wendalo okanye osemthethweni kunye nawuphi na umbutho karhulumente;
"INkunkuma enguNdoqo" - Ithetha iNkunkuma ebhengezwe njengaleyo nguMlawuli ngokwemiqathango yalo Mthetho kaMasipala okanye ngokwemiqathango yomthetho wesizwe okanye wephondo;
"Izinto ezinakho ukwenziwa ziphinde zisebenze" - Zithetha nayiphi na impahla enakho ukuguqulwa kwisimo ebe ikuso ize ibe nokuphinda isetyenziswe ukwenza iimveliso ezintsha okanye izibonelelo;
"INkunkuma yaseziNdlwini" - ithetha inkunkuma ethi ivele kwizindlu ezisetyenziselwa ukuhlala ezemfundo, ezemidlalo okanye ezenjongo yezemidlalo yaye kunakho ukubandakanywa impahla enokusetyenziswa khakhona kunye nempahla engenakho ukwenziwa isetyenziswe kwakhona kodwa kungabandakanywa inkunkuma eyingozi;
"Umnikezeli ngenkonzo" - Uthetha umntu okanye izinto ezamkelweyo nguMasipali ngokuhambelana nezikhokelo ezipapashwa ngamathuba athile yaye ezinikezela ngenkonzo yolawulo lwenkunkuma kuluntu yaye zinakho ukubandakanya, kodwa kungaphelelanga apho, ishishini elikhulu nelisakhulayo abarhwebi, ookopolotyeni boluntu, kunye nemisebenzi owufunda umsebenzi;
"IRhafu yoMgaqo-nkqubo neRhafu yoMthetho kaMasipala " - Ithetha iRhafu kaMasipala neRhafu yoMgaqo-nkqubo eyamkelwe libhunga likaMasipala yapapashwa kwiGazethi yePhondo ngamathuba athile;
"INkunkuma" - Ithetha nayiphi na into, nokuba yigesi, ilulwelo okanye iqinile okanye nawuphi na umxube woku, othe wachongwa nguMphathiswa weSizwe wemiCimbi yeNdalo kunye noKhenketho ngesaziso esikwiGazethi yePhondo okanye lilungu leBhunga leSigqeba esiLawulayo lePhondo leNtshona Koloni elinoxanduva lolawulo lwenkunkuma kwiPhondo leNtshona Koloni, njengesiveliso esilisolotya esingamkelekanga okanye esigqithisileyo, esikhutshiweyo esiyintsalela okanye intshiyekelelo yayo nayiphi na inkqubo okanye umsebenzi njengoko uchaziwe kuMthetho woLondolozo lweNdalo waze walungiswa kwiSaziso sikaRhulumente sama -292 somhla wama - 28 kuFebruwari 2003.
"Umvelisi weNkunkuma" - Uthetha ikhaya, umbutho okanye ishishini, abemi, abahlali okanye abaqeshwa abavelisa inkunkuma yaye kubandakanywa abahleli benkunkuma abafana nabaguquli bezinto ebezisetyenzisiwe zibe nokusetyenziswa kwakhona okanye amaqela anciphisa inkunkuma, abashishina ngezinto ezilahliweyo kunye namaziko azithengayo kwakhona;
"IGosa loLawulo lweNkunkuma" - Lithetha igosa eliqeshiweyo ngokwemiqathango yalo Mthetho kaMasipala, okanye njengoko lifuneka ngokomthetho wesizwe okanye iphondo
Kwimeko apho kukho impixwano phakathi kwalo naliphi na icandelo lalo Mthetho kaMasipala kunye noMthetho wesizwe nowePhondo, kwimigangatho, kwimigaqo-nkqubo okanye izikhokelo, umthetho wesizwe kunye nowePhondo, imigangatho, imigaqo-nkqubo okanye izikhokhelo ziya kuba zezisetyenziswayo.
Umthetho kaMasipala
Umthetho kaMasipala uya kusebenza kuzo zonke iindwendwe, abatyeleli naye nawuphi na omnye umntu, ohlala, usebenza okanye oqhuba ishishini phantsi kolawulo lukaMasipala.
Ukuhlelwa ngamacandelo kweNkunkuma
Inkunkuma iya kuhlelwa ngokuhambelana nenkcazelo zeendidi ezahlukeneyo zenkunkuma ezikulo Mthetho kaMasipala kunye noMgaqo-nkqubo weRhafu kunye noMthetho kaMasipala weMpilo yezeNdalo (njengoko uchaza inkunkuma yaMayeza) yaye uya kutsho kwinto yokuba akucacanga ukuba olu hlobo lwenkunkuma luwela phantsi kwaliphi icandelo, isigqibo soMlawuli siya kuba sesokugqibela yaye siya kuba sesibophelelayo.
Abavelisi benkunkuma banoxanduva:
Lokuthintele ukuveliswa kwenkunkuma okanye apho ingenakho ukuthintelwa ukuba kuncitshiswe ubungozi kunye nobungakanani beNkunkuma obuvelisiweyo.
Lokwahlula inkunkuma ngeenjongo zokunciphisa inkunkuma kunye nempembelelo yalo nokugcina inkunkuma enakho ukwenziwa isebenze kwakhona yodwa kuleyo ingenakho ukuguqulwa ize isebenze kwakhona. Kwimeko yenkunkuma yezoshishino kufuneka kuqinisekiswe ngento yokuba inkunkuma yahlulwe ngokolwelo, ngamacandelo kunye nempahla enakho ukusetyenzwa ukulungiselela ukuba ibe nokusetyenziswa kwakhona.
Lokuyisebenzisa kwakhona, ukuyiguqula ibe nokusetyenziswa okanye ukuvuselela inkunkuma apho kunakho. Umnini okanye uMvelisi weNkunkuma uya kulahla inkunkuma enakho ukuba ingaguqulwa ibe nokusetyenziswa kwakhona ngokuthi abe nesivumelwano noMasipala yaye umnini uya kuhlawuliswa ngerhafu esemgangathweni kaMasipala ngokomqathango woMthetho weRhafu kaMasipala, okanye apho uMasipala angenaso isibonelelo senkonzo enjalo abe nesivumelwano kunye noMnikezeli ngeNkonzo owamkelekileyo okanye ngokunikezela ngokunjalo kwiziko elamkelekileyo lokulahlwa kwenkunkuma.
Amagqabantshintshi: Ivumela ukuthatyathwa kwamanyathelo ukuba ngaba umqeshi uyasilela ukuthobela ihambelana noMgaqo-siseko weTyala leBhunga
Lokuqinisekisa ngento yokuba iphathwa okanye ilahlwa ngendlela ethathela ingqalelo indalo kwiZiko lokuLahla inkunkuma elamkelekileyo apho inkunkuma kufuneka itshatyalaliswe.
Lokulawula inkunkuma ukulungiselela into yokokuba ingabi nabungozi empilweni okanye kwindalo okanye udale ingxaki .
Lokugcina ucoceko olufanelekileyo kunye nemigangatho yempilo kwindawo ezo zabo.
Lokusebenzisa iinkonzo zokushenxisa inkunkuma ezinikezelwa nguMasipala kunye / okanye umnikezeli ngenkonzo wakhe, ngaphandle kokuba uMasipala akaboneleli ngenkonzo yothutho lwenkunkuma ukulungiselela olu didi lwenkunkuma ukuze lulahlwe, kuloo meko injalo kuya kufuneka basebenzise uMnikezeli ngeNkonzo owamkelekileyo. Owamkelekileyo.
Lokuqukumbela isivumelwano noMasipala, umnikezeli ngenkonzi owamkelekileyo, njengoko kuse nokuba njalo, ukulungiselela ukugcina nokuqokelela inkunkuma. Ukuba ngaba unesivumelwano noMasipala umvelisi wenkunkuma kufuneka azalise yaye anikezele kuMasipala ngefomu yesicelo esayiniweyo yenkonzo kunye nawo onke amaxwebhu anxulumene noko.
Lokugcina inkunkuma kwimigqomo enikezelwa nguMasipala yaye/okanye ngumnikezeli ngenkonzo owamkelekileyo phambi kokuqokelelwa okanye apho umgqomo unganikezelwanga, mayigcinwe inkunkuma kwiingxowa zeplastiki ezimnyama oya kuthi umgqomo lowo kunye/okanye iingxowa eziya kuqokelelwa ngumnikezeli wenkonzo mhlawumbi kube kanye ngeveki ngokuhambelana neendlela njengoko zipapashwe ngumasipala okanye umnikezeli wenkonzo amathuba ngamathuba.
Amagqabantshintshi: Yonke inkunkuma
Ukuhlawula irhafu ezihlawuliswa nguMasipala ukulungiselela iinkonzo zokuthuthwa okunjalo kwenkunkuma ngokuhambelana noMthetho kaMasipala weRhafu kunye noMgaqo-nkqubo weRhafu yaye ukuba ngaba iirhafu ezinjalo azihlawulwa, uMasipala unokuyitshitshisa le nkonzo. Inkonzo inakho ukubuyiselwa xa kuthe kwahlawulwa iakhawunti engahlawulwanga. Imali esemva iya kuqwalaselwa ngokwemiqathango yolawulo lwetyala looMasipala kunye nomgaqo-nkqubo wokuqokelelwa kwetyala.
Ukuba ngaba kukho umgqomo owangezelweyo ofunekayo, uMvelisi wenkunkuma unakho ukwenza isicelo kwiGosa loLawulo leNkunkuma ukulungiselela ukubonelela ngawo yaye uya kuba noxanduva lokuhlawula iindleko ezongezelelweyo ngokomthetho kaMasipala weRhafu kunye noMgaqo-nkqubo weRhafu. IGosa loLawulo lweNkunkuma linakho ukufuna ukuba umntu onjalo angenise isiCwangiso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma phambi kokuvunyelwa ukuba anikezele ngomgqomo wolwangazelelo. Umnini kunye noMvelisi wenkunkuma kufuneka ahambelane nemiqathango esekwe lelo Gosa loLawulo lweNkunkuma ukulungiselela ukuvelisa, ukunciphisa, ukugcina nokuqokelela nokulahla inkunkuma leyo eyongezelweyo..
Ukuba ngaba inkunkuma eveliswe nguMvelisi weNkunkuma iwudlule umthamo onakho ukuba ungagcinwa kwimigqomo enikezelweyo okanye iingxowa, umnini kufuneka enze amalungiselelo okuqokelelwa kwale nkunkuma ingaphezulu nguMnikezeli wenkonzo awamkelekileyo. Ukuba ngaba loo malungiselelo awenziwa umnini kunye /okanye uMvelisi wenkunkuma kufuneka kamsinyane athwale uxanduva aze ahambise loo nkunkuma yangezelweyo ze ayise kwiziko lokuLahla iNkunkuma elamkelekileyo ngendleko zakhe.
Abanini bezindlu ezisesikweni abanezinye izindlu kwiziza zabo ekukho iintsapho ezihlala kwezi zakhiwo zizimeleyo nazo ziya kwabelwa umgqomo ube mnye kwisakhiwo ngasinye esongezelelweyo nguMasipala yaye siya kuba selungelweni lokuqokelelelwa wona ngemiqathango eminye nale yendlu enkulu. Umnini wesiza kufuneka asayine isivumelwano esangezelelweyo noMasipala ukulungiselela ukugcina, ukuqokelelwa nokulahlwa kwaloo nkunkuma yaye uya kuba noxanduva lokuhlawula iirhafu ezifunwa nguMasipala ngokunxulumene noko.
Abantu abangamahlwempu abaselungelweni ngokwemiqathango yoMgaqo-nkqubo weRhafu yenkunkuma eQinileyo kaMasipala njengoko ulungiswa ngamathuba ngamathuba, yaye babhaliswe njengamahlwempu baya kufumana inkonzo esimahla okanye enesaphulelo semali sokuqokelelwa kwenkunkuma ukulungiselela inkunkuma yeendawo zokuhlala kube kanye ngeveki evela kuMasipala. Zonke ezinye izibonelolo zalo Mthetho kaMasipala ziya kusebenza kubantu abangamahlwempu..
Naliphi na ishishini kunye /okanye iarhente elahla inkunkuma egameni laloo mashishini kufuneka inike ingxelo kuMasipala yokulahlwa kwenkunkuma ngamathuba alungeleleneyo njengoko emiselwe nguMlawuli kumaxesha ngamaxesha.
Bonke abanini kunye nabavelisi benkunkuma banoxanduva lokugcina ucoceko olufanelekileyo kunye nemigangatho yezempilo kwindawo zabo.
UMvelisi weNkunkuma ovelisa inkunkuma kumashishini kufuneka abe nesivumelwano nabanikezeli benkonzo abamkelekileyo ukulungiselela ukuqokelelwa nokulahlwa kwenkunkuma kwiziko lokulahlwa kwenkunkuma elamkelekileyo ukulungiselela ukulahlwa kwenkunkuma yamashishini. Umnini kufuneka xa kwenziwe ibango abonise kwiGosa loLawulo lwenkunkuma into yokokuba uthe wangena kwisivumelwano esifanelekileyo kunye nalo mnikezeli wenkonzo owamkelekileyo ukulungiselela ukuqokelelwa, ukuhlelwa, ukunyangwa kunye / okanye ukulahlwa kwenkunkuma enjalo mhlawumbi kube kanye ngeveki okanye njengoko kumiselwe liGosa loLawulo leNkunkuma.
Ukuba loo Nkunkuma yamashishini ithe yaba yingozi njengoko kuchaziwe yiSANS 10228 kunye ne-10229 uMnikezeli weNkonzo wecandelo langasese owamkelekileyo kuya kufuneka ngokunjalo ahambelane nayo yonke imithetho enxulumene nokuphathwa, ukuthunyelwa, nokugcinwa, nokusetyenziswa, ukunyangwa nokuthuthwa kwempahla eyingozi nokulahlwa kwayo ngokunjalo okanye isiza esizaliswe ngumhlaba esivunyelwe nguRhulumente weSizwe okanye wePhondo.
UMvelisi weNkunkuma ovelisa inkunkuma yoshishino kuya kufuneka angenise isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kuMasipala ze ahambelane nemiqathango ethiwe thaca nguMasipala ukulungiselela ukuveliswa, ukuncitshiswa, ukugcinwa ukulungiselela, ukuphinda ukusetyenziswa kwakhona, ukuqokelelwa kunye nokulahlwa kwenkunkuma ngokunjalo.
Inkunkuma yaseGadini eveliswa kwizindlu ezisetyenziselwa ikakhulu iinjongo zokuhlala inokwenziwa isivundiso nakusiphi na isiza ngokuhambelana nemiqathango kunye nezikhokelo eziqulunqwe nguMasipala ngamathuba ngamathuba.
Inkunkuma yaseGadini kufuneka igcinwe kwingqumba yesivundiso okanye kwiingxowa ezifanelekileyo ezithi mhlawumbi zigcinwe kwisiza eso de zibe ziqokelelwe, okanye zinokuthathwa zisiwe kwiziko lokulahla inkunkuma elamkelekileyo nguMvelisi weNkunkuma.
Ukuba ngaba umnini wenze amalungiselelo noMasipala ukulungiselela ukuthuthwa kwayo, unoxanduva lokuhlawula uMasipala ngale nkonzo ngokuhambelana nerhafu yawo ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala weRhafu kunye noMgaqo-nkqubo weRhafu.
Yonke inkunkuma yeGadi engathanga ivundiswe kufuneka ifakwe kwingxowa ezifanelekileyo okanye ibotshwe ibe yimiqulu. Ubude kunye nomfuziselo oya kuthi umiselwe ngokwemiqathango yezikhokhelo zikaMasipala kunye nemiqathango enyanzeliswayo ngamathuba athile.
Kwimeko yenkunkuma yeGadi elahlwe kwimfumba ethile, njengoko imiselwe nguMasipala ngokwemiqathango yezikhokhelo zayo kunye nemiqathango egunyaziswayo kumathuba ngamathuba, uMvelisi weNkunkuna unokuyalelwa ukuba avelise itikiti lesikali esikhulu esineqoga sokuweyisha njengobungqina bokulahla ngendlela eyiyo inkunkuma leyo.
Nawuphi na umntu ovelisa ngqo okanye ngokungathanga ngqo iNkunkuma yoKwakha kunye nomnini wesakhiwo apho inkunkuma yokwakha iveliswa khona uya kuyisusa aze ayilahle kwindawo yokutyumza eyamkeliweyo okanye isiza esizaliswe ngumhlaba okanye naliphi na elinye Iziko lokulahla iNkunkuma yoKwakha elaMkelweyo.
Ukuba ngaba inkunkuma yokwakha okanye nayiphi na enye inkunkuma ibe isulelekile yaye into leyo isuleleke yiyo iyingozi, kufuneka ilahlwe kwiZiko elamkelweyo lokuLahla iNkunkuma elilungiselelwe ukunyanga nokulahla inkunkuma eyingozi. [Amagqabantshintshi: Oku kubandakanya nayiphi na inkunkuma esulelekileyo kunye nenkqubo elungileyo /ekhethwayo]
Umnini weziko apho inkunkuma yokwakha ilahlwa khona uya kunikezela ngengxelo qho ngenyanga kwiGosa loLawulo lenkunkuma lengqumba yenkunkuma leyo elahlwe kwiziko elo.
Zakuba izicwangciso zingenisiwe kuMasipala ukulungiselela ulwamkelo lwazo ngokwemiqathango neMimiselo yoKwakha yeSizwe kunye noMthetho weMigangatho yoKwakha ongu Nombolo 107 we - 1977, umntu ongenise ezi kufuneka angenise ngaxesha nye kunye nesiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kuMasipala sisithi thaca izibonelelo ezenziweyo ezilungiselelwe ukuqokelelwa nokulahlwa kwenkunkuma yokwakha neyenye kunye nezibonelelo ezenziweyo zokugcina inkunkuma kwisiza sabo okanye sibonelele ngemvume yokugcina oko kumhlaba kaMasipala.
Ukuba ngaba iphepha-mvume alikho okanye alinakho ukuveliswa lokugcina inkunkuma leyo kumhlaba woomasipala yaye iphepha -mvume elo lifunekayo alikhange libe likhutshiwe yaye umrhumo awuhlawulwanga umvelisi wenkunkuma kunye/okanye umnini womhlaba unokohlwaywa ngokusilela ukuba nephepha-mvume aze anikwe isaziso sokususa inkunkuma.
Xa iGosa loLawulo lolwakhiwo lihlola umhlaba apho umsebenzi wolwakhiwo lihlola umhlaba apho umsebenzi wolwakhiwo uqhutywa khona ukukhangela ukuba ingaba yonke inkunkuma yolwakhiwo ilahliwe na. Umnini womhlaba uya kudinga ukuba anikezele kwiGosa elo lolwakhiwo ngobungqina bokuba ilahliwe ingqumba epheleleyo yenkunkuma yokwakha kwiziko lokulahla inkunkuma elamkelweyo ukulungiselela eliya candela lenkunkuma phambi kokufumana isiqinisekiso sokuhlala okanye imvume yokugqibela ukuba inikezelwe-.
Inkunkuma eyingozi
UMvelisi weNkunkuma ovelisa inkunkuma eyingozi kunye nomnini womhlaba apho inkunkuma eyingozi iveliswa khona kufuneka benesivumelwano nomnikezeli ngenkonzo owamkelweyo sokuqokelela nokulahla inkunkuma enjalo kwiziko lokulahla inkunkuma eyingozi elamkelweyo elinephepha-mvume okanye elivunyelwe ngumthetho weSizwe okanye wePhondo.
Umntu ohambisa inkunkuma kufuneka aqinisekise ngento yokuba Iziko okanye Indawo ekuthuthelwa kuyo inkunkuma igunyazisiwe ukuba yamkelwe inkunkuma enjalo phambi kokuba ithulwe inkunkuma leyo kwisithuthi.
Inkunkuma yesiganeko
Nawuphi na umntu obandakanyeka ngqo okanye ongathanga ngqo nombutho, nolawulo lomdlalo, lolonwabo, inkcubeko okanye isiganeko senkonzo esithi siqhubeke, kumhlaba wangasese okanye woluntu kunye/okanye angumnini okanye ingumhlaba awulawulayo apho umdlalo, ulonwabo, inkcubeko okanye isiganeko senkonzo siza kuqhubeka khona, kubandakanwa iStediyam semidlalo kunye namaziko enkomfa, kufuneka angenise isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kuMasipala kwifomu yesiqhelo njengoko ipapashwa amathuba ngamathuba ngokubhekiselele kugcino, uqokelelo, ukulungiswa ukuba isebenze ngokutsha kunye nokulahlwa kwenkunkuma ngethuba lasemva kwesiganeko eso malunga nentsuku ezintlanu zomsebenzi phambi kwesiganeko eso sindululwayo nokuhambelana ngokwemiqathango ethiwe thaca nguMasipala. Oku ngokunjalo kufuneka kubandakanye ingcaciso engamaxabiso kunye nomququzelieli, ulawulo okanye umnini uya kuthwala uxanduva nokuhlawula indleko zoko.
Nawuphi na umntu ozimisele ukuvelisa inkunkuma ngesiganeko uya kuba nesivumelwano kunye noMnikezeli ngeNkonzo owamkelekileyo ukulungiselela ukuqokelela nokuLahla iNkunkuma yeso siganeko kwiZiko lokuLahla iNkunkuma elaMkelekileyo ze linikezele ngobungqina boku kuMasipala njengenxalenye yesiCwangciso soLawulo esiHlanganisiweyo.
Ukuba ngaba umntu lowo uyasilela okanye akakuse so ukufumama iiNkonzo zoLawulo lweNkunkumo phambi kwesiganeko eso kuthethwa ngaso, okanye asilele ukunikezela kuMasipala mgesiCwangciso soLawulo lweNkunkuma esiHlanganisiweyo okanye ukuba ngaba kungakho inkunkuma eshiyweyo kwindawo leyo apho bekubanjelwe khona isiganeko, uMasipala unakho ukwenza amalungiselelo okuqokelela, okucoca, okulungisa ibe nokusetyenziswa kwakhona nokulahla inkunkuma yesiganeko, indleko zeenkonzo ezinjalo ziya kuhlawulwa ngumququzeleli wesiganeko
Inkunkuma eNgundoqo
Inkunkuma iya kuhlelwa njengenkunkuma engundoqo nguMlawuli ngokwemiqathango yalo Mthetho kaMasipala ukuba ngaba ukholelwa entweni yokokuba kufuneka imiqathango eyodwa ngokubhekisele kulawulo lwaloo Nkunkuma kuba ibanga ingozi enkulu kwimpilo kunye / okanye kwindalo kunye / okanye inakho ukuzingisa kwindalo kunye/okanye iqulathe okanye inakho ukukhuthaza ipathogen yezifo ezasulelayo okanye ibe ibhengeziwe njengeNkunkuma enguNdoqo ngokwemiqathango yeminye imithetho..
Ixesha likaxakeka elidinga ulawulo lweNkunkuma
Ukuba, ngokwembono yoMlawuli, kukho ingxakeko efuna ulawulo lwenkunkuma, uMasipala unakho ukuya kumnini womhlaba / umvelisi wenkunkuma ukuba ayilawule malunga nesithuba esichaziweyo ngolwaneliso lukaMasipala, okanye unakho ukwenza amalungiselelo olu lawulo, kubandakanywa ukususwa nokucocwa kobutyobo kunye nesiphumo songcoliseko lomoya, uthutho nokulahlwa kwenkunkuma kwiZiko lokuLahla iNkunkuma elinephepha-mvume elilungiselelwe olu hlobo lokuveliswa kwenkunkuma. UMasipala unakho ngokunjalo ukwenza amalungiselelo, alawule yaye alungelelanise uvuselelo nokulungiswa kwaso nasiphi na isibonelelo, izakhiwo, izixhobo okanye indalo kule nkqubo. Indleko zolawulo olunjalo, zovuselelo ngokutsha kunye nokulungiswa, kubandakanywa iindleko ezenzeke ekusetyenzisweni kwezibonelelo zikaMasipala, izixhobo kunye nempahla iya kuba luxanduva lweakhawunti yomntu ongunobangela wale meko kaxakeka. Ukuba ngaba le meko kaxakeka yenziwe ngumsebenzi kaThixo yaye kukho ingxowa-mali elungiselelwe oko, uMasipala uya kujongana naloo meko kaxakeka ngendlela apha kuvuma imeko yaye kuxhonyekekwe kwingxowa-mali ekhoyo.
Ukusekwa kwemibutho esesikweni kuluntu nakumashishini yokuNciphisa
Uphuhliso lwamaqela abahlali okanye oshishino kunye nendawo zokuhlala eziziflethi anakho ukuseka amaqela okunciphisa inkunkuma xa athe angenisa ubungqina ngokuhambelana neemfuno ezimiselwa kumathuba ngamathuba lokokuba ayayinciphisa yaye beyiphungula inkunkuma yaye afuna inkonzo engaphantsi. Anakho ukwenza isicelo solawulo lolwazelelo olulodwa njengenkonzo eyandisiweyo kuMlawuli njengoko kuchaziwe kuMthetho kaMasipala weRhafu kunye noMgaqo-nkqubo weRhafu. UMlawuli uya kuthi ngokubona kwakhe agqibe ngokuba asamkele na isicelo solawulo solwazelelo samaqela okunciphisa inkunkuma. Kufuneka angenise isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kuMlawuli yaye ukuba samkelwe ngoko nguMlawuli kufuneka sihambelane nemigaqo kunye nemiqathango ethiwe thaca nguMlawuli ukulungiselela ukuveliswa, ukuncitshiswa, ukugcinwa, ukuqokelelwa nokulahlwa kwenkunkuma enjalo.
UMlawuli uya kuqeshwa njengeGosa loLawulo lweNkunkuma leBhuga yaye uya kunyula libe linye okanye ngaphezulu kumaGosa oLawulo lweNkunkuma ukulungelelanisa imiba ebhekiselele kuLawulo lwenkunkuma kuMasipala.
AmaGosa oLawulo lweNkunkuma aya kuba namagunya kunye nemisebenzi njengoko ithiwe thaca kulo Mthetho kaMasipala yaye ngokuhambelana nenkqubo kamasipala okonyula njengoko eqinisekiswe kumathuba ngamathuba nguMthetho wePhondo okanye weSizwe..
IsiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma
IsiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kufuneka singeniswe ngaBavelisi beNkunkuma abadweliswe kumhlathi 15.9.1 ukuya ku-15.9.10 ngasezantsi, kwiGosa loLawulo lweNkunkuma ukuba samkelwe ngembalelwano, phambi kokuveliswa kwenkunkuma eya kuqwalaselwa ngokuhambelana nesicwangciso esixeliweyo
IsiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma kufuneka sibandakanye:
Uhlelo lobungakanani kwaye nohlobo lwenkunkuma eya kuveliswa;
Inkcazelo yeenkonzo ezifunekayo ukugcina, ukuqokelela, ukuthutha, nokulahla inkunkuma leyo;
Inkcazelo ngendlela abazimisele ukuyahlula ngayo efuna ukulungiswa ukuze isebenze kwakhona naleyo ingenakulungiswa ukuze isebenze kwakhona kule ndawo ikuyo;
UkuNcitshiswa kweNkunkuma nezicwangciso zothintelo longcoliseko lomoya zoMvelisi weNkunkuma;
Ifuthe okanye ifuthe elingakho kwimeko yenkunkuma eyilwe ngabo;
Uhlobo okanye iimpawu zenkunkuma eveliswayo enobuntununtunu kubume bendalo, kunye/okanye ubungakanani bezibonelelo zendalo ezithi zigqitywe ekwenzeni okanye inkqubo yokuvelisa ethi ibe nesiphumo esiyinkunkuma;
Izinto ezilungiselelwe imveliso yenkunkuma ngokusetyenziswa kwakhona, ukulungiswa obekusetyenzisiwe ze kusetyenziswe kwakhona, kunye nemiqathango okanye inkqubo zovuselelo ezinokuthi zinciphise ukusetyenziswa kwezibonelelo zendalo kunye nendlela yokuLahlwa kweNkunkuma.
Amaziko oshishino aya kubandakanya kwisicwangciso esinjalo imiqathango okanye intshukumo emazithathwe ukulawula inkunkuma, ukutshitshiswa kokusetyenziswa kwezinto ezithile, amathuba ukulungiselela ukuncitshiswa kokuveliswa kwenkunkuma ngokusebenzisa utshintsho kuyilo lwemveliso, ukuveliswa kwemveliso okanye umqulu ukunciphisa ukusetyenziswa kwezibonelelo;
Amaziko orhwebo noshishino kufuneka abonelele ukulungiselela ukuthengisa ishishini ukuthengisa izinto ezithengiweyo ezivelayo ukuphempbelela ingqiqo yomthengi kunye nokuphatha nokwamkela iimveliso ezivela ekulungisweni kobekusebenza ngaphambili ze kuphinde kusebenze kwakhona;
Xa ecelwa ukuba angenise isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma ngokuhambelana nalo Mthetho kaMasipala, uMvelisi weNkunkuma uya kwenza njalo kwixesha elimiselwe nguMasipala ze ahambelane nayo ngokwemiqathango ethiwe thaca liGosa elo loLawulo lweNkunkuma ukulungiselela ukuvelisa, ukunciphisa, ukugcina, ukuqokelela nokulahla inkunkuma leyo.
I Gosa loLawulo lweNkunkuma kufuneka linike ingqwalasela kwisicwangciso lize mhlawumbi:
Lisamkele kunye nemiqathango ze linike izikhokhelo ukulungiselela ukumiliselwa ngoko; kunye /okanye
Licele ingcangciso engaphezulu ukuba lingeniswe kunye / okanye isicwangciso esihlaziyweyo singenisiwe ukulungiselela ulwamkelo; kunye/ okanye.
Lifune izilungiso emazenziwe kwixesha eliqingqiweyo elichazwe ngabo;
okanye
Lisale isicwangciso; kunye
Xa lisamkela isicwangciso eso iGosa loLawulo lweNkunkuma sinakho ukuchaza imiqathango enxulumene nolwamkelo olo..
Ukuba ngaba isicwangciso saliwe okanye singenisiwe; iGosa loLawulo lweNkunkuma liya kunika imigaqo yokuba yiyiphi imiqathango uLawulo lweNkunkuma emayithathe nguMvelisi weNkunkuma ze uMvelisi wenkunkuma asilele ukuthatha loo miqathango ngexesha elimiselweyo nelichaziweyo liGosa loLawulo lwenkunkuma, uMasipala unakho ukumilisela imiqathango enjalo yaye uMvelisi weNkunkuma uyakuthwala indleko zoko.
UMasipala unakho ukubhala isaziso efuna ukuba nawuphi na umntu anikezele ngengcaciso enjalo njengoko ifuneka ukulungiselela isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma sikaMasipala. Ukuba ngaba umntu uthe wasilela ukunikezela ngaso, uMasipala unakho ukuqesha umphengululi-zincwadi ukulungiselela ukufumana ingcaciso leyo ngendleko zoMvelisi weNkunkuma.
AbaVelisi beNkunkuma bala mahlelo alandelayo enkunkuma kufuneka angenise isiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma:
Inkunkuma yoshishino, ukuba ngaba umthamo uyawudlula umgqomo omnye okanye inkunkuma eyingozi ivelisiwe, yaye iGosa loLawulo lwenkunkuma lidinga okunjalo
Inkunkuma yorhwebo
Inkunkuma yolwakhiwo
Inkunkuma yesiganeko
Inkunkuma engundoqo
Inkunkuma eyingozi
Abo benze isicelo belungiselela ulawulo lolwazelelo olulodwa ngokwemiqathango yegatya le - 13;
Abo bahlela inkunkuma okanye baqalise ngokulungisa oko bekusetyenzisiwe ukuze kusetyenziswe kwakhona, ukusetyenziswa kwakhona okanye umsebenzi wovuselelo lwenkunkuma kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga kubathengi bezinto ezilahliweyo, amaqela avuselela izinto ebezisetyenzisiwe zibe nokusebenza kwakhona kunye namaziko aphinda azithenge kwakhona;
Nawuphi na omnye umntu onikwe isaziso sokwenza njalo liGosa loLawulo lweNkunkuma.
Abo bantu abaqhuba imisebenzi edweliswe kumhlathi we-19.
Nawuphi na uMvelisi weNkunkuma kufuneka enze njalo ngokuhambelana nalo Mthetho kaMasipala, othe wasilela ukungenisa okanye ukuhambelana nesiCwangciso soLawulo lweNkunkuma uya kufunyaniswa enetyala aze ohlwaywe.
Ukukhululwa ekubeni ungenise isiCwangciso soLawulo lweNkunkuma
Ukuba ngaba omnye wabavelisi benkunkuma elungiselela la macandelo enkunkuma ekubhekiselelwa kuwo kumhlathi we -15 ngasentla ufuna ukuba akhululwe ekubeni angenise isicwangciso solawulo lwenkunkuma, isicelo kufuneka senziwe ngembalelwano kwiGosa loLawulo lweNkunkuma, echaza izizathu zesicelo.
IGosa loLawulo lweNkunkuma linakho ngokunjalo ukubhengeza iindidi ezithile zenkunkuma okanye abavelisi benkunkuma kunye / okanye ubunzima obuthile okanye umthamo wenkunkuma onokukhululwa ekubeni kungeniswe isicwangciso solawulo lwenkunkuma. Abo bantu bathe bengenisa eso sicwangciso kwamanye amacandelo oburhulumente ngokuhambelana nomthetho wawo osebenzayo.
Ukugcinwa nokuthuthwa kwenkunkuma
Nawuphi na umgcini wenkunkuma othi agcine okanye athuthe inkunkuma kufuneka aqinisekise ngento yokuba:
Imigqomo apho kugcinwa khona nayiphi na inkunkuma ayonakalanga yaye ayidlekanga okanye ayikho indlela engabonakala ingafanelekanga ukuba ingagcina inkunkuma ngokukhuselekileyo ukuba ngaba inkunkuma ayikho kumgqomo onikezelwe nguMasipala.
Imiqathango efanelekileyo ikho ukuthintela ukuchitheka ngengozi okanye ukuvuza;
Inkunkuma ayinakho ukuphetshethwa ngumoya;
Inkathazo enje ngemvula, impembelelo ebonakalayo yaye ukuveliswa kwabathwali bezifo akwenzeki;
Ungcoliseko lwendalo nobungozi kwimpilo kuyathintelwa;
Inkunkuma eyingozi ivalelwa kumgqomo ongenakungenwa nto yaye imiqathango efanelekileyo ukuthintela ukubhucabhucwa ikho;
Ukuqinisekisa ngento yokokuba naziphi na izinto zikhuselekile ukuba zingaphathwa, zingaqokelelwa kunye / okanye zilahlwe yaye azingeze zibe yingozi kubantu xa zithe zafunyanwa ngabantu abangagunyaziswanga okanye amalungu oluntu.
Ukuqokelelwa kwenkunkuma
Akukho mntu unakho ukususa inkunkuma ekufuneka iqokelelwe nguMasipala okanye nguMnikezeli ngeNkonzo owamkelweyo ngokuhambelana nalo Mthetho kaMasipala.
Ukulungiswa kobe kusetyenzisiwe kuze kusebenze kwakhona, ukusetyenziswa kwakhona, ukuhlelwa nokuvuselwa kwenkunkuma
Nawuphi na umntu oqalisa umsebenzi wokulungisa kokube kusetyenzisiwe ze kusebenze kwakhona, wokusetyenziswa kwakhona okanye wokuvuselela okanye ohlela inkunkuma, kubandakanywa kodwa kungaphelelwanga kubathengisi bezinto ezilahliweyo, amaziko athenga izinto kunye namaqela asesikweni alungisa obe kusetyenziswa ukuze kusebenze kwakhona, kufunela, phambi kokuba aqalise ngalo msebenzi aqinisekise ngokusebenzisa uvavanyo lwempembelelo yendalo okanye inkqubo eyelele apho efunwa ngugunyazizwe wePhondo, into yokokuba ukulungisa into esele isebenzile ize isetyenziswe kwakhona, ukusetyenziswa kwakhona okanye uvuselelo lwenkunkuma akuyiyo ingozi kakhulu kwindalo ngaphezulu kokuyilahla yaye kufuneka afumane iphepha-mvume kuMasipala ngokuhambelana nezikhokhelo zakhe njengoko zipapashiwe kumathuba ngamathuba. (Amagqabantshintshi : umba wephepha-mvume kungafuneka uphinde waqwalaselwa ukuba ngaba uMthetho weSizwe olawula lo mba) Abo bantu kufuneka ngokunjalo bangenise isiCwangciso esihlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma. Xa kusenziwa isigqibo sokokuba singanikezelwa na eso sigunyaziso, iGosa loLawulo lweNkunkuma liya kunika ingqwalasela yesiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo lweNkunkuma.
Nawuphi na umntu oqalisa ngokulungisa obe kusebenza ukuze kusetyenziswe kwakhona, kusetyenziswa kwakhona.
Abantu kunye namaziko athi aphathe, athuthe, enze ingonakali, anyange yaye alahle inkunkuma ukulungiselela injongo zokulungisa obesele kusetyenzisiwe ukuze kusetyenziswe kwakhona aya kunikezela uMasipala ngengxelo ebhaliweyo kukumila nobukhulu bencwadi ukuba bamkelwe nguMlawuli ngomhla okanye ngaphambili komhla we -7 wenyanga nganye. IGosa loLawulo lweNkunkuma linakho ukukhumbula abaVelisi abathile benkunkuma, abaphathi, abathuthi okanye iiarhente zenkunkuma kwezo mfuno zinjalo,
Ukuthintelwa kokulahlwa kwenkunkuma okungagunyaziswanga
Akukho mntu unakho ukulahla inkunkuma ngendlela apha enokubangela ungcoliseko lwendalo okanye ibe yingozi kwimpilo yabantu.
Akukho mntu unakho ukulahla inkunkuma ngaphandle kokuba ihambelana nalo Mthetho kaMasipala kunye / okanye uMthetho weSizwe kunye nowePhondo.
Akukho nkunkuma iyingozi enakho ukulahlwa kumgqomo kamasipala oyilelwe ukugcina inkunkuma yezindlu okanye ushishino okanye iingxowa ekufuneka ziqokelelwe nguMasipala.
Akukho mntu unokutshisa inkunkuma ngakumbi inkunkuma eyingozi ngaphandle kwesitovu sokutshisa inkunkuma esamkelweyo esinephepha-mvume okanye ilayisensi yokwenza oko.
Akukho mntu unakho ukulahla inkunkuma eyingozi, ngaphandle kokuba uhambelana kunye nesiCwangciso esiHlanganisiweyo soLawulo
Akukho mntu unokufaka inkunkuma yasezindlwini, yoshishini, yorhwebo, yeGadi, yoLwakhiwo, yesiganeko okanye eyingozi kumgqomo woluntu.
Akukho mntu unokuphatha inkunkuma ngendlela apha enokuthi ibangele uthuli, ukuchitheka okanye ukungcolisa.
Ukungcolisa nokulahla
Akukho mntu unokulahla, unokugibisela, unokufaka, unokuchitha okanye nangayiphi na indlela ukulahla nayiphi na inkunkuma kwindawo kawonke kwidreyini kamasipala, kumhlaba, kwisiza esingenanto, kumfula, kumlambo, kwisitalato, kumgaqo, kunxweme okanye nakuyiphi na indawo apha uluntu lunelungelo lokungena, okanye ukulahla okanye ukuvumela umntu ophantsi kolawulo lwabo ukuba enze njalo.
Umnini womhlaba wangasese apho uluntu lunelungelo lokungena kufuneka aqinisekise ngento yokuba imigqomo eyaneleyo okanye iindawo zibonelelwe ezingagcina inkunkuma ethe yalahlwa luluntu.
Ukuba ngaba izibonelelo zecandelwana zihe zaphulwa, uMasipala unokuthumela ngesaziso esibhaliweyo kubantu abo ukuba baphelise ulwaphulo olo kwixesha elichaziweyo, bathintele olunye ulwaphulo olungenzeka okanye ukuqhubeka kolwaphulo, yaye uMasipala uya kuthabatha nawaphi na amanyathelo awabona elungile ukuphelisa oku okanye ukususa inkunkuma, ukuvuselela imbonakalo yendalo kubekho ifuthe kuyo nokuqinisekisa ngento yokokuba inkunkuma nayo nayiphi na enye into eyasulelekileyo enganakho ukuba ingacocwa okanye ivuselelwe iyalahlwa ngokusemthethweni. Isaziso esibhaliweyo siya kumnika umoni isithuba esingangentsuku ezi-5 zomsebenzi ukuba asuse inkunkuma kunye / okanye ukungcola okulahliweyo. UMasipala unakho ngokubona kwakhe ukunika imvume yeentsuku ezi-2 ngaphezulu xa kwenziwe isicelo ukulungiselela ukuba umoni asuse ukungcola/inkunkuma.
Umntu ongumnini womhlaba okanye wesakhiwo, okanye onolawulo lwaso okanye onelungelo lokusebenzisa umhlaba okanye isakhiwo, akanakho ukusebenzisa okanye avumele ukusetyenziswa komhlaba okanye kwesakhiwo ukulungiselela ukulahlwa kwenkunkuma okungekho mthethweni yaye kufuneka athabathe amanyathelo afanelekileyo ukuthintela ukusetyenziswa komhlaba okanye isakhiwo ngezo njongo.
Ukuba ngaba uMasipala ukhetha ukususa inkunkuma/ukungcola umoni uya kuthwala uxanduva lwendleko zalo msebenzi wokususa inkunkuma
Kwi meko yenkunkuma eyingozi uMasipala uya kuyisusa ngoko nangoko inkunkuma aze emva kwangoko akhuphe izaziso zokokuba umoni unoxanduva lokuhlawula isohlwayo esikhutshiweyo kunye nendleko zokususwa kunye nokuvuselelwa kwendawo leyo. Ngaphezulu inkundla yamatyala inakho kwiimeko ezinzima kunye nokuphinda kwaboni akhuphe iisohlwayo esiqatha okanye ayalele ithuba elide lokuvalelwa entolongweni aze anike umyalelo wokokuba umoni ahlawule iindleko zokususwa kunye neendleko zokuvuselela loo ndawo.
Amaphepha-mvume
Lonke uluntu okanye amaqumrhu afuna amaphepha-mvume ngokomthetho kazwelonke, wePhondo okanye uMasipala kuya kufuneka xa seceliwe liGosa lezoLawulo lweNkunkuma, ukuba babe sele benamaphepha-mvume afunekayo kwisithuba sentsuku ezingama -30 okanye njengoko kuchazwe ngokumalunga nexesha elibekiweyo ngumqeshi, ngokuchazwe liGosa..
Umboneleli ovunyiweyo ngeeNkonzo zezoLawulo lwenkunkuma kunye nokubhaliswa kwabantu abasebenzisa ababoneleli ngenkonzo zokuthuthwa kwenkunkuma
Nayiphi na ikontraka yabucala, umasipala okanye umboneleli ngenkonzo yolawulo lwenkunkuma wabucala, angabonelela kuphela ngenkonzo athe uMasipala wakhetha ukungaboneleli ngayo yaye oko kunokwenzeka kuphela xa lowo ethe wavunyelwa nguMasipala ngokwemiqathango nemigangatho ebekwe nguMasipala njengoko kuchazwe kwisikhokelo esipapashwe nguMasipala kumaxesha ngamaxesha..
UMasipala uya kugcina irejista ehlaziyweyo yabo bonke aba velela ngeenkonzo
Amashishini ezrhwebo (kudibene abaqokeleli boshishino ngeentsimbi ezonakeleyo) abafuna iinkonzo zothutho lwenkunkuma, iinkonzo ezo ekungabonelelwa ngazo nguMasipala kufuneka loo mashishini abhaliswe kuMasipala abe nemvumelwano naye ngobonelelo ngezo nkonzo
UMasipala kunye /okanye umboneleli ngenkonzo kunye /okanye umboneleli ngenkonzo ovunyiweyo okanye abanye abalahla inkunkuma egameni lomvelisi wenkunkuma ukwenza oko njengearhente yakhe.
Ilungelo lokungena kwizakhiwo zabucala
Nawuphi na umnini uya kuvumela iGosa lezoxolo okanye nawuphi na umqeshwa ogunyazisiweyo kaMasipala othe ayalelwe ukuya kuloo mzi womnini lowo ngenjongo yokuhlola ukuqinisekisa ukuthotyelwa komthetho kaMasipala okanye ukunyanzelisa ukuthotyelwa kwawo. Elo Gosa lezoxolo liya kumiselwa ngolo hlobo ngokwemiqathango yesaziso uR209 sikaRhulumente somhla we 19 kuFebruwari ka 2007..
Xa kungenwa kumhlaba wesakhiwo, umsebenzi ogunyazisiweyo kunyanzelekile, xa kuceliwe, azazise ngokukhupha abonise isingqinisiso esibhaliweyo esinika elo gunya.
Lo msebenzi usenokuphelekwa ngomnye umntu onokumncedisa ekuqhubeni uphando, naye ekunyanzelekileyo azazise.
Izakhiwo ekungakwazeki ukungena kuqokelwe inkunkuma
Xa athe uMasipala wathinteleka ekusebenziseni okanye ekuqokeleleni inkunkuma ngenxa yobume besakhiwo sikabani yaye ukuba ngokolawulo lwamaGosa oLawulo lwezeNkunkuma oko kuthintela kudala ingozi ebantwini okanye kwizixhobo zikaMasipala, uMasipala unokwenza ukuba kufuneke uMnini-sakhiwo enze inguqulelo okanye uhlenga-hlengiso okanye ulwandiso kweso sakhiwo njengoko kuyimfuneko, ngenjongo yokususa eso sithintelo, oko kusenziwa ngendleko zakhe.
Isaziso sokuthobela yaye kwamkelwe uxanduva lokuphumeza umsebenzi wabayili benkunkuma
IGosa loLawulo lweNkunkuma linokukhupha izaziso kuye nabani na otyeshela aphule izibonelelo zomthetho kaMasipala:
Kuchazwe izibonelo okanye imimiselo yolwaphulo mthetho
Kunikwe imiyalelo nezikhokelo
Kunyanzeliswa abantu ukuba kuthotyelwe imimiselo ephantsi koMthetho kaMasipala
Kuchazwe imiqathango emayithatyathwe ekulungiseni ulwaphulo mthetho nexesha elimisiweyo lokwenza oko;
Ngokwazo naziphi injongo phantsi kwalo Mthetho kaMasipala, yaye kusenokufuneka, kweso saziso kuchazwe kunikwe ithuba elifanelekileyo lokuthotyelwa kwemiyalelo ekwisaziso eso.
Ukongeza kumanyathelo achazwe kuMthetho kaMasipala kunye nesohlwayo esichaziweyo. Xa athe ubani wasilela ekuthobeleni imiyalelo enikwe kwisaziso liGosa loLawulo lweNkunkuma okanye nguMasipala, uMasipala ngokunokwakhe unakho ukuthobela nawaphi na amanyathelo acinga efanelekile ukucoca okanye ukuthutha inkunkuma, ukuphucula ezo zakhiwo okanye kubekwe kulungiswe loo mmandla kulahlwe kuwo inkunkuma okanye egcinwe ngokungekho mthethweni yaye ukuqinisekisa ukuba inkunkuma kunye nempahla nezinto ezingcolisekileyo nezingenakho ukususwa, ukucocwa okanye ukuphuculwa, zilahlwa ngokusemthethweni. UMasipala unokubuyisa iindleko zakhe zokuthatha la manyathelo kubo nabaphi na abantu.abamele ukuthabatha amanyathelo anjalo phantsi kwemimiselo ephantsi kwalo mthetho kaMasipala. Abo bantu baya kuchaphazeleka bebonke nangokobuninzi babo. Xa ithe loo nkunkuma kanti inengozi okanye yayiyinkunkuma engxamisekileyo, uMasipala unokufuna ukuba amashishini adala loo nkunkuma avalwe de kuthatyathwe amanyathelo okulahla loo nkunkuma ngokusemthethweni xa kukho intsongelo ngenene yomonakalo okanye ingozi ebantwini okanye kwisakhiwo.
Iindleko ezifunwayo phantsi kweli candela zinokubandakanya kodwa kungaphelelwanga kuphela, kumsebenzi, kwezolawulo, kwizixhobo zokusebenza, kwindleko zothutho, kuphando kunye neendleko zokutshutshisa.
Aba bantu balandelayo banokuthunyelelwa isaziso
Nabani na owenze oku, okanye odale ukuba olo lwaphulo lwenzeke/ luvunyelwe;
Umenzi wenkunkuma, nokuba nguye ncakasana ochaphazelekayo nonoxanduva lolo lwaphulo mthetho;
Umnini-mhlaba okanye sakhiwo apho ulwaphulo mthetho lwenzeke khona, ukuba ngaba uthe umnikazi wasilela ekuthatheni amanyathelo njengoko kuchaziwe kuMthetho kaMasipala
Ubani olawulayo okanye nabani na othe ngelo xesha, ngethuba lokwaphulwa komthetho, onegunya lokusebenzisa umhlaba okanye izakhiwo apho ulwaphulo mthetho lwenzeke khona, ukuba ngaba uthe loo mntu wasilela ukuthatha amanyathelo njengoko kuchazwe kuMthetho kaMasipala ;
Nabani na othe wasilela ngaphandle kwenkathalo ukunqanda ukwenzeka kolwaphulo mthetho.
Ukuthunyelwa nokulungiswa kwamaxwebhu kunye nenkqubo
Xa kuthe kwagunyaziswa nasiphi na isaziso, umyalelo, ibango okanye olunye uxwebhu, okanye kufuneka luhanjiswe lunikezelwe kubani phantsi kommiselo woMthetho kaMasipala, oko kuya kuthatyathwa ngokwenzekileyo nokuhanjiswe ngempumelelo kuloo mntu.
Xa luthe lwahanjiswa lwanikwa yena ubuqu;
Xa luthe lwashiywa kwindawo ahlala kuyo okanye kwishishini kwiRiphabliki, lushiywa kumntu onokuba neminyaka engaphezulu kwe 16 ubudala
Xa luthe lwathunyelwa ngeposi yerejista okanye eqinisekisiweyo kwindawo yokugqibela eyaziwayo ahlala kuyo okanye idilesi yezoshishino kwiRiphabliki yaye isingqinisiso sokuba ngenene olo xwebhu beluthunyelwe ngeposi;
Ukuba idilesi yakhe kwiRiphabliki ayaziwa, xa bekuthunyelwe kwi arhente okanye kwiRiphabliki ngendlela echazwe kumhlathi (a); (b) okanye (c); okanye
Ukusilela ukuthobela uMthetho kaMasipala kunye nesigunyazisi
Ukuba iGosa lezoLawulo lwenkunkuma lithe lakhupha isaziso kuye nabani na esimalunga nokwaphulwa nasiphi na isibonelelo phantsi koMthetho kaMasipala aze loo mntu asilele ukuthobela eso saziso, yena uya kuba netyala lokwaphula umthetho.
IGosa lezoLawulo lweNkunkuma linokuthi ngokubhala, lifune nabani na athumele ingxelo kulo malunga nempembelelo yenkunkuma ngohlobo oluthile njengoko kuchazwe kwizikhokelo zikaMasipala njengoko kupapashiwe kumaxesha ngamaxesha.
Xa athe umntu wasilela ekuthumeleni loo ngxelo ngexesha elibekiweyo, iGosa lezoLawulo lweNkunkuma linakho ukumisela umntu oyedwa nozimeleyo ukuba aqulunqe ingxelo aze indleko zokuqulunqa loo ngxelo azifune kumntu obeyalelwe ukwenza ingxelo kuqala. Ukuba unorhano lokuba umntu lowo uthe kwithuba elinye okanye amaninzi waphula umthetho okanye wasilela ukuthobela uMthetho kaMasipala okanye iphepha-mvume elikhutshwe ngumthetho wePhondo okanye kaZwelonke yaye oko kube nempembelelo embi kubume bemeko yendawo kubandakanya ezempilo, imeko zezentlalo, iimeko zezorhwebo, iimeko zeze-okholoji okanye okokwethu okwenkcubeko okanye okube negalelo kusengelo phantsi kolusingqongileyo, iGosa lezoLawulo lweNkunkuma linokuyalela ukuba loo ngxelo iqulunqwe ngumntu oyedwa nozimeleyo.
I Gosa lezoLawulo lweNkunkuma linokuyalela lowo mntu usileleyo ukuthobela uMthetho kaMasipala ukuba athathe inyathelo njengoko kuphakanyisiwe kwingxelo ukuze kuthi xa kungenzekanga oko, uMasipala ngokwakhe akwenze, ukuze lowo mntu waphule uMthetho kaMasipala ahlawule iindleko zalo msebenzi.
Amatyala
Umntu othe waphula nasiphi na kwezi zibonelelo zalo Mthetho kaMasipala uya kuba netyala
Xa athe umntu, esenza ngendlela ezingalunganga nezingekho mthethweni, wafaka umoya okanye wanyanzelisa umsebenzi kamasipala okanye omnye umntu ukuba aphule umthetho ophantsi kwemimiselo yalo Mthetho kaMasipala, loo mntu uya kuba netyala.
Xa athe nabani na, esenza ngendlela ezingalunganga nezingekho mthethweni, wafaka omnye okanye wanyanzelisa umsebenzi kamasipala okanye omnye umntu ukuba aphule uMthetho kaMasipala okanye enze oko ngokwakhe ngokuthi aphembelele abasebenzi bakamasipala ukuba baqokelele ukuze bayithuthe ngaphandle kwentlawulo kwibhunga elifanelekileyo okanye kungasetyenziswanga indlela zokusebenza ezizizo.
Isohlwayo
Nabani na ofunyenwe enetyala lokulahla inkunkuma kwindawo engafanelekanga phantsi komthetho kaMasipala kuya kuthi xa egwetyiwe kulindeleke :
Isohlwayo xa inkunkuma ingaphaya kwi 10m3 okanye ngokubona kwenkundla phantsi kwemiqathango yecandelo lama-300 oMthetho weNkqubo zoLwaphulo-mthetho inkundla inokuwisa isohlwayo kunye nesigwebo yaye iyalele ukuthuthwa kwaloo nkunkuma kunye nentlawulo zendleko malunga naloo msebenzi okanye naziphi na iindleko.
Isohlwayo sokulahla inkunkuma eyingozi yaye inkundla, phantsi kwecandelo lama-300 loMthetho weNkqubo yoLwaphulo-mthetho, inokuwisela isohlwayo esiyintlawulo ngemali kunye /okanye nesigwebo ize iqwalasele amanyathelo okuthatyathwa ngummangalelwa nakwintlawulo emayikhutshwe khona ukuze kuthuthwe loo nkunkuma nokuphuculwa kommandla;
Akusayi kwamkelwa imvumo-tyala malunga nolwaphulo mthetho olusoloko luphinda phindwa lokulahla inkunkuma kwindawo engafanelekanga, kodwa phantsi kwecandelo lama -300 loMthetho weNkqubo yoLwaphulo mthetho inkundla iya kuwisa isigwebo sentlawulo ngemali kunye nesigwebo yaye ichaze ekubeni kuyimfuneko na ukuba athuthe loo nkunkuma okanye ahlawule iindleko zeso senzo kwakhona alungise loo mmandla okanye ahlawule iindleko zokwenza oko.
Nabani na othutha umthwalo ongagqunywanga nothi ubangele ukuchithakala phantsi, kumele anikwe isohlwayo esingama- R500 kunye nendleko zokucoca loo nkunkuma ichIthakeleyo nokulungiswa kommandla.
Nabani na othutha umthwalo ongabotshwanga kakuhle ukuze uchithakale uya kunyanzeleka anikwe isohlwayo se-R1500 kwakhona neendleko zokucoca loo nto ichithakeleyo kunye nokucoca ummandla-
Nabani na ogwetyelwe naso nasiphi na isenzo setyala phantsi koMthetho kaMasipala, uya kuthi akuba efunyenwe abe netyala.:
Ahlawule imali yesigwebo ubuncinane engama-R500 kunye nesigwebo semali esingasayi kudlula kuma-R10 000 okanye ugwetyelwe intolongo ubuncinane isithuba senyanga eziyi-6 yaye ubuninzi ithuba elingadlulanga kwiminyaka emi-2 okanye isohlwayo esiyintlawulo kunye nesokugcinwa entolongweni njengoko kubonelelwe kumhlathi 27.2.2 okanye 27.2.3 .
Xa kuthe kanti isigwebo sokuqala saloo mntu kwakhona nempembelelo okanye okunokuba nempembelelo empilweni, ekuziphatheni, ukhuseleko kwaye nakusingqongileyo kukuhle nje, inkundla isenokuwisa isigwebo sokuba enze inkonzo yoluntu (asebenzele uluntu) endaweni yesigwebo esiyintlawulo okanye ukuvalelwa.
Xa ilityala elikhulu yaye linempembelelo okanye lingenampembelelo kwimpilo, intlalo-ntle, ukhuseleko kunye nokuchaphazela kakubi kokusingqongileyo inkundla inokuwisa isigwebo esiyintlawulo esikhulwana okanye ithuba elidana entolongweni.
Xa kuthe kwakho ukuphinda phindwa kwetyala kunye/okanye impembelelo okanye kusenokuba nempembelelo empilweni, intlalo-ntle, ukhuseleko kunye nemo eyingozi, inkundla inokuwisa isigwebo eside okanye isohlwayo semali eninzana
Xa ityala lithe lenziwa ngumzi wezorhwebo omkhulu ukuze isigwebo semali ntlawulo sibe sincinci kakhulu kuloo mzi unetyala, inkundla inokuwisa isigwebo eside okanye isohlwayo semali ntlawulo esikhulu ngokufanele eso senzo.
Inkundla xa iphonononga isigwebo inokuthatha ingqalelo oku kulandelayo:
Okokuba lowo mntu ugwetyiweyo ulibazisile ekuthobeleni okanye usilele ekuthobeleni imiqathango yezaziso okanye imiyalelo ayinikiweyo loo mntu phantsi koMthetho kaMasipala.
Ukuba loo mntu uzuzile ngokwemali okanye wayeza kuzuza ngokwezimali ngenxa yokungeniswa kwetyala.
Ubungozi nobunzulu betyala xa kukhangelwe impembelelo okanye okusenokuba nempembelelo kwimpilo, intlalo-ntle, ukhuseleko loluntu kunye nemo yokusingqongileyo
Abantu abagwetyiweyo phantsi koMthetho kaMasipala nabadale umonakalo okanye ilahleko yempahla kunye okanye into leyo ibe nempembelelo embi kwimo yokusingqongileyo, ukongeza kwisigwebo esisesinye, inkundla isenakho ukuthi
Ukuba isakhiwo sesomnye umntu, ukuze kwisicelo somntu owenzakeleyo /umtshutshisi esebenze ngokomyalelo walo mntu wenzakeleyo, uya kuyicela inkundla ukuba iyalele lowo mntu unetyala ahlawule iindleko zomonakalo okanye ilahleko ngokwemimiselo yecandelo 300 loMthetho weNkqubo yoLwaphulomthetho ongunombolo 51 ka 1977;
Ayalele loo mntu wetyala ukuba ngendleko zakhe yaye de uMasipala akholiseke, alungise umonakalo kunye/ okanye abuyisele ilahleko kwakhona abuyisele imo esiqhelweni.
Ukuba umntu ufunyenwe enetyala phantsi kwalo Mthetho kaMasipala, inkundla isenakho, ukwangeza phezu kwaso nasiphi na isohlwayo esimiselweyo, iyalele lowo ugwetyiweyo ukuba athobele isithuba esimiselweyo yinkundla kusetyenziswa izibonelelo ezichanekileyo zoMthetho lo kaMasipala okanye, apho kuyimfuneko, ngemimiselo nezibonelelo zaso nasiphi na isaziso esikhutshiweyo phantsi kwalo Mthetho kaMasipala;
Ukuba uMlawuli, iarhente okanye umsebenzi weshishini uyasilele okanye usilele ukwenza umsebenzi wakhe, nto leyo ilulwaphulo mthetho ukungayenzi phantsi kwalo Mthetho kaMasipala, ukuze umqeshi asilele ekwenzeni ukuze eso senzo sokungenzi nto koMlawuli, iarhente okanye umqeshwa siya kwenzeka kuba umqeshi esilele ukuthabatha amanyathelo okunqanda ukungenziwa kwaloo nto, ngokwenza njalo umqeshi unetyala. Isingqinisiso sokusilela koMlawuli, iarhente okanye umqeshwa ubungqina obunokusetyenziswa ukubonisa ukuba umqeshwa unetyala phantsi kwemimiselo yecandelwana. Kuya kumiselwa isohlwayo sentlawulo kuphela, ukuba ukugwetywa kusekelwe kweli candelwana.
Ukuthumela / Ukugunyazisa noNyanzeliso loMthetho
UMlawuli kunye neGosa loLawulo lweNkunkuma baya kuba nelungelo/igunya lokugunyazisa naliphi na iGosa likamasipala okanye omnye ubani, ngalo naliphi na igunya/amandla okulawula anawo okanye uxanduva phantsi kwalo Mthetho kaMasipala.
Naliphi na iGosa lezoxolo okanye umqeshwa kaMasipala ogunyazisiweyo ukuba anyanzelise izibonelelo zoMthetho kaMasipala okanye othe ngethuba lokwenza umsebenzi wakhe, anyanzelise lo okanye eminye iMithetho kaMasipala, uya kuba enelungelo lokunyanzelisa nalo Mthetho kaMasipala.
UMasipala unakho ukwenza isilungiso/inguqulelo kuzo naziphi na iinkonzo zothutho lwenkunkuma okanye ukucoca nje ukuba inkqubo yokwaziswa koLuntu, uthatho nxaxheba kunye nokugqitywa kokwenziwa kothatho lwezimvo zoluntu -konke oku kwakube kugqityiwe isilungiso sinokwenziwa, nexabiso lokuyenza ingaxhomisi kwakhona injongo ikukunqanda ukwanda kwenkunkuma, ukuchithwa kwenkunkuma kunye/okanye nokuncitshiswa komthamo wenkunkuma omawuthathwe.
Izibonelelo zethutyana
Nayiphi na imvumelwano enikiweyo phantsi kweMithetho kaMasipala ebinikwe nagaphambili iya kusebenza ngokuphathelele kwiindawo eyayamkelelwe zona kunye nokuphathelele kumntu lowo eyayenzelwe yena waze wavunyelwa, kodwa loo mvumelwano ayisayi kugqithiselwa komnye.
Ukuguzulwa kwemiThetho kaMasipala emidala
Imithetho kaMasipala ekwiShedyuli- A apha iyaguzulwa.
Inkcazo
<fn>Women and Parliament Isixhosa.txt</fn>
KUBALULEKE NGANTONI UKUBA ABAFAZI BATHATHE INXAXHEBA EKWENZENI IMITHETHO?
Ukubandakanywa kwabafazi ekuthabatheni izigqibo kusisiseko samalungelo oluntu. Abafazi kufuneka bathathe inxaxheba ekwenziweni imithetho kuba oko kuyabuchaphazela ubomi babo bemihla ngemihla, ngokomgaqo-nkqubo karhulumente. Okubalulekileyo kwakhona kokuba, uphando lubonisa ukuba kubakho ugqaliselo olongezelelekileyo nolumandla xa abafazi bethatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo eziza kuphucula intlalo yabantu bonke. Ukonyuka kwenani labafazi abathath' inxaxheba ekwenzeni imithetho kunokukhokelela ekuphuculweni kwamathuba okufikelela kwiinkonzo ezingundoqo ezifana nezindlu, imfundo kunye nezentlalo-ntle.
BANGAyITHATHA NjANI INXAXHEBA ABAFAZI EKWENZENI IMITHETHO?
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika uthi makubekho ufikelelo nokubandakanyeka koluntu kwiPalamente nakwimisebenzi yayo.Oku kungenzeka ngeendlela ngeendlela.
Abafazi bangathatha inxaxheba ekwenzeni imithetho ngokuvotela iqela lezopolitiko abacinga ukuba liya kumela izimvo nemicimbi yabo ePalamente. Basenokuzibandakanya ekuququzeleleni, ekulisebenzeleni nokuba bonyulwe kwiqela elo abalichongileyo. Abafazi banyukele kumanqwanqwa aphezulu ngolu hlobo..
Uluntu lunelungelo lokuya kwiintlanganiso zekomiti kunye nokuthath' inxaxheba kwiiNdibano zoVakaliso-zimvo. Ukuba umba lowo ungotshis' ibunzi, iKomiti kwiNdlu yoWiso-mthetho okanye ekwiBhunga lamaPhondo kaZwelonke basenokugqiba ekubeni kubanjwe iindibano zoxakaliso-zimvo okanye bamemelele ukuba kufakwe izingeniso. Uluntu lusenokwazisa iKomiti yeMicimbi yeSebe okanye iKomiti eKhethekileyo ngezimvo zalo ngomba lowo uxoxwayo. Uluntu lusenokuqhagamshelana neLungu lePalamente ukuze luvakalisa izimvo zalo ngomthetho othile.
NGAWApHI AMALUNGIsELELO OMGAqO-sIsEKO AWENZA UKUBA ABAFAZI BAKWAZI UKUTHATH' INXAXHEBA?
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika ubonelela ngesikhokelo sokuxhaswa kokulingana ngokwesini, kunye nokuthath' inxaxheba kwabafazi ekwenzeni imithetho. UMgaqo-siseko unamalungiselelo okuqhubela phambili ngokulingana ngokwesini. UXwebhu lwamaLungelo oLuntu luqinisekisa ngokuphathwa ngokulinganayo kwabemi bonke boMzantsi Afrika. Olu xwebhu luyakuthintela ukucalucalulwa ngokobuhlanga okanye ngokwesini. UXwebhu lwamaLungelo oLuntu luyacacisa ukuba kufuneka kubekho amanyathelo okuxhasa ukuphunyezwa kukamasilingane kwinkalo zonke zoluntu.
UMgaqo-siseko wenza amalungiselelo kumaziko axhasa ulawulo lwesininzi kunye nokuthath' inxaxheba kwabafazi. Ezi ziquka, phakathi kwezinye zazo, iKomishoni yokuLingana ngokweSini, iKomishoni yamaLungelo oLuntu loMzantsi Afrika.
Ukwaleka kumalungiselelo akhoyo kuMgaqo-siseko, uMzantsi Afrika uzibophelele kumakulinganwe ngokwesini ngokuqinisekisa kwiingqungquthela zamazwe ngamazwe ezifana ne-, Ngqungquthela yokuPheliswa koCalucalulo kwabaFazi kunye ne-Nkundla yoKwenza, eyasekwa ngabafazi kwiNkomfa yaseBeijing. UMzantsi Afrika uyinxalenye yeenkqubo zentshukumo eziliqela zase-Afrika kunye nokuxhotyiswa kwabafazi, umz imithetho yokuziphatha ngokwesini nophuhliso lwamaZwe asemaZantsi e-Afrika.
ZEZIpHI IINdAWO EZIBALULEKILEyO ABAFAZI ABANGATHABATHA INXAXHEBA KUZO EKWENZENI IMITHETHO?
Eyona ndlela yokuqala nebalulekileyo abafazi abangazibandakanya ngayo nePalamente kungexesha lolonyulo. Indlela abavota ngayo abantu ibonisa indlela eza kuma ngayo iNdlu yoWiso-mthetho kunye neBhunga lamaPhondo leSizwe. Unyulo jikelele lunika umntu wonke ongaphezulu kobudala beminyaka eli-18 ilungelo lokuvotela iqela alithandayo. Abafazi benza inani elivakalayo labavoti kwaye bangasebenzisa ilungelo labo lokuvota ukuze babonise uhlobo lwePalamente abayinqwenelayo neziko eliza kulubeka phambili uphuhliso lwabafazi.
IPalamente yesiNe iseke ezi Komiti zilandelayo ezisebenza ngqo nemiba ebhekiselele kubafazi.
IKomiti yeMicimbi yabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo.
IKomiti eKhethekekileyo yabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo
ISebe elitsha lezabaseTyhini, uLutsha naBantu abaKhubazekileyo lenziwe ukuqinisa iintshukumo zikarhulumente zokukhulisa nokukhusela abantu abasemngciphekweni eluntwini lwethu.
yEyIpHI IMINGENI EjONGENE NABAFAZI EKUTHABATHENI INXAXHEBA EKWENZENI?
Nangona abafazi besenza isininzi kubantu boMzantsi Afrika, basembalwa ekuthatheni izigqibo. Mininzi imingeni ethintela abafazi ekudlaleni indima enkulu nebonakalayo, kwaye enye yazo bubuhlwempu. Ubuhlwempu lidabi elijongene nabafazi abaninizi boMzantsi Afrika, ingakumbi abasemaphandleni
Ukufumana iinkonzo ezingundoqo ezifana nemfundo, amanzi, intlalo-ntle kuye kwaphenjelelwa kukungalingani ngokobuni, ubuhlanga kunye nokungalingani ngokokuhlala. Kufuneka iinkonzo ezingundoqo ziphuculwe Ukuze abafazi bakwazi ukudlala indima ebonakalayo ekwenzeni imithetho. Abafazi abahluphekileyo abafikeleli ngokwaneleyo kumaziko enza umthetho.
Uninzi lwabafazi ludinga uphuhliso kwezoqoqosho. Abafazi ngabona bakwiqela elihluphekileyo eMzantsi Afrika kwaye ngabona bangaqeshekiyo okanye bangenamisebenzi. Ngaphezu koko, iNtsholongwane kaGawulayo okanye uGawulayo uchaphazela ikakhulu inani elivakalayo labafazi, ingakumbi abafazana abasazalayo.
Ubundlobongela kubafazi busengomnye wyona mingeni inzima ojongene nawo uMzantsi Afrika. Ulawulo lwethu lwesininzi olusakhulayo lukuphucule ukufakwa kwabafazi kulawulo lwezopolitiko nakwiindawo ezithatha izigqibo. UMzantsi Afrika uwise umthetho oza kuhlangabezana kanye ukulingana ngokobuni.
Umceli-mngeni kukwenza amalungelo afikeleleke kubafazi bonke.
<fn>Xhosa-brochure.txt</fn>
Amafama angathathi-ntweni naswele izixhobo zokunkcenkceshela
Amakhaya afumanisa kunzima ukwenza imveliso yokutya naya kuthi afumane uncedo lwemali eya ku-wanceda ngezixhobo zokukhongozela amanzi emvula naya kusetyenziswa kwimveliso yokutya ekhayeni. Kwakhona, le mali iya kunceda ekugcineni imveliso yokutya ekhayeni ikwimeko entle.
Umntu ngamnye oya kufumana olu ncedo makabe:
Ngummi walapha eMzantsi Afrika;
ERHAWUTINI
EMPUMALANGA
EMNTLA-KOLONI
ENTSHONA-KOLONI
EMNTLA-NTSHONA
Ukuba ufuna ifomu yokufaka isicelo, okanye ke xa ufuna inkcazelo ethe vetshe malunga nokuba wenze njani xa ufaka isicelo senkxaso-mali, qhagamshelana ne-ofisi yakwa-DWAF ekufuphi kuwe, okanye iwebhsayithi engu:
INkxaso-mali yokuXhobisa aMafama oNkcenkceshelo angathathi ntweni naswele izixhobo zokusebenza
UMphathiswa wezaManzi naMahlathi unoxanduva lokuqinisekisa ukuba wonke ubani uwafumana ngokwaneleyo amanzi, aqinisekise ukuba amanzi kwimijelo ngemijelo ayanonotshelwa, asetyenziswe, aphuculwe, alondolozwe ze alawulwe ngendlela eya kuzinza neyanelisayo. Uphinda futhi aqinisekise ukuba iindawo ezifana nezo zazikhe zathwaxeka kanobom kwilixa langaphambili zifumana isabelo esanelisayo samanzi.
Nangona ikho inguqu malunga nobonelelo ngamanzi kwezolimo apha eMzantsi Afrika nje, kusekho ukusilela malunga nokufikeleleka kwemijelo yamanzi ngakumbi kumafamaangathathi-ntweninasweleizixhobozokusebenza. Kungeso sizathu urhulumente egqibe ekubeni abonelele la mafama ngale nkxaso.
NgokweSiqendu sama-61 nama-62 soMthetho kaZwelonke wezaManzi (i-NWA ngamafutshane), uMthetho wama-36 wowe-1998, urhulumente uyile inkqubo yokubonelela amafama onkcenkceshelo angathathi ntweni naswele izixhobo ngemali, ukuze kuphuculwe indlela yokusetyenziswa kwamanzi kwezolimo. Eli lingelijoliswe ekuphuculeni iindlela zobonelelo ngamanzi kwezolimo ukuqinisekisa ukuba ukhulo kwezoqoqosho nophuculo lwentlalo yoluntu luzinzile.
Yinkxaso enjani le ikhutshwa ngurhulumente?
Le mali ikhutshwa ngezi ndlela zintandathu zilandelayo:
Igranti yesixa-mali esiya kuba yinkunzi ukuze kwakhiwe okanye kuphuculwe imijelo emikhulu apho amanzi onkcenkceshelo aya kuhamba khona:
Oophayiphu, iindawo ezimpompa amanzi, amadama amakhulu, iindawo asuka kuzo amanzi, ukanti kuphuculwe nezixhobo zokulondolozwa nokulawulwa kwamanzi.
Le mali iya kuphinda ijongane nezi neendleko zilandelayo:
Ukufuna abacebisi malunga nolwakhiwo/uphuculo lwemijelo yamanzi: abaya kunceda ngokubonisa ukuba le mijelo iya kuma njani, zeziphi izixhobo ezifunekayo, amanzi alondolozwe njani, njalonjalo .
Igranti okanye abhsidi eya kusebenza ekwakheni nasekulondolozeni imijelo yamanzi, nokuhlawula iindleko zokuLawulwa kwaManzi kunye nezo zibangelwa kukwehla kwexabiso lamanzi. Le granti okanye isabhsidi iphelelwa emva kweminyaka emithandathu kwaye yenzelwe ukuhlawulwa ezi ndleko zilandelayo:
zemiJelo kaRhulumente yaManzi ephantsi kolawulo lweSebe lezaManzi naMahlathi (i-DWAF ngamafutshane)
Ulawulo oluluqilima ngokwabiwa kwamanzi;
Uyilo lweenkqubo ngokusetyenziswa nokulondolozwa kwamanzi;
Ulawulo ngokuphathwa kwemali, ukwenziwa kwesicwangciso seshishini, uhlahlo-lwabiwo-mali nemiba enxulumene nezinto zasemthethweni.
Igranti eya kunceda ekuhlawuleleni iinkqubo zokwazisa ngoncedo lwamanzi emvula kwimveliso yokutya ekhayeni, kanti nakwezinye izinto ezibalulekileyo kwalapho ekhayeni.
<fn>Xhosa_100728.txt</fn>
YITHI PHANTSI KUBUNDLOBONGELA
Ubundlobongela ngokuchasene nabasuka kumazwe angaphandle lulwaphulo-mthetho!
Urhulumente akasokuze aluvumele tu naluphi na uhlobo lobundlobongela ngokuchasene naye nabani na!
Masisebenzisane ukudala ubomi obungcono babo bonke abahlala eMzantsi Afrika.
Masisebenzisane ukwakha izakhono zethu nokudala amathuba emisebenzi.
Masisebenzisane ukulwa ulwaphulo-mthetho.
Masihloniphe bonke abo bahambele okanye bahlala eMzantsi Afrika.
Ukuba ngaba unolwazi ngohlaselo olucetyiweyo lokuhlasela abasuka kwamanye amazwe abahlala eMzantsi Afrika, nceda utsalele isikhululo samapolisa esikufutshane nawe okanye kwimeko kaxakeka tsalela ku-10111.
YITHI PHANTSI KUBUNDLOBONGELA
MASISEBENZISANE UKUTHINTELA UBUNDLO-BONGELA OBUCHASENE NABASUKA KUMAZWE ANGAPHANDLE
Uhlaselo lobundlobongela kubantu abasuka kumazwe angaphandle abahlala eMzantsi Afrika abusokuze buncede nabani na. Awona ma-
xhoba idla ngokuba ngabantu abamsulwa - abophuli-mthetho badla ngokusinda. Apho unolwazi khona ngezenzo zolwaphulo-mthetho - yazisa abasemagunyeni. Musa ukuthathela umthetho ezandleni zakho.
Urhulumente umema lonke uluntu ukuba luhlale luvundlile luze luxele naziphi na izenzo zobundlobongela ezicetyiweyo nentiyo yabasuka kwamanye amazwe.
Ukusingathwa ngokuyimpumelelo kweNdebe yeHlabathi ye-FIFA yowama-2010 kudale umfanekiso omhle ngoMzantsi Afrika nelizwekazi le-Afrika kuluntu lwezizwe-ngezizwe. Ilizwe lethu lifumene ukwanda okukhulu kwenani leendwendwe ezilihambeleyo laza laphucula ama-thuba okufumana abatyali-zimali ngoko ke namathuba omsebenzi.
Nabuphi na ubundlobongela elizweni lethu buya kubuyisela umva inzuzo esiyizuze ngokusingatha iNdebe yeHlabathi. Ihlabathi li-siqwalasele ngaphezulu kunakuqala ngoku.
Ubundlobongela abuzange baba sisisombululo.
<fn>Youth and Parliament IsiXhosa.txt</fn>
IPalamente nanjengoko inelungelo lokongamela, yiyo eyongamele ukuphunyezwa kwemithetho emiselweyo kuquka leyo isungulelwe lulutsha lwelizwe.
Ulutsha loMzantsi-Afrika lungabandakanyeka njani ePalamente
Ukwenza ukuba iPalamente i.keleleke lula, kukho iinkqubo ezibizwa ngokuba yi-"Member's Interface" apho ulutsha lungathi ludibane neLungu lePalamente malunga nemibandela ephathelene nalo. Lunokuthi lwenze ukuba ilizwi lalo livakale ngokuvakalisa izimvo zalo ngomlomo okanye ngokubhala phantsi.
Ulutsha lukwayinxalenye yoluntu oluthi ludibane kwiiNtlanganiso zeKomiti apho imisebenzi emininzi yePalamente ithi yenzeke khona, kwaye lusenokuya nakwiingxoxo zePalamente ukuze babukele, bafunde baze baziphuhlise ngolwazi.
IPalamente inamanyathelo ohlukahlukeneyo ajolise kumabakala ngamabakala umzekelo, iPalamente yolutsha (ethi yona ibanjwe ngeNyanga yoLutsha) apho kuthi kuxoxwa ngemiba ephathelene nolutsha nalapho ithi ibe lulutsha lodwa olunikwa ilungelo lokuthetha, neenkqubo ezilungiselelwe lona.
UMgaqo-siseko unyanzelisa iPalamente ukuba ilubandakanye uluntu kwizinto ezenzeka kuyo, kungoko ulutsha nanjengoko lukwayiyo inxalenye yoluntu lumenywa rhoqo ukuba luthathe inxaxheba kumalungiselelo afana noVakaliso-zimvo loLuntu, iNtetho kaMongameli yoVulo-Palamente kunye nezinye iinkqubo zoku.kelela kuluntu nezibandakanya uluntu.
Xhosa
Eli phecana lifumaneka ngazo zonke iilwimi zoMzantsi-Afrika ezisemthethweni.
<fn>boabab_isiXhosa.txt</fn>
Le Mbasa kuwongwa ngayo abemi baseMzantsi Afrika ngenxa yenkonzo ebalaseleyo netshatsheleyo. Inkonzo ewongwayo yengaphezu kokwenza umsebenzi oqhelekileyo ofanele ukuwenza. Iwongwa ngenxa yegalelo elibalaseleyo neliqaqambileyo kwezi ndidi zilandelayo:
Ushishino noqoqosho
Inzululwazi, amayeza nezinto ezintsha zethekhinoloji
Ukwenza inkonzo kuluntu.
Indlela ewongwa ngayo
Le Mbasa ingawongwa ngokwala mahlelo mathathu alandelayo:
Ihlelo 1 = UMcebisi Ongaphezu kwabo bonke weMbasa yeBaobab (IGolide)
Ihlelo 2 = UMcebisi oGqibeleleyo weMbasa yeBaobab (Isilivere)
Umqondiso /izinto eyenziwe ngazo
Umxholo ophambili /umqondiso
Le Mbasa isuselwa kwinkuthazo efanekiswa ne-Baobab engumthi wase-Afirika wommandla wetropikhi. Imvelaphi yegama- Baobab yinxalenye yamabali amaninzi emveli (legends) aqulethe okuninzi nezinto eziyimimangaliso efihlakeleyo yase-Afrika. Ibisoloko ichazwa njengomthi ongaphezu kweminye imithi ngokubaluleka e-Afrika ngenxa yokuba, phakathi kwezinye izinto, ingumthi onamandla, nonexabiso elingumqondiso nelingumlingo kubantu abayinzalelwane yase-Afrika. Ukunyamezela nokumelana neemeko okuboniswe ngulo mthi xa ukhulayo kubonakalisa inkonzo ezinzileyo nengaqhelekanga kuMzantsi Afrika ekuwongwa yona ngale Mbasa. Ngokufanayo, inkonzo eyenziwayo ikwaqinisekisa unyamezelo nokukhula kobume boMzantsi Afrika.
I-Baobab iyinto ebalulekileyo kwiinkqubo zamahlathi aseMzantsi Afrika apho kulinywa imithi nezilimo (crops). Ibonelela ngamaxolo okwenza ilaphu, neentambo, iziqhamo ezikukutya neenkuni zokubasa (fuel), nezinye iimveliso ezisebenzisekayo. Iingcambu zayo ezibanzi nezomeleleyo eziphumela ngaphandle zixhasa umthi omkhulu owaziwa njengendawo yokubamba iintlanganiso ezibalulekileyo ezininzi nokhuseleko kuluntu lwe-Afrika yamandulo.
Izinto eyenziwe ngazo
I-Baobab (Baobab or Adonsonia Digitata) - eyaziwayo ngenxa yeengcambu zayo nobomi bayo obude. Ayiboneleli kuphela ngomthunzi nendawo yokubamba iintlanganiso , koko iyindawo engundoqo ekunikeni inkxaso uluntu efunyanwa kulo.
Ibheji yasentanyeni
Umfanekiswana
<fn>framework_isixhosa.txt</fn>
Isebe lezoBugcisa neNkcubeko
ISAKHELO SENKQUBO
YOLWIMI YESIZWE
IZIQULATHO
INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA WEZOBUGCISA, INKCUBEKO, 4 INZULULWAZI NOBUCHWEPHESHE
ULUHLU LWEZIFINYEZO 5
ICANDELO1 IMVELAPHI NENTSINGISELO
Intshayelelo 7
Intsingiselo yeMbali 8
ICANDELO 2 IMIBA ENGUNDOQO YENKQUBO
Iinjongo 11
Imithetho- siseko 12
Indlela 13
Umda 15
ICANDELO 3 UPHUHLISO LWEZAKHONO
ICANDELO 4 IZICWANGCISO ZOKUPHUMEZA
ULUHLU LWEENKCAZELO 18
INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA WEZOBUGCISA, INKCUBEKO, INZULULWAZI
Ulwimi lomntu ngandlela zonke "luyinxalenye yakhe": ibango lendalo lomntu wonke ophilileyo, esilisebenzisayo ukuveza iminqweno nezimvo zethu, ukucacisa iingcinga nokuxabiseka kwethu, ukuphonononga amava namasiko ethu, nokwakha uluntu lwethu nemithetho elawulayo. Kungolwimi ukuba sibe sisebenza njengabantu kwilizwe elitshintsha njalo. Ilungelo lokusebenzisa iilwimi zethu ezisemthethweni esizikhetheleyo lukhankanyiwe kuMthetho wamaLungelo oYilwayo yaye uMgaqo-siseko wethu uvuma ukuba iilwimi zabantu bethu ngumthombo wolwazi ekufuneka uqiniswe.
Ndizingca ngakumbi, emva kwenkqubo ecokisekileyo yeengcebiswano, ekugqibeleni sikwimo yokubhengeza iSakhelo senkqubo yolwimi yaseMzantsi Afrika. Oku kukugqitywa kwenkqubo eyayiqalwe ngowe 1995 xa ndandiqeshe iQela elinoXanduva loCwangciso loLwimi (Language Plan Task Group)(LANGTAG) ukundicebisa ngeSakhelo seNkqubo yoLwimi nesicwangciso esidibeneyo. Eli nyathelo laliyimfuneko ngokujonga ukunqongophala kokunyamezela iyantlukwano kwiilwimi yaye isiphumo "seelwimi ngeelwimi siyingxaki eyinkcitho" yindlela ecacileyo kwamanye amasebe oluntu lwethu, kwakhona unyembo olukhulayo kubantu bolwimi ngomkhwa wolwimi olunye eMzantsi Afrika.
Isakhelo senkqubo yoLwimi yeSizwe sisekeke kwisiphumo seenkqubo zethu zokucebisana, ngo-LANGTAG nangeenzame zeSebe ngokuhlangeneyo noLuhlu lwabantu oluCebisayo kwiNkqubo yoLwimi. Isakhelo senkqubo yolwimi yesizwe sibalulekile kulawulo lwemithombo yethu yolwimi eyahlukeneyo nokuphumelela kwenjongo karhulumente ukunyusa inkululeko, ubulungisa, ukufaneleka nomanyano lwesizwe. Kungalo moya ukuba uphuhliso lweelwimi ezili-11 ezisemthethweni zelizwe lethu njengoko kubekiwe kuMgaqo-siseko luthathe iqonga eliphezulu kwinkqubo.
Esi Sakhelo seNkqubo sikwathatha unakano lomba wokuba ixabiso leelwimi zethu luqinisekiswa kakhulu luqoqosho, intlalo nopolitiko lokusetyenziswa kwazo. Xa ulwimi luphelelwe lixabiso kwezi zibakala isidima solwimi siyaduka. Isakhelo senkqubo yolwimi yesizwe sikwaqwalasela nokuba sijongene nomceli mngeni wobumbano yaye iilwimi zethu zesintu kufuneka zibe yinxalenye yommandla wobuchwepheshe obunwena ngokukhawuleza. Ngoko ke sijonge ukuqinisa kwakhona isidima nosetyenziso lweeLwimi zesiNtu zaseMzantsi Afrika.
Ndithemba ngokunyanisekileyo ukuba bonke abantu baseMzantsi Afrika baza kusamkela esi sakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe njengesabo. Ndikholelwa ukuba ngokuhlangeneyo kufuneka siqinisekise ukuba inkqubo ibubunyani ebomini bethu, ivuma yaye isenza ukuba sibe nebhongo ngobuni bethu obubodwa boMzantsi Afrika.
ULUHLU LWEZIFINYEZO
ICANDELO 1: IMVELAPHI NENTSINGISELO
Intshayelelo
Malunga nama 25 eelwimi ezahlukeneyo ezithethwayo eMzantsi Afrika, kuzo ezili 11 ezithe zanikwa ibakala elisemthethweni ngokwayamene neCandelo 6 loMgaqo-siseko,ka-1996 (UMthetho No. 108 wama 1996), phantsi kwemiba yokuba ukusetyenziswa kwazo kuquka malunga nama 98 eepesenti zoluntu luphela.
UMzantsi Afrika lilizwe elinobuninzi beelwimi. Uphawu olothusayo lobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika ngumba wokuba iilwimi zesiNtu ezininzi zithethwa kwimida yonke yephondo, zisetyenziswa ngabathethi bolwimi bamaphondo awohlukeneyo.
Ngoku kukho ukuqonda okumandla kwemfuneko yokuqinisa iinzame zokuphuhlisa iilwimi zesintu ebezihlelelekile mandulo ukuphakamisa ubuninzi bolwimi ngenjongo yokukhulula abantu baseMzantsi Afrika kuxhomekeko olungafanelekanga lokusetyenziswa kweelwimi ezingezizo ezesiNtu njengeelwimi ezisemthethweni eziveleleyo zikaRhulumente.
Ukuza kutsho ngoku ulawulo lweyantlukwano yeelwimi kuMzantsi Afrika wamandulo wocalulo lwenziwe lwayingxaki ngenxa yokusilela kwenkqubo yolwimi ecacileyo, ekhokelela ekusetyenzisweni kwesiNgesi nesiBhulu njengezona lwiimi ziveleleyo kwimihlaba yentlalo-qoqosho nopolitiko loluntu lwethu.
Emva kweminyaka esibhozo yenkululeko, uMzantsi Afrika ngoku ufikelele kumba obalulekileyo kwimbali yawo apho kufuneka sisabele kwiyantlukwano yeelwimi nenkcubeko nakwimiceli mngeni yobuninzi beelwimi obukumgaqo-siseko, yiloo nto kuvezwe esi Sakhelo seNkqubo yoLwimi yeSizwe.
Le nkqubo yoxwebhu lesakhelo ayiqalisi kuphela indlela entsha yobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika koko ikwakhuthaza ngokumandla ukusetyenziswa kweelwimi zesiNtu njengeelwimi ezisemthethweni ukuphakamisa nokuphuhlisa umanyano lwesizwe. Iqwalasela ukwamkelwa okuphangaleleyo kweyantlukwano yeelwimi, ubulungisa bentlalo, umthetho siseko wokufumana okulinganayo kwiinkonzo zoluntu neenkqubo, nokuhlonitshwa kwamalungelo olwimi.
Esi sakhelo sibeka ubume obufanelekileyo bolwabiwo oludibeneyo lobuninzi beelwimi kwimiba yoMgaqo-siseko.
Intsingiselo yeMbali
Ukususela ekufikeni kokuqala kwamaDatshi eMzantsi Afrika ngowama-1652, kwixesha lolawulo olulandelelanayo lwamaNgesi, iManyano yoMzantsi Afrika, yaye kamva ukubekwa kukaRhulumente wengcinezelo noweRiphablikhi yaseMzantsi Afrika, nokufika kwedemokrasi ngo-1994 namalungiselelo oMgaqo-siseko kubuninzi beelwimi ezisemthethweni, inkqubo yolwimi lukaRhulumente nabaphetheyo ayikwazanga kuphumelela ukunakana iyantlukwano yeelwimi eMzantsi Afrika.
Le meko yaba neziphumo zokungalingani kweelwimi nokuvelela kwesiNgesi nesiBhulu kwadala unxulumano olungalinganiyo phakathi kwezi lwiimi kunye neelwimi zesiNtu.
Ngako oko, iinkqubo zolwimi zezithanga nezocalulo, kunye neenkqubo zopolitiko ezentlalo nezoqoqosho, zavelisa uluhlu lweelwimi, ukungalingani okwahlutywa yimibutho yobuhlanga nocalulo olungalinganiyo olwenze uluntu lwaseMzantsi Afrika.
Zonke ezi zenzo zadala inyaniso ecacileyo yesiphumo somgangatho weelwimi zesintu neelwimi ezizindidi ngeendidi zama-Afrika namanye amaqela ahlelelekileyo ukuquka neziThulu neeMfama - kunyanzelwa iingcinga ezigxekayo zeelwimi zesiNtu, ezingenziwa kuphela ngabathethi besiNgesi nesiBhulu, koko kwanangabathethi abaninzi beelwimi zesiNtu ngokwabo.
Le meko yandiswa ngumba wokuba ukuba ngenxa yokungakhathaleli ixesha elizayo nangezimvo ezenziwe ngokwemimiselo malunga nokuphumeza iilwimi ngeelwimi,amaziko oluntu nawabucala anento yokuthatha izigqibo ezikhawulezileyo zolwimi .
Icandelo 6 loMgaqo-siseko lunika isakhelo esiyintloko esisemthethweni sobuninzi beelwimi, uphuhliso lweelwimi ezisemthethweni nokuphakamisa ukuxabisa nokwamkela iyantlukwano yeelwimi zaseMzantsi Afrika. Inika abemi amalungelo olwimi, ekufuneka ebonakaliswe kwiinkqubo zolwimi zesizwe.
Umgaqo-siseko ugxininisa ukuba zonke iilwimi ezisemthethweni "mazixhamle isidima esifanayo" zize ziphathwe ngokufanayo, ngako oko kuqiniswe umgangatho nosetyenziso lweelwimi zesintu, norhulumente ethatha amanyathelo omthetho nangamanye ukumisela nokulawula usetyenziso lweelwimi zesiNtu ezihlelelekileyo.
Umgaqo-siseko uyalele utshintsho kwimeko yolwimi kwilizwe liphela, unika ingqiqo yentlalo nopolitiko kumaqela eelwimi ezihlelelekileyo ngokubhekiselele " kwiimfuno ezixeliweyo zabahlali namaqela anomdla".
Icandelo 6 loMgaqo-siseko lifuna ukuba kubekwe ngendlela iinkqubo zokusebenza ukuphuhlisa ezi lwimi zesiNtu.
Icandelo lesi-6 nelesi- anamalungiselelo anxulumene nolwimi ngooRhulumente besizwe nabamaphondo, nalapho amasebe kaRhulumente kufuneka asebenzise ubuncinane beelwimi ezimbini ezisemthethweni.
Amanye amalungiselelo afanelekileyo aphathelele kwimiba yolwimi enziwe kwenye indawo kuMgaqo-siseko. Icandelo lesi-9 likhusela ngokuchaseneyo nocalulo olungafanelekanga ngokuphathelele kulwimi, ngexesha amacandelo 30 no 31 ebhekiselela kumalungelo oluntu ngokwayamene nokuthatha inxaxheba kwinkcubeko, inkolo nolwimi nolonwabo. Icandelo lama-35 nelesi abhekiselela kumalungelo olwimi abantu ababanjiweyo, abagciniweyo nabatyholwayo, ngokugxininisa ngakumbi kwilungelo lokuthethwa kwetyala okulungileyo ngeenkqubo ezenziwe okanye ezitolikwe ngolwimi olukhethwe nguloo mntu.
Isebe lezeMfundo (DoE) liveze "iNkqubo yoLwimi kwiMfundo (LiEP), egxininisa iilwimi ezininzi njengokunatyiswa kweyantlukwano yenkcubeko nendawo ephambili yokwakha uMzantsi Afrika ongenabuhlanga. Umgqaliselo kubafundi kukugcina ulwimi lwasekhaya lokufunda nokufundisa, kodwa ukukhuthaza abafundi ukuzuza iilwimi ezongezelelweyo. ILiEP isebenza ngemiba enje (ngo/ngee)lwimi zokufunda nezokufundisa kwizikolo zikawonke-wonke, iikharityhulamu zesikolo, nemisebenzi enxulumene nolwimi yamasebe emfundo ephondo neebhodi ezilawula isikolo.
Umgaqo-siseko nonxulumano lowiso-mithetho kucaca ngokuphandle ukuphakanyiswa kobuninzi beelwimi eMzantsi Afrika. Esi Sakhelo seNkqubo ngako oko simelwe kukulungiselela ngokwanelisayo udibaniso lwenkqubo yolwimi kwimigangatho yomithathu kaRhulumente size sicacise imiba yenkqubo ecacileyo kumgangatho nosetyenziso lweelwimi zesintu ezisemthethweni kumaphondo onke alithoba eMzantsi Afrika.
ICANDELO 2: IMIBA ENGUNDOQO YENKQUBO
Iinjongo
Inkqubo yolwimi ithathela ingqalelo amalungiselelo omgaqo-siseko kubuninzi beelwimi yaye ihambelana neenjongo zikaRhulumente zophuhliso loqoqosho, intlalo yopolitiko nemfundo. Iinjongo zayo -
Kukuphakamisa ukusetyenziswa okufanelekileyo kweelwimi ezili-11 ezisemthethweni;
Kukwenza ngokulula ukufumaneka okufanelekileyo kweenkonzo zikaRhulumente, ulwazi neenkcukacha;
Kukuqinisekisa ukulungelelanisa iilwimi zesiNtu ezisemthethweni ebezihlelelekile ngaphambili;
Kukuveza nokulolonga isifundo esicacileyo kubuninzi bolwimi nabathethi bolwimi;
Kukukhuthaza ukufundwa kwezinye iilwimi zesiNtu ezisemthethweni ukunyusa ubumbano lwesizwe, neyantlukwano yolwimi nenkcubeko; no-
Kuphakamisa ulawulo olulungileyo lolwimi lwenkonzo yolawulo yoluntu efanelekileyo ukuhlangabezana nokulindelweyo neemfuno zabaxhasi.
Imithetho siseko
Inkqubo yolwimi ibhekiselele kule mithetho siseko ilandelayo:
Ukuzinikela kuphuhliso lolwimi olufanelekileyo namalungelo olwimi njengoko kufunwa lulawulo lolwazelelelo olukhululekileyo;
ukuqonda ukuba iilwimi yimithombo yokwandisa ulwazi ngokupheleleyo, ubunkcutshe nokuthatha inxaxheba ngokupheleleyo kwiimeko zopolitiko nezentlalo yoqoqosho;
ukusebenza ngolwahlulelwano oluhlangeneyo ukuphakamisa ubuninzi beelwimi zomgaqo-siseko;
ukunqanda ukusetyenziswa kwalo naluphina ulwimi ngeenjongo zokuxhaphaza, ukuvelela nokucalula; noku qinisa ukuzicingela kwabantu ekuhlangabezeni umdla, iimfuno nolangazelelo lweendidi ezinabileyo zabathethi bolwimi ngengxoxo nocamngco oluqhubekayo.
Indlela
Indlela iqonda oku kulandelayo:
Ukunyusa ubuninzi beelwimi eMzantsi Afrika kufuna iinzame ezingathi zingalujongi ulwazi olukhoyo kuluntu apho iilwimi zesintu ezisemthethweni ziphambili. Oku kuza kwenziwa lusetyenziso lokubandakanywa kwabahlali njengabathathi nxaxheba kwiinkqubo zophuhliso lolwimi.
Iza kuba luncedo ukubandakanya iinkcutshe zolwimi ukuncedisa kwinkqubo yokuphuhlisa iinkqubo ezisebenzayo zobuninzi beelwimi ngophando nokusasazwa kweziphumo.
Ukwenza intsebenziswano nolwabelwano loxanduva phakathi kwamazwe angamalungu eSADC ukukhawulezisa uphuhliso lolwimi.
Kuza kuba yimfuneko ukuqhuba iinkqubo zokuhlaziya ukwenzela kulawulwe inkqubela phambili kuluntu lwaseMzantsi Afrika olubuninzi bolwimi bupheleleyo.
Uluntu olusekelwe kwindlela ekuphakanyisweni kweelwimi ezahlukeneyo yeyona inokwenzeka, enikwa uluntu loMzantsi Afrika onezigxina ezininzi ngexesha elinye. Makubekho indlela ekwabelwana ngayo amagunya kwaye ibe yeyothabatho nxaxheba kuyilo lweelwimi kunye nakuphumezo lwenkqubo enyusa ubuchule bobugcisa ukuze idlulise ulwazi nezakhono.
Umda wenkqubo
Umda okanye imimiselo yenkqubo ingoku kulandelayo:
Zonke izakhiwo zikaRhulumente (ezesizwe, zamaphondo kunye noorhulumente beengingqi), ngokunjalo namaziko asebenzisa amagunya karhulumente okanye enza umsebenzi karhulumente ngokomthetho abotshelelwe sesi Sakhelo seNkqubo yoLwimi.
Ekuphakamiseni iilwimi ezininzi amaphondo ayawukwenza iinkqubo zawo ezingqinelanayo nemigaqo equlethwe kwesi Sakhelo seNkqubo, bethathela ingqalelo iimeko zemimandla yabo, kunye neemfuno zabo nokukhethwa kwalo luluntu njengoko kuxeliwe kuMgaqo-siseko.
Oorhulumente beengingqi bayakumisela ukusetyenziswa kolwimi kunye nokukhethwa luluntu kwiSakhelo seNkqubo sephondo esivumayo. Ekumiselweni kolwimi emalusetyenziswe kunye nokukhethwa luluntu, oorhulumente beengingqi, kufuneka ngokucebisana okubanzi kunye noluntu lwabo, baphuhlise, bapapashe kwaye baphumeze inkqubo yeelwimi ezininzi.
Iilwimi ezisemthethweni ziza kusetyenziswa njengoko kuyimfuneko kwimisebenzi yazo zonke izindlu zowiso-mthetho, kuqukwa neencwadi ze-Hansard, njengomcimbi wokulunga, ngaphandle kokuba kwimeko yowiso-mthetho lwamaphondo, iimeko zemimandla ziyakumisela u(ii)lwimi omalusetyenziswe.
URhulumente uyakukhuthaza, kwaye apho kukho imfuneko axhase, amashishini abucala ukuba aphuhlise kwaye aphumeze iinkqubo zawo zeelwimi ngokuvumelana neSakhelo seNkqubo yolwimi yesizwe.
Ukunyusa iilwimi ezininzi le nkqubo imisela ukusetyenziswa kweelwimi ezahlukeneyo kwizakhiwo zikaRhulumente njengale ndlela ilandelayo:
U(ii)lwimi zokusebenza/u(ii)lwimi lwerekhodi: Ngokuvumelana, isakhiwo sikarhulumente ngasinye kufuneka sivumelane ngo(ii)lwimi lokusebenza (ngeenjongo zonxibelelwano lwangaphakathi kunye namanye amasebe); Ngaphandle kokuba apho kunokwenzeka akukho mntu uyakuthintelwa ukuba asebenzise u(ii)lwimi alukhethayo. Ngeenjongo zokuqhuba iintlanganiso okanye zokwenza imisebenzi ekhethekileyo zonke mazenziwe iinzame zokusebenzisa izibonelelo ezifana noguqulo kunye/okanye ukutolika (zombini ngokulandelelanayo nangaxeshanye, ngokunjalo nokutolika okusebezayo) ukulwenza lula ulwimi apho kunokwenzeka khona.
UNxibelelwano kunye namalungu oluntu: Ngeenjongo zeembalelwano ezisemthethweni, ulwimi olukhethwa ngummi malusetyenziswe. Lonke unxibelelwano lomlomo malwenzeke malwenziwe ngolwimi olukhethekayo loluntu ekujoliswe kulo. Ukuba kukho imfuneko, zonke iinzame mazenziwe ezokusebenzisa izibonelelo zokwenza lula ulwimi njengokutolika (okulandelelanayo, okwaxesha nye, olomnxeba notoliko olusebezayo ) apho kunokwenzeka khona.
UShicilelo lukaRhulumente: inkqubo yopapasho yeelwimi ezininzi ezisebenzayo kufuneka ilandelwe ngamasebe kaRhulumente esizwe kwezi zehlo zingafuni ushicilelo ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni nakwiilwimi ezimiselwe amaphondo
Apho umsebenzi onamandla nozinzileyo kaRhulumente kuwo nakuwuphi na umgangatho ufuna ulwazi lonxibelelwano olubanzi, kufuneka ushicilelwe ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni kunye nakumaphondo, ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezimiselweyo.
Kwizehlo apho amaxwebhu asebuRhulumenteni angazi kufumaneka ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni, amasebe kaRhulumente wesizwe funeka apapashe amaxwebhu ngaxeshanye okungenani ngeelwimi ezintandathu. Ukhetho lweelwimi luyawukwenziwa ngoku kulandelayo:
Umthetho-siseko wokutshintsha kufuneka usetyenziswe xa kukhethwa iilwimi zokupapashwa kwamaxwebhu kaRhulumente kwiilwimi zesiNguni kunye nesiSotho.
uNxibelelwano lwangaphakathi: Unxibelelwano lukaRhulumente kumgangatho wamazwe ngamazwe iya kuba sisiNgesi okanye kulungiselelwe ulwimi olukhethwayo lwelo lizwe libandakanyekayo
Icandelo lesi-3:Uphuhliso lwezakhono
Ukuphunyezwa kwenkqubo yeelwimi kuyakunyusa imfuno yomsebenzi wokuguqula kunye nokuhlela kunye neenkonzo zokutolika, ingakumbi kwiilwimi zesintu. Undoqo wobuchule bokuguqula kwezi lwimi kuyakufuneka ukuba unatyiswe kumasebe kaRhulumente nakumacandelo abucala, oko kukuthi, kubasebenzi ngeelwimi abasebenza ixeshana abanjengabaguquli, abahleli kunye neetoliki eziza kufuna ukuphuhliswa. Imfuno enyukileyo yeenkonzo zabasebenzi ngeelwimi abaqinisekisiweyo iyakufuna uqeqesho lwezakhono olungaphaya.
Ukusekwa kweeyunithi zeelwimi kwisebe ngalinye likarhulumente wesizwe kunye nakwiphondo ngalinye nako kuyakwenza into kumda wemisebenzi yeNkonzo yeeLwimi zeSizwe. I-NLS kuyakufuneka ukuba ilungelelanise ulawulo lokuphunyezwa kwenkqubo ngokwenza lula uqeqesho lweyunithi yesitafu seelwimi kwimisebenzi yoyilo lweelwimi kunye nokuxhasa iinkqubo zokusebenza zezi yunithi. I-NLS iya kuba yimfanelo yayo ukulungelelanisa uphuhliso lweenkqubo zokuqeqesha zabaguquli, abahleli kunye neetoliki, kunye nokuseka imigaqo yokusebenza kwimiba yobulunga.
Imimandla ye-terminography kunye nesigama nayo iya kuchaphazeleka. Ukunyuka kumsebenzi woguqulo uyakufuna uphuhliso olukhawulezayo lwesigama kwiilwimi ezisemthethweni kunye noVimba wamagama weSizwe ofikelelekayo kubo bobabini abasebenzi ngeelwimi bakarhulumente nabasebenza ngamathuba athile.
Ukufumaneka kokusetyenziswa kobuchwepheshe beelwimi obunokusetyenziswa ngumntu (HLT)(umzekelo, uguqulo oluncediswa ngumatshini, iinkumbulo zoguqulo, isikhangeli magama) kwiilwimi zesintu kuyakudlala indima enkulu exhasayo ekwenziweni lula kwemisebenzi yeelwimi.
Indlela yobungakanani beeyunithi zeelwimi iyakumiselwa kwaye uqeqesho lwezakhono kulo mmandla kuyakufuneka ukuba kuqalwe ngalo emva kokucingwa kwenani leelwimi ezisemthethweni eziza kusetyenziswa.Iiyunithi zinesitafu esiqinisekisiweyo esingabantu abane okanye ngaphezulu, abaza kufuna oomabhalane
Icandelo lesi- 4: iziCwangciso zokuphumeza
Ukungeniswa okuqhubayo kokungeniswa kwenkqubo ngexesha elifutshane, eliphakathi nelide sesona sicwangciso sikhethekayo kuyo yonke imigangatho.
Ngokumayela noshicilelo lukarhulumente, uphunyezo luyakungeniswa ngendlela evumayo nejonga okubambekayo kwizibonelelo zikarhulumente okungenani kwixesha leminyaka emithathu. Okuhle kule ndlela yokungenisa kancinane kukuba amasebe aza kuba nakho ukuphuhlisa izakhono ngokwandisayo kwaye alawule inkqubo yophunyezo ngamandla.
Izakhiwo zikarhulumente ziya kuba nexesha lokuceba uhlahlo-lwabiwo mali lwazo ngokwenyusa kancinane ulwabiwo kwixesha le-MTEF kunye nemisebenzi yokuyila engqinelanayo nezibonelelo ezifunekayo kuphunyezo olunempumelelo lwenkqubo.
Iindlela zokuhlola ukuqinisekisa ubulunga beenkonzo zoguqulo kunye nokuhlela ziyakuphuhliswa.
Uphengululo lwenkqubo luyakuqhutywa rhoqo kwaye izindululo ziyawukwenzelwa ukuba zilungiswe apho kukho khona imfuneko ukwenzela ukuba uhlahlo lwabiwo mali lunyenyiswe.
Izakhiwo ezifunekayo ukwenzela ukuqhuba inkqubo ziya kubekwa endaweni. Oku kuza kuquka ukusekwa kweeyunithi zeelwimi kuwo onke amasebe esizwe kaRhulumente kunye nakumaphondo ukuze alawule -
Unxibelelwano lomlomo lwangaphakathi noluphakathi kwamasebe kuwo onke amacandelo kaRhulumente;
Unxibelelwano olubhaliweyo lwangaphakathi noluphakathi kwamasebe kuwo onke amacandelo kaRhulumente;
unxibelelwano lomlomo noluntu unxibelelwano olubhaliweyo noluntu; kunye nonxibelelwano lwamazwe ngamazwe apho kukho khona imfuneko.
Iimfanelo ezongezelelekileyo zikaRhulumente malunga nokuphunyezwa kwenkqubo yeelwimi yesizwe zingoku kulandelayo:
ukuxhasa uphuhliso lwemicimbi yabasebenzi olufunekayo bokuphunyezwa kweelwimi ezininzi olunempumelelo;
ukulawula umsebenzi wokwenza lula iilwimi umzekelo uguqulo, utoliko kunye nesigama, ngophuhliso kunye nomthetho ofanelekileyo;
ukuxhasa iinzame ezikhethekileyo zokulungisa kunye/okanye iinkqubo zeelwimi zesintu ezingasiwa so, iilwimi zesintu kunye neelwimi zama-Khoi, San kunye nezama-Nama, ngokunjalo no(ii)lwimi lweZandla loMzantsi Afrika; kunye nokuxhasa ukufundwa kunye nokufundiswa kwazo zonke iilwimi ezisemthethweni zoMzantsi Afrika kuyo yonke imigangatho yesikolo.
Uluhlu lweenkcazelo lwimi-mbini Isenzo sokusebenzisa iilwimi ezimbini (akukho mfuneko yokusetyenziswa ngobuchule obulinganayo kuzo zombini).
ukuphuhliswa kolwimi Ukuphakanyiswa kolwimi ngokulubhala, ukufanisa isigama kunye nokunatyiswa kwemisebenzi ukwenzela ukuba ulwimi lusetyenziswe nakwabeendaba, kwimfundo, kwiinkqubo zomthetho kunye nolawulo, kunye nokunika umda jikelele kushicilelo lwemisebenzi yoncwadi kolo lwimi.
ukuhlela Isenzo sokufaka izilungiso kulwimi kunye/okanye isimbo kwimihlathi ebhaliweyo ubulungisa Ubulunga bokulunga, ukungakhethi, umsebenzi olinganayo; okufanelekileyo nokulungileyo.
iilwimi ezininzi ezisebenzayo Kubhekisele kukhetho lo (ii) lwimi oluthile kwisimo esikhethekileyo, kumiselwa ngumxholo apho ulwimi lusetyenziswe khona, njengomsebenzi, ababukeli kunye nomyalezo olusetyenziselwe wona.
iilwimi zelifa Iilwimi ezingasizizo ezemveli zelizwe kodwa ezize nabafuduki iilwimi ezihlelelekileyo ngokwembali NgokwaseMzantsi Afrika, ezi ziilwimi ezabekwa ezantsi ngokwesikhundla ngaloo maqela ebenamandla ngaphambili kwaye, ngenxa yoko ebezingasetyenziswa okanye ziphuhliswe khon'ukuze zisetyenziswe kwiindaba, kwimfundo (emva kwemfundo yabasaqalayo), okanye kuwonke-wonke okanye kwiindawo ezibalulekileyo ngokoqoqosho. Yinkxaso encinane eyanikwayo kuphuhliso lweendlela zobugcisa bomlomo kwezi lwimi. Ziquka iilwimi zesintu, iilwimi zamafa kunye ne-SASL.
ubuchwepheshe beelwimi zabantu Ukusetyenziswa kolwazi lolwimi kuphuhliso lwezixokelelwano zekhompyutha ezinokubona, ziqonde, zitolike kwaye ziveze ulwimi lwabantu ngazo zonke iintlobo; njengophuhliso lwemisebenzi eyenza ukuba abantu bakwazi ukusebenza ngeekhompyutha.
ulwimi lwemveli Ulwimi lwemveli lwelo lizwe.
ukutolika Isenzo sokuthetha utolike ususa kulwimi olusisiseko usisa kulwimi ekujoliswe kulo.
ukuqondwa kolwimi Ubuntununtunu bokuba ulwimi lusetyenziswa njani na kuluntu, nokuba abasebenzisi bayanikwa na amalungelo abo eelwimi, kunye nokuba ulwimi lusetyenziswa njani na ukwazisa okanye ukungazisi.
ukulingana kweelwimi Ngokwemiqathango yomgaqo-siseko, zonke iilwimi fanele ukuba zifumana intlonelo elinganayo.Ukuphathwa okulinganayo kweelwimi ezimbini nangaphezulu, ingakumbi ngokumayela neendawo ezisemthethweni zoluntu ezifana nomthetho, ubulungisa, ulawulo loluntu kunye nomyalelo.
ubulungisa belwimi Ubulunga bommiselo wolwimi kunye/okanye ukuphathwa kweelwimi ezimbini okanye ngaphezulu. Imiba efana nenani lezithethi kunye nesikhundla solwimi sinokuchaphazela inkqubo ekubeni imisele iindawo zokusetyenziswa kolwimi oluthile. Oku kunokungalingani "(A) uRhulumente akanakusebenzisa zonke iilwimi zabemi bakhe kwaye kufuneka azinyine ekusebenziseni u(ii)lwimi lwakhe ezi/olusemthethweni, okanye iilwimi ezithile, ngendlela enye okanye ngenye"
uyilo lolwimi Uyilo lolwimi lujolise kwizisombululo kwiingxaki zolwimi ngokuveza ezinye iinjongo, iindlela kunye neziphumo. Kuquka iinkqubo zokulawula kunye nokuphucula iilwimi ngophuhliso lweelwimi.
inkqubo yeelwimi Isigqibo/ummiselo osemthethweni ngobume beelwimi ezahlukeneyo ezithethwa kuluntu lweentlobo ngeentlobo/ubuninzi beelwimi, umzekelo loluphi ulwimi oluya kuba lolwesizwe okanye olusemthethweni, zeziphi iilwimi eziya kusetyenziswa njengezemimandla kwaye ubume bazo buya kuba yintoni.
amalungelo eelwimi Imithetho emisela isimo apho abemi banokuzikhethela iilwimi.
iiyunithi zeelwimi ii-arhente zikaRhulumente kumasebe kunye namaphondo ezisebenza ngemiba ethe ngqo yeelwimi elo sebe kunye/okanye iphondo evela kwiNkqubo yeeLwimi yeSizwe kunye nokudibana kunye namanye amasebe kwimicimbi yeelwimi i-lexicography Umsebenzi wokuqulunqa izichazi magama.
iindlela zokuguqula ngomatshini Iindlela zekhompyutha eziguqula ngeletroniki okubhaliweyo ukusuka kolunye ulwimi kuye kolunye.
lwimi olusetyenziswayo (ulwimi lokufunda) Ulwimi lomyalelo wegumbi lokufundela njengoko kumiselwe yikharityhulam kunye nenkqubo yelwimi."Ulwimi lokufunda", luthetha ukusuka kancinane kufakwe umba wokuba kunokusetyenziswa ngaphezulu kolwimi olunye kwaye abafundi banokufikelela kolunye kunolusetyenziswayo olusemthethweni.
iilwimi ezininzi Ukusetyenziswa kweelwimi ezintathu okanye ngaphezulu ngumntu okanye liqela labantu abathetha olo lwimi njengabemi bommandla othile okanye isizwe.
ulwimi olusemthethweni Ulwimi olusetyenziswa eburhulumenteni, ezinkundleni zomthetho, kwimfundo, kushishino, nangabeendaba.
uguqulo Isenzo sokutshintshela okubhaliweyo kulwimi okubhalwe ngalo kusiya kolunye (ekujoliswe kulo) ulwimi ngohlobo olubhaliweyo.
isigama Amagama obugcisa enziwe ukuba afane enzelwe ummandla wezifundo okhethekileyo
<fn>history_isiXhosa.txt</fn>
Imbali yamaWonga eSizwe
Ukuzalwa kwedemokhrasi entsha engacaluli ngokobuhlanga nangokwesini eMzantsi Afrika kwenza kwayimfuneko ukuba kuqwalaselwe ngokutsha inkqubo yamaWonga eSizwe. Inkqubo eyayisetyenziswa ngaphambili yayibandakanya iMbasa enye namaWonga amane awayeluphawu lwesimo esasigquba ngaphambili.
Lifuna ukuziguzula kwisimo esasigquba ngaphambili, ngoMeyi ka-1998, iBhunga likaMongameli leeNgcebiso ngamaWonga eSizwe elalisandul' ukumiselwa lanikwa umsebenzi noxanduva lokuqwalasela ngokutsha inkqubo yamaWonga eSizwe. Ukuqalisa loo msebenzi, kwamiselwa ikomiti yezobugcisa eyathi yasingatha inkqubo yophando ebanzi nebandakanyayo eyathi yabandakanya uboniswano noluntu, udliwanondlebe nabachaphazelekayo kwinqanaba lesizwe jikelele, iingxoxo zamaqela ezazijolise ekufumaneni iinkqubo ezizezinye ezazinokuthi zisetyenziswe, ugunyaziso lophando lwezembali kwanokuqokelelwa kwabayili bamajikazi neembasa ukuze bayile iimbasa ezintsha besebenzisa ulwazi ababebonelelwe ngalo.
Njengenxalenye yale nkqubo, isebe elalifudula lisaziwe njengeSebe lezoBuchule, iNkcubeko, iNzululwazi noBugcisa, libambisene neNkqubo kaRhulumente yoNxibelelwano noLwazi laphanda banzi malunga neempawu kwanentsingiselo yeempawu kwiinzame zokufumana unqontsonqa wentsingiselo entsha eya kubonakalisa umoya omtsha welizwe elitsha. Iqela labahlohli ezidyunivesiti kwaneengcali ezinolwazi ngeempawu nentsingiselo yeempawu zemveli lacelwa ukuba lalathe imiba engundoqo kunye nezahlulo zayo ezibonakalisa imbali ehlangeneyo nebandakanyayo kwanamava eAfrika, nalapho kujoliswe eMzantsi Afrika ubukhulu becala. Isiphumo esihlangeneyo sale nkqubo saba kukugunyaziswa kwanokuyilwa kwamaWonga eSizwe amatsha.
Imeko
UMzantsi Afrika uthabathe imitsi emininzi ukuzikhwebula kwisimo sangaphambili sokuchwethela bucala nokucalucalula ngokwesini, ibala nenkolo. Eli lizwe lithe chuu libheka phambili lilandela ikhondo elimisela ubuntu bethu ngokutsha. Kule ndlela esingise ebuntwini, inkcubeko entsha yamalungelo oluntu kwanentlonipho kwisidima somoya wobuntu zibe ziimpawu eziphawula uMzantsi Afrika.
Omnye weyona mizuzu yophawu lokushiya ngemva imeko yexesha elidlulileyo yokuchwethelwa bucala nokucalucalulwa kwabathile yaba kukuphakanyiswa kweflegi yeli entsha ngo-1994. Lo mzuzu wangqina ngokufanelekileyo iqhayiya nesidima selizwe eliqanduselayo kwanokubhiyozelwa kobuntu. Omnye yaba kukutyhilwa koPhawu lwePalamente olutsha ngomhla wama-27 kuApreli ka-2000 olwagxininisa ubambiswano olungundoqo kwimbali yabantu beli lizwe. Ngokwenjenjalo, enye intsingiselo eqaphela iAfrika kwaneempawu zayo yaba yinxalenye yenkcubeko entsha eqaqambisa uMzantsi Afrika ozelwe ngokutsha.
AmaWonga eSizwe amatsha asekelwe phezu kwalo moya wokuzalwa ngokutsha.
<fn>ikhamanga_isixhosa.txt</fn>
Le Mbasa kuwongwa ngayo abemi baseMzantsi Afrika abagqwesileyo kwiinkalo zobugcisa, inkcubeko, uncwadi, umculo, ubuntatheli nemidlalo.
Indlela ewongwa ngayo
Le Mbasa ingawongwa ngokwendidi ezintathu:
Udidi 1 = IGolide
Udidi 2 = ISilivere
Umqondiso/izinto eyenziwe ngazo
Umxholo ophambili /umqondiso
Umthi i-Ikhamanga (Strelitzia) ngumqondiso wobuhle obubodwa bempumelelo ebalaseleyo yamadoda namanina athe aqaqambisa uMzantsi Afrika ngokungaphezulu kwiinkalo zobuchule, ubugcisa, inkcubeko, umculo, ubuntatheli nemidlalo.
Izinto eyenziwe ngazo
Igubu lase-Afrika - elifanelekileyo kuzo zonke iinkcubeko zase-Afrika. limele ubugcisa, lingumqondiso wetalente egqwesileyo kunxibelelwano nakwimibhiyozo yenkcubeko.
Isihlwitha / ilanga - isithsaba singumqondiso womnqwazi/isinxibo/into ethwalwa entloko eneentsiba ethwalwa ngabadlali /abaculi, ubukhosi nabantu abahlonitshwayo. Imitha yelanga, echaza amandla, uzuko, ukukhanya, nokubasemandleni imele impumelelo yabathathi-nxaxheba kwiinkalo ezahlukileyo.
Izangqa zangaphakathi nemida - (ukuzukiswa kwimidlalo) - zingumqondiso wokuqwalaselwa kwempumelelo egqwesileyo kwizinto ezahlukileyo zemidlalo nenkcubeko
Iindlela - (Impumelelo )- ibonakalisa zonke iindlela ezibheka e-Afrika nakwiSiqalo soBuntu, ezigxininisa iindlela ende, enzima, eya empumelelweni, nakwimpumelelo ebalaseley .
Ibheji yasentanyeni
Umfanekiswana
<fn>implem_plan_isixhosa.txt</fn>
ISebe lezobuGcisa neNkcubeko
UQulunqo lokuGqibela
IZIQULATHO
INTSHAYELELO YOMLAWULI-JIKELELE WEZOBUGCISA
NENKCUBEKO
ULUHLU LWEZIFINYEZO 4
ISINGENISO 5-9
Injongo 5
Iilwimi ezisebenzayo 6
AmaSebe eSizwe obuRhulumente 6
AmaPhondo 6
Uqhagamshelwano namalungu oluntu 7
Uhlalutyo lwemeko 9
Uphumezo ngezigaba komGaqonkqubo weeLwimi 11
IBhodi yeeLwimi Zonke zoMZantsi Afrika 12
Izigqeba zeeLwimi 13
IQonga leSizwe leeLwimi 15
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi bomZantsi Afrika 16
Uphuhliso lwesigama 18
Uqeqesho 19
UmGaqo weeLwimi wokuziPhatha wamaGosa kaRhulumente 20
Ukuhlola nokuXabisa 22
Usasazo lweeNdaba 24
Uqikelelo lweendleko 25
Umiselo lwamagosa ecandelo 28
AMANQAKWANA OKUQUKUMBELA 29
UCwangciso loPhumezo lwesebe lesizwe loburhulumente 33
INTSHAYELELO YOMLAWULI - JIKELELE WEZOBUGCISA
NENKCUBEKO
URhulumente uyaziqonda izinto ezicela umngeni eziqulethwe lulawulo olufanelekileyo lweelwimi ezahlukeneyo. Kungenxa yeso sizathu uCwangciso loPhumezo lusenza isindululo sokulandela indlela enokuguquguquka nenenkqubela. Ngokomba wokuba uphuculo nophuhliso lweelwimi zethu luthathwa lungundoqo kwizibonelelo zomGaqonkqubo weeLwimi, uCwangciso loPhumezo lumema ukuba kusekwe izibonelelo zokusebenza zeelwimi nezixhobo ezifunekayo ezifanelekileyo ukuphumeza ngokugqibeleleyo usetyenziso lweelwimi ezininzi kwiNkonzo yobuRhulumente. Ngako oko, amaqabane esisebenzisana nawo kumgangatho wesizwe, owamaphondo nowengingqi aya kuba nendima ebalulekileyo ekuqinisekiseni impumelelo yophumezo lomGaqonkqubo weeLwimi.
Xa sithathela ingqalelo into ecela umngeni kuthi, singuRhulumente, kukuqinisekisa ukufezekiswa kwezithembiso ngenkonzo efanelekileyo esabela kwiintswelo zabemi, kwanokuthu ulwimi yindlela esiqhagamshelana ngayo nabo, kunyanzelekile ukuba umGaqonkqubo weeLwimi kwenziwe ukuba usebenze ngokungxamisekileyo. Ngako oko ndimema bonke oogxa bethu, kuquka izigqeba zikarhulumente namasebe kwakunye neBhodi yeeLwimi Zonke zoMZantsi Afrika, ukuqinisekisa ukuba olu Cwangciso loPhumezo lwenza ukuba usetyenziso lweelwimi ezininzi luguquke inyani ephathekayo kubo bonke abemi bomZantsi Afrika.
ULUHLU LWEZIFINYEZO
ISINGENISO
Olu Cwangciso loPhumezo luyinxalenye yeSakhelo somGaqonkqubo weSizwe weeLwimi (NLPF) esinika iziphumo kubonelelo lweelwimi njengoko kumiselwe kwicandelo 6 lomGaqosiseko, 1996 (UmThetho No. 108 wowe 1996). Xa uphelele, lo mqulu uya kuquka iNkcazelo yomGaqonkqubo weeLwimi, uCwangciso loPhumezo, umThetho weeLwimi zomZantsi Afrika nemimiselo ecetywayo, kwakunye nomThetho ocetywayo wabaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika.
UCwangciso loPhumezo lunikelwa njengesindululo esinokuguquguquka ekunokongezwa kuso ezinye izakhiwo ezichongiweyo nezixhobo zokusebenza zokukhuthaza usetyenziso lweelwimi ezininzi.
INkcazelo yomGaqonkqubo yeNLPF yapapashwa ngumPhathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe ngomhla we-3 Disemba 2002. IKhabinethi yathi yayamkela ngomhla we-12 Februwari 2003. Injongo yomGaqonkqubo kukukhuthaza ukusetyenziswa ngokufanayo kweelwimi ezili- 11 ezisemthethweni ngenjongo yokulungiselela ukufikeleleka ngokufanayo kwiinkonzo zoburhulumente, ulwazi neenkcukacha, kwanokuhlonela amalungelo eelwimi. Ezi njongo zixhomekeke kwimpumelelo yokuphucula nokuphuhlisa iilwimi zabemi beli ebezikade zithotyelwe umgangatho ngaphambili. Njengoko ulwimi kusisixhobo esisebenzayo soqhagamshelwano kubomi babantu ngabanye kwanoluntu, kunyanzelekile ukuba kuhlelwe ubuchule bokulungisa ukungalingani kwangaphambili.
Injongo
UmGaqonkqubo ucacile ngokuphathelele kumba wophumezo. Zonke izakhiwo zoburhulumente (kurhulumente wesizwe, wephondo nowengingqi) zibotshwa zizibonelelo zomGaqonkqubo, ngokufanayo nawaphi na amaziko anamagunya kuluntu okanye awenza umsebenzi woluntu ngokomthetho. UmGaqonkqubo weeLwimi uphinda ubonelele ngosetyenziso lweelwimi ngendlela elandelayo:
Iilwimi ezisebenzayo
ISebe okanye iPhondo ngalinye lingakhetha ulwimi olusebenzayo. Nangona kunjalo kufuneka kuqaphelwe ukuba akukho mntu uya kuthintelwa ekusebenziseni ulwimi azikhethela lona. Xa kuthe kwakhona imfuneko, kufuneka kubonelelwe ngobukho beenkonzo zokutolika/ukuguqulela.
Amasebe esizwe oburhulumente
Ngokuphathelele kuqhagamshelwano olubhaliweyo, kufuneka kulandelwe inkqubo yopapasho eyamkelekileyo yosetyenziso lweelwimi ezininzi (kuthathelwa ingqalelo umsebenzi, ababhalelwayo kwakunye nomyalezo) kwezo meko apho kungadingeki ukuba kupapashwe ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11. Nangona kunjalo, apho ukusebenza ngokukuko nokuzinzileyo kukarhulumente nakowuphi na umgangatho kufuna uqhagamshelwano olubanzi lweenkcukacha, kufuneka kupapashwe ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11.
Kwiimeko apho amaxwebhu karhulumente engenako ukufumaneka ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezili- 11, amasebe esizwe kuya kufuneka apapashe ngaxeshanye okungenani ngeelwimi ezintandathu. Ukhetho lweelwimi luya kwenziwa ngendlela elandelayo:
Kuya kufuneka kusetyenziswe umgqaliselo wokujikelezisa xa kukhethwa iilwimi kumaqela esiNguni nawesiSuthu. Ngako oko, iimfuno ezilindelekileyo kumasebe esizwe aseburhulumenteni kukupapasha amaxwebhu asemthethweni ngeelwimi ezintandathu.
AmaPhondo
Umgqaliselo wokujikelezisa awusebenzi kumaphondo, njengoko eya kusebenzisa iilwimi zawo ezisemthethweni ezimiselweyo.
Oorhulumente bengingqi
Oorhulumente bengingqi baya kwenza isigqibo ngosetyenziso lwelwimi neminqweno yoluntu lwabo phantsi kwesakhelo sesibonelelo somgaqonkqubo weelwimi wephondo. Kwakuba kwenziwe isigqibo ngosetyenziso lweelwimi neminqweno yoluntu, kufuneka oorhulumente bengingqi, ngothethathethwano olubanzi noluntu lwabo, baphuhlise, bapapashe kwaye baphumeze umgaqonkqubo wosetyenziso lweelwimi ezininzi.
Uqhagamshelwano namalungu oluntu
Ngokuphathelele kwinjongo yembalelwano esemthethweni, kufuneka kusetyenziswe ulwimi olukhethwa ngummi. Lonke uqhagemshelwano ngomlomo kufuneka luqhutywe ngolwimi olusemthethweni lwabantu abakhonzwayo. Xa kukho imfuneko, kufuneka kusetyenziswe yonke imizamo yokusebenzisa amalungiselelo eelwimi afana nokutolika (ngokulandela emva kwentetho, ngaxeshanye, ngemfonomfono nangokutolika bokusebezela) apho kunako ukwenzeka. Oku kusebenza kumasebe oburhulumente kumaphondo nakwisizwe.
Inkqubo yophumezo iya kukhokelwa zizimiselo neenjongo ezichazwe kumGaqonkqubo. Imiba yogxininiso engundoqo yophumezo iya kuba yile ilandelayo:
Ukuphuhliswa kweelwimi zabantu beli, kuquka nokusekwa kwezakhelo neemveliso zophuhliso ezifana nezichazimazwi neecwadi zemigaqo yolwimi.
Ukomeleza uxanduva lukarhulumente ukuqinisekisa ukuba amancedo okunikelwa kwenkonzo asasazwa ngokufanayo ngokubonelela ngofikelelo olulinganayo kwiinkonzo ngabo bonke abemi kungakhethwa lwimi ukuze kukhuthazwe ukuthatha kwazo inxaxheba nokuba nelizwi kwimiba yoburhulumente.
Ulawulo lweelwimi ukuqinisekisa intsebenziso eluncedo yazo zonke iilwimi ezisemthethweni nokuphucula imo kaRhulumente kuluntu.
Ukukhuthaza ukufundwa kweelwimi, ezilungiswe ngokukodwa ukumelana neentswelo zeNkonzo yobuRhulumente, ukuphucula ukusebenza ngokuko kwamagosa karhulumente kwanokuba nesakhono emsebenzini nokwenza ukuba amancedo okuba neelwimi ezininzi abonakale.
Ukukhuthaza uthethwano oluphilileyo noluqhubekayo ngokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kuthethwana nabathatha inxaxheba nabanomdla kwiilwimi.
Uphumezo lomGaqonkqubo luya kubalulwa yimiba engundoqo elandelayo:
Uphumezo lomGaqonkqubo luya kufezekiswa ngokwezigaba ngokulandelelana kwithuba elamkelekileyo.
Inkqubo yophumezo iya kuqhutywa kwiindima ezichazwe kakuhle nezilawulekayo.
Amandla okusebenza aya kwakhiwa ngokuwongeza ngokwamaxesha ukuze uphumezo lubenentsingiselo kwaye lwenzeke ngokukuko.
Impumelelo yophumezo iya kufuna ukuguqulwa kwesiqhelo sokusetyenziswa kweelwimi ezisemthethweni kwizakhiwo zoburhulumente ukuqinisekisa ukuba iilwimi zabemi belizwe zisetyenziswa ngamandla kwimiba ebanzi.
Kuya kufuneka kubekho ulawulo olululo lwamancedo ngokuphathelele kwimfuneko ekhulayo yokuguqulela nokuhlela, ngokukodwa kwiilwimi zamaAfrika.
Ingqalelo ephambili iya kunikelwa kuqeqesho olongezelelweyo lobuchule kwinguqulelo nokuhlela, ukutolika, ubhalo lwezichazimazwi nobhalo lwesigama.
Inkqubela yophumezo lomGaqonkqubo iya kuhlolwa rhoqo ngokusebenzisana ngamandla neBhodi yeeLwimi Zonke zomZantsi Afrika (PanSALB). Iingxelo ezinzulu zohlalutyo olunjalo ziya kupapashwa.
Xa kukho imfuneko kuya kusekwa ikomishini yokusetyenziswa kweelwimi ngenjongo yokunceda ekwenzeni izigqibo ngophumezo lomGaqonkqubo.
Uhlalutyo lwemeko
UmZantsi Afrika likhaya lweentlobo ezininzi zeenkcubeko neelwimi. Kuqikelelwa ukuba kuthethwa iilwimi ezinokuba ngama- 25 kweli lizwe, apho ezili- 11 zazo zinikwe igunya lokuba zezisemthethweni ngokwecandelo 6 lomGaqosiseko. Ezi lwimi ezili- 11 zithethwa njengolwimi lweenkobe luluntu olungama- 98%, njengoko kuya kubonakala kumzobo olandelayo, osekwe kuBalo loLuntu lowe- 1996:
Enye yeempawu ezibonakalayo zokubekeka kweelwimi zasemZantsi Afrika kube yimeko yokuswela amagunya kwezeelwimi kwelinye icala, nogonyamelo kwelinye icala. UmGaqonkqubo wangaphambili weelwimi ezimbini ezisemthethweni wadala unxulumano olungalinganiyo phakathi kwesiNgesi nesiBhulu (ekuzizo kuphela iilwimi ebezisemthethweni ngaphambili) neelwimi zamaAfrika. Ugonyamelo lwezi lwimi lwaba neziphumi ezininzi ezingathandekiyo kubantu abaninzi abathetha iilwimi zamaAfrika ngokuphathelele kuqhagamshelwano lwabo noRhulumente, nokufikelela kwabo kwiinkonzo zikarhulumente, ubulungisa, imfundo nemisebenzi.
Uphuhliso lweelwimi zamaAfrika lubalulekile ekulungiseni ukungalingani. Ilifa lokungaphuhliswa kweelwimi ebezihlelelekile ngaphambili ngokuphathelele kuzinziso nokubhalwa ngokukuko kwamagama, isigama sobugcisa nezichazimagama yinto ecela umngeni ngamandla kuphumezo olululo lomGaqonkqubo. Ngaphezu koko, ingxelo yeLANGTAG ikhomba ukuba imeko yokungaphuhliseki kwezi lwimi ibenegalelo elibi elenze ukuba nabantu abathetha ezi lwimi babe nendelo ngokubhekiselele kwezi lwimi. Ukukhetha isiNgesi kunye/okanye isiBhulu kuphembelele imo yabo xa bejongene nolwimi lwezobugcisa.
Into ecela umngeni ngamandla kuphumezo kukusetyenziswa kwelwimi njengangoku, okunxulumene ngamandla nemisebenzi emininzi yesiNgesi kumZantsi Afrika wasemva kocalucalulo. IsiNgesi sisetyenziswa ngokubanzi kwiinkalo ezininzi, oko kukuthi, kwizakhiwo zoburhulumente nakusasazo lweendaba (ezibhaliweyo nezobuchwepheshe), emsebenzini, njengolwimi loqhagamshelwano phakathi kwamaqela, nanjengolwimi lweInthanethi nenzululwazi nobuchwepheshe. Nangona isiNgesi sibonelela ngokufikeleleka kwamathuba emisebenzi nemfundo, ngaxeshanye sisithintelo kubantu abasilelayo kubuchule bolu lwimi. Nanjengoko isiNgesi sijongwa njengesitshixo sempumelelo newonga kwezentlalo noqoqosho sidala inkxalabo kusetyenziso nolondolozo lweelwimi zabemi beli nasekuphumezeni umgaqonkqubo wokusetyenziswa kweelwimi ezininzi.
Nangona kunjalo, ubugcisa esiNgesini abandanga kakhulu njengoko kulindelwe, kwaye ukuvela kweqela eliphucukileyo kulwimi kunokubakhona. Uphando lwesizwe malunga nolwimi entlalweni obelusekelwe ikomishini yiPanSALB ngowe 2000 lubonisa ukuba bangaphaya kwama- 40% abantu bomZantsi Afrika abakholisa ukungavisisi xa kuqhagamshelanwa nabo ngesiNgesi. Lufumanise ukuba uninzi lwabantu bomZantsi Afrika abakholisekanga yindlela iilwimi zabo zisetyenziswa ngayo lucancelo lwaseburhulumenteni. Uphando lufumanise nokuthi uluntu ngokubanzi lubona iNkonzo yoLuntu ingafikeleleki ngokweelwimi.
Ukongeza kuphuhliso lweelwimi zamaAfrika, kuya kubaluleka ngaloo ndlela ukuqinisekisa usetyenziso lwazo zonke iilwimi ezisemthethweni. UCwangciso loPhumezo lujongene nale miba ngokwenza isindululo sokuba kusekwe izakhiwo ezithile nokuchonga izixhobo zokusebenza ukulungisa le meko.
UPhumezo ngeziGaba komGaqonkqubo weeLwimi
Ukwamkela inyani yokuba ukuphumeza lo mGaqonkqubo kuya kuba linyathelo elikhulu ukusuka kwindlela esebenzayo njengangoku, kuya kusetyenziswa indlela eguquguqukayo nekhulisa uphumezo ngezigaba. Ukuzama ukuphepha uphumezo olungafanelekanga, kwenziwa izindululo zokuba:
Nangona amasebe ali- 10 angundoqo enokubekwa phambili ekusekweni kwamacandelo eelwimi, kuya kufuneka onke amasebe oburhulumente aseke amacandelo eelwimi.
Ukupapashwa kokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kuya kufuneka kungeniswe ngezigaba isithuba seminyaka emithathu ngokweenkqubo zamasebe zokupapasha iindaba. Umzekelo, kuya kufuneka kupapashwe ama- 30% kunyaka woku-1, 60% kunyaka wesi-2 ne- 100% kunyaka wesi-3 weendaba ezipapashwayo.
Izakhiwo ezithile nezixhobo zokusebenza njengoko kuxoxwa ngazo kwicandelo elilandelayo zikhuthazwa ngenjongo yokuphakamisa ukusebenza ngokukuko kophumezo. Izakhiwo ziya kudingeka ukulawula ukusetyenziswa kweelwimi, ukuququzelela amaphulo ophuhliso, ukukhuthaza ubungcali nokuthethelela indima yeenkonzo zeelwimi, nokuphuhlisa amancedo okusebenza. INkonzo yeSizwe yeeLwimi (NLS) yeSebe lezobuGcisa neNkcubeko (DAC) iya kwenza amalungiselelo okuseka izakhiwo ezifunekayo kwaye idlale indima yobuququzeleli ngokuphathelele kwizixhobo zokusebenza ezichongiweyo. Nangona kunjalo, impumelelo yophumezo iya kuxhomekeka kakhulu kwintsebenziswano nazo zonke izakhiwo zesizwe nezamaphondo, kwakunye nePanSALB.
Ukongeza kwizibonelelo zokusebenza ezikhoyo zePanSALB neHansard, izakhiwo ekufuneka zisekwe ukulawula uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi ngamaCandelo eeLwimi, iQonga leSizwe leeLwimi neBhunga labaSebenzi ngeeLwimi bomZantsi Afrika.
IBhodi yeeLwimi Zonke zomZantsi Afrika
I-PanSALB liqabane elinobuchule leDAC kwimicimbi yeelwimi. Ngaloo ndlela idlala indima ephambili kuphuhliso nophuculo lweelwimi ezisemthethweni zomZantsi Afrika, nakuzo iilwimi zesiRhoyi nesiSan noLwimi lokuThetha ngeZandla lomZantsi Afrika. Imisebenzi enxulumene nokusekwa kwezakhiwo ezintsha nezixhobo zokusebenza kuya kufuneka yenziwe ngokusebenzisana nePanSALB. Izakhiwo ezilandelayo, ngokukodwa, ziya kuba negalelo kuphuhliso lweelwimi zabemi beli lizwe:
Indima yeeKomiti zamaPhondo zeeLwimi
Ii-PLC kufuneka zisebenze ngokusondeleleneyo namaphondo kwimicibi yeelwimi echaphazela amaphondo azo ngokukodwa. Ziya kusebenza, kwaye zicebise kwimiba enxulumene nenkuthazo yokusebenzisa iilwimi ezininzi umthetho womgaqonkqubo weelwimi, kuquka nomgaqonkqubo weelwimi, iindlela zokusebenza nemithetho yephondo kwakunye namabhunga engingqi elo phondo;
ulwimi kwezemfundo, uguqulelo, utoliko, uphuhliso nenkuthazo yoncwadi neelwimi ebezifudula zihlelelekile ngaphambili, amalungelo ezeelwimi noxolelaniso, uphuhliso lwezichazimagama nesigama;
uphando;
namaphulo
Ii-NLU ziya kuqhubeka ukuphuhlisa izichazimagama kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni. Kuya kufuneka zinxulumane ngokusondeleleneyo neCandelo loQuquzelelo lweSigama leNLS. Unxibelelwano lokwenza ingxelo ngokusebenza kwazo neeNLB kuya kufuneka lichazwe ngokucacileyo.
Indima yamaBhunga eSizwe eeLwimi
Ii-NLB azakhiwanga kuphela ngamalungu athetha ulwimi lweenkobe malunga nolwimi oluchaphazelekayo, kodwa isibaluli esingamandla anolwazi lobungcali njengoko kulindeleke ukuba acebise iPanSALB kwimiba enxulumene nokuseka imiGangatho, iziChazimagama, isiGama noNcwadi. Anamagunya malunga nokwamkela izichazimagama nemigangatho yolwimi.
Ngokwemo yemisebenzi yazo yokwenza imithetho, iZindlu zoWisomthetho zamaPhondo kunye nePalamente, njengelungelo lazo, kufuneka zibonelele ngeenkonzo ngazo zonke iilwimi ezili- 11 ezisemthethweni. Nangona kunjalo, iimeko zenqila nazo ziya kumisela iilwimi ekuya kufuneka zisetyenziswe. Ngamanye amazwi, amaphondo akanyanzelekanga ukubonelela ngazo zonke iilwimi ezili-11 ezisemthethweni. IiOfisi zeHansard ePalamente nakumaphondo ahlukeneyo zidlala indima ebalulekileyo ekuxhaseni lo myalelo. Ngaloo ndlela ke kunyanzelekile ukuba ezi ofisi zisebenze ngokusondeleleneyo namaCandelo eeLwimi nezinye izakhiwo ezichaphazelekayo.
Amacandelo eelwimi kumasebe karhulumente nakumaphondo
Uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi luya kudala ukukhula okukhulu kwiimfuno zeenkonzo zeelwimi, ngokukodwa uguqulelo, ukuhlela nophuhliso lwesigama. Ngokophando lowe- 2001 lweDAC, izakhiwo zorhulumente wesizwe ezinokuba ngama- 40% nezamaphondo ezingama-80% zinamacandelo okujongana nemiba yoguqulelo nokuhlela, kodwa amacandelo ayashiyana ngobukhulu nangemisebenzi. Njengoko umGaqonkqubo weeLwimi uza kusebenza, imfuno yeyokuba onke amasebe orhulumente wesizwe nowamaphondo kufuneka abenawo amacandelo eelwimi.
Uhlobo lwesakhiwo
Amacandelo eelwimi ajongene nokulawula uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi aya kusekwa kuwo onke amasebe oburhulumente nakwiphondo ngalinye. Icandelo ngalinye leelwimi liya kuquka amagosa afanelekileyo okwenza inguqulelo okanye ukuthumela kubaguquleli bangaphandle kwaye ahlole umgangatho womsebenzi -
iilwimi ezisemthethweni ezili- 11, kumasebe esizwe oburhulumente;
okanye iilwimi ezisemthethweni ezikhethiweyo liphondo elo. Ukuthumela umsebenzi kubaguquleli babucala kuya kulawulwa ngumgaqonkqubo wokuthumela phandle ukuguqulela nokuhlela, ekuya kulindeleka ukuba ucacise ukukhutshwa kwezicelimaxabiso zeenkonzo zokuguqulela nokuhlela okungenani njalo kwiminyaka emibini.
Izizathu
Amacandelo eelwimi aya kuba yintsika yokuqinisekisa usetyenziso oluqhubekayo lweelwimi ezisemthethweni ngokwemfuno yomGaqonkqubo weeLwimi. Aya kuxhasa neenzame zokuphumeza usetyenziso lweelwimi ezininzi.
Umsebenzi
Umsebenzi wala macandelo iya kuba kukulawula uphumezo lokusetyenziswa kweelwimi ezininzi kwisebe okanye iphondo elikhethekileyo nokunxibelelana namanye amasebe kwimiba yeelwimi.
Amacandelo eelwimi aya kuba noxanduva, amanye awo, ngalandelayo:
Ukuzinzisa umGaqonkqubo weeLwimi kwisebe okanye iphondo.
Ukuphakamisa uqapheliso ngomGaqonkqubo weeLwimi nomGaqo wokuziPhatha kwiiLwimi phakathi kwesebe okanye iphondo.
Ukulawula nokulungiselela zonke iinkonzo zokuguqulela nokuhlela, nokuba zenziwa ngaphakathi okanye ngaphandle.
Ukuhlakula iziphoso nokushicilela amaxwebhu ngeelwimi ezisemthethweni.
Ukucebisa isebe okanye iphondo ngokusetyenziswa kolwimi (ngomlomo okanye ngokubhaliweyo).
Ukulawula nokulungiselela iinkqubo zokuqeqesha amagosa amatsha kuguqulelo, ukuhlela nophuhliso lwesigama, neenkqubo zeelwimi ngeelwimi ezisemthethweni kulungiselelwa amagosa esebe okanye iphondo.
Ukusebenzisana namabhunga eDAC nePanSALB (umzekelo, iikomiti zephondo zeelwimi, amabhunga esizwe eelwimi namacandelo esizwe ezichazimagama) ukuphuhlisa isigama.
Ukukhuthaza ukusetyenziswa kolwimi olucacileyo kwiNkonzo yobuRhulumente.
Onke amacandelo eelwimi afunwa ngumGaqonkqubo kufuneka abe esekiwe ekupheleni kowama- 2005.
IQonga leSizwe leeLwimi
Uhlobo lwesakhiwo
Kuya kusekwa iQonga leSizwe leeLwimi eliquka uthungelwano lokusebenzisana kwamabeli abavela kwizakhiwo zoburhulumente nezingekho ngaphantsi kukarhulumente. IQonga liya kudibana ngonyangantathu. Liya kuquka abameli bamaphondo naloo masebe esizwe oburhulumente ayinxalenye yenkqubo yokungeniswa ngezigaba, kwakunye nePanSALB nezakhiwo zayo. Njengoko kunokufuneka ubugcisa, kuya kufuneka ummeli weBhunga lamaZiko eMfundo ePhakamileyo abeyinxalenye yeQonga.
Izizathu
Injongo yeQonga leeLwimi kukukhuthaza iingxoxo ngomgaqonkqubo weelwimi nemiba yophumezo phakathi kwabasebenzi ngeelwimi neengcaphephe phantsi kokukhokelwa liSebe lezobuGcisa neNkcubeko. Ugxininiso oluphambili lunokuba kukunxulumanisa izakhiwo ezahlukeneyo zeelwimi neenkonzo ekuphumezeni iNLPF ngenjongo yokwandisa unxulumano nokusebenza ngokukuko ekusebenziseni amancedo. Kwakhona liya kuba liqonga lokwabelana ngezimvo nezehlakalo ngenjongo yokucwangcisa amaphulo neminye imisebenzi enxulumene noko.
Umsebenzi
Umsebenzi ophambili weQonga kukuhlola inkqubo yophumezo, ukujongisisa nokuhlela amaphulo ngokulandelelana ngokubaluleka, nokuqhuba amaphulo okwazisa. Liya kwenza nomsebenzi wonxibelelwano nokusebenzisana kwimiba yokuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi. Ngaloo ndlela, injongo yalo enkulu iya kuba luphuhliso lwesigama namaphulo eelwimi ukuthintela naluphi na uphindaphindo lwemizamo, ngako oko landise imbuyekezo yotyalomali.
Kecetyiswa ukuba ukusekwa kweQonga leSizwe leeLwimi kwamkelwe ngokusesikweni.
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi baseSA
Uhlobo lwesakhiwo
IBhunga liya kwalathelwa ngumPhathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe kwaye liya kuquka umntu omnye onyulwe yiDAC, iDoJ, iPanSALB, iSAQA, neBhunga leMfundo ePhakamileyo, nabantu abathandathu abanyulwe yimibutho yeengcali neminye kumsebenzi woguqulelo, ukutolika, izichazimagama, isigama, ukuhlela ulwimi nomthetho. Amalungu eBhunga aya kuba sezikhundleni isithuba seminyaka emihlanu, kwaye aya kufaneleka ukuphindiswa ezikhundleni okanye ukwalathelwa ukuba sesikhundleni isithuba esingaphaya kwesinye. IBhunga liya kuba sisakhiwo sikarhulumente esisekwe ngokomThetho wePalamente.
Izizathu
Injongo yeBhunga labaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika iya kuba kukuphakamisa umgangatho womsenzi ofundelweyo nokukhusela umgangatho womsebenzi owenziweyo. Liya kukhusela namalungu oluntu asebenzisa iinkonzo zeelwimi.
Imisebenzi
IBhunga labaSebenzi ngeeLwimi basemZantsi Afrika liya kulawula uqeqesho, uqinisekiso, nobhaliso lwabasebenzi ngeelwimi ngenzame yokuphakamisa umgangatho womsebenzi ofundelweyo weelwimi nomgangatho wemisebenzi yeelwimi ngokumisela nokulondoloza imigangatho. IBhunga liya kusebenzisana neenkqubo zoqeqesho zeSakhelo seSizwe seziQinisekiso (NQF) neBhunga leziQinisekisao zomZantsi Afrika (SAQA).
IZIXHOBO ZOKUSEBENZA
Izixhobo eziya kusetyenziswa ukulungiselela ukuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi luphuhliso lwesigama, uguqulelo nokuhlela, ubuchwepheshe bezolwimi, umgaqo wokuziphatha weelwimi, isalathiso seenkonzo zeelwimi, uphengululo nophando lweelwimi, amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi, iNkonzo yokuTolika ngeMfonomfono yasemZantsi Afrika, uvimba weenkcukacha, uphuhliso lweelwimi zokuThetha ngeZandla, imfundo yeelwimi nolwabiwomali.
Uphuhliso lwesigama
Ukuphumeza umGaqonkqubo weeLwimi kuya kudala intswelo eninzi yokuguqulela nokuhlela, nophuhliso lwesigama kuzo zonke izihloko luya kubaluleka kakhulu, lufunise intsebenziswano nabathatha inxaxheba, amacandelo eelwimi namabhunga eelwimi (umzekelo amacandelwana ePanSALB afana namacandelo esizwe ezichazimagama, amabhunga esizwe eelwimi neekomiti zeelwimi zamaphondo). ICandelo lokuQuquzelela isiGama (TCS) leNLS liya kuzuza intsebenziswano ephilileyo ngokuthethelelwa liQonga leSizwe leeLwimi. Kuya kusekwa uVimba wesiGama weSizwe ngekhompyutha liSebe leDAC ukulungiselela ukufikeleleka nokusasazwa kwesigama ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni. Uvimba wesiGama uya kufikeleleka ngokusebenzisa I-Inthanethi kwaye iya kuhlaziywa okungenani kanye ngenyanga.
Njengangoku iNkonzo yeSizwe yeeLwimi ijongene namaphulo aliqela ukuze kuyilwe uvimba wesigama wokusebenzisa iilwimi ezininzi okuqa iinkcukacha ngezihloko ezahlukeneyo, kwaye okwaziyo ukuvelisa uluhlu lwamagama ngeelwimi eziliqela ezihlanganisiweyo. Ngokweentswelo ezizodwa okanye izicelo uluhlu olunjalo lwesigama lungabonelela ngeenkcukacha ezifana neenkcazelo, imizekelo yezivakalisi, umongo ngokubhaliweyo, nemvelaphi yokupapashiweyo. Ukuze kufikelelwe kule njongo njengangoku amanye amaphulo alandelayo ayaqhubeka :
Ubuntu, Intlalo, Inzululwazi ngezoQoqosho noLawulo
IMathematika yaMabanga 1 - 6
IRediyo yasekuHlaleni
Intsebenziswano evela macala-onke namazwe emZantsi Afrika kuphuhliso lweelwimi okwabelanwa ngazo ngokwahlulwa yimida iya kukhuthazwa.
Ukutolika, ukuguqulela nokuhlela
Njengangoku, kukhangeleka zisilela izibonelelo zokusebenza ngokutolika, ukuguqulela nokuhlela. Xeshikweni amacandelo eelwimi aya kudlala indima ebalulekileyo ekujongeni le meko ngokungephi, umsantsa omkhulu phakathi kwemfuno nentswelo yeenkonzo zeelwimi namandla okubonelela ngeenkonzo ezinjalo kuya kufuneka uhlolwe. Imiba ekufuneka ijongwe iquka elandelayo:
a Izifundo zokuqeqesha abaguquleli b Izibonelelo zokuguqulela/ukutolika c Umgaqonkqubo wokuguqulela nokuhlela
IziKhokelo zomGaqonkqubo wokuGuqulela nokuHlela zinenjongo yokubonelela ngezikhokelo zangaphakathi zokuguqulela, ukuhlela nokuhlola amaxwebhu kwanokuthumela amaxwebhu ngaphandle ngenjongo yokuphucula ufezekiso lwenkonzo ngokubonelela ngomsebenzi womgangatho ophezulu.
Uqeqesho
Ukuxhobisa abasebenzi, ngokukodwa kuguqulelo, ukuhlela, ukutolika, izichazimagama nesigama, kuya kufuneka ukulungiselela ukuphumelela kophumezo lomGaqonkqubo. Uqeqesho ngokuphathelele kulawulo lokusetyenziswa kolwimi luya kujongwa ziinkqubo zoqeqesho eziphuhliswa yiDAC nePanSALB ngokusebenzisana nababoneleli beenkonzo abaqinisekisiweyo.
Kuya kuthethathethwana nabanikeli benkonzo ukuthi bahlele iinkqubo zamathuba asikelwe ixesha zoqeqesho usemsebenzini ukulungiselela abasebenzi ngeelwimi abakhoyo njengangoku, kuya kunikelwa ngamancedo okufunda kubasebenzi abatsha nakubasebezi abakhoyo njengangoku. Iinkqubo zoqeqesho ziya kuquka izifundo zethuba elifutshane, uqeqesho xeshikweni usebenza neenkqubo zoqeqesho ngokusisigxina.
Ukusebenzisana neSAQA, iDoE namaziko emfundo, yenye yeendlela, ebalulekileyo ekulungiseni ukunqongophala kwabasebenzi abaziingcali kwiilwimi. Iimfuno zeSakhelo seSizwe seziQinisekiso (NQF) ziya kulandelwa ekuyileni nasekuphumezeni iinkqubo zoqeqesho.
Ukuzuza nokuphuhlisa ubungcali babo bonke abasebenzi bakarhulumente kwiilwimi ezingezizo ezabo zeenkobe kuthathwa kuyinto ebaluleke kakhulu ekusebenzeni ngokukuko kufezekiso lwezithembiso kwiNkonzo yoLuntu. Iinkuthazo ziya kuphuhliswa yiDAC, ngokusebenzisana ngokusondeleleneyo nePanSALB, iDoE neDPSA, ukukhuthaza abasebenzi bakarhulumente ukubanako ukusebenzisa iilwimi ezininzi ngokufunda nokulondoloza iilwimi ezongezelelweyo.
Kufuneka kusetyenziswe iteknoloji ukulungiselela intsebenziswano phakathi kwabathatha inxaxheba kwezeelwimi kwakunye nokuphuhlisa iilwimi zabemi beli lizwe. Imveliso zekhompyutha ezifana neenkqubo zokusebenzisa amagama, iinkqubo zolawulo lwesigama nemveliso yokuguqulela kufuneka zinxibelelane ukuze zikhuthaze ukutshintshana ngesigama nezinye iinkcukacha phakathi kwawo onke amacandelo eelwimi nabathatha inxaxheba abafana neHansard namacandelo esizwe ezichazimagama (iiNLU).
Ukusabela kwimfuneko yokukhawelezisa uphuhliso lweelwimi zabemi beli nokuzuza nokulawula izibhalo zekhompyutha ezinokusebenziseka kwakhona novimba wamazwi, iDAC izimisele ukuxhobisa nokubonelela ngezibonelelo zokusebenza zolwazi lweteknoloji. Iilwimi zabemi beli ziya kuxhaswa ngobuchule obutsha bophuhliso kusetyenziswa ubuchwepheshe obutsha, uthungelwano nokusebenza.
UmGaqo wokuziPhatha weeLwimi wabaSebenzi bakaRhulumente
Umgaqo wokuziphatha weelwimi wabasebenzi bonke bakarhulumente uya kuyalela indlela abasebenzi bakarhulumente baya kuqhagamshelana nokuthethana noluntu ngayo ukuze banikele ngenkonzo efanelekileyo. Umgaqo wokuziphatha uya kuquka imigqaliselo yeBatho Pele njengoko iNkonzo yoLuntu inoxanduva lokubonelela ngolwazi olupheleleyo, noluchanekileyo kubasebenzisi benkonzo ngolwimi abaluvisisa ngokugqibeleleyo. Umgaqo uya kugxininisa into yokuba akukho mntu olindele inkonzo okanye umsebenzi karhulumente oya kuhlelelekiswa okanye abesebubini ngenxa yokusetyenziswa kweelwimi.
I-DAC, kunye neDPSA ngokubonisana namanye amasebe oburhulumente, iya kuphuhlisa isasaze umgaqo njengoko kubonelelwa ngawo kumThetho weeLwimi zamZantsi Afrika. UmPhathiswa uya kupapasha imimiselo malunga nomgaqo kwiGazethi ekupheleni kowama- 2005.
Ukongeza kupapasho olukwiGazethi, kuya kusasazwa nopapasho olubhalwe ngolwimi olufikelelekayo olulula ukuqinisekisa ukuba onke amagosa karhulumente ayawuqaphela umgaqo.
Isalathiso seenkonzo zeelwimi (umzekelo. Iinkcukacha ezinamagama afanelekileyo amaziko/iinkampani/amacandelo eelwimi, uguqulelo, ukuhlela, neenkonzo zesigama, ucwangciso lweelwimi) siya kuphuhliswa. Iikopi zesi salathiso ziya kusasazwa kwizakhiwo zikarhulumente wesizwe nowamaphondo, nakwimibutho yeelwimi neyunivesithi. Siya kufumaneka nakwisiza sekhompyutha seDAC kwaye siya kuhlaziywa ngokuqhubekayo. Ulawulo olufanelekileyo lophumezo lomgaqonkqubo luya kuphakanyiswa ngokubonelela ngeenkcukacha ngezibonelelo ezifumanekayo nezakhiwo zeelwimi.
Kukwakho nemfuneko yeqonga eliqhelekileyo/isixhobo elijongene nomsebenzi wokuqokelela nokusasaza iinkcukacha ngomgaqonkqubo weelwimi nemiba yophumezo, imizamo neendlela (ikakhulu kumgangatho wesizwe, kodwa nakumgangatho wenqila (emZantsi Afrika) nakumgangatho wezizwe).
Iinjongo kukukhuthaza ukutshintshiselana ngeenkcukacha, kwakunye nophando nentsebenziswano phakathi kwamaziko okulawula iilwimi namaqela anomdla. Ukongeza kwiphepha leendaba lenyangantathu, kuya kusekwa kulondolozwe isiza sekhompyutha. Iinkcukacha ezifanelekileyo nezindululo ezivela kwabathatha inxaxheba ziya kufunwa ngamandla yiNLS.
Ukuhlola nokuvavanya
Uphumezo lomgaqonkqubo oluqhubekayo nolusebenzayo nophengululo luya kufuna iinkcukacha ezichanekileyo ngendlela yokusetyenziswa kweelwimi neziqhelo za ngoku ukuze kuchongwe amandla nobuthathaka bomGaqonkqubo nokuhlola inkqubela yalo. Uphando nophicotho lweeLwimi luya kuqhutywa ngokusebenzisana namabhunga afanelekileyo eelwimi afana nePanSALB kwakunye namaziko ophando nophuhliso. Iziphumo ezifunyenwe kule misebenzi yokuphanda nokuphicotha ziya kunceda urhulumente ekwenzeni izigqibo ezivisiswayo malunga nophumezo lomGaqonkqubo.
Kuya kulindelwa ukuba amacandelo eelwimi aphicothe ubungcali obukhoyo beelwimi kwakunye namandla abasebenzi kwisebe okanye iphondo. Olu lwazi luya kubaluleka kakhulu malunga nokugaya, ukuphumeza umGaqonkqubo wokuziPhatha weeLwimi nokumisela iintswelo neemfuno zesebe okanye iphondo ngokukhethekileyo.
Amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi
Amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi ayafuneka ngenjongo yokuvuselela umdla woluntu kwimiba yeelwimi. I-DAC, ngokusebenzisana nePanSALB, ziqhuba amaphulo aqhubekayo okuqaphelisa ngeelwimi ngenjongo -
a yokulungelelanisa imigaqonkqubo yeelwimi nemisebenzi kwiinkalo ezahlukeneyo zoburhulumente;
b yokuqhelisa abantu ngeNLPF nokwenza ukuba abantu baqaphele izibonelelo zomgaqosiseko zokusetyenziswa kweelwimi ezininzi;
c yokukhuthaza abasebenzi bakarhulumente ukubonelela ngenkonzo kubantu ngolwimi lwabo lweenkobe;
d yokukhuthaza abantu ukusebenzisa iilwimi zabo nokufunda ezinye iilwimi;
e yokwazisa ezorhwebho necandelo labucala ngamancedo anokuzuzwa ngokuphumeza imigaqonkqubo yokusebenzisa iilwimi ezininzi;
f yokudala ingqaphelo yokuxabiseka kokukangafani kweelwimi zomZantsi Afrika njengenxalenye yelifa lethu;
g yokukhuthaza ukunyamezelana ngokweelwimi apha emZantsi Afrika yokuqaphelisa ngamancedo okuhlala noluntu olusebenzisa iilwimi ezininzi; kwakunye yokuqinisekisa imvisiso echanekileyo yokutolikwa komgaqonkqubo kuwo onke amanqanaba.
Amaphulo okuqaphelisa ulwimi olukhethekileyo aya kuqhutywa ngamacandelo eelwimi (awesizwe nawamaphondo), iDAC nePanSALB. Ngenxa yokubaluleka kwendima yawo kuphumezo lomgaqonkqubo weelwimi, amasebe oburhulumente/abasebenzi bakarhulumente kuya kuba ngabo abajongwe ngamandla kwiminyaka emibini yokuqala. Amaphulo alungiselelwe uluntu ngokubanzi aya kuqhutywa ngaxeshanye. Izinto ezingafaniyo zokukhuthaza (umzekelo izaziso eziya kufakwa kumaphephandaba neencwadi zeendaba eziya kusasazwa) kwaye noqhagamshelwano lweendaba luya kuphuhliswa ukulungiselela iphulo ngalinye.
Kwimekobume yokusetyenziswa kweelwimi ezininzi, utoliko ngemfonomfono lubonelela uRhulumente ngezixhobo zokusebenza ezinendleko eziphantsi ukususa izithintelo zolwimi nokufikelela ngokufanaya kwiinkonzo azinikelayo. Le ndlela yokutolika ilula ngokwamkelekileyo kwaye yindlela enendleko eziphantsi zokususa umgama welizwe ngokufikelela kwetoliki ngemfonomfono. Ngaloo ndlela ukutolika ngemfonomfono kuyilungele ngokukodwa imeko embaxa yokusebenzisa iilwimi ezininzi kummandla womZantsi Afrika, apho ubonelelo ngenkonzo yeelwimi inofuneka ngokukhawulezileyo kwimeko yengxakeko kwiindawo zokukhonza abacela uncedo njengakwiitliniki nezikhululo zamapolisa, apho iilwimi ezinokufuneka nexesha lokubonisana zingakwazi ukwazeka ngethuba.
I-PanSALB seyiseke iiNLB ukuba ziphuhlise, zikhuthaze kwaye zichonge izinto emakuqalwe ngazo ukuphuhlisa isiRhoyi, isiSan neeLwimi zomZantsi Afrika zokuThetha ngeZandla ukuze kuphuculwe umgangatho wazo. Ziya kuxhaxswa nazo ezinye izakhiwo ezikhoyo zokukhuthaza uphuhliso lweeLwimi zomZantsi Afrika eziThethwa ngeZandla namaphulo awela imida. Ukusebenzisana nabathatha inxaxheba kubalulekile kulo mba.
Usasazo lweendaba
Usasazo lweendaba luya kudlala indima ebalulekileyo ekuyileni ukuqaphela kwiSakhelo somGaqonkqubo weeLwimi. Injongo yokusebenzisa usasazo lweendaba iya kuba kukufikelela kuluntu ngenjongo yokulufundisa ngeziqulatho zomGaqonkqubo ukuze luvisise amalungelo alo noxanduva. Usetyenziso losasazo lweendaba kwimiba yomGaqonkqubo weeLwimi luya komelezwa. Ukongeza kusasazo lweendaba ngoshicilelo nobuchwepheshe, isiza sekhompyutha seDAC siya kusetyenziswa ukusasaza ukusetyenziswa kweelwimi ezininzi. Amanye amasebe oburhulumente nawo aya kukhuthazwa ukuphakamisa intsebenziso yeelwimi ezininzi kwiziza zawo zekhompyutha nakwizinto azipapasha ngaphandle.
Njengoko amaphondo noorhulumente bengingqi beya kukhokelwa kukusasazeka kweelwimi okukhethekileyo, amasebe esizwe karhulumente kuya kufuneka enze ukuba amaxwebhu asemthethweni afumaneke -
Kuya kufuneka zonke izakhiwo zikarhulumente zibonelele ngenkxaso elingeneyo yemali ukulungiselela uphumezo lomGaqonkqubo weeLwimi ngokulandela imijikelo yeSakhelo seNdleko zeThuba eliPhakathi (MTEF), apho usetyenziso lwezigaba luqalisa ekuqaleni konyakamali wama- 2003/4.
Uqikelelo lweendleko
Ubalo lweendleko zokuphumeza umGaqonkqubo luya kuthathela ingqalelo izinto ezilandelayo:
Ukumisela izibonelelo zokusebenza zeCandelo leeLwimi kwisebe/iphondo ngalinye
Ukugaya nokuqeqesha amagosa
Imivuzo namancedo amagosa eCandelo
Inkqubo yokusebenza yeCandelo yokuqhuba uphumezo
Ukuthumela ngaphandle iinkonzo zokuguqulela
Inani lezinto ezipapashwayo zesebe ngalinye
Uqeqesho oluqhubekayo lwamagosa eCandelo
Izinto eziqhelekileyo ezikumgangatho ezifana nezoLawulo (umzekelo, ukufuduka, uhambo, indawo yokuhlala, iofisi, neendleko zemfonomfono), kwakunye noovimba/uluhlu lwezinto (ezipapashwayo, ushicilelo, amaxwebhu, izinto zokubhala, izixhobo zeofisi) nezixhobo zokusebenza (iikhompyutha, izixhobo zesandi, izixhobo zemfonomfono) nazo ziya kuba negalelo kwiindleko.
Uhlelo olulapha ngezantsi lubonisa luthelekise uqikelelo lweendleko zecandelo lweelwimi olufakwa ngezigaba zethuba leMTEF.
Iindleko zecandelo leelwimi
Uhlahlelo ngokwento esemgangathweni ngokwethuba leMTEF
Amagosa 760 675 797 948 833 055 2 391 678
Ezolawulo 1 180 874 575 477 883 798 2 640 149
Oovimba 1 011 839 2 067 965 3 574 768 6 654 572
Izixhobo 130 222 51 004 53 198 234 425
Umhlaba - -
Iingcali 1 017 640 1 957 452 3 347 595 6 322 686
namachule
Udluliselo - -
Inani lilonke 4 101 250 5 449 847 8 692 413 18 243 510
Ukulungiswa kocwangciso lophumezo ngokwesebe nokubala iindleko.
Uphuhliso lokubala iindleko nolwabiwomali lwesebe.
Ukufumana imithombo yenkxasomali.
Amasebe namaphondo aya kuba noxanduva lolwabiwomali lokuphumeza iNLPF kulawulo lwawo.
Umiselo lwamagosa
Abasebenzi bamaCandelo eeLwimi baya kugaywa ngamasebe asebenzayo nanikwe uxanduva lokuqeqesha emsebenzini yiDAC, ngokusebenzisana namagosa ePanSALB. Iinkqubo ezisesikweni zokuqeqesha ziya kuphuhliswa (jonga ku- 2.2.2).
Kuya kubakhona umahluko ngobukhulu bamacandelo amasebe namaphondo ahlukeneyo. Inani labasebenzi ngeelwimi abafunekayo kwicandelo leelwimi kuya kufuneka lilawulwe ngokuhambelana neenkqubo zokupapasha nolwabiwomali lwesebe nephondo.
Ubukhulu bamacandelo eelwimi buya kumiselwa yinkqubo yomsebenzi nobugcisa obufunekayo ukuqhuba nokuphumeza umGaqonkqubo. Ukwenza umzekelo, Iqela lamagosa kuya kufuneka liquke abaguquleli, abahleli, abacwangcisi beelwimi, abhali besigama, ababhali bezichazimagama, njalo njalo.
AMANQAKWANA OKUQUKUMBELA
Isebe-leDAC liyaqaphela ukuba ukuphumeza umGaqonkqubo kuya kuzisa izinto ezingamandla ezicela umngeni. Nangona kunjalo, liya kuthembela ngamandla kwintsebenziswano yawo onke amaqela achaphazelekayo ukuguqula zonke iinjongo ezixeliweyo zibe zizenzo.
INJONGO UMSEBENZI IZIBONAKALISO ZENTSEBENZO UXANDUVA IXESHA ELIMISELWEYO
Ukuseka iQonga leSizwe lweeLwimi Ukuhlela indibano yokusebenza yokuxoxa ngophumezo Ubumeli obuvela kuwo onke amasebe/amaphondo DAC Februwari 2003
Ukuseka amacandelo eelwimi 1. Uphicotho lobungcali kwezeelwimi negunya lokulungiselela ugayo olunokwenzeka kumagosa akhoyo 2. Amagosa akhoyo 1. Iinkcukacha ezichanekileyo ezibonisa ukusebenza kweelwimi kwizakhiwo Amasebe asebenzayo kunye neDAC 1. April 2004 2. Juni 2004
Ukuseka iBhunga labaSebenzi bezeeLwimi bomZantsi Afrika Ukuseka umbutho wokunika isiqinisekiso kubaguquleli, iitoliki, abayili besigama nabayili bezichazimazwi, kwanokulawula umsebenzi wobungcali 1. Uluhlu lweengcali zolwimi e-SA 2. Iingcali ezivunyiweyo zeelwimi 3. ImiGangatho yokuhlola neziqinisekiso ezihambelana neengcali zeelwimi I-DAC ngokusebenza nePanSALB, neDoJ kwakunye neSAQA Februwari 2004
Ukubonelela ngeengcebiso ezivisiswayo zeelwimi Ukuqhuba iimvavanyo/ukuphicotha iilwimi Izigqibo ezisekwe kwiingcebiso eziphilileyo Izakhiwo zikaRhulumente, iDAC, iPanSALB, iStats SA Ngokuqhubekayo, okungenani kanye ngonyaka
Ukuphakamisa umgangatho weelwimi zamaAfrika kuquka isiRhoyi nesiSan noLwimi lokuthetha Ngezandla 1. Ukuqhuba amaphulo okuqaphelisa ngeelwimi 2. Ukuchonga eminye imiba yeelwimi ethinta isizwe 3. Ukuphakamisa ukuqaphelwa kwendima yabantu abathetha ulwimi 1. Ukungenela kwizakhiwo zikarhulumente ukulandela uphumezo lomGaqonkqubo 2. Ukungengela kuluntu ukulandela 'iimfuno' zalo zeelwimi I-DAC, iPanSALB namasebe karhulumente Ngokuqhubekayo
UCWANGCISO LOPHUMEZO LWESEBE LESIZWE (UMZEKELO, ISEBE LEZEMFUNDO)
Ucwangciso lophumezo lusekwe kwinkolo yokuba umThetho weeLwimi zaseSA uya kusebenza ngoSeptemba 2003.
INJONGO UMSEBENZI IZIBONAKALISO ZENTSEBENZO UXANDUVA IXESHA ELIMISELWEYO
Ukuguqulela nokuhlela amaxwebhu phantsi komGaqonkqub o 1. Ukwandiswa ngezigaba kwamaxwebhu enguqulelo nokuhlela (30% kunyaka woku-1; 60% kunyaka wesi-2; 100% kunyaka wesi-3) 2. Ulawulo lokuthunyelwa kwenguqulelo kubaguquleli abazimeleyo: . Ukulawula umgangatho . Ukungenela ikontraki nabaguquleli abazimeleyo Inguqulelo ezisemgangathweni ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukushicilela amaxwebhu phantsi komGaqonk qubo 1. Ukungenela ikontraki nabashicileli ukushicilela amaxwebhu ngokulandela ukhetho lwezigaba (30% kunyaka woku-1; 60% kunyaka wesi-2; 100% kunyaka wesi-3) 2. Ukuhlakula iziphoso nokuhlela inkangeleko Izipapasho ezanelisa iimfuno zomGaqonkqubo weeLwimi ICandelo leeLwimi, Uqhagamshelwano Juni 2004 ukuqhubeka
Ukubonelela ngeenkonzo zokutolika phantsi komGaqonk qubo Ukungenela ikontraki neetoliki ukulungiselela injongo ethile yokutolika Kufuneka ukutolika okuchanekileyo kwiilwimi ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukubonelela Iingcebiso eziqhubekayo kubaphathi Ingcebiso ngokulandela iimfuno ICandelo leeLwimi June 2004 onwards ngengcebiso zolwimi namagosa malunga nokusetyenziswa kolwimi, ukusetyenziswa komGaqo okuziPhatha weeLwimi, ukuguqulela nokutolika, ukukhuthaza intsebenziso yeelwimi ezininzi zomGaqonkqubo weeLwimi neentswelo zamagosa
Ukubonelela ngezifundo zoqeqesho kwiilwimi Ukunikela ikontraki kubaqeqeshi abafanelekileyo ukubonelela ngezifundo zokufunda ulwimi Izifundo ezihleliweyo zodidi ngalunye lweelwimi ezili- 11 ezisemthethweni kujikeleziso ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
Ukusebenza kunye neNLS 1. Ukuthatha inxaxheba kwiindibano zeelwimi zokuphumeza umGaqonkqubo, zemiba yoguqulelo nokuhlela 2. Ukubonelela ngesigama kwiNLS ngenjongo yokuxhasa uphuhliso lweelwimi noququzelelo lwesigama 1. Ukuhambela iindibano rhoqo 2. Ukubonelela rhoqo ngoluhlu lwesigama kwiilwimi ezifanelekileyo ICandelo leeLwimi Juni 2004 ukuqhubeka
<fn>mapungubwe_isiXhosa.txt</fn>
Le Mbasa kuwongwa ngayo abemi baseMzantsi Afrika abathe bagqwesa nabaphumelele emagqabini kwiimeko ezingaqhelekanga.
Indlela ewongwa ngayo
Le Mbasa ingawongwa ngokweeNdidi ezintathu:
Umqondiso / Izinto eyenziwe ngazo
Umxholo oPhambili / Umqondiso
Izinto eyenziwe ngazo
Iikona ezine zengqukuva - zingumqondiso wempumelelo yoMzantsi Afrika kwilizwe jikelele.
Ilanga eliphumayo - umsobomvu omtsha ophuma e-Afrika.
Induli yeMapungubwe - yenza indawo engemva, induli yelitye lentlabathi kwintsalela yomaleko welitye lodaka kummandla oyintlango nowomileyo oneemvula eziguqu-guqukayo zehlobo. Izinto ezembiwayo zabonisa ukuba ukugqibelelela kwabakho ngenxa yeemeko ezinzima zendalo.
Umkhombe weMapungubwe-eyona nto yenkcubeko eyaziwayo efunyanwa kwingcwaba elikulo ndawo kwakusembiwa kuyo, into eyenziwe ngegolide engathi ngumfanekiswana eyenziwe yajikeleza umphakathi othambileyo, onokuba ngumthi ochweliweyo, ubungqina bokubalasela kokuba nezakhono kuluntu obubonakala kobu bukhosi.
Ibheji yasentanyeni
Intonga yeMapungubwe - i-ntonga evela kwimbiza enyibilikisa igolide kumacala omabini; nezinye izinto zenkcubeko ezifunyanwa engcwabeni kwindawo ekumbiwe kuyo.
Imbiza ehonjisiweyo enyibilikisa igolide - amacala akwimo elingana twatsa asisiseko phezu kwembiza ephuphumayo yokunyibilikisa igolide, abonakalisa ubuninzi bokubalasela, kwinzululwazi nobuchule, ubungqina kwimpumelelo yamandulo yokunyibilikisa isinyithi .
Iziko lesinyithi - iimpawu zomlilo ezihlambululayo nezibangela ukugcinakala kobomi, nokusetyenziswa kwawo ukususela kwixesha le-Iron Age, ukuqhubela phambili uphuhliso nokubalasela kuluntu.
Umfanekiswana
<fn>mendi_isixhosa.txt</fn>
UMhombiso kuwongwa ngawo abemi boMzantsi Afrika abathe benza isenzo sobukhalipha esibalaseleyo ngokungaphezulu nababeke ubomi babo engozini enkulu, okanye abo balahlekelwa bubomi babo, kubandakanywa nokuzama ukuhlangula ubomi bomnye umntu, okanye ukuhlangula ipropati, apha ngaphakathi nangaphandle kwiRiphablikhi yoMzantsi Afrika.
Indlela ewongwa ngayo
Le Mbasa inganikwa ngokweendidi ezi ntathu:
Udidi 1 = IGolide
Udidi 2 = ISilivere
Umqondiso /izinto eyenziwe ngazo
Umxholo ophambili /umqondiso
Ikhaka elenziwe ngofele lwesilwanyana, olwenkomo ngokuthe ngqo, luyasetyenzwa lusukwe lube yimveliso esisangqa enomphandle owomeleleyo ize igqityezelwe ngesiphatho somthi . Igqudu nomkhonto zincedisana nekhaka, elinikwa iindwendwe eziza kwilizwe lethu ezivela kulo lonke ilizwe njengesenzo esingumqondiso womoya omhle.
Ikhaka
Ilitye elinqabileyo eliluhlaza - indawo engundoqo apho iintonga zokwalatha ezintathu ziphuma khona , zimele indlela engaphambili eza kuhanjwa ekunikeni uncedo kwabo balufunayo ngexesha leentlekele zendalo nezinye iimeko ezinzima ngokugqithisileyo ezithi ziqhubeke amaxesha ngamaxesha apha kwilizwe ngokubanzi .
Ibheji yasentanyeni
Ingonyama - njengemqondiso wobuhle, amandla nobukhalipha, imelwe ngamathupha ayo ajikeleza isiphetho semilo yesiphatho. Oku kubonakalisa iipatroli zemida, ngaphakathi nangaphandle kwilizwe lethu, ngabemi baseMzantsi Afrika abazimiseleyo nabakhaliphileyo. Iintonga zokwalatha ezintathu zejografi zimelwe kukuhlangana kweentyatyambo zekhala elikrakrayo, isityalo salapha eMzantsi Afrika esingumqondiso wokomelela , ukumelana neemeko ezinzima nexabiso laso ekwenzeni amayeza.
Umfanekiswana
<fn>water_bylaw_xho.txt</fn>
UMTHETHO KAMASIPALA WAMANZI
Ulawulo nomiselo lweenkonzo zamanzi kwiSixeko
UCWANGCISO LWAMACANDELO
Isahluko1: Iingcaciso kunye neziBonelelo ngokuBanzi
Iinkcazelo
Ukusetyenziswa kunye nenjongo yalo mthetho kamasipala
Izicwangciso zethutyana
Amagunya oMlawuli : Amanzi
Ukuqeshwa kwamagosa agunyazisiweyo
Ulwabiwo-msebenzi
Ulungiso kwiinkonzo zezixhobo zamanzi
Amathuba okuxakeka afutshanisileyo kwakunye neemeko ezifuna ukuthathelwa amanyathelo ngokukhawuleza
Ukufunyanwa kwakhona kwamaxabiso
Izaziso zentsebenziswano
Uxanduva lokusebenzisana nalo mthetho kamasipala.
Amatyala nezigwebo
Ukukhululwa kwiimfanelo ezisemthethweni
Ukurhoxiswa
Izibheno
Isahluko 2 : Izibonelelo ngokubhekiselele kuNikezelo lwaManzi
Ukusetyenziswa kwamanzi ngokungekho mthethweni
Izivumelwano ezikhethekileyo zonikezelo lwamanzi
Imibhobho ezitalatweni okanye kwiindawo zikawonke-wonke
Izimali
Ukupheliswa kwezivumelwano
Izibonelelo ngendlela yonikezelo lwamanzi
Uphazamiseko ekufikeleleni kwindlela yonikezelo lwamanzi
Unxibelelwano olungaphakathi phakathi kwezakhiwo nomhlaba
Imiqathango ngokubanzi yonikezelo
Uthintelo okanye ukunqunyanyiswa konikezelo
Uphazamiseko lonikezelo ngesicelo somnini
Ukulinganiswa kwamanzi anikezelweyo
Ubungakanani bamanzi anikezelweyo
Amanzi anikezelwe esuka kwimibhobho yamanzi kamasipala
Ukuthengiswa ngokutsha kwamanzi
Ukulungiswa ngokutsha kobungakanani bamanzi anikezelwe xa isilinganisi-manzi besinesiphene
Imilinganiselo ekhethekileyo
Isahluko 3: Izithintelo kunye noGcino lwaManzi
Izithintelo zamanzi
Usetyenziso lwamanzi ngokungakhathali
Ugcino lwamanzi nolawulo olunyanzelekileyo
Ubhaliso
Unikezelo lweenkonzo zamanzi
Iintlawulo zeenkonzo zamanzi anikezelweyo
Isahluko 5: ULwamkelo lweziCwangciso
Umgaqo-nkqubo wolwamkelo lweziCwangciso
Iikopi zemizobo kufuneka zigcinwe kwisiza
Umsebenzi ongekho mthethweni
Abantu abavumelekileyo ukwenza ufakelo neminye imisebenzi
Uxanduva lomnini sakhiwo nomhlaba
Isahluko 7: Ukubulawa kweentsholongwane
Isahluko 8: IiMfuno zoFakelo Manzi ngokuBanzi
Inkqubo yemibhobho eyamkelekileyo nokulinganiswa kwamanzi
Amatanki ogcino/ okugcina
Ukhuseleko longcoliseko lwamanzi
Isahluko 9: UFakelo (lwezixhobo) loMlilo
UFakelo loMlilo
Isahluko 10: IZibonelelo zeZinto ngezinto ngokuBhekiselele kuManzi aSelwayo
Ukusetyenziswa kwamanzi asuka kwezinye iindawo ngokungaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala
Amaqula, imingxuma yezitsala-manzi, iindawo zamaqula
Unikezelo lwamanzi okusela ngumasipala
Ukuzibhekelisa ngokubhekiselele kubunjani bamanzi okusela
Uluhlu lweeNkqubo
Ukurhoxiswa kwemithetho kamasipala
Ulawulo lwamanzi olunyanzelekileyo
Imibhobho esetyenziselwa ukugqithisa amanzi okusela
ISAHLUKO 1
Iinkcazelo kunye neziBonelelo ngokuBanzi
Iinkcazelo
Kulo mthetho kamasipala, ngaphandle kokuba imeko leyo mhlawumbi ibonakalisiwe amagosa agunyazisiweyo" kuthetha amagosa kamasipala agunyazisiweyo nguMlawuli weSixeko ukunyanzelisa izibonelelo zomthetho kaMasipala;
unikezelo lwamanzi olusisiseko" luthetha imilinganiselo esemgangathweni yonikezelo lweenkonzo zamanzi efanelekileyo yokunikezela amanzi ngokuthembekileyo kwimizi ukuxhasa ubomi kwakunye nococeko lomntu ngokuphantsi koMthetho weeNkonzo zaManzi, Nombolo 108 ka 1997 ebekiweyo kwakunye nemiqathango eyabhengezwa ngokuphantsi kwawo;
isitsala-manzi" sithetha umngxuma otshonileyo emhlabeni ngenjongo zokufumana, ukutsala okanye ukusebenzisa amanzi angaphantsi komhlaba; kunye nokuquka namanzi atsitsa phantsi komhlaba, umthombo, nendawo yomthombo;
ISixeko" sithetha indawo yolawulo lukamasipala ngokusemthethweni, ecandwe ngokuphantsi koRhulumente weNgingqi: uMthetho woCando kaMasipala, 1998 (uMthetho Nombolo 27 ka 1998);
UMlawuli weSixeko" uthetha umntu owonyulwe libhunga ngokwesikhundla somlawuli kamasipala;
umbhobho wokudibanisa" uthetha umbhobho, onobunini obunikezelwe kumasipala waza wafakelwa nguye ngeenjongo zokugqithisa amanzi asuka kwindawo eyintloko ukuya kwindawo yofakelo, kunye nokuquka "umbhobho wonxibelelwano" obizwa nge-SANS 10252: 2004 iNdawo1;
umsebenzisi-nkonzo" uthetha nawuphi umntu osebenzisa amanzi asuka nakuluphi ufakelo oludityaniswe kumbhobho wokudibanisa onikezelwa ngamanzi ngoyintloko;
ibhunga'' lithetha ibhunga likamasipala okanye nawaphi na amanye amasebe/ amaqela kamasipala opolitiko, amalungu e-ofisi yopolitiko, oceba, okanye amalungu abasebenzi, agunyaziswe ngokufanelekileyo ngabathunywa;
uLawulo lweNgeniso elityala kunye noLawulo lweNkqubo yoMthetho kaMasipala wamaTyala", kuthetha ukuba uLawulo lweNgeniso elityala kunye noLawulo lweNkqubo yoMthetho kaMasipala wamaTyala, owamkelwa libhunga waza wapapashwa kwi-kwiPhephandaba likarhulumente lePondo I-Gazette yePhondo;
ngeenjongo zasekhaya" ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi kuthetha amanzi anikezelelwa ukusela, ukuhlamba kunye neenjongo zokupheka ngaphakathi kwizakhiwo esetyenziselwa kuphela iinjongo zokuhlala;
uMlawuli: Amanzi" uthetha umsebenzi kamasipala ojongene nemicimbi yaManzi neyoCoceko kumasipala;
ukukhathazwa kwempilo" kuthetha imeko, okanye isimo esithi sibeke emngciphekweni ubomi okanye impilo okanye echaphazela ngokungalunganga intlalontle yabantu nasekuhlaleni okanye intlalontle yabantu ngokwasengqondweni okanye ngokwasekuhlaleni, okanye eyenza umngcipheko kokusingqongileyo, kwaye 'neengozi zempilo" zikwanentsingiselo efanayo;
I-JASWIC" ithetha iNkqubo yeNdibaniselwano eyaMkelekileyo yeziXhobo zoFakelo lwaManzi, apho umasipala ayinxalenye yayo;
oyintloko" uthetha umbhobho, ngaphandle kombhobho wonxibelelwano, ubunini obubobukamasipala ngokusemthethweni osetyenziswa nguye ngeenjongo zokugqithisela amanzi kubasebenzisi-nkonzo;
isixhobo sokulinganisa" kuthetha isixhobo esilinganisa ubungakanani bamanzi agqitha ngaso;
umasipala" uthetha uMasipala weSixeko saseKapa;
umhlali" uthetha umntu ohlala kuzo naziphi na izakhiwo okanye kwisiqingatha sendawo ngoko, ngaphandle kokujonga ubunini bakhe lowo uhleliyo;
umnini" uthetha -
umntu othi amaxesha amaninzi ubunini obusemthethweni bomhlaba nesakhiwo bube bobakhe;
kwimeko apho umntu onelungelo elisemthethweni lobunini besakhiwo nomhlaba engenakuhlawula matyala okanye eswelekile, okanye ephantsi kwayo nayiphi na imeko yokukhubazeka ngokusemthethweni, umntu lowo ulawulo lwezo zakhiwo nemihlaba luphantsi kwelungelo lakhe ngokusemthethweni njengomgcini, umphathiswa, umsayini, umlawuli, umlawuli ongumgwebi, umsebenzisi-nkonzosi wempahla ukuze kuhlawulwe ityala okanye omnye ummeli womthetho;
nakuyiphi imeko apho ibhunga lingakwaziyo ukufumanisa ukuba ngubani lowo mntu, umntu ofanelekileyo kuxhamlo lokusebenzisa ezo zakhiwo okanye isakhiwo okanye izakhiwo ngoko;
kwimeko apho ngaphakathi kwizakhiwo kungenwe kwisivumelwano sokuqeshisa seminyaka engama-30 nangaphaya, umqeshi /oqeshileyo ngoko;
umntu othenge isakhiwo nomhlaba ongasukiyo kumasipala, ngokuphantsi kwenkqubo evumela ukuba ixabiso ekuthengwe ngalo lihlawulwe ngezavenge nongakhange afumane utshintsho kumasipala;
isiqingatha somhlaba esicaciswe kwisicwangciso somhlathi obhalisiweyo ngokuphantsi koMthetho woMhlathi weeTayitile, 1986 (uMthetho 95 ka 1986), umphuhlisi okanye iqumrhu ngokubhekiselele kumhlaba nesakhiwo salo lonke, okanye ii icandelo njengoko licacisiwe kuMthetho ololo hlobo, umntu ogama lakhe libhaliswe phantsi kwesahluko sobunini bomhlaba ngokusemthethweni; kuquka ne-arhente enyulwe ngokusemthethweni yomntu onjalo; "umntu " uquka umntu ngokwasemthethweni;
kwintlalontle, kwimpilo okanye kukhuseleko lwabantu;
ii kwizinto zendalo zamanzi nezasemhlabeni;
isaziso sikawonke-wonke" sithetha isaziso esipapashwe kwiphephandaba ngekungenani ngeelwiimi ezimbini ezisemthethweni ezisetyenziswa ngokubanzi kwiPhondo leNtshona Koloni kwakunye, nalapho kufanelekileyo, isaziso, masipapashwe kwiphephandaba elivela kakhulu ngolwimi olusetyenziswa ekupapasheni isaziso;
upapasho" luthetha:-
ukupapasha isaziso kwi-Gazette yePhondo, kunye ukunikezela amaqela anomnqweno ngeekopi zopapasho olulolo hlobo, kunye ukuxhoma isaziso ukupapasha kwiibhodi zezaziso zikamasipala.
intlawulo ebekiweyo " ithetha imali, intlawulo okanye uluhlu lwamaxabiso olugqitywe nolubekwe libhunga ngokuphantsi koMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwamaXabiso;
umbhobho wenkonzo" uthetha umbhobho oyinxalenye yofakelo lwamanzi nofakelwe phakathi kombhobho wokunxibelelana nesilinganisi-manzi;
itanki yokugcina" ithetha itanki eyenza inxalenye yofakelo lwamanzi esetyenziselwa ukugcina amanzi, nangaphandle kokuba yitanki yamanzi enceda amanzi kwipani evalekileyo okanye itanki yokuchamela kwakunye netanki esetyenziselwa ukugcina amanzi atshisayo;
Umthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwamaXabiso" uthetha umthetho kaMasipala woluhlu lwamaxabiso ophunyezwe libhunga ngokuphantsi kwecandelo 75 loMthetho weeNkqubo zikaMasipala: woRhulumente weNgingqi, Nombolo 32 ka 2000, okanye ngokuxhomekeke kuphunyezo olo, lwesigqibo libhunga ngokuphantsi kwecandelo 75A laloo Mthetho ukurhafisa nokufumana kwakhona izimali, iintlawulo okanye uluhlu lwamaxabiso.
ixesha elimisiweyo lokulinganisa amanzi " lithetha ulinganiso lwamanzi kwindawo yokuphuma yofakelo lwamanzi elawula ukukhutshwa kwamanzi kufakelo lwamanzi;
amanzi" athetha amanzi alungele ukuselwa ngaphandle kokuba kuchaziwe;
Ugcino lwamanzi" luthetha ukugcinwa kwamanzi okanye ukusetyenziswa kwamanzi ngendlela efanelekileyo;
ufakelo lwamanzi" luthetha imibhobho nolungiselelo lwamanzi olukuzo naziphi izakhiwo noluselungelweni lomnini ngokusemthethweni ngoko nolusetyenziswe okanye olulindeleke ukusetyenziswa ngokunxulumene nokusetyenziswa kwamanzi kwezo zakhiwo , kunye nokuquka-
umbhobho nolinganiselo lwamanzi ngaphandle kwemida yezakhiwo nomhlaba okanye mhlawumbi ibekwe ngokwemvume kamasipala, kwaye ikwaquka, kwakunye no 'fakelo lomsebenzisi-nkonzo' njengoko kucingelwe nguMthetho weeNkonzo zaManzi, uNombolo 108 ka 1997 kwakunye nemiqathango ephunyezwe ngokuphantsi kwawo ngoko;
iinkonzo zamanzi" okanye nayiphi inxenye ngoko; zithetha ukuthatyathwa, ukugqithiswa, ukulungiswa nokuhanjiswa kwamanzi alungele ukuselwa, amanzi alindelwe ukutshintshelwa kumanzi okusela okanye amanzi asetyenziselwa ushishino nemveliso yaye oko kubandakanya neenkonzo zococeko;
ubuchule benkonzo zamanzi" buthetha nawuphi umhlaba apho kukho isakhiwo senkonzo eziluncedo ebantwini, esifakelwe okanye esisetyenziswa ngumasipala, okanye indawo eqokelela amanzi emvula enxulumene nonikezelo lwamanzi.
umlamli weenkonzo zamanzi" uthetha nawuphi umntu onyanzelekileyo ukuba anike iinkonzo zamanzi komnye ngokuphantsi kwesivumelwano apho isibophelelo sokunikeza iinkonzo zamanzi sihambiselana nento/ nomba ongundoqo weso sivumelwano;
inkqubo yonikezelo lwamanzi" ithetha amaziko, imisele ephezu komhlaba, imibhobho, izivalo, iimpompo, izilinganisi-manzi, okanye nezinye izixhobo ezinxulumene noko ezizezikamasipala ngokuselungelweni nezisetyenziswa okanye ezilindeleke ukusetyenziswa nguye ngokunxulumene nonikezelo lwamanzi, kunye nokuquka nayiphi inxalenye yenkqubo; kunye indawo yomthombo" ithetha umbhobho omncinci onqumlayo otsazisela kwisanti engadibananga okanye kulwakhiwo lwegrabile, olunempompo eyakhelwe kumgangatho ophantsi ukuze yonyuse isasaze namanzi.
Ukusebenza kunye nenjongo yalo mthetho kamasipala
Lo mthetho kamasipala ubophelela ilungu likarhulumente.
Ngaphandle kokuba enye into ephikisa oku, ukophulwa kwalo mthetho kamasipala okwenzeke ngaphakathi kwizakhiwo ngokubhekiselele -
kufakelo lwamanzi, ngaphandle kwesibonelelo esinxulumene nokusetyenziswa kwamanzi akufakelo, luya kufanela lwaphulwe ngumnini wezakhiwo, kunye nokusetyenziswa kwamanzi asuka kufakelo kuya kuthathwa njengolwaphulo ngumsebenzisi-nkonzo.
Akukho mnini uya kunyanzeleka ukuba azibophelele kulo mthetho kamasipala ngokuphazamisana nofakelo lwamanzi okanye inxalenye yalo olwalumiselwe ngokusebenzisana nawo nawuphi na umthetho ofanelekileyo ophambi komhla wokuqala kwalo mthetho kamasipala.
Amanzi ayanikezelwa ngokwemiqathango yezibonelelo zalo mthetho kamasipala, kodwa xa kuyimbono yoMlawuli: Amanzi yokuba akuzi kuba lula ukunikezela amanzi ngendlela ebonelelwa ngulo mthetho kamasipala okanye kuza kuba ziindleko oko kuye ngamnye umsebenzisi-nkonzo kulo mmandla uthile, uMlawuli: Amanzi anganakho, ngokothethwano negosa elilawulayo leenkonzo zempilo zikamasipala, ukuqinisekisa enye indlela yokunikezela amanzi.
Apho uMlawuli: Amanzi aqinisekise enye indlela yokunikezela ngamanzi ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, lo mthetho kamasipala, ngokwemfuno leyo, uya kusetyenziswa kunikezelo-mhlaba kwimimandla enjalo, kodwa ngokwemiqathango ebekwe nguMlawuli: Amanzi.
Apho umasipala asebenzisa unikezelo ngeenkonzo zamanzi zangaphandle, lo mthetho kaMasipala uhlala usebenza kwaye ibhunga lihlala lingumlawuli onegunya.
Izicwangciso zethutyana
Ukuba igunya lofakelo lalinikezelwe ngaphambi komhla wokuqala kwalo mthetho kaMasipala, okanye ukuba umsebenzi osemthethweni uyaqhubeka ngalo mhla, lowo msebenzi kuya kufuneka uthobele nayiphi imithetho elawula uhlobo lwalo msebenzi eyayinyanzelekile kwiSixeko ngaphambi kwalo mhla.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngokwesithuba seentsuku ezingama-90 emva kokuqala kwalo mthetho kamasipala, anike igunya lokwenza umsebenzi wofakelo ngokuhambiselana nayo nayiphi imithetho elawula olo hlobo lomsebenzi owawunyanzelekile kwiSixeko ngaphambi kwalo mhla.
Nasiphi isivumelwano sonikezelo lwamanzi, phakathi komasipala nomsebenzisi-nkonzo ongengomnini wesakhiwo abangena kuso ngaphambi kophunyezo lwalo mthetho kamasipala, siya kuhlala sinyanzelekile, de kube lixesha apho umsebenzisi-nkonzo eshiya isakhiwo nomhlaba, okanye kukho utshintsho kubunini obusemthethweni bomnini wezakhiwo nomhlaba, kusemva koko apho umasipala aya kungena kwisivumelwano nomnini wesakhiwo.
Amagunya oMlawuli : Amanzi
Ukuba, ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, ufakelo lwamanzi okanye inxalenye yalo kwizakhiwo nomhlaba lunophazamiseko okanye ngokwemeko enokuthi idale ukonakala okanye ukusebenziseka kwamanzi okugqithisileyo, ungcoliseko lwamanzi, okanye ubungozi kwimpilo nakukhuseleko, uMlawuli: Amanzi ngokwesaziso esibhaliweyo kuya kufuneka ukuba umnini athobele izibonelelo zalo mthetho kamasipala ngokwethuba elimiselweyo.
UMlawuli: Amanzi kufuneka athethane negosa elikulawulo leenkonzo zempilo zikamasipala kwimiba yonke apho kukho ukucingeleka kwengozi yempilo okanye ungcoliseko lwempilo.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unesizathu sokukholelwa ukuba ufakelo lwamanzi lunokuba nesiphene esinokukhokelela okanye sibeke emngciphekweni impilo nokhuseleko kubahlali bezakhiwo nomhlaba, unokufuna ukuba ufakelo lwamanzi luhlolwe okanye lulungiswe isiphene ngendleko yomnini.
Imigangatho yenkonzo
Ibhunga linakho, kumaxesha ngamaxesha, nangokuhambiselana nomgaqo-nkqubo kazwelonke, kodwa ngaphantsi kwemiqathango yokugcina nokuba nakho, ngesaziso sikawonke-wonke, ligqibe imigangatho yeenkonzo enokuzinika abasebenzisi-nkonzo.
Ibhunga linokuthi ekugqibeni umgangatho wenkonzo lahlule phakathi kweendidi zabasebenzisi-nkonzo, imimandla ngokwemida kwakunye nemimandla ngokwentlalo noqoqosho.
Le mingangatho yenkonzo ilandelayo inakho, ngokuphantsi kwecandelo elingezantsi inikezwe ngumasipala ngexa lokubhengezwa kwale mithetho kamasipala a iinkonzo zonikezelo lwamanzi zemizi -
ziquka umlinganiselo womgangatho wenkonzo enikwa ngumasipala;
iii zifakelwa simahla ngaphandle kwentlawulo;
inikezwa kubasebenzisi-nkonzo simahla ngaphandle kwayo nayiphi intlawulo, kwaye zigcinwa zisebenza ngumasipala.
b ukudityaniswa okungaphakathi kwenxiwa okungadibenanga nalo naluphi ufakelo lwamanzi-
okunombhobho omileyo ongenasilinganisi-manzi ngaphakathi kwizakhiwo ezingadibananga nofakelo lwamanzi;
ii kufakelwa simahla ngaphandle kwentlawulo; kwaye iii kugcinwa kusebenza ngumasipala.
c ukudityaniswa kwesilinganisi-manzi samanzi ephuma ngamandla-
kufakelwa ngokuhambelana neentlawulo ezimiselweyo;
Ukuqeshwa kwamagosa agunyazisiweyo
UMlawuli weSixeko angaqesha amagosa anegunya.
Ulwabiwo-msebenzi
UMlawuli weSixeko angabela nabani neliphi igosa likamasipala amagunya nemisebenzi yakhe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala.
UMlawuli: Amanzi angabela neliphi igosa likamasipala amagunya nemisebenzi yakhe.
8. Ukungena kwiinkonzo zoncedo lwamanzi
Wonke umntu ongena kwiinkonzo zoncedo lwamanzi, makathobele imiqathango yoMlawuli: Amanzi esetyenziswa kunye nemiqathango yokungena kwisiza ebonakaliswe ngohlobo lwesaziso ekungeneni kwinxiwa.
Umntu ongazithobeli ezi ziqulatho zesaziso ekungeneni kwiinkonzo zoncedo zamanzi unetyala.
Amaxesha kaxakeka afutshanisileyo kunye neemeko apho kufuneka kuthathwe amanyathelo ngokukhawuleza
UMlawuli: Amanzi unakho, kwimeko zamaxesha kaxakeka afutshanisileyo okanye kwimeko apho kufuneka kuthathwe amanyathelo ngokukhawuleza athathe nayiphi na imiqathango efanelekileyo ukukhusela okanye ukususa loo meko okanye oko kuxakeka kufutshanisileyo.
Xa ixesha okanye imeko yokuxakeka efutshanisileyo isenzeka kwisakhiwo nomhlaba ozimeleyo, njengoko kucingeleka kwicandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unakho-
ngesaziso esibhaliweyo ukunika umgqaliselo kumnini ukuba athathe imiqathango enjalo nanjengoko kunokuba yimfuneko ukukhusela okanye ukususa imeko okanye ukuxakeka okufutshanisileyo, okanye kwisithuba apho umnini engenakufumaneka okanye engakwazi ukuthobela kwangethuba iimfuno zoMlawuli: Amanzi, unokuthatha imiqathango elolo hlobo njengoko kuyimfuneko ukukhusela okanye ukususa loo meko okanye ukuxakeka okufutshanisileyo.
Kwisithuba apho ixesha lokuxakeka livela kufakelo lwamanzi umnini wolo fakelo lwamanzi unoxanduva ngokusemthethweni kwiintlawulo ezenziwe ngumasipala.
Kwisithuba apho inyathelo lithathwa ngokokucingela komhlathi (b) wecandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unika ingxelo ngomba lowo kuMlawuli weSixeko ngaphandle kokulibazisa.
Ukuba ngokwembono zoMlawuli: Amanzi ubona ukuba elo nyathelo lifanelekile njengomba ongxamisekileyo ukukhusela ukonakaliswa kwamanzi, ukonakaliswa kwesakhiwo nomhlaba, ayingozi kubomi okanye kungcoliseko lwamanzi, unoku -
qumamisa unikezelo lwamanzi nakuziphi izakhiwo nomhlaba, ngaphandle kokwenza isaziso kuqala, kwaye b unokungena kwezo zakhiwo enze umsebenzi wexesha lokuxakeka , ngendleko zomnini, ukuba unokubona kuyimfanelo, kwaye ngaphezulu ngesaziso esibhaliweyo afune umnini enze lo msebenzi wongezelekileyo ngethuba elimiselweyo njengoko enokubona kufanelekile.
Ilungu ngalinye likawonke-wonke kufuneka, lazi ngexesha lokuxakeka nanini, nangemeko efutshanisileyo efuna umqwalasela okhawulezileyo okanye nayiphi imeko enokwenza ukuba konakaliswe amanzi okanye angcoliseke, ukuba kufuneka lazise uMlawuli ngokukhawuleza.
Naye nawuphi na umntu othathe amanyathelo ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi onganqweneli kwaziwa, unokucela ukuba igama lakhe lingaziswa nakwawaphi na amanyathelo athatyathwayo.
Ukufunyanwa ngokutsha kweendleko
Wonke umntu owaphula izibonelelo zalo mthetho kamasipala unoxanduva lokubuyekeza umasipala ngayo nayiphi ilahleko okanye umonakalo owenziwe ngenxa lesiphumo solo lwaphulo-mthetho.
Umasipala angafumana ngokutsha naziphi indleko ezenzeke ngokuthatha imiqathango ngokuphantsi komthetho kaMasipala kuye nawuphi na umntu owayephantsi kwesibophelelo ngokusemthethweni sokuba alandele loo miqathango, kuquka umntu owayenikezwe isaziso sokuthobela;
umnini wezakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo, okanye umsebenzisi-nkonzo.
UMlawuli weSixeko unokukhupha umqathango wendleko ofuna ukuba umntu onoxanduva lokuhlawula indleko ezenzeke ngokuphantsi kwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi ahlawule ezo ndleko ngomhla omiselweyo ukuze loo mqathango uthathwe njengomthetho wexabiso elifunekayo.
Izaziso zokuthobela
Xa ilungu elinegunya lifumanise ukuba isibonelelo saphulwe/ sisetyenziswe ngokungekho mthethweni okanye imeko yenokubangela ukuba sibe kwizinga elinokukhokelela kulwaphulo lwalo mthetho kamasipala, elo gosa linegunya linokukhupha isaziso sokuthobela kumsebenzisi-nkonzo okanye kumnini owaphula izibonelelo zalo mthetho kamasipala.
Isaziso esikhutshwa ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi masibonise ukuba isibonelelo somthetho kaMasipala ukuba saphulwe okanye siza kophulwa ukuba imeko iyavunyelwa ukuba iqhubeke;
imiqathango emayithathwe ukulungisa imeko, kwakunye nesithuba sexesha apho isaziso kufuneka sibe sesithontyelwe.
Ukuba umntu owayenikwe isaziso ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, akathobeli imfuno zesaziso, uMlawuli: Amanzi unokuthatha lawo manyathelo njengemfuneko yokulungisa loo meko ngendleko zalowo mntu uchaphazelekayo, okanye athathe nawaphi amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuthobela.
Uxanduva lokuthobela lo mthetho kamasipala.
Umnini unoxanduva lokuqinisekisa ukuthobela lo mthetho kamasipala ngokubhekiselele kuyo yonke imiba enxulumene nofakelo lwamanzi nokugcinwa kwalo lusemgangathweni ngoko.
Umsebenzisi-nkonzo unoxanduva lokuthobela lo mthetho kamasipala ngokubhekiselele kwimiba nayiphi yokusetyenziswa kwamanzi.
Amatyala nezigwebo
Nawuphi na umntu -
owaphula okanye ongathobeli naziphi izibonelelo zalo mthetho kamasipala;
ongathobeli naso nasiphi isaziso esikhutshwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala;
ongathobeli nayo nayiphi imiqathango esemthethweni enikwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, okanye ophazamisa okanye ongumqobo kummeli okanye umqeshwa kamasipala ekwenzeni imisebenzi yakhe ngokuphantsi kwalo mthetho kamasipala, abekwe ityala kwaye kuyimfanelo ngokusemthethweni ukuba anikwe isigwebo.
Ukukhululwa kwimfanelo ngokusemthethweni
Umasipala akanatyala ngokusemthethweni kuko nakuphi ukonakaliswa kwesakhiwo nomhlaba okwenziwe kukuphuma kwamanzi asuka kwincam yesilinganisi esishiywe sivulekile xa unikezelo lwamanzi belufakelwa kwakhona, obelulandela uphazamiseko ngenxa yaso nasiphi isizathu
Ukurhoxisa
Imithetho eyayivunywe ngokusemthethweni libhunga okanye ngamalungu alo angaphambili ngokubhekiselele kwisiqingatha seSixeko, iyarhoxiswa, kangangendlela/ngokwemiqathango yeCandelo 1 ngokwalapha.
Izibheno
Umntu omalungelo akhe achatshazelwe linyathelo elithathwe ngokwemiqathango yegunya okanye ngokomsebenzi ogunyazisiweyo okanye ogunyaziswe ngezantsi ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, angabhena ngokuchasene neso sigqibo ngokubhekiselele kwicandelo 62 loMthetho weeNkqubo zikaMasipala, uNombolo 32 ka 2000 : woRhulumente weNgingqi.
ISAHLUKO 2
IZIBONELELO NGOKUBHEKISELELE KUNIKEZELO LWAMANZI
Ukusetyenziswa kwamanzi okungekho mthethweni
ngaphandle kokuba isivumelwano ekubhekiselele kuso kwicandelo 19 okanye 20 sesigqityiwe, okanye ngaphandle kuphela kungombhobho wonxibelelewano onikezelwe ngokwemiqathango yecandelo 26 okanye ukusuka kumbhobho wamanzi wokucima umlilo ngokwemiqathango yecandelo 35, okanye ngaphandle kuphela kungendawo yesilinganisi-manzi sonikezelo manzi efakele ngokukhethekile ngumasipala ukunikezela amanzi.
Isicelo sokunikezelwa ngamanzi
Amanzi asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi akayi kunikezelwa nakuziphi izakhiwo nomhlaba ngaphandle kokuba umnini wenze isicelo sonikezelo kumasipala kwaye nesicelo sivunyiwe.
Isicelo sonikezelo lwamanzi sivunywe nguMlawuli: Amanzi esiyinxalenye yesivumelwano phakathi kukamasipala nomnini esiqala ukusebenza ngomhla isicelo esibhekiselele kuwo
Kuyimfanelo yomnini ngokusemthethweni ukuhlawula zonke izimali ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi, ngokugqitywe ngokwemiqathango yomthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso, de lube unikezelo luphazamisekile ngokwesicelo somnini okanye kube isivumelwano siphelisiwe ngokubhekiselele kulo mthetho kamasipala, kwaye uxhomekeke kumsebenzisi-nkonzo ngazo zonke iinjongo ngethuba lesivumelwano.
Isicelo masibe ubuncinane sinolu lwazi lulandelayo-
isiqinisekiso sokuba umceli uyayazi yaye uyayiqonda imiba yesivumelwano;
ulwamkelo lwezibonelelo zalo mthetho kamasipala nolwamkelo lwemfanelo ezisemthethweni zeendleko zofakelo lwamanzi ngumceli side isivumelwano sibe sinqunyanyisiwe;
igama lomceli nenombolo yakhe yesazisi;
idilesi okanye inombolo yesiza yesakhiwo nomhlaba okanye apho amanzi aza kunikezelwa khona;
idilesi apho i-akhawunti iza kuthunyelwa khona;
injongo ebonakalisa ukuba amanzi aza kusetyenziselwa ntoni;
umhla ovunyiweyo wokuqala kokunikezelwa kwamanzi, kunye isibhambathiso ngumceli sokuba uza kumazisa umasipala ngazo naziphi iinguqu ngokumalunga noku kungasentla.
Amanzi anikezwa ngokuphantsi kwezibonelelo zalo mthetho kamasipala kunye nemiqathango ebekwe nguMlawuli: Amanzi.
Apho injongo iyeyo, okanye iyeye, amanzi enzelwe isicelo ngokwecandelo (f) elingezantsi itshintshiwe, umnini makongeze ngokukuko ekucebiseni umasipala ngezo nguqu, atsho angene kwisivumelwano esitsha nomasipala.
Izivumelwano ezikhethekileyo zonikezelo lwamanzi
Ibhunga linokungena kwisivumelwano esikhethekileyo sokunikezwa kwamanzi komceli ongaphandle kweSixeko.
Ukuba ibhunga liyavuma ukunikezela amanzi kumceli ongaphandle kweSixeko, ngokubhekiselele kwisicelo esikhethekileyo linokumvumela ukuba awathengise lawo manzi kwabanye abantu, ngokuphantsi kwalo miqathango njengoko kunokufaneleka.
Imibhobho ezitalatweni nakwiindawo zikawonke-wonke
Akukho mntu ngayo nayiphi injongo unokugqithisa amanzi asuka nakweyiphi imvelaphi yamanzi, abeke okanye akhele umbhobho okanye isixhobo esiyeleleyo kwi-, e- okanye ngaphantsi kwesitalato, kwindawo kawonke-wonke okanye komnye umhlaba onomnini okanye ophantsi kolawulo lukamasipala, ngaphandle kokuba kubhalwe imvume kuqala eya kuMlawuli: Amanzi nangokuphantsi kwalo miqathango nanjengoko enokuyibeka.
Izimali
Zonke ezimali ezihlawulwa ngokubhekiselele kunikezelo lwamanzi ngumasipala mazihambiselana noMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso.
Ukupheliswa/ukunqunyanyiswa kwesivumelwano
Umnini unokusinqumamisa isivumelwano sesibonelelo senkonzo yokunikezelwa ngamanzi ngokunika umasipala isaziso esingagqithanga iintsuku zesaziso ezisixhenxe ngokobhala iinjongo zokwenza oko.
UMlawuli: Amanzi unakho, ukucebisa umnini ngokunqunyanyiswa kwesivumelwano sonikezelo lwamanzi ngesaziso esibhaliweyo zingadlulanga iintsuku ezingamashumi amane, xa -
xa engawasebenzisanga amanzi iinyanga ezintathu zilandelelana kwaye engenzanga malungiselelo anelisayo noMlawuli: Amanzi okuqhubeka kwesivumelwano, okanye engakwazanga ukuthobela izibonelelo zalo mthetho kamasipala kwaye engakwazanga ukulungisa oko kungaphumelelanga ukuthobela lo mba wesaziso, okanye engakwazanga ukuhlawula naziphi izimali ezifanelekileyo nezihlawulwayo ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso.
UMlawuli: Amanzi unokunqumamisa isivumelwano sokunikezela ngamanzi ukuba eso sakhiwo nomhlaba isivumelwano sibhekiselele kuso sashiywa/asihlalwa-mntu.
Ungenelelo kwinkqubo yonikezelo lwamanzi
Ngaphandle kokuba kugunyazisiwe ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala, akukho mntu ngaphandle kukamasipala onakho-
ukulawula, ukusebenzisa okanye ukugcina ngokusemgangathweni iziko loncedo lwabantu ngeenkonzo zesibonelelo samanzi, okanye athathe inyathelo lokudibanisa kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Uphazamiseko ekufikeleleni kwinkqubo yonikezelo lwamanzi
Akukho mntu unokuvalela okanye athintele ukufikelela kwamagosa kamasipala kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Isibonelelo sombhobho wonxibelelwano
Akukho mntu unokuqala naluphi uphuhliso nakweziphi izakhiwo nemihlaba ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi ufakele umbhobho wokudibanisa nesilinganisi-manzi.
Ukuba isivumelwano sokunikeza ngamanzi ngokubhekiselele kwizakhiwo nomhlaba sigqityiwe kwaye akukho mbhobho wonxibelelwano (okanye umbhobho wonxibelelwano olinganiswe ngokufanelekileyo) okhoyo ngokubhekiselele kwizakhiwo nemihlaba, umnini uza kwenza isicelo kwifomu emiselweyo aze ahlawule ixabiso elimiselweyo lofakelo lombhobho ololo hlobo ngokugqitywe ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso.
UMlawuli: Amanzi unokugqiba-
isinqumla-sangqa sombhobho wonxibelelwano ngokolwazi olunikwe ngumceli ngexesha lokwenza isicelo;
indawo yombhobho wonxibelelwano;
indawo yokuphelisa umbhobho wonxibelelwano ngaphakathi komda womhlaba onobunini obungumasipala, okanye obuphezu kobukhoboka okanye naliphi elinye ilungelo;
uhlobo lokudibanisa olunokusetyenziswa ukwenzela ukudibanisa, kwakunye nesixhobo apho isiqingatha sofakelo lwamanzi phakathi kombhobho wonxibelelwano nesivalo esizimeleyo somnini, ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 56, kufuneka senziwe, kwakunye nendlela yofakelo lweso siqingatha.
Ukuba isicelo senzelwe unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba okwindawo apho kuza kufuneka ukuba inkqubo yonikezelo lwamanzi yandiswe ukuze kunikezelwe amanzi kwezo zakhiwo nomhlaba, uMlawuli: Amanzi unokuvumela unyenyiso ngokuphantsi kwaloo miqathango nanjengoko enokufuna njalo.
Ngaphandle kokuba kubekwe nguMlawuli: Amanzi, umnini kufuneka, ngendleko zakhe, aqalise ukudibanisa phakathi kofakelo lwamanzi kunye nombhobho wonxibelelwano okanye umbhobho onceda izakhiwo nomhlaba.
Umnini makagcine isiqingatha sofakelo lwamanzi ekubhekiselelwe kuso kwicandelo (e) elingezantsi ngokuchasene nokusuka.
Ngaphandle kokuba mhlawumbi kuvunyelwe nguMlawuli: Amanzi, ngumbhobho wonxibelelwano omnye kuphela onokunikezwa kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba, kungajongwanga inani lamaqela ahlalayo, amaqela oshishino okanye abasebenzisi-nkonzo abahlala kwezo zakhiwo nomhlaba.
UMlawuli: Amanzi unokuvuma, ukudibanisa okungundoqo ngaphandle kwalowo uhleli ukhona wokunikeza amanzi kwizakhiwo nomhlaba; ngokuphantsi kwaloo miqathango inokubekwa, ngaphandle kokuba umnini unoxanduva lwalo naluphi unyenyiso lofakelo lwamanzi kwindawo yokudibanisa ebekwe bucala nangesivumelwano soMlawuli: Amanzi kwakunye nokuwafumana ngendleko yakhe, obo bukhoboka obuphezu kwesinye isakhiwo nomhlaba bunokufuneka.
Akukho fakelo lwamanzi luya kunikezwa namanzi ngombhobho wonxibelelwano owawufakelwe iinjongo zokwakha isakhiwo de sibe isiqinisekiso sokuthobela ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 53 sifunyenwe ngumasipala, kwaye ukuba eso siqinisekiso esilolo hlobo asifumanekanga, uMlawuli: Amanzi unakho, ngokokucinga kwawo nangaphandle kokugweba kuqala, umasipala unakho ukuqhawula ukudibana okanye ukuthintela unikezelo lwamanzi kolo fakelo lwamanzi.
Ukuba uMlawuli: weZamanzi ubona ukuba umlinganiselo wombhobho wonxibelelwano awusifanelanga isizathu sobungakanani bamanzi anikiweyo kwizakhiwo nomhlaba, unakho ukufuna umnini ahlawule indleko ezimiselweyo zokususwa kombhobho okhoyo wonxibelelwano nokufakwa kombhobho wonxibelelwano onomlinganiselo ofanelekileyo ngesaziso esibhaliweyo.
a UMlawuli: weZamanzi unakho ngesaziso esibhaliweyo, ukufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba owahlulwe ngokwamaqela okuhlala, ukuba ngendleko zakhe ngaphakathi kwethuba elimiselweyo kwisaziso -
aguqule ufakelo lwamanzi olunceda naliphi iqela elinye ukuze lahluke kwi, kwaye luzimele, kolunye ufakelo lwamanzi olunceda naliphi elinye iqela;
ii enze isicelo sombhobho wonxibelelwano ukuze uncede iqela ngalinye, kwaye iii udibanise ufakelo lwamanzi ekubhekiselelwe kulo kumhlathi i udibanise kumbhobho wokunxibelelanisa ekubhekiselelwe kuwo kumhlathi ii.
b UMlawuli: weZamanzi unokunika umnini weqela ekubhekiselelwe kulo kumhlathi ai isaziso esibhaliweyo sokuba ufanele enze isicelo ngokwemiqathango yecandelo 19 sonikezelo lomhlaba.
Ukuba uMlawuli: weZamanzi ujonge ukufaka umbhobho wonxibelelwano omtsha, uMlawuli: weZamanzi makanike umnini ochaphazelekayo kungabingaphantsi kweentsuku ezilishumi zokusebenza isaziso esibhaliweyo somhla apho aya kuqala ukudibanisa phakathi kofakelo lwamanzi kunye nokufakelwa kombhobho wokunxibelela ngokutsha.
Apho izakhiwo nomhlaba zinikezwe inani lemibhobho yokunxibelelana, uMlawuli: weZamanzi uya kufuna umnini anciphise inani leendawo zokudibanisa aze aguqule ufakelo lwamanzi ngokulinganayo.
Umnini wezakhiwo nomhlaba makaqinisekise ukuba kukho indibaniselwano phakathi kofakelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba naphakathi kofakelo lwamanzi kwezinye izakhiwo nomhlaba, ngaphandle kokuba umnini ufumene imvume yoMlawuli: weZamanzi naye athobele nayo nayiphi imiqathango ebekwe nguMlawuli: weZamanzi.
Umnini kufuneka, ngendleko yakhe, nangenjongo yokusebenzisa kwakhe okuzimeleyo, enze kubekho aze afakele izivalo sokohlula kwimeko apho isilinganisi-manzi sifakelweyo kwizakhiwo nomhlaba, kwindawo efanelekileyo kwicala lakhe lesilinganisi-manzi;
kwimeko apho isilinganisi-manzi sifakwe ngaphandle kwezakhiwo nomhlaba, kwindawo efanelekileyo kufutshane nangaphakathi komda wezakhiwo nomhlaba wakhe, ngaphandle kokuba uMlawuli: weZamanzi unakho, ekungaphumelelini komnini kwakunye nakwindleko yomnini, enze kubekho aze abe sele efakela isivalo sokwahlula.
Akukho mntu ngaphandle kwemvume yoMlawuli: weZamanzi oya kuphazamisana nesivalo sokwahlula kumbhobho wokunxibelelana.
Imiqathango ngokubanzi yonikezelo
Unikezelo lwamanzi ngumasipala aludibanisi isibhambathiso sokugcina inkqubo yonikezelo lwamanzi isemgangathweni nakweliphi na ixesha okanye nakweyiphi na indawo unikezelo olungenasiphazamiso;
amandla okanye izinga lokuhamba kolo nikezelo, okanye umgangatho othile wobunjani bamanzi, ngaphandle kokuba unikezelo lwamanzi oluya kumsebenzisi-nkonzo luphazamiseke ngaphezu kweeyure engama-24, ngoko umasipala uya kuzibophelela ukuba anike unikezelo olusisiseko samanzi ngokokukhawuleza anakho.
UMlawuli: weZamanzi angagxininisa kumphakamo womlinganiselo apho amanzi anokunikezwa asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi.
Ukuba umnini ufuna unikezelo olungenasiphazamiso, amandla okanye izinga elithile lokuhamba okanye umgangatho othile wobunjani bamanzi kwizakhiwo nomhlaba, kuya kufuneka umnini enze awakhe amalungiselelo okuthobela kwiimfuno ezilolo hlobo.
UMasipala angaphazamisa unikezelo lwamanzi nakweziphi izakhiwo nomhlaba ngaphandle kokwenza isaziso kuqala.
Ukuba imbono yoMlawuli: weZamanzi yokusetyenziswa kwamanzi kwizakhiwo nomhlaba kuphazamisa ngokumandla unikezelo lwamanzi kwezinye izakhiwo nomhlaba, uMlawuli: Amanzi unokusebenzisa izithintelo ezilolo hlobo nanjengoko kunokufuneka nakanjani ekwimo yokunikezela ngamanzi kwizakhiwo nomhlaba wokuqala okhankanyiweyo ukuze aqinisekise unikezelo olufanelekileyo nakwezinye izakhiwo nomhlaba, aze azise umnini kunye/ okanye umsebenzisi-nkonzo ngezakhiwo nomhlaba okhankanywe kuqala ochatshazelwa zizithintelo ezilolo hlobo.
Uthintelo okanye ukuyekiswa konikezelo
Ngokuphantsi kwalo naliphi ilungelo umasipala anokuba nalo, uMlawuli weSixeko unakho, ukuba umnini akaphumelelanga ukuhlawula isambuku asityalayo/setyala ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso, amazise ngesaziso esibhaliweyo ngenjongo yokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo walmanzi ngomhla othile kunye nokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo ngalo mhla okanye emva kwawo.
Ngokuphantsi kwalo naliphi ilungelo umasipala anokuba nalo, uMlawuli: Amanzi unakho, ukuba umnini waphule lo mthetho kamasipala waza akakwazi ukulungisa olo lwaphulo singadlulanga isithuba esimiselweyo kwisaziso esibhaliweyo asinikiweyo esifuna enze njalo; ngesaziso esibhaliweyo aziswe ngenjongo zesithintelo okanye sokuyekiswa konikezelo lwamanzi ngomhla omiselweyo kwakunye nokuthintela okanye ukuyekisa unikezelo ngomhla okanye emva komhla lowo.
Umsebenzisi-nkonzo/umnini makahlawule izimali zesithintelo okanye zokuyekiswa konikezelo nezokubuyiselwa kwakhona konikezelo lwamanzi ngokwemiqathngo yoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLuhlu lwaMaxabiso: ngaphandle kokuba zonke izimali ezilolo hlobo zihlawulwe ngaphambi kokubuyiselwa kwakhona konikezelo lwamanzi.
Umsebenzisi-nkonzo othe iinkonzo zonikezelo lwamanzi akakwazi ukufikelela kuzo ngenxa yokuthintelwa okanye ukuqhawulwa, azidibanisa ngenjongo, ziya kuqhawulwa ngohlobo lwesaziso esibhaliweyo.
Uphazamiseko lonikezelo ngesicelo somnini
UMlawuli: Amanzi unakho, ngesicelo esibhaliweyo somnini nangemihla eceliweyo, ukuba isakhiwo nomhlaba asinamntu okanye asihlali mntu -
kuyekiswe okanye kuthintelwe unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba ezo, kuze b kubuyiselwe unikezelo kwakhona.
Umnini uya kubanakho ngemvume yesicelo esicingelwe kwicandelo elingezantsi, ahlawule intlawulo emiselweyo.
isivumelwano sonikezelo sinqunyanyisiwe ngokwemiqathango 23 nanguMlawuli: weZamanzi ukuba akafumani sicelo sonikezelo lwamanzi oluqhubekayo kwizakhiwo nomhlaba onikwa uncedo ngumbhobho zingadlulanga iintsuku ezingama-90 sokunqunyanyiswa, okanye isakhiwo kwizakhiwo nomhlaba esichaphazelekayo sadilizwa , okanye umnini okanye umhlali uphazamisene ngokungekho mthethweni nenkqubo yonikezelo lwamanzi enika uncedo kwizakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo.
Amanzi aziswa kwizakhiwo nomhlaba makadlule ngesilinganisi-manzi, esifakelwe phakathi kombhobho wokunxibelelanisa nofakelo lwamanzi kwindawo egqitywe nguMlawuli: Amanzi, ngaphandle kokuba isilinganisi-manzi singasuswa -
xa kukho ufakelo lwesicheli somlilo esizilawulayo;
apho amanyathelo athathiweyo okukhangela ukutsalwa kwamanzi ngokungekho mthethweni ngeenjongo yokulwa umlilo, okanye imeko ezigqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Ukuba isilinganisi-manzi nezixhobo ezihamba naso sinikiwe safakelwa ngumasipala, sihlala isisixhobo sakhe, kwaye singafakwa ngokutsha xa imfuneko ikho ngokwesigqibo soMlawuli: Amanzi.
Umasipala angafaka isilinganisi-manzi nezixhobo ezihamba naso-
a nakweyiphi indawo kufakelo lwamanzi onceda izakhiwo nomhlaba, kunye nakweyiphi indawo kumbhobho wokudibanisa onceda izakhiwo nomhlaba.
Isilinganisi-manzi, esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi, sihlala isisixhobo sikamasipala.
Ukuba umasipala ufaka isilinganisi-manzi kunye nezixhobo ezihamba naso kufakelo lwamanzi ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi, umnini-
makanikeze indawo yofakelo eyamkelwe nguMlawuli: Amanzi;
makaqinisekise ukufikelela okungenasithintelo ngawo onke amaxesha;
unoxanduva lokhuseleko nemfanelo ngokusemthethweni yeendleko ezinokuvela zokonakaliswa ngoko; ngaphandle komonakalo ovele ngendlela eqhelekileyo yobudala nokusikela;
makaqinisekise ukuba akukho kudityaniswa kwenziweyo kumbhobho apho isilinganisi-manzi senziweyo, phakathi kwesilinganisi-manzi nombhobho wonxibelelwano onceda ufakelo lwamanzi;
kususa isilinganisi-manzi nesixhobo esihamba naso kumbhobho apho zifakelwe khona;
Nawuphi umntu owaphula icandelo elingezantsi makahlawule umasipala ixabiso lobungakanani bamanzi ngokwembono yoMlawuli: Amanzi.
Ukuba umasipala ufakela isilinganisi-manzi kunye nezilinganisi ezihamba naso ngokuhambelana necandelo 3b elingezantsi, umbhobho oncedayo uyasuswa kwaye nofakelo lwamanzi lufaneke luqale kudityaniso lombhobho wonxibelelwano, olo dityaniso lube zii-150mm ngaphakathi komda kumhlaba ogcinelwe umasipala okanye ophezu kobukhoboka okanye elinye ilungelo.
UMlawuli: Amanzi unakho ngeendleko zomnini, afake okanye afune ufakelo, lwesilinganisi-manzi okanye isixhobo sokulawula umthamo kwicandelo ngalinye, kushishino okanye kwindawo yeqela yokuhlala kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba ezisetyenziswa ukwenza isigqibo ngobungakanani bamanzi anikezelwe kwicandelo ngalinye, kushishino nakwindawo yeqela yokuhlala.
Naluphi ulungiso/ugcino ngokusemgangathweni olufanelekileyo nakwesiphi isiqingatha sombhobho woncedo uwandiselwe kumbhobho wokudibanisa kwisilinganisi-manzi nezivalo ezihamba naso zesakhiwo nomhlaba, eziphakathi kwizakhiwo nomhlaba, mazenziwe nguMlawuli: Amanzi ukufikelela kulo mbhobho kwakunye/nakwisilinganisi-manzi kusimahla kwakunye noxanduva lokufakela kwakhona okuzingqongileyo xa kugqitywe ukulungiswa.
Umhlali wezakhiwo nomhlaba kufuneka, ngokukhawuleza xa efumanise ukuvuza kombhobho woncedo okanye kwisiqu sesilinganisi-manzi okanye kwizilinganisi ezihamba naso, azise umasipala, apho isilinganisi-manzi esilolo hlobo ifakelwe ngokwemiqathango yecandelo 3a.
Ukuba imvume yokufikelela kwisilingansi-manzi ngenjongo yokwenza ufundo lwesilinganisi esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi ayinikwa, uMlawuli: Amanzi unakho-
ngesaziso esibhalelwe umnini wezakhiwo nomhlaba, ukumazisa ngenjongo yawo yokufakela esinye isilinganisi-manzi kumbhobho wokudibanisa, ngendleko zakhe;
ugqithise ityala lemali lamanzi asetyenzisiweyo kwezo zakhiwo nomhlaba njengoko kulinganisiwe ngesilinganisi-manzi esifakelwe kumbhobho wokudibanisa, kwaye ufumane ngokutsha kumnini indleko zesilinganisi-manzi esingasebenziyo esinikiweyo.
Ukuba imvume yokufikelela kwisilingansi-manzi ngenjongo yokwenza ufundo lwesilinganisi esifakwe ngokwemiqathango yecandelo (a) elingezantsi ayinikwa, umnini, ngelo xesha lokwala unemfanelo ngokusemthethweni yendleko zamanzi onakalisiweyo ukuba kuye kwenzeka ukuvuza kwisilinganisi-manzi kunye nakwizilinganisi ezihamba naso okanye sibonakale kwindawo yombhobho oncedayo kwizakhiwo nomhlaba ololo hlobo, ize ilinganiswe sisilinganisi-manzi esifakelwe ngokuhambiselana necandelo (a) elingezantsi.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso kumasipala, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe ukumiswa komda wesakhiwo, apho isilinganisimanzi esikhoyo sifakelwe khona ngokuhambiselana necandelo 3a, lowo mnini uya kufuneka ngokuxhomekeka ukuba isicwangciso sakhe samkelwe, enze isicelo sokususwa kweso silinganisi-manzi aze ahlawule uluhlu lwamaxabiso afanelekileyo ngokususwa kweso silinganisi-manzi kwizakhiwo nomhlaba wakhe ukuze kufakelwe isilinganisi-manzi esitsha kumbhobho wokudibanisa.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso kumasipala, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe iinguqu okanye unyenyiso kufakelo lomlilo olukhoyo olungenasilinganisi-manzi, lowo mnini umva kohlolo lofakelo oluguquliweyo, nasemva kokwamkelwa kwesicwangciso, enze isicelo sokuba nesilinganisi-manzi esinobukhulu nohlobo olukhethwe nguMlawuli aze ahlawule noluhlu lwendleko olufanelekileyo: Amanzi, afakelwe ngumasipala njengexalenye yokudibanisa kwezo zakhiwo nomhlaba.
Ukuba umnini ungenisa isicwangciso, ngokwemiqathango yecandelo 47, ukuze kwamkelwe iinguqu nolwandiso kufakelo lwesilinganisi-manzi olukhoyo, umva kohlolo lofakelo oluguquliweyo, nasemva kokwamkelwa kwesicwangciso, enze isicelo sokuba nesilinganisi-manzi esinobukhulu nohlobo olukhethwe nguMlawuli aze ahlawule noluhlu lwendleko olufanelekileyo: Amanzi, afakelwe ngumasipala njengenxalenye yokudibanisa kwezo zakhiwo nomhlaba.
Ukuba uMlawuli: Amanzi ugqiba ukuba ufakelo oludibeneyo lwamanzi asekhaya nolomlilo, oluquka imibhobho emikhulu yokucima umlilo, mayinike izakhiwo nomhlaba, isilinganisi-manzi esidibeneyo okanye isilinganisi-manzi esikwafanayo neso sokuhlola amazinga okuhamba kwamanzi asezantsi masifakelwe kudibaniso olulolo hlobo.
Umbhobho wonxibelelwano ozimeleyo mawubekwe usetyenziswe kwinkqubo zonke zochelo oluzenzelayo.
Apho umnini, okanye umntu anelungelo okanye ulawulo lwazo naziphi izakhiwo nomhlaba apho indawo zokuhlala amaqela ezahlukeneyo zikhoyo, kufuneka unikezelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba ezilolo hlobo zibe zezenjongo zonikezelo manzi lwamaqela okuhlala awohlukeneyo, uMlawuli: Amanzi unakho, ngokwemgqiqo yakhe, ukunika nokufakela nayiphi isilinganisi-manzi esinye esinceda izakhiwo nomhlaba zizonke okanye inani lawo maqela okuhlala; okanye isilinganisi-manzi esizimeleyo esihleli kumda wesakhiwo nomhlaba kumhlaba ogcinelwe umasipala, seqela lokuhlala ngalinye okanye neliphi inani ngoko.
Apho uMlawuli: Amanzi afakele isilinganisi-manzi esinye njengokophulwa okuboniswe kwicandelo (a) elingezantsi, umnini okanye umntu onegunya okanye ulawulo lwezakhiwo nomhlaba, ukuba imeko inganjalo, makafakele aze agcine ngokusemgangathweni umbhobho ngamnye ophuma ecaleni unyenyisa ukusuka kumbhobho wonxibelelwano ukuya kwindawo zokuhlala amaqela ezahlukeneyo-
isilinganisi-manzi esizimeleyo; kunye/okanye isivalo esizimeleyo, kwaye iya kuba yimfanelo yakhe ngokusemthethweni ukuhlawula iintlawulo ezimiselweyo zawo onke amanzi anikezwe izakhiwo nomhlaba ngeso silinganisi-manzi, ngaphandle kokujonga ubuninzi obahluka-hlukeneyo obusetyenziswe ngabasebenzisi-nkonzo abohlukeneyo ngeso silinganisi-manzi.
Ubungakanani bamanzi anikezelweyo
Ngenjongo yokuhlola ubungakanani bamanzi anikezelweyo ngesilinganisi-manzi ngesithuba esithile, kunyanzelekile, ngaphandle kokuba ngokuchaseneyo ingabonakaliswa, ukuba -
isilinganisi-manzi sasibhalisa ngokulungileyo ngeso sithuba, kwaye c imibhalo kwirekhodi/ ukubhalwa phantsi kwincwadi egciniweyo kamasipala zazenziwe ngokulungileyo;
ngaphandle kokuba amanzi anikwa okanye athathwa ngaphandle kokugqitha kwisilinganisi-manzi, ngoqikelelo nguMlawuli: Amanzi anobuninzi obulolo hlobo aya kunyanzeleka alungiswe.
Amanzi anikezelweyo asuka kombhobho omkhulu wokucima umlilo kamasipala
UMlawuli: Amanzi unokuvumela unikezelo lwamanzi ethutyana manzi lawo aza kuthathwa kumbhobho omkhulu wokucima umlilo, ngokuphantsi kwemiqathango nemigaqo nanjengoko inokimiselwa.
Umntu onqwenela unikezelo lwamanzi ethutyana ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi makenze isicelo ngendlela emiselweyo kwicandelo 19.
Ukuthengiswa ngokutsha kwamanzi
Akukho mntu onikezelwa ngamanzi ngokwemiqathango yalo mthetho kamasipala onokuthengisa amanzi ngaphandle-
amalungiselelo enziwe ngoko ngesivumelwano esikhethekileyo ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 20, okanye wafumana ngaphambili imvume ebhaliweyo yoMlawuli: Amanzi
Ukuba uMlawuli: Amanzi unika imvume ngokubhekiselele kwicandelo (b) elingezantsi, unokuqikelela ixabiso, eligqitywe libhunga, apho amanzi anokuthengiswa aze abeke eminye imiqathango elolo hlobo ngokwemfuneko.
Imvume ebhekiselele kwicandelo (b) elingezantsi lingasuswa nangeliphi na ixesha.
Intlawulo emiselweyo ekubhekiselelwe kuyo licandelo elingezantsi iya kuba -
igcinwa ngumasipala ukuba isilinganisi-manzi sifumaniseke ngokwemiqathango yecandelo okanye elingezantsi lingenasiphene, okanye ibuyiselwe kumceli ukuba isilinganisi-manzi sifumaneke sinesiphene.
Isilinganisi- manzi apho imiqathango ibhekiselele khona kwicandelo ayinakusetyenziswa xa kufumaniseke kungekho siphene ukuba kufumaniseke ipesenti yesiphene kubhaliso olugqithisileyo okanye kubhaliso olusezantsi olungaphezulu kunolo luvumelekileyo kwi-SABS 1529:1999 iNdawo 4 kunye ne- SANS 1525:1999 iNdawo 1, okanye kulungiso lwayo.
Uqikelelo lobungakanani bamanzi anikiwe umsebenzisi-nkonzo ngesilinganisi- manzi esinesiphene
Ukuba isilinganisi- manzi sifumaniseke sinesiphene ngokwemiqathango yecandelo 37 3 okanye 4 elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuqikelela ubungakanani bamanzi anikiwe umsebenzisi-nkonzo ochaphazelekayo ngethuba apho, ngokwembono yakhe, isilinganisi- manzi eso besinesiphene, ngokomyinge wobungakanani wonikezelo lwamanzi wemihla ngemihla isithuba esiphakathi kofundo lwesilinganisi- manzi esilandelelanayo emva kokufakelwa ngokutsha kwesilinganisi- manzi, okanye isithuba kunyaka odlulileyo esilingana nesithuba apho isilinganisi- manzi sasinesiphene, okanye isithuba esiphakathi kofundo oluthatha olulandelelanayo lwesilinganisi-manzi phambi kokuba isilinganisi-manzi sibenesiphene,
Nalapho uMlawuli: Amanzi ebona efanelekile.
Ukuba ubungakanani bamanzi obabunikwe umsebenzisi-nkonzo ngethuba isilinganisi-manzi sinesiphene abunakuqikelelwa ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuqikelela ubungakanani bawona manzi asetyenzisiweyo.
Umsebenzisi-nkonzo makaziswe ngendlela esetyenzisiweyo nguMlawuli: Amanzi ukuqikelela ubungakanani bamanzi anikeziweyo kuye njengoko kucingelwe kwicandelo kunye elingezantsi aze anikwe ithuba lokwenza intetho kuMlawuli: Amanzi ngaphambi kokuba kufikwe kuqikelelo lokugqibela.
Ukulungiswa kobungakanani bamanzi anikiwe ngesilinganisi-manzi esinesiphene kuya kwenziwa ngesithuba esiya kugqitywa ngokwemiqathango yecandelo 38.
Ngenjongo yokulungisa ubungakanani bamanzi ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi kuya kufuneka ukuba ubungakanani bamanzi obubhaliweyo bube babunikeziwe phakathi kwisithuba seeyure ezilishumi elinambini ngasinye ngokwesithuba ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 1 elingezantsi.
Imilinganiselo ekhethekileyo
Ukuba uMlawuli: Amanzi ufuna, ngeenjongo ezingezizo ezokutshintshela amanzi asetyenzisiweyo, ukuqinisekisa ubungakanani bamanzi asetyenziswe njengenxalenye yofakelo lwamanzi, anakho, ngesaziso esibhaliweyo, acebise umnini ochaphazelekayo malunga neenjongo zakhe zokufakela isixhobo sokulinganisa nakweyiphi indawo anokuyikhetha kufakelo lwamanzi.
Ufakelo lwesixhobo sokulinganisa ekubhekiselelwe kuso kwicandelo elingezantsi, ukususwa kwaso, kwakunye nokufakelwa kwakhona kofakelo lwamanzi emva kokuba lususiwe luya kwenziwa ngendleko zikamasipala.
Amalungiselelo amacandelo 33 (b) kunye no 34 asebenza, kangangokuba enokusebenza, ngokubhekiselele kwisixhobo sokulinganisa esifakwe ngokwemiqathango zecandelo elingezantsi.
Umasipala unakho xa efumene isaziso esibhaliweyo kumnini ukucwangcisa malunga nokuhlawula intlawulo efanelekileyo emiselweyo, afunde isilinganisi-manzi ukuqinisekisa ubungakanani bamanzi anikiweyo ngexesha, okanye ngosuku, ngangaphezu kokuba isilinganisi-manzi sinokufundwa ngesiqhelo.
ISAHLUKO 3
IZITHINTELO ZAMANZI KUNYE NOGCINO LWAMANZI
IZITHINTELO ZAMANZI
Ibhunga linakho ngokwenza isaziso kuwonke-wonke, nanini xa kukho ukunqaba kwamanzi akusasazelwa nawokunikeza abasebenzisi-nkonzo, okanye nawesiphi isizathu esilungileyo angavumeli okanye athintele usebenziso lwamanzi kuso sonke okanye kwisiqingatha seSixeko i ngezizathu ezikhethekileyo okanye eziphangaleleyo;
ii ngethuba leeyure zemini ezicacisiweyo okanye ngeentsuku ezithile, kunye iii ngendlela ekhethekileyo, kunye agqibe okanye abeke imilinganiselo kubungakanani bamanzi anokusetyenziswa ngesithuba esikhethekileyo;
abeke izithintelo okanye ukungavumeleki ekusebenziseni okanye kwindlela yokusebenzisa okanye kukulahlwa kwayo neyiphi into /isixhobo esisebenzisa umbane, okanye ukudityaniswa kweso sixhobo kufakelo lwamanzi, kunye abize uluhlu lwamaxabiso akhethekileyo ngokubhekiselele kwizithintelo, ezigqitywe ngokwemiqathango yoMthetho kaMasipala woLuhlu lwaMaxabiso.
Ibhunga linokunciphisa isicelo sesaziso sezibonelelo ezicingelwa licandelo elingezantsi kwimimandla ekhethekileyo kunye/ okanye kwindidi ezikhethekileyo zabasebenzisi-nkonzo, zezakhiwo nomhlaba kunye nemisebenzi, kunye nakukohlukana kwemvume nokupheliswa kwi, nakunyenyiso, kwazo naziphi izibonelelo ngezizathu ezivakalayo, xa nagaba akuyi kubakho kohluka kuluhlu lwamaxabiso ekubhekiselelwe kuwo licandelo (d).elingezantsi
UMlawuli: Amanzi unokuyalela umsebenzisi-nkonzo ukuba, ngendleko yakhe, athathe imiqathango, equka ufakelo lwezilinganisi-manzi kunye nezixhobo zokulawula ukuhamba kwamanzi, kwanjengoko imbono yakhe inokuba iyimfuneko yokuqinisekisa ukuthobela isaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi.
UMlawuli: Amanzi angayeka okanye, ngeso sithuba sifanelekileyo, anciphise unikezelo lwamanzi kuzo naziphi izakhiwo nomhlaba kwisithuba apho kungekho kuthotyelwa kwemiqathango yesaziso ekubhekiselelwe kuso kwicandelo elingezantsi, kwakunye kufuneka, apho unikezelo lwamanzi luye lwayekiswa ngokwemiqathango yomhlathi (a), abuyiselwe kuphela xa imali yokuyekiswa neyokufakelwa kwakhona unikezelo lwamanzi ihlawulwe.
Izibonelelo zeli candeloziya kusebenza nangokubhekiselele kumanzi anikwe abasebenzisi-nkonzo ngumasipala ngokwakhe ngaphandle kweSixeko, nangona ngokuchasene kwimiqathango elawula olu nikezelo, ngaphandle kokuba kuchazwe ngokukodwa kwisaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo 1 elingezantsi.
Naye nawuphi umntu owaphula izibonelelo zesaziso esipapashwe ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi unetyala.
Ukonakaliswa kwaManzi
Akukho mntu ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, unokungahoyi, ngenjongo okanye ngokonakalisa -
avulele amanzi kwisilinganisi esingundoqo okanye avumele oko kuvulelwa;
avumele imibhobho okanye izilinganisi ukuba ivuze;
asebenzise izilinganisi ezingalungiswa kakuhle okanye ezineziphene okanye avumele usetyenziso olulolo hlobo;
avumele okuchitheka kwamanzi kuqhubeleke, okanye ukusetyenziswa kwamanzi okungafanelekanga okanye avumele ukusetyenziswa okungafanelekanga kwamanzi kuqhubeleke.
Umnini makalungise okanye afakele ngokutsha nayiphi indawo yofakelo lwamanzi ekuloo meko yokungalungi kangangoko, ngokwembono yoMlawuli; Amanzi, kangangokuba anokwenzeka okanye anokudala isenzeko esidweliswe kwicandelo elingezantsi.
Ukuba umnini akaphumeleli ukuthobela icandelo elingezantsi, uMlawuli: Amanzi unokuthatha lawo manyathelo ngokwemfuneko afumane ngokutsha intlawulo kumnini.
Ukuba ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, usetyenziso lwaso nasiphi isixhobo kufakelo lwamanzi alufanelekanga okanye luyonakalisa, uMlawuli: Amanzi unakho, ukungavumeli usetyenziso lweso sixhobo ngesaziso esibhaliweyo.
Ukusetyenziswa kwesixhobo kwavalwa/ ngokwemiqathango yecandelo (b) elingezantsi, eso sixhobo asisayi kubuya sisetyenziswe de sibe silungisiwe kwakhona kwaye kwenziwa isicelo esibhaliweyo asiye samkelwa nguMlawuli: Amanzi.
UGcino lwaManzi noLawulo oluyiMfuneko
Naye nawuphi umnini makathobele ugcino olulungileyo lwamanzi neendlela zolawulo oluyimfuneko njengoko kubonisiwe kuludwe lweNkqubo 2 lwalo mthetho kamasipala.
ISAHLUKO 4
ABAMELI BEENKONZO ZAMANZI
UBhaliso
Ibhunga linokwazisa ngesaziso somntu wonke ukuba lifuna abameli beenkonzo zamanzi okanye imigangatho yabameli beenkonzo zamanzi ukuba babhalise kumasipala ngohlobo olubonakalisiweyo kwisaziso somntu wonke.
Isibonelelo seenkonzo zamanzi
Abameli beenkonzo zamanzi mabaqinisekise ukuba iinkonzo zamanzi, kuquka iinkonzo ezingundoqo zebhunga, ziyanikezwa kwabo bantu kunyanzelekileyo ukuba banikwe iinkonzo zamanzi.
Ubunjani, ubungakanani kunye nokugcinakala kwenkonzo ezinikiweyo zamanzi ngabameli beenkonzo zamanzi mabube kungenani kumgangatho ofanayo njengoko kwenziwe ngumasipala kubasebenzisi-nkonzo.
INtlawulo zeenkonzo zamanzi anikiweyo
Ummeli weenkonzo zamanzi akanakho ukubiza intlawulo yeenkonzo zamanzi engahambiselani nemithetho kwanemigangatho abekiweyo nguMlawuli: Amanzi.
Ummeli weenkonzo zamanzi makanike inkxaso yeenkozo zamanzi, njengoko igqitywe libhunga ngokwemiqathango YoLawulo lweNgeniso elityala neyoMthetho kaMasipala weNkqubo yoLawulo lwamaTyala enikwe abasebenzisi-nkonzo ngumasipala ngexabiso elifanayo okanye elisezantsi kunelo
Ukuba iinkcukacha zofakelo lwamanzi kumgangatho ongaphezulu komnye kwisakhiwo ziyafana, ezo nkcukacha zinokuzotyelwa umgangatho omnye kuphela.
Uluhlu lwenkqubo malinikwe kumzobo ngamnye okanye kwingqokolela yomzobo ngamnye, ibonakaliswe inombolo yohlobo lwesilinganisi sentsusa samanzi ngasinye kwakunye nobukhulu baso besiqhelo.
limiselweyo lentlawulo umasipala anikezela ngalo iinkonzo.
ISAHLUKO 5
UKWAMKELWA KWEZICWANGCISO
Umgaqo wokwamkelwa kweziCwangciso
Ukuba umnini unqwenela ukufakela ufakelo lwamanzi olutsha, makaqale afumane ulwamkelo olubhaliweyo nguMlawuli: Amanzi kwisicwangciso esingeniselwe ukuqwalaselwa, ngaphandle kokuba ulwamkelo alusayi kufuneka xa kulungiswa okanye kufakelwa ngokutsha umbhobho obuhleli ukho okanye isilinganisi samanzi nangaphandle kwesifudumezi samanzi esingasukiyo kwakunye nezinye izixhobo zokukhusela ezihamba naso, nalapho isaziso zokwazisa sifuneka.
Isicelo sokwamkela ekubhekiselelwe kuso kwicandelo 1 elingezantsi masenziwe kwifomu emiselweyo sikhatshwe yi a b yintlawulo emiselweyo, kunye inani elimiselweyo leekopi zemizobo zomsebenzi ocelwayo, njengoko kubonisiwe kwicandelo 49.
Izibonelelo zecandelo 1 no 2 angezantsi azisebenzi kwikontrakta olungisa isifudumezi samanzi esingasukiyo okanye izixhobo zokukhusela ezihamba naso.
Igunya elinikezwe ngokwemiqathango 1 liya, kuba ngokuphantsi kwecandelo 48, liphelelwe ngesithuba seenyanga ezingama-24 sokuphelelwa emva kosuku lokuqala lenyanga olulandela inyanga apho igunya lalinikezwe ngayo.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngesicelo esenziwe ngumnini, ngaphambi kwesithuba sentsusa esichaphazelekayo sokuphelelwa nesiphantsi kwentlawulo emiselweyo, kumaxesha ngamaxesha sinyenyise isithuba sokuqinisekisa ulwamkelo olunikwe ngokwemiqathango yecandelo 47 ngokwesithuba esingadluli iinyanga ezili-12 ngexesha nangokuphantsi kwemiqathango anokubona ifanelekile.
Ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi agqibe ngokubhala ngolunye uhlobo, imizobo mayibe semaphepheni elimlinganiselo ongekho ngaphantsi ko-A4 kwaye kufuneka anikele ulwazi kwifomu efunekayo liBinzana 4.1.1 le- SANS 10252: 2004 iNdawo 1, ikopi enokufumaneka kuMlawuli: Amanzi.
De sifunyanwe nguMlawuli: Amanzi isiqinisekiso sokuthobela esingeniswe ngokwemiqathango yecandelo 53, ingqokelela egqityiweyo yemizobo yomsebenzi wofakelo mayisoloko ikhona ngamaxesha onke kwinxiwa lokusebenza.
Umsebenzi ongagunyaziswanga
Ukuba umsebenzi wofakelo wenziwe ngokwaphula icandelo 47, uMlawuli: Amanzi unakho ngesaziso esibhaliweyo ukufuna umnini wezakhiwo nomhlaba ochaphazelekayo athobele icandelo ngokwesithuba esimiselweyo, kwaye ukuba umsebenzi uyaqhubeleka, umiswe umsebenzi, kwaye ungafuna ukuba umnini awususe wonke umsebenzi ololo hlobo ongathobeli lo mthetho kamasipala.
ISAHLUKO 6
Abantu abavumelekileyo ukwenza ufakelo neminye imisebenzi
a enza umsebenzi wofakelo apho ulwamkelo lufunekayo ngokwemiqathango yecandelo 47;
afakele ngokutsha isifudumezi samanzi esingasukiyo okanye izixhobo zokukhusela ezihamba naso;
c ahlole, abulale iintsholongwane aze avavanye ufakelo lwamanzi, ufakelo lomlilo okanye itanki yokugcina, okanye ukulungiswa, ukulungiswa ngokutsha, okanye ukufakwa ngokutsha isikhuseli sokuphuma samanzi ngokwemiqathango yecandelo 59.
Uxanduva lomnini sakhiwo nomhlaba
Ukuba umsebenzi wofakelo wenziwe ngokophula icandelo 52, uMlawuli: Amanzi uya kufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba anqumamise umsebenzi ololo hlobo ngesaziso esibhaliweyo de abe uqeshe umtywini onesiqinisekiso so -
a kuhlola umsebenzi ololo hlobo nokulungisa nayiphi indawo engathobelani nalo mthetho kamasipala;
kuhlola nokubulala intsholongwane ngokwemiqathango yecandelo 54, kunye c qinisekisa ukuba isiqinisekiso sokuthobela, esibonisa ukuba umsebenzi owenziweyo uthobelana nalo mthetho kamasipala, singeniswa kuMlawuli: Amanzi.
ISAHLUKO 7
UKUBULAWA KWEENTSHOLONGWANE
Ukubulawa kweentsholongwane kufakelo lwamanzi, kuquka neetanki zokugcina.
Umnini makadale ufakelo lwamanzi olutsha oluthotywa ngamanzi asuka kwinkqubo yonikezelo lwamanzi de abe amanzi acocekileyo aphume kwisilinganisi samanzi ngasinye esingundoqo.
Umnini zakhiwo nomhlaba walapho itanki yogcino ifakelwe khona kufuneka, kungabikho kanye kwiminyaka emihlanu rhoqo, enze ukuba itanki ifunxwe, ihlolwe ize kubulawe iintsholongwane, ngokuhambiselana ne-SANS 10252:2004 iNdawo1.
Nangona izibonelelo zecandelo -
uMlawuli: Amanzi unakho, ukuba umntu unembono yokuba amanzi kwitanki yogcino okanye kufakelo lwamanzi oluncedwa yitanki alulungelanga ukusetyenziswa, kufuneka umnini enze itanki ifunxwe ize ihlolwe ngesaziso esibhaliweyo, kwaye
Ukuba itanki iye yatshona/yantywila, okanye iye yakwimeko enokwenza ukuba izinto ezingaphakathi zingcoliseke, umnini makenze ukuba itanki ifunxwe ize ihlolwe.
Phambi kokuba itanki okanye ufakelo lwamanzi oluziswa ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi luphindiselwe kwimo yokusebenza, kufuneka luqale lucocwe lubulawe iintsholongwane ngokuhambiselana ne-SANS10252: 2004 iNdawo 1.
ISAHLUKO 8
Ubonelelo kunye nogcino ngokusemgangathweni ufakelo lwamanzi
Umnini makazibonelele/azifunele aze azigcinele ngokusemgangathweni ufakelo lwamanzi ngendleko yakhe, ngaphandle kwimeko yokudityaniswa kumbhobho wokunxibelelana, okanye apho kuvumelekileyo ngokwemiqathango yecandelo 21, kwaye aqinisekise ukuba ufakelo lungaphakathi kwemida yezakhiwo nomhlaba.
Phambi kokuba kuqalwe umsebenzi ngokubhekiselele kugcino lwesiqingatha sofakelo lwamanzi, umnini makafumane imvume ebhaliweyo kuMlawuli: Amanzi okanye kumnini womhlaba lowo isiqingatha sikuwo, nanjengoko kunokuba njalo.
Uluhlu lwenkqubo yemibhobho nezilinganisi zamanzi ezamkelekileyo
Akukho mntu unokufakela okanye asebenzise umbhobho okanye isilinganisi samanzi kufakelo lwamanzi ngaphandle kokuba oko kudwelisiwe kuLuhlu lweNkqubo yeMibhobho neZilinganisi zaManzi oLwamkelekileyo, kwaye okanye kungokuhambiselana nemiqathango ebekwe ngokwemiqathango yeCandelo 3.
Nangona isibonelelo secandelo elingezantsi uMlawuli: Amanzi unakho ngosebenziso olukhethekileyo kufakelo olukhethekileyo, ukuvumela ufakelo okanye usebenziso lombhobho okanye isilinganisi samanzi esingaqukwanga kuluhlu lwenkqubo.
UMlawuli: Amanzi unakho, ngokubhekiselele kuwo nawuphi umbhobho okanye kwisinganisi samanzi esiqukwe kuluhlu lwenkqubo, lubeke leyo miqathango nanjengoko kunokuba yimfuneko ngokubhekiselele kusetyenziso okanye kwindlela yofakelo ngoko.
UMlawuli: Amanzi unakho nangeliphi ixesha ukususa umbhobho okanye isilinganisi samanzi kuluhlu lwenkqubo ukuba umbhobho okanye umbhobho okanye isilinganisi samanzi-
asisathobeli imigaqo apho uquko lwalusekwe khona, okanye ngokwembono yakhe, ayisalungelanga injongo apho usetyenziso lwayo lwalamkelelwe yona.
Iikopi zoluhlu lwenkqubo olusebenzayo ziyafumaneka kwi-ofisi kamasipala ngeeyure zomsebenzi.
Umbhobho okanye isilinganisi samanzi asizukuqukwa kuluhlu lwenkqubo ekubhekiselelwe kulo licandelo elingezantsi ngaphandle kokuba si-
inophawu lwesiqinisekiso esikhutshwe yi-SABS sokuqinisekisa ukuba umbhobho oaknye isilinganisi samanzi sithobela inkcukacha zoPhawu lwe-SABS, ngaphandle kokuba akukho zimpawu zesiqinisekiso ziya kukhutshwa de kube sisithuba esigqitha iminyaka emibini/ de kuphele iminyaka emibini;
Umgaqo/Indlela eyiliweyo yofakelo lwamanzi
Umnini makaqinisekise-
umyinge wogcino wobungakanani bamanzi, usetyenziswe ngeenjongo ezingaphandle kokulwa umlilo okanye umoya onokufudunyezwa okanye onokupholiswa, uze unikezwe ngokuhambiselana neTafile 1;
umyinge wogcino wobungakanani bamanzi, usetyenziselwe ukuthoba ngamanzi kumagunjana kunye nemichamo kwizakhiwo nomhlaba zorhwebo noshishino unikwe ngokuhambiselana neTafile 2;
ukusetyenziswa kwemibhobho enikezela amanzi nakuluphi ufakelo luhambiselane neSANS 10252: 2004 iNdawo 1 kunye neSihlomelo "3" okanye njengoko lunokulungiswa;
ukuqukuqela/ukuqengqeleka kwezivalo okuya ezantsi okukhawulezileyo, ekubhekiselelwe kuko kwicandelo 28 (a) kunye (b), kunye nokufakwa kwesivalo esingajijekiyo esinobukhulu obufanayo nombhobho woncedo.
apho ukusebenza okufanelekileyo kwezivalo okanye izilinganisi zamanzi ezingundoqo zingaba sengozini ngenxa yokugqitha kwezinto eziqinileyo ezinokuthintela/ezinokuvalela okanye onakalise ngokufanayo, kufakelwe isihluzo, kwindawo ukuze sivumele ukugcinwa usemgangathweni ngokulula.
UMlawuli: Amanzi unakho, ukugqiba nokwazisa, ngesicelo somnini nokuhlawulwa kwendleko ezimiselweyo ngexabiso lamandla lendlela yonikezelo lwamanzi olubhekiselele kwizakhiwo nomhlaba wakhe kangangethuba anokwenza isicelo salo.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unombono wokuba umbhobho okanye isilinganisi samanzi sohlobo oluthile asifanelekanga ukuba sisetyenziselwe imeko ethile, unakho umnini ngesaziso esibhaliweyo uku-
thintela ukusetyenziswa kwaso, okanye afune kusetyenziswe imiqathango eyamkelekileyo yokhuselo.
ITAFILE 1
Uhlobo loMsebenzisi-nkonzo UGcino oluFunwayo
Izibhedlele, iikliniki, izindlu zabongikazi, amakhaya abantu abadala kunye nezinye izakhiwo apho abahlali bengenakususwa ngokulula kwimeko yophazamiseko lonikezelo lwamanzi. Iilitha ezingama-250 zebhedi nganye isakhiwo esifaneleke ukuba nayo.
Iindawo zokuhlala abantu abaninzi ezidlula umphakamo ogqitywe licandelo 29 , okanye ogqitha imigangatho emithathu yesakhiwo, engowona uphantsi. Iilitha ezingama-135 kwiqela ngalinye.
Indawo zokulungisa iinwele kunye neyamazinyo iiyure ezi-4 eziyimfuneko ngosuku.
Ushishino (kugcino ngeenjongo zemveliso) iiyure ezi-8 eziyimfuneko ngosuku.
ITAFILE 2
Uhlobo loMsebenzisi-nkonzo UGcino oluFunwayo
Amatanki okuGcina/oGcino
Nawuphi umntu ofakela itanki yogcino makayifake ngendlela ekwindawo eya kuthi umphandle nomphakathi uhlolwe ngokulula, ucocwe, ugcinwe usemgangathweni, ngaphandle kokuba wenziwe ichibi elenziwe ngesamente efihlakeleyo okanye elinenxalenye yalo elitshone emhlabeni kwaye libe liyiliwe, lakhiwe laze lahlolwa ngokuhambiselana ne-SANS 10100-1 kunye ne-SANS 1200-G apho ingumphakathi kuphela ofikelelekayo ukuze kwenziwe ucoco nohlolo.
Akukhomntu ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yoMlawuli: Amanzi unokwenza okanye avumele itanki, eqhushekwe okanye ebekwe emhlabeni, ukuba isetyenziselwe ukwamkela/ukungenisa okanye ukugcina amanzi anikezwa ngumasipala.
Naye nawuphi na umntu osebenzisa itanki yogcino ukugcina amanzi asemgangathweni wokuselwa makaqinisekise ukuba iyilwe ngohlobo olunokumelana/ olungenakuvumela usuleleko kwaye ngokuhambiselana neemfuno zoMlawuli; Amanzi;
ukuphuphuma nentunja yetanki emelana nosuleleko yenzelwe umkhusane ukukhusela ukungena kwezinambuzane, izilwanyana, nezinye imvelaphi zongcoliseko, kunye itanki enokumelana/engavumeli usuleleko ivalwe ngokupheleleyo ayinayo enye indawo yokufikelela kumphakathi, ngaphandle kokubakho kwesigqumathelo secandelo lodonga ecaleni ukulungiselela uhlolo nokucocwa, isigqumathelo sodonga masibe kumgangatho apho itanki ingenakusetyenziswa ngaphandle kokuba sendaweni kwesigqumathelo sodonga ekunokufikelelwa kuso.
Ngaphandle kokuba igunya linikwe nguMlawuli: Amanzi, isibilisi ngasinye, iketile ekhupha umphunga, okanye nezinye izixhobo zokukhupha umphunga, imveliso zerhasi, injini yerhasi okanye injini ye-oyile okanye nasiphi esinye isixhobo, okanye nakanjani apho amanzi anikezwa ngumasipala asetyenziswayo makanikezwe kuphela ngetanki ezalisa ngamanzi abandayo esebenzisa isithuba somoya ukohlula amanzi angundoqo angenayo kwizinto eziqulethwe yitanki.
Ukhuselo loNgcoliseko lwaManzi
Umnini makasebenzise aze agcine ngokusemgangathweni imiqathango eyamkelwe nguMlawuli: Amanzi ukukhusela ukungena kwento enokuba yingozi empilweni okanye ichaphazele ngokungalunganga ukuphathwa kwamanzi -
kwisixokelelwane sonikezelo lwamanzi, kunye nayiphi indawo yofakelo lwamanzi kwizakhiwo nomhlaba wakhe.
ISAHLUKO 9
UFAKELO LOMLILO
UFAKELO LOMLILO
Umnini makaqinisekise ukuba-
UMlawuli: Amanzi anganika okanye ale isicelo sokudityaniswa kofakelo lwesicimi-mlilo kundoqo kamasipala.
Akukho manzi aya kunikwa nakuluphi ufakelo lwesicimi-mlilo ngaphandle kwesiqinisekiso esamkelwe ngokwemiqathango yecandelo 53 kwaye olo fakelo luthobelane neemfuno zalo mthetho kamasipala.
Ukuba uMlawuli: Amanzi unombono wokuba isicimi-mlilo sifakelwe, asivumeleyo ukuba sidityaniswe kwesikamasipala, asigcinwanga ngendlela yokusebenza eyiyo, okanye asigcinwa ngendlela efanelekileyo, okanye sisetyenziselwa iinjongo ezingezizo ezokulwa umlilo, unokufuna ufakelo olusuka kundoqo okanye alususe, ngendleko yomnini.
Nanini xa kufuneka kunyuswe amandla ofakelo lomlilo, umnini makafakele umbhobho osebenza kubini, osebenza ngeenjogo zokucima umlilo ize enye ibe yeyeenjongo ngokubanzi zasekhaya.
Yonke imibhobho nezilinganisi mazibe nakho ukuthwala amandla angaphezulu kwee-1800 kPa, xa lawo mandla enokulindeleka xa ukonyuswa kusenzeka kwaye ibe nakho ukugcina imfezeko yayo xa isetyenziswe kwiimeko zomlilo.
Umbhobho wokudibanisa ozimeleyo mawufakwe uze usetyenziselwe zonke inkqubo zokuchela nokuphelisa umlilo.
ISAHLUKO 10
INGQOKOLELA YEZIBONELELO NGOKUBHEKISELELE KUMANZI ANGASELWAYO
Ukusetyenziswa kwamanzi amvelaphi zizezinye indawo ngaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala
Akukho namnye umntu onokusebenzisa, okanye avumele ukusetyenziswa kwamanzi avela kwezinye iimvelaphi ngaphandle kwamanzi anikezelwa ngumasipala esebenzisela izinto zasekhaya, ngaphandle kokuba amanzi ekubhekiselelwe kuwo amkelwe nguMlawuli: Amanzi ngezo njongo nangokuhabiselelana nemiqathango egqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Akukho mntu unokudibanisa unikezelo lwamanzi asuka nakweyiphi indawo ngokwenkqubo yosasazo lwamanzi ngaphandle kwasuka kunikezelo lwamanzi lukamasipala ngaphambi kolwamkelo olubhaliweyo loMlawuli: Amanzi, nangokuhambiselana nemiqathango egqitywe nguMlawuli: Amanzi.
Nawuphi umnini wezakhiwo nomhlaba apho imvelaphi yamanzi ikhoyo, makanikezele ngenkcukacha ngokubhekiselele kwimvelaphi yamanzi kuMlawuli: Amanzi njengoko kunokufuneka.
Umnini wezakhiwo nomhlaba owaphule icandelo 3 elingezantsi, makaxhobise ngeziqinisekilso zohlalutyo nophando lweentsholongwane bacteriological ngokubhekiselele kwimvelaphi yamanzi kwezo zakhiwo nomhlaba njengoko kunokufuneka kuMlawuli: Amanzi ngeendleko zakhe xa exelelwe ukuba enze njalo.
U-Mlawuli: Amanzi unokurhoxisa nasiphi isivumelwano ngokubhekiselele kwicandelo elingezantsi ukuba, ngokwembomo yoMlawuli: Amanzi-
imeko ebekwe ngokwemiqathango yelo ecandelo elisezantsi yophulwe, okanye amanzi akasathobeli iimfuno ezibekwe nguMlawuli: Amanzi.
Izibonelelo zeli candelo azisusi nawuphi umntu ukuba angathobeli nezibonelelo ezikhoyo zoMthetho waManzi kaZwelonke, 1998 uMthetho 36 ka 1998 okanye naliphi iqumrhu likazwelonke lowiso-mthetho elifanelekileyo.
Imithombo, Izitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, indawo zemithombo, kunye neendawo ezigrunjiweyo
Wonke umnini zakhiwo nomhlaba makaqinisekise ukuba nawuphi umthombo, indawo yomthombo, isitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, kunye nendawo egrunjiweyo kwizakhiwo nomhlaba wakhe-
ikhuseleke ngokufanelekileyo ekudaleni ingxaki kwimpilo, kwaye ayizaliswanga nangayiphi indlela, zizinto ezinokudala umthombo osecaleni, isitsala-manzi ngaphantsi komhlaba okanye ukuba imvelaphi yamanzi esuka ngaphantsi komhlaba angcoliseke okanye osuleleke.
Isaziso sezitsala-manzi ngaphantsi komhlaba, imithombo neendawo zemithombo ezimbiwayo
Akukho namnye ovumelekileyo ukomba/ukugrumba, okanye enze okanye avumele ukombiwa/ukugrunjwa, komthombo, indawo yomthombo okanye isitsali-manzi ngaphantsi komhlaba ngaphandle kokuba uMlawuli: Amanzi unikwe isaziso esibhaliweyo seentsuku ezi-14 ubuncinane senjongo yokwenza oko.
Isaziso esiphulwe ngokwecandelo elingezantsi masazise indawo eceliweyo kunye nenjongo amanzi aza kusetyenziselwa yona.
Ukuba amanzi afumaneka kwisitsala-manzi ngaphantsi komhlaba okanye nakweyiphi imvelaphi yonikezelo lwamanzi nakweziphi izakhiwo nomhlaba asetyenziselwa iinjongo ezinokukhokelela ekuchithekeni kwalawo manzi okanye intsalela yawo kwisixokelelwane sogutyulo sikamasipala, umnini makafakele isilinganisi-manzi kwindawo ekhethwe ngumasipala ekumbhobho lowo ukhokelela kwisitsala-manzi sangaphantsi komhlaba okanye kwenye imvelaphi yonikezelo lwamanzi kwindawo okanye kwiindawo apho isetyenziswa njalo khona.
Ibhunga linakho, ngesaziso sikawonke-wonke, ukufuna ukuba umnini wezakhiwo nomhlaba ongaphakathi kommandla kamasipala apho isitsala-manzi sikhoyo, okanye ukuba umnini akahlali kwezo zakhiwo nomhlaba, umhlali azise ngokubakho kwesitsala-manzi sangaphantsi komhlaba esilolo hlobo kwezo zakhiwo nomhlaba, aze anikezele ngolwazi olubhekiselele kwisitsala-manzi phantsi komhlaba olunokufuneka.
UMlawuli: Amanzi, ukuba ubona kufanelekile, unokufuna ufundo lwenziwe ngendleko zomnini ukuze kuhlolwe nayiphi impembelelo enokuchaphazela umphakathi kumthombo, kwindawo yomthombo okanye kwisitsala-manzi esiceliweyo.
Unikezelo lwamanzi angaselwayo ngumasipala
UMlawuli: Amanzi angavuma unikezelo lwamanzi angaselwayo kumsebenzisi-nkonzo xa kwenziwe isicelo ngokwemiqathango yecandelo 19 nangaphantsi kokuba eznokuyilungela loo miqathango.
Naluphi unikezelo lwamanzi ngokwemiqathango yecandelo elingezantsi alunakuvumela ukusetyenziselwa nawuphi umsebenzi wasekhaya okanye naziphi ezinye iinjongo, ngokwembono yoMlawuli: Amanzi, olunokwenza ubungozi empilweni.
Ukuzibhekelisa ngokubhekiselele kubunjani bamanzi angaselwayo
Akukho siqinisekiso, esichaziweyo okanye esibekiweyo kucoco lwawo nawaphi amanzi angaselwayo anikezwe ngumasipala okanye afanele injongo unikezelo lwamanzi olwalwenzelwe yona.
Ukusetyenziswa kwamanzi angaselwayo kungumngcipheko womsebenzisi-nkonzo wonke, kwaye umasipala akanamfanelo ngokusemthethweni yeziphumo eziyingozi okanye ilahleko evele ngokuthe ngqo okanye ngokungekho njalo ngoko.
Izaziso zezilumkiso
Umnini wezakhiwo nomhlaba, apho amanzi angaselwayo ayesetyenzisiwe, makaqinisekise ukkuba zonke izilinganisi ezingundoqo zamanzi nazo zonke izixhobo ezisebenzisa okanye ezinikeza ngamanzi zinophawu olucacileyo lwesaziso esimelana nemozulu ezibonisa ukuba lawo manzi akafanelekanga kusetyenziselwa iinjongo zasekhaya.
Kummandla apho umlanjana ocociweyo wamanzi amdaka usetyenziswa, umsebenzisi-nkonzo uya kumisa izaziso ezimelana nemozulu kwindawo ezibonakalayo elumkisa ukuba amanzi alolo hlobo akafanelanga kusetyenziselwa iinjongo zasekhaya.
Isaziso esilumkisayo ngasinye esibekwe/ esenziwe ngokwemiqathango yecandelo kunye no 2 elingezantsi masibe ngeelwimi ezintathu ezisetyenziswa kwiphondo.
Uluhlu lweNkqubo 1
UKURHOXISWA KWEMITHETHO KAMASIPALA
Uluhlu lweNkqubo 2
ULAWULO OLUNYANZELEKILEYO LWAMANZI
Akukho mntu ngaphambi kwegunya elibhaliweyo elisuka kuMlawuli: Amanzi, uyakunkcenkceshela igadi, amabala okudlala, ipaki, okanye nayiphi eminye imimandla enengca esebenzisa amanzi okusela, phakathi kweyure ye-10:00 neye
Apho umbhobho wokunkcenkceshela usetyenzisiweyo ukunkcenkceshela igadi, ipaki, okanye amabala okudlala amanzi esuka kwisiseko samanzi aselwayo isixhobo sokulawula esinje ngesitshizi sakuncanyathiselwa kwisiphelo sombhobho.
Akukho mntu ngaphandle kokuqala afumane igunya elibhaliweoy kuMlawuli: Amanzi oya kumanzisa umphantsi oqinileyo okanye indawo elungiselelwe ukuhamba esebenzisa amanzi okusela asuka kwisiseko samanzi okusela.
Umbhobho wokunkcenkceshela osetyenziselwa ukuhlamba imoto, isikhephe, ikharavani mawufakwe isixhobo esizilawulayo esizivala ngokwaso.
Iinkqubo zokuzalisa ezizenzelayo ezisebenzisa isivalo esijingayo esizaliswa kwindawo/kwintsusa yamanzi aselwayo ukusa kumachibi okudada namachibi egadi ayivumelekanga.
Amashishini okuhlamba inqwelo zorhwebo makalungise ngokutsha umlinganiselo ongama-50% wamanzi asetyenziswe kwimisebenzi.
Imibhobho emileyo etsalwa kwiimpompo mayibe nomphakamo okungenani ozii- 450 mm, ngokomlinganiselo womphezulu womhlaba.
Obona bukhulu bomgama wokuhamba kwamanzi nakweyiphi impompo efakiweyo kwisitya sokuhlamba izandla ayinakodlula iilitha ezi-6 ngomzuzu.
Akukho gunjana lizenzelayo okanye itanki echithayo inokusetyenziselwa ukuhlisa umchamo.
Ingadlulanga iminyaka emini emva kokubhengezwa kwalo mthetho kamasipala onke amagunjana azenzelayo afakwe ukuthoba imichamo, makasuswe kufakelwe nokuba ziinkqubo ezisetyenziswa ngezandla okanye isixhobo esingasetyenziswa ngasandla esidala ukuthotywa sisebenze emva komchamo/kokusetyenziswa ngakunye kwesixhobo kokuchama.
Izilinganisi zamanzi ezingundoqo zifakwe ngaphandle kwezakhiwo ngazinye ngaphandle kwendawo zokuhlala apho kufuneka-
kudityaniswe isixhobo esizivallayo, okanye kubekho indawo yokubamba eshukumayo ngeenjongo zokuyisebenzisa, okanye ibenakho ukutshixwa ukukhusela ukusetyenziswa ongekho mthethweni, okanye ibe luhlobo olunyazelisa ukulawula ubungakanani bamanzi aphumayo ekusebenzeni kwayo ngakunye.
Uphicotho lwamanzi
Abasebenzisi kakhulu bamanzi (abo basebenzisa ngaphezulu kwama- 3 650 kilolitres ngonyaka), ngaphandle kwabo benendawo zokuhlala amaqela abantu, kufuneka benze uphicotho lwamanzi rhoqo ngonyaka. Ingxelo yophicotho mayibekho ukuze ihlolwe ngamagosa asuka kwiSebe leMicimbi yaManzi namaHlathi, yiBhodi yaManzi (apho kukho imfuneko) kunye nomasipala.
Uphicotho maluqulathe ezi nkcukacha zilandelayo ubuninzi bamanzi asetyenziswe ngethuba lonyaka-mali;
ii ixabiso elihlawulelwe amanzi lonyaka-mali;
iii inani labantu abahlala kwindawo yokuhlala engasiyoyabo okanye kwizakhiwo nomhlaba;
inani labantu abasebenza isigxina kwindawo yokuhlala engasiyoyabo okanye kwizakhiwo nomhlaba;
uthelekiso lwale miba ingasentla naleyo bekunikwe ingxelo yayo kunyaka ngamnye kwemithathu edlulileyo (apho ikhoyo);
vii iinkcukacha zendlela yokujongwa kongcoliseko lwamanzi;
viii iinkcukacha zamanyathelo okuqala asetyenziswayo ukulawula imfuno zolawulo losetyenziso lwamanzi;
ix inkcukacha zezicwangciso zokulawula iimfuno zabo zamanzi;
uthelekiso lwale miba ingasentla naleyo bekunikwe ingxelo yayo kunyaka ngamnye kwemithathu edlulileyo (apho ikhoyo); kunye xi uqikelelo losetyenziso lwamanzi ngezixhobo ezahlukeneyo ezisetyenziswayo.
Akukho mntu unokuvumela amanzi, asetyenziswe njengendlela yokutshintshisa ubushushu nakwesiphi isixhobo okanye umatshini odityanisiweyo ize inikezele amanzi kufakelo lwamanzi, isebenze ngokuqhubelekayo ukonakalisa amanzi ngaphandle kokugcina umgangatho omiselweyo wamanzi aqinileyo ewonke kumatshini ojikelezayo.
Uluhlu lweNkqubo 3
IMIBHOBHO ESETYENZISELWA UKUGQITHISA AMANZI
IMibhobho yoBhedu
Imibhobho yoBhedu ayinakutywinwa ngombala wobhedu omthuqwa okanye ngesinyithi sesilivere.
Imibhobho yeplastiki ayinakusetyenziswa kwimililo okanye idibanise ufakelo oludibeneyo lwemililo yasekhaya kwindawo ekumhlaba ongaphezulu.
Imibhobho egqithisa amanzi okusela mayikhuselwe elangeni..
Apho umbhobho weplastiki usetyenziselwe ukugqithisa amanzi kumgqomo wofakelo olungasukiyo wamanzi ashushu, iimitha zokuqala eziyi- 2,5 zombhobho kwicala lokuphuma lombhobho mazibe zezobhedu.
IMibhobho eMnyama yeNtsimbi
<fn>water_charter_XHS.txt</fn>
LWABATHENGI
UXWEBHU
Izithembiso kubathengi bethu Umgaqo-nkqubo xa uwonke ukubonelela ngeenkonzo zamanzi ezisemgangathweni, ezifikelelekayo ngokwezemali neziya kugcinwa zikho kulandelwa iziCwangciso zoPhuhliso lweeNkonzo zaManzi ukuqinisekisa uqhagamshelwano olusebenza ngendlela enentlonelo, efanelekileyo, nesebenzayo nabathengi bethu ukuqinisekisa ubonelelo lwamanzi oluqhubekayo ukucutha ilahleko yamanzi nokuqinisekisa ukuba amanzi asetyenziswa ngobulumko ngumasipala naluluntu
Ukwenza ngokukhawuleza kangangoko ukuba iinkonzo zamanzi zifikelele kubo bonke abo bathengi ziyakuthi zibe yimfuneko kubo.
Amanzi alungele ukuselwa ukubonelela ngama-6 000 eelitha zamanzi asimahla ngenyanga kubo bonke abasebenzisi bamanzi asekhayeni ukuqinisekisa ukuba umgangatho wobunjani bamanzi uyazihlangabeza izikhokelo zobunjani bomgangatho wamanzi okusela ukuqinisekisa uxinzelelo lwamanzi olwaneleyo ngethuba asetyenziswa ngalo ngabantu abaninzi bar okanye 24meters head kujongwe ukubuyisela ukusebenza kwamanzi kwisithuba seeyure ezintandathu xa kukho ukuphazamiseka okungacwangciswanga kujongwe ukukhupha iiakhawunti ezinengcaciso nezichanekileyo ezisekelwe kufundo lweemitha zenyanga nganye ukuqinisekisa ukuba ubonelelo lwezixa ezikhulu zamanzi luhamba ngokwezivumelwano
Amanzi angalungelanga ukuselwa ukukhuthaza ukuba asetyenziswe ekunkcenkcesheleni nakushishino apho afanelekileyo kwimeko yobume bendawo nakwezoqoqosho
Amanzi amdaka (imibhobho yamanzi amdaka nalawo aphuma ezifektri)
kujoliswe ekucutheni iimpembelelo kwimeko yobume bendalo ebangelwa kukusebenza kwemixokelelwane yamanzi amdaka kujongwe ukuthoba iindleko ngokucutha ukungena kwamanzi esitishi nokuphumela kwamanzi omhlaba kwimijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka kujoliswe ekumiseleni indlela efanelekieyo ekuhlambululeni amanzi azizixa ezikhulu
Uvanduva lwabathengi ukuhlawula iinkonzo zamanzi ezingaphezulu kwesixa sakho samanzi esisimahla ukuhlala usezingqondweni zokonga amanzi musa ukugungxulela izinto ezingafanelanga zigungxululelwe kumxokelelwane womjelo ophantsi komhlaba wokuhambisa amanzi amdaka musa ukukhuphela amanzi emvula kumjelo ophantsi komhlaba wokuhambisa amanzi amdaka Yithobele imithetho, imimiselo nemithetho kamasipala kwakunye nezaziso zemiqathango yokusetyenziswa kwamanzi
Izimvo kunye neengcebiso zakho zokuphucula le nkonzo zamkelekile kwaye kufuneka zithunyelwe kummeli wabaphathi be-ISO kumnxeba 710-8006 okanye kwifeksi engunombolo 710-8374.
<fn>wwater_bylaw_xho.txt</fn>
ISONGEZO: Iphepha lesalathiso limi ngolu hlobo:
UMTHETHO KAMASIPALA OPHATHELELE KUMANZI AMDAKA NEMIJELO EHAMBISA AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
IZIQULATHO
IINKCAZELO Iphepha 2
Ukukhuselwa kwemijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka " 3
Ukucocwa kwemijelo ephantsi komhlaba evalekileyo " 5
ISAHLUKO 2 - AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO " 6
Imvume eyimfuneko phambi kokuba kuchithwe amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 6
Ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngeenqanawa okanye ngezinye iindlela zokuthutha amanzi amdaka " 6
Imirhumo ephathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 6
ISAHLUKO 3 - UKURHOXISWA NEZOHLWAYO " 7
Ukurhoxiswa/ukubhangiswa kwemithetho kaMasipala " 7
Ulwaphulo-mthetho nezohlwayo
ISHEDYULI 1 - IMIRHUMO NONGAKANANI BAMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO " 7
Imirhumo ephathelele ekulahlweni kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso " 7
Ukubalwa kobungakanani benkunkuma engamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso elahlwayo " 8
ISHEDYULI 2 - AMANZI AMDAKA EKUNGAVUMELEKANGA UKUBA ALAHLWE KWIMIJELO EHAMBA PHANTSI KOMHLABA EHAMBISA AMANZI AMDAKA " 10
ISHEDYULI 3 - UKUBHANGISWA/UKURHOXISWA KWEMITHETHO KAMASIPALA " 11
UMTHETHO KAMASIPALA OPHATHELELE KUMANZI AMDAKA NEMIJELO EHAMBISA AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
Kulo Mthetho kaMasipala:-
ibhunga" kubhekiselelwe kumasipala weSixeko saseKapa yaye kuqukwa nawuphi na umbutho, uceba, okanye igosa lebhunga elisebenzisa amagunya okanye elenza imisebenzi phantsi kwalo mthetho kamasipala, amagunya anikezelwe lo mbutho, uceba okanye igosa libhunga;
amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso" kubhekiselelwe kuyo nayiphi na into engamanzi nokuba iqulethe isinyibilikiso, ntole yo elahlwayo xa kusenziwa okanye ngenxa yawo nawuphi na umsebenzi wokurhweba kwimizi-mveliso, ekwenziweni kwempahla, kumsebenzi wokombiwa kwezimbiwa okanye kwemichiza okanye kumsebenzi wobunzululwazi, uphando, ukwenziwa kweenkonzo, okanye nawuphi umsebenzi wolimo, yaye kuqukwa nentsalela ekhutshwa sisixhobo esicokisa amanzi;
umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kamasipala"
kubhekiselelwe kuwo nawuphi na umbhobho okanye umsele ophantsi kolawulo lwebhunga nonokusetyenziselwa ukuhambisa amanzi amdaka;
amanzi esitshi" kubhekiselelwe kumanzi abangelwa kukuna kwendalo okanye amanzi afumbe ndaweninye yaye kuqukwa amanzi emvula, amanzi aphantsi komhlaba okanye amanzi equla;
isixhobo sokuhluza izinto ezimdaka" kubhekiselelwe kuso nasiphi isixhobo esisebenza ngobuchule bomatshini esicoca sihluze ze sikhukhulisele izinto ezimdaka kumjelo wamanzi amdaka okanye amaxolo asuswa kwimifuno, okanye kwezinye izidlo, amaxolo, izikhumba, iinkwane/uqweqwe okanye nantoni na elahlwa ngqo okanye ngandlela ithile kumjelo wamanzi amdaka, kuqukwa nezinto ezimdaka eziphuma kwisixhobo esihluza ukutya okococekileyo koko kuyinkunkuma;
amanzi amdaka" kubhekiselelwe kuyo nayiphi na inkunkuma emanzi, nokuba iqulethe into enyityilikisiweyo yaye kuqukwa nenkunkuma emanzi yasemakhaya nenkunkuma emanzi evela kwimiz-mveliso kodwa akabandakanywa amanzi esitshi, umjelo wamanzi amdaka" kubhekiselelwe kwizakheko, imijelo ehambisa amanzi amdaka, imibhobho, izivingco, iimpompo, izixhobo zokulinganisa amanzi asetyenzisiweyo okanye nantoni na ehamba nezi ephantsi kolawulo lwebhunga, nenokusetyenziselwa ukuhambisa okanye ukulahlwa kwamanzi amdaka.
ISAHLUKO 1
Wonke umnini propati emva kokufumana isaziso esibhaliweyo esivela kwiBhunga-
makokhe umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kulo ndawo;
makanxibelelanise isixhobo sabucala sokufakelwa komjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, nokuba uwunxibelelanise ngqo okanye ngandlela yimbi ngokweemfuno zeBhunga;
makongeze umthamo wesixhobo sokufakelwa komjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukuze ulungelelane nenkunkuma emanzi eyongezelelekileyo, okanye makokhe ngokutsha umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukuze uthobele iimfuno zeBhunga.
ukungena kwamanzi aphantsi komhlaba okanye amanzi esitshi kumjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kwawakhe amasango, ukuvuza kwamanzi amdaka avela kumjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka kwawakhe amasango, yaye umnini popati ngamnye kuyimfuneko ukuba athabathe amanyathelo afanelekileyo ukuthintelo ukungenzeki kwezi zinto.
Ukhuseleko lwemijelo kamasipala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka
Akukho mntu, ngaphandle kokuba ufumene imvume ebhaliweyo yebhunga nangokuxhomekeke kwimiqathango enokumiselwa libhunga, ovumeleke ukuba -
okhe, amise okanye enze nasiphi na isakhiwo, isakheko okanye nantoni na ngaphezulu okanye kwindawo, okanye ngendlela eya kuphazamisa okanye eya konakalisa nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
agrumbe, avule okanye asuse umhlaba ongaphezu, okufuphi, ongaphantsi okanye okufuphi nawo nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
konakalisa, afake engozini okanye atshabalalise okanye enze nasiphi na isenzo esinokonakalisa, esinokufaka engozini okanye esinokutshabalalisa nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka;
onokuvula nawuphi na umngxuma nakuwuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, okanye arholeamanzi, ajike amanzi okanye abangele ukuba kurholwe amanzi okanye kujikwe amanzi akuwo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka ukusuka kulowo;
ukulahla, ukuvumela ukuba kungene okanye afake kuwo nawuphi na umjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka-
ii nayiphi na igesi okanye ulophu;
iii nantoni na engamanzi engengawo amanzi amdaka asendlwini ekwiqondo lobushushu elingaphezu kwama-40Â°C;
nayiphi na ipetula, ioli, igrisi, amafutha, okanye amayeza okubulala izitshabalalisi, amayeza okubulala izinambuzane okanye ipeyinti;
nayiphi na inkunkuma okanye inkunkuma evela kwimizi-mveliso, kumashishini, kumsebenzi wokwenziwa kwempahla okanye kwemichiza;
vii nantoni na ekhupha okanye enokukhupha izinto ezinokugqabhuka, izinto eziyityhefu okanye igesi okanye ulophu olunokutsha lula;
ix nantoni na equlethe izinyibilikisi ezinokutsha msinya okanye izinyibilikisi ezingadibaniyo namanzi;
nantoni enokuthi, ngokoluvo lwebhunga, ngokwayo okanye xa idityaniswe nayo nayiphi na enye into:-
cc iphazamise ukuhamba ngokukhululekileyo kwamanzi amdaka ahamba phantsi komhlaba edolophu;
dd iphembelele ngokonakalisayo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye imijelo yamanzi amadaka okanye umhlaba ekuxonyekezelwe kuwo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye nokuhanjiswa, ukucocwa, ukuhlanjulula, ukulahlwa okanye ukusetyenziswa ngokutsha kwamanzi amdaka, okanye ee nangayiphi na indlela engathandekiyo xa kulahlwa okanye kusetyenziswa ngokutsha amanzi amdaka emva kokucocwa okanye kokuhlanjululwa okanye ekhokelela kumjelo owenziwe ngokungayithobeliyo imiqathango emiselwe ngokwemigaqo yawo nawuphi na umthetho osebenzayo;
ukulahlela nantoni na ngaphandle kwenkunkuma ephuma kwimizi-mveliso komnye umjelo wabucala ohambisa amanzi amdaka, kunye kwiimeko apho kufakelwe omnye umjelo wabucala ohambisa amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, kungalahlelwa amanzi amdaka avela kwimizi-mvelisoukuya kweminye imijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka.
IBhunga liya, ngeendleko zomntu lowo okanye abantu abenza umsebenzi-
wokuchitha, ukulungisa okanye nawuphi na umsebenzi owenziwa kwisakhiwo, kwisakheko okanye nakwintoni na eyokhiweyo, emisiweyo okanye eyenziwe ngokuchasene nemiqathango ekweli candelo;
ukugcwalisa nokulungisa nawuphina umhlab aogrunjiweyo okanye osusiweyo ngokuchasene nemiqathango ekweli candelo;
ukulungisa nokulungelelanisa nawuphi na umonakalo owenziwe ngokuchasene nemiqathango yeli candelo okanye ngenxa yokuchaswa kwemiqathango ekweli candelo;
ukususa nantoni na elahliweyo, evunyelwe ukuba ingene okanye efakwe kumjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye kumsele woluntu ngokuchasene nemiqathango yeli candelo, kunye kususa nantoni na eyonakalisa, esitha okanye eyenza ubungozi okanye enokonakalisa , isithe ibeke engozini okanye itshabalalise nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka.
Ukuba nabani na akaphumeleli ukuthobela imiqathango emiselwe ngokwemigaqo yecandelwana , iBhunga linakho ukuthabatha amanyathelo anokucingelwa njengeayimfuneko ukulungisa lo mbandela ngeendleko zomntu lowo unoxanduva lokwenza oko.
IBhungaliya, ngeendleko zomnini propati, kususa umjelo oxonyekezelwe kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka nawuphi na umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka nothi, ngokoluvo lwebhunga, ubeke engozini okanye uphembelele ngokonakalisayo nawuphi na umjelo ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka okanye umjelo wamanzi amdaka okanye umhlaba ekuxonyekezelwe kuwo nawuphi na umjelo okanye umsele ohambisa, ococa, ohluza, olahla okanye ekusetyenziswa ngokutsha kuwo amanzi amdaka, yaye kuza kuba yimfuneko ukuba umnini walo propati-
enze amalungiselelo ayimfuneko ukuze kulahlwe ngokukhuselekileyo amanzi amdaka kumasango alo mnini propati, okanye ukuhanjiswa kwamanzi amdaka esiwa kwiziko ekucocwa kulo amanzi amdaka okanye nakuyiphi na enye indawo efanelekileyo neyamkelweyo libhunga, yaye acoce, alungise, okhe ngokutsha, atshintshe, abeke kwindawo entsha okanye athobele imiqathango enokumiselwa libhunga.
Ukucocwa kwemijelo yabucala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka evalekileyo
IBhunga liya kwenza amalungiselelo okucoca imijelo yabucala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka evalekileyo ngeendleko zomnini propati.
Kwimeko apho kufunyenwe ukuba umjelo wabucala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka uvalekile, ngenxa yomonakalo okanye ukuvaleka zizibi kufunyenwe kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, akukho zindleko ziya kuhlawuliswa umnini propati.
ISAHLUKO 2
AMANZI AMDAKA AVELA KWIMIZI-MVELISO
Imvume eyimfuneko ukuze kulahlwe amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Akukho mntu uvumelekileyo, ngaphandle kokuba ufumene imvume ebhaliweyo yeBhunga, nangokuxhomekeke kwimiqathango enokumiselwa lilo:-
ukulahla okanye ukuvumela ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso elahlelwa ngqo okanye ngandlela yimbi kuwo nawuphi na umjelo wamanzi amdaka;
unokongeza, okanye avumele ukongezwa, komthamo okanye ukutshintsha okanye avumele ukutshintshwa kwenkangeleko, izinto eziqulethweyo okanye ukwakhiwa kwazo naziphi izinto ezimdaka ezivela kwimizi-mveliso ngokuchasene nemiqathango emiselwe libhunga, okanye
Unokwaphula, okanye avumele ukwaphula, kwawo nawuphi na umqathango owamiselwa libhunga xa lalinika imvume yokulahla amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso.
Ukulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngeenqanawa okanye ngezinye iindlela zokuthutha amanzi amdaka
Kwindawo apho kungeko mijelo kamasipala ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka ngenjongo yokulahla amanzi amdaka, akukho mntu uvumelekileyo ukuba alahle amanzi amdaka:-
ngaphandle kokuba ibhunga liyamkele indlela yokuthuthwa laza lamisela imiqathango eliyicingela njengefanelekileyo ejongene nokulahlwa kwalo manzi amdaka, yaye ngayo nayiphi na enye indlela yokuthutha amanzi ngaphandle kokuba kufunyenwe isiqinisekiso sokwamkelwa esibhaliweyo sinikezelwe kwiimeko nganye ngumntu osemagunyeni kwelo ziko lamkelwe libhunga nalapho lo manzi amdaka okanye isiveliso esilisolotya salo manzi amdaka silahlwayo, eso siqinisekiso kuyimfuneko ukuba sigcinwe ze ziveliswe ukuze sihlolwe ngulo mntu uvelise amanzi amdaka okanye iimveliso zawo ubuncinane isithuba sonyaka omnye emva komhla wokulahlwa kwalo manzi amdaka.
Akukho mntu uthutha amanzi amdaka ngayo nayiphi na indlela ngaphandle kokuthutha amanzi ngeenqanawa uvumelekileyo ukuba:-
alahle lo manzi amdaka kuyo nayiphi na indawo ngaphandle kwakwindawo yokulahla eyamkelweyo libhunga, okanye ayeke lo manzi amdaka achitheke, avuze okanye athontsize ephuma kuso nasiphi na isiqulathi.
Imirhumo ephathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Nabani na onikwe imvume yokulahlela, okanye ukuvumela ukulahlelwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso kumjelo kamasipala ophantsi komhlaba ohambisa amanzi amdaka, uya kuba noxanduva lokuhlawula umrhumo kwibhunga noya kuthi ubalwe ngokulandela imiqathango yeShedyuli yoku-1 neye-2.
ISAHLUKO 3
Ukurhoxiswa/ukubhangiswa kwemithetho kamasipala
Ulwaphulo-mthetho nezohlwayo
Nabani na -
owaphula nawuphi na umqathango walo mthetho kamasipala okanye ongaphumeleliyo ukuthobela nawuphi na umqathango omiselwe ngokwemigaqo yalo mthetho kamasipala;
owenza intsongelo, oxhathisayo, ophazamisa okanye oma endleleni yakhe nawuphi na uceba, igosa okanye igosa lebhunga xa lisenza umsebenzi walo ngokwemigaqo yalo mtehtho kamasipala, okanye onika ngabom ulwazi olunmgeyonyaniso okanye ulwazi olulahlekisayo kuye nawuphi na uceba, igosa okanye igosa lebhunga, uya kuba nentyala lolwaphulo-mthetho yaye uya kujongana nokugwetywa ngesohlwayo.
ISHEDYULI YOKU-1
Intlawulo engumrhumo ophathelele kumanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
Imirhumo echazwe kwiCandelo le-8 lalo mthetho kamasipala, ibalwa ngokwale ndlela ibonakaliswe ngezantsi apha:
Umrhumo uya kuba, ngokuxhomekeke kwimiqathango elandelayo yale Shedyuli, lixabiso elifunyenwe ngokusebenzisa indlela yokubala ebalwe ngokulandela umbandela oku- ngezantsi.
Kuziphi iimeko
Vw" ngumthamo opheleleyo, ochazwa ngokweekhilolitha, umthamo wamanzi amdaka alahlwa evela kwindawo ethile ngelo xesha.
SVC" ngumrhumo womthamo wothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba ohlawulwa ngokulandela imigaqo yerhafu yococeko.
Vie" ngumthamo opheleleyo, ochazwa ngokweekhililotha, wamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kulo ndawo ngelo xesha.
SF" yimfuneko yentlawulo eyongeziweyo yamanzi amdaka ebalwa ngokomgaqo wokubala:
kuziphi iimeko
X" luxinzelelo lwezinto ezithile ezinokungafani kwezinye iimeko ezidweliswe kwiShedyuli ye-2. "L" ngumlinganiselo olungele olo xinzelelo lwento ethile.
Kwimeko yoxinzelelo lwe-pH parameter u-X umela ixabiso le-pH yaye, ukuba u-(X-L) unika isiphumo esinentlawulo engenaxabiso, kufuneka itshintshwe intlawulo enexabiso elikhulu ngokulinganayo nelo.
I-COD yamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso ngumlinganiselo weqondo lokubala eliguqukayo kwiisampuli ezine ezithatyathwa nangaliphi na ixesha kwisithuba seenyanga ezintandathu ukuya kwezilishumi elinambini.
I-SF yamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso lelona xabiso limiselwa kamva.
I-SF yongeza kubo bonke ubuninzi obungaphandle kwemilinganiselo emiselwe kwiShedyuli ye-2.
Umnini propati/lowo uhleliyo kulo propati kuyo nayiphi na indawo unelungelo lokufumana/ xa enze isicelo, inxalenye yayo nayiphi na isampuli ethatyathiweyo kulo ndawo ngaphambi kokuba lo sampuli isuswe libhunga.
IBhunga linelungelo lokusebenzisa okanye lokurhoxisa ilungelo ubungakanani bezinto ezithile njengoko kumiselweyo.
Ukubalwa kobuninzi bamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwayo
Ibhunga lilo emisela ubuninzi obupheleleyo bamanzi amdaka avela kwimizimveliso anokulahlwa kwindawo nganye.
Ukuba amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso namanye amanzi amdaka alinganiswa ndawonye, ibhunga liya kukuvumela oko xa libona kufanelekile yaye ibubulungisa kwamanye amanzi amdaka.
Ukuba ubungakanani bamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kulo ndawo akalinganiswa ngqo:
Ibhunga liya kusekezela ixabiso elilimiselayo ngokwexabiso lamanzi asetyenziswa kulo ndawo, emva kouvumela nantoni na eliyicingela ifanelekile ngamanzi asetyenziselwa iinjongo zasendlwini okanye ukunkcenkceshela, amanzi alahleka kumoya ojikelezileyo, okanye kwizinto eziveliswa kule ndawo, yaye ukuba amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso alahlwa kula masango alahlwa kwiindawo ezininzi, ibhunga liya kubabela elo xabiso likhankanyiweyo lamanzi kwezo ndawo alahlwa kuzo amanzi ngokuchanekileyo.
Ukuba isixhobo sokulinganisa siqinisekiswa njengesonakeleyo, ibhunga liya, ngokuxhomekeke kumbandela oku- ngezantsi, kwenza amalungiselelo afanelekileyo okuqwalasela ukonakala kwesixhobo eso xa lisenza izibalo zalo ngobuninzi bamanzi alahlwayo.
Ibhunga linakho, ngesaziso esibhaliweyo, ukucela ukuba lowo uhleli kulo propati, umnini propati okanye umntu olawulayo kulo ndawo, okanye osebenzisa, nawaphi na amasango ukuba abonelele ngolwazi, indlela yokungena okanye izinto ibhunga elicingela ukuba ziyimfuneko ukuze kubalwe ngokuchanekileyo umrhumo omele ukuhlawulwa, okanye ukuba ingaba ukho kusini na umrhumo ohlawulelwa ukusetyenziswa kwalo ndawo.
Ukuba ibhunga linoluvo lokuba ukuthatyathwa kweesampuli akubonakalisi elona qondo lenene lomgangatho wamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, linakho ukusebenzisa enye indlela eyamkelekileyo lilungiselela ukumisela umrhumo ofanelekileyo nonobulungisa wokulahlwa kwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso.
Ukuba ibhunga alinakho ukuhlola ubuninzi okanye umrhumo omele ukuhlawulwa ngenxa:-
yokuba inkqubo yokubala echazwe kumbandela 1 ngasentla, ayiyomfuneko, kunye/okanye b isaziso esichazwe kumbandela 25 ngasentla asithotyelwa kunye/okanye, kukho nakuphi ukuchaswa kwalo mthetho kamasipala yaye ngenxa yoko imirhumoo emele ukuhlawulwa ngokubhekiselele kulo ndawo ayibalwanga ngokuchanekileyo, ngoko ke ibhunga liya kuhlola umrhumo omelet ukuhlawulwa ngokwexabiso elicingelwa njengelifanelekileyo nelobulungisa.
Nangona kukho ukungavumelani nombandela 7 ngasentla, ibhunga linakho, ngeenjongo zokuhlola nawuphi na umrhumo omiselwe kulo mtehtho kamasipala okanye ukuqinisekisa ukuthotyelwa kwayo nayiphi na imiqathango yalo mthetho kamasipala, ngesaziso esibhaliweyo, ukucela ukuba umnini propati wayo nayiphi na indawo, ngexesha elimisiweyo nangeendleko zomnini propati abonelele yaye alondoloze izxhobo zokulinganisa okanye nezinye izixhobo ezifanelekileyo ezicingelwa njengeziyimfuneko libhunga:-
ukulinganisa umthamo wamanzi asetyenzisiweyo kulo propati nomthamo wamanzi afunyenwe kuwo nawuphi na umthombo ngaphandle kwebhunga;
ukulinganisa ngokwahlukeneyo umthamo wamanzi asetyenziselwe nayiphi na injongo eyodwa okanye kwinxalenye ethile yalo propati, yaye kubonelelwe ngesiqinisekiso esanelisa iimfuno zebhunga ukuba nasiphi na isixhobo sokulinganisa amanzi okanye ubuchule obusetyenzisiweyo obuchazwe kumbandela 8(a) nakumbandela 8(b) sisasebenza ngokukuko nangokuchanekileyo.
Izinto ezingamanzi eziThintelweyo ukuba ziLahlwe kwimijelo ephantsi komhlaba ehambisa amanzi amdaka
Icandelo A: Ulwazi Jikelele Ingabi ngaphantsi Ingagqithi
Iqondo lobushushu/lokubanda kwindawo alahlwa kuyo amanzi amdaka 0 Â°C 40 Â°C
Imfuneko yeMichiza ene-Oksijini 5 000 mg/l
Icandelo C: Izinto ezenziwe ngesinyithi nezinto ezingaphiliyo - ubuninzi boxinzelelo Iqela loku-1
Lulonke uxinzelelo lwezinto ezenziwe ngesinyithi kwiQela loku-1 mazingabi ngaphezu kwama50 mg/l
Icandelo C: Izinto ezenziwe ngeSinyithi nezo zingaphiliyo - lulonke uxinzelelo Iqela le-2
Lulonke uxinzelelo lwezinto ezenziwe ngesinyithi kwiQela le-2 mazingabi ngaphezu kwama-20 mg/l
Iphephandaba loMbuso lePhondo nomb. 5768 elatyikitywa ngowama-21/9/2001: UMthetho kaMasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka namanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N.397/1987: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
P.N. 393/1995: Umthetho kamasipala olawula uthungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba eyongeziweyo
P.N. 867/1979: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
/1991: Umthetho kamasipala olawula uthungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba
/1971: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso, owalungiswayo
P.N. 570/1963: Umthetho kamasipala olawula amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 253/1990: Umthetho kamasipala olawula amanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 814/1971: Umthetho kamasipala ophathelele kulawula lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba eyongeziweyo, owalungiswayo
P.N. 486/1939: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
P.N. 771/1985: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
/1978: Umthetho kamasipala olawula imixokelelwano ehambisa amanzi nothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba, owalungiswayo
/1983: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
P.N. 533/1983: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lwamanzi amdaka avela kwimizi-mveliso
UMasipala woSinga-siqithi okuNxweme oluseNtshona:
P.N. 501 1996: Umthetho kamasipala ophathelele kulawulo lothungelwano lwemijelo ephantsi komhlaba
<fn>xho_Article_National Language Services_AMAGQABANTSHINTSHI.txt</fn>
AMAGQABANTSHINTSHI
Inkonzo yeNgeniso yaseMzantsi Afrika (i-SARS ngamafutshane kolwasemzini), igcine ulwazi oluninzi eluqokelela ngexesha lomsebenzi wayo ophambili wokuqokelela ingeniso kazwelonke neyamashishini ayixhasayo. Olu lwazi lungumdla kubantu elubachaphazela ngqo, nokuba ngabahlawuli berhafu, abarhwebi, amahlakani kwezoshishino okanye abaqeshwa. Lukwangumdla kwabezemfundo ephakamileyo, abagqatswa, oondimangele nabafun' ukwazi.
Ukuze kuqinisekiswe ukuba konke okukwi-SARS kuyadizwa kubahlawuli-rhafu nabarhwebi, amagatya angemfihlo kuwiso-mthetho olulawulwa yi-SARS athi ulwazi olungabahlawuli-rhafu nabarhwebi lulihlebo kwaye alumelwe kudizwa ngaphandle kwakwiimeko ezinqongopheleyo. UKhuthazo lweLungelo lokufikelela kuMthetho woLwazi, 2000, ("uMthetho") luqinisa ukuba lihlebo kolu lwazi ngokuba uthi olu lwazi malungadizwa ngokwemigqaliselo yoMthetho, ngaphandle kwakumntu olunxulumene naye okanye ummeli ogunyaziswe nguloo mntu. Ukongeza, uMthetho ukwabalula ukuba lihlebo kwemiba ngemiba yemisebenzi yoshishino lwe-SARS, apho oku kunokufaneleka khona.
Amacandelo alandelayo achaza i-SARS, iinkqubo zokwenza isicelo sazo naziphi na iingxelo ezigciniweyo ze-SARS kwaye, ukuba kukho imfuneko, iinkqubo zokufaka isibheno sangaphakathi ngokwemigqaliselo yoMthetho. I-SARS imise phantsi kolawulo oluyintloko ukwamkelwa kwezicelo nezibheno kwi-ofisi yayo engundlunkulu ukuze ikwazi ukuzilandela, iziphendule ngokwamaxesha abekwe nguMthetho, kwaye iziphendule izinto ezivelayo kwangoko. Oku kuhambelana nento egxininiswa yi-SARS yokuba izinto mazenziwe ekuhleni ngokwasemthethweni kwaye kugcinwe imithetho-sisekelo yokuyimela into oyenzayo, kuboniswe imfezeko noxanduva kwabo banebango.
Ukuba ufuna ukwenza isicelo selungelo lokufumana iingxelo ze-SARS ngokwemigqaliselo yoMthetho, kufuneka uzalise ifomu ekwiSihlomelo 1 ukuze uyithumele kulo Sekela-Gosa woLwazi unolo xanduva.
Oosekela-Gosa boLwazi
-422-4916 Ifeksi
Oosekela-Gosa boLwazi banedilesi yendawo nedilesi yeposi ezifanayo.
Idilesi yendawo
Idilesi yeposi
Usekela-Gosa woLwazi ojongene nesicelo eso uza kuphendula kwithuba leentsuku ezingama-30 (ezingama-60 kwezinye iimeko) akwazise ukuba ingaba isicelo sivunyiwe okanye sikhatyiwe na.
Kwezinye iimeko kuya kufunwa uhlawule umrhumo kwi-SARS phambi kokuba isicelo sakho siqwalaselwe okanye ezo ngxelo ozifunayo ube nokuzinikwa. Apho ixesha lokulungisa iingxelo eziza kukhutshwa lingathanda ukudlula kwiiyure ezintandathu, i-SARS iya kuqhuba isisebenze isicelo sakho emva kokuba uhlawule idiphozithi.
Ufikelelo kwiingxelo ezibhaliweyo luya kunikwa ngokwefomathi leyo eceliweyo okanye ngokwefomathi leyo zikuyo iingxelo ezibhaliweyo, ukuba loo fomathi eceliweyo ayikho.
Olu luhlelo lokuqala lwencwadana ye-SARS ngokwemigqaliselo yoMthetho. Le ncwadana iya kutshintsha kwaye iphuhle njengoko i-SARS nabaceli bephonononga ukuphunyezwa koMthetho, ulungelelwano olufunwa nguMthetho phakathi kwelungelo kulwazi namanye amalungelo, njengelo langasese, nesidingo sokugcina emgangathweni ukusebenza ngenkuthalo koMbuso.
Ukuba unengxaki okanye unobunzima ekusebenziseni le ncwadana, nceda musa ukuthandabuza ukuqhakamshelana noSekela-Gosa woLwazi ofanelekileyo ukuze akuncede.
IZIQULATHO
Amagqabantshintshi 2
Uwiso-mthetho lokuqala 6
Uwiso-mthetho oluncedisayo,Amanqaku okutolika njalo njalo 7
Ngokubanzi 7
Iqumrhu elinika ingxelo 8
Iqumrhu lokusebenza 8
Ulwazi lomhlawuli-rhafu 10
Ulwazi lwabaqeshwa 10
Iingxelo ezigciniweyo zoshishino 10
Iingxelo ezifumaneka ngokulula 10
Indlela yokufumana iingxelo ezigcinwe yiSARS 11
Amanyathelo ayingabula-zigcawu 11
Ukuzalisa ifomu yesicelo 12
Imirhumo 13
Ukuthathwa kwesigqibo ngesicelo sakho 14
Ukusibhenela isigqibo 15
Isikhokelo seKhomishini yaMalungelo oLuntu esibhekisa kuMthetho 15
Izalathisi eziluncedo 15
ISIHLOMELO 1: IFOMU YESICELO 17
ISIHLOMELO 2:IMIRHUMO NGOKUBHEKISELELE KUMAQELA KAWONKE-WONKE
ISIHLOMELO 3: ISAZISO SESIBHENO SANGAPHAKATHI 23
ukuqokelelwa kwengeniso;
kwanolawulo lokungenisa nokuthumela kwamanye amazwe, ukuvelisa, ukuhamba-hamba, ukugcina nokusetyenziswa kweempahla ezithile.
I-SARS kukuphela koshishino olugunyaziswe ulawulo lowiso-mthetho lwengeniso kazwelonke. Kufuneka ke ngoko -
Iqinisekise ukuxhaswa ngenkuthalo nangempumelelo kwale mithetho ilandelayo-
o uMthetho weRhafu yeZibonelelo ezithengisekayo, 1948, o uMthetho wokuHanjiswa kweRhafu, 1949, o uMthetho weRhafu yoMbuso, 1955, o uMthetho weRhafu yoMvuzo, 1962, o uMthetho weRhafu yenkcitho neRhafu yokunyusa ingeniso, 1964, o uMthetho weXabiso lezibonelelo ezithengwe kwiMalike yezimali, 1968, o uMthetho weRhafu yeNtengo, 1991, o uMthetho ongeRhafu yeeNgxowa-mali zoMhlala-phantsi, 1996, o neminye iMithetho edweliswe kuLudwe lweNkqubo 1 (iShedyuli) loMthetho weNkonzo yeNgeniso yaseMzantsi Afrika, 1997, o nawuphi ummiselo, isihlokomiso, isaziso sikarhulumente okanye umthetho okhutshwe ngokwemigqaliselo yowiso-mthetho olungentla okanye nasiphi isivumelwano okungenwe kuso ngokwemigqaliselo yolu wiso-mthetho okanye uMgaqo-siseko, o naluphi olunye uwiso-mthetho olubhekisa kuqokelelo lwengeniso okanye ulawulo lwezinto ezivela kwamanye amazwe, ezithunyelwa kwamanye amazwe, imveliso, ukuhanjiswa ukugcinwa okanye ukusetyenziswa kwezinto ezithile ezinganikwa i-SARS ngokwemigqaliselo yowiso-mthetho okanye uvumelwano phakathi kwe-SARS nombutho wombuso okanye elo ziko kungalo (umzk. iirhafu zophuhliso lwezakhono nemirhumo ye-inshorensi yokungaphangeli);
icebise uMphathiswa wezeMali -
o ngayo yonke imibandela ebandakanya ingeniso;
o nangokusetyenziswa kwawo nawaphi amagunya okanye ukwenziwa kwawo nawuphi umsebenzi onikwe uMphathiswa okanye nawuphi na omnye umsebenzi kulawulo lukazwelonke ngokubhekiselele kuwiso-mthetho ekubhekiswe kulo ngasentla;
icebise uMphathiswa wezoRhwebo neMveliso ngemibandela ebhekiselele kulawulo lwempahla engenayo nephumayo, eyenziwayo, ehambayo, egciniweyo nesetyenziswayo.
Ngenxa yoku kutshiwo ngasentla, umbono we-SARS kukuba yingeniso enomoya woqambo kwaneshishini lerhafu yenkcitho eliphucula ukukhula koqoqosho nophuhliso lwezentlalo kwaye ixhase ukuzidibanisa kwethu noqoqosho lwelizwe jikelele ngendlela eya kuza nenzuzo kubo bonke abemi baseMzantsi Afrika.
Umsebenzi omkhulu wayo kukwenza ithembeke imveliso yengeniso, yenze lula urhwebo kwaye idlwelise abarhumi berhafu abatsha ngokukhuthaza umqaphela wokunyanzeleka ukuba umntu athobele ngokuzithandela imithetho yaseMzantsi Afrika yerhafu neyeeRhafu zenkcitho, nokunika inkonzo esemgangathweni kusatyelwa izidingo zikawonke-wonke.
Naxa iSARS inoxanduva lokuqulunqa uwiso-mthetho lwengeniso, oku kwenziwa phantsi kwesikhokelo somgaqo-nkqubo soMphathiswa wezeMali, kwezinye iimeko phantsi koMphathiswa wezoRhwebo neMveliso. Ngokunjalo, iincwadana ezikhutshwa nguMthombo wezeMali kaZwelonke neSebe lezoRhwebo neMveliso ngokwemimgqaliselo yoMthetho kufuneka nazo zijongwe ngokubhekiselele ekubandakanyweni kukawonke-wonke ekwenziweni komgaqo-nkqubo.
Uwiso-mthetho lokuqala
Ngokuxhomekeke kwimo nobumbaxa bowiso-mthetho ocetywayo kungaqalwa ngephepha lengxoxo elandlala inkqubo ecetywayo kwaye kufunwe noluvo lukawonke-wonke. Eli nyanthelo lingalandelwa kukukhutshwa kowiso-mthetho oluqulunqwayo ukuze kufunwe uluvo lukawonke-wonke.
Njengoko iPalamente ingenalo igunya ngoku lokulungisa uMthetho oyilwayo weMali wakuba wandlaliwe, kuye kwaphuhliswa inkqubo engacwangciswanga ukukhuthaza unxibelelwano nengxoxo-mpikiswano kawonke-wonke phambi kokwandlalwa komthetho. Inkqubo iqala ngokukhutshwa kowiso-mthetho oluyilwayo yi-SARS iintsuku ezili-10 ubuncinane phambi kokwaziswa okungacwangciswanga kweeKomiti zePalamente. I-SARS ikwakunye neeKomiti zePalamente zicela uluvo lukawonke-wonke ngowiso-mthetho oluqulunqwayo, nokuba kungokubhala phantsi okanye ngentetho yomlomo. Xa oku sekwenzekile, iiKomiti zePalamente ziya kuhlangana zimamele ezi zingeniso zomlomo. Emveni kokumamela ezi zimvo i-SARS noMthombo wezeMali kaZwelonke ilungisa uxwebhu lwempendulo apho ixela ukuba zeziphi na izingeniso ezamkelweyo nokuba zeziphi ezingamkelwanga nezizathu zoko.
Uwiso-mtthetho olucetyiweyo luyandlalwa nguMphathiswa wezeMali ukuze kuqalise inkqubo yasePalamente ecwangcileyo.
Uwiso-mthetho oluncedisayo, Amanqaku okutolika, njalo njalo.
Ngokuxhomekeka kwimo nakubumbaxa bowiso-mthetho olucetywayo inqaku lokutolika, njalo njalo lingakhokelwa kukubonisana namaqela emveliso, imibutho yabaqeqeshelwe umsebenzi namanye amaqela anomdla okanye ukukhutshwa komthetho oqulunqwayo ukuze uwonke-wonke anike uluvo lwakhe.
Ngokubanzi
I-SARS iyazamkela izingeniso ngokubhekiselele kwimigaqo-nkqubo neenkqubo. Ezi zingeniso kumele zithunyelwe kuMlawuli Jikelele ofanelekileyo okuluhlu lwamacandelo kwisiqendwana 5.1 okanye kwiKhomishina yeNkonzo yeNgeniso yaseMzantsi Afrika kwenye yezi dilesi zilandelayo.
Idilesi yendawo
Idilesi yeposi
Iinkonzo ezinikwa yi-SARS zijolise ngokubanzi ekukhuthazeni ukuthobela ngokuzithandela kwanokulwazi uwiso-mthetho lwengeniso. Ziquka-
Uncedo olunikwa abahlawuli-rhafu nabarhwebi xa kuzaliswa iingxelo ezisesikweni ngemivuzo,iingxelo zengeniso nezinye iifomu.
I-SARS ikwanika iinkonzo ukunceda abahlawuli-rhafu nabarhwebi xa bejongene nolawulo lwezinye iirhafu.
Iqumrhu elinika ingxelo
Iqumrhu lokusebenza
Ukudibana kwemihla ngemihla phakathi kwe-SARS, abahlawuli-rhafu, abarhwebi nabameli babo kuya kuchatshazelwa yinkqubo ye-SARS yokuphatha kwakhona iinkqubo zayo zoshishino. Ekuphuculeni iinkonzo kwabo banebango iqulunqa ngokutsha ii-ofisi zayo zamasebe ezimiyo ukuba zibe ngamaziko ovavanyo, amaziko enkxaso nee-ofisi zamasebe. Izakhiwo ezitsha ze-ofisi zimisiwe KwaZulu-Natala naseNtshona Koloni kwaye ziza kumiswa eGauteng ngowama-2003.
IGosa loLwazi le-SARS nguKhomishina weNkonzo yeNgeniso yaseMzantsi Afrika, nguMnu Pravin Gordhan. Wonyule Oosekela-Gosa boLwazi abajongene nezicelo zokufumana iingxelo ezigciniweyo imihla ngemihla. USekela-gosa woLwazi ngamnye unendawo yoxanduva ayinikiweyo esekwe kubuncutshe bakhe.
Ukuba unqwenela ukwenza isicelo sokufumana iingxelo ze-SARS, isicelo sakho kufuneka sithunyelwe kuSekela-Gosa woLwazi onolo xanduva. Oku kuya kuqinisekisa ukuba isicelo sakho silandelwa kakuhle kwaye impendulo ifika kuwe ngexesha elivumelekileyo kuMthetho
IGosa loLwazi
Oosekela-Gosa boLwazi
-422-4916 Ifeksi
IGosa loLwazi nooSekela-Gosa boLwazi basebenzisa idilesi yendawo nedilesi yeposi ezifanayo.
Idilesi yendawo
Idilesi yeposi
Njengeshishini elinoxanduva lokuqokelela ingeniso kazwelonke, iingxelo ezigciniweyo ze-SARS zingena kwizintlu ezintathu ezinkulu.
Ulwazi lomhlawuli-rhafu
Ezi ngxelo zigciniweyo ziquka iingxelo zerhafu yengeniso, imithetho eyilwayo yokungenisa,iingxelo ezisesikweni ngemivuzo, uvavanyo, inkcazelo zezemali, ulwazi ngezemali okanye olunye ulwazi ngabahlawuli-rhafu oluqokelelwe kwimithombo eyahlukeneyo neengxelo zokuxabisa.
Ulwazi lwabaqeshwa
Ezi ngxelo ziquka ulwazi ngomgaqo-nkqubo wengqesho, izivumelwano zengqesho zabo bonke abaqeshwa kwi-SARS, iingxelo zokuxabisa nolwazi lwemivuzo.
Iingxelo ezigciniweyo zoshishino
Ezi ngxelo zigciniweyo ziquka iingxelo ze-SARS zezemali nge-akhawunti yakho ne-akhawunti elawulwa yingeniso, izivumelwano, imizuzu yeekomiti ezahlukeneyo, iingxelo ezingokusebenza neencwadana,uqikelelo-manani erhafu noqikelelo-manani ezorhwebo.
IINGXELO EZIFUMANEKA NGOKULULA
Isikhokelo sokuxabisa iRhafu yeNkcitho
Isikhokelo esipheleleyo esingeRhafu yeNzuzo kwiNkunzi
Isikhokelo esingokuXabisa ngeeNjongo zeRhafu yeNzuzo kwiNkunzi
Incwadana yoLwazi yokuZalisa nokuBeka iMithetho eYilwayo yoNgeniso lwempahla ethunyelwayo
Isikhokelo seRhafu saMashishini Amancinci
Isikhokelo esincinci esingeRhafu
I-SARS ipapasha uqikelelo-manani ezorhwebo isenzela uMzantsi Afrika namazwe e-BLNS ngenyanga nganye. UMthombo wezeMali kaZwelonke upapasha uqikelelo-manani engeniso ngenyanga.
I-SARS iya kunika umhlawuli-rhafu ikopi yengxelo ebuyayo yerhafu yakhe, uvavanyo, inkcazelo ye-akhawunti nezinye iingxelo ezifanayo xa ziceliweyo e-ofisini apho iingxelo zigcinwe khona. Apho ziceliweyo iikopi zeengxelo ezigciniweyo, kusenokuhlawuliswa umrhumo wokukopa, oko kuya kuxhomekeka kubungakanani bomqulu weengxelo eziceliweyo.
Amanyathelo angezantsi ayilwe ukuze kuqinisekiswe ukuba isicelo sakho sokufumana iingxelo zolwazi ezigcinwe yi-SARS siqwalaselwa ngokukhawuleza nangenkuthalo. La manyathelo ayesebenza nokuba ungumceli wangaphakathi okanye wangaphandle.
Amanyathelo ayingabula-zigcawu
Jonga ukuba ingxelo onqwenela ukuyicela inxulumene na nolwazi olunge-SARS okanye ulwazi i-SARS enokuba ilugcinile okanye olunokuba luphantsi kolawulo lwayo. Izicelo zeengxelo ezinokuba zigcinwe okanye ezinokuba ziphantsi kolawulo lwelinye iqela kufuneka zithunyelwe kwelo qela. Izicelo eziya kwi-SARS zeengxelo enokuba inazo okanye eziphantsi kolawulo lwayo ziya kwenza zicothe iimpendulo zezinye izicelo zengxelo kwaye oko kuya kwenza ukuba izicelo zibhekiswe kwelinye iqela, loo nto ke iya kwenza icothe impendulo yesicelo sakho.
Khumbula ukuba i-SARS iya kusikhaba isicelo sengxelo ukuba loo ngxelo inolwazi olugcinwe yi-SARS okanye lulwazi elufumene ngeenjongo zokunyanzelisa uwiso-mthetho lwengeniso, ngaphandle kokuba ulwazi lungawe okanye lungaloo mntu ommeleyo.
Jonga ukuba ingaba isicelo sezizathu zenyathelo lolawulo asimele kwenziwa ngokwemigqaliselo yoMthetho woKhuthazo loLawulo loBulungisa, 2000 na, njengokuba izizathu mhlawumbi kungenzeka ukuba azikabi yongxelo yolwazi njengoko kuchaziwe.
Ukuzalisa ifomu yesicelo
Ukuba wanelisekile ukuba usanqwenela ukwenza isicelo seengxelo, zalisa iFomu A, oza kuyifumana kwiSihlomelo 1 sale ncwadana. Isicelo kufuneka senziwe ngumntu ngokwakhe, okanye nge-e-mail, ngefeksi okanye ngeposi koyena Sekela-Gosa woLwazi odweliswe kwisiqendwana 6 sale ncwadana.Ukuba awufumananga mbalelwano yokufunyanwa kwesicelo sakho kwintsuku ezi-14, nceda qhakamshelana noSekela-Gosa wolwazi ukuqinisekisa ukuba isicelo sakho sifunyenwe.
Amanye amanqaku abalulekileyo omele kuwakhumbula xa uzalisa ifomu yakho ngala:
Icandelo ngalinye lefomu liqulethe imiyalelo emelwe ilandelwe ukuphucula amathuba okuba isicelo sakho samkelwe..
Apho kwenziwa isicelo esinxulumene nombutho, kucetyiswa kakhulu ukuba igosa likawonke-wonke lombutho lenze okanye ligunyazise isicelo eso.
Ukuba ucelela umntu iingxelo kufuneka unike ikopi ekugunyazisa ukuba wenzele loo mntu.
Kufuneka unike inkcazo eneennkcukacha kangangoko yeengxelo ezo ozicelayo ukwenzela ukuba uSekela-Gosa woLwazi akwazi ukuziphawula.
Ukuba ufumana ubunzima ekuzaliseni ifomu yesicelo okanye unokulimala okukuthintela ukuba uyizalise ifomu, nceda musa ukuthandabuza ukuqhakamshelana noSekela-Gosa woLwazi ofanelekileyo akuncede. Uya kuyonwabela into yokukunceda uzalise ifomu kwaye akuthumelele ikopi ezalisiweyo ebhaliweyo yesicelo apho kwezo ndawo akuzalisele zona.
Imirhumo
Kusenokuba yimfuneko ukuhlawula imirhumo yokufumana iingxelo ngokwemigqaliselo yoMthetho. Le mirhumo ngumrhumo wesicelo nomrhumo wokufumana ingxelo.
Umrhumo wesicelo:Ukuba ucela ukufumana ingxelo engawe,akusayi kufunwa uhlawule umrhumo wesicelo.Nasiphi esinye isicelo kufuneka sikhatshwe ngumrhumo wesicelo ofunwayo.
Umrhumo wokufumana ingxelo: Ukuba isicelo sivunyiwe ngoko ke umrhumo wokufumana ingxelo kufuneka uhlawulwe ukuze kwenziwe ezi ngxelo kwaye kuhlawulelwe nexesha elingaphezulu kweyure ukukhangela nokulungisa ezi ngxelo ukuba zidizwe. Apho ixesha lokulungisa iingxelo zize zibe nokudizwa lisengagqitha kwiiyure ezintandathu, idiphozithi esisinye esithathwini yomrhumo wokufumana ingxelo ingafunwa njengediphozithi.
Ungayihlawula imirhumo ngemali esesandleni (ikheshi) kwi-ofisi ye-SARS yemali esesandleni okanye ngetshekhi (ebhalwe uKhomishina weNkonzo yeNgeniso yaseMzantsi Afrika). Kuya kukhutshwa irisithi apho kuhlawulwe ngemali esesandleni kwaye ikopi kufuneka inikwe uSekela-Gosa woLwazi njengobungqina bentlawulo. Zonke iintlawulo mazenziwe ngemali yaseMzantsi Afrika.
Ubume bemirhumo kwandlalwe ngummiselo kwaye bubhalwe kwiSihlomelo 2 sale ncwadana.
Ukuthathwa kwesigqibo ngesicelo sakho
USekela-Gosa wolwazi kufuneka ethathe isigqibo ngesicelo sakho kwiintsuku ezingama-30 (ezingama-60 kwezinye iimeko) akufumana isicelo sakho, ukuba akenzi njalo siya kuba isicelo sakho sikhatyiwe. Uya kwaziswa ngesigqibo soSekela-Gosa woLwazi ngendlela exelwe kwifomu yakho yesicelo.
Uya kuba nelungelo lokufumana ingxelo yolwazi ukuba-
Uzithobele zonke iimfuno zenkqubo ezikuMthetho ezinxulumene nesicelo sokufumana ingxelo, ezi zezi-
Isicelo senziwe ngokufanelekileyo kwifomu emiselweyo;
Uze nabo ubungqina begunya lokwenzela omnye umntu isicelo ukuba isicelo eso awusenzeli wena;
Ingxelo oyicelileyo ichazwe ngokwaneleyo ukwenzela uSekela-Gosa woLwazi abe nokuyiphawula;
Uyihlawule yonke imirhumo efunwayo; kwaye
Ukufumana ingxelo akukhatywa ngesizathu esinye okanye ngezizathu zokukhaba ezikuMthetho. Izizathu zokukhaba zikwezi zintlu zilandelayo-
Ukhuselo olugunyazisiweyo lwangasese lweqela lesithathu elingumntu nje;
Ukhuselo olugunyazisiweyo lolwazi lorhwebo lweqela lesithathu;
Ukhuselo olugunyazisiweyo lolunye ulwazi olulihlebo, nolunye ukhuselo lolunye ulwazi olulihlebo, lweqela lesithathu;
Ukhuselo olugunyazisiweyo lokhuseleko lwabantu ngabanye, nokhuselo lwepropati/lwempahla
Ukhuselo olugunyazisiweyo lweengxelo ezingakhutshwayo kwiinkqubo zasemthethweni;
Ukhuselo olugunyazisiweyo lolwazi lophando lweqela lesithathu nokhuselo lolwazi lophando lweqela likawonke-wonke;
Izicelo zemfeketho nezicaphukisayo, okanye nokusetyenziswa kwemithombo ngendlela ephambukileyo.
Ukusibhenela isigqibo
Ukuba awaneliseki sisigqibo sikaSekela-Gosa woLwazi okanye ukukhatywa kwesicelo sakho, unelungelo lokufaka isibheno sangaphakathi ngokubhekiselele kweso sigqibo okanye oko kukhatywa.
Isibheno sangaphakathi kufuneka senziwe ngokubhala kusetyenziswa iFomu B oza kuyifumana kwiSihlomelo 3 sale ncwadana. Kufuneka uzandlale izizathu zokubhena ngokunxulumene nengxelo nganye efunwayo. Isibheno sangaphakathi kufuneka sifakwe kwithuba leentsuku ezingama-60 emva kokufumana isigqibo esiphuma kuSekela-Gosa woLwazi okanye umhla wokukhatywa kwesicelo. USekela-Gosa woLwazi uya kusidlulisa isibheno sakho kunye nezizathu kwiGunya eliseMxholweni le-SARS ukuba lithathe isigqibo. Ukuba awufumananga mbalelwano ekwazisa ngokuba isibheno sakho sifunyenwe kwithuba leentsuku ezili-14, nceda qhakamshelana noSekela-Gosa woLwazi uqinisekise ukuba isicelo sakho sifunyenwe.
Ukuba awaneliseki sisigqibo seGunya eliseMxholweni, ungenza isicelo kwiNkundla ukuba ikuncede. Inkundla ingathi ngokuva eso sicelo inike umyalelo wobulungisa oquka:
Ukuqinisekisa, ukulungisa okanye ukusikhaba isigqibo esiyintloko yesicelo;
Ukufuna iGosa loLwazi lithathe inyathelo okanye liyeke ukuthatha elo nyathelo njengoko iNkundla ibona kufanelekile ngokwethuba elo lichazwe kumyalelo;
Ukunika isithintelo okanye uncedo oluphakathi okanye olulodwa, inkcazo okanye imbuyekezo; okanye
Iindleko.
ISIKHOKELO SEKHOMISHINI YAMALUNGELO OLUNTU ESIBHEKISA KUMTHETHO
Isikhokelo siya kufumaneka kwiKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika ngaphambi kokuphela kuka-Agasti 2003. Nceda thumela imibuzo apha-
Ifowuni: 011-484-8300
Ifeksi: 011-484-1360
IZALATHISI EZILUNCEDO
ISIHLOMELO 1
IFOMU A
Igama nedilesi yendawo neyeposi , inombolo yefeksi, okanye i- e-mail yegosa lolwazi okanye usekela-gosa wolwazi kufuneka zixelwe apha ngezantsi.
Othatha ingqalelo: Igosa loLwazi /USekela-Gosa woLwazi : SARS
B. Iinkcukacha zomntu ocela ukufumana ingxelo c Iinkcukacha zomntu ocela ukufumana ingxelo mazibhalwe apha ngezantsi.
Ubungqina besikhundla sakho wena wenza isicelo, ukuba siyafuneka, mabunamatheliswe.
Amagama azeleyo nefani: Idilesi yeposi: Inombolo yefowuni: Inombolo yefeksi: Idilesi ye-e-mail: Isikhundla sakho wena wenza isicelo, xa isicelo usenzela omnye umntu:
C. Iinkcukacha zomntu owenzelwa isicelo
Eli candelo malizaliswe kuphela xa isicelo sisenzelwa omnye umntu.
Amagama azeleyo nefani: Inombolo yesazisi/ yenkampani:
D. Iinkcukacha zengxelo c I-SARS iyasikhaba isicelo sengxelo ukuba iqulethe ulwazi olugcinwe yi-SARS okanye elufumene ngeenjongo zokunyanzelisa uwiso-mthetho lwengeniso,ngaphandle kokokuba olo lwazi lungawe okanye lungaloo mntu ommeleyo.
Nika iinkcukacha ezipheleleyo zengxelo ecelwayo, uquka nenombolo yokwalathisa ukuba uyayazi ukwenzela ukuba ingxelo ibe nokufunyanwa.
Ukuba isithuba esinikiweyo asaneli nceda qhuba kwelinye iphepha uze ulinamathelise kule fomu. Kufuneka uwasayine onke amaphepha ongeziweyo.
Inkcazo yengxelo okanye indawo esemxholweni yengxelo: Inombolo yokwalathisa , ukuba ikhona: Naziphi ezinye iinkcukacha zengxelo:
E. Imirhumo d Isicelo sokufumana ingxelo, ingeyiyo nje ingxelo equlethe ulwazi ngawe, siya kusetyenzwa kuphela emva kokuhlawula umrhumo wesicelo
Uya kwaziswa ngesixa ekufuneka sihlawulwe njengomrhumo wesicelo.
Umrhumo wokufumana ingxelo ohlawulelwa ukufumana ingxelo uxhomekeke kwindlela efunwa ikuyo ingxelo nexesha elifunekayo ukukhangela nokulungisa ingxelo.
Ukuba ukholelwa ekubeni umele ukhululwe ungahlawuli umrhumo omiselweyo, nceda nika isizathu sakho sokuba ukholelwe koko.
Isizathu sokukhululwa:
F. Ifomu yokufumana ingxelo
c Ukuxela kwakho ukuba uyifuna ngeyiphi indlela ingxelo kuxhomekeke kwindlela efumaneka ikuyo ingxelo.
Ukufumana ingxelo kwindlela eceliweyo kusenokwaliwa kwiimeko ezithile. Kwimeko enjalo uya kwaziswa ukuba ingxelo uza kuyinikwa ikwenye indlela.
Umrhumo ohlawulelwa ukufumana ingxelo, ukuba ukhona, uya kumiselwa nayindlela ecelwa ukuba ibe kuyo ingxelo. Ukuba uthintelwa kukulimala ungakwazi ukufunda, ukujonga okanye ukumamela ingxelo kuloo ndlela uyinikwe ikuyo ukususela kwisi-1 ukuya kwisi-4 ngezantsi, chaza ukulimala kwakho kwaye uxele ukuba ingxelo uyifuna ikweyiphi indlela. Ukulimala: ...
Indlela efunwa ikuyo ingxelo:
Ukuba ingxelo ibhaliwe okanye ishicilelwe - Ikopi yengxelo
Ukuhlolwa kwengxelo 2. Ukuba ingxelo inemifanekiso ebonwayo -
kuqukwa iifoto ,izilayidi, okushicilelwe kwividiyo, imifanekiso eyenziwe ngekhompyutha,imizobo njalo njalo.) Jonga imifanekiso Ikopi yemifanekiso
Ukukhutshelwa kwemifanekiso
3. Ukuba ingxelo inamazwi arekhodiweyo okanye ulwazi olunokuveliswa ngesandi - Mamela isandi (ikhasethi yokumamela)) Ukukhutshelwa kwesandi*
uxwebhu olubhaliweyo okanye olushicilelweyo 4. Ukuba ingxelo igcinwe kwikhompyutha okanye kwindlela ye-elektroni okanye ifundeka ngomatshini - Ikopi eshicilelweyo yengxelo
Ikopi eshicilelweyo yolwazi oluvela kwingxelo
Ikopi efundeka ngekhompyutha*
Ukuba ucele ikopi yengxelo okanye ingxelo ekhutshelweyo ngasentla unqwenela ukuba ikopi okanye leyo ikhutshelweyo iposelwe kuwe? Umrhumo weposi uyahlawulwa EWE HAYI Qaphela ukuba ingxelo ayifumaneki ngolu lwimi olukhethayo,uya kuyinikwa ikolo lwimi ifumaneka ngalo. Ukhetha ukuba ibe koluphi ulwimi ingxelo?
G. Isaziso sesigqibo ngokubhekiselele kwisicelo sokufumana ingxelo
Uza kwaziswa ngokuba ubhalelwe ukuba ingaba isicelo sakho samkelwe na okanye sikhatyiwe. Ukuba ufuna ukwaziswa ngenye indlela , nceda xela indlela leyo kwaye unike neenkcukacha ezifanelekileyo ukuze sibe nokuthotyelwa isicelo sakho.
Ungathanda ukwaziswa njani ngesigqibo esimalunga nesicelo sakho?
Isayinwe e ... ngalo ... mhla we/wama... 20...
INTSAYINO-GAMA YOMCELI /UMNTU
OWENZELWA ISICELO
Inombolo yokwalathisa inikiwe: Isicelo sifunyenwe ngu: Isicelo sifunyenwe ngo: Umrhumo wesicelo (ukuba ukho): Umrhumo wokufumana ingxelo: Isigqibo:
Intsayino-gama kaSekela-Gosa woLwazi: Umhla:
ISIHLOMELO 2
IMIRHUMO NGOKUBHEKISELELE KUMAQELA KAWONKE-WONKE
Umrhumo wekopi yencwadana njengoko ucamngcwe kummiselo 5 ( c) ngama-R0,20 ngefotokopi yephepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo.
Imirhumo yemveliso kwakhona ekubhekiswe kuyo kummiselo 7 imi ngolu hlobo lulandelayo:
a Ngefotokopi nganye yephepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo.
b Ngekopi nganye eshicilelweyo yephepha eliyi- A4- okanye inxalenye yayo egcinwe kwikhompyutha okanye kwi-elektroni okanye efundeka ngomatshini 0,40
c Ngekopi efundeka ngekhompyutha -
i kwisitifi 5,00
d i Ngokukhutshelwa kwemifanekiso ebonwayo, kwiphepha eliyi- A4 okanye inxalenye yayo 22,00
e i Ngokukhutshelwa kwengxelo ephulaphulwayo, kwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo 12,00
Umrhumo wesicelo ohlawulwa ngumceli ngamnye, ingenguye umceli ngokwakhe oxelwe kummiselo 7 ngama- R35,00.
Imirhumo yokufumana ingxelo ehlawulwa ngumceli ekubhekiswe kuye kummiselo 7 imi ngolu hlobo:
a Ngefotokopi nganye yephepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo.
b Ngekopi nganye eshicilelweyo yephepha eliyi- A4 okanye inxalenye yayo egcinwe kwikhompyutha okanye kwi-elektroni okanye efundeka ngomatshini 0,40
c Ngekopi efundeka ngekhompyutha -
i kwisitifi 5,00
d i Ngokukhutshelwa kwemifanekiso ebonwayo, kwiphepha eliyi- A4 okanye inxalenye yayo 22,00
e i Ngokukhutshelwa kwengxelo ephulaphulwayo, kwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo 12,00
f Ukukhangela nokulungisa ingxelo ukuba idizwe,R15 ngeyure nganye okanye inxalenye yeyure, ingabalwa iyure yokuqala, ixesha elifunekayo ukukhangela nokulungisa ingxelo elolo hlobo.
Ngeenjongo zecandelo 222 loMthetho, oku kulandelayo kuyasebenza:
a Iiyure ezintandathu njengeeyure emazigqitywe phambi kokuhlawulwa kwediphozithi; ukuze b isinye esithathwini somrhumo wokufumana ingxelo uhlawulwe njengediphozithi ngumceli .
Umrhumo wokuposa uyahlawulwa xa kufuneka kuposelwe ikopi yengxelo kumceli.
Isihlomelo A seSaziso sikaRhulumente No. R. 187 sibalula ukuba; "Amaqela kawonke-wonke nawangasese abhalise phantsi koMthetho weRhafu yeNtengo, 1991 (uMthetho no.89 wowe-1991) njengabathengisi bangongeza irhafu yentengo kuyo yonke imirhumo..." Naxa i-SARS ibhaliswe njengomthengisi, ikhethe ukungayifaki i-VAT kwimirhumo emiselweyo. Imirhumo engasentla ke iquka ne-VAT
ISIHLOMELO 3
IFOMU B
ISAZISO SESIBHENO SANGAPHAKATHI
XELA INOMBOLO YAKHO YOKWALATHISA: ... A. Iinkcukacha ze-SARS
Igama nedilesi yendawo neyeposi , inombolo yefeksi, okanye i- e-mail yegosa lolwazi okanye usekela-gosa wolwazi kufuneka zixelwe apha ngezantsi.
Othatha ingqalelo: Igosa loLwazi /USekela-Gosa woLwazi: SARS
B. Iinkcukacha zomntu ocela ukufumana ingxelo c Inkcukacha zomntu ocela ukufumana ingxelo mazibhalwe apha ngezantsi.
Ubungqina besikhundla sakho wena wenza isicelo, ukuba siyafuneka, mabunamatheliswe.
Amagama azeleyo nefani: Idilesi yeposi: Inombolo yefowuni: Inombolo yefeksi: Idilesi ye- e-mail : Isikhundla sakho wena wenza isicelo xa isicelo usenzela omnye umntu:
C. Iinkcukacha zomntu owenzelwa isicelo
Eli candelo malizaliswe kuphela ukuba isicelo sokufumana ulwazi senzelwa omnye umntu.
Amagama azeleyo nefani: Inombolo yesazisi/ yenkampani:
D. Isigqibo esifakwa ngenxa yaso isibheno sangaphakathi
Phawula ngo- "X" isigqibo esifakwa ngenxa yaso isibheno kwibhokisi efanelekileyo: Ukwaliwa kwesicelo sokufumana ingxelo. Isigqibo malunga nemirhumo emiselwe ngokwemigqaliselo yecandelo 22 loMthetho. Isigqibo malunga nokwandiswa kwexesha lokujongana nesi sicelo ngokwemigqaliselo yecandelo 26 loMthetho Isigqibo ngokwemigqaliselo yecandelo 29 loMthetho sokwala ukufumana isicelo sikwindlela ecelwe ngumceli. Isigqibo sokuvuma isicelo sokufumana ingxelo.
E. Izizathu zokubhena
Ukuba isithuba osinikiweyo aseneli nceda qhuba kwelinye iphepha uze ulinamathelise kule fomu. Kufuneka uwasayine amaphepha ongeziweyo.
Xela izizathu esisekwe phezu kwazo isibheno sangaphakathi: Xela naluphi olunye ulwazi olungasemxholweni ekuqwalaseleni isibheno:
F. Isaziso ngesigqibo sesibheno
Uya kwaziswa ngokubhalelwa ngesigqibo esingesibheno sangaphakathi sakho. Ukuba unqwenela ukwaziswa ngenye indlela, nceda xela indlela leyo kwaye unike neenkcukacha ezifunekayo ukwenzela ukuba sibe nokuthotyelwa isicelo sakho.
Ungathanda ukwaziswa njani ngesigqibo esimalunga nesicelo sakho?
Isayinwe e ... ngalo ... mhla we/wama... 20...
INTSAYINO-GAMA YOMBHENI
Isibheno sifunyenwe ngu: Isibheno sifunyenwe ngo: Umrhumo wesibheno : Singeniswe kwiGunya eliseMxholweni ngo: Isiphumo sesibheno: Isigqibo esitsha , ukuba siyasebenza:
Isigqibo seGunya eliseMxholweni: Umhla wesigqibo:
<fn>xho_Article_National Language Services_AMALUNGELO AKHO OKUSINGQONGILEYO.txt</fn>
AMALUNGELO AKHO OKUSINGQONGILEYO
Kutheni okusingqongileyo kubalulekile kuthi?
Xa sithetha ngokusingqongileyo, sithetha ngako konke okusijikelezileyo, sibandakanya umhlaba, amanzi, umoya ojikeleza umhlaba, iindawo ezizodwa ezibalulekileyo, ubomi bezityalo nezilwanyana eziphembelela ubomi bomntu kunye nempilo.
Okusingqongileyo kusichukumisa sonke. Sonke sifuna okusingqongileyo okunempilo nokukhuselekileyo, nto leyo ethetha ukuthi umoya ococekileyo namanzi, iindawo ezikhuselekileyo zokuhlala, nokutya okwaneleyo nokunempilo. Xa okusingqongileyo kwethu kuhlaziswa ngenxa yokungcoliseka nayinkunkuma, iyasichukumisa xa sisonke, sishiyeka nezifo. Abantu ngabona banokwenzakala!
Sonke siyazama ukuphucula ubomi obungcono ? ngoku nakwixesha elizayo. Sonke sifuna abantwana bethu babe namathuba angcono okuphila impilo nobomi obumnandi. Ngenxa yoko sifuna uphuhliso loqoqosho, ubulungisa ekuhlaleni nokusingqongileyo okugcinwe kusempilweni.
Ekuziqhelaniseni oku kuthetha ukuba:
impilo yethu yemihla ngemihla nemisebenzi yokusingqongileyo mayiphuculwe wonke umntu funeka abenendlela elinganayo emhlabeni nakubutyebi bendalo fanele sisebenzise intlalo yethu, inkcubeko kwakunye nobutyebi bendalo ngendlela egcinakeleyo fanele sikhuthaze uthatho nxaxheba nguwonke wonke kwizigqibo zokuba kungasetyenziswa njani okusingqongileyo.
Umgaqo ?siseko
Umgaqo ?siseko welizwe uthembisa amalungelo oluntu asisiseko yaye unikeza imithetho ?siseko ekhokelayo eluntwini. Amalungelo kwakunye neemfanelo kumgaqo ?siseko fanel? ukuba ngawomntu ngamnye kunye nebandla eMzantsi Afrika. Sinethamsanqa eMzantsi Afrika, kuba ngokungafaniyo namanye amazwe amaninzi, umgaqo ?siseko wethu unakana into yokuba okusingqongileyo okunempilo lilungelo lomntu olusisiseko.
Amalungelo oluntu asisiseko abanentsingiselo kuphela xa sithe sawamkela sisonke ukuba fanele sisebenzele ngasekuwenzeni abeyimpumelelo. Kwelinye icala ithethe ukuthi urhulumente makalandele imithetho ?siseko ebekiweyo kumgaqo ?siseko. Abemi namabandla, kwelinye icala, fanele bafune ukuba amalungelo abo ahlonitshiwe yaye abonise ukuba bathabatha iimfanelo eziza namalungelo.
Ukuba amalungelo akho awahlonitshwanga, unga?
faka ityala enkundleni, khalaza kwiKhomishoni yamaLungelo oluNtu, khalaza kumKhuseli kaWonke wonke, ukuba urhulumente uthembekile.
Ngawaphi amalungelo akho okusingqongileyo kumgaqo ?siseko?
Umgaqo ?siseko umela ilungelo lakho kwi?
Okusingqongileyo okungenankathazo empilweni yakho okanye ekuphileni iCandelo 24 a
Wonke ubani unalo eli lungelo lisisiseko, kwaye wonke ubani angathabatha amanyathelo asemthethweni ukukhusela eli lungelo.
YIBA NOKUSINGQONGILEYO OKUKHUSELEKILEYO iCandelo 24 b
Urhulumente fanele avumelane nelungelo lomgaqo ?siseko ukuba abe nokusingqongileyo okukhuselekileyo ngokuthabatha amanyathelo akhuselekileyo.
Urhulumente makenze imithetho enqanda ungcoliseko lomoya nolonzakaliso lokusingqongileyo, aphucule ulondolozo, alungelelanise uqoqosho,aphuhlise intlalo nokusingqongileyo. Urhulumente makaqinisekise ukuba imilinganiselo eqingqiweyo iyathatyathwa ukukhusela okusingqongileyo ngokuchasene nemisebenzi eyonakalisayo enokuza nophuhliso lwentlalo noqoqosho, nokuba uphuhliso lwentlalo noqoqosho luyafuneka.
Urhulumente wenze imithetho emitsha ukukhusela okusingqongileyo. Ukususela ngo -1998, umThetho omtsha kaZwelonke waManzi, umThetho kaZwelonke wamaHlathi, umThetho woButyebi bezinto eziPhila eLwandle kwakunye nomThetho kaZwelonke woLawulo lokusiNgqongileyo yapasiswa. Imithetho emitsha emhlabeni, kwizimbiwa,kumoya ococekileyo, kungcoliso lomoya nolawulo lenkunkuma nayo iyaphuhliswa.
UBULUNGISA NEMILINGANISELO EYODWA UKOYISA UCALULO OLUNGALUNGANGA (iCandelo 9)
Ucalulo olungalunganga luthintela abanye abantu yaye basebenza kwindawo ezisingqongileyo ezingenampilo. Wonke ubani unelungelo kwinkqubo yokunikeza amathuba kwabo bebehlelelekile nokuyimfuneko ukuqinisekisa ubulungisa kokusingqongileyo.
ULAWULO LOBULUNGISA (iCandelo 33)
Wonke ubani unelungelo kwisigqibo esilungileyo esenziwa ngurhulumente, phulaphula kwimicimbi yabantu phambi kokuthatha izigqibo, nika izizathu ezilungileyo unikeze ngezisombululo kwiyantlukwano ngenkundla ezimeleyo.
UKUQONDWA KOKUXHASWA KWENKQUBELA ?PHAMBILI KWAMALUNGELO OLUNTU ASISISEKO
iCandelo 7
Onke amalungelo kumQulu waMalungelo oluntu fanele ahlonitshwe akhuselwe. Ukuba amalungelo awanakuzalisekiswa ngokukhawuleza, amanyathelo mawathathwe ukukhuthaza amalungelo nokuzuza ukuqondwa kokuxhaswa kwenkqubela ?phambili.
UNGCOLISEKO LOMOYA LUYABULALA!!
SIFUNA OKUSINGQONGILEYO OKUCOCEKILEYO
ABASEBENZI BAYAMANYANA NGOKUCHASENE NOKUNGAKHATHALELI ?.
INKUNKUMA ENETYHEFU IBULALA UMHLABA WETHU
SINDISA IPLANETHI ULUNGISELELE ABANTWANA BETHU
Umzekelo wokuba ungaziqhelanisa njani namalungelo akho okusingqongileyo.
Lo mzekelo ulandelayo ucacisa ukusetyenziswa kwelungelo ku:
lufuna ukuba okusingqongileyo kukhathalelwe alufuni kwenza umsebenzi onobungozi kokusingqongileyo, xela imisebenzi enobungozi kokusingqongileyo
Masicinge umzekelo wequmrhu elikhulu elithengisa ichiza eliobungozi elisetyenziswa ngamafama amancinci okanye ishishini. Ukusetyenziswa kwale nto kubangela umonakalo kokusingqongileyo, apho urhulumente kufuneka acoce.
Ngokwe-NEMA, nabani na unelungelo lokufuna ukuba okusingqongileyo kukhathalelwe. Kulo mzekelo, oku kuthetha ukuba iqumrhu elikhulu fanele lithabathe imilinganiselo yengqiqo ukunqanda okanye ukunciphisa umonakalo osuka ekusetyenzisweni kwale nto ngamafama okanye amashishini ayisebenzisayo. Isizathu soku kukuba iqumrhu elikhulu linako ukubona iingozi kwaye lisebenze ngokuthembekileyo.
Phantsi komthetho wethu ongabhalwanga, imfanelo yequmrhu ayicacanga. Le nto ingakhokhelela kwiqumrhu elikhulu libaleka umsebenzi walo womthetho. I ?NEMA iyitshintshe yonke le nto ? naliphi na ilungu likawonke wonke lingenza isicelo senkundla ukuyalela ilungelo ukufuna ukuba okusingqongileyo kukhathalelwe.
Ukuba omnye wabasebenzi fama usebenzisa izinto ezinobungozi kwaye ukholelwa nyani ukuba ingcungcuthekisa ngokuxhalabisekileyo okusingqongileyo, unalo ilungelo lokwala ukwenza loo msebenzi. I ? NEMA ikhusela abasebenzi yaye ithi abanakuxoxiswa okanye bohlwaywe ngokwala ukwenza umsebenzi onobungozi.
I ?NEMA ikwanika abasebenzi ilungelo lokuxela ubungozi bokusingqongileyo kwisebe likarhulumente okanye iPalamente ngaphandle kokoyika ukohlwaywa, hlaselwa okanye ukugxothwa.
ISebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho
IKhomishoni yamaLungelo oluNtu
MPUMALANGA
ISebe loLimo, uLondolozo nokusiNgqongileyo
ISebe lemiCimbi yoQoqosho, okusiNgqongileyo noKhenketho
ISebe loKhenketho, okusiNgqongileyo nemiCimbi yoQoqosho
ISebe loLimo, nemiCimbi yokusiNgqongileyo
ISebe lezeMali, imiCimbi yoQoqosho, uKhenketho nokusiNgqongileyo
UMNTLA NTSHONA
ISebe loLimo, uLondolozo nokusiNgqongileyo
IRhawuti
ISebe loLimo, uLondolozo, okusiNgqongileyo nemiCimbi yoMhlaba
INTSHONA KOLONI
ISebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noPhuhliso loYilo
UMNTLA KOLONI
ISebe loLimo loHlaziyo Mhlaba, uLondolozo nokusiNgqongileyo
Isebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho
Iyilwe liCandelo loMlawuli ?Jikelele: Ulwakhiwo-sikhundla lokusiNgqongileyo
UmThetho woLawulo kaZwelonke kokusiNgqongileyo
Ukongeza kumgaqo ?siseko, sikwanayo nemithetho eyodwa yokusingqongileyo eMzantsi Afrika, UmThetho ka-1998 kaZwelonke kokusiNgqongileyo (NEMA). Lo mThetho ulandela umthetho-siseko womgaqo ?siseko kwaye unika inkcukacha kumalungelo omgaqo ?siseko.
UNELUNGELO KUPHUHLISO OLUGCINIWEYO (ICandelo 2)
Sonke sinelungelo kuphuhliso olugciniweyo. Ngoko ke izinto ezibalulekileyo zokusingqongileyo fanele ziqondwe phambi kokuba kuthathwe izigqibo zophuhliso. Wonke umntu unelungelo ukuba urhulumente uza kwenza izigqibo zengqondo ezichaza iimfuno zabantu ukuqinisekisa ukuba uphuhliso lugcinwe ekuhlaleni, kokusingqongileyo nakuqoqosho.
Iimeko zokusingqongileyo emazithathelwe ingqalelo zibandakanya:
ukungaphazamisani ne-ekhosistimu kwakunye nezinto zenkcubeko ungangcolisi umoya wenze inkcitha ngobutyebi fanele uthembeke kwaye ulumke xa usebenzisa ubutyebi ukuba iziphumo ziyathandabuzeka.
Ukuthanda ukuhlala kunye, uqoqosho nemisebenzi yongquzulwano lokusingqongileyo fanele iqondwe yaye abantu abachaphazelekayo fanele kudliwanwe indlebe nabo phambi kokuba isigqibo senziwe.
ILUNGELO LOKUTHABATHA INXAXHEBA KWISISOMBULULO SOKUPHIKISANA (Isahluko 4)
Ukuba kukho ukuphikisana ngokusingqongileyo, nabani na angacela umthathi ?sigqibo onyule umntu ozimeleyo aphonononge umcimbi ahlalele iintlanganiso apho zonke iingxoxo namanqaku anokuvakala.
ILUNGELO LOKWALA UKWENZA UMSEBENZI OYINGOZI (iCandelo 29)
Umsebenzi akanakukhathazwa okanye ohlwayelwe ukwala ukwenza umsebenzi akholelwa umsebenzi ukuba ingangowangoku okanye oyingozi kakhulu kokusingqongileyo.
IMFANELO YOKUNIKA INGXELO NGENGOZI, INGAKUMBI IINGOZI ZOKUSINGQONGILEYO (iCandelo 31)
Umsebenzi akanakukhathazwa okanye ohlwayelwe uxela into akholelwa kuyo ukuba inengozi kokusingqongileyo kugunyaziso lukawonke wonke okanye kumdla kawonke wonke.
ILUNGELO KULWAZI (iCandelo 31)
Urhulumente angafumana ulwazi oluyimfuneko ukuzalisekisa iimfanelo zokusingqongileyo nalo naliphi na ilungu likawonke wonke elinokuza nolwazi olunjalo oluvela kurhulumente nanjengoko ikumdla kawonke wonke.
Oku kuthetha ukuba abo bathembakeleyo kwizisongelo kokusingqongileyo, izinto eziphuma emhlabeni, amanzi okanye umoya okanye ukujongana nenkunkuma eyingozi kuphantsi kwemfanelo ukunika ingxelo kuzo.
ILUNGELO LOKUFUNA UKUBA OKUSNGQONGILEYO KUKHATHALELWE (iCandelo 28)
Bonke abantu mabakhathalele okusingqongileyo.
Nabani na omosha okusingqongileyo makathabathe imilinganiselo eqiqiweyo ukunciphisa nokulungisa loo monakalo, nokuba yayigunyaziswe ngumthetho.
Igosa elithembekileyo lokusingqongileyo lingayalela nokuba ngubani owonakalisa okusingqongileyo ukuthabatha imilinganiselo yokunyanga ngokungathi igosa elithembekileyo alikwazi ukwenza oko, naliphi na ilungu likawonke wonke lingasenza isicelo senkundla ukuqinisekisa umsebenzi wenkathalo.
UMISO LOMTHETHO UKUQINISEKISA IMITHETHO YOKUSINGQONGILEYO (iCandelo 32 no-33)
Nawuphi na umntu ovakalelwayo ngokhuselo lokusingqongileyo angasenza isicelo senkundla okanye asebenze njengomtshutshisi wobundlobongela ukuqinisekisa amalungelo nemithetho yokusingqongileyo, yaye umntu onjalo angaphinde azifumane iindleko zeenkqubo zenkundla.
Ukuba amalungelo akho omthetho awahlonitshwanga, unga?
ungamangala enkundleni khalaza kwiKhomishoni yaMalungelo oluNtu nakuMkhuseli kaWonke wonke ( ukuba urhulumente uthembekile), cela icebo kwicandelo leziKhalazo kwiSebe lemiCimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho, cela abasemagunyeni bakho ekuhlaleni bonyule umxolelanisi akhalaze emapoliseni, fowunela inombolo yasimahla engenagama neyimfihlo ehleli isitsho njalo yokusingqongileyo, 0800 116 110, okanye u-imeyile: environment@tip-offs.com.
<fn>xho_Article_National Language Services_AMANZI ASIMAHLA OKUSELA ACOCEKILEYO AZIILITHA EZINGAMA.txt</fn>
AMANZI ASIMAHLA OKUSELA ACOCEKILEYO AZIILITHA EZINGAMA-6000 KWIKHAYA NGALINYE, KWINYANGA NGANYE
Umgaqo wamanzi asisiseko asimahla yinzame ehlanganyelweyo ngawo onke amacandelo karhulumente ukuba kukhawuleziswe ukudluliswa kweenkonzo zamanzi kuye wonke umntu.
Ukuzinikezela kukarhulumente wengingqi, iDWAF, iSALGA, iDPLG, iNdawo ekugcinwa kuyo imali kaZwelonke nabo bachaphazelekayo becandelo lamanzi kuya kuqinisekisa ukuba ugunyaziwe wengingqi ngamnye kuMzantsi Afrika wonke wenziwe wakwazi ukuba uphumeze lo mgaqo kummandla kagunyaziwe wengingqi.
Amanzi asisiseko asimahla aya kusebenza ukuba kuhlangatyezenwe nezi meko zilandelayo:
Ukubuyiswa kwendleko okuvumela ukuguqulwa okanye ukujikajikwa kwenkxaso ngeli xesha kugcinwe ukuba imali ihlale ikho kurhulumente wengingqi
Izintlu zamaxabiso afanelekileyo, ukufakwa kwezixhobo zokulinganisa amanzi nokukhutshelwa ii-akhawunti kwamakhaya onke.
Isabelo esiNcomekayo emasijoliswe ngokufanelekileyo ngurhulumente wengingqi ekuxhaseni iindleko zamanzi asisiseko abo bahlwempuzekileyo.
Uphuhliso lwezixhobo zobuchwepheshe zokulungiselela inqanaba elahlukeneyo lenkonzo ngeli xesha kulungiselelwa ukufakwa kwesixhobo sokulinganisa amanzi nokuwalawula.
Inkqubo yokuPhunyezwa koMgaqo:
Indlela yobuchule yokuPhumeza (kuqukwa neZikhokelo zoRhulumente weNgingqi noMfuziselo wezeMali) Epreli 2001
Iindibano zokufundisana zePhondo zaManzi asisiseko asimahla kaRhulumente weNgingqi
Umhla wokuphunyezwa njengoko wazisiwe nguMphathiswa uRonnie Kasrils ngumhla woku-1 kuJulayi 2001. Amalungiselelo akhoyo okuhlawula makahlale enjalo,bade oogunyaziwe bengingqi babazise abasebenzisi ngomhla okuza kuphuyezwa ngawo kummandla lowo.
Ntshona Koloni
Mpumalanga
Mntla Koloni
Mntla Ntshona
<fn>xho_Article_National Language Services_BaNtwana baseMzantsi Afrika abaThandekayo.txt</fn>
Sikuvuyela kakhulu ukuninika le ncwadi. Siyathemba ukuba niyakuyifunda ngononophelo kuba inixelela ngamalungelo enu njengabantwana.
Ngo-1995, urhulumente wethu wasayina iMvumelwano yeZizwe eziManyeneyo ngamaLungelo omNtwana. Oku kuthetha ukuba sivumile ukuthobela imitehtho ekhethekileyo emalunga nokuba kufuneka baphathwe njani na abantwana kwilizwe xa lilonke. Ukuba ngaba asiyithobeli le mithetho, siyakuba sengxakini enkulu kwiZizwe eziManyeneyo!
Kodwa into enye esiyiqapheleyo eMzantsi Afrika kukuba, iMvumelwano imalunga nabantwana, kodwa ayibhalwanga ngendlela abantwana abanokuyiqonda ngokulula ngayo, Kunceda ntoni ke oko, siyazibuza. Ngokuqinisekileyo abantwana kufuneka babe nako ukuwaqonda amalungelo abo?
Yiloo nto ke sigqibe ekubeni siyibhalele wena.
Amalungelo akule ncwadi ngamalungelo akho. Ngawontwana ngamnye woMzantsi Afrika kunye nomntwana ngamnye kwilizwe lonke. Akukho mntu ungawathatha la malungelo kuwe.
Ngoko ke qiniseka ukuba uyawazi!
Wahloniphe amalungelo abanye!
Sincede ekwakheni ikamva lelizwe lethu!
Kwaye qiniseka ukuba wonwaba kakhulu kwangaxesha nye!
uMphathiswa wezobuLungisa uSekela Mphathsiwa wezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko noPhuhliso loMgaqo-siseko
Kudala-dala ndandingumntwana.
Ndinabantwana abangabam. Ngoko ke ndiyazi ukuba eyona nto ibalulekileyo emntwaneni kukuziva ekhuselwe kwaye ekhuselekile. Le ncwadi imalunga namalungelo abantwana ukuba bazive bekhuselekile kwaye bekhuselwe kwilizwe lethu. Ndizibophelele ekuqinisekiseni ukuba uyawazi amalungelo akho kunye nokuba wonke umntu kwisebe lam usebenza nzima ukuba akhusele wena, usapho lwakho kunye nabahlobo.
UMlawuli-Jikelele
KwiSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko
Ndiyazi ukuba ningabantu abadala bexa elizayo belizwe
Ndiyaqonda kwakhona ukuba njengabantwana eningabo ngoku, ninemfuno enkulu yokuba nizive nikhuselekile, nikhuselwe, nixatyisiwe kwaye nikhathalelwe. Ndiyaqonda kuba nam ndake ndaba ngumntwana. Ngumsebenzi wam ke ngoko owokuqinisekisa ukuba abo benza amatyala olwaphulo mthetho abhekiselwe ebantwananeni bayatshutshiswa kwaye bohlwaywe ngokufanelekileyo. Ndiwuthatha ngondileko umsebenzi wam kwaye ndizibophelele ekugcineni ubomi obukhuselekileyo nobunentlonipho benu. Le ncwadi yeyenu kwaye iyakuninceda nazi ukuba kokuphi na ukuziphatha okungamkelekanga kwaye nixele abo bantu badala kunye nabantwana abaphazamisa amalungelo enu. Bonke abantwana belizwe mabawonwabele la malungelo.
BULELANI NGCUKA
Umlawuli weSizwe
UTshutshiso loluNtu
Sonke singabosapho olukhulu lwabantu
Sonke singabosapho olukhulu kakhulu lwabantu. Sinoobhuti noosisi kwilizwe xa lilonke.
Kwiminyaka emininzi eyadlulayo, phambi kokuba uzalwe, bonke oorhulumente belizwe baye bahlangana ukuze baseke urhulumente welizwe lonke ekuthiwa ziZizwe eziManyeneyo. Aba rhulumente bavumelana ukuba ilungu ngalinye losapho lwethu lwabantu linelungelo lenkululeko, ubulungisa kunye noxolo elizweni.
Kwaye wonke umntu uthetha wonke umntu ngokugqibeleleyo. Nokuba sivela phi na okanye singobani na. Nokuba sizizityebi okanye singamahlwempu okanye siphakathi. Nokuba singumbala onjani na, uhlanga okanye inkolo. Nokuba singamadoda okanye abasetyhini okanye amantombazana okanye amakhwenkwe.
Kodwa kucacile ukuba abantwana bafuna ukhathalelo kunye noncedo olungaphaya kunolo lufunwa ngabantu abakhulileyo. Yiloo nto iMvumelwano (isivumelwano) kumaLungelo omNtwana kwavunyelwana ngayo ziZizwe eziManyeneyo ngowama-20 Novemba 1989.
IMvumelwano kumaLungelo umNtwana
Zininzi izizathu ezenza ukuba iZizwe eziManyeneyo zizikhathaze ngamalungelo abantwana kwaye zibe nemvakalelo yokuba amalungelo akhethekileyo ayafuneka.
Okokuqala, iZizwe eziManyeneyo ziqinisekile ukuba abantwana bakhula ngcono kusapho okanye ekhaya apho banokonwaba khona, bathandwe kwaye baqondwe. Oku kuthetha ukuba iintsapho kunye nabo bajonga abantwana kufuneka bakhuselwe ukuze babe nako ukunakekela abantwana babo kwaye babancede ukuba bakhule.
Okwesibini, abantwana kufuneka bakhule ngendlela eyakubenza ukuba ibe ngabantu abadala abathathela kubo uxanduva kwaye babe ngamalungu oluntu lwabo. Kufuneka ukuba bafundiswe ukuhlala elizweni ngoxolo, isidima, ukunyamezela, inkululeko, ukulingana kunye nangokumanyana.
Okwesithathu, amaxwebhu kunye nezibhengezo ezininzi ezohlukeneyo zamazwe ngamazwe ziphakamise ukhathalelo, intlalo-ntle, ukuphathwa kunye nokukhuselwa okukhethekileyo kwabantwana. Kuyavakala ukubhalwa kwawo phantsi kuxwebhu olunye - uxwebhu lwabantwana kuphela.
Okwesine, nangona wonke umntu efuna ukuba bonke abantwana bakhule bonwabile kwaye bonelisekile, iZizwe eziManyeneyo ziyazi ukuba, kumazwe kwilizwe lonke, abantwana baphila phantsi kweemeko ezinzima.
Ngezi zizathu kunye nezinye ezininzi, yinto entle ukuba neMvumelwano eKhethekileyo kuMalungelo omNtwana. Le Mvumelwano ithetha ngabo bonke ubunzima kunye neengxaki abantwana belizwe abanokujongana nazo kuqukwa nawo onke amalungelo akhethekileyo abantwana ekufuneka babe nawo.
Le yimvumelwano yakho
Le yimvumelwano yakho kwaye kubalulekile ukuba wazi ngayo nokuba imalunga nantoni na. Yenziwe ngeenxenye ezahlukeneyo (iZizwe eziManyeneyo ezibiza ngokuba "ngamanqaku").
Ibhalwe ngolwimi lomthetho ukwenzela ukuba isetyenziselwe ukhuselo lwakho ezinkundleni. Kodwa oku kwenza ukuba kube nzima kakhulu ukuyiqonda. Yiyo loo nto sibhalele wena le ncwadi ngolwimi olulula.
Kodwa kuqala, kufuneka sikucacisele ukuba yintoni iMvumelwano kwaye yenzeke njani.
Njengoko sicacisile, iZizwe eziManyeneyo luhlobo lukarhulumente wehlabathi. Lo rhulumente udibana kwindlu enkulu kwizakhiwo zeZizwe eziManyeneyo e-New York. Kulapha ke apho baxoxa imicimbi ebalulekileyo elizweni njengeMvumelwano kumaLungelo omNtwana. Khumbula ukuba iMvumelwano sisivumelwano esiphakathi kwamazwe omhlaba.
Bakube bevumelene ngeMvumelwano, ilizwe ngalinye maliye kwiPalamente yalo kwaye livumelane ngeMvumelwano apho. Oku kuthiwa kukuqinisekiswa kweMvumelwano. IPalamente kufuneka ivotele ukuba iyakuyithobela imithetho yeMvumelwano. Yakube iPalamente yelizwe ivumile (ukuqinisekisa) iMvumelwano, urhulumente welo lizwe kufuneka athobele imithetho yayo.
Masikhumbule ukuba ayingawo onke amazwe avumela yonke iMvumelwano.
Ngo-1995, uRhulumente woMzantsi Afrika wavuma (ukuqinisekisa) iMvumelwano kumaLungelo omNtwana. Oku kuthetha ukuba urhulumente wethu makathobele imithetho yeMvumelwano.
IZizwe eziManyeneyo zinekomiti ekhethekileyo yabantu ekufuneka ibuze amazwe ukuba iwaxelele ukuba enzani ukuthobela le mithetho.
Xa uMzantsi Afrika wawusayina iMvumelwano, senza isithembiso esikhethekileyo kubantwana boMzantsi Afrika sokuba siyakubeka abantwana phambile kuyo yonke into oyenzayo.
INQAKU LOKU-1
Ilungelo lokuba ngumntwana
Imvumelwano ithi umntwana ngumntu ongaphantsi kweminyaka eli-18. Kodwa ngamanye amaxesha ilizwe linokuba nomthetho ovumela umntwana ukuba abe ngumntu omdala kwangoko.
Ungacinga ngesizathu esinokwenza ukuba kutheni ilizwe linokuvumela ukuba umntwana abe ngumntu omdala engaphantsi kweminyaka eli-18? Umzekelo, kwamanye amazwe abantwana abangaphantsi kweminyaka eli-18 bayavunyelwa ukuba batshate. Ingaba ucinga ukuba umntu ongaphantsi kweminyaka eli-18 kodwa etshatile kufuneka aphathwe njengomntwana?
INQAKU LESI-2
Bonke abantwana banamalungelo
Ilizwe ngalinye kufuneka liqinisekise ukuba onke amalungelo kule Mvumelwano asebenza kumntwana ngamnye kwelo lizwe.
Akukho mntwana makangabandakanywa ezintweni ngenxa yohlanga lwakhe, umbala, isini, ulwimi okanye inkolo.
Akukho mntwana makangabandakanywa ezintweni ngenxa yokuba iyintoni ayicingayo okanye ayithethayo okanye ngenxa yendawo asuka kuyo.
Akukho mntwana makangabandakanywa ezintweni ngenxa yokuba ehluphekile okanye esisityebi okanye ekhubazekile ngayo nayiphi na indlela.
Akukho mntwana makangabandakanywa ezintweni ngenxa yokuba ohlukile okanye ngenxa yokuba abazali bakhe okanye usapho lwakhe okanye abo bamkhathalelayo bebonwa njengokuba bohlukile okanye babi okanye abaqhelekanga.
Oorhulumente kufuneka bathabathe amanyathelo angqongqo ukuqinisekisa ukuba abantwana abacalulwa okanye bohlwaywe ngenxa yento eyenziwe, ethethwe okanye ekukholelwa kuyo ngabazali babo, amalungu eentsapho okanye ngabo babakhathalelayo.
Ngamanye amazwi, umntwana kufuneka angasolwa ngenxa yento eyenziwe lilungu lelingumntu omdala okanye lusapho lwakhe kwaye apho umntwana ebengenakuyinceda into leyo.
Ingaba kukho nabaphi na abantwana obaziyo abamalungelo abo anokuba sengozini kuba bohlukile kwabanye abantwana? Cinga ngoku umzuzwana. Kutheni kunje oku? Yintoni ongayenza ukuthintela oku ukuba kwenzeke? Yintoni ongayithetha ukuthintela abanye abantu ekonzakaliseni aba bantwana?
INQAKU LESI-3
Ilungelo lokukhathalelwa
Onke amaziko entlalo-ntle, iinkundla kunye namanye amaqumrhu kunye nabantu abasebenza okanye abasebenzela abantwana kufuneka babeke kuqala oko kulungele ngcono umntwana.
Oorhulumente kufuneka baqinisekise ukuba abantwana banokhuselo kunye nokhathalelo abalufunayo. Kodwa oku akuthethi ukuba maba ngabahoyi abazali kunye nabanye abantu eyiyimfanelo yabo ukujonga abantwana.
Oorhulumente kufuneka baqinisekise iindawo kunye neenkonzo abazinikayo zokuba kujongwe okanye kukhuselwe abantwana ukuba zikhuselekile kwaye zinempilo. Kufuneka baqinisekise ukuba kusoloko kukho abantu aboneleyo abaqeqeshwe kakuhle kunye nabafanelekileyo ukuba bakhathalele abantwana kunye nabantu abalungileyo abaphetheyo ukwenzela ukuba kungabikho nto ihamba ngokungalunganga.
Oorhulumente banemfanelo yokunika abantwana uncedo abalufunayo. Hlobo luni lwabantu ekufuneka baqeshwe ukuba banike olu ncedo? Kufuneka babaphathe njani abantwana? Ukuba ngaba abantwana kufuneka bahlale ezindaweni ezikude namakhaya, kufuneka zijongeke njani ezi ndawo? Khumbula ukuba aba bantwana banokuba banesithukuthezi kwaye bayoyika. Banokuba nomsindo kuba benokuziva bonzakele okanye belahliwe.
INQAKU LESI-4
Bonke oorhulumente mabenze okona kungcono banokukwenza
Oorhulumente abatyebileyo kunye nabahluphekayo kufuneka benze okona kungcono banokukwenza ukufumana iindlela zokuqinisekisa ukuba amalungelo akule mvumelwano asebenza kubo bonke abantwana. Ukuba, ngazo zonke iinzame zalo, ilizwe alinayo imali eyoneleyo yokuhlawulela yonke into efunwa ngabantwana balo, kufuneka licele amanye amazwe ukuba alincede.
Kutheni kubalulekile ukluba amazwe enze zonke iinzame zokubeka okulungele abantwana kuqala?
INQAKU LESI-5
Abazali kunye nabakhathaleli kufuneka babakhokele abantwana babo
Oorhulumente kufuneka bayihloniphe into yokuba abazali kunye nabanye abakhathalela abantwana banemfabelo kunye nomsebenzi wokukhokela abantwana ekubeni bawasebenzisa njani amalungelo abo. Ngamanye amaxesha isikhokelo sinikwa lisiko lengingqi okanye yinkcubeko.
Okukhona umntwana aya esiba mdala okanye evuthwa, kokukhona aya kubandakanyeka kwizigqibo zolu hlobo.
Cinga ngoku. Ucinga ukuba umntwana kufuneka abe neminyaka emingaphi phambi kokuba aqonde kwaye asebenzise amalungelo akhe? Xa sithetha ngamanye amalungelo kamva kule ncwadi, inokukwenza ube nomdla eyokuthetha ngamanye awo nabazali bakho okanye abantu abakukhathalelayo. Ngaphaya koko, abantwana abancinane kakhulu kufuneka bakhokelwe kakuhle ngabantu abadala. Abantwana abadala bayaqala ukuqonda ukubaluleka kwamalungelo neemfanelo.
INQAKU LESI-6
Ilungelo lokuphila
Umntwana ngamnye unelungelo lokuphila.
Oku kuthetha ukuba oorhulumente kufuneka benze ngako konke abanako ukuqinisekisa ukuba umntwana ngamnye uyaphila kwaye akhule (akhule esempilweni kwaye omelele).
Abantwana abazalelwe kwiindawo ezihlupheka kakhulu apho kukho khona izigulo ezininzi ezibajikelezileyo, kungekho manzi acocekileyo kwaye kukho uncedo oluncinane lwezonyango basweleka besebancinane. Oku kwenza kubaluleke kakhulu ukuba uncedo lunikwe oomama kunye neentsana zabo kweli bakala lobomi babo. Ingaba ungacinga ngezinye zezinto ezinokwenza ukuba ubomi bube ngcono koomama kunye neentsana kwaye zinike iintsana kunye nabantwana abancinane isiqalo esisempilweni ebomini?
AMANQAKU ELESI-7 NELESI-8
Ilungelo lokuba nguwe
Ukuzalwa kwabo bonke abantwana kufuneka kubhaliswe ngoko nangoko emva kokuba bezelwe. Abantwana banelungelo lokuba negama kunye nelungelo lokuba babe ngabamazwe (njengoMzantsi Afrika). Urhulumente ngamnye kufuneka aqinisekise ukuba oku kuyenzeka.
Kangangoko kunokwenzeka, abanatwana kufuneka babe nelungelo lokukhathalelwa ngabazali babo kwaye bazi ukuba ngoobani abazali babo.
Oorhulumente bayavuma ukuhlonipha ilungelo labantwana lokugcina kokuba ngubani kwabo.
Ukuba negama kunye nobuzwe (ukuba ngummi welizwe) kuthiwa kukwaziwa ukuba ungubani. Enye yezinto zokuqala ukuyifunda ebomini bakho kukuba ngubani igama lakho. Into elandelayo oyifundayo kukuba ongowoluphi na usapho kunye nokuba mingaphi iminyaka yakho. Xa ukuzalwa kwakho kubhaliswa unikwa igama lokuqala kunye negama losapho kunye nomhla wokuzalwa kwakho. Ubuzwe bakho nabo bubhalwa phantsi. Oku kuxela ukuba ungubani.
INQAKU LE-9
Ilungelo lokuba yinxenye yosapho
Abantwana banelungelo lokuba bangohlukaniswa nabazali okanye usapho lwabo bengafuni. Ngamanye amaxesha, nakuba, iinkundla zinokwenza isigqibo sokuba ukwahlukaniswa kokona kungcono emntwaneni. Mhlawumbi abazali bebemonzakalisa umntwana okanye bengamkhathaleli ngokufanelekileyo umntwana. Okanye mhlawumbi abazali bebengahlali kunye nokuba inkundla mayenze isigqibo sokuba ngowuphi umzali omakahlale nomntwana.
Phambi kokuba inkundla yenze isigqibo, wonke umntu kufuneka abe nako ukutsho ukuba uziva njani na malunga noku.
Oorhulumente kufuneka balihloniphe ilungelo lomntwana owohlukaniswe nomzali omnye okanye nabo bobabini ukuba aqhube ebabona bobabini abazali rhoqo (ngaphandle kokuba oku akulungelanga umntwana).
Kwiimeko ezibuhlungu kakhulu, isizathu soku kohlukaniswa inokuba kukuba urhulumente ubambe, uvalele, use elubhacweni, ugxothe elizweni okanye ubulele umzali okanye bobabini abazali bomntwana. Kwiimeko ezinjalo urhulumente kufuneka anike abazali ulwazi olumalunga nomntwana kunye nomntwana ulwazi olumalunga nabazali ngaphandle kokuba kuyakumenzakalalisa umntwana ukwenza njalo. Ukucela ulwazi makungabangi ngozi kulo naliphi na ilungu losapho.
Zama ukucinga ukuba oku kunokuba njani na. Mhlawumbi ungabhala ibali okanye wenze umdlalo wasegumbini lokufundela omalunga nomntwana abazali bakhe abafakwa entolongweni ngexesha lovukelo mbuso kunye nokuba umntwana waya njani kurhulumente eyokubuza ukuba baphi na . Lo mntwana wayesazi ukuba iMvumelwano ithi unelungelo kolu lwazi. Ingaba walufumana ulwazi? Ingaba wabafumana abazali bakhe?
INQAKU LE-10
Oorhulumente mabancede iintsapho zihlale kunye
Ukuba ngaba umntwana nabazali bakhe bakumazwe awohlukeneyo kwaye bafuna ukudibana njengosapho, oorhulumente ababini kufuneka benze yonke into abanokuyenza ukuze oku kwenzeke ngokukhawuleza kwaye ngeyona ndlela inesisa.
Umntwana obazali bakhe bahlala kumazwe awohlukeneyo makabe nelungelo lokubabona rhoqo bobabini abazali. Oku kuthetha ukuba oorhulumente bala mazwe kufuneka balihloniphe ilungelo lomntwana kunye nelabazali ukuba omnye atyelele omnye.
INQAKU LE-11
Oorhulumente mababathintele abantu ukuba bathathe abantwana bahambe nabo kwilizwe
Oorhulumente mabenze konke abanako ukukwenza ukuthintela ukuba kuthathwe abantwana elizweni abahlaal kulo ngokungekho mthethweni kwaye bangabuyiswa.
Oku kuthetha ukuba oorhulumente kufuneka bafikelele kwizivumelwano omnye nomnye ukuqinisekisa ukuba, ukuba abantwana bathathwa ngale ndlela , bayakubuyiswa msinyane.
Into elolu hlobo inokwenzeka xa umzali efuna umntwana ahambe naye komnye umzali, nokuba inkundla sele ithe ngeke amthathe. Ifana nokweba umntwana.
INQAKU LE-12
Ilungelo lokuthetha kunye nelokuba umanyelwe
Abantwana banelungelo lokuyithetha intoi abayicingayo kwimicimbi abanemvakalelo kuyo. Izimvo zabo mazimanyelwe.
Eli lithuba lakho lokuthetha into oyicingayo. Ingaba ucinga ukuba unako ukwakha uluvo kwimicimbi echaphazela wena? Ngamanye amaxesha zizinto ezincinane ezi. Kodwa ngamanye amaxesha zibaluleke kakhulu. Umzekelo, ubuza kuziva njani ukuba ubuza kuhlala nomzali omnye okanye omnye? Okanye, ubuza kuziva njani ukuba bekukho umntu omoyikayo obekwenzakalisa ngandlela thile?
Kukwabalulekile ukuqonda ukuba abantu abadala ngamanye amaxesha abazi ukuba abantwana banento ebalulekileyo abafuna ukuyitsho. Ukokuba ngaba abamameli, kusoloko kukho umntu oyakumamela.
Iingcinga kunye neemvakalelo zakho zibalulekile. Kufuneka uthethe ngazo. Ukuba kuyenzeka, yiba neengxoxo egumbini lokufundela okanye nabahlobo bakho ngoku.
Kubalulekile ukuba abantwana banikwe ithuba lokuba baviwe enkundleni okanye kuyo nayiphi na indawo apho ikamva labo lixoxwa khona. Ngokuxhomekeke kumthetho welizwe elibandakanyekayo, abantwana kufuneka bavunyelwe bathethe okanye omnye umntu kufuneka athethele umntwana.
INQAKU LE-13
Ilungelo lokuthetha into oyithandayo
Abantwana banelungelo lenkululeko yokuvakalisa izimvo zabo. Oku kuthetha ukuba abantwana mabavunyelwe bathethe into abayicingayo okanye beve okanye bafunde into ecingwa ngabanye abantu. Oku kunokwenziwa ngeendlela ezahlukeneyo: ngokumamela nokuthetha; ngokubhala nokufunda; ngokuzoba nangokupeyinta; okanye ngenye indlela umntwana ayikhethayo.
Kunokubakho imithetho ethile enyina eli lungelo. Eminye yale mithetho inokukhusela amalungelo abanye abantu okanye igcine uxolo.
Ingaba uyakholwa ukuba izinto ozithethayo zingabonzakalisa abanye abantu? Ukuba kunjalo, njani? Ingaba ungakhumbula naziphi na izinto abantwana amabangavunyelwa ukuba bazifunde okanye bazibone? Ungacinga ngomzekelo?
INQAKU LE-14
Ilungelo lokucinga kwaye bakholelwe yinto abayithandayo
Abantwana banelungelo lokucinga kwaye bakholelwe yinto abayithandayo. Bakwanalo nelungelo lokukhetha inkolo yabo.
Kodwa, kwangaxesha nye, abazali banelungelo nomsebenzi wokukhokela abantwana ngexa bekhula.
Kuba unelungelo lokukholelwa yinto oyithandayo, nakwabanye abantu kukwanjalo. Oku kutehtha ukuba kufuneka ukuhloniphe ukuba sineenkolo neenkolelo ezahlukeneyo.
Abanye abantu banokukhetha ukungakholelwa kuyo nayiphi na inkolo. Kufuneka sonke sifunde ukuhloniphana kunye nento esikholelwa kuyo.
Ukuba ngaba ucinga ngayo, yintlonipho yethu omnye komnye kunye nokuba simphatha njani na omnye umntu. Okubalulekileyo.
Ziinkolo ezingaphi onokucinga ngazo? Ingaba kukho abantu obaziyo abangakholelwa kuye nawuphi na uthixo? Ingaba ukuba lilungu lenye inkolo kwenza abantu ukuba babe babi okanye bohluke nje? Izinto ezininzi ezinosathana emhlabeni zenzeka kuba abantu belibala ukuba sonke singoobhuti noosisi kusapho olukhulu lwabantu. Njengabantwana, singakhula silitshintshe eli lizwe.
INQAKU LE-15
Ilungelo lokuba ngumhlobo naye nabani na omthandayo kwaye nihlangane ngoxolo
Abantwana banelungelo kwinkululeko yonxulumano kunye nenkululeko yokuhlangana ngoxolo. Oku kuthetha ukuba abantwana banelungelo lokubakhetha abahlobo babo kwaye baye nakweyiphi na intlanganiso, umngcelele okanye uqhankqalazo, ukuba ngaba lunoxolo.
Idemokhrasi ithetha ukuba abantu banelungelo lokukhalaza malunga nezinto esidlangalaleni (uqhankqalazo), ukuba ngaba bakwenza oko ngoxolo. Oorhulumente kufuneka bakuvumele ukuba kwenzeke oku.
Kodwa ngamanye amaxesha, oorhulumente abangenayo idemokhrasi bayaluthintela uqhankqalazo olunoxolo. Abo benu babukela umabonakude banokuba bakubonile oku kusenzeka. Ukuba ngaba ubuza abazali bakho, bayakukuxela oko bekusenzeka eMzantsi Afrika.
Koko, ukuba ngaba ugqiba ekubeni uhambe uyokophula ifestile yevenkile okanye ugibisele ipolisa ngesitena okanye ubulale umntu, awuqhankqalazi ngoxolo kodwa uphazamisa amalungelo omnye umntu. Ukuba ngaba wenza oku, oorhulumente banelungelo kunye nomsebenzi wokuluthintela uqhankqalazo olu lolu hlobo.
INQAKU LE-16
Ilungelo lobomi obubobakho nentlonipho
Njengaye nawuphi na omnye umntu, abantwana banelungelo lobomi obubobabo. Akukho mntu unokukhangela ikhaya, iimpahla okanye afunde iileta zaye nawuphi na umntwana ngaphandle kwesizathu esivakalayo, abantwana banelungelo lokuhlonitshwa.
INQAKU LE-17
Umabonakude, iincwadi nonomathotholo (izinto zokusasaza iindaba)
Oorhulumente bayavuma ukuba umabonakude, unomathotholo, abashicileli beencwadi kunye nabanye kufuneka bavelise iinkqubo kunye neencwadi eziyakunceda kwaye zifundise abantwana kwilizwe xa lilonke.
INQAKU LE-18
Imfanelo yabazali kunye norhulumente
Oorhulumente kufuneka benze yonke into abanokuyenza ukwenzela ukuba abantu baqonde ukuba bobabini abazali imfanelo yabo iyalingana ekukhuliseni nasekuphuhliseni abantwana.
Abantu abanemfanelo enkulu ekuphuhliseni kunye nasekukhuliseni abantwana ngabazali babo okanye abo babakhathalelayo.
Ingaba uyavuma ukuba bobabini abazali imfanelo yabo iyalingana ekukhuliseni abantwana babo? Oku kwenzeka kaninzi kangakanani? Ingaba umzali omnye kufuneka ashiywe nawo wonke umsebenzi ngexa omnye engenzi nto? Ingaba kufanelekile oko? Ingaba uyayivuma eyokuba ukuba abazali bazisa abantwana emhlabeni, kufuneka bathathe uxanduva lwabo bantwana?
Oorhulumente kufuneka bancede abazali kunye nabakhathaleli ukuba bakhathalele abantwana ngeyona ndlela igqwesileyo.
Oorhulumente kufuneka baqinisekise kwakhona ukuba kukho amaziko, izibonelelo kunye neenkonzo ezifanelekileyo zokukhathalela abo bantwana bafuna uncedo olungaphaya.
Oorhulumente kufuneka benze yonke into abanako ukuyenza ukuqinisekisa ukuba abantwana babazali abasebenzayo bayaxhamla kwiinkonzo nakwizibonelelo zokhathalelo lwabantwana abafanelekileyo ukuba bazifumane.
Ucinga ukuba oorhulumente kufuneka benzeni ukunceda abantwana?
IMvumelwano icebisa ukuba abanye abazali kunye nabantu abakhathalela abantwana bafuna uncedo kwaye abantwana babazali abasebenzayo nabo kufuneka baxhamle.
Kukwakho nabanye abantwana abafuna ezinye iintlobo zoncedo. Oorhulumente kufuneka baqinisekise ukuba kukho abantu abalungileyo kunye neendawo zabantwana abangenawo amakhaya kunye neentsapho zokubakhathalela. Zindawo ezinjani kunye nabantu abanjani enicinga ukuba kufuneka ibe ngabo?
INQAKU LE-19
Abazali kunye nabanye abantu abonzakalisa abantwana
Urhulumente kufuneka enze yonke into anokuyenza ukukhusela abantwana kubazali kunye nabanye abantu ekubeni babonzakalise. Urhulumente kufuneka ukuba azame ukukhusela abantwana kuzo zonke iintlobo zobundlobongela basemzimbeni nobasengqondweni, ukwenzakala kunye nokuphathwa gadalala (kuqukwa nodlakathiso ngokwesondo), ukuphathwa kakubi okanye ukonakaliswa.
Oku kuthetha ukuwiswa kwemithetho kunye nokwenziwa kwamacebo okuthintela oku ukuba kwenzeke.
INQAKU LAMA-20
Ilungelo labantwana abanyanzelwayo ukuba bashiye amakhaya
Ngamanye amaxesha kukho izizathu zokuba kutheni abantwana bengasenako ukuhlala neentsapho zabo. Oku kunokuba kokwexesha elifutshane okanye ibe ngumphelo. Ngamanye amaxesha oku kokona kungocno emntwaneni.
Ukuba oku kuyenzeka, urhulumente kufuneka athathe amacebo akhethekileyo okukhathalela umntwana.
Izinto ezahlukeneyo zinokwenziwa. Abantwana banokubekwa kukhathalelo logcino kwikhaya lomnye umzali, athathwe ngomnye umzali amenze owakhe umntwana okanye abekwe kwikhaya kunye nabanye abantwana.
Nokuba kokuphi na okwenziwayo, kubalulekile ukuba iimfuno zomntwana kunye nemvelaphi kunye nolonwabo zithathelwe ingqalelo.
INQAKU LAMA-21
Amalungelo abantwana abazali ababenze ababo ngokusemthethweni
Oorhulumente mabaqiniseke ukuba ukuthathwa kwabantwana ngabantu ababenze ababo kwenzeka ngeyona ndlela ingcono esemdleni womntwana. Kufuneka baqinisekise ukuba abantu abanemfanelo ngabo abakuphetheyo oku. Kufuneka baqinisekise ukuba abantu abalungileyo nabanobubele bayakhethwa ukuba umntwana bamenze owabo. Kwaye kufuneka baqinisekise ukuba umzali okanye abazali abanikezela ngomntwana ukuba aye kwabanye abazali bamenze owabo ngokusemthethweni baqinisekile ukuba bayafuna ukukwenza oko.
Oorhulumente kufuneka baqonde kwakhona ukuba, ukuba ngaba umntwana akanakuthathwa ngabanye abazali bamenze owabo okanye baye kukhathalelo kwelinye ikhaya okanye bakhathalelwe kwilizwe labo, umntwana unokuthathwa ngabanye abazali bamenze owabo kwelinye ilizwe.
Oorhulumente kufuneka baqinisekise kwakhona ukuba abantu abathathi imali koku kuthathwa ngokusemthethweni kwaba bantwana ngabanye abazali. Ukuthintela oku ukuba kwenzeke, kufuneka benze izivumelwano nabanye oorhulumente ukwenzela ukuqinisekisa ukuba ukunika umntwana abanye abazali ngokusemthethweni phakathi kwamazwe kwenziwa ngononophelo.
Kubaluleke kakhulu ukuba abantwana baye kumakhaya anothando kwaye bahoywe ngokufanelekileyo.
Abantu abaninzi bayavuma ukuba abantwana mabangathengwa okanye bathengiswe. Ngaphaya koko, ngabantu, hayi iibhayisekile okanye oonodoli. Akwenzeki kodwa ukuba abantu bahlawule imali beyihlawulela abantwana.
Ucinga ukuba makwenziwe ntoni malunga noku?
INQAKU LAMA-22
Ilungelo labantwana abaziimbacu
Oorhulumente kufuneka baqinisekise ukuba abantwana abaziimbacu bakhuselwe kwaye bayancedwa.
Oku kubhekiselele kubo bonke abantwana abaziimbacu ababodwa kunye nabantwana abaziimbacu abanabazali babo okanye abanye abantu ababakhathalelayo.
Imbacu ngumntu oshiye ikhaya lakhe, kaninzi iba kukuba unyanzelwe ukuba ahambe ngenxa yemfazwe, kwaye uzama ukufumana imvume yokuba ahlale kwelinye ilizwe.
Iimbacu sube zilahlekelwe yiyo yonke into ezazinayo kwaye zohlukanisiwe kwamanye amalungu eentsapho zawo. Ezininzi zazo ngabantwana.
IZizwe eziManyeneyo zinenkqubo esebenza ngeembacu kwilizwe xa lilonke. Oorhulumente kufuneka basebenzisane neZizwe eziManyeneyo okanye eminye imibutho esebenza neZizwe eziManyeneyo ukukhusela kunye nokunceda abantwana abaziimbacu ababodwa.
Ukuba ngaba iintsapho okanye amanye amalungu osapho awafunyanwa, umntwana kufuneka aphathwe ngqo ngendlela efanayo enjengeyakhe nawuphi na umntwana ongasenako ukuhlala nosapho lwakhe (Jonga kwiNqaku lama-20 kwakhona ubone ukuba kuthetha ntoni oku).
Zama ukucinga ngokuba inokuba kunjani ukuba ngumntwana oyimbacu, ube wedwa kwilizwe elingaqhelekanga. Mhlawumbi awukwazi nokuthetha ulwimi olufanayo nolwalapho. Mhlawumbi kukho imfazwe embi kakhulu elizweni lakho kwaye awukwazi ukubuyela okwangoku. Uyakufuna lonke uncedo onokulufumana. Kukho abantwana abaninzi abanale ngxaki. Nokuba awunakukwazi ukubanceda, kulungile ukucinga ngabo ngamanye amaxesha kwaye uqonde ukuba ubomi bunzima kangakanani na kwamanye amalungu osapho lwethu lwabantu.
INQAKU LAMA-23
Ilungelo labantwana abakhubazekileyo
Abantwana aabkhubazeke ngokwasemzimbeni nasengqondweni banelungelo lokuphila ubomi obupheleleyo nobuphucukileyo. Abantwana abanjalo kufuneka bavunyelwe ukuhlala ngesidima nangeqhayiya. Kufuneka banikwe yonke into abayifunayo ukwenzela ukuba bazincede kwaye bazimanye ngokusebenzayo nobomi boluntu.
Cinga ngoku umzuzwana. Ungahlali kanjani ngesidima ukuba ngaba awukwazi ukujikeleza kuba ungakwazi ukuhamba kwaye akukho mntu ukunike isitulo esinamavili esihambayo? Ungazinceda njani ukuba ngaba ufuna ukuya esikolweni kwaye awuyiboni into ebhalwe encwadini? Ungaba yinxenye yobomi njani kuluntu ukuba wonke umntu uyahamba kwaye akushiye kuba ungeke uzimanye noko bakwenzayo?
Abantwana abakhubazekileyo banelungelo lokhathalelo olukhethekileyo. Oku kuthetha ukuba urhulumente makanike nokuba loluphi na uncedo anokuba nalo kumntwana okhubazekileyo. Ukuba luncedo olungakanani olunikwayo luxhomekeka ekubeni yintoni efunwa ngumntwana nabazali okanye nokuba ngubani na okhathalela umntwana.
Ngamanye amagama, abantwana abangakwaziyo ukuhamba banokufuna uncedo lwesitulo esinamavili esihambayo okanye olunye uhlobo loncedo. Abantwana abangaboniyo banokufuna iincwadi ezikhethekileyo zoMbhalo wamaQhuqhuva (Braille) njalo njalo. Umzekelo sizakuyishicilela ngoMbhalo wamaQhuqhuva le ncwadi ukwenzela ukuba abantwana abangaboniyo bakwazi nabo ukuyifunda.
Apho kwenzekayo, olu ncedo kufuneka lunikwe ngaphandle kwentlawulo, ngokuxhomekeke kwabanako ukufikelelela kuko abantu abakhathalela umntwana.
Urhulumente kufuneka azame ukuqinisekisa ukuba abantwana abakhubazekileyo bafumana imfundo, uqeqesho, ukhathalelo lwempilo, ululeko (ukwakha amandla abo kunye nokuchacha kangangoko kunokwenzeka), ulungiselelo lomsebenzi kunye namathuba okusebenza. Abantwana abakhubazekileyo kufuneka banikwe lonke ithuba lokuba bakhule njangabantu ababodwa kunye namalungu oluntu.
Mhlawumbi ungumntwana okhubazekileyo. Mhlawumbi wazi umntwana okhubazekileyo. Mhlawumbi awumazi. Nokuba ungubani na, zama ukucinga kwaye uthethe ngezi zinto.
Ukukhubazeka ayiyongxaki abantu abakhubazekileyo mabajongane nayo. Ngumceli mngeni sonke ekufuneka sijongane nawo. Ngaphaya koko, sonke singamalungu osapho lwabantu, akunjalo?
Kwakhona, kukho ulwazi oluninzi kwilizwe lonke. Amazwe kufuneka abelane ngolu lwazi. Ngale ndlela singafunda ukukhathalelana kwaye sakhe ilizwe elingcono losapho lwethu lwabantu.
INQAKU LAMA-24
Ilungelo lempilo eyiyo
Abantwana banelungelo leyona mpilo ingcono.
Bakwanalo nelungelo lokunyangwa kwaye benziwe ngcono xa begula.
Oorhulumente kufuneka bazame baqinisekise ukuba abantwana abalivinjwa ilungelo labo lokhathalelo lwempilo. Mabasebenzele ukuqinisekisa ukuba bonke abantwana banalo eli lungelo.
Zininzi izinto ezifuna ukwenziwa ukwenza oku ukuba kwenzeke:
Oorhulumente mabathintele iintsana kunye nabantwana ekubeni basweleke.
Oorhulumente mabazame ukugcina abantwana besempilweni kwaye bephilile ngokunika ukhathalelo lwempilo, ukulwa izifo nokungondleki (ukungatyi kakuhle) kunye nokunika ukutya okunempilo kunye namanzi okusela acocekileyo.
Oorhulumente kufuneka bafundise wonke umntu ngempilo yomntwana kunye nokutya ngempilo, ukucoceka, ezococeko kunye nokuthintela iingozi. Kubalulekile ukuba abazali nabantwana bazi ngezi zinto.
Oorhulumente mabafundise abantu ngokuba bangakuthintela njani na ukuba bagule kunye nokubonisa abantu ukuba bayeke ukuba nabantwana abaninzi kunabo babafunayo okanye kunabo banokukwazi ukubajonga.
Oorhulumente kufuneka kwakhona kubekho into abayenzayo ukususa izenzo zemveli ezonakalisa impilo yabantwana.
Oorhulumente kufuneka basebenze nabanye oorhulumente elizweni ukuzisa la malungelo abalulekileyo. Ugqaliselo olukhethekileyo kufuneka lunikwe iimfuno zamazwe asaphuhlayo.
Ingaba ungacinga ngeendlela uMzantsi Afrika ozama ukwenza ngawo ezi zinto?
INQAKU LAMA-25
Ilungelo lokuba ukhathalelo lomntwana luphinde lujongwe kwakhona
Oorhulumente kufuneka bakhangele izimo zabantwana ababekwe kumakhaya abazali ababakhathalelayo okanye kolunye ukhathalelo ixesha nexesha.
INQAKU LAMA-26
Abantwana banelungelo lokufumana amalungelo enkxaso yentlalo-ntle (inkxaso yemali). Oorhulumente mabenze yonke into abanokuyenza ukuqinisekisa ukuba bawafumana ngoko nangoko la malungelo.
Abokuqala ukufumana la malungelo mayibe ngabantwana abanemfuno kunye nabo babakhathalelayo
INQAKU LAMA-27
Ilungelo lokukhula
Abantwana banelungelo lophila okusemgangathweni okwenza ukuba babenako ukuphuhlisa iingqondo kunye nemizimba yabo.
Abona bantu babalulekileyo abanokunika lo mgangatho wokuphila ngabazali okanye abo bakhathalela abantwana.
Uxhomekeke kakuhle kanjani umsebenzi abaya kuwenza kulowo banokufikelela kuwo kunye nokuba bayakuba nako njani ukukhathalela abantwana.
Kangangoko kunokwenzeka, oorhulumente kufuneka bancede abazali kunye nabanye abakhathaleli ukuba babe nako ukulungiselela uphuhliso lomntwana. Apho kukho khona imfuneko, oorhulumente kufuneka banike uncedo nenkxaso, ingakumbi apho kukho khona imfuno yokutya, impahla nendawo yokuhlala.
Abanye abazali banemali ukodlula abanye. Kodwa abantwana kufuneka bangahlupheki ngenxa yoku. Abantwana abaziceleli ukuba bazalelwe kwiintsapho ezihluphekayo. Banelungelo kwithuba elifanayo nelawo wonke omnye umntu.
Yiloo nto iMvumelwano isithi oorhulumente kufuneka bancede iintsapho, ingakumbi iintsapho ezihlupheka kakhulu ukuba zithenge ukutya, iimpahla kunye namakhaya abantwana babo.
Oorhulumente kufuneka kwakhona benze yonke into abanako ukuyenza ukuqinisekisa ukuba abazali eyiyimfanelo yabo ukuhlawula inkxaso yabantwana babo bakwenze oko. Apho umzali angamhlawuleliyo umntwana ohlala kwelinye ilizwe, oorhulumente kufuneka bafikelele kwizivumelwano omnye nomnye ukwenzela ukuba imali ibangwe egameni lomntwana
Kubuhlungu kakhulu kuba abanye abazali bayala ukondla abantwana babo. Oku kusoloko kushiya umzali omnye nomthwalo wokukhathalelal umntwana kwaye asebenzele ukondla umntwana ngokunjalo. Oorhulumente kufuneka baqinisekise ukuba bobabini abazali yimfanelo yabo eyabantwana babo. Le yinto abantwana ekufuneka bacinge kwaye bathethe ngayo. Ngenye imini, niya kuba ngabantu abadala kwaye kuyakubakhona enikukhethayo malunga nobomi benu. Ukuba ngaba wenza isigqibo sokuba nomntwana, loo mntwana uya kuba luxanduva lwakho iminyaka eli-18. Inokuba lukhetho olubaluleke kakhulu oyakube ulwenzile.
INQAKU LAMA-28
Ilungelo kwimfundo
Umntwana ngamnye unelungelo kwimfundo. Oorhulumente kufuneka basebenzele ekuqinisekiseni ukuba abantwana banalo eli lungelo.
Phambi kokuba abantwana bonke babe nemfundo elinganayo izinto ezininzi kufuneka zenziwe:
Oorhulumente kufuneka baqinisekise ukuba yonke imfundo yamabanga aphantsi ayihlawulelwa kwaye bonke abantwana baya esikolweni.
Oorhulumente kufuneka babanike ukhetho bonke abantwana kunye nofikelelo kwiintlobo ezahlukeneyo zemfundo yamabanga aphezulu kwaye bayenze ingahlawulelwa okanye banike uncedo (imali)
Oorhulumente mabenze oko banako ukukwenza ukwenza ukuba imfundo yamaziko aphezulu ifumaneka iyunivesiti okanye itekhnikhoni.
Oorhulumente mabanike bonke abantwana ulwazi kunye nesikhokelo (icebo) malunga nemfundo kunye nemimandla enokulandelwa (imisebenzi).
Oorhulumente kufuneka bakhuthaze abantwana ukuba baye ezikolweni rhoqo kwaye babacenge ukuba bangayeki kwangoko ukuya esikolweni.
Oorhulumente kufuneka benze kangangoko banokwenza ukuqinisekisa ukuba abantwana abohlwaywa ngendlela eyonakalisa isidima sabo sobuntu (ukwenza ukuba bazive kakubi ngeziqu zabo).
UmThetho weziKolo woMzantsi Afrika ngumthetho othi makwenzeke ntoni na ezikolweni zethu. Lo mthetho awuvumeli ukuba abantwana babethwe ezikolweni. Oku kwenziwa kukuba ukubetha kubonwa njengesohlwayo esikhohlakeleyo esingenabuntu esonakalisa isidima sobuntu sabantwana. Ingaba uyavumelana noku? Ucinga ukuba abantwana kufuneka bohlwaywe njani ukuba abaziphathanga kakuhle?
Oorhulumente kufuneka bakhuthaze intsebenziswano yamazwe ngamazwe kwimfundo. Kubalulekile ukuba ilizwe lisebenze kunye ukunceda wonke umntu ukuba afunde ukufunda kwaye afunde ngezinto ezibalulekileyo ezifana nenzululwazi nobuchwepheshe kunye neendlela zangoku zokufundisa.
INQAKU LAMA-29
Yintoni Imfundo?
Oorhulumente bayavuma ukuba abantwana kufuneka bafunde ngezi zinto zilandelayo. Le yinto ekufuneka ukuba imfundo ibe yiyo:
Imfundo kufuneka yenze okona kungcono kobuqu babantwana, iitalente kunye nokuba nako ngokwengqondo kunye nangokomzimba.
Oku kuthetha ukuba, ngelungelo lokufunda, ungenza okona kungcono ngesiqu sakho kwaye usebenzise zonke iitalente zakho kunye nezinto onako ukuzenza ngokupheleleyo. Njengedayimani erhabaxa eyembiwa emhlabeni, unokupolishwa uze ube lilitye elinqabileyo elibengezelayo nelinexabiso. Cinga ngokuba ungubani kunye nokuba ugqwesa phi kunye nokuba ingakunceda njani imfundo yakho ukuba usebenzise ezi talente ngokugcweleyo.
Imfundo kufuneka iphuhlise intlonipho yabantwana kumalungelo oluntu kunye neenkululeko kunye nento iZizwe eziManyeneyo eziyikholelwayo.
Imfundo inceda wena ukuba ufunde ukuhlonipha usapho loluntu esingebantu balo. Imithetho yolo sapho kukuba onke amazwe kunye nabantu kufuneka bahlale ngokobuhlobo, ngoxolo nangokuqondana.
Imfundo kwakhona kufuneka iphuhlise intlonipho yabantwana kubazali babo, ukwaziwa kwenkcubeko, ulwimi kunye neenqobo ezisemgangathweni, kwiinqobo zesizwe ezisemgangathweni zelizwe umntwana ahlala kulo kunye nelizwe umntwana asuka kulo. Kufuneka kwakhona iphuhlise intloniphjo yomntwana kubantu abohlukileyo kwaye abavela kwiinkcubeko kunye nezizwe ezahlukileyo.
Ngoko ke ngexa imfundo ikunceda ukuba uhloniphe usapho lwakho , inkcubeko nelizwe, ikwakunceda ukuba uhloniphe ezinye iinkcubeko nezizwe. Oku kokona kubalulekileyo ukuba ngaba siya kuba ngamalungu osapho lwabantu.
Imfundo kufuneka ibalungise abantwana ukuba baphile ngokuthembekileyo kuluntu olukhululekileyo. Oku kuthetha ukuba kufuneka sibe nokuqonda, kufuneka sibe noxolo kwaye kufuneka sibe nonyamezelo. Kuthetha ukuba kufuneka sisebenzele ukulingana phakathi kwamadoda nabasetyhini kunye namakhwenkwe namantombazana. Ikwathetha ukuba kufuneka sisebenzele ubuhlobo phakathi kwabo bonke abantu.
Imfundo kufuneka iphuhlise intlonipho yabantwana kwilizwe abahlala kulo -kokusingqongileyo kwendalo.
Ngoko ke, njengoko ubona, imfundo ingaphezulu kunokuhlala nje kwigumbi lokufundela okanye ukwenza umsebenzi wasekhaya okanye ukubhala iimviwo.
Imfundo ithetha ukuba ngumntu opheleleyo. Yiba nengxoxo malunga noku kwigumbi lokufundela okanye nabahlobo bakho.
INQAKU LAMA-30
Ilungelo loluntu oluligcuntswana
Kumazwe amaninzi, kukho amaqela abantu angathethi lwimi lufanayo okanye abangaweli phantsi kweqela lohlanga olufanayo okanye bathethe ulwimi olufanayo nolweqela elingundoqo.
Abantwana abawela phantsi kwala maqela mancinane (igcuntswana) kufuneka bavunyelwe ukuba bonwabele inkcubeko yabo, benze inkolo yabo kwaye bathethe ulwimi lwabo.
INQAKU LAMA-31
Ilungelo lokudlala
Abantwana banelungelo lokuphumla kwaye baziphumze kunye nokudlala ngeendlela ezifanele iminyaka yabo. Abantwana bakwanelungelo lokuthabatha inxaxheba ngokukhululekileyo kubomi benkcubeko kunye nobobugcisa.
Oorhulumente kufuneka balihloniphe kwaye balikhuthaze ilungelo lomntwana lokuthabatha inxaxheba kubomi benkcubeko nobobugcisa kwaye baqinisekise ukuba kukho amathuba afanelekileyo nalinganayo enkcubeko, ubugcisa, ukudlala nokuphumla.
Ngawaphi amathuba akhoyo okudlala nokuphumla kummandla wakho, kuluntu okanye esikolweni? Zingaphuculwa njani ezi zinto?
Ungathanda ukwenza ntoni ongenakuyenza okwangoku? Imidlalo? UbuGcisa? uMdlalo weQonga? iziBongo? uMculo? Mhlawumbi abanye babazali okanye abafundisi-ntsapho esikolweni sakho banokukuncedisa ukuba uqale into entsha.
Sebenzisa amandla ezimvo zakho!
Ilungelo lokungasebenzi
Abantwana banelungelo lokukhuselwa ekubeni banyanzelwe ukuba basebenzele ukwenzela imali abanye. Abantwana bakwanalo ilungelo lokukhuselwa ekwenzeni umsebenzi oyingozi okanye oya kubathintela ukuba baye esikolweni okanye oyakwenzakalisa impilo yabo okanye ukukhula kwabo.
Oorhulumente mabenze yonke into abanako ukuyenza ukuqinisekusa ukuba eli lingelo likhuselwe. Oku kuthetha ukuba mabamisele iminyaka ngaphantsi kwayo abantwana abangavunyelwayo ukuba basebenze. Mabenze imithetho emalunga nokuba ziiyure ezingaphi kwaye ziimeko ezinjani abantwana abanokusebenza phantsi kwazo. Mababohlwaye abo bophula le mithetho.
Yinto embi kakhulu eyokuba abantwana kwilizwe lonke benyanzelwa ukuba basebenzele ukuphila. Ezinye iinkampani ezinkulu kakhulu zenza imali eninzi ngokuthengisa iimveliso ezenziwe ngabantwana. Abanye abazali bahlupheke kakhulu kwaye baye bazive bengenayo enye indlela. Yintoni ekufuneka yenziwe ngoorhulumente ukuzama ukunqanda oku ekubeni kwenzeke?
INQAKU LAMA-33
Ilungelo lokukhuselwa kwiziyobisi
Oorhulumente kufuneka benze yonke into abanokuyenza ukukhusela abantwana ekuthatheni iziyobisi eziyingozi. Kwakhona kufuneka bakhusele abantwana abasetyenziselwa ukuvelisa kunye nokuhambisa ezi ziyobisi.
Siyazi sonke ukuba iziyobisi ziyingozi kakhulu. Kwezinye iinxenye zelizwe, bayasetyenziswa ukuba bancedise okanye bangenise iziyobisi. Oku kubeka abantwana engozini kwaye kubatsHintsha kubenze abophuli-mthetho besebancinane. Ingaba ucinga ukuba iziyobisi ziyingxaki kwilizwe lethu?
INQAKU LAMA-34
Ilungelo lokukhuselwa kudlakathiso ngokwesondo
Oorhulumente kufuneka bakhusele abantwana kuzo zonke iintlobo zokonakaliswa ngokwesondo kunye nodlakathiso ngokwesondo. Kubaluleke kakhulu ukuba oorhulumente basebenze kunye ukuthintela ukuba abantwana bahlawulwe okanye banyanzelwe ukuba bathabathe inxaxheba kwimisebenzi yesondo engekho mthethweni okanye bonakaliswe njengabathengisi bemizimba okanye eminye imisebenzi engekho mthethweni yesondo, okanye ukwenza ibhayaskopu zabantu abahamba ngaze (pornographic) kunye nezinye izinto.
Udlakathiso ngokwesondo yinto embi kakhulu. Into yokuqala abantwana ekufuneka bayazi malunga nodlakathiso ngokwesondo kukuba ayiso siphosiso sabo ukuba luyenzeka.
Yinto ebinokwenzeka. Umntu angakuphatha endaweni ongafuniyo ukuba akuphathe kuye. Umntu unokukucela ukuba umphathe. Umntu unokukubonisa iifoto zabantu bephathana ngale ndlela.
Umntu owenza le nto inokuba ngumntu omazi kakuhle. Inokuba ngumama wakho, utata wakho, umalume wakho okanye ummelwane wakho. Unokuba mdala kuwe kwaye abe nobubele kuwe.
Nokuba ngubani na, into ayenzayo ayilunganga. Kuba ayilunganga, bayakukucela ukuba uyigcine iyimfihlo. Bayakuzama ukukoyikisa okanye bakusongele. Fumana umntu onokumxelela. Ungayigcini iyimfihlo. Ukuba ngaba wenza oko, soze bayeke.
Kwaye soloko ukhumbula! Ayisosiphosiso sakho.
Ngamanye amaxesha abantwana bahlupheka kakhulu kwaye balambe kwaye banokucengwa ukuba benze izinto abangaziqondiyo kutshintshiswa ngemali okanye ngokutya. Ngamanye amaxesha bayatshixelwa babethwe benyanzelwa ukuba benze ezi zinto bengafuni.
Ezinye zezi zinto zibandakanya ukwabelana ngesondo nabantu abadala okanye ukudlala kwiibhanyabhanya okanye imidlalo okanye iifoto ezibonisa izinto ezinjalo.
Bonke aba bantwana bakhathazekile kwaye bayoyika kwaye bafuna uncedo.
Bonke abantwana kufuneka bazi ngezi zinto ukwenzela ukuba balumke bangathethi nabantu abangabaziyo kwaye baze ukuba KULUNGILE ukuthi HAYI ukuba ngaba umntu ufuna ukubaphatha.
INQAKU LAMA-35
Ilungelo lokungebiwa, uthengwe okanye uthengiswe
Oorhulumente kufuneka basebenze kunye ngazo zonke iindlela abanokuba nako ngazo ukukhusela abantwana ekubeni baxhilwe (ukwebiwa), bathengwe kwaye bathengiswe (kurhwetywe) ngaso nasiphi na isizathu okanye nayiphi na indlela.
Sibonile ukuba ngamanye amaxesha abantwana basetyenziswa ngabantu ababi kakhulu. Ngesi sizathu, ngamanye amaxesha bayebiwa okanye bathengwe okanye bathengiswe njengamakhoboka. Oorhulumente kufuneka basebenze kunye ukwenzela ukuqinisekisa ukuba oku kuyathintelwa. Cinga ngeendlela ezahlukeneyo abantu abanokuthatha ngazo abantwana bahambe nabo elizweni kunye nokuba kungathintelwa njani na oku. Esi sisihloko esichanekileyo somdlalo kwigumbi lokufundela. Cinga ngokuba uligosa lomda kwaye itraki enkulu iyavela. Uva umntwana ekhala ngaphakathi...
INQAKU LAMA-36
Ilungelo lokungasetyenziselwa inzuzo yomnye umntu
Oorhulumente mabakhusele abantwana kuzo zonke iintlobo zokusetyenziselwa inzuzo yabanye abantu enokubonzakalisa okanye ibonakalise.
Ukusetyenziselwa inzuzo yomnye umntu kuxa abantu besebenzisa abantwana okanye abanye ukuze kuxhamle bona. Umzekelo, benza ukuba basebenzele imali encinane. Cinga ngeendlela ezinininzi abantu abasetyenziselwa inzuzo yabanye kobu bomi. Ngamanye amaxesha abantwana basetyenziselwa inzuzo yabanye abantu kuba bebancinane kakhulu ukuba bazikhusele.
INQAKU LAMA-37
Amalungelo abantwana abasenkathazweni nomthetho
Abantwana abasenkathazweni emthethweni banelungelo lokhuselo olukhethekileyo.
Kukho izizathu ezininiz ezenza ukuba oku kubenje. Ngokucacileyo abantwana abancinane kufuneka baphathwe ngokwahlukileyo kubantwana abadala kwaye abantwana abophula umthetho okokuqala kufuneka banikwe ithuba lokubuyisela ubomi babo kwindlela echanekileyo.
Ngamanye amaxesha abantwana abalahliweyo okanye abebephethwe gadalala baneengxaki ezikhethekileyo ekufuneka kusetyenzwe ngazo.
Intolongo ayiyo ndawo ilungileyo yabantwana. Ibafundisa ukuba babe ngabophuli-mthetho kwaye bazibandakanye namaqela emigewu.
Kwakhona kunzima ebantwaneni ukuba bohlukaniswe neentsapho zabo.
Abantwana abasenkathazweni nomthetho banamalungelo akhethekileyo.
Akukho mntwana makangcungcuthekiswe okanye aphathwe kakubi okanye ohlwaywe ngendlela ekhohlakeleyo, engenabuntu okanye ethoba isidima.
Akukho mntu ungaphantsi kweminyaka eli-18 owenza ulwaphulo-mthetho makanikwe isigwebo sentambo okanye ubomi entolongweni kungabikho ndlela yokuba angakhululwa.
Isigwebo sentambo sithetha ukuba ubulawelwa ulwaphulo-mthetho olubi olufana nokubulala. EMzantsi Afrika asisekho isigwebo sentambo
Akukho mntwana makavalelwe okanye afakwe entolongweni ngokungekho mthethweni okanye ngaphandle kwesizathu esivakalayo.
Umntwana kufuneka abanjwe, avalelwe okanye afakwe entolongweni kuphela ukuba ngaba asikho esinye isisombululo esinokuba khona kwaye kufuneka bagcinwe elona xesha lifutshane.
Nawuphina umntwana ovalelweyo okanye ovalelwe entolongweni kufuneka aphathwe ngobuntu nentlonipho kunye nesidima.
Umntwana makaphathwe ngendlela ekucingelwa ukuba ilungile kwiimfuno zeminyaka yakhe.
Kubalulekile ukuba umntwana angadityaniswa nabantu abadala (ngaphandle kokuba ngesizathu esithile akumlungelanga umntwana oko).
Umntwana unelungelo lokutyelelwa kunye neeleta ezivela kusapho lwakho, ngaphandle kokuba kukho isizathu sokuba oku ngeke kube yinto entle.
Nawuphi na umntwana ovalelweyo okanye ofakwe entolongweni makanikwe uncedo olukhawulezileyo lomthetho okanye olunye uncedo. Kufuneka naye abe nalo ilungelo lokuya enkundlelni ayokubuza ukuba ingaba ukuvalelwa kwakhe okanye ukubanjwa kwakhe kufanelekile na kwaye unelungelo lempendulo ekhawulezileyo kumbuzo wakhe.
Yintoni ocinga ukuba inokukhokelela umntwana ukuba enze ulwaphulo-mthetho? Ingaba wake wenza ulwaphulo-mthetho? Ucinga ukuba ubomi basentolongweni bungenza ntoni kumntu osemncinane? Yintoni engenziwa ukunceda abantu abancinane bangayi kulwaphulo-mthetho kwaye baphile ubomi obulungileyo?
INQAKU LAMA-38
Amalungelo abantwana abasezimfazweni
Kukho imithetho emininzi yamazwe ngamazwe malunga nabantwana abahlala kwiindawo ekukho kuzo iimfazwe kunye nokulwa ngezixhobo. Oorhulumente bayavuma ukuhlonipha le mithetho kunye nokuzama ukuqinisekisa ukuba abanye bayayihlonipha.
Enye yezinto oorhulumente ekufuneka bayenze kukuqinisekisa ukuba abantwana abangaphantsi kweminyaka eli-15 abalwi ezimfazweni. Oku kuthetha ukuba abayi kuvumela nabaphi na abantwana abangaphantsi kweminyaka eli-15 ukuba bazimanye nemikhosi.
Ukuba ngaba ubukela umabonakude, inokuba uwabonile amajoni angabantwana kwezinye iinxenye zelizwe. Aba bantwana balahlekelwe bubuntwana babo. Abayi ezikolweni. Abadlali. Bohlulwe kwiintsapho zabo. Imikhosi ebabizileyo ukuba bazimanye ayiyihoyi iMvumelwano kunye nayo yonke imithetho yamazwe ngamazwe.
Xa ubiza abantwana ukuba bazimanaye abaphakathi kweminyaka elishumi elinesihlanu kunye neshumi elinesibhozo, oorhulumente mabazame babize abantwana abadala (abo bakufutshane kwiminyaka eli-18) phambi kokuab babize abancinane (abo bakufutshane neminyaka eli-15).
Oorhulumente mabenze yonke into abanokuyenza ukukhusela kunye nokukhathalela abantwana apho kukho khona iimfazwe kunye nokulwa ngezixhobo.
Ingaba uyakucinga ukuhlala kwindawo ekuliwa kuyo? Abanye babazali benu inokuba bake bahlala kwiintlobo zezimo ezinjalo ngaphambile. Abanye benu banokuzikhumbula ukusukela kwixesha enanibancinane kakhulu ngalo. Jonga ukuba ungafumana umntu ongakhumbula isimo esifana nesi ngeminyaka yoo-1980 okanye ekuqaleni ko-1990 kwaye ubacele ukuba bakuxelele ukuba kwakunjani na. Kubantwana, ezi ntlobo zezimo ziyoyikisa kuba abazi ukuba kuqhubeka ntoni.
INQAKU LAMA-39
Oorhulumente kufuneka benze yonke into abankoyenza ukunceda amaxhoba angabantwana abachachayo ekonzakalisweni. Ngamanye amaxesha yimizimba yabo eyonzakalisiweyo ngamanye amaxesha ziingqondo zabo. Kufuneka bancedwe kwakhona ukuba bazimanye noluntu.
Zininzi iindlela abantwana abonzakaliswa ngazo. Ngamanye amaxesha abahoywa okanye abantu babasebenzisela inzuzo yabo okanye baphathwe gadalala. Ngamanye amaxehsa bayangcungcuthekiswa okanye bohlwaywe ngendlela ekhohlakeleyo (njengezilwanyana). Ngamanye amaxesha bonzakala ezimfazweni okanye xa kusiliwa ngezixhobo.
Abantwana kufuneka bavunyelwe ukuba babe ngcono ngendlela eyakubuyisela esimeni impilo yabo, ukuzihlonipha nesidima.
Cinga umzuzwana ukuba uziva njani na xa wonzakele. Ngamanye amaxesha umzimba wakho uba buhlungu nyhani. Ngamanye amaxesha imvakalelo yakho yonzakaliswa kakubi. Ngamanye amaxesha ukhathazeka nyhani, nyhani. Abanye abantwana baye bakhathazeke okanye babone izinto ezimbi bade banganqweneli nokuthetha. Abanye baba namaphupha amabi. Abanye bade bazonzakalise bonzakalise abanye. Aba bantwana bafuna uncedo olukhulu. Bafuna indawo ethulileyo kunye nabantu abanobubele kunye nexesha elininzi ukwenzela ukuba babe ngcono kwakhona.
INQAKU LAMA-40
Amalungelo abantwana abasolwa ngokophula umthetho
Abantwana abasolwa ngokophula umthetho okanye ukwenza ulwaphulo-mthetho banelungelo lokuphathwa ngendlela ebanika imvakalelo yesidima nexabiso.
Indlela abaphathwa ngayo kufuneka ibanced e bawahloniphe amalungelo oluntu kunye nenkululeko yabanye.
Bakwanalo nelungelo lokuphathwa ngendlela efanele iminyaka yabo kwaye ebanceda ukuba beve ukuba bayakuba nako ukuzibandakanya noluntu kwaye kubhekho indima abayidlalayo kuluntu kwixa elizayo.
Kubalulekile ukuba sicinge ngoku. Khawucinge xa usolwa ngokwaphula umthetho. Ingaba kungcono ukuba uphathwe njengomntwana ombi ongeke alunge kuye nakowuphi na umntu? Okanye abantu kufuneka bazame ukukubonisa ukuba ungazisombulula njani na izinto kwaye wenze ngcono kwixa elizayo? Ukuba ngaba abantwana baphathwa ngentlonipho kwaye banikwa uncedo, abaninzi babo baya kuba nako ukufumana indlela yabo babuyele kuluntu lwethu. Ngalo ndlela singakha uluntu olungcono kunye nabantwana abonwabileyo. Esi sesinye isihloko esilungileyo kumdlalo wasegumbini lokufunda. Cinga ngokuba abantwana ababini kwigumbi lakho lokufundela bophula umthetho. Omnye uphathwa kakuhle, omnye kakubi. Yintoni eyenzekayo kubo?
Okungenani okuncinane, oorhulumente mabaqinisekise ukuba abantwana abasolwa ngokophula umthetho kufuneka:
Kucingwe ngokuba bamsulwa de bafunyaniswe benetyala.
Baxelelwe msinyane ukuba yintoni abangaba bayenzile
Bancedwe ligqwetha okanye omnye umntu omdala enkundleni.
Ityala labo lixoxwe ngokufanelekileyo enkundleni. Abazali kunye nabagcini abasemthethweni kufuneka nabo babekhona.
Banganyanzelwa ukuba bathethe enkundleni okanye bathi banetyala.
Bavunyelwe bababuze abantu abanika ubungqina ngabo.
Bavunyelwe ukuba bacele abantu ukuba banike ubungqina egameni labo.
Bavunyelwe ukuba babhenele nasiphi na isigqibo enkundleni.
Bavunyelwe ukuba bacaciselwe into ethethwayo enkundleni ngolwimi abaluqondayo.
URhulumente kufuneka abeke ubuncinane beminyaka ngaphantsi kwayo ekungekho mntwana uyakugwetyela ulwaphulo-mthetho
Ucinga ukuba kufuneka ibe yeyiphi loo minyaka? Ingaba umntwana unako ukuqonda ukuba wenze ulwaphulo-mthetho kwiminyaka esi-7, eli-10, okanye kweli-14? Luthini uluvo lwakho?
Urhulumente kufuneka ajonge iindlela zokusebenza ngabantwana ngaphandle kweenkundla.
Ingaba ungacinga ngeendlela abantwana abanokulungisa ngazo izinto ngaphandle kokuba baye enkundleni okanye ejele.
Ingaba sisiphelo okanye sisiqalo esi?
Ngumbuzo omhle lo.
Incwadi nganye inesiphelo.
Kodwa ngoku kuba usazi ngamalungelo akho, unokulungela into entsha ebomini bakho.
Phambi kokuba uyifunde le ncwadi, ingaba ubusazi ukuba ungowosapho lwabantu olunaba ukunqumleza ilizwe?
Phambi kokuba uyifunde le ncwadi, ingaba ubusazi ukuba amalungelo abantwana axhomekeke ekubeni usapho lwabantu lubajonga kakuhle njani oobhuti noosisi balo, nokuba bangobani na kwaye bahlala phi?
Into ekufuneka wenze isigqibo sayo ngoku kukuba ingaba le ncwadi inesiphelo esibuhlungu okanye isiphelo esimnandi.
Singalusebenzela uxolo?
Singabusebenzela ubuhlobo?
Singazama ukuqondana?
Singaba nobubele?
Ukuba omnye wethu uzama okuncinane suku ngalunye lobomi bethu...
Kunokubakhona isiphelo esimnandi phaya ndaweni ithile.
Kodwa le yincwadi yakho...
Ucinga ntoni?
Amanye amanqakwana abafundisi-ntsapho
IZIZWE EZIMANYENEYO
IZizwe eziManyeneyo zasekwa emva kweMfazwe yesiBini yeHlabathi. Ngowama-24 Oktobha 1945, izizwe ezinagam-51 zaye zahlangana kunye kumzamo wokukhusela uxolo ngentsebenziswano yamazwe ngamazwe kunye nokhuseleko oluhlanganyelweyo lwabo bonke. Namhlanje, phantse isizwe ngasinye ehlabathini sikwiZizwe eziManyeneyo.
Xa amaZwe esiba ngamalungu eZizwe eziManyeneyo, ayavuma ukwamkela iimfanelo zeTshatha ye-UN, imvumelwano yamazwe ngamazwe emisela imithethosiseko esisiseko sonxulumano lwamazwe ngamazwe. NgokweTshatha i-UN ineenjongo ezine: ukugcina uxolo nokhuseleko lwamazwe ngamazwe, ukuphuhlisa unxulumano olunobuhlobo phakathi kwezizwe, ukusebenzisana ekusombululeni iingxaki zamazwe ngamazwe kunye nokunyusa intlonipho kumalungelo oluntu, kunye nokuba phakathi ekufaniseni izenzo zezizwe.
Amalungu e-UN ngamazwe azimeleyo kwaye azilawulayo. IZizwe eziManyeneyo ayingorhulumente wehlabathi, kwaye azenzi umthetho. Kodwa, zenza iindlela zokunceda ukusombulula impixano yamazwe ngamazwe kwaye zenze umgaqo-nkqubo kwimicimbi echaphazela thina sonke. Kwi-UN, zonke iZizwe ezingamaLungu - ezincinane nezinkulu, ezityebileyo nezihluphekayo, ezineembono zepolitiki ezahlukeneyo kunye neendlela zentlalo - zinelizwe kwaye ziyavota kule nkqubo.
IMVUMELWANO
IMvumelwano sisivumelwano phakathi kwezizwe ekuvunyelwene ngaso luWiso-mThetho Jikelele lweZizwe eziManyeneyo.
Ngo-1948, iZizwe eZimanyeneyo zamemezela iSibhengezo seHlabathi samaLungelo oluNtu. ISibhengezo seHlabathi sibeka amalungelo angundoqo kunye neenkululeko apho bonke abasetyhini namadoda kunye nabantwana banelungelo lwawo - phakathi kwawo ilungelo lolkuphila, inkululeko kunye nobuzwe, ukuya kwinkululeko yokucinga, isazela nenkolo, lokusebenza, lokuba ufunde, lokuba uthabathe inxaxheba kurhulumente.
La malungelo ayabophelela ngokomthetho ngenxa yeminqophiso emibini yamazwe ngamazwe, apho amaZwe amaninzi angamaqela. Omnye umnqophiso usebenza ngamalungelo oluntu kunye nawepolitiki. Kunye neSibhengezo, amisela umQulu wamaZwe ngamaZwe wamaLungelo oluNtu
Isibhengezo esibekwe ngumsebenzi osezantsi kwiimvumelwano kunye nezibhengezo ezingaphezulu kwama-80 kumalungelo oluntu, kuqukwa neemvumelwano zokuphelisa ucalulo ngokobuhlanga kunye nocalulo olujolise kwabasetyhini; imvumelwano kumalungelo abantwana, ubume beembacu kunye nokuthintelwa kokubulawa kwabantu abaninzi; kunye nezibhengezo kunye nokuzimela, ukulahleka okunyanzeleswayo kunye nelungelo lokukhula.
IMvumelwano ekuvunyelwene nganyo kwiZizwe eziManyeneyo kufuneka iqinisekiswe yiPalamente/uRhulumente welungu ngalinye leZizwe eziManyeneyo. Kwakube kwenziwe oku, loo rhulumente kufuneka athobele imithetho yeMvumelwano.
UKUCHAZA URHULUMENTE
KwiMvumelwano ngokwayo, igama elisetyenziselwa urhulumente onemfanelo ngu "iQela likaRhulumente". Kuthetha ukuba urhulumente oliqela kwisivumelwano okanye imvumelwano. Ukwenza oku kube lula ebantwaneni, sisebenzise igama elithi "rhulumente".
Ekusebenziseni eligama, sifuna kucace ukuba urhulumente uquka icandelo lonke loluntu. Ngamanye amazwi, urhulumente uquka wonke umntu eyiyimfanelo yakhe ukuqhuba izinto elizweni: abafundisi-ntsapho bethu, abongikazi bethu, ulawulo lwethu, oonontlalo-ntle bethu kunye naye wonke omnye umntu onendima ayidlalayo ekuqinisekiseni ukuba izinto ziyasebenza. Kucacile ukuba, ubunkokheli kufuneka buvele phezulu. Izibonelelo kufuneka zenziwe zifumaneke kwaye kufuneka kwenziwe umzekelo. Kodwa thina, njengesizwe, sizibophelele ekubekeni abantwana kuqala. Kwaye oku yinto ekufuneka siyenze sonke.
Nangeyiphi na indlela encinane esinokwenza ngayo.
IPhulo leSebe lezobuLungisa kunye noPhuhliso loMgaqo-siseko: iCandelwana labaNtwana kunye neMicimbi yoluTsha kunye neCandelwana leSizwe loTshutshiso loluNtu: AmaTyala oKwabelana ngeSondo kunye neYunithi yeMicimbi yoluNtu
<fn>xho_Article_National Language Services_I-OFISI YEZEZEMBIWA NAMANDLA.txt</fn>
iNombolo yomNxeba: 317-8291 iNombolo yomNxeba: 462-2310
iFeksi: 322-8699 iFeksi: 461-0852
Ulwazi loQhagamshelwano
Pretoria umLawuli oyiNtloko: uYilo lwaMandla iNombolo yomNxeba: 317-8617
iFeksi: 317-8511
umLawuli: uYilo noPhuhliso lwaMandla iNombolo yomNxeba: 317-8662
iFeksi: 322-5224
uSekela mLawuli: uYilo lwaMandla noQoqosho iNombolo yomNxeba: 317-8025
iFeksi: 322-5224
iGosa laMandla lomMandla: Limpopo iNombolo yomNxeba: 287-4700
iFeksi: 287-4729
iGosa laMandla lomMandla: Mpuma Koloni iNombolo yomNxeba: 585-3862
iFeksi: 585-3881
iFeksi: 212-2721
ISEBE LEZEZEMBIWA NAMANDLA
IZembiwa naMandla kuPhuhliso neMpumelelo
UKUNIKA AMANDLA ISIZWE
IPHULO LESEBE LEZEMBIWA NAMANDLA
IZembiwa naMandla kuPhuhliso neMpumelelo
AMAZIKO AMANDLA ADITYANISIWEYO
IMVELAPHI
AmaZiko Amandla aDityanisiweyo asuka ekuqondeni ukuba ulungiselelo lwamandla kuphela alonelanga ukuzinzisa uphuhliso. Amandla kufuneka adityaniswe nezinye iimfuno ezifana nokufikelela emanzini, ugutyulo, impilo, imfundo, uPhuhliso lwezoQoqosho lweNgingqi Local Economic Development LED. Njl.njl. kwaye oku kudityaniswa kukuqonda nje ukuba ezi nkonzo, okanye iimfuno zixhomekelelene ekuphuculeni ubomi bemihla ngemihla babantu.
Ukunqongophala kwezibonelelo zamandla kwimimandla yasemaphandleni yinto ekhathaza kakhulu, njengoko amandla eyinto efunakeya engundoqo kulo naluphi na uphuhliso oluzinzileyo. Ngeke siyijongele phantsi into yokuba utshintsho kuphuhliso lwasemaphandleni lwenziwa ukuba lube nzima kukungaqiniseki kulungiselelo lwamandla.
ISebe lezeZembiwa naMandla (Department of Minerals and Energy) (DME) liyasiqonda isimo sabahluphekileyo kunye nophazamiseko lwamandla olukhoyo elizweni, likhathazekile kuba uncedo olukhulu lweenkqubo zonikezo ngamandla azifiki kolo luntu kujoliswe kulo. Ukuyibeka ngenye indlela iinkqubo kunye nezicwangciso eziqhubele phambili ziphuhlisiwe, kodwa kubonakala ngathi kukho isithuba phakathi kwezi njongo zilungileyo kunye nokuphunyezwa okwenziwayo okuyimpumelelo.
Ngokubona okukwahlulwa kwamandla, iSebe lezeZembiwa naMandla lizibophelele ekubeni lifake isandla ngokujoliswe ekuphelisweni kobuhlwempu bamandla kwaye kwakhona lazibeka emva kwezicwangciso zikarhulumente wesizwe ezijoliswe ekuphelisweni kobuhlwempu basezidolophini kunye nesemaphandleni. Ezinye zeendlela ezininzi i-DME eyiphuhlisileyo ejoliswe ekulungiseni ubuhlwempu bamandla ngamaZiko aMandla aDityanisiweyo (Integrated Energy Centres) (leCs). Ngoko ke iNkqubo yamaZiko aMandla aDityanisiweyo (Integrated Energy Centres) (leCs) yaye yasekwa. Ngee-leCs, i-DME yaye yadibana nabathelelani ababalulekileyo, icandelo labucala, oomasipala kunye nee-arhente ezafaka isandla ekusekeni iziko eliqhutywa luluntu, elingafezekisi iimveliso zamandla kuphela, kodwa ezinika ulwazi kunye neenkonzo zokwakhana.
Iziko laMandla aDityanisiweyo Integrated Energy Centres leCs yivenkile enesitophu esinye samandla emnini waso kwaye esiqhutywa luluntu oLusebenzisanayo kwaye iququzelelwe njengeprojekithi yoluntu. Inika izisombululo zamandla kuluntu, ufikelelo kwiinkonzo zamandla ezikhuselekileyo ezizinzileyo.
IINJONGO
Ukudalwa kweMisebenzi
Ukupheliswa kobuHlwempu
Ukuzisa iimveliso zamandla kufutshane nabantu
Ukwakha uthabatho nxaxheba loluntu kunye nobumnini
Ukwehlisa ipesenti yokwahlulwa kwamandla kunye nokungaphuhli kwabantu basemaphandleni
Ukufundisa imizi ekusebenziseni amandla ngokwaneleyo nokuba bangawalondoloza njani amandla abo
Ukufundisa kunye nokwazisa ngokusetyenziswa kwamandla okuzinzileyo kwimo engqongileyo.
Ukuphembelela iindlela zokusetyenziswa kwamandla
Ukuvelisa kunye nokubonisa uluntu izisombululo zamandla ezinokwenziwa ntsha.
ICANDELO LORHWEBO
iPetroli;
Izixhobo ezicocekileyo, ezikhuselekileyo nezinamandla awoneleyo (okokupheka, izibane, iifriji, njl. njl);
Okokupheka okusebenza ngelanga;
Iphiko lokumpompa amanzi kunye nokugcwalisa ibhetri; kunye
ICANDELO LOLWAZI
Ukuphuhlisa iinkqubo zokuqondwa kokusebenza kunye nokukhuseleka kwamandla;
Ukusebenza njengeziko elenza izinto zonke kulungiselelo lwezinye iinkonzo zikarhulumente;
Ukubonisa ngamacebo engingqi yemigangatho yamandla;
Neevidiyo zemfundo kumandla.
<fn>xho_Article_National Language Services_IBHILI (1998).txt</fn>
IBHILI
Ukubonelela ngokhuseleko nolondolozo lwendalo/imimandla elulutho kokusingqongileyo, lweendawo ezo eziluphawu lokwahluka-hlukana neentlobo-ntlobo zendalo kwelo Mzantsi Afrika, kunye namathambeka omhlaba kananjalo nemifanekiso yezilwandle, ukulungiselela ukusekwa koluhlu olubhaliweyo likazwelonke lazo zonke iindawo ezikhuselekileyo zengingqi ezephondo kwanezikazwelonke, ukulungiselela ulawulo lwezo ndawo ngokuhambisanayo nemigaqo-nkqubo nemigangatho yesizwe kwaye oko kungathi kananjalo kulondoloze ukuhlala kwaloo mimandla ikwimo yendalo yayo, kwenze igalelo kwinkqubela-phambili yoluntu, ezentlalo, ezenkcubeko, ezomphefumlo nakwezoqoqosho yaye kwananjalo zivumele ukusetyenziswa ngokuzisebenzelayo kwemithombo yendalo neyemvelaphi, ukulungiselela intsebenziswano phakathi kwamasebe karhulumente nolwabelwano-ngezimvo zoluntu kwimibandela engqamene neendawo ezikhuselweyo, ukulungiselela ukuhlala zihleli zingaphelelwa, ulawulo lukarhulumente nemisebenzi eyeyeNdawo zoLondolozo-Ndalo yeloMzantsi Afrika, nangokubhekiselele kwimibandela engqamene noku.
ULUNGISELELO LAMACANDELO
ISAHLUKO 1
Ukutolikwa, iinjongo, nokumiselwa koMthetho
Iinkcazelo
Iinjongo zalo Mthetho iTrasti kaRhulumente yemimandla ekhuselekilyo
Ukumiselwa kwalo Mthetho
Ukumiselwa kwalo Mthetho wokuPhathwa kokusiNgqongileyo kweSizwe
(Ukumiselwa koMthetho weyantlukwano kwindalo kwimimandla ekhuselekileyo)
Ungquzulwano neminye imithetho
Isimo somthetho wephondo kwimimandla ekhuselekileyo yephondo neyeNgingqi
ISAHLUKO 2
INKQUBO YEMIMANDLA EKHUSELEKILEYO EMZANTSI AFRIKA
Iindidi zemimandla ekhuselekileyo
Izithethe nemigangatho
Imimandla ekhuselekileyo yephondo
Iziza zeLifa lesizwe
Imimandla ekhuselekileyo yaselwandle
Imimandla eyodwa ekhuselekileyo yamahlathi, oovimba bendalo bamahlathi nemimandla yamahlathi yasendle
Imimandla yasezintabeni
ISAHLUKO 3
ISIBHENGEZO SEMIMANDLA EKHUSELEKILEYO
Isizathu sokukhusela imimandla
Inxenye 1: Oovimba ababodwa bendalo
Isibhengezo soovimba ababodwa
Ukuyekiswa kwesibhengezo okanye ukususwa kweendawo zoovimba ababodwa
Isibhengezo seePaki zesizwe
Ukuyekiswa kwesibhengezo okanye ukususwa kweenxenye ze paki zesizwe ukwalathelwa kwepaki zesizwe njengemimandla yasendle
Inxenye 3 Oovimba bendalo
Ukubhengezwa koovimba bendalo
Ukuyekiswa kwesibhengezo okanye ukususwa kweenxenye yoovimba bendalo
Ukwalathelwa koovimba bendalo njengeendidi ezichaziweyo
Ukubekwa koovimba bendalo njengemimandla yasendle
Isaziso esiza kunikwa uMphathiswa wesibhengezo sephondo
Inxenye 4: Ukukhuselwa kokusingqongileyo
Isibhengezo sokukhuselwa kokusingqongileyo
Ukuyekiswa kwezibhengezo okanye ukususwa kweenxenye zokukhuselwa kokusingqongileyo
Isaziso esinikwa uMphathiswa wezibhengezo zephondo.
Inxenye 5: Inkqubo yokucebisana
Ukucetyiswa nguMphathiswa
Ukucetyiswa liLungu lesiGqeba loLawulo lwemicimbi yokusingqongileyo
Ukuthatha inxaxheba kwabantu
Imibutho echaphazelekayo karhulumente, uluntu, nabanelungelo
Inxenye 6: Jikelele
Ukuqaliswa kwezibhengezo
ISAHLUKO 4
UKUPHATHWA KWEMIMANDLA EKHUSELEKILEYO
Ukumiselwa kwesi Sahluko
Inxenye 1: Ukuphathwa kwamagunya nezicwangciso zokuphatha
Amagunya aphetheyo
Ukulungisa izicwangciso zokuphatha
Imiqathango yokuphatha
Izicwangciso zokuphatha
Ukuphathwa ngokudibeneyo kwemimandla ekhuselekileyo
Inxenye 2 : Ukujonga nokulawula
Izalathi msebenzi
Ukuphelisa isigunyaziso sokukhusela imimandla ekhuselekileyo
Inxenye 3: Ukufikelela kwindawo ezikhuselekileyo
Ukukwazi ukufikelela koovimba ababodwa bezendalo
Ukukwazi ukufikelela kwipaki zesizwe, oovimba bendalo, neziza zelizwe zelifa loLuntu
Ukusetyenziswa kwe nqwelo-ntaka helicopter kovimba bendalo besizwe, iipaki zesizwe okanye iziza zehlabathi zeLifa loLuntu
Inxenye 4: Ukusika imida
Iintshukumo ezithembisayo nezasemigodini kwimimandla ekhuselekileyo
Imigaqo yokusikwa kwemida yemisebenzi koovimba bendalo ababodwa, iipaki zesizwe kunye noovimba bendalo
Imisebenzi yentengiso neyoluntu kwii paki zesizwe,oovimba bendalo nakwiziza zelizwe zeliFa loluNtu
Umgaqo okanye ukusika imida yophuhliso okanye eminye imisebenzi kokusingqongileyo okukhuselekileyo.
Imigaqo yangaphakathi
Amalungelo athile nezihloko emazihlonitshwe
ISAHLUKO 5
Inxenye 1: ukuqhubekeka nokuphila, imisebenzi namagunya eePaki zeSizwe zaseMzantsi Afrika ukuqhubekeka nokuphila
Imisebenzi
Amagunya jikelele
Inxenye 2: Ibhodi elawulayo, ukwakhiwa nobulungu
Ukwakhiwa
Iziqu zezifundo
Inkqubo yengqesho
Usihlalo
Iimeko zengqesho
Ukuziphatha kwamalungu
Ukupheliswa kobulungu
Ukuphuma e-ofisini
Ukuzaliswa kwezithuba ezingenabantu
Inxenye 3: Inkqubo yokusebenza kweBhodi
Iintlanganiso
Iinkqubo iKhoram nezigqibo
Iikomiti
Ukwahlulwa kwamagunya nemisebenzi
Inxenye 4: Ukulawulwa kweePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika
Ukuqeshwa kweLungu lesiGqeba eliLawulayo
Ukukwazi ukuphendula kwezezimali
Iimali
Utyalo-mali
Ingxowa-mali Yokufumana Umhlaba wee Paki zase Mzantsi Afrika
Inxenye 6:Jikelele
Amandla okucebisa oMphathiswa
Ukungabikho kweBhodi esebenzayo
ISAHLUKO 6
Ukuyekiswa kokusetyenziswa kwamakhoboka ,nokuba namalungelo abucala, okanye kumhlaba karhulumente.
Ukuyekiswa kokusetyenziswa kwamakhoboka, ukuba namalungelo abucala, nakumhlaba weePaki zeSizwe zaseMzantsi Afrika
Imali
ISAHLUKO 7
UKULAWULWA KOMTHETHO
Ukumiswa kwemithetho nguMphathiswa
Ukumiswa kwemithetho liLungu lesiGqeba sokuLawula
Jikelele
Ukwandiswa kwamathuba
ISAHLUKO 8
AMATYALA NEZOHLWAYO
Amatyala
Izohlwayo
ISAHLUKO 9
Ukuguzulwa komthetho
Ukugcinwa kwemali
Isihloko esifutshane nokuqaliswa
ISAHLUKO 1
UKUTOLIKWA , IINJONGO NOKUMISELWA KOMTHETHO
Iinkcazelo
(i) Kulo mthetho ngaphandle kokuba ingxam ithetha enye into ifuna u-
inqwelo-ntaka" ithetha umashini obhabhayo owalo naluphi na uhlobo ,nokuba iya zihambela okanye hayi kwaye idibanisa nehovakhrafti
iyantlukwano yeentlobo -ntlobo zendalo" ithetha iyantlukwano phakathi kwezinto eziphilayo kumajelo onke naphakathi kwezinye kwezomhlaba, kwezeelwandle, nezo zihlala emanzini okanye ecaleni kwamanzi ,ezo zidibanisa-
iyantlukwano kwizinyana iyantlukwano phakathi kwezinye,kwakhona iyantlukwano kwinkqubo zoluntu nezokusingqongileyo.
amajelo endalo" ithetha nawaphi na amajelo abandakanya-
isilwanyana esingaphiliyo nesiphilileyo, isityalo okanye nayiphi na enye into enezinto zendalo esivela kwisilwanyana esinjalo, isityalo okanye nayiphi na enye into echazwe kwicandelo 1 woMthetho weyantlukwano yezinto zendalo iBhodi" ithetha iBhodi yeePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ibhekisa kwicandelo 57 elilawula iiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika.
iGosa lesiGqeba loLawulo" lithetha iGosa lesiGqeba loLawulo eliqeshwe ngokwemigaqo yecandelo 72
Abathunywa" ngokubhekiselele emsebenzini, odibanisa nokuyalelwa ukuba wenze umsebenzi iSebe" ithetha iSebe leMicimbi yokuSingqongileyo noKhenketho;
uMlawuli-jikelele" ithetha uMlawuli-jikelele weSebe
Ubunjani besifundo sobudlelwane phakathi kwezinto eziphilayo nezo zokusingqongileyo" ithetha ubungakanani bezendalo bezomzimba, namachiza nobudlelwane bawo ekugcineni iimveliso, imisebenzi kunye nezinye ezizezazo.
Ubudlelwane phakathi kwezinto eziphilayo nezo zokusingqongileyo" kuthetha ubukhulu bezilwanyana, izityalo kunye ne micro-organism kunye nokunxibelelana kwayo nokusingqongileyo okungaphiliyo njengenxenye esebenzayo.
uMphathiswa, ibhekisa kwiGazethi kaRhulumente, kwakhona kuMphathiswa onoxanduva le mimandla ekhuselekileyo kwiphondo,ithetha iGazethi yePhondo kwelo phondo indawo yokuhlala" ngokubhekiselela kwizinto ezithile, ithetha indawo okanye uhlobo lwesiza apho ezo nto ziphuma khona ngokwendalo izinto zakudala" ngokubhekiselele kwimimandla ethile ekhuselekilryo, ithetha izinto ezenzeke okanye ezinembali, ngokwendalo kwisizwe esikhululekileyo kulo mmandla uthile okhuselekileyo, kodwa ungazifaki izinto ezikhutshwe kulo mmandla ukhuselekileyo ngenxa yentshukumo yabantu.
Uluntu lwesiphaluka" luthetha naluphina uluntu lwabantu oluhlala okanye olunamalungelo okanye umdla kummandla othile
Ummandla okhuselekileyo wesiphaluka" uthetha uvimba wendalo okanye okusingqongileyo okuphethwe ngumasipala okanye inxenye kamasipala;
Ukuphathwa" ngokubhekiselele kummandla okhuselekileyo, odibanisa ulawulo,ukhuselo ,ukugcina ukulondoloza nokuvuselela imimandla ekhuselekileyo kuthetha ukusetyenziswa nokutsala amajelo endalo, imisebenzi esekelezelwe kuluntu , neza kunceda imisebenzi ekwabelwana ngayo.
Igunya lokuphatha" ngokubhekiselele kummandla okhuselekileyo ,lithetha i-organ yesizwe apho likhoyo igunya lokuphatha ummandla okhuselekileyo.
iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva leendawo ezikhuselekileyo" ithetha ilungu lesiGqeba loLawulo lephondo apho isikhundla semimandla yokhuselo kwiphondo sifumaneka khona.
UMphathiswa" ithetha ilungu lekhabhinethi elinoxanduva likuphatha okusingqongileyo lwesizwe.
uMasipala" uthetha umasipala osekwe ngokwemigaqo kaRhulumente wesiPhaluka: uMthetho weZakhiwo zikaMasipala ( uMthetho No. 107 wowe 1998)
uMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe" uthetha uMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe. ( uMthetho No. 107 wowe 1998)
Imigaqo yokuphathwa kokusingqongileyo kwesizwe" ithetha imigaqo ekwicandelo 2 loMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe;
a ummandla obuyi paki okanye ipaki ekhontrakthiweyo ngokwemigaqo yoMthetho wePaki yeSizwe uMthetho No. 57 wowe 1976 ngoko nangoko emva kokuguzulwa kwalo Mthetho licandelo 92 i lalo Mthetho;
ummandla ibingowophuhliso lwedama ngokwemigaqo yoMthetho woPhuhliso lweMimamdla yamaDama,wowe 1975 uMthetho No. 39 wowe 1975 ngoko nangoko emva kokuguzulwa kwalo Mthetho licandelo 92 1 lwalo Mthetho; okanye b Ummandla obhengezwe ngokwecandelo 20 1 njengepaki yesizwe, kwakhona edibanisa ummandla obhengezwe ngokwemigaqo 20 njengenxenye yommandla ekubhekiswe kuwo kumhlathi a ,b okanye c apha ngasentla;
imimandla ekhuselekileyo yesizwe" ithetha-
uvimba wendalo owodwa ipaki yesizwe,okanye uvimba wendalo,okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo-
ephethwe yinxenye yesizwe; okanye ephantsi kolawulo loMphathiswa ngaso nasiphi na esinye isizathu uvimba wendalo" ithetha-
a ummandla obhengeziweyo ngokwemigaqo yecandelo 231 njengovimba wesizwe; okanye ummandla othe ngaphambi okanye emva kokuqalisa kwalo Mthetho wathi okanye wabhengezwa okanye walathwa ngokwemigaqo yomthetho wephondo onokuthi lo mmandla ngokwemigaqo yecandelo 23 ( 2) ubhengezwe njengovimba wendalo odibanisa ummandla obhengezwe ngokwemigaqo yecandelo 2310 njengenxalenye yommandla ekubhekiswekuwo kumhlathi a okanye b apha ngasentla organ of state" unentsingiselo eyinikiweyo ngokwecandelo 239 lalo mgaqo-siseko ukuchazwa" kuthetha ukuchazwa nguMphathiswa ngokwemigaqo yecandelo 86 ;
imimandla ekhuselekileyo" ithetha nawuphi na ummandla okhuselekileyo ekubhekiswa kuwo kwicandelo 9, kodwa apho lenkcazo isetyenziswa kwilungiselelo lalo Mthethoothi ngokwemigaqo yecandelo 13 , 14 ! 5 okanye 16 engabhekisiyo kummandla okhuselekileyo lalo mmandla ukhuselekileyo, ewukhuphayo kwelo lungiselelo ummandla wolo hlobo lunjalo.
Okusingqongileyo okukhuselekileyo" kuthetha-
ummandla obhengezwe ngokwemigaqo yecandelo 28 njengokusingqongileyo okukhuselekileyo; okanye b ummandla obuthe ngaphambi okanye emva kokuqaliswa kwalo Mthetho wa okanye ubhengezwe okanye walathelwe ngokwemigaqo yecandelo 28 2
ibhengezwe njengokusingqongileyo okukhuselekileyo, okudibanisa ummandla obhengezwe ngokwemigaqo yecandelo 28 njengenxalenye yommandla ekubhekiswa kuwo kumhlathi (a) okanye ( b) apha ngasentla;
ummandla okhuselekileyo wephondo" uthetha-
uvimba owodwa wendalo" uthetha ummandla obunguvimba wendalo owodwa ngokwemigaqo yecandelo loMthetho wokuGcinwa kweSizwe uMthetho No.73 wowe 1989, ngoko nangoko phambi kokuguzulwa kwecandelo 18 lalo Mthetho licandelo 92 1 lalo Mthetho; okanye ummandla obhengezwe ngokweigaqo yecandelo 18 njengenxenye yommandla ekubhekiswe kuwo kumhlathi (a) okanye (b) apha ngasentla;
nawuphi na umthetho owenziwe ngokweigaqo yecandelo 86 okanye 87
nasiphi na isaziso esipapashwe ngokwemigaqo yecandelo 11, 18 ,20 , 21, 22,23,24 , 25, 26, 28, 29, okanye 51;
lo Mthetho" udibanisa nawuphi na umthethwna okhutshwe ngokwemigaqo yelungiselelo lalo Mthetho.
ummandla wasendle" uthetha ummandla obekiweyo ngokwemigaqo yecandelo 22 okanye 26 ngesizathu sokugcina imo yayo imo yangaphandle , okanye kukwazeke ukuyigcina injalo ,ithi injalo ingabinakuphuhliseka nandlela , ingakwazi nokwenziwa uphuculo olungazo kutshintsha okanye ibe yindawo yokuhlala abantu.
Isiza selifa lelizwe" lithetha isiza selifa selizwe ngokwemigaqo yoMthetho wokuGcina iLifa leLizwe, sowe 1999( uMthetho No. 49 wowe 1999)
Kulo Mthetho, amagama okanye izikhuzo ezichazwe kwicandelwana linentsingiselo ebhekisele apha ngaphandle kokuba ingxam ithetha enye into.
Iinjongo zalo Mthetho
Nanzi iinjongo zalo Mthetho-
Ukubonelela , kuphahla lomthetho wesizwe, kudibanise noMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe, ngokwesibhengezo nokuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo kwakhona
Ukubonelela ngokulawulwa okunentsebenziswano kwisibhengezo nakukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo;
Ukwenza uvakalelo kwinkqubo yesizwe yemimandla ekhuselekileyo eMzantsi Afrika njengenxenye yendlela yobuchule yokuphatha nokulondoloza iyantlukwano kwezendalo;
Ukubonelela ngentsebenziswano kwimimamndla ekhuselekileyo kumhlaba karhulumente, umhlaba oecaleni nakumhlaba woluntu, kwakhona
Ukubonelela ngokwenza zihlale zikhona iipaki zeSizwe zoMzantsi Afrika.
Ukuzalisekisa amalungelo aqulathwe kwicandelo 24 loMgaqo-siseko, uzwelonke unamalungu karhulumente okumisela umthetho obhekiselela kwimimandla ekhuselekileyo ekufuneka athi-
asebenze njengamatrasti emimandla ekhuselekileyo kwiRiphabliki ; kwakhona amisele lo Mthetho ngokudibene nabantu ukuze akwazi ukufumana loo malungelo
Ukumiselwa kwalo Mthetho
Lo Mthetho -
ubhekisa kuyo yonke imimandla ekhuselekileyo kwiRiphabliki ngoko hlobo echazwe ngalo kuloMthetho
Okunye
Udibanisa onke amabutho karhulumente-
kumgangatho karhulumente wesizwe nakoweengingqi kumgangatho karhulumentewamaphondo, ngokulawulwa licandelo 146 lo Mgaqo-siseko
UkuMiselwa koMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe
tolikwe uze umiselwe ngokwemigaqo yokuphathwa kokusingqongileyo kwesizwe; kwakhona fundwe ngokwamalungiselelo oMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe.
Isahluko 4 soMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe sibhekisa kwisndululo seempixano evela ekumiselweni kwaloMthetho
Ukumiselwa koMthetho weyantlukwano kwimimandla ekhuselekileyo
Ukumiselwa koMthetho weyantlukwano kuyo yonke imimandla ekhuselekileyo
a minye imithetho yesizwe, candela laloMthetho liya sebenza ukuba ngaba l o mpixano ibhekiselele kukuphathwa okanye kuphuhliso lwemimandla ekhuselekileyo b mthetho wephondo , kufuneka impixwano isonjululwe ngokwemigaqo yecandelo 146 loMgaqo-siseko ;kwakhona
mthetho kamasipala, kufuneka icandelo lalo Mthetho lisebenze
Xa kuthe kwakho impixwano phakathi komthethwana okhutshwe ngokwemigaqo yaloMthetho;kwakhona-
Ngokokumiselwa okukuko kwecandelwana (b) kufuneka uMphathiswa athi ngokwemigaqo yecandelo 145 loMgaqo-siseko angenise yonke imithethwana ekhutshwe ngokwemigaqo yecandelo lalo Mthetho eza kuthi ibe nempembelelo kumaphondo, ifune nemvume kumaPhondo eBhunga leSizwe.
Isimo somthetho wephondo nemimandla ekhuselekileyo yengingqi
Lo Mthetho awukuchaphazeli ukumiselwa komthethowephondo olawula imicimbi ebhekiselele kwimimandla ekhuselekileyo yephondo neyengingqi ngoko hlobo lokuba umthetho onjalo-
lawula imicimbi engekho kulawulo lwalo Mthetho vumelana naloMthetho; okanye ulawula ngapha kwalo Mthetho ngokwemigaqo yecandelo 146 loMgaqo-siseko
ISAHLUKO 2
INKQUBO ZEMIMANDLA EKHUSELUKILEYO EMZANTSI AFRIKA
Iindidi zemimandla ekhuselekileyo
Inkqubo yemimandla ekhuselekileyo eMzantsi Afrika idibanisa ezi ntlobo zemimandla ekhuselekileyo ilandelayo:
oovimba bendalo ababodwa, iipaki zesizwe nokusingqongileyo okukhuselekileyo iziza ezililifa lethu zelizwe imimandla yamanzi ekhuselekileyo;
imimandla yamahlathi ekhuselekileyo,oovimba bamahlathi ,nemimandla yamahlathi asendle ebhengezwe ngokwemigaqo yoMthetho weMimandla yaseZintabeni wowe 1970( uMthetho No. 63 wowe 1970.)
Ukubhaliswa kwemimandla ekhuselekileyo
Kufuneka uMphathiswa agcine irejista ebizwa ngokuba yiRejista yeMimandla eKhuselekileyo iRejista mayi-
luluhlu lwayo yonke imimandla ekhuselekileyo eMzantsi Afrika, ekubhekiswe kuyo kwicandelo 9, ixele uhlobo lommandla okhuselekileyo kumbandela ngamnye iqulathe nayiphi na ingcaciso exelwe nguMphathiswa.
Ngokwezizathu zecandelwana 2 b ummandla okhuselekileyo obhengezwe ngokwemigaqo yomthetho wephondo mawufakwe kwiRejista njengovimba wendalo okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo .
Amasiko nezithethe
uMphathiswa unokuthi ngokwesaziso kwiGazethi-
a akhuphe amasiko nezithethe zenzuzo zazo nazpihi na iinjongo zalo Mthetho, kudibanisa ukuphathwa nokuphuhliswa kwemimandla ekhuselekileyo ekubhekiswe kuyo kwicandelo 9 a ,b no c;
kubekwe iimpawu zokulinganisa ukuthotyelwa kwamasiko nezithethe; kuphinde
kufunwa amagunya okuphatha lo mimandla ekhuselekileyo anike iingxelo ngezi mpawu kuMphathiswa.
Ngaphambi kokunika amasiko nezithethe nokubekwa iimpawu zemimandla ekhuselekileyo zephondo nengingqi, kufuneka uMphathiswa acebisana:
a uMphathiswa onoxanduva le mimandla ekhuselekileyo kwiphondo apho amasiko nezithethe zisebenza khona.; kwakhona urhulumente wengingqi omi kakuhle
Makusebenze amasiko nezithethe-
Izithethe nemigangatho ezahlukeneyo zokulawulwa amagunya.
imimandla eyahlukeneyo okanye amagunya awohlukeneyo okuphatha okanye amacandelo amagunya okuphatha uMphathiswa unokuthi ngokwemigaqo yecandelo lesi 86, enze imigaqo efanelekileyo yo-
yokujonga ukululamela amasiko nezithethe; kuphinde kunyanzeliswe amasiko nezithethe
Imimandla ekhuselekileyo yePhondo
Imimandla ekhuselekileyo ethe ngoko nangoko phambi kokuba elicandelo libuyiselwe umva, okanye ikhuselwe ngokwemigaqo yomthetho wephondo ngaso nasiphi na isizathu apho ummandla unokuthi ngokwemigaqo yeli candelo ibhengezwe njengovimba wendalo okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo, ithathwe njengovimba wendalo okanye ukukhuselwa kokusingqongileyo ngesizathu salo Mthetho.
Iziza eziliLifa lomhlaba
uMmandla obhengezwe njengesiza siLifa loMhlaba ngokwemigaqo yoMthetho weNgqungquthela yeLifa loMhlaba wowe 1999 (uMthetho No. 49 wowe 1999) aze nokuba iLifa loMhlaba alidibanisi mmandla okhuselekileyo wolunye uhlobo, luphathwe luze lulawulwe ngokwemigaqo yalo Mthetho , ngokulawulwa licandelwano weli candelo.
iSahluko 1 neSahluko 2sabhekisa kwiziza zelifa lelizwe.Amannye amalungiselelo alo Mthetho akabhekisi kwziza zelifa lelizwe ngaphandle kwendawo echaziweyo okanye xa kuxeliwe.
Imimandla yaselwandle ekhuselekileyo
iSahluko 1 esi Sahluko necandelo 48 libhekisa kwimimandla yaselwandle ekhuselekileyo. Amanye amalungiselelo alo Mthetho akabhekisi kwimimandla ekhuselekileyo yaselwandle , kodwa ukuba umhlaba okhuselekileyo waselwandle ufakiwe kuvimba oyedwa wezendalo, ipaki yesizwe okanye uvimba wendalo , loo mmandla lowo kufuneka uphathwe uphinde ulawulwe njengenxenye yovimba owodwa ipaka yesizwe ingokwemigaqo yalo Mthetho.
Imimandla ekhuselekileyo yezamahlathi, oovimba bamahlathi endalo nemimandla yamahlathi asendla.
Ummandla obhengezwe njengommandla wamahlathi okhuselekileyo, uvimba wamahlathi endalo okanye ummandla wahlathi asendle ngokwemigaqo yecandelo 8 loMthetho wamaHlathi eSizwe, wowe 1998 ( uMthetho No. 84 wowe 1998) kufuneka uphathwe uze ulawulwe ngokwemigaqo yalo Mthetho, ngokulawulwa licandelwana lalo Mthetho.
iSahluko 1 esi Sahluko necandelo 48 libhekiselela kwimimandla eyodwa ekhuselekileyo yamahlathi, oovimba bendalo bamahlathi, nemimandla yamahlathi asendle akhuselekileyo. Amanye amalungiselelo alo Mthetho akabhekiseleli kwimimandla eyodwa ekhuselekileyo yamahlathi, oovimba bamahlathi endalo okanye imimandla yamahlathi asendle, kodwa ukuba ukhona omnye ummmandla onjalo obhengeziweyo okanye ofakiweyo kuvimba eyedwa wendalo,ipaki yesizwe okanye uvimba wesizwe loo mimandla mayiphathwe ngokwemigaqo yalo Mthetho ngokwesivumelwano nelungu lekhabhinethi linoxanduva lwamahlathi.
Imimandla ekufumaneka kuyo iintaba
siSahluko1 kunye nesi Sahluko zibhekiselela kwimimandla ekufumaneka kuzo iintaba.
ISAHLUKO 3
UKUBHENGEZWA KWEMIMANDLA EKHUSELEKILEYO
Iinjongo zokukhusela imimandla
Iinjongo zokubhengeza le mimandla njengemimandla ekhuselekileyo zezi:
kukukhusela imimandla ephilileyo emele iyantlukwano yezinto zendalo zoMzantsi Afrika kunye neyomhlaba neyeelwandle kwinkqubo yemimandla ekhuselekileyo ukugcina ubungangamsha bale mimandla ukugcina iyantkukwano yendalo yale mimandla
Ukukhusela ngokuyimpumelelo abameli benkqubo zendalo, izinto zendalo nezincinci ezizikhulelayo eMzantsi Afrika
Ukukhusela izidalwa ezingaqhelekanga nezisemngciphekweni eMzantsi Afrika
Ukukhusela imimandla ecekethekileyo
Ukuncedisa ekuqinisekiseni ukugcinwa kwezinto zendalo neenkonzo
Ukubonelela ngokusetyenziswa kwamajelo azikhulelayo nawendalo
Ukudala okanye ukukhulisa iindawo zendalo zabakhenkethi
Ukuphatha ubudlelwane phakathi kweyantlukwana yendalo kokusingqongileyo, ukuzinziswa kwabantu nophuhliso lwezoqoqosho ;okanye
Ukwenza igalelo ebantwini, ekuhlaleni kwezenkcubeko, kwezomoya, nakwezophuhliso loqoqosho
Inxenye 1:Oovimba abab odwa bendalo
Ukubhengezwa kovimba ababodwa bendalo
uMphathiswa unokuthi ngesaziso kwiGazethi-
abhengeze ummandla ochazwe kwisaziso-
i njengovimba oyedwa wendalo;okanye ii njengenxenye yovimba abakhoyo ababodwa ; kwakhona b amthiye igama lovimba uyedwa
Uvimba kufuneka athi njengesizathu sokubhengeza lo mmandla wendalo uwodwa okanye njengenxenye yovimba okhoyo oyedwa :
a akhusele indawo eziceketheke kakhulu,iinkqubo eziphilayo eziseleyo, iindidi zezidalwa ezincinci,kwisifundo somhlaba okanye ubume obubonakalayo kwimimandla, kwakhona b ukwena ummandla ufumaneka xa kuza kwenziwa uphando lwezenzululwazi okanye xa kuza kujongwa okusingqongileyo.
Ngulo mhlaba wodwa onokuthi ubhengezwe kwemigaqo yecandelwana njengovimba wendalo owodwa okanye njengovimba wendalo oyedwa okhoyo.
a umhlaba karhulumente okanye webutho likarhulumente b umhlaba ophantsi kolawulo lukarhulumente okanye phantsi kwebutho likarhulumente c umhlaba ongowomntu wabucala osivumileyo eso sibhengezo ngesivumelwano esibhaliweyo edibene noMphathiswa.
Ukuyekiswa kwesibhengezo okanye ukukhutsshwa kwenxenye yoovimba bendalo ababodwa.
(i) Ukubhengezwa kommandla njengovimba wendalo oyedwa, okanye njengenxenye kavimba wendalo okhoyo oyedwa awunakuyekiswa okanye akukho nxenye kavimba wendalo oyedwa onokukhutshwa ngesiphakamiso seNdlu yoWiso Mthetho
Ummandla obunguvimba wendalo ngexesha elicandelo beliqalisa mawuthi ngesizathu seli candela lithathwe ukuba belibhengeziwe ngokwecandelo le migaqo yecandelo 18.
uMphathiswa unokuthi ngesaziso kwiGazethi-
a abhengeze ummandla ochaziweyo kwisaziso -
i njengepaki yesizwe okanye ii njengenxenye yepaki yesizwe ekhoyo, kwakhona b ayithiye igama le paki yesizwe.
Isizathu sokubhengeza ummandla njengepaki yesizwe okanye njengenxenye yepaki yesizwe ekhoyo mayibe:
i Ummandla ukubangaba ummandla lowo ubalulekile esizweni okanye kwiyantlukwana yendalo kumazwe angaphesheya okanye yi okanye iphilile, amele isampuli yenkqubo yezinto zendalo zaseMzantsi Afrika,imimandla enembonakalo yelizwe okanye iziza zelifa zenkcubeko ,okanye ii zinobuganga bezinto eziphilayo kummandla omnye okanye nakweminye imimandla.
b ukunqanda ukuxhatshazwa okanye ukuhlala okungangqamenanga nokukhuseleko lwemimandla enobuganga c Ukubonelela ngamathuba ezinto zomoya, ezenzululwazi, emfundo, olonwabo nawokhenketho akwaziyo ukusebenza kokusingqongileyo. Kwakhona d Anegalelo kuphuhliso lwezoqoqosho
Ngulo mhlaba ulandelayo wodwa omawubhengezwe ngokwemigaqo yecandelwana 1 njengepaki yesizwe okanye ipaki ekhoyo yesizwe.
a umhlaba karhulumente okanye ibutho likarhulumente b umhlaba ophantsi kolawulo likarhulumente lodwaokanye ibutho likarhulumente;okanye c umhlaba womtu osecaleni okanye uluntu oluvumileyokwisibhengezo ngokubhaliweyo edibene noMphathiswa okanye iPaki yeSizwe yoMzantsi Afrika.
Kufuneka uMphathiswa azise iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lemimmandla e kwiphondo elifanelekileyo kuso nasiphi na isibhengezo sommandla ngokwemigaqo yecandelwana
Ukuyekiswa kwepaki yesizwe nokukhutshwa kwenxenye zepaki yesizwe
Asinakuyekiswa isibhengezo sommandla njengepaki yesizwe okanye inxenye yepaki yesizwe ekhoyo, kwaye akukho ndawo yepaki yesizwe emayikhutshwe kwipaki , ngaphandle -
a kwesiphakamiso seNdlu yoWiso-Mthetho;okanye b ngokwemigaqo yeli candelwana 2
Xa athe uMphathiswa, okanye omnye umntu okwesi sivumelwane, waphuma kwesi sivumelwane kubhekiswa kuso kwicandelo 20
kufuneka uMphathiswa athi ngesaziso esikwiGazethi-
a ayekise esi sibhengezo somhlaba osecaleni esiyintloko yesivumelwano njengepaki uuyesizwe okanye inxenye yepaki yesizwe ekhoyo,okanye b awukhuphe lo mhlaba kwipaki yesizwe.
Ummandla obuyipaki yesizwe ngokuya eli candela laliqalisa mawuthi ngesizathu seli candela kuthathwe ngojuba sibhengeziwe ngokwemigaqo yecandelo 20
Ukwalathwa kommandla wesizwe njengommandla wasendle
uMphathiswa unokuthi ngesaziso esikwiGazethi alathe nayiphina ipaki yesizwe , okanye inxenye yayo njengepaki yesizwe, njengommandla wasendle
Nasi isizathu sokwalatha njengommandla wasendle-
a ukukhusela nokulondoloza ubume bendalo yokusingqongileyo,iyantlukwano ngokwendalo, namajelo abandakanyekayo nalawo enkcubeko'
b ukubonelela ngamathuba abalaseleyo kwindawo ezingenabantu c Ukunqanda ukukwazi ukufikelela okungqongqo, eza kuthi yenzeke ngendlela engenabo omatshini qha
Kufuneka uMphathiswa acebisane negunya lolawulo ngaphambi kokwalatha ipaki yesizwe okanye inxenye yepaki njengommandla wasendle,
Inxenye 3: Oovimba besizwe
Ukubhengezwa koovimba besizwe
Kufuneka athi uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba soLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla kwiphondo athi ngesaziso kwiGazethi-
a abhengeze ummandla othile kwisaziso-
b alathe uhlobo lommandla ngokwecandelo lama 25, ukuba uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba soLawulo likhethe ukalatha ummandla njengohlobo oluthile lovimba wendalo; kwakhona c athiye uvimba wendalo isizathu sokubhengeza ummandla njengovimba wendalookanye njengenxenye yovimba wendalo okanye inxenye njengovimba wendalo okhoyo mayibe-
a ukongeza inkqubo yepaki zoMzantsi Afrika;
b Ukukhusela ummandla ukuba lo mmandla-
i uneempawu ezibonakalayo zendalo okanye zeyantlukwano ngokwendalo ii inesiza senzululwazi , senkcubeko, sembali, inomdla kwezenzululwazi yezakudala, iii ifuna ukukhuselwa isithuba eside ukuze ikwazi ukulondoloza iyantlukwano yayo ngokwendalo okhoyo.
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo malithi ngokwesaziso kwiGazethi-
a lisiyekise isibhengezo somhlaba osecaleni oyintloko yesivumelwano njengvimba wendalo okanye inxenye yovimba wendalo okhoyo okanye;
b awukhuphe lo mhlaba kuvimba wesizwe.
Kufuneka bonke oovimba ngesizathu seli candela bathathwe ukuba babhengeziwe ngokwemigaqo yecandelo 23
ukubonelela ngokuhamba kweemveliso yendalo egcinakeleyo neenkonzo zokuhlangabezana neemfuno zoluntu lwengingqi.
c yenza kubekho iintlobo ntlobo zokusetyenziswa kwezinto zemveli ezinokuthi zigcinakale, okanye d ukubonelela ngezinto zolonwabo ezisekelezelwe kwindalo nakumathuba okhenketho.
Ngulo mhlaba ulandelayo onokubhengezwa ngokwemigaqo yecandelwana 1 njengovimba wendalo okanye inxenye yovimba bendalo nabakhoyo:
a umhlaba karhulumente okanye ibutho likarhulumente b umhlaba ophantsi kolawulo lukarhulumente okanye ibutho likarhulumente; okanye c umhlaba womntu wabucala okanye uluntu oluvumileyo kwisibhengezo ngokwendlela ebhaliweyo noMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokukhusela imihlaba ekhuselekileyo kwiphondo elifanelekileyo.
Akukho mmandla wenza uvimba wendalo oyedwa okanye uvimba wesizwe onokubhengezwa njengovimba wendalo okanye njengenxenye wovimba
Ukupheliswa kwesibhengezo okanye ukukhutshwa kweenxenye yoovimba bendalo
Asina kupheliswa isibhengezo sommandla kavimba wendalo okanye kavimba wendalo okhoyo, kwaye akukho nxenye kavimba wendalo onokukhutshwa kovimba, ngaphandle-
a ngokwesibhengezo esenziwe nguMphathiswa-
i ngesiphakamiso seNdlu yoWiso-mthetho; okanye ii ngokwemigaqo yecandelwana 2; kwakhona b ngokwesibhengezo esenziwe liLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lemimamdla ekhuselekileyo-
i ngokwesiphakamiso sendlu yowiso-mthetho kwiphondo elifanelekileyo;okanye ii ngokwemigaqo yecandelwana 2
Xa uMphathiswa , iLungu lesiGqeba loLawulo, okanye elinye iqela elikwesivumelwano lisiyeka esi sivumelwano kubhekiswa kuso kwicandelo
Ukwalathwa koovimba bendalo njengohlobo oluthile
uMphathiswa unokuthi, ngokwesaziso kwiGazethi, alathele uvimba wendalo obhengezwe nuMphathiswa ngokwemigaqo yecandelo 23 ephethwe libutho lesizwe , njengohlobo oluthile lovimba wendalo echazwe njengoMphathiswa ngokulawulwa yinkqubo efanayo yeendidi ezimiselweyo.
uMphathiswa onoxanduva lwemimandla ,kwiphondo unokuthi, ngokwesaziso kwiGazethi, alathe uvimba wendalo obhengezwe nguMphathiswa ngokwemigaqo yecandelo 23 okanye ephethwe libutho likarhulumente wephondo nowengingqi, njengohlobo oluthile likavimba wendalo ochazwe nguMphathiswa ngokulawulwa yinkqubo efanayo yeendidi ezimiselweyo.
Kufuneka uMphathiswa acebisane nabaphathi begunya likavimba , ngaphandle kokuba uvimba walathwe ngexesha lesibhengezo sikavimba ngokwemigaqo yecandelo 23 ngaphambi kokwalatha uvimba wendalo njengohlobo oluthile likavimba wendalo.
Ukwalathelwa koovimba bendalo njengemimamdla yasendle
uMphathiswa unokuthi, ngokwesaziso esikwiGazethi, alathe uvimba wendalo obhengezwe nguMphathiswa ngokwemigaqo yecandelo 23 okanye ophethwe libutho lesizwe ,okanye inxenye kavimba onjalo, njengommandla wasendle uMphathiswa onoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo, unokuthi ngesaziso kwiGazethi abhengeze uvimba wesizwe kwiphondo obhengezwe nguMphathiswa ngokwemigaqo yecandelo 23 okanye ophethwe libutho likarhulumente wephondo okanye wengingqi, okanye njengenxenye yovimba onjalo , njengommandla wasendle.
Nasi isizathu sokwalatha ummandla wasendle-
a ukukhusela nokulondoloza imo yendalo yokusingqongiley, iyantlukwano kwezendalo, nezendalo ezibandakanyekayo namajelo enkcubeko;
b ukubonelela ngamathuba c ukungena okunqandwa ngokungqingqwa, okuza kwenziwa ngaphandle komatshini kuphela
Kufuneka uMphathiswa acebisane nabaphathi bamagunya ovimba bendalo , ngaphambi kokwalatha uvimba wendalo okanye inxenye kavimba wendalo
Isaziso emasinikwe uMphathiswa wezibhengezo zamaphondo uMphathiswa onoxanduva lemimandla ekhuselekileyo makangenise ngokukhawuleza kuMphathiswa ikopi yesaziso ngasinye esikhutshwe liLungu lesiGqeba loLawulo ngokwemigaqo yecandelo 23, 24, 25 okanye 26
Inxenye 4 Okusingqongileyo okukhuselekileyo
Ukubhengezwa kokusingqongileyo okukhuselekileyo
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo olunoxanduva lemimandla ekhuselekileyo kwiphondo unokuthi ngesaziso kwiGazethi-
a abhengezwe nayiphina imimandla echazwe kwisaziso-
i njengokusingqongileyo okukhuselekileyo ii njengenxenye yokusingqongileyo okukhuselekileyo okukhoyo c athiye igama kokusingqongileyo okukhuselekileyo
Kufuneka ibe sesi isizathu sokubhengeza ummandla njengokusingqongileyo okukhuselekileyo-
a amisele ummandla njezowuni ephakathi ukuze ikhusele uvimba wendalo owodwa, ipaki yesizwe, isiza selifa selizwe, okanye uvimba wendalo;
b kuvunyelwe abanini-mhlaba bathathe isigqibo ngokudibeneyo sokulondoloza iyantlukwano yendalo kwimihlaba yabo baze bafune ukhuseleko lwasemthethweni
kukhuselwe ummandla ukuba lo mmandla ufuna ukuphuhliswa -
i ngenxa yeyantlukwano yayo kwezendalo ii ngenxa yemo yayo yendalo iii ngenxa yexabiso layo kwezenzululwazi, kwezenkcubeko, kwezembali, nakwezakudala; okanye iv ngenxa yexabiso layo kwimbonakalo yomhlaba d ukukhusela i ekho sitimu echaziweyo ngaphandle kuvimba wendalo, ipaki yesizwe, isiza Selifa lelizwe okanye uvimba wendalo e ukuqinisekisa ukuguqulwa okanye ukutshintshwa ekusebenziseni umhlaba kummandla f ukunqanda ukuguqulwa, okanye ukutshintshwa kumhlba osetyenziswe kulo mmandla ukuba umlaba lowo ubekelwe ukubhengezwa njenge okanye uza kufakwa kwipaki yesizwe okanye kuvimba wendalo.
a umhlaba karhulumente okanye ibutho likarhulumente b umhlaba ophantsi komntu osecaleni okanye uluntu emva kokuba uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba liLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla kwiphondo onike loo mntu lowo okanye uluntu isaziso esibhaliweyo ngokwemigaqo yecandelo 33
Akukho mmandla o okanye inxenye iyenza uvimba wendalo owodwa, ipaki yesizwe okanye uvimba wendalo onokuthi abhengezwe njengokusingqongileyo kwendalo okanye njengenxenye kokusingqongileyo okukhuselekileyo okukhoyo.
Ukubhengezwa kommandla ekubhekiswa kuwo kwicandelwana 2 f njengommandla okhuselekileyo, uyaphelelwa emva kweminyaka emithathu ukusukela kumhla wopapasho lwesisaziso ngokwemigaqo yecandelwana 1, kodwa uMphathiswa, okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo unokuthi kwiGazethi andise elo xesha into engekho ngaphezu konyaka omnye.
Ummandla uyayeka ukuba kokusingqongileyo okukhuselekileyo ukuba lo mmandla ubhengezwe okanye udityaniswe kwipaki yesizwe okanye kuvimba wendalo
Ukuyekiswa kwezibhengezo okanye ukupheliswa kweenxenye zokusingqongileyo okukhuselekileyo
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla kwiphondo elifanelekileyo, njengoko kufanelekile, unokuthi ngokwesaziso kwiGazethi-
a ayekise isibhengezo sommandla ngokwemigaqo yecandelo 28 njengokusingqongileyo okukhuselekileyo okanye njengenxenye yokusingqongileyo okukhuselekileyo okukhoyo; okanye b kupheliswe nayiphina inxenye yokusingqongileyo okukhuselekileyo kulo mmandla.
Konke okusingqongileyo makuthi ngenxa yesizathu secandelwana 1 kuthathwe ngokuba bekubhengeziwe ngokwemigaqo yecandelo 28
Isaziso emasinikwe uMphathiswa wephondo wezibhengezo
Phambi kokupapasha isaziso ngokwemigaqo yecandelo 18 , 20 , 23 ,28 okanye 29 , uMphathiswa makalandele inkqubo yokucebisana njengoko kufanelekile kwezi meko, ngokulawulwa licandelo 34
uMphathiswa makathi, njengoko ebona kufanelekile ngokwemigaqo yecandelwana 1-
a athethe nawo onke amabutho esizwe achatshazelwe sesi saziso siphakanyisiweyo b athi ngokwemiqathango karhulumente wentsebenziswano njengoko kubekiwe kwiSahluko 3 soMgaqo-siseko , acebisane-
i neLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo elichaphazelekayo; kwakhona ii kumasipala okanye koomasipala apho imimandla echaphazelekayo ifumaneka khona; kwakhona
alandele inkqubo yokuthatha inxaxheba yabantu ngokwemigaqo yecandelo 33
Ukucebisana kweLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo
Phambi kokupapasha isaziso ngokwemigaqo yecandelo 23 , 28 okanye 29 , uMphathiswa onoxanduva lokukhusela imimandla ekhuselekileyo makalandele inkqubo yokucebisana njengoko kufanelekile kwezi meko, ngokulawulwa licandelo 34
iLungu lesiGqeba loLawulo malithi, ngokubona kufanelekile kwimigaqo yecandelwana 1-
a. acebisane ngokwemiqathango karhulumente wentsebenziswano njengoko kubekiwe kwiSahluko 3 soMgaqo-siseko-
i uMphathiswa okanye elinye ibutho lesizwe likarhulumente ochatshazelwe sesi saziso sicetywayo/siphakanyisiweyo; kwakhona ii umasipala okanye oomasipala apho lo mmandla uchaphazelekayo ufumaneka khona c acebisane nawo onke amabutho karhulumente achatshazelwe sesi saziso sicetywayo/siphakanyiswayo; kwakhona d alandele inkqubo yokuthatha inxaxheba yabantu ngokwecandelo 33
Ukuthatha inxaxheba kwabantu
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva le mimandla ekhuselekileyo mali-
a lenze isaziso seminqweno yokupapasha isaziso esicetywayo/esiphakanyiswayo ekubhekiswe kuso kwicandelo 311 okanye 321, ngokuthi sibeke isaziso kwiGazethi liphinde lifake kumaphepha-ndaba amabini ajikeleza kummandla apho imimandla echaphazelekayo ifumaneka khona; kwakhona b ukuba kuphakanyiswa ukubhengeza nawuphi na umhlaba owodwa njengomhlaba wokusingqongileyo okhuselekileyo-
i kuthunyelwe ikopi yesaziso esicetywayo ngeposi eqinisekisiweyo kulo dilesi yokugqibela yaziwa yomnini-mhlaba kulo mmandla uza kubhengezwa, ngokunjalo nakumnini-lungelo ngamnye olapho okanye kumhlaba onjalo okanye;
ii ancamathisele ikopi yesaziso esinjalo kwisango okanye ekungeneni kumhlatyana olapho kulo mmandla.
Eso saziso sinjalo ma-
a simeme onke amalungu, kudibanise abanini-mhlaba nabanamalungelo obunini ekubhekiswe kubo kwicandelwana 1 b, bangenise kuMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo izinto ezibhaliweyo nge okanye bekhaba eso saziso socetywayo zingaphelanga iintsuku ezingama -60 ukusukela kumhla wopapasho wesaziso kwiGazethi; kwakhona b iqulathe ingcaciso eyaneleyo eza kwenza amalungu oluntu angeniso iziphakamiso ezivakalayo okanye izinto azikhabayo, lo nto idibanise nommandla oza kuchatshazelwa sesi sibhengezo.
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo kwiimeko ezifanelekileyo livumele nawuphi na umntu okanye uluntu lwengingqi lizise iziphakamiso ngomlomo okanye izinto oluzikhabayo kuMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo, kumntu owalathwe nguMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo. Eli candelwana malisebenze apho isaziso esicetyway siza kuchaphazela amalungelo okanye imidla yoluntu lwengingqi.
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo maliziqwalasele zonke iziphakamiso elizifumeneyo
Amabutho karhulumente achaphazelekileyo, uluntu, nabantu abamele bafumane
Ukuba kucetywa ukubhengeza ummandla ngokwemigaqo yecandelo 18 okanye 20 njengovimba wendalo okhuselekileyo oyedwa , okanye ipaki yesizwe, okanye njengenxenye yovimba wendalo okhuselekileyo oyedwa okhoyo, okanye ipaki yesizwe kwaye lo mmandla uquka-
a umhlaba wesizwe uphinde ulawulwe sisigqeba sikazwelonke, sephondo okanye ibutho likarhulumente, uMphathiswa unokubhengeza lo mmandla qha-
i kwenzeke ngexesha elinye nelungu lekhabhinethielinoxanduva lokulawula lo umhlaba ukuba umhlaba lowo ulawulwa sisigqeba solawulo lwesizwe;okanye ii emva kokucebisana neLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lolawulo lalo mhlaba ,ukuba lo mhlaba ulawulwa sisigqeba sokuulawula sephondo.
b umhlaba okwitrasti okanye kwibutholikarhulumente soluntu okanye omnye unebango, uMphathiswa angawubhengeza lo mmandla ngexesha nye netrasti
Ukuba kucetywa ukubhengezwa ummandla ngokwemigaqo yecandelo 231 okanye 28 1 njengovimba wendalo okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo, okanye njengenxenye yopvimba wendalo okhoyo okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo,kwaye lo mmandla una okanye udibanisa-
a umhlaba karhulumente nolawulwa sisigqeba sikazwelonke,sephondo,okanye ibutho likarhulumente , uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo lephondo elifanelekileyo, linokubhengeza lo mmandla qha ngokudibana nelungu lekhabhinethi okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokulawula lo mhlaba.
b umhlaba ogcinwe litrasti likarhulumente okanye ibutho likarhulumente loluntu okanye omnye onebango, uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo linokuwubhengeza lo mmandla qha ngokudibana netrasti.
Inxenye 6 Jikelele
Ukuqaliswa kwezibhengezo
(i) Ukubhengezwa komhlaba wabucala njengovimba wendalo oyedwa, ipaki yesizwe, uvimba wesizwe, okanye okusingqongileyo okukhuselekileyo, okanye njengenxenye yovimba wendalo oyedwa okhoyo, kungaqaliswa nguMphathiswa, okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo okanye abanini-balo mhlaba abazisebenzelayo okanye bedibene.
Nasiphi na isicelo esivela kubanini-mhlaba babucala abafuna ukuba umhlaba wabo ubhengezwe ,esifunyenwe nguMphathiswa, okanye iLungu lesiGqeba loLawulo kufuneka kuqala siqwalaselwe nguMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo.
Ukuqiniselwa kweRejista yoMhlaba
uMphathiswa, okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva le mimandla ekhuselekileyo, njengoko kufanelekile, kufunela lithi ngokubhaliweyo lazise uRejista woMhlaba ngayo nayiphi na indawo ebhengezwe njengovimba wendalo oyedwa , ipaki yesizwe, uvimba wesizwe, okusingqongileyo okhuselekileyo, okanye inxenye yovimba wendalooyedwa okhoyo, ipaki yesizwe ,uvimba wendalo, okusingqongileyo okukhuselekileyo, okanye ngokubhekiselele kwisibhengezo ebesirhoxisiwe okanye esilungisiweyo
Ukwaziswa makudibanise nenkcazelo yomhlaba ochaphazelekayo
Xa uRejista wezeMihlaba efumene eso saziso, kufuneka asibhale phantsi eso sibhengezo, okanye ukuyekiswa okanye ukulungiswa kwiirejista ngokwemigaqo yecandelo 3 1 loMthetho wokuBhaliswa koMhlaba, wowe 1937uMthetho No 47 wowe 1937
ISAHLUKO 4
UKUPHATHWA KWEMIMANDLA EKHUSELEKILEYO
Ngaphandle kwendawo echaziweyo kwesiSahluko, ilungiselelo lesiSahluko sibhekisa kummandla okhuselekileyo onguvimba wendalo owodwa, ipaki yesizwe, nokuchazwa kommandla okhuselekileyo, " ummandla okhuselekileyo wendalo" "ummandla okhuselekileyo wephondo "nommandla okhuselekileyo wengingqi"
Inxenye 1: Ukuphathwa kwamagunya nokuphathwa kwezicwangciso
Ukuphathwa kwamagunya
uMphathiswa makanikezele ngokubhaliweyo ukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo yesizwe kwibutho likarhulumente okanye nakweliphi na iziko.uMphathiswa makanikezele ukuphathwa kommandla okhuselekileyo oyi paki yesizwe kwi-
a Paki yeSizwe yoMzantsi Afrika okanye b Elinye ibutho lesizwe ukubangaba liphethe I paki yesizwe ngokwezinto ezibhalwe phantsi nguMphathiswa uMphathiswa onoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo makanikezele, ngokubhaliweyo, ukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo kwibutho likarhulumente.
Ibutho likarhulumente okanye elinye iziko apho belinikezelwe ukuphathwa kommandla okhuselekileyo ngokwemigaqo yecandelwana 1 okanye 2 ligunya lokuphatha lo mmandla ngokwesizathu salo Mthetho.
Amalungiselelo okuphathwa kwezicwangciso
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo malinikezele ngokubhaliweyo ngokwemigaqo yecandelo 38 okanye qha-
a ngokudibene negunya elithembisayo lokuphatha;kwakhona b xa kuvume uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo isicwangciso sokuphatha ummandla okhuselekileyo olungiswe wwaza wangeniswa ligunya elithembisayo zingaphelanga iinyanga eziyi-12
Xa igunya lokuphatha elithembisayo lilungiselela isicwangciso sokuphatha masicebisane noomasipala namanye amabutho karhulumente namaqela achaphazelekayo anomdla kulo mmandla.
Kufuneka isicwangciso sokuphatha siyiqwalasele imiba esebenzayo esicwangciso esiyondeleleneyo sophuhliso sikamasipala apho ukhoyo ummandla okhuselekileyo..
Inqobo yokulinganisa yokuphatha
Igunya lokuphatha ummandla okhuselekileyo maliphathe ummandla a. ngesizathu besibhengezelelwe sona qwaba; kwakhona c ngokubhekiselele apha-
kwisicwangciso sokuphatha ummandla
Lo mthetho, uMthetho weyantlukwano yezendalo, uMthetho wokuPhathwa kokuSingqongileyo kweSizwe iii nawuphi na umthetho osebenzayo wephondo, ngokubhekiselele kummandla okhuselekileyo wephondo; kakhona iv nawuphina umthetho osebenzayo kamasipala, ngokubhekiselele kummandla wengingqi okhuselekileyo
Igunya lokuphatha lommandla okhuselekileyi wesizwe okanye wephondo unokulungiswa ngesicwangciso ngesivumelwano noMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo olunoxanduva lwemimandla ekhuselekileyo kwiphondo, njengoko kufanelekile.
Izicwangciso zokuphatha
Injongo yesicwangciso sokuphatha kukuqinisekisa ukhuseleko, ulondolozo nokuphathwa kommandla okhuselekileyo ngokwendlela engqamelene neenjongo zalo Mthetho kwanesizathu ebibhengezelwe sona .
Isicwangciso sokuphatha masibe nezi ubuncinane-
a uphahla lwepolisi/inkqubo elungelelaniswe kakuhle b loo milinganiselo icwangcisiweyo, yokunqanda nomsebenzi oyimqobo yokulinganisa njengoko kuchaziwe.
c Iprogramu eza kumiselwa yesicwangciso nokunika amaxabiso;
Izicwangciso zokuphatha mazibe nezicwangciso ezincedisayo, kwaye uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo lisamkele isicwangciso sokuphatha okanye nasiphina esincedisayo ngokupheleyo okanye inxenye yaso.
Ukuphatha kudibene nomnye umntu kwimimandla ekhuselekileyo
Igunya lokuphatha eliphethe ummandla okhuselekileyo linokungena kwisivumelwano nelinye ibutho likarhulumente, uluntu lwengingqi, umntu okanye elinye iqela lizo-
a phathisana ngommandla namaqela; okanye b lawule iintshukumo zabantu ezichaphazela okusingqongileyo kulo mmandla, ukuba ngaba oko kuphathisana akukhokeleli ekuqhaweleni okanye ekwenzeni into enye kabini.
a ukwahlulwa/ukwabiwa kwamagunya ngu okanye kwigunya lokuphatha ukusuka kwelinye iqela ukuya kwelinye kwisivumelwano b ukwahlulwa kwayo nayophina ingeniso evela ekuphathweni kommandla okhuselekileyo okanye olunye uhlobo olubonelela ngokwabelana phakathi kwamaqela okanye olunye uhlobo lokwabelana phakathi kwamaqela c ukuqokelela , ukubamba, okanye ukusebenzisa amajeloezndalo kummandla , ngokulawulwa kukubakho kwamalungiselelo oMthetho weyantlukwano yendalo;
d ukukwazi ukufikelela kwiziza zenkcubeko okanye ukubonakala kwezenkolo jummandla;
e ukuhlaliwa kommandla okhuselekileyo okanye inxenye yawo.
f Nawuphi na omnye umbandela obhekiselele apha.
Isivumelwana sokuphathisana masi-
a bonelele ngokuphathwa kwamajelo alilifa lenkcubeko ngendlela efanelekileyo nebambiseneyo kwimimandla ekhuselekileyo ligunya lokuphatha; kwakhona b kungqamelane namanye amalungiselelo alo Mthetho uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla kwiphondo, njengoko kufanelekile, linokukuphelisa ukuphathisana emva kokunika isaziso esivakalayo kumaqela ukuba eso sivumelwano sifunyaniswe singasebenzi ngokuyimpumelelo okanye sisokolisa ukufumaneka kwazo nzaiphi na iinjongo zokuphatha ummandla okhuselekileyo.
Inxenye 2: Ukujonga nokulawula
Izalathisi - msebenzi
uMphathiswa unokuseka izalathisi zokujonga umsebenzi ngokubhekiselele kukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo yesizwe nokulondolozwa keyantlukwano yendalo kulo mimandla iLungu lesiGqeba loLwulo elinoxanduva lemimandla ekhuselekileyo linokuseka izalathisi zokujonga umsebenzi ngokubhekiselele kukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo yesizwe neyamaphondo nokugcinwa kwlao mimandla ineyantkukwano yezendalo
Igunya eliphetheyo lokukhusela ummandla ma-
a) lijonge ummandla lisebenzisa izalathisi ngokwemigaqo yecandelwana (1 okanye ;kwakhona b linike ingxelo ngelikufumeneyo kuMphathiswa okanye kwiLungu lesiGqeba loLawulo okanye kumntu owalathelwe nguMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo qho ngonyaka.
uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba unokuqesha abaphicothi - zincwadi bajonge ukuthobela kwegunya lokuphatha iinjongo zonke zesicwangciso sokuphatha.
Ukupheliswa kwegunya lokuphatha imimandla ekhuselekileyo
Ukuba igunya lokuphatha imimandla ekhuselekileyo aliyifezekisi imisebenzi ngokwemigaqo yesicwangciso sokuphatha imimandla ekhuselekileyo, okanye lisebenza ngaphantsi koko belimele liyakwenza ngokubhekiselele kukuphathwa kwemimandla ekhuselekileyo, kudibanise neyantlukwano yendalo yommandla, uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla kwiphondo, njengoko libona kufanelekile, la a zise igunya lokuphatha ngokubhaliweyo ngokungakwazi kwalo ekwenza imisebenzi yalo okanye ukuyenza ngaphantsi kunokuba beli ele liyayenza b liyalele igunya lokuphatha lithathe ngokwexesha elithile amanyathelo okulungisa lo nto ikwisaziso
Ukuba igunya lokuphatha ummandla okhuselekileyo wesizwe nowamaphondo alikwazi ukuthatha lo manyathelo afunekayo, uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo li-
a phelise igunya lokuphatha imimandla ekhuselekileyo; kwakhona b linike elinye ibutho likarhulumente njengegunya eliphetheyo lo mmandla uMphathiswa umisela eli candelo ngokubhekiselele kwimimandla yokukhuseleko yesizwe aphinde uMphathiswa amisele eli candelo ngokwemimandla yokhuseleko yephondo neyengingqi iNxenye 3: Ukukwazi ukufikelela kwimimandla ekhuselekileyo
. Akukho mntu ma-
a kangene kuvimba wendalo owodwa b kahlale kuvimba wendalo oyedwa; okanye c kenze nawuphi na umsebenzi kuvimba wendalo oyedwa.
a gosa leSebe okanye elinye ibutho likarhulumente elalathwe nguMphathiswa ngokubhaliweyo ukuba lijonge-
i ukulondolozwa koovimba bakarhulumente okanye nayiphi na enye iyantlukwano ngkwendalo kuvimba; okanye ii ukumiselwa kwesicwangciso sokuphatha nesalo Mthetho;
b naliphi na ipolisa , igosa elingenayo lizo kwenza umsebenzi walo; okanye c umntu osebenza ngokwemigaqo ayinikiweyo ngokwemigaqo yecandelwana 3
Igunya lokuphatha likavimba wendalo oyedwa linokuthi, ngokubhaliweyo nangeemeko ezalathwe lilo emva kokucebisana noMphathiswa livume ngokwelungiselelo le candelwana 1 ukuba.
a usonzululwazi enze umsebenzi wakhe wenzululwazi b umntu enze umsebenzi obhekiselele kulondolozo likavimba okanye nayiphi na enye iyantlukwana ngokwendalo yoovimba;
c igosa legunya lokuphatha lenze imisebenzi yalo esemthethweni;okanye d igosa lebutho likarhulumente lenze umsebenzi walo osemthethweni
Ukukwazi ukungena kwiipaki zesizwe, oovimba bendalo, nakwiziza zelifa lelizwe
akukho mntu omakathi engenayo imvume ebhaliweyo yegunya eliphetheyo lepaki yesizwe, uvimba wendalo okanye isiza selifa lelizwe-
a angene ipaki, uvimba, okanye isiza, okanye b ahlale epakini, kuvimba okanye kwisiza.
a gosa leSebe okanye kwelinye ibutho likarhulumente elalathiweyo nguMphathiswa, okanye ngkubhekiselele kukuvimba wephondo okanye kowengingqi, umntu owalathwe liLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva wokukhusela imimandla kwiphondo elifanelekileyo azo kujonga-
ukulondolozwa kwepaki, kukavimba, isiza okanye nayiphi na enye ipaki eneyantlukwano ngokwendalo, uvimba okanye isiza;okanye iii ukumiselwa kwesicwangciso sokuphatha naloMthetho b igosa legunya lokuphatha lenze imisebenzi esemthethweni epakini, kuvimba okanye isiza;
c naliphi ipolisa okanye igosa elingena kwipaki, uvimba okanye isiza; okanye d umntu onelungelo lokungena kwipaki, uvimba okanye isiza, okanye e umntu onqumla kwipaki, uvimba, isiza ngakumgaqo kaloliwe
Ukuba igunya lokuphatha, uvimba,okanye isiza, alivumi ukunika imvume kwigosa ukuba lingene kwipaki, uvimba,okanye isiza ukuze lenze imisebenzi yalo esmthethweni, uMphathiswa angathi-
a awuqwalasele kakhona lo mcimbi;kwakhona b avume olo lwaliwo okanye akhuphe imvume yokungena.
Ukusetyenziswa kwenqwelo-ntaka koovimba bendalo ababodwa, okanye iziza zelifa lelizwe
Uvimba wendalo owodwa, ipaki yesizwe okanye isiza selifa lelizwe kudibanise nomoya ongaphezulu kukavimba, kwipaki, okanye isiza kumgangatho we kweenyawo ezingama 1500 ngaphezu komhlaba akukho mntu oqhuba inqwelo-ntaka omakamise kumhlaba okanye abhabhe kuMvulo owodwa kaMatshi 24 ,2003 kuvimba wendalo, kwipaki yesizwe okanye kwisiza selifa lelizwe ngaphandle-
a kwi okanye asuke kwibala elalathelwe ligunya lokuphatha lalo vimba wendalo, ipaki yesizwe okanye isiza selifa lelizwe; kwakhona c unemvume ka , nangemeko ezalathwe , ligunya lokuphatha.
Akukho mntu omakabhabhe ngaphezu kukavimba wendalo owodwa, kwipaki yesizwe, okanye kisiza selifa lelizwe kukuphakama okungekho ngaphantsi kweenyawo eziyi 1500, ngaphandle kufanelekile ngesizathu seli candelwana2
a kuxakeka, okanye b kumntu osebenza kwimiyalelo yegunya lokuphatha uMphathiswa, esebenza ngokudibene nelungu lekhabhinethi enoxanduva lokuhamba ngomoya, unokuchaza ezinye iziqhobosho ezivakalayo ekubhabheni kwimimandla ekhuselekileyo
Inxenye 4 : Iziqhobosho.
Imisebenzi enika ithemba yasemgodini kwimimandla ekhuselekileyo
Ngokungajongwa kweminye imithetho, akukho mntu makaqhube intengiso yemisebenzi yasemgodini-
a kuvimba wendalo owodwa, kwipaki yesizwe, okanye kuvimba wesizwe;
b kummandla okhuselekileyo ngaphandle kwesivumelwano esibhaliweyo soMphathiswa nelungu lekhabhinethi elinoxanduva lezimbiwa/iiminerali ;okanye c kummandla okhuselekileyo ekubhekiswa kuwo kwicandelo 9b c okanye d c Icandelwana 1 aliyichaphazeli imisebenzi yasemigodini ebisoloko iqhutywa ngokusemthethweni ngaphambi kokuqalisa kweli candela
Ukulawulwa okanye ukuqhotyoshwa kwemisebenzi yoovimba bendalo ababodwa, iipaki zesizwe, noovimba bendalo
Imisebenzi yoovimba bendalo ababodwa, iipaki zesizwe, noovimba bendalo balawulwa ze baqhotyoshwe ngokwendlela echazwe -
a yimithetho eyenziwe ngokwemigaqo yecandelo 86
b yimithetho eyenziwe licandelo 87 , ngokubhekiselele kovimba bendalo bephondo nabe ngingqi c yimithetho kamasipala ngokubhekiselele koovimba bendalo bengingqi.; kwakhona d yimithetho yangaphakathi eyenziwe ligunya lokuphatha lalo mmandla ngokwemigaqo yecandelo 52
Imisebenzi yentengiso neyoluntu kwiipaki zesizwe, oovimba bendalo nakwiziza zelifa lelizwe
Igunya lokuphathwa kwepaki yesizwe, uvimba wendalo, okanye isiza selifa lelizwe linokuthi, ngokungajongi nawuphi na umthetho okanye umtheyho kamasipala ekubhekiswa kuwo kwicandelwana 49 kodwa ngokulawulwa sisicwangciso sepaki ,uvimba okanye isiza-
a liqhube okanye livumele-
i umsebenzi wentengiso epakini, kuvimba okanye kwisiza; okanye ii umsebenzi epakini, uvimba, okanye kwisiza esinenjongo yokunyusa ingeniso b lingene kwisivumelwano esibhaliweyo neluntu lwengingqi ngaphakathi okanye ecaleni kwepaki, uvimba, okanye isiza ukuvumela amalungu oluntu avune kumajelo ezendalo aphilileyo epakini, kuvimba okanye kwisiza; kwakhona c kubekwe izithethe nemigangatho yayo nayiphina imisebenzi evunyiwryo ngokwemigaqo yomhlathi a okanye b
Umsebenzi ovunywe ngokwecandelwana 1 a okanye b usenokungazichaphazeli kakubi izidalwa ezincinci okanye kuphazamise ngokubonakalayo ubunganga beenkqubo zendalo kwipaki yesizwe, uvimba wendalo okanye isiza selifa lelizwe.
Igunya lokuphatha ipaki yesizwe, uvimba wendalo okanye isiza selifa lelizwe maliseke iinkqubo zokujonga-
a uvakalelo epakini, kuvimba, okanye kwisiza nakwiyantlukwano yezendalo yemisebenzi evunyiweyo ngokwemigaqo yecandelwana 1 a okanye b ;kwakhona c ukuthobela na-
i naziphi na izithethe nemigangatho yecandelwana 91 Â©; kwakhona ii nasiphi na isivumelwana ekungenwe kuso ngokwemigaqo yecandelwana 1 b
Nawuphina umsebenzi ekubhekiswa kuwo kwicandelwana 1 a okanye b mawuthathwe ngokuba wamkelwe ngokwemigaqo yeli candela ukuba lo msebenzi ubuqhutywe ngokusemthethweni ngomhla okawulezileyo phambi-
a kweli candela lisebenze; okanye b kwesibhengezo sommandla wepaki yesizwe, uvimba wendalo, isiza selifa lelizwe okanye inxenye yepaki yesizwe ekhoyo, uvimba wesizwe okanye isiza selifa lelizwe
Akukho phuhliso, kwakhiwa okanye ukufamisha okuza kuvunyelwa kwi paki yesizwe, kuvimba wendalo, kwisiza selifa lelizwe ngaphambi kokuba kubekho isivumelwana sangaphambili esibhaliweyo ligunya lokuphatha.
Ukulawulwa okanye ukuqhotyshwa kophuhliso okanye eminye imisebenzi yokukhuselwa kokusingqongileyo
Ukulawulwa kokuthintelwa kophuhliso nemimye imisebenzi yokusingqongileyo okukhuselekileyo uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo lemimandla ekhuselekileyo kwiphondo , unokuthi, athintele okanye alawule okusingqongileyo phantsi komthethowoMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo-
a uphuhliso olungazokulunga kummandla onikwe ngesizathu sokuwubhengeza b aqhube eminye imisebenzi eza kuthintela eso sizathu
Imithetho yangaphakathi
Igunya lokuphatha lepaki yesizwe , uvimba wendalo, isiza selifa lelizwe,liza kuthi, ngokubhekiselela kuzo nziphi na izithethe nemigangatho echaziweyo enze imithetho yokulawulwa okufanelekileyo lo mmandla.
Imithetho eyenziwe ngokwecandelwana 1
a mayingqamelane malo Mthetho nesicwangciso sokupghathwa sommandla b iquka bonke abantu kummandla , kubandakanya neendwendwe; kwakhona c inokuthi, njengemo yokungena , ukubonelela ukuwiswa kwesigwebo ngokwaphula imigaqo.
Amacandelo 45, 46, 49, 50, 51 okanye 52 akasayi kusetyenziswa ngendlela apha ethile ithintele-
a ukusonjululwa kwemiba ephathalele kumalungelo omhlaba ngokoMthetho woBuyiselo lwaMalungelo omhlaba uMthetho No. 22 wowe 1994 yaye ngokubhekiselele koku iya kuthi imimandla ekhuselekileyo igcinwe ngokwemo yayo yakuqala yendalo ukuze ulondolozo olufezekileyo lale mimandla lujongwe kwaye kugxilwe ekugcinweni kwayo ikulawulo olungahexiyo kwezoqoqosho kwakunye nolawulo olubumbeneyo noluyondeleleneyo oluvela kumagunya aphetheyo; kwakhona b nobonelelo lweenkonzo eziyimfuneko kwanokufumaneka kwezibonelelo nkonzo ziphathelele kulo njongo
Umntu angalisebenzisa ilungelo analo yena buqulokusela okanye ukusebenzisa amanzi akumlambo okanye emfuleni okummandla okhuselekileyo, kodwa ngokulawulwa yinto eqingqwe nguMphathiswa ngemvisiswano nelungu leKhabhinethi elinoxanduva lemicimbi yamanzi.
ISAHLUKO 5
Inxenye 1: Ukuhlala zihleli, imisebenzi namagunya eePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika
Ukuhlala zikho
IIPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ezisekwe ngokwecandelo lo Mthetho wePaki zeSizwe ,1976( uMthetho No. 57 wowe 1976), usekhona usasebenza njengesandla somthetho olawulayo nangona wathi waguzulwa loo mthetho licandelo 92 lalo Mthetho
Imisebenzi
iiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ma-
a zilawule ngokwalo Mthetho iipaki zesizwe , neminye imimandla ekhuselekileyoezabelwe wona ngokweSahluko 4 necandelo 94, b zikhusele , zilondoloze zezilawule ezoo paki zesizwe nemimye imimandla ekhuselekileyo; kwakhona c ngokwesicelo soMphathiswa , zicebise uMphathiswa ngawo nawuphi na umbandela omayela-
i nolondolozo kwakunye nolawulo lokwahluka hlukana ngokobume basendalweni njengoko kungathi kudingeke amathuba ngamathuba iii iipaki ezintsha zesizwe, kunye nokuchetywa /ukungabandkanywa kwiipaki zesizwe ezikhoyo, kwakhona iiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika zinokuthi ekulawuleni iipaki zesizwe-
a alawule iinkqubo zokufuya nezokulima, ze bagcine imimandla yoovimba epakini njengendawo zokufuya nezizokukhulisa izityalo b athengise, atshintshise okanye ahlinzeke ngaso nasiphi na isilwanyana, isityalo okanye into enobom ekhoyo epakini , okanye athenge, atshintshe okanye ngelinye ixesha azifumanele naluphi na uhlobo lwento ephilayo eyeyemveli anokuthi ayithabathe njengekunqweneleka ukuba kukhondozwe ngayo kwipaki ethile.
c Athabathele kuwo umsebenzi nokukhuthaza uphando d alawule, asuse okanye anyothule nayiphi na into ephilayo evela kwindawo ayibona njengengafunekiyo ekukhuseleni nasekulondolozeni kumzi wolondolozo ndalo/ kwipaki ethile e azise ngophuhliso, ze akge okanye amise nayiphi na imisebenzi eyimfuneko ekulawulweni komzi wolondolozo-ndalo, kubandakanyawa iindlela, iiblorho, izakhiwo, amadama, iindonga zokunqanda ulwandle , izindlu zamaphenyane , amanqwanqwa okugxidikela, iindawo zokubophelela iinqanawa, amachibi kunye neetonela zokuhamba amanzi angaphantsi;
f amkele iindwendwe kumzi wolondolozo-ndalo g athabathe amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukhuseleko nentlalo-ntle yabatyeleli kunye nabasebenzi;
abe nokubonelela ngendawo yokuhlala nokufaka iintloko kwabahambi nabasebenzi , kubandakanywa ubonelelo ngokutya kunye neemfuno zekhaya i aqhube ushishino okanye urhwebo okanye abonelele ngezinye iinkonzo ukulungiselela ukuba izinto zibe lula kubatyeleli nabasebenzi, kubandakanywa nokuthengiselwa isiaelo esinxilisayo.
j amisele aqingqe yaye kananjalo abe nokuqokelela imirhumo-
i yokungena emasangweni okanye ii ukuhlala kumzi wolondolozo- ndalo okanye iii 'nayiphina inkonzo ebonelelwa lilo;
k agunyazise nawuphi na umntu , phantsi kwazo naziphi na iimeko kwakunye nayiphi na intlawulo yemirhumo engathi ayimisele,-
i ukuqhuba naluphi na ushishino okanye urhwebo, okanye ukubonelela ngayo nayiphi na inkonzo anokuyiqhuba okanye ayibonelele ngokweli candela, kananjalo ii abonelele ngamaseko amileyo okulungiselela olo shishino , urhwebo okanye inkonzo l ngokwesivumelwano kunye-
i nomasipala, abonelele nayiphi na inkonzo kumzi wolondolozo-ndalo ekufanele ukuba loo masipala abonelele ngayo okanye anokubonelela ngayo ngokomthetho omisiweyo, okanye ii nenye ingalo yombuso,okanye ibutho likarhulumente yenze umsebenzi kumzi wolondolozo-ndalo enokuthi loo ngalo yombusoiwenze ngokomthemtho owisiweyo, okanye m enze ezi zezi nye izinto njengoko kuqingqiwe
Icandelwana 2 lisebenza kananjalo kweminye imimandla ekhuselweyo ephethwe ngaMaziko oLondolozo -ndalo eSizwe oMzantsi Afrika, ngokunjalo namagunya aqulathwe kweloo candelwana angathi asetyenziswe lilo ngokukangangoko loo magunya athi angagungqi kwinjongo ethe loo mimandla injalo abhengezwa njengommandla okhuselweyo.
Amagunya ngokubanzi
Amaziko oLondolozo -Ndalo eSizwe eloMzantsi Afrika angathi ngenjongo yokwenza imisebenzi yawo-
a aqeshe ezikhundleni abasebenzi bayo ngokwecandelo /esebenzisa icandelo 73
b afumane , ngokwesivumelwano, iinkonzo zakhe nawuphi na umntu, kubandakanywa nayo nayiphi na ingalo yombuso, ukulungiselela ukwenziwa kwayo nayiphi na into ethile, umsebenzi okanyeisabelo;
c azithabathele okanye anikezele ngalo naliphi na ilungelo kwimpahla efudusekayo okanye engenakufuduswa, oknye aqeshe okanye aqeshise ngayo nayiphi na impahla/ipropati/indawo d avule aze asebenzise i-akhawunti yebhanki yayo e atyale esebenzisa icandelo 76 nayiphi na imali ekwi Ngxowa ekubhekiselelwe kuyo kwicandelo 77, f aboleke imali , esebenzisa icandelo 66 loMthetho woLawulo lweMali zoLuntu/ zikaRhulumentePFMA
g abize imirhumo ngayo nayiphi na imisebenzi ayenzileyo okanye iinkonzo azinikezeleyo okanye aqokelele imirhumo esisiphumo esivela ekusetynzisweni kwawo nawaphi na amalinge elo obutyebi bengqondo;
h izifake phantsi kwesikhuseli /kwi inshorensi elwa-
i nayiphi na ilahleko , umonakalo okanye umngcipheko, okanye iinaliphi na ityala enokubenza ngokuphathelele kumalungu eBhodi okanye estafu/ abasebenzi ekusetyenzisweni kwalo Mthetho i enze izigqibo zomsebenzi osemthethweni kubandakanywa amanyathelo aqukanisa okanye egameni lakhe nawuphi na omnye umntu okanye ingalo yombuso yaye j ivula / iqalise okanye ikhusele naliphi na inyathelo elisemthethweni
Inxenye 2 iBhodi elawulayo, ukwakhiwa kwayo kunye nobulungu bayo
Ukwakhiwa
Umzi woLondolozo -Ndalo weSizwe eMzantsi Afrika ulawulwa yibhodi eyenziwe-
a ubuncinane amalungu angekho ngaphantsi kwethoba nangadlulanga kwishumi elinambini awalathelwe ngokwecandelo 59
b uMlawuli-jikelele okanye igosa leSebe elichongwe nguMlawuli jikelele; kwakunye c nagosa loLawulo eliyiNtloko uMphathiswa-
a kufuneka amisele inali lamalungu amakalathelwe kwizikhundla ngokwecandelwana 1 a yaye b ongenakho ukuguqula , amathuba ngamathuba, inani elimiselwe ngokwalo mhlathi a ,kodwa kunokubakho ukucuthwa kwamanani kuphela xa kukho isithuba esithe sakho ebhodini iBhodi ithabatha zonke izigqibo ekusebenziseni amandla ayo nasekuqhubeni imisebenzi yoMzi woLondolozo-Ndalo weSizwe weloMzantsi Afrika ngaphandle -
a kwezo zigqibo ezenziwe ngesizathu sokuba kukho ukumelwa komntu ngokwecandelo 71 ; okanye b apho uMthetho woLawulo-Mali zikaRhulumente ubonelela ngeny'indlela.
Iziqu zokufunda
Ilungu leBhodi kufuneka-
a libe ngumntu omilo nemo ekufaneleyo ukubamba isikhundla sobulungu, kwakhona b libe neziqu zemfundo okanye amava
Aba Bantu balandelayo baguzulwe / bayekisiwe ekubeni ngamalungu okanye ukuhlala bengamalungu eBhodi;
a umntu obambe isikhundla njengelungu lePalamente okanye indlu yoWiso-mthetho yePhondo.; kwakhona b nomntu othe wakhutshelwa ngaphandle ekubeni sesikhundleni abekade ekuso ngokwecandelo 65
Inkqubo yokuqesha
Nanini na xa kuyimfuneko ukuqesha ilungu okanye amalungu eBhodi, kufuneka uMphathiswa-
a ngokupapasha kumaphepha-ndaba ajikeleza kuzwelonke nakwiphondo ngalinye, ameme abagqatswa belungu elinjalo okanye amalungu, kwakhona b enze uluhlu lwamagama abantu abonyuliweyo
Naluphi na ulonyulo kufuneka lupapashiwe ngokwemigaqo yecandelwana 1 a mayixhaswe a iinkcukacha zomntu oza kwenyulwa;
b iinkcukacha zeziqu zezifundo zomgqastswa okanye amava
nayiphi na enye ingcaciso enokuthi ichazwe uMphathiswa makajonge inani elifunekayo labaqeshwa ngokwemigaqo yecandelwana1 b kodwa xa uluhlu lwamagama lungonelanga kufuneka uMphathiswa aqeshe umntu ofanelekileyo amkhethe ngokwakhe.
Xa eqesha uMphathiswa kufuneka ayiqwalasele into yokuqesha abantu kuluntu ebelukade luhlelelekile. Ingqesho mayenziwe ngohlobo lokuba ibe nabantu abanobuchule obufanelekileyo
Usihlalo
Nanini na xa kuyimfuneko, kufuneka uMphathiswa aqeshe ilungu leBhodi njengosihlalo uSihlalo uqeshwa isithuba esalathwe nguMphathiswa oza kuthi, ngokombandela welungu ekubhekiswa kulo kwicandelo 57 1 a kodwa angalidluli ithuba lakhe le ofisi.
uMphathiswa angaliqesha ilungu leBhodi njengosihlalo obambeleyo weBhodi ukuba-
a Usihlalo akakho isithuba eside; okanye b Ingqesho kaSihlalo ayikagqibeki
Ithuba le-ofisi
Amalungu eBhodi ekubhekiswa kuwo kwicandelo (a) ngala a ngalawo aqeshwe ithuba leminyaka emithathu, okanye ukuba icandelo 66 2 liyasebenza,ngokwethuba elalathwe ngokwemigaqo yelo candela;
b ekupheleni kwelo thuba , akulungeleyo aphinde aqeshwe kwakhona elinye ithuba leminyaka emithathu; kwakhona c emva kokuphela kwekhefu le minyaka emithathu ubuncinane, abakulungeleyo ukuphinda bathathwe ngokwemigaqo yomhlathi a kwakhona, ukuba bathathiwe bakulungele ukuphinda bathathwe ngokwemigaqo uecandelo b nayiphi na ingqesho ngokwemigaqo yecandelwana 1-
a linokwandiswa ixesha nguMphathiswa isithuba esingagqithanga kunyaka, kwakhona b ngokulawulwa licandelo 58 nele 65
Iimeko zengqesho
uMphathiswa makalathe iimeko zengqesho zamalungu eBhodi ekubhekiswa kuwo kwicandelo 57 (a)
Iimeko zamalungu angekhoyo kwingqesho kazwelonke, kwiphondo okanye kwingalo yombuso ingabonelela ngentlawulo eyelathwe nguMphathiswa ngokuvumelana nelungu leKhabhinethi elinoxanduva lwezemali. Lo mvuzo lowo nezibonelelo zihlawulwa liZiko loLondolozo-ndalo yeSizwe eMzantsi Afrika.
Amalungu akwingqesho kazwelonke, kwiphondo okanye kwingalo yombuso wengingqi akamelanga kufumana ntlawulo nazibonelelo, kodwa bangabuyiselwa ngemali ephuma epokothweni yeziko lolondolozo-ndalo leSizwe loMzantsi Afrika.
Amalungu aqeshwa ixeshana, oko kukuthi akekho kwingqesho esisigxina
Ukuziphatha kwamalungu
Ilungu leBhodi-
a malenze imisebenzi ye ofisi linomoya omhle lingakhethi buso bamntu b lazise iBhodi ngomdla wezoshishino elinawo elilelalo okanye ishishini labucala ,okanye lomyeni, leqabane okanye umntu osisizalwane esisondeleyo kulo, lingathi liyeke kwiinkqubo zeBhodi ,ngaphandle kokuba iBhodi iyabona ukuba loo mdla linawo awungeni ncam kwizinto zeaBhodi.
c Lingasebenzisi amandla esikhundla elokuso nolwazi lezinto zeBhodi ukuzifumanela izinto zalo okanye lenze inzuzo komnye.;kwakhona d Lingenzi into eza kumosha ubunganga nokuzimela kweziko lolondolozo-ndalo lesizwe emzantsi afrika
Ilungu lebhodi elophula okanye elingazithobeliyo izinto ezikwicandelwana 1 lakufunyanwa linetyala lokuziphatha kakubi.
Ukupheliswa kobulungu
Umntu ekubhekiswa kuye kwicandelo 57 uyayeka ukuba lilungu leBhodi xa lo mntu-
a engakufanelanga ngokwemigaqo yecandelo 58 ukuba lilungu b aziyekele;okanye
asuswe e-ofisini ngokwemigaqo yecandelo 65
Ilungu lingasifaka isaziso esibhaliweyo sesicelo sokuyeka ubuncinane iinyanga ezintathu kuMphathiswa, kodwa ke uMphathiswa angasamkela isaziso esingaphantsi kwenyanga ezintathu kwiimeko ezithile.
Ukususwa e-ofisini
uMphathiswa angalisusa ilungu kwiBhodi ekubhekiswa kuyo kwicandelo 57 (a) , kodwa ngezi zathu a zokungakwazi ukuziphatha kakuhle okanye ngokungawazi umsebenzi b lingabkho ezintlanganisweni iintlanganiso ezintathu ezilandelelanayo lingenayo imvume kwiBhodi c ukuba namatyala elingakwazi ukuwabhatala d lifunyenwe linetyala laza alanikwa fayini/mdliwo.
Ilungu leBhodi lingasuswa e-ofisini ngenxa yokungakwazi ukuziphatha kakuhle okanye ngokungawazi umsebenzi emva kophando elenziwe yobhodi yophando eqeshwe nguMphathiswa.
uMphathiswa angalihlalisa phantsi ilungu emva kophando elwenziwe ngokwemigaqo yeli candela
Ukuzaliswa kwezithuba
a xa kumke uSihlalo, ngokuqesha elinye ilungu ngokwemigaqo yecandelo 601 njengoSihlalo;kwakhona b xa kumke umntu ekubhekiswa kuye ngokwecandelo 571 a0, ngkulandela inkqubo exelwe kwicandelo 59
Umntu oqeshwe ukuba azalise isithuba uhlala e-ofisini elo xesha lishiyekileyo lishiywe nguSihlalo okanye ilungu.
Inxenye 3: Iinkqubo zeBhodi ezisebenzayo
Iintlanganiso
uSihlalo weBhodi uyagqiba ngendawo nangexesha emazibe kuyo iintlanganiso ,kodwa isininzi samalungu singacela ngokubhaliweyo ukubamba iintlanganiso kwindawo nexesha ekwisicelo eso.
uSihlalo iba nguye ochophela iintlanganiso zeBhodi, kodwa athi ukuba akakho, amalungu anganyula elinye ilungu elikhoyo lichophele intlanganiso leyo.
Iinkqubo
Ibhodi ingalatha iinkqubo zayo ngokulawulwa ngamanye amalungiselelo alo Mthetho-
Kufuneka iBhodi igcine iirekhodi zeenkqubo nezigqibo ezithathiweyo
IKhoram nezigqibo
Uninzi lwamalungu akwibhodi enza ikhorum yeentlanganiso zeBhodi
Umcimbi ophambi kweBhodi ugqitywa ngevoti yesininzi samalungu asentlanganisweni.
Ukuba kuthe kuwo nawuphi na umcimbi ophambi kweBhodi inani leevoti lalingana kufuineka ivoti yelungu elichopheleyo nayo ibalwe njengeyelungu.
Iikomiti
iBhodi ingaseka ikomiti enye nangaphezulu ukuncedisa kwimisebenzi nokuqhutywa kwamagunya ayo.
Xa isenyula amalungu okuba sekomitini , iBhodi ayinyanzelekanga ukuba ithathe amalungu asekomitini qha.
iBhodi-
a mayalathe /igqibe ngemisebenzi yekomiti b yanyule usihlalo namanye amalungu ekomiti c ingalisusa nanini ilungu lekomiti d ingaqgiba ngeenkqubo zekomiti iBhodi ingayichitha nanini na ikomiti
Icandelo 62 linezinto ezininzi ezifuna ukulungiswa xa ingxamu ivuma,lisebenza ngeemeko zokonyulwa kwamalungu ekomiti. Ilungu lestafu laMaziko oLondolozo -ndalo eSizwe eMzantsi Afrika elonyulwe kwikomiti lisebenza kwikomiti ngokwemigaqo neemeko zalo ngqesho yalo mntu.
Ukwabiwa kwamagunya nemisebenzi
Ibhodi ingabela ilungu umsebenzi ngenjongo zokuba kusetyenzwe kakuhle ngaphandle kwaleyo ixelwe kwicandelwana
a kwilungu leBhodi b kwikomiti ekubhekiswe kuyo kwicandelo 70; okanye c kwilungu lestafu laMaziko oLondolozo-ndalo leSizwe eMzantsi Afrika
La magunya nemisebenzi ilandelayo ayinakunikwa iBhodi a ukuqeshwa komntu nokuphinda aqeshwe abe liGosa loLawulo eliyiNtloko ngokwemigaqo yecandelo 721 okanye 2;
b ngokugqiba ngeemeko zenkonzo yeGosa loLawulo eliyiNtloko ngokwemigaqo yecandelo 72
c ukugqitywa ngepolisi yengqesho ngokwemigaqo yecandelo 73 1
c ukubekwa kwemida yezemali ngokwecandelo 732 okanye a okanye 3; kwakhona d ngokwamkelwa kohlahlo-lwabiwo mali.
Igqiza labathunywa ngokwemigaqo yecandelwana -
a lilawulwa zizithintelo , iimeko nezikhokelo iBhodi enokuthi izibeke;
b mazenziwe ngokubhaliweyo c lingayitshintshi imisebenzi yeBhodi ebhekisa ekunikeni imisebenzi nokuqhuba imisebenzi yokuthuma; kwakhona d lingakuthinteli ukwabiwa kwemisebenzi okanye ukuqhutywa kwemisebenzi yiBhodi.
iBhodi ingaqinisekisa, ngokulungelelanisa okanye ukuphelisa nasiphi na isigqibo esithathwe ligqiza labathunywa ngokwemigaqo yeli candela, ngokulawulwa ngamalungelo avele njengesiphumo sesi sigqibo.
Inxenye 4; Ukulawulwa kwaMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika
Ukuqeshwa kweGosa loLawulo eliyiNtloko
iBhodi, ngokuvumelana noMphathiswa, baqeshe umntu oneziqu zemfundo ezifanelekileyo namava abe liGosa loLawulo eliyiNtloko laMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika.
iGosa loLawulo eliyiNtloko -
a liqeshwa ngokwesithuba esingadluliyo kwiminyaka emihlanu; kwakhona b linokuphinda liqeshwe yiBhodi ngokuvumelana noMphathiswa.
iGosa loLawulo eliyiNtloko liqeshwe ngokulawula yilo migaqo neemeko zengqesho njengoko iBhodi inokwala ngokwesamkelo nguMphathiswa evumelana nelungu leKhabhinethi enoxanduva lezemali.
iGosa loLawulo eliyiNtloko-
a linoxanduva lokulawula aMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe oMzantsi Afrika b malenze imisebenzi lize lenze nalo misebenzi liyabelwe yiBhodi; kwakhona c linike ingxelo kwiBhodi kwimicimbi yokuphatha, imisebenzi , nokusebenzisa amagunya , kangangoko iBhodi ibona
Naninina xa lithe iGosa loLawulo eliyiNtloko alabikho okane alakwazi ukuqhuba imisebenzi yalo okanye nanini xa kukho isithuba e-ofisini yeGosa loLawulo eliyiNtloko, kufuneka uSihlalo weBhodi anyule elinye ilungu lestafu leZiko loLondolozo-ndalo yeSizwe eMzantsi Afrika asebenze njengelungu leLawulo eliyiNtloko ixesha elingagqithiyo kwiinyanga ezintandathu. Lo mzuzu lisebenza endaweni yeGosa loLawulo eliyiNtloko elo lungu lestafu-
a0 linamandla nemisebenzi yeGosa loLawulo eliyiNtloko; kwakhona c liqeshwe ngokulawulwa yilo migaqo yengqesho njengoko uSihlalo weBhodi ebona ngokulawulwa yipolisi/yinkqubo ekubhekiswa kuyo kwicandelwana 3
iBhodi, ngokuvumelana noMphathiswa, mayalathe inkqubo yengqesho uaMaziko oLondolozo -ndalo yeSizwe eMzantsi Afrika.
iGosa loLawulo eliyiNtloko-
a kumda wezimali obekwe yiBhodi, maligqibe ngokusekwa kwestafu ukwenzela ukuba iiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika zisebenze kakuhle, kwakhona b linokuqesha abantu kwizikhundla zokusekwa kwestafu/abasebenzi
Umqeshwa weZiko loLondolozo-ndalo leSizwe eMzantsi Afrika uqeshwe ngokulawulwa yimigaqo neemeko zengqesho ezalathwe liGosa loLawulo eliyiNtloko nayingalo enjalo yombuso karhulumente a Umntu okwenye inkonzo yengalo yombuso karhulumente angasebenza njngegosa lemboleko kwiPaki yeSizwe yoMzantsi Afrika ngokuvumelana phakathi kweGosa loLawulo eliyiNtloko nalo ngalo yombuso kubhekiswa kuyo.
c Amagosa emboleko enza imisebenzi ephantsi kolawulo lweGosa loLwulo eliyiNtloko.
Umntu okwinkonzo yaMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe oMzantsi Afrika , evumelene nalo mntu , angaligosa lemboleko kwenye ingalo yombuso karhulumente ngokwesivumelwano phakathi kweGosa loLawulo eliyiNtloko nalo ngalo yombuso karhulumente.
Inxenye 5 : Imicimbi yezemali.
Ukukwazi ukuphendula ezimalini
Iziko loLondolozo-Ndalo zeSizwe eMzantsi Afrika liziko loluntu ngezizathu zoMthetho woluLawulwa kweMali zoLuntu. Kwaye ngezo zizathu kufuneka zivumelana nmalungiselelo alo Mthetho
Ukufumana imali
Imali zeZiko loLondolozo-Ndalo leSizwe eMzantsi Afrika liqulathe-
a ingeniso evela ekwenziweni kwemisebenzi nakukusetyenziswa kwamagunya b imali eyabelwe oko yiPalamente c amagalelo okuvolontiya/okuzithandela, izipho nakwimiyolelo d izipho ezivela kwingalo yemibuso karhulumente e imali ebolekwe ngokwemigaqo yecandelo 56f f ingeniso evela kutyalo-mali g iifayini ezivela okanye ezifunyenwe ngokubhekiselele kwimidliwo eyenziwe kwiziko lolondolozo-ndalo ,kwakhona h imali ephuma kwamanye amajelo, ngokwesivumelwano nelungu leKhabhinethi elinoxanduva lwezemali
Utyalo-mali
Amaziko oLondolo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika anokutyala nayiphi na imali yawo hayi ngokukhawuleza a) ngokubhekiselele kuyo nayiphi na inkqubo enokuthi ichazwe ngokwemigaqo yecandelo 7 loMthetho wokuphathwa kwemali zoluntu( Public Finance Mnagement Act...
b ngokubhekiselele kuwo nawuphina umlinganiselo obekwe nguMphathiswa.
Ukufunyanwa komhlaba yiNgxowa-mali yoLondolozo -ndalo lweSizwe
Ingxowa-mali yokufunyanwa komhlaba luLondolozo-ndalo lwasekwa licandelo 12A loMthetho woLondolozo-ndalo lweSizwe wowe 1976( uMthetho No.57 wowe 1976) uqhubekeka ukhona ngengengxowa-mali eyahlukileyo iphantsi kolawulo laMaziko oLondolozo-ndalo lweSizwe eMzantsi Afrika nangona kukho ukuguzulwa kwaloMthetho licandelo 92 lalo Mthetho
Le ngxowa-mali ilawulwa ngaMaziko oLondoloz -ndalo lweSizwe eMzantsi Afrika aqulathe-
a nawaphi na magalelo okuzithandela / okuvolontiya, izipho, imiyolelo efunyenwe yiPaki yeSizwe yoMzantsi Afrika ngesizathu sale Ngxowa-mali b imali eyabiwe yiPalamente ngesizathu sle Ngxowa-mali c iinkqubo zokuthengiswa komhlaba othengiswe ngaMaziko -ndalo oLondolozo lweSizwe eMzantsi Afrika eyifumene ngokwemigaqo yecandelo 81
d ingeniso evele ekutyalweni kokulungelelwanisa amatyala eNgxowa-mali e imali ebolekwe ziiPaki zeSizwe ngokwemigaqo yecandelo 56 f zoMzantsi Afrika ngesizathu sale Ngxowa-mali f imali efunyenwe kuwo nawaphina amajelo ngesizathu sale Ngxowa-mali le mali ikwiNgxowa-mali ingasetyenziselwa -
a ukukhupha imali-
ii ukuyekiswa kokusetyenziswa komhlaba weePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ,okanye ekukho ilungelo labucala kuwo, okanye kumhlaba onjalo ngokwemigaqo yecandelo 83 okanye iii ukuyekiswa kokusetyenziswa komhlaba we ePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika b ukubhatala inkcitho euenziwe ziiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ezidibene nokuphathwa kwale Ngxowa-mali
Kufuneka igosa lesiGqeba soLawulo a ligcine i-akhawunti yeNgxowa-mali ngokwahlukileyo kwezinye imali zeePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika; kwakhona b lithobele Umthetho wokuLawulwa kweMali zoLuntu
Inxenye 6: Jikelele
Amagunya okulawula oMphathiswa uMphathiswa -
a makajonge umsebenzi owenziwa ziiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika namagunya ayo b unokwalatha izithethe nemigaqo yokusebenza kwePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika namandla azo c unokukhupha izikhokelo kwiiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika nemilinganiso yokufumana izithethe nemigangatho.
d Alathe imida kwimirhumo emayibizwe ziiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika xa zisenza imisebenzi namagunya azo e Alathe umhlaba weepaki zesizwe ezintsha nokwandisa amaziko olondolozo-ndalo akhoyo
Kufuneka aMaziko oLondolozo-Ndalo eSizweenze imisebenzi athathe namagunya ngokulawulwa zizo naziphi na izithethe nemigangatho, izikhokelo nemimiselo ekhutshwa nuMphathiswa ngokwemigaqo yecandelwana 1
Ukungabikho kweBhodi esebenzayo
Ukungabikho kweBhodi esebenzayo , imisebezni namagunya eBhodi abhekiswa kuMphathiswa, oza kuthi yena , kumbandela onjalo , emze loo misebenzi nalo magunya de ifike iBhodi esebenzayo kwakhona.
ISAHLUKO 6
UKUFUNYANWA KWAMALUNGELO OKUMHLABA
Ukufunyanwa komhlaba osecaleni/wabucala ngurhulumente
umphathiswa, ngokusebenzisana nelungu leKhabhinethi onoxanduva lemicimbi yomhlaba, unokufumana umhlaba osecaleni okanye naliphi na ilungelo okanye kumhlaba osecaleni, obukade okanye ekucetywa ukuba ubhengezwe nje okanye ufakwe kummandla okhuselekileyo wesizwe,ngu a athenge umhlaba okanye ilungelo;
b stshintshise ngomhlaba okanye abe nelungelo komnye umhlaba okanye amalungelo, okanye c ahluthe umhlaba okanye ilungelo ngokwemigaqo yoMthetho woKuhlutha ,wowe 1975 uMthetho No. 63 wowe 1975, ukuba akukho sivumelwana kufikelelwe kuso nomnini-mhlaba okanye nesiqinisekiso selo lungelo.
iLungu lesiGqeba loLawulo lemimandla ekhuselekileyop kwiphondo, elisebenza ngokuvumelana neBhunga loLawulo lephondo, angafumana nawuphi na umhlaba ose aleni, okanye naliphi na ilungelo, elithe okanye elicetywa ukubhengezwa nje okanye lifakwe kummandla okhuselekileyo lephondo, ngoku-
a thenga umhlaba okanye ilungelo;
b kutshintshisa ngomhlaba okanye ngelungelo lomnye umhlaba ;okanye c hluthe umhlaba okanye ilungelo ngokwemigaqo yoMthetho woKuhlutha umhlba wowe 1975, ukuba akukhange kufikwe kwisivumelwana nomnini-mhlaba okanye onelungelo lokuwugcina.
Ukufunyanwa komhlaba osecaleni yiPaki yeSizwe yoMzantsi Afrika
Amaziko oLondolozo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika, ngesivumelwano noMphathiswa osebenza njelungu leKhabhinethi onoxanduva lwemicimbi yomhlaba, unokuthi afumane umhlaba wabucala, okanye ilungelo kumhlaba osecaleni obucetywe ube bhengezwe nje okanye uqukwe kwipaki yesizwe-
a ngokuthenga umhlaba okanye ilungelo; okanye b ukuba umhlaba okanye ilungelo linikezelwe okanye lingumyolelo , ngokwamkela isipho okanye umyolelo lowo.
amaZiko oLondolozo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika ayaphosa ukuvuma kwixabiso lentengiso yomhlaba okanye kwilungelo ngokwemigaqo yecandelwana 1 a, uMphathiswa unokuthi endaweni yePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika okanye urhulumente ahluthe umhlaba okanye ilungelo ngokwemigaqo yoMthetho wokuHlutha umhlaba ,wowe 1975 uMthetho No. 63 wowe 1975
Ukuyekiswa kwebhondi yomhlaba ,okanye ofunyenwe bucala kwi okanye ku mhlaba karhulumente
uMphathiswa, osebenza ngokuvumelana nelungu leKhabhinethi elinoxanduva nomsebenzi woluntu, unokuthatha amanyathelo afanelekileyo okuyekisa ibhondi kumhlaba karhulumente ofunyenwe bucala obuthe okanye ucetywa ukubhebgezwa njengo okanye ufakwe kummandla okhuselekileyo wesizwe.
iLungu lesiGqeba loLawulo lemimandla ekhuselekileleyo , elisebenza ngokuvumelananeLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lomsebenzi woluntu kwiphondo, linokuthatha nawaphi na amanyathelo okuyekisa ibhondi kumhlaba wephondo, okanye konelungelo lawo labucala e okanye kumhlaba wephondo, obuthe okanye ucetywa ukubhengezwa nje okanye uqukwe kummandla okhuselekileyo.
Ukuba uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo alikwazi ukuvumelana nomnini-mhlaba apho ibhondi ibhaliswe ngaye okanye umntu onelo lungelo, uMphathiswa okanye iLungu lesiGqeba loLawulo linokuyiphelisa lo bhondi ngokwemigaqo yoMthetho yoKuhlutha ,wowe 1975 uMthetho No. 63 wowe 1975
Ukupheliswa kwebhondi e, okanye kumalungelo abucalaki, okanye e, kumhlaba waMaziko oLondolozo eSizwe oMzantsi Afrika
iiPaki zeSizwe zoMzantsi Afrika zinokuthatha amanyathelo afanelekileyo okuphelisa lo bhondi kumhlaba wePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika, okanye konelungelo lawo labucala okanye kulo mhlaba , obu, okanye ocetywa ukubhengezwa nje okanye ufakelelwe kwipaki yesozwe.
Ukuba iPaki ueSizwe yoMzantsi Afrika ayikwazi kufikelela kwisivumelwana nomnini-mhlaba enhaliswe ngaye ibhondi okanye lowo unelungelo lokuwugcina, uMphathiswa unokuthi endaweni yeePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika okanye urhulumente ahluthe lo bhondi okanye abenelungelo ngokwemigaqo yoMthetho wokuHlutha ngokwemigaqo yoMthetho wokuHlutha , wowe 1975, uMthetho No. 63 wowe 1975
Amalungelo kwizimbiwa
uMphathiswa unokuthi ngokwemigaqo yecandelo 80 81 82 okanye 83 , lize iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lemimandla ekhuselekileyo kwiphondo ngokwemigaqo yecandelo 80 okanye 83 , lifumane okanye liphelise ilungelo lezimbiwa ngendlela yokuhlutha qha ngokuvumelana nelungu lKhabhinethi elinoxanduva lwezimbiwa nemicimbi yamandla
Ukufaka imali
uMphathiswa onokukubhatalela ukufunyanwa komhlaba osecaleni okanye ilungelo okanye kumhlaba osecaleni ngokwemigaqo yecandelo 80, okanye aphelise ibhondi ku okanye kwilungelo lomhlaba wabucala ku okanye e okanye kwilungelo lomhlaba wabucala ku okanye kumhlaba karhulumente ngokwemigaqo yecandelo 82, ukusukela-
a kwimali esetyenziselwe esi sizathu yiPalamente; okanye b yiNgxowa-mali yokuFumana uMhlaba woLondolozo-ndalo yeSizwe, ngokuvumelana naMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe eMzantsi Afrika.
Amaziko oLondolozo-ndalo eSizwe oMzantsi Afrika makakhuphe imali yokuthengwa komhlaba wabucala okanye ilungelo ku okanye kumhlaba wabucala ngokwemigaqo yecandelo 81, okanye ekuphelisweni kwebhondi kwi, okanye kwilungelo lomhlaba wabucala e okanye ku, mhlaba we ePaki zeSizwe zoMzantsi Afrika ngokwemigaqo yecandelo 83 ukusukela-
a kwimali zaMaziko oLondolozo-ndalo eSizwe oMzantsi Afrika; okanye b kwiNgxowa-mali yukuFunyanwa koMhlaba ziiPaki zoMzantsi Afrika, ngokuvumelana noMphathiswa
ISAHLUKO 7
UKULAWULWA KWALO MTHETHO
Ukulawulwa nguMphathiswa
UMphathiswa unokwenza imithetho-
a amisele umbandela onokumiselwa ngokwemigaqo yaloMthetho; kwakhona b abele amagunya ongezelelekileyo nemisebenzi kumagunya aphetheyo, c elawula-
okanye v ukusetyenziswa komhlaba namanzi kwimimandla ekhuselekileyo d ukunqanda nokuqhobosha -
i imisebenzi eyochaphazela kakubi imimandla ekhuselekileyo ii ukusebenzisa amajelo eyantlukwano kweze ndalo kwimimandla ekhuselekileyo iii umhlaba osetyenziswa kwimimandla ekhuselekileyo eyingozi kokusingqongileyo e ukubonelela ngokusekwa kwekomiti ezicebisayo zemimandla ekhuselekileyo, ukuqeshwa kwamalungu neendima zawo f ukubeka izithethe nemigangatho yokuphatha imimandla ekhuselekileyo, kuquka nayiphi na imibandela elapha ngasentla, okanye g ukubonelela nangawuphi na omnye umbandela ofanelekileyo ekulungelelanisweni kokumiselwa kwaloMthetho.
nawuphi na umthetho onemali eyaneleyo unokwenziwa kuphela ngokuvumelana nelungu leKhabhinethi elinoxanduva lezemali
Ngaphambi kokupapashwa nawuphi na umthetho ngokwemigaqo yecandelwana 1, uMphathiswa makapapashe uyilo mthetho kwiGazethi ukuze uluntu luphefumle/ lunike amagalelo
Ukulawula kweLungu lesiGqeba loLawulo
iLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lokukhusela imimandla linokwenza imithetho yemimandla ekhuselekileyo lephondo okanye ingingqi kwiphondo-
akwabelwe amagunya ongezelekileyo nemisebenzi kumagunya okuphatha yalo mimandla ikhuselekileyo;
i wokuphathwa kweyantlukwana ngokwendalo nowokulondolozwa kwendalo kulo mimandla ikhuselekileyo ii ukusetyenziswa kwamajelo ezendalo kwimimandla ekhuselekileyo ukuqinisekisa ukuphila kwalo majelo;
iii u kufikelela kwimimandla ekhuselekileyo iv ukhenketho kulo mimandla ikhuselekileyo apho ukhenketho l luvunyiweyo khona;
iv imisebenzi enokuqhutywa ngokwemigaqo yecandelo 50 ; okanye v ukusetyenziswa komhlaba namanzi kwiindawo ezikhuselekileyo c ukunqanda nokuqhobosha-
iimisebenzi eyichaphazela kakubi imimandla ekhuselekileyo ii ukusetyenziswa kwamajelo kwimimandla ekhuselekileyo xa kuyimfuneko ukuqinisekisa ukuphila kwalo majelo; okanye ii ukusetyenziswa komhlaba okwimimandla ekhuselekileyo eyingozi kokusingqongileyo; okanye d ukubonelela ngokusekwa kwekomiti zemimandla ekhuselekileyo, ukuqeshwa kwamalungu neendima zawo okanye e ukubonelela ngawo nawuphi na omnye umcimbi oza kulungelelanisa ukumiselwa kwalo Mthetho ngokubhekiselele kwimimandla ekhuselekileyo
) Imithetho eyenziwe ngokwemigaqo yecandelo mayingamane nezithethe nemigangatho echazwe kwicandelo 11 okanye 86 (10 (f)
Nawuphi na umthetho ofuna imali eninzi kwiphondo kufuneka wenziwe ngokuvumelana neLungu lesiGqeba loLawulo elinoxanduva lezemali kwiphondo
Ngaphambi kokupapashwa nayiphi na imithetho ngokwemigaqo yecandelwana 1, kufuneka iLungu lesiGqeba loLawulo lipapashe uyilo lomthetho kwiGazethi ukuba uluntu luphefumle/okanye lunike amagalelo
Jikelele
Imithetho eyenziwe ngokwemigaqo yecandelo 86 okanye 87 ino a inqande okanye ithintele nawuphi na umthetho ngokungenaziqhobosho okanye ngokunezoqhobosho b isebenze-
h nje jikelele kwiRiphabliki yonke okanye kwiphondo, njengoko kufanelekile okanye kumbandla othile qha okanye kwicandelo lemimandla iii nje jikelele kubo bonke abantu okanye kumahlelo athile abantu oknye iv nje jikelele ngokubhekiselele kuzo zonke izidalwa eziphilayo ezincinci okanye amahlelo ezidalwa ezincinci eziphilayo c Ukwahluka phakathi-
i imimandla eyohlukeneyo okanye amahlelo awohlukeneyo iii abantu okanye mahlelo abantu; okanye iv izidalwa eziphilayo ezincincio okanye amahlelo ezidalwa ezincinci
Imithetho eyenziwe ngokwemigaqo yecandelo 86 okanye 87 ethi, xa kufanelekile ibonelele nawuphi na umntu owaphula okanye ongaphumeleliyo ukuthobela eli lungiselelo ngoko unetyala lokwaphula umthetho , agwetywe-
a avalelwe ixesha elingagqithanga kwiminyaka emihlanu b isigwebo /umdliwo omfanelayo c zombini oko kugwetywa nalo fayini ukwandiswa kwamathuba uMphathiswa angalandisa, okanye angamamkeli umntu ongaphumelelanga ukuthobela amathuba lawo ngokwemigaqo yaloMtheth , ngaphandle kwexesha eliquka noMphathiswa.
ISAHLUKO 8
Amatyala
Umntu ufunyanwa enetyala ukuba lo mntu-
a xa esaphula, okanye engathobeli ilungiselelo lecandelo 45, 46,47,48 okanye 50 5
b xa esaphula ilungiselelo lesaziso esikhutshwe ngokwemigaqo yecandelo 51
c ephazamisana negunya eliphetheyo, ekwenzni imisebenzi yalo esemthethweni; okanye athethe into engekhoyo sithi ulilungu lestafu legunya eliphetheyo, okanye uyitoliki okanye umncedii wegosa elinjalo.
Izohlwayo
Umntu ofunyenwe enetyala phambi kwecandelo 90 uza kugwetywa ahlale etrongweni isithuba esingekho ngaphezu kweminyaka emihlanu okanye anikwe ifayini emfaneleyo okanye zombini oko kugwetywa nalo mdliwo/fayini
ISAHLUKO 9
Ukuguzulwa koMthetho
umthetho oxelwe kuludwe lwesibini loluhlu kwiShedyuli iguzulwe ngokwendawo exelwe kuludwe lwsithathu ngokulawulwa licandelwana
Ugcino-mali
Nayiphi na enye into eyenziwe ngokwemigaqo yokuguzulwa kwemithetho ngokwecandelo 92 enokuthi yenziwe okanye emayenziwe ngokwemigaqo yaloMthetho mayithathwe ukuba yenziwe ngokwemigaqo yaloMthetho.
Umntu othe ngoko nangoko phambi kokuguzulwa koMthetho waMaziko oLondolozo-ndalo wowe 1976, wa-
a belungu leBhodi yePaki yeSizwe , kwakhona walilungu leBhodi yePali yeSizwe soMzantsi Afrika kangangesithuba esingaphelelwayo lixesha ekuthe lo mntu waqeshwa njengelungu le Bhodi ibixelwe kuqala;okanye c usihlalo weBhodi yePaki yeSizwe abe ngusihlalo weBhodi yePaki yeSizwe soMzantsi Afrika ithuba elingaphelelwayo ethe lo mntu waqeshwa njengosihlalo weBhodi ibixelwe kuqala
Imimandla ekhoyo ekhuselekileyo
(I) Amaziko oLondolozo-ndalo oMzantsi Afrika-
a ligunya eliphetheyo lawo nawuphina ummandla okhuselekileyo ethi iyilawule ngoko nangoko emva kokusebenza kweli candela ngaphandle kokwabelwa nguMphathiswa ngokwemigaqo yalo Mthetho; kwakhona b makalawule ummandla ngokwa-
i loMthetho, kwakhona nasiphi na isicwangciso ngokwemigaqo yeSahluko 4 sommandla; kwakhona ii naziphi na iimeko ezikhoyo nezivumelwano ezisebenza kulo mmandla
Ilungu lombuso karhulumente elilawula ummandla okhuslekileyo ngoko nangoko phambi kokuba eli candlo lisebenze, ngaphandle kommandla okhuselekileyo ekubhekiswa kuwo kwicandelwana 1 maliqhube lilawula ummandla de umphathi walo mmandla abele kulo okanye kwelinye igunya lokuphatha ngokwemigaqo yeSahluko 4
Isihloko esifutshane nokuqaliswa
Lo Mthetho uza kubizwa njengowo kuLawulwa okuSingqongileyo kweSizwe: uMthetho woKukhusela iMimandla , wowe 2003, oza kuqalisa ngomhla oxelwe nguMongameli ngesihlokomiso.
Ingaxelwa imihla eyohlukeneyo ngokwemigaqo yecandelwana 1 ukulungiselela amalungiselelo awohlukeneyo aloMthetho
ISHEDYULI
UKUGUZULWA KWEMITHETHO
Icandelo 92
<fn>xho_Article_National Language Services_IBHODI YEMITHETHO YEENKUNDLA ZOMTHETHO (2000).txt</fn>
IBHODI YEMITHETHO YEENKUNDLA ZOMTHETHO
INCWADI YOKUFUNDISA NGOKWECANDELO 14 LOMTHETHO WOKUKHUTHAZA UKUFIKELELA KULWAZI, 2000 (UMTHETHO 2 KA-2000)
INTSHAYELELO
Ngokwecandelo 14 lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, 2000 (UmThetho 2 ka-2000), igosa lolwazi leqela loluntu fanele luqulunqe ngaphakathi kangangelwimi ezintathu ezisemthethweni ubuncinane incwadi yokufundisa equlethe ulwazi oluthile oluchaziweyo.
Ibhodi yemiThetho yeeNkundla zemiThetho (iBhodi), izuza amandla ayo kwiBhodi yemiThetho yeeNkundla zomThetho womThetho, 1985 (UmThetho ka-1985) (umThetho). Ibhodi liqela loluntuelicgingelwayo kumhlathi (b) (ii) wenkcazelo "yeqela loluntu", ebizwa ngokuba liziko eliqhelisa amandla oluntu okanye elenza umsebenzi woluntu ngkwawo naluphi na uwiso-mthetho. Ibhodi ngako oko ilawula ufikelelo kumarekhodi wayo.
ISAKHIWO NEMISEBENZI YEBHODI
Uzinziso lweBhodi
Ibhodi izinziswe licandelo 2 lomThetho.
Isakhiwo seBhodi
Ngokwecandelo 3 lomThetho, iBhodi inalamalungu alandelayo onyulwe ngumPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko:
a Ijaji yenkundla yomGaqo-siseko, eyona Nkundla iPhakamileyo yokuBhena okanye iNkundla ePhakamileyo njengomGcini-sihlalo.
b Ijaji okanye ijaji esele isidla umhlala phantsi yeNkundla yomGaqo-siseko, eyona Nkundla iPhakamileyo yokuBhena okanye iNkundla ePhakamileyo njengosekela-mgcini-sihlalo.
e Amagqwetha amabini aziqhelisayo.
g Igosa leSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko.
h Hayi ngaphezu kwabantu abathathu, ngembono zomPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko, abane mfuneko yengxelo yobuchule ukuba basebenze njengamalungu eBhodi.
Iikomiti a Icandelo 5 lomThetho linikezelwa ukuzinzisa iikomiti zeBhodi. Kukho iindidi ezimbini: iikomoti ezonyulwe yiBhodi nezinamalungu eBhodi kuphela, neekomiti ezinamalungu eBhodi nabantu abonyulwe ngumPhathiswa abangengawo amalungu eBhodi. Injongo yodidi lwesibini kukusebenzisa ingxelo yobuchule yabantu abangengawo amalungu eBhodi nokuqinisekisa ubandakanyeko oluthe ngqo loluntu kwimisebenzi yeBhodi.
b Iikomiti zeBhodi zenza imisebenzi eyabelwe zona yiBhodi okanye ngumPhathiswa kwaye zixhomeke kulawulo lweBhodi.
c Ezi komiti zilandelayo zizinzisiwe:
i Ikomiti eLawulayo ii Ikomiti yamabango iii Ikomiti yeNkundla ePhakamileyo iv Ikomiti yeeNkundla zooMantyi v Ikomiti yeeNkundla zoSapho vi Ikomiti yemiThetho yeNkqubo zeSebe eliphethe iinqanawa vii Ikomiti yokuBumba ngokutsha uBulungisa obuPhathelele ebuRhulumenteni viii Ikomiti yoLwazi loLwazi lobugcisa jikelele
Ubungangamsha beBhodi a Ngokwecandelo 6 lomThetho weBhodi lunikwa amandla ngenjongo kubuchule nakulawulo olufanayo bobulungisa kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno, iNkundla ePhakamileyo neenkundla ezisezantsi, kumaxesha ngamaxesha njengesiqhelo ukuphinda kujongwe imithetho yenkundla ekhoyo kwaye ngaphantsi kwemvume yomPhathiswa ukwenza , ukulungisa okanye ukubhangisa imithetho yeNkundla ePhakamileyo yeziBheno, iiNkundla eziPhakamileyo neenkundla ezisezantsi ezilawulayo -
i ukuziqhelisa kunye nenkqubo malunga nomangalelwano, kubandakanya ixesha ngaphakathi nendlela apho isibheno siqatshelwe ngayo;
ii imo, iziqulatho nokusetyenziswa kwenkqubo;
iii ukuziqhelisa kunye nenkqubo malunga nenkonzo okanye inkqubo okanye namanye amaxwebhu kubandakanya nomcimbi wabagocagoci;
iv ukuziqhelisa kunye nenkqubo malunga nenkqubo yokwenza kubandakanya imiyalelo ebhaliweyo namagunya v ukuziqhelisa kunye nenkqubo malunga nesingqiniso sayo nayiphina into kumgwebi ngaphantsi kwecandelo 19bis lomThetho weNkundla ePhakamileyo , 1959 UmThetho 59 ka-1959, nemivozo ebhatalwayo kuye namphina umgwebi onjalo;
vi uxilongo olunyanzelekileyo ngomnye okanye ngabanye oogqirha bawo nawuphi na umbutho kwiinkqubo apho umonakalo okanye imbuyekezo malunga namabango okulimala emzimbeni ayabangwa nompilo yakhe ifanelkile kumiselo lomonakalo onjalo okanye imbuyekezo, kwakunye nendlela, ixesha, indawo nemfanelozexabiso lokuxilongwa, kwaye nokwenza ibe khona kumbutho ochasayo walo nayiphina ingxelo yoxwebhu kuxilongo;
vii inkqubo okanye malunga nawo nawuphina umbuzo ongqamene nengqondo wakhe nawuphi umntu neziphumo okanye imiyalelo enokuba yenziwe okanye ikhutshiwe kumbuzo onjalo.
viii Ukonyulwa nolwamkelo lwabantu abagunyaziselwe ukumela isizwe ukuba bathabathe ubungqina baxilonge amangqina;
ix Indlela apho amaxwebhu enziwa ngaphandle kweRiphabliki engqinelwa ukuvumela ukuba aveliswe okanye asetyenziswe kuyo nayiphi na inkundla okanye aveliswe okanye amangalelwe kuyo nayiphi na i-ofisi ekwiRiphabliki;
x Ukonyulwa nolwamkelo lwabaguquli abafungisiweyo;
xi Imisebenzi yabagwebi besithili namanye amagosa enkundla;
xii Imirhumo namaxabiso kubandakanywa imirhumo ehlawulwe malunga nenkonzo okanye ukwenziwa kwenkqubo ngaphandle kweesamani okanye amagunya akhutshwayo ngesicelo sikaRhulumente kwizinto zobundlobongela okanye malunga nokumema abantu ukuba bazokuphendula abagocagoci;
xiii Indlela yokumisa umlinganiselo wokhuseleko kuyo nayiphi na imeko apho kuyimfuneko ukuba ukhuseleko luza kunikwa kwaye isimo nendlela apho ukhuseleko olunjalo lunokunikezwa;
xv Indlela yokurekhodisha okanye ukuqwalasela ubungqina neenkqubo/
xvi Ukugcinwa nokulahlwa kwamarekhodi okanye imizuzu yobungqina kunye neenkqubo kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno neeNkundla eziPhakamileyo;
xvii Ukonyulwa kwabancedisi-jaji kwiinkqubo zeenkundla ezisezantsi ;
xviii Uluhlu lwamaxabiso emirhumo ebizwa ngabammeli, amagqwetha nabantu abanamagunya ngokomthetho okungqinela amaxwebhu nengxelo efungelweyo.
xx Jikelele nawuphina umbandela onokuba yimfuneko okanye luncedo ukuba umiselwe ukulungiselela ukukhutshwa okufanelekileyo nokulawulwa kwemisebenzi yeNkundla ePhakamileyo yeziBheno, iiNkundla eziPhakamileyo neenkundla ezisezantsi eluntwini nakwinkqubo zobundlobongela.
b Ubungangamsha onokubenza, imbuyekezo okanye urhoxiso lwemithetho njengoko kubonakalisiwe kumhlathi a ongasentla, ubandakanya ubungangamsha omabenziwe, imbuyekezo norhoxiso lwemithetho-
i ukuze kubekho isiphumo kumalungiselelo ecandelo 2 necandelo 3 lomThetho woBungqina weeNkundla zeLinye ilizwe, 1962 UmThetho 80 ka-1962; kunye ii ukunxulumanisa kusetyenziso lomThetho weMimiselo yoLawulo lwezoBulungisa eliliSebe eliphethe inqanawa, 1983 UmThetho 105 ka-1983, omisela oku kulandelayo:
aa Ukonyulwa kwakhe nawuphina umntu okanye iqela lokuvavanya imirhumo namaxabiso, kunye nendlela apho imirhumo enjalo namaxabiso afanele ukuba avavanywe;
bb zilinganisela ezijolise ekuphepheni umjikelezo okanye uphinda phindo lwezenzo;
cc ukuziqhelisa kunye nenkqubo zokubhekiselela ekulamleni nayo nayiphi na into evela ezinkqubeni ezinxulumana nebango laselwandle, kwaye unyulo, umvuzo nobungangamsha bomlamli.
c Ibhodi isengacebisa umPhathiswa ezimalini zolawulo lobulungisa beenkundla ezisezantsi, ukunyinwa kwamaxabiso omangalelwano nayo nayiphi na enye into ebhekiselele eBhodini ngumPhathiswa.
Iqumrhu loLawulo lweBhodi
Ibhodi iyancediswa emisebnzini yayo liqumrhu lolawulo elisebenza ngokupheleleyo elinamagosa eSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko. Iqumrhu loLawulo livavanya kwaye liphanda izindululo neenkcazelo zemibandela yentobeko eBhodini nakwikomiti yayo, kwaye inikeza ngenkonzo yenkxaso yolawulo eBhodini.
IINKCUKACHA ZOKUNXIBELELANA
Igosa lolwazi
Idilesi yeposi:
Unobhala
Ibhodi yemiThetho yeeNkundla zemiThetho
Idilesi yesitalato:
Umnxeba: 3200493
Ifeksi: 320 0494
Iiyure ze-ofisi:
Amarekhodi eBhodi a Umgaqo-nkqubo b Ulawulo jikelele lweBhodi c Amalungu eBhodi, iiKomiti neQumrhu loLawulo d Uluhlu lwemicimbi yokuxoxwa nemizuzu yeentlanganiso zeBhodi e Uluhlu lwemicimbi yokuxoxwa nemizuzu yeentlanagniso zeekomiti zeBhodi f ImiThetho yeeNkundla g Ingcebiso kumPhathiswa h Iingxelo kumPhathiswa i Amakhasethi eentlanganiso ezirekhodishiweyo j Ukukhuphela iintlanganiso zeBhodi k Amaxwebhu asebenzayo nolwazi kwikhompyutha
Ukubhengezwa okwenziwe ngabom ngokwecandelo 15 lomThetho woLwazi wokuFikelela koLuntu: Awukho
Isicelo senkqubo:
a Umceli uza kunikwa ithuba lokurekhodisha kwiBhodi ukuba uyavumelana nazo zonke iimfuno zenkqubo yomThetho woLwaiz wokuFikelela eLuntwini nendlela kwelo rekhodi ayaliwa naphantsi kwazo naziphi na iimeko zokwala ezixeliweyo kulo mThetho.
b Umceli makasebenzise iFomu A yeMimiselo epapashwe kwiGazethi kaRhulumente No.23119 yange-15 kweyoMdumba 2002. Iifomu ziyafumaneka kwigosa lolwazi leBhodi.
c Ukuba umceli akanakho ukubhala okanye ukufunda okanye unobulwelwe, umceli onjalo angenza isicelo ngomlomo. Igosa lolwazi leBhodi liza kuzalisa iFomu A enceda umceli onjalo kwaye amnike ikopi emveni koko.
Imirhumo ebhatalwayo
Imirhumo ebhatalwayo yileyo imiselweyo kwiMimiselo. Iinkcukacha ziyafumaneka ngokwenza isicelo.
IINKONZO EZINIKEZWA AMALUNGU OLUNTU NOKUBA IINKONZO EZINJALO ZINGAFIKELELWA NJANI
Njengoko kubonisiwe ngasentla, iBhodi inikwa iimbuyekezo zemithetho yeNkundla ePhakamileyo yeziBheno, iiNkundla eziPhakamileyo neenkundla ezisezantsi (iinkundla zomantyi). Iinkonzo zazo ngoko ke azinikezwa ngqo kumalungu oluntu, kodwa ngokungathanga ngqo ngokwenza inkqubo yobulungisa ibenokufikeleleka ngakumbi kubasebenzisi bayo. Amalungu oluntu okanye amaqela anomdla angangenisa iintobeko ezibhaliweyo eziphembelelayo ngokuphathelelene nembuyekezo yemithetho yeBhodi ukuba iqwalaselwe.
UBANDAKANYEKO LOLUNTU ENKWENZIWENI KOMGAQO-NKQUBO NOSETYENZISO LWAMAGUNYA OKANYE UKWENZIWA KWEMISEBENZI YIBHODI
Amalungu oluntu okanye amaqela anomdla aza kwenza iinkcazelo ezibhaliweyo eziphembelelayo eziphathelelene nembuyekezo yemithetho yenkundla yeBhodi.
Iinkcazelo ezinjalo ziyaphandwa zilandela isazisi nenkqubo yokunika izimvo, apho uniko lwezimvo lumenywa kubo bonke abachaphazelekayo. Amalungu oluntu okanye amaqela anomdla enokhathalelo agcinwa ecetyiswa ngenkqubela- phambili okanye iyasondezwa ukulungiselela olunye uniko zimvo olungaphaya kwinkcazelo yakhe. Ukuba ngaba kuyimfuneko, iintlanganiso zibanjwa nabachaphazelekayo
Umbandela ungeniswa kwiikomiti ezifanelekileyo zeBhodi ukulungiselela ukunconywa emveni koko kwiBhodi egcweleyo ukuthathelwa ingqalelo nesigqibo. Amalungu oluntu okanye amaqela anomdla anokhathalelo acetyiswa ngesigqibo seBhodi.
AMANCEDO AFUMANEKAYO MALUNGA NOMTHETHO OKANYE UKUNGAPHUMELELI EKUSEBENZENI KWEBHODI
Ibhodi ayinazo iinkqubo zangaphakathi zokubhena kwaye iinkundla kokufanela zifikelelwe kwizinto ezithile apho iqela elisindanisiweyo linqwenela ukubhena ngokuchasene nesenzo seBhodi okanye ukungaphumeleli kweBhodi ekwenzeni. Kanti, akukho nto inqanda elo qela ekubuzeni iBhodi ukuba iphinde isicinge isigqibo sayo.
OLUNYE ULWAZI NJENGOKO LUMISELWE
Xa kungoku akukho lwazi longezelelweyo olumiselweyo ngokwecandelo 92 eliza kubinisa apha.
ISIKHOKELO SOKUBA UNGAKUSEBENZISA NJANI UKUFIKELELA KOLUNTU KUMTHETHO WOLWAZI
Ngaokwecandelo 10 lomThetho woLwazi oKhuthaza ukuFikelela, iKhomishoni yamaLungelo oluNtu fanele iqulunqe kulwimi ngalunye olusemthethweni isikhokelo esiqulethe ulwazi olunjalo ngefomu nangendlela enokuqondwa, nenokufuneka ngesizathu ngumntu onqwenela ukuziqhelisa nalo naliphi na ilungelo elicingwa kulo mThetho. Imibuzo ingenziwa ngqo ku:
Umnxeba: 484 8300
Ifeksi: 484 13 60
<fn>xho_Article_National Language Services_IBHUNGA LOMZANTSI AFRIKA.txt</fn>
IBHUNGA LOMZANTSI AFRIKA
LAMAGAMA EZELIZWE
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngoobani amalungu eBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngummeli ovela kwiphondo ngalinye;
Ngabantu abonyulwe nguMphathiswa , kwaye kujongwe nobungcali babo, kwanabantu belizwe;
Ngabameli basePosini, Oonocanda nabenzi beemephu neBhodi yeelwimi, iPANSALB.
Kutheni kwafuneka iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ukuqinisekisa ukuba indawo inegama elinye kuphela kwaye eli gama libhalwa ngendlela enye.
Ukuqinisekisa ukuba abantu bayazidibanisa neemeko zembali, ezenkcubeko ezentlalo nezoqoqosho zamagama lawo.
Yintoni imisebenzi yeBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ukwenza lula kwaye landlale nezikhokelo zokuseka iKomiti ye Phondo yaMagama ezeLizwe kwiphondo ngalinye.
Ukwamkela, ukuphanda nokucebisa ngamagama amatsha ezelizwe acingiweyo nokutshintshwa kwamagama akhoyo angeniswe yiKomiti leyo yePhondo namanye amaqela ukuze uMphathiswa abe nokuwamkela.
nemibutho kazwelonke neyelizwe jikelele;
nemibutho yenkcubeko, eyembali neyeelwimi;
neeKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe;
Ukuqulunqa nokupapasha uludwe lwamagama amkelekileyo ngokwasemthethweni.
Zintoni iiKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe?
Ngamaqumrhu agunyaziswe nguMthetho ukuba abonisane nowonke-wonke, aphande kwaye enze izindululo ezingamagama ezelizwe eziya kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe. Ezi komiti zisebenza kunye neBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Ngoobani amalungu eeKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe?
Ngabameli bePhondo kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe;
Ngamanye amalungu onyulwe nguMphathiswa webhunga eliLawulayo, umzekelo iingcali zeelwimi, ezamagama ezelizwe nabezemephu,amalungu karhulumente wengingqi, iNdlu yeeNkokeli zeMveli, ukhenketho njalo najlo.
Yintoni imisebenzi yeKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe?
Kukulungisa amagama acingiweyo ukuze loo magama angeniswe kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Kukubonisana noogunyaziwe bengingqi nabanye abantu abachaphazelekayo.
Kukuqhakamshelana neBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Kukufundisa uwonke-wonke ngenkqubo yokuthiya iindawo.
Siyenza njani le nto yokunika amagama?
Inyathelo loku- 1: Chonga igama.
Inyathelo lesi- 2: Bonisana nabantu eliza kubachaphazela.
Inyathelo lesi- 3: Vumelana nabo.
Inyathelo lesi-4: Funa ifomu yokwenza isicelo kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
Inyathelo lesi-5: Fumana lonke ulwazi olufunwa kule fomu, umzekelo; imvelaphi nentsingiselo yegama, nelesibini elikhethiweyo.
Inyathelo lesi- 6: Ngenisa ifomu kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
Kwenzeka ntoni kwifomu?
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe iyangqina ukuba uwonke-wonke kuboniswene naye kwaye uyasivuma isindululo.
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe iyahlola ukuba igama liyahambelana na neemfuno zeBhunga loMzantsi Afrika laMgama ezeLizwe ukuze ke ilithumele kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe liyalihlola igama ize ilibuyise okanye ilithumele kwiingcali ukuba ziliphande kwakhona.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lilidlulisela igama kuMphathiswa ukuba lamkelwe.
Igama elamkelweyo lipapashwa kwiGazethi kaRhulumente.
Imithetho-siseko
Amagama ezelizwe amele ukuphetshwa ngala:
Amagama anyelisayo, angenasidima, athukayo okanye angavakaliyo;
Amagama anocalulo okanye aphantsi ngokubhekiselele kuhlanga, ibala, udidi, isini, ezokuzimanya ngokwepolitiki okanye neminye imibandela yezentlalo;
Amagama angathathwa njengesibhengezo semveliso, senkonzo okanye somzi-mveliso.
Ukuthiya iindawo ngabantu
Amagama abantu abaphilayo makaphetshwe.
Iindawo zezelizwe ezithiywe ngamagama abantu kufuneka zihambelane nezinga labantu abo ( umzekelo, ukuthiya into engacacanga ngegama lomntu obalulekileyo kuzwelonke).
Imvume ebhaliweyo kufuneka ifunyanwe emntwini okanye kusapho lomntu lowo okanye kwiindlalifa , apho kunokwenzeka, phambi kokuba igama lomntu lisetyenziswe.
<fn>xho_Article_National Language Services_IBHUNGA LAMAGAMA E-JIYOGRAFI LOMZANTSI AFRIKA (2001).txt</fn>
IBHUNGA LAMAGAMA E-JIYOGRAFI LOMZANTSI AFRIKA
INGXELO YONYAKA
IIMBONO
Umsebenzi weBhunga lamagama e-jiyografi yoMzantsi Afrika
Kukuseka umgangatho wamagama e-jiyografi kuMzantsi Afrika;
Ukubuyekeza, ukulungisa kunye nokuguqula indlela yokuthiywa kwamagama ejiyografi eMzantsi Afrika.
ISALATHISO
UMYALEZO OSUKA KUSIHLALO...1
UKUJONGWA NGOKUTHE GABALALA KWEBHUNGA...2
AMALUNGU EBHUNGA...3
ISITAFU...5
IINTLANGANISO ZEBHUNGA...6
IINTLANGANISO ZOQEQESHO...6
IMIGAQO, IINKQUBO KUNYE NEENJONGO ZEBHUNGA...7
IIKOMITI EZINCINANE...10
INCWADI EZIQULATHE IMIGAQO-NKQUBO...13
AMAGAMA EJIYOGRAFI EKUKHUTHAZWA UKUBA AVUNYWE...14
UVIMBA WOLWAZI...14
UKUHLENGAHLENGISWA KWAMAGAMA AKHOYO...15
UNXIBELELWANO NONONDABA, UPAPASHO KUNYE NOKWAZISWA KOLUNTU...16
IMIBUZO...16
IMISEBENZI ENXULUMENE NEHLABATHI...17
UKUVAVANYWA KOMSEBENZI WONYAKA...18
INGXELO MALI...19
IZIHLOMELO
UMYALEZO OSUKA KUSIHLALO
Umphathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwephesha, u-Gqr Ben Ngubane waseka ngokoMthetho weNdlu Yowiso Mthetho (Umthetho No. 118 ka 1998) iBhunga laMagama eJirografi (SAGNC). I-SANGC ngumbutho osisigxina wengcebiso ocebisa uMphathiswa ngokuguqulwa kunye nokusekwa kwemigangatho yamagama ejiyografi eMzantsi Afrika. Oku kwenze ukuba abantu boMzantsi Afrika babenegalelo ukuze bangagqityelwa kwizinto ezichaphazela ubomi babo imihla ngemihla.
Inkululeko ngoku ifumanekile, ngoko ke lixesha lokuba abantu baseMzantsi Afrika bathathe inxaxheba yabo ekutshintshweni kwelizwe lethu ukuze libe yile nto sasiyilwela. Okokuqala kwimbali yethu neyelizwe lethu, abantu banikezelwe ithuba ukuba babe nelizwi ekuthiyweni kwamagama endawo zejiyografi. Kufanelekile ukuba sibonakalise ukuba ngokwenene isimo sahlukile ngoku, silishiye ngasemva ixesha lenkqubo yocalucalulo. Kufanelekile ukuba siyitshintshe imbonakalo yelizwe lethu ukuze singabonakali ngokungathi siyinxalenxe ye-Yurophu kwi-Afrika. Amanyathelo kufuneka athatyathwe ukuze siguqule onke amagama atenxileyo nathukayo, amagama asuka ngaphandle kweli akho kwamanye amazwe kunye nalawo abhalwe ngendlela ezingezizo.
Lo ngumkhomba-ndlela onikwe kuMphathiswa wethu wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe ukuba aqinisekisise oku kuyaphunyezwa. Ngoko ke kuluxanduva lwawo wonke umntu woMzantsi Afrika ukuqinisekisisa ukuba oku kuyenzeka kuphunyezwe njengoko oku kwakuba luphawu olubalulekileyo olwakubonisa inguquko kwilizwe lethu. Umzantsi Afrika unorhulumente owanyulwe sisininzi kwaye kufuneka abonakalise le nguquko kwinkalo zonke ezimngqongileyo. Kufanele ukuba aqhubeleke ngesantya esiphezulu njengala mazwe asebumelwaneni athi aseka isantya esiphezulu ukutshintsha nayiphi na into eya yibakhumbuza ngeminyaka yenkqubo zobukoloni kunye nengcinezelo.
Bonke abemi boMzantsi Afrika ukusuka kumntu ngamnye ukuya kumaqela bakhululekile ukuba bafake izimvo ngokungamaxwebhu afumaneka kwiNtloko, Icandelo laMagama eJiyografi ezinze kwiSebe lobuGcisa, Inkcubeko, iNzululwazi kunye noBuchwepheshe, P/Bag X 894, Pretoria, 0001. Kulo maxwebhu abantu bakhululekile ukuba baphakamise amagama amatsha kwakunye noguqulo lwalawo akhoyo xa benabise izizathu zokwenza oko.
UKUJONGWA NGOKUTHE GABALALA KWEBHUNGA
Le ngxelo ibandakanya ukusukela ekusekweni kweBhunga, de kube sekupheleni konyaka mali wokuqala ophelileyo.
Inkxaso yolawulo lweli Bhunga ithi yenziwe liSebe lobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye noBuchwepheshe (I-DACST). Ekuqaleni yayiphantsi kwezandla zeeNkonzo zeLwimi zikaZwelonke ze-DACST. Iye yadluliselwa kulawulo lweCandelo laMafa le-DACST.
Izigqibo zeBhunga zingqinwa kwaye zigunyaziswe nguMphathiswa , kwaye abantu kunye namaziko angahambiselaniyo nezigqibo zeBhunga anokuthi atshutshiswe.
AMALUNGU EBHUNGA
Ngokwecandelo lesi-3 (a) lomThetho, la malungu ePhondo alandelayo athi anyulwa zi-MEC zamaphondo ohlukahlukeneyo Izihlalo zamalungu anikezelwe njengoko aye enjalo ngelixa lolwanyulo:
I-Rhawuti
I-Ntshona Koloni
Umnu C F Fortune, uMlawuli oNcedisayo: iCandelo laMafa leSebe lezeMidlalo, ubuGcisa kunye neNkcubeko
I-Mpumalanga
Umntla Ntshona
Oya kugcwalisa isikhundla uza kutyunjwa nguMntla Ntshona
Umnu T Mokeyane, iSekela Mlawuli: Ithala leencwadi kunye noLwazi leSebe lezeMidlalo, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe
I-Phondo loMntla
Inkszn A Mawela, iSekela Mlawuli: Iinkonzo zoLwimi zeSebe lezeMidlalo, ubuGcisa kunye neNkcubeko
Ngokwecandelo le-3 (b) lomThetho, la maqela abandakanywa kulo mthetho athi
Onyula ba bantu balandelayo:
Iposi
Icandelo eliPhezulu loCando nokuZotywa kweMihlaba: Umnu D Clarke, uMlawuli oyiNtloko: uCando kunye nokuZotywa kweMihlaba
I-Bhodi yeSizwe yeeLwimi zoMzantsi Afrika (PANSALB)
AMALUNGU EBHUNGA LAMAGAMA EJIYOGRAFI OMZANTSI AFRIKA KUNYE NEQELA LOONOBHALA
Ntshona;
Umphathiswa wezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe uvume aba bantu balandelayo ngokwesiphakamiso seQela eliJongene nokuChonga ukuba batyunjelwe ukunikezela inkonzo kwiBhunga laMagama eJiyografi loMzantsi Afrika;
Mr P J Lehohla (Umlawuli oyintloko kwimo zasekuhlaleni, iBhunga lezoBalo loMzantsi Afrika)
ISITAFU
Umlawuli oNcedisayo (Intloko)
Ugcina unxulumano nabo banomdla kulo msebenzi.
Ulawula, acwangcise kwaye avavanye ubutyebi babasebenzi kunye nezimali zeQela laMagama eJiyografi.
Unika ingxelo kuMlawuli wezaMafa.
Uhlanganisa uphando kunye nopapasho.
Unika ingxelo kuMlawuli Oncedisayo (Oyintloko).
Ulawula yonke inkqubo yoVimba boLwazi.
Unika ingxelo kuMlawuli Oncedisayo (Oyintloko).
Usebenza ngeziphakamiso.
Unika ingxelo kuMlawuli Oncedisayo (Oyintloko).
IINTLANGANISO ZEBHUNGA
Iqumrhu lihlangane amatyeli amahlanu:
IINTLANGANISO ZOQEQESHO
Intlanganiso yoqeqesho nokuphuhliswa kwezakhono zamalungu eBhunga yabanjwa ngomhla we-6 Aprili 2000.
IMIGAQO, IINKQUBO KUNYE NEENJONGO ZEBHUNGA
I-Bhunga lithathe indawo yeKomiti kaZwelonke yaMagama eeNdawo ebe icebisa urhulumente ngokuphunyezwa kwamagama eendawo ukusukela ngomnyaka ka-1940.
Okunye kokwahluka okubalulekileyo phakathi kweBhunga eli kunye nelo langaphambili elaliphambi kwalo kukuba, iBhunga eli linomkhomba-ndlela othe xaxe, liquka zonke intlobo zeempawu zejiyografi, kwaye lingathabatha amanyathelo ngokunokwalo ekuboneni oko kufuneka kuthiywe igama okanye kuguqulwe igama lako, ngaphezulu izigqibo elizithathileyo kufuneka ziphunyezwe nguMphathiswa, zaye zinokunyanzeliswa ngokwasemthethweni.
Linika ingqalelo kwiziphakamiso, nendlela zokwenza zehlabathi zoMbutho weZizwe eziManyeneyo, iBhunga liseke uchungechunge lwemigaqo kunye neenkqubo.
Ingingqi yolawulo
I-Bhunga linamandla olawulo kuwo onke amagama empawu zejiyografi nezinto ezikwimimandla apho urhulumente waseMzantsi Afrika anobunganga okanye ulawulo olunikwe zizibhambathiso.
Iinkqubo
Ukuseka imigangatho (njengokuthi, igama elingasetyenziswa kulo ngalunye uphawu kunye nendlela elingabhalwa ngayo negama elo) kufanele lisekelwe kwi:
Migaqo ekhoyo yale mihla apho amagama avela khona kodwa kusoloko kuthathelwa ingqalelo ukusetyenziswa kolwimi lwendawo;
iminqweno kunye/okanye imidla yabantu bendawo, xa oku kungakhabani nemigaqo ekhokhelayo;
ukusetyenziswa kwegama ngokwembali;
imiba yokubuyekezwa, apho amagama kufuneka aguqulwe ngokusekelezelwe kwimiba ethile yembali;
iziphakamiso zoMbutho weZizwe eziManyeneyo eziphathelelene nokusekwa kwemigangatho yamagama ejografi;
nawo nawuphi na umba ongqalene noku ekufanele ukuba uthatyathelwe ingqalelo onokuthi ubonwe.
Imigaqo
Uphawu ngalunye okanye into leyo kufanele ukuba ibe negama elinye.
Iintlobo ezinjengezi zilandelayo zamagama kufuneka ziphetshwe jikelele:
amagama aphunyeziweyo endawo naphina eMzantsi Afrika;
amagama endawo zakwamanye amazwe, kunye namagama amazwe;
amagama upelo lwawo okanye ukubizwa kwawo kusondele kakhulu kulawo asele ekhona nto leyo engenza ingxubakaxaka;
amagama ajongela phantsi, anyembayo, enza umsindo, athukayo, angenambonakalo intle okanye asisiphoxo;
amagama acalulayo okanye athukayo ngokobuhlanga, umbala, imvelaphi, isini, ukuzimanya nezimvo zopolitiko okanye ezinye imo zasekuhlaleni;
amagama akhiwe kakubi;
amagama asukela kwawabantu kodwa kungekho nto inika umdla jikelele kuwo;
amagama angabonwa njengalawo enzelwe ukutsalela umdla kwimveliso, inkonzo okanye ishishini elithile;
amagama abantu abaphilayo.
Amalungelo oluntu kunye noMgaqo-Siseko woMzantsi Afrika
Ukugqiba ngegama okanye amagama endawo kufuneka kunike ingqwalasela kwimbali ngaxesha linye nemiba yezelwimi, ukubalula kokunxibelelana, umoya woluntu kunye nomoya weSizwe.
Iimbono neenjongo
qinisekisa ukusekwa kwemigangatho yamagama ejografi;
ququzelela ukusekwa kweekomiti zamaphondo zamagama ejografi;
ququzelela inkqubo yoguqulo lwamagama ejografi;
khuthaza ukusetyenziswa kwamagama oMzantsi Afrika asemgangathweni kwinqanaba lehlabathi;
qinisekisa ukusetyenziswa kwamagama asemgangathweni eMzantsi Afrika; kwaye noku
Iinjongo zeBhunga
Ngokuthatha ingqalelo kwimbali yokuthiywa kwamagama ejografi eMzantsi Afrika, iBhunga liya ku
buyekeza ukungalingani okwenziwe kukungamelwa kwabantu kwinkqubo edlulileyo yothiyo lwamagama;
ukulungisa upelo lwamagama ejografi apelwe kakubi ;
guqula indlela yokuthiywa kwamagama eMzantsi Afrika
seka imigangatho yamagama ejografi ewonke ngokuthi ithathe amanyathelo okungqubanisa intloko nabo bonke abo banomdla nabathatha inxaxheba
Ukuphumeza ezi njongo, iBhunga liya kuthabatha la manyathelo alandelayo:
Ukubuyekeza
Ukubuyekeza ukungalingani okwenziwe kukungamelwa
Ukuhlengahlengisa amagama ejografi ngokwelwimi ezifudula zibekelwe bucala
Ukulungisa
Ukulungisa onke amagama eempawu zejografi afudula epelwe kakubi
Ukulungisa inkqubo efudula ilandelwa kwindlela yokuthiya kazwelonke
Ukuguqula
Ukukhuthaza kokugcinwa kolwazi kunye nophando lwamafa njengenxalenye yokuthiywa kwamagama
Ukumilisela inkcubeko kazwelonke yentatho-nxaxheba kwizigqibo ezinxulumene nokuthiywa kwamagama
Ukwakha ifuthe lolwazi ngenkonzo eziququzelelwa ngurhulumente kwindlela yokuthiywa kwamagama, kulandelwa umoya we-Batho Pele (aBantu Phambili)
Kukhuthazwe ukufikeleleka kokusekwa kwemigangatho kubo bonke abanomdla nabathabatha inxaxheba
Kwenziwe lula, kuthandekiswe kwaye kube nonxibelelwano ngenkqubo ezilandelwayo zokuseka imigangatho, kusetyenziswa okubhaliweyo kunye nonondaba beletroniki.
Ukusekwa kwemigangatho
Ukuqinisekiswa kokusekwa kwemigangatho awo onke amagama ejografi kazwelonke
Ukuseka ikomiti zamagama ejografi zamaphondo (PNGCs) ngokweMigaqo yoMthetho weQumrhu laMagama eJografi loMzantsi Afrika kunye neMiqathango eNxulumene nokusekwa kweMigangatho yaMagama eJografi
IKOMITI EZINCINANE
IBhunga lichonge ezi komiti zilandelayo. Ngaphezulu kwabo banyulwa kuqala, amanye amalungu aye afakelelwa kumaxesha athile.
Ikomiti encinane yohlengahlengiso
Ukuseka imigangatho yopelo; ukuhlengahlengisa amagama amaninzi, amagama akhoyo angavunywanga ngokusemthethweni, kunye neminye imiba iBhunga elingagqiba ngayo.
Ikomiti encinane yohlengahlengiso
Ikomiti encinane yooVimba boLwazi
Ukuqulunqa isimo sovimba wolwazi; ukuqokelela ulwazi; ukugqiba ngendlela yokuhlaziywa koku, ukunxibelelana nabanye oovimba bolwazi; ukufumanisa ngemfuno zabasebenzisi.
Ngokokuhamba kwexesha ngasemva ukusuka ekhohlo ukuya ekunene: Mnu T Kubheka, Njing
Ikomiti encinane yoQeqesho noPhuhliso lweZakhono
Ukwakha isiseko sabo banomdla; ukubamba intlanganiso zokusebenza zabafundi; ukuqulunqa iincwadi zoqeqesho; kunye nokuphuhliswa kwezakhono kumaphondo nakwindawo zasekuhlaleni.
Ikomiti encinane yonxibelelwano nonondaba, upapasho kunye nokwaziswa koluntu
Kwintlanganiso yomhla ka-7 ku-Aprili kwagqitywa ukuba kuhlanganiswe ikomiti encinane yonxibelelwano nonondaba kunye nopapasho nekomiti encinane yokwaziswa koluntu njengoko umsebenzi wezi komiti ube usengela thungeni linye. Ekuqaleni konyaka ka-2001 ikomiti encinane entsha yasekwa ukuphumeza ezi njongo kwachongwa uNkszn Dichabe njengombizi-ntlanganiso.
Ukuqulunqa indlela yokwenza iphulo; ukujongana nomba wokusekwa koSuku lukaZwelonke lwaMagama eJografi; ukuphawula uthungelwano lwe-NGO ne-CBO kunye namanye amaqela ekujoliswe kuwo.
Ukupapasha izigqibo kunye nolwazi olululo; ukuthatha uxanduva lokuvelisa igazethi, usasazo ngeletroniki kunye nengxelo yonyaka yeBhunga.
Iqulunqe indlela yokuziphatha; iphakamise indlela zokusebenza kweBhunga ngokunxulumene namaphondo, namaziko asekuhlaleni; kwaye ihlengahlengise imigaqo kunye nonkqubo zokusekwa kwemigangatho yamagama ejiyografi.
Ngokokuhamba kwexesha ngasemva ukusuka ekhohlo ukuya ekunene:
INCWADI EZIQULATHE IMIGAQO-NKQUBO
Ezi ncwadi ziqulathe inkqubo zilandelayo ziye zaphunyezwa liBhunga.
Indlela yokuziphatha
Le ilawula ukubakho ezintlanganisweni kunye nenkqubo elandelwayo kwiintlanganiso kwaye nokuziphatha kakuhle ngokobizo nanjengamalungu.
Le yincwadi esisiseko sokuba iBhunga lifuna ukusebenza njani na. Iquka imiba enjengezivumelwano zomsebenzi, imisebenzi, inqila zolawulo, inkqubo kunye nemigaqo, uqulunqo lomsebenzi kunye nezimali.
NgokoMthetho enye yenjongo zeBhunga kukuququzelela ukusekwa kweeKomiti zaMagama eJografi zamaPhondo. Ezi komiti kufanele ukuba zisekwe ngamaSebe amaPhondo anoxanduva lobuGcisa neNkcubeko emva kokungqubana intloko kunye neBhunga. IBhunga liseke uthotho lwezikhokhelo zokuseka ezi komiti.
Ezi zikhokhelo zinika iziphakamiso ngezakhiwo zamaziko kunye nobume nobungakanani bekomiti zamaphondo, iziphakamiso ngokoxanduva nemisebenzi, kunye neziphakamiso ngokudalwa kwamaqela amagama ejiyografi amaphondo akunika inkxaso yabaqeshwa kwiikomiti.
Ezi zikhokhelo zakulawula umsebenzi weBhunga ekuhlengahlengiseni amagama aphunyezwe ngaphambili kunye nalawo akhoyo angazange aphunyezwa liBhunga.
AMAGAMA EJOGRAFI APHAKANYISWA UKUBA APHUNYEZWE
Kuyo nganye intlanganiso iBhunga liphonononga uludwe lwamagama anikezelweyo ukuba aphunyezwe yiposi, oorhulumente bendawo, abaphuhlisi bezakhiwo nemihlaba kunye namanye amaqela anomdla.
Umqwalasela unikwa kakhulu kwindlela yokubhala igama ngokwendlela ephunyeziweyo yokulipela eyiyo esuka kwingcambu zolwimi, kananjalo ingqalelo iyanikezelwa kwimeko ezinjengembali yokuthiwa kophawu olo, ukuphindaphindwa kwamagama, ukukhokhelela ekuthintilizeni, ukungabinambonakalo intle, kunye nobude obungaphaya.
IBhunga liqinisekisisa okokuba lifumana kwaye lishicilela ulwazi ngento leyo ithiywa igama, kuquka intlanganisela ezithile zejografi, intsusa kunye nontsingiselo yegama elo, kunye nenkcukacha zalowo uze nolo lwazi.
Amanye amagama aphindiselwa umva ukuze kwenziwe uphando olungaphaya okanye ulungiso.
Lakube iBhunga liliphumezile igama linikezelwa kuMphathiswa ukuze aliphumeze njengomntu wokugqibela ze emva koko lipapashwe kwi-Gazethi ka Rhulumente.
Uludwe lwamagama aphunyeziweyo nasele efakwe kwi-Gazethi anikezelwe kwisihlomelo kule ngxelo.
UVIMBA WOLWAZI
Isebe lobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe linoxanduva lokuseka nokusebenza uvimba wolwazi kazwelonke wamagama aphunyeziweyo ngokohlobo lwe-Dijithali ukuhlangabezana nomyalelo eliwunike iQumrhu.
Oovimba bolwazi abane abakhoyo baphawulelwe ukusetyenziswa ukuze kusekwe lo vimba wolwazi kazwelonke:
Uvimba wolwazi wamagama endawo zeBhunga loPhando ngeNzululwazi zoLuntu (athelekelelwa kuma 90 000 amagama ashicilelweyo apho)
Uvimba woLwazi weKomiti kaZwelonke yamaGama eeNdawo (athelekelelwa kuma 5 000 amagama ashicilelwe apho)
Uvimba weCandelo eliseNtloko loCando nokuPhawulwa kweMihlaba (athelekelelwa kuma 91 600 amagama ashicilelwe apho)
Uvimba wolwazi okhoyo weBhunga loPhando ngeNzululwazi zoLuntu sele efunyenwe liSebe lobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe.
Ingxelo yeKomiti eNcinane yoVimba woLwazi iphakamise ukuba aba vimba bolwazi basetyenziswe njengethala lokubhenela xa kusakhiwa uvimba omtsha wolwazi lwamagama aphunyeziweyo ejiyografi.
Izikhokhelo, indlela zokusebenza kunye nokuncikane okuyimfuneko kuvimba wolwazi kazwelonke sele zizotyiwe, okuya kuthi kuhlangabezane nemfuno zeBhunga kwaye kube kumgangatho wehlabathi wogcino lwazi kunye neminye imimiselo engqaleni nobuncikane obufunekayo kumabakala emigca yekhompuyutha enqumlezayo yolwazi, njengoko kusekwe ziNkomfa zeZizwe eziManyeneyo ngokuSekwa kweMigangatho yaMagama eJiyografi. Isivumelwano sele kufikelelwe kuso ngezi hloko zemigca yekhompuyutha ehlayo kunye nenani lemigca yolwazi yekhompuyutha efunekayo kuthotho olunye lwamagama ejografi ohlobo lwe-dijithali kwinkqubo ye-MS Access.
Ukuze kusekwe uvimba wolwazi wamagama aphunyeziweyo kazwelonke weBhunga, oovimba abaliqela kuza kufuneka bekhangelwe ukulungiselela uphando kunye nokupela. Oku kuza kufuna inkqubo eqhubelekayo yovavanyo nokuhlola, ngenxa yokuba ulwazi kushicilelo ngalunye lwalungasoloko luphelele, lungqinelana okanye luthe ngqo nexesha ekulilo. Ukuhlelwa, uphando, ukulandelela umsebenzi wophando owenziwa kwindawo ezingaphandle kwe-ofisi kunye nokungqinisisa ulwazi olufumanekileyo kuya kufuneka wenziwe ngabasebenzi bezophando kunye nenkxaso, mhlawumbi bengqubana intloko kunye nabanye abaphandi neengcaphephe zamagama ejografi.
Ngomhla wama-6 Disemba abasebenzi abathathu beqela loonobhala bafumene uqeqesho olusisiseko ngokusekwa nokugcinwa kovimba wolwazi weBhunga.
UKUHLENGAHLENGISWA KWAMAGAMA ASELE EKHONA
IBhunga liqalisile ukuhlengahlengisa amagama angazange ngaphambili anikezelwe ukuze aphunyezwe. Amagama asiseko sawo sinobuhlanga sele edluliselwe kogunyaziwe abangqalene nawo kunye noluntu ukuba baphawule ngawo nokuba bacebise angafakelelwa endaweni yawo.
Uhlelo lwesine lobhalo lokuqala olwandulela ukuphunyezwa lweziKhokhelo zeToponimiki loMzantsi Afrika oluqulunqwe liQela leNgcaphephe zaMagama eJografi zeZizwe eziManyeneyo lwanikezelwa yi-UNGEGN kwiBhunga ngo-Meyi ka-2000. Ezi zikhokhelo zibandakanya upelo ngokukuko kwamagama oMzantsi Afrika kunye nokusetyenziswa kwalo kumagama ejografi. Ibhunga lenze izihlomelo kolu bhalo lokuqala olwandulela ukuphunyezwa kwaye sele lufakwe kumaQela eeLwimi kaZwelonke asekwe yiBhodi yeeLwimi yoMzantsi Afrika likhatshwa sisicelo sokuba imigaqo yopelo ngokukuko mayibekwe kwizinga lobhalo-ncwadi olukumgangathweni osekiweyo.
IIKOMITI ZAMAGAMA EJOGRAFI KUMAPHONDO
Njengeqela likazwelonke iBhunga lamaGama eJografi loMzantsi Afrika phakathi kolunye luthweswe uxanduva lokuququzelela ukusekwa kweeKomiti zaMagama eJografi kumaPhondo (PNGC). NgokomThetho wama-118 ka-1998 igatyana u-9 iBhunga kufuneka liseke izikhokhelo zemigaqo yokusebenza yeeKomiti zamaGama eJografi zamaPhondo kunye noorhulumente basekhaya kwindawo zabo zolawulo.
UNXIBELELWANO NONONDABA, UPAPASHO KUNYE NOKWAZISWA KOLUNTU
Umbono weBhunga:
Kukunika amandla uluntu ukuze ludlale indima ebonakalayo ekuthiyweni kwamagama endawo ezibangqongileyo;
Ukudala indlela ekuqhutyweni ngabantu ekuthiyweni kwamagama eendawo, ngenjongo yokubuyekeza uqhwalelo olwenziwe lilixa elidlulileyo lobukoloni kunye nenkqubo yengcinezelo;
Ukulumeka isazela kumazinga aseluntwini ngothiyo lwamagama ukuze kuqinisekisiswe ukuba abantu banebango kumagama ezindawo;
IBhunga liqulunqa iindlela zokufezekisa lombono oyakuthi uquke iiKomiti zamaGama eJografi kumaPhondo eziyilwayo.
IBhunga sele likhe lanxibelelana neCandelo lezoNxibelelwano le-DACST ngokuphuhliswa kwale ndlela yokupapashwa kwale mveliso yeQumrhu kunye nokusasazwa kolwazi ngemisebenzi esuka kumntu iye komnye kwakunye neendaba ezibhaliweyo neze-elektroniki.
IMIBUZO
IBhunga lifumana imibuzo kunye nezicelo ngemiba emininzi kumaqela karhulumente, amaqela anomdla kunye nabantu. Lo mdla wamkelekile, kwaye iBhunga liyiqwalasela yonke le mibuzo kangangoko linako. Kodwa amaxa amaninzi le mibuzo idla ngokuba ngaphaya komsebenzi ogunyaziswe iBhunga, okanye yakhiwe ngendlela yokuba ayinako ukusetyenzwa. Kukho ithemba lokuba lakuthi ukuqala kwalo iphulo lokufundisa uluntu udliwano-ndlebe phakathi kweBhunga kunye nabo banomdla luphucuke.
IMISEBENZI ENXULUMENE NEHLABATHI
Ukumelwa kwinqanaba lehlabathi
Usihlalo kunye/okanye usekela sihlalo baya kuba ngabameli beBhunga abasemthethweni kwizwelonke nakwinqanaba sehlabathi kwaye bakunika ingxelo kwiBhunga.
Imisebenzi enxulumene nehlabathi
Le ngenene yayingumvula-mehlo, ngakumbi kumalungu amatsha eQumrhu njengoko yayikokokuqala yaye ikoko kuqala ukuba baveliswe kwimigangatho yehlabathi ngokunxulumene namagama ejografi. Kukule ntlanganiso apho bathe bafunda ngoxanduva lweekomiti zamagama kwihlabathi jikelele.I-UNGEGN njengombutho wehlabathi useka izikhokhelo kunye nenkqubo zokusebenza ekufuneka zilandelwe phantse zizo zonke iikomiti zamagama eendawo kwihlabathi. Kwagxininiswa ukuba amagama angaphandle kwelizwe akufunekanga ukuba athathelwe ingqalelo ngaphezulu kulawo omthonyama. Le yaphawulwa njengengxaki yehlabathi ngenxa yezizathu zopolitiko kunye nembali. Ngaphaya koko kwakuchulumancisa ukubona ukuba amazwe amaninzi athathe amanyathelo abonakalayo ukulungisa le meko. Le yabonwa njengomceli-mngeni obalulekileyo ojongene nelizwe lethu njengoko ligcwele ngamagama ejiyografi angaphaphandle kweli enza ukuba kubenzima ukwahlula nokuba lise-Yurophu okanye e-Afrika.
Kukule ntlanganiso apho uMzantsi Afrika uye wacelwa ukuba ukhwebe indibano yeQela lamazwe e-Afrika eseMazantsi kwaye uzame ukuvuselela indlela zokwenza ze-UNGEGN kula mazwe. Iqela laMazwe e-Afrika eseMazantsi lenziwe ngala mazwe alandelayo: i-Zambia, i-Malawi, i-Zimbabwe, i-Mozambique, i-Angola, i-Namibia, i-Lesotho, i-Swaziland kunye noMzantsi Afrika. Lo myalelo akukahlangatyezwana nawo njengoko sisaqukeza sitshayela apha ekhaya.
Le ntetho ibhaliweyo iphakamisa amagama ejiyografi akhoyo kwamanye amazwe ehlabathi athi anyanzeliswa kwilizwe lethu ngelixa kujongelwa phantsi lawo omthonyama. Amagama omthonyama anentsingiselo ngokwembali kunye namafa abantu bomthonyama boMzantsi Afrika; ngoko ke ukuwasusa kuthetha ukususa inkcubeko yabantu kunye namafa abo.
UKUVAVANYWA KOMSEBENZI WONYAKA
Imisebenzi emibini ebalulekileyo yeBhunga kunyaka walo wokuqala ibe kukutshayelela amabala umsebenzi okufuneka wenziwe kwikamva, kunye nokuqhubekeka ngaphandle kokuphazanyiswa umsebenzi weKomiti yeSizwe yamaGama eeNdawo eyandulelayo.
Umsebenzi wokuqala
Inkqubo zokusebenza zeBhunga sele zikhona. imiGaqo neenkqubo zeBhunga sele zisekiwe, kwaye amanqwanqwa asisiseko okuphunyezwa kwamagama amatsha nohlengahlengiso lwalawo akhona sele ephawuliwe. Iqalo sele lenziwe ngokuhlengahlengiswa kwamagama akhoyo angekaphunyezwa. Izikhokhelo ngokusekwa kweKomiti zamaPhondo sele zizotyiwe, kwaye neenkqubo zokuseka ezi Komiti zisendleleni. Indlela yopapasho kunye nokufundiswa koluntu sele icwangcisiwe.
Oovimba apho uvimba weletroniki aza kusekelwa khona kunye nemo yoku sele igqityiwe. Oovimba sele befunyenwe kwaye uqeqesho sele lunikiwe kumalungu eQela lamaGama eJografi le-DACST.
Amalungu eBhunga afudula engeqhelananga nemiba yobungcali equlathwe kukuseka imigangatho yamagama ejiyografi abenonyaka onesivuno ngokufikelela kwimvano kunye nokuqonda ukuba ungantoni na umsebenzi weBhunga kunye negalelo lalo kwintsingiselo yenguqu yoMzantsi Afrika.
Imisebenzi yemihla ngemihla
Inani lamagama alinde ukuphunyezwa liye lanyuka ngelixa lotshintsho logama iBhunga elitsha lalisekwa. Iqumrhu liye laphinda lasizuza isingqi somzebenzi kwaye liphumeze inani elivisayo lamagama amatsha. Njengoko uninzi lwawo ibe ingaweziseko zeposi, iBhunga lithe ngale ndlela lanika inkxaso kwiphulo lokunaba leposi.
INGXELO-MALI
ISABELO MALI R 400, 000.00
Isibonelelo sokuphila R 57 350 65
Izithuthi zabucala R 9 269 57
Izithuthi zikawonkewonke R 92 598 50
INKCITHO R 159 218 72
ISIHLOMELO
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LOBUGCISA, INKCUBEKO, UBUNZULULWAZI KUNYE NOBUCHWEPHESHE
UKUPHUNYEZWA KWAMAGAMA ASEMTHETHWENI EENDAWO
Mna, Baldwin Sipho Ngubane, uMphathiswa wobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe, ndiphumeze ngokusemthethweni la magama eendawo alandelayo ngengcebiso zeKomiti kaZwelonke yamaGama eeNdawo ngomhla wama-9 Juni 2000.
Ngozi Iposi eseMzantsi Ntshona weNtabankulu eMpuma Koloni
Qetho Iposi esemazantsi eNgqushwa eMpuma Koloni
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LEZOBUGCISA, INKCUBEKO,INZULULWAZI NOBUCHWEPHESHE
UKUPHUNYEZWA KWAMAGAMA ASEMTHETHWENI EENDAWO
Mna , Baldwin Sipho Ngubane, uMphathiswa wobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi kunye nobuChwepheshe, ndiphumeze ngokusemthethweni la gama alandelayo eendawo ngengcebiso zeBhunga lamaGama eJografi eMzantsi Afrika ngomhla we-14 Matshi ka- 2000.
KwaMbizana Iposi esemzantsi ntshona weMiddledrift eMpuma Koloni
<fn>xho_Article_National Language Services_IFOM 1.txt</fn>
ISAZISO SESICELO KUPHENGULULO LOLAWULO LOBULUNGISA
NGOKWEMIGQALISELO YOKUPHAKANYISWA KOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA WESI-3 KA-2000
EBIBANJWE E ...
Kumcimbi ophakathi kuka uMfaki sicelo ... (iGama elipheleleyo)
ISAZISO siyanikwa sokuba uMfaki sicelo ufuna ukufaka isicelo sophengululo lobulungisa sesi senzo solawulo silandelayo ngokwemigqaliselo yecandelo 6 lokuPhakanyiswa komThetho woLawulo lwezobuLungisa wesi-3 ka-2000.
Isenzo solawulo ekufunwa siphengululwe uLungiso lwangaphakathi (cima iingxelo ezingangeniyo)
a Umfaki sicelo unolu lungiso lwangaphakathi lulandelayo.
b Akukho lungiso lwangaphakathi lumiselweyo.
c Isicelo siyakwenziwa ngokwemigqaliselo yecandelo 72c lomThetho ukukhuphela ngaphandle umfaki sicelo kwimfanelo yokugqiba lonke ulungiso lwangaphakathi kwimiba ebekwe kwingxelo efungelweyo ehlonyelwe apha.
Umyalelo obangiweyo
Umfaki sicelo ubanga olu lungiso lulandelayo, njengoko kubhekiselelwe kwicandelo 8 lomThetho:
Idilesi yomfaki sicelo yokuhanjiswa kwamaxwebhu
Umfaki sicele uthathe ...
apha umfaki sicelo makafake idilesi ekwiikhilomitha ezisi-8 zenkundla esi sicelo sisiwa kuyo apho ayakwamkela kuyo isaziso nenkonzo yazo zonke iinkqubo zokuxoxa.
Imisebenzi yoMmangalelwa (uMlawuli)
Ummangalelwa othathe isenzo solawulu kufuneka kwiintsuku ezili-15 emva kokuhanjiswa kwesi sicelo ahambise kumfakli sicelo kwaye afayile kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla, njengoko kunokufuneka kwimeko, ingxelo efungelweyo:
a adwelise amaxwebhu ayimfuneko ekuthathweni kwesigqibo esimisela isenzo esinjalo solawulo;
b axele ukuba khona kwazo naziphi na iirekhodi, mhlawumbi ngohlobo lweletroniki okanye ngenye indlela, zeenkqubo ezikhokelela ekuthathweni kwesigqibo esimisela isenzo solawulo kuqukwa nakuphi na ukuxoxwa okwandulela eso sigqibo; kunye c nokuxela ukuba ingaba izizathu zesenzo solawulo zinikiwe na ngokwemigqaliselo yecandelo 51 lomThetho, kwaye ukuba kunjalo, ukuhlonyelwa kwekopi yezo zizathu okanye ukuba ngaba akukho zizathu zinikweyo ezichaza izizathu zesenzo solawulo.
Qaphela: Umfaki sicelo uyakuba nelungelo kwiintsuku ezili-15 zokuhanjiswa kwengxelo efungelweyo lokuba ahlole kwaye enze iikopi okanye amamele nayiphi na irekhodi kwaye anikwe okukhutshelweyo kwerekhodi enjalo ukuba ngaba umfaki sicelo ufuna njalo. Iindleko zokukhutshelweyo ziyakukhutshwa ngumfaki sicelo kwaye ziyakubakhona iindleko. Kwiintsuku ezili-15 zohlolo olunjalo kunye nokufunyanwa kokukhutshelweyo, nokuba yeyiphi eze mva, umfaki sicelo unelungelo lokufayila nokuhambisa ingxelo efungelweyo eyongezelelweyo.
Ukuchasa isicelo
Ummangalelwa (umlawuli) kunye naliphi na iqela elinqwenela ukuchasa ukunikwa komyalelo obangiweyo kufuneka'-
a kwiintsuku ezili-10 zokuhanjiswa kwayo nayiphi na ingxelo efungelweyo enjalo eyongezelelweyo okanye ekupheleni kwexesha lokuhanjiswa kwefayile yengxelo efungelweyo enjalo ahambise isaziso senjongo yokuchasa kwaye kwisaziso esinjalo afune idilesi ekwiikhilomitha ezisi-8 ukusuka kwi-ofisi yombhalisi okanye umabhalane wenkundla apho onke amaxwebhu angaphaya anokuhanjiswa khona; kwaye b kwiintsuku ezili-15 emva koko afayile kwaye ahambise iingxelo ezifungelweyo iqela elinokuzifuna ukuphendula kwizityholo ezenziwe ngumfaki sicelo.
Amalungelo omfaki sicelo kwiimeko zokusilela okwenziwe ngummangalelwe ekuhambiseni ingxelo efungelweyo ngokwemigqaliselo yomhlathi 5 -
Ukuba ngaba umlawuli uyasilela ukuhambisa kunye nokufayila ingxelo efungelweyo emiselweyo kumhlathi 5 ngasentla ngexesha elimisiweyo kuloo mhlathi, umfaki sicelo, ngokwemigqaliselo yomthetho 3 unokufaka isicelo somyalelo, ngokwemigqaliselo yecandelo 8 (a) lomThetho, eyalela umlawuli ukuba athobele.
Kwisaziso esingaphaya ummangalelwa uyakubizwa ukuba abonise isizathu sokuba kutheni isenzo solawulo masingaphengululwa kwaye kunikwe nomyalelo njengoko kubonisiwe kwisaziso sesicelo okanye umyalelo onjalo unikwe njengofanelekileyo nonobulungisa.
Isiphumo sokusilela ukuchasa isicelo
Kwisehlo sokuba ummangalelwa (umlawuli) asilele ukuhambisa kwaye afayile isaziso senjongo yokuchasa isicelo, umfaki sicelo unokuwubeka phantsi umcimbi ukuba uxoxwe kwaye inkundla iyakuwumisela umcimbi engekho ummangalelwa.
UMFAKI SICELO
<fn>xho_Article_National Language Services_IFOM 3.txt</fn>
ISAZISO SESICELO SESIQABU SEXESHANA
NGOKWEMIGQALISELO YOKUPHAKANYISWA KOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA WESI-3 KA-2000
EBIBANJWE E ...
Umfaki sicelo ... (iGama eliPheleleyo)
Mmangalelwa ... (iGama eliPheleleyo)
QAPHELA ukuba umfaki sicelo ufuna ukwenza isicelo kwinkundla engasentla ngomyalelo kule miba ilandelayo apha beka ifom yomyalelo efuniweyo
QAPHELA NGOKUNGAPHAYA ukuba umfaki sicelo ufune le dilesi ilandelayo apho aya kwamkela khona inkonzo kunye nokuhanjiswa kwamaxwebhu kuzo zonke iinkqubo.
Misela idilesi ekwiikhilomitha ezisi-8 zenkundla esi sicelo esiphuma kuyo apho umfaki sicelo ayakwamkela isaziso kunye nenkonzo yazo zonke iinkqubo .
QAPHELA NGOKUNGAPHAYA ukuba, ukuba ngaba ufuna ukusichasaa esi sicelo kufunwa wazise umfaki sicelo ngokuchasa kwakho ngokubhalwe phantsi ngo okanye ngaphambi ko ...
Faka umhla ongekho ngaphantsi kweentsuku ezi-5 emva kwenkonzo yesicelo kummangalelwa.
Kufunwa ngokungaphaya ukuba ufune kwisaziso sakho senkcaso idilesi apho uyakwamkela kuyo ukuhanjiswa kwamaxwebhu ingabikho ngaphaya kweekhilimotha ezisi-8 ukusuka enkundleni
Faka umhla ongekho ngaphantsi kweentsuku ezili-10 emva kwenkonzo yesicelo kummangalelwa
QAPHELA NGOKUNGAPHAYA ukuba, kwiintsuku ezili-15 zokwazisa umfaki sicelo ngeenjongo zakho zokuchasa, kufuneka ufayile kwaye uhambise nayiphi na ingxelo efungelweyo ephendulayo kunye nawo nawaphi na amaxwebhu afunekayo.
Qaphela: Umfaki sicelo kwiintsuku ezili-10 uyakuba nelungelo lokufayila nokuhambisa nayiphi na ingxelo efungelweyo ephendulayo, umfaki sicelo unokuhambisa nayiphi na ingxelo efungelweyo ephendulayo. Inkundla ngokwengqiqo yayo inokuvumela ukufayilwa kweengxelo ezifungelweyo ezingaphaya.
Qaphela: Apho kungekho saziso okanye ngxelo efungelweyo ihanjisiweyo kwixesha elinikiweyo ngokwemigqaliselo yomthethwana 6(a) okanye apho khona ingxelo efungelweyo ephendulayo ihanjisiweyo okanye ixesha lokuhambisa ingxelo efungelweyo enjalo ngokwemigqaliselo yomthethwana liphelileyo, umfaki sicelo kwiintsuku ezi-5 emva koko unokufaka isicelo kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla, njengoko kunokufuneka kwimeko enjalo, amisele umhla wokuxoxwa kwesicelo: ngaphandle kokuba umfaki sicelo uyasilela ukufaka isicelo ngelo xesha nawuphi na ummangalelwa unokukwenza ngoko nangoko oko ekupheleni kwexesha leentsuku ezi-5. Isaziso esibhaliweyo somhla onikwe ngumbhalisi siyakunikwa umfaki sicelo okanye ummangalelwa, njengoko kunokufuneka kwimeko enjalo, kuwo onke amanye amaqela.
ISAYINWE e ...ngolu ...suku ...20...
UMFAKI SICELO OKANYE IGQWETHA LAKHE
idilesi
IYA:
KUMMANGALELWA
idilesi uMbhalisi okanye uMabhalane weNkundla.
<fn>xho_Article_National Language Services_IFOM YESI-2.txt</fn>
INGXELO EFUNGELWEYO
NGOKWEMIGQALISELO YOKUPHAKANYISWA KOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA KA-2000
Mna, osayinileyo, ...(Amagama apheleleyo)
Ndazisa phantsi kwesifungo:
Uphengululo lwesenzo solawulo esichazwe kwisaziso sesicelo sifunwa phantsi kwale miba ilandelayo. (Ngqinisisa kwicandelo 6 lomThetho.)...
Iinyani kunye neemeko athembele kuzo umfaki sicelo ukuxhasa isicelo zingoku kulandelayo. (Ukumisa ingxelo ecacileyo nemfutshane yemiba eyinyani ngokulandelelana kwamaxesha.) ...
Qaphela: (i) Iikopi zawo nawaphi na amaxwebhu ekubhekiselelwe kuwo kufuneka zihlonyelwe.
ii Iingxelo ezifungelweyo zabantu abanokuxela iinyani ngokuxhaswa kwesicelo sophengululo kufuneka kubhekiselwe kuzo kwaye zihlonyelwe.
iii Ingxelo yeenyani ezibonakalayo mazicazululwe ngokwaneleyo ukwenzela ukuba naliphi na iqela elichasayo liphendule izityholo.
Umfaki sicelo ulugqibile ulungiso lwangaphakathi ngokuthatha la manyathelo alandelayo OKANYE ezi meko zikhethekileyo zilandelayo zikhona ezinika ubulungisa kwinkundla ekukhupheleni ngaphandle umfaki sicelo ekubeni agqibe lonke ulungiso lwangaphakathi ngokwemigqaliselo yecandelo 7 (c) lomThetho (cima nokuba yeyiphi engangeniyo)
APHO umfaki sicelo afuna umyalelo oxeliweyo kwisaziso sesindululo.
INGQINA
NDIYAQINISEKISA ukuba iNgqina livumile ukuba liyakwazi kwaye liyakuqonda okuqulethwe kule ngxelo ifungelweyo esayinwe kwaye yafungelwa phambi kwam... ngolu ...suku lwe ...200.
UMKOMISHINALA OFUNGISAYO
<fn>xho_Article_National Language Services_IGUNYA LOLAWULO NOMTHETHO WOKULINGANA.txt</fn>
IGUNYA LOLAWULO NOMTHETHO WOKULINGANA
Yintoni ukulawula?
Igunya lolawulo kukusebenzisa igunya ekuhlaleni. Igunya lokulawula kuphathelene nezigqibo zopolitiko, ukucwangciswa kwezentlalo nezoqoqosho nokusekwa, ukuphathwa nemisebenzi yamagunya namaziko oluntu.
Ukunxulumana phakathi kolawulo nokulingana ngokwesini
Ukungalingani ngokwesini nocalucalulo kuhleli kuzinze kumagunya, izithethe nendlela yokubona izinto zabahlali. Imithetho, nemigaqo-nkqubo neekqubo zikarhulumente zingacela umngeni kucalucalulo zikhuthaze ukulingana. Ukungalingani ngokwesini nocalucalulo luzinzile kumagunya, izithethe nendlela abasekuhlaleni abazibona ngayo izinto. Imithetho, nemigaqo-nkqubo neenkqubo zikarhulumente zingacela umngeni kucalucalulo kwaye zikhuthaze ukulingana. Kanti kwabona bangaphinda bayikhuthaze bayizinzise imeko yokubaluleka kwamandla esidoda nendlela esisetyenziswa ngayo isini baxinzelele ukubangasezantsi kwesidima sabafazi ekuhlaleni.
Ukumanyana kwemicimbi yesini emthethweni, imigaqo karhulumente neenkqubo neendlela zokwenza, izinto ezenziwayo namaziko karhulumente ayafuneka ukuze ukulingana ngokwesini kuphumelele.
Kwamkelekile jikelele ukuba ukufikelela nokuthatha inxaxheba kwabafazi kuyo yonke imigangatho ekuthathwa kuyo izigqibo lilungelo elingundoqo; kwaye ukuze abafazi babenegalelo ekuthathweni kwezigqibo, kufuneka babe ngumthamo ovakalayo kubulungu baloo magunya.
Uburhulumente eMzantsi Afrika
Ukusukela kwinguquko ukusuka kucalucalulo ukuya kulawulo lwentando yesininzi ngowe 1994, ininzi inkqubela phambili eyenzelwe abafazi kwimeko yezopolitiko, kubandakanywa:
Ukuthatha inxaxheba kakhulu kwiinkqubo zikarhulumente;
Ukumelwa kakhulu kurhulumente;
Ukusekwa kweendlela ezininzi zokuqhubela phambili ukulingana ngokwesini; kunye
Ukudityaniswa kweembono ngesini emthethweni, kwiinkqubo zoluntu, kwiinkqubo neeprojekthi.
Kusekwe amagunya/amaziko amaninzi okuqhubela phambili ukulingana ngokwesini afana nala:
Ikomishini yokuLingana ngokweSini - lelinye lamaZiko kaRhulumente aXhasa uMgaqo-siseko weNtando yoNinzi akwisahluko 9 ecetyiswa kwicandelo 181 loMgaqo-siseko. Yasekwa ngo-Epreli 1997 ngokumalunga noMthetho weKomishini yokuLingana ngokweSini 39 wowe 1996.;
IOfisi yeSidima sabaFazi - ikwiofisi kaMongameli kwaye iiofisi zamaphondo nazo kufanele zibe kwii-ofisi zeeNkulumbuso. Ilikhonkco elibalulekileyo phakathi kwezinto urhulumente azimisele ukuzenza, ukulingana ngokwesini nokwenziwa kwezicwangciso zikarhulumente. Owona msebenzi ubalulekileyo wale ofisi kukuququzelela, ukwenza kube lula ukusebenza nokuqinisekisa ukwenziwa komgaqo nkqubo wesini ngurhulumente. Ikwanoxanduva lokujonga ukuba ingaba urhulumente usebenza ngokwezixhobo zokwenza oku zehlabathi ezifana neCEDAW.;
IQela labaFazi lasePalamente - lenziwe ngabafazi abasepalamente bamaqela ngamaqela abakulawulo lwesizwe. Imisebenzi yalo ibandakanya phakathi kweminye, ukuncedisa abafazi abasePalamente ukuba baxoxe kwaye bamanyane kwimicimbi yesini, kwaye baqinisekise ukuguquka kwePalamente ibonise ukumelwa nangabafazi kumagunya ayo.
IKomiti yoBumbano eMiselwe ukuPhucula uMgangatho woBomi neSidima sabaFazi - inamalungu avela kwiNdibano yeSizwe nakwiQumrhu lamaPhondo eSizwe Ngokubanzi, indima yeeKomiti eziMiselweyo kulawulo lwesizwe kukuqinisekisa urhulumente osebenzayo nowenza izinto elubala nokwenza uluntu lubenegalelo kwinkqubo yolwakhiwo mthetho. Banoxanduva ngezinto angazibonanga amasebe karhulumente baze baqwalasele imithetho eyenziwa ngamasebe.
Indlela aphumelele ngayo urhulumente ukulinganisa ngokwesini, uMzantsi Afrika ngoku uyinombolo ye-11 ehlabathini liphela ekubeni nabafazi abangabameli ePalamente.
Ukuzimisela kukarhulumente ekubeni nabameli abangabafazi kuyabonakala kwiKhabhinethi apho inani labafazi abangabaPhathiswa beKhabhinethi linyukileyo ukusuka kwi-15% ngowe 1994 ukuya kuma-28% ngowe 1999 laza laya kuma-40% ngowe 2004. Oku kumelwa ngabafazi kunyukileyo kuyabonakala nakumaphondo apho kuthe kunyulo luka 2004 iiNkulumbuso ezi-4 zangabafazi kwezili 9 xa zizonke.
Ezinye zenkqubela yabafazi ezibalulekileyo emva kowe 1994 zibandakanya:
Ukulingana ngokwesini kuqinisekisiwe njengomgaqo ongundoqo koku kulawula ngentando yoninzi kutsha;
Ukuzimisela kukarhulumente ukukhuthaza nokuqinisekisa ukulingana ngokwesini kumaziko karhulumente namanye amacandelo oqoqosho;
Zininzi izijungqe zomthetho namagunya amiselweyo okuqhubela phambili nokukhuthaza ukulingana ngokwesini;
Abafazi abakhona kwezopolitiko bangamanani abonakalayo nakhoklelayo ngokwasehlabathini kwaye iindlela zokufundisa zikhona ukucacisa nokukhuthaza ukulingana ngokwesini:
Eminye iMiceli-mngeni ejongene nabaFazi eMva kowe-1994 ibandakanya:
Ukuzimisela kwabo bonke abafazi namadoda ukuseka ukulingana ngokwesini eMzantsi Afrika.;
Ukukhuthala kwezopolitiko ekuthethathethaneni nabezentlalo nezithethe zasekuhlaleni elawula ubomi babantu bemihla ngemihla kwindawo esihlala kuyo nabafazi abojongelwe ezantsi:
Ubuninzi babafazi buyaqhubeka ekuthwaleni nzima bubuhlwempu, iHIV/Aids nokudlakazeliswa ngokwesini;
Imeko yokuhla koqoqosho kubafazi, ngakumbi abangamahlwempu nabafazi basezilalini abamnyama, ayikatshintshi konke kwaye kusashiyeke isikhewu phakathi kokuphumelela kwezopolitiko nomthetho neyona nyaniso ngobomi babafazi. Amaxesha amaninzi izithethe zasekuhlaleni nezimo zentlalo ezikhonyayo zenza umda obonakalyo ekubeni konwatyelwe amalungelo amiselwe ngumthetho.;
Nakuba uMgaqo-siseko sethu nemithetho eyahlukileyo ayavuma ukuba abafazi bafanelwe kubanamalungelo alinganayo okufikelela kumalungelo olawulo lwentando yoninzi kwaye kufuneka baphathwe ngembeko, bangadlakazeliswa kwaye bakwazi ukusebenzisa isidima sabo somzimba, sengqondo nesesimilo, izithethe zasekuhlaleni zidla ngokubavimba le nto;
Ukukhululwa kwezinto zokwenza iinkqubo zikamashini wesini wesizwe namaziko:
Iindlela ekubonwa ngazo nezithethe zakudala, ezikhuthazwayo ngeendlela ezahlukileyo lisiko, isimo sentlalo, inkolo nangonondaba.
Isikhokelo somthetho nomgaqo-nkqubo
IZIXHOBO ZEHLABATHI ZOKUKHUTHAZA ABAFAZI EKUTHATHENI INXAXHEBA KURHULUMENTE
INKomfa yokuPheliswa kwazo zonke iiNdlela zokuCalucalula abafazi
INkomfa yeZizwe eziManyeneyo yesiNe yeHlabathi yabaFazi (IsiSeko sokuThatha amaNyathelo saseBeijing)
IZIXHOBO ZOMMANDLA EZIKHUTHAZA ABAFAZI EKUTHATHENI INXAXHEBA KURHULUMENTE
ITshata yaseAfrika yamaLungelo abaNtu noLuntu.
UMmiselo woPhuhliso lweendawo zokuhlala saseMzantsi Afrika malunga neSini noPhuhliso 1997
UMTHETHO WASEMZANTSI AFRIKA NEMICIMBI UBUNI ESIJONGWA NGAYO
UMthetho woMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika 108 wowe 1996 (uMgaqo-siseko);
UMthetho wamaLungelo woMhlaba
UMthetho weKhomishini yokulingana ngokweSini, 1996
UMthetho weemeko zeNgqesho, 1997
UMthetho weeMeko zeMisebenzi, 1995
UMthetho woDlakazeliso lwaseMakhaya, 1998
UMthetho wokwamkelwa kwemiTshato ngokweSiko (UMthetho weSiko)
<fn>xho_Article_National Language Services_IIMPEMBELELO KWIINTSAPHO.txt</fn>
ukuqiniseka, ukusebenza kunye nokuziphuhlisa uziqhelanisa nokuninzi kuba usiba mdala inokuba ziziphumo zenkuthalo yabantu abadala ngokwabo, ngenxa yenani labo elikhulayo kunye nefuthe labo. Ukuqonda nje ukuba umdala yinto emanyayo leyo kwintlalo, kwaye ingaba yinto eqinisekisayo"
Inani elikhulayo leentsapho ezichatshazelwa ngubhubhane we-HIV/AIDS lichaphazela abantu abadala. Iziphumo zesibetho se-HIV/AIDS zikwaphazamisa izakhiwo zeentsapho. Inani elikhulayo labantwana baba zinkedama ngokusweleka kwabazali babo ngenxa yezifo ezinxulumene ne-HIV/AIDS. Oku kushiya kuphela abantu abadala ukuba babakhathalele. Abantu abadala kwiintsapho ezichatshazelwe ngubhubhane we-HIV/AIDS baye bazifumane benoxanduva olukhulu lokukhathalela amalungu agulayo okanye aswelekayo ngokunjalo noxanduva lokukhathalela abazukulwana babo abaziinkedama.
IIMPEMBELELO KWIINTSAPHO
Kuhlala kuthathwa ngokuba iintsapho ezosulelwe/ezichatshazelwe sisibetho se-HIV/AIDS ziyakwqzi ukukhathalela amalungu azo agulayo. Izigulane ze-HIV/AIDS zifuna impilo, amandla, izibonelelo zezimali kunye nokuzibophelela okuluqilima bokuhamba umgama ongaphaya ukufumana oku. Abantu abadala abasele nomthwalo wokukhathalela abazukulwana bajongana nomnye umqobo xa bezama ukufikelela koku kulandelayo:
Iziqinisekiso zokuzalwa zabazukulwana babo. (Le yingxaki eqhelekileyo yabantu abadala abakwimimandla yasemaphandleni ekufuneka bakhathalele abazukulwana babo, ingakumbi abo bantwana bebehlala ezidolophini okanye kumazwe angabamelwane).
Ibala elibekwa abantu abasweleke ngenxa ye-HIV/AIDS luluntu likwakhulisa ubunzima bomntu omdala ekubeni ajongane nokusweleka kwamalungu akhe osapho. Umzekelo abantu abadala ekufuneka basebenze ngabantwana abaziqhelanisa nendawo entsha ngaphandle kwabazali babo.
ABANTU ABADALA NGABAKHATHALELI NGOKWENDALO
Abantu abadala ngabakhathaleli ngokwendalo kwaye kufuneka banikwe isiseko senkxaso efunekayo ukuze babe nako ukumelana noxanduva olongezelelweyo lokukhathalela amalungu osapho agulayo kunye nabazukulwana babo abaziinkedama, ingakumbi ngenxa ye-HIV/AIDS.
Kubalulekile ukubaqonda abantu abadala ngokufaka kwabo isandla kuqoqosho lwelizwe ngezandla zabo kunye nokukhathalela abazukulwana ababo xa abazali babo bengekho besemisebenzini okanye beswelekile ngenxa yobhubhane we-HIV/AIDS.
NCEDA NGOKUNIKA INKXASO KUBANTU ABADALA
Ukuquka kumzamo owamkelwe ngabantu abadala kunye nokubavuma njengabantu ekunokubonelwa kubo, iSebe loPhuhliso lweNtlalo linika iinkonzo eziquka:
Iinkonzo zeengcebiso kwiintsapho ezichatshazelwe ngubhubhane we-HIV/AIDS. Oku kwenziwa ngokuxhasa izakhiwo ezisekelwe kuluntu, ezisebenza, ngamalungu eentsapho onzakele emiphefumlweni.
Ukusasazwa kolwazi ngeencwadana ezineengcebiso ezinokwenzeka zokuba ungafikelela njani na kwinkxaso yemali kunye nokwazi amalungelo akho njengomxhamli.
Icandelo lezoshishino, uluntu, imiButho esekelwe kwinkolo kunye nengekho phantsi kukaRhulumente nayo ikwancedile ekuqinisekiseni ukuba iinkonzo kubemi abaneemfuno.
IINKONZO ZESEBE ZIFUMANEKA KWEZI OFISI ZILANDELAYO
KUMNTLA NTSHONA INOMBOLO YOMNXEBA 018 384 5402
EMPUMALANGA INOMBOLO YOMNXEBA 013 766 3008
ENTSHONA KOLONI INOMBOLO YOMNXEBA 021 483 4682
EMPUMA KOLONI INOMBOLO YOMNXEBA 040 609 5326
EMNTLA KOLONI INOMBOLO YOMNXEBA 035 874 9133
iNombolo yaSimahla: 0800 60 10 11
<fn>xho_Article_National Language Services_IINDAWO ZOKUGCINA EZOMTHETHO.txt</fn>
IINDAWO ZOKUGCINA EZOMTHETHO
Icandelo lesi- 6 loMthetho lidwelisa ezi zilandelayo:
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO
INtloko
ICandelo lezoMthetho
Iindawo yokugcina iimbalo zamandulo zeFilimu yeSizwe, iVideyo kunye neSandi
IFEKSI +27 12 344 5143
UKUGCINWA KOPAPASHO LEZOMTHETHO
INGCAMANGO EYAMKELWE LILIZWE LONKE GABALALA
YINTONI INDAWO YOKUGCINA YEZOMTHETHO?
INdawo yokugcina yezomThetho yimfanelo yesemthethweni ekufaneleke ukuba uMpapashi womAfrika (okanye abavelisi) bazo zonke iindidi zamaxwebhu, kubandakanya upapasho lwezo zivakala ngesandi zikwabonwa nangamehlo, kufuneka babeke kwiindawo ezikhethiweyo zomthetho, inani elithile leekopi zamaxwebhu abo apapashiweyo. Yinkqubo yezwe lonke ukuba oorhulumente bafune abaphuhlisi/abavelisi bazo zonke iindidi zamaxwebhu apapashiweyo ukuba bawangenise lo maxwebhu. Kungoku nje izizwe kwilizwe liphela ajonga ngokutsha ekwenza izilungiso zemithetho yawo yezingeniso zezomthetho ukulungiselela ukubaluleka okukhulayo kosasazo ngesandi nokubona kwanolo lusebenza ngombane.
INJONGO
Injongo yokubekwa kwezomthetho kukuqokolela, ukugcina nokwenza ukuba la maxwebhu aqulathe ubungqondi nezinto ezilixabiso zenkcubeko yesizwe, afumaneke kwabo bawasebenzisayo nabo baya kuwasebezisa kwixa elizayo.
UKUGCINWA KWEZOMTHETHO EMZANTSI AFRIKA
Indawo zokugcina zezomthetho zaqala kweli loMzantsi Afrika ngowe-1842 xa uMthetho waseBritane welungelo lokukopa wawubekwa kwilizwe leBritane xa lilonke.
UWiso-Mthetho lwaqhubekela phambili ngoMthetho weLungelo lokukopa lowe-1965 kunye noMthetho wukubekwa/ukugcinwa kwezoMthetho eziPapashiweyo ngowe-1982. UMthetho omiyo wokubekwa kwezoMthetho (UMthetho 54 ka- 1997) wamiselwa ngomhla woku- 1 kuJulayi wowe- 1998. UMthetho UMthetho lo ulungiselela ukubekwa kweencwadi, iimagazini namanye amaxwebhu aqulethe iinkcukacha zolwazi njengefilimu, ividiyo, iiCD, kunye neeDVD ezipapashwe okanye ziveliswe kweli loMzantsi Afrika, kwakunye nezo ziveliswe ngaphandle kweli ngenjongo yokuba zisetyenziswe kweli loMzantsi Afrika. UMthetho unomhlaba obanzi wowiso mthetho olungiselela ukubekwa lenani elithile leekopi, isakhiwo nomgangatho wazo, inkcukacha ezifunwa kubapapashi nabavelisi, ixesha emazingeniswe ngalo iikopi namanyathelo amawathathelwe abapapashi nabavelisi abaphul'umthetho.
YINTONI UXWEBHU?
Uxwebhu" yiyo nantonina esetyenziselwa ukugcina okanye ukugqithisa ulwazi ngokulubhala, ngemizobo, ngemiboniso, ngokuvakalisa endlebeni okanye ngeendlela ezizezinye zosasazo.
NGAWAPHI AMAXWEBHU ABEKWAYO?
Ngamaxwebhu aveliselwe ukuba afumaneke kuluntu jikelele. Oku kubandakanya naliphi uxwebhu :
olujoliswe ekubeni lunikwe lusasazwe kuluntu gabalala loMzantsi Afrika olugcina okanye lugqithisa ulwazi ngendlela yokubhala, yokulenza lubonwe ngamehlo, yokulenza luvakale endlebeni, ngokusebenzisa izixhobo zombane okanye nangayiphi na indlela eyenye oluluhlobo oluhlaziweyo okanye olulungisiweyo loxwebhu olohluke ngokubonakalayo kolo lokuqala ngokusingisele kwiinkcukacha zolwazi oluziquletheyo okanye kubume besakhiwo olupapashwe eMzantsi Afrika okanye olulungiselelwe uluntu loMzantsi Afrika.
INZUZO YOKUGCINA YEZOMTHETHO
Ukugcinwa kwelifa elifakwe kumaxwebhu kulungiselela ukufikela kwabemi kulo lonke upapasho oluveliswe kwilizwe labo. Kungoko ukugcinwa kwezomthetho kuyintsika yenkululeko yokufikelela kulwazi.
Kwenza ukuba ilizwe lethu libe nokuzalisekisa izinto ezimbini ezingundoqo wendlela yokuziphatha ngendlela efanelekileyo ezizezi:
ukugcina yonke into eveliswe lilizwe (ngokuhambelana ne-UNESCO / UManyano lweMibutho yamaThala eencwadi ehlabathi namaziko enkqubo yehlabathi yolawulo lweBibliyografi).
Ukuqinisekisa ukuba ebuncinaneni ikopi enye yoxwebhu ngalunye olupapashiweyo igciniwe kwaye iyafumaneka ukuba isetyenziswe ziingcali zemfundo, ezivela kwihlabathi liphela.
Ugcino lwezomthetho lunamalungelo azuzwa ngqo nabaqambi kwanabapapashi okanye abavelisi:
luqinisekisa ukuba umsebenzi womqambi awulahleki kulutsha nokuba ube nokufumaneka kubaphandi bexesha elizayo.
lwakha isiseko sokuqulunqwa kweebibhliyografi zelizwe nezinye lkugcinwa kolwazi olwazisa abo banokuba ngabasebenzisi balo elizweni nakwihlabathi liphela, ngeencwadi namanye amaxwebhu, ngaloo ndlela babe bancedisana intengiso yabo.
lwenza isiseko sokuqokolelwa kweenkcukacha zamanani agciniweyo zokupapashwa kweencwadi kwihlabathi liphela oko kusenziwa yi-UNESCO engundoqo obalulekileyo kulwazi loshishino ngeencwadi. Inako nokukhula ngolu hlobo kwezinye iindlela zosasazo.
<fn>xho_Article_National Language Services_IINJONGO KUNYE NAMATHUBA.txt</fn>
INGQOKELELA YEMITHETHO ECWANGCISIWEYO KUNYE NENKQUBO YEZOLULEKO YENKONZO ZIKAWONKEWONKE.
IINJONGO KUNYE NAMATHUBA
Injongo yeNgqokelela yeMithetho Ecwangcisiweyo kunye neNkqubo kuku:
xhasa imicimbi yezemisebenzi eyakhayo kwinkonzo zikawonkewonke;
nyusa intlonipho komnye nomnye phakathi kwabaqeshwa kunye naphakathi kwabaqeshwa nomqeshi;
qiniseka okokuba abaphathi kunye nomqeshwa babelana ngokuqondana okuqhelekileyo ngokuziphatha kakubi kunye noluleko;
nyusa izinga lokuziphatha elamkelekileyo;
nika abaqeshwa kunye nomqeshi izalathiso zokwenziwa koluleko ngendlela ekhawulezileyo, kunye nelula;
nqanda kunye nokulungisa impatho engavumelekanga;
khusela ulawulo okanye ululeko ngabaphathi kubaqeshwa.
UMTHETHO SISEKO
Lo mthetho siseko ulandelayo wazisa Ingqokelela yeMithetho Ecwangcisiweyo kwaye kufuneka wazise nasiphi na isigqibo ukoluleka umqeshwa.
Ululeko linyathelo elilungileyo asililo elokohlwaya.
Ululeko ngumsebenzi othile wolawulo;
Ingqokelela yomthetho ecwangcisiweyo yoLuleko iya funeka ekukhuthazeni ukunikelwa kweenkonzo kunye nokuphathwa ngobulungisa kwabasebenzi benkonzo zikawonke wonke, kwakunye nokuqiniseka okokuba abaqeshwa:
a. babenokumamela ngobulungisa kwimbonakalo yelizwe ngokusesikweni nangokungekho sikweni;
b. baziswa maxa wonke ngentetho engenabungqina yempatho mbi eyenziwa ngokuchasene nabo;
c. bafumana izizathu ezibhalwe phantsi zezigqibo ezithathiweyo; kwaye d. babenelungelo lokubhena ngokuchasene naso nasiphi na isigqibo.
INKQUBO : UKUTHABATHA AMANYATHELO OLULEKO
Ukunika amacebo alungileyo. Kwimeko apho imo yokuziphatha kakubi engokuxhalabisileyo, igunyazisa ukunikwa kwamacebo, umphathi womqeshwa kufuneka a:
a. yizise ngaphambili imo yokuziphatha kakubi komqeshi;
b. chaze izizathu zokuziphatha kakubi kwaye anike umqeshwa ithuba lokuphendula;
c. fune ukufumana isivumelwano sokuba impatho yenziwa njani, kwaye d. thatha amanyathelo okuzalisekisa indlela yesenzo ekuvuvunyelwene ngayo.
Izilumkiso ezithethwa ngomlomo. Kwimeko apho imo yokuziphatha kakubi engokuxhalasileyo, igunyazisa ngokunikwa kwamacebo ngezilumkiso ezithethwa ngomlomo, umphathi wabaqeshwa unokunika isilumkiso esithethwa ngomlomo. Umphathi kufuneka axelele umqeshwa okokuba ukuziphatha kakubi futhi kunokuba nemiphumela yokuthatha amanyathelo oluleko axhalabisayo kakhulu, kunye nesilumkiso esishicilelweyo phantsi.
Izilumkiso ezibhalwe phantsi.. Kwimeko apho imo yokuziphatha kakubi engokuxhalasileyo, igunyazisa ngokunikwa kwamacebo ngezilumkiso ezibhalwe phantsi, umphathi wabaqeshwa unokunika isilumkiso esibhalwe phantsi. Olu lungiselelo lulandelayo luya sebenza kwizilumkiso ezibhalwe phantsi :
a. Isilumkiso esibhalwe phantsi sinokusebenzisa uhlobo lweSihlomelo u- B.
b. Umphathi kufuneka anike umqeshwa wakhe ikopi yesilumkiso esibhalwe phantsi aze yena, akusayinele phantsi ukusamkela kwaso. Ukuba umqeshwa akafuni ukusayinela phantsi isamkelo, umphathi kufuneka anikele ngesi silumkiso kumqeshwa phambi kwabanye abaqeshwa, aze asayine isiqinisekiso sokuba isilumkiso sibhalwe phantsi besinikezelwe kumqeshwa.
c. Isilumkiso esibhalwe phantsi kufuneka sigcinwe ngokukhuselekileyo kwindawo ekugcinwe kuyo izinto zomqeshwa ezizezakhe.
d. Isilumkiso esibhalwe phantsi sihlala sisemthethweni ixesha lenyanga ezintandathu. Emva kokuphela kwenyanga ezintandathu, isilumkiso esibhalwe phantsi kufuneka sisusiwe kwindawo ekugcinwa izinto zomqeshwa ezizezakhe zize zitshatyalaliswe.
e. Ukuba ngexesha lezi nyanga zintandathu, umqeshwa uphantsi kokuthathwa kwamanyathelo oluleko, isilumkiso esibhaliweyo sinokuthathelwa ingqalelo ekuthatheni isigqibo semvume eyiyo.
Izilumkiso zokugqibela ezibhalwe phantsi. Kwimeko apho imo yokuziphatha kakubi engokuxhalabisileyo, igunyazisa ukunikwa kwamacebo ngezilumkiso zokugqibela ezibhalwe phantsi, umphathi unokunika isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi kubaqeshwa. Olu lungiselelo lulandelayo luya sebenza kwizilumkiso zokugqibela ezibhalwe phantsi.
a. isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi sinokusebenzisa uhlobo lweSihlomelo u-C.
b. umphathi kufuneka anike umqeshwa wakhe ikopi yesilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi aze yena akusayinele phantsi ukusamkela kwaso. Ukuba ngaba umqeshwa akafuni ukusayina isamkelo, umphathi kufuneka anikele ngesi silumkiso kumqeshwa phambi kwabanye abaqeshwa aze asayine isiqinisekiso sokuba isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi besinikezelwe kumqeshwa.
c.Isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi kufuneka sigcinwe ngokukhuselekileyo kwindawo ekugcinwa kuyo izinto zomqeshwa ezizezakhe.
d..isilunkiso sokugqibela esibhalwe phantsi sihlala sisemthethweni ixesha lenyanga ezintandathu. Emva kokuphela kwenyanga ezintandathu, isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi kufuneka sisusiwe kwindawo ekugcinwa izinto ezizezakhe umqeshwa zize zitshatyalaliswe.
e.Ukuba ngexesha lezinyanga zintandathu, umqeshwa uphantsi kokuthathwa kwamanyathelo oluleko, isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi sinokuthathelwa ingqalelo ekuthatheni isigqibo semvume eyiyo.
Kwintlobo zokuziphatha kakubi ezixhalabisa nganeno, akukho kuncinwa okusesikweni okunokuthi kwenziwe.
Ngenjongo yokuxelwa kokuthathwa kwamanyathelo oluleko angawo, izilumkiso ezisemthethweni zamatyala abufana athi enziwe ngumqeshwa kufuneka athathelwe ingqalelo.
UKUZIPHATHA KAKUBI OKUXHALABISAYO
Ukuba ngaba isityholo sokuziphatha kakubi busisizathu esibonisa imo exhalabisayo yokuthathwa kwamanyathelo ezoluleko,ngaphezu kwaleyo inikezwe kwisiqingatha sesihlanu umqeshi unokuqalisa ngokuthatha amanyathelo wokwenza uphando loluleko. Umqeshi kufuneka onyule ummeli, oya kuthi abe ngumphathi womqeshwa, ukuqalisa uphando.
UPHANDO NGOLULEKO
Isaziso ngophando a.Umqeshwa kufuneka enikwe isaziso esingangentsuku nje ezintlanu zamaxesha empangelo phambi kosuku loxoxo lwetyala.
b. Umqeshwa kufuneka asayine isamkelo seso saziso. Ukuba umqeshi walile ukusayina isamkelo sesaziso, kufuneka sinikwe phambi kwabanye abaqeshwa bona abaza kusayina beqinisekisa ukuba umqeshwa unikiwe.
c. Isaziso esibhalwe phantsi sentlanganiso yezoluleko kufuneka sisebenzise uhlobo lwesihlomelo u-D, kwaye sinike:
inkcazelo yesityholo yokuziphatha kakubi kunye nobungqina obukhulu apho umqeshi anokuthembela kuyo;
iinkcukacha zexesha, kunye nendawo yokudibana elungiselelwe uxoxo lwetyala;
ulwazi ngamalungelo abaqeshwa okumelwa ngabanye abaqeshwa okanye imanyano zabasebenzi ezivumelekileyo, kunye nokuzisa amangqina kolo xoxo lwetyala.
Unqunyanyiso lwesilumkiso okwethutyana a. Umqeshi unokusika umqeshwa okanye ambhatalele ngokugcweleyo okanye amtshintshele kwenye indawo umqeshwa ukuba :
umqeshwa ubangwa ukuba wenze ityala elixhalabisayo; kwaye umqeshwa ukholelwa okokuba ubukho bomqeshwa endaweni yempangelo bunokwenza ubungozi kulo naluphi na uphando lokuziphatha kakubi, okanye bubenobungozi kukhuseleko lwakhe nawuphi umntu okanye ipropathi karhulumente.
b. Ukusikwa okulolu hlobo linyathelo lokuqala olungenzi isigwebo, kwaye kufuneka kuhlawulwe ngokupheleleyo.
c. Ukuba ngaba umqeshwa usikiwe okanye utshintshelwe kwenye indawo njengenyathelo lokuqala, umqeshi kufuneka enze uxoxo lwetyala lwamanyathelo oluleko phakathi kwenyanga enye. Umhlali ngaphambili wolu xoxo lwetyala kufuneka enze isigqibo ngalo naluphi umiso lolo xoxo lwetyala.
Ukuqhutywa koxoxo lwetyala lokuthathwa kwamanyathelo oluleko.
a. Ululeko kufuneka lwenziwe phakathi kwentsuku zexesha lentsebenzo ezilishumi emva kokuba isaziso esixelwe kwisiqingatha u-7.1 (a) sele sinikwe umqeshwa.
b. Umhlali ngaphambili wolu xoxo lwetyala kufuneka ibe ngumqeshwa okudidi oluphezulu kunommeli womqeshwa. Ukuba umqeshwa omangalelwa ngokuziphatha kakubi uyintloko yesebe, igosa elichopheleyo kufuneka libe negunya lokwenza oko okanye omnye umntu onolwazi olululo owonyulwe siSigqeba soMbuso okanye ikomiti yamaPhondo eSebe loMbuso Elilawulayo.
c. Umqeshwa unokumelwa kwangomnye umqeshwa kuxoxo lwetyala ukuba uya kunqwenela oko okanye ummeli wemanyano zabasebenzi ezaziwayo.
d. Xa ngaba kuya funeka, itoliki inokuya kolo xoxo lwetyala.
e. Kuxoxo lwetyala loluleko akukho mqeshi okanye umqeshwa onokumelwa ligqwetha, ngaphandle kokuba umqeshwa uligqwetha. Ngokwenjongo zolu vumelwano, igqwetha ngumntu ochazwa njengomntu ovumelekileyo ukuba asebenze njengommeli okanye igqwetha eMzantsi Afrika.
f. Ukuba umqeshwa akaphumelelanga ukuya kuxoxo lwetyala kwaye umhlali ngaphambili ugqibe okokuba umqeshwa akakhange abe nesizathu esiphathekayo ngokwasemthethweni, uxoxo lwetyala lunokuqhuba umqeshwa engekho.
g. Umhlali ngaphambili kufuneka agcine isaziso soxoxo lwetyala loluleko kwakunye nenkqubo zentlanganiso ngokubhalwe phantsi.
h. Umhlali ngaphambili uya kufunda isaziso kuqala ukwenza ubhalo phantsi aze aqalise uxoxo lwetyala.
Ummeli womqeshi uya kukhokela ubungqina kwimo yokuziphatha ekhokhelele kuxoxo lwetyala. Umqeshwa okanye ummeli womqeshwa uya kubuza naliphi na ingqina elixeliweyo ngummeli womqeshi.
j. Umqeshwa uya kunikwa inxaxheba yokukhokela ubungqina. Ummeli womqeshi unokuthi abuze amangqina.
k. Umhlali ngaphambili uya kubuza naliphi na ingqina imibuzo ukuze acacelwe.
l. Ukuba umhlali ugqibe kwelokuba umqeshwa ube eziphethe kakubi, umhlali ngaphambili kufuneka exelele umqeshwa ngakufumanisileyo kunye nezizathu zoko.
m. Phambi okuba enze isigqibo kwisohlwayo umhlali ngaphambili kufuneka anike umqeshwa ithuba lokuvelisa iinkcukacha ezizizo zokunciphisa ityala. Ummeli womqeshi naye unokuvelisa okwandisa okubi.
n. Umhlali ngaphambili kufuneka athethe kumqeshwa ngeziphumo zokugqibela zoxoxo lwetyala ngethuba nje lentsuku ezintlanu zexesha lempangelo, emveni kokuba kugqitywe ngophando loluleko, kwaye iziphumo kufuneka zibhalwe phantsi zibekwe elugcinweni lwezinto zomqeshwa ezizezakhe.
Isohlwayo a. Ukuba umhlali ngaphambili ufumanise okokuba umqeshwa uziphethe kakubi, kufuneka amgwebe ngokunika isohlwayo, oko kuxhomekeke kwimeko yetyala kunye nokuxhalabisa kokuziphatha kakubi, indlela edlulileyo yokuziphatha komqeshwa ebhalwe phantsi kwakunye naziphi na iindawo ezinokwenza ukuncipha kwetyala. Isohlwayo sinoku kulandelayo:
ukunikwa kwamacebo;
isilumkiso esibhalwe phantsi;
isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi;
iv. ukusikwa kwakho emsebenzini ungahlawulwa umvuzo wakho kungabingaphezulu kwenyanga ezintathu;
b. Ngesivumelwano nomqeshwa umhlali ngaphambili unokubeka isohlwayo sokusikwa ungahlawulwa umvuzo wakho okanye ukuthotywa esikhundleni njengenye nje indlela yokugxothwa. Ukuba ngaba umqeshwa uthotyiwe esikhundleni sakhe, emva konyaka unokwenza isicelo sokunyuselwa ngaphandle kokuba aqale agwetywe.
c. Umqeshi akanakuphumeza isohlwayo ngexesha lesibheno somqeshwa.
ISIBHENO
Umqeshwa unokubhena ngesiphumo okanye isohlwayo ngokuthi agcwalise Isihlomelo u-E.
Umqeshwa kufuneka ngentsuku ezintlanu zexesha lempangelo efumene isaziso seziphumo zokugqibela zoxoxo lwetyala okanye enye inkqubo yoluleko, afake uxwebhu lwesibheno kwiziphatha mandla zakhe, okanye kumphathi wakhe, oya kuthi yena azigqithisele ngaphambili kwiziphatha mandla zesibheno.
Isiphatha mandla sesibheno esiza kuthathela ingqalelo isibheno kufuneka sibe:
Ukuba ngaba umqeshwa yintloko yesebe, Inkulumbuso enxulumene noko okanye uMphathiswa uya kusithathela isibheno.
Ukuba umntu oxelwe kwisiqingatha u-8.3 ufuna uxoxo lwetyala, kufuneka azise umqeshwa ngomhla kunye nendawo.
Isiphatha mandla sesibheno sinoku a. xhasa isibheno, kwaye / okanye b. nciphisa isohlwayo, okanye c. kwenza isigqibo ngesiphumo senkqubo yoluleko.
Umqeshi uya kuzalisekisa isigqibo sesiphatha mandla sesibheno ngokukhawulezileyo.
Qaphela: Umqeshwa uhlala enalo ilungelo elinikezwa nguMthetho oLawula ubuDlelwane boMsebenzi, lokusebenzisa iindlela yokusombulula impikiswano
ISIHLOMELO U-A
IZENZO ZOKUZIPHATHA KAKUBI
Umqeshwa uya kufunyanwa enetyala lokuziphatha kakubi ukuba phakathi kwezinye izinto (olu luhlu alugqibelelanga)
Akaphumelelanga ukuthobela okanye waphule uMthetho , umgaqo okanye imfanelo esemthethweni.
Ngokuthanda okanye ngokungakhathali aphathe kakubi izimali zikaRhulumente.
Ngokungavumelekanga kubekho ipropathi kaRhulumente ekuye okanye ayisebenzise ngendlela engeyiyo aphathe abaqeshwa kunye / okanye ezinye iindwendwe.
Ngokuthanda nangenjongo okanye ukungakhathali onakalise kunye okanye enze ilahleko kwipropathi kaRhulumente.
Abeke engozini ubomi bakhe okanye obabanye ngokuthi angayihoyi imithetho ekhuselayo okanye imigaqo.
Ukonakaliswa kolawulo, ululeko okanye inkuthalo yesebe, i-ofisi okanye iziko likaRhulumente.
Ukungasetyenziswa ngendlela kwesithuba sakhe kwiziko lemisebenzi kawonke wonke, kunyuswa izinga okanye kusonakaliswa umdla wayo naliphi na iqela lezopolitiko.
Ukubiwa nokunyotywa okanye kwenziwe ubumenemene.
Ukuvumela nayiphi na imbuyekezo yemali okanye into eyelele apho esuka kwilungu likawonke wonke okanye nawuphi na umqeshwa omenzele iingxaki zakhe zakhe ngaphandle kwemvume ebhaliweyo esuka kwisebe.
Ukungaphumeleli ukuthobela umyalelo womthetho okanye umyalelo wesiqhelo ngaphandle kwesizathu nje.
Ukungabikho okanye ukungabikho ngokuphindaphindeneyo emsebenzini ngaphandle kwesizathu okanye isivumelwano.
Wenze izenzo zokutshutshisa ngokwesini
Ucalulo kwabanye abantu ngentsusa yobuhlanga, isini, ukungakwazi ukuzenzela nto, ngokwesini okanye ezinye izinto eziphikisana noMgaqo siseko.
Ngaphandle kwemvume ebhalwe phantsi esuka kwisebe lakhe, enze umsebenzi enyeke imbuyekezo kwindawo efihlakeleyo esenzela omnye umntu okanye iziko, ngeyure zempangelo pkanye ngaphandle kweyure zomsebenzi.
Ngaphandle kwegunya alale emsebenzini.
Ngexesha esemsebenzini yena uphantsi kwempembelelo zokuyotywa, ngokungekho mthethweni, nangokungekho magunyeni wenza loo mkhwa kwaye / okanye udengiswa sisiyobisi, oko kuquka notywala.
Ngexesha esemsebenzini wenza izinto ngendlela engafanelekanga, elihlazo kunye nengavumelekanga.
Waphula nayiphi na Ingqokelela yemithetho ecwangcisiweyo yoLuleko yenkonzo zikawonke wonke.
Ahlasele, okanye azame ukwenza usongelo lwezihlaselo lomnye umqeshwa okanye umntu ngexesha esemsebenzini.
Xhokonxa abanye abaqeshwa kwindlela yokuziphatha engahambi ngokwenkqubo kunye nengekho semthethweni.
Obonisa ukungabahloniphi abanye endaweni yomsebenzi okanye abonise isimilo esinyelisayo okanye esisileyo.
Ukoyikiswa okanye ukuphathwa kakubi ngokukhethwa kwabanye abasebenzi.
Wenze naluphi na uyilo lobolekiso ngemali lwabasebenzi usenzela inzuzo yakho ngeyure zomsebenzi okanye kwindawo zenkonzo zemisebenzi kawonkewonke.
Uphathe okanye ugcine ivolovolo okanye izixhobo eziyingozi kwindawo zikaRhulumente ngaphandle kogunyaziso olubhalwe phantsi olwenziwe ngumqeshi.
Unika iingxelo okanye ubungqina obungeyonyaniso xa esenza umsebenzi wakhe.
Wenza inkohliso ngokubhalwe phantsi okanye nakuphi na okusemaxwebhini.
Uthatha inxaxheba kwizenzo zenkqubo ezingahambi ngendlela, ezingakhuselekanga kwaye / okanye ezingekho mthethweni.
Wenza umthetho ongabhalwanga okanye ityala elimiswe ngokomthetho ngexesha ngexesha ekwisakhiwo sikarhulumente.
ISIHLOMELO U-B
ISILUMKISO ESIBHALWE PHANTSI
UMHLA
IGAMA LOMQESHWA
IINKCUKACHA ZOMQESHWA
Esi sisilumkiso esibhalwe phantsi ngokwenkqubo yezoluleko. Ukuba ngaba uphinde wazidibanisa kokunye ukuziphatha kakubi, isilumkiso esibhalwe sakuthathelwa ingqalelo ukumisela isohlwayo esixhalabisayo kakhulu.
Esi silumkiso siya kubekwa kugcino lwezinto ezizezakhe kwaye siya kuhlala sisemthethweni ixesha lenyanga ezintandathu ukususela kumhla wesilumkiso esibhalwe phantsi. Emva kwenyanga ezintandathu isilumkiso esibhalwe phantsi siya kususwa kugcino lwezinto ezizezakhe luze lutshatyalaliswa.
Ukuba uya sichasa isilumkiso, unokungqalisa isibheno ku- [IGAMA] ngentsukwana nje ezintlanu zempangelo.
INTSAYINO GAMA YOMQESHWA
UMHLA
UMHLA
INTSAYINO GAMA YENGQINA (xa ifuneka)
UMHLA
ISIHLOMELO U-D
ISAZISO SENTLANGANISO YEZOLULEKO
UMHLA
IGAMA LOMQESHWA
IINKCUKACHA ZOMQESHWA
Unikwa isaziso sokuba uye kwintlanganiso yoxoxo lwetyala ngokwegatya le-6 kunye nele-7 lweNgqokelela yeMithetho Ecwangcisiweyo yezoLuleko.
Isityholo sokungaziphathi kakuhle kunye nobungqina obukhoyo bu:
IINKCUKACHA YENKCAZELO YOKUZIPHATHA KAKUBI INOKUNAMATHELISWA
Intlanganiso iya kubanjelwa e... [INDAWO] ngo...[UMHLA] E...[IXESHA]. Ukuba awuphumelelanga kwaye awunako ukunika izizathu zokungakwazi ukuphumelela , intlanganiso iya kuqhubeka ngeli xesha ungekhoyo.
Umntu ophangela kunye naye okanye umntu okumeleyo wemanyano zabasebenzi uya kuthi akumele.
Unganika ubungqina kuxoxo lwetyala ngendlela yamaxwebhu okanye ngamangqina. Uya kuba nelungelo lokubuza naliphi na ingqina elaziswe lisebe.
Ukuba uphando lufumanisa ukuba unetyala lokuziphatha kakubi, ungabeka naziphi na iimeko ezingqalene noku ekugqibeni ngesohlwayo.
INTSAYINO GAMA YOMQESHWA
UMHLA
INTSAYINO GAMA YOMMELI WOMQESHI
UMHLA
INTSAYINO GAMA YENGQINA (xa kufuneka)
UMHLA
ISIHLOMELO U-E
ISAZISO SESIBHENO
UMHLA
Mna..., [IGAMA LOMQESHWA] ndifaka isibheno sokuthatha amanyathelo oluleko esinikwe ngo...[UMHLA] e...[INDAWO].
Ndinamathelise ikopi yesaziso sophando ngoluleko kwaye / okanye isilumkiso esibhalwe phantsi. [ISICELO SESIBHENO ASINASIHLAHLA NGAPHANDLE KOKUBA AMAXWEBHU ANAMATHELISIWE]
Izizathu zokwenza isibheno zezi:
Iziphumo ezinqwenelekayo zesibheno zezi:
Ndinqwenela / andinqweneli [KHETHA IBENYE] kunika ubungqina obongezelelekileyo obungekhoyo ngexesha lokuqhutywa koluleko.
INTSAYINO GAMA YOMQESHWA
UMHLA
IINKCUKACHA ZOMQESHWA
<fn>xho_Article_National Language Services_IINKONZO ZEELWIMI ZESIZWE (2001).txt</fn>
IINKONZO ZEELWIMI ZESIZWE
Iinkonzo zeLwimi zeSizwe zinyusa izinga kwaye zikwanika uncedo lonxibelelwano kwiilwimi. Ukugcina iimfuneko zolwimi zoMgaqo Siseko I-NLS ilawula ukungafani kweelwimi zoluntu kwaye inoxanduva lokusebenza ngokumandla zonke iilwimi zabantu bethu ngokuthi ibeke amanyathelo enkqubo yeziphumo ezenziwayo ekunyuseni ukusetyenziswa kwezi lwimi, kwakunye nezo lwimi zingakhathalelwanga ngokwembali.
Umcimbi ongundoqo we-NLS kukufezekisa iimfuneko zolwimi zoMgaqo Siseko ngokunika uncedo, nokunyusa izinga kwakunye nokunika iinkozo zenguqulelo kunye nokuhlela kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni kunye nokulawula ukungafani kweelwimi ngoyilo lweelwimi kunye namaphulo esigama.
I-NLS isebenza njengendlela yenkxaso yeelwimi zobuchule zikaRhulumente ngokuthi yenze inguqulelo yamaxwebhu asemthethweni kwiilwimi zonke ezisemthethweni. Iinkonzo zesigama zayo zinceda ngenkqubela kunye nohlaziyo lobuchule boluhlu lwamagama lweelwimi ezisemthethweni. Imisebenzi yoyilo lweelwimi iquka ukucetyiswa koRhulumente kwinkqubela yenkqubo yolwimi kwakunye nokuzalisekiswa bobuchule bokuphatha umcimbi.
UKUYILWA KWEELWIMI
Ugqaliso lokuqala lweCandelwano loYilo loLwimi lweNkonzo zeLwimi zeSizwe (I-NLS) kukunyusa izinga lentetho yeelwimi ezininzi ezininzi kwakunye nokukhuthaza intlonipho yeelwimi xa zizonke zoMzantsi Afrika lusenzeka kumzekeliso wenguqulo yamagama yezentlalo xa iyonke, inkqubela ngokwembali yeelwimi ezazingathathelwa ngqalelo ifumana ilungelo eliphambili.
Imisebenzi eyintloko yeQelana yile:
Ukuveliswa kwenkqubo yeLwimi ngokuthi uyile ubuchule umcimbi, indlela yokwakhiwa, ukwenza kwakunye nezixhobo zomsebenzi ukuze iphumelele.
Ukuzalisekiswa kwenkqubo yeelwimi ngokubonelela ukuba semthethweni kunye negunya kunye nempembelelo ekusetyenzisweni kweelwimi eMzantsi Afrika.
Ukuxatyiswa kokuzalisekiswa kwenkqubo ukubona ukusebenza kwenkqubo
Icandelwano loYilo lweLwimi lamiswa ngo-Agasti ka-1993 ukunika iingcebiso urhulumente ngenkqubela kunye nokuzalisekiswa kwenkqubo kwimicimbi yelwimi ngokwegatya lesi-6 loMagaqo Siseko. Ukungenisa ukukhanya kunye nokuthatha inxaxheba kangangoko ngabo banomdla kwinto eqhubekayo kwezi Nkqubo kugxininiswe. Umsebenzi weQelana ophambili yaba kukulawula ukwenziwa nde kwenkqubo yokumiswa kweBhodi yeLwimi zoMzantsi Afrika (Pan South African Language Board). Le nkqubo yaqala mgo 1994 ngenkomfa yomhlahlandlela ecebisayo, uLwimi lweNkomfa zonke, ilandelwa luthotho lwengxoxo kawonke-wonke yesizwe jikelele kwaye yema encotsheni ekuyilweni komthetho oyilwayo weBhodi yeLwimi zoMzantsi Afrika ngo 1995.
Ibhodi yeelwimi zoMzantsi Afrika yamiselwa ngo 1996.
Amanye amaphulo elibandakanyeka kulo iQelana ngala :
Inkqubo kunye noYilo loLwimi loMzantsi Afrika
Inkqubo kunye noYilo loLwimi loMzantsi Afrika olusekwe kwicebo le - Langtang lwalungiselelwa emva kokucebisana kunye nophando. Ngo - Disemba ka - 1999 uMphathiswa wonyula iqela elicebisayo ukuba lilungiselele ingxelo yokugqibela eyanikezelwa kwabo banomdla kwinto eqhubekayo kwi Indaba yezoLwimi ngo Matshi ka - 2000. Ukulandela amagqabantshintshi asuka kubantu abathatha inxaxheba kwi-Indaba, iQela Elicebisayo laqwalasela kwakhona iNkqubo kunye noYilo loMzantsi Afrika.
Inkqubo kunye noLwimi loMzantsi Afrika lwanikezelwa sisigqeba soMbuso seKomiti yeCandelo leZentlalo ngomhla we-13 kaSeptemba ka-2000. Ikomiti yacebisa okokuba uxwebhu lwengxoxo olungaphaya kulo mba luveliswe, kukuthathelwa ingqalelo amalungelo ezimali. Okulandela la macebo luvavanyo olubanzi olwenziwa kumasebe kunyenamaphondo karhulumente kazwelonke ukubonisa iwonga lwelwimi ezikhoyo zamaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza. Uthelekelelo lwexabiso lwenkqubo ecetyiweyo luyenziwa ngentsebenziswano neSebe leZemali likaZwelonke.
I-TISSA (Inkonzo zeNgcinga zokuTolika zoMzantsi Afrika).
Eli phulo lelinye lokuphumeza ubuchule bokuphatha umcimbi wenkqubo ecetyiweyo. Izithintelo zelwimi zisa bakhanyelela abantu boMzantsi Afrika ilungelo lenkonzo zikaRhulumente elilinganayo ingakumbi abantetho yelwimi zase-Afrika . Inkonzo neNgcingo zokutolika eMzantsi Afrika zingenza kwenzeke kumntu ngamnye ukuba anxibelelane nabasemagunyeni ngentetho yolwimi lwakhe, umzekelo kwindawo ezinje ngesibhedlela, izitishi zamapolisa kunye ne-ofisi zikaRhulumente. Iinkonzo zokulingwa zisacingwa kunyaka ka-2000 / 2001 kwilokishi ezikhethiwey, iiyure ezili-12 ngosuk, ukusukela ngo-07:00 ukuya ku-19:00, iintsuku ezintandathu ngeveki.
HOYOZELA Kuba iilwimi zethu zezethu sonke
Kwenza abantu bukhali ekubalulekeni kolwimi kumbutho wethu.
Ukuqinisekisa okokuba bonke abemi baya waqonda amalungelo wabo asemthethweni ngokubhekiselele kulwimi; kunye
Nokunyusa izinga lentetho yeelwimi ezininzi ukuze Abantu boMzantsi Afrika babone intetho yelwimi ezininzi njengobutyebi obunexabiso.
Isigaba sokuqala seli phulo sigqalise kwiNkonzo zikaWonkewonke size sona Isigaba sesibini sigqalise kuwonkewonke obanzana. Imveliso zeli phulo zikhalenda eziyintetho yeelwimi ezininzi, izibhengezo, I-Lingo Pals (ezinamabinzana abulisayo ngelwimi ezilishumi elinanye) kunye neteyiphu ye-TV, Ulwimi lokuZalwa, olusetyenziswa kwizindlu zokusebenzela.
I-UNESCO ilungiselela ngoku Ingxelo yeeLwimi zeHlabathi enjongo yayo ikukuchaza ukungafani kweelwimi zehlabathi, ifunda ukudaleka kwakunye nendlela yangoku yeelwimi, kwaye icacise neengxaki ezibachaphazelayo kwimimandla eyahlukahlukeneyo yehlabathi jikelele. Ngale ngxelo I-UNESCO ifuna ukutsala umdla kwimfuneko yolawulo efanelekileyo yelifa leelwimi zehlabathi.
Iinkonzo yeLwimi zikaZwelonke yacelwa yi-UNESCO ukuba ithathe inxaxheba kuvavanyo ukuqokelela ulwazi ukunika ingxelo yelwimi zonke ezisemthethweni kwangokunjalo ne-Khoe, I-San kunye neLwimi zesi-Nama zoMzantsi Afrika. Kuba ubunzulu bolwazi lolwimi lwalufuneka kwuvavanyo zimvo iphepha lokuphendula imibuzo lanikezelwa kwingcali ezaziwayo zeelwimi ukuze zinikezela ulwazi.Ubutyebi bolwazi lwaqokelelwa kwintlobo ngentlobo zesimo seelwimi eMzantsi Afrika, ezinje ngolwazi lwejografi, iyantlukwantlukwano, inani labo bathetha ulwimi ngalunye, ulwazi lwemfuduko, umsebenzi wezoqoqosho webandla ngalinye elithethayo, ingcingane zolwimi, iqela elinoxanduva lwenkqubo yolwimi kunye noyilo ngalunye kunye nezithethe zokufunda.
Ugcino lolwazi kwimiba yolwimi
Upapasho
Ukufumana ulwazi olungaphaya, nceda udibane no:
Intloko: Uyilo lweeLwimi
<fn>xho_Article_National Language Services_IIPROJEKTHI EZILUNGISELELWE UKUFIKELELA EBANTWINI.txt</fn>
IIPROJEKTHI EZILUNGISELELWE UKUFIKELELA EBANTWINI
INAFVSA inecandelo lokufikelela kuluntu elenza ukuba izinto zifumaneke kulo lonke uluntu loMzantsi Afrika ngakumbi abemi ababe sakungabinamathuba. Ukuqhubeleni phambili ubudlelwane/ ubuqabane namanye amaziko ekusebenzeni ngezakhelo zokubonisa umabina-kude, iyazama ukufikelela kubo bonke abemi boMzantsi Afrika.
Indawo yeSizwe, yokugcina iFilimu, ivideyo neSandi ibandakanyeka kwiqela leeprojekthi. Amaziko emfundo ayamenywa ukuza kubona iifilimu nokubamba iingxoxo nagasiphi isihloko abona kufaneleke ukuba asichaphazele. Oku kwenziwa ngokunxibelelana neetitshala kwanabahlohli kumaziko emfudo ephakamileyo. Eyona njongo iphambili yeCandelo lokuFikelela ku"kusa imiboniso bhanyabhanya ebantwini" apho abahlali bangazuza lutho kuyo. Oku kwenziwa ngokubambisana neminye imibutho enje ngezikolo, iindidi zoshishino ezifanelekileyo, iinkonzo, imibutho yabahlali noluntu ngokubanzi. INAFVSA ijolise uluntu lwasemaphandleni olungaziyo ukuba indawo yokugcina ifilimu yinto engantoni na kuba nabo banelungelo lokufikelela kulwazi.
INAFVSA ijonge ukusebenzisa amaZiko oLuntu obuGcisa, awayekhiwe liSebe lezobuGcisa neNkcubeko ukuzalisekisa le njongo.Iiholo zeecawe, ezezikolo kunye nezoluntu nazo ziya kusetyenziswa.
Sikhuthaza abahlali okanye naye nabani na onomdla kwilifa lembali yesizwe evakaliswa ngesandi ikwabonwa nangamehlo ukuba aqhakamshelane nathi xa benezicelo zokusebenzisa iinkonzo ze- NAFVSA.
IMBALI EBALISWA NGOMLOMO KUNYE NEPROJEKTHI YOMCULO WEMVELI
INAFVSA ikwanesebe elijongene nokugcinwa kweembali zomlomo ezirekhodiweyo, elivala izithuba ezisaleleyo kwimbali yethu. Kubanjwa udliwano-ndleba nabantu ngezihloko nemiba ebhekise kwinkcubeko, ubugcisa, imbali nokwakhiwa kwesizwe.
Ukuqokolela, ukugcina nokusasazwa koMculo weMveli kukhuliswa ngoMboniso wethu oHambayo weziXhobo zoMculo weMveli.
UKUFUMANA INKCUKACHA
IDilesi yePosi
IDilesi yeSakhiwo
Ncedani ningasi iposi kule dilesi
IFeksi: 344 5143/ 323 5287
Isebe lezobugcisa nenkcubeko
INDAWO YOKUGCINA IMBALI YEEFILIMU ZELIZWE, IIVIDEYO NEZO ZESANDI
Iuphando olwenziwa ngonyaka we-1956 lwaba neziphumo zowiso-mthetho olumisela iBhodi yeFilimu, yeSizwe ngomhla woku-1 kuEpreli yowe- 1964. Eyona njongo iphambili yeBhodi yeSizwe yeFilimu yayikukuncedisa ekukhuliseni ushishino lwefilimu. Eminye imisebenzi yayikukulanda umkhondo, ukufikelela, ukugcina nokwenza ukuba zifumaneke kubaxumi bayo, iifilimu ezasisenziwa kuMzantsi Afrika okanye ngoMzantsi Afrika. Ukwenza le misebenzi, kwaseka icandelo elalisaziwa njengeZiko leFilimu loMzantsi Afrika. Igama leli candelo lajikwa ekuhambeni kwexesha kwathiwa yiNdawo yeSizwe yokuGcina iiMbalo ezibalulekileyo.
Ngomhla wama-31 kuDecember wowe-1979 yanqunyanyiswa imisebenzi yeBhodi yeSizwe, yeFilimu. Indawo yeSizwe yokuGcina iFilimu yaba kuphela kwecandelo elasindayo laza latshintselwa kwiSebe lezeMfundo (National). Yaphela iyinxalenye yeNdawo yeSizwe, yokuGcina iiMbalo ezibalulekileyo (eyathi kamva yabizwa njenge- National Archives) ingomnyaka we-1982, kwaye ukusukela ngoko yasebenza njengendawo ekhethekileyo yokugcina iirekhodi ezinesandi nezikwabonwa ngamehlo (okanye amaxwebhu ngokwegama elisetyenziswa kuMthetho wokuGcina ezoMthetho).
INAFVSA licandelo leNdawo yeSizwe yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo zeloMzantsi Afrika eliphantsi kweSebe lezobuGcisa neNkcubeko. Le Ndawo yokugcina iMbali yeSizwe ngefilimu, iVideyo kunye neSandi, mkuphela kweziko lesizwe olulolu hlobo kuMzantsi Afrika.
Ukuqokolela ezo zivala ngeSandi zikwaBonwa nangamehlo (ezoluntu gabalala nezo zingezizo zoluntu gabalala) nawo nawuphi na umsebenzi onxulumene noku wenziwe kuMzantsi Afrika okanye ngoMzantsi Afrika.
Ukuqinisekisa ukugcinwa okufanelekileyo kobutyebi obuvakala ngesandi bukwabonwa nangamehlo nobululufa boMzantsi Afrika.
Ukwenza ukuba ezi rekhodi zifikeleleke kubemi boMzantsi Afrika nokukhuthaza ukusetyenziswa kwazo kuMzantsi arika. Ukukhuthaza intsebenziswano phakathi kwamaziko agcine iirekhodi ezilolu hlobo.
Ukukhulisa imathiriyeli evakala ngesandi nekwabonwa ngamehlo kwanoshishino lwayo kuMzantsi Afrika.
YINTONI INDAWO YOKUGCINA IMBALI EBALULEKILEYO NGEFILIMU, IVIDEYO NESANDI?
INAFVSA liziko likarhulumente eligcina ilifa lesizwe lembali evakaliswa ngesandi ikwabonwa ngamehlo, ligcinelwa isizukulwana esizayo. Iintlobo ngeentlobo ezinje ngeefilimu, iivideyo noko kurekhodwe ngesandi nokunye okuhambelana noku kungafunyanwa kule ndawo yokuzigcina. INAFVSA kufanelwe ibonwe njengendawo yokugcina ubutyebi belifa loMzantsi Afrika bembali evakaliswa ngesandi ikwabonwa nangamehlo.
INAFVSA inegumbi lokufundela apho abaphandi bangajonga amancedo azindindi ngendidi kunye nendawo yokugcina esebenza ngekompyutha, konke oko bekwenza simahla bengahlawulanga nesenti. Ukujonga okanye ukumamela nantoni na, umntu makenze idinga kwangaphambili. Kufuneka isaziso seentsuku ezintathu ukulungiselela ukuba imathiriyeli iqhelane nemeko phambi kokuba ibe nokubukelwa okanye ibe nokumanyelwa kwisixhobo esifanele oko. Imathiriyeli kungafikelelwa kuyo nakwindawo yeNAFVSA ngexabiso elibekwa liSebe lezeMali (Treasury). Abafundi benyani bangathi ngokwenza idinga babukele okanye baphulaphule oko bakufunayo ngaphandle kwentlawulo.Kufuneka imvume ebhaliweyo yabo banamalungelo phambi kokuba nayiphi into ikotshwe.
Ngaphandle kwengqokolela yoko kuviwa ngendlebe kukwabonwa nangamehlo iNAFVSA ikwanezinye izinto ezihambelana nezi ezifana neefoto ezifakwa kumatshini eboniswa njengakwibhanyabhanya (slides), amaxwebhu amakhulu, iifoto, okubhaliweyo, izinto zasemuziyam kwanethala leencwadi elijongene nemathiriyeli yesandi ekwabonwa nangamehlol.
Ithala leencwadi eliphethe malunga nama-3000 eencwadi ezivelela imiba ngemiba yomhlaba wouzonwabisa, lisusela kwimihla yamandulo yeBhodi yeSizwe yeFilimu ekungoku nje imisiweyo nelithala leencwadi lokusingisela, ngenxa yexabiso lemiqulu emikhulu. Kodwa ke noxa kunjalo, zonke iincwadi ezikwithala zingapopolwa kwiNdawo yokugcina iMbali ngeFilimu, iVideyo neSandi, kwaye iikopi ezifotiweyo zingenziwa ngexabiso elingephi.
INAFVSA inengqokolela emalunga newaka leeposta zefilimu ezinqabileyo, ezisusela kwi-De Voortrekkers , eyona filimu indala eMzantsi Afrika. Uninzi lwezi posta luhlobo olulodwa olungxabalaze kuzo zonke iindidi zeefilimu zalapha. Eyona nto ifanele iNdawo yokugcina iMbali kukuba izikhuphele ngomatshini wombane izikhuphelela kwindawo yokugcina iinkcukacha ( database) apho zingatyhilwatyhilwayo kokdwa zingabanjwanga ngazandla.
Njengakwingqokolela yeposta, iNdawo yokugcina iiMbali ezibalulekileyo nayo inengqokolela yeefoto ezinento yokwenza nefilimu eziliqela zalapha ekhaya . Iifoto zazo zonke iifilimu eziveliswe kweli lizwe ukususela ngowe-1916 zingafunyanwa apha. INAFVSA inengqokolela emalunga ne-1200 beefilimu ezibhalwe ngesandla ezivela kwiifilimu ngeefilimu ezenziwe apha ekhaya. Inkoliso yazo zezexesha elingaphambi kokupapashwa kwaye zehluke mpela kwezo sezigqityiwe esezikwibhanyabhanya.
UKUBALULEKA KWENDAWO YOKUGCINA IIMBALO NEEMBALI EZIBALULEKILEYO NGEFILIMU, IVIDEYO NESANDI
iNAFVSA Iinomahluko kuba yenye yezimbalwa kwizwe liphela, yeNdawo yokugcina iimbalo neembali, egcina phantsi kophahla olunye imathiriyeli yefilimu, ivideyo nesandi. Kufikelela kule ngqokolela ikhethekileyo ebonisa ngamehlo imbali yoMzantsi Afrika kusoloko kwaye kuya kuhlala kuluncedo olukhulu kwizizukulwana ezizayo zoMzantsi Afrika. Banokumamela lula baze babone okwakusenzeka kwixesha langaphambili ze babe nombono wokuba luya kuba njanu ushishino lwezesandi zikwabonwa ngamehlo, kwixa elizayo.
Ngenxa yenguqu ezize ngamandla kwezobuchwepheshe,/ iteknoloji, izixhobo ezazisetyenziswa kwiminyaka engama-20 eyedlulayo zonke ziphelelwe kungoku nje; kodwa ke noxa kunjalo zinokusebenza ukunika intsusa yenkcukacha zolwazi, kwaye zinika umdla kwimbali ngokubonisa ukukhula nokuphuhla koshishino lwezevakala nesandi zikwabonwa nangamehlo.
<fn>xho_Article_National Language Services_IKHOMISHINI YEENKONZO ZENKUNDLA.txt</fn>
INCWADANA NGOKWEMIGQALISELO YECANDELO 14 YOKHUTHAZO LELUNGELO LOKUFIKELELA KUMTHETHO WOLWAZI 2 WAMA-2000
INCWADANA NGOKWEMIGQALISELO YECANDELO 14 YOKHUTHAZO LELUNGELO LOKUFIKELELA KUMTHETHO WOLWAZI 2 WAMA-2000
IINKCUKACHA NGOKWEMIGQALISELO YECANDELO 14
A. Amagunya, imisebenzi nesakhiwo seKhomishini yeNkonzo zenkundla icandelo 14 1a i Amagunya nemisebenzi yeKhomishini yenkonzo zenkundla
Amagunya nemisebenzi yekhomishini yeNkonzo zenkundla njengoko zimiselwe ngamacandelo 174 , , , & ; 177 & ; & 178 , & nguMthetho woMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika [uMthetho 108 wowe-1996], amacandelo 4 & 7 oMthetho weMivuzo yeeJaji neeMeko zeNgqesho [uMthetho 47 wowama-2001], icandelo 6 loMthetho weKhomishini yenkonzo zenkundla [uMthetho 9 wowe-1994] neNkqubo yeKhomishini ngokwemigqaliselo yoMthetho, ngala:
a kukunika ingcebiso kurhulumente kazwelonke ngawo nawuphi umbandela onxulumene nezasemthethweni okanye ulawulo lobulungisa, kwakunye nemfundo noqeqesho lweejaji ezibonisa umdla nokuqhubeka koqeqesho lweejaji, iimeko zokusebenza neemeko zenkonzo yejaji, nokuphungulwa kwemida yeeNkonzo eziPhakamileyo, njalo njalo.
b kukuba uMongameli abonisane nayo ngokonyulwa kweJaji eyiNtloko uSekela Jaji oyiNtloko noMongameli noSekela Mongameli weNkundla ePhakamileyo yokuBhena ;
c kukulungisa uluhlu lwamagama akhethiweyo ukuze konyulwe ijaji yeNkundla yoMgaqo-siseko, olunamagama amathathu ngaphezulu kunenani labo bantu kufuneka bonyulwe, luze uluhlu olo lunikwe uMongameli; okanye, ukuba omnye kwabo amagama abo akhethiweyo akamkelwa nguMongameli kwaye kufuneka konyuliwe, kongezwe amanye amagama kuluhlu olo;
d kukucebisa uMongameli ngonyulo lweejaji zazo zonke ezinye iinkundla ngokuhlonipha inkqubo yeKhomishini, kwakunye nemiyalelo yomgaqo-siseko, ethi abantu abanokonyulwa esihlalweni ngabo bafanelekileyo ngokwezifundo eziphunyelelweyo abaphilileyo nabasemgceni kwaye kuqwalwaselwa nesidingo sokuba kumele kubonakale ubuhlanga nesini kwiijaji zelizwe lonke zoMzantsi Afrika;
e kukuba uMphathiswa abonisane nayo ngonyulo lwejaji ebambeleyo ibisele ingasasebenzi;
f kukuqwalasela izityholo zokungaziphathi kakuhle okanye zokungasebenzi kakuhle kweejaji, ukwenza uphando ngoko, ukuze icebise iNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe ukuba kufunyaniswe ukuba ijaji ayisebenzi kakuhle okanye ayiziphathanga kakuhle;
g kukucebisa uMongameli malunga nokumiswa kwejaji emsebenzini emeko yayo ixhomekeke kwinkqubo yokususwa kwejaji;
h kukumisela eyayo inkqubo ukuba izigqibo zeKhomishini ziyaxhaswa luninzi lwamalungu;
i kukungenisa epalamente ingxelo yonyaka ebhaliweyo ngokubhekiselele kwimisetyenzana yayo yaloo nyaka.
ii Isakhiwo seKhomishini yeNkonzo zenkundla
Ikhomishini yeNkonzo zenkundla yenziwa ngamalungu angama-25 (kuqukwa nosihlalo nosekela sihlalo) necandelo elijongene nolawulo.
Umgaqo-siseko weKhomishini yeNkonzo zenkundla nexesha lokuba semsebenzini kwamalungu imiselwe licandelo 178 , & loMthetho woMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika [uMthetho 108 wowe-1996] necandelo 2 loMthetho weKhomishini yeNkonzo zenkundla [uMthetho 9 wowe-1994] ofundeka ngolu hlobo lulandelayo:
Kukho iKhomishini yeNkonzo zenkundla enaba bantu-
a iJaji eyiNtloko, eyongamela iintlanganiso zeKhomishini;
b uMongameli weNkundla ePhakamileyo yokuBhena;
c uMongameli oyiJaji omnye onyulwe nguMongameli weeJaji;
d Ilungu lekhabhinethi elinoxanduva lolawulo lwezobulungisa, okanye omnye umntu endaweni yalo onyulwe lelo lungu leKhabhinethi;
e amagqwetha amabini asebenzayo akhethwe phakathi kwamagqwetha asemsebenzini ukuba amele umsebenzi wonke wobugqwetha , kwaye onyulwe nguMongameli;
f amagqwetha amabini asemsebenzini akhethwe phakathi kumsebenzi wobugqwetha ukumela umsebenzi wobugqwetha kwaye onyulwe nguMongameli ;
g utitshala omnye wezifundo zomthetho owonyulwe ngootitshala bezifundo zomthetho beeyunivesithi zaseMzantsi Afrika;
h abantu abathandathu ababekwe yiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe phakathi kwamalungu ayo, abathathu ebuncinaneni kuwo kufuneka ibe ngamalungu eqela eliphikisayo elimelweyo kwiNdlu yoWiso-mthetho;
i abathunywa abane abasigxina kwiBhunga likaZwelonke abonyulwe kunye liBhunga laMaphondo benevoti exhasayo yamaphondo amathandathu ebuncinaneni ;
j abantu abane abonyulwe nguMongameli njengentloko yabaphathi bakazwelonke, emva kokubonisana neenkokeli zamaqela onke kwiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe;
k xa kuqwalaselwa imibandela enxulumene neNkundla ePhakamileyo eyodwa, uMongameli oyiJaji weNkundla nenkulumbuso yephondo elo, okanye omnye umntu owonyulwe ngumntu ngamnye kubo.
Ukuba inani labantu abakhethiweyo phakathi kwamagqwetha ngokwemigqaliselo yecandelo 1 e okanye f lilingana nenani lezithuba emazivalwe , uMongameli makabonyule. Ukuba inani labantu abakhethiweyo lingaphezulu kwezithuba emazivalwe, uMongameli emva kokubonisana nabo baqeqeshelwe umsebenzi, makonyule amagama oneleyo ukuvala izithuba, eyithathela ingqalelo into yokuqinisekisa ukuba abo bonyuliweyo bamele umsebenzi wonke.
Amalungu eKhomishini abekwe liBhunga lamaPhondo likaZwelonke asebenza de kufakwe abanye , okanye kude kubekho isithuba esikhoyo kwinani labo. Amanye amalungu ayonyuliwe okanye ayekhethelwe iKhomishini asebenza de kungene abo bebebonyule okanye bebebakhethile.
Ixesha lokuba semsebenzini kwamalungu athile eKhomishini, ukubekwa kosekela sihlalo, nezithuba
Amalungu eKhomishini onyulwe njalo ngokwemigqaliselo yecandelo 178 1 c, e, f, g, h a& i loMgaqo-siseko aya kuba semsebenzini ithuba elingekho ngaphezulu kweminyaka emihlanu-
a uMongameli uya kususa naliphi ilingu elinjalo emsebenzini/eofisini nangaliphi ixesha ukuba umonyuli owonyule elo lungu ucela kanjalo; okanye b naliphi ilungu elinjalo lingaphuma eofisini ngokuba linikezele kusihlalo isaziso esibhaliweyo senyanga.
Amalungu eKhomishini onyulwe kanjalo ngokwemigqaliselo yecandelo 178 1 e, f, g, h okanye i loMgaqo-siseko aya kuphuma eofisini ukuba liphelile ixesha lakhe lokuba abe nokufanela ukonyulwa.
Ngokuxhomekeka kwicandelo 178 1 loMgaqo-siseko nawuphi umntu oxesha lakhe lokuba seofisini njengelungu leKhomishini liphelileyo, angonyulwa kwakhona.
Ikhomishini iya konyula elinye ilungu eliseofisini ngokwemigqaliselo yecandelo 105 1 b, c, e, f, g okanye i loMgaqo-siseko njengosekela sihlalo weKhomishini, kwaye xa usihlalo engafumaneki usekela sihlalo uya kubamba njengosihlalo.
Isithuba esikwiKhomishini a asisayi kuchaphazela ukunyaniseka/ ukuba semthethweni kweenkqubo okanye izigqibo zeKhomishini; kwaye b siya kuvalwa ngokwemigqaliselo yecandelo 178 1 loMgaqo-siseko kwaye naliphi ilungu elonyuliweyo, apho kufanelekileyo liya kuba seofisini ela xesha belingekapheli lalowo ebephambi kwakhe."
Njengokuba kungekho nalinye ilungu elisisigxina leKhomishini yeNkonzo
Zenkundla, umsebenzi omele ukwenziwa yiKhomishini wenziwa ngamagosa eSebe lezoBulungisa onyulwe nguMlawuli Jikelele; Ezobulungisa. Unobhala
B. Iinkcukacha zoqhagamshelwano icandelo 141b
Igosa lolwazi :
Ulwazi jikelele:
Ifowuni: +27 51 447-2769
Iselula: 082 881 4020
Ifeksi: +27 51 447-0836
C. Incwadana esisikhokelo secandelo 10 ngendlela yokusebenzisa uMthetho icandelo 141c
Incwadana esisikhokelo iya kufumaneka kwiKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika ungadlulanga umhla wama-31 Agasti 2003. Yonke imibuzo nceda yibhekise apha:
Ikhomishini yaseMzantsi Afrika yaMalungelo oLuntu
Isebe loPhando namaxwebhu okungqinela
Ifowuni: +27 11 484-8300
Ifeksi: +27 11 484-1360
D. Ufikelelo kwiingxelo ezigcinwe yiKhomishini yeNkonzo zenkundla icandelo 141d & e i) Ukudiza okuzenzekelayo icandelo 14 (e)
Isaziso ngokwemigqaliselo yecandelo 15 sichaza izintlu zeengxelo zamaqela akhoyo apho kungafuneki into yokuba umntu acele ukufikelela ngokwemigqaliselo yoMthetho. Ulwazi olungesaziso seKhomishini yeNkonzo zenkundla ngokwemigqaliselo yecandelo 15 asikabikho.
Ukudiza ngokuzithandela :
U UMthetho woMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika [uMthetho 108 wowe-1996]
UMthetho weKhomishini yeNkonzo zenkundla [uMthetho 9 wowe-1994]U
U Inkqubo yeKhomishini
Ubhengezo lwezithuba zemisebenzi zeejaji (onke amanqanaba )
U Ukukhutshwa kweendaba
U Ingxelo yonyaka eya ePalamente ii) Iingxelo ezinokucelwa icandelo 14 (d)
Inkcazelo yezihloko nezintlu zeengxelo ezigcinwe yiKhomishini yeNkonzo zenkundla:
IINGXELO EZINXULUMENE NOQULUNQO NOLAWULO
Ukulawula iingxelo
Ukuhambisa izinto ziye kuvimba wolondolozo lweengxelo
Umxokelelwano wokufayilisha
Ukuhlolwa kovimba wolondolozo lweengxelo
IINGXELO EZINXULUMENE NEENKONZO EZIXHASAYO/ EZINCEDISAYO
Ezemali
Iingxelo zohlahlo-lwabiwo-mali ngokuphathelele kwiKhomishini yeNkonzo zenkundla zigcinwe nguRejistra weNkundla ePhakamileyo yokuBhena
Abasebenzi
Iingxelo zengqesho zabasebenzi abasebenza kwicandelo elijongene nolawulo, leKhomishini yeNkonzo zenkundla zigcinwe liSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko
Uthutho nokuhamba
Ukuvunywa kokuhamba neengxelo zohambo
Amalungiselelo okubekela nawendawo yokuhlala
IINGXELO EZINXULUMENE NOMSEBENZI WEKHOMISHINI YEENKONZO ZENKUNDLA
Ikhomishini neeKomiti
Ukonyulwa kwamalungu eKhomishini
Ukonyulwa kweekomiti zeKhomishini
Ukuhlawulwa kwamalungu
Iikomiti zeKhomishini
Amalungiselelo
Imizuzu
Iingxelo
Ukonyulwa kweejaji
Izibhengezo
Ukwenziwa kwezicelo nokhetho
Iingcebiso eziya kuMongameli
Imibuzo ngokuziphatha kakubi noluleko
Iingxelo zezikhalazo ezifunyenweyo
Iingxelo zophando nemibuzo
Imida yeeNkundla eziPhakamileyo
Ukubekwa kwemida iii Iinkqubo zesicelo
Umceli kufuneka ayinikwe ingxelo yeqela loluntu ukuba umceli uya kuthobela oku kulandelayo:
U Umceli uyazithobela zonke iimfuno zenkqubo ezikuMthetho ezinxulumene nokufikelela kuloo ngxelo;
U Ufikelelo kuloo ngxelo alwaliwa nangasiphi isizathu sokwala esixelwe kuMthetho
Ubume besicelo :
U Umceli makasebenzise ifomu eshicilelwe kwiGazethi kaRhulumente [Isaziso sikaRhulum. R187- 15 Februwari 2002] (Ifomu A). [Ikopi yefomu emiselweyo ifakelwe njengeSihlomelo B kule ncwadana.]
j Umceli kufuneka axele ukuba ucela ikopi yengxelo okanye umceli ufuna ukuza aze kujonga ingxelo kwii-ofisi zeqela loluntu. Enye indlela kukuba xa ingxelo ingeloxwebhu ingajongwa ikolo hlobo icelwe ikulo, apho kunokwenzeka icandelo 292.
Ukuba umntu ucela ufikelelo olukuhlobo oluthile, ngoko ke umceli kufuneka alufumane ufikelelo ngaloo ndlela lucelwe lukuyo. Kuxa ke oku mhlawumbi kunokuphazamisana nenkqubo yeqela loluntu , okanye kunokonakalisa ingxelo okanye kophule ilungelo lombhali, umbuso elingenalo. Ukuba ngenxa yezizathu ezibonakalayo ufikelelo kwingxelo alunakunikwa lukuhlobo obeluceliwe, kodwa lunganikwa lukwenye imo, umrhumo ke ngoko uya kubalwa ngokwendlela le umceli ebelucele ngayo icandelo 293 & 4.
Ukuba, ukongeza kwimpendulo ebhaliweyo yesicelo sengxelo, umceli ufuna ukuxelelwa ngesigqibo ngenye indlela, umzekelo, ngefowuni, kufuneka oko kuxelwe icandelo 182e.
Ukuba umceli ucela ulwazi egameni lomnye umntu, isikhundla salowo wenza isicelo kufuneka sixelwe nobungqina boko kufuneka buhambe nesicelo icandelo 182f.
Ukuba umceli akakwazi ukufunda okanye ukubhala, okanye unokulimala anako, usenokusenza isicelo sengxelo ngomlomo. Igosa lolwazi kufuneka lizalise ifomu egameni lomceli onjalo ukuze limnike ikopi icandelo 183.
Zimbini iintlobo zemirhumo ekufuneka zihlawulwe ngokwemigqaliselo yoMthetho, ngumrhumo wesicelo nomrhumo wofikelelo [icandelo 22]:
Umrhumo wesicelo :
Umceli ofuna ukufikelela kwingxelo enolwazi ngomceli lowo, akufunekanga ahlawule umrhumo wesicelo. Wonke omnye umceli, ongaceli iingxelo ezizezakhe kufuneka ahlawule umrhumo omiselweyo wama-R35.
Igosa lolwazi kufuneka lazise umceli (lowo ongaceli iingxelo ezingaye) ngesaziso, lifune umceli lowo ahlawule umrhumo omiselweyo (ukuba ukho) phambi kokuba siqhutywe/sisetyenzwe isicelo.
Umrhumo wesicelo omiselweyo wama-R35 uhlawulwa ngohlobo lwezitampu zeNgeniso ezingathengwa ePosini. Isixa esichanekileyo sezitampu zengeniso kufuneka zincanyathiselwe kwifomu yesicelo (Ifomu A). Ukuba azincanyathiselwanga, isicelo eso asisayi kuqhutywa de ufunyanwe umrhumo wesicelo ohlawulwa ngezitampu zengeniso .
s Umceli angafaka isicelo kwinkundla akhalazele ithenda okanye ukuhlawulwa komrhumo wesicelo.
U Emva kokuba igosa lolwazi lenze isigqibo ngesicelo, umceli uyakwaziswa ngeso sigqibo ngale ndlela umceli ebefune ukwaziswa ngayo.
Umrhumo wokufikelela (uhlawulwa nokuba isicelo eso singolwazi olungawe ):
U Ukuba isicelo sivunyiwe, kufuneka kuhlawulwe omnye umrhumo wokufikelela kulungiselelwa ukukhangelwa, ukuveliswa, kuhlawulelwe nexesha eligqithileyo kwiiyure izimiselweyo zokukhangela nokulungisa ingxelo ukuze idizwe.
k Umrhumo wokufikelela njengoko umiselwe ungafunyanwa kwiSihlomelo A sale ncwadana. Umrhumo wokufikelela kufuneka uhlawulwe ngezitampu zengeniso, ezifumanekayo ePosini.
E. Iinkonzo ezifumanekayo icandelo 141f i Ubume beenkonzo
Isikhalazo esingejaji esikumda wecandelo 177 (a) loMgaqo-siseko esithi ijaji ayiwenzi kakuhle umsebenzi wayo, iyoyisakala okanye inetyala lokuziphatha kakubi siya kuqwalaselwa yiKhomishini yeNkonzo zenkundla ngokwemigqaliselo yeli gatya.
Ikhomishini yeNkonzo zenkundla ayinalawulo lwezobulungisa lokujongana nezikhalazo ezingekho kwezi zintlu zichazwe ngasentla.
ii Indlela yokufikelela kwezi nkonzo
Izikhalazo mazifakwe ngohlobo lwesibhengezo esibhaliweyo kwaye kufuneka zingeniswe kule dilesi elandelayo:
Ifowuni : +27 51 447 2769
Ifeksi : +27 51 447 0836
F. Iindlela zoncedo ezikhoyo ukuba amagatya alo Mthetho akathotyelwa [amacandelo 74-82]
Ikhomishini yeNkonzo zenkundla namanye Amaziko eSahluko seThoba ( ngokwemigqaliselo yoMgaqo-nkqubo weRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika, uMthetho 108 wowe-1996) azinazo iinkqubo zangaphakathi zokubhena njengamanye amaqela oluntu. Kufuneka kuyiwe kwiinkundla ngamaxesha anjalo xa kungathotyelwa amagatya oMthetho ngala maqela. Le nto iya kusebenza nakuyiphi imeko apho umceli okanye umntu wesithathu anqwenela ukubhena ngesigqibio esenziwe ligosa lolwazi.
G. Ukufumaneka kwencwadana icandelo 143
Incwadana iya kufumaneka ngeelwimi ezintathu ezisemthethweni kwezi ndawo zilandelayo:
I Kwidilesi yendawo ekuyo iofisi yeKhomishini yeNkonzo zenkundla njengoko kuxeliwe phantsi kweenkcukacha zoqhagamshelwano ngasentla
Kwikhomishini yaseMzantsi Afrika yaMalungelo oLuntu
K Kuyo yonke indawo yokubeka esemthethweni njengoko ichaziwe kwicandelo 6 loMthetho ezisethethweni 1997. Iindawo zokubeka ezisemthethweni zezi -
a Iinkonzo zeThala leencwadi leSixeko, Bloemfontein;
e Ithala leencwadi loMbuso , Pitoli ;
f Oovimba bolondolozo bakaZwelonke beFilinu, iVidiyo neSandi , Pitoli ngeenjongo zezintlu ezithile zeengxelo ngokokumiselwa; kwakunye g naliphi elinye ithala leencwadi okanye iziko elimiselwe nguMphathiswa ngeenjongo zezintlu ezithile ezimiselweyo zamaxwebhu
ISIHLOMELO A
IMIRHUMO EMISELWEYO MALUNGA NAMAQELA OLUNTU
Imirhumo yokuveliswa kwakhona ekubhekiswe kuko kummiselo 7 imi ngolu hlobo:
a Ifotokopi nganye ekwiphepha i-A4 okanye inxalenye yayo 0,60
b Ikopi nganye eshicilelweyo ekwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo ekwikhompyutha okanye kumatshini we-elektroni kwaye inokufundeka injalo
c Ikopi nganye ekuhlobo lokufundeka kwikhompyutha -
d i Ukukhutshelwa kwemifanekiso ebonwayo , kwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo 22,00
e i Ukukhutshelwa kwengxelo emanyelwayo , kwiphepha eliyi-A4-okanye inxalenye yalo 12,00
Umrhumo wesicelo ohlawulwa ngumceli wonke, ngaphandle kwalowo ucela ulwazi ngaye, ekubhekiswe kuwo kummiselo 7 ngama-R35, 00.
Imirhumo yokufikelela ehlawulwa ngumceli ekubhekiswe kuyo kummiselo 7 imi ngolu hlobo:
a Ifotokopi nganye ekwiphepha i-A4 okanye inxalenye yayo 0,60
b Ikopi nganye eshicilelweyo ekwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo ekwikhompyutha okanye kumatshini we-elektroni kwaye inokufundeka injalo
c Ikopi nganye ekuhlobo lokufundeka kwikhompyutha -
d i Ukukhutshelwa kwemifanekiso ebonwayo kwiphepha eliyi-A4 okanye inxalenye yayo,
e i Ukukhutshelwa kwengxelo emanyelwayo kwiphepha eliyi-A4-okanye inxalenye yalo 12,00
f Ukukhangela nokulungisa ingxelo ukuba idizwe, li-R15,00 iyure nganye okanye inxalenye yeyure , ngaphandle kweyure yokuqala ekulindeleke ukuba ikhangelwe kwaye ilungiswe ngayo le ngxelo .
Ngokweenjongo zecandelo 222 loMthetho kusebenza oku kulandelayo :
a Iiyure ezintandathu njengeeyure emakugqithiswe kuzo phambi kokuba kuhlawulwe idiphozithi b isinye esithathwini somrhumo sihlawulwa njengediphozithi ngumceli.
Imali yokuposa ihlawulwa xa ikopi kufuneka iposelwe kumceli.
ISIHLOMELO B
IFOMU EMISELWEYO YOKUFIKELELA KWIREKHODI YEQELA LOLUNTU
IFOMU A
ISICELO SOKUFIKELELA KWIREKHODI YEQELA LOLUNTU
Ummiselo 2
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE
umhla e .indawo.
Umrhumo wesicelo (ukuba ukho): R ...
Idiphozithi (ukuba ikho ): R ...
Umrhumo wokufikelela : R ...
UTYIKITYO LWEGOSA LOLWAZI /LUKASEKELA GOSA LOLWAZI A. Iinkcukacha zeqela loluntu
Ifowuni : 447 2769 Ifeksi : 447 0836
B. Iinkcukacha zomntu ocela ukufikelela kwiingxelo a Iinkcukacha zomntu ocela ukufikelela kwiingxelo mazibhalwe ngezantsi.
cUbungqina bokuba usenza ngabuni isicelo, ukuba buyafuneka, mabuncanyatheliswe. Amagama apheleleyo nefani : :::::::::::::::::::::..
Isikhundla osenza ukuso isicelo xa usenza egameni lomntu IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII..
C. Iinkcukacha zomntu ezenziwa egameni lakhe isicelo
Eli candelo malizaliswe KUPHELA ukuba isicelo solwazi senziwa egameni lomnye umntu . Amagama aphelelyo nefani : AAAAAAAAA...
D. Iinkcukacha zerekhodi a Nika iinkcukacha ezipheleleyo zerekhodi ocela ukufikelela kuyo, nenombolo esisalathisi ukuba uyayazi ukuze irekhodi ibe nokufunyanwa indawo ekuyo .
b Ukuba isithuba esinikiweyo asenelanga nceda qhuba kwelinye iphepha ukuze ulidibanise kule fomu. Umceli kufuneka asayine onke amanye amaphepha ongeziweyo.
Inkcazo yerekhodi okanye inxalenye yerekhodi esemxholweni:
Inombolo esisalathisi, ukuba ikhona: ttttttttttttttttttt.
Ezinye iinkcukacha zerekhodi: ...333333333333333333
E. Imirhumo a Isicelo sokufikelela kwingxelo, ngaphandle kwesicelo esiqulethe ulwazi ngawe, siya kusetyenzwa kuphela emva kokuba kuhlawulwe umrhumo wesicelo.
c Umrhumo ohlawulelwa ufikelelo kwirekhodi uxhomekeke kuhlobo efunwa ikulo ingxelo nexesha elivakalayo elifunekayo ukukhangela nokulungisa irekhodi.
d Ukuba ukufanele ukuba ungahlawuliswa nawuphi umrhumo, nceda chaza isizathu soko. Isizathu sokungahlawuliswa imirhumo: IIIIIIIIIIIIII..
F. Uhlobo lokufikelela kwirekhodi
Ukuba uthintelwa kukulimala ungabinakho ukufunda, ukubona okanye ukumamela ingxelo ikuhlobo lofikelelo olunikwe phantsi kwamanani 1 - 4 ngezantsi, xela ukulimala kwakho kwaye uchaze ukuba ingxelo ifunwa ikoluphi na uhlobo.
Uhlobo efunwa ikulo ingxelo:
AMANQAKU:
a Ukuxela kwakho uhlobo efunwa ikulo ingxelo kuxhomekeke kuhlobo efumaneka ikulo ingxelo.
b Ufikelelo kwingxelo ngohlobo oluceliweyo lunokukhatywa kwiimeko ezithile. Kwimeko enjalo uya kwaziswa ukuba ufikelelo luya kufunyanwa lukolunye uhlobo.
c Umrhumo ohlawulelwa ufikelelo kwingxelo, uya kumiselwa inxalenye yawo luhlobo efunwa ikulo ingxelo.
Ukuba ingxelo ibhaliwe okanye ishicilelwe -
Ikopi yengxelo ukuhlolwa kwengxelo
Ukuba ingxelo inemifanekiso ebonwayo -(oku kuquka iifoto, izilayidi, ukurekhodwa kwevidiyo, imifanekiso eyenziwe ngekhompyutha, iziketshi njalo njalo.)
Ukubonwa kwemifanekiso ikopi yemifanekiso ukukhutshelwa kwemifanekiso*
Ukuba ingxelo iquka amagama arekhodiweyo okanye ulwazi olunokuveliswa ngesandi -
Mamela isandi (ikhasethi emanyelwayo) ukukhutshelwa kwesandi*
uxwebhu olubhaliweyo okanye olushicilelweyo
Ukuba ingxelo igcinwe kwikhompyutha okanye kuhlobo lokuba ifundeke nge-elektroni okanye ngomatshini -
Ikopi eshicilelweyo yengxelo
Ikopi eshicilelweyo yolwazi efunyenwe kwingxelo ikopi ekuhlobo lokufundeka ngekhompyutha*
Ukuba ucele ikopi okanye ukukhutshelwa kwengxelo (engasentla), ingaba unqwenela ukuba ikopi uyiposelwe ?
Kuhlawulwa umrhumo wokuposa. EWE HAYI
Qaphela ukuba ingxelo ayifumaneki ngolwimi olukhethayo,uya kuyinikwa ngolwimi olo ifumaneka ikulo ingxelo. Ukhetha ukuba ibe ngoluphi ulwimi ingxelo? ..
G. Isaziso sesigqibo ngokubhekiselele kwisicelo sofikelelo
Uya kwaziswa ngokubhalelwa ukuba isicelo sakho sivunyiwe okanye sikhatyiwe. Ukuba ufuna ukwaziswa ngaloo nto ngenye indlela, nceda xela indlela leyo kwaye unike iinkcukacha ezifunekayo ukuze kuthotyelwe isicelo sakho. Ukhetha ukwaziswa njani ngesigqibo esimalunga nesicelo sakho sofikelelo kwingxelo?
UTYIKITYO LOMCELI / UMNTU ISICELO ESENZIWA EGAMENI LAKHE
<fn>xho_Article_National Language Services_IKOMITI YOMPHATHISWA YEMIKHWA ESESIKWENI YOPHANDO NGEZEMPILO (2001).txt</fn>
IKOMITI YOMPHATHISWA YEMIKHWA ESESIKWENI YOPHANDO NGEZEMPILO
C/O INKQUBO ZOPHANDO NGEZEMPILO, UKUHLANGANISWA KOPHANDO KUNYE NOFUNDO NGEZIFO
ISEBE LEZEMPILO
INGXOWA EYODWA X 828
UMNXEBA: 012 312 0995
YINTONI NA EKUFANELE UKUBA UYAZI XA UTHATHA ISIGQIBO SOKUTHATHA INXAXHEBA KUVAVANYO LWAMAYEZA NJENGOMTHATHI NXAXHEBA KUPHANDO
INTSHAYELELO KUNYE NOMBULELO NGEGALELO
Le ncwadana iqulethe ulwazi jikelele ngokuvavanywa kwamayeza. Ulwazi oluthile ngovavanyo lwamayeza wena ocinga ukuthatha inxaxheba kulo okanye ocelwa ukuba uthathe inxaxheba kulo kufuneka lunikezelwe okanye lufumaneke kubaphandi bovavanyo olo.
Le ncwadana yaveliswa ngoncedo kunye negalelo lwencutshe kunye namalungu akwi komiti ezahlukeneyo. Uncedo lwenziwe ngamagosa oburhulumente kunye neSebe lezempilo ingakumbi uPhando lweNdlela yezeMpilo, Ukulungelelana koPhando kunye noLawulo lwe-Epidemiology kunye naMayeza.
Le ncwadana isebenzisa amaxwebhu ahhlukahlukeneyo kuquka oku :-
Isebe lezeMpilo Imigaqo Yokwenza Okulungileyo kukhokelo loVavanyo ngaMayeza kuLuntu Oluthatha Inxaxheba eMzantsi Afrika.
Isebe lezeMpilo Ukuyilwa kweMkhwa eSesikweni kuPhando lwezeMpilo: Izisekelo, isakhiwo kunye nenkqubo.
Iqela elibhalayo: Imigaqo yoVavanyo lwaMayeza oMzantsi Afrika
Iqela elibhalayo Imigaqo ngemikhwa esesikweni ngophando lwe-HI
LUYINTONI UVAVANYO LWAMAYEZA
Uvavanyo lwamayeza luphando okanye uphengululo olunjongo yalo ikukuvavanya ukhuseleko, ukulunga, impumezo kunye/okanye nokusebenza kwamayeza akhoyo amatsha okanye amadala, amacebo ngamayeza kunye/okanye ukukhethwa konyango kusetyenziswa uluntu oluthatha inxaxheba.
Ukhuseleko lwamayeza luthetha ukuba ingaba unyango okanye iyeza linobungozi okanye lungenzakalisa impilo yomntu.
Impumezo uthetha ukuba ingaba liyasebenza okanye alisebenzi ukuxilonga, ukunyanga, ukuthintela, okanye ukunyanga imeko yesifo. Oku kuno kuquka ukuthelekisa impumezo phakathi kwamayeza amabini okanye ngaphezulu.
Ukusebenza kuthetha ukuba ingaba lingcono/ okanye liyagqwesa xa lithelekiswa namanye amancedo okunyanga okanye amayeza kwimeko ezifanayo.
Ukulunga kubhekiselele kwimfezeko xa iyonke kwakunye nokwenziwa kweyeza okanye icebo ngamayeza avumela ukuba lisetyenziswe ngokoyilo lwalo naluphi na ixesha phantsi kwemeko ezilindelekileyo kwinkqubo yokunceda umguli ngaphandle kokwenza imonakalo ngokungafanelekanga kumsebenzisi.
Igama elithi "iyeza" liquka amayeza athi asetyenziswe ukunceda izifo ubuchule ngamayeza nokunyanga, ukukhusela izifo amayeza okukhusela, umzekelo uthintela kunye namayeza athi asetyenziswe kuphando olulodwa amayeza okuqonda isifo umzekelo amayeza asetyenziswa ngelixa likuxilongwa kwe-X reyi eyodwa ukujonga izintso.
Izigaba zovavanyo lwamayeza
Phambi kokuba iyeza elitsha okanye icebo livavanywe eluntwini, kuthi kufundwe kakhulu ngalo, ixesha elide elebhu kwaye livavanywe kwizilwanyana ezahlukehlukeneyo ukuze kufunyaniswe ukhuseleko kunye nempumezo yalo ephambili. Uvavanyo lwamayeza (amatsha) ophando, oothintela kunye namacebo ngamayeza kuluntu luthi luqhutywe kwizigaba ngezigaba njengoko kuvelisiwe ngasezantsi apha.
Isigaba sokuqala: Esi sisigaba sokuqala apho iyeza alitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango sithi sivavanywe okokuqala kwiqela labantu abaphilileyo. Isigaba sokuqala sovavanyo lweyeza sojoliswe ekuboneni ukhuselo jikelele, umgama womlinganiselo okhuselekileyo kunye neziphumo ezingamkelekanga zeyeza elitsha, uthintela okanye isixhobo sonyango.
Iisgaba sesibini: Kwisigaba sesibini iyeza elitsha livavanywa, uthintela, okanye isixhobo sonyango sivavanywa kwiqela elikhulwana elidla ngokuba ngamakhuli abantu abaphilileyo ngokunjalo nabo banesifo eso iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sijoliswe kubo. Injongo yesigaba sesibini sovavanyo lweyeza kukuvavanya ngokungaphaya ukhuseleko kunye nempumezo yeyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango.
Isigaba sesithathu: Kwesisigaba, iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango sivavanywa kwiqela lamakhulu ukuya kumawaka abantu abanesifo eso iyeza, uthintela okanye isixhobo sonyango sijoliswe kubo. Injongo yesigaba sesithathu sovavanyo seyeza kukuva impumezo kunye neziphumo ezingamkelekanga kunye nokuthelekisa iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango namayeza amadala asele ebhalisiwe (avunyiweyo), othintela okanye izixhobo zonyango, okanye ezinye indlela zonyango.
Isigaba sesine: Uvavanyo lwamayeza kwesisigaba lwenziwa enva kokuba iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango sibhalisiwe phantsi yi-MCC oko kukuthi emva kokuba iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango sibhalisiwe kwaye sivunyelwe ukuthengiswa. Isigaba sesine sovavanyo lweyeza sivavanya ngokungaphaya iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango kumawaka abantu ukuze: -
Kucace ukhuseleko, impumezo, neziphumo ezingamkelekanga kwilixa elide,
Ukuvavanya iyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango kwiindawo ezithile zabantu ezinobungozi obukwinqanaba eliphezulu njengabantwana, abalupheleyo, abantu abanesifo sesibindi kunye nezintso, kunye
Ukufumana eminye imisebenzi yeyeza elitsha, uthintela, okanye isixhobo sonyango.
Isigaba ngasinye sinenjongo zaso ezithile kunye neziphumo ezingazuzeka, ukungozi kwaye umenzakalo ungahluka ngokwesigaba.
Kuzo zonke izigaba zovavanyo abantu abathatha inxaxheba kuphando baqwalaselwa ngokungqongqo ukuze kubonwe iziganeko ezingalunganga okanye iziphumo ezingalindelekanga. Iziganeko ezingalindelekanga (I-AEs) zizo naziphina impawu, imiqondiso okanye izifo ezinxulumene neyeza/ unyango oluphantsi koqwalaselo ezingamkelekanga okanye ebekunga joliswanga kuzo. Xa isiganeko esingalunganga sixhalabisa sinoku:-
Sigrogrise ubomi
Sifune ixesha elandeleyo lokulaliswa esibhelele
Sibe nesiphumo esihlala sihleli/ okanye ubulwelwe/ ukungakwazi ukwenza nto
Kukhokhelele kukungabikho mgaqweni kwemvelo/ ukuzalwa unesiphene
Kukhokhelele ekufeni komntwana walowo uthathe inxaxheba oye wahlangana nolufundo ngamayeza okanye isixhobo sonyango ngexa ekhulelwe
Amagama avamise ukusetyenziswa kuvavanyo lwamayeza
Iyeza elithengiswayo liyeza esele libhalisiwe kwabasemagunyeni abalawulayo kweli (MCC) ukuza lisetyenziselwe izifo ezithile. Eliyeza sele lingaphaya kwesigaba sokuphuhliswa kwaye ukulunga, ukukhuseleka kunye nokusebenza kwalo sele kusaziwa. Amayeza athengiswato akwabizwa njengamayeza avunyiweyo okanye amayeza abhalisiweyo.
Imveliso yokuphanda liyeza/ uthintela/ okanye isixhobo sonyango esi kulunga, ukhuseleko/ okanye ukusebenza kwawo okusephantsi kovavanyo lwamayeza olulodwa. Kuse nokuba ngaphezulu kwemveliso enye phantsi kovavanyo lwamayeza. Imveliso yokuphanda ise nokuba ngamayeza/ uthintela okanye isixhobo sonyango esibhalisiweyo okenye esingabhaliswanga. Amanye amagama asetyenziswayo ngala: iyeza lokufunda, ichiza lokufunda, ichiza lokuvavanywa/ iyeza kunye nemveliso yovavanyo.
Umxhasi ngumntu oyedwa, inkampani, iziko okanye umbutho othatha iimfanelo zongeniso, impatho kunye nokulungiselela ngezimali uvavanyo lwamayeza. Abaxhasi idla ngokuba ngabenzi bemveliso yamayeza, urhulumente, amaziko enza uphando, amaziko empilo kaZwelonke (I-WHO), urhulumente wamanye amazwe, njalo njalo.
Umphandi ngumntu onesakhono esithile onoxanduva lokuyila, ukuhlalutya kwaye / okanye anike ingxelo ngovavanyo olulodwa lwamayeza. Abaphandi badla ngokusebenza njengeqela. Inkokheli yeqela labaphandi ibizwa ngokuba nguMphandi oyiNtloko (PI). I-PI isebenza kwaye iphendula kubaxhasi kunye nabasemagunyeni abalawulayo. Abaphandi ingaba ngogqirha, oogqirha bamazinyo , abongikazi, iincutshe zezobalo, iinnzululwazi zezamayeza, oosokhemesti, abanezakhono ezithile zengulo yengqondo, okanye ilungu losingagqirha, njalo njalo.
LUYINTONI NA UXANDUVA LWEQUMRHU LOLAWULO NEZAMAYEZA
Iqumrhu lowawulo lwezamayeza (MCC) leli elilawula ukwenzawa kovavanyo lwamayeza kunye nokubhaliswa kwamayeza kunye nezixhobo zonyango ezisetyenziselwa izifo ezizodwa. I-MCC inoxanduva lokuqinisekisa ukuba lonke uvavanyo lwamayeza lawo mayeza angabhaliswanga kunye nemiqondiso emitsha yamayeza abhalisiweyo ahambiselana meemfuneko zokhuseleko, ukulunga kunye nokusebenza.
Izicelo zovavanyo lwamayeza kunye nokubhaliswa kwamayeza kunye nezixhobo zonyango ziphononongwa yikomiti yeencutshe ye-MCC, ethi iqwalasele phakathi kwezinye izinto iimeko zobunzululwazi, ezonyango, kunye nemiba yemikhwa esesikweni ekusetyenzisweni. Iingxelo ngenkqubela zophando zithunyelwa rhoqo kwi-MCC. Ubungqina bokhuseleko, ukulunga kunye nokusebenza kufuneka buthunyelwe xa kusenziwa isicelo kwi-MCC sokuvunywa kunye nokubhaliswa kweyeza ukuze lisebenze eMzantsi afrika.
ABAXHASI KUNYE NABAPHANDI BANOXANDUVA OLUHLANGENEYO LOKUNIKA INGXELO NGEZIGANEKO EZINGALUNGANGA NGEXESHA ELINGANGAMA-24 EEYURE KWIQUMRHU ELILILO KUQUKA IQUMRHU LOLAWULO LWEZAMAYEZA KUNYE NEKOMITI EJONGENE NEMIKHWA ESESIKWENI
LIYINTONI NA ILUNGELO LAKHO LOMGAQO SISEKO
Nawuphi na umntu othatha isigqibo sokuthatha inxaxheba okanye osele ethatha inxaxheba njengomthathi nxaxheba kuphando lovavanyo lwamayeza unelungelo lokuvuma okusekelwe kulwazi olupheleleyo. Umthetho woMgaqo siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika wenombolo ka-108 we-1996: Igatya le-12 lithi "Wonke ubani unelungelo kwimfezeko yomzimba nengqondo okuquka ilungelo - ukuba ngokwegatyana u-( c ) angabekwa phantsi kwemeko zovavanyo lwezonyango okanye ezobunzululwazi ngaphandle kwemvume esekelwe kulwazi olupheleleyo".
UVAVANYO LWEZAMAYEZA OLWENZIWE NGAPHANDLE KWEMVUME EYIYO ESEKELWE KULWAZI OLUPHELELEYO IMVUME YABATHATHA INXAXHEBA OKANYE ABO BANIKA IMVUME EGAMENI LABANYE INXAMNYE NOMGAQO SISEKO, AYIHAMBISANI NOKWENZIWA KWEMIKHWA ESESIKWENI KWAYE AYIHAMBISELANI NEZOBUNZULULWAZI.
Yintoni na imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo?
Imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo yindlela eqhubelekayo apho lowo uthatha inxaxheba ( ongathatha inxaxheba) afunda iinkcukacha ezibalulekileyo ngovavanyo olo lwamayeza lulodwa ukuze akwazi ukuthatha isigqibo sokuba athathe inxaxheba na okanye hayi okanye aqhubeleke ngokuthatha inxaxheba kolo vavanyo lwamayeza.Imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo asikuko nje ukugcwalisa uxwebhu lokuvuma kwaye ingesosivumelwano esibophelelayo koko sisiseko semvume yomthathi ngamnye sokuthatha inxaxheba kolu vavanyo.
NJENGOMNTU ONGATHATHA INXAXHEBA KUPHANDO OKANYE UTHATHE INXAXHEBA KUVAVANYO LWAMAYEZA, kufanele wazi oku:-
Imvume yakho esekelwe kulwazi olupheleleyo luyimfuneko ebalulekileyo kuphando oluhamba ngokwemikhwa esesikweni kunye nobunzululwazi. Oku kuthetha ukuba ilungelo lakho, isidima kunye nompilo yakho njengomthathi nxaxheba kuphando ngamaxa onke phambi ngexa kunye nasemva kophando lukhuseleke, luhlonitshwe kwaye lukhuthazwe;
Kufuneka kunikwe lonke ulwazi oluyimfuneko phambi kokuba uthathe isigqibo sokuthatha inxaxheba;
Ulwazi malunikwe ngendlela elula necacileyo kusetyenziswa ulwimi lwakho. Kubalulekile ukuba ube nakho ukuqonda kwaye ubuze imibuzo;
Isigqibo sakho sokuthatha inxaxheba masikhululeke ekunyanzelisweni, ifuthe elinendlela engeyiyo okanye imbuyekezo. Awuyikohlwaywa ngokwala ukuthatha inxaxheba;
Imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo kufuneka ibhalwe phantsi kunye inikwe nangomlomo;
Imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo kufuneka inikwe ngokubhalwe phantsi, ukuze kufikeleleke kwingxelo yakho yamayeza egciniweyo ngokwenziwe ngokuhambiselana novavanyo kunye nophicotho, ukuhlolwa kwekomiti yemikhwa esesikweni kunye nokuhlolwa kwezolawulo;
Ukhululekile ukuba urhoxe ukuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza ngalo naliphina ixesha;
Ikuba uyarhoxa kuvavanyo lwamayeza, oku akuyi kuchaphazela umgangatho wenkathalelo oyakuyifumana.
Ulwazi oluyimfuneko ukuze unike imvume esekelwe kulwazi oluphelelyo
Njengalowo ongathatha inxaxheba okanye othatha inxaxheba unelungelo lokwazi:-
Isizathu sokuvavanywa kwamayeza;
Indela zokuthatha inxaxheba ozakuzilandela kuvavanyo kunye nokungenzeka ukuba unikwe imisebenzi ethile ngendlela engakhethe cala kuyo nganye kwezindlela zokuthatha inxaxheba;
Indlela nenkqubo ezizakulandelwa okanye zisetyenziswe;
Indlela ezahlukileyo zokuthatha inxaxheba kuphando;
Ukwenzakala okunokubakho okanye okhukhona kunye neengozi ezikhoyo;
Inzuzo elindelekileyo kuwe njengonomthathi nxaxheba kunye/ okanye abanye abantu;
Ukubakho kwe-inshorensi yokwenzakala okanye ukunakalelwa xa uthatha inxaxheba kuvavanyo;
Umntu ekunokuqhagamshelwana naye ngesehlo sokwenzakal okunxulumene novavanyo;
Imbuyekezo enikwayo ngokuthatha inxaxheba. Nawuphina umahluko kwimbuyekezo kufuneka ucaciswe;
Ukubakho konyango ngaphaya kwexesha elimiselweyo lovavanyo lonyango;
Umxhasi kunye nakuphina ukbethabethana kwemidla;
Ubungqina bemvume yekomiti ejongene nemikhwa yokwenza ngokusesikweni
Ngoku kungasentla kucacile ukuba bonke abantu abanako ukunika imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo okanye abo imvume esekelwe kulwazi olupheleleyo ifumanekayo egameni labo, banako ukuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza. Abathathi nxaxheba basukela kubantwana abangekazalwa ukuya kubantu abadala, amadoda okanye abafazi, abaphile kakhulu ukuya kwabagula kakhulu, abaphilileyo okanye abaswelekileyo umntu ongekazalwa, abantwana kunye nabantu abadala.
Kubalulekile ukukhumbula ukuba unokuthatha inxaxheba ngokungathanga ngqo okanye ngokungenzi nto kuvavanyo lwamayeza ngokuthi uvumele ukusetyenziswa kolwazi lwamayeza olufumaneka kumaxwebhu akho amandulo okanye akhoyo agcinwe ngumlungiseleli ojongene nempilo yakho.
Imigaqo ebonakalisa ukuba ngaba umntu ukulungele ukuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza olulodwa ibizwa ngokuba yimiqobo yokugweba ukuqukwa, kwaye leyo iphikisanayo nokuthatha inxaxheba ibizwe ngokuba yimiqobo yokugweba ukungaqukwa.
Imiqobo yokugweba ukuqukwa nokungaqukwa ibaluleke ngokungaphaya, yenzelwe ukukhusela abo bathatha inxaxheba kuvavanyo kunye nokuqinisekisa ukuba injongo zovavanyo ziyafezekiswa ngaphandle kobunzima obungeyo mfuneko.
YENZANI IKOMITI YEMIKHWA ESESIKWENI UKUQINISEKISA UKUBA ILUNGELO LAKHO, ISIDIMA, KUNYE NEMPILO YAKHO IKHUSELEKILE?
Imigaqo yoVavanyo lwaMayeza yoMzantsi Afrika ifuna okokuba imithetho yokuziphatha kunye namanye amaxwebhu afunekayo ovavanyo lwamayeza olucetyiweyo lwenze uhlolo lwemikhwa esesikweni ngokuzimeleyo yikomiti yemikhwa esesikweni eqinisekisiweyo, evumelana nomgangatho esekwe liBhunga loPhando lempilo likaZwelonke lemikhwa Esesikweni. Uhlololwemikhwa esesikweni lunenjongo yokuqinisekisa ukhuseleko lwabanakho ukuthatha inxaxheba kuphando. Luvavanyo oluvunyiweyo yikomiti yemikhwa esesikweni eqinisekisiweyo kuphela olunokuthi lwenziwe eMzantsi Afrika.
Ikomiti yeMikhwa eseSikweni iqwalasela oku xa iphonononga izndululo zovavanyo lwamayeza: -
Ukungqala kophando nezobunzululwazi
Abaphandi bakulungele na ukuphanda ngokwezithwaselo-mfundo, ukufumaneka, amava
Ukungqamana kwesicelo sophando kunye nejongo zophando
Ukulungela uphando koluntu olu luzakwenziwa kulo ukuba ingaba luliqela elisemngciphekweni kunye nokuba ingaba akhona amanyathelo awoneleyo athathiwe na ukukhusela imfuno zabo
Uhlahlelo lokuthelekisa iingozi noncedo luziqwalasele na ingozi noncedo olungakhona ngaphaya kwexesha lophando
Ukuba kuzakusetyenziswa izinto ezifana namayeza kodwa ingengawo (osinga mayeza), ingaba zikhona izizahtu zoko
Ingaba ngokuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza, abo bathatha inxaxheba kunye nabanye abantu abalelwa ukufikelela kwabezonyango, uphando, izixhobo oakanye inkqubo ngokukhawulezileyo
Ukwanela nokuphelela kolwazi olubhaliweto oluzakunikezalwa kubathathinxaxheba, izizalwane zabo, abagcini babo kunye nabameli babo basemthethweni
Okukuba abo bathatha inxaxheba kunye/okanye abameli babo banikwa ixesha elaneleyo ukuze baqwalasele umqulu wolwazi phambili kokuba imvume esekelwe kulwazi oluphelelyo ifunwe
Ukufaneleka komongo wopapasho kune nezaziso ezizakusetyenziswa ukukhweba abathathi nxaxheba
Uphando lukhusela amlungelo entlalo yangasese
Ubungakanani bomvuzo oya kubaphandi kunye nabathathinxaxheba ngokuthatha inxaxheba.
Imigaqo yokwenza uVavanyo lwaMayeza eMzantsi Afrika inyanzelisa ukuba iiKomiti zeMikhwa eseSikweni zinike uqwalaselo kumaqela athile abantu kuquka abantwana, abo bafikisayo ebuntwini, omama abakhulelweyo, indawo zokuhlala ezisemngciphekweni, abo bagula ngokungasenakuncedwa, abalupheleyo, abasuka kumaqela amancinane kunye nabasebenzi.
Ezinye zenzuzo zokuthatha inxaxheba kuvavany lwamayeza
Uvavanyo lwamayeza lwenziwa kuphela ngenjongo yokulinga amayeza, izixhobo zonyango, indlela zonyango ezikuthi ekugqibeleni zibe nokufumaneka kwimpilo yabantu. Ngokuthatha inxaxheba koluvavanyo: -
Ungaba wenza igalelo kuphando lwezonyango kunye nokuqhubela phambili kwenkathalelo yezempilo jikelele kwaye unceda uluntu lwakokwenu
Ukuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza akukujongwa ngengentsusa yomvuzo okanye ukongeza umvuzo, kodwa phantse bonke abaxhasi bayayibuyekeza inkcitho efanelekileyo enxulumene nentatho nxaxheba, kuquka inkcitho yekuhamba, ukutya, inkathalelo yonyango nembuyekezo yemo ezimaxongo ezinobungqina kwaye zine-inshorensi ezinxulumene novavanyo.
Ezinye zengxaki zokuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza
Kusenokuba neziganeko ezingalunganga (SAEs) ezinxulumene namayeza okanye indlela ezisetyenziswayo kuvavanyo, kodwa ke abathathi nxaxheba kuphando bayalandelelwa ngoqhaphelo olumandla ukuze i-SAEs ziqwalaselwe kwantlandlolo kwaye zilawulwe ngokufanelekileyo. Kubakho ne-inshorensi kwezinye imeko ze-SAE, ukuze abo bathatha inxaxheba babe nako ukubuyekezwa ngokuyinfuneko. Amayeza, othintela, izixhobo zonyango okanye indlela zonyango ezisetyenziswa kuvavanyo zisengangabi namiphumela iyiyo kwingulo yakho; kodwa ke indlela zokhuselo ezisekiweyo ukuze abo bangaxhamliyo kwindlela zolawulo lovavanyo lonyango batshintshelwe kolunye unyango olungayimpumelelo ekhawulezileyo okanye ekupheleni kovavanyo. Imiqathango yovavanyo ingafuna utshintsho kwenye okanye kwezinye iindlela zobomi bakho, ngengokuthi
Kungafuneka ubeke ecaleni ukuze ukwazi ujongana nezinto ezingqalene novavanyo njengokuhambela indawo ekwenzelwa kuyo uvavanyo
Akunako ukusebenzisa amanye amayeza kuquka awemveli ngaphandle kwemvume yogqirha wakho wovavanyo
Ubomi bakho babucala okanye basekuhlaleni bungachaphazeleka, njenge zokubandakanyeka kwimiba yesondo, ukuzala, ukusela utywala, icuba okanye usebenzisa iziyobisi ngokungaphaya, njalo, njalo
Kungafuneka uhambele umntu wakho wabucala okunika unyango kuzo zonke ezinye izigulo ezinganxulumananga novavanyo, kodwa ke kusafuneka ukuba wazise lowo ukunika unyango bucala ukuba uyinxalanye yovavanyo kwaye amanye amayeza okanye indela zokunyanga azinakuhambiselana nemigathango ekhokhela uvavanyo
Umqeshi wakho, uncedo lwakho lwezonyango (medical aid), i-inshorensi yakho kunye/okanye noMkhomishinala weMbuyekezo kumeNzakalo yaseMasebenzini usenokungakuhlawuli amabango anxulumene neziganeko engumphumela wokuthatha inxaxheba kuvavanyo lwamayeza; kungoko ke kubaluleke ngamandla ukuba uqiniseke ukuba umxhasi une-inshorensi equka konke kwaye efanelekileyo enxulumene nawe.
Kubalulekile ke ukuba uyixixe intatho nxaxheba yakho kuvavanyo lwamayeza nosapho lwakho nabo bonke aba bakuchatshazeleka phambi kokuba uzibandakanye novavanyo.
<fn>xho_Article_National Language Services_ILUNGELO LOKUFIKELELA KWINCWADANA YOLWAZI.txt</fn>
ILUNGELO LOKUFIKELELA KWINCWADANA YOLWAZI
Le ncwadana ilungiswe ngokunxulumene necandelo 14 loKhuthazo leLungelo kuMthetho woLwazi wama-2000 ("uMthetho"). Iqulathe ulwazi nge-SAMSA kwanendlela yokwenza isicelo sokufikelela kwiingxelo zayo ezigciniweyo.
ISAKHIWO NEMISEBENZI YETHU
UMthetho waseMzantsi Afrika weGunya loKhuselo lwaseLwandle wesi-5 wowe-1998 waseka i-SAMSA ngomhla woku-1 ku-Epreli 1998. Sinoxanduva kuMphathiswa wezoThutho, owonyula iBhodi kwaye amkele nesicwangciso sethu sonyaka soshishino. IBhodi ikhetha iGosa loLawulo eliyiNtloko (i-CEO) elinoxanduva lolawulo lombutho ngokubanzi.
Igqiza lethu lolawulo lineGosa loLawulo eliyiNtloko nabaLawuli abane abanoxanduva lwezigqeba ezine zombutho ezi zezi; imisebenzi; imigangatho; imithombo yoluntu nezemali, ulwazi lobuchwepheshe (i-IT) nokuphatha. Undlunkulu wethu usePitoli apho iGosa loLawulo eliyiNtloko likhoyo kwanamacandelo emithombo yoluntu angala ezemali, ulwazi lobuchwepheshe (i-IT) nokuphatha akwalapho. Icandelo lemisebenzi liseKapa ; linee-ofisi zohlolo lwaselwandle e-Richards Bay, eThekwini, eMonti, eBhayi, e-Mossel Bay eKapa naseSaldanha. Icandelo lemigangatho liseThekwini.
Iinjongo zethu kukuqinisekisa ukhuselo lobomi nezinto eziselwandle, ukuthintela nokuphelisa ungcoliseko, kwanokukhuthaza umdla weRiphabhlikhi kwizinto zaselwandle. Ekuphumeleliseni ezi njongo, sinomsebenzi wolawulo lweminye imimiselo yaselwandle equka le ilandelayo:
UMthetho woThutho lwaseLwandle wesi-2 wowe- 1981
UMthetho woNgcoliseko lwaseLwandle (Ulawulo neMfanelo yoLuntu) uMthetho wesi-6 wowe-1981
UMthetho woNgcoliseko lwaseLwandle wesi-2 wowe-1986 (Uthintelo loNgcoliseko kwiiNqanawa) uMthetho wesi-2 wowe-1986
UMthetho woKwaphuka noKusindisa kwilahleko wama-94 wowe-1996
Imizekelo ecacileyo yemisebenzi yethu iquka ; ubhaliso nokunikwa kweelayisenisi kweenqanawa; ukuhlolwa nokunikwa kweziqinisekiso kweenqanawa uqeqesho lokuhamba elwandle nokunikwa kweziqinisekiso; uthintelo longcoliseko nokusabela.
INombolo yomNxeba: +27 12 342 3049
Ifeksi: +27 12 342 3160
ISIKHOKELO ESISESIKWENI NGENDLELA YOKUSEBENZISA UMTHETHO
Icandelo le-10 loMthetho lifuna iKhomishini yaseMzantsi Afrika yamaLungelo oluNtu (I-SAHRC) ipapashe iSikhokelo esiqulethe ulwazi olunokufunwa ngumntu onqwenela ukusebenzisa okanye ukukhusela naliphi ilungelo ngokwemigqaliselo yoMthetho. Isikhokelo siya kuqulatha olu lwazi lulandelayo:
Iinjongo zoMthetho;
Iinkcukacha zegosa lolwazi leqela likawonke-wonke ;
Iinkcukacha zeqela langasese, apho inokwenzeka khona loo nto;
Indlela nefomu yesicelo sokufumana ulwazi olugcinwe liqela;
Uncedo oluvela kumagosa olwazi neKhomishini yaMalungelo oLuntu ngokwemigqaliselo yoMthetho;
Zonke iindlela zokuncedisa emthethweni ngokubhekiselele kwimithetho, izishiyelelo, amalungelo nemisebenzi kuqukwa nendlela yokufaka isibheno sangaphakathi nokwenza isicelo senkundla;
Iishedyuli zemirhumo emayihlawulwe ngokunxulumene nezicelo zokufumana ulwazi;
Imimiselo eyenziwe ngokwemigqaliselo yoMthetho.
INombolo yomNxeba: +27 11 484 8300
Ifeksi: +27 11 484 0582
IINGXELO EZIGCINIWEYO ZETHU
Ngezantsi apha luludwe lweengongoma esineengxelo zazo kwanezintlu zeengxelo ezigciniweyo phantsi kwengongoma nganye:
UWISO-MTHETHO
Umgaqo-nkqubo
Imibuzo yemisebenzi yesiqhelo
Uqulunqo nolungiso
Ukutolika nezimvo zasemthethweni
UMBUTHO NOLAWULO
Ukunikezela igunya
Ukugcinwa kweengxelo
Izimemo ezifunyenweyo zokundwendwela/ zokudibana namanye amazwe/imibutho abantu abanokuba ngabaxumi nowonke-wonke
ISO 9000 (Umbutho weMigangatho weLizwe jikelele)
Iqumrhu i-SAMSA nonxibelelwano nowonke-wonke
Imibuzo ngemisebenzi yesiqhelo
Amaphulo
Imiboniso (Ekazwelonke neyeLizwe jikelele)
Imipapasho yequmrhu
Izinto ekukhuthazwa ukuba zaziwe
Ukuhlawulelwa
Ulwabiwo-mali
Iintetho
Uxanduva lwasentlalweni
Iingxelo zonyaka
Amaphetshana athunyelwayo nemipapasho
Isazisi sequmrhu
IMITHOMBO YOLUNTU
Imigaqo-nkqubo neenkqubo
Imivuzo nezibonelelo
Iimali zokufunda neebhasari
Iingxowa-mali zomhlala-phantsi nezezibonelelo
Ikomiti yoLawulo lweNgxowa-mali yoMhlala-phantsi
Iimfuneko zezakhono
Uqeqesho
Ukuhlelwa komsebenzi
Ucwangciso lwendlela yobuchule
Ukwakha ngokutsha
Ukwenza izicelo, ukuqeshwa nokuhamba-hamba
Iimeko zenkonzo yengqesho nezibonelelo
Ulawulo lwendlela yokusebenza
Imvisiswano kwezomsebenzi
Ulingano kwingqesho
Ucwangciso lwemithombo
Ubulungu kwimibutho yomsebenzi
Ezempilo nokhuseleko emsebenzini
Imibandela yasentlalweni
Amabhaso enkonzo ende emsebenzini
Umsebenzi olungiselelweyo
Iimali zemboleko neentlawulo zaphambi kwexesha zabasebenzi
Amalungu angawemanyano yorhwebo nalawo angengomalungu emanyano
EZEMALI
Ulwabiwo-mali
Ucalulo-mali (ezemali nolawulo)
Uphicotho-ncwadi zemali
Izivumelwano
Ukurhafisa
Inkcitho yemali eyinkunzi
Iingxelo zonyaka zemali
Imali esesandleni
Abanamatyala nabo unetyala kubo
Ukuqokelelwa kwerhafu
I-inshorensi
ULWAZI LOBUCHWEPHESHE
Izivumelwano
Imbalelwano
Idesika yoncedo
Ukuthengwa kwempahla karhulumente
Umxokelelwano wolawulo lolwazi
Isiseko-nkcazo
Ukuvusa kwakhona oko bekonakele
Izixhobo ezenza ikhompyutha ozibona ngamehlo (ihadiwe)
Iinkqubo nemigangatho
Uphando
Ukhuseleko
Umxokelelwano wamaxwebhu
Ukudibanisa nomsebenzisi
ULAWULO LWEENKCUKACHA ZOMSEBENZI
Ukuthengwa kwempahla karhulumente namaxabiso omsebenzi ofuna ukwenziwa
Ulawulo lwelungelo lofikelelo
Ukushicilelwa kweefomu/kwemipapasho
Izivumelwano zokuqeshisa nezivumelwano zokuthenga ngezavenge
Uthutho nokuhamba (ngaphakathi nakwilizwe jikelele)
IIKHOMISHINI, IIKOMITI, IINDIBANO ZENGXOXO IIBHODI NAMAGQIZA OKUSEBENZA
Iikomiti
Iindibano zengxoxo
Amagqiza okusebenza
Iinkomfa
INTSEBENZISWANO NAMANYE AMAZIKO
Amasebe karhulumente
Imibutho engeyokarhulumente
Amaziko elizwe jikelele
Amaziko aselwandle
IMISEBENZI
Uqeqesho nokunikwa kweziqinisekiso koomatiloshe
Amaphulo eHIV/uGawulayo
Ukhuseleko lobomi nempahla elwandle
Ukusebenza, ukukhululwa, ukuhlawulwa, ukubuyiselwa elizweni lakhe nempatho ngokubanzi nentlalo-ntle yoomatiloshe
Iingozi zothutho ngenqanawa nemibuzo
Amatyala , amagatya esohlwayo nenkqubo yasemthethweni
UNGCOLISEKO
Amatyala , amagatya esohlwayo nenkqubo yasemthethweni
INKQUBO YOKUCELA UKUFUMANA EZI NGXELO ZIGCINIWEYO ZINGENTLA
Ukuba ufuna ukwenza isicelo sokufumana ingxelo egciniweyo ekwenye yezi zintlu zingentla zeengxelo ezigciniweyo, kufuneka uzalise ifomu yezicelo ekwisihlomelo sale ncwadana (kodwa jonga kwiCandelo lesi-7 lale ncwadana). Iifomu zingafunyanwa:
Kumagosa ethu olwazi( iinkcukacha zawo zoqhakamshelwano zikwicandelo lesi-2 lale ncwadana)
Kufuneka ungenise ifomu ezalisiweyo kunye nomrhumo wesicelo nediphozithi (ukuba kufuneka njalo) kwigosa lethu lolwazi kwidilesi yeposi, kwinombolo yefeksi okanye kwidilesi ye-e-mail ebhalwe kwicandelo lesi-2 lale ncwadana. Ifomu ezalisiweyo kufuneka ibe neenkcukacha ezaneleyo ukwenzela ukuba igosa lethu lolwazi likwazi ukuphawula:
Ukuba ungubani(ukuzazisa) ;
Yeyiphi ifomu yelungelo lofikelelo oyinqwenelayo; &
Idilesi yakho yeposi okanye inombolo yefeksi
Ukuba esi sicelo usenzela umntu othile, kufuneka ungenise ubungqina obanelisayo obubonisa ukuba usenza ngabuni na isicelo eso.
Kubalulekile ukuqaphela ukuba ukufumana ingxelo ayiyonto nje eyenzeka ngokulula kwaye kuya kufunwa ukuba uthobele zonke iimfuno zoMthetho ezihambelana nesicelo eso sakho. Uya kwaziswa ngendlela leyo exelwe nguwe kwifomu yesicelo ukuba ingaba isicelo sakho sivunyiwe okanye sikhatyiwe na.
Nabani na angasenza isicelo somlomo xa engakwazi ukufunda okanye ukubhala okanye enokulimala okumthintelayo okwenza angabinakho ukuzalisa ifomu. Kwiimeko ezinjalo igosa lethu lolwazi liya kuzalisa ifomu yesicelo kwaye linike olo ncedo lufunekayo.
IMIRHUMO
UMthetho ubalula iindidi ezimbini zemirhumo, ezi zezi:
Umrhumo wesicelo,ngumrhumo olinganayo obekiweyo;
Umrhumo welungelo lokufumana ubalwa wona ngokujonga iindleko zokuvelisa ezi ngxelo kwakhona , uphando, ixesha lolungiselelo neendleko zokuposa.
Le mirhumo imiselwe kwimimiselo eyenziwe phantsi koMthetho (jonga kwiSaziso sikaRhulumente No.R 187 sikaFebhruwari 2002).
Le mirhumo imiselwe ngokwemimiselo eyenziwe phantsi koMthetho jonga- Xa igosa lethu lolwazi lifumana isicelo sakho sokufumana iingxelo ezibhaliweyo, liya kuthi ngesaziso lifune wena ukuba ayisosakho esi sicelo uhlawule umrhumo wesicelo omiselweyo phambi kokuba kuqhutyelwe phambili nesicelo. Ukongeza koku, ukuba isicelo sakho sivunyiwe, uya kwaziswa ukuba uhlawule umrhumo welungelo lofikelelo: lo mrhumo uquka uphando, ukwenziwa kweekopi nokulungiswa nexesha elifunekayo ngaphezulu kwezi yure zimiselweyo ukuze kuphandwe kwaye kulungiswe le ngxelo ukuba idizwe, kuqukwa namalungiselelo okokuba ikhutshwe ngokwendlela oyifuna ngayo. Kwezinye iimeko ezithile kusenokufunwa uhlawule idiphozithi phambi kokuba kunikwe ilungelo lokufikelela; le diphozithi yinxalenye yomrhumo wokufumana ingxelo kwaye ukuba isicelo sikhatyiwe iya kubuyiswa.
ULWAZI OLUFUMANEKA NJE NGOKULULA
Ezi zintlu zilandelayo zeengxelo ezigciniweyo zifumaneka ngokulula ukuba umntu azihlole, azithenge okanye enze iikopi okanye azifumane simahla. Oku kuthetha ukuba akukho mfuneko yokuba olu lwazi ulucele ngokwemigqaliselo yoKhuthazo leLungelo lokufikelela kuMthetho woLwazi:
Izaziso zaselwandle
Iingxelo zonyaka
Amaphetshana/iibhrowutsha/ iipowusta zengcebiso nezokwazisa
Olunye uncwadi omalujongwe nguwonke-wonke
IINKONZO ZETHU
Sinika iinkonzo kuwonke-wonke ngokuhambiselana neenjongo zethu kwanoxanduva olungummiselo. Ezi nkonzo ziquka:
Ukusabela kwingozi nophando
Uhlolo lwenqanawa nokunika isiqinisekiso
Uqeqesho lukamatiloshe nokunika isiqinisekiso
Ubhaliso lwenqanawa nokunikwa kwelayisenisi
Uhlolo lweempahla eziyingozi
Imibuzo ngezi nangezinye iinkonzo ingenziwa kwezi ofisi zilandelayo ze-SAMSA:
INombolo yomNxeba: +27 12 342 3049
Ifeksi: +27 12 342 3160
SAMSA eThekwini
INombolo yomNxeba: +27 31 307 1501
Ifeksi: +27 31 306 4983
INombolo yomNxeba: +27 21 421 6170
Ifeksi: +27 21 419 0730
INombolo yomNxeba: +27 35 788 0068/82
Ifeksi: +27 35 788 0067
INombolo yomNxeba: +27 22 714 1612
Ifeksi: +27 22 714 3635
INombolo yomNxeba: +27 43 722 4120
Ifeksi: +27 43 722 2264
INombolo yomNxeba: +27 44 690 4201
Ifeksi: +27 44 691 1206
INombolo yomNxeba: +27 41 585 0051/3
Ifeksi: +27 41 582 1213
Asinawo amalungiselelo othatho-nxaxheba lukawonke-wonke asisigxina avumela amalungu kawonke-wonke ukuba abenefuthe ekwenziweni komgaqo-nkqubo okanye ekwenziweni kwemisebenzi yi-SAMSA. Phofu ke, icandelole-11 loMthetho wesi-5 waseMzantsi Afrika weGunya loKhuselo lwaseLwandle wowe- 1998 ufuna i-SAMSA xa isenza imisebenzi yayo ukuba isebenzisane namaqela achaphazelekayo apho kufuneka njalo. Sikwenza oku ngeendlela ngeendlela, umzekelo ngokulandela isaziso esifanelekileyo neenkqubo zokwenza amagqabantshinsthi kwimeko yowiso-mthetho olucetywayo. Ukuba ubani unezimvo ngombandela othile, wamkelekile ukuba aqhakamshelane nondlunkulu wethu okanye nayo nayiphi na i-ofisi yengingqi.
IINDLELA ZONCEDO
Iindlela zoncedo zangaphakathi
Asinayo inkqubo yesibheno yangaphakathi. Oku kuthetha ukuba, ukuba igosa lethu lolwazi liyasikhaba isicelo sakho kwaye ukhathazekile sesi sigqibo kwakufuneka ubhenele kwindlela yoncedo yangaphandle.
Iindlela zoncedo zangaphandle
Ukuba ukhathazekile kukukhatywa kwesicelo sakho ligosa lethu lolwazi, ungathi, kwithuba leentsuku ezingama-30 wenze isicelo kwiNkundla. Iqela lesithathu nalo elikhathazwe kukukhatywa kwesicelo ligosa lethu lolwazi, lingenza njalo. Ngokweenjongo zalo Mthetho, iiNkundla ezinolawulo kwezi zicelo yiNkundla yoMgaqo-siseko, iNkundla ePhakamileyo okanye enye inkundla ekwisikhundla esifanayo nesezi nkundla.
UKUFUMANEKA KWENCWADANA
<fn>xho_Article_National Language Services_IMBONO 1.txt</fn>
IMBONO
Imbono yeli Sebe lezeMicimbi yaseKhaya kukunika inkonzo yodidi lwehlabathi. Kule minyaka yangoku ukucwangcisa ngobuchule kuqalise ukudlala indima ecacileyo kwimizamo yeSebe yokuphucula ukunikezelwa kweenkonzo kubo bonke abaxumi balo kwilizwe lonke. Kubethelela engqondweni ukuba wonke umntu eMzantsi Afrika- ummi, umhlali, imbacu okanye undwendwe ngumxumi weSebe lezeMicimbi yaseKhaya.Ukunikezelwa kweenkonzo ezikumgangatho ophezulu yinjongo yobuchule bokuqala ekhokelela kucwangciso negalelo leSebe. ISebe lizibophelela kwiinkqubo ezahlukeneyo eziya kuba sisiseko sokubumba ngokutsha izixokelelwano zamaziko akhoyo kunye noshishino ezinika isiseko sokuhambisa iinkonzo.
INJONGO
Injongo yesebe kukuphucula nokukhusela ubulungisa besizwe. Injongo: Kukuchonga ooNdoqo kwiMpumelelo yeeNkonzo. Kuphando lwalo lokuzalisekisa injongo yalo, iSebe lichonge ezi meko zilandelayo njengezibalulekileyo ukuqinisekisa imvumelwano nababandakanyekayo, abaxumi kunye nokulindelwe ngamalungu abasebenzi:
Uqhelaniso lokugqala abaxumi
Inkonzo esemgangathweni
Ukuthobela okugunyanzisiweyo
Ukufikelela kwiinkonzo
Amaxwebhu athembekileyo
Uqhelaniso lwabasebenzi abaqeqeshiweyo
Iinkonzo ezingenabuqhophololo
IZIQULATHO
Isingeniso nguMphathiswa
Intshayelelo yomGaqo-siseko ibeka imfanelo kurhulumente yokuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi nokukhulula amandla afihlakeleyo omntu ngamnye.
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya likhupha amaxwebhu anika abantu amalungelo kwizindlu, kwimfundo, kwimpilo, kwizibonelelo zentlalo, kwimihlala-phantsi, kwimisebenzi, kwiinkonzo zemali nokusebenzisa elona lungelo lisisiseko - ukukhetha urhulumente othandwa ngabo. Ukongeza, iSebe lezeMicimbi yaseKhaya lizimisele ukukhusela ubulungisa belizwe lethu ngokuthatha isigqibo sokuba ngubani ongandwendwela uMzantsi Afrika, nokokuba ngubani onokonwaba kunye nathi kubuhle namalungelo edemokhrasi yethu noqoqosho lwayo oluncinane nolusakhulayo.
Ukuze idemokhrasi noqoqosho lwanamhla zibe ziinkqubo ezisebenzayo,, kufuneka abantu ngabanye abahlala nabasebenza elizweni barekhodwe ngokuchanekileyo ukuba bangoobani na kwaye esithini na amawonga abo. Kufuneka ezi nkcukacha zifikeleleke. Imisebenzi engundoqo yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya yile: ukurekhodishwa kweenkcukacha zokuba umntu ungubani na kwaye lithini na iwonga lakhe, bantu abo abangaba ;abemi, abahlali kunye nabatyeleli - babalulekile kulawulo nokumiswa kakuhle kwemisebenzi yopolitiko, yoqoqosho neyentlalo. Benza isiseko solawulo ngedemokhrasi nophuhliso.
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya likwayindlela yokuba abantu bethu neendwendwe zethu zibone urhulumente nelizwe lethu. Bonke abemi boMzantsi Afrika kunye neendwendwe zamanye amazwe kwilizwe lethu bafuna iinkonzo kwiSebe. Ngako oko iimbono zabo ngokunikezelwa kweenkonzo zikarhulumente jikelele zisekelwe kula mava. Ukongeza kulawulo lwezi rekhodi, iSebe linomsebenzi wokulawula abantu abangenayo nabaphumayo eMzantsi Afrika.
UMthetho wesiLungiso wabafudukeli/wabangeneleli omtsha ( uMthetho we-19 wama-2004) ophunyezwe ngomhla we-18 ku-Okthobha wama-2004 uguqule ngokugqibeleleyo ulawulo lomfudukeli kwilizwe lethu. Ngeli xesha kwenziwa umsebenzi omninzi kuqeqeshwa amagosa eSebe ajongene nemicimbi yabafudukeli ngokwemigqaliselo yowiso-mthetho olutsha kwaye kukwalungiswa neMimiselo ephuma kulo mthetho. ISebe lilawula kwaye linyanzelisa uMthetho weeMbacu ( uMthetho we-130 we-1998) oquka ukunika impembelelo kwizixhobo zamazwe ngamazwe ezinxulumene nabasabi. Ngokubanzi iSebe lezeMicimbi yaseKhaya libonelela ngeenkonzo ezimbini ezingundoqo: iinkonzo zommi wesixeko neenkonzo zabangeneleli.
Inkonzo yabangeneleli inxulumene nolawulo lokungena, lokuhlala nokuphuma kwabantu bamanye amazwe eMzantsi Afrika ezilawulwa nguMthetho wabangeneleli noMthetho weeMbacu. Nakumazwe ngamazwe ungenelelo luyagqalwa ukumisela amalungelo aphambili esizwe. Kwimeko yoMzantsi Afrika inkonzo yabangeneleli ingena nakwimizebenzi eyenziwa ngamaziko namasebe karhulumente awohlukeneyo.
Le nkonzo ikwaquka ukwenziwa kwemigaqo, ukubeka esweni kwemisebenzi yongenelelo kumaphondo nakwii-ofisi zamaZwe angaphandle, ukwandisa iqela leemvume ezilawulwa liSebe, ukungena okuzingileyo kwabantu bamazwe angaphandle eMzantsi Afrika. Phofu ke, ngokweenjongo zale ncwadana , ulwazi oluninzi luya kunxulumana neenkonzo ezibhekiselele kubemi boMzantsi Afrika. Incwadana eyenye engeenkonzo zongenelelo iya kuveliswa. Iya kusasazwa ngokubanzi xa imimiselo yongenelelo ithe yagqitywa, mhlawumbi loo nto iya kungqamana nokwaziswa kwenkqubo yolawulo longenelelo eMzantsi Afrika.
Okwexeshena,, bekungacacanga kubantu abaninzi ukuba kulindelwe ntoni na emntwini ukuze abe nokufikelela kwiinkonzo zeMicimbi yaseKhaya. Le ncwadana ithi , ISebe leMicimbi yaseKhaya lincedana nawe ifuna ukucacisa ngokulula nangokuvakalayo, ukubaluleka kokwenza isicelo samaxwebhu akhoyo kwiMicimbi yaseKhaya, iimfuno zokucela uncedo ngalunye, iindleko ezihamba noko, , ubungakanani bexesha elithathwayo nolwazi olusemxholweni olunxulumene neeNkonzo zeMicimbi yaseKhaya. Ngenxa yokuba wonke umntu eMzantsi Afrika, engummi, umhlali, imbacu okanye umtyeleli - ungumxumi weSebe lezeMicimbi yaseKhaya ngoko ke, ukunikezelwa kwenkonzo ekumgangatho ophezulu ngoyena ndoqo okhokela ucwangciso nenyathelo lesebe. ISebe lizibophelele kwiinkqubo ezahlukeneyo eziya kulibumba ngokutsha kwaye ziphucule izixokelelwano neenkqubo ezivula umhlaba wokuba kunikezelwe iinkonzo ezisemgamgathweni.
Le ncwadana kwakhona iya kunika izalathisi zokuphendula umbuzo onzima: ngubani ummi woMzantsi Afrika, ngubani onelungelo lobumi boMzantsi Afrika? Kuyaqondakala ukuba kunyanzelekile ukuba iingcinga zemeko elolu hobo zivuselele iimvakalelo xa kujongwe imbali yelizwe lethu, apho sisuka khona, apho siya khona nokuba singabantu ababodwa kwaye abangafaniyo, singayinika njani intsingiselo xa sisonke nangabanye kwizithethe ezixabisekileyo eziqulethwe kumGaqo-siseko wethu. ISebe lezeMicimbi yaseKhaya liyaqhubeka kwaye liya kuqhubeka likhokelwa yintlonipho yomyalelo okumgaqo-siseko othi uMzantsi Afrika ngowabo bonke abo bahlala kuwo, bemanyene koko kungafani kwethu.
UmGaqo-siseko woMzantsi Afrika uthembisa ilungelo lokuba ngummi kwaye uthi akukho namnye ummi onokulivinjwa eli lungelo. NgokoMthetho wobuMi boMzantsi Afrika UMthetho wama-88 we-1995 noMthetho we-17 wama-2004 ngokwesilungiso, ubumi boMzantsi Afrika bungafunyanwa ngokuzalwa, ngokomnombo, ukunikwa amalungelo obumi, ukubuyiselwa okanye ukubhaliswa encwadini.
Ummi woMzantsi Afrika ngokuzalwa
UMthetho ochazwe ngaphambili uqale ukusebenza ngomhla wesi-6 ku-Okhtobha ngowe-1995. Uchaza ukuba ummi woMzantsi Afrika ngokuzalwa nguye nabani ozalelwe eMzantsi Afrika onomzali omnye ebuncinaneni ongummi woMzantsi Afrika okanye umhlali osisigxina ngexesha lo mntu ebezalwa. Amalungiselelo ahlukeneyo ebekho kwiminyaka engaphambi kwalo Mthetho. Nabani na ochatshazelwayo yile nto ofuna kumiselwe ubumi bakhe kufuneka aqhagamshelane ne-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane okanye izithunywa zoMzantsi Afrika ukuba uphesheya.
Umntwana ozelwe eMzantsi Afrika ongengommi waseMzantsi Afrika unelungelo lokuba ngummi ngokuzalwa ukuba umamkele njengomntwana ongowakhe ummi waseMzantsi Afrika ngokuphathelele kuMthetho woNakekelo lomNtwana we-1983 ( uMthetho wama-74 we-1983). Nceda qaphela ukuba ukuzalwa komntwana kufuneka kubhalisiwe ngokunxulumene noMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992.
Ummi woMzantsi Afrika ngokomnombo
Ummi woMzantsi Afrika ngokomnombo nguye nabani ongazalelwanga eMzantsi Afrika ozelwe ngummi okanye abemi boMzantsi Afrika. Ukuzalwa kwakhe kufuneka kubhalisiwe ngokunxulumene noMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992.
Ukunikwa amalungelo obuMi
Nabanina onemvume yokuhlala esisigxina yoMzantsi Afrika unelungelo lokwenza isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi emva kweminyaka emihlanu engumhlali osisigxina. Nabani otshate ummi waseMzantsi Afrika unelungelo lokunikwa ilungelo lommi kwiminyaka emibini emva kokuba enikwe imvume yomhlali osisigxina ngexesha atshatela kummi waseMzantsi Afrika. Umntwana ongaphantsi kweminyaka engama-21 onemvume yokuhlala esisigxina unelungelo lokunikwa ubumi kwangoko emva kokunikwa imvume.
Ummi woMzantsi Afrika ngokubhaliswa
Okufunekayo neenkqubo zokubhalisela ubumi boMzantsi Afrika
Ukwenza isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokomnombo oku kulandelayo kufuneka kufakiwe:
Uxwebhu lokubhaliswa kokuzalwa ngokunxulumene noMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992. Kwimeko yokwamkelwa njengomntwana ulungiselelo lokwamkelwa njengontwana nalo luyafuneka.
Ifomu B1-24 nefomu B1-529 ezigcwaliswe ngumenzi-sicelo.
Ifomu B1-529 egcwaliswe ngumzali ongummi woMzantsi Afrika.
Isatifiketi sokuzalwa somemzi-sicelo welinye ilizwe.
Isatifiketi somtshato somzali nesomenzi-sicelo ( ukuba kuyimfuneko)
Ukuba umenzi-sicelo wazalwa ngaphandle komtshato kufuneka bobabini abazali batyikitye ifomu yobhaliso uB1-24.
Isiqinisekiso ukuba umzali woMzantsi Afrika ufumene ubumi bamanye amazwe
Isiqinisekiso sokuzalwa somzali waseMzantsi Afrika.
Ukwenza isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi oku kulandelayo kufuneka kufakiwe:
Ifomu B1-63 nefomu B1-757 ezigcwaliswe ngumenzi-sicelo.
Isiqinisekiso somhlali esisigxina.
ISAP ( 91) unyatheliso lweminwe epheleleyo - ukufumana ingxelo yamapolisa.
Umzali onemfanelo okanye umgcini osemthethweni kufuneka atyikitye iifomu zesicelo ukuba umntu ofuna ukunikwa ilungelo lobumi ungumntwana ongaphantsi kweminyaka eli-16.
Ifomu engu-B1-9 eminwe yonke enyathelisiweyo kunye neefoto ezimbini ezilingana nobukhulu beze-ID ( 45mm ubude x 36mm ububanzi) kufuneka ingenisiwe kubantwana abangaphezulu kweminyaka eli-15. Oku kwenzelwa ukufumana isazisi emva kokuba ukunikwa ilungelo lobumi kuvunyiwe.
Oku kwenzeka xa ummi woMzantsi Afrika:
efumana ubumi belinye ilizwe ngokuzithandela kwaye ngokomthetho osesikweni, ngaphandle komtshato okanye esebenzela umkhosi welinye ilizwe, apho akwangummi xa elo lizwe likwimfazwe noMzantsi Afrika.
Nangona kunjalo oku akusebenzi ukuba umntu wenze isicelo kuMphathiswa sokugcina ubumi bakhe boMzantsi Afrika phambi kokufumana ubumi belinye ilizwe kunye/okanye phambi kokusebenzela umkhosi welinye ilizwe.
Ukufumanisa ukuba umntu ulahlekelwe bubumi boMzantsi Afrika ifomu engu-B1-529 kufuneka igcwaliswe ize ingeniswe nakweyiphi i-ofisi yeSebe elizweni okanye ngaphandle kwelizwe.
Ukuhluthwa ubumi
Ummi woMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi bungahluthwa ukuba :
Isiqinisekiso/isatifiketi sokunikwa ilungelo lobumi sasifunyenwe ngobuqhinga okanye unike ulwazi olungeyonyaniso ngaye.
Ungummi welinye ilizwe kwaye ukhe wabanjwa wavalelwa iinyanga ezili-12 nakweliphi ilizwe ngetyala ebeliya kuba lityala naseMzantsi Afrika.
Kuzo zombini ezi meko akukho sicelo sibandakanyekayo. Loo mntu ubandakanyekayo ufumana ileta ( audi alteram). Kuloo leta kukho icandelo apho anganika izizathu ecacisa ukuba kungani engenakohluthwa ubumi. Oku kuya kuqwalaselwa phambi kokuba kuthathwe isigqibo sokugqibela.
Ukufumana ubumi okanye ubuzwe belinye ilizwe
Umntu onqwenela ukufumana ngokusesikweni ubumi belinye ilizwe kufuneka enze isicelo kuMphathiswa kwezeMicimbi yaseKhaya sokugcina ubumi bakhe boMzantsi Afrika phambi kokufumana ubumi belinye ilizwe.
Izinto ezifunekayo zezi:
Izicelo zinokungeniswa kuyo nakweyiphi i-ofisi yeSebe ngaphakathi okanye ngaphandle kwelizwe.
Phambi kokuba uMthetho wobuMi boMzantsi Afrika olungisiweyo ( uMthetho we-17 wama-2004) usebenze, ummi woMzantsi Afrika owayesebenzisa incwadana yokundwendwela yelinye ilizwe wayesenokuba wohluthiwe ubumi bakhe nguMphathiswa wezeMicimbi yaseKhaya. Imfuneko yokhululo okanye iileta zokuvunyelwa eziphuma kuMphathiswa ukuze ubani asebenzise incwadana yokundwendwela yamanye amazwe azisekho.
Ngokwemigqaliselo yoMthetho wesiLungiso sobuMi boMzantsi Afrika wama-2004 oqale ukusebenza ngomhla we-15 kuSeptemba 2004, lityala ngoku kummi woMzantsi Afrika ongaphezulu kweminyaka engama-21 ukungena okanye ukushiya uMzantsi Afrika xa esebenzisa incwadana yokundwendwela yelinye ilizwe. Kwaye ikwalityala kulo mmi xa eseMzantsi Afrika aze asebenzise ubumi belinye ilizwe okanye ubuzwe kuba efuna ukuzuza okanye ephepha imfanelo okanye umsebenzi.
Nawuphi na umntu obesaya kuba ngummi ngokuzalwa okanye ngokomnombo:
i oncama ubuMi bakhe boMzantsi Afrika ii okanye ophelisa ngokuzenzekelayo ubuMi boMzantsi Afrika;
angenza isicelo sokubuyiselwa ubumi bakhe boMzantsi Afrika. Kodwa ke lo mntu kufuneka abuyele eMzantsi Afrika umphelo.
Izinto ezifunekayo zezi:
ukugcwalisa ifomu B1-715 nefomu B1- 529,
ubungqina obubhaliweyo ngumenzi-sicelo ukuba uhlala isigxina eMzantsi Afrika, ikopi yedompasi/isazisi ikopi yesatifiketi somtshato ukuba utshatile umrhumo omiselweyo oyi-R115.00 kunye ne-R12 yesazisi.
UMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa ( wama-51 we-1992) uchaza ukuba ukuzalwa komntwana kufuneka kuchazwe kwaye kubhaliswe kwiintsuku ezingama-30 umntwana ezelwe. Oku kuya kunceda iSebe lezeMicimbi yaseKhaya ekuhlaziyeni iincwadi zalo kwaye kulincede ukuba liyile iRejista yabaNtu ethembekileyo nechanekileyo elizweni. Kuya kunceda kwakho iSebe lezeMicimbi yaseKhaya ukuba likhawuleze ekunikezeleni ezinye iinkonzo enokuba nazo xa umntwana ekhulile ( umzekelo: isiqinisekiso/isatifiketi sokuzalwa, isazisi, isiqinisekiso/isatifiketi sokufa njalo njalo). Xa kubhaliswa ukuzalwa, ubani kufuneka agcwalise ifomu B1-24 ( ISaziso sokuZalwa) ize le fomu ingeniswe kwiNkonzo yoMzantsi Afrika ekufutshane okanye kuMmeli-lizwe.
Ukuba umntwana akazalelwanga eMzantsi Afrika kwaye omnye wabazali ngummi woMzantsi Afrika ngexesha lokuzalwa, ukuzalwa kungachazwa kuMzi wozakuzo waseMzantsi Afrika okanye kuMmeli -lizwe okanye kwi-ofisi yommandla yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya eMzantsi Afrika.
Amaxwebhu afunekayo ngala:
Ifomu egcwalisiweyo B1-529 ( Iphepha lemibuzo lobuMi)
Ikopi yesatifiketi somntwana sokuzalwa samanye amazwe esineenkcukacha ezipheleleyo zabazali bomntwana.
Kwimeko apho umntwana aneminyaka eli-15 nangaphezulu ifomu B1-9 yesicelo sesazisi kufuneka igcwalisiwe.
Okufunekayo kubhaliso lokuzalwa
Kubalulekile ukuba umzali omnye okanye umgcini osemthethweni akuchaze ukuzalwa. Ukuba abazali okanye umgcini akanakho ukukwenza oku, umntu ocelwe ngabazali okanye umgcini angakwenza oku egameni labo. Lo mntu kufuneka abe nemvume ebhalwe ngabo.
Umntwana ozelwe emtshatweni angabhaliswa ngefani katata okanye kamama wakhe okanye kwiifani zombini ekamama nekatata ukuba abazali bobabini bayavumelana.
Umntwana ozelwe ngaphandle komtshato angabhaliswa ngefani kamama wakhe. Umntwana angabhaliswa nangefani katata wakhe ukuba utata lowo uyavuma ukuba ungutata womntwana. Bobabini umama notata kufuneka bavume ukubhalisa umntwana ngefani katata phambi kwegosa lezeMicimbi yaseKhaya.
Iindlela ezahlukeneyo zokwazisa ukuZalwa
Ukuzalwa okuchazwe kwiintsuku ezingama-30 emva kokuzalwa
Nangona uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa ( wama-51 we-1992) ufuna ukuba ukuzalwa kosana kubhaliswe kwiintsuku ezingama-30 emva kokuzalwa iimeko ezithile zingenza oku kungenzeki. Izaziso zokuzalwa emva kweentsuku ezingama-30 zibizwa ngokuba lubhaliso lwasemva kwexesha. Ifomu efunekayo kule meko yeyeSaziso sokuZalwa ( B1-24) etyikitywe ngumzali omnye okanye umgcini. Iindidi ezintathu zobhaliso emva kwexesha zahlulwe zazezi:
i Ukuzalwa okuchazwe emva kweentsuku ezingama-30, kodwa phambi konyaka omnye, ii Ukuzalwa okuchazwe emva konyaka omnye, kodwa phambi kweminyaka eli-15
iii Ukuzalwa okuchazwe emva kweminyaka eli-15.
Ukuzalwa okuchazwe emva kweentsuku ezingama-30, kodwa phambi konyaka omnye
Kule meko abazali okanye umgcini kufuneka agcwalise ifomu B1-24. Umzali okanye umgcini kufuneka anike izizathu ezichaza ukuba kungani kungazange kwabhaliswa ukuzalwa kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho.
Ukuba abazali abatshatanga kwaye banqwenela ukubhalisa umntwana ngefani katata wakhe kufuneka utata avume ukuba ungumzali kwisithuba esinikwe kwifomu B1-24. Utata ngoko kufuneka ekho xa kubhaliswa.
Ukuba abazali batshatile umntwana uya kubhaliswa ngefani katata wakhe.
Indleko: Oku kwenziwa simahla.
Ukuzalwa okuchazwe emva konyaka omnye, kodwa phambi kweminyaka eli-15
Abazali okanye umgcini kufuneka bagcwalise ifomu B1-24/1. Kufuneka kwakho banike izizathu zokungabhalisi kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho. Amaxwebhu achazwe kumhlathi 3.3 kufuneka angeniswe ngaxesha linye.
Indleko: Oku kwenziwa simahla .
Ukuzalwa okuchazwe emva kweminyaka eli-15.
Xa kubhaliswa kufuneka bagcwalise ifomu B1-24/15. Oku kukhatshwa yifomu B1-9 ( isicelo sesazisi) kunye namaxwebhu afunekayo achazwe kumhlathi 3.3. Umzali okanye umgcini kufuneka anike izizathu ezichaza ukuba kungani kungazange kwabhaliswa kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho.
Indleko: Oku kwenziwa simahla .
Amaxwebhu afunekayo xa ubhalisa ukuzalwa emva konyaka omnye
La maxwebhu alandelayo ayafuneka kubhaliso lokuzalwa komntwana ongabhaliswanga kwithuba lonyaka omnye wokuzalwa kwakhe:
B1-288 - efungelweyo
Ikopi engqinelweyo yesazisi sikamama ukuba abazali abatshatanga kwaye utata umkhanyele umntwana. Okanye ukuba utata womntwana uvumile, iikopi ezingqinelweyo zezazisi zabo bobabini abazali ziyafuneka. Ukuba umama womntwana utshatile iikopi ezingqinelweyo zabo bobabini kunye nesatifiketi somtshato ziyafuneka okanye
Isatifiketi sesibhedlele okanye apho umntwana azalelwe khona. Isatifiketi kufuneka sityikitywe ngumntu owongameleyo ( uMongameli wesibhedlele okanye uMphathikazi ) kwaye kufuneka siqulathe igama leziko kunye nomhla wesitampu okanye
Isiqinisekiso seenkcukacha zomntwana njengoko ziqulathiwe kwirejista yesikolo okanye isatifiketi sesikolo sokuqala aye kuso umntwana esityikitywe yinqununu. Isiqinisekiso kufuneka sinenombolo yenqununu kwintloko eshicilelweyo yencwadi equlathe umhla wesikolo osemthethweni okanye
Isatifiketi sokubhabhatizwa komntwana , ukuba sikhutshwe kwiminyaka emi-5 umntwana ezelwe okanye
Ukuba abazali abakho, ingxelo efungelweyo sisalamane esisondeleyo esidala kunomntwana ngaphezulu kweeminyaka eli-10 ubuncinane, esaziyo ngeenkcukacha zokuzalwa komntwana kwaye esingaqinisekisa ubuntwana kunye newonga lomntwana, okanye
Kwimeko yokulahlwa kwabantwana unontlalo-ntle anganika ingxelo, okanye
Ikhadi lekliniki okanye ingxelo yesikolo okanye naluphi uxwebhu olufanelekileyo olunganceda ukwazisa umntwana newonga lomntwana, okanye
Ingxelo ephuma kumntu onolwazi ngomenzi-sicelo kwaye onokungqina ukuba umenzi-sicelo ngumzali womntwana. Lo mntu kwakufuneka kwakho ekhaphe umenzi-sicelo ukuya kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya apho umenzi-sicelo kunye nomntu lowo baya kuba nodliwano-ndlebe olwahlukeneyo.
Ukwaziswa kokuzalwa komntwana olahliweyo okanye oyinkedama
Xa kubhaliswa umntwana onabazali kunye/okanye izalamane ezingenakufumaneka, kugcwaliswa ifomu yesaziso sokuzalwa ( B1-24) . Ingxelo evela kunontlalo-ntle iyafuneka njengoko iinkcukacha ezivela kubazali zingekho. Ngexesha lokubhaliswa kokuzalwa okuthatha usuku olunye, kwimeko apho ukuzalwa kuchazwe kwiintsuku ezingama-30 ezimiselweyo isatifiketi esifinyeziweyo sinikwa simahla .
Nceda qaphela, ubhaliso lwasemva kwexesha lungathatha ixesha elide kuba luxhomekeke kuphando olufunekayo lokuqinisekisa ukuba umntwana lo ungubani lisithini na iwonga lakhe. Ukuphepha oku kulibaziseka ,ukuzalwa komntwana kufuneka kubhaliswe kwiintsuku ezingama-30 .
Indleko: Oku kwenziwa simahla .
Njengenxalenye yokuzibophelela ekuphuculeni umgangatho wabemi bonke, iSebe lezeMicimbi yaseKhaya lisungule iPhulo loBhaliso lomNtwana. nge-elektronika Oku kuqinisekisa ukuba iSebe lezeMicimbi yaseKhaya linakho ukubhalisa kwaye likhuphe izatifiketi zokuzalwa ezifinyeziweyo kwizibhedlele ezithabatha inxaxheba kwangoko emva kokuzalwa kosana. Lo msebenzi uya kwenziwa kwizibhedlele ezininzi kangangoko.
Kutheni kubalulekile ukwenza isicelo sesazisi (ID)?
Isazisi luxwebhu olungqina ukuba ungubani na.. Ngamanye amazwi sibonisa ukuba ungulowo uzixela ukuba unguye. Kuneemeko ezininzi apho kuya kufuneka usebenzise i-ID yakho. Uya kusebenzisa i-ID ukufikelela kwizindlu, kwimfundo, kwiinkonzo zempilo, ukuthatha iphepha-mvume lokuqhuba, ukufikelela kumathuba omsebenzi, ukubhalisela iimviwo, ukungena kwiimvumelwano zoshishino okanye ulwahlulelwano okanye nokubhalisela imali ye-inshorensi yokungaPhangeli. Izazisi zikwasetyenziswa kuvoto lwesizwe, lwamaphondo nolwasekhaya.
Ngubani onelungelo lokwenza isicelo sesazisi?
Izazisi zikhutshwa ngokweCandelo lama- 25 loMthetho wokuZazisa we-1997. Lo mthetho uchaza ukuba ummi waseMzantsi Afrika, umhlali osisigxina unemvume kwaye uneminyaka eli-16 okanye ngaphezulu unelungelo lokwenza isicelo sesazisi.
Nabanina osebenzela urhulumente okanye amaziko amiswe ngokomthetho angekho eMzantsi Afrika okanye othunywe ukuba asebenzela urhulumente kwelinye ilizwe naye unelungelo lokufumana isazisi. Oku kubhekisa nakumlingane womntu kunye/okanye nabantwana.
Ulwazi olufunekayo xa usenza isicelo sesazisi
Ukuze ufumane isazisi kufuneka
Ikopi engqinelweyo yesatifiketi sokuzalwa okanye inombolo yedompasi okanye ikopi yesazisi samaphandle iTBVC ( Phesheya kweNciba, Bophutatswana, Venda, nomNeno Nciba) uxwebhu lokuhambela neefoto ezimbini ezifana ngobukhulu neze-ID zakutsha-nje iminwe iya kuthathelwa ukurekhodishwa kwiRejista yabaNtu kwifomu yesicelo B1-9. Oku kungenziwa kuphela ligosa leSebe lezeMicimbi yaseKhaya kwi-ofisi yommandla okanye yengingqi okanye kwiNkonzo yamanye amazwe oMzantsi Afrika phesheya.
Ukuba utshatile, kufuneka kungeniswe nesatifiketi sokutshata.
Ukuba umfazi usebenzisa isazisi kwaye uphinda usebenzisa nayiphi ifani ebesaziwa ngayo uxwebhu olusisiqinisekiso umzekelo isatifiketi sokuzalwa okanye sokutshata kufuneka singenisiwe ukuqinisekisa ukuba unelungelo kuloo fani.
Kwimeko yokuphinda kukhutshwe, i-ID ingakhutshelwa kwakho abantu abazazisi zabo zilahlekileyo, zibiweyo nezimoshakeleyo.
Ukuba kuqhawulwe umtshato kufuneka kungeniswe isatifiketi soqhawulo- mtshato.
Ubuhlolo/ubuhlolokazi, isatifiketi sokufa somlingane wakho siyafuneka.
Kwimeko yommi ngokunikwa ilungelo lobumi okanye umhlali osisigxina isatifiketi sokunikwa ilungelo lobumi okanye isatifiketi sokuhlala isigxina okanye isatifiketi sokukhululwa kufuneka sinamatheliswe.
Kwimeko yokubhaliswa kokuzalwa emva kwexesha jonga kumhlathi wesi-3.2.4 ongentla.
Iindleko zokwenza isicelo sesazisi
Isicelo sokuqala senziwa simahla. Abenzi-sicelo kufunwa ukuba beze neefoto ezimbini ezibukhulu bazo bulingana neze-ID. Imali engange-R13 iyahlawulwa ekukhutshweni kwakhona kwesazisi.
Kuphi apho kunokwenziwa izicelo zezazisi?
Yiya kwi-ofisi yakho ekufutshane yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya. Iinkcukacha zee-ofisi zezithili zinikwe kumaphepha angasemva kule ncwadana. Abenzi-sicelo bamanye amazwe bangenza izicelo zezazisi kubameli-lizwe boMzantsi Afrika okanye kuKhomishina Omkhulu phesheya.
Ukuqokelela isazisi
Emva kokukhutshwa kwesazisi, sithunyelwa kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya apho umenzi-sicelo ebengenise khona isicelo sakhe. Isazisi siya kuthunyelwa kuphela kwidilesi yokuposela yomenzi-sicelo ukuba umenzi-sicelo ukucelile oku waze wanika idilesi yokuposela enyanisekileyo.
Ukulungiswa kweziphoso kwisazisi
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya lisebenza izicelo zezazisi eziphakathi kwesigidi esinye nezithathu ngonyaka. Eli nani likhulu lezicelo lidityaniswe neengxaki zokugcwaliswa kakubi kweefomu zezicelo,zingakhokelela kwiziphoso ezifumaneka kwizazisi. Nangona kunjalo ezi ziphoso kwizazisi zilungiswa simahla. Iifomu B1-9 noB1-309 kunye nesiqinisekiso solwazi oluchanekileyo kunye neefoto ezimbini ezifanayo ezibukhulu bazo bulingana neze-ID kufuneka zingeniswe nakweyiphi i-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya.
Yintoni incwadana yokundwendwela?
Incwadana yokundwendwela luxwebhu olufunekayo ukuze uhambe uye kwamanye amazwe. Abemi baseMzantsi Afrika abacinga ukuhambela amazwe angaphandle koMzantsi Afrika kufuneka benze izicelo zeencwadana zokundwendwela kwangexesha. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zeencwadana zokundwendwela zoMzantsi Afrika, ezi zezi:
i Incwadana yokundwendwela yabadala ii Incwadana yokundwendwela yabantwana iii Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo iv Incwadana yokundwendwela yethutyana v Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka vi Incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni
Incwadana yokundwendwela eqhelekileyo inamaphepha angama-32 ize incwadana yokundwendwela eyandisiweyo ibe namaphepha angama-64. Zonke ezi ntlobo zahlukeneyo zichazwe ngokupheleleyo ekuhambeni apha kolu xwebhu.
Zonke izicelo zazo zonke iintlobo ezahlukeneyo zeencwadana zokundwendwela kufuneka zigcwaliswe kwifomu yesicelo u-B1-73 kwaye kufuneka uzise ngokwakho kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya okanye kummeli-lizwe woMzantsi Afrika, ukuba umenzi-sicelo uphesheya. Umenzi-sicelo kufuneka anelise igosa lencwadana yokundwendwela ngobunguye. Iifoto ziya kukhangelwa ukuqinisekisa ukuba zingumfanekiso wakho onyanisekileyo. Abenzi-sicelo abaneminyaka eli-16 nangaphezulu kuya kuthathwa iminwe yabo ukuze baqinisekiswe kwiRejista yabaNtu.
Ngubani onelungelo lokucela incwadana yokundwendwela?
Ngabemi boMzantsi Afrika kuphela abanelungelo lencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika. Kwiimeko zabantu abanedompasi eluhlaza kunye needompasi ezindala ezakhutshwa phambi komhla woku-1 kaJulayi ngowe-1986 abenzi-sicelo kufuneka kuqala benze izicelo zezazisi ezinebhakhowudi. Abenzi-sicelo abaqalayo bangathanda ukwenza i-ID neencwadi zokundwendwela ngaxesha-nye. Izicelo zazo zombini zingenziwa ngaxesha-nye ukuba ubani akanakulinda kude kukhutshwe isazisi.
Ulwazi olufunekayo xa usenza isicelo sencwadana yokundwendwela.
Incwadana yokundwendwela yabadala ( okanye incwadana yokundwendwela yabakhenkethi)
Le ncwadana yokundwendwela ikhutshelwa abemi boMzantsi Afrika abaneminyaka eli-16 nangaphezulu. Ukwenza isicelo sencwadana yokundwendwela yabadala yoMzantsi Afrika kuya kufuneka ugcwalise ifomu B1-73 kwaye ungenise neefoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu bulingana nobencwadana yokundwendwela. Ukuba iminwe yakho ayikarekhodishwa kwiRejista yabaNtu kufuneka kuthathwe iminwe epheleleyo yakho kwifomu B1-9liGosa eligunyanzisiweyo lezeMicimbi yaseKhaya. Kuya kulindelwa kwakho ukuba ungenise ikopi engqinelweyo yesazisi sakho saseMzantsi Afrika okanye isatifiketi sokuzalwa.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu.
Abenzi-zicelo bangakhetha ukuya kuzithatha ngokwabo iincwadana zokundwendwela kwi-ofisi apho bebenze khona izicelo okanye bazifumane iincwadana zokundwendwela ngeposi eyirejista. Ukuba bakhetha ukuba ziposwe kufuneka behlawule imali yokuposa ngerejista engama-R21.
Iindleko: R145
Le ncwadana yokundwendwela yeyeminyaka eli-10.
Incwadana yokundwendwela yabantwana
Incwadana yokundwendwela yabantwana ikhutshelwa abemi boMzantsi Afrika abangaphantsi kweminyaka eli-16. Xa usenza isicelo sencwadana yokundwendwela yabantwana kufuneka ugcwalise ifomu B1-73.
Isicelo kufuneka sikhatshwe sisatifiketi sokuzalwa, imvume yabazali ukuba ngaba batshatile kunye neefoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu obulingana nezencwadana yokundwendwela. Ukuba uzalwe ngaphandle komtshato yimvume kamama wakho okuzeleyo kuphela efunekayo ukuba kukhutshwe incwadana yokundwendwela.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu
Ingaya kuthathwa kwindawo ebekwenziwe kuyo isicelo okanye ithunyelwe ngeposi eyirejista.
Iindleko: R110
Le ncwadana yokundwendwela yeyeminyaka emi-5
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo ingamaphepha angama-64. Yasungulwa ngomhla wesi-2 kuDisemba ngowama-2002 ukunika abahambi rhoqo uxwebhu lokuhamba olunamaphepha angaphezulu kunama-32 encwadana yokundwendwela yabakhenkethi. Le ncwadana yokundwendwela iyafana nencwadana yokundwendwela yabakhenkethi ngaphandle nje kokuba iqulathe inani lamaphepha eliphindiweyo ukunika amaphepha athe kratya emvume yokungena kwelinye ilizwe. Imali emiselweyo iphinda-phinda leyo yencwadana yokundwendwela yabakhenkethi eqhelekileyo.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu
Iindleko: R290
Le ncwadana yokundwendwela yeyeminyaka eli-10.
Incwadana yokundwendwela yethutyana
Incwadana yokundwendwela yethutyana ikhutshelwa abemi boMzantsi Afrika ekufuneka bahambe ngokungxamisekileyo ngenxa yezizathu ezivakalayo kwaye benganakulinda ukukhutshwa kweencwadana zabo zokundwendwela ezifanelekileyo.. Incwadana yokundwendwela yethutyana ikhutshwa kuphela kwimeko apho sekwenziwe isicelo sencwadana yokundwendwela esisigxina.. Xa kusenziwa isicelo sencwadana yokundwendwela kulindelwe ukuba abenzi-sicelo bagcwalise ifomu B1-73.
Ixesha lokuyilungisa: 1 iveki
Iindleko: R70. Kuhlawulwa nomrhumo weR12 wokuthumela ngefeksi iminwe ukuba kufuneka ubungqina obungxamisekileyo.
Le ncwadana yokundwendwela yeyeenyanga ezi-12.
Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka
Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka ikhutshelwa:
abantu abanenjongo yokuhambela ngokungxamisekileyo amazwe angabamelwane angafuni zivisa zokungena okanye ukubuyela ngokungxamisekileyo eMzantsi Afrika.
Ukwenza isicelo sencwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka kugcwaliswa ifomu B1-73 ngokupheleleyo. Ukongeza kufuneka kungeniswe ileta yokucacisa ukuba kungani ufuna incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka kunye nesazisi soMzantsi Afrika okanye isatifiketi sokuzalwa. Ukuba incwadana yokundwendwela yokuqala yoMzantsi Afrika ibiwe okanye ilahlekile ingxelo yamapolisa iyafuneka ukuze isicelo sisetyenzwe..
Ixesha lokulungisa: Iintsuku ezi-5
Le ncwadana yokundwendwela yeyeenyanga ezili-9 kodwa yeyohambo olunye lokuya kwelo lizwe libandakanyiweyo nokubuyela eMzantsi Afrika
Iindleko: R50.
Incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni
Incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni ikhutshelwa amagosa akumaziko karhulumente ahambela izinto zasemthethweni. Zonke izicelo kufuneka zigcwaliswe kwifomu B1-73 kwaye uzise ngokwakho kwi-Ofisi yezeMicimbi yaseKhaya okanye kummeli-lizwe woMzantsi Afrika, ukuba uphesheya.isicelo kufuneka sikhatshwe yileta evela kwiziko apho umenzi-sicelo asebenza khona kunye nezizathu ezibangela ukuba umenzi-sicelo afune incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni.
Ixesha lokulungisa: Iveki enye ukuya kwezintandathu kuxhomekeke ukuba uhambo lungxamiseke kangakanani na.
Iindleko: Yenziwa simahla
Le ncwadana yeyeminyaka emi-5.
Ukubuyisela incwadana yokundwendwela yoMzantsi Afrika elahlekileyo/ebiweyo
Ukuba incwadana yokundwendwela yoMzantsi Afrika ilahlekile okanye ibiwe indleko yokuyibuyisela iyiphinda kabini leyo wawuyihlawule kuqala. Isicelo kufuneka sikhatshwe ziifoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu obulingana nobencwadana yokundwendwela.
Iindleko: R290- Eyomntu omdala
R580- Eyandisiweyo
Qaphela: Phinda kabini umrhumo woxwebhu olulahlekileyo.
Ixesha lokulungisa: Iveki enye ukuya kwezintandathu kuxhomekeka kukungxamiseka kohambo. Kuhambo lwexesha likaxakeka kufuneka kwenziwe isicelo sencwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka/ yethutyana ide enye incwadana yokundwendwela ibe khona.
Ukuphelelwa okanye ukugcwala kweencwadana zokundwendwela
Ukuphelelwa kwencwadana yokundwendwela kusekubeni ukusebenza kwayo kwexesha ebelimiselwe kuphelile. Xa oku kuthe kwenzeka awunakuphinde uyisebenzise nokokuba incwadana yokundwendwela ayiphelanga endaweni yoko kufuneka wenze isicelo senye incwadana yokundwendwela. Ukuba incwadana yokundwendwela igcwele phambi kokuba kuphele ixesha ebelimiselwe kufuneka wenze isicelo senye entsha.
Iindleko:
Oku kuxhomekeke kuhlobo lwencwadana yokundwendwela owenza isicelo sayo. Jonga le theyibhuli elandelayo:
Isishwankathelo seendleko zokwenza isicelo seencwadana zokundwendwela
Incwadana yokundwendwela yabadala R145. 00
Incwadana yokundwendwela yabantwana R110.00
Uxwebhu lokuhamba R70.00
Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka R50.00
Incwadana yokundwendwela yethutyana R290.00
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo R290.00
Eyandisiweyo ( Ilahlekile) R580.00
Eyomntu omdala ( Ilahlekile) R290.00
ISebe liyaqonda ukuba kukho izizathu ezinezihlahla zokuba umntu afune ukuguqula izinto( izilungiso) kumaxwebhu akhe ( kwiirekhodi zakhe). Kukho iintlobo ezahlukeneyo zezilungiso kubemi boMzantsi Afrika abangazenza kumaxwebhu abo. Iintlobo ezahlukeneyo zezilungiso ezenzeka ekubhalisweni kokuzalwa komntu zidweliswe apha ngezantsi:
Qaphela: Ummi woMzantsi Afrika oneminyaka eli-18 nangaphezulu uthathwa njengomntu ophambili kwizilungiso zonke ezenziwayo ngokuphathelele kuMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa, we-1992.
Isilungiso sokubhaliswa kokuzalwa komntwana ozelwe ngaphandle komtshato ( Ubhaliso ngokutsha )
Icandelo 11 loMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa livumela ubhaliso lokuzalwa komntwana ozelwe ngaphandle komtshato ukuba lulungiswe. Oku kwenzeka ukuba abazali bomntwana begazi bayatshatana emva kokubhaliswa kokuzalwa komntwana, ngokungathi bebetshatene ngexesha lokuzalwa komntwana.
Iindleko: Le nkonzo isimahla.
Ulwazi olufunekayo kwisilungiso
Ubhaliso lokuzalwa lwenza kwakho ulungiselelo lokubhaliswa ngokutsha kokuzalwa komntwana ukuba abazali begazi bamanyana ngokwesiko ( kukhutshwa ilobola) emva kokuba umntwana ebhalisiwe. Amaxwebhu afunekayo xa kusenziwa esi silungiso ngala: isaziso esitsha zokuzalwa, ubungqina obufungelweyo ngabazali begazi bomntwana nezatifiketi zomtshato.
Kwimeko yokufa komnye umzali okanye bobabini ilungu losapho lwabaswelekileyo kufuneka lifake isa/izatifikethi so/zokufa kunye nengxelo efungelweyo.
Ukuvuma ukuba ngutata womntwana
UMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa uvumela ukuvuma ukuba ungutata womntwana ongatshatanga nomama womntwana ozelwe ngaphandle komtshato kwaye ukuzalwa kwakhe osele kubhalisiwe ngaphandle kweenkcukacha zikayise.
Ukuba umama uyavumelana noku, yena kunye noyise womntwana kufuneka bagcwalise ifomu entsha (B1-1682). Apho ifani yomntwana nayo kufuneka itshintshiwe lo tata kufuneka agcwalise enye ifomu (B1-193). Ukuba umama akavumi, utata kufuneka aye kwiNkundla Ephakamileyo ekhupha umyalelo kunye neemfuneko zokuvuma kukamama. Umyalelo obhengezayo kufuneka udityaniswe nefomu (B1-1682) egcwalisiweyo.
Iindleko: Umrhumo omiselweyo wale nkonzo ngama-R48.00
Ulwandiso lobhaliso lokuzalwa
Ukuba amagama omntu awabhaliswanga onke kwisatifiketi sokuzalwa, umntu angacela ukuba igama lakhe lokuqala okanye ifani ifakwekwisatifiketi. Oku kubizwa ngokuba lulwandiso lobhaliso lokuzalwa. UMthetho uyakuvumela oku ukuba loo mntu ebebhaliswe phambi kokuba umthetho usebenze. Umzekelo, iCandelo 23 loMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa, we-1992 libhekiselela ikakhulu kubangeneleli abangamaNdiya ekwakungafuneki babhalise igama lokuqala kunye nefani ngokusemthethweni phambi kowe-1966. Ngenxa yesi sizathu ubhaliso lokuzalwa kwabo luqulethe amagama okuqala kuphela.
Amaxwebhu afunekayo:
Abenzi-sicelo kufuneka bangenise:
i ifomu yesicelo B1-795
ii ikopi yesatifiketi somtshato ukuba sikho
Iindleko: Le nkonzo ifumaneka simahla
Ukulungiswa kwamagama okuqala
Umthetho uvumela ubani ukuba atshintshe igama abhaliswe ngalo ekuzalweni. Ukuze oku kube nokwenzeka abenzi-sicelo kufuneka bangenise:
i ifomu yesicelo B1-85 okanye isicelo esibhaliweyo ii kunye nobungqina bokuhlawulwa komrhumo ofunekayo
Iindleko: R48.00 kumenzi-sicelo ongaphantsi kweminyaka eli-18
R75 kumenzi-sicelo ongaphezulu kweminyaka eli-18
Ukulungiswa kwefani yomntwana
Umntwana ongaphantsi kweminyaka eli-18 angayitshintsha ifani yakhe ukuba:
i Umntwana wazalwa ngaphandle komtshato kwaye umama wakhe uphinde watshata notata wakhe. Kule meko la maxwebhu alandelayo ayafuneka:
Ifomu yokwenza isicelo -B1-193
Imvume kamama yokutshintsha
Ikopi yesatifiketi somtshato
Ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo ii Umama womntwana ubuyela kwifani ebenayo ekuqaleni kobomi bakhe kuba utata womntwana eswelekile okanye uphinde watshata emva kokuba umtshato notata womntwana wakhe uphelile. Kule meko kufuneka la maxwebhu alandelayo:
Ifomu yesicelo - B1-193 egcwaliswe ngumama
Ikopi yesatifiketi somtshato omtsha, ukuba utshate ngokwasemthethweni
Ikopi yesigwebo sokuqhawula umtshato okanye
Ikopi yesatifiketi sokusweleka kukatata womntwana
Isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo iii Umntwana wazalwa ngaphandle komtshato laze igama lakhe labhaliswa phantsi kwegama likatata wakhe. Ifani yomntwana ingatshintshelwa kuleyo kamama wakhe. Amaxwebhu afunekayo ngala:
Ifomu yesicelo- B1-193
Ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo iv Umntwana onakekelwe ngumgcini ifani yakhe ingatshintshelwa kuleyo yomgcini. Amaxwebhu afunekayo ngala alandelayo:
Ifomu yesicelo- B1-193
Ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo
Uxwebhu lobungqina lokuba ungumgcini okanye ingxelo eqinisekisa ubugcini
Ukutshintshela kwenye ifani ( Umntu oneminyaka eli-18 okanye ngaphezulu)
UMthetho uvumela ubani amkele ifani eyahlukileyo kuleyo iqulathwe kwirejista yabantu okanye leyo ayifumene ekuhlaleni okusisigxina eMzantsi Afrika. Umrhumo omiselweyo ngama-R238. La maxwebhu alandelayo ayafuneka:
ifomu yesicelo - (B1-196)
isiqinisekiso esinezizathu ezipheleleyo zokuba kungani kufuneka kusetyenziswe enye ifani ukuvuma komfazi kwifomu B1-196 ukuba kufanelekile ikopi yesatifiketi somtshato ukuba kufanelekile ikopi yesatifiketi sokuzalwa esinenombolo yokungeniswa, ukuba ukuzalwa kwakubhalisiwe okanye inombolo yesazisi ubungqina bentlawulo engama-R238 efunwayo
Qaphela
Ukuba abantwana bangaphantsi kweminyaka eli-18 baza kuqukwa kwisicelo, iikopi zabo zezatifiketi zokuzalwa okanye iinombolo zokubhaliswa ziyafuneka kunye nemvume kamama ebhaliweyo.
Izilungiso jikelele
Isilungiso somhla wokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo isiqinisekiso somhla wokuzalwa ochanekileyo umzekelo ileta evela esibhedlele, isatifiketi sokuzala, ikhadi lekliniki, ileta okanye isikolo sokuqala ekuyiwe kuso, isatifiketi sokubhabhatizwa phambi kweminyaka emihlanu. Ukuba ngaba akukho xwebhu lwesiqinisekiso sobudala bomntwana uqikelelo kufuneka lwenziwe ngugqirha okanye ummeli wesithili okanye wengqingqi oya kubhala isindululo ekufuneka sikhaphe isicelo ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Isilungiso senkcazo yesini
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo uxwebhu lwesiqinisekiso senkcazo yesini esichanekileyo nobungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Isilungiso sendawo yokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo uxwebhu lwesiqinisekiso sendawo yokuzalwa nobungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo
Isilungiso seenkcukacha zabazali kukwaziswa kokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo uxwebhu lwesiqinisekiso seenkcukacha zabazali esichanekileyo nobungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Ukutshintsha inkcazo yesini
Nabanina othe wenza uhlinzo lokuguqula isini okanye unyango olwenza ukuba isini sakhe siguqulwe angenza isicelo kuMongameli Jikelele weSebe lezeMicimbi yaseKhaya ukuba inkcazo yesini sakhe iguqulwe.
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo ingxelo ngugqirha onike unyango okanye owenze inkqubo yohlinzo kumenzi-sicelo okanye ugqirha onamava kwiinkqubo ezinjalo okanye unyango.
ingxelo ngomnye ugqirha ohlole umceli ukumisela iimpawu zesini nobungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Qaphela
Xa kuguqulwa isini somceli inombolo yesazisi iziguqukela ngokuzenzekelayo. Isicelo sesazisi esitsha kufuneka ngoko senziwe kwangoko xa ukuguqulwa kuvunyiwe.
Iindleko: R48
Qaphela:
Ukuba umntu obandakanyekayo uguqule negama lakhe kufuneka ahlawule ama-R75 ngaphezulu.
Ubhaliso olungeyonyaniso
Ukuba ukuzalwa komntwana kubhaliswe ngabazali abangengobakhe kufuneka iingxelo ezifungelweyo zenziwe ngabazali bakhe kwaye 'abazali abangabakhohlisi' kufuneka banike isizathu sobhaliso olungeyonyaniso. Ukuba ezi ngxelo zilandelayo azikho kufuneka umyalelo wenkundla. Umrhumo omiselweyo ngama-R48.
izicelo ezibhaliweyo zokulungisa iinkcukacha zabazali.
isaziso esitsha sokuzalwa (B1-24) esineenkcukacha zabazali abachanekileyo iingxelo ezifungelweyo ngababandakanyekayo bonke okanye umyalelo wenkundla ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Ubhalo lokwamkelwa njengomntwana
Ukuba umntwana wamkelwa njengomntwana abazali abamamkelayo bangachazela uMongameli Jikelele (DG) wezeMicimbi yaseKhaya ngalo mba ngokusemthethweni. La maxwebhu alandelayo ayafuneka:
izicelo ezibhaliweyo ngabazali abamkelayo ikopi engqinelweyo yomyalelo wokwamkelwa njengomntwana ubungqina bentlawulo engama-R48 efunwayo.
Izicelo zokutshatisa kufuneka zingeniswe kwi-Ofisi yakho yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane ukuba wenza isicelo eMzantsi Afrika ukuze uye kummeli-lizwe woMzantsi Afrika ukuba isicelo senziwa phesheya. Ifomu efunekayo nguB1-130. Imirhumo efunekayo ngama-R43.00 esatifiketi esingafinyezwanga kunye ne-R8.00 yesatifiketi esifinyeziweyo.
Ukutshatisa nokubhalisa imitshato yoluntu ilawulwa nguMthetho woMtshato ( uMthetho wama-25 we-1961).
Okufunekayo kubhaliso lomtshato wakho( Okufunekayo xa ungena kumtshato osemthethweni nobophelelayo)
Ngubani onokubhalisa umtshato wakhe?
UMthetho uchaza ukuba umtshato unokwenziwa:
i ligosa elitshatisayo elonyuliweyo kwinkolo ethile okanye umbutho okanye ii ngamagosa onyuliweyo liSebe lezeMicimbi yaseKhaya.
Ngubani onokutshatisa?
Imitshato ingenziwa kuphela ecaweni, kwisakhiwo esisetyenziselwa iinjongo zenkolo kuphela, kwi-ofisi yoluntu okanye kwindlu yabucala. Ukuba ubani oza kutshata wenzakele kakhulu okanye uyagula, umtshato ungenzelwa esibhedlele.
Ngubani ekufuneka ekho emtshatweni?
Umtshato kufuneka wenziwe kukho abantu abatshatayo, amangqina amabini anobuchule kunye negosa elitshatisayo.
Amaxwebhu afunekayo xa ungena emtshatweni
Ngomhla womtshato abatshati kufuneka beze nala maxwebhu alandelayo kulowo uza kuqhuba ukutshatisa:
Izazisi ezikhutshwe ngokuphathelele kuMthetho wokuZazisa , 1998 okanye ukuba abanazo izazisi ingxelo efungelweyo egcwaliswe kwifomu B1-31. Abemi bamanye amazwe abatshatela kubemi boMzantsi Afrika kulindeleke ukuba bazise iincwadi zabo zokundwendwela ezinyanisekileyo kunye nefomu B1-31 ( Isiqinisekiso kwinjongo yokutshata)
Kwimeko yabantwana imvume ebhaliweyo yabazali bobabini okanye umgcini osemthethweni kufuneka ingeniswe kwifomu emiselweyo B1-32. Ukuba umzali ekufuneka imvume yakhe ngokwasemthethweni akafumaneki okanye akanakukwazi ngokwasemthethweni ukunika imvume umntwana kufuneka enze isicelo kwiKhomishina yeNtlalo-ntle yabantwana ukufumana imvume efunekayo. Ukuba abazali bomntwana kunye/okanye iKhomishina abayiniki imvume yomtshato umntwana unokwenza isicelo kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo kwingingqi apho ahlala khona. Amakhwenkwe angaphantsi kweminyaka eli-18 namantombazana angaphantsi kweminyaka eli-15 ,kufuneka ukongeza kwimvume yabazali okanye yomgcini osemthethweni bafumane imvume evela kuMphathiswa wezeMicimbi yaseKhaya.
NgokoMthetho woMtshato umntwana ngumntu xa engaphantsi kweminyaka engama-21 engazange atshate ngaphambili kwaye umtshato waphela ngenxa yokufa okanye ukuwuqhawula.
Ukuba kuqhawulwe umtshato kufuneka kunikwe isigwebo sokuqhawula umtshato. Ukuba kukho isizathu esinyanisekileyo sokuba kungani ungenakuvelisa isigwebo sokuqhawula umtshato okanye waqhawula umtshato kwelinye ilizwe kwaye awukwazi ukufumana isigwebo sokuqhawula umtshato, ingxelo efungelweyo iyafunwa kuloo mntu. Kufuneka ichaze ukuba uqhawule umtshato ngokusesikweni kwaye iquke igama lenkundla apho wanikwa imvume yokuqhawula umtshato kunye nomhla woqhawulo lomtshato.
Ukuba ungumhlolo/mhlolokazi, isatifiketi sokusweleka komlingane siyafuneka. Ukuba isatifiketi sokusweleka asikho umntu obandakanyekayo kufuneka angenise ingxelo efungelweyo ukuqinisekisa ukusweleka komlingane, echaza igama lalowo uswelekileyo kunye nomhla wokusweleka.
Ukutyikitya nokubhalisa umtshato
Emva kokuba kutshatisiwe abantu ababini abatshatayo, amangqina amabini negosa elitshatisayo kufuneka betyikitye irejista yomtshato. Isatifiketi esibhalwe ngesandla singanikezelwa simahla kwangoko xa kugqitywa kutshatwa. Igosa elitshatisayo liya kungenisa irejista yokutshata izokurekhodishwa kwiRejista yabaNtu beSizwe kwi-ofisi yengingqi yeSebe apho lihlala khona.
Ixesha lokulungisa: Isatifiketi esibhalwe ngesandla esifinyeziweyo sikhutshwa ngomhla womtshato, simahla. Isatifiketi esingafinyezwanga sithatha iintsuku ezingama-21 zokusebenza ukusilungisa.
Iindleko: Yonke imicimbi elandelayo nenxulumene nemibuzo ephathelele kwizatifiketi zokutshata zixhomekeke kukugcwaliswa kwefomu yesicelo uB1-130. Iindleko nazi:
Isatifiketi esipheleleyo ( esingafinyezwanga) sixabisa ama-R43.00
Isatifiketi esifinyeziweyo ( esibhalwe kwikhompyutha) sixabisa i-R8.00
Ubusazi na?
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya lacela iKhomishini yoMthetho yoMzantsi Afrika ngowe-1996 ukuba yenze uphando olunzulu ngeenkqubo zemitshato eyahlukeneyo eMzantsi Afrika. Njengesiphumo solu ngenelelo uMthetho woLwamkelo lweMitshato yesiNtu ( uMthetho we-120 we-1998) waphunyezwa kwaye wasebenza ukuqala ngomhla we-15 kuNovemba wama-2000.
Ubusazi ukuba umtshato wesiNtu nawo unelungelo elifanayo nomtshato wasemthethweni ngokuphathelele kuMthetho woKwamkela iMitshato yesiNtu? Umtshato wesintu ubhaliswa ngumntu owonyuliweyo. Ingaba yinkosi yesizwe okanye igosa elibhalisayo. Loo mntu wonyuliweyo kufuneka abhale isiqinisekiso sokuba ugunyazisiwe ukuba abhalise umtshato. Abatshati abatshata ngokwesintu kodwa umtshato wabo zange ubhaliswe kwaye ngoku bafuna ukuba ubhaliswe kufuneka benze isicelo kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane. Abatshati kufuneka bakhatshwe ngabameli ababini, ngokukhethayo omnye kwicala ngalinye losapho. Bonke abantu abatshate ngokwesintu bayakhuthazwa ukuba beze ngaphambili kwaye babhalise imitshato yabo neSebe lezeMicimbi yaseKhaya.
Isaziso sokuFa
Xa umntu eswelekile umthetho (uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992) ufuna ukuba ukusweleka komntu kuxelwe kumntu ogunyazisiweyo ukuba amkele izaziso ezinjalo. Ngokwangoku aba bantu balandelayo bagunyazisiwe:
Amagosa athile akwiSebe lezeMicimbi yaseKhaya
Amalungu eSAPS, ingakumbi kwiingingqi apho kungekho ii-ofisi zeMicimbi yaseKhaya
Abangcwabi abanyuliweyo nabaziwayo ngokuphathelele kumthetho
Ukuba ummi woMzantsi Afrika okanye umhlali onemvume esisigxina uswelekela ngaphandle koMzantsi Afrika, ukusweleka kwalo mntu kufuneka kuxelwe kuMmeli-lizwe woMzantsi Afrika okufutshane. Ikopi engqinelweyo yesatifiketi sokusweleka esikhutshwe lelinye ilizwe elibandakanyekayo kufuneka naso singeniswe.
Ukuba oswelekileyo uza kungcwatyelwa eMzantsi Afrika, uMmeli-lizwe uya kuncedisa ngamalungiselelo aphathelele ekuthunyelweni komzimba eMzantsi Afrika.
Isaziso sokusweleka sinikwa ngokugcwalisa ifomu B1-1663. Le fomu inamacandelo awohlukeneyo ekufuneka agcwaliswe ngabantu abohlukeneyo ababandakanyekayo kwinkqubo yesaziso. Abantu ababandakanyekayo ngaba: umntu obike ukufa, ugqirha oqinisekise ukufa, nomntu ogunyaziswe ukuba amkele isaziso sokufa njengoko kuchaziwe ngaphambili.
Ukuba akukho gqirha okhoyo, umzekelo kwiindawo ezisemaphandleni, inkosi iya kugcwalisa iNgxelo yokuFa ( ifomu B1-1680). INgxelo yokuFa ingagcwaliswa kuphela ngumntu ogunyaziswe liSebe ukuba makenze oko. Lo mntu uya kungenisa ifomu B1-1680 kwigosa lezeMicimbi yaseKhaya eligunyazisiweyo ukuba lamkele izaziso ezinjalo. Igosa liya kugcwalisa ifomu B1-1680.
Amanyathelo okwazisa nokubhalisa ukufa
Inyathelo 1: Ugqirha ohlole umzimba womntu oswelekileyo kufuneka agcwalise ifomu yeSaziso sokuFa/imfa-mbilini ( B1-1663). Kukho icandelo kule fomu eligcwaliswa ngugqirha aze alifake emvulophini ayivale. Okunye okuseleyo kunamatheliswa emvulophini kuze kunikwe isalamane salowo uswelekileyo okanye umgcwabi onemfanelo yamalungiselelo omngcwabo. Imvulophu evaliweyo ingavulwa kuphela ligosa eligunyazisiweyo lezeMicimbi yaseKhaya.
Inyathelo 2: Izalamane kufuneka zithathe amaxwebhu ziwanike umgcwabi abamkhethileyo ukuba enze amalungiselelo omngcwabo. Ukuba umngcwabi ugunyazisiwe ukuba amkele izaziso zokufa uya kugcwalisa amacandelo afanelekileyo aze akhuphe umyalelo wokungcwaba (B1-14). Umngcwabi uya kungenisa iifomu ezigcwalisiweyo kwi-ofisi ekufutshane yezeMicimbi yaseKhaya ngeenjongo zokubhalisa ukufa. ISebe lezeMicimbi yaseKhaya liya kukhupha isatifiketi sokufa isinike izalamane.
Ukuba umgcwabi akagunyaziswanga ngokwemigqaliselo yomthetho wokwamkela izaziso zokufa, kufuneka angenise amaxwebhu kwi-ofisi ekufutshane yezeMicimbi yaseKhaya okanye kwisiKhululo samaPolisa ukuze kube nokukhutshwa umyalelo wokungcwaba namaxwebhu okubhalisa.
Isatifiketi sokuFa
Izicelo zezatifiketi zokufa kufuneka zingeniswe kwi-Ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ukuba isicelo senziwe phakathi eMzantsi Afrika. Ukuba kuphesheya izicelo kufuneka zingeniswe kummeli-lizwe waseMzantsi Afrika. Isatifiketi sokufa esifinyeziweyo siya kukhutshwa simahla ngokubhaliswa kokufa kwangalo mini. Yonke eminye imibandela ifuna ukugcwaliswa kwefomu yesicelo B1-132 kunye nentlawulo eyi-R8.00. Isatifiketi sokufa esipheleleyo esingafinyezwanga siyafumaneka ngama-R43.00.
Imiyalelo yokungcwaba
Kubalulekile ukuqaphela ukuba ngokuphathelele kuMthetho (uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992) akukho mngcwabo unokubakho ngaphandle kokuba ugunyazisiwe. Olu gunyaziso luza lungumyalelo wokungcwaba. Amagosa ezeMicimbi yaseKhaya , amalungu amaPolisa oMzantsi Afrika kunye mabangcwabi abanyuliweyo bagunyaziswa ukuba bagcwalise iirejista zokufa ezibandakanyekayo kwaye bakhuphe imiyalelo yokungcwaba.
Ukufa okungeyonyaniso
Umntu orekhodishwe ngokungafanelekanga njengomntu owaswelekayo kwiRejista yabaNtu kufuneka anike ingxelo yoku kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane kuzokwenziwa uphando olungxamisekileyo kuze kukorekishwe newonga. Ukuze kube nokwenziwa uphando, kufuneka iminwe epheleleyo kunye neefoto kwifomu B1-9 ..
Imbali yesazisi
Siphumelele kwimizamo yokumisela ithemba kwizigidi zabantu bethu. Singena kwisivumelwano sokuba siya kwakha uluntu apho bonke abemi boMzantsi Afrika, abantsundu nabamhlophe baya kuba nakho ukuzingca, bengenadyudyu, baqinisekise ilungelo lesidima somntu esingenakususwa- isizwe somnyama esinoxolo kuso nakwihlabathi"
Imbali yesazisi soMzantsi Afrika ibufana naleyo yembali yesizwe siphela. Sasimchaza umnini waso. Komnye umntu yasisixhobo sengcinezelo, ukanti komnye yayikukufikelela kwilizwe lamalungelo awodwa.
Phambi kowe-1972, urhulumente wayekhupha isazisi esiluhlaza. Kwathi kwangaloo nyaka kwangena incwadana ebhlowu endaweni yaso. Kwiphepha lokuqala lale ncwadana kwakukho iinkcukacha zomnini. Olunye ulwazi olongezelelweyo, umzekelo ilayisenisi yokuqhuba, izatifiketi zemitshato njalo njalo zazincanyatheliswa kuxwebhu olu ngezincamathelisi.
Ukususela ngoMeyi ngowe-1980 kwakhutshwa isazisi esiluhlaza esincinane. Esi sazisi sasibhalwe ngekhompyutha ngokupheleleyo kwaye kongezwe neempawu zokhuseleko ukuthintela ubuqhophololo.
UMthetho wokuZazisa owaqala ukusebenza ngowe-1986 wangenisa isazisi esiluhlaza njengoko sisazi. Phambi koku ukuba ubani uyatshata isatifiketi sakhe somtshato sasiqukwa kwisazisi. Oku kuphele kwakungena uMthetho omtsha. Kwiminyaka elandelayo kwenziwa iinguqulelo ezithile kwiSazisi kodwa zonke zazinxulumene nokhuseleko lwaso, oko kuthetha ukukhuselwa kwaso kusetyenziso ngobuqhophololo.
Isazisi samaphandle
Xa amaphandle TBVC ( Phesheya kweNciba, Bophuthatswana, Venda noMneno Nciba) ayesenziwa akhupha ezawo izazisi. Ezi zazifana nezo zikhutshwe ngurhulumente woMzantsi Afrika. Nangona kunjalo amanani alandelelanayo wabo enziwa ngokwahlukileyo. Ukuphela kocalu-calulo la maphandle aba yinxalenye yeRephabhliki yoMzantsi Afrika. Nabanina owayenesazisi esivela kumaphandle wanikwa isazisi soMzantsi Afrika.
Isazisi kule mihla
Sihambe umgama omde okoko salawulwa yintando yesininzi ukususela ngowe-1994. ISazisi esasisetyenziswa ukusahlula ngoku sisihlanganisa sonke njengabemi boMzantsi Afrika. Sibonakalisa ukungafani kwisizwe sethu, sisikhumbuza ukuba ummi ngamnye woMzantsi Afrika ngumntu oyedwa kwaye sibethelela ubuzwe obufanayo.
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeMicimbi yaseKhaya
Ukuba ufuna ukuphawula malunga nenkonzo oyifumanayo kwiMicimbi yaseKhaya okanye unemibuzo khululeka uqhagamshelane nathi usebenzisa ezi nkcukacha zinikiweyo.
I-OFISI EYINTLOKO
Tsalela iziko leenkonzo zabaxumi
Ifeksi: 012- 8108169
I-OFISI ZAMAPHONDO
Iphondo laseMpuma Koloni
Inombolo yefowuni: 043 6434689/99
Ifeksi: 043 6434613/5
Inombolo yefowuni: 053 8395434
Ifeksi: 053 8326283
Inombolo yefowuni: 035 7891366/7
Ifeksi: 035 7891369
Iphondo laseMpumalanga
Inombolo yefowuni: 013 7528164
Ifeksi: 013 7533501
Iphondo laseNtshona Koloni
Inombolo yefowuni: 021 46551183
Ifeksi: 021 4617686
Umntu onokuqhagamshelana naye nguMnumzana Lusu
Inombolo yefowuni: 018 3845443/8
Ifeksi: 018 3845449
Inombolo yefowuni: 012 3262450
Ifeksi: 012 3234783
Inombolo yefowuni: 011 4762336/2382
Ifeksi: 0114762402
Umntu onokuqhagamshelana naye nguNkosazana L Sithole
Inombolo yefowuni: 015 2955220/1
Ifeksi: 015 2914455
Inombolo yefowuni: 051 4039138
Ifeksi: 0514300295
<fn>xho_Article_National Language Services_IMBONO 2.txt</fn>
IMBONO
Imbono yeli Sebe lezeMicimbi yaseKhaya kukunika inkonzo yodidi lwehlabathi. Kule minyaka yangoku ubuchule boyilo buqalise ukudlala indima ecacileyo kwimizamo yeSebe yokuphucula ukunikezelwe kweenkonzo kubo bonke abaxumi balo kwilizwe lonke. Kubethelela engqondweni ukuba wonke umntu eMzantsi Afrika- ummi, umhlali, umsabi okanye undwendwe ngumxumi weSebe lezeMicimbi yaseKhaya, ukunikezelwa kweenkonzo ezikumgangatho ophezulu yinjongo yobuchule bokuqala ekhokelela kuyilo nesenzo sesebe. ISebe lizibophelela kwiinkqubo ezahlukeneyo eziya kuba sisiseko sokubumba kwakhona izixokelelwano zamaziko akhoyo kunye noshishino ukunika isiseko sokunikezela ngeenkonzo.
INJONGO
Injongo yesebe kukuphucula nokukhusela ubulungisa besizwe. Injongo: kukuchongo ooNdoqo kwiMpumelelo yeeNkonzo. kuphando lwalo lokuzalisekisa injongo yalo iSebe lichonge ezi meko zilandelayo njengezibalulekileyo ukuqinisekisa imvumelwano nababandakanyekayo, abaxumi kunye nokulindelwe ngamalungu esitafu:
Ugqaliselo kuqhelaniso lwabaxumi
Inkonzo esemgangathweni
Imvumelwano nabantu abagunyazisiweyo
Ukufikelela kwiinkonzo
Iinkonzo ezingenankohlakalo
IZIQULATHO
Isingeniso somPhathiswa
Intshayelelo yomGaqo-siseko ibeka imfanelo kurhulumente yokuphucula umgangatho wobom labo bonke abemi nokukhulula amandla afohlakeleyo omntu ngamnye.
ISebe lezMicimbi yaseKhaya libonelela ngamaxwebhu anika abantu amalungelo kwizindlu, kwimfundo, kwimpilo, kwiminikelo yentlalo, kwimihlala-phantsi, kwimisebenzi, kwiinkonzo zemali nokusebenzisa elona lungelo lisisiseko - ukukhetha urhulumente othandwa ngabo. Ukongeza iSebe lezeMicimbi yaseKhaya lizimisele ukukhusela ubulungisa belizwe lethu ngokugqiba ukuba ngubani ongandwendwela uMzantsi Afrika, nokokuba ngubani onokonwaba kunye nathi kubuhle namalungelo edemokrasi yethu noqoqosho lwayo oluncinane nolusakhulayo.
Ukuze idemokrasi noqoqosho lwanamhla zisebenze ubunguwe newonga labanye nabanye abahlala nabasebenza elizweni kufuneka zirekhodishwe ngokuchanekileyo kwaye kufuneka zifikeleleke. Imisebenzi engundoqo yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya: ukurekhodishwa kobunguwe newonga labemi, abahlali kunye nabatyeleli - kubalulekile kulawulo nokumiswa kakuhle kwemisebenzi yopolitiko, yoqoqosho neyentlalo. Yenza isiseko sokumiswa kolawulomelo nophuhliso.
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya likwayindlela apho abantu bethu neendwendwe zethu zibona urhulumente nelizwe lethu. Bonke abemi boMzantsi Afrika kunye neendwendwe zamanye amazwe kwilizwe lethu bafuna iinkonzo kwiSebe. Ngako oko iimbono zabo kukunikezelwa kweenkonzo zikarhulumente jikelele zisekelwe kula mava. Ukongeza kulawulo lwala maxwebhu iSebe linomsebenzi wokulawulo omnye nomnye ongena nophuma eMzantsi Afrika.
UMthetho wesiLungiso wabangeneleli omtsha ( uMthetho we-19 lowama-2004) ophunyezwe ngomhla we-18 ku-Okthobha wama-2004 uguqule ngokugqibeleleyo ulawulo lomngeneleli kwilizwe lethu. Umsebenzi omninzi uyenziwa ngeli xesha ukuqeqesha amagosa esebe labangeneleli malunga nokufunywa ngulo mthetho mtsha kwaye ukulungisa iMimiselo ephuma kulo mthetho. ISebe likwalenza kwaye linyanzelisa uMthetho wabaSabi ( uMthetho we-130 we-1998) ongaquki ukunika impembelelo kwizixhobo zamazwe ngamazwe ezinxulumene nabasabi. Ngokubanzi iSebe lezeMicimbi yaseKhaya ibonelela ngeenkonzo ezimbini ezingundoqo: iinkonzo zommi wesixeko neenkonzo zabangeneleli.
Iinkonzo zabangeneleli zinxulumene nolawulo lokungena, lokuhlala nokuphuma kwabantu bamanye amazwe eMzantsi Afrika ezilawulwa nguMthetho wabangeneleli noMthetho wabaSabi. Nakumazwe ngamazwe ungenelelo luyagqaliselwa ukumisela amalungelo aphambili esizwe. Kwimeko yoMzantsi Afrika inkonzo yabangeneleli ikwanqumleza imizebenzi eyenziwa ngamaziko namasebe karhulumente awohlukeneyo.
Le nkonzo ikwafuna ukwenziwa kwemigaqo, ukujongwa kwemisebenzi yongenelelo kumaphondo nakwii-ofisi zabantu bamanye amazwe, ukwandisa iqela leemvume ezilawulwa liSebe, ukungena okuzingileyo kwabantu bamanye amazwe eMzantsi Afrika. Nangona kunjalo ulwazi oluninzi lweenjongo zale ncwadana ziya kunxulumana neenkonzo ezibhekiselele kubemi boMzantsi Afrika. Incwadi eyenye kwiinkonzo zongenelelo iya kuveliswa. Iya kusasazwa ngokubanzi xa imimiselo yongenelelo ithe yagqitywa, umhlawumbi iyakwenzeka ngaxeshanye nokwenziwa kwemithetho yesizwe yongenelelo eMzantsi Afrika.
Kwixesha elithile, bekungacacanga kubantu abaninzi ukuba kulindelwe ntoni kubani ukufikelela kwiinkonzo zeMicimbi yaseKhaya. Le ncwadana Imicimbi yaseKhaya kuNcedo lwakho ifuna ukucacisa ngokulula ngangemeko eqondekayo, ukubaluleka kokwenza isicelo samaxwebhu akhoyo kwiMicimbi yaseKhaya, iimfuno zokucela uncedo ngalunye, amaxabiso abandakanyekayo, lingakanani ixesha elithathwayo nolwazi olusemxholweni olunxulumene neeNkonzo zeMicimbi yaseKhaya. Kuba wonke umntu eMzantsi Afrika, ummi, umhlali, umsabi okanye umtyeleli - engumxumi weSebe lezeMicimbi yaseKhaya ukunikezelwa kwenkonzo ekumgangatho ophezulu yinjongo yobuchule yokuqala elawula uyilo nesenzo sesebe. ISebe lizibophelele kwiinkqubo ezahlukeneyo eziya kulibumba kwakho kwaye liphucule izixokelelwan9o neenkqubo ezibonelela isiseko sokunikezela iinkonzo ezisemgamgathweni
Le ncwadana kwakho iya kunika izalathisi zokuphendula umbuzo onzima: ngubani ummi woMzantsi Afrika, ngubani onelungelo lubumi boMzantsi Afrika? Kuyaqondakala ukuba iingcinga zale meko zivuselela iimvakalelo xa kujongwe imbali yelizwe lethu, apho sisuka khona, apho siya khona nobubodwa bethu kwanokwahlukana, siyinganika njani intsingiselo xa sisonke nangobunye kukuxabiseka obufakwe kumGaqo-siSeko wethu. ISebe lezeMicimbi yaseKhaya iyaqhubekeka kwaye iya kuqhubekeka ukukhokelwa yintlonipho yokufunekayo kumgaqo-siseko ukuba Umzantsi Afrika ngowabo bonke abo bahala kuwo, behlangene kukwahlukana kwethu.
UmGaqo-siSeko womzantsi Afrika uthembisa ilungelo lommi kwaye uthi akukho namnye ummi onokwalelwa ilungelo. NgokoMthetho wobuMi boMzantsi Afrika UMthetho wama-88 we-1995 noMthetho we-17 wama-2004 ngokwesilungiso, ubumi boMzantsi Afrika kungafunyanwa ngokuzalwa, ngokunikelwa njegelifa, ukunikwa amalungelo obumi, uphindo okanye ukubhaliswa encwadini.
UmMi woMzantsi Afrika ngokuzalwa
UMthetho ochazwe ngaphambili uqale ukusebenza ngomhla wesi-6 ku-Okhtobha ngowe-1995. Uchaza ukuba ummi woMzantsi Afrika ngokuzalwa nguye nabani ozelelwe eMzantsi Afrika onomzali omnye ubuncinane ongummi woMzantsi Afrika okanye umhlali osisigxina ngexesha lomntu ebezalwa. Amalungiselelo ahlukeneyo ebekho kwiminyaka engaphambili kwalo Mthetho. Nabani ochukunyiswa ngoku ubumi bakhe obumiselwayo kufuneka aqhagamshelane ne-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane okanye izithunywa zoMzantsi Afrika ukuba uphesheya.
Umntwana ozelwe eMzantsi Afrika ongengommi waseMzantsi Afrika onelungelo lokuba ngummi ngokuzalwa ukuba wamkelwe njengomntwana ngummi waseMzantsi Afrika ngokuphathelele kuMthetho wokuKhathalela umNtwana we-1983 ( uMthetho wama-74 we-1983). Nceda uqaphele ukuba ukuzalwa komntwana kufuneka kubhalisiwe ngokunxulumene noMthetho waoBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992.
UmMi woMzantsi Afrika ngokunikelwa njengelifa
UmMi woMzantsi Afrika ngokunikelwa njengelifa nguye nabani ongazalelwanga eMzantsi Afrika ozelwe ngummi okanye abemi boMzantsi Afrika. Ukuzalwa kwakhe kufuneka kubhalisiwe ngokunxulumene noMthetho waoBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992.
UkuNikwa amaLungelo obuMi
Nabanina onemvume yokuhlala esisigxina yoMzantsi Afrika unelungelo lokwenza isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi emva kweminyaka emihlanu engumhlali osisigxina. Nabani otshate ummi waseMzantsi Afrika unelungelo lokunikwa ilungelo lommi kwiminyaka emibini emva kokuba enikwe imvume yomhlali osisigxina ngexesha atshatela kummi waseMzantsi Afrika. Umntwana ongaphantsi kweminyaka engama-21 onemvume yokuhlala esisigxina unelungelo lokunikwa ubumi kwangoko emva kokunikwa imvume.
UmMi woMzantsi Afrika ngokubhaliswa
Iimfuno neenkqubo zokubhalisela ubumi boMzantsi Afrika
Ukucela isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokunikelwa njengelifa oku kulandelayo kufuneka kufakiwe:
Ifomu B1-24 nefomu B1-529 ezigcwaliswe ngumenzi-sicelo.
Ifomu B1-529 egcwaliswe ngumzali ongummi woMzantsi Afrika.
Isatifikethi sokuzalwa somemzi-sicelo welinye ilizwe.
Isatifikethi somtshato somzali nesomenzi-sicelo ( ukuba kuyimfuneko)
Ukuba umenzi-sicelo wazelwa ngaphandle komtshato kufuneka bobabini abazali batyikitye ifomu yobhaliso uB1-24.
Isiqinisekiso ukuba umzali woMzantsi Afrika ufumene ubumi bamanye amazwe
Isiqinisekiso sokuzalwa somzali waseMzantsi Afrika.
Ukucela isicelo sobumi boMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi oku kulandelayo kufuneka kufakiwe:
Ifomu B1-63 nefomu B1-757 ezigcwaliswe ngumenzi-sicelo.
Isiqinisekiso somhlali esisigxina.
ISAP ( 91) eneqela elipheleleyo leminwe - ukufumana ingxelo yamapolisa.
Umzali onemfanelo okanye umgcini osemthethweni kufuneka atyikitye iifomu zesicelo ukuba umntu ofuna ukunikwa ilungelo lobumi ungumntwana ongaphantsi kweminyaka eli-16.
Ifomu engu-B1-9 eneqela elipheleleyo leminwe kunye neefoto ezimbini ezilingane nobukhulu beze-ID ( 45mm ubude x 36mm ububanzi) kufuneka ingenisiwe kubantwana abangphezulu kweminyaka eli-15. Oku kwenzelwa ukufumana isazisi emva kokuba ukunikwa ilungelo lobumi kuvunyiwe.
Oku kwenzeka xa ummi woMzantsi Afrika:
efumana ubumi belinye ilizwe ngokuzithandela kwaye ngokomthetho osesikweni, ngaphandle komtshato okanye esebenzela umkhosini welinye ilizwe, apho akwangummi xa likwimfazwe noMzantsi Afrika.
Nangona kunjalo oku akusebenzi ukuba umntu wenze isicelo kuMphathiswa sokugcina ubumi bakhe boMzantsi Afrika phambi kokufumana ubumi belinye ilizwe kunye/okanye ukusebenzela umkhosi welinye ilizwe.
Ukufumanisa ukuba umntu ulahlekelwe bubumi boMzantsi Afrika ifomi engu-B1-529 kufuneka igcwaliswe ize ingeniswe nakweyiphi I-ofisi yeSebe elizweni okanye ngaphandle kwelizwe.
Ukuhluthwa ubumi
Ummi woMzantsi Afrika ngokunikwa ilungelo lobumi bungahluthwa ukuba ummi:
Isiqinisekiso/isatifiketi ngokunikwa ilungelo lobumi sifunyenwe ngobuqhinga okanye unike ulwazi olungeyonyaniso ngaye.
Ungumi welinye ilizwe kwaye ukhe wabanjwa wavalelwa iinyanga ezili-12 nakweliphi ilizwe ngetyala ebeliya kuba lityala naseMzantsi Afrika.
Kuzo zombini ezi meko akukho sicelo sibandakanyekayo. Loo mntu ubandakanyekayo ufumana ileta ( audi alteram). Kuloo leta kukho icandelo apho anganika izizathu ecacise ukuba kungani engenakwahluthwa ubumi. Oku kuya kucingwa phambi kokuba kuthathwe isigqibo sokugqibela.
Ukufumana ubumi okanye ubuzwe belinye ilizwe
Umntu onqwenela ukufumana ngokusesikweni ubumi belinye ilizwe kufuneka enze isicelo kuMphathiswa kwezeMicimbi yaseKhaya sokugcina ubumi bakhe boMzantsi Afrika phambi kokufumana ubumi belinye ilizwe.
Iimfuneko zezi:
Ifomu B1-1664 nefomu B1-529 ezigcwalisiweyo ngemali emiselweyo eli-R110.
Izicelo zinokungeniswa kuyo nakweyiphi I-ofisi yeSebe ngaphakathi okanye ngaphandle kwelizwe.
Phambi kokuba uMthetho wobuMi boMzantsi Afrika olungisiweyo ( uMthetho we-17 wama-2004) usebenze, ummi woMzantsi Afrika osebenzisa incwadana yokundwendwela kwelinye ilizwe ingaba kohluthiwe ubumi bakhe nguMphathiswa wezeMicimbi yaseKhaya. Imfuneko yokhululo okanye iileta zokuvunyelwa kuMphathiswa ukuze ubani asebenzise incwadana yokundwendwela yamanye amazwe engasekhoyo.
Ngokuphathelele kuMthetho wesiLungiso sobuMi boMzantsi Afrika wama-2004 oqale ukusebenza ngomhla we-15 kuSeptemba ngowama-2004 lityala ngoku kummi woMzantsi Afrika ongaphezulu kweminyaka engama-21 ukungena okanye ukushiya uMzantsi Afrika xa esebenzisa incwadana yokundwendwela yelinye ilizwe. Kwaye ikwalityala kulo mmi xa eseMzantsi Afrika esebenzisa ubumi welinye ilizwe okanye ubuzwe kuba efuna uncedo okanye ephepha imfanelo okanye umsebenzi.
Uphindo lobumi boMzantsi Afrika
Nawuphi obesaya kuba ngummi ngokuzalwa okanye ngokunikelwa njengelifa:
i oncama ubuMi boMzantsi Afrika ii okanye ophelisa ngokuzenzekeklayo ubuMi boMzantsi Afrika;
angenza isicelo sokubuyiselwa ubumi bakhe boMzantsi Afrika. Kunjalo lo mntu kufuneka abuyele eMzantsi Afrika umphelo.
okubhaliweyo ngumenzi-sicelo ukuba uhlala isigxina eMzantsi Afrika, ikopi yedompasi/isazisi ikopi yesatifikhethi somtshato ukuba utshatile imali emiselweyo eyi-R115.00 kunye ne-R12 yesazisi.
UMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa ( wama-51 we-1992) uchaza ukuba ukuzalwa komntwana kufuneka kuchazwe kwaye kubhalisa kwiintsuku ezingama-30 umntwana ezelwe. Oku kuya kunceda ezeMicimbi yaseKhaya ekuhlaziyeni iincwadi zayo nokubanceda ukuba bayile uBhaliso lwabaNtu oluthembekileyo nolichanekileyo elizweni. Kuya kunceda kwakho iSebe lezeMicimbi yaseKhaya ekukhawulezeni ekunikezeleni ezinye iinkonzo enokuba nazo xa umntwana ekhulile ( umzekelo: isiqinisekiso/isatifiketi sokuzalwa, isazisi, isiqinisekiso/isatifiketi sokufa njlo njalo). Ukubhalisela ukuzalwa ubani kufuneka agcwalise ifomu B1-24 ( ISaziso sokuZalwa) ize le fomu ingeniswe kwiNkonzo yoMzantsi Afrika ekufutshane okanye ummeli-lizwe.
Ukuba umntwana akazalelwanga eMzantsi Afrika kwaye omnye wabazali ngummi woMzantsi Afrika ngexesha lokuzalwa ukuzalwa kungachazwa kummeli-lizwe loMzantsi Afrika okanye kwi-ofisi yesithile yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya eMzantsi Afrika.
Amaxwebhu ayimfuneko:/
Ifomu egcwalisiweyo B1-529 ( Iphepha lemibuzo lobuMi)
Ikopi yesatifikhethi somntwana sokuzalwa samanye amazwe esinenkcukacha ezipheleleyo zabazali bomntwana.
Kwimeko apho umntwana eneminyaka eli-15 nangaphezulu ifomu B1-9 yesicelo sesazisi kufuneka igcwalisiwe.
Iimfuneko kubhaliso lokuzalwa
Kubalulekile ukuba umzali omnye okanye umgcini osemthethweni akuchaze ukuzalwa.ukuba abazali okanye umgcini akanakho ukukwenza poku umntu ocelwe ngabazali okanye umgcini angakwenza oku egameni labo. Lo mntu kufuneka abe nemvume ebhalwe ngabo.
Umntwana ozelwe emtshatweni angabhaliswa ngefani katata okanye kamama wakhe okanye kwiifani zombini kamama nekatata ukuba abazali bobabini bayavumelana.
Umntwana ozelwe ngaphandle komtshato angabhaliswa ngefani kamama wakhe. Umntwana angabhaliswa nangefani katata wakhe ukuba utata lowo uyavuma ukuba ungutata womntwana. Bobabini umama notata kufuneka bavume ukubhalisa umntwana ngefani katata phambi komsebenzi wezeMicimbi yaseKhaya.
Iindlela ezahlukeneyo zokwazisa ukuZalwa
Ukuzalwa okuchazwe kwiintsuku ezingama-30 emva kokuzalwa
Nangona uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa ( wama-51 we-1992) ufuna ukuba ukuzalwa kosana kubhaliswe kwiintsuku ezingama-30 emva kokuzalwa iimeko ezithile zingenza oku kungenzeki. Izaziso zokuzalwa emva kweentsuku ezingama-30 zibizwa ngokuba ubhaliso emva kwexesha. Ifomu efunekayo kule meko siSaziso zokuZalwa ( B1-24) etyikitywe ngumzali omnye okanye umgcini. Iindidi ezintathu zobhaliso emva kwexesha zahlulwe zazezi:
i Ukuzalwa okuchazwe emva kweentsuku ezingama-30, kodwa phambi konyaka omnye, ii Ukuzalwa okuchazwe emva konyaka omnye, kodwa phambi kweminyaka eli-15
iii Ukuzalwa okuchazwe emva kweminyaka.
Ukuzalwa okuchazwe emva kweentsuku ezingama-30, kodwa phambi konyaka omnye
Kule meko abazali okanye umgcini kufuneka agcwalise ifomu B1-24. Umzali okanye umgcini kufuneka anike izizathu ezichaza ukuba kungani kungazange kwabhaliswa kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho.
Ukuba abazali abatshatanga kwaye banqwenela ukubhalisa umntwana ngefani katata wakhe kufuneka utata avume ukuba ungumzali kwisithuba esinikwe kwifomu B1-24. Utata ngoko kufuneka ekho xa kubhaliswa.
Ukuba abazali batshatile umntwana uya kubhaliswa ngefani katata wakhe.
Ixabiso: Akukho mali ikhutshwayo.
Ukuzalwa okuchazwe emva konyaka omnye, kodwa phambi kweminyaka eli-15
Abazali okanye umgcini kufuneka bagcwalise ifomu B1-24/1. Kufuneka kwakho banike izizathu zokungabhalisi kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho. Amaxwebhu achazwe kumhlathi 3.3 kufuneka angeniswe ngaxesha linye.
Ixabiso: Akukho mali ikhutshwayo.
Ukuzalwa okuchazwe emva kweminyaka.
Xa kubhaliswa kufuneka bagcwalise ifomu B1-24/15. Oku kukhatshwa yifomu B1-9 ( isicelo sesazisi) kunye namaxwebhu afunekayo achazwe kumhlathi 3.3. Umzali okanye umgcini kufuneka anike izizathu ezichaza ukuba kungani kungazange kwabhaliswa kwiintsuku ezingama-30 njengoko kufunwa ngumthetho.
Ixabiso: Akukho mali ikhutshwayo.
Amaxwebhu afunekayo xa ubhalisa ukuzalwa emva konyaka
La maxwebhu alandelayo ayafuneka kubhaliso lokuzalwa komntwana kunyaka omnye wokuzalwa kwakhe:
B1-288 - ofungelweyo
Ikopi engqinelweyo yesazisi sikamama ukuba abazali abatshatanga kwaye utata omkhanyele umntwana. Okanye ukuba utata womntwana uvumile iikopi ezingqinelweyo zezazisi zabo bobabini abazali ziyafuneka. Ukuba umama womntwana utshatile iikopi ezingqinelweyo zabo bobabini kunye nesatifiketi zomtshato siyafuneka okanye
Isatifiketi sesibhedlele okanye apho umntwana azalelwe khona. Isatifiketi kufuneka sityikitywe ngumntu owongameleyo ( umongameli okanye umphathikazi ) kwaye kufuneka siqulathe igama leziko kunye nomhla wesitampu okanye
Isiqinisekiso seenkcukacha zomntwana njengoko ziqulathiwe kwirejista yesikolo okanye isatifiketi sesikolo sokuqala aye kuso umntwana esityitywe yinqununu. Isiqinisekiso kufuneka sinenombolo yenqununu kwintloko eshicilelweyo yencwadi equlathe umhla wesikolo osemthethweni okanye
Isatifiketi sokubhabhatizwa komntwana , ukuba sikhutshwe kwiminyaka emi-5 umntwana ezelwe okanye
Ukuba abazali abakho, ingxelo efungelweyo sisalamane esisondeleyokubudala beminyaka eli-10 ubuncinane esaziyo ngeenkcukacha zokuzalwa komntwana kwaye ongaqinisekisa ubuntwana kunye newonga lomntwana, okanye
Kwimeko yokulahlwa kwabantwana unontlalo-ntle anganika ingxelo, okanye
Ikhadi lekliniki okanye ingxelo yesikolo okanye naliphi ixwebhu elifanelekileyo elinganceda ekunikeni ubuntwana newonga lomntwana, okanye
Ingxelo kumntu onolwazi ngomenzi-sicelo kwaye onokungqinela ubuzali. Lo mntu kwakufuneka kwakho ekhaphe umenzi-sicelo ukuya kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya apho umenzi-sicelo kunye nomntu lowo baya kuba nodliwano-ndlebe olwahlukeneyo.
Ukwaziswa kokuzalwa komntwana olahliweyo okanye inkedama
Xa kubhaliswa umntwana onabazali kunye/okanye izalamane ezingenakufumaneka ifomu yesaziso sokuzalwa ( B1-24) kufuneka igcwaliswe. Ingxelo evela kunontlalo-ntle iyafuneka njengoko iinkcukacha ezivela kubazali zingekho. Ngexesha lokubhaliswa kokuzalwa okuthetha usuku olunye, kule meko ukuzalwa kuchazwa kwiintsuku ezingama-30 ezimiselweyo isatifiketi esifinyeziweyo sinikwa ngaphandle kokubhatala imali.
Qaphela ubhaliso lwasemva kwexesha lungathatha ixesha elide kuba kuxhomekeke kuphando olufunekayo lokuzinzisa ubunguwe bobuntwana kunye newonga lomntwana. Ukuphepha oku kulibaziseka ukuzalwa komntwana kufuneka kubhaliswe kwiintsuku ezingama-30 .
Ixabiso: Akukho mali ikhutshwayo.
Njengenxalenye yokuzibophelela ekuphuculeni umgangatho wabemi bonke, iSebe lezeMicimbi yaseKhaya lenze uQuquzelo loBhaliso eMnxebeni lomNtwana. Oku kuqinisekisa ukuba iSebe lezeMicimbi yaseKhaya inakho ukubhalisa kwaye ikhuphe izatifiketi zokuzalwa ezifinyeziweyo kwizibhedlele ezithabatha inxaxheba kwangoko emva kokuzalwa kosana. Lo msebenzi uya kwenziwa kwizibhedlele ezininzi kangangoko.
Kutheni kubalulekile ukwenza isicelo sesazisi (ID)?
Isazisi luxwebhu elingqinela ubunguwe. Ngamanye amazwi ibonisa ukuba ungulowo uzixela ukuba unguye. Kuneemeko ezininzi apho kuya kufuneka usebenzise I-ID yakho. Uya kusebenzisa I-ID ukufikelela kwizindlu, kwimfundo, kwiinkonzo zempilo, ukwenza iphepha-mvume lokuqhuba, ukufikelela kumathuba omsebenzi, ukubhalisela iimviwo, ukungena kwiimvumelwano zoshishino okanye ulwahlulelwano okanye nokubhalisela imali ye-Inshorensi yokungaPhangeli. Izazisi zikwasetyenziswa kuvoto lwesizwe, lwamaphondo nolwasekhaya.
Ngubani onelungelo lokwenza isicelo sesazisi?
Izazisi zikhutshwa ngokwesiGaba sama- 25 soMthetho wokuChonga we-1997. Lo mthetho uchaza ukuba umi waseMzantsi Afrika, umhlali osisigxina unemvume kwaye uneminyaka eli-16 okanye ngaphezulu unelungelo lokwenza isicelo sesazisi.
Nabanina osebenzela urhulumente okanye amaziko amiswe ngokomthetho angekho eMzantsi Afrika okanye othunywe ukuba asebenzela urhulumente kwelinye ilizwe naye unelungelo lokufumana isazisi. Oku kwandela nakumlingane womntu kunye/okanye nabantwana.
Ulwazi olufunekayo xa usenza isiceli sesazisi
Ukuze ufumane isazisi kufuneka
Ikopi engqinelweyo yesatifiketi sokuzalwa okanye inombolo yedompasi okanye
Iminwe iya kuthathelwa ukurekhodishwa kwiRegista yabaNtu kwifomu yesicelo B1-9. Oku kungenziwa kuphela ligosa leSebe lezeMicimbi yaseKhaya kwi-ofisi yesithili okanye yengingqi okanye kwiNkonzo yamanye amazwe oMzantsi Afrika phesheya.
Ukuba utshatile, kufuneka kungeniswe nesatifiketi sokutshata.
Ukuba umfazi usebenzisa isazisi kwaye uqalisa ukusebenzisa nayiphi ifani ebesaziwa ngayo ixwebhu elisisiqinisekiso umzekelo isatifiketi sokuzalwa okanye sokutshata kufuneka singenisiwe ukuqinisekisa ukuba unelungelo kulo fani.
Kwimeko yokuphinda kukhutshwe, I-ID ikhutshelwa kwakho kubantu izazisi zabo ezilahlekileyo, ezibiweyo nezimoshakeleyo.
Ukuba kuqhawulo lomtshato kufuneka kungeniswe isatifiketi soqhawulo mtshato
Ubuhlolo/ubuhlolokazi, isatifiketi sokufa somlingane wakho siyafuneka
Kwimeko yomi ngokunikwa ilungelo lobumi okanye umhlali osisigxina isatifiketi sokunikwa ilungelo lobumi okanye isatifikethi sokuhlala isigxina okanye isatifiketi sokukhululwa kufuneka sinamatheliswe.
Kwimeko yokubhaliswa kukozalwa emva kwexesha jonga kumhlathi wesi-3.2.4 ongentla.
Amaxabiso okwenza isicelo sesazisi
Isicelo sokuqala asibizi mali. Abenzi-zicelo kufunwa ukuba beze neefoto ezimbini ezibukhulu bazo bulingane neze-ID. Imali engange-R13 iyabhatalwa ekukhutshweni kwakho kwesazisi.
Kuphi apho kunokwenziwa izicelo zezazisi?
Yiya kwi-ofisi yakho ekufutshane yeSebe lezeMicimbi yaseKhaya. Iinkcukacha zee-ofisi zezithili zinikwe kumaphepha angasemva kule ncwadana. Abenzi-zicele bmanye amazwe bangenza izicelo zezazisi kubameli-lizwe boMzantsi Afrika okanye kumkomishinala omkhulu phesheya.
Ukuqokelela isazisi
Emva kokukhutshwa kwesazisi, sithunyelwa kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya apho umenzi-sicelo ebengenise khona isicelo sakhe. Isazisi siya kuthunyelwa kuphela kudilesi yokuposela yomenzi-sicelo ukuba umenzi-sicelo ukucelile oku waze wanika idilesi yokuposela enyanisekileyo.
Ukulungiswa kweziphoso kwisazisi
ISebe leseMicimbi yaseKhaya ilunga izicelo zezazisi eziphakathi kwesigidi esinye nezithathu ngonyaka. Eli nani likhulu lezicelo lidibanisa neengxaki ezilambathayo zokugwaliswa kweefomu zezicelo ezikhokelela kwiziphoso ezivela kwizazisi. Nangona kunjalo ezi ziphoso kwizazisi zilungiswa ngaphandle kwentlawulo. Iifomu B1-9 noB1-309 kunye nesiqinisekiso solwazi oluchanekileyo kunye neefoto ezimbini ezifanayo ezibukhulu bazo bulingana neze-ID kufuneka zingeniswe nakweyiphi i-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya.
Yintoni incwadana yokundwendwela?
Incwadana yokundwendwela luxwebhu elifunekayo ukuze uhambe uye kwamanye amazwe. Abemi basemzantsi Afrika abacinga ukuhambela amazwe angaphandle koMzantsi Afrika kufuneka benze izicelo zeencwadana zokundwendwela kwangexesha. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zeencwadana zokundwendwela zoMzantsi Afrika, ezifana:
i Incwadana yokundwendwela yabadala ii Incwadana yokundwendwela yabantwana iii Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo iv Incwadana yokundwendwela yethutyana v Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka vi Incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni
Incwadana yokundwendwela eqhelekileyo inamaphepha angama-32 ize incwadana yokundwendwela eyandisiweyo ibe namaphepha angama-64. Zonke ezi ntlobo zahlukeneyo zichazwe ngokupheleleyo ekuhambeni kweli xwebhu.
Zonke izicelo zazo zonke iintlobo ezahlukeneyo zeencwadana zokundwendwela kufuneka zigcwaliswe kwifomu yesicelo u-B1-73 kwaye kufuneka uzise ngokwakho kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya okanye kumeli-lizwe woMzantsi Afrika, ukuba umenzi-sicelo uphesheya. Umenzi-sicelo kufuneka anelise igosa lencwadana yokundwendwela ngobunguye. Iifoto ziya kukhangelwa ukuqinisekisa ukuba zingumfanekiso wakho onyanisekileyo. Abenzi-zicelo abaneminyaka eli-16 nangaphezulu kuya kuthatha iminwe yabo ukuze ziqinisekiswe neRejista yabaNtu.
Ngubani onelungelo lokucela incwadana yokundwendwela?
Ngabemi boMzantsi Afrika kuphela abanelungelo lencwadana yokundwendwela yaseMzantsi Afrika. Kwiimeko zabantu abanedompasi eluhlaza kunye needompasi ezindala ezakhutshwa phambi komhla woku-1 kaJulayi ngowe-1986 abenzisicelo klufuneka kuqala benze izicelo zezazisi ezinemigca. Abenzi-sicelo okokuqala bangathanda ukwenza I-ID neencwadi zokundwendwela ngaxesha-nye. Izicelo zazo zombini zingenziwa ngaxesha-nye ukuba ubani akanakulinda kude kukhutshwe isazisi.
Ulwazi olufunekayo xa usenza isicelo sencwadana yokundwendwela.
Incwadana yokundwendwela yabadala ( okanye incwadana yokundwendwela yabakhenkethi)
Le ncwadana yokundwendwela ikhutshelwa abemi boMzantsi Afrika abaneminyaka eli-16 nangaphezulu. Ukwenza isicelo sencwadana yokundwendwela yabadala yoMzantsi Afrika kuya kufuneka ugcwalise ifomu B1-73 kwaye ungenise neefoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu bulingana nobencwadana yokundwendwela. ukuba iminwe yakho ayikarekhodishwa kwiRejista yabaNtu iqerla elipheleleyo lweminwe way kuba kwifomu B1-9 iya kuthathwa ngokugunyaziswa ligosa lezeMicimbi yaseKhaya. Kuya kulindelwa kwakho ukuba ungenise ikopi yesazisi yakho yaseMzantsi Afrika engqinelweyo okanye isatifiketi zokuzalwa.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu.
Abenzi-zicelo bangakhetha ukuya kuzithatha ngokwabo iincwadana zokundwendwela kwi-ofisi apho bebenze khona izicelo okanye bazifumane iincwadana zokundwendwela ngerijista. Ukuba bakhetha ukuba ziposwe kufuneka bebhatele imali yokuposa ngerejista engama-R21.
Amaxabiso: R145
Le ncwadana yokundwendwela yeyeminyaka eli-10.
Incwadana yokundwendwela yabantwana
Incwadana yokundwendwela yabantwana ikhutshelwa abemi boMzantsi Afrika abangaphantsi kweminyaka eli-16. Xa usenza isicelo sencwadana yokundwendwela yabantwana kufuneka ugcwalise ifomu B1-73.
Isicelo kufuneka sikhatshwe sisatifiketi sokuzalwa, imvume yabazali ukuba ngaba batshatile kunye neefoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu obulingana nezencwadana yokundwendwela. Ukuba uzalwe ngaphandle komtshato yimvume kamama wakho okuzeleyo kuphela efunekayo ukuba kukhutshwe incwadana yokundwendwela.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu
Ingaya kuthathwa kwindawo ebekwenziwe kuyo isicelo okanye ithunyelwe ngerejista.
Amaxabiso: R110
Le ncwadana yokundwendwela yeyeminyaka emi-5
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo ingamaphepha angama-64. Yazalisekiswa ngomhla wesi-2 kuDisemba ngowama-2002 ukunika abahambi njalo ixwebhu lokuhamba elinamaphepha angaphezulu kunama-32 encwadana yokundwendwela yabakhenkethi. Le ncwadana yokundwendwela iyafana nencwadana yokundwendwela yabakhenkethi ngaphandle nje kokuba iqulathe inani lamaphepha eliphindiweyo ukunika amaphepha athe kratya emvume yokungena kwelinye ilizwe. Imali emiselweyo iphinda-phinda leyo yencwadana yokundwendwela yabakhenkethi eqhelekileyo.
Ixesha lokulungisa: Iiveki ezintandathu
Amaxabiso: R290
Le ncwadana yokundwendwela yeminyaka eli-10.
Incwadana yokundwendwela yethutyana
Incwadana yokundwendwela yethutyana ikhutshelwa bemi boMzantsi Afrika ekufuneka bahambe ngokungxamisekileyo ngenxa yezizathu ezinyanisekileyo kwaye abanakulindela iincwadana zabo zokundwendwele ezifanelekileyo ukuba zikhutshwe. Incwadana yokundwendwela yethutyana ikhutshwa kuphela kwimeko apho incwadana yokundwendwela esisigxina sekwenziwe isicelo sayo. Ukwenza isicelo sencwadana yokundwendwela kulindelwe ukuba abenzi-zicelo bagcwalise ifomu B1-73.
incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka
Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka ikhutshelwa:
abantu abanenjongo yokuhambela ngokungxamisekileyo amazwe angabamelwane angafuni mvume yokungena kumazwe lawo okanye ukubuyela ngexesha likaxakeka eMzantsi Afrika.
Ukwenza isicelo sencwadana yokundwendwela ngexesha likaxakeka kugcwaliswa ifomu B1-73 ngokupheleleyo. Ukongeza kufuneka kungeniswe ileta yokucacisa ukuba kungani ufuna incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka kunye nesazisi zoMzantsi Afrika okanye isatifiketi sokuzalwa. Ukuba incwadana yiokundwendwela yokuqala yoMzantsi Afrika ibiwe okanye ilahlekile ingxelo yamapolisa iyafuneka ukuze isicelo zilungiswe.
Ixesha lokulungisa: Iintsuku ezi-5
Le ncwadana yokundwendwela yeyenyanga ezili-9 kodwa ukuya kwelo lizwe libandakanyiweyo kanye nokubuyela eMzantsi Afrika
Amaxabiso: R50.
Incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni ikhutshelwa amagosa akumaziko karhulumente ahambela izinto zasemthethweni. Zonke izicelo kufuneka zigcwaliswe kwifomu B1-73 kwaye uzise ngokwakho kwi-Ofisi yezeMicimbi yaseKhaya okanye kummeli-lizwe woMzantsi Afrika, ukuba uphesheya.isicelo kufuneka sikhatshwe yileta evela kwiziko apho umenzi-sicelo asebenza khona kunye nezisathu ezibangela ukuba umenzi-sicelo afune incwadana yokundwendwela yaseburhulumenteni.
Ixesha lokulungisa: Iveki enye ukuya kwezintandathu kuxhomekeka kukungxamiseka kohambo.
Amaxabiso: Akukho ntlawulo ukhutshwayo.
Ukubuyisela incwadana yokundwendwela yoMzantsi Afrika elahlekileyo/ebiweyo
Ukuba incwadana yokundwendwela yoMzantsi Afrika ilahlekile okanye ibiwe indleko yokuyibuyisela iphinda leyo wawuyibhatele kuqala. Isicelo kufuneka sikhatshwe zifoto ezimbini zakutsha-nje ezibubukhulu obulingana nobencwadana yokundwendwela.
Amaxabiso: R290- Umntu omdala
R580- Eyandisiweyo
Qaphela: phinda inani kabini lolo xwebhu lilahlekileyo.
Ixesha lokulungisa: Iveki enye ukuya kwezintandathu kuxhomekeka kukungxamiseka kohambo. Kuhambo lwexesha likaxakeka kufuneka kwenziwe isicelo sencwadana yokundwendwela yethutyana yexesha likaxakeka ide enye incwadana yokundwendwela ibekhona.
Ukuphelelwa okanye ukugcwala kweencwadana zokundwendwela
Ukuphelelwa kwencwadana yokundwendwela kusekubeni ukusebenza kwayo kwexesha ebelimiselwe kuphelile. Xa oku kuthe kwenzeka awunakuphinde uyisebenzise nokokuba incwadana yokundwendwela ayiphelanga.endaweni yoko kufuneka wenze isicelo senye incwadana yokundwendwela. Ukuba incwadana yokundwendwela igcwele phambi kokuba kuphele ixesha ebelimiselwe kufuneka wenze isicelo senye entsha.
Amaxabiso:
Oku kuxhomekeke kuhlobo lwencwadana yokundwendwela oyenzela isicelo. Jonga le theyibhuli elandelayo:
Isishwankathelo samaxabiso okwenza isicelo seencwadana zokundwendwela
Incwadana yokundwendwela yabadala R145. 00
Incwadana yokundwendwela yabantwana R110.00
Ixwebhu lokuhamba R70.00
Incwadana yokundwendwela yexesha likaxakeka R50.00
Incwadana yokundwendwela yethutyana R290.00
Incwadana yokundwendwela eyandisiweyo R290.00
Eyandisiweyo ( Ukulahleka) R580.00
Yomntu omdala ( Ukulahleka) R290.00
ISebe liyaqonda ukuba kukho izizathu ezinezihlahla zokuba umntu afune ukwenza iinguquko izilungiso kumaxwebhu akhe kwirekhodi lakhe. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zezilungiso kubemi boMzantsi Afrika abangazenza kumaxwebhu abo. Iintlobo ezahlukeneyo zezilungiso ezenzeka ekubhalisweni kokuzalwa komntu zidweliswe apha ngezantsi:
Qaphela: Ummi woMzantsi Afrika uneminyaka eli-18 nangaphezulu ucingelwa njengezilungiso ezikhulu zonke ezenziwayo ngokuphathelele kuMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa, we-1992.
Isilungiso sokubhaliswa kokuzalwa komntwana ozelwe kungatshatwanga ( Uphindo lobhaliso)
IsiGaba 11 soMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa sivumela ubhaliso lokuzalwa komntwana ozelwe kungatsatwanga ukuba silungiswe. Oku kwenzeka ukuba abazali bomntwana lowo bayatshatana emva kokubhaliswa kokuzalwa komntwana, njengokuba babetshatene ngexesha lokuzalwa komntwana.
Amaxabiso: Akukho ntlawulo ikhutshwayo ngale nkonzo.
Ulwazi olufunekayo kwisilungiso
Ubhaliso lokuzalwa lwenza kwakho ulungiselelo lokuphinda kubhaliselwe ukuzalwa komntwana ukuba abazali bamanyana ngokwesiko ( Ukulobolana) emva kokuba umntwana ebhalisiwe. Amaxwebhu afunekayo ekulungisweni ngala: isaziso esitsha zokuzalwa, isatifikethi esifungelweyo sobuzali bomntwana nesatifiketi zomtshato.
Kwimeko yokufa komnye umzali okanye bobabini ilungu losapho lwabaswelekileyo kufuneka efake isa/izatifikethi sokusweleka kunye nengxelo efungelweyo.
Ukuvuma ubuyise
UMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa uvumela ukuvuma ubuyise ngutata womntwana ongatshatanga nomama womntwana ozelwe kungatshatwangakwaye ukuzalwa kwakhe sele kubhalisiwe ngaphandle kweenkcukacha zikayise.
Ukuba umama uyakuvuma ukuvuma, yena kunye noyise womntwana kufuneka bagcwalise ifomu entsha (B1-1682). Apho ifani yomntwana nayo kufuneka itshintshwe loo tata kufuneka agcwalise enye ifomu (B1-193). Ukuba umama akavumi utata kufuneka aye enkundleni ephakamileyo ekhupha umyalelo kunye neemfuneko zokuvuma kukamama. Inkcazo/isibhengezo kufuneka ifakwe kwifomu (B1-1682) egcwalisiweyo.
Amaxabiso: Imali emiselweyo kule nkonzo ngama-R48.00
Ulwandiso lobhaliso lokuzalwa
Ukuba amagama omntu awabhaliswanga onke kwisatifiketi sokuzalwa umntu angacela ukuba igama lakhe lokuqala okanye ifani ibandakanywe kwisatifiketi. Oku kubizwa ngokuba lulwandiso lobhaliso. UMthetho uyamvumela oku ukuba loo mntu ebebhalisiwe phambi kokuba umthetho usebenze. Umzekelo, isiGaba sama-23 soMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa, we-1992 sibhekiselela ikakhulu kubangeneleli abangamaNdiya ekwakungafuneki babhalise igama lokuqala kunye nefani ngokusemthethweni phambi kowe-1966. Ngenxa yesi sizathu ubhaliso lokuzalwa kwabo luqulethe amagama okuqala kuphela.
Amaxwebhu afunekayo:
Abenzi-zicelo kufuneka bangenise:
i ifomu yesicelo B1-795
ii ikopi yesatifiketi somtshato ukuba sikho
Amaxabiso: Akukho ntlawulo ikhutshwayo kule nkonzo.
Ukulungiswa kwamagama
Umthetho uvumela ubani ukuba atshintshe igama abhaliswe ngalo ekuzalweni. Ukuze oku kube nokwenzeka abenzi-zicelo kufuneka bangenise:
i ifomu yesicelo B1-85 okanye isicelo esibhaliweyo ii kunye nesiqinisekiso sokubhatala semali efuniweyo
Amaxabiso: I-R48.00 kumenzi-sicelo ongaphantsi kweminyaka eli-18
R75 kumenzi-sicelo ongaphezulu kweminyaka eli-18
Ukulungiswa kwefani yomntwana
Umntwana ongaphantsi kweminyaka eli-18 angayitshintsha ifani yakhe ukuba:
i Umntwana wazalwa ngaphandle komtshato kwaye umama wakhe uphinde watshata notata wakhe. Kule meko la maxwebhu alandelayo ayafuneka:
Ifomu yokwenza isicelo -B1-193
Imvume kamama yokutshintsha
Ikopi yesatifiketi somtshato
Isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo ii Umama womntwana ubuyela kwifani ebenayo ekuqaleni kobomi bakhe kuba utata womntwana eswelekile okanye uphinde watshata emva kokuba umtsato notata womntwana wakhe uphelile. Kule meko kufuneka la maxwebhu alandelayo:
Ifomu yesicelo - B1-193 egcwaliswe ngumama
Ikopi yesatifiketi somtshato omtsha, ukuba utshate ngokwasemthethweni
Ikopi yesigwebo sokuqhawula umtshato okanye
Ikopi yesatifiketi sokusweleka kukatata womntwana
Isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo iii Umntwana wazalwa ngaphandle komtshato laze igama lakhe labhaliswa phantsi kwegama likatata wakhe. Ifani yomntwana ingatshintshelwa kuleyo kamama wakhe. Amaxwebhu afunekayo ngala:
Ifomu yesicelo- B1-193
Isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo iv Umntwana ukhathalelwe ngumgcini ifani yakhe ingatshintshelwa kuleyo yomgcini. Amaxwebhu afunekayo ngala alandelayo:
Ifomu yesicelo- B1-193
Ukutshintshela kwenye ifani ( Umntu oneminyaka eli-18 okanye ngaphezulu)
UMthetho uvumela ubani amkele ifani eyahlukileyo kuleyo iqulathwe kwirejista yabantu okanye leyo ayifumene ekuhlaleni okusisigxina eMzantsi Afrika. Imali emiselweyo ngama-R238. La maxwebhu alandelayo ayafuneka:
ifomu yesicelo - (B1-196)
isiqinisekiso esinezizathu ezipheleleyo zokuba kungani ifani kufuneka ithathwe njengenyaniso ukuvuma komfazi kwifomu B1-196 ukuba kufanelekile ikopi yesatifiketi somtshato ukuba kufanelekilei ikopi yesatifiketi sokuzalwa esinenombolo yokungeniswa, ukuba ukuzalwa kwakubhalisiwe okanye inombolo yesazisi isiqinisekiso sentlawulo eyi-R238 efunwayo
Qaphela
Ukuba abantwana bangaphantsi kweminyaka eli-18 baza kuqukwa kwisicelo, iikopi zabo zezatifiketi zokuzalwa okanye iinombolo zokubhaliswa ziyafuneka kunye nemvume kamama ebhaliweyo.
Izilungiso jikelele
Isilungiso somhla wokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo isiqinisekiso somhla wokuzalwa ochanekileyo umzekeloileta evela esibhedlele, isatifiketi sokuzala, ikhadi lekliniki, ileta okanye isikolo sokuqala ekuyiwe kuso, isatifiketi sokubhabhatizwa phambi kweminyaka emihlanu. Ukuba ngaba akukho xwebhu lesiqinisekiso sobudala bomntwana uqikelelo kufuneka lwenziwe ngugqurha okanye ummeli wesithili okanye wengqingqi oya kubhala isindululo ekufuneka sikhaphe isicelo isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Isilungiso inkcazo yesini
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo ixwebhu lesiqinisekiso senkcazo yesini esichanekileyo isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Isilungiso sendawo yokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo ixwebhu lesiqinisekiso sendawo yokuzalwa kunye isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo
Isilungiso seenkcukacha zabazali kukwaziswa kokuzalwa
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo ixwebhu lesiqinisekiso seenkcukacha zabazali esichanekileyo kunye isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Ukutshintsha inkcazo yesini
Nabanina othe wenza uhlinzo lokuguqula isini okanye unyango olwenza ukuba isini sakhe siguqulwe ungenza isicelo kuMongameli Jikelele weSebe lezeMicimbi yaseKhaya ukuba inkcazo yesini sakhe iguqulwe.
ifomu yesicelo ( B1-526) okanye isicelo esibhaliweyo ingxelo ngugqirha onike unyango okanye owenze inkqubo yohlinzo kumenzi-sicelo okanye ugqirha onamava kwiinkqubo ezinjalo okanye unyango.
ingxelo ngomnye ugqirha ohlole umceli ukumisela iimpawu zesini kunye isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Qaphela
Xa kuguqulwa isini somceli inombolo yesazisi iziguqukela ngokuzenzekelayo. Isicelo sesazisi esitsha kufuneka ngoko senziwa kwangoko xa ukuguqulwa kuvunyiwe.
Amaxabiso: R48
Qaphela:
Ukuba umntu obandakanyekayo uguqule negama lakhe kufuneka abhatale i-R75 ngaphezulu.
Ubhaliso olungeyonyaniso
Ukuba ukuzalwa komntwana kubaliswe ngabazali abangengobakhe kufuneka ingxelo efungelweyo okwenziwe ngabazali bakhe kwaye 'abazali abangabakhohlisi' kufuneka banike isizathu sobhaliso olungeyonyaniso. Ukuba ezi ngxewlo zilandelayo azikho kufuneka umyalelo wenkundla. Imali emiselweyo ngama-R48.
izicelo ezibhaliweyo zokulungisa iinkcukacha zabazali.
Isaziso esitsha sokuzalwa (B1-24) esineenkcukacha zabazali abachanekileyo
Ingxelo efungelweyo ngababandakanyekayo bonke okanye umyalelo wenkundla isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Ubhalo lokwamkelwa njengomntwana
Ukuba umntwana wamkelwa njengomntwana abazali abamamkelayo bangachazela uMongameli Jikelele (DG) wezeMicimbi yaseKhaya ngalo mba ngokusemthethweni. La maxwebhu alandelayo ayafuneka:
izicelo ezibhaliweyo ngabazali aqbamkelayo ikopi engqinelweyo yomyalelo wokwamkelwa njengomntwana isiqinisekiso sentlawulo eyi-R48 efunwayo.
Izicelo zokutshatiza kufuneka zingeniswe kwi-Ofisi yakho yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane ukuba wenza isicelo eMzantsi Afrika ize kummeli-lizwe woMzantsi Afrika ukuba isicelo senziwa phesheya. Ifomu efunekayo nguB1-130. Imali efunekayo ngama-R43.00 yesatifiketi esingafinyeziweyo kunye ne-R8.00 yesatifiketi esifinyeziweyo.
Ukutshatisa nokubhalisa imitshato yoluntu ilawulwa nguMthetho woMtshato ( uMthetho wama-25 we-1961).
Iimfuneko zokubhalisa umtshato wakho( Iimfuneko zokungena kumtshato osemthethweni nobophelelayo)
Ngubani onokubhalisa umtshato wakhe?
UMthetho uchaza ukuba umtshato unokwenziwa:
i ligosa elitshatisayo elonyuliweyokwinkolo ethile okanye umbutho okanye ii ngamagosa onyuliweyo liSebe lezeMicimbi yaseKhaya.
Ngubani onokutshatisa?
Imitshato ingenziwa kuphela ecaweni, kwisakhiwo esisetyenziselwa iinjongo zenkolo kuphela, kwi-ofisi yoluntu okanye kwindlu yabucala. Ukuba ubani uza kutshata wenzakele kakhulu okanye uyagula umtshato ungenzelwa esibhedlele.
Ngubani ekufuneka ekho emtshatweni?
Umtshato kufuneka wenziwe kukho abantu abatshatayo, amangqina amabini anobuchule kunye negosa elitshatisayo.
Amaxwebhu afunekayo xa ungena emtshatweni
Ngomhla womtshato abatshati kufuneka baze nala maxwebhu alandelayo kulowo uza kuqhuba ukutshatisa:
Izazisi ezikhutshwe ngokuphathelele kuMthetho wokuZazisa , 1998 okanye ukuba abanazo izazisi ingxelo efungelweyo egcwaliswe kwifomu B1-31. Abemi bamanye amazwe abatshatela kubemi boMzantsi Afrika kulindeleke ukuba bazise iincwadi zabo zokundwendwela ezinyanisekileyo kunye nefomu B1-31 ( Isiqinisekiso kwinjongo yokutshata)
Kwimeko yabantwana imvume ebhaliweyo yabazali bobabini okanye umgcini osemthethweni kufuneka angeniswe kwifomu emiselweyo B1-32. Ukuba imvume yomzali efuneka ngokwasemthethweni ayifumaneki okanye akanakukwazi ngokwasemthethweni ukunika imvume umntwana kufuneka enze isicelo kuMkomishina weNtlalo-ntle yabaNtwana ukufumana imvume efunekayo.ukuba abazali bomntwana kunye/okanye iNkundla ePhakamileyoabayiniki imvume yomtshato umntwana unokwenza isicelo kwiJaji yeNkundla ephakamileyo kwingingqi apho ahlala khona. Amakhwenkwe angaphantsi kweminyaka eli-18 namantombazana angaphantsi kweminyaka eli-15 kufuneka ukongeza kwimvume yabazali okanye umgcini osemthethweni imvume evela kuMphathiswa wezeMicimbi yaseKhaya.
NgokoMthetho woMtshato umntwana ngumntu xa engaphantsi kweminyaka engama-21 engazange atshate ngaphambili kwaye umtshato waphela ngenxa yokufa okanye ukuwuqhawula.
Ukuba kuqhawulwe umtshato kufunekwa kunikwe isigwebosokuqhawula umtshato. Ukuba kukho isizathu esinyanisekileyo sokuba kungani ungenakuvelisa isigwebo sokuqhawula umtshato okanye waqhawula umtshato kwelinye ilizwe kwaye awukwazi ukufumana isigwebo sokuqhawula umtshato ingxelo efungelqweyo iyafunywa kuloo mntu. Kufuneka ichaze ukuba uqhawule umtshato ngokusesikwenikwaye iquke igama lenkundla apho wanikwa imvume yokuqhawula umtshato kunye nomhla woqhawulo mtshato.
Ukuba ungumhlolo/mhlolokazi isatifiketi sokusweleka komlingane siyafuneka. Ukuba isatifiketi sokusweleka asikho umntu obandakanyekayo kufuneka angenise ingxelo efungelweyo ukuqinisekisa ukusweleka komlingane, echaza igama lalowo uswellekileyo kunye nomhla wokusweleka.
Ukutyikitya nokubhalisa umtshato
Emva kokuba kutshatisiwe abantu ababini abatshatayo, amangqina amabini nengosa elitshatisayo kufuneka betyikitye irejista yomtshato. Isatifiketi esibhalwe ngesandla singanikezelwa ngaphandle kokuhlawuliswa kwangoko kugqitywa kutshata. Igosa elitshatisayo liya kungenisa irejista yokutshata izokurekhodishwa kwiRejista yabaNtu beSizwe kwi-ofisi yengingqi yeSebe apho lihlala khona.
Ixesha lokulungisa: Isatifiketi esibhalwe ngesandla esifinyeziweyo sikhutshwa ngomhla womtshato, ngaphandle kwentlawulo. Isatifiketi esingafinyezwanga zithatha iitsuku ezingama-21 zokusebenza ukusilungisa.
Amaxabiso: Yonke imicimbi elandelayo nenxulumene nemibuzo ephathelele kwizatifiketi zokutshata zixhomekeke kukugcwaliswa kwefomu yesicelo uB1-130. Isicelo sixabisa:
Isatifiketi esipheleleyo ( esingafinyezwanga) sixabisa ama-R43.00
Isatifiketi esifinyeziweyo ( esifakwe ematshinini) sixabisa i-R8.00
Ubusazi?
ISebe lezeMicimbi yaseKhaya yacela iKomishini yoMthetho yoMzantsi Afrika ngowe-1996 ukuba yenze uphando olunzulu kwizxokelelwano zemitshato eyahlukeneyo eMzantsi Afrika. Njengesiphumo solu ngenelelo uMthetho woNakano lweMitshato yamaSiko ( uMthetho we-120 we-1998) waphunyezwa kwaye wasebenza ukuqala ngomhla we-15 kuNovemba wama-2000.
Ubusazi ukuba umtshato wamaSiko nawo unelungelo elifanayo nomtshato wasemthethweni ngokuphathelele kuMthetho wokwAzisa iMitshato yamaSiko? Umtshato wamasiko ubhaliswa ngumntu owonyuliweyo. Ingaba yinkosi yesizwe okanye igosa elibhalisayo.lo mntu wonyuliweyo kufuneka abhale isiqinisekiso sokuba ugunyazisiwe ukuba abhalise umtshato. Abatshati abatshata ngokwesiko kodwa umtshato wabo zange ubhaliswe kwaye ngoku bafuna ukuba ubhaliswe kufuneka benze isicelo kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane. Abatshati kufuneka bakhatshwe ngabameli ababini, ngokukhethayo omnye kwicala ngalinye losapho. Bonke abantu abatshate ngokwesiko bayakhuthazwa ukuba beze ngaphambili kwaye babhalise imitshato yabo neSebe lezeMicimbi yaseKhaya.
Isaziso sokuFa
Xa umntu eswelekile umthetho (uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992) ufuna ukuba ukusweleka komntu kuxelwe kumntu ogunyaziwe ukuba amkele izaziso ezinjalo. Ngokwangoku aba bantu balandelayo bagunyazisiwe:
Amagosa athile okwiSebe lezeMicimbi yaseKhaya
Amalungu eSAPS, ingakumbi kwiingingqi apho kungekho ii-ofisi zeMicimbi yaseKhaya
Abangcwabi abanyuliweyo nabaziwayo ngokuphathelele kumthetho
Ukuba ummi womzantsi Afrika ngumhlali enemvume esisigxina uswelekela ngaphandle koMzantsi Afrika ukusweleka kwalo mntu kufuneka kuxelwe kuMmeli-lizwe woMzantsi Afrika okufutshane. Ikopi engqinelweyo yesatifiketi sokusweleka esikhutshwe lelinye ilizwe elibandakanyekayo kufuneka naso songeniswe.
Ukuba oswelekileyo uza kungcwatyelwa eMzantsi Afrika uMmeli-lizwe uya kuncedisa ngamalungiselelo ngokuphathelele kukuthunyelwa komzimba eMzantsi Afrika.
Isaziso sokusweleka sinikwa ngokugcwalisa ifomu B1-1663. Le fomu inamacandelo awohlukeneyoekufuneka agcwaliswe ngabantu abohlukeneyo ababandakanyekayo kwinkqubo yesaziso. Abantu ababandakanyekayongaba: umntu owazise ukufa, ugqirha oqinisekise ukufa, nomntu ogunyaziswe ukuba amkele isaziso sokufa njengoko kuchaziwe ngaphambili.
Ukuba akukho gqirha okhoyo umzekelo kwiindawo ezisemaphandleni inkosi iya kugcwalisa iNgxelo yokuFa ( ifomu B1-1680). INgxelo yokuFa ingacwaliswa kuphela ngumntu ogunyaziswe liSebe ukuba makenze oko. Lo mntu uya kungenisa ifomu B1-1680 kwigosa lezeMicimbi yaseKhaya eligunyazisiweyo ukuba lamkele izaziso ezinjalo. Igosa liya kugcwalisa ifomu B1-1680.
Amanyathelo okwazisa nokubhalisa ukufa
Inyathelo 1: Ugqirha ohlole umzimba womntu oswelekileyo kufuneka agcwalise ifomu yeSaziso sokuFa/imfa-mbilini ( B1-1663). Kukho icandelo kule fomu eligcwaliswa ngugqirha aze alifake emvulophini ayivale. Okunye okuseleyo kunamatheliswa emvulophini kuze kunikwe isalamane salowo uswelekileyo okanye umgcwabi onemfanelo yamalungiselelo omgcwabo. Imvulophu evaliweyo ingavulwa kuphela ligosa eligunyazisiweyo lezeMicimbi yaseKhaya.
Inyathelo 2: Izalamane kufuneka zithathe amaxwebhu ziwanike umgcwabiabamkhethileyo ukuba enze amalungiselelo omgcwabo. Ukuba umgcwabi ugunyazisiwe ukuba amkele izaziso zokufa uya kugcwalisa amacandelo afanelekileyo aze akhuphe umyalelo wokungcwaba (B1-14). Umgcwabi uya kungenisa iifomu ezigcwalisiweyo kwi-ofisi ekufutshane yezeMicimbi yaseKhaya ngenjongo zokubhalisa ukufa. EzeMicimbi yaseKhaya liya kukhupha isatifiketi sokufa isinike izalamane.
Ukuba umgcwabi akagunyaziswanga ngokuphathelele kumthetho wokwamkela izaziso zokufa kufuneka angenise amaxwebhu kwi-ofisi ekufutshane yezeMicimbi yaseKhaya okanye kwisiKhululo samaPolisa ukuze kube nokukhutshwa umyalelo wokungcwaba namaxwebhu okubhalisa.
Isatifiketi sokuFa
Izicelo zezatifiketio zokufa kufuneka zingeniswe kwi-Ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ukuba isicelo senziwe phakathi eMzantsi Afrika. Ukuba kungaphesheya izicelo kufuneka zingeniswe kummeli-lizwe waseMzantsi Afrika. Isatifiketi sokufa esifinyeziweyo siya kukhutshwa ngaphandle kwentlawulo ngokubhaliswa kokufa kwangalo mini. Yonke eminye imibandela ifuna ukugcwaliswa kwefomu yesicelo B1-132 kunye nentlawulo eyi-R8.00. Isatifiketi sokufa esipheleleyo esingafinyezwanga siyafumaneka kwixabiso lama-R43.00.
Imiyalelo yokungcwaba
Kubalulekile ukuqaphela ukuba ngokuphathelele kuMthetho (uMthetho woBhaliso lokuZalwa nokuFa we-1992) akukho mgcwabo unokubakho ngaphandle kokuba ugunyazisiwe. Olu gunyaziso lungena kwifomu yomyalelo wokungcwaba. Amagosa ezeMicimbi yaseKhaya . amalungu amaPolisa oMzantsi Afrika kunye mabangcwabi abanyuliweyo bagunyaziswa ukuba bagcwalise iirejista zokufa ezibandakanyekayo kwaye bakhuphe imiyalelo yokungcwaba.
Ukufa okungeyonyaniso umntu orekhodishwe ngakungafanelekanga njengomntu owaswelekayo kwiRejista yabaNtu kufuneka anike ingxelo yoku kwi-ofisi yezeMicimbi yaseKhaya ekufutshane kuzokwenziwa uphando olungxamisekileyo kuze kukorekishwe newonga. Iqela epheleleyo leminwe kunye neefoto kwifomu B1-9 ziya kufuneka kule njongo.
Imbali yesazisi
Siphumelele kwimizamo yokumisela ithemba kwizigidi zabantu bethu. Singena kwisivumelwano sokuba siya kwakha uluntu apho bonke abemi boMzantsi Afrika, abantsundu nabamhlophe baya kuba nakho ukuzidla ngaphandle kokoyika, baqinisekise ilungelo lesidima somntu esingenakususwa- isizwe somnyama esinoxolo kuso nakwihlabathi"
Imbali yesazisi zoMzantsi Afrika inxulumene kakhulu kwisizwe siphela. Ichaza ukuba ngubani lowo uyiphetheyo. Kumntu omnye sisixhobo sengcinezelo, ukanti komnye yayikukufikelela kwilizwe lamalungelo awodwa.
Phambi kukameyi ngowe-1980 urhulumente wakhupha izazisi eziluhlaza. Oku yayikukuthatha indawo yedompasi eluhlaza okwesibhakabhaka ngoFebruwari kwangalo nyaka. Kwiphepha saso sokuqala zinkcukacha zomntu. Ulwazi olongezelelweyo umzekelo iphepha-mvume lokuqhuba, izatifiketi zokutshata njalo njalo zazincanyathiselwe kule dompasi kusetyenziswa izincamathelisa.
Ukususela ngoMeyi ngowe-9180 isazisi esiluhlaza esincinane sakhutshwa. Esi sasifakwe ematshinini ngokupheleleyo kwaye kongezwe iimpawu zokhuseleko ukusikhusela kukukhohlisa.
UMthetho wokuZazisa owasebenze ngowe-1986wazisa izazisi esiluhlaza njengoko sisazi. Phambi koku ukuba ubani uyatshata isatifiketi sakhe somtshato sasiqukwa kwisazisi. Oku kuphele ngokwaziswa koMthetho omtsha. Kwiminyaka elandelayo iinguqulelo ezithile zenziwa kwiSazisi kodwa zonke zazinxulumene kukhuselo lwaso oko kukuthi ukukhuselwa ukukhohliswa kwayo.
Isazisi samaphandle
Xa amaphandle TBVC ( Phesheya kweNciba, Bophuthatswana, Venda noMneno Nciba) ayesenziwa akhupha ezawo izazisi. Ezi zazifana nezo zikhutshwe ngurhulumente woMzantsi Afrika. Nangona kunjalo amanani alandelelanayo wabo enziwa ngokwahlukeneyo. Ukuphela kocalu-calulo la maphandle aba yinxalenye yeRephabliki yoMzantsi Afrika. Nabanina owayenesazisi esivela kumaphandle wanikwa isazisi soMzantsi Afrika.
Isazisi kule mihla
Sihambe umgama omda okoko salawulwa yintando yesininzi ukususela ngowe-1994. ISazisi esasisetyenziswa ukusahlula ngoku sisihlanganisa sonke njengabemi boMzantsi Afrika. Sibonakalisa iyantlukwano kwisizwe sethu, sisikhumbuza ukuba ummi ngamnye woMzantsi Afrika unobubodwa kwaye sibethelela ubuzwe.
IiNkcukacha zoqhagamshelwano zeMicimbi yaseKhaya
Ukuba ufuna ukuphawula malunga nenkonzo oyifumanayo kwiMicimbi yaseKhaya okanye unemibuzo khululeka uqhagamshelane nathi usebenzisa ezi nkcukacha zinikiweyo.
I-OFISI EYINTLOKO
Tsalela iziko leenkonzo zabaxumi
Ifeksi: 012- 8108169
I-OFISI ZAMAPHONDO
Iphondo laseMpuma Koloni
Ifeksi: 043 6434613/5
Ifeksi: 053 8326283
Ifeksi: 035 7891369
Iphondo laseMpumalanga
Ifeksi: 013 7533501
Iphondo laseNtshona Koloni
Ifeksi: 021 4617686
Umntu onokuqhagamshelana naye nguMnumzana Lusu
Ifeksi: 018 3845449
Ifeksi: 012 3234783
Ifeksi: 0114762402
Umntu onokuqhagamshelana naye nguNkosazana L Sithole
Ifeksi: 015 2914455
Ifeksi: 0514300295
<fn>xho_Article_National Language Services_IMITHETHO YENKUNDLA YOMGAQO 2.txt</fn>
IMITHETHO YENKUNDLA YOMGAQO-SISEKO
IJaji eyiNtloko yoMzantsi Afrika imisele imithetho equlethwe kwiSihlomelo ngenxa yoko,elawula imicimbi enxulumene neenkqubo zeNkundla yoMgaqo-Siseko ukususela ngomhla wama-29 kuMeyi yowe-1998*, oku ikwenza phantsi kwecandelo le-171 loMgaqo-Siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996, kunye necandelo 16 loMthetho oFezekisayo weNkundla yoMgaqo-Siseko, 1995 (uMthetho 13 yowe-1995).
ISIHLOMELO
UKWAHLULWA KWEMITHETHO
Le mithetho yahlulwe ngale ndlela ilandelayo:
Umthetho Inkcazelo (umthetho 1)
Icandelo 1 Inkundla (umthetho 2)
Icandelo 11 Umntu ogcina iincwadi zerejista (umthetho 3-4)
Icandelo 111 Umdibanisi wamalungu karhulumente (umthetho 5)
Icandelo 1V Amaqela/imibutho(umthetho 6-9)
Icandelo V Umcebisi ongenamkhethe, kwinkundla yamatyala (rule 10)
Icandelo V11 Imiba ekulawulo lwezobulungisa elikhethekileyo, lenkundla umthetho 14-17
Icandelo V111 Ukufikelela okuthe ngqo kunye nezibheno (umthetho 18-21)
Icandelo 1X Intlawulo emiselweyo neendleko (umthetho 22-23)
Icandelo X Amalungiselelo ezinto- yinto ezizintlobongentlobo umthetho 24-37
Umgaqo 1 Amaxwebhu
Umgaqo 2 Intlawulo emiselweyo
ULUHLU LOKUQULATHIWEYO
UMthetho Nombolo Inkcazo
Inkcazo
Inkundla
Iiyure zokusebenza kwe--Ofisi kaRejistra
Imisebenzi gabalala, kaRejistra
Iinkonzo zenkqubo
Ukumelwa kwamaQela/kwemiButho
Ukutshintshwa kwamaQela
Ukungenelela kwamaQela kwiiNkqubo
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Umcebisi ongenamkhethe kwinkundla yamatyala
Inkqubo yokufaka isicelo
Izicelo ezingxamisekileyo
Ingxoxo
Ukuthunyelwa kwetyala
Ukwamkeleka koMthetho ngokoMgaqo-Siseko
Ukuvunywa/ukuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni ngokomgaqo-siseko
Ukuqinisekiswa komgaqo-siseko wamaphondo
Ukube nokufikelela ngqo
Izibheno
Inkqubo kwizibheno
Ulwazi olwengezekileyo omalunikezelwe kwiRejistra
Irhafu yeendleko nentlawulo yamagqwetha
Imali ehlawulelwa inkundla
Ithala leencwadi
Ukuguqulela kwezinye iilwimi
Imizekelo yokubonisa. Iidayagram kunye nemiboniso
Ukurhoxiswa kwamatyala
Ukumila nobuchule bamaxwebhu
Ukusetyenziswa/ukubekeleleka kwemithetho ethile yeMithetho eFanayo
Ukusetyenziswa kwamacandelo athile oMthetho weNkundla ePhakamileyo
Amaxwebhu agcinelwe ukurwebesha izinto eziyinyaniso ezinokusetyenziswa
Ukungathotyelwa kwemithetho
Ulwabiwo: Icandelo 3 loMthetho wokuFezekisa weNkundla yoMgaqo-Siseko, 1995
Amalungiselelo exesha lenguqu
Ukurhoxiswa kwemithetho
Ungquzulwano/ impikiswano kokubhaliweyo
Isihloko esifutshane
ULUHLU NGOKOKULANDELELANA KOONOBUMBA
Inombolo yomthetho Umcimbi/Intloko
Olunye ulwazi olongezekileyo oluza kugqithiselwa kuRejistra
Umcebisi ongenamkhethe enkundleni yomthetho
Izibheno
Ukusetyenziswa kwemithetho ethile kwiMithetho eFanayo
Ukuseyenziswa kwamacandelo athile oMthetho weNkundla ePhakamileyo, 1959
Inkqubo yokusetyenziswa
Ingxoxo
Ukujikwa kwamaQela
Inkundla
Ukuqinisekiswa komgaqo-siseko wamaphondo
Ukuvunywa/ukuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni ngokomgaqo-
siseko
Ukwamkeleka koMthetho ngokoMgaqo-Siseko
Iinkcazelo
Ukuba nokufikelela ngqo
Amaxwebhu agcinelwe izinto eziyinyaniseo ezinokusetyenziswa
Ulwabiwo: Icandelo 3 loMthetho wokuFezekisa weNkundla yoMgaqo-Siseko, 1995 (UMthetho 13 wowe-1995)
Imali ehlawulelwa inkundla
Ukumila nobuchule bamaxwebhu
Ukungenelela kwaMaqela kwiinkqubo
Ithala leeencwadi
Imizekelo yokubonisa, iidayagram kunye nemiboniso
Ukungathotyelwa kwemithetho
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Inkqubo ekubheneni
Ukurhoxiswa kwemithetho
Ukuthunyelwa kwetyala
Ukumelwa kwaMaqela
Iinkonzo zenkqubo
Isihloko esifutshane
Amalungiselelo enguqu
Ukuguqulela kwezinye iilwimi
Izicelo ezingxamisekileyo
Ukurhoxiswa kwamatyala
Inkcazelo
Kule mithetho nalo naliphi na igama okanye intetho elinikwe intsingiselo kuMgaqo-
Siseko,, liya kuba naloo ntsingiselo de kube kanti kukwenye imeko ebonisa nto yimbi/eyenye ingxelo efungelweyo' ibandakanya isiqinisekiso okanye isibhengezo esicamngcwe kwicandelo le-7 loMthetho wowe-1963 weeJaji zoXolo kunye nooGunyaziwe bokuFungisa, (uMthetho 16 wowe- 1963);
faka' kuthetha ukufakwa kwesaziso sesindululo, ze u-'ukufakwa' abe nentsingiselo ekwafanayo nale;
IJaji eyiNtloko' ithetha iJaji eNkulu yoMzantsi Afrika emiselwe ngokuhambelana necandelo 174 loMgaqo-Siseko;
inkundla' ithetha iNkundla yoMgaqo-Siseko eyasekwa ngecandelo 166(a) loMgaqo-Siseko, funda ngokuqulathwe ku16 (a) kuluhlu lwezinto zoLungiselelo/uYilo loMgaqo-Siseko;
imini/umhla wenkundla' uthetha naluphi usuku ngaphandle koMgqibelo, iCawe okanye iholide kawonke-wonke, kwaye ziintsuku zeNkundla kuphela eziya kubandakanywa kubalo ngekhompyutha lalo naliphi ixesha eliboniswe kwiintsuku ezimiselwe yile mithetho okanye ezimiselwe nanguwuphi na umthetho weNkundla;
ISekela leJaji eyiNtloko' lithetha iSekela Jaji eyiNtloko emiselwe kwicandelo 174 yoMgaqo-Siseko;
imigaqo/ulawulo' ithetha imigaqo enikwa yiJaji eyiNtloko ngokumayela neenkqubo emazilandelwe ekuqhutyweni nakulawulo lwamatyala;
ijaji' itheha ijaji okanye ibambelalejaji yeNkundla emiselwe phantsi kwecandelo 174 okanye 175, loMgaqo-Siseko, echophela okunye kunenkundla evulekileyo;
iziko lamancedo omthetho' lithetha iziko umseebnzi owenziwayo wemfundo yabafundi abakwisebe lemfundo lomthetho kwi-Yunivesithi ezikwiRiphabliki, kwaye zibandakanya iziko lomthetho ezilawulwa ngumbutho ongenzi ngeniso, elinikeza uluntu ngeenkonzo zomthetho ezisimahla kwaye liqinisekiswe njengoko kucamngcwe kwicandelo 3 (f) loMthetho wamaGgqwetha, 1979 (Umthetho 53 wowe-1979);
ummeli womthetho' uthetha igqwetha elivunyiweyo ngokwecandelo 3 loMthetho wokuVunywa / ukwaMkelwa kwamaGqwetha amakhulu, 1964 (uMthetho 74 wowe-1964) okanye igqwetha elivunywe ngokuhambelana necandelo 15 loMthetho wamaGqwetha, 1979 (uMthetho 53 wowe-1979):
iqela' okanye naluphi na usingiselo kundimangele lubandakanya ummeli womthetho ovela egameni leqela, ngolo hlobo imeko inokube ifuna ngalo;
uMongameli' uthetha uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno;
uRejistra' uthetha uRejistra weNkundla kwaye ubandakanye naliphi na ibambela leRejistra yeNkundla, okanye xa bengekho, nawuphi na umntu okhethwe nguMlawuli weNkundla;
intloko yamapolisa kwisithili' ithetha umntu owonyulwe/omiselwe ngokwecandelo 2 loMthetho weziKhulu zamaPolisa, 1986 (uMthetho 90 wowe-1986) kwaye ubandakanya umntu okhe5thwe ngokuhambelana necandelo 5 okanye icandelo 6 lalooo Mthetho njengebambela okanye isekela lesikhulu samapolisa, ngokwahlukahlukeneyo, kunye nesikhulu samapolisa , ibambela okanye isekela sikhulu samapolisa esimiselwe ngokuhambelana nomthetho ongekarhoxiswa ligunya elinobuchule elisemagunyeni nje emva kokuqalisa ukusebenza koMgaqo-Siseko, nakuyiphi na indawo eyinxalenye yommandla wesizwe;
Imithetho yenkundla ePhakamileyo yeziBheno' ithetha imithetho elawula indlela yeenkqubo zeNkundla ePhakamileyo yeziBheno epapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente esingunombolo R. 1523 yowama-27 Novemba 1998; ze
Imithetho /engaguqukiyo/efanayo' ithethe imithetho elawula ukuphathwa kweenkqubo zamacandelo ngamacandelo eenkundla eziphakamileyo zamaphondo naweendawo apapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente esinguNombolo R. 48 se-12 Janyuwari 1965, njengoko sihlonyelwe/silungisiwe.
Naliphi na igunya elisezandleni zeJaji eyiNtloko ngokwale mithetho, lingasetyenziswa yijaji okanye ijaji emiselwe ukwenza oko yiJaji eyiNtloko.
Naluphi usingiselo kule mithetho kwiqela ekufuneka lisayine/ lityikitye amaxwebhu luya kucaciswa njengolubandakanya usingiselo kummeli womthetho welo qela,, kwaye usingiselo kumaxwebhu ezimangalo kuRejistra njengokubandakanya iinkonzo zangaphambili zamaxwebhu alolo hlobo kwamanye amaqela nokufaka iikopi ezingama-25 zawo onke amaxwebhu afanelekileyo kwanenguqulelo zoku ezibhalwe ngoomatshini abasebenza ngombane ezisebenzisana kakuhle noluhlu lweenkqubo olufakwa kwikhompyutha, nkqubo ezo ezisetyenziswa yiNkundla yamatyala, kunye neRejistra.
Izaziso, imigaqo okanye olunye unxibelelwano ngokwale mithetho, zinganikwa okanye zithunyelwe ngeposi yerejista okanye ifeksi kungenjalo ngekopi yalo naluphi uhlobo lwematshini esebenza ngombane: Ngaphandle kokuba isaziso okanye unxibelelwano olulolunye uhlobo lunikezelwe ngekopi ebhalwe ngomatshini osebenza ngombane, iqela elinika eso saziso okanye unxibelelwano, kufuneka zisuka nje, luthumele kuRejistra ikopi yesaziso okanye unxibelelwano, ebhalwe ephepheni , kunye nesatifikethi esisayinwe lelo qela lunesiqinisekiso somhla wolo nxibelelwano okanye isaziso .
IJaji eyiNtloko ingawandisa umda wexesha osikiweyo kule mithetho.
Ingxoxo, iimpendulo ezibhaliweyo okanye naziphi izinikezelo ezenziwa eNkundleni ziya kwenziwa ngokucacileyo nangokufutshane.
Izicelo ziya kubhalwa ngendlela efundekayo kwaye zibe nesithuba semigca esiphindwe kabini , esitayitshiweyo kwipheha elibukhulu buyi-A4.
Ngokuxhomekeke kumthetho 5, kuya kusebenza amalungiselelo omthetho 4
weMithetho eNgaguqukiyo/eFanayo, loo malungiselelo enezo nguqulelo zinokuthi zifuneke, kwinkonzo yayo nayiphi inkqubo yeNkundla.
ICANDELO 1
Inkundla
Kuya kubakho amaxesha amane onyaka amisiweyo kunyaka ngamnye ngolu hlobo:
Februwari ukuya kuma-31 Matshi, kubandakanya;
Meyi ukuya kuma-31 Meyi, kubandakanya;
Agasti ukuya kuma-30 kaSeptemba, kubandakanya;
Ityala lingaxoxwa ngaphandle kwexesha lonyaka elimisiweyo xa iJaji eyiNtloko iyalela njalo.
Ukuba kuthe kanti usuku olutyunjelwe ukuqala kwexesha lonyaka elimisiweyo, ayilosuku lweNkundla yamatyala, ixesha lonyaka elimisiweyo liya kuqala ngosuku lweNkundla yamatyala olulandelayo, ngokunjalo naxa usuku olutyunjelwe ukuphela kwexesha lonyaka elimisiweyo kuthe kwenzeka ukuba asilosuku lweNkundla yamatyala, ixesha lonyaka elimisiweyo liya kuphela ngomhla weNkundla yamatyala ongaphambi kwelo belimisiwe.
ICANDELO 11
Iiyure zokusebenza/ zokuvulwa kwe-ofisi kaRejistra
Kwiimeko ezikhethekileyo, uRejistra inokwamkela amaxwebhu ngeeyure ezingezozokuvulwa kwe-ofisi, kwaye unokukwenza oko xa ayalelwe yijaji.
Imisebenzi gabalala kaRejistra
Isaziso sesibheno umyalelo wenkundla osingisele nakuyiphi imeko kwiNkundla yamatyala yenye inkundla okanye elinye uxwebhu ekuqaliswa ngalo iinkqubo eNkundleni yamatyala ngokwale mithetho, iya kunonjolwa nguRejistra ngenani elilandela lonyaka lowo lifayilishw ngawo.
Naluphi na uxwebhu oluya kufakwa emva koku kwityala elilolu hlobo okanye kwityala eliya kuthi liqhubeke libe lingumvuka weli liya kunonjolwa ngelo nani lelo qela lilifakileyo kwaye alukwamkeleka kuRejistra de libe linonjolwe ngolu hlobo.
Onke amaxwebhu asiwe kurejistra ukuba ayofayilishwa etyaleni aya kufayilishwa nguRejistra kwifayile yelo tyala.
Onke amaxwebhu ekusingiselwe kuwo kumthethwana 1 aya kuhlawulelwa ama-
R75.00 eyintlawulo yeendleko zenkundla, oku kwenziwa njengentlawulo yesitampu serevenyu: Ngaphandle kokuba umntu lowo umanelisile uRejistra ngokuhambelana nomthethwana , ukuba ulihlwempu, intlawulo yeendleko zenkundla iya kurhoxiswa nguRejistra oya kukuqaphela oko ngokukubhala kwiphepha lokuqala yolo xwebhu luchaphazelekayo.
Umntu okanye lowo umele onqwenela ukuqalisa okanye ukuchasa iinkqubo zenkundla yamatyala ozibona njengehlwempu, uya kuthi anelise uRejistra ukuba, ngaphandle kwempahla yendlu, impahla yokunxiba nezixhobo zorhwebo, loo mtu akanampahla anayo efana nomhlaba enokufikelela kwixabiso lama-R20 000 kwaye akanakuba nakho ukuhlawula eso sixa ngemali ephuma emvuzweni wakhe, ngexesha elifanelekileyo.
Apho kwenziwe khona izikhuphelo ezenziwe ngokufota, kuya kuhlawulwa intlawulo ebalulwe kumthethwana 6a. Iikopi zerekhodi zinokwenziwa nangubani oko nje oko kusenziwa kukho uRejistra.
a URejistra uya kwenza ikopi yalo naluphi na uxwebhu lwenkundla yamatyala xa enokucelwa nangowuphi umntu oko nje loo mntu enokuhlawula iindleko zenkundla yamatyala nezitampu zerevenyu ezili-R0, 50 ngesikhuphelo ngasinye esenziwe ngefoto esibukhulu bephepha okanye inxalenye yaso buyi-A4 kwaye ngentlawulo eyi-R1,00 uya kuqinisekisa angqine ukuba isikhuphelo esenziwe ngefoto siyikopi eyinyani yeso sentsusa.
b Intlawulo yeendleko zenkundla ingarhoxiswa nguRejistra kwimeko yomntu olihlwempu elingenanto ekusingiselwe kuye kwimithethwana 4 no 5.
Nanini na xa iNkundla yamatyala isenza umyalelo owazisa okanye oqinisekisa nawuphi na umthetho okanye amalungiselelo awo ukuba akavumelani noMgaqo-
Siseko phantsi kwecandelo 172 woMgaqo-Siseko, uRejistra kufuneka, zingegqithanga iintsuku ezili-15 emva kokwenziwa komyalelo, enze ukuba loo myalelo upapashwe kwiGazethi ukuba umyalelo unxulumene nowiso mthetho lwamaphondo.
URejistra uya kupapasha uludwe lwamatyala aza kuxoxwa, ludwe olo omaluxhonywe kwibhodi yezaziso kwisakhiwo seNkundla yamatyala zingegqithanga iintsuku ezili-15 phambi kwalo naliphi ixesha lonyaka elimiselweyo ukunceda /
ukulungiselela abameli bomthetho nokwaziswa koluntu.
Imigaqo yazo naziphi iinkqubo iya kunikezelwa kubantu abachaphazelekayo
NguRejistra zingegqithanga iintsuku ezintlanu emva kokuba inikiwe imigaqo elolo hlobo.
a URejistra uya kugcina anakekele iirekhodi zeNkundla yamatyala kwaye akayi kuvumela ukuba ziphume ngaphandle kwesakhiwo senkundla yamatyala.
b Naliphi na uxwebhu egcinwe nguRejistra neyenziwe inxalenye yeerekhodi zeNkundla yamatyala azisayi kurhoxiswa/kususwa ngokusigxina kwiifayile zenkundla ezisemthethweni.
c Emva kokugqitywa kwezigqibo zeenkqubo eNkundleni yamatyala, naziphi na iirekhodi zentsusa namaphepha agqithiselwe eNkundleni yamatyala yiyo nayiphi inkundla eyenye ziya kubuyiselw kuloo nkundla bezifunyenwe kuyo.
a Ukuba uRejistra ubona ngathi omnye umntu akanammeli, uya kuthumela loo mntu kwezona ofisi okanye igosa likufutshane leKhomishini yaMalungelo aBantu kwiBhodi yoNcedo ngemiba enxulumene noMthetho, kwiziko elinceda ngezomthetho okanye nakuliphi iqumrhu okanye iziko elifanelekileyo elinokuba nomnqweno libe kwimeko yokumnceda loo mntu.
b URhulumente okanye uRejistra akayi kubanjwa ngamfanelo ngokusemthethweni, yokonakala okanye ukulahleka okwenzeke ngokunika kukaRejistra uncedo ngokunyanisekileyo kuloo mntu kwiinkqubo eziseNkundleni okanye ekunyanzelisweni komyalelo ngokuhambelana nemithetho yokunika uncedo ngezomthetho okanye ekwenziweni ngendlela okanye ukulungiselela nayiphi na inkqubo okanye uxwebhu.
ICANDELO 111
UMHLANGANISI WAMALUNGU KARHULUMENTE
Inkonzo yenkqubo
Nakuwuphi na umba, ukubandakanya nasiphina isibheno, apho kukho uxambuliswano ngokufaneleka ngokomgaqo-siseko kwawo nawuphi umthetho okanye ulawulo olulawulayo okanye oluphetheyo okanye ulawulo olusemngciphekweni okanye umthetho wolawulo okanye ulawulo, okanye nakuluphi uphando ngokufaneleka ngokomgaqo-siseko sawo nawuphi na umthetho kudibene nawo nawuphi uMthetho wePalamente okanye owowiso mthetho lamaphondo, kunye negunya elijongene nomthetho olawulayo okanye ophetheyo okanye ulawulo okanye ukuba semngciphekweni kwalo okanye ukuba ukulawula kwawo nawuphi umthetho ololo hlobo awubizwanga enkundleni yamatyala njengobandakanyekayo etyaleni, icala elicel'umngeni ngokufaneleka nokungafaneleki ngokomgaqo-siseko kwaloo mthetho okanye ulawulo, kufuneka, zingaphelanga iintsuku ezintlanu emva kokufakwa kuRejistra, koxwebhu oluqulathe loo mbambano luvelisiwe okokuqala kwiinkqubo zeNkundla yamatyala, kuthathwe amanyathelo okudibanisa igunya elichaphazelekayo njengecala elichaphazelekayo kwiinkqubo. Akukho myalelo uya kwenziwa yiNkundla yamatyala owazisa umthetho ololo hlobo, ulawulo okanye umthetho, ukuba awuhambelani nomgaqo-siseko kwimeko elolu hlobo ngaphandle kokuba umthetho uthotyelwe.
ICANDELO 1
AMAQELA
Ukumelwa kwamaqela
Ngaphandle kwalapho iNkundla yamatyala okanye iJaji eyiNtloko inike umyalelo ongomnye, akukho mntu uya kuba nelungelo lokuvela enkundleni endaweni yelinye iqela nakuyiphi inkqubo yeNkundla yamatyala ngaphandle kokuba unelungelo lokuvela kwinkundla ephakamileyo.
Ukutshintshwa kwamaQela
Ukuba omnye welinye icala kungenzeka afe okanye angabi nakho kwaphela ukuqhubeleka neenkqubo, iinkqubo ziya kumiswa de kube konyulwe ummmeli ogunyazisiweyo okanye umntu ofanelekileyo endaweni yalowo ungenakuqhubeleka, okanye de kuphele ukungabi nakumelana neenkqubo.
Apho umntu ogunyazisiweyo okanye umntu ofanelekileyo athe wonyulwa khona,kungafakwa isicelo kwiNkundla yamatyala, esiyalela ukuba loo mntu ugunyazisiweyo okanye ufanelekileyo makabambele lowo uswelekileyo okanye ongenakumelana neenkqubo.
Ukungenelela kwamaQela kwiiNkqubo
Nawuphi umntu onelungelo lokungenelela njengecala/iqela okanye ofanele ukuba abandakanywe kwiinkqubo angathi ngokwazisa onke amaqela achaphazelekayo, nakuliphi inqanaba leenkqubo, afake isicelo sekhefu lokungenelela njengecala / iqela. INkundla yamatyala okanye iJaji eNkulu inganika umyalelo ololo hlobo yakufumana isicelo eso, idibanise nawuphi umyalelo weendleko ze inike imiqondiso efunekayo, ngendlela eziza kuhamba ngayo izinto kwiinkqubo.
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe lifanele ukuba lifayilishwe, kodwa igunya legqwetha okanye lowo uligcisa kwezomthetho lokuba limele naliphi icala, kufuneka, zingegqithanga iintsuku ezingama-21 emva kokwazi kwalo naliphi icala, ngokumelwa kwalo lelo gcisa lezomthetho, okanye ngesindululo seNkundla yamatyala ngesizathu esivakalayo esiboniswe nanini na phambi kwesigwebo, sibe siyachaswa ngesaziso/ isindululo, ekuya kuthi emva koko igcisa lezomthetho ingabi saqhubeka nokumela, ngaphandle kokuba kufakwe kuRejistra igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe, zingaphelanga iintsuku ezingama-21 zokuphuma kwelo gunya.
Naliphi na igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe elifakiweyo liya kusayinwa ngu- okanye egameni lalowo ulifakayo kungenjalo liya kufezekiswa ngokomthetho.
Akukho gunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe, ekuya kufuneka ukuba lenziwe nangubani egameni likaRhulumente.
ICANDELO
Umcebisi ongenamkhethe kwinkundla yamatyala
Ngokuxhomekeke kule mithetho, nawuphi na umntu onomdla nakuwuphi umcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, ngemvume ebhaliweyo yawo omabini amaqela kumcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, lingekapheli ixesha elibalulwe kumthethwana , angamkelwa njengomcebisi ongenamkhethe enkundleni yamatyala ngokwemimiselo nemigqaliselo kunye namalungelo kunye namalungelo awodwa njengoko kunokuvunywa ngokubhalwe phantsi ekho onke amaqela eNkundleni yamatyala okanye njengoko kunokuyalelwa yiJaji eyiNtloko ngokomthethwana .
Imvume ebhaliweyo ekusingiselwe kuyo kumthethwana 1 iya kufakwa kuRejistra, zingekapheli iintsuku ezintlanu emva kokuba ifunyenwe, ze ummeli ongenamkhethe enkundleni, ukongeza nakuwaphi na amalungiselelo angamanye, athobele amaxesha ekuvunyelenwe ngawo ngokufakwa kwengxoxo ebhaliweyo.
IJaji eyiNtloko inokwenza isilungiso kwizigqibo, iimeko, amalungelo namalungelo awodwa ebekuvunyelwene ngazo njengoko kusingiselwe kumthethwana .
Ukuba ayikafunyanwa imvume ekusingiselwe kuyo kumthethwana 1, nabani na onomdla kumcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, angafaka isicelo kwiJaji eyiNtloko, sokuba amkelwe njengommeli ongenamkhethe enkundleni, kwaye iJaji eyiNtloko ingasivuma isicelo esilolo hlobo ngokuxhomekeke kwizigqibo neemeko kwakunye namalungelo kwanamalungelo awodwa ngokubona kwakhe ukuba kufanelekile na.
Ukuba kuthe kanti imida yexesha ayimiselwanga kwimigaqo enikwe kuloo mcimbi, isicelo esingqinelana namalungiselelo akumthethwana siya kwenziwa zingaphelanga iintsuku ezintlanu emva kokuba zifakiwe ingxoxo ezibhaliweyo zommangalelwa okanye emva kokuphela kwexesha lokufaka ingxoxo elolo hlobo.
Isicelo sokwamkelwa njengommeli ongenamkhethe enkundleni siya:
a kuchaza ngokifutshane okungumdla wommeli ingenamkhethe enkundleni kwiinkqubo; ze siphinde b sichonge ngokufutshane uluvo omalwamkelwe kwiinkqubo, ngummeli ongemamkhethe enkundleni yamatyala; ze c abeke izingeniso eziza kuqhutyelwa phambili ngummeli ongenamkhethe kwinkundla yamatyala, ukufaneleka kwabo kwiinkqubo nezizathu zakhe zokukholelwa ukuba izingeniso ziya kuba luncedo eNkundleni yamatyala ziya kwahluka kwezo zamanye amaqela.
Ummeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala unelungelo lokufaka ingxoxo ebhaliweyo, ukuba loo ngxoxo ibhaliweyo umbandela osel'uchatshazelwe kwingxoxo yamanye amaqela kwaye ivuselela imbambano entsha enokuba lulutho kwiNkundla yamatyala.
Ngokuhambelana nokukumthetho 31, ummeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala uya kuba nomda kwirekhodi yesibheno okanye ekugqithiselweni kwayo kunye neemeko ezifumaneke zivunyiwe kwezinye iinkqubo kwaye akayi kongezelela futhi engenakwenza ingxoxo ngomlomo.
Umyalelo ogunyazisa ukwmkelwa njengommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala iya kubalula umhla wokufakwa kwengxoxo ebhaliweyo yommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala okanye nwuphina omnye umba ofanelekileyo.
Umyalelo weNkundla yamatyala ophethe umba weendleko ungawenza amalungiselelo okuhlawulwa kweendleko ezenzeke okanye ezisisiphumo sokungenelelela kommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala.
Kuya kusebenza amalungiselelo omthetho 1 3, enezilungiso ezifanelekileyo ngokubona kommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala.
ICANDELO V1
IZICELO
Inkqubo yezicelo
Ngaphandle kwalapho kukho amalungiselelo, nakuwuphi umba apho kufuneka kwenziwe isicelo sayo nayohi injongo, kubandakanya-
a malunga nomba ocamngcwe kwicandelo 1674 yoMgaqo- Siseko, kunye b nokufunyanwa kolawulo/ inkcazelo kwiNkundla yamatyala, isicelo esilolo hlobo siya kuziswa ngesaziso sesindululo esixhaswe yingxelo efungelweyo malunga neenyaniso okanye izinto ezenzekileyo athembele ukufumana ngazo umtyhi, umfaki sicelo/ ummangali kwaye uya kubeka idilesi engekude kuma-25 eekhilomitha ukusuka kwi-ofisi yeRejistra echaza idilesi yasekuhlaleni neyeposi kunye neenombolo zefeksi, ezefowuni kwanedilesi ye-e-mail, xa ngabe zikhona, apho aya kwamkela khona isaziso nawo onke amaxwebhu athunyelwayo, akwiinkqubo kwaye uya kubeka usuku, olungekho ngaphantsi kweentsuku ezintlanu emva kokuthunyelwa kwawo kummangalelwa, okanye ngomhla okanye phambi kokuba ummangalelwa lowo acelwe ukuba azise ummangali ngokubhala phantsi ukuba ingaba unanjongo kusini na sokuchasa okanye ukuphikisa eso simangalo kwaye uya kuchaza ukuba xa oko ukuba isaziso esilolo hlobo asinikwanga, uRejistra uya kucela kucelwa ukuba abeke lo mcimbi phambi kweJaji eyiNtloko ukuze uphathwe ngokuvumelana nomthethwana 4.
Xa kubangwa uncedo/isiqabu emntwini, emthethweni, kwigunya, kurhulumente, ilungu likarhulumente okanye iqumrhu, okanye apho kufanelekileyo ukunika nasiphi isaziso sesimangalo esikhankanywe ngaphambili ekubhekiswe kuso kumthethwana , isaziso sesindululo siya kubhekiswa kuRejistra kunye nalowo ukhankanyiweyo ngaphambili, kwaye uya kwazisa iinkcukacha ezibandakanya idilesi yokuhlala, ifeksi, iinombolo zefoni kunye nedilesi ye-e-mail, xa zikhona, zaloo mntu kufunwa kuye isiqabu/ umtyhi, ngohlobo oluya kwenza ukuba uRejistra abe nokunxibelelana naloo mntu, kungenjalo iya kuthunyelwa kuRejistra kwaye iya kusondela kangangoko ekuhambelaneni noXwebhu 1
okanye 2, njengoko imeko inokufuna.
a Nawuphi na umntu ochasene nokunikwa komyalelo ofunwa kwisaziso sesindululo uya-
i kwazisa umfaki sicelo kunye noRejistra, ngokubhala phantsi iinjongo zakhe zokuchasa isimangalo kwaye uya kuthi kweso saziso achonge idilesi ekumgama wama-25 eekhilometha ukusuka kwi-ofisi kaRejistra apho aya kwamkela khona isaziso kunye nawo onke amaxwebhu athunyelwayo kwiinkqubo ,lingaphelanga ixesha elinikwe kwisaziso;
ii zingaphelanga iintsuku ezili-15 emva kokwazisa umfaki sicelo, ngenjongo yakhe yokuphikisa kwesicelo, azise ubungqina bakhe obuympendulo, oku kuhamba nawaphi amaxwebhu afanelekileyo xa ngabe akhona, anokubandakanya ubungqina obufungelweyo obuxhasayo.
b Umfaki sicelo angafaka impendulo ngobungqina obufungelweyo zingaphelanga iintsuku ezili-10 zokuthunyelwa kuye kobungqina obufungelweyo namaxwebhu ekusingiselwe kuzo kumhlathi (a) (ii).
c i Apho kungafakwanga khona isaziso sokuchasa okanye apho kungekho mpendulo ebubungqina obufungelweyo ngokokungqinelana nomhlathi (a)
ii Apho kufakwe khona ubungqina obufungelweyo obuyimpendulo, uRejistra uya kuthi thaca isicelo phambi kweJaji eyiNtloko phambi kokuba zigqithe iintsuku ezintlanu bufakiwe ubungqina obufungelweyo okanye, xa kungafakwanga bungqina bufungelweyo obuyimpendulo, zingegqithanga iintsuku ezintlanuzokuphela kwexesha elimiselwe kumhlathi (b).
d IJaji eyiNtloko ingathi, xa inika imiyalelo phantsi komthethwana 4 , ivumele ukufakwa kobungqina obubobunye.
Xa isicelo sithiwe thaca phambi kweJaji eyiNtloko ngokomthetthwana 3 c, iya kunika imiyalelo ngendlela emasiphathwe ngayo isicelo, ngakumbi, ukuba ingaba siza kuphathwa ngendlela yokulungiselela kwaso ukuxoxwa kwetyala okanye, ingaba siza kujongwa ngokukwingxoxo ebhaliweyo oanye ngokufutshane ngokweenkcukacha eziqulethwe kubungqina obufungelweyo.
Izicelo ezingxamisekileyo
Kwizicelo ezingxamisekileyo, iJaji eyiNtloko ingakhupha kunye namaxwebhu neenkonzo ezinikezelweyo kule mithetho kwaye inganika imiyalelo yokuba umcimbi kungajongwana nawo ngexesha nangendlela engqinelana nenkqubo, eya kuthi ingqinelane kangangoko nale mithetho, njengoko kufanelekile.
Isicelo esingokomthethwana 1 siya kuthi ngokwaziswa kwesindululo, sikhatshwe bubungqina obufungelweyo obubeka ngokucacileyo iimeko ezigwebela/ ezithethelela ukuphum'ecaleni kwiinkqubo eziqhelekileyo.
Ingxoxo
Ingxoxo ebhaliweyo iya kufayilishwa ngexesha. Iya kuphathaha uludwe lokuqulathiweyo, kwanoludwe lamagunya ngokusingisele kumaphepha akuxwebhu ekucatshulwe kuwo.
Ingxoxo ezenziwa ngomlomo aziyi kuvunyelwa ukuba iJaji eyiNtloko iyalele njalo.
a Ingxoxo eyenziwa ngomlomo iya kunxulumana/ kuphathelela kwimiba ephambi kweNkundla yamatyala kwaye ixesha eya kulithatha liya kuba phantsi kwemida esikiweyo yexesha njengokubekwa yiJaji eyiNtloko.
b Amaqela aya kuthatha ngokuba zonke iJaji ziyifundile ingxoxo bhaliweyo nokuba akukho sizathu sokuphinda oko kubekwe kuyo.
a Ingxoxo inokubhekiswa eNkundleni yamatyala ngalo naluphi na ulwimi olusemthethweni kwaye ukufumaneka kwetoliki asilo xanduva lalowo ingxoxo inxulumene naye okanye ingaye.
b Xa kumokwenzeka ukuba ubani afune ukuthetha eNkundleni yamatyala ngolwimi engasilulo ingxoxo yakhe ibhalwe ngalo, kolindeleka ukuba loo mntu afake isaziso esibhaliweyo kuRejistra senjongo yakhe yokusebenzisa ulwimi olulolunye, atsho elukhankanya olo lwimi . Oku makakwenze kwisithuba seentsuku zisixhenxe phambi kokuxoxwa kwalo mba ubandakanyekayo.
Ngokwesindululo esenziwa yiNkundla yamatyala, okanye ngokwesicelo somnye okanye amaqela angaphezu kwesinye, iNkundla yamatyala ingayalela ukuba amanye amatyala amabini okanye angaphezu kwesibini, abandakanya oko kubonakala kuyimibuzo efanayo okanye enxulumeneyo, axoxwe kunye njengetyala elinye okanye ngendlela apha etyunjiweyo.
ICANDELO V11
IMICIMBI EKULAWULO OLUKHETHEKILEYO/ OLULODWA LWEZOBULUNGISA BENKUNDLA YAMATYALA
UkuPhunyezwa koMthetho oYilwayo
Ukuphunyezwa koMthetho oYilwayo ngokwecandelo 79 $ 9b okanye 121 2 bwoMgaqo-Siseko nguMongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika okanye
YiNkulumbuso yePhondo, ngokokufaneleka kwemeko, kuya kwenziwa ngokubhala phantsi kwaye kubhekiswe kuRejistra nakwiGosa elisisiThethi elichophela inkqubo yePalamente nakuSihlalo weKhansile yelizwe yamaPhondo, okanye kwiGosa elisisiThethi elichophela inkqubo kwiNdlu yoWisomthetho yelo phondo libandakanyekayo.
Ukuphunyezwa okulolu hlobo kuya kucacisa-
a Ilungiselelo okanye amalungiselelo oMthetho oYilwayo ngokunxulumene nokuba nokuzibamba kukaMongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika okanye kwenkulumbuso yePhondo;
b amalungiselelo avumelana nomgaqo-siseko okanye amalungiselelo anxulumene nokubamba izimvo okulolo hlobo; kunye c nomhlaba okanye izizathu zoko kubamba izimvo/ uluvo.
Amaqela opolitiko amelweyo kwiPalamente yesizwe okanye kuwiso-mthetho
LePhondo oluchaphazelekayo, xa kufaneleke njalo, aya kuba nelungelo lokufaka isicelo esibhaliweyo esinxulumene nokuqinisekiswa komba ngexesha elimiselweyo kwimiyalelo ephantsi komthethwana .
Ekufunyanweni kwesiphumezo, umcimbi uya kuphathwa ngokuhambelana nokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, enokubandakanya umyalelo-
a ocela isiThethi esichophela imicimbi ePalamente esifanelekileyo okanye uSihlalo weKhansile yeLizwe yamaPhondo, njengoko imeko inokuba ifuna, ukuba sinike iinkcukacha ezengezekileyo xa iJaji eyiNtloko ibona kufaneleke njalo okanye uncedo lokujongwa komcimbi; noku-
b bizela epalamente okanye kwiNdlu yoWiso-Mthetho yePhondo elichaphazelekayo, onke amaqela opolitiko anomdla, anokuba nomnqweno wokwezna izicelo ezibhaliweyo ezingqinelana nokuqinisekiswa komba ngexesha eliya kumiselwa kuloo myalelo.
Ukuhambelana koMthetho nomGaqo-siseko
Isicelo ngokongqinelana necandelo 80 1 loMgaqo-Siseko, esenziwa ngamalungu ePalamente yeSizwe okanye uWiso-Mthetho lamaphondo, liya kufakwa kwisaziso sesindululo sixhaswe bubungqina obufungelweyo malunga neembambano athembele kuzo abafaki sicelo/abamangali ukufumana umtyhi kwaye siya kufakwa kuRejistra ze sithunyelwe kwiSithethi sePalamente yeSizwe ze, apho kufaneleke khona, uSihlalo weKhansile yeSizwe yamaphondo, okanye iSithethi seNdlu yoLawulo Mthetho yePhondo elichaphazelekayo, njengoko kunokufaneleka.
Isaziso siya kucela iSithethi kunye noSihlalo weKhansile yeLizwe yamaPhondo, xa kufaneleke njalo, ukuba bazise isicelo ukuze sijongwe ngawo onke amaqela opolitiko amelweyo kuloo Palamente okanye kwindlu yowiso mthetho. Oku makwenziwe ngokubhalwa phantsi zingegqithanga iintsuku ezintlanu emva kokugqithiselwa kwesicelo kuye.
Isicelo ekusingiselwe kuso kumthethwana 1 siya kukhatshwa sisiqinisekiso esivela kwiSithethi sendlu yowiso mthetho echaphazelekayo, ukuba iimfuno zecandelo 80 (a) okanye icandelo 122 (a) loMgaqo-Siseko zizalisekisiwe.
Isicelo ekusingiselwe kuso kumthethwana 1 uya kucacisa-
a ilungiselelo okanye amalungiselelo oMthetho ocelwa umngeni;
b ilungiselelo okanye amalungiselelo oMgaqo-Siseko afanelekileyo ekuthenjelwe kuwo ngomngeni ololu hlobo;
c imihlaba ekubonakala amalungiselelo ahlukeneyo enokungquzulana khona;
kunye d umtyhi/ ukuphunyuzwa okufunwayo, kubandakanya nomtyhi wethutyana.
zeso sicelo zenjongo yokuphikisa kwaye kweso saziso, uya kukhetha idilesi apho elo qela okanye urhulumente aya kwamkela isaziso nawo onke amaxwebhu akwiinkqubo zetyala.
c Ukuba isaziso esilolu hlobo sinikiwe, isicelo siya kulahlwa ngokokungqinelana namalungiselelo omthetho 11.
Ukuba isaziso sokuchasa asifakwanga ngokungqinelana nomthethwana 5, umcimbi uya kuchithwa nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, oku kunokubandakanya umyalelo-
a efuna ezinye iinkcukacha ezongezelelweyo ngokokubona kufaneleke njalo, kweJaji eyiNtloko okanye uncedo lokuhlangabezana nomcimbi; kunye b nokuba onke amaqela opolitiko anomdla, kwiPalamente yesizwe okanye kwindlu yolawulo yephondo, echaphazelekayo, anomnqweno wokwenza njalo, afake izicelo ezibhaliweyo ezingqinelanayo nokumiselwa kombandela, lingaphelanga ixesha elibekwe kuloo myalelo.
Ukuqinisekiswa kokungabikho semthethweni komyalelo
IRejistra yenkundla yamatyala eyenze isiqinisekiso sokungabikho semthethweni komyalelo njengoko kucamngciwe kwicandelo 172 loMgaqo-Siseko, iya kufaka kwiRejistra yeNkundla yamatyala ikopi yalowo mthetho, zingaphelanga iintsuku ezili-15 zaloo mthetho.
Umntu okanye ilungu likarhulumente elinelungelo lokwenza njalo nelinqwenela ukubhena ukuphikisana naloo mthetho ngokungqinelana necandelo 172 (d) loMgaqo-Siseko,liya kufaka isaziso sesibheno kuRejistra kunye nekopi yaso kuRejistra wenkundla yamatyala ekhuphe umyalelo, ekuya kuthi ke umcimbi ulahlwe ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko. Oku makwenziwe zingegqithanga iintsuku ezili-15 wokwenziwa kwalo myalelo.
Umbheni uya kuthi kwisaziso sokubhena esilolu hlobo, acacise kwangoko imihlaba esiza ngayo isibheno, abonise ukuba ziziphi izinto ezikhoyo eziphandiweyo okanye umthetho ekubhenwa kuwo nomyalelo ekusukuzwana nawo kufanele ukuba ube wenziwe.
Umntu okanye ilungu likarhulumente elinelungelo lokwenza njalo okanye elinqwenela ukufaka isicelo sesiqinisekiso somyalelo ngokungqinelana necandelo 172 (d) lomGaqo-Siseko, liya kufaka isicelo sesiqinisekiso esilolo hlobo kuRejistra kunye nekopi yaso kuRejistra wenkundla eyenze umyalelo, apho ke umcimbi uya kuthi ulahlwe ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, oku kusenziwa zingaphelanga iintsuku ezili-15 wenziwe umyalelo ololu hlobo.
Ukuba akufakwanga saziso okanye isicelo njengoko sicamngcwe kwimithethwana 2 no- 4 ngokulandelelanayo, lingegqithanga ixesha elibekiweyo, umcimbi wokuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni, uya kuchithwa ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko.
Ukuqinisekiswa komgaqo siseko wamaphondo
ISithethi sendlu yowiso mthetho yephondo elililo elipasise okanye elilungise umgaqo siseko ngokungqinelana namacandelo 142 no- 144 omGaqo-Siseko nelinqwenela ukuba loo mgaqo siseko okanye isilungiso esenziwe kuwo, siqinisekiswe yiNkundla yamaTyala, liya kuqinisekisa ngokubhala, okuqulathwe kumgaqo siseko okanye isilungiso esipasisiweyo yindlu yowiso-mthetho yephondo ze siwufake loo mgaqo-siseko okanye isilungiso sawo kuRejistra uhamba kunye nesicelo esisemthethweni ngokwecandelo 144 loMgaqo-Siseko.
Isiqinisekiso esicamngcwe kumthethwana 1 siya kubandakanya ingxelo ecacisa ukuba umgaqo-siseko okanye isilungiso sawo sipasiswe luninzi olukunekayo.
Naliphi na iqela lopolitiko elimelweyo kwindlu yowiso- mthetho yephondo liya kuba nelungelo lokwenza ingxoxo ngomlomo kwiNkundla yamatyala, ukuba elo qela lopolitiko linokucelwa ukuba lifake icebo eNkundleni yamatyala, ngaphambi kwengxoxo eyenziwa ngomlomo.
Sakufunyanwa isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana 1, umcimbi uya
Kuchithwa ngokuhambelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, enokubandakanya :
a ukugqithiselwa kwiSithethi esinguSihlalo wePalamente ukongeza ezinye iinkcukacha ngokokubona kufanelekile kweJaji eyiNtloko okanye icebo/
uncedo lokuphatha umcimbi;
b kuya kunikwa umyalelo ocacisa ixesha ekufaneka kufakwe ngalo izindululo ezibhaliweyo ezivela kumaqela opolitiko anomdla;
c umyalelo wokuba naziphi na izindululo ezibhaliweyo ezenziwe ngokungqinelana necandelo (b), mazaziswe kwamanye amaqela opolitiko kwindlu yowiso mthetho yephondo, ngendlela efanelekileyo ngokokubona kwejaji eyiNtloko.
Umyalelo wenkundla yamatyala ongqinelana necandelo 144 loMgaqo- Siseko, lingacacisa amalungiselelo omgaqo- siseko wamaphodo okanye izilungiso kumgaqo- siseko, xa zikhona, ezithobala nezo zingaywuthobeliyo uMgaqo-
Siseko.
ICANDELO V111
UKUFIKELELA NGQO KUNYE NEZIBHENO
Ukufikelela ngqo
Isicelo sokufikelela ngqo njengoko kucamngcwe kwicandelo 167 6a loMgaqo-
Siseko siya kuziswa kwisaziso sesindululo, esiya kuxhaswa bubungqina obufungelweyo esiya kundulula izinto ezenzekileyo aqamele nathembele ngazo ummangali ekufumaneni isiqabu/umtyhi.
Isicelo ngokungqinelana nomthethwana 1 siya kufakwa kuRejistra ze sigqithiselwe kuwo onke amaqela anomdla ngokuthe ngqo/ngqalileyo okanye umdla omkhulu kakhulu kumtyhi obangwayo ze abeke-
a imihlaba ekusukuzwana kuyo wokuba kunikwe ilungelo lokufikelela ngqo, nelisemdleni wobulungisa;
b uhlobo lwesiqabu esifunwayo nemihlaba ekusekelwe kuyo ukufunwa kwaso;
c ukuba ingaba umcimbi lo unokuqwalaselwa yiNkundla yamatyala bungakhange buviwe ubungqina bomlomo ze, ukuba abunakuviwa, d bungaveliswa njani ubungqina obulolo hlobo ze kusonjululwe njani ukungqubana lwezimvo.
Naliphi na iqela okanye umntu onomnqweno wokuphikisa isicelo, liya kwazisa umfaki sicelo kunye neRejistra ngokubhala phantsi injongo yalo yokuchasa.
Liya kukwenza oku zingaphelanga iintsuku ezili-10 emva kokufakwa kweso sicelo.
Emva kokuba uRejistra efumene eso saziso senjongo yokuchasa okanye apho kugqhithe khona ixesha lokufakwa kwesaziso, umcimbi uya kuchithwa ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko ebandakanya-
a umyalelo oyalela abamangalelwa ukuba bafake izicelo ezibhaliweyo eNkundleni yamaTyala zokuba ingaba mayinganikwa okanye inikwe kusini na imvume yokufikelela ngqo. Oku makwenziwe ngexesha elibekiweyo;
okanye b umyalelo obonisa ukuba akukho mfuneko yokufakwa kwezindululo okanye ubungqina obufungelweyo.
Izicelo zokufikelela ngqo maziphathwe ngokushwankathelayo, kungadanga kwenziwa ngxoxo yamlomo okanye ebhaliweyo ngaphaya kwaleyo iqulethwe kwisicelo ngokunokwaso: Ngaphandle kokuba ummangalelwa ubonise injongo yakhe yokuphikisa ngokomthethwana , isicelo sokuba nokufikelela ngqo siya kunikwa kuphela emva kokuthotyelwa kwamalungiselelo omthethwana .
Izibheno
Inkqubo ebekwe kulo mthetho iya kulandelwa sisicelo sokubhenela kwiNkundla yamaTyala apho isigqibo somcimbi onxulumene nomgaqo-siseko, ngaphandle komyalelo wokungabikho semthethweni phantsi kwecandelo 172 (a) loMgaqo-
Siseko, sinikwe yiyo nayiphi na inkundla yamatyala kubandakanya neNkundla ePhakamileyo yeziBheno, kwaye kungakhathalelwanga nokuba uMongameli usikhabile na isicelo sokubhena.
UNdimangele ohlungisiweyo sisigqibo senkundla nonqwenela ukubhenela sona ngqo eNkundleni yamatyala kwimeko yomgaqo-siseko uya kufaka isicelo sokubhena kuRejistra zingaphelanga iintsuku ezili-15 somyalelo ekubhenelwa ukuphikisana nawo nasemva kokunika isaziso kulowo okanye abo babandakanyekayo: Ngaphandle kokuba uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeziBheno usalile isicelo sokubhena apho ke ixesha elimiselweyo kulo mthetho liya kuqala ukususela ngomhla womyalelo ochasa isicelo sokubhena.
Isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana 2 siya kusayinwa ngumfaki sicelo okanye ngummmeli wakhe wasemthethweni kwaye siya kuqulatha-
a isigqibo esichaswayo nomhlaba wokuphikiswa kweso sigqibo;
b Inkcazo ebeka ngokucacileyo nangokufutshane umcimbi womgaqo- siseko ophakanyiswe kwisigqibo; nayo nayiphi imiba engeminye kubandakanya imiba etyholwa ngokunxulumana nesigqibo somcimbi womgaqo-siseko;
c ulwazi olwemgeziweyo olulolo hlobo okanye ingxoxo njengoko umfaki sicelo abona kufanelekile ukuba lwaziswe eNkundleni; ne-
d ngxelo ebonisa ukuba ingaba umceli usifakile na isicelo okanye unenjongo yokufaka isicelo sokubhena kwenye inkundla, ze ukuba kunjalo:
i kuyiphi inkundla;
ii ingaba isicelo esilolo hlobo sixhomekeke eNkundleni ukuba saliwe; ne-
iii ziphumo zeso sicelo, ukuba ziyaziwa ngexesha lokufaka isicelo eNkundleni.
a Ummangalelwa okanye abamangalelwa mabaphendule kwisityholo ngokubhala phantsi babonise ukuba ingaba siyaliwa okanye asaliwa kusini na isicelo sokubhena, ze ukuba kunjalo kuboniswe imihlaba yokukhatywa kwaso.
Oku makwenziwe zingegqithanga iintsuku ezili-10 ukususela kumhla ekufakwe ngawo isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana .
b Impendulo iya kusayinwa ngummangalelwa okanye abamangalelwa okanye ummeli wakhe wasemthethweni.
a Ummangalelwa okanye abamangalelwa abanqwenela ukufaka isibheno esichasana nesabamagali eNkundleni yamaTyala malunga nomcimbi womgaqo-siseko baya kufaka kuRejistra isicelo sokufaka isibheno esiphikisayo , zingaphelanga iintsuku ezili-10 ukususela ngomhla wokufakwa kwesicelo kumthethwana .
b Kuya kusebenza amalungiselelo ale mithetho ngokumalunga nezibheno, kunye nezilungiso ezingabe ziyafuneka, kwizibheno ezichasa ezinye.
a INkundla iya kwenza izigqibo zokuba isamkele okanye ingasamkeli isicelo sombheni sokubhena.
b Abafaki zicelo zokubhena bangaphathwa ngamazwi ambalwa, kungadanga kwamanyelwa ingxoxo eyenziwe ngomlomo okanye ebhaliweyo ngaphandle kwaleyo iqulathwe kwisicelo ngokunokwaso.
c Inkundla inokuyalela ukuba lowo ufake isicelo sokubhena makahlaliselwe ingxoxo futhi iyalele ukuba ingxoxo yamaqela ebhaliweyo ayiphathi kuphela umba wokuba isicelo sokubhena masinikwe na, koko sijonga nokufaneleka kwempikiswano. Amalungiselelo omthetho 20 uya kusebenza kwinkqubo eza kulandelwa kwiinkqubo ezilolu hlobo, oku kusenziwa izilungiso ezifanelekileyo.
Inkqubo yokubhena
Ukuba imvume yokubhena inikiwe ngomthetho 19, ngulowo ubhenayo uya kuqaphela ze atshutshise isibheno ngolu hlobo lulandelayo:
a Umbheni uya kulungisa ze afake irekhodi yesibheno kuRejistra lingaphelanga ixesha elibekwe yiJaji eyiNtloko kwimiyalelo yalo.
b Ngokuxhomekeke kumalungiselelo omthethwana c apha ngasezantsi, irekhodi yesibheno kuqulatha isigwebo senkundla apho siqatshelwe khona isibheno, kunye nobungqina obukumaxwebhu obufakwe kuloo nkundla ngamaqela kunye nabo bonke ubungqina obunokuba bebuvezwe enkundleni nobunokuhambelana nemiba eza kumiswa.
c i Amaqela aya kuzama ukufikelela kwizivumelwano zoko emakubandakanywe kwirekhodi kwaye, xa singekho isivumelwano esilolo hlobo, umbheni uya kufaka isicelo kwiJaji eyiNtloko, semiyalelo emayinikwe ngokunxulumene nokuhlanganiswa kwerekhodi.
ii Izicelo ezilolo hlobo ziyakwenziwa ngokuzibhala phantsi kwaye ziya kubonisa uhlobo lwembambano ephakathi kwamaqela malunga nokuhlanganiswa kweerekhodi kunye nezizathu zembambano.
iii Ummangalelwa angaphendula kwisicelo zingegqithanga iintsuku ezili-10 emva kokugqithiselwa kwesimangalo kuye kwaye uya kubeka izizathu zembambano yommangalelwa.
iv IJaji eyiNtloko inganika isimangalo kwijaji enye okanye kwiijaji ezingaphezu kwesinye, ezingahlangabezana nalo mcimbi emaphepheni okanye zicele amaqela ukuba avele phambi kwazo ngosuku olubekiweyo nexesha elibekiweyo ukuxoxa ngokuhlanganiswa kwerekhodi.
v Ijaji okanye iijaji ezichaphazelekayo ziya kunika imiyalelo malunga nokuhlanganiswa kwerekhodi, amanqam exesha eza kufakwa ngalo irekhodi kuRejistra kunye nayo nayiphi na imicimbi anokuyibona yena okanye bona ifanelekile ngenjongo yokulungiselela ukuba iNkundla ikwazi ukuhlangabezana nesibheno, miyalelo leyo enokubandakanya ukuba umcimbi ubuyiselwe umva enkundleni ukuya kumanyelwa kobungqina obengezelelweyo obubalulwe kwimiyalelo okanye ubungqina obengezelelweyo buthiwe thaca phambi kweNkundla ngendlela yobungqina obufungelweyo okanye ngenjongo yesibheno.
a Enye yeekopi zerekhodi ezifakwe kuRejistra iya kuqinisekiswa njengelungileyo nguRejistra wenkundla ekubhenwa kuyo.
c Amaxwebhu abonakala cace abetayitshwaokanye eshicilelwe ngokucacileyo ngobume bawo bemveli njengeetshekhi namanye alolo hlobo akanakuphinda achwethezwe/ atayitshwe ndaweni yoko kuya kunikwa iikopi ezifotiweyo kwiphepha elimlinganiselo uyi-A4.
d Amaphepha aya kunonjolwa ngamanani ngokucacileyo nangokulandelelanayo kwaye wonke umgca ongoweshumi kwiphepha ngalinye liya kunonjolwa ngenani kwaye kuya kugcinwa kangangoko, indlela yokubhala amanani emaphepheni esetyenziswa enkundleni yamatyala.
e Iirekhodi ezinkulu kakhulu ziya kwahlulwa zibe yimiqulu emlinganiso ulungileyo/ ufanelekileyo wamaphepha ali-100 umnye. Irekhodi iya kubotshwa ngohlobo lokuthunga incwadi ukuze umelane nokusetyenziswa rhoqo, iya kubotshwa ithungwe ngohlobo lokuba iya kuthi xa isetyenziswa ihlale ivulekile kungakhange kwenziwe kwanto.
f Zonke iirekhodi ziya kubotshwa ngemiphandle yencwadi efanelekileyo ebonisa inombolo yetyala, amagama ababandakanyekayo, inombolo yomqulu namanani amaphepha akuloo mqulu, inani lilonke lemiqulu, inkundla kunye namagama amagqwetha amaqela.
g Ukubotshwa okufunwa ngulo mthetho buya kuqiniswa ukuqinisekisa uzinzo lwamaphepha aqulathwe emqulwini: kwaye apho irekhodi ethwele ngaphezulu komqulu omnye, inani lomqulu ngamnye kunye nenani lamaphepha asemqulwini liya kuvela kumantla esinye esithathwini somqolo womqulu.
h Apho amaxwebhu afakwe kuRejistra, kwaye amaxwebhu alolo hlobo agcinwe kwicwecwe lekhompyutha, lowo ufaka uxwebhu uya kuthi, xa kunokwenzeka, alungiselele ukuba uRejistra alifumane icwecwe eliqulathe ifayile apho umqulu ukhoyo, okanye agqithisele nge- e-mail ikopi yoxwebhu elichaphazelekayo eyenziwe ngomatshini osebenza ngombane/
Ngaphandle kokuba ukugqithiswa kwekopi elolo hlobo akuyi kunika luncedo
Kwimbophelelo zecala elibandakanyekayo phantsi komthetho ukuba lifake inani elikhethiweyo leekopi ezingamaphepha zamaxwebhu afakiweyo.
i Ukuba icwecwe lekhompyutha lenziwe laba nokufunyanwa nguRejistra, ifayile iya kukhutshelwa/ kotshelwa ze icwecwe libuyiselwe kulowo ubandakanyekayo. Kwimeko apho kunikezelwe icwecwe okanye ikopi lomatshini osebenza ngombane loxwebhu olungeyorekhodi, iqela linokufaka kuRejistra iikopi ezili-13 kuphela zoxwebhu oluchaphazelekayo.
Ukuba irekhodi ifakwe ngokungqinelana namalungiselelo amacandelo b no-c omthethwana , uRejistra uya kwenza ukuba kunikwe isaziso emasinikwe amaqela kwisibheno, esifuna-
a ukuba umbheni afake kuRejistra ingxoxo ebhaliweyo exhasa isibheno lingaphelanga ixesha elimiselwe yiJaji eyiNtloko ecaciswe kweso saziso; ze b ummangalelwa afake ingxoxoebhaliweyo kuRejistra eyimpendulo yengxoxo yombheni ungegqiyhanga umhla otyunjiweyo omiselweyo yiJaji eyiNtloko, oya kulandela umhla eyayinikezelwe ngawo ingxoxo yombheni kummangalelwa.
Umbheni unokufaka kuRejistra ingxoxo ebhaliweyo eyimpendulo yengxoxo yombheni zingaphelanga iintsuku ezili-10 ukususela ngomhla eyanikelwa ngawo ingxoxo yommangalelwa kumbheni.
IJaji eyiNtloko ingathatha izigqibo zokuba isibheno kujongwane naso ngokwengxoxo ebhaliweyo kuphela na
Kuxhomekeke kumalungiselelo omthethwana 5, iJaji eyiNtloko iya kubeka umhla ekuya kumanyelwa ngawo ingxoxo eyenziwa ngomlomo, kwaye iRejistra iya kwazisa onke amaqela esibheno ngomhla wetyala, oko ekwenza ngeposi eqinisekisiweyo okanye ifeksi. Oku akwenze zingaphelanga iintsuku ezintlanu wazisiwe umhla wetyala.
Inkcukacha ezongezelelweyo emazinikezelwe kuRejistra
Xa isicelo sokuphunyezwa komthetho wokungahambelani nomgaqo-siseko okanye isaziso sokubhena ukuphikisana nalo mthetho, sifakwe kuRejistra ngokomthetho 16, okanye isicelo sokubhena sifakwe ngokungqinelana nomthetho 19, umfaki sicelo okanye umbheni kwangaxesha nye, uya kunika uRejistra inqaku-
a elibeka ubude berekhodi, okanye ukuba irekhodi, okanye ukuba kuthe kanti irekhodi inobungqina obungekabhalwa, uthelekelelo lobude berekhodi kunye nexesha elifunekayo ukukhuphela ngokubhala;
b ukuba ingaba kukho iimeko ezikhethekayo ezinokufuna ukuxoxwa kwetyala okuya kuthatha ngaphezu kosuku olunye okanye ezihambelanayo nemiyalelo eza kunikwa yiJaji eyiNtloko.
ICANDELO 1X
INTLAWULO NEENDLEKO
Ukurhafiswa kweendleko nentlawulo yamagqwetha
Imithetho 17 nowe-18 yeNkundla ePhakamileyo yeMithetho yeziBheno
Ngokubhekiselele kwirhafu kunye neentlwulwa ezikhutshwa kumagqwetha, iya kusebenza, nezilungiso ezinokufuneka.
Kwimeko yengxoxo eyenziwa ngomlomo okanye ebhaliweyo, intlawulo yengxoxo ebhaliweyo, kwiimeko ezifanelekileyo, ingavunyelwa njengendaba eyohlukileyo.
Intlawulo zeNkundla
Ukongeza kwintlawulo zeNkundla ezimiselwe kule mithetho intlawulo ezikwicandelo 2 iya kuba yintlawulo yenkundla ahlawulwa nezitampu zengeniso yerhafu.
Izigqibo ezimiselweyo kumthetho 44 ziya kusebenza, kunye nezilungiso okanye iinguqulelo ezinokufuneka.
ICANDELO X
AMALUNGISELELO EENTLOBO NGEENTLOBO
Ithala leencwadi
Ithala leeencwadi leNkundla liya kufumaneka ukuba lisetyenziswe ziijaji, abasebenzi baseNkundleni nabanye abantu abanemvume kanoncwadi ngenjongo yophando olunxulumene nomgaqo-siseko.
Ithala leencwadi liya kuvulwa ngamaxesha ekukho iifuno ezifanalekileyo ezinokufunwa yiNkundla kwaye ukusebenza kwalo kuya kulawulwa yimithetho eyenziwe yiKomiti yethala leencwadi leNkundla ngokucebisana nejaji eyiNtloko.
Uguqulelo
Xa nayiphi irekhodi okanye uxwebhu olufakwe kuRejistra luqulathe okubhalwe ngolwimi olusemthethweni olungaziwayo zizo zonke iijaji, uRejistra uya kwenza ukuba isahlulo saloo rekhodi okanye iirekhodi ezichaphazelekayo ziguqulelwe ngumguquleli ofungisiweyo weNkundla ePhakamileyo, kulwimi okanye kwiilwimi eziya kuqondwa zezo jaji, ze kunikwe amaqela achaphazelekayo iikopi zolo guqulo.
Imifuziselo, iidayagram nemiboniso
Imifuziselo, iidayagram nemiboniso yezinto eziyinxalenye yobungqina obuthathwe etyaleni baze beziswa eNkundleni ukuze kuhlolwa, buya kubekwa elugcinweni lweRejistraiintsuku ezili-10, ubuncinane, phambi kokuba liviwe ityala okanye lifakwe.
Yonke imifuziselo, iidayagram nemiboniso yoko kubekwe elugcinweni lweRejistra, iya kususwa ngabo bachaphazelekayo zingaphelanga iintsuku ezingama-40 emva kokugqitywa kwetyala.
Xa oku kungenziwanga, iRejistra uya kwazisa iqela elichaphazelekayo ukuba lisuse amanqaku ngoko namgoko ze ukuba awasuswa phambi kweenyanga ezintandathu emva koko, iRejistra iya kuwatshabalalisa okanye iwachithe ngendlela efanelekikeyo.
Ukurhoxiswa kwamatyala
Xa kuthe kwenzeka ukuba onke amaqela, nangaliphi ixesha leenkqubo zomthetho, afake isivumelwano esibhaliweyo kuRejistra sokuba ityala malirhoxiswe, ebalula iindlela zokuhlawulwa kweendleko kunye nentlawulo emayenziwe kuRejistra zayo yazo naziphi iimali ezifanele ukuhlawulwa, uRejistra uya kungenisa olo rhoxiso, ukuba iJaji eyiNtloko iyalele njalo, apho ke inkundla ayinakube iphinde ibanjwe ngaloo mcimbi.
Ukumila nobukhulu bamaxwebhu
Lonke uxwebhu olungaphezu kwamaphepha ali-15 luya kuba noludwe lokuqulathiweyo olunonxulumaniso olulungileyo, kungajongwanga indlela yokuphindwa kabini.
Lonke uxwebhu ekuvalweni kwalo, luya kuphatha igama lomntu okanye ummeli wakhe oligqwetha , idilesi yeposi neyasekuhlaleni, inombolo yefeksi, yefoni nedilesi ye- e-mail, xa zikhona, ze uxwebhu lwentsusa lusayinwe ngumntu lowo okanye igqwetha lakhe.
a IRejistra ayiyi kwamkela ukufakwa kwalo naliphi uxwebhu olunikezelwe lukwimo engayithobeliyo le mithetho, kodwa iya kuyibuyisela kulowo wonileyo okanye osileleyo ibonisa iimeko apho kubekho ukusilela ukuthobela: Ngaphandle kokuba iikopi ezintsha nezifanelekileyo zifakwe ngokutsha zingaphelanga iinsuku ezintlanu emva kokufumana isaziso esibhaliweyo, isingeniso esinjalo asiyi kuthathwa njengesishiywe lixesha.
bUkuba iNkundla ifumanisa ukuba amalungiselelo ale mithetho akathotyelwanga, inganyanzelisa isohlwayo, ngokusebenzisa ingqiqo yayo.
Ukusetyenziswa kwemithetho ethile yeMithetho engaTshintshiyo
Le mithetho ilandelayo yeMithetho engaTshintshiyo iya kusebenza kwiinkqubo zeNkundla, nezilungiso ezinokuba zifanelekile.
INombolo yoMthetho Isihloko
ukuya ku-6 kudityaniswa kwamaqela ekusetyenzisweni neminye imiba enxulumene noko
Izilungiso kwizibongozo namaxwebhu
Ukufunyanwa, ukuhlolwa nokuphuhliswa kwamaxwebhu
Ukutshintsha nokurhoxiswa kwamatyala
Abaguquleli abafungisiweyo
Ukutolikwa kobungqina
Ukufayilishwa, ukulungiselelwa nokuhlolwa kwamaxwebhu
Ukungqinela ubunyani bamaxwebhu asayinwe ngaphandle kwemida yeRiphabliki yoMzantsi Afrika
Ukutshatyalaliswa kwamaxwebhu
Ookhomishini/ ooGunyaziwe beNkundla
Ukusetyenziswa kwamacandelo athile oMthetho weNkundla ePhakamileyo
La macandelo alandelayo oMthetho weNkundla ePhakamileyo, 1959 uMthetho 59 wowe-1959, aya kusebenza kunye nenguqulelo ezifanelekileyo, kwiinkqubo zamatyala eNkundleni, ngokungathi zuyimithetho yenkundla yawo.
ICandelo Isihloko bis Ukubalelwa kwemicimbi ethile ukuba iphandwe ngumlawuli
Amagunya eNkundla ekuphulaphuleni/ ekuvavanyeni izibheno
Ukuhlolwa ngabagocagoci kwabantu ababungqina babo bufunwa kumatyala amalungelo
Indlela yokusebenza ngezigunyaziso, iincwadi zezicelo kunye namaxwebhu enkonzo avela kumazwe angaphandle. La malungiselelo aya kusebenza xa kufakelwe ibinzana "naluphi na ulwimi olusemthethweni " endweni yesiNgesi okanye isiBhulu.
Amaxwebhu afakwe ukuphicotha izinto eziyinyani
Nawuphi na umntu nakuyiphi inkqubo yetyala kwiNkundla yamatyala njengommeli ongenakhethe enkundleni ovunywe ngokufanelekileyo yiNkundla nakuyiphi inkqubo yetyala uya kubanelungelo, kumaxwebhu afakwe kuRejistra ngokungqinelana nale mithetho, ukuba aphicothe izinto eziyinyani ezihambelana nokufunyaniswa kwemiba ephambi kweNkundla nengaveli ngokukodwa kwirekhodi: Ngaphandle kokuba ezo zinto ziyinyani-
a zingunobangela oqhelekileyo okanye azinakuphikiswa; okanye b zikwimeko esemthethweni, yenzululwazi, yobuchwepheshe nakwimeko yamanani aqokolelweyo ukwenza lula ukuqinisekiswa.
Onke amanye amaqela aya kuba nelungelo, kwixesha elivunyelwe yile mithetho ukuba aphendule kuxwebhu olulolu hlobo, ukuvuma, ukukhanyela, ukuphikisa okanye ukucacisa kwizinto eziyinyani kangangoba kufuneka kukwafanelekile ukuze kwenziwe izigqibo ezifanelekileyo yiNkundla.
INkundla okanye iJaji eyiNtloko inga-:
ngandisa okanye inciphise ixesha elimiselweyo kule mithetho kwaye inokukuxolela ukungathobeli ngale mithetho, ngokubona kwabo okanye ngokusebenza nangokubonisa isizathu esaneleyo; noku-
nika imiyalelokwimicimbi yokusebenza, yenkqubo nokuchithwa kwso nasiphi na isibheno, isicelo okanye umcimbi ongomnye njengubona kweNkundla okanye iJaji eyiNtloko.
Ukukhutshwa kwemiyalelo/ Isigwebo: Icandelo 3 loMthetho oFezekisayo weNkundla yoMgaqo-Siseko, 1995 (uMthetho 13 wowe-1995)
Imiyalelo yeendleko zeNkundla iya kukhutshwa kwinkundla kamantyi ngale ndlela ilandelayo:
Le miyalelo yeendleko iya kuba nefuthe lesigwebo samalungelo enkundla kamantyi ze lowo umyalelo wendleko wenzelwe inzuzo yakhe uya kuthathwa njengotyalwayo sisigwebo ze lowo umyalelo wenzelwe ukuphikisana naye athathwe ngengotyala isigwebo.
Kwimeko apho umyalelo wendleko ungathotyelwanga, lowo ugwetyelweyo uya kufaka kuRejistra ubungqina obufungelweyo obubeka phandle iinkcukacha zomyalelo weendleko nezichaza ukuba umyalelo wendleko awuthotyelwanga okanye awuthotyelwanga ngokuphelelyo, ngaloo ndlela kufaneleke ngayo, kunye nesixa esingekahlawulwa, ze acele uRejistra ukuba amnike ikopi eqinisekisiweyo yaloo myalelo wendleko.
Emva kokuhlola ifayile echaphazelekayo yeNkundla ngenjongo yokuqinisekisa okuqulathwe kubungqina obufungelweyo, uURejistra uya kunika lowo kusingiselwe kuye kumthethwana ikopi eqinisekisiweyo yomyalelo wendleko kwaye uya kurekhoda oko kunika kwifayile yeNkundla.
Lowo kubhekiselwe kuye kumthethwana 2 uya kufayilisha le kopi kuthethwa ngayo kumabhalana wenkundla yamalungelo yommandla ahlala kuwo, aqhuba kuwo ishishini okanye aqeshwe kuwo.
Umyalelo ololu hlobo uya kukhutshwa ngokungqinelana namalungiselelo oMthetho weNkundla kaMantyi, 1944 (uMthetho 33 wowe-1994), kunye nemiThetho yeeNkundla zeeMantyi epapashwe phantsi kwesaziso sikaRhulumente esingu-R.1108 sikaJuni 1968, njengoko sifakelwe, malunga namagunya okugweba ngokuchasene nempahla/ izinto umntu anazo ezithathekayo nezingathathekiyo/ezingashukumiyo nokunikezelwa kwemiyalelo yomvuzo yokuthimba kunye nemiyalelo yokuthimba imali kuphela.
Amalungiselelo egqithayo
Xa ixesha labelwe nayiphi na injongo okanye isizathu ngokwale mithetho, kwaye elo xesha bekufanele ukuba liqale ukuqhuba phambi kokuqaliswa kwalo mithetho, ixesha elilolo hlobo liya kuqala ukubalelwa kuphela ngomhla wokuqalisa ukusebenza kwale mithetho.
Ukurhoxiswa kwemithetho
Imithetho yeNkundla yoMgaqo- Siseko ebifudula ipapashwa iya kurhoxiswa ngomhla wokuqala ukusebenza kwale mithetho: Ngaphandle kokuba nayiphi imiyalelo enikwe ngokubhalwa ehambelana neenkqubo eziza kulandelwa ekumiseleni imbambano okanye umba kumatyala asele eqalisiwe, iya kuhlala isebenza, ngaphandle kokuba irhoxiswe ngokubhalwa yiJaji eyiNtloko.
Ungquzulwano kokubhaliweyo
Uyilo lwale mithetho lwalubhalwe ngesiNgesi kuqala ze lwaguqulelwa kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni. Ngenxa yeso sizathu, xa kunokuthi kubekho imbambano, kuya kusebenza ingxelo yesiNgesi.
Isihloko esifutshane
Le mithetho iya kubizwa ngokuba yimiThetho yeNkundla yoMgaqo-Siseko, 2003.
Uludwe lweenkqubo 1 - AMAXWEBHU
Isaziso sesindululo (kuRejistra)
Isaziso sesindululo (kuRejistra nommangalelwa)
UXWEBHU 1
ISAZISO SESINDULULO
kuRejistra
KWINKUNDLA YOMGAQO-SISEKO YOMZANTSI AFRIKA
Ityala Nombolo...
Ummangali
Qaphela ukuba lo mmangali obizwe apha ngasentla ufaka isicelo eNkundleni, somyalelo ngokwale ndlela ilandelayo:
ukuba ubungqina obufungelweyo buka ... obu buhlonyelwe apha, buya kusetyenziswa ukuxhasa oku.
Nceda ubeke lo mcimbi phambi kweJaji eyiNtloko ukuba ujongwe ngokungqinelana nomthetho 11 .
Ummangali okanye igqwetha
KuRejistra weNkundla ebizwe apha ngasentla.
UXWEBHU 2
ISAZISO SESINDULULO
kuRejistra noMmangalelwa
KWINKUNDLA YOMGAQO-SISEKO YOMZANTSI AFRIKA
Ityala Nombolo...
Ummangalelwa
Qaphela ukuba u... (obizwa apha njengommangali) unenjongo zokufaka isicelo somyalelo kule Nkundla (a)... (b)... (c)... (apha obeka kusaqalwa nje indlela yomyalelo ocelwayo) nokuba ubungqina obufungelweyo obukhapha u... buya kusetyenziswa ukuxhasa oku.
Qaphela kwakhona ukuba ummangali ukhethe u-... (Idilesi ebekwe apha) njengedilesi aya kwamkela kuyo isaziso nenkonzo yyokuqhubeka kwazo zonke iinkqubo zetyala.
Qaphela futhi ukuba ukuba ngaba unenjongo zokuphikisa esi simangalo uyacelwa ukuba (a) wazise igqwetha lommangali ngokulibhalela ngomhla okanye phambi ...(umhla) (b) zingaphelanga iintsuku ezili-15 emva kokuba unike isaziso senjongo yakho yokuchasa isimangalo ukufayilisha ubunqina obufungelweyo obuyimpendulo yakho, xa ngaba bukhona; kwaye kwakhona uyacelwa ukuba ukhwthe idilesi oya kwamkela kuyo isaziso nenkonzo yawo onke amaxwebhu kwezi nkqubo zetyala.
Ukuba akukho njongo yokuchasa inikiweyo, ummangali uya kucela uRejistra ukuba abeke umcimbi pahmbi kweJaji eyiNtloko ukuze kujongwane nawo ngokuhambelana nomthetho 11 .
Ummangali okanye igqwetha
Ummangalelwa
Idilesi
Uludwe lweenkqubo 2
INTLAWULO/ IMALI EHLAWULWAYO
Ukufakwa kwaso nasiphi isicelo (ngaphandle koxwebhu lokuqala) 10.00
Ukufakwa kobungqina obufungelweyo obuyimpendulo (ngamnye) 10.00
Ukufakwa kwesaziso sokubhena oaknye sokubhena ukuphikisa isibheno 15.00
Umyalelo weNkundla onika imvume yokubhena 15.00
Intlawulo yerhafu yawo nawuphi umcimbi 25.00
<fn>xho_Article_National Language Services_IMITHETHO YENKUNDLA YOMGAQO 1.txt</fn>
IMITHETHO YENKUNDLA YOMGAQO-SISEKO
IJaji eyiNtloko yoMzantsi Afrika imisele imithetho equlethwe kwiSihlomelo ngenxa yoko, elawula imicimbi enxulumene neenkqubo zeNkundla yomGaqo-siseko ukususela ngomhla wama-29 kuMeyi yowe-1998*, oku ikwenza phantsi kwecandelo le-171 lomGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996, kunye necandelo 16 lomThetho oFezekisayo weNkundla yomGaqo-siseko, 1995 (UmThetho 13 yowe-1995).
ISIHLOMELO
UKWAHLULWA KWEMITHETHO
Le mithetho yahlulwe ngale ndlela ilandelayo:
UmThetho Inkcazelo (UmThetho 1)
Icandelo 1 Inkundla (UmThetho 2)
Icandelo 11 Umntu ogcina iincwadi zerejista (UmThetho 3-4)
Icandelo 111 Umdibanisi wamalungu karhulumente (UmThetho 5)
Icandelo 1V Amaqela/imibutho(UmThetho 6-9)
Icandelo V Umcebisi ongenamkhethe, kwinkundla yamatyala (rule 10)
Icandelo V11 Imiba ekulawulo lwezobulungisa elikhethekileyo, lenkundla
UmThetho 14-17
Icandelo V111 Ukufikelela okuthe ngqo kunye nezibheno (UmThetho 18-21)
Icandelo 1X Intlawulo emiselweyo neendleko (UmThetho 22-23)
Icandelo X Amalungiselelo ezinto- yinto ezizintlobo ngentlobo
UmThetho 24-37
Umgaqo 1 Amaxwebhu
Umgaqo 2 Intlawulo emiselweyo
ULUHLU LOKUQULATHIWEYO
NGOKOKULANDELELANA KWAMANANI
UmThetho iNombolo Inkcazo
Inkcazo
Inkundla
Iiyure zokusebenza kwe--Ofisi kaRejistra
Imisebenzi egabalala, kaRejistra
Iinkonzo zenkqubo
Ukumelwa kwamaQela/kwemiButho
Ukutshintshwa kwamaQela
Ukungenelela kwamaQela kwiiNkqubo
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Umcebisi ongenamkhethe kwinkundla yamatyala
Inkqubo yokufaka isicelo
Izicelo ezingxamisekileyo
Ingxoxo
Ukuthunyelwa kwetyala
Ukwamkeleka komThetho ngokomGaqo-siseko
Ukuvunywa/ukuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni ngokomGaqo-siseko
Ukuqinisekiswa komgaqo-siseko wamaphondo
Ukuba nokufikelela ngqo
Izibheno
Inkqubo kwizibheno
Ulwazi olwengezekileyo omalunikezelwe kwiRejistra
Irhafu yeendleko nentlawulo yamagqwetha
Imali ehlawulelwa inkundla
Ithala leencwadi
Ukuguqulela kwezinye iilwimi
Imizekelo yokubonisa. Iidayagram kunye nemiboniso
Ukurhoxiswa kwamatyala
Ukumila nobuchule bamaxwebhu
Ukusetyenziswa/ukubekeleleka kwemithetho ethile yemiThetho eFanayo
Ukusetyenziswa kwamacandelo athile omThetho weNkundla ePhakamileyo
Amaxwebhu agcinelwe ukurwebesha izinto eziyinyaniso ezinokusetyenziswa
Ukungathotyelwa kwemithetho
Ulwabiwo: Icandelo 3 lomThetho wokuFezekisa weNkundla yomGaqo-siseko, 1995
Amalungiselelo exesha lenguqu
Ukurhoxiswa kwemithetho
Ungquzulwano/ impikiswano kokubhaliweyo
Isihloko esifutshane
ULUHLU NGOKOKULANDELELANA KOONOBUMBA
Inombolo yomThetho Umcimbi/Intloko
Olunye ulwazi olongezekileyo oluza kugqithiselwa kuRejistra
Umcebisi ongenamkhethe enkundleni yomThetho
Izibheno
Ukusetyenziswa kwemithetho ethile kwimiThetho eFanayo
Ukusetyenziswa kwamacandelo athile omThetho weNkundla ePhakamileyo, 1959
Inkqubo yokusetyenziswa
Ingxoxo
Ukujikwa kwamaQela
Inkundla
Ukuqinisekiswa komgaqo-siseko wamaphondo
Ukuvunywa/ukuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni ngokomgaqo-
siseko
Ukwamkeleka komThetho ngokomGaqo-siseko
Iinkcazelo
Ukuba nokufikelela ngqo
Amaxwebhu agcinelwe izinto eziyinyaniseo ezinokusetyenziswa
Ulwabiwo: Icandelo 3 lomThetho wokuFezekisa weNkundla yomGaqo-siseko, 1995 (UmThetho 13 wowe-1995)
Imali ehlawulelwa inkundla
Ukumila nobuchule bamaxwebhu
Ukungenelela kwaMaqela kwiinkqubo
Ithala leencwadi
Imizekelo yokubonisa, iidayagram kunye nemiboniso
Ukungathotyelwa kwemithetho
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Inkqubo ekubheneni
Ukurhoxiswa kwemithetho
Ukuthunyelwa kwetyala
Ukumelwa kwaMaqela
Iinkonzo zenkqubo
Isihloko esifutshane
Irhafu yeendleko nentlawulo yamagqwetha
Amalungiselelo enguqu
Ukuguqulela kwezinye iilwimi
Izicelo ezingxamisekileyo
Ukurhoxiswa kwamatyala
Inkcazelo
Kule mithetho nalo naliphi na igama okanye intetho elinikwe intsingiselo kumGaqo-
siseko, liya kuba naloo ntsingiselo de kube kanti kukwenye imeko ebonisa nto yimbi/eyenye ingxelo efungelweyo? ibandakanya isiqinisekiso okanye isibhengezo esicamngcwe kwicandelo le-7 lomThetho wowe-1963 weeJaji zoXolo kunye nooGunyaziwe bokuFungisa, (UmThetho 16 wowe- 1963);
faka? kuthetha ukufakwa kwesaziso sesindululo, ze u-?ukufakwa? abe nentsingiselo ekwafanayo nale;
IJaji eyiNtloko? ithetha iJaji eNkulu yoMzantsi Afrika emiselwe ngokuhambelana necandelo 174 lomGaqo-siseko;
inkundla? ithetha iNkundla yomGaqo-siseko eyasekwa ngecandelo 166(a) lomGaqo-siseko, funda ngokuqulathwe ku16 (a) kuluhlu lwezinto zoLungiselelo/uYilo lomGaqo-siseko;
imini/umhla wenkundla? uthetha naluphi usuku ngaphandle koMgqibelo, iCawe okanye iholide kawonke-wonke, kwaye ziintsuku zeNkundla kuphela eziya kubandakanywa kubalo ngekhompyutha lalo naliphi ixesha eliboniswe kwiintsuku ezimiselwe yile mithetho okanye ezimiselwe nanguwuphi na umThetho weNkundla;
ISekela leJaji eyiNtloko? lithetha iSekela Jaji eyiNtloko emiselwe kwicandelo 174 yomGaqo-siseko;
imigaqo/ulawulo? ithetha imigaqo enikwa yiJaji eyiNtloko ngokumayela neenkqubo emazilandelwe ekuqhutyweni nakulawulo lwamatyala;
ijaji? itheha ijaji okanye ibambelalejaji yeNkundla emiselwe phantsi kwecandelo 174 okanye 175, lomGaqo-siseko, echophela okunye kunenkundla evulekileyo;
iziko lamancedo omThetho? lithetha iziko umsebenzi owenziwayo wemfundo yabafundi abakwisebe lemfundo lomThetho kwi-Yunivesithi ezikwiRiphabliki, kwaye zibandakanya iziko lomThetho ezilawulwa ngumbutho ongenzi ngeniso, elinikeza uluntu ngeenkonzo zomThetho ezisimahla kwaye liqinisekiswe njengoko kucamngcwe kwicandelo 3 (f) lomThetho wamaGqwetha, 1979 (UmThetho 53 wowe-1979);
ummeli womThetho? uthetha igqwetha elivunyiweyo ngokwecandelo 3 lomThetho wokuVunywa / ukwaMkelwa kwamaGqwetha amakhulu, 1964 (UmThetho 74 wowe-1964) okanye igqwetha elivunywe ngokuhambelana necandelo 15 lomThetho wamaGqwetha, 1979 (UmThetho 53 wowe-1979):
iqela? okanye naluphi na usingiselo kundimangele lubandakanya ummeli womThetho ovela egameni leqela, ngolo hlobo imeko inokube ifuna ngalo;
uMongameli? uthetha uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeZibheno;
uRejistra? uthetha uRejistra weNkundla kwaye ubandakanye naliphi na ibambela leRejistra yeNkundla, okanye xa bengekho, nawuphi na umntu okhethwe nguMlawuli weNkundla;
intloko yamapolisa kwisithili? ithetha umntu owonyulwe/omiselwe ngokwecandelo 2 lomThetho weziKhulu zamaPolisa, 1986 (UmThetho 90 wowe-1986) kwaye ubandakanya umntu okhe5thwe ngokuhambelana necandelo 5 okanye icandelo 6 laloo mThetho njengebambela okanye isekela lesikhulu samapolisa, ngokwahlukahlukeneyo, kunye nesikhulu samapolisa , ibambela okanye isekela sikhulu samapolisa esimiselwe ngokuhambelana nomThetho ongekarhoxiswa ligunya elinobuchule elisemagunyeni nje emva kokuqalisa ukusebenza komGaqo-siseko, nakuyiphi na indawo eyinxalenye yommandla wesizwe;
Imithetho yenkundla ePhakamileyo yeziBheno? ithetha imithetho elawula indlela yeenkqubo zeNkundla ePhakamileyo yeziBheno epapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente esingunombolo R. 1523 yowama-27 Novemba 1998; ze
Imithetho /engaguqukiyo/efanayo? ithethe imithetho elawula ukuphathwa kweenkqubo zamacandelo ngamacandelo eenkundla eziphakamileyo zamaphondo naweendawo apapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente esinguNombolo R. 48 se-12 Janyuwari 1965, njengoko sihlonyelwe/silungisiwe.
Naliphi na igunya elisezandleni zeJaji eyiNtloko ngokwale mithetho, lingasetyenziswa yijaji okanye ijaji emiselwe ukwenza oko yiJaji eyiNtloko.
Naluphi usingiselo kule mithetho kwiqela ekufuneka lisayine/ lityikitye amaxwebhu luya kucaciswa njengolubandakanya usingiselo kummeli womThetho welo qela,, kwaye usingiselo kumaxwebhu ezimangalo kuRejistra njengokubandakanya iinkonzo zangaphambili zamaxwebhu alolo hlobo kwamanye amaqela nokufaka iikopi ezingama-25 zawo onke amaxwebhu afanelekileyo kwanenguqulelo zoku ezibhalwe ngoomatshini abasebenza ngombane ezisebenzisana kakuhle noluhlu lweenkqubo olufakwa kwikhompyutha, nkqubo ezo ezisetyenziswa yiNkundla yamatyala, kunye neRejistra.
Izaziso, imigaqo okanye olunye unxibelelwano ngokwale mithetho, zinganikwa okanye zithunyelwe ngeposi yerejista okanye ifeksi kungenjalo ngekopi yalo naluphi uhlobo lwematshini esebenza ngombane: Ngaphandle kokuba isaziso okanye unxibelelwano olulolunye uhlobo lunikezelwe ngekopi ebhalwe ngomatshini osebenza ngombane, iqela elinika eso saziso okanye unxibelelwano, kufuneka zisuka nje, luthumele kuRejistra ikopi yesaziso okanye unxibelelwano, ebhalwe ephepheni , kunye nesatifikethi esisayinwe lelo qela lunesiqinisekiso somhla wolo nxibelelwano okanye isaziso .
IJaji eyiNtloko ingawandisa umda wexesha osikiweyo kule mithetho.
Ingxoxo, iimpendulo ezibhaliweyo okanye naziphi izinikezelo ezenziwa eNkundleni ziya kwenziwa ngokucacileyo nangokufutshane.
Izicelo ziya kubhalwa ngendlela efundekayo kwaye zibe nesithuba semigca esiphindwe kabini , esitayitshiweyo kwipheha elibukhulu buyi-A4.
Ngokuxhomekeke kumThetho 5, kuya kusebenza amalungiselelo omThetho 4
wemiThetho eNgaguqukiyo/eFanayo, loo malungiselelo anezo nguqulelo zinokuthi zifuneke, kwinkonzo yayo nayiphi inkqubo yeNkundla.
ICANDELO 1
Inkundla
Kuya kubakho amaxesha amane onyaka amisiweyo kunyaka ngamnye ngolu hlobo:
Februwari ukuya kuma-31 kuMatshi, kubandakanya;
Meyi ukuya kuma-31 kuMeyi, kubandakanya;
Agasti ukuya kuma-30 kaSeptemba, kubandakanya;
Ityala lingaxoxwa ngaphandle kwexesha lonyaka elimisiweyo xa iJaji eyiNtloko iyalela njalo.
Ukuba kuthe kanti usuku olutyunjelwe ukuqala kwexesha lonyaka elimisiweyo, ayilosuku lweNkundla yamatyala, ixesha lonyaka elimisiweyo liya kuqala ngosuku lweNkundla yamatyala olulandelayo, ngokunjalo naxa usuku olutyunjelwe ukuphela kwexesha lonyaka elimisiweyo kuthe kwenzeka ukuba asilosuku lweNkundla yamatyala, ixesha lonyaka elimisiweyo liya kuphela ngomhla weNkundla yamatyala ongaphambi kwelo belimisiwe.
ICANDELO 11
Iiyure zokusebenza/ zokuvulwa kwe-ofisi kaRejistra
Kwiimeko ezikhethekileyo, uRejistra unokwamkela amaxwebhu ngeeyure ezingezozokuvulwa kwe-ofisi, kwaye unokukwenza oko xa ayalelwe yijaji.
Imisebenzi gabalala kaRejistra
Isaziso sesibheno umyalelo wenkundla osingisele nakuyiphi imeko kwiNkundla yamatyala yenye inkundla okanye elinye uxwebhu ekuqaliswa ngalo iinkqubo eNkundleni yamatyala ngokwale mithetho, iya kunonjolwa nguRejistra ngenani elilandela lonyaka lowo lifayilishwe ngawo.
Naluphi na uxwebhu oluya kufakwa emva koku kwityala elilolu hlobo okanye kwityala eliya kuthi liqhubeke libe lingumvuka weli liya kunonjolwa ngelo nani lelo qela lilifakileyo kwaye alukwamkeleka kuRejistra de libe linonjolwe ngolu hlobo.
Onke amaxwebhu asiwe kurejistra ukuba ayofayilishwa etyaleni aya kufayilishwa nguRejistra kwifayile yelo tyala.
Onke amaxwebhu ekusingiselwe kuwo kumthethwana 1 aya kuhlawulelwa ama-
R75.00 eyintlawulo yeendleko zenkundla, oku kwenziwa njengentlawulo yesitampu serevenyu: Ngaphandle kokuba umntu lowo umanelisile uRejistra ngokuhambelana nomthethwana , ukuba ulihlwempu, intlawulo yeendleko zenkundla iya kurhoxiswa nguRejistra oya kukuqaphela oko ngokukubhala kwiphepha lokuqala yolo xwebhu luchaphazelekayo.
Umntu okanye lowo umele onqwenela ukuqalisa okanye ukuchasa iinkqubo zenkundla yamatyala ozibona njengehlwempu, uya kuthi anelise uRejistra ukuba, ngaphandle kwempahla yendlu, impahla yokunxiba nezixhobo zorhwebo, loo mntu akanampahla anayo efana nomhlaba enokufikelela kwixabiso lama-R20 000 kwaye akanakuba nakho ukuhlawula eso sixa ngemali ephuma emvuzweni wakhe, ngexesha elifanelekileyo.
Apho kwenziwe khona izikhuphelo ezenziwe ngokufota, kuya kuhlawulwa intlawulo ebalulwe kumthethwana 6a. Iikopi zerekhodi zinokwenziwa nangubani oko nje oko kusenziwa kukho uRejistra.
a URejistra uya kwenza ikopi yalo naluphi na uxwebhu lwenkundla yamatyala xa enokucelwa nangowuphi umntu oko nje loo mntu enokuhlawula iindleko zenkundla yamatyala nezitampu zerevenyu ezili-R0, 50 ngesikhuphelo ngasinye esenziwe ngefoto esibukhulu bephepha okanye inxalenye yaso buyi-A4 kwaye ngentlawulo eyi-R1,00 uya kuqinisekisa angqine ukuba isikhuphelo esenziwe ngefoto siyikopi eyinyani yeso sentsusa.
b Intlawulo yeendleko zenkundla ingarhoxiswa nguRejistra kwimeko yomntu olihlwempu elingenanto ekusingiselwe kuye kwimithethwana 4 no 5.
Nanini na xa iNkundla yamatyala isenza umyalelo owazisa okanye oqinisekisa nawuphi na umThetho okanye amalungiselelo awo ukuba akavumelani noMgaqo-
Siseko phantsi kwecandelo 172 womGaqo-siseko, uRejistra kufuneka, zingegqithanga iintsuku ezili-15 emva kokwenziwa komyalelo, enze ukuba loo myalelo upapashwe kwiGazethi ukuba umyalelo unxulumene nowiso mthetho lwamaphondo.
URejistra uya kupapasha uludwe lwamatyala aza kuxoxwa, ludwe olo omaluxhonywe kwibhodi yezaziso kwisakhiwo seNkundla yamatyala zingegqithanga iintsuku ezili-15 phambi kwalo naliphi ixesha lonyaka elimiselweyo ukunceda /
ukulungiselela abameli bomThetho nokwaziswa koluntu.
Imigaqo yazo naziphi iinkqubo iya kunikezelwa kubantu abachaphazelekayo
NguRejistra zingegqithanga iintsuku ezintlanu emva kokuba inikiwe imigaqo elolo hlobo.
a URejistra uya kugcina anakekele iirekhodi zeNkundla yamatyala kwaye akayi kuvumela ukuba ziphume ngaphandle kwesakhiwo senkundla yamatyala.
b Naliphi na uxwebhu eligcinwe nguRejistra nelenziwe inxalenye yeerekhodi zeNkundla yamatyala azisayi kurhoxiswa/kususwa ngokusigxina kwiifayile zenkundla ezisemthethweni.
c Emva kokugqitywa kwezigqibo zeenkqubo eNkundleni yamatyala, naziphi na iirekhodi zentsusa namaphepha agqithiselwe eNkundleni yamatyala yiyo nayiphi inkundla eyenye ziya kubuyiselwa kuloo nkundla bezifunyenwe kuyo.
a Ukuba uRejistra ubona ngathi omnye umntu akanammeli, uya kuthumela loo mntu kwezona ofisi okanye igosa elikufutshane leKhomishini yamaLungelo aBantu kwiBhodi yoNcedo ngemiba enxulumene nomThetho, kwiziko elinceda ngezomThetho okanye nakuliphi iqumrhu okanye iziko elifanelekileyo elinokuba nomnqweno libe kwimeko yokumnceda loo mntu.
b URhulumente okanye uRejistra akayi kubanjwa ngamfanelo ngokusemthethweni, yokonakala okanye ukulahleka okwenzeke ngokunika kukaRejistra uncedo ngokunyanisekileyo kuloo mntu kwiinkqubo eziseNkundleni okanye ekunyanzelisweni komyalelo ngokuhambelana nemithetho yokunika uncedo ngezomThetho okanye ekwenziweni ngendlela okanye ukulungiselela nayiphi na inkqubo okanye uxwebhu.
ICANDELO 111
UMHLANGANISI WAMALUNGU KARHULUMENTE
Inkonzo yenkqubo
Nakuwuphi na umba, ukubandakanya nasiphina isibheno, apho kukho uxambuliswano ngokufaneleka ngokomGaqo-siseko kwawo nawuphi umThetho okanye ulawulo olulawulayo okanye oluphetheyo okanye ulawulo olusemngciphekweni okanye umThetho wolawulo okanye ulawulo, okanye nakuluphi uphando ngokufaneleka ngokomGaqo-siseko sawo nawuphi na umThetho kudibene nawo nawuphi umThetho wePalamente okanye owowiso mthetho wamaphondo, kunye negunya elijongene nomThetho olawulayo okanye ophetheyo okanye ulawulo okanye ukuba semngciphekweni kwalo okanye ukuba ukulawula kwawo nawuphi umThetho ololo hlobo awubizwanga enkundleni yamatyala njengobandakanyekayo etyaleni, icala elicel?umngeni ngokufaneleka nokungafaneleki ngokomGaqo-siseko kwaloo mthetho okanye ulawulo, kufuneka, zingaphelanga iintsuku ezintlanu emva kokufakwa kuRejistra, koxwebhu oluqulathe loo mbambano luvelisiwe okokuqala kwiinkqubo zeNkundla yamatyala, kuthathwe amanyathelo okudibanisa igunya elichaphazelekayo njengecala elichaphazelekayo kwiinkqubo. Akukho myalelo uya kwenziwa yiNkundla yamatyala owazisa umThetho ololo hlobo, ulawulo okanye umThetho, ukuba awuhambelani nomGaqo-siseko kwimeko elolu hlobo ngaphandle kokuba umThetho uthotyelwe.
ICANDELO 1
AMAQELA
Ukumelwa kwamaqela
Ngaphandle kwalapho iNkundla yamatyala okanye iJaji eyiNtloko inike umyalelo ongomnye, akukho mntu uya kuba nelungelo lokuvela enkundleni endaweni yelinye iqela nakuyiphi inkqubo yeNkundla yamatyala ngaphandle kokuba unelungelo lokuvela kwinkundla ephakamileyo.
Ukutshintshwa kwamaQela
Ukuba omnye welinye icala kungenzeka afe okanye angabi nakho kwaphela ukuqhubeleka neenkqubo, iinkqubo ziya kumiswa de kube konyulwe ummeli ogunyazisiweyo okanye umntu ofanelekileyo endaweni yalowo ungenakuqhubeleka, okanye de kuphele ukungabi nakumelana neenkqubo.
Apho umntu ogunyazisiweyo okanye umntu ofanelekileyo athe wonyulwa khona,kungafakwa isicelo kwiNkundla yamatyala, esiyalela ukuba loo mntu ugunyazisiweyo okanye ufanelekileyo makabambele lowo uswelekileyo okanye ongenakumelana neenkqubo.
Ukungenelela kwamaQela kwiiNkqubo
Nawuphi umntu onelungelo lokungenelela njengecala/iqela okanye ofanele ukuba abandakanywe kwiinkqubo angathi ngokwazisa onke amaqela achaphazelekayo, nakuliphi inqanaba leenkqubo, afake isicelo sekhefu sokungenelela njengecala / iqela. INkundla yamatyala okanye iJaji eNkulu inganika umyalelo ololo hlobo yakufumana isicelo eso, idibanise nawuphi umyalelo weendleko ze inike imiqondiso efunekayo, ngendlela eziza kuhamba ngayo izinto kwiinkqubo.
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe
Igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe lifanele ukuba lifayilishwe, kodwa igunya legqwetha okanye lowo uligcisa kwezomThetho lokuba limele naliphi icala, kufuneka, zingegqithanga iintsuku ezingama-21 emva kokwazi kwalo naliphi icala, ngokumelwa kwalo lelo gcisa lezomThetho, okanye ngesindululo seNkundla yamatyala ngesizathu esivakalayo esiboniswe nanini na phambi kwesigwebo, sibe siyachaswa ngesaziso/ isindululo, ekuya kuthi emva koko igcisa lezomThetho lingabi saqhubeka nokumela, ngaphandle kokuba kufakwe kuRejistra igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe, zingaphelanga iintsuku ezingama-21 zokuphuma kwelo gunya.
Naliphi na igunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe elifakiweyo liya kusayinwa ngu- okanye egameni lalowo ulifakayo kungenjalo liya kufezekiswa ngokomThetho.
Akukho gunya elisemthethweni lokumela omnye umntu kwimicimbi yakhe, ekuya kufuneka ukuba lenziwe nangubani egameni likaRhulumente.
ICANDELO
Umcebisi ongenamkhethe kwinkundla yamatyala
Ngokuxhomekeke kule mithetho, nawuphi na umntu onomdla nakuwuphi umcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, ngemvume ebhaliweyo yawo omabini amaqela kumcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, lingekapheli ixesha elibalulwe kumthethwana , angamkelwa njengomcebisi ongenamkhethe enkundleni yamatyala ngokwemimiselo nemigqaliselo kunye namalungelo kunye namalungelo awodwa njengoko kunokuvunywa ngokubhalwe phantsi ekho onke amaqela eNkundleni yamatyala okanye njengoko kunokuyalelwa yiJaji eyiNtloko ngokomthethwana .
Imvume ebhaliweyo ekusingiselwe kuyo kumthethwana 1 iya kufakwa kuRejistra, zingekapheli iintsuku ezintlanu emva kokuba ifunyenwe, ze ummeli ongenamkhethe enkundleni, ukongeza nakuwaphi na amalungiselelo angamanye, athobele amaxesha ekuvunyelenwe ngawo ngokufakwa kwengxoxo ebhaliweyo.
IJaji eyiNtloko inokwenza isilungiso kwizigqibo, iimeko, amalungelo namalungelo awodwa ebekuvunyelwene ngawo njengoko kusingiselwe kumthethwana .
Ukuba ayikafunyanwa imvume ekusingiselwe kuyo kumthethwana 1, nabani na onomdla kumcimbi ophambi kweNkundla yamatyala, angafaka isicelo kwiJaji eyiNtloko, sokuba amkelwe njengommeli ongenamkhethe enkundleni, kwaye iJaji eyiNtloko ingasivuma isicelo esilolo hlobo ngokuxhomekeke kwizigqibo neemeko kwakunye namalungelo kwanamalungelo awodwa ngokubona kwakhe ukuba kufanelekile na.
Ukuba kuthe kanti imida yexesha ayimiselwanga kwimigaqo enikwe kuloo mcimbi, isicelo esingqinelana namalungiselelo akumthethwana siya kwenziwa zingaphelanga iintsuku ezintlanu emva kokuba zifakiwe ingxoxo ezibhaliweyo zommangalelwa okanye emva kokuphela kwexesha lokufaka ingxoxo elolo hlobo.
Isicelo sokwamkelwa njengommeli ongenamkhethe enkundleni siya:
a kuchaza ngokufutshane okungumdla wommeli ongenamkhethe enkundleni kwiinkqubo; ze siphinde b sichonge ngokufutshane uluvo omalwamkelwe kwiinkqubo, ngummeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala; ze c abeke izingeniso eziza kuqhutyelwa phambili ngummeli ongenamkhethe kwinkundla yamatyala, ukufaneleka kwabo kwiinkqubo nezizathu zakhe zokukholelwa ukuba izingeniso ziya kuba luncedo eNkundleni yamatyala ziya kwahluka kwezo zamanye amaqela.
Ummeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala unelungelo lokufaka ingxoxo ebhaliweyo, ukuba loo ngxoxo ibhaliweyo umbandela osel?uchatshazelwe kwingxoxo yamanye amaqela kwaye ivuselela imbambano entsha enokuba lulutho kwiNkundla yamatyala.
Ngokuhambelana nokukumThetho 31, ummeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala uya kuba nomda kwirekhodi yesibheno okanye ekugqithiselweni kwayo kunye neemeko ezifumaneke zivunyiwe kwezinye iinkqubo kwaye akayi kongezelela futhi engenakwenza ingxoxo ngomlomo.
Umyalelo ogunyazisa ukwamkelwa njengommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala iya kubalula umhla wokufakwa kwengxoxo ebhaliweyo yommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala okanye nwuphina omnye umba ofanelekileyo.
Umyalelo weNkundla yamatyala ophethe umba weendleko ungawenza amalungiselelo okuhlawulwa kweendleko ezenzeke okanye ezisisiphumo sokungenelelela kommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala.
Kuya kusebenza amalungiselelo omThetho 1 3, onezilungiso ezifanelekileyo ngokubona kommeli ongenamkhethe enkundleni yamatyala.
ICANDELO V1
IZICELO
Inkqubo yezicelo
Ngaphandle kwalapho kukho amalungiselelo, nakuwuphi umba apho kufuneka kwenziwe isicelo sayo nayiphi injongo, kubandakanya-
a malunga nomba ocamngcwe kwicandelo 1674 womGaqo-siseko, kunye b nokufunyanwa kolawulo/ inkcazelo kwiNkundla yamatyala, isicelo esilolo hlobo siya kwaziswa ngesaziso sesindululo esixhaswe yingxelo efungelweyo malunga neenyaniso okanye izinto ezenzekileyo athembele ukufumana ngazo umtyhi, umfaki sicelo/ ummangali kwaye uya kubeka idilesi engekude kuma-25 eekhilomitha ukusuka kwi-ofisi yeRejistra echaza idilesi yasekuhlaleni neyeposi kunye neenombolo zefeksi, ezefowuni kwanedilesi ye-e-mail, xa ngabe zikhona, apho aya kwamkela khona isaziso nawo onke amaxwebhu athunyelwayo, akwiinkqubo kwaye uya kubeka usuku, olungekho ngaphantsi kweentsuku ezintlanu emva kokuthunyelwa kwawo kummangalelwa, okanye ngomhla okanye phambi kokuba ummangalelwa lowo acelwe ukuba azise ummangali ngokubhala phantsi ukuba ingaba unenjongo kusini na sokuchasa okanye ukuphikisa eso simangalo kwaye uya kuchaza ukuba xa oko ukuba isaziso esilolo hlobo asinikwanga, uRejistra uya kucela kucelwa ukuba abeke lo mcimbi phambi kweJaji eyiNtloko ukuze uphathwe ngokuvumelana nomthethwana 4.
Xa kubangwa uncedo/isiqabu emntwini, emthethweni, kwigunya, kurhulumente, ilungu likarhulumente okanye iqumrhu, okanye apho kufanelekileyo ukunika nasiphi isaziso sesimangalo esikhankanywe ngaphambili ekubhekiswe kuso kumthethwana , isaziso sesindululo siya kubhekiswa kuRejistra kunye nalowo ukhankanyiweyo ngaphambili, kwaye uya kwazisa iinkcukacha ezibandakanya idilesi yokuhlala, ifeksi, iinombolo zefowuni kunye nedilesi ye-i-meyile, xa zikhona, zaloo mntu kufunwa kuye isiqabu/ umtyhi, ngohlobo oluya kwenza ukuba uRejistra abe nokunxibelelana naloo mntu, kungenjalo iya kuthunyelwa kuRejistra kwaye iya kusondela kangangoko ekuhambelaneni noXwebhu 1
okanye 2, njengoko imeko inokufuna.
a Nawuphi na umntu ochasene nokunikwa komyalelo ofunwa kwisaziso sesindululo uya-
i kwazisa umfaki sicelo kunye noRejistra, ngokubhala phantsi iinjongo zakhe zokuchasa isimangalo kwaye uya kuthi kweso saziso achonge idilesi ekumgama wama-25 eekhilomitha ukusuka kwi-ofisi kaRejistra apho aya kwamkela khona isaziso kunye nawo onke amaxwebhu athunyelwayo kwiinkqubo, lingaphelanga ixesha elinikwe kwisaziso;
ii zingaphelanga iintsuku ezili-15 emva kokwazisa umfaki sicelo, ngenjongo yakhe yokuphikiswa kwesicelo, azise ubungqina bakhe obuyimpendulo, oku kuhamba nawaphi amaxwebhu afanelekileyo xa ngabe akhona, anokubandakanya ubungqina obufungelweyo obuxhasayo.
b Umfaki sicelo angafaka impendulo ngobungqina obufungelweyo zingaphelanga iintsuku ezili-10 zokuthunyelwa kuye kobungqina obufungelweyo namaxwebhu ekusingiselwe kuwo kumhlathi (a) (ii).
c i Apho kungafakwanga khona isaziso sokuchasa okanye apho kungekho mpendulo ebubungqina obufungelweyo ngokokungqinelana nomhlathi (a)
ii Apho kufakwe khona ubungqina obufungelweyo obuyimpendulo, uRejistra uya kuthi thaca isicelo phambi kweJaji eyiNtloko phambi kokuba zigqithe iintsuku ezintlanu bufakiwe ubungqina obufungelweyo okanye, xa kungafakwanga bungqina bufungelweyo obuyimpendulo, zingegqithanga iintsuku ezintlanu zokuphela kwexesha elimiselwe kumhlathi (b).
d IJaji eyiNtloko ingathi, xa inika imiyalelo phantsi komthethwana 4 , ivumele ukufakwa kobungqina obubobunye.
Xa isicelo sithiwe thaca phambi kweJaji eyiNtloko ngokomthethwana 3 c, iya kunika imiyalelo ngendlela emasiphathwe ngayo isicelo, ingakumbi, ukuba ingaba siza kuphathwa ngendlela yokulungiselela kwaso ukuxoxwa kwetyala okanye, ingaba siza kujongwa ngokukwingxoxo ebhaliweyo okanye ngokufutshane ngokweenkcukacha eziqulethwe kubungqina obufungelweyo.
Izicelo ezingxamisekileyo
Kwizicelo ezingxamisekileyo, iJaji eyiNtloko ingakhupha kunye namaxwebhu neenkonzo ezinikezelweyo kule mithetho kwaye inganika imiyalelo yokuba umcimbi kungajongwana nawo ngexesha nangendlela engqinelana nenkqubo, eya kuthi ingqinelane kangangoko nale mithetho, njengoko kufanelekile.
Isicelo esingokomthethwana 1 siya kuthi ngokwaziswa kwesindululo, sikhatshwe bubungqina obufungelweyo obubeka ngokucacileyo iimeko ezigwebela/ ezithethelela ukuphum?ecaleni kwiinkqubo eziqhelekileyo.
Ingxoxo
Ingxoxo ebhaliweyo iya kufayilishwa ngexesha. Iya kuphatha uludwe lokuqulathiweyo, kwanoludwe lamagunya ngokusingisele kumaphepha akuxwebhu ekucatshulwe kuwo.
Ingxoxo ezenziwa ngomlomo aziyi kuvunyelwa ukuba iJaji eyiNtloko iyalele njalo.
a Ingxoxo eyenziwa ngomlomo iya kunxulumana/ kuphathelela kwimiba ephambi kweNkundla yamatyala kwaye ixesha eya kulithatha liya kuba phantsi kwemida esikiweyo yexesha njengokubekwa yiJaji eyiNtloko.
b Amaqela aya kuthatha ngokuba zonke iJaji ziyifundile ingxoxo ebhaliweyo nokuba akukho sizathu sokuphinda oko kubekwe kuyo.
a Ingxoxo inokubhekiswa eNkundleni yamatyala ngalo naluphi na ulwimi olusemthethweni kwaye ukufumaneka kwetoliki asilo xanduva lalowo ingxoxo inxulumene naye okanye ingaye.
b Xa kunokwenzeka ukuba ubani afune ukuthetha eNkundleni yamatyala ngolwimi engasilulo ingxoxo yakhe ibhalwe ngalo, kolindeleka ukuba loo mntu afake isaziso esibhaliweyo kuRejistra senjongo yakhe yokusebenzisa ulwimi olulolunye, atsho elukhankanya olo lwimi . Oku makakwenze kwisithuba seentsuku ezisixhenxe phambi kokuxoxwa kwalo mba ubandakanyekayo.
Ngokwesindululo esenziwa yiNkundla yamatyala, okanye ngokwesicelo somnye okanye amaqela angaphezu kwesinye, iNkundla yamatyala ingayalela ukuba amanye amatyala amabini okanye angaphezu kwesibini, abandakanya oko kubonakala kuyimibuzo efanayo okanye enxulumeneyo, axoxwe kunye njengetyala elinye okanye ngendlela apha etyunjiweyo.
ICANDELO V11
IMICIMBI EKULAWULO OLUKHETHEKILEYO/ OLULODWA LWEZOBULUNGISA BENKUNDLA YAMATYALA
UkuPhunyezwa komThetho oYilwayo
Ukuphunyezwa komThetho oYilwayo ngokwecandelo 79 4 b okanye 121 2 bwomGaqo-siseko nguMongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika okanye
YiNkulumbuso yePhondo, ngokokufaneleka kwemeko, kuya kwenziwa ngokubhala phantsi kwaye kubhekiswe kuRejistra nakwiGosa elisisiThethi elichophela inkqubo yePalamente nakuSihlalo weKhansile yelizwe yamaPhondo, okanye kwiGosa elisisiThethi elichophela inkqubo kwiNdlu yoWiso-mthetho yelo phondo libandakanyekayo.
Ukuphunyezwa okulolu hlobo kuya kucacisa-
a Ilungiselelo okanye amalungiselelo omThetho oYilwayo ngokunxulumene nokuba nokuzibamba kukaMongameli weRiphabliki yoMzantsi Afrika okanye kwenkulumbuso yePhondo;
b amalungiselelo avumelana nomGaqo-siseko okanye amalungiselelo anxulumene nokubamba izimvo okulolo hlobo; kunye c nomhlaba okanye izizathu zoko kubamba izimvo/ uluvo.
Amaqela opolitiko amelweyo kwiPalamente yesizwe okanye kuwiso-mthetho
LePhondo oluchaphazelekayo, xa kufaneleke njalo, aya kuba nelungelo lokufaka isicelo esibhaliweyo esinxulumene nokuqinisekiswa komba ngexesha elimiselweyo kwimiyalelo ephantsi komthethwana .
Ekufunyanweni kwesiphumezo, umcimbi uya kuphathwa ngokuhambelana nokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, enokubandakanya umyalelo-
a ocela isiThethi esichophela imicimbi ePalamente esifanelekileyo okanye uSihlalo weKhansile yeLizwe yamaPhondo, njengoko imeko inokuba ifuna, ukuba sinike iinkcukacha ezengezekileyo xa iJaji eyiNtloko ibona kufaneleke njalo okanye uncedo lokujongwa komcimbi; noku-
b bizela epalamente okanye kwiNdlu yoWiso-mthetho yePhondo elichaphazelekayo, onke amaqela opolitiko anomdla, anokuba nomnqweno wokwezna izicelo ezibhaliweyo ezingqinelana nokuqinisekiswa komba ngexesha eliya kumiselwa kuloo myalelo.
Ukuhambelana komThetho nomGaqo-siseko
Isicelo ngokongqinelana necandelo 80 1 lomGaqo-siseko, esenziwa ngamalungu ePalamente yeSizwe okanye uWiso-mthetho wamaphondo, liya kufakwa kwisaziso sesindululo sixhaswe bubungqina obufungelweyo malunga neembambano athembele kuzo abafaki sicelo/abamangali ukufumana umtyhi kwaye siya kufakwa kuRejistra ze sithunyelwe kwiSithethi sePalamente yeSizwe ze, apho kufaneleke khona, uSihlalo weKhansile yeSizwe yamaphondo, okanye iSithethi seNdlu yoLawulo mThetho yePhondo elichaphazelekayo, njengoko kunokufaneleka.
Isaziso siya kucela iSithethi kunye noSihlalo weKhansile yeLizwe yamaPhondo, xa kufaneleke njalo, ukuba bazise isicelo ukuze sijongwe ngawo onke amaqela opolitiko amelweyo kuloo Palamente okanye kwindlu yowiso mthetho. Oku makwenziwe ngokubhalwa phantsi zingegqithanga iintsuku ezintlanu emva kokugqithiselwa kwesicelo kuye.
Isicelo ekusingiselwe kuso kumthethwana 1 siya kukhatshwa sisiqinisekiso esivela kwiSithethi sendlu yowiso mthetho echaphazelekayo, ukuba iimfuno zecandelo 80 (a) okanye icandelo 122 (a) lomGaqo-siseko zizalisekisiwe.
Isicelo ekusingiselwe kuso kumthethwana 1 uya kucacisa-
a ilungiselelo okanye amalungiselelo omThetho ocelwa umngeni;
b ilungiselelo okanye amalungiselelo omGaqo-siseko afanelekileyo ekuthenjelwe kuwo ngomngeni ololu hlobo;
c imihlaba ekubonakala amalungiselelo ahlukeneyo enokungquzulana khona;
kunye d umtyhi/ ukuphunyuzwa okufunwayo, kubandakanya nomtyhi wethutyana.
zeso sicelo zenjongo yokuphikisa kwaye kweso saziso, uya kukhetha idilesi apho elo qela okanye urhulumente aya kwamkela isaziso nawo onke amaxwebhu akwiinkqubo zetyala.
c Ukuba isaziso esilolu hlobo sinikiwe, isicelo siya kulahlwa ngokokungqinelana namalungiselelo omThetho 11.
Ukuba isaziso sokuchasa asifakwanga ngokungqinelana nomthethwana 5, umcimbi uya kuchithwa nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, oku kunokubandakanya umyalelo-
a efuna ezinye iinkcukacha ezongezelelweyo ngokokubona kufaneleke njalo, kweJaji eyiNtloko okanye uncedo lokuhlangabezana nomcimbi; kunye b nokuba onke amaqela opolitiko anomdla, kwiPalamente yesizwe okanye kwindlu yolawulo yephondo, echaphazelekayo, anomnqweno wokwenza njalo, afake izicelo ezibhaliweyo ezingqinelanayo nokumiselwa kombandela, lingaphelanga ixesha elibekwe kuloo myalelo.
Ukuqinisekiswa kokungabikho semthethweni komyalelo
IRejistra yenkundla yamatyala eyenze isiqinisekiso sokungabikho semthethweni komyalelo njengoko kucamngciwe kwicandelo 172 lomGaqo-siseko, iya kufaka kwiRejistra yeNkundla yamatyala ikopi yalowo mthetho, zingaphelanga iintsuku ezili-15 zaloo mthetho.
Umntu okanye ilungu likarhulumente elinelungelo lokwenza njalo nelinqwenela ukubhena ukuphikisana naloo mthetho ngokungqinelana necandelo 172 (d) lomGaqo-siseko,liya kufaka isaziso sesibheno kuRejistra kunye nekopi yaso kuRejistra wenkundla yamatyala ekhuphe umyalelo, ekuya kuthi ke umcimbi ulahlwe ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko. Oku makwenziwe zingegqithanga iintsuku ezili-15 wokwenziwa kwalo myalelo.
Umbheni uya kuthi kwisaziso sokubhena esilolu hlobo, acacise kwangoko imihlaba esiza ngayo isibheno, abonise ukuba ziziphi izinto ezikhoyo eziphandiweyo okanye umThetho ekubhenwa kuwo nomyalelo ekusukuzwana nawo kufanele ukuba ube wenziwe.
Umntu okanye ilungu likarhulumente elinelungelo lokwenza njalo okanye elinqwenela ukufaka isicelo sesiqinisekiso somyalelo ngokungqinelana necandelo 172 (d) lomGaqo-siseko, liya kufaka isicelo sesiqinisekiso esilolo hlobo kuRejistra kunye nekopi yaso kuRejistra wenkundla eyenze umyalelo, apho ke umcimbi uya kuthi ulahlwe ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, oku kusenziwa zingaphelanga iintsuku ezili-15 wenziwe umyalelo ololu hlobo.
Ukuba akufakwanga saziso okanye isicelo njengoko sicamngcwe kwimithethwana 2 no- 4 ngokulandelelanayo, lingegqithanga ixesha elibekiweyo, umcimbi wokuqinisekiswa komyalelo wokungabikho semthethweni, uya kuchithwa ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko.
Ukuqinisekiswa komgaqo siseko wamaphondo
ISithethi sendlu yowiso mthetho yephondo elililo elipasise okanye elilungise umgaqo siseko ngokungqinelana namacandelo 142 no- 144 omGaqo-Siseko nelinqwenela ukuba loo mgaqo siseko okanye isilungiso esenziwe kuwo, siqinisekiswe yiNkundla yamaTyala, liya kuqinisekisa ngokubhala, okuqulathwe kumgaqo siseko okanye isilungiso esipasisiweyo yindlu yowiso-mthetho yephondo ze siwufake loo mgaqo-siseko okanye isilungiso sawo kuRejistra uhamba kunye nesicelo esisemthethweni ngokwecandelo 144 lomGaqo-siseko.
Isiqinisekiso esicamngcwe kumthethwana 1 siya kubandakanya ingxelo ecacisa ukuba umgaqo-siseko okanye isilungiso sawo sipasiswe luninzi olukunekayo.
Naliphi na iqela lopolitiko elimelweyo kwindlu yowiso- mthetho yephondo liya kuba nelungelo lokwenza ingxoxo ngomlomo kwiNkundla yamatyala, ukuba elo qela lopolitiko linokucelwa ukuba lifake icebo eNkundleni yamatyala, ngaphambi kwengxoxo eyenziwa ngomlomo.
Sakufunyanwa isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana 1, umcimbi uya
Kuchithwa ngokuhambelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko, enokubandakanya :
a ukugqithiselwa kwiSithethi esinguSihlalo wePalamente ukongeza ezinye iinkcukacha ngokokubona kufanelekile kweJaji eyiNtloko okanye icebo/
uncedo lokuphatha umcimbi;
b kuya kunikwa umyalelo ocacisa ixesha ekufuneka kufakwe ngalo izindululo ezibhaliweyo ezivela kumaqela opolitiko anomdla;
c umyalelo wokuba naziphi na izindululo ezibhaliweyo ezenziwe ngokungqinelana necandelo (b), mazaziswe kwamanye amaqela opolitiko kwindlu yowiso mthetho yephondo, ngendlela efanelekileyo ngokokubona kwejaji eyiNtloko.
Umyalelo wenkundla yamatyala ongqinelana necandelo 144 lomGaqo-siseko, lingacacisa amalungiselelo omgaqo- siseko wamaphodo okanye izilungiso kumgaqo- siseko, xa zikhona, ezithobela nezo zingawuthobeliyo umGaqo-
siseko.
ICANDELO V111
UKUFIKELELA NGQO KUNYE NEZIBHENO
Ukufikelela ngqo
Isicelo sokufikelela ngqo njengoko kucamngcwe kwicandelo 167 6a lomGaqo-
siseko siya kuziswa kwisaziso sesindululo, esiya kuxhaswa bubungqina obufungelweyo esiya kundulula izinto ezenzekileyo aqamele nathembele ngazo ummangali ekufumaneni isiqabu/umtyhi.
Isicelo ngokungqinelana nomthethwana 1 siya kufakwa kuRejistra ze sigqithiselwe kuwo onke amaqela anomdla ngokuthe ngqo/ngqalileyo okanye umdla omkhulu kakhulu kumtyhi obangwayo ze abeke-
a imihlaba ekusukuzwana kuyo wokuba kunikwe ilungelo lokufikelela ngqo, nelisemdleni wobulungisa;
b uhlobo lwesiqabu esifunwayo nemihlaba ekusekelwe kuyo ukufunwa kwaso;
c ukuba ingaba umcimbi lo unokuqwalaselwa yiNkundla yamatyala bungakhange buviwe ubungqina bomlomo ze, ukuba abunakuviwa, d bungaveliswa njani ubungqina obulolo hlobo ze kusonjululwe njani ukungqubana kwezimvo.
Naliphi na iqela okanye umntu onomnqweno wokuphikisa isicelo, liya kwazisa umfaki sicelo kunye neRejistra ngokubhala phantsi injongo yalo yokuchasa.
Liya kukwenza oku zingaphelanga iintsuku ezili-10 emva kokufakwa kweso sicelo.
Emva kokuba uRejistra efumene eso saziso senjongo yokuchasa okanye apho kugqithe khona ixesha lokufakwa kwesaziso, umcimbi uya kuchithwa ngokungqinelana nemiyalelo enikwe yiJaji eyiNtloko ebandakanya-
a umyalelo oyalela abamangalelwa ukuba bafake izicelo ezibhaliweyo eNkundleni yamaTyala zokuba ingaba mayinganikwa okanye inikwe kusini na imvume yokufikelela ngqo. Oku makwenziwe ngexesha elibekiweyo;
okanye b umyalelo obonisa ukuba akukho mfuneko yokufakwa kwezindululo okanye ubungqina obufungelweyo.
Izicelo zokufikelela ngqo maziphathwe ngokushwankathelayo, kungadanga kwenziwa ngxoxo yamlomo okanye ebhaliweyo ngaphaya kwaleyo iqulethwe kwisicelo ngokunokwaso: Ngaphandle kokuba ummangalelwa ubonise injongo yakhe yokuphikisa ngokomthethwana , isicelo sokuba nokufikelela ngqo siya kunikwa kuphela emva kokuthotyelwa kwamalungiselelo omthethwana .
Izibheno
Inkqubo ebekwe kulo mthetho iya kulandelwa sisicelo sokubhenela kwiNkundla yamaTyala apho isigqibo somcimbi onxulumene nomGaqo-siseko, ngaphandle komyalelo wokungabikho semthethweni phantsi kwecandelo 172 (a) lomGaqo-
siseko, sinikwe yiyo nayiphi na inkundla yamatyala kubandakanya neNkundla ePhakamileyo yeziBheno, kwaye kungakhathalelwanga nokuba uMongameli usikhabile na isicelo sokubhena.
UNdimangele ohlungisiweyo sisigqibo senkundla nonqwenela ukubhenela sona ngqo eNkundleni yamatyala kwimeko yomGaqo-siseko uya kufaka isicelo sokubhena kuRejistra zingaphelanga iintsuku ezili-15 somyalelo ekubhenelwa ukuphikisana nawo nasemva kokunika isaziso kulowo okanye abo babandakanyekayo: Ngaphandle kokuba uMongameli weNkundla ePhakamileyo yeziBheno usalile isicelo sokubhena apho ke ixesha elimiselweyo kulo mthetho liya kuqala ukususela ngomhla womyalelo ochasa isicelo sokubhena.
Isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana 2 siya kusayinwa ngumfaki sicelo okanye ngummeli wakhe wasemthethweni kwaye siya kuqulatha-
a isigqibo esichaswayo nomhlaba wokuphikiswa kweso sigqibo;
b Inkcazo ebeka ngokucacileyo nangokufutshane umcimbi womgaqo- siseko ophakanyiswe kwisigqibo; nayo nayiphi imiba engeminye kubandakanya imiba etyholwa ngokunxulumana nesigqibo somcimbi womGaqo-siseko;
c ulwazi olwengeziweyo olulolo hlobo okanye ingxoxo njengoko umfaki sicelo abona kufanelekile ukuba lwaziswe eNkundleni; ne-
d ngxelo ebonisa ukuba ingaba umceli usifakile na isicelo okanye unenjongo yokufaka isicelo sokubhena kwenye inkundla, ze ukuba kunjalo:
i kuyiphi inkundla;
ii ingaba isicelo esilolo hlobo sixhomekeke eNkundleni ukuba saliwe; ne-
iii ziphumo zeso sicelo, ukuba ziyaziwa ngexesha lokufaka isicelo eNkundleni.
a Ummangalelwa okanye abamangalelwa mabaphendule kwisityholo ngokubhala phantsi babonise ukuba ingaba siyaliwa okanye asaliwa kusini na isicelo sokubhena, ze ukuba kunjalo kuboniswe imihlaba yokukhatywa kwaso.
Oku makwenziwe zingegqithanga iintsuku ezili-10 ukususela kumhla ekufakwe ngawo isicelo ekubhekiswe kuso kumthethwana .
b Impendulo iya kusayinwa ngummangalelwa okanye abamangalelwa okanye ummeli wakhe wasemthethweni.
a Ummangalelwa okanye abamangalelwa abanqwenela ukufaka isibheno esichasana nesabamagali eNkundleni yamaTyala malunga nomcimbi womGaqo-siseko baya kufaka kuRejistra isicelo sokufaka isibheno esiphikisayo, zingaphelanga iintsuku ezili-10 ukususela ngomhla wokufakwa kwesicelo kumthethwana .
b Kuya kusebenza amalungiselelo ale mithetho ngokumalunga nezibheno, kunye nezilungiso ezingabe ziyafuneka, kwizibheno ezichasa ezinye.
a INkundla iya kwenza izigqibo zokuba isamkele okanye ingasamkeli isicelo sombheni sokubhena.
b Abafaki zicelo zokubhena bangaphathwa ngamazwi ambalwa, kungadanga kwamanyelwa ingxoxo eyenziwe ngomlomo okanye ebhaliweyo ngaphandle kwaleyo iqulathwe kwisicelo ngokunokwaso.
c Inkundla inokuyalela ukuba lowo ufake isicelo sokubhena makahlaliselwe ingxoxo futhi iyalele ukuba ingxoxo yamaqela ebhaliweyo ayiphathi kuphela umba wokuba isicelo sokubhena masinikwe na, koko sijonga nokufaneleka kwempikiswano. Amalungiselelo omThetho 20 uya kusebenza kwinkqubo eza kulandelwa kwiinkqubo ezilolu hlobo, oku kusenziwa izilungiso ezifanelekileyo.
Inkqubo yokubhena
Ukuba imvume yokubhena inikiwe ngomThetho 19, ngulowo ubhenayo uya kuqaphela ze atshutshise isibheno ngolu hlobo lulandelayo:
a Umbheni uya kulungisa ze afake irekhodi yesibheno kuRejistra lingaphelanga ixesha elibekwe yiJaji eyiNtloko kwimiyalelo yalo.
b Ngokuxhomekeke kumalungiselelo omthethwana c apha ngasezantsi, irekhodi yesibheno kuqulatha isigwebo senkundla apho siqatshelwe khona isibheno, kunye nobungqina obukumaxwebhu obufakwe kuloo nkundla ngamaqela kunye nabo bonke ubungqina obunokuba bebuvezwe enkundleni nobunokuhambelana nemiba eza kumiswa.
c i Amaqela aya kuzama ukufikelela kwizivumelwano zoko emakubandakanywe kwirekhodi kwaye, xa singekho isivumelwano esilolo hlobo, umbheni uya kufaka isicelo kwiJaji eyiNtloko, semiyalelo emayinikwe ngokunxulumene nokuhlanganiswa kwerekhodi.
ii Izicelo ezilolo hlobo ziyakwenziwa ngokuzibhala phantsi kwaye ziya kubonisa uhlobo lwembambano ephakathi kwamaqela malunga nokuhlanganiswa kweerekhodi kunye nezizathu zembambano.
iii Ummangalelwa angaphendula kwisicelo zingegqithanga iintsuku ezili-10 emva kokugqithiselwa kwesimangalo kuye kwaye uya kubeka izizathu zembambano zommangalelwa.
iv IJaji eyiNtloko inganika isimangalo kwijaji enye okanye kwiijaji ezingaphezu kwesinye, ezingahlangabezana nalo mcimbi emaphepheni okanye zicele amaqela ukuba avele phambi kwazo ngosuku olubekiweyo nexesha elibekiweyo ukuxoxa ngokuhlanganiswa kwerekhodi.
v Ijaji okanye iijaji ezichaphazelekayo ziya kunika imiyalelo malunga nokuhlanganiswa kwerekhodi, amanqam exesha eza kufakwa ngalo irekhodi kuRejistra kunye nayo nayiphi na imicimbi anokuyibona yena okanye bona ifanelekile ngenjongo yokulungiselela ukuba iNkundla ikwazi ukuhlangabezana nesibheno, miyalelo leyo enokubandakanya ukuba umcimbi ubuyiselwe umva enkundleni ukuya kumanyelwa kobungqina obengezelelweyo obubalulwe kwimiyalelo okanye ubungqina obengezelelweyo buthiwe thaca phambi kweNkundla ngendlela yobungqina obufungelweyo okanye ngenjongo yesibheno.
a Enye yeekopi zerekhodi ezifakwe kuRejistra iya kuqinisekiswa njengelungileyo nguRejistra wenkundla ekubhenwa kuyo.
c Amaxwebhu abonakala cace abetayitshwa okanye eshicilelwe ngokucacileyo ngobume bawo bemveli njengeetshekhi namanye alolo hlobo akanakuphinda achwethezwe/ atayitshwe ndaweni yoko kuya kunikwa iikopi ezifotiweyo kwiphepha elimlinganiselo uyi-A4.
d Amaphepha aya kunonjolwa ngamanani ngokucacileyo nangokulandelelanayo kwaye wonke umgca ongoweshumi kwiphepha ngalinye liya kunonjolwa ngenani kwaye kuya kugcinwa kangangoko, indlela yokubhala amanani emaphepheni esetyenziswa enkundleni yamatyala.
e Iirekhodi ezinkulu kakhulu ziya kwahlulwa zibe yimiqulu emlinganiselo
Ulungileyo/ ufanelekileyo wamaphepha ali-100 umnye. Irekhodi iya kubotshwa ngohlobo lokuthunga incwadi ukuze umelane nokusetyenziswa rhoqo, iya kubotshwa ithungwe ngohlobo lokuba iya kuthi xa isetyenziswa ihlale ivulekile kungakhange kwenziwe kwanto.
f Zonke iirekhodi ziya kubotshwa ngemiphandle yencwadi efanelekileyo ebonisa inombolo yetyala, amagama abandakanyekayo, inombolo yomqulu namanani amaphepha akuloo mqulu, inani lilonke lemiqulu, inkundla kunye namagama amagqwetha amaqela.
g Ukubotshwa okufunwa ngulo mthetho buya kuqiniswa ukuqinisekisa uzinzo lwamaphepha aqulathwe emqulwini: kwaye apho irekhodi ethwele ngaphezulu komqulu omnye, inani lomqulu ngamnye kunye nenani lamaphepha asemqulwini liya kuvela kumantla esinye esithathwini somqolo womqulu.
h Apho amaxwebhu afakwe kuRejistra, kwaye amaxwebhu alolo hlobo agcinwe kwicwecwe lekhompyutha, lowo ufaka uxwebhu uya kuthi, xa kunokwenzeka, alungiselele ukuba uRejistra alifumane icwecwe eliqulathe ifayile apho umqulu ukhoyo, okanye agqithisele nge- e-mail ikopi yoxwebhu elichaphazelekayo eyenziwe ngomatshini osebenza ngombane/
Ngaphandle kokuba ukugqithiswa kwekopi elolo hlobo akuyi kunika luncedo
Kwimbophelelo zecala elibandakanyekayo phantsi komThetho ukuba lifake inani elikhethiweyo leekopi ezingamaphepha zamaxwebhu afakiweyo.
i Ukuba icwecwe lekhompyutha lenziwe laba nokufunyanwa nguRejistra, ifayile iya kukhutshelwa/ kukotshwa ze icwecwe libuyiselwe kulowo ubandakanyekayo. Kwimeko apho kunikezelwe icwecwe okanye ikopi yomatshini osebenza ngombane yoxwebhu olungeyo rekhodi, iqela linokufaka kuRejistra iikopi ezili-13 kuphela zoxwebhu oluchaphazelekayo.
Ukuba irekhodi ifakwe ngokungqinelana namalungiselelo amacandelo b no-c omthethwana , uRejistra uya kwenza ukuba kunikwe isaziso emasinikwe amaqela kwisibheno, esifuna-
a ukuba umbheni afake kuRejistra ingxoxo ebhaliweyo exhasa isibheno lingaphelanga ixesha elimiselwe yiJaji eyiNtloko ecaciswe kweso saziso; ze b ummangalelwa afake ingxoxo ebhaliweyo kuRejistra eyimpendulo yengxoxo yombheni ungegqithanga umhla otyunjiweyo omiselweyo yiJaji eyiNtloko, oya kulandela umhla eyayi nikezelwe ngawo ingxoxo yombheni kummangalelwa.
Umbheni unokufaka kuRejistra ingxoxo ebhaliweyo eyimpendulo yengxoxo yombheni zingaphelanga iintsuku ezili-10 ukususela ngomhla eyanikelwa ngawo ingxoxo yommangalelwa kumbheni.
IJaji eyiNtloko ingathatha izigqibo zokuba isibheno kujongwane naso ngokwengxoxo ebhaliweyo kuphela na
Kuxhomekeke kumalungiselelo omthethwana 5, iJaji eyiNtloko iya kubeka umhla ekuya kumanyelwa ngawo ingxoxo eyenziwa ngomlomo, kwaye iRejistra iya kwazisa onke amaqela esibheno ngomhla wetyala, oko ekwenza ngeposi eqinisekisiweyo okanye ifeksi. Oku akwenze zingaphelanga iintsuku ezintlanu wazisiwe umhla wetyala.
Inkcukacha ezongezelelweyo emazinikezelwe kuRejistra
Xa isicelo sokuphunyezwa komThetho wokungahambelani nomGaqo-siseko okanye isaziso sokubhena ukuphikisana nalo mthetho, sifakwe kuRejistra ngokomThetho 16, okanye isicelo sokubhena sifakwe ngokungqinelana nomThetho 19, umfaki sicelo okanye umbheni kwangaxesha nye, uya kunika uRejistra inqaku-
a elibeka ubude berekhodi, okanye ukuba irekhodi, okanye ukuba kuthe kanti irekhodi inobungqina obungekabhalwa, uthelekelelo lobude berekhodi kunye nexesha elifunekayo ukukhuphela ngokubhala;
b ukuba ingaba kukho iimeko ezikhethekayo ezinokufuna ukuxoxwa kwetyala okuya kuthatha ngaphezu kosuku olunye okanye ezihambelanayo nemiyalelo eza kunikwa yiJaji eyiNtloko.
ICANDELO 1X
INTLAWULO NEENDLEKO
Ukurhafiswa kweendleko nentlawulo yamagqwetha
Imithetho 17 nowe-18 yeNkundla ePhakamileyo yeMithetho yeziBheno
Ngokubhekiselele kwirhafu kunye neentlwulwa ezikhutshwa kumagqwetha, iya kusebenza, nezilungiso ezinokufuneka.
Kwimeko yengxoxo eyenziwa ngomlomo okanye ebhaliweyo, intlawulo yengxoxo ebhaliweyo, kwiimeko ezifanelekileyo, ingavunyelwa njengendaba eyohlukileyo.
Intlawulo zeNkundla
Ukongeza kwintlawulo zeNkundla ezimiselwe kule mithetho intlawulo ezikwicandelo 2 iya kuba yintlawulo yenkundla ahlawulwa nezitampu zengeniso yerhafu.
Izigqibo ezimiselweyo kumThetho 44 ziya kusebenza, kunye nezilungiso okanye iinguqulelo ezinokufuneka.
ICANDELO X
AMALUNGISELELO EENTLOBO NGEENTLOBO
Ithala leencwadi
Ithala leeencwadi leNkundla liya kufumaneka ukuba lisetyenziswe ziijaji, abasebenzi baseNkundleni nabanye abantu abanemvume kanoncwadi ngenjongo yophando olunxulumene nomGaqo-siseko.
Ithala leencwadi liya kuvulwa ngamaxesha ekukho iimfuno ezifanalekileyo ezinokufunwa yiNkundla kwaye ukusebenza kwalo kuya kulawulwa yimithetho eyenziwe yiKomiti yethala leencwadi leNkundla ngokucebisana nejaji eyiNtloko.
Uguqulelo
Xa nayiphi irekhodi okanye uxwebhu olufakwe kuRejistra luqulathe okubhalwe ngolwimi olusemthethweni olungaziwayo zizo zonke iijaji, uRejistra uya kwenza ukuba isahlulo saloo rekhodi okanye iirekhodi ezichaphazelekayo ziguqulelwe ngumguquleli ofungisiweyo weNkundla ePhakamileyo, kulwimi okanye kwiilwimi eziya kuqondwa zezo jaji, ze kunikwe amaqela achaphazelekayo iikopi zolo guqulo.
Imifuziselo, iidayagram nemiboniso
Imifuziselo, iidayagram nemiboniso yezinto eziyinxalenye yobungqina obuthathwe etyaleni baze beziswa eNkundleni ukuze buhlolwe, buya kubekwa elugcinweni lweRejistra iintsuku ezili-10, ubuncinane, phambi kokuba liviwe ityala okanye lifakwe.
Yonke imifuziselo, iidayagram nemiboniso yoko kubekwe elugcinweni lweRejistra, iya kususwa ngabo bachaphazelekayo zingaphelanga iintsuku ezingama-40 emva kokugqitywa kwetyala.
Xa oku kungenziwanga, uRejistra uya kwazisa iqela elichaphazelekayo ukuba lisuse amanqaku ngoko nangoko ze ukuba awasuswa phambi kweenyanga ezintandathu emva koko, iRejistra iya kuwatshabalalisa okanye iwachithe ngendlela efanelekikeyo.
Ukurhoxiswa kwamatyala
Xa kuthe kwenzeka ukuba onke amaqela, nangaliphi ixesha leenkqubo zomThetho, afake isivumelwano esibhaliweyo kuRejistra sokuba ityala malirhoxiswe, ebalula iindlela zokuhlawulwa kweendleko kunye nentlawulo emayenziwe kuRejistra zayo yazo naziphi iimali ezifanele ukuhlawulwa, uRejistra uya kungenisa olo rhoxiso, ukuba iJaji eyiNtloko iyalele njalo, apho ke inkundla ayinakube iphinde ibanjwe ngaloo mcimbi.
Ukumila nobukhulu bamaxwebhu
Lonke uxwebhu olungaphezu kwamaphepha ali-15 luya kuba noludwe lokuqulathiweyo olunonxulumaniso olulungileyo, kungajongwanga indlela yokuphindwa kabini.
Lonke uxwebhu ekuvalweni kwalo, luya kuphatha igama lomntu okanye ummeli wakhe oligqwetha , idilesi yeposi neyasekuhlaleni, inombolo yefeksi, yefoni nedilesi ye- e-mail, xa zikhona, ze uxwebhu lwentsusa lusayinwe ngumntu lowo okanye igqwetha lakhe.
a IRejistra ayiyi kwamkela ukufakwa kwalo naliphi uxwebhu olunikezelwe lukwimo engayithobeliyo le mithetho, kodwa iya kuyibuyisela kulowo wonileyo okanye osileleyo ibonisa iimeko apho kubekho ukusilela ukuthobela: Ngaphandle kokuba iikopi ezintsha nezifanelekileyo zifakwe ngokutsha zingaphelanga iintsuku ezintlanu emva kokufumana isaziso esibhaliweyo, isingeniso esinjalo asiyi kuthathwa njengesishiywe lixesha.
bUkuba iNkundla ifumanisa ukuba amalungiselelo ale mithetho akathotyelwanga, inganyanzelisa isohlwayo, ngokusebenzisa ingqiqo yayo.
Ukusetyenziswa kwemithetho ethile yemiThetho engaTshintshiyo
Le mithetho ilandelayo yemiThetho engaTshintshiyo eya kusebenza kwiinkqubo zeNkundla, nezilungiso ezinokuba zifanelekile.
INombolo yomThetho Isihloko
ukuya ku-6 ukudityaniswa kwamaqela ekusetyenzisweni neminye imiba enxulumene noko
Izilungiso kwizibongozo namaxwebhu
Ukufunyanwa, ukuhlolwa nokuphuhliswa kwamaxwebhu
ukuya ku-38 Ukufumana ubungqina ukulungiselela ityala
Ukutshintsha nokurhoxiswa kwamatyala
Abaguquleli abafungisiweyo
Ukutolikwa kobungqina
Ukufayilishwa, ukulungiselelwa nokuhlolwa kwamaxwebhu
Ukungqinela ubunyani bamaxwebhu asayinwe ngaphandle kwemida yeRiphabliki yoMzantsi Afrika
Ukutshatyalaliswa kwamaxwebhu
Ookhomishini/ ooGunyaziwe beNkundla
Ukusetyenziswa kwamacandelo athile omThetho weNkundla ePhakamileyo
La macandelo alandelayo omThetho weNkundla ePhakamileyo, 1959 UmThetho 59 wowe-1959, aya kusebenza kunye nenguqulelo ezifanelekileyo, kwiinkqubo zamatyala eNkundleni, ngokungathi ziyimithetho yenkundla yawo.
ICandelo Isihloko bis Ukubalelwa kwemicimbi ethile ukuba iphandwe ngumlawuli
Amagunya eNkundla ekuphulaphuleni/ ekuvavanyeni izibheno
Ukuhlolwa ngabagocagoci kwabantu ababungqina babo bufunwa kumatyala amalungelo
Indlela yokusebenza ngezigunyaziso, iincwadi zezicelo kunye namaxwebhu enkonzo avela kumazwe angaphandle. La malungiselelo aya kusebenza xa kufakelwe ibinzana ?naluphi na ulwimi olusemthethweni ? endaweni yesiNgesi okanye isiBhulu.
Amaxwebhu afakelwe ukuphicotha izinto eziyinyani
Nawuphi na umntu nakuyiphi inkqubo yetyala kwiNkundla yamatyala njengommeli ongenakhethe enkundleni ovunywe ngokufanelekileyo yiNkundla nakuyiphi inkqubo yetyala uya kubanelungelo, kumaxwebhu afakwe kuRejistra ngokungqinelana nale mithetho, ukuba aphicothe izinto eziyinyani ezihambelana nokufunyaniswa kwemiba ephambi kweNkundla nengaveli ngokukodwa kwirekhodi: Ngaphandle kokuba ezo zinto ziyinyani-
a zingunobangela oqhelekileyo okanye azinakuphikiswa; okanye b zikwimeko esemthethweni, yenzululwazi, yobuchwepheshe nakwimeko yamanani aqokolelweyo ukwenza lula ukuqinisekiswa.
Onke amanye amaqela aya kuba nelungelo, kwixesha elivunyelwe yile mithetho ukuba aphendule kuxwebhu olulolu hlobo, ukuvuma, ukukhanyela, ukuphikisa okanye ukucacisa kwizinto eziyinyani kangangoba kufuneka kukwafanelekile ukuze kwenziwe izigqibo ezifanelekileyo yiNkundla.
Ukungathobeli imithetho
INkundla okanye iJaji eyiNtloko inga-:
ngandisa okanye inciphise ixesha elimiselweyo kule mithetho kwaye inokukuxolela ukungathobeli ngale mithetho, ngokubona kwabo okanye ngokusebenza nangokubonisa isizathu esaneleyo; noku-
nika imiyalelo kwimicimbi yokusebenza, yenkqubo nokuchithwa kwaso nasiphi na isibheno, isicelo okanye umcimbi ongomnye njengokubona kweNkundla okanye iJaji eyiNtloko.
Ukukhutshwa kwemiyalelo/ Isigwebo: Icandelo 3 lomThetho oFezekisayo weNkundla yomGaqo-siseko, 1995 (UmThetho 13 wowe-1995)
Imiyalelo yeendleko zeNkundla iya kukhutshwa kwinkundla kamantyi ngale ndlela ilandelayo:
Le miyalelo yeendleko iya kuba nefuthe lesigwebo samalungelo enkundla kamantyi ze lowo umyalelo wendleko wenzelwe inzuzo yakhe uya kuthathwa njengotyalwayo sisigwebo ze lowo umyalelo wenzelwe ukuphikisana naye athathwe ngengotyala isigwebo.
Kwimeko apho umyalelo wendleko ungathotyelwanga, lowo ugwetyelweyo uya kufaka kuRejistra ubungqina obufungelweyo obubeka phandle iinkcukacha zomyalelo weendleko nezichaza ukuba umyalelo wendleko awuthotyelwanga okanye awuthotyelwanga ngokuphelelyo, ngaloo ndlela kufaneleke ngayo, kunye nesixa esingekahlawulwa, ze acele uRejistra ukuba amnike ikopi eqinisekisiweyo yaloo myalelo wendleko.
Emva kokuhlola ifayile echaphazelekayo yeNkundla ngenjongo yokuqinisekisa okuqulathwe kubungqina obufungelweyo, uRejistra uya kunika lowo kusingiselwe kuye kumthethwana ikopi eqinisekisiweyo yomyalelo wendleko kwaye uya kurekhoda oko kunika kwifayile yeNkundla.
Lowo kubhekiselwe kuye kumthethwana 2 uya kufayilisha le kopi kuthethwa ngayo kumabhalana wenkundla yamalungelo yommandla ahlala kuwo, aqhuba kuwo ishishini okanye aqeshwe kuwo.
Umyalelo ololu hlobo uya kukhutshwa ngokungqinelana namalungiselelo omThetho weNkundla kaMantyi, 1944 (UmThetho 33 wowe-1994), kunye nemiThetho yeeNkundla zeeMantyi epapashwe phantsi kwesaziso sikaRhulumente esingu-R.1108 sikaJuni 1968, njengoko sifakelwe, malunga namagunya okugweba ngokuchasene nempahla/ izinto umntu anazo ezithathekayo nezingathathekiyo/ezingashukumiyo nokunikezelwa kwemiyalelo yomvuzo yokuthimba kunye nemiyalelo yokuthimba imali kuphela.
Amalungiselelo egqithayo
Xa ixesha labelwe nayiphi na injongo okanye isizathu ngokwale mithetho, kwaye elo xesha bekufanele ukuba liqale ukuqhuba phambi kokuqaliswa kwalo mithetho, ixesha elilolo hlobo liya kuqala ukubalelwa kuphela ngomhla wokuqalisa ukusebenza kwale mithetho.
Ukurhoxiswa kwemithetho
Imithetho yeNkundla yoMgaqo- Siseko ebifudula ipapashwa iya kurhoxiswa ngomhla wokuqala ukusebenza kwale mithetho: Ngaphandle kokuba nayiphi imiyalelo enikwe ngokubhalwa ehambelana neenkqubo eziza kulandelwa ekumiseleni imbambano okanye umba kumatyala asele eqalisiwe, iya kuhlala isebenza, ngaphandle kokuba irhoxiswe ngokubhalwa yiJaji eyiNtloko.
Ungquzulwano kokubhaliweyo
Uyilo lwale mithetho lwalubhalwe ngesiNgesi kuqala ze lwaguqulelwa kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni. Ngenxa yeso sizathu, xa kunokuthi kubekho imbambano, kuya kusebenza ingxelo yesiNgesi.
Isihloko esifutshane
Le mithetho iya kubizwa ngokuba yimiThetho yeNkundla yomGaqo-siseko, ka-2003.
Uludwe lweenkqubo 1 ? AMAXWEBHU
Isaziso sesindululo (kuRejistra)
Isaziso sesindululo (kuRejistra nommangalelwa)
UXWEBHU 1
ISAZISO SESINDULULO
kuRejistra
KWINKUNDLA YOMGAQO-SISEKO YOMZANTSI AFRIKA
Inombolo yetyala????
Ummangali
Qaphela ukuba lo mmangali obizwe apha ngasentla ufaka isicelo eNkundleni, somyalelo ngokwale ndlela ilandelayo:
ukuba ubungqina obufungelweyo buka ???????????? obu buhlonyelwe apha, buya kusetyenziswa ukuxhasa oku.
Nceda ubeke lo mcimbi phambi kweJaji eyiNtloko ukuba ujongwe ngokungqinelana nomThetho 11 .
Ummangali okanye igqwetha
KuRejistra weNkundla ebizwe apha ngasentla.
UXWEBHU 2
ISAZISO SESINDULULO
kuRejistra noMmangalelwa
KWINKUNDLA YOMGAQO-SISEKO YOMZANTSI AFRIKA
Inombolo yetyala???..
Ummangalelwa
Qaphela ukuba u???????????? (obizwa apha njengommangali) unenjongo zokufaka isicelo somyalelo kule Nkundla (a)???.. (b)??? (c)???.. (apha obeka kusaqalwa nje indlela yomyalelo ocelwayo) nokuba ubungqina obufungelweyo obukhapha u????. buya kusetyenziswa ukuxhasa oku.
Qaphela kwakhona ukuba ummangali ukhethe u-????????????. (Idilesi ebekwe apha) njengedilesi aya kwamkela kuyo isaziso nenkonzo yokuqhubeka kwazo zonke iinkqubo zetyala.
Qaphela futhi ukuba ukuba ngaba unenjongo zokuphikisa esi simangalo uyacelwa ukuba (a) wazise igqwetha lommangali ngokulibhalela ngomhla okanye phambi ??????.(umhla) (b) zingaphelanga iintsuku ezili-15 emva kokuba unike isaziso senjongo yakho yokuchasa isimangalo ukufayilisha ubunqina obufungelweyo obuyimpendulo yakho, xa ngaba bukhona; kwaye kwakhona uyacelwa ukuba ukhethe idilesi oya kwamkela kuyo isaziso nenkonzo yawo onke amaxwebhu kwezi nkqubo zetyala.
Ukuba akukho njongo yokuchasa inikiweyo, ummangali uya kucela uRejistra ukuba abeke umcimbi phambi kweJaji eyiNtloko ukuze kujongwane nawo ngokuhambelana nomThetho 11 .
Ummangali okanye igqwetha
Ummangalelwa
Idilesi
Uludwe lweenkqubo 2
INTLAWULO/ IMALI EHLAWULWAYO
Ukufakwa kwaso nasiphi isicelo (ngaphandle koxwebhu lokuqala) 10.00
Ukufakwa kobungqina obufungelweyo obuyimpendulo (nganye) 10.00
Ukufakwa kwesaziso sokubhena okanye sokubhena ukuphikisa ngesibheno 15.00
Umyalelo weNkundla onika imvume yokubhena 15.00
Intlawulo yerhafu yawo nawuphi umcimbi 25.00
<fn>xho_Article_National Language Services_IMITSHATO YESINTU (2005).txt</fn>
IMITSHATO YESINTU
KUNYE
NOMTHETHO WOKWABIWA KWELIFA ELINGENAMYOLELO
Ihlaziywe: Agasti 2005
IZIQULATHO
WOKWAMKELWA KWEMITSHATO YESINTU ...1
B. UBUNDLALIFA OBUNGENAMYOLELO KUBANTU ABANTSUNDU ... 21
C. UKWAMKELWA KWEMITSHATO YAMASILAMSI NGOKWEMIQATHANGO YOMQULU OWAMKELA IMITSHATO YAMA-SILAMSI ...31
IZIHLOMELO
INTSHAYELELO
Eli nqaku aliqulunqwanga ngenjongo yokuba libe lixwebhu eliqulethe yonke into nokuba lisetyenziswe njengelinegunya, kodwa lilumgiselelwe ukuba lisebenze njengesikhokelo kubantu abasebenza ngemitshato namafa.
Ngenxa yomthetho wocalulo eminye imitshato yabantu bomthonyama baseMzantsi Afrika yayingamkelwa okanye yaisuke ipheliswe phantsi kweemeko ezithile. Lo mthetho mtsha kuxoxwa ngawo kweli nqaku uthe wenza iinguqulelo ezinkulu kwizithethe, njengoko kuza kubonwa apha ngasezantsi.
Ngokunjalo indlela abephathwa ngayo amafa abantu abaNtsundu abafe bengenamiyolelo, ibingahambisani konke-konke nomgaqo-siseko yaye umthetho osekelwe phezu kwezigwebo ezithile kwakufuneka unyanzelise iSebe lezobuLungisa ukuba liguqule umthetho walo ukuba uhambelane nomGaqo-siseko.
Kusenokutshiwo ukuba lo mthetho mtsha kuxoxwa ngawo kweli nqaku nawo awuhambelani nezithethe zabantu bomthonyama boMzantsi Afrika, kodwa leyo ayiyonjongo yale ngxoxo. Wena ke zigqibele ngalo nto!
OKUSETYENZISIWEYO
IMITSHATO YESINTU
AMATYALA ASELE EGWETYIWE
1 SA 383 T
1 SA 377 A
2 SA 209 T
UmThetho wokwamkelwa kwemiTshato yeSintu
IsiKhokelo somSebenzisi-mthetho sokuKhuphela nomSebenzi wamaGunya, uHlelo lwesi-7 - West IsaHluko 40
IMITSHATO YAMASILAMSI
Amatyala asele egwetyiwe
UMabi weliFa likaSeedat echasene nomPhathi
SA 690 (C)
Amanqaku
UBonthys: UmQulu wamaLungelo woMzantsi Afrika kunye nokuPhuhliswa komThetho woSapho
UChahalia - ubuMi, umThetho weeNtsapho zamaSilamsi kunye nomGaqo-siseko wexa elizayo woMzantsi Afrika - uphando lwangaphambili.
UBUNDLALIFA
Amatyala asele egwetyiwe
SA 936 T
SA 675 T
Umoseneke nabanye bechasene nomPhathi kunye nomnye
SA 149
IMITHETHO
UmThetho wokuLawulwa kwabaNtsundu
UmThetho woLawulo lwamaFa
UmThetho wobuNdlalifa kungekho Myolelo
A. UMTHETHO 120 KA-1998 WOKWAMKELWA KWEMITSHATO YESINTU
INTSHAYELELO
Phambi kokuxoxa nzulu ngomThetho wokwaMkelwa kwemiTshato yesiNtu (obizwa ngokuba "ngumThetho" apha ngasezantsi) kubalulekile ukunika amagqabantshintshi ngembono ebanzi malunga nemeko yomthetho ngokunxulumene nemitshato yakwamantyi kunye "nemitshato yesintu" ekwangenwa kuyo phambi kwe-15 Novemba 2000, (okt. umhla owaqala ngawo ukusebenza lo mThetho).
IMITSHATO YAKWAMANTYI NGOKOMTHETHO 38 KA-1927 WOKULAWULWA KWABANTU ABANTSUNDU
Ngokwecandelo 22 elicinyiweyo lomThetho wokuLawulwa kwabantu abaNtsundu. imitshato yakwamantyi yabantsu abantsundu yayihleli ingeyiyo eyokwabelana ngento yonke kwabo batshatileyo ngaphandle kwengeniso nelahleko kunye nokugcinwa kwegunya lomtshato ngumyeni (khangela kumthetho obhekiselele kuMphathiswa weeNdaba zabaNtu: kwityala likaMolefe echasene noMolefe 1946 AD 315 kunye noBopape echasene noMoloto 2000 1 SA 383 T). Ukuze kubekho ukwabelana ngento yonke kwabatshatileyo kunye nokwengeniso nelahleko apho kungekho sivumelwano senziweyo saphambi komtshato saza sabhaliswa, abantu abantsundu babenyanzelekile ukuba benze isibhengezo malunga nalo mba phambi kwegosa elitshatisayo, kwisithuba senyanga phambi kokuba bangene kumtshato.
Kodwa ke, oko kwabelana ngento yonke, njalonjalo, kwakusenzeka kuphela apho umyeni wayengeyonxalenye yomtshato wesintu kunye nomnye umlingane ngaphandle kwalo mlingane ajonge ukumtshata.
Ngomhla woku-1 Novemba 1984, umThetho 88 ka-1984 weMpahla yomTshato wathi wamiselwa, mthetho lowo owathi phakathi kwezinye izinto waphelisa igunya lomtshato ebenalo umyeni phezu komfazi kumtshato wakwamantyi, okanye ngomthetho wesintu. Isiphumo soku yaba kukuba, ukusuka ngonhla woku-1 Novemba 1984, igunya lomtshato ebenalo umyeni phezu komfazi ngokomtshato laphethwa ngokwe kwecandelo 22 elicinyiweyo, lathi lacinywa ukubuyela emva.
Ifuthe lomtshato wakwamantyi kumtshato wesintu osele ukho
Njengokuba abalingane kumtshato wesintu babengathathwa njengabatshatileyo ngokwasemthethweni, umlingane wayenokuba nakho nangaliphi na ixesha lokuhlala kwakhe kulo mtshato, ukungena kumtshato wakwamantyi nomnye umntu. Ifuthe laloo mtshato wakwamantyi kulo "mtshato wesintu", yayikukuba lo mtshato wesintu wawuvele upheliswe (khangela uNkambula echasene noLinda 1951 1 377 (A) kunye noMalaza echasene noMndaweni 1975 BAC (C) 45). Umfazi okulo mtshato wesintu wayesaziwa "njengomlingane olahliweyo". Umfazi okumtshato onjalo wesintu wayenakho ukungena kumtshato wakwamantyi nomnye umntu kuze ngokunjalo lo mtshato ukhoyo wesintu upheliswe. Ukuba le mitshato iyavuselelwa ngumThetho 120 ka-1998 (icandelo 2) wokwamKelwa kwemiTshato yesiNtu ngumbuzo okuya kufuneka ukuba iinkundla zenze isiqibo ngawo.
Kodwa ke iCandelo 22 lomThetho 38 ka-1927, wokuLawulwa kwabantu abaNtsundu lathi lasindleka ngokhuselo oluthile kusapho olulahliweyo esakufa umyeni. Ngenjongo yelifa, umgangatho womhlolokazi otshatwe kwamantyi kunye nabantwana bakhe wawuthathwa njengokuba uyalingana nowabaya batshatwe ngesintu. Oku kuthetha ukuba, amabango okuqala anikwe umfazi womtshato wakwamantyi kunye nabantwana bakhe athi alahlwa, ze bathathwa ngokulinganayo nala mfazi (okanye abafazi) ulahliweyo womtshato wesintu wangaphambili kunye nabantwana bakhe.
Imeko ukusuka kumhla wesi-2 Disemba 1988
NgokomThetho wokuHlaziywa komThetho womTshato neMpahla yomTshato, umThetho 3 ka-1988, oqalise ukusebenza ngomhla wesi-2 Disemba 1988, umThetho ka-1927 wokuLawulwa kwabantu abaNtsundu wathi wahlenahlengiswa.
Lo mThetho woHlaziyo wazisa ezi nguqulelo zilandelayo:
Ukususwa kwecandelo 22
Ifuthe loku yaba kukuba yonke imitshato eMzantsi Afrika yathi yenziwa yalingana yaye umThetho 88 ka-1984 weMpahla yomTshato wenziwa wasebenza nakwimitshato yabantu abantsundu ekungenwe kuyo emva komhla wesi-2 Disemba 1988. Imtshato ekungenwe kuyo emva komhla wesi-2 Disemba 1988 ngoko yayiba yileyo yokwabelana ngento yonke ngabo batshatileyo ngaphandle kokuba isivumelwano sangaphambi komtshato sathi senziwa saza sabhaliswa kwisithuba seenyana ezintathu kumqulu wezigqibo.
Unyino kumtshato
Olunye uyilo olubalulekileyo kukuba "umtshato wesintu" awuzange usuke upheliswe ngulo wakwamantyi. Icandelo 221 lalimalela umyeni womtshato wesintu ukuba angene kumtshato wakwamantyi nomnye umfazi ngeli xesha kusekho lo mtshato wesintu khangela uThembisile echasene noThembisile 2002 2 SA 209 T noKwitshana echasene noMagalela 1999 4 SA 610 TK.
Ngelishwa akukho mvume yanikwayo kwimeko apho lo mtshato wakwamanti uthe wakho emva kwalowo wesintu. Kodwa ke, kuqinisekisiwe ukuba umtshato wakwamantyi onjalo unokulanjathiswa.
Imeko ukusuka ngomhla we-15 Novemba 2000
Icandelo 3 lomThetho 120 ka-1998 wokwaMkelwa kwemiTshato yesiNtu, walela umlingane oyinxalenye yomtshato wesintu osebenzayo ukuba angene kumtshato wakwamantyi ngomThetho 25 ka-1961 wemiTshato. Umsindleko ofana nalowo kuxoxwe ngawo kumhlathi 2.3.2 apha ngasentla, kodwa kungekho mvume apho imisindleko yalo mThetho ithe yanyhashwa.
Ngo-1978 umThetho 21 ka-1978 waseTranskei wawuvumela ukuba umyeni womtshato okhoyo wakwamantyi aphinde angene kweminye imitshato yesintu, ukuba lo mtshato wakwamantyi wawungenguwo owakwabelana ngento yonke. Ngokunjalo, umyeni okumtshato wesintu wayenganakho ukuthi ngeli xa uqhubekayo lo mtshato wesintu angene kumtshato wakwamantyi nomntu wesithathu, ukuba lo mtshato wakwamantyi yayingenguwo lowo wokwabelana ngento yonke.
UMTHETHO 120 KA-1998 WOKWAMKELWA KWEMITSHATO YESINTU
Lo mThetho waqalisa ukusebenza ngomhla we-15 Novemba 2000 wenza wazisa inyathelo elikhulu ukuba kwamkelwe yonke imitshato esemthehweni. Lo mthetho ungasetyenziswa phantsi ukubuyela umva yaye ngoku uza kujongwa ngokwamacandelo.
Ukusebenza kwalo mThetho
Lo mThetho usebenza kuyo yonke imitshato yesintu ekungenwe kuyo ngokomthetho wesintu, okt. izithethe kunye nokusetyenziswa ngokwemveli phakathi kwabantu bomthonyama boMzantsi Afrika ukwayinxalenye yenkcubeko yabo bantu.
Kucacile ke ngoko ukuba lo mThetho ngumThetho ongazani nabala, usebenza kuphela kubantu bomthonyama bomZantsi Afrika, ukuba lo mtshato wabanjwa ngokwezithethe nezinto ezisetyenziswa ngabantu bomthonyama boMzantsi Afrika.
UKWAMKELWA KWEMITSHATO YESINTU
Icandelo 2 lalo mThetho lahlula phakathi kweendidi ezimbini zemitshato yesintu, ezizezi:
ImiTshato yamFazi-mnye neyesiThembu ekungenwe kuyo phambi komhla we-15 Novemba 2000
Imitshato ekungenwe kuyo phambi komhla we-15 Novemba 2000 yamkelwa kuphela ukuba isemthethweni ngokomthetho wesintu nokhoyo ngexesha lokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho. Imiqathango ekufuneka ifikelelwe yile mitshato yileyo ibekwe ngumthetho ongacaciswanga wesintu osebenza ngaphandle kwaKwaZulu-Natal nomthetho ocacisiweyo wesintu osebenza KwaZulu-Natal.
ImiTshato yamFazi-mnye neyesiThembu ekungenwe kuyo emva komhla we-15 Novemba 2000
Imitshato ekungenwe kuyo emva komhla we-15 Novemba 2000 iyahambelana neemfuno zalo mThetho. Imiqathango ekusindlekwe ngayo kulo mThetho ingqongqo yaye ukusilela ukuhambisana nale miqathango kuya kuba nefuthe lomtshato onokulanjathiswa.
Imiqathango yomtshato osemthethweni ekungenwe kuwo emva komhla we-15 Novemba 2000
Icandelo 3 lalo mThetho lisindleka ukuba le miqathango ilandelayo kufuneka ithotyelwe ngokubhekiselele kumtshato wesintu onomfazi omnye:
Bobabini abalingane abaza kutshata kufuneka babe ngaphezulu kwiminyaka eli-18 ubudala okanye bathathwe njengabantu abadala.
Bobabini abalingane abaza kutshata kufuneka bavume ukutshata ngokomthetho wesintu.
Makungabikho kwaba balingane oyinxalenye yawo namphi na omnye umtshato wesintu.
Lo mtshato kufuneka kuboniswene ngawo ze ungenwe okanye ugcotyelwe ngokomthetho wesintu.
Ukulungiselela ukuba semthethweni komtshato wesithembu ngokwesintu, ukongeza kulo mqathango kuthethwa ngawo apha ngasentla, kufuneka kwenziwe isivumelwano njengoko kusindlekiwe kwicandelo 7 (ukuze ufumane ingxoxo egcweleyo ngalo mba khangela umhlathi 5.2.2).
Ukubhaliswa kwemiTshato yesiNtu
Icandelo 4 lomThetho libeka uxanduva kubalingane ukuba babhalise umtshato wabo, kodwa ukusilela ukubhalisa umtshato akuchaphazeli ukuba semthethweni kwalo mtshato.
Ubhaliso lwenziwa ligosa elibhalisayo (iSebe lezeKhaya), ukuba nje ingcaciso edingekayo emiselweyo iyanikwa ze kuhlawulwe nomrhumo. Nabani na, nokuba ayingabo abo batshatileyo, angafaka isicelo sokubhaliswa komtshato, ukuba nje babonisa umdla owaneleyo kulo mcimbi.
Imiqathango yokubhalisa umtshato kunye namaxwebhu ekufuneka egcwalisiwe kunye nobungqina omabungeniswe kwigosa elibhalisayo ziqulethwe kwimigaqo emalunga nomThetho yaye akuyi kuxoxwa ngeenkcukacha zazo kweli xwebhu.
Ukufaka isicelo enkundleni
Icandelo 4 lomThetho lisindleka ukuba inkundla kungayiwa kuyo ngokufaka isicelo ukuze kubhaliswe umtshato wesintu. Eli candelwana linokusetyenziswa kuphela xa kukho imbambano malunga nokuba semthethweni komtshato, hayi kwiimeko apho igosa elibhalisayo lingaqinisekanga ngezithethe noko kusetyenziswayo.
ISIDIMA NEGUNYA ELILINGANAYO LABALINGANE
Phambi kokumiselwa kwalo mThetho, inkosikazi ekumtshato wesintu yayithathwa njengomntu omncinci naphakade abe yena umyeni ethathwa njengomlawuli welifa. Icandelo 6 ngoku lithe lasindleka bobabini abalingane ngegunya elilinganayo, ngokuxhomekeka ukuba lo mtshato ungowaliphi na ixesha malunga nokwabiwa kweempahla.
IZIPHUMO MALUNGA NEEMPAHLA KWIMITSHATO YESINTU
ImiTshato yesiNtu esemThethweni ekungenwe kuyo phambi komhla we-15 Novemba 2000
Iziphumo malunga nempahla kwimitshato enjalo zihlala zilawulwa ngumthetho wesintu, ngokuxhomekeka kwimisindleko yecandelo 6, ekuxoxwe ngayo apha ngasentla. Iziphumo ezinjalo okukakhulu zithathwa njengezingangeni kumtshato wolwabelwano ngento yonke ngaphandle kohlelo lwengeniso.
Kodwa ke icandelo 7 lomThetho, lisindleka ukuba abalingane abakumtshato ongenwe phambi kokuqalisa kwalo mThetho ukusebenza, bangathi ngokuhlangeneyo bafake isicelo enkundleni ukuze baguqule isimo sempahla kumtshato wabo, ukuba kukho izizathu ezivakalayo zalo nguqulelo, kunikwe ixesha elaneleyo kubantu ababatyalayo yaye kungabikho mntu wenzelwa ixanasi yile nguqulelo. Inkundla iya kugunyazisa eso sibini ukuba singene kwisivumelwano yaye umtshato uya kuthi kamva ulawulwe seso sivumelwano.
Imitshato esemthethweni ekungenwe kuyo emva komhla we-15 Novemba 2000
Imitshato yesintu emfazi mnye
Ukuba kubalingane akakho okomnye umtshato oqhubayo wesintu, umtshato ngulowo wokwabelana ngento yonke, ngaphandle kokuba abalingane bangena kwisiVumelwano sokungaBelani ngento yonke yaye eso sivumelwano sibhaliswe kumgcini wencwadi yezigqibo. Kule meko yokugibela, iziphumo ngokwempahla yalo mtshato ziya kulawulwa seso sivumelwano.
Imitshato yesithembu ngokwesintu
Umyeni onqwenela ukwenza isivumelwano somnye umtshato wesintu kufuneka afake isicelo enkundleni ukuze afumane umyalelo:-
wokulawula iziphumo zolwabiwo-mpahla yomtshato wakhe kulo mfazi mtsha;
ukuphelisa uhlelo lwempahla yomtshato lwalo mtshato ukhoyo; kunye nokwahlula ilifa nokuqinisekisa ukwabiwa ngokulinganayo kwempahla.
Inkundla iya kusalela isicelo esinjalo ukuba ngokwembono yayo nabani na kwaba bantu babandakanyekayo akakhuselwanga ngokwaneleyo sesi sivumelwano.
NgokwabaCebisi bomThetho kutsha nje imbono efunyenwe liSebe lezeKhaya, ukuphethwa kwesivumelwano kungqongqo yaye ukukubetha ngoyaba kunefuthe lomtshato onokulanjathiswa.
UKUCHITHWA KOMTSHATO WESINTU
Icandelo 8 likwathe lazisa inguqulelo kwimeko yangaphambili, apho umtshato wesintu ubuya kuchithwa ngaphandle komyalelo wenkundla.
Yonke imitshato yesintu esemthethweni, nokuba ibhalisiwe okanye hayi kufuneka ichithwe yinkundla, (iNkundla ePhakamileyo, iNkundla yeeNtsapho okanye iNkundla yoQhawulo-mitshato ngokomThetho 9 ka-1929). Imisindleko yomThetho 24 ka-1987 woQhawulo-mitshato isebenza kumtshato wesintu yaye umtshato onjalo ungachithwa kuphela xa kukho ukwaphuka okungenakungcibeka kuloo mtshato.
Ukubuyiswa kwekhazi ebelikhutshiwe linqaku ekungekaqinisekwa ngalo okwangoku yaye lowo ulibambileyo kufuneka abe yinxalenye yeenkqubo, kulungiselelwa xa kunokwenzeka kufuneke libuyiswe ikhazi elo.
UKUGUQULWA KOHLELO LOMTSHATO
Icandelo 10 livumela ukuba abo bakumtshato wesintu omfazi-mnye benze isivumelwano sokutshatana ngokomThetho 25 ka-1961 womTshato.
Kodwa ke, umThetho awuvumi ukuba ubani okumtshato wakwamantyi angene kumtshato wesintu nalo mlingane khangela icandelo 104.
UmThetho ucatshulwe yaye ufundeka ngolu hlobo:
UMTHETHO 120 KA-1998 WOKWAMKELWA KWEMITSHATO YESINTU
INJONGO
Ukwenza umsindleko wokamkelwa kwemitshato yesintu; ukumisela imiqathango yomtshato wesintu osemthethwen; ukulawula ukubhaliswa kwemitshato yesintu; ukusindleka ngewonga nesikhundla esilinganayo kwabo batshatileyo kwimitshato yesintu; ukulawula iziphumo zokwabiwa kwempahla kwimitshato yesintu kunye nesikhundla sabalingane abakumtshato onjalo; ukulawula ukuchithwa kwemitshato yesintu; ukusindleka ngokwenziwa kwemigaqo; ukuguzula imisindleko ethile yemithetho ethile; kunye nokusindlekela imiba ehlangene nako konke oko.
Iinkcazelo
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba isimo salatha okunye-
inkundla' ithetha iNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika, inkundla yeentsapho emiselwe phantsi kwawo nawuphi na umthetho okanye iNkundla yoQhawulo-mitshato emiselwe ngokwecandelo 10 lomThetho woHlhengahlengiso loLawulo, 1929 (umThetho ka-1929);
Umthetho wesintu' uthetha izithethe noko kusetyenziswayo ezigcinwa ngokwemveli phakathi kwabantu bomthonyama abangama-Africa boMzantsi Afrika zibe ziyinxalenye yenkcubeko yabo bantu;
umtshato wesintu' uthetha umtshato ekungenwe kuwo ngokwemiqathango yomthetho wesintu;
ikhazi' lithetha impahla ngokwemali okanye okunye, nokuba yaziwa njengekhazi, bogadi, bohali, xuma, lumalo, thaka, ilobola, magadi, emabeheka okanye nangaliphi na elinye igama, athi oza kuba ngumyeni okanye intloko yosapho lwakhe athembise ukuyinika intloko yekhaya lalowo uza kuba ngumtshakazi kujongwe kumtshato wesintu;
umPhathiswa' uthetha umPhathiswa wewSebe lezeKhaya;
okumiselweyo' kuthetha okumiselwe ngomgaqo owenziwe phantsi kwecandelo 11;
igosa elibhalisayo' lithetha nawuphi na umntu otyunjwe njengegosa elibhalisayo ngeenjongo zalo mThetho okanye igosa elibambeleyo phantsi kwegunya elibhaliweyo lomPhathiswa;
lo mThetho' uquka le migaqo; kanti inkokheli yemveli' nguye namphi na umntu onesikhundla kuluhlu lolawulo lwemveli, ngokomthetho wesintu okanye nawuphi na omnye umthetho.
Ukwamkelwa kwemitshato yesintu
Umtshato ongumtshato osemthethweni kumthetho wesintu nosele ukho ekuqaleni kokusebenza kwalo mThetho wamkelwa njengomtshato phantsu kwazo naziphi na iimeko.
Umtshato wesintu ekungenwe kuwo emva kokuqalisa kwalo mThetho ukusebenza, ohambelana nemiqathango yalo mThetho, wamkelwa njengomtshato phantsi kwazo naziphi na iimeko.
Ukuba umntu ungumlingane kwimitshato yesintu engaphezulu kwisinye, yonke imitshato yesintu esemthethweni ekungenwe kuyo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, iyamkelwa njengemitshato phantsi kwazo naziphi na iimeko.
Ukuba umntu ungumlingane kwimitshato yesintu engaphezulu kwisinye, yonke imitshato enjalo ekungenwe kuyo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho,ibe ihambisana nemisindleko yalo mThetho, iyamkelwa njengemitshato phantsi kwazo naziphi na iimeko.
Ukuze umtshato wesintu ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho ube semthethweni-
a abo baza kutshata kufuneka-
i bobabini babe ngaphezulu kobudala obuli-18 iminyaka; kunye nokuba ii bobabini bavume ukuba batshatiswe phantsi komthetho wesintu.
b lo mtshatho makuboniswane ukuze kungenwe kuwo okanye ugcotyelwe ngokomthetho wesintu.
Ngaphandle kokuba kusindlekiwe kwicandelo 101, akukho mlingane okumtshato wesintu uya kuba nakho ukungena kumtshato phantsi komThetho wemiTshato, 1961 (umThetho 25 ka-1961), ngeli xesha usaqhuba lo mtshato wesintu.
a Ukuba omnye kwabo baza kutshata uselula, bobabini abazali bakhe, okanye ukuba akanabazali, umondli wakhe osemthethwei, kufuneka anike imvume yokuba atshate.
b Ukuba imvume yomzali okanye umondli ayinakufumaneka, icandelo 25 lomThetho wemiTshato, 1961, liya kusebenza.
a Nangona kukho icandelwana 1 a i, umPhathiswa okanye naliphi na igosa eligunyaziswe nguye ngokubhala kwinkonzo karhulumente, linganika imvume ebhaliweyo kumntu ongaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala ukuba angene kumtshato wesintu ukuba umPhathiswa okanye elo gosa kuthethwa ngalo libona ukuba lo mtshato uyadingeka yaye ungumdla wabo bantu bangena kuwo.
b Loo mvume ayiyi kukhulula abo bangena kulo mtshato kwizibophelelo zokuba bathobele yonke eminye imiqathango emiselwe emthethweni.
c Ukuba umntu ongaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala uthe wangena kumtshato wesintu ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yomPhathiswa okanye yegosa elifanelekileyo, umPhathiswa okanye eli gosa lisenakho, ukuba linoluvo lokuba lo mtshato uyadingeka yaye ungumdla woosingaye, nokuba ukuba lo mtshato wawuhambelana nomThetho ngokweminye imiba, ukubhengeza ngokubhala ukuba lo mtshato ngumtshato wesintu osemthethwen.
Ngokuxhomekaka kwicandelwana 4, icandelo 24A lomThetho wemiTshato, 1961, lisebenza kumtshato wesintu apho umntu oselula engena kuwo ngaphandle kwemvume yomzali, umondli, umkomishinari wentlalo-ntle yabantwana okanye ijaji, kuxhomekeka kwimeko.
Ukwalelwa komtshato wesintu phakathi kwabantu ngenxa yokuhlobana ngegazi okanye ukuzalana kuxomekeka kumthetho wesintu.
Ukubhaliswa kwemitshato yesintu
Abalingane abakumtshato wesintu banoxanduva lokuqinisekisa ukuba umtshato wabo ubhalisiwe.
Namphi na umlingane angafaka isicelo kwigosa elibhalisayo ngokugcwalisa ifom emiselweyo ukuze abhalise umtshato wakhe wesintu yaye kufuneka anike igosa elibhalisayo ulwazi olumiselweyo kunye nalo naluphi na ulwazi olongezelelekileyo olunokufunwa ligosa elibhalisayo ukuze lizanelise ngobukho baloo mtshato.
Umtshato wesintu-
a ekungenwe kuwo ngaphambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, ube ungabhaliswanga ngokwawo nawuphi na omnye umthetho, kufuneka ubhaliswe kwisithuba seenyanga ezili-12 emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho okanye kwixesha elidana njengoko umPhathiswa angathi amaxesha ngamaxesha amisele isaziso kwiGazethi; okanye b ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, kufuneka ubhaliswe kwisthuba seenyanga ezintathu emva kokuphethwa kwawo loo mtshato okanye kwixesha elidana njengoko umPhathiswa angathi amaxesha ngamaxesha amisele isaziso kwiGazethi.
a Igosa elibhalisayo, ukuba lanelisekile ukuba abalingane bangene kumtshato osemthethweni, kufuneka liwubhalise lo mtshato ngokubhala amagama abalingane, umhla walo mtshato, ikhazi ekuvunyelwene ngalo nazo naziphi na iinkcukacha ezimiselweyo.
c Igosa elibhalisayo kufuneka linike aba balingane isiqiniselo sobhaliso lomtshato, esineenkcukacha ezimiselweyo.
a Ukuba ngaso nasiphi na isizathu, umtshato wesintu awubhaliswanga, nabani na othi anelise igosa elibhalisayo ukuba unomdla owaneleyo kulo mba angafaka isicelo kwigosa elibhalisayo ngala ndlela imiselweyo ukuze liphande ngobukho baloo mtshato.
b Ukuba igosa elibhalisayo lanelisekile ukuba ukho okanye wakha wakho umtshato wesintu osemthethweni phakathi kwabo balingane, kufuneka awubhalise lo mtshato ze akhuphe isiqiniselo sobhaliso njengoko kuveziwe kwicandelwana .
Ukuba igosa elibhalisayo alaneliseki ukuba kwangenwa kumtshato wesintu osemthethweni ngaba balingane, kufuneka ale ukuwubhalisa lo mtshato.
Inkundla inokuthi, xa kufakwe isicelo nasemva kophando olumiselwe yinkundla, iyalele-
a ukubhaliswa kwawo nawuphi na umtshato wesintu; okanye b ukucinywa okanye ukulungiswa kwalo naluphi na ubhaliso lomtshato wesintu olwenziwe ligosa elibhalisayo.
Isiqiniselo sobhaliso lomtshato wesintu esikhutshwe phantsi kweli candelo okanye nawuphi na omnye umthetho onika umsindleko wokubhaliswa kwemitshato yesintu siba nobungqina obamkelweyo bobukho balo mtshato wesintu nobeenkcukacha eziqulethwe kweso siqiniselo.
Ukusilela ukubhalisa umtshato wesintu akuchaphazeli ukuba semthethweni kwalo mtshato.
Ukuqinisekiswa kobudala bomntu oselula
Igosa elibhalisayo, malunga nomntu ekuthiwa uselula, linokwamkela isiqinisekiso sokuzalwa, incwadi yesazizsi, ingxelo efungelweyo okanye umzali nokuba sisizalwana salo mntu uselula okanye nobunye ubungqina elibona bufanelekile eli gosa libhalisayo njengobungqina bobudala baloo mntu uselula.
Ukuba ubudala bomntu ekuthiwa uselula abuqiniseki okanye kuyaphikiswana ngabo, bube ubudala balo mntu bubalulekile ngenjongo yalo mThetho, igosa elibhalisayo linokuthi ngala ndlela imiselweyo lingenise lo mba kwinkundla kamantyi emiselwe ngokomThetho weeNkundla zikaMantyi, 1944 (umThetho 32 ka-1944), ekufuneka yona inkundla iqinisekise ubudala balo mntu ze ikhuphe isiqiniselo esimiselweyo malunga nalo mcimbi, siqiniselo eso siqulethe ubungqina bobudala balo mntu.
Umfazi okumtshato wesintu, ngokokulingana nomyeni wakhe nangokuxhomekeka kuhlelo lokwabiwa kweempahla olulawula lo mtshato, unesidima nesikhundla esipheleleyo, kuquka nesikhundla sokufumana iimphla nokuzichitha, ukungena kwisivumelwano kunye nokumangala, ngaphezu kwawo nawaphi na amalungelo namagunya anokuba nawo ngokomthetho wesintu.
Iziphumo zokwabiwa kwempahla kumtshato wesintu kunye namandla esivumelwano kubalingane
Iziphumo zokwabiwa kwempahla kumtshato wesintu ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho ziyaqhubeka ukulawulwa ngumthetho wesintu.
Umtshato wesintu ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, apho umlingane angeyonxalenye yawo nawuphi na omnye umtshato wesintu okhoyo, ngumtshato apho kwabelwana ngento yonke, nengeniso nelahleko phakathi kwabalingane, ngaphandle kokuba ezo ziphumo zibe zithe ngokucacileyo azafakwa ngabalingane kwisivumelwano somtshato esilawula uhlelo sempahla yomtshato wabo.
somThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-1984), zisebenza kuwo nawuphi na umtshato wesintu ongowokwabelana ngento yonke njengoko kuvezwe kwicandelwana .
a Abalingane abakumtshato wesintu ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho bangathi ngokuhlangeneyo bafake isicelo enkundleni ukuze bavunyelwe ukuguqula uhlelo lwempahla yomtshato olusebenza kumtshato okanye imitshato yabo yaye inkundla ingathi ikhuphe umyalelo wokuba uhlelo lwempahla yomtshato olusebenza kulo mtshato okanye kuloo mitshato alusayi kuqhubeka lusebenza ize igunyazise abo bachaphazelekayo kulo mtshato okanye kuloo mitshato ukuba bangene kwisivumelwano esibhaliweyo apho uhlelo lwempahla yomtshato okanye yemitshato yabo luya kuthi lulawulwe ngokwemiqathango emiselwe yinkundla. Oku kuya kwenzeka ukuba inkundla yanelisekile kukuba-
i kukho izizathu ezivakalayo zale nguqulelo icetywayo;
ii kuye kwanikwa isaziso esibhaliweyo nesanelisayo sale nguqulelo icetywayo kubo bonke abatyalwa izambuku ezingaphezu kwama- R500 ngaba balingane njengoko kunokugqitywa ngumPhathiswa wezobuLungisa ngesaziso kwiGazethi; nokuba iii akukho mntu ungomnye uya kwenzelwa ixanasi yile nguqulelo icetywayo.
b Kwimeko apho umyeni eyinxalenye yemitshato yesintu engaphezu kwsinye, bonke abantu abanomdla owaneleyo kulo mcimbi, ngokukodwa umlingane okanye abalingane balowo ufaka isicelo, kufuneka bafakwe kwiinkqubo.
) Icandelo 21 lomThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-
lisebenza kumtshato wesintu ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho apho umyeni engenabalingane badlulileyo kwisinye.
Umyeni okumtshato wesintu onqwenela ukungena komnye umtshato wesintu nomnye umfazi emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho kufuneka afake isicelo enkundleni ukuba iphumeze isivumelwano esibhaliweyo esiya kulawula ikamva lohlelo lokwabiwa kwempahla kulo mtshato wakhe.
Xa kuqwalaselwa isicelo ngokwecandelo 6-
a inkundla kufuneka-
i kwimeko yomtshato wokwabelana ngento yonke okanye oxhomekeke kuhlelo lwengeniso-
aa iluphelise uhlelo lokwabelana ngempahla yomtshato olusebenza kulo mtshato; ze bb iphumeze isahlulo sempahla yomtshato;
ii iqinisekise ukwabiwa ngokulinganayo kwempahla; ze iii iqwalasele zonke iimeko ezifanelekileyo zezo ntsapho ziya kuchaphazeleka ukuba isicelo samkelwe;
b inkundla inokuthi-
i ivumele ezinye iinguqulelo kwimiqathango yesivumelwano;
ii inike umyalelo ngokuxhomekeka kuyo nayiphi na imiqathango eyibona inobulungisa; okanye iii isalele isicelo ukuba ngokokubona kwayo imidla yalo naliphi na icala elibandakanyekayo ayiyikukhuseleka ngokwaneleyo kwesi sivumelwano sicetywayo.
Bonke abantu abanomdla owaneleyo kulo mcimbi, ngokukodwa umlingane okanye abalingane balowo ufaka isicelo kunye nalowo useza kuba ngumlingane wakhe, kufuneka bafakwe kwiinkqubo ezimiselwe ngokwecandelwana .
Ukuba inkundla iyasiphumeza isicelo ekuthethwe ngaso kwicandelwana okanye 6, umgcini zincwadi okanye unobhala wenkundla, ngokuxhomekeka kwimeko, kufuneka anike umlingane ngamnye umyalelo wenkundla kuquka isikhutshelo esiqinisekisiweyo seso sivumelwano yaye kufuneka abone ukuba lo myalelo kunye nesikhutshelo esiqinisekisiweyo seso sivumelwano sithunyelwa kumgcini zincwadi wezivumelwano ngamnye walo mmandla ikuwo inkundla.
Ukuchithwa kwemitshato yesintu
Umtshato wesintu ungachithwa kuphela yinkundla ngommiselo woqhawulo-mitshato phantsi kwemihlaba yokuba lo mtshato uqhekekileyo awusenakungcibeka.
Inkundla ingakhupha ummiselo woqhawulo-mtshato phantsi komhlaba wokuba umtshato oqhekekileyo awusenakungcibeka ukuba yanelisekile ukuba ubudlelane bomtshato phakathi kweso sibini sisemtshatweni sebufikelele kwimeko yokuphasalaka yaye akusekho themba libonakalayo lokubuyisela uzinzo kubudlelane bomtshato phakathi kwabo.
UmThetho wokuLamla kwimiCimbi eThile yoQhawulo-mitshato, 1987
umThetho 24 ka-1987 necandelo 6 lomThetho woQhawulo-mitshato, 1979 umThetho 70 ka-1979, ziyasebenza ekuchithweni komtshato wesintu.
Inkundla enika isimiselo sokuchitha umtshato wesintu-
a inala magunya kuthethwe ngawo kumacandelo 7, 8, 9nele-10
omThetho woQhawulo-mitshato, 1979, kunye necandelo 24 lomThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-1984);
b kufuneka, kwimeko yomyeni ongumlingane kwimitshato yesintu engaphezu kwesinye, ithathele ingqalelo zonke iimeko ezifanelekileyo kuquka naso nasiphi na isibophelelo, isivumelwano, okanye umyalelo owenziwa ngokwamacandelo 7 4, 5, 6 okanye 7 yaye kufuneka yenze umyalelo onokulingana ebona ukuba unobulungisa;
c ingayalela ukuba nabani na othe ngokwembono yenkundla wanomdla owaneleyo kulo mcimbi afakwe kwiinkqubo;
d ingenza umyalelo malunga nokuba ngubani na omakagcine namphi na umntwana oselula walo mtshato; yaye e ingathi xa isenza umyalelo wokuhlawulwa kwesondlo, ithathele ingqalelo yawo nawuphi na umsindleko okanye ulungiselelo oluthe lwenziwa ngokomthetho wesintu.
Kweli candelo akukho nto inokuguqulwa njengenika imida kwindima, evunywe kumthetho wesintu, yakhe namphi na umntu, kuquka nayiphi na inkokheli yemveli, ekulamleni, ngokomthetho wesintu, kuyo nayiphi na imbambano okanye umba ovela phambi kokuba kuchithwe umtshato wesintu yinkundla.
Ubudala obusemthethweni
Nangona kukho imigaqo yomthetho wesintu, ubudala obusemthethweni bakhe nabani na bugqitywa ngokwemiqathango yomThetho wobuDala obusemThethweni, 1972 (umThetho 57 ka-1972).
Ukuguqulwa kohlelo lomtshato
Indoda nomfazi abakumtshato wesintu banakho ukungena kwisivumelwano somtshato phantsi komThetho wemiTshato, 1981 (umThetho 25 ka-1961), ukuba phakathi kwabo akakho ongumlingane komnye umtshato oqhubayo nomnye umntu.
Xa kungenwa emtsharweni njengoko kuvezwe kwicandelwana 1 lo mtshato ngowokwabelana ngento yonke kunye nengeniso nelahleko ngaphandle kokuba ezo ziphumo zithe ngokucacileyo azafakwa kwisivumelwano somtshato esilawula uhlelo lwempahla yomtshato wabo.
IsaHluko III kunye namacandelo 18, 19, 20 nelama-24 esaHluko I
omThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-1984), zisebenza malunga nawo nawuphi na umtshato ongowohlelo lokwabelana ngento yonke njengoko kuveziwe kwicandelwana .
Nangona kukho icandelwana 1, akukho mlingane okumtshato ekungenwe kuwo phantsi komThetho wemiTshato, 1961, unakho ukuthi, ngeli xesha lomtshato usaqhubekayo, angene kuwo nawuphi na omnye umtshato.
Imigaqo
UmPhathiswa wezobuLungisa, ebonisana nomPhathiswa, angenza imigaqo-
a ebhekiselele-
i kwimiqathango ekufuneka ithotyelwe kunye nengcaciso ekufuneka inikwe igosa elibhalisayo ngokubhekiselele kubhaliso lomtshato wesintu;
ii kwindlela ekufuneka igosa elibhalisayo lizanelise ngayo malunga nokuba kho okanye ukuba semthethweni komtshato wesintu;
iii kwindlela athi ubani, kuquka nenkokheli yemveli, anokuba nenxaxheba ngayo ekunikeni ubungqina bobukho okanye ekubhalisweni kwawo nawuphi na umtshato wesintu;
iv kubume nobuthumbu beziqiniselo, izaziszo, iziqiniselo ezifungelweyo kunye nezibhengezo ezifunekayo ngenxa yalo mThetho;
v kugcino, uqiniselo, ukuphunyezwa, ukulungiswa, ukukhutshwa kwakhona kunye nokulahlwa kwalo naliphi na ixwebhu elunxulumene nokubhaliswa kwemitshato yesintu okanye nalo naliphi na ixwebhu elimiselweyo ngokwale migaqo;
vi ngawo nawuphi na umcimbi ofunekayo okanye ovunyelweyo ukuba umiselwe ngokwalo mThetho; kunye vii nawo nawuphi na omnye umcimbi odingekayo okanye ongxamisekileyo ukuba kusindlekwa ubhaliso oluchanekileyo lwemitshato yesintu okanye ulawulo olwenziwe kakuhle lwalo mThetho; kunye b nokumisela imirhumo ehlawulwayo malunga nokubhaliswa komtshato wesintu kunye nokukhutshwa kwaso nasiphi na isiqiniselo malunga noko.
Nawo nawuphi na umgaqo omiselwe phantsi kwecandelwana 1 kufuneka ungeniswe ePalamente, phambi kokuba upapashwe kwiGazethi.
Nawuphi na umgaqo omiselwe phantsi kwecandelwana 1 onokukhokelela ekusetyenzisweni kwemali nguRhulumente okanye imigaqo emiselwe phantsi kwecandelwana 1 b kufuneka yenziwe ngokubonisana nomPhathiswa wezeziMali.
Nawuphi na umgaqo omiselwe phantsi kwecandelwana 1 ungasindleka ukuba nawuphi na umntu othi ophule umsindleko wawo okanye asilele ukuhambisana nawo abe uya kubekwa ityala aze esakugwetywa kufuneke ukaba ahlawule umdliwo okanye avalelwe isithuba esingadlulanga kunyaka omnye.
Ukuhlengahlengiswa kwemithetho
Icandelo 17 lomThetho woGcino lweziVumelwano, 1937 umThetho 47 ka-1937, uyahlengahlengiswa ngokuthi kuguqulwe umhlathi b wecandelwana 2 lalo mhlathi ulandelayo:
b apho umtshato ekujongenwe nawo ulawulwa ngumthetho osebenza kwiRiphabhliki okanye nayiphi na inxalenye yawo, icacisa ukuba ngaba lo mtshato waba nesivumelwano sokungabelani ngento yonke okanye ngaba uhlelo lwempahla yomtshato lulawulwa ngumthetho wesintu ngokwemiqathango yomThetho wokwamkelwa kwemiTshato yesiNtu, 1998;'
Icandelo 45bis lomThetho woGcino lweziVumelwano, 1937, liyahlengahlengiswa a ngokuthi kufakwe okunye endaweni yomhlathi b wecandelwana 1 lalo mhlathi ulandelayo:
b uyinxalenye okanye wawuyinxalenye yempahla kwilifa elihlangeneyo, yaye inkundla ithe yakhupha umyalelo, okanye ithe yakhupha umyalelo yaza yanika isigunyaziso, phantsi kwecandelo 20 okanye 21 1 lomThetho weMpahla yomTshato, 1984 umThetho 88 ka-1984, okanye phantsi kwecandelo 7 lomThetho wokwamkelwa kwemiTshato yesiNtu, 1988, ngokuxhomekeka kwimeko, apho impahla, okuqeshiweyo okanye ityala linikwa omnye wabalingane,'; kunye b ngokuthi kfakwe okunye endaweni yomhlathi b wecandelwana 1A lalo mhlathi ulandelayo:
b uyinxalenye okanye wawuyinxalenye yempahla kwilifa elihlangeneyo, yaye inkundla ithe yakhupha umyalelo, okanye ithe yakhupha umyalelo yaza yanika isigunyaziso, phantsi kwecandelo 20 okanye 21 1 lomThetho weMpahla yomTshato, 1984 umThetho 88 ka-1984, okanye phantsi kwecandelo 7 lomThetho wokwamkelwa kwemiTshato yesiNtu, 1988, ngokuxhomekeka kwimeko, apho impahla, okuqeshiweyo okanye ityala linikwa omnye wabalingane kwizabelo ezingahlulwanga.'.
Ukuguzulwa kwemithetho
Le mithetho ikhankanywe kwesi siCwangciso iyaguzulwa kangangoko kubekiwe kuluhlu lwesithathu lwesiCwangciso.
Isihloko esifutshane nokuqalisa
Lo mThetho ubizwa ngokuba ngumThetho wokwaMkelwa kwemiTshato yesiNtu, 19898, yaye uqalisa ukusebenza ngomhla omiselwe nguMongameli ngesibhengezo kwiGazethi, okt. 15 Novemba 2000.
Isicwangciso
UKUGUZULWA KWEMITHETHO
Icandelo 12
Inani nonyaka Isihlokwana umgama woguzulo womthetho
UmThetho 21 ka-1978 UmThetho wemiTshato Amacandelo 3, 29, 37, 38
neNgqokelela yemiThetho yakwa-
Zulu, 1987"
B. ULWABIWO LIFA OLUNGENAMYOLELO LWABANTU ABANTSUNDU
INTSHAYELELO
Kwixesha elidlulileyo uMzantsi Afrika wawusamkela iintlelo ezimbini ezahlukeneyo zobundlalifa ubuncinane: umthetho ongabhalwanga (kunye nemimiselo ewuhlengahlengisayo) kunye nemithetho yesintu. Uninzi lwemigaqo yesintu eyayisetyentyiswa kwixa elingaphambili yayingapheleli nje ekungquzulaneni nomqathango wempatho elinganayo, kodwa yayingahambisani nomgaqo-siseko.
Ingxoxo emayela nongquzulwano phakathi kwenkcubeko kunye nokulingana (khangela amacandelo 9 no- 30 omGaqo-siseko) ibe kho kakhulu, ngakumbi kule minyaka imbalwa idlulileyo.
Umzekelo ophathekayo wolu ngquzulwano uthe wabonakala kwityala lokuqala likaMthembu uMthembu echasene noLetsela 1997 2 SA 9 36 T kunye netyala lesibini likaMthembu uMthembu echasene noLetsela 1998 2 SA 675 T elaya kwisibheno. Kuba oku sekuyimbali, kweli nqaku siza kujongana kuphela nemeko njengoko injalo namhlanje.
Icandelo 23 lomThetho 38 ka-1927 wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu wasindleka ngokuba apho umntu ontsundu athe wafa, enomyolelo ongarhoxiswanga, elo lifa kwakufuneka lilawulwe ngumPhathi weNkundla ePhakamileyo icandelo 239.
Kodwa ke, ukuba umntu ontsuntu wafa, engashiyi myolelo usemthethweni, elo lifa lingenamyolelo kwakufuneka lilawulwe nguMantyi wesithili awayehlala kuso loo mntu untsundu icandelo 237. Umgaqo R200 womhla wesi-6 Febhuwari 1987, owathi wabhengezwa phantsi kwecandelo 2310 lomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu, wathi wasetyenziswa ukuba uncede ekulawulweni kwabantu abaNtsuntu.
Isiphumo setyala likaMoseneke- isigqibo yaba kukuba ilifa lomntu ontsundu elingenamyolelo lingaxelwa kumPhathi ukuze lilawulwe ngokwemiqathango yomthetho ongabhalwanga okanye kwi-Ofisi kaMantyi ukuze lilawulwe nguMantyi ngokwemiqathango yomthetho wesintu. Oku yayiluxanduva lwaloo mntu unika ingxelo ngelifa. Ukuba elo lifa lalilawulwe ngumantyi, kwakuya kusetyenziswa inkqubo engaqulunqwanga ka- R200 ka-1987 njengoko kuthethwe ngayo apha ngasentla. Ukuba elo lifa lalixelwe kumPhathi, kwakusetyenziswa umthetho ongabhalwanga ukulawula elo lifa.
Esi senzo singasentla sasivunyelwa kuphela kangangeminyaka emibini ukusuka ekuthathweni kwesigqibo kwityala likaMoseneke. ISebe lezobuLungisa kwafuneka limisele umthetho ojongene nolawulo lwawo onke amafa kwiRiphabhliki yoMzantsi Afrika. Kodwa ngelishwa zange kubekho mgaqo wenziwayo. Umgaqo okhoyo wexesha localulo wasuka nje wahlengahlengiswa.
Ilifa elinomyolelo ongarhoxiswanga
Njengoko kukhe kwaboniswa kwisigqibo setyala likaMoseneke, imisindleko yecandelo 23 lomThetho wokukuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu, kwakuvunyelwa ukuba lilandelwe iminyaka emibini kuphela. Eli thuba leminyaka emibini lafikelela esiphelweni ngomhla wesi-5 Disemba 2002. Ukusukela kumhla wesi-6 Disemba, umPhathi weNkundla ePhakamileyo wathi waxhotyiselwa ukusebenza ngawo onke amafa alawulwa ngumthetho ongabhalwanga. Ukuba umntu wayefile libe ixabiso lelifa lingaphantsi kwe- R125 000, 00, elo lifa kwakusetyenzwa ngalo kwiiNdawo zoNcedo kwii-Ofisi zikaMantyi endaweni yomPhathi kukwalandelwa isikhokelo sakhe (la mafa awaphelelanga kumafa abantu abantsundu kuphela).
Onke amafa anemiyolelo engarhoxiswanga anexabiso elingaphezulu kwe- R125 000, 00, kwakufuneka nawo axelwe kumPhathi weNkundla ePhakamileyo ukuze alawulwe.
Uxanduva lomPhathi
Ukususela kumhla wesi-6 Disemba 2002 ukuya kutsho kowe-15 Okthobha 2004 uxanduva lokongamela ulawulo lwala mafa alandelayo lwathi lwasuswa kuMantuyi yaye kwakunokusetyenzwa ngawo kuphela ngumPhathi ngokwemiqathango yomthetho wesintu, okt. umThetho 66 ka-1965 wokuLawulwa kwamaFa, okukoku:-
Ilifa lomntu ontsundu, othe ngexesha esaphila, wafaka isicelo sokukhululwa phantsi kolawulo lwemithetho yakwaZulu.
Ilifa lomntu ontsundu ongengomhlali woMzantsi Afrika (owelinye ilizwe).
Ilifa lomntu ontsundu othe, ngomhla wokufa kwakhe waba liqabane kumtshato wakwamantyi.
Umntu ofileyo, owayengumhlolokazi, umhlolo okanye eqhawule umtshato (wakwamantyi) ngomhla wokufa kwakhe abe engashiyi mlingane womtshato wesintu ekwangenwa kuwo phambi kokuchithwa kwalo mtshato (wakwamantyi).
Xa umPhathiswa wezobuLungisa enika isikhokelo sokuba ilifa malilawulwe ngokwemiqathango yomthetho ongabhalwanga.
Phambi kokuba umPhathi abe nokulawula eli lifa kuthethwa ngalo apha ngasentla, kwakufuneka kungeniswe ubunqina obubhaliweyo bokuba elo lifa lingena kula akhankanywe apha ngasentla.
Uxanduva lukaMantyi
Apho umntu ontsuntu efe engenamyolelo uMantyi okweso sithili agqibele kuso ukuhlala lowo ufileyo wayenegunya lokulawula ilifa lakhe:
Nabani na onomlingane kumtshato wesintu
La mafa angasentla ayesaqhubeka esabiwa phantsi komthetho wesintu njengoko kusindlekwe phantsi komThetho wokuLawulwa kwabantu abaNtsundu kunye nemigaqo ebhengezwe phantsi kwawo.
Yonke into ekuxoxwe ngayo kumhlathi 1 ukuya kutsho kowesi-3 apha ngasentla ngoku ithe yaguqulwa lityala likaBhe nabaNye bechasene noMantyi, iKhayelitsha nabaNye 2005 SA 580 CC.
Eli tyala kuthethwa ngalo sisicelo sokuqinsekiswa komyalelo wokungabikho mthethweni ngokomgaqo-siseko esifakwe yiNkundla ePhakamileyo yaseKapa. Le Nkundla yafumanisa amacandelo 23 (a), (c) no(e) omThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu kunye nomgaqo 2(e) wemiGaqo yokuLawulwa nokwaBiwa kwamaFa abantu abaNtsundu abaFileyo kungahambi ngokomgaqo-siseko yaye kungekho mthethweni. Icandelo 1 (b) lomThetho wamaFa angenamYolelo nalo labhengezwa njengelingahambi ngokomgaqo-siseko njengoko likhupha naliphi na ilifa okanye inxalenye yalo naliphi na ilifa ngokusebenza kwecandelo 1 lalo mThetho, apho icandelo 23 lomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu lisebenzayo.
ULanga DCJ, ebhalela uninzi lweeNkundla, unoluvo lokuba, xa licaciswa ngokwembali yalo, icandelo 23 lomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu lisuntsu lomthetho elingasahambi namaxesha anamhlanje elithi lenze lukhuni umthetho wesintu "osesikweni" laza ladala ukunyhashwa okumandla kwamalungelo abantu abantsundu base-Afrika. Eli candelo ladala uhlelo olunxusileyo lokwabiwa kwelifa kuma-Afrika antsundu, lingahoyanga minqweno nameko zawo. Icandelo 23 kunye nemigaqo yalo zibonakala zinocalulo yaye zisaphula amalungelo okulingana akwicandelo 9 kunye nesidima kwicandelo 10 lomGaqo-siseko wethu, yaye kufuneka likhutshwe ke ngoko. Ifuthe lalo myalelo kukuba akupheleli nje ukuba imithetho ezimeleyo elawula ilifa kweli candelo, ibe yengangqinelaniyo nomGaqo-siseko, kodwa kwanenkqubo ekuthi kuphathwe ngayo amafa abantu abaNtsundu ngokwahlukileyo kumafa abantu abamhlophe nayo ibonakala ingahambisani nomGaqo-siseko.
ULanga DCJ ukwabona umthetho wesintu wama-Afrika omalunga nobuzibulo bomntu oliduna, ngokwendlela othe wasetyenziswa ngayo mayela nokufumana ilifa lempahla. Unoluvo lokuba ucalula ngokungafanelekanga kubafazi kunye nabantwana abazelwe ngokungekho sikweni. Uthi ngoko awubhengeze njengongahambisaniyo nomgaqo-siseko yaye ungekho mthethweni.
Uvakalisa ukuba lo gama bekuya kuthi ngokwesiqhelo kunqweneleke ukuba iinkundla ziphuhlise imigaqo emitsha yomthetho wesintu wama-Afrika ukuba ubonise umthetho wesintu ophilayo nokuze kuhlanganiswe umthetho wesintu nomgaqo-siseko, isisombululo asinakuba kho kulo mcimbi, xa kuqwalaselwa ukuba umthetho wobuzibulo bendoda usisiseko kumthetho wesintu yaye kungenakufakwa omnye endaweni yawo, ngokweemeko zamatyala awohlukeneyo. Kodwa ke, ukwabeka ukuba ulawulo lwethutyana lokulawula ulwabiwo lwamafa abantu abantsundu angenamiyolelo luyadingeka de indlu yowiso-mthetho ikwazi ukuza nesisombululo esizinzileyo. Ngoko, iNkundla iyalela ukuba amafa abeya kuba ngachithiweyo ngaphambili ngokwemigaqo yomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu kunye nomgaqo womthetho wesintu wobuzibula bomntu oyindoda kufuneka ichithwe ngoku ngokwemigaqo efunyanwa kumThetho wokwaBiwa kwamaFa angenamiYolelo. Umsindleko owodwa uyenziwa malunga nemitshato yesithembu.
Umyalelo wale Nkundla mayela nemigaqo yokufumana ilifa iyenziwa ukubuya umva kuye kumhla wama-27 Epreli 1994, kodwa ayiyi kusebenza kwizikhutshelo ezigqityiweyo zobunini, ngaphandle kwalapho indlalifa ingenise isaziso sokufaka umngeni ngokuba semthethweni kwemisindleko yezimiselo kunye nomgaqo womthetho wesintu wobuzibula bomntu oyindoda.
Ngokunxulumene nokulawulwa kwamafa, iNkundla iyalela ukuba kwixa elizayo amafa abantu abafileyo abeya kuthi ngaphambili alawulwe ngumantyi ngokwemigaqo yomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu, kufuneka ngoku alawulwe ngumPhathi weNkundla ePhakamileyo ngokwemigaqo yomThetho 66 ka-1965 wokuLawulwa kwamaFa. Kodwa ke umyalelo wenkundla mayela nokulawulwa kwamafa awenziwanga ukuba uquke nexesha elidlulileyo, ngoko ke amafa alawulwa ngoomantyi ngokwemigaqo yecandelo 23 lomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu ngoku aza kuqhubeka elawulwa ngabo mantyi. Ukususela kumhla wesi sigqibo, amafa amatsha aza kulawulwa ngumPhathi weNkundla ePhakamileyo ngokwemiqathango yomThetho wokuLawulwa kwamaFa.
Ngokwesishwankathelo kuphethwe ukuba:
Icandelo 23 lomThetho 38 ka-1927 liyaguzulwa ukubuya umva kuyo kutsho kumhla wama-27 Epreli 1994.
Oomantyi abasayi kuqhubeka benegunya lokulawula amafa abantu abantsundu angenamiyolelo.
Onke amafa, kungajongwanga buhlanga, bala okanye nkolo, aza kulawulwa ngumPhathi weNkundla ePhakamileyo ngokwemiqathango yomThetho 66 ka-1965 wokuLawulwa kwamaFa.
Umyalelo wenkundla mayela nokulawulwa kwamafa awubuyiselwa kwixesha elidlulileyo, ngoko ke amafa alawulwa ngumantyi ngokwemiqathango yecandelo 23 lomThetho wokuLawulwa kwabaNtu abaNtsundu ngoku aza kuqhubekeka elawulwa ngabo mantyi. Kodwa ke, imigqaqo yesintu yokwabiwa kwelifa elinganamyolelo ayiyikulandelwa yaye umantyi kuya kufuneka ukuba asebenzise imisindleko yomThetho 81 ka-1987 wokwaBiwa kwamafa angenamYolelo.
Nagona imisindleko yecandelo 23 ithe yaguzulwa ukuqala kwixesha elidlulileyo, kodwa ayiyi kusebenza kwizikhutshelo ezigqityiweyo zobunini, ngaphandle kwalapho indlalifa ingenise isaziso sokufaka umngeni ngokuba semthethweni kwemisindleko yezimiselo kunye nomgaqo womthetho wesintu wobuzibula bomntu oyindoda. Ukuba umngeni uya kuphunyezwa njani na yinkundla eya kugqiba kuya kuxhomekeka nakwixesha elizayo.
Kwimitshato yesithembu, umlingane ngamnye uya kuba nelungelo lokufumana i- R125 000 okanye isabelo somntwana.
Ngokufutshane ityala likaBhe liza kuba neli futhe lilandelayo kukhutshelo lwelifa:
Onke amafa alawulwe aza agqitywa ngaphambi komhla we-15 Okthobha 2004, asenokubhekisa kumgaqo 4 - ukugunyaziswa kukaMantyi, ngaphandle kokuba semthethweni koko kufakelwa umngeni. Phantsi komsindleko wokuba loo mitshato ibe ibilawulwa nguMantyi ngokwemiqathango yesiBhengezo R200 sika-1987.
Onke amafa apho umnikazi wafa emva komhla we-15 Okthobha 2004, okanye ukuba ilifa lalikwinkqubo yokulawulwa, kodwa lingagqitywanga ngalo mhla, kufuneka lilawulwe ngokwemiqathango yomThetho 81 ka-1987 wokwaBiwa kwamaFa angenamiYolelo. Lo unesizathu sokukhutshelwa kwelifa kufuneka aqwalasele icandelo 1 (a) ukuya ku- (e) lalo mThetho kuthethwa ngawo.
Ukuba abagcini bemiqulu yezivumelwano baza kufumanisa njani na ukuba elo lifa lalisele liqoshelisiwe okanye lalisekwinkqubo yokulawulwa, ngumbuzo ovulekileyo. Kodwa ke, kuyavunywa ukuba abaGcini maxwebhu bafanele ukuxhomekeka kubulungisa bukamantyi kulo mba baze balandele umgaqo 4 - ugunyaziso.
UMTHETHO OMTSHA OSACETYWAYO
IKhomishoni yomTetho yoMzantsi Afrika kungoku nje ihlola ikwayila umthetho omtsha oza kulawula onke amafa abantu abfileyo, ngaphandle kokwahlula ngokobuhlanga, isini nesithethe.
Nceda uqaphele ukuba lo mthetho usacetywayo nekubhekiswa kuwo apha ngasentla ngumpoposho nje yaye awukaphunyezwa yiPalamente.
Lo mthetho ucetywayo ufundeka ngolu hlobo:
UMQULU OYILWAYO WOKUHLENGAHLENGISWA KOMTHETHO WESINTU MALUNGA NOKWABIWA KWELIFA
Iinkcazelo zamagama
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba imeko yalatha okunye.
umthetho wesintu'kuthetha imithetho nezithethe ebezigcinwa ngokwemveli ngabantu bomthonyama baseMzantsi Afrika abangama-Afrika oyinxalenye yenkcubeko yabo bantu, nokuba loo mithetho ibhaliwe okanye hayi;
UmPhathiswa' uthetha umPhathiswa wezobuLungisa;
izinto zomntu othile' zithetha izinto zokunxiba, ebezisetyenziswa ngongasekhoyo, izihombo, iifenitshala nezinye izinto zendlu, izixhobo zokulima nokuzingela, iincwadi, izithuthi okanye iindidi zothutho; eli gama aliquki imali okanye ukhuselo lwemali okanye izinto ebezisetyenziswa ngongasekhoyo ngeenjongo zoshishino;
inkokheli yemveli' ithethwa namphi na umntu othi ngokwemiqathango yomthetho wesintu okanye nawuphi na omnye umthetho abe nesikhundla kuluhlu lolawulo.
Ubundlalifa
Ngaphandle kokuba kukho nawuphi na umthetho ochasene noku, ilifa lomntu kufuneka esakufa umninilo labiwe ngokomyolelo walo mntu okanye, xa kungekho bungqina busemthethweni, mhlawumbi ngokupheleleyo okanye inxalenye, ngokomthetho wokwabiwa kwelifa elingenamyolelo omiselwe ngumThetho wokwaBiwa kwamaFa angenaMyolelo, 1987 (umThettho Nomb. 81 ka-1987).
UmThetho wokwaBiwa kwamaFa angenaMyolelo, 1987 umThettho Nomb. 81 ka-1987, usebenza ngeenguqulelo ezidingwa yimeko yelifa elingenamyolelo lomntu othe phambi kokuba usebenze lo mThetho, wangena kumtshato wesintu osemthethweni obusaqhubeka ngexesha lokufa kwalo mntu.
a Ngaphandle kokuba kukho nawuphi na umthetho ochasene noku, nokuxhomekeka kumhlathi (b) apha ngasezantsi, umlingane uthi afumane indlu nezinto zikamfi njengelifa.
c Ukuba umfi ebenezindlu ezingaphezulu kwisinye, umlingane oseleyo unokufumana indlu enye kuphela kuzo njengelifa, phantsi komqathango wokuba lo mlingane abe unelungelo lokukhetha nayiphi na indlu.
Lo mThetho awusebenzi kwimiba emalunga nokusiwa kwelifa kwisikhundla senkokheli yemveli.
a ngokuthi kufakwe okunye endaweni yomhlathi a wecandelwana 1 lalo mhlathi ulandelayo:
a ushiye ngasemva umlingane omnye, kodwa kungekho nzala, loo mlingane uya kufumana elo lifa lingenamyolelo;
ii abalingane abangaphezulu kwisinye, kodwa kungekho nzala, abo balingane kuya kufumana elo lifa lingenamyolelo labiwe ngokulinganayo;"
b ngokufaka okunye endaweni yomhlathi c wecandelwana 1 kumagama andulela umhlathana (i) kula mazwi alandelayo:
ushiya [ngasemva umlingane kunye nomntwana]-
c ngokufakela okunye endaweni yomhlathana i womhlathi c wecandelwana kulo mhlathana ulandelayo:
umntwana kunye-
aa nomlingane omnye, loo mlingane uya kufumana isabelo somntwana selo lifa lingenamyolelo okanye kangangomlinganiselo welo lifa lingenamyolelo oxabiso lawo lingadluliyo kwisixa esimiselwe ngumPhathiswa ngesaziso kwiGazethi, nakuphi na okukhulu kunokunye; okanye bb nabalingane abangaphezulu kwisinye, ab balingane baya kufumana isabelo somntwana selo lifa lingenamyolelo okanye inxalenye yelifa elingenamyolelo ngezabelo ezilinganayo ezingadludliyo kwisixa esimiselwe ngokwemiqathango yomhlathana (aa), nakuphi na okukhulu kunokunye; kunye"
cc ngokufaka okunye endaweni yomhlathi b wecandelwana 4 kulo mhlathi ulandelayo:
b ' ilifa elingenamyolelo' liquka nayiphi na inxalenye yalo naliphi na ilifa elingadluliselwayo ngenxa yomyolelo okanye ngokumayela nokungasebenzi kwecandelo 23 lomThetho wokuLawulwa kabantu abaNtsundu, 1927 umThetho Nomb. 38 ka-1927;" kunye dd ngokufaka okunye endaweni yecandelwana 6 leli candelwana lilandelayo:
ukuba umntwana kamfi, ngaphandle komntwana oselula okanye umntwana ogula ngengqondo, othe, kunye na[bo]mlingane kamfi osele ngasemva, unelungelo kwinxaxheba yelifa elingenamyolelo uthi alahle ilungelo lakhe lokufumana lo nxaxheba, lo nxaxheba iya kuba yeyomlingane osele ngasemva ongumzali waloo mntwana kuthethwa ngaye."
Ukuhlengahlengiswa komThetho wokoNdliwa kwabaLingane abaSele Ngasemva (27 ka-1990)
Icandelo 1 lomThetho wokoNdliwa kwabaLingane abaSele Ngasemva (27 ka-1990), liyahlengahlengiswa ngokongezwa kwala magama alandelayo kwinkcazelo 'yomntu osele ngasemva'- kunye namphi na umntwana okanye omnye umntu ohlobeneyo nomfi obesaya kuxhomekeka kumfi ngenkxaso phambi kokukfa kukamfi".
Ukuguzulwa kwemithetho
c Nayiphi na imithetho yesintu enyanzelisa indlalifa ukuba yondle abantwana bakamfi nokuhlawula amatyala enziwe ngumfi iyaguzulwa.
Isihloko esifutshane nokuqalisa ukusebenza
Lo mThetho ubizwa ngokuba ngumThetho wokuHlengahlengiswa komThetho wesiNtu wokwaBiwa kweliFa, 2000, yaye uya kuqalisa ukusebenza ngomhla omiselwe nguMongameli ngesibhengezo kwiGazethi."
C. UKWAMKELWA KWEMITSHATO YAMASILAMSI NGOKWEMIQATHANGO YOMQULU OWAMKELA IMITSHATO YAMASILAMSI
INTSHAYELELO
Xa kujongwa umGaqo-siseko weRiphabhliki yoMzantsi Afrika, owamkela izithethe nezinto ezisetyenziswa ngabo bonke abantu baseMzantsi Afrika, indlu yowiso-mthetho kwafuneka isindleke ngomthetho wokwamkelwa kwemitshato yamaSilamsi esemthethweni, nemisindleko yeziphumo zalo mitshato.
UmQulu uthe waphunyezwa ngenjongo yokwamkelwa kwemitshato yamaSilamsi.
Kweli nqaku akujongwanga ukuxoxa ngalo mQulu ngokupheleleyo, kodwa kujongwe ukugqalisela kuloo macandelo alo mQulu anokusetyenziswa ngabomthetho kunye nekhondo lomthetho.
Inkcazelo yamagama
Kuphela ziinkcazelo ezifanelene nengxoxo yeli nqaku ekuya kubhekiswa kuzo.
Inkundla
INkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika
INkundla yoQhawulo-miTshato emiselwe phantsi kwecandelo 10 lomThetho 9 ka-1929.
Le nkcazelo ibalulekile kwinjongo yoqhawulo-mitshato, ukuguqulwa kolawulo lwempahla yomtshato kunye nomyalelo wenkundla wesicelo semitshato yesithembu.
Umtshato okhoyo wakwaMantyi
Lo ngumtshato wamaSilamsi okwabhaliswe waza wangcwaliswa ngokwemiqathango yomThetho wemitshato ka-1961, phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mthetho. Ngamanye amazwi, umtshato ekungenwe kuwo ngokwemiqathango yomThetho wamaSilamsi kunye nomThetho ongaBhalwanga.
Khangela isiHlomelo A ukuze ubone itshathi.
Igosa eliTshatisayo
Nguye namphi na umntu ochongelwe oko ngumPhathiswa.
UKUSEBENZA KWALO MTHETHO
Imitshato ekungenwe kuyo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mthetho
Abalingane abangena kumTshato wamaSilamsi emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho kufuneka bakhethe ukubotshelelwa yimisindleko yalo mThetho 21.
Ngokwecandelo 6 (b) lalo mThetho, apho abo batshatileyo bathe bakhetha ukubotshelelwa yimisindleko yalo mThetho, loo mtshato wamaSilamsi kufuneka ubhaliswe emva kokungena kuloo mtshato, okanye kwixesha elidana njengoko kusindlekiweyo.
Kodwa ke, ukusilela ukubhalisa lo mtshato akuchaphazeli ukuba semthethweni kwalo mtshato (khangela icandelo 6 apha ngasezantsi).
Imitshato ekungenwe kuyo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mthetho
Yonke imitshato ekungenwe kuyo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, iya kulawulwa yimisindleko yalo mThetho ngaphandle kokuba abo batshatileyo, lingadlulanga ixesha elingangeenyanga ezili-12 okanye ithuba elidana eliseza kumiselwa, bakhethe ukuba umtshato wabo ube phantsi kwemisindleko yalo mThetho icandelo 22.
Iziphumo zemitshato engalawulwa ngulo mThetho
Apho abo batshatileyo bakhetha ukuba bangabotshelelwa yimisindleko yalo mThetho, umthetho njengoko wawunjalo ngaphambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mthetho uya kuthatha indawo icandelo 23. Oku kuya kuba nefuthe lokuba imitshato enjalo ingamkeleki yaye indima yomthetho ongabhalwanga njengoko kubhekiswe kuwo kwintshayelelo iya kusebenza.
Iziphumo zemiTshato ekhoyo yakwaMantyi
Imisindleko yalo mThetho iya kusebenza kuwo nawuphi na umtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo ngokwemiqathango yomThetho wamaSlamsi waza wangcwaliswa wabhaliswa ngokwemiqathango yomThetho ka- 1961 wemiTshato icandelo 24, ukuba nje abo batshatileyo bakhetha ukuba imisindleko yalo mThetho isetyenziswe kuloo mtshato. Kodwa ke, lo mThetho usenokungachaphazeli iziphumo zelifa lendoda zomtshato osele ukho, yaye ngenxa yezizathu ezicacileyo amacandelo 5, 6. 7. no-10 alo mThetho awasayi kusebenza kuloo mtshato.
Lo mThetho awusebenzi kwimitshato yakwamantyi okanye imitshato yesintu, elawulwa ngumThetho 120 ka-1998 wokwaMkelwa kwemiTshato yesiNtu.
Khangela isiHlomelo B ukuze ubone iTshathi
UKWAMKELWA KWEMITSHATO YAMASILAMSI
Kuphela yimitshato yamaSilamsi ekusebenza kuyo lo mThetho naleyo ihambelana nayo yonke imiqathango yalo mThetho, eya kuthathwa njengemitshato esemthethweni icandelo 25.
UKULINGANA
Abalngane abakumtshato wamaSilamsi banelungelo elipheleleyo lokwenza izivumelwano, ukumangala, njalonjalo.
IMIQATHANGO YOKUBA SEMTHETHWENI KWEMITSHATO YAMASILAMSI
Bobabini abalingane mabavume ukutshata
Igosa elitshatisayo kufuneka liqinisekise ukuba kuvunyelwene na
Amangqina kufuneka ekho xa kungenwa kulo mtshato
Bobabini abo batshatileyo mababe bafikelele kwiminyaka eli-18 ubudala
Amacandelo 6 no-7 alo mThetho kufuneka ethotyelwe icandelo 51
UKWALELWA KOMNYE UMTSHATO
Akukho mlingane womtshato wamaSilamsi unokungena komnye umtshato phantsi komThetho wemiTshato okanye nawuphi na omnye umthetho, ngeli xesha usaqhubekayo umtshato walo icandelo 52. Nawuphi na umtshato ekungenwe kuwo ngolo hlobo uya kuba ngongasebenziyo icandelo 53. Nangelinye icala kusenjalo. Abalingane bomtshato wamaSilamsi, apho kungekho misindleko isebenzayo yalo mThetho, nawo awanakungena kumtshato wamalungelo akwamantyi.
UKUBHALISWA KWEMITSHATO YAMASILAMSI
Umtshato ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho
Umtshato onjalo kufuneka ubhaliswe ingaphelanga iminyaka emibini emva kokuqalisa kwalo mThetho ukusebenza okanye ixesha elidana njengoko kunokuvunyelwa icandelo 61a. Nangona eli candelo lingqongqo nje, ukusilela ukubhalisa loo mtshato akuchaphazeli ukuba semthethweni kwaloo mtshato.
Imitshato ekungenwe kuyo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho
Apho abo batshatileyo baye bakhetha ukubotshelelwa ngulo mThetho, umtshato wabo kufuneka ubhaliswe kusakungenwa kuwo okanye kwixesha elidana njengoko kuvunyelwe icandelo 61b. Khangela le ngxoxo ingasentla malunga nokusilela ukubhalisa umtshato.
UBUNGQINA BOMTSHATO
Ngokwemiqathango yecandelo 6 (d), igosa elitshatisayo kufuneka linike abalingane isiqiniselo sokubhalisa, esiya kuthi sibe bubungqina bobukho balo mtshato wamaSilamsi.
Igosa elitshatisayo lisenokwala ukubhalisa umtshato, kanti inkundla yona, xa kufakwe isicelo, isenokuwubhalisa loo mtshato icandelo 65 nele 66.
Ukusilela ukubhalisa umtshato wamaSilamsi akuchaphazeli ukuba semthethweni kwaloo mtshato icandelo 610.
IZIPHUMO ZEMPAHLA YOMTSHATO WAMASILAMSI
Umtshato ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho
Umtshato onjalo asinguwo owakwabelana ngento yonke, kungaquki uhlelo lwengeniso, ngaphandle kokuba abo batshatileyo bathi babhalise isivumelwano saphambi kokutshata kugcino lwezivumelwano zingadlulanga iinyanga ezili-12 ukususela kumhla wokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho icandelo 81a.
Umtshato ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho
Umtshato onjalo uya kuba ngowokungabelani ngento yonke, kungaquki uhlelo lwengeniso, ngaphandle kokuba abo batshatileyo bathi babhalise isivumelwano saphambi kokutshata zingadlulanga iinyanga ezintathu ukususeka kumhla wokuqalisa walo mtshato icandelo 81b.
UKUGUQULWA KOHLELO LWEMPAHLA YOMTSHATO
Abalingane abakumtshato wamaSilamsi, apho lo mThetho usebenzayo, bangathi ngokuhlangeneyo bafake isicelo enkundleni ukuze bavunyelwe ukuba baguqule uhlelo lwempahla yomtshato icandelo 83. Akukho mda waxesha ubekelwe oko kuguqula.
IMIQATHANGO YOKUNGENA KOMNYE UMTSHATO WESITHEMBU WAMASILAMSI
Umyeni okumtshato wamaSilamsi, apho lo mThetho usebenzayo, onqwenela ukungena komnye umtshato, kufuneka afake isicelo eNkundleni ukuze:
Kuvunyelwe loo mtshato; nokuze
Kuvunyelwe isivumelwano esilawula uhlelo lwempahla yalo mtshato kwixesha elizayo icandelo 89.
Ukuba inkundla iyasamkela eso sicelo, isikhutshelo esiqinisekisiweyo seso sivumelwano kufuneka sigcinwe ngumgcini wezivumelwano icandelo 89.
UKUBHALISWA KWEMITSHATO YESITHEMBU
Akukho gosa litshatisayo linokubhalisa umtshato wesithembu ngaphandle kokuba linikwe isikhutshelo somyalelo wenkundla icandelo 810.
Icandel 9 linika umsindleko wokupheliswa komtshato wamaSilamsi yinkundla yomthetho kwimihlaba evunywe ngumthetho wamaSilamsi (khangela isiHlomelo C ukuze ubone inkqubo ekufuneka ilandelwe xa kupheliswa lo mtshato).
Apho umlingane okumtshato wakwamantyi okhoyo efaka uqhawulo-mtshato ngokwemiqathango yomThetho woQhawlo-mitshato, iNkundla ayiyi kuwuchitha lo mtshato wakwamantyi de kube kanti inkundla yanelisekile kukuba lo mtshato wamaSilamsi uthe wachithwa (icandelo 10).
UKWAMKELWA KWEMITSHATO YANGAPHANDLE YAMASILAMSI
Kuphela yinkundla yomthetho enokuthi yamkele umtshato onjalo apho kukho imbambano phakathi kwabo batshatileyo okanye igosa elitshatisayo.
UKUSONJULULWA KWEMBAMBANO
Amacandelo 13, 14 nele-15 alo mThetho asindleka ngenkqubo ekufuneka ilandelwe apho kukho imbambano mayela nokuchithwa kwemitshato (khangela isiHlomelo D ukuze ufumane umzobo weenkqubo ekufuneka zilandelwe).
UmQulu osacetywayo ufundeka ngolu hlobo:
Ukunika umsindleko wokwamkelwa kwemitshato yamaSilamsi; ukuchaka imiqathango yomtshato osemthethweni wamaSilamsi; ukulawula ukubhaliswa kwemitshato yamaSilamsi; ukwamkela ubume nokmgangatho wabalingane abakwimitshato yamaSilamsi; ukulawula iziphumo zobunini kwimitshato yamaSilamsi; ukulawula ukupheliswa kwemitshato yamaSilamsi kunye neziphumo zoko; ukusindlekela ukwenziwa kwemigaqo; kunye nokusindlekela imiba enxulumene noko.
Iinkcazelo zamagama nokucaciswa komThetho
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba imeko yalatha okunye-
i "inkundla" ithetha iNkundla ePhakamileyo yoMzantsi Afrika, okanye inkundla yeentsapho emiselwe phantsi kwawo nawuphi na umthetho, yaye iquka inkundla yoqhawulo-mitshato emiselwe phantsi kwecandelo 10 lomThetho wokuHlengahlengiswa koLawulo, 1929 umThetho 9 ka-1929, ibe isekwe njengoko kumiselwe kwicandelo 15;
ii "ikhazi elimiselweyo" lithetha ikhazi okanye inxalenye yalo elithi likhutshwe ngomhla osezayo ekuvunyelwene ngawo kodwa elithi naphantsi kwayo nayiphi na imeko lithi likhutshwe xa kuchithwa umtshato ngokuthi uqhawulwe okanye ngokufa;
iii "imbambano" ithetha imbambano okanye impikiswano ekuthiwa ikho enxulumene nokucaciswa okanye ukusetyenziswa kwawo nawuphi na umsindleko walo mThetho okanye nawuphi na umthetho osebenzayo;
iv "umThetho woQhawulo-mitshato" uthetha umThetho woQhawulo-mitshato, 1979 umThetho 70 ka-1979;
v "ikhazi" mahr lithetha imali, impahla okanye nantoni na eyeyexabiso, kuquka neenzuzo ekufuneka zihlawulwe ngumyeni kumfazi njengesiphumo somtshato ngokwawo ukuze kwakheke usapho nokuba kubekwe iziseko zothando kunye nokuhlala kunye;
vi "umtshato wakwamantyi okhoyo" uthetha umtshato okhoyo ekungenwe kuwo ngokomthetho wamaSilamsi othe wakwabhaliswa wangcwaliswa ngokwemiqathango yomThetho wemiTshato phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho;
viii "umThetheleli woSapho" uthetha umThetheleli woSapho otyunjwe phantsi kwecandelo 21 lomThetho wokuLamla kwimiCimbi eThile yoqhawulo-mitshato, 1987 umThetho 24 ka-1987;
ix "iFaskh" ithetha ummiselo wokuchithwa komtshato omiselwe yinkundla, xa umyeni okanye inkosikazi ifaka isicelo, kuwo nawuphi na umhlaba okanye isiseko esivunyelwe ngumthetho wamaSilamsi, kuquka nemeko apho inkosikazi, kuso nasiphi na isizathu okanye ezingaphezulu kwisinye sezi zizathu zilandelayo, ukutsho apho-
c umyeni athe wagwetyelwa ukuvalelwa ithuba leminyaka emithathu okanye ngaphezulu, phantsi komqathango wokuba inosikazi ibe inelungelo lokufaka isicelo sommiselo wokuchithwa komtshato lingadlulanga ithuba lonyaka omnye ukusuka kumhla wesigwebo;
d umyeni egula ngengqondo, okanye abe ekwimo yokuqhubeka ukungabikho zingqondweni njengoko kufumaneka kwicandelo 5 lomThetho woQhawulo-mitshato, apho imisindleko iya kusebenza ngeenguqulelo ezifunekayo ngenxa yemeko Junun;
e umyeni engenamandla obudoda okanye isifo esimandundu esenza ukuba ukuhlala kunye kunganyamezeleki 'Ayib';
f umyeni ephatha inkosikazi yakhe ngenkohlakalo nangaluphi na uhlobo, nto leyo eyenza ukuba ukuhlala kunye kunganyamezeleki Dharar;
g umyeni ethe wasilela, kungekho sizathu sivakalayo, ukuphumeza izibophelelo zakhe zomtshato kangangexesha elide kakhulu Dharar;
i umyeni ethe wonzakalisa inkosikazi yakhe, njengoko kuvunywa ngumthetho wamaSilamsi Dharar; okanye j isiphithiphithi phakathi kwabalingane sithe sanyhasha iinjongo zomtshato, kuquka iinqobo ezisisiseko zothando lwababini, ukubungezelelana, ukuba kunye kunye nokuqondana, okukhokelela ekubeni kube ngcono ukupheliswa komtshato phantsi kwezo meko Shiqaq;
x "'I-Iddah"' ithetha ixesha lokulinda eligunyazisiweyo, elisisiphumo sokuchithwa komtshato ngeTalaq, iFaskh okanye ukufa apho inkosikazi iya kuthi ngelo xesha ingatshati kwakhona. I-Idda yomfazi owaliweyo othi-
a ahlambe, kukuhlamba izihlandlo ezithathu;
b angahlambi nangasiphi na isizathu, ziinyanga ezintathu;
c amithe, yandiswa ukuya kwixesha lokuzala;
xii "'I-Khula"' ithetha ukuchithwa kweqhina lomtshato kwimeko yenkosikazi ngokwemiqathango yesivumelwano sokukhuphela impahla okanye enye ingqalelo eyamkelekileyo phakathi kwabalingane ngokomthetho wamaSilamsi;
xiv "igosa elitshatisayo" lithetha namphi na umntu ongumSilamsi onolwazi lomthetho wamaSilamsi nothe watyunjwa ngumPhathiswa njengegosa elitshatisayo ngeenjongo zalo mThetho okanye igosa elisebenza phantsi kwesigunyaziso esibhaliweyo somPhathiswa;
xv "umPhathiswa" uthetha umPhathiswa wemiCimbi yezeKhaya;
xvii "umtshato wamaSilamsi" uthetha umtshato ophakathi kwendoda nomfazi abahlanganiswe ngokomthetho wamaSilamsi kuphela;
xviii "omiselweyo" uthetha oko kumiselwe ngumgaqo owenziwe phantsi kwecandelo 18;
xix "ikhazi elikhawulezileyo" lithetha ikhazi okanye inxalenye yalo elithi likhutshwe ngexesha lokungena emtshatweni okanye msinyane nje emva koko xa inkosikazi inyanzelisa njalo;
xxi "'iTfwid al- Talaq"' ithetha ukuba umyeni anikele ilungelo lakhe leTalaq kumfazi okanye naye namphi na umntu, mhlawumbi ngexesha lokungena emtshatweni okanye ngexesha lokuqhubeka komtshato, ukuze umfazi okanye umntu otyunjiweyo abe nakho ukuphelisa lo mtshato ngokubhengeza iTalaq ngokulandela ngqongqo imiqathango yeso sinikezelo;
xxii "'iTalaq"' ithetha ukuchithwa komtshato wamaSilamsi, ngoko nangoko okanye kamva, ngumyeni okanye inkosikazi yakhe okanye i-arhente egunyaziswe nguye ukuba yenze njalo, isebenzisa igama elinguTalaq okanye isithethantonye okanye igama elakhiwe kulo naluphi na ulwimi, yaye oko kuquka isibhengezo seTalaq elandela iTafwid al- Talaq; yaye xxiii "'lo mThetho"' uquka imigaqo.
Ukusebenza kwalo mThetho
Imisindleko yalo mThetho iya kusebenza kumtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho apho abo batshatileyo bathi ngendlela emiselweyo bakhethe ukubopheleleka kwimisindleko yalomThetho.
Imisindleko yalo mThetho iya kusebenza kumtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho: Phantsi komqathango wokuba abo batshatileyo baya kuba nelungelo lokuba, lingaphelanga ithuba leenyanga ezili-12 okanye ixesha elidana njengoko kunokumiselwa, ukususela kumhla wokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, bathi ngokuhlangeneyo bakhethe ngendlela emiselweyo ukuba bangabopheleleki yimisindleko yalo mThetho, apho kuya kuthi imisindleko yalo mthetho ingasebenzi kuloo mtshato.
Umthetho osebenza kumtshato wamaSilamsi abathe abo batshatileyo bakhetha ukuba bangabotshelelwa yimisindleko yalo mThetho, uya kuba ngumthetho njengoko ubunjalo phambi kokuba lo mThetho uqalise ukusebenza.
Imisindleko yalo mThetho-
a isebenza kumtshato okhoyo njengoko amaqabane akuwo athe akhetha ngendlela emiselweyo ukwenza ukuba imisindleko yalo mThetho isebenze, ngaphandle kwamacandelo 5, 6, 7 nele-10: Phantsi komqathango wokuba amalungelo obunini asisiphumo somtshato ongowokwabelana ngento yonke okanye umtshato oxhomekeke kuhlelo lwengeniso, okanye ngokwemiqathango yesivumelwano sangaphambi komtshato, aya kuhlala engachaphazeleki;
b ayisebenzi kumtshato wakwamantyi ongcwaliswe phantsi komThetho wemiTshato emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho; yaye c ayisebenzi kumtshato wesintu obhaliswe phantsi komThetho wokwaMkelwa kwemiTshato yesiNtu, 1998 umThetho 120 ka-1998.
Umtshato wamaSilamsi apho lo mThetho usebenzayo nomalunga nokuba kuye kwathotyelwa yonke imiqathango yalo mThetho, uya kuthi ngazo zonke iinjongo wamkelwe njengomtshato osemthethweni.
Iwonga namandla alinganayo abalingane
Unkosikazi nomyeni kumtshato wamaSilamsi bayalingana ngesidima sobuntu yaye bobabini, ngenxa yokulingana, banewonga, amandla nokukhululeka okupheleleyo ngokwasezimalini, kuquka namandla obunini nokufumana iimpahla nokuzichitha, ukwenza izivumelwano nokumangala.
Iimbambano
Nayiphi na imbambano esukela kumtshato wamaSilamsi ekwangenwa kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, kuya kusetyenzwa ngayo ngokwemiqathango yalo mThetho: Phantsi komqathango wokuba abo batshatileyo banokuthi ngokuvumelana mgala ndlela imiselweyo bakhethe ukuba le mbambano isetyenzwe ngaphandle kwemisindleko yalo mThetho.
a Apho imbambano ivela phakathi komyeni okumtshato wesithembu, kunye nomnye okanye ngaphezulu kubalingane akhe, ibe le mbambano iphethwe yinkundla yolawulo elinesakhono, kungakhathalekile nokuba imbambano inxulumene nomtshato olawulwa yimisindleko yalo mThetho okanye hayi, bonke abalingane atshate nabo lo myeni kufuneka banikwe isaziso saloo mbambano.
b Xa inika umyalelo olandela le misindleko yomhlathi a, inkundla kufuneka ithathele ingqalelo amalungelo abo bonke abo bachaphazelekayo.
Imiqathango yokuba semthethweni kwemitshato yamaSilamsi
Ukuze umtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho ube semthethweni-
a abo baza kutshata kufuneka bavume bobabini ukuba bayatshatana;
b igosa elitshatisayo kufuneka liqinisekise kummeli, ukuba ukho, ukuba abo baza kungena kulo mtshato bavumelene na ngoko;
c amangqina kufuneka abe kho njengoko kufuneka ngokomthetho wamaSilamsi;
d lo uza kuba ngutshakazi nomyeni mababe bafikelele kwiminyaka eli-18 ubudala; kwaye e kufuneka kube kho ukuthotyelwa kwemisindleko yeli candelo kunye namacandelo 6 nele-7.
Akukho mlingane ukumtshato wamaSilamsi, ekusebenza kuwo lo mThetho, unokuthi emva koko angene komnye umtshato phantsi komThetho wemiTshato okanye nawo nawuphi na omnye umthetho ngeli xesha lo mtshato wamaSilamsi usaqhubekayo.
Kwimeko apho umtshato kuthe kwangenwa kuwo ngokwaphula imisindleko yecandelwana 2, lo mtshato ucetywayo uya kuba ngowelize.
ukuba omnye kubalingane uselula, bobabini abazali bakhe, okanye ukuba akanabazali, umondli wakhe, kufuneka anike imvume yokuba atshate.
ukuba ayinakufunyanwa imvume yomzali kanye umondli, njengoko kuveziwe kwicandelwana 4, imisindleko yecandelo 25 yomThetho wemiTshato iya kusebenza.
nangona kukho imiqathango yecandelwana 1d, umPhathiswa okanye namphi na umntu ongumSilamsi okanye iqumrhu lamaSilamsi eligunyazisiwe nguye ngokubhala, linganika imvume ebhaliweyo kumntu ongaphantsi kubudala obufunekayo ukuba angene kumtshato wamaSilamsi, ukuba umPhathiswa okanye loo mntu okanye iqumrhu elo libona ukuba lo mtshato uyadingeka yaye ubalulekile kwabo bafuna ukutshata.
Imvume enikwe ngokwemiqathango yecandelo 6 ayiyi kukhulula abo bangena kulo mtshato ucetywayo kwisibophelelo sokuthobela nawuphi umqathango omiselwe ngumthetho.
ukuba umntu ongaphantsi kubudala obufunekayo uthe wangena kumtshato wamaSilamsi ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yomPhathiswa okanye umntu okanye iqumrhu eligunyazisiwe nguye, umPhathiswa okanye loo mntu okanye iqumrhu elo lingathi, ukuba libona ukuba lo mtshato uyadingeka yaye ubalulekile kwabo babandakanyekayo, nokuba ukuba lo mtshato uhambisana nalo mThetho ngayo yonke eminye imiba, libheneze lo mtshato ngokubhala ukuba ngazo zonke iinjongo ube ngumtshato wamaSilamso osemthethweni.
Ngokuxhomekeka kwimisindleko yamacandelo 6 nele-7, icandelo 24A lomThetho wemiTshato liyasebenza kumtshato wamaSilamsi womntu oselula ongenwe ngaphandle kwemvume yabazali, umondli, umkhomishona wentlalo-ntle yabantwana okanye ijaji, ngokuxhomekeka kwimeko.
Ukwalelwa komtshato wamaSilamsi phakathi kwabantu ngesizathu sokuhlobana kwabo ngegazi okanye ukuzalana okanye ukondliwa, okanye nasiphi na esinye isizathu, kuqinisekiswa ngumthetho wamaSilamsi.
Ukubhaliswa kwemitshato yamaSilamsi
Umtshato wamaSilamsi -
a ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, ngaphandle kokuba abo batshatileyo bakhethe ukuba abayi kubotshelelwa yimisindleko yalo mThetho njengoko kuveziwe kwicandelo 2 , kufuneka ubhaliswe ngendlela emiselweyo lingaphelanga ithuba leminyaka emibini emva koko kuqalisa ukusebenza okanye lingaphelanga ithuba elidana njengoko umPhathiswa enokuthi amaxesha ngamaxesha amisele ngesibhengezo kwiGazethi; okanye b ekungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, apho abo batshatileyo bakhethe ukubotshelelwa yimisindleko yalo mThetho njengoko kuveziwe kwicandelo 2 , kufuneka ubhaliswe njengoko kumiselweyo ngexesha lokungena kulo mtshato okanye lingaphelanga ithuba elidana njengoko umPhathiswa enokuthi amaxesha ngamaxesha amisele ngesibhengezo kwiGazethi;
Akukho gosa litshatisayo liya kubhalisa nawuphi na umtshato ngaphandle kokuba -
a) umntu ngamnye kwaba bachaphazelekayo uthi abonise igosa elitshatisayo incwadi yakhe yesazisi ekhutshwe phantsi kwemisindleko yomThetho wokuzaZisa, 19986 (umThetho Nomb. 71 ka- 1986; okanye b apho kungekho ncwadi yasazisi, lowo uchaphazelekayo uthi abonise igosa elitshatisayo ubungqiba obufungelweyo njengoko kumiselweyo; okanye c omnye wabo batshatayo ubonisa igosa elitshatisayo incwadi yakhe yesazisi ekubhekiswa kuyo kumhlathi (a) aze omnye anike igosa elitshatisayo oba bungqina bufungelweyo kubhekiswa kubo kumhlathi (b).
Igosa eilitshatisayo kufuneka -
a lazise abo batshatayo ukuba banelungelo lokungena kwisivumelwano esikhethwe ngabo malunga nolawulo lomtshato wabo, okanye ukuba bangangena kwisivumelwani esiqhelekileyo lize libabonise imizekelo yeso sivumelwano, njengoko kumiselweyo, ukuze abo batshatayo bakhethe benolwazi;
b liqinisekise ukuba aba balingane bayaziqonda iinkqubo zokubhalisa;.
c ukuba lanelisekile kukuba aba balingane bangena kumtshato osemthethweni wamaSilamsi, libhale izazisi zaba balingane, umhla womtshato, ikhazi ekuvunyelwene ngalo, nokuba lihlawulwa ngoko nangoko okanye lirhoxiswe ngokupheleleyo okanye inxalenye yalo, nazo naziphi na ezinye iinkcukacha ezimiselweyo, yaye kufuneka libhalise lo mtshato ngkuhambelana nalo mThetho kunye nemigaqo njengoko kumiselweyo;
d linike aba balingane isiqiniselo sokubhalisa, esinezi nkcukacha zimiselweyo; ze e lithi ngoko nangoko lidlulisele amaxwebhu afanelekileyo kummeli wesithili okanye ingingqi oneso sikhundla phantsi kwecandelo 211 lomThetho wokuZazisa, 1986.
Ukuba igosa elitshatisayo alaneliseki kukuba lo mtshato wamaSilamsi kwangenwa kuwo ngabalingane usemthethweni, kufuneka lale ukuwubhalisa loo mtshato.
Inkundla isenokuthi, xa kufakwe isicelo ngokuhlangeneyo ngabalingane kulo nkundla, iyalele-
a ukubhaliswa kwawo nawuphi na umtshato wamaSilamsi; okanye b ukucinywa okanye ukulungiswa kwako nakuphi na ukubhaliswa komtshato wamaSilamsi okwenziwe ligosa elitshatisayo.
Isiqiniselo sokubhaliswa komtshato wamaSilamsi esikhutshwe phatsi kweli candelo okanye nawuphi na omnye umthetho osindleka ngokubhaliswa kwemitshato yamaSilamsi siba nobungqina boluvo lokuqala bobukho baloo mtshato wamaSilamsi kunye nobeenkcukacha eziqulethwe kweso siqiniselo.
a namphi na umntu oququzelela ukuba kungenwe kumtshato wamaSilamsi, kungakhathelekile nokuba loo mntu ligosa elitshatisayo, kufuneka azise abo baza kutshata ukuba bangakhetha ukuba babotshelelwe yimisindleko yalo mThetho okanye hayi.
b Ukuba abo baza kungena kumtshato osacetywayo bakhetha ukubotshelelwa yimiqathango yalo mThetho njengoko kuveziwe kwicandelo 2 , lo mntu uququzelela lo mtshato kuthethwa ngawo kumhlathi (a) kufuneka athumele abo batshatayo kwigosa elitshatisayo ngenjongo yokubhaliswa kwaloo mtshato wamaSilamsi uququzelelwayo.
c Loo mntu uququzelela lo mtshato kuthethwa ngawo kumhlathi (a) ukuba uthi asilele ukuthobela imisindleko yomhlathi (b), uya kubekwa ityala aze esakugwentywa kufuneke ukuba ahlawule umdliwo ongadlulanga kwi- R 5 000.
Ubungqina bobudala babantu abangena kumtshato ocetywayo
Ukuba abo batshatayo beza kwigosa elitshatisayo ngenjongo yokungena kumtshato wamaSilamsi, libe elo gosa litshatisayo linomrhano obambekayo wokuba omnye wabo unobudala obumxabayo ukuba angene kumtshato wamaSilamsi osemthethweni kube kungekho mvume yomnye umntu, elo gosa litshatisayo lisenokwala ukubhalisa umtshato phakathi kwabo ngaphandle kokuba abe unikwe imvume ebhaliweyo, okanye ubungqina obanelisayo obubonisa uku lo mntu uchaphazelekayo unelungelo lokungena kumtshato ngaphandle kwalo mvume.
Iziphumo zobunini kumtshato wamaSilamsi namandla abalingane okwenza izivumelwano
Umtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo phambi okanye emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho uya kuthathwa njengomtshato wokungabelani ngento yonke, kunganquki uhlelo lwengeniso, ngaphandle kokuba iziphumo zobunini ezilawula loo mtshato zilawulwa, nesivumelwano sabo batshatileyo bobabini, kwisivumelwano sangaphambi komtshato esiya kubhaliswa kuGcino lweziVumelwano-
a kwimeko apho lo mtshato kungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, nokuba ukuba ngexesha lokungena kulo mtshato isivumelwano esibhaliweyo esilawula iziphumo zobunini kulo mtshato besikho phakathi kwabalingane, kungadlulanga iinyanga ezili-12 ukusukela kumhla wokuqalisa ukusebenza kwalo mTheth; nokuba b kwimeko apho lo mtshato kungenwe kuwo emva kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho, kungadlulanga iinyanga ezintathu ukusukela kumhla wokwenziwa kwesivumelwano okanye lingadlulanga ithuba elongeziweyo njengoko inkundla inokuvuma xa kufakwe isicelo.
Naphandle kokuba kukho nawuphi na umsindleko ochasene noko oqulelthwe kuwo nawuphi na omnye umthetho, isivumelwano sangaphambi komtshato ekubhekiswa kuso kumhlathi akudingeki ukuba singqinelwe ngumntu onamagunya.
Abalingane abakumtshato wamaSilamsi ekungenwe kuwo phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho bangathi ngokuhlangeneyo bafake isicelo enkundleni sokuvunyelwa ukuba baguqule uhlelo lwempahla yomtshato, olusebenza kumtshato okanye imitshato yabo yaye inkundla isenokuthi, ukuba yanelisekile kukuba-
a kukho izizathu ezivakalayo zale nguqulelo icetywayo;
b isibhengezo esibhaliweyo nesanelisayo sale nguqulelo icetywayo siye sanikwa kubo bonke abatyalwa ngaba balingane iimali ezingadlulileyo kuma- R500 okanye eso sambuku sinokumiselwa ngumPhathiswa wezobuLungisa ngesibhengezo kwiGazethi; nokuba c akukho mntu ungomnye uya kuphatheka kakubi yile nguqulelo icetywayo, inike umyalelo wokuba uhlelo lweimpahla yomtshato lalo mtshato okanye imitshato alusayi kuba sasebenza ize igunyazise abo bakulo mtshato okanye imitshato ukuba bangene kwisivumelwano esibhaliweyo eliya kuthi ikamva lohlelo lwempahla yomtshato okanye imitshato yabo lulawulwe ngokwemiqathango emiselwe yinkundla.
Kwimeko apho umyeni ongumlingane kwimitshato yamaSilamsi engaphezulu kwisinye, bonke abantu abanomdla owanelisayo kulo mcimbi, yaye ngokukodwa umlingane okanye abalingane abaphilayo balo myeni, kufuneka bafakwe kwiinkqubo.
Apho umyeni engumlingane kumtshato okhoyo wakwamantyi, kunye nakumtshato wamaSilamsi, bonke abalingane bakhe abaphilayo kufuneka bafakwe kwezo nkqubo.
Umyeni okumtshato wamaSilamsi, apho usebenza khona lo mThetho, onqwenela ukungena komnye umtshato wamaSilamsi nomnye umfazi emva kokuqalisa kwalo mThetho ukusebenza kufuneka afake isicelo enkundleni ukuze kuphunyezwe eso sicelo ngokwemiqathango yecandelwana , nokuze kuphunyezwe isivumelwano esibhaliweyo esiya kulawula uhlelo lwempahla yemitshato yakhe kwixesha elizayo.
Xa iqwalasela eso sielo ngokwemigaqo yecandelwana 6, inkundla-
a Kufuneka inike isiphumezo ukuba yanelisekile kukuba lo myeni unakho ukugcina ukulingana phakathi kwabalingane bakhe njengoko kumiselwe yiQur'an eNgcwele;
b inokuthi, kwimeko yomtshato okhoyo ongowakwabelana ngento yonke okanye oxhomekeke kuhlelo lwengeniso okanye olunye ulungiselelo lwesivumelwano-
i iphelise olo hlelo lwempahla yomtshato lusebenza kuloo mtshato; nokuba ii iyalele ukwahlulwa ngoko nangoko kwelo lifa lihlangeneyo libe zizabelo ezilinganayo, okanye kusetyenziswe esinye isiseko esiya kubonwa sinobulungisa yinkundla;
iii iyalele ukwahlulwa ngoko nangoko kwengeniso echaphazelekayo ngokuhambelana nemisindleko yesahluko 1 somThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-1984), okanye kusetyenziswe esinye isiseko esiya kubonwa sinobulungisa yinkundla;
c inike loo myalelo ngokunxulumene nelifa eliza kuba kho labo balingane bachaphazelekayo njengoko kuvunyelwene, okanye, xa kusilela nasiphi na isivumelwano, loo mtshato uya kuthathwa njengongengowakwabelana ngento yonke, ngaphandle kokuba inkundla, ngenxa yezizathu ezinyanzelisayo, igqibe ngenye indlela.
Bonke abantu abanomdla owaneleyo kulo mcimbi, yaye
Ngokungakumbi abalingane abaphilayo balowo ufaka isicelo kunye nabo basenokuba ngabalingane bakhe, kufuneka bafakwe kwiinkqubo ezimiselwe ngokwemqathango yecandelwana .
Ukuba inkundla iyasamkela isicelo ekubhekiswa kuso kwicandelwana okanye , umbhalisi okanye unobhala wenkundla, nokuba ngomphi na kubo, kufuneka anike umlingane ngamnye umyalelo wenkundla kuquka nesikhutshelo esiqinisekisiweyo seso sivumelwano yaye kufuneka aqinisekise ukuba loo myalelo nesikhutshelo esiqinisekisiweyo seso sivumelwano sithunyelwa kumgcini wezivumelwano ngamnye wommandla apho le nkundla ikhonyo ukuze sibhaliswe.
Akukho gosa litshatisayo liya kubhalisa umtshato wesibini okanye olandelayo wamaSilamsi, ngaphandle kokuba umyeni uthi anike igosa elitshatisayo umyalelo wenkundla onika isiphumezo sesicelo ngokwemiqathango yecandelwana .
Umyeni ongena komnye umtshato wamaSilamsi, ngeli xesha sele etshatile, ngaphandle kwemvume yenkundla, ngokwaphula icandelwana uya kubekwa ityala aze, esakugwetywa, kufuneke ukuba ahlawule umdliwo ongadlulanga kuma- R20 000.
Namphi na umntu othi ngabom athintele omnye ekusebenziseni naliphi na ilungelo elinikwe phantsi kwalo mThetho, uya kubekwa ityala aze, esakugwetywa, kufuneke ukuba ahlawule umdliwo okanye avalelwe ithuba elingadlulanga kunyaka.
Ukupheliswa komtshato wamaSilamsi
Imisindleko yecandelo 2 lomThetho woQhawulo-mitshato iya kusebenza, neenguqulelo ezidingwa yimeko, malunga nommandla wolawulo lwenkundla ngenjongo yalo mThetho.
Ngokungaphandle kwemisindleko yecandelo 3a lomThetho woQhawulo-mitshato okanye nantoni echasene noko equlelwe kuwo nawuphi na umthetho okanye umthetho ongabhalwanga, umtshato wamaSilamsi usengapheliswa yinkundla phatsi kwawo nawuphi na umhlaba ovunyelwa ngumthetho wamaSilamsi. Imisindleko yeli candelo iya kuthi kwakhona isebenze, ngeenguqulelo ezidingwa yimeko, kumtshato okhoyo wasenkundleni njengoko abo batshatileyo bathe ngendlela emiselweyo bakhetha ukwenza ukuba imisindleko yalo mThetho isebenze kwiziphumo zomtshato wabo.
a Umyeni uya kunyanzeleka ukuba enze iTalaq engenakurhoxiswa ukuba ibhaliswe ngoko nangoko, kodwa nakweyiphi na imeko, kungadlulanga iintsuku ezingama-30 emva kokubhengezwa kwayo, kwigosa elitshatisayo elikwisithili sikamantyi esikufutshane apho ahlala khona unkosikazi wakhe, ekho lo nkosikazi okanye ummeli wakhe ogunyazisiweyo kunye namangqina amabini aphilileyo.
b Ukuba unkosikazi okanye lo mmeli wakhe ugunyazisiweyo akanakuba kho nangasphi na isizathu, igosa elitshatisayo liya kuyibhalisa iTalaq engenakurhoxiswa kuphela xa umyeni esanelisa igosa elitshatisayo ukuba isaziso, esikwifom emiselweyo, sathunyelwe kuye ngomthunywa okanye inkonzo ekusetyenziswe yona.
d Namphi na umyeni othi esazi aze ngabom asilele ukubhalisa iTalaq engenakurhoxiswa ngokuhambelana neli candelwana uya kubekwa ityala aze, esakugwetywa, kufuneke ukuba ahlawule umdliwo ongadlulanga kwi- R5 000.
e Ukuba umlingane uyakuphikisa ukuba semthethweni kwale
Talaq ingenakurhoxiswa, ngokomThetho wamaSilamsi, igosa elitshatisayo aliyi kuyibhalisa, de le mpikiswano ibe isonjululwe, ngokuthi kulanyulwe ngokwemiqathango yecandelo 14 okanye yinkundla okanye kulandelwe isisombululo esibhaliweyo phakathi kwabalingane.
f Umlingane uya kuthi, zingadlulanga iintsuku ezili-14
ukususela kumhla wolu bhaliso lweTalaq engenakurhoxiswa, afake iinkqubo zomthetho kwinkundla esebenzayo ukuze kukhutshwe ummiselo oqinisekisa ukupheliswa kwalo mtshato ngendlela yeTalaq. Intshukumo emiselwe ngolo hlobo iya kuxhomekeka kwiinkqubo ezimiselwa amaxesha ngamaxesha yimigaqo esebenzayo yenkundla. Isikhutshelo sobhaliso oluqiniselweyo lweTalaq engenakurhoxiswa siya kuhlonyelwa kwiisamani eziqalisa loo ntshukumo. Oku akumnqandi umlingane ekufuneni le nkululo ilandelayo yexeshana -
i ukufaka isecelo esijingayo de kufumaneke umyalelo wokwalela okanye ugcino, okanye ukufikelela kwexeshana kumntwana oselula walo mtshato kungawo okanye ukukhutshwa kwesondlo;
ii ukufaka isicelo sokuba negalelo kwiindleko zalo ntshukumo okanye ukuqalisa loo ntshukumo, okanye ukwenza eso sicelo, ngokumela inkululo yomthetho, okanye isibhengezo esisemthethweni somnye ochaphazelekayo kule ntshukumo okanye eso sicelo; okanye iii isicelo sesondlo ngeli xesha le 'Iddah'.
g ITalaq engenakurhoxiswa eqalisa ngalo ndlela phambi kokuqalisa ukusebenza kwalo mThetho akuyi kudingeka ukuba ibhaliswe ngokwemiqathango yemisindleko yalo mThetho.
Inkundla kufuneka ikhuphe ummiselo woqhawulo-mtshato olufana neFaskh phantsi kwawo nawuphi na umhlaba owamkelwe njengosemthethweni ukuze kuchithwe umtshato phantsi komthetho wamaSilamsi, kuquka imihlaba ekhankanywe kwinkcazelo yeFaskhi kwicandelo 1. Unkosikazi uya kumisela intshukumo elungiselela lo mmiselo woqhawulo-mtshato ngokwendlela yeFaskhi kwinkundla esebenzayo, yaye inkqubo esebenzayo apho iya kuba yinkqubo emiselwa amaxesha ngamaxesha yimigaqo yenkundla, kuquka nesicelo esijingayo sexeshana, ekubhekiswe kuso kwicandelwana (f). Ukuvunywa kweFaskhi yinkundla, kuquka neFaskhi evunywe ngenxa yesicelo somyeni, kuya kuba nefuthe lokuphelisa loo mtshato.
Abalingane abenze iKhula' baya kuthi ngokwabo nangokuhlangeneyo bazo kuma phambi kwegosa elitshatisayo baze benze ukuba kubhaliswe oko phambi kwamangqina amabini aphilileyo. Igosa elitshatisayo liya kuyibhalisa le Khula' njengeTalaq engenakurhoxiswa, apho kuya kuthi kusebenze imisindleko yecandelwana (f), neenguqulelo ezinokuthi zidingeke ngenxa yemeko.
UmThetho wokuLamla kwimiBa eThile yoQhawulo-mitshato, 1987umThetho 24 ka-1987 kunye namacandelo 61 no-2 omThetho woQhawulo-mitshato onxulumene nokukhusela intlalo-ntle yakhe namphi na umntwana walo mtshato oselula okanye osaxhomekekileyo, uya kusebenza ekuchithweni komtshato wamaSilamsi ophantsi kwalo mThetho.
Inkundla ephumeza okanye eqinisekisa ummiselo wokuchithwa komtshato wamaSilamsi -
a Inela gunya kuthethwa ngalo kumacandelo 71, 77 no-
omThetho woQhawulo-mitshato kunye necandelo 24 lomThetho weMpahla yomTshato, 1984 (umThetho 88 ka-1984);
b kufuneka, ukuba ibona oko kunobulungisa nokulingana, apho kungekho sivumelwano phakathi kwabo bakulo mtshato mayela nokwahlulwa kwempahla yabo, iyalele ukuba ezo mpahla zahlulwe ngokulinganayo phakathi kwabo, apho-
i othile kubo ethe wanceda, okanye ngandlela ithile wanika inkonzo, ekusebenzeni okanye ukuziphatha kweshishini okanye amashishini osapho ngexesha lokuqhubeka kwaloo mtshato; okanye ii abo baku lo mtshato bathe banegalelo, ngexesha lokuqhubeka komtshato, ekugcinekeni okanye ukukhula kwelifa lomnye, okanye namphi na kubo, kangangokuba akukwazeki okanye akwenzeki ukubala ngokuchanekileyo igalelo lomntu ngamnye ngokwahlukeneyo.
c kufuneka, kwimeko apho umyeni ongumlingane kwimitshato yamaSilamsi engaphezulu kwisinye, ithathele ingqalelo zonke iimeko ezibalulekileyo kuquka nokulandelelana kwale mitshato, nasiphi na isivumelwano, okanye umyalelo ngokwemiqathango ycandelo 8 nele- .
d ingayalela ukuba namphi na umntu othi ngokwembono yenkundla abe nomdla owaneleyo kulo mcimbi afakwe kwiinkqubo;
e ingakhupha umyalelo malunga nokugcinwa okanye ukufikelela kumntwana walo mtshato oselula, kuqwalaselwa imisindleko yecandelo 11;
f kufuneka, xa ikhupha umyalelo wokukhutshwa kwesondlo, kuquka nesondlo sexesha elidlulileyo, iqwalasele zonke iimeko ezibalulekileyo; nokuba g) ingakhupha umyalelo wesipho sokuxolelanisa (i-mut'ah al
Talaq kwiimeko ezicacileyo ezivunyelwa ngumthetho wamaSilamsi.
Xa kupheliswa umtshato ngenxa yokufa, lo mlingane useleyo uya kuba nelungelo lokufaka ibango lelifa lalowo uswelekileyo malunga nekhazi elingazange likhutshwe, okanye kungenjalo malunga nalo naliphi na igalelo eliphathekayo elamkelwa ngumthetho wamaSilamsi.
Iminyaka yobudala
Ngeenjongo zalo mThetho, iminyaka yobudala bakhe namphi na umntu imiselwa ngokwemiqathango yomThetho wemiNyaka yobuDala, 1972 (umThetho 57 ka- 1972).
Ukugcinwa nokufikelela kubantwana abaselula
Ekukhupheni umyalelo wokugcinwa okanye ukufikelela kumntwana oselula, okanye ekwenzeni isigqibo ngokukhuliswa kwakhe, inkundla iya kuthi, iqwalasela umthetho wamaSilamsi kunye nengxelo nezindululo zomMeli woSapho, iqwalasele intlalo-ntle nemidla yomntwana.
Ngokuxhomekeka kwicadelwana 1, lo mzali ungenguye ogcina umntwana uya kuxhamla ukufikelela okubonakalayo emntwaneni.
Xa bengekho bobabini abazali, okanye, ngokusilela kwabo nangasiphi na isizathu, kodwa ngokuxhomekeka kwicandelwana 1, inkundla iya kuthi, ithathela ingqalelo umthetho wamaSilamsi, ekunikeni ilungelo lokugcina umntwana al-hadanah okanye ukondliwa al-walayah komntwana oselula, inike ilungelo lokugcina okanye ukondla lo mntwana kulo mntu inkundla ibona efanelekile, kuzo zonke iimeko.
Umyalelo omalunga nokugcinwa, ukondliwa okanye ukufikelelwa komntwana, onikwe ngokwemiqathango yalo mThetho, unokuthi ngalo naliphi na ixesha urhoxiswe okanye wahlukaniswe, okanye, kwimeko yokufikelela kumntwana, unqunyanyiswe yinkundla ukuba inkundla ifumanisa ukuba kukho isizathu esaneleyo sokwenza oko: Phantsi komqathango wokuba kumiselwe uphando ngumThetheleli weeNtsapho malunga nentlalo-ntle yabantwana abaselula, phambi kokukhutshwa komyalelo ofanelekileyo wolahlulahlulo, ukurhoxiswa okanye ukunqumamisa, nokuba yeyiphi na kuzo.
Isondlo
1 Imisindleko yomThetho wesoNdlo, 1998 umThetho 99 ka-
iya kusebenza, kunye neenguqulelo ezidingekayo ngenxa yemeko, malunga noxanduva lwakhe nabani na lokondla namphi na umntu. Naphandle kokuthoba imisindleko yalo mThetho, imisindleko yamacandelwana 2 nele- 40 iya kusebenza.
Ngaphandle kwemisindleko yecandelo 15 lomThetho wesoNdlo, 1998, okanye umthetho ongabhalwanga, inkundla yezondlo iya kuthi, xa ikhupha umyalelo wesondlo, okanye ngenye indlela ekumiseleni isambuku ekufuneka sihlawulwe njengesondlo, ithathele ingqalelo ukuba-
a umyeni unyanzelekile ukuba ondle unkosikazi wakhe ngexesha lokuqhubeka komtshato wamaSilamsi ngokwezinto anazo nezidingo eziqondakalayo zikankosikazi;
b uyise unyanzelekile ukuba ondle abantwana bakhe bade bakwazi ukuzimela;
c kwimeko yokuchithwa komtshato wamaSilamsi ngoqhawulo-mtshato-
ii apho unkosikazi enelungelo lokugcina umntwana ngokwemiqathango yecandelo 11, umyeni unyanzelekile ukuba ahlawule unkosikazi, kuquka nokusindleka ngendawo yokuhlala eyahlukileyo ukuba unkosikazi akanandawo yokuhlala iyeyakhe, ngeli xesha lelo lungelo lokugcina umntwana kuphela.
iii Unkosikazi uya kuthi ngokwahlukileyo abe nelungelo lokuhlawulwa (i-ujrah al-hadanah) ngokunxulumene nexesha lokwanyisa leminyaka emibini eliqalisa ukubalwa kumhla wokuzalwa kosana;
iii uxanduva lomyeni lokondla umntwana ozelwe kumtshato onjalo luquka ukusindleka ngokutya, impahla yokunxiba, indawo yokuhlala eyahlukileyo, unyango nemfundo.
Nasiphi na isixa sesondlo esithe samiselwa siya kuba seso sixa inkundla esithatha njengokuba sifanelekile yaye sinobulungisa kuzo zonke iimeko zelo tyala.
umyalelo wesondlo okhutshwe ngokwemiqathango yalo mThetho usenokuthi nangaliphi na ixesha urhoxiswe okanye wahlukaniswe okanye unqunyanyiswe yinkundla ukuba loo nkundla ifumanisa ukuba kukho isizathu esaneleyo sokwenza oko.
Isondlo esiseleyo esingahlawulwanga kwixesha elidlulileyo ekufuneka sihlawulwe kunkosikazi asiyi kuba nakho ukucinywa ngesimiselo, ngaphandle kwemisindleko yomThetho weziMiselo, 1969 (umThetho 68 ka-1969) okanye nawuphi na omnye umthetho.
ULAMLO OLUNYANZELEKILEYO
Kwimeko apho kukho imbambano evelayo ngexesha lokuqhubeka komtshato wamaSilamsi okanye ngenye indlela evela kuloo mtshato, nabani na okuloo mtshato uya kuthumela loo mbambano, nangaliphi na ixesha, nokuba kuphambi okanye emva kokumiselwa kweenkqubo zomthetho ekuthethwe ngazo kwicandelo 9 (f) kodwa phambi kokumanyelwa kwazo yinkundla, kwiBhunga loLamlo, elinemvume njengoko kumiselweyo.
IBhunga loLamlo liya kuzama ukuyisombulula le mbambano ngokulamla zingadlulanga iintsuku ezingama-30 ukususela kumhla engeniswe ngawo. Abo batshatileyo, ngamnye, basenokumelwa ngummeli abamkhethe ngokwabo kolu lamlo.
IBhunga loLamlo, xa lithe layisombulula le mbambano, liya kungenisa isivumelwano solamlo kwinkundla zingadlulanga iintsuku ezisixhenxe ukususela kwisisombululo yaye loo nkundla iya kuthi, ukuba yanelisekile kukuba imidla yakhe namphi na umntwana oselula ikhuselwe ngokufanelekileyo, iqinisekise eso sivumelwano solamlo.
Ukuba eli Bunga loLamlo lithe laqnisekisa ukuba imbambano ihleli ingalanyulwanga okanye ukuba imbambano ihlala ingasonjululwanga emva kokuphela kweentsuku ezingama-30 ukususela kumhla wokungeniswa kwayo, loo mbambano inokumanyelwa yinkundla ngokwemiqathango yecandelo 15.
Ngaphandle kwayo nayiphi na into echaseneyo noku equlethwe kumThetho woLamlo, 1965 (umThetho 42 ka-1965), okanye nawuphi na omnye umthetho, abantu abakumtshato wamaSilamsi bangavumelana ukuba bathumele imbambano evela ngexesha lokuqhubeka kwaloo mtshato, okanye ngenye indlela evela kuloo mtshato, kumlamli, ukuze isonjululwe ngokulamla.
ngokuxhomekeka kwicandelwana 4, imisindleko yomThetho wokuLamlo, 1965, iya kusebenza kulamlo olwenziwa ngokwemiqathango yeli candelo.
Umlamli uya kuqinisekisa ukuba-
a isivumelwano sabo bakumtshato wamaSilamsi ukuba le imbambano isonjululwe ngolamlo sisivumelwano abasenze benolwazi; nokuba b nabaphi na abanye abantu abanokuba nomdla kwisiphumo solu lamlo bathi baziswe ngolu lamlo.
Akukho sinikezelo sakulamla esichaphazela intlalo-ntle yabantwana abaselula okanye isimo sakhe namphi na umntu siya kusebenza ngaphandle kokuba siqinisekiswe yiNkundla ePhakamileyo xa kuthe kwafakwa isicelo kuloo nkundla kunye nokuthunyelwa kwesaziso kubo bonke abantu abanomdla kwisiphumo solo lamlo.
Xa kuqwalaselwa isicelo esifakelwe ukuqinisekiswa kwesinikezelo solamlo, inkundla kufuneka yaneliseke kukuba eso sinikezelo siza kunceda bonke abantwana abaselula yaye kulo mcimbi inkundla inokuthi-
b ibhengeze ukuba sisonke eso sinikezelo okanye inxalenye yaso ayisebenzi;
c inike esinye inisikezelo esibonwe sifanelekile yinkundla endaweni yaso;
d isahlule eso sinikezelo ngemiqathango efanelekileyo; okanye e iwudambise lo mba womLamli ngezikhokelo ezifanelekileyo.
Akukho nto ekwicandelwana 5 iya kucaciswa njengenika umda kulawulo lwenkundla phantsi kwawo nawuphi na umthetho ukuze kuhlolwe isinikezelo solamlo njengoko sinxulumene nembambano emalnga nempahla engachaphazeli amalungelo okanye imidla yabantwana abaselula.
Iinkundla nabahloli
Ukuba nayiphi na imbambano ithe yasiwa enkundleni ukuze imanyelwe, le misindleko ilandelayo iya kusebenza-
a UMongameli weeJaji okanye enye intloko enewonga yenkundla enolawulo, iya kutyumba iJaji yomSilamsi kuloo nkundla ukuba imamele loo mbambano, yaye ukuba akukho jaji yomSilamsi, umPhathiswa wezobuLubgisa noPhuhliso lomGaqo-siseko uya kutyumba ummeli womSilamsi okanye igqwetha elivunyiweyo nelisebenzayo elikhe labambela njengegosa elichophela imicimbi isithuba esingangeminyaka elishumi ubuncinane;
b inkundla iya kuncediswa ngabahloli bamaSilamsi ababini abaya kuba benolwazi olulodwa lomthetho wamaSilamsi;
c abahloli baya kutyunjwa ngumPhathiswa ngesibhengezo kwiGazethi yaye baya kuba sezikhundleni iminyaka emihlanu ukususela kumhla weso sibhengezo: Phantsi komqathango wokuba ukutyunjwa kwakhe namphi na umhloli kungathi nangaliphi na ixesha kupheliswe ngumPhathiswa ngaso nasiphi na isizathu esivakalayo;
d namphi na umntu otyunjwe ngaloo ndlela uya kufaneleka ukluba aphinde atyunjelwe elinye ithuba okanye amathuba njengoko umPhathiswa anokubona ukuba kufanelekile-
Abahloli abatyunjwe ngokwemigaqo yeli candelo baya kusebenza njengabacebisi. Kwimeko apho ijaji echophela imicimbi ingalandeli icebiso lomhloli, loo mhloili uya kuthi anike izimvo zakhe ngokubhala, zimvo ezo ziya kuthi zifakwe kumGcini wamaxwebhu weNkundla ePhakamileyo yeziBheno njengenxalenye yokugcinwayo ukuze kuthathelwe ingqalelo yinkundla.
Nasiphi na isigqibo senkundla sinokufakelwa isibheno kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno ngokwemiqathango yemiGaqo esebenzayo yeNkundla, ngaphandle kokuba lowo ufaka isibheno akayi kunyanzeleka ukuba akhuphe isibambiso seendleko zeso sibheno.
Xa kuthe kwafakwa isibheno kwiNkundla ePhakamileyo yeziBheno, eso sogqibo siya kungeniswa kumaziko amabini amaSilamsi, avunyiweyo njengoko kumiselwe, ukuze anike izimvo ngezinto ezimayela nomthetho eziya kungeniswa kumGcini maXwebhu weNkundla ePhakamileyo lingadlulanga ithuba leentsuku ezintandathu ukususela kumhla wokuhanjiswa kwesaziso sesibheno.
INkundla ePhakamileyo yeziBheno, xa iqwalasela isibheno ekuthethwe ngaso kwicandelwana , iya kuthathela ingqalelo uluvo olubhaliweyo ekuthethwe ngalo kwelo candelo.
UmPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko, ebinisana neQumrhu loNcedo lomThetho elimiselwe ngokwemiqathango yecandelo 2 lomThetho woNcedo lomThetho, 1969 (umThetho 22 ka-1969), uya kuthi enze umsindleko ofanelekileyo wokunikezela ngoncedo lomthetho kubantu abangamahlwempu.
Ukuchithwa komtshato wakwamantyi okhoyo
Kwimeko apho umlingane okumtshato wakwamantyi efaka intshukumo yoqhawulo-mtshato ngokwemiqathango yomThetho woQhawulo-mitshato emva kokuqalisa kwalo mThetho ukusebenza, inkundla ayiyi kuwuchitha lo mtshato wakwamantyi ngemvume yommiselo woqhawulo-mitshato ide inkundla ibe yanelisekile kukuba umtshato wamaSilamsi ohamba nalo uchithiwe.
Kwimeko apho umyeni alayo, ngaso nasiphi na isizathu, ukubhengeza iTlaq engenakurhoxiswa, unkosikazi okumtshato wamaSilamsi ohambelana nalo mtshato uya kuba nelungelo lokufaka isicelo sommiselo weFaskhi ngokwemiqathango yalo mThetho ngaloo njongo kuphela, apho imisindleko yalo mThetho iya kuthi isebenze, neenguqulelo ezidingekayo ngenxa yemeko.
Lo mcimbi usenokuthi, kwiimeko ekuthethwe ngazo kwicandelwana , ubuyiselwe enkundleni ukuze imisele iziphumo zobunini okanye okunye kuloo mtshato ngokwemiqathango yomThetho woQhawulo-mitshato nomthetho wemitshato onxulumene noko.
Ukuba ngaphezu kwalo mtshato wakwamantyi ukhoyo, umyeni ungene komnye umtshato okanye imitshato yamaSilamsi ebhaliswe phantsi kwalo mThetho, umlingane okanye abalingane abaphilayo balo myeni kufuneka babandakanywe kwinkqubo yoqhawulo-mtshato ekuthethwe ngayo kwicandelwana .
Imisindleko yecandelwana 1 iya kusebenza, neenguqulelo ezidingekayo ngenxa yemeko, kubalingane abakumtshato wakwamantyi okhoyo abathe bakhetha ukwamkela imisindleko yalo mThetho njengoko kuthethwa ngayo kwicandelo 2.
Kwimeko yeenkqubo ezimiselwe phantsi kwalo mThetho ngenjongo yokuqinisekiswa okanye ukukhutshwa kommiselo wokuchithwa komtshato wamaSilamsi okanye okunye ukukhululwa, zibe ezo nkqubo zingachaswa, okanye kwimeko apho abo babandakanyekayo bathe bafikelela kwisivumelwano sesisombululo, lo mcimbi uya kumanyelwa yijaji yomSilamsi eya kuhlala ngaphandle kwabahloli.
Ummiselo wokuchithwa komtshato wamaSilamsi awuyi kukhutshwa okanye uqinisekiswe phantsi kwalo mThetho ngaphandle kokuba ijaji echophele lo mcimbi yanelisekile kukuba ukulungelwa kwakhe namphi na umntwana oselula ozelwe kuloo mtshato kuthe kwathathelwa inqalelo.
Imigaqo
UmPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko, emva kokubonisana nomPhathiswa, angathi enze imigaqo -
a enxulumene noku-
i Imiqathango ekufuneka kuhanjisenwe nayo nengcaciso ekufuneka kunikezelwe ngayo kwigosa elitshatisayo malunga nokubhaliswa kunye nokuchithwa komtshato wamaSilamsi;
ii indlela elithi igosa elitshatisayo kufuneke ukuba lizanelise ngayo malunga nobukho okanye ukuba semthethweni komtshato wamaSilamsi;
iii indlela athi namphi na umntu athathe ngayo inxaxheba ekunikeni ubungqina bobukho okanye ekubhalisweni komtshato wamaSilamsi;
iv ubume nokuqulethwe ziziqiniselo, izaziso, ubungqina obufungelweyo kunye nezibhengezo ezidingekayo ngenjongo yalo mThetho;
v ugcino-mntwana, ukukhutshwa kwesiqiniselo, ukuphunyezwa, ukulungiswa, ukwenziwa kwezikhutshelo nokulahlwa kwalo naliphi na ixwebhu elimalunga nokubhaliswa kwemitshato yamaSilamsi okanye kwalo naliphi na ixwebhu elimiselwe ngokwemiqathango yale migaqo;
vi nawuphi na umcimbi odingekayo okanye ovunyelweyo ukuba umiselwe ngokwemiqathango yalo mThetho;
vii ukuqeshwa, ukubhaliswa, indlela yokuziphatha nokufa kunye namandla abahloli kuquka nokuhlawulwa kwezibonelelo kubahloli;
viii nawuphi na omnye umcimbi odingekayo okanye okhawulezileyo ukuze kusindlekwe ngobhaliso oluchanekileyo lwemitshato yamaSilamsi okanye ulawulo oluhamba kakuhle lwalo mThetho; kunye b nokumisela imirhumo ehlawulwa malunga nokubhaliswa komtshato wamaSilamsi nokukhutshwa kwaso nasiphi na isiqiniselo malunga noko.
Nawuphi na umgaqo owenziwe phantsi kwecandelwana 1
elinokukhokelela ekuchithweni kwemali nguRhulumente kufuneka wenziwe ngokubonisana nomPhathiswa wezeziMali.
Nawphi na umgaqo owenziwe phantsi kwecandelwana 1
ungasindleka ukuba namphi na umntu owaphula umsindleko walo okanye asilele ukuhambisana nawo uya kubekwa ityala aze akuba esakugwetywa kufuneke ukuba ahlawule umdliwo okanye avalelwe ixesha elinadlulanga kunyaka omnye.
Iindleko kwintshukumo yoqhawulo-mtshato
Inkundla ayiyi kubopheleleka ukuba ikhuphe umyalelo weendleko ngokuhambisana naloo mntu uphumeleleyo kwintshukumo yoqhawulo-mtshato, kodwa inkundla ingathi, ngokuthathela ingqalelo oko banako abo bachaphazelekayo kwanokuziphatha kwabo, ikhuphe loo myalelo iwubona unobulungisa, yaye inkundla isenokukhupha umyalelo wokuba iindleko zeenkqubo zahlulwe phakathi kwabo bachaphazelekayo.
Kwimeko apho kukho imbambano enxulumene nokuba umtshato wamaSilamsi ongenwe kwelinye ilizwe uyamkelwa njengomtshato osemthethweni phantsi kwalo mThetho na okanye hayi, loo mbambano iya kugqitywa yinkundla ethi ithathele ingqalelo zonke iimeko ezifanelekileyo, kuquka nemiqathango yokungqubana kwemithetho.
Ukuhlengahlengiswa kwemithetho
Le miThetho ichakwe kolu Hlelo iyahlengahlengiswa kangangokuba kubekiwe kuluhlu lwesithathu lolu Hlelo.
Lo mThetho ubizwa ngokuba ngumThetho wemitshato yamaSilamsi, 20.., yaye uqalisa ukusebenza ngohla omiselwe nguMongameli ngesibhengezo kwiGazethi."
ISIHLOMELO A
ISIHLOMELO B
C. ICANDELO 2
OKULINDELWEYO
NGEXESHA ELIDLULILEYO
ICANDELO 2
ISIHLOMELO C
ISIHLOMELO D
D. ICANDELO 13
ICANDELO 14
ICANDELO 15
<fn>xho_Article_National Language Services_IMVELAPHI.txt</fn>
IMVELAPHI
Ukusukela kukhetho luka-1994, Amaxhwele ebesebenzisana norhulumente ngenjongo yokuba umsebenzi wabo uqondwe ngokusesikweni. Ngenxa yokuba ulwazi obelufumaneka beluluncinane ukuba kwenziwe iinkqubo, iKomiti yeSebe loLawulo kwiMpilo yacelwa ukuba iqhube uphando olujoliswe kule miba ilandelayo -
Imfuneko yebhunga elimiswe ngokomthetho lamaxhwele;
Ukwamkelwa kweziqinisekiso zokuba umntu ebegula ezivela kumaxhwele; kunye
Iingxoxo zoluntu zabanjwa kuwo onke amaphondo phantsi kweeKomiti eziSebenza ngeMpilo ngo-1997. Ikomiti yeeNkonzo zeNtlalo ye-NCOP yalungelelanisa ulwazi olufunyenweyo kwaye yaqulunqa ingxelo ngeziphumo zamaphondo. IKomiti yeSebe loLawulo kwiMpilo yaqhuba nezinye iingxoxo ezingaphaya zabathelelani besizwe ngoFebuwari 1998.
Ingxelo yokugqibela eyafunyanwa ngoDisemba 1998 yenza izindululo zokuba amaxhwele mawaqondwe ngokusemthethweni ukuba angumthombo wempilo kunye nokuba ibhunga lexeshana malimiselwe imfanelo yalo eyakuba kukulawula loo msebenzi. Ibhunga lexeshana kufuneka linike ingxelo epalamente kwiminyaka emithathu kuze emva koko ke kumiselwe iBhunga elisisigxina ukuba ngaba imiqathango ethile kuhlangatyezwene nayo.
Ngenxa yamalungiselelo onyulo jikelele ngoJuni ka-1999 kwabonakala kungenakwenzeka ukuba uMphathiswa ajonge umthetho ocetyiweyo. Isingeniso solawulo esiphathelene nenkqubela eyenziweyo sagqitywa ngomhla we-16 Septemba 1999. Ingxelo yeentlanganiso ezimbini kunye nendibano yokubonisana eyabanjwa nabathelelani bamaxhwele yaye yathiwa thaca etafileni. Ukusukela ngo-1999, iintlanganiso ezahlukeneyo kunye neendibano zokubonisana phakathi kwabathelelani kunye nesebe ziye zakhona kwaye ngoSeptemba ka-2000, i-MINMEC yeMpilo yanika iSebe lezeMpilo igunya lokuphumeza isindululo seKomiti yeSebe loLawulo sokuseka iBhunga leXeshana lamaXhwele. Ngo-2001/2002 iSebe laqala ngothotho lwemiboniso eyenziwa kwiindawo ngeendawo isenzelwa amaxhwele kumaphondo ukwenzela ukubandakanya amaxhwele kwiingxoxo kunye nokuwaqhelanisa noluvo lokuba umsebenzi wabo ibe ngumsebenzi olawulwayo.
Iqumrhu labaSebenzi ngeMpilo abangamaXhwele laye lasekwa nalo lisebe ngeli xesha kwaye liye ladibana amaxesha amaninzi ukuxoxa ngezindululo zowiso-mthetho kunye nemiba ejikeleze ulawulo lwabaSebenzi ngeMpilo abangamaXhwele. Intlanganiso yokugqibela yequmrhu yaba ngoDisemba ka-2002.
IINJONGO ZOMTHETHO OYILWAYO
umThetho oYilwayo ujolise-
a ekulawuleni nasekuphatheni umsebenzi wempilo wamaxhwele kwiRiphabliki;
b ukunceda ekuphakamiseni impilo yabemi beRiphabliki;
c ukuqinisekisa ubulunga bokhathalelo lwempilo kumsebenzi wempilo wamaxhwele;
d ukukhusela kunye nokusebenza ngokusemdleni wamalungu oluntu olusebenzisa okanye oluchatshazelwa ziinkonzo zabasebenzi bempilo abangamaxhwele;
e ukumisela inkqubo ngokuphathelene nabasebenzi ngempilo abangamaxhwele kunye nomsebenzi wempilo wamaxhwele kwimiba yemfundo, imali ehlawulwayo, ezezimali, ubhaliso, ukuziphatha ngobungcali, iinqobo ezisesikweni, inkqubo yoluleko, isikowupu somsebenzi wempilo wamaxhwele, imicimbi phakathi kumsebenzi wobugcisa kunye nokulondoloza ubuchule bokuba nako;
f ukuqinisekisa ulondolozo kunye nokugcinwa kwemigangatho yeenqobo ezisesikweni kunye nobungcali ngabasebenzi bempilo abangamaxhwele g ukuphakamisa kunye nokuphuhlisa umsebenzi wamaxhwele asebenza ngempilo ngokukhuthaza uphando, imfundo noqeqesho kumsebenzi wempilo wamaxhwele;
h ukuphakamisa unxibelelwano phakathi kwemimandla eyahlukeneyo yoqeqesho kumsebenzi wempilo wamaxhwele kwiRiphabliki kunye nokuphakamisa imigangatho yoqeqesho olunjalo kwiRiphabliki;
i ukulondoloza kunye nokugcina isidima somsebenzi kunye nobulungisa babasebenzi ngempilo abangamaxhwele;
j ukuphakamisa umsebenzi wempilo wamaxhwele ongqinelanayo nezithethe zokhathalelo lwempilo ezamkelwe jikelele kunye neenqobo ezisemgangathweni ngenjongo yokuphucula ubulunga bobomi boluntu jikelele;
k ukwakha indawo ekugcinwa kuyo iirejista yabantu abafuna ukuzibandakanya kumsebenzi wempilo wamaxhwele ngokungqinelana neemfuno ezimiselweyo zobhaliso;
l ukukhokelwa komsebenzi;
m ukudala inkqubo yocebiswano kunye neziphathamandla ezibandakanyekayo kwimiba echaphazela abasebenzi ngempilo abangamaxhwele kunye nalo micimbi ichaphazela umsebenzi ngempilo wamxhwele;
n ukuphakamisa nokulawula, ngokusemdleni woluntu, unxibelelwano phakathi kwabasebenzi ngempilo abangamaxhwele kunye namanye amachule emisebenzi yempilo abhaliswe ngokwemiqathango yawo nawuphi na umthetho;
o ukuphumeza iinkqubo zempilo ezibekwe nguMphathiswa ngokuphathelene nomsebenzi ngempilo wamxhwele;
p ukudlulisela kuMphathsiwa ulwazi ngokubaluleka koluntu olufunwa libhunga kwithuba lokwenza kwalo imisebenzi yalo phantsi kwalo mThetho.
UmThetho oYilwayo unokurheshiweyo kumgaqo-siseko kuba ufuna ukulawula umsebenzi obungalawulwa ngaphambili. ICandelo lama-22 loMgaqo-siseko limisela ukuba: "Ummi ngamnye unelungelo lokuzikhethela urhwebo, umsebenzi, okanye umsebenzi wobugcisa ngokukhululekileyo. Umsebenzi worhwebo, umsebenzi okanye umsebenzi wobuchule unokulawulwa ngumthetho." ISebe lezeMpilo ngeYunithi yalo yomThetho lanelisekile ukuba umThetho oYilwayo awuchasananga nemimiselo yoMgaqo-siseko.
AMANYE AMASEBE/AMAQUMRHU/ABANTU EKUQHAGAMSHELENWE NABO
OKURHESHIWEYO KWEZEZIMALI
Iindleko zokuqala zeBhunga kuyakufuneka zihlawulelwe nguRhulumente. Ngokuhamba kwexesha iBhunga kufuneka lifikelele kwizinga lokuba lizimele ngokwezemali xa abasebenzi ngempilo abangamaxhwele behlawula ngobuninzi imali yabo yobhaliso. Iinkcukacha ezigcweleyo ngoku ziqulethwe kumThetho oYilwayo ocetywayo.
INKQUBO YASEPALAMENTE
ISebe lezeMpilo kunye nabaCebisi ngezomThetho bakaRhulumente banoluvo lokuba umThetho oYilwayo makusetyenzwe ngawo ngokungqinelana necandelo lama-76 loMgaqo-siseko, kuba uwela kwindawo yokusebenza edweliswe kwiShedyuli yesi-4 yoMgaqo-siseko, ekuthiwa ziinkonzo zempilo.
<fn>xho_Article_National Language Services_IMVUME YOKUFIKELELA KUMAHLATHI.txt</fn>
IMVUME YOKUFIKELELA KUMAHLATHI
KARHULUMENTE
EYENZELWE ULONWABO, IMFUNDO, KUNYE
NOKWANELISEKA NGOKWENKCUBEKO
OKANYE NGOKOMOYA
IMITHETHO JIKELELE KUNYE NEEMEKO
Le mvume ayidluliselwa komnye umntu kwaye kufanele ukuba ivezwe ukuba ifunwa lilo naliphina igosa lezamahlathi, igosa lezamahlathi elinikwe isikhundla nje ngegama, igosa lamapolisa okanye elinye igosa eligunyazisiweyo.
Inokubakhona intlawulo eyenzelwa imisebenzi ethile okanye eyokungena jikelele, apho ke irisithi eyahlukileyo iya kukhutshwa.
Wonke umntu ofumana indlela yokufikelela kumhlaba wamaHlathi kaRhulumente kufuneka ukuba aziphathe ngendlela ekhuselekileyo nenentlonelo kwaye abacingele abanye abasebenzisi bomhlaba.
Ukungena kunyiniwe phakathi kwentsimbi yesi-06:00 kunye neye-18:00 ku (kwi) mhla wokuba semthethweni, ngaphandle kwakwisehlo sohambo olude lwasebusuku.
Izenzo ezinxulumene nolonwabo, imfundo, inkcubeko okanye ukwaneliseka ngokwasemoyeni zinokwenzeka kuphela kwiindawo ezalathiweyo (kwiimaphu, kwiinkcazo zeendawo kunye/okanye kwiziphawuli zemizila kunye nezinye iimpawu). Iibhodi zezaziso kunye neempawu zemiqondiso kumaHlathi kaRhulumente mazithotyelwe.
Ukungena kumhlaba weHlathi likaRhulumente kunokwaliwa ngaphandle kokunika izizathu kwaye ukubhukisha kusenokurhoxiswa liSebe. Umhlaba weHlathi likaRhulumente okanye iziqephu zawo unokuvalwa ukuba kungafikeleli uwonke-wonke kwaye ukubaswa kwemililo kwiindawo ezikhethiweyo kunokuthintelwa ngamathuba abaluliweyo.
Akukho ngxolo okanye ezinye iziphazamisi ezinokuphazamisa abanye abasebenzisi bomhlaba weHlathi likaRhulumente okanye ezinye izinto zasendle, zivumelekileyo.
Ukulayitwa kwemililo kuyalelwa, ngaphandle kwakwiindawo ezenzelwe ngokukhethekileyo le njongo. Imililo mayingashiywa ingajongwanga, kwaye mayicinywe emva kokusetyenziswa.
Akukho nkunkuma, ukungcola okanye iziqulatho ezingenanto eziya kushiywa, zilahlwe phantsi okanye zibekwe kumhlaba weHlathi likaRhulumente ngaphandle kwakwiziqulatho zokungcola ezibekelwe ngokukhethekileyo loo njongo.
Akukho mntu makonakalise, asuse okanye aphazamisane naso nasiphi na isilumkiso sengozi, umda, ucingo, ibhodi yesaziso okanye esinye isakhiwo kumhlaba weHlathi likaRhulumente ngaphandle kwemvume.
Akukho mntu makaphazamisane nemisebenzi yolawulo kumhlaba weHalthi likaRhulumente, kwaye akukho kungena kungavunywanga okuvumelekileyo kuwo nawuphi na ummandla apho abasebenzi okanye izixhobo zisemsebenzini.
Akukho mntu makonakalise, asuse okanye enze uphawu okanye asayine elityeni, kumngundo, emthini okanye kuzo naziphina izityalo ezikumhlaba weHlathi likaRhulumente.
Nawuphi na umntu ozingela okanye oloba ngaphandle kwemvume, okanye elinye igunya elisemthethweni, obulala okanye oqokelela nasiphi na isilwanyana, intaka, isinambuzane, intlanzi okanye into ephilayo unetyala lokwaphula umthetho.
Ukutyisa izilwanyana zasendle kuyathintelwa.
Imipu, amazembe, iizaphetha kunye nezinye izixhobo ekunokuzingelwa ngazo kumhlaba weHlathi likaRhulumente azivunyelwa, ngaphandle kokuba kuvunyelwene ngemvume yokuzingela.
Izinja okanye ezinye izilwanyana zasekhaya kunye nezilwanyana azivunyelwa kumhlaba weHlathi likaRhulumente, ngaphandle kwamahashe, ukuba avunyelwe ukuba kusetyenziswe itreyile zamahashe.
Ukudada kunye nokuloba kuvunywe kuphela kwezo ndawo zimiselwe loo njongo.
Ukumisa iintente, ukuba kuyavunyelwa, kunyinelwe kuphela loo mimandla ikhethiweyo yokumisa iintente, kwaye kuphela ngokuhlawulwa kwemali ekufanele ihlawulwe.
Ukundulula okungagunyaziswanga, ukubhabha okanye ukuhlala kweenqwelomoya, ophephela, ii- hang gliders, inqwelomoya ezincinane, iibhaloni kunye nezambreli zokuhla zithintelwe kumhlaba weHlathi likaRhulumente.
Ukusebenzisa okanye ukuba nazo izitakantlantsi okanye nasiphi na esinye isiqhushumbisi kumhlaba weHlathi likaRhulumente kuyathintelwa.
Akukho mfanelo iya iyakunamathela kuRhulumente ngawo nawuphi na umonakalo kuyo nayiphi na ipropati yomnini wemvume ngenxa yeziphumo zomsebenzi owenziwe nguRhulumente okanye egameni lakhe okanye ngaso nasiphina isizathu nokuba sesiphi na, ngaphandle kokuba umonakalo onjalo ubangwe kukungakhathali kwicala labasebenzi bakaRhulumente ekwenzeni kwabo imisebenzi yabo yesiqhelo.
Umnini wemvume yimfanelo yakhe eyomonakalo kwimveliso yehlathi okanye kuyo nayiphi na ipropati kaRhulumente ebangelwe sisiphumo sako nakuphi na ukwenza kwicala lakhe.
Imithetho eyongezelelekileyo eyona yona isebenzayo kumaphepha eemvume okanye kwiimvume okanye aqulathwe kumaxwebhu awohlukeneyo, afuneka kule misebenzi ilandelayo:
Uhambo ngeenyawo nokukhwela iibhayisekile, ukumisa intente, imizila yee-4x4, ukuzingela, utyelelo lwezomoya/lwenkcubeko kunye namaqela akhokelwayo.
ABANINI BEEMVUME/IINKOKHELI ZAMAQELA YIMFANELO YABO EYOKUQINISEKISA UKUBA BONKE ABANTU ABAPHANTSI KWABO BAYAZIQONDA KWAYE BAYAZITHOBELA IIMEKO ZEMVUME KUNYE NEMITHETHO. NCEDA UQAPHELE UKUBA IIMVUME EZONGEZELELEKILEYO ZINOKUFUNWA KWIMISEBENZI ETHILE NGOKWEMIQATHANGO YEMITHETHO KAZWELOPNKE OKANYE YEPHONDO (OKUFANA NOKUZINGELA KUNYE NOKULOBA)
IMIBUZO, IIMAPHU OKANYE OLUNYE ULWAZI , NCEDA UQHAGAMSHELANE... (iGosa elonyuliweyo - umzekelo uSohlathi oyiNtloko, iDilesi, iNombolo yomNxeba, iFekisi, i-e-mail)
IDILESI :...
INJONGO YOKUNGENA: ...
Jonga uluhlu lwemisebenzi kwisiHlomelo A. Imvume inokusebenza kwisininzi semisebenzi ekwi-4
INANI LABANTU :...
Isininzi ngabantu aba- 5 ngemvume nganye. Amaqela akhokelwayo - Isininzi sabantu abangama-20 ngenkokheli yeqela ngalinye.
AMAGAMA ABANYE ABANTU APHO IMVUME ISEBENZAYO KUBO
Ayisebenzi kudidi lwesi-3 okanye kumaqela akhokelwayo:
Ngokwemiqathango yeCandelo le-19 & 20 lika-1998 lomThetho wamaHlathi kaZwelonke ( umThetho oyiNombolo yama-84 ka-1998), Ukungena kwiHlathi likaRhulumente kunyinelwe ummandla owonyuliweyo kwimaphu encanyathiselweyo (kunye/okanye kummandla ochaziweyo) kunye nangokungqinelana nemithetho edwelisiweyo. Nceda uqaphele ukuba izithintelo ezithile ezongezelelekileyo kule mithetho zinokusebenza kwimimandla yamahlathi athile, njengoko kukhonjisiwe kwiimpawu, kwiimaphu, kumaphetshana okanye kolunye ulwazi olufumanekayo kuwonke-wonke.
ISONGEZO
UHLOBO LOKUNGENA
Le mvume isebenza kwenye yezi ntlobo zokungena zilandelayo njengoko zibalulwe ngumfaki sicelo, kuxhomekeka kwizibonelelo ezikhoyo okanye uluhlu lwemisebenzi evunyelwayo..
ICandelo loku-1
Ukuhamba-hamba
Ukuhamba indlela ende yobumnandi ebusuku
Indlu yokuchitha ikhefu okanye indlu yabahambi
Ukubukela iintaka
Ukuhamba ngemoto ehlathini
Enye (Balula)
ICandelo lesi-3
Umcimbi wezomoya/wamasiko
Utyelelo kwiindawo zezomoya/ezamasiko/ezembali
Imfundo ngokusingqongileyo
Ukhenketho olukhokelwayo
Ezinye (Balula)
PHINDA NGOLWIMI LWASEKHAYA:
Amacebo:
Ntshona Koloni: isiBhulu (62%)
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADANA (2001).txt</fn>
INCWADANA
YAMAGAMA EZELIZWE
IBhunga loMzantsi Afrika laMgama ezeLizwe
Ibhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe
Isebe lezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe
INombolo yomNxeba: 337-8155
Ifeksi: 324 -2119
Isiqulatho
Iphepha
Yintoni amagama ezelizwe?
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe (SAGNC)?
Lenza ntoni iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
Ngawaphi amagama elijongene nawo iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
Ngawaphi amagama angaphandle kolawulo lweBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
IiKomiti zamaPhondo zamaGama ezeLizwe oMzantsi Afrika
Kutheni amagama ezelizwe kufuneka ebekwe emgangathweni
Indlela abekwa ngayo amagama emgangathweni
Imithetho-siseko yamagama ezelizwe eMzantsi Afrika
Ukwamkelwa kwamagama ebengamkelwanga ngaphambili
Ingaba amagama akhoyo angatshintshwa?
Ngubani ongafaka isicelo sokwamkelwa kwegama?
Ukubeka emgangathweni kwenziwa kanjani
Indlela yokwenza isicelo sokuvunywa kwamagama ezelizwe
Uncedo malunga nokwenza isicelo
Ubungakanani bexesha ukususela kwithuba lokwenza isicelo kuye ekuvunyweni kwaso
Umfuziselo wefomu yokwenza isicelo
Yintoni amagama ezelizwe?
Ngamagama eemilo zelizwe zendalo, okanye ezenziweyo okanye ezamkelwe ngabantu, kwaye zinokuba nabantu okanye zingabinabo abantu.
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
IBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe lilungiselelwe i-ofisi yolawulo liSebe lezoBugcisa, iNkcubeko,iNzululwazi nobuChwepheshe.
Lenza ntoni iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
Liseka iinkqubo kunye nemithetho-siseko ekunikweni amagama kweemilo zeLizwe eMzantsi Afrika
Libeka emgangathweni amagama ezeLizwe phanstsi kolawulo lwalo. Ukwenza oku limisela igama emalifakwe kwimilo yeLizwe nganye, kunye nohlobo olubhaliweyo lwegama elo.
Lenza izincomo ngamagama abekwe emgangathweni kuMphathiswa ukuba amkelwe.
Lifumana kwaye libhale amagama ezeLizwe amkelweyo kwaye lenze ukuba aziwe ngopapasho kunye ne-Internet.
Liqhagamshelana neZizwe eziManyeneyo (UN), Ikhomishoni yoqoqosho yeZizwe eziManyeneyo ye-Afrika, oogunyaziwe bamagama ezelizwe zezizwe ezingamalungu eZizwe eziManyeneyo kunye namanye amagosa elizwe jikelele ajongene nokubekwa emgangathweni kwamagama ezelizwe.
Ngawaphi amagama elijongene nawo iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
Amagama ezeLizwe akhathaza uzwelonke aquka, kodwa engamiselwanga kula iidolophu, amahlumela edolophu kwanayo nayiphi indawo ehlala abantu, iiposi, izikhululo, oohola bendlela, namadami karhulumente;
iimilo zendalo, umzekelo iintaba, iinduli, imilambo, imifula, iibheyi, iimpondo zomhlaba ezingena elwandle neencam, iziqithi, imisinga, 'iipoort' nee"neks".
Ngawaphi amagama angaphandle kolawulo lweBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe?
Amagama omthetho, njengegama lelizwe, amagama amaphondo;
Kunye namagama oogunyaziwe bengingqi izakhiwo neefama ezinabanini babucala.
Amagama eeNdawo (amagama emimandla yezeLizwe asetyenziselwa ubhaliso lobumnini bomhlaba)
IiKomiti zamaPhondo zamaGama ezeLizwe
IiKomiti zamaPhondo zamaGama ezeLizwe zisekwe ngokwemiqathango yecandelo lesi-2 (a) lomThetho weBhunga lamaGama ezeLizwe oMzantsi Afrika ka1998. Asekwe lisebe lephondo eziyimfanelo yalo ezobugcisa kunye nenkcubeko emva kokucebisana neBhunga lamaGama ezeLizwe loMzantsi Afrika.
Imisebenzi yeKomiti yamaPhondo yamaGama ezeLizwe (PGNC)
Imfanelo ye-PGNC kukucebisa oogunyaziwe beengingqi kunye nokusebenza nabo ekuqinisekiseni ukuba bayayisebenzisa imithetho-siseko ye-SAGNC kumagama aphantsi kolawulo lwabo.
I-PGNC yenza izincomo kwi-SAGNC ngamagama eemilo zeLizwe awela kwimida yephondo elo. Kufuneka ukuba yenze umsebenzi wolungiselelo wokungenisa amagama kwi-SAGNC, kwaye yimfanelo yayo ukubona ukuba uluntu lwasekuhlaleni kunye nabanye abathelelani kudityanwe nabo ngokwaneleyo.
Kutheni amagama ezelizwe kufuneka ebekwe emgangathweni?
Kuyenzeka ukuba abantu bathiye iindawo ezahlukeneyo ngegama elifanayo.
Amagama asenokuvakala ngokufanayo okanye upelo lwegama lendawo enye lungasondela kwelelinye igama lendawo.
Amagama asenokupelwa ngeendlela ezahlukeneyo.
Kwilizwe elifana noMzantsi Afrika elineelwimi ezininzi, iindawo maxa wambi zinokuba nangaphezulu kwegama elinye.
Ezi meko ziye zikhokelele kukungaqondani kakuhle kunye nophazamiseko. Ukwenzela ukukuphepha oku, amagama ezelizwe abekwa emgangathweni ngoogunyaziwe kwilizwe lonke.
Kubalulekile ukubekwa kwamagama emgangathweni ngenjongo yokuqinisela imbali yelizwe nokuzazisa ngokobuzwe, ngorhwebo noshishino, uthutho, uqhagamshelwano, ucwangciso lommandla nelokusijikelezileyo, inzululwazi nobuchwepheshe, ukhenketho,ulawulo lwentlekele nemisebenzi yokukhangela nokusindisa njalo njalo.
Kuzwelonke nakwilizwe jikelele abo balungisa iimaphu neegazethi zamagama ezelizwe baxhomekeke koorhulumente bamazwe ukuba babanike amagama abekwe emgangathweni.
Iinkqubo zokubeka amagama emgangathweni
Ukubekwa kwamagama emgangathweni kusekelwe:
Kwimithetho yeli xesha yokubhala (ukupela) yeelwimi apho amagama athathwe khona.
Kwiminqweno yenani labantu basekuhlaleni, ngaphandle kokuba abaphixani nemithetho-siseko ye-SAGNC.
Ukusetyenziswa kwegama ngokwembali.
Ulungiso, apho igama litshintshiweyo khona kusekelwe kwiingcamango zembali.
Izisombululo zeZizwe eziManyeneyo ekubekweni emgangathweni kwamagama ezelizwe.
Naziphi na ezinye izinto ezibalulekileyo i-SAGNC enokuzichonga.
AmaLungelo oluNtu kunye noMgaqo-siseko woMzantsi Afrika
Ukumisela igama kwindawo kufuna iingcamango zembali kunye nezolwimi, uncedo oluthengelanayo, umoya woluntu kunye nomoya wesizwe.
Imithetho-siseko yamagama ezelizwe eMzantsi Afrika
Kusebenza imithetho-siseko efanayo kuwo onke amagama ezelizwe. IiKomiti zaMaphondo zamaGama ezeLizwe kufuneka ziqinisekise ukuba oogunyaziwe bengingqi bayayazi le mithetho-siseko ukuze isebenze kumagama ezitalato kunye nezinye iimilo eziwela phantsi kolawulo loogunyaziwe beengingqi..
Amagama ezelizwe ekufuneka aphetshwe
Amagama avunyiweyo eendawo kwenye indawo eMzantsi Afrika;
amagama eendawo kwamanye amazwe namagama amazwe;
amagama apelo lawo okanye ukubizwa kwawo kusondeleyo kwelegama elikhoyo,into leyo engathanda ukubhidisa;
amagama anyelisayo, angachubekanga, athukayo,okanye aphoxisayo; amabi okanye enza iintloni amagama anocalulo okanye aphantsi ngokubhekiselele kuhlanga, ibala, udidi, isini, ukuzimanya ngokwepolitiki okanye neminye imibandela ngokwentlalo;
amagama amade okanye adityaniswe kakubi;
amagama angathathwa njengesibhengezo semveliso ethile, senkonzo okanye somzi-mveliso.
Ukuthiya iindawo ngabantu
Amagama abantu abaphilayo kufuneka aphetshwe.
Iindawo zezelizwe ezithiywe ngabantu kufuneka zihambelane nezinga labantu abo (umzekelo, ukuthiya into engacacanga ngegama lomntu obalulekileyo kuzwelonke).
Imvume ebhaliweyo , apho kunokwenzeka , kufuneka ifunyanwe emntwini okanye kusapho lomntu okanye kwiindlalifa phambi kokuba igama lomntu lisetyenziswe.
Ukuvunywa kwamagama ebengavunywanga ngaphambili
Amagama asele ezinzile kwaye asele esetyenziswa kakhulu angangeniswa kwi-SAGNC. Angangeniswa nawo amagama avunywe liqumrhu elizimeleyo okanye urhulumente welizwe elizimeleyo okanye ummandla ozimeleyo ngoku ongene kuMzantsi Afrika.
Ingaba amagama akhoyo angatshintshwa?
Amagama ezelizwe ayinxenye yelifa lethu lembali, inkcubeko kunye nolwimi lwesizwe, ekunqwenelekayo kukuba agcinwe kunokuwatshabalalisa.
Enye yeenjongo ze-SAGNC kukwenza lula inkqubo yenguqu yamagama ezelizwe.
Isicelo segama eselikhona ukuba litshintshwe singenziwa ukuba umenzi wesicelo ukholelwa ekubeni igama elo alihlangabezani nemithetho-siseko yeBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe. Isicelo kufuneka senziwe kwifom enye naleyo isetyenziselwa amagama amatsha, kwaye kufuneka ikhatshwe zizizathu ezivakalayo, apho kunokwenzeka, amaxwebhu axhasayo.
Eminye yemiba esemthethweni yokutshintshwa kwamagama
Igama linokwaliwa ukuba lingene endaweni yegama elikhoyo abantu abathile abanokulibona ligciniwe.
Okunye ukonakaliswa ngokweelwimi kwamagama kunokuthuka
Igama linokuthuka ngenxa yonxulumano lwalo, nokuba ekuqaleni lalinikwe ngokunyanisekileyo.
Utshintsho ngenxa yokubeka emgangathweni
Kunokuba yimfuneko ukwenza utshintsho lolu hlobo
Xa igama elikhoyo linikwa isikhundla esisemthethweni, uhlobo lwalo kufanele ukuba lubekwe emgangathweni (umzekelo ukupelwa kwalo kumele ukuba kwenziwe kutsha).
Isigqibo kufanele ukuba sithatyathwe ngesikhundla esinxulumeneyo samanye amagama
Apho upelo olwahlukeneyo lwegama elinye lusetyenziswayo kwiindawo ezahlukeneyo (ezifana nehlomela ledolophu kunye neposi, okanye umlambo kunye nedolophu), uhlobo kufanele ukuba lubekwe emgangathweni.
Uhlobo olusetyenziselwa indawo ethile kufanele ukuba lube sisigxina.
Inani leendawo igama elithile elisebenzayo kuzo malibe nomda.
Izinto emazithathelwe ingqalelo xa kuphengululwa amagama
Oovimba, okwamasiko okuthethwa ngomlomo kunye nezinye izibonelelo kufanele ukuba kudityanwe nazo.
Xa ingqalelo inikwa yokuba ingaba igama lokuqala maligcinwe, into inye emayithathelwe ingqalelo kukuba ulwimi lokuqala apho igama lithathwe khona lalahleka, apho ke kuye kufuneke ukuba uncedo lwentlalo yale mihla lubaluleke kakhulu.
Kunokuba nzima ukuqondisisa uhlobo olululo lwegama lakuqala ngenxa yokuba uhlobo lolwimi lwemveli lwalo (umzekelo iilwimi zama-khoi nama-san) alwaziwa.
Imithetho ethile ngaphandle komThetho we-SAGNC ulawula uhlobo oluthile lwamagama ezelizwe (njengegama lelizwe, amagama amaphondo kunye noogunyaziwe beengingqi kunye namagama eendawo).
Ngubani onokwenza isicelo sokuvunywa kwegama?
Onke amasebe karhulumente, oorhulumente bamaphondo, oogunyaziwe bengingqi, iPosi yoMzantsi Afrika, abaphuhlisi bezakhiwo kwanalo naliphi elinye iqela okanye umntu unokufaka isicelo.
Kwenziwa njani ukubeka emgangathweni kwamagama
I-SAGNC ifumana zonke izicelo zokwamkelwa kwamagama ezelizwe aphantsi kolawulo lwayo kwaye iqinisekise ukuba ukucebisana okufanelekileyo kwenzekile kunye nokuba igama liyahlangabezana neemfuno zeBhunga nxa zonke.
Lakube igama livunyiwe nguMphathiswa, elo gama libekwe emgangathweni. Liye ke ngoko lipapashwe kwiPhepha lasebuRhulumenteni.
Indlela yokwenza isicelo sokuvunywa kwamagama ezelizwe
Iifomu zokwenza isicelo zifumaneka kwiBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe okanye kwiKomiti yePhondo yamaGama ezeLizwe.
Abenzi bezicelo kufuneka bakunanze ukunika yonke inkcazelo efunwayo kwifomu yokwenza isicelo.
Oku kulandelayo kubalulekile:
Izidibanisi kwisibanzi neside(ngokwaloo ndlela). Le nkcazelo ibalulekile kwaye kufuneka ibe yechanekileyo. Izidibanisi X noY azamkelekanga.
Imaphu yendawo kufuneka yenziwe kwiphepha eliyi-A4.
Ulwimi lwegama. Ukuba igama lineendawo ezahlukeneyo kulwimi olungaphezu kwesinye, umzekelo, isiZulu nesiNgesi, xela zombini.
Amagama makabhalwe ngoonobumba abakhulu nabancinci, ingabi ngoonobumba abakhulu bodwa, makuboniswe apho mabasetyenziswe khona oonobumba abakhulu, umzekelo, eMbali okanye Gabosela.
Imvelaphi nentsingiselo yegama. Imiba yezembali engegama, ukubhekisa kwimilo yezelizwe okanye ukuthiya ngokubonisa intlonipho emntwini, kufuneka loo nto icaciswe kangangoko. Ulwazi lwezemveli olufunyenwe kwabanolwazi lungacatshulwa, namaxwebhu aphuma koovimba bolondolozo-mbali angancanyatheliswa.
Isicelo ngasinye kufuneka sinike iinkcukacha zomazisi oyintloko elize naye igama.
Igama lesibini kufuneka nalo linikwe. Uyakhawuleza umsebenzi ukuba iBhunga loMzantsi Afrika lamaGama ezeLizwe linikwe igama lesibini ukuba elokuqala alamkeleki ngenxa yezizathu (mhlawumbi kuphindwe igama ebesele livunyiwe).
Nceda sebenzisa ifom yokwenza isicelo emiselweyo. (Musa ukuchwetheza kwakhona).
Amaxwebhu axhasayo anika ulwazi ngegama amkelekile
Ukuba uthumela ifeksi okanye imbalelwano ye-elektroni, nceda landelisa ngokuthumela amaxwebhu asayiniweyo emveli ngeposi.
Ukuncediswa ngokwenza isicelo
I-SAGNC ingathanda ukuba amalungu oluntu lwasekuhlaleni abandakanyeke ekunikweni kwamagama. Apho uwonke-wonke angenako ukugcwalisa iifom zokufaka isicelo, banokufaka isicelo bedlula koogunyaziwe bengingqi sisiya kwiKomiti yamaGama ezeLizwe ePhondo ukuze bancediswe. I-PGNC inokuthi nayo icele ukuncediswa yi-SAGNC, enokuwudlulisela umcimbi kubaphandi abaziingcali.
Ubungakanani bexesha ukususela kwithuba lokwenza isicelo kuye ekuvunyweni kwaso
Ibhunga lidibana amatyeli amathathu ngonyaka. Njengoko ukulibazisa kubangelwa yinkcazelo engaphelelanga okanye engeyiyo ekwifom, abenzi besicelo kufuneka baqonde ukuba ukubekwa kwegama emgangathweni kungayinkqubo ende. Amalungiselelo ethuba lokulinda, ebuncinaneni iinyanga ezintathu, kufuneka enziwe kwinkqubo yocwangciso. Kufuneka ifomu yokwenza isicelo izaliswe ngocoselelo njengoko kufuneka ukunqanda ukulinda ixesha elide kakhulu.
Umfuziselo wefomu yokwenza isicelo
IBHUNGA LOMZANTSI AFRIKA LAMAGAMA EZELIZWE
ISICELO SEGAMA ELITSHA ELICETYWAYO LEZELIZWE KUNYE/OKANYE SOKUTSHINTSHWA KWEGAMA
LEZELIZWE ESELE LIKHONA
IGama elivunywe nguMphathiswa:
uMhla:
QAPHELA: Sebenzisa ifom enye kwimilo nganye ecetywayo ukuba inikwe igama.
IGama elicetywayo
Elikhethwa endaweni yokuqala
Elikhethwa endaweni yesibini i Yintoni intsingiselo yegama kwaye lithathwe koluphi ulwimi?
ii Nika imvelaphi yegama ukuba ngaba uyayazi. umzekelo. e-Gauteng - indawo yegolide
Licetyelwa eyiphi imilo igama? (umzekelo. iposi, isikhululo sikaloliwe, idolophu, ilokishi, ihlumela ledolophu, intaba, itheku, unxweme, idama, umwonyo, induli, isiqithi, i-kloof, ichibi, indawo emxinwa, isidibi, inyiba, ithafa, uqolo, umlambo, umjelo, intlambo, i-vlei, indawo yokuhlala, idolophana)
Ingaba imi kwesiphi isiThili sikaMantyi okanye iPhondo indawo leyo?
i Ingaba ikude kangakanani okanye imi ikweliphi icala imilo kwidolophu ekufutshane/kwi-ofisi kamantyi umzekelo ziikhilomitha ezili-15 kumntla ntshona we...?
Ububanzi :
ubude:
Igama elikhethwa kwindawo yokuqala
Igama elikhethwa kwindawo yesibini
Ingaba igama elicetywayo kudala likhona (iminyaka engama-50 0kanye ngaphezulu), ngokuthelekisa litsha (iminyaka eli-10 - 50 ), okanye litsha (iminyaka emi-5 okanye ngaphantsi)?
Kwisehlo sokutshintshwa kwegama okucetywayo, nika igama langaphambili kunye nesizathu sokutshintsha
Iinkcukacha zomenzi sicelo iGama
IDilesi:
INombolo yomnxeba.:
Isikhundla somenzi sicelo
Ugunyaziso olusemthethweni lomntu ongayedwa okanye omnye umenzi sicelo, umzekelo ugunyaziwe wesizwe, omele isebe likarhulumente, i-Transnet, urhulumente wephondo, ugunyaziwe wengingqi, inkampani yabucala, iqela elinomdla, okanye enye (cacisa)
Umhla
Iinkcukacha zomntu kunye/okanye zomthelelani osebenze njengomazisi kwaye onike ulwazi oluphathelene negama a iGama b iDilesi:
INombolo yomnxeba.: 337-8151
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADANA 1.txt</fn>
INCWADANA
Lisebenza ngokungaxhomekekanga kwiSAPS ngenyaniso nangokukhutheleyo ekuphengululeni amabango okuziphatha kakubi nakulwaphulo -mthetho ngamalungu eSAPS. Injongo yayo kukuphuhlisa indlela yokuziphatha efanelekileyo kumapolisa.
ukufa kwabantu eluvalelweni ngamapolisa okanye ngenxa yezenzo zepolisa (njengokudubula, ukuhlasela).
ukubandakanyeka kwamalungu eSAPS kwizenzo zolwaphulo-mthetho njengokuhlasela, ukuba, urhwaphilizo, ukuphanga,udlwengulo namanye amatyala olwaphulo-mthetho.
izimilo zamapolisa okanye ukuziphatha okuthintelwayo ngokweMithetho eMileyo yeSAPS okanye iMimiselo yamaPolisa, njengokungakhathaleli imisebenzi okanye ungaphumeleli ukuthobela umgaqo wokuziphatha.
ukungoneliseki/ izikhalazo ngenkonzo elambathayo enikezwa ngamapolisa.
ukungakwazi ukuziphatha okanye amatyala awenziwe ngamalungu eeNkonzo zamaPolisa ooMaspala (MPS)
YINTONI I-ICD ENGENAKUHAMBISANA NAYO KWAYE KUTHENI?
izikhalazo zezehlo ezenzeka ngaphambi kokuba izinziswe, oko kukuthi ngaphambi koTshazimpuzi ka-1997 nezo zenzeke ngaphezu konyaka phambi kokuba zixelwe kwi-ICD, ngaphandle kokuba kuneemeko ezingaqhelekanga.
Izikhalazo malunga nesitafu seNkonzo zoBulungisa, amagosa asenkundleni, namalungu oMkhosi woKhuselo waseMzantsi Afrika.
NGUBANI OMAKAKHALAZE NGOKUMANGALA?
Nawuphina umntu, nokuba nguwuphi onjengengqina lexhoba, okanye ummeli.
Imibutho engeyiyo ekaRhulumente kunye neyasekuhlaleni.
ISIKHALAZO NDINGASIMANGALELA NJANI?
Ukufela elugcinweni okanye kwisenzo Ukuziphatha kakubi kwamapolisa Ukusilela kuphengululo Ukusilela ekuncedeni ukuphatha kakubi
Uphengululo Ukuxoxwa kwetyala
Ukutyelela indawo yolwaphulo-mthetho
Ukufumana iinkcazo
Ingxelo yokunconywa kwiDPP nekopi kwiSAPS Ingxelo kumxhasi
Ukumangalela
Ukuvela enkundleni iSebe leNtshukumo leSAPS Ingxelo kumxhasi
Ukugwetywa/ukugwetyelwa Isohlwayo/ukugwetyelwa Ingxelo kumxhasi
I-ofisi yeSizwe
Imfonomfono: 012 392 0400
Ifeksi: 012 320 3116
IRhawuti
Imfonomfono: 838 2875/6 Ifeksi: 834 2118
INtshona Koloni
Imfonomfono: 426 0700 Ifeksi: 426 0705
Imfonomfono: 305 8370 Ifeksi: 305 8214
Imfonomfono: 295 5561 Ifeksi: 295 3409
IMpuma Koloni
Imfonomfono 642 1667 Ifeksi 643 3615
UmNtla Ntshona
Imfonomfono: 381 1490 Ifeksi: 381 1495
UmNtla Koloni
Umgangatho we-9 Isakhiwo seNkonzo zemiSebenzi
Imfonomfono: 831 7390 Ifeksi: 832 5615
IMpumalanga
Imfonomfono: 752 4316 Ifeksi 752 2602
Imfonomfono: 430 8100 Ifeksi: 430 8852
ISIBHENGEZO ESIBHALIWEYO
Iqela labongameli lezikhalazo elizimeleyo (ICD)
Xa ngaba unezikhalazo, iinkcazelo okanye izincomo ezinxulumene namalungu eNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika, dibana ne-ICD:
I-ofisi yeSizwe
Imfonomfono: 012 392 0400
IRhawuti
Imfonomfono: 838 2875/6 Ifeksi: 834 2118
INtshona Koloni
Imfonomfono: 426 0700 ifeksi: 426 0705
Imfonomfono: 305 8370 Ifeksi: 305 8214
Imfonomfono: 295 5561 Ifeksi: 295 3409
IMpumalanga Koloni
Imfonomfono: 642 1667 Ifeksi: 643 3615
UmNtla Ntshona
Imfonomfono: 381 1490 Ifeksi: 381 1495
UmNtla Ntshona
Imfonomfono: 831 7390 Ifeksi: 832 5615
IMpumalanga
Imfonomfono: 752 4316 Ifeksi: 752 2602
Imfonomfono: 430 8100 Ifeksi: 430 8852
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADANA 2.txt</fn>
INCWADANA
YAMAGAMA EZELIZWE
IBhunga loMzantsi Afrika laMgama ezeLizwe
Ibhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe
Isebe lezoBugcisa, iNkcubeko, iNzululwazi noBuchwepheshe
Ifowuni: 337-8155
Ifeksi: 324 -2119
Isiqulatho
Iphepha
Yintoni amagama ezelizwe?
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Lenza ntoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngawaphi amagama elijongene nawo iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngawaphi amagama angaphandle kolawulo lweBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Kutheni amagama ezelizwe kufuneka ebekwe emgangathweni
Indlela abekwa ngayo amagama emgangathweni
Imithetho-siseko yamagama ezelizwe eMzantsi Afrika
Ingaba amagama akhoyo angatshintshwa?
Indlela yokwenza isicelo sokuvunywa kwamagama ezelizwe
Uncedo malunga nokwenza isicelo
Ubungakanani bexesha ukususela kwithuba lokwenza isicelo kuye ekuvunyweni kwaso
Umfuziselo wefomu yokwenza isicelo
Yintoni amagama ezelizwe?
Ngamagama eendawo apho abantu bahlala khona nezinto abazakhayo kwakunye namagama eemilo zendalo.
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe liqela elicebisa uMphathiswa wezoBugcisa, iNkcubeko, iNzululwazi noBuchwepheshe ngokubekwa emgangathweni kwamagama.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lineengcali zamagama eendawo, ezelwimi zaseburhulumenteni nezembali engenkcubeko. Likwanommeli omnye wephondo ngalinye kwanabameli beCandelo loLawulo eliyiNtloko kwezoCando nokwenziwa kweeMephu,iPosi yoMzantsi Afrika kunye neBhodi yeelwini iPANSALB.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lilungiselelwe i-ofisi yolawulo liSebe lezoBugcisa, iNkcubeko,iNzululwazi noBuchwepheshe.
Lenza ntoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Lithatha izigqibo ngokuma kwamagama kwaye linike iingcebiso kuMphathiswa ukuze awamkele.
Liyaqokelela kwaye ligcine amagama ezelizwe kwaye liwenze aziwe.
Liqhakamshelana neZizwe eziManyeneyo, Ikhomishoni yoqoqosho yeZizwe eziManyeneyo ye-Afrika, oogunyaziwe bamagama ezelizwe zezizwe ezingamalungu eZizwe eziManyeneyo kunye namanye amagosa elizwe jikelele ajongene nokubekwa emgangathweni kwamagama ezelizwe.
Ngawaphi amagama elijongene nawo iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngamagama eedolophu, amahlumela edolophu kwanayo nayiphi indawo ehlala abantu, iiposi, izitishi, oohola bendlela, amadami njalo njalo;
iintaba, iinduli, imilambo, imifula, iibheyi, iimpondo zomhlaba ezingena elwandle neencam, iziqithi, imisinga, 'iipoort' njalo njalo.
amagama eendawo (iindawo zelizwe ezisetyenziselwa ubhaliso lobunini-mhlaba).
Ngawaphi amagama angaphandle kolawulo lweBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Igama lelizwe namagama amaphondo;
amagama oogunyaziwe bengingqi izakhiwo neefama ezinabanini babucala.
Kutheni amagama ezelizwe kufuneka ebekwe emgangathweni?
Kuyenzeka kuwo onke amazwe ukuba abantu bathiye iindawo ezahlukeneyo ngegama elifanayo okanye kubekho ukungaqondi kuba amagama asenokuvakala ngokufanayo okanye upelo lwegama lendawo enye lungasondela kwelelinye igama lendawo. Amagama asenokupelwa ngeendlela ezahlukeneyo. Kwilizwe elifana noMzantsi Afrika elineelwimi ezininzi, iindawo maxa wambi azinagama linye.
Kwilizwe lonke liphela, amagama abekwa emgangathweni ngoogunyaziwe abathatha izigqibo ngemo yegama emalisetyenziswe ngokusemthethweni, kuqukwa nopelo lwelo gama.
Kubalulekile ukubekwa kwamagama emgangathweni ngenjongo yokuqinisela imbali yelizwe nokuzazisa ngokobuzwe, ngorhwebo noshishino, uthutho, uqhakamshelwano, ucwangciso lommandla nelokusijikelezileyo, inzululwazi nobuchwepheshe, ukhenketho,ulawulo lwentlekele nemisebenzi yokukhangela nokusindisa njalo njalo.
Kuzwelonke nakwilizwe jikelele abo balungisa iimephu neegazethi zamagama ezelizwe baxhomekeke koorhulumente bamazwe ukuba babanike amagama abekwe emgangathweni.
Indlela abekwa ngayo amagama emgangathweni
Iphondo ngalinye lonyula iKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe inoxanduva lokucebisa oogunyaziwe bengingqi kwaye isebenze kunye nabo ukuqinisekisa ukuba basebenzisa imithetho-siseko yeBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe kumagama aphantsi kolawulo lwabo.
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe inoxanduva lokubona ukuba amabutho asekuhlaleni nabanye abachaphazelekayo kuboniswana nabo ngokupheleleyo phambi kokuba naliphi na igama lingeniswe ngugunyaziwe wengingqi elidlulisa kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe lisiya kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Amagama angeniswa nayiPosi, abaphuhlisi bezakhiwo, imibutho nabantu ngabanye.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lifumana zonke izicelo zokwamkelwa kwamagama ezelizwe aphantsi kolawulo lwalo kwaye liqinisekisa nokuba kuye kwaboniswana kakuhle kwaye igama elo lihambelana neemfuno zebhunga ngandlela zonke.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lithatha isigqibo sokugqibela ngemo okanye iimo zamagama lize liwadlulisele kuMphathiswa.
Lakuba igama lamkelwe nguMphathiswa, elo gama libekwe emgangathweni. Emva koko lipapashwa kwiGazethi kaRhulumente.
Imithetho-siseko yamagama ezelizwe eMzantsi Afrika
Kusebenza imithetho-siseko efanayo kuwo onke amagama ezelizwe. IiKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe kufuneka ziqinisekise ukuba oogunyaziwe bengingqi bayayazi le mithetho-siseko.
Amagama ezelizwe ekufuneka aphetshwe
Amagama avunyiweyo eendawo kwenye indawo eMzantsi Afrika;
amagama eendawo kwamanye amazwe namagama amazwe;
amagama apelo lawo okanye ukubizwa kwawo kusondeleyo kwelegama elikhoyo,into leyo engathanda ukubhidisa;
amagama anyelisayo, angachubekanga, athukayo,okanye aphoxisayo;
amagama anocalulo okanye aphantsi ngokubhekiselele kuhlanga, ibala, udidi, isini, ukuzimanya ngokwepolitiki okanye neminye imibandela ngokwentlalo;
amagama amade okanye adityaniswe kakubi;
amagama anamagama abantu ngaphandle kophawu lohlobo oluthile;
amagama angathathwa njengesibhengezo semveliso ethile, senkonzo okanye somzi-mveliso.
Ukuthiya iindawo ngabantu
Amagama abantu abaphilayo kufuneka aphetshwe.
Iindawo zezelizwe ezithiywe ngabantu kufuneka zihambelane nezinga labantu abo (umzekelo, ukuthiya into engacacanga ngegama lomntu obalulekileyo kuzwelonke).
Imvume ebhaliweyo , apho kunokwenzeka , kufuneka ifunyanwe emntwini okanye kusapho lomntu okanye kwiindlalifa phambi kokuba igama lomntu lisetyenziswe.
Ingaba amagama akhoyo angatshintshwa?
Isicelo singenziwa ukuba umenzi wesicelo ukholelwa ekubeni igama elo alihlangabezani nemithetho-siseko yeBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe okanye phantsi kwezinye iimeko ezinjengezembali okanye ezolwimi. Isicelo kufuneka senziwe kwifomu enye naleyo isetyenziselwa amagama amatsha, kwaye kufuneka ikhatshwe zizizathu ezivakalayo, apho kunokwenzeka, amaxwebhu axhasayo.
Kufuneka kuphetshwe ukutshintshwa kwamagama ngezi zizathu zilandelayo:
Ukutshintsha kuyabhidisa kwilizwe eli nakwilizwe jikelele, kwaye kuthatha iminyaka ukuba kuphunyezwe.
Ukutshintsha kuziindleko eziphezulu kumacandelo onke oluntu. Kungavela iingxwaba-ngxwaba ngokuba ngubani oza kuthwala iindleko ezenziweyo xa kutshintshwa.
Ukutshintsha kungaphazamisa eluntwini endaweni yokukhuthaza ubumbano lukazwelonke.
Amagama ezelizwe ayinxalenye yelifa lesizwe, elembali, inkcubeko nolwimi, ekungumqweno wokuba lilondolozeke ngaphezu kokulitshabalalisa.
Ngubani onokwenza isicelo sokuvunywa kwegama?
Onke amasebe karhulumente, oorhulumente bamaphondo, oogunyaziwe bengingqi, iPosi yoMzantsi Afrika, abaphuhlisi bezakhiwo kwanalo naliphi elinye iqela okanye umntu ofuna ukuba indawo ithiywe igama.
Indlela yokwenza isicelo sokuvunywa kwamagama ezelizwe
Iifomu zokwenza isicelo zifumaneka kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe okanye kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
Abenzi bezicelo kufuneka bakunanze ukunika yonke inkcazelo efunwayo kwifomu yokwenza isicelo.
Ukuncediswa ekwenzeni isicelo
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lingathanda ukuba amabutho asekuhlaleni azibandakanye ekuthiyeni. Apho abantu bangakwaziyo ukuzalisa ifomu yokwenza isicelo, bangenza isicelo kugunyaziwe wengingqi esiya kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe sokuba bancedwe. Iikomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe nazo zingafuna uncedo kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe, lona elingawudlulisela umbandela kubaphandi abaziingcali.
Oku kulandelayo lubalulekile
Izidibanisi kwisibanzi neside(ngokwaloo ndlela). Le nkcazelo ibalulekile kwaye kufuneka ibe yechanekileyo. Izidibanisi X noY azamkelekanga.
Imephu yendawo kufuneka yenziwe kwiphepha eliyi-A4.
Ulwimi lwegama. Ukuba igama lineendawo ezahlukeneyo kulwimi olungaphezu kwesinye, umzekelo, isiZulu nesiNgesi, xela zombini.
Amagama makabhalwe ngoonobumba abakhulu nabancinci, ingabi ngoonobumba abakhulu bodwa, makuboniswe apho mabasetyenziswe khona oonobumba abakhulu, umzekelo, eMbali okanye Gabosela.
Imvelaphi nentsingiselo yegama. Imiba yezembali engegama, ukubhekisa kwimilo yezelizwe okanye ukuthiya ngokubonisa intlonipho emntwini, kufuneka loo nto icaciswe kangangoko. Ulwazi lwezemveli olufunyenwe kwabanolwazi lungacatshulwa , namaxwebhu aphuma koovimba bolondolozo-mbali angancanyatheliswa.
Isicelo ngasinye kufuneka sinike iinkcukacha zomazisi oyintloko elize naye igama.
Igama lesibini kufuneka nalo linikwe. Uyakhawuleza umsebenzi ukuba iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe linikwe igama lesibini ukuba elokuqala alamkeleki ngenxa yezizathu (mhlawumbi kuphindwe igama ebesele livunyiwe).
Nceda sebenzisa ifomu yokwenza isicelo emiselweyo. Musa ukuchwetheza kwakhona.
Ukuba uthumela ifeksi okanye imbalelwano ye-elektroni, nceda landelisa ngokuthumela amaxwebhu asayiniweyo emveli ngeposi.
Ubungakanani bexesha ukususela kwithuba lokwenza isicelo kuye ekuvunyweni kwaso
Ibhunga lidibana amatyeli amane ngonyaka. Njengoko ukulibazisa kubangelwa yinkcazelo engaphelelanga okanye engeyiyo ekwifomu, abenzi besicelo kufuneka baqonde ukuba ukubekwa kwegama emgangathweni kungayinkqubo ende. Amalungiselelo ethuba lokulinda, ebuncinaneni iinyanga ezintathu, kufuneka enziwe kwinkqubo yocwangciso. Kufuneka ifomu yokwenza isicelo izaliswe ngocoselelo njengoko kufuneka ukunqanda ukulinda ixesha elide kakhulu.
Umfuziselo wefomu yokwenza isicelo
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADANA ESISIKHOKELO III.txt</fn>
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uncitshiso Uphuhliso lukamasipala Indalo esingqongileyo lwentlupheko oluhlangeneyo elungileyo
Ukefezekiswa Uphuhliso lwezoqoqosho Indlela yokuba Uhlanganiso lweendawo
Kweenkonzo lwengingqi ngamahlakani
Eziphuculweyo
IDP Ulawulo lofezekiso Inkqubo ehlangeneyo nokufezekiswa
Kwezithembiso
Inkqubo-sakhelo Indlela yokusebenza/ Inkqubo yoqeqesho Inkqubo esemthethweni/umgaqo izixhobo/iindlela yenkxaso lawulo osemthethweni zokwenza yolawulo locwangciso nofezekiso (PIMSS)
Uphuhliso lwezakhono
INTSHAYELELO
Urhulumente wengingqi ngumthathi-nxaxheba ophambili kwinkqubo yophuhliso yoMzantsi Afrika. Inkqubo yenguqu yokumisela oomasipala abangenamkhethe ngokobuhlanga nabanakho ukusebenza linyathelo lobuchule elingundoqo elinokwenza ukuba urhulumente wengingqi azalisekise indima yakhe yophuhliso.
Amanyathelo aphambili ale nkqubo yenguqu ibi ngala:
ukunikezela inkqubo-sakhelo yomgaqo-nkqubo ecacileyo nekhuthazayo ngoXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi;
inkqubo yokwahlula kwakhona ethe yaba neziphumo zoomasipala abanakho ukusebenza ; kwakunye nokunikeza inkqubo-sakhelo entsha esemthethweni kurhulumente wengingqi ngokumisela uMthetho wamaQumrhu ooMasipala kwanoMthetho weeNkqubo zooMasipala.
Kukhetho lukarhulumente wengingqi obelubanjiwe ngomhla wesi-5 kuDisemba 2000 isigaba senguqu sifikelele esiphelweni kwaye inkqubo yorhulumente wengingqi ingaqalisa ukusebenza phezu kwesiseko esiluqilima.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lolunye lwezixhobo ezingundoqo khon' ukuze urhulumente wengingqi abe nakho ukumelana nendima yakhe entsha yophuhliso. Ngokuchasene nendima edlalwe lucwangciso kwixa eligqithileyo, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubonwa ngoku njengomsebenzi wolawulo lukamasipala nanjengenxalenye yenkqubo ehlangeneyo yocwangciso nokufezekiswa kwezithembiso. Inkqubo ye-IDP yenzelwe ukuba ifikelele kwizigqibo kwimiba efana nohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala, ulawulo lwemihlaba, inkuthazo kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi kwakunye nenguqu yezamaziko ngendlela yothetha-thethwano ecwangciswe kakuhle nenobuchule. IziCwangciso zoPhuhliso oluHlangeneyo phofu azizikunika nkcazelo kulawulo lukamasipala kuphela; zifanele ukuba zikhokele imisebenzi yayo nayiphi i-arhente evela kwamanye amacandelo karhulumente, amaqumrhu anika inkonzo, imbutho engekho phantsi kulawulo lukarhulumente kwakunye necandelo labucala elikwingigqi kamasipala.
Kwithuba eligqithileyo lolawulo, inkoliso yamagunya engingqi enguqu ebesele eyinxalenye yokulungiswa kwezicwangciso ze-IDP. ( uninzi lwazo lwaphelela ekulungiseleleni ii-LDO). Oku kwenziwa phantsi kweemeko ezinzima.Inkqubo-sakhelo esemthethweni esiqinisekisayo yayingekamiselwa. Uninzi lwamagunya engingqi (AmaBhunga amele iNguqu ngokuthe ngqo), ebengenazakhono zokulawula inkqubo yocwangciso elolo hlobo. Bekungekho ndlela yosetyenziso yocwangciso evavanyiweyo nankqubo yoqeqesho ebanzi necwangcwiswe kakuhle. Nangona kunjalo bonke abo bebethatha inxaxheba kwinkqubo ye-IDP yangaphambili bafunde lukhulu kule nkqubo. Kwaye amagunya engingqi ambalwa sele enze inkqubela phambili ebonakalayo ekusekeni indlela yokucwangcisa enokunceda ukuphucula ukufezekiswa okanye ukuphunyezwa kweeprojekthi neenkqubo.
Ngoku, kanye ngexesha elifanelekileyo kumabhunga asand ' ukukhethwa, inkqubo yenkxaso ezimele ngokupheleleyo seyilungele inkqubo ezayo ye-IDP.:
Kukho inkqubo yoqeqesho enabileyo kazwelonke yabalawuli boomasipala, amagosa obugcisa, ooceba kwanabo baqeqeshelwe ukucwangcisa, elungiselela abo bangabathathi-nxaxheba abavela koomasipala bonke.
Inkqubo yenkxaso enabileyo kuzwelonke yoomasipala bengingqi (PIMSS) iyasekwa kunye namaziko enkxaso akumgangatho wezithili njengenxalenye engundoqo.
Inani elivisayo loomasipala, i-SALGA, amasebe amaphondo karhulumente wengingqi kwakunye noludwe lwamasebe amacandelo kazwelonke, athathe inxaxheba kule nkqubo eye yazala le ncwadana ingumqulu osisikhokelo se-IDP. Ndiqinisekile ke ngoko ukuba ngenxa yoko, le miqulu ipapashiweyo iya kuba yincwadana esisikhokelo eluncedo ekwayinkuthazo kuni nonke nina bayinxalenye yenkqubo ye- IDP, kumalinge enu okwenza i-IDP isixhobo sokukhawulelana neemfuno zentlalo nezoqoqosho zoluntu lwethu ngokufanelekileyo.
IINCWADANA EZIZIKHOKELO KOLU THOTHO ZIQUKA:
AMAGQABANTSHINTSHI NGOKUBANZI:
INCWADANA ESISIKHOKELO YOKU-I: IZIKHOKELO
Zinika isikhokelo esisisiseko ngenjongo, iziqulatho, iinkqubo nemiba yezamaziko oCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ezi zikhokelo, ngaphandle kokunika ingcaciso yoMthetho weNkqubo kaMasipala wama- 2000, zigqitha ngaphaya kweemfuno ezilindelekileyo nezidweliswe kulo Mthetho.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI-II: ULUNGISELELO
Inika uncedo ekuqulunqeni inkqubo yocwangciso. Ibeka umnwe ekucaciseni iindima noxanduva kumalingiselelo emibutho kwanokumisa ngendlela iinkqubo zocwangciso kwimigangatho eyahlukeneyo.
Inika inkcazelo eneenkcukacha yezigaba zenkqubo ye-IDP nemisebenzi yocwangciso kwisigaba ngasinye kwaneenkcukacha ezizezi:
Injongo ("Kutheni?")
Iziphumo ezifunekayo ("Yintoni?") kunye
Neenkqubo ezicetyisiweyo ("Njani?") kwanemiba yezamaziko (" Ngubani?").
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- IV: IZIXHOBO
Inika iindlela ezahlukeneyo zezixhobo zocwangciso/ ubuchule bocwangciso ukulungiselela imisebenzi yocwangciso engundoqo neengcebiso ekusebenzisekeni kwezixhobo.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- V: AMACANDELO NEMILINGANISELO
Inika isikhokelo ngendlela yokunxulumanisa ezinye izikhokelo zemigaqo-nkqubo eqhelekileyo (ezingezo ze- IDP) okanye imigaqo-nkqubo yamacandelo kwinkqubo ye IDP.
Inika isikhokelo :
Kuqhagamshelwano kufezekiso locwangciso.
Izixhobo zolawulo lofezekiso.
Izixhobo zolawulo zobeko esweni nokwenza.
UPHICOTHO
Intshayelelo
/1 Ukuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo.
/2 UPhicotho lweNqanaba loLuntu nabo Banebango.
/3 Ukuvumelanisa ukuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo noPhicotho lweNqanaba loLuntu naBanebango.
/4 Uphicotho loomasipala ngokobubanzi.
/4a Uphicotho lwezoQoqosho
/4b Uphicotho lwendalo esingqongileyo.
/4c Uphicotho lwezamaziko.
/5 Uphicotho lweendawo.
/6 Ezentlalo noqoqosho/Iyantlukwano ngokwesini
/8 Uphicotho- nzulu lwemiba ephambil. Izikhokelo ngokubanzi.
/9 Uphicotho-nzulu lwemiba ephambili: Izikhokelo zamacandelo ohlobo oluthile.
/9a Iimfuneko zamacandelo ezichanekileyo.
/10 Ukuqiniswa kweziphumo zophicotho.
IINDLELA ZOBUCHULE
Intshayelelo
/1 Umbono
/2 Iinjongo zokusebenza
/3 Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule
/3a Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule zendawo.
/3b Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule bokutshatyalaliswa kwentlupheko nolingano ngokwesini.
/3c Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule zendalo esingqongileyo.
/3d Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule zophuhliso lwezoqoqosho lwengingqi. (LED)
/3e Izikhokelo zengingqi zeendlela zobuchule zamaziko.
/4 Ukucacisa izakhelo zamajelo okanye oovimba/ Iindlela zobuchule zezimali.
/5 Ukuyila iindlela zobuchule ezizezinye.
/6 Ukuyila iimeko zeengxoxo-mpikiswano zikawonke-wonke kwiindlela ezizezinye.
/7 Ukuqalisa kwentlanganiso zokucebisana zobuchule kwinqanaba lesithili.
/8 Ukuphicotha iindlela ezizezinye.
/9 Ukugqiba ngeendlela zobuchule ezizezinye / ukuyila iindlela zobuchule.
/10 Ukuguqula iziphumo zeentlanganiso zokucebisana zesithili zibe zizigqibo zengingqi.
Imizekelo yengxelo-ntetho yeendlela zobuchule.
IIPROJEKTHI
Intshayelelo
/1 Ukuqulunqa amaGqiza oPhando eeProjekthi.
/2 Ukumisela ulwabiwo lohlahlo-lwabiwo-mali oluphambili.
/4 Uthatho-nxaxheba lwamaqela ekujoliswe kuwo kucwangciso lweeprojekthi.
/5 Ubandakanyo lwamahlakani eeprojekthi.
/6 Umiso lwezalathisi zeenjongo.
/7 Iziphumo zeeprojekthi/imiba ekujoliswe kuyo/Iindawo
/8 Imisebenzi engundoqo/ixesha elimisiweyo/ ii-arhente ezi.
/9 Uqikelelo lweendleko/uhlahlo-lwabiwo-mali/uvimba wezimali.
UHLANGANISO
Intshayelelo
/2 Ukuhlanganisa iiprojekthi neenkqubo
/3 Iinkqubo ezihlangeneyo zamacandelo.
/4 Isicwangciso seminyaka emi-5 sezimali sikaMasipala.
/5 Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali lwesixa semali (bonke oovimba botyalo-mali).
/6 Inkqubo yeminyaka emi -5 yokwenza
/7 Inkqubo yolawulo ehlangeneyo yobeko-sweni nokwenza.
/8 Inkqubo-sakhelo ehlangeneyo yophuhliso lwendawo.
/9 Inkqubo ehlangeneyo yokuncitshiswa kwentlupheko/yolingano ngokwesini.
/10 Inkqubo ehlangeneyo yendalo esingqongileyo.
/12 Inkqubo ehlangeneyo yezamaziko.
/14 Isicwangciso solawulo lwentlekele.
UKWAMKELWA
Intshayelelo
/1 Ithuba lokuvakalisa izimvo ezivela kuRhulumente wephondo/kaZwelonke.
/2 Indibaniso enabileyo (kumasipala ngaphakathi) yenqanaba lesithili
/5 Ulwamkelo lokugqibela liBhunga likaMasipala.
UMNGENI OYINCWADANA YOKUFUNDISA YOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO (IDP) EYENZIWE LULA NESEBENZISEKAYO
Ukwenza lula indlela yokwenza.
Ukukhuthaza ingxoxo-mpikiswano "kwimiba yokwenene" kumasipala, endaweni yokuba ibe ngumsebenzi wokuqokelela iinkcukacha (idatha) oqulethe lukhulu nokusetyenziswa okuxhakaxhaka kwezixhobo zocwangciso.
Ukunikeza le ncwadana yokufundisa ikwimo yokusebenziseka lula.
Kukho imvisiswano eqaphelekayo malunga nemfuno yezikhokelo ezicacileyo, ezithe ngqo ezinokusebenziseka, kwakunye nokunqweneleka kwendlela yocwangciso ezisa iqonga lengxoxo-mpikiswano ngemiba yokwenene, endaweni yokuphembelela ukutsala nzima komcwangcisi oqeqeshiweyo kumsebenzi obhalwayo osisizungu, efuna esona sigama sifanelekileyo. Umngeni wendlela yosetyenziso eyenziwe lula, ngowona kunzima ukuqubisana nawo. Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ukuze lube nentsingiselo, alulula kangako kwaye luquka:
Inkqubo yothetha-thethwano efuna ukuzinikela okukuko koludwe olubanzi olwahlukileyo lwabantu abanebango kumanqanaba ngamanqanaba ophicotho nenkqubo yokuthathwa kwezigqibo. Ukwenza ukuba wonke ubani athathe inxaxheba, nanini, naphi na xa kufuneka bethathe inxaxheba (endaweni yamaxa onke) ngumsebenzi ontsonkothileyo.
Inkqubo yendlela yobuchule efuna indlela yokwenza ejolise ngqo, nophengululo olucwangcisiweyo lwesona sisombululo sifanelekileyo nesinokusebenziseka, kugcinwe engqondweni amajelo/ oovimba abakhoyo, izikhokelo zemigaqo-nkqubo equkayo kwanemigqalisela. Oku kuphumela ngaphaya kokuqokelela uluhlu lwemiba ephambili nokuyitshintshela kwizindululo zohlahlo-lwabiwo-mali.
Indlela yokwenza ehlangeneyo efuna ukucinga nokusebenza ngokupheleleyo kuwo onke amacandelo aqhelekileyo emida.
Ucwangciso olubhekiselele kufezekiso olufuna ukuchaneka kanye malunga nemithamo, ubunjani, uxanduva, indawo, ixesha neendleko ukuqinisekisa ufezekiso lwezithembiso luya kwenzeka. Oku kuthetha into engaphaya koluhlu lwezihloko zeeprojekthi.
Umngeni wendlela yokwenza yocwangciso ye- IDP kukuhlanganisa ezi mfuneko zintathu, ukuze kufikelelwe kwinkqubo yokwenziwa kwezigqibo, nkqubo leyo ibe iyeyothetha-thethwano, yeendlela zobuchule nebhekiselele kufezekiso kwangaxeshanye.
Le ncwadana yokufundisa isebenzisa iindlela ezine ezenza ukuntsonkotha kwe-IDP kube lula:
Ibandakanya indlela ejolise kwisiganeko ukuququzelela le nkqubo ye-IDP, endaweni yendlela yokwenza ejolise kwizixhobo okanye kwiinkqubo. Ukucinga ngocwangciso njengolandelelwano lweziganeko zeqela, kulula kunokucinga ngolandelelwano lwezixhobo zocwangciso. Oku kuye kukhuthaze inkqubo yothetha-thethwano neengxoxo zobuchule ngemiba yokwenene engaphazanyiswa ziimfuneko zokunamathela kwisigama esithile okanye kwiimo ezithile.
Yohlula ngokucacileyo phakathi kohlobo oluthile lwendlela yokwenza ye- IDP (Isikhokelo sesi -III) elungele zonke iintlobo zoomasipala, nobugcisa nezixhobo ezichanekileyo zocwangciso (Isikhokelo sesi- IV) ezinokwahluka kakhulu komasipala ngoomasipala.
Ijolisa kulwimi olusebenziseka lula ngokuphepha ulwimi lwabacwangcisi.
Iveza le nkqubo ngokupheleleyo "ngokwezigaba" ezi- 5 ezilandelelanayo "nakwimisebenzi yocwangciso" yesigaba ngasinye (ekunganyanzelekanga ukuba ilandelwe ngendlela ethile yokulandelelana).
ABASEBENZISI BALE NCWADANA EKUJOLISWE KUBO
Indlela yokwenza ejolisa kwisiganeko.
Indlela yokwenza ye-IDP ejolise kwisiganeko ifanele ukuba lulandelelwano olucwangciswe ngendlela lweziganeko zocwangciso (kodwa ibe nokutshintsheka ):
Efikelela kwisigaba sengxoxo ezinobuchule nezokuthatyathwa kwezigqibo kwiinjongo nakwindlela ezizezona zifanelekileyo zokusombulula imiba ephambili. (Isigaba sesi -2- Iindlela zobuchule );
Eya kwinkqubo ebambekayo nenobugcisa yocwangciso lweeprojekthi (Isigaba sesi- 3- Iiprojekthi).
Phambi kokuba zonke izindululo zeeprojekthi ziphononongwe ukuba ziyahambelana kwaye azitshintshi ze zihlanganiswe kwi-IDP eluqilima nezinzileyo. (Isigaba sesi- 4- Uhlanganiso ).
Nto leyo ekugqibeleni ekufuneka igqithe kwinkqubo yovavanyo, nolungelelaniso nolwamkelo ( Isigaba sesi- 5 -Ukwamkelwa ).
UMZOBO WOKU-1 : INDLELA YOKWENZA EJOLISE KWISIGANEKO
ISIGABA SOKU- 1 : UPHICOTHO
Ukuqokelela iinkcukacha(idatha) ekhoyo iintlanganiso nabameli boluntu nabanebango
Ukuvumelana ngemiba ephambili
Ukuphicotha iimeko ekuyo imiba ephambili
ISIGABA SESI- 2 : IINDLELA ZOBUCHULE
Ukuvumelana kumbono nakwiinjongo ukuqwalasele umgaqo-nkqubo wezikhokelo
Iingxoxo nokwenziwa kwezigqibo ezifanalekileyo
ISIGABA SESI - 3 : IIPROJEKTHI
ISIGABA SESI- 4 : UHLANGANISO
Ukuncina , ukulungelelanisa, ukuzinzisa Ukuqokelelwa kweenkqubo ezihlangeneyo
ISIGABA SESI-5 : UKWAMKELWA
Ukumema nokufakelela izimvo Ukwamkelwa liBhunga.
Iziganeko zocwangciso zisoloko ziziintlanganiso neendibano zokucebisana zamaqumrhu emibutho ejongene nenkqubo ye-IDP. ( Iqonga Lengxoxo labameli leIDP, Ikomiti eSungulayo ye-IDP, amaGqiza oPhando eeProjekthi ) kanti ke kwiimeko ezingaqhelekanga iba yimisebenzi eyenziwa ngabathile ( ukuqokelelwa kweenkcukacha, uphando nokunye). Isiganeko socwangciso ngasinye sifanele ukuba sizale "iziphumo" Ezo ziphumo zinjalo zingaba kwimo yeenkcukacha okanye yezigqibo. Ezinye zeziphumo zinxulumene neemfuneko zomthetho, ezinye ziimfuneko nje eziqiqiweyo ezinceda ukulandelwa kwenkqubo equkayo. Kwisiganeko socwangciso ngasinye, kuvezwa iingcebiso kuhlobo lwemibutho "nabathath'inxaxheba" ukwenzela ukuba kuqinisekiswe inkqubo equkayo yothetha-thethwano nenabameli kwanothatho-nxaxheba.
Indlela yokwenza yocwangciso nangona kunjalo, ayithethi nto ingako ngezixhobo zocwangciso ezithe ngqo emazisetyenziswe kwisiganeko ngasinye. Ezi zixhobo zinokwahluka kakhulu ngenxa yodidi lukamasipala .
Ngeli lixa amabhunga asezidolophini ezinkulu enokusebenzisa ubugcisa bogcwangciso obukudidi oluphezulu nobusekelwe kwikhompuyutha, oomasipala abasebancinci behlelo -B, bangaqubisana kwanesi siganeko sogcwangciso ngokusebenzisa ingxoxo elandelekayo. Naxa oomasipala abasele bekhulile benokusebenzisa ubugcisa obucokisisiweyo bokulungiswa kweenkcukacha (umzekelo iinkqubo zeenkcukacha zejografi), abanye kungafuneka bathembele ekuqashiseleni nakwiindlela zezincomo ezikhawulezileyo. Ngenxa yoko, indlela yokwenza ye-IDP ejolise kwiziganeko equlathwe yile ncwadana yokufundisa ilungela ukusetyenziswa zizo zonke iintlobo zikamasipala. Bonke bafanele ukuba baphendule imibuzo efanayo ngokuthi bagqithe kwiintlobo ezifanayo zeziganeko zocwangciso lothetha-thethwano/ uthatho-nxaxheba nothatho-zigqibo. Imigqalisela yenkqubo :
Yothetha-thethwano enobuchule nebhekiselele kufezekiso inokusetyenziswa kumasipala ngamnye kwaye bonke kufuneka bagqithe kwizigaba zoku:
Ukuphicotha imeko ekhoyo
Ukwenza ukhetho olunobuchule
Ukuncina nokuhlanganisa ezi zindululo
Bubugcisa bocwangciso kuphela obuya kwahluka. Ukuthintela ukuphazanyiswa kwendlela yokwenza ye- IDP kwakunye nezixhobo nobugcisa obuthe ngqo, ubugcisa nezixhobo zoomasipala abohlukeneyo ziqokelelwe kwincwadana eyodwa yokufundisa (Incwadana yesikhokelo yesi - IV: Izixhobo). Ukuqulunqa indlela yokwenza ye-IDP ngendlela ethi ithintele ukukhuthazwa kwezixhobo nobugcisa bocwangciso obuthe ngqo yindlela :
yokwenza lula indlela yokwenza (umasipala ngamnye angakhetha elakhe iqondo lobulula okanye lobunzima) kwakunye
nokuvumela iqondo elithile lobuninzi ngokubhekiselele kwiintlobo nobugcisa bocwangciso kwakunye nolungiso olunokuguquka kweemeko zikamasipala ngamnye.
Indlela yokwenza ye-IDP isekelwe phezu komgqalisela oqukayo wothetha-thethwano nolunabameli nothatho-nxaxheba lwabo bonke abahlali, uluntu nabanebango ngaphakathi kumasipala kwanabameli abavela kwamanye amacandelo karhulumente, amagcisa amacandelo nabanye abantu abanolwazi nezakhono.
a Uthatho-nxaxheba olwakheke ngemibutho, nabameli abasemthethweni okanye amagqwetha ejaji kwimeko yamaqela abemi belizwe abangekho mibuthweni, abahlelelekileyo okanye abakhethekileyo kunothetho-nxaxheba oluthe ngqo.
Ngamanye amazwi: Uthatho-nxaxheba oluthe ngqo lwabahlali namalungu oluntu kwiintlanganiso zomntu wonke luya kuba yinto ekhethekileyo kunomgaqo koomasipala abanabemi abangama-100 000, ngokomndilili. Le ndlela isekelwe kuthatho-nxaxheba lwamaziko neQonga Lengxoxo laBameli le-IDP njengequmrhu eliphambili eliququzelela oku, kwanesibonelelo sexesha elaneleyo labameli lokuba bacebisane noluntu lwabo okanye amalungu abo phambi kokuxoxa ngalo mba kwiQonga Lengxoxo Labameli le-IDP.
Uthatho-nxaxheba onokucebisana kufuneka kwenzeka kwizigaba zonke kunokuba
Umzobo wesi -2
ISIGABA 1 ISIGABA 2 ISIGABA 3 ISIGABA 4 ISIGABA 5
Uphicotho Iindlela zobuchule Iiprojekthi Uhlanganiso Ukwamkelwa
Uzwelonke Ngamacandelo
Nomasipala yenqanaba lesithili ezihlangeneyo eyamkelweyo
Zesithili
Uluntu/ Uphicotho ingxoxo-mpikiswano Ukucebisana Ingxoxo Izimvo
Abanebango/ lweengxaki/ ngeendlela ezizezinye kwamaqela abemi kwiQonga Ezivela
Kwisigaba soku-1 uluntu nabanebango banikwa ithuba lokuphicotha iingxaki zabo nokuchaza imiba yabo ephambili.
Kwizigaba sesi-2 kuya kubakho ithuba lengxoxo kawonke-wonke ngeendlela ezifanelekieyo zokusombulula iingxaki:
Kwisigaba sesi- 3, uluntu okanye abanebango abachaphazelekayo yiprojekthi yenginqgi ebambekayo kuya kuthetha-thethwana nabo ngemibuzo ethe ngqo enxulumene nokuqulunqwa kweeprojekthi ( Aqulunqwe njani amaziko/izinto ezikhoyo okanye iinkonzo ezikhoyo? Zibekwe ndawoni? Ngubani omakabonelele ngazo? Ngubani omakafikelele phantsi kweziphi iimeko?)
Kwisigaba sesi - 4, iQonga Lengxoxo labameli le-IDP kuya kufuneka likhangele ukuba izindululo zeeprojekthi ziyangqinelana na nemiba ephambili kwanezikhokelo ezinobuchule.
Kwisigaba sesi- 5, Uluntu nabanebango baya kunikwa ithuba lokuveza izimvo zabo ngale nkqubo ye-IDP iyilwayo.
Le ndlela yokwenza yothatho-nxaxheba lwamaziko neyakhiwe kakuhle neyothetha-thethwano, kulindeleke ukuba ibonelele ngamathuba aphucukileyo ukwenzela uthatho-nxaxheba olufanelekileyo nolungenabunzima nolungenankcitho kurhulumente kamasipala ongalindelekanga ukuba uhlawule iindleko zokuqalisa nokuququzelela iintlanganiso zikawonke-wonke.
Indlela yokwenza enobuchule.
Indlela yokwenza enobuchule yocwangciso ayilungele nje kodwa " Isigaba sendlela yobuchule". Ucwangciso olunobuchule luthetha ukwenza kangangoko ngoovimba abanqongopheleyo kuqwalaselwa iimeko ezigqubayo kwanezikhokelo zemigaqo-nkqubo. Luquka:
Ukubeka phambili imiba embalwa ebalulekileyo kunokumelana nemiba yonke ngendlela equkayo. ( Isigaba soku -1).
Uphicotho olujolisayo kunokuchitha oovimba ngokuqokelela iinkcukacha ezingenamsebenzi (Isigaba soku -1)
Ukusombulula oyena nobangela weengxaki osuka ezantsi kunokumelana neempawu kwisigaba soku -1, kuchongwa oonobangela, kwesesibni, bathathelwe ingqalelo xa kuqulunqwa iindlela ezinobuchule.
Ukuthathela ingqalelo oovimba obakhoyo nemeko efanelekileyo Kwisigaba soku -1 ezi zinto mazichongwe kwisigaba sesi -2 kufuneka ziqwalaselwe.
Ukuchonga nokuphicotha iindlela zobuchule ezizezinye (ubuza imibuzo ethi " njani?" ) kunokuba wamkele izisombululo ezigqitywe ngaphambili ( Isigaba sesi-2)
UMZOBO WESI-3 : INDLELA YOKWENZA ENOBUCHULE
SUKA! QALA.
Okokuqala ziqondise ngeemeko zenkqubo-sakhelo Emva koko, ujolisa ezikhoyo noovimba abafumanekayo. lonke uphicotho lwakho neengxoxo-mpikiswano kule miba iphambili.
Wenza izigqibo ngemiba yakho ephambili Phambi kokuba uchaze izisombululo, uqala ucinge ngoonobangela beengxaki kwaneendlela zokuzisombulula.
Ngoku ufanele ukuba nobuchule Ezi ndlela zizezinye, zimele bokuyila ukuze uchonge iindlela ukuphicothwa ngendlela ecwa-
ezizezinye zokusombulula iingxaki ngciswe kakuhle ukulungiselela ngokwendlela engenazindleko, okuyinzuzo nokungeyonzuzo engatshitshiyo nenxulumene phambi kokwenza ukhetho nezikhokelo zomgaqo-nkqubo. olunobuchule.
GQIBA
Ucwangciso olunobuchule alukho nzima kangako. Wonke umntu kubomi bakhe babucala uqhelene nokubeka phambili imiba ngokubaluleka , ukujolisa nokujongana nentsusa yengxaki, esebenzisa ngokufanelekileyo amajelo/oovimba (kwanemiqobo), ekwakhangele nezinye iindlela eziphucuke kakhulu. Kuba yinto esisiqhelo kumaziko aye ahambe nathi kwindlela enganabuchule yokusebenzisa oovimba bakawonke-wonke obanqongopheleyo ngendlela engenazimpembelelo ngokuzama ukujongana neempawu ngokubanzi kwanokusetyenziswa kwezisombululo ezisemgangathweni ezinendleko.
Umngeni wocwangciso olunobuchule awuyondlela yosetyenziso. Yeyamaziko okanye eyopolitiko ngamanye amaxesha. Ukubeka phambili ngokubaluleka nokujolisa kwanokukhetha kufuna ingxoxo-mpikiswano ekusasazweni nakulwabiwo loovimba abanqongopheleyo phakathi kwamasebe, amaqela abemi belizwe neendawo.
Iingxoxo-mpikiswano ezilolu hlobo ziye zibe zezempixano. Umngeni karhulumente wengingqi wophuhliso kukuchophela nokusombulula impixano ezinjalo ngokusebenzisa izikhokelo zomgaqo-nkqubo, ngokukhangela iindlela ezinefuthe elivakalayo ezinokwaneza iimfuno ezininzi ngezimali ezifumanekayo ngokuvisisana emva kweengxoxo okanye ngokulawula iinkqubo zothetha-thethwano zokuhlangabezana.
I-IDP ayiwumiseli lo mngeni kodwa I-IDP izama ukubonelela ngeqonga lengxoxo elifanelekileyo nendlela ecwangciswe kakuhle yokujongana nalo mngeni uxeliweyo. Indlela yokwenza ye-IDP, ngokuba yindlela yocwangciso olunobuchule, ingabonwa njengenkqubo yokusombulula impixano. Ngokubonelela ngenkqubo ecwangciswe kakuhle nesekuhleni yothatho-zigqibo, oku kuya kunceda kufumaneke izisombululo ezamkelekileyo ngexesha elinikiweyo, khon' ukuze koyiswe uninzi loonomji bokwenza izigqibo abathi balibazise ufezekiso lwezithembiso.
Ukongeza kule ndlela icwangciswe kakuhle icetyiswayo kule ncwadana yokufundisa, abaququzeleli abasemgangathweni baya kuba yeyona nto imandla kwiinkqubo zeengcebiso ekwenzeni izigqibo. Ngaphezu koko, izisombululo ezifanelekileyo zingafuna inkqubo yengxoxo ebanzi, equka abantu abanolwazi nezakhono bangaphandle namanye amacandelo karhulumente ngaphandle kwabo banebango bengingqi. Ngenxa yesi sizathu umgangatho wesithili ucetywa ukuba ube liqonga lengxoxo elimmandla kwinkqubo enobuchule yokwenza izigqibo. Liqonga lengxoxo elifanelekileyo apho "abantu neendawo " bathi bahlangane "namacandelo kwanemiba", oko kukuthi, apho ulwazi lwengingqi lungadityaniswa nolwazi lwamachule obugcisa.
Indlela yokwenza ebhekiselela kufezekiso.
IziCwangciso zoPhuhliso oluHlangeneyo zilunge kuphela kangangoko zinokunceda ukuphucula ulawulo loomasipala , nokukhawulezisa ukufezekiswa kwezithembiso nophuhliso. Ucwangciso lufanele ukuba yinxalenye yolawulo loomasipala ngokulungiselela izigqibo ngendlela enokwenza ukuba zijikwe zibe zizenzo. Olu lwazi nge- IDP luchaza iimfuneko ezithile ngokubhekiselele kwinkangeleko nobunjani benkqubo yocwangciso:
a Izindululo zeprojekthi kufuneka zibambeke, zichaneke, ngokunxulumene nezinto ekujoliswe kuzo ngokobungakanani, ubunjani, ixesha, indawo, iindleko, kunye nee-arhente ezifanele ukuzifezekisa. Oku kuyimfuneko khon'ukuze kubonelelwe ngeenkcukacha ezifunekayo zocwangciso lwemicimbi yee-arhente zofezekiso ezilindelweyo nokuzalisekiswa kweemfuneko zokwamkeleka kwezoo arhente zingaba zezibanika inkxaso-mali.
b I-IDP kufuneka iphononongwe ngocoselelo ukukwazi kwayo ukuvumelana nenkqubo-sakhelo yoovimba bemali kwanezakhono ezikhoyo zamaziko.
c Kufuneka kukho uqhagamshelwano oluluqilima phakathi kocwangciso nenkqubo yohlahlo-lwabiwo -mali.
d Abo bongamele ulawulo lwenkqubo yofezekiso kufuneka badlale indima ephambili kwinkqubo yocwangciso ukuqinisekisa ubunyaniso bezicwangciso nokuphucula isitokhwe sabo.
e Kufuneka kukho isivumelwano esaneleyo phakathi kwabo bangangabasebenzisi, amaqela abemi belizwe abachaphazelekayo nabanye abanebango abanomdla kwiiprojekthi ezicwangcisiweyo ukuphepha ukulibaziseka kufezekiso olunokuba neziphumo zengxabnao. Oko kuthetha ukuba amaqela abemi belizwe abanomdla, mabathabathe inxaxheba kwinkqubo yokuqulunqa iprojekthi.
UMZOBO WESI-4: INDLELA YOKWENZA EBHEKISELELE KUFEZEKISO
UCWANGCISO
Ukuhambelana nezakhelo zoovimba.
Uqhagamshelwano locwangciso nohlahlo-lwabiwo-mali
Ukuhambelana neemfuneko zamacandelo
Ukufikelela kwimvisiswano/ ulwamkelo
Ubandakanyo lwamagosa obugcisa kucwangciso
UFEZEKISO LWEZITHEMBISO
Ngenxa yoku, ii-IDP kufuneka zifikelele ngaphaya kokubonelela ngenkqubo-sakhelo yeendlela zobuchule engacacanga neqhelekileyo kucwangciso lweprojekthi oluxelwayo ukuze zibe luncedo njengesixhobo solawulo nocwangciso lohlahlo-lwabiwo-mali. Umsebenzi " wenene" wocwangciso olunobuchule awufanelanga kwenziwa emva kokugqitywa kwe-IDP, koko kufuneka ube ngumsebenzi oyinxalenye ebalulekileyo yenkqubo ye-IDP. ( Nangona ingezizo zonke iinkcukacha zobugcisa ekungafuneka zibe yinxalenye yoxwebhu lwe-IDP.)
Nangona kunjalo, ayizizo zonke iinkcukacha zocwangciso ezingenziwa ngethuba locwangciso lwe-IDP. Ezinye iiprojekthi zingafuna izifundo zophando ezineenkcukacha zokuba ziyinto enakho na ukwenzeka, nezithatha ixesha elingaphezulu okanye zifumaneke ngexesha elizayo. Kwiimeko ezinjengezi, izinto ekujoliswe kuzo, iindleko nohlahlo-lwabiwo-mali kufuneka zibalelwe phezu koqikelelo oluvakalayo noluqeqeshekileyo. ( inqanaba locwangciso lezifundo zophando zokunokwenzeka zangaphambili).
I-IDP yinkqubo yocwangciso ephakathi kwamacandelo kodwa ejolise kucwangciso lwemiba ephambili ingaquka okanye ingangaquki candelo ngalinye. Inganakho ukungenana noxanduva lokucwangcisa, ukuya kuthi ga kwiqondo elithile, nto ke leyo exhomekeke kwimiba ephambili yengingqi njengoyena ndoqo oluphawu olukhokelayo.
Ii-arhente zamacandelo kumasipala, kwanabo baxhomekeke kwamanye amacandelo karhulumente, zineemfuneko zazo zocwangciso, ezinye kuzo zicaciswa luwiso-mthetho. Indlela yokwenza ye-IDP, njengoko izisiwe kule ncwadana yokufundisa, ilungelelaniswe neemfuneko zocwangciso zamacandelo ngendlela yokuba zibe zidityaniswe kwinkqubo ye-IDP.
Ngenxa yoku, iimfuneko zocwangciso lwamacandelo ziya kuqubisana nenkqubo ye- IDP njengoko kucetyisiwe kule ncwadana yokufundisa, apho iimfuneko zocwangciso ezinjalo zithi zinqumlezane nemiba efikelela kwindawo zonke (ezinjengocwangciso lweendawo, kwanemiba yendalo esingqongileyo) nalapho icandelo (okanye inxalenye yalo) inxulumene nemiba ephambili eziziphumo zenkqubo i-IDP. Yiloo miba yeemfuneko zocwangciso lwamacandelo kuphela nengenanto yakwenza nemiba ephambili kamasipala ekuya kujongwana nayo bucala, kule nkqubo iyi-IDP. Oku kuthetha ukuthi kuya kubakho amaqondo okungenana awahlukeneyo, into exhomekeke kwiimeko zokwenzeka ngaxeshanye phakathi kweemfuneko zocwangciso zamaqela kwanemiba ephambili kamasipala. Ukanti ke akuyi kubakho luphinda- phindo lweemfuneko zocwangciso. Kanjalo, kuya kubakho isiseko sokubandakanywa ngokupheleleyo kwee-arhente zamacandelo kwinkqubo yocwangciso, inkxaso-mali nenkqubo yofezekiso ye-IDP.
UMZOBO WESI-5 :I-IDP NOCWANGCISO LWAMACANDELO
Imeko A
Imeko B
wonke zingaba ngumba ophambili ngeli lixa ukulondolozwa kwendlela kungengomba uphambili. Isebe lecandelo liya kwenza ucwangciso lwalo lwezithuthi zika wonke-wonke njengenxalenye yenkqubo ye-IDP, ngeli lixa iimfuneko zocwangciso ezilindelekileyo ekulondolozeni indlela kufuneka zenziwe ngaphandle kwenkqubo ye-IDP.
Imeko C
Inkqubo ye-IDP: Kukho ukungenana okungabhekanga phi phakathi kweemfuneko zocwangciso lwamacandelo nemiba ephambili ye-IDP. Kwezi meko zinje, abaqeshwa becandelo baya kucelwa ukuba benze amagalelo angabhekanga phi nathe ngqo kwinkqubo ye-IDP.
Isiphelo
Indlela yokwenza ye-IDP ebhekiselele kwiziganeko engaquki bugcisa bocwangciso, ifanele ukuba iyenze ibe nokulawuleka, ibe sekuhleni inkqubo yocwangciso, entsonkothileyo, yothetha-thethwano enobuchule nebhekiselele kufezekiso phakathi kwamacandelo. Ubani akamele ukuba angaba ngumcwangcisi onobugcisa noqeqeshiweyo ukuze ayiqonde le ndlela, aze ayiququzelele inkqubo ye-IDP, ngokufanelekileyo. Kodwa ke, umntu angasebenzisa abacwangcisi abaqeqeshiweyo okanye abaququzeleli kumanqanaba athile endlela yokwenza, ukunceda ukuchonga nokuphatha izixhobo zobuchule zocwangciso ezifanelekileyo.
a Kohlulwe iinkcukacha zibe yimiqulwana engqamene neemeko namaqela ekujoliswe kuwo ngqo, oko kukuthi kwiincwadana ezizikhokelo2 ezi-6, ezingasetyenziswa ngokungaxhomekanga enye kwenye, kwakunye b Nokubekwa emgangathweni kokwaziswa kwendlela yosetyenziso yocwangciso Incwadana esisikhokelo yesi-III kwiqondo eliphezulu, ngokwahlula kwakhona indlela yokwenza ibe " Yimisebenzi yoCwangciso" echazwe yacaciswa ngendlela efanayo ukuze kubekho ukufikelela okukhawulezileyo nokungqalileyo kwiinkcukacha ezifunekayo.
UMZOBO WESI - 6: INCWADANA ESISIKHOKELO YESI-III NGOKWEEMEKO
Ukulungiselela ucwangciso
Ikunceda ukuba ucwangcise inkqubo yocwangciso.
Ucwangciso
Isalathiso Incwadana esisikhokelo yesi-III: Isalathiso
Iinkcukacha malunga:
neziphumo eziyimfuneko inkqubo ezicetyisiweyo ukukukhokela kwinkqubo leyo
Ukufezekisa
Incwadana ezizikhokelo ezi- 6 zezi:
Incwadana esisikhokelo yoku - 1: Izikhokelo ze-IDP
Incwadana esisikhokelo yesi- V : Izikhokelo zomgaqo-nkqubo wamacandelo nonqumlezayo
c Ukuphepha ulwimi olusetyenziswayo kucwangciso kangako unako ngokungacebisi ubuchule bocwangciso obuthe ngqo kwincwadana esisikhokelo yesi-III.
d Ukugxininisa iimfuneko ezilindelekileyo kwisigaba ngasinye kwanemisebenzi yocwangciso ngokwenza njalo wahlule ngokucacileyo phakathi "kokunyanzelekileyo" okubangwa ziimfuneko zomthetho nomgaqo-nkqubo kwaneengcebiso ezinganyanzelisiyo kwabo bafuna iingcebiso ngeendlela zokujongana nemisebenzi yocwangciso ethile.
e Ukunika iimpendulo ezimfutshane kweli qela lemibuzo elandelayo kumsebenzi ngamnye wocwangciso:
Uyenzela ntoni ? (oko kukuthi, ukucacisa injongo yomsebenzi wocwangciso)
Yintoni ekufuneka ikho ngenxa yomsebenzi wocwangciso ?( oko kukuthi, ukucacisa iziphumo )
Inkqubo / indlela mayibe njani ukuze ifikelele kwiziphumo?
Ngubani oya kongamela abe ngothatha inxaxheba?
Ithatha ixesha elingakanani?
Incwadana esisikhokelo yesi- III, phofu ke, inenkangeleko yencwadana yokufundisa. Oko kukuthi asiyoncwandana inokufundwa ukuqala kwiphepha loku- 1 ukuya ekugqibeleni, khon' ukze ufumane amagqabantshintshi ngokubanzi ( kujoliswe kule njongo ngamaGqabantshintshi aQhelekileyo "ukukrwaqula i-IDP" ). Luxwebhu ekufuneka lusetyenzisiwe kwinkqubo yocwangciso njengokuba kuyimfuneko oko kukuthi ukukhangela iimpendulo xa kunokuthi kubekho imibuzo. Yenzelwe ukuba kubekho ukufikeleleka ngokukhawuleza kwiinkcukacha ezithe ngqo kwabo bayinxalenye yale nkqubo yocwangciso, ngaphezu kokunika isishwankathelo esifutshane esiquka konke ngokuba ingantoni i-IDP.
IMISEBENZI YOCWANGCISO
Indlela yokwenza ye- IDP yakhiwe "ngemisebenzi yocwangciso" enokusetyenziswa kooMasipala beeNgingqi nabeSithili. Le "misebenzi yocwangciso" mayingaphazanyiswa namanqanaba ocwangciso. Eminye " iMisebenzi yoCwangciso" ziziganeko zocwangciso ekufuneka zenziwe ngokulandelelana okuthile ngeli lixa eminye "iMisebenzi yoCwangciso" inxulumene neendlela zokuqondana nemiba ethile kwaneemfuneko zocwangciso ngelixa locwangciso lweziganeko ezithile okanye phakathi kwazo ( umzekelo ukuqubisana nemilinganiselo yendalo esingqongileyo, yendawo, okanye yezoqoqosho xa kuqulunqwa iindlela zobuchule.). Ngamanye amazwi: iMisebenzi yoCwangciso ingaba ngamanqanaba okanye iziganeko ezinokwenziwa. (ezinjengeentlanganiso zokucebisana, izifundo zophando, ukuqokelelwa kweenkcukacha) okanye zingabhekiselela kwiindlela zokuqwalaselwa kwemiba ethile kwinqanaba okanye isiganeko esithile.
Kwisigaba ngasinye senkqubo ye-IDP kukho itshathi yamagqabantshintshi ngokubanzi ebonakalisa :
a Iziganeko zocwangciso ezicetyiswayo nokulandelelana kwazo.
b Iziphumo zesigaba; kwakunye c " neMisebenzi yoCwangciso" equlethe imiba eza kuqwalaselwa kule nkqubo.
Oku kuya kunceda ngokunika umsebenzisi wencwadana esisikhokelo amagqabantshintshi ngokubanzi enkqubo kwanenkangeleko "yeMisebenzi yoCwangciso".
IZIGABA EZI- 5 ZOCWANGCISO: IINJONGO, INKQUBO NEZIPHUMO.
ISIGABA SOKU-1: UPHICOTHO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba izigqibo ziya kusekelwa phezu koku:
Iimfuno neengxaki eziphambili zabantu.
Ulwazi ngoovimba obafumanekayo nabafikelelekayo.
Iinkcukacha ezizizo kwingqiqo ephangaleleyo yeentshukumo ezinefuthe kuphuhliso kumasipala.
IINKQUBO: 1. Uphicotho olusekelwe kwidatha/iinkcukacha zamanqanaba eenkonzo okanye izithuba ( kuquka iinkcukacha ezithe ngqo zamacandelo)
Uphicotho lwengxaki yothatho-nxaxheba/ukubekwa phambili kwemiba ukunqumlezana kwamacandelo.
Uphicatho olunzulu olunxulumene nemiba eyiyeyona iphambili echongiweyo ( iintshukumo, oonobangela, oovimba njalo-njalo.)
IZIPHUMO:
Uhlolo lwenqanaba elikhoyo lophuhliso
Imiba ephambili / iingxelo zeengxaki.
Ukuqonda ubunjani/ iintshukumo/ izizathu zale miba.
Ulwazi ngoovimba abufumanekayo nezinto ezinokuba ( kuquka isakhelo sako konke esilingwayo sezimali).
ISIGABA SESI -2: IINDLELA EZINOBUCHULE
INJONGO:
INKQUBO:
IZIPHUMO:
Umbono (kamasipala)
Iinjongo (zomba ngamnye ophambili)
Iindlela ezizezinye ezinobuchule nokhetho lweendlela zobuchule (kumba ngamnye).
ISIGABA SESI -3: IIPROJEKTHI
INJONGO: Ukuqinisekisa ucwangciso olungenamagingxi-gingxi/
uqhagamshelwano lokufezekiswa kwezithembiso ngokunikeza ithuba lenkqubo yocwangciso lweeprojekthi ecakaciweyo nephathekayo eyenziwe ligqiza lophando leeprojekthi labantu abaqeqeshiweyo kwanabo bachaphazelekayo banebango nabanika izindululo ezinamanani aqikelelweyo ekujoliswe kuwo , imigangatho yobugcisa, iindawo, ixesha noqikelelo lweendleko. Esi sigaba siya kunika iingcaphephe zamacandelo, eyona ndima izifaneleyo kwinkqubo yocwangciso ngokwenza oko zibe negalelo kuqhagamshelwano locwangciso nefezekiso olungenamagingxi-gingxi.
INKQUBO: AmaQela oPhando eeProjekthi aquka amagosa avela kwii-arhente ezongamele ufezekiso amasebe, ii-arhente zamacandelo ezingamaqumrhu nezinye iingcaphephe zeminye imihlaba, ziya kunikwa umsebenzi wokuqulunqa izindululo zeprojekthi, ngokuthetha-
IZIPHUMO :
Izalathisi zeenjongo ( ubungakanani, ubunjani )
Iziphumo zeeprojekthi, nemiba ekujoliswe kuyo nendawo.
Imisebenzi ephambili, ukumiswa kwexesha.
Abathathi-nxaxheba /ii-arhente ezithembekileyo.
Uqikelelo lweendleko nohlahlo-lwabiwo-mali nalapho izimali zingafumaneka khona.
Uqwalaselo lweemfuneko zocwangciso lwamacandelo
Izicwangciso zamacandelo zingacaciswa kwesi sigaba; i -IDP
Iqondo lobalulwa nokuchaneka kweziphumo liya kwahluka , njengokuba ezinye iiprojekthi zisenokufuna izifundo zophando ezinzulu ngokunokwenzeka ezisenokungaphatheki ngeli thuba locwangciso lwe-IDP. Uqikelelo olusacetywayo olusekelwe kwizigqibo zangaphambili esingokuyila iiprojekthi, luya kunikezelwa. (inqanaba lokunokwenzeka kwangaphambili).
lukwimiba engundoqo, kukho iiprojekthi zesiqhelo zamasebe aliqela (umzekelo:ukugcinwa emgangathweni) ezifunyaniswa ziyimfuneko nangona zingathathwa njengemiba ephambili.
Ezi projekthi zimele ukuba zicwangciswe kwisigaba sesi-3
ze ziphindwe zihlolwe ngokunxulumene neemfuneko zezimali zalo miba ingundoqo neprojekthi/inkqubo ezizalana nazo okanye.
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba iziphumo zocwangciso lweeprojekthi ziya kuphononongwa ukungqinelana kwazo nombono, iinjongo , iindlela zobuchule noovimba nokuba ezi zinto ziya kungqinelaniswa.
Inkqubo yongqinelaniso iya kuzala inkqubo-sakhelo ezinzisiweyo yendawo, izimali neyamaziko njengesiseko esilungileyo sofezekiso olungenanamagingxi-gingxi.
IINKQUBO:
Ukuziswa kwezindululo zeprojekthi kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP kwakunye nengxoxo.
Uhlaziyo ngamaGqiza oPhando eeProjekthi.
Ukuqulunqwa kwezindululo ezihlaziyiweyo.
IZIPHUMO:
Izindululo ezihlaziyiweyo zeeprojekthi (zingaba ziindlela zobuchule ezihlaziyiweyo)
kwiiprojekthi ezingundoqo kwezinye iiprojekthi
Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali ezinkulu (yonke imithombo yezimali).
Isicwangciso sokusebenza sikamasipala seminyaka emi-5 (kulawulo lukamasipala)
Inkqubo-sakhelo yophuhliso lwendawo ehlangeneyo
Isicwangciso samaziko solawulo lofezekiso.
Ukunxulumanisa nezicwangciso zamacandelo.
Iziphumo zezicwangciso zamacandelo ezimelwe ukubuyiselwa kwinkqubo yeIDP.
Isicwangciso loLawulo lweNtlekele.
ISIGABA SESI -5: ULWAMKELO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba, phambi kokwamkelwa liBhunga likaMasipala, bonke abafanelekileyo abanebango nabanomdla, kuquka nawo onke amacandelo karhulumente, banikwe ithuba lokuvakalisa izimvo zabo ngesicwangciso esisayilwayo, nto ke leyo eya kunika isicwangciso esamkelweyo isiseko esilungileyo nesisemthethweni, inkxaso kwanokulungela oko.
IINKQUBO:
Ukunika ithuba lezimvo zikawonke-wonke.
Izilungiso ezihambelana nezimvo.
Ulwamkelo liBhunga likamasipala.
Ulungelelwano kumgangatho wesithile: Ukulungelelana okunabileyo.
Ukulungelelana kumgangatho wamaPhondo/kaZwelonke
Ukuvavanywa kokuhambelana ngokomthetho.
Ulungelelwano lwamacandelo.
Uvavanyo lokuba nokwenzeka /ubuchule bengcaciso enika impendulo
Izilungiso kunye/okanye impendulo ngamBhunga engingqi.
Ulwamkelwa lokugqibela libhunga.
ISIPHUMO: Isicwangciso esihlangeneyo soPhuhliso esilungisiweyo nesamkelweyo.
Isiphumo Sokugqibela: Uxwebhu lwe- IDP oluxhaswa lulawulo lukaMasipala, abahlali bakamasipala, iBhunga lesithili nawo onke amacandelo ee-arhente awongamele ufezekiso lweenkqubo neeprojekthi ezikumhlaba ophantsi kukamasipala ngokwasemthethweni kulawulo nezamkelweyo liBhunga likamasipala.
UKWABIWA KWEMISEBENZI PHAKATHI KOOMASIPALA BESITHILI
NABENGINGQI
Bekusoloko kukho ukubhideka malunga nolwabiwo lwemisebenzi phakathi koomasipala besithili nabengingqi (TLC's, TRC's) kwinkqubo ye-LDO/IDP. Ingaba izithili zimelwe kukuba zibheke phambili ngocwangciso zize zimilisele inkqubo-sakhelo yezicwangciso njengesiseko socwangciso kwinqanaba lengingqi? Okanye inqnaaba lengingqi kufanele ukuba liqhubela phambili kuqala na, liyekele kwiziThili ukuvelisa izicwangciso ezimanyeneyo nezizinzisiweyo phezu kwesiseko sezicwangciso zengingqi?
Inkqubo yokumiswa kwemida iye yaba nesiphumo kutshintsho ekwabiweni kwemisebenzi nolwalamano phakathi kooMasipala beziThili neeNgingqi. Ngaphambili, iindima zala manqanaba omabini bezinganxibelelani kakhulu. Izithili kakhulu bekulindeleke ukuba zincede ezo ndawo bebengafikeleli kuzo oomasipala bengingqi. Ngaphandle koko oomasipala besithili benza ucwangciso ngokomlinganiselo wemimandla nofezekiso lwenkqubo. Ngoku kuza kuba kho oomasipala abathatha imimandla ebanzi. Ngaphandle nje kwendawo zolawulo lwezithili, izithili ziyakongamela iindawo ezifanayo noloo loomasipala bengingqi. Ukwabelana ngoxanduva lwendawo eziphantsi kolawulo olufanayo kudinga intsebenziswano, endaweni yokusebenza uwedwa ecaleni kwimihlaba eyahlukeneyo.
Oku kunezinto ezirheshwayo kule nkqubo ye-IDP. Ngokomthetho wemiButho kaMasipala noMthetho weeNkqubo zikaMasipala, omabini, la manqwanqwa orhulumente wengingqi kufuneka acacise inkqubo ye-IDP njengenxalenye nesixhobo esingundoqo kulawulo nokufezekiswa kwezithembiso. Ukunqanda uphinda-phindo lomsebenzi, ezi nkqubo zimbini zocwangciso kufuneka zalamane ngokusondeleleneyo. Uyilo lolwalamano nokwabiwa kwemisebenzi eluxanduva kufanele ukuba kuqwalasele izinto ezine ezifunekayo.
Uphicotho nokubekwa phambili kweemfuno neengxaki kufuneka kwenziwe ngenkqubo yothatho-nxaxheba, ebandakanya uluntu lwengingqi nabo banebango. Iinkcukacha malunga nezikhewu kwiinkonzo nakwiimfuno ezingakho, kufuneka zibe nendawo ezijolise kuyo. Oku, ke ngoko, kufuneka kwenziwe ngooMasipala beNgingqi, abona basondeleyo kubahlali.
OoMasipala beNgingqi nabo besiThili bafuna ezabo iinkqubo zocwangciso namaxwebhu abo ocwangciso ukuba kulindelike ukuba i-IDP ibe negalelo kwinguqu yamaziko nokuba imele ukwazisa uhlahlo-lwabiwo-mali loomasipala nezicwangciso zokusebenza. Ngoko ke, isicwangciso esinye senqanaba lesithili sazo zonke izinto ezikhoyo zikarhulumente wengingqi ngaphakathi kwesithili asiyi kwanela ukwenza i-IDP ibe sisixhobo esivakalayo sophuhliso ngurhulumente wengingqi.
Kukho iinkqubo zobuchule zocwangciso kwaneenkqubo zokuthatyathwa kwesigqibo ezifanayo kubo bonke oomasipala, nezifuna uququzelelo olukwiqondo eliphezulu nobuchule obuvunyiweyo kwizakhono kwanokubandakanyeka kweengcali zamacandelo ezivela kwinqanaba lePhondo. Uciciyelo lweendlela zobuchule lungcono lwenziwe namagosa amaphondo kwinqanaba leziThili.
Intsebenziswano engenamagingxi-gingxi phakathi komasipala bengingqi abameleneyo, naphakathi kweengingqi nezithili.
Ukuguqulwa kwezi zinto zinyanzelekileyo zibe zizigaba zeenkqubo ze-IDP kunganeziphumo zale nkqubo ilandelayo:
Kwisigaba soku-1, isigaba sophicotho, uhlolo nokuchongwa kwemiba yothatho- nxaxheba, ugxininiso lwenkqubo yocwangciso luya kuba kwingingqi, ngeli xa amaBhunga eziThili angenza uphicotho olumalunga nemiba yemimmandla ngokobubanzi (kodwa angangeni kwinkqubo enobunzulu yothatho-nxaxheba ngokwawo).
Kwisigaba sesi- 2, isigaba sokwenza ngobuchule, kuya kujoliswa ngokomgaqo, kwinqanaba lesithili ukanti kusenokuba kho imiba ethile ejolise engingqini eyakufuna iindlela zobuchule ezizodwa zengingqi. Oomasipala bengingqi bamele ukumenyelwa kwintlanganiso zokucebisana zeendlela zobuchule ngomba ngamnye ongundoqo, baxoxe bedibene ngezona ndlela zobuchule zifanelekileyo zokusombulula iingxaki. Ingcali zamaphondo nezikazwelonke nabanye abantu abanolwazi nezakhono abaphuma ekuhlaleni, bangamenywa nabo bangenelele kule nkqubo, eya kuququzelelwa ngabasebenzi benqanaba lesiThili kumaziko ePIMS. Lo ngumhlaba apho "abantu neendawo bahlangana khona namacandelo kunye nemicimbi".
Kwisigaba sesi- 3, isigaba socwangciso lweprojekthi, uhlobo ngalunye lukamasipala kuya kufuneka luzilungiselele ngokukodwa, oko kukuthi, ukuguqula iindlela zobuchule zibe ziiprojekthi eziphathekayo zengingqi, eziya kuthi zinike iinkcukacha malunga nohlahlo-lwabiwo-mali nezicwangciso zomsebenzi.
Kukwanjalo nakwisigaba sesi -4 ("Uhlanganiso") apho oomasipala bengingqi nabesithili baya kuphonononga baze bazinzise izindululo zeeprojekthi ukuze kufikelelwe kwizicwangciso neenkqubo ezihlangeneyo, njengesiseko senkqubo yabo yolawulo.
Kwisigaba sesi- 5 (Ulwamkelo), izithili ziya kudlala indima ebalulekileyo kumacala onke ngokunabileyo (imiba enqumla imida) nangentsebenziswano esuka phezulu ukuya ezantsi.
Ucwangciso kwenginqi nolwesithili luya kwenziwa ngaxeshanye kodwa kunxityelelwane ngemvisiswano endaweni yokuba lube calanye lusuka ezantsi (phezulu) lusiya phezulu (ezantsi) okanye lusuka phezulu lusiya ezantsi.
ISIGABA 1 ISIGABA 2 ISIGABA 3 ISIGABA 4 ISIGABA 5
UHLALUTYO IINDLELA UCWANGCISO UHLANGANISO UKWAMKELO
ZOBUCHULE
Isithili Imiba Iprojekthi I-IDP eyilwayo Ulwamkelo yommandla zeBhunga yesithili liBhunga lesithili
Ulungelelaniso
Ingingqi
Umsebenzi Wocwangciso Ixesha Uhlobo lomsebenzi Iimfuneko
Elifunekayo zoovimba iiveki ezizodwa
/1 Ukuqokelelwa kolwazi 2 Umsebenzi obhalwayo ...
olukhoyo
/2 Iintlanganiso zokucebisana zoluntu /abanebango 4 a Iintlanganiso yeQonga ...
b Iintlanganiso zengingqi
/4-1/6 Uphicotho lukamasipala
IQonga laBameli Ingcali olubanzi.Uphicotho lwendawo zokuququzelela uqoqosho lwezentlalo. umsebenzi
/7 Uchongo lwemiba engundoqo 1 Umsebenzi obhalwayo Uququzelelo
Intlanganiso zokucebisana
/8 Uphicotho olunzulu 4 Izifundo zophando Iingcali/
Iintlanganiso zokucebisana Iingcaphephe
ZeQonga laBameli
/10 Uzinziso nophicotho/ukuyila 1 Umsebenzi obhalwayo
Isigaba soku-1 12 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezi-4
/1-2/2 Umbono/Iinjongo 1 Intlanganiso yokucebisana Umququzeleli yaBameli
/3 Izikhokelo zeendlela 1 Iintlanganiso zokucebisana Ingcali zobuchule zengingqi. zesithili umququzeleli izithili
/4 Ukuchonga izakhelo
Iintlanganiso zokucebisana Umququzeleli zoovimba/Iindlela zeqonga labameli zobuchule kwizimali
/5-2/6 Ukuyila iindlela ezizezinye/iimeko zengxoxo-mpikiswano kawonke-wonke
/7-2/9 Intlanganiso zokucebisana 4 Iintlanganiso Umququzeleli zeendlela zobuchule zokucebisana (izithili)
ixesha eliqingqiweyo lazo zesithili zonke intlanganiso zokucebisana
/10 Ukuguqulela kwizigqibo 2 Iintlanganiso zokucebisana Umququzeleli zengingqi zeQonga laBameli umsebenzi obhalwayo
Isigaba sesi- 2 8 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezi-3
Iintlanganiso zokucebisana
Zesithili ezi -2
/1-3/2 Ukusekwa kwamaGqiza 2 Umsebenzi Umququzeleli oPhando eeProjekthi/ obhalwayo ukuqulunqwa kwezakhelo iQonga laBameli zohlahlo-lwabiwo-mali
/3-3/9 Ukuqulunqwa kwezindululo 5 AmaGqiza oPhando zeeprojekthi
Isigaba sesi- 3 7 Intlanganiso yokucebisana yeQonga laBameli ibe-1
/1 Ukuncinwa 2 Umsebenzi Umququzeleli kwezindululo obhalwayo zeeprojekthi/ Intlanganiso uhlanganiso yokucebisana yeQonga laBameli
/2-4/13 Ukuhlaziywa 3 Umsebenzi Umququzeleli nokuhlanganiswa obhalwayo kweeprojekthi neenkqubo Intlanganiso yokucebisana yeqonga laBameli
Isigaba sesi - 4 5 Intlanganiso yokucebisana Umququzeleli zeqonga laBameli zei-2
Isigaba sesi - 5 5 Intlanganiso Umququzeleli yokucebisana yeQonga labameli Iingcali ibe- 1
Isiphumo: 37 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezili-11
Ziya kwenziwa ngaxesha nye nezinye imisebenzi zocwangciso; akukho mfuneko yexesha elahlukileyo.
Abavimba bangabonelelwa ngumasipala okanye baqeshwe kumaziko azi- PIMS okanye iifemu zokucebisana, oko kuxhomekeke kwizakhono zabasebenzi ezifakelelwe njengenxalenye yobume bukamasipala. Izinto eziyimfuneko zinxulumene noluhlu lwezakhono ezahlukeneyo kwaye azinakho ukuba zingaqwalaselwa nangayiphi na indlela, ngumcebisi oyedwa.
Ubungakanani buxhomekeke ubukhulu nobuncinane bukamasipala nakuhlobo lwemiba ekhoyo.
ISIGABA SOKU-1 : UPHICOTHO
Imisebenzi Yocwangciso 1/1- 1/10
/1 Ukuqokelelwa kweenkcukacha
/2 Uphicotho loluntu nabanebango
/4 -1/6 Uphicotho loomasipala
/7 Imiba engundoqo
/8-1/9 Uphicotho olunzulu
/10 Ukuzinziswa kweziphumo zophicotho
ISIGABA SESI- 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Imisebenzi Yocwangciso 2/1- 2/10
/1- 2/2 Umbono neenjongo
/3 Izikhokelo zeendlela zobuchule zengingqi
/4 Ukucaciswa kwezakhelo zoovimba
/5 Ukuyila iindlela zobuchule ezizezinye
/6 Ingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke ngendlela ezizezinye
/7 Iintlanganiso zokucebisana zeendlela ezizezinye
/8 - 2/9 Ukuphicotha nokwenza izigqibo
/10 Izigqibo zengingqi
ISIGABA SESI - 3: IIPROJEKTHI
Imisebenzi Yocwangciso 3/1 -3/9
/1 Ukusekwa kwamagqiza ophando lweeprojekthi
/2 Ulwabiwo lohlahlo-lwabiwo -mali wakuqala
/5 Amahlakani eeprojekthi
/6-3/9 Izigqibo zobugcisa beeprojekthi isigaba sesi - 4: UHLANGANISO
Imisebenzi yocwangciso
/2 Ukuhlanganiswa kweeprojekthi kunye neenkqubo
Isigaba sesi - 5 ULWAMKELO
Umsebenzi wocwangciso 5/1 - 5/6
/1 - 5/3 Izimo zolungelelaniso
/5 Ulwamkelo lokugqibela sisiGqeba
/6 Izishwankathelo zesithili
ULUHLU LWEZIQULATHO OLUQONDISAYO LWEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uhlobo/imo nesiqulatho soxwebhu lwe- IDP (ngaphandle kwezo ziqulatho ezimiselwa kumthetho wesixokelelwano sikamasipala) ziphantsi kobulumko bukamasipala ngamnye. Kungoko,uluhlu lweziqualtho kufuneka zingemiselwa.
Uluhlu lweziqulatho, kunjalo, lusisixhobo esiluncedo kakhulu sokunika ingcamango yendlela enokukhangeleka ngayo i-IDP . Le mizekelo ilandelayoinganceda ukufumana ulivo, kodwa inganqandi namnye ekuphuhliseni ezakhe iingcamango zokuyila.
ULUHLU LWEZIQULATHO
Inkqubo yocwangciso (3 -6)
Ulungelelaniso lwamaziko/ iindima noxanduva (1 - 2)
Uphicotho lwenkqubo : Amanyathelo neziganeko
Uhlobo lwenkqubo yocwangciso
Imeko (30 -40)
1 Ubuyiso/Inyaniso ekhoyo (egqubayo): izinto eziyinene namanani (30-40)
2 Isishwankathelo semibuzo sengundoqo yoluntu nabantu ( 1 - 2 )
ababandakanyekayo.
3 Imiba engundoqo ngendlela ebonwa ngayo ngumasipala. (1 - 2 )
5 Uphicotho lwezentlalo: Imo yentlupheko emiba enxulumene (2 - 3)
nokulingana nokulingana ngesini.
6 Uphicotho lwezoqoqosho: Iipatheni ezingundoqo neentsingiselo;
7 Uphicotho lommandla osingqongileyo: Iingozi eziphambili neentsingiselo
8 Uphicotho lwamaziko: Ukomelelal nokubabuthathaka kolawulo lukamasipala.
lwengxelo zohlalutyo olunzulu.
Ubuchule bophuhliso (25 -40)
1 Umbono kamasipala ( 1 )
2 Umgaqo wobuchule bengingqi 15 - 20
3 Iinjongo nobuchulebombangamnye ongundoqo kuquko injongo, ubutyebi obufumanekayo, amacebo angamanye aqwalaselwayo uhlobo kwanobuchule obucetyiweyo. ( 10 -15)
5 Isishwankathelo soluhlu lweeprojekthi ezichongiweyo.
Projekthi Iphepha elinye lobume beprojekthi kwiprojekthi nganye (jonga 3/3)
Ubuchule bokusebenza (16 -25)
1 Ucwangciso (Isicwangciso) lwentshukumo yeminyaka emi -5 (1 -2 )
yokusebenza.
3 Inkqubo yotyalo-mali lwenkunzi (1 - 2 )
4 Ubume bophuhliso lwezithuba oluhlangeneyo ( 3 - 5 )
5 -5. 8 Inkqubo ezihlangeneyo ezentlalo, ezoqoqosho, ezommandla osingqongileyo nezamaziko (16 - 10)
10 isixokelelwano sokuqwalasela nokuhanjiswa kolwazi (2 - 3)...
Uhlalutyo
Iindlela zobuchule
Iiprojekthi
Uhlanganiso
Ulwamkelo
Inkqubo
Inkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5
Inkqubo-sakhelo yophuhliso oluhlangeneyo lwendawo
Inkqubo yezoqoqosho lwengingqi oluhlangeneyo
Inkqubo ehlangeneyo yommandla osingqongileyo
Inkqubo ehlangeneyo yokutshatyalaliswa kwentlupheko/uingano ngokwesini
Izicwangciso Uhlahlo lwabiwo-mali Uhlahlo-lwabiwo-mali Ukubonelelwa Izigqibo ngolawulo Inguqu zomsebenzi lukamasipala lwamasebe amaphondo ngezimali lokusetyenziswa yamaziko zonyaka nakaZwelonke izicelo komhlaba
ISIGABA SOKU -1:UPHICOTHO
Isishwankathelo
/1 Ukuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo
/2 Uphicotho lwenqanaba loluntu nabo nabanebango
/3 Ukudityaniswa kokuqokelelwa kolwazi olukhoyo nophicotho loluntu nabo babandakanyekayo.
/4 Uphicotho kumgangatho kamasipala
/4a Uphicotho lwezoqoqosho
/4b Uphicotho lommandla osingqongileyo
/4c Uphicotho lwamaziko
/5 Uphicotho lweendawo
/6 Ukwahlulwa ngokwezentlalo noqoqosho/ulingano ngokwesini.
/7 Ukuchongwa kwemiba ephambili kamasipala.
/8 Uphicotho olunzulu lwemiba engundoqo: Izikhokelo eziqhelekileyo
/9 Uphicotho olunzulu lwemiba engundoqo: Izikhokelo eziluhlobo oluthile zolungelelaniso lwamacandelo.
/10 Ukuzinziswa kweziphumo zophicotho.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO
IZIPHUMO:
INKQUBO:
Uphicotho lommandla osingqongileyo 1/4 b
Uphicotho lwamaziko
Uphicotho lweendawo 1/5
Uphicotho lwezentlalo nezoqoqosho 1/6
Isini/Intlupheko
Ukucwangcisa
Iziphumo
Eminye imisebenzi yocwangciso
Ukujolisa Kwisigaba soku -1 oomasipala bajongana neemeko ezikhoyo. Owona mngeni ungamandla kulawulo lukamasipala kwisigaba sophicotho kukujolisa kwizinto ezibalulekileyo zemiba ethile. Ngaphambili abacwangcisi bebethanda ukuqokelela zonke iintlobo zeenkcukacha ngendlela equka konke. Zinzame ezinexabiso eliphezulu nezingeyomfuneko eziya kuphelela kumathala eencwadi, eziye zanegalelo kwimbono ethe ndii yokuba ucwangciso yinto engenamsebenzi kwimeko zeemfuneko ezingxamisekileyo namajelo anqongopheleyo.
Ukubonelela ngeenkcukacha eziluncedo zolawulo Ukuqwalasela i -IDP njengenkqubo yolawulo oluhlangeneyo kuthetha ukuba makubuzwe ukuba zinkcukacha zini kwiimeko ezikhoyo eziyimfuneko ukuze kufikelelwe kwizigqibo ezizizo zolawulo. Oku kuthetha ukuba ukuthatha isigqibo ngeenkukacha eziyimfuneko kuxhomekeke kulawulo lukamasipala, hayi kubacwangcisi abaqeqeshiweyo okanye kwimithetho yephondo.
Zintoni iziphumo ezilindelekileyo zesiGaba soPhicotho? Ngamanye amazwi, oomasipala kufuneka babe nalwazi luni ukuze bafikelele kwizigqibo ezinobuchule nezijolise kufezekiso ngendlela eyiyo yokusetyenziswa koovimba babo abanqongopheleyo? UMthetho weeNkqubo zikaMasipala awunamiqathango uyibekileyo kulo mba. Ufuna kuphela uhlolo lomgangatho wophuhliso olukhoyo, kuquka ukuchongwa koluntu olungafikeleliyo kwiinkonzo zikamasipala ezisisiseko.
Xa kuqwalaselwa uthatho lwezigqibo neemfuneko zolawulo loomasipala, ulangazelelo lweenkcukacha nophicotho lwemeko ekhoyo luqinisekiswa zezi ngcamango zilandelayo:
Ukufikelela kwisigqibo esineenkcukacha
Ezanelisayo ngemiba engundoqo
Ezi nkcukacha zifanele ukwenza ukuba umasipala akwazi ukuthatha isigqibo ngemiba engundoqo okanye iingxaki, ngokoqwalaselo lweembono zabahlali/zoluntu ngeenkcukacha eziqinisekisiweyo.
Uphicotho olujolisileyo lwemiba embalwa engundoqo
Abathathi-zigqibo bakwamasipala kufuneka babe nolwazi malunga nohlobo olubambekayo lwale miba ingundoqo okanye iingxaki ezifana neendlela, iimeko, unobangela neziphumo ezingqamene nale miba ukuze kuthathwe izigqibo ezineenkcukacha ezanelisayo kwizisombululo ezizizo (endaweni yokunyanga iimpawu).
Ukuba nokuqonda ngoovimba abakhoyo nezinto ezinexabiso
Abathathi-zigqibo bakwamasipala kufuneka babe nokuqonda ngezinto ezinexabiso noovimba abakhoyo abanokufikelelwa kwanemiqobo koovimba, phambi kokuthatha izigqibo ngeendlela zobuchule. Ngokufutshane, iziphumo ezilindelekileyo zesiGaba soPhicotho zezi:
Uhlolo lomgangatho okhoyo wophuhliso (kujoliswe ngokukodwa kwizikhewu zeenkonzo)
Imiba engundoqo okanye iingxaki
Iinkcukacha ngeemeko, iintshukumo nonoobangela bemiba engundoqo
Iinkcukacha ngoovimba abakhoyo abafumanekayo, noovimba abanokustyenziswa nezinto zexabiso.
Kukho iinkqubo ezahlukeneyo ezinokulandelwa ukuze kufikelelwe kwezi ziphumo. Inkqubo ecetyisiweyo apha ikhokelwa zezi ngcamango zilandelayo:
Iimbono zabantu neenkcukacha zamanani aqokelelweyo
Kukho imfuneko yokuba kudityaniswe iindlela "ezisekelwe kwiinkcukacha neendlela zothatho-nxaxheba" zophicotho:
Kubalulekile ukwazi iimbono zabahlali ngeemfuno zabo (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/2). Kodwa kukwabalulekile ukwaziswa ziinkcukacha eziqinisekisiweyo umzekelo, ngezikhewu zeenkonzo okanye ngokunqongophala kwengqesho (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/1). Izigqibo ezizizo azinakuxhomekeka kwiimbono nakwiinkcukacha eziqokelelweyo zamanani kuphela. Kufuneka kuqwalaselwe zombini ezi zinto, zithelekiswe zombini, ukuze kunxulunyaniswe omabini amajelo eenkcukacha elinye nakwelinye, ukufikelela kumfanekiso opheleleyo nobonisa izinto ngobunjalo bazo. (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/3).
Ukongeza imbono ebanzi
Kukho imfuneko yokujonqa imeko, ingekuko ngokweembono zoluntu nabo banebango kuphela, kodwa nangokweembono zikamasipala ngokubanzi. Imiba ebalulekileyo kumasipala ingaphaya kweemfuno zoluntu nezamaqela abanebango zidibene. Kungakho iintlobo zonke zemiba ephumelayo efana nokungena kwenyambalala yabemi , ukukekela kwezoqoqosho, iingxaki ezinxulumene nesifo sikagawulayo iHIV/AIDS, iinkqubo zolawulo ezixakayo kwaneengxaki zokusingqongileyo, konke oku kusenokungaveli kuphicotho lwengingqi. Kungoko sicebisa ukuba kubekho ucwangciso olulodwa olukumgangatho kamasipala ukuchonga nokuphicotha imiba elolu hlobo. (Umsebenzi woCwangciso 1/4)
Uphicothoo malungohlulwa-hlulwa ngokwamacandelo. Ukuba kunokubanjalo, ukucinga ngokwamacandelo kuya kudala uludwe olubanzi lwemiba, kunokuqwalasela kwimiba etshisayo eviwa ngabantu. Kodwa kukho imilinganiselo yamacandelo enqumlezanayo ethile efuna ukuqwalaselwa kulo naluphi uphicotho lwemeko egqubayo ukuze kuqinisekiswe ukuba izikhokelo zemigaqo-nkqubo yophuhliso ezinxulumeneyo zinokusetyenziswa ngendlela kwimeko ethile ekhethekileyo:
Uphicotho lwemeko ngokwembono ezinqumlezanayo ...
Uphicotho lwezentlalo noqoqosho olujolise ngokukodwa kwimeko yentlupheko kwiyantlukwano ngokwesini nemiba efana neyesifo sikagawulayo i-HIV/AIDS, luyafuneka njengesiseko sokufikelela kwindlela yobuchule yophuhliso equkayo ehambisana nezikhokelo zemigaqo-nkqubo kazwelonke yokutshabalalisa intlupheko nolinganiso ngokwesini (Umsebenzi wocwangciso 1/6).
Abanye oomasipala (ngakumbi iCandelo A no C) bangagqiba lwelokuba benze uphicotho olucwangcisiweyo lwamacandelo anqumlezanayo nolwemilinganiselo yezoqoqosho, yokusingqongileyo neyamaziko (Imisebenzi yocwangciso 1/4a-c) Njengoko oku kungaba ngamabhongo, kusenokungafikeleleki ngakumbi kumacandelo amancinane oomasipala, afana neCandelo B, asikucebisi oku ukuba kungenziwa okwangoku. Endaweni yoko sicebisa ukuba kusetyenziswe indlela yokwenza ejolise kwimiba ngaphakathi "kuphicotho olubanzi lukaMasipala" (1/4) olusebenzisa ulwazi olufumanekayo ngendlela eyiyo (kuquka izifundo zophando ezenziweyo) noluya kuxhomekeka kwiintekelelo ezivunyiweyo endaweni yophicotho oluchanekileyo.
Iinkcukacha eziqinisekisiweyo ezaziwayo ezisiseko ngenkqubo yamaziko, ngeemeko zezoqoqosho nemiba yokusingqongileyo, bekumele ukuba sele iqukiwe "kuqulunkqo lweenkcukacha ezikhoyo" (1/1).
Ukumisa izinto Owona mngeni ungamandla kwisiGaba ngendlela soPhicotho kukuthatha inyathelo kwingqokelela yophicotho olwenziwe kumanqanaba nakwiindawo ezohlukeneyo ngeendlela ezahlukeneyo, zibe kuludwe oluzinzisiweyo lwemiba engundoqo eyenza ubulungisa kubo bonke ababandakanyekayo nakuwo onke amajelo eenkcukacha. Olu luqulunkqo, uhlanganiso novumelelwaniso lweenkcukacha olufuna ukwenziwa phambi kokuba iQonga LeeNgxoxo laBameli le-IDP lingafikelela kuludwe lwemiba engundoqo eneenkcukacha ezizizo nezilungileyo ngendlela engafihlakelanga. (Umsebenzi woCwangciso 1/7)
Ukugqiba ngeyona nto ofuna ukuyazi ngcono
Emva kokuba imiba engundoqo kuvunyelwene ngayo, kungenzeka ukuba uhlobo lwemiba okanye imilinganiselo yayo ayicacanga mpela. Singanolwazi lokuba uninzi lwabahlali abatsala nzima ngenxa yokungafumani amanzi acocekileyo okusela, kodwa sisenakho nokungazi ukuba le meko yokunqongophala kokuhanjiswa kwezi nkonzo idalwa kukufumaneka kwamajelo amanzi, ukusilela kobugcisa, inkqubo yolawulo lwamanzi engeyiyo,
Ukongeza kweembono ebanzi ubume boluhlu lweentlawulo olukhuthaza ukusetyenziswa okugqithisileyo okanye ukunqongophala kwengxowa yotyalo -
mali. Ulwazi olunjalo lubalulekile kakhulu ekufumaneni izisombululo ezizizo. Kwiimeko ezinjalo zemiba engundoqo enokunqongophala kweenkcukacha ezibalulekileyo, uphicotho olunzulu olungqalileyo olukhawulelana noku kunqongophala kweenkcukacha, kuyathetheleleka (Umsebenzi woCwangciso 1/8 no- 1/9 weemfuneko zamacandelo athile/ akhethiweyo)
Nokushwankathela iinkcukacha ezilulutho kwinkqubo yocwangciso ezayo
Iinkcukacha ezifunyenwe ngethuba lesiGaba soPhicotho ziphathelelene ngamandla kwabo bathathi-nxaxheba bathe banendima kwinkqubo eqhubekayo yocwangciso nothatho lwezigqibo. Oku kuthetha ukuba, kufuneka zishwankathelwe zibe nokufumaneka zisityenziswe kwisiGaba sesi-2 (Umsebenzi woCwangciso 1/10) Ukuguqula ingxoxo: Ziinkcukacha ezisetyenziswa kumanqanaba aphambili kwinkqubo ye -IDP kuphela ekululutho ukuziqokelela. Ngoku ke umbuzo wolawulo othi " Oku sifuna ukukwazela njongo zini ?" ufanele ukukhokela yonke imisebenzi kwisiGaba soku -1.
Ulungelelaniso lwamacandelo kwisiGaba soPhicotho
Endaweni yokuqulunqa iinkcukacka esele zikho (umsebenzi 1/1) nokuqwalasela umgangatho wophicotho woluntu nowabanebango (umsebenzi 1/2) kwiindidi zamacandelo ahlukeneyo nangalungelelaniswanga, oomasipala bamele ukuzama ukuhlanganisa konke oku ndaweni nye. Olu phicotho alufani neemeko zakudala ezibanzi nezinenkcitho. Luchongiwe lajoliswa okanye langqaliselwa ngamalungelo aphambili amiselwe kwinkqubo ye-IDP. Isigaba sophicotho se-IDP singahlangabezana noluhlu lweemeko zexesha elidlulileyo zamacandelo neemfuneko zophicotho eziluhlobo oluqhelekileyo olunjengobalo lwabantu abahleliyo nababhubhileyo, inkcazelo emfutshane ngabathengi, uphicotho lwemiqobo yoovimba nabantu abanokusebenza. Le miba yocwangciso iqhelekileyo nenokuphindwa kabini ifanele ukuhlanganiswa "kuqulunqo lweenkcukacha ezikhoyo" 1/1 kwakunye nokuchongwa kwezikhewu zeenkonzo ezinxulumene necandelo elo kwimeko yenkonzo ezisisiseko. Isigqibo sokuba ubugcisa bezinto ezifunekayo zamacandelo bungabandankanywa na okanye hayi ngaphathi kuPhicotho oluNzulu 1/8 okanye ziqwalaselwe ngokwahlukeneyo ngaxeshanye kuya kuxhomekeka ekuphatheleleni kwecandelo malunga neMiba enguNdoqo kamasipala.
Ulungelelaniso lwecandelo lukwabonisa imfuneko yokwandisa uqwalaselo lophicotho lwemiqobo yoovimba ngaphaya kwemiba yamandla ezimali nabantu ukuquka namajelo endalo afana namanzi umhlaba kunye nokusingqongileyo.
Imbono yeli candelo nobuchule obunxulumene nayo,ifanele ukubandakanywa kwinqanaba lophicotho lukamasipala (1/4) nakuphicotho olunzulu (1/8 no 1/9).
Umasipala ngamnye ufanele ukuvuma, malunga namalungiselelo amaziko e- IDP
nakwinkqubo emelene kunye nayo kolu phicotho (nakwizigaba ezilandelayo).
Umsebenzi wocwangciso 1/9 (ohlonyelweyo)
unika isikhokelo malunga noku.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO Gcina iinkcukacha namanani engqondweni
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 1/1
UKUQOKELWA KOLWAZI OSELUKHO
INJONGO Ukuqinisekisa ukuba bonke abadlali abathath' inxaxheba kwinkqubo yocwangciso banolwazi kwaye bayafikelela kwiinkcukacha eziqinisekisiweyo eziziseko ezinxulumene nemeko ekuyiyo, iindlela neentshukumo,. Oku kuya kuba negalelo ekuchongeni izisombululo ngobunjalo bazo, noqwalaselo olululo lweemfuno zokwenene noovimba abakhoyo.
Amanani asisiseko abazelweyo nababhubhileyo .
Amanqanaba eenkonzo nezikhewu zeenkonzo zeenkonzo zonke zikawonke- wonke ezisisiseko zendawo, amaqela athile ekujoliswe kuwo neemfuno ezisisiseko.
Amandla/izakhono zamaziko akhoyo
Ukuqulunqwa kweemfuneko zomgaqo- nkqubo obalulekileyo
Azikho
Iingcebiso zokuyilwa kweziphumo
Uhlolo lwemeko ekhoyo lwenzelwe ukuba luphelele kuqulunqo okanye uhlaziyo lweenkcukacha ezikhoyo. Oku akufanelanga kuquka luphando lunxulumene neenkcukacha ezingaziwayo.
Kufuneka lunike amagqabantshintshi akhawulezileyo eenkcukacha ezilungela oko, oku kukuthi umntu akafanele ukukhetha loo nto ibalulekileyo kucwangciso nakuthatho-zigqibo.
Uvimba wolwazi umele ukunika ubungqina beengxaki (umz. Izikhewu zeenkonzo)
noovimba anokunceda ekusombululeni ezo ngxaki.
Iinkcukacha zimelwe ukubekwa endaweni zohlulwe ngamaqela ebemi kangangoko kunokwenzeka.
Iimfuno zovimba wolwazi zamacandelo kweli nqanaba zifanele ukuqwalaselwa kuphela kangangoko kuyimfuneko ukuchonga izikhewu zeenkonzo kwaye ulwazi lwee-arhente zamacandelo lumele ukusetyenziswa kangangoko kunokwenzeka.
Amanani okanye 'uqikelelo olululo"
lobukho jikelele besifo sikagawulayo I-
Izikhewu zeenkcukacha ezibalulekileyo zimele ukuchongwa.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyisiweyo
Onke amagosa obugcisa oomasipala amele ukuqulunqa uvimba wolwazi kwimiba yabo yemisebenzi.
Ii-arente zamacandelo amaphondo nakazwelonke zimele ukuchwechwelwa ukuze zinike ulwazi kumalungiselelo aluncedo neenkonzo.
Abacebisi abafuneki nganto ekuqulunqeni uvimba nolwazi ololo hlobo.
Ixesha Eliyimfuneko
Elilingwayo
Imfuno zolwazi zokwenziwa kwezigqibo ezifanelekileyo zidla ngokuqikelelwa ngaphaya komlinganiselo. Kwimiba apho ulwazi olululo lungekhoyo, iingqikelelo zabantu abaqeqeshiweyo zinganceda ukufumanisa ingqiqo ephilileyo ngobunjalo bemeko.
Iiveki ezimbini
Emva koko, izilungiso nezongezelelo zingenziwa
Kungcono ulunge nokuba akucacanga kunokungalungi mpela!".
Iintshukumo zabemi kunganzima ukuzilinganisa ubuninzi bazo. Ukuba akukho manani ohlaziyiweyo makuchongwe iindlela ezibalulekileyo.
Makusetyenziswe iimephu kwiinkcukacha zeepatheni zokuhlaliswa kwabantu ezindaweni nokumiswa kweenkonzo zikawonke-wonke.
ISIGABA SOKU -1: UHLALUTYO
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 1/2
UMGANGATHO WOHLALUTYO
LOLUNTU NOLWABO BABANDAKANYEKAYO
INJONGO: Ukuba negalelo ngakwimeko apho yonke imisebenzi kamasipala iya kujongana neemfuno zabantu ezingundoqo nokubandakanywe namaphulo, inkqubo yokuthatho-
nxaxheba imele ukunceda abahlali baqonde ukubaluleka kwee-IDP ekuphuculeni umgangatho wobomi babo.
Isishwankathelo/izishwankath-elo zeemfuneko ezingundoqo zabahlali/uluntu/nabanebango ezohlulwe yindawo,iindidi zezentlalo kwanesini.
Isishwankathelo/ izishwankathelo zoovimba namaphulo okanye abahlali/uluntu nabanebango ukuqwalasela ezo zimfuno ezithe zahlulwa yindawo, iindidi zezentlalo nezesini
nokubakhuthaza ngegalelo labo.
Ukusekwa kweQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Ukunika uluntu nabanebango ithuba lokubamba iintlanganiso okanye iintlanganiso zokucebisana ngexesha ekuvunyelwene ngalo ngolwimi oluhambisana neemfuno zesininzi sabantu uthathela ingqalelo ukubandakanyeka kwabantu abangafundanga.
Ingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukusekwa kweQonga leNgxoxo laBameli le -IDP elenziwe ngabameli bommandla ngokwejografi (iziphaluka)
imibutho yabanebango namaqela ahlelelekileyo.
Ukwazisa amalungu ngenkqubo namigaqo nkqubo malunga nokuthatha inxaxheba okufunwayo.
Ukubanika ithuba elingange nyanga enye ukuququzelela iindibano kwimimandla yabo okanye namalungu abo.
Ukuba kuyimfuneko, banike isikhokelo ngendlela yokuququzelela iindibano ezilolo hlobo.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko
IQonga laBameli le -IDP iqumrhu elingundoqo elongamele le nkqubo yokuthath' inxaxheba elungelelanisiweyo.
Ooceba neekomiti zeziphaluka ngabadlali ababalulekileyo ukuququzelela inxaxheba yoluntu.
Amagunye eeNkosi, mawaqwalaselwe njengabanebango ababalulekileyo kwimimandla yasemaphandleni.
Abantu abanolwazi abathile okanye amagqwetha/abameli: amele ukonyulwa ukuze kuqwalaselwe iimfuno zamaqela angekho phantsi kwemibutho ehlelelekileyo. angamelwanga ngendlela afanelekileyo.
Kufanele ukuba kubekho indlela zokukhuthaza iintlanganiso zokucebisana ezilulutho. Oku kungenzeka ngokuba ngamahlakani nemibutho engalawulwa ngurhulumente ezimeleyo okanye abanye abangabaniki-zinkonzo (abafana noPIMSS)
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Inkqubo ephakanyisiweyo iyavumelana nazo zonke iimfuneko zocwangciso lwamacandelo.
Ukubekwa ngokubaluleka kweengxaki/iimfuno kubalulekile.
Intlanganiso yokuqala yeQonga laBameli le- IDP :usuku olunye
Ingxaki/ iimfuno ezingundoqo zifanele ukucaciswa ngokunika iinkcukacha eziqinisekisiweyo (ubungakanani, ubunjani, amaqela achaphazelekayo, iindawo, ixesha, imilinganiselo.)
ixesha eliza kuchithwa kwiintlanganiso zoluntu nezabanebango:
inyanga enye
Xela oovimba babahlali/boluntu/ abanebango namaphulo abo ngokunxulumene nengxaki nganye okanye imfuno nganye engundoqo.
Ukuzinziswa kweentlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli le- IDP: usuku ukuya kwiintsuku ezimbini
Ukuhlanganiswa kweemfuno ezingundoqo, khangela, umsebenzi wocwangciso 1/7.
Kusetyenziswa iinkcukachai esezikho ngexesha lophicotho lwenqanaba loluntu nolwabanebango, khangela umsebenzi wocwangciso 1/3.
ISIGABA SOKU- 1: UPHICOTHO
Yeyiphi inyaniso ebalulekileyo"?
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/3
UKUVUMELANISWA KWEENKCUKACHA EZIKHOYO
KUNYE NOPHICOTHO LOLUNTU NABANEBANGO
INJONGO: Ukwenza igalelo kuchongo lokwenyani lwemiba ephambili
Iziphumo ezivumelanisiweyo
Kwinkcukacha ezikhoyo"
Azikho
Iingcebiso ekumisweni Ukufikelela kumfanekiso onobunyani, ukupho-
ngendlela kwenkqubo nonongwa okuphindwayo kweziphumo zophicotho olusekelwe kwidatha /iinkcukacha kwanokuphicothwa kweendlela abantu azibona ngayo izinto
Xa kusenzeka ke oku, kungacwangciswa ngale ndlela ilandelayo
Iziphumo eziphakathi "zengqokelela yeenkcukacha ezikhoyo" esekelwe kwidatha zicaciselwa iQonga leNgxoxo laBameli le-IDP
kwanakwabo bayinxalenye yeengxoxo zokucebisana bethatha inxaxheba njengabaququzeleli okanye abantu abanolwazi nezakhono.
Kwezi ntlanganiso zokucebisana zoluntu nabanebango abathathi-nxaxheba baqubisana neenkcukacha ezivela kuphicotho olusekelwe kwidatha/iinkcukacha kwimeko apho idatha zibonakalisa into ukuchasana neendlela abantu abazibona ngayo iingxaki zabo.
Iziphumo zophicotho loluntu/nabanebnago zicaciselwa abo bongamele "Ingqokelela yeeNkcukacha ezikhoyo", ukubanika ithuba lokuphonononga xa kunokuthi kubekho iinkcukacha ezichaseneyo.
Amalungiselelo amaziko acetyiswayo/iimfanelo zamaziko.
Abo bongamele "Ingqokelela yeenkcukacha ezikhoyo abaquka (amagosa obugcisa) kufuneka baye kwiintlanganiso zeQonga lengxoxo labameli le- IDP.
Amagosa ongamele iindawo ezithile zommandla okanye amaqela entlalo noqoqosho (umz ootitshala amagosa ezempilo) kufuneka aye kwiintlanganiso zoluntu okanye ezabanebango.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela
Ukucela umngeni ngemiba ekhoyo neyinene kungundoqo ekuzuzeni iziphumo ezinobunyani ezichanekileyo kwinkqubo yothatho-nxaxheba.
Idatha ayinakho ukuba inike ubungqina obaneleyo ngeengxaki. Indlela abantu abazibona ngayo izinto, ingabonakalisa iingxaki ezingabonakaliswa yidatha. Oomabini amajelo eenkcukacha kufuneka adityanise.
Ukujonga kwepheleleyo kuveza
Ngaphezulu kunaxa udibanisa izintlu
ISIGABA SOKU-1 : UPHICOTHO
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4
UPHICOTHO KWINQANABA LIKAMASIPALA
INJONGO: Ukuqiniseka ukuba iiprojekthi neenkqubo ze-IDP azizi kujongana kuphela nemiba yoluntu nabanebango koko kwakunye nemiba eyakhelwe kweminye enxulumene
Nomasipala kwanokungatshitshi kwakhe xa ewonke.
Ukuchongwa kweendlela ezisingiseleyo , iintshukumo kwaneengxaki ezinxulumene noko ezichaphazela ummandla kamasipala kwanorhulumente kamasipala ephela.
Ukuchongwa koovimba obafumanekayo, amathuba amahle othelekiso kwanamaphulo kummandla kamasipala kwanakurhulumente kamasipala ukujongana nezi ngxaki.
Ukuthatha inxaxheba kweQonga leNgxoxolabameli le- IDP kwanabanye abantu abanolwazi lwezoqoqosho, ezokusingqongileyo, ezamaziko kwaneendlela ezisingisele entlalweni.
Iingcebiso malunga nokuqulunqa Ngeli lixa inkqubo yengxoxo kufuneka iziphumo ijolise kwimiba ebambekayo kunokuba yenziwe ngokunxulumene nemilinganiselo efana nezoqoqosho, intlalo, amaziko kwanezokusingqongileyo ukubhalwa phantsi kweziphumo zophicotho kufuneka kubekwe ngaphantsi kwezihloko zemiba ezifana nezi Ezoqoqosho, okungqongileyo njalo-njalo.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo Ngeli lixa uphicotho lwengxaki yothatho-
nxaxheba / uhlolo lweemfuno oluqhubekayo kwinqanaba loluntu nelabanebango kufuneka kubekho iingxoxo zokucebisana kwinqanaba likamasipala. Kwezi ngxoxo zokucebisana, imiba ephambili ngokobubanzi bukamasipala kufuneka ichongwe oko kukuthi ukudalwa kwengqesho, intlawulo yeenkonzo, ugawulayo I-HIV , imbalela, ungenelelo, nohlaziyo kwezolawulo. Makujongwane nayo ngalo maqela axoxayo. Imiba le ingashwankathelwa ekuhambeni kwethuba phantsi kwezi zihloko zifana nezoqoqosho ezokusingqongileyo, ezentlalo, kwanemiba yamaziko. thelekisa nemisebenzi yocwangciso 1/4 a-c.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Abantu abanolwazi ngemiba edl' umzi ingakumbi owe-HIV , ukuqinisekisa ukuba imiba eyingxaki neyindaba yakwamkhozi ayityeshelwa.I
Amalungu eQonga leNgxoxo laBameli le-IDP mawasoloko emenywa ukuze kuqinisekiswe ukuba uqhagamshelwano phakathi kwemiba engqamene noluntu nabanebango kwanaleyo iyimiba eyakhelwe phezu kweminye ithathelwe ingqalelo.
Abaququzeleli abanamava nabamenywe ukuze balungise baququzelele, babhale phantsi ngezi ngxoxo zokucebisana.
Ixesha eliyimfuneko QAPHELA
Ukuqinisekisa ingxoxo kwimiba yobunyani musa ukwahlula kwakhona inkqubo yophicotho, nto ke leyo esisandulela kwimilinganiselo kwizinto ezine, "okusungqongileyo, ezoqoqosho, ezentlalo kwanezamaziko."
Iintsuku ezine ngexesha elinye xa
Kwenziwe imisebenzi yocwangciso1/2
Oomasipala abakudidi u- A no- C kwanabo bangomasipala akudidi u -C abanoovimba abangcono bangenza izifundo zophando zophicotho lokusingqongileyo, ezoqoqosho,ezentlalo,ezamaziko njengenxalenye yophicotho kwinkqubo ye-IDP. Kungenjalo banganakho ukusebenzisa izifundo esele zikho. Izithili kufuneka zenze uphicotho lwezoqoqosho nezokusungqongileyo ngokokubanzi bezithili ukulungiselela bonke oomasipala bengingqi kwimimandla yabo (Jonga kwi-1/4a -c). Koomasipala abancinci nabanooviimba abanqongopheleyo, iindlela zokwenza zophicotho ezicwangciswe kakuhle zikhangeleka zingumqweno kwaye azifikeleleki, (ngaphandle kokuba ziphiwe imali zii-arhente zangaphandle.) Kufuneka balusebenzise kangangoko ulwazi olufumanekayo kwanamava, kwangokunjalo, kwaneentekelelo zolwazi nobuchule, ukuba zingakho kuphicotho kwinqanaba lezithili.
ISIGABA SOKU - 1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngoovimba obasebenzisekayo kwezoqoqosho nemiqobo yoko.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4A
UPHICOTHO LWEZOQOQOSHO
INJONGO: Ukuqininisekisa ukuba ubuchule bophuhliso lukamasipala neeprojekthi bubaqwalasela oovimba abasebenzisekayo kwezoqoqosho kwanemiqobo yoko.
Iinkcukacha/idatha yezoqoqosho Ingqesho amacandelo oqoqosho angundoqo.
Iindlela ezingundoqo zoqoqosho ukukhula, ukuhla kwamacandelo.
Oovimba kwezo qoqosho oovimba obangasetyenziswa ngokupheleleyo.
Imiqobo engundoqo kuphuhliso lwezoqoqosho.
Azikho
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukulungiswa kophicotho kwezoqoqosho ngumsebenzi obhalwayo sisiganeko esiyintlanganiso yokucebisana. Zonke iinkcukacha/idatha ekhoyo kwezoqoqosho enxulumene nendawo kamasipala maziqokelelwe njengeenkcukacha ukulungiselela iintlanganiso zokucebisana ezijongene "noPhicotho kwiNqanaba lobuMasipala" (1/4)
Inkoliso yoomasipala abangekhe bakwazi ukwenza uphando kwezoqoqosho khon' ukuze bafumane iinkcukacha ezingaphezulu njengenxalenye yenkqubo yabo ye-IDP. Ukuba kukho iimfuno engxamisekileyo yeenkcukacha ezingaphezulu kophicotho olunzulu nolungaphezulu, oomasipala bengingqi mabasebenzisane noomasipala besithili baze baqale uphicotho olubanzi lwesithile, kwimiba engundoqo kwezoqoqosho nebangi mdla oqhelekileyo. (Malwenziwe njengenxalenye yemisebenzi yocwangciso 1/9).
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Ukuqokelelwa kweencukacha/idatha yoqoqosho ekhoyo kungenziwa ngamagosa obugcisa, oko kusekelwe kwingxelo ezifumanekayo kwanokucebisana nabanebango kwanee-arhente ezingabakhuthaza izinto ezithengiswayo.
Ukubonelelwa ngeenkcukacha ezintsha makwenziwe ngokobubanzi besithili: kwaye kungaqaliswa ngamabhunga ezithili, ngaphandle kokuba oomasipala abaphantsi kodidi-B babona kuyimfuneko kwaye banezakhono zokwenza izifundo zophando ezithe ngqo kwindawo zabo.
Abanebango kwezoqoqosho kwanabo bangaziincutshe kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP, mabafakwe bathathe inxaxheba.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Musa ukwenza uphicotho lwezoqoqosho isihloko sentlanganiso yokucebisana okanye isihloko samaqela asebenza ingokuhlangana ngamaxesha athile. Amaqela okusebenza mawujoliswe kwimiba (efana nentswela-ngqesho) kunokunikezela ngeenkcukacha.
-2 iintsuku.
b) Uphando -iiveki ezi- 2 - 3 (ngexesha lesigaba soku - 1 esimelene neminye imisebenzi yocwangciso
ISIGABA SOKU - 1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngeengxaki zokusingqongileyo
Nezinto ezoyikekayo.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4 B
UPHICOTHO LOKUSINGQONGILEYO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba ubuchule bophuhliso bukamasipala neeprojekthi ezikhoyo buqwalasela iingxaki nezinto ezoyikisayo zokusingqongileyo kwanezinto zexabiso zokusingqongileyo ezifuna ukhuselo okanye ulawulo okunemikhala.
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Uluhlu lweengxaki ezingundoqo ezikhoyo zokusingqongileyo kwanenkcazelo emfutshane yeengxaki nganye (indawo, abantu abachaphazelekayo, ubungakanani bengxaki, izizathu).
Ngokunxulumene neziphumo
Uluhlu lweezinto ezoyikekayo ezingundoqo zokusingqongileyo kwanemigcipheko kuquka nemingcipheko yentlekele neenkcazelo ezimfutshane.
Ngokunxulumene nenkqubo Azikho
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukulungiswa kophicotho lokusingqongileyo ngumsebenzi oquka uphando, nokubhalwa konokuba sisihloko, sesiganeko sentlanganiso yokucebisa. Zonke iinkcukacha ezifumanekayo ngeengxaki ezingundoqo zokusingqongileyo nento ezoyikisayo ngaphakathi kummandla kamasipala mazithathelwe ingqalelo njengokuba zizinkcukacha eziyimvelaphi yeentlanganiso zokucebisana ezikwinqanaba kamasipala ezijongene "noPhicotho kwiNqanaba likaMasipala" (1/4).
Kuxhomekeke kwiQonga leNgxoxo laBameli le -IDP ukwenza isigqibo (liqwalasele iinkcukacha zophicotho lokusingqongileyo) ukuba umba wokusingqongileyo othile ungaba ngumba ophambili kumasipala, kusini na.
Inkoliso yoomasipala abakudidi -B abangekhe babenakho ukwenza okanye ukuqala uphando lophicotho lokusingqongileyo, ukufumana iinkcukacha ezingaphezulu njengenxalenye yenkqubo ye-IDP. Ukuba kungakho ngokungxamisekileyo imfuno yeenkcukacha ezingaphezulu, oomasipala benginqi mabasebenzisane nomasipala wesithili,baqalise uphicotho olubanzi lwesithili kwimiba engundoqo yokusingqongileyo (njengenxalenye yemisebenzi yocwangciso 1/9).
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Omnye kumagosa obugcisa okwamasipala angaqokele iinkcukacha ezikhoyo kwiingxaki nemingcipheko yokusingqongileyo ezisekelwe kwiingxelo ezifumanekayo nothetha-thethwano nabanebango kwezokusingqongileyo kwanee-arhente ezingabakhuthaza izinto ezithengiswayo.
Ukubonelelwa ngeenkcukacha ezintsha makwenziwe ngokomlinganiselo wobubanzi besithili kwaye makuqaliswe ziikansile okanye amabhunga ezithili ngaphandle kokuba umasipala okudidi -B unazo izakhono zokwenza izifundo zophando ezizodwa kumba owodwa wokusingqongileyo kummandla wakhe.
Abanebango kwezokusingqongileyo neencutshe kwiQonga leNgxoxo laBameli kwi- IDP mabafakwe bathathe inxaxheba.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo aUkuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo ngeengxaki zokusingqongileyo
Usuku olu- 1-2
bIzifundo zophando iiveki ezi-2-3 ngexesha lesigaba soku-1 esimelene neminye imisebenzi yocwangciso
Musa ukwenza uphicotho lokusingqongileyo isihloko sentlanganiso yokucebisana okanye isihloko samaqela asebenza ngokuhlangana ngamaxesha athile. Nangona kunjalo zingakho iintlanganiso zokucebisana okanye amaqela asebenza ehlangene ngemiba etshisayo yokusingqongileyo efana (nongcoliseko lomoya, imingcipheko yezikhukhula, okanye imililo yamahlathi) xa ingachongwa njengemiba engundoqo nephambili kumasipala. Amaqela ahlangene exoxa mawajolise ekuxoxeni imiba engundoqo kunokuba asetyenziselwe ukunikezela ngeenkcukacha.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngeempawu zokomelela nobuthathaka bamaziko.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4 C
UPHICOTHO LWAMAZIKO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba iindlela zobuchule zophuhliso lukamasipala neeprojekthi ziqwalasela izakhono zamaziko kwanemiqobo, kwaye zijongana neengxaki zamaziko kumasipala.
Iimfuneko Ezilindelekileyo:
Ngokunxulumene neziphumo
Inkqubo yokusebenza yolawulo lukamasipala .
Ukuqokelelwa kwayo yonke imiqobo yamaziko ethe yachongwa nezinye iingxaki ezichongiweyo eziphambili okanye imiba ephambuli.
Ngokunxulumene nenkqubo Azikho c Kohlulwe iinkcukacha zibe yimiqulwana engqamene neemeko namaqela ekujoliswe kuwo ngqo, oko kukuthi kwiincwadana ezizikhokelo2 ezi-6, ezingasetyenziswa ngokungaxhomekanga enye kwenye, kwakunye d Nokubekwa emgangathweni kokwaziswa kwendlela yosetyenziso yocwangciso Incwadana esisikhokelo yesi-III kwiqondo eliphezulu, ngokwahlula kwakhona indlela yokwenza ibe " Yimisebenzi yoCwangciso" echazwe yacaciswa ngendlela efanayo ukuze kubekho ukufikelela okukhawulezileyo nokungqalileyo kwiinkcukacha ezifunekayo.
UMZOBO WESI - 6: INCWADANA ESISIKHOKELO YESI-III NGOKWEEMEKO
Ukulungiselela ucwangciso
Ikunceda ukuba ucwangcise inkqubo yocwangciso.
Ucwangciso
Isalathiso Incwadana esisikhokelo yesi-III: Isalathiso
Iinkcukacha malunga:
neziphumo eziyimfuneko inkqubo ezicetyisiweyo ukukukhokela kwinkqubo leyo
Ukufezekisa
Incwadana ezizikhokelo ezi- 6 zezi:
Incwadana esisikhokelo yoku - 1: Izikhokelo ze-IDP
Incwadana esisikhokelo yesi- V : Izikhokelo zomgaqo-nkqubo wamacandelo nonqumlezayo
f Ukuphepha ulwimi olusetyenziswayo kucwangciso kangako unako ngokungacebisi ubuchule bocwangciso obuthe ngqo kwincwadana esisikhokelo yesi-III.
g Ukugxininisa iimfuneko ezilindelekileyo kwisigaba ngasinye kwanemisebenzi yocwangciso ngokwenza njalo wahlule ngokucacileyo phakathi "kokunyanzelekileyo" okubangwa ziimfuneko zomthetho nomgaqo-nkqubo kwaneengcebiso ezinganyanzelisiyo kwabo bafuna iingcebiso ngeendlela zokujongana nemisebenzi yocwangciso ethile.
h Ukunika iimpendulo ezimfutshane kweli qela lemibuzo elandelayo kumsebenzi ngamnye wocwangciso:
Uyenzela ntoni ? (oko kukuthi, ukucacisa injongo yomsebenzi wocwangciso)
Yintoni ekufuneka ikho ngenxa yomsebenzi wocwangciso ?( oko kukuthi, ukucacisa iziphumo )
Inkqubo / indlela mayibe njani ukuze ifikelele kwiziphumo?
Ngubani oya kongamela abe ngothatha inxaxheba?
Ithatha ixesha elingakanani?
Incwadana esisikhokelo yesi- III, phofu ke, inenkangeleko yencwadana yokufundisa. Oko kukuthi asiyoncwandana inokufundwa ukuqala kwiphepha loku- 1 ukuya ekugqibeleni, khon' ukze ufumane amagqabantshintshi ngokubanzi ( kujoliswe kule njongo ngamaGqabantshintshi aQhelekileyo "ukukrwaqula i-IDP" ). Luxwebhu ekufuneka lusetyenzisiwe kwinkqubo yocwangciso njengokuba kuyimfuneko oko kukuthi ukukhangela iimpendulo xa kunokuthi kubekho imibuzo. Yenzelwe ukuba kubekho ukufikeleleka ngokukhawuleza kwiinkcukacha ezithe ngqo kwabo bayinxalenye yale nkqubo yocwangciso, ngaphezu kokunika isishwankathelo esifutshane esiquka konke ngokuba ingantoni i-IDP.
IMISEBENZI YOCWANGCISO
Indlela yokwenza ye- IDP yakhiwe "ngemisebenzi yocwangciso" enokusetyenziswa kooMasipala beeNgingqi nabeSithili. Le "misebenzi yocwangciso" mayingaphazanyiswa namanqanaba ocwangciso. Eminye " iMisebenzi yoCwangciso" ziziganeko zocwangciso ekufuneka zenziwe ngokulandelelana okuthile ngeli lixa eminye "iMisebenzi yoCwangciso" inxulumene neendlela zokuqondana nemiba ethile kwaneemfuneko zocwangciso ngelixa locwangciso lweziganeko ezithile okanye phakathi kwazo ( umzekelo ukuqubisana nemilinganiselo yendalo esingqongileyo, yendawo, okanye yezoqoqosho xa kuqulunqwa iindlela zobuchule.). Ngamanye amazwi: iMisebenzi yoCwangciso ingaba ngamanqanaba okanye iziganeko ezinokwenziwa. (ezinjengeentlanganiso zokucebisana, izifundo zophando, ukuqokelelwa kweenkcukacha) okanye zingabhekiselela kwiindlela zokuqwalaselwa kwemiba ethile kwinqanaba okanye isiganeko esithile.
Kwisigaba ngasinye senkqubo ye-IDP kukho itshathi yamagqabantshintshi ngokubanzi ebonakalisa :
d Iziganeko zocwangciso ezicetyiswayo nokulandelelana kwazo.
e Iziphumo zesigaba; kwakunye f " neMisebenzi yoCwangciso" equlethe imiba eza kuqwalaselwa kule nkqubo.
Oku kuya kunceda ngokunika umsebenzisi wencwadana esisikhokelo amagqabantshintshi ngokubanzi enkqubo kwanenkangeleko "yeMisebenzi yoCwangciso".
IZIGABA EZI- 5 ZOCWANGCISO: IINJONGO, INKQUBO NEZIPHUMO.
ISIGABA SOKU-1: UPHICOTHO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba izigqibo ziya kusekelwa phezu koku:
Iimfuno neengxaki eziphambili zabantu.
Ulwazi ngoovimba obafumanekayo nabafikelelekayo.
Iinkcukacha ezizizo kwingqiqo ephangaleleyo yeentshukumo ezinefuthe kuphuhliso kumasipala.
IINKQUBO: 1. Uphicotho olusekelwe kwidatha/iinkcukacha zamanqanaba eenkonzo okanye izithuba ( kuquka iinkcukacha ezithe ngqo zamacandelo)
Uphicotho lwengxaki yothatho-nxaxheba/ukubekwa phambili kwemiba ukunqumlezana kwamacandelo.
Uphicatho olunzulu olunxulumene nemiba eyiyeyona iphambili echongiweyo ( iintshukumo, oonobangela, oovimba njalo-njalo.)
IZIPHUMO:
Uhlolo lwenqanaba elikhoyo lophuhliso
Imiba ephambili / iingxelo zeengxaki.
Ukuqonda ubunjani/ iintshukumo/ izizathu zale miba.
Ulwazi ngoovimba abufumanekayo nezinto ezinokuba ( kuquka isakhelo sako konke esilingwayo sezimali).
ISIGABA SESI -2: IINDLELA EZINOBUCHULE
INJONGO:
INKQUBO:
IZIPHUMO:
Umbono (kamasipala)
Iinjongo (zomba ngamnye ophambili)
Iindlela ezizezinye ezinobuchule nokhetho lweendlela zobuchule (kumba ngamnye).
ISIGABA SESI -3: IIPROJEKTHI
INJONGO: Ukuqinisekisa ucwangciso olungenamagingxi-gingxi/
uqhagamshelwano lokufezekiswa kwezithembiso ngokunikeza ithuba lenkqubo yocwangciso lweeprojekthi ecakaciweyo nephathekayo eyenziwe ligqiza lophando leeprojekthi labantu abaqeqeshiweyo kwanabo bachaphazelekayo banebango nabanika izindululo ezinamanani aqikelelweyo ekujoliswe kuwo , imigangatho yobugcisa, iindawo, ixesha noqikelelo lweendleko. Esi sigaba siya kunika iingcaphephe zamacandelo, eyona ndima izifaneleyo kwinkqubo yocwangciso ngokwenza oko zibe negalelo kuqhagamshelwano locwangciso nefezekiso olungenamagingxi-gingxi.
INKQUBO: AmaQela oPhando eeProjekthi aquka amagosa avela kwii-arhente ezongamele ufezekiso amasebe, ii-arhente zamacandelo ezingamaqumrhu nezinye iingcaphephe zeminye imihlaba, ziya kunikwa umsebenzi wokuqulunqa izindululo zeprojekthi, ngokuthetha-
IZIPHUMO :
Izalathisi zeenjongo ( ubungakanani, ubunjani )
Iziphumo zeeprojekthi, nemiba ekujoliswe kuyo nendawo.
Imisebenzi ephambili, ukumiswa kwexesha.
Abathathi-nxaxheba /ii-arhente ezithembekileyo.
Uqikelelo lweendleko nohlahlo-lwabiwo-mali nalapho izimali zingafumaneka khona.
Uqwalaselo lweemfuneko zocwangciso lwamacandelo
Izicwangciso zamacandelo zingacaciswa kwesi sigaba; i -IDP
Iqondo lobalulwa nokuchaneka kweziphumo liya kwahluka , njengokuba ezinye iiprojekthi zisenokufuna izifundo zophando ezinzulu ngokunokwenzeka ezisenokungaphatheki ngeli thuba locwangciso lwe-IDP. Uqikelelo olusacetywayo olusekelwe kwizigqibo zangaphambili esingokuyila iiprojekthi, luya kunikezelwa. (inqanaba lokunokwenzeka kwangaphambili).
lukwimiba engundoqo, kukho iiprojekthi zesiqhelo zamasebe aliqela (umzekelo:ukugcinwa emgangathweni) ezifunyaniswa ziyimfuneko nangona zingathathwa njengemiba ephambili.
Ezi projekthi zimele ukuba zicwangciswe kwisigaba sesi-3
ze ziphindwe zihlolwe ngokunxulumene neemfuneko zezimali zalo miba ingundoqo neprojekthi/inkqubo ezizalana nazo okanye.
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba iziphumo zocwangciso lweeprojekthi ziya kuphononongwa ukungqinelana kwazo nombono, iinjongo , iindlela zobuchule noovimba nokuba ezi zinto ziya kungqinelaniswa.
Inkqubo yongqinelaniso iya kuzala inkqubo-sakhelo ezinzisiweyo yendawo, izimali neyamaziko njengesiseko esilungileyo sofezekiso olungenanamagingxi-gingxi.
IINKQUBO:
Ukuziswa kwezindululo zeprojekthi kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP kwakunye nengxoxo.
Uhlaziyo ngamaGqiza oPhando eeProjekthi.
Ukuqulunqwa kwezindululo ezihlaziyiweyo.
IZIPHUMO:
Izindululo ezihlaziyiweyo zeeprojekthi (zingaba ziindlela zobuchule ezihlaziyiweyo)
kwiiprojekthi ezingundoqo kwezinye iiprojekthi
Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali ezinkulu (yonke imithombo yezimali).
Isicwangciso sokusebenza sikamasipala seminyaka emi-5 (kulawulo lukamasipala)
Inkqubo-sakhelo yophuhliso lwendawo ehlangeneyo
Isicwangciso samaziko solawulo lofezekiso.
Ukunxulumanisa nezicwangciso zamacandelo.
Iziphumo zezicwangciso zamacandelo ezimelwe ukubuyiselwa kwinkqubo yeIDP.
Isicwangciso loLawulo lweNtlekele.
ISIGABA SESI -5: ULWAMKELO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba, phambi kokwamkelwa liBhunga likaMasipala, bonke abafanelekileyo abanebango nabanomdla, kuquka nawo onke amacandelo karhulumente, banikwe ithuba lokuvakalisa izimvo zabo ngesicwangciso esisayilwayo, nto ke leyo eya kunika isicwangciso esamkelweyo isiseko esilungileyo nesisemthethweni, inkxaso kwanokulungela oko.
IINKQUBO:
Ukunika ithuba lezimvo zikawonke-wonke.
Izilungiso ezihambelana nezimvo.
Ulwamkelo liBhunga likamasipala.
Ulungelelwano kumgangatho wesithile: Ukulungelelana okunabileyo.
Ukulungelelana kumgangatho wamaPhondo/kaZwelonke
Ukuvavanywa kokuhambelana ngokomthetho.
Ulungelelwano lwamacandelo.
Uvavanyo lokuba nokwenzeka /ubuchule bengcaciso enika impendulo
Izilungiso kunye/okanye impendulo ngamBhunga engingqi.
Ulwamkelwa lokugqibela libhunga.
ISIPHUMO: Isicwangciso esihlangeneyo soPhuhliso esilungisiweyo nesamkelweyo.
Isiphumo Sokugqibela: Uxwebhu lwe- IDP oluxhaswa lulawulo lukaMasipala, abahlali bakamasipala, iBhunga lesithili nawo onke amacandelo ee-arhente awongamele ufezekiso lweenkqubo neeprojekthi ezikumhlaba ophantsi kukamasipala ngokwasemthethweni kulawulo nezamkelweyo liBhunga likamasipala.
UKWABIWA KWEMISEBENZI PHAKATHI KOOMASIPALA BESITHILI
NABENGINGQI
Bekusoloko kukho ukubhideka malunga nolwabiwo lwemisebenzi phakathi koomasipala besithili nabengingqi (TLC's, TRC's) kwinkqubo ye-LDO/IDP. Ingaba izithili zimelwe kukuba zibheke phambili ngocwangciso zize zimilisele inkqubo-sakhelo yezicwangciso njengesiseko socwangciso kwinqanaba lengingqi? Okanye inqnaaba lengingqi kufanele ukuba liqhubela phambili kuqala na, liyekele kwiziThili ukuvelisa izicwangciso ezimanyeneyo nezizinzisiweyo phezu kwesiseko sezicwangciso zengingqi?
Inkqubo yokumiswa kwemida iye yaba nesiphumo kutshintsho ekwabiweni kwemisebenzi nolwalamano phakathi kooMasipala beziThili neeNgingqi. Ngaphambili, iindima zala manqanaba omabini bezinganxibelelani kakhulu. Izithili kakhulu bekulindeleke ukuba zincede ezo ndawo bebengafikeleli kuzo oomasipala bengingqi. Ngaphandle koko oomasipala besithili benza ucwangciso ngokomlinganiselo wemimandla nofezekiso lwenkqubo. Ngoku kuza kuba kho oomasipala abathatha imimandla ebanzi. Ngaphandle nje kwendawo zolawulo lwezithili, izithili ziyakongamela iindawo ezifanayo noloo loomasipala bengingqi. Ukwabelana ngoxanduva lwendawo eziphantsi kolawulo olufanayo kudinga intsebenziswano, endaweni yokusebenza uwedwa ecaleni kwimihlaba eyahlukeneyo.
Oku kunezinto ezirheshwayo kule nkqubo ye-IDP. Ngokomthetho wemiButho kaMasipala noMthetho weeNkqubo zikaMasipala, omabini, la manqwanqwa orhulumente wengingqi kufuneka acacise inkqubo ye-IDP njengenxalenye nesixhobo esingundoqo kulawulo nokufezekiswa kwezithembiso. Ukunqanda uphinda-phindo lomsebenzi, ezi nkqubo zimbini zocwangciso kufuneka zalamane ngokusondeleleneyo. Uyilo lolwalamano nokwabiwa kwemisebenzi eluxanduva kufanele ukuba kuqwalasele izinto ezine ezifunekayo.
Uphicotho nokubekwa phambili kweemfuno neengxaki kufuneka kwenziwe ngenkqubo yothatho-nxaxheba, ebandakanya uluntu lwengingqi nabo banebango. Iinkcukacha malunga nezikhewu kwiinkonzo nakwiimfuno ezingakho, kufuneka zibe nendawo ezijolise kuyo. Oku, ke ngoko, kufuneka kwenziwe ngooMasipala beNgingqi, abona basondeleyo kubahlali.
OoMasipala beNgingqi nabo besiThili bafuna ezabo iinkqubo zocwangciso namaxwebhu abo ocwangciso ukuba kulindelike ukuba i-IDP ibe negalelo kwinguqu yamaziko nokuba imele ukwazisa uhlahlo-lwabiwo-mali loomasipala nezicwangciso zokusebenza. Ngoko ke, isicwangciso esinye senqanaba lesithili sazo zonke izinto ezikhoyo zikarhulumente wengingqi ngaphakathi kwesithili asiyi kwanela ukwenza i-IDP ibe sisixhobo esivakalayo sophuhliso ngurhulumente wengingqi.
Kukho iinkqubo zobuchule zocwangciso kwaneenkqubo zokuthatyathwa kwesigqibo ezifanayo kubo bonke oomasipala, nezifuna uququzelelo olukwiqondo eliphezulu nobuchule obuvunyiweyo kwizakhono kwanokubandakanyeka kweengcali zamacandelo ezivela kwinqanaba lePhondo. Uciciyelo lweendlela zobuchule lungcono lwenziwe namagosa amaphondo kwinqanaba leziThili.
Intsebenziswano engenamagingxi-gingxi phakathi komasipala bengingqi abameleneyo, naphakathi kweengingqi nezithili.
Ukuguqulwa kwezi zinto zinyanzelekileyo zibe zizigaba zeenkqubo ze-IDP kunganeziphumo zale nkqubo ilandelayo:
Kwisigaba soku-1, isigaba sophicotho, uhlolo nokuchongwa kwemiba yothatho- nxaxheba, ugxininiso lwenkqubo yocwangciso luya kuba kwingingqi, ngeli xa amaBhunga eziThili angenza uphicotho olumalunga nemiba yemimmandla ngokobubanzi (kodwa angangeni kwinkqubo enobunzulu yothatho-nxaxheba ngokwawo).
Kwisigaba sesi- 2, isigaba sokwenza ngobuchule, kuya kujoliswa ngokomgaqo, kwinqanaba lesithili ukanti kusenokuba kho imiba ethile ejolise engingqini eyakufuna iindlela zobuchule ezizodwa zengingqi. Oomasipala bengingqi bamele ukumenyelwa kwintlanganiso zokucebisana zeendlela zobuchule ngomba ngamnye ongundoqo, baxoxe bedibene ngezona ndlela zobuchule zifanelekileyo zokusombulula iingxaki. Ingcali zamaphondo nezikazwelonke nabanye abantu abanolwazi nezakhono abaphuma ekuhlaleni, bangamenywa nabo bangenelele kule nkqubo, eya kuququzelelwa ngabasebenzi benqanaba lesiThili kumaziko ePIMS. Lo ngumhlaba apho "abantu neendawo bahlangana khona namacandelo kunye nemicimbi".
Kwisigaba sesi- 3, isigaba socwangciso lweprojekthi, uhlobo ngalunye lukamasipala kuya kufuneka luzilungiselele ngokukodwa, oko kukuthi, ukuguqula iindlela zobuchule zibe ziiprojekthi eziphathekayo zengingqi, eziya kuthi zinike iinkcukacha malunga nohlahlo-lwabiwo-mali nezicwangciso zomsebenzi.
Kukwanjalo nakwisigaba sesi -4 ("Uhlanganiso") apho oomasipala bengingqi nabesithili baya kuphonononga baze bazinzise izindululo zeeprojekthi ukuze kufikelelwe kwizicwangciso neenkqubo ezihlangeneyo, njengesiseko senkqubo yabo yolawulo.
Kwisigaba sesi- 5 (Ulwamkelo), izithili ziya kudlala indima ebalulekileyo kumacala onke ngokunabileyo (imiba enqumla imida) nangentsebenziswano esuka phezulu ukuya ezantsi.
Ucwangciso kwenginqi nolwesithili luya kwenziwa ngaxeshanye kodwa kunxityelelwane ngemvisiswano endaweni yokuba lube calanye lusuka ezantsi (phezulu) lusiya phezulu (ezantsi) okanye lusuka phezulu lusiya ezantsi.
ISIGABA 1 ISIGABA 2 ISIGABA 3 ISIGABA 4 ISIGABA 5
UHLALUTYO IINDLELA UCWANGCISO UHLANGANISO UKWAMKELO
ZOBUCHULE
Isithili Imiba Iprojekthi I-IDP eyilwayo Ulwamkelo yommandla zeBhunga yesithili liBhunga lesithili
Ulungelelaniso
Ingingqi
Umsebenzi Wocwangciso Ixesha Uhlobo lomsebenzi Iimfuneko
Elifunekayo zoovimba iiveki ezizodwa
/1 Ukuqokelelwa kolwazi 2 Umsebenzi obhalwayo ...
olukhoyo
/2 Iintlanganiso zokucebisana zoluntu /abanebango 4 a Iintlanganiso yeQonga ...
b Iintlanganiso zengingqi
/4-1/6 Uphicotho lukamasipala
IQonga laBameli Ingcali olubanzi.Uphicotho lwendawo zokuququzelela uqoqosho lwezentlalo. umsebenzi
/7 Uchongo lwemiba engundoqo 1 Umsebenzi obhalwayo Uququzelelo
Intlanganiso zokucebisana
/8 Uphicotho olunzulu 4 Izifundo zophando Iingcali/
Iintlanganiso zokucebisana Iingcaphephe
ZeQonga laBameli
/10 Uzinziso nophicotho/ukuyila 1 Umsebenzi obhalwayo
Isigaba soku-1 12 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezi-4
/1-2/2 Umbono/Iinjongo 1 Intlanganiso yokucebisana Umququzeleli yaBameli
/3 Izikhokelo zeendlela 1 Iintlanganiso zokucebisana Ingcali zobuchule zengingqi. zesithili umququzeleli izithili
/4 Ukuchonga izakhelo
Iintlanganiso zokucebisana Umququzeleli zoovimba/Iindlela zeqonga labameli zobuchule kwizimali
/5-2/6 Ukuyila iindlela ezizezinye/iimeko zengxoxo-mpikiswano kawonke-wonke
/7-2/9 Intlanganiso zokucebisana 4 Iintlanganiso Umququzeleli zeendlela zobuchule zokucebisana (izithili)
ixesha eliqingqiweyo lazo zesithili zonke intlanganiso zokucebisana
/10 Ukuguqulela kwizigqibo 2 Iintlanganiso zokucebisana Umququzeleli zengingqi zeQonga laBameli umsebenzi obhalwayo
Isigaba sesi- 2 8 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezi-3
Iintlanganiso zokucebisana
Zesithili ezi -2
/1-3/2 Ukusekwa kwamaGqiza 2 Umsebenzi Umququzeleli oPhando eeProjekthi/ obhalwayo ukuqulunqwa kwezakhelo iQonga laBameli zohlahlo-lwabiwo-mali
/3-3/9 Ukuqulunqwa kwezindululo 5 AmaGqiza oPhando zeeprojekthi
Isigaba sesi- 3 7 Intlanganiso yokucebisana yeQonga laBameli ibe-1
/1 Ukuncinwa 2 Umsebenzi Umququzeleli kwezindululo obhalwayo zeeprojekthi/ Intlanganiso uhlanganiso yokucebisana yeQonga laBameli
/2-4/13 Ukuhlaziywa 3 Umsebenzi Umququzeleli nokuhlanganiswa obhalwayo kweeprojekthi neenkqubo Intlanganiso yokucebisana yeqonga laBameli
Isigaba sesi - 4 5 Intlanganiso yokucebisana Umququzeleli zeqonga laBameli zei-2
Isigaba sesi - 5 5 Intlanganiso Umququzeleli yokucebisana yeQonga labameli Iingcali ibe- 1
Isiphumo: 37 Iintlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli ezili-11
Ziya kwenziwa ngaxesha nye nezinye imisebenzi zocwangciso; akukho mfuneko yexesha elahlukileyo.
Abavimba bangabonelelwa ngumasipala okanye baqeshwe kumaziko azi- PIMS okanye iifemu zokucebisana, oko kuxhomekeke kwizakhono zabasebenzi ezifakelelwe njengenxalenye yobume bukamasipala. Izinto eziyimfuneko zinxulumene noluhlu lwezakhono ezahlukeneyo kwaye azinakho ukuba zingaqwalaselwa nangayiphi na indlela, ngumcebisi oyedwa.
Ubungakanani buxhomekeke ubukhulu nobuncinane bukamasipala nakuhlobo lwemiba ekhoyo.
ISIGABA SOKU-1 : UPHICOTHO
Imisebenzi Yocwangciso 1/1- 1/10
/1 Ukuqokelelwa kweenkcukacha
/2 Uphicotho loluntu nabanebango
/4 -1/6 Uphicotho loomasipala
/7 Imiba engundoqo
/8-1/9 Uphicotho olunzulu
/10 Ukuzinziswa kweziphumo zophicotho
ISIGABA SESI- 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Imisebenzi Yocwangciso 2/1- 2/10
/1- 2/2 Umbono neenjongo
/3 Izikhokelo zeendlela zobuchule zengingqi
/4 Ukucaciswa kwezakhelo zoovimba
/5 Ukuyila iindlela zobuchule ezizezinye
/6 Ingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke ngendlela ezizezinye
/7 Iintlanganiso zokucebisana zeendlela ezizezinye
/8 - 2/9 Ukuphicotha nokwenza izigqibo
/10 Izigqibo zengingqi
ISIGABA SESI - 3: IIPROJEKTHI
Imisebenzi Yocwangciso 3/1 -3/9
/1 Ukusekwa kwamagqiza ophando lweeprojekthi
/2 Ulwabiwo lohlahlo-lwabiwo -mali wakuqala
/5 Amahlakani eeprojekthi
/6-3/9 Izigqibo zobugcisa beeprojekthi isigaba sesi - 4: UHLANGANISO
Imisebenzi yocwangciso
/2 Ukuhlanganiswa kweeprojekthi kunye neenkqubo
Isigaba sesi - 5 ULWAMKELO
Umsebenzi wocwangciso 5/1 - 5/6
/1 - 5/3 Izimo zolungelelaniso
/5 Ulwamkelo lokugqibela sisiGqeba
/6 Izishwankathelo zesithili
ULUHLU LWEZIQULATHO OLUQONDISAYO LWEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uhlobo/imo nesiqulatho soxwebhu lwe- IDP (ngaphandle kwezo ziqulatho ezimiselwa kumthetho wesixokelelwano sikamasipala) ziphantsi kobulumko bukamasipala ngamnye. Kungoko,uluhlu lweziqualtho kufuneka zingemiselwa.
Uluhlu lweziqulatho, kunjalo, lusisixhobo esiluncedo kakhulu sokunika ingcamango yendlela enokukhangeleka ngayo i-IDP . Le mizekelo ilandelayoinganceda ukufumana ulivo, kodwa inganqandi namnye ekuphuhliseni ezakhe iingcamango zokuyila.
ULUHLU LWEZIQULATHO
Inkqubo yocwangciso (3 -6)
Ulungelelaniso lwamaziko/ iindima noxanduva (1 - 2)
Uphicotho lwenkqubo : Amanyathelo neziganeko
Uhlobo lwenkqubo yocwangciso
Imeko (30 -40)
1 Ubuyiso/Inyaniso ekhoyo (egqubayo): izinto eziyinene namanani (30-40)
2 Isishwankathelo semibuzo sengundoqo yoluntu nabantu ( 1 - 2 )
ababandakanyekayo.
3 Imiba engundoqo ngendlela ebonwa ngayo ngumasipala. (1 - 2 )
5 Uphicotho lwezentlalo: Imo yentlupheko emiba enxulumene (2 - 3)
nokulingana nokulingana ngesini.
6 Uphicotho lwezoqoqosho: Iipatheni ezingundoqo neentsingiselo;
7 Uphicotho lommandla osingqongileyo: Iingozi eziphambili neentsingiselo
8 Uphicotho lwamaziko: Ukomelelal nokubabuthathaka kolawulo lukamasipala.
lwengxelo zohlalutyo olunzulu.
Ubuchule bophuhliso (25 -40)
1 Umbono kamasipala ( 1 )
2 Umgaqo wobuchule bengingqi 15 - 20
3 Iinjongo nobuchulebombangamnye ongundoqo kuquko injongo, ubutyebi obufumanekayo, amacebo angamanye aqwalaselwayo uhlobo kwanobuchule obucetyiweyo. ( 10 -15)
5 Isishwankathelo soluhlu lweeprojekthi ezichongiweyo.
Projekthi Iphepha elinye lobume beprojekthi kwiprojekthi nganye (jonga 3/3)
Ubuchule bokusebenza (16 -25)
1 Ucwangciso (Isicwangciso) lwentshukumo yeminyaka emi -5 (1 -2 )
yokusebenza.
3 Inkqubo yotyalo-mali lwenkunzi (1 - 2 )
4 Ubume bophuhliso lwezithuba oluhlangeneyo ( 3 - 5 )
5 -5. 8 Inkqubo ezihlangeneyo ezentlalo, ezoqoqosho, ezommandla osingqongileyo nezamaziko (16 - 10)
10 isixokelelwano sokuqwalasela nokuhanjiswa kolwazi (2 - 3)...
Uhlalutyo
Iindlela zobuchule
Iiprojekthi
Uhlanganiso
Ulwamkelo
Inkqubo
Inkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5
Inkqubo-sakhelo yophuhliso oluhlangeneyo lwendawo
Inkqubo yezoqoqosho lwengingqi oluhlangeneyo
Inkqubo ehlangeneyo yommandla osingqongileyo
Inkqubo ehlangeneyo yokutshatyalaliswa kwentlupheko/uingano ngokwesini
Izicwangciso Uhlahlo lwabiwo-mali Uhlahlo-lwabiwo-mali Ukubonelelwa Izigqibo ngolawulo Inguqu zomsebenzi lukamasipala lwamasebe amaphondo ngezimali lokusetyenziswa yamaziko zonyaka nakaZwelonke izicelo komhlaba
ISIGABA SOKU -1:UPHICOTHO
Isishwankathelo
/1 Ukuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo
/2 Uphicotho lwenqanaba loluntu nabo nabanebango
/3 Ukudityaniswa kokuqokelelwa kolwazi olukhoyo nophicotho loluntu nabo babandakanyekayo.
/4 Uphicotho kumgangatho kamasipala
/4a Uphicotho lwezoqoqosho
/4b Uphicotho lommandla osingqongileyo
/4c Uphicotho lwamaziko
/5 Uphicotho lweendawo
/6 Ukwahlulwa ngokwezentlalo noqoqosho/ulingano ngokwesini.
/7 Ukuchongwa kwemiba ephambili kamasipala.
/8 Uphicotho olunzulu lwemiba engundoqo: Izikhokelo eziqhelekileyo
/9 Uphicotho olunzulu lwemiba engundoqo: Izikhokelo eziluhlobo oluthile zolungelelaniso lwamacandelo.
/10 Ukuzinziswa kweziphumo zophicotho.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO
IZIPHUMO:
INKQUBO:
Uphicotho lommandla osingqongileyo 1/4 b
Uphicotho lwamaziko
Uphicotho lweendawo 1/5
Uphicotho lwezentlalo nezoqoqosho 1/6
Isini/Intlupheko
Ukucwangcisa
Iziphumo
Eminye imisebenzi yocwangciso
Ukujolisa Kwisigaba soku -1 oomasipala bajongana neemeko ezikhoyo. Owona mngeni ungamandla kulawulo lukamasipala kwisigaba sophicotho kukujolisa kwizinto ezibalulekileyo zemiba ethile. Ngaphambili abacwangcisi bebethanda ukuqokelela zonke iintlobo zeenkcukacha ngendlela equka konke. Zinzame ezinexabiso eliphezulu nezingeyomfuneko eziya kuphelela kumathala eencwadi, eziye zanegalelo kwimbono ethe ndii yokuba ucwangciso yinto engenamsebenzi kwimeko zeemfuneko ezingxamisekileyo namajelo anqongopheleyo.
Ukubonelela ngeenkcukacha eziluncedo zolawulo Ukuqwalasela i -IDP njengenkqubo yolawulo oluhlangeneyo kuthetha ukuba makubuzwe ukuba zinkcukacha zini kwiimeko ezikhoyo eziyimfuneko ukuze kufikelelwe kwizigqibo ezizizo zolawulo. Oku kuthetha ukuba ukuthatha isigqibo ngeenkukacha eziyimfuneko kuxhomekeke kulawulo lukamasipala, hayi kubacwangcisi abaqeqeshiweyo okanye kwimithetho yephondo.
Zintoni iziphumo ezilindelekileyo zesiGaba soPhicotho? Ngamanye amazwi, oomasipala kufuneka babe nalwazi luni ukuze bafikelele kwizigqibo ezinobuchule nezijolise kufezekiso ngendlela eyiyo yokusetyenziswa koovimba babo abanqongopheleyo? UMthetho weeNkqubo zikaMasipala awunamiqathango uyibekileyo kulo mba. Ufuna kuphela uhlolo lomgangatho wophuhliso olukhoyo, kuquka ukuchongwa koluntu olungafikeleliyo kwiinkonzo zikamasipala ezisisiseko.
Xa kuqwalaselwa uthatho lwezigqibo neemfuneko zolawulo loomasipala, ulangazelelo lweenkcukacha nophicotho lwemeko ekhoyo luqinisekiswa zezi ngcamango zilandelayo:
Ukufikelela kwisigqibo esineenkcukacha
Ezanelisayo ngemiba engundoqo
Ezi nkcukacha zifanele ukwenza ukuba umasipala akwazi ukuthatha isigqibo ngemiba engundoqo okanye iingxaki, ngokoqwalaselo lweembono zabahlali/zoluntu ngeenkcukacha eziqinisekisiweyo.
Uphicotho olujolisileyo lwemiba embalwa engundoqo
Abathathi-zigqibo bakwamasipala kufuneka babe nolwazi malunga nohlobo olubambekayo lwale miba ingundoqo okanye iingxaki ezifana neendlela, iimeko, unobangela neziphumo ezingqamene nale miba ukuze kuthathwe izigqibo ezineenkcukacha ezanelisayo kwizisombululo ezizizo (endaweni yokunyanga iimpawu).
Ukuba nokuqonda ngoovimba abakhoyo nezinto ezinexabiso
Abathathi-zigqibo bakwamasipala kufuneka babe nokuqonda ngezinto ezinexabiso noovimba abakhoyo abanokufikelelwa kwanemiqobo koovimba, phambi kokuthatha izigqibo ngeendlela zobuchule. Ngokufutshane, iziphumo ezilindelekileyo zesiGaba soPhicotho zezi:
Uhlolo lomgangatho okhoyo wophuhliso (kujoliswe ngokukodwa kwizikhewu zeenkonzo)
Imiba engundoqo okanye iingxaki
Iinkcukacha ngeemeko, iintshukumo nonoobangela bemiba engundoqo
Iinkcukacha ngoovimba abakhoyo abafumanekayo, noovimba abanokustyenziswa nezinto zexabiso.
Kukho iinkqubo ezahlukeneyo ezinokulandelwa ukuze kufikelelwe kwezi ziphumo. Inkqubo ecetyisiweyo apha ikhokelwa zezi ngcamango zilandelayo:
Iimbono zabantu neenkcukacha zamanani aqokelelweyo
Kukho imfuneko yokuba kudityaniswe iindlela "ezisekelwe kwiinkcukacha neendlela zothatho-nxaxheba" zophicotho:
Kubalulekile ukwazi iimbono zabahlali ngeemfuno zabo (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/2). Kodwa kukwabalulekile ukwaziswa ziinkcukacha eziqinisekisiweyo umzekelo, ngezikhewu zeenkonzo okanye ngokunqongophala kwengqesho (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/1). Izigqibo ezizizo azinakuxhomekeka kwiimbono nakwiinkcukacha eziqokelelweyo zamanani kuphela. Kufuneka kuqwalaselwe zombini ezi zinto, zithelekiswe zombini, ukuze kunxulunyaniswe omabini amajelo eenkcukacha elinye nakwelinye, ukufikelela kumfanekiso opheleleyo nobonisa izinto ngobunjalo bazo. (jonga Umsebenzi woCwangciso 1/3).
Ukongeza imbono ebanzi
Kukho imfuneko yokujonqa imeko, ingekuko ngokweembono zoluntu nabo banebango kuphela, kodwa nangokweembono zikamasipala ngokubanzi. Imiba ebalulekileyo kumasipala ingaphaya kweemfuno zoluntu nezamaqela abanebango zidibene. Kungakho iintlobo zonke zemiba ephumelayo efana nokungena kwenyambalala yabemi , ukukekela kwezoqoqosho, iingxaki ezinxulumene nesifo sikagawulayo iHIV/AIDS, iinkqubo zolawulo ezixakayo kwaneengxaki zokusingqongileyo, konke oku kusenokungaveli kuphicotho lwengingqi. Kungoko sicebisa ukuba kubekho ucwangciso olulodwa olukumgangatho kamasipala ukuchonga nokuphicotha imiba elolu hlobo. (Umsebenzi woCwangciso 1/4)
Uphicothoo malungohlulwa-hlulwa ngokwamacandelo. Ukuba kunokubanjalo, ukucinga ngokwamacandelo kuya kudala uludwe olubanzi lwemiba, kunokuqwalasela kwimiba etshisayo eviwa ngabantu. Kodwa kukho imilinganiselo yamacandelo enqumlezanayo ethile efuna ukuqwalaselwa kulo naluphi uphicotho lwemeko egqubayo ukuze kuqinisekiswe ukuba izikhokelo zemigaqo-nkqubo yophuhliso ezinxulumeneyo zinokusetyenziswa ngendlela kwimeko ethile ekhethekileyo:
Uphicotho lwemeko ngokwembono ezinqumlezanayo ...
Uphicotho lwezentlalo noqoqosho olujolise ngokukodwa kwimeko yentlupheko kwiyantlukwano ngokwesini nemiba efana neyesifo sikagawulayo i-HIV/AIDS, luyafuneka njengesiseko sokufikelela kwindlela yobuchule yophuhliso equkayo ehambisana nezikhokelo zemigaqo-nkqubo kazwelonke yokutshabalalisa intlupheko nolinganiso ngokwesini (Umsebenzi wocwangciso 1/6).
Abanye oomasipala (ngakumbi iCandelo A no C) bangagqiba lwelokuba benze uphicotho olucwangcisiweyo lwamacandelo anqumlezanayo nolwemilinganiselo yezoqoqosho, yokusingqongileyo neyamaziko (Imisebenzi yocwangciso 1/4a-c) Njengoko oku kungaba ngamabhongo, kusenokungafikeleleki ngakumbi kumacandelo amancinane oomasipala, afana neCandelo B, asikucebisi oku ukuba kungenziwa okwangoku. Endaweni yoko sicebisa ukuba kusetyenziswe indlela yokwenza ejolise kwimiba ngaphakathi "kuphicotho olubanzi lukaMasipala" (1/4) olusebenzisa ulwazi olufumanekayo ngendlela eyiyo (kuquka izifundo zophando ezenziweyo) noluya kuxhomekeka kwiintekelelo ezivunyiweyo endaweni yophicotho oluchanekileyo.
Iinkcukacha eziqinisekisiweyo ezaziwayo ezisiseko ngenkqubo yamaziko, ngeemeko zezoqoqosho nemiba yokusingqongileyo, bekumele ukuba sele iqukiwe "kuqulunkqo lweenkcukacha ezikhoyo" (1/1).
Ukumisa izinto Owona mngeni ungamandla kwisiGaba ngendlela soPhicotho kukuthatha inyathelo kwingqokelela yophicotho olwenziwe kumanqanaba nakwiindawo ezohlukeneyo ngeendlela ezahlukeneyo, zibe kuludwe oluzinzisiweyo lwemiba engundoqo eyenza ubulungisa kubo bonke ababandakanyekayo nakuwo onke amajelo eenkcukacha. Olu luqulunkqo, uhlanganiso novumelelwaniso lweenkcukacha olufuna ukwenziwa phambi kokuba iQonga LeeNgxoxo laBameli le-IDP lingafikelela kuludwe lwemiba engundoqo eneenkcukacha ezizizo nezilungileyo ngendlela engafihlakelanga. (Umsebenzi woCwangciso 1/7)
Ukugqiba ngeyona nto ofuna ukuyazi ngcono
Emva kokuba imiba engundoqo kuvunyelwene ngayo, kungenzeka ukuba uhlobo lwemiba okanye imilinganiselo yayo ayicacanga mpela. Singanolwazi lokuba uninzi lwabahlali abatsala nzima ngenxa yokungafumani amanzi acocekileyo okusela, kodwa sisenakho nokungazi ukuba le meko yokunqongophala kokuhanjiswa kwezi nkonzo idalwa kukufumaneka kwamajelo amanzi, ukusilela kobugcisa, inkqubo yolawulo lwamanzi engeyiyo,
Ukongeza kweembono ebanzi ubume boluhlu lweentlawulo olukhuthaza ukusetyenziswa okugqithisileyo okanye ukunqongophala kwengxowa yotyalo -
mali. Ulwazi olunjalo lubalulekile kakhulu ekufumaneni izisombululo ezizizo. Kwiimeko ezinjalo zemiba engundoqo enokunqongophala kweenkcukacha ezibalulekileyo, uphicotho olunzulu olungqalileyo olukhawulelana noku kunqongophala kweenkcukacha, kuyathetheleleka (Umsebenzi woCwangciso 1/8 no- 1/9 weemfuneko zamacandelo athile/ akhethiweyo)
Nokushwankathela iinkcukacha ezilulutho kwinkqubo yocwangciso ezayo
Iinkcukacha ezifunyenwe ngethuba lesiGaba soPhicotho ziphathelelene ngamandla kwabo bathathi-nxaxheba bathe banendima kwinkqubo eqhubekayo yocwangciso nothatho lwezigqibo. Oku kuthetha ukuba, kufuneka zishwankathelwe zibe nokufumaneka zisityenziswe kwisiGaba sesi-2 (Umsebenzi woCwangciso 1/10) Ukuguqula ingxoxo: Ziinkcukacha ezisetyenziswa kumanqanaba aphambili kwinkqubo ye -IDP kuphela ekululutho ukuziqokelela. Ngoku ke umbuzo wolawulo othi " Oku sifuna ukukwazela njongo zini ?" ufanele ukukhokela yonke imisebenzi kwisiGaba soku -1.
Ulungelelaniso lwamacandelo kwisiGaba soPhicotho
Endaweni yokuqulunqa iinkcukacka esele zikho (umsebenzi 1/1) nokuqwalasela umgangatho wophicotho woluntu nowabanebango (umsebenzi 1/2) kwiindidi zamacandelo ahlukeneyo nangalungelelaniswanga, oomasipala bamele ukuzama ukuhlanganisa konke oku ndaweni nye. Olu phicotho alufani neemeko zakudala ezibanzi nezinenkcitho. Luchongiwe lajoliswa okanye langqaliselwa ngamalungelo aphambili amiselwe kwinkqubo ye-IDP. Isigaba sophicotho se-IDP singahlangabezana noluhlu lweemeko zexesha elidlulileyo zamacandelo neemfuneko zophicotho eziluhlobo oluqhelekileyo olunjengobalo lwabantu abahleliyo nababhubhileyo, inkcazelo emfutshane ngabathengi, uphicotho lwemiqobo yoovimba nabantu abanokusebenza. Le miba yocwangciso iqhelekileyo nenokuphindwa kabini ifanele ukuhlanganiswa "kuqulunqo lweenkcukacha ezikhoyo" 1/1 kwakunye nokuchongwa kwezikhewu zeenkonzo ezinxulumene necandelo elo kwimeko yenkonzo ezisisiseko. Isigqibo sokuba ubugcisa bezinto ezifunekayo zamacandelo bungabandankanywa na okanye hayi ngaphathi kuPhicotho oluNzulu 1/8 okanye ziqwalaselwe ngokwahlukeneyo ngaxeshanye kuya kuxhomekeka ekuphatheleleni kwecandelo malunga neMiba enguNdoqo kamasipala.
Ulungelelaniso lwecandelo lukwabonisa imfuneko yokwandisa uqwalaselo lophicotho lwemiqobo yoovimba ngaphaya kwemiba yamandla ezimali nabantu ukuquka namajelo endalo afana namanzi umhlaba kunye nokusingqongileyo.
Imbono yeli candelo nobuchule obunxulumene nayo,ifanele ukubandakanywa kwinqanaba lophicotho lukamasipala (1/4) nakuphicotho olunzulu (1/8 no 1/9).
Umasipala ngamnye ufanele ukuvuma, malunga namalungiselelo amaziko e- IDP
nakwinkqubo emelene kunye nayo kolu phicotho (nakwizigaba ezilandelayo).
Umsebenzi wocwangciso 1/9 (ohlonyelweyo)
unika isikhokelo malunga noku.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO Gcina iinkcukacha namanani engqondweni
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 1/1
UKUQOKELWA KOLWAZI OSELUKHO
INJONGO Ukuqinisekisa ukuba bonke abadlali abathath' inxaxheba kwinkqubo yocwangciso banolwazi kwaye bayafikelela kwiinkcukacha eziqinisekisiweyo eziziseko ezinxulumene nemeko ekuyiyo, iindlela neentshukumo,. Oku kuya kuba negalelo ekuchongeni izisombululo ngobunjalo bazo, noqwalaselo olululo lweemfuno zokwenene noovimba abakhoyo.
Amanani asisiseko abazelweyo nababhubhileyo .
Amanqanaba eenkonzo nezikhewu zeenkonzo zeenkonzo zonke zikawonke- wonke ezisisiseko zendawo, amaqela athile ekujoliswe kuwo neemfuno ezisisiseko.
Amandla/izakhono zamaziko akhoyo
Ukuqulunqwa kweemfuneko zomgaqo- nkqubo obalulekileyo
Azikho
Iingcebiso zokuyilwa kweziphumo
Uhlolo lwemeko ekhoyo lwenzelwe ukuba luphelele kuqulunqo okanye uhlaziyo lweenkcukacha ezikhoyo. Oku akufanelanga kuquka luphando lunxulumene neenkcukacha ezingaziwayo.
Kufuneka lunike amagqabantshintshi akhawulezileyo eenkcukacha ezilungela oko, oku kukuthi umntu akafanele ukukhetha loo nto ibalulekileyo kucwangciso nakuthatho-zigqibo.
Uvimba wolwazi umele ukunika ubungqina beengxaki (umz. Izikhewu zeenkonzo)
noovimba anokunceda ekusombululeni ezo ngxaki.
Iinkcukacha zimelwe ukubekwa endaweni zohlulwe ngamaqela ebemi kangangoko kunokwenzeka.
Iimfuno zovimba wolwazi zamacandelo kweli nqanaba zifanele ukuqwalaselwa kuphela kangangoko kuyimfuneko ukuchonga izikhewu zeenkonzo kwaye ulwazi lwee-arhente zamacandelo lumele ukusetyenziswa kangangoko kunokwenzeka.
Amanani okanye 'uqikelelo olululo"
lobukho jikelele besifo sikagawulayo I-
Izikhewu zeenkcukacha ezibalulekileyo zimele ukuchongwa.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyisiweyo
Onke amagosa obugcisa oomasipala amele ukuqulunqa uvimba wolwazi kwimiba yabo yemisebenzi.
Ii-arente zamacandelo amaphondo nakazwelonke zimele ukuchwechwelwa ukuze zinike ulwazi kumalungiselelo aluncedo neenkonzo.
Abacebisi abafuneki nganto ekuqulunqeni uvimba nolwazi ololo hlobo.
Ixesha Eliyimfuneko
Elilingwayo
Imfuno zolwazi zokwenziwa kwezigqibo ezifanelekileyo zidla ngokuqikelelwa ngaphaya komlinganiselo. Kwimiba apho ulwazi olululo lungekhoyo, iingqikelelo zabantu abaqeqeshiweyo zinganceda ukufumanisa ingqiqo ephilileyo ngobunjalo bemeko.
Iiveki ezimbini
Emva koko, izilungiso nezongezelelo zingenziwa
Kungcono ulunge nokuba akucacanga kunokungalungi mpela!".
Iintshukumo zabemi kunganzima ukuzilinganisa ubuninzi bazo. Ukuba akukho manani ohlaziyiweyo makuchongwe iindlela ezibalulekileyo.
Makusetyenziswe iimephu kwiinkcukacha zeepatheni zokuhlaliswa kwabantu ezindaweni nokumiswa kweenkonzo zikawonke-wonke.
ISIGABA SOKU -1: UHLALUTYO
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 1/2
UMGANGATHO WOHLALUTYO
LOLUNTU NOLWABO BABANDAKANYEKAYO
INJONGO: Ukuba negalelo ngakwimeko apho yonke imisebenzi kamasipala iya kujongana neemfuno zabantu ezingundoqo nokubandakanywe namaphulo, inkqubo yokuthatho-
nxaxheba imele ukunceda abahlali baqonde ukubaluleka kwee-IDP ekuphuculeni umgangatho wobomi babo.
Isishwankathelo/izishwankath-elo zeemfuneko ezingundoqo zabahlali/uluntu/nabanebango ezohlulwe yindawo,iindidi zezentlalo kwanesini.
Isishwankathelo/ izishwankathelo zoovimba namaphulo okanye abahlali/uluntu nabanebango ukuqwalasela ezo zimfuno ezithe zahlulwa yindawo, iindidi zezentlalo nezesini
nokubakhuthaza ngegalelo labo.
Ukusekwa kweQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Ukunika uluntu nabanebango ithuba lokubamba iintlanganiso okanye iintlanganiso zokucebisana ngexesha ekuvunyelwene ngalo ngolwimi oluhambisana neemfuno zesininzi sabantu uthathela ingqalelo ukubandakanyeka kwabantu abangafundanga.
Ingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukusekwa kweQonga leNgxoxo laBameli le -IDP elenziwe ngabameli bommandla ngokwejografi (iziphaluka)
imibutho yabanebango namaqela ahlelelekileyo.
Ukwazisa amalungu ngenkqubo namigaqo nkqubo malunga nokuthatha inxaxheba okufunwayo.
Ukubanika ithuba elingange nyanga enye ukuququzelela iindibano kwimimandla yabo okanye namalungu abo.
Ukuba kuyimfuneko, banike isikhokelo ngendlela yokuququzelela iindibano ezilolo hlobo.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko
IQonga laBameli le -IDP iqumrhu elingundoqo elongamele le nkqubo yokuthath' inxaxheba elungelelanisiweyo.
Ooceba neekomiti zeziphaluka ngabadlali ababalulekileyo ukuququzelela inxaxheba yoluntu.
Amagunye eeNkosi, mawaqwalaselwe njengabanebango ababalulekileyo kwimimandla yasemaphandleni.
Abantu abanolwazi abathile okanye amagqwetha/abameli: amele ukonyulwa ukuze kuqwalaselwe iimfuno zamaqela angekho phantsi kwemibutho ehlelelekileyo. angamelwanga ngendlela afanelekileyo.
Kufanele ukuba kubekho indlela zokukhuthaza iintlanganiso zokucebisana ezilulutho. Oku kungenzeka ngokuba ngamahlakani nemibutho engalawulwa ngurhulumente ezimeleyo okanye abanye abangabaniki-zinkonzo (abafana noPIMSS)
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Inkqubo ephakanyisiweyo iyavumelana nazo zonke iimfuneko zocwangciso lwamacandelo.
Ukubekwa ngokubaluleka kweengxaki/iimfuno kubalulekile.
Intlanganiso yokuqala yeQonga laBameli le- IDP :usuku olunye
Ingxaki/ iimfuno ezingundoqo zifanele ukucaciswa ngokunika iinkcukacha eziqinisekisiweyo (ubungakanani, ubunjani, amaqela achaphazelekayo, iindawo, ixesha, imilinganiselo.)
ixesha eliza kuchithwa kwiintlanganiso zoluntu nezabanebango:
inyanga enye
Xela oovimba babahlali/boluntu/ abanebango namaphulo abo ngokunxulumene nengxaki nganye okanye imfuno nganye engundoqo.
Ukuzinziswa kweentlanganiso zokucebisana zeQonga laBameli le- IDP: usuku ukuya kwiintsuku ezimbini
Ukuhlanganiswa kweemfuno ezingundoqo, khangela, umsebenzi wocwangciso 1/7.
Kusetyenziswa iinkcukachai esezikho ngexesha lophicotho lwenqanaba loluntu nolwabanebango, khangela umsebenzi wocwangciso 1/3.
ISIGABA SOKU- 1: UPHICOTHO
Yeyiphi inyaniso ebalulekileyo"?
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/3
UKUVUMELANISWA KWEENKCUKACHA EZIKHOYO
KUNYE NOPHICOTHO LOLUNTU NABANEBANGO
INJONGO: Ukwenza igalelo kuchongo lokwenyani lwemiba ephambili
Iziphumo ezivumelanisiweyo
Kwinkcukacha ezikhoyo"
Azikho
Iingcebiso ekumisweni Ukufikelela kumfanekiso onobunyani, ukupho-
ngendlela kwenkqubo nonongwa okuphindwayo kweziphumo zophicotho olusekelwe kwidatha /iinkcukacha kwanokuphicothwa kweendlela abantu azibona ngayo izinto
Xa kusenzeka ke oku, kungacwangciswa ngale ndlela ilandelayo
Iziphumo eziphakathi "zengqokelela yeenkcukacha ezikhoyo" esekelwe kwidatha zicaciselwa iQonga leNgxoxo laBameli le-IDP
kwanakwabo bayinxalenye yeengxoxo zokucebisana bethatha inxaxheba njengabaququzeleli okanye abantu abanolwazi nezakhono.
Kwezi ntlanganiso zokucebisana zoluntu nabanebango abathathi-nxaxheba baqubisana neenkcukacha ezivela kuphicotho olusekelwe kwidatha/iinkcukacha kwimeko apho idatha zibonakalisa into ukuchasana neendlela abantu abazibona ngayo iingxaki zabo.
Iziphumo zophicotho loluntu/nabanebnago zicaciselwa abo bongamele "Ingqokelela yeeNkcukacha ezikhoyo", ukubanika ithuba lokuphonononga xa kunokuthi kubekho iinkcukacha ezichaseneyo.
Amalungiselelo amaziko acetyiswayo/iimfanelo zamaziko.
Abo bongamele "Ingqokelela yeenkcukacha ezikhoyo abaquka (amagosa obugcisa) kufuneka baye kwiintlanganiso zeQonga lengxoxo labameli le- IDP.
Amagosa ongamele iindawo ezithile zommandla okanye amaqela entlalo noqoqosho (umz ootitshala amagosa ezempilo) kufuneka aye kwiintlanganiso zoluntu okanye ezabanebango.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela
Ukucela umngeni ngemiba ekhoyo neyinene kungundoqo ekuzuzeni iziphumo ezinobunyani ezichanekileyo kwinkqubo yothatho-nxaxheba.
Idatha ayinakho ukuba inike ubungqina obaneleyo ngeengxaki. Indlela abantu abazibona ngayo izinto, ingabonakalisa iingxaki ezingabonakaliswa yidatha. Oomabini amajelo eenkcukacha kufuneka adityanise.
Ukujonga kwepheleleyo kuveza
Ngaphezulu kunaxa udibanisa izintlu
ISIGABA SOKU-1 : UPHICOTHO
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4
UPHICOTHO KWINQANABA LIKAMASIPALA
INJONGO: Ukuqiniseka ukuba iiprojekthi neenkqubo ze-IDP azizi kujongana kuphela nemiba yoluntu nabanebango koko kwakunye nemiba eyakhelwe kweminye enxulumene
Nomasipala kwanokungatshitshi kwakhe xa ewonke.
Ukuchongwa kweendlela ezisingiseleyo , iintshukumo kwaneengxaki ezinxulumene noko ezichaphazela ummandla kamasipala kwanorhulumente kamasipala ephela.
Ukuchongwa koovimba obafumanekayo, amathuba amahle othelekiso kwanamaphulo kummandla kamasipala kwanakurhulumente kamasipala ukujongana nezi ngxaki.
Ukuthatha inxaxheba kweQonga leNgxoxolabameli le- IDP kwanabanye abantu abanolwazi lwezoqoqosho, ezokusingqongileyo, ezamaziko kwaneendlela ezisingisele entlalweni.
Iingcebiso malunga nokuqulunqa Ngeli lixa inkqubo yengxoxo kufuneka iziphumo ijolise kwimiba ebambekayo kunokuba yenziwe ngokunxulumene nemilinganiselo efana nezoqoqosho, intlalo, amaziko kwanezokusingqongileyo ukubhalwa phantsi kweziphumo zophicotho kufuneka kubekwe ngaphantsi kwezihloko zemiba ezifana nezi Ezoqoqosho, okungqongileyo njalo-njalo.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo Ngeli lixa uphicotho lwengxaki yothatho-
nxaxheba / uhlolo lweemfuno oluqhubekayo kwinqanaba loluntu nelabanebango kufuneka kubekho iingxoxo zokucebisana kwinqanaba likamasipala. Kwezi ngxoxo zokucebisana, imiba ephambili ngokobubanzi bukamasipala kufuneka ichongwe oko kukuthi ukudalwa kwengqesho, intlawulo yeenkonzo, ugawulayo I-HIV , imbalela, ungenelelo, nohlaziyo kwezolawulo. Makujongwane nayo ngalo maqela axoxayo. Imiba le ingashwankathelwa ekuhambeni kwethuba phantsi kwezi zihloko zifana nezoqoqosho ezokusingqongileyo, ezentlalo, kwanemiba yamaziko. thelekisa nemisebenzi yocwangciso 1/4 a-c.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Abantu abanolwazi ngemiba edl' umzi ingakumbi owe-HIV , ukuqinisekisa ukuba imiba eyingxaki neyindaba yakwamkhozi ayityeshelwa.I
Amalungu eQonga leNgxoxo laBameli le-IDP mawasoloko emenywa ukuze kuqinisekiswe ukuba uqhagamshelwano phakathi kwemiba engqamene noluntu nabanebango kwanaleyo iyimiba eyakhelwe phezu kweminye ithathelwe ingqalelo.
Abaququzeleli abanamava nabamenywe ukuze balungise baququzelele, babhale phantsi ngezi ngxoxo zokucebisana.
Ixesha eliyimfuneko QAPHELA
Ukuqinisekisa ingxoxo kwimiba yobunyani musa ukwahlula kwakhona inkqubo yophicotho, nto ke leyo esisandulela kwimilinganiselo kwizinto ezine, "okusungqongileyo, ezoqoqosho, ezentlalo kwanezamaziko."
Iintsuku ezine ngexesha elinye xa
Kwenziwe imisebenzi yocwangciso1/2
Oomasipala abakudidi u- A no- C kwanabo bangomasipala akudidi u -C abanoovimba abangcono bangenza izifundo zophando zophicotho lokusingqongileyo, ezoqoqosho,ezentlalo,ezamaziko njengenxalenye yophicotho kwinkqubo ye-IDP. Kungenjalo banganakho ukusebenzisa izifundo esele zikho. Izithili kufuneka zenze uphicotho lwezoqoqosho nezokusungqongileyo ngokokubanzi bezithili ukulungiselela bonke oomasipala bengingqi kwimimandla yabo (Jonga kwi-1/4a -c). Koomasipala abancinci nabanooviimba abanqongopheleyo, iindlela zokwenza zophicotho ezicwangciswe kakuhle zikhangeleka zingumqweno kwaye azifikeleleki, (ngaphandle kokuba ziphiwe imali zii-arhente zangaphandle.) Kufuneka balusebenzise kangangoko ulwazi olufumanekayo kwanamava, kwangokunjalo, kwaneentekelelo zolwazi nobuchule, ukuba zingakho kuphicotho kwinqanaba lezithili.
ISIGABA SOKU - 1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngoovimba obasebenzisekayo kwezoqoqosho nemiqobo yoko.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4A
UPHICOTHO LWEZOQOQOSHO
INJONGO: Ukuqininisekisa ukuba ubuchule bophuhliso lukamasipala neeprojekthi bubaqwalasela oovimba abasebenzisekayo kwezoqoqosho kwanemiqobo yoko.
Iinkcukacha/idatha yezoqoqosho Ingqesho amacandelo oqoqosho angundoqo.
Iindlela ezingundoqo zoqoqosho ukukhula, ukuhla kwamacandelo.
Oovimba kwezo qoqosho oovimba obangasetyenziswa ngokupheleleyo.
Imiqobo engundoqo kuphuhliso lwezoqoqosho.
Azikho
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukulungiswa kophicotho kwezoqoqosho ngumsebenzi obhalwayo sisiganeko esiyintlanganiso yokucebisana. Zonke iinkcukacha/idatha ekhoyo kwezoqoqosho enxulumene nendawo kamasipala maziqokelelwe njengeenkcukacha ukulungiselela iintlanganiso zokucebisana ezijongene "noPhicotho kwiNqanaba lobuMasipala" (1/4)
Inkoliso yoomasipala abangekhe bakwazi ukwenza uphando kwezoqoqosho khon' ukuze bafumane iinkcukacha ezingaphezulu njengenxalenye yenkqubo yabo ye-IDP. Ukuba kukho iimfuno engxamisekileyo yeenkcukacha ezingaphezulu kophicotho olunzulu nolungaphezulu, oomasipala bengingqi mabasebenzisane noomasipala besithili baze baqale uphicotho olubanzi lwesithile, kwimiba engundoqo kwezoqoqosho nebangi mdla oqhelekileyo. (Malwenziwe njengenxalenye yemisebenzi yocwangciso 1/9).
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Ukuqokelelwa kweencukacha/idatha yoqoqosho ekhoyo kungenziwa ngamagosa obugcisa, oko kusekelwe kwingxelo ezifumanekayo kwanokucebisana nabanebango kwanee-arhente ezingabakhuthaza izinto ezithengiswayo.
Ukubonelelwa ngeenkcukacha ezintsha makwenziwe ngokobubanzi besithili: kwaye kungaqaliswa ngamabhunga ezithili, ngaphandle kokuba oomasipala abaphantsi kodidi-B babona kuyimfuneko kwaye banezakhono zokwenza izifundo zophando ezithe ngqo kwindawo zabo.
Abanebango kwezoqoqosho kwanabo bangaziincutshe kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP, mabafakwe bathathe inxaxheba.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Musa ukwenza uphicotho lwezoqoqosho isihloko sentlanganiso yokucebisana okanye isihloko samaqela asebenza ingokuhlangana ngamaxesha athile. Amaqela okusebenza mawujoliswe kwimiba (efana nentswela-ngqesho) kunokunikezela ngeenkcukacha.
-2 iintsuku.
b) Uphando -iiveki ezi- 2 - 3 (ngexesha lesigaba soku - 1 esimelene neminye imisebenzi yocwangciso
ISIGABA SOKU - 1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngeengxaki zokusingqongileyo
Nezinto ezoyikekayo.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4 B
UPHICOTHO LOKUSINGQONGILEYO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba ubuchule bophuhliso bukamasipala neeprojekthi ezikhoyo buqwalasela iingxaki nezinto ezoyikisayo zokusingqongileyo kwanezinto zexabiso zokusingqongileyo ezifuna ukhuselo okanye ulawulo okunemikhala.
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Uluhlu lweengxaki ezingundoqo ezikhoyo zokusingqongileyo kwanenkcazelo emfutshane yeengxaki nganye (indawo, abantu abachaphazelekayo, ubungakanani bengxaki, izizathu).
Ngokunxulumene neziphumo
Uluhlu lweezinto ezoyikekayo ezingundoqo zokusingqongileyo kwanemigcipheko kuquka nemingcipheko yentlekele neenkcazelo ezimfutshane.
Ngokunxulumene nenkqubo Azikho
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ukulungiswa kophicotho lokusingqongileyo ngumsebenzi oquka uphando, nokubhalwa konokuba sisihloko, sesiganeko sentlanganiso yokucebisa. Zonke iinkcukacha ezifumanekayo ngeengxaki ezingundoqo zokusingqongileyo nento ezoyikisayo ngaphakathi kummandla kamasipala mazithathelwe ingqalelo njengokuba zizinkcukacha eziyimvelaphi yeentlanganiso zokucebisana ezikwinqanaba kamasipala ezijongene "noPhicotho kwiNqanaba likaMasipala" (1/4).
Kuxhomekeke kwiQonga leNgxoxo laBameli le -IDP ukwenza isigqibo (liqwalasele iinkcukacha zophicotho lokusingqongileyo) ukuba umba wokusingqongileyo othile ungaba ngumba ophambili kumasipala, kusini na.
Inkoliso yoomasipala abakudidi -B abangekhe babenakho ukwenza okanye ukuqala uphando lophicotho lokusingqongileyo, ukufumana iinkcukacha ezingaphezulu njengenxalenye yenkqubo ye-IDP. Ukuba kungakho ngokungxamisekileyo imfuno yeenkcukacha ezingaphezulu, oomasipala benginqi mabasebenzisane nomasipala wesithili,baqalise uphicotho olubanzi lwesithili kwimiba engundoqo yokusingqongileyo (njengenxalenye yemisebenzi yocwangciso 1/9).
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Omnye kumagosa obugcisa okwamasipala angaqokele iinkcukacha ezikhoyo kwiingxaki nemingcipheko yokusingqongileyo ezisekelwe kwiingxelo ezifumanekayo nothetha-thethwano nabanebango kwezokusingqongileyo kwanee-arhente ezingabakhuthaza izinto ezithengiswayo.
Ukubonelelwa ngeenkcukacha ezintsha makwenziwe ngokomlinganiselo wobubanzi besithili kwaye makuqaliswe ziikansile okanye amabhunga ezithili ngaphandle kokuba umasipala okudidi -B unazo izakhono zokwenza izifundo zophando ezizodwa kumba owodwa wokusingqongileyo kummandla wakhe.
Abanebango kwezokusingqongileyo neencutshe kwiQonga leNgxoxo laBameli kwi- IDP mabafakwe bathathe inxaxheba.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo aUkuqokelelwa kweenkcukacha ezikhoyo ngeengxaki zokusingqongileyo
Usuku olu- 1-2
bIzifundo zophando iiveki ezi-2-3 ngexesha lesigaba soku-1 esimelene neminye imisebenzi yocwangciso
Musa ukwenza uphicotho lokusingqongileyo isihloko sentlanganiso yokucebisana okanye isihloko samaqela asebenza ngokuhlangana ngamaxesha athile. Nangona kunjalo zingakho iintlanganiso zokucebisana okanye amaqela asebenza ehlangene ngemiba etshisayo yokusingqongileyo efana (nongcoliseko lomoya, imingcipheko yezikhukhula, okanye imililo yamahlathi) xa ingachongwa njengemiba engundoqo nephambili kumasipala. Amaqela ahlangene exoxa mawajolise ekuxoxeni imiba engundoqo kunokuba asetyenziselwe ukunikezela ngeenkcukacha.
ISIGABA SOKU -1: UPHICOTHO
Ukuqonda ngeempawu zokomelela nobuthathaka bamaziko.
IMISEBENZI YOCWANGCISO: 1/4 C
UPHICOTHO LWAMAZIKO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba iindlela zobuchule zophuhliso lukamasipala neeprojekthi ziqwalasela izakhono zamaziko kwanemiqobo, kwaye zijongana neengxaki zamaziko kumasipala.
Iimfuneko Ezilindelekileyo:
Ngokunxulumene neziphumo
Inkqubo yokusebenza yolawulo lukamasipala .
Ukuqokelelwa kwayo yonke imiqobo yamaziko ethe yachongwa nezinye iingxaki ezichongiweyo eziphambili okanye imiba ephambuli.
Ngokunxulumene nenkqubo Azikho
ISIGABA SESI- 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Yonke into yenzeka endaweni.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/3A
INJONGO:
Ukuqinisekisa ukuba imigqalisela yophuhliso lwendawo kazwelonke
Kutheni
IDFA ngokukodwa, isetyenziswa ngendlala enxulumene nemiba ethe ngqo yengingqi xa kuqulunqwa indlela zobuchule bokucwangciswa neeprojekthi .
Uxwebhu oluquka konke olubonakalisa usetyenziso lwemiqalisela ye-IDF kwanezinye izikhokelo zophuhliso lwendawo, luze luzenze imiba ethe ngqo eyongxaki kumasipala. Oku makubonalaliswe ngamaphepha ama - 3 -5 ahamba kunye neemephu.
Intoni?
Uqwalaselo olulodwa malujolise kwimiba yohlaziyo lwemihlaba
Amaxwebhu owiso-mthetho/
Enkqubo
Ukhangela phi?
UMthetho woQuquzelelo lo phuhliso-mhlaba isahluko soku -1
UXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kwinkqubo yaseMzantsi Afrika yezemihlaba
UXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kwezezindlu.
UMthetho wezezindlu
UXwebhu lweNkqubo yokusebenza esaxukushwayo kuphuhliso nocwangciso.
Imigqalisela/izikhokelo
Ezilungele oko
Imigqalisela yophuhliso lwendawo
Ulungiso lwepatheni zembali zeendawo ezigqwethekileyo
Uhlanganiso lweendawo amaphandle/iidolophu, abangamahlwempu/abazizityebi, abamnyama/abamhlophe,
Izindlu/iindawo zomsebenzi
Iyantlukwano ekusetyenzisweni komhlaba
Ukusengelwa phantsi kweendawo ezandisiweyo kwiindawo zamashishini/ingxinano /iidolophu/nezixeko ezixineneyo.
Imikhwa yophuhliso lomhlaba olungatshitshiyo ngokwengingqi.
Imisebenzi yamacandelo edityaniswe ngokwendawo
Izikhokelo zophuhliso lomhlaba izibonelelo zophuhliso lomhlaba kumaphandle nesezidolophini, iindawo zokuhlala ezikhoyo nezintsha .
mhlaba ngolunya (ngaphandle kokungahoywa kobunyani beenkqubo ezingekho mthethweni zokusetyenziswa komhlaba).
Igalelo likazwelonke
Ukufikelela okulinganayo emhlabeni
Ukhuseleko kwezengqesho
Ubume bezikhokelo ezinobuchule zengingqi
Izikhokelo ezinobuchule zendawo yengingqi kufuneka zichaze iindlela imgqalisela kazwelonke yendawo kwanezikhokelo zophuhliso lwengingqi emazisetyenziswe ngayo kwimeko zengingqi, ziqwalasela impawu ezithe ngqo zendawo kwaneengxaki njengoko zichaziwe. Izikhokelo zophicotho ezinobuchule zendawo mazi-:
hlengiso ezinxulumene nemiba yendawo njengoko zichongiwe kwisigaba sophicotho (1/5)
Mazinike inkcazelo malunga nemiba ngokwendawo
Mazibonise imfuno yeeprojekthi zohlaziyo lomhlaba
Igalelo lengingqi Izikhokelo ezizezengingqi mazijolise kwimiba ephambili neendlela zommandla othile kusetyenziso lomhlaba.
Ukulungiselela iimfuneko zenkqubo, amalungiselelo amaziko kwanexesha eliyimfuneko, iphepha lomsebenzi wocwangciso lezikhokelo ezinobuchule zengingqi (2/3).
Intlupheko ineenkangeleko ezahlukeneyo ezifuna iimpendulo zengingqi
ISIGABA SESI -2: IINDLELA ZOBUCHULE
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/3B
IZIKHOKELO EZINOBUCHULE ZENGINGQI EKUNCIPHISENI
INTLUPHEKO NOLINGANO NGOKWESINI.
INJONGO:
Ngoba? Ukuqiniseka ukuba iinkqubo zonciphiso lwentlupheko nolingano ngokwesini ziyasetyenziswa xa indlela zobuchule ziqulunqiwe neeprojekthi zicwangcisiwe.
Iimfuneko zeziphumo
Uxwebhu oluqulathe konke (amaphepha ama3-5) olubonakalisa ukusetyenziswa kwemigqalasela yomgaqo-siseko yoquko, ulingano, ukonezwa kweemfuno ezingundoqo, zenziwe zibe zezichanekileyo ngokwemeko zikamasipala.
Yintoni
Amaxwebhu owiso-mthetho nenkqubo
Yolawulo elungele oku amawaqwalaselwe
UMgaqo-siseko iCandelo lama-26 nama -27 ngokubhekiselele kwimfuno ezisisiseko neCandelo lesi -9 ngokubhekiselele kulingano ngokwesini
Inkqubo yoLwakhiwo kwakhona noPhuhliso (I-RDP)
Uxwebhu lwenkqubo yokusebenza kurhulumente wengingqi.
Izikhokelo ezilungele oku emaziqwalaselwe
Ukuncitshiswa kwentlupheko
Indima ephambili karhulumente wengingqi ekuhlangebezen imfuno ezisisiseko zabahlwempuzekileyo ukufikelela kwimfuno ezisisisekelo
Ukudalwa kwamathuba kuye wonke ubani ukuba aziphilele ngemisebenzi enemveliso.
Ukumiselwa kwenkqubo zokhuseleko lwentlalo nezinye zokhuseleko lwabahlwempuzekileyo kwanabo bangabamaqela akhethekileyo /ahlelelekileyo.
Ukuxhotyiswa kwabahlwempuzekileyo/ ukukhuthazwa kothatho-nxaxheba lwamaqela ahlelelekileyo.
Ulingano ngokwesini.
Ukujongana nokulunga-lungisa ukungalingani okukhoyo ngokwesini, njengoko kuchaphazela ukufikelela kwimisebenzi, kumhlaba nakwizindlu njalo-njalo.
Ukujoliswa kwamalinge noovimba ekuphuculeni ubunjani bobomi baloo malungu naloo maqela asoloko ehlelelekile okanye ekhethelwa ngaphandle afana namakhosikazi.
Uquko ngendlela zokuxhobisa ezijoliswe kumakhosikazi
Igalelo likazwelonke
Ukuqondwa kweemfuno ezahlukeneyo zamakhosikazi kwanokujongana nezi mfuno kwinkqubo zocwangciso nakwezo zokufezekiswa kwezithembiso.
Ubume bezikhokelo ezinobuchule
Zengingqi Izikhokelo ezinobuchule zengingqi zokuncitshiswa kwentlupheko kwanolingano ngokwesini mazichaze imo yeendlela zobuchule zophuhliso zize iiprojethi ziqwalasele izikhokelo okanye imigqalisela kazwelonke. Zithathelwe ingqalelo iimeko ezithe ngqo kwimimandla kamasipala. Ngokwenza oko, izikhokelo zengingqi ezifana nezi mazibhekiswe:
kwimeko ezithe ngqo kwintlupheko yengingqi/iingxaki ezinxulumene nesini maziqwalaselwe.
kumaqela athe ngqo abemi belizwe amawaqwalaselwe zindlela zobuchule neenkqubo kwakunye neendlela ezifanelekileyo kwanezo zifaka amaqela ahlalelekileyo kule nkqubo.
Igalelo lengingqi Umbuzo ngulo: Zithetha ntoni izikholelo/imigqalisela kwimeko ezithe ngqo zamaqela athe ngqo abantu kwindawo ezithe ngqo kumasipala wethu ?
Ukulungiselela iimfuneko zenkqubo, amalungiselelo amaziko kwanexesha eliyimfuneko, jonga kwiphepha lomsebenzi wocwangcwiso le"Zikhokelo ezinobuchule zengingqi (2/3)
ISIGABA SESI -2: IINDLELA ZOBUCHULE
Uphuhliso lwengingqi luvumelana nendalo esingqongileyo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/3C
IZIKHOKELO ZENDLELA ZOBUCHULE ZENGINGQI
ZOKUSINGQONGILEYO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba imigqalisela yesahluko soku -1 kuMthetho woLawulo lwendalo yokusiNgqongileyo ka- 1998 iyasetyenziswa xa kuqulunqwa iindlela zobuchule kwanaxa kucwangcwiswa iiprojekthi.
Ngoba?
Iimfuneko zeziphumo
Ezilindelekileyo
Uxwebhu oluqulathe konke olubonisa usetyenziso lwemigqalisela yeNEMA kwakunye noxwebhu i-Ajenda -21 yengingqi ephembelele imisebenzi yeNEMA iyenze ukuba ithi ngqo kumasipala. Oku makuboniswe kumaphepha ama- 3-5 akhatshwa yimizobo okanye isicwangciso.
Amaxwebhu owiso-mthetho/omgaqo-nkqubo
Izicwangciso zolawulo lwendalo yokusingqongileyo
Isikhokelo/Imigqalisela
Elungele oko Iindlela zobuchule zikamasipala neeprojekthi kufuneka zihambelene nomgqalisela wenkqubo yophuhliso oluzinzileyo ngokwezifundo ngezinto eziphilayo nendalo, nto ethetha ukuthi usetyenziso loovimba bendalo malungachaphazeleli izizukulwana ezikhoyo kwanezizukulwana ezizayo ezinokuthi zifune ukwaneza imfuno zazo. Oku kunxulumene nale miba ilandelayo yokusingqongileyo:
Ukuthintelwa kongcoliseko nokusengelwa phantsi kokusingqongileyo.
Ukuthintelwa kwelindle, kuqinisekiswe usetyenziso kwalo kwakhona okanye ukulahlwa kwalo ngendlela enenkathalo.
Ukuqwalaselwa kweziphumo zoxhatshazo loovimba bendalo abangenakwenziwa ngokutsha kwakhona.
Ukuthintelwa kokonakaliswa koovimba bendalo kwanokuphila kwendalo kokusingqongileyo
Ukuqwalasela ngokukodwa indalo nezinto eziphilayo zendalo, ezibuthathaka nezitshintsha-tshintshayo .
Ukuncitshiswa kwelahleko yeyantlukwano ngokwebhayiloji; kwakunye-
Nokuthintelwa kokuphazanyiswa kweendawo zembali nenkcubeko.
Igalelo likazwelonke Iinzame zokuqwalasela le migqalisela kucwangciso lophuhliso kufuneka ziyiqonde imiqobo kulwazi olukhoyo ngeziphumo zezigqibo kwanamanyathelo.
Ubume bezikhokelo ezinobuchule
Zengingqi Izikhokelo ezinobuchule zengingqi, mazinike iinkcukacha zokuba yeyiphi kule migqalisela yokusingqongileyo eqhelekileyo elungele oluphi uhlobo losetyenziso, kweziphi iindawo? Ingaba kukujolisa ngokwaneleyo nangokuchanekileyo ukuze izikhokelo zokusingqongileyo zibe nakho ukwazisa izigqibo ezinobuchule noqulunqo lweeprojekthi.
Ezi zikhokelo zingaquka:
Uludwe loovimba abasemngciphekweni okanye abajongelwe phantsi ngendlela eyodwa.
Uludwe lweendawo ezinokufuna imiqathango yosetyenziso.
Uludwa lwemisebenzi yezoqoqosho efuna uqwalaselo ngokunxulumene negalelo lokusingqongileyo; kwakunye nemingcipheko yeentlekele zokusingqongileyo.
Igalelo lengingqi
Kwiimfuneko zenkqubo ulungiso lwamaziko iimfuneko zexesha khangela iphepha umsebenzi wocwangciso eliluhlobo oluthile kwi"zikhokelo zengingqi ezinobuchule"(2/3)
ISIGABA SESI -2: IINDLELA ZOBUCHULE
IZIKHOKELO ZENGINGQI EZINOBUCHULE ZOPHUHLISO
LWEZOQOQOSHO LWENGINGQI
INJONGO:
Ngoba? Ukuqinisekisa ukuba imiba yophuhliso lwezoqoqosho ngokubanzi neendlela ezinobuchule ze-LED ngokukodwa, zithathelwa ingqalelo xa kuchazwa iindlela zobuchule naxa kucwangciswa iiprojekthi.
Iimfuneko zeziphumo
Ezilindelekileyo
Uxwebhu oluqulathe konke (amaphepha 3-5) oluveza inkqubo-sakhelo sawo nawaphi na amanyathelo okukhuthaza uqoqosho (ngokuthe ngqo nokungathanga ngqo) ngumasipala. Izikhokelo zengingqi ziziphumo zeendlela zobuchule zenkuthazo zosetyenziso lweLED/ezoqoqosho kwezo meko zithe ngqo zengingqi.
Amaxwebhu owiso-mthetho/
Umgaqo-nkqubo
Kukho ugunyaziso lomgaqo-siseko woomasipala ukukhuthazqa uphuhliso lwezentlalo nezoqoqosho.
Kukhangelwa phi na?
UXwebhu lweNkqubo yokusebenza olulungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi lukhuthaza oomasipala ukuba bajongane nentswela-ngqesho baze bakhuthaze i-LED.
Ukudalwa kwengqesho esekelwe ekukhuleni kwezoqoqosho nakukhuphiswano yenye yeenjongo eziphambili zeGEAR(Inkqubo yokukhula, Ingqesho nekwabiwa kwakhona).
Elungele oko
I-LED ijonge ekudaleni amathuba engqesho kwanokusasazwa kwakhona koovimba bezoqoqosho nokuthi kubekho amathuba kusenzelwa bonke abangabahlali (ngokwenza njalo ibe negalelo ekutshabalaliseni intlupheko) ngokukhula kwezoqoqosho kwanophuhliso olusekelwe okokuqala koovimba bengingqi. Urhulumente wengingqi ufanele ukuba adlale indima ephambili ekukhuthazeni i-LED.
I-IDP ithathwa njengesixhobo sokucwangcisa iinkqubo zenkxaso ze-LED, iqikelela ukuba ezinye iimfuno zentlalo noqoqosho (oko kukuthi imiba ephambili) ziya kujongwa ngamanyathelo e-LED. Ukongeza, i-IDP kufuneka iqinisekise uqwalaselo olululo lweenjonga ze-LED kwezinye iindlela zobuchule nakumanyathelo (umzekelo izakhiwo, oomatshini, nayo yonke into ekhoyo)
Igalelo likazwelonke
Kukho uluhlu olubanzi lwezikhokelo zophuhliso zoqoqosho ezithe ngqo kumacandelo okanye ezithe ngqo ngokwendawo ezinokungangeni ndawo kwabanye oomasipala, ezifana naManyathelo oPhuhliso lweNdawo (SDI), iinkqubo zophuhliso kwezolimo, iindlela ezinobuchule zophuhliso lokhenketho njalo njalo. Nayiphi na imizamo yenkuthazo kule mihlaba mayicwangcwiswe ngokweemeko zenkqubo ye-IDP ukuze kufikelelwe kwinkuthazo yoqoqosho edityaniswe kakuhle kwimimandla kamasipala.
Ubume bezikhokelo
Ezinobuchule zengingqi
Izikhokelo zengingqi ze-LED mazinike iinkcukacha;
a Iindlela zobuchule ze-LED ezithe ngqo kwanezo zidala ingqesho eziya kuthi ke ziqulunqwe ngabo masipala apho intswela ngqesho nokungabikho kwemithombo yengeniso kuyimiba ephambili nto ke leyo esenokuchaphazela iindawo zonke.
b Iindlela zobuchule kwanokuqulunqwa kwezindululo zeeprojekthi kweminye imimandla enokuba nefuthe kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi umzekelo ulwakhiwo olufuna iindlela ezibanzi, neendlela zokuthengwa kwempahla kurhulumente.
Izikhokelo ezinobuchule zengingqi ze-LED maziquke:
) Amacandelo oqoqosho ekujoliswe kuwo ukukhuthaza (ukhenketho, amashishini asekelwe kwezolimo, amashishini avelisayo.
Imigqalisela esisiseko yenkuthazo umzekelo ukujolisa kubugcisa bobuninzi babasebenzi, ukuba nakho nokungatshitshi.
Izixhobo eziphambili zenkuthazo
Amaqela aphambili ekujoliswe kuwo uhlobo lwamashishini kwanabo banokufumana ngokwentekelelo umz. Amakhosikazi, abaphum'esikolweni
Iziphumo zengingqi
Kwimfuneko zenkqubo, ulungiso lwamaziko zexesha, khangela iphepha elkuhlobo lomsebenzi wocwangciso kwizikhokelo ezinobuchule zengingqi (2/3).
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/3
IZIKHOKELO EZINOBUCHULE ZAMAZIKO ZENGINGQI
INJONGO:
Ngoba ? Ukuqinisekisa ukuba iindlela zobuchule ze -IDP zijongana neentswelo zamaziko nemiqobo echaphazela ukufezekiswa kwezithembiso, endaweni yokujolisa kuphela kwiiprojekthi zotyalo-mali ezibambekayo.
Iimfuneko zeziphumo
Uxwebhu oluqualthe konke (amaphepha ama 3-5) oluquka:
Ingxelo yengxaki enxulumene neemilo ezikhoyo kwanolawulo lokufezekiswa kwezithembiso kumasipala; kunye ne-
Zikhokelo zohlaziyo lolawulo kwanokhetho lweemilo ezifanelekileyo zokufezekiswa kwezithembiso eziqondwa njengemeko ethe ngqo kumasipala.
UXwebhu lweNkqubo elungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi, iCandelo F.
Yitoni?
Amaxwebhu owiso-
Mthetho/ omgaqo-nkqubo
Ukhangela phi na ?
Oomasipala bafanele ukwakha izakhono zokufezekisa ukulungiselela iinkonzo ezifumanekayo, ezifikelelekayo, ezingqamene neemfuno ezizisiseko, ezihlangeneyo nezingatshitshiyo neenkonzo ezisemgangathweni ezinobuchule ngendlela enokuphenduleka. Oko kungenziwa ngendlela ezimbini ezahlukeneyo:
Izikhokelo/imigqalisela elungele oko
A. Ukusungulwa kotshintsho kulawulo okujolise
Ulawulo olubhekiselele kwinjongo neziphumo
Ulawulo olubhekiselele kubuchule nasempumelelweni (ixabiso lemali)
kwakunye noLawulo olubhekiselele kwiinkonzo nakubaxhasi nakubaxumi, olusekelwe kwizixhobo zolawulo ezifana:
nezivumelwano ezisekelwe kwindlela yokwenza
Imigaqo yokuziphatha ebhekiselele kufezekiso
Usasazo loxanduva lokusebenza ngokunika amandla angaphezulu nezakhono kubasebenzi abasemsini kanye kanye kwakunye neendlela zokusebenza zothetha-
thethwano ekwenzeni izigqibo ngaphakathi kulawulo.
Igalelo likazwelonke
B. Ukhetho lweemilo ezifanelekileyo zokufezekiswa kwezithembiso phantsi kwengqiqo elungelelanisiweyo yezinye indlela ezifana noqukaniso, ubuhlakani bukawonke-wonke, ubuhlakani kwinkampani zangaphandle, ukuqeshisa nemvume nonikezelo kwinkampani zabucala.
Ubume bezikhokelo ezinobuchule zengingqi
Izikhokelo ezinobuchule zamaziko ezizezengingqi mazichaze ukuba zeziphi indlela zokusebenza zohlaziyo lolawulo kwaye zeziphi iindlela zokufezekisa zezithembiso emazicetywe kweziphi iindawo zezibonelelo ngeenkonzo, kuqwalaselwa iimeko ezithe ngqo kummandla kamasipala. Mazibhekiswe koku:
Inguqu yamaziko athile ngqo okanye iiprojekthi zohlaziyo lolawulo ezinokubhekisa kulawulo lukamasipala ewonke okanye imiba ekhethiweyo yenkqubo yofezekiso enjengenkqubo yokuhlawulwa kwenkonzo
Kwakunye nemilinganiselo yamaziko okanye yemibutho yeeprojekthi ezizizinye.
Kwiimfuneko zenkqubo, amalungiselelo neemfuneko zexwsha, khangela iphepha lomsebenzi wocwangciso "kwizikhokelo ezinobuchule zengingqi" (2/3)
Ukwabiwa koovimba abakhoyo ngokwemiba ngeli lixa kutsalwa abanye oovimba ngokwenza oko umba ophambili
ISIGABA SESI-2: IINDLELA ZOBUCHULE
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/4
UKUCHAZA IZAKHELO ZOOVIMBA
KWANOKUQULUNQWA KWENDLELA
ZOBUCHULE ZEZIMALI
INJONGO:
Ukuchaza iindlela zobuchule zomba ngamnye ngokobunjalo bawo ngokuqwalasela oovimba bezimali bangaphandle nabangaphakathi kwanoovimba bendalo kwanabantu bokusebenza abakhoyo/abanokufikelela kumba ngamnye ophambili ngokuthi baqwalasele ukuqongophala koovimba.
Ngoba?
Ukwandisa oovimba abakhoyo bezezimali ngokusebenzisa izisombululo ezinobuchule i ukwenzela ukwazi ukumelana nemiqobo yoovimba bezezimali.
Ukuzuza izibonelelo ezingaphezulu koovimba bangaphakathi ngokubalawula ngendlela enobuchule nequka izinto ezintsha
Ukuqashisela okuneenkcukacha ezaneleyo ekufikeleleni kwezezimali, kwezoqeqesho/ kwezabantu/kwezamaziko kwanakoovimba bendalo kwinjongo nganye.
Indlela yobuchule yezezimali zikamasipala echaza iindlela zokwandisa iimali nenkxaso-mali yangaphandle kamasipala ngokubanzi kwanakwinjongo/ umba ophambili ngamnye. Le ndlela yobuchule ingabandakanya:
iindlela zobuchule zokufumana imali.
Iindlela zobuchule zezimali (iinkqubo).
Iindlela zobuchule zobonelelo ngezimali ezinkulu imali -mboleko, izipho-
mali
Iindlela zobuchule zosetyenziso lwemali umzekelo ubuhlakani kwakunye
Nokonga umzekelo, ukuphungulwa kweendleko, nokunikelzela kumashishini;
angaphandle.
Yintoni? Azikho
Iingcebiso zokwakhiwa kobume benkqubo
Emva kokuchaza iinjongo, uphando luya kufuneka malunga nezezimali, noluntu/ amaziko kwanoovimba bendalo abanokwenziwa bafikeleleke ukulungiselela imisebenzi yofezekiso enxulumene nezi njongo (phantsi koqwalaselo lophicotho oluqukayo loovimba olwenziwa kwisiGaba soku -1)
Izigqibo zangaphambili mazenziwe ngumasipala ngesabelo soovimba bangaphakathi amababelwe imiba ephambili/iinjongo ezohlukeneyo.
Ukwenza inkcazelo kwingxoxa-mpikiswano zobuchule neentlanganiso zokucebisana ngemiqobo yoovimba elindelekileyo;.
Izindululo kwindlela zobuchule zezimali mazenziwe zicalulwe ngokusebenzisa ulwazi nemibono yengingqi kwanolwazi namava amagcisa angaphanlde. Ngoku ke lo msebenzi wocwangciso mawenziwe ngamanqanaba amabini kwingingqi emva koko kwinqanaba lesithili:
i Inqanaba lengingqi: Ukudalwa kweendlela ezizezinye zezimali yikomiti yolawulo lwezezimali.
ii Inqanaba lesithili: Iindlela ezizezinye ezichongwe kwinqanaba lengingqi ziziswa ngaphambili kwintlanganiso yokucebisana yenqanaba lesithili yeendlela zobuchule zophuhliso ngezimali zikamasipala, kwaye iindlela ezizezinye ezongezelelweyo ziya kongezwa ngabo bathath' inxaxheba kuloo ntlanganiso yokucebisana phambi kokuba ziphicothwe.
iii Inqanaba lengingqi: Izigqibo kwindlela yobuchule efanelekileyo eyingxubevange.
Njani?
Ulungiso lwezabelo ezenziwa kwinqanaba lesi -2 ngeli lixa kuqwalaselwa izixa eziqikelelweyo ezivela koovimba bezimali abongezelelweyo.
Amalungiselelo/uxanduva
Lwamaziko olucetyiswayo
Ukuqulunqwa kweenkcukacha ezilungele oko ngumsebenzi obhalwayo ofuneka wenziwe ngamagosa karhulumente.
Ikomiti yezezimali kamasipala encediswa ngabacwangcisi bezezimali abanesakhono noondyebo mabenze iindlela zobuchule zezimali ezizezinye ezizakunikezelwa kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP phantsi kolawulo lo "Ceba ojongene neMiba yeZezimali
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Ukuchaza isakhelo soovimba sexa elingaphambili
Iiveki ezi -2
Iiveki ezi -4 ngokunxusene
Nentlanganiso yokucebisana yendlela
Yobuchule.
Uhlaziyo lwesakhelo soovimba ngokufanelekileyo.
Iiveki ezi-2
Ukuchazwa kwezakhelo zoovimba kwanokuqulunqwa kweendlela zobuchule zezimali ziinkqubo ezi- 2 ezinikana inkcazelo ngokuthungelana. Iindlela zobuchule zezimali ziyimpendulo kwimiqobo yoovimba echongiweyo kwaye ziba nemiphumela ekwandiseni isakhelo soovimba.
Abaququzeleli bakhuthaza ingqiqo yobuchule ngokubuza imibuzo ecela umngeni kwanofuna ukuqonda ngezisombululo ezisemgangathweni esezigqitywe kwangaphambili:
ISIGABA SESI- 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Ukumelana nemingeni emitsha kufuna ingqiqo yobuchule.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/5
UKUDALA EZINYE IINDLELA
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba oomasipala bayazisebenzisa izisombululo ezitsha, ezinobuchule neziza nezinto ezintsha ukuze bamelane neengxaki kwimingeni emitsha. Oku kuya kulunga kanye ngqo ukuba ngaba iindlela eziqhelekileyo zidla imali ephezulu, azifanelekanga, okanye azizinzanga.
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Ngokunxulumene nesiphumo
Yintoni?
Uluhlu olubanzi lweendlela ezizezinye kumba ophambili ngamnye.
Inkqubo yoyilo yokukhangela ezinye iindlela iyaqhubeka. Abantu abanolwazi nabanesakhono mabathathe inxaxheba kule nkqubo.
Ngokunxulumene nenkqubo
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Uchongo lweendlela ezizezinye maluqwalasele ulwazi lwengingqi kwaneembono kwanolwazi namava amagcisa angaphandle. Ngoko ke umsebenzi wocwangciso mawenziwe ngokwamanqanaba amabini; kwinqanaba lengingqi emva koko kwinqanaba lesithili: Oku kuya kuba nezi ziphumo zolandelelwano lwamanqanaba zilandelayo:
Inqanaba lengingqi: Ukuyilwa kwezinye iindlela kumba ophambili ngamnye kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP okuquka abantu abachaphazelekayo kwanabo bangabantu bengingqi abanolwazi.
Inqanaba lesithili: Iindlela ezizezinye ezichongwe kwinqanaba lengingqi ziziswa ngaphambili kwintlanganiso yokucebisana yophuhliso lweendlela zobuchule ekwinqanaba lesithili, ngemiba ephambili, zize iindlela ezizezinye ezongezelelweyo zongezwe ngabathathi-nxaxheba balo ntlanganiso yokucebisana.
Iindlela ezizezinye ezahlukeneyo eziziswa ngumasipala wengingqi kwanezo zongelelweyo, zongezwe kwinqanaba lesithili ziyacokiswa phambi kokuba ziphicothwe.
Kula manqanaba omabini ukuyilwa kweemfuno ezizezinye kufuna intlanganiso yokucebisana okanye ukuhlala kweqela elisebenzayo ngomba ngamnye ophambili khon'ukuze:
a Kubonelelwe ngeenkcukacha zobugcisa kwimiba ezindlela ezizezinye.
Njani b Kuhlutshezwe inkqubo yengqiqo eyilayo ngezinye iindlela c Ukucaciswa nokwalathwa ngqo kwendlela ezizezinye ezicetyiswayo ngendlela apha enika wonke ubani umfanekiso ocacileyo woko kucetywayo.
Amalungiselelo/uxanduva
Lwamaziko olucetyiswayo. Oomasipala bengingqi: Iindibano zokuyila iindlela ezizezinye mazibanjelwe kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP ukuze:
a Kuyilwe iintlanganiso zokucebisana zenqanaba lesithili kuxhotywe ngokufanelekileyo.
b Kuhlutshezwe ingxoxo-mpikiswano kwinqanaba lengingqi ngendlela ezizezinye ezahlukeneyo.
Inqanaba lesithili: Abantu abanolwazi nabanamava namagcisa ezifundo ezithile (kubandakanywa inqanaba lengingqi nenqanaba lephondo, imibutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente (NGO), amaziko ophando), aya kumenywa kwintlanganiso yokucebisana yokuqulunqa iindlela zobuchule.
Ixesha elilindelekileyo
Elilingwayo Qaphela:
Faka abangaphandle abangaziyoukuba kwenziwa njani; nabengingqi abaziyo.
Ixesha elimisiweyo kwingxoxo-mpikiswano awahlukileyo- Inyanga- enye-1
Abaququzeleli mabahlupheze iingcingane zokuyila ngokubuza imibuzo ecela umngeni okwanokuba bacele umngeni kwizisombululo ezichazwe ngaphambili.
Kwimeko kukho imigaqo emiselweyo Esuka kumasebe kazwelonke nakumasebe amaphondo angafanelekanga okanye angaphumeleliyo, iintlanganiso zokucebisana zenqanaba lezithili mazisetyenziswe ziqalise iingxoxo-mpikiswano ekulungisweni nesekwamkelweni kwemigaqo elolo hlobo.
ISIGABA SESI- 2: IINDLELA ZOBUCHULE
I-IDP liQonga lokusombulula imiba ekubanjenwe ngayo.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/6
UKUYILWA KWEEMEKO ZENGXOXO-
MPIKISWANO NGEMIBA EYIYEMINYE.
INJONGO: Ukwenza igalelo kwizisombululo eziyinyani kubumnini babo bamelwe kukufumana kwakunye nakwizigqibo zongquzulwano ezingafihlisiyo nezamkelekileyo.
Ngoba?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Amalungu eQonga leNgxoxo laBameli le -IDP, uluntu namaqela abanebango abanomdla namajelo osasazo engingqi ayachazelwa ngemiba emakugqitywe ngayo nangeenkqubo zotha-zigqibo (kuquka ixesha elicwangcwisiweyo)
Uxanduva lukamasipala kukuyila imiba yengxoxo-mpikiswano kodwa akuyomfuneko ukuba akhuthaze, alungise okanye aququzelele le ngxoxo-mpikiswano
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Intlanganiso yamalungu eQonga leNgxoxo laBameli le-IDP, apho kuyilwa khona indlela ezizezinye, mayisetyenziswe kuvunyelwene namalungu ngeenkqubo noxanduva lwengxoxo -mpikiswano. Ezi nkqubo noxanduva zikwahluka ngokuqondakalayo ngenxa yemiba
Iindlela zokukhuthaza ingxoxo-mpikiswano zezokuthatha inxaxheba kwamajelo osasazo engingqi, iindawo zikawonke-wonke.
Izindululo, namaxhala neempixwano ezivela kwingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke mazisiwe kuphicotho lweendlela ezizezinye nenkqubo zokwenza izigqibo zeQonga leNgxoxo laBameli le- IDP kwakunye neentlanganiso zokucebisana zeendlela zobuchule.
Kuxhomekeke kumalungu eQonga lengxoxo laBameli le-IDP, ukukhuthaza iingxoxo-mpikiswano phakathi kwamaqela okanye uluntu abalumeleyo.
Abantu abanolwazi bengingqi mabathathe inxaxheba badlale indima engundoqo kwingxoxo-mpikiswano ezilolu hlobo.
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Ubume kwanokuphathelela kweengxoxo-mpikiswano kwimiba yeendlela ezinobuchule, bohluka kakhulu ngokwemiba esekelwe kwizakhono zabantu kwaneqondo lokuzixakekisa kwabo. Ayingabo bonke abantu abaziva benakho , kwaye benomdla wokuthatha inxaxheba kwingxoxo-mpikiswano kwimiba ethile. Kwimeko ezininzi uthatho-nxaxheba olubonisa intshukumo kwingxoxo-mpikiswano lunga nemiqobo kwimibutho embaxa yabanebango ngeli xa uninzi lukawonke-wonke lungavuyela ukuzilandela iingxoxo-mpikiswano kumajelo osasazo
Ixesha eli lenyanga enyengokungqamene ntlanganiso yokucebisana zesithili zendlela zobuchule
ISIGABA SESI-2: IINDLELA ZOBUCHULE
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/7
UKWENZIWA KWEENTLANGANISO
ZOKUCEBISANA ZENQANABA LESITHILI
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuba iindlela zobuchule ziyaqulunqwa ngendlela enempumelelo neququzelelweyo ngabo bonke abalungele ukuba bangabathathi-nxaxheba kwanamagcisa
Imfuneko
Ezilindelekileyo
Ngokunxulumene nesiphumo
Amagqabantshintshi eendlela zobuchule ezizezinye nokuyinzuzo nokungeyonzuzo kumba ophambili ngamnye kwakunye nezigqibo zobuchule kwiBhunga lesithili kwanemiba ephambili enqumla umda.
Intoni?
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Intlanganiso yokucebisana ibenye kumba ophambili ochaphazela oomasipala bengingqi abangaphezu kwesinye
Ubandakanyo lwabameli abavela kwinqanaba lengingqi, kumacandelo amaphondo / kuzwelonke nakwiingcaphephe.
Ngokunxulumene nenkqubo
Iingcebiso zokuqulunqa iziphumo
Oomasipala bengingqi kufuneka bachazele izithili ngemiba ephambili phambi kwesiphelo zesigaba sokuqala.
Kusekelwa kwimiba ephambili echongwe ngoomasipala bengingqi noomasipala bezithili, izithili mazenze izigqibo zokuba yeyiphi imiba emayidityaniswe kwintlanganiso yokucebisana enye. Imiba ephambili echaphazela umasipala omnye mayichotshelwe ziintlanganiso zokucebisana kwinqanaba lengingqi.
Iingcebiso zokuqulunqa iziphumo Jonga umsebenzi wocwangciso 2/10
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Ngubani ?
AmaBhunga ezithili (encediswa ngamaziko azo azi-PIM) mawaququzelelel le nkqubo.
Isimemo sengcaphephe namagqwetha kwimiba enqumleza amacandelo umzekelo okusingqongileyo, ucwangciso lwendawo, isini, uGawulayo okanye iAids ne- HIV sibaluleke oku kwesimemo sawo onke amacandelo aphathelelene noku umzekelo iingcaphephe zolimo kunkcenkceshelo ezivela kwiSebe lezolimo, kwintlanganiso yokucebisana ngemiba yokuziswa kwamanzi.
Kwintlanganiso yokucebisana ngeendlela zobuchule imsebenzi yocwangciso elandelayo mayenziwe:
Ukuyilwa kweendlela zobuchule ezizezinye nokuzicokisa kuqwalaselwe iindlela ezizezinye ebezichongwe ngexa elingaphambili, kwinqanaba lengingqi.
Uphicotho lwezi ndlela zizezinye kuqwalaselwe izikhokelo ezinobuchule
Ukwenza isigqibo sendlela enobuchule ngokunxulumene neBhunga lesithili okanye imiba ewelela nakweminye imida
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Iintlanganiso zokucebisana zenqanaba lesithili zingazalisekisa le misebenzi mininzi ilandelayo:
Uqhagamshelwano oluwela imida phakathi koomasipala bengingqi
Ukuthatha inxaxheba kwabameli bephondo/bakazwelonke kwakunye neengcaphephe ezinesakhono zezifundo ezithile.
Intlanganiso yengxoxo ngendlela eziphambili, ingathatha usuku ukuya kwezi -5, oko kuxhomekeke ekuxananazeni komba kwakunye nobungakanani bukamasipala ochaphazelekayo.
Uququzelelo olufanelekileyo ngamaxesha athile kuthatyatho-zigqibo olunzima kwakunye neenkqubo zokusombulula ungquzulwano.
ISIGABA SESI -2: IINDLELA ZOBUCHULE
Uthelekiso olucwangciswa ngendlela lugudisa indlela eya kukhetho olufanelekileyo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/8
UPHICOTHO LWEENDLELA EZIZEZINYE.
INJONGO: Ukwenza igalelo kusetyenziso loovimba abanqongopheleyo bakamasipala, ukulungiselela abantu abachaphazelekayo, oko kunxulumene nemigqalisela yenkqubo yophuhliso.
Kutheni?
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Ngokunxulumene nesiphumo
Iinkcukacha malunga negalelo elilindelekileyo (okuyinzuzo nokungeyonzuzo) zindlela ezizenye ezichongiweyo phantsi koqwalaselo lweempawu ezahlukeneyo.
Ubandakanyo loluhlu olungabameli babathathi-nxaxheba abavela kumanqanaba awahlukeneyo kwanemimandla (kumelwe imiba yezoqoqosho, yezokusingqongileyo, yezentlalo, isini, indawo, imiba yamaziko kwanemiba yamaqela abo bangabazuzayo) khon'ukuze kuqinisekiswe ukuba yonke imiba engundoqo iqwalaselwe luphicotho.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Iindlela ezizezinye ezichongiweyo nezicokisisiweyo kumba ngamnye ophambili mazidweliswe. Ngokwenza oko, ubani makaqinisekise ukuba indlela nganye ibekwe yacaciswa ngendlela evakalayo neyanelisayo ukuqinisekisa uthelekiso nophicotho.
Ngeli lixa ingxoxo-mpikiswano ebanzi, ngezinto eziyinzuzo nezingeyonzuzo kwindlela nganye, mazikhuthazwe, abaqeqeshelwe oko mabaqala ngokuqokelela iinkcukacha ngempembelelo zeendlela ezizezinye.
Makuvunyelwane ngemigqalisela yophicotho oluthelekisayo.
Okokugqibela, iindlela ezizezinye maziphicothwe zithelekiswa nemigqalisela kuqwalaselwa iziphumo zeenkcubeko ezinikezelwe ziingcaphephe kwanembono ebezichola-cholwe kwiingxoxo-mpikiswano zikawonke-wonke.
Njani?
Amalungiselelo/
Uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Inqanaba lengingqi: Ingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke malunga neendlela ezizezinye mayikhuthazwe liQonga leNgxoxo laBameli le-IDP. Kwimeko apho wonke ubani ebonakalisa ukuba nomdla, amajelo osasazo mawathathe inxaxheba ukuze kuqulunqwe iindibano neengcungela. Amagcisa neengcungela ezijongene noku, mawacelwe abonelele ngeenkcukacha eziyimfuneko ezimalunga neendleko nezibonelelo ezifanelekileyo.
Kwimiba ethe ngqo yengingqi, uphicotho lokugqibela malwenziwe kwinqanaba lengingqi:
Ngubani?
Inqanaba lesithili: Kwimiba ye-DC xa iyonke kwakunye nemiba echaphazela ngokufanayo oomasipala bengingqi abaliqela, ukuhlolwa okokugqibela kweendlela ezizezinye makwenziwe njengenxalenye yeentlanganiso zokucebisana ezibanzi ngokwesithili nezendlela ezinobuchule ukwenzala ukuba kuqinisekiswe uthatho-nxaxheba lweengcungela zikazwelonke nezephondo kwakunye namanye amajelo oqeqesho.
Ixesha eliyimfuneko.
elimisiweyo
Uphicotho lweendlela ezizezinye lungenziwa ngendlela ezimbini: Ngendlela yeengxoxo-mpikiswano ezivulekileyo nezingaqigqwanga nangendlela yemiba ehambelana nechasene kwanangendlela yothelekiso olucwangciswe ngendlela esekelwe kwimigqalisela nezinto eziyinyani. Kweminye imiba, iingxoxo-mpikiswano zikawonke-wonke zingaba zezifanelekileyo ukanti ke kungabi njalo kwabanye. Phofu ke, umasipala makayile iimeko ukulungiselela ingxoxo-mpikiswano, Ekugqibeleni, iziphumo ezivela kwezi ndlela mazidityaniswe ngokugqithiselwa kweziphumo zeenkqubo zeengxoxo
Ixesha elimisiweyo lenyanga enye malisetyenziswe kwingxoxo nakuphicotho lwendlela ezizezinye.
ezivulelekileyo kuphicotho olwucwangciswe kakuhle nolusekelwe kwiimpawu.
ISIGABA SESI-2: IINDLELA ZOBUCHULE
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 2/9
UKUGQIBA NGENDLELA EYIYENYE /UKUQULUNQWA KWEENDLELA EZINOBUCHULE
NGOBA?
Iimfuneko ezilindelekileyo:
Iindlela zobuchule zophuhliso lukamasipala kumba ngokunxulumene ngamnye, ezingqamelene nezicwangciso zikaZwelonke nesiphumo namacandelo kwanemfuneko zocwangciso.
Ezi ndlela zobuchule kufuneka zibonise iindlela zokufezekiswa kweenjongo kusetyenziswa oovimba abakhoyo.
Uluhlu lweeprojekthi ezichongiweyo.
Izigqibo ngeendlela zobuchule mazenziwe ngamaqela abameli abo bangabathathi-nxaxheba ngendlela efanayo nophicotho lweendlela ezizezinye phantsi koqwalaselo lwemilinganiselo xa iyonke.
Inkqubo yokwenziwa kwezigqibo: Izigqibo zeendlela ezinobuchule nezisekelwe ngemigqalisela kwanaphezu kwenkqubo yokuhlola ecwangciswe ngendlela kunokuba zisekelwe kwivoti yesininzi.
Ngenxa yoko, makunikwe amaxesha awoneleyo
Kwingxoxo-mpikiswano,ukuze phambi kokuba abo bathatha inxaxheba bagqibe ngendlela yobuchule. Kukho uluhlu lwezixhobo zothatyatho-zigqibo ezinxulumene nemigqalisela (Jonga iVol:IV)
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukungafihlisi nokugqibelela ngokubonisa zonke iimpawu zemilinganiselo eeprojekthi ngokwemeko.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/3
Iingcebiso zoYilo Kucetyiswa ukusetyenziswa kwale ndlela inye lweziphumo yephepha elinye elisemgangathweni lezindululo zeeprojekthi zonke.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Ukwakhiwa kwesindululo sale projekthi kuqwalasela zonke iimfuneko zocwangcwiso lwamacandelo athile ngokubhekiselele kuyilo lweprojekthi.
Injongo/Iinjongo Izalathisi zokuphumeza iinjongo (khangela 3/6)
Iindleko Uqikelelo lohlahlo-lwabiwo- Oovimba mali (khangela ku-3/9) bezezimali
Amanqaku
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Umbuzo othi NJANI uyathetha ebantwini
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/4
INXAXHEBA YAMAQELA EKUJOLISWE KUWO KUCWANGCWISO LWEEPROJEKTHI
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba ufezekiso lweprojekthi (ngakumbi indawo neendleko) lungqamene neemfuno ezithile nezakhono ezithe ngqo zabo baya kuzisebenzisa nokuba ngenxa yoko
NGOBA? baya kuyixhasa baze bayenze eyabo.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Izindululo zeeprojekthi zibonisa iimfuno ezithile ngokunxulumene neemfuneko zoluntu/abo banebango nesiphumo abazivakalisileyo ezo mfuno bavumelana ngazo.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Makwaziswe uluntu oluchaphazelekayo, abanebango nenkqubo kwana nabahlali ngeeprojekthi ezinqwenelwayo, mabamenyelwe ezintlanganisweni kuqwalaselwe izimvo nemiba ebaxhalabisayo.
Ubume benkqubo zeeprojekthi. Ukuyila amaseko okanye iinkonzo ezinxulumene noluntu olusendaweni kufuna uthetha-thethwano olunzulu noluntu olo luchaphazelekayo, ngakumbi ukuba kukho ubuhlakani boluntu lonke. Oku kukwanjalo nakwiiprojekthi ezifuna ukunika inkxaso okanye zibandakanye intsebenziswano yabathile ebanebango.
Kwiiprojekthi ezibanzi zikamasipala iindibano zikawonke-wonke okanye iingxoxo kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP zingayeyona ndlela ifanelekileyo.
AmaGqiza oPhando eeProjekthi makakhangelisise ngocoselelo ukuba yeyiphi na imiba yeprojekthi ekunokuthi abo kujoliswe kubo banganegalelo elililo ukuze bangakhathazi abantu
NJANI? ngemiba engabafanelenga.
Ulungelelaniso / Indlela yokuthatha inxaxheba yamaGqiza oPhando
Uxanduva lwamaziko eeProjekthi mayikulungele ukutshintsha. Le ndlela olucetyiswayo ayifuni nkqubo-sakhelo yamaziko emiswe ngexa elingaphambili .
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Kubakho iyantlukwano
Naluphi ubandakanyo okanye uthatho nxaxheba loluntu ngokohlobo lweeprojekthi. okanye lwabanebango malikubonise oko. Maluquke onke
Ixesha elisikiweyo amaqela abantu abachaphazelekayo, ngamehlo malingadluli kwinyanga ezentlalo, isini, ngokweminyaka yobudala, enye ngokomthetho. Xa ngokwendawo njl. njl ukuphepha izigqibo ezimbono-
kukho ungquzulwano mbini kumaqela athile.
olungenakusonjululwa
Kwiiprojekthi ezinxulumene nokusetyenziswa ngamaGqiza oPhando komhlaba okanye ukusetyenziswa kwabanye oovimba eeProjekthi," abaququzeleli bendalo emaphandleni, ukubandakanywa amagunya be-IDP mababe nenxaxheba eNkosi zemveli kungangundoqo kuxhomekeka yokujonga ukufumaneka kwindima edlalwa lulawulo lweeNkosi kummandla kweendlela ezifanelekileyo othile.
zokusombulula olo ngquzulwano.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ulungelelaniso luqhubeka ngokubakho kwentsebenziswano kwinqanaba lobugcisa
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/5
INXAXHEBA YAMACANDELO KWAZWELONKE NAMAPHONDO NAMANYE AMAHLAKANI
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba izindululo zeeprojekthi zilungelelaniswa neendlela zobuchule zamacandelo neenkqubo zamacandelo karhulumente kazwelonke nowamaphondo.
NGOBA? Lo msebenzi uya kunceda ekumiseleni ukuthengwa kwabathatha inxaxheba karhulumente abaphambili, abangekho phantsi kolawulo lukarhulumente nabamacandelo abucala.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Izindululo zeeprojekthi mazibonakalise kwaye zaziswe ngokunxulumene ziimfuneko ezisemthethweni izikhokelo zomgaqo-
neziphumo nkqubo iindlela zobuchule ,imiba ephambili, iinkqubo neendlela zokwenza ezinobugcisa zamasebe amacandelo kazwelonke nawamaphondo nabubuchwepheshe bamaqela angekho phantsi kolawulo lukarhulumente nobamacandelo abucala.
YINTONI?
Isakhono samaGqiza oPhando eeProjekthi sokukwazi ukukhetha eyona ndlela indlela efanelekileyo yobugcisa neyokuququzelela xa kuyilwa izindululo zeeprojekthi.
Ngokunxulumene
Ingcebiso ngokwakha Xa kuququzelwa iGqiza loPhando leeProjekthi,
Ubume benkqubo liqwalasela ukuba ngawaphi amasebe amacandelo, amahlakani angekho phantsi kolawulo lukarhulumente namacandelo abucala, emakuthetha- thwane nawo ekuqulunqeni izindululo zeeprojekthi.
Phambi kokuthetha-thethana naba bantu, mabaziswe ngemvelaphi yeeNdlela zobuchule neenjongo zoPhuhliso ezithe zenza ukuba kuchongwe iiprojekthi nenkqubo-sakhelo yoovimba bezimali ezinokusebenza kuzo. Makucaciswe inkqubo yoqulunqo lweprojekthi ukuphakamisa umgangatho wegalelo lamagosa namahlakani amacandelo.
NJANI? Uthatho-nxaxheba maluququzelelwe ngendlela enganamiqathango ngokweemfunoezithe ngqo. kwiimeko ezininzi unxibelelwano olubhaliweyo okanye unxibelelwano ngemfonomfono lungasebenza ngcono ngaphezu kweentlanganiso.
Amalungiselelo / Amagosa amacandelo asuka kwamanye amacandelo
Uxanduva lwamaziko karhulumente, namahlakani asukakwimibutho olucetywayo engalawulwa ngurhulumente namacandelo abucala akamelanga kuba yinxalenye yeGqiza loPhando leeProjekthi, ngokomthetho, kodwa mawachwechwelwe xa kuyimfuneko oko.
Kuxa amagosa amacandelo asuka kwamanye amacandelo karhulumente namahlakani asuka kwimibutho engalawulwa ngurhulumente namacandelo abucala ayingxam kuyilo lwezindululo zeeprojekthi kuphela apho anokuba yinxalenye yeGqiza loPhando leeProjekthi.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Khumbula ukuba iiprojekthi ezimbaxa nezixandileyo Amagosa amacandelo ziya kuciciyelwa ngakumbi kwizifundo zophando asuka kwamanye amacandelo zokubanakho ukwenzeka. Ngenxa yoko inqanaba/
karhulumente, namahlakani weenkcukacha ezifunwa kumagosa avela kwimibutho engalawulwa amacandelo asuka kwamanye amacandelo karhulumente ngurhulumente nakumacandelo amahlakani asuka kwiimibutho engalawulwa ngu-
abucala aya kubandakanya rhulumente nakumacandelo abucala mayijoliswe amaxesha ngamaxesha ukuze kwiimfuneko zeziphumo zezindululo zeeProjekthi oku kungqinelane neeprojekthi eziyiliweyo kweli nqanaba kwesi sigaba.(3/3).
ngethuba leenyanga ezi-2
zezi sigaba.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuthetha ngqo ngokucacileyo le nto sifuna ukuyifezekisa
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/6
UKUMISWA KWEZALATHISI ZEENJONGO
Injongo: Ukunika umfanekiso ocacileyo wefuthe elilindelekileyo nenzuzo zeprojekthi kwikansile, iqumrhu lolawulo nakuwonke-wonke, ngokuthi kubekho ukuthetheleleleka kweeprojekthi nesiseko senkqubo yobeko-sweni.
NGOBA?
Iimfuno ezilindelekileyo:
Iinjongo zeeprojekthi zicacisiwe ngokunika iinkcukacha ngokunxulumene ezinqwenelekayo malunga noku:
nesiphumo - imithamo ubunjani ( umzekelo ;imigangatho yeenkonzo)
YINTONI? - amaqela ekujoliswa kuwo/abanelungelo lokuzuza indawo ukumiswa kwexesha
Ngokunxulumene
Azikho nenkqubo
Ingcebiso ngokwakha Izalathisi zemibono mazigqitywe njengenxalenye ubume benkqubo yenkqubo ephindiweyo yocwangciso lweprojekthi ukuze ibe yeyokwenene. Kungaba nakho ukufumanisa ubukhulu befuthe elilindelekileyo, ukuba iGqiza loPhando lweeProjekthi liyazi ukuba zeziphi iziphumo ekujoliswe kuzo ezinokufikeleleka ngoncedo loovimba abakhoyo.
NJANI?
Iingcebiso zokuYila Injongo ingaqiniswa sisalathisi esinye esiqonda yonke iziphumo imilinganiselo eqingqiweyo okanye liqela lezalathisi okanye ngokunikezela ngenkcukacha ezinobunjani ubunjani ngendlela ecwangcwisiweyo yetheyibhile.
Iinjongo ezichazayo umzekelo, uqhelaniso lweenkonzo oluphuculiweyo lolawulo lukamasipala kungafuneka zichazwe zizalathisi ezingathanga ngqo njengepesenti eyandisiweyo yabaxumi abanelisekileyo ziinkonzo okanye ixesha elincitshisiweyo lokuma ulinde.
Imizekelo
Ukuya kunyaka wama-2005 izinga lentswela-ngqesho kwilokishi engu-X ithotywe ukusuka kuma-40% yaya kuthi xhaxhe kuma-30% amabhinqa/abantu ababhinqileyo lehle ukusuka kuma-50% laya kuma kuma-35%. Bonke abasebenzi basandul'ukuqeshwa baye bahlala engqeshweni ngaphezulu kweenyanga
Itheyibhile.
Ezidolophini Emaphandleni
Izinga
Oku kuya kwenziwa ngamaGqiza oPhando eeProjekthi
Amalungiselelo
NGUBANI?
Imfuneko yexesha Qaphela:
elilingwayo
Izalathisi ziluncedo kuphela ekubekeni impumelelo esweni ukuba zinokuhlolwa okanye zilinganiswe ngaphandle kokudala iindleko ezinkulu ekufumaneni iinkcukacha.
Apho kunzima khona ukulinganisa ifuthe ngokwesigama somlinganiselo, uhlolo lwenxaxheba lwempumelelo namaqela ekujoliswe kuwo nabantu abanolwazi bengingqi bangacetyiswa.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukucebisa ulawulo ngezinto emazenziwe- Xelela abantu ngezinto amabazilindele
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/7
IZIPHUMO / IMIBA EKUJOLISWE KUZO/IINDAWO ZEEPROJEKTHI
Injongo: Ukubonelela ulawulo lweprojekthi nabo kujongwe ukuba bazuze ngumbono ocacileyo waloo nto baza kuyifezekisa, abantu, ixesha nendawo. Kungoko ukucacisa iziphumo isisixhobo:
NGOBA? - solawulo lofezekiso (uLawulo ngeeNjongo); kunye nokuphenduleka
Iimfuneko
Ukucacisa ukuba ngubani oya kuziselwa kangakanani na
Ezilindelekileyo ngawuphi unyaka nakweyiphi na indawo.
ngokunxulumene neziphumo
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ingcebiswano namaqela ekujoliswe nenkqubo kuwo namahlakani eeprojekthi.
Ingcebiso ngokwakha Iziphumo ligalelo leprojekthi kwiinjongo ezicacisiweyo ubume benkqubo Mazicaciswe njengenxalenye yenkqubo ephinda-
phindayo ngexesha apho iziphumo namanani ekujoliswe kuwo zilungelelaniswe ngemvisiswano nezalathisi zeenjongo nendlela apha eza kwandisa amathuba anokuthi ngezo ziphmo zinikiweyo ezifumanekayo iinjongo zinokufezekiswa.
Izigqibo ngamaqela ekujoliswe kuwo, izinto ekujoliswe kuzo ngonyaka neendawo zithathwa ukuba zizigqibo ngemiba ebalulekileyo ngubani oza kuqala? neemfuno ezinokunxulunyaniswa nemiba ephambili/engundoqo yoluntu njengoko ziphawulwe eluntwini kuphicotho lwenqanaba labo
NJANI? banebango (khangela Umsebenzi wocwangciso 1/2).
Iingcebiso zokuYila Iziphumo yimiba ezinokufezekiseka; zibonisa oko iziphumo kuyakunikezwa yi-arhente eyenza iprojekthi kubaxhasi/ amaqela ekujoliswe kuwo.
Imiba ekujoliswe kuyo zizinto ezichaza malunga nobuninzi beziphumo, ezibonisa ubungakanani bento emayifezekiswe ngexesha elithile.
Iindawo mazicaciswe kuphela ngeziphumo zeprojekthi ezinganikwanga kwindawo yonke ngaxesha nye.
Amalungiselelo / Ngexesha lenkqubo yokuchazwa kweziphumo izinto uxanduva lwamaziko ekujoliswe kuzo kwaneendawo, uluhlu lwezigqibo olucetywayo. zobugcisa noququzelo zendlela zobuchule imilinganiselo ongaphi kufuneka zithathwe ngamaGgiza oPhando eeProjekthi umze. Ngezixhobo zokwakha, ubungakanani nendawo ngqo yezibonelelo. Ezi zigqibo zifuna ukubandakanyeka kwabo banelungelo lokuzuza nayo yonke imibutho emele ukuba nendima eyidlalayo ekuxhaseni ngezimali nasekufezekiseni iprojekthi.
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Indlela iziphumo zeProjekthi ezichazwa ngayo inxulumene kakhulu nomba wemigangatho yeenkonzo, ngokwenza njalo, kwiindleko zotyalo-mali neendleko
Khangela 3/3 zokuqhuba iinkqubo zeenkonzo. Noxa ezinye zezi zigqibo zazise zigqitywe ngex'elingaphambili njengenxalenye yenkqubo yothatho lwezigqibo zeendlela zobuchule eziquka lukhulu, eminye imiba inganyanzelisa ukuba igqitywe ngokwemeko nganye kwinqanaba lengingqi. Izigqibo ezinjalo mazibe phantsi koqwalaselo olungqingqwa lwezinto zazo ezirheshiweyo zokungatshitshi iindleko zokusebenza ezilandelweyo ezirheshiweyo negalelo elivakalayo ukufikeleleka, inani labantu abanokufumana kwisakhelo sohlahlo-lwabiwo-mali senkqubo yeenkonzo.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukuba umthwalo osemagxeni uyalawuleka
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano olungenachaphaza phakathi kocwangcwiso nofezekiso ngokulungisa inkqubo sikhokelo yocwangcwiso loshishino leminyaka ecakaciweyo.
NGOBA?
Iimfuno ezilindelekileyo:
Inkcazelo yamagqabantshintshi yokulindelekileyo ngokunxulumene engagqibekanga exela omakwenziwe nini kwaye nesiphumo ngubani nokuba ngubani.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ingcebiso ngokubunjwa Ucwangciso lomsebenzi luthetha ukuyelelisa iziphumo kweNkqubo ekujoliswe kuzo namajelo akhoyo. Ngoko ke, malubhekiselele ngakwiziphumo ezinqwenelekayo ngeli xa kukho umfanekiso wesakhelo engqondweni. Ngenxa yocwangcwiso lomsebenzi, iziphumo nemiba ekujoliswe kuyo kungafuneka zitshintshwe ukuba amajelo awanelanga ukwenza imisebenzi
NJANI?
Iingcebiso Ucwangcwiso lwemisebenzi olunenkcukacha zokuYila lusenokungenzeki okanye aluyomfuneko iziphumo kwesi sigaba socwangciso. Yiloo misebenzi ingundoqo efunekayo ekwenzeni uqikelelo lobalo lweendleko nezinto ezifunekayo kuhlahlo-lwabiwo-mali kuphela emayifunyaniswe.
Iishedyuli zexesha mazibe yiminyaka emihlanu.
ukumiswa kwexesha kwimisebenzi ixesha kungenziwa minyaka le.
Amalungiselelo / Kwinkqubo yocwangcwiso lwemisebenzi bonke abo
Uxanduva lwamaziko balindeleke ukuba baluthathele kubo uxanduva
Olucetywayo lokufezekisa iprojekthi mababandakanywe
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Ayikuchaphazeli elilingwayo
Khangela 3/3
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukuba kukho ingxowa-mali ezaneleyo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/9
IINDLEKO/UQIKELELO LOHLAHLO-LWABIWO-MALI/OOVIMBA EZIMALI
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano osondeleleneyo phakathi kocwangciso nohlahlo-lwabiwo-mali ngokuthi kufikelelwe kuqashelo lokwenene malunga neemfuno zezimali.
NGOBA? Ukuba negalelo kwimisebenzi/iinkonzo ezifikelelekayo nezingatshitshiyo ngokufika kuqikelelo lwenene lweendleko zokusebenza ezibandelwa ziiiprojekthi.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Uqikelelo lwendleko zotyalo-mali ngeyunithi nganye.
ngokunxulumene
Uhlahlo-lwabiwo-mali lweprojekthi inkcitho yesixa kwisiphumo semali namajelo ezimali.
Uqikelelo lweendleko zokusebenza zonyaka namajelo ezimali.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ukucebisana okunzulu kunye nonondyebo namaziko kwiNkqubo ezimali.
Ingcebiso zokwakha Ukubala iingqikelelo zeendleko noqikelelo lohlahlo-
ubume benkqubo lwabiwo-mali lwakuqala ngezizathu zeziphumo ezilindelweyo nemisebenzi engundoqo/ephambili.
Ukuthelekisa nolwabiwo lohlahlo-lwabiwo-mali lwakuqala nolwazi lwamajelo ezimali.
NJANI? Ukulungelelanisa imfuno zohlahlo-lwabiwo-mali nolwabiwo lohlahlo-lwabiwo-mali ngokuhlaziya iziphumo ekujoliswe kuzo nemisebenzi okanye nangokukhangela amajelo ezimali ongezelelekileyo (ngokwezindululo zeprojekthi eyilwayo).
Amalungiselelo / Kwinkqubo yengqikelelo zeendleko nocwangciso
Uxanduva lwamaziko olucetyisiweyo lohlahlo-lwabiwo-mali makubandakanywe bonke aba
Abafikelelayo kubalo lweendleko ezifanelekileyo ezisekelwe kumava angaphambili; kunye
NGUBANI? Nabo balindeleke ukuba babe negalelo ekuncediseni iprojekthi ngezimali.
Ixesha eliyimfuneko
Elilingwayo
Khangela 3/3 Qaphela:
Onke amanani eendleko nawohlahlo-lwabiwo-mali zingqikelelo nje ezicingelekayo kwesi sigaba socwangciso.
SIGABA SESI-4:
UHLANGANISO
IZIPHUMO
INKQUBO
INTSHAYELELO
Iiprojekthi ezininzi KwisiGaba sesi-4, umasipala makaqinisekise ukuba izindululo zeeprojekthi zingqamene neenjongo neendlela zobuchule ezamkelekileyo, kwakunye nesakhelo soovimba (bezimali namaziko) kwakunye
Isicwangciso esinye neemfuneko ngokwasemthethweni. Ngaphezu koko esihlangeneyo izindululo kufuneka zivunyelaniswe ngokunxulumene neziqulatho, indawo ukumiswa kwexesha ukuze kufikelelwe kwiinkqubo eziluqilima nezihlangeneyo zoomasipala kwakunye nee-arhente zamacandelo okanye abaniki-zinkonzo ababandakanyekayo ekubonelelweni kweenkonzo apha phakathi kumasipala. Esi sigaba singundoqo ekufikeleleni kwisicwangciso esihlangeneyo sophuhliso (IDP).
Isiphumo esiphambili sesiGaba sesi-4 (ngoko-Mthetho weeNkqubo zikaMasipala) yindlela yobuchule yokwenza mayiquke oku:
a Izindululo ezihlaziyiweyo zeeprojekthi ezithathwa njengamaxwebhu ocwangciso lufezekiso okanye zilungele izifundo zophando ngokunokwenzeka.
b Inkqubo zamacandelo eziluqilima okanye izicwangciso
lwabiwo-mali. (Umsebenzi wocwangciso 4/3).
Ukuqinisekisa (c) Isicwangciso esinye sezimali seminyaka emi-5 uqhagamshwelwano kumasipala, esithathwa njengenkqubo-sikhokelo olusondeleyo kucwangciso yexesha eliphakathi yokulawula ukuqokelelwa nakuhlahlo-lwabiwo-mali kwezicwangcwiso zokusebenza zikamasipala kwanocwangciso lwenkcitho. Siquka inkcitho kwinkunzi nakwinkcitho eyenzeka qho size sisebenze njengoxwebhu olungundoqo ekuqinisekiseni uqhagamshelwano olusondelayo phakathi kocwangciso nohlahlo-lwabiwo-mali.
d Inkqubo yotyalo-mali ezizizambuku yeminyaka emi-5
equka utyalo-mali lukawonke-wonke kuwo onke amajelo ezimali. Inceda ekudibaniseni utyalo-mali likawonke-wonke oluvela kumajelo awahlukeneyo ngokungqamene nendawo nexesha kwaye ibonelela uqhelaniso oluthile kwii-arhente (ezingakho) zenkxaso-
mali (umsebenzi wocwangciso 4/5).
Uqhagamshelwano (e) Inkqubo eluqilima yokusebenza yeminyaka emi-5 olusondeleyo locwangciso enika amagqabantshintshi eeprojekthi ngokwezigaba nofezekiso ... kwakunye neziphumo ekujoliswe kuzo zonyaka njengesiseko soqwalaselo ngeliso elibukhali nenkqubo kwanokubanjwa kwemo yezicwangciso zokusebenza zonyaka (Umsebenzi wocwangciso 4/6).
Ukumisa iimeko zolawulo (f) Inkqubo yolawulo ehlangeneyo yoqwalaselo ngeliso oluthe rhoqo lweenkcubeko elibukhali kwanezalathisi zokwenza. Le nkqubo isikelwe kwizalathisi ezingqamene neeprojekthi, iziphumo ekujoliswe kuzo kwanemigama ehanjiweyo enxulumene nemisebenzi. Ikwenza ukuhamba kweenkcuka kube luqilima ngendlela yokuthi inikezele ngeenkcukacha eziyimfuneko kulawulo lukamasipala.
Umsebenzi wocwangciso 4/7.
IDP kunye (g) Inkqubo-sikhokelo ehlangeneyo yophuhliso lwendawo noqhagamshelwano lolawulo ebonisa ukuhambelana kwe-IDP nemigqalisela kusetyenziso mhlaba yendawo neendlela zobuchule kwaye isebenza olusondeleyo lwe-IDP njengesiseko sokulungelelana lwemisebenzi yeendawo kwanezigqibo kulawulo losetyenziso lomhlaba
Umsebenzi wocwangciso 4/8.
h Inkqubo ehlangeneyo yoncitshiso lwentlupheko/yolingano ngokwesini ebonisa ukuhambelana kwe-IDP nezikhokelo zomgaqo-nkqubo ezinxulumene nentlupheko nemiba yesini. Inceda ekufikeleleni kumanyathelo amisiweyo angathandabuzekiyo ajonge ukunciphisa ukungalingani ngokwesini kwaye isebenza njengesiseko sobeko-sweni kwentlupheko noqwalaselo
Ukukhangela nezikhokelo (i) Inkqubo ehlangeneyo yendalo esingqongileyo ebonisa zemigaqo-nkqubo ukuhambelana kwe-IDP nemigaqo-nkqubo yokusingqongileyo, enceda ukuqinisekisa amanyathelo amisiweyo negqibeleleyo ngokungqamene negalelo lendalo esingqongileyo, kwaye isebenza njengesiseko soqwalaselo ngeliso elibukhali legalelo lendalo kokusingqongileyo.
j Inkqubo ehlangeneyo yophuhliso kuqoqosho lwengingqi (LED) enika amagqabantshintshi awo onke amanyathelo ajonge ekukhuthazeni uphuhliso kuqoqosho nokuveliswa kwengqesho kumasipala, ngokwenza njalo, yenze igalelo elithe ngqo kwinkqubo ezinzileyo nelungeleleneyo yenkuthazo enokunceda ukufikelela kwigalelo elinentsingiselo
Umsebenzi wocwangciso 4/10.
Ukuqinisekisa ulungiselelo (k) Inkqubo ehlangeneyo yamaZiko ebonisa ukuba uhlobo lwamaZiko lokuhlaziywa kolawulo nolungelelaniso lwemibutho uMasipala afuna ukumilisela ngalo ulungiselelo lwamaZiko kufezekiso olugqibeleleyo kwe-IDP
Umsebenzi wocwangciso 4/12.
ebonisa zonke inzame zokuqubisana nalo bhubhane ngokwemeko ezikhoyo. Umsebenzi wocwangciso
Ukuzilungiselela (m) Isicwangciso solawulo lwentlekele sona sithi ngokufanelekileyo ngokuchasene nemiba enqumlezayo enxulumene kwiintlekele nezicwangciso ezihlangeneyo singabi kukuqokelelwa kwemiba neziqulatho zezicwangciso esahlukileyo esizimeleyo nesibonisa ulungiselelo lukamasipala ukumelana nemiboniso yentlekele engakho.
Umsebenzi wocwangciso 4/11
Uninzi lwezi ziphumo zizishwankathelo. Azifuni lucwangciso longeziweyo kwanamanqanaba othatyatho- zigqibo. Zifuna ukuphononongwa, ukuhlaziywa kwanokuba ziqulunqwe. Inkqubo ecetywayo apha iquka la manqanaba mane:
Inqanaba 1: Uncino lwazo zonke izindululo zeprojekthi eziyilwayo kukhangelwa ukuhambelana kwazo nemigaqo-nkqubo, uwiso-mthetho, imiba ephambili, iinjongo, iinkqubo-sikhokelo yohlahlo-lwabiwo-mali, iindlela zobuchule neempawu zokubanakho ukwenzeka.
Imizamo neziphumo zenkqubo yokuncinwa ziziswa enxulumene nokwenza kwiQonga leNgxoxo Labameli le-IDP, elithi ngenxa yeemali nemiba lifikelele kwiziphakamiso ephambili zeeprojekthi eziyilwayo ngokuthi zixukushwe ngenkqubo ngengxoxo. Iziphakamiso zibhekisa kuyilo lweeprojekthi, uhlahlo-lwabiwo- mali lweeprojekthi kwakunye nemiba ephambili ngokungqamene nokumiswa kwexesha (Umba ophezulu kunyaka wokuqala, kodwa ongabalulekanga kangako kunyaka wesi-5) Ziyaxoxwa, kuqwalaselwe imiba efana nale:
ukuhambelana nomgaqo-nkqubo, imiba ephambili, iindlela zobuchule neempawu zokunokwenzeka nezokubakho.
ulungelelwano phakathi kweeprojekthi ngokunxulumene nendawo, ixesha neziqulatho.
Ulwabiwo lweemali kwakunye nemiba ephambili ngokunxulumene nokumiswa kwexesha kungqamene ngokukhulu nokuphathelelena kwanobunjani bezindululo zeeprojekthi. Oku kudala ukuba amaGqiza oPhando eeProjekthi aqulunqe iiprojekthi ezingqamene nemigqalisela, izikhokelo neemfuneko (Inqanaba loku-1 nelesi-2 adityaniswe kumsebenzi wocwangciso 4/1).
Inqanaba lesi-3: Izindululo zeeprojekthi ziyalungiswa ngamaGqiza oPhando eeProjekthi ngokunxulumene neeziphakamiso ngeli lixa kwangexesha nye, iinkqubo ezihlangeneyo nezicwangwciso (eziyinxalenye zeendlela zobuchule zokusebenza) ziqokelelwayo ngamagosa/abaqeqeshiweyo abongamele iinkalo enqumlanayo. Njengoko iinkqubo ezihlangeneyo kufuneka zibonise izindululo zeeprojekthi ezihlaziyiweyo, zombini ezi nkqubo mazenziwe ngeendlela esebenzisanayo.
Inqanaba lesi-4: Iinkqubo ezihlangeneyo nezicwangciso ziziswa zixoxwe ntlanganiso yeQonga lengxoxo labameli le-IDP yokucebisana. Inqanaba lesi-3 nelesi-4 ayadityaniswa kumsebenzi wocwangcwiso 4/2.
ISIGABA SESI -4: UPHICOTHO
Ukwenza izintlu zilungelelane
UKUNCINWA: Ukuqinisekisa ukuba iiprojekthi ze-IDP:
zingqamene nezikhokelo zeendlela zobuchule, iinjongo, nezikhokelo zoovimba zibonisa iimfuno eziphambili zabantu zicwangciswe ngendlela engenazindleko zingafezekiswa ngendlela elungelelaniswe kakuhle.
Ngoba?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene
Neziphumo
Amagqabantshintshi nohlaziyo oluphakanyiswayo kwizindululo zeeprojekthi ezingenisiweyo.
Iinkqubo zamacandelo oyilo eziqulunqiweyo nezisekelwe kwizindululo zeeprojekthi.
Intoni?
Ngokunxulumene nenkqubo
Inkcazelo-ntetho neengxoxo ngezindululo zeeprojekthi kwiQonga leNgxoxo labaMeli le -IDP, ukuqinisekisa ukusebenzisana kwamacandelo nobunxaninzi-beenkalo.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Ungeniso lwezindululo zeeprojekthi eziyilwayo kwiKomiti yeThutyana ye-IDP nakwii-arhente zamacandelo ukulungiselela uncino ngokunxulumene neemfuneko zamacandelo kwakunye nokuqulunqwa kweenkqubo eziyilwayo zamacandelo.
Inkcazelo-ntetho neengxoxo ukuxoxwa ngezindululo zeeprojekthi kwiQonga leNgxoxo laBameli le- IDP kuquka amagqabantshintshi ezimvo ezivela kwiikomiti zoncino
Njani?
Iziphakamiso zohlaziyo lwezindululo zeeprojekthi eziyilwayo kumaGqiza ophando eeprojekthi.
Iingcebiso zokuyila
Iziphumo
Amagqabantshintshi ezimvo ngezindululo zeeprojekthi kufuneka anxulumene noku:
Indlela zosetyenziso ukuthi ngqo, ukugqibeka, ukusebenziseka
Ukuhambelana nezikhokelo, imiba ephambili, iinjongo iimfuneko ngokomthetho.
Ukuba nakho ukwenzeka kweeprojekthi endululwayo.
Ulungelelaniso nohlanganiso nezinye iiprojekthi
Amalungiselelo ocwangciso
Acetywayo/iimfuneko
Ezicetyiswayo
Amasebe amacandelo/ii-arhente ezongamele uphononongo lweemfuneko zolungelelwano lwamacandelo kwanokuluqwa kweenkqubo zamacandelo ezizinzisiweyo.
IKomiti yeThutyana ye-IDP kufuneka yenze umsebenzi obhalwayo ukukhangela zonke izindululo zeeprojekthi phambi kokuba zixoxwe kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko
Elilingwayo Qaphela:
Uncino nokuveza izimvo, ngezindululo zeeprojekthi, makwenziwe ngokwenkqubo ecwangciswe ngendlela, esekelwe kwiimfuno nengafihlisiyo nethathwa ngawo njengelungileyo ngabo bonke abachaphazelekayo, nto ke leyo eyimfuneko kulwamkelo lweziphumo zenkqubo
Uncino: Iveki enye
Intlanganiso yokucebisana:
Iintsuku ezi 2-3
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
Into ephelileyo ingaphezulu kwamasuntsu ayo xa idibene
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/2
UHLANGANISO LWEEPROJEKTHI NEENKQUBO.
INJONGO: Ukwenza ukuba ulawulo lukamasipala, imibutho enika inkxaso-mali, abezopolitiko, abachaphazelekayo abohlukeneyo kwakunye nowonke-wonke onomdla enze uphononongo oluzinzileyo ngokunxulumene nemiba enqumlayo efana nokunokwenzeka ngokwezimali, ifuthe lendawo, ezoqoqosho, ezentlalo negalelo lendalo esingqongileyo.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Iinkqubo ezihlangeneyo zamacandelo
Inkqubo yotyalo-mali ezizambuku yeminyaka emihlanu
Isicwangciso sokusebenza sikamasipala seminyaka emi -5
Inkqubo - sikhokelo eHlangeneyo yoPhuhliso lwendawo.
Unciphiso oluhlangeneyo lweNtlupheko/inkqubo yolingano ngokwesini
INkqubo eHlangeneyo yendalo esiNgqongileyo
INkqubo eHlangeneyo yamaziko
IsiCwangciso soLawulo, lweNtlekele
Ngokunxulumene nenkqubo
Ukuziswa kweenkqubo ezihlangeneyo/izicwangciso kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ngeli lixa amaGqiza oPhando eeProjekthi ehlaziya izindululo zeeprojekthi izicwangciso ezihlangeneyo kwimilinganiselo eyahlukeneyo ziyaqulunqwa ngentsebenziswano neeNkqubo yohlaziyo lweeprojekthi.
Kwangaxeshanye , ii-arhente zamacandelo mazihlaziye iinkqubo zamacandelo zawo.
Iingcebiso zokuyilwa
Kweziphumo
Khangela iingcebiso ezenziwe kumsebenzi wocwangciso (4/3 ukuya 4/12)
Amalungu eKomiti yeThutyana ye-IDP, IQonga leNgxoxo laBameli le - IDP okanye ezinye iingcungela, mazonyulwe ziqulunqe izicwangciso ezihlangeneyo izindululo zeeprojekthi nezikhokelo zendlela zobuchule zengingqi zibe sisiseko soku. Aba bantu mababe ngabo bazingcungela kwiinkalo zezifundo ezithile : (umzekelo, Isicwangcwiso sezezimali masenziwe ngoonondyebo, inkqubo-sikhokelo yophuhliso lwendawo ngumcwangcisi wedolophu nomcwangcisi wommandla njalo - njalo)
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Ukumiselwa kwenkqubo nezicwangcwiso ezihlangeneyo ukwenzela ukuba kongezwe kumsebenzi wocwangcwiso osele wenziwe ukuze kuthi ga ngoku. Oko kuthetha ukuqokelela izishwankathelo ezivela kwiimbono ezinqumlezanayo.
Njengokuba ezi zishwankathelo zisisiseko sozinzo nokuhambelana kophononongo olunqumlezayo,
Uhlaziyo/ukuqulunqwa:
Iiveki ezi-2 intlanganiso yokucebisana yeQonga leNgxoxo labameli:
Iintsuku ezi -2 ukuya kwezi -3
oku kungadala uhlaziyo lwezindululo zeeprojekthi kwanezilungiso zezicwangcwiso ezihlangeneyo okanye iinkqubo ezihlangeneyo.
Ukwenza icebo lokuphila ngokwembono yofezekiso kumacandelo
ISIGABA SESI- 4: UHLANGANISO
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/3
IINKQUBO EZIHLANGENEYO ZAMACANDELO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuzalisekiswa kweemfuneko zocwangcwiso zamacandelo kwanokuhambelana kwazo
Ngoba?
nemigqalisela yamacandelo, iindlela zobuchule, iinkqubo, ngokwenza njalo kudaleke isiseko nesicwangciso sokusebenza kwamacandelo sohlahlo-lwabiwo-mali.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Isishwankathelo senkcazelo kumaphepha ama-2 ukuya 3, kwicandelo ngalinye elinqulunqelwe iiprojekthi kwinkqubo ye-IDP. Oku kuquka:
Ukubhekisa ngokufutshane kwizikhokelo zamacandelo kwaneendlela zobuchule neendlela eziqwalaselwe ngazo kwisigaba seendlela zobuchule;
Ukuqulunqwa kweziphumo ezizinzisiweyo imiba ekujoliswe kuyo/iindawo/iishedyuli zamaxesha zeeprojekthi ezithe ngqo kumacandelo okanye izintlu zamacandelo eeprojekthi.
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2
Apho kukho khona iimfuneko zowiso-mthetho kumacandelo kazwelonke nawephondo, mazibandakanywe kulo macandelo aza kujongwa njengenxalenye yezintlu ze-IDP.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Phonononga zonke izindululo zeeprojekthi kwicandelo ngalinye ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezigaba zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yamacandelo yophicotho kujongwene nayo?
Ingaba ziyahambelana nezikhokelo zamacandelo?
Ingaba zikho ezinye iindlela zokwenza ezingakwaziyo okanye ezingena kumelana namagalelo amacandelo, anokuba ngafanelekileyo.
Shwankathela kwicandelo ngalinye onke amanyathelo, imiba, imisebenzi njengenxalenye yenkqubo egqibekileyo ukulungiselela ulawulo lofezekiso.
Khangela ukuba imisebenzi yocwangciso yamacandelo ingaba ingqamene na nabasebenzi boovimba bezezimali uze uqwalasele imiba yexesha nendawo.
Nika amagqiza ophando eeprojekthi, iinkcukacha ngeziphumo xa kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olunganelanga.
Njani?
Nikezela inkqubo yecandelo ngalinye namagqabantshintshi neziphakamiso kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Qiniseka ukuba izindululo zeQonga leNgxoxo laBameli le-IDP zibandakanyiwe kwizindululo zeeprojekthi zokugqibela kwangokunjalo nakwinkqubo yecandelo ngalinye
Amalungiselelo/Uxanduva
Lwamaziko okucetyiswayo
Uqulunqo lweenkqubo nganye yamacandelo ehlangeneyo mayenziwe ligosa eliphezulu likamasipala elifanele ukulawula ufezekiso lwenkqubo.
Ixesha eliyimfuneko umyinge Qaphela:
Inkqubo ehlangeneyo yecandelo ayiyo Nkqubo yongezelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili. Yenzelwe ukuba inqakule kwiiprojekthi ze-IDP xa zizonke, ngokwamacandelo igalelo lenkqubo zamacandelo ngokwemeko ize izingqamanise nezinye iiprojekthi zamasebe ngokwexesha elimisiweyo noovimba abafumanekayo.
Jonga umsebenzi wocwangciso 4/2
ISIGABA SESI- 4: UHLANGANISO
Kulo macandelo afuna isicwangcwwiso esisodwa samacandelo, iziphumo ezibe yinxalenye yezi zicwangciso zamacandelo zichanekile kunezo zidweliswe kwiphepha eliluhlobo olulolunye nge"Nkqubo ezihlangeneyo zamacandelo". Nakuba kumacandelo engeyonxalenye ye-IDP (kodwa esisishwankathelo nje sayo) iimfuneko iziqulatho zazo zishwankathelwe ngokufutshane apha, khon'ukuze ezi mfuneko zocwangciso zibekwe kwimo ye-IDP
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
iqela lamaphepha eenkcukacha aqulathe imiba ekujoliswe kuyo iinkcukacha zabasebenzisi ezikhoyo nezexesha elizayo kwanamanqanaba eenkonzo.
uzinzo lwamanzi amajelo amanzi nobunjani bawo.
iinkonzo yamanzi namaziko, izakhiwo, oomatshini abakhoyo.
Ulawulo lwamaziko izimali nokufikeleleka
Intoni?
Isishwankathelo esifutshane
Ulungiselelo lwamaziko
Okucetyiswayo Iimfuneko
I-WSDP kufuneka ilungiswe liGunya leNkonzo zamanzi
Ngubani?
Iimfuneko zokuqalisa: izikhokelo ezikoomasipala besithili (Julayi 1999)
Qaphela:-
Ezinye iziqulatho zeWSDP ziya kuba sezivelisiwe kwizigaba zangaphambili zenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Umsebenzi kukuzinzisa ezoo nkcukacha kwisicwangciso samacandleo ukuze singeniswe
ISIGABA SESI- 4: UPHICOTHO
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene
Neziphumo
Isicwangcwiso sezothutho oluhlangeneyo (ITP) masiyile ucwangcwiso lwemo yombono wamagunya asemthethweni, umgaqo nkqubo kwaneenjongo ezivumelana nemigaqo-nkqubo kazwelonke neyamaphondo i- ITP kufuneka ukuba noko:
a Ichaze ngokuthe ngqo iinguqu kwimigaqo-nkqubo yeendlela zobuchule yocwangcwiso lwegunya kwezothutho phantsi emhlabeni.
b Iquke uludwe ekufuneka: :
i lubonise, ngokulandelelana nangokokubaleka, iiprojekthi nezavenge zeeprojekthi eziza kwenziwa kwisithuba seminyaka emi -5 kwaneendleko zeprojekthi nganye kwakunye nokuthi ii ilungiswe ngokunxulumene nezicwangciso zophuhliso ezihlangeneyo ezifanelekileyo kwakunye neenjongo zophuhliso lomhlaba ezimisiweyo ngokubhekiselele kwi- DFA, okanye apho kunokwenzeka, ngokubhekilelele kumthetho wephondo;
c Iquka zonke iintlobo zezothutho kwanamaziko ezinto, izakhiwo, oomatshini abakhoyo, kwaneendlela ezintsha nezilungisiweyo kwanophuhliso lwentengiso ezinegalelo kwinkqubo yothutho emhlabeni, imiba yomhlaba yezothutho kwizitishi zenqwelomoya namachweba.
d Iquke ulungiso oluneenkcukacha lohlahlo-lwabiwo-mali ngamagunya, ikwaquka noovimba benkxaso-mali ngokunxulumene nezothutho emhlabeni kunyaka-mali ofanelekileyo kwimo echazwe nguMphathiswa MEC
iincwadana zezithuthi zikawonke-wonke iindlela zobuchule kumaphepha-mvume okusebenza isicwangcwiso sengqiqo kwiimeko zeenkonzo zenkxaso.
f imise indlela yobuchule kulawulo lemfuno yokuhamba.
g imise isibonelelo samaziko, izakhono, izinto, zendlela nezothutho, indlela yobuchule yokuphucula nokulondoloza kwakunye
Intoni?
h nendlela yobuchule okanye isilungiso sokuhanjiswa kwamachiza/izinto ezinobungozi.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Amaxwebhu azizikhokelo
Ezichanelekileyo AWAKHO
ISIGABA SESI- 4: UPHICOTHO
Imfuneko ezilindelekileyo ngokunxulumene neziphumo
Iinkcukacha ngemvelaphi yemigaqo-nkqubo nemithetho elungele oko, ubalo lwabazelweyo nababhubhileyo ubungakanani belindle neempawu, indlela zolawulo lwelindle ezikhoyo, ukubonelelwa ngezimali, abanebango, uphicotho lweemfuno.
Iinjongo zendlela zobuchule zolawulo oluhlangeneyo lwelindle ngaphakathi kumasipala (izixhobo zofezekiso zoqoqosho, ubungakanani njalo-njalo);
Intoni?
Inkqubo yofezekiso kwakunye
Nenkqubo yonxibelelwano nothatyatho -
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
I-IWMP luxanduva olukhawulezileyo kumasipala ngamnye.
Umasipala makachonge igosa lecandelo elongamele I-IWMP ekupheleni kwesigaba soku-1. Eli gosa kufuneka liqinisekise ukuba:
Imiba yolawulo lwelindle engumvuka kwinkqubo ze-IDP kujongenwe nayo ngokungqamene neemfuneko ze-IWMP
kwakunye nokuba ezo mfuneko ze IWMP
Ngubani?
kujongenwe nazo kwinkqubo yocwangciso elungelene noko.
Amaxhwebhu ezikhokelo
Achanekileyo Khangela izikhokelo zokuqulunqwa kwezicwangcwiso zolawulo lwelindle ezihlangeneyo, kwakunye nolawulo lwelindle kwindawo ezinengxinano nezingafikelelwayo zinkozo, ukuze kufunyanwe izikhokelo ezithe ngqo nezinenkcukacha.
Iimfuneko zidweliswe kwinkqubo kaRhulumente elungele ukusetyenziswa malunga nongcoliseko oluhlangeneyo nolawulo lwelindle eMzantsi Afrika, apho kunofumaniseka khona iinkcukacha ezingaphezulu. Iimfuneko mazimiselwe ngokomthetho kwinkqubo yokuphuculwa komthetho, ezayo, kwi DEAT.
Qaphela:
Ezinye iziqulatho zeIWMP ziya kuba sele zenziwe kwizigaba ezingaphambili zenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Umzekelo ngulo: iinkcukacha zentsusa, ubalo lwabazelweyo nababhubhuileyo nabungakanani belindle neempawu, ziya kuba selel zivelisiwe kwisigaba sophuhliso - njengenxalenye yenkqubo ye-IDP okanye zingqamene ngokunxulumene necandelo nemiba ephambili ye-IDP kwakunye nezigqibo ezinziweyo ekubeni zilungelelaniswe njani iimfuneko kumsebenzi 1/9C. Umsebenzi ngeli thuba kukuzinzisa , kuzinziswe ezinkcukacha kwizicwangciso zamacandelo ukuze zingeniswe.
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
INJONGO: Ukuyila inkqubo-sakhelo yeendlela zobuchule zezimali zexesha eliphakathi ukwaba oovimba bakamasipala ngokwenkqubo yohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala ukuze kuqinisekiswe ukubanakho nokuzinza kotyalo-mali nemisebenzi kamasipala.
Ngoba?
Ukuqinisekisa uqhangamshelwano nohlahlo-lwabiwo-mali.
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Iinkcazelo ezizishwankathelo (iphepha eli-1) zamalungiselelo olawulo lwezezimali aquka:
uluhlu lwempahla nenkcazelo emfutshane ngoovimba abandakanya iziphathamandla ezongameleyo kwezezimali, iziphathamandla zofezekiso kwanamanye amajelo afana nonondyebo nomphicothi-zincwadi wangaphakathi kwakunye nezikhokelo zolawulo lwezezimali ezisisiseko neenkqubo eziquka phakathi kwezinye, izinto, iintlawulo nemigaqo-nkqubo nomgaqo-nkqubo werhafu, ulawulo lwamatyala nomgaqo-nkqubo wokuqokelelwa kwamatyala.
Inkcazelo esisishwankathelo (amaphepha 1-2) eendlela zobuchule zezimali (ezisekelwe ku 2/4) equka:
izikhokelo zezezimali ezisisiseko neenkqubo iindlela zobuchule zokunikezela ngemali yokusebenza nemali ezinkulu iindlela zobuchule zonyuso lwengeniso.
iindlela zobuchule zolawulo lwezinto/impahla zexabiso.
iindlela zobuchule ezonga iindleko.
Uludwe loqikelelo lwengeniso nenkcitho yeminyaka emi -5 :
Ingxelo yobume bezezimali bebhunga kwakunye
Isishwankathelo sezikhokelo zolawulo lwezezimali nenkqubo mazingabi zeziquka konke kodwa ke maziquke kuphela isishwankathelo salo migaqo-nkqubo neenkqubo eziya kufikelela okanye zibenefuthe elivakalayo kuhlaziyo lwezezimali kanye ngokuphandle zibonise imiba ephambili yophuhliso lwengingqi nonciphiso lwentlupheko.
Zindlela zobuchule kuphela eziphathelene nezinto zexabiso eliqondakalayo nelibalulekileyo obunobuchule emaziqukwe kwiindlela zobuchule zolawulo lwezinto ezinexabiso. Iindlela zobuchule ezifanelekileyo zolawulo lwezinto ezinexabiso mazichazwe luhlolo lwazo zonke izinto zexabiso ngokwemimiselo yosetyenziso olunefuthe. Ifuthe lokusetyenziswa kwazo, iindleko neembuyekezo maziquke iingxelo kulawulo olufanelekileyo kwanemibutho yolawulo lwezinto ezinexabiso xa zizonke (umzekelo, indibaniselwano)
Uqikelelo lwenkcitho yokusebenza maluquke ingqikelelelo yezixhobo yenkcitha yokusebenza ezifana nabasebenzi, ulawulo lwezinto zexabiso, intengo yeenkonzo ezinkulu ngenkcitho echanekileyo yamacandelo efana nolondolozo lweendlela neepaki.
Isishwankathelo sobume bekansile ngokwezimali kwiminyaka emi-5 siya kuqulatha ingeniso yako konke oko kuqikelelweyo, inkcitho yokusebenza, inkcitho kwizimali ezinkulu ngendlela yobuchule yolungelalwano efanelekileyo ukujongana nentsalela esibonisiweyo okanye intsilelo.
Njani?
Amalungiselelo/
Uxanduva lwamaziko olucetyiswayo Isebe likavimba malibe noxanduva lokuqulunqa isicwangciso sezimali kuthetha-thethwano olusondeleleneyo nomphathi kamasipala iintloko zamacandelo, ikomiti yesigqeba/usodolophu wesigqeba.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Elilingwayo
Indlela yobuchule yezimali mayibonise cacileyo ngamanani engqikelelo engeniso nenkcitho.
Ukusuka kungeniso ukuya kwintlanganiso yokuqala: Iveki enye:
Intlanganiso yokucebisana: Iintsuku ezi-2 ukuya kwezi -3:
Uhlaziyo /uqulunqo lwenkqubo:
Iiveki ezi -2
Intlanganiso yokucebisa yesibini- Usuku olu-1 ukuya kwezi -2
Ukuqulunqa uxwebhu: Iiveki ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Iinkqubo zotyalo-mali eziyilwe ngobunono zitsala inkxaso ngezimali
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/5
INKQUBO YEMINYAKA EMI-5 YOTYALO-MALI OLUSISAMBUKU
Injongo: Ukuqhagamshela iiprojekthi eziphambili nemithombo yenkxaso ngezimali esenokufumaneka, ngokwenjenjalo:
kwaziswa iinkqubo zohlahlo-lwabiwo zikamasipala nezolawulo lofezekiso;
ukukhuthaza ulungelelaniso kurhulumente ngaphakathi ngokubhekiselele kuphuhliso nakwinkcitho yotyalo-mali;
ukuyila inkqubo-sakhelo ukuveza ingqiniseko kutyalo-
mali nokukhuthaza utyalo-mali lwangaphandle lohlobo lukawonke-wonke nolwabucala; kunye
NGOBA? - nokunikezela imbono ngokubanzi yolandelalaniso lweprojekthi olulindelekileyo njengesiseko sokuphenduleka.
Amagqabantshintshi ngokubanzi lweeprojekthi ngokunxulumene zotyalo-mali ezisisambuku kuquka:
neziPhumo - iindleko zotyalo-mali xa zizonke imithombo esenokubakho yenkxaso-mali i-arhente yokufezekisa elungele oko inkcitho yesambuku sonyaka eyahlulwe ngokwezigaba ukuba zinokusetyenziswa: iingxaki ezisekelwe kwiindleko.
YINTONI? - ukusebenza kamasipala wonyaka/iindleko zolondolozo ezibangelwa lutyalo-mali.
Iingcebiso zoYilo Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali olusisambuku lweziPhumo iyonke mayingabi kwimo yengxelo ebanzi equkayo;
endaweni yoko mayibe kwimo yohlahlelo (itheyibhile)
NJANI?
Amalungiselelo/Uxanduva Isebe likavimba malinikwe uxanduva lokuqulunqa
Lwamaziko olucetyiswayo isicwangciso sezimali lithetha-thethana rhoqo nomlawuli kamasipala, iintloko zamasebe ezijongene neeprojekthi zotyalo-mali kwakunye nabaxhasi ngezimali nabafezekisi abafanelekileyo.
NGUBANI?
Qaphela:
Ixesha eliyimfuneko
Ukuqulunqwa kweNkqubo yotyalo-mali olusisambuku (elilingwanyo) okuzinzisiweyo sisixhobo esibalulekileyo
Akukho nkqubo yahlukileyo, sokuhlola uhlahlo lwabiwo-mali lweeprojekthi kodwa igqiza lamacandelo oluphakanyisiweyo (noqikelelo lweendleko)
axananazileyo malibekele ngokwembono yolawulo lwezimali. Le nkqubo bucala iveki ezintlanu inyanzelisa ukuba kubekho uthetha-thethwano zokuyila nokugqityezelwa olusondeleleneyo namaGqiza oPhando kokubhalwa phantsi eeProjekthi ukufikelela kuyilo lweeprojekthi ezicacileyo kwenkqubo yotyalo-mali nezifikelelekayo kunye nobalo, lweendleko lwesambuku.
Ukumiswa kweeNkqubo (ezenziwe izigaba) zotyalo-
mali olusisambuku ezahlulwe ngokwezigaba
Ixesha elimisiweyo lilonke kubandakanya ukubekwa phambili kwemiba
Ukusuka kungeniso ukuya ngolandelelaniso. Oku makusekelwe kwizigqibo kwintlanganiso yokucebisana zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
iveki enye:
Phambi kokubekela bucala iiprojekthi ngokubeka
Intlanganiso yokucebisana phambili imiba ethile, zonke iindlela zokwenza ukuba yoku-1: iintsuku ezi-2 kuthotywe iindleko zeeprojekthi ukuya kwezi-3. mazisetyenziswe.
Uhlaziyo/ukuqulunqwa kwenkqubo: iiveki ezi-2.
Ukuqulunqwa koxwebhu:
iiveki ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ixesha ngowona vimba wethu uxabisekileyo. Malilawulwe ngobunono.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/6
INKQUBO YEMINYAKA EMI-5 YOKUSEBENZA
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano olungqingqwa phakathi kocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo nolawulo lukamasipala ngokunika amagqabantshintshi ngokubanzi ngemisebsnzi engundoqo kumasipala ebangwe yi-IDP
NGOBA? Ukumisela isiseko sokubeka esweni inkqubela
Iimfuneko
Itheyibhile yamagqabantshintshi ngokwezigaba yazo ezilindelekileyo zonke iiprojekthi nemigama ephambili esele ihanjiwe kwaneziphumo ekujoliswe kuzo zonyaka
Ngokunxulumene neziphumo
YINTONI?
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Iingcebiso zokuYila
Inkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5
Iziphumo mayingabi kwimo yengxelo yomlomo, endaweni yoko mayibe kwimo yetheyibhile kunye/okanye ibha-tshati eshwankathela iinkcukacha zeeprojekthi kwithuba leminyaka emihlanu.
NJANI?
Amalungiselelo/
Uxanduva lwamaziko
UMlawuli kaMasipala njengegosa elongamele ulawulo lwenkqubo yofezekiso makaluthathele kuye uxanduva lwalo msebenzi wocwangciso. Oku kuya kumnceda ekufumaniseni ukuba ingaba i-IDP sisicwangciso esifanelekileyo na xa kuqwalaselwa izakhono zolawulo lukaMasipala.
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Ukuqulunqwa kweNkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5 ezinzisiweyo, sisixhobo esibalulekileyo
Uqulunqo phambi sokuvavanya i-IDP nesindululo seprojekthi ngasinye kwentlanganiso yokucebisana ngokwembono yolawulo. Le nkqubo inyanzelisa yesi-2 uthetha-thethwano ngokusondeleleneyo phakathi komlawuli kamasipala namaGqiza oPhando eeProjekthi ukufikelela kwiqela
Iiveki ezi-2 lezindululo zeeprojekthi ezinokwenzeka ngempumelelo
Intlanganiso yokucebisana yesi-2
ingxoxo: Usuku ukuya kwezimbini. Iinguqu emva kwendibano yokucebisana yesi-2 usuku - iintsuku ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ukumisela isiseko senkqubo ehlangeneyo yobeko-sweni nolawulo lokwenza
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/7
INKQUBO EHLANGENEYO YOBEKO-SWENI NOLAWULO LOKWENZA
Injongo: Ukuqinisekisa ukuphenduleka okusekelwe kwinkqubo elula, enempembelelo nenobeko-sweni olufikelelekayo nolawulo lokwenza njengesixhobo solawulo soMlawuli kaMasipala nanjengesixhobo sokulamla sebhunga.
NGOBA?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Uluhlu lwezalathisi zophuhliso oluzinzisiweyo lweenjongo ze-IDP.
Uqulunqo ngokwetheyibhile lwemiba eziziphumo ekujoliswe kuyo zazo zonke iiprojekthi ze-IDP.
Ishedyuli yexesha enemihla yemigama ebalulekileyo yeeprojekthi zonke.
Uluhlu lwezalathisi zokusebenza ezingajongenanga ngqo neeprojekthi.
Isicwangciso sokusebenza esiquka iimfuneko zovimba zokulawula inkqubo yolawulo lobeko-sweni nokwenza, kuquka ukuhanjiswa kweenkcukacha
YINTONI? Ukumiswa kwexesha nabathathi-nxaxheba
Abalungele oko.
Ngokubhekiselele kwiNkqubo Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
Iingcebiso zokuYila Inkqubo yolawulo yobeko-sweni nokwenza iziphumo ehlangeneyo yenziwe ziimilo noyilo lwengqokelela yenkcukacha, unxibelelwano nemisebenzi yophicotho.
Iingcebiso zokwakha
Ubume beNkqubo
Makuqokelelwe kukhangelwa zonke izalathisi zeenjongo zeeprojekthi wandule ukuzingqinelanisa ngokweentlobo zezalathisi namanani ekujoliswe kuwo.
Makuqokelelwe kukhangelwe imiba ekujoliswe kuyo, iziganeko ezibalulekiyo zeeprojekthi zonke uzingqinelanise
Makunikwe inkcazelo eyimpendulo kumaGqiza oPhando eeprojekthi uze uqinisekise izilungiso eziyimfuneko.
Makumiselwe izalathisi zokusebenza ezifikelela
NJANI? macala onke (khangela Isikhokelo VI)
Amalungiselelo/uxanduva
Umasipala ngamnye makanyule igosa eliza kongamela
Olucetyisiweyo ulawulo lobeko-sweni nokwenza eliphenduleka ngqo lwezamaziko kuMlawuli kaMasipala. Eli gosa liya kuba noxanduva lokucacisa iNkqubo yolawulo yobeko-sweni nokwenza ehlangeneyo.
Lo msebenzi ufuna uthetha-thethwano olungqongqo kunye namaGqiza oPhando eeProjekthi ukuqinisekisa ukuba uyilo lweeprojekthi lucace ngokwanelisayo
NGUBANI? ukubeka esweni inkqubela nempembelelo.
Ixesha eliyimfuneko
Qaphela:
elilingwayo
Xa kuhlolwa izalathisi makuqinisekiswe ukuba
Uqulunqo phambi - zicace ngokwaneleyo kwaye zithe ngqo ukuze kwentlanganiso yokucebisana zilinganiswe.
Intlanganiso yokucebisana yesi- - kulula ukuba zihlolwe ngaphandle kweendleko
(ingxoxo): eziphakamileyo/eziphezulu zophando.
Usuku olu-1 ukuya kwezi-2 -zezokwenene ngokubhekiselele koko kunokufikelelwa
Izilungiso ngeenzame ezikhoyo ngethuba elinikiweyo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Izixeko ezinokuhlaliwa ezihlangeneyo, iidolophu namaphandle anokuhlaliwa ahlangeneyo zifumaneka ngomgaqo-nkqubo, iindlela zobuchule nokwenza
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/8
Injongo: : Ukubonelela ngomkhomba-ndlela jikelele ukukhokela uthatho lwezigqibo nemisebenzi ngethuba lonyaka elixananazileyo kujoliswe kuyilo lwezixeko, iidolophu neendawo zokuhlala ezinokuhlaliwa ezihlangeneyo.
Ukuyila inkqubo-sakhelo yendlela enobuchule yoqulunqo lweenkqubo ezifanelekileyo zolawulo lokusetyenziswa komhlaba ngokuthi kwaziswe izigqibo zeenkundla zamatyala zophuhliso, amasebe ezindlu neekomiti zophuhliso ezifanelekileyo;
kwakunye
NGOBA? - nokuyila inkqubo-sakhelo yokuzithemba kutyalo-mali oluncedisa utyalo-mali lwawo omabini amacandelo kawonke-wonke nawabucala.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Isahluko sesishwankathelo esiquka:
ngokunxulumene - iinjongo zophuhliso lwendawo nemiba evela neziphumo kuphicotho lwendawo (1/5);
kwiziphumo - imigqalisela yophuhliso lwendawo yengingqi (2/3a)
kuquka izikhokelo zeendlela zobuchule ezingqalileyo zokuhlenga-hlengisa indawo nokuhlanganiswa kwendawo ukumelwa kwendawo zazo zonke iinjongo neendlela zobuchule zophuhliso zemilinganiselo yendawo;
indawo yeeprojekthi zonke; kwakunye nesishwankathelo semiba yohlengahlengiso lwezemihlaba neeprojekthi ezinxulumene noko okanye amacandelo ezo projekthi.
YINTONI?
Iimephu ezibonisa iinjongo neendlela zobuchule zeendawo nezithe ngqo ngokwanelisayo ukwazisa ulawulo lomhlaba nezigqibo zotyalo-mali.
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingeniso zokuYila INkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo, ukuze ibe nakho
Iziphumo ukwazisa ulawulo lwezomhlaba nezigqibo zotyalo-
mali, kufuneka iquke iimephu ezibonisa kanye:
imimandla enqwenelekayo nekujoliswe kuyo ngentlobo ezithile zokusetyenziswa komhlaba imimandla apho intlobo ezithile zokusetyenziswa komhlaba zikhethelwa ecaleni; kwakunye neendawo zeeprojekthi ze-IDP, ukunika ubungqina bokuhambelana kwe-IDP neenjongo zeendawo neendlela zobuchule ezibonakaliswe kwezi mephu.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benNkqubo Qwalasela zonke izindululo zeeprojekthi ukungaguquki, neziphumo zophicotho lwendawo, imigqalisela yophuhliso lwendawo nezikhokelo zeendlela zobuchule zokuhlenga-hlengisa indawo.
Hlola ukongezeleleka kwefuthe leenkqubo zendawo nokunika izimvo kumaGqiza oPhando lweProjekthi okanye inkqubo yecandelo yohleng-hlengiso apho luyimfuneko khona.
Nikezela ngenkcazelo eyimpendulo kumaGqiza oPhando eeProjekthi kwiimeko apho kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olungonelanga.
Amalungiselelo/
Uxanduva
Isebe okanye icandelo locwangciso malinikwe uxanduva
Ol lwamaziko olucetyiswayo lokuqulunqa iNkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo phezu ngokwesiseko sezindululo nezikhokelo zeendlela zobuchule zengingqi.
Inkqubo yokulungisa iimephu kwaye ukuyila uxwebhu isahluko lwesishwankathelo kunenkangeleko enobugcisa kwaye oku kuya kufuna iinkonzo zengcali zommandla njengomzobi weemephu kunye/okanye umcwangcisi wedolophu nowommandla onolwazi lweziphumo zenkqubo yocwangciso lwengingqi iyonke.
NGUBANI?
Kwiimeko apho oomasipala bangenakuba nazo izakhono zoqeqesho kwicala locwangciso lwedolophu nolwemimandla, ingcali ingachwechwelwa umz.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Inkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo ifanele ukwakha isuntsu elibophelelayo le-IDP. Oko kuthetha ukuba le
Akukho nkqubo,yahlukileyo nkqubo-sakhelo kufuneka icace ithi ngqo kwimeko apho licandelo, locwangciso ifuna ukunyanzelisa okanye ukunqanda iintlobo ezithile kuphela elinokwenza zokusetyenziswa komhlaba.
ubuncinane iiveki ezi-5 Noxa kunjalo, oku akuthethi ukuba le nkqubo-sakhelo zibe nokusebenziseka kufuneka imiselwe ngokubhekiselele kwindlela
Ukuqulunqwa kwakunye esiya kuthi sisetyenziswe ngayo isiqendu ngasinye somhlaba.
kwakunye nokuhlolwa Akukho mfuneko yokumiswa okuquka imimandla kweeprojekthi ekusetyenzisweni komhlaba kwimimandla ethile.
Iiveki ezi-2.
Inkcazelo eyimpendulo kumiselo lwegqiza leeprojekthi nokwamkelwa kweenguqu: iiveki ezi-2.
Intlanganiso yokucebisana yeQonga leeNgxoxo laBameli:
iintsuku ezi-2 ukuya kwezi-3
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Uquko aluzuzwa ngeeprojekthi ezizodwa kuphela, koko luzuzwa ngokuyila zonke iiprojekthi ngendlela equkayo.
INKQUBO EHLANGENEYO YOKUNCITSHISWA KWENTLUPHEKO NOLINGANO NGOKWESINI
Injongo: : Ukuqinisekisa iqela lamanyathelo angaguqukiyo ekunciphiseni intlupheko nokuba negalelo kulungelelaniso ngokwesini kumasipala.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo yamaphepha ama-2
ngokunxulumene - ukuphawula ngokufutshane ngeziphumo zophicotho neziphumo lwezentlalo nezoqoqosho (1/6)
ukuphawula malunga nezikhokelo zobuchule ngentlupheko nesini (2/3); kwakunye isishwankathelo esizinzisiweyo semisebenzi enxulumene YINTONI? nentlupheko nesini ekwayinxalenye yeeprojekthi eziyiliweyo.
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi
Zokwakha ubume ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo beNkqubo zeendlela zobuchule
Ingaba iingxaki eziphambili ezinxulumene nentlupheko nesini ziqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba kukho iindlela zokwenza ezithanda ukukhulisa intlupheko nokungalingani ngokwesini na?
Makushwankathelwe onke amanyathelo nemiba enxulumene nentlupheko kwanesini njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo.
Nika inkcazelo kumaGgqiza oPhando lweeProjekthi xa kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olunganelisiyo/olunganelanga.
Makuziswe loo nkqubo, kwakunye nezimvo neengcebiso kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
Makuqinisekiswe ukuba iingcebiso zeQonga
NJANI? LeNgxoxo laBameli ziyabandakanywa kwizindululo zokugqibela zeprojekthi nakwiNkqubo ehlangeneyo yokuncitshiswa kwentlupheko nolinganiso ngokwesini.
Amalungiselelo/Uxanduva
Uqulunqo lweNkqubo ehlangeneyo yokunciphisa lwamaziko olucetyiswayo intlupheko nolingano ngokwesini makwenziwe ngumntu onolwazi nobuchwepheshe.
Makuqinisekiswe ukuba abameli abasemthethweni okanye amagwetha bemigangatho yezentlalo abachaphazelekayo baya kuzihamba iintlanganiso zokucebisana zeQonga leNgxoxo labameli le-IDP
kwisigaba sesi-4.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
"Inkqubo ehlangeneyo yokunciphisa intlupheko nolinganiso ngokwesini" asiyonkqubo eyongezelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili. Endaweni yoko, yenzelwe ukubonisa iinzame ezinxulumene nentlupheko nesini yazo zonke iiprojekthi ze-IDP
ngokwemeko ezikuyo.
Ngoko oko, sisixhobo sokugalel'ebhayini kunokubhekisela phaya imiba yentlupheko neyesini.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ukukhangela ifuthe lokusingqongileyo lilonke.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/10
INKQUBO EHLANGENEYO YENDALO YOKUSINGQONGILEYO
Injongo: : Ukuba negalelo kwindalo yokusingqongileyo esempilweni ngokuqinisekisa ukuba:
imiba yendalo esingqongileyo engxamisekileyo iqwalaselwa ngokufanelekileyo; kwaye
NGOBA? - iiprojekthi ezingqwenelwayo azinafuthe lingalunganga kwindalo esingqongileyo.
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo yamaphepha ama-2
ezilindelweyo: kwisi-3 kunye nomzobo/isicwangciso esiquka:
ngokunxulumene - ukuphawula ngokufutshane kwiziphumo zemiba neziphumo yokusingqongileyo echongwe kwisigaba sophicotho;
uqwalaselo lwezikhokelo zeendlela zobuchule ngokusingqongileyo (2/3);
ingxelo zeeprojekthi nemisebenzi yazo echaphazela okusingqongileyo ngokubonakalayo:
inkcazo yendlela aya kuthi ngayo umasipala aqinisekise ukuba iiprojekthi zakhe zihambelana nemigqalisela yeNEMA
nezithethe nemigangatho yokusingqongileyo zikazwelonke; kwakunye nochongo lwezo projekthi zifuna i-EIA.
Ngokunxulumene - Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo - Makuqwalaselwe iinkcukacha ezifanelekileyo zeZicwangciso zoLawulo zokusiNgqongileyo neziCwangciso zoFezekiso okusiNgqongileyo zamasebe kazwelonke nawamaphondo.
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi zokwakha ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo ubume beNkqubo zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yokusingqongileyo yophicotho iqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba zikhona na iindlela zokwenza ezichonga, ziqikelele zize zivavanye ifuthe elibonakalayo nelinokubakho kwindalo esingqongileyo, kujongwe ekunciphiseni ifuthe elingalunganga nasekwandiseni izibonelelo.
Ingaba iNkqubo yokusiNgqongileyo ehlangeneyo iziqwalasela ngokwaneleyo na izicwangciso zofezekiso lokusingqongileyo zamaphondo?
Makanikwe inkcazelo kumaGqiza oPhando eeProjekthi xa kungekho kuhambelana okanye uqwalaselo olunganelanga.
Makushwankathelwe onke amanyathelo, imiba nemisebenzi njengenxalenye yenkqubo enye yokusingqongileyo engathandabuzekiyo.
Makuziswe le nkqubo kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP, ikhatshwa zizimvo neengcebiso.
NJANI? Makuqinisekiswe ukuba iingcebiso zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP zifakelelwe kwizindululo zokugqibela zeeprojekthi nakwinkqubo nganye kwiiNkqubo zamacandelo ezihlangeneyo.
Amalungiselelo/Uxanduva
Igosa likamasipala eliphezulu elongamele imicimbi lwamaziko olucetyiswayo yokusingqongileyo malinikwe uxanduva lokuqulunqa
INkqubo yokusingqongileyo ehlangeneyo.
Apho umasipala asilelayo kwizakhono kucwangciso lokusingqongileyo, ungafunwa iingcebiso kumntu onolwazi noyingcali nonobuchwepheshe ukunceda ekuyileni iNkqubo yokusiNgqongileyo eHlangeneyo.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
INkqubo yokusiNgqongileyo eHlangeneyo asiyonkqubo eyonzelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili.
Khangela umsebenzi Imiselwe ukwamkela amagalelo okusingqongileyo wocwangciso (4/2) avela kuzo zonke iiprojekthi ze-IDP ngokwemeko.
Ngako oko, isisixhobo sokuhambisa ndaweni-nye kunokuba sisongezelelo nje kwimiba yokusingqongileyo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Yindlela urhulumente wengingqi athi azalisekise ngayo imisebenzi yolawulo nophuhliso ethi iqondise ukuba ngaba imisebenzi yabantu bengingqi iya kuyilwa okanye itshatyalaliswe na.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/11
Injongo: Ukuqinisekisa iqela lamanyathelo angaguqukiyo nalungele ukukhuthaza imisebenzi yezoqoqosho lwengingqi okunokwenzeka nokudala imisebenzi.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo yesishwankathelo esinamaphepha ama-2
ezilindelekileyo: ukuya kwama-3 aquka.
ngokunxulumene - ukuphawula okufutshane ngokubhekiselele kwiziphumo kwiziphumo zophicotho lwezentlalo noqoqosho (1/6);
Uqwalaselo lwezikhokelo zeendlela zobuchule kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi (2/3);
Ngokunxulumene - Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingcebiso Makuchongwe zonke iiprojekthi ezinentsingiselo
Zokwakha ubume benkqubo kwezoqoqosho nezineenjongo zophuhliso njengezona ziphumo zingundoqo beNkqubo (iiprojekthi ze-LED ezizimeleyo) .
Makukhangelwe izindululo zezi projekthi ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo zeendlela zobuchule:
Ingaba izinyanzelo zophuhliso lwezoqoqosho nokudalwa kwemisebenzi ziqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana na nezikhokelo zeendlela zobuchule zezoqoqosho?.
Ingaba amanyathelo/iiprojekthi ziyahambelana na noqwalaselo lokunokwenzeka kwezoqoqosho?
Ingaba kukho amanyathelo okanye iindlela zokwenza ezithanda ukutyhafisa okanye ukulibazisa utyalo-mali lwezoqoqosho kwanokudala imisebenzi?
Makushwankathelwe onke amanyathelo ekulindeleke ukuba abe nefuthe kuphuhliso lwezoqoqosho njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo yezoqoqosho
Makunikwe izimvo kumaGqiza oPhando lweeProjekthi xa kungekho ukuhambelana okanye xa kukho uqwalaselo olungonelisiyo.
NJANI? Khangela ingcebiso ezenziweyo kumsebenzi ngamnye wocwangciso (4/4 ukuya 4/12).
Amalungiselelo/Uxanduva
ehlangeneyo.
Ingcaphephe kuphuhliso lwezoqoqosho ingachwechwelwa ukuze incedise kuyilo lwenkqubo xa umasipala engenazo izakhono kwicala locwangciso lwezoqoqosho.
Makuqinisekiswe ukuba abameli abasemthethweni becandelo loshishino nelemisebenzi,
NGUBANI? Kuquka amagqwetha abo bangaphangeliyo nawo ahambe iintlanganiso zokucebisana zeQonga lweeNgxoxo laBameli le-IDP kwisigaba sesi-4.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Iinkqubo zolawulo neendlela zobuchule .
Khangela umsebenzi zonxibelelwano zinganefuthe elimmandla wocwangciso (4/2) kutyalo-mali lwezoqoqosho nakuyilo lwemisebenzi kunayo nayiphi na inkuthazo yotyalo-mali ekujoliswe kuyo okanye iprojekthi yoyilo lwemisebenzi. Ukuqinisekisa ukuhambelana kweenkqubo ezilolo hlobo neenjongo ze-LED, ngoko ke, ngumlinganiselo obaluleke kakhulu wokumisela inkqubo ye-LED ezinzisiweyo nenempumelelo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Imo ilandela umsebenzi uququzelelelo lulandela imisebenzi.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/12
INKQUBO EHLANGENEYO YAMAZIKO
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba iqela lamanyathelo angaguqukiyo nahlangeneyo otshintsho lwamaziko nofezekiso oluhlangeneyo luyenzeka kumasipala, ngokwenza njalo lube negalelo kuqhagamshelwano oluluqilima phakathi kocwangciso nofezekiso.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo esinamaphepha ezilindelekileyo: ama-2 ukuya kwama-5 aquka:
ngokunxulumene - ukuphawula okufutshane malunga neziphumo zophicotho neziphumo kwinqanaba likaMasipala (1/4);
ukuphawula malunga nezikhokelo zeendlela zobuchule zamaziko (2/3) neNkqubo-sakhelo yoovimba (2/4);
kwakunye nesishwankathelo esizinzisiweyo semisebenzi yamaziko eyinxalenye yeeprojekthi eziyilwayo
Iingcebiso zokubunjwa iNkqubo yamaziko ehlangeneyo eza kuthathwa njengenxalenye yenkqubo ye-IDP, mayaziswe ziimfuneko zomthetho wezolingano ngokwezeNgqesho neendlela zobuchule zabantu bokusebenza zikamasipala.
Inkqubo yamaziko ehlanganeyo mayiyilwe njengesishwankathelo seemfuneko zamaziko.
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi zokubunjwa ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo kweNkqubo zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yamaziko yophicotho iqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba imiqobo yamaziko namandla oluntu iqwalaselwe ngokwaneleyo na?
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukungafihlisi nokugqibelela ngokubonisa zonke iimpawu zemilinganiselo eeprojekthi ngokwemeko.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/3
Iingcebiso zoYilo Kucetyiswa ukusetyenziswa kwale ndlela inye lweziphumo yephepha elinye elisemgangathweni lezindululo zeeprojekthi zonke.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Ukwakhiwa kwesindululo sale projekthi kuqwalasela zonke iimfuneko zocwangcwiso lwamacandelo athile ngokubhekiselele kuyilo lweprojekthi.
Injongo/Iinjongo Izalathisi zokuphumeza iinjongo (khangela 3/6)
Iindleko Uqikelelo lohlahlo-lwabiwo- Oovimba mali (khangela ku-3/9) bezezimali
Amanqaku
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Umbuzo othi NJANI uyathetha ebantwini
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/4
INXAXHEBA YAMAQELA EKUJOLISWE KUWO KUCWANGCWISO LWEEPROJEKTHI
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba ufezekiso lweprojekthi (ngakumbi indawo neendleko) lungqamene neemfuno ezithile nezakhono ezithe ngqo zabo baya kuzisebenzisa nokuba ngenxa yoko
NGOBA? baya kuyixhasa baze bayenze eyabo.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Izindululo zeeprojekthi zibonisa iimfuno ezithile ngokunxulumene neemfuneko zoluntu/abo banebango nesiphumo abazivakalisileyo ezo mfuno bavumelana ngazo.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Makwaziswe uluntu oluchaphazelekayo, abanebango nenkqubo kwana nabahlali ngeeprojekthi ezinqwenelwayo, mabamenyelwe ezintlanganisweni kuqwalaselwe izimvo nemiba ebaxhalabisayo.
Ubume benkqubo zeeprojekthi. Ukuyila amaseko okanye iinkonzo ezinxulumene noluntu olusendaweni kufuna uthetha-thethwano olunzulu noluntu olo luchaphazelekayo, ngakumbi ukuba kukho ubuhlakani boluntu lonke. Oku kukwanjalo nakwiiprojekthi ezifuna ukunika inkxaso okanye zibandakanye intsebenziswano yabathile ebanebango.
Kwiiprojekthi ezibanzi zikamasipala iindibano zikawonke-wonke okanye iingxoxo kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP zingayeyona ndlela ifanelekileyo.
AmaGqiza oPhando eeProjekthi makakhangelisise ngocoselelo ukuba yeyiphi na imiba yeprojekthi ekunokuthi abo kujoliswe kubo banganegalelo elililo ukuze bangakhathazi abantu
NJANI? ngemiba engabafanelenga.
Ulungelelaniso / Indlela yokuthatha inxaxheba yamaGqiza oPhando
Uxanduva lwamaziko eeProjekthi mayikulungele ukutshintsha. Le ndlela olucetyiswayo ayifuni nkqubo-sakhelo yamaziko emiswe ngexa elingaphambili .
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Kubakho iyantlukwano
Naluphi ubandakanyo okanye uthatho nxaxheba loluntu ngokohlobo lweeprojekthi. okanye lwabanebango malikubonise oko. Maluquke onke
Ixesha elisikiweyo amaqela abantu abachaphazelekayo, ngamehlo malingadluli kwinyanga ezentlalo, isini, ngokweminyaka yobudala, enye ngokomthetho. Xa ngokwendawo njl. njl ukuphepha izigqibo ezimbono-
kukho ungquzulwano mbini kumaqela athile.
olungenakusonjululwa
Kwiiprojekthi ezinxulumene nokusetyenziswa ngamaGqiza oPhando komhlaba okanye ukusetyenziswa kwabanye oovimba eeProjekthi," abaququzeleli bendalo emaphandleni, ukubandakanywa amagunya be-IDP mababe nenxaxheba eNkosi zemveli kungangundoqo kuxhomekeka yokujonga ukufumaneka kwindima edlalwa lulawulo lweeNkosi kummandla kweendlela ezifanelekileyo othile.
zokusombulula olo ngquzulwano.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ulungelelaniso luqhubeka ngokubakho kwentsebenziswano kwinqanaba lobugcisa
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/5
INXAXHEBA YAMACANDELO KWAZWELONKE NAMAPHONDO NAMANYE AMAHLAKANI
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba izindululo zeeprojekthi zilungelelaniswa neendlela zobuchule zamacandelo neenkqubo zamacandelo karhulumente kazwelonke nowamaphondo.
NGOBA? Lo msebenzi uya kunceda ekumiseleni ukuthengwa kwabathatha inxaxheba karhulumente abaphambili, abangekho phantsi kolawulo lukarhulumente nabamacandelo abucala.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Izindululo zeeprojekthi mazibonakalise kwaye zaziswe ngokunxulumene ziimfuneko ezisemthethweni izikhokelo zomgaqo-
neziphumo nkqubo iindlela zobuchule ,imiba ephambili, iinkqubo neendlela zokwenza ezinobugcisa zamasebe amacandelo kazwelonke nawamaphondo nabubuchwepheshe bamaqela angekho phantsi kolawulo lukarhulumente nobamacandelo abucala.
YINTONI?
Isakhono samaGqiza oPhando eeProjekthi sokukwazi ukukhetha eyona ndlela indlela efanelekileyo yobugcisa neyokuququzelela xa kuyilwa izindululo zeeprojekthi.
Ngokunxulumene
Ingcebiso ngokwakha Xa kuququzelwa iGqiza loPhando leeProjekthi,
Ubume benkqubo liqwalasela ukuba ngawaphi amasebe amacandelo, amahlakani angekho phantsi kolawulo lukarhulumente namacandelo abucala, emakuthetha- thwane nawo ekuqulunqeni izindululo zeeprojekthi.
Phambi kokuthetha-thethana naba bantu, mabaziswe ngemvelaphi yeeNdlela zobuchule neenjongo zoPhuhliso ezithe zenza ukuba kuchongwe iiprojekthi nenkqubo-sakhelo yoovimba bezimali ezinokusebenza kuzo. Makucaciswe inkqubo yoqulunqo lweprojekthi ukuphakamisa umgangatho wegalelo lamagosa namahlakani amacandelo.
NJANI? Uthatho-nxaxheba maluququzelelwe ngendlela enganamiqathango ngokweemfunoezithe ngqo. kwiimeko ezininzi unxibelelwano olubhaliweyo okanye unxibelelwano ngemfonomfono lungasebenza ngcono ngaphezu kweentlanganiso.
Amalungiselelo / Amagosa amacandelo asuka kwamanye amacandelo
Uxanduva lwamaziko karhulumente, namahlakani asukakwimibutho olucetywayo engalawulwa ngurhulumente namacandelo abucala akamelanga kuba yinxalenye yeGqiza loPhando leeProjekthi, ngokomthetho, kodwa mawachwechwelwe xa kuyimfuneko oko.
Kuxa amagosa amacandelo asuka kwamanye amacandelo karhulumente namahlakani asuka kwimibutho engalawulwa ngurhulumente namacandelo abucala ayingxam kuyilo lwezindululo zeeprojekthi kuphela apho anokuba yinxalenye yeGqiza loPhando leeProjekthi.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Khumbula ukuba iiprojekthi ezimbaxa nezixandileyo Amagosa amacandelo ziya kuciciyelwa ngakumbi kwizifundo zophando asuka kwamanye amacandelo zokubanakho ukwenzeka. Ngenxa yoko inqanaba/
karhulumente, namahlakani weenkcukacha ezifunwa kumagosa avela kwimibutho engalawulwa amacandelo asuka kwamanye amacandelo karhulumente ngurhulumente nakumacandelo amahlakani asuka kwiimibutho engalawulwa ngu-
abucala aya kubandakanya rhulumente nakumacandelo abucala mayijoliswe amaxesha ngamaxesha ukuze kwiimfuneko zeziphumo zezindululo zeeProjekthi oku kungqinelane neeprojekthi eziyiliweyo kweli nqanaba kwesi sigaba.(3/3).
ngethuba leenyanga ezi-2
zezi sigaba.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuthetha ngqo ngokucacileyo le nto sifuna ukuyifezekisa
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/6
UKUMISWA KWEZALATHISI ZEENJONGO
Injongo: Ukunika umfanekiso ocacileyo wefuthe elilindelekileyo nenzuzo zeprojekthi kwikansile, iqumrhu lolawulo nakuwonke-wonke, ngokuthi kubekho ukuthetheleleleka kweeprojekthi nesiseko senkqubo yobeko-sweni.
NGOBA?
Iimfuno ezilindelekileyo:
Iinjongo zeeprojekthi zicacisiwe ngokunika iinkcukacha ngokunxulumene ezinqwenelekayo malunga noku:
nesiphumo - imithamo ubunjani ( umzekelo ;imigangatho yeenkonzo)
YINTONI? - amaqela ekujoliswa kuwo/abanelungelo lokuzuza indawo ukumiswa kwexesha
Ngokunxulumene
Azikho nenkqubo
Ingcebiso ngokwakha Izalathisi zemibono mazigqitywe njengenxalenye ubume benkqubo yenkqubo ephindiweyo yocwangciso lweprojekthi ukuze ibe yeyokwenene. Kungaba nakho ukufumanisa ubukhulu befuthe elilindelekileyo, ukuba iGqiza loPhando lweeProjekthi liyazi ukuba zeziphi iziphumo ekujoliswe kuzo ezinokufikeleleka ngoncedo loovimba abakhoyo.
NJANI?
Iingcebiso zokuYila Injongo ingaqiniswa sisalathisi esinye esiqonda yonke iziphumo imilinganiselo eqingqiweyo okanye liqela lezalathisi okanye ngokunikezela ngenkcukacha ezinobunjani ubunjani ngendlela ecwangcwisiweyo yetheyibhile.
Iinjongo ezichazayo umzekelo, uqhelaniso lweenkonzo oluphuculiweyo lolawulo lukamasipala kungafuneka zichazwe zizalathisi ezingathanga ngqo njengepesenti eyandisiweyo yabaxumi abanelisekileyo ziinkonzo okanye ixesha elincitshisiweyo lokuma ulinde.
Imizekelo
Ukuya kunyaka wama-2005 izinga lentswela-ngqesho kwilokishi engu-X ithotywe ukusuka kuma-40% yaya kuthi xhaxhe kuma-30% amabhinqa/abantu ababhinqileyo lehle ukusuka kuma-50% laya kuma kuma-35%. Bonke abasebenzi basandul'ukuqeshwa baye bahlala engqeshweni ngaphezulu kweenyanga
Itheyibhile.
Ezidolophini Emaphandleni
Izinga
Oku kuya kwenziwa ngamaGqiza oPhando eeProjekthi
Amalungiselelo
NGUBANI?
Imfuneko yexesha Qaphela:
elilingwayo
Izalathisi ziluncedo kuphela ekubekeni impumelelo esweni ukuba zinokuhlolwa okanye zilinganiswe ngaphandle kokudala iindleko ezinkulu ekufumaneni iinkcukacha.
Apho kunzima khona ukulinganisa ifuthe ngokwesigama somlinganiselo, uhlolo lwenxaxheba lwempumelelo namaqela ekujoliswe kuwo nabantu abanolwazi bengingqi bangacetyiswa.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukucebisa ulawulo ngezinto emazenziwe- Xelela abantu ngezinto amabazilindele
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/7
IZIPHUMO / IMIBA EKUJOLISWE KUZO/IINDAWO ZEEPROJEKTHI
Injongo: Ukubonelela ulawulo lweprojekthi nabo kujongwe ukuba bazuze ngumbono ocacileyo waloo nto baza kuyifezekisa, abantu, ixesha nendawo. Kungoko ukucacisa iziphumo isisixhobo:
NGOBA? - solawulo lofezekiso (uLawulo ngeeNjongo); kunye nokuphenduleka
Iimfuneko
Ukucacisa ukuba ngubani oya kuziselwa kangakanani na
Ezilindelekileyo ngawuphi unyaka nakweyiphi na indawo.
ngokunxulumene neziphumo
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ingcebiswano namaqela ekujoliswe nenkqubo kuwo namahlakani eeprojekthi.
Ingcebiso ngokwakha Iziphumo ligalelo leprojekthi kwiinjongo ezicacisiweyo ubume benkqubo Mazicaciswe njengenxalenye yenkqubo ephinda-
phindayo ngexesha apho iziphumo namanani ekujoliswe kuwo zilungelelaniswe ngemvisiswano nezalathisi zeenjongo nendlela apha eza kwandisa amathuba anokuthi ngezo ziphmo zinikiweyo ezifumanekayo iinjongo zinokufezekiswa.
Izigqibo ngamaqela ekujoliswe kuwo, izinto ekujoliswe kuzo ngonyaka neendawo zithathwa ukuba zizigqibo ngemiba ebalulekileyo ngubani oza kuqala? neemfuno ezinokunxulunyaniswa nemiba ephambili/engundoqo yoluntu njengoko ziphawulwe eluntwini kuphicotho lwenqanaba labo
NJANI? banebango (khangela Umsebenzi wocwangciso 1/2).
Iingcebiso zokuYila Iziphumo yimiba ezinokufezekiseka; zibonisa oko iziphumo kuyakunikezwa yi-arhente eyenza iprojekthi kubaxhasi/ amaqela ekujoliswe kuwo.
Imiba ekujoliswe kuyo zizinto ezichaza malunga nobuninzi beziphumo, ezibonisa ubungakanani bento emayifezekiswe ngexesha elithile.
Iindawo mazicaciswe kuphela ngeziphumo zeprojekthi ezinganikwanga kwindawo yonke ngaxesha nye.
Amalungiselelo / Ngexesha lenkqubo yokuchazwa kweziphumo izinto uxanduva lwamaziko ekujoliswe kuzo kwaneendawo, uluhlu lwezigqibo olucetywayo. zobugcisa noququzelo zendlela zobuchule imilinganiselo ongaphi kufuneka zithathwe ngamaGgiza oPhando eeProjekthi umze. Ngezixhobo zokwakha, ubungakanani nendawo ngqo yezibonelelo. Ezi zigqibo zifuna ukubandakanyeka kwabo banelungelo lokuzuza nayo yonke imibutho emele ukuba nendima eyidlalayo ekuxhaseni ngezimali nasekufezekiseni iprojekthi.
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Indlela iziphumo zeProjekthi ezichazwa ngayo inxulumene kakhulu nomba wemigangatho yeenkonzo, ngokwenza njalo, kwiindleko zotyalo-mali neendleko
Khangela 3/3 zokuqhuba iinkqubo zeenkonzo. Noxa ezinye zezi zigqibo zazise zigqitywe ngex'elingaphambili njengenxalenye yenkqubo yothatho lwezigqibo zeendlela zobuchule eziquka lukhulu, eminye imiba inganyanzelisa ukuba igqitywe ngokwemeko nganye kwinqanaba lengingqi. Izigqibo ezinjalo mazibe phantsi koqwalaselo olungqingqwa lwezinto zazo ezirheshiweyo zokungatshitshi iindleko zokusebenza ezilandelweyo ezirheshiweyo negalelo elivakalayo ukufikeleleka, inani labantu abanokufumana kwisakhelo sohlahlo-lwabiwo-mali senkqubo yeenkonzo.
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukuba umthwalo osemagxeni uyalawuleka
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano olungenachaphaza phakathi kocwangcwiso nofezekiso ngokulungisa inkqubo sikhokelo yocwangcwiso loshishino leminyaka ecakaciweyo.
NGOBA?
Iimfuno ezilindelekileyo:
Inkcazelo yamagqabantshintshi yokulindelekileyo ngokunxulumene engagqibekanga exela omakwenziwe nini kwaye nesiphumo ngubani nokuba ngubani.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ingcebiso ngokubunjwa Ucwangciso lomsebenzi luthetha ukuyelelisa iziphumo kweNkqubo ekujoliswe kuzo namajelo akhoyo. Ngoko ke, malubhekiselele ngakwiziphumo ezinqwenelekayo ngeli xa kukho umfanekiso wesakhelo engqondweni. Ngenxa yocwangcwiso lomsebenzi, iziphumo nemiba ekujoliswe kuyo kungafuneka zitshintshwe ukuba amajelo awanelanga ukwenza imisebenzi
NJANI?
Iingcebiso Ucwangcwiso lwemisebenzi olunenkcukacha zokuYila lusenokungenzeki okanye aluyomfuneko iziphumo kwesi sigaba socwangciso. Yiloo misebenzi ingundoqo efunekayo ekwenzeni uqikelelo lobalo lweendleko nezinto ezifunekayo kuhlahlo-lwabiwo-mali kuphela emayifunyaniswe.
Iishedyuli zexesha mazibe yiminyaka emihlanu.
ukumiswa kwexesha kwimisebenzi ixesha kungenziwa minyaka le.
Amalungiselelo / Kwinkqubo yocwangcwiso lwemisebenzi bonke abo
Uxanduva lwamaziko balindeleke ukuba baluthathele kubo uxanduva
Olucetywayo lokufezekisa iprojekthi mababandakanywe
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Ayikuchaphazeli elilingwayo
Khangela 3/3
ISIGABA SESI-3: IIPROJEKTHI
Ukuqinisekisa ukuba kukho ingxowa-mali ezaneleyo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 3/9
IINDLEKO/UQIKELELO LOHLAHLO-LWABIWO-MALI/OOVIMBA EZIMALI
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano osondeleleneyo phakathi kocwangciso nohlahlo-lwabiwo-mali ngokuthi kufikelelwe kuqashelo lokwenene malunga neemfuno zezimali.
NGOBA? Ukuba negalelo kwimisebenzi/iinkonzo ezifikelelekayo nezingatshitshiyo ngokufika kuqikelelo lwenene lweendleko zokusebenza ezibandelwa ziiiprojekthi.
Iimfuno ezilindelekileyo:
Uqikelelo lwendleko zotyalo-mali ngeyunithi nganye.
ngokunxulumene
Uhlahlo-lwabiwo-mali lweprojekthi inkcitho yesixa kwisiphumo semali namajelo ezimali.
Uqikelelo lweendleko zokusebenza zonyaka namajelo ezimali.
YINTONI?
Ngokunxulumene
Ukucebisana okunzulu kunye nonondyebo namaziko kwiNkqubo ezimali.
Ingcebiso zokwakha Ukubala iingqikelelo zeendleko noqikelelo lohlahlo-
ubume benkqubo lwabiwo-mali lwakuqala ngezizathu zeziphumo ezilindelweyo nemisebenzi engundoqo/ephambili.
Ukuthelekisa nolwabiwo lohlahlo-lwabiwo-mali lwakuqala nolwazi lwamajelo ezimali.
NJANI? Ukulungelelanisa imfuno zohlahlo-lwabiwo-mali nolwabiwo lohlahlo-lwabiwo-mali ngokuhlaziya iziphumo ekujoliswe kuzo nemisebenzi okanye nangokukhangela amajelo ezimali ongezelelekileyo (ngokwezindululo zeprojekthi eyilwayo).
Amalungiselelo / Kwinkqubo yengqikelelo zeendleko nocwangciso
Uxanduva lwamaziko olucetyisiweyo lohlahlo-lwabiwo-mali makubandakanywe bonke aba
Abafikelelayo kubalo lweendleko ezifanelekileyo ezisekelwe kumava angaphambili; kunye
NGUBANI? Nabo balindeleke ukuba babe negalelo ekuncediseni iprojekthi ngezimali.
Ixesha eliyimfuneko
Elilingwayo
Khangela 3/3 Qaphela:
Onke amanani eendleko nawohlahlo-lwabiwo-mali zingqikelelo nje ezicingelekayo kwesi sigaba socwangciso.
SIGABA SESI-4:
UHLANGANISO
IZIPHUMO
INKQUBO
INTSHAYELELO
Iiprojekthi ezininzi KwisiGaba sesi-4, umasipala makaqinisekise ukuba izindululo zeeprojekthi zingqamene neenjongo neendlela zobuchule ezamkelekileyo, kwakunye nesakhelo soovimba (bezimali namaziko) kwakunye
Isicwangciso esinye neemfuneko ngokwasemthethweni. Ngaphezu koko esihlangeneyo izindululo kufuneka zivunyelaniswe ngokunxulumene neziqulatho, indawo ukumiswa kwexesha ukuze kufikelelwe kwiinkqubo eziluqilima nezihlangeneyo zoomasipala kwakunye nee-arhente zamacandelo okanye abaniki-zinkonzo ababandakanyekayo ekubonelelweni kweenkonzo apha phakathi kumasipala. Esi sigaba singundoqo ekufikeleleni kwisicwangciso esihlangeneyo sophuhliso (IDP).
Isiphumo esiphambili sesiGaba sesi-4 (ngoko-Mthetho weeNkqubo zikaMasipala) yindlela yobuchule yokwenza mayiquke oku:
c Izindululo ezihlaziyiweyo zeeprojekthi ezithathwa njengamaxwebhu ocwangciso lufezekiso okanye zilungele izifundo zophando ngokunokwenzeka.
d Inkqubo zamacandelo eziluqilima okanye izicwangciso
lwabiwo-mali. (Umsebenzi wocwangciso 4/3).
Ukuqinisekisa (c) Isicwangciso esinye sezimali seminyaka emi-5 uqhagamshwelwano kumasipala, esithathwa njengenkqubo-sikhokelo olusondeleyo kucwangciso yexesha eliphakathi yokulawula ukuqokelelwa nakuhlahlo-lwabiwo-mali kwezicwangcwiso zokusebenza zikamasipala kwanocwangciso lwenkcitho. Siquka inkcitho kwinkunzi nakwinkcitho eyenzeka qho size sisebenze njengoxwebhu olungundoqo ekuqinisekiseni uqhagamshelwano olusondelayo phakathi kocwangciso nohlahlo-lwabiwo-mali.
d Inkqubo yotyalo-mali ezizizambuku yeminyaka emi-5
equka utyalo-mali lukawonke-wonke kuwo onke amajelo ezimali. Inceda ekudibaniseni utyalo-mali likawonke-wonke oluvela kumajelo awahlukeneyo ngokungqamene nendawo nexesha kwaye ibonelela uqhelaniso oluthile kwii-arhente (ezingakho) zenkxaso-
mali (umsebenzi wocwangciso 4/5).
Uqhagamshelwano (e) Inkqubo eluqilima yokusebenza yeminyaka emi-5 olusondeleyo locwangciso enika amagqabantshintshi eeprojekthi ngokwezigaba nofezekiso ... kwakunye neziphumo ekujoliswe kuzo zonyaka njengesiseko soqwalaselo ngeliso elibukhali nenkqubo kwanokubanjwa kwemo yezicwangciso zokusebenza zonyaka (Umsebenzi wocwangciso 4/6).
Ukumisa iimeko zolawulo (f) Inkqubo yolawulo ehlangeneyo yoqwalaselo ngeliso oluthe rhoqo lweenkcubeko elibukhali kwanezalathisi zokwenza. Le nkqubo isikelwe kwizalathisi ezingqamene neeprojekthi, iziphumo ekujoliswe kuzo kwanemigama ehanjiweyo enxulumene nemisebenzi. Ikwenza ukuhamba kweenkcuka kube luqilima ngendlela yokuthi inikezele ngeenkcukacha eziyimfuneko kulawulo lukamasipala.
Umsebenzi wocwangciso 4/7.
IDP kunye (g) Inkqubo-sikhokelo ehlangeneyo yophuhliso lwendawo noqhagamshelwano lolawulo ebonisa ukuhambelana kwe-IDP nemigqalisela kusetyenziso mhlaba yendawo neendlela zobuchule kwaye isebenza olusondeleyo lwe-IDP njengesiseko sokulungelelana lwemisebenzi yeendawo kwanezigqibo kulawulo losetyenziso lomhlaba
Umsebenzi wocwangciso 4/8.
i Inkqubo ehlangeneyo yoncitshiso lwentlupheko/yolingano ngokwesini ebonisa ukuhambelana kwe-IDP nezikhokelo zomgaqo-nkqubo ezinxulumene nentlupheko nemiba yesini. Inceda ekufikeleleni kumanyathelo amisiweyo angathandabuzekiyo ajonge ukunciphisa ukungalingani ngokwesini kwaye isebenza njengesiseko sobeko-sweni kwentlupheko noqwalaselo
Ukukhangela nezikhokelo (i) Inkqubo ehlangeneyo yendalo esingqongileyo ebonisa zemigaqo-nkqubo ukuhambelana kwe-IDP nemigaqo-nkqubo yokusingqongileyo, enceda ukuqinisekisa amanyathelo amisiweyo negqibeleleyo ngokungqamene negalelo lendalo esingqongileyo, kwaye isebenza njengesiseko soqwalaselo ngeliso elibukhali legalelo lendalo kokusingqongileyo.
j Inkqubo ehlangeneyo yophuhliso kuqoqosho lwengingqi (LED) enika amagqabantshintshi awo onke amanyathelo ajonge ekukhuthazeni uphuhliso kuqoqosho nokuveliswa kwengqesho kumasipala, ngokwenza njalo, yenze igalelo elithe ngqo kwinkqubo ezinzileyo nelungeleleneyo yenkuthazo enokunceda ukufikelela kwigalelo elinentsingiselo
Umsebenzi wocwangciso 4/10.
Ukuqinisekisa ulungiselelo (k) Inkqubo ehlangeneyo yamaZiko ebonisa ukuba uhlobo lwamaZiko lokuhlaziywa kolawulo nolungelelaniso lwemibutho uMasipala afuna ukumilisela ngalo ulungiselelo lwamaZiko kufezekiso olugqibeleleyo kwe-IDP
Umsebenzi wocwangciso 4/12.
ebonisa zonke inzame zokuqubisana nalo bhubhane ngokwemeko ezikhoyo. Umsebenzi wocwangciso
Ukuzilungiselela (m) Isicwangciso solawulo lwentlekele sona sithi ngokufanelekileyo ngokuchasene nemiba enqumlezayo enxulumene kwiintlekele nezicwangciso ezihlangeneyo singabi kukuqokelelwa kwemiba neziqulatho zezicwangciso esahlukileyo esizimeleyo nesibonisa ulungiselelo lukamasipala ukumelana nemiboniso yentlekele engakho.
Umsebenzi wocwangciso 4/11
Uninzi lwezi ziphumo zizishwankathelo. Azifuni lucwangciso longeziweyo kwanamanqanaba othatyatho- zigqibo. Zifuna ukuphononongwa, ukuhlaziywa kwanokuba ziqulunqwe. Inkqubo ecetywayo apha iquka la manqanaba mane:
Inqanaba 1: Uncino lwazo zonke izindululo zeprojekthi eziyilwayo kukhangelwa ukuhambelana kwazo nemigaqo-nkqubo, uwiso-mthetho, imiba ephambili, iinjongo, iinkqubo-sikhokelo yohlahlo-lwabiwo-mali, iindlela zobuchule neempawu zokubanakho ukwenzeka.
Imizamo neziphumo zenkqubo yokuncinwa ziziswa enxulumene nokwenza kwiQonga leNgxoxo Labameli le-IDP, elithi ngenxa yeemali nemiba lifikelele kwiziphakamiso ephambili zeeprojekthi eziyilwayo ngokuthi zixukushwe ngenkqubo ngengxoxo. Iziphakamiso zibhekisa kuyilo lweeprojekthi, uhlahlo-lwabiwo- mali lweeprojekthi kwakunye nemiba ephambili ngokungqamene nokumiswa kwexesha (Umba ophezulu kunyaka wokuqala, kodwa ongabalulekanga kangako kunyaka wesi-5) Ziyaxoxwa, kuqwalaselwe imiba efana nale:
ukuhambelana nomgaqo-nkqubo, imiba ephambili, iindlela zobuchule neempawu zokunokwenzeka nezokubakho.
ulungelelwano phakathi kweeprojekthi ngokunxulumene nendawo, ixesha neziqulatho.
Ulwabiwo lweemali kwakunye nemiba ephambili ngokunxulumene nokumiswa kwexesha kungqamene ngokukhulu nokuphathelelena kwanobunjani bezindululo zeeprojekthi. Oku kudala ukuba amaGqiza oPhando eeProjekthi aqulunqe iiprojekthi ezingqamene nemigqalisela, izikhokelo neemfuneko (Inqanaba loku-1 nelesi-2 adityaniswe kumsebenzi wocwangciso 4/1).
Inqanaba lesi-3: Izindululo zeeprojekthi ziyalungiswa ngamaGqiza oPhando eeProjekthi ngokunxulumene neeziphakamiso ngeli lixa kwangexesha nye, iinkqubo ezihlangeneyo nezicwangwciso (eziyinxalenye zeendlela zobuchule zokusebenza) ziqokelelwayo ngamagosa/abaqeqeshiweyo abongamele iinkalo enqumlanayo. Njengoko iinkqubo ezihlangeneyo kufuneka zibonise izindululo zeeprojekthi ezihlaziyiweyo, zombini ezi nkqubo mazenziwe ngeendlela esebenzisanayo.
Inqanaba lesi-4: Iinkqubo ezihlangeneyo nezicwangciso ziziswa zixoxwe ntlanganiso yeQonga lengxoxo labameli le-IDP yokucebisana. Inqanaba lesi-3 nelesi-4 ayadityaniswa kumsebenzi wocwangcwiso 4/2.
ISIGABA SESI -4: UPHICOTHO
Ukwenza izintlu zilungelelane
UKUNCINWA: Ukuqinisekisa ukuba iiprojekthi ze-IDP:
zingqamene nezikhokelo zeendlela zobuchule, iinjongo, nezikhokelo zoovimba zibonisa iimfuno eziphambili zabantu zicwangciswe ngendlela engenazindleko zingafezekiswa ngendlela elungelelaniswe kakuhle.
Ngoba?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene
Neziphumo
Amagqabantshintshi nohlaziyo oluphakanyiswayo kwizindululo zeeprojekthi ezingenisiweyo.
Iinkqubo zamacandelo oyilo eziqulunqiweyo nezisekelwe kwizindululo zeeprojekthi.
Intoni?
Ngokunxulumene nenkqubo
Inkcazelo-ntetho neengxoxo ngezindululo zeeprojekthi kwiQonga leNgxoxo labaMeli le -IDP, ukuqinisekisa ukusebenzisana kwamacandelo nobunxaninzi-beenkalo.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Ungeniso lwezindululo zeeprojekthi eziyilwayo kwiKomiti yeThutyana ye-IDP nakwii-arhente zamacandelo ukulungiselela uncino ngokunxulumene neemfuneko zamacandelo kwakunye nokuqulunqwa kweenkqubo eziyilwayo zamacandelo.
Inkcazelo-ntetho neengxoxo ukuxoxwa ngezindululo zeeprojekthi kwiQonga leNgxoxo laBameli le- IDP kuquka amagqabantshintshi ezimvo ezivela kwiikomiti zoncino
Njani?
Iziphakamiso zohlaziyo lwezindululo zeeprojekthi eziyilwayo kumaGqiza ophando eeprojekthi.
Iingcebiso zokuyila
Iziphumo
Amagqabantshintshi ezimvo ngezindululo zeeprojekthi kufuneka anxulumene noku:
Indlela zosetyenziso ukuthi ngqo, ukugqibeka, ukusebenziseka
Ukuhambelana nezikhokelo, imiba ephambili, iinjongo iimfuneko ngokomthetho.
Ukuba nakho ukwenzeka kweeprojekthi endululwayo.
Ulungelelaniso nohlanganiso nezinye iiprojekthi
Amalungiselelo ocwangciso
Acetywayo/iimfuneko
Ezicetyiswayo
Amasebe amacandelo/ii-arhente ezongamele uphononongo lweemfuneko zolungelelwano lwamacandelo kwanokuluqwa kweenkqubo zamacandelo ezizinzisiweyo.
IKomiti yeThutyana ye-IDP kufuneka yenze umsebenzi obhalwayo ukukhangela zonke izindululo zeeprojekthi phambi kokuba zixoxwe kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko
Elilingwayo Qaphela:
Uncino nokuveza izimvo, ngezindululo zeeprojekthi, makwenziwe ngokwenkqubo ecwangciswe ngendlela, esekelwe kwiimfuno nengafihlisiyo nethathwa ngawo njengelungileyo ngabo bonke abachaphazelekayo, nto ke leyo eyimfuneko kulwamkelo lweziphumo zenkqubo
Uncino: Iveki enye
Intlanganiso yokucebisana:
Iintsuku ezi 2-3
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
Into ephelileyo ingaphezulu kwamasuntsu ayo xa idibene
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/2
UHLANGANISO LWEEPROJEKTHI NEENKQUBO.
INJONGO: Ukwenza ukuba ulawulo lukamasipala, imibutho enika inkxaso-mali, abezopolitiko, abachaphazelekayo abohlukeneyo kwakunye nowonke-wonke onomdla enze uphononongo oluzinzileyo ngokunxulumene nemiba enqumlayo efana nokunokwenzeka ngokwezimali, ifuthe lendawo, ezoqoqosho, ezentlalo negalelo lendalo esingqongileyo.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Iinkqubo ezihlangeneyo zamacandelo
Inkqubo yotyalo-mali ezizambuku yeminyaka emihlanu
Isicwangciso sokusebenza sikamasipala seminyaka emi -5
Inkqubo - sikhokelo eHlangeneyo yoPhuhliso lwendawo.
Unciphiso oluhlangeneyo lweNtlupheko/inkqubo yolingano ngokwesini
INkqubo eHlangeneyo yendalo esiNgqongileyo
INkqubo eHlangeneyo yamaziko
IsiCwangciso soLawulo, lweNtlekele
Ngokunxulumene nenkqubo
Ukuziswa kweenkqubo ezihlangeneyo/izicwangciso kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Ngeli lixa amaGqiza oPhando eeProjekthi ehlaziya izindululo zeeprojekthi izicwangciso ezihlangeneyo kwimilinganiselo eyahlukeneyo ziyaqulunqwa ngentsebenziswano neeNkqubo yohlaziyo lweeprojekthi.
Kwangaxeshanye , ii-arhente zamacandelo mazihlaziye iinkqubo zamacandelo zawo.
Iingcebiso zokuyilwa
Kweziphumo
Khangela iingcebiso ezenziwe kumsebenzi wocwangciso (4/3 ukuya 4/12)
Amalungu eKomiti yeThutyana ye-IDP, IQonga leNgxoxo laBameli le - IDP okanye ezinye iingcungela, mazonyulwe ziqulunqe izicwangciso ezihlangeneyo izindululo zeeprojekthi nezikhokelo zendlela zobuchule zengingqi zibe sisiseko soku. Aba bantu mababe ngabo bazingcungela kwiinkalo zezifundo ezithile : (umzekelo, Isicwangcwiso sezezimali masenziwe ngoonondyebo, inkqubo-sikhokelo yophuhliso lwendawo ngumcwangcisi wedolophu nomcwangcisi wommandla njalo - njalo)
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Ukumiselwa kwenkqubo nezicwangcwiso ezihlangeneyo ukwenzela ukuba kongezwe kumsebenzi wocwangcwiso osele wenziwe ukuze kuthi ga ngoku. Oko kuthetha ukuqokelela izishwankathelo ezivela kwiimbono ezinqumlezanayo.
Njengokuba ezi zishwankathelo zisisiseko sozinzo nokuhambelana kophononongo olunqumlezayo,
Uhlaziyo/ukuqulunqwa:
Iiveki ezi-2 intlanganiso yokucebisana yeQonga leNgxoxo labameli:
Iintsuku ezi -2 ukuya kwezi -3
oku kungadala uhlaziyo lwezindululo zeeprojekthi kwanezilungiso zezicwangcwiso ezihlangeneyo okanye iinkqubo ezihlangeneyo.
Ukwenza icebo lokuphila ngokwembono yofezekiso kumacandelo
ISIGABA SESI- 4: UHLANGANISO
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/3
IINKQUBO EZIHLANGENEYO ZAMACANDELO
INJONGO: Ukuqinisekisa ukuzalisekiswa kweemfuneko zocwangcwiso zamacandelo kwanokuhambelana kwazo
Ngoba?
nemigqalisela yamacandelo, iindlela zobuchule, iinkqubo, ngokwenza njalo kudaleke isiseko nesicwangciso sokusebenza kwamacandelo sohlahlo-lwabiwo-mali.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Isishwankathelo senkcazelo kumaphepha ama-2 ukuya 3, kwicandelo ngalinye elinqulunqelwe iiprojekthi kwinkqubo ye-IDP. Oku kuquka:
Ukubhekisa ngokufutshane kwizikhokelo zamacandelo kwaneendlela zobuchule neendlela eziqwalaselwe ngazo kwisigaba seendlela zobuchule;
Ukuqulunqwa kweziphumo ezizinzisiweyo imiba ekujoliswe kuyo/iindawo/iishedyuli zamaxesha zeeprojekthi ezithe ngqo kumacandelo okanye izintlu zamacandelo eeprojekthi.
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2
Apho kukho khona iimfuneko zowiso-mthetho kumacandelo kazwelonke nawephondo, mazibandakanywe kulo macandelo aza kujongwa njengenxalenye yezintlu ze-IDP.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Phonononga zonke izindululo zeeprojekthi kwicandelo ngalinye ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezigaba zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yamacandelo yophicotho kujongwene nayo?
Ingaba ziyahambelana nezikhokelo zamacandelo?
Ingaba zikho ezinye iindlela zokwenza ezingakwaziyo okanye ezingena kumelana namagalelo amacandelo, anokuba ngafanelekileyo.
Shwankathela kwicandelo ngalinye onke amanyathelo, imiba, imisebenzi njengenxalenye yenkqubo egqibekileyo ukulungiselela ulawulo lofezekiso.
Khangela ukuba imisebenzi yocwangciso yamacandelo ingaba ingqamene na nabasebenzi boovimba bezezimali uze uqwalasele imiba yexesha nendawo.
Nika amagqiza ophando eeprojekthi, iinkcukacha ngeziphumo xa kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olunganelanga.
Njani?
Nikezela inkqubo yecandelo ngalinye namagqabantshintshi neziphakamiso kwiQonga leNgxoxo laBameli le-IDP.
Qiniseka ukuba izindululo zeQonga leNgxoxo laBameli le-IDP zibandakanyiwe kwizindululo zeeprojekthi zokugqibela kwangokunjalo nakwinkqubo yecandelo ngalinye
Amalungiselelo/Uxanduva
Lwamaziko okucetyiswayo
Uqulunqo lweenkqubo nganye yamacandelo ehlangeneyo mayenziwe ligosa eliphezulu likamasipala elifanele ukulawula ufezekiso lwenkqubo.
Ixesha eliyimfuneko umyinge Qaphela:
Inkqubo ehlangeneyo yecandelo ayiyo Nkqubo yongezelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili. Yenzelwe ukuba inqakule kwiiprojekthi ze-IDP xa zizonke, ngokwamacandelo igalelo lenkqubo zamacandelo ngokwemeko ize izingqamanise nezinye iiprojekthi zamasebe ngokwexesha elimisiweyo noovimba abafumanekayo.
Jonga umsebenzi wocwangciso 4/2
ISIGABA SESI- 4: UHLANGANISO
Kulo macandelo afuna isicwangcwwiso esisodwa samacandelo, iziphumo ezibe yinxalenye yezi zicwangciso zamacandelo zichanekile kunezo zidweliswe kwiphepha eliluhlobo olulolunye nge"Nkqubo ezihlangeneyo zamacandelo". Nakuba kumacandelo engeyonxalenye ye-IDP (kodwa esisishwankathelo nje sayo) iimfuneko iziqulatho zazo zishwankathelwe ngokufutshane apha, khon'ukuze ezi mfuneko zocwangciso zibekwe kwimo ye-IDP
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
iqela lamaphepha eenkcukacha aqulathe imiba ekujoliswe kuyo iinkcukacha zabasebenzisi ezikhoyo nezexesha elizayo kwanamanqanaba eenkonzo.
uzinzo lwamanzi amajelo amanzi nobunjani bawo.
iinkonzo yamanzi namaziko, izakhiwo, oomatshini abakhoyo.
Ulawulo lwamaziko izimali nokufikeleleka
Intoni?
Isishwankathelo esifutshane
Ulungiselelo lwamaziko
Okucetyiswayo Iimfuneko
I-WSDP kufuneka ilungiswe liGunya leNkonzo zamanzi
Ngubani?
Iimfuneko zokuqalisa: izikhokelo ezikoomasipala besithili (Julayi 1999)
Qaphela:-
Ezinye iziqulatho zeWSDP ziya kuba sezivelisiwe kwizigaba zangaphambili zenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Umsebenzi kukuzinzisa ezoo nkcukacha kwisicwangciso samacandleo ukuze singeniswe
ISIGABA SESI- 4: UPHICOTHO
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene
Neziphumo
Isicwangcwiso sezothutho oluhlangeneyo (ITP) masiyile ucwangcwiso lwemo yombono wamagunya asemthethweni, umgaqo nkqubo kwaneenjongo ezivumelana nemigaqo-nkqubo kazwelonke neyamaphondo i- ITP kufuneka ukuba noko:
i Ichaze ngokuthe ngqo iinguqu kwimigaqo-nkqubo yeendlela zobuchule yocwangcwiso lwegunya kwezothutho phantsi emhlabeni.
j Iquke uludwe ekufuneka: :
i lubonise, ngokulandelelana nangokokubaleka, iiprojekthi nezavenge zeeprojekthi eziza kwenziwa kwisithuba seminyaka emi -5 kwaneendleko zeprojekthi nganye kwakunye nokuthi ii ilungiswe ngokunxulumene nezicwangciso zophuhliso ezihlangeneyo ezifanelekileyo kwakunye neenjongo zophuhliso lomhlaba ezimisiweyo ngokubhekiselele kwi- DFA, okanye apho kunokwenzeka, ngokubhekilelele kumthetho wephondo;
k Iquka zonke iintlobo zezothutho kwanamaziko ezinto, izakhiwo, oomatshini abakhoyo, kwaneendlela ezintsha nezilungisiweyo kwanophuhliso lwentengiso ezinegalelo kwinkqubo yothutho emhlabeni, imiba yomhlaba yezothutho kwizitishi zenqwelomoya namachweba.
l Iquke ulungiso oluneenkcukacha lohlahlo-lwabiwo-mali ngamagunya, ikwaquka noovimba benkxaso-mali ngokunxulumene nezothutho emhlabeni kunyaka-mali ofanelekileyo kwimo echazwe nguMphathiswa MEC
iincwadana zezithuthi zikawonke-wonke iindlela zobuchule kumaphepha-mvume okusebenza isicwangcwiso sengqiqo kwiimeko zeenkonzo zenkxaso.
n imise indlela yobuchule kulawulo lemfuno yokuhamba.
o imise isibonelelo samaziko, izakhono, izinto, zendlela nezothutho, indlela yobuchule yokuphucula nokulondoloza kwakunye
Intoni?
p nendlela yobuchule okanye isilungiso sokuhanjiswa kwamachiza/izinto ezinobungozi.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Amaxwebhu azizikhokelo
Ezichanelekileyo AWAKHO
ISIGABA SESI- 4: UPHICOTHO
Imfuneko ezilindelekileyo ngokunxulumene neziphumo
Iinkcukacha ngemvelaphi yemigaqo-nkqubo nemithetho elungele oko, ubalo lwabazelweyo nababhubhileyo ubungakanani belindle neempawu, indlela zolawulo lwelindle ezikhoyo, ukubonelelwa ngezimali, abanebango, uphicotho lweemfuno.
Iinjongo zendlela zobuchule zolawulo oluhlangeneyo lwelindle ngaphakathi kumasipala (izixhobo zofezekiso zoqoqosho, ubungakanani njalo-njalo);
Intoni?
Inkqubo yofezekiso kwakunye
Nenkqubo yonxibelelwano nothatyatho -
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
I-IWMP luxanduva olukhawulezileyo kumasipala ngamnye.
Umasipala makachonge igosa lecandelo elongamele I-IWMP ekupheleni kwesigaba soku-1. Eli gosa kufuneka liqinisekise ukuba:
Imiba yolawulo lwelindle engumvuka kwinkqubo ze-IDP kujongenwe nayo ngokungqamene neemfuneko ze-IWMP
kwakunye nokuba ezo mfuneko ze IWMP
Ngubani?
kujongenwe nazo kwinkqubo yocwangciso elungelene noko.
Amaxhwebhu ezikhokelo
Achanekileyo Khangela izikhokelo zokuqulunqwa kwezicwangcwiso zolawulo lwelindle ezihlangeneyo, kwakunye nolawulo lwelindle kwindawo ezinengxinano nezingafikelelwayo zinkozo, ukuze kufunyanwe izikhokelo ezithe ngqo nezinenkcukacha.
Iimfuneko zidweliswe kwinkqubo kaRhulumente elungele ukusetyenziswa malunga nongcoliseko oluhlangeneyo nolawulo lwelindle eMzantsi Afrika, apho kunofumaniseka khona iinkcukacha ezingaphezulu. Iimfuneko mazimiselwe ngokomthetho kwinkqubo yokuphuculwa komthetho, ezayo, kwi DEAT.
Qaphela:
Ezinye iziqulatho zeIWMP ziya kuba sele zenziwe kwizigaba ezingaphambili zenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Umzekelo ngulo: iinkcukacha zentsusa, ubalo lwabazelweyo nababhubhuileyo nabungakanani belindle neempawu, ziya kuba selel zivelisiwe kwisigaba sophuhliso - njengenxalenye yenkqubo ye-IDP okanye zingqamene ngokunxulumene necandelo nemiba ephambili ye-IDP kwakunye nezigqibo ezinziweyo ekubeni zilungelelaniswe njani iimfuneko kumsebenzi 1/9C. Umsebenzi ngeli thuba kukuzinzisa , kuzinziswe ezinkcukacha kwizicwangciso zamacandelo ukuze zingeniswe.
ISIGABA SESI -4: UHLANGANISO
INJONGO: Ukuyila inkqubo-sakhelo yeendlela zobuchule zezimali zexesha eliphakathi ukwaba oovimba bakamasipala ngokwenkqubo yohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala ukuze kuqinisekiswe ukubanakho nokuzinza kotyalo-mali nemisebenzi kamasipala.
Ngoba?
Ukuqinisekisa uqhangamshelwano nohlahlo-lwabiwo-mali.
Iimfuneko
Ezilindelekileyo
Iinkcazelo ezizishwankathelo (iphepha eli-1) zamalungiselelo olawulo lwezezimali aquka:
uluhlu lwempahla nenkcazelo emfutshane ngoovimba abandakanya iziphathamandla ezongameleyo kwezezimali, iziphathamandla zofezekiso kwanamanye amajelo afana nonondyebo nomphicothi-zincwadi wangaphakathi kwakunye nezikhokelo zolawulo lwezezimali ezisisiseko neenkqubo eziquka phakathi kwezinye, izinto, iintlawulo nemigaqo-nkqubo nomgaqo-nkqubo werhafu, ulawulo lwamatyala nomgaqo-nkqubo wokuqokelelwa kwamatyala.
Inkcazelo esisishwankathelo (amaphepha 1-2) eendlela zobuchule zezimali (ezisekelwe ku 2/4) equka:
izikhokelo zezezimali ezisisiseko neenkqubo iindlela zobuchule zokunikezela ngemali yokusebenza nemali ezinkulu iindlela zobuchule zonyuso lwengeniso.
iindlela zobuchule zolawulo lwezinto/impahla zexabiso.
iindlela zobuchule ezonga iindleko.
Uludwe loqikelelo lwengeniso nenkcitho yeminyaka emi -5 :
Ingxelo yobume bezezimali bebhunga kwakunye
Isishwankathelo sezikhokelo zolawulo lwezezimali nenkqubo mazingabi zeziquka konke kodwa ke maziquke kuphela isishwankathelo salo migaqo-nkqubo neenkqubo eziya kufikelela okanye zibenefuthe elivakalayo kuhlaziyo lwezezimali kanye ngokuphandle zibonise imiba ephambili yophuhliso lwengingqi nonciphiso lwentlupheko.
Zindlela zobuchule kuphela eziphathelene nezinto zexabiso eliqondakalayo nelibalulekileyo obunobuchule emaziqukwe kwiindlela zobuchule zolawulo lwezinto ezinexabiso. Iindlela zobuchule ezifanelekileyo zolawulo lwezinto ezinexabiso mazichazwe luhlolo lwazo zonke izinto zexabiso ngokwemimiselo yosetyenziso olunefuthe. Ifuthe lokusetyenziswa kwazo, iindleko neembuyekezo maziquke iingxelo kulawulo olufanelekileyo kwanemibutho yolawulo lwezinto ezinexabiso xa zizonke (umzekelo, indibaniselwano)
Uqikelelo lwenkcitho yokusebenza maluquke ingqikelelelo yezixhobo yenkcitha yokusebenza ezifana nabasebenzi, ulawulo lwezinto zexabiso, intengo yeenkonzo ezinkulu ngenkcitho echanekileyo yamacandelo efana nolondolozo lweendlela neepaki.
Isishwankathelo sobume bekansile ngokwezimali kwiminyaka emi-5 siya kuqulatha ingeniso yako konke oko kuqikelelweyo, inkcitho yokusebenza, inkcitho kwizimali ezinkulu ngendlela yobuchule yolungelalwano efanelekileyo ukujongana nentsalela esibonisiweyo okanye intsilelo.
Njani?
Amalungiselelo/
Uxanduva lwamaziko olucetyiswayo Isebe likavimba malibe noxanduva lokuqulunqa isicwangciso sezimali kuthetha-thethwano olusondeleleneyo nomphathi kamasipala iintloko zamacandelo, ikomiti yesigqeba/usodolophu wesigqeba.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
Elilingwayo
Indlela yobuchule yezimali mayibonise cacileyo ngamanani engqikelelo engeniso nenkcitho.
Ukusuka kungeniso ukuya kwintlanganiso yokuqala: Iveki enye:
Intlanganiso yokucebisana: Iintsuku ezi-2 ukuya kwezi -3:
Uhlaziyo /uqulunqo lwenkqubo:
Iiveki ezi -2
Intlanganiso yokucebisa yesibini- Usuku olu-1 ukuya kwezi -2
Ukuqulunqa uxwebhu: Iiveki ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Iinkqubo zotyalo-mali eziyilwe ngobunono zitsala inkxaso ngezimali
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/5
INKQUBO YEMINYAKA EMI-5 YOTYALO-MALI OLUSISAMBUKU
Injongo: Ukuqhagamshela iiprojekthi eziphambili nemithombo yenkxaso ngezimali esenokufumaneka, ngokwenjenjalo:
kwaziswa iinkqubo zohlahlo-lwabiwo zikamasipala nezolawulo lofezekiso;
ukukhuthaza ulungelelaniso kurhulumente ngaphakathi ngokubhekiselele kuphuhliso nakwinkcitho yotyalo-mali;
ukuyila inkqubo-sakhelo ukuveza ingqiniseko kutyalo-
mali nokukhuthaza utyalo-mali lwangaphandle lohlobo lukawonke-wonke nolwabucala; kunye
NGOBA? - nokunikezela imbono ngokubanzi yolandelalaniso lweprojekthi olulindelekileyo njengesiseko sokuphenduleka.
Amagqabantshintshi ngokubanzi lweeprojekthi ngokunxulumene zotyalo-mali ezisisambuku kuquka:
neziPhumo - iindleko zotyalo-mali xa zizonke imithombo esenokubakho yenkxaso-mali i-arhente yokufezekisa elungele oko inkcitho yesambuku sonyaka eyahlulwe ngokwezigaba ukuba zinokusetyenziswa: iingxaki ezisekelwe kwiindleko.
YINTONI? - ukusebenza kamasipala wonyaka/iindleko zolondolozo ezibangelwa lutyalo-mali.
Iingcebiso zoYilo Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali olusisambuku lweziPhumo iyonke mayingabi kwimo yengxelo ebanzi equkayo;
endaweni yoko mayibe kwimo yohlahlelo (itheyibhile)
NJANI?
Amalungiselelo/Uxanduva Isebe likavimba malinikwe uxanduva lokuqulunqa
Lwamaziko olucetyiswayo isicwangciso sezimali lithetha-thethana rhoqo nomlawuli kamasipala, iintloko zamasebe ezijongene neeprojekthi zotyalo-mali kwakunye nabaxhasi ngezimali nabafezekisi abafanelekileyo.
NGUBANI?
Qaphela:
Ixesha eliyimfuneko
Ukuqulunqwa kweNkqubo yotyalo-mali olusisambuku (elilingwanyo) okuzinzisiweyo sisixhobo esibalulekileyo
Akukho nkqubo yahlukileyo, sokuhlola uhlahlo lwabiwo-mali lweeprojekthi kodwa igqiza lamacandelo oluphakanyisiweyo (noqikelelo lweendleko)
axananazileyo malibekele ngokwembono yolawulo lwezimali. Le nkqubo bucala iveki ezintlanu inyanzelisa ukuba kubekho uthetha-thethwano zokuyila nokugqityezelwa olusondeleleneyo namaGqiza oPhando kokubhalwa phantsi eeProjekthi ukufikelela kuyilo lweeprojekthi ezicacileyo kwenkqubo yotyalo-mali nezifikelelekayo kunye nobalo, lweendleko lwesambuku.
Ukumiswa kweeNkqubo (ezenziwe izigaba) zotyalo-
mali olusisambuku ezahlulwe ngokwezigaba
Ixesha elimisiweyo lilonke kubandakanya ukubekwa phambili kwemiba
Ukusuka kungeniso ukuya ngolandelelaniso. Oku makusekelwe kwizigqibo kwintlanganiso yokucebisana zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
iveki enye:
Phambi kokubekela bucala iiprojekthi ngokubeka
Intlanganiso yokucebisana phambili imiba ethile, zonke iindlela zokwenza ukuba yoku-1: iintsuku ezi-2 kuthotywe iindleko zeeprojekthi ukuya kwezi-3. mazisetyenziswe.
Uhlaziyo/ukuqulunqwa kwenkqubo: iiveki ezi-2.
Ukuqulunqwa koxwebhu:
iiveki ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ixesha ngowona vimba wethu uxabisekileyo. Malilawulwe ngobunono.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/6
INKQUBO YEMINYAKA EMI-5 YOKUSEBENZA
Injongo: Ukuqinisekisa uqhagamshelwano olungqingqwa phakathi kocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo nolawulo lukamasipala ngokunika amagqabantshintshi ngokubanzi ngemisebsnzi engundoqo kumasipala ebangwe yi-IDP
NGOBA? Ukumisela isiseko sokubeka esweni inkqubela
Iimfuneko
Itheyibhile yamagqabantshintshi ngokwezigaba yazo ezilindelekileyo zonke iiprojekthi nemigama ephambili esele ihanjiwe kwaneziphumo ekujoliswe kuzo zonyaka
Ngokunxulumene neziphumo
YINTONI?
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Iingcebiso zokuYila
Inkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5
Iziphumo mayingabi kwimo yengxelo yomlomo, endaweni yoko mayibe kwimo yetheyibhile kunye/okanye ibha-tshati eshwankathela iinkcukacha zeeprojekthi kwithuba leminyaka emihlanu.
NJANI?
Amalungiselelo/
Uxanduva lwamaziko
UMlawuli kaMasipala njengegosa elongamele ulawulo lwenkqubo yofezekiso makaluthathele kuye uxanduva lwalo msebenzi wocwangciso. Oku kuya kumnceda ekufumaniseni ukuba ingaba i-IDP sisicwangciso esifanelekileyo na xa kuqwalaselwa izakhono zolawulo lukaMasipala.
NGUBANI?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Ukuqulunqwa kweNkqubo yokusebenza yeminyaka emi-5 ezinzisiweyo, sisixhobo esibalulekileyo
Uqulunqo phambi sokuvavanya i-IDP nesindululo seprojekthi ngasinye kwentlanganiso yokucebisana ngokwembono yolawulo. Le nkqubo inyanzelisa yesi-2 uthetha-thethwano ngokusondeleleneyo phakathi komlawuli kamasipala namaGqiza oPhando eeProjekthi ukufikelela kwiqela
Iiveki ezi-2 lezindululo zeeprojekthi ezinokwenzeka ngempumelelo
Intlanganiso yokucebisana yesi-2
ingxoxo: Usuku ukuya kwezimbini. Iinguqu emva kwendibano yokucebisana yesi-2 usuku - iintsuku ezi-2.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ukumisela isiseko senkqubo ehlangeneyo yobeko-sweni nolawulo lokwenza
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/7
INKQUBO EHLANGENEYO YOBEKO-SWENI NOLAWULO LOKWENZA
Injongo: Ukuqinisekisa ukuphenduleka okusekelwe kwinkqubo elula, enempembelelo nenobeko-sweni olufikelelekayo nolawulo lokwenza njengesixhobo solawulo soMlawuli kaMasipala nanjengesixhobo sokulamla sebhunga.
NGOBA?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Uluhlu lwezalathisi zophuhliso oluzinzisiweyo lweenjongo ze-IDP.
Uqulunqo ngokwetheyibhile lwemiba eziziphumo ekujoliswe kuyo zazo zonke iiprojekthi ze-IDP.
Ishedyuli yexesha enemihla yemigama ebalulekileyo yeeprojekthi zonke.
Uluhlu lwezalathisi zokusebenza ezingajongenanga ngqo neeprojekthi.
Isicwangciso sokusebenza esiquka iimfuneko zovimba zokulawula inkqubo yolawulo lobeko-sweni nokwenza, kuquka ukuhanjiswa kweenkcukacha
YINTONI? Ukumiswa kwexesha nabathathi-nxaxheba
Abalungele oko.
Ngokubhekiselele kwiNkqubo Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
Iingcebiso zokuYila Inkqubo yolawulo yobeko-sweni nokwenza iziphumo ehlangeneyo yenziwe ziimilo noyilo lwengqokelela yenkcukacha, unxibelelwano nemisebenzi yophicotho.
Iingcebiso zokwakha
Ubume beNkqubo
Makuqokelelwe kukhangelwa zonke izalathisi zeenjongo zeeprojekthi wandule ukuzingqinelanisa ngokweentlobo zezalathisi namanani ekujoliswe kuwo.
Makuqokelelwe kukhangelwe imiba ekujoliswe kuyo, iziganeko ezibalulekiyo zeeprojekthi zonke uzingqinelanise
Makunikwe inkcazelo eyimpendulo kumaGqiza oPhando eeprojekthi uze uqinisekise izilungiso eziyimfuneko.
Makumiselwe izalathisi zokusebenza ezifikelela
NJANI? macala onke (khangela Isikhokelo VI)
Amalungiselelo/uxanduva
Umasipala ngamnye makanyule igosa eliza kongamela
Olucetyisiweyo ulawulo lobeko-sweni nokwenza eliphenduleka ngqo lwezamaziko kuMlawuli kaMasipala. Eli gosa liya kuba noxanduva lokucacisa iNkqubo yolawulo yobeko-sweni nokwenza ehlangeneyo.
Lo msebenzi ufuna uthetha-thethwano olungqongqo kunye namaGqiza oPhando eeProjekthi ukuqinisekisa ukuba uyilo lweeprojekthi lucace ngokwanelisayo
NGUBANI? ukubeka esweni inkqubela nempembelelo.
Ixesha eliyimfuneko
Qaphela:
elilingwayo
Xa kuhlolwa izalathisi makuqinisekiswe ukuba
Uqulunqo phambi - zicace ngokwaneleyo kwaye zithe ngqo ukuze kwentlanganiso yokucebisana zilinganiswe.
Intlanganiso yokucebisana yesi- - kulula ukuba zihlolwe ngaphandle kweendleko
(ingxoxo): eziphakamileyo/eziphezulu zophando.
Usuku olu-1 ukuya kwezi-2 -zezokwenene ngokubhekiselele koko kunokufikelelwa
Izilungiso ngeenzame ezikhoyo ngethuba elinikiweyo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Izixeko ezinokuhlaliwa ezihlangeneyo, iidolophu namaphandle anokuhlaliwa ahlangeneyo zifumaneka ngomgaqo-nkqubo, iindlela zobuchule nokwenza
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/8
Injongo: : Ukubonelela ngomkhomba-ndlela jikelele ukukhokela uthatho lwezigqibo nemisebenzi ngethuba lonyaka elixananazileyo kujoliswe kuyilo lwezixeko, iidolophu neendawo zokuhlala ezinokuhlaliwa ezihlangeneyo.
Ukuyila inkqubo-sakhelo yendlela enobuchule yoqulunqo lweenkqubo ezifanelekileyo zolawulo lokusetyenziswa komhlaba ngokuthi kwaziswe izigqibo zeenkundla zamatyala zophuhliso, amasebe ezindlu neekomiti zophuhliso ezifanelekileyo;
kwakunye
NGOBA? - nokuyila inkqubo-sakhelo yokuzithemba kutyalo-mali oluncedisa utyalo-mali lwawo omabini amacandelo kawonke-wonke nawabucala.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Isahluko sesishwankathelo esiquka:
ngokunxulumene - iinjongo zophuhliso lwendawo nemiba evela neziphumo kuphicotho lwendawo (1/5);
kwiziphumo - imigqalisela yophuhliso lwendawo yengingqi (2/3a)
kuquka izikhokelo zeendlela zobuchule ezingqalileyo zokuhlenga-hlengisa indawo nokuhlanganiswa kwendawo ukumelwa kwendawo zazo zonke iinjongo neendlela zobuchule zophuhliso zemilinganiselo yendawo;
indawo yeeprojekthi zonke; kwakunye nesishwankathelo semiba yohlengahlengiso lwezemihlaba neeprojekthi ezinxulumene noko okanye amacandelo ezo projekthi.
YINTONI?
Iimephu ezibonisa iinjongo neendlela zobuchule zeendawo nezithe ngqo ngokwanelisayo ukwazisa ulawulo lomhlaba nezigqibo zotyalo-mali.
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingeniso zokuYila INkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo, ukuze ibe nakho
Iziphumo ukwazisa ulawulo lwezomhlaba nezigqibo zotyalo-
mali, kufuneka iquke iimephu ezibonisa kanye:
imimandla enqwenelekayo nekujoliswe kuyo ngentlobo ezithile zokusetyenziswa komhlaba imimandla apho intlobo ezithile zokusetyenziswa komhlaba zikhethelwa ecaleni; kwakunye neendawo zeeprojekthi ze-IDP, ukunika ubungqina bokuhambelana kwe-IDP neenjongo zeendawo neendlela zobuchule ezibonakaliswe kwezi mephu.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benNkqubo Qwalasela zonke izindululo zeeprojekthi ukungaguquki, neziphumo zophicotho lwendawo, imigqalisela yophuhliso lwendawo nezikhokelo zeendlela zobuchule zokuhlenga-hlengisa indawo.
Hlola ukongezeleleka kwefuthe leenkqubo zendawo nokunika izimvo kumaGqiza oPhando lweProjekthi okanye inkqubo yecandelo yohleng-hlengiso apho luyimfuneko khona.
Nikezela ngenkcazelo eyimpendulo kumaGqiza oPhando eeProjekthi kwiimeko apho kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olungonelanga.
Amalungiselelo/
Uxanduva
Isebe okanye icandelo locwangciso malinikwe uxanduva
Ol lwamaziko olucetyiswayo lokuqulunqa iNkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo phezu ngokwesiseko sezindululo nezikhokelo zeendlela zobuchule zengingqi.
Inkqubo yokulungisa iimephu kwaye ukuyila uxwebhu isahluko lwesishwankathelo kunenkangeleko enobugcisa kwaye oku kuya kufuna iinkonzo zengcali zommandla njengomzobi weemephu kunye/okanye umcwangcisi wedolophu nowommandla onolwazi lweziphumo zenkqubo yocwangciso lwengingqi iyonke.
NGUBANI?
Kwiimeko apho oomasipala bangenakuba nazo izakhono zoqeqesho kwicala locwangciso lwedolophu nolwemimandla, ingcali ingachwechwelwa umz.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Inkqubo-sakhelo yoPhuhliso lweNdawo ifanele ukwakha isuntsu elibophelelayo le-IDP. Oko kuthetha ukuba le
Akukho nkqubo,yahlukileyo nkqubo-sakhelo kufuneka icace ithi ngqo kwimeko apho licandelo, locwangciso ifuna ukunyanzelisa okanye ukunqanda iintlobo ezithile kuphela elinokwenza zokusetyenziswa komhlaba.
ubuncinane iiveki ezi-5 Noxa kunjalo, oku akuthethi ukuba le nkqubo-sakhelo zibe nokusebenziseka kufuneka imiselwe ngokubhekiselele kwindlela
Ukuqulunqwa kwakunye esiya kuthi sisetyenziswe ngayo isiqendu ngasinye somhlaba.
kwakunye nokuhlolwa Akukho mfuneko yokumiswa okuquka imimandla kweeprojekthi ekusetyenzisweni komhlaba kwimimandla ethile.
Iiveki ezi-2.
Inkcazelo eyimpendulo kumiselo lwegqiza leeprojekthi nokwamkelwa kweenguqu: iiveki ezi-2.
Intlanganiso yokucebisana yeQonga leeNgxoxo laBameli:
iintsuku ezi-2 ukuya kwezi-3
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Uquko aluzuzwa ngeeprojekthi ezizodwa kuphela, koko luzuzwa ngokuyila zonke iiprojekthi ngendlela equkayo.
INKQUBO EHLANGENEYO YOKUNCITSHISWA KWENTLUPHEKO NOLINGANO NGOKWESINI
Injongo: : Ukuqinisekisa iqela lamanyathelo angaguqukiyo ekunciphiseni intlupheko nokuba negalelo kulungelelaniso ngokwesini kumasipala.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo yamaphepha ama-2
ngokunxulumene - ukuphawula ngokufutshane ngeziphumo zophicotho neziphumo lwezentlalo nezoqoqosho (1/6)
ukuphawula malunga nezikhokelo zobuchule ngentlupheko nesini (2/3); kwakunye isishwankathelo esizinzisiweyo semisebenzi enxulumene YINTONI? nentlupheko nesini ekwayinxalenye yeeprojekthi eziyiliweyo.
Ngokunxulumene
Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi
Zokwakha ubume ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo beNkqubo zeendlela zobuchule
Ingaba iingxaki eziphambili ezinxulumene nentlupheko nesini ziqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba kukho iindlela zokwenza ezithanda ukukhulisa intlupheko nokungalingani ngokwesini na?
Makushwankathelwe onke amanyathelo nemiba enxulumene nentlupheko kwanesini njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo.
Nika inkcazelo kumaGgqiza oPhando lweeProjekthi xa kukho ukungahambelani okanye uqwalaselo olunganelisiyo/olunganelanga.
Makuziswe loo nkqubo, kwakunye nezimvo neengcebiso kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
Makuqinisekiswe ukuba iingcebiso zeQonga
NJANI? LeNgxoxo laBameli ziyabandakanywa kwizindululo zokugqibela zeprojekthi nakwiNkqubo ehlangeneyo yokuncitshiswa kwentlupheko nolinganiso ngokwesini.
Amalungiselelo/Uxanduva
Uqulunqo lweNkqubo ehlangeneyo yokunciphisa lwamaziko olucetyiswayo intlupheko nolingano ngokwesini makwenziwe ngumntu onolwazi nobuchwepheshe.
Makuqinisekiswe ukuba abameli abasemthethweni okanye amagwetha bemigangatho yezentlalo abachaphazelekayo baya kuzihamba iintlanganiso zokucebisana zeQonga leNgxoxo labameli le-IDP
kwisigaba sesi-4.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
"Inkqubo ehlangeneyo yokunciphisa intlupheko nolinganiso ngokwesini" asiyonkqubo eyongezelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili. Endaweni yoko, yenzelwe ukubonisa iinzame ezinxulumene nentlupheko nesini yazo zonke iiprojekthi ze-IDP
ngokwemeko ezikuyo.
Ngoko oko, sisixhobo sokugalel'ebhayini kunokubhekisela phaya imiba yentlupheko neyesini.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Ukukhangela ifuthe lokusingqongileyo lilonke.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/10
INKQUBO EHLANGENEYO YENDALO YOKUSINGQONGILEYO
Injongo: : Ukuba negalelo kwindalo yokusingqongileyo esempilweni ngokuqinisekisa ukuba:
imiba yendalo esingqongileyo engxamisekileyo iqwalaselwa ngokufanelekileyo; kwaye
NGOBA? - iiprojekthi ezingqwenelwayo azinafuthe lingalunganga kwindalo esingqongileyo.
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo yamaphepha ama-2
ezilindelweyo: kwisi-3 kunye nomzobo/isicwangciso esiquka:
ngokunxulumene - ukuphawula ngokufutshane kwiziphumo zemiba neziphumo yokusingqongileyo echongwe kwisigaba sophicotho;
uqwalaselo lwezikhokelo zeendlela zobuchule ngokusingqongileyo (2/3);
ingxelo zeeprojekthi nemisebenzi yazo echaphazela okusingqongileyo ngokubonakalayo:
inkcazo yendlela aya kuthi ngayo umasipala aqinisekise ukuba iiprojekthi zakhe zihambelana nemigqalisela yeNEMA
nezithethe nemigangatho yokusingqongileyo zikazwelonke; kwakunye nochongo lwezo projekthi zifuna i-EIA.
Ngokunxulumene - Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo - Makuqwalaselwe iinkcukacha ezifanelekileyo zeZicwangciso zoLawulo zokusiNgqongileyo neziCwangciso zoFezekiso okusiNgqongileyo zamasebe kazwelonke nawamaphondo.
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi zokwakha ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo ubume beNkqubo zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yokusingqongileyo yophicotho iqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba zikhona na iindlela zokwenza ezichonga, ziqikelele zize zivavanye ifuthe elibonakalayo nelinokubakho kwindalo esingqongileyo, kujongwe ekunciphiseni ifuthe elingalunganga nasekwandiseni izibonelelo.
Ingaba iNkqubo yokusiNgqongileyo ehlangeneyo iziqwalasela ngokwaneleyo na izicwangciso zofezekiso lokusingqongileyo zamaphondo?
Makanikwe inkcazelo kumaGqiza oPhando eeProjekthi xa kungekho kuhambelana okanye uqwalaselo olunganelanga.
Makushwankathelwe onke amanyathelo, imiba nemisebenzi njengenxalenye yenkqubo enye yokusingqongileyo engathandabuzekiyo.
Makuziswe le nkqubo kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP, ikhatshwa zizimvo neengcebiso.
NJANI? Makuqinisekiswe ukuba iingcebiso zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP zifakelelwe kwizindululo zokugqibela zeeprojekthi nakwinkqubo nganye kwiiNkqubo zamacandelo ezihlangeneyo.
Amalungiselelo/Uxanduva
Igosa likamasipala eliphezulu elongamele imicimbi lwamaziko olucetyiswayo yokusingqongileyo malinikwe uxanduva lokuqulunqa
INkqubo yokusingqongileyo ehlangeneyo.
Apho umasipala asilelayo kwizakhono kucwangciso lokusingqongileyo, ungafunwa iingcebiso kumntu onolwazi noyingcali nonobuchwepheshe ukunceda ekuyileni iNkqubo yokusiNgqongileyo eHlangeneyo.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
INkqubo yokusiNgqongileyo eHlangeneyo asiyonkqubo eyonzelelweyo ngaphandle kweeprojekthi ezijongene nemiba ephambili.
Khangela umsebenzi Imiselwe ukwamkela amagalelo okusingqongileyo wocwangciso (4/2) avela kuzo zonke iiprojekthi ze-IDP ngokwemeko.
Ngako oko, isisixhobo sokuhambisa ndaweni-nye kunokuba sisongezelelo nje kwimiba yokusingqongileyo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Yindlela urhulumente wengingqi athi azalisekise ngayo imisebenzi yolawulo nophuhliso ethi iqondise ukuba ngaba imisebenzi yabantu bengingqi iya kuyilwa okanye itshatyalaliswe na.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/11
Injongo: Ukuqinisekisa iqela lamanyathelo angaguqukiyo nalungele ukukhuthaza imisebenzi yezoqoqosho lwengingqi okunokwenzeka nokudala imisebenzi.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo yesishwankathelo esinamaphepha ama-2
ezilindelekileyo: ukuya kwama-3 aquka.
ngokunxulumene - ukuphawula okufutshane ngokubhekiselele kwiziphumo kwiziphumo zophicotho lwezentlalo noqoqosho (1/6);
Uqwalaselo lwezikhokelo zeendlela zobuchule kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi (2/3);
Ngokunxulumene - Khangela umsebenzi wocwangciso 4/2.
neNkqubo
Ingcebiso Makuchongwe zonke iiprojekthi ezinentsingiselo
Zokwakha ubume benkqubo kwezoqoqosho nezineenjongo zophuhliso njengezona ziphumo zingundoqo beNkqubo (iiprojekthi ze-LED ezizimeleyo) .
Makukhangelwe izindululo zezi projekthi ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo zeendlela zobuchule:
Ingaba izinyanzelo zophuhliso lwezoqoqosho nokudalwa kwemisebenzi ziqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana na nezikhokelo zeendlela zobuchule zezoqoqosho?.
Ingaba amanyathelo/iiprojekthi ziyahambelana na noqwalaselo lokunokwenzeka kwezoqoqosho?
Ingaba kukho amanyathelo okanye iindlela zokwenza ezithanda ukutyhafisa okanye ukulibazisa utyalo-mali lwezoqoqosho kwanokudala imisebenzi?
Makushwankathelwe onke amanyathelo ekulindeleke ukuba abe nefuthe kuphuhliso lwezoqoqosho njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo yezoqoqosho
Makunikwe izimvo kumaGqiza oPhando lweeProjekthi xa kungekho ukuhambelana okanye xa kukho uqwalaselo olungonelisiyo.
NJANI? Khangela ingcebiso ezenziweyo kumsebenzi ngamnye wocwangciso (4/4 ukuya 4/12).
Amalungiselelo/Uxanduva
ehlangeneyo.
Ingcaphephe kuphuhliso lwezoqoqosho ingachwechwelwa ukuze incedise kuyilo lwenkqubo xa umasipala engenazo izakhono kwicala locwangciso lwezoqoqosho.
Makuqinisekiswe ukuba abameli abasemthethweni becandelo loshishino nelemisebenzi,
NGUBANI? Kuquka amagqwetha abo bangaphangeliyo nawo ahambe iintlanganiso zokucebisana zeQonga lweeNgxoxo laBameli le-IDP kwisigaba sesi-4.
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Iinkqubo zolawulo neendlela zobuchule .
Khangela umsebenzi zonxibelelwano zinganefuthe elimmandla wocwangciso (4/2) kutyalo-mali lwezoqoqosho nakuyilo lwemisebenzi kunayo nayiphi na inkuthazo yotyalo-mali ekujoliswe kuyo okanye iprojekthi yoyilo lwemisebenzi. Ukuqinisekisa ukuhambelana kweenkqubo ezilolo hlobo neenjongo ze-LED, ngoko ke, ngumlinganiselo obaluleke kakhulu wokumisela inkqubo ye-LED ezinzisiweyo nenempumelelo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Imo ilandela umsebenzi uququzelelelo lulandela imisebenzi.
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/12
INKQUBO EHLANGENEYO YAMAZIKO
Injongo: Ukuqinisekisa ukuba iqela lamanyathelo angaguqukiyo nahlangeneyo otshintsho lwamaziko nofezekiso oluhlangeneyo luyenzeka kumasipala, ngokwenza njalo lube negalelo kuqhagamshelwano oluluqilima phakathi kocwangciso nofezekiso.
NGOBA?
Iimfuneko
Ingxelo esisishwankathelo esinamaphepha ezilindelekileyo: ama-2 ukuya kwama-5 aquka:
ngokunxulumene - ukuphawula okufutshane malunga neziphumo zophicotho neziphumo kwinqanaba likaMasipala (1/4);
ukuphawula malunga nezikhokelo zeendlela zobuchule zamaziko (2/3) neNkqubo-sakhelo yoovimba (2/4);
kwakunye nesishwankathelo esizinzisiweyo semisebenzi yamaziko eyinxalenye yeeprojekthi eziyilwayo
Iingcebiso zokubunjwa iNkqubo yamaziko ehlangeneyo eza kuthathwa njengenxalenye yenkqubo ye-IDP, mayaziswe ziimfuneko zomthetho wezolingano ngokwezeNgqesho neendlela zobuchule zabantu bokusebenza zikamasipala.
Inkqubo yamaziko ehlanganeyo mayiyilwe njengesishwankathelo seemfuneko zamaziko.
Ingcebiso Khangela zonke izindululo zeeprojekthi zokubunjwa ngokunxulumene neziphumo zophicotho nezikhokelo kweNkqubo zeendlela zobuchule:
Ingaba imiba yamaziko yophicotho iqwalaselwe na?
Ingaba kukho ukuhambelana nezikhokelo zeendlela zobuchule na?
Ingaba imiqobo yamaziko namandla oluntu iqwalaselwe ngokwaneleyo na?
Makushwankathelwe onke amanyathelo, imiba nemisebenzi enxulumene nophuhliso lwamaziko njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo yokulawula inkqubo yofezekiso.
Makuchongwe iimfuneko zotshintsho lwamaziko eziphumela ngaphaya, neemfuneko zophuhliso lwabantu bokusebenza ezivela kwiziphumo zocwangciso lweeprojekthi eziba yimfuneko ukuze urhulumente alungele ufezekiso olungenamagingxi-gingxi, olunobuchule, noluhlangene ngendlela.
Makunikwe amaGqiza oPhando eeProjekthi inkcazelo xa kungekho ukuhambelana okanye uqwalaselo olungonelanga lweemfuneko zamaziko zofezekiso.
Makuziswe inkqubo, ikhatshwe zizimvo nezindululo, kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
Makuqinisekiswe ukuba izindululo zeQonga leeNgxoxo labameli le-IDP ziyadityaniswa kwizindululo zokugqibela zeeprojekthi nakwiNkqubo yamaZiko eHlangeneyo.
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Onke amacandelo oluntu lwengingqi mawaphendule
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/13
INJONGO: Ukuqinisekisa iqela lamanyathelo acwangcisiweyo nangathandabuzekiyo liqela elikhulu labathathi nxaxheba ukuthintela ukunwenwa kwesifo I-HIV/AIDS nokujongana nemiphumela yaso.
Ngoba?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Ingxelo yesishwankathelo esinamaphepha ama-2 ukuya kwama-3 aquka:
ezichongwe kwisigaba sophicotho khangela 1/4;
/3, kwakunye
Yintoni?
Ngokunxulumene nenkqubo
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Khangela zonke izindululo zeeprojekthi ngokunxulumene neendlela zazo zokujongana neengxaki neendlela zobuchule ezinxulumene nesifo i-HIV/AIDS:
Makushwankathelwe onke amanyathelo anxulumene nesifo i-HIV/AIDS njengenxalenye yenkqubo engathandabuzekiyo.
Makunikwe amagqiza ophando eeProjekthi xa kukho ukungahambelani noqwalaselo olunganelanga.
Njani? Khnagela iingcebiso ezizezinye ezicetyiswe kumsebenzi ngamnye wocwangciso 4/3 ukuya ku-4/12.
Amalungiselelo/uxanduva
Lwamaziko olucetyiswayo
Ukuba kungenzeka eli gosa lingabi nabuchwephesha malunga namanyathelo anxulumene nesifo IHIV/AIDS, ingcaphephe enobuchule nobuchwepheshe kulo mhlaba iya kubandakanywa.
Makuqinisekiswe ukuba bonke abathathi-nxaxheba abajongene neengxaki ezinxulumene nesifo i-HIV/AIDS kuloo mmandla, baya kuhamba iintlanganiso zokucebisana zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
Ukuba abanye oomasipala bengingqi kwisithili eso baziva ngathi kuya kubongamela ukuyila nokufezekisa iindlela zobuchule ezifanelekileyo zokujongana neHIV/AIDS, mabavumelane ngokulungiselela amalinge ahlangeneyo enqanaba lesithili.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Isifo i-HIV/AIDS asiyongxaki yezempilo nje kuphela. Lo bhubhane ukuthintelwa kwaso kwaneziphumo zawo zifunisa iimpendulo ezihlangeneyo zawo onke amaziko namacandelo athath'inxaxheba kuphuhliso lukamasipala.
Ngeli lixa oomasipala benokufuna isikhokelo ngeennkqubo zikazwelonke ukuze bakwazi ukuba bangaphendula njani na, ulawulo lukamasipala maluqinisekise ukuba amanyathelo angawo ayafezekiswa ukusuka ezantsi.
Khangela umsebenzi
Wocwangciso 4/2
ISIGABA SESI-4: UHLANGANISO
Uthintelo noLawulo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 4/14
ISICWANGCISO SOLAWULO LWENTLEKELE
INJONGO: Ukubethelela izakhono zikamasipala ukuthintela nokujongana neentlekele nokuphepha uphuhliso olusemngciphekweni weentlekele.
Ngoba?
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Ingxelo eshwankathelayo enamaphepha ama-2 ukuya kwama-3 yesiCwangciso soLawulo lweNtlekele, kuquka ukucaciswa:
kwiintlobo ezinokwehla zeentlekele neendawo ezithile/ uluntu olusemngciphekweni.
uthintelo nokuncitshiswa kweendlela zobuchule kuhlobo ngalunye lwentlekele neenkqubo zonxunguphalo eziqinisekisa ukulungela unxunguphalo olukwiqondo eliphezulu, phantsi koqwalaselo lwezakhono ezifumanekayo; kwakunye
Yintoni?
neendima noxanduva
Ngokunxulumene nenkqubo
Iingcebiso zokwakha
Ubume beNkqubo
Makundakanywe abantu abanolwazi lweengozi zentlekele ezinokuhla kwisiGaba soPhuhliso kuMsebenzi woCwangciso 1/4 Makuqinisekiswe ukuba neziphi na iingozi ezinokwehla ziyachongwa.
Makufunyanwe isikhokelo kwiZiko likaZwelonke loLawulo lweNtlekele ngeendlela ezizizo zokuthintela okanye ukunciphisa ezo ngozi neentlekele ezinokwenzeka.
Makulungiswe iindlela zobuchule zolawulo lwentlekele lwengingqi ngokwemeko oku kunokwenziwa kwisiGaba sesi-2.
Makucaciswe okanye kulungiswe izicwangciso zoko kunokwenzeka kwaneenkqubo zemeko zonxunguphalo kwisiGaba sesi-3
Makukhangelwe izindululo zeeprojekthi ezifanelekileyo zokuhambelana neendlela zobuchule zolawulo lweentlekele esengingqini kwisiGaba sesi-4 nokunika izimvo kumaGqiza oPhando eeProjekthi.
Makunikezelwe ezi Ndlela zobuchule zoLawulo lweNtlekele kwintlanganiso yokucebisana yeQonga leNgxoxo laBameli le-IDP kuqukwe neenguqu eziya kubakho emva koko.
Amalungiselelo/uxanduva
Lwamaziko olucetyiswayo
Umasipala ngamnye makachonge igosa libe linye eliya kongamela ulawulo lwentlekele.
Eli gosa malisebenzisane neZiko likaZwelonke loLawulo lweNtlekele kwakunye nabathath' inxaxheba abafanelekileyo bephondo ekulungiseni isiCwangciso soLawulo lweNtlekele sikamasipala.
Ngubani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Ulawulo lwentlekele ngumsebenzi onqumlezayo wamacandelo onxulumene noluhlu oluninzi lwamacandelo nemiba efana nokuphepha intlawulo okanye utyalo-mali kwindawo apho kukho ingozi kakhulu khona, ubugcisa bezokwakha , ulawulo lwamanzi iinkonzo zezempilo, njl. Ngoko ke, lo ayingomba unokujongwa yiprojekthi eyodwa, koko ifuna ukuhambelana nawo nawaphi na amanyathelo ophuhliso anemigqalisela esisiseko yothintelo nokuncitshiswa kwentlekelele.
Isicwangciso esiyilwayo masikulungele ukunikezelwa kwiintlanganiso zokucebisana zesiGaba sesi-4 ukwenzela ukukhangela ukuhambelana kweeprojekthi ze-IDP nezikhokelo zolawulo lwentlekele
Kunokuthathelwa ingqalelo nayiphi na intlekele enokuthi yehle, ubani makangqale iingozi ezinokwenzeka lula ezikwathethelela iinzame zokulungela oko.
IZIPHUMO
INKQUBO
Uhlolo lwephondo lokugqibela
INTSHAYELELO
Ukuqinisekisa intengo yezabelo ngokubonelela ngethuba lokunika izimvo IsiGaba sesi-5 singenkqubo yezimvo kwi-IDP eyiliweyo efanele ukuba neziphumo zolwamkelo lokulqibela kwesicwangciso libhunga likamasipala. Ngesi sigaba , umasipala makenze konke okusemandleni ukuthenga izabelo ukulungiselela ufezekiso oludibeneyo lwe-IDP ngawo onke amaqela athatha inxaxheba okanye abachaphazelekayo.
Oku kuthetha ukuthi wonke ubani unikwe ithuba lokufikelela kuxwebhu oluyiliweyo baze bathethe ngamaxhala abo. Ukunqanda le nkqubo ukuba ibe ngumsebenzi ongenasiphelo, makumiselwe imiqathango yexesha engqongqo
Ngubani okufuneka enikwe ixesha lokwenza izimvo ngeziqulatho ze-IDP?
Okokuqala, ngamanye amacandelo karhulumente. Badlala indima ebalulekileyo ekunikeni ufezekiso inkxaso ngokubonelela ngezimali kwamanye nezakhono zoqeqesho kulawulo. Banolwazi lobugcisa bokuhlola ukuba nakho nokuba nokwenzeka kwezindululo zeeprojekthi. Kwaye amasebe amaphondo karhulumente wengingqi ongamele ukuphonononga ukuhambelana ngokusemthethweni kwe-IDP. Ukubanika bonke ithuba lokunika izimvo yinto yokuqala ngoko ke :
Udibaniso olusuka ezantsi ukuya phezulu ukuqinisekisa ukuhambelana kwemigaqo-nkqubo nofezekiso lwesicwangcwiso.
Uququzelelo olusuka ezantsi ukuya phezulu nolungelelaniso lwamacandelo;
Uqhagamshelwano olungenamagingxi-gingxi locwangciso nofezekiso
Iiprojekthi ezinokwenzeka nezinokubakho kwakunye noxwebhu locwangcwiso lodidi oluphezulu
Udibaniso olunqumlezayo ukunqanda amanyathelo achaseneyo uphinda-
Ngokunikwa ithuba lokuveza izimvo phambi kokuba i-IDP yamkelwe libhunga likamasipala,ithuba liyandiswa lokuba i-IDP eyamkelweyo iya kuyigqitha inkqubo yohlobo emiselwe ngokomthetho ngaphandle kokuqubisana nemiqobo emininzi.(Umsebenzi cwangcwiso 5/1)
wonke ukuqinisekisa uqhelaniso olubhekiselele kwimfuno zabantu, ubandakanyo loluntu kwanoku-
khusela amalungelo abemi. Ulawulo ngalunye maluqwalaselwe ngokuthi kufakelwe okanye kuphendulwe.
Okwesithathu, abahlali, uluntu nabanebango abachaphazeleka ngqo yi-IDP mabanikwe ithuba lokuveza izimvo zabo. Bangabasebenzi beenkonzo okanye amaseko okanye balindeleke ukuba babe negalelo. Abanye bangachaphazeleka zimpembelelo ezigwenxa zophuhliso olucetywayo. Ngenxa yoko, makubekho ixesha elithile lokuba wonke ubani afikelele kwi-IDP eyilwayo aze anikwe nelungelo lokuveza izimvo ngeendlela ezichaziweyo zamaziko. Oku kuchaphazela abameli bemibutho yabanebango ngakumbi ngokucacileyo. (umsebenzi wocwangciso 5/3).
Ukuze kongiwe ixesha, izimvo ezivela kwamanye amacandelo karhulumente, kwizithili kwakunye noomasipala basebumelwaneni, kwakunye nakuwonke-wonke, mazivezwe ngaxeshanye. Umasipala uya kujongana nezimvo ezinokuthi zifakelelwe ngokulungisa i-IDP eyilwayo, okanye kuphendulwe kuzo xa kungenakwenzeka okanye ukuba kufaneleke ukuba zigqithiselwe kwi-IDP (umsebenzi wocwangciso 5/4)
Isigqibo sokugqibela
Sikwibhunga Emva kokufakelelwa kwezimvo okanye ngenye indlela, izizathu zokungazifakeleli zinikwe, liya kuba lifikile ixesha lokuba ibhunga likamasipala lixoxe uyilo olulungisiweyo ukwenza izigqibo ngezihlomelo eziyimfuneko nokuba zamkelwe (okanye zikhatywe). Ukuze kuncitshiswe umgcipheko wokulibaziseka okubangwa kukukhatywa kwe-IDP libhunga, kucetyiswa ukuba makubekho intlanganiso enye okanye ezimbini zebhunga phambi kokuba olu xwebhu lungeniselwe ukuveza izimvo. (Umsebenzi wocwangciso 5/5)
Qulunqa isishwankathelo sibe sinye
kwinqanaba lesithili ukulungela amanye amacandelo karhulumente, nelizwe langaphandle. Ii-IDP zinethuba elihle lokuqwalaselwa ngamanye amacandelo karhulumente, ii-arhente, zamacandelo kwanemibutho ebonelela ngenkxaso-mali, xa inxalenye yazo efanelekileyo ishwankathelwe yaza yaqulunqwa. Ngoko ke, kucetyiswa ngokumandla ukuba izishwankathelo zee-IDP zengingqi ezingaba yinxalenye yehlelo- B lesithili se-IDP ziqulunqwe. Ezi zishwankathelo mazingeniswe kubo nabaphi na abafanelekileyo abangabathathi-nxaxheba ngaphandle kwizithili ukwenzela uqwalaselo nohlolo lwenkxaso (umsebenzi wocwangciso 5/6). Ukunqanda ulibaziseko, ii-IDP eziyiliweyo zengunqulelo ezihlaziweyo mazingeniselwe uqulunqo lwesishwankathelo kwisithili ngaphambi kolwamkelo lokugqibela libhunga lengingqi. Omakwenziwe libhunga emva kolwamkelo kukunikezelwa ngokusesikweni kwe-IDP kuMphathiswa worhulumunte wengingqi njengoko kumiselweyo nguMthetho weeNkqubo zikaMasipala, Isahluko se-5, Isiqendu 32.
ISIGABA SESI-5: ULWAMKELO
Ukumema ukuvezwa kwezimvo kuthetha ukumema uthatho-nxaxheba
ITHUBA LOKUVEZA IZIMVO
EZIVELA KURHULUMENTE WEPHONDO/KAZWELONKE.
INJONGO:
Ukuqinisekisa ulungelela kwamacandelo amaphondo nakazwelonke ukwamkela i-IDP njengoxwebhu olukhokelayo kwimisebenzi yabo kummandla kamasipala ngokuthi kwenziwe igalelo kuqhegamshelwano olusondelelelneyo phakathi kocwangciso nofezekiso.
zikhokelo zomthetho nomgaqo-nkqubo.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Onke amacandelo amaphondo nakazwelonke anqwenelekayo ukuba enze igalelo kufezekiso lwe-IDP anikwa ithuba elilungileyo lokufunda baze baveze izimvo ngoxwebhu lwe-IDP oluyilwayo.
Ungeniso lwezimvo malunga nokuhambelana nemigaqo-nkqubo yamacandelo , iindlela zobulumko neenkqubo nangokunokubakho nokunokusebenziseka kweeprojekthi eziphakanyisiweyo ngamasebe amacandelo afanelekileyo.
Ungeniso lwezimvo malunga nohambelwano ngokomthetho nomgaqo-nkqubo kwakunye nobunjani boxwebhu locwangcwiso lisebe lephondo lorhulumente wengingqi.
Ngokunxulumene nenkqubo
Azikho
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo a.
Isebe lephondo likarhulumente wengingqi kufuneka aphonononge i-IDP eyithelekisa neqela leempawu ezichaziweyo lize lilandele inkqubo yokuveza izimvo zamanye amasebe ukuqinisekisa ukuba izimvo zingeniswe ngexesha elililo.
Isebe lephondo likarhulumente wengingqi kufuneka liqokelele izimvo ze-IDP zikamasipala ngamnye lize lingenise uludwe oluluqilima lwezimvo kumasipala.
Ukunqanda ulibaziseko olungeyomfuneko, kwakunye nokukhuthaza nokukhuthaza ingcaciso yezimvo, oomasipala kwanamasebe amacandelo ngokunjalo mabakhokele ukusebenzisa naziphi na iindlela ezithe ngqo zonxibelelwano amabazicele okanye banikezele ngezimvo imfooo-mfuno, ifekisi, unxibelelwano ngekhompyutha e-meyili.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetywayo
Isebe lephondo likarhulumente wengingqi malidlale indima ekhuthazayo neququzelayo ekuqhubeleni phambili inkqubo yonxibelelwano phakathi koomasipala nee-arhente zamacandelo eziphathelene noko. Ulungiselelo malungabi ngunozala wokucothiswa kwenkqubo eyenziwe yimiqobo yezakhono zesebe.
Izithili ngamaziko azo ePIMS, zingancedisa ekuququzeleleni inkqubo yengcaciso enika iimpendulo idibene nesebe likarhulumente wengingqi.
Amaziko azi-PIMS angathathela kuwo umsebenzi nokunikezela izimvo ezichubekileyo egameni lesebe lephondo likarhulumente wengingqi.
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo
Iiveki ezi-3
Le nkqubo yokuveza izimvo yenzelwe ukuba ibe yinkqubo yengcaciso enika izimvo ezichubekileyo engalandeli migaqo ithile, kwaye akufuneki iphazanyiswe nongeniso olusesikweni lwe -IDP eyamkelweyo nguMphathiswa wephondo. Oku kunceda ekunqandeni ibhunga ukuba lamkele -IDP engalungelelaniswanga ngokwaneleyo (enokubaneziphumo zenkqubo yolungelelaniso enzima nexakayo ehamba ngomgaqo othile, emva kolwamkelo lwe-IDP libhunga).
Ukukhuthaza ukhuphiswano ngeli lixa unqanda ukuchasana nophinda-
phindo.
ISIGABA SESI- 5: ULWAMKELO
INTSEBENZISWANO ENABILEYO (PHAKATHI KOMASIPALA) KWINQANABA LESITHILI.
INJONGO: Ukunqanda intlobo zophuhliso ezichaseneyo koomasipala abameleneyo kwanophinda-phindo lwamalinge nokhuphiswano olutshabalalisayo phakathi koomasipala bengingqi kwisithili kwakunye naphakathi koomasipala bengingqi nabesithili.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Bonke oomasipala bengingqi kwisithili, umasipala wengingqi, noomasipala bengingqi abamelene nabo ngaphandle kwemida yesithili, banikwe ithuba elihle lokufunda, baveze izimvo kwimiba yamaxwebhu ayilwayo e-IDP aphathelelene nabo.
Intoni?
Ukungeniswa kwezimvo eziveziweyo kwimiba yentsebenziswano.
Ngokunxulumene nenkqubo
Azikho.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Ibhunga lesitihli ngeziko layo eliyi PIMS malimemele bonke oomasipala kummandla wabo kwintlanganiso yokucebisana ukuze kuxoxwe ngayo yonke imiba enqumla imida, kwakunye nayo yonke imiba enxulumene nosasazo lwemizebenzi phakathi koomasipala bengingqi nabesithili.
Njani? Le ntlanganiso yokucebisana yenzelwe ukulungisa imiba ngemvisiswano .
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Umasipala wesithili (ngeziko layo eliyi-PIMS ukuba kunokwenzeka) makadlale indima ekhokelayo kule nkqubo ze aqinisekise intsebenziswano efanelekileyo.
Njani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela elilingwayo
Iiveki ezi-3
Ukunqanda amalinge agqithiseleyo endibaniso kubalulekile ukuba kujoliswe izimvo neengxoxo-mpikiswano kwimiba enqumla imida nengundoqo. Ibhunga lesithili malinikezele ngezikhokelo ezinceda oomasipala bengingqi ukuphunononga imiba efanelekileyo yamaxhwebhu e-IDP.
ISIGABA SESI-5: ULWAMKELO
Uthatho-nxaxheba lwenene luquka ilungelo lokuphonononga nokuphefumla ngeziphumo zokugqibela zenkqubo
INJONGO:
Ukuqinisekisa ukuba isicwangciso sokugqibela siyahambelana neemfuno kwanenjongo eziphambili zabahlali.
Ngoba?
Ukukhuthaza ulwamkelo olubanzi lwesi sicwangcwiso ngokwenza oko kuyilwe isiseko sofezekiso olungenamagingxi-gingxi kwanokuphenduleka.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Yonke imibutho yabanebango nabameli boluntu kumasipala lowo (kuquka bonke ooceba nawo onke amalungu eQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP) banikwa ithuba elaneleyo lokufunda nokuphefumla ngoxwebhu lwe-IDP olusayilwayo.
Yintoni?
Zonke izimvo zibhalwa phantsi zigcinwe efayilini ngendlela ecwangcisiweyo.
Ngokunxulumene nenkqubo
Akukho nto.
Iingcebiso zokuyila iziphumo
Indlela yokungenisa izimvo mayiyilwe ngendlela apha eza kukhuthaza izimvo ezingqalileyo kakhulu ngokunxulumene namacandelo namagatya athile oxwebhu locwangciso. Izimvo eziqhelekileyo, ezingacacanga nezingathanga ngqo mazingakhuthazwa.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
zishwankathelwa khoina; kwaye iinkqubo, iimo neendlela izimvo emazihanjiswe ngayo ziyabhengezwa.
Iikopi ze-IDP eyilwayo okanye isishwankathelo sayo mazisasazwe kubo bonke ooceba nakuwo onke amalungu eQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP, nabanye abanebango abafanelekileyo kwakunye nonondaba bengingqi. Ezinye iikopi mazenziwe zifumaneke kwiindawo ezifikelelekayo kuwonke-wonke.
Igosa elinye lebhunga malungamele ukuqokelela, ukuhlela, ukufayilisha nokubhala phantsi izimvo ngendlela engafihlakalanga.
Amalungiselelo/uxanduva
Lwamaziko olucetyiswayo
Umasipala makakhethe igosa libe linye eliya kunikwa uxanduva lokuququzelela inkqubo yokwazisa uwonke-wonke ngeIDP nokubonelela ngamathuba afanelekileyo okunika izimvo.
Njani?
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo
Iiveki ezi-3 Qaphela:
Ukubonelela ngethuba elaneleyo lokunika izimvo akuthethi ukuzama ukukhuthaza inani elikhulu labantu amabangenise intaphane yezimvo. Eli thuba malingathathwa njengethuba lokuvula iingxoxo kwakhona yemiba esekuvunyelwene ngayo emva kweengxoxo-mpikiswano ezinde, koko mayibe lithuba lokuphonononga ukuba ukuba yonke into isemgaqweni njengoko bekuvunyelwene.
ISIGABA SESI-5: ULWAMKELO
Ukungaphefumli kwizimvo kubi ngathi kukungaphenduli ileta
UKUFAKELWA NOKUPHEFUMLA NGEZIMVO
INJONGO:
I-IDP ehlaziyiweyo ibonisa izimvo neenkxalabo zawo onke amaqela athath' inxaxheba okanye achatshazelwa lufezekiso lwesicwangciso kangangoko kunokwenzeka.
Ngubani?
Bonke abanebango baziva ngathi inkxalabo yabo iqwlalaselwe ngokwaneleyo. Ngenxa yoko inkxaso ye-IDP iye yandiswa kakhulu kwaze ukuxhathisa ngakuyo kwancitshiswa.
Iimfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Uxwebhu apho zonke izimvo zidweliswe khona zikhatshwa linqakwana elixela indlela izimvo ezo ezifakelelwe ngayo, okanye izizathu ezibangela ukuba zingafakelwa.
Iileta ezinika ingcaciso kwabo bangenise izimvo zabo.
Yintoni?
Ngokunxulumene nenkqubo
Imiba engundoqo exoxisayo evela kwizimvo mayixovulwe liQonga leeNgxoxo labameli le-IDP.
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Emva kokuba zonke izimvo zishwankathelwe, iKomiti yeThutyana ye -IDP iya kudibana igqibe ngendlela uluvo ngalunye emalujongwe ngayo.
Makonyulwe abantu abaza kuphumeza izigqibo ngokulungisa uyilo lwe-IDP ngokwendlela efanelekileyo kunye/okanye ngokubhala impendulo eya kuloo mntu okanye kuloo mbutho ubungenise ezo zimvo.
Njani?
Imiba exoxisayo echaphazela izigqibo zangaphambili zeQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP mayingeniswe kwelo Qonga ukuze kuthathwe izigqibo.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
IKomiti yeThutyana ye-IDP mayigqibe ngendlela yokujongana nezimvo nokuqinisekisa ukuba iphethwe ngokwanelisayo nangokufanelekileyo.
Njani?
IQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP malibandakanywe kuphela xa kujongenwe nezimvo ezifuna izigqibo :
ezixoxisayo; kwakunye nokubuza izigqibo zangaphambili zeQonga leeNgxoxo labameli le-IDP
ngeendlela zobuchule nemiba ephambili.
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo
Qaphela:
Ukuba kukho izimvo ezininzi, mazisingathwe yikomiti eyodwa. Isigqibo malunga nendlela yokusingatha uluvo, noxa kunjalo, oku kungenziwa kuphela kwinqanaba eliphezulu oko kukuthi, yiKomiti yeThutyana ye-IDP.
Iiveki ezi-2
iveki e-1 yemeko yesiqhelo, iveki enye eyongezelelweyo yemiba exoxisayo eziswa kwiQonga leeNgxoxo laBameli le-IDP.
ISIGABA SESI-5: ULWAMKELO
Ngeli lixa abathathi nxaxheba abaninzi baza kubandakanywa kwinkqubo yokulungiselela, isigqibo sokugqibela sesebhunga elonyuliweyo
UMSEBENZI WOCWANGCISO: 5/5
ULWAMKELO LOKUQGIBELA LIBHUNGA
LIKAMASIPALA
INJONGO: Ukubonelela I-IDP ngegosa newonga lomthetho njengoko kumiselweyo nguMthetho weNkqubo zikaMasipala.
NGOBA?
Imfuneko ezilindelekileyo
Ngokunxulumene neziphumo
Isicwangciso soPhuhliso oluHlangeneyo esamkelweyo.
Yintoni?
Ngokunxulumene nenkqubo
Isigqibo sesininzi kwintlanganiso yebhunga epheleleyo
Iingcebiso zokwakha
Ubume benkqubo
Bonke ooceba mabafumane ikopi ye-IDP eyilwayo kanye ngenyanga ubuncinane, phambi kokuba ibhunga lihlangenele ukugqiba ngayo.
Ngethuba abathathi-nxaxheba abafanelekileyo banikwa ithuba lokuvakalisa izimvo, ooceba neKomiti yesiGqeba nabo mabasebenzise eli thuba ukuxoxa ngolu xwebhu baphefumle ngalo, ukuze kuqinisekiswe ukuba uyilo oluhlaziyiweyo olunikezelwe kwintlanganiso yebhunga lujongane neenkxalabo zooceba.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyisiweyo
Ngokwenkqubo ezinyanzeliswa ngumthetho weentlanganiso zebhunga.
Njani?
Ixesha eliyimfuneko Qaphela:
elilingwayo
Usuku olu-1
Ukuba isigqibo sebhunga siye sarhoxiswa, makuqinisekiswe ukuba i-IDP eyilwayo ingasetyenziswa njengesiseko senkqubo yohlahlo- lwabiwo-mali kangangoo oku kunganxulumenanga nemiba exoxisayo eye yabangela olo rhoxiso.
ISIGABA SESI-5: ULWAMKELO
yakho kufuneka ubabonelele ngesishwankathelo esinambithekayo
UQULUNQO LWEZISHWANKATHELO
Ngoba?
kwintsebenziswano yabo kunye noomasipala bengingqi, ngokwenza njalo bandisa amathuba okuba amahlakani avela kwamanye amacandelo karhulumente, icandelo labucala kwakunye namaqumrhu abaniki-zinkonzo baya kuzisebenzisa ezi-IDP.
Ngokunxulumene neziphumo
Isishwankathelo senqanaba lesithili masiquke oku:
isishwankathelo esinephepha elinye ukuya kwamabini semiba engiundoqo neendlela zobuchule zikamasipala ngamnye;
uluhlu lweeprojekthi ezinamanani ohlahlo lwabiwo-mali nee-arhente ezithembekileyo zikamasipala ngamnye;
uqulunqo lwetheyibhile lwazo zonke iinkqubo zeminyaka emi-5 yotyalo-mali esisambuku kunye
Yintoni?
namagqabantshintshi akwitheyibhile ngemisebenzi ephambili yazo zonke ezinye iinkqubo ezihlangeneyo 4/8 -
Ngokunxulumene nenkqubo
Akukho nto
Iingcebiso zokuyila iziphumo
Amagqabantshintshi akwitheyibhile angeenkqubo ezahlukeneyo, ezihlangeneyo mawashwankathele iinkcukacha ezivela kubo bonke oomasipala kwitheyibhile enye, kunokunikezela ngeenkcukacha kumasipala ngomasipala.
Iingcebiso zokwakha ubume benkqubo
Izithili mazibonelele oomasipala bengingqi ngeepatheni eziya kuba nceda ukuqulunqa iinkcukacha ezifunekayo ngendlela esemgangathweni.
Oomasipala bengingqi bazalisa ezo patheni ngokusekelwe kwiinkcukacha ezivela kwii-IDP zabo ezisayilwayo zize zingeniswe kwisithili.
Njani?
Izithili zizinzisisa iinkcukacha ziziqokelele kwitheyibhile yamagqabantshintshi.
Amalungiselelo/uxanduva lwamaziko olucetyiswayo
Apho kukho amaziko eePIMS , mawathabathele kuwo uxanduva lwalo Msebenzi wocwangcwiso.
Ixesha eliyimfuneko elilingwayo Qaphela:
Njengokuba ii-arhente zikarhulumente ziya kuba ngabamkeli nabasebenzisi abaphambili bezi zishwankathelo, isebe lephondo lorhulumente wengingqi kufuneka libe nenxaxheba kwizigqibo ngeziqulatho neemilo zezishwankathelo ezinjalo.
Ezi zishwankathelo zenzelwa ikakhulu ukunceda iimfuno zamahlakani entsebenziswano ngaphandle kwesithili esimele ukujongana noomasipala abaninzi bengingqi. Amahlakani entsebenziswano engingqi kuquka amaqumrhu abaniki- zinkonzo nemibutho yamacandelo abucala asekelwe ngaphakathi kwisithili eso, aya kulufuna olu xwebhu lupheleleyo lwe-IDP.
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADANA YENKCAZELO (2002).txt</fn>
INCWADANA YENKCAZELO
YOMGAQO WOKUZIPHATHA
WENKONZO KARHULUMENTE
ISIKHOKELO
KWIINGXAKI ZOKUZIPHATHA
EMSEBENZINI
Sikhutshwa: yiKhomishini yeNkonzo kaRhulumente
Ingxowa eyodwa X121
Pitoli
IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente
Uhlelo lokuqala, ushicilelo lokuqala
Lo msebenzi unelungelo loshicilelo. Akukho nkcazelo yale ncwadi iya kukhutshelwa ngalo nangaluphi na uhlobo okanye ngayo nangayiphi na indlela - ngokusetyenziswa koomatshini okanye kombane ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yeKhomishini yeNkonzo kaRhulumente. Izicelo nemibuzo emayela namalungelo okhutshelo ingabhekiswa kwiKhomishini yeNkonzo kaRhulumente, eCommision House, efumaneka ekudibaneni kwemigaqo iHamilton neZiervogel, eArcadia 0083
Imibuzo emayela nale ncwadi ingabhekiswa:
IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente
INgxowa Eyodwa X121
Pitoli 0001
Umnxeba (27-12) 328 7690
Ifeksi (27-12) 325 8382
IZITHETHE NEMIGAQO
ELISHUMI EPHEZULU YENKONZO KARHULUMENTE
EMZANTSI-AFRIKA
UmGaqo-siseko woMzantsi-Afrika (isaHluko 10) ubethelela ukuba iNkonzo kaRhulumente kufuneka ...
Ilawulwe ngokwezithethe nemigaqo yomGaqo-siseko esekelwe kwidemokhrasi.
Ilondoloze kwaye ihlumise umgangatho ophakamileyo wokuziphatha ngokufanelekileyo.
Ihlumise ukusetyenziswa kwezinto zikarhulumente ngokufanelekileyo, ngoqoqosho nangokulungileyo.
Ityekele kuphuhliso.
Inikezele ngeenkonzo ngokungenamkhethe, ngobulungisa, ngokulinganayo nangaphandle kokuthatha icala.
Isabele kwiimfuno zabantu ize ikhuthaze uthathonxaxheba loluntu kwimiba yomgaqo-nkqubo.
Ibe nokuphendula ngezenzo zayo.
Yenzele izinto ekuhleni ngokunika abantu inkcazelo echanekileyo ngethuba.
Igabulele ulawulo lwezakhono zabasebenzi olusulungekileyo nophuhliso lwamakhondo emisebenzi ukuphucula izakhono zabasebenzi.
Ibonakalise ukumelwa kweendidi zabantu bonke boMzantsi-Afrika kwingqesho nakulawulo lwabasebenzi okusekelwe kwisakhono, ekungakhetheni cala, kubulungisa nasekulungisweni kokungalingani okwadalwa yimeko yocalucalulo.
ISALATHISO
INGABULAZIGCAWU
IMIBULELO
INCWADANA YENKCAZELO YOMGAQO WOKUZIPHATHA WENKONZO
KARHULUMENTE
Isingeniso
Uqeqesho
IZIKHOKELO ZEMIQATHANGO YOMGAQO WOKUZIPHATHA
Ubudlelwane neNdlu yoWiso-mthetho nabaPhathiswa
Ubudlelwane noLuntu
Ubudlelwane phakathi kwabasebenzi
Ukuziphatha nomdla kwizinto ezisecaleni
UMGAQO WOKUZIPHATHA WENKONZO KARHULUMENTE (ISIHLOMELO A)
INGABULAZIGCAWU
IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente igunyaziswa yimiqathango yomGaqo-siseko wowe-1996 ukuba iphakamise kwaye ilondoloze umgangatho ophezulu wemigaqo yokuziphatha ngokufanelekileyo kwabo bonke abasebenzi bakaRhulumente. Ngonyaka we-1997 umGaqo wokuziPhatha weNkonzo kaRhulumente wabhengezwa waza emva koko waphakanyiswa ngokubanjwa kweembizo namagosa kuzwelonke nakumaphondo. Kwaye kwakhona kwakho imfuneko yokuba kuqulunqwe isikhokelo somGaqo wokuziPhatha khona ukuze kube ube nokuqondwa ngcono intsingiselo yayo kwanendlela yokusetyenziswa kwayo.
Egameni leKhomishini yeNkonzo kaRhulumente, ndiziva ndiwongekile ngokunikezela kuwo onke amagosa aphantsi kwengqesho karhulumente woMzantsi-Afrika le Ncwadana yeNkcazelo yomGaqo wokuziPhatha weNkonzo kaRhulumente. UmGaqo wokuziPhatha yeyona ntsika ibalulekileyo ekusekweni kolawulo olufanelekileyo nendlela efanelekileyo yokuziphatha kwabasebenzi bakarhulumente. Le migaqo iphathelele kwimiba efana nokuhlonitshwa kwamalungelo abantu, umgaqo womthetho, ukuphendula ngezenzo zakho, ukwenzelwa kwezinto ekuhleni (ukungafihli nto) kwinkonzo karhulumente, ukuziphatha komsebenzi nento umntu anomdla kuyo ngaphandle kwasemsebenzini.
IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente ibhenela ngokungazenzisiyo kubo bonke abasebenzi bakarhulumente, ukususela koyena usezantsi kuye koyena uphezulu, ukuba babonakalise ulwazi lwabo lwemigaqo, izikhokelo nemiyalelo equlathwe kumGaqo wokuziPhatha. Asinto leyo inokuzenzekela nje ngokwayo, kungko ikwasiso nesinyanzeliso ukuba kufuneka kufezekiswe unikezelo lweenkonzo eluntwini. Kubaluleke kakhulu kwakhona ukuba amagosa karhulumente, ngokomgaqo lo, angazamkeli, izipho namalizo asuka ebantwini njengoko oko kunokubonakala njengezenzo zokunyoba.
Sinqwenela ukuncoma bonke abaphathi namagosa athe azinikezela ekuphakanyisweni komGaqo wokuziPhatha weNkonzo kaRhulumente. Ndiyanibongoza ukuba niqhube naloo msebenzi mhle ningayeki ukuphakamisa iindlela zokuziphatha ngokufanelekileyo kwinkonzo karhulumente.
IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente iyathemba ukuba le ncwadana yenkcazelo iya kuba luncedo ekuphakanyisweni kokuthembeka nokugqibelela emsebenzini nokukhuthaza imizamo emikhulu kuthi sonke khona ukuze sibe nomoya wokungakwazi ukulunyamezela urhwaphilizo eMzantsi-Afrika.
Okokugqibela, ndingathanda ukukhuthaza bonke abasebenzi bakarhulumente ukuba baqinisekise ukuba iindlela abaziphatha ngazo zihambelana nezithethe kwanemigaqo esisiseko solawulo lwabasebenzi bakarhulumente. Kwakhona, ndingathanda ukubakhuthaza abasebenzi ukuba baziqhelanise nomGaqo wokuziPhatha ndawonye nale Ncwadana yeNkcazelo.
USihlalo: IKhomishini yeNkonzo kaRhulumente
IMIBULELO
Ukuqulunqwa kwale Ncwadana yeNkcazelo yomGaqo wokuziPhatha weNkonzo kaRhulumente kunge kungakhanga kwaba yimpumelelo ngaphandle kokuzinikezela nenkxaso yabantu abaninzi nemibutho emininzi efanelwe kukukhankanywa nokunakanwa ngokukodwa. Abo bantu naloo mibutho yile:
AmaSebe eSizwe nawamaPhondo akuxhasile ukuqulunqwa kweNcwadana yeNkcazelo aza akaphelela apho, enza namagalelo okuphuculwa kwayo.
IOfisi yoMkhuseli woLuntu ibe negalelo elibalulekileyo ekuqulunqweni kwale ncwadi.
Imibutho yabasebenzi ithathe inxaxheba kwiintlanganiso ezininzi nakwiimbizo zokucaciselana apho ithe yenza khona izindululo ezibalulekileyo.
Abasebenzi beOfisi yeKhomishini yeNkonzo kaRhulumente bafake igxalaba kuphando nasekusungulweni kwesigaba sokugqibela sale ncwadi.
Okokugqibela, sivakalisa umbulelo omkhulu kwiSebe loPhuhliso lwaMazwe ngaMazwe laseBhilitane ngenkxaso-mali yokushicilela le Ncwadana yeNkcazelo yomGaqo wokuziPhatha weNkonzo kaRhulumente.
INCWADANA YENKCAZELO YOMGAQO WOKUZIPHATHA WENKONZO KARHULUMENTE
ISINGENISO
Injongo yale ncwadana kukuchaza okuqulathwe ngumGaqo wokuziPhatha ngokugqibeleleyo. Ukubhalwa komGaqo osemthethweni kufuna uqoqosho lwamagama, ukungqala nesigama esisemthethweni. Le ncwadana ke izama ukubeka imigaqo ngendlela enokuqondakala ngokugqibeleleyo kubo bonke abasebenzi bakarhulumente.
INcwadana yeNkcazelo ayinamigaqo mitsha kwaye ibhalwe kanye ngokufanayo ncakasana nomGaqo wokuziPhatha ngobume nangokufakelwa kweenombolo, nto leyo yenza ukuba kube lula ukuzithelekisa ezi ncwadi zimbini. Xa esebenzisa le Ncwadana, amasebe afanele ukuba azame ukongeza eyawo imizekeliso ngokweendawo akuzo.
Kufanele ukuba ibethelelwe into yokuba uphuhliso lwale Ncwadana yinkqubo engemanga ndawonye, koko etshintshantshintshayo kwaye iya kufuna ukumana ihlaziywa ngamaxesha athile njengoko kuya kuba njalo nakumGaqo wokuziPhatha ngokwawo.
UQEQESHO
Khona ukuze kube nokuphakanyiswa umgangatho ophakamileyo wendlela efanelekileyo yokuziphatha emsebenzini, kufanele ukuba abasebenzi bakarhulumente bakhuthazwe ukuba baziphathe ngendlela efanelekileyo. Ngoko ke le ncwadana ifanele ukuba isetyenziswe njengesikhokelo ekuphuhlisweni nasekwenzeni iikhosi zoqeqesho ezimfutshane zabo bonke abasebenzi. Le Ncwadana ikwaqulathe imizekeliso emininzi ebonisa ubungxakangxaka bemigaqo yokuziphatha kwindawo yomsebenzi, obunokuthi busetyenziswe njengesiseko soqeqesho nesemizekelo yezinto ezikhe zenzeka.
Xa ithelekiswa nomGaqo wokuziPhatha, le Ncwadana inganceda ekumiseleni ukuthenjwa kwenkonzo karhulumente luluntu nokukhula kokungabi namkhethe kwayo ngokuthi kwenziwe izinto njengoko kulindelekile ngokuphathelele kwindlela eyamkelekileyo yokuziphatha.
UXANDUVA LOMQESHI NOLWABASEBENZI
Yinyaniso emsulwa ukuba abantu bafunda ngokuqwalasela nangamava. Ngoko ke uxanduva olulodwa lubekwa emagxeni omqeshi, uxanduva olufana namagunya okulawula (abaphathiswa bakazwelonke nabamaphondo) kwezombuso nabaphathi beenkonzo zikarhulumente kuzo zonke izigaba, ukuba benze indawo yokusebenza ifaneleke apho kunokumiselwa khona izithethe nalapho kusekwa khona izinto eziyimizekelo kubo bonke abasebenzi.
Icandelo 195 (a) lomGaqo-siseko lithi "makuphakanyiswe kulondolozwe umgangatho ophakamileyo weendlela zokuziphatha ezifanelekileyo" kulawulo lukarhulumente jikelele. Ngokwemiqathango yesivumelwano sabasebenzi nabaqeshi (IsiGqibo 2 sowe-1999 seBhunga loThethathethwano labaSebenzi leNkonzo kaRhulumente) bonke abasebenzi abakwiiNkonzo zikaRhulumente banoxanduva lokuthobela umGaqo wokuziPhatha obekiweyo. Njengoko oku kusesona siseko sibalulekileyo sokuthintela, sokululeka nesokuvavanya amatyala oluleko, umqeshi kufuneka enze konke anakho ukuqinisekisa ukuba umGaqo wokuziPhatha uyaziwa ngabo bonke abasebenzi.
Kubalulekile ukuyibethelela into yokuba eyona njongo iphambili yomGaqo wokuziPhatha kukuphakamisa indlela yokuziphatha engumzekelo. Nangona kunjalo, umsebenzi uya kuba netyala lokungaziphathi kakuhle ngokwemigaqo yalo mThetho ukhankanywe ngasentla kwaye usenokumangalelwa ngokwemiqathango yecandelo le-18 nelama-27 njengoko lihlaziyiwe kumThetho oYilwayo woHlaziyo lwemiThetho yeNkonzo kaRhulumente wowe-1997, xa athe waphikisana nawo nawuphi na umqathango womGaqo wokuziPhatha.
IZIKHOKELO ZEMIQATHANGO YOMGAQO WOKUZIPHATHA
UBUDLELWANE NENDLU YOWISO-MTHETHO NABAPHATHISWA
Umsebenzi uya kuthembakala kwiRiphabhliki aze athobele umGaqo-siseko, akhokelwe nguwo ekwenzeni umsebenzi wakhe wemihla ngemihla.
Igama elithi "Riphabhliki" linokutolikwa njengegama elithetha "ilizwe" - uMzantsi-Afrika ke ngoko. Eyona mfanelo isisiseko yeyokuba bonke abasebenzi bakarhulumente baya kuthembakala balithobele ilizwe labo.
UmGaqo-siseko uthetha ngemiba ethile ephathelele kumalungelo abo bonke abantu nezinto ezingumdla kubo bonke abantu. Le nkcazelo yomGaqo wokuziPhatha, okokuqala, ifuna ukuthembakala kwabasebenzi bakarhulumente kwimeko ekhoyo yedemokhrasi. Okwesibini, ubukhulu bomGaqo-siseko bufuneka bamkelwe kwaye buhlonitshwe nguye wonke umntu. Okwesithathu, nawuphi na umsebenzi karhulumente ufanele ukuba abe nolwazi oluphangaleleyo lwemiqathango nenjongo yomGaqo-siseko khona ukuze abe nakho ukugcina nokumisela inkqubo esebenzayo.
Umzekelo 1: Abasebenzi bakaRhulumente abakumanqwanqwa ahlukeneyo abandakanyeka kakhulu okanye kancinane ekwenzeni izindululo eziphathelele kumgaqo-nkqubo. Naziphi na izindululo ezilolo hlobo kufuneka ziphononongwe ngokucokisekileyo ukuqinisekisa ukuba aziyi kungqubana nomoya kunye / okanye nemigaqo ethile yomGaqo-siseko. Imigaqo yomGaqo-siseko efana nothatho-nxaxheba lwabantu nokungafihli nto ekusetyenzelweni koluntu nayo kufuneka ilandelwe kangangoko kunokwenzeka xa sukuba kuqulunqwa umgaqo-nkqubo.
Umzekelo 2: Icandelo lama-33 lomGaqo-siseko lithi nabani na omalungelo akhe athe achaphazeleka ngokungathandekiyo zizenzo zolawulo, unelungelo lokuba anikwe izizathu ezibhalwe phantsi. Oku kuthetha ukuba, ukuthobela umGaqo-siseko, nawuphi na umsebenzi karhulumente ufanele ukuba aqinisekise ukuba izigqibo eziphathelele kulawulo nakwizenzo zisekelwe kwizizathu ezifanelekileyo kangangokuba ezo zizathu zinganikezelwa kuye nabani na ochaphazelekayo. Lilonke, oku kuthetha ukuba zonke izenzo zolawulo kufuneka zingafihlakali, zenzelwe ekuhleni ukutsho oko.
Umsebenzi kufuneka abeke phambili iimfuno zabantu ekwenzeni umsebenzi wakhe.
Lo mgaqo uthetha ukuba xa kufuneka kuthathwe izigqibo okanye kusetyenziswe ingqiqo, kufuneka kukhokeliswe izinto ezingumdla wabantu kuqala. Umdla womsebenzi karhulumente okanye umdla walo naliphi na icandelo kufuneka uze emva komdla wabantu.
Umzekelo 1: Igcisa elisebenza esibhedlele libotshelelwa sisivumelwano somsebenzi walo ukuba lisebenze ukususela kwintsimbi yesi-8:00 ukuya kwi-16:30. Akukho sicwangciso sikhoyo esiphathelele ekuhlawulweni kwexesha elingaphaya kwelesiqhelo. Isiphango siwise ipali ehambisa umbane esibhedlele kwaye amagumbi ethiyetha asebenzisa umbane wejenareyitha. Kunjalo, ijenareyitha inengxaki enayo kwaye igcisa liyalelwe ukuba lenze umsebenzi ongxamisekileyo kwijenareyitha ngentsimbi ye-16:00. Kulindeleke ukuba igcisa lingemki lingawugqibanga umsebenzi walo ongxamisekileyo nokuba oko kuthetha ukuba liya kugqiba emva kwexesha lesiqhelo lomsebenzi.
Umzekelo 2: Isininzi sabasebenzi esisebenza kwiofisi yenqila sinomdla wokuthatha iholide yonyaka ngenyanga yoMnga (Disemba). Ukuba inokuvunywa loo holide, oko kungathetha ukuba iofisi ayiyi kuba nakho ukunceda abantu ngokufanelekileyo ngelo thuba. Kufuneka kukho ukuhlangabezana phakathi kwabaphathi nabasebenzi abachaphazelekayo, okuya kubangela ukuba kubekho amagosa angayithathiyo iholide khona ukuze umsebenzi ube nokuqhuba njengesiqhelo.
Umsebenzi uya kufezekisa umgaqo-nkqubo worhulumente osezintanjeni ngokuthembekileyo xa sukuba esenza umsebenzi wakhe osemthethweni ngokwemigaqo equlethwe kwiincwadi zomthetho nakwamanye amacandelo.
ULuhlu lwamaLungelo kumGaqo-siseko, phakathi kwezinye izinto, lukhusela amalungelo ezopolitiko ommi woMzantsi-Afrika ngamnye, aquka ilungelo lokuzibandakanya okanye lokuba kumbutho wezopolitiko okholeke kuye. Inkqubo yonyulo iya kukhokelela ekubeni iqela elifumene iivoti ezininzi libe lilo elilawulayo. Oku ke kuthetha ukuba, iminqweno yomsebenzi karhulumente isenokungafezekiswa ngenxa yeziphumo zonyulo. Kwakhona, oku kusenokuthetha ukuba izinto ezifuna ingqwalaselo ephambili, inkqubo yezicwangciso nemigaqo-nkqubo ezisetyenziswa ngurhulumente obambe iintambo zisenokwahluka kwizinto ezingumnqweno womsebenzi karhulumente. Nangani kunjalo, abasebenzi bakarhulumente kufuneka besebenzele urhulumente owonyuliweyo ngokuzimisela, ngobuchule nangokuthembakala ekufezekiseni loo migaqo-nkqubo.
Umzekelo 1: Umsebenzi karhulumente ukholelwa ekubeni amaziko ezempilo afana neekliniki ngawona afanele kunikwa ingqwalaselo ephambili kumgaqo-nkqubo kweli lizwe kwaye kwalo msebenzi uxhasa iqela lezopolitiko elinolu luvo. Urhulumente osezintanjeni yena ubeka phambili umgaqo-nkqubo ongobonelelo ngezindlu nowokuthintelwa kolwaphulomthetho. Kwimeko enjalo, umsebenzi uya kulindeleka ukuba amkele izicwangciso zikarhulumente. Nangona kunjalo, oko akuthethi kuyekelelwa kwezimvo okanye ubuchule bokuqamba.
Umzekelo 2: Ukuba urhulumente ophetheyo ucinga ngokwenza isikim esithile kwaye umsebenzi kufuneka ecebise ngendlela ephucukileyo esinokwenziwa ngayo eso sikim, umsebenzi, nokuba akavumelani na neso sikim, unyanzelekile ukuba azibekele bucala ezakhe izimvo, athathe izigqibo ezingenamkhethe ngokukhangela amacebo anokusetyenziswa nokulunga nokungalungi kwamacebo lawo, akhangele eyona ndlela ingcono kunezinye olunokuxhamla ngayo uluntu olulungiselelwayo.
Umsebenzi kufuneka azame ukuziqhelanisa aze athobele yonke imithetho neminye imiyalelo echaphazelekayo kwindlela yokuziphatha kwakhe nasemsebenzini.
Khona ukuze umsebenzi abe nokukhonza urhulumente ophetheyo ngentembeko nangokufanelekileyo, kwanoluntu ngokubanzi, kufuneka abasebenzi bayazi ngokupheleleyo imigaqo yokuziphatha, imigaqo-nkqubo emayela nemisebenzi yabo kwaneenkqubo ekufuneka zilandelwe.
Abongameli babasebenzi banoxanduva lokuqinisekisa ukuba abasebenzi banolwazi oluphangaleleyo ngomsebenzi wabo. Abasebenzi nabo bakwanoxanduva lokwenza imigudu yokuba babe nolwazi oluphangaleleyo ngemisebenzi yabo, babe nokusebenza ngokuncomekayo ngokwemiqathango yemigaqo-nkqubo ebekiweyo nangokweenkqubo ezisebenzayo kwimeko yomsebenzi wabo, bekwenza oko ngendlela eyanelisayo kurhulumente nakubantu ekukhonzwa bona.
Umzekelo 1: Ngokungabi nalwazi lwemiyalelo yezemali kwinkonzo karhulumente, igosa ligunyazisa ukuthengwa kwempahla ngaphandle kokufumana imvume kwiofisi yoLawulo-mali. Inkcitho enjalo iya kuba yinkcitho engagunyaziswanga kwaye isenokukhokelela kwiindleko nakwinkcitho engenanjongo yoxambuliswano kwinkundla yomthetho nakumabango embuyekezo.
Umzekelo 2: Ngenxa yokungabi nalwazi, umsebenzi unika inkcazo engeyiyo umntu owenza isicelo sokwamkela inkamnkam yobudala, ngokubhekiselele kwiimfanelo zokucela inkamnkam, kwinkqubo elandela isicelo okanye ngesixa-mali aya kusifumana umenzi-sicelo. Oku kungaba neziqhamo ezibi kumenzi-sicelo.
Umsebenzi usebenzisana namaziko karhulumente asekwe phantsi komthetho noMgaqo-siseko ekuphakamiseni umdla woluntu.
Amaziko amaninzi asekwe phantsi komGaqo-siseko (uMkhuseli woLuntu, uMphicothi-zincwadi, iKhomishini yeNkonzo kaRhulumente, iKhomishini yoLingano ngokweSini njl.) kanti amanye amaziko wona asekwe ngokomthetho (iibhodi zeziniki-maxabiso, iikhomishini zovavanyo njl.). La maziko ajongene nokulungisa nokulungelelanisa imiba ethile ukuqinisekisa ngolawulo olungahexiyo. Abasebenzi bakaRhulumente bafanele ukuba bangawathathi la maziko njengangento, koko kufuneka bewancedisile ukuba abe nokwenza imisebenzi yawo, umzekelo, ngokuwanika nayiphi na ingcaciso nenkcazelo anokuyifuna.
Umzekelo 1: Ukuba iOfisi yoMkhuseli woLuntu icelwe ukuba iphande ngesikhalazo somntu esingesebe likarhulumente, iya kulindela ukuba abasebenzi belo sebe babambisane nayo ngokunikezela ngayo nayiphi na inkcazelo efunekayo.
Umzekelo 2: Ukuba uMphicothi-zincwadi ufumanisa ukungemi kakuhle kolawulo lwemali kwisebe, amagosa esebe elichaphazelekayo akufuneki bakuthathe kakubi okufunyanisiweyo. Kufanele ukuba bayiqonde kwaye bayithakazelele indima edlalwa nguMphicothi-zincwadi, baze basebenzisane ngokugqibeleleyo neofisi yoMphicothi-zincwadi ukuzama ukusombulula iingxaki ezichongiweyo.
UBUDLELWANE NOLUNTU
Umsebenzi karhulumente uphakamisa ubunye nokuphila kwesizwe soMzantsi-Afrika ekwenzeni kwakhe umsebenzi wakhe osemthethweni.
Isingeniso soMgaqo-siseko sichaza ukuba, ukwamkelwa komGaqo-siseko kujoliswe -
ekungcibeni ukwahlukana kwexesha localucalulo nasekusekweni kwesizwe esisekelwe kwizithethe zedemokhrasi, ubulungisa namalungelo asisiseko somntu ngamnye;
ekwakhiweni kwesiseko sedemokhrasi nesizwe esivulekileyo apho urhulumente asekelwe kwintando yabantu kwaye abantu bekhuselwe ngokulinganayo ngumthetho;
ekuphuculweni komgangatho wentlalo yabo bonke abantu nokusetyenziswa ngokukhululekileyo kwamandla omntu ngamnye nokwakha uMzantsi-Afrika omanyeneyo nowedemokhrasi onakho ukuthabatha indawo yawo efanelekileyo njengelizwe elizilawulayo kwindibanisela yabantu abaziintlanga ngeentlanga.
Khona ukuze kube nokuqondwa nokulondolozwa kweminqweno ephakamileyo ephakanyiswa ngumGaqo-siseko, kufuneka abemi boMzantsi-Afrika benenjongo nemizamo yokuzinikezela. Abasebenzi bakarhulumente babonwa njengenxalenye "kaRhulumente", ngoko ke oku kubaluleke nangaphezulu kubo.
Umzekelo 1: Ubudlelwane obububo, umoya wokusebenzisana nomoya omhle, oluncedo nofanelekileyo phakathi kwabasebenzi abaziintlanga ezahlukeneyo kodwa besebenzela urhulumente, uya kuba ngumzekelo omhle kuluntu jikelele. Umzekelo omhle ungafumaneka kwiofisi ekukhutshwa kuyo iincwadi zezazisi okanye iipasipoti.
Umzekelo 2: Umsebenzi kufanele ukuba abhalisele ukufunda olunye lweelwimi ezisemthethweni olusetyenziswa kwingingqi leyo akuyo. Kufanele ukuba kwakhona akhuthaze ukutolikelwa kolwimi kwezinye iilwimi ezisemthethweni kwiintlanganiso xa ikho imfuneko yoko.
Umsebenzi uya kukhonza abantu ngendlela engathathi cala nengenamkhethe khona ukuze abe nokuthenjwa ngabantu.
Inkonzo kaRhulumente ikhonza bonke abantu kwaye abantu balindele ukuphathwa ngokufanayo, ngokufanelekileyo, ngesidima nangobubele. Abasebenzi ke ngoko kufuneka bekwenzile oku ngokuphatha abantu abasebenza nabo babakhonzayo ngokufanayo, ngendlela engayi kubangela intembeko nje kuphela kubantu, koko eya kuseka ukuthakazelelwa komgangatho nobuchule beenkonzo ezinikezelwayo.
Umzekelo 1: Umsebenzi ubambe isikhundla kwisebe apho kuqwalaselwa khona izicelo zabantu zeenkonzo ezithile. Ummelwane womsebenzi uyayazi into yokuba anganakho ukuyiphembelela inkqubo leyo ngohlobo oluthile, aze aye kucela umsebenzi lowo ukuba amncedise ekukhawuleziseni izicelo ezo. Umsebenzi kufuneka ayiqwalasele ngeliso elibanzi imeko enjalo njengoko naliphi na inyathelo elithatyathiweyo lokuncediswa ngummelwane linokujongwa njengelinge lokwenzelelela ummelwane lowo ngcono kunabanye abaceli-msebenzi.
Umzekelo 2: Umsebenzi kufuneka acele abantu abazokufuna uncedo kuye ukuba bafole ukuze umntu ngamnye abe nokuncedwa xa kufike igem yakhe, kungenzelelelwa mntu okanye kube ngathi kwenzeka loo nto.
Umsebenzi kufuneka abe nembeko, abe noncedo kwaye afikeleleke ekusebenzeni kwakhe nabantu ngawo onke amaxesha, abaphathe abantu njengabantu abanelungelo lokufumana owona mgangatho uphezulu wenkonzo.
Kubalulekile ukuba abasebenzi bayiqonde into yokuba, ngokungenela kwabo inkonzo karhulumente, bayazinikezela ekukhonzeni uluntu ngokubanzi.
Abantu balindele ukuba bakhonzwe kwaye bafuna ukuba abasebenzi bafumaneke baze babancede ngobubele nangobuchule.
Umzekelo 1: Umsebenzi ufumana ifowuni esuka kumntu wasekuhlaleni kodwa kuyacaca ukuba umbuzo walo mntu ufowunayo kufuneka ubhekiswe kwelinye icandelo okanye isebe. Umsebenzi usuka amxelele lowo ufowunayo ukuba makabuze kwenye indawo. Impendulo elolu hlobo ingakhokelela ekubeni umntu lowo ebefowuna athunyelwe kwiinombolo zabantu abohlukeneyo engakhange abe uncedisiwe ekufumaneni indawo echanekileyo anokubuza kuyo. Oku asikokunceda abantu kwaye kungabangela ukuba ibekwe ibala inkonzo karhulumente. Umsebenzi ufanele ukuba amncedise umntu obuza ngefowuni, ngokuthi yena akhangele indawo echanekileyo anokubuza kuyo umntu lowo, ukuze esakuyifumana amfowunele loo mntu, amchazele.
Umzekelo 2: Apho kukho ikhawuntala, umsebenzi othile akanabantu bafole kwikhawuntala yakhe, kanti ugxa wakhe unabantu abalindele ukuncedwa. Umsebenzi ongenabantu bafolileyo kweyakhe ikhawuntala, ufanele ukuba ancedise ugxa wakhe ngokucutha abo bantu bafole kuye, kodwa ke kufuneka ukuba abe kanti uyawazi kakuhle umsebenzi lowo wogxa wakhe.
Umzekelo 3: Xa sukuba umntu esiya kucela idinga negosa likarhulumente, umzekelo, idinga lokufumana ingcaciso ngeemfanelo zomntu ofuna indlu kwezakhiwa ngurhulumente, igosa likarhulumente kufuneka lizame ukumnika idinga loo mntu ngokukhawuleza. Oko akuyi kubonisa kuphela ukufikeleleka kwelo gosa, koko kuya kubonisa nomdla ekuncedeni abantu.
Umsebenzi karhulumente kufuneka abonakalise ukukhathalela iimeko neenkxalabo zabantu ekwenzeni kwakhe umsebenzi wakhe nasekwenzeni izigqibo ezibachaphazelayo.
Nangona iimfuno kunye / okanye iinkxalabo zabantu zingakhangeleki, ngokubona kwabasebenzi bakarhulumente, njengezixhalabisa kangako, abasebenzi bakarhulumente kufuneka bazame ukuba nomonde, babancede, babachazele okanye bababonise ngendlela abanokusombulula ngayo iingxaki zabo.
Iinkxalabo ezivakaliswe ngabantu okanye ngamaqela kufuneka zithathelwe ingqalelo. Inkqubo yodliwano-ndlebe nengafihlakalanga kwimiba evakaliswe ngabantu okanye ngamaqela, kungaluncedo olukhulu kwezo meko nezo nkxalabo zabantu.
Umzekelo 1: Kucetywa ikliniki yabantu abahlala kummandla osemaphandleni kodwa kunjalo kukwakho nengcinga yokubabonelela ngekliniki ehambayo. Kwimeko enjalo, abantu abo bachaphazelekayo kufuneka kuyiwe kubo kuviwe izimvo zabo. Oko kuya kuqinisekisa ukuba isigqibo ekufikelelwe kuso sesona sifanelekileyo kwaye nabantu kufuneka kuyiwe kubo kwangethuba.
Umzekelo 2: Umsebenzi karhulumente unoxanduva lokuqwalasela izicelo zenkxaso-mali yezindlu zabantu abebehlelelekile ngaphambili abahlala ematyotyombeni. Ukuba izicelo aziqwalaselwa ngokukhawuleza nangobuchule, oko kungathetha ukulibaziseka kwephulo lezindlu nokuba abantu basaya kuhlala phantsi kweemeko ezingaginyisi mathe ithuba elidana kunokuba bekulindelekile, kanti ukuba bezikhawulezisiwe bekungayi kwenzeka oko.
Umsebenzi uzinikezela kuphuhliso nokuphakanyiswa kwabo bonke abantu boMzantsi-Afrika ngokusebenza ngokukhawuleza.
URhulumente ophetheyo uyicacise ngokucacileyo injongo yakhe yokuphakamisa uluntu obeluhlelelekile ngaphambili njengoko kuchaziwe kwiNkqubo yoLwakhiwo ngokutsha noPhuhliso. Ezi njongo kufuneka zifezekiswe ngawo onke amasebe ngokwemisebenzi yawo.
UMzantsi-Afrika lilizwe elisakhulayo kwaye isininzi sabemi bawo asinalwazi, ngenxa yezizathu ezininzi, ngamalungelo noxanduva lwabo, ngeenkonzo abanelungelo kuzo, ngemigaqo ekufuneka beyilandele nokuba ngubani na abanokudibana naye ngalo mba. Njengoko inkonzo karhulumente ikhonza bonke abantu, abasebenzi bakarhulumente luxanduva lwabo ukubonelela abantu abangenalwazi ngayo yonke ingcaciso efunekayo, ngesikhokelo nangoncedo abalufunayo. Oku kufuneka kwenzeke ngobubele nangobuchule, nokuba oku kuthetha ukudluliselwa komntu kwelinye isebe okanye isakhiwo ngendlela ebonakalisa uthando.
Umzekelo 1: Abasebenzi kufuneka bathathe inxaxheba kwiinkqubo zophuhliso okanye zokuphakamisa ezenziwa ngamasebe abakuwo. Kufuneka bawukhuthalele umsebenzi wabo kwaye baqinisekise ukuba iinkqubo ezinjalo zenzeka ngendlela esulungekileyo nechubekileyo kwaye zisenzeka ngamaxesha ezisikelwe wona.
Umzekelo 2: Xa sukuba abasebenzi bephethe umcimbi wabantu kwiziko lezempilo, kufuneka balisebenzise elo thuba ekubacebiseni xa bekrokrela ukuba ingathi noko ulwazi lwabo ngemibandela yezempilo lunqongophele. Xa abasebenzi bengenakho ukubonelela ngalo lonke uncedo olufunekayo ngokwabo, kufuneka bamthumele umntu kugxa wabo ofanelekileyo ngokwamava khona ukuze umntu lowo abe nokucetyiswa, anikwe ingcaciso ngokufanelekileyo.
Umsebenzi akufuneki acalule nawuphi na umntu ngenxa yohlanga, yesini, ngokobuzwe okanye imvelaphi, yebala, yesenzo esityekele kwicala elithile lesini, yobudala, yokukhubazeka, yenkolo, yomba wezopolitiko, yesazela, yenkolelo, yenkcubeko okanye yolwimi.
Njengoko sekuchaziwe, iNkonzo kaRhulumente ikhonza bonke abantu noluntu jikelele eMzantsi-Afrika kungajongwanga ukuba ngoobani na. Umntu ngamnye unelungelo ngokomGaqo-siseko lokuba aphathwe ngesidima. Ngoko ke abasebenzi kufuneka bebaphethe bonke abantu ngokulinganayo, ngobubele nangobuchule, babenze bazive befumana uhlobo lwenkonzo olubafaneleyo.
Umzekelo 1: Umsebenzi karhulumente usenokuba nesikrokro sokuba umntu oze kufuna uncedo ngumntu othandana nomntu wesini esinye. Nokuba loo nto ayamkelekanga na ngokubona komsebenzi, ulindeleke ukuba amncede loo mntu njengaye nawuphi na umntu.
Umzekelo 2: Abantu abaninzi balinde etyhwini, kuze kuthi kunjalo kufike umntu owaziwayo ekuhlaleni othi alindele ukuba ancedwe ngokukhawuleza. Ukuba umsebenzi uyamvumela loo mntu ukuba angenelele, loo nto ithetha ukuba uyabacalula aba bantu balinde ukuncedwa besetyhwini bona.
Umsebenzi akufuneki ukuba asisebenzise kakubi isikhundla sakhe kwinkonzo karhulumente ngokwenzelelela okanye ngokudlelelela iqela elithile lezopolitiko okanye iqela labantu.
Njengoko inkonzo karhulumente ikhonza uluntu luphela, olunamaqela amaninzi abantu, opolitiko kwanabantu abaneenkolo ezahlukeneyo njalonjalo, oko kuthetha ukuba umsebenzi karhulumente akufuneki ukuba abandakanyeke kuyo nakuyiphi na into enokuthi ijongeke njengokwenzelelela nokudlelelela amaqela okanye abantu.
Ngokwenkonzo karhulumente, bonke abantu kufuneka besetyenzelwe ngokulinganayo ngokwemigaqo-nkqubo kaRhulumente ophetheyo. Umsebenzi karhulumente ke ngoko kufuneka awuqonde kakuhle umahluko phakathi koxanduva lwakhe lokusebenzela uRhulumente ophetheyo nokubandakanyeka kwimiba yamaqela ezopolitiko.
Umzekelo 1: Umsebenzi uphuma kuluntu lwenkcubeko ethile ekufuneka ikhuphisene kwizibonelelo zikaRhulumente qho ngonyaka. Umsebenzi ukwisikhundla esiphezulu kwisebe ekufuneka liqwalasele, lihluze lize lenze iziphakamiso ezixhasiweyo kuMphathiswa ochaphazelekayo. Umsebenzi onjalo akufuneki ukuba asebenzise isikhundla ukwenzelelela isicelo soluntu aphuma kulo nangayiphi na indlela okanye adlelele ezinye izicelo ezisuka kwezinye iindidi zoluntu. Umsebenzi onjalo kufuneka awandlale umdla wakhe kumphathi wakhe ukuthintela ukungqubana kwemidla okunokwenzeka.
Umzekelo 2: Abasebenzi balindeleke ukuba babaxhase abaphathiswa bamasebe abo ekuqulunqweni kweencwadi, njalonjalo eziya kusetyenziswa ngokusemthethweni njengoxwebhu oluqulunqwayo lwengxoxo-mpikiswano yowiso-mthetho. Kodwa ke abasebenzi abanakubandakanyeka ekuqulunqweni koxwebhu oluya kusetyenziswa ngumphathiswa kwiqela lezopolitiko.
Umsebenzi karhulumente kufuneka ahlonele kwaye akhusele isidima saye nawuphi na umntu kwanamalungelo akhe njengoko echaziwe kumGaqo-siseko.
Abasebenzi kufuneka baziphathe ngendlela ehloniphekileyo ngokubhekiselele koogxa babo nakubantu gabalala, kungajongwanga ukuba bangoobani na, bakhangeleka njani, bakwiwonga lini na, njalo njalo. Indlela abaziphatha ngayo abasebenzi ngokubhekiselele kwabanye kufuneka isoloko iyeyobuhlobo, iyenoncedo nenobuchule.
Umzekelo 1: Ukuba abasebenzi abasebenza ngaphaya kwekhawuntala bafikelwa ngumntu ozinike kanobom kumdiliya omfaxangiweyo kwaye esenza ingxolo, kufuneka bamphathe loo mntu ngokufanayo nabanye ngokuthi bazame ukumnceda ngokuthobeka nangokufanelekileyo. Kubalulekile ukukhumbula ukuba abantu basoloko beyijongile imeko abaphatheke ngayo kwaye ke ngoko nabasebenzi bangasiphucula isidima seNkonzo kaRhulumente ngokusebenza ngendlela enesidima. Ukuba imeko iyabongamela kwaye abasebenzi bafumana ubunzima ekuyilawuleni, akufuneki ukuba babe nomsindo, koko kufuneka bamthathe umntu lowo bamse kumphathi wabo yena uya kuthi abone ukuba makamphathe njani na ecaleni.
Umzekelo 2: Abantu batyhalwa yimeko yokunqongophala kwemali ukuba benze izicelo zezibonelelo zentlalontle. Amagosa ekufuneka bebancedisile ngokubanika iifom zezicelo ezifanelekileyo kufuneka bayilumkele imeko yabo baze babonakalise uvelwano kubo.
Umsebenzi kufuneka aliqonde ilungelo lomntu lokufumana ingcaciso, ngaphandle kwengcaciso ekhuselekileyo ngokwasemthethweni.
UmGaqo-siseko uchaphazela imiba emibini ngokuphathelele ekufunyanweni kwengcaciso. Owokuqala kukuphakamisa ukwenzelwa kwezinto ekuhleni, okuvumela umntu ngamnye ukuba afikelele kuyo yonke ingcaciso efanele kwaziwa ngabantu. Oku kuya kubangela ukuba babe nakho ukuthatha inxaxheba ngokufanelekileyo ekusekweni kweendidi zemigaqo-nkqubo abangathanda ukuyibona iphunyezwa. Okwesibini, le miqathango ijonge ekubeni babe nakho abemi ukukhusela amalungelo abo athile njengoko ekhankanyiwe kuLuhlu lwamaLungelo. Banakho ukucela izizathu ezibhalwe phantsi zaso nasiphi na isenzo solawulo esibachaphazela gwenxa. Ngaphezu koko, basenokucela nayiphi na ingcaciso ngenjongo yokukhusela amalungelo abo.
Njengoko nawuphi na umsebenzi karhulumente esazi, kunzima kona ukwahlula ukuba yiyiphi ingcaciso efanele kwaziwa ngabantu jikelele. Enye ingcaciso ithathwa njengengcaciso ekhuselekileyo efanele kuba phantsi kolawulo lwamasebe ngokwemiqathango yexwebhu elaziwa ngokuba yiGuidelines on Minimum Information Security Standards ekhutshwe liCandelo lezobuNtlola beSizwe. IOpen Democracy Bill nayo ikwajonge ukuseka isicwangciso esifanelekileyo onokulawulelwa phantsi kwaso lo mba ngamasebe. Oku kwenziwa nzima ngakumbi yinto yokuba umThetho wobuDlelwane nabaSebenzi wowe-1995 nawo uneendlela ezithile zokunikezela abasebenzi indlela yokufikelela kwingcaciso ephantsi korhulumente njengomqeshi ngeenjongo zokukhusela amalungelo athile abasebenzi.
Le ngxaki ingashwankathelwa ngolu hlobo:
Abasebenzi kufuneka, ngalo lonke ixesha, bawathathele
Ingqalelo amalungelo abantu okufumana ingcaciso.
Isebe ngalinye kufuneka limisele umgaqo-nkqubo ofanelekileyo hambelana nomthetho kazwelonke ochaphazelekayo ukuze kube nokwenziwa imimiselo ephathelele kulo mbandela.
Abasebenzi kufuneka bawazi umthetho obhaliweyo nomgaqo-
nkqubo omisela lo mbandela kumasebe abo.
Izizathu nenkqubo elandelweyo ekhokelele kwisenzo solawulo kufuneka sibhalwe ngokucokisekileyo ukuze ingcaciso ibe nokufumaneka xa ifuneka.
Ukuba ingcaciso efunwa ngumntu ayinakho ukufumaneka, kufuneka kunikwe izizathu ezibambekayo ezingunobangela wokunganikezelwa kwengcaciso eceliweyo kuloo mntu.
Umzekelo 1: Ukunikezela ngengcaciso ngokukhawuleza ebantwini kubaluleke kakhulu. Xa umntu ocele ingcaciso ngokufumaneka kweebhasari enikwa loo ngcaciso emva komhla wokuvalwa kobhaliso laloo nyaka, injongo yokucelwa kwaloo ngcaciso iya kuba ayifezekiswanga.
Umzekelo 2: Ukufumaneka kwengcaciso kukwathetha ukuba ingcaciso leyo kufuneka imane ihlaziywa qho. Xa ilungu lepalamente linokucela ingcaciso ethile emayela nengxoxo-mpikiswano engekaqosheliswa epalamente, ukungakwazi kwesebe ukubonelela ngengcaciso ehlaziyiweyo kwangethuba kungabangela ukungasebenzi kakuhle kwenkqubo yedemokhrasi.
Umzekelo 3: Ukunika abantu ingcaciso engeyiyo kungaba nengxaki enkulu. Mhlawumbi abantu babuza ngokusebenza kwesikim esitsha apho ezinye iinkcukacha zaso zingekagunyaziswa ngabo basemagunyeni. Umntu ke yena akazi ukuba kukho izinto ezingekagunyaziswa, wazi nje ukuba phaya naphaya ngeenkcukacha zaso. Le meko ke ingabangela ukuba abantu basasaze ingcaciso engekho mthethweni. Inkonzo karhulumente ingabekwa ibala elibi xa inokutshintsha oko sele kusaziwa ngabantu ngesikim ize isebenze ngendlela engeyiyo le ithe ndii ebantwini.
UBUDLELWANE PHAKATHI KWABASEBENZI
Umsebenzi kufuneka asebenzisane ngokupheleleyo nabanye abasebenzi ukuze kuqhutyelwe phambili inkonzo yabantu.
Kubalulekile ukuba bonke abasebenzi bayazi into yokuba xa bebonke basengela thungeni linye - ukukhonza uRhulumente ophetheyo noluntu ngokubanzi, bekwenza oko ngobuchule nangokuthembeka kangangoko banakho. Ngoko ke abasebenzi kufuneka benze imigudu yokuba basebenzisane. Xa bencedisana, bexhasana besabelana ngolwazi, iingcamango nangezixhobo (apho kufanelekileyo), loo nto iya kubenza abasebenzi babe nakho ukusebenza ngokuchubekileyo ngokweemfuno zikaRhulumente nezabantu.
Umzekelo 1: Kubalulekile ukuwazi owona msebenzi ungundoqo okanye eyona njongo yenkonzo karhulumente kwanokwazi ukuba umsetyenzana ngamnye owenziwe ngokufanelekileyo uzisa udumo kwinkonzo karhulumente. Umsebenzi ngamnye ke ngoko kufuneka azamkele izimvo neengcamango zabasebenzi bamanye amacandelo. Makungabikho kumonelana okanye umkhwa othi "phuma endaweni yam" kwinkonzo karhulumente.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi uyabona ukuba ingxaki ethile yomntu inokusonjululwa kuphela ngokusebenzisana kweofisi yakhe nenye iofisi, loo msebenzi ufanele ukuba enze kangangoko anakho azame ukufumana loo ntsebenziswano ifunekayo nokuba amagosa asebenza kwenye iofisi akabonakalisi ntsebenziswano na ekuqaleni.
Umzekelo 3: Igosa lichazelwa lelinye isebe ukuba kufuneka lisebenze kwigqiza lokhetho lwabaceli-msebenzi. Kwimeko enjalo, umsebenzi lowo kufuneka ancede njengoko eceliwe ukuba kunakho ukwenzeka oko. Kodwa ke naxa kunjalo, kufuneka ajonge iimfuno zomsebenzi wesebe lakhe aze afumane imvume kumphathi wakhe.
Umsebenzi kufuneka enze yonke imiyalelo efanelekileyo ayinikwa ngumntu onamagunya ngokusesikweni okunika loo miyalelo, kodwa ke imiyalelo leyo kufuneka ingabikho nxamnye nomGaqo-siseko kunye / okanye nawo nawuphi na umthetho ongomnye.
Kubalulekile ukuba abasebenzi bayifezekise yonke imiyalelo efanelekileyo khona ukuze babe nokuqinisekisa ukuba iinkonzo ziya ebantwini ngendlela ecolekileyo nenocwangco. Iindawo ezinkulu ezifana namasebe karhulumente zinokusebenza kakuhle kuphela xa kukho amanqwanqwa afanelekileyo okugunyazisa nathi athotyelwe ngabo bakumanqwanqwa angezantsi. Ukuba yonke imiyalelo esemthethweni yenziwa ngokukhawuleza nangobuchule, indawo leyo xa iyonke iya kusebenza kakuhle.
Umzekelo 1: Umsebenzi ufumana umyalelo kumphathi wezolawulo okanye wezopolitiko ukuba enze into engekho kwimigaqo yenkonzo karhulumente. Umsebenzi lowo kufuneka ayazi ukuba ithina na imigaqo ukuze kwimeko enjalo abonise umphathi wakhe ukungabikho mgaqweni komyalelo lowo awunikwayo. Ukuba umphathi lowo uyanyanzelisa, kufuneka umsebenzi acele ukuba awubhale phantsi umyalelo lowo, abonise ukungawamkeli kwakhe ukuze emva koko enze ingxelo kofanelekileyo osemagunyeni.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi uyalelwa ngumphathi ukuba enze iodolo yokuthengwa kwezinto apho kungalandelwanga khona imigaqo yoniko-maxabiso, umsebenzi ufanele ukuba acele ukuba loo mba ugqithiselwe kwigosa elilawulayo ukuba linike isigqibo.
Umsebenzi kufuneka angenzeleleli izihlobo nabahlobo emsebenzini kwaye angakhe asebenzise ngokungatshongo khona igunya lakhe okanye aphembelele omnye umsebenzi okanye aphenjelelwe yena ukuba asebenzise ngendlela engatshongo khona igunya lakhe.
Inkonzo kaRhulumente kufuneka iqeshe, iphakamise, ibuye, iwonge abasebenzi abanakho ukusebenzela urhulumente nabantu bengajonganga izimvo zabo zopolitiko okanye amaqela abo opolitiko, izihlobo zabo okanye amawonga abo ekuhlaleni. Ezi zinto zilandelayo azamkelekanga:
a Ukwenzelelela - oku kuthetha ukuba abasebenzi abathile abakhethiweyo bayaqeshwa, banyuselwe, batshintshelwe kwezinye iindawo okanye baphathwe ngemfobe esekelwe kubuhlobo, kwimbuyekezo yesenzo esithile, njl.
b Ukuqeshwa kwezihlobo - oku kuthetha ukuba umsebenzi uqeshwa, anyuselwe, atshintshelwe kwenye indawo okanye enzelwe into ethile eyinzuzo kuye ngenxa yokuba esisihlobo nomsebenzi lowo ukwisikhundla sokugunyazisa isenzo esinjalo okanye sokutshintsha / sokuphembelela inkqubo.
Umzekelo 1: Abasebenzi ababini (u-A no-B) bayafika kwinkonzo karhulumente. Banikwa izikhundla ezifanayo, bangabahlobo kwaye basebenza kwiofisi enye. Umsebenzi ongu-B uyanyuselwa abe ngumphathi ka-A. Loo nto ithetha ukuba kufuneka enike u-A umsebenzi omawenziwe ukuze azibonakalise ukufaneleka kwakhe kwisikhundla sokongamela iqabane lakhe. Kuthi kusakufika ithuba lokuhlolwa kokufaneleka kuka-A, okwenziwa ngu-B ngomdla nangokumenzelelela, afumane ibhaso lokufaneleka nangona engalifanelanga.
Umzekelo 2: Umsebenzi uthatha inxaxheba ekukhethweni komntu oya kuqeshelwa kwisikhundla eskwinkonzo karhulumente. Umsebenzi uthi akhethe umntu othile kuba engumhlobo wakhe, elilungu leqela lakhe lezopolitiko okanye kuba elilungu lohlanga oluthile. Oku kukuqesha ngokuzalana kwaye kunxamnye neenjongo zomGaqo-siseko kwanomnqweno karhulumente.
Umzekelo 3: Zininzi iindlela anokuthi ngazo umsebenzi okwisikhundla esiphezulu asebenzise ngazo kakubi isikhundla akuso. Umzekelo, abasebenzi abalawula ukungena kweemoto kwibala lokupaka banikwe imiyalelo ecacileyo yokuba iindawo zokupaka zezabasebenzi abaphezulu namandwendwe asemthethweni. Kuthi kunjalo, intloko yeofisi iyityeshele loo miyalelo ngokuthi ivumele inkosikazi yayo ukuba isebenzise loo mabala okupaka amaxesha ngamaxesha. Isenzo esinjalo sibangela ukuba abasebenzi bangayihloniphi imigaqo ebekiweyo, bangahloniphi namagosa aphezulu kwaye oko kuthi kube neziqhamo ezingezihle kwindlela yokusebenza kwelo candelo.
Umsebenzi kufuneka alandele imigaqo efanelekileyo yokuvakalisa izikhalazo okanye yokuthunyelwa kwenkcazo ebhaliweyo.
Nangona kwamkelekile ukuba izikhalazo neembambano zizinto ezinokubakho ngamaxesha ngamaxesha kwinkonzo karhulumente, yinto entle nelungileyo kumacala omabini, umoniwa nomqeshi (kwanoluntu) ukuba izikhalazo neembambano phakathi kwala maqela zibe nokusonjululwa ngokukhawuleza. Kungesi sizathu ukuba kubekho imigaqo yokusonjululwa kwezikhalazo neembambano emayisetyenziswe ngabo bonke abasebenzi. Nanini na kuvela isikhalazo okanye imbambano, kubalulekile ukuba kukhunjulwe oku kulandelayo:
a Isikhalazo okanye imbambano ingasonjululwa ngokufanelekileyo kuphela ukuba amaqela abandakanyekayo kwisikhalazo / kwimbambano ayazinikela ekuxoxeni / ekulamleni.
b Xa kukho isikhalazo / imbambano ekhoyo, umsebenzi angasebenzisa la maqonga alandelayo:
i Imigaqo yezikhalazo jonga phantsi kwecandelo lama-35 lomThetho weNkonzo kaRhulumente, wowe-1994 ofundwa nemiGaqo yokuxoxwa kwezikhalazo zamagosa kwiiNkonzo zikaRhulumente, umMiselo ongunombolo 6575 womhla woku-1 kweyeKhala Julayi 1999, ichaza ukuba nawuphi na umsebenzi angasibhekisa isikhalazo / imbambano anayo kumphathi wakhe oya kuthi yena asidlulisele kongentla kunaye ukuba yena akanakho ukuza nesisombululo esanelisayo.
Umzekelo 1: Umphathi unikezela ngengxelo engentle ngomgangatho womsebenzi ngethuba lokuhlolwa kwemigangatho yokusebenza, ekwenza oko engakhange amnike ithuba lokuzithethelela umsebenzi lowo. Oku akuhambisani nemigaqo ekhoyo yobudlelwane nabasebenzi. Umphathi okwinkonzo karhulumente kufuneka ayiqonde into yokuba inkonzo karhulumente yiyo ekufuneka ibe ngumzekelo ekuthobeleni imigaqo ekhoyo nemithetho yelizwe kwaye kufuneka esoloko eqinisekisa ukuba konke akwenzayo ukwenza ngendlela efanelekileyo nangobulungisa.
ii Imigaqo yebhodi yolamlo ngokuphathelele kumGaqo 15l weShedyuli yesi-7 yomThetho wobuDlelwane nabaSebenzi, wowe-1995 apho kuchazwa ukuba umsebenzi angayisa imbambano yakhe ukungaphatheki ngobulungisa emsebenzini kwintloko yesebe eya kuthi ikhangele ibhodi yolamlo, ize iyise imbambano leyo kuloo bhodi ukuba intloko leyo yesebe ayiphumeleli kwimigudu yayo esa kwisisombululo sembambano.
Umzekelo 2: Umthunywa onganelisekanga yindlela aphatheke ngayo angakubhekisa ukunganeliseki kwakhe kwintloko yesebe emele ukuba iwuqwalasele loo mba ize iqinisekise ukuba imbambano leyo iyasonjululwa. Ukuba intloko leyo yesebe ayiphumeleli ekusombululeni imbambano leyo kwisithuba seentsuku ezingama-20, umthunywa lowo angafaka isicelo sokuba intloko yesebe ikhangele ibhodi yolamlo, kwisithuba seentsuku ezili-10, eya kuthi yenze imigudu yokusombulula imbambano. Ukuba ibhodi yolamlo ayiphumeleli ukusombulula imbambano, umthunywa unokubhenela kwiNkundla yabaSebenzi apho unokuviwa khona umcimbi wakhe.
iii Ukuba isikhalazo / imbambano iphathelele kulawulo olutenxileyo nakwizenzo zodlelelelo ezenziwa ngurhulumente njengomqeshi, isikhalazo / imbambano leyo isenokudluliselwa nakuMkhuseli woLuntu.
Umzekelo 3: Umthunywa othi aqaphele izinto ezitenxileyo ezenzeka emsebenzini wakhe, angazichaza ezo zinto kumphathi wakhe okanye kwintloko yesebe. Ukuba akaneliseki yimpendulo yomphathi wakhe okanye yentloko yesebe, umthunywa owoniweyo angawudlulisela loo mba kuMkhuseli woLuntu. Kwezinye iimeko, umthunywa usengakhetha ukuwusa ngqo umbandela wakhe kuMkhuseli woLuntu.
Umsebenzi kufuneka azinikezele kuphuhliso oluphakamileyo, kwinkuthazo nasekusetyenzisweni kwabasebenzi abaphantsi kwakhe kwanokuphakanyiswa kobudlelwane obusulungekileyo babasebenzi.
Khona ukuze kube nokufunyanwa eyona njongo igqibeleleyo yenkonzo karhulumente, ekukusetyenzelwa kwabantu ngokugqwesileyo, bonke abaphathi kwiinkonzo zikarhulumente bamele ukuba baqinisekise ukuba bonke abasebenzi abaphantsi kolawulo lwabo banolwazi nezakhono ezifanelekileyo zokukwazi ukwenza umsebenzi ababelwe wona kumgangatho olindelekileyo, bayakhuthazwa ukuba basebenze ngokuzinikela kwaye banawo umdla kwaye benakho ukuphakamisa ubudlelwane obuchubekileyo. Kwimigudu yokuphumelela koku, umphathi kufuneka akhumbule oku:
a Ukuphuhliswa kwabasebenzi kuthetha ukuba umsebenzi okwisikhundla sokuphatha ufanele ukuba -
i azi ukuba luquka ntoni na uphuhliso lwabasebenzi;
ii ahlole qho iimfuno zophuhliso lwabasebenzi;
iv aqinisekise ukuba isicwangciso siyalandelwa aze v athi gqolo ukuhlola inkqubela yeso sicwangciso.
Umzekelo 1: Umphathi kufuneka, emva kokudlana iindlebe nomsebenzi osandula ukuqeshwa, achonge iinkalo anokuqeqeshwa kuzo. Iinkalo zoqeqesho ezichongiweyo kufuneka zifakwe kwinkqubo yoqeqesho ephathelele kwicwecwe lomsebenzi wakhe nakwiincwadana zemigaqo. Kufuneka kwakhona kuqulunqwe ishedyuli yoqeqesho ukuze kube nokuboniswa inkqubela yophuhliso lwabasebenzi abatsha.
b Ukukhuthazwa kwabasebenzi kuthetha ukuba umsebenzi okwisikhundla sokuphatha ufanele ukuba -
i azi ukuba kuquka ntoni na ukukhuthazwa kwabasebenzi ii ahlole umgangatho wenkuthazo yabasebenzi;
iii azise imigaqo yokuphakamisa umgangatho wenkuthazo yabasebenzi xa kuyimfuneko oko aze iv asoloko ehlola ehlola umgangatho wenkuthazo yabasebenzi.
c Ukusetyenziswa kwabasebenzi kuthetha ukuba umsebenzi okwisikhundla sokuphatha ufanele ukuba -
i azi ukuba kuquka ntoni na ukusetyenziswa kwabasebenzi;
ii ahlole ukuba basetyenziswa kangakanani na abasebenzi iii azise imigaqo yokusetyenziswa kakhulu kwabasebenzi aze iv asoloko ehlola qho ukusetyenziswa kwabasebenzi.
Umzekelo 2: Abaphathi kufuneka besoloko bebuhlola ubungakanani bomsebenzi nomgangatho wokusebenza kwabasebenzi khona ukuze babe nokuqinisekisa ukuba bonke abasebenzi basetyenziswa ngokufanelekileyo. Oku kuya kunciphisa amathuba okuba kubekho abasebenzi abanomsebenzi omkhulu ngeli xa kukho abanye abasebenzi abanomsebenzi omncinci. Kwakhona, abasebenzi kufuneka ukuba bakhuthazwe ukuba baziqhelanise nemisebenzi engeyoyabo kwanemisebenzi ekumgangatho ongentla kakhulu kunabo, khona ukuze babe ngabasebenzi abanokukulungela ukusetyenziswa kwimigangatho engentla xa ixesha loko lifika.
d Ukuphakanyiswa kobudlelwane obuchubekileyo kuthetha ukuba umsebenzi okwisikhundla sokuphatha ufanele ukuba -
i azi ukuba buquka ntoni na ubudlelwane obuchubekileyo;
ii ahlole ukuchubeka kobudlelwane phakathi kwabasebenzi;
iii azise imigaqo, ukuba kukho imfuneko, yokuphuculwa kobudlelwane nabasebenzi aze iv ahlole gqolo ukuchubeka kobudlelwane phakathi kwabasebenzi.
Umzekelo 3: Abaphathi bafanele ukuba bawuhlole umoya wentsebenziswano kumacandelo abo baze bangenelele ngoko nangoko xa beqaphela ukungabambisani okanye ukuxoxisana kwabasebenzi okungathothiyo.
Umsebenzi kufuneka asebenzisane ngobulungisa, ngesidima nangokufanelekileyo nabanye abasebenzi kungajongwanga buhlanga, sini, buzwe okanye mvelaphi, bala senzo sityekele kwicala elithile lesini, budala, kukhubazeka, nkolo, mba wezopolitiko, sazela, nkolelo, nkcubeko okanye lwimi.
UmGaqo-siseko, umThetho weNgqesho nowobuDlelwane nabaSebenzi kwanomThetho ongaBhalwanga, zonke ezi zinto zibonelela abasebenzi ngelungelo lokuphathwa ngobulungisa nangokufanayo. Ukuba elo lungelo linyhashelwa phantsi nangayiphi na indlela, abasebenzi basenokubhenela kwiindlela zokusonjululwa kwembambano echatshazelwe kumThetho weNkonzo kaRhulumente wowe-1994, kwimimiselo yeNkonzo kaRhulumente nomThetho wobudlelwane nabaSebenzi wowe-1995 okanye basenokubhenela kwiNkundla yomGaqo-siseko, kwiNkundla ePhakamileyo okanye kuMkhuseli woLuntu, kuxhomekeke kubunjani belungelo elo linyhashelwa phantsi. Kubalulekile ke ngoko ukuba abaphathi abakwiinkonzo zikarhulumente bayazi intsingiselo yokuphatha ngobulungisa nangokufanayo.
a Ukuphatha abasebenzi ngokufanayo kuthetha ukuba umsebenzi ngamnye ufanele ukuba -
i asoloko ehloniphe amalungelo ngokwemigaqo yomThetho ongaBhalwanga, ngokomGaqo-siseko, ngokomThetho wobuDlelwane nangokwemigaqo yawo nawuphi na umthetho osebenzayo abanye abasebenzi;
ii asoloko ebanika ithuba abanye abasebenzi ukuba bachaze ezabo izimvo kumbandela ophethweyo;
iii asoloko ebanika abanye abasebenzi ithuba lokunika eyabo ingxelo xa becele oko iv nokusoloko ekulungele ukuxoxa / ukudlana iindlebe / ukuthethathethana ekuhleni.
Umzekelo 1: Xa umsebenzi, umzekelo, ethe wabekwa isityholo sokungaziphathi kakuhle, kufuneka aphathwe ngokwemigaqo nangobulungisa obugqibeleleyo.
Umgaqo wobulungisa uthetha ukulandelwa komgaqo othile wokululeka apho umsebenzi kufuneka -
aziswe kwangethuba ngesityholo abekwa sona;
anikwe ithuba lokuzithethelela kuvavanyo lwesityholo;
abe nelungelo lokumelwa;
abe nokufikelela kuyo yonke ingcaciso echaphazelekayo;
enelungelo lokubuza imibuzo kumangqina nokuba nelungelo lokubhena.
Ubulungisa obugqibeleleyo buthetha ukuba bonke ubungqina obuthiwe thaca etafileni kufuneka buqwalaselwe ngokungenacala kangangoko phambi kokuba kuthathwe isigqibo.
b Ukuphatha abanye abasebenzi ngesidima kuthetha ukuba umsebenzi ufanele ukuba -
i abe nolwazi ngengongoma;
ii asabele ngokukhawuleza kwimiyalelo / kwizicelo;
iii amise ingqondo yakhe ngokupheleleyo kumba ochaphazelekayo;
iv athathe inxaxheba ngokukhuthala apho kusetyenzwa ngokwamaqela khona ngenjongo yokufaka igxalaba / yokusombulula ingxaki;
v ahloniphe isidima sabanye abasebenzi aze vi athathele ingqalelo umdla wabanye abachaphazelekayo.
c Ukuphatha abanye abasebenzi ngokufanayo kuthetha ukuba umsebenzi ufanele ukuba -
i angacaluli abanye abasebenzi ngokuthe ngqo okanye ngokugwegweleza phantsi kwayo nayiphi na imeko;
ii aphathe abanye abasebenzi njengeentanga zakhe ngawo onke amaxesha aze iii angabi nacala, asebenzise imilinganiselo efanayo ekuthatheni izigqibo ezichaphazela abanye.
Umzekelo 2: Umphathi emsebenzini unika ikhefu abasebenzi abangamalungu enkonzo yakhe aze ale ukunika ikhefu amalungu ezinye iinkonzo. Lucalulo ke olu. Onke amaqela eenkonzo amele ukuba aphathwe ngokufanayo.
Umsebenzi kufanele ukuba abuye umva kwizinto zeqela lakhe lezopolitiko xa esemsebenzini.
NgokomGaqo-siseko, iinkonzo zikarhulumente kufuneka ukuba zingahambi ngokwezimvo zeqela lopolitiko xa zisisa iinkonzo ebantwini. Oku kuthetha ukuba abasebenzi bakarhulumente kufuneka bese iinkonzo kubo bonke abemi boMzantsi-Afrika bangakhethi phela emasini. Iinkonzo zikarhulumente nabasebenzi bakarhulumente bamele iinkonzo zelizwe liphela, ngoko ke akufuneki ukuba xa besebenza bakhokelise izimvo okanye iminqweno yeqela elithile lezopolitiko.
Umzekelo 1: Umsebenzi onxibe isikipa esinemibhalo yeqela elithile lezopolitiko ngethuba esemsebenzini, ekhupha iincwadi zezazisi usenokutyholwa njengomntu okhokelisa iingcinga zeqela lakhe lezopolitiko ezicalulayo ukuba uyalibazisa ukukhupha iincwadi zezazisi ngexesha elithile, nokuba isizathu sokulibazisa kwakhe singaphaya kwamandla akhe. Ngaphezu koko, omnye umntu usenokungayithandi into yokuba asetyenzwe ngumntu ophakamisa izimvo zeqela elithile lezopolitiko kwindawo ehanjwa ngumntu wonke.
Umzekelo 2: Umsebenzi othi avumele amalungu eqela elithile lezopolitiko ukuba afumane ingcaciso abanelungelo lokuyifumana bonke abantu, kodwa awalele amalungu elinye iqela lezopolitiko ukuba afikelele kuloo ngcaciso, uya kuba usilele ekunikezeleni iinkonzo kubo bonke abantu boMzantsi-Afrika ngaphandle kokukhetha iqela lezopolitiko.
UKWENZA UMSEBENZI
Umsebenzi uzama ngako konke anakho ukufezekisa iinjongo zesebe lakhe ngendlela engenazindleko nangokomnqweno woluntu jikelele.
Ekusebenzeni kwabo umhla nezolo, abasebenzi bamele ukuba bazibuze ukuba ingaba oko bakwenzayo kunegalelo ngenene na ekusetyenzelweni kwabantu okanye ingaba kuneziqhamo eziluxanduva lwesebe labo kusini na. Kodwa ke konke oku kufuna ukuba bonke abasebenzi babe nolwazi oluphangaleleyo lweenjongo zecandelo nesebe, ndawonye nemisebenzi yabo kumacandelo abakuwo.
Abaphathi kuwo onke amanqanaba kufuneka besoloko bezibuza ukuba ingaba umsebenzi owenziwa ngamacandelo abo usenegalelo elililo kusini na ekunikezelweni kweenkonzo, nto leyo iluxanduva lwesebe labo.
Abasebenzi nabaphathi kufuneka basoloko beyilumkele into yokwenza umsebenzi omele kwenziwa lelinye isebe.
Umzekelo 1: Umsebenzi udlala imidlalo yekhompyutha kwikhompyutha yaseofisini ngexesha lomsebenzi. Oku kujongela phantsi umoya wokuzinikezela kwabasebenzi kwaye kubiwa ixesha lomsebenzi (imali, ukutsho oko). Xa umsebenzi engenamsebenzi waneleyo anokuwenza kufuneka achazele umphathi wakhe khona ukuze abe nokusetyenziswa ngokupheleleyo ekufezekisweni kweenjongo zesebe elo.
Umzekelo 2: Umphathi wenkqubo yesabelo-mali okanye umphathi ojongene nolwabiwo-mali kufuneka akulumkele ukusetyenziswa kwemali karhulumente eselugcinweni lwakhe nejongene nenkqubo ethile. Oku kufuna isicwangciso esifanelekileyo, kungenziwa izigqibo kungacwangciswanga.
Umsebenzi kufuneka abe nobuchule bokucingisisa nobokwenza umsebenzi wakhe, kufuneka afune iindlela ezichubekileyo zokusombulula iingxaki, aphakamise ukulunga nobuchule ngokusemthethweni.
Abasebenzi kufuneka babandakanyeke ngokupheleleyo ekwenzeni umsebenzi wabo. Kufuneka besoloko bewufake engqondweni umsebenzi wabo ngalo lonke ixesha kwaye basebenze ngokukhawuleza nangendlela engcono khona ukuze bafumane ezihle iziqhamo zomsebenzi okanye zeenkonzo. Ngethuba lokusebenza, zibakho iingxaki ezininzi eziye zenzeke emsebenzini. Abasebenzi kufuneka besoloko bezama ukuzeyisa ezo ngxaki ngokukhawuleza nangokungcono kwaye kufuneka bezame kangangoko ukuba zingabuye zibekho ezo ngxaki.
Umzekelo 1: Ukuba umsebenzi osebenza kwicandelo elikhupha izatifikethi unolwazi lokuba abantu abanelisekanga yimigaqo elandelwayo nalixesha elithathwayo ukukhupha izatifikethi , kufuneka ecinge ngendlela ekhawulezileyo nechubekileyo ezinokukhutshwa ngayo izatifikethi. Aze acebise umphathi wakhe ngoko.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi osebenza eofisini esebenza ngabantu uqaphela ukuba abantu bayasokola ekufumaneni indawo yokumisa iimoto okanye kufuneka befole ixesha elide, kufuneka ecinge ngendlela enokusonjululwa ngayo loo ngxaki. Indawo leyo kusetyenzelwa kuyo abantu, mhlawumbi isenokususwa iye kubekwa kwindawo ephangaleleyo efikeleleka lula ebantwini okanye kusenokuvulwa ezinye iindawo zokunceda abantu.
Umsebenzi kufuneka awugqibe ngexesha elifanelekileyo umsebenzi wakhe.
Abasebenzi kufuneka baqonde ukuba umsebenzi wabo ubaluleke kakhulu kwaye umsebenzi wabo kufuneka wenziwe ungaphazanyiswa nanto ngokwengqwalaselo, ngokwexesha nangokwamandla. Eyona nto ibalulekileyo kukuba abasebenzi kufuneka bazame kangangoko ukuba umsebenzi wabo ugqitywe ngexesha elibekiweyo.
Abasebenzi kufuneka bazame ukubonisa ukuwukhuthalela umsebenzi wabo, ukuwazi, ukusebenza ngokuthembeka ngokwemigaqo ebekiweyo ngaphandle kokuxelelwa ukuba mabenze ntoni na.
Umzekelo 1: Umsebenzi ufika emsebenzini emva kwexesha, ediniwe kuba ebehleli epatini kwade kwasemva kwexesha ngephezolo kwaye akanakho ukwenza umsebenzi wakhe ngokufanelekileyo. Umsebenzi onjalo uya kuba netyala lokungakhathali nelokudlalisa ngemali yabarhafi.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi kufuneka egqibezele umsebenzi ongxamisekileyo ngomhla obekiweyo, kufuneka asebenze ngohlobo lokuba angawuphosi umhla obekiweyo. Oku kusenokufuna ukuba asebenze ngexesha lempungo, lesidlo sasemini nasemva komsebenzi okanye acele ukuncediswa ngoogxa bakhe ukuba umsebenzi mkhulu kakhulu ukuba ungagqitywa ngumntu omnye ngelo xesha ufuneka ngalo.
Umsebenzi kufuneka awenze umsebenzi wakhe ngobuchule nangobugcisa.
Abasebenzi kufuneka besoloko bezibuza ukuba ingaba bayaneliseka kusini na ngumsebenzi wabo nokuba ingaba bebeya kwaneliseka kusini na ukuba ubusenzelwa bona loo msebenzi. Kwakhona, abasebenzi kufuneka basoloko bezibuza ukuba ingaba babaphatha abanye (oogxa babo, abaphathi noluntu jikelele) ngendlela ehlonipha isidima sabo namalungelo abo na, nokuba ingaba babonisa ulwazi oluphangaleleyo, ububele, ukulungela ukunceda nesimo esichubekileyo kusini na. Isakhono sabo sokusebenza ngobuchule nangobugcisa siya kuxhomekeka kulwazi abanalo lomsebenzi wabo, nto leyo ingqina imfuneko yokusetyenziswa koqeqesho ngumqeshi nomsebenzi.
Umzekelo 1: Ngamanye amaxesha, umsebenzi osebenza ngaphaya kwekhawuntala uye adibane nomntu ongayiqondiyo into yokuba ezinye izinto zenziwe ngendlela ethile. Kwimeko enjalo umsebenzi akufuneki abe nomsindo, koko kufuneka achaze izizathu ngokupholileyo. Ukuba umntu lowo akakoneli, kufuneka umsebenzi amcebise ukuba makasibhale phantsi isikhalazo sakhe aze amnike idilesi esiya kuthunyelwa kuyo.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi nguye ekufuneka ephendule imibuzo ebhaliweyo esuka ebantwini, kufuneka aqinisekise ukuba yonke imibuzo yabantu iphendulwa ngokukhawuleza kwaye iimpendulo zichanekile, zicwangciswe ngesidima nangokufanelekileyo. Apho kungakwazekiyo ukuphendula ngokukhawuleza, umsebenzi kufuneka achaze ukuba uyifumene imbalelwano ngokukhawuleza.
Umzekelo 3: Umsebenzi osandula ukuqeshwa unikwa umsebenzi wekhawuntala engenamntu uza kumbonisa kwaye phambi kokuba afumane uqeqesho kuwo. Nangani kunokuthiwa umsebenzi lowo uchaphazelekayo uya kufunda "esemsebenzini", ayinakukhanyelwa into yokuba umonakalo onokwenzeka ngokubekwa komntu endaweni angayiqeqeshelwanga ingabeka ibala elibi kumqeshi xa loo msebenzi anokuthi agqwidize kungenjalo kufumaniseke ukuba abantu bayalibaziseka.
Umsebenzi akufuneki ukuba angenelele kwizenzo ezingahambisaniyo okanye ezinxamnye nokwenziwa komsebenzi wakhe.
Khona ukuze kube nokufunyanwa intembeko nokugcinwa kwayo kwinkonzo karhulumente, bonke abasebenzi balindeleke ukuba basebenze ngokuthembakala nangokuzinikela. Oku kufuna ukuba abasebenzi bangazibandakanyi, besemsebenzini okanye bengekho msebenzini, kwizinto -
a ezithathwa njengezobuqhophololo okanye zobusela;
b ezinokuphazamisana nomsebenzi wabo;
c ezinokuphembelela indlela abasebenza ngayo;
d ezinokuphembelela ukuthatha icala ekwenzeni izigqibo;
e ezinokubangela iintloni kuRhulumente njengomqeshi okanye f ezinokujongwa njengezidlelelela okanye ezenzelelela amanye amaqela.
Indlela abaziphatha ngayo abasebenzi emsebenzini nangaphandle komsebenzi kufuneka ibe yindlela abanokuthenjwa ngayo ngurhulumente nangabantu jikelele ukuba baya kuwenza ngentembeko umsebenzi wabo, bebeke phambili kuphela injongo yokukhonza uluntu ngokuchubekileyo.
Umzekelo 1: Umsebenzi osebenza ngokuhlolwa kwerhafu akufuneki ukuba athi ngexesha lomsebenzi okanye ngaphandle komsebenzi okanye njengendlela yokuzenzela umvuzo osecaleni, okanye njengesipho, ancedise abantu ukuba babe nokuphepha irhafu.
Umzekelo 2: Umsebenzi kufuneka angasebenzi kwibhodi yombutho / yeshishini esebenzisana nesebe lakhe.
Umsebenzi kufuneka azikhwebule kwisenzo, kwinkqubo yothatho-zigqibo enokukhokelela ekubeni afumane inzuzo ngendlela engafanelekanga kwaye oku kufuneka kuchaziwe ngumsebenzi.
Nanini na xa abasebenzi bebona ukuba abanakho ukungathathi cala emsebenzini wabo okanye ekwenzeni isigqibo okanye xa abanye abantu benenkolo yokuba abanakho ukungathathi icala ngenxa yokubandakanyeka okuthile kwenye into, kufuneka barhoxe ngoko nangoko kuloo mba uphethweyo ngenjongo yokukhusela urhulumente angabekwa ibala, koko asoloko ebonakala ekhathalele ubulungisa, intembeko nokuthembakala kweenkonzo zikarhulumente.
Umzekelo 1: Ukuba umsebenzi usebenza kwigqiza elichophele izicelo zomsebenzi aze afumanise ukuba kukho umntu osisihlobo sakhe ofake isicelo naye kwaye ukhethelwe udliwano-ndlebe, loo msebenzi kufuneka azikhwebule, angabikho kuloo nkqubo njengoko engayi kukwazi ukungathathi cala. Umsebenzi lowo kufuneka akuchaze oku ngokubhala phantsi.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi ubandakanyeka ekuthengweni komhlaba kulungiselelwa iphulo likarhulumente kwaye omnye wemihlaba yeyesihlobo sakhe, umsebenzi kufuneka akuchaze oku kwabangentla kuye aze azikhwebule angabikho kuloo nkqubo yothengo-mhlaba.
Umsebenzi uyalwamkela uxanduva lokufumaneka kwiinkqubo zoqeqesho eziqhutywayo nokuziphuhlisa ngokwakhe ngalo lonke ithuba lokusebenza kwakhe.
Luxanduva lwabaphathi ukuqinisekisa ukuba abasebenzi abaphantsi kwabo bafumana uqeqesho oluqhubayo khona ukuze babe nokusebenza bengaxhomekekanga mntwini kwanokubaxhobisela ithuba elizayo. Kodwa ke umsebenzi ngamnye unoxanduva lokuthatha amanyathelo afanelekileyo okuqinisekisa ukuba -
a unolwazi oluphangaleleyo kwaye eyiqonda kakuhle eyona nto ilindelekileyo kuye njengomsebenzi karhulumente;
b unolwazi oluphangaleleyo kwaye eyiqonda indlela ekufuneka ewenze ngayo umsebenzi wakhe kwaye c ezixhobisa ngolwazi nangezakhono ngenjongo yokuba abe nokusetyenziswa kwizikhundla eziphezulu kwixesha elizayo.
Umzekelo 1: Ukuba umsebenzi omtsha akaqinisekanga ngendlela yokwenza nawuphi na umsebenzi wakhe, kufuneka ajonge kumacandelo amisela imisebenzi echaphazelekayo kwaye kufuneka afune uncedo koogxa bakhe nakumphathi wakhe.
Umsebenzi 2: Abasebenzi esele kukudala besebenzela urhulumente basenokubonakalisa ulwazi oluhexayo kwezinye iinkalo zemisebenzi yabo. Bangancedakala xa benokusebenzisa naliphi na ithuba abalifumanayo loqeqesho, umzekelo njengokwenza iikhosi eziphathelele kwimisebenzi yabo okanye ukuqhubela phambili nokufunda.
Umsebenzi uya kuthembeka, abe noxanduva lokuphendula xa esebenza ngemali karhulumente kwaye kufuneka asebenzise impahla karhulumente nezinye izixhobo ngokufanelekileyo, ngobuchule kwaye azisebenzisele iinjongo ezenzelwe zona.
Abantu babeka amathemba abo kubasebenzi bakarhulumente ngokuphathelele kwizinto zikarhulumente, impahla nemali karhulumente, kwaye balindele ukuba abasebenzi bakarhulumente baya kuziphatha kakuhle nangokuthembeka.
Abasebenzi bakwalindeleke ukuba balondoloze ngendlela abasebenzisa ngayo impahla nemali karhulumente. Kubalulekile ukuba abasebenzi bazi ukuba okona iindleko zikarhulumente zigcinwa ziphantsi, kokukhona kunokunikezelwa ngeenkonzo ezikumgangatho ophezulu elizweni kusetyenziswa ezo zinto zikhoyo.
Umzekelo 1: Ukuba umsebenzi unomatshini wokuthumela imiyalezo ebhaliweyo, akufuneki ukuba asebenzise loo matshini ukufumana nokuthumela imiyalezo yakhe yabucala, esenza ngathi yimiyalezo yomsebenzi. Xa umsebenzi efuna ukuthumela umyalezo wakhe osecaleni, makafumane imvume yokwenza njalo, aze kwakhona akuhlawulele oko.
Umzekelo 2: Umsebenzi usebenzisa izinto zikarhulumente (iimoto, oomatshini, ifenishala, njl.) ngokungakhathali aze abangele umonakalo. Oku kuthetha inkcitho yemali karhulumente nomgangatho ophantsi womsebenzi, nto leyo ingafanelekanga.
Umzekelo 3: Umsebenzi usebenzisa impahla karhulumente (nayiphi na into ukususela kwiphepha, iipenisile ukuya ezimotweni) kwizinto zakhe ezisecaleni. Oku akufanelekanga kuba umsebenzi lowo akabeli kuphela urhulumente nabarhafi, koko wenza nokuba abantu bangayihloniphi inkonzo karhulumente.
Umsebenzi kufuneka aphakamise ulawulo olusulungekileyo, oluchubekileyo, olufanelekileyo, olusekuhleni nolunoxanduva lokuphendula.
Ukuphakanyiswa kolawulo olusulungekileyo, oluchubekileyo, olufanelekileyo, olusekuhleni nolunoxanduva lokuphendula kuthetha ukuba wonke ummi welizwe kufuneka efumene inkonzo echubekileyo, enoncedo nenobubele kungajongwanga iwonga lakhe, isini, ubuhlanga, njl.
Ekunikezelweni kolawulo olusulungekileyo, oluchubekileyo nolunoxanduva lokuphendula, izithethe nemigaqo ephambili yomGaqo-siseko kufuneka isoloko ikhunjulwa. Abasebenzi kufuneka ngawo onke amaxesha bazame ukuwugqiba umsebenzi wabo ngaphandle kokulibazisa, kwaye kufuneka besoloko besenza imigudu yokuvelisa umsebenzi osemgangathweni, akukhathalisekanga nokuba umsebenzi lowo ukhangeleka ungabalulekanga kuyaphi.
Umzekelo 1: Ukuba umsebenzi uyalelwa ukuba enze iikopi zamaxwebhu kumatshini wokufota, kopi ezo ziza kuthunyelwa neeleta kwiindawo ezininzi, ezo kopi kufuneka zicoceke kuba oko kuya kubeka ibala elihle kwisebe elo lithumela ezo kopi.
Umzekelo 2: Umsebenzi onoxanduva lokulawula izithuthi zikarhulumente kufuneka aqinisekise ukuba iincwadi zazo zonke iimoto ezabelwe icandelo lakhe, zifakwe ngethuba kwaye yonke imigama ehanjiweyo ibhalwe ngokuchanekileyo.
Umzekelo 3: Yonke into yomsebenzi eyenziweyo kufuneka ibhalwe ngokucacileyo khona ukuze yonke imigaqo elandelweyo nezinto eziye zaqwalaselwa zibe nokucaca xa kunokubakho into ephendulisayo kamva. Oku kuya kuphakamisa ukwenzelwa kwezinto ekuhleni.
Xa umsebenzi esemsebenzini wakhe kufuneka enike ingxelo kumagosa afanelekileyo ngobuqhetseba, urhwaphilizo, ukuqeshwa kwezihlobo, ulawulo olutenxileyo nangaso nasiphi na isenzo esijongwa njengolwaphulo-mthetho okanye esidlelelela abanye abantu.
Urhwaphilizo kukuphelelwa zizazela okugqibe yonke indawo kwaye kubhekiselele ikakhulu ekunyobeni nakubuqhetseba. Ludla ngokuhamba nezinye iindidi zolwaphulo-mthetho njengokuthengisa impahla, uthutho lweziyobisi, ukufakwa kwabasebenzi abangekhoyo kumqulu wabasebenzi, ubuqhetseba nolwaphulo-mthetho olucetyiweyo olunokudodobalisa uqoqosho lwelizwe. Okokuqala, luyimeko yokuphela kobuntu ebantwini kwaye luyingozi enkulu kulo nakuluphi na uluntu. Ludla ngokukhuthazwa ngumkhwa othi "tyeba ngokukhawuleza". Okwesibini, lujongela phantsi inkqubo yopolitiko efanelekileyo ngokuthi lutshabalalise intembeko nokuzithemba ngoba xa ulawulo lukarhulumente lungathenjwa, loo nto idala umoya wokungabikho kozinzo nemeko yokungathotyelwa komthetho. Okwesithathu, ludodobalisa uqoqosho. Lukwenza oku ngokuthi luphelise umdla wotyalo-mali ngoosomashishini bangaphandle nabangaphakathi. Urhwaphilizo lutshabalalisa ubuntu ebantwini kuze kuphele intembeko nokuzithemba kwilizwe lethu ledemokhrasi. Kufanele ukuba silulwe luphele nya urhwaphilizo.
Ngumsebenzi wabo bonke abasebenzi ukunika ingxelo kubaphathi babo okanye kwabasemagunyeni, ngaso nasiphi na isenzo esingekho mthethweni, isenzo sokungathembakali okanye isenzo sorhwaphilizo, bakwenze oko kwangoko nje emva kokubhaqa urhwaphilizo. Urhwaphilizo ludla ngokubangelwa kukungabikho kweendlela zokuziphatha emsebenzini, ukungabikho koxanduva lokuphendula nakukuqeshwa kwezihlobo emisebenzini.
Umzekelo 1: Umsebenzi othutha abasebenzi qho ngesithuthi sikarhulumente uyavunyelwa ukuba asigcine isithuthi eso endlwini yakhe. Oogxa bakhe baqaphela ukuba lo msebenzi usebenzisa esi sithuthi njengeteksi ukuzenzela imalana esecaleni. Kufuneka baxelele umphathi wakhe ngoko. Ukuba akukho manyathelo athatyathwayo, loo mba usenokuchazwa kuMkhuseli woLuntu.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi kwiSebe lezoThutho ukhupha amatikiti kubaqhubi abangawuthobeliyo umthetho unikwa imali ngumqhubi emnyoba, kufuneka amxele loo mqhubi unyobayo khona ukuze abe nokutshutshiswa. Ukuba umsebenzi wamkela ukunyotywa unetyala lorhwaphilizo.
Umzekelo 3: Umsebenzi akabandakanyeki kwizenzo zorhwaphilizo kodwa unoogxa bakhe abaziyo ukuba bayabandakanyeka. Ukuba lo msebenzi ukhetha ukuthula, angazichazi ezi zenzo zigwenxa, uya kuba akawenzi umsebenzi wakhe woxanduva lokulwa intembeko kwiinkonzo zikarhulumente. Ngolo hlobo uba ngumncedisi kulwaphulo-mthetho lorhwaphilizo.
Umsebenzi uya kunika icebiso elithembekileyo nelingathathi cala elisekelwe kwingcaciso echanekileyo ekhoyo, kwabasemagunyeni abangentla kunaye xa ethe wacelwa ukuba enze oko.
Nanini na xa abasebenzi bathe bacelwa ukuba bacebise nawuphi na umsebenzi osemagunyeni ngomba othile, kufuneka bemcebise ngobuchule nangentembeko ngokwemiqathango yendlela yokuziphatha emsebenzini. Icebiso elo akufuneki ukuba liphenjelelwe zizinto ezithandwayo nazezingathandwayo ngumsebenzi lowo uceliweyo.
Umzekelo: Umsebenzi ophethe umba wesikhalazo sogxa wakhe anovelwano ngaye, akufuneki ukuba abe nenkcazelo ayifihlayo kubaphathi ngenjongo yokwenza isikhalazo eso ukuba sivakale. Ukufihlwa kwenkcazelo kule meko kungabangela ukuba isebe okanye ulawulo lungasebenzi kakuhle.
Umsebenzi uya kuthobela ubumfihlelo bemibandela, bamaxwebhu neengxoxo ezithathwa njengeziyimfihlelo okanye ezilihlebo.
Ukwenzelwa kwezinto ekuhleni okanye ukungafihli nto kuthetha ukuba, phakathi kwezinye izinto, wonke umntu unelungelo lokufumana ingcaciso eselugcinweni lukarhulumente ukuba loo ngcaciso ifunelwa ukukhusela amalungelo athile omntu. Kodwa ke naxa kunjalo, ikho ingcaciso enokuthathwa njengeyimfihlelo. Kwimeko enjalo, luxanduva lomsebenzi ukuthobela ubumfihlelo njengoko ukuthiwa pahaha kwaloo ngcaciso kusenokumbeka kwimeko embi urhulumente.
Umzekelo 1: Iya kuba sisenzo esingalunganga ukuba umsebenzi anikezele ngengxelo eyimfihlelo kumaphepha-ndaba njengengcaciso ebhalelwa abaphathiswa okanye njengomgaqo-nkqubo oqulunqwayo worhulumente ophetheyo.
Umzekelo 2: Ingcaciso egcinwe kwiifayile zabasebenzi ithathwa njengengcaciso eyimfihlelo kwaye kufuneka ithathwe ngolo hlobo ngalo lonke ixesha. Le ngcaciso, umzekelo, akunakunikezelwa ngayo kumaqumrhu eeinshorensi okanye kulo naliphi na iqela langaphandle ngaphandle kokuba kukho isizathu esamkelekileyo esinokubangela oko kwaye nayo igunyaziswe ngokufanelekileyo ukuba ikhutshwe.
Umzekelo 3: UNXIBELELWANO NGEZINTO ZOMBANE
Ingcaciso enobuzaza neyimfihlelo ingathunyelwa ngefeksi kuphela xa kungekho ndlela iyenye ekhuselekileyo enokuthunyelwa ngayo. Ukuthunyelwa kwengcaciso ngefeksi kufuneka kugunyaziswe ngumntu oyithumelayo nangulowo ithunyelwa kuye phambi kokuba ithunyelwe. Ingcaciso echazwe njengeyimfihlelo engaphaya nelihlelo eliphezulu ingaze ithunyelwe ngomatshini osetyenziswa ngumntu wonke ngaphandle kokuba kukho imiqathango yokhuseleko eya kuthatyathwa. Kuzo zonke iimeko, ingcaciso kufuneka ikhuselwe ngokutshixelwa nokuba itshixelwe ngayiphi indlela enokutshixelwa ngayo.
UKULAWULA UKUNGENA KUMASANGO: Iindidi ezininzi zengcaciso kufuneka zifumaneke kubantu abathile nakwabo kulindeleke ukuba bayisebenzise. Ukufumaneka kwengcaciso kufuneka kulawulwe. Amalungelo okufumana ingcaciso kufuneka kuqwalasele indlela yokusebenza kweshishini. Amagama okungena kwikhompyutha kufuneka kungabolekiswana ngawo konkekonke. Ukusetyenziswa kwezixhobo zokuvula komntu ekude kufuneka kubekwe phantsi kweliso elibukhali ngokufaniswa, ngokwaziwa okugqibeleleyo nangokusetyenziswa kweendlela zokucupha. Ukungena kumasango abanye abantu kuvumeleke kuphela apho kunokubakho ingozi engephi okanye kungekho ngozi inokubakho.
I-IMEYILE NESIKHUNDLA SENTUNGELWANO: Kufuneka zisetyenziselwe iinjongo zoshishino, zingasetyenziselwa ukumosha neenjongo ezingekho mthethweni. Ukuthunyelwa kwengcaciso enobuzaza kufuneka kukhatshwe yindlela yokucupha efanelekileyo nayintsayino-gama yombane ekumgangatho ophezulu. Kufuneka kusoloko kukhangelwa ukuba iikhompyutha azinantsholongwane kwaye iimbalelwano ezikrokrelekayo mazingavulwa. Lumkela ulwaphulo-mthetho lwamalungelo oshicilelo. Ngqinisisa ingcaciso nemvelaphi yolwazi. Imiba engafanelekanga kufuneka isefwe.
UKUKHUSELA INGCACISO: Ingcaciso eyimfihlelo kufuneka ithunyelwe ngendlela enokucupha ngalo lonke ixesha. Imiqathango yokuliwa kolwaphulo-mthetho kwiibhulorho zokhuseleko kufuneka ibekwe phambili kwaye baxelelwe bonke abasebenzi ngayo. Isidima sobungasese nobumfihlelo zizinto ekufuneka ziqwalaselwe ngawo onke amaxesha. Indlela eya kuphathwa ngayo ingcaciso ngabantu ethunyelwa kubo kufuneka ichazwe phambi kokuba ibe nokuthunyelwa ingcaciso leyo. Ukhuseleko lwengcaciso malungapheleli kuphela kumagama okungena kwikhompyutha, koko kufuneka kukhangelwe nezinye iindlela. Ngabasebenzi abagunyazisiweyo kuphela ekufuneka bathethe namajelo eendaba. Incoko eyenziwa kumajelo eendaba kufuneka icetywe ngocoselelo kwaye kufuneka ihambe ngokwemigaqo ebekiweyo. Iidilesi neenombolo zeefeksi kufuneka kuqinisekiswe ngazo phambi kokuthunyelwa kwengcaciso.
UKUTHINTELWA KOLWAPHULO-MTHETHO LONXIBELELWANO: Uthintelo lolwaphulo-mthetho lonxibelelwano kufuneka lugcinwe lukumgangatho ophezulu. Uvavanyo lobungozi kufuneka lusoloko lusenziwa ngamathuba athile ngenjongo yokunciphisa amathuba ohlaselo. Kufuneka kuqinisekiswe ngamandla okulungisa ngokukhawuleza. Ubungqina mabungaliwa ngenxa yokuba bukwisixhobo sombane. Ulwaphulo-mthetho lonxibelelwano lunesohlwayo ngokomthetho ngokuphathelele kumThetho woNxibelelwano nokuSebenza ngoMbane, umThetho wokukhawulela nokuJonga neminye imithetho yolwaphulo-mthetho. Abasebenzi kufuneka basoloko behleli bethe qwa.
UKUZIPHATHA NOMDLA KWIZINTO EZISECALENI
Umsebenzi xa esemsebenzini kufuneka enxibe aze aziphathe ngendlela edumisa iinkonzo zikarhulumente.
Urhulumente noluntu balindele umgangatho ophezulu wobugcisa kubasebenzi bakarhulumente. Ubugcisa ekuthethwa ngabo apha kukufika ngethuba emsebenzini, ukusungula izinto, ukuzinikela, ubuchule nomgangatho ekwenzeni umsebenzi. Isinxibo kufuneka sisoloko sicocekile, sindilisekile kwaye sihloniphekile. Abasebenzi, ingakumbi abo basebenza ngqo nabantu ngokubanzi, kufuneka bakulumkele ukunxiba ngokungakhathali okanye ngendlela engajongekiyo.
Umzekelo 1: Abasebenzi, ingakumbi abo basebenza ngqo nabantu ngokubanzi, akufuneki ukuba banxibe iihempe ezikrazukileyo okanye iibhulukhwe zejin ezinemigqobho.
Umzekelo 2: Akukho msebenzi karhulumente uya kuya emsebenzini emdaka. Ukuba umsebenzi, umzekelo, osebenza kwisango lokungena abatyeleli bamazwe ngamazwe, ufika emsebenzini engazichebanga iindevu kwaye enevumba lotywala, uya kuba ubeka ibala elibi kwinkonzo karhulumente nto leyo iya kuchaphazela ilizwe loMzantsi-Afrika.
Umsebenzi kufuneka aziphathe ngokufanelekileyo ngokuphathelele ekusetyenzisweni kweziselo ezinxilisayo nakwezinye izinto eziyelele kwezo.
Akufuneki, naphantsi kwayiphi na imeko, ukuba abasebenzi babe phantsi kweempembelelo zotywala okanye zayo nayiphi na into esisinxilisi xa esemsebenzini. Ngaphandle nje kwehlazo elinokuba sisiqhamo soko, ukuba phantsi kweempembelelo emsebenzini kungayichaphazela indlela asebenza ngayo umsebenzi lowo kwanendlela athetha ngayo nabanye abasebenzi kwanabantu jikelele.
Umoya omhle phakathi kwabasebenzi nomoya omhle wentsebenziswano zizinto ezibaluleke kakhulu kumsebenzi wesebe ngalinye. Akufuneki ukuba abasebenzi bazihlazise phambi kwabanye abasebenzi ngokusebenzisa izinxilisi ngexesha lomsebenzi.
Nokuba umsebenzi akakho msebenzini, usoloko engumsebenzi karhulumente, ngoko ke kufuneka asoloko eziphatha ngendlela efanelekileyo ukuze angahlazisi inkonzo karhulumente.
Umzekelo 1: Umphathi wabasebenzi othi azintyintye kakhulu kwitheko labasebenzi aze anxile, uya kuba uzihlazisile kubaphathi abangentla kuye, koogxa bakhe nakubasebenzi abaphetheyo. Loo nto ingawuchaphazela nomgangatho womsebenzi wecandelo lakhe.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi, ingakumbi osebenza nabantu, ufika emsebenzini enevumba lotywala (okanye enxilile), lowo uya kuba netyala lokungakwazi kuziphatha kwaye isimilo esinjalo siya kubeka ibala elibi inkonzo karhulumente sithobe nmgangatho womsebenzi. Kukwabalulekile nokwazi ukuba isimilo esilolo hlobo sithathwa njengokungakwazi ukuziphatha kwaye umsebenzi ochaphazelekayo umele kubekwa ityala ngesimilo esilolo hlobo.
Umsebenzi akanalungelo lokufumana okanye lokwamkela naziphi na izipho zangasese, inzuzo okanye imali (into exabiso lingaphezulu kunama-R350) ngaphandle kwemvume ebhalwe yiNtloko yeSebe, kuye nakuwuphi na umntu ngethuba esemsebenzini njengoko ezo zinto zinokuthathwa njengokunyoba.
Xa umntu eqeshwa kwinkonzo karhulumente, ukuqeshwa kwakhe kunentsingiselo ebalulekileyo. Ukuqeshwa kwakhe kuthetha ukuba loo mntu uthengisa ngamandla akhe kurhulumente kwaye uya kuvuzwa ngemali eqokelelwe ebantwini njengerhafu. Yena kufuneka anikezele kuluntu ngenkonzo eqaqambileyo ngobugcisa nangokuzinikezela okungenambaliso.
Kufuneka icace gca kubasebenzi bakarhulumente nakuluntu ngokubanzi into yokuba, ngaphandle kwemali eyintlawulo ngokusemthethweni ehlawulelwa izinto ezinjengokukhutshwa kwencwadi yesazisi, akukho mali okanye nto iyenye iya kukhutshwa nguye nawuphi na umntu. Lo mgaqo kufuneka ufakwe kuwo onke amaxwebhu enkonzo kwaye kufuneka ubekwe kwindawo esemehlweni abantu kwizakhiwo zikarhulumente khona ukuze ube nokubonakala ngokucacileyo. Xa kukho intlawulo efunekayo ngenkonzo ethile, oko kufuneka kubonakaliswe kwixwebhu (kwisicelo).
Ngokunjalo, amashishini akumacandelo angasese, abathengisa ngempahla, kufuneka baziswe ukuba iinkonzo zikarhulumente zibotshelelwe yimigaqo yomGaqo-siseko elawula ulawulo lukarhulumente olufuna owona mgangatho uphezulu wendlela yokuziphatha ngesidima. Izipho, amalizo, izinto ezaziswa eluntwini, izimemelo ezidlweni, njl. kufuneka zingabi yinxalenye yezenzo zokwazisa uluntu kwiinkonzo zikarhulumente njengoko ziya kuthathwa njengezinto eziphembelela abathathi-zigqibo kwaye kwakhona zinokuvula amathuba okhuphiswano olungenabulungisa apho oosomashishini abancinane bengenakuba nakho ukukhuphisana kumgangatho ophezulu.
Njengoko lo isoloko ingumba onobuzaza kakhulu, oku kulandelayo kujolise ekubeni kusebenze njengesikhokelo esiya kukhokela amasebe kulo mba. Akulula ukunika amasebe izikhokelo ezigqibeleleyo, ngoko ke amasebe kufuneka acothele iKhomishini yeNkonzo kaRhulumente apho anokufumana khona iingcebiso xa ethandabuza ngendlela amakahambe ngayo xa ephethe imiba ethile.
Ukwamkelwa kwezipho okanye kwemali kuye nawuphi na umntu okanye indawo efuna ukulungiselelwa umba othile, ephethe umcimbi othile nesebe okanye eyenza umsebenzi ophicothwa ngabasebenzi bakarhulumente, kuya kwamkelwa kuphela ngemvume ebhalwe phantsi yeNtloko yeSebe.
Kubalulekile ukuqaphela ukuba izipho nezibele ezisuka kwindawo ethile, zingesuki kusapho kufuneka zichazwe. Izipho okanye inzuzo ekufuneka zichaziwe zezo zithe kratya kwixabiso lama-R350. Abasebenzi basenokucothela iKhomishini yeNkonzo kaRhulumente xa bengaqinisekanga ngokwamkelwa kwezipho.
Umsebenzi akufuneki asebenzise okanye anikezele ngayo nayiphi na ingcaciso karhulumente ngenjongo yokuzuza yena buqu okanye yokuzuzisa abanye abantu.
Abasebenzi abathi emsebenzini wabo, ngamathuba amaninzi, bagagane neenkcukacha ezinobuzaza, eziyimfihlelo okanye ezingamahlebo akufuneki bazithi pahaha ezo nkcukacha ngaphandle kwemvume yokwenza njalo. Ingcaciso akufuneki kunikiswe ngayo okanye isetyenziselwe ukuzuza komsebenzi okanye kwabantu abangabanye okanye isetyenziswe njengesixhobo esijolise ekwenzakaliseni omnye umntu. Kubalulekile ukuba abasebenzi baqwalaselisise ukuba ingaba ukudizwa kwengcaciso kusemdleni weenkonzo zikarhulumente kusini na. Kufuneka abasebenzi baqaphele ukuba ukwenzelwa kwezinto ekuhleni akuthethi ukunika nabani na ingcaciso okanye ukudizwa kwengcaciso. Njengoko kungalulanga ukunika izikhokelo ezigqibeleleyo ngokuba yiyiphi ingcaciso ekunokunikezelwa ngayo nokuba kubani na, abasebenzi bayanqonqoziswa ukuba baqale bafumane imvume kwabaphetheyo xa bengaqinisekanga.
Umzekelo 1: Ukudizwa kwendlela yokhetho okanye ukuchazwa kwemibuzo ebuzwa abaceli-msebenzi kwabanye babaceli-msebenzi, akuyi kwenzelelela abaceli-msebenzi kuphela koko kuya kujongela phantsi amalungelo abanye abaceli-msebenzi okuba namathuba afanayo okucela isithuba somsebenzi.
Umzekelo 2: Ukuba umsebenzi uthi, ngenxa yomsebenzi wakhe, abe nolwazi ngephulo likarhulumente eliya kunyusa amaxabiso ezindlu kwingingqi ethile, umsebenzi lowo akufuneki ukuba asebenzise loo ngcaciso ngenjongo yokuzityebisa yena okanye yokutyebisa izihlobo okanye abahlobo bakhe.
Umsebenzi akufuneki enze, ngaphandle kwemvume, umsebenzi wangaphandle ahlawulwayo ngawo okanye asebenzise impahla zomsebenzi wakhe ukwenza loo msebenzi wangaphandle.
Abasebenzi balindeleke ukuba basebenzise ingqwalaselo yabo, ixesha labo nesakhono sabo kwinkonzo karhulumente njengomqeshi. Ubume neemfuno zomsebenzi weenkonzo zikarhulumente aziyivumeli into yokuba umsebenzi anganakho ukwenza umsebenzi wangaphandle awuhlawulelwayo ngaphandle kokuphazamisana nomsebenzi wakhe awuqeshelweyo. Kunyanzelekile ke ngoko ukuba umsebenzi afumane imvume kuqala yokwenza umsebenzi osecaleni emva kwexesha lomsebenzi.
Umzekelo 1: Umsebenzi ungena kushishino nomnye umntu. Benza isivumelwano sokuba kufuneka abe semsebenzini weshishini elo ukuphuma kwakhe emsebenzini. Kuthi ngelishwa emsebenzini wakhe kunyanzeleke ukuba makasebenze emva kwexesha lesiqhelo lomsebenzi. Isiqhamo soku singakhokelela ekungazalisekiseni komdla wakhe, ekudaneni nasekubeni ingqondo yakhe ingabikho emsebenzini wakhe ngalo lonke ixesha.
Umzekelo 2: Ugqirha oqeshwe ngurhulumente akanakusebenzela enye indawo ngamathuba asemva komsebenzi wakhe, apho ahlawulwa umvuzo khona okanye asebenzise impahla karhulumente kunye / okanye amayeza, ngaphandle kwemvume yentloko yesebe lakhe.
Umzekelo 3: Umsebenzi usebenza kwenye indawo emva kwexesha lomsebenzi wakhe, into ethetha ukuba ulala sebugabadele kakhulu ubusuku. Oku kukhokelela ekubeni umsebenzi ozele emini angakwazi ukusebenza ngesantya alindeleke ukuba asebenze ngaso. Asinto inqwenelekayo le kwaye kukudlala ngemali yabarhafi.
ISAHLUKO 2
UMGAQO WOKUZIPHATHA WENKONZO KARHULUMENTE
A. INJONGO
A.1 Khona ukuze kube nokufezekiswa imiqathango yomgaqo-siseko ngokuphathelele kwiNkonzo kaRhulumente, bonke abasebenzi balindeleke ukuba bathobele umGaqo wokuziPhatha okhankanywa kwesi sahluko.
A.2 UmGaqo lo umele ukuba ube sisikhokelo kubasebenzi esibakhombisa ngokulindelekileyo kubo ngokuphathelele kwindlela amabaziphathe ngayo xa bebodwa naxa bephakathi kwabanye abasebenzi. Ukuthotyelwa komGaqo kunganeziphumo zokuphakamisa isidima kwanokuqinisekisa ngentembeko kwiNkonzo kaRhulumente.
B IMBULAMBETHE
B.1 Ikho imfuneko yokunika isikhokelo kubasebenzi esiphathelele kubudlelwane babo nendlu yowiso-mthetho, namalungu epalamente, nabaphathiswa, nabanye abasebenzi kwanabantu jikelele, kwanesikhokelo sokubonisa umoya abamele kuwenza ngawo umsebenzi wabo, sokubonisa into emele kwenziwa ukuphepha ukuba nomdla kwabo kwezinye izinto kwanendlela abalindeleke ukuba baziphathe ngayo emsebenzini nangaphandle komsebenzi.
B.2 Nangona umGaqo wokuziPhatha waqulunqwa kujongwe nkalo zonke, kodwa akunakuthiwa ngumgaqo ofikelele kuyo yonke imigaqo emisela imigangatho yokuziphatha. Ngoko ke, iintloko zamasebe, ngenxa yoxanduva lwazo ngokwemiqathango yecandelo 7 (b) lomThetho lwabaphathi nolawulo olunempumelelo lwamasebe abo nokubethelela ukuziphatha kakuhle, kufuneka, phakathi kwezinye izinto, ziqinisekise ukuba indlela abaziphethe ngayo abasebenzi abaphantsi kwabo ihambelana nezithethe nemigaqo esisiseko elawula ulawulo lukarhulumente kwanemigangatho ebekwe ngumThetho. Iintloko zamasebe zifanele ukuba ziqinisekise okokuba abasebenzi bazo bayayazi le migaqo nokuba bayayamkela kwaye bekulungele ukuyithobela.
Injongo ephambili yomGaqo wokuziPhatha yelungileyo kuba iphakamisa ukuziphatha okungumzekelo. Ngoko ke umsebenzi uya kubekwa ityala lokuziphatha kakubi kwaye usenokohlwaywa ngokwemiqathango yesivumelwano esiphakathi komqeshi nabasebenzi ukuba uye wathi waphikisana nawo nawuphi na umqathango womGaqo wokuziPhatha okanye xa athe wasilela ukuthobela nawuphi na umqathango walo mgaqo.
C. UMGAQO WOKUZIPHATHA
C.1 UBUDLELWANE NENDLU YOWISO-MTHETHO NABAPHATHISWA
Umsebenzi -
C.1.1 kufuneka athembeke kwiRiphabhlikhi aze athobele umGaqo-siseko, alawulwe nguwo ekwenzeni umsebenzi wakhe;
C.1.2 abeke phambili umdla wabantu emsebenzini wakhe;
C.1.3 aphumeze ngokuthembekileyo imigaqo-nkqubo yorhulumente ophetheyo xa esenza umsebenzi wakhe njengoko ichaziwe kuzo zonke iincwadi zemithetho nakweminye imiqulu;
C.1.4 azame ukuziqhelanisa abuye athobele yonke imithetho ebhaliweyo neminye imiyalelo emayela nokuziphatha kwakhe nemayela nomsebenzi wakhe aze
C.1.5 asebenzisane namaziko karhulumente amiselwe phantsi komthetho nomGaqo-siseko ekuphakamiseni umdla woluntu.
C.2 UBUDLELWANE NOLUNTU
Umsebenzi -
C.2.1 kufuneka aphakamise ubunye nentlalontle kwisizwe soMzantsi-Afrika ekwenzeni kwakhe umsebenzi wakhe;
C.2.2 uya kukhonza uluntu ngokungakhethiyo nangokufanayo ukuze kube nokudaleka intembeko kwiNkonzo kaRhulumente;
C.2.3 uya kuba nembeko, abe noncedo aze afikeleleke xa esebenza noluntu, aze, ngawo onke amaxesha abaphathe abantu ngobubele kuba benelungelo lokufumana inkonzo ekumgangatho ophakamileyo;
C.2.4 uya kuba novelwano ziimeko neenkxalabo zoluntu xa esemsebenzini naxa ethatha izigqibo ezibachaphazelayo;
C.2.5 uya kuzinikezela emsebenzini wakhe ngokuthi akhawulezise iinkonzo ezijoliswe kuphuhliso nasekuphakamiseni abemi boMzantsi-Afrika;
C.2.6 akayi kucalula nawuphi na umntu ngenxa yobuhlanga, yesini, yobuzwe okanye yemvelaphi, yebala, yokutyekela kwicala elithile ngokwesini, yobudala, yokukhubazeka, yenkolo, yezopolitiko, yesazela, yenkolelo, yenkcubeko okanye ulwimi;
C.2.7 akayi kusisebenzisa ngendlela engafanelekanga isikhundla sakhe kwiNkonzo kaRhulumente ngenjongo yokwenzelelela okanye yokudlelelela naliphi na iqela lezopolitiko okanye iqela elizimeleyo;
C.2.8 uya kuhlonipha aze akhusele isidima somntu wonke kunye namalungelo akhe njengoko echatshazelwe kumGaqo-siseko aze
C.2.9 anakane ilungelo labantu lokufumana ingcaciso, ngaphandle kwengcaciso ekhuselwe ngumthetho.
C.3 UBUDLELWANE PHAKATHI KWABASEBENZI
Umsebenzi -
C.3.1 kufuneka asebenzisane ngokupheleleyo nabanye abasebenzi ngenjongo yokuqhubela phambili inkonzo yoluntu;
C.3.2 kufuneka alandele yonke imiyalelo efanelekileyo esuka kubasebenzi abagunyazisiweyo ukuba bakhuphe imiyalelo, kodwa ke ingabi yimiyalelo enxamnye nemiqathango yomGaqo-siseko kunye / okanye nawo nawuphi na umthetho;
C.3.3 kufuneka azikhwebule ekwenzeleleleni izihlobo nabahlobo kwizinto ezimayela nomsebenzi, kwaye kwakhona angakhe asebenzise igunya lakhe ngokungafanelekanga okanye aphembelele omnye umsebenzi okanye yena aphenjelelwe ukuba asebenzise igunya lakhe ngokungafanelekanga;
C.3.4 kufuneka asebenzise amajelo afanelekileyo ukuvakalisa izikhalazo okanye ukwenza inkcazo yakhe ebhaliweyo;
C.3.5 kufuneka azinikezele kuphuhliso olukumgangatho ophezulu, inkuthazo nokusetyenziswa kwabasebenzi nasekuphakamiseni ubudlelwane obububo phakathi komqeshi nabasebenzi;
C.3.6 kufuneka asebenzisane ngobubele, ngesidima nangokufanayo nabo bonke abasebenzi engajonganga buhlanga, sini, buzwe okanye mvelaphi ngokobuhlanga, bala, kutyekela kwicala elithile ngokwesini, budala, kukhubazeka, nkolo, qela lapolitiko, sazela, nkolelo, nkcubeko okanye lwimi kwaye
C.3.7 uya kuzikhwebula ekwenzeni umsebenzi weqela lezopolitiko xa esemsebenzini.
C.4 UKWENZA UMSEBENZI
Umsebenzi -
C.4.1 kufuneka azame ukuphumeza iinjongo zesebe lakhe ngendlela engenazindleko nangokwentando yoluntu;
C.4.2 kufuneka abe nobuchule ngokucinga nasekwenzeni kwakhe umsebenzi wakhe, afune iindlela zokusombulula iingxaki aze aphakamise ukusulungeka nobuchule ngokwemigaqo esemthethweni;
C.4.3 kufuneka awenze umsebenzi wakhe kwangethuba;
C.4.4 kufuneka awenze umsebenzi wakhe ngobugcisa nangobuchule;
C.4.5 angangeni kuso nasiphi na isenzo esingangqinelaniyo okanye esaphula imigaqo yokusebenza kwakhe emsebenzini wakhe osemthethweni;
C.4.6 uya kuzikhweula kuso nasiphi na isenzo esisemthethweni okanye kwinkqubo yothatho-zigqibo olunokukhokelela kwinzuzo engafanelekanga kwaye oko kufuneka kuchazwe ngumsebenzi;
C.4.7 uya kusoloko efumaneka xa kufuneka eye kuqeqesho kwaye uya kuziphuhlisa naye ngokwakhe kwikhondo lakhe lomsebenzi;
C.4.8 uya kuthembakala abe noxanduva lokuphendula xa esebenza ngemali karhulumente kwaye uya kusebenzisa zonke izinto zikarhulumente ngokufanelekileyo, ngobuchule kwaye ezisebenzisa ngokusemthethweni;
C.4.9 uya kukhuthaza ulawulo olugqwesileyo, olunobuchule, olusulungekileyo, olungafihli nto nolunoxanduva lokuphendula;
C.4.10 xa esemsebenzini uya kunika ingxelo kubaphathi abafanelekileyo ngobuqhetseba, urhwaphilizo, ukuqeshwa kwezizalwana nezihlobo, ulawulo oluhexayo naso nasiphi na isenzo esilulwaphulo-mthetho okanye esidlelelela intando yoluntu;
C.4.11 uya kunika icebiso elithembekileyo nelingakhethi cala elisekelwe kuyo yonke ingcaciso efanelekileyo ekhoyo, eyinika abaphathi abangentla kunaye xa athe wacelwa ukuba enze oko kwaye
C.4.12 uya kuthobela imibandela, amaxwebhu neengxoxo eziyimfihlelo, ezichazwe okanye ezithathwa njengeziyimfihlelo okanye ezilihlebo.
C.5 UKUZIPHATHA NOMDLA KWIZINTO EZISECALENI
Umsebenzi -
C.5.1 xa esemsebenzini, uya kunxiba aze aziphathe ngendlela engabeki bala libi kwiNkonzo kaRhulumente;
C.5.2 uya kuziphatha ngokufanelekileyo ngokuphathelele ekusebenziseni iziselo ezinxilisayo okanye nayiphi na into eneempembelelo zokunxila;
C.5.3 akayi kufumana okanye amkele, ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yeNtloko yeSebe lakhe, nasiphi na isipho, inzuzo okanye imali (isipho okanye nantoni na enexabiso elingaphezulu kwama-R350.) kuye nakuwuphi na umntu ngethuba esemsebenzini njengoko ezo zinto zinokuthathwa njengezinyobo;
C.5.4 akayi kusebenzisa okanye adize nayiphi na ingcaciso karhulumente ngenjongo yokufumana inzuzo okanye yokuzuzisa abanye abantu kwaye
C.5.5 akayi kwamkela, ngaphandle kwemvume, msebenzi aya kuhlawulwa ngawo ngaphandle komsebenzi aqeshelwe wona okanye asebenzise izinto zokusebenza zikarhulumente kumsebenzi wangaphandle.
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADI ESISIKHOKELO 0.txt</fn>
INCWADI ESISIKHOKELO 0
UPHENGULULO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uncitshiso Uphuhliso lukamasipala Imeko-bume ezolileyo lwentlupheko oluhlangeneyo
Ukefezekiswa Uphuhliso lwezoqoqosho Indlela yokuba Uhlanganiso lweendawo
Kweenkonzo lwengingqi ngamahlakani
Eziphuculweyo
IDP Ulawulo lofezekiso Inkqubo ehlangeneyo nokufezekiswa kwezithembiso
Inkqubo-sakhelo Indlela yokusebenza/ Inkqubo yoqeqesho Umxokelelwano esemthethweni/umgaqo izixhobo/iindlela wenkxaso lawulo osemthethweni zokwenza yolawulo locwangciso nofezekiso (PIMSS)
Uphuhliso lwezakhono
INTSHAYELELO
Urhulumente wengingqi ngumthathi-nxaxheba ophambili kwinkqubo yophuhliso yoMzantsi Afrika. Inkqubo yenguqu yokumisela oomasipala abangenamkhethe ngokobuhlanga nabanako ukusebenza linyathelo lobuchule elingundoqo elinokwenza ukuba urhulumente wengingqi azalisekise indima yakhe yophuhliso.
Amanyathelo aphambili ale nkqubo yenguqu ibi ngala:
ukunika inkqubo-sakhelo yomgaqo-nkqubo ecacileyo nekhuthazayo ngoXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi;
inkqubo yokwahlula kwakhona ethe yaba neziphumo zoomasipala abanako ukusebenza ; kwakunye nokunika inkqubo-sakhelo entsha esemthethweni kurhulumente wengingqi ngokumisela uMthetho wamaQumrhu ooMasipala kwanoMthetho weMixokelelwano yooMasipala.
Kukhetho lukarhulumente wengingqi obe lubanjiwe ngomhla wesi-5 kuDisemba 2000 isigaba senguqu sifikelele esiphelweni kwaye inkqubo yorhulumente wengingqi ingaqalisa ukusebenza phezu kwesiseko esiluqilima.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lolunye lwezixhobo ezingundoqo khon' ukuze urhulumente wengingqi abe nako ukumelana nendima yakhe entsha yophuhliso. Ngokuchasene nendima edlalwe lucwangciso kwixa eligqithileyo, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubonwa ngoku njengomsebenzi wolawulo lukamasipala nanjengenxalenye yenkqubo ehlangeneyo yocwangciso nokufezekiswa kwezithembiso. Inkqubo ye-IDP yenzelwe ukuba ifikelele kwizigqibo kwimiba efana nohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala, ulawulo lwemihlaba, inkuthazo kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi kwakunye nenguqu yezamaziko ngendlela yothetha-thethwano ecwangciswe kakuhle nenobuchule. IziCwangciso zoPhuhliso oluHlangeneyo phofu azizikunika nkcazelo kulawulo lukamasipala kuphela; zifanele ukuba zikhokele imisebenzi yayo nayiphi i-arhente evela kwamanye amacandelo karhulumente, amaqumrhu anika inkonzo, imbutho engekho phantsi kolawulo lukarhulumente kwakunye necandelo labucala elikwingigqi kamasipala.
Kwithuba eligqithileyo lolawulo, inkoliso yamagunya engingqi enguqu ebesele eyinxalenye yokulungiswa kwezicwangciso ze-IDP. ( uninzi lwazo lwaphelela ekulungiseleleni ii-LDO). Oku kwenziwa phantsi kweemeko ezinzima.Inkqubo-sakhelo esemthethweni esiqinisekisayo yayingekamiselwa. Uninzi lwamagunya engingqi (AmaBhunga amele iNguqu ngokuthe ngqo), ebengenazakhono zokulawula inkqubo yocwangciso elolo hlobo. Bekungekho ndlela yosetyenziso yocwangciso evavanyiweyo nankqubo yoqeqesho ebanzi necwangcwiswe kakuhle. Nangona kunjalo bonke abo bebethatha inxaxheba kwinkqubo ye-IDP yangaphambili bafunde lukhulu kule nkqubo. Kwaye amagunya engingqi ambalwa sele enze inkqubela phambili ebonakalayo ekusekeni indlela yokucwangcisa enokunceda ukuphucula ukufezekiswa okanye ukuphunyezwa kwamaphulo /iiprojekthi neenkqubo.
Ngoku, kanye ngexesha elifanelekileyo kumabhunga asand ' ukukhethwa, inkqubo yenkxaso ezimele ngokupheleleyo seyilungele inkqubo ezayo ye-IDP:
Kukho inkqubo yoqeqesho enabileyo kazwelonke yabalawuli boomasipala, amagosa obugcisa, ooceba kwanabo baqeqeshelwe ukucwangcisa, elungiselela abo bangabathathi-nxaxheba abavela koomasipala bonke.
Inkqubo yenkxaso enabileyo kuzwelonke yoomasipala bengingqi (PIMSS) iyasekwa kunye namaziko enkxaso akumgangatho wezithili njengenxalenye engundoqo.
Inani elivisayo loomasipala, i-SALGA, amasebe amaphondo karhulumente wengingqi kwakunye noludwe lwamasebe amacandelo kazwelonke, athathe inxaxheba kule nkqubo eye yazala le ncwadana ingumqulu osisikhokelo se-IDP. Ndiqinisekile ke ngoko ukuba ngenxa yoko, le miqulu ipapashiweyo iya kuba yincwadana esisikhokelo eluncedo ekwayinkuthazo kuni nonke nina bayinxalenye yenkqubo ye-IDP, kumalinge enu okwenza I-IDP isixhobo sokukhawulelana neemfuno zentlalo nezoqoqosho zoluntu lwethu ngokufanelekileyo.
IINCWADANA EZIZIKHOKELO KOLU THOTHO ZIQUKA:
UPHENGULULO NGOKUBANZI:
INCWADANA ESISIKHOKELO YOKU-I: IZIKHOKELO
Inika isikhokelo esisisiseko ngenjongo, iziqulatho, iinkqubo nemiba yezamaziko oCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ezi zikhokelo, ngaphandle kokunika ingcaciso yoMthetho weMixokelelwano yooMasipala wama- 2000, zigqitha ngaphaya kweemfuno ezilindelekileyo nezidweliswe kulo Mthetho.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI-II: ULUNGISELELO
Inika uncedo ekuqulunqeni inkqubo yocwangciso. Ibeka umnwe ekucaciseni iindima noxanduva kumalungiselelo emibutho kwanokumisa ngendlela iinkqubo zocwangciso kwimigangatho eyahlukeneyo.
Inika inkcazelo eneenkcukacha yezigaba zenkqubo ye-IDP nemisebenzi yocwangciso kwisigaba ngasinye kwaneenkcukacha ezizezi:
Injongo ("Kutheni?")
Iziphumo ezifunekayo ("Yintoni?") kunye
Neenkqubo ezicetyisiweyo ("Njani?") kwanemiba yezamaziko (" Ngubani?").
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- IV: IZIXHOBO
Inika iindlela ezahlukeneyo zezixhobo zocwangciso/ ubuchule bocwangciso ukulungiselela imisebenzi yocwangciso engundoqo neengcebiso ekusebenzisekeni kwezixhobo.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- V: AMACANDELO NEMILINGANISELO
Inika isikhokelo ngendlela yokunxulumanisa ezinye izikhokelo zemigaqo-nkqubo eqhelekileyo (ezingezo ze- IDP) okanye imigaqo-nkqubo yamacandelo kwinkqubo ye-IDP.
Inika isikhokelo :
Kuqhagamshelwano kufezekiso locwangciso.
Izixhobo zolawulo lofezekiso.
Izixhobo zolawulo zobeko esweni nokwenza.
IZIQULATHO
INTSHAYELELO
Uphengululo ngokubanzi
Yintoni uCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo?
Yintoni uCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo?
Yintoni iwonga lasemthethweni le-IDP?
iv. Kuthatha ixesha elingakanani ukuyigqiba inkqubo?
vi. Ngubani onoxanduva lokulawula inkqubo?
Ngubani ekufuneka ethathe inxaxheba kwaye kutheni?
Yintoni indima noxanduva lwamanqanaba ahlukeneyo karhulumente?
UPHENGULULO LWEENCWADANA EZIZIKHOKELO
Intshayelelo
Inkcazo emfutshane yencwadana esisikhokelo nganye
Incwadana esisikhokelo 1: Izikhokelo ngokubanzi ze-IDP
iv. Incwadana esisikhokelo IV: Izixhobo /Ingqokelela yezixhobo zocwangciso v. Incwadana esisikhokelo V: Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zecandelo nezinabileyo vi. Incwadana esisikhokelo VI: Uphumezo nokubeka esweni
UPHENGULULO LWENKQUBO YOKUCWANGCISA
Intshayelelo
Ukulungiselela inkqubo
Isigaba 1: Ucalulo/Uhlalutyo
Isigaba 2: Iindlela zobuchule
Isigaba 3: Amaphulo/Iiprojekthi iv. Isigaba 4: Uhlanganiso v. Isigaba 5: Ukuvunywa vi. Uhlolo lwePhondo
Isakhelo sasemthethweni
A. IZICWANGCISO
Isicwangciso 1: Izibonelelo zamaqela ekujoliswe kuwo ohlukeneyo
Isicwangciso 2: Indima noxanduva lwamanqanaba ahlukeneyo karhulumente
B. IZAZOBE
Isazobe 1: Uphengululo lweencwadana ezizizikhokelo
Isazobe 2: Uphengululo lwenkqubo yokucwangcisa
INTSHAYELELO
Umqulu omtsha wencwadana esisikhokelo wahlukile kuhlelo oludala lwale ncwadana, wona lo umtsha umqulu uzama ukuba ube luxwebhu olusebenziseka lula ngokwenza oku:
a Ukwahlula-hlula ulwazi ngokwemixholo - imiqulwana ejolise kumaqela athile, oko kutsho iincwadana ezizikhokelo ezintandathu ezinokusetyenziswa nganye iyileyo izimele:
Incwadana esisikhokelo 1: Izikhokelo ngokubanzi ze-IDP
Incwadana esisikhokelo IV: Izixhobo /Ingqokelela yezixhobo zocwangciso
Incwadana esisikhokelo V: Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zecandelo nezinabileyo
Incwadana esisikhokelo VI: Uphumezo nokuBeka esweni bUkuphepha isicwangciso esintetho ingavakaliyo kangangoko ngokuba kungacetyiswa iindlela zobuchwepheshe kwiNcwadana esisikhokelo III.
c Ukubetha koomofu ngezona mfuno zincinci kwisigaba ngasinye sendela yosetyenziso , ngolo hlobo kusahlulwa phakathi 'kwezisisinyanzelo' ngenxa yeemfuno zasemthethweni nezomgaqo-nkqubo kunye neengcebiso ezingamiseli ngokunyanzelisa kwabo bafuna nje iingcebiso ngendlela yokwenza imisetyenzana yocwangciso ethile.
Kutheni wayenza? ( oko kutsho ukuchaza injongo yomsetyenzana wocwangciso)
Yintoni emele ukuba sisiphumo somsetyenzana wocwangciso? (oko kutsho ukuchaza isiphumo)
Kufuneka ikhangeleke njani inkqubo ukuze ifike kwisiphumo?
Iza kuthatha ixesha elingakanani?
UPHENGULULO GABALALA
Ukwenza abanebango abahlukeneyo bazazi kwaye baziqonde iindima zabo kwaye bathathe inxaxheba ngokuchanekileyo kwinkqubo. Oku kuquka amasebe amaphondo nakazwelonke.
Ukunika uphengululo lokuqala nolukhawulezileyo lwenkqubo ye-IDP kwabo banoxanduva lokulawula le nkqubo.
Isishwankathelo eso senzelwe ukuba nawuphi na umntu abenokuyiqonda ngokubanzi inkqubo yoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ukuze ufumane olunye ulwazi olunzulu abo baphambili kwinkqubo mababhekise kwiNcwadana esisikhokelo esemxholweni.
Kolu xwebhu kujongwene neengongoma ezine ezi zezi:
Uphengululo lweeNcwadana ezizikhokelo
Uphengululo lwenkqubo yokucwangcisa
YINTONI UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO ?
Yintoni uCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo?
UCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo yinkqubo apho oomasipala balungisa isicwangciso sobuchule sophuhliso sethuba leminyaka emihlanu. UCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo yimveliso yenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. I-IDP sisixhobo esiphambili socwangciso lobuchule esikhokela kwaye sazise lonke ucwangciso, ulwabiwo-mali, ulawulo nokwenziwa kwezigqibo kumasipala.
Yintoni iwonga lasemthethweni le-IDP?
NgokoMthetho weMixokelelwano yooMasipala wama-2000, bonke oomasipala ( oko kutsho, Oomasipala beZixeko, beZithili nabeNgingqi ) kufuneka baqhube inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuze bavelise izicwangciso zophuhliso oluhlangeneyo (ii-IDP). Njengoko i-IDP iyimfuno yasemthethweni inewonga lasemthethweni kwaye ingaphezulu kwazo zonke ezinye izicwangciso ezikhokela uphuhliso kwinqanaba likarhulumenete wengingqi.
NgokoMthetho weMixokelelwano yooMasipala, ibhunga ngalinye elitsha elithatha isihlalo emva konyulo lorhulumente wengingqi kufuneka lilungise i-IDP yalo eza kulikhokela le minyaka mihlanu liphetheyo. Ngoko ke i-IDP ihambisana nexesha lokuphatha kooceba. Ibhunga elitsha lingakhetha, lisenokuyigcina i-IDP yebhunga elidala ukuba liyibona ifanelekile okanye liphuhlise entsha kodwa liwaqwalasele onke amaxwebhu akhoyo angocwangciso.
iv. Kuthatha ixesha elingakanani ukuyigqiba inkqubo?
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yinkqubo yentsebenziswano nothatho-nxaxheba efuna abo banebango bazibandakanye nayo. Ngenxa yokuba iyinkqubo yothatho-nxaxheba imthatha umasipala iinyanga ezi-6 ukuya kwezi-9 ukugqiba i-IDP kwaye eli xesha lihambelana nomjikelo wolwabiwo-mali lukamasipala. Phofu ke , ngeli xesha ukufezekiswa kwezithembiso nophuhliso akumanga, kuyaqhuba. I-IDP iphengululwa minyaka le ukuze loo nto izale ukulungiswa kwesicwangciso ukuba kuyafuneka oko.
I-IDP yakhiwa zezi zinto zilandelayo:
Ucalulo/Uhlalutyo
Uhlolo lwenqanaba elikhoyo lophuhliso, kuqukwa nokuchongwa kwamabutho asekuhlaleni angazifumaniyo iinkonzo ezisisiseko.
Iindlela zobuchule zophuhliso
Umbono kamasipala (kuqukwa izidingo zenguqu zangaphakathi).
Iindlela zobuchule zophuhliso zebhunga
Amaphulo
Uhlanganiso
Isakhelo sophuhliso lweendawo
Isicwangciso solawulo lwentlekele
Isicwangciso sezemali esihlangeneyo (ulwabiwo-mali lwenkunzi nokusetyenziswa kwemali).
Ezinye iinkqubo ezihlangeneyo
Izikhomba-ndlela zokusebenza eziphambili nokusebenza okujolisiweyo
Ukuvunywa
Ngamafutshane, uCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo lungomasipala ochonga imiba/ iingxaki eziphambili ezithi zona zimise umbono, iinjongo neendlela zobuchule ezithi zilandelwe kukuchongwa kwamaphulo okujongana nale miba. Esona sigaba sinzima kwiIDP kukudibanisa ucwangciso nolwabiwo-mali lukamasipala (oko kutsho , ukwabelwa kwamaphulo achongiweyo iingxowa-mali zangaphakathi nezangaphandle) ngenxa yokuba oku kuya kuqinisekisa ukuphunyezwa kwamaphulo, ngolo hlobo uphuhliso lukhokelwe yi-IDP.
vi. Ngubani onoxanduva lokulawula inkqubo?
UCwangciso luPhuhliso oluHlangeneyo alujongananga nje nocwangciso lwendawo , yiyo loo nto ke ulawulo lwalo kungafunekanga lunikezelwe kwiSebe loCwangciso likamasipala okanye kubacebisi. Yinkqubo le yokulawula imicimbi kamasipala nendawo kamasipala, yiyo ke loo nto lunewonga eliphezulu kwamasipala. Ngokwemigqaliselo yoMthetho weMixokelelwano kaMasipala, 2000, iKomiti ePhetheyo okanye uSodolophu oPhetheyo unoxanduva lokulawula ulungiselelo lwe-IDP okanye olu xanduva alunike umlawuli wakwamasipala. Koomasipala abaninzi, umqhakamshelanisi we-IDP, onxulumene kwaye onika ingxelo ngqo kwi-ofisi yomlawuli wakwamasipala neKomiti ePhetheyo okanye uSodolophu, uyonyulwa ukuba alawule inkqubo.
Ukulungisa i-IDP yimfuno esemthethweni ngokwemigqaliselo yoMthetho weMixokelelwano yooMasipala, phofu ke asikuphela kwesizathu sokuba oomasipala balungise izicwangciso. Phantsi komgaqo-siseko omtsha, oomasipala banikwe uxanduva olukhulu lophuhliso ukuqinisekisa ukuba umgangatho wobomi babemi uphuculwe. Indima entsha yorhulumente wengingqi iquka amalungiselelo eenkonzo ezisisiseko, ukudalwa kwemisebenzi, ukhuthazo lwedemokhrasi nokuyimela into oyenzayo nokucima ubuhlwempu. Ngoko ke,ukulungisa nokuba nayo i-IDP kwenza umasipala akwazi ukulawula inkqubo yokuzalisekisa uxanduva lwayo lophuhliso.
Nge-IDP, umasipala waziswa ngeengxaki ezichaphazela ummandla kamasipala kwaye ngokukhokelwa lulwazi olufumaneka kwimithombo yobutyebi uyakwazi ukuphuhlisa nokuphumeza iindlela zobuchule ezifanelekileyo namaphulo okujongana nezi ngxaki.
Inceda ukusebenzisa ngempumelelo imithombo yobutyebi enqabileyo ngokwenza oku:
ukukhangela izisombululo ezingenandleko zibhekele phi;
ukujonga oonobangela ngaphezu kokwaba imali emayichithwe ekulweni iimpawu.
Inceda ekukhawuleziseni ukufezekiswa kwezithembiso;
ngokunika isixhobo esikhokela ukuba utyalo-mali lumele lwenziwe phi ;
ngokufumana abantu abafunekayo kuphumezo ngokunika iindlela zezigqibo zokuqhawula oonomji ngokufika kwizindululo zamaphulo eziyinene kukwaqwalaselwa nemithombo yobutyebi enqongopheleyo
Inceda ukutsala iingxowa-mali ezongezelweyo:
Xa kukho isicwangciso sophuhliso sikamasipala esicacileyo, abatyali-mali babucala namacandelo amasebe ayavuma kwaye anokuzithemba ukutyala imali yawo ngenxa yokuba i-IDP iyakhombisa okokuba umasipala ukwinkalo yophuhliso.
Inceda ukuqinisa idemokhrasi nenguqu yeziko kuba izigqibo zithathwa ngendlela yedemokhrasi nesekuhleni, ingeyiyo imeko apho iligcuntswana kuphela elineempembelelo.
Inceda ukoyisa ilifa localucalulo kwinqanaba lengingqi ngokwenza oku:
ukukhuthaza ukuhlanganiswa kweendawo zasemaphandleni nezasedolophini, amaqela ahlukeneyo ezentlalo noqoqosho, iindawo apho abantu basebenza khona, njalo njalo;
ukuncedisa ekwabiweni kwakhona kwemithombo yobutyebi ngenkqubo yokucebisana
Ikhuthaza ukusebenza kunye kukarhulumente ngokwenza lula ubukho bomxokelelwano wonxibelelwano nowokusebenza kunye phakathi kwamanqanaba karhulumente kwingingqi, iphondo nozwelonke.
I-IDP kwakhona inika izibonelelo ezithile kumaqela ahlukeneyo ekujoliswe kuwo angala:
Abanebango
Izibonelelo/Iinzuzo a Ibhunga likamasipala
Yenza umasipala:
Aafikelele kuphuhliso lwemithombo yobutyebi notyalo-mali lwangaphandle
Aaphuhlise ubudlelwane bentsebenziswano kunye nabanebango kwanamabutho asekuhlaleni
Aabeke esweni indlela asebenza ngayo amagosa.
b Ooceba
Iinika amalungu ebhunga indlela yokunxibelelana namaqela abavoti;
Yyenza amalungu ebhunga akwazi ukumela amaqela abo abavoti kakuhle ngokuba enze izigqibo ezisekwe kulwazi
Yyenza amalungu ebhunga akwazi ukuthatha umlinganiselo wendlela asebenza ngayo cAmagosa kamasipala
Iinika amagosa indlela yokunxibelelana namalungu ebhunga
Yyenza amagosa akwazi ukuba negalelo kumbono kamasipala
Yyenza amagosa abe yinxalenye yenkqubo yokuthathwa kwezigqibo.
d Amabutho asekuhlaleni nabanye abanebango
Iibanika ithuba lokumisa indlela kamasipala yophuhliso
Iinika indlela yokuba banxibelelane namalungu ebhunga kwaneqela elilawulayo;
Iinika indlela abanokuthi ngayo bathathe umlinganiselo wendlela abasebenza ngayo ooceba nomasipala ewonke.
e Icandelo lamasebe kaZwelonke nePhondo
IImithombo emininzi ebonakalayo yokuphunyezwa kwamaphulo ikumacandelo amasebe. Ubukho beIDP bunika isikhokelo kumasebe ngendawo apho zifuneka khona iinkonzo zawo ukuze nemithombo yobutyebi yabelwe ezo ndawo.
f Icandelo labucala
II-IDP isebenza njengencwadana esisikhokelo kumacandelo abucala ekuthatheni izigqibo ngokubhekiselele kwiindawo nakumacandelo emakutyalwe kuwo imali.
Isicwangciso 1: Izibonelelo/Iinzuzo ze-IDP zamaqela ahlukeneyo ekujoliswe kuwo
Xa kungekho IDP umasipala uza kusebenza ngendlela engacwangciswanga nengenantsebenziswano , loo nto ke iya kukhokelela ekuphindweni kwento esele ikho nakwinkcitho yemithombo yobutyebi enqongopheleyo. Futhi, ukungabikho kwesixhobo sikamasipala sokukhokela uphuhliso kungabangela ukuba amanye amanqanaba karhulumente anyanzelise ezawo iinkqubo zophuhliso, ezisenokwenzeka ukuba azidlali ndawo iphambili kummandla kamasipala.
NGUBANI EKUFUNEKA ETHATHE INXAXHEBA KWAYE KUTHENI?
Njengoko sele kutshiwo ngasentla, inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yinkqubo apho kuthathwa inxaxheba kwaye ifuna igalelo kubadlali-ndima, aba ngaba:
Amagosa
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ayingomsebenzi weSebe loCwangciso likamasipala. Yonke into eyenziwa ngamasebe kuqukwa indawo yogcino lweengxowa-mali nemithombo yoluntu, kufuneka ikhokelwe sisixhobo sikamasipala solawulo esiyi-IDP. Ngenxa yoko , onke amasebe kufuneka abandakanyeke ngqo kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ooceba
Ooceba kufuneka badlale indima ephambili kwinkqubo ye-IDP. I-IDP asiyondlela nje kuphela yokuba kuthathwe ngayo izigqibo, ikwaqulethe izidingo neminqweno yamaqela abavoti. Ngoko ke ooceba kufuneka bathathe inxaxheba ukuqinisekisa ukuba imicimbi yamabutho asekuhlaleni abo ibekwe kakuhle kwaye ihoyiwe.
Abo bakwamasipala abanebango
I-IDP ingokuphawula oondoqo nezidingo zabo banebango nezamabutho asekuhlaleni ngenjongo yokwenza igalelo ekuphuculweni komgangatho wobomi. Inxaxheba yebutho lasekuhleni nabo banebango ekuphawuleni ezi zidingo yeyona nto isentliziyweni yenkqubo yeIDP. Umgaqo-siseko noMthetho weMixokelelwano yooMasipala ucacisa gca ukuba umasipala umele aqulunqe ukubandakanyeka nokuzinikezela kwaba banebango ngokuba aseke inkqubo echanekileyo yothatho-nxaxheba. Umasipala kufuneka aqinisekise ngokukodwa inxanxeba yaloo maqela ebekade ehlelelekile umzk. abafazi, abalimeleyo, njalo njalo ukuze amazwi abo aviwe.
Kwimeko yabo banebango kodwa bengacwangcanga, imibutho engeyokarhulumente (iiNGO) okanye eminye imithombo yabantu badlala indawo ephambili kakhulu ukumela imidla yalo maqela. Ubume benkqubo ye-IDP buvumela bonke abanebango abahlala okanye abaqhuba ushishino kwindawo kamasipala ukuba babe negalelo ekulungiseni nasekuphuhliseni isicwangciso sophuhliso.
Ngokuzikhuphela ecaleni ekuthatheni inxaxheba, abanebango baxhobisa abanye abantu ukuba bathathe izigqibo endaweni yabo, mhlawumbi zizigqibo ezingenzi mdla kubo.
Icandelo lamasebe ePhondo nakaZwelonke
I-IDP imele ikhokele apho icandelo lamasebe lisaba imithombo yobutyebi kwinqanaba likarhulumente wengingqi. Kwangaxesha-nye , umasipala kufuneka ayithathele ingqalelo imigaqo-nkqubo neenkqubo zecandelo lamasebe xa ephuhlisa imigaqo-nkqubo neendlela zobuchule ezizezakhe. Kusemdleni wecandelo lamasebe ke ngoko ukuthatha inxaxheba kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuqinisekisa ukuba kukho ulungelelaniso phakathi kweenkqubo zawo nezo zikamasipala.
Ngenxa yokuba i-IDP ibandakanya inxaxheba yabo banebango abaninzi, kubalulekile ukuba umasipala asebenzise inkqubo echanekileyo kwaye abe nawo namaqumrhu afanelekileyo ukuqinisekisa uthatho-nxaxheba olunempumelelo. Nantsi imithetho-siseko yokuthatha inxaxheba.
Ibhunga elonyuliweyo lelona qumrhu lengxoxo lokugqibela lokwenza izigqibo ngeeIDP. Indima yedemokhrasi yokuthatha inxaxheba kukwazisa, ukuthethana nokwenza amagqabantshintshi ngezo zigqibo zenkqubo yocwangciso/yokwenza izigqibo.
Ukuthatha inxaxheba kukawonke-wonke kufuneka kwenziwe ngokwamaziko ngenjongo yokuqinisekisa ukuba bonke abahlali belizwe banelungelo elilinganayo lokuthatha inxaxheba. Ukwenziwa ngokwamaziko kokuthatha inxaxheba kuthetha:
ukubeka ezona mfuno zincinci ezicacileyo zemigaqo yokuthatha inxaxheba ebhekisa kubo bonke oomasipala ngendlela yemithetho-siseko ukunika isakhelo esingoqulunqo esaziwayo esisemthethweni
Ukuthatha inxaxheba okuqulunqiweyo: Uninzi loomasipala abatsha bakhulu kakhulu ngokubhekiselele kubungakanani babantu nommandla ukuba bangavumela ukuthatha inxaxheba yoninzi lwabahlali kwiinkqubo ezintsonkothileyo zocwangciso. Ngoko ke, ukuthatha inxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, kudinga iimithetho nemigaqo exelayo ukuba ngubani othatha inxaxheba okanye ngubani omakabuzwe, endaweni kabani, ngawuphi umcimbi, ngeyiphi indlela yombutho, ngasiphi isiphumo.
Ukungafani/ Iintlobo-ntlobo: Indlela okuqulunqwe ngayo ukuthatha inxaxheba kukawonke-wonke kufuneka kunike umhlaba wokungafani, oko kutsho iindlela neenkcubeko ezahlukeneyo kuthatho-nxaxheba . Ngeli xesha kufuneka kubekho isakhelo sommiselo jikelele sothatho-nxaxheba oluqulunqwe ngokwamaziko, esi sakhelo kufuneka sivuleke ngokwaneleyo ukuze amaphondo noomasipala benze uhlengahlengiso olufunekayo.
Ukhuthazo lokuthatha inxaxheba kukawonke-wonke ngurhulumente kamasipala kufuneka lwahlule phakathi:
kokudala iimeko zokuthatha inxaxheba kukawonke-wonke olisisinyanzelo kubo bonke oomasipala (kuhambelana noMthetho weMixokelelwano yooMasipala);
kokukhuthaza ukuthatha inxaxheba kukawonke-wonke ekufuneka kwenziwe ngokukodwa ngokubhekiselele kumaqela ahlelelekileyo nolingano ngokwesini ngokweemeko namandla kumasipala.
YINTONI INDIMA NOXANDUVA LWAMANQANABA AHLUKENEYO KARHULUMENTE?
Uxanduva lokulungisa nokwamkela ii-IDP luxhomekeke koomasipala. Phofu ke, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ngumxokelelwano karhulumente wocwangciso ofuna ukubandakanyeka kwamanqanaba omathathu karhulumente. Amanye amagalelo kufuneka enziwe ngurhulumente wephondo nokazwelonke ukuncedisa kucwangciso lukamasipala.
Iindima noxanduva olwahlukeneyo phakathi kwala manqanaba mathathu ziquka:
Inqanaba likarhulumente
Iindima noxanduva
a Umasipala wengingqi b Umasipala wesithili c Izixeko
UUkunika inkxaso koomasipala bengingqi abahluphekayo
UUkuncedisa ekuqulunqeni isakhelo esiya kuqinisekisa intsebenziswano nolungelelaniso phakathi koomasipala nesithili
ELEPHONDO
a Isebe loRhulumente weNgingqi b Icandelo lamasebe
UUkuncedisa kulungelelaniso lweeIDP nemigaqo-nkqubo neenkqubo zesebe
kUkunika ulwazi olusemxholweni ngemigaqo-nkqubo, iinkqubo nohlahlo lwabiwo-mali lwecandelo lamasebe
UUkwenza igalelo lobuncutshe becandelo nolwazi ekwakhiweni kwemigaqo-nkqubo neendlela zobuchule zikamasipala
ELIKAZWELONKE
a Isebe likaRhulumente wePhondo noweNgingqi b Icandelo lamasebe
UUkukhupha Izikhokelo zoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo
UUkuseka uMxokelelano weNkxaso yoLawulo loCwangciso noPhumezo kUkunika ulwazi olusemxholweni ngemigaqo-nkqubo, iinkqubo nohlahlo lwabiwo-mali lwecandelo lamasebe
UUkwenza igalelo lobuncutshe becandelo nolwazi ekwakhiweni kwemigaqo-nkqubo neendlela zobuchule zikamasipala
Isicwangciso 2: Iindima noxanduva lwamanqanaba ohlukeneyo
UPHENGULULO LWEENCWADANA EZIZIKHOKELO
Intshayelelo
Umqulu we-IDP osisikhokelo wenziwa ziiNcwadana ezizizikhokelo ezi-6 ezi zezi:
Incwadana esisikhokelo I: Izikhokelo ngokubanzi ze-IDP
Incwadana esisikhokelo IV: Izixhobo /Ingqokelela yezixhobo zocwangciso
Incwadana esisikhokelo V: Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zecandelo nezinabileyo
Incwadana esisikhokelo VI: Uphumezo nokuBeka esweni
Incwadana esisikhokelo nganye, kwiindawo ezahlukeneyo zenkqubo ye-IDP, inegalelo ekulungiseni isicwangciso sophuhliso oluhlangeneyo oomasipala abanokusiphumeza baze basisebenzise njengesixhobo sommandla kamasipala. Kubalulekile ukuba abantu abanoxanduva lolawulo lwenkqubo yeIDP ukuba baqhelane nokuqulethwe yiNcwadana esisikhokelo nganye kwaye bakwazi nokuyisebenzisa ngexesha lenkqubo ye-IDP. Ezi Ncwadana ezizikhokelo azidingi ukuba zisetyenziswe ngokulandelelana okuthile. Kufuneka kuqhakamshelwane nazo kumanqanaba ohlukeneyo enkqubo.
Baninzi abadlali-ndima kwinkqubo ye-IDP, ngamnye kubo umele azalisekise iindima ezizodwa noxanduva olulodwa. Ezinye zeNcwadana ezizikhokelo zijolise kubadlali-ndima abathile abazalisekisa iindima ezithile kwinkqubo. Phofu ke bonke abanye abadlali-ndima kufuneka bafikelele kuzo zonke iiNcwadana ezizikhokelo xa befuna ukuqonda nzulu ngokuqulethwe yiNcwadana esisikhokelo nganye.
INKCAZO EMFUTSHANE YENCWADANA ESISIKHOKELO NGANYE
Incwadana esisikhokelo 1: Izikhokelo ngokubanzi zeIDP
Injongo
Incwadana I esisikhokelo inika ulwazi olunzulu ngenjongo noqhelaniso locwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Inale njongo ilandelayo:
Ukudala umqaphela ongcono wokuba semxholweni kwaneenzuzo zeIDP
Ukunika isikhokelo esicace gca ngenkqubo ye-IDP, iziphumo ezilindelekileyo nobudlelwane nezinye iinkqubo ezinokunceda ukuzalisekisa ezona mfuno zincinci ezisemthethweni zoMthetho weMixokelelwano yooMasipala.
Iqela ekujoliswe kulo
Abalawuli bakamasipala nabalawuli be-IDP kufuneka beyiqonde kakuhle iNcwadana esisikhokelo I ukuze bakwazi ukulungelelanisa nokulawula inkqubo, ngeli xesha abacwangcisi nabancedisi kufuneka babe nako ukukhokela inkqubo ngokuchanekileyo. Abanye abadlali kufuneka bawuqonde umxholo wocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo nendlela abanganegalelo ngayo.
Okuqulathwe yiNcwadana esisikhokelo
Oku kulandelayo ziingongoma eziqulethwe kwiNcwadana esisikhokelo I;
Kutheni kukho izikhokelo zoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo?
Injongo yoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo lukamasipala
Ukuthathela ingqalelo izikhokelo ezikhoyo zomgaqo-nkqubo kazwelonke
Okuthethwa luCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo lukamasipala kumxokelelwano karhulumente wocwangciso lophuhliso
Ukulungelelanisa ucwangciso lukamasipala lwecandelo nocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Iindima noxanduva loomasipala besithili nabengingqi
Amalungiselelo angawoququzelelo loCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo
Ukuthatha inxaxheba kukawonke-wonke kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Imixokelelwano yenkxaso yocwangciso lukamasipala
Incwadana esisikhokelo I iluncedo lokuba kubhekiswe kuyo kwinqanba lolungiselelo.
Injongo
Nawuphi na umasipala phambi kokuba aqalise ngenkqubo yocwangciso, kufuneka enze amalungiselelo. Injongo yeNcwadana esisikhokelo II kukuncedisa oomasipala ngamalungiselelo enkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuze:
Kuqinisekiswe inkqubo yocwangciso oluqulunqwe kakuhle olunokubandakanyeka okunempumelelo kwabadlali abasemxholweni
Kuqinisekiswe ukuba i-IDP iba sisixhobo senguqu seziko
Ukuncedisa oomasipala ukucwangcisa inkqubo ngokweemfuno zoMthetho weMixokelelwano yooMasipala.
Amaqela ekujoliswe kuwo
Amaqela ekujoliswe kuwo yile Ncwadana esisikhokelo ngala: abalawuli bakamasipala nabalawuli be-IDP- bakwazi ukuqulunqa balawule inkqubo kakuhle, abacwangcisi abaqeqeshiweyo- bakwazi ukuyisebenzisa ngendlela elula enokujika-jika nekwaziyo ukuyila nabanye abadlali - balwazi uphengululo lweNcwadana esisikhokelo ukuze bakwazi ukuzalisekisa iindima zabo ngendlela echanekileyo.
Okuqulethwe yiNcwadana esisikhokelo
Incwadana esisikhokelo II inika isikhokelo soku:
Ukuyiqonda iNcwadana esisikhokelo II kuyimfuneko phambi kokuqala inkqubo yocwangciso. Inceda oomasipala ukuba balungise iinkqubo namaqumrhu abaza kuwadinga baze balungise inkqubo yocwangciso. Kwangexesha elinye, iNcwadana esisikhokelo II iluncedo kuba isisikhomba-ndlela ngexesha lenkqubo ye-IDP.
Injongo
Injongo yeNcwadana esisikhokelo III inika umasipala isikhokelo sendlela emayilandelwe ekwenzeni i-IDP. Iziqulatho zishwankathelwe kwicandelo 4 oko kutsho inkqubo yocwangciso.
Iqela ekujoliswe kulo
Incwadana esisikhokelo III ijolise kubadlali-ndima abadinga ulwazi oluneenkcukacha nolobuchule lwenkqubo ye-IDP ngenxa yendima abayidlalayo. Umlawuli we-IDP kufuneka ayiqonde kakuhle iNcwadana esisikhokelo III ukuze akwazi ukuqulunqa nokulawula inkqubo. Abacwangcisi abaqeqeshiweyo nabancedisi nabo badinga ukuyiqonda ngokucacileyo ukuze bakwazi ukukhokela inkqubo kwaye bavelise amaxwebhu asemxholweni.
Le Ncwadana esisikhokelo ngundoqo kwinkqubo yocwangciso. Kufuneka isetyenziswe kwisigaba ngasinye senkqubo yocwangciso.
Injongo
Incwadana esisikhokelo IV yibhokisi yezixhobo enika izixhobo ezahlukeneyo ezokucalula nezokwenza izigqibo neendlela zobugcisa ezingasetyenziswa kwinkqubo yocwangciso. Izixhobo azisosinyanzelo kwaye ziyahluka ngokubhekiselele ekusebenzisekeni kwiindidi ezahlukeneyo zoomasipala.
Iqela ekujoliswe kulo
Iqela ekujoliswe kulo kwiNcwadana esisikhokelo IV ngabacwangcisi abaqeqeshiweyo nabancedisi abanoxanduva lokusebenzisa izixhobo ezinikiweyo.
Incwadana esisikhokelo-IV kufuneka isetyenziswe kunye neNcwadana esisikhokelo III. Izixhobo zisetyenziswa kumanqanaba ahlukeneyo kwinkqubo yocwangciso kwaye kwezinye iimeko esi sixhobo sinye singasetyenziswa amatyeli amaninzi.
v. Incwadana esisikhokelo V: Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zecandelo nezinabileyo
Injongo
Injongo yeNcwadana esisikhokelo V kukwenza oomasipala baqonde eminye imithetho-siseko kazwelonke neyephopndo neenkqubo ekumele zithathelwe ingqalelo xa kulungiswa izicwangciso zikamasipala zophuhliso.
Iqela ekujoliswe kulo
Iqela ekujoliswe kulo liquka abalawuli bakamasipala nabalawuli be-IDP njengoko kufuneka beqinisekise ukuba imigaqo-nkqubo neenkqubo ezisemxholweni zithathelwe ingqalelo kwi-IDP kamasipala kwanabacwangcisi abaqeqeshiweyo nabavelisi abafuna ukwazi ukuba iimfuno zingalungiselelwa njani na kwinkqubo.
Injongo
Amaqela ekujoliswe kuwo
Amaqela ekujoliswe kuwo ngalawo anomsebenzi wokuqinisekisa ukuba ukuphunyezwa kuyahambelana ne-IDP oko kutsho Umlawuli wakwaMasipala noNondyebo, neeNtloko zaMasebe namagosa azo anoxanduva lokulawula ukuphunyezwa kwamaphulo athile.
Incwadana esisikhokelo kufuneka ithathelwe ingqalelo ngezigaba zophumezo, zokubeka esweni nezophengululo.
ISAZOBE 1: UPHENGULULO LWEENCWADANA EZIZIKHOKELO
Ukulungiselela ucwangciso
Incwadana esisikhokelo I: Izikhokelo ngokubanzi ze-IDP
Ikunika isikhokelo esisisiseko ngenjongo, iinjongo nemiba yeziko ye-IDP, edlulayo kwiimfuno ezakhe zancinci njengoko zixeliwe kuMthetho weMixokelelwano yooMasipala
Ikunceda ukuceba inkqubo yocwangciso
Ukucwangcisa
Incwadana esisikhokelo IV: Ingqokelela yezixhobo zocwangciso
Ikunika iindela ezininzi onokuzikhetha ngezixhobo zocwangciso ongazisebenzisa kwinqkubo nganye
Uza kubhekisa kuzo zombini
Ulwazi :
ngamagalelo afunekayo ngeenkqubo ekucetyiswe ngazo ukuze zikukhokele kwinkqubo
Uza kubhekisa kuzo zombini
Incwadana esisikhokelo V: Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zecandelo nezinabileyo
Ukuphumeza
Incwadana esisikhokelo VI: Uphumezo nokuBeka esweni
Ulwazi:
Ukuwulungela kweziko umsebenzi
Izixhobo zolawulo
Izixhobo zokuBeka esweni nezoLawulo lokusebenza
UPHENGULULO LWENKQUBO YOKUCWANGCISA
Eli candelo linika isishwankathelo sendlela yosetyenziso locwangciso ecetyiswe kumqulu weeNcwadana ezizizikhokelo. Inkcukacha ngendlela yosetyenziso iqulethwe kwiNcwadana esisikhokelo III.
Intshayelelo
Ucwangciso lobuchule lwenzeka kumjikelo owenziwa ngamanqanaba amakhulu amane:
Ucwangciso- ukuchongwa kwemibandela, iinjongo neendlela zobuchule
Ukwabiwa kwemithombo yobutyebi- imithombo yoluntu neyezemali izinikele kumaphulo
Ukuphumeza- ukuqhutywa kwamaphulo ajongene nezi njongo.
Ukubeka esweni nokuphengulula- ngexesha lokucwangcisa izikhomba-ndlela zokusebenza ziyayilwa ukuze zibeke esweni uphumezo kwanemiphumela yoko. Isiphumo sokubeka esweni ngamanye amaxesha sizala uhlengahlengiso lwenkqubo yocwangciso nophumezo.
Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ilandela umjikelo nenzululwazi yokuqiqa efanayo kwinkqubo ethiwe gqaba-gqaba apha ngezantsi
UKULUNGISELELA INKQUBO
Kukho umsebenzi wolungiselelo ekufuneka wenziwe phambi kokuqalisa kwenkqubo yocwangciso.Amalungiselelo aquka ukuveliswa "kwenkqubo yesicwangciso ye-IDP". Udweliso lwenkqubo luyafuneka ukuqinisekisa ulawulo olusemgceni lwenkqubo yocwangciso. Kufuneka iquke oku:
Amaqumrhu eziko kufuneka asekwe ukuze alawule inkqubo
Amaqumrhu okuthatha inxaxheba makasekwe
Uludwe lwexesha lenkqubo yocwangciso
Iindima noxanduva (ngubani oza kwenza ntoni)
Indlela eya kubekwa ngayo esweni inkqubo
Isakhelo soCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo"
Kwakhona njengenxalenye yenqanaba lolungiselelo, ibhunga lesithili ngokubonisana noomasipala bengingqi kufuneka lamkele isakhelo socwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Isakhelo simisa imigaqo yentsebenziswano, ukubonisana nolungelelaniso phakathi koomasipala besithili nabengingqi ukuze ke ngoko sibamanye kunye. Isakhelo sikhokela umasipala wengingqi ngamnye ekulungiseni inkqubo yesicwangciso
Indlela yosetyenziso yoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo inezi zigaba zilandelayo:
Ucalulo /Uhlalutyo
Iindlela zobuchule
Amaphulo/Iiprojekthi
Uhlanganiso
Ukuvunywa
Isigaba 1: Ucalulo
Inkqubo
Isigaba socalulo sijongene nemeko le ikhoyo. Lucalulo olungqalileyo lohlobo lweengxaki abantu abajongene nazo kummandla kamasipala. Imibandela idla ngokuba zizidingo zeenkonzo ezisisiseko kuye kutsho kulwaphulo-mthetho nokungaphangeli. Iingxaki ezichongiweyo zijongwa ngokokungxamiseka okanye ngokubaluleka ukuze kuziwe nezinto ekufuneka ziqwalaselwe kuqala oko kutsho imibandela engundoqo/ephambili.
Ekuchongeni iingxaki, umasipala uqwalasela iindlela abantu abazibona ngayo iingxaki nezidingo zabo, kodwa namanqaku namanani ngokunjalo. Kubalulekile kwesi sigaba ukuba umasipala angaqondi nje iimpawu , kodwa oonobangela beengxaki ukuze enze izigqibo ezisekwe kulwazi ngezisombululo ezizizo. Uthatho-nxaxheba kwabanebango nokwebutho lasekuhlaleni kubalulekile kwesi sigaba. Umasipala akufunekanga azicingele nje ngokwakhe ukuba zintoni iingxaki kulo mmandla. Abantu abachaphazelekayo kufuneka babandakanyeke ekuxeleni iingxaki nobungakanani bazo.
Kubalulekile ukumisa imibandela engundoqo kuba umasipala akasayi kubanayo imithombo yobutyebi eyaneleyo yokujongana nayo yonke imibandela echongwe ngamaqela ahlukeneyo ebutho lasekuhlaleni. Ukubeka ngokokubaluleka kuncedisa umasipala akwazi ukwabela imibandela ephambili loo mithombo yobutyebi enqongopheleyo.
Umasipala kufuneka ayiqaphele imithombo yobutyebi ekhoyo nefikelelekayo nenqongopheleyo ukuze kuthathwe izigqibo ezizizo ngezisombululo.
Iimveliso
Iimveliso zesi sigaba zezi:
Uhlolo lwesi sigaba sikhoyo sophuhliso
Imibandela engundoqo okanye iingxaki
Ulwazi ngoonobangela bemibandela/ iingxaki ezingundoqo
Ulwazi ngemithombo yobutyebi efumanekayo
Isigaba 2: Indlela zobuchule
Inkqubo
Xa ke ngoku umasipala eziqonda iingxaki ezichaphazela abantu bommandla kwanoonobangela, kufuneka akhe izisombululo zokuhoya ezi ngxaki. Esi sigaba siquka ukwakhiwa koku:
Umbono - Umbono yinkcazelo exela imeko umasipala angathanda ukuyibona ikuyo impumelelo yakhe kwithuba elide. Le yimeko umasipala angazibona ekuyo xa ethe wazihoya iingxaki ezichongwe kwiSigaba 1.
Iinjongo zophuhliso- xa imibandela engundoqo ichongiwe kwiSigaba 1, kufuneka iguqulwe ibe ziinjongo. Iinjongo zophuhliso ziinkcazelo zokuba yintoni umasipala angathanda ukuyizuza kwithuba eliphakathi ngenjongo yokuhoya imibandela (iingxaki) kwaye abe negalelo ekuphumezeni umbono. Ngamanye amazwi iinjongo kufuneka zivale isikhewu phakathi kwento eqondwayo ngoku nombono.
Iindlela zobuchule zophuhliso- Xa umasipala esazi apho afuna ukuya khona (umbono) kwaye nento afuna ukuyizuza ukuphumeza umbono (iinjongo), kufuneka aphuhlise iindlela zobuchule. Iindlela zobuchule zophuhliso zinika iimpendulo kumbuzo wokuba umasipala uza kufika njani kwiinjongo zakhe. Zizigqibo zobuchule ngezona ndlela zisemgceni zokuphumelelisa iinjongo.
Ukuchonga iphulo
Xa iindlela zobuchule zakhiwe, zizala ukuchongwa kwamaphulo.
Uthatho-nxaxheba lukawonke-wonke lwenzeka kwiSigaba 2 ngohlobo lwengxoxo-mpikiswano kawonke-wonke ngeendlela ezizizo zokusombulula iingxaki.
Imveliso
Iimveliso zeSigaba 2 ziquka:
Umbono
Iinjongo
Iindlela zobuchule
Amaphulo achongiweyo
Isigaba 3: Amaphulo
Inkqubo
Isigaba 3 singoyilo neenkcukacha zamaphulo aza kuphunyezwa. Umasipala kufuneka aqinisekise ukuba amaphulo achongiweyo ayadibana nemibandela engundoqo neenjongo ezichongiweyo kwizigaba ezidlulileyo. Kufuneka licacelwe iqela ekujoliswe kulo (iindlalifa ) apho likhoyo iphulo, liza kuqala nini liphele nini, ngubani oza kuba noxanduva lokulilawula, liza kubiza malini. Ngaphezu koko izinto ekujoliswe kuzo nezikhomba-ndlela zakhiwe ukuze kuthathwe umlinganiselo wokusebenza nomphumela wephulo.
Iimveliso
Iimveliso zesigaba ziquka:
Iimveliso zephulo, izinto ekujoliswe kuzo, indawo
Imisetyenzana enxulumene nephulo noludwe lwexesha
Uqikelelo lweendleko nolohlahlo lwabiwo-mali
Ukuyila amaphulo kufuna igalelo leengcali zisebenze namaqela okwakha amaphulo. Abanebango namabutho asekuhlaleni achaphazelekayo kwiphulo elithile athatha inxaxheba kwesi sigaba kwimibuzo enxulumene noyilo lwephulo.
Inkqubo
Xa amaphulo sele echongiwe, umasipala kufuneka aqiniseke ukuba ahambelana neenjongo neendlela zobuchule kwakunye nesakhelo semithombo yobutyebi kwaye ayazithobela iimfuno zasemthethweni. Ngaphezu koko eli nqanaba lithuba likamasipala lokudibanisa amaphulo ngokubhekiselele kwiziqulatho, indawo nexesha ukuze kufikwe kwinkqubo ehlangeneyo umzk. inkqubo yengingqi yophuhliso loqoqosho.
Iimveliso
Imveliso kwesi sigaba yindlela yobuchule yokusebenza equka:
Isicwangciso sezemali seminyaka emi-5
Inkqubo yeminyaka emi-5 yotyalo-mali lwemali eyinkunzi
Iinkqubo zecandelo ezihlangeneyo (LED, HIV, ukulwa ubuhlwempu, ulingano ngokwesini njalo njalo)
Umxokelelwano omanyeneyo wolawulo lokubeka esweni /lokusebenza
Isicwangciso sokulawula intlekele
Isicwangciso seziko
Ukubhekisa kwizicwangciso zecandelo v. Isigaba 5: Ukuvunywa
Inkqubo
Xa i-IDP igqityiwe, kufuneka ingeniswe kwibhunga likamasipala ukuze iqwalaselwe kwaye ivunywe. Ibhunga kufuneka lijonge ukuba ingaba i-IDP iyayichonga na imibandela okanye iingxaki ezichaphazela ummandla kwaye nento yokuba iindlela zobuchule namaphulo ziya kuzilwa kangakanani na ezi ngxaki. Ibhunga kufuneka kwakhona liqinisekise ukuba i-IDP ithobela iimfuno zasemthethweni phambi kokuba ivunywe.
Imveliso
Uhlolo lwePhondo
Xa umasipala eyamkele i-IDP, kufuneka kwithuba leentsuku ezili-10 zolwamkelo angenise ikopi kunye ne 'Nkqubo yesicwangciso' ne 'Sakhelo se-IDP' (kwimeko kaMasipala weSithili) kuMphathiswa weSigqeba soLawulo ukuze iphondo liyihlole. UMthetho weMixokelelwano yooMasipala awufuni uMphathiswa weSigqeba soLawulo ukuze uvume -IDP, uhlola kuphela ukuba i-IDP iyazithobela na iimfuno zoMthetho kwaye ayingquzulani na neendlela zobuchule ze-IDP zabanye oomasipala okanye imibutho yombuso.
ISAZOBE 2: UPHENGULULO LWENKQUBO YOCWANGCISO
ISIGABA 1: UCALULO
Ukuqokelela iinkcukacha ezikhoyo
Iintlanganiso naMalungu eButho lasekuhlaleni naBanebango
Ukuvumelana neMibandela enguNdoqo
Ukucalula umxholo weMibandela enguNdoqo
ISIGABA 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Ukuvumelana nombono neenjongo
Ukuthathela ingqalelo ukuba semxholweni nokusetyenziswa kwezikhokelo zomgaqo-nkqubo kwimeko yengingqi
Ingxoxo-mpikiswano nokuthatha izigqibo ngeendlela zobuchule ezisemgceni
ISIGABA 3: AMAPHULO
Ukwakhiwa kwezindululo zephulo
ISIGABA 4: UHLANGANISO
Ukuhluza, ukulungelelanisa, ukudibanisa nokuvumelana nezindululo zamaphulo
Ukuqokelela udweliso lweenkqubo ezihlangeneyo
ISIGABA 5: UKUVUNYWA
Ukumema nokufakela amagqabantshintshi
Ulwamkelo libhunga
Ifomu nokuqulethwe luxwebhu lwe-IDP ubukhulu becala (ngaphandle kwezo ziqulatho zimiselwe kuMthetho weMixokelelwano yooMasipala) iphantsi kolawulo lomasipala ngamnye. Ngoko ke uluhlu lweziqulatho alumiselwanga.
Uluhlu lweziqulatho sisixhobo esiluncedo kakhulu esinika umfanekiso wokuba i-IDP inokukhangeleka njani. Lo mzekelo olandelayo unganceda ukuba ube nomfanekiso, kodwa awumelanga uthintele nawuphi na umntu ukuba aphuhlise ezakhe izimvo.
ULUHLU LWEZIQULATHO Inani lamaphepha
Inkqubo yocwangciso (3-6)
Amalungiselelo/iindima noxanduva lweziko (1-2)
Uphengululo lwenkqubo: Amanqanaba neziganeko (1-2)
Ukuzihlola kweNkqubo yoCwangciso (1-2)
Imeko (30-40)
Into ekuyiyo ngoku: amanqaku namanani asisiseko (3-5)
Imibandela enguNdoqo ngokokuBona kukaMasipala (1-2)
Ucalulo/uhlalutyo lwendawo: iipateni nokusingiselwe kuko (2-4)
Ucalulo kwezentlalo: Imeko yobuhlwempu nemibandela engqalene nesini (2-3)
Ucalulo lwezoqoqosho: Iipateni eziyintloko nokusingiselwe kuko (1-2)
Ucalulo lwemeko-bume: Imingcipheko eyintloko nokusingiselwe kuko (1-2)
Ucalulo lweziko: Amandla nobuthathaka bolawulo lukamasipala (1-2)
Imibandela enguNdoqo kuMxholo: Iingxelo ezishwankathelayo zocalulo olunzulu (15-20)
Iindlela zobuchule zoPhuhliso (25-40)
Umbono kaMasipala
Izikhokelo zeendlela zobuchule ezenzelwe ingingqi (15-20)
Iinjongo neendlela zobuchule zoMbandela onguNdoqo ngamnye kuqukwa iinjongo, imithombo yobutyebi ekhoyo, ezinye iindlela emaziqwalaselwe, uhlolo nendlela yobuchule ecetywayo 10-15
Uluhlu olusisishwankathelo samaphulo achongiweyo (1-2)
Amaphulo Iphepha elinye elibonisa ifomathi yephulo (jonga 3/3) (15-30)
Iindlela zobuchule zokwenza (16-25)
Isicwangciso sokusebenza seminyaka emi-5 (1-2)
Isicwangciso sezemali seminyaka emi-5 (1-2)
Inkqubo yoTyalo-mali lwemali eyiNkunzi (1-2)
Isakhelo soPhuhliso seNdawo esiHlangeneyo (3-5)
-5.8 Iinkqubo eziHlangeneyo zezeNtlalo, ezoqoqosho, ezemeko-bume nezeziko (6-10)
Isicwangciso soLawulo lweNtlekele (2-3)
-10 Umxokelelwano wokubeka esweni nowokuhamba kolwazi (2-3)
Uncitshiso Uphuhliso lukamasipala Imeko-bume ezolileyo lwentlupheko oluzinzileyo
Ukefezekiswa Uphuhliso lwezoqoqosho Inguqu kwiziko Uhlanganiso lweendawo
Kweenkonzo lwengingqi
Eziphuculweyo ngokukhawuleza ezininzi ezichanekileyo ezinempumelelo
Inkqubo ehlangeneyo yocwangciso nokufezekiswa kwezithembiso
Inkqubo-sakhelo esemthethweni nomgaqo nkqubo osemthethweni
Umqulu osisikhokelo
Inkqubo yoqeqesho
Uphuhliso lwezakhono
Isebe likaRhulumente wePhondo noweNgingqi linomyalelo wasemthethweni wokunika imeko-bume ebavumelayo oomasipala ukuba bazalisekise uxanduva lwabo lokulungisa ii-IDP. Indlela yobuchule yenkxaso yeSebe likaRhulumente wePhondo noweNgingqi yenziwe ziintsika ezine njengoko kubonisiwe kwisazobe esingasentla.
I. ISAKHELO -NKQUBO ESEMTHETHWENI NOMGAQO-NKQUBO OSEMTHETHWENI
UMthetho weMixokelelwano yooMasipala nesakhelo somgaqo-nkqubo unika oomasipala isakhelo-nkqubo esisemthethweni sokuxakeka lucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ukuze kwande isakhono sabo babandakanyekayo kwi-IDP ngokukodwa ooceba namagosa, iSebe likaRhulumenete wePhondo noweNgingqi liphuhlise isakhelo-nkqubo sophuhliso lwekharityhulam kazwelonke eyenzelwe ukuncedisa abaniki-nkonzo ekuphuhliseni ikharityhulam echanekileyo yoqeqesho lwe-IDP.
Ngokusekwa kwisakhelo-nkqubo sekharityhulam kwaye kusetyenziswana noMbutho weNgingqi waseMzantsi Afrika, iSebe likaRhulumente wePhondo noweNgingqi liphuhlise inkqubo yoqeqesho ye-IDP. Uqeqesho oluza kunikwa abadlali-ndima abahlukeneyo luqeqesho olujolisiweyo. Lusekwe kwiindima ezahlukeneyo ezizalisekiswa ngabadlali-ndima abahlukeneyo kwinkqubo ye-IDP kunye nezakhono abazidingayo ukuze bakwazi ukuzalisekisa iindima zabo. Malunga nolwazi olungeenkqubo zoqeqesho ezikhoyo, oomasipala bangaqhakamshelana neQela lokusebenza leDDP. Jonga kwiphepha 22 ufumane iinkcukacha zoqhakamshelwano.
Amaziko ePIMS anabasebenzi abanamava nabawuqeqeshelweyo umsebenzi, abaneziqinisekiso namava kurhulumente wengingqi, abakwaziyo ukucwangcisa nokuncedisa uphuhliso, abakwanazo nezinye izakhono ezisemxholweni ezifunelwa inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Useko lwePIMSS lujonge ekuncediseni amabhunga engingqi , phofu kwangaxesha nye namanye amaqela abanebango nawamabutho asekuhlaleni, nawo angafikelela kwiPIMSS ukuba afuna naluphi uncedo umzk. indlela yokuba baziqulunqe ukuze bathathe inxaxheba kwinkqubo ye-IDP. Abasebenzi beZiko lePIMS baza kukunika uncedo ngqo okanye bakubhekise kumdlali-ndima, kubaniki-nkonzo abasemxholweni abanobungcali.
ISIPHELO
Njengoko kubonisiwe kwisazobe, ukudityaniswa kweentsika ezi-4 zophuhliso lwezakhono kunika imeko-bume evumayo eyenza oomasipala bavelise ii-IDP ezihoye imibandela eyile:
ukufezekiswa kweenkonzo uphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi inguqu kwiziko uhlanganiso lweendawo eya kuthi ekugqibeleni loo nto iphucule umgangatho wobomi kwinqanaba likamasipala.
Igama
Isikhundla
Umphathi:
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Ilungu leqela lokusebenza
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Mntla Ntshona
Mntla Koloni
Iphondo loMntla
Mpumalanga
Ntshona Koloni
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
DLA
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
EZINYE IINKQUBO ZESEBE LIKARHULUMENTE WEPHONDO NOWENGINGQI
Igama
Inkqubo
Isicwangciso sezeNtlalo
Ifowuni
Ifeksi
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADI ESISIKHOKELO 1.txt</fn>
INCWADI ESISIKHOKELO 1
IMIGAQO ESISIKHOKELO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uncitshiso Uphuhliso lukamasipala Imeko-bume ezolileyo lwentlupheko oluhlangeneyo
Ukefezekiswa Uphuhliso lwezoqoqosho Indlela yokuba
Kweenkonzo lwengingqi ngamahlakani
Eziphuculweyo
Uhlanganiso lweendawo
IDP Ulawulo lofezekiso Inkqubo ehlangeneyo nokufezekiswa kwezithembiso
Inkqubo-sakhelo Indlela yokusebenza/ Inkqubo yoqeqesho
Izixhobo/iindlela zokwenza
Umxokelelwano wenkxaso osemthethweni/umgaqo osemthethweni wolawulo locwangciso nofezekiso (PIMSS)
Uphuhliso lwezakhono
INTSHAYELELO
Urhulumente wengingqi ngumthathi-nxaxheba ophambili kwinkqubo yophuhliso yoMzantsi Afrika. Inkqubo yenguqu yokumisela oomasipala abangenamkhethe ngokobuhlanga nabanako ukusebenza linyathelo lobuchule elingundoqo elinokwenza ukuba urhulumente wengingqi azalisekise indima yakhe yophuhliso.
Amanyathelo aphambili ale nkqubo yenguqu ibi ngala:
ukunika inkqubo-sakhelo yomgaqo-nkqubo ecacileyo nekhuthazayo ngoXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi;
inkqubo yokwahlula kwakhona ethe yaba neziphumo zoomasipala abanako ukusebenza ; kwakunye nokunika inkqubo-sakhelo entsha esemthethweni kurhulumente wengingqi ngokumisela uMthetho wamaQumrhu ooMasipala kwanoMthetho weMixokelelwano yooMasipala.
Kukhetho lukarhulumente wengingqi obe lubanjiwe ngomhla wesi-5 kuDisemba 2000 isigaba senguqu sifikelele esiphelweni kwaye inkqubo yorhulumente wengingqi ingaqalisa ukusebenza phezu kwesiseko esiluqilima.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lolunye lwezixhobo ezingundoqo khon' ukuze urhulumente wengingqi abe nako ukumelana nendima yakhe entsha yophuhliso. Ngokuchasene nendima edlalwe lucwangciso kwixa eligqithileyo, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubonwa ngoku njengomsebenzi wolawulo lukamasipala nanjengenxalenye yenkqubo ehlangeneyo yocwangciso nokufezekiswa kwezithembiso. Inkqubo yeIDP yenzelwe ukuba ifikelele kwizigqibo kwimiba efana nohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala, ulawulo lwemihlaba, inkuthazo kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi kwakunye nenguqu yezamaziko ngendlela yothetha-thethwano ecwangciswe kakuhle nenobuchule. IziCwangciso zoPhuhliso oluHlangeneyo phofu azizikunika nkcazelo kulawulo lukamasipala kuphela; zifanele ukuba zikhokele imisebenzi yayo nayiphi i-arhente evela kwamanye amacandelo karhulumente, amaqumrhu anika inkonzo, imbutho engekho phantsi kulawulo lukarhulumente kwakunye necandelo labucala elikwingigqi kamasipala.
Kwithuba eligqithileyo lolawulo, inkoliso yamagunya engingqi enguqu ebesele eyinxalenye yokulungiswa kwezicwangciso zeIDP. ( uninzi lwazo lwaphelela ekulungiseleleni ii-LDO). Oku kwenziwa phantsi kweemeko ezinzima.Inkqubo-sakhelo esemthethweni esiqinisekisayo yayingekamiselwa. Uninzi lwamagunya engingqi (AmaBhunga amele iNguqu ngokuthe ngqo), ebengenazakhono zokulawula inkqubo yocwangciso elolo hlobo. Bekungekho ndlela yosetyenziso yocwangciso evavanyiweyo nankqubo yoqeqesho ebanzi necwangcwiswe kakuhle. Nangona kunjalo bonke abo bebethatha inxaxheba kwinkqubo yeIDP yangaphambili bafunde lukhulu kule nkqubo. Kwaye amagunya engingqi ambalwa sele enze inkqubela phambili ebonakalayo ekusekeni indlela yokucwangcisa enokunceda ukuphucula ukufezekiswa okanye ukuphunyezwa kwamaphulo /iiprojekthi neenkqubo.
Ngoku, kanye ngexesha elifanelekileyo kumabhunga asand ' ukukhethwa, inkqubo yenkxaso ezimele ngokupheleleyo seyilungele inkqubo ezayo yeIDP:
Lo mqulu mtsha uyincwadana yesikhokelo yeIDP ethe yaqulunqwa ligqiza lophando elilodwa kwi- DPLG ngenkxaso evela kwi-GTZ, unikeza indlela evavanyiweyo yolawulo locwangciso nofezekiso ngendlela esebenzisekayo elandeleka lula. Iquka izifundo ezifundwe kwinkqubo yeIDP yangaphambili.
Kukho inkqubo yoqeqesho enabileyo kazwelonke yabalawuli boomasipala, amagosa obugcisa, ooceba kwanabo baqeqeshelwe ukucwangcisa, elungiselela abo bangabathathi-nxaxheba abavela koomasipala bonke.
Inkqubo yenkxaso enabileyo kuzwelonke yoomasipala bengingqi (PIMSS) iyasekwa kunye namaziko enkxaso akumgangatho wezithili njengenxalenye engundoqo.
Inani elivisayo loomasipala, i-SALGA, amasebe amaphondo karhulumente wengingqi kwakunye noludwe lwamasebe amacandelo kazwelonke, athathe inxaxheba kule nkqubo eye yazala le ncwadana ingumqulu osisikhokelo seIDP. Ndiqinisekile ke ngoko ukuba ngenxa yoko, le miqulu ipapashiweyo iya kuba yincwadana esisikhokelo eluncedo ekwayinkuthazo kuni nonke nina bayinxalenye yenkqubo ye IDP, kumalinge enu okwenza iIDP isixhobo sokukhawulelana neemfuno zentlalo nezoqoqosho zoluntu lwethu ngokufanelekileyo.
IINCWADANA EZIZIKHOKELO KOLU THOTHO ZIQUKA:
UPHENGULULO NGOKUBANZI:
INCWADANA ESISIKHOKELO YOKU-I: IZIKHOKELO
Inika isikhokelo esisisiseko ngenjongo, iziqulatho, iinkqubo nemiba yezamaziko oCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ezi zikhokelo, ngaphandle kokunika ingcaciso yoMthetho weMixokelelwano yooMasipala wama- 2000, zigqitha ngaphaya kweemfuno ezilindelekileyo nezidweliswe kulo Mthetho.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI-II: ULUNGISELELO
Inika uncedo ekuqulunqeni inkqubo yocwangciso. Ibeka umnwe ekucaciseni iindima noxanduva kumalingiselelo emibutho kwanokumisa ngendlela iinkqubo zocwangciso kwimigangatho eyahlukeneyo.
Inika inkcazelo eneenkcukacha yezigaba zenkqubo ye-IDP nemisebenzi yocwangciso kwisigaba ngasinye kwaneenkcukacha ezizezi:
Injongo ("Kutheni?")
Iziphumo ezifunekayo ("Yintoni?") kunye
Neenkqubo ezicetyisiweyo ("Njani?") kwanemiba yezamaziko (" Ngubani?").
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- IV: IZIXHOBO
Inika iindlela ezahlukeneyo zezixhobo zocwangciso/ ubuchule bocwangciso ukulungiselela imisebenzi yocwangciso engundoqo neengcebiso ekusebenzisekeni kwezixhobo.
INCWADANA ESISIKHOKELO YESI- V: AMACANDELO NEMILINGANISELO
Inika isikhokelo ngendlela yokunxulumanisa ezinye izikhokelo zemigaqo-nkqubo eqhelekileyo (ezingezo ze- IDP) okanye imigaqo-nkqubo yamacandelo kwinkqubo yeIDP.
Inika isikhokelo :
Kuqhagamshelwano kufezekiso locwangciso.
Izixhobo zolawulo lofezekiso.
Izixhobo zolawulo zobeko esweni nokwenza.
IZIQULATHO
KUTHENI KUFUNEKA IMIGAQO ESISIKHOKELO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO?
Imeko yomgaqo-nkqubo
Amava ngezicwangciso zophuhliso oluhlangeneyo
Injongo yale migaqo esisikhokelo
Ubume bale migaqo esisikhokelo
INJONGO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO LOOMASIPALA
Imikhwa yamazwe ngamazwe kucwangciso loomasipala
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amathandabuzo nokungaqondwa kakuhle
Injongo
UKUQWALASELA IZIKHOKELO ZOMGAQO-NKQUBO KAZWELONKE EZIKHOYO NEMITHETHO-SISEKO YOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Oko kuthethwa liphepha lengxelo-ngaqangi likarhulumente
Oko kuthethwa ngumthetho wophuhliso nobonelelo
Amava ocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo xa kunamhlanje
Ukuhlanganisa izikhokelo zomgaqo-nkqubo nemithetho-siseko kazwelonke
IZINTO EZIBANDAKANYEKILEYO NGOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGANEYO LUKAMASIPALA NGOKWENKQUBO KARHULUMENTE YOCWANGCISO NOPHUHLISO
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yomxokelelwano wocwangciso karhulumente
Izikhokelo ngolwabiwo lweendima noxanduva
ULUNGELELWANO KUMACANDELO KAAMSIPALA NOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Inkqubo yokwenza izikhokelo zolungelelwano
Izikhokelo zokulungelelanisa icandelo locwangciso lukamasipala nocwangciso liphuhliso oluhlangeneyo
IINDIMA NOXANDUVA LOOMASIPALA BESITHILI NABENGINGQI
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Izikhokelo zokwahlulwa/zokwabiwa kweendima noxanduva ngokwamanqanaba ezicwangciso
UHLENGAHLENGISO LWAMALUNGISELELO OCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho yokwaba iindima
Izikhokelo zokwabiwa kweendima noxanduva ngokwamanqanaba ezicwangciso
INDLELA YOKWENZA UCWANGCISO NOKULUSEBENZISA
iimfuno zomgaqo-nkqubo nezisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yendlela yokucwangcisa
Izikhokelo ekuphenduleni umbuzo othi KANJANI
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imisebenzi nemeko yothatho-nxaxheba kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
IMIXOKELELWANO YOKUXHASA
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yomxokelelwano wenkxaso yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Izikhokelo ngeendima noxanduva
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Izikhokelo zenkqubo yohlolo/yokuvunywa
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
KUTHENI KUFUNEKA IMIGAQO ESISIKHOKELO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO?
IMEKO YOMGAQO-NKQUBO
Xa uMtheo Wenguqulelo Yoorhulumente Bengingqi Local Government Transition Act LGTA/ uLungiso lwesibini 1996wanyanzelisa ukuba oomasipala babe neziCwangciso Zophuhliso Oluhlangeneyo, umgaqo-nkqubo wazo wawulinganiselwe kakhulu. Ngaphezu koko, iimfuneko zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo zazingenela nakwiimfuneko zezicwangciso zeeNjongo Zophuhliso Lomhlaba LOD njengoko zimiselwe nguMthetho Woqikelelo Lophuhliso DFA wowe-1995. Imigaqo yeDFA iye yalungiselela isakhelo esiluncedo somgaqo-nkqubo ngokubhekisele kububanzi bezicwangciso zophuhliso, kodwa ayidluleli ngaphaya koko.
Iinkalo ezingundoqo zomgaqo-nkqubo, isakhelo esisemthethweni nendlela yosetyenziso lweeIDP zamiselwa emva kokuba yayisele iqalisiwe inkqubo yeIDP nenxibelelene namalungiselelo eeLDO. Ezi ziqulethwe liPhepha Lengxelo ngooRhulumente Bengingqi [WPLG, Matshi 1998] njengomgaqo-nkqubo osebenza ngokubanzi, kuMthetho-vavanyo Weenkqubo Zoomasipala MSB], owathi waba nguMthetho opheleleyo ngowe-2000, nakwiNcwadana Yokufundisa Yezicwangciso Zophuhliso Oluhlangeneyo kaSeptemba 1998.
Iphepha Lengxelo lanikela:
Izizathu ezisengqiqweni zobume bocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengesixhobo "sophuhliso loorhulumente bengingqi," ngokukodwa kwezi meko:
ukusetyenziswa kwemithombo ukuze kufikelelwe kwiinjongo;
ukuguqulwa kwamaziko oomasipasila (kusetyenziswa izicwangciso zophuhliso ezihlangeneyo njengendlela yolawulo olunobuchule lwamacandelo ahlukahlukeneyo);
intsebenziswano namanye amacandelo oburhulumente; kunye nentsebenziswano ecacileyo phakathi koomasipala nabahlali, ngokuvisisana nomgaqo wokuyimela into.
Uluhlu lwemigaqo-nkqubo ekulindeleke ukuba ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luyilandele, njengokuziqhelanisa neemfuno ezisisiseko, ukunciphisa ubuhlwempu nokuxhasa imeko-bume.
Uluhlu lwezikhokelo zosetyenzo oluquka ukumisela izinto eziza kuqala, utsoliso lobuchule, indlela yokusebenza ezisa ingeniso, ucwangciso lokwexeshana nokusebenza phakathi kwamacandelo amaninzi.
UMthetho Weenkqubo Zoomasipala (MSA), ochaza ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengomnye wemisebenzi engundoqo kamasipala ngokobume bophuhliso lwakhe, ujolise ekuchazeni iimfuneko ezisisiseko:
nangokubhekisele kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ubhekisela kwindima yocwangiso lukamasipala ngaphakathi kobume bubonke bentsebenziswano yoburhulumente. Kwisahluko esithi "Uthatho-nxaxheba Lukawonke-wonke" iMSA ichaza imigaqo, izixhobo neenkqubo zenxaxheba uluntu ngokubanzi olunayo nesebenza, phakathi kwezinye izinto, kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Amanye amaxwebhu amabini asemthethweni nawathi abakho ngenxa yeWPLG ayaluchaphazela ngandlel' ithile ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Umthetho Wemida Yoomasipala waqalisa inkqubo yemida emitsha neyazala ukuncitshiswa ngokuphawulekayo kwenani loomasipala abakhulu ngakumbi nabakwisikhundla esingcono sokuba ngamaziko alawulekayo oorhulumente bengingqi. Umthetho Wobume Boomasipala unika oomasipala bezithili indima ethe chatha ekuxhaseni oomasipala bengingqi ekuyileni ii-IDP.
Yona iNcwadana Yokufundisa Yezicwangciso Zophuhliso Oluhlangeneyo izama ukunikela imigaqo esisikhokelo yosetyenzo lwale nkqubo kubo bonke abo babandakanyekileyo kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuze bakwazi ukuhlangabezana nomsebenzi omtsha. Ngokwahlukileyo kumaxwebhu omgaqo-nkqubo nezakhelo ezisemthethweni, yona ayinamimiselo itheni yaye iluncedo. Isebenza njengesikhokelo ekunokusekelwa kuso izifundo zoqeqesho nenkcazelo namacebiso. Kanjalo isenokuqhubeka iphuculwa ngokwamava nobuchule obutsha bokwenza izinto.
Njengoko inkoliso yeLDO/iinkqubo zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo zaqaliswa ngaphambi kokuba esi sakhelo sisandul' ukuveliswa sibekho, umgangatho wenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neziphumo zayo azizange ziphenjelelwe kuyaphi leli lungiselelo.
KUTHENI KUFUNEKA IMIGAQO ESISIKHOKELO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO?
Imeko yomgaqo-nkqubo
Amava ngezicwangciso zophuhliso oluhlangeneyo
Injongo yale migaqo esisikhokelo
Ubume bale migaqo esisikhokelo
AMAVA NGEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Kwinkoliso yoomasipala iinkqubo zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neziphumo zazo, amaxwebhu ezicwangciso, azizange zizifikelele iimfuneko ezisisiseko zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo nolulolobuchule. Le nkqubo yabangela ingxuba-kaxaka enkulu yaye maxa wambi yayibanxunguphalisa abo babandakanyekileyo.
Kunokuba babe zizixhobo zokujamelana neembambano zokwenene zabahlali nemimandla yasekuhlaleni ngendlela yobuchule, yophuhliso nokuziswa kweenkonzo ebantwini, oomasipala abaninzi baphelela nje ekwaneliseni oko kufunwa ngumthetho ngokusebenzisa abacebisi babo ngendlela esabumatshini. Ngenxa yoko iziphumo ngokufuthi yayiba luluhlu olungekho ngqiqweni lokukhetha iintlobo zotyalo-mali nohlobo oluthile lwezicwangciso zokusebenza.
Ezi ntsilelo kungathiwa zabangelwa ngokuyinxenye kukusikelwa umda kobuchule bukarhulumente wengingqi, indlela yosetyenziso entsonkothe ngokugqithisileyo esenokukhuthaza indlela yokusebenza kwezicwangciso ezisabumatshini nokungabikho kweenkqubo zenkxaso ezifaneleyo, nto leyo yanyanzelisa oomasipala abaninzi ukuba baxhomekeke kubacebisi abacebisa ngezicwangciso. Ngaphezu koko, kokubini inkqubo nelungiselelo lwamaziko oorhulumente bengingqi benguqu yayiyinto entsha kubo bonke abo babandakanyekileyo. Noko ke, iintsilelo eziliqela zihlobene nokungabikho komgaqo-nkqubo ocacileyo. Uwiso-mthetho lweenguqu nokudideka okuhambisana nako mayela neeLDO kunye nee-IDP ngokuqinisekileyo yayiyinxalenye yale ngxaki. Kodwa ezinye zeentsilelo ezihlobene nomgaqo-nkqubo, njengoko zichazwe ngezantsi, kusafuneka ziqwalaselwe.
Injongo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yayingacacanga ngokwaneleyo: kumagunya athile engingqi yathi, ngenxa yokunxibelelana kwayo ngokusondeleyo neeLDO, yagqalwa njengemfuneko ekhethekileyo yesicwangciso esibanzi; kwamanye yayigqalwa njengendlela yothatho-nxaxheba ukuze kufikelelwe kuluhlu lwamaphulo otyalo-zimali ukuze kufumaneke iimali zangaphandle. Phantse akukho ndawo lwalujongwa kuyo njengenkqubo ephambili kamasipala yolwabiwo lwemithombo ekhoyo nefikelelekayo malunga nezinto ezithile zophuhliso ekumele kuqalwe ngazo namacebo obuchule.
Ngenxa yoku isiphumo see-IDP ngokuqhelekileyo yayiba nje luluhlu lwamagama amaphulo emisebenzi kungekho nkcazelo engakumbi engqalileyo nazicwangciso zobuchule zokuphumeza izinto. Kwinkoliso yamaxwebhu ezicwangciso kwakungekho bungqina bokuba kukhe kwaqwalaselwa imigaqo esisikhokelo yophuhliso olubanzi njengokuncitshiswa kobuhlwempu, inkqubela yezoqoqosho okanye ukuxhaswa kwemeko-bume.
Kwakungekho nkqubo icacileyo nekuvunyelwene ngayo yokunxibelelanisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kunye nocwangciso lwezinye iinkalo zikarhulumente kunye nocwangciso lwamacandelo. Ngamanye amazwi, ucwangciso lukamasipala lulindeleke ukuba lube yinxalenye yenkqubo yezicwangciso eziqhagamsheleneyo zoburhulumente engekabikho okwangoku. Kwaye akukho ngcaciso yaneleyo yokuncedisa oomasipala baphelise ukudideka abanako ngeemfuneko ezininzi nezisemthethweni zezicwangciso.
Kwakungekho lizwi licacileyo ngendlela ii-IDP zoomasipala beengingqi nabezithili ezifanele ziqhagamshelane ngayo (ngaphandle nje kwento yokuba zifanele zenziwe ngaxesha-nye yaye omnye umele azi ukuba omnye wenza ntoni na). Ngenxa yoku oomasipala beengingqi noomasipala bezithili bazenzela ezabo izicwangciso ngaphandle kokwazisana, okanye oomasipala beengingqi babelinda abezithili.
Kwakungekho ngcamango yamaziko icacileyo nesengqiqweni ephathelele ukwabiwa kwemisebenzi neembopheleleko ngenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Amazwi abonisa amabhongo nangacacanga athi oorhulumente bakamasipala ngabo abamele bbabe ngabanini "nabaqhubi" bale nkqubo ayengafanelekanga ukuphuma emlonyeni wamagunya engingqi angenabo ubuchule bomsebenzi. Ngenxxa yokungabikho kokhokelo kulwabiwo olungqale nolusengqiqweni ngakumbi lwemisebenzi neembopheleleko, abaphathi boomasipala babetyekele ekudluliseleni kwabanye imbopheleleko iyonke yenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ngokuvisisasna noku umbuzo wenkqubo yenkxaso efanelekileyo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo loomasipala wawungaphendulwanga. Ngaphandle kokhokelo lokuhlela izinto oluvela kumaphondo, abacebisi ngezicwangciso yayikukuphela kwenkqubo efikelelekayo yenkxaso.
Imibuzo esisiseko yosetyenzo ngokubhekisele kwindlela yokwenza izicwangciso ezinjengezi:
iindlela zosetyenzo ezichazayo, ezimiselweyo nezisengqiqweni nxamnye neenkqubo zentsebenziswano, zothetha-thethwano, nezijoliswe kwiimbambano nokwenziwa kwezigqibo;
ukuyilwa konxibelelwano lokuceba, usetyenziso-mali nokufezekiswa kwezinto; kunye nonxibelelwano lwe-IDP nokulawulwa komhlaba, njll, yashiyelwa kumlinganiselo wobugcisa babacebisi. Ayizange izinziswe kumba wokuba ibe ngumgaqo-sikkhokelo.
Inkoliso yoomasipala nabacebisi babo yayingakwazi ukulungelelanisa inkqubo yothabatho-nxaxheba lukawonke-wonke ngendlela enentsingiselo, njengoko kwakungekho lwalathiso.
Iwonga elisemthethweni locwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kusafuneka licaciswe ngokubhekele phaya.
Ngaphandle kokuba ezi mbambano zingundoqo zomgaqo-nkqubo ziyacaciswa, yonke imizamo kwiinkalo zokuphuhlisa ubuchule, ukumiselwa kweenkqubo zenkxaso nokusulungekiswa kwendlela yosetyenzo lwezicwangciso ayiyi kuba nampembelelo itheni kumgangatho weenkqubo zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neziphumo zazo zophuhliso.
Kukho umsantsa omkhulu ngokweengcamango phakathi komgaqo-nkqubo obanzi weWPLG nemfuneko esisiseko ehazwe kwiMSA kwelinye icala, nokuyilwa kweendlela zosetyenzo ezingqalileyo zezicwangciso njengoko kwandlalwe kwiNcwadana Yokufundisa Yocwangciso Lophuhliso Oluhlangeneyo ngakwelinye icala. Lo msantsa umele uvalwe ukuze urhulumente wengingqi akwazi ukusebenzisa kakuhle isixhobo esilucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
INJONGO YALE MIGAQO ESISIKHOKELO
Injongo yale migaqo esisikhokelo kukuqinisekisa ukuba bonke abo babandakanyekileyo kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo (kuquka abaqeqeshi neengcali ezibandakanyekileyo ekuveliseni izixhobo nasekubhaleni imimiselo) bayayiqonda injongo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ukwabiwa kwemisebenzi noxanduva, neenkqubo ezimele zilandelwe kolu cwangciso. Oku kuya kubenza bafikelele kwizigqibo zobuchule nezisengqiqweni ngokuphathelele iimbambano eziphambili ebantwini ngeengcebiswano nokuhlanganisana, baze basebenzise imilinganiselo yokucombulula iingxaki ngokukhawuleze ngakumbi nangokufanelekileyo.
Le migaqo esisikhokelo yenye yezinto ezine nezingundoqo ezifunekayo ukuze kwenziwe ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lube sisixhobo esinempumelelo kurhulumente wophuhliso olungakumbi wengingqi. Ezinye izinto zezi: uphuhliso lwendlela yosetyenzo; ulungiselelo lwezicwangciso zoqeqesho; kunye nokumiselwa kwen kqubo yenkxaso.
Iinkalo ekufuneka kuzo imigaqo-nkqubo yokhokelo engakumbi zihlobene neentsilelo ezibalulwe ngasentla. Zakha isiseko sesakhiwo sale migaqo esisikhokelo:
Isahluko 2: Injongo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo loomasipala
Isahluko 3: Ukuqwalaselwa kwezikhokelo nemigaqo kazwelonke kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Isahluko 4: Indlela ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo loomasipala oluchaphazela ngayo iinkqubo ezinxibeleleneyo zoburhulumente kucwangciso lophuhliso.
Isahluko 5: Ukuvumelanisa iimfuneko zocwangciso lwamacandelo nocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Isahluko 6: Ukuqhagamshelanisa iinkqubo zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo phakathi koomasipala bezithili nabeengingqi.
Isahluko 7: Amalungiselelo entlangano ocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kumasipala ngokwakhe.
Isahluko 8: Iinkqubo zenkxaso zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lukamasipala.
Isahluko 9: Indlela yokwenza ucwangciso neyosetyenzo lwalo.
Isahluko 12: Iwonga elisemthethweni lee-IDP.
Ezi nkalo ziye zaba ngumbandela wokuhlalutywa ebudeni benkqubo yovavanyo lwephulo lolingelo lezicwangciso zophuhliso oluhangeneyo. Zimbi zazo zahliwa amahlongwane phezulu ngokucokiseke ngakumbi ngezifundo zophando lwemigaqo-nkqubo engqalileyo.
UBUME BALE MIGAQO ESISIKHOKELO
Injongo yale migaqo esisikhokelo kukunikela ukhokelo nolwalathiso apho luyimfuneko khona. Idlulela ngaphaya kweemfuneko ezisisiseko ezisemthethweni. Injongo kukwenza abo baneembopheleleko bakwazi ukusebenzisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengesixhobo sophuhliso kurhulumente wengingqi. Le migaqo esisikhokelo iqulunqwe ngokuvisisana nale milinganiselo ilandelayo:
Ukujika-jika: Le migaqo esisikhokelo iya kuvulela ithuba ixesha lokufunda nokufakelwa kweengcamango ezintsha ekwenzeni izicwangciso nokulawula. Isakhelo siya kukhuthaza ukwahluka-hlukana kwezimbo zokucwangcisa, ekubeni iimeko ezingokoqobo zeengingqi zomasipala baseMzantsi Afrika zahlukahlukene.
Umlinganiselo othile wokufana: Le migaqo esisikhokelo kufuneka ibonise ulungelelwano phakathi kokuvulela ithuba lokujika-jika kwisakhelo sayo nokulilinganisela elo thuba ukuze kuqinisekiswe imimandla efanayo, imithetho efanayo, nolwimi olufanayo ngandlel' ithile. Izinga lokufana okuthile kucwangciso loomasipala luxhomekeka kumalungelo alinganayo abantu nangawedemokhrasi kwibutho labo, nangemfuneko yokuba ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lube yinxalenye yelizwe lonke yenkqubo yocwangciso, efuna ukuba kubekho intsebenziswano etyibilikayo phakathi keenkalo ezintathu zikarhulumente enye nenye nakuzo ngokwazo.
Iimfuneko zocwangciso ezifikelelekayo: Le migaqo kufuneka igcine iindleko zocwangciso ziphantsi yaye ikhuthaze nokuba izinto zengingqi zibe zezabantu bengingqi leyo ngokugcina iimfuneko zocwangciso zilula kangangoko kunokwenzeka, kucingelwa ukulinganiselwa kobuncwane nobuchule babasebenzi kwinkoliso yoomasipala. Sekunjalo, kuya kucingelwa nesibakala sokuba ucwangciso olukumgangatho othile luyimfuneko ukuze kuphetshwe ukuchithwa imali kutyalo-mali olungafanelekanga. Ngokuvisisana noku, iindlela zocwangciso zisenokwahluka phakathi koDidi A (oomasipala bezixeko) no-C (abezithili) kwelinye icala, noDidi B (oomasipala bengingqi) kwelinye icala.
Uphuhliso: Urhulumente wengingqi osebenzela uphuhliso, ngokutsho kweWPLG, ngurhulumente wengingqi ozimiseleyo ukusebenza nabemi namaqela kwibutho lasekuhlaleni ukuze kufumaneke iindlela zokuhlangabezana neentswelo zabo zentlalo, zoqoqosho nezinto eziphathekayo nokuphucula umgangatho wabo wobomi. Oku kuyayichaphazela inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo (ekufuneka ibandakanye nowonke-wonke) nesiphumo (ekulindeleke ukuba sihlobane neenjongo zophuhliso ngokubanzi). Injongo yale migaqo esisikhokelo kukufak' isandla ekuguquleni uphuhliso oluyimfuneko lwesicwangciso sophuhliso oluhlangeneyo lube zizikhokelo nolwalathiso olusebenzisekayo.
Ukufezekiswa kwezithembiso: Nayiphi na imigaqo yokhokelo yocwangciso kufuneka ikhumbule ukuba ucwangciso lona ngokwalo alusosiphelo kodwa yindlela yokufikelela kwinkqubo yokuziswa kweenkonzo eziyimfuneko ebantwini, ngokuphumelelayo nangokukhawulezileyo, okuyinto efaneleke ngakumbi. Ngoko ke, ukugcina ikhonkco elisondeleyo nelicacileyo phakathi kokucwangcisa, indlela ephuculiweyo yokulawula uwonke-wonke nokufezekiswa kwezithembiso ngowona mgaqo ubalulekileyo nokhokelayo kule migaqo.
Le migaqo iza kwenza abo babandakanyekileyo kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo bayijonge le nkqubo, kungekhona njengemfuneko yomthetho eluxanduva, koko njengesixhobo solawulo olungcono nokunxityelelaniswa kwenkqubo yokwenziwa kwezigqibo nokufezekiswa kwazo, ngokuphathelele iinkonzo zoluntu neenjongo zophuhliso ngokubanzi kwimbopheleleko yabo.
INJONGO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO LOOMASIPALA
Kwiminyaka engaphezu kwamashumi amahlanu emva kokusungulwa kwenkqubo yocwangciso loomasipala eMzantsi Afrika ngeyee-1930, kwiimeko ezininzi ucwangciso kummandla wengingqi:
Lwalulolobugcisa yaye inxaxheba yabanye abantu ababandakanyekileyo njengabemi basekuhlaleni yayincinane okanye ingekho kwa ukubakho;
Lwalujoliswe ekusetyenzisweni okulawulekayo komhlaba ngemimiselo eyahlukahlukeneyo nentsonkothileyo;
Lwaluzixakekise ngokuhambisela phambili iinjongo zenkqubo yoCalucalulo ekukhuthazeni uphuhliso olubanzi, lwentlalo noloqoqosho olusekelwe kwiiyantlukwano yobuhlanga;
Lwalusekelwe kwiimfuno eziqondwayo zamaqela anamalungelo kwibutho labantu;
Lwalusekelwe ubukhulu becala kumacandelo, ezothutho, ukusetyenziswa kwemihlaba nezicwangciso zamalungiselelo okusebenza kwezinto kulungiselelwa ngamasebe kamasipala ngalinye lingenanto yakwenza nelinye;
Lwaluqinile yaye lusebenza ngokweeplani eziyilwe kwangaphambili;
Iimbambano zokuxhaswa kwemeko-bume nokuphuculwa koqoqosho zazingasiwa-so;
Kwakuxhalatyelwe ukuba uphuhliso lokoqobo nokufezekiswa kwezithembiso zezinto ezisiseko lufezwe ngurhulumente;
Iinkalo zophuhliso zezoqoqosho nezentlalo njengokuncitshiswa kobuhlwempu, impilo nentlalo-ntle yasekuhlaleni zazingakhathalelwanga; yaye
Lwalungenalo ilungiselelo lotyalo-mali lwamacandelo angasese.
Ngasekuqaleni kweminyaka yee-1990, amaqonga ahlukahlukeneyo eengxoxo zothetha-thethwano (njengeLocal Negotiating Forum neNational Housing Forum) aqulunqa ingcamango yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengendlela yokulwa nale ndlela yocwangciso eshiywe lixesha nengafanelekanga. Kwangaxesha-nye, ingcamango yocwangciso oluhlangeneyo yayiya isamkeleka ngakumbi kumazwe ngamazwe njengendlela yokusabela kucwangciso lweyee-1980 olwaluziintlaba-zahlukane, luyilelwe iinjongo ezithile nolusekelwe kumaphulo athile; inyathelo elisingise kuhlanganiso lwezobugcisa; nenkxalabo ababenayo abo balwela amalungelo emeko-bume ngembono efanelekileyo ngophuhliso.
Izikhokelo zeMigaqo-nkqubo ye-ANC kuMzantsi Afrika Wedemokrasi, 1992 zacebisa ukuba inkqubo entsha yocwangciso loomasipala ifanele:
Iqinisekise ukubandakanywa ngokupheleleyo kwayo yonke imimandla yasekuhlaleni nabo banebango;
Ijoliswe kwabo bangabona baswele kakhulu;
Izabalazele ukuchitha ilungelo, ubume belizwe namaziko enkqubo yoCalucalulo;
Injongo yayo ibe kukuqinisekisa uphuhliso oluhlangeneyo noluzinzileyo; yaye
Itsoliswe ekufezekiseni izithembiso.
Ngowe-1995 kwavela "uCwangciso Lophuhliso Oluhlangeneyo" njengendlela eyahlukileyo yocwangciso kwaye yayiququzelelwa yiOfisi yeRDP naliQonga Lophuhliso Nocwangciso Olunempumelelo Forum for Effective Planning and Development FEPD. I-FEPD yachaza ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ngokuthi: "... inkqubo yocwangciso lothabatho-nxaxheba ejoliswe ekuhlanganiseni ubuchule bokuceba bamacandelo, ukuze kuxhaswe ulwabiwo oluphumelelayo lobuncwane obulinganiselweyo phakathi kwamacandelo nemimandla yelizwe nabemi ngokubanzi ngendlela yokukhuthaza inkqubela ezinzileyo, ukulingana nokuxhotyiswa kwabahlwempuzekileyo nabahlelelekileyo".
Ezi ngcamango zanatyiswa ngakumbi phaya kwi-RDP zikho ku-Mgaqo-siseko kwaye zicaciswe ngakumbi kumaxwebhu ahlukahlukeneyo omgaqo-nkqubo kuquka iWPLG kunye nePhepha leNgxelo ngoCwangciso loPhuhliso. Kanjalo anolutho ngokomthetho ngenxa yokuwiswa kwemithetho enjengoMthetho woNcediso luPhuhliso, 1995, Umthetho weNguqulelo woRhulumente weNgqingqi Umthetho weSibini woLungiso, 1996, Umthetho waMaqumrhu kaMasipala, 1999, kunye noMthetho weMixokelelwano kaMasipala, 2000.
INJONGO YEZICWANGCISO ZOPHUHLISO OLUHLANGENEYO LOOMASIPALA
Imikhwa yamazwe ngamazwe kucwangciso loomasipala
Isakhelo esikhoyo somgaqo-nkqubo nesisemthethweni
Amathandabuzo nokungaqondwa kakuhle
Injongo
IMIKHWA YAMAZWE NGAMAZWE KUCWANGCISO LOOMASIPALA
Ucwangciso lokunikezwa kwabantu amagunya
Amava amazwe ngamazwe abonisa ukuba urhulumente wengingqi wedemokrasi nophuhliso lokwenene ufanele abe nendima ebanzi ekucwangciseni, ekulawuleni nasekuziseni uphuhliso ekuhlaleni.
Iimikhwa yamazwe ngamazwe "yokucinga ngokweemeko zomhlaba wonke nokwenza ngokweemeko zengingqi" iye yaguquka yaba lutyekelo olukhulayo lokuzisa urhulumente ebantwini ngokubanzi, ngokukodwa ucwangciso.
E-Indiya ukulungiswa komgaqo-siseko ngowe-1992 kwaveza ilungiselelo lokugunyaziswa kanobom kwabantu, kuquka ucwangciso lwasezidolophini ukusa kumaqumrhu eengingqi zedolophu.
Onke amagunya asekuhlaleni eJamani kufuneka alungiselele ezawo izicwangciso nangona kufuneka zivisisane nezicwangciso zamanye amacandelo.
E-Malaysia amagunya engingqi alungiselela izicwangciso namaphulo ajamelene neemfuno zengingqi yaye zanelisa izindululo zelizwe.
I-Indonesia inenkqubo yaminyaka le yocwangciso lophuhliso lwengingqi eqala ezantsi inyuke, iqala kumgangatho weelali.
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika wasabela kolu tyekelo ngokudala urhulumente wengingqi njengenxalenye eyahlukileyo, kodwa eqhagamsheleneyo enegunya lokulawula nokuwisa imithetho nomyalelo obalulekileyo wophuhliso. Ezinye zezixhobo eziyintloko zolu hlobo lutsha lorhulumente wengingqi wophuhliso yinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ukwenza ucwangciso lube lololawulo-melo
Utyekelo lolawulo-melo ehlabathini lonke lugxininisa imfuneko yokwabiwa ngobulungisa nangokulinganayo kobuncwane neenkonzo zidluliselwa kubemi bebonke. Kanjalo olu tyekelo luphumela kuqheliselo locwangciso lothabatho-nxaxheba kwabemi abaqhelekileyo babe nelizwi kwiimbambano zokwenene ezichaphazela ubomi babo.
Ucwangciso lothabatho-nxaxheba luthetha ukuba abantu ngabanye, amaqela neentlangano zifanele zifikelele kwinkcazelo ephathelele uphuhliso yaye zikwazi ukuba nenxaxheba kwiinkqubo zokwenza izigqibo ngemimandla ezihlala nezisebenza kuyo. Injongo yocwangciso lothabatho-nxaxheba ngokuyintloko kukwenza ulawulo-melo lube nzulu yaye kubonisa ukusuka kwingcamango "karhulumente" ukusa kwingcamango "kurhulumente osebenzayo". Abo bakhuthaza ucwangciso lothabatho-nxaxheba bakholelwa ukuba intsebenziswano enkulu ngakumbi phakathi korhulumente wengingqi nabemi uya kuphumela kucwangciso oluphuculiweyo nophuhliso ngokukodwa kumgangatho wasekuhlaleni.
Ngowe-1992, iinkokeli zamazwe ali-179 zasayina isicwangciso somsebenzi somhlaba wonke sophuhliso oluzinzileyo nolwalubizwa ngokuba yiAgenda 21 nolwalusekelwe kwisizindlo sokuba iimbambano zophuhliso zingathi zinikelwe ingqalelo ngokwenene kuphela ngokuba nenxhaxheba nokusebenzisana kwamagunya asekuhlaleni ngokuba nenxaxheba kwiinkqubo zocwangciso lwengingqi. I-Agenda 21 yengingqi icebisa ukuba oomasipala baqalise inkqubo yocwangciso ngokucebisana nabahlali baze bavumelane ngemiba efuna ukuphuhliswa kwimimandla yabo. Igqala uthabatho-nxaxheba ngokubanzi kukawonke-wonke ekwenzeni izigqibo njengenye yeemfuneko ezisisiseko sophuhliso oluzinzileyo.
EMzantsi Afrika, yonke imithetho enxulumene nophuhliso eyathi yawiswa ukususela ngowe-1994 imisela iinkqubo zothabath-nxaxheba ekwenziweni kwezicwangciso. Umthetho iMSA uyichaza ngokutsha ingcamango kamasipala ukuze iquke abemi basekuhlaleni, nto leyo igxininisa imfuneko yokumiselwa ngentsebenziswano kwemiba eza kuqala kuphuhliso lwengingqi.
Iingcamango eziguqukayo ngorhulumente
Sithetha nje utyekelo kukujonga urhulumente njengento enako ukufezekisa izithembiso zeenkonzo ezinikelwa kubemi bawo. Oomasipala bajongwa njengezithuthi zokuphuhlisa uqoqosho lwengingqi, nto leyo ithetha ukuba bafanele badale imeko-bume nezimo ezilungele utyalo-mali nokukhula kwezoqoqosho. Oomasipala bafanele ngokwandayo bafune ukuseka ubuhlakani nabanye abanebango ekunikeleni iinkonzo ngokuqinisekisa intsebenziswano nonxibelelwano nokwakhiwa iimanyano ezijoliswe ekuphuhlisweni kwengingqi.
Kwimeko yaseMzantsi Afrika, uphuhliso loqoqosho lwengingqi lugqalwa njengesiphumo esibalulekileyo senkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Inkqubo yocwangciso kamasipala ifanele idale iqonga lokubeka iimbambano zophuhliso kuxwebhu lwezinto umasipala amele athethe ngazo ngophuhliso yaye idale amathuba okumisela intsebenziswano nobuhlakani ekuxhaseni uphuhliso lwengingqi.
iv. Iphulo lokufikelela kwimo ezinzileyo
Olunye utyekelo lwamazwe ngamazwe, iphulo lokufikelela uphuhliso oluzinzileyo, lukhuthaza ukubaluleka kokuhlanganisa amaxhala emeko-bume neenkqbo zokwenza izigqibo zophuhliso lwentlalo noloqoqosho.
Ngokutsho kweLocal Agenda 21 neHabitat Agenda yamazwe ngamazwe, "uphuhliso lufanele luxhase ubomi basekuhlaleni namandla luze lusasaze iingenelo zophuhliso ngokulinganayo, ukuze ezi ziqhubeke zifumaneka kangangexesha elide". Inkqubela yoqoqosho eqhubekayo ngokuqhelekileyo ijongwa njengengazinzanga ngaphandle kokuba yanelisa kwaye yandisa iinkqubo zemeko-bume nophuhliso lwasekuhlaleni.
Isixeko saseCuritiba kumaZantsi eBrazil siye sanconywa ngokubanzi njengomzekelo wocwangciso oluzinzileyo nangokuthi "sisiXeko esihluphekileyo esisebenza ngokwenene".
Ingxoxo ephathelele uzinzo ihlafunwe kanobomi kumaxwebhu ahlukahlukeneyo asemthethweni nawomgaqo-nkqubo eMzantsi Afrika anjengala:
Uxwebhu Oluqulunqwayo Ngophuhliso Nocwangciso; kunye
Uphando olwenziwa kumazwe ngamazwe ngohlanganiso lusekelwe kuluvo lokuba uhlanganiso oluphuculiweyo luya kuba negalelo ekusetyenzisweni ngokuphumelela nangokufaneleke ngakumbi kobuncwane obunqongopheleyo. Eminye yemizekelo yamazwe ngamazwe yamaphulo ocwangciso oluhlangeneyo yile:
Ukucaciswa kwesiCwangciso Sophuhliso Oluhlangeneyo lweButho Leembacu laseTibet;
isiCwangciso Sophuhliso Oluhlangeneyo Lwezixeko Zeengingqi eThailand;
Iinkqubo Zocwangciso Lophuhliso Oluhlangeneyo Noluphathiswe Abantu eGhana;
Uphuhliso Oluhlangeneyo Lweedolophu Ezincinane Neziphakathi eIndiya; kunye
Uphando olwenziwe eMzantsi Afrika nelifa lawo lenkqubela nophuhliso olungalinganiyo, nemo engokoqobo yawo yeemfuno ezingaphele ndawo nobuncwane obushokoxekileyo, mhlawumbi lunconkothe ngakumbi yaye lucace gca kunayo nayiphi na enye indawo ehlabathini. UMzantsi Afrika awunakufane ukwazi ukuzithwala iimpazamo zophuhliso ezizindleko. Kunoko, kufuneka ufikelele uhlanganiso ngocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ngembono yokubophelela ndawonye ubuncwane obushokoxekileyo belizwe kwindlela evumelanayo nesenjongweni.
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO-NKQUBO NESISEMTHETHWENI
Ngokutsho koMgaqo-siseko (icandelo 152 nele-153), urhulumente wengingqi wongamele inkqubo yophuhliso koomasipala, yaye wongamele ucwangciso loomasipala. Lo myalelo obhalwe kumgaqo-siseko wokuba udibanise ukuphatha, ulwabiwo-mali nemisebenzi yakhe yocwangciso neenjongo zakhe ubonisa ngokucacileyo iinjongo ekwakujoliswe kuzo ngocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo:
ukuqinisekisa ukufezekiswa okuzinzileyo kweenkonzo;
ukukhuthaza uphuhliso lwentlalo noloqoqosho;
ukukhuthaza imeko-bume ekhuselekileyo neyempilo;
ukunikela ingqalelo ephambili kwiimfuno ezisisiseko zabemi; kunye nokukhuthaza ukubandakanyeka kwabemi basekuhlaleni.
I-WPLG iyavumelana nentsingiselo yoMgaqo-siseko njengoko ibhekisela kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ngokucacileyo ngokuthi sisixhobo sophuhliso sikarhulumente wengingqi. Ngaphandle kokuhlobanisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neziphumo zophuhliso zinto ezo ezivisisana kakhulu neenjongo ezichazwe kuMgaqo-siseko, iWPLG yandlala isizathu sokuba ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lugqalwa njengesixhobo sokufikelela ezi njongo. Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luya:
kuncedisa ukulungelelanisa ubuncwane obushokoxekileyo ukuze kusekelwe iinjongo zeenkqubo zezicwangciso ekuvunyelenwe ngazo;
kuqinisekisa ukuba izinto eziza kuqala zivunyelaniswa neentswelo ezingxamisekileyo;
kuqinisekisa uhlanganiso oluyimfuneko namanye amacandelo oburhulumente, luya kuba sisixhobo sonxibelelwano nentsebenziswano nawo; yaye kuba sisiseko sonxibelelwano phakathi kukarhulumente wengingqi namaziko asekuhlaleni/abahlali.
IMSA iyangqina ukuba ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luyimfuneko esemthethweni. Ngokubhekisele kwinjongo yayo ibhekisela kuMgaqo-siseko.
Ngokubhekisele kwisakhelo esisemthethweni neenkqubo, phezu kwalo nje iwonga lalo elisemthethweni, kucacile ukuba ucwangciso lophuhliso loomasipala oluhlangeneyo lona ngokwalo alusona isiphelo, koko lusisixhobo esiyimfuneko sokunceda urhulemente wengingqi afikelele iziphumo okanye iinjongo zakhe zophuhliso.
Izizathu zokudluliselwa kwendima yophuhliso nembopheleleko yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo koorhulumente bengingqi, phezu kwako nje ukulinganiselwa kobuchule babo, zezi:
ukusondela kwakhe ngentelekiso kumaziko asekuhlaleni nabahlali, iindawo neemeko zengingqi; kunye nokuba yindawo efanelekileyo yokunxibelelanisa utyalo-mali kunye nemisebenzi yamacandelo nabantu ababandakanyekileyo abahlukahlukeneyo ngokuvumelana nendawo kunye nexesha.
AMATHANDABUZO NOKUNGAQONDWA KAKUHLE
Phezu kwaso nje isibakala sokuba uMgaqo-siseko, ndawonye neWPLG, zinikela inkcazelo ecacileyo ngenjongo yocwangciso loomasipala lophuhliso oluhlangeneyo, kusekho amathandabuzo ahlukahlukeneyo nokungaqondwa kakuhle phakathi kwabameli borhulumente wengingqi neengcali zocwangciso:
Bambi abantu bayathandabuza enoba kufanelekile kusini na uuchitha ubuncwane obungakumbi nexesha kusenziwa ucwangciso ngoxa abantu belinde ngenkxalabo ukufezekiswa kwezithembiso.
Bambi abantu bayathandabuza enoba kuwufanele na umgudu ukwenza zonke ezi zicwangciso ngoxa phantse kungekho nabuphi na ubuncwane bophuhliso obufumanekayo, ngokukodwa kwinkoliso yoomasipala.
Abanye bayathandabuza enoba ucwangiso ngenene lusisixhobo esiluncedo sokufikelela iziphumo zophuhliso.
Amagosa amaninzi kumaphondo nesizwe basatyekele ekucingeleni ukuba ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luxhomekeke ngokukhethekileyo kulwabiwo-mali nemisebenzi karhulumente wengingqi.
Ngenxa yokuhlobana ngokusondeleyo kwayo neLDO, abantu abaninzi (ngokukodwa amagosa karhulumente wengingqi) anxulumanisa ucwangciso lophuhliso olusondeleyo nocwangciso olubanzi olungenanto yakwenza itheni neembopheleleko zawo. Ngaloo ndlela, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lushiyelwa kwicandelo elithile.
Koomasipala abaninzi, injongo eyintloko yokuyila ii-IDP (ngaphandle kwesibakala sokuba kuyimfuneko esemthethweni) kukuqulunqa uluhlu lwamaphulo otyalo-zimali ukuze bafune izimali zenkxaso ngaphandle, ngokukodwa amaphulo ezinto ezisisiseko axhaswa ngemali yiDPLG.
Ukutolikwa phosakeleyo okunjalo noku kukhathazeka kubonisa ukuba kusafuneka ingcaciso engakumbi ngenjongo nokuba sengqiqweni kocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuze kuqinisekiswe abanye babo babandakanyekileyo ngokufaneleka nokuba luncedo kocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengesixhobo sophuhliso lwezenltlalo noqoqosho.
INJONGO
Injongo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kukufezekiswa kweenkonzo ngendlela ekhawuleza nefaneleke ngakumbi nokulungiselela isakhelo sophuhliso loqoqosho nentlalo kumasipala. Kukho amakhonkco amaninzi phakathi kocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neziphumo zalo zophuhliso, afaneleke ngakumbi, ngokukodwa kumba wokuba oomasipala beneengxaki zemali, ukungxamiseka kokufezekiswa kweenkonzo, nokudala imisebenzi. Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lungaba negalelo ekususeni ilifa lophuhliso langaphambili, ukwenza ingcamango karhulumente wengingqi wophuhliso isebenze nokuqinisekisa intsebenziswano kurhulumente ophemelelayo.
Ukususa ilifa lophuhliso lwangaphambili
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yindlela yokumisa ngokutsha izixeko, iidolophu nemimandla yethu yasemaphandleni.
Ucwangciso lwexesha loCalulo lwabethelela ingcamango yophuhliso olwahlukahlukeneyo kwiiphethini zophuhliso ezichaseleneyo. Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luza kulungisa le misantsa luze lukhuthaze uzinziso loluntu oluhlangeneyo ngale ndlela:
ukuqinisekisa ukuba bonke abantu bayawaqonda amathuba avulekileyo ophuhliso, iiphethini notyekelo;
ukuvunyelaniswa kwemigaqo yophuhliso neemeko zasekuhlaleni nekhuthaza uphuhliso oluhlangeneyo noluzinzileyo ukwenziwa kwamacebo angqalileyo najoliswe ekumisweni ngokutsha kwezixeko needolophu; kunye nokwenziwa kwesakhelo sophuhliso olubanzi nesinikela imbono ephangaleleyo ngotyalo-mali olucetywa ngurhulumente namacandelo angasese.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yindlela yokukhuthaza ukulingana kwabantu kwezentlalo.
Inkqubo yocwangciso ivulela ithuba lothabatho-nxaxheba kwaye ivumela nenkqubo zengingqi zolawulo-melo, ukuxhotyiswa nenguqu yemo yezentlalo. Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo iyilwe ngendlela yokuba bonke abo babandakanyekileyo nabanebango babe nelizwi kwiimbambano ezichaphazela ubomi babo.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo sisixhobo sokulwa nobuhlwempu.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lufanele lulungise imisantsa emikhulu kwezentlalo nezoqoqosho njengokucalula phakathi kweedolophu neelali kwakunye neemeko ezimbi ezichaphazela amaqela awayehlelelekile ngenxa yobuhlanga, ubuni, ubudala okanye ukukhubazeka.
Umgaqo-siseko ufundisa ukuba "umasipala umele amise aze aqondise indlela aphethe ngayo nosetyenziso-mali nezicwangciso ukuze into ephambili eqwalaselwayo ibe ziimfuno ezisisiseko zoluntu". Amacebo obuchule, amaphulo nezindululo ezidalwe ngenkqubo yocwangciso lophuhliso olubalaseleyo zimele zivavanywe ngokomkhamo ezifak' isandla ngayo ekuxhobiseni nasekuphuculeni iimeko abaphila phantsi kwabo abo bahlelelekileyo.
Imo elungileyo, ehlangeneyo neyothabatho-nxaxheba yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ibangela ukuba ukuncitshiswa kobuhlwempu kunikelwe ingqalelo ngeenkalo ezininzi. I-IDP ingakwenza oku ngale ndlela:
ukujolisa kwiinkalo ezizezona zifuneka kakhulu;
ukubeka phambili amaphulo ajoliswe kwimeko emaxongo yabahlwempuzekileyo nabahlelelekileyo;
ukuqwalasela imeko yokungabi namhlaba ngokufeza amanyathelo afanelekileyo okubuyiselwa komhlaba;
ukukhuthaza uphuhliso loqoqosho lwengingqi; kunye nokulungiselela izakhelo ezibanzi ezingenisa abahlwempuzekileyo kuqoqosho.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo yindlela yokudala ubutyebi.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lungancedisa ekukhuthazeni uphuhliso lwezentlalo nolo qoqosho ngale ndlela:
ukuxhasa ngeemali ezivela kwamanye amacandelo karhulumente, iintlangano ezinikela ngemali nabatyali-zimali ngokuchaza nokuyila amaphulo nezicwangciso ezinomtsalane;
ukuqinisekisa ukudalwa kwemeko-bume elungele utyalo-zimali lwamacandelo angasese nokukhuthaza ngokubanzi uphuhliso loqoqosho lwengingqi; kunye nokucebisa ukungenela ngokuthe ngqo kuqoqosho, ngokomzekelo, ngokunikela iinkuthazo, ukuvelisa izinto ezisisiseko zophuhliso, nokuthenga, ukuphuhlisa nokuqashisa okanye ukuthengisa umhlaba.
Ukwenza ingcamango yophuhliso lukarhulumente wengingqi isebenze
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lilungiselelo lokuphucula ubomi babantu ngokusekwa kamaphulo nezicwangciso ezihlangeneyo nezizinzileyo.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lwenza iinkqubo ukulungelelanisa lonke uphuhliso namacandelo. Le nkqubo yocwangciso:
ifundisa ngokuqulunqwa kweendlela zocwangciso nophuhliso;
iqinisekisa zonke iinkalo zophuhliso eziqwalasela ukuqulunqwa kwenkqubo yokuhlanganisa nomsebenzi neenkqubo.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubeka isiseko sokwakha uluntul
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lungumchankcatho wokwakha ngokwengqiqo yokuba uluntu lunokuba nezinto zalo kummandla kamasipala;
ukudala ukwabelwana ngombono kuphuhliso lwekamva kummandla kamasipala;
ukuvulela uwonke wonke ithuba lokuxubusha nokuthengiselana;
ukufikelela kwizinto ekuvanwa ngazo kwinkoliso yezinto ezifuna ubuchule nokubeka phambili uphuhliso lweendawo zikamasipala;
iingxoxo mpikiswano zezopolitika ukuze kufikelelwe kubunye obuxhasa imiba ebekuvunyelwene ngayo;
ukunikela ubudlelane obuqinileyo kuphuhliso no kwabelana ngezinto eziqondwa ngendlela efanayo kwezona zinto ziphambili ezifana nokulwa indlala, ukuphuhliswa korhulumente wengingqi nokuphuhliswa kwemeko yezoqoqosho nokwanelisa imekobume.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lusisakhelo sobuchule sokufundisa ukuphucula ulawulo lukamasipala.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lunikela isakhelo sobuchule sokufundisa ukuphucula ulawulo lukamasipala ngokuthi:
lube likhonkco, luhlanganise lulungelelanise izicwangciso nezinto eziyilwayo zophuhliso, nezinye iindlela izicwangciso nezakhelo zikamasipala;
zisebenza njengesakhe somgaqo nkqu nesiseko apho uhlalo lwabiwo mali lonyaka lomasipala lumele lusekelwe khona;
lusebenza ngengesakhelo sobuchule ukwenza izigqibo kwinkqubo yebhunga;
ukunikela isakhelo sobuchule kwiinkqubo ezisebenzayo njengolawulo lwemicimbi yemali, ukufumana nokusebenzisa ulawulo lemihlaba.
ulungelelwaniso lobuncwane bezemali nobungakanani babantu bakamasipala nokusebenzisa ubuchule, imisebenzi neenkqbubo ukuwazisa nokubeka phambili izidingo zabo babezivinjiwe, nokulungisa izakhiwo ezikhoyo nemisetyenzana yezoqoqosho kumasipala;
ukunceda oomasipala ukuba baqwalasele ukuxhaswa kwendalo nokufezekiswa kwezithembiso nophuhliso lobuchule;
ukunikela imfundiso ecacileyo yolawulo lomphathi kamasipala nebhunga ukunikela ukhokelo nokuqhelisela ukuphatha ngokuphathelele ukudandalaziswa kwezinto neenjongo nosukelo; no kwenza umsebenzi ophunyezwa ngabaphathi, ngokukodwa koomasipala apho kukho iindawo ezimbalwa zokuphatha.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lunguthunywashe kwinguqu karhulumente wengingqi.
Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangenyeyo neenguqu zikarhulumente wengingqi zifana "nenkuku neqanda" ngezinye iindlela. Ezinye iindlela ezilandelwayo zeenguqu ziyafuneka ukuqiniseka ukuphumelela kwamalungiselelo nokusebenza kwenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Noko ke inkqubo yocwangciso izibandakanya nokugqiba ngobuchule nemisebenzi efuna ukulungiswa kokwakhiwa kukamasipala.
Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ifanele isebenzise iindlela eziya kuqinisekisa ukuba oomasipala bayakwazi ukufezekisa izithembiso, imisebenzi neenkqubo eziboniswe ziinkqubo zokucangcwisa. Ezi nkqubo zokucwangcisa ziyakukhulisa iindlela ezaziwayo zenguqu ngokuvisisana nezinto eziphambili neenjongo ukuze zisebenze ngokuzeleyo kuphuhliso lukarhulumente omtsha.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lijelo lokutsala utyalo mali.
Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo iyakuvulela amathuba okuba nentembelo kutyalo mali ngokunaba ngakumbi kwimiba ecacileyo nekuvunyelwene kuyo yezemali nezicwangciso zotyalo mali.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luthetha ukwazisa umasipala, amaphondo, uhlahlo-lwabiwo mali lukazwelonke neenkqubo kunye namaziko anika imali, abahlali bakamasipala nabanina ongowangaphandle ofuna ukutyala imali kummandla kamasipala. Isenokuba ngurhulumente wangaphandle okanye oqukayo wangaphandle wengingqi . Inkqubo yocwangciso ifanele ivelise umsebenzi noyilo olufanelekileyo eliya kukhawulezisa ukukhula nokusetyenziswa kwemali ngamaqumrhu awahlukeneyo. Oku kuya kubangela ukuba inkqubo yocwangciso oluhlangeneyo lwenze izakhelo zotyalo mali ngokwenza usukelo nexesha elimiselweyo lokuphumeza imisebenzi neenkqubo ezithile.
EMzantsi Afrika imali eninzi ikhona ukuze ixhase imisebenzi kwizinga lengingqi enokusetyenziswa. Oku kungenxa yokungabikho koyilo lomsebenzi ofanelekileyo okanye ucwangciso lezoshishino. Abo babolekisa ngemali bezizwe ngezizwe balangazelela uyilo lwemisebenzi. Uhlobo olunjalo loyilo (olungaphaya nje koludwe lweentlokwana zoko kunqwenelwayo) bafuna ucwangciso. Ngalo ndlela, ukufezekiswa kwezithembiso ezibalulekileyo asiyo mali kodwa kukucwangcisa ngendlela efanelekileyo.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lusisixhobo sokuqinisekisa ukuba ubuncwane babiwa ngendela eyiyo.
I-IDPs zenza oomasipala ukuba babeke esikalini iimbopheleleko zabo ngokocwangciso babeke izinto eziphambili zeenkqubo nokunikelwa kobuncwane. Kumbandela wokungalingani okukhulu, i-IDPs zisebenza njengesakhelo sikamasipala sokubeka izinto eziphambili ngokwamanyathelo azo ukuphumeza iimfuno zongxamiseko, ngoxa ukumisela kwezoqoqosho ngokubanzi, nezakhiwo zikamasipala nezentlalo kuhleli kukho.
Apho ubuncwane (bezemali) buyintabalala, ibancinaneka kakhulu imfuneko yokucwangcisa ngokufanelekileyo. Ukanti xa ubuncwane bunqongophele ucwangciso olufanelekileyo luyafuneka ukucingela ukuba obu buncwane bufanele busetyenziswe ngendlela eyiyo neyingenelo. Imigangatho ebekwe kwangaphambili idla ngokuba yeyexabiso elixhomileyo koomasipala, abangenamali. Ukucwangcisa kuzisa izisombululo, ngokuthi zivavanye ezinye iindlela zokusombulula inkqubo yothatho nxaxheba. Uluntu olungamahlwempu alunako ukumelane neemeko apho lungekhoyo ucwangciso. I-IDP incedisa umasipala ekwabeleni ubuncwane igqala indlela exhasayo.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luyinqwelo mafutha ekhawulezisa ukufezekiswa kwezithembiso.
Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubeka kwindawo efanelekileyo inkqubo yabacebisi ngokuthi:
inkqubo yokwazisa kakuhle, ukukhawulezi, kodwa nokuxhaswa kwenkqubo yokwenza izigqibo;
ukunciphisa ukubambezela ngenxa yokungaboni ngasonye nokungamkelwa ebudeni nokusebenza kwenkqubo;
ukuqiniseka ngolawulo olufanelekileyo nolusemgangathweni nokusetyenziswa kwemali nobuncwane babantu ukuxhasa ukusebenza; no kunciphisa iimeko apho iingxowa mali zabelwa ukwenza iminikelo yenkonzo zingenakusetyenziswa ngexesha elifanelekileyo ngenxa yokungqongophala komsebenzi osemgangathweni nosengqiqweni ocetywayo waza wamkelwe.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lusisixhobo zokuphendula kwezopolitika nentonga yokulinganisa ukusebenza kukamasipala.
I-IDP ibotshelelwe kwixesha leofisi, ngoko ke:
ibhunga likamasipala namabhunga banokuphendula ngenxa yomsebenzi;
uluntu lunokusebenzisa i-IDP njengentonga yokulinganisa ukusebenza kwabezopolitiko; no kuba amabhunga anokuyisebenzisa njengento yokulinganisa ukusebenza kolawulo nokunika imvume yezopolitiko.
Urhulumente wengingqi uya kuthi gqolo acele umngeni ukukhuthaza izigqibo zophuhliso kwimeko yobuncwane obusikelwe umda. Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ifanele inike igunya lengingqi injongo ecacileyo nesakhelo esicacileyo ukukhokela kwizigqibo zophuhliso nokwenza isiseko ukulinganisa ukusebenza kukamasipala.
Ukunyanzelisa urhulumente wobambiswano
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luyindlela yolungelelwano nokulungelelanisa phakathi kwamanqanam karhulumente.
I-IDPs zizixhobo ezibalulekileyo zokuqinisekisa ukuhlangana kwemisetyenzana yorhulumente wengingqi namanye amanqanam okuphuhlisa ucwangciso kwinqanaba lamaphondo, uzwelonke nakwizizwe ngezizwe, ngokusebenza njengesiseko sokunxibelelana nokusebenza kunye.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo luyindlela yolungelelwano nokulungelelanisa phakathi kwinqanaba likarhulumente.
Kanye phakathi kumasipala i-IDP idlala indima yokunikela ngesiseko ukubophelela phakathi kwamagosa, amabhunga, abemi nabanye abanebango. Ekubeni oku kubophelela kuqwalasela izinto ezixhalabisayo njengokwabiwa kohlahlo lwabiwo mali, kufanele kwenze ngaphezulu ngakumbi nje kunokuthetha. Kwixesha elidana noko oku kubophelela kufanele kukhuthaze unxibelelwano oluqinileyo lwasekuhlaleni, nokwenza ubuhlobo obuya kwenza ukuba achazwe ngokutsha "umasipala" kuMthetho wokwenene Weenkqubo zikaMasipala.
Ii-IDP zisebenza ngengesiseko esibophelelayo phakathi kukarhulumente wengingqi nabemi kwizinga lengingqi, nakwabo banebango abahlukeneyo namaqela anomdla. Uthatho- nxaxheba nokuphendula kukarhulumente kuba nentsingiselo kuphela ukuba kuphethe imiba eqinileyo, izicwangciso nokwabiwa kwemithombo.
UKUQWALASELA IZIKHOKELO ZOMGAQO- NKQUBO KAZWELONKE EZIKHOYO NEMITHETHO-SISEKO YOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO.
OKO KUTHETHWA LIPHEPHA LENGXELO-NGQANGI LIKARHULUMENTE
I-WPLG (oko kutsho iPhepha leNgxelo-ngqangi kaRhulumente lorhulumente wengingqi) ngaphantsi kwecandelo B "kuphuhliso lorhulumente wengingqi", ithi zonke izikhokelo zenkqubo yomgaqo kazwelonke zifanelekile kurhulumente wengingqi. Zisekelwe ngokubanzi kumgaqo-siseko nakumgaqo wenkqubo kazwelonke onjengeNkqubo yoKwakha ngokutsha noPhuhliso (RDP) noKukhula, iNgqesho noLwabiwo (GEAR). Zithi zenze isakhelo koko kuqulethwe yiIDP.
Olu phuhliso lwenkqubo yomgaqo olukule ncwadana yokufundisa nemigaqo lunokushwankathelwa ngale ndlela ilandelayo:
Ukufundiswa ngeemfuno zabantu.
Ukulwa indlala kunikelwa ingqalelo ekhethekileyo kwabo bahlelelekileyo neqela elingafumani mathuba nokungabi namkhethe ngokwesini.
Ukulondoloza imeko-bume ekhuselekileyo nenempilo.
Ukukhula kwemeko yezoqoqosho ngokudala imivuzo namathuba engqesho.
Ukubandakanya abahlali, uluntu kwanabo banamabango.
Ukulondoloza iinkonzo, oomasipala nezentlalo.
OKO KUTHETHWA NGUMTHETHO WOPHUHLISO NOBONELELO
I-DFA (oko kutsho uMthetho woPhuhliso noBonelelo) ekubhekiswe kuyo kwi-WPLG, yongezelela eminye imigaqo ebalulekileyo efana nale:
uhlanganiso nentlalo esemgangathweni iidolophu nezixeko (endaweni yeendawo zasezidolophini ezixineneyo);
ukusebenzisa ngokupheleleyo kwezakhiwo ezikhoyo neenkonzo (kunezinto nje ezifana nazo);
nokuqwalaselwa kwemeko yokwexeshana nesisigxina yokuhlala.
Njengoko ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lunegalelo kwezentlalo nakuphuhliso lwezoqoqosho, lumele lunikele ingqalelo kule migaqo.
AMAVA OCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO XA KUNAMHLANJE II-IDP ezininzi ezaphuhliswayo ngowe-1998/1999 azizange zizivelele ezi zizikhokelo nemigaqo, okanye naziphina izibakala zezinto ekubhekiselwe kuzo. Iinkalo ezifana nokwahlukana ngokwentlalo (umz. iqela elihlelelekileyo okanye iyantlukwano ngokwesini), ukukwazi ukuphila ngokufanelekileyo nokuzixhasa zonke ezo zinto akhange zisiweso. Kubonakala ukuba belungekho ulwazi olungendlela yokuqwalasela ezo zikhokelo zenkqubo nemigaqo, kwisicwangciso senkqubo.
UKUHLANGANISA IZIKHOKELO ZOMGAQO-NKQUBO NEMITHETHO-SISEKO KAZWELONKE
Ngaphandle nje kokungena kwiinkcukacha zemigaqo neemfundiso, le migaqo-nkqubo inokunikela ukhokelo nolwalathiso ngeendlela zokuqwalasela uphuhliso lwezikhokelo zomgaqo-nkqubo nemithetho-siseko kucwangciso lukamasipala oluhlangeneyo.
Umthetho- siseko ongeemfuno ezisisiseko zokwazisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ufanele unikelwe ingqalelo ngezi ndlela:
ukuchongwa komsantsa obonakalayo wezinto ezisiseko kumele kube yinxalenye yohlalutyo;
ukwahlukana kweemfuno ezahlolwayo ebudeni bokuba nenxaxheba kukawonke wonke kwimeko yezentlalo, ngokwesini nokucalula iimfuno ezisisiseko nezingezosiseko;
ukuqinisekisa ukwaziswa kweemfuno ezisisiseko kuyaboniswa kwiinjongo;
nokuqinisekisa ukuba iindlela ezichanekileyo ngokuphathelele kwiindlela zokulungiselela iimfuno ezinxulumene neenkonzo ezisisiseko.
Namanye amazwi: I-IDP imele inike impendulo engqalileyo ngokomlinganiselo efuna ukuziphucula ngayo iindlela ezifanelekileyo zeemfuno ezisisiseko ukwanelisa abantu.
Umgaqo-nkqubo wezikhokelo zokuliwa kobuhlwempu nokulingana ngokobuni umele unikelwe ingqalelo ngokwenza oku:
ukuquka ukuzinziswa kweengxaki kwiimeko zentlalo nezoqoqosho nokulingana ngokwesini.
nokuchonga amaqela athwaxwa linxele likaKhetsekile namanye amaqela aneengxaki ezikhethekileyo ezimele zisingathwe.
ukukhuthaza ukuba nenxaxheba kwamaqela athwaxwa bubuhlwempu, amaqela aneengxaki ezikhethekileyo, amabhinqa, ulutsha njl., kwinkqubo kawonke- wonke ngabameli abasemthethweni, okanye abantu abafanelekileyo abanolwazi.
ukuzibekela iinjongo ezingqalileyo ezizodwa njengeqela, ngokuqinisekisa ukuba ezi njongo ziyayizinzisa imbambano engobuhlwempu, neembambano zeqela elineengxaki ezinzulu, nocalucalulo olungokwesini;
ukuhlola iindlela ezizezinye ngokuqwalasela igalelo lazo ekusombululeni iingxaki zobuhlwempu nokungalingani ngokwesini;
ukuhlola ezinye iindlela ngokuqwalasela igalelo lokulwa ubuhlwempu nokungabikho kobulungisa ngokwesini;
ukunikela ingqalelo kubuhlwempu nemibandela engokwesini xa kuyilwa imisebenzi (iindleko, indawo, nokufakelwa njl.);
nokuyila inkqubo yoluhlu lwamaxabiso erhafu kunikelwa ingqalelo ekhethekileyo kubuni nakubuhlwempu.
II-IDP zimele ziphendule ngegalelo elilindelekileyo lokusombulula imeko yobuhwempu, ukungabikho kobulungisa ngokwesini nenkxalabo enzulu yengxaki yamaqela, nendlela afuna ukuyizinzisa ngayo umasipala le mibandela.
Imithetho siseko yokuzinza kwemekobume imele ihlanganiswe:
ukubandakanya abo banebango abafanelekayo nemithombo yabantu abaphethe ezemekobume kwiinkqubo zikawonke-wonke ukuqinisekisa ukuba iingxaki nezoyikiso ziyaboniswa kwezi njongo;
ukuhlola ezinye iindlela ngokuqwalasela igalelo lazo kwimekobume nokuqwalasela iinkalo zemeko bume xa kusenziwa uyilo.
Ngamafuphi, ii-IDP zimele ziphendule kumasipala ngendlela aya kujongana ngayo neengxaki zemekobume nokuphepha igalelo elingalunganga kwimekobume.
Izikhokelo zomgaqo-nkqubo zihlobene nokukhuthaza ukukhula kwezoqoqosho, imivuzo namathuba engqesho kufanele ziqwalaselwe ngokwenza oku:
ukuhlalutya imeko yezoqoqosho, imizila nokubanakho ngexesha lolo hlalutyo, ubuncinane kwinqanaba A noC loomasipala (ngokwenqanaba likaB loomasipala lo msebenzi usenokuba mkhulu kakhulu);
ukubandakanya ibutho loosomashishini (kuquka abameli bamaziko angagunyaziswanga) kwinkqubo yokuba nenxaxheba kukawonke-wonke;
ukuqinisekisa ukuba umasipala ngamnye umisela iziko elijongene nezengqesho/iLED njengenxalenye yeIDP (inqanaba B loomasipala isenokunikwa isikhokelo ngokuhlangeneyo ngokweziphaluka ngokwenza iindibano zokufundisana ngokuthobela umyalelo);
ukugqiba ngokwemilinganiselo yokuphucula imeko yamaziko yabatyali zimali babucala nemisetyenzana eyenziwa ngamaziko angagunyaziswanga nokugqiba ngemimandla yeenkonzo zikamasipala zobuhlakani nangamanyathelo okukhuthaza ubuhlakani.
Imigaqo ebandakanya abahlali, ibutho loluntu nabo banebango kuzo zonke iinkqubo zoomasipala iza kuqhutywa ngokweenkcukacha kwisahluko sesi-9 kolu yilo lomgaqo-nkqubo.
Umgaqo weenkonzo ezixhasayo, iindawo zokuhlala noomasipala zimele zisingathwe ngokuthi:
kuhlalutywe iintlawulo zeenkonzo ezahlukeneyo neengxaki nolawulo olufanelekileyo nolwanelisayo lweenkonzo zoluntu ebudeni bolu hlalutyo;
kulungiswe imibandela ephathelele kukuxhaswa ngemali neendleko nokuhlawulwa kweenkonzo ebudeni bokuba nenxaxheba kule nkqubo;
kuyilwe iinjongo ezinikela ingqalelo kuzinzo;
kugqitywe ngezinye iindlela zobuchule ngokusekelwe kwiindlela zokuzixhasa kunikelwe ingqalelo kwinkxaso yemali xa kuyilwa umsebenzi (iinkonzo ezisemgangathweni, njalo njalo.).
Ngamafuphi: ii-IDP zimele zikuphephe ukuzalisa uludwe nje lewminqweno,zimele zibenendlela ecacileyo eza kuziphumeza ngayo iinkonzo zikamasipala nokonga iindleko kangangoko kunokwenzeka, kwimeko efikelelekayo nezinzileyo.
IZINTO EZIBANDAKANYEKILEYO NGOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO LUKAMASIPALA NGOKWENKQUBO KARHULUMENTE YOCWANGCISO NOPHUHLISO
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO-NKQUBO OKHOYO NESISEMTHETHWENI
Umgaqo-siseko ufuna "into ekhethekileyo kodwa izigaba ezixhomekeke esinye kwesinye"
zikarhulumente. Lo nto ithetha ukuthi ingqukumba leyo ebambe iintambo ekucwangciseni le misetyenzana iza kuba luxanduva lwayo, kodwa kwangaxeshanye le misetyenzana nezinye izinto ezicetywayo ezikhokelwayo, ziyahambelana
IWPLG iba yechanekileyo ekwabeni iindima noxanduva, nendlela ezifanele zisebenzelane ngazo. Ifuna indlela efanayo emanyeneyo okanye elungeleleneyo yokusebenzelana, kunendlela nje enye ukusuka entla ukuya ezantsi nokusuka ezantsi ukuya entla. Kolu manyano, ucwangciso lwasekuhlaleni lumele lwaziswe nguzwelonke/ okanye yimigaqo-nkqubo yamaphondo, indlela zokusebenza nemigangatho, kodwa izicwangciso zezinye izigaba zikarhulumente zimele zihlanganiswe kwinqanaba lasekuhlaleni kunikelwa ingqalelo kwiimfuno zasekuhlaleni, izinto izingoondoqo nobuncwane.
Oku kusebenza kwiinkqubo zamaziko ezahlukeneyo. Ngeli xesha iWPLG inikela ubume obucacileyo korhulumente ayitsho ngokungqalileyo ukuba oku kuthetha ntoni kumxokelelwano wophuhliso locwangciso.
IMSA (uyilo13-4-2000) ayinabi, isithi 'umba ocetywayo ngoomasipala umele luhambisane noko kucetywayo ngokophuhliso nezinye zezinto ezichaphazela umasipala, amalungu/imibutho karhulumente yephondo ame kulo umasipala, amalungu kazwelonke ...
Akayidandalazizi le meko yolu lungelelwano enokubonwa kuphela njengenkqubo edibeneyo, njengoko unikwe inkqubo yocwangciso efunwa kuphela yiMSA ingazuzwa njani.
Ithande ukulubeka olu xanduva lolungelelaniso kumasipala ngokumcela alungelelanise isicwangciso ukuba asilungelelananga nezicwangciso zophuhliso neendlela zobuchule zeminye imibutho yombuso.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
kwabalulwa ukwandiswa ukwabelwa kwabaphantsi amagunya okuya kuthi kunike ii-IDP amandla ukuba ziphembelele ukufezekiswa kwezithembiso, okanye/
nokuyila kakuhle nokubethelelwa kwenkqubo yocwangciso yoorhulumente abahlukeneyo enokwenza ii-IDP zibe nefuthe kwezinye izigaba zikarhulumente (kuquka icandelo lamasebe) ngendela ezichitha ngayo iingxowa mali zazo koomasipala.
Ukuba zonke izinto eziyimfuneko azifumaneki, i-IDP iya kufana nesixhobo esingenamazinyo okanye uqheliselo olungenamsebenzi ngokubhekiselele ekufezekisweni kwezithembiso nezinto ezixabisekileyo kwinqanaba lasekuhlaleni.
Ikwakho nenye ingxaki, ngokuphathelele kukwabelwa kwabangaphantsi kwamagunya nenkqubo yokucetywa koorhulumente abahlukeneyo. Ekubeni nje ukuphunyezwa kweIDP
kuxhomekeke kwiindlela ezingachazwanga zokunikela ingxowa mali ukuba isebenze kwimisebenzi eyilwayo, inkqubo yokhuthazo kumabhunga eengingqi iya kungqubana nemithetho ecetywayo. Kunoko kumele kujongwe kwindlela yokonga iindleko njengesisombululo nokwenza iindlela zokhetho zisebenziseke ngeendlela ezifanelekileyo. Le nkqubo yokhuthazo ityhafisa nawaphi na amalinge ngokuba isebenzise kakuhle imithombo yobutyebi enqabileyo.
IMITHETHO-SISEKO YOMXOKELELWANO WOCWANGCISO KARHULUMENTE
Izikhokelo zophuhliso zikazwelonke nemigaqo zifanele zazise ucwangciso lophuhliso ngazo zonke iimeko.
Imeko nganye inendlela yayo eyahlukileyo yemisebenzi yophuhliso nemisebenzi yocwangciso ehambelana nendlela yemisebenzi nommandla wolawulo.
Izidingo, oondoqo nemithombo yabahlali bakamasipala neemeko zengingqi, kuya kufuneka zazise inkqubo yocwangciso kuwo onke amasebe karhululumente nawo onke amacandelo ukuya kufikelela kwindlela yokusebenza okanye ukunikela ngemali kwimisebenzi ekwinqanaba lengingqi.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo loomasipala njengesixhobo sokuhlanganisa ukusebenza ngokweszelizwe nexesha ifanele yazise kwaye yaziswe, ngokucetywa kwezinye iizigaba zikarhulumente, kuquka amacandelo/amasebe ocwangciso.
Isivumelwano solungelelwano phakathi kwemithetho-siseko kazwelonke/izikhokelo, iimfuno zezicwangciso ngokwamacandelo (imigangatho yobugcisa bamaphondo) izidingo zengingqi, iimeko nemithombo, zimele ziphunyezwe ngu "mthetho-siseko wemali yelizwe". Ngokwalo mthetho-siseko, izigqibo kumanqanaba awahlukeneyo karhulumente zimele zivumelane kwaye zibophelele. Umzekelo, urhulumente wengingqi umele abe nenxaxheba xa kusenziwa izigqibo ngeenkqubo zikazwelonke okanye zamaphondo nanini na izigqibo zichaphazela imeko yasekuhlaleni. Ezi zigqibo ziyabophelela kwinqanaba lasekuhlaleni kuzwelonke nakumaphondo kwaye kumelwe kwaziswe ingingqi leyo ngendlela ezihlanganiswe ngayo ezi zigqibo. Izigqibo ezilolo hlobo ziza kuhlolwa ukuba ziyavisisana na nezigqibo zikazwelonke okanye zamaphondo, ngamalungu amaphondo okanye kazwelonke apho ingingqi ifanele imelwe.
Le mithetho-siseko ibonisa ukucwangcisa izinto ngomanyano ukusuka kwabo baphezulu nabasezantsi nabo basezantsi nabaphezulu ngendlela yobulumko.
IZIKHOKELO NGOLWABIWO LWEENDIMA NOXANDUVA
Uzwelonke ufanele anike:
Isakhelo secandelo, samaphondo nocwangciso lukamasipala ukuqinisekisa :
ukuba isakhelo sinezikhokelo zomgaqo-nkqubo omnye nemithetho-siseko efanayo;
imigaqo eyandlalwe ngokubanzi ngokuphathelele kumacandelo (amacancelo ekujoliswe kuwo)
iindlela zobuchule ezibanzi ezingendawo (iindawo ekujoliswe kuzo).
Ulungelelaniso nokumiswa ngokubaluleka kodweliso lweenkqubo nohlahlo lwabiwo- mali phakathi kwamacandelo ngokuvisisana nesakhelo.
Ngokwembono yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ayikho imfuneko yamacandelo amaninzi ophuhliso lukazwelonke. Kodwa linokuba khona icandelo locwangciso lokuzalisa imali, ngenjongo yokunceda uwonke- wonke neenkonzo zamasebe kazwelonke namaphondo.
Isigaba sephondo sifanele sinike:
isakhelo esingqalileyo, oko kukuthi into ehlangeneyo kuwo onke amacandelo amasebe kubo bonke oomasipala equka oku:
indlela yophuhliso yephondo eneenjongo zexesha elimisiweyo nojoliso lokuzalisa imali neenkonzo ezikwelo phondo (kuquka ixesha lemali elimiselweyo nemigangatho nomlinganiselo elungiswe ngokommandla) kwaye ngokwamaphulo amaphondo neenkqubo;
nesakhelo sesithuba sawo onke amacandelo noomasipala.
Isakhelo samaphondo sinokuquka izinto ezingqalileyo zendlu yowiso-mthetho kazwelonke ephathelele kwizinto ezithile ezifunekayo ezichazwe kakuhle ezibonakalayo kwiimeko zeenginqi.
Ulungelelaniso lodweliso lweenkqubo zamacandelo nezithili kunye nolungelelwano phakathi kocwangciso lukamasipala nocwangciso lwamacandelo.
Isigaba sikarhulumente wengingqi sifanele sithabathe iminyaka emihlanu ye IDP njengenxalenye yenkqubo yocwangciso oluhlangeneyo nokufezekiswa kwezithembiso, ephumeza imisebenzi okanye enika iinkonzo kwiindawo zikamasipala ethi ngokufanelekileyo yazise:
ngohlahlo lwabiwo- mali lonyaka lukamasipala;
ngohlahlo lwabiwo-mali neenkqubo zotyalo-mali zamacandelo amasebe (kuzwelonke nakumaphondo) oluphumeza amaphulo okanye lunike iinkonzo phakathi kumasipala;
izicwangciso zamashishini kamasipala;
izigqibo zolawulo lokusetyenziswa komhlaba ;
amagunya asekuhlaleni angawombutho nemixokelelwano yolawulo nokubeka esweni nokusebenza kwemixokelelwano yolawulo.
Iindawo zikarhulumente wengingqi nguyena ndoqo kwindima yophuhliso nocwangciso.
Kwindawo yokhuphiswano yeemfuno zabantu namalungelo aphambili ezi meko zasekuhlaleni zimele zinxulumane, nezikhokelo zikazwelonke namacandelo anikelwe ingqalelo, kwimisebenzi ekhethekileyo neezicwangciso.
IZIKHOKELO KUNXULUMANO PHAKATHI KWEZIGABA ZIKARHULUMENTE NAPHAKATHI KUKAMASIPALA NAMACANDELO OCWANGCISO
Oku kunxulumana kufanele kulandele umthetho-siseko wokuvisisana kwenkcazelo nokuhlolisiswa nokulungelelana phakathi kwezigaba, kunokuba ibe yinkcazelo ecalanye. Inkqubo yolunxulumano imele ibe nezi ngongoma zilandelayo:
Izakhelo zikazwelonke nezamaphondo zibandakanya abameli abasuka kwezinye iindawo zikarhulumente. Ezi zakhelo (ziquka izinto ezifunekayo zocwangciso olusemthethweni zamacandelo awahlukeneyo) ukwazisa ucwangciso lukamasipala.
Imiba efanelekileyo ekhethekileyo yecandelo lamasebe (kumaphondo nakuzwelonke) ukunikela ukhokelo okanye/nokwenza izifundo ngocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ukudibana kunyanzelekile phakathi koomasipala nabameli abasuka kumaphondo nakumanqanaba kazwelonke oko kuya kulungiselelwa kwizithili/ nakumanqanaba eengingqi.
Ii-IDP (zincanyatheliswe izicwangciso zecandelo ngokweemfuneko) ziya kungeniswa kwiLungu leSigqeba soLawulo (MEC) ukuze urhulumente wengingqi azihlole. Le nkqubo yohlolo iza kuzalisa imisebenzi emithathu eyahlukeneyo:
ukuhlolisisa ukusebenzelana kwezinto ezifunekayo ngokusemthethweni nemigaqo-nkqubo ebalulekileyo yezikhokelo;
ukunika ingxelo ekwinqanaba eliphakamileyo enxulumene neendlela zokusebenza ezikumgangatho oxhomileyo wesicwangciso senkqubo noxwebhu lwe-IDP (njengenxalenye yenkqubo yokufunda)
ukuhlola ukuba amaphulo neenkqubo eziyiliweyo zingenzeka ngokolungelelwano neekomiti ezenziwe ngabameli bamasebe amaphondo nakazwelonke (esekelwe kumagqabantshintshi abhaliweyo).
Ilungu lesigqeba lephondo (iMEC) linokuwaba lo msebenzi lize ngokwemisebenzi yolungelelaniso liwahlulele iikomiti ezincinane kumanqanaba ezithili/eengingqi.
ukuhambisana neemfuneko ezisemthethweni nezomgaqo-nkqubo;
ukwenzeka nokuphila komsebenzi okanye iinkqubo ezilandelwayo; ne nezigqibo ezenziweyo ngokuphathelele kukuhlanganiswa kwezinto eziyiliweyo kumaphondo /kuzwelonke ngamacandelo ohlahlo lwabiwo- mali.
Iziphumo zale nkqubo yolungelelwano zifanele zazise izicwangciso/uhlahlo lwabiwo mali lwamaphondo namacandelo amaphondo abandakanyekileyo.
v. Amacandelo amasebe (amaphondo/kazwelonke) aya kunika imali/okanye aphumeze imisebenzi/iinkqubo ku okanye nomasipala, ngokuhambisana nokuzinikela nangokwabiwa ekuvunyelwene ngako ngeendima noxanduva.
Kuxhomekeke kwimimiselo yephondo elo ukugqiba ukuba ezi ndlela zenziwa ngonxibelelwano olufuna iintlanganiso ezihlangeneyo. Oku kufanele kwenziwe ngomoya wokugcina ulawulo nemigudu ikwinqanaba elilawulekayo.
Le nkqubo yocwangciso iya kuqinisekisa ucwangciso lukamasipala necandelo locwangciso ukuba:
lwazisiwe zizakhelo ezifanayo ezisemthethweni zomgaqo-nkqubo;
ukuvisisana ngokwazisana;
nokwazisa ngohlahlo lwabiwo-mali kucwangciso lwezoshishino lukamasipala nolwamasebe amaphondo nakazwelonke.
ULUNGELELWANO KUMACANDELO KAMASIPALA NOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO-NKQUBO NESISEMTHETHWENI
I-MSA ithi inkqubo yophuhliso imele ihambisane nezicwangciso zamacandelo amaphondo okanye akazwelonke neemfuno zocwangciso. Kukwamiswela nokuba indlela enye yocwangciso, equkayo nayo ifanele ithatyathwe ihlanganiswe kucwangiciso lolawulo.
Icandelo lowiso mthetho kuzwelonke liqulathe iintlobo ezahlukeneyo zezinto ezifunekayo kumasipala ukuze kwenziwe izicwangciso. Iimfuno zamacandelo ziyahluka ngale ndlela ilandelayo:
e Iimfuno ezisemthethweni zokwenza izicwangciso eziqinisekileyo njengezicwangcios zophuhliso lweenkonzo zamanzi.
g Imfuno yokuba ucwangciso luthathwe njengelungu le, okanye inxalenye ye IDP njengeendela zobuchule noko kujoliswe kuko kulwabiwo lwezindlu .
Esi sicwangciso silandelayo sishwankathela iimfuno sisebenzisa ezi zintlu:
Uluhlu lwemfuno Imfuno yecandelo
Imfuno yocwangciso olukhethekileyo Ucwangciso lophuhliso lwamanzi (WSDP), ucwangciso lwezothutho oluhlanganisiweyo (ITP), isicwangciso solawulo lwemeko yogutyulo ehlanganisiweyo (IWMP), Iinjongo zophuhliso lomhlaba (LDO)-ithathwe indawo yazo ziimfuno zezicwangciso zezithuba njengenxalenye ye-IDP.
Igalelo elongeza ixabiso I-Ajenda 21 yengingqi.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Oomasipala aba bebekade bedidekile kwindlela yokusebenzisa iimfuno zemigaqo engokwasemthethweni nemiyalelo ebambekayo. Bambalwa kakhulu oomasipala abakhe bazama ukwenza ulungelelwano phakathi kweenkonzo zophuhliso zamanzi nocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, umzekelo. Abo bakwenzayo oko bakufumanisa kunzima kakhulu. Okwesibini nokona kuqheleke ngakumbi, ukongezelela kubunzima obuvelayo kwiimfuno ezisemthethweni zecandelo loko kucetywayo, ukuhlanganiswa kwamacandelo akuzange kuphunyezwe. Kwezinye iindawo oku kwakhe kwazanywa kodwa uqheliselo lwamandulo nokungabikho kokusondelelana kwemigaqo yamacandelo kwawenza wantsonkotha umsebenzi lowo. Ukongezelela, ukungabikho okwaneleyo kwemiyalelo yangaphambili egqityiweyo yee-IDP kwafikelela kumba wokuba oomasipala aba abazange bafika kwinqanaba lokujongana nemisebenzi ngendlela yamacandelo.
INKQUBO YOKWENZA IZIKHOKELO ZOLUNGELELWANO
Injongo yolungelelwano lwecandelo
Ilinge lolungelelwano linenjongo yokuba likhokele oomasipala ukuzalisa iinjongo zezicwangciso ezibekwa ngurhulumente kazwelonke kumacandelo amasebe. Eli linge alinyatheli kumba weemfuno ezisemthethweni- liyindlela esetyenziswayo yencwadana yesikhokelo. Lisebenza kwizinto ezisele zikho ezisemthethweni neendlela zenkqubo nangokuthi oomasipala bangazenza iinkqubo zabo zokuceba, kwaye zivisisane neemfuno ezisemthethweni.. Umzamo wolungelelwano unenjongo yokwenza ubudlelwane nengxoxo phakathi kweIDP neenkqubo zokuceba zamacandelo.
Iiimfuno zikazwelonke ezisemthethweni zamacandelo ziyahluka ngokuma. umzekelo ngexesha lokubhalwa:
Isebe leMicimbi yeMihlaba ibingekagqibi ngePhepha lengxelo-ngqangi likarhulumente kuCwangciso loPhuhliso okanye lomthetho wokucwangciswa kwezithuba. Omnye umzekelo ngowokuba ngeli xesha iSebe licacelwe ukuba isicwangciso somhlaba sifuna ukuba sihlanganiswe kwinkqubo yeIDP, kwakungekabikho mgaqo-nkqubo wokucwangciswa kokulungiswa kwemihlaba..
Isebe leMicimbi yaManzi naMahlathi belinawo umthetho ogqityiweyo, izikhokelo zomgaqo-nkqubo, nezixhobo ezixhasa urhulumente wengingqi njengeencwadana zokufundisa namava okuphumeza imisebenzi. Ngaloo ndlela umzamo wokulungelelanisa iinkonzo zamanzi kwizicwangciso zophuhliso neeIDP ziphuhliswe kakuhle.
Isebe lezeMvelo noKhenketho iimfuno zalo ezivumelana neeEIP neeEMP azikayifumani ingenelo kumava okuphumeza izinto ezithile. Igalelo likarhulumente wengingqi belingacacanga. Omnye umzekelo ngokuba abanye osinga macandelo abacwangcisayo basekwimfuno zezinto ezingekazinziswa ngokwenkqubo yomthetho, njengokucwangcisa ukuchitha ioyilie
Ithuba nokusebenza kwezinto ezifunekayo
Iimfuno zecandelo zihlanganiswe kulo mzamo kwithuba likazwelonke. Iimfuno zamaphondo azikasiwaso. Iimfuno zamasebe amathandathu kazwelonke ziye zahlolelwa ulungelelwano kula masebe::
Isebe leMicimbi yaManzi namaHlathi.
Isebe lezoThutho.
Isebe leMicimbi yezeNdalo noKhenketho.
Isebe leMicimbi yeMihlaba.
Isebe loRhulumente wePhondo noweNgingqi.
Noko ke, izikhokelo zibanzi ngokwaneleyo ukuquka iimfuno ezibalulekileyo zamasebe ngendlela efanelekileyo. Oomasipala banokusebenzisa indlela yokwenza kuwo nawaphi na amacandelo njengamalungelo aphambili asekuhlaleni, kunye neemfuno zemveliso ezicwangcisiweyo. Ukuncedisa lo msebenzi, oomasipala banokufuna ukuqwalasela ngokubanzi iindlela ezimbini zala macandelo.
a Okokuqala, loo macandelo athi azifezekise izithembiso, iimveliso okanye ukuqwalasela okujoliswe kuko njengamanzi, izindlu okanye izakhiwo.
b Okwesibini, lawo achubekileyo kwiinkqubo nemigaqo njengezendalo nokucwangcisa izithuba.
Izikhokelo zolungelelwano zicwangcisa iinkqubo kumanqanaba karhulumente, oko kukuthi phakathi kwezinga likarhulumente wengingqi (nangona iimfuno ngokwazo zaqalisa kumgaqo- nkqubo kazwelonke nomthetho). Oko kuthetha ukuthi le ndlela yokwenza ayizange ithethe ngokungqalileyo ngolungelelwano phakathi kwamanqanaba karhulumente, nangona kuye kwebhekiswe kuyo xa olo lungelelwaniso lufuneka ukuze kuleugelelaniswe inkqubo ecwangcisiweyo yecandelo/IDP. Ngamanye amazwi, ulungelelwano lwamanzi, ezothutho okanye kucwangciso lwezindlu inkqubo ye-IDP ithi ibenokuqwalaselwa, ngeli xesha ulungelelwano lwecandelo lezindlu phakathi korhulumente wengingqi nowamaphondo lungasiwaso. Nangona ulungiselelo lokunika inkcazelo ngobukho bezibonenelelo zezindlu lufuneka kwinkqubo ye-IDP, oko kubonisa ucwangciso lwaminyaka le lwezindlu luhlanganiswa neIDP. Ukunxibelelana kuthelekelelwa ukuba kuluxanduva lwamacandelo ngokwawo kunokuba oko kube yinkqubo yeIDP, nangona inkqubo ye-IDP yolungelelwano iya kufaka igxalaba kakhulu kulo mba.
Ulungelelwano lwamacandelo
Isakhelo esikhoyo somgaqo nkqubo nesisemthethweni.
Amava xa kunamhlanje
Inkqubo yokwenza izikhokelo zolungelelwano
I- IDP ifanele iquke izinga elisengqiqweni lobuchwepheshe nolungelelwano nenkcukacha zolungelelwano ukuze iqinisekise ukuba:
indlela yokwenene yothatho-nxaxheba ibandakanya abahlali/abanesakhono ukwenza izigqibo ngezinto zasekuhlaleni, imigangatho, uxanduva neendleko, kunokuyeka nje ukuba izigqibo zenziwe ngoochwepheshe nabezoshishino;
ucwangciso olunobuchule, inxalenye yalo ikukukhetha izinto zobuchwepheshe nezinto zeziko elithile oku kujoliswe kakhulu nasekuqondeni iindleko, ulwaneliseko neemfuno ezisiseko, ukulwa indlala, igalelo elingokwesini, izinto ezingemeko bume neminye imithetho siseko yophuhliso;
ukucwangcisa ukwazisa uhlahlo lwabiwo mali nokunceda ukukhawulezisa nokuphucula ukusebenza, oko kukuthi ukubonisa ngqo ubungakanani, umgangatho, ixesha, iindleko noxanduva.
ukuhlanganiswa kwamacandelo awahlukeneyo nolungelelwaniso oko kufuna ukuba ukucetywa kwenkqubo yomsebenzi kuxhaswe ngamaqela oochwepheshe amelwe kuyo yonke ikomiti ye-IDP ukuxubusha nokulungisa ukuqinisekisa ulungelelwaniso nokuvumelana neenjongo zonke nobuchule; nokuba olo cwangciso lunokuseka inkqubo yolawulo esebenzayo ye-IDP ukuba ibe yelungeleleneyo nenazo zonke iinkcukacha zamacandelo nocwangciso lobuchwepheshe. Kwelinye icala, kukho ukuxhalabela ukuqwalaselwa kokuphunyezwa komsebenzi okufanele kujongwe:
Amaxesha amiselweyo
Asiyiyo yonke imisebenzi enokuba kwizinga elifanayo nenokuba neenkcukacha ezibekelwe ixesha elilinganayo.
Imiqulu yocwangciso
Imiqulu yocwangciso yophuhliso oluhlangeneyo ayifanelanga ukuba ibe nde kakhulu.
Izinto ezicwangcisiweyo kumele zifundeke lula kwimiqulu leyo ukwenzela amacandelo awahlukeneyo ulawulo nokubekwa esweni. Imele isebenze njengomqulu ekubhekiswa kuwo wezopolitiko osetyenziswa ngabo baphetheyo kwamasipala, amabhunga ukwazisa nowonke wonke onomdla, kunokuba ibe ngowabantu abakhethekileyo becandelo.
Ngoko ke i-IDP, ifanele iquke uphengululo olufutshane lawo onke amaphulo neenkqubo ezinoku:
imisetyenzana eyintloko;
ixesha;
neendleko nohlahlo-lwabiwo mali.
IZIKHOKELO ZOKULUNGELELANISA ICANDELO LOCWANGCISO LUKAMASIPALA NOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Amalinge okulungelelanisa inkqubo yeemfuno zocwangciso oluhlangeneyo kunyanzelekile ukuba abenxamnye nokunyuselana amehlo phakathi kokuzalisa iimfuno zomthetho nokuphuhlisa amalungelo aphambili asekuhlaleni. Noko ke, oku kunyuselana amehlo kunako ukoyiswa kunokuthi kophulelwane ngokusebenzisa amabinzana athi "okusemxholweni", ulungelelwano nokuhlanganiswa "nokulungelelana nokuhamba kunye:.
Indlela osingathwa ngayo umba wolungelelwano kwamasipala uxhomekela kwimeko yokufaneleka kwecandelo elo likamasipala. Ukufaneleka kumi ngendlela icandelo eliwusingatha ngayo umbandela wamacandelo awahlukeneyo e-IDP namalungelo aphambili nemisebenzi ye-IDP. Ukuba icandelo okanye iinkalo zecandelo, zinobudlelwane namalungelo aphambili okanye imisebenzi ngoko ke, icandelo liya kuhlanganiswa kwinkqubo yocwangciso yophuhliso oluhlangeneyo. Kule meko, ukuba kukho iimfuneko zomthetho zokucetywa kukumasipala ngokuphathelele kwicandelo, ngoko ezi mfuno zinokuthatyathwa njengenxalenyeyenkqubo ye-IDP. Noko ke, ukuba icandelo okanye iinkalo ezithile zecandelo, ekubeni ke kukho iimfuno zezicwangciso zikamasipala ezingaphathelelanga kumalungelo aphambili nemisebenzi ngoko ke icandelo elihambisana naloo nkqubo icetywayo kuya kufuneka lilungiselelwe lilawulwe kwezi nkalo zecandelo eziwela ngaphandle kwenkqubo ye-
IMEKO A
Ucwangciso lweCandelo oluhlangeneyo
Ucwangciso lwecandelo
IMEKO B
Ucwangciso lweCandelo oluhlangeneyo
Ucwangciso lweCandelo oluhamba nolunye
Esi sicwangciso silandelayo sibonisa indlela icandelo elilungeleleneyo elinokwenzeka ngayo kwinqanaba ngalinye ngokwenkqubo ye-IDP. Oku kunikwe iinkcukacha ngako ngakumbi kwiNcwadana esisikhokelo 3.
Amacandelo ngokubanzi
Amanzi, ulawulo lwezothutho nogutyulo
Inqanaba 1: Uhlalutyo
Ukungena ngokubanzi koondoqo- uhlalutyo lwecandelo apho kukho ukuhambelana noondoqo beIDP.
Uhlalutyo oluqatha lwemiba yamalungelo aphambili kwiinkalo zecandelo elineenkcazelo eziyimfuneko nokuhlalutya iimfuno zamalungelo aphambili e-IDP; isivumelwano senkqubo ehambelanayo apho zonke iimfuno zingafaniyo kuhlalutyo oluqatha lwamalungelo aphambili e-
Ukubandakanyeka kweengcaphephe zokuyila imisebenzi ecetywayo
Iinkqubo ezihlangeneyo zecandelo
Iinkqubo ezihlangeneyo zecandelo
Ukuba semfuthweni kwinguqu
Oomasipala kufanele bahlale beziphaphele iimfuno zamazinga awahlukeneyo, ukuvisisana nalawo sele egqityiwe nokuhlanganisa nenkqubo ezicwangcisiweyo zasekuhlaleni ezibalulekileyo. Kunyanzelekile ukuba bahlale besemfuthweni bayiqonde imithetho nemigaqo yeenkqubo egqibezela iimfuno ezithile ezithe zaphuhliswa ngelo xesha kwakuyilwa le ncwadi yesiKhokelo.
IINDIMA NOXANDUVA LOOMASIPALA BESITHILI NABENGINGQI
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO-NKQUBO NESISEMTHETHWENI
Umthetho owiswayo osebenzayo ufuna ukuba amaBhunga ezithili namaBhunga kaMasipala weNgingqi ukuba enze ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ngokomthetho wokulungiswa kwaMaqumrhu kamasipala, isithili sikamasipala sinoxanduva lokwenza ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kuso sonke isithili sikamasipala, kuquka isakhelo socwangciso lophuhliso oluhlangeneyo sayo yonke imimandla yesithili sikamasipala. Umthetho waMaqumrhu kaMasipala uyaxela kwakhona ukuba isakhelo sibophelela kokubini isithili sikamasipala noomasipala bengingqi kummandla kamasipala.
sichonge ucwangciso neemfuno zezinto ezicwangciswayo ezibophelelayo ngokomthetho kazwelonke namaphondo kumasipala wesithili noomasipala bengingqi.
sixele imithetho-siseko esebenzayo nendlela yokwenza efanele isetyenziswe ngokuphathelele kuloo mibandela;
nokubona imigaqo yokucebisana phakathi kwesithili noomasipala bengingqi kwinkqubo yokuyila ii-IDP nemigaqo echaphazela iinguqu kwisakhelo.
Iimfuno ezingokwasemthethweni zifanelele zibonwe ngokobume bendawo obuthetha ulwalamano phakathi kwamabhunga esithili namabhunga engingqi. Ngoxa kwixesha elidlulileyo ngokubanzi, abo babelawula iindawo ezithile oomasipala bengingqi bedolophu, amabhunga esithili kwiindawo ezisemaphandleni, kamva bebeya kwabelana ngoxanduva kwakwiindawo ezifanayo, ngenxa yokumiselwa okusondeleyo koomasipala. Ucwangciso lwengingqi nocwangciso lwesithili luya kwahluka ngokwezelizwe hayi ngokwendawo. Ulwalamano phakathi kwamaBhunga ezithili namaBhunga kaMasipala weNgingqi lufanele luguquke ngokuphawulekayo.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Ngeli xa kucacile ukuba ukucwangcisa kwesithili nokucwangcisa koomasipala bengingqi kufanele bazisane, uwiso mthetho alucaci ngendlela oku okumele kulungelelaniswe ngayo.
Kufuneka ukuba oko kubhideka kucaciswe kuze kuphetshwe khon'ukuze amabhunga amatsha abandakanyeke kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Njengoko ulwalamano phakathi kwezikhundla zoomasipala bengingqi noomasipala besithili lusahluka kakhulu kwindawo ngeendawo, izikhokelo zifanele zibe nokujikajika, kodwa ethubeni zifanele ziqiniseke ukuba uhlobo olutsha lolwalamano phakathi kwamabhunga esithili namabhunga engingqi luyamiselwa ngokuvumelana ngolwahlulo olutsha lweendima emva kwendawo.
IMIGAQO ENGOKWAHLULWA KWEENDIMA NOXANDUVA
Kukho iindlela ezine ezibalulekileyo ezifanele zinikelwe ingqalelo ekwehlulweni okufanelekileyo kweendima ezibophelela urhulumente. Unyuselwano mehlo phakathi kocwangciso olusondeleyo ebantwini nokuphumeza ukusetyenziswa kwemithombo yendalo nokusikelwa umda kowemithombo ekhoyo konke oku kushwankathelwa ngale ndlela idweliswe ngezantsi apha:
Ukusondela ebantwini nakwiindawo
Ucwangciso olufanelekileyo lunikela iingqalelo kwizinto zokwenene neemfuno zabantu neemeko zeendawo zasekuhlaleni ezahlukeneyo. Izinga locwangciso kwinqanaba lesithili eMzantsi Afrika olumele lwenzeke iindawo apho kukho abantu abasisigidi nabakumgama ongaphezulu kwe 10 000 km ngokomlinganiselo lukhulu kakhulu kuhlobo olunjalo lwengingqi locwangciso.
Izikhundla neendleko
Oomasipala abaninzi beengingqi bayabulaleka kakhulu ngokwezikhundla. Ngoko ke,
Kuya kuba luncedo ukuba kusetyenziswe ezinye iindlela ezicela umngeni., ezifuna imithombo enqabileyo, kwinqanaba eliphakamileyo kunokuzama ukunikela le mithombo inqabileyo nexabiso layo lixhomileyo kwindawo nganye encinane.
Ukudibanisa ulawulo lokufezekiswa kwezithembiso nenguqu kumaziko
Izigqibo zocwangciso zimelwe ziguqulelwe ekubeni luhlahlo-lwabiwo mali nezicwangciso zamashishini kwabo baphethe ukusebenza kwazo. Inkqubo yokucwangcisa iyakuthetha ukuba nempembelelo ekusebenziseni ulawulo. Ekubeni eli khonkco libalulekile ekuphuculeni ukufezekiswa kwezithembiso, oomasipala bengingqi bafanele babandakanyeke ekucebeni imisebenzi neenkqubo.
Izinga lesithili liya kuba liqonga lengxoxo apha ulungelelwaniso lwengingqi ezahlukeneyo lolungelelwano phakathi koomasipala bengingqi amasebe amacandelo amaphondo/kazwelonke amele abenenxaxheba.
IZIKHOKELO ZOKWAHLULWA KWEENDIMA NOXANDUVA NGOKWAMANQANABA EZICWANGCISO
Umgangatho wokuceba imisetyenzana phakathi kwesithili noomasipala bengingqi uyafuneka ukuqinisekisa ukuba imisetyenzana yokuceba ibakho neemveliso zibakho ngexesha elinye khona ukuze ukusingatha kunye noxanduva koomasipala kuzokuthatyathwa ngabo bonke abo babophelelekileyo, ngexesha elinye. Le indlela yokwenza iza kuphepha ukwenza into efanayo yeenkqubo ezihlangeneyo nokwandisa ukusetyenziswa kwezikhundla esebenzelanayo yoluntu. Iya kuqinisekisa ukucebisana phakathi koomasipala bengingqi noomasipala besithili kwisigqibo esichaphazela nesibabophelela kunye.
Ukwahlulahlulwa kwezona ndima ziziintloko noxanduva koomasipala besithili nabengingqi kucwangciso lamanqanaba kwandlalwe kwesi sicwangciso singezantsi.
Inqanaba locwangciso
Uhlalutyo
Ubuchule
Amaphulo
Ukuvunywa
Kwizinga lengingqi
Ukugqiba ngemiba yasekuhlaleni, iingxaki, ukubonisa isakhono namalungelo aphambili
Ukuchaza umbono wengingqi nezona njongo.
Ukuba nenxaxheba kumsebenzi wokufundisana wendlela yobuchule kwinqanaba lesithili.
Ukugqiba ngeendlela zobuchule ngokwemibandela engundoqo ngokohlalutyo lwenanqanaba lesithili
Ukuyila amaphulo ebhnunga engingqi ngendlela yobuchule nganye
Ukuqulunqa iiNkqubo eziHlangeneyo zengingqi zokulawula uphumezo.
Ukuqinisekisa ukuba i-IDP yamkelwe libhunga lengingqi.
Ukugqiba nezinga lemiba yesithili, iingxaki, ukubonisa isakhono namalungelo aphambili.
Ukuhlanganisa uhlalutyo lweziphumo zesithili noomasipala bengingqi nokuchaza imiba ekuvisiswana ngayo yamalungelo aphambili.
Ukuchaza umbono wesithili neenjongo.
Ukwenza isiganeko sokusebenza ngokuhlangeneyo koomasipala basekuhlaleni nabadlala iindima eziphambili kumaphondo nakuzwelonke ngokuthi balungiselele isakhelo ukulungelelanisa ubuchule.
Ukuyila amaphulo ebhunga engingqi ngendlela yobuchule nganye.
Ukuqulunqa iiNkqubo ezihlangeneyo zesithili zokulawula uphumezo.
Ukulungelelanisa nokuhlola Imali egciniweyo nokusebenza kweenkqubo zomasipala bengingqi nabesithili
Ukuqiniseka ukuba i-IDP yamkelwe liBhunga lesiThili.
Ukulungelelanisa ii-IDP nomasipala kwibhunga lesithili kwimimandla nakumanye amanqanaba karhulumente.
UHLENGAHLENGISO LWAMALUNGISELELO OCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO- NKQUBO NESISEMTHETHWENI
I-WPLG igxininisa imfuneko yenguqulelo kwinkqubo yolawulo lukamasipala ngaphandle kokuceba naluphi na uhlengahlengiso olulungiselelweyo. Ukunikela ingqalelo kwiimeko ezahlukeneyo, kushiyelwa kumasipala lowo ukuba aphuhlise ukucetywa kocwangciso lwamalungiselelo afanelekileyo. Ngokukodwa kuphuhliso lwe-IDP, i-WPLG icinezela ukuba le nkqubo "ingasiwa" kubacebisi, kodwa "ifanele ilawulwe apha koomasipala ukuvulela indlela ucwangciso lobuchule oluhambela phambili kumba wolawulo, nokwakhiwa kolungelelwano nobudlelwane phakathi kwabaphathi nabasebenzi, ukukhulisa ulwalamano oluhle lwemisebenzi" (WPLG, p.28).
Ngeli xa iWPLG ifuna ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukuba lulawulwe phakathi kumasipala ngaphandle kokuchaza ukuba ngubani iMSA yona ithande ukungqala kulo mba. Ithi Ikomiti Elawulalyo yebhunga likamasipala (okanye uSodolophu, okanye -ukuba abakho bobabini ikomiti enyuliweyo okanye amabhunga) afanele alawule uyilo lwe-IDP luze lwabele olu xanduva umlawuli kamasipala.
Umoya wesakhelo esingokwasemthethweni sezopolitiko ucacile: Ii-IDP zifanele zibe nenxaxheba kulawulo lukamasipala nenkqubo ehlangeneyo yokuceba nokufezekiswa kwezithembiso. Uxanduva oluzeleyo lungaphakathi kumasipala namalungu akhe.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Oomasipala abaninzi bayazihambisa ii-IDP zabo ukuba le misebenzi isingathwe ngendlela eyahlukileyo kwindlela yenkqubo kamasipala eqhelekileyo. Ulawulo lukamasipala, okanye amabhunga okanye zombini, bezingabandakanyekanga kule nkqubo.
Le ndlela yokusingatha umsebenzi wocwangciso ithe ngokuyinxalenye yabakho ngenxa yokudideka ngokuphathelele kwiindima noxanduva loomasipala. Okungakumbi, oomasipala abaninzi bebexhalabile ngocelomgeni loyilo lwee-IDP ngokwalo, obekunokudlulela ngaphaya kwamandla abo ngokwemigqaliselo yexesha nomgangatho wemfundo. Olu dideko beluphathelele kuukungabiko kwenkcazelo ecacileyo nokwahlula imisebenzi:
yokulawula inkqubo yokucwangcisa nokunika ucwangciso olusemgangathweni neenkonzo ezincedisayo.
Ngeli xa kukhatywa izinto ezilindelweyo ezingekho ngqiqweni eziye zaba luphuhliso lwabacwangcisi, abaphathi boomasipala abaninzi bakuphephile ukumelana nezinto ezicela umngeni zabacwangcisi abalawulayo, nokulungiselela isicwangciso senkqubo.
IMITHETHO-SISEKO YOKWABA IINDIMA
Ukwabiwa kweendima noxanduva olungaphakathi kucwangciso lwenkqubo kamasipala kumele kukhokelwe yimigaqo yedemokhrasi kwelinye icala, ize ibe yimigaqo ekhokelayo enjongo yayo ijoliswe kwinkqubo ehlangeneyo yokuceba nokufezekisa izithembiso.
Idemokhrasi entsha eMzantsi Afrika imela udityaniso phakathi kwenkqubo emela idemokhrasi , apho amalungu anyuliweyo njengamabhunga amele enze isigqibo okanye avumele izigqibo, aze asebenzisane , athethathethane ngohlobo lwedemokhrasi, apho izigqibo ekufikwa kuzo zifuna ingxoxo kawonke-wonke neenkqubo zothethathethwano. Kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo oku kusebenzisa idemokhrasi kuthetha ukuba:
inkqubo ayiyonkqubo yokucwangcisa kurhulumente kamasipala, kodwa liqonga lengxoxo apho iingxoxo nothethathethwano lwenziwa khona ngabantu abahlukeneyo abanebango kumasipala, nokwenza isigqibo sokugqibela nokubopheleleka kwibhunga likamasipala njengequmrhu elinyuliweyo elifanele liphendule kuwonke wonke ngokusebenza kwemithombo kawonke wonke.
Ukumiselwa kwenqkubo ehlangeneyo yokucwangcisa nokufezekisa izithembiso (okanye ukucwangcisa nokulawula ukusebenza) kufuna ukubandakanyeka okuzeleyo kwabo baphathi balawulayo kwinkqubo yocwangciso lukamasipala.
Kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo oku kuthetha ukuba:
le nkqubo imele iphathwe ngumntu osuka phakathi kurhulumente kamasipala, omela uMlawuli kaMasipala (CEO), owabelwe amandla okuba afumane bonke abasebenzi abafanelekileyo ngaphakathi kwibhodi karhulumente kamasipala, nokuba kufanele kubekho amacandelo ahlukeneyo ekomiti ye-IDP okanye iqela labasebenzi emele iquke iintloko zamasebe kamasipala kwaye ubuncinane ibe ngabo masipala bahlala kwiKomiti Ephetheyohi njengesisekoi sokwenza inguqu kwiziko kulawulo lukamasipala.
Ngaphandle kokuba ziye zazalisekiswa izinto kwangaphambili, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lunokuba nethuba elincinane kakhulu lokuba sisixhobo esisebenzayo kulawulo lwabantu nophuhliso lorhulumente wengingqi.
IZIKHOKELO ZOKWABIWA/ZOKWAHLULWA KWEENDIMA NOXANDUVA
Ukwahlulwa kweendima noxanduva kunokwahluka phakathi kweentlobo zoomasipala, ngokokufumaneka kwabantu nemithombo yeziko elo. Ukuba nje kuhambelana nemithetho-siseko, ukunikezwa kweendima noxanduva kubantu abadlala iindima eziphambili kunokuba nomahluko kancinane. Ngaphaya koko, indima ecetywayo yokwahlulwa iya kusebenza njengencwadana esisikhokelo kuluhlu B loomasipala.
Abadlali-ndima
Iindima noxanduva
Ibhunga likamasipala
Amabhunga
Ibani Ukudibanisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo namaqela abavoti/iiwadi
Ukwenza isigqibo ngesicwangciso senkqubo; ukonyula abantu abaphetheyo; ukubeka esweni isicwangciso senkqubo
Ulawulo nolungelelaniso lulonke uxanduva (ukuqinisekisa ukuba bonke abasemxholweni bayabandakanyeka)
UkulaUkulawula imicimbi yemihla ngemihla yokuyila inkqubo endaweni yoMlawuli kaMasipala
Ukuq(ukuqinisekisa ukuba le nkqubo ilawulwa kakuhle nangendlela elungeleleneyo)
ukunukunika imveliso ephathelele kumanyathelo awahlukeneyo okuceba ukus ukushwankathela/ukwetyisa/ukuqhubela phambili iimveliso ezivela kwinkqubo yothatho-nxaxheba ingxu ingxoxo /ukwenza amagqabantshintshi ngeemveliso ezivela kubacebisi okanye abanye abaqeqeshelwe umsebenzi ngokukhethekileyo
Oku k Oku kusenokuba kusuka kulawulo lukamasipala okanye kwikontraka
Indlel Indlela yesikhokelo/ ukuncedisa ukucwangcisa iindibano zokufundisana/ ukwenza imiqulu/ izifundo ezikhethekileyo
Iingcali zocwangciso zisesenokuthabatha indawo "kanobhala"
Amag Amagosa kaMasipala ama amagosa angoochwepheshe, iintloko zamasebe
Ukus Ukusebenzisa ubungcali/kwicandelo nenkcazelo
Uk yo Ukulungiselela uyilo lwephulo elicetywayo.
Lum Lumela izinto abanomdla kuzo nokuba negalelo kulwazi nakwiingcamango
INDLELA YOKWENZA UCWANGCISO NOKULUSEBENZISA
IIMFUNO ZOMGAQO- NKQUBO NEZISEMTHETHWENI
Ngokwe WPLG, indlela yokusebenzisa ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kukunceda oomasipala ukuzaliza uphuhliso lomsebenzi ngokuthi:
ubancede baqonde ingcamango ezintsha ezisetyenziswayo kummandla wabo;
ukubacela ukuba bavumelane ngombono ohlanganisiweyo oqinileyo wommandla;
ukuba baphuhlise ubuchule bokuphumeza oko kube kumbono benngamahlakani nabanye abanebango;
ukuba balungelelanise imithombo yezemali neyeziko emva kwenjongo yomgaqo- nkqubo nodweliso lweenkqubo;
ukuqinisekisa ukuhlangana kwemisetyenzana karhulumente wengingqi namanye amanqanaba ocebo ocwangciso lophuhliso, ngokusebenza njengesiseko sokuhlangana nangokuqhakamshelana;
ukusebenza njengesiseko sokuzibophelela phakathi kukarhulumente wengingqi nabemi;
nokuvumela oomasipala babeke phambili iinkqubo nokunikela ngobuncwane.
Ngamafuphi: Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lufuna ukuba lucetywe kakuhle, luhlalutywe, kusetyenziswe iindela zobuchule kwaziswe kwaneenjongo zokwenza isigqibo kwimiba ephathelele kukuphuhliso lukamasipala. I-WPLG iceba amanyathelo enkqubo ecwangcisiweyo:
Ukuhlola imeko eqhubekayo ngoku yezentlalo, uqoqosho nezinto zokwemvelo zokwenene kummandla kamasipala-izinto zokwenene eziqhubekayo.
Ukugqiba ngeemfuno zoluntu ngokucebisana okusondeleyo .
Ukubeka phambili ezi mfuno ngokoludwe longxamiseko nangokubaluleka ngokwexesha elide.
Uphuhliso lesakhelo esihlanganisiweyo nezinto ekujoliswe kuzo ukuphumeza iimfuno.
Ukwenza iindlela zobuchule ukuphumeza iinjongo ngexesha elimisiweyo.
Ukufezwa kwemisebenzi neenkqubo ukuphumeza ezona zinto zisukelwayo ziyintloko.
Ukusebenzisa isixhobo sokubeka esweni ukulinganisela igalelo nomsebenzi.
I-WPLG ayicacisi kumba wenkqubo ye"mveliso" nakwimeko yemiqulu yocwangciso nophuhliso oluhlangeneyo:
Ngeli xa ingcamango enge-IDP ingekokwenza ucwangciso oluhlangeneyo noluntsonkothileyo, oomasipala abanako ukucwangcisa yonke into ngokweenkcukacha kunyaka wabo wokuqala. Kunoko, ii-IDP zifanele zixhobise oomasipala ukuba bakwazi ukubeka izinto eziphambili ngendlela enobuchule nengqalileyo ngemisetyenzana nemithombo. Umzamo wokuceba ontsonkothe kakhulu unokuzala ucwangciso olungekho ngqiqweni olingenamithombo yabantu neyemali ukuze luphunyezwe."
Umbuzo wokuba sifanele sintsonkothe kanjani isiphumo nokuba sifanele sibe neenkcukacha ezinjani iinkqubo zemveliso zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo usafuna impendulo.
IMSA ichaza iimfuno ezincinane ezingokwasemthethweni ngokuphathelele kwiziqulatho okanye "amalungu aphambili" e-IDP aquka (ngokobude amanyathelo acetyiswe yi-WPLG):
umbono (wangaphakathi nangaphandle);
amalungelo aphambili ophuhliso;
uphuhliso lweenjongo;
ubuchule obusebenzayo;
ucwangciso lokulawula intlekele;
ucwangciso lwemali (kuquka umsebenzi wohlahlo lwabiwo mali lweminyaka emi-3);
Uludwe lweziqulatho lubonisa ngokucacileyo ukuyila ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Oomasipala abaninzi nabacebisi babo abacwangcisayo bakufumanisa kunzima ukumelana neendlela ezicela umngeni eziphathelele kwiimfuno ze-WPLG ne-MSA:
Abaninzi bakufumanise kunzima ukulungiselela inkqubo yothatho-nxaxheba lukawonke- wonke ngendlela efanelekileyo.
Omasipala abaninzi bachithe imali eninzi kwiindlela zokwenza izinto ezintsonkothileyo ezingenanjongo nezingahlolisiswanga ngendlela eyiyo (badla ngokukhokelwa ngendlela engeyiyo yimithetho yamaphondo ethi ibhale olo hlalutyo ngokweenkcukacha) nto leyo engeloncedo ekuqondeni imimandla ebalulekileyo.
Abacwangcisi abaninzi bakufumanise kunzima ukuhlobanisa iziphumo zohlalutyo lwedata okanye iimfuno zothatho- nxaxheba.
Akakho koomasipala okwaziyo ukujamelana neendlela zoyilo zophuhliso, ukwenza ukhetho lobuchule, ukubeka phambili izinto ngokwenkqubo yazo nokuphendula imibuzo yokuba kwenzeke NJANI.
Inkoliso yee-IDP ayinako ukwenza okwaneleyo ukukhokela ukusebenza ibe ikude kakhulu ukusebenzisa ngokunempumelelo isixhobo solawulo.
Izinto ezininzi ezilucelo mgeni bezintsha. Uqeqesho olufanelekileyo neenkqubo zenkxaso bezingekasetyenziswa. Incwadana yokufundisa ye-IDP , ethe yazama ukunceda oomasipala ukuba bajamelane nolucelo mngeni lweemeko ezintsha ngeenkcukacha zamanyathelo ngamanyathelo nezixhobo ngezixhobo ithe yantsonkotha kakhulu. Ithande ukukhuthaza iindlela zokwenza ezityhafisa inkqubo yengxoxo ephangaleleyo "kwimiba yokwenene" nezona ndlela zifanelekileyo neendlela zokujongana nazo.
Ngamafuphi: Inkoliso yomasipala nabacebisi babo ayikazifumani iindlela zokujamelana nocelomngeni olutsha zokuhlanganisa iindela zokwenza uthatho nxaxheba, ubuchule nokubusebenzisa kumsebenzi ocwangciswayo. Izikhokelo ezikhoyo azikwazanga ukuphendula ngendlela efanelekileyo imibuzo ebalulekileyo.
IMITHETHO-SISEKO YENDLELA YOKUCWANGCISA
I-IDP ifanele ibonise izidingo/iingxaki zamalungelo aphambili zikamasipala nabahlali bakhe.
Imithombo ekhoyo kufanele isetyenziselwe iinjongo zokufundisa.
Ucwangciso lufanele lube lolobuchule, oko kuthetha ukuthi kusekelwe kwinkqubo yokhetho lokwazisa nokwenza uphando ngezisombululo zokubala iindleko .
iv. I-IDP ifanele isebenzise indlela yophumezo, oko kukuthi ifanele ingqale kwimicimbi yohlahlo lwabiwo- mali, kwimicimbi yoshishino, kwizigqibo zolawulo lokusetyenziswa kwemihlaba, njl.
Ngamafuphi: Inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ifanele ivule iqonga lengxoxo ukuchonga, ukuxoxa nokusombulula "imiba yokwenene" kumasipala (oko kunokuba yimiba enobuzaza kuye wonke umasipala, nakwimiba yoluntu okanye amaqela anebango)kwinqanaba lenkcukacha efuna izinto zokwenene enceda ekulawuleni inkqubo yokusebenza ngaphandle kokuchitha ixesha.
IZIKHOKELO EKUPHENDULENI UMBUZO OTHI KANJANI
Asingomsebenzi wocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ukunikela ngezikhokelo zeendlela zokuphendula yonke imibuzo ethi KANJANI ngokwenkcukacha. Oku kuza kwenziwa kwiNcwadana esisikhokelo yesi-3. Noko ke, kukho imibuzo esisiseko ephathelele kwiindlela ezinokuqwalasela njengemiba yemigaqo-nkqubo, nefuna ukuba kujongwane nayo kweli candelo.
Ucwangciso lukamasipala olunoomasipala abaninzi (abanokufikelela kubahlali abali-100 000 ngokomlinganiselo) alunakusekelwa kuthatho- nxaxheba olungqalileyo ngeentlanganiso zikawonke wonke, kodwa lufuna uthathho- nxaxheba olwakhiweyo ngamajelo eziko othatho-nxaxheba (bona icandelo 8).
Uhlalutyo
Oku akuthethi ukuqulunqa zonke iintlobo zedata. Kunoko lufanele lunikele ingqalelo kwimiba ephambili yokunceda ukucacisa oonobangela nemiba ebalulekileyo. Oku kufuna ukulungiswa kwemimiselo emininzi yamaphondo.
Uhlalutyo lwezinto ezifunyenweyo nokuchonga iingxaki/izidingo nemibandela ngothatho -nxaxheba
Ezi nkqubo zimele zazisane. Ingxoxo-mpikiswano yothatho-nxaxheba noluntu okanye abo banebango ifanele isekelwe kwizibakala nakumanani, ngeli xa imiba yamalungelo aphambili iphumela kwinkqubo yothatho -nxaxheba ifanele ibe ngumxholo oshushu oshukuxwayo.
Inkqubo yokufikelela ekufezekisweni kweenjongo neendlela zemiba ephambili ifanele ivumele kuxutyushwe inkqubo yokujongana nale miba. Ithetha inkqubo yokuxoxa ngezinye iindlela, kunikwa ingqalelo kwizikhokelo nakwisakhelo neemeko.
Ukuba iinkqubo zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo neemveliso zikukunceda ukukhawulezisa nokuphucula ukufezekiswa kwezithembiso, ukuba bayalwazisa uhlahlo-lwabiwo mali, amacebo ezoshishino, ulawulo lokusebenza kwemihlaba neenkqubo zokunxibelelana, zimele zibe nobuchule obaneleyo bokubala iindleko, oko kujoliswe kuko okuninzi nzigqibo ngeendawo. Oku kufuna izigqibo, umzekelo, umgangatho wobugcisa nokuyila. Umsebenzi wokucwangcisa wobugcisa umele ube kwinqanaba elililo, yinxalenye yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ukuze bube yinxalenye yenkqubo kamasipala. Oku kusebenza kwi-IDP kumele :
kuquke uphuhliso lwemihlaba olubophelelayo isakhelo esaneleyo sokwenza isiseko sokukhawulezisa ulawulo lwezigqibo zokukhokela utyalomali kubatyali mali bakawonke wonke nababucala;
kuquke ukucetywa kwamaphulo aneenkcukacha ezaneleyo ukuvumela ukubonakala nokuhlalutya ngendlela efanelekileyo nokutsala iindlela yokuba nengxowa mali kumaziko ezemali;
kuquke nenkqubo yenyathelo lokukhulisa uqoqosho nokwandisa ingeniso ngenjongo yokumisela iimeko bume yamaziko anomtsalane ngenjongo yezoqoqosho;
kuquke okujoliswe kuko okucacileyo nokungqalileyo nokuboniswa njengesiseko sokubonakala ekuhleni nokuyimela into kwamabhunga engingqi nenkqubo yokusebenza kolawulo nokulungiselela umhlaba wenkonzo yobudlelwane kamasipala, kuquka ubudlelwane noluntu, kubandakanya uluntu nemibutho yabo banebango ekuyileni inkqubo yokwenza izigqibo zamaphulo asekuhlaleni.
ISAKHELO SOMGAQO- NKQUBO NESISEMTHETHWENI
Umgaqo-siseko ubeka ukuba ezinye zeenjongo zikamasipala imele "ibe kukukhuthaza ukubandakanyeka kwemibutho yoluntu kwimicimbi karhulumente wengingqi".
I-WPLG igxininisa ukuba umba wothatho-nxaxheba lukawonke wonke (kungekuphela nje kucwangciso lukamasipala). Ingena ngokweenkcukacha ngendlela yokuphumeza uthatho -nxaxheba lukawonke wonke nendima karhulumente amele ayidlale ukuqinisekisa ukuba abemi bayabandakanyeka ekuqulunqeni umgaqo- nkqubo nasekuyileni iinkqubo zikamasipala, nokusebenza nokubekwa esweni ngokuzivavanya ezi nkqubo. Uthatho- nxaxheba lukawonke- wonke luthetha ukukhulisa ulawulo lwabantu, idemokhrasi yengingqi. Ngeli xa iWPLG igxininisa ukuba oomasipala ngokwabo bafanele baphuhlise iindlela nobuchule bokuqinisekisa ngoluthatho nxaxheba, ezinye izinto ezibekiweyo zifana nezi:
amaqonga engxoxo alungelelanisiweyo (ngokukodwa kumbandela wombono okanye imiba yemigaqo- nkqubo, nemigaqo- nkqubo eyahlukeneyo);
ulwakhiwo lothatho nxaxheba lwabo banebango kwiikomiti zamabhunga kamasipala (ngokukodwa kwimiba yokwexeshana eyaziswa ziikomiti);
uthatho nxaxheba kuphando, lwamaqela aqwalasela (ukungena nzulu kwinkcazelo yemiba ekhethekileyo);
nokuqulunqa umbutho (ngokukodwa phakathi kwabantu abakwimimandla ehlelelekileyo).
Kukho izikhokelo ezibonisa la macebiso. Okokuqala, uthatho-nxaxheba lufanele lube kwimeko yolwakhiwo kunokuba lube kwiintlanganiso zasesidlangalaleni. Okwesibini, uthatho-nxaxheba lukawonke- wonke lufanele luqwalasele iinkqubo ezithile, nezingalinganiyo kwimiba yalo lonke ulawulo lukamasipala.
Urhulumente wengingqi akulindelekanga ukuba afumane iindlela zakhe zokwakha uthatho- nxaxheba, kodwa kulindeleke ukuba asebenze ekukhuthazeni nasekukhuliseni uthatho- nxaxheba, ngokukodwa xa kubhekiswa kuthatho-nxaxheba olubandakanya la maqela abantu abahlelelekileyo namabhinqa.
Ngeli xa iMSA ichaza umasipala njenge "qumrhu" ekwaqulethe kungekuphela nje "imibutho, imisebenzi nolawulo" kodwa "nebutho loluntu, abahlali nabahlawuli rhafu", iyazicacisa mhlophe iindima noxanduva "zemibutho ephetheyo" (eyenza umthetho owahlukileyo), nemibutho yoluntu, abahlali nabahlawuli rhafu.
Isahluko sothatho -nxaxheba seMSA sikhokelwa ngumthetho-siseko othi ngokusemthethweni urhulumente ufanele ukuba avumelane nenkqubo yolawulo lothatho -nxaxheba. Uthatho -nxaxheba kwiinkqubo zokwenza isigqibo zikamasipala sigqitywa luluntu olulungileyo, abahlali nabahlawuli zinkonzo. Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lugxininiswa njengendawo ekhethekileyo yothatho-nxaxheba lukawonke- wonke.
Isigqibo ngeendlela ezifanelekileyo, iinkqubo nemigaqo yothabatho nxaxheba lukawonke wonke iyekelwe kakhulu kumasipala. Uthabatho- nxaxheba olubhaliweyo lwemigaqo efunyenweyo, eqhubekayo nokunikela ingqalelo yoxwebhu elityotyelweyo ngaba bakhalazayo nesaziso seentlanganiso zebhunga. Akukho migaqo ebhaliweyo yothatho nxaxheba kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Oomasipala bacelwa ukuba benze iimeko zothatho-nxaxheba lukawonke wonke kwaye , balukhuthaze. Isixhobo ekuphela kwaso esimisiweyo sukukhulisa uthatho-nxaxheba lukawonke wonke kukusasaza inkcazelo ngeendlela zemicimbi yothatho- nxaxheba lukawonke wonke, kumalungelo nemisebenzi yabahlali nemiba engolawulo lukamasipala ngokubanzi.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Ukuyekela iindlela zokwenza ukuthabatha inxaxheba lukawonke- wonke kumasipala ngamnye kunokuphumela ekubeni:
kubekho iindlela ezahlukeneyo zedemokhrasi kwimeko enabameli abasemgangathweni bolawulo ngaphakathi elizweni;
kungabinaluncedo kubekho nokudideka kwelinye icala kwinkoliso yoomasipala, ekufumanisa kunzima ukugqiba ngeenkqubo ezifanelekileyo ngokwazo kwalela abahlali ilungelo lokuthabatha inxaxheba ngokukuphepha ukubeka iimfuneko ezincinane ezintlanu kuzo ezidandalazisa loo malungelo.
Iinkqubo ezininzi zothatho nxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lakutsha nje kwinqanaba lokuceba lalungiselelwa ngendlela eyayingasebenzisani nayo nayiphina imigaqo ebanzi eyandlalwe kwiWPLG nakwiMSA.
IMIGAQO YOKUTHABATHA INXAXHEBA KUKAWONKE WONKE
Amabhunga anyuliweyo enza isigqibo sokugqibela kwiqonga lengxoxo kwiiIDP. Indima yedemokhrasi yothatho-nxaxheba kukwazisa, ukuthethathethana nokugqabaza ngezigqibo, kwimeko yenkqubo yokucwangcisa/nokwenza izigqibo.
Uthatho nxaxheba lukawonke wonke lumele lulandele indlela ethile ukuqinisekisa ukuba bonke abahlali belizwe banamalungelo alinganayo okuthatha inxaxheba. Indlela ethile elandelwayo ngokuthi :
kubekwe iimfuno ezicacileyo ezincinane zemigaqo yothatho nxaxheba esebenza kubo bonke oomasipala ngemimiselo nangokunikela isakhelo esilungelelanisiweyo ngokusemthethweni.
Isakhiwo sothatho nxaxheba: Inkoliso yoomasipala inkulu kakhulu ngokomlinganiselo neendawo ukuvumela uthatho-nxaxheba olungqalileyo loninzi lwabahlali kwiinkqubo zocwangciso oluntsonkothileyo. Ngoko ke uthatho-nxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, lufuna imithetho ecacileyo nemigaqo eyalatha ukuba ngubani oza kuba nenxaxheba okanye ngubani ekumele acebise, kwimeko yokuba kubani, yiphi imiba, ngeziphi iindlela zolungelelwaniso, ngawuphi umphumela.
iv. Intlobo ngeentlobo: Indlela elandelwayo yothatho-nxaxheba lukawonke wonke neyakhiwe ngayo imele inike indawo eyaneleyo yeentlobo ezahlukeneyo, oko kukuthi, kwindlela nganye namasiko. Ngoxa kukho imimiselo exhaphakileyo yendlela elandelwayo yothatho nxaxheba elizweni, imele ibe banzi ngokwaneleyo ukwenza ulungelelwano ngokwamaphondo noomasipala.
v. Ukukhulisa uthatho nxaxheba lukawonke wonke ngurhulumente kamasipala umele wenze umahluko phakathi :
kokudala iimeko zothatho nxaxheba lukawonke wonke, ekuthetha ukuthi lumele lubekho kubo bonke oomasipala (ngokuvumelana neMSA), kokukhuthaza uthatho-nxaxheba lukawonke wonke, olufanele lwenziwe ngokukhethekileyo ngokuphathelele amaqela abo bahlelelekileyo nabaqhathwayo nokulingana ngokwesini ngokweemeko nobukhulu bukamasipala.
4 IMISEBENZI NEMEKO YOTHATHO NXAXHEBA KWINKQUBO YOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Inkqubo yokuthabatha inxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kukuphela kwayo kumanqanaba othatho nxaxheba olusondeleyo phakathi korhulumente wengingqi nabemi. Ezinye iindlela zokuqinisekisa uthatho nxaxheba lukarhulumente wengingqi kukuba:
anike abantu ukukhetha phakathi kweenkonzo;
abemi okanye ukufundisa abathengi ngendlela yenkonzo yokufezekiswa kwezithembiso
Ubudlelwane phakathi koluntu /abo banebango imibutho negunya lengingqi ekusebenzeni kwemisebenzi;
nokunika abahlali amalungelo okutyibela umqulu wezidingo nokudlulisela izikhalazo nokunyanzelisa urhulumente kamasipala ukuba aphendule.
Uthatho- nxaxheba ekuphuhliseni ii-IDP zikamasipala luye lwabonakala kule meko ibanzi. Yenzelwe ukuzalisa imisebenzi emine eziintloko:
Ukufundiswa ngeemfuno ukuqinisekisa iimfuno zabantu neengxaki zinikelwa ingqalelo.
Ukuchanwa kwezisombululo: ukusebenzisa ulwazi namava abahlali bengingqi noluntu ukuze kufikelelwe ekuchaneni nasekuzinziseni izisombululo zengxaki nemilinganiselo.
Ukuba ngumnini : ukukhuthaza abahlali bengingqi' noluntu' ubuncwane, nokukhuthaza ukubambisana nobudlelane phakathi korhulumente kamasipala nabahlali ngokwenza umsebenzi nokulungisa.
iv. Ukunika amandla: Ukwenza ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo isiganeko sikawonke wonke neqonga lengxoxo lokuthethathethana ngezinto ezibangela umdla, ukufumana ukulalanisa nezinto enivisisana ngazo, nokudala udandalaziso lasekuhleni nokuphenduliswa kukarhulumente wengingqi kubahlali bengingqi.
Le misebenzi ifanele ngalo lonke ixesha ibe nempembelelo kwimigaqo efanelekileyo nakwiindlela zothatho- nxaxheba.
Ulwakhiwo lothatho nxaxheba lusekelwe kulungelelwaniso olukhoyo lwamalungelo kwinkqubo yocwangciso. Noxa amalungiselelo olungelelwaniso anokwahluka kakhulu ngokweenkcukacha kwiindawo ngeendawo, ezi mfuno zincinane zilandelayo zimele zimiselwe.
Iikomiti Zokuhlanganisa zisisakhelo solungelelwaniso loluntu ngokwemimandla yemihlaba banokuba nenxaxheba kwinkqubo yokucwangcisa.
Imibutho yabo banebango emela iimfuno zezentlalo, ezoqoqosho, ubuni okanye umdla kwindalo imele ibhalise "njengemibutho yabanebango" (kwizinga likamasipala) apho banokuba nenxaxheba kwinkqubo yokucwangcisa.
v. Iikomiti ze-IDP nobugcisa babo, umsebenzi/izinto eziphathelele inkqubo iikomiti ezincinane okanye amaqela omsebenzi zisenokuquka abameli abasuka kwiikomiti zokuhlanganisa lowo umbutho wabo banebango okaney abantu abanobuncwane abasuka kwibutho loluntu ukuba umasipala ukubona oko kufanelekile. Abo bameli banokuba ngabasisigxina amalungu eekomiti ezincinane okanyelwe imiba esekelwe kwizinto zokwexeshana.
I-MSA ifuna ukuba oomasipala basasaze inkcazelo ngeenkqubo nangeendlela ngemicimbi exhalabisayo. Ukuguqula le mfuno ngokubanzi kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kuthetha ukuthi umasipala ngamnye umele alandele ukuncinane imigaqo elandelayo.
Abahlali bafanele baziswe ngenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo xa lulonke, kwaye nangeziganeko ezibalulekileyo zikawonke wonke eziphathelele lule nkqubo ngokuthi :
kwaziswe uwonke wonke (ngeziko losasazo ukugqiba "ngokucwangcisa umsebenzi");
Amabhunga amele enze iikomiti kwindawo zokuhlanganisana ngokwezinga lentlanganiso kawonke wonke.
Abameli beqonga lengxoxo le-IDP bamele babandakanywe ubuncinane nokuba kukanye kwizinga lenkqubo yokuyila.
iv. Uluntu nabo banebango bafanele banikwe ixesha elaneleyo (iveki ezi-2 ukuya kwezi-4) ukuqhuba iintlanganiso okanye imisebenzi yokufundisa namaqela, uluntu okanye imibutho abayimelayo, ngaphandle kokuba umba kuqhutywane nawo ngabaMeli beqonga lengxoxo le-IDP. Oku kukunika ithuba elaneleyo abameli abasemthethweni kuthatho nxaxheba, kodwa akuthethi ukuthi kubandakanya oorhulumente bakamasipala kuluntu okanye kwizinga labo banebango nemisebenzi yokufundisa.
v. Amaxwebhu ocwangciso oluyilwayo amele afumaneke kuye wonke umhlali, kwaye wonke umntu unelungelo lokungenisa amagqabaza abhaliweyo. Kumele kubekho ixesha emiselweyo ubuncinane iiveki ezine ukuba iikomiti ezihlanganisayo, imibutho yabo banebango namaqela anomdla nabahlali ukuba baxubushe esidlangalaleni uyilo lomqulu, kwaye bagqabaze ngabaMeli beqonga lengxoxo be-IDP abaqhubana nolo yilo.
vi. Ikomiti ye-IDP imele imisele iikomiti zokuhlanganisa nemibutho yabo banebango ngendlela amagqabaza aqwalaselwa ngayo, okanye izizathu ezaye zaqwalaselwa ngabaMeli beqonga lengxoxo be-IDP, ngaphambi kokuba uyilo kudluliselwe kwibhunga ukuba lwamkelwe.
vii. Iintlanganiso zebhunga zokwamkela ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kumele ibe zintlanganiso zesidlangalala.
Urhulumente kamasiphala ngekomiti ye-IDP namabhunga ayo, ufanele asebenzise zonke iindlela ezifanelekileyo, ngaphezu koko asebenzise iimeko ezinyanzelekileyo, ukukhuthaza uthatho nxaxheba lukawonke wonke. Njengoko iya kuba ngumzabalazo koomasipala abaninzi uknikela iimeko, nokuqinisekisa ukubandakanyeka kwabo badlala indima ephambili kumasipala karhulumente njengoko uthatho nxaxheba kulilungelo kodwa kungengomsebenzi wabahlali, amandla okukhuthaza uthatho nxaxheba lukawonke wonke kwizinga loluntu lisikelwe umda kwiindawo ezininzi.
Ukukhuthaza kakuhle kufanele kuqwalasele amaqela ezentlalo angalungelelaniswanga kakuhle angenamandla okuthetha esidlangalaleni. Oku kusenokuthetha amaqela athwaxwa yindlala, okanye amabhinqa, okanye amaqela eminyaka ethile (ulutsha, iinkedama, abantu abalupheleyo). Umasipala ufanele achonge amaqela neendlela ezifanelekileyo zokuqinisekisa ukumelwa kwawo kubaMeli beqonga lengxoxo be-IDP.
Uthatho nxaxheba lukawonke wonke alulingani kwaye alufanelekanga kuwo onke amanqanaba okucwangciswa, asiyiyo yonke imigaqo elinganayo efanele inyathelo ngalinye elicwangciswayo. Ukusikela umda iindleko zothatho nxaxheba, ukuphepha ukudinwa luthabatho nxaxheba, nokuba nethemba kwigalelo lothabatho nxaxheba, iindlela zothabatho nxaxheba ziya kwahluka ngokwamanqaba. Ezi zikhokelo zilandelayo zinokunceda oomasipala ukuba bagqibe ngezixhobo esifanelekileyo kwinyathelo elifanelekileyo:
Inqanaba locwangciso
Uhlalutyo
Intlanganiso yoluntu nabo banebango
Uhlolo (ingxaki nobalo bantu, njl)
Uhlolo lwezimvo
Ubuchule
Kwizinga lesithili imisebenzi efundisayo yeekomiti ze-IDP, ezinabameli becandelo lamasebe nabameli abakhethiweyo babo banebango imibutho nemithombo yabantu.
ngokuyinxenye kwizinga lesithili
Ukucwangciswa kwamaphulo a Amaphulo/iinkqubo zikamasipala ngokubanzi b Amaphulo engingqi kwizinga loluntu
Iikomiti ezincinane zobugcisa nabameli abambalwa abanyuliweyo babo banebango kwimibutho/ nakwibutho loluntu
Iingxoxo-mpikiswano phakathi kweekomiti ezincinane noluntu oluchaphazelekayo/nabo banebango
Uhlanganiso
Ngabameli beqonga lengxoxo le-IDP
Ukuvunywa
Ingxoxo ebanzi kawonke wonke/unkqubo yabacebisi nalo lonke uluntu/nemibutho yabo banebango
Amathuba amagqabantshintshi avela kubahlali
Ukubekwa esweni kophumezo
Ngabameli beqonga lengxoxo le-IDP
Izinga eliphakamileyo: Ukubandakanyeka koluntu, abo banebango, abahlali, abasebenzisi namaqabane.
Izinga eliphantsi: Iikomiti ezincinane zobungcali nabameli abanyuliweyo kuwonke wonke.
IMIXOKELELWANO YOKUXHASA IZICWANGCISO ZIKAMASIPALA
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO- NKQUBO NESISEMTHETHWENI
Kukho iindima ezahlulayo ezicacileyo noxanduva apho amanqanaba karhulumente athi abe nazo, anelungelo lazo, njengenxalenye yenkqubo yokusebenzisana karhulumente eyabela uxanduva, neendima zikarhulumente kazwelonke nowamaphondo kurhulumente wengingqi, efanele incede urhulumente wasekuhlaleni ukuba azalise iimisebenzi yakhe ngendlela efanelekileyo. Ngeli xa esabela uxanduva ngenkqubo yolawulo yokusebenzisana yethuba elide, iuxanduva oluxhasayo isenokuba lolwexeshana.
NgokoMgaqo-siseko, urhulumente kazwelonke nowamaphondo bamele baxhase baze bomeleze iindawo zoomasipala ukuba bakwazi ukulawula imicimbi yabo, ukusebenzisa amandla abo nokwenza imisebenzi yabo.
IWPLG ibhekisa kwimvume yomgaqo-siseko nokuchaza ngokuthe ngqo iindima zorhulumente kazwelonke nowamaphondo. Ngeli xa urhulumente kazwelonke efanele amisele isakhelo somsebenzi wonke wokwakha kamasipala nenkxaso, urhulumente wamaphondo ufanele anike isakhelo sokwakha iphondo, ejonga iimfuno ezahlukeneyo zoomasipala, nokuqinisekisa ukuba ulwakhiwo luyenzeka. Uqeqesho lwamaPhondo lufanele lumiselwe. Ukunika uncedo kwii-IDP zikamasipala kuyeminye yemisebenzi ekhankanyiweyo kwi-WPLG. Oorhulumente bezithili kulindeleke ukuba bazalise indima yokunikaluncedo olufunekayo lwenkqubo efanelekileyo yolwakhiwo loomasipala. Oku kubhekisa, kwezinye iindawo, kwinkxaso yobuchwepheshe kummandla wocwangciso.
I-MSA ibhekisa kuphela kwinkxaso yendima yephondo kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ngaphandle kokunikela iinkcukacha ezingakumbi.
Onke amanqanaba karhulumente kulindeleke ukuba athwale uxanduva lokuxhasa ulwakhiwo loomasipala bengingqi. Ngeli xa indima karhulumente wengingqi ikukunikela inkxaso yesakhelo, amaphondo nesizithili kulindeleke ukuba abandakanyeke ngokungqalileyo kulwakhiwo. Ukwahlulwahlulwa kwendima yenkxaso phakathi kwamaphondo nezithili akunatyiswanga ngokubhekele phaya.
Imixokelelwano yokuxhasa
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yomxokelelwano wenkxaso yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Izikhokelo ngeendima noxanduva
Amava xa kunamhlanje
Inkqubo yenkxaso ekhoyo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ayivisisani neemvungo zenkxaso zawo onke amadidi amancinane anguB oomasipala angenakukwazi ukuzakhela izicwangciso ezikwizinga elifanelekileyo ngokwawo. Enokuba yinkxaso yesizwe (njengokunikela ngezikhokelo nencwadana yokufundisa) nenkxaso yamaphondo (njengokunikela imithetho nokulungiselela uqeqesho nokwenza imisebenzi efundisayo, nokunikela ukhokelo olulungiselelweyo) ukuzalisa isithuba sokuqeqesha nobuchule bokufundisa kwinqanaba lengingqi. Kwenziwa impazamo kucingwa ukuba abaphathi bakamasipala banako ukuzenzela umsebenzi wokunikela ngencwadana yokufundisa nesifundo esifutshane sentshayelelo. Noko ke, abaphathi bakamasipala, abanalo ixesha lokwenza loo nto kwaye abanayo nemvelaphi yokuqeqeshelwa ukwenza loo misebenzi yokuceba iinyanga eziliqela. Ngoko ke inkxaso yesithuba yaba kukuba izaliswe ngabacebisi. Esi yaba sisombululo esifanelekileyo kwimeko ezininzi ngenxa yezizathu ezimbini:
Abacebisi abacwangcisayo babesidla ngokusebenzisa indlela yemveliso kunokuba basebenzise inkxaso nolwakhiwo. Ukongezelela koko, inkoliso yoomasipala abathi umsebenzi wocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo bawunika abacebisi bafuna umqulu ekugqibeleni baye bakufanelekele ukwamkeleka ku-MEC, ngalo ndlela bezalisa imfuno engokwasemthethweni.
Inkoliso yabacebisi abacebayo babengabasebenzi abakhethekileyo abacebela idolophu. Babengaqhelananga namabinzana athi ucwangciso lothatho nxaxheba, okanye ubuchule nocwangciso lomsebenzi. Inxaso ibidla ngokubi yefanelekileyo yeemfuneko ezintsha zocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo.
Ayikho kwezintlobo zikhoyo zenkxaso enabenzeli abanokuthabatha indima yokunikela iindlela zezikhokelo kubaphathi bakamasipala ebudeni benkqubo yokuceba nokuyila.
IMITHETHO-SISEKO YOMXOKELELWANO WENKXASO YOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Amalungu amabini okuceba nolawulo lwenkqubo yokuxhasa urhulumente wengingqi amele ngawahlukileyo:
Imigaqo-siseko nenkxaso kawonke wonke njengezemali, imigaqo nkqubo ekhokelayo, inkcazelo ezihlobeneyo nomgaqo nkqubo, ukubeka esweni nokubamba iintambo. Olu hlobo le nkxaso lumele lunikelwe kusengaphambili, lufundiswe yimibutho enikela ezo nkonzo ngokukhethekileyo.
Iinkonzo ezisemgangathweni njengeendlela zokukhokela, ukufundisa, ukwenza imiqulu, ukuhlola, nezifundo zohlalutyo, njl. Ezi nkonzo zinokunikelwa ngabo banikela ngeenkonzo babucala nabasesidlangalaleni, kuxhobekeka ekufanelekeni kweenkonzo ezo. Zifanele zinikelwe xa zifuneka ngokusisiseko.
Ngokuphathelele ixesha kubalulekile ukwahlula phakathi kwenkxaso yokwexeshana nesisigxina;
Inkxaso yokwexeshana idla ngokuxhaswa. Imele ukuba ikwazi ukunceda abasebenzi bakwazi ukuphumeza iindima zabo namaxanduva avumelana neemfuno ezintsha.
Inkxaso esisigxina idla ngokuba lilungiselelo leenkonzo apho iqumrhu elilawulayo elithwala elo xanduva ngokwezopolitiko apho lingenako ukuzenzela ngokwalo, ngenxa yokunqongophala kwemali ekwizinga elifanelekileyo nokufundela imisebenzi ekhethekileyo.
Inkxaso esemgangathweni ifanele ilawulwe ngoomasipala. Ayifanelanga ukuthabatha uxanduva lolawulo lukamasipala. Kanye njenoguba umlawuli kamasipala engenako ukuthabatha umsebenzi wokucwangcisa (kodwa kulindeleke ukuba alawule abacwangcisi), abacebe abafanelanga bavunyelwe ukuba benze umsebenzi womphathi we-IDP.
iv. Umgaqo wenkampani enesiqingatha esiphethwe yenye inkampani: Iinkqubo zokuxhasa zifanele zisondele kakhulu kangangoko kwinqanam lengingqi. Nayiphi na into ifanele ngokwezinga elifanelekileyo ephantsi ibe phantsi kanti ephakamileyo iphakame. Into eyenziwe ngabo bebenikela olo hlobo luthile le nkonzo imele yenziwe kwangabo kungamiselwa izinto ezintsha. Uxanduva leenkqubo zokuxhasa zikamasipala zifanele zibe kwinqanam lengingqi. Iinkqubo ezintsha zifanele zimiselwe kuphela ukuzalisa izithuba, zingathabatheli indawo inkxaso eqhubekayo
Imixokelelwano yokuxhasa
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yomxokelelwano wenkxaso yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Izikhokelo ngeendima noxanduva
IZIKHOKELO NGEENDIMA NOXANDUVA KUMXOKELELWANO WENKXASO NOCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Indima karhulumente kazwelonke ekuxhaseni ucwangciso lukamasipala kukuthi(ngaphandle nje kwendima yokwenza isakhelo esingokwasemthethweni nemigaqo nkqubo ekhokelayo nemigaqo);
ukunikela izixhobo zokuceba okanye iindlela;
ukuxhasa ukusekelwa ngokubanzi kwesakhelo seenkqubo zokuqeqesha nokwenza uphuhliso kwisicwangciso sifundo;
ukunikela kwiindleko zokuceba;
ukunceda isizwe ngokubanzi ekumiseleni inkqubo yokuxhasa;
ukubeka esweni inkqubo yokuceba nendlela esebenza ngayo; no kunikela amathuba okunonisana ngeengcamango nangamava,
Indima yokuxhasa (ngaphandle kweendima zenkqubo yokuceba) kukarhulumente wamaphondo kuku:
nikela ngemigaqo ekhokelayo kwinkqubo yokucwangcisa;
ukunika kwiindleko zokucwangcisa;
ukulungiselela iindela zonxibelelwano zokufunda phakathi koomasipala;
ukuqinisekisa ngokuvumeleka kweenkqubo zoqeqesho;
nokubeka esweni inkqubo yokucwangcisa nokusebenza kwayo.
Amabhunga ezithili amele axhase oomasipala beengingqi ngomkhamo owaneleyo wokucwangcisa ngokuthi:
unikele inkcazelo efanelekileyo yokucwangcisa nolawulo;
ukunikela iindlela zezikhokelo koomasipala ebedeni benkqubo yokucwangcisa (umz. iimisebenzi yokufundisa ehlangeneyo yomasipala bengingqi kwimeko ezibaluleke kakhulu zamalungu ocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo);
ukuqeqesha amagosa engingqi kamasipala namabhunga ukulawula inkqubo "ngendlela yokufunda ngokwenza".
ukuhlanganisa oomasipala ngeenkonzo ezifanelekileyo, inkcazelo noqeqesho no kunikela amathuba okwabelana ngeengcamango namava ngokwenza amanyathelo athile okuceba ngemisebenzi ehlangeneyo yokufundisa.
iv. Amacandelo abucala (abacebisi, neNGOs) anokusetyenziswa kuzo zonke iinkonzo zokuceba ezingazichaphazeliyo iimbopheleleko zabaphathi amagunya asekuhlaleni nafuna ubuchule obukhethekiley nanokuthunyelwa kwabanye abasebenzi ngokulula:
I-NGOs zinokusetyenziswa ngokukhethekileyo ukunceda uluntu nabo bahlelekileyo, amaqela angalungelelananga ukuba abandakanyeke kule nkqubo ngokumisela abameli beenkqubo neendlela ezithile.
Abacebisi babucala banokusetyenziswa, ngokukhethekileyo, ukuba namagalelo kwiimveliso ezithile (umz. izifundo zobuchwepheshe, ukuhlola, ukuhlola indalo, umfanekiso welizwe neGIS).
Imixokelelwano yokuxhasa
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Imithetho-siseko yomxokelelwano wenkxaso yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo
Izikhokelo ngeendima noxanduva
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO- NKQUBO NESISEMTHETHWENI
I-MSA ifuna ukuba kungeniswe ikopi ye-IDP, efanele yamkelwe libhunga likamasipala, kwi-MEC yorhulumente wengingqi. Ukuba i-IDP ayihambisani neemfuno ezingokwasemthethweni zocwangciso okanye ubuchule babanye oomasipala okanye amanqanam karhulumente, iMEC inokufuna ukuba lilungiswe olo cwangciso. Ukuba umasipala akavumelani noko iMEC inokwanyula ikomiti ukuba iqhubane neemeko ezilolo hlobo. Yile komiti ke eyakuthi inyanzelise olo lungiso, umasipala yena ufanele enze uhlengahlengiso kwi-IDP.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Inkqubo yorhulumente abahlukeneyo ngokuphathelele indima ebalulekileyo karhulumente kazwelonke nowamaphondo ekusebenziseni i-IDP kufuneka abameli abafanelekile bakarhulumente kazwelonke nowamaphondo ukuba babandakanyeke ekuhloleni nasekwamkeleni iinjongo zolungelelwano lwe-IDP. Noko ke, kusekude kakhulu ukuba kucace ukuba iya kuba ngubani kanye ofanele u kubandakanyeka kuloo nkqubo nokuba nohlobo eza kuhlolwa ngalo i-IDP. Izikhokelo ezicacileyo zokwamkela nemigaqo ziyafuneka ukuze lo msebenzi ubenentsingiselo.
Isakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Izikhokelo zenkqubo yohlolo/yokuvunywa
IZIKHOKELO ZENKQUBO YOHLOLO/YOKUVUNYWA
I-IDPs zimele zivunywe ngamabhunga kamasipala kuphela.
Amabhunga ezithili kufuneka aqiniseke ngolungelelwano locwangciso lwasekuhlaleni aze acamngce ngenkqubo yokuphumeza oko nolungelelwano phakathi kwezicwangciso zengingqi.
Ukuqinisekisa ukusebenza kolwalamano loorhulumente abahlukeneyo (njengoko kwandlalwe kwiSahluko 4), ukuba negalelo ekuhambeni ngokutyibilikayo nangokuthe nkqo kweendlela zolungelelwaniso, ii-IDP zifanele zingeniswe kwiiMEC zamaphondo ukuba urhulumente ahlole ingxelo ebuyiswayo ngokuvumelana neMSA.
iv. Uhlolo lwamaphondo nenkqubo yokunikela ingxelo ifanele yenziwe ngokuvisisana nezi ndlela zizintloko:
ngokuvumelana neemfuno ezingokwasemthethweni;
ukuxhoma umgangatho nenkqubo yokuceba nokusebenza kwemiqulu yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo njengesixhobo;
ukunika ingxelo ebonakalayo nokucetywa kwemisebenzi; no kuvisisanisa izicwangciso ukuxwesa imida yezithili nolungelelwano locwangciso lamacandelo/amasebebe ngokweendlela zamalungelo aphambili.
v. U-MEC karhulumente wengingqi ufanele amisele ikomiti ngokuvumelana nolungelelwano lwe-IDP eyenziwa ngabameli bamaphondo, bakazwelonke norhulumente wengingqi ukuba benze amagqabantshintshi baze baxoxe ngemibandela ephathelele kwiindlela ezibonakalayo nezilungileyo zamaphulo nokuvisisana nolungelelwano.
ISAKHELO ESIKHOYO SOMGAQO- NKQUBO NESISEMTHETHWENI
yazise lonke ucwangciso nophuhliso, nazo zonke izigqibo eziphathelele kucwangciso nopuhliso, kumasipala;
ibophelele bonke abantu (ngaphandle kwakwimeko apho kubekho ukungalungelelani kwimithetho kazwelonke neyamaphondo);
Kucacile ke ngoko ukuba iMSB ifuna ukwenza i-IDPs zibe sesona sixhobo siyincwadi yesikhokelo kuwo onke amanyathelo ebhunga likamasipala.
AMAVA XA KUNAMHLANJE
Injongo yeMSA yokunika ii-IDP izinyo elibukhali kunzima ukuyisebenzisa. Amalungu amaninzi ezicwangciso akachananga ncam koko kubophelelayo; amanye afuna ukulungiswa ngokweemeko ezitshintshayo; (umz. Uhlahlo lwabiwo- mali, amathuba amatsha) abophelele ngengqiqo yesemthethweni. Ezinye izinto ezingqalileyo nokuguqulelwa kwazo kufuna ukuvumela ii-IDP zibe nemiphumela ngakumbi.
Iwonga lasemthethweni sakhelo esikhoyo somgaqo- nkqubo nesisemthethweni
Amava xa kunamhlanje
Ii-IDP zikhokela ngemigaqo, izakhelo ezikhombisayo zazo zonke iinkqubo ezikumasipala, kuquka nezinto ezingqalileyo ezinjengezi:
uhlahlo lwabiwo- mali lukamasipala nezicwangciso zamashishini;-
amacandelo/amasebe ohlahlo lwabiwo- mali ezalayo;
izigqibo zolawulo lwemihlaba nophuhliso lwemilinganiselo yezoqoqosho.
Isakhelo sophuhliso lwesituba, kunye ne-IDP, siya kuba ngumqulu obophelelayo kuzo zonke izigqibo zolawulo ngokocwangciso lwasemthethweni olubophelelayo lwezithuba.
Igama
Isikhundla
Umphathi:
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Ilungu leqela lokusebenza
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Mntla Ntshona
Mntla Koloni
Iphondo loMntla
Mpumalanga
Ntshona Koloni
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
DLA
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
EZINYE IINKQUBO ZESEBE LIKARHULUMENTE WEPHONDO NOWENGINGQI
Igama
Inkqubo
Isicwangciso sezeNtlalo
Ifowuni
Ifeksi
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADI ESISIKHOKELO II.txt</fn>
ULUNGISELELO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
UCWANGCISO LOPHUHLISO OLUHLANGENEYO
Uncitshiso Uphuhliso lukamasipala Imeko-bume ezolileyo lwentlupheko oluhlangeneyo
Ukufezekiswa Uphuhliso lwezoqoqosho Indlela yokuba Uhlanganiso lweendawo
Kweenkonzo lwengingqi ngamahlakani
Eziphuculweyo
IDP Ulawulo lofezekiso Inkqubo ehlangeneyo nokufezekiswa kwezithembiso
Inkqubo-sakhelo Indlela yokusebenza/ Inkqubo yoqeqesho Inkqubo esemthethweni/umgaqo izixhobo/iindlela yenkxaso lawulo osemthethweni zokwenza yolawulo locwangciso nofezekiso (PIMSS)
Uphuhliso lwezakhono
INTSHAYELELO
Urhulumente wengingqi ngumthathi-nxaxheba ophambili kwinkqubo yophuhliso yoMzantsi Afrika. Inkqubo yenguqu yokumisela oomasipala abangenamkhethe ngokobuhlanga nabanakho ukusebenza linyathelo lobuchule elingundoqo elinokwenza ukuba urhulumente wengingqi azalisekise indima yakhe yophuhliso.
Amanyathelo aphambili ale nkqubo yenguqu ibi ngala:
ukunikezela inkqubo-sakhelo yomgaqo-nkqubo ecacileyo nekhuthazayo ngoXwebhu lweNkqubo yokusebenza elungele ukusetyenziswa kurhulumente wengingqi;
inkqubo yokwahlula kwakhona ethe yaba neziphumo zoomasipala abanakho ukusebenza ; kwakunye nokunikeza inkqubo-sakhelo entsha esemthethweni kurhulumente wengingqi ngokumisela uMthetho wamaQumrhu ooMasipala kwanoMthetho weeNkqubo zooMasipala.
Kukhetho lukarhulumente wengingqi obelubanjiwe ngomhla wesi-5 kuDisemba 2000 isigaba senguqu sifikelele esiphelweni kwaye inkqubo yorhulumente wengingqi ingaqalisa ukusebenza phezu kwesiseko esiluqilima.
Ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lolunye lwezixhobo ezingundoqo khon' ukuze urhulumente wengingqi abe nakho ukumelana nendima yakhe entsha yophuhliso. Ngokuchasene nendima edlalwe lucwangciso kwixa eligqithileyo, ucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo lubonwa ngoku njengomsebenzi wolawulo lukamasipala nanjengenxalenye yenkqubo ehlangeneyo yocwangciso nokufezekiswa kwezithembiso. Inkqubo ye-IDP yenzelwe ukuba ifikelele kwizigqibo kwimiba efana nohlahlo-lwabiwo-mali lukamasipala, ulawulo lwemihlaba, inkuthazo kuphuhliso lwezoqoqosho lwengingqi kwakunye nenguqu yezamaziko ngendlela yothetha-thethwano ecwangciswe kakuhle nenobuchule. IziCwangciso zoPhuhliso oluHlangeneyo phofu azizikunika nkcazelo kulawulo lukamasipala kuphela; zifanele ukuba zikhokele imisebenzi yayo nayiphi i-arhente evela kwamanye amacandelo karhulumente, amaqumrhu anika inkonzo, imbutho engekho phantsi kulawulo lukarhulumente kwakunye necandelo labucala elikwingigqi kamasipala.
Kwithuba eligqithileyo lolawulo, inkoliso yamagunya engingqi enguqu ebesele eyinxalenye yokulungiswa kwezicwangciso ze-IDP. ( uninzi lwazo lwaphelela ekulungiseleleni ii-LDO). Oku kwenziwa phantsi kweemeko ezinzima.Inkqubo-sakhelo esemthethweni esiqinisekisayo yayingekamiselwa. Uninzi lwamagunya engingqi (AmaBhunga amele iNguqu ngokuthe ngqo), ebengenazakhono zokulawula inkqubo yocwangciso elolo hlobo. Bekungekho ndlela yosetyenziso yocwangciso evavanyiweyo nankqubo yoqeqesho ebanzi necwangcwiswe kakuhle. Nangona kunjalo bonke abo bebethatha inxaxheba kwinkqubo ye-IDP yangaphambili bafunde lukhulu kule nkqubo. Kwaye amagunya engingqi ambalwa sele enze inkqubela phambili ebonakalayo ekusekeni indlela yokucwangcisa enokunceda ukuphucula ukufezekiswa okanye ukuphunyezwa kweeprojekthi neenkqubo.
Ngoku, kanye ngexesha elifanelekileyo kumabhunga asand ' ukukhethwa, inkqubo yenkxaso ezimele ngokupheleleyo seyilungele inkqubo ezayo ye-IDP.:
Kukho inkqubo yoqeqesho enabileyo kazwelonke yabalawuli boomasipala, amagosa obugcisa, ooceba kwanabo baqeqeshelwe ukucwangcisa, elungiselela abo bangabathathi-nxaxheba abavela koomasipala bonke.
Inkqubo yenkxaso enabileyo kuzwelonke yoomasipala bengingqi (PIMSS) iyasekwa kunye namaziko enkxaso akumgangatho wezithili njengenxalenye engundoqo.
Inani elivisayo loomasipala, i-SALGA, amasebe amaphondo karhulumente wengingqi kwakunye noludwe lwamasebe amacandelo kazwelonke, athathe inxaxheba kule nkqubo eye yazala le ncwadana ingumqulu osisikhokelo se-IDP. Ndiqinisekile ke ngoko ukuba ngenxa yoko, le miqulu ipapashiweyo iya kuba yincwadana esisikhokelo eluncedo ekwayinkuthazo kuni nonke nina bayinxalenye yenkqubo ye- IDP, kumalinge enu okwenza i-IDP isixhobo sokukhawulelana neemfuno zentlalo nezoqoqosho zoluntu lwethu ngokufanelekileyo.
IINCWADANA EZIZIKHOKELO KOLU THOTHO ZIQUKA:
AMAGQABANTSHINTSHI NGOKUBANZI:
INCWADANA ESISIKHOKELO YOKU-I: IZIKHOKELO
Zinika isikhokelo esisisiseko ngenjongo, iziqulatho, iinkqubo nemiba yezamaziko oCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ezi zikhokelo, ngaphandle kokunika ingcaciso yoMthetho weMixokelelwano yooMasipala 2000, zigqitha ngaphaya kweemfuno ezilindelekileyo nezidweliswe kulo Mthetho.
Inika uncedo ekuqulunqeni inkqubo yocwangciso. Ibeka umnwe ekucaciseni iindima noxanduva kumalungiselelo emibutho kwanokumisa ngendlela iinkqubo zocwangciso kwimigangatho eyahlukeneyo.
Inika inkcazelo eneenkcukacha yezigaba zenkqubo ye-IDP nemisebenzi yocwangciso kwisigaba ngasinye kwaneenkcukacha ezizezi:
Injongo ("Kutheni?")
Iziphumo ezifunekayo ("Yintoni?") kunye
Neenkqubo ezicetyisiweyo ("Njani?") kwanemiba yezamaziko (" Ngubani?").
Inika iindlela ezahlukeneyo zezixhobo zocwangciso/ ubuchule bocwangciso ukulungiselela imisebenzi yocwangciso engundoqo neengcebiso ekusebenzisekeni kwezixhobo.
INCWADANA ESISIKHOKELO V: AMACANDELO NEMILINGANISELO
Inika isikhokelo ngendlela yokunxulumanisa ezinye izikhokelo zemigaqo-nkqubo eqhelekileyo (ezingezo ze- IDP) okanye imigaqo-nkqubo yamacandelo kwinkqubo ye-IDP.
Inika isikhokelo :
Kuqhagamshelwano kufezekiso locwangciso.
Izixhobo zolawulo lofezekiso.
Izixhobo zolawulo zobeko esweni nokwenza.
IZIQULATHO
Yintoni ekufuneka ilungisiwe?
Amaxwebhu Afunekayo: ISicwangciso seNkqubo neSakhelo
Inkqubo Yolungiselelo
Isikhokelo Esinikwa Lolu Xwebhu
UKWABIWA KWEENDIMA NOXANDUVA
AMALUNGISELELO OMBUTHO
UKUYILA INKQUBO YENYATHELO
IINDLELA NEMIGAQO YOLUNGELELWANISO
UWISO MTHETHO OLUBOPHELELAYO NEEMFUNO ZOCWANGCISO ZIKAZWELONKE NEPHONDO
UHLAHLO LWABIWO-MALI LWENKQUBO YOCWANGCISO
ISAKHELO
ISIHLOMELO 1
ISIHLOMELO 2
Isigaba I: Ucalulo/Uhlalutyo
Isigaba V: Ukuvunywa
ISIHLOMELO 3
Eli candelo lentshayelelo likunika:
injongo emfutshane engenkqubo yolungiselelo, echaza okudingeka kulungiswe kwaye kutheni (1.1);
ukubonisa nokutolika iimfuno zasemthethweni zolungiselelo (1.2);
isishwankathelo samaxwebhu (neziqulatho zawo) emaziqokelelwe ngenxa yenkqubo yolungiselelo (1.3);
isikhokelo nje ngokubanzi ngendlela yokuqulunqa inkqubo yolungiselelo (1.4); kwaye okokugqibela uphengululo lweziqulatho zale ncwadana esisikhokelo (Incwadana esisikhokelo II) ebonisa indlela eza kukukhokela ngayo kumanqanaba nakwimisebenzi yolungiselelo (1.5).
YINTONI EKUFUNEKA ILUNGISIWE?
Ukuqulunqa iSicwangciso soPhuhliso oluHlangeneyo kufuna inkqubo yocwangciso eziinyanga ezili-9 apho kubandakanyeka uludwe olubanzi lwabadlali-ndima abangaphakathi nabangaphandle komasipala. Inkqubo enjalo kufuneka iqulunqwe kwaye ilungiswe kakuhle. Idinga into enjengesicwangciso seshishini:
Iindima noxanduva kufuneka zicaciswe kwangaphambili kwaye imithombo yoluntu yangaphakathi kufuneka yabiwe ngokufanelekileyo.
Amalungiselelo ombutho kufuneka asekwe kwaye nezigqibo ngobulungu bamaqela, iikomiti namaqumrhu zizinto ekufuneka zenziwe.
Udweliso lwenkqubo kufuneka lwenziwe apho kubekwa imisetyenzana yocwangciso ecingwayo, ixesha neemfuno zemithombo yobutyebi yenkqubo yocwangciso. Udweliso lwenkqubo olunjalo lwenkqubo yocwangciso lubalulekile ukuze kwaziwe okwenziwayo kwaye kunxityelelwane nabanye abadlali-ndima (ingakumbi phakathi koomasipala bengingqi nabesithili).
Kufuneka kunikwe ingqalelo eyodwa ekuthatheni izigqibo ngeendlela nemigaqo yothatho-nxaxheba lwebutho lasekuhlaleni nabo banebango ngexesha lenkqubo yocwangciso: Ngubani ekufuneka abandakanyeke, kucetyiswane naye nomakaziswe, kweliphi inqanaba lenkqubo kwaye ngeyiphi indlela? Kufuneka kwezniwe izigqibo ngaloo nto kwangaphambili ukuze abantu baxelelwe kwangoko kwaye kwabiwe nemithombo yobutyebi efunekayo kwangoko.
Kukwayinyaniso oku ngokubhekiselele kwiindlela nemigaqo yolungelelaniso nabanebango bangaphandle njengabanye oomasipala, izithili kunye namanye amanqanaba karhulumente. Imisetyenzana yolungelelaniso enjalo kufuneka kugqitywe ngayo phantsi kwesiseko esibophelelayo, ngesakhelo esidibeneyo senkqubo yocwangciso enxibelelanayo efuna ulungiselelo kwangaphambili.
Umntu kufuneka aqiniseke ukuba onke amaxwebhu asemxholweni, lawo kufuneka eqwalaselwe ngexesha lenkqubo yocwangciso, ayaziwa kwaye ayafumaneka. Oku kubhekisa ngokukodwa kumaxwebhu asemthethweni nakwizikhokelo, izicwangciso neendlela zobuchule kwinqanaba lephondo nozwelonke nabaniki nkonzo bequmrhu.
Kufuneka kwenziwe uqikelelo lweendleko lwenkqubo yocwangciso yonke olusekwe kuwo onke la manqanaba olungiselelo.
Lo msebenzi wolungiselelo lwe-IDP ngumsebenzi wabalawuli bakamasipala. Inkqubo yolungiselelo kufuneka ibe negalelo ekuyilungeleni kweziko likamasipala inkqubo ye-IDP. Akakho omnye umntu onokwenza izigqibo zolawulo ezibandakanyekayo kuyo. Incwadana esisikhokelo II imele incedise umlawuli wakwamasipala enze lo msebenzi wolungiselelo ngendlela elula nethe ngqo.
Ukuze kube nokuqinisekiswa imigangatho ethile yenkqubo ye-IDP kwaye nentsebenziswano phakathi nakumanqanaba karhulumente, ulungiselelo lwenkqubo yocwangciso lumiselwe imithetho kuMthetho weMixokelelwano yooMasipala, 2000. Lo Mthetho awuthethi nto yahlukileyo kwiimfuno zolungiselelo ezixelwe ngasentla apha ezivela kusetyenziso "lwengqondo nje". Ufuna:
a Ulwamkelo "lwenkqubo ebekwe ngokubhalwa" ngumasipala ngamnye owengingqi/owesithili emele ukukhokela ucwangciso, uqulunqo ulwamkelo nophononongo lwe-IDP. Olu xwebhu lubhaliweyo lwenkqubo ye-IDP luya kubizwa ngokufutshane "Isicwangciso senkqubo kule Ncwadana esisikhokelo. Esi Sicwangciso seNkqubo kufuneka siquke:
udweliso lwenkqubo exela amaxesha amanqanaba ocwangciso ohlukeneyo;
iindlela ezifanelekileyo, neendlela zokwenza nemigaqo yokucebisana nothatho-nxaxheba lwamabutho asekuhlaleni engingqi, imibutho karhulumente, oogunyaziwe bemveli nabadlali-ndima kwinkqubo yoqulunqo lwe-IDP;
ukuchongwa kwezicwangciso neemfuno zocwangciso ezibophelelayo kumasipala ngokwemigqaliselo yowiso mthetho lwephondo nozwelonke.
b Ulwamkelo lwesakhelo socwangciso lophuhliso oluhlangeneyo ngumasipala wesithili ngamnye esibophelela umasipala wesithili noomasipala bengingqi kummandla kwaye esimele ukuqinisekisa nolungelelaniso lwenkqubo yocwangciso kamasipala wesithili noomasipala bengingqi abohlukeneyo.
Ngeli xesha iSicwangciso seNkqubo kufuneka sisekwe phezu kokucebisana namabutho asekuhlaleni engingqi kwaye kufuneka kunxityelelwene nabo ngaso, iSakhelo kufuneka sisekwe kwinkqubo yokucebisana noomasipala bengingqi kummandla wesithili.
Izicwangciso zenkqubo kwiSakhelo esikwinqanaba lesithili kufuneka zisekwe ngendlela yentsebenziswano ngexesha lesigaba solungiselelo ukuze kuqinisekiswe ukuba iZicwangciso zeNkqubo zoomasipala bengingqi zihambelana nesakhelo kwaye iSakhelo sibonisa izindululo zoomasipala bonke bengingqi. Inkqubo yokucwangcisa edityanisiweyo ifuna ulungiselelo oludityanisiweyo lwaloo nkqubo.
AMAXWEBHU AFUNEKAYO: ISICWANGCISO SENKQUBO NESAKHELO
ISicwangciso senkqubo neSakhelo ngamaxwebhu amabini ahlukeneyo, elinye lithetha nelinye. Isicwangciso senkqubo sisixhobo solawulo sikamasipala ngamnye(kwingingqi nesithili) esinceda kulawulo lwenkqubo ye-IDP yonke imihla. Isakhelo sisixhobo sokudibanisa sesithili esinceda ukuqinisekisa iinkqubo zocwangciso ezinxulumeneyo nezinxuseneyo kwinqanaba lesithili nelengingqi. Amanye amacandelo eZicwangciso zeNkqubo neSakhelo ayafana ncam, amanye afunwa kuphela kuxwebhu olunye lwala mabini (thelekisa isazobe 1).
ISicwangciso seNkqubo kufuneka sizalisekise umsebenzi wesicwangciso soshishino okanye isicwangciso sokusebenza senkqubo ye-IDP. Kufuneka sitsho ngamazwi alula ukuba into ethile iza kwenzeka nini, isenziwa ngubani, esenza nabani, phi, kwaye kufuneka kuqukwe noqikelelo lweendleko.
Olu xwebhu lumele lube semgangathweni ophezulu, olwenza uphengululo lwalo lube lula ngeefomathi.
Ngeli xa umasipala ngamnye ekhululekile ukuyila uxwebhu lwakhe ngeyakhe indlela,uluhlu lweziqulatho olucetyiweyo lunganceda ukunika umfanekiso ocacileyo wokuba iimfuno zasemthethweni nezokwenza ezixelwe ngasentla zingafakwa njani na.
ISICWANGCISO SENKQUBO-
ULUHLU LWEZIQULATHO OLUCETYWAYO Inani lamaphepha aqikelelwayo
Intshayelelo
Udweliso lwenkqubo yenyathelo enexesha elimisiweyo neemfuno zemithombo (4-5)
Iindlela nemigaqo ngothatho-nxaxheba lwebutho lasekuhlaleni nabanebango (2-3)
Iindlela nemigaqo yolungelelaniso (1-2)
Izicwangciso ezibophelelayo neemfuno zocwangciso kwinqanaba lephondo nelikazwelonke
Uqikelelo lweendleko zenkqubo yocwangciso (1-2)
Umsebenzi weSakhelo kukuqinisekisa ukuba inkqubo yee-IDP zesithili neyee-IDP zengingqi zidityanisiwe kwaye enye inganika enye ulwazi. Ukuba iinkqubo ezinxuseneyo zimele zidityaniswe, kufuneka kuvunyelwane ngesicwangciso sexesha kwakunye nezinto ezibalulekileyo . Oku kuya kwenziwa ngeSakhelo. Oomasipala besithili ngabo abongamele ukuqulunqwa kweSakhelo. Njengoko kufuneka sivunywe ngoomasipala bengingqi kwaye siza kusetyenziswa ngabo bonke oomasipala njengesiseko sokuqulunqa iZicwangciso zeNkqubo, kufuneka iSakhelo kuvunyelwane ngaso kwinqanaba elisekuqaleni lenkqubo yolungiselelo.
ISAKHELO: ULUHLU LWEZIQULATHO OLUCETYWAYO
Intshayelelo
Udweliso lwenkqubo yeSakhelo neXesha Elimisiweyo (1-2)
Imibandela, Iindlela neMigaqo yoLungelelaniso nokuCebisana (1-2)
Izicwangciso Ezibophelelayo neeMfuno zoCwangciso kwiNqanaba lePhondo nelikaZwelonke
Imigaqo neMithetho-siseko yoBeko esweni lweNkqubo yoCwangciso noLungiso lweSakhelo
Ukuthobela inkqubo ye-IDP yoomasipala bonke ngeSakhelo kufuneka ibekwe esweni zizithili ukuze kube nokuthathwa inyathelo elililo ngexesha ukuba abanye oomasipala bayoyisakala ukuwabamba amaxesha amisiweyo.
ISAZOBE 1: ISICWANGCISO SENKQUBO NESAKHELO
IZIQULATHO KUTHELEKISO
Ukwabiwa kweendima noxanduva
Amalungiselelo ombutho Izicwangciso zeNkqubo
Iindlela neMigaqo yoThatho-nxaxheba lweButho lasekuhlaleni naBanebango
Inkqubo yenyathelo ekunye neXesha elimisiweyo neMithombo yoButyebi efunekayo
Iindlela neMigaqo yoLungelelaniso
Uqikelelo lweendleko zeNkqubo yoCwangciso Isakhelo
Inqanaba leSithili
Kukho izahluko ezithathu ekufuneka zibe yinxalenye yeSakhelo kwaneSicwangciso seNkqubo ngasinye: Udweliso lweNkqubo yeNyathelo, isahluko solungelelaniso kunye nesahluko sowiso mthetho olubophelelayo neemfuno zocwangciso.Udweliso lweeNkqubo zeNyathelo zikaMasipala luyakwahluka kuDweliso lweNkqubo ekwiSakhelo. Kufuneka ezi nkqubo zibe neenkcukacha kwaye ke ngoko kufuneka ziqulunqwe ngumasipala ngamnye ewathathela ingqalelo amaxesha amisiweyo eSicwangciso seNyathelo leSakhelo. Imigaqo yoLungelelaniso nowiso mthetho olubophelelayo neemfuno zocwangciso ziya kufana nezeSakhelo seSithili nezeZicwangciso zeNkqubo. Ezi zinto zisenokuthathwa phaya kwisakhelo.
INKQUBO YOLUNGISELELO
Sele kutshiwo ukuba ukulungisa iSicwangciso seNkqubo ngumsebenzi wabalawuli njengolungiselelo lwaso nasiphi na isicwangciso soshishino. Asidingi izakhono zocwangciso ezizodwa. Ayidingi nakubandakanyeka kwabacebisi. Isiphumo senkqubo yolungiselelo akufunekanga ibe luxwebhu (iSicwangciso seNkqubo) kuphela, kodwa kufuneka ibe lulawulo olulungiswe kakuhle, olunengqiniseko ngomsebenzi wocwangciso ozayo. Inkqubo yolungiselelo ifuna ukucebisana nabadlali-ndima abalindeleke ukuba bathathe inxaxheba okanye emakucetyiswane nabo kwinkqubo yocwangciso:
a phakathi koomasipala bengingqi nabesithili njengoko kufuneka kuseko lweSakhelo;
b kunye namaqela ebutho lasekuhlaleni nabanebango ekufuneka benikwe ithuba lokuba babe yinxalenye yamalungiselelo ombutho;
c kunye namaqela axhasa ngemali ukuba kulungelelaniswe iimfuno zemithombo yobutyebi yenkqubo yocwangciso ngemithombo yobutyebi ekhoyo.
Ukulawula ezi nkqubo zokucebisana kwaye nokufumana bonke abadlali-ndima babesemsebenzini wenkqubo ye-IDP ngowona msebenzi wolungiselelo omkhulu. Xa kuthe kwazanywa kangangoko kungekho ziphazamiso, ixesha lenyanga enye singatsho sithi lanele.
ISIKHOKELO ESINIKWA LOLU XWEBHU
Incwadana esisikhokelo II ijolise ekubekeni ulawulo lukamasipala kwindawo apho lunokwenza iSicwangciso seNkqubo neSakhelo ngaphandle kwenkxaso yangaphandle kwaye luhambiselana neemfuno zoMthetho weMixokelewano yooMasipala, 2000 kwakunye neemfuno zokwenza zenkqubo yocwangciso elawulwa kakuhle. Isikhokelo siya kunikwa ngokubhekiselele kumsebenzi wolungiselelo ngamnye:
ukuthatha isigqibo ngokwabiwa kweendima noxanduva (icandelo 2)
ukuqulunqa uDweliso lwenkqubo yeNyathelo nezigaba, uludwe lwamaxesha neemfuno zemithombo yobutyebi (icandelo 4);
ukuthatha izigqibo ngeendlela nemigaqo efanelekileyo yothatho-nxaxheba (icandelo 6);
ukuchonga uwiso mthetho olubophelelayo neemfuno zocwangciso (icandelo 7);
ukulungisa uhlahlo lwabiwo-mali lwenkqubo yocwangciso (icandelo 8);
ukuhlanganisa kubhalwe iSakhelo (icandelo 9)
Kuyo yonke le misebenzi yolungiselelo, isikhokelo siya kunikwa kwezi ndawo:
a kwimisetyenzana yolungiselelo neemveliso ezifunekayo isikhokelo semigaqo yenkqubo yolungiselelo inxalenye yayo equka iifomathi ezicetywayo zokubhalwa kwamaxwebhu eemveliso;
b iziqulatho zeSicwangciso seNkqubo neSakhelo, oko kutsho izindululo ngezigqibo eziza kuthathwa ngokubhekiselele kubume benkqubo ye-IDP okanye iinqobo zokulinganisa emaziqwalaselwe xa kuthathwa izigqibo.
Iingcebiso zeziqulatho ezinikwe kwiNcwadana esisikhokelo II ezingendlela yokuyila inkqubo yeIDP azinako ukuthatha indawo yokufundisisa okuquluthwe ziiNcwadana ezizikhokelo II & III ezisisiseko sokuqonda ngokucacileyo inkqubo ye-IDP. Oku kuqonda ngokucacileyo kubalulekile kulungiselelo lwenkqubo ye-IDP yomasipala othile ngendlela echanekileyo nenokujika-jika, zithathelwa ingqalelo neemeko zengingqi. Injongo yokushwankathela iingcebiso zeziqulatho kwiNcwadna esisikhokelo II kukubeka le migaqo esisikhokelo emxholweni wenkqubo yolungiselelo neSicwangciso seNkqubo.
INTSHAYELELO
ISAZOBE 2: IXESHA ELIMISIWEYO LOLUNGISELELO LWENKQUBO YEIDP
Inqanaba lesithili
ISAKHELO
Iveki 1
Indibano yokwenza amafuphi ngoCwangciso
Inkqubo neNdlela yokwenza
Iimfuno zasemthethweni
Imixokelelwano yenkxaso
Iveki 2
Ulungiselelo loDweliso lwenkqubo neZiqulatho zeSakhelo seNqanaba leSithili
Iveki 3
Indibano yokufundisana engeSakhelo yenqanaba leSithili ixesha elimisiweyo elidibeneyo ulungelelaniso uwiso mthetho olubophelelayo
Iveki 4
Ulwamkelo lweSakhelo sokugqibela senqanaba leSithili liBhunga leSithili
IZICWANGCISO ZENKQUBO
Ezenqanaba leNgingqi nezenqanaba leSithili
Izigqibo ngeendima noxanduva
Ukuchongwa nokucebisana nabanye abadlali-ndima/
ubhengezo
Amaxesha neenqobo zolinganiso zeQumrhu Lokumela
Udweliso lwenkqubo yenyathelo equlunqwayo
Udweliso lwenkqubo yenyathelo eneenkcukacha enexesha elimisiweyo neenkcukacha nemithombo
Iindlela nemigaqo yothatho-nxaxheba lwebutho lasekuhlaleni
Ulwamkelo lweSicwangciso senkqubo liBhunga
Iindima noxanduva
Udweliso lwenkqubo enexesha elimisiweyo
Iindlela zothatho-nxaxheba lwebutho lasekuhlaleni
Uwiso mthetho olubophele layo lwePhondo/lukaZwelonke
UKWABIWA KWEENDIMA NOXANDUVA
Ukwabiwa kweendima noxanduva Izicwangciso zeNkqubo
Isakhelo
Yenye yeemfuno zokuqala zenkqubo yocwangciso equlunqwe kakuhle yokuba bonke abadlali-ndima baluqonda ngokupheleleyo uxanduva lwabo nolwabanye abadlali-ndima. Ngoko ke, yenye yeemfuno zokuqala zolungiselelo zenkqubo yocwangciso ye-IDP ukuqinisekisa ukuba ziqondwa kakuhle iindima ezifunekayo kwaye nabantu okanye imibutho engathatha ezo ndima.
A IMISETYENZANA NEEMVELISO ZOLUNGISELELO
Iimveliso ezifunekayo
Uluhlu lweendima noxanduva olufunekayo kwinkqubo yocwangciso (ngabalawuli bakamasipala).
Uluhlu lwabantu okanye amashishini alindeleke ukuthatha ezo ndima noxanduva.
Imigqaliselo ekubhekiswa kuyo ecacileyo nekuvunyelwene ngayo, enika iinkcukacha ngeendima noxanduva lwabo .
Inkqubo ecetyiweyo
Ikomiti ePhetheyo ye-IDP icacisa iindima ezimele ukudlalwa ngumasipala kwinkqubo ye-IDP ngokunxulumene neendima ekulindeleke ukuba abadlali-ndima bangaphandle bazidlale ngokuhambiselana neCandelo 84 loMthetho waMaqumrhu kaMasipala.
Iindima emazidlalwe ngabadlali-ndima bakwamasipala zichazwe ngakumbi ngokuba kuqulunqwe imigqaliselo ekubhekiswa kuyo ngendima nganye emisela uxanduva olunxulumene naloo ndima.
Umlawuli wakwaMasipala emva kokuqulunqa iinkcazo zeendima, uya ebantwini amabathathe ezi ndima kwaye angenise uluhlu olucetyiweyo lwabadlali-ndima ukuze kuxoxwe ngalo kwiKomiti ePhetheyo ye-IDP kwanokuvunywa kwalo yiKomiti yoLawulo yeBhunga okanye uSodolophu oLawulayo okanye iKomiti yooCeba Abonyuliweyo.
UKWABIWA KWEENDIMA NOXANDUVA PHAKATHI KWABADLALI-NDIMA BAKAMASIPALA NABANGAPHANDLE
Abadlali Iindima noxanduva
Urhulumente kaMasipala
Ukulungisa, ukuthatha isigqibo nokwamkela iSicwangciso seNkqubo
Ukuwenza wonke umsebenzi wolawulo nowolungelelaniso lwenkqubo yocwangciso oquka ukuqinisekisa ukuba:
bonke abadlali abasemxholweni babandakanywa ngokufanelekileyo iindlela nemigaqo efanelekileyo yokucebisana neyothatho-nxaxheba ziyasetyenziswa;
iziganeko zocwangciso zenziwa ngokoludwe lwexesha;
inkqubo yocwangciso inxulunyaniswa nemibandela yenene etshisayo kumasipala, yinkqubo yobuchule kwaye ejonge kuphumezo iimfuno zecandelo zocwangciso zanelisiwe.
Ukuqinisekisa ukuba izigqibo ngezicwangciso zoshishino, uhlahlo lwabiwo-mali nolawulo losetyenziso lomhlaba zidityaniswe kwaye zisekwe kwiIDP
Abahlali, amabutho asekuhlaleni nabanebango (uluntu ) kuqukwa neenkokheli zemveli
Ukuzisa ngaphambili izinto ezinomdla kwaye benze igalelo ngokunika ulwazi nezimvo kwinkqubo yocwangciso ngokwenza oku:
ukuthatha inxaxheba kwiQumrhu Lokumela le-IDP ukuba:
bazise amaqela anomdla, amabutho asekuhlaleni nemibutho ngemisetyenzana esemxholweni yocwangciso neziphumo zayo;
bahlalutye imibandela, bamise oondoqo babonisane baze benze isivumelwano;
bathathe inxaxheba ekuyileni izindululo zephulo kwaye bazihlole baxoxe kwaye benze amagqabantshintshi nge-IDP equlunqwayo;
baqinisekise ukuba izicwangciso zoshishino nohlahlo lwabiwo-mali zisekwe kwaye zidibene ne-IDP;
babeke esweni indlela ekusetyenzwa ngayo xa kuphunyezwa i-IDP.
ukuqhuba iintlanganiso neendibano zokufundisana namaqela, amabutho asekuhlaleni okanye imibutho ukulungiselela nokulandelela imisetyenzana yocwangciso esemxholweni.
QAPHELA: Eyona ndima yeenkokeli zemveli isafuna ukucaciswa ngakumbi. Iindima "zoluntu" kufuneka zibonwe njengethuba ngaphezu kokuba zibonwe njengoxanduva okanye umsebenzi.
Umasipala weSithili
B. Iindima zolungelelaniso zoomasipala bengingqi:
ukuqinisekisa ulungelelaniso oluthe tyaba lwee-IDP zoomasipala kummandla webhunga lesithili;
ukuqinisekisa ulungelelaniso oluthe nkqo phakathi kocwangciso lwesithili nolwengingqi;
ukuncedisa kulungelelaniso oluthe nkqo lwee-IDP kunye nezinye izigaba zikarhulumente namacandelo amasebe;
ulungiselelo lweendibano zokufundisana ezidibeneyo ezingeendlela zobuchule noomasipala bengingqi, abadlali-ndima bephondo nabakazwelonke kunye neengcali kwiingongoma eziza kufundwa.
Urhulumente wePhondo
Amacandelo aMasebe naBaniki-nkonzo beQumrhu
Ukuqinisekisa ulungelelaniso oluthe nkqo/lwecandelo phakathi kwamacandelo amasebe/kwezicwangciso zeendlela zobuchule zephondo nenkqubo ye-IDP kwinqanaba lengingqi/lesithili ngokwenza oku:
ukukhokela uthatho-nxaxheba lwamacandelo amasebe kwanegalelo labo elifunekayo kwinkqubo yocwangciso kamasipala;
Ukubeka esweni inkqubela yeenkqubo ze-IDP
Abaniki benkxaso/ Iincutshe zocwangciso
Ukwenza igalelo lolwazi olusemxholweni kumacandelo amasebe ephondo kwizicwangciso, kudweliso lweenkqubo, kuhlahlo lwabiwo-mali, kwiinjongo, kwiindlela zobuchule nakumaphulo ngendlela efikelelekayo.
Ukwenza igalelo lobuncutshe becandelo nelolwazi lobungcali ekwakhiweni kweendlela zobuchule namaphulo kamasipala.
Ukuba kwinkqubo yolungelelwaniso noomasipala besithili.
Ukuthatha inxaxheba kumxokelelwano wephondo wolawulo lolungelelaniso.
Nabaphi abaniki bangaphandle beenkonzo ezinxulumene nocwangciso kufuneka kuboniswane nabo kuphela ngemisebenzi apho kungekho bantu bangaphakathi abanokuyenza loo misebenzi.
Naxa kusenokubakho iindidi ezahlukeneyo zabaniki beenkonzo ezizodwa, zihamba zihambe zidibane ezi nkonzo. Ngoko ke iindima asizahluli ngokwabaniki-nkonzo.
Abaniki -nkonzo bangaphandle bangasetyenziselwa oku:
ukuququzelela iindibano zokufundisana zocwangciso ukubhala phantsi iziphumo zemiseteynzana yocwangciso izifundo ezizodwa okanye amanye amagalelo anxulumene nemveliso;
inkxaso kumaqela okanye kumabutho asekuhlaleni acwangcileyo nangacwangcanga asebenze kwaye abe negalelo kwinkqubo yocwangciso;
ukuqinisekisa ukuba i-IDP ilungelelaniswe nohlahlo lwabiwo-mali lwesebe lephondo nelikazwelonke
Iincutshe zocwangciso isenokuba ngabacwangcisi bedolophu nabommandla, abacwangcisi bophuhliso okanye ezinye iincutshe ezibandakanyeka kucwangciso lophuhliso nolwendawo.
ULWABIWO OLUCETYWAYO LWEENDIMA NOXANDUVA KUMASIPALA
Ibhunga likamasipala
Njengeqela lokugqibela likamasipala lopolitiko elenza izigqibo, Umasipala weBhunga kufuneka enze oku:
Aqwalasele kwaye amkele iSicwangciso seNkqubo
Aqwalasele, amkele kwaye avume i-IDP.
IIkomiti Elawulayo okanye USodolophu olawulayo okanye iKomiti yooCeba Abonyuliweyo
Njengeqela eliphezulu eliphetheyo likamasipala kufuneka benze oku:
Ukuthatha izigqibo ngeSicwangciso senkqubo
Babe noxanduva lolawulo lonke, ulungelelaniso nokubeka esweni kwenkqubo noqulunqo lwe-IDP, okanye lo msebenzi bawuthume uMlawuli kaMasipala.
Ukuvuma abantu abonyuliweyo ukuba baphathe kwiindima ezahlukeneyo, kwimisetyenzana nakuxanduva lwenkqubo noqulunqo.
Ooceba beWadi
Ooceba bayintambo yonxibelelwano ephambili phakathi korhulumenete kamasipala nabahlali. Indima yabo ke yile:
Kukudibanisa inkqubo yocwangciso kumaziko onyulo okanye kwiiwadi zabo.
Ukuqinisekisa ukuba izicwangciso zoshishino zonyaka nohlahlo lwabiwo-mali lukamasipala zidibene kwaye zisekwe kwi-IDP.
Umlawuli kaMasipala okanye igosa eliphezulu elinikwe umsebenzi woMlawuli we-IDP endaweni yakhe kufuneka lilawule kwaye lilungelelanise inkqubo ye-IDP. Oku kuquka:
Ukulungiselela iSicwangciso seNkqubo;
Ukuwenza wonke umsebenzi wolawulo nowolungelelaniso lwenkqubo yocwangciso
Ukuqinisekisa ukuba bonke abadlali abasemxholweni babandakanywa ngokufanelekileyo,
Ukonyula abantu amabaphathe iindima ezahlukeneyo;
Ukuba noxanduva lwemihla ngemihla lolawulo lwenkqubo yoqulunqo;
Ukuqinisekisa ukuba inkqubo yocwangciso yeyothatho-nxaxheba, ingendlela yobuchule ejonge kuphumezo kwaye ilungelelanisiwe kwaye iyazanelisa iimfuno zocwangciso zeqela;
Ukuphendula kumagqabantshintshi enziwe kwi-IDP esaqulunqwayo, avela kuwonke-wonke, kulungelelaniso oluthe tyaba nezinye izigaba zikarhulumente lide ibhunga likamasipala laneliseke;
Nokuba uMlawuli kamasipala uyithuma eminye yale misebenzi uMlawuli we-IDP endaweni yakhe, usenoxanduva kwaye nguye oza kuyimela into ayenzayo.
Iintloko zaMasebe naMagosa
Njengabantu abaphetheyo ekuphunyezweni kwee-IDP,amagosa aziingcali/amacandelo kufuneka abandakanyeke ngokupheleleyo kwinkqubo yocwangciso:
ukunika ulwazi lokuhlalutya olusemxholweni olobungcali, olwecandelo nolwezemali ukuze kumiselwe imibandela engundoqo;
ukwenza igalelo lobuncutshe kubungcali kuqwalaselo nasekuququmbeleni iindlela zobuchule nokuchongwa kwamaphulo;
ukunika ulwazi lwesebe lokusebenza nolohlahlo lwabiwo-mali;
ukuba noxanduva lolungiselelo lwezindululo zamaphulo, ukuhlanganiswa kwamaphulo nodweliso lweenkqubo zamacandelo;
ukuba noxanduva lokulungiselela izilungiso z-IDP equlunqwayo ukuze ingeniswe kwibhunga likamasipala ukuba ivunywe, ize iye nakwiLungu leSigqeba soLawulo soRhulumente weNgingqi ukuba ilungelelaniswe.
Izicwangciso zeNkqubo Amalungiselelo ombutho 3. AMALUNGISELELO OMBUTHO
Isakhelo
Oomasipala kuya kudingeka ukuba baseke isethi yamalungiselelo ombutho:
ukuyenza ibe yeyeziko inkqubo yothatho-nxaxheba;
ukuzilawula ngokuchanekileyo iimveliso zoqulunqo ukunika amaqela achaphazelekayo imvume yokwenza igalelo kwinkqubo yokuthatha izigqibo.
Inani lamaqumrhu nokwakhiwa okanye izikhundla zingohluka phakathi kwezintlu ezahlukeneyo neentlobo zoomasipala ukulungela imithombo ekhoyo yoluntu neyeziko, kodwa amalungiselelo ayacetyiswa ebuncinaneni kwaye asekwe kule mithetho-siseko ilandelayo:
Uthatho-nxaxheba lukawonke-wonke kufuneka lwenziwe olweziko ukuqinisekisa ukuba bonke abahlali banelungelo elilinganayo lokuthatha inxaxheba;
Uthatho-nxaxheba olwakhiweyo kufuneka luxele ukuba ngubani oza kuthatha inxaxheba, endaweni kabani, kweyiphi imibandela, ngeziphi iindlela zombutho kwaye kangakanani.
Oomasipala kufuneka baqwalasele amalungiselelo akhoyo, bawasebenzise bawalungise ukuba kuyafuneka baze banqande nokuphindwa kweendlela. Umzekelo, ukuba bamkele indlela yokwenza yekomiti yewadi, basenokuthanda ukusebenzisa eli qumrhu kwaye baya kudinga nje ukuqinisekisa ukuba abanebango namaqela ezentlalo amelwe/ anabameli.
Aba bantu okanye amaqumrhu alandelayo ayacetyiswa :
Amaqela Amaphulo Omsebenzi
La malungiselelo acetyiswayo aya kusebenza njengesikhokelo kuninzi loomasipala besithili nabengingqi. Umlawuli weIDP, Ikomiti ephetheyo yeIDP neQumrhu Lokumela leIDP ngamaqumrhu afunwa kuyo yonke inkqubo yeIDP kwaye kufuneka asekwe ekuqaleni, ngoko ke aza kwaziswa kule Ncwadana esisikhokelo.
Amaqela Amaphulo Omsebenzi aya kuba ngamaqela amancinci okusebenza enziwe ngamacandelo amasebe kamasipala asemxholweni nabantu abaziingcali, abadlali ababandakanyeka kulawulo lophumezo kwaye apho kufanelekileyo abanebango kwibutho lasekuhlaleni abachatshazelwa ngqo liphulo. Amaqela Amaphulo Omsebenzi aya kufunwa ekuqaleni kwesigaba 3 kwaye ayakwazisa apho ngakumbi ( Umsetyenzana woCwangciso 3.1)
Onke amalungiselelo acetyiswe ngasentla makagcinwe ngexesha lenqanaba lophumezo lwe-IDP njengamaqela aphetheyo ekulungelelaniseni nasekuqhubeni inkqubo yophumezo.
A IMISETYENZANA NEEMVELISO ZOLUNGISELELO
Iimveliso ezifunekayo
Uhlobo lwamalungiselelo /amaqumrhu amakasekwe
Imigqaliselo ecacileyo ekubhekiswa kuyo kumalungiselelo /kwiqumrhu ngalinye.
Iinqobo zokukhetha
Uluhlu lwabantu abavumileyo okanye imibutho emayimelwe
Ingqokelela yemithetho yokuziphatha.
Amalungu akhethiweyo aziqhelileyo iindima.
Iinkqubo ecetyiweyo
Ikomiti elawulayo, okanye uSodolophu Olawulayo,okanye iKomiti yooCeba ngokucebisana kwaye nangenkxaso yoMlawuli kaMasipala kufuneka:
Ichonge kwaye inyule abantu abafenelekileyo kwiKomiti Ephetheyo ukuqinisekisa ukuba yonke imibandela esemxholweni (umzk. iLED, indawo yezemali zezindlu zikamasipala) ebuncinaneni banomntu omnye onoxanduva Ikomiti Ephetheyo ye-IDP esandula kusekwa kufuneka ibe noxanduva lokusekwa kweQumrhu Lokumela le-IDP ngokwenza oku:
Ngokuchaza imigqaliselo ekubhekiswa kuyo neenqobo zokukhetha amalungu eQumrhu Lokumela leIDP;
Ngokwazisa uwonke-wonke (umzk. umbandela wobhengezo) ngokusekwa kweQumrhu Lokumela le-IDP kwaye licela ukungeniswa kwezicelo ezivela kwabanebango nakumaqela ebutho lasekuhleleni ezixela iinjongo ezinkulu, iinjongo, imisetyenzana, inani lamalungu nomgaqo-siseko;
Ngokuchonga abanye abanebango namaqela angeyomibutho nangamelwanga anokudinga 'igqwetha' elimele izinto abanomdla kuzo, ababonisa ukuba ngamagqwetha abantu abayimithombo yobutyebi amagosa aphezulu
Ngokonyula amaqela/amalungu abonisa izakhono kusekwe oku kwiinqobo zokukhetha;
Ngokungenisa amaqela acetyiweyo namalungu kwibhunga ukuze liwaqwalasele;
Ngokukhetha amalungu kwaye kuxelelwe ibutho lasekuhlaleni lengingqi.
Ukuba uMlawuli kaMasipala akangoMlawuli we-IDP kufuneka uMlawuli kaMasipala athathe izigqibo :
ngamagunya nemisebenzi emayinikwe abanye abantu;
ngoxanduva olushiyeka kuMlawuli kaMasipala/ nokuyimela into;
ngeendlela zokunika ingxelo.
mayiseke iikomiti ezincinci (ukuba kukho imfuneko) kwaye ithathe izigqibo ngobudlelwane/ngeendlela zokunika iingxelo;
IKOMITI ELAWULAYO/USODOLOPHU OLAWULAYO/IKOMITI YOOCEBA
Ikomiti elawulayo okanye usodolophu olawulayo kamasipala okanye ukuba umasipala akanayo ikomiti elawulayo okanye usodolophu olawulayo , ikomiti yooceba ekhethwe libhunga likamasipala mayenze oku:
ilawule uqulunqo;
inikezele uxanduva ngokubhekiselele koku kumlawuli kamasipala;
ingenise isicwangciso esiqulunqwayo kwibhunga likamasipala ukuba samkelwe.
La ngamaqumrhu asele esekiwe kwaye nafunwayo nguMtheho waMaqumrhu kaMasipala akufunwa amaqumrhu kamasipala angamanye kwi-IDP.
Umlawuli kaMasipala okanye uMlawuli we-IDP endaweni yakhe ngumntu onoxanduva lokuvakalisa inkqubo yoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ukonyulwa komntu ofanelekileyo kubalulekile ukuze i-IDP iphumelele kwaye kufuneka loo nto yenziwe njengenqanaba lokuqala elijongise ekulungiseleleni iSicwangciso seNkqubo njengokuba uMlawuli we-IDP engumntu okwanoxanduva lokuyila iSicwangciso seNkqubo.
Umlawuli we-IDP kufuneka ibe ngumntu ozinikeleyo kwaye onegunya elifunekayo lokubandakanya bonke abadlali-ndima abasemxholweni.
Unoxanduva lolungiselelo lwesicwangciso seNkqubo
Unoxanduva lolawulo lwemihala ngemihala lwenkqubo yocwangciso kuthathelwa ingqalelo ixesha, imithombo yobutyebi, abantu kuqinisekiswa:
ukubandakanyeka kwabo bonke abadlali-ndima abahlukeneyo , ingakumbi amagosa;
ukuba amaxesha amisiweyo ayagcinwa;
ukuba inkqubo yocwangciso ilungelelaniswe ngokuthe tyaba nangokuthe nkqo kwaye iyazithobela iimfuno zephondo nezikazwelonke;
ukuba iimeko zothatho-nxaxheba zinikiwe;
ukuba iziphumo zibhalwa phantsi.
Ukulawulwa kwabacebisi.
Ikomiti ephetheyo kufuneka ibe yikomiti esebenzayo yeeNtloko zaMasebe ezizinikezeleyo namagosa aphezulu axhasa uMlawuli we-IDP kwaye aqinisekisa nenkqubo yocwangciso engenamagingxi-gingxi. Umlawuli we-IDP unoxanduva lwenkqubo kodwa uya kumana enikela eminye imisebenzi kumalungu eKomiti Ephetheyo. Koomasipala apho kukho ooceba abasezikhundleni ezisemxholweni abafuna ukuba yinxalenye yeKomiti ephetheyo ye-IDP, kufuneka bafakwe. Kule meko kufuneka kuqwalaselwe iprothokholi efanelekileyo.
Inika imigqaliselo ekubhekiswa kuyo ngemisetyenzana eyahlukeneyo yocwangciso
Igunyazisa izifundo zophando
Iqwalasela kwaye yenze amagqabantshintshi:
ngamagalelo avela kwiikomiti ezincinci, amaqela okufunda nabacebisi amagalelo avela kumacandelo amasebe nakubaniki benkxaso
Ilungisa, ishwankathele kwaye ibhale phantsi iimveliso
Yenza iingcebiso ngeziqulatho
Ilungiselela, incedise kwaye ibhale phantsi iintlanganiso
Usihlalo
Oonobhala bequmrhu:
Ligosa lakwaMasipala
Isakhiwo sekomiti
Ziintloko zaMasebe okanye Amagosa Aphezulu
Unondyebo
Qaphela
Ikomiti Ephetheyo yeIDP ingaseka iikomiti ezincinci zemisetyenzana eyodwa kwaneemveliso,ezi komiti zimele ziquke nabanye abantu abangekho kwiKomiti Ephetheyo.
Igosa likamasipala kufuneka lonyulwe lilungiselele lincedise libhale phantsi iintlanganiso. Umsebenzi kufuneka ube luxanduva loMcwangcisi kaMasipala okanye igosa elifana naye.
Ukuze zicwangciseke iindibano zokufundisana, ukuhanjiswa kolwazi nokukhutshwa kwezimemo kufuneka kuxhaswe ngumphathi.
Iqumrhu Lokumela leIDP liqumrhu elenza ngokobuziko kwaye liqinisekisa ukuthathwa kwenxaxheba ngabameli kwinkqubo ye-IDP.Ukukhethwa kwamalungu ukuba abe kwiqumrhu Lokumela le-IDP kufuneka kusekwe kwiinqobo eziqinisekisa ukumela ngokwezelizwe nangokwezentlalo.
Imigqaliselo ecetyiweyo ekubhekiswa kuyo liQumrhu Lokumela le-IDP
Ukunika indlela yombutho yengxoxo, yothethathethwano neyokuthatha izigqibo phakathi kwabanebango kuqukwa norhulumente kamasipala.
Ukuqinisekisa unxibelelwano phakathi kwabo bonke abameli abanebango kuqukwa norhulumente kamasipala
Ukubeka esweni indlela esebenza ngayo inkqubo yocwangciso neyophumezo
Isakhiwo esicetyiweyo seQumrhu Lokumela le-IDP
Usihlalo:
Lilungu leKomiti elawulayo okanye uSodolophu Olawulayo okanye ilungu leKomiti yooCeba Abonyuliweyo
Oonobhala bequmrhu
Isakhiwo sequmrhu
Amalungu eKomiti Elawulayo
Ooceba (kuqukwa ooCeba abangamalungu eBhunga lesithili kunye nooceba abasemxholweni)
Iinkokeli zemveli
Iintloko zaMasebe/ Amagosa aphezulu
Abameli/amagqwetha amaqela angeyomibutho
Abantu abayimithombo
Qaphela
Ingqokelela yemithetho yokuziphatha kufuneka yenze imimiselo yemibandela enjengale:
uludwe lwenkqubo yeentlanganiso (ukubakho kwazo nobukho babantu kuzo)
i-ajenda, ukuncedisa nokubhalwa phantsi kweentlanganiso ukuyiqonda kwamalungu indima yawo njengabameli bamaqela okuvota abo ingxelo ebuyayo eya kumaqela ovoto uninzi olufunwayo xa kuvunywa ukusombulula iingxwaba-ngxwaba
Oomasipala beSithili: Amalungiselelo Ombutho
Isakhiwo seQumrhu leSithili likaMasipala Lokumela kufuneka liquke bonke ooCeba booMasipala besithili kwaye kuqinisekiswe nabameli ngokwezelizwe, kuqukwa abanebango ababanzi besithili nabameli besithili bemibandela ebanzi.
ISAZOBE 3: AMALUNGISELELO OMBUTHO ACETYWAYO
Ibhunga
Ikomiti elawulayo okanye uSodolophu
Olawulayo okanye ooCeba Abonyuliweyo
Umlawuli kaMasipala
Iqela lePhulo loMsebenzi Amaqumrhu Abanebango Ikomiti yeWadi
Izicwangciso zeNkqubo Iindlela nemigaqo 4. IINDLELA NEMIGAQO
nabanebango
Isakhelo
Olunye lweempawu eziphambili ngenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kukubandakanyeka kwebutho lasekuhlaleni nemibutho yabanebango kwinkqubo.Uthatho-nxaxheba lwamaqela abandakanyekayo nanomdla ukuqinisekisa ukuba i-IDP ihoya imibandela eyinene eviwa ngabahlali bakamasipala. Icandelo 3 ngasentla lithetha ngawona malungiselelo ombutho mancinci ekudingeka ukuba asekwe ukuqinisekisa uthatho-nxaxheba olufanelekileyo. Eli candelo liya kuhlabela mgama linike isikhokelo ngento umasipala ngamnye ekudingeka ukuba ayiqwalasele xa ephuhlisa indlela yobuchule yothatho-nxaxheba lukawonke-wonke kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ukuze kufunyanwe olunye ulwazi olungesakhelo sasemthethweni nomgaqo-nkqubo ngothatho-nxaxheba lukawonke-wonke nabanebango kwimicimbi karhulumente wengingqi, oomasipala bamele babhekise kwiNcwadana esisikhokelo1 " Imigaqo esisikhokelo ye-IDP ngokubanzi". Incwadana esisikhokelo IV ("Izixhobo") inika izixhobo ezahlukeneyo neendlela zokuthatha inxaxheba.
A IMISETYENZANA NEEMVELISO ZOLUNGISELELO
Iimveliso ezifunekayo
Inkqubo ecetyiweyo
Isindululo singeniswa kwibhunga ukuba siqwalaselwe sivunywe.
Xa indlela yobuchule ivunyiwe libhunga, iKomiti ephetheyo ye-IDP iyayibonisa le ndlela yobuchule kwintlanganiso yokuqala yeQumrhu le-IDP Lokumela .
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Isiqulatho esicetyiweyo
Indlela yobuchule yothatho-nxaxheba kufuneka iqulathe isigqibo ngemibandela enjengale:
Iindima zabadlali-ndima abohlukeneyo ngexesha lenkqubo yothatho-nxaxheba (umzk.ooceba, iKomiti Ephetheyo yeIDP, iQumrhu le-IDP Lokumela, amanye amagosa, abacebisi njalo njalo)
Iindlela zokukhuthaza ukumelwa kwamaqela angenamibutho
Imithombo yobutyebi ekhoyo yothatho-nxaxheba
Ukuphinda-phinda kweentlnganiso/iindibano zokufundisana
Indawo efanelekileyo yeentlanganiso/yeendibano zokufundisana
Iindlela zokuhambisa ulwazi
Iindlela zokufumana nezokuqokelela izidingo zebutho lasekuhlaleni ( kuqukwa nokubhalwa phantsi kwamagalelo othatho-nxaxheba).
C IMIBANDELA EMAYIQWALASELWE XA KUPHUHLISWA INDLELA YOBUCHULE YOTHATHO-NXAXHEBA LUKAWONKE-WONKE
Xa kuyilwa indlela yobuchule yothatho-nxaxheba, umasipala kufuneka athathele ingqalelo le mibandela ilandelayo:
Ibhunga elonyuliweyo lelona qumrhu lokugqibela lokuthatha izigqibo ngee-IDP. Indima yedemokhrasi engothatho-nxaxheba kukwazisa abanebango kwaye kuthethwane nabo ngemibandela. Kwakhona inika abanebango ithuba lokwenza igalelo ngezigqibo ezithathwe libhunga.
Ukuze kuqinisekiswe uthatho nxaxheba lukawonke-wonke, uwiso mthetho lufuna oomasipala badale iimeko ezifanelekileyo eziya kuvumela uthatho-nxaxheba. Yeyona mfuno incinci , kodwa ke ayanelanga. Oomasipala bakwanalo noxanduva lokukhuthaza ibutho lasekuhlaleni namaqela abanebango ukuba babandakanyeke. Kufuneka oku kwenziwe ingakumbi ngokubhekiselele kumaqela ahlelelekileyo okanye angananzwanga ngokuhambiselana neemeko nezikhundla kumasipala
Uthatho-nxaxheba olwakhiweyo: Uninzi loomasipala abatsha bakhulu ngokwemigqaliselo yobungakanani babantu nommandla ukuba bavumele uthatho-nxaxheba ngqo loninzi lwabahlali kwinkqubo yocwangciso exandileyo. Uthatho-nxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ke ngoko ludinga imithetho ecacileyo nemigaqo exela ukuba:
Ngubani omakathathe inxaxheba
Ngubani ongazi kuthatha inxaxheba ngqo, kodwa kuza kuboniswana naye ngemibandela ethile (umzk. oomasipala abayameneyo)
Kukweyiphi imibandela apho kufuneka uthatho-nxaxheba ngqo okanye ukubonisana.
Ukungafani: Indlela uthatho-nxaxheba lukawonkw-wonke olwakhiwe ngayo,kufuneka luvumele ukungafani kummandla kamsipala ngokwemigqaliselo yoku:
Iinkcubeko ezahlukeneyo
Isini
Ulwimi
Amanqanaba emfundo
Iindleko zothatho-nxaxheba zingagcinwa zikwinqanaba elamkelekileyo ukuba abathathi-nxaxheba abanako benziwe bayiqaphela into yokuba ngumdla wabo ukubandakanyeka kwinkqubo yocwangciso kwaye ayingomsebenzi abaza kuwuhlawulelwa.
Ekuphuhliseni indlela yobuchule yothatho-nxaxheba, umasipala kufuneka aqinisekise ukuba kudalwe iimeko ezivumayo zothatho-nxaxheba lukawonke-wonke olufanelekileyo nolunempumelelo. Nantsi eminye imibandela emele ukuqwalaselwa:
Ukwazisa Amabutho asekuhlaleni nabanebango:
Abahlali nabanebango kufuneka baziswe ngenjongo zikamasipala zokuqalisa inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ekwenzeni oko, umasipala kufuneka aqinisekise ukuba amajelo afanelekileyo eendaba (umzk. izitishi zikanomathotholo zebutho lasekuhlaleni, amaphetshana anika ulwazi phakathi kwee-akhawunti zakwamasipala njalo njalo) ayasetyenziswa ukuze kufikelelwe kubantu abaninzi kangangoko.Akufunekanga kubekho abanebango abazivela bengakhathalelwanga okanye bengabalulekanga. Ekukhetheni ijelo elifanelekileyo leendaba, oomasipala kufuneka bayiqwalasele indleko yokusebenzisa ezo ndlela.Umzekelo, kungayindleko enkulu ukufaka isibhengezo kwiphephandaba, ngoko ke le ndlela asinakuthi kulula ukuyisebenzisa.
Enye indlela yokwazisa amabutho asekuhlaleni kukusebenzisa ooceba. Ooceba kufuneka bazise abantu kwiiwadi zabo ngeentlanganiso zikawonke-wonke ezikwinqanaba lewadi.
Onke amaqela achaphazelekayo nanomdla makamenywe athathe inxaxheba:
Yonke imibutho esemxholweni yebutho lasekuhlaleni neyabanebango kufuneka imenywe ibhalise njengamalungu equmrhu le-IDP Lokumela. Umasipala kufuneka agcine isiseko-nkcazelo saloo maqela asenokungathathi nxaxheba njengamalungu equmrhu Lokumelal kodwa ekuya kufuneka kuboniswane nawo kumanqanaba amaninzi enkqubo.
Ukusetyenziswa kolwimi olufanelekileyo:
Ukusetyenziswa kolwimi olufanelekileyo kubalulekile ukuvumela bonke abanebango ukuba bathathe inxaxheba ngokukhululekileyo. Ikomiti ephetheyo yeIDP kufuneka isiqwalsele isidingo sokuchonga itoliki ukulungiselela iimeko apho abanye abathathi nxaxheba bangolonwabelanga ulwimi oluthile.
Ukukhetha indawo eyiyo:
Indawo apho imicimbi enowonke-wonke iqhutyelwa khona yiyo eya kumisa ukuba bangakanani na abantu abezayo. Kubalulekile ukuba indawo ekhethwayo ibe yefikelelekayo kubo bonke abanebango umzk. kufuneka ifikeleleke ngezithuthi zikawonke-wonke ukuze abo bathathi nxaxheba bangenazithuthi zabo bafike.
Ukukhetha ixesha elilungele iintlanganiso:
Amaxesha ekuqhutywa ngawo iintlanganiso zeQumrhu le-IDP Lokumela kufuneka alulungele uninzi lwamalungu. Ikomiti ephetheyo ye-IDP kufuneka ibeke elona xesha lokuqhuba intlanganiso lilungele uninzi lwamalungu.Iimpelaveki nazo zingaqwalaselwa.
Izixhaso ezifanelekileyo:
Ukuba iqumrhu le-IDP lineentlanganiso ezinde ezingafuna izilungiselelo zezixhaso, kufuneka kuqwalaselwe iimfuno zabathathi nxaxheba abahlukeneyo umzk. ihalaal, isidlo semifuno njalo njalo.
Abameli mabakhuthazwe baye kunika ingxelo kwimibutho yabo:
Ukunika ithuba elihle lothatho-nxaxheba olusesikweni lwabameli, abameli bebutho lasekuhlaleni nabo banebango kufuneka banikwe ixesha elaneleyo (2-4 iiveki) ukuqhuba iintlanganiso okanye iindibano zokufundisana namaqela,amabutho asekuhlaleni okanye imibutho abayimeleyo,phambi kokuba umbandela kuxoxwe ngawo liQumrhu le-IDP Lokumela. Kufuneka oku kuthathelwe ingqalelo xa kusenziwa udweliso lwenkqubo naxa kumiswa ixesha. Imfuno yokuba abameli banike ingxelo kwabo babameleyo ngesiphumo seentlanganiso/seendibano zokufundisana zeQumrhu le-IDP Lokumela, kufuneka iqukwe kwingqokelela yemithetho yokuziphatha yeQumrhu.
Ithuba labanebango lokwenza amagqabantshintshi ngamaxwebhu aqulunqwayo:
Amaxwebhu ocwangciso aqulunqwayo kufuneka afikelele kuwo onke amabutho asekuhlaleni nabanebango. Kufuneka kubekho ixesha leeveki ezintathu ubuncinane leekomiti zewadi, imibutho yabanebango namaqela anomdla nabahlali ukuze kuxoxwe phandle ngoxwebhu oluqulunqwayo kwaye kwenziwe namagqabantshintshi ngalo phambi kokuba iQumrhu le-IDP Lokumela lilugqibe uxwebhu oluqulunqwayo. Oku kumiswa kwexesha kufuneka kulungiselelwe kudweliso lwenkqubo.
Ukuvunywa kweentlanganiso zebhunga
Uxwebhu lweIDP malufumaneke kubo bonke abanebango:
Iikopi ze-IDP egqityiweyo kufuneka zifumasneke kuwo onke amabutho asekuhlaleni nabanebango. Kusenokuba luncedo nokushwankathela iimveliso eziphambili zesicwangciso, umzk. umbono kamasipala, iinjongo njalo najlo kwiilwimi ngeelwimi ezisemxholweni kuloo mmamdla kamasipala.
Urhulumente kamasipala, esebenza neekomiti ze-IDP
ISIHLOMELO 1
ISIGABA 1: UCALULO/UHLALUTYO Ixesha
Iiveki
Umsetyenzana woCwangciso 1/1-1/10 12
/1Ukuqokelelwa kolwazi 2
/2Ucalulo lwebutho lasekuhlaleni nabanebango 4
/3 Ukuvumelelanisa 5
/4-1/6 Ucalulo lukaMasipala 4
/7 Imibandela enguNdoqo 1
/8- 1/9 Ucalulo olunzulu 4
/10 Ukudityaniswa kweziphumo zocalulo 1
ISIGABA 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Umsetyenzana woCwangciso 2/1-2/10 8
/1-2/2 Imibono neenjongo 1
/3 Imigaqo esisikhokelo eyenzelwe ingingqi 1
/4 Ingcaciso yezakhelo zemithombo yobutyebi 2
/5 Ukuyila ezinye iindlela zobuchule 4
/6 Ingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke engezinye iindlela 4
/7 Iindibano zokufundisana zenqanaba lesithili zendlela yobuchule 4
/8-2/9 Ukucalula nokuthatha izigqibo 4
/10 Izigqibo zengingqi 2
ISIGABA 3: AMAPHULO/IIPROJEKTHI
Umsetyenzana woCwangciso 3/1-3/9 7
/1 Ukwakha Amaqela Amaphulo Omsebenzi 2
/2 Ukwabiwa kokuqala lohlahlo-lwabiwo mali 2
/3 Ukuyila izindululo zamaphulo 5
/4 Uthatho-nxaxheba lweqela ekubhekiswe kulo 5
/5 Amahlakani amaphulo 5
/6-3/9 Izigqibo zobuchwepheshe zamaphulo 5
ISIGABA 4: UHLANGANISO
Umsetyenzana woCwangciso 4/1-4/14 5
/1 ukuhluza & Umboniso wokuqala 2
ISIGABA 5: UKUVUNYWA
Umsetyenzana woCwangciso 5/1-5/6 5
/4 Ukufakela/ukuphendula 2
/5 Ulwamkelo lokugqibela libhunga 1
/6 Izishwankathelo zenqanaba lesithili 2
ULUNGISELELO - ISIHLOMELO 1
ISIHLOMELO 2
ISIGABA 1: UCALULO/UHLALUTYO
Isigaba socalulo kufuneka sithathe ngokwe-avareji iinyanga ezi-3 sigqitywe. Yonke imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
ULUNGISELELO - ISIHLOMELO 2
Isigaba 1: Ucalulo
Umsetyenzana wocwangciso
/1: Ukuqokelelwa kolwazi olukhoyo
/2:Ucalulo kwnqanaba lebutho lasekuhlaleni nabanebango
/3: Ukuvumelelanisa ulwazi olukhoyo nocalulo lwebutho lasekuhlaleni nabanebango
/4: Ucalulo olubanzi lukamasipala
/5: Ucalulo lwendawo
/7: Ukuchongwa kwemibandela engundoqo kamasipala
/8: Ucalulo olunzulu lwemibandela engundoqo:
Imigaqo esisikhokelo ngokubanzi
/9: Ucalulo olunzulu lwemibandela engundoqo:
Imigaqo esisikhokelo yecandelo
/10: Ukudityaniswa kocalulo lweziphumo yemibandela engundoqo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
Isigaba seendlela zobuchule kufuneka ngokwe-avareji sithathe iinyanga ezi-2 sigqitywe. Umsetyenzana woCwangciso kufuneka ucwangciswe ngohlobo lokuba wenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
II/3: Imigaqo esisikhokelo yeendlela zobuchule
II/4: Ukucacisa iSakhelo semithombo yobutyebi
II/5:Ukuyila ezinye iindlela zobuchule
II/6: Ukuququzelela iindibano zokufundisana zendlela yobuchule kwinqanaba leSithili
II/7: Ukuyila iimeko zengxoxo-mpikiswano ezingezinye iindlela
II/10: Ukuyila indlela yobuchule: Imigaqo esisikhokelo eyodwa yecandelo
/11: Ukuyila indlela yobuchule: Imizekelo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ULUNGISELELO: ISIHLOMELO 2
Isigaba samaphulo kufuneka ngokwe-avareji sithathe iinyanga ezi-2 sigqitywe. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
III/1:Ukwakha amaqela okwakha amaphulo omsebenzi
III/2: Ukuseka Ukwabiwa kokuqala kohlahlo lwabiwo-mali
III/6:Imigaqo esisikhokelo eyodwa yecandelo
III/8: Iimveliso zamaphulo/ekujoliswe kuko/ iindawo
III/9:Imisetyenzana emikhulu/Ixesha/Amashishini anoxanduva
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
Isigaba sohlanganiso kufuneka ngokwe-avareji sithathe iiveki ezi-6 sigqitywe. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
IV/1: Ukuhluzwa kwezindululo zamaphulo aqulunqwayo
IV/2: Ukuhlanganiswa kwezindululo nodweliso lweenkqubo
IV/3: Ukuhlanganisa Udweliso lwenkqubo yecandelo
IV/7:Udweliso lwenkqubo yophuhliso loqoqosho lwengingqi oluhlangeneyo
IV/8:Udweliso lwenkqubo yoNcitshiso lobuhlwempu/yolingano ngokwesini
IV/9:Udweliso lwenkqubo yemeko-bume ehlangeneyo
IV/10:Udweliso lwenkqubo ehlangeneyo yeziko yoPhumezo loLawulo
IV/12: Udweliso lwenkqubo yophumezo oluhlangeneyo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ULUNGISELELO: ISIHLOMELO 2
ISIGABA V: UKUVUNYWA
Isigaba sokuvunywa kufuneka ngokwe-avareji sithathe iiveki ezi-6 sigqitywe ukuze singeniswe kwiLungu leSigqeba soLawulo. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Isigaba V: Ukuvunywa
Umsetyenzana wocwangciso
V/1: Ukunika ithuba lamagqabantshintshi avela kurhulumente wephondo/nokazwelonke
V/2:Indibano yokufundisana yenqanaba lesithili yolungelelaniso (lukamasipala) oluthe tyaba
V/3: Ukunika ithuba lamagqabantshintshi avela kuwonke-wonke
V/4:Ukufaka/ukuphendula amagqabantshintshi avela kuwonke-wonke, avela kwisithili nakwamanye amasebe ephondo nakazwelonke
V/5: ulwamkelo lokugqibela libhunga likamasipala
V/6: Izishwankathelo zenqanaba lesithili lee-IDP zengingqi
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ISIHLOMELO 3
ULUHLU LOWISO MTHETHO OLUBOPHELELAYO LUKAZWELONKE
Udidi lokufunekayo
Imfuno yecandelo
Olwesicwangciso senqanaba likamasipala
Isicwangciso soPhuhliso lweeNkonzo zaManzi;
Isicwangciso soThutho Oluhlangeneyo;
Isicwangciso soLawulo Oluhlangeneyo lweNkunkuma
Iinjongo zoPhuhliso loMhlaba (indawo yalo iza kuthathwa lucwangciso lwendawo njengemfuno emayifakwe njengenxalenye kwi-IDP).
Iindlela zobuchule zeendawo zokuhlala nokujoliswe kuko
Imibandela yolawulo lweendleko;
Iindlela zobuchule zophuhliso loqoqosho lwengingqi;
Ucwangciso oluhlangeneyo lwamaziko nezixhobo zokusebenza;
Ucwangciso oluhlangeneyo lwamandla;
Isakhelo sendawo
Imithetho-siseko yoMthetho woLawulo lweMeko-bume kaZwelonke
Imithetho-siseko yoMthetho woNcediso loPhuhliso;
Izicwangciso zoLawulo lwemeko-bume
Olwegalelo lokongeza ixabiso
IKOMITI ELAWULAYO/USODOLOPHU OLAWULAYO/IKOMITI YOOCEBA
Ikomiti elawulayo okanye usodolophu olawulayo kamasipala okanye ukuba umasipala akanayo ikomiti elawulayo okanye usodolophu olawulayo , ikomiti yooceba ekhethwe libhunga likamasipala mayenze oku: ilawule uqulunqo;
inikezele uxanduva ngokubhekiselele koku kumlawuli kamasipala;
ingenise isicwangciso esiqulunqwayo kwibhunga likamasipala ukuba samkelwe.
La ngamaqumrhu asele esekiwe kwaye nafunwayo nguMtheho waMaqumrhu kaMasipala akufunwa amaqumrhu kamasipala angamanye kwi-IDP.
Umlawuli kaMasipala okanye uMlawuli we-IDP endaweni yakhe ngumntu onoxanduva lokuvakalisa inkqubo yoCwangciso loPhuhliso oluHlangeneyo. Ukonyulwa komntu ofanelekileyo kubalulekile ukuze i-IDP iphumelele kwaye kufuneka loo nto yenziwe njengenqanaba lokuqala elijongise ekulungiseleleni iSicwangciso seNkqubo njengokuba uMlawuli we-IDP engumntu okwanoxanduva lokuyila iSicwangciso seNkqubo.
Umlawuli we-IDP kufuneka ibe ngumntu ozinikeleyo kwaye onegunya elifunekayo lokubandakanya bonke abadlali-ndima abasemxholweni.
Unoxanduva lolungiselelo lwesicwangciso seNkqubo
Unoxanduva lolawulo lwemihla ngemihla lwenkqubo yocwangciso kuthathelwa ingqalelo ixesha, imithombo yobutyebi, abantu kuqinisekiswa:
ukubandakanyeka kwabo bonke abadlali-ndima abahlukeneyo , ingakumbi amagosa;
ukuba amaxesha amisiweyo ayagcinwa;
ukuba inkqubo yocwangciso ilungelelaniswe ngokuthe tyaba nangokuthe nkqo kwaye iyazithobela iimfuno zephondo nezikazwelonke;
ukuba iimeko zothatho-nxaxheba zinikiwe;
ukuba iziphumo zibhalwa phantsi.
Ukulawulwa kwabacebisi.
Ikomiti ephetheyo Ikomiti ephetheyo kufuneka ibe yikomiti yobungcali esebenzayo yeeNtloko zaMasebe ezizinikezeleyo namagosa aphezulu axhasa uMlawuli we-IDP kwaye aqinisekisa ngenkqubo yocwangciso engenamagingxi-gingxi. Umlawuli we-IDP unoxanduva lwenkqubo kodwa uya kumana enikela eminye imisebenzi kumalungu eKomiti Ephetheyo. Koomasipala apho kukho ooceba abasezikhundleni ezisemxholweni abafuna ukuba yinxalenye yeKomiti Ephetheyo ye-IDP, kufuneka bafakwe. Kule meko kufuneka kuqwalaselwe iprothokholi efanelekileyo.
Inika imigqaliselo ekubhekiswa kuyo ngemisetyenzana eyahlukeneyo yocwangciso
Igunyazisa izifundo zophando
Iqwalasela kwaye yenze amagqabantshintshi:
ngamagalelo avela kwiikomiti ezincinci, amaqela okufunda nabacebisi amagalelo avela kumacandelo amasebe nakubaniki benkxaso
Ilungisa, ishwankathele kwaye ibhale phantsi iimveliso
Yenza iingcebiso ngeziqulatho
Ilungiselela, iququzele kwaye ibhale phantsi iintlanganiso
Usihlalo
Oonobhala bequmrhu:
Ligosa lakwaMasipala
Isakhiwo sekomiti
Ziintloko zaMasebe okanye Amagosa Aphezulu
Unondyebo
Qaphela
Ikomiti Ephetheyo ye-IDP ingaseka iikomiti ezincinci zemisetyenzana eyodwa kwaneemveliso, ezi komiti zimele ziquke nabanye abantu abangekho kwiKomiti Ephetheyo.
Igosa likamasipala kufuneka lonyulwe lilungiselele lincedise libhale phantsi iintlanganiso. Umsebenzi kufuneka ube luxanduva loMcwangcisi kaMasipala okanye igosa elifana naye.
Ukuze zicwangciseke iindibano zokufundisana, ukuhanjiswa kolwazi nokukhutshwa kwezimemo kufuneka kuxhaswe ngumphathi.
Iqumrhu Lokumela le-IDP liqumrhu elenza ngokobuziko kwaye liqinisekisa ukuthathwa kwenxaxheba ngabameli kwinkqubo ye-IDP.Ukukhethwa kwamalungu ukuba abe kwiqumrhu Lokumela le-IDP kufuneka kusekwe kwiinqobo eziqinisekisa ukumela ngokwezelizwe nangokwezentlalo.
Imigqaliselo ecetyiweyo ekubhekiswa kuyo liQumrhu Lokumela leIDP
Ukumela imidla yamaqela abo okuvota kwinkqubo y-eIDP
Ukunika indlela yombutho yengxoxo, yothethathethwano neyokuthatha izigqibo phakathi kwabanebango kuqukwa norhulumente kamasipala.
Ukuqinisekisa unxibelelwano phakathi kwabo bonke abameli abanebango kuqukwa norhulumente kamasipala
Ukubeka esweni indlela esebenza ngayo inkqubo yocwangciso neyophumezo
Isakhiwo esicetyiweyo seQumrhu Lokumela leIDP
Usihlalo:
Lilungu leKomiti elawulayo okanye uSodolophu olawulayo okanye ilungu leKomiti yooCeba Abonyuliweyo
Oonobhala bequmrhu
Isakhiwo sequmrhu
Amalungu eKomiti Elawulayo
Ooceba (kuqukwa ooCeba abangamalungu eBhunga lesithili kunye nooceba abasemxholweni)
Iinkokeli zemveli
Iintloko zaMasebe/ Amagosa aphezulu
Abameli abanebango amaqela emibutho
Abameli/amagqwetha amaqela angeyomibutho
Abantu abayimithombo yobutyebi
Qaphela
Imibandela ecetyiweyo emayiqwalaselwe kwiNgqokelela yeMithetho yokuziphatha yeQumrhu Lokumela le-IDP
Ingqokelela yemithetho yokuziphatha kufuneka yenze imimiselo yemibandela enjengale:
uludwe kwenkqubo yeentlanganiso (ukubakho kwazo nobukho babantu kuzo)
i-ajenda, ukuncedisa nokubhalwa phantsi kweentlanganiso ukuyiqonda kwamalungu indima yawo njengabameli bamaqela okuvota abo ingxelo ebuyayo eya kumaqela ovoto uninzi olufunwayo xa kuvunywa ukusombulula iingxwaba-ngxwaba
Oomasipala beSithili: Amalungiselelo Ombutho
Isakhiwo seQumrhu leSithili likaMasipala Lokumela kufuneka liquke bonke ooCeba booMasipala besithili kwaye kuqinisekiswe nabameli ngokwezelizwe, kuqukwa abanebango ababanzi besithili nabameli besithili bemibandela ebanzi.
ISAZOBE 3: AMALUNGISELELO OMBUTHO ACETYWAYO
Ibhunga
Ikomiti elawulayo okanye uSodolophu
Olawulayo okanye ooCeba Abonyuliweyo
Umlawuli kaMasipala
Iqela lePhulo loMsebenzi Amaqumrhu Abanebango Ikomiti yeWadi
Izicwangciso zeNkqubo Iindlela nemigaqo 4. IINDLELA NEMIGAQO
nabanebango
Isakhelo
Olunye lweempawu eziphambili ngenkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo kukubandakanyeka kwebutho lasekuhlaleni nemibutho yabanebango kwinkqubo.Uthatho-nxaxheba lwamaqela abandakanyekayo nanomdla kuqinisekisa ukuba i-IDP ihoya imibandela eyinene eviwa ngabahlali bakamasipala. Icandelo 3 ngasentla lithetha ngawona malungiselelo ombutho mancinci ekudingeka ukuba asekwe ukuqinisekisa uthatho-nxaxheba olufanelekileyo. Eli candelo liya kuhlabela mgama linike isikhokelo ngento umasipala ngamnye ekudingeka ukuba ayiqwalasele xa ephuhlisa indlela yobuchule yothatho-nxaxheba lukawonke-wonke kwinkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ukuze kufunyanwe olunye ulwazi olungesakhelo sasemthethweni nomgaqo-nkqubo ngothatho-nxaxheba lukawonke-wonke nabanebango kwimicimbi karhulumente wengingqi, oomasipala bamele babhekise kwiNcwadana esisikhokelo1 " Imigaqo esisikhokelo ye-IDP ngokubanzi". Incwadana esisikhokelo IV ("Izixhobo") inika izixhobo ezahlukeneyo neendlela zokuthatha inxaxheba.
A IMISETYENZANA NEEMVELISO ZOLUNGISELELO
Iimveliso ezifunekayo
Inkqubo ecetyiweyo
Isindululo singeniswa kwibhunga ukuba siqwalaselwe sivunywe.
Xa indlela yobuchule ivunyiwe libhunga, iKomiti Ephetheyo ye-IDP iyayibonisa le ndlela yobuchule kwintlanganiso yokuqala yeQumrhu le-IDP Lokumela .
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Isiqulatho esicetyiweyo
Indlela yobuchule yothatho-nxaxheba kufuneka iqulathe isigqibo ngemibandela enjengale:
Iindlela zokukhuthaza ukumelwa kwamaqela angenamibutho
Imithombo yobutyebi ekhoyo yothatho-nxaxheba
Indawo efanelekileyo yeentlanganiso/yeendibano zokufundisana
Iindlela zokuhambisa ulwazi
Iindlela zokufumana nezokuqokelela izidingo zebutho lasekuhlaleni (kuqukwa nokubhalwa phantsi kwamagalelo othatho-nxaxheba).
C IMIBANDELA EMAYIQWALASELWE XA KUPHUHLISWA INDLELA YOBUCHULE YOTHATHO-NXAXHEBA LUKAWONKE-WONKE
Xa kuyilwa indlela yobuchule yothatho-nxaxheba, umasipala kufuneka athathele ingqalelo le mibandela ilandelayo:
Ibhunga elonyuliweyo lelona qumrhu lokugqibela lokuthatha izigqibo ngee-IDP. Indima yedemokhrasi engothatho-nxaxheba kukwazisa abanebango kwaye kuthethwane nabo ngemibandela. Kwakhona inika abanebango ithuba lokwenza igalelo ngezigqibo ezithathwe libhunga.
Ukuze kuqinisekiswe uthatho- nxaxheba lukawonke-wonke, uwiso mthetho lufuna oomasipala badale iimeko ezifanelekileyo eziya kuvumela uthatho-nxaxheba. Yeyona mfuno incinci , kodwa ke ayanelanga. Oomasipala bakwanalo noxanduva lokukhuthaza ibutho lasekuhlaleni namaqela abanebango ukuba babandakanyeke. Kufuneka oku kwenziwe ingakumbi ngokubhekiselele kumaqela ahlelelekileyo okanye angananzwanga ngokuhambiselana neemeko nezikhundla kumasipala.
Uthatho-nxaxheba olwakhiweyo: Uninzi loomasipala abatsha bakhulu ngokwemigqaliselo yobungakanani babantu nommandla ukuba bavumele uthatho-nxaxheba ngqo loninzi lwabahlali kwinkqubo yocwangciso exandileyo. Uthatho-nxaxheba kucwangciso lophuhliso oluhlangeneyo, ke ngoko ludinga imithetho ecacileyo nemigaqo exela ukuba:
Ngubani omakathathe inxaxheba
Ngubani ongazi kuthatha inxaxheba ngqo, kodwa kuza kuboniswana naye ngemibandela ethile (umzk. oomasipala abayameneyo)
Kukweyiphi imibandela apho kufuneka uthatho-nxaxheba ngqo okanye ukubonisana.
Ukungafani: Indlela uthatho-nxaxheba lukawonke-wonke olwakhiwe ngayo,kufuneka luvumele ukungafani kummandla kamasipala ngokwemigqaliselo yoku:
Iinkcubeko ezahlukeneyo
Isini
Ulwimi
Amanqanaba emfundo
Iindleko zothatho-nxaxheba zingagcinwa zikwinqanaba elamkelekileyo ukuba abathathi nxaxheba abanako benziwe bayiqaphela into yokuba ngumdla wabo ukubandakanyeka kwinkqubo yocwangciso kwaye ayingomsebenzi abaza kuwuhlawulelwa.
Ekuphuhliseni indlela yobuchule yothatho-nxaxheba, umasipala kufuneka aqinisekise ukuba kudalwe iimeko ezivumayo zothatho-nxaxheba lukawonke-wonke olufanelekileyo nolunempumelelo. Nantsi eminye imibandela emele ukuqwalaselwa:
Ukwazisa Amabutho asekuhlaleni nabanebango:
Abahlali nabanebango kufuneka baziswe ngeenjongo zikamasipala zokuqalisa inkqubo yocwangciso lophuhliso oluhlangeneyo. Ekwenzeni oko, umasipala kufuneka aqinisekise ukuba amajelo afanelekileyo eendaba (umzk. izitishi zikanomathotholo zebutho lasekuhlaleni, amaphetshana anika ulwazi phakathi kwee-akhawunti zakwamasipala njalo njalo) ayasetyenziswa ukuze kufikelelwe kubantu abaninzi kangangoko.Akufunekanga kubekho abanebango abazivela bengakhathalelwanga okanye bengabalulekanga. Ekukhetheni ijelo elifanelekileyo leendaba, oomasipala kufuneka bayiqwalasele indleko yokusebenzisa ezo ndlela.Umzekelo, kungayindleko enkulu ukufaka isibhengezo kwiphephandaba, ngoko ke le ndlela asinakuthi kulula ukuyisebenzisa.
Enye indlela yokwazisa amabutho asekuhlaleni kukusebenzisa ooceba. Ooceba kufuneka bazise abantu kwiiwadi zabo ngeentlanganiso zikawonke-wonke ezikwinqanaba lewadi.
Onke amaqela achaphazelekayo nanomdla makamenywe athathe inxaxheba:
Yonke imibutho esemxholweni yebutho lasekuhlaleni neyabanebango kufuneka imenywe ibhalise njengamalungu equmrhu le-IDP Lokumela. Umasipala kufuneka agcine isiseko-nkcazelo saloo maqela asenokungathathi nxaxheba njengamalungu equmrhu Lokumela kodwa ekuya kufuneka kuboniswane nawo kumanqanaba amaninzi enkqubo.
Ukusetyenziswa kolwimi olufanelekileyo:
Ukusetyenziswa kolwimi olufanelekileyo kubalulekile ukuvumela bonke abanebango ukuba bathathe inxaxheba ngokukhululekileyo. Ikomiti ephetheyo ye-IDP kufuneka isiqwalasele isidingo sokuchonga itoliki ukulungiselela iimeko apho abanye abathathi nxaxheba bengalonwabelanga ulwimi oluthile.
Ukukhetha indawo eyiyo:
Indawo apho imicimbi enowonke-wonke iqhutyelwa khona yiyo eya kumisa ukuba bangakanani na abantu abezayo. Kubalulekile ukuba indawo ekhethwayo ibe yefikelelekayo kubo bonke abanebango umzk. kufuneka ifikeleleke ngezithuthi zikawonke-wonke ukuze abo bathathi nxaxheba bangenazithuthi zabo bafike.
Ukukhetha ixesha elilungele iintlanganiso:
Amaxesha ekuqhutywa ngawo iintlanganiso zeQumrhu le-IDP Lokumela kufuneka alulungele uninzi lwamalungu. Ikomiti Ephetheyo ye-IDP kufuneka ibeke elona xesha lokuqhuba intlanganiso lilungele uninzi lwamalungu Iimpelaveki nazo zingaqwalaselwa.
Izixhaso ezifanelekileyo:
Ukuba iqumrhu le-IDP lineentlanganiso ezinde ezingafuna izilungiselelo zezixhaso, kufuneka kuqwalaselwe iimfuno zabathathi nxaxheba abahlukeneyo umzk. ihalaal, isidlo semifuno njalo njalo.
Abameli mabakhuthazwe baye kunika ingxelo kwimibutho yabo:
Ukunika ithuba elihle lothatho-nxaxheba olusesikweni lwabameli, abameli bebutho lasekuhlaleni nabo banebango kufuneka banikwe ixesha elaneleyo (2-4 iiveki) ukuqhuba iintlanganiso okanye iindibano zokufundisana namaqela,amabutho asekuhlaleni okanye imibutho abayimeleyo,phambi kokuba umbandela kuxoxwe ngawo liQumrhu le-IDP Lokumela. Kufuneka oku kuthathelwe ingqalelo xa kusenziwa udweliso lwenkqubo naxa kumiswa ixesha. Imfuno yokuba abameli banike ingxelo kwabo babameleyo ngesiphumo seentlanganiso/seendibano zokufundisana zeQumrhu le-IDP Lokumela, kufuneka iqukwe kwingqokelela yemithetho yokuziphatha yeQumrhu.
Ithuba labanebango lokwenza amagqabantshintshi ngamaxwebhu aqulunqwayo:
Amaxwebhu ocwangciso aqulunqwayo kufuneka afikelele kuwo onke amabutho asekuhlaleni nabanebango. Kufuneka kubekho ixesha leeveki ezintathu ubuncinane leekomiti zewadi, imibutho yabanebango namaqela anomdla nabahlali ukuze kuxoxwe phandle ngoxwebhu oluqulunqwayo kwaye kwenziwe namagqabantshintshi ngalo phambi kokuba iQumrhu le-IDP Lokumela lilugqibe uxwebhu oluqulunqwayo. Oku kumiswa kwexesha kufuneka kulungiselelwe kudweliso lwenkqubo.
Ukuvunywa kweentlanganiso zebhunga
Uxwebhu lweIDP malufumaneke kubo bonke abanebango:
Iikopi ze-IDP egqityiweyo kufuneka zifumaneke kuwo onke amabutho asekuhlaleni nabanebango. Kusenokuba luncedo nokushwankathela iimveliso eziphambili zesicwangciso, umzk. umbono kamasipala, iinjongo njalo njalo ngeelwimi ngeelwimi ezisemxholweni kuloo mmamdla kamasipala.
Urhulumente kamasipala, esebenza neekomiti ze-IDP kufuneka asebenzise zonke iindlela ezakhe zakho adale iimeko ezifunekayo ukukhuthaza inxaxheba kawonke-wonke.
Ukhuthazo olunentshukumo kufuneka luqwalasele kumaqela ezentlalo angawangcanga kwaye angenawo namandla okuvakalisa imidla yawo ngokuphandle umzk. amaqela ahlwempuzekileyo, abafazi, abalimeleyo, amaqela ngokobudala (ulutsha, iinkedama nabantu abadala) njalo njalo Kufuneka umasipala awachonge amaqela kwaye amisele iindlela zokuqinisekisa ukumelwa kwabo kwiqumrhu le-IDP Lokumela.
Enye yeendlela zokuqinisekisa uthatho-nxaxheba lwala maqela kukushukumisa iiNGO okanye abantu abayimithombo yobutyebi ufune izinto abanomdla kuzo.
Uthatho nxaxheba lukawonke wonke alulingani kwaye akufanelekanga ukuba lubekho kwinqanaba ngalinye, yaye asiyiyo yonke imigaqo elinganayo efanelekileyo yenqanaba ngalinye elicetywayo. Ukusikela umda iindleko zokuba nenxaxheba, ukuphepha ukudinwa kuthatho- nxaxheba, ukungalahl'ithemba kwigalelo lothatho-nxaxheba, iindlela zokuba nenxaxheba ziya kwahluka ngokwamazinga awahlukeneyo. Ikomiti Ephetheyo ye-IDP ifanele iyiqonde kakuhle Incwadi yesikhokelo 111 (indlela yosetyenziso) ukuze ikwazi ukwenza izigqibo ezifanelekileyo zokuba nenxaxheba kwizigaba ezahlukeneyo. Ezi zikhokelo zilandelayo zinako ukubanceda oomasipala ukuba benze izigqibo ezifanelekileyo ngezixhobo ezahlukeneyo zezigaba zocwangciso:
Isigaba socwangciso Iindlela zokuba nenxaxheba
Uhlalutyo
Iintlanganiso zoluntu ezilungiselelwe ngamabhunga
Iintlanganiso zabo banebango
Umzekelo wokuboniswa
Uhlolo zimvo
Ubuchule
Imisebenzi efundisa ubuchule yezithili, nabameli babo bonke oomasipala, amacandelo amaphondo namasebe kazwelonke nabameli abakhethiweyo kwabo banebango emibuthweni nakubuncwane babantu.
Iqumrhu le-IDP Lokumela kwinqanaba lengingqi
Ukuvuselela ingxoxo-mpikiswano ngeziganeko ezinjengamatyala, neenkomfa noonondaba njl.
Amaphulo acetywayo
Iikomiti ezincinane zobungcali ezinabantu abambalwa abanyuliweyo bombutho wabanebango/ibutho loluntu a amaphulo/
iinkqubo zikamasipala ngokubanzi
Ingxoxo mpikiswano ezinzulu phakathi kweekomiti ezincinane zoochwepheshe noluntu oluchaphazelekayo/olunebango b amaphulo engingqi amabutho asekuhlaleni
Ukuvunywa
Iingxoxo eziphangaleleyo zikawonke- wonke/inkqubo yokucebisa kwibutho loluntu/kwimibutho enebango
Amathuba okugqabaza kwabahlali nemibutho yabo banebango
Ukubeka esweni nokuphumeza Iqumrhu le-IDP Lokumela
UKUYILA INKQUBO YENYATHELO
Izicwangciso zeNkqubo
Isakhelo
Inkqubo yokuthabatha inyathelo lilungu leSicwangciso seNkqubo kwaye kuphela kwesicwangciso soshishino esiphendula imibuzo: Yintoni ekufuneka yenziwe, nini, iya kuthabatha ithuba elingakanani, ngubani oya kuthwala olo xanduva, ngubani onikelayo ibe bubuphi ubuncwane obuya kufuneka. INkqubo yokuthabatha inyathelo ifanele yaziwe ngawo onke amalungu aphambili enkqubo ye-IDP ukuqiniseka ngothatho-nxaxheba nangolungelelwano. INkqubo yokuyila yokuthabatha inyathelo kubaluleke kakhulu ukuba iqhelane neNcwadana esisikhokelo111 ukunikela ingqalelo kwiSakhelo sesithili. Akunakufumaneka yonke inkcazelo yoyilo kwiNkqubo yokuthabatha inyathelo ebudeni besigaba sokulungiselela. Eminye imisetyenzana ibiya kuqukwa ize ichazwe kamva. (umz. kuphela yimiba yamalungelo aphambili eyaziwayo, iya kufuna ukuhlalutywa ngakumbi ukuze icace).
A ULUNGISELELO LWEMISETYENZANA NEEMVELISO
Iimveliso ezifunekayo Inkqubo yokuthabatha inyathelo esekelwe kwizigaba ze-IDP nemisetyenzana yocwangciso iquka:
imisetyenzana/imisebenzi iziganeko zokulungiselela, ukusebenza nokugqiba wonke uMsetyenzana oCetyiweyo;
igama lomntu othwaliswe olo xanduva lokulawula, aququzelele okanye abhale umsetyenzana oCetywayo;
umhla wokuqalisa nobude obulindelekileyo;
amagama abantu/izinto ekufuneka zibandakanyekile ngendlela umz. ukubakho kwiintlanganiso/ukwenza amagqabantshintshi;
nobuncwane obufunekayo (abacebisi/iindawo/ukulungiselela isidlo/iimali nokuguqulela) neendleko.
Kuqwalasela imisetyenzana yesigaba ngasinye ngexesha elicetyiweyo kwiNcwadana esisikhokelo 111 kunye nexesha lamagqabantsintshi esithili;
Kungenisa inkqubo yokuthabatha inyathelo eyilwayo kwiSakhelo Somsebenzi wokufundisa;
Kuxoxa bavumelane ngeSakhelo seNkqubo yeSithili njengesiseko seNkqubo kaMasipala;
Kuqhelanisa eli Nyathelo leNkqubo neemeko zasekuhlaleni uqwalasela iSakhelo se-DM;
Kugqibezela inkqubo yokuthabatha inyathelo ngokuthi :
inikele ingqalelo kumalungiselelo nakwimiba echaziweyo noxanduva lwalo mibutho;
kuquke imisetyenzana yolungelelwano;
ukuba nenxaxheba koluntu;
nokubonisa ubuncwane obufunekayo (abacebisi, indawo, ukulungiselela isidlo).
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Imibandela enikelwa ingqalelo ngokwexesha elimisiweyo leNkqubo yokuthabatha inyathelo
Ixesha elimisiweyo elikwisiHlomelo 1 lifanele linikelwe ingqalelo xa kuyilwa iSakhelo neNkqubo yokuthabatha inyathelo.
Inkqubo yokuthabatha inyathelo ifanele inikele iingqalelo kwiimeko zasekuhlaleni (umz. iintlanganiso ezithe rhoqo zeBhunga) ukulungelelanisa ixesha nenkqubo yohlahlo-lwabiwo mali lukamasipala, kubekwa esweni nohlahlo-lwabiwo mali lwemisetyenzana eza kwenziwa njengenxalenye yenkqubo ye-IDP.
Ukuqinisekisa ukuba iimveliso zenkqubo ye-IDP zifanelekile kumasipala, yaye ibhunga likaMasiplala liya kufuna ukuqwalasela nokucela ukulungisa iimveliso ebudeni benkqubo. Ukuze oku kube nokwenzeka sicebisa inkqubo yokunikela ingqalelo kwizigaba apho iimveliso zesigaba ngasinye :
zidluliselwa kwiQumrhu le-IDP Lokumela, umqondiso wokuba inkqubo inako ukuqhubeka xa ivunyelwe;
icwangcisiwe yaza yaxutyushwa liBhunga likamasipala.
Kubaluleke kakhulu ukuba ngoku iBhunga likamasipala libeke esweni iimveliso zeenkqubo zikamasipala ze-IDP, inkqubo iqhubeke ingamiswa, nokuba iimveliso azanelisi. Amagqabantshintshi eBhunga likamasipala aya kuqukwa aze anikelwe ingqalelo ngalo lonke ixesha.
IINDLELA NEMIGAQO YOLUNGELELANISO
Izicwangciso zenkqubo
Isakhelo Iindlela nemigaqo yolungelelaniso
Inkqubo yocwangciso ye-IDP yinkqubo yasekuhlaleni, efuna igalelo nenkxaso yamanye amanqanaba karhulumente ngokwamabanga awahlukeneyo. Ngaphambi kokuba kuqaliswe ngenkqubo yokucwangcisa oomasipala kufanele baqonde ukuba ulungelelwano lufanele lubekho nendlela olubaluleke ngayo, ngeendlela oku okunokuphunyezwa ngayo. Ulungelelwano yindlela yokudibanisa abo baphezulu nabo basezantsi nokunyuka ukusuka ezantsi kuyiwe phezulu kumanqanaba okucwangcisa awahlukeneyo karhulumente.
Imigaqo yolungelelwano neendlela zingamalungu eSicwangciso seNkqubo kunye neSakhelo. Ifanele ifikelele ekuhlaleni kwizithili zoomasipala, nakwimibutho ebandakanyekileyo yolungelelwano ifanele yaziswe.
Kukho iindidi ezimbini eziphambili zolungelelwano ezifunekayo:
Phakathi koomasipala nezithili ezisemxholweni ukuqinisekisa ukuba iinkqubo zocwangciso nemibandela yokulawula yandlalwe ngokuhlangeneyo. Isithili sona sinoxanduva lokuqinisekisa ukuba ulungelelwano phakathi koomasipala basekuhlaleni lubakho.
Phakathi korhulumente wengingqi (oomasipala/izithili) namanye amanqanaba ngokukodwa amasebe amacandelo amaphondo/kazwelonke kuquka neenkonzo ezinikelwayo (umz. Eskom, Telkom) ukuqinisekisa ukuba i-IDP ihambisana nemigaqo- nkqubo kazwelonke namaphondo nobuchule ukuze oko kunikelwe ingqalelo kuhlahlo-lwabiwo mali lwamasebe neendodla ezinikelwayo phantsi kweemeko ezithile. Isebe lamaphondo likaRhulumente weNgingqi limele lidlale indima ekhokelayo ukuqinisekisa ukuba amacandelo amasebe ayayiqonda into efunekayo kulungelelwano neendima zalo kwinkqubo ye-IDP yasekuhlaleni.
A ULUNGISELELO LWEMISETYENZANA NEEMVELISO
Iimveliso ezifunekayo Iimveliso ezifunekayo zifanele zichazwe ngokwahlukileyo kuzo zombini iindidi zolungelelwano (phakathi koomasipala nezithili ezisemxholweni/ phakathi korhulumente wengingqi namanye amanqanaba/iinkonzo ezinikelwayo):
Uludwe lwabaphambili ababandakanyekileyo kwinkqubo yolungelelwano.
Iziganeko zolungelelwano njengokunwenwa kwenkcazelo nemisetyenzana ehlangeneyo ecwangciswayo ngokwezigaba ukubonisa ixesha nabo badlala iindima ezibalulekileyo ababandakanyekileyo.
Iindlela zokusombulula ukungaboni ngasonye kulungelelwano lwabo badlala iindima eziphambili.
Inkqubo ecetywayo Inkqubo yokufikelela kwisivumelwano ngemigaqo yolungelelwano iyahambisana nenkqubo yokufikelela kwiSakhelo.
Ikomiti Ephetheyo ye-IDP ibonisa ulungelelwano olufunekayo kwinqanaba lesithili iSakhelo somsebenzi osekelwe kwindlela yeSikhokelo 111.
Kwindibano yokufundisana:
ukwenza uludwe lwesikhokelo seemfuno nokuxubusha iindlela zokuqinisekisa ulungelelwano;
ukuvumelana ngeendlela zolungelelwano ngexesha nabo badlala iindima eziphambili ababandakanyekileyo.
nokuceba ingxoxo- mpikiswano ngeendlela zokufikelela kwisigqibo ukusombulula iingxaki okanye ukungaboni ngasonye koomasipala basekuhlaleni nengingqi kwisithili.
I-DM ibopheleleke kwintlanganiso, ngonxibelelwano olubhaliweyo namasebe kazwelonke nawamaphondo neenkonzo ezinikelwayo eziyimfuneko zokwandlala ulungelelwano lukamasipala nesithili nezinto ezilindelweyo neendlela ekuvunyelwene ngazo.
Umasipala ngamnye uya kuqwalasela ulungelelwano xa eyila inkqubo yokuthabatha inyathelo ngexesha elimiselweyo.
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Imigaqo yoLungelelwaniso
Iimfuno zolungelelwano zifanele zincitshiswe ukugcina iimfuno zolawulo zikwizinga elilawulekayo.
Iindlela ezahlukeneyo zolungelelwano ziya kufanela iimfuno ezahlukeneyo zolungelelwano namanqanaba awahlukeneyo.
Oku kusebenza ngokuphathelele kwezi ndlela zolungelelwano:
Ukugcina inani leziganeko zolungelelwano (imisebenzi efundisayo elolo hlobo/iintlanganiso) iphantsi ngenxa yemali nexesha elifunekayo.
Ukusebenzisa unxibelelwano lweendlela ezimbini -lomnxeba/elektroniki/olubhalwayo kangangoko kunokwenzeka
Iziganeko ezinabantu abaninzi ababa nenxaxheba abavela kumacandelo nakumanqanaba awahlukeneyo ziya kufuna umfundisi onobuchule. Umfundisi lo ufanele abenoxanduva lokuvelisa umqulu.
Ulungelelwano lwamaSebe anako ukuphunyezwa ngokutyelelwa kwamaphondo kwizithili.
Ukusekwa kwequmrhu liquka amaphondo, izithili, omasipala njl. linokuthi kwiimeko libe lelifanelekileyo.
Oomasipala , basekuhlaleni nabesithili, bafanele bazilungelelanise ukuze babambisane noomasipala abangabamelwane kwimiba ebachaphazela bobabini.
Abantu ekucetywayo ukuba babandakanyeke kwinkqubo yolungelelwano
Phakat Phakathi koomasipala nesithili esifanelekayo:
Iziko lePIMS lokucetywa kwabasebenzi abaqeqeshiweyo.
Phakathi korhulumente wengingqi namanye amanqanaba/neenkonzo ezinikelwayo:
Amagosa aphezulu ecandelo lesebe amaPhondo nozwelonke.
Amagosa aphezulu abo banikela iinkonzo afanelekayo Eskom,
Ulawulo olucetywayo ukuqinisekisa ukuba kukho ulungelelwano Kuzo zombini ezi ndidi zolungelelwano oluphakathi koomasipala naphakathi kwesithili esifanelekayo/korhulumente wengingqi namanye amanqanaba/nomanyano lweenkonzo ezinikelwayo olona xanduva lukhulu kukuqinisekisa ulungelelwano olukhoyo phakathi kukaMasipala wesithili.
Isebe lePhondo likaRhulumente weNgingqi lidlala
Indima ebalulekileyo njengomlungelelanisi ukuqiniseka ngolungelelwano olungaphezulu kwenqanaba lesithili naphakathi kwezithili ezikwelo phondo.
Apho kukho ubukhulu obaneleyo, Amaziko e-PIMS Amaziko Okucwangcisa nokuPhunyezwa kweNkxaso yoLawulo, amiselwe kwizinga lesithili, anako ukuxhasa abaphathi kwinkqubo yolungelelwano.
Izithili ezingenawo la Maziko e-PIMS afanele anyule umntu ofanelekayo ukulawula inkqubo yolungelelwano.
Kwiimeko apho oomasipala besithili bengaphantsi kwezinga elifunekayo (umz. isithili esisandula ukusekwa) oomasipala bafanele banyule umntu ozimiseleyo kwalapha kumasipala ukulawula le nkqubo esenzela bonke oomasipala kwi-DM.
Ulungelelwano olucetywayo Ulungelelwano olucetwayo ngesigaba ngasinye Ngenxa yokubakho komahluko kwindlela isigaba esilungelelene ngayo linokubaluleka kwaye indlela yolungelelwano olufanelekileyo iya kwahluka. Esi sicwangciso sicebisa iimfuno ezincinane zolungelelwano kuzo zombini iintlobo zolungelelwano kwisigaba ngasinye. Ixesha elibonisiweyo ekubhekiselwe kwiXesha leNkqubo ebonisiweyo lincanyatheliswe kwiSihlomelo 1.
Isigaba Ixesha (iiveki) Umsetyenzana wolungelelwano Umasipala Urhulumente wengingqi/
Isigaba
1. 7 1. Ulwazi ngemiba yamalungelo aphambili kwiDC
23-27 4. Ubuchule beemveliso zomsebenzi
28-30 5. Iinkqubo zamacandelo phantsi koxanduva lwecandelo lamaphondo nelikazwelonke isiphelo 33 6.Ukungenisa uyilo lwe-IDP
-37 8. Ukuqulunqa izinga lesithili
UWISO MTHETHO OLUBOPHELELAYO LUKAZWELONKE NEPHONDO NEEMFUNO ZOCWANGCISO
Izicwangciso zenkqubo
Kukuqinisekisa lonke uwiso mthetho olubophelelayo olufanelekileyo lukazwelonke nolwamaphondo kunye nemigaqo nkqubo, iinkqubo, izinto ezicetywayo neengxowa mali ezifumanekayo zinikelwa ingqalelo kwiinkqubo zikamasipala ze-IDP ukuba zifanele zibe nolwazi olufanelekileyo. Ukuze kubekho impumelelo kuze kuncitshiswe iindleko, izithili zifanele zinike oomasipala inkcazelo efunekayo.
ULUNGISELELO LWEMISETYENZANA NEEMVELISO
Iimveliso ezifunekayo Luludwe lwezithili ezihlangeneyo uzwelonke namaphondo uwiso mthetho olubophelelayo kuquka neendidi zezinto ezifunekayo (imfuneko engokwasemthethweni yenqanaba elithile elicetywayo likamasipala, imfuneko engokwasemthethweni njengenxalenye ye-IDP, ngokuvisisana nesakhelo, ukongeza ixabiso kumnikelo). (Uludwe oluyilwayo lowiso mthetho kazwelonke, bona isihlomelo 3).
Uludwe lweminye imigaqo nkqubo, izicwangciso nemiqulu.
Inkqubo ecetywayo I-DM ngenkxaso yoMlungelelanisi we-IDP wamaphondo iza kulungiselela uludwe lwemithetho ewiswayo yamaPhondo kunye nezinye iinkcazelo zeMisebenzi yeSakhelo.
I-DM iza kubonisa uludwe kumsebenzi weSakhelo ukuqhelanisa oomasipala neemfuno zamacandelo amasebe kunye nemigaqo nkqubo/iinkqubo/iingxowamali/nabantu ekunokudityanwa nabo.
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Kukusebenzisa ithuba lokubambisana namacandelo amasebe kazwelonke nawamaphondo ukumisela iindlela zokudibana ukulungelelanisa nokwandlala imfuneko yenkcazelo yemigaqo nkqubo, izicwangciso neengxowa mali, ukuqinisekisa ukuba i-IDP isebenzelana neemfuno zecandelo yaye inako ukuba nomtsalane kuhlahlo lwabiwo- mali lwecandelo.
UHLAHLO LWABIWO-MALI LWENKQUBO YOCWANGCISO
Uqikelelo lweendleko yenkqubo yocwangciso
Izicwangciso zenkqubo
Isakhelo
Iindleko zenkqubo ye-IDP zimele zenziwe kuhlahlo lwabiwo-mali lukamasipala. Olu hlahlo lwabiwo-mali lusebenza njengesiseko seminikelo yemali evela kwinqanaba lephondo nelikazwelonke. Ikwanokunceda ulawulo lukamasipala ukubona ukuba iindleko zezo nkqubo zisengqiqweni kusinina ngokuphathelele kweminye imiba yohlahlo lwabiwo-mali. Ukuba kunokwenzeka iindleko zixhome kakhulu ngendlela engamkelekanga, kuya kuqwalaselwa kwakhona iSicwangciso seNkqubo ukuze kufikelelwe kwinkqubo exabiso liphantsi ye-IDP okanye kuya kufuneka kukhangelwe iminikelo evela kweminye imithombo.
A ULUNGISELELO LWEMISETYENZANA NEEMVELISO
Iimveliso ezifunekayo Uludwe lwezinto ekuchithelwe kuzo imali indleko zento nganye, amanani ezinto ngazinye nesambuku sendleko zonke zenkcitho eyenziweyo.
Zonke iindleko ezongezelelekileyo.
Uhlahlo lwabiwo-mali olubalulekileyo/inkcitho kwizinto lwahlulwahlulwe ngale ndlela:
Imali yabacebisi
Imali yabo bafundisayo
Iindleko zokusasaza ulwazi
Iindleko zemisebenzi neentlanganiso
Iindleko zokushicilela
Inkqubo ecetywayo Imithombo efunekayo kumelwe iboniswe kwiSicwangciso seXesha eLibekiweyo neeMfuno Zemithombo" kumsetyenzana ngamnye oyintloko ocwangciswayo.
Ngokusekelwe kwisicwangciso,iindleko zinokubalwa zishwankathelwe ngohlobo lwenkcitho.
Kwiimeko apho izambuku zeendleko zixhome ngendlela engamkelekanga, iKomiti Ephetheyo iya kuxubusha iindlela nezinto zokunciphisa iindleko ngokukhangela iindlela ezinamaxabiso aphantsi okanye ngokucetywa kwemisetyenzana okanye ngokuthoba indlela yokucetywa kwemisetyenzana eyilwayo.
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Ekubeni kungenakwenzeka ukuthelekelela zonke iindleko zezicwangciso ngokuchanekileyo ngaphambi kokuqalisa iinkqubo yocwangciso uhlahlo lwabiwo- mali lwenkqubo ye-IDP luza kunyanzeleka lusebenze ngokuthelekelela.
Uhlahlo lwabiwo- mali lwenkqubo ye-IDP lomlinganiselo wodidi olungu-B lukaMasipala (malunga nabantu abali-100 000) alufanelanga ludlule kwimali engama-R200 000,00.
Iimfuno zenkcazelo zidla ngokubaziindleko ezinkulu. Oku kuyinyaniso ngokukodwa kwiindawo ezisemaphandleni apho kukho ulwazi oluncinane olufumanekayo. Kwiimeko ezilolo hlobo umntu ufanele anikele ingqalelo ukuba akunakuqokelelwa yonke inkcazelo efunekayo kwikhondo lokuqala lwenkqubo ye-IDP kamasipala osemtsha. Ukucetywa okusengqiqweni kudla ngokwenziwa kakuhle ngokuthi kusekelwe kwintelekelelo esengqondweni echubekileyo.
Iindleko zokuba nenxaxheba zinokubekwa kwinqanaba elamkelekileyo ukuba abo babanenxaxheba benziwe basazi isibakala sokuba yinto abanomdla kuyo ebandakanyekileyo kwinkqubo yoko kucetywayo asingomsebenzi abawuhlawulelwayo.
ISAKHELO
Isakhelo luxwebhu olukhokelayo olulungelelanisa inkqubo ecetywayo phakathi koomasipala naphakathi koomasipala nesithili esifanelekileyo. Isakhelo sifanele siphuhliswe kumsebenzi owenziwa ngokuhlangeneyo kwaye sibophelele kwisithili nakoomasipala basekuhlaleni.
A ULUNGISELELO LWEMISETYENZANA NEEMVELISO
Iimveliso ezifunekayo Intshayelelo
Inkqubo yesakhelo
Iindlela nemigaqo yolungelelwano nokuhlangana (bona isahluko 6).
Iimfuno zezicwangciso ezibophelelayo ngokusemthethweni (bona isahluko 7).
Imigaqo yokubeka esweni iSicwangciso seNkqubo nokulungiswa kweSakhelo.
Inkqubo ecetywayo Ixesha kwisithili lokubonisa aBalawuli beIDP koku:
Inkqubo yoCwangciso nendlela yokusebenzisa
Uwiso mthetho (Umthetho Wobume booMasipala).
Iinkqubo eziXhasayo.
Oomasipala bayila iinkqubo zokulungelelana neemfuno.
Izithili zilungiselela umsebenzi kuquka uludwe olubophelelayo lowiso mthetho neemfuno ezicetywayo.
Indibano yokufundisana yeSakhelo yesithili:
Kukudibanisa iinkqubo zabantu ngabanye nokuvumelana ngeNkqubo yeSakhelo;
Kukuxubusha nokuvumelana ngokulungelelelana kweemfuno neendlela; kwaye
Kukuphuhlisa nokuvumelana ngowiso mthetho olubophelelayo ngokusemthethweni nemiqulu efanelekileyo.
Ukwamkela iSakhelo ngokweBhunga leSithili.
Isakhelo simele sinikelwe ingqalelo ngabo bonke oomasipala abakwimida yesithili ngeli xa belungiselela iSicwangciso seNkqubo.
B IMIGAQO ESISIKHOKELO YESIQULATHO
Inkqubo yeSakhelo sisishwankathelo seNyathelo leNkqubo yesithili neeNkqubo zenyathelo likaMasipala eziqwalasela imisebenzi yesithili ngokubanzi efanele ithatyathwe kunye ngendlela elungeleleneyo (umz. indlela yomsebenzi wesithili ngokubanzi). Ngamanye amazwi sisixhobo solungelelwano phakathi koomasipala nesithili esifanelekileyo.
Imigaqo yokubekwa esweni kweSicwangciso seNkqubo nokulungiswa kweSakhelo.
Umasipala ngamnye uya kuzithwalela uxanduva lokubeka esweni iZicwangciso zeNkqubo zakhe ezicetywayo ukuqiniseka ukuba iNkqubo iyalandelwa njengoko kuvunyelwene.
Imigaqo ecetywayo yokuphambuka:
Ukumisela iikomiti zabalawuli be-IDP edibanayo emva kwesigaba ngasinye ukuhlola inkqubela ize igqibe ngokwenza izilungiso;
Umasipala ngamnye umele azise uMasipala wesithili ngokuphambuka kweNyathelo leNkqubo oko okuthi kuchaphazele imisetyenzana yesithili ngokubanzi (umzk. ukwaziswa kwezinto ezizintloko zikamasipala kulityazisiwe kwaye indibano yokufundisana yeSithili ngokubanzi imisiwe);
I-DM inamandla okugqiba ngexesha nangendlela ulungiso olumele lube ngayo kwaye inako ukuwurhoxisa umsetyenzana okanye iwuqhube ngenkqubo evunyiweyo; okanye
Bonke oomasipala bafanele bavumelane ngaphambi kokuba iSakhelo silungiswe.
ISIHLOMELO 1
ISIGABA 1: UCALULO/UHLAL ISIGABA1: UHLALUTYO Ixesha
Iiveki
Umsetyenzana woCwangciso 1/1-1/10 12
/1Ukuqokelelwa kolwazi 2
/2Ucalulo lwebutho lasekuhlaleni nabanebango 4
/3 Ukuvumelelanisa 5
/4-1/6 Ucalulo lukaMasipala 4
/7 Imibandela enguNdoqo 1
/8- 1/9 Ucalulo olunzulu 4
/10 Ukudityaniswa kweziphumo zocalulo 1
ISIGABA 2: IINDLELA ZOBUCHULE
Umsetyenzana woCwangciso 2/1-2/10 8
/1-2/2 Imibono neenjongo 1
/3 Imigaqo esisikhokelo eyenzelwe ingingqi 1
/4 Ingcaciso yezakhelo zemithombo yobutyebi 2
/5 Ukuyila ezinye iindlela zobuchule 4
/6 Ingxoxo-mpikiswano kawonke-wonke engezinye iindlela 4
/7 Iindibano zokufundisana zenqanaba lesithili zendlela yobuchule 4
/8-2/9 Ukucalula nokuthatha izigqibo 4
/10 Izigqibo zengingqi 2
ISIGABA 3: AMAPHULO/IIPROJEKTHI
Umsetyenzana woCwangciso 3/1-3/9 7
/1 Ukwakha Amaqela Amaphulo Omsebenzi 2
/2 Ukwabiwa kokuqala lohlahlo-lwabiwo mali 2
/4 Uthatho-nxaxheba lweqela ekubhekiswe kulo 5
/5 Amahlakani amaphulo 5
/6-3/9 Izigqibo zobuchwepheshe zamaphulo 5
ISIGABA 4: UHLANGANISO
Umsetyenzana woCwangciso 4/1-4/14 5
/1 ukuhluza & Umboniso wokuqala 2
ISIGABA 5: UKUVUNYWA
Umsetyenzana woCwangciso 5/1-5/6 5
/4 Ukufakela/ukuphendula 2
/5 Ulwamkelo lokugqibela libhunga 1
/6 Izishwankathelo zenqanaba lesithili 2
ULUNGISELELO - ISIHLOMELO 1
ISIHLOMELO 2
ISIGABA 1: UCALULO/UHLALUTYO
Isigaba socalulo kufuneka sithathe ngokwe-avareji iinyanga ezi-3 sigqitywe. Yonke imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
ULUNGISELELO - ISIHLOMELO 2
Isigaba 1: Ucalulo
Umsetyenzana wocwangciso
/1: Ukuqokelelwa kolwazi olukhoyo
/2:Ucalulo kwinqanaba lebutho lasekuhlaleni nabanebango
/3: Ukuvumelelanisa ulwazi olukhoyo nocalulo lwebutho lasekuhlaleni nabanebango
/4: Ucalulo olubanzi lukamasipala
/5: Ucalulo lwendawo
/7: Ukuchongwa kwemibandela engundoqo kamasipala
/8: Ucalulo olunzulu lwemibandela engundoqo:
Imigaqo esisikhokelo ngokubanzi
/9: Ucalulo olunzulu lwemibandela engundoqo:
Imigaqo esisikhokelo yecandelo
/10: Ukudityaniswa kocalulo lweziphumo yemibandela engundoqo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
Isigaba seendlela zobuchule kufuneka ngokwe-avareji sithathe iinyanga ezi-2 sigqitywe. Umsetyenzana woCwangciso kufuneka ucwangciswe ngohlobo lokuba wenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
II/3: Imigaqo esisikhokelo yeendlela zobuchule
II/4: Ukucacisa iSakhelo semithombo yobutyebi
II/5:Ukuyila ezinye iindlela zobuchule
II/6: Ukuququzelela iindibano zokufundisana zendlela yobuchule kwinqanaba leSithili
II/7: Ukuyila iimeko zengxoxo-mpikiswano ezingezinye iindlela
II/10: Ukuyila indlela yobuchule: Imigaqo esisikhokelo eyodwa yecandelo
/11: Ukuyila indlela yobuchule: Imizekelo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ULUNGISELELO- ISIHLOMELO 2
ULUNGISELELO: ISIHLOMELO 2
Isigaba samaphulo kufuneka ngokwe-avareji sithathe iinyanga ezi-2 sigqitywe. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
III/2: Ukuseka Ukwabiwa kokuqala kohlahlo lwabiwo-mali
III/6:Imigaqo esisikhokelo eyodwa yecandelo
III/8: Iimveliso zamaphulo/ekujoliswe kuko/ iindawo
III/9:Imisetyenzana emikhulu/Ixesha/Amashishini anoxanduva
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
Isigaba sohlanganiso kufuneka ngokwe-avareji sithathe iiveki ezi-6 sigqitywe. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Umsetyenzana wocwangciso
IV/1: Ukuhluzwa kwezindululo zamaphulo aqulunqwayo
IV/2: Ukuhlanganiswa kwezindululo nodweliso lweenkqubo
IV/3: Ukuhlanganisa Udweliso lwenkqubo yecandelo
IV/7:Udweliso lwenkqubo yophuhliso loqoqosho lwengingqi oluhlangeneyo
IV/8:Udweliso lwenkqubo yoNcitshiso lobuhlwempu/yolingano ngokwesini
IV/9:Udweliso lwenkqubo yemeko-bume ehlangeneyo
IV/10:Udweliso lwenkqubo ehlangeneyo yeziko yoPhumezo loLawulo
IV/12: Udweliso lwenkqubo yophumezo oluhlangeneyo
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ULUNGISELELO: ISIHLOMELO 2
ISIGABA V: UKUVUNYWA
Isigaba sokuvunywa kufuneka ngokwe-avareji sithathe iiveki ezi-6 sigqitywe ukuze singeniswe kwiLungu leSigqeba soLawulo. Imisetyenzana yoCwangciso kufuneka icwangciswe ngohlobo lokuba yenzeke ngeli xesha.
Isigaba V: Ukuvunywa
Umsetyenzana wocwangciso
V/1: Ukunika ithuba lamagqabantshintshi avela kurhulumente wephondo/nokazwelonke
V/2:Indibano yokufundisana yenqanaba lesithili yolungelelwaniso (lukamasipala) oluthe tyaba
V/3: Ukunika ithuba lamagqabantshintshi avela kuwonke-wonke
V/4:Ukufaka/ukuphendula amagqabantshintshi avela kuwonke-wonke, avela kwisithili nakwamanye amasebe ephondo nakazwelonke
V/5: ulwamkelo lokugqibela libhunga likamasipala
V/6: Izishwankathelo zenqanaba lesithili lee-IDP zengingqi
Umsebenzi
Umntu onoxanduva
Uludwe lwexesha
Abathathi nxaxheba
Imithombo yobutyebi efunekayo neendleko
ISIHLOMELO 3
ULUHLU LOWISO MTHETHO OLUBOPHELELAYO LUKAZWELONKE
Udidi lokufunekayo
Imfuno yecandelo
Olwesicwangciso senqanaba likamasipala
Isicwangciso soPhuhliso lweeNkonzo zaManzi;
Isicwangciso soThutho Oluhlangeneyo;
Isicwangciso soLawulo Oluhlangeneyo lweNkunkuma
Iinjongo zoPhuhliso loMhlaba (indawo yalo iza kuthathwa lucwangciso lwendawo njengemfuno emayifakwe njengenxalenye kwi-IDP).
Iindlela zobuchule zeendawo zokuhlala nokujoliswe kuko
Imibandela yolawulo lweendleko;
Iindlela zobuchule zophuhliso loqoqosho lwengingqi;
Ucwangciso oluhlangeneyo lwamaziko nezixhobo zokusebenza;
Ucwangciso oluhlangeneyo lwamandla;
Isakhelo sendawo
Imithetho-siseko yoMthetho woLawulo lweMeko-bume kaZwelonke
Imithetho-siseko yoMthetho woNcediso loPhuhliso;
Izicwangciso zoLawulo lwemeko-bume
Olwegalelo lokongeza ixabiso
Igama
Isikhundla
Umphathi:
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Ilungu leqela lokusebenza
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Mntla Ntshona
Mntla Koloni
Iphondo loMntla
Mpumalanga
Ntshona Koloni
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
DLA
Ifowuni
Ifeksi
Igama
Isikhundla
Umphathi
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ilungu leqela lokusebenza
Ifowuni
Ifeksi
EZINYE IINKQUBO ZESEBE LIKARHULUMENTE WEPHONDO NOWENGINGQI
Igama
Inkqubo
Isicwangciso sezeNtlalo
Ifowuni
Ifeksi
<fn>xho_Article_National Language Services_INCWADI YOKUFUNDISA YEKOMISHINI YENKONZO ZOLUNTU.txt</fn>
INCWADI YOKUFUNDISA YEKOMISHINI YENKONZO ZOLUNTU & NE-OFISI YEKOMISHINI YEENKONZO ZOLUNTU ngokuphathelele kwiGatya 14 lomThetho wokuPhucula ufikelelo kuLwazi, 2000 ( umThetho wesi-2 wowama-2000)
ISIQULATHO
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeGosa loLwazi
IsiKhokelo seKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika sokusebenzisa lo mthetho
Ukufikelela kwiirekhodi
Iinkonzo zembumba nomanyano lwesithili
Ukongamela kunye nokuvavanya
Ukubhengeza ngokuzithandela neerekhodi ezikho ngokuzenzekelayo
Inkqubo yokucela
Xa isicelo sinikwa okanye sisaliwa:
Umntu usenza njani isicelo sokufikelela kwirekhodi:
Intlawulo yemali/yomrhumo
Iinkonzo ezikho kuluntu nendlela yokufikelela kuzo
Iinkonzo
Ulufumana njani ufikelelo kwiinkonzo
Ulungiselelo lokuvumela ukubandakanyeka koluntu ekwenziweni komgaqo nemisebenzi eyenziwayo
Ukwazisa umgaqo nomthetho
Ukulungiswa okukhoyo ngokuphathelele kwizenzo okanye kwiintsilelo kumthetho
Iinkqubo zokuxela okanye zokulungiswa
Okunye ukulungiswa okunenkxaso
Umsebenzi wokuxela
Ukuhlaziywa kwencwadi yokufundisa
Ubukho bencwadi yokufundisa
Isicelo esiya kumphathiswa sokwenza incwadi enye yokufundisa
IKomishini yeeNkonzo zoluNtu (PSC) liziko loluntu elizimileyo kwaye elingenakhethe elamiselwa ngokuphathelele kwiGatya 196 lomGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996. Umsebenzi nokuxhotyiswa kwePSC, kukuphanda, kukongamela nokuvavanya umbutho nolawulo lweNkonzo zoluNtu. Eli gunya likwaqulethe nokuvavanya iimpumelelo okanye ukusilela kweenkqubo zikaRhulumente. Kunxunyumaniswa namagunya angasentla iPSC inembophelelo yokuphucula amanyathelo ukuqinisekisa ukwenza okufanelekileyo nokulungileyo kwiNkonzo yoLuntu nokuphucula iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko yolawulo loluntu njengoko imiselwe kumGaqo-siSeko kwiNkonzo yoLuntu xa iyonke.
IKomishini ifumana amagunya kwigatya le-195 nele-196 lomGaqo-siseko, 1996. IGatya le-195 limisela iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko elawula ulawulo loluntu ekufuneka luphuculwe yiKomishini:
Umgangatho ophezulu weenqobo emikhwa esisekweni yobuchule/yobugcisa.
Ukusetyenziswa okufanelekileyo, okunoqoqosho nokusebenzayo kobutyebi.
Uphuhliso loqhelaniso nolawulo loluntu.
Iinkonzo kufuneka zibonelelwe ngokungenakhethe, ngobulungisa, ngokulingana nokungathathi cala.
Iimfuno zabantu kufuneka ziphendulwe kwaye uluntu kufuneka lukhuthazwe ukuba luthathe inxaxheba kukwenziwa komgaqo.
Ulawulo loluntu kufuneka lumelwe.
Ukucaca.
Ukwakha ulawulo lwemicimbi yabasebenzi kunye nokuphuhlisa iinkqubela-phambili zobomi.
Umelo lolawulo loluntu ngomsebenzi nemisebenzi yolawulo lwabasebenzi esekelwe kubuchule, kukungabi namtsalane bucala, kubulungisa nakwimfuno ypkulungisa ukungalingani kwexesha elidlulileyo.
Ngokuphathelele kwigatya le-196 lomGaqo-siseko, 1996, imisebenzi engundoqo namagunya eKomishini ngala:
Ukuphucula iinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko yolawulo yoluntu emiselwe ligatya 195 lomGaqo-siSeko lweNkonzo yoLuntu xa iyonke.
Ukuphanda, ukongamela nokuvavanya umbutho, ulawulo, ukwenza kwabasebenzi beNkonzo zoLuntu, ingakumbi ukubambelela kwiinqobo ezisemgangathweni nemithetho-siseko emiselwe ligatya 195, kunye neenkqubo zeNkonzo yoLuntu.
Ukucebisa amalungu karhulumente esizwe nawamaphondo ngokuphathelele kwimisebenzi yabasebenzi.
Ukunika ingxelo ngokufunyanisiweyo nezindululo kanye ngonyaka ubuncinane kwindlu yowiso-mthetho yesizwe okanye yephondo njengoko kuyimfuneko.
Ukunika ingxelo ngemibandela yokuxhalaba yokusebenza kwangoko kwigosa elilawulayo elifanelekileyo..
Ukuphanda izikhalazo zabasebenzi nokucebisa ukulungiswa okufanelekileyo.
Imimandla yokusebenza enguNdoqo
Umsebenzi weKomishini wakhiwe ngokwale mimandla yokusebenza ilandelayo engundoqo:
Ukuphuculwa kwemithetho elawula ezimisebenzi
Uphando lolawulo loluntu
Imikhwa yobuchule esesikweni nokuPhononongwa iziko lemicimbi yabasebenzi
Ukongamela ulawulo
Ubunkokeli nokuphucula ukwenza
Ukunikezelwa kweeNkonzo nokuQinisekisa ubuLunga
Le mimandla icwangciswe kwiinkqubo ezimbini, ezizezi: Uphando nokuPhononongwa kwe-HR kunye nokoNgamela nokuVavanya.
Imvelaphi
IKomishini yamiselwa ngokuphathelele kwiGatya le-196 lomGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika,1996. UmGaqo-siseko ufuna iKomishini yeNkonzo zoluNtu enye yeRiphabliki yoMzantsi Afrika enamalungu alishumi elinesine, amahlanu awo anyulwa nguMongameli ngokucetyiswa yindlu yomdibaniso weSizwe, ekubeni elinye ilungu lephondo ngalinye limiselwa yinkulumbuso. Ikomishini imele indlu yoWiso-mThetho yeSizwe apho kufuneka inike ingxelo kanye ngonyaka ubuncinane. Kufuneka kwakho inike ingxelo ngemisebenzi yayo kumaphondo , kwizindlu zowiso-mthetho zamaphondo.
Ukuhambisana nomgaqo-siseko ochazwe ngasentla i-PSC ineekomishina ezili-14: Ezi- 5 iikomishina zisePitoli enye ikomishini ihlala kwiphondo ngalinye. I-PSC ixhaswa yi-ofisi yeKomishini yeNkonzo zoluNtu (OPSC), entloko yayo inguMongameli-Jikelele, ( oligosa elinika ingxelo) one-ofisi eyintloko ePitoli ne-ofisi yesithile enye kwiphondo ngalinye. Ezi ofisi zisebenza njengesiseko seekomishina ezikumaphondo kwaye zilawulwa ngaboNgameli beziThili kunye nesitafu esincinane. Iindima ezizodwa nemimandla yokwenza engundoqo ichongelwe ii-ofisi zezithili.
Amalungu eKomishini anyulwa nguMongameli ukususela ngomhla woku-1 kuJanyuwari wowe-1999. Ukuqalisa ukusebenza ngokusesikweni kweKomishini kwalibaziseka kwade kwaba ngumhla woku-1 kuJulayi wowe-1999 ngenxa yobunzima bomthetho ngokuphathelele kwiingqiqo ezithile zomThetho woLungiso wemiThetho yeNkonzo yoluNtu, 1997.
Ngomhla woku-1 kuJulayi wowe-1999, uMthetho woLungiso lweNkonzo yoluNtu, 1997 negatya 15 lomThetho weIKomishini yeeNkonzo zoluNtu, 1997, nokupheliswa koMthetho wolawulo lwekomishini, 1984, lwenzeka kwaze kwabangela ukuba ikomishini isebenze ngokupheleleyo.
Amalungu
Njengoko kuyimfuneko uMongameli kufuneka onyule amalunga alishumi elinesine ekomishini. Amalungu amahlanu akwi-Ofisi eyintloko ePitoli aze alithoba abe kwiphondo ngalinye.
Aba balandelayo ngamalungu eKomishini:
Amiselwe yiNdlu yoWiso-mThetho yeSizwe;
Amiselwe ziziNdlu zoWiso-mThetho zamaPhondo:
Iindlela zokulawula
Isakhiwo sombutho we-PSC senziwe ngokwenjongo zobuchule kunye nemimandla yokusebenza.
Umsebenzi weKomishini wenziwe ngokwemimandla emithandathu njengoko kuchaziwe phantsi kwesihloko 1 ngasentla. Le mimandla yahlulwe kumaSebe emisebenzi emibini, ilelo linemimandla egqalisele kuyo emithathu. Amasebe emisebenzi emibini ixhaswa ziiNkonzo eziBumbeneyo kunye neSebe loDibano loMmandla ezinika iinkonzo zolawulo nenkxaso jikelele kumasebe emisebenzi emibini.
Eli Sebe linika ulawulo lwemali nolawulo jikelele, ulawulo lolungiselelo nolwabasebenzi; neenkonzo zolwazi lweteknoloji nonxibelelwano kunye nezinye iinkonzo zenkxaso ezisetyenziswa ekwenziweni komgaqo.
Isebe: UPhando nokuPhengululwa kweMicimbi yabaSebenzi - Injongo yeli sebe kukuba ikomishini ibe nako ukuphucula imicimbi yabasebenzi, nokuphicotha iincwadi zemali zolawulo loluntu nokuphanda nokuphucula imisebenzi echasene norhwaphilizo nokuphonononga ukuzalisekiswa kwemigaqo yemicimbi yabasebenzi kwiNkonzo yoluNtu.
ISebe: Ukongamela nokuvavanya -Injongo yeli sebe kukumisa imigangatho ephezulu yobunkokeli benkonzo zoluntu, ulwalulo olufanelekileyo nokuphucula ukuhyaznjiswa kweenkonzo ngokuthatha inxaxheba yoluntu.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZAMAGOSA OLWAZI NEZAMASEKELA
Ulwazi jikelele:
Umnxeba: 352-1000
Ifeksi: 325-8382
ISIKHOKELO SEKOMISHINI YAMALUNGELO OLUNTU YOMZANTSI AFRIKA SOKUSEBENZISA LO MTHETHO
Isikhokelo sendlela yokusebenzisa ukuphuculwa kokufikelela kuMthetho wolwazi, 200 ukho kwikomishini yamalungelo abantu baseMzantsi Afrika. Imibuzo ingabhekiswa:
KwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrrika:
ICandelo loPhando nokuBhala kumaXwebhu
Idilesi yeposi:
Umnxeba: 011-484 8300
Ifeksi: 011 484 1360
UKUFIKELELA KWIIREKHODI
INKCAZELO YEMIXHOLO APHO I-PSC IGCINE IIREKHODI KUNYE NEENDIDI ZEEREKHODI EZIGCINE UMXHOLO NGAMNYE
Kwiinjongo zokuququzelela isicelo ngokuphathelele kumThetho, inkcazelo yemixholo apho i-PSC igcine iirekhodi kunye neendidi zeerekhodi ezigcine umxholo ngamnye zezi zilandelayo:
IiRekhodi zezindlu zokwabelana ngolwazi neenkomfa ekuyiwe kuzo ziiKomishina
UNxibelelwano neeNkonzo zoLwazi:
Incwadi yangaphakathi ethunyelwa amalungu ombutho othile neemagazini;
Nemizuzu yeentlanganiso zeCandelwana.
UPhuhliso noLawulo lweMicimbi yabaSebenzi:
Imigaqo-nkqubo yabasebenzi;
Iifayile zabasebenzi; kunye
Ukufumana nolungiselelo lwenkxaso:
Imigaqo yokufumana;
IRejista yeeMpahla zeSebe;
Amaxwebhu ethenda afunyenwe kubaxhobisi emva kokukhutshwa kwayo; kunye nezivumelwano nabaxhobisi.
Uhlahlo lwabiwo-mali
Uyilo lwesiCwangciso-qhinga;
Neengxelo zemali.
Uphando kuLawulo loluNtu kwimicimbi ephathelele kwi:
Uphicotho lwencwadi zemali kunye nophando kwimisebenzi yolawulo loluntu.
Ubuchulu ngeenqobo ezisesikweni kunye noPhengululo lweMicimbi yabaSebenzi ngokuphathelele:
Ukukhusela ukonakala kunye nokuhlola indlela ezithi inkqubo kunye nokusebenza kweziko lemicimbi yabasebenzi ethi isetyenziswe ngayo.
Ukuphuculwa kwemiThetho eLawula ezeMisebenzi kwizinto ezinxulumene noku:
Ukwandiswa kwemithetho elawula ezemisebenzi kwimicimbi yoluntu kunye nokusebenza kolawulo.
UKONGAMELA KUNYE NOKUVAVANYA
Ukunikezelwa kweNkonzo kunye nemicimbi ephathelele kuqinisekiso lomgangatho:
Ukukhuthaza unikezelo lwenkonzo ngokuthi uluntu lonke luthabathe inxaxheba kunye nokulandelwa kophicotho lwencwadi zemali.
Imicimbi yokuLawula enxulumene :
Ukuphuculwa kolawulo olufanelekileyo nokwandisa imisebenzi yolawulo
UKUBHENGEZA NGOKUZITHANDELA NEEREKHODI EZIKHO NGOKUZENZEKELAYO
IGatya 15 lweSaziso zokuBhengeza ngokuziThandela ngokuphathelele kwiindidi zeerekhodi zePSC/OPSC, ezikhoyo ngaphandle kokucelwa kokufikelelwa ngokuphathelele kwiinkqubo zokuPhuculwa kokuFikelela kumThetho woLwazi ziya kuhlaziywa kanye ngonyaka ubuncinane kwaye zipapashwe kwiGazethi kaRhulumente. Esi Saziso sikho kwiwebhusayithi yePSC, www.psc.gov.za. iSaziso sinika ukufikelela kuzo zonke iingxelo ezipapashiweyo kwaye zaziswa epalamente kunye nezinye iirekhodi zewebhusayithi yePSC ngaphandle kokuba umntu enze isicelo ngokuphathelele kuMthetho ochaziweyo.
Kufuneka kuqatshelwe ukuba ezinye iingxelo zamaphondo athile namasebe ezenziwa yiPSC zikho kumaphondo nakumasebe ahlukahlukeneyo. Ukongeza iNgxelo yoNyaka yePSC, iincwadi ezibhalelwe amalungu athile/iimagazini, izibhebgezo, iincwadana zifumaneka ngokuzenzekelayo kwiinkonzo zolwazi nonxibelelwano ngoMnumzana Ben De Villiers, kule dilesi Bend@opsc.gov.za, okanye kwifowuni 352-1059. Uluhlu olunzulu lwamaxwebhu afumaneka ngokulula iqulethwe kwiGatya 15 leSaziso ekubhekiselelwe kuso ngasentla.
INKQUBO YOKUCELA
Xa isicelo sinikwa okanye sisaliwa:
Umceli kufuneka anikwe ukufikelela kwirekhodi lombutho woluntu ukuba umceli uthobele oku kulandelayo -
umceli kufuneka athobele zonke iimfuno zenkqubo ezikuMthetho ezinxulumene nokufikelela kwelo rekhodi; kwaye ukufikelela kwelo rekhodi alaliwa akowesiphi isizathu sokwaliwa esichazwe kumThetho.
Umntu usenza njani isicelo sokufikelela kwirekhodi:
Umceli kufuneka asebenzise ifomu (ifomu A) eyapapashwa kwiGazethi kaRhulumente (iSaziso sikaRhulumente R187 somhla we- 15 kuFebruwari 2002).
Umceli kufuneka kwakho achaze ukuba umceli ufuna ikopi yerekhodi okanye umceli ufuna ukuza kujonga iirekhodi kwii-ofisi zombutho woluntu (PSC/OPSC). Okanye ukuba irekhodi alilophepha liluxwebhu, singaphononongwa kwifomu yesicelo apho kunokwenzeka.
Ukuba umntu ucela ukufikelela kwifomu ethile (umzekelo, ikopi yephepha, ikopi yombane njalo njalo) umceli kufuneka afumane ufikelelo kuloo fomu ngaphandle kokuba oko kwenziwayo kuya kuphazamisa ukusebenza kombutho woluntu obandakanyekayo (PSC/OPSC), okanye konakalise irekhodi, okanye kwaphule ilungelo lombhali elingelilo elikarhulumente. Ukuba ngezizathu ezibambekayo ufikelelo alunakunikwa kwifomu efunekayo kodwa lunikwa kwenye ifomu kwakufuneka kubalwe umrhumo ngokwendlela umceli aqale wacela ngayo.
Ukuba kongezwa kwimpendulo ebhaliweyo kwizicelo zabo zeerekhodi, apho umceli afuna ukuxelelwa malunga nesigqibo nokokuba kungayiphi enye indlela, umzekelo ngefowuni, oko kufuneka kuchazwe
Ukuba umceli ucela ulwazi egameni lomnye umntu, isikhundla ekwenziwa kuso isicelo kufuneka sichaziwe.
Ukuba umceli akakwazi kufunda okanye ukubhala, okanye unokukhubazeka isicelo serekhodi sinokwenziwa ngomlomo. Igosa lolwazi kufuneka agcwalise ifomu egameni lomceli kwaye amnike ikopi yefomu egcwalisiweyo.
Intlawulo ehlawulwayo
Kukho iintlobo ezimbini zemirhumo efuneka ihlawulwe ngokuphathelele kumThetho, eyile umrhumo wesicelo kunye nomrhumo/imali wokufikelelaThere (wokwazisa ngesigqibo esiphathelele ekunikweni kokufikelela).
Umceli ofuna ukufikelela kwirekhodi eliqulathe ulwazi lwakhe, loo mceli akufuneki ahlawule mrhumo/mali wesicelo. Ongomnye umceli kufuneka ehlawule umrhumo wesicelo ongama- R35 (ehlawulwa kwimibutho yoluntu).
Igosa lolwazi kufuneka lixelele ngesaziso umceli (ongengunye umnikazi wolwazi) ngemali emiselweyo ehlawulelwa isicelo esifunwayo ( ukuba kufuneka ihlawulwe) nediposithi ( ukuba ngaba iyafuneka) phambi kokuba kulungiswe isicelo.
Umceli angenza isibheno sangaphakathi apho kuyimfuneko okanye isicelo senkundla ukuchasa umnikelo wexabiso elithile okanye intlawulo yesicelo.
Emva kokuba igosa lolwazi lenze isigqibo ngesicelo, umceli kufuneka axelelwe ngesigqibo eso ngendlela umceli agfuna ukuxelelwa ngayo.
Ukuba isicelo sinikiwe enye imali yokufikelela kufuneka ihlawulwe ukuvelisa nokukhangela nokulungiselela naliphi ixesha elifunekayo elingaphezulu kweeyure ezibekelwe ukukhangela nokulungisa irekhodi yokubhengeza.
Ukufikelela kwirekhodi kuya kubanjwa ade umceli ahlawule yonke imali efunekayo.
Iinkonzo
Imisebenzi yePSC/OPSC, emiselwe kwisahluko 1 yeyokuba amaxumi bayo yindlu yomdibaniso nezindlu zowiso-mthetho zamaPhondo, amanye amasebe karhulumente kunye namaziko/imibutho yoluntu kwaye ayihambisi ngqo iinkonzo kuluntu. Nangona kunjalo olunye ulwazi malunga nenkonzo yoluntu, isimo senkonzo yoluntu kunye nophando kukwaneliswa kwabemi malunga neekonzo zikarhulumente zingafunyanwa kwiinkonzo zolwazi nonxibelelwano: Bend@opsc.gov.za. Uluntu lunokufikelela nakwinombolo yefowuni engahlawulelwayo echasene noorhwaphilizo yesizwe yenkonzo zoluntu (0800 701 701), egcinwa kwaye elawulwa yiPSC.
Ulufumana njani ufikelelo kwiinkonzo
UMlawuli-Jikelele weKomishini weNkonzo yoluNtu
Idilesi yokuposa:
Idilesi yesitalato:
Ifeksi: 325-8379
ULUNGISELELO LOKUVUMELA UKUBANDAKANYEKA KOLUNTU EKWENZIWENI KOMGAQO-NKQUBO NEMISEBENZI EYENZIWAYO
Ukwazisa uMgaqo-Nkqubo nomThetho
I-PSC yongamela kwaye ivavanya iinkqubo zenkonzo zoluntu ngenjongo yokunika uncedo kuze apho kuyimfuneko yenze uphando ukufumanisa niindlela zokuhanjiswa kweenkonzo kwiinkonzo zoluntu. Nangona iPSC ingabandakanyekanga ngqo ekwenziweni komgaqo-nkqubo ihambisana negunya layo lokongamela nokuvavanya ubulunga bolawulo nokuhanjiswa kweenkonzo, inika uluntu ukuba ithuba lokubhekisa ilizwi kwindlela elifuna imigaqo yakhiwe ngayo ngokucebisana koluntu neenkqubo zohlolo zokwenza ezidwelisiwe ngasezantsi.
Uphando olwanelisayo lommi ukuvavanya ukufaneleka kokuhanjiswa kwenkonzo ukusuka kumbono wabemi abangabasebenzisi benkonzo ethile;
Imibutho yabemi esebenzisa iimethodi zokuthatha inxaxheba ebongoza iingcebiso kubantu ngendlela yokuphuculwa kweziphumo zeenkqubo zikarhulumente;
uhlolo lokwenza kombutho nokwakhiwa ukunika iintloko zamasebe nobunkokeli bezopolitiko icebo lokuba le mimandla mibini ingaphuculwa njani; kunye inkqubo neendlela zokuvavanya eziquka uhlolo olunzulu lokufaneleka kweenkqubo noxokelelwano; ukufaneleka nokusebenza kwenkqubo neendlela nolungiselelo nokwenziwa kwenkqubo/iindlela
I-PSC yenza uphando olwahlukeneyo ukuya kutsho ekunikeni iingxelo esaziswa kwiNdlu yoWiso-mThetho yeSizwe, kwiziNdlu zoWiso-mThetho zamaPhondo. Ezi ngxelo zazisa inkqubo yokwenza umgaqo-nkqubo nomthetho.
Apho kungayimfuneko i-PSC ize nemithetho okanye izikhokelo ezinokunceda ukuphucula ulawulo kunye/okanye ukuhanjiswa kweenkonzo kwiinkonzo zoluntu. Ngamanye amaxesha imithetho ekhoyo nezikhokelo/imigaqo-nkqubo iyaphononongwa ukuhambelana neenguquko zomsebenzi/zesakhiwo kwinkonzo yoluntu
UKULUNGISWA OKUKHOYO NGOKUPHATHELELE KWIZENZO OKANYE KWIINTSILELO KUMTHETHO
Iinkqubo zokuxela okanye zokulungisa
Ukulungisa ngokuphathelele kwizenzo okanye intsilelo kwisenzo ngokuphathelele kumThetho woPhuculo wokuFikelela kuLwazi: Igosa lesibheno sangaphakathi kwiinjongo zalo mthetho nguSihlalo weKomishini yeeNkonzo zoluNtu ( amagatya 74-77). Emva kokuphelisa ukulungiswa kwesibheno sangaphakathi umceli angafaka isikhalazo enkundleni ( amagatya 78-82).
Umsebenzi weenkonzo zoluntu angafaka isikhalazo sokuba kuphandwe yiKomishini yeeNkonzo zoluNtu ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni okanye ukushiywa igatya lama-35 lomThetho weeNkonzo zoluNtu, 1994. Imithetho kwindlela yokufaka izikhalazo ipapashwe kwigazethi kaRhulumente 23635 yomhla we- 19 Julayi yowama-2002.
Umntu unokusebenzisa ukulungiswa kwemisebenzi ngokuphathelele kwizenzo zaseburhulumenteni okanye okanye ukushiya isimo somsebenzi, okoko kukuthi amalungelo empikiswano (umThetho weeNkonzo zoluNtu, 1994 umThetho weMicimbi yemiSebenzi, 1995);
Umntu angafaka isikhalazo kumhloli wemisebenzi ngokuphathelele nakokuphi ukwaphulwa okubangwayo kweeMeko ezisisiSeko zomThetho weNgqesho, 1997 Umthetho wama- 75 wowe-1997 - igatya 781a, okanye umThetho wobuLungisa kwiNgqesho t, 1998 Umthetho wama- 55 wowe-1998 - igatya 34e.
Umntu akafaka isikhalazo kuMkhuseli woluNtu ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni esingafanelekanga okanye esikrokrelwa ukuba asikho mthethweni okanye ukushiywa umthetho womGaqo-siSeko nowoMkhuseli woluNtu, 1994, umThetho wama- 23 wowe- 1994.
Umntu angafaka isikhalazo kwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika ngokuphathelele kwisenzo saseburhulumenteni okanye ukushiywa esirhanelwa ngokuba saphalwe okanye sisongela naliphi ilungelo elisisiseko umThetho wamaLungelo oluNtu, 1994 umThetho wama-54 wowe-1994.
Ukuze ukhuselwe kwimpindezelo ngenxa yokubhengeza isimo esingafanelekanga okanye esingekho mthethweni somqeshi okanye umseebezni ongumlingane, loo mntu ubandakanyekayo kufuneka elandele iinkqubo zomThetho woKhuselo kuBhengezo, 2000 (Umthetho wama- 26 wowama- 2000).
Ukusetyenziswa kokunye ukulungiswa okusemthethweni okufana neziko leenkqubo zokuphononongwa kobulungisa besenzo zolawulo ngokuphathelele kumThetho wokuPhucula woLawulo lobuLungisa, 2000 (umThetho wesi- 3 wowama- 2000).
Olunye ulungiso oluxhasayo
Umntu angacela izizathu zesenzo solawulo ngokuphathelele kumThetho woPhuculo woLawulo lobuLungisa , 2000 (igatya 5).
Umntu angacela ukufikelela kwiirekhodi zesebe likarhulumente okanye zomnye umbutho woluntu ngokuphathelele kumThetho woPhuculo wokuFikelela kuLwazi, 2000 (igatya 11).
Umsebenzi wokuxela
Umsebenzi wenkonzo yoluntu kufuneka ngexesha lakhe lomsebenzi wasemthethweni azibophelele kwiKhowudi yokuziPhatha wyabasebenzi benkonzo yoluntu kwaye axelele amagosa afanelekileyo ngobuqhophololo, urhwaphilizo, ukukhetha izalamane ekwabeleni uncedo xa umntu esemagunyeni, ukungalawuli ngokufanelekileyo okanye nasiphi isenzo esikhubekisayo esinokonakalisa umdla woluntu. Umsebenzi osilelayo nokuthobela oku unetyala lokungaziphathi kakuhle. ( umThetho B.3 no- C.4.10 wesahluko 2 semiThetho yeNkonzo yoluNtu, 2001).
Imfanelo yomqeshi ngamnye kunye nomsebenzi kukwazisa isimo solwaphulo-mthetho kunye nasiphi isimo sokungaziphathi ngokufanelekileyo emsebenzini esisekelwe kumThetho woKhuselo lokuBhengeza, 2000 (KwiNtshayelelo).
UKUHLAZIYWA KWENCWADI YOKUFUNDISA
Ukuba kuyimfuneko i-PSC/OPSC iya kuhlaziya kwaye ipapashe incwadi yayo yokufundisa ngokubhekiselele kwigatyana legatya 14, kwizithuba ezingekho ngaphezulu kunonyaka.
UBUKHO BENCWADI YOKUFUNDISA
ISICELO ESIYA KUMPHATHISWA SOKWENZA INCWADI ENYE YOKUFUNDISA
<fn>xho_Article_National Language Services_INGABA UKULUNGELE NA UKUSEBENZA.txt</fn>
INGABA UKULUNGELE NA UKUSEBENZA XA UNIKWA INGXELO YETYALA LOKUXHATSHAZWA NGOKWESINI
Uluhlu lwemiba ekufuneka iqwalaselwe yindawo enikezela inkonzo kuluntu
Qiniseka okokuba umntu onesikhalazo ukhuselekile kwaye unemfihlelo. Ngalo lonke ixesha phatha umntu onesikhalazo ngembeko kunye nesidima. Yicacise inkqubo njengoko yenzekile. Khumbula okokuba namadoda anokuhlaselwa ngokungafanelekanga.
Fumana iinckukacha zolwaphulo mthetho ezizizo uze uthathe ingxelo kumntu onesikhalazo, ngokuthi ubhale phantsi amagama owasebenzisileyo ukucacisa isiganeko eso.
Umntu kufuneka akwazi ukufunda ingxelo. Ukuba akanako ukufunda kufuneka umfundele ingxelo. Lungisa iziphene ezikhoyo phambi kokuka enze intsayino.
Qagamshelana namagosa aqeqeshwe ngokukodwa ukusebanza ngoNdlobongela bosapho, Ukhuseleko lwaBantwana kunye namatyala anxulumene nesini ukuba othathele kuwo uphando aze athathe ingxelo ecacisiweyo.
Vula isishwankathelo setyala esizotyiweyo. Nika inombolo yetyala kwaye, apho kufunekayo nika ikopi yengxelo umntu lowo unesikhalazo.
Fumana kwaye utshekitshe kwakhona idilesi yomntu onesikhalazo kunye nedilesi zabanye abantu ekunokuhlanganwa nabo abanje ngosapho okanye izihlobo. Yenza oku kuqapheleke kwidayari yophando.
Cacisa ngemfuneko yoxilongo lonyango uze uthathe umntu lowo unesikhalazo umse kuxilongo lonyango ngokukhawuleza.
Ingxelo iyafumaneka xa :
A. Umntu onesikhalazo uxelele umntu ongomye ngesiganeko eso phambi kokuba asixele kuwe - lo mntu kufuneka enze ingxelo echazayo amagama kanye ncam kwakunye nemeko echukumisayo umntu onesikhalazo ebekuyo.
B. Ungumntu wokuqala oxelelwe ngumntu onesikhalazo - kufuneka ufake ingxelo echukumisayo umntu onesikhalazo abekuyo kwakunye namagama akhe ngqo.
Bhala ingxelo yokubanjwa ukuba ngaba umbambile umtyholwa orhanelekayo kwaye/okanye uthathe ubungqina obubambekayo.
Cacisa kumntu onesikhalazo:
A. Okokuba uza kucelwa ukuba ancede amapolisa ukuchonga umrhanelwa.
B. Okokuba uya kufuneka aye enkundleni kwaye angqine ngokwenzekileyo. Yiba soloko ugqithisela umntu onesikhalazo kwi - NGO ukuba afumane iingcebiso kunye nenkxaso. Sebenzisa uluhlu lokukhangela lwakho kwisitishi se-NGO's ezinika lee nkonzo.
<fn>xho_Article_National Language Services_INGABA YINTONI IREJISTA YOKUKHUSELA UMNTWANA.txt</fn>
INGABA YINTONI IREJISTA YOKUKHUSELA UMNTWANA?
Irejista yokuKhusela umNtwana yenza uluhlu lwabantwana abanokwenzakala abangaphantsi kweminyaka eli-18, abafuna ukhuseleko. Irejista igcinwe ngunontlalontle ngaphakthi kwiSebe loPhuhliso lwezeNtlalontle lasekuhlaleni. Ulwazi oluqulathwe kwiRejista lihlebo elingqongqo kwaye kungabelwana ngalo kuphela kunye nabo benza inxenye yeqela eliKhusela umNtwana (umzekelo: utitshala / umongikazi / ugqirha / unontllalontle / umkhathaleli / igosa elilipolisa / umantyi, njl-njl)
Ukugcina uluhlu lwabantwana abanokwenzakala abafuna iinkonzo zomsebenzi wentlalo.
Ukudibanisa umntwana nosapho lwakhe ngokukhawuleza kunontlalontle (umboneleli).
Ukongamela ityala ngalinye ukuqinisekisa ukuba ubulunga beenkonzo buyanikezelwa emntwaneni nakusapho.
NGUBANI OMAKANIKE INGXELO XA KUNINI/PHI?
Ngoko Mthetho oKhathalela umNtwana (No. 74 ka-1983) ababantu balandelayo banobuchule banyanzelwa ukuba banike nayiphina ingxelo ekrokrisayo yokuphathwa gadalala okanye yempatho mbi.
Ugqirha wamazinyo, ugqirha, umongikazi, unontlalontle, utitshala, nawuphina umntu osebenzayo okanye olawula iKhaya labaNtwana okanye Indawo yoKhathlelo okanye iKhusi.
XA KUNINI
Ngoko nangoko impatho mbi ikrokreleka ngexesha umntwana exilongwa, ephathwa okanye encedwa, fanele ixelwe kunontlalontle apho umntwana ahlala khona.
PHI
Kwi-ofisi ekufutshane yomsebenzi wezentlalo apho umntwana ahlala khona.
Naliphina ilungu loluntu / umhlali oxhalabileyo angayichonga impatho mbi enokwenzeka okanye impatho mbi kwaye angayixela kunontlalontle. Amagama akho ayakuba yimfihlo. Kufuneka uqhelane noku kulandelayo:
Ukuchonga iinkcukacha zomntwana
Ukuchonga iinkcukacha zabazali ngokwebhayoloji /abakhathaleli
Idilesi yalapho umntwana ahlala khona ngoku kwaye nokuba akakho phambi komzali, idilesi yabazali.
Imihla neentlobo zeziganeko.
Iingcaciso zeenkcukacha ezibangela ukrokrelo.
Ingaba kukhona imbali yeziganeko ezigqithileyo.
Ingaba kukho inkcukacha zonxibelelwano zabanye abantu abanokungqina uthatho njengempatho mbi.
Kubalulekile ukuba unontlalontle abenazo iinkcukacha zakho zonxibelelwano kwifayile khon'ukuze akwazi ukulandela iinkcukacha ezithile kunye nawe.
IINDIDI ZEMPATHO MBI
Impatho mbi ngokuchukumisayo: Ingathabatha indlela yokusilela ukuhlangabezana neemfuno zomntwana eluthandweni, kwinyameko, ekukhuthazweni okanye kwimpatho mbi yokusoloko ungxoliswa, ukulahlwa, izisongelo zobugebenga okanye imizamo yokoyikisa umntwana.
Ukungakhathaleli: Ukusilela okuzingisayo ukukhusela umntwana ekungakhuselekini engozini, engqeleni, kwindlala, nasekungenzini imbonakalo yenkathalo ebalulekileyo, njl-njl.
KWENZEKA NTONI EMVENI KOKUBA INGXELO IFAYILISHIWE
Unontlalontle uza kundwendwela umntwana nosapho ukumisela ukuba umntwana ukwimfuno yokukhathalelwa nokukhuselwa.
Umntwana unokucelwa afuduke, kwiimeko apho umntu owonyelisayo nomntwana behlala ndaweni nye. Xa ngaba lento ayinakwenzeka, umntwana angahlala nommelwane, umhlobo, isihlobo okanye kwindawo yokhuseleko okwethutyana.
INGABA ABANTWANA BASOLOKO BESHENXISWA KWINTSAPHO ZABO, XA UXELA ISIHLO?
Akunjalo, kuphela kuxa ubomi bomntwana busengozini. Inqobo yokugcina umntwana nosapho lwakhe kangangoko ixatyisiwe. Kuthatho lwezigqibo, owona mdla ungcono womntwana iyakuba ngowongamelayo. Iintsapho nabantwana yinxenye yaso nasuphina isigqibo esenziwayo kwimeko yabo.
INGABA AMALUNGELO ABAZALI AYACHUKUMISEKA YIREJISTA YOKUKHUSELA ABANTWANA?
Akunjalo, ubhaliso ngokunokwalo aluchukumisi mfanelo zisemthethweni zomntwana kubazali okanye abakhathaleli. Ichukumisa kuphela ukuba inyathelo lomthetho fanele lithatyathwe (umzekelo: ukushenxiswa komntwana).
Umnxeba ngokuphathelele kwezabantwana: 0800 05 55 55
Umnxeba wethuba lokuxakeka wamapolisa: 10111
Uphuhliso lwezeNtlalontle: 0800 60 10 11
Isebe loPhuhliso lwezeNtlalontle
Unyaka woSapho weziZwe
<fn>xho_Article_National Language Services_INGQESHO NGOKOBULUNGISA NOLINGANO KUNYE NOMTHETHO WOMAKULINGANWE.txt</fn>
INGQESHO NGOKOBULUNGISA NOLINGANO KUNYE NOMTHETHO WOMAKULINGANWE
INTSHAYELELO
Yintoni ingqesho ngokobulungisa nolingano?
Ingqesho ngokobulungisa nolingano imalunga/iphathelele
Amathuba alinganayo kunye nokuphathwa ngokufanelekileyo kwingqesho/engqeshweni ngokushenxiswa kocalulo olungafanelekanga; kunye
Ukuzalisekiswa "kwamanyathelo enkqubo yokunikwa nokubuyekezwa kwamathuba emisebenzi kwabo babe sakuwavinjwa nawayefunyanwa kuphela ngamaqela athile akhethekileyo, ukuqinisekisa ukumelwa ngokobulungisa nolingano kuwo onke amacandelo namanqanaba omsebenzi engqeshweni/ kubasebenzi."
Yintoni injongo YoMthetho weNgqesho ngokoBulungisa?
ukukhuthaza ilungelo lomthetho-siseko lomakulingwanwe kunye nentshukumo yedemokrasi;
Ukuphelisa ucalulo olungalunganga/ olungafanelekanga engqeshweni;
Ukuqinisekisa ukuzalisekiswa kwamanyathelo okulungisa nokubuyekeza iziphumo zocaulo;
Ukufikelela nokufumana abasebenzi abamele abantu bethu abaziintlobo ngeentlobo zeendidi ezahlukeneyo,
Ukukhuthaza uphuhliso lwezoqoqosho nempumelelo/ubuchule kubasebezi
Ukunika ifuthe kwiimfanelo zePhondo njengelungu loMbutho weZizwe waBasebenzi
Ngubani okhuselweyo ngulo Mthetho?
Umthetho usebenza kubo bonke abasebenzi nabaqeshi kubandakanya nabaqeshi kumahlelo omabini, ihlelo langaphandle/lezoshishino kunye nalawo eenkonzo zoluntu. Isahluko sokuthintela ucalulo olungafanelekanka usebenza kubo bonke abaqeshi.abakhethethiweyo, ngeli xa isahluko senkqubo yokubuyekwezwa kwamalungelo kwabo babe sakuwavinjwa
Ngubani ongakhuselwanga ngulo Mthetho?
I-Arhente yooNgcothoza kaZwelonke;
IiNkonzo eziFihliweyo neziFihlakeleyo zikazwelonke woMzantsi Afrika;
I-Akhademi yoPhando kaZwelonke yoMzantsi Afrika, okanye
UKUTHINTELWA KOCALULO OLUNGAFANELEKANGA
Yintoni ucalulo olungafanelekanga ngokoMthetho?
Ucalulo olungafanelekanga lulo nalu phi udidi okanye uhlobo lokwahlukaniswa/ ukucalulwa ngenye okanye naziphi na zezi ndlela zilandelayo: ubuhlanga, isini, ukukhulelwa, umqondisa wewonga lokutshata, uxanduva/umthwalo lwentsapho, ubuhlanga okanye imvelaphi ngokomgangatho wentlalo, umbala, ukhetho lwesini ubani afuna ukuba siso okanye ukuthandana naso, iminyaka yobudala, ukukhubazeka, ukukholelwa, ubume ngokwe-HIV, isazela, inkolo, uluvo lwepolitiki, inkcubeko, ulwimi okanye ukuzalwa Icandelo 61 loMthetho weNgqesho ngokoBulungisa noLingano section 61 of the Employment Equity Act.
Yintoni ucalulo olufanelekileyo ngokumalunga noMthetho?
Ukuthatha amanyathelo enkqubo yokubuyekezwa kwabo babe sakuvinjwa amathuba ngokuhambelanayo nangokungaguquguqukiyo kwiNjongo yoMthetho no-
Kwenza umahluko ocacileyo, ukukhethela/ukuchwethela ecaleni okanye ukukhetha nabani ngokwesiseko esihambelana neemfuno zesikhundla.
Yintoni aManyathelo eNkqubo yokuBuyekezwa kwaMathuba kwabo babe sakuwavinjwa, ngokokuhambelana noMthetho?
UMthetho ubalula ukuba amanyathelo okubuyekezwa kwabo babe sakuvinjwa amathuba ngamanyathelo enzelwe ukuqinisekisa ukuba abantu abaneziqinisekiso ezifanelekileyo abavela kumaqela afanelekileyo anamathuba engqesho alinganayo kwaye amelwe ngokulinganayo kumahlelo namanqanaba emisebenzi kwindawo yokusebenza yomqeshi okhethekileyo.
Ziintoni iimfuno zemvelo zomsebenzi?
Abaqeshi banakho ukuphendula okanye ukusabela kwisityholo socalulo esingafanelekanga ngokubonisa ukuba umgaqo-nkqubo, umthetho okanye isiqhelo sifanelekile ngokwesiseko sezinye zeempawu okanye iziqinisekiso ezifanelekileyo ekwenzeni umsebenzi.
Yintoni ucalulo olungqalileyo?
Ucalulo olungqalileyo lwenzeka xa ubani/umntu othe waphathwa ngendlela engaphantsi kunomnye kodwa abe ekwimeko ehambelana okanye enokuthelekaniswa nakuyo nayiphi imihlaba edweliswe edweliswe kwicandelo 62 okanye nawuphi na umhlaba wokuzithandela naxa lo mhlaba ungadweliswanga/ ungekho kuludwe.
Yintoni ucalulo olungangqalanga?
Ucalulo olungangqalanga lusingisele okanye lubhekise kwimigaqo nkqubo neziqhelo ezingacaluli ngokucacileyo phakathi kwabantu ngokwesiseko sendlela / umhlaba odwelisiweyo (kwanemihlaba enokuba kho engadweliswanga eMthethweni) kodwa ke noko kunjalo, lunefuthe localulo kumaqela okanye kubantu abathile.
Uhlukumezo lungachazwa njengesiqhelo okanye isenzo esiqhelekileyo samagqabantshintshi acaphukisayo okanye isenzo ekufaneleke ukuba saziwe ngokufanelekileyo njengesingamkelekanga. Ngamanye amazwi, yindlela yokuziphatha ecaphukisa inukuneze ummangali kwaye yaziwa okanye ifanelwe ukwaziwa njengengamkelekanga..
Ingaba uMthetho weNgqesho wobuLungisa noLingano uhlangabezana njani noHlukumezo?
UMthetho weNgqesho wobuLungisa noLingano uthatha uhlukumezo njengendlela yocalulo olungafanelekanga, kwaye ke abaqeshi kufanele ukuba bathathe amanyathelo okunciphisa nokuphelisa uhlukumezo engqeshwen. Apho ukuhlukunyezwa kwenzeka khona ngexesha lomsebenzi kuthe kweziswa kwaze kwaziswa kumqeshi ze umqeshi angathathi manyayathelo okuhlangabezana nengxaki, umqeshi uya kuphendula ngeso sityholo. Njengazo zonke ezinye iindlela zocalulo apho izityholo zocalulo zenziwe khona, umqeshi makabonise ukuba khange kube kho lucalulo okanye lube ucalulo belulolufanelekileyo.
Icandelo 7 ngokufanelekileyo lidala ngokufanelekileyo isithintelo esipheleleyo kuvavanyo ngaphandle kokuba iNkundla yezaBasebenzi i:
Beke imiqathango ehambelana neendidi zabasebenzi abanokuvavanywa, ixesha elisebenziseka ngalo uvavanyo, kwanemibuzo emalunga nokugcinwa kwemeko nolwazi kulihlebo
INKQUBO YOKUQINISELWA EZIKHUNDLENI ZEMISEBENZI KWABO BABE SAKUVINJWA AMATHUBA OKO
Ziintoni iimfuno zodliwano ndlebe zoMthetho?
UMthetho ufuna ukuba umqeshi ochaphazelekayo aqhakamshelane nemibutho yabasebenzi emele abasebenzi emsebenzini kwimiba yoku-:
Lungiselela nokuzalisekisa/ukuphumeza inkqubo yokuqiniselwa ezikhundleni zomsebenzi kwabo babe sakuvinjwa amathuba;
Lungiselela ingxelo yengqesho ngokobulungisa nolingano.
Abanye abasebenzi kuya kufuka ukuba bajonge indlela abachaza ngayo intetho ethi"indawo yomsebenzi" (workplace). ngenjongo yoMthetho. Ukunika nje umzekelo, uMthetho awucacisi ukuba ifektri nganye eyeyenkampani enye kufanele ukuba ibe nendlela yodliwano ndlebe okanye inkqubo yesicwangciso ekhethekileyo, nokuba okanye ingaba inkqubo ebekwe embindini iya kwenela na. Abaqeshi banganqwenela ukubandakanya imibutho yabasebenzi kulo mba, nangona ekugqibeleni iya kuba ngabaphathi/abalawuli abakhulu benza isigqibo sokuba kuqhakamshelwana kuliphi kanye inqanaba.
Yintoni umqobo weNgqesho ngokoBulungisa noLingano kunye noMthetho woMakulingwane?
Umqobo uba kho apho umgaqo nkqubo, isiqhelo okanye umba wemeko yomsebenzi inciphisa amathuba abasebenzi kuba bevela kumaqela ahlelelekileyo.
Yintoni efunekayo ekunikeni ingxelo yengqesho ngokobulungisa nolingano kunye nomthetho womakulingwane?
Abaqeshi kufaneleke ukuba bafake ingxelo yabo yokuqala kuMlawuli-Jikelele zingaphelanga iinyanga ezintandathu ukuthathela kumhla wokumiselwa koMthetho (i.e. iplani kulindeleke ukuba ingeniswe ngenyanga kaJuni 2000), okanye umhla wokuqala kwabo ukuba ngumqeshi omiselweyo kanye womhla apho baqale khona khona ukuba bangumqeshi osekiweyo ze bafake ingxelo qho ngonyaka ze emva koko bayifake ngomhla wokuqala wenyanga ka-Oktobha.
Zonke iingxelo zinokufikelelwa nguye wonke umntu/ubani
Bonke abaqeshi abonyuliweyo abaziinkampani zoluntu kufuneka bapapashe isishwankathelo seengxelo zabonjengenxalenye yengxelo -mali yazo yonyaka.
Ingxelo elungiselelwe ngamalungu eSizwe mazandlalwe phambi kwePalamente.
Ingaba uMthetho ukubona njani ukuthobela okanye ukuvumela?
Umthetho ubethelela ukukwazi ukuzilawula kwaye ubeka uxanduva kubasebenzi nabameli babo ukuba bathethe ngendlela eyanza ukuba amazwi abo avakale xa bekholelwa ukuba umqeshi akawuthobeli uMthetho?.
Kungenzeka nto ni kwinkampani engawuthobeliyo uMthetho?
Izohlwayo
Inkundla yabasebenzi igunyazisa intlawulo yomonakalo nembuyekezo
Ukohluthwa kwelungelo lokufanela iikontraki zikarhulumente
Abasebenzi abangonwabanga
Ukonakala nokuhlazeka kwegama lenkampani emehlweni abantu.
<fn>xho_Article_National Language Services_INGXOWA-MALI YOKHUPHISWANO.txt</fn>
INGXOWA-MALI YOKHUPHISWANO
Ingxowa-mali yokhuphiswano sisibonelelo sokwabelana ngeendleko esinika inkxaso yemali koosomashishini ukuya kuthi ga kwi- 50% yeendleko zabo ezifanele ukubonelelwa. Oosomashihsini abavumelekayo kufuneka babandakanyeke kumashishini okwenza nokuvelisa nasekunikeni iinkonzo zoshishino oluvumelekayo.
Iinjongo
Ukukhuthaza ukhuphiswano lweefemi zaseMzantsi Afrika,
Ukuphembelela ukufumaneka kwenzuzo okwandileyo ngongeno olwandisiweyo nolunobunono kwiimarike zeli nezehlabathi,
Ukunika imali yokukhuthaz amashishini ukuze aphucule indlela asebenza ngayo kwaye afumane iinkonzo nobungcali bangaphandle.
Iinkqubo zexeshana ezivumelekayo
Amaqumrhu ezoshishino kunye nemibutho engekho phantsi kukarhulumente
Amaqela eefemi acwangcisela ukungenela imisebenzi ehlanganelweyo
Imisebenzi efanele ukubonelelwa
Uphuhliso lwemarike (uphando lwemarike, utyelelo lwemarike yezizwe zehlabathi, ukubonisa kunye nokukhuthaza, iintengiso kunye noluncwadi, uphuhliso lwesikhundla sokunxibelelana ngekhompyutha kunye neevidiyo zokukhuthaza, abathengi abajolise ngaphakathi)
Uphuhliso lwenkampani (uphuculo lokuphatha okusemgangathweni, ukufumaneka kwemigangatho), uqeqesho lokwakha ukhuphiswano.
Uphuhliso lwemveliso (ukuvavanya, ubunono kwimveliso, ukuyilwa kokubuthela ndawonye)
Uphuhliso lweenkonzo imibutho engekho phantsi korhulumente, oshishino naworhwebo afuna ukuphuhlisa iimveliso neenkonzo ukuze athengise kumaqela/ kwiifemi ezichongiweyo.
Iinzuzo
Zinika izibonelelo ezifikelela kwizinga eliphezulu eliyi- 600 000 kumbonelelwa ngamnye ofanele ukubonelelwa.
Inika izibonelelo zokuphuhlisa inkampani
Zincedisa iifemi ukuze zifumane awona mazinga aphezulu okhuphiswano kumazwe ehlabathi kwiimarike ezikekelele elizweni nasekuthumeleni izinto kumazwe angaphandle.
Izicelo
Fumana incwadana yolwazi, izikhokelo kunye noxwebhu lwesicelo
Ngenisa isicwangciso esifutshane sophuhliso lweshishini
Ngenisa isiqinisekiso esichaza ubume bakho ngokwerhafu
Ukuze ufumane ulwazi olubanzi nxulumana:
ISebe lezoRhwebo noShishino:
Iziko loNxulumano nomThengi: 0861 843 384
<fn>xho_Article_National Language Services_INKCAZELO YEKHARITYHULAMU YESIZWE EHLAZIYIWEYO (2003).txt</fn>
INKCAZELO YEKHARITYHULAMU YESIZWE EHLAZIYIWEYO
ISIKHOKELO SOOTITSHALA SOKUVELISA IINKQUBO ZOKUFUNDA
Ipapashwe liSebe leMfundo
Ifeksi: + 27 12 312- 6770
Ifeksi: + 27 21 461- 8110
Olu xwebhu kufuneka lufundwe njengenxalenye yeNkcazelo yeKharityhulamu yeSizwe eHlaziyiweyo yamaBanga ukusuka ku-R ukuya kwele-9 (ezikolo).
Le Nkcazelo yeKharityhulamu yeSizwe eHlaziyiweyo yamaBanga ukusuka ku-R ukuya kwele-9 (ezikolo) iquka:
INkcazelo Jikelele
INkcazelo zeeNkalo zeziFundo ezisibhozo:
IiLwimi
IMathematika
INzululwazi ngezoBugqi
INzululwazi ngezeNtlalo
UbuGcisa neNkcubeko
IsiFundo ngezoBomi
INzululwazi ngezoQoqosho noLawulo
ISIQULATHO
ICANDELO 1: IZIKHOKELO ZOKUVELISA IINKQUBO ZOKUFUNDA
INTSHAYELELO
INJONGO YESIKHOKELO SOOTITSHALA SOKUVELISA IINKQUBO ZOKUFUNDA
IINKCAZELO
INkqubo yokuFunda
IShedyuli yemiSebenzi
UYilo lwesiFundo
INJONGO YENKQUBO ZOKUFUNDA, YESHEDYULI YEMISEBENZI NOYILO LWESIFUNDO
Ukusuka kwiRNCS ukuya kwiNkqubo yokuFunda
Ukusuka kwiNkqubo yokuFunda ukuya kwiShedyuli yomSebenzi
Ukusuka kwiShedyuli yomSebenzi ukuya kuYilo lwesiFundo
IMIBANDELA EKUFUNEKA ICINGIWE XA KUVELISWA INKQUBO YOKUFUNDA, ISHEDYULI YEMISEBENZI NOYILO LWEZIFUNDO
Ifilosofi nomGaqo
Imiqathango exhasa iKharityhulamu
Ukwabiwa kwexesha nobunzima
Uhlanganiso
Izixhobo zokufundisa
Ukuqukanisa neziThintelo kukuFunda
Umahluko phakathi kweeNkalo zeziFundo neeNkcazelo zeNkalo yesiFundo
Ukuhlanganisa imiGangatho yokuHlola
INKQUBO YOKUVELISA
Ukuvelisa iNkqubo yokuFunda
Ukuvelisa iShedyuli yokuSebenza
Ukuveliswa koYilo lwesiFundo
UHLOLO
Isimo sohlolo
Ukuyila ukuhlola/uhlolo
Iindlela zohlolo
Inkcazelo yeNkalo yesiFundo
IMeko yeNkalo yesiFundo
IziPhumo zesiFundo
ULWALAMANO PHAKATHI KWEZIPHUMO
IMIGANGATHO YOKUHLOLA
Ubuchule bokufundisa
Uhlolo njengombandela wobulungisa
Ukuthelekisa ubulunga bohlolo
Ukulawula uhlolo
Ulwalamano phakathi kweziPhumo zesiFundo neeNtlobo zoHlolo
UKOYISA IZITHINTELO EKUFUNDISENI, EKUFUNDENI NASEKUHLOLENI
Ulwimi lokuFunda nokuFundisa (LOLT) neminye imibandela yolwimi
Ubuchule bootitshala
Ikharityhulamu
Izithintelo zemvelo ekufundeni ( ukukhubazeka kubafundi)
ICANDELO 3:ISIGABA ESIPHAKATHI
UMFUNDI WESIGABA ESIPHAKATHI
IZINTO EZINYULIWEYO ZEENKQUBO ZOKUFUNDA KWISIGABA ESIPHAKATHI
Kuthetha ntoni ukuhlanganisa iiNkalo zeziFundo
Intsingiselo yoyilo
Izinto ezinyuliweyo emazithathelwe ingqalelo
UMZEKELO WENKQUBO YOKUFUNDA
UMZEKELO WEESHEDYULI ZOMSEBENZI
Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga lesi-6
Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji neyeNzululwazi yeBanga lesi-6
UMZEKELO WOYILO LWESIFUNDO
Umzekelo woYilo lwesiFundo seNzululwazi neTeknoloji lwesiGaba esiPhakathi
Umzekelo woYilo lwesiFundo seTeknoloji sesiGaba esiPhakathi
ICANDELO 4: ISIGABA ESIPHAKAMILEYO
UMFUNDI WESIGABA ESIPHAKAMILEYO
UMZEKELO WENKQUBO YOKUFUNDA
UMZEKELO WESHEDYULI YOMSEBENZI
3.1 Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga le-9
UMZEKELO WOYILO LWESIFUNDO
ICANDELO 5:IZIXHOBO ZOKUXHASA UKUFUNDA NOKUFUNDISA ( LTSMs)
ICANDELO 2
ITeknoloji inxulumene nokufunyanwa okunentsingiselo kunye nohlanganiso lwezakhono, ulwazi nokuxabiseka nokusetyenziswa kweenkqubo zeteknoloji ezahlukeneyo ezifuneka ekusonjululweni kweengxaki ukuze kwandiswe ubuchule babantu. Umongo weTeknoloji ufunyanwa kwinkcazelo yayo:
Ukusetyenziswa kolwazi, izakhono, imithombo kufezekisa izidingo neemfuno zabantu ngokuphuhlisa izisombululo eziphathekayo kwiingxaki, ukuthathela ingqalelo iimeko zentlalo nezommandla'.
Inkcazelo yeNkalo yesiFundo
Ezinye iingqiqo zenkcazelo zingachazwa ngolu hlobo:
Ulwazi: KwiTeknoloji kufuneka abafundi bazi indlela izinto ezisebenza ngayo. Ulwazi lweengqiqo zeteknoloji ezahlukeneyo, iingqiqo ezifana nezixokelelwano nolawulo, izixhobo nokulungisa, izakhiwo nonxibelelwano nendlela zokuzisebenzisa xa kuveliswa izisombululo kubalulekile kubafundi.
Izakhono: Abafundi abafunda iTeknoloji kufuneka baphuhlise izakhono ezahlukeneyo ukuquka: izakhono zoguquguquko ( oko kukuthi ukuqhelisa, ukusika nokudibanisa - besebenzisa kwaye belawula izixhobo zesandla nezixhobo ngokuchanekileyo), izakhono zonxibelelwano ( ukusebenzisa isigama esifanelekileyo, izakhono zokuzoba nezonxibelelwano lokubhala), izakhono zentsebenziswano ( oko kukuthi ubuchule bokunikezela ngeengcinga zabo kwiqela, ukusebenza nabanye), izakhono zokuyila ( ukuba nakho ukwazi kufuneka kwenziwe ntoni, nini, njani kwaye kweziphi izithintelo).
Imithombo: Imithombo yeTeknoloji esetyenziswa ngokuhlangene nolwazi nezakhono ingaquka izixhobo, ixesha, abantu, imali, ulwaz, amandla noomatshini.
Izidingo neemfuno zabantu: ITeknoloji akufuneki yahlukaniswe kubantu. Isombulula iingxaki eziphathekayo ezinxulumene nobomi bemihla ngemihla. Inika abafundi ukuzithemba ekulungiseni izidingo neemfuno, amathuba okusombulula iingxaki nokuphendula ngokunentsingiselo kwiinguqulelo zeteknoloji.
Iimeko zentlalo nezommandla: Izisombululo eziveliswayo kufuneka zicinge ngemibamdela yamalungelo oluntu nempembelelo elindelekileyokummandla. Bafunda kwakho ukwenza izigqibo kwenzo ezifunekayo xa kuveliswa izisombululp. Ibenza babe nakho ukuqonda nokuzibandakanya ngokunzulu kwimiceli mngeni enikwa yiteknoloji kwiindima zabo ezizayo njengabemi, abaxhasi, abasebenzi nabazali kuMzantsi Afrika okhulayo.
IMeko yeNkalo yesiFundo
Ubunyaniso boqoqosho
Sikurwebo lwehlabathi kwaye uqoqosho lwethu olukhulayo luxhomekeke kurhwebo lwamazwe ngamazwe. Ukhuphiswano lwehlabathi lufuna ukuba abafundi abaninzi bathathe inkqubela ephambili yobomi ( bafundele) kwiteknoloji ukuze babe nokuyila kwaye bavelise iimveliso nezinto ezintsha esizifunayo kwaye ezifunwa nangamanye amazwe. Ukthumela kwamanye amazwe iimveliso zoMzantsi Afrika nobuchule bobugcisa kuya kuphucula uqoqosho lwethu. ITeknoloji ibalulekile kukukhula ngokuphathelele kuphuhliso lwentlalo noqoqosho
Xa kusazisa iTeknoloji abafundi banikwa amathuba okusebenzisana noshishini, namaziko ahlukeneyo, namashishini aya kubanceda ukuba baqonde kwaye balungele ubunyaniso boqoqsho oluguqukayo. Abafundi bafunda ukuphuhlisa iingcinga eziyiliweyo nezenza inguqulo, nentsebenziswano ekusebenzeni kokutolika iingcinga zabo kwisenzo. Bafumana izakhono, ulwazi, ubuchule ukuzithemba okubaxhobisa ukuba bahlole iziqalo zorhwebo eziya kubenza babenegalelo kuphuhliso lwentlola noqoqosho loMzantsi Afrika. Oku kuya bavumela kwakho ukuhlola amathuba ahlukeneyo okuqhubela phambili imfundo kunye nenkqubela phambili yobomi.
Imiceli mngeni yobomi obuyinene
ITeknoloji inxulumene nokusombulula iingxaki eziphathekayo ngokusebenzisa izakhono ezahlukeneyo, imithombo ekhoyo nolwazi. Izakhono nolwazi ezisetyenziselwa ukuphuhlisa izisombululo eziphathekayo zingafunyanwa kwezinye iiNkalo zeziFundo nakumava jikelele. ITeknoloji idlula imida yeNkalo yesiFundo yesithethe. Izisombululpo kwimiceli mngeni yobomi obuyinene zifuna inkqubo yezifundo kwaye oko kunikwa yiteknoloji kubafundi.
ITeknoloji inegalelo kuphuliseko lwabafundi ngokwengqondo nangokubonakalayo ukumelana nemiceli mngeni yoluntu lweteknoloji oluguqukayo. Ngenkqubo evulekileyo yesisombulo sengxaki iteknoloji inxulumanisa ukukwazi nokwenza ukuze ibe nakho ukunika abafundi amathuba ukuvelisa ubuchule bokusebenzisa nokuhlanganisa ulwazi lwabo nezakhono kwezinye iiNkalo zeziFundo kwimeko ezikhoyo neziphathekayo. Ngale ndlela baba ngabasebenzisi nabenzi beteknoloji, ubuchule bungasetyenziswa kwaye buphuhliseke ukuqhubela phambili kwiimeko ezahlukeneyo kubomi babo bonke. Iteknoloji ifuna inkqubo yokugqithiselo nokuzimisela.
ITeknoloji inika amathuba akhoyo kubafundi okusebenzisana noluntu lwabo nommandla ukunxulumanisa amava esikolo nehlabathi elibanzi. Ngokutyhilela abafundi kwiingxaki zenene bafunda ukwenza izigqibo, bangene kwiingozi ezibaliweyo, ukuvavanya iinketho zabo nokufumana iindlela zokulungisa iingxaki eziyinyaniso zehlabathi.
Kumgangatho wabo abafundi baba nengqiqo yeemfanelo zabo ezikolweni zabo, kwiintsapho zabo nakuluntu jikelele. Bafumana ukuzithemba kubuchule babo bokwenza izigqibo malunga nemibandela yeteknoloji kwaye bathabathe inxaxheba ngempumelelo ngabanye ngabanye nangokwamalungu amaqela kwiingxoxo-mpikiswano nemisebenzi yeteknoloji.
Ubumi obulungileyo
ITeknoloji inempembelelo kubomi bomntu wonke. Abemi abanobuchule beteknoloji banakho ukwenza izigqibo malunga nokusebenzisa nangokungasebenzisa kakuhle iteknoloji. Ngobuchule beteknoloji obukwiqondo eliphezulu bonke abemi baya kuphuhlisa ingqiqo yempembelelo yeteknoloji kubani nakuluntu kunye neziphumo zayo kwintlalo enxulumeyo, kwiimeko zoqoqosho nommandla. Ingqiqo yeteknoloji inika ukuveliwa kwezenzo eziyiliweyo nezicingiweyo ukuphucula uncedo lweteknoloji ebantwini nakummandla nokuphepha iziphumo ezingafunekiyo. Abafundi baphuhlisa uvakalelo kummandla kwaye bafunda ukuvavanya nokwenza ngokwezisombululo zeteknoloji ezifanelekileyo, ngoko baphuhlise uhlobo labaxhasi abagwebayo abafunwa luluntu lwethu.
Ngokuzibandakanya kwimisebenzi yeTeknoloji eklasini, abafundi baba nengqiqo yeendlela ezahlukeneyo eziyinyaniso apho abantu baphendula kwiteknoloji nakwiguqulelo, kwaye baxabise impembelelo yotshintsho lweteknoloji enayo kumaqela abantu ahlukeneyo. Baphuhlisa ingqiqo yeenkolelo, ukuxabiseka nezithethe zabanye abantu nendlela ezi ezithi ziphembelela ngayo uphuhliso lweteknoloji.
Ulawulo
Kwihlabathi leteknoloji eyandayo iNkalo yesiFundo kufuneka incede abafundi kwiinketho zabo nakwingqiqo yabo yokusebenzisa nokukhathalela iimveliso neenkozo ezikhoyo kubo.
IziPhumo zesiFundo
IsiPhumo sesiFundo soku-1
Umfundi uya kukwazi ukusebenzisa izakhono neenkqubo zeteknoloji ngokwemfanelo nangokusesikweni esebenzisa ulwazi nonxibelelwano.
Esi siPhumo zesiFundo sizixakekisa ngeziPhumo zesiFundo ezinguNdoqo ezihlanu zokuqala:
Ukuchonga nokusombulula iingxaki nokwenza izigqibo besebenzisa ingcinga enzulu neqiqayo.
Ukusebenza ngokufanelekileyo nabanye njengamalungu eqela, emibutho nluntu.
Ukuzicwangcisa nokuzilawula becwangcisa kwaye belawula nemisebenzi yabo ngokuthembekileyo nangokufanelekileyo.
ImiGangatho yokuHlola kwesi siphumo icwangciswe phantsi kwezakhono zeteknoloji ezihlanu ezihalnganisiweyo.
Ukuphanda
Ukuyila
Ukwenza
Ukuvavanya
Ukwazisa
Yonke imiGangatho yokuHlola kunye naleyo ikwisiPhumo sesiFundo sesi-2 nesiPhumo sesiFundo sesi-3 engezantsi zingaphunyelelwa ngamava okufunda asekelwe kwiprojekthi ezityhilela abafundi kuzo zonke iingqiqo zeNkalo yesiFundo ngendlela ehlanganisiweyo. Imisebenzi ekujoliswe kuyo ingasetyenziselwa ukufikelela kwimibandela ethile. Lo misebenzi kufuneka ujolise ekuphuhliseni izakhono ezithile.
IsiPhumo sesiFundo sesi- 2
IsiPhumo sesiFundo sesi-2 kwiTeknoloji sisiphumo esidwelisa imiGangatho yokuHlola yeNgqiqo noLwazi lweTeknoloji. Umfundi uya kukwazi ukuqonda nokusebenzisa ulwazi lweteknoloji olufanelekileyo ngokusesikweni nangokufanelekileyo.
ImiGangatho yokuHlola kwesi siphumo icwangciswe phantsi kwemixholo emithathu.
Izakhiwo
Ukulungisa
Izixokelelwano nolawulo
Abafundi kufuneka babe nakho ukubonisa ukuphumelela kwezi ziPhumo zesiFundo. ImiGangatho yokHlola kwinkqubo yokugqibezela umsebenzi weprojekthi ebambekayo
IsiPhumo sesiFundo sesi-3
Isiphumo sesiFundo sesi- 3 kwiTeknoloji ( iTeknoloji, uLuntu noMmandla) sisPhumo sesiFundo esidwelisa imiGangatho yokuHlola yeteknoloji kuluntu. Umfundi uya kukwazi ukubonisa ingqiqo kulwalamano phakathi kwenzululwazi, koluntu nommandla.
Abafundi kufuneka babe nakho ukubonisa ukuphunyelelwa kwezi ziPhumo zesiFundo. ImiGangatho yokuHlola ekwiimeko ezinxulumene ngqo kumsebenzi weprojekthi ephathekayo kwaye ingakumbi ngokuphanda nokuvavanya iingqiqo ezithile zomsebenzi weprojekthi ofunyanwa kwisPhumo sesiFundo soku-1.
IsiPhumo sesiFundo sesi-2 nesiPhumo sesiFundo sesi-3 zizixakekisa ngeziPhumo ezinguNdoqo
Ukusebenzisa inzululwazi neteknoloji ngokufanelekileyo, bebonakalisa ngokunzulu iimfanelo kummandla nempilo yabanye;
Ukubonisa ingqiqo yelizwe njengoluhlu lwezixokelelwano ezinxulumeneyo ngokunakana ukuba iimeko zokusombulula iingxaki azenzeki ngokwahlukeneyo.
ULWALAMANO PHAKATHI KWEZIPHUMO
Zonke iziPhumo zesiFundo zibalulekile kwaye kufuneka zenziwe zonke kunyaka ngamnye. IziPhumo zesiFundo zeTeknoloji zihlanganiswe ngokupheleleyo kwaye kufuneka zifundiswe ngalo ndlela. IsiPhumo sesiFundo soku-1 kufuneka sisetyenziswe ukuhlanganisa isiPhumo sesiFundo sesi-2 nesiPhumo sesiFundo sesi-3.
Njengokuba iziPhumo zesiFundo ezithathu zeTeknoloji zinxulumene, imiGangatho yokuHlola eyahlukeneyo evela kwiziPhumo zesiFundo ezithathu zingasetyenziswa kwiprojekthi enye, kodwa kufuneka kwenziwe oko ngendlela eya kuthi kunamathelane amava okufunda kwaye yenza iyunithi. Ukuhlanganiswa kwemiGangatho yokuHlola( njengoko kuzenzekela kwimeko enikiweyo) kufuneka inciphise umthwalo wokuyihlola.
Sisiqhelo esilungileyo kwiTeknoloji ukuhlanganisa imiGangatho yokuHlola yeziPhumo zesiFundo ezahlukeneyo. Oku kuya kuvumela uhlolo lwemibandela enxulumene ngokuzenzekeleyo ukuba yenziwe kunye.
Umzekelo : Abafundi abakwiBanga lesi-6 bangaziswa ngengxaki enxulumene nendawo yokuhlala. Izisombululo ezilindelekileyo ziya kubandakanya izakhiwo. Xa kuhlolwa inqanaba lophando lomsebenzi womfundi umvavanyi/abavavanyi kufuneka acinge ngemiGangatho yokuHlola edweliswe phantsi kwesiPhumo sesiFundo soku-1 ( isiphumo esingundoqo), kunye nemiGangatho yokuHlola yezAkhiwo yesiPhumo sesiFundo sesi-2 nomnye okanye engaphezulu kwezo zesiPhumo sesiFundo sesi-3. Jonga lo mzekelo ulandelayo.
Eminye imiGangatho yokuHlola yesiPhumo sesiFundo sesi-3, oko kukuthi iTeknoloji yemveli yintoni ephembelela ukwakhiwa kwendlu okanye kweheke yobuhlanti, njl.njl.kutheni kukho ezi zintozakhiwe ngendlela ethile kwezo zixhobo
Ezinye iingqiqo zesiPhumo sesiFundo sesi-2, oko kukuthi iingqiqo ezithile ezisekelwe kwiZakhiwo - njengoonxantathu, ukuqina, njl.njl.
Ukuvavanya imveliso yabo kwisiseko somtsalane bucala kwiTeknoloji isiPhumo sesiFundo sesi-3 ingaba iingcango zendlu isakhiwo zakhiwe kakhulu ngokwaneleyo ukuhlangabezana nezitulo ezihambayo?.
Ingqiqo ephandwayo yenkqubo yoyilo ibanzi kwaye ingajolisa kwiingqiqo ezithile kwiziPhumo zesiFundo ezahlukeneyo. Kumzekelo ongentla uphando lomfundi lungaquka:
Imeko yemvelaphi: Xa umyili enikwe ingxaki, isidingo okanye ithuba ucinga ngamancedo nezithintelo isisombululo seteknoloji enokusizisa ebantwini nakummandla. Umzekelo abafundi bangaphanda isizathu esingundoqo esinika ukuvela kwesidingo sokwakha indlu. Ziya kudwelisa amancedo alindelekileyo okwakha isakhiwo esinjalo, ziya kubonisa iingxaki ezilindelekileyo ezingabangelwa ngummandla.
Iimveliso ezikhoyo ezifanele ingxaki, isidingo okanye ithuba zingathelekiswa neengcamango zoyilo lwabo (ngubani owayo, yeyantoni, ijongeka njani, yenziwe ngantoni, iisebenza kakuhle kangakananiinganempembelelo kummandla).
Ulwazi nengqiqo yezixhobo ezifanele ukuxhasa imithwalo ubunzima, amandla. Bacinga indlela izakhiwo ezingenziwa zizinze ngayo ubukhulu obusisiseko , ii-ankile zomhlaba, nendlela ezingomelezwa ngayo kusetyenziswa amacwecwe asikwe ngokunqamleza, iintsika ezinqumlezayo, oophinye-phinye abangunxantathu, umgobo.
ITechnoloji yeMveli: Ichaza iimfano kwiingxaki nezisombululo kuluntu lwabo nolunye, mandulo, ngoku, kwixesha elizayo. ITeknoloji izixakekisa ngeziqhelo zemveli, ukubandakanyo nogcino.
Iimpembelelo zeteknoloji: Zicebisa iindlela zokuphucula iimveliso zeteknoloji okanye iinkqubo ukunciphisa iimpembelelo ezingakhiyo ebantwini kunye/okanye impilo yommandla.
Imitsalane kwiTeknoloji: Icebisa indlela iimveliso zeteknoloji okanye iinkonzo ezingenziwa zifikelele ngayo kwabo bathintwe ngoku.
IsiPhumo sesiFundo soku-1 sisiPhumo sesiFundo seTeknoloji esingundoqo. Sibonakalisa umongo weNkalo yesiFundo, ngoko siveyisha ubunzima obukhulu kunezinye. IsiPhumo sesiFundo sesi-2 nesiPhumo sesiFundo sesi-3 zithwele ubunzima bogxininiso obufanayo. Kulandela oko isiPhumo sesiFundo soku-1 sifuna ixesha elininzi elingaphezulu kwixesha lezi zibini. Ekubeni kunjalo zonke iziPhumo zesiFundo kufuneka zenziwe kwimeko ehlanganisiweyo. Zonke iziPhumo zesiFundo kwiTeknoloji zibalulekile kuba esinye sigqibezela esinye kwaye azinakufundiswa ngokwahlukanisa.
IsiPhumo sesiFundo
Ugqaliselo
Ubunzima
Inkcazelo
Ukuphanda
Ukuyila
Ukwenza
Ukuvavanya
Ukwazisa
Ukusetyenziswa kweNkqubo yoYilo kwenza isiseko sazo zonke iiprojethi/umsetyenzana/ umsebenzi. Esi siPhumo sesiFundo sithwele ubunzima obungaphezulu kwezi zibini.
Izakhiwo
Ukulungisa
Izixokelelwano nolawulo
Esi siphumo sizebenza ngokwakha nokusebenzisa ulwazi nezakhono kwiTeknoloji. Siyalingana ngobunzima nesiPhumo sesiFundo sesi-3 esingezantsi.
Esi siphumo sibonelela ngelungu lophando kwintsebenziswano phakathi kweteknoloji noluntu. Siyalingana ngobunzima nesiPhumo sesiFundo sesi-2 esingentla
IMIGANGATHO YOKUHLOLA
Le theyibhuli engezantsi inika isishwankathelo semiGangatho yokuHlola kwiTeknoloji. Qaphela ukuba itheyibhuli ibonakalisa umongo wemiGangatho yokuHlola kuphela. Iinkcukacha zemiGangatho yokuHlola yeBanga ngalinye KUFUNEKA ibhekiselele kwiNkcazelo yeNkalo yesiFundo.
Uludwe olupheleleyo lweziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola enxulumeneyo ibonakaliswe kwiRNCS.
Isishwankathelo seempawu ezifunekayo kwimiGangatho yokuHlola kwiTeknoloji
Ukuphanda:
Ukufumana ulwazi ngokuphathelele kwingxaki okanye isidingo.
Ukuphanda ( ukuvavanya) iimveliso ezinxulumeneyo ezikhoyo.
Ukwenza iimvavanyo eziphathekayo
Ukusebenzisa ulwazi olufanelekileyo neTeknoloji yonxibelelwano
Izakhiwo:
Indlela izixhobo ezinokusetyenziswa ngayo ukwenza nokomelelza izakhiwo
Ukuyila:
Ukubhala ingxelo ecacileyo yokushwanakathela isidingo.
Ukubhala iiNkcukacha.
Ukucebisa izisombululo ezilindelekileyo.
Ukukhetha enye ngezizathu.
Ukulungisa
Indlela izixhobo ezingalungiswa ngayo ukuphucula iimpawu zazo
Iimpembelelo
Indlela izisombululo ezinempembelelo ngazo kuluntu nakummandla.
Ukwenza:
Ukuyila
Ukwenza izakhono
Ukhuseleko nokwenza okusebenzayo
Ukuvavanya:
Ukuvavanya iimveliso nokucebisa uphuculo
Ukuvavanya inkqubo nokucebisa uphuculo
IziXokelelwano noLawulo
Indlela izixokelelwano zoomatshi ezisebenza ngayo inzuzo.
Indlela izixokelelwano zombane ezisebenza ngayo.
Umtsalane bucala
Indlela iziombululo zingazizithintelo ngayo kumaqela athile neendlela ezilindelekileyo zokulungisa umtsalane bucala.
Ukwazisa:
Ukuvelisa izazobe nemizobo
Eminye imiGangatho yokuHlola ijolise kwiziPhumo ezinguNdoqo
Eminye inika amathuba okuphanda iTeknoloji yemveli
Ize eminye ikhuthaze umfundi ukuba abayile egcine engqondweni ummandla onempilo olungileyo
Imizekelo yemiGangatho yokuHlola equlathe ezinye zezi ngcinga:
Icebisa kwaye irekhodisha iindlela ezimbini ubuncinane bezisombululo zengxaki, zesidingo okanye zethuba ezinxulumana ngokucacileyo nesishwankathelo soyilo nakwiinkcukacha ezinikiweyo nezithintelo.
Ukufunda nokufundisa kwiTeknoloji kufuneka kugqalisele ekuphuhliseni ubuchule beteknoloji ukuze abafundi baxhotyiswe ukuba bamelane nemiceli mngeni yoluntu lweteknoloji. Njengoko lonke uphuhliso luzibonakalisa kwiimeko zoqoqsho, zopolitiko, zentlalo nezommandla wendalo kukho imfuneko yokuqonda unxulumano phakathi kweteknoloji nale mimandla.
Uphuhliso malunga nobuchule beteknoloji bubuchule beteknoloji. Kwikharityhulamu yeTeknoloji yoMzantsi Afrika ukuvelisa isisombululo ngxaki kulele embindini wobuchule. Ukuze ngale nkqubo sanelise izidingo neemfuno kufuneka sibe nengqiqo yendlela noncedo lweenketho zethu.
Ubuchule bokufundisa
Inkqubo yokusebenza kwiTeknoloji isekelwe kwiprojrekthi, oko kukuthi iiyunithi ezinamatheleneyo zomsebenzi zisasazwe kwixesha elandisiweyo. Nakubeni kunjalo kumathuba eprojekthi amadana kungayilwa ezimfutshane, ezakhiweyo kwaye ezigqalasele kwimisebenzi ukujolisa ekwakhiweni kwezakhono ezithile nakulwazi. Zonke iiprojekthi zeTeknoloji nemisebenzi yokufunda kufuneka iphuhlise ubuchule babafundi kwiziPhumo zesiFundo ezithathu. Ngenxa yenkqubo yohlanganiso kwikharityhulamu kwiTeknoloji, imisebenzi yohlolo ingazixakekisa ngomGangatho wokuHlola omnye okanye imiGangatho yokuHlola eliqela kuzo zonke iziPhumo zesiFundo. ImiGangatho yokuHlola ayinakuba nakho ukuzixakekisa ngayo lonke ixesha kwaye akulindelwanga ukuba kungafanelekanga ukuba yonke imiGangatho yokuHlola ibe nokuhlolwa ngalo lonke ixesha.
Kunjalo ukuphuhlisa ubuchule yinkqubo, ngoko abafundi kufuneka benikwe amathuba amaninzi okubonisa ubuchule kwiziPhumo zesiFundo. KwiTeknoloji kufuneka sijolise ekuphuhliseni izakhono zokugqithisela ezikhokelela kwintsebenziswano, kwindlela yenkqubo yokusombulula iingxaki kwiimeko ezininzi. Ukuba kufuneka siphumelele nawuphi umlinganiselo wempumelelo, ukufundisa nokufunda kufuna ngoko ukuba siphuhlise ngokukhutheleyo ubuchule kunxibelelwano, ekwenzeni iinketho, kubuchule bokubuza, ekutolikeni ulwazi nolwazi oluqokelelweyo, iimethodi nobuchule bokufunisela, izakhono zomlinganiselo osekelwe kuvavanyo, nobuchule bokuqiqa, njl. njl.
Ekufundiseni iTeknoloji inguquko kufuneka ibhekiselele ekujoliseni kumfundi. Utitshala kufuneka azise iingcinga ezintsha aze anike inkxaso kubafundi ukuba bazezele intsingiselo yezi zinto ngokwabo.
Ukufunda ngamava sisixhobo esinamandla ekuqinisekiseni ukufunda okunentsingiselo kwiTeknoloji. 'Ukuzimisela' kwiTeknoloji kufuneka kuthathelwe ukubhekiselela kukufunda - ngamava ngokuzibandakanya okuphathekayo ekuphandeni, ekuyileni, ekwenzeni, ekuvavanyeni nasekwaziseni/ekunxibelaneni iingcinga noyilo.
Kwiminyaka yokuqala yeTeknoloji abafundi kufuneka baqheliswe imisebenzi eya kwandisa ulungelelaniso lwezihlunu ezicekethekileyo. Ubuchule bokwenza nokusetyenziswa ngokukhuselekileyo kwezixhobo ezilula zokusika, zokubumba, zokusonga nokudibanisa izixhobo ezifana nephepha necwecwe kufuneka kuphuhliswe kweli nqanaba kwaye izakhono zokulinganisa zingafundiswa kwaye ziqheliswe. Abafundi kufuneka bakhuthazwe ukuba bacinge ngokuyiliweyo nangokunzulu xa beyila kwaye besenza izinto ezenziwa ngumntu (ii-atifethi). Izilumkiso ezikhuselekileyo kufuneka zikhuthazwe kubafundi ngalo lonke ixesha.
Kwinqanaba elilandelayo lokuphuhliswa kwabafundi kukuba bazame e ukubambana nendlela yenkqubo yokwenza iTeknoloji. Le nkqubo iya kunika imethodi ecetyisiweyo yokuqhubela phambili ukufunda kude kube kumgangatho weGETC. Abafundi kufuneka banikwe amathuba amaninzi okuphuhlisa ubuchule kwinkqubo yokuchonga iingxaki okanye izidingo, yokuvelisa izisombululo ekubeni bephengulula kwaye bephanda, yokwenza isisombululo ukufezekisa ingxaki okanye isidingo, yokuvavanya inkqubo nesisombululo ngokuphathelele kumlinganiselo, neyokunxibelelnaixesha lesenzo njengoko siqhuba. Xa bebandakanyiwe abafundi kule misebenzi bakha ulwazi nezakhono ekusebenziseni izixhobo nezinto zokwenza ngokukhuselekileyo ekuyileni nasekwaziseni nokusebenza nabanye njengelungu leqela. Njengokuba beqhubela phambili ubuchule bokuphanda obunobunkunkqele nokunika ingxelo kufuneka bekhuthaziwe.
Ootitshala kufuneka baqhubele phambili ukuphuhliswa komfundi kwinkqubo elungelelanisiweyo ejolise kuwo wonke umxholo oqukiweyo kwiNkalo yokuFunda ofana nesiziXokelelwano nokuLawulo ( ukuquka kwizixokelelwano zoomatshini, izixokelelwano zombane, izixokelelwano ezisebenza ngoxinzelelo lolwelo/ zomoya - kwiimeko zokwenza nezokunika iinkonzo), izakhiwo ukuquka isakhelo, iqokobhe, nokuqina/ubunzima, nokulungisa ukuquka izixhobo zendalo nezinokudityaniswa ezifana nephepha, icwecwe, iimpahla, ukutya, iiplastiki njl.njl.
Ukwenza iteknoloji ibe semxholweni kwaye ibe netsingiselo kangangoko kumfundi kufuneka kumiselwe iiprojekthi nophando olunzulu kwiimeko ezahlukeneyo. Njengokuba iteknoloji ingumzamo wabantu iimeko zeeprojekthi kufuneka zisekelwe:
Kwizidingo zabantu ezisisiseko: ukutya ( sisidingo sokutya nokusela), iimpahla ( sisidingo sokufudumala), ikhusi ( isidingo samakhaya, uluntu), ukhuseleko ( isidingo sokugcina ukhuselekile, ungenaxhala), ubunguwe ( sisidingo sobunguwe qobo/ukuba lilungu),
Izidingo zoluntu zokwakha isizwe nokhuphiswano lwehlabathi: iimeko zeprojekthi kufuneka ziquke: ubunguwe qobo/uluntu, Amalungelo oLuntu, uMmandla, ulwazi noShishino.
Enye kwenzi inganika iiprojekthi ezithile zokuhlola/zokuphonononga.
Nayiphi imeko yeprojekthi ekhethiweyo emayenziwe eklasini kufuneka inobunyaniso kwaye kube lula ukuyizalisekisa. Le mizekelo ilandelayo yeemeko ezilindelekileyo inikelwe ukuba ithathelwe ingqalelo. Izikolo zingasebenzisa ezinye zezi okanye zonke ukuvelisa iinkqubo zokufunda. Zingasebenzisa ezinye ezicinga ukuba zifaneleke kakhulu kwizidingo zazo okanye iimeko:
Impilo - indawo yokusebenza ekhuselekileyo, izicoci, amanzi acocekileyo, ukukhubazeka, ezococeko, umoya ococekileyo, ulondolozo, njl. njl.
Ukwenza - ifashoni, umyili wangaphakathi ukhuseleko, iimveliso, umatshini osebenza njengomntu, urhwebo, izixhobo ezisebenza ngombane, iinkonzo, ubutyebi njl.njl
Indawo yokuhlala - ikhusi, imozulu, ukhuseleko, ufikelelo, amakhaya, izixhobo, njl.njl.
Ulimo - imveliso, iimpembelelo zommandla, izixokelelwano zonkcenkceshelo, ukutya, ukucinga iinkozo njl.njl.
Amandla - umoya, ulawulo, ezinokuhlaziywa/ ezingenakuhlaziywa, ezelanga, izibaso zezinto ezaziphila kudala, irabha okanye i-asbestos njl.njl.
Uhlolo njengombandela wobulungisa
ITeknoloji izama ukwenza igalelo kwinjongo yoMzantsi Afrika yokulingana ngokwemfundo.
Ufikelelo lobulungisa kumathuba okufunda alinganayo: Ukulingana, ukuba iinkqubo zohlolo ziyafana kwaye zinobulungisa.
Iimiqathango engundoqo yohlolo yile:ubunyaniso, ukuthembeka, ubulungisa, ukucaca nobumvoco.
Ukuze uhlolo lunyaniseke:
Kufuneka luvelele izakhono ezininzi ezibanzi kunye nolwazi ezifuneka ekuboniseni ubuchule.
Kufuneka lube yinkqubo ehlanganisa ulwazi, izakhono, ukuxabiseka nokusetyenziswa kwazo okubonakalayo.
Kufuneka lwenziwe kubungqina obuqokelelwe kwiqela lamathuba kwaye kwiiimeko ezahlukeneyo.
Ukuze uhlolo luthembeke:
Iintlobo zohlolo kufuneka zijongwe kwaye zihlaziywe ukuqinisekisa ukuba kukho ukungaguquguquki kutoliko lobungqina.
Ukuthelekisa ubulunga bohlolo
Umceli mngeni ongundoqo wootitshala beTeknoloji kukufika kwizigwebo zohlolo zabafundi babo ezifana nezigwebo ezingenziwa ngabanye ootitshala kweso sikolo okanye kwizikolo ezahlukeneyo. INkalo yesiFundo yeTeknoloji kule njongo inika isikhokelo kwisimo ' seziPhumo zesiFundo' ' nemiGangatho yokuHlola'. Ukuhlolwa koku akubalulekanga kukwahlukaniswa ( uhlolo olungamasuntswana) kwaye yintlanganisela yale milinganiselo ebonisa ulwazi, izakhono, neembono ezona zifunwayo.
Uhlolo kwiTeknoloji kufuneka lwenze iinjongo ezimbini eziphambili:
Njengelungu elisembindini kwinkqubo yokufunda - ngokunika ingxelo kwinkqubela phambili, amandla nobuthathaka kwaye luncede emva koko.
Kwaye sisixhobo sokuqinisekisa ( kangangoko kunokwenzeka) umgangatho othile omiselwe ngaphambili wokuphumelela okwenzekileyo.
Olokuqala uhlolo kule luhlolo olwakhayo, olwesibini luhlolo olushwankathelayo. Jikelele, uhlolo belusetyenziselwa iinjongo zokwakha belungasetyenziselwa iinjongo zokushwankathela kuba bekusoloko kukho ukubandakanywa ngqo kukatitshal kwinkqubo yokwakha enokuthi oko sicinga ukuba siyakwazi ( nokunika ingxelo) ngokubhekiselele kumfundi.
Ukulawula uhlolo
Injongo yohlolo kukwenza izigwebo malunga nabafundi. Ezi zigwebo zisekelwe kubungqina obaneleyo ngokubhekiselele kwisiphumo nomgangatho ocingelwayo. Obu bungqina buvela kwiqela leemethodi zohlolo ezahlukeneyo kwaye kufuneka zandiswe ekuhambeni kwexesha. Umgangatho wobungqina ofunwa ukuba ufezekiswe uya kuxhomekeka kukubaluleka kwesigwebo esichanekileyo, oko kukuthi umgangatho wengozi onxulumene nesigqibio esimiselweyo sokuba bungakanani ubungqina obufunywayo kwaye kufuneka sibe ngqongqo kangakanani kubunyaniso nokuthembeka kobungqina.
Uhlolo kwiteknoloji kungaphezulu kunokuhlola amalungu awodwa. Ugxininiso logqaliselo kwimigangatho yokuHlola okanye ukuhlola imisebenzi ngaphandle kwemeko yokufunda akusayi kukhokela kwizigwebo ezithembekileyo zobuchule beteknoloji. Umqathango we-OBE othi, 'bonke abafundi bangafunda' kufuneka ube phambili kwingqiqo yethu yohlolo. Kule meko ifilosofi exhasa uhlolo iyajongwa nokokuba ubungqina bukho kwaye benzeka kweliphi iqondo. Kulandela ukuba uhlolo lweeprojekthi kufuneka lwenziwe njengokupheleleyo ( inkqubo nemveliso) kwaye kufuneka luzinge kwisimo.
Ukuze ubungqina bube nokuveliswa kufuneka kukho umsebenzi. Imisetyenzana okanye imisebenzi enjalo kuthiwa yimisebenzi yohlolo. ImiGangatho yokuHlola okanye amaqela emiGangatho yokuHlola eziPhumo zesiFundo kufuneka isetyenziselwe ukwenza izigwebo ngenkqubela phambili yomfundi. Kufuneka kuqatshelwe ukuba imiGangatho yokuHlola imisela ubuncinane ekufuneka buphunyelelwe kwibanga. Ootitshala bakhuthazwa ukuba balindele okungaphezulu kubafundi babo.
Iimethodi zohlolo olwakhayo kufuneka zivelelwe ngokuhamba kwexesha. Ukunika ingxelo kuyafuneka ngexesha ' lemisebenzi yokunceda' enika abafundi amathuba okuphuhlisa izakhonoe ebuchuleni bokwenza imisebenzi. Irekhodi elizingileyo lokwenziwa ngumfundi kwimisebenzi yohlolo enxulumene neziPhumo zesiFundo soku-1, sesi-2 nesesi-3 kufuneka ligciniwe kwaye kurekhodiswe njalo. Uhlolo olushwankathelayo lona lumele isigwebo esilungelelanisiweyo sempumelelo yabafundi kwixesha elinikiweyo, oko kukuthi ekupheleni kweeprojekthi.
Ukwenza uhlolo lugqalisele, lube nobulungisa kwaye lulawuleke inkathalo kufuneka ithathiwe ekuyileni iinkqubo zokufunda, iishedyuli zomsebenzi noyilo lwezifundo, nakwimethodi neendlela zokufundisa nakuhlolo. Kukho inguqulelo ecacileyo kwindlela yokuhlola iTeknoloji - efuna kulungiswe iimpawu eziphathekayo. Qaphela ukuba ubunzima kwinkqubo bunzima ngokuthe kratya kunemveliso ebonakalayo eyenziweyo. Xa kulolwa imveliso eyenziweyo ugqaliselo lusekusebenzeni kwemveliso nakwizakhono zokwenza ezibandakanyiweyo. Izigqibo zohlolo ezenziweyo kufuneka zigqalisele kubulunga.
Imiqathango jikelele yokuhlola kwiteknoloji ingashwankathelwa ngolu hlobo:
Uhlolo lobuchule bokwenza umsebenzi (isiPhumo sesiFundo soku-1) sisiqalo sezakhono oko kukuthi ngowuphi umgangatho wobuchule umfundi enze kuwo uphando, ukuyila, ukwenza, ukuvavanya nokunxibelelana.
Imisebenzi 'encedayo' equlathe ezinye iimpawu ezifunekayo ( ezifunyanwa kwisiPhumo sesiFundo sesi-2 nesesi-3) zihlola ikakhulu 'imveliso' yomsetyenzana okanye umsebenzi
Iimvavanyo kufuneka zisetyenziselwe ukuhlola ulwazi oluthile olusemxholweni kwaye oluyinyaniso kuphela kunye nezakhono ezithile. Iimvavanyo kufuneka zisetyenziswe kuphela kwiimeko apho zisemxholweni khona. KwiTeknoloji uvavanyo lungabandakanya iimvavanyo zephepha nosiba kunye nokuphathekayo.
Yenza uhlolo lwakho:
Luhlole ubuchule bokusebenzisa izakhono
Bahlole izakhono ngokwabo kwimeko.
Luhlole ulwazi ngokulusebenzisa kwimeko.
Luhlole umsebenzi ophathekayo ngokuqwalasela abafundi.
Ulwalamano phakathi kweziPhumo zesiFundo neeNtlobo zoHlolo
Ukunika ingxelo kuya kwenziwa ngokweeNkalo zeziFundo ( kweyethu imeko ngokweTeknoloji). Ukuze ube nako ukunika ingxelo kwiTeknoloji kuya kufuneka sirekhodishe inkqubela phambili kwiziPhumo zesiFundo ezithathu. ImiGangatho yokuHlola inika isikhokelo semigangatho yempumelelo kwaye isetyenziswa njengesixhobo sokuhlola iziPhumo zesiFundo. Sisebenzisa iintlobo zohlolo ezahlukeneyo ezichazwe kumaXwebhu eziKhokelo zeSizwe zoHlolo kwiGET. Le theyibhuli ibonisa ulwalamano olululo phakathi kweziPhumo zesiFundo neentlobo zohlolo
Uhlobo loHlolo
LO1
LO2
LO 3
Umsebenzi omiselweyo/uphando
Uphando olunzulu
Uvavanyo
Iprojekthi
Umsebenzi ophathekayo
Izikhokelo:
I - ukuphanda
D - ukuyila
M - ukwenza
E - ukuvavanya
C - ukunxibelelana/ukwazisa
UKOYISA IZITHINTELO EKUFUNDISENI, EKUFUNDENI NASEKUHLOLENI
Iphepha lengxelo likaRhulumente lesi- 6 kwiziDingo eZithile zeMfundo: Isixokelelwano sokwakha iMfundo noQeqesho oluQukanisayo lakhiwe kwifilosofi entsha yemfundo noqeqesho. Ukuqukanisa kuqwalasela iimfuno zomgaqo-siseko zokufikelela, zokulungisa, zobulungisa nemfumdo elinganayo kubo bonke. Ngaphandle kwezinxaxhi ezimbalwa abantu abadala bayakhuphisana kwindawo efanayo yomsebenzi. Le ndlela intsha yokucinga icace kakhulu ukuba bonke abafundi kufuneka bafundiswe kwaye bahlolwe kwikharityhulamu efanayo nakwisikhokelo sohlolo esifanayo. Ngokufutshane uqukaniso kukusuka ekuhleleni abafundi ngokweendidi ukuya kumaqela athile anikwa inkxaso. Ukuba abafundi bafunda iikharityhulamu ezahlukeneyo kwakuthunyelwa imiyalezo embaxa/entsonkothileyo malunga newonga labo esikolweni kunye newonga labo njengabafundi nabantu.
Nangona bonke abafundi kufuneka bakwazi ukuphuhlisa ubuchule bokusombulula ingxaki kwaye baye kufunda ukuyila izisombululo ezifanelekileyo, ukubonisa okuyiliweyo okuthile, abanye abafundi banganezithintelo ezinokunqanda ukuphuhliseka kwezakhono ezithile. Umfundi okhubazeke ngokwenkangeleko akanakulindelwa ukuba enze imisebenzi efuna iqondo eliphezulu lobuchule bezandla. Kwishishini umyili akenzi mveliso ayiyilileyo. Ukuvumela ukusetyenziswa kwezinye iindlela kungakukuthintela ezo zithintelo. Ngokunjalo ezinye iintlobo zohlolo ezifanelekileyo kufuneka zicingelwe abafundi abaneemfuno ezithile.
Izithintelo ekufundeni zidla ngokwenziwa kukungalungelelaniswa kweemeko eziphambili ezenza ukufunda. Ezi meko zezi: ikharityhulamu, ititshala, ummandla wokufunda nabafundi. nganye imeko inegalelo kwiimeko ezimisela impumelelo okanye ukusilela kukufundisa, kukufunda nakwinkqubo yohlolo. Iingqiqo ezingezantsi zijonga imibandela ebalaseleyo ingakumbi kwiTeknoloji kwaye zicebisa iindlela zokuzilungisa.
Ulwimi lokuFunda nokuFundisa (LOLT) neminye imibandela yolwimi
Ngokwembali nangokwepolitiki ulwimi yimeko ephambili ekwenzeni ikharityhulamu ingafikeleleki kubafundi abaninzi. KwiTeknoloji nokuba lulwimi lokufundisa abafundi kufuneka bavunyelwe ukuxoxa imibandela ( ukwazisa/ukunxibelelana ngeengcinga zabo) ngolwimi abalukhethileyo. Njengokuba abafundi bephuhliseka kufuneka bazi uLwimi lokuFunda nokuFundisa
Imithombo emininzi ikho ngesiNgesi kuphela, imbalwa ngesiBhulu kuze kungabikho namnye ngeeLwimi zesiNtu. Abafundi abanolwimi lokuFunda nokuFundisa olungesosiNgesi akufuneki ukuthintelwa kwabo kuqhutyelwe phambili ngokufuna batolike izalathisi zesiNgesi ziye kolunye ulwimi abalusebenzisayo.
Ubuchule bootitshala
Ekubeni ootitshala kwizikolo zoMzantsi Afrika bekulungele ukufundisa izifundo ezahlukeneyo ootitshala abaninzi beTeknoloji abonwabanga ngokufundiswa kweTeknoloji. Kukho ubuchule obuncinane ngokuphathelele kulwazi lomxholo, kwizakhono zokucinga nezakhono zezandla ezifanele iTeknoloji. Oku kudibana kovakalelo oluphantsi kunegalelo njengesithintelo ekufundeni. Ukwakha ubuchule kufuneka ootitshala baqale baqonde iTeknoloji xa beqhubela phambili ukwazi ukwenza iteknoloji.
Ikharityhulamu
Ekubeni kuvunyelwa ukwahlukana kwesixokelelwano semfundo esadlulayo kufuneka kunakanwe ulwazi lweefilosofi eziyixhasayo. Eneneni yayilungiselela amakamva amawalandele ( kodwa ngokobuhlanga) . Oku kushiye ilifa lokungathembeki komxholo wekharityhulamu kunye nootitshala abasokoliswa kukuziqhelisa iingcinga zoguqulo lweC2005. IRNCS yakhiwe 'ngezakhono eziphezulu nolwazi oluphezulu' kwaye kufuneka lufikeleleke kubo bonke abafundi. Izithintelo ekufundeni ngamanye amaxesha yikharityhulamu engenabumvoco.
Imithombo/ izixhobo zokufundisa
Enye yeemeko ezinqanda ukufikelela kwikharityhulamu yimithombo. Izikolo kufuneka ziqinisekise ukuba imithombo efunekayo ikho kubafundi nakootitshala. Le mithombo kufuneka ibe semxholweni nemeko yaseMzantsi Afrika, ifikelele kulwimi kwaye ifanele ubudala nomgangatho ekujoliswe kuwo. Bubunyaniso boluntu lwethu ukuba izikolo zinemigangatho eyahlukeneyo yemithombo/yobutyebi. Nangona kunjalo amaziko axhotyiswe ngokufanelekileyo akanasiqinisekiso sokwenza iiNkqubo zokuFunda ezinentsingiselo. Olona phawu lubalulekileyo olufunekayo kukuqinisekisa ukuba ukuzalisekiswa ngokwaneleyo kwazo zonke iiNkalo zeziFundo kuxhomekeka/kulele kwintelekelelo nokuzimisela kukatitshala obandakanyekayo. Isimo seNkalo yesiFundo yeTeknoloji ifuna ukuba utitshala abe nesisombululo- ngxaki sobuqu. Kwakho kufuneka abe nengqondo evulekileyo kwaye akulungele ukunakana iingcebiso ezilindekileyo zabafundi, akwazi ukuvumela abafundi ukuba baphuhlise iingcinga zabo. Kufuneka azilungiselele 'ukufunda nabafundi'. Ootitshala abanemigangatho emincinane ezixhobo bakwazile ukuphumelela iziPhumo zesiFundo zeTeknoloji ngokupheleleyo nangokufanelekileyo. Apho kufunwa umsebenzi othile ophathekayo intswelo yemithombo efanelekileyo inganegalelo ekusweleni ukufunda. Izikolo kufuneka zizame ukuphucula iinkonzo zazo ekuhambeni kwexesha kodwa akufuneki kwenziwe iinkonzo okanye izixhobo ezingekho mgangathweni njengekhuselo lwentsilelo yabo yokuphuhlisa ubuchule babafundi bokusombulula iingxaki okanye ukulungisa isidingo kwiimeko ezininzi xa kucingwa ngemibandela yokhuseleko, yomtsalane bucala, nenkcubeko. Ukuba imithombo ikho ootitshala kufuneka baxhotyiswe ekuyisebenziseni ngokufanelekileyo ukuze kwenzeke ukufunda
Ukongeza iNkalo yesifundo inika ootitshala amathuba agqibeleleyo okuphuhlisa nokuhlola iqela lamava anamandla. Abafundi baya kufunwa ukuba balawule imithombo efana nexesha, izinto ekwenziwa ngazo, abalingane, nezixhobo. Njengokuba abafundi beqhubela phambili kwiBakala leGET kufuneka kuveliswe izakhono zokucinga, zokuyila, nezokuhlalutya, kwaye izakhono zabo zokwazisa iziphumo zophando lwabo kufuneka zibe nobiunkunkqele obuthe kratya.
Isigama
Ukusetyenziswa okuchaneklileyo kwesigama kunye neemvumelwano ezisemgangathweni kuyakhuthazwa. Oku kulunge kakhulu kwizikolo zoluntu ekufuneka basebenzise imigangatho yeSABS. Apho iimpawu ilulwimi olungundoqo okukodwa okunxulumene nolwimi kunye nesigama esisetyenziswayo kufuneka kuvunyelwe. Iindawo zokufunda ezisebenzisa iincwadi zesikhokelo nezalathisi ezipapashwe kwamanye amazwe kucetyiswa ukuba zisebenzise unonophelo kuba zisebenzisa isigama neemvumelwano ezisekelwe kwimigangatho yaseYurophu okanye yaseMelika. Nakuba le migangatho neemvumelwano zingazezamazwe ngamazwe uninzi lwazo aluweli phantsi kweSABS.
Iintetho ezisoloko zithethwa zentlalo-qoqosho nezentlalo
UMzantsi Afrika kufuneka uphuhlise ezawo izakhono ezisekelweyo kwimfundo yeteknoloji. Amathuba engqesho kunye neemfuno zoqoqosho lwesizwe kumacandelo okwenza nawoshishino ogqitha kakhulu lawo anobuchule bemfundo ephakamileyo. Abasebenzi borhwebo abangenazakhono baninzi, ngoko kufuneka kwandiswe uqeqesho lwabasebenzi abaziqhelanise neteknoloji. Njengesizwe esikhulayo inye kuphela indlela esinokuthi siphumelele ngayo kukukhula kwimveliso yasekhaya ekrwada (GDP) yesizwe ngokwandisa iqela labavelisi bokuqala nabesibini. Ngoko isizwe sifuna abafundi abaninzi bangenele eli candelo libalulekileyo loqoqosho. Ngokwembali amantombazana ayebekelwa bucala kumacandelo eNzululwazi naweTeknoloji.Unxinzelelo loluntu luthomalalisile ngokuchasene nokubandakanywa kwamantombazana kokwakubonwa njengokuba 'lihlabathi lamadoda'. Ngokwembali nezinye iinkcubeko namaqela obuhlanga nazo zazingakhuthazwa ukuba zifumane ukufikelela kwiinkqubela phambili zobomi ( kwimfundo) zobugcisa. Abafundi abafumana 'izithintelo ekufundeni' ikwangabo basoloko bexelelwa ukuba abanakuphumelela nto ngaphandle kwezakhono eziphathekayo.
Izithintelo zemvelo ekufundeni ( ukukhubazeka kubafundi)
Isixokelelwano sethu semfundo khange sibe nampumelelo ekusebenzeni ngabafundi abanobunzima ekufundeni. Uluntu lwethu lwenze sakholelwa ukuba aba bafundi bafunyanwa kwizikolo 'ezizodwa', kodwa inyaniso epheleleyo yeyokuba uninzi lwabafundi abanezidingo ezizodwa bakwiiklasi zabafundi jikelele. Ukulungiswa kwiimethodi neendlela zokufundisa kunye nohlo kufuneka zenziwe zihlangabezane nokwahlukana kwabafundi. Oku kufuneka kubonwe kwimeko yohlanganiso nesixokelelwano semfundo equkanisiweyo esekelwe kubulungisa, kukufikelela nokulungisa. Izithintelo zisuka kukuswela imithombo ukuya kwenye okanye kweziliqela zezi: imiceli mngeni yentlalo, yenkangeleko neyengqondo. Kunjalo akukho hlabathi lilodwa, bonke abafundi kufuneka basebenze ngeziPhumo zesiFundo ezifanayo nemiGangatho yokuHlola efanayo. Nangona kunjalo indlela ekuhlolwa ngayo ubuchule babo ingahlukana. KwiTeknoloji kucetyiswa oku kulandelayo:
Ixesha elininzi - Kucetyiswa ukuba kwiimeko ezizodwa (ezithile) kucetyiswane neQela lokuXhasa leNqila ixesha elininzi elingavunyelwa ukugqiba iiyunithi zomsebenzi. Oku kungathetha ukuba iiprojethi ezipheleleyo ezimbalwa kufuneka zigqityiwe - indawo yeprojekthi ingathathwa ngumsebenzi omfutshane owakhiweyo ojolise kwimiGangatho yokuHlola ethile.
Ulwimi olukhethiweyo - Kuya kufuneka ukuba abafundi banike ubungqina ngomlomo okanye ngokubhala kumaxesha ngamaxesha. Kwiimeko apho uLwimi lokuFunda nokuFundisa ingelolwimi lweNkobe lomfundi kufuneka kwenziwe ulungiselelo lokuba umfundi aphendule ngolwimi alukhethayo. Oku kuya kusebenza nalapho ulwimi lomfundi luzimpawu. Oku kuya kuza nemiceli mngeni kunye nendlela eqinisekisa ukuba iimpendulo zibekwe endaweni.
Enye indlela 'yokwenza' imisebenzi ( ubuchule bezandla) - apho kungekho enye indlela yokuhlola ubuchule bezandla, kungafunwa ukuba abafundi abakhubazeke ngokwenkangeleko babonise ubuchule ngenye imeko. Oku kufuna kucingwe kuphela kwiimeko ezifanelekileyo. Imibandela yokhuseleko yingcinga ephambili; enye kukuzithemba/kukuzixabisa kwabafundi.
Abafundi abangaboni kakuhle - bangangakwazi ukufezekisa iimfuno zemisebenzi ethile kwiTeknoloji. Kwezo meko ubuchule obuthile babafundi kufuneka buqondisiswe kwaye indlela yokuhlola efanelekileyo yenziwe. Kwimeko ezininzi abafundi baya kukwazi ukwenza imisebenzi ethile ephathekayo. Aba bafundi kufuneka banikwe ixesha elaneleyo. Kwezinye iimeko umncedisi angasetyenziswa. Abancedisi abanjalo bangenza imisebenzi eyahlukeneyo, oko kukuthi itoliki ( kwimeko yolwimi lweempawu) yemibuzo, izishwankathelo okanye imiyalelo; ukwenza imisebenzi ephathekayo, njengonobhala abhale endaweni yomfundi; ukuvakalisa iingcinga zomfundi ngomlomo okanye ngolwimi lweempawu, njl. njl. okunye okungathathelwa ingqalelo yindlela ubungqina bohlolo obunokwazisa ngayo ( ngokuvakalayo, ngevidiyo, njl.njl).
Abafundi abaqhubela phambili ngesantya esicothayo kufuneka kuhlangatyezwane nabo. Abafundi abanjalo bafunyanwa kwiiklasi jikelele. Ekubeni iimethodi zokuhlola ezininzi zesesithethe zingasetyenziswa iindlela zokufundisa kufuneka zilungiswe ukuvumela umfundi ukuba afikelele kuwo onke amandla akhe afihlakeleyo.
UYilo lwesiFundo kwiTeknoloji lulandelelwano/uthotho lokufundisa olugqityiweye nolunamathelanayo, ukufunda nemisebenzi yohlolo eyenza indlela yokukhokela abafundi njengoko beqhubela phambili, ukuphucula ubuchule babo kwisisombululo sengxaki, ekuphandeni, ekuyileni nasekuveliseni izisombululo nokuvavanya nokuzazisa kwiimeko ezininzi.
ITeknoloji icebisa imifuziselo/imizekelo yokufundisa emibini ecacileyo :
Ukusebenzisa iiprojekthi zeTeknoloji: Iprojekthi yeTeknoloji ingasetyenziswa ukuphuhlisa yonke imiGangatho yokuHlola yesiPhumo sesiFundo soku-1, ngakumbi ummandla wolwazi wesiPhumo sesiFundo sesi-2 kunye neminye imiGangatho yokuHlola yesiPhumo sesiFundo sesi-3. Lo mzekelo ungasetyenziswa ukuphuhlisa zonke iziPhumo zesiFundo, kwaye uvumele ukulindeleka kokuzama imixholo yesifundo eyahlukeneyo kwisiPhumo sesiFundo sesi-2. Lo mfuniselo unakana kwakho ulindelo lokuba ummandla wolwazi zingahlanganiswa, oko kukuthi imiGangatho yokuHlola yesAkhiwo, neyokuLungisa yesiPhumo sesiFundo sesi-2 ingenziwa kwiprojekthi yokwakha. Izixokelelwano zombane nezoomatshini zingenziwa zombini ngexesha leprojekthi yokusebenza kukamatshini.
Ukusebenzisa uphando olunzulu: imisebenzi ethile ingasetyenziswa, ukuphuhlisa nokuhlola isakhono seTeknoloji ( umzekelo: ukuzoba), iingqiqo zolwazi, neembono nokuxabiseka. Ku;lo mfuziselo umsebenzi wophando olunzulu lungeziwa ukuphuhlisa eminye imigangatho yokuHlola yokuphanda ize eminye imiGangatho yokuHlola yokuvavanya yesiPhumo sesiFundo soku-1 kunye nayo yonke imiGangatho yokuHlola yeteknoloji, yoluntu nommandla yesiPhumo sesifundo sesi-3.
Imizekelo yale mifuniselo ibonisiwe kwicandelo lesi-5 nakwicandelo lesi-6.
Iinkqubo zeteknoloji nezakhono ezichazwe kwisiPhumo sesiFundo soku-1 zenza undoqo weNkalo yesiFundo kwaye kufuneka zisetyenziselwe ukwakha ukufundiswa kwazo zonke iziPhumo zesiFundo. Ootitshala kufuneka batyhilele abafundi kwiingxaki, izidingo okanye amathuba njengesiqalo. Kufuneka baqhubele phambili abafundi njengabafundi ababandakanyeka ekuveliseni okumisiweyo kwezisombululo ezisombulula iingxaki okanye ezanelisa izidingo. Ukufaneleka koyilo kufuneka buvavanywe. Njengoko kuchaziwe isiPhumo sesiFundo soku-1 zithwele ama-50% zogxininiso lobunzima kwiTeknoloji.
Iintlobo zohlolo ezahlukeneyo kufuneka zisetyenziswe. Kufuneka ziyilwe xa kuveliswa iNkqubo yokuFunda kunye neshedyuli yomsebenzi enxulumene nayokwaye kufuneka zibe yinxalenye efunekayo yoyilo lwesifundo. Uyilo lwesifundo kwiTeknoloji bubuchule obujolise ekuphuhliseni izakhono zomfundi kway iya kuthatha iqela leeveki ukuyigqiba. Iiprojekthi ezinkulu zingongezwa ngeeyunithi ezimfutshane ezijolise kukuphuhliswa kwesakhono ezithile okanye ulwazi ngaphandle kokuba yenziwe ngokwanelisayo. Le ndlela ivumela ukusetyenziswa kwamathuba andisiweyo ajolise kubafundi abenze kumgangatho ophantsi okanye ophezulu kokulindelweyo.
IsiPhumo sesiFundo sesi-2 sinika abafundi iimeko zolwazi ezininzi ekufuneka zisetyenzisiwe ukuvelisa iiNkqubo zokuFunda ezisemxholweni. Ibanga ngalinye liya kusebenza ngezAkhiwo, ukuLungisa neziXokelelwano noLawulo kwimigangatho yokuntsonkotha efanele ibanga. ImiGangatho yokuHlola inika isikhokelo semigangatho ekulindelwe ukuba abafundi bayiphumeze. Ingqiqo ethile phantsi kokuphanda kufuneka ikhethwe ngocoselelo ukuze imibandela ibe nentsingiselo kwaye ifaneleke kubafundi kwisikolo esithile.
Njengokuba ubuchule babo buphuhliseka kufuneka abafundi bacelwe umngeni ukuba batheth ngeembono ezibanzi ngokuthe kratya. Apho kunokwenzeka kufuneka abafundi babandakanywe kwiiprojekthi ezihlanganisa ukuLungisa, izAkhiwo neziXokelelwano noLawulo
Isiphumo sesiFundo sesi-3 siya kusoloko sihlanganiswa neemeko ezikwisiPhumo sesiFundo sesi-2
Abafundi kufuneka bacinge impembelelo yezisombululo zeteknoloji kuluntu nakummandla wendalo xa bevelisa izisombululo zabo. kufuneka kwakho bacinge ngefuthe lenkcubeko neeteknoloji zemveli kwiinketho ezenziwa ngabantu. Xa iingxaki , okanye izidingo ziqwalaselwa kubalulekile ukucinga ngesisombululo esifanelekileyo ngokuphathelelekwimithombo ekhoyo nakwimeko yabantu ababandakanyekayo. Abafundi kufuneka bakwazi ukucinga ngezidingo, ukufikeleleka, namanye amaqela njengoko beqwalasela iingxaki ezijongene namacandelo ahlukeneyo oluntu. Ukhuseleko lokusetyenziswa kwezixhpobo nezintyo kunye neempawu ezikhuselekileyo zoyilokufuneka ibe ngumlinganiselo obalulekileyo ovelela ukufundisa, ukufunda nokuhlola kwiNkalo yesiFundo.
Ukongeza kwisigqibo esithathiweyo ngokweziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola, ixesha elabiweyo neemeko zokufundisa, zokufunda nohlolo ngexesha lamanqanaba oyilo lweNkqubo yokuFunda, iShedyuli yomSebenzi utitshala kufuneka acinge?.
Imeko enentsingiselo
Imithombo nokuvelisa imisebenzi yokufundisa nokufunda
Ubuchule bohlolo nezixhobo ezisetyenziswayo.
Le mibandela ithathelwe ingqalelo utitshala uya kukulungela ukuvelisa uyilo lwesifundo.
Iinkcukacha zimalunga nokulandelelanisa nomongo wokufundisa, wokufunda nemisebenzi yohlolo kwiNkalo yesiFundo yeTeknoloji. Ekusetyenzisweni koyilo lwesifundo utitshala uya kuqonda imibandela engakhange iqikelelwe. Abafundi bangavelisa isisombululo esingakhange sicingwe ngutitshala.eso siqalo asinakubekelwa ecaleni kuya kufuneka sidityaniswe kwaye siqwalaselwe xa kuyilwa iyunithi/iiyunithi ezilandelayo. Njegokuvelisa Nkqubo yokuFunda, uyilo lwesifundo ayiyonkqubo engaguquguqukiyo koko iyaqhubeka nokuguqulwa, ukubonakaliswa, ukuhlaziywa kwaye icokiswe.
ICANDELO 3
ISIGABA ESIPHAKATHI
UMFUNDI WESIGABA ESIPHAKATHI
IsiGaba esiPhathi sibalulekile kuba sinika iqela labafundi abathile eliphakathi kobudala obusi-8-14 kumabanga 4-6. Kwesi sigaba abafundi
Baba novakalelo ngendlela izenzo zabo ezinefuthe kwabanye;
Baqalisa ukucinga ngezidinga iminqweno nengcamango zabanye;
Banakho ukusebenza ngentsebenziswano ukugqiba umsebenzi weqela ngolwandiso olulula;
Banwabela ukucela umngeni ukuhlasela imisebenzi ngokuzimeleyo;
Baqalisa ukuvelisa iminqweno yabo yokulawula ukufunda kwabo;
Bazama ukwanelisa ukufuna ulwazi ngehlabathi elibangqongileyo ngokuthabatha inxaxheba ekhutheleyo nokuphanda nzulu kwinkqubo yokufunda;
Baqalisa ukufuna ukuzilungisa noxa bebonakalisa ukuzenzela nokuyila;
Baba nokucinga nzulu kwaye banocwangco kwiimbonakalo yabo;
Bandisa ukuba nakho ukusebenzisa iimethodi ezifunyenweyo kwiimeko ezintsha ;
Bandisa ukuba nakho ukufikelela, ekurekhodisha nasekuguquguquleni ulwazi;
Bandisa ukuba nakho ukuphanda, ukuthelekisa nokuhlola nzulu;
Kwesi siGaba abafundi baqondana neNkqubo yokuYila. Le nkqubo iza kubanika indlela yokuqhubela phambili ukufunda ukuya kutsho kwinqanaba leGETC. Abafundi kufuneka banikwe amathuba amaninzi okuphuhlisa ubuchule kwinkqubo yengxaki okanye ukuchongwa kwezidingo, ukuphuhlisa izisombululo ekubeni ephengulula kwaye ephanda, ekwenzeni isisombululo sokufezekisa isidingo okanye ingxaki, ukuvavanya inkqubo nokusombulula ngokuphathelele kumlinganiselo nokwazisa ukuhamba kwesenzo njengoko siqhuba. Xa bebandakanywe kule misebenzi abafundi banyusa ulwazi nezakhono ekusebenziseni zixhobo nezinto ekwenziwa ngazo ngokukhuselekileyo, ekuyileni, nasekwaziseni, kwintsebenziswano nabanye njengamalungu eqela.
Ootitshala kufuneka baqhubele phambili ukuphuhliswa komfumfundi kwinkqubo elungelelanisiweyo ejolise kumxholo wonke oqukwe kwiNkalo yesiFundo, osiziXokelelwano nokuLawulo ukuquka kwizixokelelwano zoomatshini, izixokelelwano zombane, izixokelelwano ezisebenza ngoxinzelelo lolwelo/ zomoya, kwiimeko zobomi benene ezifana nezixokelelwano zokwenza nezokunika iinkonzo, izakhiwo ukuquka isakhelo, iqokobhe, nokuqina/ubunzima, nokulungisa ukuquka ukutya, iimpahla kunye nezixhobo ezifana necwecwe, isinyithi neeplastiki.
IZINTO EZINYULIWEYO ZEENKQUBO ZOKUFUNDA KWISIGABA ESIPHAKATHI
Eli candelo linika izikhokelo zokuvelisa iNkqubo yokuFunda kwisiGaba esiPhakamileyo. Zintathu izinto ezinyuliweyo zokuvelisa iNkqubo yokuFunda ekuxoxwa ngazo kweli candelo. Xa kuyilwa/kusenziwa iNkqubo yokuFunda, iShedyuli yomSebenzi okanye uYilo lwesiFundo kubalulekile ukukhumbula ukuba imisebenzi yoHlolo nokurekhodisha okwenziwa ngumfundi kuyilwa njengenxalenye yemisebenzi ephuhliswayo.
Nangona iSebe leMfundo linika izikhokelo kumgangatho wesizwe, amaphondo aya kuvelisa ezawo izikhokelo apho kuyimfuneko ukuhlangabezana neyantlukwano. Izikolo singacebisa iqela kunye nesimo seeNkqubo zokuFunda ezihlanganisiweyo ezisekelwe kwimeko yesikolo sabo. Ezi Nkqubo zokuFunda zihlangeneyo kufuna ziqinisekise ukuba iziphumo zeNkalo yesiFundo nganye ezimiselweyo kusetyenzwa ngazo ngentsingiselo nangokuqonda.
Injongo yokuvelisa iiNkqubo zokuFunda ezihlangeneyo kukulungisa oku kulandelayo:
Nangona iiNkalo zeziFundo zisibhozo kunye nomamandla wazo wolwazi, kubalulekile ukukhumbula ukuba ulwazi aluzimelanga lodwa. Kukho ukudibana okuzenzekelayo phakathi nangokudibeneyo neeNkalo zeziFundo, kwaye ulwazi kwenye iNkalo yesiFundo isemxholweni kwaye ingasetyenziswa ukuphumelela iziphumo kwenye iNkalo yesiFundo.
Xa uyila kuluncedo ukucinga ngeziPhumo zesiFundo ezikwenye iNkalo yesiFundo ukutyebisa enye iNkalo yesiFundo. Unxulumano kufuneka lubonisa ukudibana okuzenzekelayo kwaye akufuneki ukuba unxulumano lunyanzeliswe ngenxa yokunxulumana nenye iNkalo yesiFundo.
Ukusebenzisa ukhetho lohlanganiso kuvumela ulawulo olululo lwestafu esikhoyo kunye nemibandela yokusindisa kwimeko yesikolo eyahlukeneyo ekhoyo. KwisiGaba esiPhakathi oku kunokwenzeka:
Utitshala om-1 unoxanduva lokufundisa zonke iiNkalo zeziFundo kwibanga
Utitshala om-1 unoxanduva lokufundisa ngaphezu kweNkalo yesiFundo kumabanga awahlukeneyo
Utitshala om-1 ufundisa ngokudibene ngokweeNkalo zeziFundo kwaye ngokudibene ngokwamabanga
Kungakho ezinye izicwangciso kwizikolo ezahlukeneyo.
Ezi nketho zazisiweyo okuthethi ukuba zilungisa ezi meko ingakumbi xa ootitshala bevelisa ngokwabo iNkqubo yokuFunda.
Kuyaqondwa ukuba iiNkalo zeziFundo ezisibhozo KUFUNEKA zizalisekiswe kwisiGaba esiPhakathi. ZiiLwimi neMathematika kuphela eziya kuba ziNkqubo zokuFunda ezahlukileyo. Kubalulekile oku kwiinjongo zokunika ingxelo nokurekhodisha. Nokokuba iiNkalo zeziFundo zihlanganiswe ukunika ingxelo kwenziwa ngokweziPhumo zesiFundo zeNkalo yesiFundo nganye. Ootitshala kufuneka barekhodishe ukwenziwa ngokweziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola ekhethiweyo ekuphuhliseni umsebenzi.
Kuthetha ntoni ukuhlanganisa iiNkalo zeziFundo
Ukuhlanganisa iiNkalo zeziFundo kufuneka kwandise ulwazi, izakhono, iimbono nokuxabiseka ezendeliseliswe kwiziPhumo zesiFundo zeNkalo yesiFundo nganye. IziPhumo zesiFundo ziguqulelwe kwimiGangatho yokuhlola ehambelana nebanga ngalinye nangona ukuyila kuqala ngeziPhumo zesiFundo, nendlela imiGangatho yokuHlola ehlanganiswe ngayo ibalulekile. Eminye imiGangatho yokuHlola ingazimela ekubeni eminye ingahlanganiswa nemiGangatho yokuHlola yezinye iiNkalo zeziFundo.
Umxholo weNkalo yesiFundo, iingqiqo okanye imixholo AZIZOSIQALO xa kuyilwa uhlanganiso. Nangona kunjalo zindlela ezibalulekileyo zokuphumelela iziphumo kwaye kufuneka zithathelwe ingqalelo njengenxalenye yokuyila. INkalo yesiFundo nganye ineengqiqo zayo nommandla wolwazi kodwa ukuphumelela ulwazi lodwa ngaphandle kokuphuhlisa izakhono ezifanelekileyo ayikuko esikuzamayo kwikharityhulamu esekelwe kwiziphumo.
Ukuhlanganisa iiNkalo zeziFundo kwiiNkqubo zokuFunda ziya kuba neentsingiselo ekuyileni.
Intsingiselo yoyilo
Xa kuyilwa kubalulekile ukuthathela ingqalelo oku kulandelayo:
Utitshala uzazi kangakanani ezinye iiNkalo zeziFundo ukuze abe nakho ukuhlanganisa nokuhlola ngokufanelekileyo.
Ubulumko bezinye iiNkalo zeziFundo kufuneka bugciniwe kwaye ukufunda kwiNkalo yesiFundo nganye akufuneki kufakwe engozini.
Ukugqitywa kweziPhumo zesiFundo kunye nemiGangatho yokuHlola kwiNkalo yesiFundo nganye kufuneka buqinisekiswe.
Uyilo lohlolo lwenziwe njengenxalenye yokuyila imisebenzi. Oku kubalulekile xa kuhlanganiswa ngokudibene ngokweeNkalo zeziFundo nakuhlanganiso kwiNkalo yesiFundo. Kubalulekile ukuphepha ukusindisa ukufundisa nokufunda nokokuba ootitshala benza 'ngaphezulu' uhlolo.
Uyilo lufuna ukubandakanya bonke ootitshala esikolweni kunye/okanye kumgangatho webanga.
Ixesha elisetyenzisiweyo kufuneka luhambisane nomgaqo wesizwe.
Iindlela ezahlukeneyo ekufundiseni nasekufundeni zingasetyenziswa ukuxhasa umsebenzi waseklasini. Umzekelo ukuphanda nendlela esebenzayo yokufundisa iNzululwazi ngezoBugqi bungangcono kwiziPhumo zeziFundo.
Ukusetyenziswa okufanelekileyo kwemithombo kufuneka kuyilwe kwaye loo mithombo engekhoyo kodwa efunekayo kufuneka ichongwe kwaye inikwe.
Izinto ezinyuliweyo emazithathelwe ingqalelo
Ezi zinto zinyuliweyo zilandelayo ziyacetyiswa kuhlanganiso ( okanye ukudibanisa) lweeNkalo zeziFundo kwiiNkqubo zokuFunda, khumbula ukuba iiLwimi neMathematika ziNkqubo zokuFunda ezizimeleyo. Ukuyila iNkqubo yokuFunda ehlangeneyo kusoloko kuqala ngokuchonga nokudibanisa iziPhumo zesiFundo ezifanelekileyo zezo Nkalo zeziFundo zihlanganiswayo. Nokokuba kuyilwa ukusukwa kwiNkqubo yokuFunda kusiyiwa kuYilo lwesifundo ootitshala baqalisa ngokuhlanganisa iziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola.
Ukhetho 1: IiNkqubo zokuFunda zivela kwiiNkalo zeziFundo
Oku kuthetha ukuba iiNkalo zeziFundo ziiNkqubo zokuFunda ngokwazo. Oku akuthethi ukuba akukho mathuba ohlanganiso kwiNkqubo yokuFunda ingakumbi ukuba luza kutyebisa ukufundisa nokufunda. Kolu khetho ootitshala bangafuna ukuhlanganisa iziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola kwi-EMS. Isimo se-EMS sifuna ukuba iinkangeleko ezithile zenziwe njengemicimbi ye-EMS ezibangela uhlanganiso kwiNkalo yesiFundo ngokwayo.
Ootitshala bahlola okwenziwa ngumfundi okuhambisana nemiGangatho yokuHlola kwaye banike ingxelo ngokweziPhumo zesiFundo.
Ukhetho 2: Enye iNkalo yesiFundo ihlanganiswe nenye iNkalo yesiFundo
Umzekelo:
INzululwazi ngezoQoqosho noLawulo neTeknoloji okanye
INzululwazi ngezoQoqosho neNzululwazi ngezeNtlalo okanye
IsiFundo ngezoBomi nobuGcisa neNkcubeko okanye naluphi uhlanganiso lweeNkalo zesiFundo.
Kolu khetho iziPhumo zeziFundo zazo zombini iiNkalo zeziFundo ziyalingana kwaye imiGangatho yokuHlola efanelekileyo iyahlanganiswa. Kukho iimeko kwiNkqubo yokuFunda ezihlanganisiweyo apho ezinye iziPhumo zeziFundo zinokwenziwa ngokwahlukeneyo.
Ootitshala abanako ukubhala iziPhumo zeziFundo ezitsha okanye imiGangatho yokuHlola emitsha.
Bahlola ngokwemiGangatho yokuHlola ehlanganisiweyo kwaye barekhodisha ngokwemiGangatho yokuHlola njengoko ichaziwe kumsebenzi okanye kumsetyenzana. Banika ingxelo ngokweziPhumo zesiFundo.
Ukhetho 3: Uhlanganiso lwexesha elifutshane nezinye iiNkalo zeziFundo
Kolu khetho kukho uhlanganiso lwexesha elifutshane ngokudibeneyo ngokweNkalo zeziFundo ukwenzela utyebiso apho ukuqhangamshelana kuzenzekelayo kunye neziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola.
Umzekelo:
okanye naluphi uhlanganiso
Ootitshala bahlola kwaye barekhodisha ngokweziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola yeNkalo yesiFundo nganye ethe yahlanganiswa. Ukunika ingxelo kwenziwa ngokweziPhumo zesiFundo. Le mizekelo ilandelayo inika imizekelo yendlela iinketho eziyilwe ngayo kwiiNkalo zeziFundo ezahlukeneyo.
UMZEKELO WENKQUBO YOKUFUNDA
Umfundi weBanga lesi-6 wesiGaba esiPhakathi kwiNkalo yeTeknoloji
Kwesi siGaba abafundi baqondana neNkqubo yokuYila. Le nkqubo iza kubanika indlela yokuqhubela phambili ukufunda ukuya kutsho kwinqanaba leGETC. Abafundi kufuneka banikwe amathuba amaninzi okuphuhlisa ubuchule kwinkqubo yengxaki okanye ukuchongwa kwezidingo, ukuphuhlisa izisombululo ekubeni ephengulula kwaye ephanda, ekwenzeni isisombululo sokufezekisa isidingo okanye ingxaki, ukuvavanya inkqubo nokusombulula ngokuphathelele kumlinganiselo nokwazisa ukuhamba kwesenzo njengoko siqhuba. Xa bebandakanywe kule misebenzi abafundi banyusa ulwazi nezakhono ekusebenziseni zixhobo nezinto ekwenziwa ngazo ngokukhuselekileyo, ekuyileni, nasekwaziseni, kwintsebenziswano nabanye njengamalungu eqela. Ootitshala kufuneka baqhubele phambili ukuphuhliswa komfumfundi kwinkqubo elungelelanisiweyo ejolise kumxholo wonke.
Iveki
IBanga 4
LO 1 -
LO 2 -
LO 3 -
Imeko -
Uphando olunzulu 1
Imeko -
Uphando olunzulu 2
LO 1 - I, D, M, E, C
LO 2 - IziXokelelwano noLawulo-
zoomatshini
LO 3 - Iimpembelelo
Imeko - Izixhobo zokusasaza
LO 1 - I, D, M, E, C
LO 2 - UkuLungisa
LO 3 - Iimpembelelo
Imeko - Umdlalo
LO 1 -
LO 2 - IZakhiwo
LO 3 -
Imeko -
Iveki
IBanga 5
LO 1 - I, C
LO 2 -
LO 3 - Imitsalane bucala neTeknoloji yeMveli
Imeko - izixhobo zokusasaza
Uphando olunzulu 1
Imeko -Ukwenza
Uphando olunzulu 2
LO 1 -
LO 2 - UkuLungisa
LO 3 -
Imeko - LO 1
LO 1 -
LO 2 - IziXokelelwano noLawulo- oomatshini
LO 3 -
Imeko -
Iveki
IBanga 6
LO 1 - D, M, E, C
LO 2 - Izakhiwo nokulungisa
LO 3 - Imitsalane bucala neTeknoloji yeMveli
Imeko - impilo
Uphando olunzulu 1
Imeko -Ukwenza
Uphando olunzulu 2
LO 1 - I, M, , C
LO 2 - Izixokelelwano nolawulo-
Ukusebenza ngoxinzelelo lolwelo nokulungisa
LO 3 - Imitsalane bucala neTeknoloji yeMveli
Imeko - impilo
Uphando olunzulu 1
Imeko -Ukwenza
Uphando olunzulu 2
LO 1 -
LO 2 - Izixokelelwano nolawulo
LO 3 -
Imeko - Ukumba-
LO 1 - I, D, M, E, C
LO 2 - Ukulungisa
Imeko - Ukhenketho
Umfundi weBanga lesi-6 wesiGaba esiPhakathi kwiNkalo yeTeknoloji
Kwesi siGaba abafundi baqondana neNkqubo yokuYila. Le nkqubo iza kubanika indlela yokuqhubela phambili ukufunda ukuya kutsho kwinqanaba leGETC. Abafundi kufuneka banikwe amathuba amaninzi okuphuhlisa ubuchule kwinkqubo yengxaki okanye ukuchongwa kwezidingo, ukuphuhlisa izisombululo ekubeni ephengulula kwaye ephanda, ekwenzeni isisombululo sokufezekisa isidingo okanye ingxaki, ukuvavanya inkqubo nokusombulula ngokuphathelele kumlinganiselo nokwazisa ukuhamba kwesenzo njengoko siqhuba. Xa bebandakanywe kule misebenzi abafundi banyusa ulwazi nezakhono ekusebenziseni zixhobo nezinto ekwenziwa ngazo ngokukhuselekileyo, ekuyileni, nasekwaziseni, kwintsebenziswano nabanye njengamalungu eqela. Ootitshala kufuneka baqhubele phambili ukuphuhliswa komfumfundi kwinkqubo elungelelanisiweyo ejolise kumxholo wonke.
Iveki
IBanga 4
NS LO1 - Ukwenza uphando nokuqokelela ulwazi; ukuhlola okunokulindelwa kwizixhobo ezikhoyo ukufumanisa ukuba zinokusetyenziswa njani
Ukhuseleko: Uluntu olulimayo kwlali yaseGagame iqhele ukulahlekelwa ziigusha zabo, iinkomo neebhokhwe ngenxa yeengozi
NS LO 2 - Ukukhumbula ulwazi olunentsingiselo
Tech LO 1- Ukubhala okanye ukwazisa ngoncedo ingxelo emfutshane ecacileyo yokuveliswa kweemveliso
Tech LO 1- Ukwenza, ukuvavanya nokwazisa
Iveki
IBanga 5
Imeko: Izixhobo nokuLungisa
NS LO 2 - Ukuqonda impembelelo yeTeknoloji neyeNzululwazi, ukuchonga iimpembelelo ezakhayo nezingakhiyo zoPhuhliso lweNzululwazi
Tech LO 1- Ukucebisa nokurekhodisha izisombululo
NS LO 2 - Ukukhumbula ulwazi olunentsingiselo
NS LO 2- Ukutshatisa iziXokelelwano zoomatshini kwinkcazelo yokushukuma kwzoUkwenza, ukuvavanya nokwazisa
Iveki
IBanga 6
NS LO1 - ukuvavanya ulwazi nokwazisa okufunyanisiweyo.
NS LO 2 - Ukukhumbula ulwazi olunentsingiselo
Imeko: Ukwenza amaphepha/iplastiki/izihlangu nokuzisebenzisa
UMZEKELO WEESHEDYULI ZOMSEBENZI
Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga lesi-6
Ngezantsi kukho umzekelo weShedyuli yomSebenzi ecatshulwe kwiNkqubo yokuFunda yeTeknoloji yesiGaba esiPhakathi. Lulwandiso olunzulu loyilo lwexesha elinikiweyo. Iqaphela ukuba asikhange sibonise lonke uhlanganiso nezinye iiNkalo zeziFundo. Ootitshala baya kuhlanganisa naluphi inani lweeNkalo zeziFundo.
IShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga lesi-6 Unyaka 2003
Ixesha lokufundisa elikhoyo ( iiyure ngokwe%): ??. Iiyure: ???? Iiveki: 2
Izidingo zabafundi:
Jikelele : Ezinye iindlela zokuhlola ezihlangabezana neentlobo ezahlukeneyo zabafundi
Iveki
Ibanga 6
LO 1- I, D, M, E, C
LO 2- Ukulungisa
LO 3: Ezemveli
ITeknoloji: Ukuphanda indlela ukumba okukhoyo kunganempembelelo ngayo kubutyebi bendalo nommandla obonakalayo. Ukuphanda indlela ukumba kuphembelela ubomi boluntu ngogxininiso oluthile: kwisini, kumalungelo oluntu, kuhlanga noqoqosho
Imeko: ukumba
Uhlobo lohlolo : Ukuphanda
Izixhobo zokufundisa: izixhobo zokusasaza zombane nezishicilelweyo, ithala leencwadi nabantu abadala ekuhlaleni
LO 1- I, D, M, E, C
LO 2- Ukulungisa
LO 3: Ezemveli
ITeknoloji: Ukuphanda inkqubela phambili yobomi engalandelwa xa kusetyenzwa emigodini. Ukuphanda iintlobo nesimo sezifo ezibangelwa ikakhulu lushishino lomgodi
Imeko: Inkqubela phambili yobomi
Uhlobo lohlolo : Ukuphanda
Izixhobo zokufundisa: izixhobo zokusasaza zombane nezishicilelweyo, ithala leencwadi nabantu abadala ekuhlaleni
Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji neyeNzululwazi yeBanga lesi-6
Ngezantsi kukho umzekelo weShedyuli yomSebenzi ecatshulwe kwiNkqubo yokuFunda yeTeknoloji yesiGaba esiPhakathi. Lulwandiso olunzulu loyilo lwexesha elinikiweyo. Iqaphela ukuba asikhange sibonise lonke uhlanganiso nezinye iiNkalo zeziFundo. Ootitshala baya kuhlanganisa naluphi inani lweeNkalo zeziFundo.
IShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga lesi-6 Unyaka 2003
Ixesha lokufundisa elikhoyo ( iiyure ngokwe%): ??. Iiyure: ???? Iiveki: 2
Izidingo zabafundi:
Jikelele : Ezinye iindlela zokuhlola ezihlangabezana neentlobo ezahlukeneyo zabafundi
Iveki
IBanga 6
Ukuphanda ekwenziwa ngayo iimveliso ezifana nezihlangu, iplastiki okanye iphepha
Imeko: Ukwenza
Ukucebisa iindlela zokuphucula iimveliso zeTeknoloji
UMZEKELO WOYILO LWESIFUNDO
Umzekelo woYilo lwesiFundo seNzululwazi neTeknoloji lwesiGaba esiPhakathi
UYILO LWESIFUNDO
IiNkalo zeziFundo: INzululwazi neTeknoloji IBanga??.
Ixesha: ??????. Umhla/iveki????????????????
IziPhumo zesiFundo
NS LO2 - Ukwenza uphando nokuqokelela ulwazi
Ukwenza uvavanyo olulula okanye uvavanyo
Ukuvavanya ulwazi nokwazisa okufunyenweyo
Imigangatho yokuhlola
Uhlanganiso:
Ummandla
IMathematika
LO
Ukujonga ngemva:
Izakhono zokuphanda nezohlalutyo olunzulu
Ukujonga phambili:
Ubuchule bokujonga imveliso eninzi nehlala ixesha elide
Imeko: Ukwenza
Imisebenzi yohlolo:
Ukungeniswa kokufunyenweyo ngabafundi
Ukuvelisa iphepha lemibuzo lokuqokelela ulwazi
Abafundi bazisa ngomlomo
Abafundi babonisa iimveliso zophando ezahlukeneyo ezifunyenwe kumaphepha-ndaba nakwizixhobo zosasazo
Iintlobo zohlolo: Ukuphanda
Imithombo/ izixhobo zokufunda: imithombo yezixhobo zokusasaza zombane, izixhobo zokusasaza zokushicilelweyo, nemithombo yabantu
Amathuba andisiweyo:
Ukuyila ngcono imveliso
Ulwazi olungcono lweenkcubeko ezahlukeneyo
Ukuyila ummandla ofanelekileyo wokufundisa nokufunda
Ukuqondwa ngcono kwabafundi ngootitshala
Usebenziso olufanayo lwezixhobo zokufunda
Okubonakaliswa kutitshala:
Indlela engcono yokwenzeka kokufundisa nokufunda
Uyintoni umgangatho wezakhono zokuphanda wabafundi
Ilunge kangakanani inkqibo yam yokufunda ukulungiselela abafundi ukuba baphumelele iziphumo ezifunwayo
Kokuphi okufuneka kuqinisiwe kwaye kufuneka kuqiniswe njani
Bekho unxulumano olululo phakathi komsebenzi ogqithileyo nomsebenzi wangoku
Umzekelo woYilo lwesiFundo seTeknoloji sesiGaba esiPhakathi
UYILO LWESIFUNDO
Ixesha: ??????. Umhla/iveki????????????????
IziPhumo zesiFundo:
Tech LO 1- Ukwazisa okanye ukubhala isishwankathelo soyilo
Uhlanganiso:
Ummandla
Imathematika
LO
Ukujonga ngemva:
Izakhono zokuphanda nezohlalutyo olunzulu
Ukujonga phambili:
Ubuchule bokujonga imveliso eninzi nehlala ixesha elide
Imeko: Ukwenza
Imisebenzi yohlolo:
Ukungeniswa kokufunyenweyo ngabafundi
Ukuvelisa iphepha lemibuzo lokuqokelela ulwazi
Abafundi bazisa ngomlomo
Abafundi babonisa iimveliso zophando ezahlukeneyo ezifunyenwe kumaphepha-ndaba nakwizixhobo zosasazo
Iintlobo zohlolo: Ukuphanda
Imithombo/ izixhobo zokufunda: imithombo yezixhobo zokusasaza zombane, izixhobo zokusasaza zokushicilelweyo, nemithombo yabantu
Amathuba andisiweyo:
Ukuhlola iindawo ezahlukeneyo zesifundo
Intsebenziswano nehlabathi lomsebenzi
Uhlolo lweendawo ezahlukeneyo
Ukukhuthaza ngokusebenzisana
Okubonakaliswa kutitshala:
Indlela engcono yokwenzeka kokufundisa nokufunda
Uyintoni umgangatho wezakhono zokuphanda wabafundi
Ilunge kangakanani inkqibo yam yokufunda ukulungiselela abafundi ukuba baphumelele iziphumo ezifunwayo
Kokuphi okufuneka kuqinisiwe kwaye kufuneka kuqiniswe njani
Bekukho unxulumano olululo phakathi komsebenzi ogqithileyo nomsebenzi wangoku
ICANDELO 4
ISIGABA ESIPHAKAMILEYO
UMFUNDI WESIGABA ESIPHAKAMILEYO
Kwesi sigaba iTeknoloji iza kuphuhliswa njengesandiso sesiseko esakhiwe ngaphambili nanjengolungiselelo kwizifundo zobuGcisa nezobuNjineli ezikhoyo kwiFET. Inkqubo yokuyila isaxhasa imethodi njengokuba abafundi beqhubela phambili izakhono zabo zengxaki okanye ukuchongwa kwezidingo, ukuvelisa izisombululo xa kusenziwa uphando nophengululo ukwenza izisombululo zifezekise isidingo okanye ingxaki, ukuvavanya, amaxabiso nezisombululo ngokuphathelele kumlinganiselo nokwazisa ukuhamba kwesenzo njengoko siqhubeka. Kulo mgangatho indlela yokuphanda enobunkunqela nendlela yokunika ingxelo, ukuquka ukubambelela kwiimvumelwano zabemi boMzantsi Afrika ziya kulindelwa. Izixhobo zodidi oluphezulu ukuquka nezinye izixhobo zoomatshini ziya kubakho kubafundi bebanga lesi-8 nele-9 kwesi sigaba. Ootitshala beTeknoloji kufuneka baqhubele phambili intsebenziswano yamaqela kwinkqubo elungelelanisiweyo, ejolise kumxholo wonke eziqukwe kwiiNkalo zeziFundo.
2 UMZEKELO WENKQUBO YOKUFUNDA
Iveki
Ibanga 7
LO2 - Izixokelelwano nolawulo (izixokelelwano zomatshini)
LO 3 - Imigangatho yokuhlola
Imitsalane bucala nempembelelo kwiteknoloji yemveli
Imeko: Ukuzonwabisa
IBanga 8
LO 1 -I, C
LO2 - Izixokelelwano nolawulo izixokelelwano zomoya
Imeko: Ukwakha izakhiwo
IBanga 9
LO 1 -I, D, M. E, C
LO2 - Izixokelelwano nolawulo ( ezombane)
LO 3 - Impembelelo, imitsalane bucala neteknoloji yemveli
Imeko: Ezolimo
UMZEKELO WESHEDYULI YOMSEBENZI
3.1 Umzekelo weShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga le-9
Ngezantsi kukho umzekelo weShedyuli yomSebenzi ocatshulwe kwiNkqubo yokuFunda yeTeknoloji yesiGaba esiPhakathi. Lulwandiso olunzulu loyilo lwexesha elinikiweyo. Iqaphela ukuba asikhange sibonise lonke uhlanganiso nezinye iiNkalo zeziFundo. Ootitshala baya kuhlanganisa naluphi inani lweeNkalo zeziFundo.
IShedyuli yomSebenzi yeTeknoloji yeBanga le-9 Unyaka 2003
Ixesha lokufundisa elikhoyo ( iiyure ngokwe%): ??. Iiyure: 4 ???? Iiveki: 2
Izidingo zabafundi:
Jikelele : Ezinye iindlela zokuhlola ezihlangabezana neentlobo ezahlukeneyo zabafundi
Iveki
Ibanga 7
LO 1- ukuphanda ukuba umbane wawuveliswa njani kudala.
Ukuphanda ukuba umbane ngowuphi umbane owawusetyenziswa kudala
Ukuthelekisa izixokelelwano zokuvelisa umbane zexesha langoku nendlela yemveli yokuvelisa umbane
Uhlobo lohlolo : Ukuphanda
Izixhobo zokufundisa: izixhobo zokusasaza zombane nezishicilelweyo, ithala leencwadi nabantu abadala ekuhlaleni
Tech LO 3- Ukuphanda ukuba yayingoobani abasebenzisi abaphambili beTeknoloji kwingingqi yakho
UMZEKELO WOYILO LWESIFUNDO
Umzekelo woYilo lwesiFundo obonisiweyo uqulathe ukufunda, ukufundisa nemisebenzi yohlolo, iintlobo zohlolo, umxholo/imeko njalo njalo kwisiGaba esiPhakamileyo.
Imizekelo ibonisa ngokwahlukeneyo i imisebenzi esekelwe kwisiPhumo sesiFundo esinye nomGangatho wokuHlola omnye okanye eliqela; ii imisebenzi esekelwe kukuhlanganiswa kweziPhumo zesiFundo ezingaphezulu kwesinye nemiGangatho yokuHlola enxulumeneyo kwiNkalo yesiFundo; iii imisebenzi ehlanganisa iziPhumo zesiFundokunye nemiGangatho yokuHlola enxulumeneyo ngokudibene ngokweNkalo zeziFundo enye okanye eziliqela.
Lo mzekelo ubonisa imisebenzi esekelwe kuhlanganiso olungaphezulu lwesiPhumo sesiFundo esinye nemiGangatho yokuHlola enxulumeneyo kwiTeknoloji kwaye usekelwe kwiBanga le-9.
UYILO LWESIFUNDO
INkalo zeziFundo: Iteknoloji IBanga le-9
Ixesha: ??????. Umhla/iveki: Iiveki 1- 2
Yintoni impembelelo yokusetyenziswa kombane luluntu lwethu
LO 2
Ukuzoba umzobo womjikelezo obanisa ukuqukuqela okunxuseneyo kombane
Ukujonga ngemva:
Ukusetyenziswa kwesixokelelwano somoya ukuvelisa amandla
Ukwakha umjikelezo wombane
Ukujonga phambili:
Umban usetyenziselwa ntoni oko kukuthi ezolimo nokunye
Imeko: Ukubakho nokunqongophala kombane lowo. Indlela umbane oluncedo ngayo kubahlali. Ukwakha isakhiwo sombanekwenza
Imisebenzi yohlolo:
Ukuqinisa ukufunda, ngokukhokelwa ngootitshala abafundi batyelela iindawo apho luveliswa khona umbane
Abafundi benza iphepha lemibuzo eliza kusetyenziswa xa kutyelelwa ezi ndawo.
Abafundi baxoxa beliqela indlela abanokuvelisa ngayo umjikelezo wombane
Abafundi basebenzisa iimeko ezinokulindeleka zokudityaniswa kweendlela zemveli zokuvelisa nendlela yanamhla yokuvelisa umbane
Abafundi baxoxa iindlela zokuphucula iindlela zokuvelisa umbane
Ukuhlola iingcinga zokokuba amandla akhoyo angawavula njani amathuba oshishino
Iintlobo zohlolo:
Ukuphanda
Uvavanyo
Umsebenzi omiselweyo
Ukuphanda okunzulu
Imithombo/ izixhobo zokufunda: I
Amashishini
Iincwadi zokufunda
Izixhobo zokusasaza zokushicilelweyo,
Imithombo yolwazi
Abantu
Amathuba andisiweyo:
Ukuhlalutya uphando olunzulu
Utyelelo oluninzi kumashishini
Uphando lweentlobo zamashishini
Intsebenziswano nehlabathi lomsebenzi
Uhlolo lweendawo ezahlukeneyo
Ukukhuthaza ngokusebenzisana
Okubonakaliswa kutitshala:
Ingaba imigangatho yokuHlola yolu Yilo lwesiFundo ifezekisiwe?
Ingaba abafundi bakwazile ukugqiba imisebenzi edweliswe ngasentla?
Ingaba abafundi babubonisile ubungqina bokufunda, oko kukuthi umsebenzi obhalwayo, womlomo?
Ingaba uncedo lunikiwe kwabo bafundi balufunayo ukuze bonke banganokuphumelela imiGangatho yokuhlola yoYilo lwesiFundo?
Kufuneka kwenziwe ntoni ukuphucula ukwazisa kuYilo lwesiFundo oluzayo?
Loluphi ulwazi ekufuneka luphunyeziwe, oko kukuthi olufuneka luphindiwe kwiimeko ezahlukeneyo ukuphucula ingqiqo yomfundi?
Ingaba iLP iziphumelele iinjongo ebekujoliswe kuzo?
ICANDELO 5
IZIXHOBO ZOKUXHASA UKUFUNDA NOKUFUNDISA ( LTSMs)
IziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa zinendima ebaluleke kakhulu eziyidlalayo ekufundiseni iTeknoloji. Zinika imeko yokwenzeka kokufunda nokufundisa esikolweni. Xa kungenakubakho nohlobo olunye lwesiXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa ek;lasini okufunda okugqibeleleyo akunakwenzeka. Phakathi kwezinye izinto zinika amathuba kubafundi nakootitshala ukuba:
Baphuhlise izakhono, ulwazi, ukuxabiseka neembono ezixhaswa ziziPhumo zesiFundo nemiGangatho yokuHlola yazo enxulumeneyo kwiNkcazelo yeNkalo yesiFundo seTeknoloji.
Basebenze nezixhobo nezinto zokwenza ukuvelisa izisombululo lwiingxaki ezichongiweyo.
Benze uphando kwimimandla eyahlukeneyo kwiTeknoloji.
Banxulumanise imisebenzi yokufunda eyandulelayo nelandelayo kwiTeknoloji efundwe eklasini noko kwenzeka ngaphandle elizweni
IziXhobo zokuXhasa ukufunda nokufundisa kwiTeknoloji ziquka?.
Izixhobo - zokusebenza ngezixhobo ezahlukeneyo
Izinto ekwenziwa ngazo - oko kukuthi ikhadibhodi, iphepha, umthi, iplastiki, ukutya, isinyithi, njl.njl.
Ubutyebi bahluke ngokubaxekileyo kwisikolo nesikolo ngokuphathelele kubumnandi nezixhobo. Nangona kuyinyaniso kufuneka kungabikho yantlukwano icacileyo ekuhambiseni ikharityhulamu ngokunempumelelo. Phantsi kwezi meko zininzi, ootitshala abathelekelelayo banganika ukufundisa okufanelekileyo nenkqubo zokufunda ezinentsingiselo ngaphandle kobuninzi okanye ubulunga beziXhobo zokuXhsa ukuFunda nokuFunda abananzo. Izikolo kunye nezo zinenkonzo ezimbalwa zinganika abafundi amathuba okuvelisa isisombululo sengxaki nezakhono zokuyila kusetyenziswa izixhobo ezilula njengezinto zokwenza ezifana nekhadibhodi ezinengqolo. Abafundi kufuneka baphuhlise izakhonozokusebenzisa imifuziselo nezilinganiso ngaphandle kwendlelo ephezulu. Ukusetyenziswa ngokuyiliweyo kwezixhobo ezilahliweyo nezilungiswa ngokutsha kuya kukhuthazwa. Imithombo emincinane idla ngokukhuthaza imigangatho ephezulu yokuyila ekhokelela kwizisombululo zokuqala zoyilo nakukufunda okungcono.
Ekuhambeni kwexesha kufuneka zonke izikolo zakhe isibonelelo zezixhobo zaso, okwenziwa ngako, izalathiso ukuze babe nakho ukwenza iiprojekthi ( amaphulo) ezintsha. IiNkqubo zokufunda kufuneka ziveliselwe ukumelana nesiseko semithombo ekhulayo yesikolo.
Ukuvavanya nokukhetha iziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa
Utitshala weteknoloji kufuneka aziphephe izixhobo zokuxhasa ezinika abafundi izisombululo kuba izixhobo ezinjalo azibakhuthazi abafundi ukuba bazicingele. Injongo kukuba abafundi benze inguqulelo, baqambe kwaye basebenzise ulwazi lwabo ukuyila izisombululo zeteknoloji, bangakhupheli ezo sele ziyiliwe zivela ezincwadini. Kuyamkeleka ukuba izixhobo zokuxhasa zichaze inyathelo ngenyathelo okanye inkqubo yokuvelisa isisombululo kwingxaki ethile kodwa emva koko kufuneka abafundi belandele loo manyathelo, kufuneka banikwe ithuba elitsha lokubonisa izakhono ezitsha abazifumeneyo. Izixhobo zokuxhasa kufuneka zixhase imiqathango ye-OBE kwaye kufuneka ithethe ngemibandela yentlalo nemikhwa esesikweni malunga neTeknoloji.
Yonke imithombo efana nezixhobo, oomatshini, izinto ekwenziwe ngazo, abantu abangumzekelo nezinye iititshala ezinezakhono ezithile kufuneka bazisebenzise ngokupheleleyo.Ubunkunkqele bezixhobo nezinto ekwenziwe ngazo ezisetyenziswa ngabafundi kufuneka zihambelane nomgangatho wabo wokucinga. Ngumsebenzi katitshala weteknoloji ukuqinisekisa ukuba izixhobo ezifanelekileyo ziyafunyanwa kwaye abafundi bazisebenzisa ngokukhuselekileyo kwaye bazikhathalele.
Oku kulandelayo zizikhokelo zokuvavanya nokukhetha iziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa:
Ukujolisa kubafundi:
Imisebenzi yeTeknoloji kufuneka ijolise kubafundi kwaye kufuneka ivumele okwenziwa ngutitshala umtyhana. Kufuneka zibhalwe njengemisebenzi eyenziwa ngumfundi okanye ngamaqela abafundi, oko kukuthi ukwenza iigrafu, ukugqibezela iphepha lokufunda, ukwenza umfuziselo, ukuvelisa isibhebgezo/ipowusta, ukugqibezela itheyibhuli, ukuphendula uluhlu lwemibuzo, ukuxoxa ngesihloko, ukuphanda isihloko, nokulungiselela intetho njl.njl. imisebenzi kufuneka ilungiselele izimbo zokufunda ezahlukeneyo. Kufuneka ibe nemisebenzi eyahlukeneyo, eminye yomlomo, eminye ebhalwayo, eminye ezotywayo, eminye eyenziwayo, eminye efuna ingqiqo ecingwayo kunye neminye efuna amazwi amava abonakalayo.
Ukufunda ngentsebenziswano:
Ukufunda ngentsebenziswano kumalunga nokufunda kwabafundi kwabanye bengafumani lonke ulwazi kutitshala. Abafundi abafundiswe ukufunda ngentsebenziswano kufuneka babe nakho ukusebenza kunye njengamalungu eqela ( Jonga iziPhumo ezinguNdoqo). Imisebenzi efunyanwa kwiziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa kufuneka ngoko yakhiwe ngendlela eyila amathuba okuFunda ngeNtsebenziswano.
IziPhumo zesiFundo:
Isiphumo yiloo nto ekufuneka abafundi bekwazile ukuyenza ekupheleni kwamava okufunda. IziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa kufuneka zinike abafundi amathuba okubonisa ubuchule babo kwisiPhumo sesiFundo ngasinye. Kufuneka ibe nemisebenzi esekelwe kwiziPhumo zesiFundo nakwimiGangatho yokuHlola ehamba nazo ukuze ziphuhlise izakhono zeTeknoloji, ulwazi, ukuxabiseka neembono.
Imisebenzi yomfundi efanelekileyo kuphuhliso lokucinga lomfundi:
Iiklasi zaseMzantsi Afrika ziya kuba 'nemigangatho emininzi' njengoko ingengabo bonke abafundi abakwimigangatho efanayo yophuhliseko neyokucinga. Nomfundi ngamnye angabonisa ubuchule obuninzi ukusuka kwenye iNkalo yesiFundo ukuya kwenye. Kufuneka kukho imisebenzi eyaneleyo ejolise kulwazi lwangaphambili lomfundi kunye/okanye nezakhono ukuze babe nokukhuthazeka ekwenzeni imisebenzi elandelayo enika imiceli mngeni. 'Impumelelo izala impumelelo' - abafundi kufuneka ngoko benomlinganiselo wempumelelo kwinkqubo yokufunda nokokuba umgangatho wokugqibela uphunyelelwe.
IziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa zifuna imisebenzi emiselwe kwiimeko eziqhelekileyo kubafundi. Oku kungalula ngakumbi ukukwenza kwiTeknoloji njengoko yonke imisebenzi 'iqaliswa' yimeko efuna ukusonjululwa kwengxaki ' eyinyaniso ebomini'. Iimeko zinika injongo kwimisebenzi yokufunda kinceda abafundi ukuba banxulumanise oko bakufunde eklasini nehlabathi ngaphandle.
Izikhokelo zokuhlola:
IziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa kufuneka zinike ootitshala indlela eminye imisebenzi ekwiNkcazelo yesiFundo yeTeknoloji ehlolwa ngayo. Abafundi kufuneka bavelise ubungqina bokuphumelela iziPhumo zesiFundo ezimiselwe ngaphambili. Imisebenzi kwiziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa zeTeknoloji kufuneka zibhalwe ngendlela ecacileyo kubafundi ukuba yintoni elindelweyo kubo kwaye nomgangatho apho kufuneka benzile. Kubalulekile ukuvumela abafundi ukuba baphumelele ngendlela efanele bona ngcono njengoko benezimbo zokufunda ezahlukeneyo. IziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa kufuneka zithathelwe ingqalelo.
Ukuba nakho:
Imisebenzi yeTeknoloji kwiziXhobo zokuXhasa ukuFunda nokuFundisa kufuneka zibonakalise imeko yentlalo-qoqosho kuluntu olwahlukeneyo loMzantsi Afrika kwaye ngoko kukho ukunyinwa kwemithombo kumagaumbi amaninzi okufundela. Umzekelo akufanelanga ukuba ababhali babhale imisebenzi yomfundi exhomekeke kukubakho kweekhompyutha okanye esinye isixhobo ' esinobuchwepheshe obuphezulu esikolweni. Imisebenzi efunyanwa kwiziXhobo zokuFunda nokuFundisa kufuneka ingakwazeki ukwenzeka kuphela kufuneka izalisekwiswe kumagumbi oMzantsi Afrika akumgangatho ophakathi.
Izixhobo eziveliswe phesheya kolwandle zingafuneka kancinane ngenxa yezi zizathu zilandelayo:
Azibhalwanga ngokweziPhumo zeziFundo zethu nemiGangatho yokuHlola.
Azisebenzisi iimeko zasekhaya ngoko zifikelela kancinane kubafundi basekhaya
Ayibhalelwanga iMfundo eGuqukayo esekelwe kwiziphumo ngoko azijplisanga kwiimbono nokuxabiseka kwimeko efunekayo.
Irhafu yotshintshiselwano lwemali izenza zibize kakhulu kwaye zilawulwa lutshintshiselano lwamazwe ngamazwe
<fn>xho_Article_National Language Services_INKONZO YOBUPOLISA EMZANTSI AFRIKA.txt</fn>
INKONZO YOBUPOLISA EMZANTSI AFRIKA
ISAHLUKO 2
UKUBAMBA
Isahluko 2 iphepha 1
IZIQULATHO
UKUBAMBA
Uyilo lwesifundo
Iinjongo
Yintoni injongo yokubamba?
Ubanjwa njani umntu
Amalungelo omntu obanjiweyo
Ukuncitshiswa kwamalungelo omntu obanjiweyo
Ukusetyenziswa kwamandla ngexesha kubanjwa
Imithetho ngokusetyenziswa kwamandla ngexesha kubanjwa
Izinto ekufanelwe ziqatshelwe xa kusetyenziswa amandla ngexesha kubanjwa
Emveni kokuba kusetyenziswe amandla inkundla ingaphonononga imiba emine
Amagosa asebupoliseni angamdubula nini umrhanelwa obalekayo?
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula umntu obanjiweyo
Isishwankathelo / Imibuzo
Izilayidi
Isibhengezo esibhaliweyo ngamalungelo abantu ababanjiweyo
Amaxwebhu anemvelaphi yolwazi kunye nezinye ekucetyiswa ukuba zifundwe
UHLELO LOKUQALA LAMALUNGELO OLUNTU NOBUPOLISA
Isahluko 2 iphepha 2
UKUBAMBA
UYILO LWESIFUNDO
ISIQULATHO IZINTO ZOKWENZA IXESHA
Iinjongo Umsebenzi 2.1: Funda iinjongo 2 imizuzu
Yintoni injongo yokubamba? Umsebenzi 2.2: Amaqela aququzelayo 10 imizuzu
Ubanjwa njani umntu Umsebenzi 2.3: Ingxoxo 45 imizuzu
Amalungelo omntu obanjiweyo
Ukuncitshiswa kwamalungelo Umsebenzi 2.4: Igxoxo 20 imizuzu omntu obanjiweyo
Ukusetyenziswa kwamandla Umsebenzi 2.5 : Amaqela 15 imizuzu ngexesha kubanjwa aququzelayo
Imithetho ngokusetyenziswa Umsebenzi 2.6: Ingxoxo 10 imizuzu kwamandla ngexesha kubanjwa
Izinto ekufanelwe ziqatshelwe xa kusetyenziswa amandla ngexesha kubanjwa
Emveni kokuba kusetyenziswe amandla inkundla ingaphonononga imiba emine
Amagosa asebupoliseni Umsebenzi 2.7: Ingxoxo 15 Imizuzu angamdubula nini umrhanelwa obalekayo?
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula umntu obanjiweyo
Isishwankathelo / Imibuzo Umsebenzi 2.9:Imibuzo/ 3 Imizuzu
Ingxoxo
Isahluko 2 iphepha 3
IINJONGO
Emva kokuba umfundi egqibe esi sahluko kufuneka abonise ukuqonda kwanokuhlonipha ?
Amalungelo enkululeko nokhuseleko lomntu
Amalungelo omntu obanjiweyo ngoko Mgaqo-Sisekelo
Nesizathu esamkelekileyo sokusetyenziswa kwamandla xa kubanjwa
Ngokwamaqela engxoxo kunye namanye amaqela
YINTONI INJONGO YOKUBAMBA?
Ukubamba yindlela esemthethweni yokuqinisekisa ubukho bommangalelwa enkundleni yamatyala. Umntu obanjiweyo uthatyathwa njengomsulwa de afunyaniswe enetyala. Ngenxa yeso sizathu wonke umntu obanjiweyo ufanele ukuba aphathwe ngobuntu nangokusemthethweni.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Kukho amaxwebhu ezibhengezo afumanekayo ngokunxulumene namalungelo omntu obanjiweyo. La maxwebhu ezibhengezo kufanele axhonywe eludongeni phambi kokuba iseshini iqale.
Umsebenzi 2.1
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 2.1
Iinjongo
Imbangi yokwenza lo msebenzi kukubonelela ngenjongo yale seshini
Inqaku lo mntu onikeza isifundo
Funda iinjongo ufundele abafundi
Babuze okokuba bayaziqonda na iinjongo
Cacisa okokuba kukho imfuneko
Isahluko 2 iphepha 4
Khumbula okokuba icandelo 38 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ibonelela ngeendlela ezingeneno zokuthintela kunokubamba ngenjongo yokuqinisekisa ubukho enkundleni yamatyala. Ezindlela zifanele ukucingwa phambi kokubhenela ekubambeni ngoba icandelo 36 lo Mgaqo-Sisekelo uthi ubani ufanele kukuphonononga iindlela ezinganeno zokuthintela ukuphumeza injongo (umzekelo: ukuqinisekisa ubukho bomntu enkundleni) Ukubamba kufanele ukusetyenziswa njengecebo lokugqibela
Icandelo 38 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho
Iindlela zokuqinisekisa ubukho bommangalelwa enkundleni kwityala lakhe:
Ukubamba
Isamani
Isaziso esibhaliweyo
Ukubamba asiyondlela yokususa umntu okwexeshana eluntwini ngenjongo yokuphelisa ubundlobongela kuloo mmandla kwaye ingeyiyo indlela yokohlwaya
UBANJWA NJANI UMNTU
Umntu angabanjwa nokuba isiqinisekiso selungelo lokumbamba sikhona okanye asikho. Khumbula okokuba kusoloko kulungile ukufumana isiqinisekiso selungelo lokubamba. Oku kunceda ekubeni kukhusele amapolisa kumabango oluntu kwaye kuqinisekise ukuba ukubamba nobungqina obunokulandela kusemthethweni. Isiqinisekiso selungelo lokubamba singafumaneka kwamantyi okanye kwinkundla yobulungisa noxolo, equka igosa eligunyazisiweyo lamapolisa elinesikhundla sobukapteni nangaphezulu.
Zininzi iimeko ezingenza umntu abanjwe ngaphandle kwesiqinisekiso selungelo lokubamba. Ezinye zezimeko zichazwa kwicandelo 40 le CPA. Khumbula okokuba kukho olunye uwiso-mithetho olubonelela ngokubamba ngaphandle kwesiqinisekiso selungelo lokubamba, umzekelo 40 we CPA.
Umsebenzi 2.2
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Iinjongo
Injongo yalo msebenzi kukubamba ingxoxo malunga nonobangela wokubamba kwanezinye iindlela zokuqinisekisa ubukho enkundleni.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi baqhube ingxoxo ngale mibuzo mibini ilandelayo bekumaqela angamabini (amaqela aququzelayo) (5 imizuzu )
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 2.2
Yintoni injongo yokubamba?
Kuthetha ukuthini ukucingela ngokungenatyala?
Ziziphi ezinye iindlela ezikhoyo ngaphandle kokubamba ukuqinisekisa ubukho enkundleni?
Cela abafundi banikeze iimpendulo. Qhuba ingxoxo uze ushwankathele (5 imizuzu )
Izinto ongazisebenzisa ngexesha lokushwankathela
Incwadi yokusebenza yamalungelo oluntu kunye neyomsebenzi wobupolisa, amaphepha 27-29
UmThetho wetyala
Ukucingela ngokungenatyala kuhambisana nelungelo lokuzibeka ityala kunye nelungelo lokuthi cwaka.
Ummangalelwa akamelanga ukunceda umbuso ukuba uphumelele kwityala lawo. Okokuba umbuso umangalela umntu, umbuso kufanele unikeze ubungqina obungathandabuzekiyo bokuba lo mntu unetyala.
Isahluko 2 iphepha 5
Indlela yokubamba umntu ichazwe kwicandelo 39 le CPA. Ingashwankathelwa ngoluhlobo lulandelayo:
Umntu angabanjwa ngesiqinisekiso selungelo lokubamba (icandelo 43 le CPA) okanye ngaphandle kwesiqinisekiso selungelo lokubamba (icandelo 40 le CPA)
Okokuba umntu ululamela ukubanjwa akukho sidingo sokumphatha
Okokuba umntu akakululameli ukubanjwa kufanele kusetyenziswe umlinganiselo ofanelekileyo wamandla (awona mandla mancinane) okumbamba
Umntu obambayo kufanele ngoko nangoko emva kokubamba, azise lo mntu ambambayo ngesizathu sokubanjwa kwakhe
Okokuba umntu ubanjwa ngesiqinisekiso selungelo lokubamba, ufanele ukuba afumane ikopi xa eyicela
Khumbula
Lowo ubanjiweyo ufanele ukwaziswa ngokukhawuleza (ngokukhawuleza okufanelekileyo phantsi kwemeko) ngamalungelo aqinisekisiweyo kwicandelo 35 no lomGaqo-siseko. Igosa lepolisa lifanele ukwazisa kwaye licacise onke amalungelo kulo mntu ubanjiweyo kwaye liqinisekise okokuba uyawaqonda ngokwecandelo 35 lo Mgaqo-Sisekelo.
Umsebenzi 2.3
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Iinjongo
Injongo yalo msebenzi kukwenza amagosa obupolisa acinge ngamalungelo abantu ababanjiweyo noxanduva lwabo bona mapolisa kwanoxanduva lwabo babanjiweyo.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Intshayelelo:2 imizuzu
Yahlula abafundi babe ngamaqela amancinane, iqela ngalinye lingadluli kumalungu amahlanu, ucele amaqela ukuba aqhube ingxoxo ngale mibuzo ilandelayo:
Sebenzisa isilayidi:Umsebenzi 2.3
Yiyiphi indlela elungileyo yokubamba umntu?
Ngawaphi amalungelo noxanduva lomntu obanjiweyo?
Luluphi uxanduva lwamapolisa ngexesha ebamba
Ziintoni izinto ekufuneka ipolisa lixelele umntu obanjiweyo ngazo ngelilixa limbamba?
Cela amaqela azibhale phantsi iimpendulo. 10 imizuzu
Fumana iimpendulo kwiqela ngalinye ngemicimbi eyahlukeneyo. Cela iqela ngalinye ukuba linikeze impendulo enye uze udlulele kwelinye iqela ude ufumane zonke iimpendulo. 15 Imizuzu
Xoxa ngamalungelo, khokela ingxoxo ephangaleleyo uze ushwankathele. 13 imizuzu
Izinto onokuzisebenzisa xa ushwankathela
Icandelo 35 kumGaqo-siseko
Incwadi yokusebenza yamalungelo oluntu kwanobupolisa, iphepha 29
Isikhokelo kumalungelo oluntu kunye noqeqesho lwamapolisa iphepha 18-21
Wena kunye nomGaqo-siseko iphepha 19
AMALUNGELO OMNTU OBANJIWEYO
Umntu obanjiweyo usoloko ethatyathwa njengomsulwa de kufunyaniswe ubungqina bokuba unetyala kwaye ufanele ukuba aphathwe ngendlela enesidima nokuhlonela, kucingelwa amalungelo enkululeko nokhuseleko lwakhe.
Ukubanjwa kuyawanciphisa kakhulu amalungelo oluntu. Ukubanjwa kunciphisa amalungelo azintlobo ngentlobo emntwini. Amanye amalungelo abalulekileyo athe ancitshiswa ngala:
Isahluko 2 iphepha 6
Isidima somntu (icandelo 10 kumGaqo-siseko)
Bonke abantu kufanele baphathwe ngentlonipho, ngesidima nangokuhlonela. Igosa lobupolisa akufanelekanga lithuke okanye lisebenzise intetho eyenyelisayo emntwini obanjiweyo, ngokuba oku kuyakususa isidima somntu. Xa igosa lobupolisa lingahloniphi isidima somntu, ukuphathwa kakubi kwamagunya kuye kwenzeke. Ukuziphatha kwegosa lobupolisa kuyakugwetywa ngokungathathi cala ngokuqulathwe kwicandelo 10 lomGaqo-siseko.
Inkululeko nokhuseleko lwabantu (icandelo 12 kumGaqo-siseko)
Amalungelo enkululeko nokhuseleko lomntu aquka ilungelo lobulungisa lomzimba nengqondo. (Loo nto ithethe ukuba umntu unolawulo lomzimba kwanengqondo yakhe) Ilungelo lokhuseleko ngokungahloneli ngokwasemzimbeni nasengqondweni kuquka ukuba akukho mntu ufanele ukubanjwa ngogonyamelo (kungekho sizathu sifanelekileyo, ngamanye amazwi apho ingagunyaziswanga ngumThetho we Palamente okanye ngumThetho ongabhalwanga) abanjwe nje ze aphengululwe, agocagocwe. Ngokoluvo olubanzi, inkululeko yomntu ibhekiselele kwilungelo lomntu lokuba akhuseleke kwizenzo zogonyamelo zombuso ezithi ngamanye amaxesha zingahloneli okanye zithintele ubulungisa bomzimba nengqondo yomntu.
Imizekelo yeempatho ezingenabuntu
Okomzimba:
Ukungaphumeleli ukubonelela ngamanzi okusela acocekileyo
Okwengqondo
Iindlela zokuphengulula ezingekho sesikweni
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 7
Ilungelo lenkululeko yokuhamba-hamba (icandelo 21 kumGaqo-siseko)
Icandelo 21 kumGaqo-siseko: Inkululeko yokuhamba-hamba nokuhlala 21
Wonke umntu unelungelo lenkululeko yokuhamba-hamba.
Nantsi imizekelo yamanye amalungelo angabekelwa umda. Kukhona namanye amalungelo angabekelwa imida ngenxa yokubanjwa, umzekelo icandelo 14 Ukuba ngasese, icandelo 18 unxulumano kunye namanye amalungelo angamanye athi abekelwe imida ngeendlela ngeendlela.
KHUMBULA
Umntu obanjiweyo kwangoko xa ebanjwa unamalungelo ngokwakwicandelo 35 , no kumGaqo-siseko.
INGXOXO NGAMALUNGELO ATHILE
Ukuhlala ethe cwaka
Ilungelo lokuhlala elithe cwaka linikeza ukhetho emntwini obanjiweyo lokuba athi cwaka (anganikezi inkcazo kwaye angaphenduli mibuzo) okanye anike inkcazelo okanye aphendule imibuzo. Ukuhlala ethe cwaka kukwathetha ukuba umntu akudingeki ukuba athethe nto ngolwaphulo-mthetho olubangwayo, kodwa kufuneka elinikezile igama nedilesi xa zicelwa ligosa loxolo (kukwaquka negosa lobupolisa) Icandelo 41 leCPA
Ukuze kwenziwe ukhetho olululo, umGaqo-siseko unyanzelisa igosa elibambayo ukuba lazise umntu obanjiweyo ngeziphumo zokungahlali ethe cwaka. Le nto ithethe ukuthi, ukuba umntu ugqiba ekubeni anike inkcazo, loo mntu kufanele alunyukiswe okokuba inkcazo leyo izakubhalwa phantsi kwaye ingasetyenziswa njengobungqina enkundleni yamatyala esemthethweni.
Amanqaku
UmThetho wetyala
Ukuvuma / Umxholo wobungqina
Ukuba ummangalelwa uthi ukuvuma kwakhe ityala wakwenza phantsi konyanzeliso, ukuthuthunjiswa, isoyikiso okanye isithembiso (ngamanye amazwi ngokungakhululekanga okanye ngokungazithandeli) akanyanzelekanga ukuba anike ubungqina bokuba akazange akwenze oku ekhululekile nangokuzithandela.
Umtshutshisi (kwanepolisa) kufuneka banike ubungqina bokuba ukuvunywa kwetyala okwenziwa kumantyi kwenziwa ngokukhululeka nangokuzithandela.
Isahluko 2 iphepha 8
Ukunganyanzelwa ukwamkela okanye ukuvuma ngokuchasene nentando yabo.
Akukho mntu ufanele ukwamkela okanye avume ngokuchasene nentando yakhe.Ukuba umntu uyanyanzeliswa nangayiphina indlela ukuba enze inkcazo, loo nkcazo ayisayi kwamkeleka (ayisayikuvunywa njengobungqina) enkundleni yamatyala. (icandelo 217 kunye no-219 A we CPA)
Ukwenza isicelo sebheyile
Ibheyile yindlela yokunciphisa amalungelo omntu enkululeko nokhuseleko (icandelo 12 kumGaqo-siseko). Ibheyile ikwayindlela eqinisekisa ukuba umntu uzakuma enkundleni yamatyala. Abarhanelwa bangakhululwa ngebheyile yamapolisa (kumatyala angenzimanga kakhulu) okanye bangenza isicelo sebheyile kumtshutshisi okanye enkundleni yamatyala.
INDIMA YOBULUNGISA
Umntu obanjiweyo unelungelo lokukhululwa eluvalelweni ukuba indima edlalwa bubulungisa iyavuma, oku kuxhomekeke kwingqiqo efanelekileyo (Icandelo 35 (f) kumGaqo-siseko). Ilungelo lokukhululwa eluvalelweni ngebheyile okanye ngaphandle kwayo, ngaphandle kokuba indima yobulungisa ifuna ngolunye uhlobo, iqhagamshelana ngokusondeleleneyo kakhulu nelungelo lenkululeko nelokhuseleko lomntu kwa nelungelo lokuthatyathwa njengomsulwa de ufunyaniswe unetyala yinkundla esemagunyeni.
Ubulungisa abusayikuba nandima buyidlalayo ekukhululweni komntu ukuba izizathu ezikhankanywe kwicandelo 60 kumGaqo-siseko azikho:
Ukuba umntu obanjiweyo (ummangalelwa) ulubeka esichengeni ukhuseleko lukawonke-wonke okanye olomntu othile okanye, umdla woluntu jikelele, okanye uyakwenza ityala elikuludwe lenkqubo yokuqala (schedule 1 offence)
Ukuba umntu obanjiweyo uyakuzama ukulibaleka ityala
Ukuba umntu obanjiweyo uyakuzama ukuphembelela okanye oyikise amangqina okanye afihle okanye atshabalalise ubungqina.
Ukuba ummangalelwa uyakujongela phantsi okanye afake emngciphekweni iinjongo zokusebenza ngokufanelekileyo kwendlela emisiweyo yesaphuli-mthetho yobulungisa kuquka nendlela emisiweyo yebheyile.
Inqaku lomntu onika isifundo
Buza abafundi ukuba bayawazi na umahluko phakathi kokwamkela nokuvuma
Ukuvuma kukwamkela yonke imiba emalunga nolwaphulo-mthetho kwaye kuthintela naziphina izizathu zokugwetyelwa. Okokuba yenzelwa kwinkundla yamatyala iyakufana nokuvuma ityala.
Ukwamkela yinkcazo okanye ukuziphatha okungaba sisithintelo emntwini oyenzayo (umzekelo ukwamkela imiba ethile yetyala) kodwa ingathethi ukulivuma.
Umsebenzi 2.4
imizuzu
Injongo
Injongo yalo msebenzi kukuxoxa ngebheyile
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baxoxe ngomcimbi nemithetho-siseko esetyenziswa xa kusenziwa isicelo sebheyile.
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 2.4
Umntu obanjiweyo angasenza phi, nini isicelo sebheyile?
Iimpendulo ezamkelekileyo
Ibheyile phambi kwenkundla yamatyala
Umntu obanjiweyo kufanele aziswe ngelungelo lokwenza isicelo sebheyile ngoko nangoko (Icandelo 50 le CPA)
Inkqubo yeSibini yokuLungiswa komThetho wolwaPhulo-mThetho, (UmThetho No.85 ka-1997) owaqala ukusebenza ngomhla wokuqala ku-Agasti ngo-1998, yaguqula izinto ezithile zenkqubo yebheyile. Isicelo sebheyile kufanele siziswe ngomhla wenkundla , oku kuthetha phakathi kwentsimbi yesithoba kusasa ukuya kweyesine emva kwemini. Isicelo sebheyile asisafanelanga kuziswa enkundleni emva kwexesha lesiqhelo.
Isahluko 2 iphepha 9
INkqubo yesiBini yokuLungiswa komThetho wolwaPhulo-mThetho yengeze isizathu sesihlanu kwicandelo 60 , ukuba inkundla ingaIndawo yokuqwalaselwa:
Apho kwiimeko ezingaqhelekanga kungathi ukukhululwa komrhanelwa kungaphazamisa ucwangco lukawonke-wonke okanye lujongele phantsi uxolo luka wonke-wonke kunye nokhuseleko.
Icandelo elitsha 60 (8A) lidityanisiwe kUmThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ukucacisa iimeko inkundla enokuthi iziqwalasele:
Icandelo 60 (8A)
UkuIndawo yokuqwalaselwa ukuba izizathu ezikwicandelwana (e)sele zimisiwe, inkundla inga, apho kufanelekileyo, iqwalasele ezimeko zilandelayo:
a. Ukuba uhlobo lwetyala okanye iimeko elenzeka phantsi kwazo ityala zingadala umothuko okanye ingcwangu eluntwini apho ityala lenzelwe khona b. Ukuba umothuko okanye ingcwangu yoluntu ingabangela isiphithiphithi kuwonke wonke ukuba ummangalelwa ukhululwe;
c. Ukuba ukhuseleko lommangalelwa lungabasemngciphekweni ngenxa yokukhululwa kwakhe d. Ukuba uxolo nokhuseleko kumalungu omphakathi kuya kujongelwa phantsi kukukhululwa kommangalelwa e. Ukuba ukukhululwa kommangalelwa kuyakubangela ukujongelwa phantsi okanye kunciphise ukuthembeka kwenkonzo yobulungisa yolwaPhulo-mThetho eluntwini.
f. Nayiphina enye into ekufanele ngokoluvo lwenkundla ukuba iqatshelwe
Ukuba esinye okanye izizathu ezininzi zikhona ngumsebenzi wegosa lamapolisa ukuphikisa ibheyile. Kuloko kufanele kwenziwe uphando olufanelekileyo phambi kokuba kuphikiswe ibheyile.
Umsebenzi 2.4 uyaqhubeka
Ibheyile yamapolisa
Abarhanelwa bangakhululwa ngebheyile yamapolisa (kumatyala angenzimanga kakhulu). Le bheyile yamapolisa inganikezwa emva kwexesha lesiqhelo. Ukuba igosa lasebupoliseni alikwazi ukunikeza ibheyile ngokwecandelo 59 le CPA okanye lingavumi ukunikeza ibheyile, elogosa lasebupoliseni kufanele lithathe lowo ubanjiweyo limse enkundleni yamatyala ukuze kwenziwe isicelo sebheyile ngokukhawuleza. Khumbula ukuba esi sicelo singenziwa ngamaxesha enkundla kuphela.
Xa kusithiwa ngokukhawuleza kuthetha ukuba ngokukhawuleza phantsi kwezo meko. Oku kungathetha ukuba, umzekelo, kwisihlo somntu oqhuba ephantsi kweempembelelo zotywala igosa lasebupoliseni kufanele lithathe loo mntu ubanjiweyo ngoko nangoko limse kugqirha wesithili ukuba kutsalwe igazi phambi kokusa loo mntu avele enkundleni. Isizathu soku kukuba utsalo gazi kufanele lwenziwe kungaphelanga iiyure ezimbini ebanjiwe.
Ibheyile yabatshutshisi
Abarhanelwa bangakhutshwa ngebheyile enikezwe ngabatshutshisi bombuso. Le bheyile inganikezwa emva kwexesha lesiqhelo, kodwa ayinakubangwa ngumntu obanjiweyo igosa lasebupoliseni lilo eliya kuthi libone okokuba malithabathe eso sigqibo kusini na. Noxa isigqibo malunga noluhlobo lwebheyile sixhomekeke kwigosa lobupolisa, kuyacetyiswa okokuba ibheyile inikezwe nangaliphina ixesha kukwazeka ukwenzeka oko. Umtshutshisi kufanele alumane indlebe negosa eliphandayo phambi kokuba ibheyile inikezwe.
Isahluko 2 iphepha 10
Okubalulekileyo
Xa kusenziwa isicelo sebheyile, inkundla ingakubuyisela umva oku ngeentsuku ezifika kwisixhenxe ngokwecandelo 50 le CPA. Ukuba inkundla iyakuvuma ukubuyisela umva, eli thuba lingasetyenziswa ukuqokelela ubungqina obuyakuthi bufuneke ukuchasa nebheyile. Noxa ummangalelwa enelungelo lebheyile kwaye engenakuthintelwa ukuba enze isicelo sayo enkundleni yamatyala, mninzi umsebenzi onxulumene nolawulo ekufanele wenziwe phambi kokuba umntu asiwe enkundleni ukuya kufaka isicelo sebheyile, njengokwenza ingxelo ngokubamba nokuthatha iminwe eshicilelweyo kunye notsalo-gazi. Ngaphandle kokuba umntu uyafuna ukusebenzisana, ukusebenzisana kwakhe ekugqibeni lemisebenzi yolawulo kwaneyokuphanda ingenziwa imfuneko ekufumaneni kwakhe ibheyile.
Ukuziswa enkundleni kungaphelanga iiyure ezingamashumi amane anesibhozo emva kokubanjwa
Icandelo 50 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho umisa okokuba umntu obanjiweyo ufanele ukuziswa enkundleni yamatyala kungaphelanga iiyure ezingamashumi amane anesibhozo ebanjiwe. Icandelo 35 (d) lo Mgaqo- Sisekelo uqhuba umisa okokuba akuphelelanga ekuziseni umntu enkundleni kungaphelanga iiyure ezingamashumi amane enasibhozo, kodwa kufuneka umntu eziswe enkundleni yamatyala ngokukhawuleza. Esi sigaba sexesha seeyure ezingamashumi amane anesibhozo lelona xesha lide kwaye umsebenzi uxhomekeke epoliseni ukuzisa umntu enkundleni ngokukhawuleza. Ezi yure zingamashumi amane anesibhozo ziqala xa umntu ebanjwa aze ahluthwe inkululeko yakhe. Ukuba ipolisa liyakwazi ukumzisa umntu enkundleni kwangoko, kodwa lingakwenzi oko , ukugcinwa eluvalelweni okugqithisileyo kungafunyaniswa kungekho mthethweni.
UmThetho wetyala
Ibheyile
Kwityala lika Prokereur-Generaal, Vrystaat ephikisana no Ramakhosi 1996 All SA 207 (O) kwagqitywa kwelokuba, umTshutshisi omele umbuso azange anike bungqina bupheleleyo bokungathi ummangalelwa angafaka ukhuseleko loluntu engozini okanye nawuphina omnye umntu okanye umdla woluntu ngokubanzi okanye enze ityala elikuludwe lwenkqubo yokuqala ukuba unokukhululwa ngebheyile (iphepha 219 B-C). Inkundla yabuya yafumanisa ngokwezinto ezenzekileyo ukuba akugathi angazama ukulibaleka ityala lakhe okanye azame ukuphembelela okanye oyikise amangqina okanye afihle okanye atshabalalise ubungqina. (iphepha 235 F-G). Inkundla yagqiba ngokwalatha okokuba njengoko uphando lusezakuqhubeka iinyanga ezininzi, ummangalelwa, ongusomashishini, uyakulahlekelwa yimali eninzi ukuba ibheyile iyaliwa ngoko akukho mfuneko ngokobulungisa ukuba ammangalelwa agcinwe eluvalelweni.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Yazisa abafundi ngale micimbi ibalulekileyo ilandelayo:
Okokuba awudingi ukubamba umntu ngenjikalanga engaphambi kwempela-veki ende, sukukwenza oko.
Asingomsebenzi wegosa lezobupolisa ukohlwaya umrhanelwa
Umntu ucingelwa njengomsulwa de kufunyaniswe ubungqina bokuba unetyala.
Ukohlwaya abaphuli-mthetho ngumsebenzi wenkundla hayi owegosa lasebupoliseni
Ukubamba okungekho mthethweni kwanokusebenzisa amandla agqithisileyo kunganeziphumo zokuvalela ngokungekho mthethweni kwaye oko kungadala ukuba kufakwe amabango oluntu, amatyala olwaphulo-mthetho kwanokusikwa.
Isahluko 2 iphepha 11
Ilungelo lokufumana ukumelwa okusemthethweni
Igosa lasebupoliseni lifanele ukwazisa umntu obanjiweyo ngokukhawulezileyo ngelungelo lokukhetha nokufumana ingcebiso yegqwetha. Umntu obanjiweyo ufanele ukwaziswa ngokukhawulezileyo ngelungelo lokuba negqwetha elabelwe yena ngumbuso ngeendleko zombuso, ukuba kungakho isiphumo sentswelo-bulungisa esikhulu icandelo 352b no c. Ngokwesiqhelo oku kufanele ukugqitywa ligosa lomThetho lokunceda
Kwigosa lasebupoliseni oku kuthetha ukuba kufuneka unike umntu obanjiweyo ithuba lokunxulumana negqwetha lakhe. Ukuba umntu akanalo igqwetha ungamnikeza amagama amagqwetha akhoyo kwingingqi okanye iinombolo zomnxeba zeBhodi esemThethweni yoNcedo okanye eminye imibutho efana nayo kwingingqi yakho. Qinisekisa okokuba unazo iinombolo zomnxeba kwaye uyalazi negosa loncedo elisemthethweni kwinkundla ekufutshane kuwe.
Ukuphathwa ngesidima nentlonipho
Igosa lasebupoliseni kufanele liphathe wonke umntu obanjiweyo ngesidima nentlonipho ngexesha abanjiweyo (icandelo 10 kumGaqo-siseko : Isidima somntu)..
Umntu obanjiweyo uthatyathwa njengomsulwa de kuvezwe ubungqina obungathandabuzekiyo bokuba unalo yinkundla yomthetho.
UKUNCITSHISWA KWAMALUNGELO OMNTU OBANJIWEYO
Xa amalungelo omntu encitshiswa kukubanjwa, oku kuncitshiswa kufuneka kuvavanywe ngokweemfuneko zegatya lokuncitshiswa (icandelo 36 kumGaqo-siseko)
UmThetho wetyala
Ilungelo lokumelwa ngokusemthethweni:
Ummangalelwa angalibanga ilungelo lokumelwa ngokusemthethweni kuhlawulelwe ngumbuso, kodwa kunokwenzeka kuphela xa inkundla icinga okokuba ukuba ummangalelwa akanalo igqwetha, kuyakubakho ?intswelo-bulungisa enkulu?.
Ummangalelwa obonelelwa ngegqwetha ngumbuso akanakho ukuzikhethela igqwetha elithile.
Kuxhomekeke kwijaji okanye kumantyi ukugqiba ukuba kuya kubakho ?intswelo-bulungisa enkulu? ukuba ummangalelwa akanikezwanga ithuba lokumelwa ngokwasemthethweni ngeendleko zombuso.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Khumbula: Bonke abantu ababanjiweyo ikwangabantu abaseluvalelweni kwaye banamalungelo njengabo bavalelweyo (Icandelo 35 kumGaqo-siseko).
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 12
Oku kuthetha ukuba:
Unciphiso oluzanywayo maluqale luqulathwe kUmThetho wesicelo esingephi. Loo nto ithethe ukuba kufanele kubekho UmThetho wePalamente onikeza ilungelo lokubamba. Ngamaxesha amaninzi ibangumThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho kwaneminye imiThetho yePalamente. UmThetho wesicelo esingephi ngumThetho welizwe, oqulathe UmThetho omiselweyo ngokusemthethweni kwanomthetho ongabhalwanga.
Amalungelo angancitshiswa kangangokuba kufanelekile. Loo nto ithethe ukuba ukuncipha kufuneka kufaneleke phantsi kwezo meko. Ukuba kukho indlela enganciphisi kakhulu engasetyenziswa, ngamanye amazwi ukuba akudingeki ukuba umbambe umntu, wena gosa lasebupoliseni kufanele usebenzise enye indlela.
Uncitshiso kufanele lube nesizathu esivakalayo kuluntu lwedemokrasi evulekileyo esekelezelwe kwisidima somntu, ukulingana kwanenkululeko. Loo nto ithethe ukuba kufanele ukwazi ukunikeza isizathu esivakalayo ngokwenzileyo kwinkundla yamatyala. Idemokrasi yoluntu evulekileyo ithetha ukuba amagosa amapolisa kwezinye iidemokrasi zoluntu enza ngokufanayo phantsi kweemeko ezifanayo. Kufanele wonke umntu aphathwe ngendlela enesidima nentlonipho kungabikho mntu uza kucalulwa nokuba ungubani na. Khumbula ukuba umntu uthatyathwa njengomsulwa de kufunyaniswe ubungqina obupheleleyo bokuba unetyala kwinkundla kamatyala.
Ngokwakwicandelo 36 (a) ukuya ku(e) UmThetho-siseko wolwalamano uyasetyenziswa. Oku kuthetha ukuba naluphina ulwaphulo / nciphiso, umzekelo, lwelungelo lomntu lokuphila ubomi obubobakhe okanye inkululeko yokuhamba-hamba kufuneka lwalamane nohlobo nobungozi bomonakalo odalekileyo. Kufuneka ke ngoko kubekho ukulingana phakathi kwelungelo lomntu lokuphila ubomi obubobakhe okanye inkululeko yokuhamba-hamba nobungakanani bolwaphulo.
Umsebenzi 2.5
Imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 2.6
Iinjongo
Iinjongo zalo msebenzi kukwenza amagosa asebupoliseni ukuba acinge ngeendlela athi anciphise ngazo amalungelo abantu nekufanele bakucingele xa benciphisa lamalungelo.
Amanqaku omntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baxoxe ngale mibuzo ilandelayo bekumaqela: 5 imizuzu
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 2.5
Ngawaphi amalungelo abantu ababanjiweyo angancitshiswa?
Angancitshiswa njani lamalungelo?
Bacele ukuba bazibhale phantsi
Bacele ukuba bavavanye ukuba ukubamba (ukunciphisa) kuhambelana necandelo 36 lomGaqo-siseko
Fumana iimpendulo kwiqela ngalinye. Imizuzu 7
Qhuba ingxoxo ephangaleleyo uze ushwankathele. Imizuzu 3
Izinto ongazisebenzisa xa ushwankathela
Isilayidi: Intshayelelo 1
Icandelo 36 kumGaqo-siseko
Iimpendulo ezamkelekileyo
Incwadi yokusebenza yamalungelo oluntu kunye nobupolisa, iphepha 6
Amacandelo 10,12,14,21 kumGaqo-siseko
Isahluko 2 iphepha 13
UKUSETYENZISWA KWAMANDLA NGEXESHA KUBANJWA
Eyona nto ibalulekileyo emayikhunjulwe xa kubanjwa umrhanelwa kukuba kufanele kubekho ukulingana phakathi kokwenza umsebenzi kakuhle kwanokuhlonipha amalungelo omrhanelwa. Xa abarhanelwa bebanjwa, abakafunyaniswa benetyala yinkundla.
Ngexesha kubanjwa, amagosa asebupoliseni akavumelekanga ukuba asebenzise amandla ngelokuzama ukohlwaya umntu obanjiweyo. Ukuba akukho mandla adingekayo xa kubajwa umntu, akufanelekanga kusetyenziswe mandla konke-konke. Okokuba udinga ukusebenzisa amandla ukuze ukwazi ukumbamba umntu, sebenzisa awona mandla mancinane phantsi kwemeko leyo okuyo.
UmGaqo-siseko uqinisekisa amalungelo omntu wonke:
Kubomi
Ukuhlonipha nokukhusela isidima somntu
Inkululeko nokhuseleko lomntu, okuqukanisa ukuthinteleka nakwiziphi iintlobo zobugebenga ezivela kuwonke-wonke okanye nakuwuphina umntu, ungangcungcuthekiswa okanye wohlwaywe ngendlela ekhohlakeleyo, engenabuntu okanye eyehlisa isidima sakho;
Umntu ngobuqu bakhe, obuquka ilungelo lokungaphengululwa kwesiqu sakhe, ikhaya okanye izinto zakhe okanye kuthathwe izinto zakhe. Ukusetyenziswa kwamandla kungaphula okanye kunciphise elinye okanye amaninzi alamalungelo. Ngoko ukusetyenziswa kwamandla kufuneka ngawo onke amaxesha kube ngokwasemthethweni.
Izinto ekufanele uzicinge xa usebenzisa amandla ngelixa ubamba
Ungazibuza lemibuzo ilandelayo xa usebenzisa amandla ngelixa ubamba:
Ukusetyenziswa kwamandla bekulungile, bekufanelekile kwaye kubenesiphumo esisiso?
Kungavikeleka enkundleni yamatyala ukusetyenziswa kwamandla?
Ukusetyenziswa kwamandla kudale ukwenzakala okuncinane?
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Uwiso-mthetho oluphathelele nokusetyenziswa kwamandla:
Amacandelo 11,12 kunye no 36 kumGaqo-siseko
Amacandelo u-39 kunye no- 49 omThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho
Imiyalelo enxulumene nokusetyenziswa kwamandla xa kubanjwa:
Umyalelo wenkonzo owodwa: 31/1/5/3 wangomhla wango-1997-01-07
Kukwakho umgangatho wezizwe omalunga nokusetyenziswa kwamandla nezixhobo zokudubula , umzekelo:
Inqaku 3 lemithetho yezizwe ezimanyeneyo ecwangciselwe ukuziphatha kwamagosa anyanzelisa UmThetho
UmThetho-siseko wezizwe ezimanyeneyo ekusetyenzisweni kwamandla nezixhobo zokudubula
Isahluko 2 iphepha 14
Imithetho ngokusetyenziswa kwamandla ngexesha kubanjwa
Sebenzisa kuphela awona mandla mancinane
Sebenzisa kuphela amandla alingeneyo
Sebenzisa kuphela amandla afunekayo ukuzikhusela nokukhusela abo bakufutshane xa ubamba
Sebenzisa kuphela awona mandla mancinane
Kufuneka usebenzise kuphela amandla afunekayo ukoyisa isoyikiso, ukuxhathisa nokuhlaselwa. Okukona isoyikiso, ukuxhathisa okanye uhlaselo luba lukhulu, kokukhona ungasebenzisa amandla angezelelekileyo.
Sebenzisa kuphela amandla alingeneyo kuphela
Xa umntu exhathisa ukubanjwa ubungozi bolwaphulo-mthetho atyholwa ngabo bungadlala indima ebalulekileyo ekwenzeni isigqibo sokuba kusetyenziswe amandla aluhlobo luni na. Okokuba lityala nje elincinane, ungangazisebenzisi iintlobo ezithile zamandla.
IINDLELA ZOKUCACISA UMLINGANISELO WOKUSETYENZISWA KWAMANDLA
Okokuba umntu akaxhathisi xa ebanjwa akufanelekanga usebenzise amandla konke konke.
Ezindlela zilandelayo zicacisa UmThetho-siseko womlinganiselo kwaye zibonisa imigangatho yamandla eyahlukeneyo enokusetyenziswa ngexesha kubanjwa (awona mandla mancinane)
Ubukho begosa lasebupoliseni:
Ukuchongwa kwabasemagunyeni
Xa umntu ezichonga njengegosa lasebupoliseni (ngokubonakalayo nangokuthetha). Ukubeka isandla ngenjongo yokubamba / ukukhokela okanye ukuthuthuzela
Inkcazelo yomlomo, imiyalelo yomlomo okanye ukubanjwa
Xa igosa lasebupoliseni liyalela umntu ngomlomo ukuba makenze into. (umzekelo: Xa umrhanelwa ebaleka ze igosa lasebupoliseni limkhwaze ukuba makeme)
Umsebenzi 2.6
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 2.7
Iinjongo
Injongo yalo msebenzi kukuxoxa imigangatho eyahlukileyo yamandla angasetyenziswa xa kubanjwa
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baqhube ingxoxo ephangaleleyo ngemigangatho eyahlukeneyo enokusetyenziswa ngexesha kubanjwa, ukuqalela kwawona mandla mancinane anokusetyenziswa.
Shwankathela
Amanqaku
Xa igosa lasebupoliseni liyalela okanye lilawula umntu ngomlomo ukuba enze into. (Umzekelo: Xa umrhanelwa ebaleka kwaye igosa lasebupoliseni limkhwaza ukuba makeme.)
Isahluko 2 iphepha 15
Ukulawula ngesandla esingenanto:
Ukulawula ngesandla esithambileyo nesingenanto
Ubuchule obunelona thuba lincinane lokwenzakala.(Umzekelo: Xa igosa lasebupoliseni liyalela lichukumisa umntu egxalabeni lize limyalele ukuba ahambe naye)
Ukulawula ngesandla esilukhuni nesingenanto
Ubuchule obunokuba nobungozi. Usebenzisa ukucinezela, ukuthobela ubuhlungu, yiza nam, bhala phantsi kunye , ubuchule bobuqhetseba obuhlangeneyo
Ukubambeka kwemithambo yentamo (ukuba igosa lasebupoliseni liqeqeshiwe), okanye olunye unyawo/umlenze/isandla/ingalo ihlasele imithambo idale ukungasebenzi okwethutyana kwelungu nokuphazamiseka kwengqondo. Olunye uhlaselo lubangele ukuphazamiseka kokulawula lokuhamba-hamba.
Abenzeli bamachiza
CO/OC (isintywizisi) okanye igesi yepepile okokuba ivunywe lisebe ngokwenkqubo engqongqo nekhuselekileyo yamagosa aqeqeshiweyo kwaye isetyenziswa ngokulungelene nemigaqo esemthethweni elawula lamachiza
Iintonga zamapolisa/Izikhali
Njengokuba zivunywe lisebe, zisetyenziswa ngamagosa asebupoliseni aqeqeshwe ngobuchule obukumgangatho ongqongqo.
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 16
Amandla abulalayo/Izixhobo zokudubula okanye amacebo okusinda angaba neziphumo zokufa okanye ukwenzakala komzimba okukhulu (ukwenzakala okunobungozi)
Sebenzisa amandla afanelekileyo ukuzikhusela kwanokukhusela abo bakufutshane bangenatyala xa ubamba
Ngexesha lokubamba igosa lasebupoliseni kusenokufuneka ukuba lizikhusele ngendlela elibona ifanelekile (ukuzikhusela). Khumbula ukusebenzisa amandla afanelekileyo ukuzikhusela nokukhusela abo bakufutshane bangenatyala.
Emva kokusetyenziswa kwamandla inkundla ingaphonononga iimeko ezine, ezingezi:
Ukusetyenziswa kwamandla bekusisizathu esifanelekileyo phantsi kwezo meko?
Bekukho ukulingana phakathi kwesidingo sokusetyenziswa kwamandla kunye namandla asetyenzisiweyo?
Bekungakanani ukwenzakala komntu obanjiweyo?
Amandla asetyenziswe ngokunyanisekileyo okanye ngolunya, ngokungenamfuneko okanye ngokuzanelisa ngokuhlungisa omnye umntu?
AMAGOSA ASEBUPOLISENI ANGADUBULA UMRHANELWA XA KUTHENI NA?
Inqaku elibalulekileyo
Lo ngumcimbi oxabanisayo kakhulu. Icandelo 49 leCPA likwinkqubo yokubhalwa ngokutsha. Isiqulatho salempendulo sisenokuguquka.
UmGaqo-siseko (Icandelo 11) uthi wonke umntu unelungelo lokuphila. Ngoko igosa lasebupoliseni linokumdubula umntu phantsi kweemeko ezithile kuphela. Kubalulekile ukwazi ukuba UmThetho ukuvumela xa kutheni ukuba udubule umntu obalekayo xa ebanjwa.
Umsebenzi 2.7
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Iinjongo
Iinjongo zalo msebenzi kukuIndawo yokuqwalaselwa ukusetyenziswa kwezixhobo zokudubula ngexesha kubanjwa nokuxoxa ngoMthetho-Sisekelo wokusebenzisa awona mandla mancinane.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baxoxe ngalemibuzo ilandelayo:
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 2.7
Igosa lasebupoliseni lingamdubula xa kutheni umrhanelwa obalekayo?
Amandla angasetyenziswa ukuphengulula umntu obanjiweyo?
Qhuba ingxoxo ephangaleleyo
Shwankathela
Izinto ongazisebenzisa ngexesha ushwankathela
Incwadi yomsebenzi yamalungelo oluntu kunye nobupolisa, iphepha 32
Isilayidi: Ukubamba inombolo 7.
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 17
UmThetho-siseko wokusetyenziswa kwamandla xa kubanjwa (icandelo 49 leCPA) usekhona. Le mithetho-siseko incitshiswa yinkqubo yamapolisa othi wengezelele kwi- CPA. Le nkqubo isahleli njengoko ibinjalo kwaye inamatheliswe apha njengesihlomelo A.
UmThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho kunye nomthetho weSAPS usinceda ukuba siqonde iindlela amapolisa angathi anciphise ngayo ilungelo lomntu lenkululeko kwanelokhuseleko. Le mithetho ikuxelela ukuba loluphina uhlobo lwamandla ongalusebenzisa xa ubamba.
Khumbula, oku kungaguquka
Umrhanelwa obalekayo angadutyulwa ukuba ezimfuneko zizalisekisiwe:
Khumbula, ukuba akukho sidingo sokuba usebenzise isixhobo sokudubula musa ukusisebenzisa
Umrhanelwa utyholwa ngokuba wenze ityala elikhulu elikuluhlu lenkqubo yamapolisa. Qinisekisa ukuba unayo ikopi yenkqubo kwaye uyifunde ngentloko nangocoselelo.
Igosa lasebupoliseni lizama ukubamba umntu kuba etyholwa ngolwaphulo- mthetho
Umrhanelwa uyazi ukuba igosa lasebupoliseni lizama ukumbamba ngolwaphulo-UmThetho
Ayikho enye indlela yokubamba umrhanelwa
Igosa lasebupoliseni limlumkisile umrhanelwa ukuba uyakudutyulwa ukuba akemi, umrhanelwa akasimameli isilumkiso.
Ubomi babanye abantu abusayi kubasengozini xa kudutyulwa.
Ukuba umrhanelwa akemi, kufanele kuqala udubule isithonga sokumlumkisa, ukwenza oku xa kungazokwenzakalisa omnye umntu. Ukuba umrhanelwa akemi, ungadubula. Kufuneka uzame ukudubula endaweni ethile emzimbeni, njengasemlenzeni, apho imbumbulu ingenakumbulala umrhanelwa.
Imfuneko yamandla amancinane ibonelelwe kwicandelo 13 (b) lomThetho wenkonzo yamapolisa ochazayo ukuba amandla angasetyenziswa lilungu kuphela ?
Xa lisenza umsebenzi wasebuRhulumenteni
Ilungu livumelekile ngokomthetho ukuba lisebenzise amandla
Ilungu lingasebenzisa amandla alingeneyo kulo meko.
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 18
UKUSETYENZISWA KWAMANDLA UKUPHENGULULA UMNTU OBANJIWEYO
Ngokomthetho jikelele, uphengululo kufanele lwenziwe ngokwelungelo lokuphengulula (icandelo 21 leCPA) ngaphandle kokuba UmThetho ugunyazisa uphengululo ngaphandle kwelungelo lokuphengulula.
Ngokwakwicandelo 23 (a) leCPA, ilungu lingamphengulula umntu elimbambileyo lithimbe nayiphina into ekhankanyiweyo kwicandelo 20 le CPA ethi ifumaneke ikuye okanye eyigcinile okanye iphantsi kolawulo lomntu obanjiweyo.
Kufuneka yazisiwe into yokuba noxa icandelo 23 (a) leCPA lingagunyazisi ukusetyenziswa kwamandla xa kuqhutywa uphengululo, xa ifundwa necandelo 27 le- CPA kufuneka ichazwe ukuba iquka nokusetyenziswa kwamandla ukuba ukusetyenziswa kwamandla alingeneyo kuyafuneka ukuze kuqhutywe uphengululo.
Ukuba umntu obanjiweyo uyazinikezela ukuba aphengululwe, kungangabikho mfuneko yokuba kusetyenziswe amandla konke konke.
Ukuba umntu obanjiweyo uyaxhathisa xa kuzanywa ukuba aphengululwe, amandla alingene ukoyisa okokuxhathisa kuyakufuneka ukuba asetyenziswe. Ngenxa yoku ezinye iindlela zokumnqanda zingasetyenziswa njengamahanibhoyi.
Okubaluleke gqitha
Ukuphengululwa kweendawo ezinqabileyo zomzimba (undonci kunye nendlela eya esizalweni) zomntu obanjiweyo, zidla ngokufuna iqondo elithile lamandla kwaye oku kufanele ukwenziwa ngugqirha okanye umongikazi obhalisiweyo ezincwadini zabongikazi, oku kwenziwa xa kukholelwa ukuba into ekuthethwe ngayo kwicandelo 21 ifihlwe apho
Amanqaku.
Isahluko 2 iphepha 19
IVIDIYO NGOKUBAMBA
Ividiyo yemizuzu elishumi ephathelele ekubambeni iyafumaneka.
ISISHWANKATHELO / IMIBUZO
Ziziphi iindlela zokuqinisekisa ubukho bommangalelwa enkundleni?
Ngawaphi amalungelo omntu obanjiweyo?
Yiyiphi imithetho yokusentyenziswa kwamandla ngexesha kubanjwa, kwaye ithetha ukuthini?
Umntu obanjiweyo ufanele ukwaziswa ngamalungelo akhe ?ngokukhawuleza?. Kuthetha ukuthini oku?
Ilungelo lokuthi cwaka lithetha ukuthini?
Ufanele ukuphathwa njani umntu obanjiweyo, ngoba?
IZILAYIDI
Ukubamba No. 1: Icandelo 10: Isidima soluntu
Ukubamba No. 2: Icandelo 12: Inkululeko nokhuseleko lomntu
Ukubamba No.3: Amalungelo oluntu omntu obanjiweyo
Ukubamba No.4: Imithetho ngokusetyenziswa kwamandla ngexesha kubanjwa
Ukubamba No.5: Ezinto ezifanele ukuqwalaselwa xa kusetyenziswa amandla ngexesha kubanjwa
Ukubamba No.7: Umrhanelwa obalekayo angadutyulwa kuphela ukuba ezi zinto zintandathu ziqwalaselwe
Umsebenzi 2.2
Umsebenzi 2.3
Umsebenzi 2.4
Umsebenzi 2.5
Umsebenzi 2.6
Umsebenzi 2.7
Umsebenzi 2.8
Imizuzu
Bonisa ividiyo emalunga nokubamba
Umsebenzi 2.9
Imizuzu
Amanqaku omntu onikeza isifundo
Emva kwevidiyo, nikeza ixesha lengxoxo nesishwankathelo
Imibuzo ingakhokelela kwizinto ezingakhange zixoxwe
Jongisisa ezona njongo zibalulekileyo zixoxwe kusetyenziswa imibuzo neempendulo. Qinisekisa ukuba zonke iinjongo zifinyelelwe
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 20
UXWEBHU LWESIBHENGEZO ESIMALUNGA NAMALUNGELO OMNTU OBANJIWEYO
Kukho uxwebhu lwesibhengezo olufumanekayo malunga namalungelo omntu obanjiweyo.
Olu xwebhu kufanele luxhonywe eludongeni phambi kokuba iseshini iqale.
AMAXWEBHU NEKUCETYISWA UKUBA AFUNDWE
UmSebenzi wobuPolisa kunye namaLungelo oluNtu: Izahluko 14 kunye nele-15 Amagqabantshitshi ngomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho: Icandelo 5
Amanqaku
Isahluko 2 iphepha 21
ISIDIMA SOLUNTU
Icandelo 10 lomGaqo-siseko
Isidima Soluntu
Wonke umntu unesidima semvelo kwanelungelo lokukhuselwa nokuhlonitshwa kwaso
Isahluko 2 iphepha 22
INKULULEKO NOKHUSELEKO LOMNTU
Icandelo 12 LomGaqo-Siseko: Inkululeko nokhuseleko lomntu
Wonke umntu unelungelo lenkululeko nokhuseleko okuquka nelungelo-
a lokungahluthwa inkululeko ngogonyamelo okanye ngaphandle kwesizathu;
b ukungabanjwa ngaphandle kokubekwa ityala;
c ukukhululeka nakwiziphi iintlobo zobundlobongela ezisuka kubantu bangaphandle okanye bangaphakathi;
d ukungathuthunjiswa nangaluphina uhlobo;kwa e nokungaphathwa okanye ukungohlwaywa ngendlela ekhohlakeleyo, engenabuntu nethoba isidima.
Isahluko 2 iphepha 23
AMALUNGELO OLUNTU ABANTU ABABANJIWEYO
Ukuba baziswe ngezizathu zokubanjwa
Ukuba baziswe ngawo onke amalungelo asemthethweni
Ukuba banganyanzelwa ukwenza ulwamkelo okanye ukuvuma bengafuni
Ukwenza isicelo sebheyile
Ukuziswa ngaphambi kwenkundla ngokukhawuleza kodwa kungadlulanga iiyure ezingamashumi amane anesibhozo (48 hours)
Ilungelo lokuthetha negqwetha
Ukuphathwa ngesidima nentlonipho
Isahluko 2 iphepha 24
IMITHETHO YOKUSETYENZISWA KWAMANDLA NGEXESHA KUBANJWA
Sebenzisa awona mandla mancinane kuphela
Sebenzisa amandla alingeneyo
Sebenzisa amandla afunekayo ukuze ubambe kuphela
Isahluko 2 iphepha 25
IZINTO EKUFANELE UZICINGE XA USEBENZISA AMANDLA NGEXESHA UBAMBA
Ingaba ukusetyenziswa kwamandla kwakulungile, kufanelekile kwaye kwasebenza?
Ingaba ukusetyenziswa kwamandla kungavikeleleka enkundleni yamatyala?
Ingaba ukusetyenziswa kwamandla kwadala ukwenzakala okuncinane?
Isahluko 2 iphepha 26
Ingaba iindlela ezingenabundlobongela zizanyiwe kuqala?
Ingaba UmThetho-siseko wokulingeneyo nemfuneko ujongiwe?
Ingaba igosa lasebupoliseni lizamile ukuzinqanda ekusebenziseni isixhobo sokudubula?
Ukusetyenziswa kwesixhobo sokudubula komnye umntu ngumlinganiselo ogqithisileyo: Ingaba wasetyenziswa njengecebo lokugqibela?
Isahluko 2 iphepha 27
UMRHANELWA OBALEKAYO ANGADUTYULWA KUPHELA XA EZIZINTO ZINTANDATHU ZIJONGIWE:
Khumbula: ukuba akukho sidingo sokuba usebenzise isixhobo sokudubula, musa ukusisebenzisa.
Umrhanelwa utyholwa ngelokuba wenze ityala lolwaphulo-mthetho olukhulu olukuluhlu lwenkqubo yomthetho wamapolisa. Qinisekisa okokuba unayo ikopi yomthetho kwaye uyifunde ngentloko nangocoselelo.
Igosa lasebupoliseni lizama ukubamba umntu kuba etyholwa ngolwaphulo- mthetho.
Umrhanelwa uyazi ukuba igosa lasebupoliseni lizama ukumbamba ngokwaphula UmThetho.
Ayikho enye indlela yokubamba umrhanelwa. Igosa lasebupoliseni limlumkisile umrhanelwa ukuba uyakudutyulwa ukuba akemi, umrhanelwa akasimameli isilumkiso.
Ubomi babanye abantu abusayi kubasengozini xa kudutyulwa.
Ukuba umrhanelwa akemi, kufanele kuqala udubule isithonga sokumlumkisa, ukwenza oku xa kungazokwenzakalisa omnye umntu.
Ukuba umrhanelwa akemi, ungadubula. Kufuneka uzame ukudubula endaweni ethile emzimbeni, njengasemlenzeni, apho imbumbulu ingenakumbulala umrhanelwa.
Isahluko 2 iphepha 28
UMSEBENZI 2.2
Yintoni injongo yokubamba?
Ziziphi ezinye iindlela ngaphandle kokubamba ezinokuqinisekisa ubukho enkundleni?
Isilayidi: Umsebenzi 2.2
Isahluko 2 iphepha 29
UMSEBENZI 2.3
Yiyiphi indlela elungileyo yokubamba umntu?
Ngawaphi amalungelo neemfanelo ekufanele umntu obanjiweyo azenze?
Ziziphi iimfanelo ekufanele igosa lasebupoliseni lizenze ngexesha libamba umntu?
Zintoni ekufanele igosa lasebupoliseni lazise umntu obanjiweyo ngazo xa limbamba?
Isilayidi: Umsebenzi 2.3
Isahluko 2.iphepha 30
UMSEBENZI 2.4
Umntu obanjiweyo angasenza phi, nini isicelo sebheyile?
Isilayidi: Umsebenzi 2.4
Isahluko 2.iphepha 31
UMSEBENZI 2.5
Ngawaphi amalungelo abantu ababanjiweyo angancitshiswa?
Angancitshiswa njani lamalungelo?
Isilayidi: Umsebenzi 2.5
Isahluko 2 iphepha 32
UMSEBENZI 2.6
Qhuba ingxoxo ngemigangatho eyahlukeneyo yokusetyenziswa kwamandla xa kubanjwa, uqale ngowona mncinane onokusetyenziswa.
Isilayidi: Umsebenzi 2.6
Isahluko 2 iphepha 33
UMSEBENZI 2.7
Igosa lasebupoliseni lingamdubula xa kutheni umrhanelwa obalekayo?
Angasetyenziswa amandla ukuphengulula umntu obanjiweyo?
Isilayidi: Umsebenzi 2.7
ISAHLUKO 5
UKUPHENGULULA KUNYE NOKUTHIMBA
Isahluko 5 iphepha 1
ISIQULATHO
UKUPHENGULULA NOKUTHIMBA
Uyilo lwesifundo
Iinjongo
Intshayelelo
Yiyiphi imithetho ephathelele kuphengululo nokuthimba?
Igatya elinciphisayo kunye nokuphengulula nokuthimba
Ukuphengulula unelungelo:
Imiphumela yophengululo olungekho mthethweni okanye uphengululo oludlula amagunya aqulathwe lilungelo
Uphengululo ngaphandle kwelungelo:
Amanqaku ngokuziphatha kwamagosa asebupoliseni ngexesha lophengululo nokuthimba
Ukusetyenziswa kwamandla ngexesha lophengululo nokuthimba
Ukusetyenziswa kwamandla ukungena kwisakhiwo nomhlaba waso
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula umntu
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula isakhiwo nomhlaba waso ukwenela ukuthimba izinto
Ividiyo engophengululo nokuthimba
Isishwankathelo / Imibuzo
Izilayidi
Amaxwebhu anemvelaphi yolwazi kunye nezinye ekucetyiswa ukuba zifundwe
UKUPHENGULULA NOKUTHIMBA
Isiqulatho Izinto zokwenza Ixesha
Iinjongo Umsebenzi 5.1: Funda iinjongo 2
Intshayelelo Umsebenzi 5.2: Amaqela aququzelayo, 20
ingxoxo
Yiyiphi imithetho Umsebenzi 5.3 7
Igatya elinciphisayo nophengululo nokuthimba
Ukuphengulula ngelungelo:
Imiphumela yophengululo Umsebenzi 5.4: UmThetho 6
olungekho mthethweni noludlula wetyala amagunya elungelo
Ukuphengulula ngaphandle Umsebenzi5.5: Imibuzo 2
kwelungelo: Icandelo 22 leCPA neempendulo, UmThetho wetyala, ingxoxo
Amanqaku jikelele ngokuziphatha Umsebenzi 5.6 :Imibuzo 2
kwamapolisa ngexesha neempendulo, ingxoxo lokuphengulula nokuthimba
Ukusetyenziswa Umsebenzi 5.7: Ingxoxo jikelele 7
kwamandla ngexesha lophengululo nokuthimba
Ukusetyenziswa kwamandla ukungena kwisakhiwo nomhlaba waso
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula umntu
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula isakhiwo nomhlaba waso ngeenjongo zokuthimba izinto
Ividiyo ngokuphengulula nokuthimba Umsebenzi 5.8: Ividiyo 10
nokuphengulula nokuthimba
Isishwankathelo / Imibuzo Umsebenzi 5.9:Imibuzo, 4
ingxoxo
Isahluko 5 iphepha 3
IINJONGO
Emveni kokugqiba esi sahluko abafundi bayakukwazi ukuqonda nokuhlonipha ?
Amalungelo omntu ophengululwayo
Amalungelo omntu ekuphengululwa isakhiwo sakhe kwanomhlaba waso
Amalungelo omntu othinjelwa isakhiwo nomhlaba waso ngeenjongo zokuphanda ,ngokomGaqo-Siseko: nangoku
Ukwaphulwa kwala malungelo okunesizathu, kusetyenziswa imithetho-sisekelo nemigaqo ekuyakwabelwana ngayo kule seshini ngokomthetho oyilwayo wamalungelo; kunye
Nemiphumela yophengululo olungekho mthethweni
INTSHAYELELO
Uphengululo nokuthimba lulwaphulo olukhulu lwamalungelo omntu. UmGaqo-Siseko uqinisekisa amalungelo omntu wonke angasese icandelo 14 lomGaqo-siseko nelungelo lokukhululeka nokhuseleko lomntu icandelo 12 lomGaqo-siseko. Lamalungelo athetha ukuba umBuso amapolisa awunakho ukuphengulula ikhaya lomntu, ipropati okanye umzimba kwaye awunakuthimba izinto umntu anazo,uvule iposi yakho okanye umamele ifowuni yakho ngasese ngokufaka olunye ucingo kolwakho lingekho igunya elisemthethweni lokwenza oko. Kubalulekile ukwazi okokuba akukho nalinye kula magunya elingathandabuzekiyo kuba asenokuncitshiswa. Ukuba kukho isizathu sokurhanela ukuba umntu wophule UmThetho okanye kukho isizathu sokukholelwa ukuba umntu usebenzise into ethile ukwaphula UmThetho okanye angangqina ukuba kwenziwe ulwaphulo-mthetho okanye izakusetyenziswa ekwaphuleni UmThetho, umGaqo-siseko icandelo 36 lomGaqo-siseko ubalula ilungelo lomntu langasese kwaye inkululeko nokhuseleko lunganciphiseka ngokomthetho wePalamente, umzekelo UmThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ka-1977, UmThetho 57 ka-1977 ugunyazisa olo lawulo. Oku kungenziwa, umzekelo, xa umntu ephengululwa, xa indlu yomntu iphengululwa okanye xa into yomntu ithinjwa ngokwasemthethweni.
Umsebenzi 5.1
imizuzu
Umhlathi 5.1
Iinjongo
Imbangi yomsebenzi kukunikeza iinjongo zeseshini.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Fundela abafundi iinjongo
Babuze ukuba bayaziqonda na iinjongo
Cacisa ukuba kukho imfuneko
Isahluko 5 iphepha 4
Khumbula okokuba igosa lasebupoliseni lingaqhuba uphengululo lithimbe izinto kuphela xa ligunyaziswe ngumThetho ukuba lenze njalo. Kunyanzelekile ke ukuba igosa lasebupoliseni liwasebenzise lamagunya phakathi kwemida elungiselelweyo ngumThetho kwaye liqinisekise ukuba amalungelo omntu awophulwanga. Ukuba igosa lasebupoliseni lenza umsebenzi walo ngokwasemthethweni, olu lwaphulo lwamalungelo oluntu luyakubasemthethweni.
Ukuphengulula nokuthimba kunganciphisa lamalungelo oluntu alandelayo, phakathi kwamanye:
Ilungelo lesidima soluntu (icandelo 10 kumGaqo-siseko)
Imizekelo: Uphengululo lwemizimba namalungu omzimba anqabileyo
Ilungelo lenkululeko nokhuseleko lomntu (icandelo 12 kumGaqo-siseko)
Ilungelo lomntu langasese (privacy) (icandelo 14 kumGaqo-siseko)
Imizekelo:Uthungelwano: uphengululo lwemizimba namalungu omzimba anqabileyo
Ngako oko, kufuneka uqinisekise ukuba wenza ngokwasethethweni onguwo, umzekelo UmThetho wasePalamente nomGaqo-siseko
Khumbula:
Umntu unamalungelo aqinisekisiweyo kumGaqo-siseko, nokuba izinto zakhe ziphengululwe kwaza kwathijwa into. Kubalulekile okokuba isenzo segosa lasebupoliseni sihlale ngaphakathi kwemida yomthetho. Ukuba amalungelo omntu ancitshisiwe luphengululo nokuthimba, oko kunciphisa kufuneka kube kuncinane.
Umsebenzi 5.2
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Iinjongo
Iinjongo zalo msebenzi kukwenza abafundi bacinge ngemiphumela enokuthi uphengululo nokuthimba kube nayo kumalungelo omntu.
Intshayelelo: 2 imizuzu
Amaqela: 5 imizuzu
Ingxelo: 10 imizuzu
Ingxoxo: 3 imizuzu
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi baxoxe ngoku kulandelayo bekumaqela
Sebenzisa Isilayidi: Umsebenzi 5.2
Dwelisa imizekelo yamalungelo anokuthi ancitshiswe ngenxa yophengululo nokuthimba
Bacele bajonge kwigatya lokunciphisa kwiphepha 6 leencwadi zokusebenza bavavanye ukuba uphengululo kunye nokuthimba kungabonwa njengolwaphulo olunesizathu esisiso na kumalungelo omntu.
Cela abafundi ukuba banikeze ngemizekelo yemithetho (UmThetho osetyenziswa ngokubanzi) olawula ukuphengulula nokuthimba.
Fumana iimpendulo. Cela umthathi-nxaxheba omnye ukuba ngokuzithandela abhale amalungelo angathi ancitshiswe kwitshati okanye kwibhodi ngeli lixa iqela linikeza ingxelo.
Qhuba ingxoxo ngokusetyenziswa kwegatya lokunciphisa
Phetha ngengxoxo ebanzi
Izinto ezinokusetyenziswa ngexesha kushwankathelwa
Icandelo 36 kwincwadi yokusebenzela, iphepha 6
Incwadi yokusebenzela, iphepha 20
Icandelo36 kwisahluko 2 somGaqo-siseko
Isahluko 5 iphepha 5
IGATYA ELINCIPHISAYO KUNYE NOPHENGULULO NOKUTHIMBA
Ukuba nawaphina amalungelo aqulathwe kUmThetho oyilwayo wamalungelo ancitshisiwe, umzekelo ngenxa yophengululo nokuthimba, ukuncipha kufanele kuvavanywe ngokweemfuneko ezikwigatya elincitshisiweyo
Uphengululo nokuthimba kwakunye nokusetyenziswa kwecandelo 36 lomGaqo-siseko ingachazwa ngoluhlobo lulandelayo:
Ukuncipha kufuneka kuqala kuqulathwe kUmThetho osetyenziswa ngokubanzi. Oku kuthetha ukuba kufanele kubekho UmThetho omisiweyo (oku kuquka UmThetho wasePalamente, ummiselo, imithetho yedolophu) okanye UmThetho ongabhalwanga. Kuphengululo nokuthimba UmThetho osetyenziswa ngokubanzi iyakuba ngumThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho,1977, UmThetho weziXhobo neeBhombu, ka-1969 (UmThetho Nombolo 75 ka-1969) okanye UmThetho weziYobisi noRhwebo lweziYobisi, ka-1992 (UmThetho Nombolo 140 ka-1992), icandelo 13 lomThetho weNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, ka-1995 (UmThetho Nombolo 68 ka-1995), neminye.
Amalungelo angancitshiswa kangangokuba uncitshiso lufanelekile. Oku kuthethe ukuba ukuncitshiswa kufuneka kufaneleke phantsi kweemeko ezo uphengululo luyakube luqhubeka phantsi kwazo. Ukuba kukho indlela engathinteli kakhulu kodwa inokuba nemiphumela efanayo, igosa lasebupoliseni kufanele lisebenzise loo ndlela. Imiphumela enokuthi ifunyanwe iyakunikeza isizathu sophengululo. Ngoko unciphiso luyakuba lolufanelekileyo. Amagosa asebupoliseni akufanelekanga ukuba anciphise amalungelo omntu ngokungafunekiyo.
Uncitshiso kufanele kube nesizathu kuluntu lwedemokrasi noluvulekileyo kusekelwe kwisidima soluntu, ukulingana nenkululeko. Oku kuthetha ukuba kufanele ukwazi ukunikeza izizathu zezenzo zakho enkundleni yamatyala.
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 6
Uluntu lwedemokrasi kwanoluvulekileyo luthetha ukuba amagosa asebupoliseni akolunye uluntu lwedemokrasi kufanele enze ngokufanayo kiimeko ezifanayo. Kufanele ngalo lonke ixesha uphathe wonke umntu ngendlela ehloniphekileyo nenesidima nangendlela enokuthi ilindeleke nakwamanye amagosa asebupoliseni. Akufanelanga ukuba ukhethe mntu ngokungalunganga. Khumbula ukuba umntu uthathwa njengomsulwa de afunyaniswe enetyala enkundleni yamatyala.
Ngokwakwicandelo 36 ukuya ku(e) UmThetho-siseko womlinganiselo usoloko usebenza. Oku kuthetha ukuba naluphina ulwaphulo lwelungelo lomntu langasese kufuneka lulinganiselwe kubunjani nobungozi bomonakalo odalwe kukuncitshiswa. Kufanele ngoko kubekho ukulingana phakathi kwelungelo lomntu langasese nobungakanani bolwaphulo.Amalungelo kufanele ancitshiswe kancinane. Injongo kufanele inikeze isizathu esisiso sokuphengulula(ulwaphulo).
YIYIPHI IMITHETHO ELAWULA UPHENGULULO NOKUTHIMBA
UmThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho, 1977 (UmThetho Nombolo 57 ka 1977)
Uwiso-mthetho olulolunye luquka UmThetho weziXhobo neeBhombu,1969 (UmThetho Nombolo 75 ka 1969), UmThetho weziYobisi noRhwebo lweziYobisi,1992 (UmThetho Nombolo 140 ka 1992), UmThetho wokuLawula abaseMzini, 1991 (UmThetho Nombolo 96 ka 1991), UmThetho woBiwo-Mfuyo, 1959 (UmThetho Nombolo 57 ka 1959) kunye necandelo 13 lomThetho weNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, 1995 (UmThetho Nombolo 68 ka 1995).
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 7
Ilungelo langasese lelona lungelo lomntu elisisiseko. Ukhuseleko kulwaphulo lwelungelo langasese lomntu olungenasizathu okanye olungafanelekanga kubalulekile ngoko. Ukukhusela ilungelo lomntu nokuqinisekisa ukuba igosa lasebupoliseni lisebenza ngokusemthethweni kunyanzelekile ukufumana isiqinisekiso phambi kokuba kuqhutywe uphengululo nokuthimba Icandelo 21 leCPA linikeza ukhuseleko ngokufuna ukuba into ?ithinjwe kuphela xa kukho isiqinisekiso sokuphengulula?. Esi siqinisekiso sinikezwa kuphela ligosa lasenkundleni, kutsho ukuthi, umantyi okanye igosa lobulungisa noxolo (iquka negosa eligunyazisiweyo lamapolisa). Igosa lasenkundleni liyakujonga konke oko kuphambi kwalo lize lenze isigqibo sokuba kukho isizathu sophengululo kusini na, kuze ke kukhutshwe isiqinisekiso sophengululo ligosa elenza oko. Ukufumana isiqinisekiso sokuphengulula kukhusela ulwaphulo olungenasizathu okanye olungafanelekanga lwamalungelo angasese, njengokuba inkcazelo yokuqhutywa kophengululo iyakuphicothwa ngokukodwa.
Isiqinisekiso sokuphengulula kufuneka sifumaneke kwigosa lenkundla (umantyi okanye ijaji). Amagosa agunyazisiweyo nawo anawo amalungelo okukhupha isiqinisekiso, kodwa akufanelekanga ukuba athabathe inxaxheba kuphando olunokuthi luqhutywe malunga nesiqinisekiso eso sifunekayo. Eli gosa kufanele lizimele kwaye lingathathi cala ukuze lenze isigqibo sokuba likhuphe isiqinisekiso sokuphengulula kusini na ngokobungqina obuphambi kwalo. Amagosa agunyazisiweyo anelungelo lokukhupha isiqinisekiso kwaye amagosa asebupoliseni akafanelanga kuthingaza ukusebenzisa lendlela ukufumana isiqinisekiso, ingakumbi ukuba akukho mantyi ufumanekayo. Isiqinisekiso esifunyenwe kumantyi kunye nesegosa eligunyazisiweyo ziyalingana ngokomthetho. Kubhetele ukuphengulula ngesiqinisekiso esikhutshwe ligosa eligunyazisiweyo kunokuphengulula ngaphandle kwesiqinisekiso.
Umsebenzi 5.3
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 5.5
Iinjongo
Qhuba ingxoxo ngale mibuzo ilandelayo.
Sebenzisa Isilayidi: Umsebenzi 5.3
Ungasifumana phi isiqinisekiso?
Ziziphi izinto ezifanele ukubakhona kwisicelo sesiqinisekiso?
Uphengululo kufanele luqhutywe nini?
Ufanele kukunikeza ikopi yesiqinisekiso sophengululo kumnini ndawo okanye kumhlali?
Shwankathela
Izinto ongazisebenzisa ngexesha ushwankathela
Sebenzisa Isilayidi: Ukuphengulula Nombolo 1
Sebenzisa Isilayidi: Ukuphengulula Nombolo 2
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 8
Isicelo sesiqinisekiso kufuneka siqulathe inkcazo eyenziwe phantsi kwesifungo ebonakaliso izizathu ezivakalayo ezibonakalisa ukuba-
Ulwaphulo-mthetho lwenziwe okanye beluzakwenziwa
Izinto ezithile zinxulumene nolwaphulo-mthetho okanye zingaba bubungqina bolwaphulo- mthetho; icandelo 20 le CPA; kwaye
Ezo zinto zigcinwe ngumntu okanye kwisakhiwo esithile
Isiqinisekiso sigunyazisa ukuphengululwa komntu okanye isakhiwo esithile kukhangelwa izinto ezithile.
Isiqinisekiso siyasixela esona sakhiwo esithile ekufuneka siphengululwe
Isiqinisekiso siyamxela oyena mntu ekufuneka aphengululwe (oku kungadibanisa nawuphina umntu ofunyenwe kwisakhiwo)
Isiqinisekiso kufuneka siqhutywe emini ngaphandle kokuba kugunyaziswe ngolunye uhlobo, emva kokuba ilungu libeke isizathu esivakalayo sokuba kutheni kufuneka siqhutywe ebusuku
Isiqinisekiso siyakuhlala sihleli de senziwe okanye sirhoxiswe ngumntu obesikhuphile okanye umntu onegunya elifanayo
Emva kokuba uphengululo lwenziwe, ikopi yesiqinisekiso kufuneka inikezwe umntu lowo othe amalungelo akhe achaphazeleka. Lo mntu uyakuba ngumnini ndawo okanye lowo uhlala kweso sakhiwo okanye lowo othe waphengululwa.
Isiqinisekiso kufuneka siqhutywe ngendlela leyo ekubhalwe ukuba masiqhutywe ngayo
Uphengululo kufuneka, ngokomthetho, luqhutywe umnini ndawo okanye lowo uhlala kweso sakhiwo ekhona
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 9
IZIPHUMO ZOPHENGULULO OLUNGEKHO MTHETHWENI
Indlela endilisekileyo abasemagunyeni abaya kuIndawo yokuqwalaselwa ngayo ulwaphulo olungekho mthethweni lwamalungelo omntu angasese ikwacaciswa kwizibonelelo kwicandelo 28 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho. Eli candelo libonakalisa ukuba igosa lasebupoliseni elingasebenzi ngokwegunya lesiqinisekiso sokuphengulula, okanye eliphengulula okanye lithimbe lingagunyaziswanga okokuba likwenze oko, liyakufunyaniswa linetyala lolwaphulo-mthetho. Ixhoba lesisenzo singekho mthethweni nalo linelungelo lokumangalela ipolisa.
Icandelo 28 aliqukanisi izimangalo ekunokumangalelwa ngazo ilungu eliqhube uphengululo kunye nokuthimba okungekho mthethweni. Kuquka ulwaphulo-mthetho lomthetho ongabhalwanga, umzekelo, ukwenzakalisa, uhlaselo, ukonakalisa ipropati ngolunya kwanobusela.
Esinye isithintelo yinto yokuba icandelo 35 lomGaqo-siseko lichaza ukuba ubungqina obufunyenwe ngokwaphula ilungelo elizinzisiweyo kufuneka likhutshelwe ngaphandle kwetyala, ukuba ulwamkelo loko luyakwenza ukuba ityala libenomkhethe okanye lonakalise ulawulo lobulungisa. Oku kuthetha ukuba ubungqina obunjalo abusayi kwamkeleka enkundleni. Isiphumo soku ingaba kukukhululwa kommangalelwa.
UKUPHENGULULA NGAPHANDLE KWESIQINISEKISO: ICANDELO 22 LECPA
UmThetho kufanele ibe kukuphengulula ngesiqinisekiso. Njengokuba ukuphengulula nokuthimba kuqulathe ulwaphulo olunzima lwelungelo lomntu langasese, umthetho wokuba isiqinisekiso siyafuneka ukunikeza ukhuseleko olubalulekileyo nolusemthethweni.
Umsebenzi 5.4
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 5.6
Iinjongo
Injongo yalo msebenzi kukuxoxa ngeziphumo zokuphengulula okungekho mthethweni okanye ukuphengulula okudlula amagunya esiqinisekiso.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi baphendule lemibuzo ilandelayo:
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 5.4
Siyakuba yintoni isiphumo sophengululo olungekho mthethweni?
Ingaba inkundla iyakubamkela ubungqina obufumaneke kuphengululo olungekho mthethweni?
Fundela abafundi lomzekelo.
Umthetho wetyala
Kwityala lika S ephikisana noMayekiso no-Andere ngo-1996 ALL SA 121 (c) igosa eliphandayo langena kwindawo ehlala ummangalelwa wokuqala ngaphandle kwesiqinisekiso sokuphengulula lathimba izinto ezithile, kuqukanisa nezo eza zikwisingxobo esasisesommangalelwa wesithathu. Ummangalelwa wokuqala wavuma ukuba kuphengululwe indawo ahlala kuyo, kodwa kwakungekho bungqina bokuba ummangalelwa wesithathu wavuma ukuba isingxobo sakhe siphegululwe. Inkundla yagqiba kwelokuba izenzo zegosa eliphandayo kukwaphula kwangabom kwelungelo langasese lommangalelwa wesithathu. Inkundla yabuya yafumanisa ukuba akukho bungqina budibanisa izinto ezifunyenwe kwisingxobo sommangalelwa wesithathu kunye nolulwaphulo-mthetho nokuba injongo yegosa eliphandayo xa belithimba ezi zinto ibingenakuba kukuthintela ukutshatyalaliswa kobungqina.
Isahluko 5 iphepha 10
Ifuna into yokuba inkcazo ekhoyo ijongisiswe ngumntu ozimeleyo nothembakeleyo ekufuneka enze isigqibo sokuba ukukholwa kwelungu, ukuba ukuphengulula nokuthimba kunesizathu kwaye kulungile. Olu khuseleko, luyaphetshwa xa uphengululo lwenziwe ngaphandle kwesiqinisekiso kuze kunikeze isizathu sophengululo kwaye kungakwazeki ukufunyanwa kwesiqinisekiso sokuphengulula. Ngamanye amaxesha, kuye kungakwazeki ukuba makufunyanwe isiqinisekiso sokuphengulula, umzekelo, xa imeko ifuna isenzo esikhawulezileyo ukuqinisekisa ukuba ubungqina abusayi kutshatyalaliswa. Isibonelelo senziwe, umzekelo, icandelo 22 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ukuphengulula nokuthimba ngaphandle kwesiqinisekiso.
Eminye imizekelo apho ilungu lingaqhuba khona uphengululo ngaphandle kwesiqinisekiso
Xa kubanjwa
Amagosa asebupoliseni kufanele amphengulule umntu xa embamba. Oku kwenzeka ngaphandle kwesiqinisekiso kwaye kusemthethweni. Icandelo 23 leCPA libonelela ngokuphengululwa komntu obanjiweyo kunye nesakhiwo ukuba umntu ubanjwe phantsi kweemeko ezithile. Isizathu soku kukukhusela imeko, ukukhusela umntu obanjiweyo ukuze athinteleke ekuzenzakaliseni, ukuthintela imeko yokuba ipolisa okanye nawuphina umntu angahlaselwa, kwanokuzuza ubungqina ngomntu obanjiweyo.
Ukuvuma
Noxa iimfuneko zokwenza ngaphandle kwesiqinisekiso zifana nokwenza ngesiqinisekiso iinkundla ziwaphatha ngokwahlukeneyo lamatyala kwaye ziyakuqinisekisa ukuba zonke iimfuno zahlangatyezwa xa kwakusenziwa ngaphandle kwesiqinisekiso. Inkundla iyakuba ngqongqo ngoba umntu ozimeleyo akakhange abe ngomnye wabantu abathabatha isigqibo.
Umsebenzi 5.5
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 5.7
Injongo
Injongo yalo msebenzi kukuxoxa ngokuphengulula ngaphandle kwesiqinisekiso
Imibuzo neempendulo
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 5.5
Lingaphengulula igosa lasebupoliseni ngaphandle kwesiqinisekiso, ukuba kunjalo, nini?
UmThetho wetyala
Icandelo 22 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho:
Iimeko ezingabangela ukuba izinto zithinjwe kungekho siqinisekiso sokuphengulula
Ipolisa lingathi ngaphandle kwesiqinisekiso sokuphengulula liphengulule nawuphina umntu okanye isikhongozelo okanye isakhiwo ngeenjongo zokuthimba nayiphina into ekubhekiswa kuyo kwicandelo 20-
a Ukuba umntu uyaluvumela olu phengululo ukuze kuthinjwe into efunwayo, okanye ukuba umntu uyaluvuma uphengululo lwesikhongozelo okanye isakhiwo kunye nokuthinjwa kwento; okanye b Ukuba ngezizathu ezithile ukholelwa ukuba-
i isiqinisekiso sophengululo uya kusinikwa phantsi komhlathi a wecandelo 211 ukuba wenza isicelo sesosiqinisekiso; kwaye ii ukulibaziseka kokufumana isiqinisekiso kungaphanzisa iinjongo zophengululo
Isahluko 5 iphepha 11
AMANQAKU ANGOKUZIPHATHA KWAMAPOLISA NGEXESHA EPHENGULULA KWAYE ETHIMBA
Lonke uphengululo kwanokuthimba kufanele kuqhutywe kucingelwa isidima somntu. Oku kuthetha ukuba kufuneka uphathe abantu kunye nezinto zabo ngentlonipho kungenzeki monakalo ungafunekiyo kwaye kungabikho siphithiphithi. Umlinganiselo woku kukuba uphathe abanye abantu kunye nezinto zabo ngendlela ongathanda ukuphathwa ngayo nawe phantsi kwemeko efanayo. Oku kungqinelana noko kukwicandelo 10 lomGaqo-siseko. UmThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ukwabonelela ngemigaqo eqinisekisa ukuba konke ukuphengulula nokuthimba kuyazanelisa iimfuneko zokuhlonipheka komntu (icandelo 29 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho).
Ukuphengululwa komzimba kufanele kwenziwe ngasese, ukuba kuyakwazeka oko. Oku kuqinisekisa ukuba isidima somntu sikhuselekile. Ukuba akukho polisa elibhinqileyo lokuphengulula umzimba womfazi, ipolisa eliyindoda lingacela nawuphina umfazi eluntwini ukuba aphengulule umzimba walo mfazi.
Okubalulekileyo
Ukuphengululwa kwamalungu anqabileyo, oku kuthetha ukuphengulula amalungu omzimba angasese (indlela eya esizalweni, umva), kufuneka kwenziwe kuphela ngugqirha. Olu phengululo lungaqhutywa kuphela ukuba kukho isizathu esivakalayo ekukholelwa ukuba into ekubhekiswe kuyo kwicandelo 20 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ifihlwe kuloo ndawo emzimbeni womntu obanjiweyo.
Umsebenzi 5.6
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 5.8
Imibuzo kunye neempendulo
Cela abafundi ukuba baphendule le mibuzo ilandelayo:
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 5.6
Ipolisa eliyindoda lingamphengulula obhinqileyo?
Xa kungekho polisa elibhinqileyo, kufanele lenzeni ipolisa eliyindoda?
Izinto ongazisebenzisa xa ushwankathela
Isilayidi: Ukuphengulula Nombolo 4
Icandelo 29 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho
Icandelo 29 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho
Uphengululo lwakhe nawuphina umntu okanye isakhiwo luyakuqhutywa kunanzwe intlonipho nocwangco, kwaye umfazi uyakuphengululwa ngumfazi kwaye ukuba akukho polisa lomfazi elikhoyo, uphengululo luyakwenziwa nangowuphina umfazi onyulwe ukuba enze oko.
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 12
UKUSETYENZISWA KWAMANDLA NGEXESHA KUPHENGULULWA KWAYE KUTHINJWA
Ipolisa elinokuphengulula ngokusemthethweni nawuphina umntu okanye nasiphina isakhiwo, okanye elingangena nakwisiphina isakhiwo ngeenjongo zokufumana ubungqina lingawasebenzisa amandla kangangokuba enokuthi afuneke ukoyisa ukuxhathisa okuthintela uphengululo nokungena (icandelo 27 leCPA). Oku kuthetha ukuba ipolisa lingasebenzisa amandla afunekayo phantsi kwalo meko. Ukuba akukho mfuneko yokusetyenziswa kwamandla, mawangasetyenziswa. Ungasebenzisa amandla afunekayo ukoyisa isoyikiso okanye ukuxhathisa.(icandelo 13 lomThetho wamaPolisa:amandla amancinane) (SAPS Act: minimum force)
Ukusetyenziswa kwamandla ukungena kwisakhiwo
Ngokwecandelo 27 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ipolisa lingasebenzisa amandla afunekayo ukungena kwisakhiwo ukuqhuba uphengululo. Phambi kokuba nawaphina amandla asetyenziswe ipolisa kufanele ngokuvakalayo libange ukungena kwaye linikeze isizathu sokuba kutheni lifuna ukungena. Ipolisa lingawophula umnyango okanye ifestile ukuze likwazi ukugena. Ukuba akukho mfuneko yokusebenzisa amandla, kufanele amandla angasetyenziswa konke.
Akukho sinxaxhi kulo mthetho. Ukuba ipolisa linesizathu sokukholelwa ukuba nayiphina into efanele ukuphengululwa ingatshatyalaliswa okanye ingalahlwa ukuba ibango lokungena lenziwe ngokuvakalayo kuqala kwaye isizathu sokungena sixelwe, ilungu lingasebenzisa amandla afunekayo. Oku kungenzeka xa into ekufuneka iphengululwe incinane kakhulu okanye ineziyobisi ezincinane ezinokuthi zitshatyalaliswe okanye zilahlwe, umzekelo, ngokuyihambisa kumbhobho wamanzi okanye ukuyiginya okanye ukuba ubomi bamalungu busengozini ukuba kunokuqonkqozwa, umzekelo, ukuba amalungu ayazi ukuba umntu ongaphakathi unompu. Esi sinxaxhi saziwa njengokuba ?ligatya lokungaqonkqozi?
Isahluko 5 iphepha 13
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula umntu
Icandelo 23 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ligunyazisa ipolisa ukuba liphengulule umntu obanjiweyo kwaye lithimbe nayiphina into ekwicandelo 20 leCPA, efumaneka kuye. Ukuba ukusetyenziswa kwamandla kuyafuneka, amandla alingeneyo angasetyenziswa. Imithetho esetyenziswa kuphengululo lwamalungu afihlakeleyo mayihlale ikhunjulwa.
UmThetho-siseko wamandla amancinane kufuneka usoloko ujongiwe. Ukuba akukho mandla afunekayo ukuthimba into makungasetyenziswa mandla.
Ukusetyenziswa kwamandla ukuphengulula izakhiwo ukuze kuthinjwe izinto
Icandelo 27 lomThetho weNkqubo yolwaPhulo-mThetho ligunyazisa ukusetyenziswa kwamandla ukuphumeza iinjongo ezimbini:
Ukungena kwisakhiwo ukuze kuqhutywe uphengululo
Ukuqhuba uphengululo
Amandla kufuneka asetyenziswe kuphela xa kukho ukuxhathisa nakhona njengecebo lokugqibela. Ukusetyenziswa kwamandla kuyakuba semthethweni kuphela ukuba uphengululo lusemthethweni. Khumbula, ukuba akukho mfuneko yokuba usebenzise amandla, musa ukuwasebenzisa.
Imizekelo: Akukho mfuneko yokophula idrowa ukhangela ibhayisikile. Akukho mfuneko yokophula isikhongozelo esingenisa ukukhanya apho into engaphakathi ibonakala ngokucacileyo.
Amanqaku ngophengululo nokuthimba
Phengulula kwindawo apho le nto uyifunayo ingafumaneka khona (Umzekelo: Umabona-kude akasokuze angene kwibhokisi yokugcina izihombiso).
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 13
Umsebenzi 5.7
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 5.9
Injongo
Injongo zalo msebenzi kukuxoxa ngokusetyenziswa kwamandla ukuphengulula isakhiwo ngeenjongo zokuthimba into.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baqhube ingxoxo ngoku kulandelayo:
Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 5.7
Ipolisa kufanele na ukuba lisebenzise amandla ukungena kwisakhiwo xa lizokuqhuba uphengululo?
Kufanele na ukuba ipolisa lisebenzise amandla ukuthimba into?
Xoxa ngale mithetho-siseko isetyenziswa xa kuphengululwa naxa kuthijwa
Shwankathela
Izinto onokuzisebenzisa xa ushwankathela
Sebenzisa isilayidi: Ukuphengulula Nombolo 3
Amanqaku ngophengululo nokuthimba?
Isahluko 5 iphepha 14
Uphengululo kufanele lwenziwe phakathi kokuphuma nokutshona kwelanga ngaphandle kokuba isiqinisekiso sichaza nto imbi.
Ubonelelo ngekopi yesiqinisekiso sophengululo emntwini ohlala kwesi sakhiwo xa eyicela,emva kokuba uphengululo lwenziwe
Iziqinisekiso zisetyenziswa kube kanye kuphela
Ukwaphulwa kwamalungelo omntu kufuneka kuncitshiswe ngokwemfuno yeemeko
Amandla angasetyenziswa kuphela xa kufuneka
Khumbula:
Ukuba injongo yomGaqo-Siseko ayikokuthintela uphando olululo lolwaphulo-mthetho, kodwa kukukhusela amalungelo oluntu abantu bonke.
IVIDIYO ENGOPHENGULULO NOKUTHIMBA
Kukho ividiyo yemizuzu elishumi ekhoyo ebonisa ?ngokuphengulula nokuthimba?
ISISHWANKATHELO / IMIBUZO
Athetha ukuthini amacandelo 12 no-14 omGaqo-Siseko ngokunxulumene nophengululo nokuthimba?
Kutheni kulungile ukuziqhelisa ukufumana isiqinisekiso sokuphengulula phambi kophengululo?
Yiyiphi inkcazelo ekufuneka iqulathwe sisiqinisekiso?
Yintoni isiphumo sophengululo olungekho mthethweni okanye uphengululo oludlula ugunyaziso?
Lingakwazi ipolisa ukuphengulula ngaphandle kwesiqinisekiso?
Kufanele lenze ntoni ipolisa phambi kokuba lisebenzise amandla ukungena nakwisiphina isakhiwo ngeenjongo zokuphengulula nokuthimba? Ingaba kukho ukunxaxha kulo mthetho?
Sihlala ixesha elingakanani sisenokusetyenzisa isiqinisekiso, kwaye singasetyenziswa amaxesha amangaphi?
Umsebenzi 5.8
imizuzu
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Bonisa ividiyo engophengululo nokuthimba
Okubalulekileyo
Icandelo elingophengululo nokuthimba lingaphambi kwawophando lolwaphulo-mthetho kwividiyo
Umsebenzi 5.9
imizuzu
Injongo
Injongo yalo msebenzi kukushwankathela leseshini nokuphendula nayiphina imibuzo engaba ikhona
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Emva kwevidiyo vumela ixesha lokuxoxa nokushwakathela
Le mibuzo inganceda ukukhokela le nkqubo
Isahluko 5 iphepha 15
IZILAYIDI
Ukuphengulula Nombolo1: Ilungelo langasese: Icandelo 14
Ukuphengulula Nombolo 2: Isicelo sesiqinisekiso sokwenza uphengululo
Ukuphengulula Nombolo 3: Amanqaku ngeziqinisekiso
Ukuphengulula Nombolo 4:Amanqaku ngophengululo nokuthimba
Umsebenzi 5.2
Umsebenzi 5.3
Umsebenzi 5.4
Umsebenzi 5.5
Umsebenzi 5.7
AMAXWEBHU ANEMVELAPHI YOLWAZI KUNYE NEZINYE EKUCETYISWA UKUBA ZIFUNDWE
Amanqaku
Isahluko 5 iphepha 16
ILUNGELO LANGASESE
Icandelo 14 lomGaqo-siseko:
Ngasese
Wonke umntu unelungelo langasese, eliqukanisa ilungelo lokungabina-
a kuphengululwa komzimba okanye ikhaya labo b kuphengululwa kwepropati yabo c kuthinjwa kwezinto zabo d ukwaphulwa kwelungelo langasese labo lonxulumano
Isilayidi: Uphengululo: Nombolo1
Isahluko 5 iphepha 17
ISICELO SESIQINISEKISO SOKUPHENGULULA
Isicelo sesiqinisekiso kufuneka siqulathe inkcazelo eyenziwe phantsi kofungo ibonisa izizathu zokukholelwa ukuba ?
Ulwaphulo-mthetho lwenziwe okanye luza kwenziwa;
Izinto ezithile ziyabandakanyeka kolu lwaphulo-mthetho luza kwenziwa okanye igaba bubungqina bokuba ulwaphulo-mthetho lwenziwe;
Ezi zinto zisemntwini othile okanye kwisakhiwo esithile
Isiqinisekiso siyalugunyazisa uphengululo lomntu lowo okanye eso sakhiwo ukufumana ezo zinto zifunwayo
Isilayidi: Uphengululo: Nombolo 2
Isahluko 5 iphepha 18
AMANQAKU NGEZIQINISEKISO
Isiqinisekiso siyakuxela isakhiwo emasiphengululwe
Isiqinisekiso siyakuxela umntu omakaphengululwe (oku kungaqukanisa nawuphina umntu ofunyenwe kwisakhiwo)
Isiqinisekiso siyakuqhutywa emini ngaphandle kokuba kugunyaziswe ngolunye uhlobo
Ikopi yesiqinisekiso kufuneka inikezwe umntu lowo amalungelo akhe athintekileyo, oyakuba ngumnini ndawo okanye umhlali apho kwisakhiwo
Isiqinisekiso kufuneka siqhutywe kanye ngohlobo esichazwe ngalo
Iziqinisekiso kufuneka zisetyenziswe kubekanye kuphela
Isilayidi: Uphengululo:Nombolo 3
Isahluko 5 iphepha 19
AMANQAKU NGOPHENGULULO NOKUTHIMBA
Phengulula kuphela kwindawo apho ungazifumana khona izinto.
Uphengululo kufuneka lwenziwe phakathi kokuphuma nokutshona kwelanga ngaphandle kokuba isiqinisekiso sichaza ngolunye uhlobo.
Nikezela ngekopi yesiqinisekiso sokuphengulula kumhlali apho kwisakhiwo xa eyicela, emva kokuba lwenziwe uphengululo.
Umhlali kufuneka esibonisiwe isiqinisekiso phambi kokuba uphengululo luqale, ukuba ukhona.
Uphengululo kufuneka ibe ngumThetho-siseko oqhutywa phambi komnini sakhiwo okanye komhlali.
Ulwaphulo lwamalugelo omntu kufuneka kuncitshiswe ngeyona ndlela njengokuba iimeko zifuna.
Amandla kufuneka asetyenziswe xa kukho imfuneko yoko.
Isilayidi: Uphengululo: Nombolo 4
Isahluko 5 iphepha 20
UMSEBENZI 5.2.
Dwelisa imizekelo yamalungelo anokuthi ancitshiswe ngokuphengulula nokuthimba.
Phonononga igatya lokunciphisa elikwiphepha 6 leencwadana zokusebenza uvavanye ukuba uphengululo nokuthimba kuyabonakala njengolwaphulo olunesizathu samalungelo omntu na.
Isilayidi: Umsebenzi 5.2
Isahluko 5 iphepha 21
UMSEBENZI 5.3
Ungasifumana phi isiqinisekiso?
Yiyiphi inkcazo ekufuneka ifakwe kwisicelo sesiqinisekiso?
Xoxa ukuba yintoni equlathwe sisiqinisekiso?
Lufanele ukuqhutywa nini uphengululo?
Ufanele kukubonelela umnini ndawo okanye umhlali ngekopi yesiqinisekiso sokuphengulula?
Isilayidi: Umsebenzi 5.3
Isahluko 5 iphepha 22
UMSEBENZI 5.4
Siyakuba yintoni isiphumo sophengululo olungekho mthethweni?
Ingaba inkundla iyakubamkela ubungqina obufunyenwe kuphengululo olungekho mthethweni?
Isilayidi: Umsebenzi 5.4
Isahluko 5 iphepha 23
UMSEBENZI 5.5
Lifanele ipolisa ukuphegulula ngaphandle kwesiqinisekiso na?
Isilayidi: Umsebenzi 5.5
Isahluko 5 iphepha 24
UMSEBENZI 5.6
Kufanele na ukuba ipolisa eliyindoda liphengulule umfazi?
Ukuba akukho polisa libhinqileyo, kufanele lenze ntoni ipolisa eliyindoda?
Isilayidi:Umsebenzi 5.6
Isahluko 5 iphepha 25
UMSEBENZI 5.7
Kufanelekile na ukuba ipolisa lisebenzise amandla ukungena kwisakhiwo ukuze liqhube uphengululo?
Kufanelekile na ukuba ipolisa lisebenzise amandla ukuthimba ipropati?
Isilayidi: Umsebenzi 5.7
ISAHLUKO 7
AMALUNGELO OLUNTU NOCWANGCO
Isahluko 7 iphepha 1
ISIQULATHO
AMALUNGELO OLUNTU NOCWANGCO
Uyilo lwesifundo
Iinjongo
Intshayelelo
Ukusetyenziswa kakubi kwamalungelo oluntu kwanocwangco
Ukusilela kwepolisa ukuhlonipha amalungelo oluntu
Kufuneka lenze ntoni ipolisa xa libona elinye ipolisa lingahloniphi amalungelo oluntu
UmThetho-siseko wobulungisa nokulingana
Inyathelo lolawulo elilungileyo
Isishwankathelo / Imibuzo
Izilayidi
Incwadana ekhutshwayo
Isahluko 7 iphepha 1
AMALUNGELO OLUNTU NOCWANGCO
Isiqulatho Izinto zokwenziwa Ixesha
Iinjongo Umsebenzi 7.1 Funda iinjongo 2
Intshayelelo Umsebenzi 7.2 Ividiyo, 20
ingxoxo
Ukusetyenziswa Umsebenzi 7.3 25
kakubi kwamalungelo Ingxoxo yeqela oluntu nocwangco
Ukusilela kwepolisa ukuhlonipha amalungelo oluntu
Kufuneka lenze ntoni ipolisa xa libona elinye ipolisa lingahloniphi amalungelo oluntu?
xa ipolisa okanye ilungu loluntu Umsebenzi 7.4: Ingxoxo 10
UmThetho-siseko wobulungisa nokulingana
Inyathelo lolawulo elilungileyo
Isishwankathelo / Imibuzo Umsebenzi 7.5:Imibuzo, 3
ingxoxo
Isahluko 7 iphepha 3
IINJONGO
Emveni kokugqiba esi sahluko abafundi kufuneka bazi kwaye bachaze ?
Ukuba kungenzeka ntoni ukuba ipolisa lisebenzisa amalungelo oluntu kakubi;
Ukuba kufuneka lenze ntoni ipolisa xa libona ubani esebenzisa amalungelo oluntu kakubi
UmThetho-siseko wobulungisa nokulingana
INTSHAYELELO
AmaLungelo oluNtu ngawomntu wonke eMzantsi Afrika, kuqukanisa namapolisa. Lonke ilungelo lihamba noxanduva. Olunye loxanduva lwamalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika , njengokuba lenkonzo inxenye yombuso, ikukuhlonipha nokukhusela isidima soluntu nokugcina amalungelo omntu wonke. Kukwakho uxanduva kumapolisa lokukhonza umphakathi nokuqhuba imisebenzi yabo ngendlela yocwangco ngobuchule..
UKUTHATHWA KAKUBI KWAMALUNGELO OLUNTU NOCWANGCO
Ukuphelisa ulwaphulo-mthetho eMzantsi Afrika ngokupheleleyo ngaphandle kokwaphula amalungelo oluntu kufuna inkonzo yamapolisa enocwangco. Ukophulwa kwamalungelo oluntu ngamapolisa kubonwa njengokona kuziphatha kakubi kwaye kuyakohlwaywa kakhulu.
Imizekelo yolwaphulo lwamalungelo oluntu-
ukubamba ngokungekho mthethweni;
ukuvalela ngokungekho mthethweni;
ukuthuthumbisa ukuphatheka ngokungena buntu kwabantu ababanjiweyo kwa nabavalelweyo ukuphatheka kakubi kwabakhalazi kwanamaxhoba
Umsebenzi 7.1
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 7.1
Iinjongo
Imbangi yokuba kwenziwe lomsebenzi kukubonelela ngeenjongo zaleseshini
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Fundela abafundi iinjongo
Babuze ukuba bayaziqonda na iinjongo
Cacisa ukuba kukho imfuneko
Umsebenzi 7.2
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 7.2
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba bafunde icandelo 7 lomGaqo-siseko, incwadi yokusebenza, iphepha 5 baxoxe ngentsingiselo yalo
Phambi kokuba ubonise ividiyo xelela abafundi ukuba bajonge ividiyo becinga ngokwaphulwa kwamalungelo oluntu. Kufuneka bacinge okokuba olulwaphulo luyakuba nasiphumo sini na kucwangco nakwindima yabaphathi bamapolisa eSAPS.
Bonisa ividiyo engo- ?Cwangco/Abaphathi bamaPolisa nabaLawuli?
Emva kwevidiyo buza abafundi ngabanye ukuba bacinga ntoni ngokuqulathwe yividiyo malunga namalungelo oluntu nomsebenzi wobupolisa.
Izinto ezinokusetyenziswa
Sebenzisa isilayidi: Ucwangco Nombolo 1
Amalungelo: Icandelo 7 lomGaqo-siseko
Umbuso kufanele uhloniphe, ukhusele, wenyuse kwaye uzalisekise amalungelo omThetho wamaLungelo oYilwayo.
Isahluko 7 iphepha 4
Ukuphengulula nokuthimba okungekho mthethweni
Ukusebenzisa amandla agqithisileyo
Iindlela zokuphanda ezingekho mthethweni
Ukuba ipolisa liyazi okanye libone ukusetyenziswa kwamalungelo oluntu kakubi ze liphanze ukwenza nto ngaloo nto; kunye
Ukufihla ulwaphulo-mthetho
Ukuphanza kwepolisa ukuhlonipha amalungelo oluntu kunganezi ziphumo zilandelayo:
Ubungqina obufumaneke ngenxa yolwaphulo lwamalungelo oluntu bungangasetyenziswa into engenza ukuba onetyala afunyaniswe engenatyala
Ipolisa elo liyakohlwaywa
Ipolisa lingatshutshiswa ngolwaphulo-mthetho
Ukugxothwa okukhawulezileyo (bona icandelo 36 lomThetho wamapolisa (SAPS Act): Ukuba isigwebo sokuvalelwa sibekiwe ngaphandle kwesohlwayo)
Amabango oluntu abhekiselele kuRhulumente
Ukungavikelwa ngumBuso xa utshutshiselwa ulwaphulo-mthetho (ukumelwa ligqwetha) ( loo nto ithethe ukuba ipolisa liya kuzibonela ukuba lizivikela njani na)
Ukungavikelwa ngumThetho kumabango oluntu loo nto ithethe ukuba ipolisa kuyakufuneka libhatele zonke iindleko zomthetho, nomonakalo
Ukumela izenzo zakhe eluntwini
Amapolisa aphezulu aya kubekwa ityala lokwaphula amalungelo oluntu ukuba ebesazi, okanye efanele ukwazi ngokwenzeka kwawo aza akenza nto
Amapolisa afanele ukukhuselwa kutshutshiso okanye ukohlwaywa ngokwala ukuthatha imiyalelo engekho mthethweni esuka kwaba baphetheyo
Ukuthobela imiyalelo evela kwabaphetheyo akusayikuba luvikelo lolwaphulo-mthetho olwenziwe lipolisa
Umsebenzi 7.3
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 7.3
Iinjongo
Injongo yalo msebenzi kukwenza amapolisa ukuba acinge ngokwaphulwa kwamalungelo oluntu ngamapolisa nokuxoxa ngeziphumo zolo lwaphulo
Intshayelelo: 1 umzuzu
Iingxoxo ngamaqela: 10 imizuzu
Ingxelo: 10 imizuzu
Ingxoxo: 4 imizuzu
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Yahlula abafundi babengamaqela angadluli kwisihlanu
Bonisa isilayidi: Ucwangco Nombolo 1: Ukusetyenziswa kakubi kwamalungelo oluntu
Cela iqela ngalinye ukuba lenze oku kulandelayo: (Sebenzisa isilayidi: Umsebenzi 7.3)
Bhala ukuba kufuneka ipolisa lenze ntoni xa libona ukuphathwa kakubi kwamalungelo oluntu
Izinto ezinokwenzeka xa ipolisa linokophula amalungelo omntu
Cela iqela ngalinye ukuba linike umzekelo wento efanele ukwenziwa lipolisa. Buza onke amaqela ade onke amaqela abe aphendule. Phinda oku ngokunokuthi kwenzeke
Phetha ngengxoxo
Shwankathela
Izinto ongazisebenzisa ngexesha ushwankathela
Isilayidi: Ucwangco Nombolo 1
Isilayidi: Ucwangco Nombolo 2
Isahluko 7 iphepha 5
Yintoni ekufanele ipolisa liyenze xa libona elinye ipolisa lisaphula amalungelo oluntu?
Ipolisa kufanele ?
Linqande (limenze ayeke into ayenzayo) lixelele ipolisa ukuba into eliyenzayo ayilunganga
Lisixele esi sehlo kumphathi wakhe okanye nakuwuphina omnye umntu ophetheyo;
Lisixele esi sehlo kwi-ofisi yocwangco
Ukwaphulwa kwamalungelo oluntu kungaphelela kusohlwayelwa.
Uphando kufuneka lukhawuleze, lucokiseke, lungakhethi buso. ( Akukho sidingo sokuba kulindelwe ukuba uphando lolwaphulo-mthetho ukuba lugqitywe)
Uphando luyakukhangela, amaxhoba, lufumane kwaye lugcine ubungqina, lufumane amangqina, lifumanise unobangela, indlela, indawo kunye nexesha lolwaphulo, lifumane kwaye libambe abenzi.
Iyakwenza ntoni i-ICD xa ipolisa okanye ilungu lomphakathi lifaka isikhalazo kuyo?
I-ICD inokuwuphanda lo mcimbi, ingakumbi loo matyala adibene nokufa kwabantu eluvalelweni okanye ngenxa yento eyenziwe ngamapolisa. I-ICD isenokuwugqithisela emapoliseni loo mcimbi ukuba bawuphande baze bona bajonge inkqubo ngeliso elibukhali. Ukugqitywa kophando i-ICD isenokunikeza iingcebiso zokuba kubekwe ityala lolwaphulo-mthetho kusini na okanye kuthatyathwe amanyathelo okohlwaya kuphela kwelopolisa.
Amanqaku
Okubalulekileyo
Isahluko 7 iphepha 6
Ukwakha ukuthembeka kwenkonzo yobupolisa ne-ICD eluntwini ekuphatheni ulwaphulo-mthetho?
Ukunikeza indlela yoluntu ukuba luthabathe inxaxheba ekuphathweni kwezikhalazo
Ukususa ukugxekwa kwamapolisa ngokungafanelekanga
Ukwahlukanisa loo malungu aphambukayo kwinkonzo yobupolisa
Ukuncedisana namapolisa kwinzame zawo zokuguqula inkonzo yawo nokuzama ukufumana ukuhlonipheka eluntwini
Ukuzama ukwenza iinguqu kwinkonzo ukuze ikwazi ukufumana intlonipho kuluntu ngokunqanda ulwaphulo-mthetho
Ukuvikela ukuziphatha okungekuko kumapolisa
Ukucalula izikhalazo ukufumana iinkathazo ezimana ukwenzeka emsebenzini wamapolisa,
Ukubonelela amapolisa ngezoxwayiso kwiinkathazo okanye kumagosa
Ukubonelela ngezixwayiso zeengxaki ezithi zivuselele izikhalazo
Ukuphathwa kwezikhalazo ezingamapolisa ngokufanelekileyo nokungenamkhethe
Umsebenzi 7.4
imizuzu
Indawo yokuqwalaselwa
Umhlathi 7.3
Injongo
Injongo yalo msebenzi kukwenza amapolisa acinge ngendima ye-ICD ukuqinisekisa ukuba amapolisa ayawaxhasa amalungelo oluntu.
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Cela abafundi ukuba baphendule lemibuzo ilandelayo:
Sebenzisa I-isilayidi: Umsebenzi 7.4
Ngoba?
Shwankathela.
Izinto ezinokusetyenziswa xa kushwankathelwa
Isahluko 7 iphepha 7
UMTHETHO-SISEKO WOBULUNGISA NOKULINGANA
INKCAZELO YABAQEQESHI
Xa kuqhutywa uphando lolwaphulo, uphando kufuneka lukhawuleze, lucokiswe, lube nobuchule, lungakhethi buso. Esi sisiseko sesenzo solawulo lobulungisa. Isenzo solawulo lobulungisa Icandelo 6, Uluhlu 232 lomGaqo-siseko.
Wonke umntu unelungelo lo:
a isenzo solawulo olusemthethweni apho nawaphina amalungelo abo athintekayo okanye aphantsi koloyikiso b isenzo solawulo olusemthethweni apho amalungelo abo neminqweno ithintekayo c banikezwe izizathu ezibhaliweyo zesenzo solawulo oluthinta amalungelo abo ngaphandle kokuba eso senzo senziwe esidlangalaleni d isenzo solawulo esinesizathu ngokweso esinikezwe kumalungelo abo athintekayo
Ubulugisa obukhulu
Oku kuthetha ukuba kufanele kubekho isizathu esivakalayo ngokwesenzo esithatyathwayo solawulo (umzekelo, ukunqunyanyiswa, ukohlwaywa, ukusiwa kwenye indawo, ukonyuselwa, kanjalo)
Inkqubo yobulungisa
Oku kuthetha ukuba sonke isenzo solawulo kufuneka sihambe ngokwenkqubo eyiyo. Oku kuthetha ukuba imithetho yezobulungisa kufuneka ilandelwe. Nantsi imithetho:
Oku kuthetha ukuba ipolisa kufuneka libonelele ngayo yonke into eyenzekileyo engumonakalo
Anikwe ixesha elaneleyo lokulungiselela ityala lakhe
Anikwe ithuba lokuvakalisa elakhe icala
Aziswe ngokupheleleyo ngesizathu sesenzo solawulo
Isahluko 7 iphepha 8
Oku kuthetha ukuba igosa likaRhulumente kufuneka lenze ;
Ngokungathathi cala
Ngokufanelekileyo
Ngokungena-mkhethe
ISISHWANKATHELO / IMIBUZO
Kutheni ucwangco lubalulekile kwiSAPS?
Ingaba uqeqesho ingayenye yendlela zokulungisa ulwaphulo lwamalungelo oluntu?
Biza iindlela ozaziyo zolwaphulo lwamalungelo kwiSAPS
Kufanele lenze ntoni ipolisa xa libona ulwaphulo lwamalungelo oluntu
Yintoni engenzeka kwipolisa elaphula amalungelo?
IZILAYIDI
Imizekelo yolwaphulo lwamalungelo oluntu: Ucwangco Nombolo 1
Ukungahloniphi amalungelo oluntu kunganezi ziphumo zilandelayo: Ucwangco Nombolo 2
Umsebenzi 7.3
INCWADANA EKHUTSHWAYO
Incwadana 7.1
Amanqaku
Umsebenzi 7.4
imizuzu
Injongo
Injongo yalo msebenzi kukushwankathela iseshini nokuphendula imibuzo engekaphendulwa
Inqaku lomntu onikeza isifundo
Imibuzo inganceda kwinkqubo nokufumanisa ukuba ziziphi izinto ezingekaxoxwa.
Isahluko 7 iphepha 9
Ukubamba ngokungekho mthethweni;
Ukuvalela ngokungekho mthethweni;
Ukuthuthumbisa
Ukuphatheka ngokungena buntu kwabantu ababanjiweyo kwanabavalelweyo
Ukuphatheka kakubi kwabakhalazi kwanamaxhoba
Ukusetyenziswa kwamandla ngokugqithisileyo
Iindlela zophando ezingekho mthethweni
Ukuba ipolisa liyazi okanye libone ukophulwa kwamalungelo oluntu kodwa lingenzinto ngoko
Isilayidi: Ucwangco Nombolo 1
Isahluko 7 iphepha 10
UKUNGAHLONIPHI AMALUNGELO OLUNTU KUNGANALE MIPHUMELA ILANDELAYO:
Ubungqina obufumaneke ngenxa yolwaphulo lwamalungelo oluntu bungangasetyenziswa into engenza ukuba onetyala afunyaniswe engenatyala
Ipolisa elo liyakohlwaywa
Ukugxothwa okukhawulezileyo (bona icandelo 36 lomThetho wamapolisa (SAPS Act): Ukuba isigwebo sokuvalelwa sibekiwe ngaphandle kwesohlwayo)
Amabango oluntu abhekiselele kuRhulumente
Ukungavikelwa ngumBuso xa utshutshiselwa ulwaphulo-mthetho ukumelwa ligqwetha loo nto ithethe ukuba ipolisa liyakuzibonela ukuba lizivikela jani
Ukungavikelwa ngumThetho kumabango oluntu loo nto ithethe ukuba ipolisa kuyakufuneka libhatele zonke iindleko zomthetho, nomonakalo
Ukumela izenzo zakhe eluntwini
Isilayidi: Ucwangco Nombolo 2
Isahluko 7 iphepha 12
UMSEBENZI 7.4
Ngoba?
Isilayidi: Umsebenzi 7.4
Isahluko 7 iphepha.11
UMSEBENZI 7.3
Kufanele lenze ntoni ipolisa xa libona ulwaphulo lwamalungelo oluntu?
Yintoni engenzeka xa ipolisa lisaphula amalungelo oluntu?
Isilayidi: Umsebenzi 7.3
<fn>xho_Article_National Language Services_INKQUBO ENGUNDOQO YEZENTLALONTLE.txt</fn>
INKQUBO ENGUNDOQO YEZENTLALONTLE
IPHEPHA LEMIBUZO ENGEKHAYA
UKUZAZISA
INOMBOLO YEKHAYA
UNDWENDWELO LOMBUZI
UNDWENDWELO LOKUGQIBELA
UMHLA
USUKU
INYANGA
IGAMA LOMBUZI
ISIPHUMO*
UNDWENDWELO OLULANDELAYO
UMHLA
INANI LONDWENDWELO LULONKE
IXESHA
IIKHOWUDI ZESIPHUMO
LIGQITYIWE
EBEKHO AMANYE AMALUNGU EKHAYA KODWA ENGEKHO ONOKUKWAZI UKUPHENDULA IMIBUZO
AMALUNGU EKHAYA AKAKHO ONKE
LIBEKELWE IXESHA ELIZAYO
WALILE
INDAWO YOKUHLALA AYINAMNTU OKANYE IDILESI AYIYONDAWO YOKUHLALA
INDAWO YOKUHLALA YACHITHWA
INDAWO YOKUHLALA AYIFUNYANWA
ESINYE:
XELA
BEBONKE EKHAYA
BONKE ABAFAZI ABAFANELEKILEYO
IGAMA
UMHLA
ICANDELO A: IINKCUKACHA ZAMALUNGU EKHAYA
Singathanda ukufumana ulwazi ngabantu abadla ngokuhlala kweli khaya okanye abahlala nawe ngoku.
ABAHLALI BESIQHELO
UZALWANO NENTLOKO YEKHAYA
ISINI
UBUDALA
ULWAZI LOKUFUNDA NOKUBHALA
EYONA MFUNDO IPHUNYELELWEYO
Nceda ndinike amagama abantu abadla ngokuhlala kweli khaya okanye abahlala nawe ngoku , qala ngentloko yekhaya.
Intloko
Umlingane
Unyana/intombi
Ubhuti/usisi
Umzukulwana
Umntwana womzukulwana
Umzali
Oomawokhulu
Akazalani
Andazi
Ezinye izizalwane
Xela
Ingaba (IGAMA) yindoda okanye libhinqa?
Wayemngakanani (IGAMA) ngemini yokuzalwa kwakhe yokugqibela?
Andazi
CIKIDA
Yeyiphi esebenzayo kwezilandelayo:
Angabhala/afunde ileta engolwimi lwakhe lula nzima akakwazi konke
Ibanga 1 2 Ibanga 2
Ibanga 3 4 Ibanga 4
Ibanga 5 6 Ibanga 6
Ibanga 7 8 Ibanga 8
Ibanga 9
IDiploma/Isatifiketi
Isidanga
Akukho mfundo
Enye (Xela)
INGEMINYAKA
FUNDA
BHALA
INGQESHO ABANTU ABANGAPHEZULU KWEMINYAKA EMI-5 UBUDALA
ABANTU ABASEBENZAYO
ABANTU ABANGASEBENZIYO
Uyasebenza?
Ingaba
Uqeshiwe
Uziqeshile
Ungumsebenzi wasekhaya ongahlawulwayo?
Wenza umsebenzi onjani?
Uphangela phi?
Kwilali enye
Kwenye ilali kwiPhondo loMntla (Xela)
Edolophini/esixekweni kwiPhondo loMntla
Xela
Kwifama yorhwebo kwiPhondo loMntla
Xela
Kwelinye iphondo (Xela)
Enye (Xela)
Ingaba uxakekile ufuna umsebenzi?
Uphila ngokwenza ntoni?
EWE
HAYI
EWE
HAYI
IMFUDUKO
Wazalelwa phi (IGAMA)? (Indawo nephondo)
Ntshona Koloni
Mntla Koloni
Mpumalanga
Mntla-Ntshona iPhondo loMntla
Lide kangakanani ixesha (IGAMA) ehlala kule lali? (Iminyaka neenyanga)
Wayehlala phi (IGAMA) kwiinyanga ezili-12 ezadlulayo? (Indawo nephondo)
Ntshona Koloni
Mntla Koloni
Mpumalanga
Mntla-Ntshona iPhondo loMntla
Yayiyintoni esona sizathu sika (IGAMA) sokutshintsha indawo yokuhlala? 1Impangelo
Umtshato
Isikolo
Esinye(Xela)
Ubakho nini(IGAMA)?
Yonke imihla
Kanye ngeveki
Kanye kwiveki ezimbini
Kanye ngenyanga
Kanye emva kweenyanga ezi-3
Kanye emva kweenyanga ezi-6
Kanye ngonyaka okanye ngaphezulu.
Elinye (nceda xela)
NDAWO
MINYAKA
NYANGA
NDAWO
UKONDLA/UKUGCINA
ABANTWANA ABANGAPHANTSI KWEMINYAKA E-7 UBUDALA
UKUFANELEKA
ABANTWANA ABANGAPHANTSI KWE-15 LEMINYAKA KUPHELA:
Ingaba ukhona omnye kubazali bakhe bendalo ohlala kweli khaya?
Ingaba (IGAMA)unabantwana abangaphantsi kweminyaka e-7?
YENZA ISANGQA KUMGCA ONENANI LABAFAZI ABAFANELE UKUBUZWA NGABANYE
Onke amabhinqa 15-49 iminyaka ubudala25
EWE
HAYI
EWE
HAYI
Ikhonza phi intloko yekhaya?
Ezinye EziMnyama Ezizimeleyo 8
Enye inkolo 14
Akukho nkonzo (kuchaziwe) 15
Chasa (kuchaziwe) 16
Enye (Xela) 77
ICANDELO B: IINKCUKACHA ZOKUHLALA EKHAYA
Xela uhlobo lwesakhiwo ehlala kuso intloko yekhaya.
Iingxande 1
Izindlu zengca 2
I/amagumbi ngasemva 3
Esinye (Xela) 77
Xela uhlobo lwesakhiwo ahlala kuso amalungu amaninzi ekhaya.
Iingxande 1
Izindlu zengca 2
I/amagumbi ngasemva 3
Esinye 77
Ingaba intloko yekhaya ihlala kwisakhiwo esinye namalungu amaninzi ekhaya?
Ewe 1
Hayi 2
Xela ukuba iindonga zesakhiwo esihlala intloko yekhaya sakhiwe ngantoni isikakhulu.
Isitena esize 1
Inkonxa / izinki 4
Izinti 5
Udaka/Umhlaba 6
Ingca efulelwayo 7
Enye (Xela) 77
Xela ukuba uphahla lwesakhiwo esihlala intloko yekhaya lwakhiwe ngantoni isikakhulu.
Inkonxa / izinki 2
Izinti 3
Ingca efulelwayo 4
Enye (Xela) 77
Xela ukuba umgangatho wesakhiwo esihlala intloko yekhaya wakhiwe ngantoni isikakhulu
Ilitye 1
Isamente 3
Umthi 4
Udaka/ Umhlaba/Ubulongwe 5
Enye (Xela) 77
Xela ukuba iindonga zesakhiwo esihlala uninzi lwamalungu ekhaya sakhiwe ngantoni isikakhulu.
Isitena esize 1
Inkonxa / izinki 4
Izinti 5
Udaka/Umhlaba 6
Ingca efulelwayo 7
Enye (Xela) 77
Xela ukuba uphahla lwesakhiwo esihlala uninzi lwamalungu ekhaya lwakhiwe ngantoni isikakhulu.
Inkonxa / izinki 2
Izinti 3
Ingca efulelwayo 4
Enye (Xela) 77
Xela ukuba umgangatho wesakhiwo esihlala uninzi lwamalungu ekhaya wakhiwe ngantoni isikakhulu
Ilitye 1
Isamente 3
Umthi 4
Udaka/ Umhlaba/Ubulongwe 5
Enye (Xela) 77
Ingaba indawo yokuhlala yeyelungu losapho?
Ewe 1
Hayi (Xela amalungiselelo) 2
Inamagumbi amangaphi indawo yokuhlala yekhaya? (Ngamagumbi sithetha awokuhlala / awokulala)
Igumbi linye 1
Amagumbi mabini 2
Amagumbi mathathu 3
Amagumbi mane 4
Amagumbi mahlanu okanye ngaphezulu 5
Uwafumana phi amanzi okusela?
Itephu esendlwini 1
Itephu kwisiza 2
Itanki lamanzi emvula 4
Umngxuma wesitsala-manzi/iqula 5
Umthombo okhuselweyo 6
Umlambo / idami / umthombo ongakhuselwanga 7
Enye (Xela) 77
Kuthatha ixesha elingakanani ukuya kukha amanzi okusela?
Ngaphantsi kwama-30 emizuzu 1
Imizuzu engama-30 ukuya ngaphantsi kweyure e-1 2
iyure ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-2 3
iiyure ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-3 okanye ngaphezulu 4
Unawo umbane kwindawo yokuhlala yakho?
Ewe 1
Hayi 2
Kubaswa ntoni likhaya xa kuphekwa?
Umbane 1
Igesi 2
Iinkuni 4
Amalahle 5
Amalongwe 6
Enye (Xela) 77
Kulayitwa ntoni likhaya?
Umbane 1
Igesi 2
Amakhandlela 4
Umthi 5
Enye (Xela) 77
Ikhaya lisebenzisa oluphi uhlobo lwendlu yangasese?
Indlu yangasese egungxulwayo 1
Umngxuma 2
Ipheyile/ibhakethi 3
Ihlathi 4
Enye (Xela) 77
Nceda xela ukuba ikhona kwezi zilandelayo (esebenzayo) kwikhaya lakho:
Ewe Hayi
Irediyo 1 2
Ezinye izinto zombane (Xela) 1 2
Nceda xela ukuba likhona na ilungu lekhaya elinenye kwezi (esebenzayo):
Ewe Hayi
Ibhayisekile 1 2
Isithuthuthu 1 2
Imoto okanye itrakhi 1 2
Inqwelo 1 2
Imfuyo 1 2
Ingaba ikhaya lakho linomhlaba wokulima?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 54
Ingaba ikhaya liyawusebenzisa lo mhlaba?
Ewe 1
Hayi 2
Nceda qikelela ingeniso yenyanga yekhaya.
Yenza u-x ecaleni kwazo zonke iimpendulo
Ukufuya nokulima
Umhlala-phantsi /Isibonelelo soncedo oluvunyiweyo
Umvuzo
Imisebenzi yezandla/ukuthengisa esitalatweni
Ukuthengisa utywala
Omnye (Xela) 77
Nceda xela izinto ezintathu ezibalulekileyo kwinkcitho yekhaya yenyanga.
Yenza u-x kwizinto ezintathu ezibalulekileyo
Ukutya
Imali yesikolo neencwadi
Iindleko zonyango
Iindleko zendlu
Uthutho
Enye (Xela) 77
<fn>xho_Article_National Language Services_INKQUBO ENGUNDOQO YEZENTLALONTLE.txt</fn>
INKQUBO ENGUNDOQO YEZENTLALONTLE:
IPHEPHA LEMIBUZO LAMABHINQA:
MALIZALISWE NGAWO ONKE AMABHINQA AMINYAKA 15 -49 KWIMIZI NJE EZISAMPULU
UKUZAZISA
IGAMA LOMBUZI
INOMBOLO YEKHAYA (JONGA KWIPHEPHA LEMIBUZO ELINGOMZI)
INOMBOLO YOMPHENDULI (UMGCA WENOMBOLO KWIPHEPHA LEMIBUZO ELINGOMZI)
UNDWENDWELO LOMBUZI
UNDWENDWELO LOKUGQIBELA
UMHLA
UMHLA
INYANGA
IGAMA LOMBUZI
ISIPHUMO*
UMHLA
INANI LILONKE LONDWENDWELO
IXESHA
IIKHOWUDI ZESIPHUMO
LIGQITYIWE
AKAKHO EKHAYA
WALILE
ALUGQITYWANGA NCAM
ESINYE:
XELA
IGAMA
UMHLA
ICANDELO A: IMVELAPHI YOMPHENDULI
Wawungakanani ngomhla wokuzalwa kwakho wokugqibela? ... iminyaka
Uphumelele liphi ibanga ngokwasemfundweni?
Isigaba A 21
Isigaba B 22
Ibanga 1 1
Ibanga 2 2
Ibanga 3 3
Ibanga 4 4
Ibanga 5 5
Ibanga 6 6
Ibanga 7 7
Ibanga 8 8
Ibanga 9 9
IDiploma/Isatifiketi 11
Isidanga 12
Akafundanga 13
Enye (Xela) 77
Ukhonza phi?
Ezinye EziMnyama Ezizimeleyo 8
Enye inkolo 14
Akukho nkonzo (ichazwe njalo) 15
Chasa (kuchaziwe) 16
Enye (Xela) 77
Uyasebenza?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 7
Uyaphangela na, uziqeshile okanye ungumsebenzi wosapho ongahlawulwayo?
Ndiyaphangela 1
Ndiziqeshile 2
Umsebenzi wasekhaya ongahlawulwayo 3
Wenza umsebenzi onjani?
Umbuzo 9
Uphila ngokwenza ntoni?
Ingaba uzimisele ufuna umsebenzi?
Ewe 1
Hayi 2
Wawukhe watshata okanye wahlala nendoda?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 16
Utshate kangaphi / uhleli kangaphi nendoda? ... inani
Wawumngakanani ukutshata kwakho okokuqala/ ukuqala ukuhlala nendoda ? ... iminyaka
Nceda xela imo yakho yomtshato ngoku.
Tshatile 2
Hlalisana 3 Umbuzo 16
Mhlolokazi 6 Umbuzo 16
Nceda xela uhlobo lomtshato.
WesiNtu 1
WakwaMantyi 2
Omnye (Xela) 77
Ingaba umyeni wakho unamanye amakhosikazi / abalingane ngaphandle kwakho?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 16
Bangaphi abanye abafazi/abalingane anabo? ... inani
Unaso/zo esi/zinye isi/zizalwane ezisebenza kwaye zikwahlala kwenye indawo?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 32
Bazalana njani aba bantu nawe?
Umyeni
Tatomkhulu
Tata
Mama
Sisi /Dade
Bhuti/Mnakwethu
Ntombi
Nyana
Malume
Malumekazi/Dadobawo
Mzala
Omnye (Xela) 77
Ingaba esi/zi si/zihlobo si/zikuthumelela imali amaxesha ngamaxesha?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 32
Uyifumana kangaphi imali enjalo?
Emva kweeveki ezimbini 1
Ngenyanga 2
Kabini ngonyaka 3
Kanye ngonyaka 4
Manqapha-nqapha 5
Elinye (Xela) 77
Ingaba uyasifumana isibonelelo soncedo oluvunyiweyo lukarhulemente esisesakho okanye somntwana wakho?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 34
Sesantoni esi sibonelelo soncedo oluvunyiweyo?
ICANDELO B: UKUZUZWA KWEZAKHONO
Ingaba wawukhe waqeqeshelwa izakhono ezithile (ngokusesikweni okanye nje)?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 38
BHALA PHANTSIOLU LWAZI LULANDELAYO NGESAKHONO NGASINYE ESIZUZIWEYO
ISAKHONO
APHO SIFUNYENWE KHONA
OQEQESHE UMPHENDULI
Esikolweni
Ekhaya
Njengomfundi
Enye (Xela)
Utiitshala oqeqeshiweyo /umqeqeshi
Abazali/ izizalwane
Ziqeqeshile
Omnye (Xela)
Esikolweni
Ekhaya
Njengomfundi
Enye (Xela)
Utiitshala oqeqeshiweyo /umqeqeshi
Abazali/ izizalwane
Ziqeqeshile
Omnye (Xela)
Esikolweni
Ekhaya
Njengomfundi
Enye (Xela)
Utiitshala oqeqeshiweyo /umqeqeshi
Abazali/ izizalwane
Ziqeqeshile
Omnye (Xela)
Esikolweni
Ekhaya
Njengomfundi
Enye (Xela)
Utiitshala oqeqeshiweyo /umqeqeshi
Abazali/ izizalwane
Ziqeqeshile
Omnye (Xela)
Esikolweni
Ekhaya
Njengomfundi
Enye (Xela)
Utiitshala oqeqeshiweyo /umqeqeshi
Abazali/ izizalwane
Ziqeqeshile
Omnye (Xela)
ICANDELO C: IMVELAPHI YOMYENI/UMLINGANE(UMASIHLALISANE)
Ukuqinisekisa kwakhona, ingaba utshatile okanye uyahlalisana?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 58
Wayemngakanani umyeni /umasihlalisane wakho kusuku lokuzalwa kwakhe lokugqibela? ... iminyaka
Ukhonza phi umyeni / umlingane (umasihlalisane ) wakho?
Ukhonza phi?
Ezinye EziMnyama Ezizimeleyo 8
Enye inkolo 14
Akukho nkonzo (ichazwe njalo) 15
Chasa (kuchaziwe) 16
Enye (Xela) 77
Ingaba umyeni/umasihlalisane wakho uyakwazi ukufunda nje lula ileta engolwimi lwakhe lwenkobe, nzima okanye akakwazi ?
Lula 1
Nzima 2
Akakwazi 3
Ingaba umyeni/umasihlalisane wakho uyakwazi ukubhala nje lula ileta engolwimi lwakhe lwenkobe, nzima okanye akakwazi ?
Lula 1
Nzima 2
Akakwazi 3
Uphumelele liphi ibanga ngokwasemfundweni?
Isigaba A 21
Isigaba B 22
Ibanga 1 1
Ibanga 2 2
Ibanga 3 3
Ibanga 4 4
Ibanga 5 5
Ibanga 6 6
Ibanga 7 7
Ibanga 8 8
Ibanga 9 9
IDiploma/Isatifiketi 11
Isidanga 12
Akafundanga 13
Enye (Xela) 77
Ingaba umyeni wakho /umasihlalisane wakho uyasebenza?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 48
Ingaba umyeni/umasihlalisane wakho uyaphangela, uziqeshile okanye ngumsebenzi wosapho ongahlawulwayo?
Uyaphangela 1
Uziqeshile 2
Umsebenzi wosapho ongahlawulwayo 3
Uphangela phi umyeni/ umasihlalisane wakho?
Kule ndawo ihlala umphenduli 1
Kwenye ilali kwiPhondo loMntla (Xela - 946) 2
Edolophini/esixekweni kwiPhondo loMntla(Xela- 946) 3
Kwifama yorhwebo kwiPhondo loMntla (Xela - 946) 4
Kwelinye iphondo (Xela iphondo - 946) 5
Enye (Xela - 946) 77
Wenza msebenzi mni umyeni/umasihlalisane wakho?
Umbuzo 50
Uphila ngokwenza ntoni umyeni/umasihlalisane wakho?
Ingaba umyeni/umasihlalisane wakho ukhangela umsebenzi?
Ewe 1
Hayi 2
Mingaphi iminyaka/iinyanga oyi/zichithe nikunye nomyeni /nomasihlalisane wakho ukususela ngomhla enaqala ngawo ukuhlala kunye?
... iminyaka
... iinyanga
Mingaphi iminyaka/iinyanga oyi/zichithe nikunye nalo myeni/umasihlalisane onaye ngoku ukususela ngomhla enaqala ngawo ukuhlala kunye?
... iminyaka
...iinyanga
Wayehlala phi umyeni/umasihlalisane wakho kwiinyanaga ezili-12 ezidlulileyo?
Wayehlala nomphenduli 1
Kule lali ibihlala umphenduli 2
Kwenye ilali kwiPhondo loMntla (Xela) 3
Edolophini/esixekweni kwiPhondo loMntla (Xela) 4
Kwifama yorhwebo kwiPhondo lomntla (Xela) 5
Kwelinye iphondo (Xela) 6
Enye (Xela) 77
Uhlala phi umyeni/umasihlalisane wakho ngoku?
Uhlala nomphenduli 1
Kule lali ibihlala umphenduli 2
Kwenye ilali kwiPhondo loMntla (Xela) 3
Edolophini/esixekweni kwiPhondo loMntla (Xela) 4
Kwifama yorhwebo kwiPhondo loMntla (Xela) 5
Kwelinye iphondo (Xela) 6
Enye (Xela) 77
UKUBA IIMPENDULO ZIYAFANA ZOMBUZO 54 NOMBUZO 55 , YIYA KUMBUZO 57.
Yayiyintoni esona sizathu siphambili sokutshintsha indawo komyeni/kukamasihlalisane ?
Yimpangelo 1
Umtshato 2
Ukubuyela ekhaya 3
Enye (Xela) 77
Ubakho nini umlingane wakho ekhaya?
Yonke imihla 1
Kanye ngeveki 2
Kanye emva kweeveki ezimbini 3
Kanye ngenyanga 4
Kanye emva kweenyanga ezintathu 5
Kanye emva kweenyanga ezintandathu 6
Kanye ngonyaka okanye ngaphezulu 7
Elinye (Xela) 77
ICANDELO D: UKULAWULA IXESHA
Uwakha kangaphi amanzi?
Zange 0 Umbuzo 60
Kanye ngemini 1
Kabini ngemini 2
Kathathu okanye ngaphezulu kunoko ngemini 3
Elinye (Xela) 77
Kukuthatha ixesha elingakanani ukuya kukha amanzi?
Ngaphantsi kwemizuzu engama-30 1
Imizuzu engama-30 ukuya ngaphantsi kweyure 2
Iyure e-1 ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-2 3
Iiyure ezimbini nangaphezulu 4
Uzitheza/uzichola-chola kangaphi iinkuni?
Zange 0 Umbuzo 62
Kanye ngeveki 1
Yonke imihla 7
Zonke iiveki 8
Elinye (Xela) 77
Ngaphantsi kweyure e-1 1
Iyure e-1 ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-2 2
Ezi-2 ukuya ngaphantsi kweeyure ezi- 4 3
Iiyure ezi-4 nangaphezulu 4
Uzihlamba kangaphi iimpahla?
Zange 0 Umbuzo 65
Kanye ngeveki 1
Yonke imihla 7
Zonke iiveki 8
Elinye (Xela) 77
Kukuthatha ixesha elingakanani ukuhlamba impahla?
Ngaphantsi kweyure e-1 1
Iyure e-1 ukuya ngaphantsi kwiiyure ezi-2 2
Ezi-2 ukuya ngaphantsi kwiiyure ezi-3 3
Ezi-3 okanye ngaphezulu 4
Udla ngokuzihlamba phi iimpahla zakho?
Ekhaya 1
Emlanjeni/edamini 2
Enye (Xela) 77
Udla ngokulungisa kangaphi ukutya ngemini?
Zange 0 Umbuzo 67
Kanye ngemini 1
Kabini ngemini 2
Kathathu ngemini 3
Kane okanye ngaphezulu ngemini 4
Uchitha ixesha elingakanani ulungisa ukutya ngemini?
Ngaphantsi kweeyure ezi-2 1
Ezi-2 ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-3 2
Ezi-3 ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-4 3
Iiyure ezi-4 okanye ngaphezulu 4
ICANDELO E: UKWENZA ISIGQIBO
Ngubani omakenze isigqibo ngenani labantwana kusapho?
Unkosikazi 1
Umyeni/umasihlalisane 2
Bobabini umyeni/umasihlalisane nonkosikazi 3
Abazali / abazali basemzini 4
Andazi 66
Omnye (Xela) 77
Ngubani owenza isigqibo ngenkcitho yekhaya?
Umphenduli 1
Umlingane 2
Abazali / abazali basemzini/ 3
Omnye (Xela) 77
Ngubani omakenze isigqibo ngenkcitho yemali yekhaya?
Umondli ophambili 1
Intloko yekhaya 2
Mayibe sisigqibo sabo bonke abadala 3
Andazi 66
Omnye (Xela) 77
Ngubani omakenze isigqibo ngokucwangcisa komfazi?
Umfazi yena ngokwakhe 1
Umlingane wakhe 2
Abazali bakhe 3
Ugqirha/umongikazi 4
Omnye (Xela) 77
Ngubani owenza isigqibo ngokucwangcisa komfazi?
Umfazi yena ngokwakhe 1
Umlingane wakhe 2
Abazali bakhe 3
Ugqirha /umongikazi 4
Omnye (Xela) 77
ICANDELO F: UKUZALA
Ndingathanda ukukubuza ngokukhulelwa nangokuzala kwakho konke apha ebomini bakho.
Waqala uneminyaka emingaphi ukuya exesheni?
iminyaka
Zange 99
Waqala uneminyaka emingaphi ukwabelana ngesondo?
iminyaka
Zange 99
Wawukhe wakhulelwa?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 145
Ukhulelwe ngoku?
Ewe 1
Hayi 2
Wawuneminyaka emingaphi ukukhulelwa kwakho okokuqala? ... iminyaka
Ingaba wawukhe wamzala umntwana ophilileyo?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 145
Wawumngakanani ukuzala kwakho izibulo lakho? ... iminyaka
Unabo abantwana obazeleyo abahlala nawe ngoku?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 82
Bangaphi oonyana bakho abahlala nawe ngoku? ... inani
Zingaphi iintombi zakho ezihlala nawe ngoku? ... inani
Unabo abantwana obazeleyo abaphilayo kodwa abangahlali nawe ngoku?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 85
Bangaphi oonyana bakho abaphilayo kodwa abangahlali nawe ngoku? ... inani
Zingaphi iintombi zakho eziphilayo kodwa ezingahlali nawe ngoku? ... inani
Ingaba wawukhe wazala inkwenkwe okanye intombazana ephilayo kodwa ekuhambeni kwexesha yabhubha / yangcwatywa?
Ukuba hayi, cikida: Nayiphi enye inkwenkwe okanye intombazana eyakhalayo okanye yabonisa naluphi uphawu lokuphila kodwa yaphila iiyure okanye iintsuku ezimbalwa?
Ewe 1
Hayi 2
Mangaphi amakhwenkwe owazeleyo aye abhubha / angcwatywa ? ... inani
Mangaphi amantombazana owazeleyo aze abhubha / angcwatywa? ... inani
Dibanisa iimpendulo 80, 81, 83, 84, 86 & 87 uze ufake isiphumo.
Ukuba asikho faka '00'... inani
Jonga kuma-88:
Ukuqinisekisa ukuba ndiyifake kakuhle le nto: Bangaphi abantwana ebomini bakho obazele bephila ? ... inani
Ukuba iimpendulo azifani ,cikida 79 ukuya kuma- 87 njengoko kufuneka. Ukuba amanani ayafana, qhuba.
Ingaba kukho abanye abantwana ongabazalanga, kodwa abaphilayo kwaye obagcinileyo?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 94
Mangaphi amakwenkwe angawazalanga kodwa owagcinileyo ahlala nawe? ... inani
Mangaphi amantombazana ongawazalanga kodwa owagcinileyo kwaye ahlala nawe?... inani
Ngoku ndithanda ukhe ndithethe ngabantwana bakho bonke abazalwa ukususela ngoFebhruwari 1991.
BHALA OLU LWAZI LULANDELAYO NGABANTWANA OBAZELEYO UKUSUSELA NGOFEBHRUWARI 1991. BHALA AMAWELE AMABINI NAMAWELE AMATHATHU KWIMIGCA EYAHLUKENEYO. JONGA NAKUMAKHADI ASEKLINIKHI UKUBA KUYIMFUNEKO.
IGAMA
ISINI
UMHLA WOKUZALWA
USAPHILA?
Ngubani IGAMA elithiywe umntwana?
Ingaba (IGAMA) yinkwenkwe okanye yintombazana?
Wazalwa ngowuphi unyaka nenyanga (IGAMA)?
CIKIDA: Uthini umhla wokuzalwa kwakhe? OKANYE: Wazalwa ngeliphi ixesha lonyaka?
Ingaba (IGAMA) usaphila okanye wabhubha wangcwatywa?
NYAKA
NYANGA
PHILA
BHALA ULWAZI OLULANDELAYO NGABANTWANA OBAZELEYO UKUSUSELA NGOFEBHRUWARI 1991 ABASAPHILAYO. KUMNTWANA NGAMNYE SEBENZISA UMGCA OHAMBELANA NALOWO USETYENZISWE KWIPHEPHA 16. CIKIDA NGAMAKHADI ASEKLINIKHI UKUBA KUYIMFUNEKO.
UBUDALA
UKHATHALELO PHAMBI KOKUZALA
UKUBELEKA
IKHADI LASEKLINIKHI
UKUNCANCISA
Wayemngakanani(IGAMA) ngomhla wokugqibela wokuzalwa kwakhe?
Ingaba ukhe wazuza ukhathalelo xa wawukhulelwe (IGAMA)?
Undwendwele kangaphi?
Ngubani owakukhathalelayo?
Ngubani owakuncedisa ukubeleka (IGAMA)?
Wabelekelwa phi IGAMA?
Likhona na ikhadi laseklinikhi?
Wawukhe wamnca ncisa lo mntwana?
Umncancise iinyanga ezingaphi (IGAMA)?
EWE
HAYI
EWE
HAYI
EWE
HAYI
Iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye (Xela)
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Iminyaka
Iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Iminyaka
Iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Iminyaka
IIntsuku
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye Xela
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye Xela
Iminyaka
Iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye Xela
Iminyaka
UMHLA WOKUGONYWA - IKOPI KWIKHADI LASEKLINIKHI UKUBA LIKHONA
UBUNZIMA NGOMHLA WOKUZALWA
UKUGULA
Masisi
Babuyintoni ubunzima buka (IGAMA) xa ezalwa (iikhilogrem nedesimali enye)
Ingaba (IGAMA) ebekhe wagula yifiva kwezi veki zimbini zidlulileyo?
Ingaba (IGAMA) ebekhe wakhohlela kwezi veki zimbini zidlulileyo?
EWE
HAYI
EWE
HAYI
EWE
HAYI
BHALA ULWAZI OLULANDELAYO NGABANTWANA OBAZELEYO UKUSUSELA NGOFEBHRUWARI 1991 ABABHUBHAYO/ABANGCWATYWAYO. KUMNTWANA NGAMNYE SEBENZISA UMGCA OHAMBELANA NALOWO USETYENZISWE KWIPHEPHA 16. CIKIDA NGAMAKHADI ASEKLINIKHI UKUBA KUYIMFUNEKO.
UBUDALA XA EBHUBHA
UKHATHALELO PHAMBI KOKUZALA
UKUBELEKA
IKHADI LASEKLINIKHI
UKUNCANCISA
Wayemngakanani (IGAMA) xa ebhubha
Ingaba wawufumne ukhathalelo lwaphambi kokuzala xa wawukhulelwe (IGAMA)?
Wandwendwela kangaphi?
Ngubani owayekukhathalele?
Ngubani owakuncedisa ukubeleka (IGAMA)?
Wazalelwa phi (IGAMA)?
Likhona ikhadi laseklinikhi?
Wawukhe wamncancisa (IGAMA)
Wamncancisa iinyanga ezingaphi (IGAMA)
Ewe
HAYI
EWE
HAYI
HAYI
Iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye (Xela )
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
iinyanga
Iminyaka iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye (Xela )
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iintsuku
Iminyaka iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
1 Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga
Iminyaka iintsuku
1 Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Kwiyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
Iinyanga iminyaka iintsuku
Isibhedlele
Iklinikhi
Unompilo
Omnye Xela
1 Ugqirha
Umongikazi/Umbelekisikazi
Umbelekisi wesintu
Ilungu losapho
Omnye (Xela)
Esibhedlele
Eklinikhi / kwagqirha
Iyunithi ejikelezayo
Ekhaya
Enye (Xela)
iinyanga iminyaka
UMHLA WOKUGONYWA - IKOPI KWIKHADI LASEKLINIKHI UKUBA LIKHONA
UBUNZIMA NGEMINI YOKUZALWA
Masisi
Babuyintoni ubunzima buka (IGAMA) ngomhla wokuzalwa
ICANDELO G: IINDLELA ZOKUQHAMA
Ufuna ukuba (nabanye) abantwana?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 148
Ufuna (abanye) oonyana abangaphi? ... inani
Babebaninzi kangangoko 44
Andazi 66
Ufuna (ezinye) iintombi ezingaphi? ... inani
Andazi 66
Ukuba unokuba nomntwana omnye, ungakhetha inkwenkwe okanye intombazana.
Inkwenkwe 1
Intombazana 2
Andazi 3
Ukuba ubunokukhetha inani loonyana ebomini bakho bonke, bebenokuba bangaphi?... inani
Ukuba ubunokukhulelwa kwiiveki ezimbini ezizayo,ungavuya, ungahlupheka okanye ingayinto nje engenamsebenzi.
Vuya 1
Hlupheka 2
Ingaba kukho ixesha owawukhe wakhulelwa ebomini bakho waze awayivuyela loo nto?
Ewe 1
Hayi 2
Zange ndakhulelwa 3
Ingaba wawukhe weva okanye kukho mntu omaziyo owasiphelisayo isisu sakhe?
Ewe 1
Hayi 2
Ucinga ukuba kutheni abanye abafazi beziphelisa izisu zabo?
Ziziphi ezinye iiindlela abazisebenzisayo abafazi ukuphelisa izisu zabo?
Uyazi na ngalo Mthetho Oyilwayo woPheliso Lwesisu?
Ewe 1
Hayi 2
Ukuba ukhulelwe kwaye ubungafuni okanye awuyonwabelanga loo nto, ungasiphelisa isisu sakho?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 158
Ungaya phi ukuze uphelise esi sisu?
Kwisangoma 1
Ekhaya 3
Enye (Xela) 77
Ingaba wawukhe waphelisa isisu?
Ewe 1
Hayi 2
Zange ndakhulelwa 3
ICANDELO H: UCWANGCISO LOSAPHO
Ucinga ukuba umntwana makabe mngakanani phambi kokuba unina amyekise ibele?...iinyanga
Wawukhe weva ngeendlela zokwenza isithuba phakathi kwabantwana okanye ukulawula inani labo?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 176
Zeziphi iindela zocwangciso-nzala owawukhe weva ngazo?
U-ewe olula U-ewe ocikidiweyo Hayi
Ikhondom 1 2 3
Isitofu 1 2 3
Iipilisi 1 2 3
Ukwenza ibhinqa idlolo 1 2 3
Ukwenza indoda idlolo 1 2 3
Ukuzinqanda 1 2 3
Amayeza esintu/iingcambu (Xela) 1 2 3
Enye (Xela) 77
Ingaba ikhona indlela yocwangciso-nzala oyisebenzisayo ngoku?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 176
Usebenzisa eyiphi indlela ngoku??
Enye (Xela) 77
Ikhondom 3
Isitofu 4
Iipilisi 5
Ukwenza ibhinqa idlolo 6
Ukwenza indoda idlolo 7
Ukuzinqanda 9
Amayeza esintu/iingcambu 10(Xela)
Enye (Xela) 77
Ngubani okunikayo uhlobo locwangciso-nzala olusebenzisayo?
Ilungu lebutho lasekuhlaleni 2
Iklinikhi yangasese/ugqirha 3
Ayingeni ndawo 6
Omnye (Xela) 77
ICANDELO I: UKUFIKELELA KWIINDAWO ZEMPILO
Unaso isibhedlele/iklinikhi kwindawo yakho?
Ewe 1
Hayi 2
Andazi 66
Kuthatha ixesha elingakanani ukuba wena okanye usapho lwakho ukuya kufika kwisibhedlele/ iklinikhi ekufutshane ?
Ngaphantsi kwemizuzu engama-30 1
imizuzu ukuya ngaphantsi kweyure e-1 2
iyure ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-2 3
iiyure ukuya ngaphantsi kweeyure ezi-3 4
iiyure okanye ngaphezulu 5
Andazi 66
Uya njani kwisibhedlele/kwiklinikhi ekufutshane?
Imoto yangasese 2
Ngeenyawo 3
Enye (Xela) 77
Ingaba zikhona izangoma kwindawo yakho?
Ewe 1
Hayi 2
Andazi 66
Wawukhe waya kwisangoma?
Ewe 1
Hayi 2
Unazo iinkonzo zocwangciso-nzala kwindawo yakho?
Ewe 1
Hayi 2
Andazi 66
ICANDELO J: UKUGULA
Wawukhe weva ngoGAWULAYO okanye intsholongwane yeHIV.
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 200
Angayifumana njani umntu intsholongwane yeHIV?
Ewe olula Ewe ocikidiweyo Hayi Andazi
Ukubamba ngesandla okanye ukuwola 1 2 3 66
Ukudibana kwegazi negazi 1 2 3 66
Ukwabelana ngesondo kwendoda nomfazi 1 2 3 66
Ukuthandana kwabesini esinye 1 2 3 66
Ukulunywa sisinambuzane ebesitye umntu onale ntsholongwane
Ukwabelana ngezinto ezinjengezitya, indlu yangasese njalo njalo. 1 2 3 66
Kumama owosulelekileyo iye emntwaneni 1 2 3 66
Enye (Xela) 77
Yenza u-x ecaleni kwempendulo echanekileyo
Akukho nto
Hlala kumlingane omnye
Nciphisa inani labalingane
Sebenzisa ikhondom
Musa ukwabelana ngesondo
Enye (Xela) 77
Nceda xela ukuba zeziphi kwezi zifo ezixhaphakileyo kwindawo yakho..
Ewe Hayi Andazi
Umkhuhlane/ifiva 1 2 66
Ukuhlohlela 1 2 66
Urhudo 1 2 66
Imaleriya 1 2 66
Ikholera 1 2 66
Imasisi 1 2 66
iPoliyo 1 2 66
Esinye (Xela)... 77
Nceda xela ukuba zeziphi kwezi zifo zilandelayo ezixhaphakileyo kusapho lwakho.
Ewe Hayi Andazi
Umkhuhlane/ifiva 1 2 66
Ukuhlohlela 1 2 66
Urhudo 1 2 66
Imaleriya 1 2 66
Ikholera 1 2 66
Imasisi 1 2 66
iPoliyo 1 2 66
Esinye (Xela)... 77
Ungaya kulufumana phi unyango lwezi zifo zinje?
Esibhedlele 2
Kugqirha wangasese 3
Ekhemisti 4
Kwisangoma 5
Ndingazinyanga 6
Enye (Xela) 77
TSIBA LE NDAWO UKUBA AKUKHO BANTWANA EKHAYA
Bakutya nini abantwana abakwikhaya lakho oku kutya kulandelayo?
Yonke imihla amaxesha ngeveki amaxesha ngeveki amaxesha ngeveki amaxesha ngeveki amaxesha ngeveki
Zonke iiveki
Kanye ngelo xesha
Abakutyi
Inyama
Intlanzi
Amaqanda
Ubisi / itshizi
Imifuno eluhlaza
Imifuno emthubi
Ungatsho kusini na ukuba abantwana bakho balamba rhoqo, ngamanye amaxesha manqapha-nqapha okanye abakhe balambe?
Rhoqo 1
Ngamanye amaxesha 2
Manqapha-nqapha 3
Zange 4
ICANDELO L: IMIBONO NGALE NKQUBO INGUNDOQO
Unabo abantwana abangaphantsi kweminyaka e-7 ubudala?
Ewe 1
Hayi 2
Ingaba unolwazi lwe/lwamaphulo ophuhliso kwingingqi?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 231
Ukuba ewe, wabize:
Uthatha inxaxheba na kula maphulo ophuhliso?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 231
Ukuba ewe, wabize:
UKUBA INKQUBO ENGUNDOQO YEPHULO IBABINACHUENE LESEBE LEZENTLALONTLE BELIBIZIWE KUMBUZO 228, TSIBA UYE KUMBUZO 232.
Uyayazi na iNkqubo enguNdoqo (iPhulo iBabinachuene ) leSebe lezeNtlalontle? (Umbuzi makacikide)
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 257
Weva njani ngePhulo iBabinachuene kwiphondo lakho?
Kumlingane 1
Kwelinye ilungu losapho 2
Kwabanye abafazi elalini 3
Ngqo kwigosa laseburhulumenteni 5
Omnye (Xela) 77
Ucinga ukuba iPhulo iBabinachuene liyabanceda abantu kwilali yakho?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 235
Ngeyiphi indlela?
Kufuneka bakhethwe njani abathathi-nxaxheba kwiPhulo iBabinachuene ?
Ingaba uthatha inxaxheba kwiPhulo iBabinachuene elalini yakho?
Ewe 1 Umbuzo 239
Hayi 2
Ingaba wawukhe wathatha inxaxheba kwiPhulo iBabinachuene?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 246
Wayekela ntoni ukuthatha inxaxheba?
Umbuzo 246
Ingaba ikhaya lakho liyazuza ngokuthatha kwakho inxaxheba kwiPhulo iBabinachuene ?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 241
Ngeyiphi indlela?
Umbuzo 242
Kutheni?
Ingaba uzuzile umntwana /abantwana wa/bakho kwiPhulo iBabinachuene o/abangaphantsi kwesixhenxe seminyaka?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 244
Ingaba umyeni/umasihlalisane wakho uyayivuma into yokuthatha kwakho inxaxheba kwiPhulo iBabinachuene ?
Ewe 1 Umbuzo 246
Hayi 2
Andiqinisekanga 3 Umbuzo 246
Umyeni/umasihlalisane akazi 4 Umbuzo 246
Andinamyeni/andinamasihlalisane 5 Umbuzo 246
Kutheni engavumi?
Ingaba kukho izakhono ozizuzileyo ngokuthatha inxaxheba kwiPhulo iBabinachuene?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 249
Ukuba ewe, biza ezi zakhono:
Ucinga ukulusebenzisa njani ulwazi okanye isakhono osizuze ekuthatheni inxaxheba kweli phulo?
Kufuneka isetyenziswe njani imali ezuzwe ngokuthengisa imveliso yePhulo iBabinachuene ?
Uthatha (wawuthatha) inxaxheba na ekwenziweni kwezigqibo ngephulo?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 253
Uthatha (wathatha) inxaxheba kangaphi ekwenziweni kwezigqibo?
Rhoqo 1
Hayi rhoqo 2
Nika umzekelo wokuthatha inxaxheba kwakho ekwenziweni kwezigqibo?
Ingaba iPhulo iBabinachuene liyabanceda abantu ezilalini kwicala lemali?
Ewe 1
Hayi 2 Umbuzo 255
Andazi 66 Umbuzo 255
Ukuba ewe, kanjani?
Yeyiphi kwezi zilandelayo ocinga ukuba yeyona ibalulekileyo ukuze kuqhubeke iPhulo iBabinachuene ?
Ukuphumelela kwesitiya(igadi) semifuno 1
Amagalelo emali 2
Amanye amaphulo azalwe yingeniso 3
Inkxaso yeNqila 4
Enye (Xela) 77
ICANDELO M: UKUTHATHA UMLINGANISELO WABANTWANA
BHALA ULWAZI OLULANDELAYO NGABANTWANA OBAZELEYO UKUSUSELA NGOFEBHRUWARI 1991. KUMNTWANA NGAMNYE SEBENZISA UMGCA OHAMBELANA NALOWO USETYENZISWE KWIPHEPHA 16.
ISIPHUMO SESICELO SOKUTHATHA UMLINGANISELO
UBUDE (ngeesentimitha)
Ukuba ungaphantsi kwama-24 eenyanga mlinganisele elele phantsi, abanye benze bemile.
UBUNZIMA
Uthathiwe umlinganiselo
Umama walile
Umntwana akakho
Enye (Xela)
Uthathiwe umlinganiselo
Umama walile
Umntwana akakho
Enye (Xela)
Uthathiwe umlinganiselo
Umama walile
Umntwana akakho
Enye (Xela)
Uthathiwe umlinganiselo
Umama walile
Umntwana akakho
Enye (Xela)
Uthathiwe umlinganiselo
Umama walile
Umntwana akakho
Enye (Xela)
ENKOSI NGENTSEBENZISWANO
<fn>xho_Article_National Language Services_INKQUBO-SIKHOKELO.txt</fn>
INKQUBO-SIKHOKELO: INYANGA YOKUBHIYOZELA ILIFA LOLUNTU
UMXHOLO: UKUBHIYOZELA AMAFA ETHU APHILAYO ("YINTONI EYENZA UKUBA SIPHILE") KUNYAKA WESHUMI WENTANDO YETHU YESININZI
INTSHAYELELO
ISebe lezobuGcisa neNkcubeko, lihlanganyelene nabaPhathiswa beSizwe kunye nee-MEC ezinoxanduva lwenkcubeko kwintlanganiso yabo ye-MINMEC yangoMatshi 2004, baphakamisa umxholo othi ukubhiyozela amafa ethu aphilayo "yintoni eyenza ukuba siphile" kunyaka weshumi wentando yethu yesininzi."
Lo mxholo uyakuqhuba le minyaka mithathu izayo uze uphele ngoSeptemba ka-2007. iSebe lijolise ukusebenzisa ngecebo iNyanga yokuBhiyozela aMafa njengesixhobo sombono wexesha elide wokuqokelela, ukugcina, ukukhusela, ukuphakamisa kunye nokusasaza amafa aphilayo/amafa enkcubeko angaphathekiyo.
IGAMA "AMAFA APHILAYO"
Kubalulekile ukuqaphela ukuba umgaqo-nkqubo woMzantsi Afrika kunye namaxwebhu owiso-mthetho ngokuqhelekileyo into abhekiselele kuyo njengamafa aphilayo kumazwe ngamazwe (UNESCO) kubhekiselwa kuyo njengamafa enkcubeko angabambekiyo. Ngoqulunqo lwakamva nje lweNkomfa yamazwe ngamazwe yokuKhuselwa kwaMafa eNkcubeko engaBambekiyo, intsingiselo entsha ifumana amandla apho iingcali zamafa kunye namagcisa aqalayo ukusebenzisa "aMafa aPhilayo kunye naMafa eNkcubeko angaPhathekiyo ngokutshintshisana. Ukuba ngaba umntu uthetha ngamafa aphilayo kuyazeka ukuba ingxoxo imalunga namafa enkcubeko angaphathekiyo ngokunjalo naxa uphendulele.
UKUCHAZA AMAFA APHILAYO
iNkcazo" njengoko ibekiwe kumThetho weBhunga laMafa eSizwe (umThetho oyiNombolo ye-11 ka-1999) kunye nomThetho weziBonelelo zaMafa eSizwe (umThetho oyiNombolo yama-25 ka-1999).
Amafa aPhilayo" athetha izinto ezingaphathekiyo zenkcubeko efunyenwe njengelifa kwaye anokuquka oku kulandelayo:
Amasiko enkcubeko
Imbali ebaliswa ngomlomo
Ukusebenza
Isiko
Inkumbulo engalibalekiyo
Izakhono nobugcisa
Indlela yoLwazi yeMveli kunye
Indlela epheleleyo yendalo, yoluntu kunye nobudlelwane bentlalo.
Inqaku 2 leNkomfa yaMazwe ngaMazwe yokukhuselwa kwaMafa eNkcubeko angaPhathekiyo lifundeka ngolu hlobo:
Ngenjongo zale Nkomfa - "aMafa eNkcubeko angaPhathekiyo" athetha izenzo, ukwaziswa, ukubonisa, ulwazi, izakhono - ngokunjalo nezixhobo, izinto, izixhobo ezenziwe ngumntu kunye nezithuba zenkcubeko ezinxulunyaniswa nayo - uluntu, amaqela, kunye, kwezinye iimeko, abantu abangabodwa abaziqondayo ukuba ziyinxenye yamafa abo enkcubeko, ezidluliswa zisuka kwisizukulwana zisiya kwesinye isizukulwana, eziye zenziwe kwakhona rhoqo luluntu kunye namaqela ukuphendula kokusingqongileyo kwabo, indibano yabo nendalo kunye nembali yabo, kwaye ebanika ukuzazisa kunye nokuqhubeka, okuthi ke kuphakamise iyantlukwano yenkcubeko kunye nesakhono somntu sokudala. Ngenjongo zale nkomfa, ingqalelo iyakunikwa kuphela amafa enkcubeko angaphathekiyo anjalo njengoko engqinelana nezixhobo zamalungelo oluntu zamazwe ngamazwe esele zikhona njengeemfuno zentlonipho emacala phakathi koluntu, amaqela, abantu abangabodwa kunye nophuhliso oluzinzileyo.
Inqaku 2 liqhuba lithi "amafa enkcubeko angaphathekiyo" njengoko echaziwe kumhlathi ngasentla, acaciswe phakathi kwezinye izinto ngoku kulandelayo:
a Amasiko athethwa ngomlomo kunye neziboniso, ziquka njengesixhobo samafa enkcubeko engaphathekiyo.
b Ubugcisa obungemidlalo, izenzo zentlalo, amasiko kunye nezehlo zexesha elithile lonyaka.
c Ulwazi kunye nezenzo eziphathelene nendalo kunye nomhlaba d Ubugcisa bemveli
Iinkcazelo ezandulelayo (ngokwemiqathango yomthetho woMzantsi Afrika kunye nomThetho waMazwe ngaMazwe) ubhekiselele kwizinto ezingaphezulu okanye ezingaphantsi ezifanayo. Izinto ezifanayo ngamasiko athethwa omlomo, ukwenza, amasiko kunye nolwazi kwindalo, kuluntu kunye nobudlelwane bentlalo. Apho umntu abona khona iyantlukwano, ayiyoyantlukwano ngokwemiqathango yondoqo kodwa kuphela yisemantiki. Ngoko ukusetyenziswa kwamabinzana ngokutshintshisana njengoko abemi boMzantsi Afrika besenza akumiseli naluphi na ulwaphulo koko kukubakhona kokuzikhethela.
INGXOXO
Amafa aphilayo njengaso nasiphi na isenzeko soluntu angaphambili embalini kunexesha labaphathi kunye nekoloni. Yayingawo kwaye isekwangawo amava aphilwayo kuluntu olwahlukeneyo kwixesha lakudala kwimbali yomhlaba. Kukuphelela kwamava abo, indlela abasebenza ngayo ngokuzala, ukufikelela ebudaleni; ukufikisa, umtshato, ukuguga kunye nokufa, indlela abawabhiyozela ngayo la mabakala okukhula komntu; indlela abasebenza ngayo ngokuhlupheka nokuswela, ukuba balwakha njani uqoqosho lwabo, balwenza njani uzinzo lwabo; baphila njani nolunye uluntu ngokunjalo nendalo yabo ebangqongileyo, bawabalisa njani amabali abo, bacula kwaye badanisa njani Njl. Njl.
Uhlobo lwamafa aphilayo esinawo namhlanje ayinxenye yelifa esilifumene kwisinyanya sethu esixhaphakileyo esingumntu ukusukela kwixesha lakudala. Amafa ethu aphilayo aqala kumasiko athethwa ngomlomo, imbali ebaliswa ngomlomo, amasiko, indlela zemveli zolwazi ebezigciniwe; eziye zatshintsha kwaye oko kwenza ukuba izinto ezintsha zisuswe okanye zongezwe ngenxa yokudibana rhoqo phakathi koluntu olwahlukeneyo lwelizwe kuqala olwalohlulwe lithuba kunye nemigama yexesha. Ukudibana kunyuswe ngokungaphaya lusondelelwano lomhlaba olwenza abantu bazi izinto ezininzi. Oluzise unxibelelwano ngeminxeba nezinye izinto, ukunyuka kokuhamba nokukhenketha okuye kwanciphisa phakathi koluntu olwahlukeneyo.
UMzantsi Afrika ubonisa umzekelo ofanelekileyo woluntu olwazi iindawo nabantu abohlukeneyo kwaye unamafa enkcubeko awohlukeneyo natyebileyo - kungoko kukho intetho ethi iSizwe esiMibala-bala (Rainbow Nation).
Ngoko ke unemfanelo yokwakha imo yokusingqongileyo evumela ukuthethwa kunye nokubonisa ngeentlobo ezahlukeneyo zaMafa aPhilayo zawo onke amaqela eentlanga. Oku kufuneka kwenzeke ngendlela exhasa izimvo zokungacaluli ngobuhlanga, ngokwesini, isizwe esineelwimi ezininzi kunye neenkcubeko ezininzi. Kwaye kufuneka kwenzeke oku kumxholo wokuzama ukuphakamisa ukwabelana ngamava enkcubeko phakathi kwamaqela enkcubeko awohlukeneyo kuba kungenxa yoku kwabelana kunye nokwamkela okumacala kwamafa ethu enkcubeko afanayo nawohlukeneyo apho siyakuphumeza khona uxolelwaniso lwesizwe, ukwakhiwa kwesizwe, kunye nokubambana ngokwentlalo.
Iya kuba ngumyalelo kuwo onke amaqela enkcubeko owokwabelana ngolwazi olumalunga notshintsho oluqhubayo, oluye lwenzeka kumafa abo enkcubeko aphilayo. Oku kunokwenzeka ngendlela yokujongwa kwezinto ezifanayo nezahlukeneyo. Kuyakubaluleka ukuqaphela ukuba ezi nkcubeko ziye ziye zinqumlezane njani na ukudala into ephilayo evela kwiinkcubeko ezingafaniyo ezinesimo esisodwa soMzantsi Afrika.
Yinto entle kakade into yokuba imigaqo-nkqubo kunye nemithetho eyenziwe emva ko-1994 yenze ukuvuselelwa kunye nokugcinwa kwamafa enkcubeko abo bonke abemi boMzantsi Afrika, oko ke kuphakamisa iinkcubeko zawo onke amaqela ethu abemi. Iphepha leNgcaciso Nkqubo lezobuGcisa, iNkcubeko naMafa ngokunjalo nomThetho weBhunga laMafa eSizwe (umThetho oyonombolo ye-11 ka-1999) kunye nomThetho weziBonelelo zaMafa eSizwe (umThetho oyiNombolo yama-25 ka-1999) uphethe ubungqina bombono owenzelwe ukuphumeza le njongo.
Amasebe karhulumente, imibutho engekho ngaphantsi kukarhulumente, imibutho esekelwe ekuhlaleni kunye nabantu abangabodwa benze imizamo enganxulunyaniswanga yokugcina kunye nokwazisa amafa aphilayo. Ngexa ezi ziqondwa kwaye zinconywa, indlela ekhokelwa ngurhulumente ngokunjalo nezicwangciso-qhinga eziqhutywa luluntu ziyafuneka ukuphuhlisa inkqubo ebanzi ethatha ingcinga yabo bonke abemi boMzantsi Afrika. Inkqubo kufuneka ibe ngaphaya kokuqokelelwa kwamafa aphilayo kwaye ifikelele kwelona qondo liphezulu ekuphuhlisweni komgaqo-nkqubo kunye nezixhobo zowiso-mthetho ezifunekayo kukhuselo lwayo (ekwenziweni urhwebo kwaye /into enokuthengiswa). Abaqali/iintshatsheli/abafukami bamafa aphilayo abathe ngaphandle kwazo zonke izinti babanako ukugcina ulwazi olubalulekileyo mabaziswe kwaye banikwe ukuqondwa okubafaneleyo.
IINJONGO KUNYE NEZINTO EKUJOLISWE KUZO
Ukubhiyozela amafa ethu aphilayo kwisikhumbuzo ze-10 zentando yethu yesinininzi
Ukuveza kunye nokwenza kwaziwe iNkomfa yaMazwe ngaMazwe yokukhuselwa kwaMafa eNkcubeko angaPhathekiyo
Ukwazisa kunye nokuqonda iiNdyebo zoluNtu eziPhilayo
Ukudala umgangatho weengxoxo zaMafa eziya kunika ukubonwa okukhulu kumbandela kwaye okulandelayo ibe kukwenziwa kwemigaqo-nkqubo kunye nemithetho ngokugcinwa, ukukhuselwa nokuphakanyiswa kwaMafa aPhilayo.
Ukwenza kwaziwe ukusetyenziswa kwamafa aphilayo njengesithuthi sokwakhiwa kwesizwe, uxolelwaniso lwesizwe, ukuhlaziywa kokulungileyo, ukubumbana ngokwentlalo kunye nasekwenziweni kwesazisi sesizwe soMzantsi Afrika.
Ukwazisa kunye nokuphakamisa amafa aphilayo kunye nokuhlanganisa uMzantsi Afrika kumalungelo awo oqoqosho, phakathi kwezinye izinto, ngokhenketho.
ABANTU EKUJOLISWE KUBO
Abantu boMzantsi Afrika benziwe ngamafa enkcubeko awohlukeneyo natyebileyo. Lolu luntu loMzantsi Afrika isebe elifuna ukuluhlanganisa kumafa aphilayo. Kukho umbono wokuba eMzantsi Afrika iiNtsuku zeSizwe ziye zaba yinto egcinelwe icandelo loluNtu elithile labemi. Oku kuchasene nokwakhiwa kwesizwe, uxolelwaniso kunye nokubumbana ngokwentlalo. Izicwangciso-qhinga zethu zonxibelelwano kunye nokurhweba kuyakucingwa ngazo ngendlela yokuba iiNtsuku zeSizwe jikelele kunye noSuku lwaMafa ingakumbi ziyakutsala uluntu oluninzi loMzantsi Afrika.
ABADLALI NDIMA
AmaSebe eSizwe kaRhulumente; iSebe lezobuGcisa neNkcubeko (isebe elikhokelayo)
I-ofisi kaMongameli;
OoRhulumente bamaPhondo;
OoRhulumente beeNgingqi;
SABC
IMibutho exhaswa nguRhulumente;
AmaZiko aPhakamileyo eMfundo
ICandelo labuCala
IMibutho engekho ngaphantsi kukaRhulumente
AmaQela ezeNkcubeko
IMibutho eSekelwe eluNtwini
ISebe lezobuGcisa neNkcubeka liceba enye indlela eyahlukileyo kwiNyanga yaMafa kunye nakwiinkqubo zoSuku lwaMafa ka-2004. Siceba ukuyiyekisa " iMibhiyozo yeSizwe" ngokuqhelekileyo ekuye kubekho umbhiyozo omkhulu kwiZakhiwo zoMdibaniso (Union Buildings) okanye kwenye indawo. Sicinga ngeNyanga yaMafa ebekwe phakathi kunye noSuku lwaMafa oluya kubona amaPhondo, ooMasipala, ooGunyaziwe beSizwe bedlala indawo ebalulekileyo kwisicwangciso-qhinga ukuze iNyanga yaMafa kunye noSuku lwaMafa zibe nefuthe kumgangatho woluntu kwaye zenze amandla okuhlanganisa uluntu loMzantsi Afrika kumba wamafa aphilayo. Sinethemba lokuwusebenzisa lomxholo njengebhodi yokutsibela ukuphumeza umbono omkhulu wokuqokelala, ukugcina, ukukhusela kunye nokuphakamisa aMafa ethu aPhilayo. Ngalo mxholo, kwiminyaka emihlanu ezayo, i-DAC inethemba lokuseka umgaqo-nkqubo nomthetho ngokunjalo nempahla yesizwe kunye nedatabase yaMafa aPhilayo kunye neNdyebo ePhilayo yoluNtu ngoba le yesibini isilahlekela phantse yonke imihla.
UKUPHUNYEZWA OKUCETYWAYO KWENKQUBO-SAKHELO SENYANGA
Sizceba iiveki ekuzakube kujoliswe kuzo eziya kubalula izinto ezahlukeneyo zaMafa aPhilayo. Abathelelani abohlukeneyo bayakunika iinkcukacha zokuba baceba ukuziphumeza njani na iinkqubo ezenzelwe ukwazisa aMafa aPhilayo. ISebe lezobuGcisa neNkcubeko liceba ukungena kubuqabane noKopoletyeni wezoSasazo woMzantsi Afrika South African Boradcasting Corporation SABC ukuqinisekisa ukuba kukho ukwaziswa okukhulu kwesi sihloko kunye neenkqubo zaso inyanga yonke.
IINKCUKACHA ZOBUQABANE OBUCETYWAYO NE-SABC
Ngobuqabane ne-SABC, iqela leengxoxo ngoLwazi lwakuDala/lweMveli kunye neZenzo ziyakulungiselelwa. Injongo engundoqo iya kuba kukusebenzisa amafa eNkcubeko oMzantsi Afrika ukufaka isandla kwizinto ezibalulekileyo zesizwe kuqukwa nokuliwa kwe-HIV/Aids, ukuncitshiswa kolwaphulo-mthetho, ukwakhiwa kwesazisi sesizwe soMzantsi Afrika kunye nokuhlaziywa kokulungileyo.
Ukwenza ukuba umbono woLwazi lwakuDala/lweMveli kunye neZenzo zihlale zikhona phakathi kolutsha, kubalulekile ukukhomba ukubaluleka kunye nexabiso elilodwa lezi zenzo namhlanje (Ukuba ulutsha lungancedeka njani ngokwezentlalo noqoqosho kuzo). Njengokuba, kuye kwakho ukunyuka ekusetyenzisweni kwesinxibo semveli, okokwenza ubuso kunye nokokuhombisa, ulutsha emalukuthathe njengethuba lokwaziswa kwezentlalo-noqoqosho.
Abemi boMzantsi Afrika abaziwayo ukuba banezakhono ezizodwa kunye nobuchwepheshe kumamndla woLwazi lwakuDala/lweMveli kunye neZenzo bayakumenywa ukuba baye kwi-SABC kwaye banikwe umgangatho wokwabelana ngolwazi lwabo kunye nabemi bonke. Ugxininiso kufuneka ukuba ibe kukuba ezi zinto woLwazi lwakuDala/lweMveli kunye neZenzo ziyakusetyenziswa njani ukumelana nokona kubalulekileyo kwesizwe.
Imimandla ekujoliswe kuyo inokuquka:
Izakhono zemveli, inzululwazi ngokwakha kunye nobugcisa
Ukutya nokupheka kwemveli kunye neendlela zokugcina (zinqabile)
Iindlela zamayeza nezokunyanga
Ukuhombisa kunye nesinxibo semveli
Umculo nomdaniso wemveli/wakudala onxulunyaniswa namava awohlukeneyo obomi kunye namasiko okubeleka, okufikisa, umtshato, ukufa njalo njalo.
Imbali ebaliswa ngomlomo kunye namasiko enziwa ngomlomo
IVEKI YOKUQALA: UMCULO NOMDANISO
Le veki iya kuba neenkqubo kunye nemidaniso engenzelwanga ukubonisa kuphela umculo kunye nomdaniso kodwa yenzelwa ukudibanisa ezi zinto kumabali, izehlo, imicimbi okanye amasiko. Iya kuba lithuba kwakhona lokubonisa ukuba umculo nomdaniso uveliswe njani kuluntu oluneenkcubeko ezininzi kunye nokuba iinkcubeko zizichaphazele ngokufanayo njani enye kwenye (ukudibana kweenkcubeko). Undoqo kolu vavanyo iya kuba lugxininiso lwamafa ethu afanayo enokusebenza njengenye yeebloko zokwakha. Kuyakubaluleka ke ngoko ukufumana abantu abadala ukuba basincede sigcine lo mbono wokuqinisekisa ukuba ubugcisa bokudala bomntu kunye nembali ezahlukeneyo zamaxesha athile zenziwa ukuba zaziwe kwaye zamkelwe zizizukulwana zangoku kunye nezexesha elizayo.
Okubaluleke kakhulu, iya kuba kukuthabatha inxaxheba koluntu lwengingqi ekuboniseni ngemidaniso kunye nomculo wemveli.
IVEKI YESIBINI: ULWAZI LWEMVELI/LWEZINTO ZAKUDALA KUNYE NEZENZO
Kukho into yokunxulumanisa ulwazi lwemveli/lwakudala kunye nezenzo necandelo elithile labantu kubemi bethu. Oku kuveza umbono ongenguwo wokuba amanye amaqela abemi zange abe nezinto zemveli kwaye zange ahlangabezane nemiceli mngeni amanye amaqela ahlangabezana nayo. Njengokuba, ukuveliswa kokutya, amayeza kunye namafutha okuqaba kwikhulu leminyaka eladlulayo kohlukile kunokuba kusenziwa namhlanje. Le yinto eqhelekileyo kumaqela onke abemi kwaye kuninzi esinokwabelana ngako njengokuba izinyanya zethu zazisebenzisa ziphi iindlela zokulima, zaziwenza njani umlilo, zaziyimba njani igolide kunye nedayimani, babeyilondoloza njani indalo yethu esingqongileyo, babefuya njani, babeyidlala njani indima yokuba ngababelekisi, babebakhulisa njani abantwana abancinane, babezisebenzisa kanjani izinto zokuqaba ubuso kunye nezinto zokuzipeyinta ubuso zemveli njl. njl. iSebe lingathanda, umzekelo, ukuqhuba ingxoxo ngokutya kwemveli.
UKUTYA KWEMVELI
Ukutya kwesintu kwemveli kunempilo kwaye kuyafikeleleka kunokutya okufana noko kwasentshona. Kodwa ke kubonakalisa amandla kwisondlo nakuqoqosho.
IVEKI YESITHATHU: IZAZI ZAMAFA ENKCUBEKO YOMZANTSI AFRIKA KUNYE NEEMBALI ZAZO
Le iveki iyakunikezelwa ekuthetheni kunye nakudliwano-ndlebe nabantu abangabodwa okanye kuxoxwe ngempumelelo yabantu abangabodwa abaye bagqwesa kwimimandla eyahlukeneyo yamafa aphilayo.
Ezi zazi ngabantu:
Abafake isandla ngezenzo zabo eziluqilima ekuvuselelweni kwenkcubeko yemveli esemngciphekweni wokulahleka mhlawumbi ngenxa yokunqongophala kweendlela zokuyigcina ikhuselekile okanye ukhuselo okanye ngenxa yotshintsho oluthe rhoqo, ukwenziwa idolophu.
Ababonise indima yabo ngokuqinisa ukwaziswa kwenkcubeko yabantu kunye noluntu lwenkcubeko olubandakanyekayo, ukubaluleka kwabo njengabantu abanika ukuzithemba kunye nanjengendlela yokusondelelanisa abantu kunye noluntu kunye.
Ababonise ubungqina bokugqwesa ekusetyenzisweni kwezakhono kunye nobuchwepheshe
Abanike ubungqina obubanzi ngeengcambu zabo kwinkcubeko yemveli okanye imbali yenkcubeko yoloo luntu lubandakanyekayo
Abaqinisekise ixabiso labo njengamangqina eenkcubeko zemveli
IVEKI YESINE: INGXOXO-MPIKISWANO YESIZWE KWINDIMA YAMAFA APHILAYO KUHLAZIYO LOKULUNGA; UKUHLANGANA NGOKWEZENTLALO, UKUPHELISWA KOBUHLWEMPU; UKWAKHIWA KWESIZWE; UXOLELWANISO KUNYE NASEKUQHUBELENI PHAMBILI NGOKWAZISWA KWESIZWE
ISebe lezobuGcisa neNkcubeka liceba ukuba neengxoxo-mpikiswano zesizwe ngezi zinto zesizwe zibalulekileyo zingasentla. Injongo engundoqo kukwenza lula ezi zinto zibalulekjileyo kusenzelwa bonke abemi boMzantsi Afrika. Kukuxoxa nagokungaphaya ngokuba uMzantsi Afrika ungaziphumeza njani ezi njongo.
Ukuqondwa kobulumko obukhona kubemi boMzantsi Afrika, iSebe, ngosasazo lweendaba, liyakubandakanya isizwe kwingxoxo zokuba imiba eyahlukeneyo yamafa ethu aphilayo ingahlanganyiswa njani ukuze ibambane nezi zinto zibalulekileyo zesizwe.
Le ngxoxo-mpikiswano yesizwe iya kubeka isiseko ekuphuhlisweni kwesicwangciso-qhinga sesizwe kuQokelelo, uKhuselo, uGcino kunye nokuPhakanyiswa kaMafa aPhilayo/aMafa eNkcubeko angaPhathekiyo.
Ubambiswano luyawukwenziwa ne-SABC ukuba kubekho iingxoxo zamaqela kwizikhululo zoonomathotholo kwiinkqubo ezinokwenziwa uluntu olufuna ukuzibeka phambili luzibekela isebe lesizwe kulo mba
ImiBhiyozo yoSuku lwaMafa iyakuqhubeka kumaphondo alithoba ngokunjalo noomasipala. ISebe leSizwe/uNdlunkulu uyakuyisebenzisa inyanga njengomgangatho wokuphumeza iphulo ekufuneka liphelele kwisicwangciso-qhinga sokuQokelela, ukuGcina, ukuKhusela, ukuPhakamisa kunye nokuSasaza aMafa aPhilayo.
<fn>xho_Article_National Language Services_INTO EMELE UKWAZIWA NGUMSEBENZI NGAMNYE.txt</fn>
INTO EMELE UKWAZIWA NGUMSEBENZI NGAMNYE MALUNGA NEMPILO NOKHUSELEKO KWINDAWO YOKUSEBENZA
Esi sikhokelo sabhalwa ngenjongo yokukhathalela impilo nokhuseleko lwabasebenzi eMzantsi Afrika. Asijonganga ukungena endaweni yoMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini wowe-1993. Sijonge ukuchaza uMthetho siwenze lula, sisebenzisa isigama esingesiso esasemthethweni kubo bonke abo bakwezempilo nokhuseleko emsebenzini eMzantsi Afrika.
Indima yabahloli bezempilo nokhuseleko beSebe lezoMsebenzi ichaziwe. Imisebenzi namalungelo abasebenzi njengoko zonke ezo zinto zichaziwe kuMthetho, zandlaliwe apha. Iindima noxanduva lwabaqeshi, olwemizi-mveliso, olwabayili, olwabarhwebi abangenisa impahla elizweni ekuqinisekiseni impilo nokhuseleko zizinto ezo ezikhankanyiweyo. Okokugqibela ke , imisebenzi yabameli bezempilo nokhuseleko kwaneyeekomiti ngokunjalo icacisiwe.
UMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini, 1993 ,ufuna ukuba umqeshi enze kwaye agcine kangangoko anako indawo yokusebenza ekhuselekileyo kwaye enganamngcipheko empilweni yabasebenzi. Oku kuthetha ukuba umqeshi kufuneka aqinisekise ukuba indawo yokusebenza ayinazo izinto eziyingozi njengebhenzini, iklorini, izinto ezincinci eziphilayo, izixhobo, iinkqubo njalo njalo, ezinokudala ukwenzakala, umonakalo okanye isifo. Apho oku kungakwazi ukwenzeka, umqeshi makaxelele abasebenzi ngezi ngozi, ukuba zinganqandwa njani, nendlela yokusebenza ngokukhuselekileyo kwaye athathe namanyathelo okwenza indawo yokusebenza ibe yekhuselekileyo.
Phofu ke, akulindelwanga ukuba umqeshi aluthwale yedwa uxanduva lwempilo nokhuseleko. UMthetho usekwe phezu komthetho-siseko othi iingozi kwindawo yokusebenza kufuneka zijongwe ngonxibelelwano nentsebenziswano phakathi kwabasebenzi nomqeshi. Abasebenzi nomqeshi mababelane ngoxanduva lwezempilo nokhuseleko kwindawo yokusebenza.Omabini la maqela kufuneka ashukume aphawule iingozi kwaye aphuhlise namanyathelo okulawula ezi ngozi ukwenza indawo yokusebenza ibe yekhuselekileyo. Ngale ndlela, umqeshi nabasebenzi babandakanyeka kumxokelelwano apho abameli bezempilo nokhuseleko bangayihlola indawo yokusebenza rhoqo baze banike ingxelo kwikomiti yezempilo nokhuseleko, eya kuthi yona ingenise iingcebiso kumqeshi. Ukuze kube nokuqinisekwa ukuba lo mxokelelwano uyasebenza, umsebenzi ngamnye kufuneka awazi amalungelo nemisebenzi yakhe equlethwe kuMthetho.
UMthetho neMimiselo
UMthetho owaziwa ngokuba nguMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini wowe-1993 (uMthetho wama-85 wowe-1993) unamacandelo angama-50 avunywe yiPalamente. Injongo yalo Mthetho kukulungiselela impilo nokhuseleko lwabantu emsebenzini okanye ngokunxulumene nokusetyenziswa koomatshini. Kwakhona ulungiselela ukhuselo lwabantu ngaphandle kwabo basemsebenzini kwiingozi ezivela okanye ezinxulumene nemisebenzi yabantu emsebenzini.
Imimiselo eyahlukeneyo engezihloko ezithile iyafakelwa apha kuMthetho amaxesha ngamaxesha nguMphathiswa wezeMisebenzi.
UMthetho okanye iMimiselo ingathengwa kwiziko lokuShicilela likaRhulumente ikwiGazethi okanye yenziwe incwadi kubapapashi ngabapapashi.
ISebe lezeMisebenzi
ICandelo loMlawuli Jikelele eliyiNtloko lezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini
UMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini ulawulwa liCandelo loMlawuli Jikelele eliyiNtloko lezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini leSebe lezeMisebenzi.
Ukuqinisekisa impilo nokhuseleko lwabasebenzi, kusekwe ii-ofisi zamaphondo kuwo onke amaphondo. Kude kube ngoku, abahloli bezempilo nokhuseleko kwezi ofisi zamaphondo bayahlola benze nophando kwiindawo zokusebenza.
Ukuhlola
Ukuhlola kudla ngokucwangciswa ngokwengqikelelo-manani engozi, ubukho bezinto eziyingozi njengebhenzini kwiindawo zokuhlamba impahla, ukusetyenziswa kwezixhobo eziyingozi kwindawo yokusebenza. Kwelinye icala uhlolo ulungacwangciswanga ludla ngokuvela kwizicelo okanye kwizikhalazo zabasebenzi, ezabaqeshi okanye zikawonke-wonke. Ezi zikhalazo okanye izicelo zithathwa njengeziyimfihlo.
Amagunya abahloli
Ukuba umhloli ufumana iimeko eziyingozi okanye ezingalunganga kwindawo yokusebenza, angabeka izinto eziyimfuneko kumqeshi ngezi ndlela zilandelayo:
Isaziso sokuthintela
Kwimeko yengozi eyoyikisayo, umhloli angathintela inyathelo elithile, inkqubo okanye ukusetyenziswa komatshini okanye izixhobo ngokubeka isaziso sokuthintela. Akukho mntu omakangakukhathaleli okuqulethwe sisaziso esinjalo kwaye ukuthotyelwa kwaso kufuneka kuqale ngoko nangoko.
Isaziso solwaphulo
Ukuba igatya lommiselo lophulwe, umhloli anganika abasebenzi okanye umqeshi isaziso solwaphulo. Ulwaphulo loMthetho lungazala ukumangalelwa ngoko nangoko, kodwa kwimeko apho kophulwe ummiselo, umqeshi anganikwa ithuba lokuba alungise ulwaphulo olo ngexesha elithile elichazwe kwisaziso elidla ngokuba ziintsuku ezingama-60.
Isaziso sokuphucula
Apho amanyathelo ezempilo nokhuseleko asetyenziswa ngumqeshi engabakhuseli ngokwanelisayo abasebenzi, umhloli angafuna umqeshi ukuba eze namanye amanyathelo asebenzayo. Isaziso sokuphucula esimisela amanyathelo alungiisweyo sinikwa umqeshi.
Amanye amagunya
Ukwenzela ukuba umhloli akwazi ukwenza umsebenzi wakhe, angangena nakuyiphi indawo yokusebenza apho kusetyenziswa oomatshini okanye izinto ezinobungozi abuze okanye akhuphe umyalelo wokuba abo bantu mababonane naye. Umhloli angacela ukuba nawaphi na amaxwebhu angeniswe kuye, kwaye futhi aphande aze enze iikopi zamaxwebhu, kwaye afune inkcazelo ngazo naziphi na izinto ezikuloo maxwebhu. Umhloli angahlola nayiphi imeko okanye into athathe iisampulu zayo kwaye athimbe nayiphi into enokusebenza njengobungqina.
Izinto eziyimfanelo ezimele kwenziwa ngabaqeshi kubasebenzi
Kumele umqeshi enze ntoni ukuqinisekisa ukuba imeko-bume yasemsebenzini ikhuselekile kwaye ayinamngcipheko ngokubhekiselele empilweni yabasebenzi bakhe?
Umqeshi kufuneka anike kwaye agcine emgangathweni zonke izixhobo ezifunekayo xa kusenziwa umsebenzi, kwimeko engasayi kuchaphazela impilo nokhuseleko lwabasebenzi, kunye nemixokelelwano yonke ehamba nomsebenzi lowo kufuneka wenziwe. Phambi kokuba kusetyenziswe izixhobo zokhuselo ezizezomntu, umqeshi kufuneka kuqala azame ukususa okanye anciphise nayiphi na ingozi kwimpilo nakukhuseleko lwabasebenzi bakhe. Kuxa oku kungasebenzi, apho kunokuthi kusetyenziswe izixhobo ezizezomntu zokhuselo. Umqeshi kufuneka athathe amanyathelo okukhusela impilo nokhuseleko lwabasebenzi bakhe kwiingozi ezinokubangelwa yimveliso, kukwenziwa kwezinto, kukusetyenziswa, ukuphathwa, ukugcinwa okanye kukuhanjiswa kwezinto , ngamanye amagama nayiphi na into abasebenzi abanokuhlangana nayo emsebenzini.
Ukuqinisekisa ukuba ezi zinto ziyimfanelo ziyenziwa, umqeshi kufuneka:
aphawule izinto ezingayingozi ezikhoyo ngeli xesha kwenziwa umsebenzi, xa kuveliswa , kusenziwa, kusetyenziswa, kugcinwa okanye kuhanjiswa into, kwaye kusetyenziswa nasiphi isixhobo aseke amanyathelo asisilumkiso afunekayo ukukhusela abasebenzi bakhe kwiingozi eziphawuliweyo kwaye alungise neendlela zokuphumeza la manyathelo asisilumkiso.
anike ulwazi, imiyalelo uqeqesho nohlolo olufunekayo ngeli xa agcine engqondweni ubuchule babasebenzi. Ngamanye amagama azazi izinto abanokuzenza nezo banokungazenzi.
angavumeli nawuphi na umntu ukuba enze umsebenzi wakhe ngaphandle kokuba amanyathelo asisilumkiso athathiwe athathe amanyathelo aqinisekisa ukuba wonke umntu ophantsi kolawulo lwakhe uyahzithobela iimfuno zoMthetho anyanzelise amanyathelo afunekayo olawulo ngokubhekiselele kwimpilo nokhuseleko abone ukuba umsebenzi owenziwayo nezixhobo ezisetyenziswayo ziphantsi kweliso lomsebenzi oqeqeshiweyo ukuba aziqonde iingozi ezinxulumene nomsebenzi umsebenzi onjalo kufuneka aqinisekise ukuba amanyathelo asisilumkiso aphunyeziwe kwaye agciniwe
Bonke abasebenzi banelungelo lokwaziswa
Umqeshi kufuneka abone ukuba umsebenzi ngamnye uxelelwe kwaye uyaziqonda iingozi zempilo nokhuseleko zomsebenzi owenziwayo,nantoni na eveliswayo, eyenziwayo, esetyenziswayo, egciniweyo, ephethweyo okanye ehanjisiweyo kwaye naziphi na izixhobo okanye umatshini osetyenziswayo. Umqeshi kufuneka ke anike ulwazi ngamanyathelo asisilumkiso ngezi ngozi.
Umqeshi kufuneka azise abameli bezempilo nokhuseleko xa umhloli emazisa ngohlolo okanye ngophando omaluqhutywe kwindawo yokusebenza. Umqeshi kufuneka kwakhona azise abameli bezempilo nokhuseleko nangasiphi na isicelo sokukhululwa okanye naluphi na ukhululo alunikiweyo ngokwemigqaliselo yoMthetho. Ukhululo luthetha ukukhululwa kumagatya athile oMthetho, emimiselo, ezaziso okanye emiyalelo ekhutshwe phantsi koMthetho.
Umqeshi kufuneka ngokukhawuleza azise abameli bezempilo nokhuseleko ngesehlo esenzeke kwindawo yokusebenza. Isehlo sisiganeko esenzeka emsebenzini apho umntu athi abhubhe, enzakale okanye agule. Kwakhona kukuchitheka kwekhemikhali enobungozi, umzekelo, xa itanki livuza ifomaldehayidi (ikhemikhali esetyenziswa kurhwebo)ngenxa yesivalo esinesiphene, okanye apho oomatshini bangalawulekiyo, bengabulalanga okanye bengenzakalisanga mntu.
Izinto eziyimfanelo emazenziwe ngabemizi-mveliso, abayili, abangenisi bempahla, abathengisi okanye abaniki ngokubhekiselele ekusetyenzisweni kwezinto emsebenzini
Impahla
Abemizi-mveliso, abayili, abangenisi bempahla, abathengisi nabaniki kufuneka baqinisekise ukuba:
impahla zabo zikhuselekile kwaye azinamngcipheko kwimpilo nakukhuseleko kwaye zihambiselana nazo zonke iimfuno ezimiselweyo xa kumiswa isakhiwo okanye impahla nakweyiphi na indawo,kufuneka yenziwe ngendlela apha engasayi kudala imeko engakhuselekanga okanye umngcipheko kwimpilo
Izinto
Abemizi-mveliso, abayili, abangenisi bempahla, abathengisi nabaniki bazo naziphi na izinto kufuneka baqinisekise ukuba:
izinto ezinjalo zikhuselekile kwaye azinamngcipheko kwimpilo xa zisetyenziswa kakuhle ulwazi lukhona-
ngokusetyenziswa kwento emsebenzini ngomngcipheko wempilo nokhuseleko olunxulumene nento leyo ngeemeko ezifunekayo ukuqinisekisa ukuba into ikhuselekile kwaye ayinamngcipheko kwimpilo xa isetyenziswe kakuhle ngeenkqubo emazilandelwe kwimeko yengozi
Ukuba umntu othengiselwe impahla okanye into uyabhala ukuba uza kuthatha amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba impahla okanye into iza kuhlangabezana nazo zonke iimfuno ezimiselweyo kwaye iya kukhuseleka kwaye ayinamngcipheko kwimpilo kwaye iimfanelo ezimele kwenziwa ngumngenisi wempahla, ngumyili, ngumthengisi, ngumniki okanye ngowomzi-mveliso ziya kutshintshela kuloo mntu uza kuthatha loo manyathelo.
Izinto eziyimfanelo emazenziwe ngumsebenzi
Yimfanelo yomsebenzi ukuba:
akhathalele impilo nokhuseleko lwakhe kwakunye nabanye abantu abangachaphazeleka ngamanyathelo akhe okanye kukungakhathali kwakhe. Oku kuquka ukudlala emsebenzini. Abantu abaninzi benzakele kwaye abanye babhubha ngokudlala amahashe emsebenzini, kwaye oko kuthathwa njengolwaphulo olunzima apho uMtheho ubeka imfanelo okanye izinto eziyimfuneko kumsebenzi ukuba asebenzisane nomqeshi anike ulwazi / inkcazelo kumhloli ophuma kwiSebe lezeMisebenzi ukuba angalufuna aqhube nawuphi na umyalelo osemthethweni omiselwe ngumqeshi okanye ngumntu ogunyazisiweyo ngokubhekiselele kwimpilo okanye kukhuseleko ahambiselane nemithetho neenkqubo emazilandelwe azinikwa ngumqeshi anxibe impahla zokhuseleko ezimiselweyo okanye asebenzise izixhobo zokhuseleko apho kufunekayo axele kumqeshi okanye kummeli wezempilo nokhuseleko iimeko ezingakhuselekanga okanye ezingalunganga ngokwasempilweni ngoko nangoko ukuba uye wasengozini engachaphazela impilo yakhe okanye imenzakalise, axele eso sehlo kumqeshi nakumntu ogunyazisiweyo okanye ummeli wezempilo nokhuseleko ngoko nangoko kodwa lingekapheli ixesha lomsebenzi
Amalungelo omsebenzi
UMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini uwandisile amalungelo abasebenzi ukuba aquke noku kulandelayo:
Ilungelo lokufumana ulwazi
Umsebenzi kufuneka afikelele koku-
uMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini nemimiselo imithetho neenkqubo emazilandelwe kwindawo yokusebenza imigangatho yempilo nokhuseleko emayigcinwe ngumqeshi kwindawo yokusebenza.
Umsebenzi angacela umqeshi ukuba amazise-
ngeengozi zempilo nokhuseleko kwindawo yokusebenza amanyathelo asisilumkiso amakathathwe iinkqubo emazilandelwe ukuba umsebenzi uye wasesichengeni sezinto eziyingozi kwimpilo
Umsebenzi angacela ugqirha wakhe wangasese ukuba aphande ngokubasesichengeni kwakhe nangemeko yempilo.
Ukuba umsebenzi ngummeli wezempilo nokhuseleko, angaphanda kwaye enze amagqabantshintshi abhaliweyo ngovavanyo lokuba sesichengeni neengxelo zokuhlola.
Ilungelo lokuthatha inxaxheba kuhlolo
Ukuba umntu ungummeli wezempilo nokhuseleko, angakhapha umhloli wezempilo nokhuseleko ophuma kwiSebe lezeMisebenzi ngexesha lohlolo lwendawo yokusebenza kwaye aphendule nayiphi na imibuzo umhloli anokuyibuza.
Ilungelo lokwenza amagqabantshintshi ngowiso-mthetho kwanokunika inkcazelo
Umsebenzi angenza amagqabantshintshi okanye anike inkcazelo nangawuphi na ummiselo okanye umgangatho wokhuseleko opapashwe phantsi koMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini.
Ilungelo lokungenziwa ixhoba
Umqeshi akanakugxotha umsebenzi kwinkonzo yakhe, athobe umvuzo womsebenzi okanye anciphise iimeko zenkonzo yomsebenzi kuba-
umsebenzi unike inkcazelo/ ulwazi obelufunwa kuye ngokwemigqaliselo yoMthetho kumntu onikwe igunya lokulawula uMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini umsebenzi uthobele isaziso esisemthethweni, (umzekelo, isithintelo, isaziso solwaphulo, njalo njalo)
umsebenzi wenze into ngokwemigqaliselo yoMthetho ebekumele yenziwe umsebenzi akayenzanga into ngokwemigqaliselo yoMthetho engavumelekanga umsebenzi unike ubungqina phambi kweNkundla yezeMisebenzi okanye kwinkudla yomthetho ngemibandela ebhekiselele kwimpilo nokhuseleko
Ilungelo lokubhena
Uxanduva lokungaphazamisi okanye lokungazisebenzisi kakubi izinto
Akukho mntu omakaphazamise okanye asebenzise kakubi nayiphi na into elungiselelwe impilo nokhuseleko. Umzekelo, umntu akanakususa isithinteli-ngozi ematshinini aze asebenzise umatshini okanye avumele nawuphi na omnye umntu ukuba awusebenzise ngaphandle kwesithinteli-ngozi.
Abameli bezempilo nokhuseleko
Ngoobani abameli bezempilo nokhuseleko?
Ngabasebenzi abasigxina abonyulwe okanye abakhethwe ngokubhalwa phantsi ngumqeshi emveni kokuba umqeshi nabasebenzi bebonisene kwaze kwafikwa kwisivumelwano sokuba ngoobani na abaza kuba ngabameli bezempilo nokhuseleko. Kwakhona kufuneka baqhelane neemeko zaloo ndawo bonyulelwe yona kwindawo yokusebenza. Kufuneka kufikelelwe nakwisigqibo sexesha lengqesho nemisebenzi yommeli wezempilo nokhuseleko kwaye kufuneka kuvunyelwane ngayo ngumqeshi nabasebenzi.
Kufuneka konyulwe abameli bezempilo nokhuseleko abangaphi?
Ummeli kufuneka onyulelwe indawo yokusebenza enabasebenzi abangama-20 nangapgezulu. Ngoko ke xa abasebenzi beli-19 akukho mfuneko yokuba konyulwe ummeli.
Kwiimeko yeevenkile nee-ofisi, ummeli omnye kufuneka onyulelwe abasebenzi abali-100 okanye inxalenye yabo. Umzekelo, ummeli makonyulwe kwimeko apho abasebenzi bangama-21 ukuya kwi-100. Kodwa abameli ababini kufuneka bonyulwe apho abasebenzi abaqeshiweyo bali-101 ukuya kuma-200 njalo njalo.
Kwimeko yezinye iindawo zokusebenza, kufuneka konyulwe ummeli abe mnye omele abesebenzi abangama-50 okanye inxalenye yabo. Umzekelo, ummeli makabe mnye kwimeko apho abasebenzi bangama-21 ukuya kuma-50. Kodwa makonyulwe abameli ababini apho abasebenzi abaqeshiweyo bangama-51 ukuya kwi-100 .
Ngokuxhomekeka kwiimeko, umhloli angafuna konyulwe abanye abameli nokuba inani labasebenzi lingaphantsi kwama-20. Umzekelo, ukuma komatshini kungenza ukuba ukonyulwa kommeli omnye kungabeneli abasebenzi abangama-50. Umhloli angafuna konyulwe abameli abaninzi. Phofu ke, ukuba umqeshi nabaseebnzi bayavumelana, kungonyulwa abameli abangaphezulu kwenani elimiselweyo.
Kufuneka bonyulwe nini abameli bezempilo nokhuseleko?
Kufuneka abameli bonyulwe kwisithuba seenyanga ezine emveni kokuqala kweshishini lomqeshi. Umqeshi onabasebenzi abangaphezu kwama-20 neshishini lakhe elisebenze ngaphantsi kweenyanga ezine, akukho mfuneko yokuba onyule abameli. Umzekelo, kwimeko apho kuqeshwe abasebenzi basefama bexesha elithile, ukuze loo nto yenze inani labasebenzi lidlule kuma-20 kwithuba elingaphantsi kweenyanga ezine, akuyomfuneko ukuba konyulwe abameli.
Kufuneka abameli bezempilo nokhuseleko bayenze nini imisebenzi yabo?
Yonke imisebenzi ebhekiselele kulonyulo, ukusebenza nokuqeqeshwa kwabameli, kufuneka yenziwe ngeeyure zesiqhelo zomsebenzi.
Bangenza ntoni abameli bezempilo nokhuseleko?
Abameli bezempilo nokhuseleko bamele ukwenza oku kulandelayo:
Uphicotho lwezempilo nokhuseleko
Abameli bangahlola impumelelo yamanyathelo ezempilo nokhuseleko ngophicotho lwezempilo nokhuseleko.
Ukuphawula iingozi ezinokubakho
Abameli bangaphawula iingozi ezinokubakho kwindawo yokusebenza baze bazixele kwikomiti yezempilo nokhuseleko okanye kumqeshi.
Ukuphanda izehlo
Abameli kunye nomqeshi bangaphanda izehlo, baphande ngezikhalazo kubasebenzi ezibhekiselele kwimibandela yezempilo nokhuseleko baze banike ingxelo ebhaliweyo.
Ukunika inkcazelo
Abameli banganika inkcazelo kumqeshi okanye kwikomiti yezempilo nokhuseleko ngokubhekiselele kukhuseleko kwindawo yokusebenza okanye ukuba oko akuphumeleli banike inkcazelo kumhloli.
Ukuhlola
Ngokubhekiselele kuhlolo, abameli-
bangahlola indawo yokusebenza emva kokwazisa umqeshi ngohlolo olo bangathatha inxaxheba kwiingxoxo nabahloli kwindawo yokusebenza baze bakhaphe abahloli xa behlola bahlole amaxwebhu ngemvume yomqeshi bakhatshwe ngumcebisi onobuchule ngexesha lohlolo
Ukuya kwiintlanganiso zekomiti
Abameli bangaya kwiintlanganiso zekomiti yezempilo nokhuseleko
Iikomiti zezempilo nokhuseleko
Yintoni injongo yeekomiti zezempilo nokhuseleko?
Amalungu ayahlangana ngenjongo yokuqalisa, ukukhuthaza, ukugcina nokuphonononga amanyathelo okuqinisekisa impilo nokhuseleko lwabasebenzi.
Kufuneka zisekwe nini iikomiti zezempilo nokhuseleko?
Kufuneka ebuncinaneni kusekwe ikomiti ibenye xa konyulwe abameli ababini okanye ngaphezulu.
Inamalungu amangaphi ikomiti yezempilo nokhuseleko?
Umqeshi nguye omisa inani lamalungu ekomiti, ekuseka oko koku kulandelayo:
ukuba kusekwe ikomiti enye yendawo yokusebenza, bonke abameli mababe ngamalungu aloo komiti ukuba kusekwe iikomiti ezimbini okanye ngaphezulu kwindawo yokusebenza, ummeli ngamnye makathi ebuncinanaeni abe lilungu lenye yezo komiti.
Ngoko ke, ilungu ngalinye kufuneka libe lilungu lekomiti. Umqeshi angonyula abanye abantu ukuba bammele kwikomiti kodwa abo bonyulwa akufunekanga babe ngaphezulu kwenani labameli abonyulwe kuloo komiti. Ukuba phofu, umhloli unoluvo lokuba inani leekomiti kwindawo yokusebenza alenelanga, kufuneka amisele ukusekwa kwezinye iikomiti.
Bahlangana kangaphi abameli bezempilo nokhuseleko?
Bahlangana nanini xa kufuneka, kodwa ebuncinaneni kanye emva kweenyanga ezintathu. Indawo nexesha zimiswa yikomiti. Phofu ke, ukuba i-10 lepesenti okanye ngaphezulu labasebenzi licela intlanganiso kumhloli, umhloli angayalela ukuba intlanganiso enjalo iqhutywe kwindawo nangexesha elimiswe nguye.
Ngubani omisa inkqubo emayilandelwe entlanganisweni?
Amalungu ekomiti onyula usihlalo aze amisele ixesha lakhe esesikhundleni, iinkqubo zentlanganiso njalo njalo.
Iikomiti zezempilo nokhuseleko ingaba zingazifuna iingcebiso kwiingcali?
Ewe, iikomiti zingabafaka abantu njengamalungu acebisayo ngenxa yolwazi nobungcali kwimiba yezempilo nokhuseleko. Phofu ke, ilungu elicebisayo alinalungelo lakuvota.
Zenza ntoni iikomiti zezempilo nokhuseleko?
Iikomiti zijongana nemiba yezempilo nokhuseleko kwindawo yokusebenza kuphela okanye kumacandelo asekelwe ezo komiti. Iikomiti zezempilo nokhuseleko zinale misebenzi ilandelayo nje ngokubanzi:
Ukunika iingcebiso
Ikomiti mayinike iingcebiso kumqeshi ngempilo nokhuseleko lwabasebenzi. Apho ezi ngcebiso zingakhokeleli ekusombululeni umbandela, ikomiti ingazinika umhloli ezo ngcebiso.
Ukuxoxa ngezehlo
Ikomiti mayixoxe nangasiphi isehlo esikhokelela kukwenzakala, ingozi, ukubhubha komsebenzi nawphi na kwaye bangamnika ingxelo ebhaliweyo umhloli ngeso sehlo.
Ukugcina iingxelo
Ikomiti kufuneka igcine ingxelo yayo yonke ingcebiso enikwe umqeshi kwanengxelo enikwe umhloli.
Eminye imisebenzi
Amalungu ekomiti kufuneka enze nayiphi eminye imisebenzi ekufuneka eyenzile ngokommiselo.
Ukuphungulwa
Umqeshi akanakuphungula umvuzo womsebenzi ngokubhekiselele kwinto ekufuneka eyenzile ehambiselana nempilo nokhuseleko ngokwemigqaliselo yoMthetho.
Ingxelo eya kuMhloli oyiNtloko ngokubhekiselele kwizifo emsebenzini
Ukuba ugqirha uxilonga kanye unyanga umntu isifo akrokrela ukuba usifumene engqeshweni, ugqirha kufuneka ayixele loo meko kumqeshi womsebenzi nakuMhloli oyiNtloko.
Intsebenziswano nomhloli
Ukuthobela nezikhokelo, iisamani, izicelo okanye imiyalelo
Abaqeshi nabasebenzi kufuneka bathobele izikhokelo, iisamani, izicelo nemiyalelo yabahloli. Kwakhona, akufunekanga kubekho umntu onqanda abanye ukuba bangathobeli.
Ukuphendula imibuzo
Kufuneka imibuzo yomhloli iphendulwe kodwa akukho mntu onyanzelekileyo ukuba aphendule umbuzo anokuthi ngawo kanti uyazimangalela. Ukuzimangalela kuthetha ukuba uzibeka ityala lokwaphula umthetho.
Uphando
Xa umhloli efuna , kufuneka anikwe olo ncedo alufunayo ukuze aqhube uphando. Umhloli usenokucela ukuba kuziwe kuphando. Akukho mntu unokuthuka umhloli okanye aluphazamise ngabom uphando.
Ukumangalelwa/ ukutshutshiswa
Xa umsebenzi esenza into ngokwemigqaliselo yoMthetho wezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini ethathwa njengetyala, umqeshi unoxanduva lelo tyala kwaye unokufunyaniswa enetyala aze agwetywe ngaphandle kokuba:
akakhange anike imvume yakhe uwathathe onke amanyathelo afanelekileyo ukunqanda oko umsebenzi akakhange asebenze ngokobuchule bakhe, ngamanye amazwi umsebenzi wenze into ayaziyo ukuba ebengamele kuyenza.
Oku kungasentla kuyasebenza nakogunyaziswe ngumqeshi, umzekelo, kumenzi womsebenzi, ngaphandle kokuba amaqela avumelene kwangaphambili ngokubhala phantsi ukuba lowo ugunyazisiweyo uya kuwathobela njani na amagatya oMthetho.
Uncedo oluvela kumhloli
Abahloli kungaqhakamshelwana nabo kwezi ofisi zamaphondo zeSebe lezeMisebenzi:
IPhondo loMntla
Mpumalanga
Mntla Ntshona
Mntla Koloni
Ntshona Koloni
I-adilesi kaNdlunkulu yeCandelo eliyiNtloko lezeMpilo noKhuseleko eMsebenzini
<fn>xho_Article_National Language Services_INkqubo yeNtengiso yeMfuyo.txt</fn>
Uluhlu lokurhweba lwesikeyile somfama
INkqubo yeNtengiso yeMfuyo
ISEBE LEZOLIMO
Amanyathelo okuthengisa imfuyo yakho
INyathelo loku-1: uLungiso
Yenza isigqibo sokuba zeziphi izilwanyana oza kuzithengisa kwaye ngoba kutheni.
Imiba emayithathelwe ingqalelo:
Ubulunga kunye nokuhlelwa
Iimpawu zokuhlela zimiselwa ngokweminyaka, ukutyeba, ukwakhiwa, umonakalo nesini.
Iarhente yorhwebo ingakunceda ukuba uzihlele izilwanyana.
Ubuninzi
Amafama kufuneka ukuba enze amaqela entsebenziswano okanye empahla yorhwebo ukwenyusa inani lesitokhwe kunye neendleko zokuthutha ezisezantsi.
Ubunzima
Kuyakufuneka uqonde ubunzima besilwanyana phambi kwentengiso.
INyathelo lesi-2: Lungisa intengiso
Qhagamshelana ne-arhente yorhwebo ubuze ngamaxabiso kunye neentsingiselo zorhwebo
Nika ulwazi olubalulekileyo malunga nobulunga kunye nohlelo, isimo sokumitha, ubunzima, kwaye, okubalulekileyo, ixabiso eligciniweyo lemfuyo yakho.
Yenza ubekelo lwentengiso yemfuyo yakho ngomhla owonyuliweyo.
Qinisekisa ukuba yonke imfuyo yakho ineempawu ezisemthethweni zokuzazisa.
Yenza ulungiselelo lothutho.
Fumana isiqinisekiso sokuhambisa kwiYunithi yokweBiwa kweMfuyo yasekuhlaleni.
Ngaphandle kwala maxwebhu ungohlwaywa okanye imfuyo yakho ithathwe.
INyathelo lesi-3: kwiNdawo yeNtengiso
Qaphela ukuba imfuyo iseyeyakho kwaye iyimfanelo yakho.
Intengiso igqitywa xa uthe "ithengisiwe".
INyathelo lesi-4: Emva kwentengiso
Gqiba intengiselwano.
Yenza ingxelo yokukhulula kwaye uqinisekise ukuba zonke iinkcukacha zichanekile.
Yamkela intlawulo.
Indlela engathi ikhuselekile kukuba imali yakho mayifakwe kwi-akhawunti yakho yebhanki.
Umthengi ufuna uxwebhu lokugunyazisa elifunyanwa kwiYunithi yokweBiwa kweMfuyo yasekuhlaleni ukuhambisa imfuyo.
Isoloko iluluvo oluhle ukuya kwintengiso phambi kokuba uthumele imfuyo yakho ixesha lokuqala. Okanye uhambe nomntu oke wayenza ngaphambili.
Amanani:
Bazi ubunzima obuchanekileyo besilwanyana phambi kwentengiso.
Isikhundla sophawu olusemthethweni lokwazisa. Umvambo wenziwa kwindlebe esekhohlo okanye ekunene. Uphawu olulolwakho lwenziwa kumlenze ongasemva nasegxalabeni.
Umvambo
Ukufaka uphawu olulolwakho
ITHENGISIWE!
<fn>xho_Article_National Language Services_INtengiso yeMfuyo.txt</fn>
Uluhlu lokurhweba lwesikeyile somfama
INtengiso yeMfuyo
ISEBE LEZOLIMO
Iintengiso zemfuyo
Iintengiso zemfuyo ngawona majelo abaluleke kakhulu ekurhwebeni ngemfuyo.
Iintengiso zemfuyo zihlanganisa abathengi nabathengisi kumaxa amaninzi kunye nakwizicwangciso qhinga ezithile.
Intengiso yezilwanyana yenziwa ngokweempuphu.
Amaxabiso emfuyo
ULwazi loQhagamshelwano, imihla neendawo
Iinkampani zentengiso yemfuyo zinika iikhalenda enolwazi olufana nemihla kunye neendawo. Iikhalenda ziyafumaneka kwiintlanti zentengiso yemfuyo.
Imithombo yolwazi lokurhweba
Amagosa ongezelelo
Amaphepha-ndaba
Amacebo asebenzisekayo kuthutho lwemfuyo
Sebenzisa isithuthi esifanelekileyo sokuthutha
Imivalo iyakuthintela izilwanyana ukuba zitsibele ngaphandle kwaye iya kuvumela umoya opholileyo.
Kulumkele ukugcwalisa kakhulu.
Sigcine isithuthi sicocekile ngokwezempilo.
Sigcine kwisithuthi isiqinisekiso sokuhanjiswa kwezilwanyana. Oku kunokufumaneka kwisikhululo sakho samapolisa sasekuhlaleni.
Ukunciphisa iindleko zokuthutha, hlanganisa nabanye abavelisi bemfuyo ukuze nirhwebe ngemfuyo yenu.
iMifanekiso yamanani
Bonelela
Funa
Ukuba ngaba ukubonelela kungaphezulu kunokufuna, amaxabiso ayenyuka.
Ulwazi ngemihla kunye neendawo zentengiso yemfuyo zifumaneka kwikhalenda kwiintlanti zokuthengisa...
ISebe: lezoLimo
ICandelwana: loRhwebo
Iincwadi
UBhaliso lweempawu zokwazisa ezisemthethweni
UMbhalisi weeNtlobo zeempawu
INombolo yomNxeba: 012 319 7433/7431
Abalungelelanisi bokudityaniswa korhwebo
INombolo yomNxeba/iSelula: 011 518 0000
INombolo yomNxeba/iSelula: 012 341 1115
Ii-arhente zokuthengisa/Imibutho ebalulekileyo
INombolo yomNxeba/iSelula:082 892 8430
UMmandla: eMpuma Koloni kuphela.
UMmandla: kwiPhondo lomNtla-Ntshona
INombolo yomNxeba/iSelula: 012 348 5111
<fn>xho_Article_National Language Services_IPHULO ELILINGWAYO LETISSA.txt</fn>
IPHULO ELILINGWAYO LETISSA
I-TISSA sisishunqulelo sesiNgesi esimele " INkonzo yoMzantsi Afrika yokuTolika eFowunini". Le nkonzo iya kwenza abemi boMzantsi Afrika bakwazi ukufikelela kwiinkonzo zikarhulumente ngeelwimi zabo. Itoliki, iya kuthi ngokusebenzisa ifowuni incothule imiqobo exabe endleleni yonxibelelwano.
I-TISSA iqalwe yiNkonzo kaZwelonke yeeLwimi, elisetyana leSebe lezobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe. Ikhabhinethi yalivuma ilinge leTISSA ngowe-1998.
Umzekelo nanku; Ukuba wena nogqirha wakho, anivani ngeelwimi, wena okanye ugqirha wakho ningatsalela umnxeba kwinombolo yasimahla eya kukudibanisa neziko lomnxeba (eliza kube lisePitoli).
Kwiziko lomnxeba, igosa loqhakamshelwano ngomnxeba liza kukudibanisa netoliki ekwaziyo ukuthetha ulwimi lwakho nolwimi lukagqirha.
Ugqirha kufuneka abe nomnxeba onomatshini wokuthetha okanye iminxeba emibini efakwe kwisokethi enye, ukuze wena nogqirha nikwazi ukuphulaphula itoliki.
Ugqirha uza kuthetha netoliki, ukuze yona ikutolikele umyalezo.
Ke wena uza kuphendula, ukuze yona itoliki itolikele ugqirha oko ukuthethileyo.
ITISSA izilungiselele zolishumi elinanye iilwimi zaseburhulumenteni, uLwimi lweMiqondiso.
Kujoliswe kweziphi iindawo?
Izikhululo zamapolisa
Izibhedlele
I-Tissa eMzantsi Afrika iya kudlala indima ebalulekileyo kuphuhliso lwamalungelo olwimi namalungelo oluntu ngokunjalo.
Iya kudlala indima ebalulekileyo ekukhuthazeni ukusetyenziswa kwazo zonke iilwimi zaseburhulumenteni.
Umba wokunqaba kwemisebenzi uya kuvelelwa kuba kaloku abantu abakwisithuba sama-40 abafanelekileyo abangasebenziyo baza kufunwa, bakhethwe baze baqeqeshwe njengeetoliki zomnxeba.
Inkonzo elilinge iya kuqhuba kwiindawo ezikhethiweyo ezibalulekileyo kwiinginqi zasemaphandleni nezasedolophini eMzantsi Afrika.
Inkonzo yolingo ye-TISSA iya kuba yinkonzo eyodwa ngenene, kuba iya kube iyinkonzo yokuqala elolu hlobo e-Afrika!
Ukuba eli linge emva kweenyanga ezisi-8 liye labonisa impumelelo, iya kuqhutywa le nkonzo kwaye yandiswe ibandakanye nezinye iilwimi, iya kufumaneka iiyure ezingama-24 ngemini, iintsuku ezisixhenxe zeveki kwaye iya kufumaneka nakowuphi na umnxeba apha elizweni!
IKamva
Ulwazi olufunyenwe kule nkonzo yolingo luyakwazisa ukuba ingaba inkonzo epheleleyo kungenziwa izincomo ngayo na kwikhabhinethi ekuqaleni ku-2003.
Inombolo yomNxeba: 401 2405
Olu xwebhu luyafumaneka nangezinye iilwimi ezili-10 zaseburhulumenteni.
<fn>xho_Article_National Language Services_IRIPHABLIKI YOMZANTSI AFRIKA (2003).txt</fn>
UMTHETHO OYILWAYO WAMAGQIRHA
Njengangoko iphakanyisiwe kwiNdlu yeNdibano yeSizwe njengecandelo 76-umThetho oyiLwayo; sisishwankathelo somThetho oyilwayo ochazayo esipapashwe kwiGazethi kaRhulumente eyinombolo...yowe... Isicatshulwa sesiNgesi sisicatshulwa sasebuRhulumenteni somThetho oyiLwayo
UMPHATHISWA WEZEMPILO
UMTHETHO OYILWAYO
Ukuzinzisa iBhunga leThutyana lamaGqirha oMzantsi Afrika; Ukubonelela ngobume bommiselo ukuqinisekisa amandla, ukukhuseleka nobulunga beenkonzo zokukhathalela ingulo; ukubonelela ngempatho nolawulo ngaphezu kobhaliso, uqeqesho nokhokelo lwamagqirha, abakhwetha neentlobo ezizodwa kumsebenzi wobugqirha; kwakhona nokubonelela ngokulungiselela izinto ezidibanisa nazo.
UKUHLELWA KWAMACANDELO
Amacandelo
ISAHLUKO 1
Iinkcazelo
Iinkcazelo
Iinjongo zomThetho
Ukusetyenziswa komThetho
ISAHLUKO 2
UKUZINZISWA NOLAWULO LWEBHUNGA LETHUTYANA LOMZANTSI AFRIKA LAMAGQIRHA
Ukuzinziswa kweBhunga leThutyana lamaGqirha
Iinjongo zeBhunga
Imisebenzi yeBhunga
UmGaqo-siseko weBhunga
Ukuphuma uphele e-ofisini kwakunye nokuzalisa izithuba
Ukuthintelwa njengelungu leBhunga
UmGcini sihlalo nesekela mgcini sihlalo
Iintlanganiso zeBhunga
Ikhoram nenkqubo entlanganisweni
Ikomiti yesigqeba seBhunga
Ezinye iikomiti zeBhunga
Umvuzo wamalungu eBhunga kwakunye neekomiti
Iimali zeBhunga
Igosa elicalula imali
ISAHLUKO 3
UMNTU OGCINA IINCWADI ZEREJISTA, ISITAFU SOMNTU OGCINA IINCWADI ZEREJISTA NEENKQUBO ZOKUBHALISA
Ukonyulwa komntu ogcina iincwadi zerejista
Imisebenzi yomntu ogcina iincwadi zerejista
Isitafu somntu ogcina iincwadi zerejista
Isicelo sokubhalisela ukuziqhelisa
Iziqinisekiso zokubhalisa
Ukushenxisa nembuyekezo yegama kubhaliso
Ukukhutshwa kwesiqinisekiso esiphindwe kabini sokubhalisa, isiqinisekiso sewonga nesicatshulwa esivela kubhaliso okanye kwisiqinisekiso
Ugcino nopapasho lweerejista
Ubhaliso njengobungqina
Ilungelo lokubhena
Iimeko ezinxulumene kwimfundo eqhubekekayo
ISAHLUKO 4
IMIBUZO YOQEQESHO NOPHENGULULO LIBHUNGA
Imibuzo kwizimangalo zokuziphatha kakubi
Indlela apho uphengululo oluthile lungaqaliswayo
Ukungena nokugocagoca isakhiwo nomhlaba waso
Ingxelo ligosa eliphengululayo
Inkqubo kuphando nakwizinto ezinxulumeneyo
Ukubekela elinye ixesha ukubekwa kwesohlwayo nokusikwa kwesohlwayo okanye ilungu layo
Isiphumo sokusikwa okanye sokususwa kwirejista
Unakano liBhunga lokuziphatha ngaphantsi kweemeko ezithile
Isohlwayo sobungqina bobuxoki
Imithetho enxulumene namatyala
Imibuzo malunga nokuthobela ubhaliso lwabantu olonakalisayo
ISAHLUKO 5
AMALUNGISELELO JIKELELE NEZONGEZO
Imirhumo ehlawuliswayo ngabantu ababhalisiweyo
Umelo olu bubuxoki, amangeniso abubuxoki kubhaliso nasekwenziweni omnye umntu
Ukunyinwa malunga nabantu abangabhalisanga
Uphengululo lwezinto ezinxulumene ekufundiseni okanye ekuqeqesheni amaqela abantu abathile
Ukhululo
Imimiselo
Imithetho
Amatyala
Intlawulo yemirhumo yonyaka
Amalungiselelo agqithayo
Isihloko esifutshane nesiqalo
ISAHLUKO 1
Iinkcazelo
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba imeko ibonisa ngenye indlela -
iBhunga" lithetha iBhunga leThutyana elizinziswe licandelo 4;
iSebe lezeMpilo" lithetha iSebe lezeMpilo lesizwe;
igqirha lemvumisa" lithetha umntu ozixakekisa ngobugqirha kwaye ubhalisiwe kunjalo nje phantsi kwalo mThetho;
uzinziso lwempilo" luthetha naliphina iziko likawonke wonke okanye labucala, ubuchule, isakhiwo seshishini lomenzeli okanye indawo okanye ilungu lalo, nokuba lilungiselelwe inzuzo okanye hayi, liyasetyenziswa okanye liyilelwe ukunikeza iinkonzo zempilo;
iinkonzo zempilo" zibandakanya ukunyangwa komguli olaliswe esibhedlele okanye umntu ozele unyango esibhedlele engalaliswanga, ukulamla kokuqonda ngesifo okanye ubuchule ngamayeza nokunyanga, ukongiwa, ukubuyiselwa kwimeko yesiqhelo, ukudanjiswa, ukuchacha nokukhusela iinkonzo zempilo;
ixhwele" kuthethwa umntu ozixakekisa ngobugqirha kwaye ubhalisiwe ngaphantsi kwalo mThetho;
imirhumo" kuthethwa imirhumo ecingwa kwicandelo 21 ,23 ,24 no -49;
igcisa" kuthethwa umntu obhalise phantsi kwazo naziphina iindidi ezimiselweyo zobugqirha okanye nayiphina enye inkangeleko yoko;
ilungu" kuthethwa ilungu leBhunga kwaye libandakanya ilungu lekomiti yeBhunga;
umPhathiswa" kuthethwa umPhathiswa weSebe lezeMpilo wesizwe;
umiselo" kuthethwa ukumiselwa ngummiselo;
irejista" ithetha umntu ogcina iincwadi zamagqirha ecingwa kwicandelo 23;
umthetho" uthetha umthetho owenziwe phantsi kwamacandelo 39 no -47;
ubunkunkqele" ngokunxulumene nazo naziphina iindidi, kubandakanywa nayo nayiphina indawo eyodwa yolwazi olongezelelekileyo nobuchule apho igqirha liba yincutshe;
umkhwetha" kuthethwa umntu oqeqeshelwa ukuba abe ligqirha;
lo mThetho" ubandakanya nawo nawuphina ummiselo, umthetho, isaziso okanye umyalelo okhutshiweyo okanye owenziweyo apho ngaphantsi;
umbelekisi" uthetha umntu ozixakekisa ngobugqirha kwaye ubhalisiwe phantsi kwalo mThetho;
ubugqirha" buthetha ukwenziwa komsebenzi othile, umsebenzi, inkqubo okanye inkonzo esekwe kubulumko bemveli obubandakanya ukusetyenziswa kwamachiza emveli okanye obugqirha nanayo njengenjongo -
a ukugcina okanye ukubuyekeza impilo ebembekayo okanye yengqondo okanye ukusebenza; okanye b ukuqonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga okanye ukunqanda ukugula okubambekayo okanye kwengqondo; okanye c ukubuyiselwa kwimeko yesiqhelo komntu ukwenzela loo mntu abuy'aqhube ngokusebenza kwakhe okuqhelekileyo phakathi elusatsheni okanye ebandleni;
igqirha" kuthethwa ukuba umntu ubhalise phantsi kwalo mThetho kwenye okanye ezingaphezulu kweendidi zamagqirha;
ichiza lemveli" lithetha into okanye intlawulo esisetyenzisiweyo ebugqirheni ngenjongo zoku -
a qonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga okanye ukungqanda ukugula okubambekayo okanye kwengqondo; okanye b banayo nayiphina injongo ephilisayo okanye enyangayo, kubandakanywa nokugcinwa okanye ukubuyiselwa kwempilo ephathekayo okanye yengqondo okanye ukuphila eluntwini, kodwa kungabandakanyi uxhomekeko lokuvelisa okanye izinto eziyingozi okanye iziyobisi ezisetyenzisiweyo;
ubulumko bemveli" buthetha obobuchule belizwe lase-Afrika, imithetho-siseko, iingcingane, iingcinga ngezinto ezingekabkho, iinkolo, izimvo, amasiko nemisebenzi yamachiza emveli avela kuqhagamshelwano nezinyanya ukuya kwinzala okanye kwizizukulwana ngezizukulwana, ngokubhalwa okanye ngaphandle kokubhalwa kumaxwebhu, nokuba axhaswa yinzululwazi okanye hayi, nanokuthi asetyenziswe jikelele kubugqirha;
ingcibi" kuthethwa umntu obhaliswe phantsi kwalo mThetho;
ukhokelo olungekho sikweni" luthetha nasiphina isenzo okanye ukungenzi okungafanelekanga okanye okulihlazo okanye okungafanelekanga okanye okungafanelakanga kobugqirha.
Injongo yomThetho
a zinzisa iBhunga leThutyana lamaGqirha oMzantsi Afrika;
b nikela ukulungiselela ukubhalisa, uqeqesho nokuziqhelisa kwamagqirha kwiRiphabliki;
c sebenzela nokukhusela imidla yamalungu oluntu asebenzisa iinkonzo zamagqirha.
Ukusetyenziswa komThetho
Lo mThetho usetyenziswa e -
ISAHLUKO 2
UKUZINZISWA NOKULAWULWA KWEBHUNGA LETHUTYANA LAMAGQIRHA OMZANTSI AFRIKA
Ukuzinziswa kweBhunga leThutyana lamaGqirha oMzantsi Afrika
Umntu ongumqondisi-mthetho unokwaziwa njengeBhunga leThutyana lamaGqirha oMzantsi Afrika ngenxa yoko kuzinziswa.
Umntu ogcina iincwadi funeka abize intlanganiso yokuqala yeBhunga zingekabethi iinyanga ezintathu zokuqalisa lo mThetho.
Ixesha elimisiweyo le-ofisi elungiselelwe iBhunga yiminyaka emithathu, kodwa umPhathiswa angalandisa elo xesha limisiweyo le-ofisi yeBhunga ukulungiselela ixesha elongeziweyo elingenakudlula kwiinyanga ezingama-24, ukwenzela ukuqhubekekisa ukuzalisekiswa okanye ukuphuhliswa iimbuyekezo kulo mThetho.
Iinjongo zeBhunga
a khuthaza ukuqonda ngempilo yoluntu;
b qinisekisa ngobulunga beenkonzo zempilo kubugqirha;
c khusela nokusebenzela imidla yamalungu yoluntu abasebenzisa okanye abachatshazelwa ziinkonzo zamagqirha;
d khuthaza nokugcina ngokufanelekileyo iinqobo ezisesikweni namanqanaba obuchule afunekayo emagqirheni;
e khuthaza nokuphuhlisa umdla kubugqirha ngokukhuthaza uphengululo, imfundo noqeqesho;
f khuthaza unxibelelwano phakathi kwemimandla ezintlobo ngeentlobo yoqeqesho ebugqirheni kwiRiphabliki nokuxakatha umgangatho ukulungiselela uqeqesho olunjalo;
g qokelela nokugcina umisebenzi wengqokelela yemithetho ecwangcisiweyo yokuziphatha yobugqirha; noku-
h qinisekisa ukuba ubugqirha buvumelana nokhathalelo lwempilo olwamkelweyo jikelele ngezithethe namancedo.
Imisebenzi yeBhunga
IBhunga linge -
a nza imibuzo likhokele uphengululo lube kwizikhalazo nezityholo ngokuphathelelene nempatho yamagqirha abhalisiweyo;
b khupha imigaqo-zikhokelo ngokuphathelelene nobugqirha;
c qesha, lithenge okanye ngenye indlela lizuze nayiphina impahla enokushukunyiswa okanye ilungelo lomniniyo ngemvume, eyamkelweyo nelawula nayiphina itrasti okanye iminikelo nengqeshiso okanye impahla ethengiswayo nefunwa kangako, kodwa inokufunwa okanye kuthengisweimpahla ezingashukumiyo ngemvume yomPhathiswa, enikezwe ngesivumelwano somPhathiswa weziMali;
d yenza imithetho kwizinto eziyimfuneko okanye ezincedayo kuzalisekiso olu lulo lwalo mThetho;
e cingela nayiphina into enokuphazamisana nobhaliso lwamagqirha wenze umelo okanye uthabathe inyathelo elingelinye ngokunxulunene noku;
f ngobhalo nakwiimeko ezinjalo njengoko iBhunga linokuchaza, lithumele okanye labele nawaphina amandla okanye umsebenzi weBhunga kuyo nayiphina ikomiti okanyeilungu layo nayiphina ikomiti, kodwa abathunywa abanjalo okanye umsebenzi onjalo, awuliguzuli iBhunga imfanelelo zalo okanye umelo ngokuphathelelene nokwenziwa komsebenzi obandakanyekayo;
g wenza iikopi zeerejista okanye izintlu zezongezo eziqulathe iimbuyekezo kwiirejista ezifanelekileyo, ukuba zishicilelwe zipapashwe;
h funa kwigqirha elibhalisiweyo ulwazi olunjalo njengoko luyimfuneko khon'ukuze iBhunga libe nakho ukwenza imisebenzi yalo ngokusebenzayo;
i yamkela, iimfuno ezincinane ngokuphathelele kwimfundo noqeqesho lwamagqirha ngokunxumana namasebe afanelekileyo nemibutho yovavanya ebulunga;
j nyula isitafu esinjalo njengoko iBhunga licingela ukuba kuyimfuneko ukuncedisa iBhunga ekwenzeni imisebenzi yalo; kwaye k ngokubanzi yenza zonke ezo zinto njengoko kuyimfuneko khon'ukuze iBhunga libe nakho ukwenza imisebenzi yalo ngokwecandelo lalo mThetho.
a khuthaze lilawule, ngokwemidla yoluntu, lidibanise phakathi kwamagqirha namanye amagcisa empilo abhaliswe phantsi kwalo mthetho;
b zalisekisa iinkqubo zempilo ezichazwe ngumPhathiswa ngokuphathelelene nobugqirha;
c cebisa umPhathiswa kuyo nayiphina into egaxeleka ngaphakathi kwithuba lalo mThetho ibandakanya iimfuno zempilo yabantu baseMzantsi Afrika, uqeqesho lwamagqirha, nakwizinto zedemokrasi, utyhileko, ubulungisa. Ukufikeleleka nokubandakanyeka kwebandla elichaphazela ingqesho yobugqirha;
d xela ulwazi olubalulekileyo loluntu kumPhathiswa olufunyenwe liBhunga ngexesha lisenza imisebenzi yalo ngaphantsi kwalo mThetho;
e lumana indlebe udibane nabasemagunyeni abafanelekileyo kwizinto ezicaphazela amagqirha zibandakanye ubugqirha;
f kudliwano-ndlebe nomPhathiswa, cacisa inkqubo, yaye ngokungqinelana nokumiswa kwenkqubo, ukwenziwa kwezigqibo ngokuphathelelene nezinto ezinxulumana nobume bemfundo, imirhumo, imali, inkqubo yobhaliso, indlela yokuziphatha kwamagcisa kwakunye neenzululwazi ngeenqobo ezisesikweni, inkqubo yoqeqesho nethuba lobugqirha;
g lawula uziqhelise igunya ngokwazo zonke izinto ezinxulumene noqeqesho lwabantu kubugqirha nasekukhokeleni amalungu alo;
h kudliwano-ndlebe nomPhathiswa, lawula umise kakuhle ubugqirha;
i zinzisa iirejista ukulungiselela iindidi ezahlukahlukeneyo zamagqirha;
j bhalisa abantu abazixakekise ngobugqirha ngokungqinelana neemfuno ezichaziweyo zokubhalisa;
k kwiimeko ezinjalo njengoko zinokuchazwa, okanye apho zigunyaziswe khona ngmThetho, zingashenxisa igama lomntu kwirejista okanye, ngentlawulo yomrhumo ochaziweyo, buyisela igama lomntu kwirejista;
l fumana intlawulo echaziweyo yokurhuma kulo naliphina igqirha elibhalisiweyo; kwaye m kwiimeko ezinjalo njengoko zinokuchazwa, misa okanye urhoxisa nokuphina ubhaliso lwegqirha .
UmGaqo-siseko weBhunga
IBhunga linamalungu angama-22 ubuninzi, onyulwe ngumPhathiswa, ngendlela echaziweyo, anokuba -
b omnye ngusekela-sihlalo weBhunga yaye wonyulwe ngamalungu eBhunga ukusukela kwinani labo;
c abalithoba fanele ukuba babe ngamagqirha, libe linye kwiphondo ngalinye, fanele ukuba igqirha ngalinye belikuqeqesho kangangeminyaka emihlanu hayi ngaphantsi;
d omnye fanele ukuba uvela kwiSebe lezeMpilo;
e omnye fanele ukuba wonyulwe ngokolwazi lwakhe lomthetho;
f omnye fanele ukuba abe ngugqirha olilungu leBhunga lamaGcisa eMpilo oMzantsi Afrika;
g omnye fanele ukuba abe ngumphithikezi-mayeza nolilungu leBhunga yokuPhithikezwa nokuthengiswa kwamayeza oMzantsi Afrika;
h abathathu fanele ukuba ngabameli basekuhlaleni; kwaye i omnye fanele ukuba abe ngummeli ovela kudidi ngalunye lwamagqirha achaziweyo kulo mThetho.
Ukuphuma uphele e-ofisini kwakunye nokuzalisa izithuba
Ilungu leBhunga fanele liphume liphele e-ofisini yalo ukuba -
a liyeka ukuba ngummi woMzantsi Afrika;
c ebekhe wabanjelwa ityala waza wagwetyelwa ijele ngaphandle kwelungelo lokuhlawula, nokuba okanye hayi isigwebo esinjalo sixhonyiwe;
d uyalelwa ngokwecandelo lawo nawuphina umthetho ophuma ekuziqhelaniseni njengegqirha;
e uyeka ukubamba iziqinisekiso eziyimfuneko ukulungiselela ukwalathwa okanye ukonyulwa;
f unikela ngokurhoxa kwakhe, ngokubhaliweyo kumPhathiswa;
g akakhange abekhona kwintlanganiso kude kube kabini iintlanganiso zilandelelana ngaphandle kwemvume yokungabikho yeBhunga h izinto umntu anazo zithinjiwe okanye ungene kulakhiwo namntu onetyala kuye;
i uyonakalisa de kube kunokuba akanakho ukwenza imisebenzi yakhe njengelungu leBhunga;
j UmPhathiswa, kumdla woluntu okanye kumhlaba wokungaziphathi kakuhle, ukungabinangqondo okanye ukungazi nto uyabunqumamisa ubulungu; okanye k ixesha elalonyulwe ngalo ilungu liphelelwe yaye ukonyulwa ngokutsha akuvuselelwanga ngumPhathiswa.
Ukuba ilungu leBhunga liyasweleka okanye lishiya i-ofisi yalo ngaphambi kokuphelelwa kwexesha le-ofisi, umPhathiswa fanele onyule omnye umntu ukuzalisa isithuba.
Ukuthintelwa njengelungu leBhunga
Umntu akanakonyulwa njengelungu leBhunga ukuba u -
a akangommi woMzantsi Afrika;
b wakhe wabanjelwa ityala akukhathaliseki nokuba wagwetyelwa ijele ngaphandle kokuhlawuliswa;
c funyenwe enetyala lokungaziphathi kakuhle ngaphantsi kwalo mThetho;
d ukhe wanyangwa njengomntu okhe wagula ngengqondo okanye usebenze ngoko khathalelo ngempilo yengqondo njengoko kuchaziwe kwicandelo 1 lomThetho woKhathelelo weMpilo ngeNgqondo umThetho No. 17 ka-2002;
e ayinakubuyiselwa kwimeko yesiqhelo kuba ingenakuhlawula amatyala okanye ingene kulakhiwo nabantu abanetyala kuye;
i ilungu leNdlu yeNdibano yeSizwe, nawuphina umbutho weNdlu yoWiso-mthetho yephondo okanye naliphina ibhunga likamasipalathi; okanye ii igosa elinesikhundla okanye umsebenzi walo naliphina iqela, umbutho okanye umbutho onendalo yepolitiki.
UmGcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo
UmGcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo babamba i-ofisi ixesha elimisiweyo le-ofisi apho bebenyulwe khona ngumPhathiswa kwiBhunga.
Xa ngaba umgcini-sihlalo weBhunga akakho okanye ukuba umgcini-sihlalo kuso nasiphina isizathu akanakho ukusebenza njengomgcini- sihlalo, isekela mgcini-sihlalo wenza imisebenzi yomgcini-sihlalo.
Ukuba bobabini umgcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo abekho kuyo nayiphina intlanganiso, amalungu akhoyo fanele onyule omnye wabo kwinani abalilo ongamele kuloo ntlanganiso kwaye, de umgcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo baqalise umsebenzi wabo, ukwenza yonke imisebenzi yobumgcini-sihlalo.
Ukuba i-ofisi yomgcini-sihlalo iba sisithuba esize, umPhathiswa fanele onyule apha phakathi kwamalungu eBhunga, okanye nawuphina omnye umntu ngokwecandelo 7a kwaye umntu owonyuliweyo ubamba i-ofisi isahlulo sexesha elingapheliyo sexesha apho umanduleli wakhe ebonyuliwe.
Ukuba i-ofisi kasekela mgcini-sihlalo iba sisithuba esize, amalungu eBhunga fanele kwintlanganiso yokuqala emva koko okanye ngokukhawuleza okulungeleyo, onyule phakathi kwinani labo usekela mgcini-sihlalo omtsha kwaye elo lungu libamba i-ofisi isahlulo sexesha elingapheliyo sexesha apho umanduleli wakhe ebonyuliwe.
Ukuba umgcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo bashiya ii-ofisi zabo ngaphandle kokuphelisa ubulungu babo eBhungeni, umPhathiswa fanele onyule umgcini-sihlalo omtsha phakathi kwamalungu eBhunga ngokwecandelo 7a.
Iintlanganiso zeBhunga
Umntu ogcina iincwadi zerejista fanele ngokuxhumana nomgcini-sihlalo, abize iintlanganiso zeBhunga.
IBhunga fanele lihlangane hayi ngaphantsi kwesibini ngonyaka ukwenza umsebenzi walo kwakhona ukongeza apho libambe iintlanganiso ezinjalo njengoko zinokuchazwa.
Intlanganiso eyodwa yeBhunga -
a ingabizwa ngumgcini-sihlalo nangaliphina ixesha;
b ingabizwa ngumgcini-sihlalo kuloo ndawo ngaloo mhla njengoko enokuwuchaza ngentsuku nje ezingama-30 zokuba efumene isicelo esibhaliweyo kumPhathiswa okanye isicelo esibhaliweyo saza sayinwa ngamalungu amathandathu ubuncinane: Ngaphandleni okokuba eso sicelo sibhaliweyo fanele sicacise ngokuthe gca injongo intlanganiso ebizelwa yona.
IKhoramu nenkqubo yentlanganiso
Ikhoramu yayo nayiphina intlanganiso yeBhunga ngabantu abayi-12.
Isekelwe kwicandelwana 6 ukuba ilungu ngalinye linevoti enye kuphela embuzweni phambi kweBhunga.
Nasiphina isigqibo seBhunga fanele sithathwe sisininzi sevoti entlanganisweni yeBhunga apho ikhoramu ikhoyo.
Nangona nayiphina into iphikisana kulo mThetho, uninzi lwamalungu eBhunga okanye lwazo naziphina iikomiti, sisiqingatha kwisinye senani xa lilonke lamalungu akhoyo kudibene nesinye.
Ngamalungu kuphela eBhunga anamalungelo okuvota.
Isigqibo esithatyathwe luninzi lwamalungu eBhunga akhoyo kuyo nayiphina intlanganiso yenza isigqibo seBhunga: Ngaphandleni okokuba kwisiganeko seevoti ezibulunga, ilungu elongameleyo liqale livote ekongezeni kwivoti enengxoxo.
Isigqibo esithatyathwe liBhunga okanye sisenzo esenziwe phantsi kwegunya leBhunga asilambathi kuphela ngenxa yesizathu soku -
a isithuba sethutyana eBhungeni; okanye b into yokuba umntu ongabizwanga ukuba ahlale njengelungu leBhunga, ahlale njengelungu ngexesha isigqibo besithathwa okanye isenzo sasigunyaziswa luninzi lwamalungu olukhoyo ngelo xesha yaye benelungelo lokuhlala njengamalungu.
Ikomiti yesigqeba seBhunga
Kukho ikomiti yesigqeba seBhunga enamalungu angekho ngaphezulu kwesibhozo, ubukho -
a umgcini-sihlalo;
b usekela mgcini-sihlalo;
c amalungu amathathu onyulwe ngokwecandelo 7c;
Amalungu amathathu ekomiti yesigqeba, acingwa kumhlathi c wecandelwana 1 fanele onyulwe ngamalungu eBhunga.
Ezinye iikomiti zeBhunga
Isekelwe kwicandelwana , iBhunga lingazinzisa ezinye iikomiti ezinjalo, kubandakanywa iikomiti zoqeqesho, njengoko zithathelwe ingqalelo eyimfuneko, ezinenai elinjalo labantu njengoko iBhunga lingachazayo libandakanya ilungu elinye ubuncinane leBhunga elifanele ukuba ngumgcini-sihlalo walo komiti.
Ngokusekelwe kwicandelwana 3, iBhunga lingathumela kuyo nayiphi ikomiti ecingwa necandelwana 1, okanye kulo naliphi ilungu lalo komiti elinaloo mandla, njengoko lobe lichaziwe, kodwa iBhunga aliguzulwa nawo nawaphina amandla athunyelweyo.
Nangona icandelwana 1, iBhunga lingazinzisa iikomiti ezilungiselelwe uqeqesho zokubhena ezino -
a njengomgcini-sihlalo, nokuba yijaji esele idla umhlalaphantsi, umantyi omkhulu osel'esidla umhlalaphantsi okanye igqwetha elinamava abuncinane buyiminyaka elishumi;
b hayi ngaphezulu kwamagqirha amabini abhalisiweyo; kwaye c ilungu leBhunga elonyulwe phantsi kwecandelo 7h.
Ikomiti yoqeqesho yokubhena ecingwa kwicandelwana 3 linawo amandla okutshintsha, okuqinisekisa okanye okubekela bucala ikomiti yoqeqesho efunyenweyo ezinziswe phantsi kwecandelwana 1 okanye ukubhekisela into ngasemva kwikomiti yoqeqesho efanelekileyo ngaloo miyalelo njengoko unokucingela ukuba ilungile.
Isigqibo yikomiti yoqeqesho, ngaphandle kokuba ubhena ngokuchaseneyo, sinyanzelekile yaye siyasebenza ukusukela kumhla ochazwe yikomiti.
Apho into ibithathelwe ingqalelo yikomiti yoqeqesho yokubhena, isigqibo sekomiti yoqeqesho yokubhena, ngaphandle okokuba ubhena ngokuchasene nenkundla yomthetho kwaye sinyanzelekile kwayw siyasebenza ukusukela mhla yachazwa yikomiti.
Umvuzo wamalungu eBhunga kunye naweeKomiti
Amalungu eBhunga kunye namalungu eekomiti zeBhunga fanele abhatalwe umvuzo nezibonelelo ezichazwe ngumPhathiswa, ngokunxibelelana nomPhathiswa wezeMali.
Iimali zeBhunga
Iimali zeBhunga zine -
a mali ebekelwe bucala yiPalamente:
b nemirhumo enyuswa ngumntu ogcina iincwadi zerejista ekwenzeni imisebenzi yakhe phantsi kwalo mThetho;
c izohlayo ezicingwa kwicandelo 33; kwakunye d nayiphina imirhumo ecingwayo kulo mThetho.
IBhunga fanele lisebenzise iimali zalo ukuhlawula iindleko ezenzelwa amatyala liBhunga nayi-ofisi yomntu ogcina iincwadi zerejista ekwenzeni imisebenzi yabo.
IBhunga fanele ngesivumelwano nomPhathiswa nomPhathiswa wezeMali bavule i-akhawunti neziko elibhaliswe njengebhanki ngokomThetho weeBhanki ka-1990 UmThetho No. 94 ka-1990, badiphozithe kuyo yonke imali abayifumene phantsi kwelicandelwano 1.
IBhunga lingatyala nayiphina imali ediphozithwe phantsi kwelicandelwana 3, mali leyo engafunekiyo ukusetyenziswa ngokukhawuleza,neziko elo livunyiweyo ngemvume yomPhathiswa kwakunye nomPhathiswa wezeMali.
Nayiphina intsalela ethi ekuvaleni konyaka mali weBhunga lime ekunconyweni liBhunga fanele lisiwe ngaphambili kunyaka mali olandelayo njengesincomo kwi-akawunti yeBhunga.
IBhunga lingazinzisa lisebenzise imali egciniweyo kwaye lidiphozithe apho kuyo izambuku esinjalo njengoko zicingwa ngokuyimfuneko okanye ngokuncedayo.
Igosa elicalula imali
Umntu ogcina iincwadi zerejista nguye igosa elicalula imali yeBhunga kwaye kufuneka aqinisekise ukuba -
a amarekhodi afanelekileyo ayo yonke intengiselwano yezimali, izinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawula kwamatyala akhe kwakunye neemfanelo zeBhunga nomntu ogcina iincwadi zerejista zigciniwe;
b njengoko inokusetyenziswa ngokukhawulezayo, kodwa hayi emva kweenyanga ezine emva kokuphela konyaka mali ngamnye, iingxelo zonyaka mali ngaphandle konyaka mali omileyo bazilungiselele bafaka kwiBhunga nakumPhathiswa ukulungiselela imvume;
ISAHLUKO 3
UMNTU OGCINA IINCWADI ZEREJISTA, ISITAFU SOMNTU OGCINA IINCWADI ZEREJISTA KUNYE NEENKQUBO ZOKUBHALISA
Ukonyulwa komntu ogcina iincwadi zerejista
UmPhathiswa, emva kokunxibelelana neBhunga -
a makonyule umntu ogcina iincwadi zerejista;
b angamgxotha loo mntu.
Ukonyulwa komntu ogcina iincwadi zerejista kuxhomekeke kwisigqibo sesivumelwano sokusebenza esibhaliweyo esingeniswe ngaphakathi ngumPhathiswa nanguloo mntu.
Imisebenzi yomntu ogcina iincwadi zerejista -
Umntu ogcina iincwadi zerejista -
a ngunobhala ekwaligosa elicalula imali leBhunga;
b fanele enze imisebenzi abelwe kuyo ngokwalo mThetho liBhunga;
c fanele agcine iirejista -
i apho angenisa amagama amagqirha nabakhwetha;
ii apho ngokwemiyalelo yeBhunga, angenisa igama, idilesi yalapho uhlala khona, iziqinisekiso, umhla wokuqalisa ukubhalisa nazo naziphina ezinye iinkcukacha, ezichazwa liBhunga, libandakanya udidi okanye ukubalasela okuthile emntwini obhalisileyo;
iii apho funeka eshenxise amagama abantu abangasekhoyo ababhalisiweyo okanye abanye abantu abamagama abo fanele ashenxiswe ngendlela echaziweyo;
iv apho fanele esoloko ehlaziywa, ixesha nexesha iinkcukacha ezifanelekileyo zomntu osele ebhalisile;
v apho afanele abeke inqaku elichasene negama legqirha elibhalisiweyo elisamisiweyo ebugqirheni emva kokuba lazisiwe igqirha ngokokubhala.
a Umntu ogcina iincwadi zerejista mhlawumbi ngokubhala nangokwaloo meko njengoko kuchaziwe, kwathunyelwa okanye abelwe nawaphina amandla okanye umsebenzi kulo naliphina ilungu lesitafu, ngaphandle okokuba umPhathiswa uthintela ulwabelo olulodwa okanye umsebenzi.
b Ulwabelo okanye umsebenzi owenziwe phantsi komhlathi a awu -
i hluthi mntu ogcina iincwadi zerejista iimfanelo okanye umelo ngokuphathelelene nokwenza umsebenzi obandakanyekayo;
c Ulwabelo okanye umsebenzi owenziwe phantsi komhlathi a ungarhoxiswa, kodwa urhoxiso olunjalo aluchaphazeli naliphina ilungelo elinokongezeleleka emntwini ngenxa yomsebenzi owenziweyo ngaphambi kokuba kurhoxiswe ulwabelo okanye umsebenzi.
Isitafu somntu ogcina iincwadi zerejista
Ngokuxhomekeke kwimiyalelo ebhaliweyo yeBhunga, umntu ogcina iincwadi zerejista angonyula amalungu esitafu anjalo njengoko eyimfuneko ukwenza umsebenzi ophuma okanye onxulumene nemisebenzi yeBhunga.
Amaxesha amisiweyo kunye neemeko zenkonzo yesitafu somntu ogcina iincwadi zerejista zichazwa liBhunga zivunywe ngumPhathiswa, ngokunxibelelana nomPhathiswa wezeMali.
IBhunga ngemvume yomPhathiswa ngokunxibelelana nomPhathiswa wezeMali, lingazinzisa, lilawule liphathe nayiphina imali yomhlala-phantsi ukulungiselela ukunceda isitafu somntu ogcina iincwadi zerejista.
Isicelo sokubhalisela ukuziqhelisa
Akukho mntu onokusebenza njengegqirha ngaphakathi kwiRiphabliki ngaphandleni okokuba ubhalisile ngokwalo mThetho.
a Nawuphina umntu onqwenela ukubhalisa njengegqirha okanye umkhwetha makenze isicelo kumntu ogcina iincwadi zerejista.
b Isicelo esicingwa kumhlathi a fanele sikhatshwe sisi -
i qinisekiso sokuba umenzi sicelo ngummi woMzantsi Afrika;
iv umrhumo wokubhalisa ochaziweyo; kwakunye v naluphina ulwazi olungaphaya olunxulumene kumenzi sicelo ukuba iBhunga lingaluqwalasela ngokuyimfuneko.
Ukuba umntu ogcina iincwadi zerejista wanelisekile ukuba ulwazi noxwebhu olungenisiweyo ukuxhasa isicelo sokubhalisa luhlangabezana neemfuno zalo mThetho kwaye ngaphezulu ekufumaneni umrhumo wokubhalisa ochaziweyo, umntu ogcina iincwadi zerejista fanele akhuphe isiqinisekiso sokubhalisa esigunyazisa umenzi sicelo ukuba asebenze njengegqirha kwiRiphabliki.
Ukuba umntu ogcina iincwadi akonelisekanga kukuba ulwazi noxwebhu olungenisiweyo ukuxhasa umenzi sicelo sokubhalisa sihlangabezana neemfuno zalo mThetho, usenokwala ukukhupha isiqinisekiso sokubhalisa kumenzi sicelo, kodwa fanele ukuba sifunywa ngumenzi sicelo, angenise isicelo eBhungeni ukulungiselela isigqibo.
Umntu ogcina iincwadi zerejista faneleabhalise kuphela igqirha ukuba umntu ogcina iincwadi wanelisekile kukuba umntu owenza isicelo sokubhalisa ufanelekile ukuba abeligqirha okanye ukuba iBhunga laneliseke gqitha.
Naluphina ungeniso olungqiniweyo kulwaneliseko lweBhunga ekufanele ukuba lwenziwe kwimpazamo okanye ngokungamelwa kakuhle okanye kwiimeko ezingagunyaziswanga ngulo mThetho fanele zishenxiswe kwirejista kwaye -
a irekhodi lesizathu salo lonke ushenxiso fanele lwenziwe kwirejista;
b umntu nokuba ngubani oshenxisiweyo lwenziwe, fanele achazelwe ukwenzela ngendlela ecingwa licandelo 232; kwaye c nasiphina isiqinisekiso ngokuhlonipha ubhaliso olunjalo sicingwa ukuba fanele sirhoxisiwe ukusukela mhla apho isaziso saye sanikezelwa.
Umntu ogcina iincwadi zerejista fanele acime igama legqirha elibhalisiweyo kwirejista okanye luphawule igama kwirejista lawo nawuphina umntu omisiweyo ekuziqheliseni yaye fanele aziswe umntu onjalo ngokubhalelwa ngokunjalo.
Iziqinisekiso zokubhalisa
UmPhathiswa kwisincomo seBhunga angachaza ubuncinane kwiziqinisekiso emazizuzwe ngokulungisa iimviwo ezikhokelwa liziko elamkelweyo, amagunya emfundo okanye amanye amagunya eemviwo kwiRiphabliki.
Nasiphina isiqinisekiso esifunyenwe phantsi kwecandelwana 1, ngokunokwaso okanye ngokudityaniswa naso nasiphina esinye isiqinisekisoesibizwa njengomniniso ukubhalisa ngokwalo mThetho ukuba ngaphambili okanye ngokunxulumene ne- okanye emva kokufumana isiqinisekiso esokhoyo uvumelene neemeko ezichaziweyo okanye iimfuno.
Ukushenxisa nembuyekezo yegama kubhaliso
(i) Umntu ogcina iincwadi fanele kwimiyalelo evela kwiBhunga ashenxise ukusukela kubhaliso lwegama lawo nawuphina umntu olufanelekileyo-
a ngubani oswelekileyo;
c obesoloko engekho kwiRiphabliki ixesha elingaphezulu kweminyaka emithathu;
d ongakwazanga ukuhlawula nawuphina umrhumo omiselwe ngokufanelekileyo;
e ongakwazanga ukwazisa umntu ogcina iincwadi zerejista zalo naluphina utshintsho lwedilesi yokuhlala neyeposi okanye idilesi yokuziqhelisa kwinyanga ezintandathu emva kwalo naluphina utshintsho olunjalo;
f ocele ukuba igama lakhe lishenxiswe kwirejista apho igqirha elinjalo lingafunwa ukuhlala nomntu ogcina iincwadi zerejista iingxelo efungelweyo okanye isiqiniselo kwisiphumo sokuba akukho qeqesho okanye zinkqubo zolwaphulo-mthetho ezimisiweyo okanye ezinokumiswa ngokuchasene naye;
g ofunyenwe enetyala lokuphosisekileyo okanye ukuziphatha okulihlazo ngokwalo mThetho;
h ogama lakhe lishenxisiweyo kwirejista, kwirekhodi okanye kumqulu walo naliphina iziko lemfundo noqeqesho okanye elinye iqela apho wafumana isiqinisekiso ngobulunga balapho wayebhaliswe khona;
i obesoloko ebhaliswe ngempazamo okanye ubumenemene;
j ongakwazanga xhobisa umntu ogcina iincwadi zerejista kwixeshaelisaza kumiswa liBhunga nolwazi olunjalo njengoko umntu ogcina iincwadi zerejista angazifuna phantsi kwalo mThetho;
k obhaliso lwakhe luvunyiweyo ngolwaneliseko leBhunga ukuba lwenziwa ngempazamo okanye ngokumelwa ngobumenemene okanye ngemfihleko yezinto eziyinyani okanye ulwazi kwiimeko ezingagunyaziswanga ngulo mThetho; okanye l onobuhlungu bokugula ngengqondo.
Umntu ogcina iincwadi zerejista makanikeze isaziso sokushenxisa igama lomntu kwirejista ngwecandelwana 1b ukuya nokubandakanya umhlathi l ngedilesi yeposi ebhaliswe kuloo mntu kwidilesi yaloo mntu njengoko ivela kwirejista.
Ukusukela kumhla apho isaziso sacingwa kwicandelwana 2 sanikezelwa -
a nasiphina isiqinisekiso sobhaliso esakhutshelwa ngaphantsi kwalo mThetho sikhutshelwa umntu ekunxulunyenwe naye sicingelwa ukuba sirhoxisiwe; kwaye b umntu ogama lakhe lishenxisiweyo kwirejista fanele ayeke ukuziqhelisa njengegqirha kwaye avalelwe ekwenzeni nasiphi isenzo kwisikhundla sakhe njengomntu obhalisiweyo, abizelwe ukuba asenze, de kube lelolixa njengoko igama lakhe libuyiselwe kwirejista.
Umntu ogcina iincwadi zerejista fanele abuyisele igama lomntu ogama lakhe ngokwelicandelo lishenxisiwe kwirejista ukuba umntu ekungaye -
a wenza isicelo kwifomu exeliweyo yokubuyisela igama lakhe kwirejista;
b uhlawula umrhumo oxeliweyo, ukuba ukho;
c ivumelana nezinye iimfuno ezinjalo njengokuba iBhunga kumaxesha ngamaxesha lingamisela; kwaye d ngenye indlela lifanelekile ukubhaliswa.
Ukukhutshwa kwesiqinisekiso esiphindwe Kabini sokubhalisa, isiqinisekiso sewonga nesicatshulwa esivela kubhaliso okanye kwisiqinisekiso
Umntu ogcina iincwadi zerejista angakhupha isiqinisekiso esiphindwe Kabini sokubhalisa xa kusenziwa isicelo ligqirha ukuba umceli -
a anikeze ngobungqina bokuba ungubani kulaneliseko lomntu ogcina iincwadi zerejista;
b anikeze ngengxelo efungelweyo apho aqinisekisa ukuba isiqinisekiso sokubhalisa silahlekile okanye sitshabalele; kwaye c ahlawula umrhumo ochaziweyo omiswe liBhunga.
Umntu ogcina iincwadi zerejista, ngentlawulo yomrhumo ochaziweyo, angakhuphela nawuphina umntu isiqinisekiso sewonga esineenkcukacha zo -
a bhaliso lomntu onjalo;
b ingxelo kwisiphumo ukuba umntu otshiweyo akayekiswanga ekuziqheliseni umsebenzi wakhe; kwaye c ukuba akukho manyathelo oqeqesho axhomekekileyo ngokuchaseneyo ngokwalo mThetho.
Umntu ogcina iincwadi zerejista angakhupha isicatshulwa esiqiniselayo kwirejista okanye isiqinisekiso esicingwa kwicandelwana 2 phantsi kwesandla sakhe kuye nawuphina umntungentlawulo yomrhumo ochaziweyo.
Isiqinisekiso singakhutshwa ngokuxhomekeka kwiimeko ezithile ezinyakathiswa liBhunga neemeko ezinjalo fanele zibonakaliswe kwisiqinisekiso.
Ugcino nopapasho lweerejista
IIrejista mazigcinwe e-ofisini yomntu ogcina incwadi zerejista, kwaye iBhunga ngekhefu elimiswe lilo lingabangela ushicilelo nokupapashwa kweekopi zeerejista okanye izintlu ezongeziweyo ezibonisa udibaniso, ushenxiso, imbuyekezo, okanye iziphumo eziphengululweyo ukusukela kupapasho lokugqibela lweekopi ezinjalo lweerejista ezigqityiweyo.
Ubhaliso njengobungqina
Ikopi yomcimbi osandula kupapashwa yerejista okanye naluphina uluhlu olongezwayo olucingwa kwicandelo 25 noluqinisekisiweyo ngumntu ogcina iincwadi zerejistaolusisiqinisekiso soluvo lokuqala kuzo zonke iinkqubo zomthetho, kwizinto ezikhoyo ezirekhodishiweyo nokungabikho kwegama lakhe nawuphina umntu kwikopi enjalo bubungqina, ngaphandle okokuba kukho ubungqina obuthembekileyo kwisiphikiso, ukuba umntu onjalo akabhaliswanga ngokwalo mThetho.
Ngokweenjongo zecandelwana 1, isicatshulwa esingqinelayo okanye isiqinisekiso esicingwa kwicandelo 243 nokunyamezela umhla olandela umhla werejista okanye uluhlu olongeziweyo olucingwa kwicandelwana 1, "bubungqina obuthembekileyo kwisiphikisi".
Ukuba umntu ogcina iincwadi zerejista ukhupha isiqinisekiso esinomhla ongasemva kunomhla werejista okanye woluhlu olongeziweyo olucingwa kwicandelwana 1, kwisiphumo sokuba igama legqirha lishenxisiwe kwirejista ukusukela ngomhla wesiqinisekiso okanye woluhlu olongeziweyo kwaye aluphindanga lwabuyiselwa apho, esa siqinisekiso bubungqina, xa ngaba ubungqina obuthembekileyo abukho kwisiphikisi, ukuba umntu onjalo akabhalisanga ngokwamalunguselelo alo mThetho.
Isiqinisekiso sokubhalisa bubungqina bokubhalisa ixesha elingangonyaka emva komhla walo kuphela kwaye emva koko isiqinisekiso sonyaka sokuziqhelisa sikhutshwa ngentlawulo echaziweyo yomrhumo wonyaka kwaye phezu koko ungeniso lolwazi olunjalo njengoko lunokufunwa liBhunga ukusinceda ekugcineni ingqokelela yamanani yobutyebi boluntu luchanekile kwindawo yempilo ebubungqina bokubhalisa xa ubungqina obuthembekileyo bungekho kwisiphikisi.
Ilungelo lokubhena
Nawuphina umntu ohlungisiweyo sisigqibo somntu ogcina iincwadi zerejista angagqithisa isibheno kwiBhunga kwiintsuku ezingama-30 ukusukela kumhla wesigqibo.
Nawuphina umntu ohlungisiweyo sisigqibo seBhunga angabhena kwiNkundla ePhakamileyo efanelekileyo achasane nesigqibo esinjalo.
Iimeko ezinxulumene kwimfundo eqhubekekayo
IBhunga kumaxesha ngamaxesha lingenza imithetho emiselweyo -
a iimeko ezinxulumene kwimfundo eqhubekekayo nakuqeqesho oluza kwenziwa ngabantu ababhalisileyo ngokwalo mThetho ukukwenzela ukuba bagcine ubhaliso olunjalo;
b uhlobo nobude bemfundo eqhubekekayo kwakunye noqeqesho oluza kwenziwa ngabantu ababhalisileyo ngokwalo mThetho; kwaye c inqobo yokugweba kunakano libhunga lemfundo eqhubekekayo noqeqesho loludwe lezifundo zoqeqesho kwakunye namaziko emfundo anikeza ngoludwe lwezifundo ezinjalo.
ISAHLUKO 4
IMIBUZO YOQEQESHO NOPHENGULULO LIBHUNGA
Imibuzo kwizimangalo zokuziphatha kakubi
Nangona nayiphina into ekwisiphikisi kulo mThetho, iBhunga lingamisa uphando kuzo naziphina izikhalazo, iintetho ezingenabungqina okanye isimangalo sokungaziphathi kakuhle ngokuchasene naye nawuphi umntu obhalisileyo ngokwalo mThetho kwaye ekufumaniseni lumntu onjalo enetyala lokuziphatha okunjalo, ukunyakathisa nasiphina isohlwayo esicingwa kwicandelo 33: Ngaphandle okokuba kwisehlo sesikhalazo, isimangalo okanye izinto eziphandwayo ezenza okanye sifanele senze intloko yetyala lolwaphulo-mthetho enkundleni yomthetho, iBhunga lingakumisela elinye ixesha ubanjo lophengululo de ityala elinjalo libe nokugqitywa.
Ukuba iBhunga lisekuthandabuzeni njengokuba naluphina uphando fanele lubanjwe ngokunxulumene nesikhalazo, isimangalo okanye izinto eziphandwayo, mhlawumbi ngokunxulumene nesigwebo, ityala okanye isikhalazo esiphethweyo, unxibelelwano no- okanye ukufuna olunye ulwazi olungaphaya kuye nakowuphina umntu, kubandakanya umntu ochasene naye nabanina izinto eziphandwayo, isimangalo okanye isikhalazo zimisela kuye.
Iindlela apho uphengululo oluthile lungaqaliswayo
Umntu ogcina iincwadi zerejista, ngemvume yomgcini-sihlalo weBhunga , angonyula ilungu leBhunga njenge gosa eliphandayo ngeenjongo zelicandelo.
Nangona icandelwana 1, umntu ogcina iincwadi zerejista ngemvume yomgcini-sihlalo weBhunga nakwiimeko ezinjalo njengoko iBhunga linokuchaza, angonyula nawuphina umntu ngaphandle kwelungu leBhunga kwaye ongaqeshwa ngokupheleleyo emsebenzini waseBhungeni, aqeshwe njengegosa eliphengululayo kuphengululo oluthile, okanye ancedise igosa eliphengululayo elicingwa kwicandelo 1 ngophengululo oluthile.
Umntu owonyuliweyo ngokwecandelwana 2 unamandla kwakunye nemisebenzi efanayo ngokuphathelelene nophengululo, njengegosa eliphengululayo elicingwa kwicandelwana 1.
a Umntu ogcina iincwadi zerejista fanele akhuphele emntwini owonyuliweyo ngaphantsi kwecandelwana 1 okanye 2, njengoko kunokuba njalo, isiqinisekiso kwisiphumo sokuba wonyulwe, kwaye,kwimeko yokuba umntu wonyuliwe ukuba , okanyeukuba ancedise ngophengululo oluthile, yinto yokuba wonyulelwe uphengululo olunjalo.
b Umntu owonyuliweyo fanele xa abizwayo avelise isiqinisekiso esinjalo.
Umntu ogcina iincwadi zerejista angaqalisa uphengululo -
a kuthatho njengokwaphula okanye ukungaphumeleli ukuthobela lo mThetho;
b ukumisa ukuba amalungiselelo awodwa alo mThetho abhekiselele kumntu othile obhalisileyo;
c kwisimagalo, isikhalazo okanye kwintetho enganabungqina yokungafanelekanga okanye ukuziphatha okulihlazo komntu obhalisileyo;
d kwimicimbi okanye kwindlela yokuziphatha komntu obhalisileyo, ukuba umntu ufayilisha isikhalazo nomntu ogcina iincwadi zerejista, zixhaswa yingxelo efungelweyo ephuhlisa ngokuphandle iintetho ezingenabungqina sesikhalazo esinjalo.
Ukungena nokugocagoca isakhiwo nomhlaba waso
Igosa eliphengululayo elicingwa kwicandelo 30 okanye , ngemvume yeBhunga nangaphandle kongeniso okanye ilungelo lokungena endlwini nokuyiphanda, ngena ugocagoce nasiphina isakhiwo kwanomhlaba waso, ngaphandle kwendawo yokuhlala yabucala, ukwenza uphengululo olucingwa kwicandelo 30 ukuba -
a umntu onako ukwenza njalo uyavuma kungeniso, ugocagoco okanye udityaniso olunjalo; okanye b igosa eliphengululayo kwezi zizathu zinengqiqo, likholelwa -
i ukuba ilungelo lokungena endlwini nokuyiphanda liza kukhutshelwa kuye, ukuba igosa eliphengululayo bekufanele ukuba lenze isicelo selungelo lokungena endlwini liyiphande; kwaye ii ulibaziseko ekufumaneni ilungelo lokungena endlwini nokuyiphanda lungayoyisa injongo yongeniso.
Ungeniso nogocagoco ngaphantsi kwelicandelo fanele lwenziwe emini, ngaphandle okokuba ukwenziwa oko ngobusuku kunesizathu kwaye kuyimfuneko.
Igosa eliphengululayo fanele lichonge ngokwalo kumntu oxhalabileyo.
Nngexesha logocagoco lwesakhiwo nomhlaba waso, okanye nangaliphina ixesha , igosa eliphengululayo linga -
a cela anawuphina umntu ofunyenwe kwisakhiwo nomhlaba waso ngokukhawuleza, okanye ngexesha nangendawo emiselweyo ligosa eliphengululayo -
i avelise nayiphina incwadi, uxwebhu okanye into enxulumanisayo okanye ngezizathu ezifanelekileyo ikholelwa kunxulumano nombandela ophantsi kophengululo, nekwi okanye neyayi lapho kwisakhiwo nomhalba waso, okanye into umntu eyeyakhe okanye ugcino okanye ephantsi kolawulo laloo mntu okanye umsebenzi okanye umenzeli;
ii xhobisa iingcaciso ezinjalo njengoko zinokufunwa malunga nayo nayiphina incwadi, uxwebhu okanye into enjalo;
b cela nakuwuphina umntu onayo okanye orhanelekayo ngezizathu ezifanelekileyo zokuba nazo kuye okanye, kugcino okanye phantsi kolawulo lwakhe nayiphina incwadi, uxwebhu okanye into enxulumana kumbandela ophengululwayo, ukuba azivelise ngokukhawuleza okanye kwixesha nendawo emiselwe ligosa eliphengululayo, ukulungiselela ukuphononongwa kwencwadi, uxwebhu okanye into enjalo, okanye ukwenza izicatshulwa okanye iikopi kwincwadi okanye koloxwebhu, kwaye angacela loo mntu ukuba axhobise ngeengcaciso njengoko zingafunwa malunga nalo noluphina ungeniso kuloo ncwadi okanye olo xwebhu.
Umntu osebenza phandle uphengululo ngokwelicandelo, fanele -
a alondoloze ukugcina imfihlelo malunga nezo zinto zenzekileyo asaziqaphelayo ekwenzeni imisebenzi yakhe; kwaye b angaxeli nayiphi into eyenziwayo enjalo kuye nabani na umntu ngaphandle komntu ogcina iincwadi zerejista, umgcini-sihlalo, iBhunga, okanye umTshutshisi woluNtu onxulumeneyo kwindima yetyala ngokwalo okanye nawuphina omnye umThetho, okanye ngomyalelo wenkundla.
Nangona icandelwana 5, akukho zinkcukacha zamntu ngokuphathelelene nomguli zingaxelwa kuye nabani na umntu ngaphandle okokuba kungokomyalelo wenkundla okanye kungemvume yegosa elichopheleyo ngexa lophando olucingwe ngokwalo mThetho.
Umyalelo wenkundla ocingiweyo kwicandelwana 6 fanele wenziwe ngokungathi ibisisigwebo kwityala lembambano kwinkundla kamantyi.
Nawuphina umntu o -
a wala okanye ongafuni kuvelisa nayiphina incwadi, uxwebhu okanye into kumntu ogunyazisiweyo ngaphantsi kwelicandelo;
b nqanda okanye othintela igosa eliphengululayo emsebenzini wamandla ache okanye ekwenzeni imisebenzi yakhe;
c hanahanisa ukuba uligosa eliphengululayo;
d waphula amalungiselelo wecandelwana 5 okanye 8, unetyala lokukhubekisa kwaye fanele ukuba ngokomthetho agwetywe -
i kwimeko yokwaphula umthetho ecingwa kumhlathi a, b okanye c, kwisohlwayo okanye ukugwetyelwa entolongweni ixesha elingadlulanga kwinyanga ezintandathu okanye zizombini isohlwayo nokugwetyelwa entolongweni okunjalo;
ii kwimeko yokwaphula umthetho ecingwa kumhlathi d, kwisohlwayo okanye ukugwetyelwa entolongweni ixesha elingadlulanga kwiminyaka emibini okanye zizombini isohlwayo nokugwetyelwa entolongweni okunjalo.
Eli candela alinqandi naliphina elinye igunya nelithi ngenye indlela ligunyaziswe ekumiselweni kophengululo kulo naluphina olwaphulo oluthathwa njalo, okanye ukungakwazi ukusebenzisana nawo nawaphina amalungiselelo alo mThetho.
Ingxelo ligosa eliphengululayo
Igosa eliphengululayo elithembekileyo ekuphengululeni ngaphantsi kwalo mThetho, fanele liqulunkqe ingxelo yophengululo lifake loo ngxelo kumntu ogcina iincwadi zerejista.
Ukuba ingxelo ecingwa kwicandelwana 1 ibonakalisa ubungqina bokungafanelekanga okanye ukuziphatha okulihlazo okucingwa kulo mThetho kwaye akukho zikhalazo, simangalo okanye ntetho engenabungqina ngokuphathelelene nokuziphatha okunjalo okwenziweyo ngenjongo yophando ngokwecandelo 29, ingxelo enjalo icingwa ukuba sisikhalazo esenziweyo ngenjongo yophando kwaye umntu ogcina iincwadi zerejista fanele anike ikopi emva koko kumntu obhalisileyo oxhalabileyo.
Ukuba ingxelo ecingwa kwicandelwana 1 ibonakalisa ubungqina obuthi kuluvo lomgcini-sihlalo weBhunga liyenze inqweneleke, ukuba uphando elubala lubonakalisa ukumiselwa kokuncitshiswa kwamalungelo ommangali, umntu ogcina iincwadi fanele anike ikopi emva koko kumntu obhalisileyo oxhalabileyo.
Ukuba ingxelo ecingwa kwicandelwana 1 ayibonakalisi bungqina bokungakwazi ukuziphatha kakuhle obucingwa kulo mThetho, umntu ogcina iincwadi zerejista fanele anike ikopi emva koko kumntu obhalisileyo oxhalabileyo.
Kangangokuba ingxelo ecingwa kwicandelwano 1 iqulethe iingxelo zamangqina abezinokwamkeleka njengobungqina kuphando wokunciphisa amalungelo okanye izikhalazo, izimangalo okanye iintetho ezingenabungqina zokungakwazi ukuziphatha, icandelo 213 lomThetho weNkqubo yoLwaphulo-mthetho ka-1977 UmThetho No.51 ka-1977, usebenza notshintsho olufunekayo ngokuthobela ezongxelo kuphando olunjalo.
Inkqubo kuphando nakwizinto ezinxulumeneyo
Umntu obhalise phantsi kwalo mThetho, emva kophando olubanjwe liBhunga, ofunyenwe enetyala elingafanelekanga okanye lokuziphatha ngokulihlazo, okanye nalapho impatho xa ukhathalelo lusenziwa kumsebenzi womntu onjalo, akafanelekanga okanye lihlazo, uba nemfanelo kwenye okanye ezingaphezulu zezi zohlwayo ezilandelayo -
a isilumkiso okanye ukhalimelo okanye zombini; okanye b ukusikwa ixeshana elibaluliweyo ukusukela ekuziqhelaniseni okanye ekwenzeni izenzo eziphathelelene nomsebenzi wakhe; okanye c ukushenxiswa kwegama lakhe kwirejista; okanye d isohlwayo esimiselweyo; okanye e ixesha lonyanzelo lenkonzo yebandla elimiswe liBhunga; okanye f intlawulo yendleko zeenkqubo; okanye g ubuyiselo layo nayiphina imali ehlawulweyo ngummangali kwigqirha elibhalisiweyo.
Ukuba isibheno sokumangalela sichasana nesohlwayo sokushenxisa igama legqirha elibhalisileyo kwirejista okanye liyasikwa ekuziqheliseni, isohlwayo esinjalo sihlala sisebenza de isibheno siphulaphulwe.
IBhunga nalo lingenziwa lisebenze kwimeko ezinjalo njengoko lingamisa -
a upheliso lwalo naluphina usiko ngaphantsi kwecandelwana 1 ngaphambi kokuphela kwexesha elichaziweyo; okanye b ngexesha lentlawulo yomrhumo omiselweyo, buysela kwirejista naliphina igama ebelishenxisiwe apho kuyo.
Malunga neenkqubo zophando ezicingwa kwicandelo 29, iBhunga fanele -
b linike ithuba kulaa mntu ukuba mhlawumbi azimele okanye afumane ummeli osemthethweni ngexesha lenkqubo yophando;
c nika laa mntu ithuba lokuchaza imeko yakhe ekuziphenduleleni kwiintetho ezingenabungqina.
a thatha ubungqina ngaphantsi kwesifungo okanye isiqiniselo;
b ngakwicala nokuba lelomntu ogcina iincwadi zerejista okanye umgcini-sihlalo weBhunga, njengoko kunokuba njalo, abize amangqina ukunika ubungqina kwiinkqubo ezinjalo;
c funa imveliso yayo nayiphina incwadi, uxwebhu okanye into;
d ngalo lonke ixesha, nokuba ngumgcini-sihlalo weBhunga okanye igosa elichophelayo kuphando njengoko kunokuba njalo, sebenzisa isifungo kulo naliphina ingqina okanye yamkela isiqiniselo kwingqina elinjalo;
e phonononga nayiphina incwadi, irekhodi, uxwebhu okanye into apho naliphina ingqina kwakufuneka livelisile kwiinkqubo.
Iisamani emazivele phambi kweBhunga njengengqina okanye ukuvelisa kulo nayiphina incwadi, irekhodi, uxwebhu okanye into fanele ibe -
b isayinwe ngumgcini-sihlalo weBhunga okanye umntu ogcina iincwadi zerejista njengoko kunokuba njalo; kwaye c isebenze nokuba kunjengencwadi ebhalisiweyo ethunyelwe ngeposi okanye ngendlela enye njengokuba ibinokusebenza njengesamani ekhutshwe yinkundla kamantyi.
Umntu obizelwa enkundleni ngokwelicandelo fanele athobele isimemo kwaye nawuphina umntu othe ngokufanelekileyo wabizelwa enkundleni -
i uyala, okanye ngaphandle kwesizathu esaneleyo akaphumeleli ukuya nokunika ubungqina obufanelekileyo kuphando ngexesha kwakunye nendawo echaziweyo sisimemo;
ii uyala ukuthatha isifungo okanye ukwenza isiqiniselo xa umgcini-sihlalo weBhunga okanye igosa elichopheleyo lifuna ekwenzile oko njengoko kunjalo kuphando;
iii uyala ukuvelisa nayiphina incwadi, irekhodi, uxwebhu okanye into anayo ebifuneka ngokwesimemo ayivelise, unetyala lokukhubekisa kwaye ekugwetyweni ngokomthetho nakusiphina isigwebo esinokubekwa phezu kwengqina elibizelwe enkundleni ukuba lizokunika ubungqina kwityala lokulingwa kwiNkundla ePhakamileyo kumntu ogwetywe ngokomthetho kwityala elifanayo neli: Ngaphandleni kwento yokokuba wonke umntu omenyiweyo unikwa ilungelo kuwo onke amalungelo apho ingqina libizelwa enkundleni ukunika ubungqina phambi kolwahlulo lwephondo leNkundla ePhakamileyo enikezwe ilungelo.
Umgcini-sihlalo weBhunga angonyula umntu onamava oneleyo kulawulo lobulungisa ukuba abekho njengomncedisi-jaji kuphando acebise iBhunga okanye ikomiti yoqeqesho njengoko kunokuba njalo kwizinto zomthetho, inkqubo okanye ubungqina.
Ukuba umntu obhalisiweyo ngokwalo mThetho kwelicandelo likhangeleka ngathi ngummangalelwa libanga ukuba unetyala lokungakwazi ukuziphatha ngokomsebenzi kwaye iBhunga kwizizathu eziselubala licinga ukuba fanele libeke phezulu isimiso esilungileyo ngumPhathiswa ngokunxibelelana nomPhathiswa wezoBulungisa ngesaziso kwiGazethi ngokugwetywa emva kophando olucingwa ngokwecandelo 29 obelubanjiwe, iBhunga lingakhupha isimemo ngendlela emisiweyo apho ukungqina kwenziweyo liBhunga ukuba ummangalelwa angavuma ukuba unetyala loko kutshiweyo ekuziphatheni kwaye ukuba angasihlawula isohlwayo esixeliweyo ngaphandle kokuvezwa kuphando olutshiweyo.
Apho isimemo sicingwa kwicandelwana 9, sikhutshwa ngokuchaseneyo nommangalelwa ngkwalo mThetho, ummangalelwa ngaphandle kokuvela kuphando ngokwecandelo 29, angavuma etyaleni lakhe malunga nokuziphatha okubhekisela kwicandelwana 1 ngokuhlawula isohlwayo esichaziweyo kwelicandelo libhekiselela njengesivumo sesohlwayo setyala kwiBhunga phambi komhla ochaziweyo kwisimemo.
Nasiphina isohlwayo esibekwa ngaphantsi kwelicandelo ngaphandle kokubandakanya kokuvunywa kwesohlwayo setyala, fanele sihlawulwe liBhunga kwintsuku eziyi -14 emva kokubekwa okunjalo.
Ukubekwa isohlwayo kunesiphumo ekuhlolweni kwetyala lenkundla kamantyi wesithili apho uphando lucingwa kwicandelo 29 olwenzekayo.
UmPhathiswa ngokunconywa liBhunga angalungisa imali exeliweyo kwicandelwana 9 ngesaziso kwiGazethi.
Ukubekelwa elinye ixesha ukubekwa kwesohlwayo nokusikwa kwesohlwayo okanye ilungu layo
Apho umntu afunyenwe enetyala lako nakuphi ukuziphatha okucingwa kwicandelo 29, iBhunga linga -
a misela elinye ixesha ukubekwa kwesohlwayo ukulungiselela ixesha elinjalo kwaye kwiimeko ezinjalo njengoko kumisiwe; okanye b beka nasiphi isohlwayo esicingwa kwicandelo 331b, c okanye d, kodwa liyalele ukwenza isohlwayo esinjalo okanye nayiphina indawo yoko emayimiswe ukulungiselela ixesha elinjalo nakwiimeko ezinjalo njengoko zimisiwe.
Ukuba ekupheleni kwexesha apho ukubekwa kwesohlwayo kumiselwe elinye ixesha ngokwecandelwana 1a, iBhunga lanelisekile kukuba igqirha elinxulumeneyo lizibonile zonke iimeko ezifanelekileyo, iBhunga fanele lixelele amagqirha anjalo ukuba isohlwayo esicingwa kwicandelo 33 asisayi kubekwa kuye.
Ukuba ukwenziwa kwesohlwayo okanye nayiphina indawo emiselwe ngokwecandelwana 1b kwaye iBhunga lanelisekile kukuba igqirha elinxulumeneyo lizibonile zonke iimeko ezifanelekileyo ngalo lonke ixesha lokumiselwa elinye ixesha , iBhunga fanele lixelele igqirha ukuba isohlwayo esicingwa kwicandelo 33 alisayikwenziwa.
Ukuba ukwenziwa kwesohlwayo okanye nayiphina indawo emiselwe ngokwecandelwana 1b, negqirha elinxulumeneyo aliphumeleli ukuvumelana nenye okanye ezininzi yeemeko zokumiselwa elinye ixesha, iBhunga fanele libeke isohlwayo esinjalo okanye ingxenye emsebenzinin ngaphandle okokuba igqirha lanelisa iBhunga ukuba ukungaphumeleli ukuvumelana neemeko ekunxulunyenwe nazo kwakungenxa yeemeko ezingaphaya kolawulo lakhe.
Isipjumo sokusikwa okanye sokususwa kwirejista
Umntu obesikiwe okanye ogama lakhe belisusiwe kwirejista ngokwecandelo 33 uyalelwa ukuba aqhubeke nomsebenzi wakhe kwaye isiqinisekiso sakhe sokubhalisa sicingwa ukuba sixhixiswe de kube ixesha lokusikwa liphelile okanye de kube igama lakhe libuyiselwe kwirejista liBhunga.
Unakano liBhunga lokuziphatha ngaphantsi kweemeko ezithile
Umntu obhalisileyo othe -
a nokuba kungaphambili okanye ngasemva kokubhalisa, wagwetyelwa ityala yinkundla yomthetho; kwaye b apho iBhunga linembono yokuba ityala elinjalo lenza impatho engalunganga njengoko licingwa kwicandelo 29, lingaqhutywa liBhunga ngokwesi Sahlulo kwaye line mfanelo kwisigwebo esinye okanye ezininzi zezohlwayo ezicingwa kwicandelo 33: Ngaphandle okokuba, ngaphambi kokubekwa nasiphina isohlwayo, umntu onjalo fanele ukuba anikwe ithuba lokuchazela iBhunga kuxolelo lokuziphatha olukhoyo.
Naninina kuyo naziphiana iinkqubo phambi kwayo nayiphiana inkundla yomthetho , ibonakala enkundleni ukuba kukho ubungqina ngoluvo lokuqala bokungaziphathi ngokomsebenzi kwindawo yomntu obhaliswe ngokwalo mThetho, inkundla fanele iqobdise ukuba ikopi yerekhodi yeenkqubo ezinjalo, okanye isahlulo esinjalo njengento emcimbini, fanele igqithiselwe kwiBhunga.
Isohlwayo sobungqina bobuxoki
Umntu onika ubungqina bobuxoki kwisifungo okanye kwisiqiniselo kulo naluphi uphando olubanjiweyo ngokwalo mThetho, esazi ukuba obo bungqina bubu buxoki, unetyala lokukhathaza kwaye ufanele ukugwetywa kwizohlwayo ezimisiweyo ngumthetho ngezenzo zolwaphulo-mthetho zesifungo-buxoki.
Nanye kuzo zombini, iBhunga okanye naliphina ilungu, igosa okanye umsebenzi emva koko unemfanelo saso nasiphina isenzo esenziweyo kwintembeko elungileyo ngaphantsi kwalo mThetho.
Imithetho enxulumene namatyala
Ibhunga fanele lenze imithetho echaza ezo zenzo okanye oko kungenzi malunga neBhunga elinikuthatha amanyathelo oqeqesho ngokwalo mThetho: Ngaphandle okokuba amandla eBhunga ukwenza imibuzo ngaphakathi nokuhambisana naso nasiphina isikhalazo, isimangalo okanye intetho engenabungqina ecingwa kulo mThetho ayinyinwanga kwizenzo okanye izinto ezinokungenzeki ezichaziweyo.
Akukho mthetho wenziweyo ngokwecandelwana 1 okanye nasiphina isilungiso okanye urhoxiso emva koko olunyanzelekileyo kwaye de uthabathekise umthetho onjalo ovunyelweyo ngumPhathiswa waza wapapashwa kwiGazethi.
Imibuzo malunga nokuthobela ubhaliso lwabantu olonakalisayo
UmPhathiswa , emva kokunxibelelana neBhunga , angenza imimiselo enxulumene kwimibuzo malunga nabafundi okanye abantu ababhalisiweyo ngokwalo mThetho abavela bethothisile, kuvavanyo lweemeko zabo, iimeko ezibekwa phezu kobhaliso lwabo okanye kuqeqesho, ukusikwa kwabo okanye ukushenxiswa ekuziqeqesheni, ukurhoxiso lweemeko, ukusikwa okanye ukushenxiswa kwaye kwizenzo zokungakwazi ukuziphatha ngokomsebenzi okwenziwe ngaphambili okanye ngexesha lovavanyo okanye lophando.
ISAHLUKO 5
Amalungiselelo jikelele nezongezo
Imirhumo ehlawuliswayo ngabantu ababhalisiweyo
Wonke umntu obhalisileyo ngaphantsi kwalo mThetho fanele ukuba phambi kokuba anikele ngeenkonzo zobugqirha axelele umntu apho iinkonzo zizakunikelwa khona okanye nawuphina umntu othembekileyo ukugcina umntu onjalo, ngaphandle kwentlawulo anqwenela ukuyihlawulisa malunga neenkonzo ezinjalo -
a xa ecelwe ngumntu onxulumeneyo; okanye b xa umrhumo onjalo ugqitha umrhumo oqhele ukuhlawuliswa ukulungiselela iinkonzo ezinjalo, nakwiimeko ezicingwa kumhlathi b nawo oxela umntu onxulumene nomrhumo oqhelekileyo.
Naliphina igqirha elinikezela malunga nazo naziphina iinkonzo zobugqirha ngamabango entlawulo ache kuye nawuphina umntu kwelicandelo obhekiselele ekubeni abengumguli fanele, ngokuphathelelene namalungiselelo omThetho weeShedyuli zaMayeza ka-1998 umThetho 131 ka-1998 apho unokusetyenziswa, uxhobise umguli nge-akhawunti echaziweyo ngexesha elifanelekileyo.
a Umguli, kwinyanga ezintathu emva kokuba efumenei-akhawunti ecingwa kwicandelwana 2, angenza isicelo ngokubhalela iBhunga ukumisa intlawulo, ngokwembono yeBhunga, fanele ukuba uhlawuliselwa iinkonzo apho i-akhawunti inxulumeneyo.
b Ngokukhawuleza emva kokufumana isicelo, iBhunga fanele limise intlawulo esichaziweyo sazise igqirha nomguli ngokubhala intlawulo esimisiweyo.
c Phambi kokuba iBhunga limise intlawulo, fanele linike igqirha elinxulumeneyo ithuba lokungenisa kwiBhunga ngokubhaliweyo izinto ezinxulumene nokuqwalaselwa liBhunga ukuxhasa intlawulo ehlawuliswayo.
UmPhathiswa emva kokunxibelelana neBhunga angamisela inkqubo iBhunga ekufanele iyilandele ekwenzeni isicelo ngaphantsi kwecandelwana 3.
Kumaxesha ngamaxesha, iBhunga lingamsa lipapashe imirhumo esetyenzisiweyo liBhunga njengesithethe sokumisela intlawulo ecingwa kwicandelwana 3.
a Ibango lentlawulo eliyintloko yesicelo esicingwa kwicandelwana 3 nelithi isaziso sinikiwe liBhunga okanye umguli kwigqirha elinxulumeneyo, ayinokufunyanwa kwakhona de ukumiswa kwenziwe ngokwecandelwana 3.
b Yintlawulo kuphela emisiweyo ebhatalekayo nokuba umguli ubhatele kwigqirha elinxulumeneyo intlawulo engaphezulu kwentlawulo emisiweyo, igqirha fanele liphinde libhatale umguli intlawulo enokuthi igqithe kwintlawulo emisiweyo.
Eli candela alihluthi iBhunga nayo nayiphina imisebenzi yalo ngokwalo mThetho malunga nezenzo okanye ukungenzi malunga nokuba ingathatha amanyathelo oqeqesho.
Umelo olububuxoki, amangeniso abubuxoki kwirejista nasekweniweni omnye umntu
Umntu unetyala lokukhubekisa ukuba u -
a ngendlela yokumelwa ngobuxoki wenza okanye uzama ukuzenzela yena okanye nawuphina omnye umntu, ubhaliso okanye nasiphina isiqinisekiso okanye isigqibo ekubhekiselelwe kuso kulo mThetho;
b wenza okanye ubangela ukuba kwenziwe nawaphina amangeniso angagunyaziswanga okanye inguqulelokwirejista okanye ushenxiso kwirejista, ikopi engqinelayo, isicatshulwa okanye nasiphina isiqinisekiso esikhutshwe ngaphantsi kwalo mThetho;
c Ngenkani itshabalalisa, yonakalisa okanye inika ngokungenakufundwa naluphina ungeniso kwirejista okanye, ngaphandle kwemvume yomnini, nasiphina isiqinisekiso esikhutshwe ngaphantsi kwalo mThetho;
d Yenza ngenkohliso okanye, yazi ukuba iza kwenziwa ngenkohliso, ungavakalisa naluphina uxwebhu olubanga ukuba sisiqinisekiso esikhutshwe ngaphantsi kwalo mThetho;
e nawuphina umntu obhalisiweyo ozenza omnye umntu ngokwalo mThetho; okanye f ibonelela okanye inikela ukuxhobisa kuye nawuphina umntu ongabhaliswanga ngaphantsi kwalo mThetho okanye nakuwuphina umthetho ongomnye, isixhobo okanye isixhobo esinokusetyenziswa, okanye ibangwa ukuba iyasebenza, ngenjongo zokunyanga, ukunyanga okanye ukunqanda ukukreqa komzimba, izigulo okanye iintswelo ekubeni sisazi ukuba izixhobo ezinjalo okanye izixhobo ziza kusetyenziswa ngabo bantu banjalo bangabhalisanga ngenjongo zokwenza zokuzuza isenzo apho umntu onjalo ongabhalisanga ngokwalo mThetho okanye nawuphina umthetho anqandwayo ekwenzeni inzuzo.
Umntu ofunyenwe enetyala lokukhubekisa elicingwa kwicandelwana 1 fanele ngokomthetho agwetywe isohlwayo esona sikhulu esingadlulanga kwintlawulo emisiwe amaxesha ngamaxesha ngumPhathiswa ngokunxulumana nomPhathiswa wezeMali kwiGazetthi.
Ukunyinwa malunga nabantu abangabhalisanga
Akukho ntlawulo inokufunyanwa kwakhona malunga naso nasiphina isenzo esinxulumene kumsebenzi wegqirha ukuba isenzo esinjalo senziwe ngumntu ongagunyaziswanga ngaphantsi kwalo mThetho ukuba enze isenzo esinjalo elungiselela inzuzo.
Akukho mntu ngaphandle komntu obhalisile ngokwalo mThetho nobambe izingqini eziyimfuneko onokonyulelwa okanye abe nelungelo lokubamba isikhundla kulo naluphi uzinziso, iziko, iqela, iqumrhu okanye umbutho, nokuba ngowoluntu okanye ngowabucala, ukuba isikhundla esinjalo sibandakanya ukwenza kwaso nasiphina isenzo esithi umntu ongabhalisanga ngokwalo mThetho akanakwenza nzuzo: Ngaphandle okokuba akukho nto kwelicandelwana evalela uqeqesho lwamagqirha okanye abakhwetha ngaphantsi kokonganyelwa ligqirha elilungele ngokufanelekileyo, okanye ingqesho kuso nasiphina isibhedlele okanye kwiziko elifanayo lakhe nawuphina umntu onyamezela uqeqesho ngombono wokubhalisa ngokwalo mThetho ngaphantsi kokonganyelwa ligqirha elilungele ngokufanelekileyo okanye omnye onobuchule bezempilo.
Uphengululo lwezinto ezinxulumene ekufundiseni okanye ekuqeqesheni amaqela abantu abathile
Nangona nawuphina umthetho kwenye into, umntu ogunyazisiweyo liBhunga ngokubhalwa ukuba aphengulule nayiphina into enxulumene ekufundiseni okanye ekuqeqesheni nawuphina umntu okanye iqela labantu abanyamezela imfundiso okanye uqeqesho olunjalo ngenjongo yokulungisela bona ukuziqhelanisa nomsebenzi apho umThetho usebenza khona, ngenye indlela ecingwa kwicandelo 31 ngenjongo yokwenza uphengululo olunjalo angangena kulo naliphi iziko okanye isakhiwo nomhlaba waso osetyenzisiweyo ekufundiseni okanye ekuqeqesheni naye nawuphina umntu onjalo okanye iqela labantu.
Umntu onqanda umntu ogunyazisiweyo ngokwecandelwana 1 ekubeni angene kulo naliphina iziko okanye isakhiwo nomhlaba waso esicingwa kwelacandelwana, okanye othintela laa mntu ekulandeleni uphengululo lwakhe unetyala lokukhubekisa kwaye ufanele agwetywelwe isohlwayo esingadlulanga kwintlawulo emiswe ngumPhathiswa, ngokunxibelelana nomPhathiswa wezeMali kwiGazethi amaxesha ngamaxesha.
Ukhululo
UmPhathiswa emva kokunxibelelana neBhunga ngesaziso kwiGazethi angakhulula nawuphina umntu ongumqondisi-mthetho okanye iqela labantu abangabaqondisi-mthetho abachaziweyo kwisaziso nokuba badla ngoku- okanye phantsi kweemeko ezinjalo njengoko zinokuchazwa kwisaziso ukusukela ekusebenzeni kwalo mThetho, ukwenzela abenakho umntu ongumqondisi-mthetho ukuziqhelisa njengegqirha, ntoleyo exhomekeke kubhaliso lomntu ongumqondisi-mthetho onjalo ngaphantsi kwalo mThetho.
Nasiphina isingqiniso kulo mThetho okanye nawuphina omnye umthetho emntwini obhalise ngokwalo mThetho ukuba aziqhelise njengegqirha okanye kumahlulelane okanye kuthelelwano ngokunxulumene kumntu onjalo obhalisileyo, ucingelwa ukubandakanya isingqiniso kumntu ongumqondisi-mthetho ocingwa kwicandelwano 1 okanye kwilungu lomntu ongumqondisi-mthetho onjalo njengoko kunokuba njalo ngaphandle okokuba imeko ibonisa ngolunye uhlobo.
UmPhathiswa emva kokuxhumana neBhunga nangaliphina ixesha ngesaziso kwiGazethi angalungisa okanye arhoxise nasiphina isaziso esikhutshwe ngaphantsi kwecandelwana 1.
Imimiselo
UmPhathiswa emva kokuxhumana neBhunga angenza imimiselo enxulumene ku -
b i ubhaliso lwabakhwetha liBhunga lulo naluphina udidi olumisiweyo lobugqirha olunyamezela imfundo noqeqesho kulo naliphi iziko oluqinisekisa uqeqesho, igunya lemfundo okanye nalo naliphina igcisa, imirhumo ehlawulekayo malunga nobhaliso olunjalo kwakunye noshenxiso liBhunga ekubhalisweni okuphambili kwamagama abo bakhwetha;
ii amanqanaba angawona mancinane emfundo noqeqesho afunekayo ebakhwetheni njengemeko eyenza umzekelo kubhaliso;
iii ixesha lodweliso lwenkqubo yemfundo eza kulandelwa ngabakhwetha kwiziko lemfundo okanye loqeqesho okanye nobugcisa;
iv ezona mfuno zincinane zoludwe lwezifundo nawona manqanaba mancinane emfundo okanye uvavanyo, omalugcinwe kulonaliphina iziko lemfundo okanye uqeqesho okanye ngamagcisa ewonke anikeza ngoqeqesho ebugqirheni ukwenzela sikhusele ubhaliso nonakano lwesingqini ezifumaneke ngaphantsi kwalo mThetho;
c i ubuncinane beminyaka namanqanaba jikelele emfundo afunekayo omviwa malunga neemvavanyo ukulungiselela isiqinisekiso esilungiselela umnini emva kobhaliso ngokwalo mThetho;
ii uludwe lwezifundo noqeqesho olufunwayo malunga neemvavanyo;
iii amaziko apho, okanye abantu abathe uludwe lwezifundo okanye uqeqesholungaqaliswa kwaye naziphina ezinye iimfuno ezinxulumene nezifundo okanye uqeqesho olunjalo;
iv ubhaliso liBhunga labantu abaqalisa uludwe lwezifundo ezifundisayo okanye abanyamezela uqeqesho nemirhumo ebhatalwayo ngoko lobhaliso lunjalo;
v imirhumo ebhatalwayo ngabaviwa ukulungiselela iimviwo;
vi isikhundla nentlawulo sabavavanyi malunga neemviwo;
vii nayiphina into ehamba neemviwo okanye umcimbi weziqinisekiso libhunga;
viii indalo nexesha loqeqesho olwenziwayo oluza kugqitywa ngabantu phambi kokuba banokubhaliswa;
ix indalo nexesha loqeqesho oluza kugqitywa ngumntu ozuze isingqini njengegqirha, kodwa ongekabhaliswa ncam njengegqirha , phambi kokuba angabhaliswa xa kunjalo;
d iimeko phantsi kwento yokokuba umntu obhalisileyo angaziqhelisa njengegqirha okanye aziqhelanise kulo naluphina udidi lobugqirha;
e i ubhaliso lwabakhwetha obugqirha, kubandakanywa ukushicilela iinkcukacha ezinxulumene noqeqesho lwabo nemvume yokwenza imfuno ezinjalo;
ii Uzinziso lwempilo okanye amanye amaziko, ukuba akhona, apho okanye abantu abathi uqeqesho olunjalo lungaqaliswa;
iii nayiphina enye into ehamba nobhaliso okanye uqeqesho l wabakhwetha;
f i ubhaliso lwendidi ngeendidi lwabantu ababhalisiweyo olubandakanya amagqirha emvumisa, amaxhwele, ababelekisi neengcibi;
iii iimfuno zokoneliseka, zibandakanya amava anokufunyanwa, indalo nexesha loqeqesho oluza kuqaliswa nezingqini okanye izingqini ezongezelelweyo ezifunekayo ezivela emntwini ngaphambi kwalo naluphina udidi okanye umsebenzi owodwa onokubhaliswa;
iv iimeko ngaphantsi apho nawuphina umenzi sicelo sokubhalisa salo naluphina udidi okanye umsebenzi owodwa ongakhululwa ukusukela kuyo naziphina iimfuno ezinjalo;
v iimekomalunga nokuziqhelanisa kwabantu aba nodidi lwabo okanye imisebenzi eyodwa ebhalisiweyo kubandakanywa iimeko ezithintela ukuziqhelaisa kwakh nawuphina umntu onjalo kudidi okanye kumsebenzi owodwa obhaliswe kwigama lakhe;
g ukhokelo lophando olucingwa kwicandelo 29 lubandakanya -
i indlela apho izikhalazo okanye izohlwayo ziziswa ngokuchasene nomntu ofanele kukuhlaliswa;
ii indlela yokumema umntu obekwa ityala nezohlwayo zokungaphumeleli okanye ukwala endaweni yakhe nawuphina umntu onjalo ukuba kho okanye othintelayo okanye ophazamisa iinkqubo;
iii uqhubekeko lophando loqeqesho, emva kwesicelo ukuba sihlalisiwe,yikomiti eqhuba uphando, ukuba ilungu lekomiti elinye okanye ngaphezulu lingangabinakho ukuqhubekeka lisebenze: Ngaphandle okokuba abanokuba ngaphantsi kwesibini kumalungu abeqalile ekomiti akhoyo ukuqhubekeka nophando;
iv inkqubo emayilandelwe ukuhlalisa isicelo nekomiti yesibheno nexesha elingaphakathi apho isibheno singahlaliswa;
v nayiphina enye into enxulumene nempatho yophando olunjalo;
h i imibuzo ecingwa kwicandelo 40 enxulumene nabakhwetha okanye abantu ababhaliswe ngaphansti kwalo mThetho ababonakala besonakalisa;
ii uvavanyo lwemeko yabantu abonakalisayo;
iii iimeko emazibekwe phezu kobhaliso lomntu owonakalisayo okanye uqheliso;
iv ukusikwa okanye ukushenxiswa ekuziqhelaniseni kwabantu abonakalisayo;
v urhoxiso lwayo nayiphina imeko ezibekwe phezulu, ukusikwa okanye ushenxiswe ekuziqhelaniseni;
vi izenzo zokungaziphathi kakuhle emsebenzini ezenziwengaphambi okanye ngexesha lovavanyo okanye lophengululo lwabantu abonakalisayo.
i inkqubo iBhunga emayiyilandele ekwenza isicelo esikhutshwe ngaphantsi kwecandelo 41 4;
j amachiza emveli ukwenzela ukuba akhusele uluntu nokuqinisekisa ukhuseleko lokusetyenziswa, ulawulo okanye usetyenziso;
k amanqanaba obugqirha ukwenzela ukuqinisekisa ukuziqhelanisa oko akuyixhwalekisi impilo yezigulana okanye uluntu jikelele;
l amathuba okuziqhelanisa ngeendidi ngeendidi ezahlukeneyo zamagqirha;
k nasiphina isifo esicingwa kwicandelo 48 1g fanele sibe nexesha elimisiweyo; kwaye l nayiphina enye into jikelele eyimfuneko ekumisweni ukwenzela ukusetyenziswa uzlisekiso olusulungekileyo lwalo mThetho noguqulo lobugqirha ukusukela kumsebenzi ongalawulwayo ukuya kolawulwayo.
Amalungiselelo awo nawuphina ummiselo enziwe ngaphantsi komhlathi e wecandelwana 1 elinxulumene nemirhumo ehlawulwayo ngaphantsi kwecandelo 23 4 ingohlukana ngenxa yesizathu sokushenxiswa kwegama lomntu kwirejista kwakunye nexesha ngexesha eyashenxiswa ngalo.
Nawuphina ummiselo owenziwe ngaphantsi kwelicandelo lingamiselwa izohlwayo zako nakuphina ukwaphula okukhoyo okanye ukungaphumeleli ukuvumelana noko.
UmPhathiswa fanele, hayi ngaphantsi kweenyanga ezintathu ngaphambi kwalo mawuphina ummiselo owenziwe ngaphantsi kwecandelwana 1 -
a upapashe ummiselo kwiGazethi kunye nesaziso esibhengeza injongo yakhe ekwenzeni ummiselo onjalo; kwaye b umema abantu abanomdla benze amagqabantshintshi kuloo nto okanye benze umelo ngokuphathelelene noko.
a nawo nawuphina ummiselo ofake umbandela ngumPhathiswa ngesiphumo sokumela esifunyenwe nguye ngenxa yesiphumo sesaziso esipapashwe ngokwecandelwana 4; kananjalo b nawo nawuphina ummiselo malunga neBhunga elicebisa umPhathiswa ukuba umdla woluntu uyawufuna wenziwe ngaphandle kokulibazisa.
Imithetho
IBhunga lingenza imithetho enxulumene ku -
a phatho leshishini nenkqubo yeentlanganiso zeBhunga neekomiti zeBhunga nendlela apho imizuzu yeentlanganiso ingagcinwa;
b indlela apho -
i izivumelwano fanele zingeniswe apho egameni l eBhunga ii ii-akhawunti zeBhunga fanele zigcinwe; kananjalo iii imali eyandayo ngokobuninzi phezu kwexesha elithile kwiBhunga fanele ifunwe;
c izaphulelo ezinokubhatalwa kumalungu eBhunga okanye kumalungu eekomiti zeBhunga;
d imisebenzi neemeko zenkonzo yomntu ogcina iincwadi zerejista namanye amagosa onyuliweyo ngaphantsi kwalo mThetho;
e nayiphina imirhumo ngaphandle kwemirhumo emisiweyo ebhatelweyo ngokwalo mThetho;
f iirejista ezizintlobo ngeentlobo mazigcinwe ngaohantsi kwalo mThetho neziqinisekiso ezinokukhutshwa ngaphantsi kwalo mThetho kwakunye nendlela apho iinguqulelo zingasetyenziswa kwirejista ezinjalo;
g iifomu ezinokuzaliswa namaxwebhu anokungeniswa ngumceli ngenjongo zokubhalisa okanye ukuhlaziywa kwirejista;
h iingxelo ezibuyayo nolwazi fanele luxhotyiswe ngmntu obhalisileyo ngaphantsi kwalo mThetho;
i nayiphina enye into efunekayo okanye engazisa ngomthetho njengemithetho ngaphantsi kwalo mThetho.
IBhunga fanele, hayi ngaphantsi kweenyanga ezintathu phambi kwawo nawuohina umthetho owenziwe ngaphantsi kwalo mThetho -
a upapashe umthetho onjalo kwiGazethi kunye nesaziso esibhengeza injongo yeBhunga ekwenzeni umthetho onjalo; kananjalo b umema abantu abanomdla benze amagqabantshintshi kuloo nto okanye benze umelo ngokuphathelelene noko.
Amatyala
Umntu ongabhalisanga njengegqirha okanye njengomkhwetha ngokwalo mThetho, unetyala lokukhubekisa ukuba -
a ozuza ngokusebenza njengegqirha nokuba unenjongo okanye akananjongo yokubhalisa;
b uzuza -
i ngobugqi axilonge nawuphina umntu;
ii enze nasiphina isenzo sokuqonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga nokuxilonga nasiphina isiphene somzimba, isigulo okanye intswelo ngokunonelela naye nawuphina umntu;
iii ngukucebisa naye nawuphina umntu kwimeko yakhe yomzimba okanye ingqondo;
iv ngesizathu solwazi esinikezwe nguye nawuphina umntu okanye esifunyenwe kuloo mntu unjalo nangayiphina indlela nakanjanina -
aa uqonda isifo ngokuxilonga imeko yomzimba okanye yengqondo yomntu onjalo;
bb ucebisa umntu onjalo ngemeko yomzimba nengqondo yakhe;
v umisela okanye unikezela naliphina ichiza lemveli, into; okanye vi wenza nasiphina isenzo esiphathelelene ngokukodwa emsebenzini;
c ngaphandle kokungqinelana nawo nawuphina umthetho ongomnye, wenza nasiphina isenzo ngokungathi yinjongo yaso -
i ukuqonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga okanye ukunqanda nokuxilonga naso nsiphina isiphene somzimba, isigulo okanye intswelo kuye nawuphina umntu; kananjalo ii ukufumana ngobulungisa bokwenza isenzo esinjalo, nokuba uyazenzela okanye wenzela omnye umntu, nayiphina inzuzongendlela yokuzama ukuzuza inzala kwintengiso okanye kwilungelo lakho lalo naliphina ichiza lemveli, izinto ezityiwayo okanye into okanye ngendlela yalo naluphina uhlobo lokunikela okanye isipho okanye ngokunikezela ngendawo yokuhlala, okanye ngokufumana, ezifumanela yena okanye naye nawuphina omnye umntu, nayo nayiphina inzuzo enokuba njalo;
d wenza ngathi, okanye uyazikhuphela ngaphandle ngokwakhe, ukuba abe ligqirha okanye umkhwetha nokuba okanye engananjongo yakubhalisa okanye ixhwele, lwalo naluphina uhlobo, ukuxilonga isiphene somzimba, isigulo okanye iintswelo;
e usebenzisa igama legqirha, umkhwetha, ixhwele okanye ugqirha okanye naliphina igama, isibizo, inkcazelo okanye umqondiso obonisayo, okanye ubalelwe ukukhokhela abantu ukuba baqonde ukuba ubambe naso nasiphina isingqini njengegqirha okanye nasiphina isingqini esimenza abe nakho ukuqonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga okanye anqande ngokuxilonga isiphene somzimba, isigulo okanye iintswelo, okanye ukuba ubhalisile ngaphanntsi kwalo mThetho njengegqirha okanye umkhwetha;
f ngaphandle kokungqinelana nawo nawuphina umthetho, ngamazwi, ngokuziphatha okanye isimilo azikhuphele ngaphandle ukuba abe nakho , ukulungele okanye uyakwazi ukuqonda isifo ngokuxilonga, ukunyanga, ukunqanda ngokuxilonga isiphene somzimba, isigulo okanye iintswelo okanye ukumisela okanye ukunika naliphina ichiza lemveli, into ngokwezo ziphene zomzimba, izigulo okanye iintswelo; okanye g i uqonda isifo ngokuxilonga, uyanyanga okanye unikeza ngokusinyanga, okanye uchaza ukunyanga okanye naliphina ichiza lokunyanga umhlaza, ingculaza okanye ezinye izifo ezichaziweyo zexesha elimisiweyo;
ii uzibamba ngaphandle ukuba abe nakho ukuzinyanga okanyeanyange umhlaza, ingculaza okanye ezinye izifo ezichaziweyo zexesha elimisiweyo okanye achaze unyango loko; okanye iii abambe ngaphandle ukuba naliphina inqaku, imbumba, ichiza lemveli okanye isixhobo singalixabiso lokudambisa
Ngokweenjongo zecandelwana 1 "umhlaza" ubandakanya onke amaqhubu, nokuba avelaphi, abandakanya inkovu nesifo esithile segazi.
Umntu ongabhalisanga njengegqirha unetyala lokukhubekisa ukuba -
i wenza ngathi ubhalisile ngokwaloo msebenzi; okanye ii usebenzisa naliphina igama elaziswe ngummiselo njengegama elingena kusetyenziswa.
Umntu ofunyenwe enetyala lokukhubekisa ngokwelicandelo ufanele ngokomthetho alungele ukuqinisekiswa kwisohlwayo okanye asiwe entolongweni isithuba esingagqithanga kwiinyanga ezilishumi elinambini okanye kuzo zombini isohlwayo nentolongo enjalo
Intlawulo yemirhumo yonyaka
UmPhathiswa, angokunconywa liBhunga ngesaziso kwiGazethi emise umrhumo omawubhatalwe ngonyaka kwiBhunga ngabantu abanenxaxheba: Ngaphandleni okokuba ekumiseleni umrhumo onjalo, umPhathiswa ngokucetyiswa liBhunga angohlula phakathi kwabantu ngokoke nokuba babhalisile ngaphambili okanye emva komhla ochaziweyo kwisaziso kwaye isambuku somrhumo singohlukahlukana ngokwendlela mhlawumbi sibhatalwe ngaphambili okanye emva komhla ochaziweyo.
Ukuba umntu ufanele ahlawule nawuphina umrhumo wonyaka omisiweyo ngokwecandelwana 1, akaphumeleli okanye uyala ukubhatala umrhumo onjalo ngexesha elimisiweyo kwisaziso esikhoyo, iBhunga lingayibuyisela intlawulo yomrhumo onjalo ngesenzo kwinkundla ekwaziyo.
Ukuba igama lomntu lishenxisiwe kwirejista ngokwalo mThetho, kuyimeko eyandulelayo ukuba abhatale umrhumo wonyaka obonakalayo ukulungiselela ukubuyiselwa kwegama lakhe kwirejista.
IBhunga ngesicombululo ngokubhaliweyo lingakhululelwa ixesha elingamiswanga okanye elimisiweyo lomntu obhalisileyo ochazwe kwisicombululo ukusukela kwintlawulo yawo nawuphina umrhumo omiswe ngokwecandelwana 1.
Amalungiselelo agqithayo
Akukho mntu ofanelwe sisenzo somthetho okanye uqeqesho okanye kuso nasiphina isohlwayo esicingwa kulo mThetho ekuzibopheni kubugqirha ngexesha lonyaka omnye olandela umhla wokuqalisa kwalo mThetho ngaphandle kokuba ubhaliswe ukwenza oko.
Lo mThetho ubizwa umThetho wamaGqirha ka-2003 noqala ukusebenza ngomhla omiswe nguMongameli ngokuwazisa kwiGazethi.
<fn>xho_Article_National Language Services_IRIPHABLIKI YOMZANTSI AFRIKA.txt</fn>
UMTHETHO OYILWAYO WOKUPHUHLISA II -ARHENTE ZEMVELISO YEZOLIMO
UMPHATHISWA WESEBE LEZOLIMO
UMTHETHO OYILWAYO
Ukubonelela ngokubhalisa amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana,izichumisi-mhlaba, abasebenzi bokunqanda izinambuzane,ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, amacandelo okubulala iintsholongwane nonyango olunikezwa ngoogqirha bezilwanyana ngesizathu sokuvuselela abantu, ukhuseleko lwezilwanyana nolwezityalo,ukuvuselela imveliso yezilwanyana nendlela yokusebenza; nokuphuhlisa imveliso yezolimo nokubonelela ngemicimbi eyelele apho.
Makwenziwe umThetho yiPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika ngolu hlobo:
Iinkcazelo
Ku lo mThetho, ngaphandle kokuba ingxam ixela enye into-
Ukupapasha" ngokubhekiselele kumancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso nonyango olunikwa ngoogqirha bezilwanyana kuthetha nayiphi na into ebhaliweyo, ezotyiweyo, eboniswayo okanye enye impahla echaziweyo okanye into ebhekiswe kulo naliphi na ilungu loluntu okanye kungenjalo laziswe kuluntu kwakhona enokuba okanye enjongo yayo kukuvuselela intengiso yamancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso namancedo ezilwanyana okanye ukukhuthaza ukusetyenziswa kwazo, okanye kungenjalo ukutsalela umdla wamalungu oluntu kwindalo, kwizakhiwo, nakukusetyenziswa kwazo, " nokupapasha kunentsingiselo ebhekiselela apha-
amancedo ezolimo" athetha into okanye umxube wento kunye ne-arhente zendalo ezikhoyo okanye ekufuneka zisiwe kwamanye amazwe, ezenziweyo, ezikhutshiweyo ezisetyenziswe ngqo okanye ezingasetyenziswanga ngqo-
a ezimosha ,ezidengisa, ezichitha, ezithintela ukutyiswa kwe ,okanye ezinqanda 'ukuzalisa kwe okanye uhlaselo lwee, nasiphi na isinambuzane esibhekiselele kwisityalo okanye into b ukumosha izityalo c ukuphucula inzululwazi yokusebenza kwezityalo,okanye izinambuzane ukuze kulungiseke uphuhliso lwazo lwendalo, imveliso, nobunjani okanye umthamo wemveliso d ukutsala isinambuzane ngenjongo yokusilawula/ukusinqanda okanye ukusijonga e ukomeleza indawo ekuyo inayitrojini yezilwanyana;okanye f ukuphucula elinye uncedo/iyeza lezolimo kudibanise namancedo ezindlu.
Incutshe yokuhlahlela/ calu calula" ithetha umntu owabelwe ngokwemigaqo yecandelo 4 osebenza kwilebhu yamazwe avunyiweyo angaphesheya okanye ohlahlela elebhu enokuvunywa kumazwe angaphesheya;
isilwanyana" kuthetha nasiphi na isilwanyana esingenguye umntu, nokuba esinomqolo nesingenawo, kwakhona kudibanise-
a isilwanyana esincancisayo, iintaka, izinambuzane kwakhona nezinye ii-arthropoda/ izilwanyana ezifana nezigcawu, ezirhubulazayo, eziphila emhlabeni nasemanzini b idlozi, iqanda lesilwanyana okanye nayiphi na enye into ebhekiselele ngqo ekuzalweni kwakhona kwesilwanyana ukutya kwesilwanyana" kuthethwa ukutya okwamkelekileyo okanye umxube wezinto zokutya okulungiselelwe ukutyisa izilwanyana, ngaphandle kwayo nayiphi na into yokutyisa okanye umxube wezinto zokutya ngaphandle kokuba iyekiswe ngumPhathiswa ngokwendlela emiselweyo emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista;
umalathelwa" uthetha umntu obekwe ngumPhathiswa ngokwemigaqo yecandelo 4
i-arhente yendalo" ithetha isilo esincinci esiphilayo okanye esingaphiliyo esiveliswe kokusingqongileyo okanye kwisilwanyana ukuze silawule abantu okanye imisebenzi yendalo kwenye ifomu yobomi ethathwa njenge sinambuzane okanye isifo;
amancedo/amayeza okuncedisa akhutshwa ngoogqirha bezilwanyana" athetha nawaphi na amancedo /amayeza esilwanyana engafakwanga lawo akhoyo anobungqina bokunceda izilwanyana;
iSebe" kuthetha iSebe leZolimo leSizwe;
isalathisi" kuthetha nayiphi na imiyalelo yenkqubo okanye umsebenzi okhutshwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista:
umntu ogcina iincwadi zerejista" uthetha i-Arhente yoPhuhlisa imVeliso yeZolimo Eyalathelwe ngumPhathiswa ngokwemigaqo yecandelo 2, kudibanise negosa elisebenza ngaphantsi eliphantsi kolawulo okanye kwegqiza okanye kokwalathiswa ngumntu ogcina iincwadi zerejista;
ukumiselwa" ngokubhekiselele kukutya kwezilwanyana, izichumiso nokutya kwezinja, kuthetha i-fektri, iindawo yokuhlala, indawo yokwakhela apho kwenziwa khona ukutya kwezilwanyana, izichumiso, nokutya kwezilwanyana, kuxutywe, kupakishwe , kubhalwe kulungiselelwa ukuba kuthengiswe;
ixesha lokuphelelwa" kuthetha ukuphelelwa lixesha elibekiweyo okanye elixeliweyo kumbhalo wenkonxa;
izinto zokutyisa" xa kubhekiswa kukutya kwezilwanyana nokwezinja kuthetha imveliso eninzi yemifuno okanye okunencasa yendalo , okutsha okunkoxiweyo kunye nemveliso esuka kumashishini okuqhuba oko, kunye nezinto eziphilayo nezingaphiliyo, nokuba zinezinto ezifakelweyo, zonke eziboniweyo ukuba zikhuselekile okokuba zingasetyenziswa ukuba kutyiswe izilwanyana ngomlomo mhlawumbi zingatyiswa ngqo okanye njengenxenye yokutya kwezilwanyana nezinja;
izichumiso" zithetha izinto eziphilayo nezingaphiliyo ezinezondli zokwakha umzimba ngokwemilinganiselo echaziweyo nezilungiselelweyo okanye ezinikelwe ukuba ziphuculwe okanye zilondoloze ukukhula kwezityalo okanye isichumiso somhlaba, zize zidibanise nomxube ochaziweyo;
Ukunyangwa kwezilwanyana ngamayeza " kuthetha naliphi na iyeza elilungisiweyo lezilwanyana ngokwemigaqo yokuLungiswa kwamayeza ngokuchazwa yinkqubo yamayeza esekelwe ngumThetho wokuFana( Law of Similars)nemizamo yokuvuselela isiqu sokukhusela ukwenyuka kwamayeza awenziwe ngokupheleleyo aneempawu ezingeniswe zizilwanyana amancedo amakhaya" athetha amancedo ezolimo asetyenziswa e- okanye ngasendlini okanye nakwezinye izakhiwo ukunqanda okukhawulezileyo" ngokubhekiselele kumancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumisi, ukutya kwezilwana ezincinci okanye amancedo ezilwanyana ngokokunqanda okudibana ngqo noncedo lwezolimo, ukutya kwezilwanyana, izinto zokutyisa, izichumisi, ukutya kwezilwana ezincinci okanye amancedo ezilwanyana.
uluhlu lwezinto namaxabiso azo" kudibanisa isaziso, isaziso esihanjiswayo kunye nekhadi ukwenziwa" kudibanisa isivundisi, umxube, ukwenziwa, ukuqhuba , ukupakisha, ukupakisha kwakhona, ukulungisa nokubhala ngesizathu sokuthengisa kwakhona ukwenza nenkqubo yokwenza kunentsingiselo ebhekisele apho.
umPhathiswa " uthetha umPhathiswa kaZwelonke onoxanduva leZolimo igosa" lithetha igosa okanye umsebenzi ngokuchazwa licandelo 1 lomThetho weNkonzo yaBasebenzi.( ngokweSibhengezo senombolo 103 sowe-1994), kwakhona igosa linentsingiselo ebhekiselela apha.
isinambuzane"-
a ngokubhekiselela kwisilwanyana, sithetha isityalo, into isilwanyana, okanye kwinto yendalo ethi ichaphazele ubume bendawo, obuxabisa isilwanyana esibizwe kuqala okanye isityalo okanye loo nto; okanye b ngokubhekiselela kwindawo, ithetha isilwanyana, isityalo okanye enye into yendalo echaphazela ukusetyenziswa okanye ukonwabela loo ndawo.
umsebenzi othintela izinambuzane" uthetha umntu othi, ngokwexesha lo msebenzi wakhe okanye ngokwentlawulo , alawule amancedo ezolimo ngenxa yezizathu ezimele oko aze azibhalise.
isilwanyana esifuyiweyo" kuthetha ikati , inja okanye naso nasiphi na isilwanyana esichazwe njengesilwanyana esifuyiweyo ngokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista;
Ukutya kwesilwanyana esifuyiweyo" kuthetha nakuphi na ukutya kwesilwanyana esifuyiweyo kuze kudibanise nokutya okulungiselelwe izilwanyana ezifuyiweyo ezineemfuno zezakhi-mzimba ezi zodwa, ukutya okusetyenziswa njengokunyanga nokumele ukutya.;
isityalo " sithetha nasiphina isityalo okanye ifangasi nedibanisa imbewu okanye ukusikwa kwesityalo .
ukumisela " kuthetha ukumisela ngokwemigaqo yecandelo 29
umxube omiselweyo" kuthetha , ngokubhekiselele kukutya kwesilwanyana, isichumisi, nokutya kwesinambuzane , umxube owamkelweyo okanye izinto zokuxuba ezibhalisiweyo kwicebiso elibhalwe phantsi le ngcali yezendalo, ugqirha wezilwanyana, inzululwazi yezilwanyana kwakhona kumbandela wokuxazulula ingxaki yezakhi-mzimba ezishotayo ekutyeni kwezilwanyana okanye ukungahambi kakuhle kwezinto, ukubhaliswa" ngokubhekiselele kwimveliso okanye kwisakhiwo kuthetha imveliso okanye isakhiwo ngokubhekiselela ekukhutshweni kwesatifikethi sokubhalisa kwakhona ngokubhekiselela apho ubhaliso lupheliswe khona okanye savuywavuywa kwakhona nalapho inkxaso yemali emiselweyo ithe yabhatalwa.
umgaqo" kuthetha nawuphina umgaqo osekwe phantsi kwa lomThetho ukuthengisa" kudibanisa nokuvuma ukuthengisa, ukunika, ukupapasha, ukugcina, ukuveza, ukubonisa, ukuhambisa, ukuqhuba, ukusa, okanye ukwenza usenzela ukuthengisa okanye ukutshintshisa okanye ukulahlela komnye umntu ungacingelanga nto, okanye ukuhambisa, ukuqhuba, okanye ukusa ngenjongo zokuthengisa, ukutshintsha, okanye ukulahlela njengoko sekutshiwo, kwakhona " ukuthengisa"kunentsingiselo ebhekiselele apho, kodwa izikhuphe izinto eziza kusiwa kwamanye amazwe;
ingcali" ithetha umntu owabelweyo ngumntu ogcina iincwadi zerejista ngokwemigaqo yecandelo 4;
icandelo lokukhupha/lokubulala iintsholongwana" lithetha isakhiwo esilungiselelwe ukukhupha iintsholongwane kumathambo, naziphi na ezinye izinto ezisukela ezinkomeni, amalungu osapho lwamahashe, iigusha, iibhokhwe, iihagu,iinkukhu okanye iinciniba, zayo nayiphi na iminyaka, okanye nakweziphina izilwanyana ezinemiqolo ,nezingena miqolo ezichazwe ngumPhathiswa emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista ngesaziso esikwi Gazethi size sizikhuphe izilwanyana ezifuyiweyo;
lo mThetho" uthetha nawuphi na umgaqo owenziwe phantsi kwecandelo 29;
amancedo /amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana"athetha into okanye umxube wezinto , kudibanisa amayeza ancedisayo ezilwanyana, namayeza anyanga izilwanyana, nazo zonke ii-arhente zendalo ezimelweyo okanye ezimele , ezisuka kwamanye amazwe , ezenziwayo, ezikhutshwayo, okanye ezisetyenziselwa uku, okanye ezifakwa kwizilwanyana , ngqo okanye zingafakwa ngqo-
a zikhusele, zinyange, okanye zicuthe izifo, okanye imeko kwisilwanyana, okanye ukuhlaselwa kwesilwanyana zizinambuzane;
b philisa okanye nciphisa intlungu eziviwa sisilwanyana;
c phucula ubume besilwanyana-
i ukuze ukwazi ukulungisa ukukhula kwaso kwendalo, imveliso , ubunjani nomthamo wayo wokukwazi ukuvelisa amathole; okanye ii ukuze ikwazi ukulawuleka;
d ukuyibulala uyiphungulela intlungu; okanye e ukuphucula imvakalelo yelinye iyeza lezilwanyana.
Isikhundla somntu ogcina iincwadi zerejista
(a) UmPhathiswa makabele igosa isikhundla kwi Sebe lokuba ngumntu ogcina iincwadi zerejista yee-Arhente zokuPhuhlisa imVeliso yeZolimo bUmntu ogcina iincwadi zerejista lowo uza kuthi ngokulawulwa lulawulo nakukukhokelwa ngumPhathiswa, asebenzise amandla, enze umsebenzi aqhube nemisebenzi ayinikwe okanye ekufuneka eyenzile okanye ayabelweyo ngulo mThetho
Ngalo lonke ixesha umntu ogcina iiNcwadi zerejista eqwalasela umceli okanye isicelo ngokwemigaqo yalo mThetho, kufuneka athi-
a acele umceli lowo ukuba amnike ingcaciso eyongezelelweyo ebhekiselele kwisikhundla eso;
b enze naluphi na uphando oluyimfuneko okanye abuze nayiphi na imibuzo eyimfuneko malumga nesicelo okanye kumceli.; okanye c asale ,asimise okanye asamkele isicelo eso ngokulawulwa zimeko azibona zifanelekile.
(a) umntu ogcina iincwadi zerejista angasandisa isithuba sesicelo ngokulawulwa licandelwana 2(a) ngokubhala.
b isicelo sokwandiswa kwexesha masenziwe ngokubhaliweyo kuze kubonakale nezizathu zoko.
umntu ogcina iincwadi zerejista, makasebenzise icebiso lomcebisi wobuchwephesha, wekomiti okanye ingcali ,xa ecinga ngokuqwalasela ukubhalisa amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, isichumiso, umiselo lezichumiso,ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, umiselo lokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, icandelo lothintelo zinambuzane, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana,
Umntu ogcina iincwadi zerejista kufuneka azise umceli ngokubhaliweyo ngaso nasiphi na isigqibo afikelela kuso, kwakhona ukuba umceli, okanye isicelo siyakhatywa okanye simiselwa omnye umhla, funeka anike izizathu zokusala nokusimisa.
a Ukuba, emva kokuba isicelo samkelwe okanye sivunyiwe, umntu ogcina iincwadi zerejista kufuneka azi ngeemeko ebezimele zivelile ngala mzuzu ebeqwalasela umceli okanye isicelo, ebezinokubangela amalele umceli okanye isicelo, anyanzelise iimeko okanye ngokufakela ezinye iimeko, unokuthi ngesaziso esibhaliweyo-
i achithe okanye avume;
ii alungise anyanzelise iimeko okanye afakele iimeko; okanye iii enze iinkqubo zokuphonononga ngokutsha b umntu ogcina iincwadi zerejista makanike izizathu ezibhaliweyo zokucima, zokulungisa okanye zokuphonononga ngokutsha
Ukwabiwa nokunikwa amagunya nemisebenzi
umPhathiswa unokuthi ngokulawulwa zezo meko anyanzelise, abele okanye anike naliphi na igosa leSebe okanye agunyazise nawaphi na amandla emntwini, okanye umsebenzi okanye amnyanzelise phantsi kwa lo mThetho ngaphandle kwamandla okwenza ImiMiselo phantsi kwecandelo 29.
umPhathiswa akavinjwanga, nawaphi na amandla okanye akasindanga kuwo nawuphi na umsebenzi awabelweyo okanye awunikwe njengoko kuboniwe kwicandelwana 1, kwakhona angalungisa okanye abeke ecaleni nasiphi na isigqibo esithathwe ngokusetyenziswa kwamandla okanye ukwenziwa komsebenzi awabelweyo okanye awunikiweyo.
(a) umntu ogcina iincwadi zerejista ubela nabani na nawaphi na amagunya awanikiweyo okanye anike nawuphi na umsebenzi awumnyanzelisiweyo phantsi kwa lo mThetho ophantsi kolawulo lwakhe , njengegosa.
b Nasiphi na isigqibo esithathiweyo okanye umyalelo okhutshiweyo lilo naliphi na igosa elinjalo , singarhoxiswa okanye silungiswe ngumntu ogcina iincwadi zerejista, kwaye unokuthi, de sibe sirhoxisiwe, okanye silungisiwe ngokubona kufanelekile , ngaphandle kwezizathu zalo mhlathi sibe senziwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista okanye sikhutshwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista.
Ngenxa yezizathu zalo mThetho, umPhathiswa unokuthi, emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista abele abantu umsebenzi, edibanisa namagosa njengabacebisi bobuchwephesha abaza kuthi bacebise umntu ogcina iincwadi zerejista ngokubhekiselele ekubhaliseni abaceli nakwimicimbi yobuchwephesha ebhekiselele kubo.
Ngenxa yezizathu zalo mThetho umPhathiswa unokuthi emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista abele abantu imisebenzi nabaselebhu njengabahlengahlengisi besampulu zamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumisi, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo nabamayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ekubhekiswe kubo ngu umntu ogcina iincwadi zerejista ukuze banike ingxelo ngokwendlela nefomu emiselweyo.
Ngenxa yezi zathu zalo mThetho umntu ogcina iincwadi zerejista angabela iingcali umsebenzi, iikomiti ezidibanisa amalungu eekomiti aza kucebisa umntu ogcina iincwadi zerejista ngokubhekiselele ekubhalisweni kwezicelo, imicimbi yobuchwephesha ImiMiselo nezinye izinto ezibhekiselele kubo.
a Ngenxa yezi zathu za lo mThetho umPhathiswa unokuthi ngokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista , xa kungekho nto idala impixano phakathi kwabo, anike kumiselwe lo mThetho okanye amalungiselelo athile wawo kwiRephabliki iphela okanye kummandla othile,kuye nawuphi na umntu onomdla okanye onolwazi lwee arhente zokuphuhlisa imveliso yezolimo okanye kwizakhiwo zayo.
b Umsebenzi ocingiweyo kumhlathi a mawubeke elubala amandla nemisebenzi yomntu lowo uza kuwenza oza kuthi yena asebenzise amandla akhe ekwenzeni lo msebenzi ngokulawulwa sisikhokelo esivela ku umntu ogcina iincwadi zerejista c Ngokubhekiselele kumntu womThetho, kungajongwanga nanto ni na eza kuthi iphazamise omnye umThetho, xa lingekhoyo ilungiselelo elichaziweyo kulo mbandela, akwazi ukuwenza ngokuyimpumelelo lo msebenzi ucingwe kumhlathi b d Nasiphi na isigqibo esenziwe okanye umyalelo okhutshwe nguye nawuphi na umntu owabelwe umsebenzi unokurhoxiswa okanye ulungiswe ngu umntu ogcina iincwadi zerejista, kwaye kunokuthi, de ibe kanti urhoxisiwe ,okanye ulungisiwe, ngaphandle kwesizathu salo mhlathi,ibe kanti wenziwe okanye ukhutshwe ngu umntu ogcina iincwadi zerejista.
e Ngaphandle kokuba umntu ogcina iincwadi zerejista kumbandela othile ubona ngolunye uhlobo, umntu onikwe umsebenzi akanakubeka ityala kurhulumente ngokubhekiselele kwiindleko ezenzekileyo ngokumalunga nokusetyenziswa kwamandla okanye kokwenziwa komsebenzi ekuthethwa ngawo.
f Ukuba umntu lowo onikwe umsebenzi akalithobeli eli lungiselelo la lo mThetho, okanye isikhokelo asinikwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista, umntu ogcina iincwadi zerejista angawuphelisa okanye awumise okwethutyana lo msebenzi.
a Umnconwana wemali ohlawulwe abacebisi bezochwephesha, iingcali, abahlenga-hlengisi elebhu abangengawo amagosa, okanye abangaqeshwanga ngurhulumente , mawenziwe ngokwemigaqo yenkonzo yabasebenzi bakarhulumente b Ngokulawulwa licandelwana 4b umntu onikwe umsebenzi unokuthi ngokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista axele imali emayihlawulelwe ukusebenzisa kwakhe amandla akhe okanye umsebenzi awenzileyo abe ewunikwe ngokwemigaqo yalo mThetho a umPhathiswa angawurhoxisa okomzuzwana umsebenzi ocingwe kweli candelo nakwicandelo 4 ngesaziso esikwiGazethi, nesesikweyiphi na indawo, okanye kumba othile xa ukuba ngaba-
i kophulwe okanye akakwazenga ukuphumelelisa nali phina ilungiselelo lalo mThetho, okanye okwenzeke kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika.
ii ngesicelo esibhaliweyo ukuba kwenziwe oko ngumntu ogcina iincwadi zerejista b Xa isizathu sokurhoxisa okomzuzwana siphelile, umPhathiswa angaluphelisa olo rhoxiso.
Ukuthengiswa kwee-arhente zokuphuhlisa imveliso yezolimo
Akukho mntu omakathengise amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngaphandle kokuba-
a abhaliswe ngaphantsi kwalo mThetho ngegama okanye ngophawu ethengiswe ngawo: Ngaphandle kokuba loo mayeza/mancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, ngokubhekiselele kukuphelelwa kwexesha lawo lobhaliso., nesatifikethi sawo sobhaliso siyekisiwe ngokwemigaqo yecandelo 18 okanye siyekisiwe ngokwemigaqo yecandelo 192 ekuthe ngaphambi okanye ngomhla wolo pheliso ibingekho ngaphantsi kolawulo, lwe-, okanye ibingasekho phantsi komntu sasibhalwe ngaye isatifikethi, unokuthi ngokulawulwa ngalo malungiselelo eli candelo athengiswe.
b athe, ngokulawulwa ngamalungiselelo omhlathi c, apakishwa ngokwendlela nomthamo nobuninzi obuchaziweyo;
c inkonxa ethengiswe ngayo, ihambisana neemfuno ezichaziweyo kwaye ivaliwe yaza yabekwa igama, okanye yaphawulwa ngokwendlela echaziweyo okanye ukuba ayithengiswanga ise nkonxeni, ikhatshwa yi-invoyisi ekubhekiswe kuyo kwicandelo 7;
d ayingqokelela eyenziwe ngempumelelo echazwe kubhaliso lwesicelo, anawo amachiza, izinto eziphathekayo nezinye izinto ezichaziweyo kwaye avumelana neemfuno ezimiselweyo;
e athengiswe ngaphambi kwexesha layo lokuphelelwa oluchazwe kwigama elibhaliweyo kuyo okanye kulo nkonxa yayo;
Ukunqandwa kokufunyanwa, kokulahlwa, kwentengiso, okanye kokufumana ii arhente ezithile zokuphuhliswa kwemveliso yezolimo
(a) Akukho mntu makafumane, alahle, athengise, ancome, okanye asebenzise amayeza ezolimo, amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ewasebenzisela isizathu okanye ngendlela engeyiyo leyo ichazwe kumbhalo osenkonxeni yayo okanye kwinkonxa enjalo okanye ephikisana nokubhaliswa kwayo.
umPhathiswa unokuthi emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista ngesizathu esibhalwe kwiGazethi-
a athintele ukufunyanwa, ukulahlwa, ukuthengiswa okanye ukufunyanwa kwamayeza athile ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumisi, amancedo ezilwanyana; okanye b athintele oko kufunyanwa kunjalo, ukulahlwa, ukuthengiswa, ukufumana amayeza athile, ukutya kwezilwanyana, izichumiso okanye amancedo empilo ezilwanyana; okanye c ukusiphelisa okanye ukusilungisa isaziso esinjalo.
Naphi na ukuthintelwa okukhutshwe phantsi kwecandelwana 2 linokusebenza-
a kwiRiphabliki iphela okanye kummandla ochaziweyo omnye okanye nakwezinye indawo.
b Nakowuphi na umntu okanye abantu abasuka kwiklasi yabantu echaziweyo okanye iqela labantu okanye kubantu abangasuki kwi klasi enjalo okanye kwiqela labantu; okanye
ngokubhekiselele kubantu bonke okanye kwiiklasi ezininzi okanye kwiintlobo zamayeza ezo limo, ukutya kwezilwanyana ,izichumiso, amancedo empilo ezilwanyana
Nayiphi na imeko ekubhekiswe kuyo kwicandelwana mayingalawulwa zizithintintelo zalo naluphi na uhlobo, kwaye ezo meko zingohluka ngokubhekiselele kwimimandla , abantu iiklasi okanye amaqela abantu abohlukeneyo.
I-invoyisi efuneka kwizinto ezinkulu ezithengiswayo
Nawuphina umntu othengisa amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza okunceda izilwanyana angekho zinkonxeni, koko eziswe ngezinto ezinkulu, makanike umntu lowo uthengayo i-invoyisi eneenkcukacha ezibhekiselele kuncedo lezolimo, ukutya kwezilwanyana , izichumiso, amancedo empilo yezilwanyana ngexesha kusisiwa ezo nto, njengoko ziza kube zichaziwe.
Ukwenziwa nokuthengiswa kokutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okunezinto ezifumaneka kwimizimba yezilwanyana ezifileyo kunye netela yezasephiko/iinkuku.
Akukho mntu uza kwenza okanye oza kuthengisa nakuphi na ukutya kwezilwanyana, izichumiso, okanye ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okunayo nantoni evela kwizilwanyana ezifileyo ngaphandle kokuba loo nto-
a iza kube ikhutshwe iintsholongwane ngendlela emiselweyo; okanye b iza, ngokulawulwa ngamalungiselelo ecandelo 9 isuka kwamanye amazwe ngokwemigaqo yepemithi ekhutshwe ngaphantsi komThetho weZifo zeZilwanyana, wowe- 1984 umThetho no.35 wowe- 1984
Akukho mntu uza kuthengisa itela yeenkuku njengokutya kwezilwanyana,izinto zokwenza ukutya, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo ngaphandle kokuba kukhutshwe iintsholongwane ngokwendlela emiselwe ngumPhathiswa.
Amayeza abalulekileyo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso,ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana a 1 Akukho mntu makafune amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, kumazwe angaphesheya angene eMzantsi Afrika ngaphandle kokuba-
a loo mayeza ezolimo, okokutya kwezilwanyana, ezo zichumiso, okokutya kwezilwanyana okanye lo mayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana -
i abhalisiwe ngokwemigaqo yecandelo la lo mThetho iii enziwe kwakhona asebenza kakuhle ngokwendlela echazwe kwisicelo sokubhaliswa kwawo iii anawo onke amachiza, izinto ezibambekayo nezinye izinto ezichaziweyo nezihambelana neemfuno ezimiselwe ngokubhekiselele apha iv apakishwe kwinkonxa ecikiweyo, okanye enombhalo ngokwendlela emiselweyo eneenkcukacha ezichaziweyo.
b ngokubhekiselele kukutya kwezilwanyana, izichumiso, okanye ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo ezinento enemvelaphi yesilwanyana, ipemithi ekubhekiswe kuyo kwicandelo 8 ekhutshwe ngokubhekiselele apha c ngokubhekiselele ekutofweni, okususwe kwamanye amazwe ngokwemigaqo yokukhutshwa kwepemithi ngaphantsi komThetho weZifo zeZilwanyana umThetho no.35 wowe- 1984;okanye d ngokombandela wee-arhente zendalo , eziziswe apha ngokwemigaqo yepemithi ngaphantsi komThetho weZinambuzane zeZolimo wowe- 1983 Agricultural Pests Act, umThetho no. 36 wowe- 1983
Nangona amalungiselelo ecandelwana 1 umntu ogcina iincwadi zerejista unokuthi ngokusebenzisa olwakhe uluvo kwakhona kwakuyo loo meko njengoko ebona kufanelekile, avumele ngokubhaliweyo ukungeniswa kwezinto ezininzi zamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza okunyanga izilwanyana asetyenziswa ngoogqirha angahambelaniyo neemfuno ekubhekiswe kuzo kwicandelana 1a
Amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, anokuthathwa kwamanye amazwe-
a angeniswe kuphela ngendlela yokungena emiselweyo ;
b xa athe umntu ogcina iincwadi zerejista wayalela okokuba athathe isampuli , ingakhutshwa nakweli phi na iziko elinjalo, okanye ayise ingenalo igunya elibhaliweyo ngumntu ogcina iincwadi zerejista;
c xa athe umntu ogcina iincwadi zerejista wayalela ukuba yenziwe ibekhona ukuze ihlolwe kuze kuthathwe isampuli nakweli phi na iziko okanye indawo emiselweyo kwakhona;
d ukuba isampuli ithe yathathwa, ingathengiswa kwiRiphabliki ngaphandle kwegunya elibhalwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista kwakhona ilawulwe ziimeko ezimiselweyo.
Ukuba amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso , ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana anokuthi ngokwemigaqo yecandelo 3(b) akanakukhutshwa kwiziko lokungena okanye indawo, efunyenwe ihambisana neemfuno zalo mThetho, akuzokubhatalwa renti ngumntu lowo uhambisa ngokubhekiselele kwixesha elinokuthi zisuswe ngalo, okanye apho umntu ohambisa eza kucelwa ahambise okanye ase amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo,okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngokubhekiselele kwixeshana ekuthethwa ngalo, isiwe nakuwuphi na umntu ohambisa lo oda, njengoko kubonakele.
(a) Ukuba naluphi na uncedo lwezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, ebethathwe kwamanye amazwe ngokuphikisana namalungiselelo elicandelo, loo mancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana aza kuthi ngokubona komntu ohambisayo-
i ngokwenkcitho yokuhambisa ezo zinto, azisuse ngokwakhe okanye yena azikhuphe kuMzantsi Afrika kwisithuba esinjalo njengoko ebona umntu ogcina iincwadi zerejista ii uRhulumente unokulahlekana nayo kwakhona imoshakale, okanye isuswe njengoko umntu ogcina iincwadi zerejista enokuyalela kwaye ukuba umntu onjalo ohambisayo akaphumeleli ukususa amancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngokwemigaqo yamalungelo omhlathana (i) kwisithuba ekubhekiswe kuso kulo mhlathana, urhulumente uza kuphulukana nayo, kwakhona inokumoshwa okanye kungenjalo ilahlwe njengoko umntu ogcina iincwadi zerejista enokuyalela.
b naziphi na iingxeko ezenziwe ngurhulumente ngokumalunga nokuchithwa okanye ukulahlwa kwamancedo ezo limo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngokwemigaqo yamalungiselelo omhlathi a angaphinda afunyanwe kumntu lowo uhambisayo.
Ukupapashwa
Akukho mntu makapapashe into ezibubuxoki okanye izinto ezilahlekisayo nge- arhente yokuphuhlisa imveliso yezolimo.
Ukukhutshwa kwawo nawaphina amancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, izakhiwo zezichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, izakhiwo zokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, ekusebenzeni komThetho.
Icandelo lokubulala izifo
Akukho mntu uza kusebenzisa icandelo lokubulala izifo ngaphandle kokuba elo candelo libhalisiwe ngokwemigaqo yalo mThetho
Ukusetyenziswa kwamancedo ezolimo njengebhaso kwinkqubo yalo naluphi na urhwebo okanye ishishini.
Akukho mntu oza kuthi kuba efuna ibhaso kwinkqubo yalo naluphi na urhwebo okanye ishishini alawule naluphi na uncedo lwezolimo, ngaphandle kokuba ungumntu othintela izinambuzane obhaliswe ngokwemigaqo yalo mThetho okanye kungenjalo onokuthi kubukho okanye phantsi kolawulo lomntu othintela izinambuzane
Ukukhupha iinkcukacha ngaphambi kokukhupha amayeza ezolimo
(i) Nawuphi na umntu othi kwisicelo sobumnini okanye somntu olawula okanye onendawo yokusebenzisa nawaphina amancedo ezolimo kule ndawo ixeliweyo , unokuthi ngaphambi kokusebenzisa , azise umnikazi okanye umntu lowo nge-
a Njongo yolawulo olunjalo;
b gama elibhalisiweyo nenani lamancedo/amayeza ezolimo, asetyenziswe njalo;
c ngokuthathwa kwamanyathelo okulumkela ngaphambi, ngexesha kwakhona nasemva kokokusetyenziswa okunjalo; kwakhona d nani lesatifikethi sobhaliso, ukuba ngumsebenzi wokuthintela izinambuzane
Isaziso ekubhekiswa kuso kwicandelwana 1 siza kuthi, kumba wokusebenza emoyeni, acele kubemi abakufutshane kulo mmandla xa eza kusebenza
Isaziso ekubhekiswa kuso kwicandelwana 1 singaxelwa ngomlomo ukubangaba saziswe ngokubhaliweyo zingaphelanga iintsuku ezintathu emva koko kusebenza.
Ukunqandwa kokusetyenziswa kwezixhobo ezithile
Ukuba umntu ogcina iincwadi zerejista unembono yokuba nasiphi na isixhobo esisetyenzisiwe ngumntu lowo ubhalisiweyo wokuthintela izinambuzane asiwulungelanga lo msebenzi unjalo wamayeza ezolimo kwaye abone ukuba lo msebenzi awuzokuhamba kakuhle, unokuthi asiyekise eso sixhobo ngokubhaliweyo.
Ukuba umntu ogcina iincwadi zerejista unombono wokuba nasiphi na isixhobo esikwisakhiwo sokwenza i-arhente yokuphuhlisa imveliso asikulungelanga ukwenza i-arhente yokuphuhlisa imveliso yezolimo, enokuthi ngokubhalwe phantsi asiyekise.
Ukubhaliswa
(i) (a) Isicelo sokubhalisa amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, isakhiwo sezichumiso,umsebenzi wokuthintela izinambuzane, icandelo lokubulala izifo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, namayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, makenziwe ku rejista ngokwendlela emiselweyo, aze akhatshwe ngomrhumo wesicelo omiselweyo nangamaxwebhu amiselweyo.
b Nawuphi na umntu owenza isicelo sokubhalisa ngokwemigaqo yomhlathi a makakhuphe okanye enze kufumaneke kumntu ogcina iincwadi zerejista, iisampuli neenkcukacha ngokwendlela nexesha, nendawo umntu ogcina iincwadi zerejista ayibona ifanelekile.
c Umntu ofuna ukusa kwamanye amazwe nokwenza okanye ukulahla obenze isicelo sokubhalisa imveliso, yobunzima obufanelekileyo bemveliso enjalo, ngalo mzuzu ibingekabhaliswa ngesisathu sokuthobela isicelo somntu ogcina iincwadi zerejista ngokwemigaqo yomhlathi b kwelicandelwana, uza kuvunyelwa kuze kungathiwa wophule naliphi na icandelo lalo mThetho.
Ukuba, kuthe emva kokuqwalasela nasiphi na isicelo nasemva kophando njengoko ebona kufanelekile, umntu ogcina iincwadi zerejista wanelisekile ukuba-
a amancedo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, umsebenzi wokuthintela izinambuzane, icandelo lokubulala izifo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, namayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngokulawulwa kukufakwa kwesicelo sobhaliso-
i sikulungele kwaye siyifanele injongo esifunelwa yona, ii siyavumelana nezo mfuno zinokumiselwa nezesakhiwo esenzelwa ukuba kuthengiselwe kuso.
Unokuthi awabhalise loo mayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izakhiwo zokutya kwezilwanyana, izichumiso, izakhiwo zezichumiso, umsebenzi wokuthintela izinambuzane, icandelo lokubulala izifo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, namayeza asetyenziswa ngoogqirha ukunceda izilwanyana b umsebenzi othintela izinambuzane enguyena wenza isicelo sobhaliso uneziqu zezifundo ezichaziweyo okanye kungenjalo, ngolo hlobo lubonwa ngumntu ogcina iincwadi zerejista, unobuchule kukusetyenziswa kwamayeza ezolimo kwaye kusemdleni woluntu ukuba lo msebenzi wothintelo zinambuzane abhaliswe, angathi ke awubhaliswanga lo msebenzi wothintelo lezinambuzane unjalo; okanye c icandelo lokubulala izifo ekulilo elenze isicelo, likufanele kwaye lisilungele isizathu sesicelo esifakelwa sona, kwaye siyavumelana neemfuno ezinjalo ezimiselweyo, kwakhona asiphikisani nomdla woluntu okokuba elo candelo lingabhaliswa, yena ke alibhalise icandelo elinjalo
Umntu ogcina iincwadi zerejista unokusala isicelo sokurejistarisha amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, isakhiwo sezichumiso, umsebenzisi wokuthintela izifo, icandelo lokubulala izifo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, kunye namayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okuba ubhaliso oludlulileyo la mancedo anjalo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, isakhiwo sezichumiso, umsebenzi wokuthintela izinambuzane, icandelo lokubulala izifo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana sipheliswe phantsi kwecandelo 1ama 18.
Naluphi na ubhaliso ngaphantsi kwelicandelo luya kulawulwa zizo naziphi na izongezelelo ezimbini okanye ukuphononongwa ekunokufunwa ngokwemigaqo yecandelo 2 nelesi 6 kwaye luza kusebenza ixeshana limiselweyo, kwaye umntu ogcina iincwadi zerejista uza kukhupha isatifikethi sokubhalisa esikhuphela lo mntu ufaka isicelo.
Ukwala ubhaliso, ukuzinikela kwiimeko zobhaliso, okanye ukuyekiswa kobhaliso
Ukuba-
a nasiphi na isicelo sokubhaliswa ngokwemigaqo yalo mThetho siyaliwa b kubekwa iimeko phantsi kwecandelo 16 4 xa kubhaliswa; okanye c luyayekiswa naluphi na ubhaliso ngokwemigaqo yecandelo 18,
Umntu ogcina iincwadi zerejista uza kuthi ngokubhaliweyo anike umntu lowo uchaphazelekayo okanye umntu lowo ube nikwe isatifikethi, izizathu zokwalelwa kwakhe, izizathu, ukuzinikela kwezo meko okanye ukuyekisa, njengoko kubonakala.
Ukuyekiswa kokubhaliswa
Umntu ogcina iincwadi zerejista unokuyekisa ukubhaliswa kwalo naliphi na uncedo/iyeza lezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, nangaliphi na ixesha ukuba wanelisekile -
a Ukuba umntu ngokumalunga nobhaliswa waphule okanye akakwazanga ukuthobela ilungiselelo lalo mThetho;
b Ukuba umntu waphule okanye akakwazanga ukuthobela imeko elawula ubhaliso;
c Ukuba uncedo/iyeza lwezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ayingomxube okanye alilunganga njengoko lichazwe kwisicelo sobhaliso, ayinamachiza, onezinye izinto ezichaziweyo kwaye azihambisani neemfuno ezimiselweyo;
d Ukuba izinto ezilandelweyo namancedo akhoyo ku- okanye ngokulawulwa sisakhiwo okanye ngumsebenzi owenziwe kweso sakhiwo ayikahambelani namanyathelo amkelekileyo amazwe angaphesheya okhuseleko nobunjani bemveliso yamayeza ezolimo okanye namancedo asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana.
e Ukuba izinto ezilandelweyo namancedo akhoyo ku- okanye ngokulawulwa sisakhiwo okanye umsebenzi owenziweyo kweso sakhiwo asikulungelanga ukwenziwa okanye ukulungiselela ukutya kwezilwanyana, izichumiso, okanye ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo ekubhekiswa kuzo.
f Ukuba umntu ophethe lo msebenzi akanalwazi lwaneleyo lamalungiselelo abhekiselele kulo mThetho okanye imisebenzi eza kulandelwa kulo msebenzi unjalo;
g Ukuba ngokuphikisana nomdla woluntu angabhaliswa amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana; okanye h Ukuba nayiphi na into engekhoyo nopapasho olulahlekisayo kusetyenziswe ngokumalunga namayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana.
Umntu ogcina iincwadi zerejista angaluphelisa nanini ubhaliso lomntu othintela izinambuzane nangaliphina ixesha anelisekile okokuba-
a umsebenzi wothintelo lwezinambuzane waphule okanye akakwazanga ukuthobela ilungiselelo lalo mThetho okanye imeko yobhaliso lakhe;
b Umsebenzi othintela izinambuzane akakwazanga ukuthobela umyalelo okhutshwe ngaphantsi kwecandelo 15; okanye c akukho semdleni woluntu ukuba umsebenzi wothintelo lwezinambuzane ubhaliswe.
Umntu ogcina iincwadi zerejista angaluphelisa ubhaliso lwecandelo lokubulala izifo nangaliphina ixesha xa anelisekile okokuba-
a umntu onxulumene nobhaliso ekuthethwa ngalo waphule okanye akakwazanga ukuthobela ilungiselelo lalo mThetho;
b umntu waphule okanye akakwazanga ukuthobela imeko elawula olo bhaliso;
c icandelo lokubulala izifo alizithobelanga iimeko ezimiselweyo okanye kungenjalo ayinazixhobo zisebenza kakuhle ekubulaleni izifo ekubhekiswa kuzo kwinkcazelo "yecandelo lokubulala izifo"; okanye d ayikho semdleni woluntu into yokuba icandelo lokubulala izifo lihlale libhalisiwe.
Umntu ogcina iincwadi zerejista angaluphelisa ubhaliso lwaso nasiphina isakhiwo sokutya kwezilwanyana, isakhiwo sezichumiso okanye isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo nangaliphi na ixesha xa anelisekile okokuba-
a umntu onxulumene nobhaliso ekuthethwa ngalo waphule okanye akakwazanga ukuthobela ilungiselelo lalo mThetho;
b umntu waphule okanye akakwazanga ukuthobela imeko elawula ubhaliso ekuthethwa ngalo;
c isakhiwo sokutya kwezilwanyana, isakhiwo sezichumiso, okanye isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo asizithobeli iimeko ezimiselweyo; okanye d iyaphikisana nomdla woluntu into yokokuba isakhiwo sokutya kwezilwanyana, isakhiwo sezichumiso, okanye isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo sihlale sibhalisiwe.
Ukufumaneka, ukuphelelwa, ukubuyiswa kwesatifikethi sobhaliso
Umntu lowo isatifikethi sobhaliso sikhutshwe ngaye ngokwemigaqo yecandelo 16 uya kuthi-
a ngokubhekiselele kumancedo/kumayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, isakhiwo sezichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo asetyenziswa ngoogqirha enze isatifikethi, okanye enze kubekho ikopi eza kuthi ihlolwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista ngawo onke amaxesha afanelekileyo kwisakhiwo apho kulungiswa khona amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana; okanye b ngokubhekiselele kumsebenzi wothintelo lwezinambuzane okanye icandelo lokubulala izifo, aveze isatifikethi sobhaliso okanye aveze ikopi xa ifunwa ngumntu ogcina iincwadi zerejista.
Ubhaliso lwawo nawaphi na amancedo/ amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana nezatifikethi zobhaliso ezikhutshwe ngokubhekiselele kubhaliso olunjalo zinokuthi ziphelelwe-
a ukuba umntu esikhutshwe ngaye isatifikethi sobhaliso uyayeka ukugcina amancedo/ amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, namayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ekuthethwa ngawo;okanye b ukuba isakhiwo ekuthethwa ngaso asisasetyenziselwa ukwenza amayeza/ amancedo anjalo ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana
UBhaliso lwawo nawuphina umsebenzi wothintelo lwezinambuzane nokukhutshwa kwesatifikethi sobhaliso sikhutshelwa ubhaliso olunjalo luza kuphelelwa ukuba loo mntu ubhalisileyo uyayeka ukulondoloza ubhaliso lwakhe.
Ubhaliso lwecandelo lokubulala izifo kunye nesatifikethi sobhaliso esikhutshiweyo siza kuphelelwa ukuba ubhaliso lwelo candelo aluhoywanga.
Ubhaliso lwaso nasiphina isakhiwo sokutya kwezilwanyana, isakhiwo sezichumiso, okanye isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, nesatifikethi esikhutshwelwe ubhaliso olunjalo luza kuthi luphele ukuba olo bhaliso aluhoyekanga.
Ukuba ubhaliso lwamancedo/ amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, isakhiwo sezichumiso, umsebenzi wothintelo lwezinambuzane, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, isakhiwo sokutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, icandelo lokubulala izifo, okanye amayeza/ amancedo asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, iye yaphelelwa ngokwemigaqo yecandelwana 2 okanye 3 okanye iphelisiwe ngokwemigaqo yecandelo 18, siya kuthi isatifikethi ekuthethwa ngaso ngakwixesha elithile elibekiweyo, sibuyiselwe kumntu ogcina iincwadi zerejista ngumntu lowo besikhutshelwe kuye.
Umntu one arhente yokuphuhlisa imveliso yezolimo okanye onesakhiwo esiphelelwe ngokwemigaqo yecandelo 18 unokuphinda afake isicelo kwakhona ngokwemigaqo yecandelo 16a
Ukubhena ngakwisigqibo esithathwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista
Nawuphina umntu oziva engonwabanga sisigqibo esithathwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista unokubhena ngakweso sigqibo kumPhathiswa.
Isibheno ekubhekiswa kuso kwicandelwana 1 masenziwe ngokwendlela emiselweyo ngokwesithuba esimiselweyo, kubhatalwe nemali emiselwe oko.
UmPhathiswa unokonyula ilungu elinye lekomiti okanye amalungu angaphezulu kwesinye ukuze aphande anike nengxelo ngeso sibheno.
Umntu ogcina iincwadi zerejista nomntu lowo wenza isibheno banokuya kumntu lowo wenza olo phando okanye bacelwe baye kulo mntu kubhekiswa kuye kwicandelwana 3, ukuze bakwazi ukuviwa okanye babuzwe imibuzo kwaye banganalo negqwetha.
Ukuba umPhathiswa ubeke ecaleni isigqibo, esibhekisa kwisibheno, okanye ukusilungisa ungakwicala lo mntu lowo ubhenileyo, imali yentlawulo ekubhekiswa kuyo kwicandelwana 2 mayibuyiselwe kuloo mntu
UmPhathiswa unokuthi emva kokuqwalasela loo ngxelo namanye amaxwebhu abhekisela kwisibheno avume, abeke ecaleni okanye alungise isigqibo, okanye akhuphe umyalelo onxulumene apho.
Ilungu lekomiti ekubhekiswa kulo kwicandelwana 3 elingaqeshwanga ngokupheleleyo ngurhulumente kufuneka libhatalwe eso sibonelelo asibona umPhathiswa sifanelekile edibene nomPhathiswa wezeMali.
Umntu ogcina iincwadi zerejista okanye nabani na umntu amnike igunya ngokubhaliweyo, ngokulawulwa leli candelo, ngamaxesha onke afanelekileyo ngexesha lasemini, ngeeyure zomsebenzi, efama, nakwivenkile zasefama, nangezizathu zokwenza uhlolo, ukwenza isampuli, nophando, ngaphamdle kwe waranti-
a angene aze ahlole, iindawo, okanye izithuthi xa ecinga okanye erhanela ukuba kuzo kwenziwe, kwaqhutywa, wanyangwa, kwalungiswa, kwacalulwa,kwagreyidwa, kwapakishwa, kwabhalwa, kwabekwa ileyibhile, kwagcinwa, kwafakwa kwiibhotile, kwasuswa, kwahanjiswa, kwaboniswa, kwathengiswa, okanye kwasetyenziswa amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha, okanye izinto ezenziwe ngazo;
b ahlole zonke iincwadi namaxwebhu a- okanye nakweyiphi na indawo, okanye isithuthi ekubhekiswe kuso kumhlathi a athe okanye anezizathu ezibambekayo zokukholelwa okokuba zibhekisela kumancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, aze enze neekopi okanye amaphepha akhutshwe kwiincwadi okanye amaxwebhu anjalo;
c Ahlole nayiphi na imisebenzi eyenziwe kuyo nayiphi na indawo ekubhekiswe kuyo kumhlathi a ngokunxulumene nokwenziwa, ukuqhutywa, ukunyangwa, ukulungiselelwa, ukugreyidwa, ukucalulwa, ukupakishwa, ukubhalwa, ukunikwa ileyibhile, ukugcinwa, ukufakwa ezibhotileni, ukususwa, ukufakwa kwizithuthi, ukuthengiswa okanye ukusebenzisa nawaphi na amancedo/ amayeza, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana aze afune kulo mntu uphethe loo misebenzi, okanye ezo nkqubo, okanye umnini okanye umntu ogcina amayeza/ amancedo ezo limo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye imixube yoko, naluphi na ulwazi okanye ingcaciso ebhekiselele kuwo nawuphi na umsebenzi okanye iinkqubo, okanye amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha okanye imixube yoko;
d Afune kumnikazi okanye kuye nawuphina umntu ogcina nayiphi na incwadi okanye amaxwebhu ekubhekiswa kuwo kumhlathi b inkcazelo enxulumene nayo nayiphi na i rekhodi okanye ingeniso apho;
e Ahlole aze athathe nayiphi na incwadi, uxwebhu, amancedo/amayeza, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza anokuthi anike ubungqina betyala ngokwemigaqo yalo mThetho, okanye ubuninzi bawo nawaphina amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana apho kukho izizathu ezivakalayo zalo naliphi na ityala elikhoyo, nelithe lasuswa, okanye likwindawo, okanye kwisithuthi ekuthethwa ngaso, nakweyiphina incwadi, uxwebhu, amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye ubuninzi ngoko, obuthe bafunyanwa, aze athi ngokusebenzisa ingqiqo yakhe afake kulo ncwadi, kolo xwebhu, kulo mancedo/mayeza ezolimo, koko kutya kwezilwanyana kwezo zichumiso, koko kutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye kulo mancedo/mayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, okanye kulo nkonxa uphawu olunjalo okanye into evalayo njengoko ebona kufanelekile;
f athathe iisampuli okanye abangele kuthathwe iisampuli zawo nawaphina amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana zasekhaya, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye umxube wawo ngoko, aze avule nayiphi na inkonxa okanye arhanela ukuba inayo nantoni esetyenziswa okanye emele kukusetyenziselwa ukwenziwa, ukunyanga, ukulungiselela, ukugreyida, ukucalucalula, ukupakisha, ukubhala, ukwenza ileyibhile, ukugcina, ukususa, ukuhambisa ngesithuthi,ukubonisa, okanye ukuthengisa uncedo/iyeza kwezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, aphinde ahlole ahlahle, agreyide, okanye acalule ezo sampuli, okanye abangele kuhlolwe, kuhlahlwe kugreyidwe okanye kucalucalulwe.
Ngenxa yezizathu zesi sicelo selicandelo necandelo lama 22-
a umPhathiswa angathi, ngamacebiso womntu ogcina iincwadi zerejista, aqeshe nawuphi na umntu ambona efanelekile abe ngumphandi;
b umPhathiswa athi kwifomu emiselweyo, akhuphe uxwebhu lesazisi elinentsayino yakhe kumntu ngamnye oqeshiweyo, eza kuthi isebenze njengesiqinisekiso sokuba lo mntu ungumphandi;
c umPhathiswa unokuthi ngamacebiso womntu ogcina iincwadi zerejista aphelise lo ngqesho ekubhekiswa kuyo kwicandelwana xa efumana ingcaciso emenza akholelwe ekubeni ukuqhubekeka nalo ngqesho yaloo mntu kuthethwa ngaye ayikho ndleni yoluntu, okanye loo mntu lowo angasebenza ngendlela engahambisaniyo nenjongo zalo mThetho.
d ukuba loo ngqesho kubhekiswa kuyo kwelicandelo iphelisiwe, umhloli ekubhekiswa kuye uya kuyeka kwesi sikhundla ngoko nangoko.
Xa umntu ogcina iincwadi zerejista okanye nabani na ogunyaziswe nguye ngokubhaliweyo wenza olo hlolo ngokwemigaqo yecandelwana 1 kubukho bakhe nawuphi na umntu ochaphazekileyo, okanye kufuneka kuqala avelise isigunyaziso esibhaliweyo kulo mntu unjalo.
Naluphi na ungeniso, uphando, uhlolo nokuthathwa kwesampuli ngokwemigaqo yecandelwana 1 lwakwenziwa ngemini ngaphandle kokuba ubusuku bufanelekile, kwaye nomntu lowo ogunyazisayo ngokwecandelo 1 kuza kufuneka azazise ngokwesicelo salo mntu uchaphazelekayo okanye umntu olawula lo ndawo, isakhiwo, okanye isithuthi.
Nayiphi na isampuli ethathwe ngokwemigaqo yecandelwana 1 f iza ku-
b kuthathwa ekhona umnini okanye umntu ogcina amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyna ezifuyiweyo, amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, okanye umxube wazo, okanye, ukuba umnini okanye akukho mntu, yenziwe kubukho bengqina.
c xa ekhona ke umnikazi okanye umntu, okanye elo ngqina , ohlulwe abe zinxenye ezintathu, kwaye inxenye nganye iza kupakishwa kwinkonxa efanelekileyo ize ivalwe ngetywina elineleyibheli okanye elibhaliweyo njengoko indalo ivuma, ukuze lo sampuli ifundeke lula.
Umntu ogcina iincwadi zerejista okanye nawuphi na umntu ogunyaziswe nguye ngokubhaliweyo unokuthi ngegunya le waranti nangesizathu sesicelo seli candelo nangaliphi na ixesha elifanelekileyo athi ngaphandle kwesizathu okanye ngeso saziso okanye xa ebona kufanelekile nangaliphi na ixesha-
a angene aze ahlole nayiphi na indawo okanye xa ekholelwa ukuba kwi- okanye kuyo kwenziwe, kwaqhutywa, kwanyangwa, kwalungiswa, kwa greyidwa, kwacalulwa, kwapakishwa, kwabhalwa okanye kwafakwa ileyibhile, kwagcinwa, kwafakwa kwisithuthi, kwaboniswa, kwathengiswa okanye kwasetyenziswa nawaphi na amayeza wezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye imixube ebhekiselele apho;
b enze naluphi na uhlolo okanye uphando alubona lufanelekile ngesizathu salo mThetho;
c athathe nayiphi na imveliso, into, okanye incwadi okanye uxwebhu okanye nantoni na kwi okanye endaweni okanye kwisithuthi esichaphazelekayo okanye esinokuchaphazeleka kuhlolo, okanye kuphando ngakukukhutshwa kwerisithi ikhutshelwa ukuhlolwa, okanye uphando; kwakhona d kwenziwe iikopi ze okanye kukrazulwe iphepha encwadini, okanye kuxwebhu, okanye kuthathwe isampuli yayo nayiphi na imveliso, into efunyanwe endaweni, endlini okanye kwisithuthi esine- okanye esirhanelekayo kolo hlolo okanye kolo phando.
Indawo, izindlu, ifama, istora, isakhiwo nesithuthi ekubhekiswa kuzo zingangenwa qha, nemiba ekubhekiswe kuyo inokwenziwa xa kukhutshwe iwaranti kwi-ofisi zakwamantyi, kwi-ofisi kamantyi wengingqi, okanye ijaji yommandla , okanye ummandla okwindawo, izindlu, ifama, istora, isakhiwo okanye isithuthi apho nawaphi na amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, enza okanye enziwa, axutywa aqhutywa, anyangwa, alungiswa, agreyidwa, acalulwa, apakishwa kwakhona, abhalwa, afakwa ileyibhile, agcinwa, afakwa ebhotileni, asuswa, afakwa kwisithuthi, aboniswa, apakishwa, apakishwa kwakhona, athengiswa okanye asetyenziswa kwaye angakhutshwa kuphela xa ujaji ebona kwingcaciso ekhoyo okanye umantyi ekholelwa ukuba kukho izizathu ezibambekayo zokuba nawaphi na amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye anokwenziwa, axutywe, aqhutywe, anyangwe, alungiswe, agreyidwe, acalu calulwe, apakishwa, apakishwa kwakhona abhalwe, afakwe ileyibhile, agcinwe, afakwe kwisithuthi, aboniswe, aze, okanye, ze, okanye aza kwenziwa axutywe, aqhutywe, anyangwe, alungiswe, agreyidwe, acalucalulwe, apakishwe, aphinde apakishwe, abhalwe, iafakwe ileyibhile, agcinwe, afakwe ezibhotileni, asuswe, afakwe kwizithuthi, aboniswe, athengiswe, okanye asetyenziswe aze umntu ogcina iincwadi zerejista afune iwaranti eza kuchaza amagunya acingwe kwicandelo 2010 anokusetyenziswa: Ukubangaba loo waranti leyo inokukhutshwa yijaji ngokumalunga nezindlu, ekomnye ummandla xa ebona kufanelekile.
Iwaranti ingakhutshwa ngokwemigaqo yelicandelo nangaluphi na usuku kwaye iza kubakho de-
a Isebenze;
b iyekiswe yijaji okanye ngumantyi oyikhuphileyo, ukuba akafumaneki nayeyiphi na ijaji, okanye nangowuphi na umantyi onalo magunya;
c iphelelwe emva kwenyanga ikhutshiwe;okanye d isizathu ebikhutshelwa sona, asisekho, nanjalo nayiphi na eyenzeke kuqala
Iwaranti ekhutshwe ngokwemigaqo yelicandelo inokwenziwa ngemini qha, ngaphandle kokuba lo mntu okhuphe lo waranti ugunyazisa ukusetyenziswa ngobusuku ngexesha alibona lifanelekile kuye, nokungeniswa, okanye kuphando laye nawuphi na umntu, mayenziwe ngqingqwa nangocwangco, kudibanise-
a ilungelo lo mntu, imbeko nokhuselo lwesidima sakhe b ilungelo lo mntu kwinkululeko, kukhuseleko ; kwakhona c kwilungelo lo mntu kubomi bakhe babucala.
Nawuphi na umntu esebenza ngokwegunya le waranti ngokwemigaqo yelicandelo makathi ngoko nangoko ngaphambi kokuqalisa ngokusebenza a-
a zazise okanye kumntu lowo olawula lo ndawo, eso sakhiwo, okanye eso sithuthi ekuza kungenwa kuso, ukuba umntu waso ukhona aze anike lo mntu ikopi yewaranti, kodwa ukuba umntu lowo akakho unokuyincamathisela iwaranti kwindawo aza kuthi ayibone, okanye kwisakhiwo okanye kwisithuthi;
b nike umntu lowo ngokwesicelo sakhe iinkcukacha ezibhekisela kwisigunyaziso sokukhupha lo waranti enjalo kumntu ogcina iincwadi zerejista.
a Umntu ogcina iincwadi zerejista okanye nabani na ocingwe kwicandelwana 1 unokungena akhangele nayiphi na indawo, isakhiwo, okanye isithuthi, okanye asetshe nawuphi na umntu, ukuba uyifunile imvume yokungena kwakhona uyixelile into ayingenelayo.
a Nawuphi na umntu osebenza ngesigunyaziso salo waranti ngokwemigaqo yeli candelo unokungena ngenkani kulo ndawo, kwezo zindlu, kulo fama, kweso sitora, kweso sakhiwo, okanye kweso sithuthi ukuba akavunyelwa ukuba angene, kudibanise nokophula naluphi na ucango, okanye ifestile, yalo ndawo, yalo ndlu, yalo fama, yeso sitora, yeso sakhiwo, okanye eso sithuthi: Ukubangaba loo mntu lowo ufune imvume kuqala yokungena kulo ndawo, kulo ndlu, kulo fama, kweso sitora, kweso sakhiwo okanye kweso sithuthi aze axele isizathu sokuba afune ukungena kulo ndawo, kulo ndlu, kulo fama, kweso sotora, kweso sakhiwo, okanye kweso sithuthi.
c Ilungiselelo lomhlathi a alizokusebenza apho umntu ohambisa iwaranti ngokwemigaqo yelicandelo unezizathu ezibambekayo zokokuba naliphi na iyeza lezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, incwadi, okanye uxwebhu elisisihloko sosetsho linokumoshwa, lilahleke ukuba akuvunywanga ukuba kungenwe neso sizathu sazisiwe.
Ukuba, kuthe ngexesha lokukhutshwa kwale waranti ngokwemigaqo yeli candelo, umntu uye wathi naziphi na iimpahla, uxwebhu, incwadi okanye into efunyenwe kwindawo, kwisakhiwo, okanye kwisithuthi ekuthethwa ngaso sinengcaciso ebalulekileyo waze akavuma ukuba kuhlolwe okanye kususwe, umntu okhupha lo waranti ngokwemigaqo yelicandela unoluvo lokuba iimpahla, uxwebhu, incwadi, okanye into ikulungele kwaye ifanele ukuba mayiphandelwe nasiphi na isikhalazo, okanye kurhanelwa ukwenziwa, ukuxutywa, ukuqhutywa, ukunyangwa, ukulungiselelwa, ukugreyidwa, ukucalucalulwa, ukupakishwa, ukupakishwa kabini, ukubhalwa, ukufakwa ileyibhile, ukugcinwa, ukususwa, ukuhanjiswa ngesithuthi, ukuboniswa, ukuthengiswa, okanye ukusetyenzwa kungakulungelanga kuphinde kukufanele ukuphandwa kwaso nasiphi na isikhalazo, makacele umntu ogcina iincwadi zerejista weNkundla ephakamileyo, onelungelo lasemthethweni okanye elikasekela mntu ogcina iincwadi zerejista, ukuxutha nokususa ezo mpahla, loo maxwebhu, ezo ncwadi, okanye amanqakwana aza kugcinwa kakuhle yinkundla yamatyala evumayo ukuba loo ngcaciso ibalulekile.
Imfihlelo
Nawuphi na umntu odiza, ngaphandle komPhathiswa, kuye nawuphi na omnye umntu ngenjongo zokwenza umsebenzi okanye ukwenza ezo mfanelo ngaphantsi kwalo mThetho, okanye xa kufuneka enze oko yinkundla okanye ngaphantsi kwawo nawuphi na umThetho, okanye xa kuyimfanelo ngokuthobela umThetho weNkuthazo wokuFikelela kwiNgcaciso wowe- 2000(umThetho no. 2 wowe- 2000) osebenza nokukwazi ukufikelela kwingcaciso, nayiphi na ingcaciso ayifumene ngexesha esebenza nawuphi na umsebenzi ongaphantsi kwalo mThetho, ngokubhekiselele kwishishini okanye imicimbi yawo nawuphi na umntu ofunyenwe enetyala kwaye kufuneke ehlawule ifayini okanye ahlale entolongweni.
Amatyala nezohlwayo
Nawuphi na umntu o-
b thintela nonqanda umntu ogcina iincwadi zerejista okanye nawuphi na umntu ogunyazisiweyo ngokwemigaqo yamacandelo 21 no 22, nawuphi na umcebisi wobuchwephesha okanye umcaluli osebenzisa amagunya okanye esenza umsebenzi wakhe ngaphantsi kwalo mThetho;
c ngakwazanga ukunika ingxelo okanye ingcaciso ekufuneka eyinikile kumntu ogcina iincwadi zerejista okanye nawuphi na omnye umntu ogunyaziswe nguye xa esebenzisa amagunya okanye esenza umsebenzi wakhe ngaphantsi kwalo mThetho.
d engakwazi ukuthobela umyalelo okhutshwe ngokwemigaqo yecandelo 15
e phikisana okanye ongakwaziyo ukuthobela amalungiselelo amacandelo 5,8,9,12, okanye u-14 okanye nayiphi na imeko ecingwe kumacandelo 92, 93 d okanye 16 4;
f afumane, alahle, okanye athengise okanye asebenzise amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha, aphikisana nothintelo olokhutshwe ngaphantsi kwecandelo 6;
g aphazamisane nayo nayiphi na isampuli ethathwe ngokwemigaqo yalo mThetho, okanye nayo nayiphi na into exuthwe ngokwemigaqo yalo mThetho;
h asebenzise isatifikethi, invoyisi okanye olunye uxwebhu elikhutshwe ngokumalunga namayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha aphelelwe lixesha;
j Xa athe wacelwa ngokwemigaqo yamacandelo 21 no 22 ukuba anike ingcaciso okanye achaze into ebhekiselele kwimibandela anolwazi ngayo, aze ale okanye angavumi ukunikeza ngalo ngcaciso okanye achaze, anike ingcaciso ebubuxoki okanye achaze into engekhoyo, okanye anike ingxelo engekhoyo okanye elahlekisayo, ngokubhekiselele kumayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana -
i kuso nasiphi na isicelo sobhaliso;
j kuyo nayiphi na i-invoyisi ekhutshwe ngokwemigaqo yecandelo 7;
v kwisicelo sepemithi ekubhekiswa kuso kwicandelo 920;
vi kwisaziso ekubhekiswa kuso kwicandelo 14;
j kuthengiswe nawaphi na amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha, kwinkonxa ekubhalwe kuyo izinto ezingekhoyo, okanye ezilahlekisayo;
k kuthengiswe amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo,okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, ebezingelo hlobo, umxube, zingenamandla , okanye ubunjani obuchazwe ngexesha zithengiswa;
l athi ebiziwe ngokwemigaqo yecandelo 20 4 a ukuba aye kwikomiti, angakwazi ukuya engenaso nesizathu esivakalayo sokwenza oko;
m athi ebiziwe ukuba ayokuba lingqina kulo komiti, angavumi engenaso isizathu esivakalayo ukufungiswa, okanye ukuveza naluphi na uxwebhu okanye ukuphendula nawuphi na umbuzo ekufuneka ewuphendule ngokusemthethweni;
n angakwazi ukuthobela amalungiselelo ecandelo 19 1, 5 okanye 6; okanye o angakwazi ukuthobela amalungiselelo ecandelo 10;
uza kufunyanwa enetyala ukuze aze ahlawule-
i xa athe waphula imihlathi a, b, c ,n okanye noo afumane isohlwayo sokubhatala imali okanye ahlale etrongweni iminyaka engadlulanga kwisibini kwakhona ii xa athe waphula imihlathi d, e, f, g ,h, i, j,k, l [kwakunye] okanye um ahlawule okanye ahlale etrongweni iminyaka engagqithanga kwemihlanu..
Inkundla xa igweba nawuphi na umntu kweli tyala ngaphantsi kwalo mThetho, unokuthi, xa icelwe ngumtshutshisi woluntu, kudibene nasiphi na isohlwayo esikhutshwe ngokwelityala, ukwenzela ukuba amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza/ amancedo asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngokubhekiselele ekubanjweni kwalo mntu kwaye lo mntu engumnini, okanye zikuye, zibuyiselwe kurhulumente.
Zonke izichumiso, ukutya kwezilwanyana, amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ezilahleke ngaphantsi kwalo mThetho, zimoshwe okanye kungenjalo umntu ogcina iincwadi zerejista enze loo nto abona ukuba ifanelekile.
Amandla asemthethweni enkundla zikamantyi
Ngaphandle kwayo nayiphi na into ephazamisana, nento equlathwe kuwo nawuphi na omnye umThetho, inkundla kamantyi inokuba namandla asemthethweni okuwisa nasiphi na isigwebo esikhoyo Kulo mThetho.
Ukhuselo olulodwa kumatyala okutshutshisa
Kufuneka ibe lukhuselo olwanelisayo ukuze umntu abekwe ityala lokuthengisa nawaphi na amancedo/amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo ngokwaphula icandelo 5 ukuba uyayanelisa inkundla -
a okokuba uthengisa loo mancedo/mayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana ngegama elibhalisiweyo okanye aneempawu ezifanayo ngandlela zonke nezozinto athi uyazithengisa b okokuba akanasizathu sakukholelwa okokuba ngexesha ebethengisa bezingohlukanga kwezo zinto ebezithengisa;
c okokuba uyithengise ngenkonxa ibikuyo kuqala kwaye ikuhlobo ebeyithengise ikulo; kwakhona d okokuba inkonxa ihambisana neemfuno ezimiselweyo kwaye ibitywiniwe yafakwa ileyibhile, okanye yafakwa uphawu ngokwendlela emiselweyo neenkcukacha ezimiselweyo.
ImiThetho eyenziwa nezinto ezishiywe ngumlawuli, i-arhente okanye umsebenzi.
Xa athe nawuphi na umlawuli, i-arhente, okanye umsebenzi wokwenza, wokuhambisa, okanye umnikazi wamancedo/wamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana akayenzanga nantoni na eza kuba lityala ngaphantsi kwalo mThetho kulo menzi, mhambisi, okanye kumnikazi , ngaphandle kokuba kuvunyiwe ukuba-
a ngokwenza okanye ukungayenzi lo nto umlawuli, i-arhente okanye umsebenzi ubesebenza engenayo imvume yalo mntu wenzayo, uhambisa okanye umnikazi;
b amanyathelo avakalayo ebethathiwe ngumenzi, ngumhambisi, okanye umnikazi ukunqanda nasiphi na isenzo ekuthethwa ngaso; kwakhona c ibingekho ngaphantsi kwayo nayiphi na imeko okanye naziphi na iindlela ezikwigunya okanye kwindlela yengqesho yomlawuli, i-arhente, okanye umsebenzi, enze okanye angenzi nantoni nokuba isemthethweni okanye ayikho semthethweni,.
womenzi lowo, umhambisi okanye umsebenzi, njengoko ebona kufanelekile, nokucingwa ukuba akasenzanga eso senzo, aze afumaneke enetyala aze agwetywe ngokubhekiselele apho, kwakhona nento yokuba ekhuphe imiyalelo enqanda eso senzo, okanye olo shiyo lwento ekuthethwa ngayo akazi kuyamkela, ayizokwamkelwa njengobungqina obaneleyo bokuba uthathe onke amanyathelo avakalayo okuthintela eso senzo okanye olo shiyo.
Ngalo lonke ixesha nawuphi na umlawuli, i-arhente, okanye umsebenzi salo menzi unjalo, umhambisi, umnikazi esenza okanye engenzi nto eza kuba lityala ngaphantsi kwa lo mThetho kumenzi, kumhambisi, okanye umnikazi wokwenza, wokungenzi uza kuba netyala lokwenza aze agwetywe ngokubhekiselele apha ngokungathi nguye umenzi, umhambisi okanye umnikazi
Nawuphina umlawuli onjalo, i-arhente okanye umsebenzi, angafunyanwa enetyala aze agwetywe edibanisa nomenzi, umhambisi, okanye umnikazi.
Inkqubo nobungqina
(i) Nakweyiphi na inkqubo yobugwinta/ yobugebenga ngaphantsi kwalo mThetho-
a nabuphi na ubungakanani bamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, kwi, okanye kwizindlu, kwindawo, kwiveseli, okanye kwisithuthi ngexesha ekuthathwa ngalo isampuli ngokulandela amalungiselelo alo mThetho, buza kuthi ngaphandle kokuba ukuba kuyaphikwa kufunyaniswe kulingana nokwakhiwa kwayo, enomsebenzi okwizinga eliphezulu kwaye inazo zonke izinto ezifunekayo ezifana nezo zesampulu b nawuphi na umntu ekufunyaniswe ukuba ubekhe waziphatha phatha ezo sampuli uza kuthathwa njengomntu owenze into engekho mthethweni
Kuza kwamkelwa nasiphi na isatifikethi esichaza iziphumo zokucalulwa okanye uvavanyo oluqhutywe kulandelwa amalungiselelo ecandelo 21 kwakhona ekuvakala ukuba isayinwe ngumcaluli owenza olo calulo okanye olo vavanyo .
c nayiphi na ingxelo, okanye into engeniswe encwadini okanye kuxwebhu olugcinwa nguye nawuphi na umenzi, umhambisi kwamanye amazwe, okanye umnikazi wamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana eyenziwe ngumlawuli, i-arhente, okanye umsebenzi womntu onjalo, okanye ufunyenwe kwi okanye kwindlu ehlala u okanye nasiphi na isithuthi esisetyenziswa eshishinini lo mntu onjalo iyakwamkelwa ngaphandle kokuba obo bungqina, loo ngxelo nolo ngeniso alukhange lwenziwe ngumntu onjalo, okanye nguye nawuphi na umlawuli, i-arhente, okanye umsebenzi, womntu onjalo ngexesha esebenza njengomlawuli, njenge-arhente okanye esengqeshweni.
Akukho kutshutshiswa kuza kwenziwa ngenxa yengxelo zomcaluli, uvavanyo olwenziwe ngokwemigaqo yamacandelo 9 okanye 20, ngaphandle kokuba lo kopi yesatifikethi somcaluli ibesihanjiswe iintsuku ngaphambi kokukhutshwa koko kutshutshiswa komntu onetyala.
ImiMiselo
UmPhathiswa, angathi emva kokucebisana nomntu ogcina iincwadi zerejista enze Imimiselo-
a ebhekiselele kwindlela apho amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, isakhiwo sokutya kwezilwanyana, izichumiso, izakhiwo zezi chumiso, abasebenzi bokuthintela izinambuzane, amacandelo okubulala izifo, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, izakhiwo zokutya kwezilwanyana, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, angabhaliswa, olo bhaliso lungaphinda lwenziwe, lulungiswe, okanye kukhutshwe ingcaciso kuze kubhatalwe nemali yokwenza isicelo sobhaliso, sokulungiswa, sokuhlola kwakhona nokugcina olo bhaliso.
b ebhekiselele kukuchazwa nakwiimeko zokubhalisa nantoni na into, esiwa kwamanye amazwe okanye ithengiswe njengeyeza lezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana negama elithile okanye uphawu.
c ngokubhekiselela kukuhlolwa kwakhona kweenkqubo zokuphuhliswa kwemveliso yezolimo, nezakhiwo; ukuqinisekisa ukuba imveliso ebhalisiweyo ngokwale ngcaciso intsha ihambelana neemfuno zecandelo 16 2 a;
d ngokubhekiselela kwindlela ethi nexesha emaliqatshelwe ngalo ixesha lokubhena nelotshutshiso ngaphantsi kwecandelo 20;
e ngokubhekiselela kwiinkcukacha emazibekwe ngaphambili kuyo nayiphi na i-invoyisi ngaphantsi kwecandelo 7;
f ngokubhekiselela kukuxutywa, kokusebenza kakuhle, kwamachiza, okanye enye impahla efunekayo ngokumalunga nayo nayiphi na enye into, ukwenzela ukuba isiwe kwamanye amazwe, ithengiswe, okanye ibhaliswe njengeyeza lezo limo, ukutya kwezilwanyna, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana., njengoko ebona kufanelekile.
g Ngokubhekiselela kuthintelo olunxulumene namayeza ezo limo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, zinokuba nezakhi mzimba ezingaphelelanga, nokulungelelanisa apho izinto ezigciniweyo, ezibulala izifo, okanye naziphina ezikhoyo;
h ngokubhekiselela kubuninzi nomthamo ofunekayo nomxube wenkonxa eziza kupakisha amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, nendlela aza kupakishwa ngayo kwezo nkonxa zinjalo, nendlela ezo nkonxa eziza kutywinwa ngayo zize zifakwe ileyibhile okanye ziphawulwe, zize zivele neenkcukacha zazo kwi leyibhile nasezinkonxeni;
j ngokubhekiselele kwindlela yokubulala izifo, okanye yokunyanga nendlela yokuhlola amacandelo okubulala izifo zamajelo ezilwanyana, itela yeenkukhu, okanye izinto ezisetyenziswa xa kusenziwa, kuxutywa amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana k ngokubhekiselele kwiimfuno ezihambelana naso nasiphi na isakhiwo, nomsebenzi oza kulandelwa xa kusenziwa nasiphi na isakhiwo, nokugcinwa kweerekhodi nolwazi nokusebenza kwaso nasiphi na isakhiwo;
l ngokubhekiselele kwiirekhodi ezi zakugcinwa zize nezo zibuyiswayo zibuyiswe ngabantu ababhalisiweyo m ngokubhekiselele kwiirekhodi ezi zakugcinwa zize nezo zibuyiswayo zibuyiswe ngabantu ababhalisiweyo abasebenza ngokuthintela izinambuzane;
n ukunqanda ukusetyenziswa kakubi kwamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana okanye ukuphathwa phathwa kweenkonxa;
o ngokubhekiselela kwiindlela zokuqesha, imali emazibhatalwe, nokukhutshwa kwezatifikethi, emva koviwo, nokuthathwa kocalulo okanye uvavanyo lweesampulu ngaphantsi kwalo mThetho;
p okanye ukunqanda ukusetyenziswa kobuxoki, okanye iingxelo ezilahlekisayo, kupapasho lwamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amancedo/amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana neminye imibandela ebhekiselele apha.
q kufunwe umntu othe okanye onawo okanye phantsi kolawulo lwakhe akwazi ukugcina iirekhodi zamayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyna ezifuyiweyo, okanye amayeza/ amancedo asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana, ngokwendlea emiselweyo, aze abuyise ezo zimele ukubuyiswa ngokwendlela nexesha elimiselweyo;
r athintele ukulahlwa, ukufunyanwa, okanye ukusetyenziswa kokutya kwezilwanyana okanye ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo njengezichumiso;
s athintele ukulahlwa, ukufunyanwa, okanye ukusetyenziswa kwazo naziphi na izichumiso njengokutya kwezilwanyana, okanye ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo;
t ngokubhekiselela kwenye indlela neziqulatho zezikhokelo ezibekwe phantsi ngumntu ogcina iincwadi zerejista;
u ngokubhekiselela kubuncinane bamanqanaba umntu okanye isakhiwo aza kulandelwa ukwenzela ukukwazi ukuthengisa, ukwenza, ukukhupha, ukwenza afumaneke amayeza ezolimo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, okanye amayeza asetyenziswa ngoogqirha bezilwanyana; kwakhona v ngokubhekiselele kuwo nawuphi na omnye umbandela ongaphantsi kwalo mThetho uza kuthi umiselwe, ukulungiselela ukuhamba kakuhle kweembono neenjongo zalo mThetho.
Kungenziwa Imimiselo eyahlukeneyo ngaphantsi kweli candela ngokumalunga neendidi eza hlukeneyo okanye iintlobo zamayeza ezo limo, ukutya kwezilwanyana, izichumiso, ukutya kwezilwanyana ezifuyiweyo, kwakhona nokumalunga neendidi eza hlukeneyo zeza khiwo, neentlobo eza hlukeneyo okanye amaqela abantu
Nawuphi na umgaqo owenziwe ngaphantsi kweli candela ungamisela izohlwayo nakokuphi na ukwaphulwa komThetho okanye ukungakwazi ukuthobela, kodwa isohlwayo singagqithi kubuninzi obuxelwe kwicandelo 24.
Ukwaphulelwa kumatyala
Ngaphandle kwalapho kuchazwe khona kulo mThetho, akukho mbuyekezo iza kuhlawulwa ngurhulumente, ngumPhathiswa, okanye umntu ogcina iincwadi zerejista ngokumalunga nayiphi na into eyenziwe ngomoya omhle ngaphantsi kwalo mThetho.
Amakhwiniba /Amadlala akhoyo kwimo yoxwebhu
Amadlala akhoyo kubume balo naliphi na ixwebhu ekuthe ngokwemigaqo yawo nawuphi na umThetho kwafuneka lwenziwe ngokwendlela ethile, okanye kuxwebhu olukhutshwe ngokwemigaqo yalo mThetho, alwenzi lawulo lungabikho mthethweni ngokwemigaqo yalo mThetho ngokumalunga nombandela wexwebhu olubhekisa kulo, alwenzi ndlela yenkqubo zasemthethweni ezinokuthathwa kuloo mbandela ukuba uxwebhu olo luvumelana kakhulu neemfuno ezifunekayo zomThetho.
Ukuguzulwa kwemithetho namalungiselelo enguqu
Ngokulawulwa ngamalungiselelo ecandelwana , imithetho echazwe kumqolo wesibini yeShedyuli iyaguzulwa.
Nawuphi na ummiselo okanye iskimu esenziwe okanye nayiphi na enye into eyenziwe ngaphantsi kwelungiselelo leziChumiso, ukutya kwaseFama, nomThetho wokuNyanga iMfuyo, wowe- 1947 umThetho no. 36 wowe- 1947 obuye wasebenza ngoko nangoko phambi kokusebenza kwalo mThetho, uza kuthathwa ngokuba ubuwenziwe okanye wenziwe phantsi kweli lungiselelo lalo mThetho.
Isihloko esifutshane
Lo mThetho uza kubizwa umThetho woPhuhliso wemVeliso yeZolimo, wowe- 2003 kwaye uza kusebenza ngomhla obekwe nguPrezidanti ngesihlokomiso kwiGazethi.
ISHEDYULI
IMITHETHO IYARHOXISWA
Icandelo 32
Isihloko esifutshane
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho wamancedo/wamayeza ezoLimo, nowokuLungisa Amayeza eMfuyo
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho weMbewu nokuLungiswa kwaMayeza
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho wokuLungiswa kwaMayeza
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho wokuLungiswa kweZolimo, nowokuLungisa Amayeza eMfuyo
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho waMayeza ezoLimo, nokuLungiswa Amayeza ezeMfuyo
Izichumiso, Ukutya kwaseFama, umThetho waMayeza ezoLimo nokuLungiswa kwaMayeza eMfuyo.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAHLUKO 1.txt</fn>
ISAHLUKO 1
ULUDWE LWENKQUBO
UMBUTHO OKANYE IQUMRHU
UMphathiswa weeNkonzo zoBuntlola, ngokwemigqaliselo yecandelo lama-29 loMthetho weeNkonzo zoBuntlola 1994 ukhupha ummiselo okuLudwe lwenkqubo
Iingaciso-magama
Kule mimiselo, ngaphandle kokuba imeko ixela okunye la magama athetha oku-
Iziseko ezizinzileyo- eli gama lithetha iinani lonke lezikhundla eziyiliweyo ukuze iiNkonzo zisebenze kakuhle; "Inqanaba lomsebenzi" eli gama lithetha owona mvuzo mncinci nowona mkhulu ohambelana nenqanaba elithile lomsebenzi;
Umgangatho womvuzo" kuthethwa umvuzo okwisixa esisigxina;
INJONGO
Injongo yalo mimiselo kukulungiselela-
a ukusekwa kwamaqumrhu oqulunqo kusenzelwa iiNkonzo b ukudalwa/ ukuyilwa nokuhlelwa ngokweendidi kwemisebenzi kusenzelwa isiseko esizinzileyo seeNkonzo.
IQUMRHU LOQULUNQO LEZIKO LOSHISHINO OKANYE LENKONZO NGOKWEMEKO
IZiko loshishino okanye iNkonzo ngokwemeko, inamacandelo omlawuli oyintloko, amacandelo omlawuli, amacandelo, ii-ofisi zamaphondo, ii-ofisi zommandla, izitishi zamazwe angaphandle nezinye izigqeba ezisekwa amaxesha ngamaxesha ngugunyaziwe onobuchule, kwakunye naloo maqumrhu athi ngokolawulo ahambelane neZiko loshishini okanye neNkonzo, ngokwemeko leyo.
UMlawuli-Jikelele angaseka ikomiti yokucebisa ukuba icebise uMlawuli-Jikelele noMphathiswa ngokuqulunqwa kweZiko loShishino okanye kweNkonzo, ngokwemeko leyo.
UKUSEKWA KWAMAQUMRHU OQULUNQO
Ngokuxhomekeka kwinkqubo ekubhekiswe kuyo kummiselwana wesi-2-
a uMphathiswa uya kuthi ngokuzithandela okanye akufumana iingcebiso ezixelwe kummiselo wesi-32, aseke okanye aphelise naliphi icandelo lomlawuli oyintloko, icandelo lomlawuli okanye iqumrhu elidibene ngokolawulo neZiko loshishini okanye neNkonzo ngokwemeko leyo;
b uMlawuli-Jikelele uya kuthi ngokuzithandela okanye akufumana iingcebiso ezixelwe kummiselo wesi-32, aseke okanye aphelise naliphi icandelo, icandelwana, i-ofisi yephondo, i-ofisi yommandla, isitishi samazwe angaphandle okanye esinye isigqeba seZiko loshishino okanye seNkonzo, ngokwemeko leyo.
UMlawuli-Jikelele ngokubonisana noMphathiswa uya kumisa inkqubo yokuseka neyokuphelisa umsebenzi weZiko loshishino okanye weNkonzo ngokwemeko leyo.
UMphathiswa uya kumazisa uMongameli yonke iminyaka ngazo zonke iinguqu zokuma kwequmrhu ezenziwe kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo.
UKUDALWA NOKUHLELWA KWEMISEBENZI YESISEKO ESISIGXINA
Isiseko esisigxina sinezi zintlu zilandelayo zabantu-
a amalungu asigxina , ingabantu abo abaqeshwe kwimisebenzi ekwisiseko esizinzileyo ngokuhambelana neemfuno zengqesho ekubhekiswe kuzo kwiSahluko B semimiselo.
Ukudalwa kwemisebenzi kwisiseko esizinzileyo seZiko loshishino okanye seNkonzo ngokwemeko leyo, nokuhlelwa kwale misebenzi namanqanaba emisebenzi kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo, kuya kumiswa-
a nguMphathiswa ngokwemisebenzi yenqanaba lomsebenzi lamacandelo omlawuli oyintloko namacandelo omlawuli;
b nanguMpathiswa ngokubonisana noMongameli ngokubhekiselele kwimisebenzi yenqanaba lomsebenzi weSekela Mlawuli-Jikelele;
c nguMlawuli-Jikelele ngokubhekiselele kwimisebenzi ukuya kutsho kwinqanaba lomsebenzi wentloko yecandelo:Ukuba apho ukudalwa kwemisebenzi kutshintsha indlela izinto ebezime ngayo ngokokuvunywa nguMphathiswa, uMlawuli-Jikelele uya kufuna imvume yoMphathiswa ngeenguqulelo ezinjalo.
UMlawuli-Jikelele uya kwazisa uMphathiswa yonke iminyaka ngemisebenzi yonke edalwe yaze yahlelwa ngokwemigqaliselo yommiselwana wesi-2 c.
UMlawuli-Jikelele ngokubonisana noMphathiswa uya kumisa inkqubo yokudala nokuhlelwa kwemisebenzi.
UMphathiswa angamisela ukuba umntu aqeshwe ngokubhekiselele kumsebenzi owongezwe kwisiseko esizinzileyo kwaye angabeka imiqathango ngokubhekiselele kuloo ngqesho okanye umsebenzi.
UMlawuli-Jikelele angaqesha abantu ngemvumelwano ukuba babe yixalenye yesiseko esinzinzileyo esongeziweyo.
ISIHLOKWANA NOMHLA WOKUQALISA
Le mimiselo iya kubizwa Isahluko 1 semimiselo kwaye iya kuqala ukusebenza ngomhla woku-1 kuJulayi 2001.
ISAHLUKO B
ULUDWE LWENKQUBO
UMphathiswa weeNkonzo zoBuntlola, ngokwemigqaliselo yecandelo lama-29 loMthetho weeNkonzo zoBuntlola 1994 ukhupha imimiselo ekuLudwe lwenkqubo
IMIQATHANGO YENKONZO YENGQESHO
Iingcaciso-magama
Kule mimiselo ngaphandle kokuba imeko ixela enye into-
Isikhundla" sithetha ingqesho;
Umbutho wezepolitiki" uquka kodwa awuphelelanga kwiqela okanye umbutho;
Umlawuli" uquka intloko yesigqeba, yecandelo okanye yesahlulo kwiiNkonzo;
usuku lokusebenza" luthetha usuku lokusebenza ngokokumiselwa nguMlawuli- Jikelele amaxesha ngamaxesha.
INJONGO
Injongo yalo mmiselo -
a kukwandlala iimfuno neenkqubo zokuqeshwa kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo;
b kukwandlala imiqathango esebenza kwabo baqeshwe kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo, ngaphandle kwaloo miqathango inxulumene nemivuzo, izibonelelo nezinye iinzuzo ezinxulumene noko.
IZINTO EZIYIMFUNEKO UKUZE UQESHWE KWIZIKO LOSHISHINO OKANYE KWINKONZO
Nawuphi na umntu angasenza isicelo sokuqeshwa kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo, ukuba umntu-
a ungummi woMzantsi Afrika;
b ebuncinaneni uneminyaka eli-18 ubudala;
c uphilile emzimbeni nasengqondweni ukuba angayenza imisebenzi efunwayo kuye liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo;
d unayo imfundo emiselweyo liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo;
e unazo iimfuno zokhuseleko ezifunwa liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo, amaxesha ngamaxesha;
f uzimisele ukumela nokuqinisa iSaziso sokuthembeka g uzimisele ukuba alwenze uqeqesho njengoko kunokufunwa amaxesha ngamaxesha;
h uzimisele ukuba abe phantsi kwengqokelela yemithetho yokuziphatha yabasebenzi bezobuntlola, phantsi kowiso-mthetho lonke olusebenza kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko layo nemimiselo nezikhokelo zeZiko loshishino okanye zeNkonzo ngokwemeko leyo.
Abenzi bezicelo abasayi kuqeshwa kwiZiko loShishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo, ngaphandle kokuba baphumelele uvavanyo lwezempilo, olwengqondo noviwo olunxulumene noko njengoko kunokufunwa liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo ngexesha lokwenza isicelo.
ISICELO SENGQESHO
Xa usenza isicelo sesikhundla kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo, umenzi wesicelo-
a uya kuzalisa ifomu yokwenza isicelo;
b uya kungenisa ubungqina bokuba ngummi;
c ubungqina obanelisayo bobudala;
d uya kungenisa ubungqina obanelisayo bokuba unayo imfundo efunwayo noqeqesho kwangokunjalo;
e uya kungenisa ulwazi njengoko kufunwa ukwenza lula uphononongo lokhuseleko njengoko kufunwa liCandelo lesi-8 loMthetho;
f uya kungenisa ubungqina obubhaliweyo lwemo yomtshato nobuzali babantwana obazeleyo okanye obagcinayo;
g naluphi na elonye uxwebhu olunokufunwa amaxesha ngamaxesha liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo.
Nanini na umenzi wesicelo kufuneka engenise uxwebhu njengobungqina aze angakwazi ukungenisa uxwebhu lwemveli okanye ikopi yoxwebhu engqinelweyo, umenzi wesicelo angangenisa ingxelo efungelweyo eqinisekisa oko kwaye echaza nesizathu sokungafumaneki koxwebhu lwemveli okanye ikopi engqinelweyo; ukuba uMlawuli-Jikelele kufuneka ethathe amanyathelo ukuqinisekisa inkcazo.
UKUQESHWA
Bonke abaqeshwa abatsha kuqukwa nokutshintshwa ukusuka kwamanye amasebe ombuso, kuqukwa nemibutho esebenzisana norhulumente kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo bangakwithuba lokulingwa eliziinyanga ezilishumi elinesibini ngaphandle kokuba-
a uMlawuli-Jikelele angakhulula umntu otshintshelwe kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo osuka nakowuphi na umbutho wombuso ukuba loo mntu lowo msinyane phambi kokutshintshwa ebekumsebenzi osigxina kuloo mbutho wombuso.
b Ithuba lokulingwa lamagcisa afundayo asandula ukuqeshwa liya kulingana nelona xesha elincinane elifunekayo ukuze ufumane imfundo okanye uqeqesho lobugcisa olupheleleyo olufunwa liZiko loshishino okanye yiNkonzo ngokwemeko leyo.
UMlawuli-Jikelele angalandisa ithuba lokulingwa ngeenyanga ezintandathu ubuninzi ukuba uMlawuli-Jikelele unesizathu sokukholelwa ekubeni iZiko loshishino okanye iNkonzo iya kukuthanda oko,ngokwemeko leyo, ukuba enze oko, ngokuhambiselana neSahluko sesi-3 semimiselo.
Ukuba uMphathi Jikelele uyaqinisekisa ukuba ilungu elo belilingwa lithe ngethuba lokulingwa okanye ngethuba lokulingwa elandisiweyo kwiimeko zonke lazizalisekisa iimfuno zeziko loShoshino okanye zeNkonzo, ngokwemeko leyo, ukuqeshwa okusigxina kwelungu elo kungaqinisekiswa.
IZINTO EZIFUNEKAYO KUMALUNGU ALINGWAYO
Onke amalungu asandula ukuqeshwa, nabantu abatshintshwe kwisebe loMbuso nakwiMibutho esebenzisana norhulumente kungafuneka balingwe ithuba elimiselwe nguMlawuli-Jikelele.
UMlawuli welungu elilingwayo kufuneka aqinisekise ukuba:
a ilungu , kwasekuqaleni kwethuba lokulingwa liyayazi indlela yokusebenza nezinto ezifunekayo ukuze lizuze ukuqinisekiswa kokuqeshwa kwalo.
b ilungu ngekota nganye lifumana ingxelo ebhaliweyo ngendlela eliqhuba ngayo nangokuthobela ezinye izinto ezifunekayo;
c ukuba kufanelekile, ilungu lifumana uqeqesho, ingcebiso okanye olunye uncedo ukuze lifikelele kwizinto ezifunekayo ukuze libe nokuqiniselwa emsebenzini;
d ilungu lifumana isiqiniselo esibhaliweyo sengqesho ekupheleni kwethuba lokulingwa ukuba liye lafunyaniswa lisilungele isikhundla somsebenzi;
e ngokuxhomekeke kwinkqubo exeliweyo kwiSahluko sesi-3 semimiselo, xa kucingwa ngokugxothwa ngenxa yokungasebenzi kakuhle, ukungemi kakuhle empilweni okanye ukungaziphathi kakuhle ilungu linikwa ithuba ukuba liyichaze imeko yalo, ngelo thuba ilungu lingancediswa ngummeli; ummeli lowo kufuneka abe lilungu leZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo.
IINDAWO ZOKUHLALA ZASEBURHULUMENTENI
Ilungu lingenza isicelo sokuhlala kwindawo ezizezeZiko loshishino okanye zeNkonzo okanye ezirentwa ngala maqela ngokwemeko leyo okanye ezinikwe nguMbuso ukuba zingasetyenziswa: Ukuba:
a ilungu alinakuyithatha njengelungelo ukuba linikwe indawo apho kwindawo elolo hlobo;
b ilungu liya kuthobela ingqeshiso ekungenwe kuye phakathi kwelungu elo neZiko loshishino okanye neNkonzo ngokwemeko leyo;
c abantu abanokuhlala kule ndawo lilungu kunye nabo baxhomekeke kulo , ngaphandle kokuba uMlawuli-Jikelele ngesizathu esivakalayo esinikwe lilungu unika imvume yokuba kuhlale nomnye umntu;
d umntu uya kuphuma kule ndawo yokuhlala kwakuphela ixesha ebelixeliwe kwisivumelwano sengqeshiso;
e ukuba ilungu liyayeka emsebenzini okanye likhululwe, liya kuphuma kwindawo yokuhlala ngokwemigqaliselo ekwisivumelwano sengqeshiso;
f ukuba ilungu liyabhubha, uMlawuli-Jikelele angagunyazisa abo bebexhomekeke kwilungu ukuba bahlale kule ndawo ithuba elithile elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu.
ISITHINTELO SAMALUNGU KWEZEPOLITIKI
Ngaphandle kokuthoba amalungelo amalungu njengoko echaziwe kuMgaqo-siseko, kodwa ngeenjongo yokugcina umthetho-siseko wokungathathi icala xa kufikwa kwezopolitiko njengoko kumisiwe kwiCandelo lesi-4 loMthetho necandelo le-195 loMgaqo-siseko, ilungu leZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo lingathi ngasese libe lilungu lombutho wezopolitiko kodwa alinakusebenzisa isikhundla salo kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo ngokwemeko leyo ukukhuthaza okanye ukungcikiva naliphi na iqela lopolitiko.
Naliphi ilungu -
a lingalilungu leqela lopolitiko elisemthethweni;
b lingaya nkwintlanganiso yezopolitiko kawonke-wonke, kodwa alinakongamela okanye lithethe kwintlanganiso enjalo okanye libandakanyeke kunyuso lwengxowa-mali okanye kugayo lwamalungu;
c alinakupapasha okubhaliweyo okanye linike intetho yasesidlangalaleni ekhuthaza okanye engcikiva naliphi na iqela lopolitiko.
d Ilungu alinakubalilungu labalawuli beqela lezopolitiko ngaphandle kwemvume yoMlawuli-Jikelele.
Ilungu leZiko loshishino okanye leNkonzo ngokwemeko leyo elivumayo ukuba igama lalo lifakwe kumagama onyulo njengelungu lePalamente, lequmrhu lowiso-mthetho lephondo,lebhunga likamasipala liya kuthathwa njengeliyekileyo kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo ukususela ngomhla elivume ngawo ukuba igama lalo lifakwe kunyulo.
IIYURE ZOKUSEBENZA
Ilungu leZiko loshishino okanye leNkonzo ngokwemeko leyo, kufuneka likulungele ukuba lingafumaneka ukuba lisebenze kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo, iiyure ezingama-24 ngemini: Oko kuya kwenzeka xa ilungu lazisiwe kwangexesha ngaphandle kokuba kukwiimeko ezingaphaya kolawulo lomntu.
Ngaphandle kokuphikisana namagatya akwisiqendwana 1, ilungu leZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo, liya kungena emsebenzini kwaye lihlale emsebenzini ngamaxesha amiselwe ngumlawuli walo.
Imini yokusebenza iquka ixesha elithathelwa ukuphumla okunxulumene nobudlelwane basemsebenzini oko kutsho ukutya, ixesha langentsasa lokuphumla nelasemva kwemini.
IZIPHO, IKHOMISHINI, IMISEBENZI NEENKONZO NGAPHANDLE KWEEYENKONZO NENTLAWULO OKANYE IMIVUZO
Ilungu elifumana izipho ngenxa yokuba lililungu leZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo, kufuneka lazise uMlawuli-Jikelele.
Umlawuli-Jikelele anganika isikhokelo ngendlela izipho ezifunyanwa ngamalungu emazigcinwe okanye zibhaliswe ngayo.
Ilungu liya kuzazisa ngokubhekiselele kumashishini ngendlela emiselwe nguMlawuli-Jikelele.
Umlawuli-Jikelele uya kugcina irejista yee-asethi zonke ezaziswe ngamalungu.
UMlawuli-Jikelele uya kuzazisa izipho ezifunyenwe nguye namashishini akhe kuMphathiswa.
UMphathiswa uya kujongana nezipho nokwaziswa kwezemali nguMlawuli-Jikelele ngokomgaqo omiselwe nguMphathiswa weNkonzo kaWonke-wonke noLawulo
Ngaphandle kokuvunyelwa nguMlawuli Jikelele, amalungu eZiko loshishino okanye eNkonzo, ngokwemeko leyo-
a akanakwenza umsebenzi okanye anike inkonzo nakubani na okanye nakuliphi iziko ngaphandle kweZiko loshishino okanye kweNkonzo ngokwemeko leyo;
b akanafumana nayiphi ikhomishini, intlawulo okanye umvuzo nakubanina okanye nakuliphi iziko ngaphandle kweZiko loshishino, ngokwemeko leyo ngeenkonzo zaseburhulumenteni okanye naziphina iinkonzo.
Xa kucingwa ngokuba inikwe na imvume, uMlawuli- Jikelele uya kuqwalasela nezi zinto zilandelayo-
a ukuba ingaba ubulungisa nokuthembeka kwelungu okanye kweeNkonzo akunakudleleleka na b ukuba ingaba ukuzimela nokungathathi cala kwelungu okanye kweZiko loshishino okanye kweNkonzo ngokwemeko leyo,kuya kudlelelelwa na c ukuba ingaba isakhono sokusebenza selungu lisebenzela iZiko okanye inkonzo ngokwemeko leyo, singachaphazeleka kakubi.
Ilungu alinakusebenzisa imithombo yobutyebi nezinto zokusebenza zeZiko loShishino okanye zeNkonzo, ngokwemeko leyo ukwenza umsebenzi okanye ukunika inkonzo nakubani na okanye nakuliphi iziko ingelilo iZiko loshishino okanye iNkonzo, ngokwemeko leyo.
UMlawuli-Jikelele anganika isikhokelo ngokwenziwa komsebenzi onentlawulo ngamalungu eZiko loshishino okanye eNkonzo ngokwemeko leyo.
UKUPHELISWA KWENKONZO
Ukuqeshwa kwelungu leZiko loshishino okanye leNkonzo ngokwemeko leyo, kungapheliswa-
a xa ilungu lithatha umhlalaphantsi ngokommiselwana wesi- 2
b xa ilungu liyeka emsebenzini okanye likhetha ukuziyekela c xa libhubhile d xa ingaqiniselwanga ingqesho yokulingwa;
e ngokungaziphathi kakuhle;
f ngokungaphili kakuhle;
g ngokungasebenzi kakuhle;
h ngokuyekiswa emsebenzini;
j ngenxa yokungabikho ngaphandle kwekhefu lemvume yoMlawuli-Jikelele k ngenxa yokujonga ukhuseleko; okanye l ngenxa yokuxhokonxa okanye ukuthatha inxaxheba kugwayimbo.
Ngaphandle kokuba uMlawuli-Jikelele umisela ngolunye uhlobo, ukuyeka kwelungu emsebenzini apho iinkqubo ezinxulumene nabasebenzi ezisekwe ngokwemigqaliselo yoMthetho zisajinga, azinakuqalisa de zigqitywe ezo nkqubo.
Ukuba ilungu liyayeka emsebenzini, uMlawuli-Jikelele angakuthatha oko kuyeka njengokukhutshwa emsebenzini.
Ilungu lingayeka ngokuzithandela ukuba linike uMlawuli-Jikelele isaziso esibhaliweyo ebuncinaneni esenyanga enye senjongo yokuyeka emsebenzini, ngaphandle kokuba-
a ithuba lesaziso esibhaliweyo lingancitshiswa nguMlawuli-Jikelele ngokucelwa lilungu;
b uMlawuli-Jikelele angaziphelisa iinkonzo zelungu nangaliphi na ixesha phambi kokuphelelwa kwethuba lesaziso sokuyeka emsebenzini ngaphandle kwelahleko kwayo nayiphi na inzuzo enxulumene nengqesho ilungu ebelinelungelo layo ekupheleni kwethuba lesaziso sokuyeka emsebenzini.
ISIHLOKWANA NOMHLA WOKUQALISA
Lo mmiselo uya kubizwa ngokuba siSahluko sesi-2 semimiselo kwaye uya kuqalisa ukusebenza ngomhla woku-1 kuJulayi 2001.
ULUDWE LWENKQUBO
ISAHLUKO 6:
IMIMISELO YOBULUNGISA KWINGQESHO
UMphathiswa weeNkonzo zoBuntlola ukhupha imimiselo yoBulungisa kwiNgqesho ngokwemigqaliselo yegunya elinikwe yena ngokwemigqaliselo yecandelo lama-29 loMthetho weeNkonzo zoBuntlola, 1994 (uMthetho wama-38 wowe-1994).
Iingcaciso-magama
Kwesi Sahluko, naliphi igama okanye ibinzana elinikwe intsingiselo kuMthetho, liya kuba nentsingiselo eliyinikiweyo ngaphandle kokuba kuchazwe ngolunye uhlobo-
uMthetho' uthetha uMthetho weeNkonzo zoBuntlola, 1994 (uMthetho wama-34 wowe-1994);
amanyathelo enyathelo lokubonelela ebebehlelelekile' aquka kodwa akaphelelanga kumanyathelo ayilwe ukuqinisekisa ukuba abantu abawufaneleyo umsebenzi kumaqela alathiweyo banamathuba alingnayo engqesho kwaye banabameli abalinganayo kuzo zonke izintlu namanqanaba engqesho kwiinkonzo;
Iqumrhu lokubonisana' lithatha iqumrhu lamalungu onyuliweyo asebenza njengabameli bamanye amalungu kwimibandela efuna kuboniswane phakathi kwamalungu nabalawuli.
Umqeshi owalathiweyo' uthetha iZiko loshishino okanye iNkonzo ngowemeko leyo;
UMlawuli-Jikelele uthetha uMlawuli-Jikelele weZiko loshishino okanye weNkonzo ngokwemeko leyo;
Umgaqo okanye inkqubo yengqesho'uquka kodwa awuphelelanga-
a kwiinkqubo zokumema abasebenzi, ukubhengeza nendlela yokukhetha;
b ukuqeshwa nenkqubo yokuqeshwa;
c ukuhlelwa komsebenzi;
d intlawulo, iinzuzo zengqesho nemiqathango neemeko zengqesho e ukwabelwa kwemisebenzi f imeko-bume yasemsebenzini nezinto zokusebenza g uqeqesho nophuhliso;
h imixokelelwano yophononongo lwendlela yokusebenza i ukunyuselwa j ukutshintshwa k ukuhliselwa l amanyathelo okoluleka ingekuko ukugxotha;
m ukugxotha
Uxanduva losapho' luthetha uxanduva lwamalungu ngokunxulumene nabalingane babo, abantwana babo abaxhomekeke kubo okanye amanye amalungu osapho olusondeleyo abadinga ukukhathalelwa nokuxhaswa ngawo.
Inkqubo yezikhalazo' ithetha inkqubo apho ilungu lisombulula ingxwaba-ngxwaba engakumlawuli walo;
I-HIV' ithetha intsholongwane elwa umzimba ungakwazi ukumelana nezifo;
UMhloli-Jikelele' uthetha uMhloli-Jikelele wezoBuntlola oqeshwe ngokwemigqaliselo yoMthetho weeNkonzo zoBuntlola, 1994 (uMthetho wama-40 wowe-1994);
uMlawuli' uthetha ilungu elikwisikhundla sokongamela;
ukuvavanywa kwezempilo' kuquka uvavanyo, umbuzo, uphando okanye ezinye iindlela ezenzelwe ukuqinisekisa okanye ezinendlela yokwenza umqeshi aqiniseke ukuba ingaba ilungu likwimeko ethile na kwezempilo;
ukuziphatha kakubi' kuthetha ukuziphatha kakubi njengoko kuchaziwe kwiSahluko sesi-3 semimiselo iqela labalamli' lithetha iqela elisekwe ngokwemigqaliselo yommiselo we-9;
abantu abalimeleyo' kuthetha abantu abanezinto ezingemanga kakuhle emzimbeni okanye engqondweni, ezo zinto ezenza ukuba amathuba aba okungena, okanye okuya phambili kwingqesho anqongophale ukukhulelwa' kuquka ukukhulelwa okucetyiweyo, ukuphelisa ukukhulelwa nazo naziphi iimeko zempilo ezinxulumene nokukhulelwa;
umntu owufaneleyo umsebenzi' kuthetha umntu okuthethwe ngaye kummiselo 16 nowe- ;
Injongo yeMimiselo
Injongo yesi sahluko kukuzuza ubulungisa kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo-
a ngokukhuthaza amathuba alinganayo nokuphathwa kakuhle kwingqesho ngokunqanda umkhethe ongafanelekanga;
b ngokuphumeza amanyathelo enyathelo lokubonelela obo bebehlelelekile ukulwa izinto ezingalunganga kwingqesho eziviwa ngamaqela alathiweyo ukuze kuqinisekiswe ukumelwa kwabo bantu ngobulungisa kuzo zonke izintlu namanqanaba okusebenza kumkhosi wokusebenza.
Imithetho-siseko engundoqo
Iinjongo zesi Sahluko zezi:
a ukuqinisekisa ukuba iZiko loshishino okanye iNkonzo ihambelana noMgaqo-siseko, ngokwemeko leyo;
b kukulungiselela ubulungisa kwingqesho; nokulungiselela imibandela ehambelana noko.
c kukukhuthaza ilungelo lomgaqo-siseko lokulingana nokuqhutywa kwedemokhrasi yenene;
d kukunqanda umkhethe ongafanelekanga kwingqesho e kukuqinisekisa ukuphunyezwa kobulungisa kwingqesho ukulwa imiphumela yomkhethe;
e kukuzuza umkhosi wokusebenza ongafaniyo omele bonke abantu boMzantsi Afrika;
g kukukhuthaza ukusebenza ngenkuthalo kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo.
Ukunqandwa komkhethe ongafanelekanga
UMlawuli- Jikelele uya kuthatha amanyathelo okukhuthaza amathuba alinganayo kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo ngokunqanda umkhethe ongafanelekanga nakuwuphi na umgaqo okanye kwinkqubo yengqesho.
Akukho mntu ongakhetha ilungu ngokungafanelekanga, ngokungqalileyo okanye ngokungangqalanga, nakuwuphi na umgaqo okanye inkqubo yengqesho,kwimeko enye okanye ngaphezulu, kuqukwa apho uhlanga, isini, ukukhulelwa, imo yomtshato, uxanduva losapho, imvelaphi yobuzwe okanye yentlalo, ibala, ukuziqhelanisa nezesini, ubudala, ukulimala, inkolo, imeko yeHIV, isazela, ukukholelwa, uluvo ngezepolitiki, inkcubeko, ulwimi nokuzalwa.
Ayingomkhethe ongafanelekanga-
a ukuthatha amanyathelo enyathelo lokubonelela abebehlelelekile ahambelana neenjongo zesi sahluko; okanye b ukwahlula, ukukhupha ngaphandle okanye ukukhetha nawuphi na umntu ngenxa yeemfuno zomsebenzi lowo.
Ukunxwalwa kwelungu luhlobo lomkhethe ongafanelekanga kwaye kuyanqandwa oko nakubani na, okanye ukudityaniswa kwemihlaba yomkhethe engafanelekanga edweliswe kummiselwana wesi-2.
Uvavanyo lwezempilo
Ukuvavanyelwa impilo kwelungu akuvumelekanga ngaphandle kokuba kufanelekile ngenxa yempilo, iimeko zengqesho, umgaqo wezentlalo, ukwabiwa kweenzuzo zabaqeshwa okanye iimfuno zomsebenzi.
Ukuvavanywa kwempilo yelungu ukukhangela ukuba ume njani na kwicala le-HIV akuvumelekanga ngaphandle kokuba oko kuvavanywa kuhambelana nommiselwana. 1
Uvavanyo kwicala lezengqondo okanye ezinye iimvavanyo ezifana nalo
Uvavanyo kwicala lezengqondo nezinye iimvavanyo ezifana nalo azivumelekanga ngaphandle kokuba uvavanyo olusetyenziswayo-
a luye lwafunyaniswa kwezenzululwazi ukuba luthembekile;
b lusetyenziswe ngokufanelekileyo kuwo onke amalungu;
c kwaye alunamkhethe nakuliphi na ilungu okanye iqela.
Abenzi bezicelo
Ngokweenjongo zemimiselo 4, 5, & 6 , ilungu liya kuquka umenzi wesicelo sengqesho kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo.
Naliphi na ilungu elinengxwaba-ngxwaba ngokumalunga nesi Sahluko lingayisombulula ingxwaba-ngxwaba ngokulandela inkqubo yezikhalazo yangaphakathi yeZiko loshishino okanye yeNkonzo, ngokwemeko leyo.
Ukuba le ngxwaba-ngxwaba ayisombululeki ngezi nkqubo zezikhalazo zangaphakathi, ilungu lingayidlulisela ingxwaba-ngxwaba ngokubhala phantsi kwiQela laBalamli elisekwe ngokwemigqaliselo yommiselo we-9 emva kweenyanga ezintandathu emva kwesenzo okanye ukushiyelelwa okubangela umkhethe ongafanelekanga.
Iqela laBalamli lingathi nangaliphi ixesha livumele ilungu elinesizathu esivakalayo ukudlulisela phambili ingxwaba-ngxwaba leyo nokuba lidlule elaa xesha lichazwe kummiselwana wesi-2.
Ilungu elidlulisela phambili ingxwaba-ngxwaba liya kwanelisa iQela laBalamli ukuba-
a ikopi yokuthethwa ngako idluliselwe kulo lonke iqela elibandakanyekayo kwingxwaba-ngxwaba.
Isigqibo seQela laBalamli sesokugqibela.
Iqela laBalamli
UMphathiswa uya konyula abantu abangadlulanga kwisixhenxe abafanelekileyo ukuba babekwiQela laBalamli elijongene nokulamla iingxwaba-ngxwaba ezivela kwesi Sahluko.
Amalungu eQela laBalamli isenokungabi ngamalungu eZiko loShishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo: ukuba apho konyulwa abantu ngaphandle kweZiko loshishino okanye kweNkonzo , abantu abanjalo baya kuhluzwa ngokwenkqubo yezokhuseleko.
Iqela laBalamli ngexesha alisayi kubanamalungu angaphezu kwesithathu abonyulwe nguMphathiswa, omnye wabo uya kuba ngusihlalo.
UMphathiswa uya kumisa imigqaliselo yokonyulwa kwamalungu eQela laBalamli:ukuba intlawulo iya kumiselwa ngokweMiyalelo kaNondyebo.
IQela laBalamli-
a liya kujongana nazo zonke ingxwaba-ngxwaba ezingeniswe ngokwemigqaliselo yesi Sahluko ngenjongo yokuzisombulula;
b lingenza yonke imisebenzi efunekayo okanye encedayo ukusebenzisa elo gunya.
UMphathiswa uya kuqinisekisa ukuba iQela laBalamli liyayinikwa inkxaso yolawulo nekanobhala efunekayo ukuze likwazi ukwenza imisebenzi yalo.
Umthwalo wobungqina
Xa kusithiwa kukho umkhethe ongafanelekanga ngokwemigqaliselo yesi Sahluko, ilungu okanye umlawuli lowo utyholwayo kufuneka afumanise ukuba oko kufanelekile.
Imisebenzi yoMlawuli-Jikelele ngokubhekiselele kwinyathelo lokukhathalela abebehlelelekile
UMlawuli-Jikelele uya kuthi ukuze azuze ubulungisa kwingqesho, aphumeze amanyathelo enyathelo lokukhathalela abebehlelelekile kubantu bamaqela alathiweyo ngokwemigqaliselo yesi Sahluko.
UMlawuli-Jikelele-
a uya kubonisana nabameli bamalungu kwiQumrhu lokuBonisana leZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo.
b uya kwenza uhlalutyo njengoko lufunwa ngummiselo we-15;
Amanyathelo enyathelo lokukhathalela abebehlelelekile
Amanyathelo enyathelo lokukhathalela abebehlelelekile aphunyezwe nguMlawuli-Jikelele aya kuquka:
a amanyathelo aphawula nanciphisa imiqobo kwingqesho, kuqukwa umkhethe ongafanelekanga obachaphazela kakhulu abantu abaphuma kumaqela alathiweyo b amanyathelo ayilelwe ukuqhubela phambili ukungafani kwabantu emsebenzini oko kusekwe kwisidima esilinganayo nentlonipho yabantu bonke;
c ukwenzela abantu abaphuma kumaqela alathiweyo iindawo zokuhlala ezifanelekileyo ngenjongo yokuqinisekisa ukuba bazuza amathuba alinganayo kwaye bamelwe ngobulungisa kumkhosi wokusebenza womqeshi owalathiweyo;
d Ngokuxhomekeke kummiselwana wesi-2, amanyathelo i okuqinisekisa ukumelwa ngobulungisa kwabantu abafanelekileyo abaphuma kumaqela alathiweyo kuzo zonke izintlu namanqaba engqesho kumkhosi wokusebenza ii okugcina nokuphuhlisa abantu abaphuma kumaqela alathiweyo kwaye kuphunyezwe namanyathelo angawo oqeqesho ngokokumiselwa nguMlawuli-Jikelele amaxesha ngamaxesha.
Amanyathelo ekubhekiswe kuwo kummiselwana 1d aquka ukukhethwa kwabathandwayo neenjongo ozibekeleyo kodwa zingekho iinjongo ozibekelweyo
Ngokuxhomekeke kummiselo we-18, akukho nanye into kulo mmiselo efuna uMlawuli-Jikelele ukuba athathe isigqibo ngokubhekiselele kumgaqo okanye kwinkqubo yengqesho eya kuseka umqobo ekuqeshweni okanye ekuphuculweni kwabantu abangaphumi kumaqela alathiweyo.
Ukubonisana namalungu
UMlawuli-Jikelele uya kuthatha amanyathelo angawo ukuqinisekisa ukuba kukho ukubonisana okukuko phakathi kwabalawuli namalungu, kwaye kukho iinzame zokuba kufikelelwe ekuqondweni kwemibandela ekubhekiswe kuyo kummiselo we-14 kunye namalungu okanye namalungu abameleyo kwiQumrhu lokuBonisana.
Amalungu okanye abameli abakhethiweyo ekuboniswana nabo ngokwemigqaliselo yommiselwana 1 aya kubonisa umdla-
a wamalungu kwizintlu namanqanaba onke engqesho omkhosi wokusebenza weZiko loshishino okanye leNkonzo, ngokwemeko leyo;
b wamalungu aphuma kumaqela alathiweyo;
c wamalungu angaphumi kumaqela alathiweyo;
Imibandela yokubonisana
UMlawuli-Jikelele uya kuqinisekisa ukuba ukubonisana ekubhekiswe kuko kummiselo we-13 kuquka:
a ukwenziwa kohlalutyo ekubhekiswe kulo kummiselo we-15;
b ukulungiswa nokuphunyezwa kwesicwangciso esingobulungisa kwingqesho kummiselo we-16;
Uhlahlelo/Uhlalutyo
UMlawuli-Jikelele uya kuqokelela ulwazi aze enze uhlahlelo njengoko kumiselwe, lweemigaqo neenkqubo zeenkonzo zengqesho nemeko-bume yokusebenza ukuze abe nokuphawula imiqobo kwingqesho, ebachaphazela kakubi abantu abaphuma kumaqela alathiweyo
Uhlahlelo olwenziwe ngokwemigqaliselo yommiselwana 1 luya kuquka umfanekiso womfuziselo njengoko kumiselwe weenkonzo kuluhlu nakwinqanaba ngalinye lengqesho ukuze kubonwe iqondo lokungamelwa kwabantu abaphuma kumaqela alathiweyo kwizintlu nakumanqanaba ohlukeneyo engqesho kwiinkonzo.
Isicwangciso esingobulungisa sengqesho
UMlawuli-Jikelele uya kwenza kulungiswe kwaye kuphunyezwe isicwangciso esingobulungisa kwingqesho, esiya kuzuza inkqubela eyiyo ejonge ubulungisa kwingqesho kwiZiko loshishino okanye kwiNkonzo, ngokwemeko leyo.
Isicwangciso esingobulungisa kwingqesho esilungiswe ngokwemigqaliselo yommiselwana 1 siya kuchaza:
a iinjongo emaziphunyezwe kunyaka wocwangciso ngamnye b amanyathelo enyathelo lokukhathalela abebehlelelekile aphunyezwe njengoko kufunwa ngummiselo we-12 1;
c apho ukungamelwa ngokupheleleyo kwabantu abaphuma kumaqela alathiweyo kuye kwaphawulwa luhlahlelo, ziinjongo ozibekeleyo ukuze kuzuzwe ukumelwa kwabantu abawufaneleyo umsebenzi abaphuma kumaqela alathiweyo kuluhlu okanye kwinqanaba lengqesho ngalinye kwiiNkonzo, isicwangciso-maxesha ekuza kuzuzwa ngaso oku neendlela zobuchule ezicetywayo ukuzuza ezo ziphumo;
d isicwangciso-maxesha sonyaka ngamnye wocwangciso wokuzuza ezo njongo ingezizo iinjongo ozibekeleyo;
e ixesha lesicwangciso elingekho ngaphantsi konyaka okanye ngaphezulu kweminyaka emihlanu;
f iinkqubo eziya kusetyenziswa ukuhlola nokuphonononga ukuphunyezwa kwesicwangciso nokuba ingaba noko kukho inkqubela eyanelisayo eyenziweyo yokuphumeza ubulungisa kwingqesho;
g iinkqubo zangaphakathi zokusombulula nayiphi na ingxwaba-ngxwaba ngokutolikwa nokuphunyezwa kwesicwangciso;
h amalungu kwiinkonzo, kuqukwa abalawuli abaphezulu, abanoxanduva lokuhlola nokuphumeza isicwangciso;
i nomnye umbandela omiselweyo.
Ngokweenjongo zesi Sahluko, ilungu lingawufanela umsebenzi ngenxa yezi okanye ngokudibanisa naziphi ezi zinto-
a ukuwufundela umsebenzi;
b ukuqala ngokufunda;
c amava angawo;
d isakhono sokuba ngexesha elanelisayo uya kubanakho ukuwenza umsebenzi;
Xa kufunwa ukuqonda ukuba ilungu liwufanele na umsebenzi uMlawuli-Jikelele-
a uya kuziphonononga zonke izinto ezidweliswe kummiselwana wesi-3;
b uya kubona ukuba ingaba elo lungu linako na ukuwenza umsebenzi ngokwemigqaliselo yenye yezo zinto okanye naziphi na ezo zinto zidibene.
Ekufuneni ukuqonda phantsi kommiselwana wesi-4 uMlawuli-Jikelele akasayi kulikhetha ngokungafanelekanga ilungu ngenxa yokuba elo lungu lingenawo amava afunekayo.
Isicwangciso esingobulungisa kwingqesho singaqulatha nawaphi amanye amanyathelo ahambelana neenjongo zesi Sahluko.
Ingxelo ngokuphunyezwa kwesicwangciso esingobulungisa kwingqesho iya kungeniswa kuMphathiswa ngonyaka.
Ukuqeshwa komlawuli wobulungisa kwingqesho
UMlawuli-Jikelele:
a uya kucela umlawuli ophezulu okanye abalawuli abaphezulu ukuba babenoxanduva lokuhlola nokuphumeza isicwangciso esingobulungisa kwingqesho;
b uya kunika abalawuli igunya neendlela zokuba zikwazi ukuwenza umsebenzi wazo;
c uya kuthatha amanyathelo angawo ukuqinisekisa ukuba abalawuli bayawenza umsebenzi wabo.
Ukunika umlawuli uxanduva ngokwemigqaliselo yommiselwana 1 akumkhululi uMlawuli-Jikelele kumsebenzi wakhe oxelwe kwesi sahluko okanye nanguwuphi na omnye umthetho.
Ukuvavanywa kokuthobela
Ukufuna ukuqonda ukuba uMlawuli-Jikelele uphumeza ubulungisa kwingqesho ngokwesi Sahluko, uMlawuli-Jikelele, ukongeza kumanqaku axelwe kummiselo we-12 uya kuphinda ajonge oku kulandelayo:
a ukuba abantu abawufaneleyo umsebenzi abaphuma kumaqela ohlukeneyo alathiweyo ingaba bamelwe kangakanani kuluhlu nakwinqanaba lomsebenzi kumkhosi wokusebenza ngokunxulumene-
i nomfanekiso womfuziselo woluntu kuzwelonke nakummandla kwezoqoqosho ii umthombo wabantu abawufaneleyo umsebenzi abaphuma kumaqela alathiweyo apho umqeshi angalindeleka ukuba anyusele okanye aqeshe abasebenzi;
iii amanqaku ezoqoqosho nezemali afanelekileyo kwicandelo apho umqeshi asebenza khona;
iv iimeko zoqoqosho nezemali ezikhoyo nezinokubakho zomqeshi;
v inani lezithuba zomsebenzi ezikhoyo nezicetywayo ezikhoyo kwizintlu namanqanaba ohlukeneyo nenani labasebenzi bonke;
b inkqubela eyenziwe ekuphumezeni ubulungisa kwingqesho ngabanye abaqeshi abalathiweyo abasebenza phantsi kweemeko ezibufana nakwicandelo elifanayo;
c iinzame ezivakalayo ezenziwe ngumqeshi owalathiweyo ukuphumeza isicwangciso sakhe esingobulungisa kwingqesho ;
d ukuba umqeshi owalathiweyo sele enze inkqubela engakanani na ekunciphiseni imiqobo kwingqesho ebachaphazela kakubi abantu abaphuma kumaqela alathiweyo;
e naliphi elinye inqaku elimiselweyo.
Uphononongo nguMhloli- Jikelele
UMhloli-Jikelele angenza uphononongo ukufuna ukuqonda ukuba ingaba uMlawuli-Jikelele uyawathobela na amagatya akwesi Sahluko.
UMhloli-Jikelele uya kwenza uphononongo ngendlela emiselwe nguye kwaye exhomekeke kumagatya oMthetho weeNkonzo zoBuntlola uMthetho wama-40 wowe-1994.
Izikhokelo ngenkqubo yengqesho
UMlawuli-Jikelele uya kukhupha izikhokelo ngenkqubo yengqesho ngokubhekiselele kule mibandela ilandelayo;
a ukulungiswa kwezicwangciso ezingobulungisa kwingqesho;
b ukubhengeza, iinkqubo zokumema abasebenzi neendlela zokukhetha abasebenzi;
c amanyathelo awodwa amakathathwe ngokunxulumene nabantu abalimeleyo kuqukwa nezikim zenzuzo;
d amanyathelo awodwa amakathathwe ngokunxulumene nabantu abanoxanduva losapho;
e ukuhlutshwa ngokubhekiselele kwisini nokuhlutshwa ngokobuhlanga;
f izikhokelo zamalungu ngokubekwa phambili kwamaqela athile alathiweyo.
Ukwaphula umthetho wokugcina ulwazi oluyimfihlo
Naliphi na ilungu elidiza ulwazi oluyimfihlo olufunyenwe xa bekusenziwa umsebenzi ngokwemigqaliselo yesi Sahluko, laphula umthetho.
Imisebenzi yabalawuli
Abalawuli baya kubeka ekuhleni emsebenzini isaziso esinokufundwa esixelela amalungu ngamagatya esi Sahluko.
Abalawuli baya kwenzela amalungu ikopi yesicwangciso esingobulungisa kwingqesho ngenjongo yokuba basazi kwaye kuboniswane.
Abalawuli baya kuseka kwaye bagcine iingxelo ezingomkhosi wokusebenza weZiko loshishino okanye weNkonzo, ngokwemeko leyo, isicwangciso esingobulungisa kwingqesho kwakunye naluphi na olunye ulwazi olufanelekileyo ekuphunyezweni kwesi Sahluko.
Umsebenzi osemthethweni wamalungu
Ilungu ngalinye leZiko loshishino okanye leNkonzo elinesizathu sokukholelwa ukuba elinye ilungu laphule okukwesi Sahluko linoxanduva olusemthethweni lokunika ingxelo ngombandela lowo kumlawuli walo okanye kwigunya elifanelekileyo.
Umsebenzi woMlawuli-Jikelele ngokubanzi
Ngokuxhomekeke kwicandelo lesi-4 loMthetho, uMlawuli-Jikelele uya kuthatha amanyathelo ukuqinisekisa ukuba amalungu, imigaqo yobuntlola nemigaqo ehambelana nezobuntlola nokwaziwa kwemithombo yolwazi, konke oku kukhuselekile kwabo bangafanele kukwazi.
Isihlokwana nokuqalisa
Le mimiselo kuya kuthiwa siSahluko sesi-6: Ubulungisa kwiNgqesho, kwaye iya kuqalisa ukusebenza ngomhla woku-1 kuJulayi 2001 ngesaziso sangaphakathi esikhutshwe nguMphathiswa sisiya kuwo onke amalungu.
Amalungiselelo ethutyana
Izikhokelo zoMlawuli Jikelele ezixelwe kumhlathi wama-20 ziya kuvakaliswa ngomhla woku-1 ku-Okthobha 2001.
Izikhokelo zeZiko loshishino okanye zeNkonzo ngokwemeko leyo, ngemibandela ekubhekiswe kuyo kwimimiselo yama-201 esebenzayo xa kuqalisa le mimiselo ziya kuqhuba zisebenza kude kuvakaliswe ezitsha ngaphandle kokuba ezo zikhokelo ziyangqubana nale mimiselo okanye noMgaqo-siseko.
Inkqubo yezikhalazo nequmrhu lokubonisana elisekwe nguMlawuli-Jikelele ziya kuhlala zisebenza kude kuvakaliswe imimiselo yobudlewane emsebenzini exelwe kwicandelo le-16 loMthetho Gabalala olungisiweyo woMthetho wezoBuntlola, 2000.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAZISI SIKA RULUMENTE (2004).txt</fn>
ISEBE LEMPILO
UMTHETHO WOKONGIWA KWEMPILO YENGQONDO
IMIMISELO
Umpathiswa wezeMpilo uthe phantsi kwezi ziqendu zilandelayo 19 (a),16 ,27 ,29 (a), 33 , 3(b) , 5(a) no 7(a), 35 (c),44 47 , 48 , 57 66 no 67. zoMthetho wokongiwa kweMpilo yeNgqondo, 2002 (uMthetho NA.17 ka 2002) wenza lemimiselo iqulathwe kwisihlomelo.
Isihlomelo
Okuqulethweyo
Umba Ummiselo Nombolo
Inkcazelo magama 1
Isahluko 1: Uphawu lwemigangatho wezithethe
Ukuhlanganiswa nokusetyenziswa kwenkonzo yezempilo 2
Izigqibo ezenziwa yintloko yeziko lezempilo 3
Ukutyelela amakhaya 4
Ukongiwa ngabahlali 5
Ukuncediswa nokunikezelwa ngemali kumaqumru anganikezeli ngenkonzo zikaRhulumente kwamanye amaqumrhu anikezela ngenkonzo ezingabhatalelwayo 6
Ingxelo ngokuphathwa kakubi nokuxhatshazwa 7
Isahluko 2: Isicelo sokongiwa kwempilo yengqondo nokulolongwa komguli
Ukulaliswa isibhedlele ngokungxamisekileyo
Isicelo sokuncedwa esibhedlele ngokungxamisekileyo isicelo sokongiwa 8
Isicelo sokuncedwa ngokongiwa kwempilo yengqondo 9
Isicelo esinyanzelisa ukongiwa kwempilo yengqondo nokulolongwa 10
ukongiwa ithuba leyure eziyi 72 emva kokuba intloko yeziko lempilo ivume isicelo esinyanzelisa ukongiwa, ukunyangwa nokulungiswa kwesimo 11
Ulwazi malunga neenkonzo zempilo ezinikezela ngovavanyo 12
Isahluko 3: Isibheno
Ukubhena uchasa isigqibo sentloko leziko yezempilo sokwala isicelo kokwangiwa o kuncediswayo, unyango nokulungiswa kwesimo okunyanzelekileyo 13
Isibheno esichasa isigqibo sentloko yezempilo malunga nokwangiwa okunyanzeliswayo, ukunyagwa nokubuyisela kwisimo esisiso 14
Ukujongwa kwezibheno yiBhodi yokuHlola 15
Umyalalo weNkundla ePhakamileyo yokunikezelwa kwakhona konyango nokulungiswa kwesimo okunyanzelekileyo 16
Isahluko 4: Ukutshintshwa nokukhutshwa kwabantu abagulayo ingxelo xa kukhutswa unyango 17
Ukunyanzeliswa kokongiwa komntu osebenzisa inkonzo yezempilo engaphandle 18
Ukutshintshwa komntu osebenzisa iinkonzo zokongiwa kwempilo yengqondo ngokunyanzeliswa 19
Ukutshintshwa ngokunyanzeliswa komntu osebenzisa inkonzo yezempilo yengqondo esuka kunyango lwangaphakathi esiya kunyango lwangaphandle 20
Ingxelo zamathuba athile 21
Isicelo sokutshintshwa kwabajonga impilo yengqondo basiwe kwindawo ezinoqilima lokhuseleko 22
Umyalelo wokutshintshwa kwabanyangwa impilo yengqondo basiwe kwindawo ezinoqilima lokhuseleko 23
Isaziso sokutshintswa kwezigulane zikaRhulumente okanye amabanjwa agula ngengqondo phakathi kwamaziko empilo. 24
Ukutshintshwa kwezigulane zikaRhulumente zisuswa kindawo ebezibanjwe kuzo zisisiwa kumaziko empilo amiselweyo naphakathi kwamaziko empilo 25
Ikhefu lokungabikho 26
ukutshintshwa kwabanyangwa abongiwa impilo yengqondo abancediswayo nabanyanzeliswayo izigulane zikaRhulumente okanye amabanjwa agula ngengqondo phantsi kweziqendu 27 , 33 , 34 (b), 34 no 39
zoMthetho ngokuncediswa ngamapolisa oMzantsi Afrika 27
Ukubanjwa nokudluliselwa komntu kwiziko lempilo ngaMalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika 28
ukubuyiselwa komntu obaleke kwiziko lempilo oye wabanjwa waze wagcinwa ngaphakathi ngaMalungu eeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika 29
uphando ngesimo sengqondo yebanjwa 31
uphando lwakwamantyi oluxhulumane notshintshelo kumaziko empilo amiselwayo 32
inkqubo yokutshintshela amabanjwa agula ngengqondo kumaziko amiselwayo 33
Isahluko 5 : Inkqubo zotyando; unyango ngamayeza nokunyanga ngobuchule bokunyanga ngamayeza.
Ukunyanga izifo zengqondo ukutyanda 34
Unyango lombane oluxhuzula umzimba 35
Unyango olulalisayo 36
Imvume yokunyangwa notyando lwezinye izigulo ezingadibananga nokugula kwengqondo 37
Ukusetyenziswa kwendlela zokushukumisa komzimba ngomashini 38
Ukuhlaliswa yedwa 39
Isahluko 7 : Ugcino zincwadi 43-45
Isahluko 8 : Ukujongwa nokunyangwa
Ukujongwa nokunyangwa kwabongiwa impilo yengqondo abathunyelwe kwiziko lempilo yinkundla yoMthetho 46
Isahluko 9 : Amagunya namaphepha mvume ezibhedlela zabucala ezinikezela ngenkonzo zonyango lwezigulo lwenqondo 47
Ukunikwa kwamaphepha-mvume kwendawo zonyango zabahlali 48
Abantu abaqeqeshelwe ukonga impilo yengqondo 49
Isahluko 10 : Inkqubo zokufunda
Ukusekwa nokusetyenziswa kwenqubo zokufundisa abanyanga impilo yengqondo abagcinwe kumaziko ezempilo 50
Isahluko 11 : Ukukhathalelwa nokulawulwa kwezinto abanazo abantu
Abanengqondo ebuthathaka kakhulu. Isocelo esiya kumongameli wenkundla ephakamileyo sokunyula umlawuli. 51
Ukuxhaswa kokonyulwa komlawuli yiNkundla ePhakamileyo ngethuba lokuphanda okanye ngexesha lenkqubo zeenkundla zoMthetho 52
Ukuqinisekiswa kokonyulwa komlawuli 53
Ukurhoxa komlawuli 54
Isahluko 12: Isibonelelo ngokubanzi
Ukubhatalwa kwendleko zokugcinwa kakuhle kwendawo zonyango 55
Intelekelelo yamaxabiso omhlaba nemali-ngeniso yonyaka 56
Ukutshintshwa kwemimiselo 57
Inckazelo yamagama kule mimiselo naliphi na igama okanye umhlathi othe wanikezelwa intsingiselo efanayo, okanye-
iziko lempilo elilawulwa phantsi kwempembelelo zikaRhulumente"
lithetha-
a iziko lempilo loluntu b iziko lempilo eliqeshiswe okanye elibhatalelwa nguRhulumente ukuba linikezele ngonyango lokongiwa impilo yengqondo endaweni kaRhulumente;
indawo eliqilimo lokhuseleko" kuthetha iwadi okanye icandelo kwisibhedlela sabantu abagula ngengqondo esimiselwe yintloko yesosibhedlela ukuba senza lo misebenzi;
Ukugadwa kokushukuma komzimba ngomashini" kuthethwa ukusetyenziswa kwemashini okanye izixhobo zokusebenza apho umzimba okanye amalungu omzimba omntu owongiwa impilo athi anqandwe ukuba angashukuma okanye angaphazanyiswa;
ukunqandwa kokushukuma komzimba ngokusabenzisa amandla" kuthetha ukunqanda ukushukumisa umzimba okwethutyana, ngokusebenzisa amandla ngumtu omnye okanye abaninzi ukulungiselela ukuba umntu lowo onqandwayo angazenzakalilsi okanye enzakalise abanye abantu;
indawo ezinikezela ngonyango" kuthetha iziko lonyango elinikezela ngonyango olungundoqo isibhedlele sabucala"kuthethwa isibedlele esingekho phantsi kukaRhulumente okanye asingahlawulelwa nguRhulmente ukubekwa bucala" kuthetha ukuhlaliswa komyangwa kwindawo apho ukuhamahamba kwake kuthintelwayo uMthetho"kuthetha uMthetho woKwangiwa kweMpilo yeNgqondo 2002(uMthetho Na.17 ka 2002).
ISAHLUKO 1: ISITHETHE NOMGANGATHO WOKUNIKEZELA NGENKONZO EPHAKAMILEYO
Ukulungelelanisa nokusebenzisa iinkonzo zokongiwa kwempilo yenqondo
Umntu ofuna okanye okucingwa ukuba ufuna ukongiwa impilo yengqondo makathi ngokwesiqhelo azizise kwiziko lempilo elinikezela ngonyango olungundoqo.
Umongiwa ogula ngengqondo makavavanywe kujongwe ukuba ngaba ufuna iinkonzo zokongiwa ukunyangwa okanye ukubuyiselwa kwisimo esisiso aze athi-
a anyangwe yaye akhathalelwe kulondawo enikezela ngonyango olungundoqo athunyelwe;
b athunyelwe kumntu oqeqeshelwe ukunyanga impilo yengqondo kubahlali ukuze avavanywe kuthi ukuba unyango luyafuneka anyangelwe kubahlali; okanye c athunyelwe esibhedlele avavanywe nje okanye avavanywe alaliswe.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ofuna unyango olukunqanaba lwesithathu okanye unyango lweencutshe zonyango lwengqondo makathunyelwe kwiziko lempilo olunikezela ngonyango olo lufunekayo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo othunyelwe kwinqanaba lwesibini okanye lwesithathu, othi emva kokuba ekhutshiwe kunyango afune ukulandelelwa ngonyango olungundoqo oluphezulu makathunyelwe kwelonqanaba aze ongiwe anyangwe abuyiselwe.
Izigqibo zentloko yeziko lempilo
Xa intloko yeziko lempilo isenza izigqibo phantsi kwale mimiselo ethi ibengaphandle komsebenzi aqeqeshelwe wona makavumelane nabanye abantu abaqeqeshelwe impilo yengqondo abafanelekileyo.
Imisebenzi emayenziwe yintloko yeziko lonyango ngokoMthetho okanye lemimiselo mayithi, ukuba intloko leyo ayikho, yenziwe ngumntu obambele intloko kweloziko lonyango
Ukutyelelwa emakhaya
Abantu abonga abantu abagula ngengqondo bangatyelela amakhaya nemisebenzi yabantu abo bagula ngengqondo okanye ababuthathaka ngokwasengqondweni kwezondawo zisemagolokonxeni basebenzela kuzo, ukuba ngaba oloncedo luyafuneka banyangwe babuyiselwe esimeni sabantu abagula ngengqondo.
Ukongiwa ngabahlali
Inkqubo nendawo abahlali abanokuthi bonge, banyange baze bancede ukubuyisela kwisimo esisiso somntu onengxaki yokugula ngengqondo mazenziwe zibekho apho kunokwenzeka.
iinkqubo zabahlali nendawo zingaphathwa-
a ngamanqanaba kaRhulumente;
b ngamaziko empilo aphantsi kuka Rhulumente;
d yimibutho yabantu abasebenza bengajonganga ntlawulo nabasabenzisa iinkonzo;
e ngamaqumru enza inzuzo f ngabantu ababhaliswe kwinkonzo zempilo okanye nezentlalo ntle ngokoMthetho weKhansile okanye amaqumrhu anikezela ngoqeqesho, okanye g amaziko abhalisiweyo oqeqesho
Iinkonzo ezenziwe ngamaqumrhu axelwe kummiselwana 2 angathi ngokomsebenzi abawuqeqeshelweyo baquke ukonga ngamayeza, indawo yokuhlala yabahlali, iindawo zokucebisana, imibutho yokuncedisana nokunyanga isifo zengqondo ngapjandle kwamayeza, ubuchule ngenkqubo zokubuyeselwa kwisimo esisiso kokwasemfundweni, inqubo zokubuyiselwa kwisimo esisiso kokwasemzimbeni okanye ezinye inkonzo ezinokunceda empilweni yomntu ogula ngengqondo.
Ukuncediswa ngokwasezimalini nokutshintshelwa kumaqumrhu onyango angengo maqumrhu ka Rhulumente namaqumrhu anikezela ngeenkonzo engajonganga kuhlawulwa
URhulumente makanikezele ngoncedo lwemali kumaqumru angengomaqumru kaRhulumente okanye kumaqumrhu anikezela ngeenkonzo ngokuthanda linga jonganga ntlawulo ukuze akwazi ukunikezela ngeenkonzo zokonga kubahlali, unyango nokubuyisela kwisimo esisiso abantu abagula ngengqondo ukuze kukwazi ukufezekiswa iimfuno zoMthetho.
Iingxelo malunga nokuxhatshazwa nokuphathwa kakubi
a makaxele kwibhodi yokuhlola enxulumene nokongokwe fomu MHCA02 ye candelo;okanye b angamangala kuMalungu eNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika.
Xa ibhodi yophengululo ifumana ingxelo okanye isaziso esimiselwe kummiselwana 1 loo bhodi kufuneka iphande ngaloo ngxelo oknaye eso saziso kwaye ukuba kukho imfuneko, imangale kwiNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika
ISAHLUKO 2: ISICELO SOKONGIWA KWEMPILO YENGQONDO NOKULOLONGWA
Ukungeniswa esibhedlele ngokunxgamisekileyo okanye ukongiwa ngaphandle kwemvume
Nawuphi na umntu okanye iziko leMpilo elonga, linyange lize libuyisele kwisimo esisiso umnyangwa owongiwa impilo yengqondo okanye limgenise esibhedlela lomnyangwa kwiimeko ezixelwe kwisiqendu 9 (c) soMthetho, makanike ongxelo ebhaliweyo yalonto wkifomu MHCA01 kwisifakelo lweBhodi yokuHlola enxulumene nokho.
Isicelo sokongiwa kwepilo ngokuncediswa
Isicelo sokongiwa kwempilo yengqondo ngokuncediswa masenziwe ngumtu oxelwe kwisiqendu 27 soMthetho mayenziwe kwifomu MCHA04 wesifakelo.
Apho umenzi sicelo angakwazi ngenxa yaso nasiphi na isizathu ukuze agcwalise isicelo esibhaliweyo, makancediswe lelinye ilungu labaqeshwa beloziko lempilo elixeliweyo.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1masibe khona kwelo ziko lempilo apho kukho abantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zenqondo abakwazi ukuxilonga loomguli ngokumalunga nesiqendu 274 soMthetho.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1 masithi , apho sithe sagcwaliswa singeniswe kwintloko yeziko yempilo.
Ekugqityweni koxilongo oluxelwe kummiselwana 3, abantu abaqeqeshelwe ukunyanga impilo yengqondo mabafake iziphumo soxilongo lwabo ezikwifom MCHA04 kwisifakelo, kwintloko yeziko lempilo elo.
Iziko lempilo elingakwazi ukwenza uxilongo oluxelwe kwisiqedu 24 soMthetho malithumele umenzi sicelo kwelimnye iziko lempilo elikufutshane elenza eloxilongo.
Intloko yeziko lempilo elo mayinike isaziso ngokwe siqendu 279 soMthetho kumenzi sicelo sikwifomu MCHA05 secandelo esithi sichaze isigqivo sakhe malunga nesicelo sokongiwa ngokuncediswa, ukunyangwa nokubuyiselwa kisimo esisiso nezizathu zesosigqibo.
Intloko yeziko lonyango elo mayithi kokwesiqendu 281 soMthetho, zingaphelanga intsuku ezisixhenxe zesosigqibo sakhe esixelwe kummiselo 7 athumele okopi yesicelo sokongiwa okuncediswayo, Sonyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso, iye kwiBhodi yokuhlola ihambe nekopi lweziphumo zoxilongo lwabantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo abaxelwe kummiselwana 5 kunye nekopi yesaziso sommiselwana 7.
IBhodi yoHlolo leyo mayithi emva kokufumana iincwadi ezixelwe kummiselwana 8 yaye emva kokugqiba ukwenza uphando ngokwesiqendu 282 soMthetho, yaye zingaphelanga iintsuku ezingama-30, enze ingxelo ngeziphumo zophando lwakhe nesigqibo sentloko yeziko lwempilo esekelwe oko, umenzi sicelo nentloko yeSebe lePhondo elinxulumene noko, kwiFomu MHCA 04 yesifakelo.
Isicelo Sonyango yempilo yengqondo ngonyanzeliso nokuvavanywa
Isicelo sonyango lwempilo yengqondo ngonyanzeliso ngumntu oxelwe kwisiqendu 33 soMthetho masenziwe kwiFomu MHCA 04 wesifakelo.
Apho umenzi sicelo angakwazi, nangasiphi na isizathu ukugcwalisa isicelo esibhaliweyo, lo menzi sicelo makancediswe lilungu labasebenzi lelo ziko lempilo.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1 masibekho kuwo wonke amaziko empilo apho kukho okunani abantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo abanokukwazi ukuxilonga umguli lowo ngokwesiqendu 334 soMthetho.
Isicelo esikwiFomu exelwe kummiselwana 1 kufuneka xa sithe sagcwaliswa sifakwe kwintloko yeziko lempilo.
Ekugqityweni koxilongo oluxelwe kummiselwana 3, abo bantu baqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo mabanike iziphumo zolo xilongo lwabo kwiFomu MHCA 05 zecandelo, kwintloko yeziko lwempilo elo.
Iziko lempilo elingakwazi ukwenza uxilongo oluxelwe kwisiqendu 334 soMthetho malithumele ummenzi sicelo lowo kwiziko lempilo elikufutshane elinikezela ngolo xilongo.
Intloko yeZiko lempilo elo mayinike isaziso ngokwesiqendu 338 soMthetho kumenzi sicelo kwiFomuMHCA 07 wesifakelo, sesigqibo sakhe malunga nesicelo sokongiwa okunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso nezizathu zeso sigqibo.
Ulolongo lweeyure ezingama 72 emva kokuba intloko yeziko lophando linikezele imvume yokongiwa okunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso
Uvavanyo oluxelwe kwisiqendu oluxelwe kwisiqendu 34 soMthetho malwenziwe malunga neFomuMHCA 06 lwecandelo.
Ugqirha owenza ulolongo oluxelwe kwisiqendu 34 soMthetho angathi aseke inkqubo nendawo apho umongiwa onyangwa impilo yengqondo kufuneka egcinwe iiyure eziyi 72 zololongo ukuqinisekisa ukhuseleko lwaloo mnyangwa nabanye abantu.
Ukuba ngaba iimeko kwelo ziko lempilo azilulungelanga ulolongo lweyure eziyi 72 okanye abasebenzi kwelo ziko lempilo abakwazi ukumelana nomnyangwa lowo ngenxa yokuba umnyangwa lowo anganobungozi kuye nakwabanye abantu okanye kwimpahla ukuba uhleli kwelo ziko lonyango, elo ziko lonyango malimtshintshe umnyangwa lowo limse kwelinye iziko elinabasebenzi abakulungeleyo oko okanye elinezixhobo zokusebenza ezifanelekileyo ukuba kwenziwe olo lolongo.
Ugqirha oxelwe kummiselwana 2 makenze ingxelo yokugula yethutyana yako nakuphi na ukugula ngengqondo aze aqalise unyango ngokwemigaqo yokunyanga engumkhombandlela ngokukhawuleza.
Ugqirha makahlole imeko yempilo yengqondo kufutshane anike inkcazelo evela kwintloko emiselwe impilo ejongene nezinga lengqondo mayelana ne yure eziyi 24 kwiyure eziyi 72 kwixesha lohlolo.
Ukuba ngaba intloko yeziko lempilo elo emva kovavanyo lweeyure ezingama-72 linembono zokuba imo yegqondo yomnyangwa ogula ngengqondo ifuna ukuba aphinde asiwe kulongiwa olunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso ehleli ngaphandle makathi axhelele iBhodi yoHlolo kwifomu MHCA 09 wecandelo elo.
Ukuba ngaba intloko yeziko elo emva kohlolo lweeyure ezinghama-72 inembono yokuba imo yengqondo yomnyangwa ogula ngengqondo ifuna ukuba afumane iinkonzo zokongiwa ngokunyanzeliswa, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso engaphakathi, kufuneka acele iBhodi yohlolo kwifomu MHCA 08 yecandelo ukuba ivume okunye ukongiwa, ukunyagwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso ukuba iBhodi yohlolo mayithi zingaphelanga intsuku eziyi 30 ifumene incwadi ezixelwe kwisiqendu 343ci ithumele isigqibo malunga nokuphinde kongiwe ngokonyanzeliso, ukunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso engaphakathi umnyangwa lowo kwifomu MHCA 14 yesifakelo aze anike izizathu kumenzi sicelo nentloko yeziko lempilo.
Ulwazi malunga namaziko empilo anikezelo ngovavanyo
Intloko yesebe lephondo mayinikezele onke amaziko empilo aphantsi kuka Rhulumente, amaziko empilo abucala ephondo, amalungu enkonzo zamapolisa o mzantsi Afrika nesebe lezeMpilo likaZwelonke elikweso sithili sephondo elinikezela uvavanyo lwe yure iziyi 72 eluxelwe kwisiqendu 34 salomthetho.
ISAHLUKO 3: IZIBHENO
Izibheno ezichasene nesigqibo sentloko yeziko lezempilo sokuphucula isicelo sokongiwa ngokuncediswayo, unyango kunye nukubuyiselwa kwisimo esisiso
Isicelo esixeliweyo kwisiqendu 291 soMthetho, mhlawumbi-
a esenziwe sabhekiswa kwiBhodi yoHlolo malunga nayo;
b esingeniswe kwintloko yeziko lempilo apho izicelo malunga nesiqendu 27 soMthetho esenziwe ngokukhawulezileyo kwiBhodi yeoHlolo.
Isicelo esichasene nesigqibo seziko lempilo sokuvavanywa ngokunyanzelekileyo, ezonyango nobuyiselwa kwesimo sempilo esisiso
Isicelo esixeliweyo kwisiqendu 331 soMthetho-
a sangabhekiswa kwiBhodi yoHlolo nkokujongene nayo;
b sangangeniswa kwintloko yeziko lempilo apho isicelo malunga nesiqendu 33 soMthetho asenze khona, othi ngokukhawulezileyo kufakwe isicelo kwiBhodi yoHlolo ngokujongene nayo.
Ukujongwa kwezicelo yiBhodi yoHlolo
Ukuba isicelo esichasene nesigqibo esixeliweyo kwisiqendu 27 kunye nesama 33 somthetho sokunikesela ulolong okanye ulongo olunyanzelikileyo, unyango nokubuyisela kwisimo esisiso esenziwe yoBhodi yoHlolo, unobhala othi iBhodi yoHlolo mayiqinisekise ukuba onke amaxwebu malunga nesiqendu 29 no 35 soMthetho esifumaneke sakhutshwa kumalungu eBhodi yoHlolo ngokucinane kwiveki enye phambi kokuba isicelo sijongwe yiBhodi yezoHlolo.
Unobhala weBhodi yoHlolo makazise umbheni ngencwadi ebhaliweyo, umntu oxelwe kusiqendu 271 okanye 331 soMthetho onxulumene nabanyangwa abongiwa impilo yengqondo ngugqira, intloko yeziko lempilo naye nawuphi na umntu iBhodi yoHlolo ecinga ukuba ubalulekile kumamelo lwesicelo, ngosuku lwesicelo, nokuba sibhaliwe okanye sithethiwe, loo ngxaki mayisiwe kwiBhodi yoHlolo.
IBhodi yoHlolo ngokucacileyo ingamema lomntu oxelwe kusimmiselo 2 azokuhlalela ukuxoxwa kwesicelo
Ibhodi yoHlolo mayinike isaziso sokuhlalewa kwesicelo ngokuncinane iiveki ezimbini phambi kolo suku lokuhlalelwa kwesicelo.
Bhodi yoHlolo ingabiza naye nawuphi na umntu ngefomu yeMHCA18 yeSihlomelo avele phambi kwayo nje ngengqina elizokunikezala ngobungqina okanye ikhuphe nayiphi na incwadi, uxwebu olushicilelweyo okanye nayphi na into, enezimvo ezinxulumene neBhodi yoHlolo malunga nezicelo.
Umntu oxelwe kummiselo 5 makenzelwe imbuyiselo ngengxowa mali ebekwe lisebe lephondo ejongene naziphi na indleko loomntu angazifumana kukoyohlalela umanyelo lwesicelo.
Umyalelo yinkundla ephakamileyo wokhathalelo lokungazimiseli, unyango nokulungiswa kwesimilo
Kwiintsuku ezingama-30 emva kokufunyanwa kwamaxwebhu angeniswe yiBhodi yoPhengululo ngokwemiqathango yamacandelo 34 okanye 35 , iNkundla ePhakamileyo kufuneka ngokwemiqathango yecandelo lama 36 lomThetho ngendlela ye-MHCA yeSihlomele iyalele -
a ukulaliswa esibhedlele okungaphaya komsebenzisi wokhathalelo lwempilo yengqondo, ukuba kukho imfuneko, yokuba imicimbi yezimali yomsebenzisi onjalo iphathwe kwaye ilawulwe ngokwemimiselo yeSahluko VIII somThetho; okanye b ukukhutshwa ngoko nangoko komsebenzisi onjalo
ISIQENDU 4: UKUTSHINTSHWA NOKUKUTSHWA
Iingxelo yokukhutshwa
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo onyanzeliswayo onyangwa engaphandle
Ukuba immo yengqondo yomnyangwa owongiwa impilo yengqondo ifuna ukuba aphinde afumane, ukongiwa, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso olunyanzeliswayo engaphandle ngokwesiqendu 34 okanye 34 soMthetho, intloko yeziko lempilo mayinikezele umgcini wakhe ngoludwe lwenkqubo nemeko ezinxulumene nokongiwa engaphandle, ukunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso somongiwa lowo, kwifomu MHCA10 yeSihlomelo.
Uludwe lwemeko ezixelwe kummiselwana 1 mazifundelwe unyangwa owongiwa impilo yengqondo kunye nomgcini wakhe okanye kufundwe kuguqulwe kwiilwimi zobuRhulumente anokuthi loo mnyangwa aziqonde.
Iimeko ezixelwe kummiselwana 1 maziqulathe oku-
a igama lomgcini walowo mnyangwa wongiwa impilo yengqondo aze anikwe;
b igama leziko lempilo apho umnyangwa ongiwa impilo yengqondo,immo yengqondo yomnyangwa mayijongwe;
c igama leloziko lempilo apho unyango luzakunikezelwa khona ukuba unyango olo aluzukunikezelwa kwiziko lempilo elo lixelwe kumhlathi b;
d indlela yokuziphatha emayithotyelwe ngumyangwa onyangwa impilo yengqondo;
e igama lesibhedlele saloogqira wengqondo okanye iziko lokongiwa nokubuyisela simo esisiso,apho umnyangwa aza kulaliswa khona, ukuba-
i lowo ubuyele kwisimo apho angafaka yena okanye abanye abantu engozini ukuba uhlala engumnyangwa wangaphandle onyanzeliswayo; okanye ii imiqathango yonyango engaphandle yophulwe.
a kumanyangwa owongiwa impilo yengqondo;
b umgcini oxelwe kummiselo 3a;
c onke amaziko empilo axelwe kumimiselwana 3b andc;kunye d neBhodi yoHlolo leyo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ongayamkeli imiqathango emalunga nokongiwa, nokunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso ngesinyanzeliso engaphandle, makahlale engumnyangwa owongiwa impilo yengqondo.
Umgcini olawula umnyangwa owamkela unyango lokwangiwa impilo yengqondo uthenjwe ukuba angathatha naluphi na uxanduva lwaloomyangwa xa lomnyangwa ekutshiwe kwiziko lempilo ngokujongene nokuba umnyanga lowo ufumana unyango lwangaphakathi.
Ukuba umgcini onolawulo lomnyangwa owamkela unyango lokongiwa impilo yengqondo ufuna ukutshintsha apho umnyangwa ahlala khona kwaye olotshintsho lufuna kuseyenziswe elinye iziko lempilo-
a apho isimo somongiwa owamkela unyango lwempilo yengqondo sizakujongwa, sihlolwe; kwaye b apho unyango luzakunikezelwa khona, umgcini makacele ngencwadi ebhaliweyo kwintloko yeziko lempilo malunga nokutshintshelwa kwalomnyangwa kwelinye iziko lezempilo.
Utshintsho lomnyangwa owamkela unyango lokongiwa impilo yengqondo ngokunyanzeliswa
Amalungiselelo otshintsho oluxelwe kwisiqendu sama 34 (b) soMthetho makenziwe kwifomu MHCA11 yongezelelo phakathi kweentloko zesibedlele sengqondo,uo neziko elijongene nokonga nobuyiselo kwisimo esisiso kunye nentloko yeziko lempilo apho imnyangwa onyanzeliswayo alaliswe khona.
Ukutshintshwa komyangwa owankela unyango lokwangiwa kwempilo yengqondo onyanzeliswayo esuswa kunyango lwaphakathi esiwa kunyango lwangaphandle okanye kolwangaphandle esiwa kolwangaphakathi
apho sicelwe ngokwesiqendu 8 okanye 34 okanye , umnyangwa owamkela unyango nokwangiwa impilo yengqondo angatshintshelwa ukusuka kunyango lwangaphakathi asiwe kolwangaphandle okanye kolwangaphandle asiwe kolwangaphakathi kusetyenziswa ifomu yeMHCA12 yesongzelelo.
Amalungiselelo otshintsho axelwe kummiselwana 1 makenziwe phakathi kwentloko zesibhedlele sengqondo kunye nentloko yeziko lezempilo apho umnyangwa onyanzeliswayo ongiwa engaphandle enziwa uvavanyo khona.
Apho utshintshosele lwenziwe isaziso solotshintsho masingeniswe kwiveki ezimbini yintloko yeziko lempilo kwiBhodi yezoHlolukuba ilujonge ngokwesiqendu 34 soMthetho.
Ingxelo zamaxesha ngamaxesha
c isigulane sikaRhulumente ngokwesiqendu 46 soMthetho;
d ibanjwa eligula ngengqondo ngokwesiqendu 55
soMthetho, masenziwe kwifomu yeMHCA13 yeSihlomelo.
b uhlolo lwesibini malenziwe ngugqira wengqondo ngenyanga ezilishumi elinesibini emva kohlolo lokuqala oluchaswe kumhlathi a kunye c uhlolo malenziwe qho emva kwenyanga ezingamashumi anesibini ngaphandle kokuba uhlolo olulolunye malenziwe ngomnye ugqirha.
Isicelo sotshintsho somnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kwindawo enokhuseleko oluluqilima
Intloko yeziko lempilo ingathi ngokwesiqendu 43 okanye 54 soMthetho kwifomu yeMHCA19 yeSihlomelo icele kwiBhodi yoHlolo utshintsho lomnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo lisiwe kwelinye iziko lempilo elinokhuseleko oluluqilima.
Umyalelo wotshintsho lomnyangwa owamkela unyango lokwangiwa impilo yengqondo wokusiwa kukhuseleko oluluqilima
Ukuba iBhodi yoHlolo iyavuma ngokwesiqendu 39 soMthetho intloko yeziko lempilo exelwe kwisimiselo 20 , loBhodi yoHlolo ingathi ngefomu yeMHCA20 yeSihlomelo inike umyalelo wotshintsho lomnyangwa oncediswayo okanye onyanzeliswayo asiwe kwiziko lempilo elunokhuseleko oluluqilima.
Ukuba iBhodi yoHlolo ivuma malunga nesiqendu 433 okanye 51
soMthetho isicelo sentloko yeziko lempilo ngoku bhekisele kummiselo 20 onkanye , looBhodi yoHlolo ingathi kwifomu yeMHCA20 yeSihlomelo iyalele utshintsho lwesigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo ukuba liye kwelinye iziko lempilo olinokhuseleko ululuqilima.
Isaziso sotshintsho lwesigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqonda phakathi kwamaziko empilo
Umntu okanye iziko eliyalela utshintsho ngokwesiqendu 54 soMthetho, makazise, kwintsuku ezilishumi elinesine zolotshintsho, kwifomu yeMHCA21 yeSihlomelo makazise intloko yentolongo apho ibanjwa ligcinwe khona.
Ukutshintshwa kwesigulane sikaRhulumente sisuka kwindawo yokugcinwa sisisiwa kwiziko lempilo phakathi kwamaziko empilo
Intloko yeSebe lezeMpilo kaZwelonke mayithi emva kokuba ifumene umyalelo obhekiselelwe kwisiqendu 42 soMthetho owenza amalungiselel omalunga nesiqendu 42 somthetho okwifomu yeMHCA23 yesonongezelelo sotshintsho lwesigulane sikaRhulumente sisuka kwiziko lokugcinwa lisisiwa kwiziko lempilo malunga nesiqendu 41 soMthetho.
Nangani intloko yeSebe lezeMpilo likaZwelonke yenze isigqibo malunga nesiqendu 432 soMthetho sokuba umnyangwa kaRhulumente makatshintshelwe kuyiphi na indawo yokugcinwa,intloko yeSebe lePhondo efanelekileyo ingathi ngokwesiqendu 431 soMthetho yenze amalungiselelo okuba umnyangwa kaRhulumente atshintshwe aye kwelinye iziko lempilo ngefomu MHCA24 yeSihlomelo malunga nesiqendu 41 soMthetho.
Isicelo sekhefu
Intloko yeziko lempilo leyo ingasivuma isicelo sokungabikho esenziwe ngefomu yeMHCA27 yeSihlomelo kwisigulane sikaRhulumente ixesha elingadluliyo iinyanga ezintandathu ngexesha: Ngaphandel kokuba imiqathango neemeko ekufuneka kuvunyelwene ngazo ngelo xesha lekhefu zimiselwe kwifom enjalo
Intloko yeziko lempilo leyo, ngexesha lekhefu, ukuba ngaba inesizathu sokukholelwa ukuba isigulane sikaRhulumente, sincediswa okanye esinyanzeliswayo asivumelani nemiqathango neemeko ezikhoyo kwikhefu elinjalo, ikhefu malirhoxiswe kwifom ye-MHCA 28 yeSihlomelo kwaye ixele ukuba isigulane sikaRhulumente, sincediswa okanye singabuyiselwa kumaziko ezempilo ngumntu osigcinileyo okanye izimiselo 28 okanye 29
Ukugqithiselwa kwesigulane esincediswayo okanye esinyanzeliswayo, isigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo phantsi kwamacandelo 27 , 33 , 34 (b)(b), 34 kunye nelama-39 lomThetho ngoncedo olusuka kwiNkonzo yaMapolisa omMzantsi Afrika
Intloko yesebe lempilo ingathi kwimeko ezingaqhelekanga nasemva kwemvume kagqira wempilo yengqondo, isicelo esincedisana nenkonzo yamaPolisa omZantsi Afrika malunga notshintsho lomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo.
Isicelo esixelwe ngummiselwana 1 masenziwe qho ukuba intloko yezempilo yonelisekile ukuba olo lolongo nonyango olunikwe lomnyangwa okanye inzame zokunikela ulolongo zenziwe yaye intloko inoluvo lokuba umnyangwa lowo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo linobungozi kakhulu ukuba lingatshintshwa ngesithuthi esikhwele ngamagosa empilo kuphela okanye singaqhwesha gaphandleni kokuba sigadiwe.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo oxelwa ngummiselwana 1 ofanele ukuba atshintshwe angagcinwa emapoliseni ixesha elingekho ngaphezulu kwiyure ezengama 24 ngenjongo zokulungiselela utshintsho olo.
IGosa lezempilo malikhaphe umnyangwa owamkela unyango lempilo yengqondo oxelwa ngummiselwana 1 ngexesha lotshintsho.
Ukubanjwa nokunikezelwa komntu kwiziko lempilo yiNkonkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
Ukuba ngaba ilungu leeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika libamba umntu ngokwemiqathango yecandelo 40 lomTehtho, ilungu malenze ukuba umntu -
a asiwe kwiziko lempilo eliphantsi lolawulo lukaRhulumente, elidweliswe ngokwemiqathango yomthetho we-12 lisebe lephondo elibandakanyekayo, ukuze kuhlolwe isimo sengqondo saloo mntu; kunye b nokuba anikezelwe kusetyenziswa ifom ye-MHCA 22 yeSIhlomelo ekhululelwa kwintloko yeziko lempilo okanye nawuphi na omnye umntu owonyulwe yintloko yesebe leziko ukuba amkele abantu abanjalo.
Ukubuyiswa komntu obalekileyo oye wabanjwa kwaye eselugcinweni lweNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
Ukua umnyangwa wengqondo ubalekile okanye kucingelwa ukuba ubalekile, intloko yeziko le,pilo ebandakanyekayo ngokwemiqathango yecandelo lama-40 , lomThetho kunye nakwifom ye-MHCA 25 yeSihlomelo inokwazisa kwaye ifune uncedo kwiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, ukufumana, ibambe kwaye ibuyisele umnyangwa kwiziko elibandakanyekayo
Ukuba ngaba umnyangwa ekubhekiselwe kuye kwicandelo 1ubanjiwe yiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngokwemiqathango yamacandelo 404, omThetho kummandla weziko lempilo elinjlao, iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka ambuyisele umnyangwa onjalo ngoko nangoko kwiziko elinjalo kwaye amnikezele kwintloko yeziko lempilo elinjalo okanye nawuphi na omnye umntu owonyuliweyo yileyo ntloko ukuba amkele umnyangwa onjalo, ngaphandle kokuba ifom ye-MHCA 26 yeSihlomelo kufuneka igcwaliswe ngelo xesha kunikezelwa ngomnyangwa
Ukuba ngaba umnyanwa wengqondo obalekileyo kwiziko lempilo ubanjiwe yiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngokwemiqathango yamacendelo 404, 441 okanye lama-571 lomTehtho kwaye oko kubanjwa akwenzeki kummandla welo ziko lempilo, iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka -
a yazise intloko yeziko lempilo ukuba umnyangwa onjalo ubanjiwe kwaye uselugcinweni lweNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika; kwaye b anike ulwazi oluphathelene nemeko yomzimba kunye nengqondo aloo mnyangwa ilungu elazisayo elinokuyinika.
Intloko yeziko lezempilo elixelwa ngummiselwana 1, ukuba immeko zifuna ukuba, kuthathwe amanyathelo okuqinisekisa ukuba ughirha ovela kwiziko elikufutshane nesikhululo samapolisa apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo uphantsi kogcino lwamaplisa khona okanye kwogqira wengqondo, ehlola ukuba umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo unikwa unyango olufunekayo kwisithili samapolisa okanye kwiziko lezempilo elikufutshane.
Emva kohlolo uluxelwe ngummiselwana 4 kuluxanduva lelungu elikwi NKonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kwisikhululo apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo egcinwe khona, ukucebisana nentloko yeziko yezempilo nokwenza izivumelwano zokubuyisa komnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo, kucingelwe impilo nemeko yengqondo yalomnyangwa, ngaphandle kokuba lomnyangwa -
a anganobungozi ukuba angatshintshwa ngesithuthi esikhwele abezempilo bodwa;okanye b angathanda ukuqwesha ukuba xa etshintshwa ngapandle kokuba ugadiwe.
lomongiwa kufuneka ahanjiswe ziiNkonzo zamPolisa omZantsi Afrika okanye ilungu elinye elisuka kumapolisa omZantsi Afrika.
Ukhululo lomnyangwa kaRhulumente
Umntu oxelwe kwisiqendu 47 soMthetho apho umgcini ingengomgcini osemthethweni okanye olawula isigulane sikaRhulumente makenze isicelo ngefomu yeMHCA29 yeSihlomelo kwijaji ese-ofisini malunga nokukhutshwa komnyangwa kaRhulumente.
Umgcini osemthethweni okanye umlawuli wesigulane sikaRhulumente
Angacela, kw ifomu yeMHCA30 yeSihlomelo kwijaji ese-ofisini ukuba kukhutshwe isigulane sikaRhulumente ngaphandle kwemiqathango.
Yakuba ijaji ijonge isicelo ingenza isinqumo sokuba MHCA31 sokuba umnyangwa kaRhulumente akhutshwe ngaphandle kwemiqathango.
Ukuba intloko yeziko lezempilo emva kokufumana ingxelo exelwe kwisiqendu 49 soMthetho yaye inezi zizathu zokuba umnyangwa kaRhulumente akayithobelanga yonke imiqathango emalunga okanye immo yakhe yehlile ngokwasempilweni loo ntloko kufuneka ukuba isebenzise ifomu yeMHCA34 yeSihlomelo ngenjongo zesiqendu 48 soMthetho.
Isigulane sikaRhulumente esikhutshwe ngemiqathango masithi ngenjongo zesisqendu 486 soMthetho senze isicelo ngefomu yeMHCA35 yeSihlomelo
Inqubo malunga nokuphela kwexesha ibanjwa eligula ngengqondo lihleli eziseleni
Isicelo malunga nesiqendu 58 soMthetho kufuneka senziwe ngefomu yeMHCA38 yeSihlomelo
ISAHLUKO
Imiqathango eyenziwa yinzululwazi yotyando, ngechiza okanye ngobuchule ngamachiza okunyanga
Inzululwazi yonyango lwengqondo
Akukho nzululwazi yonyango lwengqondo enokunyanga umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ongakwaziyo ukunika imvume malunga kuhlinzwa kwakhe.
Umyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo okwaziyo ukunika incazelo kwi nzululwazi leyo yonyango lwengqondo, makanike loo mvume ngobhalo.
Phambi kokuba nayo nayiphi na inzululwazi yonyango lwengqondo inyange umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo,ingxelo yolonyango eyenziwe yaze yasayinwa ubuncinane ngoogqira bengqondo ababini mabachaze ngezimvo zabo ngalo lonke unyango lwempilo yengqondo obe lusetyenzisiwe lwaze alaphumelela noqhaqho ukuba luyafuneka.
Uqhaqho lungenziwa kuphela yinzululwazi ngonyango lwengqondo ebhalisiweyo evumileyo ukwenza eloqhaqho.
Unyango lombane oloxhuzulo lomzimba
Unyango lombane oloxhuzulo lomzimba kufuneka lulawulwe ngugqira oqeqeshelwe uvavanyo lwempilo yengqondo kwaye maluphatwe ngokusetyenziswe iyeza lokuphelisa intlungu nomculo oyekelelisayo.
Akukho mnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ongena kunyango lombani oloxhuzulo mzimba olugqithe kwisinye, kwiyure ezingama 24,kwaye olonyango malungabikho qho ngentsuku ezahlukeneyo.
Unikezelo lwesimiselo 37 ngokunxulumene nemvume ebhaliweyo mayithotyelwe kunyango lombani oluxhuzula umzimba.
Iziko lezempilo phantsi koncedo likaRhulumente okanye iziko elizimeleyo lingenza unyango lombane loxhuzulo lomzimba ngomashini ukuba livunyelwe yintloko yesebe lephondo.
Nanini na xa unyango lombane loxhuzulo mzimba lusenziwairejista esayiniweyo yaze yagcwaliswa ngugqirha nesishwankathelo salo rejista, mayingeniswe liziko lempilo na kwiBhodi yoHlolo ngekota nganye kwifomu yeMHCA 47 yeSihlomelo
Ukusetyenziswa konyango olulalisayo aluvumelekanga kumnyangwa onyangelwa impilo yengqondo.
Imvume yonyango okanye uqhaqho malunga nengulo engeyiyo ingulo yengqondo
Umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo onyanzeliswayo, oncediswayo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo okwaziyo ukunika imvume ngencazelo yonyango okanye uqhaqho, malunike imvume yokufumana unyango okanye uqhaqho okanye hayi.
Apho ugqira wempilo yengqondo ecinga ukuba isigulane asikwazi ukunika imvume yonyango okanye uqhaqho ngenxa yengulo yengqondo okanye ubuthathaka ngokwasengqondweni , umgcini wasemthethweni, ukuba inkundla sele imonyule, umyeni okanye umfazi okanye isizalwane, okanye umnonopheli, umntwana ongaphezulu keminyaka engama 18, usisi nobhuti, okanye iqabane linganikezela ngemvume yonyango okanye uqhaqho.
Intloko yeziko lezempilo apho umnyangwa wempilo yengqondo ahlala khona intloko yeloziko enelays-isenisi ngokommiselo 47 okanye 48 apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ahlala khona anganikezela ngemvume yonyango okanye uqhaqho ukuba -
a akakho umntu oxelwe ngummiselowana 2 okanye iinzame zokumfumana aziphumelelanga;
b ukuba ezinye iindlela zixoxiwe nentloko yeziko lezempilo okanye intloko yezio elinelayisenisi iyanela ukuba olona ncedo lubalulekileyo nolufunekayo malwenziwe.
Ukusetyenziswa kweendlela zoomatshini zokuthintela
Ukusetyenziswa kweendlela zoomatshini zokuthintela makungangasetyenziselwa ukutshitshwa komnyangwa owamkela unyango lempilo yengqondo kwiziko lempilo ngaphandle kokuba iindlela zamayeza okanye iinzame zokuthomalalisa ubundlobongela zokunqanda ukushukuma komzimba zisetyenzisiwe zaza azanceda isigulane singazenzakalisi okanye senzakalise abanye abantu.
Apho indlela zoomatshini zokuthintela zifunekayo ukulungiselela ukunikezela ngamayeza oko kuthintela kungenziwa ngexesha olufutshane ngokuxhomekeke kwimeko zalowo ugula ngengqondo nje ngokuba kufuneka kuze kwenziwe unyango.
Ngexesha umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ephantsi kothintelo, kufuneka ahlale eqwalaselwe ubuncinane imizuzu engama 30 kwaye oloqwalaselo malushicilelwe kwincwadi yonyango.
Naphi na apho kusetyenziswa iindlela zoomatshini zokuthintela -
e indlela zoomatshini zokuthintela nexesha ezisetyenzisiweyo, nangamaxesha xa umnyangwa wamkela unyango lwempilo yengqondo,ebeqatshelwe kunye nezizathu sokusebenzisa olohlobo lokuthintela ngugqira kuloo rejista ixelwe kumhlathi a;
c intloko yeziko lempilo mayinifumane ingxelo mihla le ebonisa zonke iziganeko ezibandakanya iindlela zoomatshini zokuthintela.
masingeniswe liziko lezempilo kwiBhodi yoHlolo kanye ngekota kwifomu yeMHCA48 yeSihlomelo.
Ukwenziwa ikheswa
(a) Umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo angangahlaliswa yedwa nje ngesohlwayo kwaye ukuhlaliswa yedwa kungasetyenziswa ukuzama ukunqanda isimo sengqondo esiphazamiseke kakhulu , nesingayingozi kwabanye abantu.
Ngexesha apho umnyangwa esamkela unyango lwempilo yengqondo esenziwa ikheswa makahlolwe ubuncinci bemizuzu engama 30 kwaye olohlolo lubhalwe phantsi
Naninina apho ulwenziwo kheswa lusetyenzisiwe-
b ixesha apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kufuneka ukuba ahleliswe yedwa kunye nezizathu zoko, mazichazwe ngokuphandle kwirejista ngugqira; kunye c intloko yeziko lempilo mayifumane ingxelo mihla le ebonisa zonke iziganeko zolwenziwo kheswa.
Isishwankathelo serejista exelwe kummiselwana 2 masingeniswe liziko lempilo kwiBhodi yezoHlolo qho ngekota kwifomu yeMHCA48 yeSihlomelo.
Amalungiselelo otshintsho lomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ukuya kwelinye iziko lempilo makenziwe phakathi kweentloko ezimbini zamaziko ezempilo
ISAHLUKO 7: IIREKHODI EZINYANZELEKILEYO
Ezi zilandelayo incwadi mazigcinwe kwiziko lempilo elinikezela ngonyango lwempilo yengqondo, ukongiwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso a incwadi enengxelo malunga nolwamkelo, ukukhutshwa, ukufa, ukutshintshwa kunye notshintsho lwesimo kwaso nasiphi na isigulane esifumana unyango lwempilo yengqondo kweloziko, ukungabikho, okanye ukuqhwesha;
b ingxelo ngonyango ngazo zonke incukaca ezijongene nempilo kunye nempilo yengqondo yomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo nengxelo yonyango ebezibhalwe zenziwa , kunye netsuku zongeniso lwezongxelo ezenziweyo, uphawu oluzeleyo, igama elibhalwe kunye nazo zonke incazo zoghira wempilo yengqondo owenze elongeniso;
c ingxelo zolawulo lweencwadi zasemththweni neekopi ezingqinelana nezomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo;
d ingxelo zokwenzakala kancinci okunye kakhulu ezifunyenwe kumnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kweso sibhedlela senqondo okanye kolololongo kunye namaziko
Iingxelo zenyanga
Intloko yeziko lempilo exelwe kummiselo 44 ngenyanga mayingenise kwintloko yesebe lephondo ukubuyiselwa kwenani lwezigulane, isimo sazo esisemthethweni kunye nenkcukaca ezixelwe kummiselo 44(a).
ISAHLUKO 8: UHLOLO NONYANGO
Uhlolo nonyango lomnyangwa owankela unyango ngokubhekiselwe kumaziko ezempilo ngumthetho wenkundla ngokwemiqathango womThetho woLwaphulo-mThetho, 1977 (umThetho oyiNombolo yama-51 ka-1977)
Umntu ekubhekiselelwe kuye yinkundla yomthetho kwiziko lempilo ngokwemiqathango yecandelo lama-79 lomThetho woLwaphulo-mThetho , 1977 makaxelelwe ukuba ingxelo izakufakwa ngughira wempilo yengqondo kumthetho wenkundla kwaye lowo akanyanzelekanga anikezele ngolwazi
Ukuba umntu oxelwe ngummiselwana 1 ufumaniseke ukuba ugula ngenqondo, loomntu uyingozi kuye nakwabanye kwaye unyango luka gqirha wengqondo lungxamisekile, olonyango maluqaliswe ngoko na ngoko phambi kommiselwana 1 ongeniswe kwi nkundla yomthetho
Apho umntu othunyelwe yinkundla yomthetho kwiziko lezempilo malunga nokuhlolwa, lomntu anga, kokuncediswa yiNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika siwa kumaziko ezempilo ukulungiselela ukuhlolwa izigulo zengqondo okanye uphando lwempilo yomzimba olungenokwenziwa kwindawo apho umntu avalelwe khona, ngaphandle kokuba ngexesha umntu ephantsi kohlolo kwiziko lezempilo, uphantsi kokhuseleko lweNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika ihleli iluxanduva lokhuseleko kwindawo apho kuhlala khona amabanjwa
Xa umntu oxelwe ngummiselwana 2 ephandiwe, loomntu makatshintshwe kuncediswana neeNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika ukusiwa kuloo ndawo atshintshelwa kuyo loomntu ahlala, okanye enye indawo, nqu nesibhedlele sonyango lwezengqondo, esilungiselelwe uphando ngaphandle kokuba amaphepha anxulumene nophando athunyelwe nomntu kwindawo athunyelwe kuyo.
ISAHLUKO 9: UKUGUNYAZISWA KUNYE NOKUNIKEZELWA KWEPHEPHA-MVUME
Ukugunyaziswa nokunikezelwa kwephepha-mvume kwisibhedlele sabucala esinika iinkonzo zempilo yengqondo
Isicelo sonikezelo lwephepha-mvume malunga nokusebenza esibhedlele masenziwe sihambelane nemithetho yezempilo ngokubanzi.
Ngokongezelela kwiphepha-mvume elixelwe kummiselwana 1.isibhedlele esinqwenela ukwamkela umnyangwa owamkela unyango lwengqondo ngokuncediswa okanye ngokunyanzeliswa, masicele ngobhalo kwisebe lesizwe malunga ne mpepha mvume lokwamkela esisigulane
Isicelo esibhalwe phantsi sephepha-mvume elivumelana nommiselwana 2 masibonakalise oku okulandelayo-
a ugqirha wempilo yengqondo ozokuhlola umnyangwa onyangwa impilo yengqondo oncedisayo okanye onyanzeliswayo ngemiqathango yecandelo lama-27 kunye nelama-33 oMthetho akanako ukuqeshwa njengesinye isitafu sesibhedlele, engenakunikwa zinto zokusebenza okanye intlawulo kweso sibhedlele;
b isibhedlele sihlolwe kwaphicothwa iincwadi zemali ngamagosa esebe lephondo elibandakanyekayo kwaye kwafumaniseka sifanelekile ukugcina umnyangwa onyangwa impilo yengqondo oncediswayo okanye ozitahndeleyo.
"Ofanelekileyo ukugcina"- ngummiselo 3b ngonyanzeliso okanye a iwadi etshixekayo ukongeza kwiwadi evulelekileyo b ugqira wempilo yengqondo kunye nogqira wengqondo kunye namagosa awo aqeqeshiweyo ekucingelwa ukuba anokwenza nawuphi na imsebenzi c inkqubo zokuqinisekisa ukhuseleko kumnyangwa owamkela unyango malunga nempilo yengqondo oncediswayo okanye onyanzeliswayo sisibhedlele d inkqubo yonyango lwempilo yengqondo ngokwasekuhlaleni ephuculiweyo .
Imeko ezixelwe kwisimiselo 2 malunga nempepha mvume mazichazwe ngokucacileyo lisebe lephondo elo zize liqulathe oku-
a inani labantu abazakuhlaliswa b ukuba ingaba loo nkonzo izakusetyenziselwa abantwana, abantu abadala, okanye abantu abadala abongiwayo c Iimfuneko zeenkonzo d ubude bexesha lephepha mvume e ukuba iphepha mvume alidluliselwa; kunye f nokuba uhlaziyo lwephepha mvume malwenziwe kwiiphondo elo ngokusekelwe kuhlolo
Ukuba imeko yephepha mvume elixelwe ngummiselo 5 ayithotyelwanga, isebe lesizwe elibandakanyekayo, lingalirhoxisa elo phepha mvume.
Unikezwa ngephepha mvume kweendawo zoluntu
Nayo nayiphi na inkonzo engaqhutywa ngqo nguRhulumente okanye elingesosibhedlele sonyuliweyo, kodwa enikeza ngendawo yokuhlala okanye indawo yokugcinwa emini abantu abahlanu nangaphezulu ebanophazamiseko ngengqondo mayithi ngokomThetho-
a ifumane iphepha-mvume kwisebe lephondo elo ukuze isebenze;
b kwenziwe uphicothi-zincwadi qho ngonyaka ngamagosa esebe lephondo elibandakanyekayo;
Imeko zephepha-mvume ezixelwe kummiselwana 1 mazimiselwe ngokucacileyo lisebe leSizwe elibandakanyekayo kwaye ziquke-
a Idilesi yobuqu yaloo nkonzo ibalulekileyo;
b Inani labantu abaza kugcinwa c ukuba loo nkonzo izakusetyenziswa ngabantwana, abantu abadala okanye abantu abadala abongiwayo;
d iimfuneko zenkonzo;
e ubude bexesha lephepha mvume;
f ukuba iphepha mvume alidluliselwa.
Ukuba imeko yephepha mvume emiselwe kummiselwana 2 ayithotyelwanga, isebe lesizwe elibandakanyekayo, lingalirhoxisa elo phepha mvume
Umongikazi osebenza njengegosa elikhathalela abanyangwa bempilo yengqondo ngokwemiqathango yomThetho kufuneka ukuba abhaliswe njengomongikazi wezifo zengqondo kwiBhunga laboNgikazi loMzantsi Afrika kwaye kufuneka ukuba abenamava okungenani onyaka omnye okusebenza emva klobhaliso olunjalo esebenza kwiziko lempilo, apho okungenanai iipesenti ezingama-50 zabanyangwa kufunyaniswe ngoxilongo ukuba banempazamiseko engqondweni.
ISAHLUKO 10: IINKQUBO EZIFUNDISAYO
Ukusekwa kunye nokuphunyezwa kweenkqubo zokufundisa abanyangwa abagula ngengqondo abangeniswe kumaziko ezempilo
ISebe leSiswe lezeMfundo kufuneka, emva kokudibana neSebe leSizwe loPhuhliso lweNtlalo, liseke iinkqubo zokufunda zabanyangwa kubantu abaneminyaka enyanzeliweyo okanye abo bafanelwe ziinkqubo zofundiswa kwabantu abadala
Nasiphi na sisgqibo esimalunga nomnyangwa esixelwe kummiselwana 1 masifumane inkxaso ngemfundo ngenjongo zokujonga nokufumanise uncedo olufunekayo apho uncedo lunganikwa khona
Uhlolo oluxelwe kummiselwana 2 maluqhutywe yikomiti equlathe aabameli beSebe lezeMfundo lePhondo, iSebe leSizwe kunye neSebe leSizwe lophuhliso lweNtlalo ngokungqinelana noluhlul lwemisebenzi kunye nangokudibana nomntu obandakanyekayo.
Nasiphi na isigqibo malunga nobeko lomnyangwa masivunywe yintloko yeSebe lezeMfundo lephondo elibandakanyekayo.
Ukukhutshwa ngaphandle komntu kwimfundo enyanzeliwayo okwenziwa kukuba umntu egula ngengqondo okanye ekhubazeke ngokwasemqondweni makwenziwe yikomoti emiselwe kummiselwana 3 kwaye ibe ngokusekelwe kumgangatho wokusebenza komnyangwa obandakanyekayo.
ISAHLUKO 11: UKUKHATHALELWA NOKULAWULWA KWEPROPATI YOMNTU OGULA NGENGQONDO OKANYE UMNTU OKHUBAZEKE KAKHULU NGOKWENGQONDO
Isicelo esiya kuMnumzana weNkundla ePhakamileyo ukuze kuqeshwe umlawuli uMnumzana weNkundla ePhakamileyo kufuneka enze isigqiboesimiselwe kwicandelo lama-60 lomThetho ngokwemiqathango yefom ye-MHCA 40.
ISAHLUKO 12: IMIMISELO JIKELELE
ohlawulo lweendleko nemali ezisetyenziselwa ukugcina esimeni esisiso iziko eliphantsi kwenkxaso kaRhulumente
Abanyangwa abasebenzisa unyango lwempilo yengqondo ngokunganyanzeliswa okanye ngokuncediswa, mabahlolwe baze bahlawuliswe iindleko ezimalunga nobume bomnyangwa lowo.
Izibheno zeendleko ezixelwe kummiselwana 1 mazithunyelwe ukuba zithathelwe ingqalelo yintloko yeziko lempilo elibandakanyekayo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ngokunyanzeliswa akabhatali ndleko zixelwe kummiselwana 1.
Ibanjwa elilindele umhla wokuxoxwa kwetyala elingeniselwe ukuhlolwa malunga nomThetho weNkqubo yoLwaphulo-Mthetho malibhataliswe ngokungqinelana nerhafu ekuvunyelewene ngayo phakathi kweSebe lezeMpilo kunye neSebe leZobulungisa noPhuhliso loMgaqo Siseko.
Ibanjwa eligula ngengqondo elilaliselwe ukuba linyangwe malibhataliswe ngokungqinelana nerhafu ekuvunyelewene ngayo phakathi kweSebe lezeMpilo kunye neSebe leeNkonzo zoLuleko kwaye makubhatale eli Sebe lesibini.
Uqikelelo lwexabiso lwepropati kunye nengeniso yonyaka
Ingeniso yonyaka ngenjongo zamacandelo 604b,605c kunye nama 614b oMthetho ngama R24 000.
Urhoxiso
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAZISO SIKARHULUMENTE (2003).txt</fn>
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LEZEMPILO
INombolo R...
UMTHETHO WEZEMPILO WESIZWE, 2003 (UMTHETHO OYINOMBOLO YAMA-61 KA-2003)
UMphathiswa wezeMpilo uye, ngokwemigqaliselo yecandelo 90 (i) lomThetho weSizwe wezeMpilo, 2003 (umThetho oyiNombolo yama-61 ka-2003), emva kokucebisana neBhunga leSizwe lezeMpilo, wenza le mimiselo kwiShedyuli.
ISHEDYULI
Iinkcazelo
Kule Mimiselo, naliphi na igama okanye intetho intsingiselo elinikwe yona kumThetho, liyakuba naloo ntsingiselo liyinikiweyo, ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela -
umntu ogunyazisiweyo" uthetha umtyandi wezidumbu eziza kuvavanywa, igosa lonyango elityandela uvavanyo okanye igosa lezempilo elibhaliswe ngokwemigqaliselo enjangengakumThetho wobuNgcali bezeMpilo (Health Professions Act), 1974 (umThetho oyiNombolo yama-56 ka-1974), ukuba enze uvavanyo kwizidumbu ezenzwe utyando kunye/okanye ukuthathwa komcu oza kuvavanywa emzimbeni kwaye noqeshwe ngokwemigqaliselo yommiselo wama-22 wale mimiselo;
umzimba" uthetha umzimba womntu oswelekileyo okanye intsalela kwaye "isidumbu" sinentsingiselo engqinelanayo;
iKhowudi" ithetha umyalelo weKhowudi yeSizwe yeNkonzo yoVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo equlunqwe kwaye yamkelwa yiKomiti, kwaye eya kusetyenziswa njengencwadi yokufundisa ekusebenzeni okunamandla kwenkonzo kwaye ehlonyelwe kule mimiselo njengesiHlomelo A;
iSebe" lithetha iSebe lezeMpilo lephondo elibandakanyekayo;
isibonelelo esonyuliweyo" sithetha indawo yokugcina izidumbu se-medico-legal esenzelwe ngokukhethekileyo iinjongo zokugcina izidumbu apho kwenzekayo khona, ukuze kwenziwe uvavanyo kwizidumbu ezityandiweyo kunye nokuba kuthathwe imicu eza kuvavanywa;
izithuthi ezonyuliweyo" zithetha isithuthi soluntu sendawo yokugcina izidumbu esenziwe ngokukhethekileyo ukuba sithuthe imizimba, esingqinelanayo nobalulo olubekwe phantsi kwiKhowudi.
iNtloko yeSebe" ithetha umntu oqeshwe njengentloko yesebe lephondo eyiyimfanelo yalo ezempilo;
umThetho weeNgcali zeMpilo" uthetha umThetho weeNgcali zeMpilo, 1974 (umThetho oyiNombolo yama-56 ka-1974);
umThetho woPhando" uthetha umThetho woPhando, 1959 (umThetho oyinombolo yama-58 ka-1959);
iGosa eliPhandayo" lithetha ilungu leNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika eliqeshwe ngokwemigqaliselo yecandelo loku-1 lomThetho weNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, 1995 (umThetho oyiNombolo yama-68 ka-1995), kwaye elonyulwe njengegosa eliphandayo ukuba liphande unobangela wokufa kwaloo mntu kwaye apho kukho khona imfuneko, ukuqinisekisa utshutshiso;
igosa lezonyango" lithetha umntu obhaliswe njengegosa lezonyango ngokwemigqaliselo yomThetho weeNgcali zeMpilo;
Indawo yokugcina izidumbu ye-medico-legal" ithetha indawo yokugcina izidumbu yeNkonzo yoVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo esetyenziselwa ukuvavanywa kwezidumbu ezityandiweyo kunye nokuvavanywa kwemicu;
ukuvavanywa kwesidumbu esityandiweyo (post mortem)" kuthetha ukuvavanywa komzimba, ngenjongo zokufumana unobangela wokufa kunye nemiba enxulumene nokufa, kunye nomxholo wale mimiselo, ngeenjongo ze-medico-legal inkonzo (service)" ithetha iNkonzo yokuVavanywa kweziDumbu eziTyandiweyo kwiphondo elenza uphando lwe-medico-legal eliphanda ukusweleka ngenxa yoonobangela bendalo okanye engasibabo abendalo; kwaye umThetho" uthetha umThetho wezeMpilo weSizwe (umThetho oyiNombolo yama-61 ka-2003).
INkonzo yoVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo
Ilungu elibandakanyekayo leBhunga eliLawulayo lephondo kwinkqubo yokusebenza yesizwe nangokwemigqaliselo yale mimiselo liyakuqinisekisa ukuba kukho iNkonzo yoVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo kwiSebe lezeMpilo elikwiPhondo.
iNkonzo ecamngcwe kummiselo wesi-2 iquka , kodwa ayimiselwanga mda ekubeni-
a apho kufanelekileyo, ukuqala ngophando lwendawo yokusweleka ngokudibana negosa eliphandayo;
b ukuthatha uxanduva lokuthathwa komzimba nokuba ususwe kwindawo yesehlo;
c ukuqinisekisa ugcino lomzimba kwindawo yesehlo sokusweleka de ube ukhululelwa ukungcwatywa okanye ukutshiswa, kunye neenkqubo ezihlangene noko;
d ukugcina ubungqina obunxulumene nomzimba kunye nakuphi na okunxulumene nawo maxa onke;
e ukuqhuba uphando lokuvavanywa kwesidumbu esityandiweyo, kuqukwa iinkcukacha zangaphandle, kwaye apho kukho khona imfuneko nezovavanyo lwangaphakathi lomzimba kunye nokufumana izinto zobungqina;
f ukuqhuba uphando olukhethekileyo olufanelekileyo;
h ukugcina amaxwebhu, izipesimeni kunye nezinto ezinxulumene nazo;
i ukuqokelelwa, ukuphengululwa kunye nokucazululwa kwedata enxulumeneyo ukumisela iintsingiselo okanye ukuba khona rhoqo kwezehlo zokufa engasikuko okwendalo; kunye j nokunika ulwazi kunye namacebiso kwiziphathamandla zempilo okanye zikarhulumente okanye kumasebe.
Ukususwa nokuthuthwa komzimba
Yimfanelo yenkonzo eyokuphathwa kunye nokuthuthwa komzimba ukuba uye kwindawo yokugcina izidumbu ye-medicolegal okanye kwesinye isibonelelo esonyuliweyo.
INkonzo inokuthutha umzimba kuphela ngendlela emiselwe kwiKhowudi kwaye kufuneka isebenzise izithuthi ezonyuliweyo kuthutho olucamngcwe kummiselo wesi-4.
(a) Umntu eyiyimfanelo yakhe iziko lempilo apho umntu aswelekele khona ngenxa yoononobangela engasingabo abendalo, kufuneka ukuba azise iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngoko nangoko kunye neNkonzo ngokufa okunjalo.
b Kwisehlo sokufa okwenzeka umntu ehanjiswa okanye efika kwiziko lempilo umntu eyiyimfanelo yakhe elo ziko lempilo kufuneka ukuba azise iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngoko nangoko kunye neNkonzo ngokufa okunjalo.
Kwisehlo sokufa okwenzeka kuyo nayiphi na enye indawo ngaphandle kweziko lempilo, iNkonzo kufuneka iwususe umzimba kwindawo yesehlo sokufa kuphela emva kokuba iGosa eliPhandayo linike igunya elibhalwe phantsi lokususwa komzimba okunjalo yiNkonzo.
INkonzo, emva kwegunya elibhalwe phantsi liGosa eliPhandayo, kufuneka ke ngoko iwususe kwaye iwuhambise umzimba njengoko kumiselwe yiKhowudi, iwuse kwisibonelelo esonyuliweyo.
(a) Umzimba mawususwe kwisiboneleelo usisiwa kwesinye kuphela emva kwemvume ebhalwe phantsi yomntu esiyimfanelo yakhe isibonelelo apho umzimba ususwa khona.
b Ukuvunywa okucamngcwe kumhlathi a kufuneka kukhombise ukwenzakala, ukuba kukho nakuphi na, okuye kwenzeka emzimbeni okanye iimpawu eziye zenzeka ngexa lokuwubeka. Ukubekwa ngokuphathelene noku kuquka ukutyandwa komzimba ukuze uvavanywe okanye nayiphi na enye inkqubo yezonyango ebandakanya umzimba onjalo.
Ukungeniswa komzimba
INkonzo inokungenisa umzimba kwisibonelelo esonyuliweyo kuphela ngokungqinelana neemfuno zokungenisa kunye neenkqubo ezimiselwe kwiKhowudi.
Isibonelelo esonyuliweyo masingangenisi umzimba ovela kwesinye isibonelelo esonyuliweyo ngaphandle kwemvume ebhalwe phantsi yomntu ophethe isibonelelo esonyuliweyo apho umzimba ubususwe khona.
Igosa kwisibonelelo esonyuliweyo esingenisa umzimba kufuneka liqinisekise ukuba-
b iimpawu zeminwe yongasekhoyo ziyathathwa; kwaye c kuvulwa ifayile yomntu apho zonke iinkcukacha ezinxulumene nomzimba ziyakufakwa kwaye zifayilwe ngokungqinelana neKhowudi.
Ukugcinwa kwemizimba
Umntu ophethe isibonelelo esonyuliweyo kufuneka aqinisekise ukuba isibonelelo sefriji siyasetyenziswa ukubeka yonke imizimba kwiqondo lobushushu elimiselweyo kunye nangokungqinelana nenkqubo ebekwe kwiKhowudi.
Umntu ophethe isibonelelo esonyuliwe kufuneka aqinisekise ukuba iqondo lobushushu lefriji nganye equlethe umzimba liyashicilelwa kwigrafu okungenani kabini ngosuku.
Ukufikelela ezifrijini kufuneka kulawulwe kwaye umntu ogunyaziswe ngumntu ophethe isibonelelo esonyuliweyo ukuba asuse umzimba, kufuneka abhale phantsi ukususa okunjalo komzimba kwilogi yezehlo.
a kwisibonelelo esonyuliweyo okanye kwiziko; kwaye b ukuba ngaba uVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo luyangqinelana necandelo lama-66 1 c lomThetho, nesicelo esikhawulezileyo segosa eliphandayo eliphanda ngokufa, okanye ugunyaziso lukamantyi osithili sakhe Vavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo olunjalo kujoliswe ukuba lwenziwe khona.
UVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo lwe-Medico-legal kufuneka luqhutywe kwiintsuku ezisixhenxe zokuba kufunyenwe imvume ebhalwe phantsi ngumntu ophethe isibonelelo.
Abasebenzi abagunyazisiweyo ukuba baqhube uVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo
UVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo emzimbeni lunokwenziwa kuphela ngumntu ogunyazisiweyo oqeshelwe le njongo yiNtloko yeSebe.
Umntu ogunyazisiweyo unokudibana neengcali eziqinisekisiweyo kwaye acele iingcali ezinjalo ukuba zithabathe inxaxheba kuVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo kwaye zifake isandla kuxilongo olungaphaya lomzimba onjalo: Ngaphandle kokuba umntu ogunyanizisiweyo ugcine ilungelo lokusichaza isigqibo seengcali ezinjalo emva kokuthathela ingqalelo isigqibo esinjalo.
Umfundi okanye umsebenzi oqeqeshwayo kuVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo unokuthabatha inxaxheba kuVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo kuphela phantsi kwenkokhelo kunye nohlolo lomntu ogunyazisiweyo.
Ubungqina obongezelelekileyo kuVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo
Ngokuxhomekeke kuwo nawuphi na omnye umthetho, umntu ogunyazisiweyo, unokungenisela uvavanyo, okanye enze ukuba kungeniswe, kwiziko eligunyazisiweyo, nayiphi na imicu, ulwelo, into okanye izinto ezinxulumene nomzimba onjalo, ngeenjongo zokuseka unobangela kunye neemeko zokusweleka komntu okanye ukongeza kulawulo lweenkqubo kunye nolawulo lobulungisa.
Umntu ogunyazisiweyo nguye kuphela onegunya lokwenza isigqibo sokuqhaqha umzimba, okanye ukususa naliphi na ilungu okanye okuqulethwe ngumzimba onjalo kusenzelelwa uphando olukhethekileyo.
Abasebenzi abagunyazisiweyo ukuba baqwalasele uVavanyo lweziDumbu eziTyandiweyo
Nawuphi na umntu ngaphandle-
a kwegosa eliphandayo eliphanda unobangela wokusweleka; okanye b umntu ogunyazisiweyo unokufaka isicelo kumantyi onolawulo lwezobulungisa ngonobangela wokusweleka okuphandwayo okanye kumntu ogunyazisiweyo, oza kubakhona kuVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo.
Umntu ekubhekiselelwe kuye kummiselo wama-23 kufuneka abonise umdla wesibonelelo kwisiphumo soVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo esinjalo, kumantyi okanye kumntu ogunyazisiweyo obandakanyekayo.
Umntu ekubhekiselelwe kuye kummiselo wama-23 unokucela ukuba umntu ogunyazisiweyo ukuba avumele umntu oVavanya isiDumbu esiTyandiweyo, igosa lezonyango eliVavanya isiDumbu esiTyandiweyo okanye umsebenzi wezonyango ukuba angene egameni lakhe, ukuba ngaba:
a umntu oVavanya isiDumbu esiTyandiweyo, igosa lezonyango eliVavanya isiDumbu esiTyandiweyo okanye umsebenzi wezonyango abathabathi nxaxheba kuVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo; kwaye b isicelo esinjalo asibangi ukulibaziseka ekuqhutyweni koVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo
Nangona kummiselo wama-23, umntu ogunyazisiweyo enokuvumela amagosa agunyazisiweyo athile esibonelelo esonyuliweyo apho uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo lwenziwa khona, ukuba amncedise kuVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo kwaye enze imisebenzi ethile edibene nalo.
Apho umntu ogunyazisiweyo asalileyo isicelo esicamngcwe kummiselo wama-25, izizathu ezibhalwe phantsi mazidluliselwe kumntu obandakanyekayo kwiiyure ezingama-72 zesicelo esicamngcwe kummiselo wama-25 esaliweyo.
Nawuphi na umntu okhathazwe sisigqibo somntu ogunyazisiweyo unokubhena kwiNtloko yeSebe kwiiyure ezingama-48 zokwaziswa ngesigqibo sokwala isicelo esicamngcwe kummiselo wama-25.
Ukukhuselwa kweerekhodi
Umntu ophethe isibonelelo esonyuliweyo apho uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo lwenziwe khona kufuneka abeke imilinganiselo yolawulo ukuthintela ukufikelela kwiirekhodi ezinxulumene noVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo okungagunyaziswanga kunye nakwisibonelelo sokugcina apho, iirekhodi zigcinwa khona.
Imilinganiselo yolawulo ecamngcwe kummiselwana 1 kufuneka iqulathwe kwiKhowudi kwaye kubanjelelwe kuyo maxa onke ngamagosa eNkonzo okanye nawuphi na umntu ogunyazisiweyo ukuba enze nayiphi na imisebenzi yeNkonzo egameni layo.
Nawuphi na umntu -
a ongaphumeleliyo ukwenza umsebenzi anikwe wona ngokwemigqaliselo yommiselwana 1;
b owenza ingabi yonyani nayiphi na irekhodi ngokongeza okanye ukucima okanye ukutshintsha naluphi na ulwazi oluqulethwe kuloo rekhodi;
c ukudala, ukutshintsha okanye ukutshabalalisa irekhodi ngaphandle kwegunya lokwenza oko;
d ukungaphumeleli ukudala okanye ukutshintsha irekhodi xa kufunwa enze oko ngokufanelekileyo;
e onika ulwazi olungasiyiyo inyani ngenjongo zokuba luqukwe kwirekhodi;
f ngaphandle kwegunya, okopa nayiphi na inxenye yerekhodi;
g ngaphandle kwegunya, odibanisa iirekhodi zamalungu okwazisa obuqu omzimba nayo nayiphi na inxenye yaloo rekhodi ephathelene nembali yomzimba;
h ofumana ufikelelo olungagunyaziswanga kwirekhodi okanye kwendlela yokugcina iirekhodi, okanye kwinxenye enye yendlela yokugcina iirekhodi, okanye enye;
i ngaphandle kwegunya, odibanisa nayiphi na inxenye yekhompyutha okanye omnye umxokelelwano wekhompyutha apho kugcinwa khona iirekhodi-
i kuyo nayiphi na enye ikhompyutha okanye umxokelelwano weletroniki; okanye ii nayiphi na iteminali okanye enye into efakiweyo edityansiwe okanye eyinxenye yenye ikhompyutha okanye umxokelelwano weletroniki; okanye j ngaphandle kwegunya, ulungisa uqhaqho-
i nayiphina na inxenye yomxokelelwano wokusebenza wekhompyutha okanye omnye umxokelelwano weletroniki apho kugcinwa khona iirekhodi zomzimba; okanye ii nayiphi na inxenye yenkqubo esetyenziswa ukushicilela, ukugcina, ukufumana okanye ukubonisa ulwazi kwikhompyutha okanye omnye umxokelelwano weletronii apho kugcinwa khona iirekhodi zomzimba, owenza ityala kwaye ongafanelekela agwetyelwe isohlwayo okanye ukuba avalelwe ixesha elingadluliyo kunyaka omnye okanye zombini isohlwayo kunye nokuvalelwa okunjalo.
Umntu ophethe isibonelelo esonyuliweyo kufuneka agcine irejista apho nayiphi na ifayile esuswayo okanye nayiphi na inxenye yefayile, kwisibonelelo sokugcina ibhalwa phantsi, kwaye apho kufuneka angenise zonke iinkcukacha zomntu ogunyazisiweyo ukuba asuse ifayile enjalo okanye nayiphi na kwinxeneye yayo, injongo, umhla kunye nexesha esuswe yaphinda yabuyiswa ngalo kunye nolwazi oluthathiweyo apho.
Ukukhonjwa kokuba uyaziwa umzimba
Umzimba unokukhonjwa ukuba uyaziwa kuphela liqabane, umlingane, umntwana ongundoqo, umzali, umgcini, ngubhuti ongundoqo, usisi ongundoqo okanye ngumkhathaleli
Iziphumo zobuqu zomntu ongasekhoyo mazinikezelwe kumntu ocamngcwe kummiselo wama-31 ukuba ngaba umntu ogunyazisiweyo owenze uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo kunye neGosa eliPhandayo bonelisekile ukuab ngaba iziphumo zobuqu ezinjalo azifunekeli ubungqina
Ukukhululwa komzimba
Umzimba unokukhululwa kuphela kwiNkonzo uye kumngcwabi emva-
a kokuba iqabane, umlingane, umntwana ongundoqo, umzali, umgcini, ubhuti ongundoqo, usisi ongundoqo okanye umkhathaleli benike imvume ebhaliweyo, okanye umyalelo weNkundla;
b kokuba umntu ogunyazisiweyo enike imvume yokukhululwa okunjalo komzimba; kwaye c apho kukho khona imfuneko, umcu okanye isampuli yegazi yohlalutyo lwe-DNA iqokelelwe kwaye igcinwe ngokufanelekileyo.
Apho umntu onika imvume njengoko kucamngciwe kummiselo wama-33(a) angenako ukuhlawulela ukungcwatywa komzimba, umasipala okulawulo lobulungisa bommandla apho umzimba ubugcinwe khona, kufuneka awungcwabe njengowehlwempu.
Umzimba ongakhonjwanga ukuba uyaziwa
Umzimba ongakhonjwanga ukuba uyaziwa kufuneka ususwe efrijini kwiintsuku ezisixhenxe zokungeniswa, kwaye ukuba ngaba iintsalela zomzimba onjalo zihlala zingaziwa iintsuku ezingama-30, umasipala ulawulo lobulungisa besibonelelo esonyuliweyo esiphantsi kwawo, kufuneka siwungcwane njengowehlwempu umzimba onjalo.
Ukusweleka komntu obanjiweyo
Intoko yephondo yeNkonzo kufuneka yaziswe ngoko nangoko xa kucelwa isibonelelo sokungenisa umzimba womntu osweleke ngoonobangela engasibabo abendalo ngexa evalelwe kwiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika okanye liSebe leeNkonzo zoLuleko njengebanjwa elisalindele ukuxoxwa kwetyala.
Apho kukho khona imfuneko, uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo lokumisela unobangela wokusweleka kwebanjwa elibhantintayo okanye elisalindele ukuxoxwa kwetyala, lunokwenziwa kuphela-
a ngumntu ogunyazisiweyo oqeshwe ngokukhethekileyo yintloko yephondo yeNkonzo b kwisehlo sokusweleka ngexa evalelwe yiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, emva kokuba iCandelwana leziKhalazo eliziMeleyo lazisiwe ngoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo olunjalo; kwaye c kwisehlo sokusweleka ngexa evalelwe liSebe leeNkonzo zoLuleko, emva kokuba uMgwebi oHlolayo ekubhekiselelwe kuye kumThetho weeNkonzo zoLuleko, 1998 umThetho oyiNombolo ye-111 ka-1998 , yazisiwe ngoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo olunjalo.
Ingozi ebulalayo ebandakanya ngaphezulu kwabantu abalishumi
Kwisehlo sengozi ebulalayo ebandakanya ngaphezulu kwabantu abali-10, uMlawuli wesizwe eyiyimfanelo yakhe uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo okanye umntu amonyulele lomsebenzi, kufuneka aququzelele ukulungiswa kwemizimba ngokwemigqaliselo yale mimiselo kwaye aqinisekise ukuhlanganyelana phakathi kweNkonzo yamaPolisa yoMzantsi Afrika kunye neNkonzo leyo iphondo layo kuswelekwe kuyo.
uMlawuli wesizwe eyiyimfanelo yakhe uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo okanye umntu amonyulele umsebenzi ocamngcwe kummiselo wama-38, kufuneka aqinisekise -
a ukuba umntu ogunyazisiweyo uyaya kwindawo yengozi noMphandi woQhaqho leziDumbu; kunye nokuba b uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo lwenziwa ngaphandle kokulibazisa ngokwemigqaliselo yale mimiselo ngumntu oyiNtloko kuVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo, okanye ngumntu amonyulileyo, kumzimba ngamnye osusiweyo kwindawo yengozi.
IKomiti yoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo yeSizwe uMphathiswa kufuneka aseke ikomiti eyaziwa ngokuba yiKomiti yeNkonzo yoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo yeSizwe ukuba icebise uMphathiswa a kwinkqubo yokusebenza ephathelene nawo nawuphi na umcimbi oya kuqinisekisa, uphakamise, uphucule, okanye ugcine uVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo b izithethe, imigangatho kunye nezikhokelo zokunikwa kwenkonzo yoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo, kuqukwa nemigangatho yempilo nokhuseleko kunye neyona migangatho isezantsi yokuqinisekiswa kweendawo zokugcina izidumbu zovavanyo lwezidumbu ukuba ingeniswe ifane neKhowudi yeSizwe yeNkonzo yoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo; kwaye c nawuphina umcimbi wobuchule onxulumene neenkonzo zoVavanyo lwesiDumbu esiTyandiweyo onokuba neempembelelo kwiinkqubo kunye nezicwangciso zempilo.
Iimfuneko zokuba noxanduva nokunika ingxelo
INtloko yeSebe kufuneka ingenise iingeniso zonyaka zengqokelela yamanani kunye neengxelo kuMlawuli-Jikelele ngendlela eya kumiselwa nguMlawuli-Jikelele ixesha nexesha.
Amatyala
Nawuphi na umntu ongaphumeleliyo ukuthobela naliphi na igatya lale mimiselo unetyala kwaye kufuneka agwetyelwe isohlwayo okanye ukuba avalelwe ixesha elingadluliyo kwiminyaka emihlanu okanye zombini isohlwayo okanye ukuvalelwa okunjalo.
Ukugunyazisa
iNtloko yeSebe okanye intloko yesebe yeNkonzo yephondo, ngokubhalwe phantsi, kwaye kwiimeko ezinjalo njengoko inokumisela, inokunikezela ngawo nawaphi na amagunya okanye imisebenzi kwigosa lesebe lephondo okanye isitafu sesibonelelo esonyuliweyo, ngokuxhomekeke kwimeko, ngaphandle kokuba kukho uthintelo olukhethekileyo lonikezelo okanye ulonyulo olunjalo.
Ukunikezela okanye ukonyula okwenziwe phantsi kommiselwana 1 alu a khululi iNtloko yeSebe okanye intloko yesebe yeNkonzo yephondo imfanelo okanye uxanduva oluphathelene nokwenziwa komsebenzi obandakanyekayo; okanye b thinteli ukwenziwa komsebenzi obandakanywe yiNtloko yeSebe okanye intloko yesebe yeNkonzo yephondo.
INtloko yeSebe okanye intloko yesebe yeNkonzo yephondo inokulungisa okanye imisele ecaleni nasiphi na isigqibo esithathwe ngumntu ekusetyenzisweni kwawo nawaphi na amagunya anjalo anikezelwe kuloo mntu.
UMHLA:
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAZISO SIKARHULUMENTE (2005).txt</fn>
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UKUPHAKANYISWA KOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA WESI-3 KA-2000
IMITHETHO YOPHENGULULO YOBULUNGISA
IiBhodi zemiThethozeeNkundla zomThetho ziye phantsi kwecandelo lesi-7 lokuPhakanyiswa komThetho woLawulo lwezobuLungisa wesi-3 ka-2000 ("umThetho") zenza imithetho ekwishedyuli.
ISHEDYULI
Iinkcazelo
Kule mithetho kunye neefom ezihlonyelweyo ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela:
umfaki sicelo" uthetha umntu omisela iinkqubo zophengululo lobulungisa lwezenzo zolawulo phantsi kwecandelo lesi-6 lomThetho;
umabhalane wenkundla" uthetha umabhalane kunye nomncedisi kamabhalane benkundla abaqeshwe phantsi kwecandelo le-13 lomThetho weeNkundla zabaTshutshisi, 1944 (umThetho oyiNombolo yama-32 ka-1944)
usuku" luthetha naluphi na usuku ngaphandle kwangoMgqibelo, iCawa okanye iholide kawonke-wonke;
ifayile" kuthetha ukufaka kwifayile amaxwebhu nombhalisi okanye umabhalane wenkundla njengoko kunokubanjalo;
ukunika" kuthetha ukunika amaxwebhu ngokuvumelana nemithetho yenkundla isicelo esimiselwe kuwo;
umbhalisi" uthetha umbhalisi kunye nomncedisi wombhalisi abaqeshwe phantsi kwecandelo lama-34 lomThetho weNkundla ePhakamileyo, 1959 (umThetho wama-59 ka-1959), okanye umbhalisi oqeshwe ngaphantsi kwawo nawuphi na umthetho ongekarhoxiswa okwangoku ligunya elifanelekileyo kunye nangokunyanzelwa, msinyane nje emva kokuqala koMgaqo-siseko, kuwo nakuwuphi na ummandla owenza inxenye yommandla wesizwe;
irekhodi" ithetha irekhodi ebhaliweyo okanye yeletroniki yalo naliphi na ityala phambi komlawuli okanye naziphi na iingxoxo ezenziwa ngumlawuli ezingaphambi kwaye ezenza inxenye yokwenziwa kwesigqibo esimisela isenzo solawulo;
umThetho" uthetha ukuPhakanyiswa komThetho woLawulo lwezobuLungisa, 2000 (umThetho oyiNombolo yesi-3 ka-2000);
imiThetho eFanayo yeNkundla" ithetha imithetho elawula ukuqhutywa kweenkqubo zamacandelo amaninzi ephondo nawengingqi yeNkundla ePhezulu yoMzantsi Afrika.
Inkqubo kwisicelo sophengululo lwenkundla
Ngokuxhomekeke kumthetho we-315 inkqubo emiselweyo kule mithetho kufuneka ilandelwe kulo lonke usetyenziso oluzisiweyo ngokwemigqaliselo yomThetho.
Ukulondoloza ngenye indlela enikiweyo kulomthetho, imithetho elawula iinkqubo zasenkundleni apho ukusetyenziswa kwayo ngokwemigqaliselo yale mithetho iziswayo, iyakusebenza notshintsho olufanelekileyo.
Inkqubo yophengululo
Zonke iinkqubo zokuphengulula isenzo solawulo somlawuli ziyakumiselwa ngesaziso sesindululo ngokuvumelana neFom 1 ebhekiswa kumlawuli kunye nakulo naliphi na elinye iqela elichaphazelekayo elibiziweyo ukuba libonise ukuba kutheni isenzo solawulo esibandakanyekayo kufuneka singaphengululwa kwaye silungiswe okanye sibekwe ecaleni okanye omnye umyalelo onjalo ube ulungile kwaye unobulungisa xa unikiwe.
Isaziso sesindululo siyakwazisa isenzo solawulo esinikwayo ukuba siphengululwe kwaye siyakuxhaswa yingxelo efungelweyo ebeka imihlaba kunye nemiba kunye neemeko umfaki sicelo axhomekeke kuzo ngenkxaso eyomeleleyo ngokuvumelana neFom yesi-2.
Isaziso sesindululo kufuneka sazise naluphina ulungiso lwangaphakathi olufumanekayo kumfaki sicelo kwaye kwingxelo efungelweyo umfaki sicelo uyakuxela ukuba ingaba umfaki sicelo ulusebenzise ngeyiphi na indlela kwaye walugqiba ulungiso olunjalo kwaye ukuba ngaba ulungiso lwangaphakathi alugqitywanga iimeko ezikhethekileyo athembele kuzo umfaki sicelo ngenkaso yesicelo yokuba inkundla ngokusemdleni wobulungisa ikhuphele ngaphandle umfaki sicelo ekubeni agqibe ulungiso lwangaphakathi olunjalo.
Umlawuli, kwiintsuku ezili-15 zenkonzo yesaziso sesindululo, uyakusa kumfaki sicelo kwaye uyakufayila ingxelo efungelweyo kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla, njengoko isimo sinokubanjalo a adwelisa amaxwebhu afanelekileyo ekuthathweni kwesigqibo sokumiselwa kwesenzo solawulo esinjalo;
b axele ukuba ngaba kukho naziphi na iirekhodi ezikhoyo, nokuba kungohlobo lwetroniki okanye ngenye indlela, zenkqubo ekhokelela ekuthathweni kwesigqibo esimisela isenzo solawulo kuqukwa nakuphi na ukuxoxwa kwetyala okwandulele eso sigqibo;
c ukuxela ukuba ingaba izizathu zesenzo solawulo zinikiwe na ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-51 lomThetho kwaye ukuba kunjalo kufakwe ikopi yezo zizathu okanye ingaba akukho zizathu zinikiweyo ezixela izizathu zesenzo solawulo.
Umfaki sicelo kwiintsuku ezili-15 zokuziswa kwaoyo ingxelo efungelweyo uya kuba nelungelo lokuhlola nokwenza iikopi zawo onke amaxwebhu ekubhekiselelwe kuwo kwingxelo efungelweyo kunye nokuhlola okanye ukumamela nayiphi na irekhodi kwaye anikwe okukhutshelweyo yerekhodi enjalo ukuba ngaba umfaki sicelo uyakufuna oko. Iindleko zokukhutshelweyo ziyakuhlawulwa ngumfaki sicelo kwaye ziyakubakhona iindleko kunobangela.
Umfaki sicelo kwiintsuku ezili-15 zohlolo olunjalo okanye zokufumana okunjalo okukhutshelweyo, nokuba yeyiphi na esemva, afayile kwaye ahambise ingxelo efungelweyo eyongezayo kwaye alungise, ongeze okanye atshintshe imigqaliselo yesaziso sesindululo.
Nawuphi na umntu ofuna isicelo sophengululo kufuneka:
a kwiintsuku ezili-10 zokuhanjiswa kwaso nasiphi na isongezo sengxelo efungelweyo okanye ukuphela kwexesha lokuhanjiswa kwefayile yengxelo efungelweyo enjalo kwaye kuhanjiswe nesaziso sesindululo kwaye kwisaziso esinjalo kuyakufunwa idilesi ekwiikhilomitha ezisi-8 ze-ofisi yombhalisi okanye umabhalane wenkundla apho onke amaxwebhu angaphaya kwiinkqubo ezinjalo ayakuhanjiswa khona; kwaye b kwiintsuku ezili-15 emva koko uyakufayila kwaye ahambise naziphi na iingxelo ezifungelweyo iqela elinokufuna ziphendulwe kwizityholo ezenziwe ngumfaki sicelo.
Kwiintsuku ezili-10 zokuhanjiswa kwayo nayiphi na ingxelo efungelweyo ngokwemigqaliselo yomthetho we-37b umfaki sicelo unokufayila kwaye ahambise ingxelo efungelweyo ephendulayo. Inkundla ngokwengqiqo yayo inokuvumela ukufayilwa kunye nokuhanjiswa kweengxelo ezifungelweyo ezingaphaya.
Apho kungekho saziso okanye ingxelo efungelweyo ehanjisiweyo kwixesha elinikiweyo ngokwemigqaliselo yomthethwana 7 okanye apho ingxelo efungelweyo ephendulayo ihanjisiweyo okanye ixesha lokuhanjiswa kwengxelo efungelweyo enjalo ngokwemigqaliselo yomthethwana 8 liphelileyo, umfaki sicelo kwiintsuku ezi-5 emva koko unokufaka isicelo kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla, njengoko kunokufuneka njalo kwimeko, ukuba anike umhla wokuxoxwa kwesicelo: ngaphandle kokuba umfaki sicelo uyasilela ukufaka isicelo ngelo xesha nawuphi na ummangalelwa unokukwenza oko ngoko nangoko ekupheleni kwelo xesha leentsuku ezi-5. Isaziso ngokubhaliweyo somhla onikwe ngumbhalisi okanye umabhalane wenkundla siyakunikwa umfaki sicelo okanye ummangalelwa, njengoko kunokufuneka kwimeko, kuwo onke amanye amaqela.
Xa isicelo kungenakugqitywa ngaso ngokufanelekileyo ngengxelo efungelweyo inkundla inokwenza umyalelo onjalo njengoko ihlangabezana nombono wokuqinisekisa isigqibo esifanelekileyo nesikhawulezayo. Ingakumbi, singasuswa kumthetho jikelele obuqhuba ngaphambile, kunokuyalelwa okokuba kuviwe ubungqina bomlomo kwimiba ebaluliweyo ngombono wokusombulula nayiphi na imbambano eyinyani kwaye isiphelo sinokuyalela naliphi na ingqina ukuba livele buqu okanye linike ikhefu naliphi na ingqina okanye nawuphi na omnye umntu ukuba abizelwe enkundleni azokuvela abuzwe imibuzo njengengqina okanye inokuwubhekisela ematyaleni umcimbi nemiyalelo efanelekileyo ngamatyala okanye inkcazelo yemiba okanye ngenye indlela.
Nangona imithethwana iqhubile ngaphambile, ukuthatyathwa kwenxaxheba kwiingxoxo kunye nokunye okwenziwayo kwisicelo esisalindelweyo sophengululo lobulungisa sesenzo solawulo sinokuziswa ngesaziso esixhaswa ziingxelo ezifungelweyo ezinjalo njengoko iimeko zinokufuna njalo kwaye zibekelwe ixesha elinikwe ngumbhalisi okanye umabhalane wasenkundleni, njengoko imeko inokuba njalo, okanye njengoko kuyalelwe yijajji okanye umtshutshisi.
Inkundla kumyalelo wokusebenza inokuyalela ukuba kuyo nayiphi na ingxelo efungelweyo kususwe nawuphi na umcimbi okhubekisayo, ocaphukisayo okanye ongabalulekanga, nomyalelo ofanelekileyo ngokumayela neendleko, kuqukwa neendleko eziphakathi kwegqwetha nomxumi. Inkundla ayiyikusinika isicelo ngaphandle kokuba yanelisekile ukuba umfaki sicelo ngokukhupha umyalelo uyakuqala agwetywe ekuqhutyweni kwetyala ukuba ngaba asinakunikwa. Isicelo esinjalo kwiimeko ezikhethekileyo sinokwenziwa phambi kokuhanjiswa kwayo nayiphi na impendulo okanye ukuphendulwa kwengxelo efungelweyo.
Ukuba kuzo naziphi na iinkqubo kwiNkundla ePhezulu, ukuba semthethweni komgaqo-siseko womthetho kucelwa umngeni kuko, iqela elicela umngeni ekubeni semthethweni komthetho liyakuzimanya neziphathamandla ezilawulayo zephondo okanye zesizwe eyiyimfanelo yazo ulawulo lomthetho obandakanyekayo kwiinkqubo.
Nawuphi na umntu onelungelo lokuzimanya njengomfaki sicelo kuso nakwesiphi na isicelo sophengululo lwesenzo solawulo okanye nawuphi na umntu ofuna ukuvela njenge-amicus curiae ngesaziso esiya kuwo onke amaqela kwaye kulo naliphi na ibakala leenkqubo afake isicelo sekhefu ukuba angenelele njengomfaki sicelo, ummangalelwa okanye i-amicus curiae njengoko imeko inokufuna. Inkundla ekufumaneni isicelo esinjalo yenze umyalelo onjalo, kuqukwa nawuphi na umyalelo kwiindleko, kunye nokunika imiyalelo enjalo kwinkqubo engaphaya kwisicelo njengoko kunokubonakala kunokuhlangabezana.
Akukho nanye into kulo mthetho eyakutshayelela nawuphi na umfaki sicelo kuphengululo lwesenzo solawulo ekubeni kuqhubeke kuyo nayiphi na inkundla ngokuvumelana nemimimiselo yomthetho wesi-6 yemiThetho eFanayo yeNkundla: Ngaphandle kokuba apho naphina isicelo esinjalo siziswa kwiNkundla kaMantyi nasiphi na isingqinisiso kulo mthetho esiya kumbhalisi siyakwenziwa njengesingqinisiso kumantyi
Izicelo zesiqabu sexeshana ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-8 lomThetho
Isicelo kwiNkundla ePhezulu sesiqabu sexeshana ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-8 lomThetho, ngaphandle kwalo naluphi na uthabatho nxaxheba kwiingxoxo okanye ezinye izicelo ngokwemigqaliselo yomthetho 3 , ziyakuziswa ngokuvumelana nemimiselo yomThetho wesi-6 wemiThetho eFanayo yeNkundla kwaye ngokuvumelana nayo nayiphi na imithetho esebenzayo yokusebenza kwelo candelo leNkundla ePhezulu.
Isicelo kwiNkundla kaMantyi sesiqabu sexeshana, ngaphandle kwalo naluphi na uthabatho nxaxheba kwiingxoxo okanye ezinye izicelo ngokwemigqaliselo yomthetho
, ziyakuziswa ngesaziso sesindululo esiya kummangalelwa kunye nomabhalane wasenkundleni, zixhaswa yingxelo efungelweyo emayela nezinto umfaki sicelo athembele kuzo ngesiqabu.
Isicelo ngasinye siyakuziswa ngesaziso sesindululo ngokobufutshane obunokuvumelana neFom yesi-3 kunye neekopi ezingakhutshelwanga zesaziso kwaye zonke izihlomeloziyakunikwa iqela ngalinye isaziso esiza kunikwa lona.
Kwisaziso esinjalo umfaki sicelo uyakufuna idilesi ekwiikhilomitha ezisi-8 zenkundla apho umfaki sicelo ayakwamkela inkonzo kunye nokuhanjiswa kwawo onke amaxwebhu kwiinkqubo ezinjalo kwaye uyakumisela usuku, olungekho ngaphantsi kweentsuku ezi-5 ezisemva kwenkonzo eya kummangalelwa, apho okanye ngaphambili kufuneka ummangalelwa ngokubhalwe phantsi achaze ukuba uzimisele ukusichasa na isicelo, kwaye uyakuxela ngokungaphaya ukuba, ukuba akukho kwaziswa kunjalo kunikiweyo isicelo siyakubekelwa ukuba sixoxwe ngosuku oluxeliweyo, ntsuku ezo ezingekho ngaphantsi kwezili-10 emva kwenkonzo esiwe kummangalelwa ngesaziso sesindululo.
Ukuba ngaba ummangalelwa ngomhla okhankanyelwe loo njongo kwisaziso esinjalo, akamazisi umfaki sicelo ukuba baceba ukusichasa isicelo, umfaki sicelo unokuwubeka umcimbi kwiroli ukuba uxoxwe ngomhla ovunyiweyo ngumabhalana wenkundla.
Nawuphi n a umntu ochasa ukunikwa komyalelo ofunwayo kwisaziso sesindululo uya:
a kwixesha elimisiweyo kwisaziso ekuthethwa ngaso, anike isaziso, ngokubhalwe phantsi baxele ukuba baceba ukusichaza isicelo kwaye kwisaziso esinjalo afune idilesi engekho ngaphaya kweekhilomitha ezisi-8 ukusuka enkundleni apho bayakwamkela khona ukuhanjiswa kwamaxwebhu;
b kwiintsuku ezili-15 zokwazisa umfaki sicelo ngenjongo yabo yokuchasa, bafayile kwaye bahambise nayiphi na ingxelo efungelweyo ephendulayo kunye nawo nawaphi na amaxwebhu abalulekileyo.
Kwiintsuku ezili-10 zokufayilwa nokuhanjiswa kwayo nayiphi na ingxelo efungelweyo ekubhekiselelwe kuyo kumthethwana 6b umfaki sicelo unokuhambisa nayiphi na ingxelo efungelweyo ephendulayo. Inkundla ngokwengqiqo yayo inokuvumela ukufayilwa kweengxelo ezifungelweyo ezingaphaya,
Apho kungeko khona saziso okanye ingxelo efungelweyo ehanjisiweyo kwixesha elinikiweyo ngokwemigqaliselo yomthethwana 6a okanye apho ingxelo efungelweyo ephendulayo ihanjisiweyo okanye ixesha lokuhambisa ingxelo efungelweyo enjalo ngokwemigqaliselo yomthethwana 7 liphelile, umfaki sicelo kwiintsuku ezi-5 emva koko unokufaka isicelo kumbhalisi okanye umabhalana wenkundla, njengoko kunokufuneka kwimeko, anike usuku lokuxoxwa kwesicelo: ngaphandle kokuba umfaki siceli uyasilela ukufaka isicelo kwelo xesha nawuphi na ummangalelwa angakwenza oko ngoko nangoko ekupheleni kwexesha leentsuku ezi-5. Isaziso esibhalwe phantsi somhla onikwe ngumbhalisi okanye umabhalane wasenkundleni siyakunikwa kunye nesinikwe ngumfaki sicelo okanye ummangalelwa, njengoko kunokufuneka kwimeko, kuwo onke amaqela.
Kwizicelo ezingxamisekileyo umantyi unokukhupha iifom kunye nenkonzo elungiselelweyo kule mithetho ngaphandle kokuba isaziso esonelisayo sinikwe nawuphi na umntu ochatshazelwa ngumyalelo ofunwayo kwaye unokulahla umcimbi onjalo ngexesha elinjalo kunye nendawo kwaye ngendlela enjalo kunye nangokuvumelana nenkqubo enjalo eyakuthi kangangoko ivumelane nale mithetho njengoko umantyi enokubona kufanelekile.
Izenzo zodidi
Apho uphengululo lobulungisa lwesenzo solawulo lubangwayo ngokuphathelene neqela okanye udidi lwabantu, njengoko kunikiwe licandelo lama-38 loMgaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, umThetho we-108 ka-1996, umfaki sicelo kufuneka enze isicelo sokuqala enkundleni se-
a sekhefu ukumisela iinkqubo zophengululo egameni leqela okanye lodidi; kunye b nemiyalelo yendlela umcimbi ekumele uqhutywe ngayo.
Ekuviweni yinkundla kwesicelo ngokwemigqaliselo yalo mthetho inokuthathela ingqalelo le miba ilandelayo ukuze yenze isigqibo sokuba isivumele na isicelo ukuba simiselwe egameni leqela okanye lodidi-
a mhlawumbi kukho ubungqina bobukho bodidi olunikwaziswa;
b mhlawumbi udidi luninzi kakhulu ukuba ijoyinda yamalungu ayo ingenzeki;
d mhlawumbi kukho imibuzo yomthetho kunye nento eqhelekileyo kudidi;
e mhlawumbi umfaki sicelo uyakumela ngokufanelekileyo nokwaneleyo imidla yodidi
Inkundla mayithatyhele ingqalelo yokuba mhlawumbi kuyimfuneko na ukuyalela umfaki sicelo ukuba anike isaziso sesicelo kumalungu odidi kwaye, ukuba yenza isigqibo sokuab eso saziso siyimfuneko, kufuneka iyalele umfaki sicelo ukuba mhlawumbi isaziso esinjalo kufuneka sicebise amalungu odidi ukuba-
a kufuneka afake isaziso kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla ngomhla obaluliweyo abafuna ukuzibandakanya nawo kudidi kwaye ngako oko babotshelelwe siso nasiphi na isigqibo inkundla esinikayo; okanye b bayakubotshelelwa sisigqibo senkundla ukuba ngaba abaniki saziso kumbhalisi okanye umabhalane wenkundla ngomhla obalulweyo sokuba abanqweneli ukubotshelelwa sisigqibo.
Inkundla eyenza isigqibo sokuba isaziso siyimfuneko inokuyalela ukuba isaziso sinikwe:
a ngenkonzo okanye ngokuba sihanjiswe kwilungu ngalinye lodidi, apho oku kunokwenzeka;
b sipapashwe kwabeendaba abafanelekileyo; okanye c nayiphi na enye indlela inkundla enokucingela
Ekwenzeni isigqibo sokuba isaziso kumalungu odidi siyimfuneko kwaye, ukuba kunjalo, loluphi uhlobo lwesaziso emalunikwe, inkundla kufuneka ithathele ingqalelo le miba ilandelayo-
b ukuba nokwenzeka kokwaziswa kwelungu ngalinye lodidi kunye nokufumana idilesi yenkonzo okanye ukuhambisa ngokunxulumene nelungu ngalinye;
c ubunjani bomyalelo ezakubangwa egameni lodidi; kunye d nezinga lokuqala ugwetyelwe elinokwehlela ilungu lodidi elibotshelelwe sisigqibo kumcimbi elingenalwazi ngawo.
ImiThetho
Le mithetho iyakwaziwa njengemiThetho yoLawulo yobuLungisa
Ukuqala
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAZISO SIKARHULUMENTE 1.txt</fn>
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LEZEMPILO
UMTHETHO WAMAGCISA EZEMPILO, 1974 (UMTHETHO WAMA- 56 WOWE- 1974)
IMITHETHO ESESIKWENI YOKUZIPHATHA KWAMAGCISA ABHALISE PHANTSI KOMTHETHO WAMAGCISA EZEMPILO, 1974
IBhunga lamaGcisa ezeMpilo loMzantsi Afrika licebisana neebhodi zobugcisa nemvume yoMphathiswa wezeMpilo yenze imithetho kwiShedyuli ngokuphathelele kwigatya lama-49 elifundwa kunye negatya lama-61 nelama- 61A omThetho wamaGcisa ezeMpilo wowe- 1974 (umThetho wama- 56 wowe-1974).
ISHEDYULI
Iinkcazelo
Kule mithetho naliphi igama okanye isigama elinikwe intsingiselo kumThetho liya kuqulatha loo ntsingiselo ngaphandle lichazwe okanye liboniswe ngenye imeko-
Umthetho" ngumThetho wamaGcisa ezeMpilo, 1974(Umthetho wama-56 wowe- 1974);
isihlomelo" sisihlomelo kule mithetho ;
umbutho" ngumsebenzi apho amagcisa amabini okanye angaphezulu asebenzela ii-akhawunti zabo kodwa abelana ngempahla zokusebenza okanye ngezixhobo;
ibhodi" yibhodi yobugcisa emiselwe ngokwegatya le-15 lomthetho;
ukurhwebesha" imeko yokutsala ingqalelo ngelizwi okanye ngezixhobo zokusasaza zokushicilelwa okanye zombane kwiimpawu zomntu, kulwazi olukhulu, kubulunga benkonzo kwiziqinisekiso zobugcisa okanye kukwenza okungcono;
intsebenziswano esondeleleneyo" kukucebisana kukagqirha kwinqanaba elithile okanye kunyango oluthile lomguli kunye nomnye ugqirha kunye nokunikwa ekupheleni koloo nyango , kwengxelo yonyango ngugqirha aye kuye;
incutshe yamazinyo" ngugqirha wamazinyo obhalise njengencutshe kumsebenzi owodwa okanye kongaphantsi kumsebenzi wamazinto ngokuphathelele kwimiThetho enxulumene neeNcutshe neeNcutshe ezingaphantsi kumSebenzi wamaZinyo namaYeza opapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente No. R. 590 wama- 29 Juni 2001;
ugqirha wamehlo okhupha amayeza" ngumntu obhalise ngokuphathetlele kumThetho nemiThetho yokubhalisela ooGqirha baMehlo abaKhupha amaYeza opapashwe kwiSaziso sikaRhulumente No. R. 2339 womhla wesi-3 Disemba 1976;
ukonakalisa" imeko myengqondo okanye yomzimba ephembelela ubuchule, izimvo, isigwebo okanye ukwenza izenzo zobugcisa ligcisa elibhalisileyo;
ukwenza okuzimeleyo" kukwenza apho ubugcisa bezempilo obubhalisileyo busenziwa ligcisa lezempilo ngaphandle kokonganyelwa lelinye igcisa lezempilo;
Ukwenza okuhamba-hambayo" kukusebenza kwegcisa njalo kwindawo engaphandle kwedilesi asebenzelayo kuyo;
isazinzulu sobugqirha" ngumntu obhalise phantsi komThetho njengenjineli yebhayomedikhali, ugqirha wamachiza, umcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, isazinzulu sebhayoloji okanye ugqirha wamayeza;
Incutshe yobugqirha" igcisa lobugqirha elibhalise njengencutshe kumsebenzi owodwa okanye ongaphantsi kubugqirha ngokuphathelele kwimiThetho enxulumene neeNcutshe neeNcutshe ezingaphantsi kumSebenzi wamaZinyo namaYeza opapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente No. R. 590 wama- 29 Juni 2001;
ingcali yokunyanga amehlo" ngumntu obhalise phantsi komThetho;
ishishini lamayeza" yinkampani ebhalise phantsi koMthetho wamaYeza, 1974 (Umthetho wama-53 wama- 1974);
igcisa" ngumntu obhalise phantsi koMthetho kwaye kukusebenza kwemithetho 5, 6 nowe- 9 yale mithetho kunye umntu wobulungisa okhululweyo kumthetho ngokwegatya lama- 54A loMthetho;
ukusebenza bucala" ukusebenza kwegcisa lezempilo elisebenzela i-akhawunti yalo, kukusebenza yedwa okanye njengomahlulelane kulwahlulelwano okanye njengedlelane kumanyano lwamanye amagcisa okanye njengomongameli wenkampani ezinziswe ngokwegatya lama- 54A lomThetho;
inkampani yoluntu" inkampani ebhalise phantsi komthetho weeNkampani, 1973 (Umthetho wama- 61 wowe- 1973);
inkonzo yoluntu" yinkonzo enikwa ngurhulumente kumgangatho karhulumente wesizwe, wephondo nowasekhaya ukuquka imibutho esebenza phantsi kwakhe kunye nezinikwa inkxaso kakhulu ngurhulumente okanye ezaziwa yibhodi kwiinjongo zale mithetho;
ukwenza kwindawo yokuhlala" kuthetha indawo apho igcisa lezempilo lenzela khona umsebenzi walo wemihla ngemihla;
igatya" ligatya lomthetho;
incutshe" igcisa elibhalise njengencutshe okanye incutshe engaphantsi ( ukuba ikho) ngokuphathelele kuMthetho onxulumene neeNcutshe neeNcutshe ezingaPhantsi kumSebenzi kaGqirha wamazinyo namaYeza opapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente No. R. 590 wama-29 Juni 2001, kwaye ezibophelela kukwenza okufana nomsebenzi owodwa okanye ongaphantsi kowodwa;
ukongamela" ulwamkelo lwemfanelo yokongamela ligcisa kwizenzo zelinye igcisa; kunye ukurhwebesha" isenzo sokutsala ingqalelo ngelizwi okanye ngesixhobo sokusasaza eshicilelweyo okanye sombane , kumnikelo womnye, kukuqinisekisa okanye inzuzo yezinto.
Ukutolika nokusebenza
Intsilelo ligcisa ukthobela ukuziphatha okumiselwe yimithetho okanye isihlomelo kule mithetho liya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukuziphatha okumiselwe kule mithetho okanye isihlomelo kule mithetho akuyi kucingelwa ukuba imisela uluhlu olupheleleyo lokuziphatha kwaye ibhodi ebandakanyekayo ingaphanda ize isebenze ngaso nasiphi isikhalazo sokuziphatha ngokungabi nabugcisa esiziswa kluyo.
Kuphando ngokomthethwana 2 ibhodi ebandakanyekayo iya kukhokelwa yile mithetho, zizihlomelo kule mithetho, ngumiselo osesikweni okanye izikhokelo kunye neenkcazelo zomgaqo apho ibhodi ebandakanyekayo okanye ibhunga elizisebenzisa kumaxesha ngamaxesha.
Ukwazisa nokurhwebesha
Igcisa liya kuvunyelwa ukuba lazise iinkonzo zalo okanye iphepha-mvume,imvume okanye ukwamkelwa kweso saziso: Ngaphandle kokuba isaziso asinabugcisa, asinyanisekanga , siyakhohlisa okanye siyalahlekisa okanye sibangela abaxumi babe nokuxhalaba okungafunekayi okunokubangela ukusokola nakweyiphi imeko yezempilo.
Igcisa alisayi kurhwebesha okanye livumele ukurhwebesha kwenziwe kubaguli egameni lakhe.
Ulwazi kwizinto zokubhala namaphepha obugcisa
Igcisa liya kubhala okanye lakube libhale kwiintloko ezishicilelwe encwadini, kwiifomu ze-akhawunti nakulwazi lweencwadi zombane oluphathelele kuphela kweloo gcisa -
a igama;
b ubugcisa;
c udidi olubhaliselweyo;
d umsebenzi owodwa okanye ongaphantsi okanye ummandla womsebenzi wobugcisa ukuba ukhona;
e iziqinisekiso esibhalisiweyo okanye ezinye iziqinisekiso zemfundo okanye izidanga ezingentla kwesokuqala zibhalwe ngokufinyezwa;
f inombolo yokubhaliswa;
g iidilesi kuqukwa nedilesi ye-imeyile;
h inombolo yefowuni neyefeksi;
i iiyure zokusebenza okanye zokucebisana;
j inombolo yekhowudi yokusebenza; kunye k nenombolo yephepha-mvume lokukhupha amayeza ukuba ikho.
Iqela lamagcisa asebenza njengomntu wobulungisa okhutshiweyo kokubhaliswa ngokuphathelele kwigatya lama-54A omThetho okanye iqela lamagcisa asebenza kulwahlulelwano aya kubhala okanye abhlale kwiintloko ezishicilelwe encwadini, kwiifomu ze-akhawunti nakulwazi lweencwadi zombane oluphathelele kuphela kuloo mntu woobulungisa okanye kumagcisa olwahlulelwano -
a igama;
b ubugcisa;
c udidi olubhaliselweyo;
d umsebenzi owodwa okanye ongaphantsi okanye ummandla womsebenzi wobugcisa ukuba ukhona;
e iziqinisekiso esibhalisiweyo okanye ezinye iziqinisekiso zemfundo okanye izidanga ezingentla kwesokuqala zibhalwe ngokufinyezwa;
f inombolo yokubhaliswa;
g iidilesi kuqukwa nedilesi ye-imeyile;
h inombolo yefowuni neyefeksi;
i iiyure zokusebenza ;
k ukukhutshwa kukubhaliswa ngokuphathelele kwigatya lama-54A omThetho; kunye l nenombolo yephepha-mvume lokukhupha amayeza ukuba ikho.
Ukuthiya ukusebenza
Igcisa liya kusebenzisa igama lalo okanye igama legcisa elibhalisileyo okanye lamagcisa elikulwahlulelwano nawo okanye elisebenza nawo njengomntu wobulungisa njengegama lomsebenzi walo wabucala.
Igcisa ngokumthethwana 1 lingagcina loo msebenzi nokokuba elinye igcisa , umahlulelane wolo lwahlulelwano okanye ilungu laloo mntu wobulungisa akaseyonxalenye yaloo msebenzi wabucala: Ukuba ngaba imvume yegcisa langaphambili okanye kwimeko yegcisa eliswelekileyo imvume yomabi lifa weempahla yakhe okanye yesizalwane ifunyenwe.
Aigcisa alisayi kusebenzisa kwigama lomsebenzi walo igama elithi "isibhedlele" , "kliniki" okanye "iziko" okanye naliphi elinye igama elinokunika imbonakalo yokuba loo msebenzi wabucala wenza inxalenye okanye unxulumene nesibhedlele, nekliniki okanye neziko.
Ukusebenza okuhamba-hambayo
Igcisa lingenza umsebenzi ohambahambayo oqhubeka njalo kwindawo apho elinye igcisa lizinze khona ukuba koko kusebenza kuhamba-hambayo , elo gcisa linika iinkonzo kwizigulana ezingumgangatho ofanayo, ezinomrhumo ofanayo nalowo awubiza kwindawo yalo lokusebenza.
Umrhumo nekhomishini
Igcisa alisayi kwamkela ikhomishini okanye nayiphi into ecingelwayo ( imali okanye ngenye indlela) kumntu okanye kwelinye igcisa okanye iziko njengembuyekezo yokuthenga, yentengiso okanye ukunikwa iimpahla , izinto ezisetyenziswa lilo ekwenzeni umsebenzi wobugcisa.
Igcisa alisayi kuhlawula khomishini okanye linike into ecingelwayo imali okanye enye indlela kumntu ngokucebisa izigulana.
) Igcisa alisayi kunika okanye lamkele, intlawulo, inzuzo okanyeinto ecingelwayo (imali okanye enye indlela ebalelwa ukulikhuthaza okanye isenzo salo okanye isenzo ngenye indlela engeyoyenzululwazi okanye ebonisa ubugqirha okanye phantsi kwenkonzo , ngaphezu kwenkonzo okanye ukuhlawulisa kakhulu izigulana.
Igcisa aliyi kwabelana ngumrhumo naye nowuphi umntu okanye elinye igcisa elingakhange lithatha nxaxheba elingeneyo kwiinkonzo ezihlawulswe loo mrhumo.
Igcisa alisayi kuhlawulisa okanye lifumane imirhumo ngeenkonzo engakhange izenze ngokwalo ngaphandle kokuba iinkonzo zenziwe lelinye igcisa kwingqesho okanye anomanyano naye njengomahlulelane, njengonesabelo okanye njengebambela.
Ulwahlulelwano nabantu bobulungisa
Igcisa liya kwenza kuphela kulwahlulelwano okanye kumanyano okanye liqeshe igcisa elibhalisileyo phantsi komThetho lize ngokuphathelele kubugcisa apho elo gcisa libhalise phantsi komThetho.
Igcisa liya kusebenza okanye njengomntu wobulungisa okhutshwe kukubhaliswa ngokwegatya lama- 54A lomThetho kuphela lithobela iimeko zoko kukhutshwa.
Igcisa liya kusebenza kulwalamano, kumbutho okanye njengomntu wobulungisa kuphela kummandla wobugcisa elibhalisele bona phantsi komThetho.
Igcisa alisayi kusebenza bnakokuphi ukusebenza okuneemfuneko ezifumaneke njengelifa okanye iimeko ezaphula okanye ezinokwaphula umthetho omnye okanye ngaphezulu okanye isihlomelo kule mithetho..
Ulawulo
Igcisa liya kuqesha njengomncedisi wobugcisa okanye ibambala okanye nakwesiphi isikhundla sesivumelwano sobucisa ixesha elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu , umntu kuphela -
a obhalise phantsi komThetho;
b abo amagama wabo akwirejista egcinwe ngumntu ogcina iincwadi zerejista phantsi kwegatya le-18 loMthetho; kunye c ongakhange amiswe ekusebenzeni okanye kubugcisa bakhe.
Igcisa liya kunceda okanye lixhase kuphela umntu obhalisileyo phantsi komThetho wamaYeza, 1974 umthetho wama-53 wowe-1974, umThetho wabongikaz, 1978 umthetho wama- 50 wowe- 1978, umThetho wamaGcisa eNkonzo zeNtlalo, 1978 umthetho we-. 110 wowe- 1978, umThetho wamaGcisa amaZinyo, 1979 umthetho we-19 owowe-1979, okanye umTetho wamaGcisa ezeMpilo amaNyeneyo, 1982 umthetho wama- 63 wowe 1982, ukuba umsebenzi wobugcisa okanye isimo salo mntu sisemthethweni kwaye kummandla wobugcisa balo.
Ubhangiso
Igcisa aliyi kubhangisa okanye lithathe isigulana kwelinye igcisa ukuba liyaqonda ukuba eso sigulana likunyango olusebenzayo lelinye igcisa ngaphandle kokuba-
a lithatha amanyathelo afanelekileyo okuxelela elinye igcisa ukuba lityhatha umguli kwisicelo somguli lowo; kwaye b limisele kwelinye igcisa ukuba loluphi unyango lwangaphambili ebelufunyanwa ngumguli lowo ingakumbi amayeza, ukuba akho ayemiselwe loo mguli kwaye kulo meko elinye igcisa liya kunika olo lwazi lufunekayo.
Ukusongela umguli
Igcisa alisayi kusongela umguli okanye kwimeko yomntwana, umzali okanye umondli womntwana ekufumanane ingcamango yelinye igcisa okanye anyangwe lelinye igcisa..
Ukundiliseka kobugcisa kwamaqabane
Igcisa alisayi kungcolisa imbonakalo yobulungisa, ukundiliseka kobugcisa okanye isakhono somnye umntu obhalise phantsi komThetho okanye nawuphi umthetho wezeMpilo.
Imfihlo yobugcisa
Igcisa aliyi kuchaza ulwazi ngelizwi ngokubhala ngokuphathelele kumguli anokuluchaza kuphela -
a kumalungiselelo okumiswa ngumthetho;
b kumyalelo wenkundla; okanye c xa kufanelekile kumdla woluntu.
Naluphi ulwazi ngaphandle kolwazi olubhekiselelwe kumthethwana 1 luya kuchazwa kuphela ligcisa -
a kwimvume ecacileyo yomguli;
b kwimeko yomntwana ongaphantsi kweminyaka eli-14 ubudala ngemvume ebhalisweyo yomzali wakhe okanye yomondli; okanye c kwimeko yokusweleka yomguli ngemvume ebhaliweyo yomntu azalane naye okanye yomabi welifa lezinto anazo.
Kwiinjongo zokuphanda zemfundo zoqeqesho okanye zokumiselwa igcisa liya kugcina amalungu omguli oswelekileyo ngexesha lotyando.
Ukugcinwa kwamalungu ngokubhekiselele kumthethwana 1 kuya -
a kuvakaliswa ngemvume ebhaliweyo enikwe ngumgulu abandakanyekayo ngexesha lokuphila kwakhe;
b kwimeko yomntwana ongaphantsi kweminyaka eli-14 imvume ebhaliweyo iya kunikwa ngumzali wakhe okanye umondli; okanye c kwimeko yomguli oswelekileyo ongakhange ngaphambili anike imvume ebhaliweyo isizalwane sakhe esisondeleyo okanye umabi lifa ngezinto zakhe uya kunika imvume ebhaliweyo.
Ukusayinwa kwamaxwebhu asemthethweni
Umfundi, ugqirha omtsha osafundayo esibhedlele okanye igcisa elithi ekwenzeni imisebenzi yobugcisa lisayine amaxwebhu asemthethweni ngokunxulumene kwinkathalo yomguli njengemimiselo, izatifikhethi, ( ngaphandle kwezatifikhethi zokufa) iirekhodi zezigulana, iingxelo sesibhedlele okanye ezinye iingxelo uya kusayina loo maxwebhu ecaleni kwegama lakhe okanye oonobumba bokuqala bamagama akhe kunye nefani yakhe ebhalwe ngoonobumba abakhulu.
Izatifikhethi neengxelo
a igama, idilesi neziqinisekiso zelo gcisa;
b igama lomguli;
c inombolo yengqesho yomguli ukuba iyasebenza;
d umhla nexesha lokuxilongwa;
e nokokuba isatifikhethi sinikwe ngenxa yokuqwalaselwa lelo gcisa ngexesha lokuxilongwa, okanye ngenxa yolwazi olufunyenwe kwisigulana kwaye lusekelwe kwizizathu ezamkelekileyo kubugqirha.
f inkcazelo yesigulo, ukuphazamiseka, okanye isifo ngokwesigama somntu ongeyongcali nemvume eyazisayo yesigulana: Uku ngaba loo mguli akazimiselanga kunika imvume, igcisa liya kuchaza ukuba kwingcamango yalo esekelwe ekuxilongweni kwesigulana, isigulana eso asikulungelanga ukusebenza;
g nokokuba umguli akaphilanga ngokupheleleyo ukuba aphangele okanye nokokuba loo nguli angasebenza umsebenzi ongenzimanga nkakhulu kwimeko yokusebenza;
h ixesha elililo elicetyiswayo lemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula;
i umhla wokunikwa kwesatifikhethi sokugula; kunye ii oonobumba bokuqala bamagama egcisa nefani ngoonobumba abakhulu nenombolo yokubhalisa kwegcisa elinike isatifikhethi.
Isatifikhethi sokugula ngokubhekiselela kumthethwana 1 siya kusayinwa ligcisa ecaleni koonobumba bokuqala bamagama alo nefani ibhalwe ngoonobumba abakhulu.
Ukuba kusetyenziswa amaphepha asele eshicilelwe igicisa liya kususa amagama angafunekiyo.
Igcisa liya kunika umguli ingxelo emfutshane eyinyaniso xa loo mguli efuna ulwazi olumalunga naye.
Ukukhutshwa kwemimiselo
Igcisa eligunyaziswe ngokomThetho weziNto ezinxulumeneyo namaYeza,1965 (umthetho we-101 lowe-1965), ukuba limisele amayeza liya kukhupha imimiselo yamayeza echetheziweyo, ebhalwe ngesandla, eveliswe ngekhompyutha, esele ishicilelwe okanye esemgangathweni kwiiShedyuli I, 2, 3 nesi- 4 ngokomThetho weziNto ezinxulumeneyo namaYeza,1965 (umthetho we-101 wowe- 1965), ngokwaloo mimiselo ingakhutshwa kuphela phantsi kosayino lwakhe lokuqala.
Igcisa eligunyaziswe ngokomThetho weziNto ezinxulumeneyo namaYeza,1965 umthetho we-101 lowe-1965, ukuba limisele amayeza liya kukhupha imimiselo yamayeza ebhalwe ngesandla angooShedyuli 5, 6, 7 nesi- 8 ngokomThetho weziNto ezinxulumeneyo namaYeza,1965 umthetho we-101 wowe- 1965, ngokwaloo mimiselo ingakhutshwa kuphela phantsi kosayino lwakhe lokuqala.
Ingqesho yobugcisa
Igcisa liya kwamkela ingqesho yobugcisa okanye ingqesho yabaqeshi evunywe libhubga kuphela ephathelele kwisivumelwano sokuqeshwa okanye ingqesho eyenziwe ngokusekelwe kumdla woluntu nowobugcisa.
Ingqesho enesivumelwano esibhaliweyo okanye ingqesho ngokubhekiselele kumthethwana 1 iya kwenziwa ibekho kwibhunga ngokwesicelo.
Amayeza ayimfihlo
Ekuziphatheni nakummandla walo igcisa liya kusebenzisa kuphela -
a ifomu yonyango, isixhobo okanye iteknoloji yezempilo engelohlebo kwaye engabangwa ukuba yeyangasese; kunye b isixhobo okanye iteknoloji ebonisa ngophando ukuba inobuchule bokuzalisekisa ubango olwenziweyo oluphathelele kuso.
Ukoyisa okanye ukuthintela ibhunga okanye ibhodi ekwenzeni umsebenzi wayo
Igcisa liya kusebenzisana ngalo lonke ixesha kwaye lithobele nayiphi imiyalelo esemthethweni okanye inkqubo yebhunga, yebhodi, yekomiti yaloo bhodi okanye igosa lebhunga lize kufunwe apho liyalelweyo ukuba -
a liphendule kwimbhalelwano nemiyalelo yebhunga efana nebhodi, kwikomiti yaloo bhodi okanye kwigosa lebhunga kumaxesha amisiweyo; lize b liye kukucebisana ngamaxesha nakwindawo emiselwe libhunga elifana nebhodi, yikomiti yaloo bhodi okanye ligosa lebhunga.
Igcisa liya kwenza kuphela izenzo zobugcisa ngaphandle kwixesha lengxakeko -
a elifunde ngokwaneleyo laqeqeshwa laze lafumana namava awoneleyo; kunye c naphantsi kweemeko ezifanelekileyo kunye nendawo nekugqongileyo efanelekileyo.
Ukuzisebenzisela
Igcisa alisayi kuzivumela ukuba lisetyenziselwe nangeyiphi indlela.
Amayeza
Igcisa alisayi kuthatha inxaxheba ekwenzeni ngeenjongo zokuthengisa okanye kwintengiso, kukwazisa naliphi iyeza okanye nawuphi omnye umsebenzi olingana nokurhweba ngamayeza.
Igcisa alisayi kubandanyeka okanye aliyi kuxhasa ukusetyenziswa okukhethekileyo okanye imimiselo yalo naliphi iyeza ukuba naliphi ixabiso elicingelwayo livela kukusetyenziwa okukhethekileyo okanye komiselo.
b yenze okanye irhwebe amayeza ngexa iqeshwe lishishini lamayeza;
c ngexa liqeshwe lishishini lamayeza nakwesiphi isikhundla, lisenza loo misebenzi iqhelekileyo ngokwaloo ngqesho; okanye d ukukhupha amayeza ngokwephepha-mvume lomThetho weZinto ezinxulumeneyo namaYezaS, 1965.
Igcisa ngokuphathelele kumthethwana 3 liya kuxhoma isaziso esicacileyo kwigumbi lalo lokulindela kwaye ukuba kufanelekile lixelelel ngomlomo izigulana zakhe ngoku kulandelayo -
a linezabelo kwinkampani yoluntu ekuluhlu eyenza okanye ethengisa amayeeza amiselwe loo mguli; kunye b liqeshwe kwishishini lamayeza elenza loo mayeza.
Igcisa lingamisela okanye linike amayeza: Ukuba ngaba elo gcisa liqinisekile ngoxilongo lomguli obandakanyekayo ngokumxilonga kwalo okanye ngengxelo yelinye igcisa phantsi konyango lwalo loo mguli oxilongwe lilo.
Kwemeko apho umguli enesifo esingapheliyo ulungiselelo lomthethwana 5 luya kusebenza.
Inzala yemali esibhedlele
Igcisa elinenzala yemali kwikliniki yabucala okanye esibheldlele liya kuyibhekisa kumguli kuloo kliniki okanye esibhedlele kuphela xa isaziso esicacileyo sibekwe kwigumbi lalo lokulindela esichaza ukuba unenzala yemali kuloo kliniki okanye esibhedlele kwaye ukuba loo mguli uxelelwe ngomlomo malunga nokokuba igcisa elo linenzala kuloo kliniki okanye kwisibhedlele loo mguli ebethunyelwe kuso.
Igcisa ngokomthethwana 1 aliyi kuthatha ekwaziseni ngayo nayiphi iklini yabucala okanye isibhedlele okanye nawuphi omnye umsebenzi olingana nokwazisela inzuzo yalo.
Igcisa ngokubhekiselele kumthethwana 1 aliyi kuzibandakanya okanye lixhase ukusetyenziswa kwayo nayiphi ikliniki yabucala okanye isibhedlele ukuba ixabiso elicingelwayo livela kwelo gcisa kukusetyenziswa okukhethekileyo.
Ulungiselelo lomthethwana 3 awuyi kulalela elo gcisa ukuba libe nezabelo kwinkampani yoluntu ekuluhlu.
Igcisa ngokomthethwana 4 liya kuxhoma isaziso esicacileyo kwigumbi layo lokulindela kwqaye liya kuxelela umguli ngelizwi malunga noku kulandelayo-
a linezabelo kwinkampani yoluntu ekuluhlu ezilawula loo kliniki yabucala okanye isibhedlele apho athumele khona umguli;
Igcisa lingamkela umguli kulo kliniki yabucala okanye isibhedlele: Ukuba elo gcisa -
a liqinisekile ngoxilongo lomguli obandakanyekayo ngokumxilonga kwalo okanye yingxelo yelinye igcisa ebelinyange umguli lowo;
Ukunika ingxelo yokonakalisa okanye yokuziphatha ngokungafanelekanga, ngokungekho mthethweni okanye ngokukgekho sikweni
Umfundi, ugqirha omtsha osafundayo esibhedlele okanye igcisa uya -
a unika ingxelo yokonakala komnye umfundi, ugqirha osemtsha osafundayo esibhedlele okanye elinye igcisa kwibhodi ukuba uqinisekile ukuba loo mfundi, loo gqirha mtsha usesibhedlele okanye igcisa lonakele;
b unika ingxelo yokonakalisa kwakhe okanye ukonakalisa okukrokrelwayo kwibhodi ebandakanyekayo ukuba uqonde ukuba ukonakalisa kwakhe okaye uxelwe ngokuphandle okanye ucetyiswe ngokundilisekileyo liqabane ukuba enze ngokufanelekileyo ukufumana uncedo ngokonakala okucingelwayo okanye okumiselweyo; aze c anike ingxelo nangakuphi ukuziphatha okungafanelekanga , okungekho mthethweni okanye okungekho sikweni ngulo mfundi, ngugqirha osemtsha osafundayo esibhedlele okanye igcisa.
Ukuphanda, ukuvelisa nokusebenzisa ubuchule benyukliya, bebhayoloji nobamachiza
Igcisa elizibandakanya kuphando, kukuvelisa, okanye kukusetyenziswa kobuchule benyukliya, bebhayoloji nobamachiza ngokukhuselayo liya kufumana imvume kuqala ebhaliweyo kwibhodi ebandakanyekayo kolo phando, kukuveliswa okanye ukusetyenziswa.
Ekwenzeni isicelo semvume ngokuphathelele kumthethwana 1,elo gcisa liya kunika olu lwazi lulandelayo kwibhodi ebandakanyekayo:
a Iinkcukacha ezipheleleyo zesimo nommandla zolo phando, ukuveliswa okanye ukusetyenziswa;
b nokokuba ulingo lwesibhedlele ngokuphathelele kolo phando lugqithiswe yikomiti yenzululwazi ngemikhwa esesikweni yophando eyaziwayo ngokobugcisa;
Ubhaliso kabini
Igcisa lezempilo olunobhaliso kwibhunga elisemthethweni elingaphezu kwesinye okanye kwibhodi yamagcisa liya kuqinisekisa ngawo onke amaxesha ukuba -
a Akukho mpixano yomdla ovelayo kubhaliso olubini ekunikezeleni iinkonzo zempilo kwizigulana;
b Izigulana zixelelwe ngokucacileyo kwasekuqaleni kukocebisana kobugcisa apho igcisa lisebenza khona;
c Imvume eyazisayo ngokuphathelele kumhlathi b ifunyenwe kulo mguli;
d Izigulana azicetyiswa kwzikhundla ezibini okanye zihlawuliswe imirhumo esekelwe kukucetyiswa kabini; kwaye e Imithetho esesikweni iyasebenza kwixesha elinikiweyo lobugcisa lokusebenza kwegcisa kubanjelelwa kuyo ngokungqongqo.
Ukurhoxisa
ImiThetho echaza imiThetho okanye ukuShiya ngokuphathelele kumaNyathelo oLwaluleko angathathwa yiBhodi yamaGcisa kunye neBhunga epapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente No. R. 2278 somhla wama- 3 Disemba 1976 neSaziso sikaRhulumente No. R. 1379 somhla we-12 Agasti 1994, njengoko silungiswe siSaziso sikaRhulumente No. R. 1405 somhla wama- 22 Disemba 2000 iyarhoxiswa.
MPHATHISWA WEZEMPILO
<fn>xho_Article_National Language Services_ISAZISO SIKARHULUMENTE 2.txt</fn>
ISAZISO SIKARHULUMENTE
ISEBE LEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UNYUSO LOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA, KA-2000
UKUMISELWA KWEENKUNDLA ZOOMANTYI PHANTSI KWENKCAZELO "yeenkundla" EKUNYUSWENI KOMTHETHO WOLAWULO LWEZOBULUNGISA KA-2000 (UMTHETHO OYINOMBOLO YESI-3 KA-2000)
Mna Penuel Mpapa Maduna, uMphathiswa wezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko, phantsi kwesigaba (b) (ii) kwisicatshulwa soku-1 somThetho wokuNyusa ukuLawula ngobuLungisa, ka-2000 (umThetho oyiNombolo yesi-3 ka-2000) umisela ukuba zonke iinkundla zoomantyi ezisekelwe nasiphi na isithili okanye icandelo lommandla njengeendawo zokubambela inkundla ngokwemiqathango yecandelo lesi-2 lomThetho weeNkundla zooMantyi, 1944 (umThetho oyiNombolo yama-32 ka-1944), njengeenkundla zokuqalisa iinkqubo, kuyo yonke le miba apho isigqibo solawulo sithathiweyo ngaphandle kwalapho ulungiselelo sele lwenziwe kumthetho lokuba iinkqubo ezingaphaya kufuneka zimiselwe kwinkundla ephezulu okanye kwenye inkundla, ngokwemiqathango yoNyuso lomThetho woLawulo lwezobuLungisa, ka-2000, kwezo ngingqi zabantu isenzo solawulo lobulungisa senzeke khona okanye umlawuli enendawo yakhe eyintloko yolawulo okanye iqela elimalungelo alo achaphazelekileyo lingabahlali okanye abakhi abaqhelekileyo okanye isiphumo esingalunganga sesenzo solawulo, sehla, siyehla okanye siya kwehla.
P M MADUMA
UMphathiswa wezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LECANDELO LEZIKHALAZO ELIZIMELEYO (2000).txt</fn>
ISEBE LECANDELO LEZIKHALAZO ELIZIMELEYO
INCWADANA YECANDELO LEZIKHALAZO ELIZIMELEYO NGOKUNGQINELANA NECANDELO LE-14 LOKUKHUTHAZA ILUNGELO LOKUFIKELELA KUMTHETHO WOLWAZI, KA-2000 (UMTHETHO WESI-2 WAMA-2000)
IKHUTSHWE LIGOSA LOLWAZI LECANDELO LEZIKHALAZO ELIZIMELEYO (ICD ngamafutshane kolwasemzini)
INTSHAYELELO
Icandelo le-14 lokuKhuthaza iLungelo lokufikelela kumThetho woLwazi lithi phakathi kwezinye izinto, igosa lolwazi leqela likawonke-wonke malibhale phantsi incwadana ngokubhekiselele kwiqela likawonke-wonke lalo emva kokuqalisa kweli candelo. Eli gatya, phofu liya kuba phantsi kwalo naluphi na ulwandiso lwexesha olunikwe ngumPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko elingokubhalwa phantsi nokupapashwa kwencwadana enjalo kwiGazethi kaRhulumente.
Ukupapashwa kwale ncwadana yeCandelo leZikhalazo Elizimeleyo kusebenzela ukuqinisa amagatya eli candelo le-14 selixeliwe, kwaye kukwaqinisa nelungelo lomntu lomgaqo-siseko lokufikelela kulwazi , lungelo elo eliphethwe liCandelo leZikhalazo Elizimeleyo elifunelwa ukusetyenziswa okanye ukhuselo lwawo nawaphi na amalungelo akhe.
Ukwakhiwa
I-ICD lisebe likazwelonke lombuso kwaye lakhiwe kwinqanaba likazwelonke nakwelephondo ngokunjalo. I-ICD ke iphethwe kuzwelonke ngumPhathi oLawulayo ukuze kwiphondo ibe yiNtloko yePhondo. IiNtloko zamaPhondo ze-ICD zinika ingxelo kwaye ziphantsi kolawulo lomPhathi oLawulayo.
UmPhathi oLawulayo wonyulwa ngumPhathiswa wezoKhuselo noKhuseleko ngokwenkqubo emiswe ngumPhathiswa ngokubonisana neeKomiti zePalamente (Zezikhundla). Abanye abasebenzi be-ICD ngabantu abonyulwe ngumPhathi oLawulayo ngokubonisana nomPhathiswa wezoKhuselo noKhuseleko phantsi kwemithetho ephethe inkonzo kawonke-wonke kwaye abanye abantu abanjalo abathunyelwe okanye abatshintshelwe kwi-ICD.
Inombolo yefowuni: 392 0400
Iidilesi zezitalato nezeposi nezinye iinkcukacha zoqhakamshelwano zee-ofisi zamaphondo zezi zilandelayo:
Inombolo yefowuni 838 2875/6
Ntshona Koloni:
Inombolo yefowuni 426 0700
Inombolo yefowuni 421 667/8
Inombolo yefowuni 305 8370
Mpumalanga:
Inombolo yefowuni 752 4316
Inombolo yefowuni 295 5561/5
Inombolo yefowuni 430 8100/0872
Mntla Koloni
Inombolo yefowuni 831 7390
Iphondo loMntla Ntshona:
Inombolo yefowuni 381 1490/1154
Ngokubhekiselele kukwakheka kombutho nendlela yokusebenza, i-ICD inamacandelo amabini angala;
a Ulawulo lwequmrhu kuqukwa neeNkonzo zequmrhu, iiNkonzo zasemThethweni, uLawulo loMthombo woLuntu, uLwazi loBuchwepheshe, Ezoqhakamshelwano, iiNkonzo zoLungiselelo, uPhicotho-ncwadi zemali lwangaphakathi noKhuseleko.
b Ulawulo lokusebenza, kuqukwa uPhando, iNdawo yokugcina iirejista, uBeko-sweni noPhuhliso uPhando.
Imisebenzi
Owona msebenzi uphambili negunya elimiswe ngokomthetho ngokwemigqaliselo yomThetho weNkonzo yaMapolisa yaseMzantsi Afrika, umThetho we -68 wowe-1995 we-ICD, kukuqinisekisa ukuba izikhalazo ngokwamatyala nangokona okuthiwa kwenziwe ngamalungu eNkonzo yaMapolisa yaseMzantsi Afrika i-SAPS ngamafutshane kolwasemzini naMapolisa eeNkonzo zikaMasipala weSixeko i-MPS ngamafutshane kolwasemzini aphandwa ngendlela echanekileyo nenempumelelo.
Uwiso-mthetho apha lujongise ekunikeni i-ICD uxanduva nemisebenzi yokongamela uluntu malunga neSAPS ebekubhekiswe kuyo kwicandelo 222 loMgaqo-siseko weXesha eliphakathi 1993. Eli candelo lithi " kuya kusekwa kwaye kumiselwe ngumThetho wePalamente inkqubo ezimeleyo phantsi kolawulo loluntu ngenjongo yokuqinisekisa ukuba izikhalazo malunga namatyala nokona okuthiwa kwenziwe ngamalungu eNkonzo yaMapolisa yaseMzantsi Afrika aphandwa ngendlela echanekileyo nenempumelelo."
Ukuze la magunya nale misebenzi ibe yesebenzayo, i-ICD
a ingathi ngokuthanda kwayo okanye yakufumana isikhalazo, iphande nakuphi na ukona okuthiwa kwenziwe lilo naliphi ilungu le-SAPS okanye le-MPS kwaye, ingathi apho kufanelekileyo ilubhekise olo phando kuKhomishina okanye kwiNtloko Elawulayo.
c ingaphanda nawuphi na umbandela ekubhekiswe kuwo ngumPhathiswa woKhuselo noKhuseleko okanye ilungu lebhunga lephondo.
UmThetho woBundlobongela baseKhaya uthi ngaphandle kokuba i-ICD ibonisa ngolunye uhlobo nakweyiphi na imeko, i-SAPS kufuneka ifake inkqubo yoluleko lwalo naliphi na ilungu le-SAPS ekuthiwa loyisakele ukuthobela uxanduva ngokwemigqaliselo yomThetho woBundlobongela baseKhaya. Into ethwelwe leli gatya kukuba i-ICD kufuneka yenze umsebenzi owongeziweyo wokujonga izicelo zabafuna ukukhululwa bangalandeli iinkqubo zoluleko ezifunyenwe kwi-SAPS. Ngokwenza oku, i-ICD yenza umsebenzi wokuqinisekisa ukuba iinkqubo zoluleko azityeshelwa yi-SAPS kwiimeko apho iziko kufuneka lilandele loo nkqubo.
a I-ICD ayenzi nxalenye kwaye ayikho phantsi kweSebe loKhuselo noKhuseleko ihlala isiSigqeba soMbutho owahlukileyo nozimeleyo phakathi kweNkonzo kaWonke-wonke, naxa isabelana ne-SAPS ngalo mPhathiswa omnye- umPhathiswa woKhuselo noKhuseleko.
b I-ICD ineGosa loCalulo-mali layo umPhathi oLawulayo kwaye ulwabiwo-mali lwayo ilunikwa ngqo yiPalamente ngevoti eyahlukileyo.
IINKCUKACHA ZEGOSA LOLWAZI NESEKELA-GOSA LOLWAZI LE-ICD Icandelo 141b
Igosa lolwazi
Isikhundla : UmPhathi oLawulayo neNtloko yeSebe leCandelo leZikhalazo Elizimeleyo
Inombolo yefowuni : 392 0401
Xa kusithiwa iGosa loLwazi le-ICD, kuthethwa kwaye kuqukwa nawuphi na umntu osebenza kwesi sikhundla sixelwe ngasentla.
ISekela-Gosa lolwazi elonyuliweyo
Inombolo yefowuni : 392 0439
INKCAZELO NGENCWADANA ESISISKHOKELO EQULETHE ULWAZI OLUFUNWA NGABANTU ABANQWENELA UKUSEBENZISA NALIPHI ILUNGELO ELICAMNGCWE KUMTHETHO WOKHUTHAZO LELUNGELO LOKUFIKELELA KUMTHETHO WOLWAZI ICANDELO 141c
Inombolo yefowuni 484 8300;
IINKCUKACHA ZOKWENZA LULA ISICELO SOKUFUMANA INGXELO EBHALIWEYO YE-ICD, INKCAZO NGEENGONGOMA ZEENGXELO EZIGCINWE YI-ICD NEZINTLU ZEENGXELO EZIBHALIWEYO EZIGCINIWEYO NGENGONGOMA NGANYE ICANDELO 141d
Isicelo sokufikelela kwingxelo ebhaliweyo egcinwe yi-ICD kufuneka sibhalwe ngokuba umceli azalise iFomu ethi "Isicelo sokufumana iNgxelo ebhaliweyo ngeQela likaWonke-wonke", iFomu A, efumaneka-
a kwi-ofisi yeSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo enkcukacha zalo zoqhakamshelwano zixelwe kumhlathi 2.2 ngasentla; okanye b nakweziphi na ii-Ofisi zamaPhondo ze-ICD ezixelwe kumhlathi 1.1 kule ncwadana.
IFomu A ekukho kuyo ishedyuli yemali emiselweyo xa ufaka isicelo sokufumana ulwazi inamathelisiwe, kwaye iya kufuna umceli lowo-
a anike iinkcukacha ezaneleyo eziya kwenza igosa le-ICD lichonge-
i iingxelo ezibhaliweyo ezicelwayo;
b abonise ukuba yeyiphi na ifomu esebenzayo yokufumana ulwazi efunekayo;
c achaze ukuba ingxelo ebhaliweyo leyo ifunwayo ingaba ifunwa ngolwimi oluthile na;
e ukuba, ukongeza kwimpendulo ebhaliweyo, umceli unqwenela ukwaziswa ngesigqibo esimalunga nesicelo ngenye indlela, makayichaze loo ndlela kwaye nezo nkcukacha ngokunjalo;
f ukuba isicelo senziwa endaweni yomntu, kufuneka umceli angenise ubungqina obubonisa ukuba usenza ngabuni na isicelo eso, ukuze oko kube nokwanelisa kwiSekela-Gosa loLwazi.
Emveni kokugqiba ukwenza isicelo sakhe, umceli kufuneka-
a asithumele ngqo isicelo sakhe esibhaliweyo kwiSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo, njengoko kuphawulwe kumhlathi 2.2 wale ncwadana, kwidilesi okanye kwinombolo yefeksi okanye ngoqhagamshelwano ngekhompyutha; okanye b angenise isicelo sakhe kwi-ofisi yephondo ye-ICD ekufutshane iinkcukacha zoko zixeliwe kumhlathi 1.1 wale ncwadana. Kwimeko enjalo i-ofisi yephondo ye-ICD iya kuthi yakufumana isicelo, inike umceli iphetshana irisithi elibonisa ukuba isicelo sifikile kwi-ofisi leyo.
Umceli othi ngenxa yokungakwazi ukubhala nokufunda okanye ngenxa yokulimala angakwazi ukwenza isicelo sokufumana ingxelo ebhaliweyo ngendlela echazwe kwimihlathi 4.1.2 & 4.1.3 yale ncwadana, angasenza isicelo ngomlomo. Umceli onjalo angasenza isicelo sakhe somlomo -
a kwiSekela-Gosa loLwazi; okanye b kwiNtloko yePhondo okanye kosesikhundleni kwi-ofisi yephondo ngokucelwa ngumceli ngenjongo yokwenza eso sicelo somlomo.
ISekela-Gosa loLwazi liya kusibhala phantsi eso sicelo lize linike umceli ikopi yaso. Ukuba umceli usenze isicelo sakhe kwiNtloko yePhondo ecamngcwe kumhlathi 4.1.4 (b) wale ncwadana, iNtloko yePhondo leyo iya kusibahla phantsi isicelo eso ize inike umceli ikopi.
Ukuba umceli wazisa iSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo, apho kufuneka njalo okanye iNtloko yePhondo okanye osesikhundleni , ukuba unqwenela ukwenza isicelo kwi-ICD sokufumana ingxelo ebhaliweyo, iGosa loLwazi elonyuliweyo liya kumnika simahla olo ncedo umceli njengoko kuyimfuneko ukwenzela umceli abe nokuthobela imihlathi 4.1.1 & 4.1.2 yale ncwadana.
Ukuba kuthe xa kufunyanwa isicelo, kwafumaniseka ukuba isicelo eso somceli besimele ukwenziwa kwelinye iqela likawonke-wonke, iSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo-
a liya kunika olo ncedo njengoko kufuneka ukwenzela ukuba umceli akwazi ukwenza isicelo kwiGosa loLwazi leqela likawonke-wonke elifanelekieleyo; okanye b liya kudlulisa isicelo kwigosa lolwazi lokugqibela, nayiphi na ke kwezi eya kwenza ukuba isicelo sihoywe kwakamsinyane.
Ukuba umceli wenze isicelo sokufumana ulwazi esingahambelaniyo nemihlathi 4.1.1 & 4.1.2 yale ncwadana, iSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo alisayi kusikhaba isicelo ngenxa yokuba kungathotyelwanga loo mihlathi ngaphandle kokuba iSekela-Gosa loLwazi elonyuliweyo-
a limazisile umceli ngenjongo yokusikhaba isicelo kwaye lachaza kwisaziso i izizathu zokusikhaba isicelo; kwaye ii igosa lolwazi elonyuliweyo okanye elinye igosa elichongwe ligosa lolwazi elonyuliweyo liya kuncedisa umceli ukuze enze isicelo kwifomu yokuba isicelo singakhatywa;
b limnikile umceli ithuba elaneleyo ukuba afune uncedo olunjalo;
c ukuze kangangoko linike umceli naluphi na ulwazi, kuqukwa ulwazi ngeengxelo ezibhaliweyo ngaphandle kolwazi ekunokuthiwa ngalo isicelo sikhatywe ngokwemigqaliselo yalo naliphi igatya leSahluko 4 seSiqendu 2 somThetho ezigcinwe yi-ICD ezihambelana nesicelo eziya kunceda ekwenzeni isicelo kuloo fomu; kwaye d linike umceli ixesha elaneleyo ukuba aqinisekise isicelo okanye asijike ukuze singqinelane nemihlathi 4.1.1 & 4.1.2 kule ncwadana.
Iingongoma ekugcinwe iingxelo zazo yi-ICD nezintlu zeengxelo ezibhaliweyo ngalo ngongoma
INGONGOMA EKUGCINWE INGXELO NGAYO
A ULAWULO LWEQUMRHU
Ukuphatha a Ulawulo loMthombo woLuntu bOkuxhasayo: Ulungiselelo cOkuxhasayo:Indawo yogcino lweerejista d Okuxhasayo: Ukhuseleko e Ulwazi lobuchwepheshe e Uphicotho-ncwadi zemali lwangaphakathi
Ulawulo lwezemali a Ezemali
Iinkonzo zasemthethweni a Iinkonzo zasemthethweni
B ULAWULO LWEMISEBENZI
a Indawo yokugcina iirejista zezikhalazo b Ubeko-sweni nophuhliso c Uphando d I-ofisi yomPhathi oLawulayo f Iinkqubo ezizodwa
IZINTLU ZEENGXELO EZIBHALIWEYO
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwizibhengezo;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele ekufumaneni abantu abatsha;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqeqesho;
d Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuphononongo lwabasebenzi;
e Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kudliwano-ndlebe obeluqhutyelwa isithuba esikhoyo somsebenzi;
f Iingxelo ezibhekiselele kwinyathelo loluleko ebelithathwe ngenxa yabaqeshwa;
g Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwizikhalazo ezifakwe ngabaqeshwa;
h Iingxelo ezibhaliweyo malunga nabasebenzi;
i Iingxelo ezibhaliweyo zefayili yomsebenzi ngamnye.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele ekuthengweni kwempahla karhulumente;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kulungiselelo lwenkxaso;
c Iingxelo ezibhekiselele kuthutho olusesikweni/olusemthethweni.
a La alandelayo ngamanqanaba amane eengxelo ezibhaliweyo ezihleliweyo:
b Iingxelo ezibhaliweyo zeembalelwano ezingenayo neziphumayo.
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuxabiso lwabasebenzi.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kukhuseleko loLwazi loBuchwepheshe i-IT
b Iingxelo ezibhaliweyo ngemigaqo yoLwazi loBuchwepheshe;
a Iingxelo ezibhaliweyo zohlolo nophengululo lolawulo lwangaphakathi;
c Iingxelo ezibhaliweyo zokuqhakamshelana neKomiti yoPhicotho-ncwadi zemali;
d Iingxelo ngoPhicotho-ncwadi zemali a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele ekuthengiseni i-ICD;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwintungelwano;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqhakamshelwano lwangaphakathi;
d Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqhakamshelwano lwangaphandle;
e Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kukumiswa kwezendaba.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwimivuzo;
c Iingxelo ezibhekiselele kwiitshekhi ezihlawulweyo;
d Iingxelo ezibhaliweyo zocalulo-mali;
e Iingxelo ezibhaliweyo zolwabiwo-mali;
f Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kunxibelelwano neNdawo yogcino-mali kaZwelonke noMphicothi-ncwadi zemali Jikelele.
a Iingxelo ezibhaliweyo zezimvo/ zeengcebiso zasemthethweni ezinikiweyo;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kumaxwebhu engxoxo angeniswe kwiiKomiti zeZikhundla ezisemxholweni;
d Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kumagqabantshintshi amalunga noqulunqo lowiso-mthetho olusemxholweni;
f Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kunxibelelwano phakathi komPhathi oLawulayo nomPhathiswa woKhuselo noKhuseleko, uKhomishina kaZwelonke weNkonzo yaMapolisa yaseMzantsi Afrika , umPhathi kaZwelonke woTshutshiso luka-wonke-wonke kunye nabo banebango;
g Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwimbalelwano noqhakamshelwano neGqwetha loMbuso, uMcebisi woMbuso wezomThetho neeNkonzo zasemThethweni zeeNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika nezikaMasipala;
i Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuMxokelelwano oPhezulu woLawulo noMxokelelwano oPhezulu woPhuhliso loLawulo;
j Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kumangalelwano olubandakanya i-ICD;
l Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwizicelo zamagunya okugcina ucwangco;
m Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kupapasho lweBhulethini yoLwazi;
n Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele ekuqhutyweni nasekulawulweni koNdlunkulu wethala leencwadi;
Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele ekuqulunqweni ngokutsha komThetho weeNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuhlelo nobhaliso lwezikhalazo ezifunyenweyo;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kulwabiwo lweefayili zophando nezobeko-sweni;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqikilelo-manani lwamatyala;
e Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwimisebenzi yokuhlala ulindile noMgaqo-nkqubo wokuhlala ulindile.
b Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuphando olwenziweyo;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwindima ye-ICD kuphumezo loMthetho woBundlobongela baseKhaya;
d Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqeqesho lweentlola.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuphando lolwaphulo-mthetho oluqhubekayo;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kuqeqesho lwabaphandi;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga namanqaku eendaba e-ICD;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kumatyala akwizinga eliphezulu;
d Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga neengcebiso;
e Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga nolwabiwo-mali lwe-ofisi yoMphathi Olawulayo;
g Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga nezigqibo zeentlanganiso zabalawuli abaphezulu;
h Iingxelo ezibhaliweyo ezibhekiselele kwabanebango belizwe jikelele;
i Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga nababhaleli bangaphandle ezisayinwe nguMphathi Olawulayo.
a Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga neHIV/uGawulayo;
b Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga nesini;
c Iingxelo ezibhaliweyo ezimalunga nokulimala;
d Iingxelo ezimalunga neNkqubo ngoMsebenzi onguMncedisi.
ISAZISO SAMVA, NGOKWEMIGQALISELO YECANDELO 15 2, NGOKUBHEKISELELE KWIZINTLU ZEENGXELO EZIBHALIWEYO ZE-ICD EZIFUMANEKAYO NGAPHANDLE KOKUBA UMNTU ADE ABE WENZE ISICELO SOKUFUMANA ULWAZI NGOKWEMIGQALISELO YOMTHETHO ICANDELO 141e
Njengokuba iGosa loLwazi le-ICD, ngokwemigqaliselo yecandelo 15 , lingekangenisi kumPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko inkcazo yezintlu zeengxelo ezibhaliweyo ze-ICD ezifumanekayo umntu engenzanga sicelo sokufumana ulwazi ngokwemigqaliselo yomThetho, ngoko ke, umPhathiswa lowo oxeliweyo naye, ngokwemigqaliselo yecandelo 15 akakayipapashi ngohlobo lwesaziso loo nkcazo kwiGazethi. Phofu ke, iinkcukacha ngokumalunga nesaziso esinjalo ngokwemigqaliselo yecandelo 15 iya kupapashwa kwincwadana ye-ICD ehlaziyiweyo ngoFebhruwari 2004.
Uphando lwezikhalazo ezifunyenwe kumalungu kawonke-wonke ezimalunga nokona okanye ityala elithathwa njengelenziwe lilo naliphi ilungu le-SAPS okanye le-MPS: Makube izikhalazo ezinjalo zinobungqina.
Ingxelo enikwa rhoqo abakhalazi ngokubhekiselele kwinkqubela-phambili eyenziweyo malunga nophando oluxelwe ngasentla.
Ukunika iinkonzo zokulamla ukuba kuceliwe oko okanye apho kufanelekileyo kuloo malungu kawonke-wonke aye ahlangana neengxaki ezinxulumene nenkonzo kwi-SAPS namalungu e-SAPS abandakanyekayo.
Uphando olubekwe phambili lwezikhalazo ezifunyenwe kumaxhoba obundlobongela basekhaya (okanye abanye abakhalazi abafanelekileyo) apho kuthiwa amalungu e-SAPS okanye e-MPS akakhange athobele iimfanelo ngokwemigqaliselo ye-DVA.
Ukuqhutywa kweenkqubo zomqaphela kubhekiswe kumalungu kawonke-wonke, ingakumbi ngexesha leVeki yoGqalo yeMbizo, iintsuku ezili-16 zeNtshukumo yokuchasa uBundlobongela obenziwa kubafazi, usuku lokuphola nosuku lweLizwe jikelele lwabalimeleyo,
Ukuthatha inxaxheba kumaphulo karhulumente ajolise ekukhuthazeni umqaphela weHIV/uGawulayo, imibandela yolutsha namalungelo abantwana nawabo balimeleyo, ukunqanda kukarhulumente kolwaphulo-mthetho olujolise ebafazini nasebantwaneni ngokuba kuphuculwe ulwazi lukawonke-wonke ngemibandela ebhekiselele kulingano ngokwesini namalungelo abafazi kwaye kucinywe/kususwe zonke iintlobo zokuhlutshwa, kuqukwa nokuhlutshwa ngesini nangobuhlanga.
INDLELA YOKUFIKELELA KWEZO NKONZO
Naliphi ilungu likawonke-wonke, kuqukwa ilungu leeNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika okanye zikaMasipala likhululekile ukuxela kwi-ICD kwii-ofisi zayo ezikufutshane ezixelwe kumhlathi 1.1 wale ncwadana nakuphi na ukubhubha komntu okunxulumene nepolisa kwaye nenyathelo elithathwa njengolwaphulo-mthetho okanye ukona okwenziwe lilungu leeNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika okanye zikaMasipala .
Amalungu kawonke-wonke akwakhululekile ukungenisa izikhalazo kwi-ICD kwii-ofisi zayo ezikufutshane ezixelwe kumhlathi 1.1 wale ncwadana ezimalunga nenkonzo engekho mgangathweni edluliswa ziiNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika nezikaMasipala
Amaxhoba obundlobongela basekhaya aye axela kwiiNkonzo zaMapolisa zaseMzantsi Afrika okanye zikaMasipala izenzo zobundlobongela basekhaya enzenziwe kubo kwaye ke ngoku ayaqonda okanye akrokrela ukuba elo lungu okanye amalungu ebekuxelwe kuwo ezo zenzo akakuthobeli oko amele kukwenza ngokwemigqaliselo yomThetho woBundlobongela baseKhaya, angakuxela oko kungathobeli uxanduva lwabo kwi-ICD kwii-ofisi zayo ezikufutshane ezixelwe kumhlathi 1.1 wale ncwadana.
Amaxhoba obundlobongela basekhaya akhululekile ukuxela ngqo kwi-ICD ezo zenzo zobundlobongela zenziwe kubo.
INKCAZO YALO NALUPHI NA ULUNGISELELO LOMNTU OZA KUVAKALISA INTETHO OKANYE ATHATHE INXAXHEBA OKANYE ABE NEGALELO EKWENZIWENI KOMGAQO-NKQUBO OKANYE EKUSETYENZISWENI KWAMAGUNYA OKANYE KUKWENZIWA KOMSEBENZI YI-ICD ICANDELO 14 1 g.
INKCAZO YEENDLELA ZONCEDO EZIFUMANEKAYO MALUNGA NESENZO OKANYE UKOYISAKALA KWE-ICD ICANDELO 141h.
Ezi zilandelayo ziindlela zoncedo ezifumanekayo:
Kwimeko yesenzo okanye yokoyisakala ukwenza kweGosa loLwazi le-ICD ngokwemigqaliselo yalo mThetho,-
Umceli ngokwemigqaliselo yecandelo 74 , angafaka kwi-ICD isibheno sangaphakathi esichasene nesigqibo seGosa loLwazi -
a sokukhaba isicelo sokufumana ulwazi; okanye b esithathwe ngokwemigqaliselo yecandelo 22 oko kutsho isigqibo esimalunga nokuhlawulwa ngumceli kwemali eyidiphozithi yokufumana ulwazi , 261 oko kutsho ukwandisa ithuba leentsuku ezingamashumi amathathu apho iGosa loLwazi kufuneka lenze isigqibo sokuvuma okanye sokungavumi isicelo sokufumana ulwazi okanye 293 oko kutsho isigqibo sokunganiki imvume yokufikelela kwingxelo ebhaliweyo ekwifomu ecelwe ngumceli, ngokunxulumene naloo mceli kumPhathiswa woKhuselo noKhuseleko.
Iqela lesithathu, ngokwemigqaliselo yecandelo 74 , lingafaka isibheno sangaphakathi esingokuvuma isicelo sokufumana ulwazi esichasene nesigqibo seGosa loLwazi le-ICD kumPhathiswa woKhuselo noKhuseleko.
Umceli okanye iqela lesithathu ekubhekiswe kulo kwicandelo 74 (jonga kwimihlathi 8.1.1 & 8.1.2 yale ncwadana) angenza isicelo enkundleni ukuze akhululwe ngokufanelekileyo emveni kokuba umceli okanye iqela lesithathu ekwenze konke okusemandleni malunga nenkqubo yesibheno sangaphakthi sokuchasa isigqibo seGosa loLwazi le-ICD.
Kwimeko yesenzo okanye yokoyisakala kwe-ICD ekwenzeni imisebenzi yayo ecamngcwe kumhlathi 1.2 wale ncwadana-
Umkhalazi okanye ummangali ngokuxhomekeka kwiimeko apho i-ICD yenze okanye yoyisakeleyo ukwenza kwaye nangokuxhomekeka kwiziphumo okanye umonakalo oviwe ngummangali ngenxa yesenzo esinjalo okanye ngokoyisakala ukwenza, angafaka isimangalo solwaphulo-mthetho kwiNkonzo yaMapolisa yaseMzantsi Afrika emangalela ilungu labasebenzi be-ICD elithe lenza ngokomhlaba elinawo kwingqesho, okanye angathatha inyathelo lembambano ngomonakalo owenziwe yi-ICD.
Umntu onqwenela ukuthintela i-ICD ukuba yenze ngendlela ethile okanye ukuthintela i-ICD ukuba ingoyisakali ukwenza imisebenzi yayo, angenza isithintelo kwiNkundla ePhakamileyo yaseMzantsi Afrika enqanda i-ICD ukuba ingenzi nto okanye eyalela i-ICD ukuba yenze.
Umntu, kwelinye icala onqwenela ukukhalazela isenzo okanye izenzo ze-ICD okanye ukoyisakala kwayo ukwenza, angafaka isikhalazo sakhe kwi-ofisi yoMkhuseli kaWonke-wonke.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEENKONZO ZASEKUHLALENI KUNYE NENKQUBELA YABEMI.txt</fn>
ISEBE LEENKONZO ZASEKUHLALENI KUNYE NENKQUBELA YABEMI
UBHALISO NGOKUTSHA
Mntu ofumana uncedo obekekileyo,
Isebe lezeNtlalontle lixakekile ngoku lihlaziya ulwazi lwabo bonke Abantu Abadala, Amagqala Emfazwe, Uncedo loKondla kunye noXhomekeko loKukhathalelwa kweZibonelelo kwimo yabo yeKhompuyutha. Abantu abafumana uncedo kwindawo yaseKimberley baya celwa ngokuhloniphekileyo ukuba bafumaneke xa kusenziwa inkqubo yobhaliso ngokutsha. La maxwebhu alandelayo aya funeka xa undwendwela indawo yokubhalisa.
Isaziso sakho kunye nomyeni okanye inkosikazi yakho esitsha esinemivo engama-13 ephawulwe nge-bar;
Isiqinisekiso somtshato okanye isiqinisekiso sokusweleka komyeni okanye inkosikazi yakho;
Isiqinisekiso sakho sokuzalwa esinemivo ongama-13 soNcedo loKondla okanye noXhomekeko laBantwana kwiZibonelelo;
Ubungqina bawo nawuphi na umvuzo owufumanayo wena kunye nomntu otshate naye;
Ubungqina besivumelwano neinshurensi semali ezaliswayo, njalo njalo.
Ukufumana ulwazi oluphangaleleyo ngokunxulumene nendlela zobhaliso ngokutsha okwahlukehlukeneyo qhagamshelana ne-ofisi yezentlalontle ekufutshane kuwe okanye utsalele umnxeba inombolo yafelefele - 0800 003 077
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI (2005).txt</fn>
ISEBE LEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI
ISAZISO SIKARHULUMENTE
Mna, Buyelwa Sonjica, umPhathiswa wemiCimbi yaManzi namaHlathi, ngokwecandelo 78 loMthetho waManzi eSizwe, 1998 (Umthetho No.36 ka-1998), ndazisa ukuba-
c Indawo yokusebenzela kuMmandla wengingqi yokuqokelela amanzi emvula eShishini lommemzeli lokuLawula iBreede-Overberg lime kwindawo yokulawula amanzi engunombolo 18 kwiPhondo laseNtshona Koloni kwaye libandakanya zonke iimpawu malunga naye nawuphi na umntu unelungelo lokuwasebenzisa amanzi ngenxa yamalungelo ngokwecandelo 22 1 loMthetho ovela-
Naziphi na ezinye izibonelelo zamanzi ezime ngaphandle kwendawo ezichaziweyo kumhlathi (c) (i) ngasentla, zithi isibonelelo samanzi nendawo epheleka iSebe lemiCimbi yaManzi namaHlathi okanye amagunya athembekileyo angafuna ukulawula uMmandla wengingqi yokuqokelela amanzi emvula eShishini lommenzeli lokuLawula iBreede-Overberg d Isicelo soMmandla wengingqi yokuqokelela amanzi emvula eShishini lommenzeli lokuLawula iBreede-Overberg samkelwe.
UMPHATHISWA WEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEMICIMBI YEZEKHAYA 2.txt</fn>
ISEBE LEMICIMBI YEZEKHAYA
Fumana iSazisi esinomQondiso uphose ivoti yakho
IMPEMBELELO YESAZISI
INGABA UMTHETHO OYILWAYO UFUNA NTONI?
IMICIMBI
UmThetho oYilwayo uqulathe amacala abaluleke kakhulu njenga xa unyulo funeke lumemeze abo bafaneleke ukuvota, abo banokulwela unyulo kunye neemfuno kwakunye neevoti ezizodwa zabanye abantu.
Amanye wamalungiselelo womThetho oYilwayo achazwe ngasezantsi.
UMongameli uza kumemezela unyulo phambi kokuphela kwexesha elimisiweyo lika Rhulumente.
Bonke abemi boMzantsi Afrika abaminyaka ilishumi elinesibhozo nangaphezulu abangaphakathi elizweni bayakuvunyelwa bavote. Oku kukhuphela ngaphandle abantu abangazinzanga, abaphazamiseke ngengqondo okanye ababanjwe phantsi komThetho weMpilo yeNgqondo. Abo Bantu babanjelwe ulwaphulo-mthetho oluyingozi nabo abayikuvunyelwa bavote.
Amalungiselelo awodwa enziwe okuvota. Oku kuvota kukodwa kwenzelwe abantu abanezizathu ezichongiweyo, abangenakho ukuzivotela. Isitafu sokuzakuza neentsapho sazo ezithunyelwe phesheya ziya kuvunyelwa zivote ngexesha lonyulo. Olunye udidi lovoto olulodwa lunyulo labasebenzi ababandakanya imikhosi yokhuselo kaRhulumente, phakathi kwamanye amapolisa nemikhosi yokhuselo. Amalungiselelo awodwa okuvota ayasebenza nakwabalimeleyo, abakhokhobayo, abadala nabakhulelweyo nabo abanakho ukufikelela kumaziko okuvota ngenxa yobulwelwe.
INKQUBO
UmThetho oYilwayo wenza amalungiselelo okubhaliswa kwabavoti kwakunye nokuqulunkqa uluhlu lwabavoti. Ubhaliso lwabavoti abafanelekileyo luza kuqhubekeka. Xa umntu ebhalise njengomvoti, inkcukacha zakhe ziza kuqinisekiswa malungana nobhaliso loluntu oluphezulu olugcinwe liSebe lemiCimbi yezeKhaya.
Emva kwempumelelo yokuqinisekiswa kweenkcukacha, igama lakhe liya kubandakanywa kuluhlu lwabavoti. Onke loo magama akuluhlu lokuvota aya kuba nakho ukuvota ngosuku lonyulo oluya kumiselwa nguMongameli.
IIMFUNO
Ukuze uvote, abantu funeka babe neSazisi esinomQondiso. Olu lulo kuphela uxwebhu oluvumelekileyo njengoko kuchaziwe kumThetho oYilwayo woNyulo ka-1998.
Abantu abangenaso iSazisi esinomQondiso fanele benze izicelo zeSazisi esinomQondiso yaye fanele benze isicelo sesiqinisekiso sesazisi sethutyana ngaxesha nye.
Isiqinisekiso sesazisi sethutyana silungele kuphela iinyanga ezilishumi elinambini yaye singasetyenziswa ukubhalisa umvoti ngexesha iSebe lemiCimbi yezeKhaya lisenza iSazisi.
Esi siqinisekiso sesazisi sethutyana sineenkcukacha zomceli: inombolo yeSazisi kwakunye nefoto yomceli.
Isiqinisekiso sesazisi sethutyana siza kukhutshwa kwithutyana leyure ezingamashumi amabini anesine ngaphandle kwakwi ndawo apho kungekho zikhompyutha. Kwizehlo ezinje, siza kukhutshwa xa kubuye iqela elishukumayo kwindawo apho isicelo sasenziwe khona.
Kwamanye amaphondo, iiforamu zemiCimbi yezeKhaya ibunjiwe ukuncedisa iSebe emsebenzini walo. Ezi foramu funeka zinikwe uncedo.
Ulwazi lovoto lweqela labantu abanxibe iyunifom / amaqela azithandeleyo / amaqela asebenzayo ukuncedisa kwimpembelelo yesazisi . AbaPhathiswa bayacelwa baqinisekise ukuba umsebenzi wokuzithandela unikelwa kwiSebe lemiCimbi yezeKhaya. Kwesi sehlo, bonke abazithandeleyo fanele babhalise nemiCimbi yezeKhaya yaye fanele bamelwe nini. Baza kuqeqeshwa liSebe lemiCimbi yezeKhaya banikeze iinkonzo zabo ngokungenakhethe, ngendlela engenapolitiki nangaphandle komvuzo. Baza kufuneka ekuncediseni ukugcwalisa iifomu, iminwe yabaceli nasekuqinisekiseni ukuba zonke imfuno ziyafikelelwa, umz. ulungiselelo lweziqinisekiso zokuzalwa, njl-njl.
AbaPhathiswa bayacelwa banxibelelane nabameli besebe kwindawo zabo basebenze iqhinga phandle olokuba banganceda njani, yaye bathethe ukuzithandela kwimiboniso yeencoko zikanomathotholo kwindawo zabo apho banokunikezela ngolwazi kuphembelelo lweSazisi.
Ukwenziwa kweZazisi kuthatha ixesha leeveki ezisibhozo.
Apho isiqinisekiso sokuzalwa singekho, nceda nxibelelana negosa lommandla ukuqondisisa ukuba zeziphi ezinye inzame zokuqinisekisa ezinokusetyenziswa. Nangona, iSebe lingqongqo kakhulu ekuqinisekiseni kwemveliso yokuqinisekisa uxwebhu lwenene ukushenxisa ubumenemene.
Ukuba isicelo seSazisi nesesiqinisekiso sesazisi sethutyana siyenziwa, iifoto ezintathu mazinikezelwe.
ezimbini zeSazisi enye yesiqinisekiso sesazisi sethutyana
UmPhathiswa wemiCimbi yezeKhaya uza kubhengeza ifomu yokubhalisa yethutyana elungiselela ubhaliso lwabavoti yaye okwangoku ayikabikho.
ISebe lemiCimbi yezeKhaya linezithathamifanekiso kumaqela ajikelezayo avumela ukuba iifoto mazithathwe simahla.
Imibuzo engaphaya ingadluliselwa ku: UmPhathi woNxibelelwano
Izikhalazo ngeenkonzo zeSebe lemiCimbi yezeKhaya mazibhaliswe kwinombolo yasimahla yonxibelelwano: 0800-601190.
ABACELI BOKUQALA ABAMIHLA YABO YOKUZALWA INGABHALISWANGA
Umceli omhla wakhe wokuzalwa ungabhaliswanga fanele -
Angenise iifoto ezifanayo ezimbini
angenise isiqinisekiso sokuzalwa ngohlobo lokuba sisiqinisekiso esivela eklinikhi okanye esibhedlele apho wazalelwa khona; okanye isiqinisekiso sesikolo esichaza usuku angene ngalo isivumelwano sendlu enegama lomceli iziqinisekiso ezivela kubaqeshi bangaphambili (ukuba bakho)
naluphina olunye uxwebhu olubonisa ukuba uzalelwe eMzantsi Afrika okanye ungummi
Ngosuku lokuvota siSazisi esinomQondiso kuphela esivumelekileyo. Kanti, kubantu abaphuncukene neZazisi zabo ngaphambi konyulo, isiqinisekiso sesazisi sethutyana bangasikhutshelwa kwixeshana leeyure ezingamashumi amabini anesine.
AMALUNGISELELO ESEBE
Ngaphandle kokunikwa kuka wonke -wonke kwimpembelelo yeSazisi, amalungiselelo enziwe kuwo onke amaphondo ukuqinisekisa ukuba abavoti abafanelekileyo benza izicelo zesazisi esinomqondiso.
Amaxesha e-ofisi ayandisiwe, ngokusekwe kwimfuno zephondo ngalinye.
Isitafu esongezelelweyo naso siqeshelwe ukuba simelane neemfuno ezandisiweyo zesazisi.
Kwizehlo apho kungekho zi -ofisi zemiCimbi yezeKhaya, amaqela ajikelezayo awongezelelweyo ayamiliselwa.
Amaqela ajikelezayo afumaneka kula maphondo alandelayo:
Ntshona Koloni
Mntla Koloni
Mntla-ntshona
Mpumalanga
Ukulungiselela ulwazi olongezelelweyo, izicelo zeenkonzo okanye iinkonzo ezizithandeleyo, abalawuli bommandla besebe kungadityanwa nabo.
Iinkcukacha zabalawuli bommandla zezi zilandelayo:
UMSEBENZI ONGAPHAMBILI
Abantu abaninzi benze izicelo zeZazisi kodwa ezi zazisi azikaphuthunywa ezi-ofisini zeSebe lemiCimbi yezeKhaya. Ezi Zazisi funeka ziphuthunywe ngokukhawuleza okudibene nokungxama. AbaPhathiswa bayacelwa bancedise ekuqhubekekiseni ukuzisasaza.
Abo bantu bangekazenzi izicelo zeZazisi ezinomQondiso funeka benze izicelo ngokukhawuleza okukhulu.
Umntu ongaphantsi kweminyaka elishumi elinesithandathu kunyanzelekile akhatshwe lilungu elifanelekileyo eliminyaka ilishumi ubudala kunaye oza kuthi amenzele isicelo sokubhalisela isicelo sokuzalwa mva. Umntu, ukongeza kulo naluphi na uxwebhu oluxhasayo uza kufuneka agcwalise ingxelo efungelweyo (ifomu B1 288) echaza iinkcukacha zokuzalwa.
Abantu abangaphezulu kweminyaka engamashumi amabini ananye bangazenzela ngokunokwabo izicelo zokubhalisela izicelo zokuzalwa mva.
Kwizehlo apho uxwebhu oluxhasayo lungafumaneki, umceli uza kubuzwa ligosa leSebe ukwenzela kuchazwe ubumi bakhe nomhla wokuzalwa ngaphandle kwamathandabuzo.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZEMIDLALO.txt</fn>
ISEBE LEZEMIDLALO, EZOLONWABO, UBUGCISA NENKCUBEKO
ISIQULATHO
INTSHAYELELO
INJONGO
IINJONGO
IIMFUNO ZOMGAQO-SISEKO NEZOMTHETHO
UMGAQO-SISEKO WERIPHABLIKI YOMZANTSI AFRIKA
IINKQUBO KUNYE NOWISO-MTHETHO OLUBANDAKANYEKAYO
IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO
UMMANDLA WOKUSEBENZA
IZIKHOKELO ZOKUSETYENZISWA NOKUPHUHLISWA KOLWIMI E-GPG
ULWIMI LWEREKHODI OLUSEBENZAYO
ULWIMI LONXIBELELWANO
UNXIBELELWANO LWAMAZWE NGAMAZWE
UKUPHUCULWA KOLWIMI
ISIKHUNDLA SOKWAKHA
ISIPHELO
INTSHAYELELO
Iinkqubo zocalu-calulo nezamathanga zadala imeko apho zonke iilwimi zelizwe ngaphandle kweelwimi ezimbini zingazange zijongelwe phantsi kuphela koko zacinezelwe kakhulu ukuya kwelona qondo liphezulu. IsiNgesi nesiBhulu zenziwa iilwimi ezisemthethweni kwaye zaphuculwa zaze zaphuhliswa kusonakaliswa iilwimi zoMzantsi Afrika.
UmGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996 ubalula ukusetyenziswa ngokulingana kwazo zonke iilwimi ezisemthethweni zelizwe, kunye nokuphucula nokuphuhliswa kweelwimi zemveli ezazisingelwa phantsi ngokwembali. Ngaphandle kweelwimi ezili-11 ezisemthethweni uMgaqo-siseko ukwaqonda ezinye iilwimi ezifana ne-Nama, Khoi, San kunye neeLwimi zeeMpawu ekufuneka ziphuculwe kwaye ziphuhliswe.
Phambi kwenkqubo yokucebisana uphicotho lolwimi lwenziwa ngumboneleli wenkonzo enamava kakhulu kulo mmandla wophando. Ingqalelo yabhekiselelwa kuBalo lwabantu lowama-lowama-2001, kumaxwebhu eepolisi kunye neziphumo zokuphicothwa kolwimi lwaseGauteng.
Ezona zinto zifunyanisiweyo zophando ebekuphandwa ngazo ngeelwimi zoluntu lwesizwe olwagunyaziswa yi-PanSALB ngo-2001 nazo zathathelwa ingqalelo. Olu phando lwasebenzisa isampuli yabeMi boMzantsi Afrika abamalunga neminyaka eli-16 nangaphezulu eyathathwa kuzo zonke iindidi zoluntu ngokwemvelaphi yasemaphandleni nasedolophini. Imimandla ekwakujoliswe kuyo yayilulwimi lwenkobe nolwimi olusetyenziswa kwindawo zabucala nezingekho sikweni, kwiimeko zasesidlangalaleni nezamaziko, ulwimi lokusebenza nelokufundisa, izimvo kumgaqo wolwimi kunye nobuciko bolwimi neelwimi ezininzi.
UmGaqo- siseko ubona imfundo njengelinye lelona qonga libalulekileyo lokuphucula nokuphuhlisa ukusetyenziswa kolwimi. I-GLPF ithathela kwakhona ingqalelo iimfuno zoMthetho weziKolo waseMzantsi Afrika, 1996, ngokunxulumene nokusetyenziswa kolwimi ezikolweni nendlela uLwimi kumGaqo weMfundo olunxulumene ngawo nemeko- bume yemfundo.
Iinjongo ze-GLPF ngoko zezi zilandelayo:-
a Ukwenza ukuba kusebenze amalungelo olwimi njengoko efakwe kumGaqo-siSeko ngokuphuculwa okusebenzayo kweelwimi ezininzi.
b Ukuphucula ukusetyenziswa okulinganayo kweelwimi ezili-11 ezisemthethweni kwiphondo, ukwenzela ukuphucula ubulungisa bentlalo, inkcubeko nobolwimi.
c Ukuqhubela phambili ukufikelela okulinganayo kwiinkonzo zikarhulumente wephondo nakulwazi nokuthatha inxaxheba kwiinkqubo zikarhulumente.
d Ukuxhasa, ukuphuhlisa nokugcina iilwimi ezininzi kumasebe karhulumente wephondo nowasekhaya nonxibelelwano lwazo nokusebenza noluntu.
e Ukulungisa okunentsingiselo phakathi kwelwimi ezisemthethweni zephondo ezasisengelwe phantsi ngokwembali.
f Ukukhusela ukwahlukana kweelwimi nokuphucula intlonipho yeelwimi ezininzi nomanyano.
g Ukuba negalelo ekulondolozeni nasekuqhubeleni ukuphuhliswa kweenkcubeko ezityebileyo nezahlukeneyo.
h Ukuba negalelo kwidemokrasi, kunye nokubonisa ukuba i-GPG ingurhulumente okhathalayo nosebenzayo.
i Ukundulula izakhiwo kukuzalisekiswa, kukongamela nokuvavanya imigaqo yolwimi neyonxibelelwano yephondo.
j Ukunika urhulumente wasekhaya isikhokelo nolawulo lokuphuhlisa imigaqo yakhe yolwimi esebenzayo ukukhulisa iilwimi ezininzi ezisebenzayo.
k Ukuphucula ulawulo lolwimi olulungileyo lwendleko ezifanelekileyo nezokuhambisa iinkonzo zoluntu ezifanelekileyo nolawulo.
l Ukukhuthaza nokuphucula ukwakhiwa kwesizwe, ubuzwe kunye nonamathelwano phakathi kwentlalo kwiilwimi ezahlukeneyo nobukho benkcubeko ezahlukeneyo zamaqela aseGauteng.
IIMFUNO ZOMGAQO-SISEKO NEZOMTHETHO
UMGAQO-SISEKO:
ICandelo 6 liqonda ukuncitshiswa kokusetyenziswa kweelwimi zemveli zaseMzantsi Afrika kunye nobume bazo kwaye linyanzela urhulumente ukuba athathe amanyathelo asebenzayo kunye neendlela zoyilo zokuphakamisa ubume kunye nokuqhubela phambili ukusetyenziswa kwezi lwimi.
ICandelo 6 (a) lichaza ukuba oorhulumente bamaphondo nowesizwe kufuneka ukuba basebenzise ubuncinane iilwimi ezimbini ezisemthethweni ngeenjongo zikarhulumente zokuthathela ingqalelo, ekubeni nokwenzeka, kwindleko, iimeko kunye nokusetyenziswa kwisithili, kunye neemfuno nokhetho luluntu ngokubanzi, okanye kwiphondo elibandakanyekayo.
ICandelo 6 (b) lichaza ukuba oorhulumente basekhaya kufuneka bathathele ingqalelo ekusetyenzisweni kolwimi kunye nokukhetha ngabahlali.
ICandelo 6 libophelela oorhulumente bamaphondo nowesizwe ukuba balawule kwaye bongamele ukusetyenziswa kweelwimi ezisemthethweni nokuqinisekisa ukulingana kwesidima nempatho elingeneyo.
ICandelo 9 likhusela abemi kucalulo olungenabulungisa ngokuphathelene nolwimi;
ICandelo 29 lichaza ukuba wonke ubani unelungelo lokufumana imfundo ngolwimi olusemthethweni okanye ngeelwimi ezikhethwe ngaye kumaziko oluntu apho imfundo isebenza ngokufanelekileyo. Ukuze kuqinisekiswe ukufikelela okufanelekileyo nokuzalisekiswa kweli lungelo zonke ezinye iindlela zemfundo ezifanelekileyo nokulingana kufuneka zithathelwe ingqalelo, kungalityalwanga ubulungisa, ukwenza kwenzeke kunye nokulungisa.
ICandelo nelama- 31 lixhasa amalungelo abemi lokusebenzisa ulwimi abalukhethayo.
UMTHETHO NEEPOLISI EZIBALULEKILEYO
UmThetho we-PanSALB, 1995 ubonelela ukwaziswa, phakathi kwezinye izinto (inter alia), ukuqondwa, ukuphunyezwa nokuqhubela phambili iilwimi ezininzi nokuphucula iilwimi zemveli ezazisingelwe phantsi ngokwembali. Ukwalungiselela ukusekwa kweekomiti zeelwimi zephondo.
URhulumente wePhondo laseGauteng ngeSebe lezeMidlalo, uloNwabo, ubuGcisa neNkcubeko sele limisele iKomiti yoLwimi yePhondo laseGauteng.
UMTHETHO WOKUPHUCULA UKUFIKELELA KULWAZI, 2000
Izinto zomThetho wokuPhucula ukuFikelela kuLwazi kukunika intsingiselo kwilungelo lomgaqo-siseko wokufikelela nakoluphi ulwazi olubanjwe ngurhulumente, ngamaziko abucala okanye ngabantu ngokumalunga nonywino olufanelekileyo. Ufikelelo olunjalo alunakubhekiselela kuphela ekufumaneni ngokubambekayo ulwazi kodwa kufuneka kangangoko lube kulwimi olukhethwe ngumceli.
ISIKHOKELO SOMGAQO WOLWIMI LWESIZWE
Njengokuba iShedyuli 4 yomGaqo-siseko ichaza ukuba ulwimi ngummandla osebenzayo wephondo ngaxeshanye nobuchule bephondo i-NLPF ichaza ukuba zonke izakhiwo zikarhulumente ( urhulumente wasekhaya, wephondo nowesizwe) kunye namaziko alawula igunya loluntu okanye awenza umsebenzi woluntu abotshelelwa yiyo.
Ekuphuculeni iilwimi ezininzi kulindeleke ukuba amaphondo enze ezawo iinkqubo-zikhokelo zolwimi ezihambelana ne-NLPF kuthathelwa ingqalelo kwiimeko zesithili, kwiimfuno nokukhethwa luluntu lwamaphondo. Oorhulumente basekhaya bayakwenza imigaqo yeelwimi yasekhaya ehambelana nale nkqubo-sikhokelo yepolisi yePhondo.
Urhulumente uyakhuthazwa ukuba axhase amacandelo angasese ukuba aphuhlise kwaye azalisekise eyawo imigaqo yolwimi ngokuhambelana nale nkqubo-sikhokelo yepolisi engasentla.
iPolisi-yoLwimi kwiMfundo iPolisi-yoLwimi kwiMfundo yipolisi yesizwe esebenza kwimeko-bume yemfundo. Eyona njongo ingundoqo yayo kukuqhubela phambili unxibelelwano ngaphaya kwemiqobo yebala, inkcubeko, ulwimi nezenkolo ngexa kwangaxeshanye udala ummandla wokuhlonipha ezinye iilwimi kunolwimi lwakhe.
IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO
a Ukuhlonipha amalungelo olwimi abemi njengoko efakwe kumGaqo-siSeko;
c Ukuphucula ukusetyenziswa kokungafani kweelwimi.
d Ukwandisa ubuchule bazo zonke iilwimi ezisemthethweni zibe negalelo kuphuhliso nokuthatha inxaxheba kwezopolitiko nezentlalo-qoqoqsho e Ukukhulisa iwonga neendima zeelwimi ezazisingelwa phantsi ngaphambili Ukulungisa.
g Ukukhusela ukusetyenziswa kolwimi ngeenjongo zokuzisebenzela, zokongamela nezocalulo ukungabi nacalulo.
h Ukulungisa iimfuno, ulangazelelo nemidla yoluntu lolwimi lwethu olwahlukeneyo.
i Ukusebenza namaziko oluntu, abucala kunye namanye amaziko kunye nee-arhente ukuphucula iilwimi ezininzi oomahlulelane.
j Ukuxhasa amalungelo edemokrasi abemi okuthatha inxaxheba ngokupheleleyo kubomi boluntu, ukuquka ukuthatha inxaxheba ekwenzeni, ekuzalisekiseni nasekuhloleni imigaqo yolwimi neyonxibelelwano.
k Ukuphucula ukufikelela kulwazi nakwiinkonzo zikarhulumente ngonxibelelwano olufanelekileyo.
l Ukusebenzisa ulwimi ukuqinisekisa ukungafihli kunye norhulumente othatha uxanduva ophendulayo kwiimfuno zabemi.
m Ukuvakalelwa nokuguquka kukhetho lweelwimi, ukusetyenziswa nobuchule babaphulaphuli ekujoliswe kubo.
n Ukuhlolwa rhoqo kokuphunyezwa neempembelelo zolwimi kunye neepolisi zonxibelelwano neenkonzo nokufaka uhlaziyo apho kukho khona imfuneko.
Unxibelelwano ngomlomo ngazo zoli-11 iilwimi zesizwe ezisemthethweni kuya kuhlonitshwa kwaye kukhuthazwe.
IPolisi yoLwimi-kwiMfundo imisela ukuba bonke abafundi kufuneka banikwe ithuba lokufunda okungenani ulwimi olunye lwemveli, yonke imimandla yezifundo zolwimi iya kufumana ixesha kunye nemithombo elilinganayo kwaye iziphathamandla ezilawulayo kumgangatho wephondo ziya kumisela ipolisi kwiimfuno eziqhubela phambili njerngezifundo, ngokuxhomekeke kwizithethe zesizwe.
UMMANDLA WOKUSEBENZA
Ummandla wokusebenza we-GLPF uquka amasebe e-GPG, kwindlu yowiso-mthetho yaseGauteng, oomasipala (bethathela ingqalelo ukusetyenziswa kolwimi lommandla wabo nokukhetha), amaziko kwiphondo asebenzisa igunya loluntu okanye enza umsebenzi woluntu. Urhwebo labucala kunye namaziko angekho phantsi kukarhulumente aya kukhuthazwa ukuba aphuhlise imigaqo yawo eelwimi ahambisana neNkqubo-sikhokelo yePolisi.
Ulwimi
EMzantsi Afrika isiBhulu
Ezinye
La manani angentla abonisa ukuba isiZulu lulwimi lwenkobe oluthethwa ngabantu abangaphezulu kwama-20% kwimigangatho yephondo neyesizwe. Kubalulekile ukuqaphela ukuba isiNgesi lulwimi olusetyenziswa kakhulu kuqoqosho nenzululwazi kwaye sikwindawo yesine neyesithandathu kulwimi lwasekhaya kwimigangatho yephondo neyesizwe. Olu luhlu lungasentla lubonisa ngokucacileyo ukuba i-Gauteng ayinalo ulwimi lwasekhaya olodlula ezinye, kodwa yimeko yeelwimi ezininzi apho iilwimi zenkobe ezintlanu eziphezulu zithethwa ngabemi abangaphezulu kweepesenti ezili-10 kwaye zidibene zenza ngaphezulu kwama- 70% abemi bephondo.
Ezi zilandelayo ziiprofayile zeelwimi zasekhaya ezithathwe kuBalo lwabantu lowama-2001 ezibonisa iilwimi kunye nenani elikhulu labasebenzisi ngokokonganyelwa:
Ukuphunyezwa kwe-GLPF kufuneka kunike ilungelo novakalelo ngokuphathelele kukwahlukana okungasentla. Kucingwa ukuba ezinye iilwimi ezingafumani manani okuzibalula kumgangatho wephondo ziya kufumana amanani amakhulu kumgangatho worhulumente wasekhaya kwaye ziya kufumana ilungelo lokuthathelwa ingqalelo kumgangatho worhulumente wasekhaya nangokuzalisekiswa kwemisebenzi yephondo kumgangatho wasekhaya.
Ngowama-2003 iSebe lezeMidlalo, uLonwabo, ubuGcisa neNkcubeko lagunyazisa uphando kuphicotho lolwimi nonxibelelwano kumasebe eGPG . Injongo engundoqo yophicotho yayikukumisela iimfuno zolwimi ( kuqukwa imithombo) kunye nokukhetha kolawulo, isitafu nabaxumi beenkonzo zephondo.
Uphicotho kubonisa ukuba amagosa amaninzi kwiindawo zokufezekisa iinkonzo (iinkonzo ezingaphambili) anako ukuthetha noluntu ngolunye ulwimi okanye ngaphezulu ngaphandle kwesiNgesi nesiBhulu kwaye abasebenzisi abaninzi beenkonzo zikarhulumente basebenzisa ikakhulu iilwimi zemveli. Umzekelo kwesinye isibhedlele sephondo ulwimi olusetyenziswa ngamagosa yayisisi sisiBhulu se- 7,9% sexesha, isiNgesi 36,8% yexesha kwaye iilwimi zemveli ngama-58,5% exesha.
Ngokunxulumene nolawulo, umfanekiso wesitafu yayi kukuba iirekhodi, ukubekwa ukwazisa kunye nokunxibelelwano ngomlomo kwakusenziwa kakhulu ngesiNgesi esilulwimi olusetyenziswa kakhulu kunxibelelwano oluqhelekileyo phakathi kwabasebenzi.
Uphicotho lukwaqaqambisa imfuneko ebalulekileyo yeenkonzo zoguqulo nokubaluleka kokuncedwa kwabaxhasi bazo ngolwimi lwasekhaya kunxibelelwano lomlomo nolubhalwayo.
Ayingawo onke amasebe athe aguqulela amaxwebhu awo ezicwangciso-qhinga kwezinye iilwimi zemveli. Nangona iindleko zilithintela inyathelo elingamandla kuguqulo, amanye amasebe ayaqala ukuba ngumzekelo. Umzekelo, uHlahlo lwabiwo-mali lePhondo lwalufumaneka ngeelwimi zemveli ezimbini.
IZIKHOKELO ZOKUSETYENZISWA NOKUPHUHLISWA KOLWIMI E-GPG
Urhulumente wePhondo laseGauteng, njengoko kufunwa ngumGaqo-siseko kunye nokuba ubona iilwimi ezininzi ezingundoqo, ziyakuhlonipha, kwaye zixhase ulwimi lwabo bonke abemi bephondo.
Kangangoko kunokusebenza (kuthathelwa ingqalelo zozibini izibonelelo ezifumaneyo kunye nokubaluleka koMgaqo-siseko), wonke ubani uya kunikwa ithuba lokusebenzisa ulwimi lwakhe okanye ulwimi olukhethwe nguye ngomlomo nangokubhala xa enxibelelana namagosa. Njengoko ingxelo yophicotho engasentla imisele, ukusetyenziswa kweelwimi zemveli kuyakhuthazwa kodwa apho iziphumo zingaphantsi kobekulindelwe indlela yokuphucula imeko kufuneka yamkelwe kwaye ikhawuleziswe.
UKUSETYENZISWA KOLWIMI LWEREKHODI
Ulwimi lokubhalwa kweerekhodi zangaphakathi kwi-GPG luya kuba sisiNgesi kwaye uguqulo oluya kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni kunye ne-Braille ziyakwenziwa ukuba zifumaneke ngesicelo apho kunokwenzeka. Apho kucingelwa ukuba kuyimfuneko amaxwebhu athile aya kuguqulelwa kulo nakweliphi na inani lezinye ezilishumi iilwimi ezisemthethweni kwaye zisasazwe ngaphandle kokulindela uluntu ukuba lukucele oku. Indlu yowiso-mthetho yaseGauteng iya kuqhubekeka ukuvelisa iirekhodi zengxoxo ngeelwimi ezine ezisemthethweni ubuncinane. IsiNgesi siya kusetyenziswa ukubhala kunxibelelwano phakathi kwamasebe naphakathi kukarhulumente.
ULWIMI LONXIBELELWANO
Ulwimi olusetyenziswayo kunxibelelwano lwangaphakathi nangaphandle luya kukhokelwa kukusebenza kweelwimi ezininzi, njengenjongo, nomxholo wonxibelelwano kunye nokubakho kwemithombo kwaye abaphulaphuli ekujoliswe kubo baya kumisela ukhetho lweelwimi. Ukusetyenziswa kolwimi kwiinkonzo eziphambili ezifana nezibhedlele zoluntu, izikhululo zamapolisa, iindawo zeenkonzo zoluntu, ii-ofisi zezindlu nendlu yowiso-mthetho yaseGauteng kufuneka kugcinwe ngokukhutshwa kweefom zeenkonzo okungenani ngeelwimi ezimbini zemveli okanye apho kukho khona imfuneko ngazo zoli-11 iilwimi ezisemthethweni.
UNXIBELELWANO LWAMAZWE NGAMAZWE
UKUPHUCULWA KOLWIMI
Amacandelo onxibelelwano amasebe e-GPG ekhokelwa liCandelwana eliyiNtloko: Unxibelelwano lukaRhulumente neeNkonzo zoLwazi kwi-ofisi yeNkulumbuso ziya kuba zizixhobo ekukhokeleni iGPG kwiinkqubo eziya kukhulisa uphuculo lweelwimi ezisemthethweni kunye nezinye iilwimi ezihambisana nomGaqo-siseko. Isebe ngalinye le-GPG liya kuseka iyuthi yalo yolwimi.
UMbutho woNxibelelwano we-GPG, uyakuquka ukonganyelwa nokuvavanywa kokuzalisekiswa kokuphuculwa kunye neenkqubo zokuphuhlisa ezamkelwe ngamasebe e-GPG kuphando lwayo lonyaka. Iziphumo zoko ziya kumisela isenzo ekufuneka sithathiwe kwaye ungenelelo luya kuxhomekeka kubukho bemithombo.
ISebe lezeMfundo ingakumbi liya kuphucula kwaye liphuhlise ilwimi zemveli ezazisingelwe phantsi ngokwembali njengoko kumisiwe kwi-SASA nakwiPolisi yoLwimi-kwiMfundo.
Njengomnye wemisebenzi yayo iKomiti yoLwimi yePhondo laseGauteng iya kucebisa i-GPG kwizinto namaphulo aya kunceda ekuphuculeni nasekuphuhliseni iilwimi ingakumbi iilwimi zemveli ezazifudula zisingelwa phantsi
Kufuneka kuchaziwe ukuba ukwenzeka kokuphuculwa nokuphuhliswa kuya kuxhomekeka kulwabiwo lohlahlo-lwabiwo mali kunye nakubukho bemithombo.
ISIKHUNDLA SOKWAKHA
Ukusekwa kwezakhiwo ezongeziweyo kunye nemfuno yokufikelela kulwazi loluntu ngeelwimi ezikhethweyo zamalungu oluntu, ngokunjalo nokusetyenziswa kweelwimi zawo xa kusetyenzwa nabasebenzi bakarhulumente, kuya kuba nempembelelo kuphuhliso lwesitafu kobo bume nakumasebe e-GPG jikelele.
Kwixesha elide abasebenzi nabameli boluntu kumaziko e-GPG kufuneka babe nobuchule kwezinye okanye kuzo zonke iilwimi ezisemthethweni zemveli ukuze kuhanjiswe iinkonzo ngokufanelekileyo nangokusebenzayo.
Oku kuthetha ukuba amasebe kufuneka aqeqeshe kwaye aphuhlise isitafu sawo esingaphambili ukuba sibe nako ukunxibelelana nowonke-wonke ngokungqinelana nomthetho-siseko weBatho Pele.
ISIPHELO
Ngemizamo yamxhel' omnye ukuphuhliswa kweelwimi zemveli nokuguquka njalo kwamanani abantu bendawo kuya kubaluleka ukuba kuphengululwe i-GLPF qho kwiminyaka emihlanu ukwenzela ukumisela ukubaluleka kwayo..
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZEMISEBENZI.txt</fn>
ISEBE LEZEMISEBENZI
INOMBOLO ... UMHLA:...
UMTHETHO WEMBUYEKEZO YOKWENZAKALA KUNYE NOKUFUMANA
UMTHETHO WENOMBOLO U-130 KA-1993 , NJENGOKO UHLAZIYIWE
ULWANDISO KWIIPENSHINI ZENYANGA NENYANGA
Ngokwecandelo le-57 loMthetho weMbuyekezo yoKwenzakala kunye noKufumana iZifo ,ka-1993 (uMthetho weNombolo u-130 ka-1993) ,uMphathiswa wezeMisebenzi uzimisele ukwandisa iipenshini ezimelwe ukuhlawulwa ngokweCandelo lama-39 (c)
UMPHATHISWA WEZEMISEBENZI
ISEBE LEZEMISEBENZI
INOMBOLO ... UMHLA :
UMTHETHO WEMBUYEKEZO YOKWENZAKALA KUNYE NOKUFUMANA
Umphathiswa wezeMisebenzi uzimisele ukuhlaziya uludwe lweNkqubo yesine yecandelo lama -55 loMthetho weMbuyekezo yoKwenzakala kunye noKufumana iZifo koMsebenzi ka-1993 (uMthetho weNombolo yama -130 ka-1993 ) ukususela ngomhla wokuqala ku-Epreli ka-2003.
INDELA ETHI IBALWE NGAYO IMBUYEKEZO
Uluhlu
Icandelo
Uhlobo kunye nezinga lobulwelwe
Uhlobo lwenzuzo
Indlela yokubala inzuzo ezifunyanwayo
Iintlawulo ezihlala zivela utyana
Iintlawulo ezihlala zivela
Ama-75 % omvuzo woMsebenzi enyanga nenyanga ngexesha lokwenzeka kwengozi ngokuxhomekeke kubukhulu bembuyekezo ye-R ngenyanga
Isixa mali
Umvuzo wenyanga nenyanga womsebenzi ngamaxesha ali-15 ngexesha lengozi ngokuxhomekeke kubukhulu kunye nobuncinane bembuyekezo ye-R kunye ne-R
Isixa mali
Isambuku esingqinelana nesixa mali esibalwe phantsi koluhlu lwesibini umlinganiselo ofanayo nezinga lobulwelwe ngokusisigxina kwi-30%
Iipenshini zenyanga nenyanga
Ama-75% womvuzo womsebenzi enyanga nenyanga ngexesha lengozi ngokuxhomekeke kubuninzi kunye nobuncinane bembuyekezo ye-R kunye ne-R.
Ubulwelwe obusisigxina obungaphantsi kwama-100% kodwa bungaphezulu kwama-30%
Iipenshini zenyanga nenyanga
Iipenshini ezingqinelana nepenshini ezibalwe phantsi koluhlu lwesi-4 ngokomlinganiselo ofanayo nezinga lobulwelwe ngokusisigxina obungama-100%.
ebulalayo
Isixa mali
Iipenshini zomsebenzi ngokuphindwe kabini kwinyanga nenyanga ebezimele ukuba zihlawulwe kumsebenzi phantsi koluhlu lwesi-4 xa ngaba ungumlwelwe osisigxina ngokupheleleyo
ebulalayo
I-40% yeepenishini zenyanga nenyanga ebezimele ukuhlawulwa kumsebenzi phantsi koluhlu lwesi-4 xa ngaba ungumlwelwe osisigxina ngokupheleleyo ebulalayo
I-20% yeepenshini zenyanga nenyanga ebezimele ukuba zihlawulwe kumsebenzi phantsi koluhlu lwesi-4 xa ngaba yena ungumlwelwe osisigxina ngokupheleleyo, kumntwana ngamnye e ebulalayo
Isixa mali
ebulalayo
Iindleko zokungcwaba
Isambuku esifanelekileyo sendleko zokungcwaba ukuya kubukhulu obungange-R okanye isambuku esisiso, nasiphi na esinganeno
UMPHATHISWA WEZEMISEBENZI
ISEBE LEZEMISEBENZI
INOMBOLO... UMHLA:...
UKWANDISWA KOBUNINZI BOBUKHULU BOMVUZO APHO IMALI EMISIWEYO YOMQESHI IZA KUTHI IBALWE KHONA
UMPHATHISWA WEZEMISEBENZI
ISEBE LEZEMISEBENZI
Inombolo... UMHLA:...
UMTHETHO WEMBUYEKEZO YOKWENZAKALA KUNYE NOKUFUMANA IZIFO KOMSEBENZI, KA-1993 ( UMTHETHO WENOMBOLO U-130 KA-1993) NJENGOKO UHLAZIYIWE
UMPHATHISWA WEZEMISEBENZI
ISEBE LEZEMISEBENZI
INOMBOLO... UMHLA:...
UMTHETHO WEMBUYEKEZO YOKWENZAKALA KUNYE NOKUFUMANA IZIFO KOMSEBENZI, KA-1993 (UMTHETHO WENOMBOLO U-130 KA-1993) NJENGOKO UHLAZIYIWE
UKUHLAZIYWA KOLUDWE LWENKQUBO YESINE YOMTHETHO WENOMBOLO U-130 KA-1993
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZEMPILO (2003).txt</fn>
ISEBE LEZEMPILO
IMPILO YAKHO ISEZANDLENI ZAKHO
Luhlobo lomhlaza olunqabileyo emadodeni. Unokwenzeka kuyo nayiphi na iminyaka kodwa uxhaphake kakhulu kumadoda aselula asukela kwiminyaka engama-20 ukuya kwiminyaka engama-40. Kumaxa amaninzi lisende elinye elichaphazelekayo. Unobangela womhlaza wamasende awaziwa. Uchaphazela amadoda ngexesha kanye azikhathaza kakhulu ngokuchuma kwezokulalana kunye nangokuqala iintsapho.
NGAWAPHI AMAQELA ASENGOZINI?
Amadoda anembali yamasende ahleli esiswini endaweni yokuba ahlale kwisingxobo sawo (nokuba kulungisiwe oko okanye akulungiswanga).Ingozi iye inyuke iye kuma kwiifoldi ezili-11. Zonke iintsana ezingamakhwenkwe kufuneka zikhangelwe amasende ahleli esiswini endaweni yokuba ahlale kwisingxobo sawo xa ezalwa.
Amadoda anembali yosapho yomhlaza wamasende.
UKUBONWA KWANGOKO
Umntu ngokwakhe uyakubona ukungaqheleki emasendeni. Eyona ndlela ingcono yokufumana okungaqhelekanga luvavanyo lwamasende umntu azenza lona.
I-TSE yenzeka kakuhle emva kokuhlamba ngamanzi ashushu, ukuhlamba ebhafini yamanzi ashushu okanye ukushawara. Ubushushu buyasiphumlisa isingxobo samasende, oko kusenza ukuba kube lula ukubona nakuphi na ukungaqheleki.
Ukuba ngaba uneminyaka eli-18 nangaphezulu, landela la manyathelo ngazo zonke iinyanga,:
Khangela nakuphi na ukudumba kwisingxobo samasende.
Isipili singaluncedo
Khangela isende ngalinye ngezandla zozibini. Beka umnwe wokukhomba kunye nomnwe ophakathi phantsi kwesende oobhontsi bengaphezulu. Lijikelezise isende nje kakuhle phakathi kweminwe noobhontsi. Ungothuki xa ingathi elinye isende likhangeleka lilikhulu kancinane kunelinye. Oku kuqhelekile. Amaqhuma omhlaza kaninzi afumaneka emacaleni amasende, kodwa anokubakhona phakathi kunye nangaphambi kwamasende.
Fumana into engathi yityhubhu ethambileyo emva kwamasende. Oku kuthiwa yi-epididymis, iqokelela kwaye ithwala ubudoda. Ziqhelanise nale nto. Ungayiphazamisi neqhuma elikrokrelekayo.
Jonga ezi zinto zilandelayo:
Iqhuma elingebuhlungwanga (elilingana ne-ertyis), esendeni. Ayingawo onke amaqhuma anomhlaza.
Isende elikhulu
Imvakalo yobunzima esendeni okanye emphakathweni
Ukutshintsha kwindlela amasende avakala ngayo
Amabele neengono ezinkulu
Ulwelo oluye ngesiquphe lwande kwisingxobo samasende.
IZENZO:
Ukuba ngaba uneentlungu ezimandundu emasendeni -fumana ukhathalelo lwengxakeko
Ukuba ngaba kuvakala nawaphi na amaqhuma, ubukhulu, ukudumba okanye ukutshintsha xa uphatha kwisingxobo samasende-bonana nogqirha
Ukuba ngaba kukho nabuphi na ubunzima okanye ubuhlungu - yiya kugqirha
Ukuba ngaba kukho ukukhula kwamabele neengono kunye/okanye kukho imvakalo yesiquphe yokudumba emasendeni - yiya kugqirha
Ukuba akukho kungaqheleki kufumanekayo - qhuba ne-TSE de ibe yiminyaka yobudala engama-40/45
KHUMBULA:
Umhlaza wamasende unyangeka kakhulu, ingakumbi xa ubonwe kwaye wanyangwa kwangoko
Ukususwa kwesende elinye akunokonakalisa umsebenzi wokuchuma okanye wokwabelana ngesondo
NOVEMBA 2003
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZEMPILO (2005).txt</fn>
ISEBE LEZEMPILO
IZINTO EZITYIWAYO, IZINTO ZOKUCHOKOZA UMZIMBA NOMTHETHO WEZIBULALA-NTSHOLONGWANE, 1972 (UMTHETHO 54 KA-1972)
IMIMISELO ENXULUMANA NEETYHEFU ZOLWANDLE
UmPhathiswa wezeMpilo, ngokwecandelo 15 lezinto ezityiwayo, izinto zokuchokoza umzimba nomThetho weziBulala-ntsholongwane, 1972 (UmThetho No. 54 ka-1972), owenze imimiselo eboniswe kuLudwe lwenkqubo.
ULUDWE LWENKQUBO
Iinkcazelo
Kule mimiselo "UmThetho" uthetha iziNto ezityawayo, iziNto zokuchokoza umzimba nomThetho weziBulala-ntsholongwane, 1972 (UmThetho No. 54 ka-1972), kwaye nayiphi na imbonakalo apho intsingiselo ithe yanikelwa umThetho fanele inyamezele loo ntsingiselo yaye, ngaphandleni kokuba imeko ibonisa ngenye indlela-
iityhefu zolwandle" zithetha izinto ezinengozi eziveliswa zizinto ezithile eziphilayo zolwandle eziyintlanganisela yesilwanyana saselwandle esineqokobhe;
Ungcoliseko" luthetha nayiphi na into nangona ingongezwanga ngenjongo ekutyeni, ekhona kukutya okunjalo ngenxa yemveliso (kubandakanywa nemisebenzi eyenziwe lulimo lesilimo neyeza lemfuyo), ukwenza , inkqubo, ukulungisa, ukunyanga, ukupakisha, ukuthutha, okanye ukulawula ukutya okunjalo okanye ngenxa yongcoliseko olusingqongileyo, kwaye alubandakanyi iintwana zesinambuzane, uboya besikrekrethi nezinye izinto zangaphandle;
Jikelele
1 Malunga nenjongo yecandelo 21bi womThetho, isilwanyana saselwandle esineqokobhe neemveliso zesilwanyana saselwandle esineqokobhe ngenxa yoko zicingwa ukuba zingcolisekile, zimdaka, okanye zonakele ukuba ityhefu elandelayo idlulisa kunyino olulinganiswayo xa kulinganiswa ngeendlela ezichaziweyo ngaphantsi kwesihlomelo kule mimiselo okanye nayiphi na indlela eyamkelweyo elinganayo.
Iimveliso zesilwanyana saselwandle esineqokobhe Unyino a Isilwanyana saselwandle esineqokobhe 0,8mg/kg*
ilinganiswe njengesaxitoxin elingana negram enye yenyama yesilwanyana saselwandle esineqokobhe esinokutyiwa
Ezinye iindlela ezilungisiweyo zezizwe zinokusetyenziswa njengenye okanye iindlela ezifezekisayo kwiindlela zokuvavanya zebhayoloji, ukuba ukuzalisekisa kwazo kunikeza umgangatho olinganayo wokhuseleko lwempilo yoluntu.
ISIHLOMELO
Iindlela zokuvavanyela ityhefu kwisilwanyana saselwandle esineqokobhe
Uluhlu lubonisa izincomo zeendlela zokuvavanya ezichaziweyo (uluhlu ll) lweetyhefu kuluhlu l
Ityhefu
Indlela yokuvavanya
Isilwanyana saselwandle esineqokobhe esingenakuncedwa esinetyhefu
Isilwanyana saselwandle esineqokobhe esi-Amnesic esinetyhefu
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZEMPILO (2006).txt</fn>
ISEBE LEZEMPILO
INombolo R... 2006
UMTHETHO WABASEBENZI BEMPILO BEMVELI
UMMISELO ONXULUMENE NOKUQESHWA NGUMPHATHISWA KWAMALUNGU EBHUNGA LEXESHANA LOMZANTSI AFRIKA LABASEBENZI BEMPILO BEMVELI
UMphathiswa wezempilo, ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-7 lomThetho wabaSebenzi beMpilo beMveli, 2004 (umThetho oyiNombolo yama-35 ka2004) (Traditional Health Practitioners Act), 2004, ufundwa necandelo le-14 lomThetho wokuTolika, 1957 (umThetho oyiNombolo yama-33 ka-1957) uye wenza imimiselo equlethwe kwiShedyuli.
ISHEDYULI
Iinkcazelo
Kule mimiselo, naliphi na igama okanye intetho intsingiselo enikwe yona kulo mThetho iya kuba nentsingiselo enikwe yona kwaye, ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela-
ibhunga" lithetha iBhunga leXeshana loMzantsi Afrika labaSebenzi beMpilo beMveli elisekwe ngokwemigqaliselo yecandelo lomThetho;
umThetho"uthetha umThetho wabaSebenzi beMpilo beMveli, 2004 (umThetho oyiNombolo yama-35 ka2004); kwaye abasebenzi bempilo bemveli" kuthetha umntu okwangoku kwezemplilo onyanga ngokwemveli njengoko kuchaziwe kumThetho.
iNkqubo yeNgqesho
Ngenjongo yokuqeshwa kwamalungu ecamngcwe kwimihlathi c, e, h noi becandelo lesi-7 lomThetho, uMphathiswa ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni kunye nangopapasho olufakwe okungenani kumaphepha ndaba amabini ajikeleza kwisizwe kunye nakummandla ameme unyulo lwabantu abanokuthathelwa ingqalelo ukuba baqeshwe kwiBhunga.
ISaziso esicamngcwe kummiselwana 2 kufuneka sixele iimfuneko zokuthathelwa ingqalelo ukuba uqeshwe njengelungu kunye nexesha apho uMphathiswa makafumane unyulo olunjalo.
a candelo lesi-7c lomThetho kufuneka lungeniswe kwiLungu leBhunga eliLawulayo eyiyimfanelo yalo ezempilo kwiphondo apho asebenza khona kakhulu umsebenzi wempilo wemveli; kwaye b imihlathi e, h, no-i yecandelo lesi-7 lomThetho kufuneka ingeniswe kuMphathiswa.
Ulonyulo malungeniswe ngendlela ekhonjisiweyo kwisiHlomelo sale Mimiselo.
IBhunga lamaGcisa eMpilo loMzantsi Afrika kunye neBhunga leeKhemesti loMzantsi Afrika kufuneka bangenise abantu ababanyulileyo ukuba bathathelwe ingqalelo ukuba baqeshwe kwiBhunga ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-7f no-g, ngokulandelelana, lomThetho, kwiintsuku ezingama-30 zomhla wesicelo esibhaliwe nguMphathiswa.
ILungu leBhunga eliLawulayo eyiyimfanelo yalo ezempilo kwiphondo kufuneka lingenise amagama amathathu abasebenzi bempilo bemveli abanokuthathelwa ingqalelo yokuba baqeshwe nguMphathiswa ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-7 c lomThetho.
Ukuba ngaba uMphathiswa akafumani lonyulo kwicandelo elithile, okanye inani elingonelanga lolonyulo kwixesha elibaluliweyo kwisimemo, uMphathiswa unokuqesha inani labantu elifunekayo abafanelekileyo ukuba baqeshwe ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-7i lomThetho, okanye acele ulonyulo olungaphaya elucelela injongo enjalo.
Umntu ogama lakhe lingenisiweyo ngokwemigqaliselo yommiselwana 5 ukuba aqeshwe ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-7i lomThetho, kufuneka ukuba abe ebesebenza kwelo candelo ixesha elingekho ngaphantsi kweminyaka emihlanu ephambi kwengqesho ecingwayo njengelungu.
UMphathiswa kufuneka apapashe kwiPhepha lasebuRhulumenteni amagama amalungu aqeshwe kwibhunga kunye nomhla wokuqala kwexesha labo kunye nexesha lokubamba i-ofisi.
UMPHATHISWA WEZEMPILO
ISIHLOMELO A
Amagama apheleleyo omsebenzi wempilo wemveli
INombolo yeSAZISI
iDilesi yokuHlala iDilesi yePosi (ukuba ngaba yohlukile kunengasentla)
iPhondo apho umsebenzi asebenza khona kakhulu phawula elilodwa uze uxele idolophu/idolophu enkulu/isixeko
MPUMALANGA
MNTLA-KOLONI
MNTLA-NTSHONA
NTSHONA-KOLONI
uMmandla ongundoqo wokusebenza phawula owodwa ngo-X
Isanuse
Ixhwele
Umbelekisi wesintu
Igqirha
INani leminyaka umntu esebenza kunye nendawo asebenza kuyo
Ndibhengeza ukuba ndizimisele ukwamkela unyulo olukhankanywe ngasentla kwaye ndifumaneke ukuba ndisebenze kwiBhunga leXeshana labaSebenzi beMpilo beMveli ukuba ngaba uMphathiswa unokugqiba ekubeni andiqeshe kwesi sikhundla.
uSayino okanye uphawu lomSebenzi weMpilo weMveli uMhla okhankanywe kwinqaku loku-1 ngasentla
Mna,... amagama apheleleyo omntu owonyulayo kunye nomsebenzi awenzayo ndibhengeza ukuba ulwazi olunikwe ngasentla luchanekile, kwaye ndiyaqonda ukuba uMphathiswa unokusebenzisa ingqiqo yakhe ukuqesha iBhunga leXeshana leMpilo leMveli uSayino okanye uphawu lomntu owonyulayo uMhla
Ndonyula lomsebenzi ukhankanywe ngasentla ukuba asebenze kwiBhunga leXeshana labaSebenzi beMpilo beMveli.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZINDLU.txt</fn>
SAKHELA
ISIZWE
ISEBE LEZINDLU
ULWAKHIWO LUQALILE!
IINKQUBO ZOLWAKHIWO LWEZINDLU NENKXASO NGEZINDLU YABO BAHLUPHEKILEYO
SIKULUNGELE UKUKUNIKA INDLU UKUBA IKUFANELE
INDLELA YOKUBONA UKUFANELEKA KOMCELI
Ukuze ube ufanelekile kufuneka ube utshatile okanye uhlalisana neqabane lakho. Kufuneka ubenabantu abaxhomekeke kuwe ngokwezimali, njengabantwana bakho okanye ube unomntu omdala wakowenu ohlala naye. Kufuneka ube ungummi waseMzantsi-Afrika okanye ube unemvume esisigxina yobumi baseMzantsi-Afrika. Kufuneka ube neminyaka engama-21 okanye nangaphezulu ube uyakwazi ukuthatha isigqibo/isivumelwano. Umvuzo wakho wenyanga mawube awudluli kuma-R3 500 ngenyanga. Ukongeza koku kungasentla, kufuneka ube awuzange wakha wafumana inkxaso-mali yokuthenga okanye ukwakha indlu kurhulumente, yaye ube ungazange ukhe ubenayo nendlu eyeyakho.
KHAWUZIJONGE UKUBA UFANELEKILE NA UKUBA UFUMANE INKXASO YENDLU
ULUHLU LWENGENISO / LOMRHOLO INKXASO
Abakhubazekileyo, abampilo inkenenkene nabadala, R25 580
ukuba barhola ngaphantsi kweR800 ngenyanga
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
Xa ufaka isicelo ucelwa ukuba uze nezi zinto zilandelayo:
Isazisi sakho nesomyeni wakho
Iziqinisekiso zokuzalwa zabantwana
Yiya kwiSebe leziNdlu lePhondo okanye ii-Ofisi zikaMasipala wengingqi yakho ufake khona isicelo sakho.
INKXASO YEZINDLU KWABAKHUBAZEKILEYO
Sibakhathalele abakhubazekileyo.
Esibaphathele kona abo bakhubazekileyo bafanelekileyo:
Abantu abakhubazekileyo abafanelekileyo kule nkxaso bafumana inkxaso yesixa esinokufikelela kuma-R25 580.00, kunye nezinye iimali ezongezelelwa kule ukulungiselela izinto ezizezinye ezinokufuneka kwizindlu zabo ezifana nokulungisa amabala, iindawo ezithambekileyo (endaweni yamanqwanqwa) eziya kwiminyango yabo, iindawo zokubambelela kwizindlu zokuhlambela, iindlela ezilula zokucofa iminyango xa ivulwa kunye namaxilongo asemnyango abonakalayo, kwabo bangevayo.
IINKXASO ZABO BAZIMELEYO/BABODWA
Olu hlobo lwenkxaso luyafumaneka kubantu abazimeleyo abanomdla wokuthenga izindlu esele zikho okanye iindawo zokwakha, ezinxulumene nekontraka yokwakha izindlu eyaziwayo / esebenzayo.
INKXASO YOKUZINZISA
Ukuba uhlala kwindawo elungisiweyo owayithengiselwa ngurhulumente, ufanelekile ukuba ungafumana INKXASO YOKUKUZINZISA, yaye uza kufumana i-R12 521.00 yokwakha isakhiwo esingaphezulu okanye ukwandisa loo ndlu sele unayo kweso siza.
IINKXASO ZAMAZIKO
Olu hlobo lweenkxaso lunikwa iziko lezindlu elinokuba neqela labantu abazimeleyo elithe lafumana ilungelo elisemthethweni lokuzakhela indawo yokuhlalisa abantu ze luyilawule.
Eli ziko lifumana ama-R23 100.00 ngendlu nganye okanye usapho olungenisa ngaphantsi kwama-R3 500.00 ngenyanga.
IMALI-MBOLEKO YEZINDLU ZASEZILALINI (RHLF)
Owona msebenzi we-RHLF kukubolekisa ngemali, isebenzisa abadibanisi / oonozaku-zaku, kubanini-zindlu abamivuzo iphantsi abafuna ukwandisa izindlu zabo. Ulwandiso lwezindlu yinkqubo eqhutywa ngabantu gabalala; yaye owona msebenzi ungundoqo we-RHLF kukuxhobisa amakhaya amivuzo iphantsi asezilalini ukuze afumane imali-mboleko ekwizinga elithile neya kuthi ibancede ekuvuseleleni amandla abo okuzinceda, besonga yaye bekwaphucula izinga lezindlu ezibakhuselayo ngokuya kuhamba amaxesha.
IINKXASO EZINXULUMENE NEEPROJEKTHI
Ezi ke zizindlu ezakhiwa ziikontraki eziqeshwe liphondo okanye umasipala ukuba zilungiselele uninzi lwabantu ukuba lube lolufanelekileyo kwezi nkxaso.
Ubungakanani benkxaso-mali buxhomekeke kwingeniso/umvuzo wakho; iimali ezizezinye eziya kuthi zifuneke ziya kukhutshwa ngumnini-ndlu.
UNCEDO LOKUTHUTHA
Le nkxaso inikwa ababoleki-mali beebhanki abathe ngomhla wama-31 ku-Agasti 1997 babe, ubuncinane, beneenyanga ezintathu bengasawabhatali amatyala abo ebhankini; nabathi ke ngoku bafuna ukuthuthela kwizindlu ezifikelelekayo kubo.
INKQUBO YOKUZAKHELA KWABANTU
Le nkxaso inikwa abantu abafuna ukuzakhela izindlu. Into eyenza yahluke kwiNkxaso eNxulumene neeProjekthi (Project Linked Subsidy), apho iikontraka zakha izindlu zabantu abaninzi, iNkqubo yokuZakhela kwaBantu yona ivumela abantu okanye abo bafumana inkxaso ukuba bokhe okanye baziququzelele ngokwabo ukwakhiwa kwamakhaya abo.
Kule nkqubo, ngabantu abazijongela ngokwabo indlela yokwakhiwa kwezindlu zabo bexhaswa yimibutho yenkxaso. Zikhona iimali ezongezelelweyo zokuhlawula imisetyenzana ehambelana noku kwakha.
URhulumente uqale umthetho wokuba abantu abafumana inkxaso-mali bancedane nokufumana ilungelo lokuxhaswa ngezimali zokwakha. Injongo yoku yayikukuqinisekisa ukuba abo bafumene le nkxaso-mali bathatha inxaxheba kwizigqibo ezimalunga neemfuno zabo zezindlu, ukwakha imeko yokukhulisa ukuqhela ukonga nokuba konke oko kufumaneke ngale nkxaso-mali yezindlu kube nexabiso kubanini-mizi. Ukusuka ngomhla woku-1 ku-Epreli ka-2002, bonke ababefumene inkxaso-mali yezindlu balindeleke ukuba bahlawule imali yokuncedisa kulwakhiwo lwezindlu zabo.
Aba balandelayo abazi kuncedisa:
Abantu abadala, abakhubazekileyo nabampilo inkene-nkene ababefumene le nkxaso-mali, bantu abo bafumana umvuzo ongaphantsi kwama-R800 ngenyanga.
Abo bafumana inkxaso-mali kwiiNkxaso zaseziLalini
Abo bafumana inkxaso-mali kwiNkqubo yokuZakhela kwaBantu evunyiweyo.
Abaxhaswa abafumana izindlu zikarhulumente ngenxa yeemeko ezingxamisekileyo / ezifuna uncedo olukhawulezileyo.
IINKXASO ZASEZILALINI
Le nkxaso ilungene kuphela abo bafumana inkxaso kuba benamalungelo omhlaba abokhe kuwo. Lo mhlaba udla ngokuba sezilalini yaye ngokarhulumente, ulawulwa ziinkokheli zemveli. Iinkxaso-mali zifumaneka ngokohlobo lweeprojekthi kuphela, yaye abo bayifumanayo baxhaswa ngabameli bokwenziwa komsebenzi (impementing agents). Abaxhaswa banalo nabo ilungelo lokuzigqibela ukuba bangayisebenzisa njani inkxaso-mali yabo, mhlawumbi ngokunika iinkonzo, ukwakha izindlu okanye baxube zombini ezi zinto.
INKQUBO YOKUFUMANA ISAPHULELO
Phambili phaya, ngakumbi kwiiLokishi zabaNtsundu ezifana neSoweto, iMamelodi njalo njalo, oorhulumente abagqithileyo babesakha izindlu ezibolekisayo, ezirentwayo ngabantu abahlala kuzo.
Abaxhamli ababehlala kwezi zindlu, berenta, phambi komhla we-15 kuMatshi ka-1991 banokufaka izicelo zesaphulelo kumaxabiso ezithengiswa ngawo izindlu zabo, saphulelo eso sinokufika kuma-R7 500.00
Kwiimeko ezininzi, ezi zindlu zinikwa abantu ngaphandle kwemali / bengazihlawulelanga ngenxa yokuba esi saphulelo sama-R7 500.00 singaphezu kwexabiso ethengiswa ngalo indlu leyo.
IMIGAQO NOMGANGATHO WOPHUHLISO LWEZINDLU OLUZINZILEYO
NgokoMthetho weZindlu, uMphathiswa wezeZindlu uqale imigaqo nomgangatho wezindlu.
Imali engekho ngaphezu kwama-R10 579,00 eyiyeyona nkxaso iphakamileyo, inokukhutshwa xa kuye kwafuneka usetyenziso lobuchwepheshe lobunjineli obukwizinga eliphantsi.
Imali eseleyo engama-R12 521,00 kufuneka isetyenziswe kwisakhiwo esiphezulu, apho ubuncinane kufuneka sibe zii-30m2 zendawo ethathwe ngumgangatho (floor) xa uwonke.
Abaxhaswa abafuna ukufumana izindlu ezakhiwe ziikontraka kufuneka baqale ngokuhlawula imali yokuncedisa engama-R2 479,00.
Ubukho bezindlu zangasese, iindawo zokuhamba kwamanzi edreyini (stormwater-drainage) yinto enyanzelekileyo.
Abaxhaswa abazimisele ukuthatha inxaxheba ekwakhiweni kwezindlu zabo ngeNkqubo yokuZakhela kwaBantu, abazi kuhlawula mali yakuncedisa kulwakhiwo olo.
Ngaba abancedisi bethu kulwakhiwo lwezindlu benza ntoni?
ISIGUNYAZISO
ISIGUNYAZISO
Ukujongana nokukhutshwa kwenkxaso-mali yokuthutha, njengendlela yokuzinzisa imeko yokuhlala kwabantu ezindlwini zabo. Le yinkampani elubambiswano phakathi kweebhanki norhulumente apho kuqinisekiswa ngokukhutshwa kwenkxaso-mali yokuthutha njengenxalenye yendlela yokuzinzisa imeko yokuhlala kwabantu ezindlwini.
ISIGUNYAZISO
Ukuzisa okanye ukwakha izindlu ezifanelekileyo ngeenjongo zokuzenza zilingane umgatho ofanelekileyo.
i-Servon iya kuqhuba nokunika iThubelitsha iinkcukacha ezizeleyo malunga nabanini-zindlu abasayine izivumelwano zokulinganiswa (rightsizing) kwezindlu zabo. Ezi nkcukacha ziya kufaniswa / kujongisiswa yiThubelitsha, ze zihlolwe ngokubhekiselele kwiimpawu zokuma kwendawo nokukwazi ukumelana neendleko kumnini-ndlu ukuze kuqondwe inani, indlela kunye nokubekwa kwezinto zendlu ezifunekayo.
ISIGUNYAZISO
Isigunyaziso seNurcha sesokuba bancedisane nokungena kwezimali eziphuma kumaziko emali ukuza kulwakhiwo lwezindlu ezingabizi kakhulu. Ukuza kuthi ga ngoku, iNurcha ikhupha iziqinisekiso zokuba ngumnxibelelanisi phakathi komnini-mzi nombolekisi ngemali. Ikwalawula inkqubo yoKonga yeZindlu.
ISIGUNYAZISO
Ukuphuhlisa ngokubanzi nokwakha unxibelelwano phakathi kwamaziko okwakha izindlu zasekuhlaleni.
Ukukhuthaza ukufunwa kwentsebenziswano apha elizweni nakumazwe angaphandle, ngokudibanisa abantu abafanelekileyo kwiimeko ezohlukeneyo, ukukhulisa utshintshiselwano ngolwazi nezakhono, kananjalo nentsebenziswano.
ISIGUNYAZISO
Ii-NHBRC zigunyaziswe ukuba zimele iimfuno zabathengi bezindlu ngokuthi zize nesiqinisekiso sokhuseleko kwiingxaki ezithi zivele kumakhaya amatsha kwanokuza nokhuseleko lwabathengi-zindlu xa abakhi bengaphumeleli ukuthobela izivumelwano zabo ezihambelana noMthetho.
UMBONO
Ilizwe elihlala kwindawo ezinezindlu ezinozinzo nokhuseleko.
Ukwakha nokuncedisa kwinkqubo ezinzileyo eya kuthi ize nokuvumeleka okulinganayo kwizindlu ezanele wonke umntu.
ISebe lezeziNdlu
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZOBUGCISA NENKCUBEKO 2.txt</fn>
ISEBE LEZOBUGCISA NENKCUBEKO
UMNTU OFUMANA UNCEDO
iprojekthi
ISHISHINI LOMENZELI ELINGENISA ISINDULULO
UMENZELI OZALISEKISAYO (Ukuba ukho)
INKQUBO ENGENA KUYO IPROJEKTHI
Uphuhliso lwamashishini obugcisa
Uphuhliso lomculo
Iincwadi & nokupapashwa
Ifilimu nevidiyo
Uyilo
Ukwenza ubugcisa
Uphuhliso lwelifa
Iiprojethi zendawo yokulondoloza izibhalo ezibalulekileyo
Ubugcisa boluntu/basekuhlaleni
Ukhenketho lobugcisa
Uhlanganiso lophuhliso lwamaphandle nenkqubo yokuhlaziya idolophu
Inzululwazi ngeembasa nangemilibo yezikhulu
Amathala eencwadi
Ulwimi
Isishwankathelo
zingabi ngaphezulu kwesi-,
AMAXESHA EPROJETHI ACETYISIWEYO/ANDULULIWEYO KUNYE NEEMPUMELELO EZINGUNDOQO (Nini?)
Bangaphi abangxungxileyo?
Bangaphi abasisigxina?
INGABA UFUNA UQEQESHO?
Chaza uhlobo loqeqesho olufunayo
UKUTHATHA INXAXHEBA KOLUNTU KWIPROJEKTHI/ UKUXHOTYISWA KWABAFAZI NOLUTSHA
INKCAZELO EMFUTSHANE YABANTU, OOMATSHINI NEZIXHOBO ABAFUNEKA KWIPROJEKTHI (Abaqeshwa nezixhobo)
NGUBANI OZA KUTHATHA UXANDUVA LOKUSEBENZA OKULANDELAYO NOGCINO?
IMALI ECELIWEYO/ENIKIWEYO
Enye imali (Bonisa eminye imithombo)
Iyonke
UKWAHLULA UQINGQO-MALI LWESI SICELO (ukuba kukho)
Uqeqesho nobuchule bokwakha
Ukwaziwa nguwonke-wonke, ulwazi norhwebo
Umrhumo womcebisi
Oomatshini nezixhobo
Imivuzo
Okunye (balula) ...
Okunye (balula) ...
Okunye (balula) ...
Okunye (balula) ...
Iyonke
UKUSAYINWA NGURHULUMENTE WASEKHAYA/WEPHONDO
ISITAMPU SASEBURHULUMENTENI
Igama:
Isikhundla :
Iseli:
I-imeyile:
Ifeksi :
Umhla:
Umntu osayine isigqibo
Ulwazi olongezelelweyo olufunwayo
Amagqabantshintshi
Imali enikiweyo
Umhla
Ukusayinwa
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZOBULUNGISA KUNYE NOPHUHLISO LOMGAQO.txt</fn>
ISEBE LEZOBULUNGISA KUNYE NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
Thina kwiSebe sizibophelele ekubekeni le mithethosiseko "aBantu kuQala" ilandelayo ukuba isebenze ngaphandle kokulibazisa. Siyakubeka uphunyezo oluya kufika kwimigangatho ephakamileyo kunye neyamkelekileyo nenobulunga yeenkonzo ngokukhawuleza.
UQHAGAMSHELWANO
Kufanele ukuba abemi kudityanwe nabo malunga nomgangatho kunye nobulunga benkonzo karhulumente abayifumanayo, kwaye apho kukho khona imfuneko kufuneka bazikhethele kwiinkonzo ezinikezwayo.
Kufuneka uqiniseke ukuba uQhagamshelwano lwenziwa rhoqo kwaye lube ngendlela eyiyo ukwenzela ukuba i-ofisi yakho izazi iimfuno zabaxhasi bakho.
IMIGANGATHO YENKONZO
Abemi kufuneka baxelelwa ngomgangatho kunye nobulunga benkonzo zikarhulumente abaza kuzifumana ukwenzela ukuba bazi ukuba balindele ntoni na.
Unemfanelo kunye noxanduva olupheleleyo kwiqumrhu lowiso-mthetho ekuphumezeni inkqubo kaRhulumente, ngoko kufuneka uqinisekise ukuba iinkonzo zinekezwa ngomgangatho owamkelekileyo kubaxhasi.
UFIKELELO
Bonke abemi kufanele ukuba babe nokufikelela okulinganayo kwiinkonzo abanelungelo lazo.
Kufuneka ukuba ucacise kwaye uyibeke into ojolise kuyo kufikelelo oluqhubayo nolunyukayo usenzela abo bebengazifumani ngaphambili, umzekelo abantu abaZizilima. Kufuneka uqinisekise ukuba yonke imiqobo yofikelelo iyasuswa.
IMBEKO
Abemi kufanele ukuba baphathwe ngembeko kwaye bacingelwe.
Kufuneka uqinisekisa ukuba iikhowudi zokuziphatha ziquka imigangatho yendlela abaxhasi ekufuneka ukuba baphathwe ngayo
ULWAZI
Abemi kufuneka ukuba banikwe ulwazi olupheleleyo noluchanekileyo malunga neenkonzo zikarhulumente elilungelo labo ukuba bazifumane
Ulwazi sesinye sezixhobo ezinamandla kumxhasi ukuba asebenzise ilungelo lakhe lenkonzo elungileyo. Ii-ofisi mazinike ulwazi olupheleleyo, oluchanekileyo noluhlaziyiweyo malunga neenkonzo ezizinikayo.
UKUTYHILEKA KUNYE NOKUNGAFIHLI NTO
Abemi kufuneka ukuba baxelelwe ukuba kusetyenzwa njani na kwii-ofisi zikaZwelonke kunye nezemiMandla, zixabisa kangakanani na kwaye ngubani oziphetheyo.
Ayingobaxhasi bangaphandle kuphela ekumele ukuba bafikelele kolu hlobo lolwazi kodwa naso nesitafu sangaphakathi. Ulawulo malube yincwadi evulekileyo. Kufuneka ukuba unike ulwazi kumsebenzi wakho kwimigangatho ebekiweyo ukuze ukufezekiswa kwezithembiso, ulondolozo lwezimali luphucuke kwaye kube kwimpumelelo ekhulayo. Iinkcukacha zamalungu esitafu kunye nezamagosa aphezulu mazingabi yimfihlo.
UKULUNGISA
Ukuba ngaba imigangatho yenkonzo ethenjisiweyo ayifezekiswa, kufuneka kucelwe uxolo kubemi, inkcazo egcweleyo kunye nonyango olukhawulezileyo nolusebenzayo kwaye xa izikhalazo zenziwe, abemi mabafumane impendulo entle nenovelwano.
Ukuba nako kunye nokuvuma ukuba kubekho into oyenzayo xa izinto zingahambi yinxenye efunekayo kwinkqubo yokumiswa kwemigangatho. Kufuneka uyikhuthaze impendulo kwi-ofisi yakho.
IXABISO NGEMALI
Iinkonzo zikarhulumente kufuneka zinikwe ngokwezoqoqosho kunye nangokwaneleyo ukwenzela ukunika abemi elona xabiso lililo lemali yabo.
Kufuneka ukuba uchonge imimandla apho ulondolozo olwaneleyo luyakufunwa khona kunye nokuphucuka kufezekiso lwenkonzo oziphuma zalo iya kuba kukuphumeza ulondolozo. Kufuneka ukuba imali yakho iqeshwe ngobulumko.
Umthetho-siseko okhokelayo wenkonzo karhulumente kwiSebe iya kuba ngulowo wenkonzo ebantwini
Ukuphucula ukufezekiswa kweenkonzo yinjongo yokugqibela yeSebe
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZOQHAKAMSHELWANO.txt</fn>
IZIKHOKELO EZINGOKULINGANA KWISINI
INGABULA ZIGCAWU
Njengoko sisazi ukuba isini yindlela yokwahlula abantu entlalweni kwaye sinophawu lokungalingani, injongo yalo mgaqo kukugxininisa ukuba kubekho ulingano kwisini kwaye kujongwe nokuxhotyiswa kwabasetyhini/ kwabafazi. Ukusetyenziswa kwenkqubo yolingano kwisini kujolise ekuqinisekiseni ubulungisa kwindlela abaphethwe ngayo abasetyhini namadoda ngokunjalo nokubandakanywa kwabo kumanyathelo awodwa okujongana nokungalingani kwisini nokwandisa ukuzimela kwabasetyhini. La manyathelo awodwa nale nkqubo yokuxhobisa, zizinto ezibalulekileyo ekunyangeni ubudlelwane bokungalingani ngamagunya phakathi kwabasetyhini namadoda.
Idemokhrasi yethu ayizuzanga nje ilifa lokungalingani ngokwenqanaba nobuhlanga, kodwa ikwazuze nelifa lokungalingani okwendeleyo kwisini. Oku kungalingani ngokwesini sisiphumo sendlela ekubonwa ngayo izinto entlalweni nangokwenkcubeko neengcinga ezisoloko zisetyenziswa njalo malunga nendima yabasetyhini neyamadoda phakathi koluntu. Ukungalingani phakathi kwamadoda nabafazi kuphinde komelezwa yingcinga yamandulo engathi yeyobuKrestu, ubuntloko bendoda ekhaya kwanobuhlanga. Inkqubo yokusebenza kude nekhaya nengcinga yombuso eyayivumela ukungalingani nokuxhatshazwa kwezoqoqosho, zizinto ezo ezenza lehla ngakumbi izinga labasetyhini, ingakumbi abafazi abamnyama.
Umba weembono zesini ngokwemigaqo yezoqhakamshelwano ngefowuni, usasazo nezePosi, ngomnye wemibandela ephambili ekwakheni ngokutsha nasekucwangciseni kweli candelo lezoqhakamshelwano. Ukuba eyona njongo kukuba kufikelelwe lihlabathi lonke kwiinkonzo zoqhakamshelwano ngefowuni, asisayi kuzuza iziphumo esizifunayo ukuba singangawukhathaleli umba wesini kwinkqubo yokucwangcisa. Akukho mfuneko yokuba kubekho ukungangqinelani phakathi kweenjongo zesesini neenjongo zophuhliso; kwelinye icala iyacaca into yokuba enye indlela yokwenza ukuba kufikelelwe kwezoqhakamshelwano, kuqukwa ifowuni nezolwazi kwezobuchwepheshe njenge-Intanethi, kubantu abangenazo ezi nkonzo nabo banemivuzo ephantsi, kukukhuthaza amashishini amancinci okanye aphakathi, amaninzi wawo aqhutywa ngabafazi, ngamaqela abafazi okanye abantu ebebehlelelekile okanye abahlwempuzekileyo. Inkqubo enjalo ingavumela imigaqo yokuyila neyawo wonke ubani. Eneneni, ukuvumela imigaqo ngeembono zesini kwezoqhakamshelwano kuthetha ukuqonda ngokupheleleyo indlela ebebephethwe ngokwahlukileyo ngayo abafazi namdoda entlalweni kwaye kwakhona kuqondwe nemiphumela eyahlukeneyo yomgaqo kwezi zini zingafaniyo.
Izinto ezinzulu zoLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano ezibhekisa kumadoda nabafazi kwingqesho,kwimfundo, kuqeqesho nakweminye imimandla yobomi yokuziphuhlisa zithetha ukuba abafazi badinga ukukhuthazwa nokuxhaswa ukuba bathathe indawo yabo kwinguquko yolwazi. Umzekelo, ukugxininisa kwabafazi kumsebenzi wokuba ngoomabhalana kwezoLwazi loBuchwepeshe kwezoQhakamshelwano ukubasi ndawo kumanqanaba oLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano. Iya kuthetha ntoni na imfuneko yokwanda kwamanqanaba obuchule bokwenza kwingqesho yabafazi kuLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano kwixa elizayo? Izifundo ezenziweyo zibonisa ukuba amadoda asaqhuba ukubangaphaya kwabafazi kuqeqesho olufunekayo lomsebenzi ofuna ubuchule bokwenza obukumgangatho ophezulu. Kwelinye icala, abafazi eAfrika baxakeke kakhulu yimisebenzi yorhwebo olucwangcisiweyo nolungacwangciswanga. Akukho mathandabuzo kwinto yokuba abafazi nguwona mkhosi omkhulu kuqoqosho kumazwe asaphuhlayo. Njengoko uqoqosho luhamba nolwazi , imibandela yokufikelela kwabafazi kulwazi; ukuvelisa nokudlulisa ulwazi zizinto eziya zibaluleka e-Afrika.
Ukuxhotyiswa kwabafazi nokuthatha inxaxheba kwabo ngokupheleleyo ngokokulingana kuwo onke amanqanaba oluntu, kuqukwa nokuthatha inxaxheba kwinkqubo yokwenza izigqibo nokufikelela kumagunya, zizinto ezo eziphambili ekuzuzweni kolingano, uphuhliso noxolo.
Lo mgaqo unika umboniso weziphumo, iindlela zokwenza, imisebenzi nezikhokelo zokuxhasa ukuzuzwa kolingano kwisini. Ubulungisa yindlela ukuze ulingano ibe sisiphumo.
Indibaniselwano eguqukileyo esekwe kulingano phakathi kwabafazi namadoda yimeko yophuhliso oluzinzileyo olubeka abantu phambili".
Intetho yaseBeijing yokuthatha iNyathelo kwiNkomfa yeSine yeLizwe jikelele yeZizwe eziManyeneyo, eBeijing, 1995
INGQIQO-SISEKO YECANDELO LEZIKHOKELO ZOLINGANO KWISINI
Iriphabhlikhi yoMzantsi Afrika yaqinisela iNgqungquthela yokuShenxisa zonke Iindlela zokuCalula Abafazi (iCEDAW ngamafutshane kolwasemzini) ngomhla we-15 kuDisemba wowe-1995 ngaphandle kwamathidala. ICEDAW imemeza yonke imibuso ukuba 'ikhabe ucalucalulo lwabafazi lwandlela zonke, ivume ukulandela ngazo zonke iindlela nangaphandle kokulibazisa umgaqo oshenxisa ucalucalulo lwabafazi ukuze kusetyenziswe umgaqo ohamba nomgaqo-siseko nowisomthetho namanyathelo asebenzayo ukuze kuzuzwe ulingano lwabafazi. Ngokubhekiselele kumalungiselelo eCEDAW, uMgaqo-siseko woMzantsi Afrika uthi:
Nasiphi na isivumelwano selizwe lonke liphela siba ngumthetho kwiRiphabhlikhi xa simiselwa emthethweni luwisomthetho lukazwelonke; kodwa igatya elizilawulayo lesivumelwano esivunywe yiPalamente ngumthetho kwiRiphabhlikhi ngaphandle kokuba asihambiselani noMgaqo-siseko okanye uMthetho wePalamente. Xa kutolikwa naluphi na uwisomthetho, zonke iinzame mayibe zezokutolika ngendlela efanelekileyo ehambelana nomthetho welizwe lonke liphela ngaphezu kokutolika ngendlela engahambiselaniyo nomthetho welizwe liphela."
KwiNkomfa yeSine yeLizwe engaBafazi eyayiqhutyelwa eBeijing ngoSeptemba 1995, uMgangatho weNyathelo (iBPA ngamafutshane kolwasemzini) wamkelwa. Le BPA yandlala uludwe lwezibophelelo neendlela zobuchule zokuphuculwa kwabafazi nokufunyanwa kokulingana kwisini kwilizwe lonke. Amacandelo A,F,G noJ eBPA, amacandelo ingakumbi ahambelana necandelo lobuchwepheshe bezoqhakamshelwano adwelisa oku kulandelayo njengendlela yokujongana nezikhewu kwanokungalingani kweli candelo:
Injongo yendlela yobuchule A1: ukuphonononga, ukwamkela nokugcina emgangathweni imigaqo ebanzi yoqoqosho neendlela zobuchule zophuhliso ezijongene nezidingo neenzame zabafazi abahlwempuzekileyo. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule A2: ukuhlaziya imithetho neendlela zokwenza zolawulo ukuqinisekisa ukufikelela kwabafazi kwimithombo yobutyebi yoqoqosho. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule F1: ukukhuthaza amalungelo oqoqosho abafazi nokuzimela, kuqukwa nokufikelela kwingqesho, iimeko zokusebenza ezifanelekileyo nolawulo lwemithombo yobutyebi yoqoqosho. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule F2: ukwenza lula ukufikelela ngokulinganayo kwabafazi kwimithombo yobutyebi, kwingqesho kurhwebo noshishino.
Injongo yendlela yobuchule F3: ukunika iinkonzo zoshishino, uqeqesho nokufikelela kurhwebo, ulwazi nobuchwepheshe, ingakumbi abafazi abamivuzo iphantsi.
Injongo yendlela yobuchule F4: ukuqinisa amandla oqoqosho abafazi neminatha yokusebenza yorhwebo. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule F5: ukushenxisa ukwahlukaniswa emsebenzini nazo zonke iindlela zocalucalulo kwingqesho. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule F6: ukukhuthaza ukudityaniswa komsebenzi noxanduva losapho lwabafazi namadoda. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule G1: ukuthatha amanyathelo ukuqinisekisa ukufikelela ngokulinganayo kwabafazi nokuthatha kwabo inxaxheba kumaqumrhu asemagunyeni nasekwenzeni izigqibo. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule G2: ukwandisa isakhono sabafazi sokuthatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo nakubunkokeli. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule J1: ukwandisa ukuthatha inxaxheba nokufikelela kwabafazi kuvakaliso lwezimvo nasekwenzeni izigqibo kwijelo leendaba nakwiindlela zobuchwepheshe zoqhakamshelwano. Kufuneka kuthathwe amanyathelo.
Injongo yendlela yobuchule J2: ukukhuthaza indlela yokuzotywa kwabafazi elungeleleneyo nengasekwanga kwingcinga ethile.
NgoFebhruwari 1996, iKhabhinethi yoMzantsi Afrika yabophelela iSebe lezoqhakamshelwano kunye namanye Amasebe ukuba aphumeze iBPA. Icala lomgaqo wobulungisa kwezesini kuSasazo, kuQhakamshelwano ngefowuni nakwicandelo lezePosi kufuneka kugxininiswe kulo ngokoba ilizwe lizibophelele ekudibaniseni umbono wesini kwimigaqo nakwiinkqubo zonke. Kungenxa yomoya weli gunya le nto kufuneka kuthathwe amanyathelo ajolise ekuzuzeni ubulungisa kwezesini. Ukulingana kwisini ligatya loMgaqo-siseko kwaye ke ngoko kunyanzelekile. Inkululeko ayingekhe izuzwe ngaphandle kokuba abafazi bakhululwe kuzo zonke iindlela zengcinezelo. Iinjongo zoKwakha ngokutsha noPhuhliso bezinganakuqondwa ngaphandle kokuba sibona ngamehlo enyama ukuba imeko yabafazi itshintshile, ingcono kwaye abafazi baxhotyisiwe ukuba bangene phakathi kuyo yonke imiba yobomi bekunye nalo naliphi na ilungu loluntu.
Ubulungisa bokwaba kufuna ukuba abafazi bathathe inxaxheba kuluntu oluqhutywa lulwazi loQhakamshelwano lwefowuni phantsi kwesiseko sobulungisa. Iinguquko kwezobuchwepheshe kufuneka zisetyenziswe ukukhuthaza ukuxhotyiswa kwabafazi kwezoqoqosho nentlalo. Loo nto ke iya kuzala ukukhula korhwebo lokukwazi ukwenza nokudlulisa iinkonzo. Icala lobulungisa kwisini libalulekile kwakhona kwicala lophuhliso lwezakhono lwelizwe. Kwixesha lolwazi lweendlela zemveliso, olwenziwe lula luphuhliso loqhakamshelwano ngefowuni kuya kufaneleka ukushukumisa ubuchule bokwenza kwabafazi obungazange bachukunyiswa kulungiselelwa imisebenzi yokulawula neyobuchwepheshe. Kungenxa yokubaluleka kobuchule bokwenza kuphuhliso oluzinzileyo le nto kufuneka kujongwe ngokwesini ukumema abantu, uqeqesho, imigaqo yendlela yokusebenza nezinto ezenziwayo zecandelo loLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano. Injongo yoLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano nobulungisa ngokwesini kukuthatha inxaxheba ngokuzeleyo kwabafazi njengabalingane abalinganayo kuphuhliso oluzinzileyo loluntu.
IINJONGO
Ubulungisa Kwisini neNyaniso Kwisini
Ubulungisa kwisini yinkqubo yokwenza ubulungisa kubafazi namadoda. Ukuqinisekisa ubulungisa kufuneka esoloko ekhona amanyathelo okubuyekeza ukungalungelelani okukhoyo kwisini okuzalwa yimbali yethu neemeko zentlalo ezinqanda abafazi namadoda ukuba basebenze kwinqanaba elinye. Ubulungisa bukhokelela kulingano.
Ukulingana kwisini kuthetha ukuba abafazi namadoda bafumana iwonga elifanayo. Ukulingana kwisini kuthetha ukuba abafazi namadoda baneemeko ezifanayo zokuqonda amalungelo oluntu abo apheleleyo namandla okwenza igalelo kuphuhliso lukazwelonke, olwepolitiki, oloqoqosho olwentlalo nolwenkcubeko, kwaye zekuzuzwe ngeziphumo.
Ukulingana kwisini ke ngoko kukuxatyiswa ngokulinganayo luluntu lwezinto ezifanayo nezingumahluko phakathi kwabafazi namadoda neendima ezingafaniyo abazidlalayo.
Iinjongo
Ezi njongo zilandelayo zibekiwe njengezinto ekujoliswe kuzo eziya kukhuthaza kwaye zenze lula inguqu yesini yesebe neyamaziko asebenzisana nesebe elo:
Ukunyusa umgangatho newonga labafazi kwisebe nakwabo linendibaniselwano nabo;
Ukudala icandelo elibonisa ukumelwa kwabantu elibonisa iimpawu eziphambili zofundo lwamanani abantu eMzantsi Afrika;
Ukwenza lula inguqu kwizimo zabasebenzi malunga nesini , imithetho yentlalo yesini eqiniselwa kukubaluleka kwamalungelo oluntu;
Ukuzibophelela ekucimeni zonke iintlobo zocalucalulo ezisekwe kwisini, ubuhlanga, ubudala , ulwimi nokulimala.
Ukufaka isini kuyo yonke imigaqo neenkqubo zesebe lezoqhakamshelwano nombutho ongumbululu wesebe. Kwangaxeshanye isebe lisazinikezele ukuguqula ubudlelwane kumagunya kwindawo yokusebenza linenjongo yexesha elide yokufaka isini kuluntu loMzantsi Afrika.
Ezinye iinjongo
Ezinye iinjongo zomgaqo nazi:
Ukuqhubela phambili ukuthatha inxaxheba kwabafazi ngokulinganayo namadoda njengabenzi bezigqibo ekuyileni uphuhliso oluzinzileyo phakathi koluntu;
Ukuxhasa bafazi ekuqondeni ngokupheleleyo amalungelo abo oluntu apheleleyo
Ukunciphisa ukungalingani kwisini ekufikeleleni nasekulawuleni imithombo yobutyebi neenzuzo zophuhliso.
UMBONO
Ukuqhubela phambili ukulingana kwisini ngaphakathi, oko kutsho kwiSebe lona ngenkqu nakumaqela elinendibaniselwano nawo. Amagatya omgaqo-sieko nezibophelelo zikarhulumente axhasa lo mbono.
UMSEBENZI
Ukufaka izinto eziphathelele kwisini kuyo yonke imisebenzi neenkqubo ukuze kuzuzwe ukulingana kwabafazi kwiSebe nakwabo linendibaniselwano nabo.
Ukuphuhlisa isakhelo sabantu abanomdla kwezesini abaya kuqinisekisa ukuba inkqubo yenguqu nemisebenzi yeSebe nabendibaniselwano ukuba benza ubulungisa kuwo onke amanqanaba.
IMIQATHANGO EKHOKELAYO
Imiqathango ekhokelayo yomgaqo wesini kwiSebe lezoQhakamshelwano ziphuma kuMgaqo-siseko woMzantsi Afrika, kwiMithetho yoBulungisa yeNgqesho kwakunye namanye amaxwebhu kazwelonke asemthethweni ahambelana nenguqu.
Umgaqo-siseko woMzantsi Afrika unika isiseko sokusebenza esisemthethweni solingano kwisini nasekuyileni inkcubeko entsha yamalungelo oluntu ebonisa ukubaluleka kwesini. Umgaqo-siseko uqinisela ukulingana kumxokelelwano wezinto ezixabisekileyo elizweni ngemiqathango esisiseko 'yesidima somntu, amalungelo oluntu, iinkululeko ezisisiseko ukungabiko komkhethe ngokobuhlanga nangokwesini.'
Le miqathango kuthethwe ngayo banzi kuMthetho oYilwayo waMalungelo eqinisela amagatya angokulingana, iNyathelo lokukhathalela Ababehlelelekile, inkululeko nokhuseleko lomntu, amalungelo ezoqoqosho nentlalo, ilungelo leenkonzo ezisisiseko nokuphakama kwegatya lolingano kwiimeko zempixano phakathi kwemithetho yenkolo nesiko nomgaqo-siseko.
Ukongeza kwimiqathango, izixhobo zelizwe jikelele, ezommndla nezesini zommndla zixhasa lo mgaqo.
Lo mgaqo ongolingano kwiSini umiliselwe kule miqathango elandelayo:
a. Ulingano kwisini kufuneka luthathwe njengondoqo kwimigaqo, kwiinkqubo nakumaphulo onke. Ukongeza kwinto yokuba ulingano kwisini ngomnye woondoqo kuRhulumente, ulingano kwisini yinjongo ebalulekileyo. Ukujongana nolingano kwisini njengenjongo ebalulekileyo kufuna izimvo zabafazi, izinto ezinomdla nezidingo ibe zizo ezilungisa uluhlu lwemicimbi yenguqu kwaneyamadoda kwaye uluhlu lwemicimbi yenguqu luxhasa inkqubela ebhekisa kubudlelwane obulinganayo phakathi kwabafazi namadoda.
b. Ukuzuza ulingano kwisini kufuna kwaziwe ukuba wonke umgaqo, inkqubo nephulo ziyabachaphazela abafazi namadoda ngokwahlukeneyo. Abafazi namadoda baneembono ezahlukeneyo; udidi, uhlanga, abantu bodidi, ubuhlanga okanye ubudala kusenokunyanzelisa izidingo, izinto ezinomdla, iindima nemithombo yobutyebi - nezo zinto zingumahluko. Imigaqo, iinkqubo namaphulo kufuneka ijongane nezinto ezingumahluko kumava nakwiimeko phakathi kwabafazi namadoda.
c. Ukuzuza ulingano kwisini akuthethi ukuba abafazi baza kufana namadoda. Ukulingana kuthetha ukuba amalungelo okanye amathuba omntu akaxhomekeki ekubeni uyindoda okanye ungumfazi.
d. Ukuxhotyiswa kwabafazi kungundoqo ekuzuzweni kolingano kwisini. Ngenxa yokuxhotyiswa, abafazi bathi baqonde ukungalingani kwamagunya, bakwazi ukubulawula ubomi babo kwaye bafumane nelizwi elivakalayo lokoyisa ukungalingani ekhaya, emsebenzini nakwibutho lasekuhlaleni. Ukuxhotyiswa kubhekisa ebantwini - abafazi namadoda- abalawula ubomi babo: abamisa uluhlu lwemicimbi yabo, abafumana ubuchule bokwenza, ukwakhiwa kokuzithemba, ukusombulula iingxaki nophuhliso lokuzithemba. Ayiyonkqubo nje yentlalo neyepolitiki, kodwa ikwayeyomntu - kwaye ayiyonkqubo nje kuphela ikwasisiphumo. Abantu bangaphandle abanakubaxhobisa abafazi: abafazi bangazixhobisa bona ngokuba bakwazi ukuzikhethela kwaye bavakalise nezabo izimvo. Phofu ke, amaziko angazixhasa iinkqubo ezandisa ukuzithemba kwabafazi, eziphuhlisa ukuzithemba kwaye ezibanceda ukumisa uluhlu lwemicimbi yabo.
e. Ukukhuthaza ukuthatha inxaxheba ngokulinganayo kwabafazi njengamagosa enguqu kwinkqubo yezoqoqosho, eyentlalo nepolitiki, kubalulekile ukuze kuzuzwe ulingano kwisini. Ukuthatha inxaxheba ngokulinganayo kungaphezu kwento yonke. Kuquka ilungelo elilinganayo labafazi lokuvakalisa izidingo zabo kwanezinto ezingumdla kubo, neembono zabo ngoluntu nokulungelelanisa- izigqibo ezichaphazela ubomi babo nokuba bahlala kwinkcubeko enjani. Lo mqathango ukwabhekisa kwisakhono sabafazi sokufikelela nokulawula imithombo yoqoqosho kwaye benze nezigqibo zokuphucula izinga lobomi babo. Indibaniselwano neqela likaZwelonke lesini ngokuvunywa yiKhabhinethi, imibutho yabafazi namanye amaqela asebenzela ulingano kwisini, iyafuneka ukuze incedise kule nkqubo.
f. Ulingano kwisini lungazuzwa kuphela ngendibaniselwano phakathi kwabafazi namadoda. Xa ukuzikhethela kwabafazi namadoda kwandisiwe, lonke uluntu luyazuza. Ulingano kwisini ngumbandela ochaphazela abafazi namadoda kwaye ukuluzuza kuya kubandakanya ukusebenza namadoda ukuze kubekho inguqu kwimo, kwindlela yokuziphatha, kwiindima nakuxanduva ekhaya, emsebenzini nakwibutho lasekuhlaleni.
g. Ukuzuza ulingano kwisini kuya kufuna amanyathelo awodwa enzelwe ukushenxisa ukungalingani kwisini. Ngokunikwa nje ukungalingani okwendeleyo, ukuphathwa ngokungalinganiyo kwabafazi namadoda kwanele njengendlela yobuchule yolingano kwisini. Kufuneka kuphuhliswe amanyathelo awodwa okujongana nemigaqo, imithetho, iinkqubo, izithethe, iinkolelo nezinto ezenziwayo ezigcine ukungalingani kwisini. La manyathelo obulungisa kwisini, aphuhliswe kunye nabo bachaphazelekayo, kufuneka axhase isakhono sabafazi ukuba bazikhethele ngobomi babo.
h. Imigaqo, iinkqubo namaphulo kufuneka ibe zizinto ezinegalelo kulingano lwesini. Iziphumo zolingano kwisini kufuneka zifakwe kumanyathelo okuqala.
UMHLABA WOKUSEBENZA
Imiqathango, izindululo namagatya kolu xwebhu lweZikhokelo zoLingano kwiSini iya kusebenza ngokukodwa nangokungqalileyo kumaziko ombuso kummandla woSasazo, wezoQhakamshelwano ngefowuni nakwicandelo lePosi.
Kuyacingwa ukuba imiqathango enjalo iya kufaneleka kwimibutho yamashishini nakuluntu olusebenza kwicandelo lezoQhakamshelwano ngefowuni, kuSasazo nakwiinkonzo zePosi.
UNDOQO
Ezi zikhokelo zijolise ekuzuzeni ukulingana kwamathuba, ngokubhekiselele ekufikeleleni nasekwabelaneni ngamathuba engqesho, ukulingana nobulungisa ngokwemigqaliselo yobumnini, iinkonzo nemithombo yobutyebi kwanokulingana kwempatho ngabaqeshi nabaniki beenkonzo.Ukulingana kwendlela yokuphathwa akuthethi into yokuba onke amadoda nabafazi mabaphathwe ngokufana ncam (oko kutsho esi sini sisetyenziswe ngokumfamekileyo). Oko kuya kubangela ukuqhubela phambili le misantsa ikhoyo. Ukulingana kwindlela yokuphathwa kubandakanya ukuhlangabezana nezidingo ezizodwa nezicacileyo zezintlu ezahlukeneyo zabafazi namadoda. Oku kungabandakanya iinkqubo ezizodwa nokuzinikezela kwemithombo yobutyebi eyongeziweyo, umzekelo kwimeko yabafazi namadoda alimeleyo.
Kuya kugqalwa isikakhulu kwimibandela enxulumene nabafazi nokuxhotyiswa kwabo. Ukuxhotyiswa kwabafazi yindlela yokuzuza ulingano kwisini ayisosiphelo.
Ezi zikhokelo zolingano kwisini zisekwe kuluvo lokuba ulingano kwisini alunakufunyanwa ngaphandle kokuthatha inxaxheba kwabafazi kuwo onke amanqanaba obomi kwakunye nokuxhotyiswa ingakumbi abo bafazi bahlelelekileyo.
Izikhokelo ziyasazi isidingo sokuba umbuso umele ukusebenzisa amagunya aso acwangcisiweyo ukulenza libe semthethweni ixabiso lolingano kwisini kwanokuqinisekisa ukuba abaqeshwa balibambile igatya lolingano nomqathango wokungabinasini.
Kwakhona, olu xwebhu luyasiqonda isidingo samaziko onke kweli candelo ukuba aphuhlise iindlela eziya kuqinisekisa ukuba imixokelelwano yolwazi yolawulo imisiwe kwaye nabasebenzi baqeqeshiwe ukwenzela ukuba inkqubo yokuphumeza umsebenzi ilawulwe ngempumelelo.
Olu xwebhu lugxininisa kwindima yokuhlola nokuphonononga. Kude kube lapha, uluvo olwamkelwayo lolokuba naluphi na uhlobo lwenguqu maluhlolwe ukuze kuthathwe umlinganiselo ukuze kulungiswe, kutshintshwe kwaye kuyilwe ngokutsha imisebenzi ekhoyo.
IMINGENI, IINGXAKI NAMANYATHELO
Abafazi mabaxhotyiswe ngokuba kuphuculwe ubuchule babo bokwenza, ulwazi nokufikelela kulwazi lobuchwepheshe. Oku kuya kuqinisa ukuba nakho kwabafazi ukulwa ukuzotywa kwabo ngendlela engeyiyo kwaye kuhlatywe ikhwelo nangamathuba okusetyenziswa kakubi kwamagunya eshishini elibalulekileyo. Iindlela ezizilawulayo zoshishino kufuneka ziyilwe kwaye ziqiniswe kwaye kuphuhliswe neenkqubo zokushenxisa iinkqubo ezinomkhethe ngakwisini. (Umthombo wolwazi: Isibhengezo saseBeijing, Septemba 1995)
Injongo yeli candelo kukunika uluvo lwelizwe lonke liphela lwemibandela ebalulekileyo echaphazela inkqubo yecandelo ebhekise kulingano kwisini. Omakuqwalaselwe kukuphawula imingeni enxulumene nesini neengxaki ekufuneka zoyisiwe ukuba ukuzinikela kukarhulumente kuxhotyiso lwabafazi nolingano kwisini kufuneka kwenziwe ngempumelelo.
Kwiminyaka elishumi edlulileyo, inkqubela-phambili kulwazi lobuchwepheshe yenze lula umnatha wokusebenza woqhakamshelwano welizwe jikelele owodlula imida kazwelonke kwaye inemiphumela kumgaqo kawonke-wonke, kwimo nendlela yokuziphatha yabucala ingakumbi eyabantwana nabantu abadala abasebatsha. Kuyo yonke indawo amandla akhona okokuba ezendaba zibe negalelo elikhulu kwinkqubela-phambili yabafazi.
Oku kuvezwa kwemifanekiso ethoba isidima kwezoqhakamshelwano ngeendaba - eze-elektroni, ezishicilelweyo, kwezibonwayo nakweziphulaphulwayo kufuneka kutshintshwe. Iindaba ezishicilelweyo neze-elektroni aziniki umfanekiso olungeleleneyo ngobomi obungafaniyo babafazi negalelo labo eluntwini kwilizwe eliguqukayo. Kwakhona imveliso yezendaba equlethe izinto zobundlobongela, izinto ezithoba isidima nezinto zoburheletya zibachaphazela kakubi abafazi nakwinxaxheba abayithabathayo eluntwini. Iinkqubo ezinyanzelisa iindima zemveli zabafazi nazo zingaphazamisa. Indlela yelizwe liphela yokuthengisa izinto ezisetyenziswayo idale imo apho izibhengezo nemiyalezo yorhwebo ibazoba abafazi ngendlela engeyiyo njengabasebenzisi bezinto neentombi ezingamaxhoba nabafazi bonke.
Indlela yokujongana nezi ngxaki nale mingeni kwiindaba, kufuneka kuthathwe amanyathelo kwezi ndawo zilandelayo:
Iwonga labafazi kumaziko eendaba.. Oku kubhekisa kwizikhundla abakuzo abafazi kula maziko nefuthe labo kwanokubandakanyeka kwabo kwimveliso yolwazi / nakwezolonwabo. Unomathotholo webutho lasekuhlaleni naye licandelo emaliqukwe apha.
Uphando ngeenkqubo ezahlulwe njeengenkqubo zabafazi- ingaba ezi nkqubo zisafanelekile na njengeenkqubo zokujongana nemibandela yabafazi?
Ezengingqi - ukubandakanyeka kwabafazi kwizinto ezenziwa kwingingqi nokumelwa kwabafazi kwezengingqi;
Uphando kuqeqesho olukhoyo ukuze kujongwe izikroba ezikhoyo, ngalo ndlela kude kufikwe kulingano kwisini;
Ikamva liyakhazimla; lelo linika amathuba okudala umxokelelwano omtsha wezoqhakamshelwano odiliza ezo ngcinga zisetyenziswa qho zenkcubeko esiye sizamkele. Kufuneka siqalise ukuseka intlangano entsha ngesini - indawo yengxoxo yasekuhleni engokungafani.
Umbutho kumaziko amaninzi kwicandelo lezoqhakamshelwano ngefowuni ubonisa ezi ngcinga zisetyenziswa qho ngesini, apho amadoda amaninzi akwiindawo zobuchwepheshe nakubalawuli abaphezulu ngeli xa bona abafazi benza imisebenzi engenabuchwepheshe, imisebenzi ephantsi ehlawula kancinci. Amadoda abambe icala likawonke-wonke ukuze bona abafazi babambe icala langasese. Umzamo wokuqala ukutshintsha le meko kufuneka usekwe phezu kohlalutyo olucokisisiweyo lwesini lomkhosi wokusebenza kumaziko onke akwezoqhakamshelwano ngefowuni. Lolu fundo oluya kutyhila amacala onke okwahlulwa ngokwesini kumaziko ezoqhakamshelwano ngefowuni.
Umntu ke apha ngumsebenzisi weenkonzo zoqhakamshelwano ngefowuni. Abasebenzisi ngamadoda nabafazi, benza imisebenzi kwaye badlala neendima ezahlukileyo ekhaya, emsebenzini nakwibutho lasekuhlaleni, ngoko ke banezidingo , iimfuno, namalungelo aphambili ohlukeneyo. Lo mahluko obangwa sisini umele uqwalaselwe xa kucwangciswa iinkonzo zoqhakamshelwano ngefowuni. Oku kungenziwa ngokuba kuqukwe uhlalutyo lwesini nocwangciso lwesini njengezixhobo kwinkqubo yokucwangcisa.
Kukho isidingo esikhulu sokuba kuqhutywe izifundo ezingokwahlulwa ngenxa yesini, izifundo zezidingo neendlela zenkqubo yoqhakamshelwano ukuze kunikwe ulwazi ngezidingo zoqhakamshelwano ezingekajongwa ziinkampani zoqhakamshelwano ngefowuni. Kwakhona, kumaphulo ophuhliso amaninzi kuya kufunwa ulwazi ngeenkcubeko, njengoko ziya kubanjalo iincutshe kwezesini. Iindlela zokuthatha inxaxheba kwiphulo kufuneka zisetyenziswe ekuphumezeni oku, kubandakanywa abasebenzisi abangamabhinqa namadoda.
Ngokubhekiselele kumanyathelo okuqala angobulungisa kwicandelo lezoqhakamshelwano kwifowuni, kufuneka kubanjwe iingxoxo zabasebenzi bonke kuqukwa namadoda nabasebenzi abaphetheyo phambi kokuba kuthatyathwe amanyathelo okuqala. Isizathu soku kukuba ithuba lempumelelo liya kuba likhulu ukuba abasebenzi bayawaxhasa amanyathelo okuqala kumanqanaba onke. Kwakhona, izifundo zamacala onke zokungalungelelani kwezesini kufuneka ziqhutywe ukuze kusekwe umgca osisiseko wokuthathela umlinganiselo wenkqubela.
Ukudibanisa imibandela yesini nezoqhakamshelwano ngefowuni yinkqubo eza kufuna kusetyenzwe. Iinjongo zenkqubo nganye yokulamla oku kufuneka ziphawulwe ngokucacileyo. Iindlela ezisetyenziswayo ukuzuza ezi njongo, neenjongo zona ngokwazo kufuneka ziphononongwe zilungiswe ukulungiselela inkqubela neenguqu. Ngokunikwa imithombo yobutyebi efunekayo kwaye ngaphezu koko ukuvuma ukuba kubekho inguqu, kuyakwazeka ukudibanisa imibandela yesini nezoqhakamshelwano ngefowuni ukuze oko kube yinzuzo kubasebenzisi nakwiinkampani zoqhakamshelwano ngefowuni kwangokunjalo. Oku ke ngoko kufuna inkqubo yomgaqo nokuqulethwe ngumgaqo kwaye kube nobulungisa ngezesini.
Enye injongo ephambili yeSebe lezoQhakamshelwano kukudibanisa umbono ongesini kuyo yonke imigaqo neenkqubo zalo. Le ndlela yokwenza iya kudala amathuba amadoda nabafazi ukuba bathathe inxaxheba ngokulinganayo kuqoqosho. Njengokuba sibuxelelwe ubunzima abajongene nabo abafazi, isini nophuhliso zizinto ezithathwa njengezibalulekileyo.
Iinjongo eziphambili zalo mgaqo kukuba:
Kukhuthazwe, kuphendulwe, kuxhaswe amanyathelo okuqala phakathi kwabo banendibaniselwano becandelo loLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano ukuze:
Kuphuculwe amanqanaba engeniso yabafazi neemeko zoqoqosho
Kukhuthazwe abafazi njengabanikazi kwiinkampani zoLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano
Kuphuculwe amanqanaba abafazi emfundo nawobuchule bokwenza kwaye
Kukhuselwe kwaye kukhuthazwe amalungelo oluntu abafazi.
Kukhuthazwe ukushenxiswa kwemiqobo yomkhethe ejolise abafazini. Kuqhutyelwe phambili ukuthatha inxaxheba kwabafazi ngokulinganayo namadoda njengabathathi bezigqibo ekubumbeni uphuhliso oluzinzileyo.
Kukhuthazwe kwaye kuxhaswe imigaqo nemisebenzi phakathi kwabo bendibaniselwano boLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano ebenza bakwazi ukudibanisa ngempumelelo nomsebenzi wophuhliso iingcamango ngezesini ,
Kuphuhliswe izakhono zamaziko oLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano ukuze imiba yesini idityaniswe ngokupheleleyo nemigaqo, iinkqubo, amaphulo nemisebenzi,
Kuxhaswe abendibaniselwano kwibutho loLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano ukuvakalisa izikhalazo zabo ngemibandela yesini kuphuhliso lomgaqo kwaye kwenziwe ukuba iqondwe le mibandela.
Amanyathelo awodwa amakaqwalaselwe:
Makuchazwe kwaye kuxelwe iinjongo zecandelo lezoqhakamshelwano ngefowuni nokusetyenziswa kwezoqhakamshelwano ngefowuni
Makusekwe iqumrhu leziko elifanelekileyo lokuphuhlisa nelokuqhuba umbono wezoqhakamshelwano ngefowuni nophuhliso kwaye kuzuzwe ezo njongo zandlalwe kulo mbono;
Makukhuselwe kwaye kuqiniswe ubuncutshe kwezobuchwepheshe kwimimandla enxulumeneyo nezoqhakamshelwano ngefowuni.
Makuphuphuhliswe iindlela zokucebisana ukuqinisekisa ukuba bonke abaphambili bayabandakanyeka kwinkqubo yokwenza, yokuphumeza neyokuphonononga umgaqo;
Makuphuhliswe iindlela eziphuculweyo zokuphonononga iinjongo zomgaqo, zokuhlola ziphicothe iinkqubo kwaye zijongwe neenguqu kwimeko yezobuchwepheshe neyentlalo noqoqosho.
Naxa ukuzimela koshishino kubalulekile, kuyafuneka ukuba ushishino lucelwe rhoqo luvelise iinkcukacha ezingokwahulwa kwisini. Owona mqathango ubalulekileyo kule meko iya kuba kukuqinisekisa ukuba umbandela wobulungisa nolingano ngokwemigqaliselo yokumelwa kwisini uyajongwa. Oku kuthetha ukuba amaziko kufuneka abeke ezawo izinto ajolise kuzo nokwemigqaliselo yokwabiwa kobulungisa kwaye aphuhlise iindlela zokuba ziya kuzuzwa njani na ezo zinto kujoliswe kuzo.
ISISEKO SOKUSEBENZA SEZIKO
Kufuneka kusekwe umxokelelwano karhulumente apho ungekhoyo, owokuhlola nokuphucula izinga labafazi. Ukuze usebenze, kufuneka lo mxokelelwano usekwe kwinqanaba eliphezulu kwaye ube nemithombo yobutyebi eyaneleyo, ukuzinikela kwanegunya lokucebisa ngemiphumela yemigaqo yonke kubafazi. Umxokelelwano onjalo ungadlala indima ebalulekileyo ekuphuculeni izinga labafazi ngokubambisana namanye amasebe namaziko karhulumente kwanemibutho engeyokarhulumente namaqela abafazi emveli." (Umthombo walwazi: Nairobi Forward Looking Strategies, 1985, umhlathi 57).
Injongo yesi sahluko kukunika isiseko sokusebenza sokusekwa komxokelelwano ochanekileyo, onempumelelo nononxibelelwano kwicandelo loLwazi loBuchwepheshe lezoQhakamshelwano ukwenza, ukuphumeza ukuhlola nokuphicotha umgaqo karhulumente ongokuxhotyiswa kwabafazi nolingano kwisini.
Njengoko kwandlaliwe kwiSiseko sokusebenza soMgaqo wesini kaZwelonke, umxokelelwano wesini wokuxhotyiswa kwabafazi ujonge ukuzuza ulingano kubafazi kuwo onke amanqanaba obomi: kwipolitiki, kuluntu, kwintlalo, kuqoqosho nakwinkcubeko.
Iwonga nokuMiswa koMxokelelwano weSini
IBPA eye yamkelwa yavunywa nguRhulumente woMzantsi Afrika, imemeza bonke oorhulumente ukuba:
Badale umxokelelwano kazwelonke "kumanqanaba aphezulu karhulumente" ukuze kuphuculwe abafazi;
Banike lo mxokelelwano igunya elicaciswe kakuhle;
Baqinisekise ukuba lo mxokelelwano unamandla okufuthela umgaqo, kwaye bawenze uphonononge uwisomthetho.
Iinjongo zoMxokelelwano weSini
Isiseko sokusebenza soMgaqo weSini kaZwelonke woMzantsi Afrika ubalula oku kulandelayo njengeenjongo eziphambili zomxokelelwano wesini:
Ukuzuza ulingano lwabafazi njengabathathi-nxaxheba, abenzi-zigqibo iindlalifa kumanqanaba obomi angala - kwipolitiki , kuluntu, kwintlalo, kuqoqosho nakwinkcubeko;
Kubekwe phambili izidingo zabo bafazi abazuza kancinci kwinkqubo yocalucalulo;
Kuguqulwe onke amaziko kazwelonke, awephondo nawengingqi ngokuba kudityaniswe emsebenzini wabo imibandela yokuxhotyiswa kwabafazi nolingano kwisini.
Ukusebenza komxokelelwano wesini kwezoqhakamshelwano ngefowuni, kusasazo nakwicandelo leenkonzo zeposi kuya kubambelela kwiinjongo zomxokelelwano wesini njengoko zandlaliwe kwisiseko sokusebenza somgaqo wesini kazwelonke.
Iinjongo zomxokelelwano wesini
Ekulandeleni ezi njongo zinkulu, umxokelelwano wesini uya kuba nezi njongo zizodwa zilandelayo:
Ukukhuthaza ukuzinikezela koMzantsi Afrika ngokomgaqo-siseko nangokwelizwe lonke ekuxhotyisweni kwabafazi, kulingano lwesini, kumalungelo oluntu abafazi nakubulungisa ngokwentlalo njengoko kunxulumene necandelo loLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano;
Ukuguqula amaziko, imithetho, imigaqo, iinkqubo, iinkqubo zokucebisana, ulwabiwo-mali nezinto eziphambili zamaziko kwicandelo loLwazi loBuchwepheshe kwezoQhakamshelwano okanye amaziko anxibeleleneyo ukuba ajonge izidingo neminqweno yabafazi bonke, ingakumbi abo babecinezeleke kakhulu kulawulo lwangaphambili;
Ukuqinisekisa ukuba onke amaziko angummiselo, akarhulumente, akawonke-wonke nawangasese, aphuhlisa imigaqo,amaqumrhu nezinto ezenziwayo ukujongana nokuxhotyiswa kwabafazi kwaye alwe ukungalingani kwisini kwiinjongo zawo zenguqu;
Ukuphuhlisa umgaqo wecandelo wolingano lwesini nokuqinisekisa ukuba onke amanqanaba namaqumrhu kwezoQhakamshelwano ngefowuni, kumacandelo osasazo nePosi ayawuphumeza lo mgaqo;
Ukunxibelelanisa ukuphunyezwa kwemigaqo yolingano yesini, ukuhlola nokuphicotha imiphumela namandla ayo;
Ukubeka oondoqo abangabo, izinto ekujoliswe kuzo, amaxesha nezikhomba-ndlela zenkqubela;
Ukuqhuba uhlalutyo lwesini lwale migaqo ikhoyo;
Ukwenza ukuba iqatshelwe imibandela yesini kwaye kuvakaliswe uvakalelo ngesini nolingano kwisini.
Amaqumrhu neMisebenzi yoMxokelelwano weSini
Ukongeza kumaqumrhu asekwe kwinqanaba likaZwelonke, oko kutsho kwinqanaba leKhabhinethi, iOfisi engeZinga labafazi- i-ofisi kaMongameli, iKhomishoni yoLingano kwiSini,iindawo ezingeSini kuMasebe kaRhulumente, iiKomiti zePalamente zeziKhundla neGqugula labafazi lasePalamente, kufuneka kusekwe amaqumrhu kwinqanaba lecandelo ukuqinisekisa ukuba ukuzinikela kubulungisa kwisini nobulungisa entlalweni kuya phunyezwa nakwinqanaba leziko.
Ukuhambiselana nemiyalelo yeKhabhinethi, ukuqinisekisa ukuba ulingano kwisini luqhutyelwa phambili kuwo onke amanqanaba akwiSebe namaqela endibaniselwano asebenzayo, iQumrhu eliqinileyo loLawulo lweSini elihamba ngendlela yobuchule kwizigqeba ezikwiSebe okanye kwimibutho ekwezoqhakamshelwano ngefowuni, kusasazo neenkonzo zePosi liyacingwa. Isigqeba sezesini sisebenza njengeencutshe kwezesini ezilawula igunya lesini ezikwanika ubungcaphephe kuhlalutyo lwesini kwezinye izigqeba zoshishino nemibutho yendibaniselwano ngohlobo lobunobhala omkhulu wezesini. Eli qumrhu lisebenza ngokubambisana namanye amaqumrhu akhoyo ombutho ukukhuthaza ulingano kwisini.
Kwinqanaba lokusebenza, olona xanduva luphambili lokuqinisekisa ukuphunyezwa ngempumelelo komgaqo wesini kazwelonke njengoko uqulathwe kolu xwebhu lomgaqo nesiseko sokusebenza somgaqo wesini sikaZwelonke luya kuxhomekeka kwiziko ngalinye kumanqanaba ngamanqanaba. Onke amaziko kuya kufuneka aseke izigqeba zeSini ezizinikeleyo okanye iindawo ezingoondoqo ukuncedisa ekwenziweni nasekuphunyezweni kwezicwangciso ezikhuthaza ukuxhotyiswa kwabafazi noligano kwisini kwimisebenzi nakwiinkqubo zabo. Oku kuya kwenziwa ngokuhambiselana nesiseko sokusebenza somgaqo wesini sikaZwelonke neBPA eye yamkelwa yavunywa nguRhulumente woMzantsi Afrika Imisebenzi yeendawo ezinguNdoqo kwezesini iquka oku kulandelayo:
Ukuqinisekisa ukuba imibandela yesini iqwalaselwa ngendlela kwimisetyenzana yombutho yokucwangcisa;
Ukuqinisekisa ukuba umbutho ngamnye uyawuphumeza umgaqo wesini wecandelo;
Ukuqinisekisa ukuba imibutho ibonisa ukusiqwalasela isini kwizicwangciso zayo zeshishini kwaye inike ingxelo ngazo;
Ukuphonononga umgaqo nesicwangciso sombutho ngokuhambiselana nomgaqo wesini kazwelonke nomgaqo wecandelo wolingano kwisini;
Ukubeka phambili ezona zinto zidla umzi kwaye kuqaliswe nophando olubhekiselele kumgaqo nakwinyathelo elihambelana nezesini;
Ukuphonononga yonke imigaqo, amaphulo neenkqubo ngokwesini;
Ukuqinisekisa ukuba imibutho inika kwaye isebenzisa iinkcukacha ezingokwahlula ngesini emsebenzini wazo;
Ukulungiselela imfundo noqeqesho ngezesini lwabasebenzi bonke kumbutho nokuqinisekisa ukuba isini siyadityaniswa nayo yonke imiba yomsebenzi;
Ukusebenza njengommeli wenguqu kwiNyathelo lokubonelela ababehlelelekile ngokubhekiselele kwisini;
Ukwenza lula umqaphela nokudala ukuzithemba phakathi kwabafazi kumanqanaba onke;
Ukuhlola nokuphicotha amaphulo neenkqubo zombutho ukuvavanya ukuba ziyahambelana na nomgaqo wesini.
Indawo engundoqo kwisini kwinqanaba leSebe inendima ebalulekileyo eyidlalayo njengequmrhu elimanyayo lomxokelelwano wesini wecandelo ongolingano kwisini.
Amqumrhu omxokelelwano wesini akufunekanga asebenze "njengendawo yokulahla" imibandela yesini emelwe ngokwasemthethweni iqwalaselwe ngamanye amaqumrhu.
Ubuchule bokwenza Obufunekayo Ukuqhubela phambili Ulingano Kwisini
Lo mboniso ungezantsi ushwankathela ubuchule bokwenza obuphambili obufunwa yinkqubo kazwelonke yokuqhubela phambili ilizwe ukuba lijolise kwinjongo kazwelonke yoluntu olungenasini. Ubuchule bokwenza obuphawulweyo bunxulumene neendawo eziphambili zomgaqo, omakuqhubeke kwezesini, ukuthethelela, ukudibanisa nokucwangcisa, ukunxibelelana nomnatha wokusebenza nophuhliso lwezakhono.
IINKQUBO
UBUCHULE OBUFUNWAYO
IZIPHUMO
Umgaqo
Uhlalutyo olusekwe kwisini
Ukwenziwa komgaqo
Ukuyilwa kwenkqubo
Ukucwangciswa kwenkqubo
Inkqubo yovakalelo ngesini
Imigaqo ecacileyo yecandelo
Inyathelo lezicwangciso
Uhlalutyo olusekwe kwisini
Ubuchule boqeqesho
Ubuchule bophando
Ukucwangcisa
Iinkcukacha ezingokwahlula
Ukudityaniswa kwesini nemisebenzi yemihla ngemihla yombutho
Iinkqubo zokucwangcisa ezicacileyo zesini
Ukudibanisa nokucwangcisa
Ukucwangcisa ngendlela yobuchule
Ubuchule bonxibelelwano
Ubuchule bophononongo bobunjani nobungakanani
Ukudibanisa.
Umxokelelwano wolwazi wolawulo
Ukuvumelana ngendima yenkqubo yesini
Ukuthethelela
Uqeqesho
Urhwebo
Ukuqonda ngokufanayo isini nendima yaso kwinguqu
Ukunxibelelana nomnatha wokusebenza
Unxibelelwano
Ukubhala ingxelo
Unxibelelwano namanye amaziko
Uphuhliso lwezakhono
Uqeqesho
Iimodyuli zoqeqesho
Ukwenza okugqwesileyo
Uqeqesho lungundoqo ekuphumezeni inkqubo yesini kazwelonke. Zimbini izinto ezibalulekileyo kuqeqesho. Enye kufuneka ijolise ekuphuhliseni ubuchule kwezesini njengohlalutyo olusekwe kwisini. Obu buchule bujolise ekuqinisekiseni ukuba abantu ababandanyekayo ekuphumezeni le nkqubo banobuchule bokuyiqhubela phambili inkqubo. Uqeqesho lwesibini olubalulekileyo kukwenza abaphezulu kulawulo babenokuvakalelwa ukuqinisekisa ukuba badibanisa iingcamango kuyo yonke into abayenzayo kwaye badibanise isini neengxelo zabo.
IINDLELA ZOBUCHULE NEMISEBENZI EXHASA ULINGANO KWISINI
Oku kulandelayo kuchaza iindlela zobuchule nemisebenzi exhasa ukuzuzwa kolingano kwisini.
Ingxoxo ngomgaqo
Imisebenzi ayiphelelanga kwiinkqubo namaphulo. Ngokuxoxa ngomgaqo, iSebe likunye nabo lidibaniselene nabo labelana ngezimvo nolwazi kwaye likwavakalisa nemibandela enxulumene nemeko-bume yomgaqo kwindawo abasebenza kuyo. Ingxoxo ngomgaqo yindlela ebalulekileyo apho iSebe lisebenza nabo bendibaniselwano ukuba lizuze iziphumo zolingano. Le ngxoxo ingaqhutywa kwiingxoxo ezicwangcisiweyo njengakumaqela okucebisa, kwiindibano zokufundisana, kwiinkomfa, kwiingxoxo njalo njalo.
Ukukhuthaza ulingano kwisini kwingxoxo yomgaqo kuthetha:
Ukuphuhlisa nokugcina kusaziwa ubume bokungalingani ngokwesini kwicandelo neendlela zobuchule zokulwa oku;
Ukujongana nolingano kwisini kuyo yonke ingxoxo ngomgaqo norhulumente, amaziko nabendibaniselwano kwezoluntu ingakumbi ngokusebenzisa iBPA neNgqungquthela Yokushenxisa Zonke Iintlobo Zocalulo Ezibhekisa Ebafazini noMgaqo-siseko woMzantsi Afrika njengesiseko sengxoxo;
Ukusebenzisa imisetyenzana yengxoxo ngomgaqo ukuphawula ubunzima, amathuba neendawo zokungena zokukhuthaza ulingano kwisini;
Ukukhuthaza iinkqubo zokusebenzisana ngokubandakanya imibutho yabafazi nabathetheleli bolingano kwisini kwinkqubo yengxoxo ngomgaqo.
Iziseko zokusebenza zokuqulunqa
Iziseko zokusebenza ziya kusetyenziswa ukudibanisa amaziko nezinto eziphambili kwinkqubo zazo ngokwemigqaliselo yamaphulo okanye yeenkqubo. Isiseko sokusebenza sokuqulunqa yinto ephambili yokuqinisekisa ukuba xa kuqulunqwa nesigqeba soshishino okanye umbutho osesikhundleni kuya kuxhaswa ulingano kwisini. Inkqubo yesiseko sokusebenza sokuqulunqa iqala ngokuphawula izidingo zophuhliso namathuba kwiziko (kunokuquka eyona nto ibalulekileyo edla umzi exelwe phaya kwiBPA).
Iziseko zokusebenza zokuqulunqa kufuneka:
Zilubone ulingano kwisini njengombandela obalulekileyo kwaye zidibanise iziphumo zohlalutyo lwesini neenkqubo, iziphumo ezilindelekileyo nezikhomba-ndlela;
Ziquke ulwazi olwahlulwe ngokwesini kwiziko kwakunye neziphumo eziphambili nesifundo esifundiweyo kuqulunqo lwangaphambili ekuxhaseni ulingano kwisini.
Ziqwalasele isakhono sesigqeba sesini ekuhlalutyeni amandla nomdla weSebe;
Ziphuhliswe ngohlobo lokuthatha inxaxheba, kuqukwa abachaphazelekayo abaninzi kumanqanaba amaninzi (isigqeba okanye umbutho wezikhundla);
Zisebenzise iziphumo zohlalutyo lwesini lokuqala ukuseka isiseko ekunokuhlalutywa kwaye kwenziwe umlinganiselo ngaso weziphumo zohlalutyo lwesini ezizuzwe ngokuhamba kwexesha
Ziquke ukuvavanywa kwenkqubela-phambili ekuzuzeni iziphumo zolingano kwisini kwisiseko sokusebenza somlinganiselo wendlela ekusetyenzwe ngayo;
Ukuqiniswa kweziko noPhuhliso Lwezakhono
Amanyathelo okuqala okuqiniswa kweziko nophuhliso lwezakhono angaqhubela phambili ulingano kwisini ngolu hlobo:
Ngokukhuthaza nokuxhasa inguqu kumbutho enegalelo kulingano kwisini;
Ngokukhuthaza ngenkuthalo imifanekiso-ngqondweni emihle ngabafazi, kwanezidingo zabo, izinto ezinomdla kubo kwanezimvo;
Ngokukhuthaza ukuthatha inxaxheba kwabafazi kumbutho wonke nokuphuhlisa iindlela zobuchule ukwandisa ukumelwa kwabo kumanqanaba okwenza izigqibo;
Ngokuxhasa abendibaniselwano ekuphuhliseni amandla abo okuqhuba uhlalutyo lwesini kumanqanaba omgaqo, enkqubo naweziko kwaye bayile baqhube uqulunqo oluxhasa ulingano kwisini;
Ngokunika uncedo lokuphuhlisa amandla kwinqanaba likazwelonke nelecandelo ukuqokelela nokwenza zifumaneke iinkcukacha ezahlula abantu ngokwesini
Amaphulo neenkqubo ezimacala mabini
Amaphulo neenkqubo ezimacala mabini zinika amathuba okuxhasa ulingano kwisini. Oku kuquka:
Ukuqhutywa kohlalutyo lwesini kwaye kudityaniswe iziphumo kucwangciso lwephulo nolwenkqubo;
Ukufuna ukuthatha inxaxheba kwinkqubo yokuyila amaphulo ayilwa zizigqeba zoshishino okanye yimibutho yezikhundla nabantu ngabanye kunye nesigqeba sesini;
Ukuvavanya amandla emiphumela ephulo okanye enkqubo kulingano kwisini, kwanokuqinisekisa ukuba imiphumela emibi engabafazi namadoda iyaqwalaselwa;
Ukuphawula nokusebenzisa amathuba ukunciphisa ukungalingani kwisini;
Ukusebenza ukuqinisekisa ukuthatha inxaxheba ngokulinganayo kwabafazi kuyo yonke imisebenzi;
Ukudibanisa ukungalingani kwisini kwiziphumo zephulo ukususela ekuqaleni kwaye kuphuhliswe izikhomba-ndlela zenkqubela ezingovakalelo ngesini kumanqanaba eziphumo nemiphumela;
Ukubalula imithombo yobutyebi neziphumo ezinxulumene nokuphuhlisa isakhono sesigqeba sesini nesigqeba soshihini sendibaniselwano ukuze kuphunyezwe uqulunqo oluxhasa ulingano kwisini;
Ukuphuhlisa njengenxalenye yephulo lesicwangciso sokuphumeza, indlela yobuchule yokudibanisa iziphumo zolingano kwisini kwaye nemali yabiwe ngokwaneleyo ukuze kuphunyezwe oku;
Ukuphuhlisa inkqubo yokhetho enika amandla okuvavanywa kwezakhono zabaphumezi, zabacebisi namagosa alawulayo ukuba ajongane nolingano kwisini kwimisebenzi eyodwa yenkqubo;
Ukuyila izivumelwano nemigqaliselo equka iindima ezicacisiweyo noxanduva, iinjongo, iziphumo ezizodwa ezinxulumene nokukhuthazwa kolingano kwisini;
Ukuchaza inkqubela ekuzuzweni kolingano kwisini ngokomlinganiselo wendlela ekusetyenzwe ngayo;
UVAVANYO LWENDLELA EKUSETYENZWE NGAYO
Iinjongo zalo Mgaqo njengoko zandlaliwe, zingabonwa njengeziphumo zenqanaba lembumba apho kunokulinganiselwa khona ukuphunyezwa komgaqo wolingano kwisini. Isigqeba seSini seSebe sisebenzisana nezigqeba zoshishino, iCandelo lezoMthombo woLuntu noMbutho wezeSini kaZwelonke, siya kuphuhlisa isiseko sokusebenza sokulinganisela indlela ekusetyenzwe ngayo kuqukwa nezikhomba-ndlela ekunokuvavanywa ngazo ukuphunyezwa komgaqo wolingano kwisini. Isiseko sokusebenza sokulinganisela indlela ekusetyenzwe ngayo siya kujonga imibandela enjengale:
Ukuqokelela nokuhlalutya iinkcukacha zokwahluka ngesini, ngobuhlanga nobudala nangokwamaqela entlalo noqoqosho;
Uhlalutyo lolwazi olungobunzima ekuzuzeni ulingano kwisini nenkqubela ekuncitshisweni kokungalingani kwisini nokukhuthazwa kolingano kwisini.
Ubungakanani nobunjani bolwazi nohlalutyo;
Imisebenzi engengomaphulo enjengengxoxo ngomgaqo nolingano kwisini;
Isakhono seSebe ne/okanye sombutho sokudlulisa iziphumo zolingano kwisini;
Ukufumaneka nokusetyenziswa kwemithombo yobutyebi, eyemali neyoluntu, kuxhaswa ulingano kwisini.
Iziphumo zeNqanaba leSigqeba soShishino
Izigqeba zoshishino ziya kuba noxanduva lokuphuhlisa iinkcazelo zeziphumo zolingano kwisini zesigqeba soshishino, kusenzelwa injongo nganye yomgaqo wolingano ngesini kwaye nokuqinisekisa ukuba iinkcazelo zeziphumo kuyo yonke imimandla ephambili ixhasa ezi njongo. Iziphumo zolingano kwisini kufuneka zivakaliswe, zilinganiselwe kwaye kunikwe ingxelo ngazo kumanyathelo okuqala onke esebe. Izigqeba zoshishino ziya kunika ingxelo ngenkqubela echasene neziphumo zolingano ngesini ngeenkqubo zovavanyo lwendlela ekusetyenzwe ngayo.
Ukuyimela into oyenzayo
Ukumela ukuphunyezwa kwalo mgaqo kuxhomekeke kwisigqeba ngasinye soshishino seSebe nemibutho yezikhundla. Kucingwa ukuba umbutho ngamnye unekomiti yokuphonononga indlela ekusetyenzwe ngayo. Uphononongo lwendlela ekusetyenzwe ngayo ekuphunyezweni kwalo mgaqo luxanduva lweKomiti yoPhononongo lweNdlela ekusetyenzwe ngayo kumbuhto ngamnye kwaye kuya kuqhutywa njengomjikelo oqhelekileyo wophononongo wendlela ekusetyenzwe ngayo.
Makuqatshelwe ukuba lo mgaqo uyaqonda ukuba akwanelanga ukushukumisa nje abasebenzi nowonke-wonke ngemibandela yesini. Kufuneka kuthathwe amanyathelo ukuqinisekisa ukuba isigqeba ngasinye kumbutho , kuqukwa neSebe sineendlela zangaphakathi zokuqinisekisa rhoqo ukuba umntu uyayimela into ayenzayo. Iindlela zobuchule ezizodwa ezinamaxesha amisiweyo zimele zidweliswe. Ezi ndlela zobuchule ziquka:
Amaqumrhu nemixokelelwano emitsha okanye ephuculiweyo
Ubudlelwane obutsha ngokwasemagunyeni neendlela zokwenza izigqibo;
Ukwandisa ukusebenza ngempumelelo kwemithombo yoluntu yonke;
IZENZO EZILUNGILEYO UKUKHUTHAZA UKULINGANA NGESINI
Ukulingana kwisini kungafikekeleleka ikakhulu xa ezi meko zilandelayo zikhona:
Kwinqanaba lembumba
Ulawulo oluphezulu luzinikezele kulingano ngesini;
Kukho (izixhobo zokusebenza) imithombo eyaneleyo kunye nabasebenzi abanolwazi, kunye nemeko yokusebenza ekuvumelayo ukukhuthazwa kokulingana ngesini;
Kukho iziseko zokusebenza ezithwele uxanduva ezithi ziqinisekise ukuba umgaqo wokulingana ngesini uyaphunyezwa;
Isigqeba sesini esinabasebenzi abaqeqeshiweyo kunye nemithombo yobutyebi eyaneleyo siyasekwa;
Ukulingana ngesini njengeyona njongo
Kwinkqubo yokucwangcisa
Ukulingana ngesini kubonwa kufanelekile kuwo nawuphi na umba weenkqubo namaphulo eziko;
Uhlalutyo lwesini lwenziwa kwizigaba zokuqala zomjikelo wephulo okanye wenkqubo kwaye okufunyenweyo kubandakanywa kwizicwangciso zephulo okanye zenkqubo;
Ubuthathaka beziko okanye ukudlelelwa ngokwezithethe okunokuthi kuvimbele ukufunyanwa kweziphumo zokulingana ngesini buyaqatshelwa kumgaqo, kwinkqubo okanye ekwenziweni kwephulo kwaye neendlela zokusebenza ziyaphuhliswa ukuze kujongwane nabo;
Ziyaphawulwa iindlela zokuqinisekisa ukuba kukho ukuthatha inxaxheba okubanzi kwabafazi kunye namadoda njengabenzi bezigqibo kwinkqubo yezicwangciso;
Iziphumo zokulingana ngesini ezicacileyo eziqikelelekayo nezizuzwayo ziyaphuhliswa kwizigaba zokuqala zenkqubo;
Izikhomba-ndlela zovakalelo ngesini, ziyaphuhliswa ngobunjani nangobungakanani (oku kufuna ukuqokelelwa kwengxelo engundoqo eyahlulahlulwe ngobuni kunye neminyaka kunye nentlalo yoqoqosho kunye namaqela obuhlanga);
Indlela yokusebenza ethile kunye nolwabiwo lwemali iyanikwa ukuxhasa ukufumaneka kweziphumo zokulingana ngesini;
Abalingane nabaphumezi bayonyulwa ngokubhekiselele ekuzinikezeleni kwabo nangesakhono sokukhuthaza ukulingana ngesini; kwaye
Isigqeba sokulingana ngesini sibandakanywa kwasekuqaleni kwenkqubo yokucwangcisa;
Ngexesha lokuphunyezwa
Isigqeba sokulingana ngesini kunye/okanye ilungu lekomiti yesini yinxalenye yamaqela omsebenzi oyilwayo;
Inkxaso yangaphandle iyafunwa kuMbutho weSini kaZwelonke, kwimibutho yabafazi, kubenzi-zigqibo abazintloko abangabafazi namadoda, iinkokeli kunye nabancedisi;
Injongo yokulingana ngesini ayilahlekanga ngenxa yokuxakeka ziinkqubo zoshishino;
Kukho ubulula nokuvuleka ekuvezeni izimvo kwindlela zokusebenza ezintsha kunye nakumathuba okuxhasa ukulingana ngesini athi aziveze ngexesha lokuphunyezwa;
Kukho ukuthatha inxaxheba okubanzi kwabafazi ekuphunyezweni komsebenzi;
Ukuthathwa komlinganiselo wendlela ekusetyenzwe ngayo
Iziphumo zokulingana ngesini ziyachazwa zilinganiselwe kwaye zixelwe kusetyenziswa izikhomba-ndlela zbunjani nezobungakanani;
Ingxelo eyohlulahlulwe ngokwesini, kwaye nangeminyaka kunye namaqela entlalo noqoqosho inikwa indawo yayo;
Isigqeba sesini kunye /okanye ilungu elonyuliweyo lekomiti yesini liyabandakanywa;
Inkcazelo yenkqubela ekunciphiseni ukungalingani ngesini iyaqokelelwa kwaye icalulwe njengoyena ndoqo wokulinganisela indlela ekusetyenzwe ngayo;
Imbono yexesha elide iyathatyathwa (oko kukuthi utshintsho kwintlalontle luyenzeka); kwaye
Iindlela zokuthatha inxaxheba ziyasetyenziswa apho abafazi namadoda babandakanyeka ekuthabatheni inxaxheba kwizicwangciso zokulinganiselwa kweziseko zokusebenza kwendlela ekuqhutywe ngayo, ekuphunyezweni kwazo kunye neengxoxo ngokufunyanisiweyo.
Izikhomba-ndlela ezithile zendlela ekuqhutywe ngayo ziyaqulunqwa ukwenzela ukufumana ukulingana ngokwesini. Ezi zikhomba-ndlela zendlela ekusetyenzwe ngayo ziya kuba zezexesha elifutshane nexesha elide.
Izikhomba-ndlela zendlela ekuqhutywe ngayo zexesha elifutshane
Izikhomba-ndlela zexesha elifutshane ziya kuvavanya inkqubela kwinguqu kwanokuphunyezwa kwemigaqo ngokukodwa iqondo lempumelelo okanye ukoyisakala ekumiseni amaqumrhu okwenza amaziko okuxhotyiswa kwabafazi kunye nokulingana ngesini.
Iziseko eziqulunqiweyo zokuphumeza iinjongo zomgaqo weSini kaZwelonke kunye neenjongo njengoko zifumaneka kule ncwadana kwakunye nebakala lezemali kunye nemithombo yoluntu enikezelwe kwezi ziseko, iya kuba zizikhomba-ndlela eziyintloko zokuzinikezela kwinguqu yesini. Ezinye zeendlela zokusebenza neenkqubo ezisisihloko ezimele ukuweyishwa zifumaneka kolu luhlu lulandelayo:
Inqaku eliqwalaselweyo
Uphuhliso lwezakhono
Inani kunye nenqanaba leenkqubo zoqeqesho lwesini ezaziswayo ekuphuhliseni isakhono senkqubo yesini sabasebenzi kunye nenani namaqela abantu abaqeqeshiweyo; kunye
Inani nenqanaba leenkqubo zangaphakathi (kubandakanywa neenkqubo zenyathelo elijongene nabahlelelekileyo) ezaziswayo ukukhuthaza ukuthatha inxaxheba kwabafazi ekwenzeni izigqibo kunye nenani labafazi abazuzayo kwiinkqubo ezilolo hlobo
Ukumenywa noqeqesho lwabasebenzi abanovakalelo ngezesini
Ubukho bezikhokelo ezifanelekileyo zeekomiti zokumema abasebenzi ezikhombisa umxube wesini ofunekayo;
Ubukho bezikhokelo ezifanelekileyo zokuqeqesha bonke abasebenzi abanoxanduva lokumema nokonyula kumqaphela wezesini, kwakunye nabasebenzi abatsha abafumanekileyo.
Inani kunye noncedo lwamaziko athe aphuhlisa kwaye asebenzisa imigaqo kunye nezikhokelo zesini ukuxela amatyala okuphathwa gadalal ngokwesini noluleko;
Inani kunye noncedo lwamaqumrhu angaphakathi asekelwe ukujongana nocalucalulo kwisini kunye nempatho-mbi ngokwesini
Imigqaliselo yovakalelo ngesini neemeko zokusebenza ezijongene nezidingo zesini
Iqondo lokusekwa kweenkqubo zovakalelo ukunyusa iindima zabasebenzi abangamadoda nabafazi njengabazali kunye nabasebenzi abaqeqeshiweyo, umzekelo amaziko okhathalelo lwasemini kwindawo yokusebenza.
Ukwanda kokufikelela kwabafazi kulawulo nobunkokeli
Inguqu kwiinkqubo
Ukunyuka kwenani labaphathi abangabafazi kwizihlalo ezikwicandelo eliphezulu (ubuncono obungama-50:50 amadoda ukuya kubafazi buyanqweneleka, kodwa okwexesha elifutshane ukunyuka ukuya kuma 30% okumiselwe ngumthetho weNyathelo elijongene nabebehlelekile kuya kuba sisikhomba-ndlela esibonisa ukuzinikezela kulingano kwisini);
Ukwanda kwenqanaba lovakalelo ngesini nohlalutyo lobuchule bokwenza phakathi kwabalawuli bonke.
Inani kunye nenqanaba leenkqubo ezikhoyo zeziko ezinxulumene nocalucalulo lwesini kunye nenani labasebenzi abaqeqeshiweyo abathe bafumana uqeqesho;
Iqondo elithi lusetyenziswe ngayo uhlalutyo lwesini kunye neenkcukacha zokwahlulwa ngesini kwiinkqubo zokuyila;
Iqondo lenkxaso kunye nezikhokelo ezinikiweyo zophononongo lwesini lweenkqubo zecandelo.
Inguqu ekunikezelweni kwemithombo yobutyebi
Iqondo lemithombo yabantu kunye neyemali elinikelwe kwiinkqubo zokuxhotyiswa kwabafazi kunye nolingano ngokwesini;
Iinkcitho ezizodwa eziqatshelweyo ezisekelwe kwisini (umzekelo iinkqubo zemfundo ezizodwa zamantombazana okanye abafazi abangaqeshwanga);
Ukulingana kwenkcitho-mali yamathuba engqesho kubasebenzi (umzekelo, ukuqeqeshwa kwabaphathi abangabafazi, neenkcazelo ngomsebenzi ezibonakalisa amathuba engqesho alinganayo);
Ulwabiwo lwemali kujongwe kwisini neenkcitho (umzekelo, iimali zokuxhasa iinkqubo zokuxhasa abafazi abasemaphandleni).
Ukuqokelelwa nokusetyenziswa kweenkcukacha
Inkqubo eluncedo yokuveliswa nokusetyenziswa kweenkcukacha zokwahlulwa ngesini noqikelelo-manani .
Ukuqokelelwa kweenkcukacha zokwahlulwa ngesini ebonaklisa imeko neengxaki zabafazi namadoda
Iinkcukacha zokwahlulwa ngesini kunye noqikelelo-manani ziyaphononongwa kwaye rhoqo ukuze zisetyenziswe ekuphuhlisweni kwenkqubo ekucwangcisweni nasekuphunyezweni;
Isakhono esifanelekileyo (sabantu kunye nesemali) sokuqokelela, sokuhlalutya kunye nesokukhupha uqikelelo-manani olumalunga nesini (ingakumbi uqikelelo-manani loMzantsi Afrika).
Izikhomba-ndlela zendlela ekusetyenzwe ngayo ngexesha elide
Izikhomba-ndlela zexesha elide ziya kulinganisela imiphumela yokuphunyezwa kwemiyalelo njengoko ifumaneka kule ncwadana ingabafazi kunye noluntu jikelele. Ngokwale nkalo,umphumela womgaqo owamkelekileyo uya kuba wenziwe; ukuba kungabonakaliswa ukuba abafazi boMzantsi Afrika bathatha inxaxheba ngokupheleleyo kwaye kumgangatho olinganayo ekudalweni koluntu olungenasini, olungenabuhlanga noluvulelekileyo kumntu wonke.
Izikhomba-ndlela zexesha elide zendlela ekusetyenzwe ngayo emazilinganiselwe
Inqaku eliqwalaselweyo
Ukunyuka kwabameli ngokusetyenziswa kweenkqubo zenyathelo lokubonelela abahlelelekileyo
Ukunyuka kokumelwa kwabafazi, ingakumbi kumaqondo abaqeqeshiweyo nabaphetheyo kwimibutho yonke;
Ukuqulunqwa kweenkqubo ezisebenzayo zenyathelo lokubonelela abahlelekileyo (ingakumbi ngokuhambelana nazithembiso zoMgaqo-siseko kunye noMthetho wokuQeshwa ngokuLingana)
Iziphumo ekujongwe kuzo ezibekwe phantsi kule ncwadana ziya kuba sisikhomba-ndlela esiyintloko, ingakumbi njengoko zibandakanya nabaphetheyo.
Ukuxhotyiswa kwezoqoqosho kunye nokuncitshiswa kobuhlwempu kubafazi
Iqondo lokulingana elisemthethweni kunye nesakhono ekwenzeni izigqibo kwezoqoqosho, libandakanya ukuqulunqwa kwemiqathango yezemali , ushishino neminye imigaqo yezoqoqosho.
Abafazi bonwabele iinzuzo ezifumaneka kwimigaqo nemisebenzi.
Ukufikelela kwiinkonzo zentlalo ezingundoqo kunye nemithombo yemveliso
Ukufikelela okuphuculweyo okuya kwimithombo yemveliso nakwiinkonzo ezingundoqo kubafazi bonke.
Kuya kufuneka kukho ukufikelela okuphuculweyo okuya kwiinkonzo ezingundoqo zemfundo, iinkonzo nezixhobo zoqoqsho kunye neenkonzo zonxibelelwano.
Ukuthatha inxaxheba kwezopolitiko nakumaqumrhu okwenza izigqibo
Iqondo apho zithi indlela zokusebenza kunye neziseko zibekwe endaweni ukuqinisekisa ukuba abafazi, bona ziqu okanye njengeqela, babenako ukuthatha inxaxheba kumabakala onke eziseko zokwenza isigqibo nakuwo onke amabakala eziseko zopolitiko, zokuphatha nezokwakha imigaqo.
Ukwaziswa koMgqaliselo waMalungelo abafazi njengaMalungelo oLuntu
Ukuguqulelwa kwalo mgaqo ukuba usebenze;
Ukwaziwa koxanduva namalungelo abafazi kusapho ngokuqinisekiswa ukuba abafazi namadoda anamalungelo alinganayo kulwabiwo lomsebenzi;
Ukufikelela okulinganayo kwabafazi kwiinzuzo zeenkonzo ezinikwa liziko loLwazi loBuchwepheshe bezoQhakamshelwano
Izenzo zamasiko, izithethe nezenkolo ezichaphazele abafazi zifanele ukuba zingqamane nomhlathi ongokulingana okuMthetho oYilwayo wamalungelo.
Ukhuseleko kubundlobongela
Ukuveliswa kweendlela zokusebenza ezilulutho kunye nezixhobo zokumelana nazo zonke iintlobo zobundlobongela nokuxhatshazwa okusekelwe kwisini;
Ukulinganiselwa komgangatho nenani leenkqubo zomqaphela noqeqesho olujolise ekuxhobiseni abasebenzi ukuba bakwazi ukumelana nobundlobongela nokuxhatshazwa okusekelwe kwisini.
Ukuzotywa kakuhle kwabafazi kwiindaba
Ukwanda kophindaphindo lokungafani kobomi babafazi, amava abo, amagalelo abo kumanqanaba kawonke-wonke nawa ngasese ngokuzotywa ziindaba.
Kuyacetyiswa ukuba kufanele ukuba kubekho indlela yokunika ingxelo yeziko ngekota nasekupheleni konyaka ukuqinisekisa ukuba kukho rhoqo ukulandelelelwa kunye nophononongo lwenkqubo ekuphunyezweni kokusebenza komgaqo kazwelonke wesini kunye nezikhokelo zokulingana ngesini njengoko kufumaneka kule ncwadana . Indlela yokunika ingxelo yekota iya kuba kwiimo yeengxelo ezibhaliweyo ezivela kumaziko karhulumente enikezelwe kwiSebe ukuze iSebe lihlanganise ingxelo evakalayo liyinikezele kumaqumrhu afanelekileyo kaZwelonke oMxokelelwano weSini.
Isiseko sokusebenza sokunika ingxelo yeziko yokuphela konyaka iya kuba kwimo yentlanganiso apho abathathi-nxaxheba abohlukeneyo baya kuthi bamenywe ukunika ingxelo ngenkqubela. Le ntlanganiso iya kuqwalasela ekuvavanyeni indlela ekusetyenzwe ngayo ngokubhekiselele kwizikhomba-ndlela ezichaziweyo kule ncwadana kunye nasekunikeni imigqaliselo ekhomba indlela eya phambili. Amaqumrhu aya kuthi futhi alindeleke ukuba anikezele iingxelo ezibhaliweyo kwiSebe, eliya kuthi lona lihlanganise ingxelo yonyaka yesebe engesini eza kunikezelwa kwumaqumrhu kaZwelonke oMxokelelwano weSini kunye neKomiti yeZikhundla engoQhakamshelwano. Iintlanganiso zonyaka ziya kuququzelelwa lisebe lezoQhakamshelwano lisebenzisana neKomiti yePalamente yeZikhundla engoQahakamshelwano. Isebe liya kuba noxanduva lokunika imigqaliselo yokuhlola, eya kusetyenziswa ukuqokelela ulwazi kwimibutho eyahlukeneyo. Liya kuba noxanduva kwakhona lokuqinisekisa ukuba izikhokela zokuhlola zabelwe bonke abachaphazelekayo. Likwanoxanduva lokuqokelela nokuhambisa ulwazi okuza kusiwa kwintlanganiso yonyaka yokuhlola.phambili.
Kwixesha elfutshane, impumelelo yoMgaqo kaZwelonke engokuXhotyiswa kwaBafazi, uMgaqo woLingano weSini kaZwelonke neZikhokelo zeSini zeCandelo iya kulinganiselwa ngokokufakwa kwembono yesini yimibutho nalisebe, ngendlela abaqhuba ngayo ushishino njengenkqubo yenguqu yangaphakathi. Kwixesha elide impumelelo iya kulinganiselwa ngenguqu eyenzekileyo ukusuka kwimo ekuyiyo ngoku yokungalingani ngesini ukuya kwimo yokulingana ngesini equlunqiweyo kulo mqathango wale ncwadana nangumgaqo-siseko. Ibakala lesibini lokuvavanywa liya kulinganisela iqondo apho abafazi namadoda akumaziko bathe batshintsha ngayo iinkolo zobuhlanga, iiznto ezixabisekileyo kubo,izithethe kunye nezenzo ezithi zihlanganise, zikhethele bucala kwaye zithintele abafazi ukuba bangaphakamisi amalungelo abo asisiseko nasekuqondeni amandla nengqiqo yabo ngokupheleleyo.
ISISEKO-SOKUSEBENZA SOKUNIKA INGXELO ESENZELWE IZIKHOMBA-NDLELA OKANYE IMILINGANISELO
UMSEBENZI
UKUQWALASELA KWINJONGO
IINDLEKO/ IMITHOMBO
UMAHLUKO
IMVELISO
IZIZATHU ZOKUNGAHAMBI NGOKWEZICWANGCISO
IGALELO LABAPHATHI
Inzuzo ngendlela ekusetyenzwe ngayo
Indlela elolo hlobo ingavelisa le nzuzo ilandelayo njengenxalenye yeziphumo zokuphuculwa zokwenziwa kwezigqibo ngokwabiwa kwemithombo, oko kukuthi :
Ingandisa ukuyimela into oyenzayo ngokwenza uxanduva lucace nokunika ubungqina bempumelelo okanye bokoyisakala;
Inganceda kwinkqubo yotshintsho lwesini okanye itshintshele ekuphatheni okunentshukumo ngokunika isiseko sokucwangcisa, sokuhlola nokuphonononga
Inganceda ekukhuthazeni abasebenzi ngokunika isiseko somxokelelwano wokuncoma abasebenzi
IMITHOMBO YOBUTYEBI
Ukongezelela kuxanduva lwenqaku eliqwalaselweyo loesini njengoko kuxeliwe kule ncwadana, imfuneko yentsebenziswano, ukuhlolwa,nokuqhakamshelana kunye nonikezelo ngenkxaso kwinkqubo yokuphucula ukuxhotyiswa kwabafazi kunye nokulingana ngesini iya kufuna ukuba imithombo eyaneleyo yenziwe ibe nokufumaneka eyenzelwe ezi ndlela zokusebenza zilandelayo:
Ukwaziswa okuthe rhoqo ngenkcazelo ngemeko yokulingana ngesini efuna ukuqokelelwa kwengxelo esekuqaleni engesini, ukusasazwa kwenkcazelo kunye nokwabelana ngengxelo kunye nophononongo oluthe rhoqo lweziko olumalunga nenkqubela ekuziphuhliseni;
Intsebenziswano ehlanganyelweyo kunye nemisebenzi yonxibelelwano phakathi kwamaziko onke ukwenzela iinkqubo ezinempumelelo zokuthatha inxaxheba nokucebisana. Kukwakho nemfuneko yokugcina uqhakamshelwano olomeleleyo namaqumrhu elizwe liphela abandakanyekayo ekuphuculweni kwabafazi.
Iinkonzo zengcebiso ezenziwa rhoqo ekufuneka zibe nokufumaneka ukuqhubela phambili ezesini
Malunga nocwangciso kunye nokuphunyezwa kweenkqubo zokuxhotyiswa kwabafazi nokulinagna kwisini, iindleko ezibandakanyekayo ziya kufuneka ukuba zihlanganiswe kulwabiwo lwemali olukhoyo. Oku kuya kuthi kufumaneka phakathi kwezinye izinto, ngokuthi kubekwe entloko inkcitho nogcino-mali olulutho. Inkcitho kwiinkqubo ezimalunga nesini kuya kufuneka zicwangciswe kwangaphambili kwaye zihlanganiswe kwinkqubo yocwangciso. Ukuba izicwangciso zenziwe, ngoko ke kufuneka ziphononongwe kwaye zihlengahlengiswe ukufikelela kwiimfuneko ezithile zabafazi.
UHLALUTYO LWESINI NJENGESIXHOBO
Uhlalutyo lwesini sisixhobo ekungenakwenziwa ngaphandle kwaso ekuqondeni umxholo nasekunyuseni ukulingana ngesini.
Ulwazi lwemo yasekuhlaleni luchazwa ngolu hlobo: "ukuqaphela ukuba uphuhliso kunye neenkqubo zenguqu zisebenza phakathi kwezentlalo, kwizithethe, kuqoqosho, kwiziseko zopolitiko ezihleli zikho kulo naluphi na uluntu okanye iqumrhu. Ngaphezu koko, uluntu kunye namaqumrhu akayonto inye / akafani amaqumrhu amagunya acwangcisiweyo nangacwangciswanga abonakalisa ubuhlobo kwezentlalo, uqoqosho kunye nopolitiko phakathi kwabantu abachaphazelekayo kwakunye nelizwe elingaphandle. Xa ibekwa ngendlela elula, ulwazi lwemo yasekuhlaleni lubalulekile ekuqondeni obu buhlobo kunye nokuhlangana kwabo nomsebenzi kwiimeko zezidingo,umphumela kunye neziphumo."
Uhlalutyo lwesini luvavanya obunye bobu buhlobo , obo buphakathi kwabafazi namadoda. Lwazisa iindima ezahlukeneyo ezidlalwa ngabafazi namadoda, amantombazana namakhwenkwe ekhayeni, kuluntu, emsebenzini, kwiinkqubo zopolitiko kunye noqoqosho. Ezi ndima zahlukeneyo zisoloko iziphumo zazo zizezokuba abafazi babenokufikelela okungaphantsi kunokwamadoda kwimithombo nakwiinkqubo zokwenza izigqibo, nolawulo olungaphantsi lwezi zinto.
Uhlalutyo lwesini sisixhobo esiyimfuneko sokuqonda imo yasekuhlaleni. Kuluncedo ingakumbi ekubunjweni komsebenzi oyilwayo njengoko kunceda abacwangcisi ukufumanisa izithintelo kunye neziseko zomsebenzi oyilwayo ukwenzela ukuba iinjongo zibe nokufikeleleka kwaye zilinganiselwe. Ukusetyenziswa kohlalutyo lwesini kumjikelo wonke wephulo, unika inkcazelo ngoku kulandelayo:
Ukwahlukana kweembono, imisebenzi, iimfuno kunye nomdla wabafazi namadoda kwingingqi yephulo, kwiziko, kuqukwa nezidingo zokusebenza kunye nezidingo zokucwangcisa umsebenzi kunye nemidla yabafazi namadoda. Izidingo zokusebenza zingachazwa njengezidingo ezifuneka ngokungxamisekileyo kwimeko ethile. Amaphulo ajonge izidingo zokusebenza abandakanya izimvo malunga neemeko zentlalo ezinganelisayo. Iimfuno zokucwangcisa umsebenzi kunye nomdla kwelinye icala zibhekisa kwimeko yabafazi namadoda akhoyo eluntwini. Le midla imalunga nolwahlulo lomsebenzi ngesini, imithombo kunye namandla.
Ukuhlobana phakathi kwabafazi namadoda ngokubhekiselele ekufikeleleni nakulawulo lwemithombo inzuzo kunye neenkqubo zokwenza isigqibo.
Umphumela wokwahlukana onokwenziwa yinkqubo okanye izingenelelo zomsebenzi oyilwayo kubafazi namadoda, amantombazana namkhwenkwe.
Izithintelo zentlalo nezithethe, amathuba kunye namanqaku okungena okunciphisa ukungalingani ngesini kunye nokunyusa ubuhlobo obungaphezulu phakathi kwabafazi namadoda.
Isakhono samaziko kwinkqubo yokulingana ngesini;
Ukwahlukana phakathi kwabafazi namadoda kunye nokungafani kweemeko zabo, ubudlelwane bezentlalo kunye nomgangatho abazifumana bekuwo (umzekelo, udidi, uhlanga ubuhlanga, ubudala kunye namandla okwenza izinto)
Isini, Iindima zesini kunye noLwahlulo loMsebenzi ngeSini
Isini sibhekisa kwiindima noxanduva olwakhwiwe ngokwezentlalo, olwabafazi namadoda. Inqaku lesini libandakanya okulindelekileyo ngokweempawu kunye nezimo zabafazi namadoda (ububhinqa nobudoda). Ezi ndima nezinto ezilindelekileyo ziyafundwa, zitshintshwe ngokuhamba kwamaxesha, kunye naphakathi kweenkcubeko. Uhlalutyo lwesini luveze kakhulu indlela ukuthoba kwabafazi okwakhiwe ngayo, kwaye oko kunokutshintsha, kuchasene noluvo lokuba oku kudaliwe ngoko akunakutshintsha.
Ulwahlulo lomsebenzi ngesini lubhekisa kwimisebenzi eyahlukeneyo ethi abafazi namadoda bayenze phakathi koluntu okanye ekhaya. Amanqaku anjengemfundo, ubuchwepheshe, inguqu kwezoqoqosho, njalo njalo enza ukuba iindima zesini kunye nolwahlulo lomsebenzi ngesini lutshintshe. Ngokuvavanya ulwahlulo lomsebenzi ngesini kuyacaca ukuba imisebenzi yabafazi namadoda ixhomekekile omnye komnye, nokuthi abafazi bathwala umthwalo omkhulu womsebenzi ongahlawulwayo ekhaya nakuluntu.
Uhlalutyo lweZiseko zokusebenza zeSini
Apha ngezantsi ziziseko zokusebenza ezisetyenziswayo ukuhlalutya imibandlela yesini kwimo yenguqu nophuhliso. Ezi ziseko zokusebenza ngamanqaku okungenela apho kwenziwa iinzame zokwenza lula inguqu. Iziseko zokusebenza zazisa isini njengombandela wohlalutyo, kulandelwa indlela 'yokusombulula ingxaki'. Imibutho iyakhuthazwa ukuba isebenzise ezi ndlela zobuchule zintsha ekuhlalutyeni imigaqo nenkqubo.
Isiseko-sokusebenza seeNdima zeSini (iGRF ngamafutshane kolwasemzini)
Isiseko sokusebenza seeNdima zeSini sijonga ukufikelela kwingeniso nemithombo, sibalula imincono kunye nezithintelo athi amadoda nabafazi basebenze phantsi kwayo ukwenzela ukuba bafumanise ukuba umsebenzi oyilwayo uya kuyichaphazela njani na imisebenzi yabo yemveliso kunye noxanduva lwamanye amalungu phakathi kwiqumrhu. Indlela esiyivelela ngayo esi siseko ingathathwa ngokuba yintlanganisela kunokuba kuthiwe 'lutshintsho' , kubonwa uphuhliso njengenkqubo apho wonke ubani angazuza. IGRF isuka kwindawo yokuba ukuze abafazi bazuze imisebenzi eyilwayo mayenzelwe ikakhulu ukuba ihlanganise ngokufanelekileyo imiba yabafazi kunye nesini kwizicwangciso zayo.
IGRF ikhangela uhlalutyo lwesini njengesixhobo sokufumanisa okwenzekayo kubacwangcisi ukwenzela ukweyisa ukunikezelwa kwemithombo okungafanelekanga. Ngeli xesha iGRF iqwalasela okwenziwa ngamadoda nabafazi - ulwabiwo lomsebenzi ngesini- ayizibopheleli ngokwayo kwiingxoxo zemisebe neendima kuphela. Ikwabalula ukwahlukana ngesini ekufikelelni nasekulalwuleni ingeniso nemithombo. Ithi ke ngoko iqondane nokuthethwa koku kwahlukana ekuyilweni kwamaphulo. Ngokupheleleyo, ijonge ekubaluleni ukwahlukana okuyintloko phakathi kwemincono nezithintelo athi amadoda nabafazi asebenze phantsi kwazo. Izimvo ezifunyenwe kolu hlalutyo zisetyenziswa ekulungiseni izicwangciso ngendella yokuphucula uphuhliso lulonke.
Uphando olucwangcileyo kwimisebenzi yamadoda nabafazi izama ukweyisa iingcinga ezondeleyo ezenza ukuba umsebenzi wabafazi ungabonakali. Eyona nto icingelwayo ebophelela iGRF kokokuba abafazi ababanganako ukuzuza 'kuphuhliso' ngenxa yokuba iinzame zezicwangciso zoyisakele ukufumanisa ngokupheleleyo elona galelo abanokuthi babe nalo kwinkqubo yophuhliso. Ngokwengcamango eyamkelekileyo ke ngoko, ukuba ukungakhathali kwabacwangcisi kuyasonjululwa kwaye abafazi bahlanganiswe kwinkqubo yophuhliso nabo njengamadoda - bangazuza kwinkqubo. IGRF ke ngoko ijonga uphuhliso njengenkqubo apho wonke ubani angazuza kuyo. Ngaphaya koko, ukuba imiba yesini iyaziswa kakuhle kwaye ihlanganiswe kwinkqubo yophuhliso, ke ngoko ukusebenza komsebenzi oyilwayo kuya kunyuka; ukukhula koqoqosho kunye nobulungisa bezentlalo bumemeza uqwalaselo olungaphezulu ekuhlanganisweni kwabafazi kwinkqubo yophuhliso.
Isiseko sokusebenza soCwangciso kwiSini (iDPU ngamafutshane kolwasemzini)
Isiseko sokusebenza soCwangciso kwisini, iDPU, sibizwa ngolo hlobo ngenxa yokuba uCarolyn Moser kwiSebe loCwangciso, kwiYunivesithi yaseLondon, wasiphuhlisa. Esi siseko sokusebenza siya kuthi futhi sibe sesona sisetyenziswa kakhulu. Ngokwesi siseko sokusebenza uhlalutyo lwendima ebume buthathu yabafazi luqulethe intloko yohlalutyo, naluphi na uvavanyo malubandakanye ukuthathela ingqalelo yezinye iziqulatho zalo ezibini: izidingo zesini zezenzo kunye nezokucwangciswa komsebenzi; kunye nokubekelelwa kwemiqatahngo yendlela yokuvelela imeko kubafazi kwinkqubo yophuhliso. Izidingo zivela kwiimeko abathi abafazi bahlangane nazo ezisekelwe kwisikhundla sabo kulwahlulo-msebenzi ngesini. Ngokwahlukileyo, izidingo zocwangciso lomsebenzi zibhekisa kwezo mfuno zivela kuhlalutyo lokuthobela kwabafazi amadoda kunye nokubunjwa kombutho olinganayo woluntu.
Okunika isixhobo ukumanya okuthile ngumyalezo wopolitiko; imfuno yokusebenzisa iinkqubo zokutshintsha ubudlelwane besini obulingalinaniyo. Umahluko phakathi kweemfuno zezenzo kunye nezocwangciso lomsebenzi unganceda abacwangcisi ukuba bacinge kakhulu. Izinto ezicingelweyo zicacile kwiDPU. Zezi
Abamkeli abahluphekileyo nabamivuzo iphantsi eluntwini lethu, ingakumbi abafazi, ngabona bafanele ukuncedwa;
Ukukhula koqoqosho kudlale indima ebalulekileyo ekufumaneni intlalontle yabantu;
Ucwangciso oluqala phantsi luye phezulu nolunentsebenziswano luyinzuzo kwiinkqubo zophuhliso.
Isiseko sokusebenza iDPU siyohlula phakathi 'kwabaqeqeshiweyo' kunye 'nopolitiko' ichaza ucwangciso lobuni njengomsebenzi 'wokuqeqesha'. Isiseko sokusebenza sigqiba ekubeni ngokuqokelela ingxelo ngokusekelwe kwisicwangciso esibume buthathu kwaye sahlule phakathi kweemfuno zokwenza kunye neemfuno zocwangciso lomsebenzi, zingafunyaniswa izidingo zocwangciso zabafazi kumaziko ahlukeneyo.
Isiseko sokusebenza sobudlelwane bezeNtlalo (ISRF ngamafutshane kolwasemzini)
ISRF ichazwa luhlalutyo lobudlelwane bezentlalo phakathi kosapho, kurhulumente kwiimarike, eluntwini njalo njalo oluthi lubonakalise iindlela ethi isini kunye nokunye ukungalingani kudalwe okanye kukhuliswe ngayo. Ivavanya iinkqubo zentlalo ekufikelelwa ngazo kwiimfuno zabantu kunye namaziko okuthi ukungalingani kwakhiwe kwaye kukhuliswe ngawo. Ithathela ingqalelo ubudlelwane besini obunempixano kunye nobusebenzisnayo - inkqubo yothethwano.
Ukuqwalasela kwimisebenzi yesini kwakunye nomahluko wesini ekufikeleleni nasekulawulweni kwemithombo, kukwabonakalisa umnweba wobudlelwane, kubandakanywa umgangatho, ubuhlanga, iminyaka, ezenkolo, njalo najlo, apho isini sinamathele khona. Ifumanisa ukubandakanyeka kwabafazi phakathi kwinkqubo yemveliso zosasazo ekhokelwa yimakethe kwaye ixoxe ukuba abafazi abashiywanga ngaphandle kwinkqubo yemveliso nosasazo ekhokelwa yimakethe kwaye ixoxe ukuba abafazi abashiywanga ngaphandle kwinkqubo yophuhliso kodwa bahlanganiswe kwinkqubo ngokweemeko ezilinganayo.
Ngokutsala uqwalaselo kwiintlobo zeenkqubo zezentlalo kunye namaziko ekuthi ukungalingani kwezentlalo kwakhiwe kukhuliswe ngazo, iSRF iya kuphepha ukuphazamisa abafazi kumaziko apho bathi baphile khona ubomi babo. Ngokwembono yeSRF, imithetho, imithombo, izenzo namaqondo ohlukeneyo okuyalela nolawulo alo naliphi na iziko amele ukuhlalutywa ukwenzela ukuveza ukuba ngaba isini sibunjwa njani njengobudlelwane bokungalingani phakathi kweziko elo. Njengesiseko sokusebenza semisebenzi yesini, uhlalutyo olunjalo lubalula imisebenzi noxanduva olwahlulwe ngokwesini kunye nolwahlulo lwesini ekufikeleleni nakulawulo lwemithombo.
Uhlalutyo lwesini lunika inkcazelo yokufumanisa ezona ndlela zokusebenza ziluncedo kwimeko ethile kunye nokufumana iziphumo ezixhasa ukulingana ngesini, okanye ukuxhasa ukulingana ngesini zingaphawulwa phakathi kwiinkqubo okanye kumaphulo apho ukulinagna ngesini kuyenye yenani leenjongo.
Uhlalutyo lwesini luyafuneka kuyo yonke imigaqo, nakuzo zonke iinkqubo nakwimisebenzi yonke eyilwayo. Ukusetyenziswa kohlalutyo lwesini kuya kwahluka ngokuxhomekeke kwimvelaphi kunye nobubanzi bamanyathelo okuqala.
Izenzo Ezilungileyo Kuhlalutyo Lwesini
Uhlalutyo lwesini yenye yefestile yamathuba kumjikelo womsebenzi oyilwayo okanye inkqubo apho ugcino lwemithombo (ixesha, amandla kunye nemali) lukhokelela kwiziphumo zokulingana ngesini.
Uhlalutyo lwesini olulungileyo:
Lubeka abantu phambili nasembindini
Lufuna abantu abaqeqeshiweyo nabanobuchule
Lubandakanya ubuchwepheshe basekuhlaleni obunesiseko esiluqilima kwimiba yolingano ngesini
Lubandakanya inani elibonakalayo labafazi kunye/ okanye namalungu abafazi azintloko amaqumrhu angabalingane
IZIKHOKELO ZOHLALUTYO LWESINI
Imiqaqo ifanele ukuba ijoliswe koku kulandelayo:
Uhlalutyo lwesini: kubuzwa ntoni
Ngubani olixhoba (ngendlela engqalileyo nengangqalanga) lomgaqo, inkqubo okanye umsebenzi ocetywayo. Ngubani oya kuzuza? Ngubani oya kulahlekelwa?
Ingaba abafazi bakhe bandwendwelwa malunga 'nengxaki' inkqubo ezama ukuyisombulula? Ingaba babandakanywe njani ekuphuhlisweni kwesisombululo?
Ingaba isingenelelo sicela umngeni kulwahlulo lomsebenzi ngokwesini esikhoyo, kwimisebenzi ekhoyo, uxanduva namathuba akhoyo?
Yeyiphi indlela iyeyona ilungileyo ukwakha (nokomeleza) ukuzinikela kukarhulumente ekuphuculweni / ekuphuhlisweni kwabafazi?
Afumaneka phi amathuba okutshintsha okanye amakroba okungena? Kwaye angaseteynziswa njani ngeyona ndlela ilungileyo?
Zeziphi iindlela ezithile ezinokucetyiswa ekukhuthazeni nasekwenzeni ukuba babenakho abafazi ukuthatha inxaxheba kumgaqo/ kwinkqubo/ kwiphulo, ngaphandle kokujonga imeko yendawo abahlala kuyo nemo yabo yokuthobela?
Yintoni umphumela wexesha elide ngokubhekiselele ekunyusweni kokukwazi kwabafazi ekuthatheni ulawulo lobomi babo, nokuthatha inyathelo elihlanganyelweyo ekusombululeni ingxaki?
Uhlalutyo lwesini: Omakwenziwe
Funa ukuqonda ngobudlelwane besini, ulwahlulo lomsebenzi phakathi kwamadoda nabafazi (abangasebenziyo), kwaye ngubani ofikelelayo nonolawulo kwimithombo.
Bandakanya imisebenzi yekhaya (eyokuzala) kunye nomsebenzi woluntu kuqulunqo lomsebenzi. Fumanisa iindlela abathi abafazi namadoda asebenze ngayo nabanegalelo ngayo kuqoqosho, kusapho lwabo kunye naseluntwini.
Sebenzisa iinkqubo zokuthatha inxaxheba kwaye ubandakanye uluhlu olubanzi lwabafazi namadoda aphetheyo kwiqondo loburhulumente kunye naseluntwini - kubandakanya imibutho yabafazi kunye neencutshe zokulingana ngesini.
Fumanisa imiqobo esekuthatheni inxaxheba nasekukhuleni kwabafazi entlalweni, kuqoqosho, emthethweni, upolitiko, izithethe, njalo njalo.
Funa ukuqonda ngeemfuno /umdla wabafazikwaye ufumanise imiphumela efuna ukwaziswa.
Qulunqa ingxelo esisisekelo, qiniseka ngengxelo yalwahlulo ngesini, misa iinjongo ezlinganiselekayo kwaye fumanisa iziphumo ezilindelekileyo kunye nezikhomba-ndlela.
Dwelisa imingcipheko elindelekileyo (bandakanya nezinto ezibuyisela umva) kwaye uphuhlise iindlela zokusebenza eziya kuthi zinciphise le mingcipheko.
Ingaciso-gama ngempatho egadalala kwisini
Enye indawo efuna ukuqwalaselwa ngokuphathelelene nokuxhotyiswa kwabafazi nokuqinisekisa ukuba imeko yokusebenza yamkelekile kubafazi ukuba basebenze yimpatho yogonyamelo kwezesini. Nangona lo mgaqo ungazukuvelelwa ngokubanzi ngokuphathelele kumba wempatho egadalala ngokwesini, inkcazelo enabileyo yempatho yobundlongo-ndlongo ngokwesini inikezelwe. Amaziko ke ngoko kufuneka evelise imiqathango yempatho egadalala ngokwesini ukwenzela ukuba isetyenziswe kwimibutho yawo.
Nangona kukho inkcazelo ezininzi zempatho egadalala ngokwesini, olu xwebhu luyichaza impatho egadalala ngokwesini njengalo naluphi uqwalaselo olungamkelekanga olungamenywanga olumvelaphi iyeyesini (ngokubhekiselele kwimeko yokusebenza) eyenza ukungahlali kamnandi, ukuphatheka kakubi emoyeni, okanye iphazamise indlela yokusebenza yomntu lowo.
Enye inkcazelo
Impatho gadalala ngokwesini sisenzo
Esingafunekiyo
Esimvelaphi isisini
Esenziwa emzimbeni, yintetho okanye kungabikho ntetho
Sithoba isidima somntu ogonyamelwayo emsebenzini kwaye sidala imo engamkelekanga nenenkohlakalo emntwini
Kwesi simo kukho intlantsi yokusebenzisa amagunya kakubi
UKUDIBANISA UKULINGANA KWISINI NEMINYE IMIMANDLA EBALULEKILEYO KAZWELONKE
Esi sahluko sidwelisa amaqhagamshela phakathi kweSebe , eminye yemimandla ebalulekileyo kazwelonke kunye nokulingana ngesini. Ikwaphinda inike imizekelo yeziphumo ezinokuthi zenze igalelo ekufumanekeni kokulingana ngesini.
Inkqubela ingenziwa ngokuphawula iziphumo eziphucula ukuthatha inxaxheba kwabafazi okulinganayo nokwamadoda njengabenzi-zigqibp ekubumbeni uphuhliso olwamkelekileyo lwamaqumrhu abo, ngokuxhasa abafazi namntombazana ekufumaniseni ngamalungelo oluntu abo apheleleyo kwaye kuncitshiswe ukungalingani ngesini ekufikeleleni nakulawulo lwemithombo nenzuzo zophuhliso. Iziphumo zokulingana ngesini zifanele ukuba zivakaliswe kuqo onke amanyathelo okuqala.
Ukulinganiselwa kwenkqubela kwiziphumo zokulingana ngobuni kufuna ukulanda emkhondweni izikhomba-ndlela ezifanelekileyo ukwenzela ukuqokelela inkcazelo ngeenguqu ezithi zenze igalelo ekuzuzweni kolingano ngesini.
Olu luhlu lulandelayo ludwelisa amaqhagamshela olingano ngesini nezinye izinto ezibalulekileyo zikaZwelonke.
Imimandla ebalulekileyo kazwelonke
Amaqhagamshela olingano ngesini
Imizekelo yeziphumo ethi ibe negalelo ekufumanekeni kolingano kwisini
Ukuncitshiswa kwendlala:
ukukhuthaza imiqathango eza kudala imeko ekuvumelayo ukuncitshiswa kwendlala; ukuxhasa iinkqubo eziqwalasela indlala ezithi ziphucule amathuba okuvelisa ingeniso, ukuqeqeshelwa ubugcisa kunye neenkonzo ezisisiseko; uqulunqo lwezingeneleli ezinjongo ikukungqala ekuxhobiseni amaqela angamaxhoba njengabafazi abangaqeqeshwanga abangekho ndaweni
Xa kuthelekiswa namadoda, abafazi ngesiqhelo nje kunganeno okwabo ukufikelela nolawulo kwizinto zophuhliso (imveliso), ingqesho kunye namathuba oqeqesho, iinkonzo ezisisiseko, inkcazelo, kunye nokwenziwa kwesigqibo. Oku kungalingani ngesini kunegalelo ukukhuthazeni indlala ukusuka kwesinye isizukulwana ukuya kwesilandelayo
Ukwanda kokufikelela nolawulo lwezinto eziveliswayo, inkqubela kunye nokushishina kwabafazi.
Ukwanda kokufikelela nolawulo lweenkonzo ezisisiseko njengemfundo.
Ukwanda kokuqeqeshelwa ubugcisa nesakhono samathuba ophuhliso kwakunye noqeqeshelo lomsebenzi osele usenziwa kunye namathuba okuphatha kubafazi.
Ukomelezwa kwesakhono samaziko angabalingane, amaqumrhu karhulumente nawezentlalo, ukunyusa, ukubumba nokufaka ukusetyenziswa kwemiqatahngo, iinkqubo kunye nemiseebnzi ethi ibonakalise iimfuno, izinto ezibalulekileyo kunye nezingumdla kubafazi namadoda , kwaye kuxhaswe ukulingana ngesini.
Amalungelo oluntu, ukuthetha okukhululekileyo kunye nolawulo lukarhulumente olulungileyo: ukunyusa intlonelo yamalungelo oluntu, kubandakanywa amalungelo abantwana, ukunyusa ukuthetha okukhululekileyo kunye nolawulo olungcono; nokuqinisa uluntu nokhuseleko lomntu.
Amalungelo oluntu abafazi namntombazana akanakohlulwa ahlangene kwaye alicandelo elingahlukanisekiyo lawo onke amalungelo oluntu neenkululeko ezisisiseko.
Ngokunyusa kunye nokuxhasa iinkqubo ezijongene nokutshatyalaliswa kwazo naziphi iintlobo zocalucalulo ezisekelwe kwisini, isebe linganceda ukubumba isenzo esitsha samalungelo oluntu elithi likhusele bonke abantu.
Amanani amakhulu amaqumrhu abasebenzi amele amalungelo abafazi namantombazana Ukuphaphama okukhulu kwabafazi namntombazana malunga noqoqsho, intlalo, upolitiko kunye nezithethe zabo kunye nenkxaso enkulu yala malungelo evela kumadoda namakhwenkwe.
Ukunyuka kwesakhono samaziko ekufakeni ukusebenza kwemiqathango kunye neenkqubo ezazisa ngemiba enjengobugebenga basemakhaya.
Ukuphuhliswa kwamaziko abucala: ukukhula koqoqsho oluzinzileyo nolulinganayo
Abafazi namadoda bajongene nezithintelo zentlalo noqoqosho ezohlukeneyo ekunikeni izimvo ngamathuba ezoqoqosho kumaziko abucala. Ngokuqhelekileyo, ezi zithintelo zingqamana nokuthi abafazi imfuno yabo inganeno okanye uqeqesho olufanelekileyo, kunganeno ukufikelela nolawulo lwabo lwemali kunye neemakethe zezimali. Abafazi baphinde futhi babe noxanduva olungaphezululokukhathalela amakhaya kunye nabantwana.Imithetho yerhafu ingabandakanya izinikezelo ezicalucalulayo ngakubafazi, ngeli xesha iimvakalelo neenkolelo zingabeka imiqobo kumathuba abafazi kumaziko angasese.
Ngokuphawula nokwazisa oku kungeneliseki kushishino kunye nemiqobo yezentlalo evalela abafazi ekuthatheni inxaxheba ngokulinganayo, isebe liya kwenza igalelo ekukhuleni koqoqosho oluzinzileyo nolulinganayo..
Ukunyuswa koqoqsho olukhethekayo kubafazi abahluphekileyo. Ukufikelela okukhulu kunye nolawulo ekuthengeni ngetyala, uqeqesho kunye neenkonzo zabaphathi abangabafazi.
Ukunyuka kwesakhono sabalingane bamaqumrhu ekwaziseni imiba yokulingana ngobuni kwimiqathango yabo nasekuhlaziyweni koqoqosho.
Ukususwa kwezenzo zocalucalulo olubhekiselele ingakumbi kwimimiselo yokusebenza, (umzekelo: inkululeko ekuphathweni gadalala ngokwesini).
Iinkonzo zamaziko okusebenzela
Amava abonakalise ukuba abafazi namdoda banezinto ezibalulekileyo ezahlukeneyo malunga nobuchwepheshe kwaye bazisebenzisa ngokwahlukeneyo (kwaye bohlukene ekufikeleleni nakulawulo) iinkonzo zamaziko okwenzela umsebenzi ezisekwe kwimisebenzi yabo yezentlalo, kuxanduva lwabo, nokuba nezinto nemithombo yemali.
Ngokuphawula ezi yantlukwano, iinkqubo kunye nemisebenzi iya kubanakho ukunika iinkonzo zamaziko okwenzela umsebenzi ezihlangabezan nezidingo zonxibelelwano kunye nezidingo zolwazi zamadoda nabafazi.
Ukuphuculwa kokufikelela kwabafazi kwiinkonzo kunye nakuamziko okwenzela umsebenzi.
Ukunyuswa kwesakhono sabafazi nemibutho yabo ukuze babenefuthe kwizigqibo ngokubhekiselele ekuyilweni kweenkonzo ezinxulumene namaziko okwenziwa kweenkonzo.
Ukunyuka kwengqesho kubafazi.
Ukunyuka kwesakhono samaziko ekubumbeni nasekuphumezeni amaziko okwenzela umsebenzi esithi sivelele isidingo nezinto ezibalulekileyo zabafazi abahluphekielyo.
Ukunyuka kwenani labafazi abaqeshwe kwimisebenzi engeyoyemveli.
Abafazi kuphuhliso: ukuxhasa ukuthatha inxaxheba okupheleleyo kwabafazi njengabalingane abalinganayo kuphuhliso oluzinzileyo loluntu lwabo.
Inkxaso yolingano ngesini olufunyenweyo luqhutywa ngeenzame zokuhlanganisa kwiingingqi zonke zoqulunqo ezazisaziwa njengeWID dityanisiweyo nangokufaka isandla kwiimbono ezinjongo ikukuxhasa ukulingana ngesini (eyayisaziwa njengeWID)
Ngeli xesha ukulingana ngesini kuyinjongo efanele ukuhlanganiswa kwiingingqi zonke zendlela zokuqhuba iinkqubo, kwiinkqubo nakwimisebenzi enjongo yazo iyintloko ikukuxhasa ukufumaneka kokulingana ngesini kwaye ixhase iinzame ezibanzi zokuhlanganisa nokunyusa ukulingana ngesini. Imizekelo ibandakanya iimali zesini, inkxaso yamaziko engqalileyo kwisigqeba sesini.
Ukomeleza abalingane bemibutho, imibutho yamaziko abucala ukunyusa, ukubumba nokusebnzisa imigaqo, iinkqubo kunye nemisebenzi ethi ibonakalise izidingo, izinto ezibalulekileyo kunye nezinto ezingumdla kubafazi namadoda kwaye zixhasa ukulingana ngesini.
Ukunyuka kokuphawulwa kobugebenga kubafazi njengengxaki yentlalo kwaye nokuzinikela okukhulu okuvela kwizigqeba zoshishino nakwimibutho yezikhundla elwa obu bundlobongela.
Ukunyuka koqwalaselo kwizidingo zabafazi, kwizinto ezibalulekileyo nezingumdla kubo ezintlanganisweni.
Ukunyuka kwesakhono seqela lesini, ikomiti yesini kunye nemibutho yoqwalaselo lwesini kwimibutho yezikhundla ukuhlola nokufuthela. iinkqubo zocwangciso.
Ukunyuka kwesakhono seSebe ukuqalisa ukusebenzisa uku...--
sesebe ukuphumeza umseebnzi walo wesini ngokuyalelwa yiKhabhinethi.
Ukuxhotyiswa okungaphezulu kwabafazi kwezentlalo,kuqoqosho nopolitiko njengoko kulinganiselwa ngokunyuka kokwenza isigqibo, ukuphaphamela umthetho kunye nengqokelela yezenzo zokuzifumanisa ukuba ngabo.
Izidingo zoluntu ezisisiseko: ukuxhasa iinzame zokuhlangabeza izidingo zoluntu.
Abafazi namdoda banezidingo ezahlukeneyo ezivela kwimisebenzi yabo yentlalo kunye noxanduva lwabo. Abafazi baye bathande ukuba babe noxanduva lokuba bafikelele kwizidingo zabo kunye nezo zeentsapho zabo kanjalo, bajongane nezithintelo ezithile ekufikeleleni kwiinkonzo ezihlangabezana nezidingoo zabo ezingundoqo, ngenxa yokuba bengenalungelo lokufikelela nokuba nolawulo nokuphatha imithombo kunye nokungabi negunya lokwenza izigqibo.
Ezi zithintelo zithile mazithathelwe ingqalelo ukuze kuqinisekiswe ukuba izidingo zoluntu lonke ezingundoqo ziyahlangabezeka, kwaye nokuthi noqulunqo lwezidingo zoluntu ezingundoqo kunegalelo ekunciphiseni ubuhlwempu.
Ukunyuka kokufikelela nolawulo ekwenzeni isigqibo kwabafazi ekubunjweni, ekuphatheni nasekugcineni umgangatho weenkqubo kunye neenkonzo.
Ukunyuka kokufikelela kwiinkqubo zemfundo yabafazi namantombazana.
Ukupheliswa kweengcinga ezondeleyo zesini kuwo onke amaqumrhu neenkqubo.
ISIPHELO
Le ncwadana yemigaqo yokulingana ngesini izamile ukubeka imbono ecacileyo kunye nesiseko sokusebenza ukukhokela inkqubo yemithetho yophuhliso, imigaqo, iindlela zokuqhutywa komsebenzi kunye nezenzo eziya kuthi zincede ekuqinisekiseni amalungelo alinganayo kunye namathuba abafazi kunye namadoda kwiinkalo zonke kunye neziseko zokusebenza kumbutho wethu.
Mkhulu umsebenzi osafuna ukwenziwa. Kufuneka kuguqulwe isiseko sokusebenza esifumaneka kule ncwadana siguqulelwe kwiindlela ezithile zokusebenza ezifumanekayo kwaye eziluncedo ekuphunyezweni komsebenzi.
Ukuhlangabezana nalo mngeni kufunwa iinzame ezizinzileyo ngurhulumente, imibutho yabasebenzi, amashishini, imibutho yabucala engeyiyo karhulumenete kunye nemibutho yasekuhlaleni.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LEZOTHUTHO 1.txt</fn>
ISEBE LEZOTHUTHO
INCWADANA YEMVUME
YOKUFUNDA UKUQHUBA
IZITHUTHI EZIKHULU
IKHOWUDI 3
IPhepha 1
Ushicilelo lokuQala - 203
IziCatshulwa ezivela kumThetho weziThuthi zeNdlela zikaZwelonke, ka-1996 (umThetho oyiNombolo yama-93 ka-1996), kunye neMimiselo yeZithuthi zeNdlela zikaZwelonke, ka- 2000.
ISebe loThutho leSizwe
IPhepha lesi-2 LENCWADANA YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
ISINGENISO ISINGENISO
NguMphathiswa - Siza kwenziwa ngokuhlanganyelana neSebe
IPhepha 3 INCWADANA YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
ISILUMKISO!!!!!!!!!!!!!!! ISILUMKISO!!!!!!!!!!!!!!!!
Izenzo zolwaphulo-mthetho - Izenzo zokunyoba neZenzo Zokonakala
Inkoliso yamagosa abandakanyeka ekugunyazisweni nasekukhutshweni kweelayisensi, athembekile.
Kodwa noxa kunjalo, abanye abantu banunusa amagosa ngemali, izipho okanye uncedo olulolunye ukuze bafumane iimvume zokuqhuba.
Kuyenzeka ngamanye amaxesha ukuba amagosa afune imali, izipho okanye okunye ukwenzelelela ukuze akhuphe okanye agunyazise iimvume zokuqhuba ezinjalo.
Ezi zenzo azikho mthethweni !!!!!!
Onke amatyala okuziphatha ngokonakala aya kuphandwa ze bathathelwe amanyathelo abo babandakanyekayo kwizenzo ezilolo hlobo.
Yonke imali ehlawulwayo imiselwe. Ungahlawuli ngaphezulu okanye ufune ukuhlawula ngaphaya kwemali emiselweyo ukuze igosa ligunyazise imvume yakho.
Zonke izimo zokuziphatha ngokonakala mazixelwe. Ukuba unomntu omaziyo ofumene okanye oza kufumana, imvume yakhe yokuqhuba kungekudala, ngokuthembisa okanye ukuvumela isicelo sokunyoba okanye ukuba unolwazi lwesenzo senkohlakalo esibandakanya naliphina igosa, mus'ukuthandabuza ukuqhagamshelana neSebe lezoThutho likaZwelonke ePitoli kwifeksi engu- 012- 309 3812, okanye kwiziko lokusabela ngemfonomfono, elikwingingqi yakho kwii-ofisi zikaRhulumente wePhondo.
IPhepha 4
ISALATHISO ISALATHISO
INTSHAYELELO ...
ULWAZI OLUBALULEKILEYO OLUPHATHELELE KWIMVUME YAKHO YOKUFUNDA UKUQHUBA...
IMITHETHO YENDLELA NEMIBA ENXULUMENE
NAYO...
Izibane ...
Ihutara...
Ukusetyenziswa kwehutara .
Iziqhoboshi ...
I-indikheyitha / izikhombisi zecala esijikela ngakulo isithuthi...
Ummandla wokujika...
Izixhobo ezibonisa ukhanyo olubonisa ukubuy'umva ...
Iindawo zokuma ezisisinyanzeliso ...
Iiselula ...
Ukutshintsha ileyini ...
Imiqondiso yokuqhuba ...
Amabhanti okuzibophelela emotweni ...
Iiwayipha ...
Izithinteli ngxolo /iisayilensa ze-ekhzosti ...
Itanki yepetroli, Umxokolelwano weengcingo zombane kunye nebhetri ...
Injini ...
Ingxolo egqithisileyo ...
Isixhobo sokulinganisa isantya ...
Isantya esimisiweyo ...
Isantya esimiselwe intlobo zezithuthi ezithile ...
Ubude besithuthi bubonke ...
Ububanzi besithuthi bubonke...
Umphakamo wesithuthi uwonke...
Isithintelo ekudityanisweni kwezithuthi ...
Iimeko apho abantu banokukhweliswa kwizithuthi zemithwalo ...
Ukuqhuba kwindlela eyahluliweyo...
Ukuqhuba kwicala elisekhohlo lendlela...
Ukungavunyelwa ukuqhuba egxalabeni lendlela, ngaphandle kwakwiimeko ezithile ...
Ukuhanjiswa kwempahla .
Izinto ezibonakala zinokwenzeka ...
Ukudlula enye imoto ...
Indawo yokumisa imoto ...
Ukuma ...
Imisebenzi yomqhubi gabalala...
Ilungelo lokugqitha kwalowo uhamba ngeenyawo...
Iinqwelo ezishiywe nje...
Oohola bendlela ...
Ukutsalwa/ukurhuqwa kwenqwelo...
Imiqondiso yendlela engxamisekileyo (oonxantathu) ...
Ukunqumla/ ukungena kwindlela kawonke-wonke ...
Amavili ...
Iingozi ...
Ukuqhuba ngokungenankathalo...
Ukuqhuba ngokungenankathalo okanye ngokungenaluhoyo...
Ukuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala okanye iziyobisi ...
IZIXHOBO ZOKULAWULA ISITHUTHI ...
Ezilawula ngesandla ...
Ezilawula ngonyawo ...
IIMPAWU ZENDLELA ...
Iimpawu eziyalelayo ...
Iimpawu ezilumkisayo ...
Iimpawu ezazisayo ...
Iimpawu ezidityanisiweyo ...
Iimpawu zexeshana ...
Imiqondiso yendlela...
Imeko- bume yendlela...
Iimpawu endleleni ...
IPhepha 5
INTSHAYELELO INTSHAYELELO
Le Ncwadana yeMvume yokuFunda ukuqhuba icacisa imithetho yendlela kunye nemithetho enxulumene nayo, ulawulo lwezithuthi kwaneempawu ezenzelwe izithuthi endleleni njengoko iqulunqwe kumThetho kaZwelonke wezeziThuthi eNdleleni.
Ulwazi olupheleleyo lokuqulathwe kule ncwadi luyimfuneko, hayi nje ukuba ufumane imvume yokufunda ukuqhuba kuphela, kodwa ukwazi omawukwenze njani, nini, phi nokuba wenzeni phantsi kweemeko ezithile.
Nangona onke amahlelo eempawu zezithuthi endleleni ebandakanywe ngokupheleleyo kule ncwadi, asizizo zonke iimpawu zehlelo ngalinye ezithe zabandakanywa apha.
Kubalulekile ukusoloko ukhumbula kwaye ugcine engqondweni ukuba le ncwadana asilophepha lasemthethweni. Okuqulathwe apha kusekwe kumThetho nemiGqaliselo kaZwelonke weZithuthi eNdleleni kwaye ichazwe ngendlela elula.
ImiThetho yeZithuthi eNdleleni itshintsha rhoqo, kungoko ke, le ncwadi iya kusoloko ihlelwa njalo, kodwa ke, iingcebiso ezakhayo zokonyusa njalo umgangatho wolu papasho, zamkelekile.
UMbhali
IPhepha 6
ULWAZI OLUBALULEKILEYO OLUPHATHELELE KWIMVUME YAKHO YOKUFUNDA UKUQHUBA KUNYE NOKUSETYENZISWA KWALO.
Umntu uyathintelwa ekufumaneni okanye ekubeni nemvume yokufunda ukuqhuba :
a Ukuba loo mntu uyingedle ekusebenziseni nasiphi isiyobisi esinefuthe lokudakumbisa imizwa okanye ingedle yokusebenzisa utywala obunxilisayo kunye naxa e-:
b nesinye sezi zifo okanye ubulima obulandelayo:
i ukuxhuzula okungalawulekiyo;
iv nayiphi imeko eyenza ukungahambelani okanye ukungalungelelani kwezihlunu;
v isifo seswekile esingalawulekiyo;
vi ukungaboni kakuhle okuqinisekiswe ngokomgaqo omiselweyo;
vii nasiphi na isifo esisesinye okanye ukulimala ngokwasemzimbeni okukokunye okunokumenza ukuba angabinakho ukuqhuba nokulawula isithuthi sebakala elihambelana nelayisensi leyo, ngokufanelekileyo, engabekanga ubomi boluntu esichengeni:
Ngaphandle kokuba ubuthulu abunakuthi ngokunokwabo buthathwe njengesiphene esilolo hlobo.
Ungafaka isicelo sokuvavanyelwa ilayisensi yokufunda ukuqhuba, kuxwebhu lokufaka isicelo olufanelekileyo (form LL1), nakuliphi iziko lokuvavanya, elisemthethweni.
ii zisikwe ngokucacileyo kwaye azinamitshithi;
v mazivelise ubuso bakho buphelele;
b incwadi yakho yesazisi c intlawulo efanelekileyo
Ekukhutshweni kwephepha elibubungqina bentlawulo, iziko liya kukhetha umhla nexesha ekuya kufuneka uze ngawo ukuza kwenza uvavanyo oluvunyiweyo
IPhepha 7
Uvavanyo luya kubandakanya le miba ilandelayo;
a imithetho yendlela neminye imiba egunyazisiweyo, b iimpawu zezithuthi endleleni, imiqondiso neempawu zendlela, kwano-
c lawulo kwisithuthi esikhulu.
Nje ukuba ilayisensi yakho evunyiweyo yokufunda ukuqhuba uyipase, ilayisensi leyo yokufunda ukuqhuba iya kuba semthethweni iinyanga ezilishumi elinesibhozo ukususela kumhla wovavanyo.
Uya kwenziwa uvavanyo lwamehlo kwiziko elo kwaye ilaysensi yokufunda ukuqhuba iya kukhutshwa xa ngaba ukubona kwakho ngamehlo kufikelela kwimigangatho emiselweyo, njengoko iqulunqwe kuMthetho kaZwelonke weziThuthi eNdleleni..
AMANQAKU:
c Lowo unokhowudi 3 wemvume yokufunda ukuqhuba unegunya lokuqhuba nasiphina isithuthi okanye umxokolelwana wezithuthi ngaphandle kwesithuthuthu, isithuthuthu esiyi-trayisekile okanye isithuthuthu esimavili amane.
b Umntu onokhowudi 3 wemvume yokufunda ukuqhuba uya kuqhuba kuphela ezo zithuthi agunyaziswe ukuqhuba zona eselisweni nolawulo ngqo lomntu onemvume/ilayisensi yokuqhuba olo didi lwesithuthi.
c Ukuze ufumane imvume yokufunda ukuqhuba kufuneka ube neminyaka yobudala eli-18.
d Imvume yakho yokufunda ukuqhuba iya kuba semthethweni iinyanga ezilishumi elinesibhozo ukususela ngomhla oluphunyelelwe ngayo uvavanyo.
IPhepha 8 INCWADANA YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IPhepha 9 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IZIBANE IZIBANE
Xa usebenzisa isithuthi esikhulu kwindlela kawonke-wonke;
Zonke izibane mazibe azonakalanga,
Mazibe ziqine kakuhle, kwaye zibe nako
Ukukhanyisa maxa onke.
Izibane zangaphambili , izibane zangasemva kunye nezibane zeenombolo zezithuthi mazihlale zikhanyisile
Ngala maxa onke alandelayo, ngexesha;
a eliphakathi kokuphuma nokutshona kwelanga, kunye b nangalo naliphi na ixesha, ngenxa yokukhanya okungenelanga okanye iimeko zesimo sezulu esibi, ekuthi abantu kunye nezithuthi kwindlela kawonke-wonke bangabonakali ngokucacileyo kumgama okwimitha ezili-150.
Ngaphandle kokuba olu lungiselelo aluyi kusebenza kwisithuthi esipakwe;
kwisibane esilayitiweyo, sesitalato esikhanyisela indlela apho isithuthi esilolo hlobo sipakwe khona.
IMitha enguNdoqo (eKhanyayo)
Zonke izibane zangaphambili ezikhupha imitha engundoqo kufuneka ilungelelaniswe kwaye igcinwe ngohlobo lokuba iya kuba nakho ukuba nokukhanyisa ngokwaneleyo, ikhanyisa ubukhulu bendawo engaphambi kwesithuthi, yenze ukuba umqhubi abe nokubona nawuphi na umntu, isithuthi okanye into ecacileyo ekumgama oli-100 leemitha, ubuncinane.
Khumbula ukuhlisa imitha yezibane ezingundoqo (ezikhanyayo),
Zesithuthi sakho ukulungiselela izithuthi ohlangabezana nazo,
Ngokunjalo naxa uhlangabezana nesinye isithuthi.
IMitha yezibane eThotyiweyo
Nasiphi na isibane sangaphambili esikhupha imitha ethotyiweyo
Kufuneka ilungiselelwe kwaye igcinwe ngendlela
Yokuze ibe nokuqaqambisa ngokwaneleyo,
Umgama ongaphambi kwesithuthi, ukulungiselela
Ukuba umqhubi abe nokubona nawuphi na umntu,
Isithuthi okanye into ecacileyo ekumgama
Isithuthi masingaqhutywa kwindlela kawonke- wonke sinezibane zokupaka ekuphela kwazo ezikhanyisiweyo ngeli xa eso sithuthi sihamba/ sishukuma.
Izibane zangaseMva
Awuvumelekanga ukuba uqhube isithuthi
Kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba
Sifakelwe izibane ngasemva, zibane ezo
Ezikhupha ilitha elibomvu.
IsiBane ezibonisayo xa isithuthi siMile
Awuvumelekanga ukuba uqhube isithuthi esikhulu
Kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba
Sifakelwe, ngasemva, izibane ezibonisayo xa simile
Xa sisebenza kufanele ukuba izibane zikhuphe
Ilitha elibomvu ekufuneka libe likhulu kunelo likhutshwa
Zizibane zangemva kwaye kufuneka
Sibonakale xa kukho ukukhanya okuqhelekileyo
Kumntu obona ngokuqhelekileyo.
IsiBane secwecwe leNombolo
Awuvumelekanga ukuba uqhube isithuthi esikhulu
Kwindlela kawonke-wonke, ngaphandle kwesibane
Secwecwe lenombolo esingasemva, esinye, ubuncinane,
Igama nenani ngalinye laloo pleyiti
Malibe nokubonakala cace kumntu
Ongenangxaki yakubona, okumgama
IziBane zeNkungu
Awuvumelekanga ukuba uqhube isithuthi esikhulu
Nasiphi na isibane senkungu esikweso sithuthi, silayitiwe,
Ngaphandle kwakwiimeko zokungaboni kakuhle
khephu,
nkungu,
fifi lwenkungu,
uthuli, okanye
umsi.
IPhepha 10 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IsiBane esineLitha eliKhanya kakhulu
Isithuthi esikhulu asinakusetyenziswa
Kwindlela kawonke-wonke xa sifakelwe
Isibane esinelitha elikhanya kakhulu,
Elinokukhupha imitha yokukhanya
Enokuphambukela nakuliphi na icala ukusuka kuso;
Ngaphandle kokuba isibane esinelitha elikhanya
Kakhulu, nesinokulungelelaniswa-
singafakelwa ze sisetyenziselwe iinjongo ezisemthethweni kwizithuthi ezinje ngenqwelo yezigulane, ezokuhlangula, izicima-mlilo, ezamapolisa, okanye ezilawula izithuthi endleleni;
singafakelwa kwisithuthi somntu wezonyango njengogqirha wabantu okanye ugqirha wezilwanyana, sisetyenziswe kwimisebenzi efanelekileyo, okanye
singafakelwa kwisithuthi sokutsala ezinye okanye isithuthi esisetyenziswa ekuhambiseni umbane okanye ezinye iinkonzo zoluntu ezibalulekileyo:
ukuba sisetyenziswa kuphela kwindawo yengozi okanye kwimeko yesithuthi esaphukileyo okanye xa kuxilongwa iipali ezihamba phezulu, zemfonomfono, ezocingo okanye ezombane.
ISIXHOBO SOKULUMKISA ISIXHOBO SOKULUMKISA (IHUTARI)
Awunakusebenzisa nasiphina isithuthi kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba sifakelwe isixhobo sokulumkisa (ihutari) esikwimeko efanelekileyo yaye, xa sisetyenziswa siyakwazi ukukhupha isandi esivakala kakuhle kumgama weemitha ezingama-90.
IiSayireni okanye izixhobo zokulumkisa eziculayo mazingasetyenziswa kwizithuthi ezizezabantu.
Akukho mntu oza kusebenzisa ihutari kwindlela kawonke-wonke kwisithuthi ngaphandle kokuba oko kusetyenziswa kufanelekile ngokuphathelele kukhuseleko
IIBREKI IIBREKI
Nasiphi na isithuthi esikhulu esisetyenziswa kwindlela kawonke-wonke masibe sinee;
nebreki yethuba lengxakeko.
Ngaphandle kokuba ibreki yethuba lengxakeko neyokupakisa zingaba yibreki enye edibeneyo.
IZALATHISI NDLELA IZALATHISI NDLELA
Isithuthi esikhulu masibe nezalathisi ndlela, kwaye;
isalathisi ndlela ngasinye masibe nesibane;
xa sisetyenziswa, isibane masibonise ukukhanya okudanyaza ngeziqabu okukhulu kangangokuba kube nokubonakala cace emini kumgama weemitha ezimgama-30 kumntu obona nje kakuhle.
Izibane zezalathisi ndlela, xa zisetyenziswa mazikhuphe ukukhanya okumhlophe, okutyheli nokutyheli-lubhelu ngaphambili, nokutyheli, okutyheli-lubhelu okanye okubomvu ngasemva.
Awunakusisebenzisa isithuthi esikhulu kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba zonke iindawo zegiya yokuqhuba zinonotshelwe ngendlela eyenza ukuba isithuthi siqhutywe ngokukhuselekileyo nangokuyimpumelelo.
UMMANDLA WOKUJIKA UMMANDLA WOKUJIKA
Isithuthi esikhulu asinakusetyenziswa kwindlela kawonke-wonke ukuba ummandla wokujika weso sithuthi ungaphezulu kweemitha ezili-13,1.
IPhepha 11 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
Ezibomvu
Isithuthi esikhulu masifakelwe phaya ngasemva kuso iiretro-reflektha ezibomvu zibe mbini, ibe nye kwicala ngalinye.
Ezityheli
Isithuthi esinzima okanye umxokolelwana wezithuthi esibude baso bubonke bungaphaya kweemitha ezisi-7, masifakelwe, kwicala ngalinye leso sithuthi, okanye kwicala ngalinye lesithuthi ngasinye, zidityaniswe zangumxokolelwana, i-
i kumgama weemitha ezintathu womphambili weso sithuthi okanyeumxokolelwana wezithuthi;
ISixhobo esiMenyezelisa Tyheli
Ukusukela ngomhla woku- 1 kaJanuary 2001, isixhobo esimenyezelisa tyheli (njengoko kumiselwe), kunyanzelekile ukuba sifakelwe kumacala nakumva wezithuthi zempahla ezibunzima besithuthi bubonke bungaphaya kwekhilogram ezili-10000.
Zona izithuthi zempahla ezibunzima besithuthi bubonke bungekho ngaphaya kwe-10000 leekhilogram, zinga-fakelwa ngemicu emacaleni nangasemva, kodwa ayisosinyanzelo, kodwa ke, xa isixhobo esimenyezelisa tyheli sifakelwe kwisithuthi sempahla, akukho mfuneko yeretro-reflektha ezityheli, ezibalulwe apha ngasentla.
IINDAWO ZOKUMISA EZISISINYANZELO IINDAWO ZOKUMISA EZISISINYANZELO
Umqhubi wesithuthi oqhuba kwindlela kawonke-wonke, uya kusimisa isithuthi-
ukuthobela nasiphi na isalathisi esixelwa luphawu lwendlela okanye ligosa lolawulo lwezendlela elinxibe iyunifom; okanye
ngokucelwa okanye ngomqondiso owenziwa ngumntu okhokhele okanye oqhuba nasiphi isilwanyana esinjengenkomo, ihashe, idonki, imeyile, igusha, ibhokhwe, ihagu okanye inciniba, endleleni.
Akukho mntu omakaqhube isithuthi kwindlela kawonke-wonke ngelixa abambe iseli foni okanye ifoni ekuhanjwa nayo okanye nasiphi na isixhobo soqhakamshelwano, esandleni esinye okanye ngazo zozibini izandla okanye nangaliphi ilungu lomzimba;
UKUTSHINTSHA IILEYINI UKUTSHINTSHA IILEYINI
Xa eqhuba isithuthi esikhulu kwindlela kawonke-wonke eyahlulwe yaziileyini zezithuthi, ngokusebenzisa iimpawu zendlela, umqhubi makangasuku kwenye ileyini aye kwenye ngaphandle kokuba unokwenza njalo engathintelanga okanye abeke engozini ezinye izithuthi.
IMIQONDISO YOKUQHUBA IMIQONDISO YOKUQHUBA
Umqhubi wesithuthi onenjongo yokuma, okanye ukujikela isithuthi ngasekhohlo okanye ngasekunene, makanike umqondiso obonakalayo, wenjongo yakhe, obonakala nakowuphi umntu osondela kuye ngaphambili okanye ngemva okanye ecaleni, kwaye ube ngexesha elaneleyo ukulumkisa loo mntu ngenjongo yakhe.
IPhepha 12 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
AMABHANTI OKUZIBOPHELA ESITULWENI AMABHANTI OKUZIQHOBOSHELA ESITULWENI
UWiso-mthetho oluphathelele kumabhanti okuzibophelela esitulweni
Ukulungiselela iinjongo zolu lawulo;
umntwana uchazwa njengomntu ominyaka yobudala buphakathi kwesi-3 ne-14, ngaphandle kwaxa umntu lowo ebude bungaphezulu kwemitha e-1,5 , xa ethathwa njengomntu omdala, ingathathelwanga ingqalelo iminyaka yakhe yobudala, kwaye,
umntu omdala achazwe njengomntu ominyaka yakhe yobudala ingaphezulu kwe- 14
Akukho mntu mdala uya ku-;
kuthatha isihlalo nakusiphi na isithuthi ngaphandle kokuba loo mntu uzibophelele ngebhanti yokuzibophelela esitulweni:
thatha isihlalo kuludwe lwezitulo olungafakelwanga amabhanti okuzibophelela esitulweni, ngaphandle kokuba zonke izihlalo ezinamabhanti ezitulo kolo ludwe, se zihleli abanye abantu.
Abantwana
Umqhubi wesithuthi uya kuqinisekisa ukuba umntwana ohleli esihlalweni;
usebenzisa isiqhoboshi sokubamba umntwana esifanelekileyo, xa sikhona; okanye
ukuba asikho isiqhoboshi sokubamba umntwana, aganngxe ibhanti yokuzibophelela esitulweni xa ikhona.
Ukuba asikho isihlalo esinebhanti yokuzibophelela, umqhubi uya kuqinisekisa ukuba umntwana uya kuhlala kwisitulo sangasemva, xa ngabe eso sithuthi silungiselelwe isitulo sangasemva.
IFESTILE ESISIBAMBA-MOYA IFESTILE ESISIBAMBA-MOYA
Ifestile esisibamba-moya engenisa ukukhanya yesithuthi esikhulu, kufuneka ibe-;
nokwenza ukuba umqhubi abe nokubons ngokwaneleyo ukwenzela ukuqhuba okukhuselekileyo,
kwiglasi ekhuselekileyo, kwaye
nokukhupha ukukhanya okubonakalayo ngefestile esisibamba-moya okungama- 70% ubuncinane.
ISIXHOBO SOKOSULA IFESTILE ESISIBAMBA-MOYA ISIXHOBO SOKOSULA IFESTILE ESISIBAMBA-MOYA (iwayipha)
Isithuthi esikhulu esinefestile esisibamba-moya kufuneka ibe nesixhobo sokosula ifestile esisibamba-moya (wayipha) kwaye xa isebenza , yosule umphandle wefestile esisibamba-moya ngqo phambi komqhubi, rhoqo, ngokulinganayo, ngokwaneleyo.
ISITHOTHISI -NGXOLO SOMBHOBHO WOKUKHUPHA UMOYA OKANYE IGESI ISITHOTHISI-NGXOLO SOMBHOBHO WOKUKHUPHA UMOYA OKANYE IGESI
Isithuthi esikhulu masifakelwe ngesithothisi-ngxolo sombhobho wokukhupha umoya okanye igesi esisebenza ngokufanelekileyo, emasi-;
ngakhuphi igesi yombhobho okanye umsi ovela kwinjini emfiliba kangangokuba ide ibe yinkathazo okanye isithe ukubona kwabanye abantu abasebenzisa indlela, okanye
-be kwimo yokuba i-oyile nolwelo olulolunye olunokutsha okanye enye into alunakuchontsizela okanye luwele kuso,
sigcinwe ngohlobo lokuba igesi yombhobho okanye umsi, ayivuzeli kwindawo yomqhubi (ikhebhu) okanye kwikompatimenti yabakhweli (iipasenja).
IPhepha 13 LINCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
Isithuthi esikhulu asinakusetyenziswa kwindlela kawonke-wonke-
ukuba itanki yepetroli ayifakelwanga isiciko esisebenza kakuhle; okanye
ngaphandle kokuba iingcingo zombane nebhetri zifakwe ngokufanelekileyo, zigqunywe ngerabha zikwagcinwe kakuhle khon'ukuze iingcingo nebhetri ezilolo hlobo azinakuba yintsusa yengozi.
INJINI INJINI
Injini yesithuthi esikhulu kufuneka yogqunywe ngohlobo lokuba ayinakuba ngunobangela wengozi.
INGXOLO EGQITHISILEYO INGXOLO EGQITHISILEYO
Akukho mntu oya kusebenzisa isithuthi kwindlela kawonke-wonke, esikwimo yokuba senze ingxolo egqithisileyo.
IMITHA YESANTYA IMITHA YESANTYA (ISPIDOMITHA)
Isithuthi esikhulu esiyilelwe ukuba okanye esinokufikelela kwisantya esingama- 60 ekhilomitha ngeyure (km/h) okanye ngaphezulu, masifakelwe imitha yesantya esisebenza kakuhle nangokufanelekileyo.
IMINYINO YESANTYA IMINYINO YESANTYA
Umnyino wesantya sokuqhuba usebenza kuzo zonke iindlela kwaye akukho mfuneko yokuba ude uboniswe ngomqondiso wezithuthi endleleni.
Ngaphandle kokuba umqondiso wendlela ubonisa ngolunye uhlobo, umnyino wesantya-
sama- 60 ekhilomitha ngeyure siya kusebenza nakuyiphi na indlela kawonke-wonke ekwindawo esedolophini;
120 lekhilomitha ngeyure liya kusebenza kuwo wonke uhola wendlela
UMNYINO WESANTYA WEENTLOBO ZEZITHUTHI EZITHILE
ekhilomitha ngeyure uya kusebenza ngokubhekiselele kwi-
kwisithuthi sempahla esibunzima bubonke bungaphezu kwe- 9000 lekhilogram;
umxokolelwano wezithuthi ezidityanisiweyo onesithuthi sempahla, isiso esitsalayo, netreyila enye okanye ezimbini esinxalenye yobunzima obupheleleyo besithuthi sempahla kunye netreyila bungaphaya kwe-9 000 yeekhilogram; okanye
isithuthi esidityanisiweyo, esibunzima obudibeneyo bubonke belori eyitrekta bungaphaya kwe-9000 leekhilogram.
leekhilomitha ngeyure liya kusebenza ngokuphathelele kwii-
bhasana encinci esetyenziselwa ukuthutha abantu ngenjongo yenzuzo.
IPhepha 14 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
UBUDE BUBONKE BEZITHUTHI EZIKHULU UBUDE BOBONKE BEZITHUTHI EZIKHULU
UWiso-mThetho lulungiselele unyino (uthintelo) lobude bubonke eziluhlobo oluthile.
UBUBANZI BESITHUTHI XA BUBONKE UBUBANZI BESITHUTHI XA BUBONKE
Akuvumelekanga ukusebenzisa ezi zithuthi zilandelayo endleleni kawonke-wonke-
ibhasi emgama wayo ophakathi kwemiqolo ephakathi yamatayari amavili amabini angaphambili ungaphaya kwemitha e-1,9 xa ngaba ububanzi bubonke baloo bhasi bungaphezu kweemitha ezi- 2,6 metres;
isithuthi sempahla esibunzima sabo bubonke buzikhilogram ezili-12 000 okanye ngaphezulu, ukuba ububanzi baso bubonke bungaphezu kweemitha ezi-2,6 metres, okanye
nasiphi isithuthi esisesinye, ukuba ububanzi baso bubonke bungaphezu kweemitha ezi- 2,5.
UMPHAKAMO WESITHUTHI XA UWONKE UMPHAKAMO WESITHUTHI XA UWONKE
Akuvumelekanga ukusebenzisa ezi zithuthi zilandelayo kwindlela kawonke-wonke kunye nawuphi na umthwalo kuso, ukuba umphakamo waso uwonke-
ungaphezu kweemitha ezi-4,6, ngokubhekiselele nakusiphi esinye isithuthi esisesinye.
UTHINTELO (UNYINO) EKUDITYANISWENI KWEZITHU UTHINTELO (UNYINO) EKUDITYANISWENI KWEZITHUTHI
iitreyila ezimbini ubukhulu;
isithuthi esinye esisesinye esingeyotreyila;
Kwimeko yongxamiseko, kuvumelekile esinye isithuthi esingeyotreyila, kunye netreyila.
IIMEKO APHO ABANTU BANOKUKHWELA KWISITHUTHI SEMPAHLA IIMEKO APHO ABAMNTU BANOKUKHWELA KWISITHUTHI SEMPAHLA
Ukuba abantu balayishwe kwisithuthi sempahla, loo ndawo yesithuthi abakhwele kusyo, mayivalwe ukuya kumphakamo o-
IPhepha 15 LEINCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA
UKUQHUBA KWINDLELA EYAHLULIWE KUBINI UKUQHUBA KWINDLELA EYAHLULIWE KUBINI
Bona umzobo okwiphepha 54
Nanini apho indlela kawonke-wonke yahlulwe kubini okanye ngaphezulu, akukho mntu uvumelekileyo ukuba aqhube isithuthi kuloo ndlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba uqhuba kwicala lasekhohlo lelo cala lendlela, ngaphandle kokuba uyalelwa okanye uvunyelwa ngumqondiso wendlela ofanelekileyo okanye ligosa lezendlela ukuba asebenzise elinye icala lendlela.
UKUQHUBA KWICALA LENDLELA ELIKWISANDLA SASEKHOHLO UKUQHUBA KWICALA LENDLELA ELIKWISANDLA SASEKHOHLO
Nawuphi na umntu oqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke uya kuqhuba kwicala lendlela elikwisandla sasekhohlo kwaye, apho indlela ibanzi ngokwaneleyo, ngohlobo lokuba angagabadeli kweso siqingatha sendlela esingasekunene kuye:
Ngaphandle kokuba ukugabadela okulolo hlobo kunokuvumeleka-
apho kunokwenzeka ngaphandle kokuthintela okanye ukubeka esichengeni sengozi ezinye izithuthi, okanye
ngokuthobela umyalelo wegosa lezothutho okanye umqondiso wezithuthi endleleni.
UKWALELWA UKUQHUBA EGXALABENI LENDLELA UKWALELWA UKUQHUBA EGXALABENI LENDLELA, NGAPHANDLE KWAKWIIMEKO EZITHILE, NGAPHANDLE KWAKWIIMEKO EZITHILE
Akukho mntu uvumelekileyo ukuba aqhube isithuthi esikhulu kwindlela kawonke-wonke,kodwa ke noxa kunjalo, ngexesha eliphakathi kokuphuma kwelanga nokutshona kwalo, isithuthi esilolu hlobo singaqhutywa egxalabeni lendlela kawonke-wonke elungiselelwe ileyini enye yezithuthi endleleni kwicala lendlela ngalinye ngelixa olu hlobo lwesithuthi ludlulwa sesinye isithuthi; no-
kuba umqhubi wesithuthi silolo hlobo angenza njalo engazibekakanga esichengeni yena isiqu sakhe, ezinye izithuthi ezisendleleni, abahamba ngeenyawo okanye impahla efana nezakhiwo kuloo ndlela kawonke-wonke;
kuba abantu nezithuthi ezikuloo ndlela kawonke-wonke zibonakala ngokucacileyo kumgama oziimitha ezingama-150 ubuncinane.
UKUTHUTHWA KWEMPAHLA UKUTHUTHWA KWEMPAHLA
Xa impahla ithuthwa ngesithuthi esikhulu;
mayingadibani irhuqe kumphezulu wendlela,
mayingasithi ukubona komqhubi izithuthi endleleni ngaphambili okanye emacaleni, okanye ukubona kwakhe kwisipili okanye izipili zokubonisa izithuthi endleleni, ezingasemva;
kufuneka i-
i phatheke ngendlela ekhuselekileyo kumzimba weso sithuthi; okanye ii ibotshelelwe ngokuqinileyo kweso sithuthi,
ikhuseleke ngokufanelekileyo ekushenxisweni okanye ekuchithekeni kweso sithuthi;
nakwesiphi isikhongozeli (into yokuphatha), isikhongozeli eso masibotshw nkqi "ngeentambo eziphothiweyo" ezine ubuncinane
IMPAHLA EPHOKELEYO (ETHE PHUHLU) IMPAHLA EPHOKELEYO (ETHE PHUHLU)
Xa uqhuba isithuthi esikhulu,,
makungabikho mpahla ethe ephokele ngaphezu kweemilimitha ezingama-300 ukugqitha isiphelo somphambili wesithuthi,
makungabikho mpahla ethe ephokele ngaphezu kwemitha e-1,8 ukugqitha isiphelo somva wesithuthi, kwaye
makungafakelwa zibrakethi (azibalwa izibane ezibonisa okungasemva ezisemacaleni ) eziphokele ngaphezu kweemilimitha ezili-150 ukuya emacaleni.
Kwiimeko apho nawuphi na umthwalo uphokele ngaphezu kweemilimitha ezili-150 ukuya emacaleni, okanye ngaphezu kweemilimitha ezinagama-300 ukuya ngasemva, mawuphawulwe nge-;
flegi okanye iiflegi ezibomvu emini, ze
ibe ziretro-riflektha ebusuku, okanye ngalo naliphi ixesha apho abantu nezithuthi bengabonakali kakuhle ngenxa yeemeko ezingentlanga.Iiretro-riflektha ezimhlophe ngaphambili ze ibe ziiretro-riflektha ezibomvu ngasemva.
IPhepha 16 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
UKUDLULA ESINYE ISITHUTHI UKUDLULA ESINYE ISITHUTHI / UKUGQITHA
Umqhubi wesithuthi onenjongo yokudlula esinye isithuthi esiya kweli cala aya kulo kwindlela kawonke-wonke uya kugqitha ngasekunene kwaso kumgama okhuselekileyo kwaye akayi kuphinda aqhube kwicala lendlela elingasekhohlo (enxele) de abe ugqithe ngokupheleleyo ngokukhuselekileyo kwizithuthi ebezidlula.
Ukudlula ngasekhohlo kwakuvunyelwa kuphela xa umntu oqhuba isithuthi esidlula esinye anokukwenza oko ethathele ingqalelo yokhuselekolwakhe nolwezinye izithuthi ezisendleleni, naxa-
isithuthi esidlulwayo sijikela kwicala laso elingasekunene okanye umqhubi waso enze umqondiso wenjongo yakhe yokujikela kwicala lakhe lasekunene;
indlela elolo hlobo iyindlela kawonke-wonke kwindawo esedolophini kwaye[T1]-
i ithintelwe izithuthi eziya kwicala elinye; kwaye ii indlela yanele kuphela ububanzi bemigca emibini nangaphezulu zezithuthi ezihambayo;
indlela elolo hlobo, yindlela kawonke-wonke kwaye indlela le inobubanzi obanele imigca emibini nangaphezulu zezithuthi eziya kwicala ngalinye;
indlela yomgaqo ithintelwe kwizithuthi eziya kwicala elinye kwaye yahlulwe yaziileyini zezithuthi endlelelni ngeempawu zendlela ezifanelekileyo; okanye
eqhuba ngokuthobela imiyalelo ayinikwa ligosa lezendlela.
Ngaphaya koko ngaphandle kokuba angekhe nakuyiphi na imeko ukudlula esinye isithuthi kuya kwenzeka ngokuqhuba egxalabeni lendlela okanye kungqameko lwendlela kawonke-wonke.
Umqhubi wesithuthi akayi kudlula ezinye izithuthi endleleni eziya kwicala elinye naye kwindlela kawonke-wonke xa esondela -
inkcochoyi yendawo enyukayo;
igophe; okanye
nayiphi enye indawo apho ukubona kakuhle kusithekile kangangoba ukudlula okulolo hlobo kunokwenza ingozi ngokunxulumene nezinye izithuthi endleleni ezinokusondela kwicala elilelinye, ngaphandle kokuba -
angakwenza oko engaphokelanga kwicala lendlela elikwisandla sokunene ; okanye
umgaqo wendlela wendlela elolo hlobo awuvulelwanga izithuthi eziya kwicala elinye.
Xa uqonda ukuya kwicala elinye kwezinye izithuthi endleleni kwaye zinqwenela ukudlula isithuthi sakho -
qhuba kufutshane nongqameko lwendlela kangangoko unakho. Ngaphandle kokuzibeka wena esichengeni okanye ezinye izithuthi ezisendleleni okanye izakhiwo (impahla), kwaye
musukonyusa isantya sesithuthi sakho de sibe sidlulile esinye isithuthi.
Xa sel'eza kugqitha izithuthi ezijongene naye, umqhubi wesithuthi kufuneka aqinisekise ukuba isithuthi sakhe asiphokeli, kumgaqo wendlela ngasekunene kwakhe kangangokuba angasitha okanye abeke esichengeni sengozi izithuthi zendlela ezimhlangabezayo.
Umqhubi wesithuthi esijonge ukugqitha ibhasi emileyo, makakwenze oko ngenkathalo enkulu elumkele abantu abasondela okanye abaphuma kuloo bhasi.
Iphepha 17 INCWADANA YOVAVANYO LOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
nakuyiphi indawo apho "ukuma" kungavumelekanga;
ngokwaphula nawuphina umqondiso wezithuthi endleleni;
kwisithuba esiziimitha eziyi-1,5 wombhobho wamanzi okucima umlilo,
ngohlobo lokuba igabadele kwindledlana yokuhamba esecaleni; okanye
ngohlobo lokuba ithintele (isithe) nayiphi na indawo yokungena isithuthi.
okanye nakuyiphi indawo yomgaqo wendlela (ngaphandle kwamagxalaba) kawonke-wonke ongaphandle kwindawo esedolophini okanye nangayiphi na indawo yesithuthi esilolo hlobo kumgama wemitha e-1 kungqameko lomgaqo wendlela.
Akukho mntu uvumelekileyo ukuba apake isithuthi kumgaqo wendlela kawonke-wonke phakathi kwindawo eyidolophu-
kumgama oziimitha ezili-9 zecala ahlangabezan angakulo nendawo enqumla abahamba ngeenyawo, ngaphandle kokuvunyelwa ngumqondiso wendlela yezithuthi;
kumgama oziimitha ezi- 5 zayo nayiphi na indlela enqumlana nenye, ngaphandle kokuba ukupaka okunjalo kuvumelekile ngokophawu lwendlela yezithuthi endleleni;
ngaphezu kwentsebenzo-matshini eqhubekayo, yophawu lwezithuthi endleleni;
engaphantsi kweemitha ezi-5,5 ububanzi, ngaphandle kokuba ivunyelwa ngumqondiso wendlela;
akukho mntu uvumelekileyo ukuba apake isithuthi sakhe kwisiqithi sendlela okanye kwindawo okanye ileyini yabahamba ngeenyawo.
UKUMISA UKUMISA
Ngaphandle kokulungiselela ukukhusela ingozi, okanye ukuthobela umyalelo womqondiso wendlela okanye ngokomyalelo onikwa ligosa lezendlela, okanye nangasiphi isizathu esingaphaya kolawulo lomqhubi, akukho mntu omakamise isithuthi kwindlela kawonke-wonke-
ecaleni komngxunya okanye isithinteli kwindlela kawonke-wonke ukuba ezinye izithuthi endleleni zingasengozini ngenxa yoko kumisa;
kufutshane nakuliphi itonela okanye uphuma ngaphantsi okanye ibhulorho okanye kumgama weemitha ezintandathu zalo naliphi itonela, uphuma ngaphantsi okanye ibhulorho okanye iimitha ezintandathu kufutshane nalo naliphi itonela, uphuma ngaphantsi okanye ibhulorho;
kwi- okanye malunga neemitha ezintandathu ukusuka ekuqaleni okanye kwisiphelo sayo nayiphi na okanye indawo yendlela apho ububanzi obuqhelekileyo buncitshisiweyo ngenxa yaso nasiphi isizathu esithile ;
ngokuphikisana nawo naluphi uphawu lwendlela;
kwicala lesandla sasekuknene sendlela elijongene nezithuthi ezizayo;
ecaleni elimelene okanye elichasene naso nasiphi isithuthi kwindlela engaphantsi kwimitha ezili-9 ububanzi;
kumhlaba wesiporo sikaloliwe apho kukhi isiporo esinqumla indlela ;
kwiimitha ezilithoba kwicala lakhe elisondela kwindawo ewela abantu eneebloko okanye;
nakuyiphi indawo apho ukumisa isithuthi kungenza ingozi okanye ukuthinteleka kwezinye izithuthi zendlela.
Iphepha 18 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDELA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IMISEBENZI JIKELELE YOMQHUBI IMISEBENZI JIKELELE YOMQHUBI
Akukho mntu oqhuba isithuthi sendlela kwindlela kawonke-wonke oya-
kuqhuba isithuthi ngosomva ngaphandle kokuba unokukwenza oko ngokungenakwenza ngozi;
kulandela emva kwesinye isithuthi kufutshane kakhulu kunokuba kufanelekile;
kuvumela nawuphi umntu isilwanyana okanye into ahlale ngohlobo lokusitha umqhubi ekuthini abe nolawulo olupheleleyo, lwentshukumo yesithuthi;
kuvumela nawuphi omnye umntu ukuba abambe okanye aphazamisane nevili lokuqhuba okanye ukusebenzisa nayiphi intsebenzo matshini yesithuthie;
kuvunyelwa ukuba xa eqhuba nesiphi isithuthi, ahlale ngohlobo lokuba angabinalawulo lupheleleyo ,lwesithuthi;
ashiye isithuthi sisodwa, kwindlela kawonke-wonke engakhange aziqhoboshe iibreki ukukhusela ukuba isithuthi eso singashukumi kwindawo esishiywe kuyo;
ukuba isithuthi eso sipakishwe okanye simile asishukumi ecaleni kwendlela enje ngale, akukho mntu uya kuvunyelwa ukuba aqhube isithuthi ukusuka kuloo ndawo ngaphandle kokuba unokukwenza oko engaphazamisananga nezithuthi ezihambayo ezivela nakuliphi icala kwanangokhuseleko lwakhe nolwabanye abantu;
kungaphumeleli ukuvulela indlela nesiphi isithuthi esikhalisa sixhobo okanye intsimbi yokulumkisa;
nasiphi na isiqephu (isizekevu) somzimba wakhe ukuba sithi phuhlu ngaphaya kwesithuthi esilolo hlobo ngethuba ihamba kwindlela elolo hlobo ngaphandle kokuba unika nokuba luluphi uphawu lwesandla;
kuvumela nawuphi umntu okanye isilwanyana ukuba ahlale eluphahleni, kwinqwanqwa okanye iplanga okanye nayiphi na engaphezulu kwisithuthi ngeli xesha isithuthi eso sishukuma okanye sihamba;
kwenza okanye avumele injini yesithuthi ukuba idume ngohlobo lokuba ikhuphe umsi okanye umsi oqhumisayo obungenakuphuma ukuba injini leyo ibikwimo elungileyo ;
kwenza okanye avumele ukuba injini yesithuthi idume ngeli xa isithuthi simile kwaye singanyanyekelwanga mntu;
kuthi ngokungenankathalo okanye ngokuthanda abeke ipetroli okanye nasiphi na isibaso esilulwelo okanye nayiphi i-oyile okanye igrisi okanye nantoni enokuvutha okanye enokonakalisa, ephuma kweso sithuthi endleleni okanye ecaleni kwendlela kawonke-wonke; okanye;
enze okanye avumele injini yesithuthi eso ukuba idume ngeli xa ipetrolo okanye ngeli xa kusithiwa kwitanki yepetroli, nayiphi na ipetroli enokuvutha;
Akukho mntu oya kuqhuba, atsalele okanye atyhilizele isithuthi kwindledlana yokuhamba abantu, esecaleni komgaqo.
IPhepha 9 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDELA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
ILUNGELO LOKUGQITHA KWABAHAMBA NGEENYAWO ILUNGELO LOKUGQITHA KWABAHAMBA NGEENYAWO
Umqhubi wesithuthi makayilde ukunika ilungelo lokugqitha, athobe isantya okanye eme, xa kufuneka njalo, ukuze anike ilungelo lokugqitha kumhambi ngenyawo onqumla indlela
Ekumhlaba wokunqumla kwabahamba ngeenyawo.
Ukuba kunokwenzeka ukuba isithuthi sime kwindawo yokunqumla abahamba ngeenyawo, umqhubi waso nasiphi isithuthi esisesinye akavumelekanga ukuba egqithe kwesi sithuthi simileyo.
ISITHUTHI ESISHIYWE SODWA / ESITYESHELWEYO ISITHUTHI ESISHIYWE SODWA / ESITYESHELWEYO
Isithuthi esishiywe sodwa ixesha eliqhubekayo elingaphezulu kwee-;
yure ezingama- 24 kwindawo enye kwindlela kawonke-wonke kumhlaba ongaphandle kowedolophu;
ntsuku ezisi- 7 kwindawo enye kwindlela kawonke-wonke kumhlaba ongaphakathi kowedolophu;
zakuthathwa njengesiyekiweyo okanye esilahliweyo ngumnini-so.
Awusayi-;
kwenza naliphi ivili ukuba lirhuqe okanye lijikeleze kumphezulu wendlela, ngaphandle kakwimeko engxamisekileyo;
ukusebenzisa iverhe okanye izihlangu phakathi kwamavili esithuthi esihambayo ecaleni kwendlela nakumphezulu womgaqo lowo; okanye
ukusebenzisa nasiphi isithuthi okanye into okanye ukuqhuba isithuthi endleleni ngendlela engadala umonakalo kwindlela leyoendleleni apho.
OOHOLA BENDLELA OOHOLA BENDLELA
Akuvumelekanga ukusebenzisa ezi zithuthi zendlela kuhola wendlela-
isithuthi esitsalwa sisilwanyana;
ibhayisekile;
isithuthuthu esinenjini enesilinda esimthamo waso (ikhaphasithi) ongekho ngaphezulu kuma-50cc (tyhubhikhi sentimitha) okanye esiqhutywa ngamandla ombane;
itrayisekile okanye isithuthuthu esihamba ngamavili amane;
isithuthi esambuku saso singekho ngaphezulu kwama-230 eekhilogram kwaye siyilwe ngohlobo olukhethekileyo, esakhiwe saze salungiselelwa ukusetyenziswa ngumntu onobulima bomzimba; okanye
Akukho mntu uya kuvumeleka ukumisa isithuthi kuhola wendlela ngaphandlet-
ethobela uphawu lwendlela okanye umyalelo onikwa ligosa lezendlela;
kummandla omiselwe ukumisa okanye ukupaka kwezithuthi, ngophawu olufanelekileyo, lwezithuthi endleleni, okanye
nangasiphi isizathu esingaphaya kwamandla akhe.
Akukho mntu uya -
umqondiso wesandla xa eqhuba isithuthi kuhola wendlela ngaphandle kwesizathu esingaphaya kwamandla akhe.
oya kuhamba ngeenyawo kuhola wendlela kwiimeko eziqhelekileyo.
kushiya okanye avumele isilwanyana ukuba sibe kuhola wendlela okanye ashiye isilwanyana kwindawo apho sinokuthi siphambukele kuhola wendlela.
IPhepha 20 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
UKUTSALWA KWEZITHUTHI UKUTSALWA KWEZITHUTHI
Akukho mntu uya kuvunyelwa ukutsala esinye isithuthi kwindlela kawonke-wonke -
ukuba ubude bentambo, ityathanga okanye intonga yokutsala eyintsimbi phakathi kwezithuthi ezibini ingaphezulu kweemitha ezi-3,5;
ngaphandle kokuba igiye yokuqhuba yesithuthi esitsalwayo ilawulwa ngumntu onemvume (ilaysensi) yokuqhuba eyikhowudi yolo hlobo lwesithuthi;
ukuba iziqhoboshi (ibriki) zesithuthi esitsalwayoasihambelani neemfuno ezimiselweyo, ngaphandle kokuba isithuthi esitsalayo sidityaniswe kwisithuthi esitsalwayo ngentonga yokutsala;
ngesantya esingaphaya kweekhilomitha ezingama- 30 ngeyure, ngaphandle kokuba isithuthi esitsalayo sidityaniswe kwisithuthi esitsalayo ngentonga yokutsala;
IMIQONDISO ELUMKISAYO, YENGOZI IMIQONDISO ELUMKISAYO YENGOZI
Sonke isithuthi esikhulu (esibunzima baso bubonke bungaphaya kwama- 3 500 eekhilogram), esisetyenziswa kwindlela kawonke-wonke, masiphathe kuso umqondiso olumkisayo omnye, ubuncinane, wengozi, olumkisayo
Apho isithuthi simileyo endleleni kawonke-wonke, umqhubi weso sithuthi makabeke emboniselweni umqondiso olumkisayo. Wengozi omnye, ubuncinane.
UKUNQUMLA/UKUNGENA KWINDLELA KAWONKE-WONKE
UKUNQUMLA/ UKUNGENA KWINDLELA KAWONKE-WONKE
Umqhubi wesithuthi akasayi kunqumla indlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba indlela ayinazithuthi zihambayo endleleni umgama owaneleyo ukumvumela ukuba anqumle ngaphandle kokuphazamisana okanye abeke esichengeni sengozi ezinye izithuthi ezisendleleni.
Umqhubi wesithuthi akasayi kungena endleleni kawonke-wonke ngaphandle kokuba angakwenza oko ngokhuseleko kuye nakwezinye izithuthi ezisendleleni.
IPhepha 21 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IINGOZI IINGOZI
Nawuphi na umqhubi wesithuthi esibandakanyeka engozini okanye onegalelo nakuyiphi na ingozi maka -
mise isithuthi sakhe ngokukhawuleza;
qondisise ngobume nangobukhulu bokwenzakala ukuba ngaba kukho;
anike uncedo anokulunika kumntu owenzqkeleyo;
qondisise ngobume nangobukhulu bawo nawuphi umonakalo owenzekileyo;
nike igama nedilesi yakhe kwanegama nedilesi yomnini wemoto ayiqhubayo, nenombolo mbhalo yesithuthi xa efunwe ukuba enze njalo nanguwuphi umntu onomhlaba owaneleyo wokuba afune ezi nkcukacha;
ukuba akakanikeli ngegama lakhe nelomnini moto kwanedilesi nenombolo-mbhalo yesithuthi kwigosa lezendlela elikwindawo yengozim makayixele kwizikolamapolisa zingaphelanga iiyure ezingama-24I ze anike naziphi iinkcukacha ezizezinye ezinokufunwa ngaye.
ngathathi nasiphi isiselo esiphazamisa ingqondo okanye naziphi iziyobisi, ngaphandle engekayixeli ingozi, ngaphandle kokuba uyalelwe ngugqirha.
Ukuba kukho umntu oswelekileyo okanye olimeleyo engozini, kwaye ingozi leyo idala ukuthinteleka okupheleleyo endleleni makungabikho sithuthi sisisuswayo kwindawo ethe yaphumla ngayo phantsi, ngaphandle kokuba indawo leyo ithe yaphawulwa ngokucacileyo kumgangatho wendlela ngumntu osusa isithuthi eso, okanye kube ukususwa kwenziwe ngokomyalelo wegosa lezendlela.
UKUQHUBA NGOKUNGACINGELIYO UKUQHUBA NGOKUNGACINGELIYO
Akukho mntu omakaqhube isithuthi endleleni engabacingeli abanye abantu abasebenzisa indlela.
UKUQHUBA NGOKUNGENANKATHALO UKUQHUBA NGOKUNGENANKATHALO
Akukho mntu uya kuqhuba isithuthi endleleni kawonke-wonke -
ngokungakhathaliyo okanye ukungabinankathalo; nange-
ndlela engaluse-so ukhuseleko lwabantu okanye impahla, ekwenza oko ngabom.
UKUQHUBA UKUQHUBA UPHANTSI UPHANTSI KWEEMPEMBELELO KWEEMPEMVBELELO ZOTYWALA OBUNXILISAYO ZOTYWALA OBUNXILISAYO OKANYE IZIYOBISI OKANYE IZIYOBISI
Akukho mntu uya -
kuqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke;okanye
ahlale kwisihlalo somqhubi saso nasiphi na isithuthi ngeli xa injini yaso iduma, ngexesha ephantsi kweempembelelo zotywala okanye isiyobisi esinefuthe lokudakumbisa imizwa.
IPhepha 22 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IINDAWO ZOKULAWULA ISITHUTHI ESIKHULU IINDAWO ZOKULAWULA ISITHUTHI ESIKHULU
- Isipili esibonisa ngasemva (esingaphakathi)
- Isisuli (wayipha) festile yangaphambili esisithinteli moya
- Isipili esibonisa ngasemva (esisecaleni)
- Ivili lokuqhuba
- Isixhobo esibonisa icala esiza kujikela ngakulo isithuthi - I-indikheyitha
- Igiye esetyenziswa ekutshintsheni
- Iklatshi
- Iibriki
- Umcephe wokunyusa isantya
- Ihutara
IPhepha 23 INCWADANA YEMVUME YOKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
Akukho mqhubi osafundayo omakazame ukuqhuba isithuthi phambi kokuba aziqhele ngokwaneleyo izixhobo zokusilawula.
Ezi zixhobo zokulawula zingohlulwa zibe ngamaqela amabini, angala;
EZO ZILAWULWA NGESANDLA EZO ZILAWULWA NGESANDLA
Ivili lokuqhuba
I-injini
Ihutara
Igiye- liva
Izipili
IVILI LOKUQHUBA
Isetyenziswa ukuqhubela imoto kwicala elithile
Isixhobo esibonisa icala esiza kujikela ngakulo isithuthi / Ii-indikheyitha
Ukulumkisa abanye abasebenzisi ndlela ngeenjongo zomqhubi.
IHUTARA
Ukwenza ukuba abahabi ngeenyawo babuthathele ingqalelo ubukho bakho.
IGIYE-LIVA
Ukukhetha igiye efanelekileyo
Ukugcina isithuthi esipakiweyo simile.
IZIPILI
Zenza ukuba umqhubi abe nakho ukubeka esweni imeko yezinye izithuthi ezisendleleni, ezingasemva.
IZIXHOBO EZILAWULWA NGONYAWO EZILAWULWA NGONYAWO
Iklatshi
Isetyenziswa ukonyusa /ukunciphisa isantya sesithuthi
Isetyenziswa ukulawula isantya sesithuthi okanye ukusenza sime ngxi.
IKLATSHI
Isetyenziswa ukunqumamisa uqhakamshelwano phakathi kwenjini nesixhobo esenza isithuthi sihambe (ukugqithisela).
Ezi zixhobo zolawulo ziyinxalenye ebaluleke kakhulu ebizwa ngokuba "Sisixokolelwano zokuLawula iSithuthi", eza eza kuchazwa "KwiNcwadaba yeMvume yokuQhuba"
IPhepha 24 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA ISITHUTHI ESIKHULU
IIMPAWU ZEZITHUTHI ENDLELENI IIMPAWU ZEZITHUTHI ENDLELENI
IIMPAWU ZENDLELA - - IIMPAWU ZENDLELA
IPhepha 25 INCWADANA YEMVUME YOKUFUNDA UKUQHUBA IZITHUTHI EZIKHULU
IIMPAWU ZENDLELA EZIYALELAYO IIMPAWU ZENDLELA EZIYALELAYO
INJONGO ZEEMPAWU EZIYALELAYO/ EZILAWULAYO:
Imiqondiso elawulayo isetyenziswa ukuyalela, ukulawula, nokuthintela izenzo zabasebenzisi ndlela ngendlela yokuba baya kwenza okanye bangenzi izenzo eziboniswa ziimpawu ezilolo hlobo.
UPHAWU
INJONGO
PHI
OMAKWENZEKE
Uphawu oluthi yima
Lukubonisa ukuba umise isithuthi ngxi
Esekileni
Misa isithuthi sakho isiphelo somphambili waso singqamane nophawu, okanye ukuba umgca wokumisa usetyenziswe kunye nophawu, isiphelo somphambili masibe semva komgca wokumisa ngqo, sukugqitha de kube kukhuselekile ukwenza njalo.
Uphawu oluthi yima (kwalona luthi ) mela enye (Yilda)
Lukuxelela ukuba usimise ngxi isithuthi, okanye ugqithe ukuba kukhuselekile ukwenza njalo, ukuba ufuna ukujika
Esekileni
Ukuba unenjongo yoku-
qhubeleka phambili okanye ukujikela ekunene esiphambukeni, yenza njengoko ubuya kwenza kuphawu oluthi yima; okanye qhubeka ngasekhohlo esiphambukeni, kufuneka umele zonke izithuthi eziziinqwelo ezivela ngasekunene, ungegqithi de kube kukhuselekile ukwenza njalo.
Lukuyalela ukuba usimise ngxi isithuthi
Esekileni
Ukuba usondela kolu phawu, yenza njengakuphawu oluthi yima, kwaye ungaqhubeleki ukuya esiphambukeni de kwasithuthi esime nakuwuphi umgca wokumisa esekileni kuqala kunawe, esingakunqumla endleleni yakho, sibe sisikile mpela esekileni.
Uphawu oluthi yima- olumacala mane
Lukuxelela ukuba umise isithuthi ngxi
Esekileni
Ukuba usondela kolu phawu yenza njengakuphawu oluthi- yima, kwaye awunakuqhubeleka ukuya esiphambukeni de kwasithuthi ebesimise nakuwuphi umgca wokumisa esiphambukeni kuqala kunawe, esonganqumla endleleni yakho sibe sisukele mpela esekileni
Uphawu oluthi yiba bumisa/ yilda
Ukuba ucothise okanye ume xa kufuneka njalo, ukuze unike ithuba kwezinye izithuthi
Esekileni
Xa usondela kolu phawu, kufuneka uvulele esinye isithuthi ezisendleleni edibana nale uhamba kuyo, kwimeko apho isithuthi sikufutshane kangangoba singadala ingozi.
Akungenwa
Olu phawu luxela ukuba akungenwa zizo zonke izithuthi eziziinqwelo
Ekungeneni kwendlela
Ungangeni kule ndlela okanye indawo.
Ukuba bumisa/yilda kwisekilana encinci
Ukucothisa okanye ukuma ukunika ithuba lokugqitha kwesinye isithuthi esisesekileni encinci
Ekusondeleni kwisekilana encinci
Xa usondela kwisekilana encinci, mela nasiphi isithuthi esiza kuwela umgca wokuyilda kuqala kunawe nesinganqumla kwindlela yesithuthi sakho. Hamba njengakumjikelo wewotshi esiphambukeni uzame ukuba unhaphokeli kwisekilana encinci.
Unojikeleza
Ukucothisa nokuma, xa kufanele njalo ukuze uvulele indlela izithuthi ezingasekunxele apha kunojikeleza
Apho izitalato okanye iindlela ezimbini zihlangana khona, ze kwenzeke isiqithi setrafikhi
Soloko uhamba njengakumjikelo wewotshi ze unike ithuba kwizithuthi ezivela ngasekunene, apha kunojikeleza.
Uphawu olubeka phambili abahamba ngeenyawo
Ngabahabi-ngeenyawo kuphela abavumelekileyo kule ndawo
Le ndawo ibekelwe ukuba ibe ngummandla wabahamba ngeenyawo
Zezi zithuthi zilandelayo kuphela eziya kuvunyelwa kule ndawo -
isithuthi, ngenjongo yokusa okanye yokulayisha umthwalo;
isithuthi esenza umsebenzi onxulumene nokulungisa; okanye isithuthi sokuxakeka okungxamisekileyo
Uphawu oluthi mela abahamba ngeenyawo
Ukumela unika ithuba kwabahamba ngeenyawo esekileni
Xa usondela kolu phawu, jonga ulumkele abahamba ngeenyawo ze unike ithuba lokugqitha kubo bonke abahamba ngeenyawo xa kufaneleke njalo.
abahambi ngeenyawo kuphela
Luxela ukuba indela kawonke-wonke okanye isuntswana lendlela kawonke-wonke ibekelwe ukuba isetyenziswe ngabantu abahamba ngeenyawo kuphela
Nayiphina indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo eliphawulelwe oko
Abahambi ngeenyawo abavumelekanga
Akuvumelekanga ukuba abahambi ngeenyawo bagqithe kolu phawu
Nayiphi indlela kawoke-wonke okanye isuntswana layo eliphawulwe njalo
Akuvumelekanga ukuba abahambi ngeenyawo begqithe kolu phawu.
Indlela eya cala-nye kuphela
Luyalelela umsebenzi wendlela ukuba aye kuphela kwicala eliyalelwa luphawu lendlela
Kwiindlela apho icala eziya ngakulo izithuthi zithintelekile/zinyiniwe ukuba ziye kwicala elinye kuphela
Xa uhammba kule ndlela, yiya kuphela kwicala eliboniswa lutolo.
Cotha ube sakumela (yilda) izithuthi ojongene nazo
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba amisele izithuthi eziza ngaphambili, ze agqithe kuphela xa kukhuselekile ukwenza njalo
Apho ububanzi bendlela bunyiniweyo
Thoba isantya okanye ume, xa ngaba kuyimfuneko ukuba umisele izithuthi eziza ngaphambili ze uqhubeke xa kukhuselekile ukwenza njalo.
Hlala ngasekhohlo
Lubonisa umsebenzisi ndlela ukuba egqithe ngakwisandla sekhohlo kuphela, njengoko kuboniswa lutolo, kwisithinteli esisendleleni olubekelwe lona olu phawu
Kwisithinteli esisendleleni
Soloko uphuma ngasekhohlo lwesithinteli esisendleleni apho kubekwe khona olu phawu.
Yiya ngasekhohlo kuphela
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba aye kuphela kwicala eliboniswa lutolo oluseluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kuyimfuneko khona ukulawula ukuhamba kwezithuthi kwicala elithile
Yiya kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini.
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba aye kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke, apho kuyimfuneko khona ukulawula ukuhamba kwezithuthi kwicala elithile
Yiya kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini.
Jika ngasekunene
Luxelela umsebenzisi ndlela ukuba aye kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke, apho kuyimfuneko khona ukulawula ukuhamba kwezithuthi kwicala elithile
Yiya kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini.
Jika ngasekhohlo
Luxelela umsebenzisi ndlela ukuba aye kuphela kwicala elikhonjwa lutolo oluseluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke, apho kuyimfuneko khona ukulawula ukuhamba kwezithuthi kwicala elithile
Akujikwa ngasekhohlo phaya ngaphambili
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba angajikeli ngasekhohlo esiphambukeni okanye kwindawo yokungena phaya ngaphaambili
Ekusondeleni kwindlela eya cala-nye
Musa ukujika ekhohlo esiphambukeni okanye kwindawo yokungena engaphambili.
Akujikwa ngasekunene phaya ngaphambili
Luxelela umsebenzisi ndlela ukuba angajiki ngasekunene esiphambukeni okanye kwindawo yokungena phaya ngaphambili
Ekusondeleni kwindlela eya cala-nye
Musa ukujika ekunene esiphambukeni okanye kwindawo yokungena phaya ngaphambili.
Akuvumelekanga ukujika ngasekhohlo
Luxelele umsebenzisi ndlela ukuba angajiki ngasekhohlo
Esiphambukeni apho indlela ohamba kuyo ihlangana nendlela eya cala-nye
Musa ukujikela ngasekunene apho ubona khona olu phawu.
Uphawu lwesantya esimiselweyo
Lubonisa umsebenzisi ndlela ukuba isantya esimiselweyo ngaphaya kolu phawu sisantya esikhomba iikhilomitha ngeyure eluphawini
Musa ukugqitha kwisantya esilolu hlobo, ngokuqhuba ngaphezu kwesantya esikhonjiswe eluphawini.
Isantya esisesona esincinane
Lukhombisa umsebenzisi ndlela esona santya sisezantsi sivumelekileyo kule ndlela okanye isuntswan alayo
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo apho isithuthi singenakuqhutywa ngesantya esingaphantsi kuma-50 eekhilomitha ngeyure
Musa ukuqhuba ngesantya esingaphantsi kweso sikhonjiswe eluphawini.
Sibonisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo yeyokusetyenziswa kuphela zizithuthi zemithwalo ezinobunzima bubonke okanye ubunzima bubonke ubudibeneyo bungaphezulu kobo bukhonjwe eluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi emasiqhutywe kule ndlela, ngaphandle kwesi sikhonjwe eluphawini.
Izithuthi ezincinane kuphela
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo libekelwe bucala ukusetyenziswa zizithuthi ezincinci kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi esisesinye ngaphandle kwesiboniswe eluphawini, ekuvumelekileyo ukuba siqhutywe kule ndlela.
Iibhayisikile kuphela
Luxela ukuba indlela awonke-wonke okanye isuntswana layo libekwe bucala ukusetyenziswa ngabakhweli zibhayisikile kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi esisesinye nagaphandle kwesiboniswe eluphawini, ekuvumelekileyo ukuba siqhutywe kule ndlela.
Iibhasi kuphela
Luxela ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo libekwe bucala ukusetyenziswa ziibhasi kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi esisesinye ngaphandle kwesiboniswe eluphawini, ekuvumelekileyo ukuba siqhutywe kule ndlela.
Luxela ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo libekwe bucala ukusetyenziswa zizithuthi ezihambisa impahla kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi esisesinye ngaphandle kwesiboniswe eluphawini, ekuvumelekileyo ukuba siqhutywe kule ndlela.
Izithuthi zemithwalo kuphela
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo lubekwe bucala ukusetyenziswa zizithuthi zempahla kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo
Akukho sithuthi esisesinye ngaphandle kwesiboniswe eluphawini, ekuvumelekileyo ukuba siqhutywe kule ndlela.
Indawo yokubhatalela indlela erhafelwayo
Lubonisa indlela erhafelwayo
Apho iqala khona indlela erhafelwayo
Kuya kufuneka ubhatale irhafu xa uqhubeka uhamba kule ndlela. Ukuba awufuni kuhlawula mali, kofuneka usebenzise indlela eyenye njengoko kuxeliwe.
Khanyisa izibane zakho ezikhulu zangaphambili
Luxelela umsebenzisi ndlela ukuba akhanyise izibane zakhe ezikhulu zangaphambili
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kungakhanyi ngokupheleleyo
Qinisekisa ukuba imitha ezihlileyo yesithuthuthu sakho ikhanyisiwe.
Lubonisa umsebenzisi ndlela ukuba angasebenzisi isixhobo sokulumkisa (ihutari) sesithuthuthu sakhe kwi-100 leemitha emva kokuba egqithe olu phawu
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kufuneka inzolo
Musa ukusisebenzisa isixhobo sokulumkisa (ihutari) sesithuthuthu sakho, ngaphandle kwaxa ungenakunceda, kumgama we-100 leemitha ngaphaya kolu phawu.
Izithuthi ezingenamvume azivumelekanga
Lukhombisa ukuba umsebenzisi ndlela angayi ngaphaya kolu phawu ngaphandle kokuba unemvume yokwenza oko
Nakuwuphi uhola wendlela
Musa ukusebenzisa indlela okanye isuntswana layo apho kuboniswe olu phawu, ngaphandle kokuba unikwe imvume yoko.
Akuvumelekanga ukudlula esinye isithuthi
Luxelela umsebenzisi ndlela ukuba angedluli kwesinye isithuthi esiya kwicala elinye naye kumgama ongama-500 eemitha ngaphaya kolu phawu
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho ukudlula esinye isithuthi kuyingozi kakhulu ukuba kungavunyelwa oku
Thoba isantya uhlale ngasemva kwetrafiki ubuncinane iimitha ezingama-500 ngaphaya kolu phawu.
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba angasijiki isithuthuthu sakhe ukuze sijonge kwicala eliphikisana neli akulo
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke aphoukjika okulolu hlobo kunokwenza ingozi kwabanye abasebenzisi bendlela okanye kuwe
Yiya phambili de kube kukhuselekile ukujika ubuyela emva.
Akupakishwa apha
Luyalela umsebenzisi ndlela ukuba angapakishi kwisuntswana lendlela kawonke-wonke apho kuboniswe khona olu phawu
Yiya phambili de kube kukhuselekile okanye kuvumelekile ukupakisha.
Akumiswa apha
Lukhombisa umsebenzisi ndlela ukuba angasimisi isithuthuthu sakhe endleleni okanye egxalabeni lendlela kawonke-wonke apho luboniswe khona olu phawu
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho ukumisa kungadala ingozi komnye umsebenzisi ndlela okanye kuwe
Yiya phambili de kube kukhuselekile okanye kuvumelekile ukumisa.
Luyalela umqhubi webhasi encinci ukuba angaqithi ngaphaya kophawu
Musa ukugqithela ngaphaya kophawu, xa uqhuba isithuthi esifana nesi siboniswe eluphawini.
Umnyino wobubanzi o
Bubonisa umqhubi wesithuthi ukuba angegqithi eluphawini ngaphndle kokuba ububanzi besithuthi bubonke bungaphantsi kobo buboniswe eluphawini
Ukuba ububanzi besithuthi sakho bungaphazulu kobo buboniswe eluphawini, musa ukugqitha ngaphaya kophawu.
Lukhombisa umqhubi wesithuthi esinesambuku sisonke somthwalo we-asile esingaphezulu kweso sikhonjiswe eluphawini, ukuba singegqitheli ngaphaya kophawu
Umnyino womphakamo
Lukhombisa umqhubi wesithuthi ukuba angalugqitheli ngaphaya kophawu ngaphandle kokuba umphakamo wesithuthi sakhe uwonke ungaphantsi kunalowo ukhonjiswe eluphawini
Ukuba umphakamo wesithuthi sakho ungaphaya kwalowo ukhonjiswe eluphawini, ungegqitheli ngaphaya kophawu.
Umnyino wobude
Lukhombisa umqhubi wesithuthi esimphakamo waso bungaphaya kwalowo ubonisiweyo, ukuba angegqitheli ngaphaya kophawu
Ukuba ubude besithuthi sakho bubgaphaya kobo buboniswe eluphawini, ungegqitheli ngaphaya kophawu.
Indawo ebekelwe isithuthuthu
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo ligcinelwe izithuthuthu kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kubekelwe izithuthi eziluhlobo oluboniswe eluphawini kuphela
Ukuba ungumqhubi/umkhweli wesithuthi esingesiso esikhonjwe eluphawini, awuvumelekanga ukuba ugqithe ngaphaya kophawu.
Indawo ebekelwe isithuthi esihambisa impahla
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, ligcinelwe izithuthi ezikhonjwe eluphawini kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kunyinelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjwe eluphawini kupheala
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kunyinelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjiswe eluphawini kuphela.
Indawo ebekelwe ukusetyenziswa zizithuthi zokwakha
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo ligcinelwe izithuthi zokwakha kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, ligcinelwe izithuthi ezikhonjwe eluphawini kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswan alayo, apho ukusetyenziswa kwayo kunyinelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjwe eluphawini kuphela.
Indawo ebekelwe iziththi ezihambisa impahla enobungozi
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenzisa kwayo kubekelwe izithuthi ezikhonjwe eluphawini kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo kubekelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjiswe eluphawini
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kubekelwe izithuthi ezikhonjiswe eluphawini kuphela.
Indawo ebekelwe ukumisa ibhasi
Lukhombisa ukuba indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo igcinelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjwe eluphawini kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kubekelwe izithuthi ezikhonjiswe eluphawini kuphela.
Nakuyiphi indlela okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kubekelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjiswe eluphawini kuphela.
Ukugcinwa kweeleyini zebhasi
Lubonisa ukuba isuntswana lwendlela kawonke-wonke yileyini yebhasi kwaye libekelwe ukusetyenziswa ziibhasi kuphela
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kugcinelwe ukusetyenziswa zizithuthi ezikhonjiswe eluphawini kuphela
Nakuyiphi indlela kawone-wonke okanye isuntswana layo, apho ukusetyenziswa kwayo kubekelwe ukusetyenziswa zizithuthi eziboniswe eluphawini kuphela.
Uhola wendlela ondlela nye uyaqala
Lukhombisa abasebenzisi bendlela ukuba uyaqala uhola wendlela onekhareji elinye
Kuzo zonke iindawo ezingena kuhola wendlela
Lumkela ezinye izithuthi ezihlangana kwiindawo zokungena.
Uhola wendlela ondlela mbini uyaqala
Lukhombisa abasebenzisi bendlela ukuba uhola wendlela onamakhareji amabini uyaqala
Kuzo zonke iindawo ezingena kuhola wendlela
Lumkela ezinye izithuthi ezihlangana kwiindawo zokungena .
Olu phawu lukhombisa abahamba ngeenyawo ukuba bangegqithi ngaphaya kolu phawu ngamaxesha akhonjwe eluphawini
Abantu abahamba ngeenyawo abavumelekanga ukuba begqithe kolu phawu ngamaxesha akhonjwe eluphawini.
Olu phawu lukhombisa abasebenzisi bendlela ukuba akuvumelekanga ukumisa ngamaxesha akhonjwe eluphawini
Nakuwuphi uhola wendlela
Abaqhubi bezithuthi abavumelekanga ukuba bemise apho kuboniswe khona olu phawu, ngamaxesha abonswe kwakolu phawu.
Lukhombisa abasebenzisi bendlela ukuba ukupakisha akuvumelekanga ixesha elimisiweyo ngexeesha eliboniswe eluphawini
Nakuwuphi uhola wendlela
IIMPAWU EZILUMKISAYO
Iimpawu ezilumkisayo zisetyenziswa ukulumkisa abaqhubi bezithuthi ngeemeko eziyingozi ezindleleni okanye emigaqweni esondeleleneyo.
UPHAWU
INJONGO
PHI
OMAKWENZIWE
Ukuphambana kweendlela
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba kukho imigaqo ephambanayo ngaphambili
Xa usondela kwisiphambano apho imigaqo emikhulu iphambanayo
Hamba kancinci ulumkele netrafiki evela ngasekunene nangasekhohlo
Ukuphambana kweendlela okuncinci
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba kukho imigaqo ephambanayo ngaphambili kwaye usendleleni ebalulekileyo/ekudidi lokuqala
Xa usondela esiphambukeni apho kuphambana khona iindlela, encinci nenkulu
Noxa unelungelo lendlela xa uhamba emgaqweni omkhulu, jonga itrafiki evela ngasekhohlo okanye ngasekunene emgaqweni omncinci.
Ukuphambana kweendlela okuncinci
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba kukho imigaqo ephambanayo ngaphambili kwaye usendleleni engabalulekanga
Xa usondela esiphambukeni apho kuphambana khona imigaqo emibini, omkhulu nomncinci
Hamba kancinci ulumkele itrafiki evele ngasekhohlo nangasekunene. Yima xa kuvela itrafiki nokuba kukweliphi icala kuba banelungelo lendlela.
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba kukho isiphambuka esingu-T ngaphambili apho kufuneka ajike kufutshane kabukhali ngasekhohlo okanye ekunene
Xa usondela esiphambukeni esingu-T apho kudibana khona iindlela ezimbini
Hamba kancinci, ume xa kufaneleke njalo. Qhubeka kuphela xa kukhuselekile ukwenza njalo.
Lulumkis umsebenzisi wendlela ukuba kukho isiphambuka esingu-T ngaphambili apho kufuneka ajike kufutshane kabukhali ngasekhohlo okanye ekunene
Xa usondela esiphambukeni esingu-T apho kudibana khona iindlela ezimbini
Hamba kancinci, ume xa kufuneka njalo. Qhubeka kuphela xa kukhuselekile ukwenza njalo.
Isiphambuka sendlela engenela ecaleni
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba ngaphambili, kukho isiphambuka sendlela esecaleni ngasekhohlo
Xa usondela isiphambuka apho indlela enye idibana nenye ngasekhohlo
Ukuqala kwendlela embaxa-mbini
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela enetrafiki eya kumacala omabini iyaphela kwaye sel'eza kungena kwindlela enetrafiki eya kwicala elinye iyaqala
Xa usondela emgaqweni ombaxa-mbini apho itrafiki iya kwicala elinye kuphela
Qhuba ngasekhohlo kangangoko.
Ukuphela kwendlela eya macala omabini/embaxa-mbini
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukuba indlela enetrafiki eya cala-nye iyaphela nokuba sel'eza kungena kwindlela enetrafiki eya kumacala omabini
Xa usondela kwindlela apho itrafiki iya macal'omabini
Qhuba ngasekhohlo kangangoko unakho.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba phambili kukho isekilana encinci okanye unojikeleza
Hamba kancinci okanye ume xa kufuneka njalo, ukuvulela indlela omnye umqhubi.
Igophe elijika kancinci
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngegophe elijika kancinci phambili, ngasekhohlo
Xa usondela kwigophe elisendleleni
Hlisa isantya ukuze sifanele imeko.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngegophe elilidolo elibukhali elijikela ngasekhohlo
Xa usondela kwigophe elilidolo elibukhali elisendleleni
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Igophe esilidolo elibukhali kakhulu de sibe ngathi sisipeliti
Lulumkisa umsebenzi wendlela ngegophe elingaphambili elibukhali ngathi ngu-u, lijikela ngasekhohlo
Xa usondela kwigophe elisisipeliti elisendleleni
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Indlela engamajikojiko
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela ineqela lezagope eziphinyelayo /amajikojiko phaya ngaphambili, aqala ngegope eliya ngasekhohlo
Xa usondela kumagope angamajikojiko endleleni
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Indlela ehamba izithuthi eziya macala omabini
Lulumkisa umsebenzisi wendlela osendleleni ehamba izithuthi eziya cala-nye ukuba indlela engaphambili ihamba izithuthi eziya macala omabini
Xa usondele kwindlela apho izithuthi ziya macala omabini
Hamba ngasekhohlo kangangoko kukhuselekileyo.
Ukuphambana kweendlela eziya macala omabini
Lulumkisa umsebenzisi wendlela oya hamba kwindlela eya cala-nye ukuba indlela eziphambanayo ezilandelayo zinetrafiki eya macala omabini
Xa usondela kwisiphambuka apho iindlela eziphambanayo kukho izithuthi eziya macala omabini
Hlala ngasekhohlo ze ulumkele itrafiki macala omabini.
Ileyini iyaphela
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba inxalenye yendlela buyancitshiswa ububanzi bayo ngeleyini yonke ngasekhohlo
Hamba kancinci futhi utshintshe ileyini xa kukho imfuneko yoko.
Indlela yokuqhuba esitheleyo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba ezinye izithuthi zingangena endleleni ngaphambili zisuka kwiindlela ezisitheleyo macala omabini, ngendlela yokuba ngenxa yokungaboni kakuhle zinganobungozi kwaye keufuneka kuqhutywe ngenkathalo enkulu
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho itrafikhi idibana ezindleleni ezisitheleyo kubasebenzisi bendlela
Hamba kancinci ngesantya esngenangozi kwimeko elolu hlobo kwaye ulumkele itrafiki ahlangana macala omabini.
Kukho izibane zetrafiki/irobhothi ngaphambili
Luyala umsebenzisi ndlela ngobukho kwerobhothi ngaphambili
Xa usondela ekuhlanganeni kweendlela nakuyiphi indlela kawonke-wonke
Hamba kancinci, umise xa kufaneleke njalo.
Ukulawulwa kwetrafiki
YIMA"
ngaphambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngobukho bophawu lokumisa ngaphambili
Hamba kancinci, ume xa kufaneleke njalo.
Itonela
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngobukho betonela kulo mgaqo, phambili
Xa usondela kwitonela kwindlela kawonke-wonke.
Hamba kancinci futhu ukhanyise izibane eziphantsi zemoto, xa kukho imfuneko.
Indawo enqumla abahamba ngeenyawo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngendawo yokunqumla abahamba ngeenyawo, ephawulweyo
Xa usondela kwindawo yabahamba ngeenyawo ephawuleyo, kwindlela kawonke-wonke
Hamba kancinci kwaye umise xa kukho imfuneko, ukunika ilungelo lendlela kwabahamba ngeenyawo.
Abahamba ngeenyawo
Lulumkisa abasebenzisi bendlela ukuba kungahle kubekho abahamba ngeenyawo phambili
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kunokulindeleka ubukho babahamba ngeenyawo
Hamba kancinci kwaye ulumkele abahamba ngeenyawo endleleni.
Abantwana
Lulumkisa umsebenzisindlela ukuba kungahle kubekho abantwana ngasezikolweni, kwiindawo zokudlala, kumabala ezemidlalo okanye ezinye iindawo phambili
Hamba kancinci kwaye ulumkele abantwana endleleni.
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ngokuba kungahle kubekho abakhweli zibhayisekile phambili
Izilwanyana zasendle phambili
Lulumkisa umsebenzisi ndlela ukba kungahle kubekho izilwanyana zasendle ezinqumlay okanye ezibhadula kwindlela kawonke-wonke phambili
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kungalindeleka izilwanyana zasendle.
Izilwanyana zasefama phambili
Lulumkisa umsebenzisi wesithuthi ukuba kungahle kubekho izilwanyana zasefama ezinqumla okanye ezibhadula kwindlela kawonke-wonke phambili
Hamba kancinci waye ulumkele izilwanyana zasefama endleleni.
Ibhulorho emxinwa phambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba ububanzi bendlela buncitshisiwe ebhulorhweni endleleni, phambili
Nakuyiphi indlela xa usondela ebhulorhweni apho ububanzi bunciphileyo
Hamba kancinci ume xa kufaneleke njalo.
Isakhiwo esibubanzi bulingene isithuthi esinye, phambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba ububanzi besakhiwo esisendleleni phambili, singaphantsi keemitha ezintlanu
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke xa usondela isakhiwo apho ububanzi bungaphantsi kweemitha ezi-5
Hamba kancinci, ulumkele itrafikhi kwaye ume ekungeneni ukuna isithuthi esivela kwelinye icala sesiphakathi kwisakhiwo, okanye sesikufutshane kuso kangangoba singadala ingozi.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngeengquzu zesantya endleleni
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Isango lezithuthi (eliphakathi)
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba kukho isango lezithuthi eliphakathi endleleni, phambili
Xa usondela kwisango lezithuthi endleleni kawonke-wonke
Hamba kancinci ngesantya esingenabungozi.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba kukho isango lezithuthi endleleni ngasekhohlo, phambili
Xa usondela kwisango lezithuthi endleleni kawonke-wonke
Hamba kancinci ngesantya esingenabungozi.
Isilumkiso gabalala
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba kukho isiphazamiso esinobungozi, esimo sayo singakhethekanga, esifane senzeke nanini,esiguquguqukayo, endlelni phambili
Xa usondela engozini kwindlela kawonke- wonke
Hamba kancinci ume xa kufaneleke njalo.
Ingxinano
Lulumkis umsebenzisi wendlela ngengxinano enokubakho endeleni phambili
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kukholisa ingxinano khona
Hamba kancinci ume xa kufanele njalo.
Umqengqelezi omkhulu okanye udonga lomlambo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela engaphambili iya kumqengqelezi omkhulu okanye eludongeni lomlambo
Apho indlela kawonke-wonke iphela kumqengqelezi okanye kudonga lomlambo
Hamba kancinci kwaye uthathe amanyathelo afanelekileyo.
Izibuko
Lulumkisa umsebenzisi wendlela nezibuko elingaphambili elisenokuba namanzi, urhexe lwamatye okanye ezinye izinto ezizezinye
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kukho izibuko phambili
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Isithuthi sezolimo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba iitrekta nezinye izithuthi zolimo ezihamba kancinci zikholisa ukunqumla okanye ukungena kule ndlela
Lumkela izithuthi zolimo ezihamba kancinci.
Ukuqala indlela enorhexe /intlalutye
Lulumkisa umsebenzizi wendlela ukuba indlela engaphambili iza kuba norhexe ,intlalutye
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kuphela khona indlela yetha
Hamba kancinci ukuqinisekisa ukugcina umgama ongenakwenza bungozi.
Ukuncipha kokuba nokubona
Luyala umsebenzisi wendlela ukuba kungahle kubekho ukungaboni kakuhle phambili
Nakuyiphi indlel akawonke-wonke apho ukubona kukhlisa ukuncipha ngenxa yomsi,inkungu okanye iimeko ezifana nezo
Hamba kancinci kwaye ulumkele iziphazamisi.
Inqwelo moya ebhabhela ezantsi
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngokubakho kwenqwelo ebhabhela ezantsi kubumelwane bomgaqo
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke kufutshane nesikhululo seenqwelo moya
Lindela inqwelo moya kwingingqi enolu phawu.
Ukunqumla isiporo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngesiporo esindlela -nye apho kunqunyulwa khona esiporweni
Xa usondela apho kunqunyulwa khona esiporweni
Hamba kancinci, ume xa kufaneleke njalo.
Ukunqumla isiporo
Lulumkisa umsebenzi wendlela ngesiporo esindlela-mbini apho kunqunyulwa khona esiporweni
Xa usondela apho kunqunyulwa khona isiporo.
Hamba kancinci, ume xa kufuneka njalo.
Icangca elibonisa umwonyo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngokubakho kwento eyohlukanisayo endleleni phambili ekufuneka eyidlule ngasekhohlo okanye ekunene
Nakuwuphi uhola wendlela kancinci nje phambi kokuba ufike kweso siphazamiso
Hamba kancinci futhi ulumkele isiphazamiso emasidlulwe ngasekhohlo okanye ngasekunene.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngokubakho kwento eyohlukanisa endleleni phambili ekufuneka eyidlule ngasekhohlo okanye ekunene
Nakuwuphi uhola wendlela kancinci nje ukuba ufike kweso siphazamiso
Hamba kancinci kwaye ulumkele isiphazamiso emasidlulwe ngasekhohlo okanye ekunene njengoko kuboniswa lutolo.
Icangca elibonisa ingozi
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngesiphazamiso okanye ekulungelelalinisweni kwendlela ngasekunene okanye ekhohlo lendlela
Nakuwuphi uhola wendlela kancinci nje phambi kokuba ufike kweso siphazamiso ngasekunene okanye ngasekhohlo lendlela.
Lumkela ingozi
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela iphambukeliswa ngasekunene phambili ngenxa yokutshintsha okusisaquphe
Nakuwuphi uhola wendlela apho izithuthi ziphambukiselwa ngasekunene
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Itshevroni yegophe elibukhali
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela iphambukiselwa ngasekunene phambili ngenxa yokutshintsha okusisaquphe
Nawuphi uhola wendlela apho izithuthi ziphambukuselwa ngasekunene
Hamba kancinci ngesantya esifanele imeko.
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela ayiqhubeleki ngaphaya kwesiphambuka nokuba makajike ngasekunene okanye ekhohlo
Ekusondeleni kwisiphambuka esingu-T apho indlela iphele khona kwaye kufuneka ujikele ngasekunene okanye ekhohlo
Hamba kancinci kwaye uzilungiselele ukuma xa kunokufuneka njalo.
Itshevroni ebonisa ukuphela kwendlela
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela ayiqhubeleki ngaphaya kolu phawu
Apho indlela iphelayo okanye kungavumelekanga ukungena kuyo
Hamba kancinci ze ujike kuba indlela ayiqhubeleki ngaphaya kolu phawu.
Isithinteli sokuvala indlela
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela okanye ukungena kuyo kuvaliwe xa ngexa uphawu lubekwe ngokuthe tyaba
Apho indlela kawonke-wonke ivaliwe okanye ukungena kungavumelekanga
Hamba kancinci ze ujike kuba ukungena akuvumelekanga
Icangca ephezulu, yengozi
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngesiphazamisi esiphezu komgaqo
Nakuyiphi indlela kawonke-wonke apho kunokulindeleka khona isithintelo
Hamba kancinci ze uqunisekise ukuba isithuthi sakho aiza kusiphepha isiphazamiso.
IIMPAWU ZOLWAZI NOKUKHOKELA IIMPAWU ZOLWAZI NOKUKHOKELA
INJONGO:
Ezi zimpawu zendlela ezikhombisa indawo, icala, umgama, ezobumnandi, isibonelelo, indawo enomdla, indawo enomtsalaane kubakhenkhethi, okanye nayiphi na indibaniselwano yezi, okanye uphawu lwendlela lwezothutho olunika ulwazi jikelele okanye icebiso kubasebenzisi.
IIMPAWU ZOLWAZI
UPHAWU INJONGO PHI OMAKWENZEKE
Uphawu lokubala ngokuhla
Lukhombisa kumsebenzisi wendlela ukuba indawo yokuphuma enesantya esiphezulu imalunga neemitha ezingama- 300
ngaphambili
Ekufikeni kwindawo yokuphuma ,
Ngokuqhelekileyo koohola.
Ukuba ufuna ukusebenzisa indawo yokuphuma, yenza isikhombisi esikhoyo sisebenze kwangethuba, kwaye lungisa isantya sesithuthi sakho ngokunjalo.
Uphawu lokubala ngokuhla
Lukhombisa kumsebenzisi wendlela ukuba indawo yokuphuma enesantya esiphezulu imalunga neemitha ezingama- 200
ngaphambili
Ekufikeni kwindawo yokuphuma ,
Ngokuqhelekileyo koohola
Ukuba ufuna ukusebenzisa indawo yokuphuma, yenza isikhombisi esikhoyo sisebenze kwangethuba, kwaye lungisa isantya sesithuthi sakho ngokunjalo
Uphawu lokubala ngokuhla
Lukhombisa kumsebenzisi wendlela ukuba indawo yokuphuma enesantya esiphezulu imalunga neemitha ezingama- 100
ngaphambili
Ekufikeni kwindawo yokuphuma ,
Ngokuqhelekileyo koohola
Ukuba ufuna ukusebenzisa indawo yokuphuma, yenza isikhombisi esikhoyo sisebenze kwangethuba, kwaye lungisa isantya sesithuthi sakho ngokunjalo.
Lukhombisa kumsebenzisi wendlela ukuba indlela engaphaya kolu phawu asiyondlela iphumelayo
Kunqumlwano lwayo nayiphi na indlela
Kawonke-wonke, ukulumkisa umsebenzisi wendlela
Ukuba le ndlela asiyo ndlela iphumelayo.
Ungayisebenzisi lendlela ukuba ufuna ukuqhubeka ngqo.
Lukhombisa kumsebenzisi wendlela ukuba indlela engaphaya kolu phawu esiyondlela iphumelayo.
Kunqumlwano lwayo nayiphi na indlela
Kawonke-wonke, ukulumkisa umsebenzisi wendlela
Ukuba le ndlela asiyo ndlela iphumelayo..
Ungayisebenzisi lendlela ukuba ufuna ukuqhubeka ekunene.
UPHAWU INJONGO PHI OMAKWENZEKE
Lubonisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela eya ngasekunxele asiyondlela iphumelayo.
Kunqumlwano lwayo nayiphi na indlela kawonke-wonke, ukulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela esekunxele asiyo ndlela iphumelayo.
Ungayisebenzisi lendlela ukuba ufuna ukuqhubeka uye ngasenxele.
Uphawu lokuba hamba
Lukhombisa umsebenzisi wendlela ukuba izithuthi kwindlela ahamba kuyo zingahamba kwisiphambuka esingaphambili.
Kunqumlwano, olufana nesangqa sezothutho, apho umthetho oqhelekileyo wokuba hamba ungasebenziyo
Nangona unelungelo lokuhamba,
Thoba isantya, kwaye ujonge izithuthi ezingenako
Ukukumela ukuba udlule.
Uphawu lwePaki nokukhwela
Lubonisa abasebenzisi bendlela ngobukho bepaki kunye nendawo yokukhwela.
Thoba isantya kwaye ujonge izithuthi kunye nabahambi ngeenyawo abaphuma okanye abangena kummandla.
Uphawu lweziko
Lolwazi
Lubonisa abasebenzisi bendlela
Indawo ene-ofisi yolwazi ikhefi okanye ibhodi.
Thoba isantya kwaye ujonge izithuthi kunye nabahambi ngeenyawo abaphuma okanye abangena kummandla
Uphawu lwemiqondiso yothutho
Enezigaba ezininzi
Lukhombisa abasebenzisi bendlela
Ukuba imiqondiso yothutho
Kwisiphambuka ekuza kungenwa kuso
Inezigaba ezingaphezulu kwisibini.
Ekuphambaneni kweendlela apho
Imiqondiso yothutho (iirobhothi)
Zinezigaba ezingaphezulu kwesibini.
Qaphela ukuba imisebenzi/amakhefu emiqondiso yothutho (iirobhothi)
awafani njengerobhothi enezigaba ezibini.
Qhubeka kuphela xa umqondiso oluhlaza, uvelile kwaye kukhuselekile ukwenza oko.
Ibhodi yerhafu yesango
Elihlawulelwayo
Lukhombisa abasebenzisi bendlela ukuba yimalini ehlawulwayo kwisango elihlawulelwayo elingaphambili.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke kamsinyane eza kuba yindlela enesango elihlawulelwayo
Ukuba ngaba awufuni ukulihlawulela,
Isango elihlawulelwayo sebenzisa enye indlela,
Njengoko ikhonjisiwe ngokwendlela yophawu lwendlela.
IIMPAWU EZIKHOKELAYO
IIMPAWU ZENDAWO
Uphawu lwegama lesitalato - Uphawu lwegama lwedolophana - Uphawu lwegama ledolophu okanye isixeko - Uphawu lwegama lomlambo
Uphawu lomda weSizwe okanye iphondo - Uphawu lwegama lendlela - Uphawu lwegama lokwananisa
IIMPAWU EZIPHAWULA INDLELA
Iimpawu eziphawula indlela zikhombisa abasebenzisi bendlela icala eya kulo indlela, inani, njl. njl.
Uphawu lomzila wesithuthi esiphambili - Uphawu oluphawula enye indlela engasetyenziswa - uphawu oluphawula uqinisekiso lwendlela
IIMPAWU ZECALA
Iimpawu zecala ezikhombisa icala okanye umgama oya kwindawo.
Uphawu lwecala oluluhlobo oluninzi - Uphawu lokuqinisekisa Uphawu lwecala oluphezulu
IIMPAWU ZECALA EZIKUHOLA
Iimpawu zecala ezikuhola zifunyanwa koohola, zikhombisa icala lendawo
Uphawu lwecala lokuphuma oluxelwa ngaphambili kwangethuba
IIMPAWU ZECALA LOKHENKETHO
Zikhombisa abakhenkethi amacala eendawo zokhenketho ezinomtsalane.
Uphawu lomtsalane wamaxa athile - Uphawu lokujika ungene - Uphawu lokugqibela lokujika
Izithuthuthu - Utolo lwasekunene - Utolo lwangethuba lwasekunene - Ukupaka
IIMPAWU ZAMACALA ZENGINGQI
IIMPAWU EZIYIMIZOBO
Ezi mpawu zilumkisa abasebenzisi bendlela malunga notshintsho endleleni.
Isithintelo - Indlela eyongezelelekileyo - Ulawulo lwesantya - Iindlela ziyadibana Iindlela ziya ziyohlukana
Uphawu lwendawo yokuphuma ebamba izithuthi ezikhulu xa ziphelelwe ziziqhoboshi exelwe kwangaphambili ngethuba
Uphawu lwendawo yokuphuma ebamba izithuthi ezikhulu xa ziphelelwe ziziqhoboshi exelwe ngethuba.
Uphawu lokuphuma lwendawo ebamba izithuthi ezikhulu
Uphawu lokuphuma lwendawo ebamba izithuthi ezikhulu
Sebenzisa igiya esezantsi - Sebenzisa ulawulo indlela engaphezulu - Uphawu lwesithuthi sikawonke-wonke - Uphawu olubonisa ukuma kweendlela
IIMPAWU EZIDIBENEYO IIMPAWU EZIDIBENEYO
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela ngegophe elihle ngaphambili endleleni kunye nokucebisa ngesantya esikhuselekileyo
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Kukho igophe kwaye kubalulekile
Ukwehlisa isantya
Nangona isantya esiphezulu sinokuvunyelwa
Kwindlela ethile, kucetyiswa ukuba isantya sesithuthi
Sithotywe siye kwisantya esikhonjisiweyo ukwenzela ukuqhubeka
Ngokukhuselekileyo de igophe ligqitywe.
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela ngendlela
Kunye nesantya esimiselweyo esisebenzayo ukuthobela
Umgama ofanayo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke eye ibe namajiko-jiko.
Thoba isantya siye kwisantya esivumelekileyo
Njengoko kukhonjisiwe kuphawu,kwaye sigcine eso santya
Kumgama okhonjisiweyo. Ungawanyatheli amafutha
De ukhonjiswe luphawu lwendlela ukuba ukwenze oko.
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela ngobukho
Kwindlela engaphambili
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Apho imingxunya inokulindeleka.
Sithobe isantya sesithuthi sakho
Ngokunjalo ukuze ube nako ukuthatha
Isenzo esiphephayo ukuba kuye kwakho imfuneko.
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela ngophawu
Lokuma ngaphambili
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Apho kuyimfuneko ukuba uyimise imoto ingashukumi.
Thoba isantya kwaye uzilungiselele ukuba
Usenze sime isithuthi sakho kumgama oziimitha
Yesantya ngaphambili ukwenzela ukunyanzela ukuba
Izithuthi zinciphise isantya sazo kule ndlela
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Apho isantya esibekiweyo kwiindawo ezithile
Siphezulu kakhulu ukuba sikhuseleke.
Thoba isantya kwaye uqhube phezu
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela ngendawo eyehlayo ngaphambili kumgama othile.
Kuqheleke kummandla onamahlathi
Esezantsi ukub akuye kwakho imfuneko.
IIMPAWU ZEXESHANA IIMPAWU ZEXESHANA
AMANQAKWANA:
Uphawu lwexeshana lulo naluphi na uphawu olubekwe endleleni ukuze lubonwe ngabasebenzisi bendlela ukukhombisa utshintsho kwiimeko eziqhelekileyo nokuba oku kokwemizuzu embalwa, iiyure okanye iinyanga ezininzi..
Apho iimpawu ezimbini zendlela ziphixanayo enye nenye, iimpawu zexeshana iya kuba zizo ezisebenzayo ngaphezu kwalio naluphi na uphawu.
UPHAWU LWANJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Ulawulo lwezothutho ngaphambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngokuba kukho igosa lendlela ngaphambili
Elilawula izithuthi okwexeshana
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke,
Ingakumbi kwimimandla yasezidolophini
Ukuba kukho imfuneko
Abantwana besikolo abagadileyo ngaphambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngabantwana besikolo abagadileyo
Basebenza okwexeshana ngaphambili
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Ingakumbi kummandla wesikolo.
Thoba isantya kwaye ujonge abantwana
Yima, ukuba kukho imfuneko
Ukuze abantwana abanqumla aindlela bahambe.
Kuyasetyenzwa endleleni
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngokwakhiwa kwexeshana kwendlela,ulungiso
Okanaye umsebenzi onxulumeneyo uyaqhutywa ngaphambili
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.
Thoba isantya kwaye ujonge abasebenzi abalungisayo okanye izithuthi endleleni
Isigutyuli esisebenzayo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngesigutyuli esisebenzayo
Ngaphambili endleleni.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke,
Thoba isantya kwaye ujonge isigutyuli.
Amatye aqengqelekayo
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngokubakho kwamatye aqengqelekayo
Okanye igrabile ngaphambili endleleni
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke,
Ingakumbi iindela ezisanda kufakwa itha ezenziwe umphezulu ngokutsha.
Thoba isantya kwaye unyuse umgama
Wokulandela ukunciphisa ubukho bamatye
Aqengqelekayo anokonakalisa isithuthi sakho.
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Isinyuko esiphantsi
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Thoba isantya kwaye uzame ukuphepha
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngesimo sendawo esecaleni yendlela
Ukuba ithambile kunokuba kulindelekile
Kwaye inobungozi kuye nabanina ofuna ukumisa ecaleni kwendlela.
Okanye emva kweemvula ezinkulu.
Thoba isantya kwaye ukuphepha ukuqhuba ecaleni endleleni.
Ulawulo olungaphambili
Lokuba "Yima/Hamba"
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ukuba ezothutho ngaphambili zilawulwa okwexeshana luphawu oluphethweyo luka YIMA - HAMBA
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke elungiswayo
Thoba isantya kwaye ume, ukuba uyalelwe ukuba uyalelwe ukuba wenze oko.
Izithuthi ezilungisayo ziyanqumla
Lulumkisa umsebenzisi wendlela, ukuba izithuthi ezilungisayo ziyanqumla okanye zingene endleleni ngaphambili ngasekunene okanye ekhohlo
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Elungiswayo.
Thoba isantya kwaye ume, ukuba uyalelwe ukuba uyalelwe ukuba wenze oko.
Isibane esidanyazayo sengxakeko
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngengozi engaphambili ngesibane
Olulumkisayo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Apho abasebenzisi bendlelakufuneka bazisiwe ngengozi engaphambili.
Thoba isantya okanye ume xa kukho imfuneko.
Isibane esidanyazayo
Sexeshana samapolisa
Lulumkisa umsebenzisi wendlela ngobukho bamapolisa ngaphambili kuphawu lokuma lwexeshana, okanue lulumkisa ngendawo yengozi okanye ukwenzeka okufanayo apho amapolisa akhoyo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Bazisiwe ngokuma kwamapolisa ngaphambili.
Thoba isantya okanye ume xa kukho imfuneko.
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA -PHAMBILI
Ingozi ngaphambili
Lulumkisa umsebenzisi wendlela
Ngengozi ngaphambili.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Bazisiwe ngobukho bengozi ngaphambili.
Thoba isantya okanye ume xa kukho imfuneko.
Lulumkisa abasebenzisi bendlela
Utshintsho kwindlela ngasekhohlo
Kuyo nakuyiphi na indlela, ingakumbi
Apho kulungiswa khona indlela.
Thoba isantya kwaye uthathe amanyathelo
Afanelekileyo njengoko uyalelwe luphawu.
Umqobo wexeshana
Lulumkisa abasebenzisi bendlela
Ukuba inxenye yendlela ivalwe
Okwexeshana kwitrafiki.
Kuyo nakuyiphi na indlela kawonke-wonke
Evalwe okwexeshana kwitrafiki.
Lulumkisa abasebenzisi bendlela
Ngaphambili ayisebenzi.
Kuyo nakuyiphi na indlela kawonke-wonke
Apho imiqondiso yetrafiki ingasebenziyo ngaphambili
Thoba isantya okanye ume xa kukho imfuneko
Lulumkisa abasebenzisi bendlela
Ngaphambili ayisebenzi
Ngaphambili.
Thoba isantya okanye ume xa kukho imfuneko.
Icala lendlela ephambukayo
Lulumkisa abasebenzisi bendlela ngendlela
Ngendlela ephambukayo ngaphambili
Ngalo.
Apho indlela ivalwe okwexeshana.
Thoba isantya, qhubeka, xa kukhuselekile
Kwicala elikhonjiswe kuphawu.
Uqinisekiso lwendlela
Ephambukayo
Ukuqinisekisa kubasebenzisi bendlela
Enye indlela enokusetyenziswa
Apho indlela ivalwe okwexeshana
Qhubeka kule ndlela de ngenye
Indlela ukhonjiswe ngohlobo lophawu lwendlela.
IIMPAWU EZIDIBENEYO ZEXESHANA IIMPAWU EZIDIBENEYO ZEXESHANA
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA -PHAMBILI
Lulumkisa abasebenzisi bendlela ngendlela
Ngokuma kwamapolisa ngaphambili ukuvalwa kwendlela ngamapolisa
Thoba isantya okanye ume xa uyalelwe ukuba
Wenze oko.
Lulumkisa abasebenzisi bendlela ngabantwana
Besikolo abagadileyo kumgama okhonjisiweyo
Ngaphambili.
Kufutshane nesikolo
Thoba isantya okanye ume xa uyalelwe ukuba
Wenze oko.
Ukumkisa abasebenzisi bendlela
Ngokusetyenzwa kwexeshana
Kumgama othile ngaphambili
Thoba isantya kwaye ujonge abasebenzi
Bokwakha ngaphambili
Ulumkisa abasebenzisi bendlela
Ngokuma kwamapolisa ngaphambili ukuvalwa kwendlela ngamapolisa
Thoba isantya okanye ume xa uyalelwe ukuba
Wenze oko.
Ukulumkisa abasebenzisi bendlela
Ukuba indlela incitshisiwe okwexeshana
Ukuba ibe yindlela enye ukusuka ekunene
Kumgama othile, njengoko kukhonjisiwe
Kuphawu.
Ingakumbi ezisuka ekunene.
Lukhombisa kubasebenzisi bendlela
Ukuba, xa beqhuba ekupheleni kwendlela
Esekunene, mabagcine okanye
Babudlule ubuncinane besantya esibekiweyo
Esikhonjiswe kuphawu.
Ukuba ngaba indlela esekugqibeleni
Ekhohlo iyasetyenziswa, ungaqhubi
Ngesantya esisezantsi kuneso sikhonjiswe kuphawu.
IMIQONDISO YENDLELA IMIQONDISO YENDLELA
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Idiski ecothayo
Eluhlaza
Ukhombisa umsebenzisi wendlela ukuba aqhubeke kwisiphambuka.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Khumbula ukuyimela enye itrafiki
Ngokusemthethweni kwisiphambuka okanye
Kwindawo yokunqumla abahamba ngenyawo.
Idiski ecothayo eqanda
Ukhombisa umsebenzisi wendlela ukuba eme.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Ukuba ukufutshane kumgca wokuma
Singabi nako ukuma ngokhuseleko,
Ungaqhubeka ngokukhuselekileyo.
Idiski ecothayo ebomvu
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba eme emva komgca wokuma kwaye eme de umqondiso wesibane esiluhlaza uvele
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Thoba isantya kwaye isithuthisakho usenze
Ukuba sime. Ungaqhubeki de umqondiso
Wesibane esiluhlaza uvezwe,
Kwaye nangoko, kunokwenziwa oko kuphela
Xa kukhuselekile ukuba kwenziwe.
Idiski ebomvu
Edanyazayo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba enze njengakwindawo yokuma.
Enamacala amane.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Ukuba ngaba usondela lo mqondiso,
Kufuneka wernze njengoko usenza kuphawu
Lokuma, kwaye ngeke uqhubekele kwisiphambuka de zibe zonke izithuthi ebezimile kwelinye icala lomgca wokuma phambi kwakho, kwaye ebeziza kunqumla indlela yakho, zisukile kwisiphambuka.
Utolo oluluhlaza
Oludanyazayo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ahambe aye kuphela kwicala elikhonjiswa
Ngumqondiso, ukuba kukhuselekile.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Ukuba ngaba ujonge ukuqhubela
Kwicala lotolo, ungahamba, okanye
Kufuneka ume kwaye ulindele umqondiso
Oluhlaza ukuba uvele.
Utolo olubomvu
Oludanyazayo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba amise isithuthi emva komgca
Wokuma. Ukuba ngaba ufuna ukujika ekhohlo
Kwisiphambuka, ukuze aqhubeke phantsi kweemeko
Ezithile.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela kawonke-wonke.
Kwaye ukuba ufuna ukujika ekhohlo,
Qhubeka nokuba idiski ebomvu ivelile.
Makuhambe itrafiki evela ekunene .
Okanye abantu abahamba ngeenyawo ekuvele kubo isibane esiluhlaza.
UMQONDISO OBOMVU ODANYAZAYO
UMQONDISO OBOMVU ODANYAZAYO
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Umqondiso odanyazayo obomvu
Lo mqondiso ubaluleke ngokufanayo
Nophawu lokuma.
Umqondiso odanyazayo
Obomvu wokunqumla
Isiporo
Le miqondiso isetyenziswa kwindawo
Yokunqumla isiporo. Imiqondiso
Ukukhombisa ukuza kukaloliwe
Kwindawo yokunqumla isiporo
Thoba isantya kwaye ume.ungaqhubeki
Xa imiqondiso idanyaza ngokutshintshana, kuba
Oko kukhombisa uloliwe ozayo.
IMIQONDISO EPHEZULU ELAWULA AMACALA ENDLELA
IMIQONDISO EPHEZULU ELAWULA AMACALA ENDLELA
UPHAWU INJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Umnqamlezo ocothayo obomvu
Ukhombisa abasebenzisi bendlela
Ukuba indlela ephantsi kolu phawu
Kwelinye icala.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke, kodwa
Ngokuqhelekileyo kumasango ahlawulelwayo.
Ungayisebenzisi indlela ephantsi kolu phawu
Ngqo, yeyetrafiki ehamba kwelinye icala
IPhepha 54
Utolo olucothayo
Oluluhlaza olukhombe phantsi
Ukhombisa abasebenzisi bendlela
Ukuba basebenzisa indlela utolo
Oluvele phezu kwayo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke, kodwa
Ngokuqhelekileyo kumasango ahlawulelwayo.
Sebenzisa indlela ephantsi kolu phawu ngqo,
Ukuba ufuna ukuqhubeka.
Ukhombisa umsebenzisi wendlela ukuba indlela
Olu tolo oluvezwe kuyo, ivaliwe ngaphambili.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.
Yishiye indlela ekwicala lotolo,
Xa kukhuselekile ukuba wenze njalo
EMINYE IMIQONDISO ELAWULAYO
EMINYE IMIQONDISO ELAWULAYO
IMIQONDISO YEZANDLA YOKUMA
Nasecaleni
UMQONDISO WEFLEGI YOKUMA
IPhepha 55
Yonke itrafiki eza kwindoda ephethe
Iflegi kufuneka ime
IMIQONDISO YEZANDLA YOKUBA UQHUBEKE
IMIQONDISO YEFLEGI YOKUBA UQHUBEKE
IPhepha 56
IMIQONDISO ELUMKISAYO
IMIQONDISO ELUMKISAYO
UMQONDISO WEFLEGI WOKUTHOBA ISANTYA
IPhepha 57
ISIMO SENDLELA ISIMO SENDLELA
ISIMO SENDLELA
- INDLELA EPHAMBUKAYO
- INDLELA ENGAPHANDLE
- INDLELA
- ECALENI LENDLELA
IZIPHAWULI ZENDLELA
IZIPHAWULI ZENDLELA
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Isiphawuli somgca wokuma
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Indawo yokuba eme.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela
Thoba isantya kwaye ume ngoko nangoko emva komgca wokuma.
Hamba kuphela xa kukhuselekile
Ukuba wenze oko.
Isiphawuli somgca wokuma (yekelela)
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Indawo apho makamele enye itrafiki ekufanele ihambe.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela
Thoba isantya kwaye ujonge itrafiki evela
Ekhohlo okanye ekunene. Yima ukuba kukho
Imfuneko ukuvumela ezinye izithuthi zihambe.
Iziphawuli zokunqumla
Abahambi ngeenyawo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba athobe isantya okanye eme,
Ukuba kukho imfuneko okanye avumele
Abahambi ngeenyawo ukuba banqumle,
Kwindawo yokunqumla abahamba ngeenyawo.
Ekudibaneni kweendlela kwindlela
Thoba isantya kwaye ujonge abahambi ngeenyawo, yima ukuba kukho imfuneko ukuvumela abo bahambi ngeenyawo banqumla indlela kwindawo yokunqumla abahamba ngeenyawo.
Abahambi ngeenyawo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba athobe isantya okanye eme,
Ukuba kukho imfuneko okanye avumele
Abahambi ngeenyawo ukuba banqumle,
Kwindawo yokunqumla abahamba
Ngeenyawo
Ekudibaneni kweendlela kwindlela
Ngeenyawo banqumla indlela.
Thoba isantya kwaye ujonge abahambi ngeenyawo, yima ukuba kukho imfuneko ukuvumela abo bahambi ngeenyawo banqumla indlela kwindawo yokunqumla abahamba ngeenyawo.
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Uphawu lokuba isithuthi
Singadluli esinye
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba anganqumli kuphawu
Lokuba kungadlulwa ezinye izithuthi, okanye ahambe kuloo nxenye yendlela aye ekunene.
Kuyo nayiphi na indlela kawonke-wonke
Apho ukudlula ezinye izithuthi kuyingozi.
Thoba isantya kwaye ugcine umgama wokulandela
Okhuselekileyo emva kwetrafiki ehamba
Kancinane, de kube kukhuselekile ukudlula.
Uphawu lokuba
Akunqunyulwa
Ukhombisa umsebenzisi wendlela ukuba
Anganqumli isiphawuli sokuba kunganqunyulwa
Okanye aqhube kwinxenye yendawo ekunene
Kwendawo enganqunyulwayo
Kuyo nayiphi na indlela kawonke-wonke
Apho ukudlula ezinye izithuthi kuyingozi.
Thoba isantya kwaye ugcine umgama wokulandela
Okhuselekileyo emva kwetrafiki ehamba
Kancinane, de kube kukhuselekile ukudlula.
Uphawu olungumgca
Osekugqibeleni ekhohlo oqanda
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Uphawu olusekugqibeleni endleleni
Ekhohlo kwaye makungahanjwa
Ekhohlo kophawu olunjalo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.
Ungasinqumli isiphelo esisekugqibeleni
Esisekhohlo endleleni.
Uphawu olungumgca
Osekugqibeleni ekunene omhlophe
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Uphawu olusekugqibeleni endleleni
Ekunene kwaye makungahanjwa
Ekunene kophawu olunjalo.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.
Ungasinqumli isiphelo esisekugqibeleni
Esisekunene endleleni.
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba anga-
a nqumli iziphawuli; okanye b yima kwiziphawuli.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Unganqumli okanye ume kwiziphawuli ezinjalo.
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Uphawu lwendawo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba indawo ephawulwe ngophawu
Njengoko kukhonjisiwe ngophawu
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.
Indawo ephawulwe ngenye yezi
Mpawu yenzelwe ukuba isetyenziswe zizithuthi ezikhethekileyo ezinjalo.
Ungapaki phakathi kwendawo enjalo, ukuba
Ngaba uphawu alungqinelani nesithuthi
Osiqhubayo.
Iziphawuli zotolo
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Kuphela
Kwiindlela ezingena
Kunqumlwano kwindlela
Wakuba qanda umbala wotolo, alukuvumeli ukutshintshwa kwendlela, ngoko ke kufuneka uqhubeke ngecala elikhonjwe lutolo.
Isiphawuli sesiphambuka esiyibhokisi oQanda
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba angangeni kummandla webhokisi
Kwisiphambuka ukuba ngaba akanako
Ukunqumla kummandla ngenxa yezithuthi
Zempahla: Ngaphandle kokuba nasiphi na isithuthi esijika ekhohlo okanye ekunene sinokungena kweso siphambuka sinjalo.
Akukho sithuthi sivumelekileyo ukuba sime
Kwibhokisi kunqumlwano lweendlela
Ngaphandle kokuba isithuthi esinjalo
Sicinga ngokujika ekunene okanye ekhohlo
Kodwa kunyanzelekile ukuba sime sivulele
Indlela itrafiki ezayo okanye abahamba ngenyawo.
Isiphawuli somgca ekungamiwayo kuwo oBomvu
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba eme kufuphi nomgca obomvu
Kuyo nayiphina indlela
Zempahla zingabanga ingozi
Kubasebenzisi bendlela.
Ungemi ecaleni komgca obomvu
Ngaphandle kokuba uyalelwe
Letrafiki.
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Oqanda.
Apho izithuthi ezimileyo zinokubanga ingozi
Kubasebenzisi bendlela.
Ngaphandle kokuba uyalelwe
Ligosa letrafiki.
UPHAWU INJONGO PHI OMAKWENZIWE
Isangqa esincinane
Ukhombisa umsebenzisi wendlela
Ukuba avumele nasiphina isithuthi
Esinqumla umgca ukuba sihambe
Phambi kwakhe.
Kunqumlwano lweendlela
Vumela ukuba sihambe
Nasiphina isithuthi esinqumla
Umgca ovumela ukuba kuhanjwe
Phambi kwakho, kwaye uqhubeke
Kwicala elijikelezela ekunene
Ukungangeneli kwisangqa esincinane.
Isiphawuli sonqumlo lwesiporo
Ulumkisa umsebenzisi wendlela
Kuyo nayiphina indlela
Thoba isantya, ujonge uloliwe
Kwaye ume ukuba kukho imfuneko.
Isiphawuli sokuvumela
Ukuba izithuthi zihambe
Ulumkisa abasebenzisi bendlela
Ngophawu lokuhamba okanye uphawu
Ngaphambili.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke.ekungeneni kwisiphambuka.
Thoba isantya kwaye ujonge itrafiki
Kunye nabahambi ngeenyawo
Abangena kunqumlwano. Yima, ukuba
Kukho imfuneko.
Iimoto azidlulani okanye
Awunqunyulwa umgca ongaphambili
Ulumkisa umsebenzisi wendlela
Ukuba iimoto azidlulani
Okanye ayinqunyulwa
Imigca yeziphawuli ezingaphambili.
Kuyo nayiphina indlela
Umgca onganqunyulwayo.
Hamba ekhohlo kwaye
Ugcine umgama wokulandela
Emva kwezithuthi ezihamba kancinane
UPHAWU LWENJONGO APHO KUCHASWA INKQUBELA-PHAMBILI
Indawo yokuma
Ezinde/eziliqhina ukwenzela indawo yokuma
Ekhuselekileyo kwizithuthi ezikhulu
Ezingalawulekiyo
Kwiindawo ezinde kunye/okanye
Yima kude kule mimandla kuba yenzelwe,
Iitraki ezizibalekelayo ukuba zisebenzise yona
Indlela yokubalekela ngaphambili
Indlela engaphazamisekanga ebingaba
Ngumqobo kwindlela.
Ukunika indawo yokuphephela
Ekhuselekileyo kwisango elihlawulelwayo.
Indlela enye mayiphawulwe kwaye igcinelwe le njongo kuphela
Yima kude kule mimandla,
Ukuba ziyisebenzise.
Umqobo wesantya
Ulumkisa abasebenzisi bendlela
Ngomqobo wesantya endleleni.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Kummandla wasezidolophini apho kukho
Imfuneko yokuthoba isantya kuzo zonke
Izithuthi.
Thoba isantya siye apho imeko inokusivumela.
Ukhombisa abasebenzisi bendlela isahlulo
Sendlela abakhweli beebhayisekile abayisebenzisayo
Ukunqumla indlela.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Kummandla wasezidolophini apho
Apho iyimfuneko ukubakho kwendawo
Iibhayisekile zinokunqumla khona
Endleleni.
Thoba isantya kwaye ujonge abakhweli beebhayisekile. Yima, ukuba kukho imfuneko, ukunika ithuba lokudlula kubakhweli beebhayisekile abanqumla indlela.
Isiphawuli somqukumbelo wendlela esiMnyama naMhlophe
Sinika isikhokelo esongezelelekileyo
Kumsebenzisi wendlela ngokuphathelene
Nobukho bomqukumbelo wendlela
Kumgca womqukumbelo wendlela endleleni.
Kuyo nayiphina indlela kawonke-wonke
Nawuphina umqukumbelo wendlela.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISEBE LOBUCIKO.txt</fn>
ISEBE LOBUCIKO, AMASIKO, ISAYENSI KUNYE NOBUCHWEPHESHE
Indlela eya
KULWAZI NGOBUGCISA JIKELELE KULWIMI LWESINTU
UBUCHULE BOKUPHATHA UMCIMBI KUMZANTSI AFRIKA
Yintoni uLwazi ngoBugcisa jikelele kuLwimi lwesiNtu (I-HLT)?
ULwazi ngoBugcisa jikelele kuLwimi lweSintu (I-HLT) lwenza babe nako abanolwazi ngobugcisa nabenza ukuba kwenzeke ukuba abantu basebenzisane neekhompyutha ngokusebenzisa ulwimi lomntu kunye nentetho. Olu lwazi ngobugcisa jikelele lusukela kwizinga eliphezulu lendlela yokuguqulwa komatshini benziwa basebenzisa indlela yelizwi lemfundo okanye elorhwebo elinokuthi lisetyenziswe ngabantu abangafundanga, kunye nasekusetyenzisweni kwemfundo kunye noqeqesho kwinkonzo zikawonke wonke ulawulo lokusetyenziswa kwekhompyutha(i-e-governance) kunye nasekusetyenzisweni koshishino wekhomyutha (I-e-commerce).
Ulwazi ngoBugcisa jikelele kuLwimi lweiNtu lwenza unxibelelwano loluntu oluthethwa ngomatshini umzekelo iindlela zolwazi ezisekwe kwiminxeba kunye neendlela zokubhukisha ezisebenzisa oomatshini abazihambelayo (iihotele, ukuthatha uhambo, ithiyatha njalo njalo), ekubeni imisebenzi elula eyayinikezwa yi-HLT, enjengopelo kunye nokutshekitshwa kwemigaqo yentetho, ibisoloko ikhona ixesha elide phantse kuzo zonke iilwimi zesiYurophu.
KuMzantsi Afrika i-HLT iya kulandela umkhondo ngokukhawulezileyo wokusetyenziswa kunye nokuveliswa kweelwimi ezazingathathelwa ngqalelo kwaye inyuse izinga lenkqubo karhulumente lwentetho yeelwimi ezininzi. Iya kwenza kube lula ukunikezelwa kwenkonzo ezingcono njengoko abemi beya kuba nako ukujonga okanye banikezele ngolwazi nangoluphi na ulwimi olusemthethweni.
Kutheni i-SA ifuna ubuchule bokuphatha umcimbi woLwazi ngoBugcisa jikelele kuLwimi loMntu?
Ubuchule bokuphatha umcimbi we-HLT buya kuqinisekisa okokuba wonke amaphulo kunye nenkqubela ye-HLT eMzantsi Afrika alungelelaniswa kuncedo olukhulu lwesizwe.
Ukusetyenziswa kwe-HLT xa kukonke, umzekelo, kuxhomekeke kubukho bengqokelela enkulu yolwazi lwezixhobo ezisebenzisa ikhompyutha. Ukuba umvelisi ngamnye kufuneka aqokelele ulwazi ngaphambi kokuba abe nako ukuvelisa ukusetyenziswa , okuthile okusezingeni eliphezulu okunje ngokunakanwa kwentetho kuya kuthatha ixesha ukuphunyezwa. Ubuchule obuchaza ubukho bolwazi obuza kusetyenziswa kwakhona buya kukhawulezisa inkqubela ye-HLT eMzantsi Afrika.
Ubuchule be-HLT buya kwenza kube lula ukumiswa koshishino lwe-HLT oluya kuba luncedo kubemi boMzantsi Afrika kuba I-HLT igunyazisa abantu ukuba bathathe inxaxheba ngokukhutheleyo kuMbutho woLwazi ngokuthi yenze kube lula ithuba kulwazi oluninzi.
Uxwebhu olube sisiphumo sobuchule luceba undlela ntathu wecebo lokuvelisa I-HLT eMzantsi Afrika:
Inyathelo lokuqala: Ukukhuliswa komfuziselo woMzantsi Afrika we-HLT ngophando olusetyenziswayo kunye nesikhundla sokwakha, ukuveliswa kobutyebi belwimi, ukukhuliswa kokuba nako ukwazi ngobugcisa jikelele kunye nokwenza kube lula ukukhulisa ushishino lwe-HLT e-SA.
Inyathelo lesibini: Ukwakha ubume bomthetho ukuqinisekisa ukufumana ngendlela emisiweyo, ulawulo kunye nolondolozo lobutyebi belwimi olukwiziXhobo ze-Elektroniki.
Inyathelo lesithathu: Ukukhulisa amaziko akhoyo ukulawula ukuphunyezwa ngeLwimi lukaZwelonke olumsulwa kunye namaZiko oButyebi beNtetho, uLwimi lukaZwelonke oluMsulwa olukwiziXhobo ze-Elektroniki kunye nonxibelelwano looVimba beNtetho kwakunye neBhunga loLawulo lwe-HLT.
Amalungu egqiza labacebisi le-HTL
Umnxeba: 429-8253
Umnxeba: 887-2253
Umnxeba: 650-2816
Umnxeba: 299-1487
Umnxeba: 429-8282
Umnxeba: 482-3230
Igqiza labacebisi lincediswa ngumlungelelanisi osisigxina
Umlawuli: Iqela loPhando woLingo ngokuSetyenziswa kweZandi Mazwi (RUEPUS)
Umnxeba: (+27) 21 808-2017
Isebe lobuCiko, amaSiko, iSayensi, NobuChwepheshe
Umnxeba: +27 12 337- 8366
Oluxwebhu luyafumaneka nangezinye iilwimi ezilishumi ezisemthethweni.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISHEDYULI YOKU-1.txt</fn>
ISHEDYULI YOKU-1
A. IINKCAZELO
Kule nkqubo, ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela -
iKomishini"ithetha iKomishini yeeNkonzo zikaRhulumente esekwe ngokwemiqathango yecandelo le-196 loMgaqo-siseko;
iintsuku" zibhekiselele kwiintsuku zokusebenza;
igunya elenzayo" ithetha igunya njengoko kuchaziwe kwicandelwana 1 lomThetho weeNkonzo zikaRhulumente, 1994;
isikhalazo" kuthetha ukungoneliseki okuphathelene nesenzo esisemthethweni okanye ukutyeshelwa ngumqeshi okuye kuchaphazele umsebenzi ngokungalunganga kubudlelwane basemsebenzini, kuqukwa nokugxothwa ngokungafanelekanga okusolwayo;
intloko yesebe" kuthethwa umntu ophethe isithuba esikhankanywe kwiiShedyuli eyoku-1, 2 neyesi-3 zomThetho weeNkonzo zikaRhulumente, 1994, okanye umntu obambeleyo kwisithuba esinjalo;
umThetho weeNkonzo zikaRhulumente" uthethe umThetho weeNkonzo zikaRhulumente, 1995 (iSaziso esiyiNombolo ye-103 sika-1994);
imanyano yabasebenzi eyaziwayo" ithetha zonke iimanyano zabasebenzi ezingeniswe kuQuquzelelo lweBhunga leeNgxoxo zothethathethwano (Co-ordinating Bargaining Council) lweeNkonzo zikaRhulumente ngokunjalo naziphi na ezinye iimanyano zabasebenzi ezixhamla amalungelo afanelekileyo ombutho kwisebe elithile;
B. INJONGO NOKUSETYENZISWA
Injongo yale nkqubo yezikhalazo kukuqhubelisela phambile unxulumano lwezabasebenzi olulungileyo kunye nokulungisa izikhalazo kwinkonzo karhulumnte ngokuzalisekisa iinjongo zokuqala zale nkqubo ezi zezi:-
a ukwenza ukuba kusebenze icandelo le-196 4 f ii loMgaqo-siseko elazisa iKomishini ukuba iphande ngezikhalazo zabasebenzi kwiinkonzo zikarhulumente eziphathelene nezenzo ezisemthethweni akanye ukutyeshelwa, kwaye yenze izincomo ezifanelekileyo zokulungisa;
c ukuphakamisa -
i ukuphathwa kwezikhalazo okukhawulezayo, okungakhethiyo nokunobulungisa;
iii ukusonjululwa kwezikhalazo zabantu abangabodwa ukusukela kowona mgangatho usezantsi kwisebe ukuba kuyenzeka
C. UKUPHATHWA KWESIKHALAZO
Isikhalazo kufuneka sisonjululwe ngumqeshi kangangoko kunokwenzeka kwaye kufutshane nomba wokuqala kwaso kangangoko.
Umqeshi kufuneka aqinisekise ukuba isikhalazo kusetyenzinzwa ngaso ngendlela efanelekileyo engakhethiyo kwaye engalungiseleli omnye umntu, kunye nokuba imithetho-siseko yendalo yobulungisa iyaqwalaselwa.
Inkqubo kufuneka ukuba ibe ngendlela yokuncedisa kwaye yenze ukuba umsebenzi kunye nomqeshi babe nako ukulungisa ukungeneliseki.
Akukho msebenzi makoyikiswe okanye makuthathelwe isigqibo lingekeviwa icala lakhe. Ngokungqalileyo okanye ngokungangqalanga ngenxa yokufaka isikhalazo.
Ukuba ngaba isenzo soluleko sithathelwa umsebenzi, ukusetyenziswa kwale nkqubo ngumqeshi ukulungisa nawuphi na umcimbi onxulumene nesenzo soluleko asinakumisa inkqubo yoluleko.
Isikhalazo masifakwe ngokubhalwe phantsi kwaye zonke izigqibo ezithathiweyo ngexa lenkqubo kufuneka zibhalwe phantsi.
Umsebenzi kufuneka ancediswe ngummeli.
D. UKUBAMBELELA KWIMIDA YEXESHA
Ekumiseleni ukubambelela kwimida yamaxesha, oku kufuneka kubalwe ngokukhutshwa kosuku lokuqala kwaye kuqukwe usuku lokugqibela.
Amaqela kufuneka abambelele kwimida yexesha ebekwe kule nkqubo, ngaphandle kokuba bavumelene ngokuhlanganyelana ukuyandisa.
Isikhalazo kufuneka sifakwe kumqeshi kwiintsuku ezingama-90 ukusukela kumhla umsebenzi aye wasiqonda ngawo isenzo esisemthethweni okanye ukutyeshelwa esiye samchaphazela ngokungalunganga.
Umsebenzi unokufuna ukuba isikhalazo sakhe sidluliselwe kwiKomishini kwiintsuku ezili-10 emva kokufumana isigqibo segunya elisebenzayo.
E. ULUNGISELELO LOLWAZI
Umqeshi kufuneka anike ulowazi olufunekayo olubalulekileyo olwenza ukuba umsebenzi afake okanye aqhube isikhalazo, ukuba kuceliwe.
Ulungiselelo lolwazi olunjalo luxhomekeke kuyo nayiphi na imida emiselwe ngumthetho.
Umsebenzi kufuneka anikwe ulwazi malunga nobume besikhalazo kunye nenkqubela eyenziweyo ejoliswe kumhla ocetyiweyo wokugqitywa.
Umqeshi kufuneka anike umsebenzi ikopi yefom yezikhalazo emva kokuba kusetyenzwe ngomgangatho wegunya ngalinye lesikhalazo.
F AMABAKALA ESEBE OKULUNGISA ISIKHALAZO
Umsebenzi unokufaka isikhalazo ngomsebenzi owonyulelwe ukuba alungelelanise isisombululo sezikhalazo kwisebe.
Ifom emiselweyo ekwiSihlomelo A mayisetyenziswe xa kufakwa isikhalazo.
Umsebenzi owonyuliweyo kufuneka adibane nabantu abafanelekileyo abaziziphathamandla zesebe kwiinzame zokusombulula isikhalazo.
Isikhalazo sinokusonjululwa nguye nabani na kubantu abafanelekileyo abaziziphathamandla abanegunya elifunekayo lokwenza oko.
Umsebenzi ofake isikhalazo uyakwaziswa kwangethuba ngumsebenzi owonyuliweyo malunga nobume kunye nenkqubela eyenziweyo ekusonjululweni kwesikhalazo.
Ukuba ngaba isikhalazo sisonjululwe ngokwanelisa umsebenzi osifakileyo isiqinisekiso ke ngoko siyakwehliselwa ekubhalweni ngumsebenzi owonyuliweyo.
Ukuba ngaba isikhalazo asisombululeki, iziphathamandla eziphetheyo kufuneka zazise umsebenzi ofake isikhalazo.
Isebe (kuqukwa neziphathamandla eziphetheyo) lineentsuku ezingama-30 zokusebenza ngesikhalazo. Ixesha linokolulwa ngokuvumelana ngokuhlanganyeleneyo ngokubhalwe phantsi.
Ukuba emva kokuba umsebenzi ofake isikhalazo esaziswa ngesiphumo usasala engonelisekanga -
a kufuneka azise iziphathamandla eziphetheyo ngokubhalwe phantsi kwiintsuku ezili-10;
b iziphathamandla eziphetheyo kufuneka ngokwemiqathango yecandelo lama-35 1 lomThetho weeNkonzo zikaRhulumente, 1994, zidlulisele isikhalazo kunye namaxwebhu abalulekileyo kwiKomishini yeeNkonzo zikaRhulumente oko kusenzelwa isincomo kwiintsuku ezintlanu zokwaziswa ngumsebenzi ofake isikhalazo.
Ukuba ngaba kukho ukusilela kwicala lesebe ukunika impendulo kwisikhalazo kwixesha ekubhekiselelwe kulo kumThetho F8, igosa elifake isikhalazo linokufaka isikhalazo laso -
G. UKUDLULISELWA KWIKOMISHINI
Yakube iKomishini ilufumene lonke ulwazi kwiziphatha-mandla ezisebenzayo, kufuneka kwiintsuku ezingama-30 isithathele ingqalelo isikhalazo esinjalo kwaye yazise iziphathamandla eziphetheyo ngezincomo zayo kunye nezizathu ngezigqibo zayo ngokubhalwe phantsi.
Ekufumaneni izincomo zeKomishini, iziphathamandla ezisebenzayo kufuneka, kwiintsuku ezintlanu, zazise umsebenzi kunye neKomishini ngezigqibo zayo ngokubhalwe phantsi.
H. IZIKHALAZO ZEENTLOKO ZAMASEBE
Ukuba ngaba intloko yesebe ifake isikhalazo, kwesi sehlo a intloko yesebe lesizwe, inokufaka isikhalazo kuMongameli; okanye b intloko yesebe lephondo, inokufaka isikhalazo kwiNkulumbuso efanelekileyo.
uMongameki okanye iNkulumbuso ineentsuku ezingama-30 zokusebenza ngesikhalazo. Eli xesha linokolulwa ngesivumelwano esihlanganyelweyo.
ImiThetho F9 no-F10 iya, kufunda notshintsho olufunwa ngumxholo, kusebenza kuzo zonke izikhalazo zeentloko zamasebe.
I. UHLOLO
Intloko yesebe kufuneka iqinisekise ukuba isisombululo sesikhalazo sihlolwa ngokugcinwa kwerekhodi yenani lezikhalazo ezisonjululiweyo ukusukela ekuqaleni konyaka ngamnye wekhalenda kunye nokwenza ingxelo kwiKomishini ngokweenyanga ezintandathu.
iKomishini kufuneka ukuba yenze ingxelo ngokuphathwa kwezikhalazo kunye nokwanela kwenkqubo yezikhalazo okungenani kanye ngonyaka kwiNdlu yoWiso-mThetho kunye nangokuphathelene nemisebenzi yayo kwiPhondo kwinsdlu yowiso-mthetho yelo phondo.
J. EZINYE IINKQUBO
Xa isikhalazo sifakiwe ngokwemiqathango yale nkqubo, umsebenzi ofake isikhalazo kufuneka aveze ukuba usebenzisa nayiphi na enye inkqubo.
K. IMILINGANISELO YOTSHINTSHO
Isikhalazo esifakiwe phambi kokubhengezwa kwemiThetho yeXeshana, phambi komhla woku-1 Julayi 1999, kuyakusetyenzwa kwaye kugqitywe ngayo ngokungathi imiMiselo yeeNkonzo zikaRhulumente ayirhoxiswanga.
Isikhalazo esifakiwe phambi kokubhengezwa kwale miThetho yezikhalazo, makusetyenzwe kwaye kugqitywe ngaso ngokwemiqathango yemiThetho yeXeshana yeziKhalazo ebhengezwe kwiPhepha likaRhulumente (Government Gazette) eliyiNombolo yama-20231 lika-1999.
L. UMHLA WOKUQALA
Umhla wokuqala kwale miThetho, ixhomekeke kwimimiselo yomThetho K, 19 Septemba 2003.
Le fom mayisetyenziselwe ukufaka isikhalazo (kukhutshelwa ngaphandle ukugxothwa okungafanelekanga) xa ungonelisekanga sisenzo okanye ukutyeshelwa kwaye ungakhange ube nako ukuyisombulula ingxaki ngokusebenzisa ingxoxo engekho sikweni.
Kufuneka isikhalazo sakho usifake kwiintsuku ezingama-90 ukusukela kumhla oye wasiqonda ngawo isenzo okanye ukutyeshelwa okukuchaphazele ngokungalunganga.
Unokuncediswa okanye umelwe ngomnye umsebenzi osebenza naye okanye ummeli okanye igosa elivela kwimanyano eyaziwayo.
Kubalulekile ukugcwalisa lonke ulwazi ngokuchanekileyo. Xa kugcwalsiwa le fom, kufuneka inikwe umsebenzi owonyulelwe ukulungelelanisa izikhalazo kwiziko lakho. Isebe liyakuhlomela le fom kungqinelo ngamaxwebhu lwesikhalazo kwaye iyakusetyenziswa kumabakala onke enkqubo yesikhalazo.
Kwibakala ngalinye apho umntu akwisikhundla esibalulekileyo seziphathamandla azama ukusombulula isikhalazo, iqela ngalinye liyakugcwalisa indawo efanelekileyo yefom. Uyakunikwa ithuba lokuphendula kwinqaku ngalinye.
Ekugqityweni kwebakala ngalinye lenkqubo yesikhalazo, isebe liya kukunika ikopi yefom egcwalisiweyo.
Sakube sisonjululwe isikhalazo, akukho mfuneko yokuba uyigcwalise yonke ifom. ICandelo leziBonelelo zabaSebenzi lesebe lakho liyakuyifaka kwifayile ifom. Iyakusetyenziswa ke ngoko ukuxela ingqokelela yamanani kwiKomishini yeeNkonzo zikaRhulumente ngonyaka.
Kufunwa ukuba ugcwalise iNxenye A kunye no-B kule fom kwaye uyinikezele kumsebenzi owonyuliweyo olungiselela izikhalazo kwiziko lakho. Umsebenzi uyakufaka usayino lwakhe kwibloko engaphantsi kwenxenye B yefom ukukhombisa ukuba isikhalazo sifunyenwe. Qinisekisa ukuba ufumana ikopi yale fom apho ukufunyanwa kwesikhalazo sakho kwazisiweyo ukuba sifunyenwe.
INxenye C yefom yesikhalazo iyakugcwaliswa ngumqeshi kunye nawe ngexa lamabakala awohlukeneyo apho iinzame zokusombulula isikhalazo ziyakwenziwa.
INXENYE A: IINKCUKACHA ZAKHO ZOBUQU
Oonobumba bamagama neFani : ...
Inombolo yomvuzo : ...
Isebe eliqeshileyo : ...
iCandelwana : ...
Isikhundla : ...
Umhla oqonde ngawo isenzo okanye ukutyeshelwa: ...
Iinombolo zoqhagamshelwano : iNombolo yomNxeba...
Igama lommeli (ukuba ukhona) : ...
Iinombolo zoqhagamshelwano zommeli : iNombolo yomNxeba:...
Igama leManyano (ukuba ikhona) : ...
Iinombolo zeManyano : iNombolo yomNxeba:...
INXENYE B : IINKCUKACHA ZESIKHALAZO
Yintoni oyikhalazelayo? (Ukuba ngaba isithuba esingezantsi asonelanga, nceda uhlomele i (ama) phepha elongezelekileyo):
Sisombululo sini osicebayo?
ISAYINWE:
UMSEBENZI UMHLA
ukufunyanwa kwefom yesikhalazo kuyaziswa kunye nekopi enikwe umsebenzi ofake isikhalazo.
UMSEBENZI OWONYULIWEYO: UMHLA
Igama:
Isikhundla:
INXENYE C: UKUSONJULULWA KWESIKHALAZO: AMANQANAM
QAPHELA:
Le nxenye yefom yenza ulungiselelo lwamanqanam awohlukeneyo eziphathamandla ukuba zizame ukusombulula ingxabano. Kodwa ke akukho manqanam amiselweyo okusonjululwa kwesikhalazo. Ngokuxhomekeke kwiimeko, elinye okanye ngaphezulu ala maphepha angasezantsi kufuneka agcwaliswe.
Ukuba ngaba isikhalazo asinakusonjululwa ukuya kuma kwinqanam lentloko yesebe, kufuneka ukuba singeniswe kwiziphathamandla ezilawulayo (njengokuba iphepha elingasezantsi elibhekiselele ngqo kwiziphathamandla ezilawulayo kufuneka ligcwalisiwe).
Isikhalazo kufuneka sijongwe ngawo onke amanqanam akhona (kuqukwa neziphathamandla ezilawulayo) kwixesha leentsuku ezingama-30, ngaphandle kokuba lolulwe ngesivumelwano kunye nomsebenzi ofake isikhalazo.
Inxenye C isaqhutywa
INQANAM: UMSEBENZI OWONYULIWEYO...
Igama : ...
Isikhundla : ...
iNombolo yomNxeba : ...
Ingaba isikhalazo sisonjululwe? Ewe Hayi
Ukuba ngu-ewe, nika iinkcukacha zesivumelwano (ukuba ngaba isithuba esingasezantsi asonelanga nceda uhlomele i (ama) phepha elongezelelekileyo)
ISAYINWE:
UMSEBENZI OWONYULIWEYO UMHLA
Ingaba isikhalazo sisonjululwe? Ewe Hayi
Ingaba kukho nayiphi na into ofuna ukuyitsho?
ISAYINWE:
UMSEBENZI UMHLA
Inxenye C isaqhutywa
INQANAM: ISIPHATHAMANDLA ESILAWULAYO
Isigqibo esiphathelene nesikhalazo kunye nezizathu zesigqibo (ukuba ngaba isithuba esingasezantsi asonelanga nceda uhlomele i (ama) phepha elongezelelekileyo)
ISAYINWE:
ISIPHATHAMANDLA ESILAWULAYO UMHLA
Ingaba isikhalazo sisonjululwe ? Ewe Hayi
Ukuba ngaba ngu-hayi, nceda ucacise ukuba kutheni ungekoneliseki nje:
ISAYINWE:
UMSEBENZI UMHLA
Ewe Hayi
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIHLOMELO 1.txt</fn>
ISIHLOMELO 1
IBHODI YOBUGCISA YONYANGO LKWEZAMAZINYO NOCOCEKO LOMLOMO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KWIINGCALI
EZINYANGA AMAZINYO NOCOCEKO LOMLOMO NABANCEDISI KWEZAMAZINYO
Ingcali enyanga amazinyo, umfundi kunyango lkwezamazinyo, ingcali yococeko lomlomo, umfundi kucoceko lomlomo nomcedisi kwezamazinyo baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ekubhekiselelwe kwimithetho ukusuka kowesi- 2 ukuya kuma- 27. Intsilelo eyenziwe yingcali enyanga amazinyo, ngumfundi kunyango lwezamazinyo, yingcali yococeko lomlomo nangumfundi kucoceko lomlomo baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yingcali enyanga amazinyo
Ingcisa elinyanga amazinyo -
a liya kuzibophelela kuxilongo lwesibhedlele nokwenza kwisifundo sokunyanga amazinyo awufundeleyo waze wawuqeqeshelwa nalapho afumene khona amava ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bomsebenzi walo;
b liya kunxibelelana kwaye lisebenzisane noogqirha bamazinyo , iingcali zamazinyo, iingcali ezinyanga amazinyo kunye namagcisa abhalisileyo kuxilongo nakukunyanga isigulana;
c aliyi kuba nomsebenzi wangasese/wabucala ngaphandle kokuba lifezekise iimfuneko zebhodi nokusebenza ngangangonyaka omnye ubuncinane phantsi kolawulo nokonganyelwa ngugqirha kwezamazinyo okanye enye ingcali yokunyanga amazinyo evunywe yibhodi;
d liya kubhekiselela ezi meko zilandelayo kugqirha kwezamazinyo okanye kwingcali yamazinyo ngenjongo zonyango:
e aliyi kukhupha ingcambu yezinyo nokokuba kungayiphi indlela ngaphandle kokusebenzisa izixhobo zesandla okanye enze usiko kwizihlunu ezithambileyo ngexesha lokukhupha; kwaye f aliyi kwenza okanye lilungise amazinyo enziweyo okanye izixhobo zamazinyo ezibandakanyeka ekuthatheni uluvo.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yingcali yococeko lomlomo
Ingcali yococeko lomlomo -
a liya kuzibophelela kuxilongo lwesibhedlele nokwenza kwisifundo sokunyanga wokunyanga amazinyo awufundeleyo waze wawuqeqeshelwa nalapho afumene khona amava ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bomsebenzi walo;
b liya kunxibelelana kwaye lisebenzisane noogqirha bamazinyo , iingcali zamazinyo, namagcisa abhalisileyo kunganyo lwesigulana; kwaye c Aliyi kuba nomsebenzi wangasese/wabucala ngaphandle kokuba lifezekise iimfuneko zebhodi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedisi kwezamazinyo
Umncedisi kwezamazinyo uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa elibhalisileyo kwaye uya kunyina ezo zenzo aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho lwakhe kumsebenzi wokuncedisa emazinyweni.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kunyango lwezamazinyo
Umfundi kunyango lwezamazinyo uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa elibhalisileyo kwaye uya kunyina ezo zenzo aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho lwakhe kunyango lwezamazinyo.
Umfundi kucoceko lomlomo uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ngugqirha kwezamazinyo, yingcali eyanga amazinyo, ingcali yococeko lomlomo nelinye igcisa elibhalisileyo kwaye uya kunyina ezo zenzo aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho lwakhe kucoceko lomlomo lonyango lwezamazinyo.
ISIHLOMELO 2
IBHODI YOBUGCISA YEENZULULWAZI NGESONDLO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUMAGCISA ENZULULWAZI NGESONDLO
Incutshe kwisondlo, umanejala wenkonzo zokutya, igcisa lesondlo nomfundi kwinzululwazi ngesondlo baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kumthetho wesi-2 ukuya kowama-27. Intsilelo eyenziwe yincutshe kwisondlo, ngumanejala wenkonzo zokutya, liigcisa lesondlo nangumfundi kwinzululwazi ngesondlo baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yincutshe kwisondlo
Incutshe kwisondlo -
a iya kuzibophelela kukwenza izenzo zobugcisa kwisifundo sesondlo asifundisiweyo, waze waqeqeshwa wandula wafumana amava; kwaye b aliyi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana namanye amagcisa abalisileyo ekunyangeni isigulana .
a Uya kwenza kuphela izenzo kwinzululwazi ngesondlo phantsi kokonganyelwa yincutshe kwisondlo okanye igcisa kwisondlo;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kwinzululwazi ngesondlo;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumanejala wenkonzo yokutya
Umanejala wenkonzo yokutya uya kuzibophelela ekwenzeni izenzo zobugcisa kwisifundo sokulawula inkonzo yokutya asifundeleyo waze wasiqeqeshelwa nalapho afumene khona amava.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa kwisondlo
Igcisa kwisondlo -
a liya kwenza kuphela izenzo kwinzululwazi ngesondlo phantsi kokonganyelwa ligcisa elibhalisileyo;
b liya kunyina izenzo ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe;
c aliyi kuba nomsebenzi wabucala wokunyanga .
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedisi kwisondlo
Umncedisi kwisondlo -
a liya kwenza kuphela izenzo kwinzululwazi ngesondlo phantsi kokonganyelwa ligcisa kwisondlo okanye yincutshe kwisondlo;
b liya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a lize lenze ezo zenzo ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kwinzululwazi ngesondlo
Umfundi kwinzululwazi ngesondlo uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa kwaye liya kunyina izenzo ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kulawulo lwenkonzo yokutya
Umfundi kulawulo lwenkonzo yokutya uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa elibhalisileyo kwaye uya kunyina izenzo ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kwisondlo
Umfundi kwisondlo uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa elibhalisileyo kwaye uya kunyina izenzo ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe.
ISIHLOMELO 3
IBHODI YOBUGCISA YAMAGCISA ENENKATHALO YOXAKEKO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EOHATHELELE NGOKUKODWA KUBUGCISA BENKATHALO YOXAKEKO
a akayi kwenza nasiphi isenzo sobugcisa okanye enze nawuphi umsebenzi ophathelele nakwesiphi isenzo ngaphandle kwezenzo ezimiselwe kumthetho wokuziphatha ofanelekileyo okanye isihlomelo saloo mthetho wokuziphatha ovunywe yibhodi; kwaye b ukayi kukugqithisela imfanelo yanyango lwesigulana nakowuphi umntu olungele ngaphantsi kunaye okanye ongenamava ngaphandle kokuba Umncedisi osisiseko wengqwelo yezigulana, umncedisi wenkathalo yoxakeko, umncedisi woxakeko wengqwelo yezigulana, umongi woxakeko wotyando, okanye iparamedikhi, lenza imfanelo epheleleyo yezenzo ezikummandla womsebenzi walo.
Umfundi osisiseko ongumncedisi wengqwelo yezigulana, uya kwenza izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ngumncedi wenkathalo yoxakeko obhalisileyo, kuze kwimeko yomfundi umfundi wenkathalo yoxakeko, ngumfundi ongumncedisi woxakeko wenqwelo yezigulana okanye umfundi weparamedikhi benze kuphela phantsi kokonganyelwa ngugqirha okanye yiparamedikhi kwaye baya kunyina oko kwenza ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwabo.
ISIHLOMELO 4
IBHODI YOBUGCISA YAMAGCISA EMPILO YOMMANDLA
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUBUGCISA BEMPILO YOMMANDLA
Igcisa lezempilo yommandla, umncedisi wezempilo yommandla, umhloli wokutya nomfundi kwezempilo yommandla baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kumthetho wesi-2 ukuya kowama-27. Intsilelo eyenziwe ligcisa lezempilo yommandla, ngumncedisi wezempilo yommandla , ngumhloli wokutya nomfundi kwezempilo yommandla baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lezempilo yommandla
Igcisa lezempilo yommandla -
a liya kuzibophelela ekusebenzeni kumamndla wezempilo yommandla akufundeleyo waze waqeqeshwa; kwaye b aliyi kuba nomsebenzi wabucala ngaphandle kokuba lizalisekise iimfuneko zebhodi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedisi wezempilo yommandla
Umncedisi wezempilo yommandla -
a uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa lezempilo yommandla;
b liya kuzibophelela ekusebenzeni kumamndla wezempilo yommandla akufundeleyo waze waqeqeshwa; kwaye c akayi kuba nomsebenzi wabucala ngaphandle.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumhloli wokutya
Umhloli wokutya -
a uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa lezempilo yommandla;
b liya kuzibophelela ekusebenzeni kumamndla wezempilo yommandla akufundeleyo waze waqeqeshwa; kwaye c akayi kuba nomsebenzi wabucala ngaphandleractice.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi wezempilo yommandla uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ligcisa lezempilo yommandla;
ISIHLOMELO 5
IBHODI YOBUGCISA BOBUCHWEPHESHE BEZONYANGO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUBUGCISA YOBUCHWEPHESHE BEZONYANGO
Umfundi wobugcisa bezonyango, igcisa lezonyango, umfundi osafundayo kubugcisa bobuchwepheshe bonyango, umfundi ofundela ubugcisa bezonyango, baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kumthetho wesi-2 ukuya kowama-27. Intsilelo eyenziwe ngumfundi wobugcisa bbezonyango, ligcisa lezonyango, umfundi osafundayo kubugcisa bezonyango, ngumfundi ofundela ubugcisa bezonyango baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi wobugcisa bezonyango
Umfundi wobugcisa bezonyango -
a uya kuzibophelela kumsebenzi wesifundo esisodwa asifundeleyo, waqeqesha waze wabhalisa;
b akayi kuba nomsebenzi bucala ngaphandle -
i kokufumana amava esidanga esilandela esokuqala iminyaka emibini ubuncinane; kwaye ii afumane kuqala imvume ebhaliweyo evela kwibhodi; kwaye c uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kwesazinzulu ngamayeza esibhalisileyo kweso sifundo sifanelekileyo okanye ukuba akthobeli ulungiselelo lomhlathi b: Ngaphandle kokuba oku kwalelwa kusebenza kuphela kwizenzo ezishiyiweyo njengoko kumiselwa yibhodi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lezonyango
Igcisa lezonyango -
a liya kuzibophelela kumsebenzi wesifundo esisodwa asifundeleyo, waqeqesha waze wabhalisa;
b liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa ngugqirha okanye ngumfundi wobugcisa bezonyango obhalisileyo kwisifundo esifanelekileyo; kunye c akayi kuba nomsebenzi bucala ngaphandle.
Umfundi osafundayo wobugcisa bezonyango -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa ngumsebenzi obhalisileyo kwisifundo esifanelekileyo;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe njengexalenye yoqeqesho olusesikweni kwisifundo asifundayo;
c akayi kuba nomsebenzi wabucala; kwaye d ukuba ugqibile uqeqesho akayi kwenza nasiphi isenzo sobugcisa ngaphandle kokuba wanelise zonke iimfuneko zemfundo zokubhalisa njengomfundi wobugcisa bobugqirha kwaye sele ebhalisiwe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kubugcisa bezonyango
Umfundi kubugcisa bezonyango -
a liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa ngumsebenzi obhalisileyo kwisifundo esifanelekileyo;
c uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho kwisifundo semfundo yakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedisi welebhu
Umncedisi welebhu -
a liya kuzibophelela kumsebenzi wesifundo esisodwa sobugcisa bobugqirha asifundeleyo, waqeqesha waze wabhalisa;
b liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa ngugqirha okanye ngumfundi wobugcisa bobugqirha obhalisileyo kwisifundo esifanelekileyo; kunye c akayi kuba nomsebenzi bucala ngaphandle.
ISIHLOMELO 6
IBHODI YAMAGCISA ONYANGO NAMAZINYO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUBUGCISA BOBUGQIRHA NAMAZINYO
Ugqirha , ugqirha kwezamazinyo, incutshe engugqirha, incutshe kagqirha yamazinyo, injineli yobugqirha, igcisa kwezamayeza, umcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, isazinzulu esigcisa lobugqirha, ugqirha osafundayo kwinjineli yobugqirha, ugqirha osafundayo kwinzululwazi ngezobugcisa nogqirha osafundayo kwinzululwazi ngamayeza baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kumthetho wesi-2 ukuya kowama-27. Intsilelo eyenziwe ngugqirha , ngugqirha kwezamazinyo, yincutshe engugqirha, yincutshe kagqirha yamazinyo, yinjineli yobugqirha, ligcisa kwezamayeza, ngumcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, sazinzulu esiligcisa lobugqirha, ngugqirha osafundayo kwinjineli yobugqirha, ngugqirha osafundayo kwinzululwazi ngezobugcisa nogqirha osafundayo kwinzululwazi ngamayeza baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ugqirha okanye incutshe kagqirha -
a uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa kummandla wamayeza awufundeleyo waze waqeqeshwa waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bomsebenzi wakhe;
b akayi kusilela ukunxibelelana niokusebenzisana noogqirha, neengcutshe namagcisa empilo ekuxilongeni nasekunyangeni isigulana; kwaye c akayi kusayina amaxwebhu asemthethweni njengeengxelo, izatifikhethi, imimiselo ngaphandle kokuba igama lakhe libhalwe ecaleni kosayino lwakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngugqirha kwezamazinyo okanye incutshe kagqirha yamazinyo
Ugqirha kwezamazinyo nencutshe kagqirha yamazinyo -
a uya kwenza kuphela izenzo zobugcisa kummandla kwezamazinyo awufundeleyo waze waqeqeshwa waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bomsebenzi wakhe;
b akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana noogqirha, neengcutshe namagcisa empilo ekuxilongeni nasekunyangeni isigulana; kwaye c akayi kusayina amaxwebhu asemthethweni njengeengxelo, izatifikhethi, imimiselo ngaphandle kokuba igama lakhe libhalwe ecaleni kosayino lwakhe.
Ulwahlulelwano nabantu bobulungisa
Apho isigulana sibonwa -
a yincutshe engugqirha okanye incutshe kagqirha yamazinyo aze ugqirha okanye ugqirha kwezamazinyo osebenza njengoko kuchaziwe kumthetho 83, loo ncutshe nogqirha okanye ugqirha kwezamazinyo uya kuhlawulisa umrhumo ofanelekileyo kugqirha okanye kugqirha kwezamazinyo angahlawulisi ezo zisebenza kwincutshe kagqirha okanye kwincutshe kagqirha yamazinyo; kwaye b yincutshe kagqirha okanye incutshe kagqirha yamazinyo kuphela enghlawulisa umrhumo ofanelekileyo kulo.
Ulungiselelo kumthetho 8 3 uya kunyinwa ukuba -
a incutshe kagqirha esebenza kobunye ubuncutshe obumiselweyo obunxulumene nobugqirha bezifo iya kukhethwa kwimvume yokwenza umsebenzi omanyeneyo ngokuphathelele kwigatya lama-54A, okanye ukwenza ulwahlulelwano okanye umbutho nogqirha, nencutshe kagqirha okanye nomnye ugqirha ongasebenzi kobunye ubuchule obunxulumene nobugqirha bezifo;
b incutshe kagqirha osebenza kukuxilonga ngenzululwazi ngeX-reyi neminye imitha esetyenziswa ngakumbi ekunyangeni iya kukhethwa kukusebenza kwimvume ukwenza umsebenzi womanyano ngokuphathelele kwigatya lama- 54A, okanye ukwenza ulwahlulelwano okanye umbutho nogqirha, nencutshe kagqirha okanye nomnye ugqirha ongasebenzi kobunye ubuchule bokuxilonga ngenzululwazi ngeX-reyi neminye imitha esetyenziswa ngakumbi ekunyangeni;
c isinxaxhi kuphela kwisithintelo esiphathelele kwincutshe yezifo ngokubhekiselele kumhlathi a siya kuba sesokuba incutshe ngezifo iya kuvunyelwa ukuba yenze umanyano lomsebenzi, ulwahlulelwano okanye umbutho negcisa lobugqirha elibhalise kwisifundo esifanelekileyo kuluvo lokuba la magcisa mabini anxulumene ngokuphathelele kummandla womsebenzi wobugcisa; kwaye d isinxaxhi kuphela kwisithintelo esiphathelele kwiznululwazi ngeX- reyi neminye imitha esetyenziswa ngakumbi ekunyangeni ngokubhekiselele kumhlathi b siya kuba sesokuba inzululwazi ngeX-reyi neminye imitha estyenziswa ngakumbi ekunyangeni iya kuvunyelwa ukwenza umanyano lomsebenzi, ulwahlulelwano okanye umbutho nogqirha wenyukliya okanye nomntu oqeqeshelwe ukuthatha iifoto zeX-reyi obhalisehe kwisifundo esifanelekileyo kuluvo lokuba la magcisa ooqgirha anxulumene ngokuphathelele kwisimo sommandla womsebenzi wobugcisa.
Incutshe kagqirha nencutshe kagqirha yamazinyo
Incutshe kagqirha nencutshe kagqirha kwezamazinyo baya kubambelela kwimithetho enxulumene nobuNcutshe kunye nobuNcutshe obungaphantsi kwezobuGqirha namaZinyo epapashwe phantsi kweSaziso sikaRhulumente No. R. 590 wama- 29 Juni 2001.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yinjineli yobugqirha, ligcisa kwezamayeza, ngumcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, sisazinzulu esiligcisa lobugqirha, ngugqirha wamayeza
Injineli yobugqirha, ligcisa kwezamayeza, ngumcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, sisazinzulu esiligcisa lobugqirha, ngugqirha wamayeza a liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela ngokucelwa nangokucebisana nogqirha jikelele okanye ugqirha kwezamazinyo ;
b iya kwenza izenzo zobugcisa ezinxulumene ngqo nokunyanga okanye ukuyxilonga isigulana kwinkampani yabucala enogqirha okanye ugqirha kwezamazinyo oxilonga okanye onyanga eso sigulana; kwaye c ayiyi kusayina amaxwebhu asemthethweni afana neengxelo, izatifikhethi okanye imimiselo ngaphandle kokuba igama lakhe libhalwe ecaleni kosayino lwakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngugqirha omtsha osafundayo esibhedlele
Ugqirha omtsha osafundayo esibhedlele -
a uya kwenza izenzo zobugcisa njengenxenye yenkqubo yokuqeqeshelwa ubugqirha emiselweyo kwindawo evunyiweyo phantsi kokonganyelwa ngugqirha njongokumiselwa yile njongo nangokuphathelele kwizikhokelo zebhodi;
b uya kunyina izenzo zokubhekiselele ku a aze azenze ngokunxulumene nemfundo noqeqesho lwakhe njengenxalenye yenkqubo yokufunda emiselweyo ;
e Ukuba ugqibile ukufunda esibhedlele akayi kwenza izenzo zobugcisa ade anelise zonke imfuneko zokufunda zokubhalisa njengogqirha, njengoko sele ebhalisiwe kakade f Akanakusayina amaxhwebhu asemthethweni anjengeengxelo, izatifikhethi okanye imimiselo ngaphandle kokuba igama lakhe libhalwe ecaleni kosayino lwakhe.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngugqirha osafundayo osesibhedlele wenjineli yobugqirha, wegcisa kwezamayeza, womcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, wesazinzulu esiligcisa lobugqirha, wegqirha wamayeza
Ugqirha osafundayo osesibhedlele wenjineli yobugqirha, wegcisa kwezamayeza, womcebisi wezinto ezifunyanwa eselini, wesazinzulu esiligcisa lobugqirha, wegqirha wamayeza -
a uya kwenza izenzo zobugcisa njengenxenye yenkqubo yokuqeqeshelwa ubugqirha emiselweyo kwindawo evunyiweyo phantsi kokonganyelwa ngugqirha njongokumiselwa yile njongo nangokuphathelele kwizikhokelo zebhodi;
b uya kunyina izenzo zokubhekiselele ku a aze azenze ngokunxulumene nemfundo noqeqesho lwakhe njengenxalenye yenkqubo yokufunda emiselweyo kwisifundo semfundo yakhe ;
e Ukuba ugqibile ukufunda esibhedlele akayi kwenza izenzo zobugcisa ade anelise zonke imfuneko zokufunda zokubhalisa njengogqirha, njengoko sele ebhalisiwe kakade f Akanakusayina amaxhwebhu asemthethweni anjengeengxelo, izatifikhethi okanye imimiselo ngaphandle kokuba igama lakhe libhalwe ecaleni kosayino lwakhe.
a uya kwenza izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ngugqirha njongokumiselwa yile njongo nangokuphathelele kwizikhokelo zebhodi;
b uya kunyina izenzo zokubhekiselele ku a aze azenze ngokunxulumene nemfundo noqeqesho lwakhe ;
ISIHLOMELO 7
Ingcali yokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, umcedisi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, igcisa lokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, umfundi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, ingcali kunyango lobugcisa, umfundi kunyango lobugcisa, ingcali ye-othotiki okanye ingcali yeprosthetiki, igcisa lokunyanga izifo zamathambo, umncedisi kwi-othotiki okanye kwiprosthetiki, umsebenzi wofele kunye nomfundi kwi-othotiki okanye kwiprosthetiki baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kwimithetho ukusuka kowesi- 2 ukuya kuma- 27. Intsilelo eyenziwe yingcali Ingcali yokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, umcedisi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, igcisa lokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, umfundi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo, ingcali kunyango lobugcisa, umfundi kunyango lobugcisa, ingcali ye-othotiki okanye ingcali yeprosthetiki, igcisa lokunyanga izifo zamathambo, umncedisi kwi-othotiki okanye kwiprosthetiki, umsebenzi wofele kunye nomfundi kwi-othotiki okanye iprosthetiki baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ingcali enyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo-
a iya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kummandla wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo kwimfundo noqeqesho lwayo kwaye efumene kuwo amava, likhathalela ubukhulu nokunyinwa kobuchule bobugcisa;
b iya kunxibelelana ize isebenzisane nogqirha namanye amagcisa ezempilo abahlisileyo ekuxilongeni nagekunyangeni umguli; ize c kumsebenzi wabucala ingaqeshi nawuphi umntu onumncedisi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo okanye igcisa lokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo ingakhange kuqala afumane imvume yebhodi ebhaliweyo: Ngaphandle kokuba oku kwalelwa akuyi kusebenza kwimeko yengqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedisi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo
Umncedisi wokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phatsi kokonganyelwa yingcali yokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo okanye ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo: Ngaphandle kokuba kulo meko ukonganyelwa ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo akuyi kuba ngaphezulu kwiinyanga ezintandathu;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kwisifundo semfundo yakhe;
c akayi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu; kwaye d akayi kuba nomsebenzi wabucala.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo
Igcisa lokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo -
a liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phatsi kokonganyelwa yingcali yokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo okanye ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo: Ngaphandle kokuba kulo meko ukonganyelwa ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo akuyi kuba ngaphezulu kwiinyanga ezintandathu;
b liya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kwisifundo semfundo yakhe;
c akayi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu; kwaye d akayi kuba nomsebenzi wabucala.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kunyango lomguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo
Umfundi kunyango lomguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phatsi kokonganyelwa yingcali yokunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo okanye ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo: Ngaphandle kokuba kulo meko ukonganyelwa ngugqirha obhalisileyo ofanelekileyo akuyi kuba ngaphezulu kwiinyanga ezintandathu;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kukunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yingcali yonyango kubugcisa
Ingcali yonyango kubugcisa -
b iya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kukunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo c aliyi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli; lize d aliayi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu; kwaye.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kunyango lobugcisa
Umfundi kunyango lobugcisa -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa yingcali yokunyanga ubugcisa ; aze b anyinwe izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kukunyanga ubugcisa.
d uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kukunyanga umguli ngokumnika umsebenzi awufaneleyo c akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli;
d akayi kunyanga ngokunxulumene okanye ngengcebiso okanye ngoncedo lokulungiselela okanye ngenjongo yokwenza, yokulungisa, yokunika, okanye yokulunga okanye yokulungisa amalungu enziweyo okanye ezinye izixhobo ezifanayo zokunceda nokokuba zezenzuzo apho ezo zixhobo zinikiweyo zinikwe kumguli ngumntu ongengogqirha we-othotiki okanye weprosthetiki.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lokunyanga izifo zamathambo
Igcisa lokunyanga izifo zamathambo eenyawo -
c liya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwalo kwisifundo sakhe semfundoo
c uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kwisifundo sakhe semfundo.
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo noqeqesho lwakhe kwi-othotiki okanye kwiprosthetiki.
ISIHLOMELO 8
IBHODI YOBUGCISA BENZULULWAZI NGOKUNYANGA AMEHLO NOOGQIRHA BAMEHLO ABAKHUPHA AMAYEZA
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUBUGCISA BENZULULWAZI NGOKUNYANGA AMEHLO NOOGQIRHA BAMEHLO ABAKHUPHA AMAYEZA
Ingcali yenzululwazi yokunyanga amehlo, umfundi kwinzululwazi yonyango lwamehlo, ugqirha wamehlo okhupha amayeza nomfundi kubugqirha bamehlo obukhupha amayeza baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ekubhekiselelwe kwimithetho ukusuka kowesi- 2 ukuya kuma- 27. Intsilelo eyenziwe yingcali kwinzululwazi yokunyanga amehlo, ngumfundi kunyango lwamehlo, ngugqirha wamehlo okhupha amayeza nangumfundi kubugqirha bamehlo obukhupha amayeza baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ingcali yenzululwazi yokunyanga amehlo a iya kunika kuphela iinkonzo zokunyanga amehlo kuqukwa nokumiselwa kwezibonisi, izilanga ezinxitywa elisweni endaweni yezipeksi nezincedi ezibonwayo okanye izixhobo. Apho isifo sesixokelelwano sokubonwayo siboniwe okanye sikrokrelwa okanye apho umguli angenakho ukubona ngokuqhelekileyo okanye umbonakude ngoncedo loncedo lwezilanga ezichanekileyo okanye ngezinye iindlela zezilungiso ingcali iya kusebenzisana nogcisa lezempilo elifumene imfundo noqeqesho olwaneleyo oluvunywe yibhodi kule njongo; kwaye b iya kunyanga umguli kuphela esebenzisa into eseshedyuliweyo ngokomThetho weZinto eziNxulumeneyo namaYeza, , 1965 umThetho No. 101 wowe-1965.
Nangona iimfuneko ezinxulumene negama lomsebenzi ngokubhekiselelwe kumthetho wesi-5, ingcali iya kusebenzisa igama lomsebenzi: Ngaphandle kokuba -
a lifumene imvume kuqala kwibhodi lokusebenzisa igama lomsebenzi;
b elo gama okanye ukusetyenziswa alilahlekisi ngokungafanelekanga okanye alikhohlisi kwaye ligcine umfanekiso wobugcisa okanye linika isidima kubugcisa kwaye elo gama lomsebenzi alibangi ubukhulu begngcali ebhalisileyo c amagama oogqirha abanemfanelo aboniswa kunye okanye ecaleni kwegama lomsebenzi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kwinzululwazi yonyango lwamehlo
Umfundi kwinzululwazi yonyango lwamehlo -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa yingcali kwinzululwazi yonyango lwamehlo okanye ngugqirha ; kwaye b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kwinzululwazi yonyango lwamehlo.
Ugqirha okhupha amayeza akasayi kukhupha zibonisi nangayiphi indlela ezikhuphula nawuphi umntu ngaphandle kokumiselwa okubhaliweyo kwaze kwasayinwa ngugqirha okanye ingcali yenzululwazi yokunyanga amehlo: Ngaphandle kokuba lo mthetho awusebenzi kukulungiwswa nokutshintshwa kwezo zipeksi, okanye izilanga okanye izakhelo zezo zipeksi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kubugqirha bokukhupha amayeza
Umfundi kubugqirha bokukhupha amayeza -
c uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela phantsi kokonganyelwa ngugqirha okhupha amayeza yingcali kwinzululwazi yonyango lwamehlo okanye ngugqirha ; kwaye d uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kukukhupha amayeza.
ISIHLOMELO 9
IBHODI YOBUGCISA KUKUNYANGA UMZIMBA NGOKUTHAMBISA IPHODIYATRI NEBAYOKHINETIKI
Ingcali enyanga umzimba ngokuthambisa, umncedisi wokunyanga umzimba ngokuthambisa, umfundi kunyango lomzimba ngokuthambisa, ingcali yephodiyatri, umfundi kwiphodiyatri, ingcali kwibhayokhinetiki, umfundi kwibhayokhinetiki baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ekubhekiselelwe kwimithetho ukusuka kowesi- 2 ukuya kuma- 27. Intsilelo eyenziwe yingcali enyanga umzimba ngokuthambisa, ngumncedisi wokunyanga umzimba ngokuthambisa, ngumfundi kunyango lomzimba ngokuthambisa, yingcali yephodiyatri, ngumfundi kwiphodiyatri, yingcali kwibhayokhinetiki, ngumfundi kwibhayokhinetiki baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yingcali umzimba ngokuthambisa
Ingcali yokunyanga umzimba ngokuthambisa -
a iya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kukuxilonga kwasesibhedlele nokusebenza kummandla wokunyanga umzimba ngokuthamba akufundeleyo ize waqeqeshwa kuko, afumene amava koko, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule balo kudidi olulodwa olubhalisiweyo lokunyanga ubugcisa ;
b ayiyi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli;
c iya kuthumela umguli kugqirha xa iingxaki zomguli nezidingozingaphaya kukunyangwa komzimba ngokuthambisa; lize d ayiyi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu.
Ukwenziwa komsebenzi wobugcisa ngumcedisi wokunyanga umzimba ngokuthambisa
Umncedisi wokunyanga umzimba ngokuthambisa akayi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lokunyanga umzimba ngokuthambisa
Igcisa lokunyanga umzimba ngokuthambisa aliyi kwamkela ingqesho ngaphandle kwemvume ebhaliweyo yibhodi: Ngaphandle kokuba ukwalelwa akuyi kusebenza kwingqesho esisigxina okanye esisingxungxu kwinkonzo yoluntu.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kunyango lomzimba ngokuthambisa
Umfundi kunyango lomzimba ngokuthambisa -
a uya kwenza izenzo eziphathelele kukunyanga umzimba ngokuthamba kuphela phantsi kokonganyelwa yingcali kukunyanga umzimba ngokuthamba okanye ungugqirha;
b uya kunyina izezno ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kukunyanga umzimba ngokuthamba.
a iya kuphanda ize inyange kuphela iimpazamo eziphantsi kommandla wobugcisa bephodiyatri onl;
c kunyango lwaye nawuphi umntu iya kusebenzisa kuphela amayeza avunyelwe loo njongo yibhodi;
d uya kulawula amayeza okubulala entlungu alo ndawo kuphela kwinjongo yokudambisa iintlungu , amayeza awodwa awavunywe yibhodi nemithetho yokugunyazisa yamayeza;
c iya kwenza izenzo zobugcisa ezifuna amayeza okubulala ukuva intlungu kuphela ngokusebenzisana nogqirha .
a uya kwenza izenzo eziphathelele kukunyanga umzimba ngokuthamba kuphela phantsi kokonganyelwa yingcali kwiphodiyatri okanye ungugqirha only;
b uya kunyina izezno ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kwiphodiyatri.
a iya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kukuxilonga kwasesibhedlele nokusebenza kummandla wokunyanga umzimba ngokuthamba akufundeleyo ize waqeqeshwa kuko, afumene amava koko, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule balo kudidi olulodwa olubhalisiweyo lokunyanga ubugcisa ;
b ayiyi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli;
c iya kuthumela umguli kugqirha xa iingxaki zomguli nezidingo ezingaphaya kwebhayokhinetiki.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kwibhayokhinetiki
Umfundi kweibhayokhinetiki -
a uya kwenza izenzo eziphathelele kukunyanga umzimba ngokuthamba kuphela phantsi kokonganyelwa yingcali kwibhayokhinetikii okanye ungugqirha only;
b uya kunyina izezno ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kwibhayokhinetiki.
ISIHLOMELO 10
IBHODI YOBUGCISA KUKWENZIWA KWEEFOTO ZEX-REYI NOBUGCISA BASESIBHEDLELE
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOPKUKODWA KUBUGCISA BOKWENZIWA KWEEFOTO ZEX-REYI NOBUGCISA BASESIBHEDLELE
Incutshe yokwenza iifoto zeX-reyi, umncedisi wokwenza iifoto zeX-reyi, igcisa laslebhu yokusasaza imitha, umfundi kubugcisa belebhu yokusasaza imitha, umntu onesidanga kubugcisa basesibhedlele okanye igcisa kubugcisa basesibhedlele ( obhalise phambi komhla woku-1 ku-Epreli 2002) igcisa kubugcisa basesibhedlele ( elibhalise emva kwama-31 kuMatshi 2002), umncedisi kubugcisa basesibhedlele, umfundi kwinzululwazi ye-elektro yokukrala kobuchopho, umfundi kubugcisa basesibhedlele nomfundi kwinzululwazi ye-elektro yokurala kobuchopho baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ebhekiselelwe kumthetho wesi-2 ukuya kowama-27. Intsilelo eyenziwe yincutshe yokwenza iifoto zeX-reyi, umncedisi wokwenza iifoto zeX-reyi, igcisa laslebhu yokusasaza imitha, umfundi kubugcisa belebhu yokusasaza imitha, ngumntu onesidanga kubugcisa basesibhedlele okanye ligcisa kubugcisa basesibhedlele ( obhalise phambi komhla woku-1 ku-Epreli 2002) ligcisa kubugcisa basesibhedlele ( elibhalise emva kwama-31 kuMatshi 2002), ngumncedisi kubugcisa basesibhedlele, ngumfundi kwinzululwazi ye-elektro yokukrala kobuchopho, ngumfundi kubugcisa basesibhedlele nomfundi kwinzululwazi ye-elektro yokurala kobuchopho baya baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho/
Incutshe yokwenza iifoto zeX-reyi-
a iya kwenza izenzo zobugcisa kuphela ngesicelo esibhaliweyo kwaye iphantsi kokonganyelwa ngugqirha opvunywe yibhodi kuloo njongo: Ngaphandle kokuba olo lwalelo aluyi kusebenza ngokuphathelele-
i kwizenzo eziphathelele kubugcisa bokwenziwa kweefoto zeX-reyi ezimiselwe yibhodi kulo njongo;
ii incutshe yokwenza iifoto zeX-reyi iya kuthobela iimeko ezimiselwe yibhodi kulo mba kwaye kwingcamango yaloo bhodi unobuchule bokwenza izenzo zobugcisa ngaphandle kokonganyelwa sisicelo esibhaliweyo saloo gqirha;
iii isicelo salo gqirha esinegcamango yokuba incutshe yokwenza iifoto zeX-reyi zisekelwe kwizizathu ezaneleyo nezifanelekileyo: Ngaphandle kokuba isicelo sibhaliwe saza sasayinwa ngumntu owenza isicelo b iya kucebisana kulo mba nangowuphi umsebenzii ewenzayo kubugcisa balo nogqirha ovunywe yibhodi owenziwe umsebenzi phantsi kwakhe ;
c ayiyi kutolika uphando lokwenziwa kweefoto zeX-reyi, iingxelo okanye inike ulwazi ngomsebenzi owenziwe lilo nakuwuphi umntu ngaphandle kogqirha' igcisa lezempilo ovunywe yibhodi kwisicelo sakhe sokwenziwa komsebenzi;
d kumsebenzi walo aliyi kudlula kwimida yodidi okanye iindidi abhaliselwe zona.
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kokwenziwa kweefoto zeX-reyi phantsi kokonganyewa ngugqirha ovunywe yibhodi okanye kwencutshe yokwenziwa kweefoto zeX-reyi;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundoyakhe noqeqesho kukwenziwa kweefoto zeX-reyi;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa kwelebhu yokusasazwa kwemitha
Igcisa lelebhu yokusasazwa kwemitha -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kubugcisa belebhu yokusasazwa kwemitha phantsi kokonganyewa ngugqirha ovunywe yibhodi okanye kwencutshe yokwenziwa kweefoto zeX-reyi;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kubuchule belebhu yokusasazwa kwemitha;
Umfundi kukwenziwa kweefoto zeX-reyi -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kokwenziwa kweefoto zeX-reyi phantsi kokonganyewa ngugqirha ovunywe yibhodi okanye kwencutshe yokwenziwa kweefoto zeX-reyi;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundoyakhe noqeqesho kukwenziwa kweefoto zeX-reyi;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi wobugcisa kwilebhu yokusasazwa kwemitha
Umfundi kubugcisa belebhu yokusasazwa kwemitha -
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kubugcisa belebhu yokusasazwa kwemitha phantsi kokonganyewa ngugqirha ovunywe yibhodi okanye kwencutshe yokwenziwa kweefoto zeX-reyi;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene ngqo nemfundo yakhe noqeqesho kubuchule belebhu yokusasazwa kwemitha;
a uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kummandla wobugcisa basesibhedlele awufundeleyo aze waqeqeshwa kuko, afumene amava koko, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bakhe;
b akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli;
c uya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano negcisa elibhalisileyo elivunywe yibhodi okanye incutshe.
Igcisa lasesibhedlele eliphumelele emva kwama-31 kuMatshi 2002-
a liya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano negcisa elibhalisileyo elivunywe yibhodi okanye incutshe b liya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kummandla wobugcisa basesibhedlele awufundeleyo aze waqeqeshwa kuko, afumene amava koko, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule;
d aliyi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli.
Umncedisi wegcisa lasesibhedlele -
a uya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano namagcisa asesibhedlele, iincutshe okanye oogqirha abavunywe yibhodi okanye incutshe b uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela kummandla wobugcisa basesibhedlele awufundeleyo aze waqeqeshwa kuko, afumene amava koko, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule;
d akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli.
a liya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano namagcisa asesibhedlele, iincutshe okanye oogqirha abavunywe yibhodi okuloo njongo;
b liya kunyinwa izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a lize lenze ngokunxulumene nemfundo yalo noqeqesho kwinzululwazi nge-elektro yokukrala kobuchopho;
d akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumfundi kubugcisa besibhedlele
Umfundi kubugcisa besibhedlele -
a liya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano namagcisa asesibhedlele, iincutshe okanye oogqirha abavunywe yibhodi kulo njongo;
b liya kunyinwa izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a lize lenze ngokunxulumene nemfundo yalo noqeqesho kubugcisa basesibhedlele.
a liya kwenza izenzo zobuchule kuphela kwintsebenziswano namagcisa asesibhedlele, iincutshe okanye oogqirha abavunywe yibhodi kulo njongo;
b liya kunyinwa izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a lize lenze ngokunxulumene nemfundo yalo noqeqesho kubugcisa be-elektro yokukrala kobuchopho.
ISIHLOMELO 11
IBHODI YOBUGCISA YOBUGCISA BOKUTHETHA, BOLWIMI NOBOKUVA
Ingcali enyanga ukuthetha, ingcali enyanga ukuva, igcisa elinyanga ukuva, umncedi wezixhobo zokuva, umlungisi wokuthetha nokuva, umsebenzi woluntu wokuva nokuthetha, umncedisi wokuva nokuthetha baya kubambelela kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho yokuziphatha ekubhekiselelwe kwimithetho ukusuka kowesi- 2 ukuya kuma- 27. Intsilelo eyenziwe yingcali enyanga ukuthetha, yingcali enyanga ukuva, ligcisa elinyanga ukuva, ngumncedi wezixhobo zokuva, umlungisi wokuthetha nokuva, umsebenzi woluntu wokuva nokuthetha, ngumncedisi wokuva nokuthetha,baya kuthobela imithetho yokuziphatha edweliswe apha iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokweSahluko IV somThetho.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa yingcali yokuthetha okanye yokuva
Ingcali yokuthetha okanye yokuva -
a liya kwenza izenzo zobuchule kukuxilonga kwasesibhedlele lize lisebenze kummandla wokunyanga ulwimi-ntetho okanye ukuva eliwufundeleyo waze wakuqeqeshelwa apho lifumene khona amava, likhathalela ubukhulu nemida yobuchule bobugcisa;
b akayi kusilela ukunxibelelana nokusebenzisana, apho kufanelekileyo nogqirha namanye amagcisa ezempilo abhalisileyo ekuxilongeni nasekunyangeni umguli;
c liya kuthumela kwigcisa okanye kubugcisa bemfundo xa iingxaki zomguli nezidingo zingaphaya kommandla wokunyangwa kolwimi-ntetho okanye ukuva.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ligcisa lokuva
Igcisa lokuva -
a liya kusebenza kuphela kwimimandla efanelekileyo apho afumene khona uqeqesho namava ethathela inkathalo kubukhulu namava obuchule bobugcisa;
b liya kwenza kuphela nawuphi umsebenzi kwinzululwazi yokuva-
i phantsi kwengcali yokuva;
ii ngemvume ebhaliweyo kuqala yibhodi ngokuyalelwa nokonganyelwa ngugqirha namanye amagcisa avunywe yibhodi.
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumncedi wezixhobo zokuva
Umncedi wezixhobo zokuva -
a uya kuzibophelela kumsebenzi okwimimandla aqeqeshelwe kuyo waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bobugcisa;
b uya kuthumela kwigcisa xa iingxaki zomguli nezidingo zingaphaya kommandla womncedi wezixhobo zokuva.
c akasayi kuxilonga ubuchule bokuva komntu;
d angakhetha aze alinganise isixhobo sokuva kbantwana abangaphantsi kweminyaka eli-10 okanye abantu abakhubazeke kaninzi;
e angafakela igama lakhe ekungeneni kwekhemesti ngaphandle kokuba ubhalise
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumlungisi wokuthetha nokuva
Umlungisi wokuthetha nokuva -
a uya kuzibophelela kumsebenzi okwimimandla aqeqeshelwe kuyo waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bobugcisa;
b akayi kwenza naluphi unyango lokuthetha okanye lolwimi okanye lokuva ngaphandle kwesikolo sokuqala, isikolo sabantwana okanye isikolo sezithulu nabangavi kakuhle esilawulwa ngurhulumente okanye lisebe leMfundo lephondo elibandakanyekayo okanye elinye iziko elinokuvunywa yibhodi kuloo njongo;
c akayi kwenza naluphi unyango lokuthetha okanye lolwimi okanye lokuva, ekuhloeni nasekunyangeni okunxulumene namasebe emfundo okanye amanye amaziko ngaphandle kokuba uphantsi kokonganyelwa ngqo yingcali enyanga ukuthetha okanye yingcali enyanga ukungeva;
Ukwenziwa kwezenzo zobugcisa ngumsebenzi woluntu wokuthetha nokuva
Umsebenzi woluntu wokuthetha nokuva -
a uya kuzibophelela kumsebenzi okwimimandla aqeqeshelwe kuyo waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bobugcisa;
b akayi kwenza nawuphi umsebenzi woluntu kukuthetha okanye kulwimi okanye kukuva ngaphandle xa eqeshwe liziko elaziwa yibhodi;
c akayi kwenza nawuphi umsebenzi woluntu kukuthetha okanye kulwimi okanye kukuva kwiziko apho kuqeshwe igcisa lokunyanga ukuthetha okanye igcisa lokunyanga lokuva ngaphandle kokuyalelwa ligcisa lokunyanga ukuthetha kunye/okanye yokuva;
d akayi kwenza nawuphi umsebenzi woluntu kukuthetha okanye kulwimi okanye kukuva ngaphandle kokuba ucebisana nogqirha jikelele okanye kwiimeko ezibandakanya iimeko zomlomo ekucebisaneni nogqirha kwezamazinyo;
e akayi kwenza nawuphi umsebenzi woluntu kukuthetha okanye kulwimi nokuva apho ukonganyelwa ligcisa lokunyanga ukuthetha kunye/okanye igcisa elinyanga ukuva ukuba nokwenzeka ethathela ingqalelo ukuba kufuphi apho ukonganyelwa kungenakwenzeka, ecebisana negcisa elinyanga ukuthetha okanye elinyanga ukuva;
Ukwenza izenzo zobugcisa zomncedisi wokuthetha nokuva
Umncedisi wokuthetha nokuva -
a uya kuzibophelela kumsebenzi okwimimandla aqeqeshelwe kuyo waze wafumana amava, ekhathalela ubukhulu nemida yobuchule bobugcisa;
b uya kwenza izenzo zobugcisa kuphela -
i phantsi kwemiyalelo nokongamelwa okanye kwingqesho yegcisa lokunyanga ukuthetha okanye yegcisa lokunyanga ukuva kumacandelo empilo okanye emfundo;
ii ngemvume yebhodi, phantsi kwemiyalelo nokonganyelwa gugqirha jikelele namanye amagcisa abhalise nebhodi;
c akayi kwamkela umsebenzi ngaphandle kwemvume ebhalwe yibhodi kuqala: Ngaphandle kokuba oko kwalelwa akuyi kusebenza kwimeko yokuqeshwa ngokwesigxina okanye ngokwesingxungxu kumacandelo ezempilo nawemfundo kwinkonzo yoluntu;
Umfundi kubugcisa bokuthetha, bolwimi nobokuva -
a uya kwenza izenzo zobugcisa phantsi kokonganyelwa ngugqirha kuphela;
b uya kunyina izenzo ngokubhekiselele kumhlathi a aze enze ngokunxulumene nemfundo noqeqesho lwakhe kobo bugcisa bubandakanyekayo.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIHLOMELO 12.txt</fn>
ISIHLOMELO 12
IBHODI YOBUCHULE YENZULULWAZI NGENGQONDO
IMITHETHO YOKUZIPHATHA EPHATHELELE NGOKUKODWA KUMSEBENZI WENZULULWAZI NGENGQONDO
Igcisa lenzululwazi ngengqondo kufuneka libambelele kule mithetho yokuziphatha ilandelayo ukongeza kwimithetho ebhekiselele kwimithetho yesi-2 ukuya kuma-27. Intsilelo yokungathobeli imithetho yokuziphatha kwelo ligcisa lenzululwazi ngengqondo iya kumisela isenzo okanye ukungenzi apho ibhodi iya kuthatha amanyathelo olwaluleko ngokuphathelele kwiSahluko IV somThetho.
Iinkcazelo
Kule mithetho, naliphi igama okanye isigama apho intsingiselo inikwe kumThetho iya kuba naloo ntsingiselo, ngaphandle kokuba ichazwa ngenye indlela ngokuphathelele kwimeko-
unaniselwano" kukwamkela kumxumi iimpahla, iinkonzo okanye omnye umvuzo ongeyomali njengembuyekezo yeenkonzo zomsebenzi wenzululwazi ngengqondo;
ibhodi" ithetha iBhodi yoBuchule/msebenzi beNzululwazi ngengqondo emiselwe kwigatya le-15 lomThetho;
abantwana" ngabantu abaneminyaka eli-14 nabangaphantsi lize igama "umntwana" linentsingiselo efanayo;
umxumi" ngumsebenzi weenkonzo zenzululwazi ngengqondo nokokuba umamkeli wezo nkonzo uyedwa, yintsapho, liqela, ngumbutho okanye luluntu ubuchule" bubugcisa bokwenza izenzo zenzululwazi ngengqondo njengoko liqeqeshwe njalo igcisa lenzululwazi ngengqondo laze lafumana isiqinisekiso njengoko kumiselwe ngumThetho;
ulwazi oluyimfihlo" naluphi ulwazi olugqithiswe ngumxumi, liqabane, ngumthombo wesibini okanye omnye umsebenzi;
ikomiti yezempilo" yikomiti eyamiselwa libhunga ngokwegatya 10 nemimiselo eyenziwe phantsi kwegatya lama-61lomThetho;
ugqirha omtsha osafundayo" ngumntu obhalisiweyo njengomfundi omtsha kwinzululwazi ngengqondo phantsi komThetho;
iinkonzo zenzululwazi ngengqondo" zizenzo zohlolo lwenzululwazi ngengqondo, ukuqonda isifo ngokuxilonga nongenelelo olunikwa umxumi;
igcisa lenzululwazi ngengqondo" kuquka umntu obhalisileyo phantsi komThetho njengegcisa lenzululwazi ngengqondo, umcebisi obhalisileyo, ipsychometrist, igcisa lesycho, umntu osemtsha osafundayo kwinzululwazi ngenqondo nomfundi kumsebenzi wenzululwazi ngengqondo;
umcebisi obhalisileyo" ngumntu obhalisileyo njengomcebisi obhalisileyo ngokomThetho;
igatya" ligatya lomThetho;
Ukuhlupha ngokwesini" nasiphi isenzo sokubongoza ngokwesini, ukuba nomnqweno okanye ukuziphatha okungamkelekanga kwegcisa lenzululwazi yengqondo ngendlela yomnqweno enelizwi okanye engenalizwi ngexesha lemisebenzi yalo yobuchule okanye ukuziphatha okukhubekisayo okanye okwenza imeko engenakumelwa emsebenzini okanye kummandla wemfundo;
umfundi" ngumntu obhalise phantsi komThetho njengemfundi kumsebenzi wenzululwazi ngengqondo;
ulwazi lovavanyo" imithetho yovavanyo, iifomu zokurekhoda, iskora namanqaku ngokuphathelele kwiimpendulo zabantu kwizinto zovavanyo nangayo nayiphi indlela;
ummiselo" kuthetha imithetho.
ISAHLUKO 1
UBUCHULE BOMSEBENZI
Jikelele
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuvelisa, liya kugcina lize likhuthaze imigangatho ephakamileyo yobuchule bomsebenzi ukuqinisekisa ukuba abaxumi bakhuselwe kwimisebenzi yobuchule engafikeleliyo kwimigangatho yezenzo engcono yezizwe ngezizwe neyesizwe.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kumela izenzo zomsebenzi kuyo yonke imimandla yobomi bomsebenzi walo.
Imida yobuchule
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunyina imisebenzi yalo kwimimandla ekwimida yobuchule balo obusekelwe kwimfundo yalo esesikweni, kuqeqesho, kumava okongamela kunye/okanye amava obuchule afanelekileyo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuqinisekisa ukuba umsebenzi walo usekelwe kulwazi lobuchule nolwenzululwazi lommandla wenzululwazi ngengqondo.
Ukugcina ubuchule
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kugcina ubuchule bamaxesha anamhlanje ngophuhliso lobuchule obuzingileyo ngokucebisana kunye/okanye ngezinye iinkqubo ezihambisana nemigangatho yangoku yolwazi lwenzululwazi okanye lobuchule.
Ukongeza ubuchule obutsha
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo liphuhlisa ubuchule kwinkonzo yenzululwazi ngengqondo okanye ubuchule obutsha kuye okanye obutsha kumsebenzi liya kuzibandakanya kukucebisana namanye amagcisa enzululwazi ngengqondo okanye eminye imisebenzi efanelekileyo kwaye liya kufuna lize lifumane uqeqesho nemfundo efanelekile kuloo mmamdla mtsha.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxelela umxumi ngesimo esitsha esingeniswayo nangeengozi ezaziwayo ezinxulumene neenkonzo ezintsha zenzululwazi ngengqondo okanye ubugcisa ukuze umxumi abe nenkululeko yokukhetha kwezo nkonzo okanye ukwenziwa kobugcisa.
Iimeko ezingaqhelekanga
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingacelwa ngexesha likaxakeka ukuba linikezele ngeenkonzo zenzululwazi ngengqondo elingazange lafumana buchule bufanelekileyo kuzo, lize linike ezo nkozo ukuqinisekisa ukuba umxumi akakhange alelwe iinkonzo.
Ukonakalisa kwalo
Ngokwengcamango yekomiti yezempilo igcisa lenzululwazi ngengqondo libonakala lithotha njengoko kuchazwe kumThetho-
a liya kuyeka ukwenza imisebenzi yobugcisa xa kunokwenzeka ukuba iimeko zalo ukuquka iimeko zengqondo nezokuchukumiseka okanye iingcamango zokusebenzisa kakubi izinto okanye amayeza zingalithintela ekwenzeni imisebenzi yobugcisa enjalo ngendlela yobuchule;
b liya kubonisela kwimiqondiso lize lifumane uncedo lobuchule olufanelekileyo kwangethuba ukuthintela ukwenza okonakalisayo kwaye c ukuba liziqaphele iimeko zalo ezinokuphazamisa ukwenza kwalo imisebenzi yobuchule ngokwaneleyo liya kuthatha amanyathelo afanelekileyo afana nokucebisana nokufumana uncedo lwegcisa ngokumiselwa yikomiti yezempilo ukumisela ukuba linyine , limise okanye liphelise imisebenzi yalo lobuchule.
Ukugunyaziswa komsebenzi
Igcisa lenzululwazi ngengqondo eligunyazisa umsebenzi kubasebenzi , koomonganyelwa , kwipsychometrist, kumcebisi obhalisiweyo okanye kumcedisi kuphando okanye wokufundisa uya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo -
a okuphepha ukugunyazisa loo msebenzi kumntu onolwalamano oluninzi nomxumi olunokukhokelela kukuzisebenzisela okanye ukulahleka kokwenza okungaqhutywa luluvo;
b okugunyazisa kuphela ezo mfanelo loo mntu ekulindelwe ukuba azenze ngokusekelwe kwimfundo yakhe, kuqeqesho nakumava; kwaye c okuqinisekisa ukuba loo mntu wenza ezo nkonzo ngobuchule.
Ukusebenzisa iitoliki
Xa kucaca ukuba umxumi akanabuciko kulwimi lwegcisa lenzululwazi ngengqondo igcisa liya kucebisa umxumi ukuba kusetyenziswe kwetoliki.
Itoliki ebandakanywe ligcisa ngokomthethwana 1 iya kuba nobuciko kwiilwimi ezimbini ubuncinane ize ibe nobuchule ngakumbi kulwimi olukhethwe ngumxumi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanye itoliki ngokomthethwana 1 liya kuthatha amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba -
a Itoliki ayinabudlelwane buninzi nomxumi obandakanyekayo obunokukhokelela kukuzisebenzisela okanye ukulahleka kokwenza okungaqhutywa luluvo kwaye b Itoliki yenza imisebenzi yokutolika ngobuchule.
ISAHLUKO 2
UNXULUMANO LOMSEBENZI
Ukuhlonipha amalungelo oluntu nawabanye
Kwimisebenzi yalo yobuchule igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuhlonipha isidima nokuxabiseka komxumi lize lizame ukukhusela amalungelo asisisseko omxumi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuhlonipha ilungelo lomxumi lokugcina ukuxabiseka, izimvo/iimbono , iinkolo neengcamango ezahlukileyo kwezalo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunakana ilungelo loluntu elingenakususwa lomxumi kumzimba nakubulungisa benzululwazi ngengqondo, ukuquka ukhuseleko nolawulo lomzimba wakhe nomntu kunye namalungelo omxumi kungaxhomekekanga nakweyiphi inkqubo okanye umfuniselo ngaphandle kwemvume yakhe ngokubhekiselele kumthetho we-11 kwaye loo mthetho uya kusebenza kwaye unikwe ngolwimi eliqondwa lula ngumxumi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo aliyi kumnyanzela umxumi ukuba avume ukunikwa iinkonzo zenzululwazi ngengqondo okanye limnyanzele umxumi ukuba anike ubungqina bokuzibeka ityala ngokusebenzisa ubuchule benzilulwazi ngengqondo okanye ngenye indlela.
Imvume eyazisayo kwiinkqubo zomsebenzi
Xa igcisa ngenzululwazi ngengqondo lisenza uphando okanye ukunika uhlolo, ukunyanga izifo zengqondo ngaphandle kwamayeza okanye ukucebisa okanye iinkonzo zokucebisana ekho umntu okanye ukucebisana okuhamba ngombane okanye ezinye iindlela zonxibelelwano liya kufumana imvume eyazisayo yomxumi lowo kusetyenziswa ulwimi olugqondwa ngokufanelekileyo ngumxumi lowo.
Nakubeni umxholo wemvume eyazisayo ebhaliweyo ebhekiselelwe kumthethwana 1 iya kwahlukana ngokuxchomekeke kwiimeko imvume eyazisayo ifuna ukuba umxumi -
a unesikhundla kuvumelwano;
b unikwe ulwazi oluphathelele kukuthatha inxaxheba kumsebenzi onokulindelwa ukuba umchukumise okanye avume ukuthatha inxaxheba kuqukwa neemfuno zemfihlo nemali okanye ezinye iindleko okanye umvuzo;
c uyasazi isimo sokuzithandela ukuba athathe inxaxheba kwaye akhululeke ukunika imvume yakhe ngaphandle kokuphenjelelwa, aze d abe nethuba lokubuza imibuzo nokunikwa iimpendulo ngokuphathelele kwimisebenzi ebandakanyekayo:
Nokokuba umxumi akanako ukunika imvume eyazisayo ngokwasemthethweni, igcisa lenzululwazi ngegqondo -
i liya kunika ingcaciso efanelekileyo;
ii liya kufuna imvume yomxumi;
iii liya kucingela iinketho zalo mxumi kunye nemidla yomxumi engcono, kwaye iv liya kufumana imvume efanelekileyo kumntu ogunyaziswe ngokwasemthethweni ukuba anike imvume ukuba imvume yaloo bambela ivunyelwe okanye ifunwa ngumthetho kwaye igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo okukhusela amalungelo nentlalo-ntle yomxumi.
Xa iinkonzo zenzululwazi ngengqondo ziyalelwe yinkundla okanye zifunwa lulawulo okanye ziyalelwe ngokulamla igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kuxelela umntu lowo ubandakanyekayo ngesimo seenkonzo ezilindelweyo phambi kweenkqubo ukuquka okokuba iinkonzo ziyalelwe okanye kukho okulindelweyo kwiimfuneko zemfihlo; kwaye b uxwebhu olufanelekileyo , imvume ngomlomo, okanye ukuvuma.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kunika umxumi umsebenzi, umthabathi-nxaxheba kuphando, umonganyelwa , umfundi, umqeqeshwa nokokuba ngubani omnye umntu onegunya lokuziphatha okunengcinga esoloko isetyenziswa, iinqobo ezisemgangathweni, iindima ezinxulumene nobudala, inkolelo, ukuzala, isazela, ibalai nkcubeko, ukukhubazeka, isifo, imvelaphi yobuhlanga okanye yentlalo, isini, ulwimi, isimo somtshato, ukukhulelwa, uhlanga, inkolo, ukuziqhelanisa ngokwesini, isimo soqoqosho-ntlalo okanye nayiphi imeko ethintelwa ngumthetho.
Igcisa lenzululwazi alisayi kucalula ngokungenabulungisa kusekelwe kubudala, , kwinkolelo, kukuzala, kwisazela,kwibala, kwinkcubeko, kukukhubazeka, kwisifo, kwimvelaphi yobuhlanga okanye yentlalo, kwisini, kulwimi, kwisimo somtshato, kukukhulelwa, kuhlanga, kwinkolo, kukuziqhelanisa ngokwesini, kwisimo soqoqoshp-ntlalo okanye nayiphi imeko ethintelwa ngumthetho.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kwenza zonke iinzame zokuqinisekisa iinkonzo ezifanele ulwimi, ezifanele inkcubeko ziyafunyanwa ngumxumi kwaye imigangatho eyamkelekileyo yobuchule bolwimi iyafezekiswa ekunikezelweni kweenkonzo kumxumi onolwimi lwakhe lokuqala elahlukil;yo kwelegcisa ngenzilulwazi ngengqondo.
Ukuhlupha ngokwesini
Ingcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuba natyala lokuhlupha ngokwesini.
Okunye ukuhlupha
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuziphatha ngendlela ehlupha okanye ukuthoba abantu asebenzisana nalo emsebenzini walo ngokusekelwe kwiimeko ezifana nobudala bomntu, kwinkolelo, kukuzala, kwisazela, kwibala kwinkcubeko, kukukhubazeka, kwisifo, kwimvelaphi yobuhlanga okanye yentlalo, kwisini, kulwimi, kwisimo somtshato, kukukhulelwa, kuhlanga, kwinkolo, kukuziqhelanisa ngokwesini, okanye kisimo soqoqosho-ntlalo.
Ukuphepha ukwenzakala
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo okuphepha ukwenzakalisa umxumi, umqeshi, umthabathi-nxaxheba kuphando, umfundi, umonganyelwa, umqeqeshwa okanye abanye abantu elisebenza nabo ukuquka ukwenzakalisa ukuphatha kakubi ngokukhetha , ukuhlupha okanye unyanzeliso.
Impikiswano yomdla
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuyeka ukwenza indima yomsebenzi xa umdla walo, umdla ngokwasemthethweni, ngokwenzululwazi, ngokwemali okanye eminye imidla okanye ulwalamano olunokulindelwa ngokufanelekileyo ukuba-
a lonakalise ukuqhutywa kwalo luluvo, ubuchule, okuba nentsingiselo ekwenzeni imisebenzi yalo; okanye b lityhilele umxumi obandakanyekayo kwingozi okanye kukusetyenziselwa.
Izicelo senkonzo ngumntu wesithathu
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo livuma ukunika inkonzo yenzululwazi ngengqondo kumxumi ngesicelo somntu wesithathu igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucacisa kwangoko kuloo nkonzo isimo solwalamano seqela ngalinye elibandanyekayo (okokuba ngulowo nalowo okanye imibutho).
Ingcaciso ibhekiselele kumthethwana 1 oya kuqulatha indima yegcisa lenzululwazi ngengqondo ingcali yokunyanga, umcebisi, umxilongi wezifo, ingqina eliligcisa yokusetyenziswa kwenkonzo yenzululwazi ngengqondo enikiweyo okanye ulwazi olufunyenweyo kunye nokuba kungakho izinxaxhi kwiimfuneko zemfihlo.
Ukuba kukho ingozi ezibonwe ngex' elingaphambili zokubizwa kwegcisa lenzululwazi ngengqondo ukuza kuzalisekisa iindima eziphikisanayo ngenxa yokubandakanyeka komntu wesithathu igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucacisa isimo okanye iimfanelo zalo, ukuxelela onke amaqela ngokufanelekileyo njengoko imicimbi ivela nokusombulula imeko ngokwale mithetho.
Ubudlelwane obuninzi
Ubudlelwane obuninzi benzeka xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lizalisekisa indima yomsebenzi kumntu okanye kumbutho lize ngaxeshanye-
a lizalisekise okanye lenze enye indima ngokuphathelele kuloo mntu okanye kumbutho;
b linobudlelwane nomntu okanye nombutho onxulumene ngokusondeleyo okanye lizalana nomntu okanye umbutho elinolwalamano lomsebenzi nawo; okanye c lithembisa ukungena kobunye ubudlelwane nomntu lowo okanye umbutho okanye umntu okanye umbutho onxulumene ngokusondeleyo okanye liyazalana nomntu okanye umbutho.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuyeka ukungena kulwalamano oluninzi ukuba ulwalamano oluninzi lungalindeleka ukuba lonakalise ukungaqhutywa luluvo kwegcisa lenzululwazi ngengqondo, ubuchule balo, ukwenza ngokufanelekileyo okanye imisebenzi yalo njengegcisa lenzululwazi ngengqondo okanye oko kungabangela ingozi yokusetyenziselwa okanye ukwenzakalisa umntu okanye umbutho apho kunokubakho ulwalamano lomsebenzi.
Ukuba igcisa lenzululwazi ngengqondo lifumanisa ukuba kungakho ubudlelwane obuninzi obunengonzi ebebungabonwanga liya kuzama ukusombulula ingxaki kweyona midla ingcono yomxumi obandakanyekayo nokuthobela okukhulu kule mithetho.
Kwiimeko ezibhekiselele kumthethwana 3 igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuncedisa umxumi ukuba afumane iinkonzo zelinye igcisa lize lingangeni nakuluphi unxulumano naloo mxumi kude kuphele iinyanga ezingamashumi amane ubuncinane emva kokuphela koloo lwalamano luninzi: ngaphandle kokuba umxumi uchukumisekile okanye unokwenzakala ngokucingayo okukuphenjelelwa lelo ligcisa lenzululwazi ngengqondo kwaye olo lwalamano alusayi kumiselwa phakathi komxumi negcisa lenzululwazi ngengqondo.
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lifunwa ngumthetho, ngumgaqo weziko okanye zezinye iimeko ukuzalisekisa iindima ezingaphezulu kwesinye kwiinkqubo zobulungisa okanye zolawulo liya kucacisa indima yokulindelweyo kwangoko kunye nakuphi ukulindelwa kwiimfuneko zemfihlo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzisebenzisela umntu elimongamelayo, elimvavanyayo okanye elinye igunya elifana nomxumi, umqeshi, umthathi-nxaxheba kuphando, umfundi , omonganyelwa okanye umqeqeshwa .
Intsebenziswano namanye amagcisa
Apho kuchaziwe kwaze ngobuchule obufanelekileyo igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kusebenzisana namanye amagcisa ngokuvunywa yibhodi ukuze lincede umxumi walo kakuhle nangokufanelekileyo; lize b licwangcise ukucebisana okufanelekileyo kunye nokuthunyelwa ngokusekelwe kwimidla engcono yomxumi walo ngokwaloo mvume nezinye iingcinga ezifanelekileyo, kodwa zifaneleke zinjalo zingaquka imfanelo lelo yomthetho neyesivumelwano.
Ukuphazamiseka kweenkonzo zenzululwazi ngengqondo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alinakuyeka umxumi ngokuphelisa ulwalamano lomsebenzi ngequbuliso, kodwa -
a liya kwenza ulungiselelo olufanelekileyo nelinye igcisa ukuba lisebenze ngeemfuno zomxumi kwisehlo sexesha likaxakeka ngamaxesha ebenokubonwa ngex' elingaphambili apho igcisa lingazukubakho; lize b liya kwenza inzame efanelekileyo yokuyila ukuqhubekeka kwenkonzo ukuba loo nkonzo iphazanyiswe zimeko ezifana nokugula kwalo, ukufa, ukungafumaneki okanye ukumiswa kwenye indawo okanye ukumiswa komxumi kwenye indawo okanye ukunyinwa kwemali.
Iinkonzo zenzululwazi ngengqondo ezinikwe ngokombutho
Igcisa ngenzululwazi ngengqondo elinika iinkonzo zenzululwazi ngengqondo kumbutho okanye ngombutho liya kunika umxumi kwangaphambili ulwazi olumalunga-
a nesimo kunye neenjongo zeenkonzo zenzululwazi ngengqondo ezibandakanyekayo;
b ulwalamano phakathi kwegicisa lenzululwazi ngengqondo kunye nomntu ngamnye ochukunyiswa ziinkonzo zenzululwazi ngengqondo ezibandakanyekayo;
c ukusetyenziswa kolwazi lwenzululwazi ngengqondo olunikwe ngumxumi;
d abantu abaya kufikelela kolo lwazi luchazwe kumhlathi c; kunye e izinxaxhi kwiimfuneko zemfihlo.
Kangangoko kunokwenzeka igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika abantu abafanekileyoo kulwazi iziphumo nezigqibo zenkonzo yenzululwazi ngengqondo ebandakanyekayo kwaye ukuba umthetho okanye imithetho yombutho ayilivumeli igcisa lenzululwazi ngengqondo ukuba linike abo bantu okanye iqela ulwazi, igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxelela kwangoko abo bantu okanye amaqela abandakanyekayo inkonzo yenzululwazi ngengqondo.
Ukuthuma nokongamela iinkonzo zenzululwazi ngengqondo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kugunyazisa iimfanelo zomsebenzi kuwo nawuphi umntu ongafanelekanga ukuba enze ezo mfanelo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingagunyazisa iimfanelo zomsebenzi kuphela kumonganyelwa okumgangatho ofanelekileyo ukuba loo monganyelwa angalindeleka ngokufanelekileyo ukuba enze ngobuchule kwaye ngokusesikweni kusekelwe kwimfundo, kuqeqesho nakumava wakhe.
Ukuze umonganyelwa enze iimfanelo ngokokuchazwa ngumthethwana 2, kufuneka abe nemfundo noqeqesho oliqinisekiswe yibhodi ukuquka noqeqesho kwimibandela esesikweni.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuba nemfanelo yokumisela ubuchule bukamonganyelwa kwaye alisayi kunika loo monganyelwa okanye alisayi kumvumela ukuba enze iimfanelo ezingaphaya kommandla woqeqesho lwakhe kunye/okanye ubuchule.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuba nemfanelo yokunika umonganyelwa imiyalelo eyodwa ephathelele kwimida yendima yakhe njengomonganyelwa.
Umonganyelwa uya kuxelela ngokupheleleyo umxumi ofumana iinkonzo zenzululwazi ngengqondo yewonga lakhe lobumonganyelwa kunye nelungelo lomxumi lokuxoxa negcisa lenzululwazi ngengqondo elongameleyo malunga nayo nayiphi ingqiqo yeenkonzo zenzululwazi ngengqondo ezenziwayo.
Xa kunikwa inkonzo yenzululwazi ngengqondo yekliniki igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kuthatha inxaxheba kwinkqubo yolwamkelo yegcisa lenzululwazi ngengqondo;
b lenze uxilongo ngokwalo xa uxilongo lufuneka, lize c livume ngokwalo uyilo lonyango lomxumi ngamnye.
Kwisimo esilungelelanisiweyo nesizingileyo igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kudibana nomonganyelwa obandakanyeka kumxumi ngamnye lize lihlole irekhodi lonyango ukuquka amanqaku enkqubela- phambili kwisimo esulungelelanisiweyo esifanele umsebenzi owenziwayo.
ISAHLUKO 3
UKUBA NGASESE, IMFIHLO NEEREKHODI
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kukhusela ulwazi oluyimfihlo olufunyenwe kukwenza, kukufundisa, kuphando okanye kweminye imisebenzi yobuchule, ngokuxhomeke kwizinxaxhi kuphela zeemfuneko zemfihlo ezimiselwe ngumthetho okanye inkundla yomthetho
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingaluxela ulwazi oluyimfihlo kubantu abenemvume eyazisayo nebhaliweyo kuphela yomxumi obandakanyekayo.
Ukuxoxa ngezinxaxhi kwimfuneko yemfihlo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lifanele ukuba lixoxe nabantu kunye nemibutho amisela kuyo/kubo ulwalamano lomsebenzi/lwenzululwazi (ukuquka okunokuthi kwenzeka xa umntu engenakukwazi ngokomthetho ukunika ulwazi olwazisayo kunye nabameli babo abasemthethweni) ngezinxaxhi kwimfuneko yemfihlo, ukuquka nasiphi isinxaxhi kwezo ezinokusebenza kwiqela, kukunyangwa kosapho okanye ukutshata okanye ukucebisana kombutho kunye nokusetyenziswa okunokubonwa ngenx' engaphambili lolwazi olufunyenweyo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxoxa ngemfihlelo yolwalamano kwangoko nasemva kwangoko ukuba ngba iimeko zifuna ukuxoxwa kwalo ngaphandle kokuba kuyaphikisana oko.
Phambi kokwenza oko igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kufumana imvume kumxumi obandakanyekayo yokurekhodisha udliwano-ndlebe ngokombane okanye liya kuxelela umxumi ngengozi yokwaphulwa kwemfihlo okanye imfihlelo efunyenwe kukurekhodishwa ngombane okanye ukugqithiswa kolwazi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuqinisekisa ukuba imfihlo nemfihlelo zigciniwe xa kubandakanywe umbane kwaye liya kuxelela umxumi ngamanyathelo athathiweyo wokugcina imfihlelo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kulufihla ulwazi kumxumi onelungelo kolo lwazi, ngaphandle kokuba aliaphuli lungelo lwemfihlelo laye nawuphi omnye umntu nangaphandle kokuba ulwazi oluceliweyo lufunelwa ukusebenzisa okanye ukukhusela naliphi ilungelo.
Imida kungenelo lwemfihlo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingaxela kuphela ulwazi olubonwa njengolufanelekileyo kwinjongo yonxibelelwano olwenziwe nakweyiphi ingxelo ebhaliweyo, yomlomo okanye ukucebisana nomntu wesithathu kwaye lingaxoxa ngolwazi olufunyenweyo oluyimfihlo kumsebenzi walo kuphela kwiinjongo zenzululwazi okanye zomsebenzi kwaye kwakho kubantu kuphela abasemthethweni kuloo mibandela.
Ukuxela
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingaluxela ulwazi oluyimfihlo -
a ngemvume yomxumi obandakanyekayo kuphela;
b xa livunyelwe ngumthetho ukuba lenze oko kwinjongo esemthethweni njengokunika umxumi iinkonzo zomsebenzi/zobugcisa ezifunwayo;
c kumagcisa afanelekileyo kwakunye nakwiinjongo zomsebenzi kuphela;
d ukukhusela umxumi okanye abantu kwingozi; kunye e nokufumana intlawulo yenkonzo yobugcisa apho ukuxelwa kunyinwe kubuncinane ubufunekayo bokuzalisekisa loo njongo.
Xa lifunwa ukuba lenze njalo ngumthetho okanye yinkundla igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxela ulwazi oluyimfihlelo ngokokufunwa kwalo.
Abaxumi abaninzi
Xa abaxumi bengaphezulu kwesinye abanikwa inkonzo yenzululwazi ngengqondo ngexesha elihlangeneyo ( umzekelo usapho okanye abatshati okanye umzali nomtwana , okanye abaphikisi bomsebenzi okanye iqela) igcisa lenzululwazi lengqondo liya kucacisela onke amaqela indlela apho imfihlo iya kubaphathwa ngayo phambi kokuba liqalise ngenkonzo yobugcisa.
Bonke abaxumi ekubhekiselelwe kubo kumthethwana 1 baya kunikwa ithuba lokuxoxa negcisa lenzululwazi ngengqondo ukuba loluphi ulwazi oluya kuhlala luyimfihlo kwaye loluphi ulwazi ekufuneka luxeliwe ligcisa ngenzululwazi ngengqondo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kugcina engqondweni yalo ukuba imidla yabantwana enxulumene nokuziphatha ngokwenzululwazi ngengqondo kwalo mntwana ibaluleke kakhulu ekunikweni kweenkonzo zobugcisa.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo kufuneka linenkathalo eyodwa xa lisebenza nabantwana abaneminyaka eli-14 nangaphantsi.
Ekuqaleni kwenkonzo yobugcisa igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxelela umntwana okanye umxumi onomomdli ngokwasemthethweni okanye oxhomekeke ngokwasemthethweni ngemida yomthetho ebekwe kwilungelo lemfihlo yomntwana okanye lomxumi ngokuphathelele kunxibelelwano lwakhe negcisa lenzululwazi ngengqomdo.
Ukukhutshwa kolwazi oluyimfihlo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kukhupha ulwazi oluyimfihlo xa liyalelwe ukwenza oko yinkundla okanye xa lifuneka lenze oko ngumthetho okanye ligunyaziswe ukuba lenze oko ngokubhala ngumxumi obandakanyekayo okanye ngumondli oasemthethweni okanye ngumxumi omncinane.
Ukunika ingxelo yokuphathwa kakubi komntwana nabantu abadala abasenokwenzakala
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika ingxelo yako nakuphi ukuphathwa kakubi komntwana okanye umntu omdala onokwenzakala ngokuphathelele nakowuphi umthetho ofanelekileyo okanye ngokwemfanelo yalo yobugcisa.
Ukucebisana ngokobugcisa
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo linika iinkonzo zpbugcisa njengenxalenye yeqela okanye xa lisebenzisana namanye amagcisa ngokuphathelele kwintlalo-mntle yomxumi igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kwabelana ngolwazi oluyimfihlo namanye amalungu eqela lamagcisa: Ngaphandle kokuba elo gcisa lenzululwazi ngengqondo lithathe onke amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba bonke abantu abafumana olo lwazi bayaxelelwa ngesimo salo semfihlelo kwaye babotshelelwa ngumthetho wemfihlelo yobugcisa.
Xa licebisana namaqabane igcisa lenzululwazi ngengqondo -
a alisayi kuluxela ulwazi oluyimfihlo olulindeleke ukuba lukhokele kukuchongwa komxumi, komthathi-nxaxheba kuphando okanye abanye abantu akanye umbutho elinolwalamano nabwo oyimfihlelo ngaphandle -
i lifumene imvume yomxumi kuqala, yomthathi-nxaxheba kuphando, yomntu okanye yombutho obandakanyekayo; okanye ii ukuxelwa akunakuphetshwa; okanye b lingaxela ulwazi kuphela xa luyimfuneko yokuzalisekisa iinjongo zokucebisana.
Ukufihla ulwazi oluyimfihlo olusetyenziselwe iinjongo zokufundisa nezinye
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuluxela ulwazi oluyimfihlo kubhalo lwalo okanye kukufundisa kwalo okanye nangaphi indlela yasesidlangalaleni okanye luxele ulwazi olunokunxulumene nokuchongwa komntu olufunyenwe kuye ngexesha lokusebenza kwalo nomxumi, nombutho, nomthathi-nxaxheba kuphando, nomonganyelwa , nomfundi okanye nawuphi umamkeli weenkonzo zalo zobugcisa, ngaphandle kokuba-
a lithathe onke amanyathelo afanelekileyo okufihla ukuchongwa kwaloo mxumi, mbutho, mthathi-nxaxheba kuphando, monganyelwa , mfundi okanye omnye umamkeli;
b loo mxumi, mbutho, mthathi-nxaxheba kuphando, monganyelwa , mfundi okanye omnye umamkeli uvumile koko kuxelwa ngokubhala; okanye c kukho olunye ugunyaziso olusesikweni okanye olusemthethweni lokuba kwenziwe njalo.
Ukugcinwa, ukusasaza nokugcina iirekhodi
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuyila, kugcina, kwaye lisasaze iirekhodi nolwazi olunxulumene nomsebenzi walo wenzululwazi nowobugcisa ukuze-
a liququzelele ukunikwa kweenkonzo ezifanelekileyo lilo okanye lelinye igcisa;
b livumele ukukhutshelwa koyilo lophando nokucazulululwa;
c lifezekise iimfuneko zeziko;
d liqinisekise ucoselelo lokuthunyelwa kwe-akhawunti neentlawulo;
e liquuquzelele ungenelelo lobugcisa obulandelayo okanye umbuzo okanye f liqinisekise ukuthobela onke amalungiselelo omthetho afunekayo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kugcina imfihlo ekuyileni, ekugcineni, ekufikeleleni, ekugqithiseni nasekugqibeni iirekhodi eziphantsi kolawulo lalo nokoba ezi zigcinwe ngokubhala, ngokufakwa koomatshini okanye ngenye indlela.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kusebenzisa ukukhowuda okanye ubunye ubuchule ukuphepha ukuqukwa kweempawu zokuchonga umntu ukuba ulwazi oluyimfihlo oluphathelele kubasebenzisi beenkonzo zenzululwazi ngengqondo zingeniswe kwindawo yokugcina ulwazi okanye isixokelelwano serekhodi sifumaneka kubantu ekungafunekanga bafikelele kulo bengavunyelwanga ngumsebenzisi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuyila ukuququzela kwangaphambili ugqithiso olufanelekileyo nokukhuseleko lwemfihlo yeerekhodi nolwazi kukungabikho kwalo kwiimeko ezifana nokufa, ukungabi namandla nokurhoxa ekusebenzeni
ISAHLUKO 4
UMRHUMO NOCWANGCISO LWEMALI
Ukuvuma okuphathelele kumrhumo
Kulungiselelo lomthetho wama- 36, igcisa lenzululwazi ngengqondo nomxumi okanye omnye umsebenzsis weenkonzo zenzululwazi ngengqondo benokuthetha-thethana ngomrhumo kwangoko kuluwalamano lobugcisa okanye lwenzululwazi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzisebenzisela abasebenzisi beenkonzo zenzululwazi ngengqondo okanye abahlawuli ngokuphathelele kumrhumo.
Ucoselelo lokuthumela I-akhawunti
Igcisa lenzululwazi alisayi kuqwetha imirhumo yalo okanye i-akhawunti yeenkonzo zenzululwazi ngengqondo ezinikwe ngokungaphelelanga okanye ezingakhange zinikwe kwa ukunikwa.
Ukunyinwa
Ukuba ukunyinwa kulungiselelo lweenkonzo zenzululwazi ngengqondo kuqikelelwe ngenxa yokunyinwa kwemali igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxoxa olo nywino nomxumi okanye nomnye umsebenzisi weenkonzo zenzululwazi ngengqondo obandakanyekayo kwangethuba ukuba kunokwenzeka.
Ukuqokelelwa komrhumo ongekahlawulwa
Ukuba umxumi akahlawuli iinkonzo zenzululwazi ngengqondo ebekuvunyelwene ngazo nengcisa lenzululwazi ngengqondokwaye igcisa lenzululwazi ngengqondo linqwenela ukusebenzisa umenzeli okanye ukuthatha amanyathelo omthetho ukuba kuqokelelwe umrhumo ongekahlawulwa liya kuqala lixelele umxumi ngaloo manyathelo aya kuthathwa kwaye linike umxumi ithuba lokwenza intlawulo ekhawulezileyo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kusebenzisa kuphela umenzeli wokuqokelela obekekileyo kwaye obhalisileyo ngokuphathelele kumThetho wokuQokelela amaTyala, 1998 Umthetho No. 114 we-1998, kwaye alinakufaka umsebenzi wenzululwazi ngengqondo kwihlazo.
Ukufihla ulwazi, iingxelo okanye iirekhodi ngenxa yokungahlawulwa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kufihla ulwazi, iingxelo okanye iirekhodi eziphantsi kolawulo lwalo olufunelwa ukunyanga umxumi obandakanyekayo okanye nasiphi isenzo senkundla ngenxa yokungahlawulwa.
Igcisa liya kungenisa amabango e-akhawunti kwingxowa-mali yesithathu ochaza ngokucacileyo igama lomntu onike iinkonzo zenzululwazi ngengqondo.
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lisongamela elinye igcisa ukuquka umfundi osafundayo, umcebisi obhalisileyo, i -psychometrist, igcisa lesicho okanye umfundi onike kuqala iinkonzo zenzululwazi ngengqondo uluhlu lwemali okanye/kunye nendlela yokubuyekezwa iya kuqulathwa ngumsayino wegcisa lenzululwazi ngengqondo njengomonganyelwa kunye nokusayina kwelinye igcisa njengombonelelo wenkonzo. Kusenokungabikho kungacaci ukuba ngubani onike ngqo iinkonzo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingananiselana kuphela ukuba -
a akuchasananga nokuchazwa bubugcisa;
b isiphumo socwangciso asisetyenziselwa; kwaye c yiyo yodwa indlela umxumi anakuhlawula ngayo inkonzo yenzululwazi ngengqondo enikiweyo.
Ukungavumi neenkonzo zexesha likaxakeka
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alinakungazivumeli iinkonzo zenzululwazi ngengqondo zexesha likaxakeka kuba umxumi engakwazi ukuqinisekisa intlawulo yezo nkonzo.
ISAHLUKO 5
IMISEBENZI YOHLOLO
Uhlolo kwimeko yobugcisa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kwenza uvavanyo neenkonzo zokuxilonga kuphela kwimeko yolwalamano lobugcisa obuxeliweyo.
Uhlolo, iingcebiso, iingxelo kunye neenkcazelo zovavanyo nokuxilongwa kobugcisa ligcisa ngenzululwazi ngengqondo ziya kusekelwa kulwazi nobuchule ukungqinela okufunyanisiweyo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika kuphela ingcamango lweempawu zenzululwazi ngengqondo zomxumi emva kokuba lixilonge loo mxumi ngokobugcisa obanelisayo ukuxhasa ukufumanisa kwalo.
Xa uxilongo lubhekiselele kumthethwana 3 ungenakusebenza igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kubhala iinzame ezenziweyo kwaye liya kuxela impembelelo elindelekileyo yokunyinwa kolwazi kukuthembeka nokunyaniseka kwengcamango yalo nokunyina isimo kunye nobungakanani bokufumanisa kwalo.
Xa kusenziwa uhlolo lweqela igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo liya kwazisa imida yokufamanisa kwalo kuthathelwa ingqalelo 'kwimida' yokuba isikora seqela sinokuthembeka nokunyaniseka okungaphantsi kunesikora esifunyenwe kumntu omnye.
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lisenza uphononongo lweerekhodi nokuxilonga umxumi kungafuni ukuba kunikwe ingcamango igcisa liya kunyina ukufamanisa kwalo lithathela ingqalelo 'kwimida' yokuba isikora seqela sinokuthembeka nokunyaniseka okungaphantsi kunesikora esifunyenwe kumntu omnye.
Xa kusetyenziswa nasiphi isixhobo sombane, iI-intanethi okanye enye indlela emayana yohlolo igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandanyekayo liya kwazisa oku kwaye linyine ngokufanelekileyo isimo nobungakanani beokufumanisa kwalo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elivelisa, elilawula, elinika isikora, elitolika okanye elisebenzisa ngenye indlela ubuchule bohlolo lwenzululwazi ngengqondo, udliwano-ndlebe, iimvavanyo, izixhobo okanye amanyathelo abhekiselelwe emThethweni liya-
a kwenza ngendlela nangeenjongo ezifanelekileyo kuphando okanye kubungqina obuluncedo kwaye nokusetyenziswa okufanelekileyo kwezo methodi zohlolo; lize b liyeke ukusebenzisa kakubi ubuchule bohlolo, ukungenelela, iziphumo nokutolikwa kwaye lithathe onke amanyathelo afanelekileyo ukuthintela abanye kukusebenzisa kakubi ulwazi olunikwe zezo methodi ukuquka nokukhupha iziphumo zovavanyo ezingekalungiswa okanye ulwazi olungekalungiswa kubantu abangengobaxumi ababandakanyekayo abangafanelekanga ukuba basebenzise olo lwazi.
Ukuvuma okwaziswayo kuhlolo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kufumana imvume yomxumi ebhaliweyo eyazisayo yeenkonzo zohlolo, zovavanyo nokuxilonga.
Imvume ebhaliweyo neyazisayo ekubhekiselelwe kuyo kumthethwana 1 iya kuquka ubuncinane oku kulandelayo:
a iinkcukacha zomxumi obandakanyekayo;
b esona simo seenkonzo zenzululwazi ngengqondo eziya kunikwa; kunye c nakuphi ukunyinwa kokufunyanwa kweenkonzozenzululwazi ngengqondo ngumxumi, umzekelo-
i ilungelo lomxumi lokwala ukuthatha inxaxheba;
ii izinxaxhi kwimfuneko yemfihlo; okanye iii naziphi iimpembelelo eziyingozi ezifunyenwe kukunikwa kweenkonzo zenzululwazi ngengqondo ezibandakanyekayo.
Imvume ebhaliweyo neyazisayo echazwe kumthethwana 1 ayiyomfuneko xa -
a uvavanyo luyimfuneko yomthetho;
b iimvume eyasizayo iyaqukwa kuba uvavanyo lwenziwe njengendlela yomsebenzi wemfundo, weziko okanye wombutho njengovavanyo lodliwano-ndlebe lomsebenzi; okanye c injongo yovavanyo eyenziwa ligcisa lenzululwazi ngengqondo kukuvavanya ukuthatha isigqibo kunye nokungabi namandla kwengqondo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxelela umxumi ngobuchule obuthandabuzekayo kwimvume okanye uvavanyo lufunelwa bani ngumthetho, isimo nenjongo yeenkonzo zohlolo ezicetyiswayo, kusetyenziswa ulwimi oluqondwa ngokufanelekileyo ngumxumi ohlolwayo.
a Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kufumana imvume eyazisayo yomxumi yokusebenzisa itoliki xa kusetyenziswa iinkonzo zetoliki kwaye liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo okuqinisekisa ukuba imfihlo yohlolo kunye nokhuseleko lovavanyo iyagcinwa lize lixoxe nangako nakuphi ukunyinwa kolwazi olufunyenweyo.
b Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuhlala liqonda imida yolwazi olufunyenweyo ngokusetyenziswa kwetoliki lize lenze izigqibo zalo nezindlululo ngokufanelekileyo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kufumana imvume eyazisayo yomxumi xa lisenza uvavanyo olusekelwe kwi-intanethi okanye kumatshini lize -
a liqinisekise ukuba imfihlo yeziphumo zovavanyo nokhuseleko lovavanyo ziyagcinwa; lize b lixoxe nomxumi ngako nakuphi ukunyinwa kolwazi olufunyenweyo.
Ukuvelisa uvavanyo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elivelisa lize lenze uphando ngeemvavanyo kunye nezinye iimethodi zohlolo liya kusebenzisa iinkqubo zenzululwazi kunye nolwazi lobugcisa langoku ekuveliseni uvavanyo, ekubekeni emgangathweni , ukunyaniseka, eukunciphiseni okanye ekushenxiseni umtsalane bucala kunye nakwizindululo zokusetyenziswa.
Ukwahlukana kwenkcubeko
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elenza ungenelelo okanye ukulawula, elinika isikora, elitolikayo okanye elisebenzisa iimethodi zohlolo liya -
a kuziqhelanisa nokuthembeka, ukunyaniseka nokubeka emgangathweni okunonxulumano okanye izphumo zezifundo nokusetyenziswa ngokufanelekileyo kweemethodi elizisebenzisayo;
b kunakana imida yokuqinisekisa ukuba luluphi uxilongo , ukufunanisa okanye iingqikelelo ezinokwenziwa malunga nabanye nabanye apho kukho ukuguquguquka kolwimi, kwenkcubeko nakuqoqsho-ntlalo; lize c lenze yonke imizamo yokuchonga iimeko apho uhlobo oluthile lohlolo okanye imigangatho ingenakusebenza okanye kufuneka ulungiso lolawulo, lokunika isikora nokutolika kuba iimeko ezifana nobudala, inkolelo, ukuzalwa, umbala,, isazela, inkcubeko, ukukhubazeka, isifo, uhlanga, imvelaphi yentlalo, ulwimi, isimo somtshato, ukukhulelwa, uhlanga, ukuziqhelanisa nesini okanye imeko yentlalo-qoqosho.
Ukwazisa iziphumo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo kufuneka liqinisekise ukuba ukwazisa iziphumo zeenkqubo zohlolo kumxumi, kumzali, kumondli ngokusemthethweni okanye komnye umntu ogunyaziswe ngokusemthethweni ufumana ezo ziphumo egameni lomxumi zikhatshwa luncedo lokutolika okufanelekiyo okanye yingcaciso enokufuneka.
Ulwazi ngabasebenzisi bobugcisa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elinika elinye igcisa inkqubo yohlolo kwinkonzo yokutolika kamatshini kufuneka lenze loo nkonzo ngokwezikhokelo zokwenza ezingcono zepsychometry ezisetyenziswayo ngelo xesha.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuchaza ngokucacileyo ukuba inkqubo leyo icetyiswa ukuba isetyenziswe phi kwaye kweyiphi injongo kwaye lichonge naziphi iziqinisekiso ezizodwa ezifunekayo zokulawula, zokunika isikora, nokuzitolika ngokufanelekileyo kwaye liqinisekise ukuba nakuphi ukwaziswa kwenkqubo yohlolo okanye inkonzo yokutolika ineyaniso kwaye iyachaza.
Ukutolika iziphumo zohlolo
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo litolika iziphumo zohlolo ukuquka notoliko lukamatshini liya kuthatha ingqalelo yeemeko zovavanyo ezahlukeneyo neempawu zomxumi ohloliweyo ezifana nokwahlukana kwemeko, yakhe ulwimi nenkcubeko ezinganempembelelo kukugweba komxumi kwaye zinciphise ubunyaniso bokutolika begcisa lenzululwazi ngengqondo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo kufuneka libonise nakuphi ukuzibamba okucacileyo anako malunga nokucokiseka koltoloki lwalo.
Ukucacisa iziphumo zohlolo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuqinisekisa ukuba ingcaciso yeziphumo inikwa ngolwimi eligqondwa ngokufanelekileyo ngumxumi obandakanyekayo okanye ngumntu ogunyaziswe ngokwasemthethweni uikuba afumane loo ngcaciso egameni lomxumi ngaphandle kokuba isimo solwalamano sicaciswe ngokucacileyo phambi kokuba umxumi abe nokuhlolwa ligcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo kwaye liqanda ukunika ingcaciso yeziphumo kukucebisa okuthile kombutho, phambi kokusetyenziswa okanye kukhuseleko nakwiimvavanyo zasenkundleni.
Nokokuba ulawulo, ukunikwa kwesikora nokutolikwa kovavanyo lwenziwe ligcisa lenzululwazi ngengqondo okanye ngabanye abasebenza phantsi kwegcisa lenzululwazi ngengqondo, okanye ziinkonzo zomatshini okanye zaphandle igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo liya kuthatha onke amanyathelo ukuqinisekisa ukuba ingcaciso efanelekileyo yeziphumo iyanikwa.
Ukunika amanqaku ovavanyo neenkonzo zokutolika
Iigcisa lenzululwazi ngengqondo elinika amanye amagcisa uhlolo okanye iinkqubo zokunika amanqaku liya -
a kuchaza ngokuchanekileyo injongo, imigangatho, ukunyaniseka, ukuthembeka nokusetyenziswa kwenkqibo kunye nasiphi isiqinisekiso esifanelekileyo sokusetyenziswa kwazo: Ngaphandle koko igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuchaza ngokucacileyo imigangatho yolwimi, yenkcubeko nokunye nokuphi ukunyinwa kwemigangatho;
b khetha iinkonzo zokukorekisha nezokutolika ukuquka iinkonzo zoomatshini ngokusekelwe kubungqina bokunyaniseka nokuthembeka kweenkqubo kunye nokucinga okufanelekileyo; lize c kugcina imfanelo yokhuseleko olufanelekileyo, yolawulo, yokusebenzisa, yokutolika nokusetyenziswa kwizixhobo zohlolo nokokuba lilawula ngokwalo, liyakorekisha lize litolike eze mvavayo okanye lizebenzi iinkonzo zooomatshini okanye ezinye.
Ukukhutshwa kolwazi lovavanyo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo linganika igcisa lenzululwazi ngengqondo okanye elinye igcisa elifanelekileyo ulwazi lovavanyo ngemvume ebhaliweyo eyazisayo yomxumi obandakanyekayo.
Iigcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kunikezela ngolwazi lovavanyo kumntu ongafanelekanga ukuba asebenzise olo lwazi ngaphandle -
a kokuba kufunwa ngumthetho okanye ngumyalelo wenkundla;
b kokuba yimvume ebhaliweyo eyazisayo yomxumi obandakanyekayo; okanye c kokuba kukumxumi obandakanyekayo; kwaye
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingayeka ukukhupha ulwazi lovavanyo ngokubhekiselele kumhlathana 2 ukukhusela umxumi walo kwingozi.
Iimvavanyo eziphelelwe lixesha neziphumo zeemvavanyo ezishiywe lixesha
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kusekela -
a uhlolo lwalo okanye izigqibo zongenelelo okanye iingcebiso kwiziphumo zovavanyo okanye ulwazi olushiywe lixesha kwinjongo ekhoyo; okanye b eso sigqibo okanye iingcebiso kwiimvavanyo namanyathelo aphelelwe lixesha kwaye akaloncedo kwinjongo yangoku kodwa liya kuqinisekisa ukuba iimvavanyo ezisetyenzisiweyo zihlelwe yibhodi kwaye ulungiselelo lwawo nawuphi umthetho okhoyo ofana nomThetho wokuLingana weNgqesho, 1998 Umthetho No. 55 of 1998, uthotyelwe.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo okugcinga ubulungisa nokhuseleko lweemvavanyo nobunye ubuchule bokuhlola buhambisana nomthetho nommiselo.
ISAHLUKO 6
IMISEBENZI YOKUNYANGA
Imvume eyazisayo kunyango
Xa kufunyenwe imvume eyazisayo kunyango njengoko kufunwa ziFomu zeMvume ezaZisayo eziseMgangathweni igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika umxumi obandakanyekayo ulwazi ukuquka isimo nexesha eliqikelelwayo lokunyanga, umrhumo, ukubandakanyeka komntu wesithathu kunye nemfihlo kwangethuba ukuba kunokwenzeka kulwalamano lonyango kwaye xa-
a lifumene imvume eyazisayo yomxumi yonyango oluquka imimandla evelayo apho ubuchule obuqondwayo neenkqubo zingakamiselwa igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxelela umxumi ngesimo esivelayo sonyango, ngeengozi ezinokubakho, olunye unyangos olunokubakho kunye nesimo sokuzithandela sokuthatha inxaxheba komxumi; kwaye b ukuba igcisa lenzululwazi ngengqondo lingumqeqeshwa kwaye imfanelo esemthethweni yonyango olunikwayo lusezandleni zomonganyelwa umxumi uya kuxelelwa njengenxalenye yenkqubo yemvume eyazisiweyo ukuba ingcali yokunyanga ikuqeqesho kwaye yonganyelwe aze umxumi uya kunikwa igama likamonganyelwa .
Unyango lwabatshati okanye losapho
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo livuma ukunika iinkonzo zenzululwazi ngengqondo kubantu ababini okanye abangaphezulu abanolwalamano njengabayeni namakhosikazi, abazali okanye abantwana igcisa lenzululwazi ngengqondo -
a liya kucacisa zisasuka ukuba ngowuphi kwaba abangabaxumi nolwalamano igcisa lenzululwazi ngengqondo oluya kuba nalo nomntu ngamnye b lingabizwa ukuba lisebenze kwiindima eziphikisanayo ezifana nengcali yokunyanga yosapho nanjengqina kwiinkqubo zokuqhawula umtshato; kwaye c liya kucacisa kwaye lilungise okanye lirhoxe kwiindima xa kufanelekile.
Ingcaciso ekubhekiselelwe kuyo kumthethwana 1a iquka ukuba indima yegcisa lenzululwazi ngengqondo kunye nokusebenza okulindelweyo kweenkonzo zenzululwazi ngengqondo ezinikwayo okanye ulwazi olufunyenweyo.
Unyango lweqela
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo linka iinkonzo zenzululwazi ngengqondo kubantu abaliqela kwimeko yeqela, the igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuchaza kwangoko iindima kunye neemfanelo zamaqela onke kunye nasiphi isinxaxhi kwimfuneko yemfihlo.
Unyango lwabo basebenzela abanye
Ekugqibeni ngokunika iinkonzo zenzululwazi ngengqondo kwabo sele befumana iinkonzo zempilo yengqondo igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucinga ngenyameko imibandela yonyango kunye nobukho bentalo-ntle yomxumi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuxoxa ngemibandela echazwe kumthethwana 1 nomxumi onokubakho okanye umntu ogunyaziswe ngokwasemthethweni njengomxumi, umzali, umondli, igqwetha okanye umntu womthetho kwiinkonzo zoluleko okanye kwiindawo zobulungisa zolutsha ezifana nomzimi wokuguqula izimilo ukuze kunciphe ingozi yokubhideka nempixano, ukucebisana nezinye iinkonzo zababoneleli xa kufanelekile nokuqhubeka ngononophelo nangovakalelo kwimibandela yonyango.
Ukuba nobudlelwane bokwabelana ngesondo nabaxumi abakunyango lwangoku
A igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzibandakanya kubudlelwane bokwabelana ngesondo nangayiphi indlela (nokokuba kungelizwi, ngomzimba okanye zombini) nomxumi ekusetyenzwa ngaye.
Ukuba nobudlelwane bokwabelana ngesondo nezizalwane okanye nabanye ababalulekileyo babaxumi bangoku okanye nezigulana
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuba nobudlelwane bokwabelana ngesondo nalowo waziwa njengomzali, njengomondli, njengomyeni okanye inkosikazi, omnye obalulekileyo, umntwana okanye isizalwane somxumi onyangwayo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo aliyi kuphelisa unyango ethintela ukwalelwa ngumthethwana 1.
Unyango kwabo babengabalingane ngokwesini
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kwamkela nawuphi umntu njengomxumi alilikhe lazibandakanya naye kukuthandana ngokwesini.
Ukuba nobudlelwane bokwabelana ngesondo nabo babekhe baba ngabaxumi
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzibandakanya kubudlelwane bokwabelana ngesondo nalowo wakhe wangumxumi kwiinyanga ezingama-24 emva kokuphela kolwalamano lobugcisa kwaye imfanelo ilele kwigcisa lenzululwazi ngengqondo elingena kulwalamano lwesini nalowo wayengumxumi emva kwexesha ukubonisa ukuba kwakungekho kusetyenziswa, kwaye lithathela ingqalelo iimeko ezifanel;ekileyo ukuquka -
a isigaba sexesha esiphelileyo emva kolwalamano lobugcisa obuphelileyo;
b isimo, ixesha, ubukhulu bolwalamano bobugcisa;
c iimeko zokuphela kolwalamano lobugcisa;
d imbali yomxumi;
e imeko yangoku yengqondo yomxumi;
f impembelelo engalunganga enokwenzeka kumxumi; kunye g nayiphi ingxelo eyenziwayo okanye izenzo ezithathwa ligcisa lenzululwazi ngengqondo ngexesha lolwalamano lobugcisa ezibonisa okanye ezimema ubudlelwane besini obunokwenzeka okanye ubudlelwaneo obuvusa umxhelo nomxumi.
Xa lingena kwingqesho okanye kulwalamano lwesivumelwano okanye apho abahlawuli beqela lesithathu bebandakanyeka, igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo okunika isisombululo esifanelekileyo nesisulungekileyo semfanelo yokukhathalela umxumi kwimeko apho umsebenzi okanye ulwalamano lwesivvumelwano luphela lithathela ingqalelo ebalulekileyo yokunika umxumi intalo-ntle.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuphelisa iinkonzo zobugcisa ukuquka nonyango lomxumi xa kubonakala ukuba umxumi akasafuni nkonzo yabugcisa ebandakanyekayo okanye akunakufumana ngcedo okanye uyonzakaliswa kukuqhubeke naloo nkonzo yobugcisa.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingaziphelisa iinkonzo zenzululwazi ngengqondo xa lisongelwa okanye esinzakaliswa nangayiphi indlela ngumxumi, okanye ngabanye abantu abanolwalamano naloo mxumi kwiimeko apho ingcinga ecoselelweyo iya kunikwa kukuthunyelwa okufanelekileyo okanye kuyilo lwentlelo.
Ngaphandle apho kuqandwa izenzo zomxumi okanye zomhlawuli wesithathu, igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika ingcebiso phambi kokuphela kwaye licebise abanye ababoneleli ngeenkonzo ukuba kufanelekile.
ISAHLUKO 7
Ubuchule
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elenza imisebenzi yomthetho-sycho ( Ukuquka iforenzikhi) efana nohlolo, udliwano-ndlebe, ukucebisana, iingxelo okanye ubungqina bengcali liya kuthobela onke amalungiselelo yale mithetho ide isebenze kulo misebenzi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kusekela umsebenzi wayo womthetho-sycho kulwazi olufanelekileyo nakubuchule bommandla osekela loo msebenzi ukuquka ulwazi olulodwa oluphathelele kubantu abathile.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuqinisekisa ukuba uhlolo lomthetho-sycho, iingcebiso nengxelo ezisekelwe kulwazi nobuchule zanele ukunika ubungqina bokufunyanisiweyo.
Iingcamango ezichaziweyo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo linganika iingxelo ezibhaliweyo okanye zomlomo zomthetho-sycho okanye ubungqina malunga kwiimpawu zenzululwazi ngengqondo zomxumi kuphela emva kokuba lenze uxilongo lomxumi olwaneleyo ukuxhasa ukufumanisa kwalo: Ngaphandle kokuba iinzame ezifanelekileyo ezifana nokuxilongwa zingenakwenzeka igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucacisa impembelelo yolwazi lwalo olunyiniweyo kukuthembeka nokunyaniseka okanye kwiingxelo zalo nobungqina kwaye linyine isimo nobukhulu bokufumanisa kwalo ngokufanelekileyo.
Ukunyaniseka nokuthetha phandle
Kubungqina bomthetho-sycho nakwiingxelo igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kungqina ngokunyanisekileyo, ngokungagushi nangendlela engaguquguqukiyo ngeenkqubo zomthetho ezisebenzayo; kwaye b kuchaza ngobulungisa ukusekelwa kobungqina balo nezigqibo.
Iindima eziphikisanayo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuphepha ukwenza iindima ezininzi ekunokubakho ukuphikisana kuzo kwimicimbi yomthetho-sycho.
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo linokubizwa ukuba lize kusebenza kwiinkqubo zomthetho ezingaphezulu kunesinye, umzekelo, njengomcebisi okanye ingcali yelinye iqela okanye njengengqina kubunyaniso liya kucacisa kwangaphambili okulindelwe kwindima yalo kunye naziphi izinxaxhi kwimfuneko yemfihlo ukuze liphephe ukufaka engozini isigwebo sobugcisa kunye nokungaqhutywa luluvo.
Ukugcina indima yobungqina bengcali
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuqaphela iimfuneko eziphikisanayo ezenziwa ngummiselo okanye zimfuneko zesixokelelwano senkundla kwaye liya kuzama ukusombulula ezo mpixano ngokwenza ukuba kwaziwe ukuzibophelela kwalo kule mithetho nokuthatha amanyathelo okusombulela loo mpixano ngendlela efanelekileyo.
Phambi kolwalamano
Ulwalamano lobugcisa lwangaphambili nomxumi aluyi kungqanda igcisa lenzululwazi ngengqondo ekunikeni ubungqina njengengqina kwinyaniso obuvunyelwa yinkundla.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthathela ingqalelo iindlela apho ulwalamano lwangaphambili olungaphembelela ngayo ukungaqhutywa luluvo lobugcisa okanye ingcamango nokuxela impixano engakho kumaqwetha okanye igosa elongameleyo nokokuba ngumxumi okanye asinguye.
Indima njengengqina kwinyaniso
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lifunwa yinkundla ukuba libe lingqina kwinyaniso igcisa lenzululwazi ngengqondo liyabophelelwa ngumthetho ukuba lazise ubungqina.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingazisa ukuthandabuza kwalo lokuvela njengengqina ngokuvela njengenqina phantsi kwenkcaso.
Nokokuba igcisa lenzululwazi ngengqondo livelile njengengqina phantsi kwenkcaso okanye alivelanga liya kuba lingqina elinyanisekileyo nelixelayo.
ISAHLUKO 8
IMISEBENZI NGOKUPHATHELELE KUKWAZISA NEZINYE IINGXELO ZOLUNTU
Ucoselelo kukumelwa kobugcisa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi sanganisa iziqinisekiso zalo zobugcisa nangayiphi indlela ngokuphathelele kwimfundo, kumava okanye imimandla yobuchule.
A igcisa lenzululwazi ngengqondo salisayi kwenza zingxelo zingekhoyo, ezikhohlisayo okanye zobuqhinga ngokuphathelele -
a kwimfundo yalo, kuqeqesho, kumava okanye kubuchule;
b kwiziqinisekiso zemfundo okanye zoqeqesho;
c iincwadi zalo zesiqinisekiso d ukubandakanywa kumaziko kwimibutho okanye kumbutho wobugcisa;
e iinkonzo zenzululwazi ngengqondo elizinikayo;
f ukusekelwa ngokwekliniki okanye ngokwenzululwazi okanye iziphumo okanye iqondo lempumelelo yeenkonzo zalo zenzululwazi ngengqondo;
g imirhumo yalo; okanye h upapasho lwalo okanye okufunyaniswe kuphando.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo lingabanga kuphela isiqinisekiso njengencwadi yesiqinisekiso seenkonzo zenzululwazi ngengqondo ukuba eso siqinisekiso -
a safunyanwa kwiziko lokuqinisekisa lesizwe; okanye b senza isiseko sokubhaliswa kwalo yibhodi.
Iingxelo ngabanye
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanya abanye ukuyila okanye ukwenza ingxelo yoluntu ephucula ukusebenza kwalo, iimveliso okanye imisebenzi liya kugcina iimfanelo zobugcisa bezo ngxelo kwaye -
a aliyi kubuyekeza abageshwa boshicelelo, beradiyo, betelevizhini okanye olunye uhlobo lonxibelelwano ngokupapasha kwiindaba into entsha;
b ukuba isaziso esihlawulweyo zibhekiselele kwiinkonzo zenzululwazi ngengqondo ezinikiweyo lelo gcisa lenzululwazi ngengqondo zipapashiwe ezo nkonzo kufuneka zichongwe okanye zigqondwe ngokucacileyo ngaphandle kokuba ezo nkonzo besele zibonakale kweso saziso;
c xa igcisa lenzululwazi ngengqondo linika icebiso okanye liphawula ngesifundo soluntu, ngomboniso, ngenkqubo yeradiyo, okanye kamabona-kude, ngokurekhodishwe kuqala kwiteyiphu, inqaku elishicilelweyo, into eposiweyo, i-intanethi okanye ukugqithiswa ngombabe okanye naluphi uhlobo lokusasa liya kuthatha onke amanyathelo afanelekileyo ukuqinisekisa ukuba -
i elo cebiso okanye ukuphawula kusekwe kuncwadi olufanelekileyo lwenzululwazi ngengqondo nakukwenza kwaye aluguquguquki nale mithetho; kwaye ii abamkeli belo cebiso okanye ukuphawula akukhuthazi ukuba baqonde ukuba ulwalamano lwabo bumiselwe phakathi kwabo negcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo;
d aliyi kugqwetha ubungqina bomxumi wangoku okanye nawuphi omnye umntu onokwenzakala ngenxa yeemeko zalo ezithile ezinempembelelo engafanelekanga; kwaye e liya kuthatha amanyathelo kwangoko ukulungisa nakuphi ukugqwethwa kwalo olunokwenziwa ngabanye nakwesiphi isixhobo sokusasaza.
Ukugqwetha ngenkqu
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzibandakanya ngqo okanye ngomenzeli, kukuqwetha ngenkqu okungamenywanga kwishishini kubaxumi abakhoyo nabangakho okanye abanye abantu abanokwenzakala ngenxa yempembelelo engafanelekanga.
Ukwalelwa okuqulathwe kumthethwana 1 awulithinteli igcisa lenzululwazi ngengqondo ukuba-
a lizame ukumisela uqhagamshelwano olubini olufanelekileyo kwinjongo yokunceda umxumi; okanye b ukunika iinkonzo zenzululwazi zexesha likaxakeka, zentlekele okanye zokufikelela kuluntu.
Inkcazelo yokwabelana ngezimvo neenkqubo zemfundo
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyeka nesaziso, neflaya, nencwadana okanye isaziso esichaza indawo yokwabelwana ngezimvo, indawo ekudityenwe ngabafundi nootitshala bexoxa ngomba othile nenkqubo yemfundo engenazijongo namaqondo emfundo enomsila liya kuqinisekisa ukuba eso saziso, iflaya okanye incwadana zichazwe ngokufanelekileyo -
a abaphulaphuli ekujoliswe kubo ngokwabelana ngezimvo, ngokuxoxa komba othile okanye inkqubo;
b iinjongo zemfundo;
c abazisi;
d umrhumo obandakanyekayo; kunye e nezithintelo kukwenza njengokuba oko kwabelana ngezimvo, ukjuxoxa ngomba othile okanye inkqubo akuvumeli ukuba abantu babange ubuchule obungaphaya kobunikwe kobo bokwabelana ngezimvo.
Ukwabelana ngezimvo, ukuxoxa ngomba othile okanye inkqubo ngokubhekiselele kumthethwana 1 akuyi kwenza nayiphi imbonakalo kumntu ongabhalisanga nebhunga njengegcisa lenzululwazi ngengqondo ngoko oko kwabelana ngezimvo, isifundo okanye inkqubo kuya kukhokelela kukubhaliswa njengegcisa lenzululwazi ngengqondo.
ISAHLUKO 9
UKUFUNDISA, UKUQEQESHA NOKONGAMELA
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elinemfanelo yeenkqubo zemfundo noqeqesho liya kufuna ukuqinisekisa ukuba loo nkqubo iyilwe ngobuchule kwaye inika imfundo noqeqesho olufanelekileyo kwaye ifezekisa iimfuneko zobuchule ebanga ukuba iyazinika kwaye iyazifezekisa.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elinemfanelo yenkqubo yemfundo neyoqeqesho liya kunika inkcazelo yenkqubo echanekileyo neyangoku, iinjongo zoqeqesho kwaye liya kumisela iinjongo zeemfuneko ekufuneka zifezekiswe ukungena nokwanelisa ukugqitywa kwenkqubo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo liya kuqinisekisa inkcazelo yomxholo wenkqubo, iinjongo zoqeqesho kunye neenjongo zeemfuneko ekubhekiselelwe kuzo kumthethwana 1 ezisele zikho kubo bonke abanomdla.
Ucoselelo nokungaqhutywa luluvo ekufundiseni
Xa lizibandakanye ekufundiseni okanye ekuqeqesheni igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kwazisa ulwazi llwenzululwazi ngengqondo ngokuchanekileyo nangokungaquthwa luluvo okufanelekileyo; lize b linakaned igunya elinalo kubafundi, koomonganyelwa , nakubaqeqeshwa kwaye ngoko liya kwenza zonke iinzame ezifanelekileyo zokuphepha ukuzibandakanya kukuziphatha okuthoba abo bantu kwaye liya kuqinisekisa ukuba amalungelo omgaqo-siseko abo bantu ayaxhaswa.
Ukubhengeza komfundi okanye komqeqeshwa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kufuna mfundi, monganyelwa okanye mqeqeshwa ukuba abhengeze ulwazi lwakhe ngokubhala okanye ngomlomo oluphathelele kwimbali yobuni bakhe, imbali yokuphathwa kakubi okanye ukungakhathalelwa, unyango lwenzululwazi ngengqondo, okanye ulwalamano nomzali, nomlingane okanye umnyeni okanye inkosikazi ngaphandle kokuba loo mfundi, loo momgameli okanye umqeqeshwa ingxaki zakhe zingagetywa ngokumthintela okanye ukwenza imisebenzi enxulumene nomsebenzi kwimeko enobuchule okanye ebangela isisongelo kuye okanye kwabanye.
Ukugunyaziswa komntu okanye unyango lweqela okanye imisebenzi yamava
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kubeka umntu okanye unyango lweqela okanye nowuphi umfundi njengemfuneko yenkqubo egunyazisiweyo.
Apho umntu opkanye unyango lweqela lucetyiswa kwinkqubo igcisa lenzululwazi ngengqondo elinxulumene naloo nkqubo liya kuvumela umfundi, umonganyelwa okanye umqeqeshwa inketho -
Ukuhlola ukwenza
Kulwalamano lwemfundo nolukongamela igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuzinzisa inkqubo efanelekileyo lokunika ingxelo umfundi, umonganyelwa okanye umqeqeshwa lize igcisa lenzululwazi ngengqondo livavanye loo mfundi, monganyelwa okanye umqeqeshwa kusekelwe kukwenza kwakhe kwiimfuneko zenkqubo ezinzisiweyo nefalekileyo kumiselwa ngokungaqhutywa luluvo kwegcisa lenzululwazi ngengqondo.
Ukuthandana ngokwesini nomfundi, nomonganyelwa okanye umqeqeshwa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kuzibandakanya kulwalamano lwesini nomfundi, umonganyelwa okanye umqeqeshwa okwisebe lakhe, kziko lomenzeli okanye loqeqesho okanye lowo igcisa lenzululwazi ngengqondo linegunya lokumvavanya.
ISAHLUKO 10
UPHANDO NOPAPASHO
Ukuthobela umthetho nemigangatho
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuyila kwaye lenze uphando ngendlela ehambelana nemithetho kunye nemigangatho eyamkelekileyo yamazwe ngamazwe yokuphanda nabathabathi-nxaxheba abangabantu kunye nezilwanyana.
Imvume yeziko
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kufumana imvume ebhaliweyo kwiziko leendwendwe okanye kumbutho obandakanyekayo phambi kokwenza uphando;
b kunika iziko leendwendwe okanye umbutho ulwazi oluchanekileyo okanye izindululo zophando lwalo; lize c lenze uphando kwemithetho yokuziphatha yophando evunywe liziko okanye umbutho obandakanyekayo.
Iimfanelo zophando
Phambi kokwenza uphando (ngaphandle kophando olubandakanya uvavanyo olunomntu ongaziwayo okanye uqwalaselo eyenziwe ngokwendalo okanye uphando olufanayoe), igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kungena kuvumelwano nabathathi-nxaxheba bonke ukumisela isimo sophando neemfanelo zeqela ngalinye.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kusebenzisa ulwimi oluqondwa ngokufanelekileyo ngumthathi-nxaxheba kuphando obandakanyekayo ekufumaneni imvume eyazisayo.
Imvume eyazisayo ekubhekiselelwe kuyo kumthethwana 1 iya kubhalwa ngokufanelekileyo kwaye ekufumaneni loo mvume igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kuxelela umthathi-nxaxheba isimo sophando;
b kuxelela umthathi-nxaxheba ukuba ukhulekile ekuthatheni inxaxheba okanye zokulandula ukuthatha inxaxheba okanye arhoxe kuphando;
c kucacisa iziphumo ezingabonwa zokulandula okanye zokurhoxa d kuxelela umthathi-nxaxheba ngeemeko ezibalulekileyo ezingalindeleke ukuba ziphembelele ukufuna kwakhe ukuthatha inxaxheba ezifana neengozi, ubunzima, iimpembelelo ezingafanelekanga okanye izinxaxhi kwimfuneko yemfihlo;
e kucacisa nawuphi umcimbi malunga nemibuzo yomthathi-nxaxheba;
f xa lisenza uphando nothathi-nxaxheba kuphando ofana nomfundi, ophantsi kwakhe, liya kuthatha inkathalo eyodwa yokukhusela loo mthathi-nxaxheba kwiziphumo ezingafanelekanga zokulandula okanye zokurhoxa kukuthatha inxaxheba;
g xa uthatho-nxaxheba lophando luyimfuneko yesifundo okanye ithuba lesiqinisekiso esisesinye liya kunika umthathi-nxaxheba inketho yeminye imisebenzi elinganayo; lize h kwimeko yomntu ongenamandla ngokwasemthethweni lokunika imvume eyazisayo-
i kunika ingcaciso efanelekileyo;
ii kufumana imvume yomthathi-nxaxheba; lize iii lifumane imvume efanelekileyo kumntu ogunyaziswe ngokwasemthethweni ukunika loo mvume.
Ngaphandle kwemvume eyazisayo
Phambi kokugqiba olo phando liyilwayo ( njengophando olubandakanya kuphela amaphepha emibuzo engaziwayo, uqwalaselo ngokwendalo, iintlobo ezithile zophando ngezibhalo ezibalulekileyo ezigcinwayo) lungafuni mvume yazisayo kumthathi-nxaxheba igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucinga ngemithetho esebenzayo kunye nokuphonononga kweziko kwaye liya kucebisana namaqabane ngokufanelekileyo.
Imvume eyazisayo kuphando lwefilimu okanye kukurekhodisha
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kufumana imvume eyazisayo kumthathi-nxaxheba obandakanyekayo phambi kwefilimu okanye yokumrekhodisha okanye nangayiphi indlela ngaphandle kokuba uphando luquka iinqwalaselo ngokwendalo kwiindawo zoluntu kwaye akuqikelelwanga ukuba ifilimu okanye ukurekhodishwa kuya kusetyenziswa ngendlela eya kubangela umthathi-nxaxheba abe nokuchongwa okanye enzakale.
Ukunika inkuthazo kubathathi-nxaxheba kuphando
Ekunikeni iinkonzo zobugcisa benzululwazi ngengqondo njengenkuthazo ukufumana uthabatho-nxaxheba lomntu kuphando igcisa lenzululwazi ngengqondo liya -
a kucacisa isimo sezo nkonzo kunye neengozi, ukuzibophelela nokunyinwa kokuzibandakanya; lize b linganiki imali engaphezulu okanye engafanelekanga okanye enye inkuthazo ukufumana abantu bokuthatha inxaxheba ingakumbi xa loo nkuthazo ingenza impembelelo engafanelekanga kuloo mntu uthatha inxaxheba.
Inkohliso kuphando
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kwenza sifundo esibandakanya inkohliso ngaphandle kokuba limisa ukuba ukusetyenziswa kobuchule benkohliso buzathuzelwe lixabiso lokusetyenziswa, lwemfundo nolwenzilulwazi lwesifundo esilindelweyo kunye nezinye iinkqubo ezifanelekileyo ezingasebenzisi iinkohliso ezingenakwamkela.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kukhohlisa umthathi-nxaxheba kuphando malunga nemicimbi ebalulekileyo enokuphembelela ukuthanda ukuthatha inxaxheba kwaloo mthathi-nxaxheba okufana neengozi zomzimba, ubunzim namava ovakalelo angonwabisiyo.
Nakuphi okunye ukukhohlisa okuyinxalenye yophawu loyilo nokwenza umfuniselo kuya kucaciswa ligcisa lenzululwazi ngengqondo kumthathi-nxaxheba kwangethuba xa kunokwenzeka mhlawumbi ekupheleni kokuthatha inxaxheba komthathi-nxaxheba kodwa kungabikho ekupheleni kophando.
Ukubuzisisa abathathi-nxaxheba kuphando
Ngaphandle kolibazisa igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika umthathi-nxaxheba ithuba lokufumana ulwazi olufanelekileyo malunga nesimo, iziphumo nezigqibo zophando lize igcisa lenzululwazi ngengqondo lizame ukulungisa nakuphi ukuqonda kakubi umthathi-nxaxheba anokuba nako lize -
a ukuba iinqobo ezisemgangathweni zenzululwazi nezobuntu zizathuzela ukulibaziseka okanye ukufihlwa kolo lwazi igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha amanyathelo afanelekileyo okunciphisa ingozi yokwenzakala; okanye b xa igcisa lenzululwazi ngengqondo liqaphele ukuba iinkqubo zophando zonzakalise umthathi-nxaxheba liya kuthatha amanyathelo okunciphisa ukonzakala.
Ukukhathalela nokusetyenziswa kwezilwanyana kuphando
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elenza uphando olubandakanya izilwanyana liya kuphatha ezo zilwanyana ngobuntu nangokwemigangatho yamazwe ngamazwe.
Ukunika ingxelo yeziphumo zophando
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kubumba ulwazi okanye iziphumo ezingekhoyo nakuluphi upapasho lokufunyenwe kuphando njengncwadi, ijenali yamanqaku okanye ingxelo yobugcisa yangaphakathi lize ukuba lifumanise iziphoso ezibalulekileyo kulo naluphi ulwazi olupapashiweyo lilungise ezo ziphoso ngokukorekisha, ngokurhoxa, ngeziphoso ezishicilelweyo okanye ngenye indlela efanelekileyo yokuypapasha.
Ukunyiba umbhalo womnye umntu
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kwazisa iinxenye ezinkulu okanye ziziqalo zomsebenzi womnye umntu okanye ulwazi njengolwalo nokokuba loo msebenzi okanye imvelaphi yolwazi icatshulwa ngamanye amaxesha.
Isiqinisekiso sokupapasha
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuba nemfanelo nesiqinisekiso ukuquka isiqinisekiso sombhali kuphela ukuba -
a ngumsebenzi enze kuwo okanye unikele;
b ngumbhali ophambili okanye ezinye iziqinisekiso zokupapasha ukuba ezi zibonakalisa ngokuchanekileyo igalelo lakhe lenzululwazi okanye lobugcisa kupapasho olubandakanyekayo ngaphandle kwewonga elikulo; okanye c yiminikelo emincinane kuphando okanye upapasho oluya kufanela ukubulelwa njengento ebhalwe emazantsi ephepha okanye ingxelo eyintshayelelo.
Ukuba nesikhundla kwiziko njengosihlalo wesebe lakuyi kunika igcisa lenzululwazi ngengqondo nasiphi isiqinisekiso sokuba ngumbhali.
Umfundi uya kudweliswa ngombhali ophambili kwinqaku elibhalwe ngabantu abaninzi ukuba elo nqaku lisekelwe ikakhulu kwikwithisisi yomfundi.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kupapasha naluphi ulwazi ebelukhe lapapashwa ngaphambili njengolwazi lokuqala.
Umthethwana 1 awuthinteli ukuphindwa kokupapashwa kolwazi xa oko kuphindwa kokupapashwa kukhatshwa yimvume efanelekileyo yombhali wokuqala.
Ukwabelana ngolwazi
Emva kokuba iziphumo zophando zipapashiwe igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kulufihla ulwazi olusekele izigqibo zalo kwamanye amagcisa anobuchule afuna ukuqinisekisa amabango azimeleyo ngokuphinda kucazululwe nalawo anenjongo yokusebenzisa ulwazi kuphela kuloo njongo: Ngaphandle kokuba loo mfihlo ihamba nentlonipho yomthathi-nxaxheba kuphando iya kugcina kwaye amalungelo omthetho ngokuphathelele kwimfanelo yolwazi enganqandi ukukhutshwa kwalo.
Igcisa lenzululwazi ngengqondo elincoma ligxeke okungeniselwe ukupapashwa okanye umnikelo okanye isindululo sophando liya kuhloniphaimfihlo namalungelo emfanelo koko kungenisiweyo okubekwe ezandleni zabo kungeniswe kubo.
ISAHLUKO 11
UKUSOMBULULA IMICIMBI ESESIKWENI
Ukungaqiniseki ngemicimbi esesikweni
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo lingaqinisekanga nokokuba imeko ethile okanye isenzo singaphula le mithetho liya kucebisana nelinye igcisa lenzululwazi ngengqondo elinolwazi malunga nemicimbi esesikweni nekomiti esesikweni yenzululwazi ngengqondo yesizwe efanelekileyo okanye nelinye igosa elifanelekileyo ukuze enze isigqibo esifanelekileyo.
Impixano phakathi kwemikhwa esesikweni nomthetho
Ukuba iimfanelo ezisesikweni zegcisa lenzululwazi ngengqondo ziphikisana nomthetho eloo gcisa lenzululwazi ngengqondo liya kwazisa ukuzibophelela kwalo kule mithetho lize lithathe amanyathelo ukusombulula impixano.
Ukuba impixano ibhekiselele kumthethwana 1 awunakusombulula igcisa lenzululwazi ngengqondo elibandakanyekayo liya kuthobela iimfuneko zomthetho.
Impixano phakathi kwemikhwa esesikweni neemfuno zombutho
Ukuba iimfuno zombutho elizibandakanye nawo igcisa lenzululwazi ngengqondo liphikisana nale mithetho igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kucacisa isimo sempixano, lenze kwaziwe ukuzibophelela kwalo kule mithetho lize xa kunokwenzeka lifune ukusombulula impixano ngendlela evumela ukuthobela okupheleleyo kwale mithetho.
Isisombululo esazisayo sokwaphulwa kwemikhwa esesikweni
Xa igcisa lenzululwazi ngengqondo likholelwa ukuba kukho ukwaphulwa okuninzi kwemikhwa esesikweni lelinye igcisa lenzululwazi ngengqondo,liya kuzama ukusombulula umcimbi ngokuwuzisa kwingqalelo yelo gcisa lenzululwazi ngengqondo ukuba isisombululo esazisayo sibonanakala sifanelekile kwaye ungenelelo alusayi kwaphula naliphi ilungelo lwemfihlo elinokubandakanyeka.
Ukunika ingxelo kukwaphulwa kwemikhwa esesikweni
Ukuba isisombululo esaziswayo sokwaphulwa komkhwa osesikweni akufanelekanga okanye ukuba oko kwaphulwa akunakusonjululwa ngokufanelekileyo ngaloo ndlela igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kuthatha isenzo esifanelekileyo kuloo meko ngaphandle kokuba eso senzo singqubana namalungelo emfihlo ngendlela engenakusonjululwa.
Anasiphi isenzo esibhekiselele kumthethwana 1 singaquka ukubhekiswa kwikomiti yemikhwa yobugcisa efanelekileyo okanye kwiqabane ukuba lilamlle, lixolise okanye licebise ekuhambeni kwesenzo.
Ukunika ingxelo kukonakalisa iqabane
Ukuba igcisa lenzululwazi ngengqondo likrokrela ukuba iqabane lonakaliswe ngokobugcisa ngenxa yokuphazamiso lwenzululwazi ngengqondo , ngokugula ngomzimba okanye ngokusebenzisa kakubi into liya kuxelela ikomiti yezempilo kwangexesha ukukhathazeka kwalo
Apho igcisa lenzululwazi ngengqondo lixelela ikomiti yezempilo ngokuchazwa ngumthethwana 1, ubungqina obunyanisekileyo abusayi kufunwa kuba igcisa lenzululwazi ngengqondo linokukhathazeka okunyanisekileyo.
Ikomiti yezempilo iya kuwucinga umcimbi ize iqalise uphando lilungu elifanelekileyo lebhodi.
Intsebenziswano nekomiti yemikhwa esesikweni
Igcisa lenzululwazi ngengqondo liya kunika intsebenziswano yalo eopheleleyo ngentlonipho kuphando lwemikhwa esesikweni , nakweyiphi inkqubo okanyeiimfuneko ezinxulumeneyo zebhodi kwaye kwiinjongo zolo phando neenkqubo okanye iimfuneko lenze inzame yokusombulula nawuphi umcimbi onxulumene nemfihlo.
Intsilelo ligcisa lenzululwazi ngengqondo yokusebenzisana njengoko kuchaziwe kumthethwana 1 iya kuba kukwaphula ngokwako imikhwa esesikweni.
Izikhalazo ezingafanelekanga
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kufaka okanye likhuthaze ukufakwa kwesikhalazo semikhwa esesikweni esiya kuba yimfeketho kwaye esijolise ukwenzakalisa igcisa lenzululwazi ngengqondo ekufakwe ngalo isikhalazo endaweni ukukhusela uluntu.
Ukucalula ummangali okanye ummangalelwa
Igcisa lenzululwazi ngengqondo alisayi kwalela nawuphi umntu unyango, umsebenzi , ukuqhubela phambili , unyuselo okanye imvume kwinkqubo yoqeqesho ngenxa yokuba loo mntu ebefake isikhalazo semikhwa esesikweni okanye bekufakwe isikhalazo ngaye.
Ukwalelwa okuchazwe kumthethwana 1 akulunqandi igcisa lenzululwazi ngengqondo ukuba lithathe inyathelo ngokusekelwe kwisiphumo sophando olubanjwe ngokuphathelele kwiSahluko IV somThetho.
Ukuziphatha kwegcisa lenzululwazi ngengqondo okungenantlonipho, okungekho sikweni, ngokungakhathali okanye ngenkohliso okanye lisilele ukuzalisekisa imigangatho eyamkel;ekileyo ubuncinane nonokoyisa ukwenza kwenzululwazi ngengqondo kuya kuquka kodwa kunganyinwa nasiphi isenzo okanye ukwenza ukwaphula le mithetho, okanye umThetho okanye nayiphi imithetho eyenziwe phantsi komThetho kwaye esebenzayo kwigcisa lenzululwazi ngengqondo, okanye kwizaziso zebhodi okanye kwizisombululo zebhodi.
Ulungiselelo lomthethwana 1 uyasebenza kwigcisa lenzululwazi ngengqondo nakuye nabani ophantsi kolongamelo lalo.
Ibhodi iya kuba nengunya elibeka phezu kwayo nayiphi imvume enikwe kumThetho.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIHLOMELO B.txt</fn>
ISIHLOMELO B
IMIGANGATHO ENGENGAKANANI NGEENKONZO ZAMAXHOBA OLWAPHULO-MTHETHO
Yenzelwe ukusungulwa kweTshatha yeNkonzo yaMaxhoba oLwaphulo-mthetho eMzantsi Afrika
IZIQULATHO
INJONGO YEMIGANGATHO ENGENGAKANANI
INTSHAYELELO
ISAHLULO I:AMALUNGELO AKHO NJENGEXHOBA LOLWAPHULO-MTHETHO
ISAHLULO II:IINKQUBO NOXANDUVA LWABATHATHI-NXAXHEBA ABAFANELEKILEYO BESEBE KWINKQUBO YEZOBULUNGISA KULWAPHULO-MTHETHO
Kuya kwenzeka ntoni -
Ukuba umntu waphule umthetho p. 2
Xa ityala lidluliselwe kumtshutshisi p. 2
Ukuba ubizwe njengengqina xa kutshutshiswa p. 3
Ukuba kufuneka ube lingqina enkundleni p. 3
Emva kokubanjwa p. 4
Xa kutsalwa isigwebo p. 5
Ukuba udinga uncedo p. 5
ISAHLULO III: IMIGANGATHO ENGENGAKANANI NGEENKONZO ZAMAXHOBA OLWAPHULO-MTHETHO
Ilungelo lokuba uphathwe ngobulungisa nembeko ngenxa yesidima sakho nobomi obubobakho bangasese p. 6
Ilungelo lokunika ulwazi p. 8
Ilungelo lokufumana ulwazi p. 10
Ilungelo lokhuselo p. 12
Ilungelo loncedo p. 14
Ilungelo lesibonelelo p. 16
Ilungelo lembuyekezo p. 17
ISAHLULO IV: IINDLELA ZOKUFAKA ISIKHALAZO
ULUHLU LWEEDILESI EZILUNCEDO
INJONGO YEMIGANGATHO ENGENGAKANANI
Imigangatho engengakanani ngeeNkonzo zaMaxhoba oLwaphulo-mthetho ( Imigangatho engengakanani) luxwebhu oluqulethe ulwazi oluqulunqwe ngenjongo yokuchaza banzi amalungelo akho njengoko equlethwe kwiTshatha yeNkonzo yaMaxhoba oLwaphulo-mthetho eMzantsi Afrika. ("iTshatha") kwaye nokwenza la malungelo abe yinto ekhoyo. ITshatha yamaXhoba kunye neMigangatho engengakanani zenzelwe ukuba zikunike ulwazi olungokuzinikela kukarhulumente ekuphuculeni ukufezekiswa kweenkonzo kumaxhoba olwaphulo-mthetho. Imigangatho engengakanani ijonge ekucaciseni imigangatho engengakanani njegeenkonzo ezenzelwe amaxhoba olwaphulo-mthetho. Imigangatho engengakanani ayigqabazi nje ngamalungelo asisiseko nemithetho-siseko, kodwa inika nolwazi oluneenkcukacha ukuze ukwazi ukusebenzisa amalungelo akho kwaye nokwenza abaququzeleli beenkonzo balihloniphe ilungelo lakho njengoko lichaziwe kwiTshatha. Loo nto baya kuyenza ngokuba bamise imigangatho engengakanani onokuyilindela kubaququzeleli beenkonzo. Imigangatho engengakanani iya kukunceda ukuba uthathe wonke umntu obandakanyekayo kwinkqubo yezobulungisa njengonoxanduva ukuze uqinisekise ukuba ufumana inkonzo efanelekileyo neenkonzo ezizizo.
INTSHAYELELO
Xa uxela ulwaphulo-mthetho futhi unike ubungqina enkundleni udlala indima ebaluleke kakhulu ekwenzeni inkqubo yezobulungisa ukuba izimamele izidingo zoluntu kwaye iqinisekise ukuba aboni bayawamela amatyala abo. Kwelinye icala, inkqubo yezobulungisa kufuneka ikuhoye ngokukhawuleza kwanangembeko futhi ikuphathe ngentlonipho ngenxa yesidima sakho nobomi obubobakho bangasese kwaye ihlangabezane nezidingo zakho. Imigangatho engengakanani lilinge lokuqinisekisa ukuba oku kuyenzeka futhi ukwaxhotyiswe ngolwazi olululo ukwenzela ukuba usebenzise amalungelo akho.
Imigangatho engengakanani yahlulwe yazizahlulo ezine. Isahlulo 1 sikunika inkcazelo esisiseko ngamalungelo akho kwaye sikwaxela ukuba ngubani na onokuwafuna la malungelo. Isahlulo 2 sichaza ngokufutshane iinkqubo ezikwinkqubo yezobulungisa kwaye nento eya kwenzeka kuwe xa uthe walixhoba lolwaphulo-mthetho waze waluxela emapoliseni olu lwaphulo-mthetho. Isahlulo 3 siqulethe imigangatho engengakanani ngeenkonzo onokuzilindela kubathathi-nxaxheba abohlukeneyo kwinkqubo yezobulungisa, kubhekiswa kwilungelo ngalinye elichazwe kwiTshatha yaMaxhoba. Sesona sahlulo sibaluleke kakhulu esi seMigangatho engengakanani njengoko sijolise ekubeni siwenze amalungelo adweliswe kwiTshatha abe yinto ekhoyo. Kukweli candelo apho uya kubona inani lemithetho-siseko eyaKhayo yoBulungisa equlethwe kwinkqubo-sikhokelo esemthethweni echazwe kwiTshatha yaMaxhoba nakwiMigangatho engengakanani. Isahlulo 4 sigqabaza ngeenkqubo zezikhalazo. Naxa abathathi-nxaxheba kwinkqubo yezobulungisa kulwaphulo-mthetho beya kuzamela ukuba bakuphathe ngobulungisa nembeko kwaye bakunike inkonzo entle , izinto ngamanye amaxesha azihambi kakuhle. Usenokubona okokuba iinkonzo ozifumeneyo azifiki kumgangatho obuwulindele. Eli candelo liyachaza indlela yokufaka isikhalazo kwaye linoluhlu lweedilesi oluneenombolo zoqahagamshelwano.
Imigangatho engengakanani yenzelwe ukuba ubeko-sweni lokufezekiswa kweenkonzo lube lula njengoko kubekwa imigangatho engengakanani ekuya kulinganiselwa ngayo ufezekiso lweenkonzo. Amaziko aluncedo kwanamasebe aya kubeka esweni ukuphunyezwa kwamalungelo nemigangatho yeenkonzo eyandlalwe kwiMigangatho engengakanani kwaye njengenxalenye yokubeka esweni, la maziko angabonisana nawe. Ezinye zeziphumo zenkqubo yokubeka esweni nokubonisana zingapapashwa.
Isahlulo I
AMALUNGELO AKHO NJENGEXHOBA LOLWAPHULO-MTHETHO
Ukuba ubukhe walixhoba lolwaphulo-mthetho, ungalindela ukuba abathathi-nxaxheba kwinkqubo yezobulungisa kulwaphulo-mthetho baya kuqinisekisa ukuba amalungelo akho njengoko andlaliwe kwiTshatha yaMaxhoba, ayaphunyezwa kwaye imigangatho engengakanani yeenkonzo echazwe kolu xwebhu iyasungulwa.
Ngokweenjongo zolu xwebhu nangokuhambelana nengcaciso-gama ebhalwe kwiSibhengezo seZizwe eziManyeneyo seMithetho-siseko esisiseko yoBulungisa yamaxhoba oLwaphulo-mthetho nokuSetyenziswa kakubi kwaMagunya (GA/Res/40/30) apho uMzantsi Afrika ungomnye wabasayini, ixhoba lolwaphulo-mthetho lichazwe njengomntu owenzakeleyo, kuqukwa ukwenzakala emzimbeni okanye engqondweni, ukugula emoyeni, ilahleko yezoqoqosho ukuphazamiseka kwamalungelo akhe asisiseko ngezenzo okanye ngotyeshelo, nto ezo ezingokungahlonelwa komthetho wethu wolwaphulo-mthetho. Igama 'ixhoba' likwaquka apho kufanelekileyo usapho olusondeleyo okanye abantu abondliwa lixhoba ngqo. Umntu uya kubonwa njengexhoba nokuba umenzi wobubi ufunyenwe, wangxoliswa, watshutshiswa okanye wabanjwa kwaye nokuba kuthini na ukuzalana phakathi komaphuli-mthetho nexhoba.
Amagatya aqulethwe kwiMigangatho engengakanani asebenza kuwo onke amaxhoba ngaphandle komkhethe walo naluphi na uhlobo ngokubhekiselele kubuhlanga, isini ezesondo, imo yomtshato, umnombo ngokwesizwe okanye ngokwentlalo, umbala inkolelo ngokwesini ubudala, ukukhubazeka, inkolo, isazela, inkolelo, inkcubeko, ulwimi nokuzalwa njengoko zandlaliwe kwiCandelo 9 loMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yoMzantsi Afrika (UMthetho 108 wowe-1996).
Wakudibana nenkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho amalungelo alandelayo akwiTshatha yaMaxhoba nangokwemigqaliselo yomgaqo-siseko nowiso-mthetho olusemxholweni aya kuhlonitshwa:
Ilungelo lokuba uphathwe ngobulungisa nembeko ngenxa yesidima sakho nobomi obubobakho bangasese
Ilungelo lokunika ulwazi
Ilungelo lokufumana ulwazi
Ilungelo lokhuselo
Ilungelo loncedo
Ilungelo lesibonelelo
Ilungelo lembuyekezo
IINKQUBO NOXANDUVA LWABATHATHI-NXAXHEBA ABAFANELEKILEYO BESEBE KWINKQUBO YEZOBULUNGISA KULWAPHULO-MTHETHO
Kuya kwenzeka ntoni?
Ukuba kwaphulwe umthetho:
Ukuba kwaphulwe umthetho yaze loo nto yaxelwa kwiNkonzo yamaPolisa yaseMzantsi Afrika inkqubo yezobulungisa kulwaphulo-mthetho iya kuma ngeenyawo. Inkonzo yamaPolisa yaseMzantsi Afrika inoxanduva lokuphanda ulwaphulo-mthetho kwaye ize nabo ngaphambili abenzi bobugwenxa. Xa kubekwe isimangalo, ipolisa liya kuvula idokethi lize liphande ngesimangalo eso. Ukuba ipolisa aliqinisekanga nokuba kumele kulandele utshutshiso, isimangalo esi asisayi kuziswa ngaphambili ngokukhawuleza. Phofu ke, ipolisa liya kuqhuba liphande ngetyala elo lize lingenise idokethi lepolisa kumtshutshisi woluntu ukuze yena athathe isigqibo.
Ukususela ngexesha okophulwe ngalo umthetho yaze loo nto yaxelwa, kubalulekile ukuba bonke ubungqina obukhoyo buqokelelwe kwaye bukhuselwe ngendlela apha eya kuba luncedo kuphando lwetyala nasekuxoxweni kwetyala. Ukwenzakala okanye umonakalo owufumeneyo zizinto ezo ezinokunceda ukuxhasa ubungqina bakho bokuchasa ummangalelwa. Ingxelo kagqirha kufuneka izaliswe ingeniswe nayo apho kufunekayo.
Xa umntu emangalelwe, ityala libhekiswa enkundleni apho umtshutshisi abanoxanduva lokuthetha ityala.
Xa ityala lidluliselwe kumtshutshisi:
Umtshutshisi uya kuwaqwalasela ngocoselelo onke amanqaku etyala. Umtshutshisi angenza enye kwezi zinto zintathu:
Agqibe ekubeni kukho ubungqina obaneleyo angatshutshisa ngabo aze aqhube nokutshutshisa.
Agqibe ekubeni kusafuneka olunye ulwazi ukuze kuthathwe isigqibo esisekwe kwinto eyaziwa kakuhle, ngoko ke xa kunjalo ayalele igosa eliphandayo ukuba maliphande ngakumbi ngetyala elo.
genxa yezizathu ezahlukeneyo, njengezimvo zoluntu, agqibe ukubeni azirhoxise izimangalo.
Umtshutshisi xa ethatha nasiphi na isigqibo kwezi zingentla uya kukucingela nawe kwaye usenokugqiba ekubeni aziguqule izimangalo, ngokuxhomekeka kumanqaku achanekileyo etyala.
Ungalindela inkqubo ekhawulezileyo nesebenzayo eya kuqinisekisa ukuba ityala liya enkundleni ngokukhawuleza.
Ungalindela ukuba umtshutshisi uya kucela lonke ulwazi oluhambelana neenkqubo zebheyile kwigosa eliphandayo aze olo lwazi aluthi thaca enkundleni ukuqinisekisa ukuba isigqibo sokunika okanye sokunganikwa ibheyile kommangalelwa sithathwa kucingelwa wena nokhuselo lwakho.
Phambi kokwamkela ingxelo yommangalelwa umtshutshisi uya kuzithathela ingqalelo izimvo zakho nezosapho lwakho.
Ukuba ubizwe njengengqina xa kutshutshiswa:
Ipolisa liya kukwazisa ukuba kufuneka uze enkundlelni njengengqina. Amatyala amaninzi aqhutyelwa kwinkundla kamantyi ukuze amatyala aqatha aye kwinkundla yommandla okanye kwinkundla ephakamileyo.
Ukusa ityala enkundleni kusenokuba nzima ingakumbi xa bebaninzi abantu ababandakanyekayo. Abo baphethe ityala bakuzama kangangoko ukuqinisekisa ukuba ityala liya enkundleni ngokukhawuleza.
Igosa eliphandayo, umtshutshisi woluntu ophezulu okanye ummeli weOfisi yoMlawuli wezoTshutshiso loLuntu liya kuqinisekisa ukuba , emva kokuhlolisiswa kokuqala kwaze kwahlangatyezwana nezinto eziyimfuno, uya kufakwa kwinkqubo yokhuselo ukuba kukho izoyikiso.
Ukuba kufuneka ube lingqina enkundleni:
Ukunika ubungqina enkundleni kungamxikiza umntu. Abo babandakanyekayo - ipolisa, umtshutshisi nabasebenzi basenkundleni - baya kukuxhasa, balungise baze bakunike ulwazi oluninzi kangangoko ngento enokwenzeka.
Uya kunikwa isamani ekwazisa ngokuba ityala liza kubanini kwaye liza kuqhutyelwa phi na. Iphetshana elichaza into eza kwenzeka enkundleni liya kuhamba nesamani kwiimeko ezithile. Ukuba uya kwinkundla kamantyi kwaye unemibuzo ngezinto ezikhoyo enkundleni kufuneka uqhagamshelane negosa eliphandayo kwityala elo okanye, xa efumaneka, umncedisi wexhoba okanye igosa elilungiselelayo eliya kukusa okanye likuthumele kumntu ochanekileyo oya kukudibanisa nenkundla.
Xa ufika enkundleni, usenokufumana imiqondiso ekukhombisayo ecacileyo eya kukunceda uyifumane indlela yakho. Ukuba akukho miqondiso ekhombayo ecacileyo kwaye awazi apho ikhoyo inkundla, buza kwiDesika yoNcedo,/yoLwazi/yeNgcebiso, xa ikhona, ukuba ubungqina bakho buza kuqhutyelwa kweliphi na igumbi okanye ubuze ngezinto ezikhoyo enkundleni. Usenokuthetha namalungu abasebenzi bezotshutshiso abaya kukwazi ukukunceda kwimibuzo yonke onayo malunga neenkqubo. Umtshutshisi ophethe ityala lakho uya kukwazi ukukuxelela ukuba uza kulinda kangakanani na phambi kokuba unike ubungqina.
Umtshutshisi uya kuzama kangangoko ukuqinisekisa ukuba ubizwa ngokukhawuleza ukuba uze kunika ubungqina. Umtshutshisi ojongene netyala lakho uya kuthi apho kufanelekileyo abonisane nawe phambi kokuba ubizwe uze kunika ubungqina. Phofu ke, ngamanye amaxesha kubakho izinto ezilibazisayo. Kufuneka uqiniseke ukuba ufika enkundleni ngexesha. Kufuneka umxelele umtshutshisi ukuba uza kufika kade okanye awuzukwazi ukubasenkundleni ngalo mhla wenkundla obekiweyo.
Etyaleni:
Ukuba kufuneka unike ubungqina, usenokuthi kwiimeko ezithile, ucele umhlobo okanye umntu okuxhasayo ukuba akukhaphe xa usiya enkundleni . Xa ugqiba kunika ubungqina uya kuxelelwa ukuba ungahamba na. Ungahlala umamele inkqubo yonke ukuba uyafuna.
Umthetho uvumela la magatya alandelayo xa unika ubungqina.
Usenokuthi phantsi kweemeko ezithile unike ubungqina ngenkqubo kamabonakude esithelisiweyo ( loo nto ithetha ukuba awukho apha enkundleni apho kukho ummangalelwa, kodwa ukwelinye igumbi).
Usenokuthi kwakhona, ufumane uncedo lomlamleli xa unika ubungqina ngomabonakude osithelisiweyo ukuba ungaphantsi kwe-18 leminyaka kwaye ukuba igosa elongameleyo ( oko kutsho umantyi okanye ijaji) libona ukuba ukunika ubungqina etyaleni kungakuxikiza okanye kukuphathe kakubi,
Ukuba kufuneka unike ubungqina enkundleni oko kusenokuqhutyelwa ngasese (ekhusini) phantsi kweemeko ezithile .
Kufuneka ubungqina obuvakalayo obukumganagtho ophezulu phambi kokuba umntu afunyaniswe enetyala. Ukutshutshiswa kufuneka kumbonise ummangalelwa enetyala ngaphandle kwamathandabuzo. Akugwetywa wena, kodwa oko kusekwe kumandla onke okuthethwa kwetyala .
Umtshutshisi uya kubiza amangqina ombuso achasa ummangalelwa kwiimeko ezifanelekileyo. Kuya kubakho itoliki apho ifunekayo. Ummangalelwa uya kunikwa ithuba ukuba akubuze imibuzo, anike ubungqina kwaye kubizwe namangqina. Emveni kokuba inkundla ibuve bonke ubungqina betyala nempendulo yokuzikhusela, amaqela aya kuvunyelwa ukuba athethe abhekise enkundleni phambi kokuwiswa kwesigwebo.
Emva kokufunyaniswa unetyala
Ukuba ummangalelwa ubanjiwe (ufunyenwe enetyala), ukuthethwa kwetyala nempendulo yokuzikhusela kungakhokela ubungqina kwaye kuchazelwe nenkundla ngesigwebo esiza kunikwa. Oku kwenziwa ngohlobo lwempikiswano yokuba umntu anikwe isigwebo esiqatha okanye anikwe isigwebo esilula. Ukuba impikiswano ngokunikwa isigwebo esilula iquka ulwazi olungeyonyaniso, olu lwazi kufuneka lwaziswe inkundla. Kwinqanaba lesigwebo usenokufuna ukubonelelwa ngomonakalo. Ukuba inkundla inika isibonelelo, loo nto ayithathwa njengesigwebo, ngoko ke isipho eso singongezwa phezu kwalo naluphi na uhlobo lwesohlwayo. Inkundla ingasimisa isigwebo kwiimeko ezithile, kuqukwa nemeko apho ummangalelwa kufuneka akunike isibonelelo. Umtshutshisi angangenisa ingxelo evakalayo okanye akhokele obunye ubungqina xa bukhona obuxhasa isigqibo esifanelekileyo.
Phambi kokuwiswa kwesigwebo, igosa elongameleyo, umtshutshisi okanye umenzi wentetho yokuzikhusela lingacela igosa elilinda amabanjwa okanye nayiphi na ingcali ukuba ibhale ingxelo ngawe okanye ummangelelwa. Ingxelo ingaquka uhlolo lomphumela wolwaphulo-mthetho kuwe. Ulwazi lungathathwa kwingxelo oyenze emapoliseni okanye igosa elilinda amabanjwa lingadlana indlebe nawe ubuso ngobuso okanye ungabizwa uze kunika ubungqina kwinqanaba lesigwebo.
Ukuba ucinga ukuba isigwebo silula ungaxoxa ngalo mba noMtshutshisi oPhezulu okanye oyiNtloko, yena ke umtshutshisi angazisa uMlawuli kwezoTshutshiso loLuntu. UMlawuli kwezoTshutshiso loLuntu angabhena ngesigwebo kwinkundla yezibheno. Isibheno kufuneka senziwe ngexesha elixeliweyo.
Ummangalelwa angabhena ngesigwebo esiwiswe yinkundla. Ukuba isibheno sifakiwe, ungacela umtshutshisi kwityala lokuqala okanye igqwetha likarhulumente elijongene nesibheno ukuba likwazise ngokuqhubekayo kwityala elo, umzekelo, umhla obekiweyo wokumamela isibheno, ukuba ummangalelwa uyinikiwe na ibheyile nesiphumo sesibheno.
Ukuba kukho inkxalabo ngokhuseleko lwakho okanye olwengqina lombuso, umtshutshisi okanye ummeli ophuma kwiSigqeba soKhuselo lweNgqina uya kukwazi ukukucebisa ngento efanele ukwenziwa. Baya kukunceda kangangoko.
Xa kutsalwa isigwebo:
ISebe leeNkonzo zoLuleko liya kuqinisekisa ukuba izigwebo zitsalwa ngokusemthethweni. Xa kucingwa ngokukhululwa kommangalelwa, iSebe leeNkonzo zoLuleko liya kuqwalasela ngenyameko ukonganyelwa komntu omangalelweyo owaphulelwe isigwebo ngesithembiso sokuba akasayi kubaleka.
Ungacela ukuya ekuxoxweni kwamatyala yiBhodi yoLongamelo lwezoLuleko neSophulelo sesigwebo iBhodi yeSaphulelo sesigwebo. Ukuba ufuna ukuya, uya kwazisa ngomhla wokuxoxwa kwetyala kwaye iBhodi iya kuzithathela iingqalelo izinto ezikukhathazayo xa kuqwalaselwa ukophulelwa kommangalelwa.
Kwimeko nganye apho ummangalelwa ophulelwe isigwebo , iBhodi yeSaphulelo sesigwebo iya kubeka imiqathango ehamba nokukhululwa kommangalelwa ukuba loo nto iyibona njengento oyifunayo.
Ukuba, emva kokuba ummangalelwa ophulelwe isigwebo, uziphatha ngendlela apha ebonisa ukuba angayingozi kukhuseleko loluntu okanye waphula nayiphi imiqathango ehamba nesaphulelo sesigwebo, angabanjwa aze asidontse isigwebo esishiyekileyo entolongweni.
Ukuba udinga uncedo:
Amasebe amaninzi karhulumente aya kuba luncedo kuwe. Amapolisa aya kukunceda kwezi meko- imo emaxongo efuna umlamli; ukukuthumela kuncedo lonyango okanye uncedo lwasengqondweni; ukukuchazela ngeenkqubo zamapolisa ; ukukunika ulwazi ngamalungelo akho; ukukuthumela kwimibutho engeyokarhulumente nesekwe ekuhlaleni. (ii-NGO nee-CBO) okanye iinkonzo zasekuhlaleni zokuxhasa amaxhoba; ukuqinisekisa ukukhuseleka kwakho kwindawo yolwaphulo-mthetho; ekulondolozweni kobungqina; nokukucebisa ngothintelo lolwaphulo-mthetho.
Ukuba kukho isoyikiso emva kwesigwebo, wena,igosa eliphandayo okanye umtshutshisi kufuneka aqhagamshelane ngokukhawuleza neofisi yeSigqeba soKhuselo lweNgqina.
ISebe leeNkonzo zeNtlalo nabanye abaququzeleli beenkonzo zentlalo, ukuba bakhona, liya kunika iinkonzo zenkxaso nezemvakalelo ezingaquka neenkqubo zokulungiselela ukuya inkundleni.
Oonompilo baya kuqinisekisa ukuba amalungelo akho aqulethwe kwiTshatha yaMalungelo eZigulane ayahlonitshwa.
ISebe leMfundo liya kuqinisekisa ukuba iinkqubo zokulamla ezinjengokucebisa, iinkqubo zokuthumela nokuxhasa ezilungiselelwe amaxhoba zikhona kwinkqubo yemfundo.
IMIGANGATHO ENGENGAKANANI NGEENKONZO ZAMAXHOBA OLWAPHULO-MTHETHO
ILUNGELO LOKUBA UPHATHWE NGOBULUNGISA NEMBEKO NGENXA YESIDIMA SAKHO NOBOMI OBUBOBAKHO BANGASESE
Ungalindela ukuba bonke abathathi-nxaxheba kwinkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho baya kukuphatha ngobulungisa, nembeko ngenxa yesidima sakho nobomi obubobakho bangasese nangendlela enovakalelo.
Ukuba ulwaphulo-mthetho luxeliwe emapoliseni, ungalindela ukuba-
ulwaphulo-mthetho luya kuphandwa ;
ukuba ulwaphulo-mthetho uluxele ngokuba uqhagamshelane namapolisa aya kuphendula ngokukhawuleza kangangoko;
kuya kuthatyathwa amanyathelo ukucutha nayiphi na ingxaki onokuba ukuyo;
ipolisa liya kuthatha ingxelo kuwe ukuze lizalise iifomu ezifanelekileyo zokubhalisa ulwaphulo-mthetho;
uya kuthunyelwa kugqirha okanye kwindawo yengcebiso ukuba kuyafuneka oko;
ukuba ulixhoba lobundlobongela kwezesndo kuya kudliwana iindlebe nawe bucala lilungu lamapolisa;
kuya kudliwana iindlebe nawe ngolwimi oluvayo kwaye ukuba umntu othetha nawe akakwazi ukuthetha ulwimi oluvayo, ungacela itoliki; kwaye ungacela ukuba ilungu lamapolisa elidlana indlebe nawe ibe lelesini esifana nesakho, ukuba likhona, isicelo sakho siya kwamkelwa.
Ukuba ityala liya enkundleni ungalindela ukuba :
liya kuqinisekisa ukuba ukuxoxwa kwetyala kuqhutywa ngendlela apha engaphazamisanayo nelungelo lokuphathwa kwakho ngobulungisa nembeko ngenxa yesidima sakho nobomi obubobakho bangasese.
umtshutshisi-
uya kuthatha amanyathelo ingakumbi kwizenzo ezibi ezinxulumene nesondo nobundlobongela basekhaya, ukuqinisekisa ukuba, apho imeko ivumayo, ityala liphethwe ngumtshutshisi omnye ngalo lonke ixesha lokuxoxwa kwalo;
uya kukubiza uze kunika ubungqina ngokukhawuleza , kwaye ukuba kukho into elibazisayo umtshutshisi ochophele ityala lakho uya kukuchazela ukuba kutheni na kukho ukulibaziseka kwaye ungalinda ixesha elingakanani na;
uya kukunika ithuba lokuba uzikhumbuze, ufunde ingxelo yakho kwaye apho kukho imfuneko, abonisane nawe;
ilungu labasebenzi basenkundleni liya kukwazisa ukuba unelungelo lokuhlawulelwa iindleko zokuhamba kwanezinye iindleko ezithile ngexesha olichithe enkundleni uye kunika ubungqina kwaye liya kukunika nolwazi lokukunceda ukwazi ukubanga ezi ndleko.
abasebenzi basenkundleni -
baya kuzama kangangoko banakho ukukukhusela ukuba ungaphindi uphatheke kakubi okanye wenzakaliswe emoyeni ngento eqhubeka enkundleni;
baya kutyumba , xa befumaneka abasebenzi namavolontiya aqeqeshiweyo aphuma kwiiNkonzo zokuXhasa iXhoba ukuba bakuncedise wena nosapho lwakho enkundleni phambi kokuxoxwa kwetyala , xa kuxoxwa ityala nasemva koko;
kuya kuthi ngesicelo ukuba kunokwenzeka, bakuvumele ulibone igumbi lasenkundleni ekuza kuxoxelwa kulo phambi kokuba ityala liqale ukwenzela ukuba uziqhelanise nezinto ezikhoyo zokuzilungiselela ukuze wazi ukuba ulindele ntoni xa unika ubungqina;
baya kuvumela umntu okuxhasayo (isizalwane okanye umhlobo) akukhaphe ukuya enkundleni, kwaye baya kukuvumela, ngokwenza isicelo kwaye ukuba izinto/ indawo iyavuma ulinde kwindawo eyahlukileyo kweyommangalelwa okanye kweyamangqina akhe kweli tyala.
ukuba kudliwana indlebe nawe, loo nto iya kwenziwa ngasese, incoko leyo iya kuthathwa njengehlebo/njengemfihlo kwaye kuya kudliwana indlebe nawe ngolwimi oluvayo;
awusayi kuyekwa ujongane natyala wedwa. Ukuba ubungekalixeli ityala elo emapoliseni, umququzeleli weenkonzo zentlalo uya kukuncedisa ukuxela ityala;kwaye ukuba ulixhoba letyala lezesondo, amapolisa anokuzifuna iimpahla ubuzinxibile njengobungqina, into ethetha ukuba kwimeko enjalo ungacela umququzeleli weenkonzo zentlalo ukuba akuncedise ukufumana enye impahla yokunxiba.
Kwicala loonompilo ungalindela ukuba -
uya kuhlolwa ngokupheleleyo emzimbeni ukuze kujongwe nemo yakho yengqondo neyemvakalelo;
kuya kuboniswana nawe kwindawo eyodwa enika umoya wobumfihlo, wokuba ngasese nesidima kwaye kuya kuthethwa ngolwimi oluvayo;
uya kucelwa ukuba uvume ukuxilongwa okanye unyangwe, kodwa uyakwaziswa ukuba ungala ukuxilongwa , kwimeko enjalo ke iziphumo zoko uya kuzichazelwa;
kwityala lezesondo ukuba kuceliwe oko kwaye kunokwenzeka, uya kuxilongwa kwaye unyangwe ngugqirha wesini esifana nesakho;
oogqirha baya kuqinisekisa ukuba ingxelo yoxilongo ifakiwe kwiirekhodi zakho zetyala;
Uya kunyangwa ngokukhawuleza ngokubhekiselele kumalungelo akho aqulethwe kwiTshatha yaMalungelo eZigulane.
Kwicala lamagosa eeNkonzo zoLuleko ungalindela ukuba-
ukuba ucelwe ukuba ube khona xa kuxoxwa ngesaphulelo sesigwebo, uSihlalo weBhodi yoLongamelo lwezoLuleko neSaphulelo sesigwebo uya kuthi phambi kwetyala akwazise ngolwimi oluvayo ngenkqubo eza kulandelwa ngexesha letyala nento elindelekileyo kuwe;
ukuba uya kwityala elixoxwa yiBhodi yeSaphulelo sesigwebo kwaye kufuneka ube negalelo, ungacela nawuphi na umntu omthandayo ukuba akukhaphe akunike inkxaso xa usiya etyaleni; kwaye ukuba uya kwityala elixoxwa yiBhodi yeSaphulelo sesigwebo kuya kwenziwa zonke iinzame zokukukhusela ukuba ungaphatheki gadalala okanye wenzakaliswe emoyeni kwakhona ngexesha kuxoxwa ityala.
ILUNGELO LOKUNIKA ULWAZI
Ngexesha lokuphandwa kwetyala ungalindela ukuba-
a. ipolisa liya kuthatha ingxelo yakho kwaye likucele uyifunde ukuze ungqine okuqulethwe yiyo ngokuba uyisayine ;
b. ukuba awukwazi ukufunda, xelela ipolisa , kwimeko enjalo ipolisa liya kukufundela ingxelo leyo lize likucele ukuba ungqine okuqulethwe yiyo ngokuba usayine okanye ugximfize ubhontsi wakho kuyo; kwaye c. ukuba itoliki ikhona kwaye unqwenela ukuba ingxelo yakho uyifundelwe ngolwiimi oluvayo phambi kokuba ungqine ngokusayina okanye ngokugximfiiza ubhontsi, itoliki iya kukwenzela oku.
ukuba uqonda okokuba ingxelo yakho ayiphelelanga okanye ayichanekanga ncam, uya kuvunyelwa ukuba uyongeze okanye uyilungise okanye wenze enye ingxelo;
uya kunikwa ithuba lokuba uchaze kwingxelo yakho indlela ulwaphulo-mthetho olukuchaphazele ngayo kwaye apho kufanelekileyo ziya kuthathelwa ingqalelo izimvo zakho;
uya kwaziswa into yokuba ungayicela ikopi yengxelo yakho;
ipolisa liya kufuna iinkcukacha zelahleko , umonakalo okanye ukwenzakala kwaye yonke loo nto iya kubhalwa phantsi igcinwe;
uya kucelwa ukuba uhlale ulazisa igosa eliphandayo ngedilesi yakho, apho kungaqhagamshelwana nawe khona, apho ukhoyo de uphando netyala zigqityiwe; kwaye uya kucelwa ukuba ulazise igosa lophando ukuba ummangalelwa uya kuphazamisa okanye uzama ukuphazamisa uphando lwetyala, ukuba akazi kuza etyaleni okanye ukuba uyakoyikisa.
Ukuba ityala liya enkundleni ungalindela ukuba :
umtshutshisi -
phakathi kwezinye izinto, azithathele ingqalelo izimvo zakho xa ecinga ukuba atshutshise okanye angatshutshisi;
uya kukucela ukuba udize naluphi ulwazi oluluncedo kwisigqibo esinxulumene nokukhululwa kommangalelwa ngebheyile, umzekelo, into yokuba ummangalelwa uphazamisana nobungqina okanye namangqina okanye ummangalelwa uyakoyikisa okanye woyikisa usapho lwakho okanye ummangalelwa akazukuya etyaleni; kwaye, ukuba kufanelekile, umtshutshisi uya kukubiza ukuba unike ubungqina ngokubhekiselele koku xa kuxoxwa ngebheyile;
uya kukunika ithuba lokuba uzikhumbuze, oko kuya kwenziwa ngokuba kuboniswane nawe okanye ngokuba uvunyelwe ufunde ingxelo yakho phambi kokunika ubungqina;
uya kubonisana nawe phambi kokwamkela isicelo sommangalelwa kwaye akucele ukuba uchaze indlela ulwaphulo-mthetho olukuchaphazele ngayo wena nosapho lwakho. Ngexesha lokubonisana uya kufumana ithuba lokuba uthethe ungafihlisi unike iinkcukacha zelahleko okanye ukwenzakala okufumeneyo ngenxa yolu lwaphulo-mthetho. Umtshutshisi uya kuziqwalasela ezi meko phambi kokuba athathe nasiphi isigqibo sokwamkela izicengo zokuba kuthotywe isigwebo. Iya kudizwa enkundleni imiphumela yolu lwaphulo-mthetho kuwe nakusapho lwakho okanye uya kunikwa ithuba lokuba unike ubungqina enkundleni okanye kuya kungeniswa ingxelo elungiswe yingcali ngexesha lokuwiswa kwesigwebo; kwaye kweli nqanaba lokubonisana uya kukucela ukuba wongeze nawaphi na amanqaku ebengekafakwa kwingxelo yakho. Ukuba asemxholweni la manqaku, umtshutshisi uya kuwachaza kwintetho yokuzikhusela phambi kokuxoxwa kwetyala.
abaququzeleli beenkonzo zentlalo-
ukuba kuyafuneka baya kudlana indlebe nawe kwaye ukuba kufuneka ubungqina bukagqirha kweli tyala benze amalungiselelo okokuba uxilongwe ngugqirha; kwaye baya kukugcina usebenza nabantu abanye kangangoko banakho ngokuqinisekisa ukuba umququzeleli weenkonzo zentlalo okanye ivolontiya abelisebenza nawe ukususela mhla waxela ulwaphulo-mthetho ihlala ingumntu omnye de ligqitywe ityala.
oonompilo -
ukuba inkundla (umtshutshisi okanye umantyi) ucela ukuba benze njalo, baya kunika inkundla iirekhodi zakho zikagqirha kwakunye naluphi olunye ulwazi obanike lona oluhambelana netyala.
Amagosa eeNkonzo zoLuleko -
aya kukuvumela ukuba wenze isicelo esibhaliweyo esiya kuSihlalo weBhodi yoLongamelo lwezoLuleko neSaphulelo sesigwebo ukuba uye kwityala lesaphulelo sesigwebo kwaye uSihlalo uya kukwazisa ngexesha, umhla nendawo yetyala;
ukuba uya kwityala elixoxwa yiBhodi yoLongamelo lwezoLuleko neSophulelo sesigwebo uya kukuvumela wenze igalelo etyaleni ngomlomo okanye ungenise igalelo elibhaliweyo.
ILUNGELO LOKUFUMANA ULWAZI
Ukuba ityala lixeliwe ungalindela ukuba amapolisa aya kukwazisa -
ngobume nenjongo yengxelo yakho;
ngegama nenombolo yefowuni yegosa eliphandayo elijongene neli tyala nenombolo yamapolisa yetyala (iCAS okanye iNombolo yeNkqubo yoLawulo loLwaphulo-mthetho);
ukuba kunokwenzeka uzifunele umtshutshisi wabucala ngeendleko zakho xa uMlawuli wezoTshutshiso loLuntu esala ukuba ngumtshutshisi kweli tyala; kwaye ngesicelo, aya kwazisa ngeenkcukacha ezinxulumene noku kulandelayo:
a. Ukubanjwa komrhanelwa b. Ukuba ingaba kufuneka uye na xa kukhonjwa umrhanelwa nomhla lowo wokwenza oko c. Inombolo yetyala lenkundla d. Imihla yetyala lebheyile e. Isiphumo setyala lebheyile (ukuba ngaba umrhanelwa uza kukhululwa ngebheyile na)
f. Ukuqhubela phambili kophando nokuxoxwa kwetyala g. Nasiphi na isigqibo sokurhoxisa okanye ukujika kakhulu isimangalo h. Ukuba kufuneka uye kwiinkqubo zasenkundleni nomhla okanye imihla yezo nkqubo.
Umhla wokuxoxwa kwetyala nesiphumo sokugqibela j. Umhla wesigwebo nesiphumo k. Ukuba ngaba ummngalelwa ufake isibheno ngokufunyaniswa enetyala okanye isigwebo nesiphumo sokubhena l. Impahla ibibanjiwe ingabangwa njani kwaye nini kwakhona.
m. Ziziphi iinkonzo ezikhoyo zokujongana nezidingo zakho kwaye nendlela yokusebenzisa ezi nkonzo.
abasebenzi basenkundleni-
apho kunokwenzeka nangesicelo sakho baya kukuvumela ubone igumbi lenkundla phambi kokuqala kwetyala ukuze uyazi into omawuyilindele; kwaye baya kuqinisekisa ukuba kukho imiqondiso neempawu ezicacileyo ezikhomba indlela kwaye baya kukubonisa indlela eya enkundleni. Apho ikhoyo iDesika yoNcedo/yoLwazi/yeNgcebiso baya kuwazisa ngegumbi ekuza kuqhutyelwa kulo ityala.
umtshutshisi ochophele ityala lakho-
uya kwazisa umqeshi wakho ngazo naziphi iinkqubo eziya kwenza ungabikho emsebenzini;
uya kwazisa ukuba uMlawuli wezoTshutshiso loLuntu ugqibe ekubeni angatshutshisi kweli tyala, ungafuna utshutshiso lwabucala kwaye akwazise nenkqubo elandelwayo xa usenza oko;
uya kukwazi ukuphendula imibuzo yakho engenkqubo yasenkundleni, ukuba kukho ukulibaziseka uza kwazisa ukuba mhlawumbi kufuneka ulinde ixesha elingakanani na phambi kokuba unike ubungqina;
xa kufuneka,uya kukunika ithuba lokubonisana phambi kokuthatha izigqibo ngetyala;
uya kwazisa ngesiphumo seenkqubo zebheyile, naziphi na iimeko zebheyile ezizodwa ezibekiweyo, achaze ukuba ezo meko zebheyile zithetha ntoni na;
uya kukukhusela kwimibuzo engqwabalala, enobungozi nethoba isidima; kwaye uya kwazisa ngesiphumo setyala kwaye nokuba kukho isibheno malunga nokufunyaniswa enetyala okanye isigwebo.
abaxhasi bexhoba okanye abaququzeleli beenkonzo zentlalo -
baya kuchaza amalungelo akho neenkqubo eziza kulandela;
ngokucelwa, bakuncedise ukukhangela ityala kwinkqubo;
ukuba kunokwenzeka,bakukhaphe uye enkundleni phambi kokuxoxwa kwetyala ukuze uziqhelanise negumbi lenkundla nokulingqongileyo; kwaye bakuxhase bakunike nengcebiso okanye bakuthumele kwiinkonzo zengcali yengcebiso nenkxaso.
ukuba unompilo uyabandakanyeka kwityala ungalindela ukuba-
uya kukunika ulwazi ngeenkqubo zokuxilongwa nokunyangwa eziza kwenziwa kuwe;
ngokucelwa, uya kukunika ikopi yengxelo zikagqirha;
uya kwazisa ngeenkonzo zenkxaso zasekuhlaleni ezikhoyo neefowuni eziluncedo.
amagosa aphuma kwiinkonzo zemfundo-
. ngokucelwa, aya kwazisa ngeenkonzo zesikolo zamaxhoba ezikhoyo kwindawo leyo.
Ukuba ummangalelwa ugwetyelwe ukudontsa entolongweni iSebe leeNkonzo zoLuleko:
liya kuthi ngokucelwa likwazise ukuba ummangalelwa iya kuqwalasela nini na imeko yakhe yokuba anikwe isophulelo sesigwebo;
liya kuthi ngokucelwa ukuba kunokwenzeka, likwazise ngeenkonzo ezikhoyo zenkxaso nezengcebiso ngexesha lokuxoxwa kwetyala yieBhodi yeSaphulelo sesigwebo;
liya kwazisa ngokubhala nangaziphi na iinguqu kwimihla yetyala okanye ukumiselwa kwelinye ixesha, isiphumo sengxoxo yeBhodi yeSaphulelo sesigwebo nazo zonke iimeko ezibekiweyo;
ukuba ubucele ukubakho xa Bhodi yeSaphulelo sesigwebo ixoxa ngesaphulelo, uSihlalo uya kukwazisa ngolwimi oluvayo ngeenkqubo ezilandelwayo ngexesha lengxoxo nento elindelekileyo kuwe; kwaye ngokucelwa nangokuvuma kommangalelwa akwazise ngeenkqubo zophuhliso ummangalelwa azihambileyo okanye azihambayo ukuphucula isimilo sakhe.
ILUNGELO LOKHUSELO
Xa ulwaphulo-mthetho luxeliwe emapoliseni-
kwaye ulingqina kwaye wena okanye ilungu losapho lwakho liyoyikiswa okanye ubomi bakho busengozini, kufuneka uyixele le nto ngokukhawuleza emapoliseni okanye kumtshutshisi woluntu ophezulu enkundleni uze wenze isicelo sokhuselo lwengqina, kwimeko enjalo ke ungalindela isoyikiso eso siya kuphandwa ngamapolisa;
ukuba isoyikiso eso sifunyaniswe sikhona, uya kucelwa ungene kwisivumelwano neSigqeba soKhuselo lweNgqina phambi kokuba ungeniswe kwiNkqubo yoKhuselo lweNgqina;
ukuba ufakiwe kwiNkqubo, kufuneka uthobele yonke imithetho eyandlalwe kwisivumelwano. Ulwazi olukwesi sivumelwano luya kuba yimfihlo;
ukuba awusithobeli isigqibo uzibeka emngciphekweni kwaye ungakhutshwa kwiNkqubo yoKhuselo lweNgqina;
kungenziwa amalungiselelo okuhlawulwa kwesibonelelo ngeli xesha ukwiNkqubo, ngokumiselwa nguMthetho nemimiselo yoKhuselo lweNgqina;
kuya kufuneka unike zonke iinkcukacha zakho zezezimali kumagosa eNkqubo yoKhuselo lweNgqina, ukuze kube nokumiselwa izibonelelo ezichanekileyo;
xa wamkelwe kwiNkqubo, uya kuhlaliswa kwindlu ekhuselekileyo kwaye akukho mntu, phantsi kwazo naziphi na imeko, namalungu osapho lwakho nakakade uya kunikwa idilesi yakho;
emveni kokuba unike ubungqina, uya kunikwa isaziso esikuxelelayo ukuba uza kususwa kwiNkqubo ngethuba elivakalayo;
ungaqhagamshelana negosa eliphandayo kwisikhululo samapolisa okanye nomtshutshisi ophezulu woluntu nangaluphi na olunye ulwazi ngeNkqubo yoKhuselo lweNgqina.
ukuba awufuni ummangalelwa azazi iinkcukacha zakho ungaqhagamshelana negosa eliphandayo okanye umtshutshisi ucele ukuba ummangalelwa angazinikwa;
igosa eliwenzayo umsebenzi walo liya kuthi ngalo lonke ixesha liqinisekise ukuba nayiphi na impahla eyeyakho egcinwe ngenxa yokuba bubungqina, igciwa kakuhle kwaye ibuyiselwa kuwe xa ingasefuneki nganto; kwaye ukuba ungummangali kwityala lobundlobongela basekhaya kwaye kukho izizathu ezenza ipolisa libone ukuba ungenzakala ngenxa yokophulwa komyalelo wokhuselo ngummangalelwa -
ungangenisa ubungqina emapoliseni uchaze ukophulwa komyalelo ngummngalelwa; kwaye ipolisa liya kumbamba ummangalelwa kwangoko ngokophula imiqobo ibibekwe yinkundla phantsi kweCandelo 7 loMthetho woBundlobongela baseKhaya No.116 wowe-1998.
Ukuba ityala liya enkundlelni ungalindela ukuba:
umtshutshisi -
uya kwazisa ukuba, ukuba ummangalelwa ungaphantsi kweshumi elinesibhozo leminyaka ubudala ungangabikho xa kuxoxwa ityala ngaphandle kokuba ubukho bakho bugunyaziswe yinkundla; okanye apho ingqina lingaphantsi kwe-18 ubudala ungakhutshelwa ngaphandle ungabumameli ubungqina obunikwa lelo ngqina;
uya kwazisa ukuba kwiimeko ezithile inkundla ingakunqanda ukupapashwa kwalo naluphi ulwazi (kuqukwa amagama ommangali okanye engqina) ngokunxulumene netyala okanye nayiphi na inxalenye yalo egcinwe ekhusini; kwaye uya kwazisa apho kufanelekileyo ukuba nawuphi na umntu opapasha ngokungekho emthethweni naluphi na ulwazi okanye adize ngokungekho emthethweni amagama engqina unetyala kwaye angatshutshiswa.
abaququzeleli beenkonzo zentlalo -
baya kuthatha amanyathelo ukuqinisekisa ukuba wena okanye usapho lwakho anikho semngciphekweni wengozi.
oonompilo-
baya kunika ingxelo okanye bathumele emapoliseni nayiphi imeko apho bakrokrela ulwaphulo-mthetho.
Iinkonzo zoLuleko ukuba ubucele ukuba uxelelwe ngokutsala isigwebo kommangalelwa, abeeNkonzo zoLuleko baya kwazisa ukuba ummangalelwa ubalekile ejele, bakwazise nangokutshintshelwa kwenye indawo kommangalelwa neenkcukacha zoko;
kudlwengulo okanye kumatyala okuxhatshazwa ngokwesondo, iBhodi yeSaphulelo sesigwebo ingafaka kwiimeko zesaphulelo sommangalelwa ukuba kuyafuneka, amagatya amthintelayo ukuba ahlangane nawe.
ILUNGELO LONCEDO
Ungalindela ukuba amapolisa aya kukunceda-
ngokubhekisa kwabanye abaququzeleli beenkonzo ukuba banike inkxaso efunekayo balamle kwiindawo ezimaxongo- umzekelo, uncedo lokuqala lonyango;
ngokuchaza iinkqubo ezilandelwa ngamapolisa;
ngokukuxelela ngamalungelo akho;
ngokuthatha ukhuseleko lwakho njengoyena ndoqo;
ngokulondoloza ubungqina;
ngokukunika ingcebiso malunga nokuthintela ulwaphulo-mthetho ; kwaye ngokunqanda ubundlobongela kwindawo yolwaphulo-mthetho.
Ukuba ityala liya enkundleni ungalindela ukuba-
umtshutshisi uya kumandlalela urhulumente ityala kwaye uya kuziqwalasela izimvo zakho;
ungaxoxa ngetyala kunye negqwetha olithandayo ingakumbi ukuba uceba ukwenza ibango lokubonelelwa ngomonakalo okanye ukwenzakala emzimbeni nasengqondweni;
aya kwenziwa amalungiselelo okuba kubekho itoliki, kwaye apho kufanelekileyo kuya kwenziwa ukuba ulwazi malufikelele nakwabakhubazekileyo;
abantu abakhubazekileyo xa imeko ivuma baya kunikwa inkxaso abayidingayo;
amatyala aquka amatyala ezesondo aya kuxoxwa kwiinkundla ezizodwa kwiindawo ezinazo ezo nkundla ;
umtshutshisi namapolisa baya kwazisa ukuba ukuba ungaphantsi kweminyaka elishumi elinesibhozo ubudala kwaye ukunika ubungqina etyaleni kungakuxikiza engqondweni okanye kukuhlungise , inkundla ingathi ngokwenza isicelo kumtshutshisi ityumbe umlamleli (umntu oza kungena phakathi) oza kwenza ubenakho ukunika ubungqina usebenzisa lo mntu ungumlamleli okanye iyalele ukuba unike ubungqina ngoqhagamshelwano lomabonakude osithelisiweyo;
igosa elongameleyo liya kwazisa ukuba umlamleli angakucacisela into ethethwa ngumbuzo ngamnye owubuzwayo ngaphandle kokuba inkundla ibona ngolunye uhlobo;
a. engacwangcanga kangangoko ukuze ukhululeke;
b. eme ngohlobo lokuba nawuphi na umntu obukho bakhe obunokukuphazamisa awumboni futhi awumva;
c. eyenza inkundla naye nawuphi umntu ofaneleke ukuba abekho uyabona kwaye ukuva ngokungqalileyo okanye ngesixhobo se-elektonika wena nomlamleli wakho ngexesha lobungqina.
amatyala abandakanya amaxhoba asesichengeni aya kukhawuleziswa kangangoko; kwaye ukuba kufuneka kusetyenziswe uqhagamshelwano lomabonakude osithelisiweyo (i-CCTV) ngexesha leenkqubo zasenkundleni, umtshutshisi uya kukuchazela indlela ezisebenza ngayo izixhobo okanye apho kunokwenzeka, akuvumele nabazali bakho okanye umzali okugcinayo niboniswe ukusebenza kwezixhobo phambi kokuba kuxoxwe ityala.
Abaququzeleli beenkonzo zentllalo apho kunokwenzeka naxa befumaneka -
baya kunika ingcebiso nenkxaso ebonwayo baya kukuncedisa ngokuba benze iinkonzo zabaququzeleli beenkonzo zentlalo okanye zamagosa angabalindi bamabanjwa zifumaneke kwaye benze oku -
a. bakuncede ukwazi ukuqhagamshelana nosapho okanye abahlobo b. bakuncede ukuba ubonisa iimpawu zokuxikizeka emva kwemeko le c. bakunike inkcazelo ngenkqubo eza kulandelwa d. bakuncede kunxibelelwano neNkonzo yamaPolisa yaseMzantsi Afrika nomtshutshisi e. bakuthumele kwinkonzo yengcebiso ukuba ukuxikizeka kuza ngamandla f. bakwenze ufikelele kulwazi neenkonzo, ingakumbi kwiindawo apho iinkonzo ezikhoyo zinabela kwi 'Nkxaso yeNkundla' kuqukwa -
ukukunceda uqonde inkqubo yenkundla;
ukukuchazela into eza kwenzeka enkundleni ukuba ubizwe njengengqina;
ukukuchazela ukuba ngoobani abaza kubasenkundleni neendawo abaza kuzidlala;
iv. ukukulungiselela ukuba unike ubungqina futhi kukhuthazwe nokuba ubonisane nomtshutshisi.
Kwicala lamagosa eeNkonzo zoLuleko ungalindela-
ngokwenza isicelo, uya kwaziswa ngezilungiso okanye ngotshintsho kwizigwebo zolongamelo loluleko; imisebenzi yeBhodi yeSaphulelo sesigwebo; indima yakho kwityala leBhodi yeSaphulelo sesigwebo nento omawuyilindele ngexesha lokuxoxwa kwetyala;
ukuba kuyafuneka, kuya kwenziwa amalungiselelo etoliki ngexesha lokuxoxwa kwetyala yiBhodi yeSaphulelo sesigwebo;
baya kuthi ngokucelwa, bangenelele phakathi kwakho nommangalelwa ukuba kukho isidingo soko;
ngokwenza isicelo okanye apho kufunekayo, umzekelo, ukuba ulixhoba kwaye ubanjiwe okanye kufumaniseka ukuba udinga inkxaso ngexesha lokuxoxwa kwetyala yiBhodi yeSaphulelo sesigwebo, uya kuthunyelwa kubaququzeleli beenkonzo abangabo ukuze uzuze ingcebiso okanye iinkonzo zenkxaso.
Ungalindela ukuba unompilo uya kuqinisekisa ukuba -
apho kufanelekileyo, ukhutshelwa isatifiketi sikagqirha sokungabikho esikolweni okanye emsebenzini .
ILUNGELO LESIBONELELO
Isibonelelo" sibhekisa kwisixa semali osinikwa yinkundla yolwaphulo-mthetho ukuba uye wanelahleko okanye wonakalelwe yimpahla/yipropati (kuqukwa imali) ngenxa yesenzo solwaphulo-mthetho okanye utyeshelo ngulo mntu ubanjelwe ukwaphula umthetho. Isipho sesibonelelo sizama ukubuyisela umamkeli kwisikhundla ebekuso phambi kwelahleko okanye komonakalo.
Ukuba ityala liya enkundleni ungalindela ukuba-
umtshutshisi nepolisa baya kuthi kwiimeko ezifanelekileyo bakwazise ukuba ungakho enkundleni ngomhla wokuwisa kwesigwebo kwaye ungacela umtshutshisi ukuba enze isicelo sesibonelelo enkundleni;
kwiimeko ezifanelekileyo, inkundla ingasimisa isigwebo ukuba ummangalelwa uya kubonelela ngelahleko nomonakalo owenzeke kwimpahla/kwipropati ngenxa yesenzo esigwenxa;
umtshutshisi uya kukwazisa kwaye umabhalana wenkundla uya kusinyanzelisa eso sipho;
umabhalana wenkundla okanye umtshutshisi uya kuthi kwiimeko ezifanelekileyo akwazise ukuba apho imali yommangalelwa ithathiweyo xa evalelwa , inkundla ingayalela imali enjalo ukuba uyihlawulwe ngokukhawuleza;
umtshutshisi uya kukwazisa ukuba, ukuba akukhutshwanga myalelo wesibonelelo, ngexesha lokuxoxwa kwetyala lolwaphulo-mthetho, ungamthathela inyathelo elisemthethweni ummangalelwa;
umtshutshisi okanye igosa elongameleyo (oko kutsho umantyi okanye ijaji) uya kwazisa ukuba isipho esenziwe yinkundla siyasichaphazela isigwebo kwaye angawunyanzelisa lo myalelo;
igosa elongameleyo liya kwazisa ukuba, ukuba isipho sikhutshiwe, uneentsuku ezingamashumi amathandathu zokusala eso sipho ngokuba ubhale phantsi , kwaye , ukuba ukwenzile oko, kufuneka ubuyisele nayiphi imali oyihlawuliweyo kurejistra okanye kumabhalana wenkundla;
igosa elongameleyo liya kwazisa ukuba, ukuba awusalanga isipho ngethuba leentsuku ezingamashumi amathandathu awunakho ukumthabathela inyathelo elisemthethweni ummangalelwa; kwaye ukuba wenza isicelo esiya enkundleni sokuba ubonelelwe ngeendleko zonyango ngenxa yokwenzakala emzimbeni ngexesha lolwaphulo-mthetho, unompilo okuxilongileyo uya kusixhasa isicelo sakho ngokuba anike ubungqina enkundleni kwaye anike nolwazi oluchanekileyo kwinkundla kuqukwa neengxelo zonyango.
ILUNGELO LEMBUYEKEZO
Imbuyekezo" ibhekisa kwiimeko apho inkundla, emva kokuba umntu efunyaniswe enetyala, iyalela ummangalelwa ukuba abuyisele kuwe ipropati okanye iimpahla ebezithathwe kuwe ngokungekho mthethweni okanye ezonakaliswe ngokungekho mthethweni, ngenjongo yokukubuyisela kwisikhundla sakho phambi kwesenzo sobugwenxa.
Ukuba ityala liya enkundleni ungalindela ukuba umtshutshisi -
uya kwazisa ukuba, kwiimeko ezifanelekileyo, ungacela umophuli-mthetho akubuyekeze kakuhle, wena, usapho lwakho okanye abantu abondliwa nguwe;
uya kwazisa ukuba imbuyekezo elolo hlobo iya kuquka ukubuyiselwa kwepropati okanye impahla okanye ukulungiswa kwempahla eyonakeleyo;
uya kwazisa ukuba isicelo sakho ngokubhekiselele koku singaxhaswa yinkundla kwaye kwiimeko ezifanelekileyo uya kuvunyelwa ungenise isicelo esinjalo enkundleni.
Isahlulo I
Izikhalazo
Onke amasebe namaziko onke abandakanyekayo etyaleni ajonge ukunika inkonzo ekumgangatho ophezulu, kodwa ngamanye amaxesha izinto azihambi kakuhle. Ukuba kuyenzeka oko, amasebe namaziko afuna ukwazi ukuba kwenzeke ntoni. Le ndawo yolu xwebhu ikuxelela into onokuyenza xa ungenelisekanga-
a. yindlela oye waphathwa ngayo;
b. lulwazi olufumeneyo; okanye c. zizigqibo ezithatyathiweyo
Ungafaka isikhalazo ngepolisa okanye ngomgaqo-nkqubo wenkonzo yamapolisa, indlela okwenziwa ngayo okanye inkqubo elandelwayo, ungakwenza oko ngokuba ubhalele uKhomishina weSikhululo samapolisa eso sibandakanyekayo.
Ukuba isikhalazo sakho singempahla zakho ezilahlekileyo okanye ezonakeleyo ngexesha zisemapoliseni, unganelungelo lokufumana isibonelelo. Thumela nayiphi na imibuzo kuKhomishina weSikhululo, okanye, ukuba aweneliseki, ungaya nakuKhomishina weNgingqi wesikhululo samapolisa neenkcukacha zebango lakho. Ukuba isikhalazo sakho asikhange sihoywe ngendlela ekwanelisayo, usenokuya kwi-Ofisi yoMkhuseli woLuntu.
Ukuba aweneliseki yindlela esiqwalaselwe ngayo isikhalazo sakho ungaya kwiCandelo Elizimeleyo leZikhalazo , kodwa nceda qaphela ukuba le ofisi kungayiwa kuyo nezikhalazo ezinxulumene namatyala angolwaphulo-mthetho okanye ukungaziphathi kakuhle kwamalungu eNkonzo yamapolisa iMetro (iMetro Police Service) namalungu eNkonzo yamaPolisa yaseMzantsi Afrika athe akawenza umsebenzi wawo.
Abatshutshisi:
Inkundla ebekuxoxwa kuyo ityala ingazisombulula izikhalazo ezininzi. Ukuba unesikhalazo ungabhala okanye wenze idinga noMtshutshisi oPhezulu woLuntu kwinkundla le ibijongene netyala. Phofu ke, xa iofisi yoMtshutshisi yengingqi ingasiphenduli ngokwanelisayo isikhalazo sakho, ungakhalaza kuMtshutshisi oyiNtloko wendawo leyo. Ukuba kwakhona isikhalazo sakho asihoywanga ngokwanelisayo, ungakhalaza kuMlawuli wezoTshutshiso loLuntu wendawo leyo. Yena uya kuzenzela olwakhe uphengululo. Ukuba nalapho aweneliseki, ungadibana noMlawuli kaZwelonke wezoTshutshiso loLuntu.
Ukuba isikhalazo sakho kusafuneka kwakhona ukuba siqwalaselwe de waneliseke, ungadibana neOfisi yoMkhuseli woLuntu. Nceda qaphela ukuba kungaziwa kule ofisi nezikhalazo ezinxulumene nenkqubo yolawulo. IOfisi yoMkhuseli woLuntu ayinakho ngokomthetho ukuba iphande izigqibo zenkundla.
Iinkundla:
Ukuba isikhalazo sakho singesimo segosa elongameleyo, ungabhala okanye wenze idinga lokubona iNtloko yeNtloko yezoMthetho yeSithili. Ungazifumana iinkcukacha zedilesi nefowuni kwinkundla kamantyi yengingqi.
Ukuba aweneliseki yimpendulo oyifumana kwiNtloko yeSithili, ungabhalela okanye wenze idinga neNtloko yezoMthetho yeSigqeba yommandla lowo.
Ukuba isikhalazo sakho singenkundla yommandla, ungabhala okanye wenze idinga lokubonana noMongameli weNkundla yoMmandla waloo ndawo. Ungazifumana iinkcukacha zedilesi nefowuni kwinkundla kamantyi yengingqi.
Ukuba isikhalazo sakho singeJaji yenkundla ephakamileyo, ungabhala okanye wenze idinga neJaji enguMongameli yeCandelo elo. Ungazifumana iinkcukacha zedilesi nefowuni kwinkundla kamantyi yengingqi okanye kwinkundla ephakamileyo.
Ukuba aweneliseki yimpendulo, ungabhalela kwiKhomishini kaMantyi ukuba isikhalazo sakho singenkundla kamantyi, okanye iKhomishini yeeNkonzo zaseMthethweni ukuba isikhalazo sakho singekundla ephakamileyo. Ukuba kwakhona awukaneliseki ungadibana neOfisi yoMkhuseli woLuntu.
Ukuba isikhalazo sakho singabasebenzi basenkundleni, umzekelo oomabhalana neetoliki ungabhala okanye wenze idinga lokubonana nomlawuli wenkundla. Ukuba aweneliseki yimpendulo yomlawuli wenkundla, ungabhalela umlawuli ophetheyo weenkonzo zenkundla okanye umlawuli jikelele.
Abaququzeleli beenkonzo:
Ukuba isikhalazo sakho singegosa leSebe lezoPhuhliso lweNtlalo, ungabhalela kwintloko yeofisi leyo. Ukuba aweneliseki yimpendulo ungaqhagamshelana neNtloko yeOfisi yommandla okanye yePhondo kwakunye neOfisi kaZwelonke.
Ukuba kwakhona awukeneliseki yimpendulo oyifumene kwigosa likarhulumente, ungaqhagamshelana neBhunga leMisebenzi yobungcali kwiNkonzo yeNtlalo okanye iOfisi yoMkhuseli woLuntu.
Oonompilo:
Ukuba awanelisekanga yinkonzo oyinikwe ngunompilo kwicandelo lempilo likawonke-wonke kufuneka kuqala ukhalaze kulo mntu obe kunceda. Phofu ke, ukuba isikhalazo sakho asisombululekanga ngokwanelisayo, ungasisa isikhalazo sakho kwintloko okanye kumphathi wale ndawo yempilo ubuxilongwe okanye ubunyangwe kuyo.
Ukuba awufumani mpendulo okanye aweneliseki okanye aweneliseki yindlela isikhalazo sakho esiqwalaselwe ngayo yintloko okanye ngumphathi wale ndawo yezempilo, ungasisa isikhalazo sakho kwiSebe lezeMpilo lePhondo elo ukulo. Ukuba aweneliseki yindlela iSebe lezeMpilo lePhondo elisiqwalasele ngayo esi sikhalazo, ungacela ibhodi okanye ibhunga elinjengeBhunga laseMzantsi Afrika labasebenzi bezeMpilo ukuba liwuphande lo mbandela.
Amagosa aphuma kwiiNkonzo zeMfundo
Ukuba isikhalazo sakho singomfundisi-ntsapho okanye naliphi elinye ilungu labasebenzi kwisikolo esithile okanye kwiziko lemfundo, ungaqhagamshelana nenqununu yeso sikolo okanye yeziko lemfundo. Ukuba isikhalazo singenqununu, ungaqhagamshelana neSithili seMfundo okanye uMphathi woMmandla
Ukuba aweneliseki yindlela isikhalazo sakho esiqwalaselwe ngayo, ungaqhagamshelana neNtloko yeSebe leMfundo kwelo phondo ukulo.
Ukuba isikhalazo sakho asikaqwalaselwa ngokwanelisayo, ungadibana noMEC weMfundo okanye iSebe leMfundo likaZwelonke.
Amagosa eeNkonzo zoLuleko:
Ukuba isikhalazo sakho singegosa loluleko ungasibhala siye kuKhomishina kaZwelonke weeNkonzo zoLuleko okanye kwiJaji eHlolayo. Xa efumana isikhalazo esibhaliweyo uKhomishina uya kusinikezela kwiofisi eza kusiqwalsela.
Ezinye iindlela zokukhalaza :
Ukuba uhlala ungenelisekanga yindlela isikhalazo sakho esiqwalaselwe ngayo ngabathathi-nxaxheba okanye ngabaququzeleli beenkonzo kwinkqubo yobulungisa kulwaphulo-mthetho, ungaya kwiinkonzo ezinikwa yimibutho enjengale:
a. IOfisi yoMkhuseli woLuntu b. IKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika c. ICandelo Elizimeleyo leZikhalazo d. IKhomishini yoLingano kwiSini e. IBhunga laseMzantsi Afrika labasebenzi bezeMpilo f. Igqwetha ozikhethele lona ngeendleko zakho
Ukuba ufuna ulwazi oluthe vetshe ngawo nawuphi na umbandela oqulethwe kolu xwebhu, ungaqhagamshelana neSebe lezoBulungisa neCandelo loLawulo kwezi nombolo zilandelayo:
Ifowuni: 315 1670
Ifeksi: 315 1960
Imigangatho engengakanani ngeeNkonzo zaMaxhoba oLwaphulo-mthetho yaphuhliswa liCandelo lezeSini kwiSebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko kusetyenziswana nala masebe; iSebe lezoPhuhliso lweNtlalo, elezeeNkonzo zoLuleko, eleMfundo, elezeMpilo kwakunye neGunya lezoTshutshiso likaZwelonke laseMzantsi Arika, iNkonzo yamaPolisa yaseMzantsi Afrika, iKhomishini yoHlaziyo loMthetho yaseMzantsi Afrika, iKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika, iOfisi yoMkhuseli woLuntu, iCandelo Elizimeleyo leZikhalazo, amalungu eeKhomishini zeNkonzo kaMantyi neyoMthetho, amalungu eTshwane Metro Police.
ISebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko lilibulela ngokungazenzisiyo igalelo elenziwe yimibutho engeyokarhulumente ekuphuhliseni olu xwebhu .
IIDILESI EZILUNCEDO
ISebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko
Ifowuni. : 315 1111
Ifeksi.: 326 0991
ISebe leMfundo
Ifowuni.: 312 5911
Ifeksi: 321 6770
ISebe loPhuhliso lwezeNtlalo
Ifowuni: 312 7601
Ifeksi.: 312 7782
ISebe leeNkonzo zoLuleko
Ifowuni.: 307 2000
Ifeksi.: 325 8080
Ifowuni: 339 1000
Ifeksi.: 339 1530
ISebe lezeMpilo
Ifowuni: 312 0000
Ifeksi.: 325 5706
IGunya likaZwelonke lezoTshutshiso
Ifowuni: 845 6000
Ifeksi.: 845 7311
IKhomishini kaMantyi
Ifowuni: 325 3951
Ifeksi: 325 3957
UMlawuli kaZwelonke weNkqubo yoKhuselo lweNgqina
Ifowuni : 315 1732/33
Ifeksi : 323 5434
IOfisi yoMkhuseli woLuntu
Ifowuni: 322 2916
Ifeksi: 322 5093
Amagqwetha amalungelo oLuntu
Ifowuni: 320 2943/8
Ifeksi: 012 320 2949
IBhunga lomsebenzi wobungcali kwiiNkonzo zeNtlalo
Ifowuni: 342 5437
Ifeksi: 342 3025
ICandelo Elizimeleyo leZikhalazo
Ifowuni.: 320 0431
Ifeksi: 320 3116
IKhomishini yaMalungelo oLuntu yaseMzantsi Afrika
Ifowuni: 484 8300
Ifeksi: 484 1360
Umbutho kaZwelonke wamagqwetha
Ifowuni: 421 0577
Ifeksi: 421 0633
IKhomishini yoLingano ngeSini
Ifowuni: 403 7182
Ifeksi: 403 7188
IBhunga laseMzantsi Afrika lomsebenzi wobungcali kwezeMpilo
Ifowuni: 338 9300/01
Ifeksi: 328 5120
IKhomishini yenkonzo yaseMthethweni
Ifowuni: 447 2769
Ifeksi.: 447 0836
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIKHOKELO SOKUFIKELELA KULWAZI.txt</fn>
ISIKHOKELO SOKUFIKELELA KULWAZI
OKUQULATHIWEYO
Elokuvula
Imisebenzi yamasebe ICandelo le-141a
Ubume beziko ICandelo le-141a
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zegosa lengcaciso ICandelo le-141b
IsiKhokelo seKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika
Iirekhodi
Imigaqo yokucelwa kolwazi
Iinkonzo ezifumanekayo ICandelo le-141f
Amancedo afumanekayo xa kungathotyelwanga imigaqo
Imali emiselwe ngumthetho ICandelo le-141h
ELOKUVULA
Ngokwemiqathango yeshedyuli yesi-3 yesigaba A somThetho woLawulo lweMali kaRhulumente (PFMA), 1999 (umThetho woku-1 we-1999), olungisiweyo, nangokwemigaqo yomthetho ongentla, i-NEMISA inoxanduva lokuqulunqa esi sikhokelo esiya kuba luxwebhu loluntu jikelele nesiya kubangela ukuba abantu babe nokufikelela kwiirekhodi zethu.
INTSHAYELELO
Injongo ye-NEMISA kukwandisa amanani abaphuhlisi be-ICT abanezakhono kunye nabasebenzisi abasuka kuluntu obeluhlelelekile ngaphambili, nto leyo iya kukhokelela ekwandeni kwesakhono kwiinkalo ezintsha zobuchwephesha nezamajelo eendaba. I-NEMISA ijolise ekulondolozeni inani labafundi elinamabhinqa akwisininzi.
UMBONO
Umbono we-NEMISA kukuba liziko lezemfundo elijolise kumsebenzi owenziwayo, nelijolisise kanobom kuphuhliso lwezakhono zejelo losasazo. Sinenjongo yokuba ngabona babonakala bephambili kanobom kuphuhliso nasekufezekisweni kweenkqubo zoqeqesho lwezoshishino kwicandelo lejelo losasazo.
INGXELO YOMSEBENZI ONGUNDOQO
Umsebenzi wethu ongundoqo kukubonelela ngemveliso neenkonzo ezisemgangathweni ezifanele abantu, ezingenazindleko ziphezulu, nezoshishino ngokukhuphela kubo ulwazi oluphangaleleyo nobambiswano.
ISICWANGCISO ESINGUNDOQO SOKUJOLISWE KUKO (KWITHUBA ELIDE)
Isicwangciso esingundoqo se-NEMISA kukuqeqesha nokuvelisa izithwalandwe ezizakhono zimbaxa eziya kudlala indima ephambili kusasazo nakwicandelo lonxibelelwano olumajelo ambaxa, ikwenza oko ngeenkqubo zezifundo ezahlukeneyo, ngeekhosi nangamaphulo. Izicwangciso ezingundoqo ekujoliswe kuzo zezi:
Ukuphembelela inguqu kushishino losasazo.
Ukufaka igalelo ekusekweni kwamakhondo kwishishini leenkonzo zosasazo.
Ukuqhuba nokufaka igalelo kushishino kwinqwanqwa lomgaqo-nkqubo nelemigangatho.
Ukuhlala usekhondweni elifanelekileyo ngokuthatha inxaxheba ebonakalayo kuphuhliso loshishino..
Ukuseka ubambiswano kwisicwangciso esingundoqo kwisigaba sasekuhlaleni, sommandla nakwesamazwe ngamazwe.
IINJONGO ZESICWANGCISO
Ukuxhasa izicwangciso zezi njongo, I-NEMISA inezi njongo zesicwangciso esingundoqo:
Ukufaka igalelo ekuguqulweni kwecandelo lejelo losasazo ngokubonelela ngezakhono.
Ukuphuhlisa ulwazi oluya kuvelisa imveliso yasekuhlaleni ekumgangatho oncomekayo ngeendlela ezahlukeneyo.
Ukuphuhlisa nokufezekisa isicwangciso sokubambisana.
Ukubeka i-NEMISA njengeziko elikhethekayo kwilizwekazi.
Ukuqinisekisa uzinzo lombutho wethu ngokuzama iindlela ezahlukeneyo zemithombo yengeniso.
Amalungu eBhodi anamalungu ama-6 angekho kwisigqeba solawulo nelungu eli-1 lesigqeba seBhodi anyulwa nguMphathiswa wezoNxibelelwano kwaye ami ngolu hlobo:
IGAMA
IZIKO
ITAYITILE
UMlawuli oPhetheyo
IGosa loLawulo eliyiNtloko eliBambeleyo nokwaliGosa loLawulo eliyiNtloko leQela
IZiko loSasazo loMzantsi-Afrika
IGosa loLawulo eliyiNtloko: iRediyo
ISebe leeNkonzo zoLuleko
UMlawuli oyiNtloko
IZiko loSasazo loMzantsi-Afrika
Ingcali yobuNjineli kwezoSasazo
NEMISA
UMlawuli oyiNtloko
IBhodi yabaLawuli iphantsi koMnini-sabelo enika kuye ingxelo ngoxanduva lwayo elutyathiswe yimigaqo yomThetho woLawulo weMali kaRhulumente (PFMA).
IBhodi yabaLawuli inala malungu:
Amalungu amathandathu angengawo awesigqeba solawulo anyulwe nguMphathiswa ngokwemigaqo yomThetho, kunye
Imisebenzi yobugciniswa yeBhodi yabaLawuli imiselwa yimigaqo yomThetho woLawulo lweMali kaRhulumente nayeyomThetho weeNkampani, 1973. Uxanduva olubanzi lweBhodi yabaLawuli luchakiwe kwakhona kumThetho woLawulo lweMali kaRhulumente.
Ngaphandle kokucutha imigaqo yomThetho neyomThetho woLawulo lweMali kaRhulumente, eyona misebenzi ingundoqo yeBhodi yabaLawuli iya kuquka oku kulandelayo:
Ukuqinisekisa ulawulo lwenkampani olusulungekileyo lwe-NEMISA;
Ukucebisa i-NEMISA ngokuphathelele kwisicwangciso esingundoqo solawulo, ekuqulunqweni komgaqo-nkqubo nangobume beKomiti eLawulayo / isiGqeba soLawulo;
Nokukhokela, ukubeka iliso nokulawula imisebenzi ye-NEMISA.
I-NEMISA iyayamkela imigaqo yolawulo lwenkampani kunye nendlela yokuziphatha equlethwe kwingxelo kaKing yolawulo lwezinto zonke nakumThetho woLawulo lweMali kaRhulumente.
Iikomiti zeBhodi zinyulwa yiBhodi ngokuvumelana nemithetho esele ikhankanyiwe.
Ikomiti yoPhicotho-zincwadi
IKomiti yoPhicotho-zincwadi yasekwa ngenjongo yokuqinisekisa ukuba i-NEMISA ithe gqolo ngolawulo olusulungekileyo, olungenachaphaza lwenkqubo esekuhleni yemali, ukulawulwa kwentlekele nolawulo lwangaphakathi.
Okwakalokunje, isabunjwe ngamalungu eBhodi kuphela, kodwa ke ikomiti inalo ilungelo lokukhwebela kuyo amalungu aliqela ngenjongo yokuba akhonze njengamalungu ekomiti.
Ikomiti inika ingxelo kwiBhodi ye-NEMISA ngeziphumo zophicotho-zincwadi nangomgangatho nengxam yeziphumo zemali ezithiwe thaca.
I-NEMISA, ngokubambisana ne-Universal Service Agency (USA), ikwiphulo lokuseka iKomiti yangaphakathi yoPhicotho-zincwadi eya kuba namalungu ama-3, ilungu elinye kwiziko ngalinye kunye nelungu elizimeleyo. Le Komiti iya kuzimela - ayiyi kuba phantsi kwabaLawuli, kweBhodi ye-NEMISA kwaye ingasayi kuba phantsi kweKomiti yoPhicotho-zincwadi. Eyona njongo iphambili yale Komiti kukuqulunqa imigaqo-nkqubo nemigaqo ephathelele kulawulo lwangaphakathi lweziko kwanokuqinisekisa ukuba umThetho woLawulo lweMali kaRhulumente uyathotyelwa. Le komiti iya kunika ingxelo kubaLawuli nakwiKomiti yoPhicotho-zincwadi ye-NEMISA.
Ingqesho enobuLungisa
I-NEMISA ikhuthaza ukuxhotyiswa kwabasebenzi bayo ngokuthi bathabathe inxaxheba kwimibutho ekhoyo ngemiba ephathelele kubasebenzi, kuqeqesho, kuphuhliso nasekwabelaneni ngengcaciso. iI-NEMISA ilibona iphulo lokunikwa kwabebehlelelekile amathuba njengoyena ndoqo kwiphulo layo lokugaya abasebenzi kwaye igxininisa kanobom ekugayeni abasetyhini.
Impilo noKhuseleko
Inkampani izimisele ekuqinisekiseni ngendawo yokusebenza ekhuselekileyo. IKomiti yezeMpilo noKhuselo ziyalelwe ukuba zijongane nokufezekiswa kwale miba.
IBhodi yabaLawuli
Igcisa le-IT X 2 (IT Technician)
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZEGOSA LENGCACISO
Inombolo yefowuni : 011-484 0583
Amaxesha omsebenzi: 08:00 - 18:30 ngoMvulo ukuya kuma ngoLwesihlanu
ISIKHOKELO SEKHOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU YOMZANTSI-AFRIKA Icandelo 141c
Ngokwemigaqo yomThetho wokuKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi, iKhomishoni yamaLungelo oLuntu kufuneka, zingaphelanga iinyanga ezili-18 emva kokusungulwa kweli candelo, iqulunqe ngolwimi ngalunye olusemthethweni isikhokelo esiqulethe ingcaciso, ngohlobo nangendlela ekuya kuba lula ngayo ukuqondakala kwayo kuye nawuphi na umntu ofuna ukusebenzisa naliphi na ilungelo elichazwe kulo mThetho.
Isikhokelo siya kufumaneka kwiKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika ingaphelanga inyanga yeThupha (Agasti) 2003 kwaye imibuzo ingajoliswa:
KwiKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika: ICandelo lomThetho wokuFikelela kwiNgcaciso: iSebe loPhando noNcwadi.
Ifowuni : 011-484 8300
Ifeksi : 011-484 1360
IIREKHODI
Iirekhodi ezinokucelwa:
Imizuzu nezigqibo zeBhodi kuqukwa nezeekomiti zeBhodi.
Iirekhodi ezisekwe ngokwemigaqo yomthetho njengoko kuyalelwa njalo ngumThetho weeNkampani nayimithetho eyiyeminye.
Iirekhodi zezipho nezenkxaso-mali.
Enye ingcaciso ephathelele kulawulo jikelele.
Ukuhlola Icandelo le-15 (a)(i)
Izatifikethi zokuvunywa.
Imigaqo-nkqubo yeNkampani
Ngaphandle kwentlawulo Icandelo le-15 (a)(iii)
Ingcaciso ngoqeqesho nangeenkqubo.
Iingxelo ezenziwa kumaphephandaba.
QAPHELA: IKHO IMALI EYA KUHLAWULWA NGEEKOPI EZENZIWEYO ZAWO ONKE AMAXWEBHU ADWELISWE PHANTSI KOMHLATHI 6.1 NOWE-6.2.1
UMGAQO WOKUCELWA KWENGCACISO
Umenzi-sicelo kufuneka asebenzise ifom epapashwe kwisiHlokomiso sikaRhulumente (Isaziso R187 sowe-15 kweyeDwarha 2002), esihlonyelwe kwesi sikhokelo "njengesiHlomelo A".
Umenzi-sicelo kufuneka achaze ukuba ingaba ufuna ikopi yencwadi okanye ufuna nje ukujonga iirekhodi kwiiofisi ze-NEMISA kusini na Icandelo lama-292.
Umenzi-sicelo uya kuyifumana ingcaciso ngohlobo ayicele ngalo. Kodwa ke, ukukhutshwa kwengcaciso kuya kuxhomekeka ekubeni ingaba isicelo eso asingeni ngeenyawo ezinodaka kwimicimbi yolawulo lwemihla ngemihla ye-NEMISA kusini na, okanye asonakalisi rekhodi na, okanye ingaba asiphazamisani namalungelo opapasho lokubhaliweyo angekho ezandleni zikarhulumente kusini na Icandelo lama-293. Ukuba ingcaciso ecelwayo ayinakho ukuba ingakhutshwa ngohlobo ecelwe ngalo, kodwa inokukhutshwa ngenye indlela, umenzi-sicelo uya kuhlawula imali yaloo ndlela ebecela ukukhutshelwa ngayo Icandelo lama-294.
Ukuba, ngaphezu kwempendulo ebhaliweyo emayela nesicelo sengcaciso, umenzi-sicelo ufuna ukuchazelwa ngesigqibo ngendlela eyiyenye, umz. ngefowuni, oko kufuneka kucaciswe Icandelo le-182e.
Ukuba umenzi-sicelo ucela ingcaciso egameni lomnye umntu, kufuneka abonise iwonga esenziwa kulo isicelo Icandelo le-182f.
Ukuba abenzi-sicelo abakwazi ukufunda okanye ukubhala, okanye ukuba bakhubazekile, banakho ukwenza isicelo sengcaciso ngomlomo. Kwimeko enjalo, igosa lengcaciso kufuneka lizalise ifom egameni labo lize libenzele ikopi yefom ezalisiweyo Icandelole-183.
Igosa lengcaciso liya kuziqwalasela izicelo zengcaciso zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokufunyanwa kwesicelo okanye likwenze oko ngokukhawuleza kangangoko linakho [Icandelo lama-25]. Kwiimeko ezithile, ithuba leentsuku ezingama-30 linakho ukwandiswa kangangeentsuku ezingama-30 kodwa kube kanye [Icandelo lama-26].
Umenzi-sicelo uya kwaziswa ngemali ebekiweyo phambi kokuqwalaselwa kwesicelo sengcaciso [Icandelo lama-22].
Umenzi-sicelo usenokufaka isibheno sangaphakathi esichasa intlawulo yemali yesibheno ebekiweyo Icandelo lama-74 nelama-75 okanye ase isicelo enkundleni yamatyala ukuze siqwalaselwe khona emva kokuba ewathathe onke amanyathelo akhankanywe ngaphambili Icandelo lama-
Umenzi-sicelo uya kwaziswa ukuba ingaba uyavunyelwa kusini na ukuba afikelele kwingcaciso ayicelayo [Icandelo lama-25].
IINKONZO EZIFUMANEKAYO
Injongo ephambili ye-NEMISA kukuphuhlisa inkonzo yosasazo enesakhono sokuyila neqhutywa ngokobuchwepheshe beli xesha neenkqubo zejelo elimbaxa, miba leyo iya kuxhobisa izithwalandwe zayo ngezakhono zokusebenza kumanqwanqwa olawulo eshishini.
Ezi nkqubo zijolise kubantu abathile. Abantu ekujoliswe kubo kwiinkqubo ezisisigxina ngaba balandelayo:
Abantu abasuka kuluntu obeluhlelelekile ngaphambili.
Ugxininiso kwabasetyhini.
AMANCEDO AFUMANEKAYO XA KUNGATHOTYELWANGA IMIGAQO YOMTHETHO WOKUKHUTHAZA UKUFIKELELA KWINGCACISO ICANDELO 141H
Amancedo afumanekayo kubenzi-zicelo xa imigaqo yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kwiNgcaciso ithe ayathotyelwa, ngala alandelayo:
Ukufaka isibheno kwiBhodi ngesigqibo seGosa leNgcaciso.
Ukuba umenzi-sicelo akanelisekanga sisigqibo seBhodi, usenokufaka isibheno kwiNkundla yamatyala.
IMALI EMISELWE NGUMTHETHO
Olu lwazi lufumaneka xa luthe lwacelwa.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIMEMO SOKONYULWA KWABAGQATSWA.txt</fn>
Amalungu ecandelo leenkonzo zamathala eencwadi nolwazi kunye namanye amaqela anomdla ayamenywa ukuba onyule abagqatswa abafanelekileyo ukuba bathathelwe ingqalelo ukuba baqeshwe kwiBhunga leSizwe kwiiNkonzo zamaThala eeNcwadi kunye noLwazi (National Council for Library and Information Services) (NCLIS) ngokwemigqaliselo yomThetho weeNkonzo zamaThala eeNcwadi kunye noLwazi, 2001 (umThetho oyiNombolo yesi-6 ka-2001) kwixesha elisukela kumhla woku-1 Novemba 2006 ukuya kuma-31 Oktobha 2009.
Umsebenzi weBhunga kukucebisa uMphathiswa weSebe lezobuGcisa neNkcubeko kunye noMphathiswa wezeMfundo kwimicimbi enxulumene neeNkonzo zamaThala eeNcwadi kunye noLwazi (library and information services) (LIS) ukwenzela (a) ukuxhasa kunye nokuvuselela ezentlalo-qoqosho, ezemfundo, okwenkcubeko, ezolonwabo, uphando lwezenzululwazi, uphuhliso lobuchwepheshe kunye nolwazi kulo lonke uluntu elizweni; kunye (b) nokunika ufikelelo oluza nempumelelo kulwazi olubalulekileyo kumntu ngamnye ngendlela engabiziyo. Imisebenzi yeBhunga iquka, phakathi kwezinye izinto, ukwazisa kunye nokucebisa uMphathiswa uphuhliso noququzelelo lweeNkonzo zamaThala eeNcwadi kunye noLwazi elizweni.
Ifom yokonyula kufuneka iquke ezi ziHlomelo zilandelayo ukuze ithathelwe ingqalelo:
Ileta enika amagama apheleleyo kunye neenkcukacha zoqhagamshelwano zomonyuli, echaza ukufaneleka komonyulwa ukuba aqeshwe ngokwemigqaliselo yendlela yokukhetha exelwe ngasentla, kunye namagama neenkcukacha zoqhagamshelwano zabantu abathathu bomonyulwa ekunokungqiniswa kubo.
Ulwamkelo olubhalwe phantsi lokwamkelwa konyulo ngumonyulwa.
Iinkcukacha eziqulethe ulwazi ngomntu (CV) ezimfutshane zomonyulwa, ezinika ulwazi ngomonyulwa phantsi kwazo zonke ezi zihloko zilandelayo:
a ITayitile namagama agcweleyo g Amava afunekayo b INOMBOLO YESAZISI h Imimandla yobugcisa c Ubumi i Ubulungu bemibutho, iiBhodi, njl. njl.
d Iinkcukacha zoqhagamshelwano ezigcweleyo ezangaphambile nezangoku e Isikhundla sangoku kunye negama lomqeshi j Isini f Iziqinisekiso zokufunda k Uhlanga
Nceda uqaphele ukuba ayilulo upapasho lwesithuba olu. Umvuzo wamalungu eBhunga uyakunyinelwa kwintlawulo yeendleko ezifanelekileyo zokuhamba kunye nezeziBonelelo xa umntu eye ezintlanganisweni kabini ngonyaka (ePitoli okanye kwamanye amaziko).
iNombolo yomNxeba. 323-5300 X254
iFeksi: 323-5287
<fn>xho_Article_National Language Services_ISINGESI.txt</fn>
UMBUTHO WABAHLOLI BOBULUNGISA EZINTOLONGWENI
I-Ofisi yeJaji yokuHlola
Umnxeba: 421 1012/3/4/5
Ifeksi : 418 - 1069
Yintoni uMbutho wabaHloli boBulungisa eziNtolongweni?
Injongo yoMbutho wabaHloli boBulungisa eziNtolongweni?
Injongo yoMbutho wabaHloli boBulungisa eziNtolongweni kukwenza uhlolo lweentolongo lube lula ukwenzela ukuba iJaji yokuHlola inike ingxelo ngempatho nangeemeko zamabanjwa ezintolongweni.
Ukwakhiwa koMbutho wabaHloli boBulungisa eziNtolongweni?
UMbutho wabaHloli wenziwe ngamaqela amane, abaHloli bona basebenza ukuhlola nokuphengulula, iQela leeNkonzo zoMthetho zisebenza ngezikhalazo zamabanjwa, iCandelo lomLolongi oZimeleyo weNtolongo (Independent Prison Visitor) (IPV) lisebenzisana nokumiswa kwexesha nendawo kunye nabaphathi jikelele be-IPV ize neQela eliLawulayo lisebenzisane ngezimali, ulungiselelo lwenkxaso kwakunye nabaphathi bobutyebi. Amaqela anika ingxelo kuMlawuli, uMnumzana Gideon Morris.
Ngubani iJaji yokuHlola?
Yintoni imisebenzi yeJaji yokuHlola?
Kukuhlola okanye ukucwangcisa uhlolo lweentolongo ukwenzela akwazi ukunika ingxelo ngempatho yeentolongo kunye neemeko zeentolongo.
Kukwamkela asebenze ngezikhalazo zamabanjwa ezingeniswe liBhunga leSizwe leNkonzo Zoluleko, uMphathiswa, umKhomishinala, okanye iKomiti yabaLolongi nakumatyala angxamisekileyo ngumLolongi oZimeleyo weNtolongo.
Kukungenisa ingxelo yohlolo ngalunye kuMphathiswa nakwabanye abantu njengoko iJaji yokuHlola icinga ukuba kufanelekile.
Kukungenisa ingxelo yonyaka kuMongameli nakuMphathiswa.
Kukuphatha okanye ukucwangcisa uphengululo ukuba lubanjwe ezintolongweni nalapho kuyimfuneko yokubamba iindibano zovakaliso-zimvo.
Ingaba iJaji yokuHlola iluqhuba njani uhlolo?
IJaji yokuHlola yonyula abahloli okanye abancedisi ababodwa ukuqhubekekisa uhlolo njengoko icinga ukuba kuyimfuneko.
Ngobani abaLolongi abaZimeleyo eNtolongweni.
Ii-IPV ngamalungu abahlali bethu abathe emveni kokubiza utyumbo loluntu, atyunjwa ezintolongweni zethu.
Ingaba izikhalazo zamabanjwa ziphathwa njani?
Ibanjwa ngalinye linelungelo lokumangalela isikhalazo kwintloko yentolongo, ekunyanzelekileyo ukuba isirekhodishe eso sikhalazo, isebenze ngaso,emveni koko yazise nebanjwa ngesiphumo. Ukuba ibanjwa alanelisekanga yimpendulo, linokusijolisa ngqo kwi-IPV isikhalazo, okanye xa ngaba i-IPV ayikho, isijolise kwiJaji yokuHlola.
Yintoni imisebenzi yabaLolongi abaZimeleyo eNtolongweni (IPU).
Kukuhambisana nezikhalazo zamabanjwa ngokuwatyelela rhoqo nokudlana indlebe bucala namabanjwa ukuba ngaba kuyimfuneko oko.
Kukuxoxa izikhalazo neNtloko yeNtolongo ngenjongo yokusombulula imicimbi yangaphakathi.
Kukugqithisela naso nasiphi na isikhalazo esingasonjululwanga yiKomiti yabaLolongi esinxulumene nayo.
Kukungenisa iingxelo kwiJaji yokuHlola, ngxelo ezo zibandakanya amaxesha okulolonga, inani nohlobo lwezikhalazo ezigqithiselwa kwiKomiti yabaLolongi aba nxulumene nazo.
Ungaqhagamshelana njani nomLolongi oZimeleyo weNtolongo?
AbaLolongi abaZimeleyo beeNtolongo bonyulwa kwiintolongo ezininzi ukwenza lula izisombululo kwizikhalazo zamabanjwa. Amabanjwa fanele abuze kwiNtloko yeNtolongo ukuba ayafuna na ukwenza isigqibo sokuhlangana ne-IPV.
Izikhalazo ezingasonjululwanga ezivela kwiiKomiti zabaLolongi?
Izikhalazo ezingasonjululwanga ezivela kwiiKomiti zabaLolongi kusetyenzwa ngazo kwi-ofisi yeJaji yokuHlola. Imimiselo eyenziwa kwi-Ofisi yeJaji yokuHlola iyagqibelela.
Loluphi uhlobo lwesikhalazo iJaji yokuHlola egunyaziswe ukuba isebenze ngaso?
Izikhalazo ezinxulumana neemeko zentolongo okanye impatho yamabanjwa entolongweni. Loo nto ibekela bucala, umzekelo, izikhalazo ezinxulumene neemfanelo zokugwetywa okanye izigwebo nolwaphulo lwamalungelo enzeka ngaphandle kwentolongo.
IJaji yokuHlola kungaqhagamshelwana njani nayo?
Ezinye izikhalazo zingangeniswa kwiJaji yokuHlola, ngokuthi ubhalele ku-:
Mbutho wabaHloli boBulungisa eziNtolongweni
I-Ofisi yeJaji yokuHlola iiNtolongo
Umnxeba: 421 - 1012/3/4
Ifeksi: 418 - 1069
<fn>xho_Article_National Language Services_ISIQULATHO.txt</fn>
ISIQULATHO
INTSHAYELELO EYENZIWA NGUMLAWULI OYINTLOKO WEENKONZO ZEELWIMI ZESIZWE
ULUHLU LWEZIFINYEZO
IMVELAPHI NOMXHOLO...
UKUCHAZA AMAZIKO OPHANDO NOPHUHLISO LWEELWIMI...
UKUDIBANA NENTSEBENZISWANO...9
UKUNYUSWA KWEELWIMI...10
UKUXHASA UPHANDO OLUNXULUMENE NEELWIMI...11
UKUNYUSA UKUFUNDA NOKUBHALA KWIILWIMI ZESINTU..13
IIMYUZIYAM ZAMAFA NEELWIMI...15
Isandla esifakwa ngamafa omlomo kwezembali...15
UKUFIKELELA KULUNTU...16
Uqeqesho kuncwadi...17
Izifundo ezisisiseko zeelwimi...17
Ukuphakamisa ukuFundwa kweeLwimi zesiNtu...18
ISIGABA SOKUPHUMEZA...19
ISIGABA SOKUQALA ...19
ISIGABA SESIBINI ...20
ISIGABA SESITHATHU (2006 NANGAPHAYA)...20
UHLAHLO-LWABIWO MALI...21
AMANQAKWANA OKUVALA...22
INTSHAYELELO NGUGQIRHA NOMSO MGIJIMA, UMLAWULI OYINTLOKO WENKONZO YEELWIMI YESIZWE
UMzantsi Afrika ujongene nemfanelo yokufumana izisombululo ezifana nemiba yokunyuswa koqoqosho lwabantu bawo, ukupheliswa kwentswela-ngqesho nobuhlwempu. Kubalulekile ke ngoko ke ukuba ulwimi ludlale indima ebalulekileyo ukulungisa le miceli mngeni. Ngaphaya koko kufuneka siqonde ukuba ulwimi lunendima enkulu oluyidlalayo kwimfundo, luqinisekisa ukufikelela kwiinkonzo ezibalulekileyo nolwazi, kuphuhliso lobuqu kunye nokuzivakalisa kubugcisa benkcubeko.
ISebe lezobuGcisa neNkcubeko likubona ukusekwa kwamaZiko oPhando kunye nokuPhuhlisa iilwimi (Language Research and Development Centres) (LRDCs) njengelinokudlala indima ebalulekileyo ekulungiseni lemiba. Ngokwenza njalo, sizama ukujolisa kwezo lwimi bezihlelelekile ngaphambili, sizinika indima ephakathi kuphunyezo lomgaqo-nkqubo weelwimi zethu ezininzi.
Ingqiqo yee-LRDCs ikwathathela ingqalelo yokuba uluntu lweelwimi lunqamleze amaphondo. Ngesi sizathu, ziyakusekwa apho abantu abathetha ezo lwimi bahlala khona. Ukumiswa kwee-LRDCs kumaphondo, kufutshane nabagcini beelwimi zemveli, ikwasisicwangciso-qhinga njengoko sibona ubuqabane nentsebenziswano kwiiprojekithi ezibalulekileyo zeelwimi zisenziwa ukuqhubekisela phambili iilwimi ezininzi kwilizwe lethu.
ULUHLU LWEZIFINYEZO
IMVELAPHI NOMXHOLO
Ngokwesiseko seziphumo zophando, kugqitywe ekubeni ukusekwa kwee-LRDCs yinto ebaluleke kakhulu ekufuneka ihlolwe ukunika amandla ekuphunyezweni kweNkqubo-sikhokelo soMgaqo-nkqubo weSizwe weeLwimi (National Language Policy Framework) (NLPF). Enye yeenjongo ezingundoqo zamaZiko eeLwimi iya kuba kukuqinisekisa ukusetyenziswa kweelwimi zemveli njengeelwimi zoshishino, zopolitiko, zophando kunye nezikarhulumente kuMzantsi Afrika wonke.
I-DAC inoluvo lokuba utyalo-mali kwezi LRDCs aluyi kunyusa kuphela ukusetyenziswa kweelwimi zemveli kumacandelo ohlukeneyo karhulumente, nakwezopolitiko, njl. njl., kodwa luyakulumeka isiqalo seshishini leelwimi eMzantsi Afrika esiya kuba noncedo kuqoqosho oluzinzileyo.
Kucingelwa ukuba kuyawukwenziwa utyalo-mali olumalunga nama-R2 600 000 kunyaka wokuqala, ama-R2 900 000 kunyaka wesibini, kunye nama-R3 100 000 kunyaka wesithathu ngeZiko. Kwixesha leminyaka emi-3 kuzo zonke ii- LRDCs utyalo-mali olumalunga nama-R55 ezigidi luyawukwenziwa.
Utyalo-mali oluzinzileyo kwiilwimi zemveli lunobulungisa ukuba ngaba umntu uthathela ingqalelo imbali yokungaphuhliswa kunye nokungasiwa so, kunye nokuzibophelela kwangoku kukarhulumente kwiilwimi ezininzi. UMgaqo-siseko ubhengeza ukuba : "Ukuqonda ukusetyenziswa okuphelayo kunye nesikhundla seelwimi zemveli zabantu bethu, urhulumente kufuneka athathe amanyathelo anokwenzeka kwaye alungileyo ukunyusa isikhundla kwaye enze kuqhube ukusetyenziswa kwezi lwimi" (uMthetho 108 ka 1996, iphepha lesi-4). Ukusekwa kwee-LRDCs linyathelo elinokwenzeka kwaye elilungileyo.
Okuhle okuya kwenzeka ngokusekwa kwee-LRDCs iya kuba kukudalwa kwemisebenzi emitsha ezinzileyo okungenani eli-135 kwixesha leminyaka emi-3, oko ke kuphelisa intswela-ngqesho kunye nobuhlwempu kuluntu olufuna ungenelo lukarhulumente. Iimbono ezimbi ezijoliswe kwiilwimi zemveli ziyakutshintsha ngenxa yombono wokuba urhulumente unophuhliso oluhle kwezi lwiimi.
Kumbono omhle ngokwembali owenzekileyo kwisiNgesi nesiBhulu, akukho khuselo kufuneka lubekwe phambili olujoliswe kumandla kunye nezibonelelo ezinqongopheleyo kwiilwimi zemveli ezilithoba ezisemthethweni. Apho kufanelekileyo, ezinye iilwimi zemveli kunye nezamazwe ngamazwe ziyakuqukwa kumsebenzi wokuphuhlisa. Oku kuyakulungiselela iinjongo ezimbini zokuphakamisa iilwimi ezininzi ezisebenzayo kwelinye icala, kwaye zinyuse unxulumano lwamazwe ngamazwe kunye nentsebenziswano kwelinye icala.
Injongo enganeno yala maZiko iya kuba kukutshintsha iimbono ezondeleyo ezijoliswe kwiillwimi zemveli - iimbono ezinyanzela izenzo kunye nemibono yokungalingani (ngenxa yokunqongophala okanye ubunkenenkene bexabiso lezoqoqosho oluhamba nezi lwimi). Ngokuqhuba iiprojekithi zeelwimi ezinoncedo olunokusebenziseka kuluntu olubanzi, ii-LRDCs ziyakuba nako ukufaka isandla ngqo ekuphunyezwenikweenjongo ezibanzi zotshintsho luthelekiswa nokwakhiwa kwesizwe kunye nokudalwa kobutyebi busenzelwa bonke abemi.
UKUCHAZA AMAZIKO OPHANDO NOPHUHLISO LWEELWIMI
La maziko ngumongo wokwakhiwa kweziko ofunekayo ekuphunyezweni okunempumelelo kwenkqubo-sikhokelo yomgaqo-nkqubo weeLwimi weSizwe kunye nayo yonke imithetho enxulumeneyo, ingakumbi kumgangatho wamaphondo. Kwintsebenziswano enkulu ne-PanSALB kunye namasebe obugcisa nenkcubeko kumaphondo, i-NLS iyakuqinisekisa ukuba kukho indlela nentsebenziswano efanelekileyo yayo yonke imisebenzi eyenzelwe ukuba ixhase kwaye ifake isandla kuphunyezo lomgaqo-nkqubo weelwimi ezininzi kwilizwe lonke. Kucingelwa ukuba bonke abadlali bendima bayakuyamkela ngokuhlanganyelana imfanelo yokujonga ukuphunyezwa kwenkqubo eyahlukeneyo yophando nophuhliso eyakufuna ukuphumeza iqondo eliphezulu leelwimi ezininzi ngendlela engabiziyo kwaye ngelona xesha lifutshane. Esekwe kumaziko emfundo ephakamileyo, amaZiko ayakuxhamla kubugcisa osele bukhona kumaziko angawodwa. Ayakudala kwakhona uthungelwano olubalulekileyo lwezinto ezizimeleyo ezabelana ngeenjongo ezifanayo ezingqinelanayo nezinto ezibalulekileyo njengoko kubekiwe kwi-NLPF.
Uthatha kwiimfanelo zomgaqo-siseko ngokunjalo nakwiinjongo zomgaqo-nkqubo ezikhankanyiweyo kwi-NLPF, iinjongo zamaZiko eelwimi zezi:
Ukuphuhlisa ngokusebenzayo iilwimi ezisemthethweni zemveli ukuqinisekisa ukusetyenziswa kwazo nguwonke-wonke kwimimandla ebalulekileyo efana nomthetho, urhwebo, inzululwazi, ezopolitiko, imfundo njl njl.
Ukukhuthaza nokuxhasa uphando olunxulumene neelwimi olubalulekileyo kwaye oluphendulayo kwiimfuno zabasebenzisi beelwimi kunye nabenzi zigqibo, ngokunjalo nedatabase efikelelekayo;
Ukufezekisa imisebenzi, ukunyusa imisebenzi kunye nokwandisa ulungelelwaniso kuzo zonke iiyunithi kunye neekomiti ezibandakanyekayo kumsebenzi wophuhliso lweelwimi ukuthintela uphinda-phindo kunye nokonakaliswa kwezibonelelo;
Ukubhexesha kunye nokukhulisa amalinge okuphakamisa ukubhalwa kweelwimi zemveli ngeendlela zokolula imibutho yababhali ethile, ukubhexesha iisemina kunye neentlanganiso zeengxoxo zababhali, njl. Njl;
Ukuveza iindlela nezixhobo eziyakusebenza ngemicimbi enxulumene nokukhusela ipropati kunye nelungelo lombhali lokushicilela;
Ukucebisa kwiinkqubo eziyakutsala abafundi abaninzi ukuba bafunde iilwimi zesiNtu, ngokukhombisa amathuba engqesho acacileyo, kuqukwa namathuba " uqeqesho lwamava", apho kukho khona imfuneko; kunye
Kucacile xa kujongwa kwiinjongo ezingasentla ukuba isikowupi somsebenzi we-LRDCs mkhulu, ufuna ukuyilwa ngocoselelo kunye nokubekwa kwezibonelelo zezakhiwo eziyakuvumela ukukhula nokwanda ngokuhamba kwexesha. Ngokungqinelana nemimiselo eyenziwe kuMgaqo-siseko ngokweelwimi zemveli ezisemthethweni, amaZiko oPhando noPhuhliso lweeLwimi alithoba aya kusekwa. Oku kuthetha ukuba iziko elinye liyakunikezelwa ekuphuhliseni kolwimi ngalunye lwemveli olusemthethweni. Iziko ngalinye lolwimi liyakuba neeyunithana liyakuba nomthamo oya kuhambelana neenjongo kunye nemisebenzi yalo. AmaZiko aya kusekwa kwezo ndawo ngokwembali yamaziko ebehlelelekile (historically disadvantaged institutions) (HDI's) emfundo ephakamileyo kunye nokuguquka apho kucingelwa khona ukuba kukho imfuneko. Kucingelwa ukuba urhulumente uyakungena kubudlelwane namaziko apho ii-LRDCs zimiswe khona.
Okubalulekileyo ekwakheni sisimo solungiselelo lokwakhiwa kolungiselelo lwee- LRDCs ngumbono wokuba ukuphindeka kwemisebenzi kuya kufuneka kuphetshwe kangangoko. Imisebenzi iyakufezekisa kuphela leyo sele isenziwa kwenye indawo. Ingxoxo eneenkcukacha zemisebenzi iqulethwe kwicandelo lesi-6 ngasezantsi.
Kumabakala okuqala, iimfuno zesakhiwo seZiko ziyakuba ncinane kakhulu. Ngokwesitafu, ummiselo owenziwe ngasezantsi uthathwa njengokona kwakhiwa kusisiseko kuyimfuneko ukuze kuqalwe.
AbaLungelelanisi kwiyunithana nganye;
Abasebenzi abangesosigxina; kunye
Nabenkxaso e-Ofisini/kulawulo.
Ngokomzobo, oku kunokubekwa ngale ndlela ilandelayo:
Iya kuba luxanduva lomLawuli ulawulo lwemihla ngemihla kunye nemisebenzi yeZiko. UmLawuli uyakuzibika kwiKomiti eLawula iZiko enoMbhalisi ziFundo Academic Registrar, iNtloko yeSebe okanye yesiKolo seLwimi zesiNtu. iGosa eliyiNtloko leziMali leZiko, iSinethi/ilungu leBhunga, umhlohli omnye ophezulu okanye/kunye nonjingalwazi omnye ovela kwiSikolo seeLwimi/iCandelo lezobuGcisa/Humanities ngokunjalo neNtloko yeYunithi yeeLwimi yePhondo. IKomiti eLawula iZiko iya kuba phantsi kolawulo lweKomiti yeSizwe eCebisayo. Le komiti iya kuba nabameli abasuka kwiSebe lezobuGcisa neNkcubeko Department of Arts and Culture DAC, PanSALB, ne-SABC, iSebe lezoNxibelelwano, kunye namasebe esizwe nawamaphondo iiyunithi zeelwimi I-DAC iyakuchophela iintlanganiso zeKomiti kwaye isebenze njengequmrhu loonobhala kwiKomiti yeSizwe eCebisayo National Advisory Committee NACO.
UKUDIBANA NENTSEBENZISWANO
Ukubandakanyeka kaweNtloko yeYunithi yeeLwimi yePhondo kwiKomiti eLawula iZiko kubalulekile ukuqinisekisa ukuba ii-MECs zephondo ziyaziswa ngemisebenzi yeZiko kunye nokuba umdla wephondo kunye nezinto ezibalulekileyo zivela kakuhle kwimisebenzi yeZiko. AbaLawuli bamaZiko bayawukwenza ingxelo ngezigaba zamaxesha kwiQumrhu leSizwe leeLwimi - iQumrhu elimele umthelelani elinawo onke amasebe esizwe kunye nawamaphondo kuqukwa ne-PanSALB. Eli qumrhu liyakucebisa iKomiti yobuGcisa (Technical Committee) ne-MINMEC kuyo yonke imigaqo-nkqubo yeelwimi kunye nemicimbi yokuphumeza.
AmaZiko aya kuba ziziqinisi zazo zonke iinkqubo zophando nophuhliso lweelwimi ngokuba anike impendulo kwiimfuno zoluntu oluntetho zahlukeneyo, ngexa kwangaxesha nye ayakunika amasebe karhulumente zonke izixhobo zokubhexesha zeelwimi ezifunekayo ukuphumeza umgaqo-nkqubo ngempumelelo. Ukusuka kwisindululo esisisiseko sengxoxo sokuba amasebe amaphondo karhulumente yimfanelo yawo ukuphumeza umgaqo-nkqubo, kuyabaluleka ukuqonda ukuba iiyunithi zeelwimi zikurhulumente ngeke zibe naso isikhundla, izakhono kunye nobugcisa bokuphuhlisa zonke iimveliso kunye nezixhobo zokufezekisa iinkonzo ngazo zoli-11 ilwiimi ezisemthethweni. Kwilizwe ngokubanzi, indima yeedyunivesiti ingakumbi iye yaziswa ekuxhaseni uphuhliso lokulungelelanisa izixhobo ezifunwa ngurhulumente ukuphumeza umgaqo-nkqubo. Isikowupu sokusebenza ke ngoko siyakujolisa ekunyusweni kwelwimi, amafa, oovimba kunye neemyuziyam, iinkqubo zokufikelela kuluntu, uphando nolwakhiwo. Inye kwezi ixoxwe ngokweenkcukacha ngasezantsi.
UKUNYUSWA KWEELWIMI
njengayo yonke imisebenzi, ummandla wolwimi ufuna amagosa aqeqeshwe ngokupheleleyo anezakhono ezininzi, ulwazi nobugcisa. Oku ngundoqo apha luqeqesho kumaziko emfundo ephakamileyo lwabasebenzi ngeelwimi ekufuneka bavele ngokubalasela kumacandelo awohlukeneyo, umzekelo, isigama, uguqulo, utoliko, ukuhlela kunye ne-human language technologies. Ukwenzela ukuvelisa iinkonzo ezinobulunga kula macandelo kwezo lwimi bezihlelelekile ngaphambili, kubalulekile ukolula isiseko solwimi kunye nezakhono kwabo basebenzi ngeelwimi sele besebenza ukuze babenako okwaneleyo kokusebenza ngamacandelo olwazi ebebethintelwe kulo ngenxa yokunqongophala kobugcisa okanye yimbali yaphambi kwedemokhrasi.
Ngokusetyenziswa kweelwimi zemveli ukuphucula ukufezekiswa kweenkonzo okukona kubalulekileyo kurhulumente, kukho imfuno eninzi yoguqulo, utoliko kunye neenkonzo zokuphuhlisa isigama. Iya kuba ngumsebenzi wee-LRDCs ke ukufumana ubugcisa obunjalo, ukwakha uthungelwano lweengcali ezinjalo ukuba zibhexeshe iinkqubo zangaphakathi zabasebenzi kunye nokuba bafake isandla kwiinkqubo eziqhelekileyo zedyunivesiti ukwenza ukuba izifundo zibaluleke kwaye zifaneleke kwishishini leelwimi. Injongo kukuhlanganisa ubugcisa, izakhono, ulwazi kwiimfuneko zomsebezni yabasebenzi ngeelwimi.
Ukongeza ekwakheni isikhundla sokuqinisekisa ubulunga beenkonzo zeelwimi, amaZiko ayakudlala indima enkulu kummandla "ulwimi kuphuhliso lwengqiqo". Le iya kuba yiprojekithi yexesha elide ebandakanya uphando ekusetyenzisweni kweelwimi zemveli ngenjongo zokufunda. Isikowupu siyakusuka kumabanga aphantsi, siye kumabanga aphezulu ukuya kumgangatho wamaziko emfundo ephakamileyo kwaye uphando luyakukhokelela kwezibonelelo ezifanelekileyo zokufunda kunye nokufundisa kunikwa ingqalelo ekuvelisweni 'kwezichazi magama ezikhethekileyo". Ukuphuhliswa kwesigama esisekelwe kwimimandla ebalulekileyo yekharityhulam nayo iya kwenziwa ukuba ibe yeyokuqala. Apho amaziko aneziFundo zoChola-cholo ndaba kunye noNxibelelwano, kuyakulindeleka ukuba iZiko labelane ngezibonelelo, okunokuqatshelwa ngokwemiqathango yokuveliswa kwezibonelelo zokushicilela, ukuveliswa kwevidiyo,i-edutainment, njl.njl. Iindleko kwiZiko ngokuphathelene noku ziyakuncitshiswa kuba ukuveliswa kwezibonelelo kunokwenza inxenye yeeprojekithi/ukufundiswa umsebenzi komfundi.
UKUXHASA UPHANDO OLUNXULUMENE NEELWIMI
La maZiko asekwe kumaziko emfundo ephakamileyo, aya kunxulumana namasebe karhulumente kumaziko agcinileyo apho asekelwe khona ngokuphathelene namaphulo ophando eelwimi amasebe abandakanyekayo kuwo kunye nalawo aceba ukuwaqhuba ngokuhlanganyelana neZiko.
Iiprojekithi zophando ziyakunxulumana kwiimfuno zamacandelo karhulumente kunye nawabucala. Umzekelo, uphando lunokwenziwa ukuqonda izinto ezibalulekileyo kuphuhliso lwesigama. Ezinye zeelwini zesiNtu ebezingasiwa so ngaphambili zinokuba nemfuno engxamisekileyo yesigama kumamndla wezifundo othile ezifana nezolimo, apho ezinye iilwimi ezinkulu ezifana nesiZulu sele zisiphuhlisile isigama.
Uphando olunokuqhutyelwa icandelo labucala lunokuquka uphando lokuqonda ukuba ishishini labucala lingagqwesa kanjani na ukuphakamisa iimveliso zalo. Umzekelo, i-LRDC inokuqhuba uphando lokuqonda imigangatho yokufunda, kunye neendaba apho imarike eninzi ekujoliswe kuyo ifikelelayo. Ukuba kukho izinga elikhulu lokungafundi, umxhasi ke ngoko uyakucetyiswa ukuba apapashe kunomathotholo, kwaye ingakumbi kwezo zikhululo zoonomathotholo zichongiweyo.
Umsebenzi obalulekileyo we-LRDCs iya kuba kukumisa ifdatabase yophando. IZiko ngalinye liya kuqokelela ulwazi osele lufumaneka kwaye olubalulekileyo kulo, njengobalo lwengqokelela yamanani ento ethile, uphando ngolwabiwo lweelwimi kwilizwe lonke, njl.njl.. Ezi database zinokusetyenziswa ukuphendula izicelo ezikhawulezileyo ezifuna ulwazi ezivela kubaxhasi, kunye nokuphuhlisa iimveliso zophando ezinokusetyenziswa luluntu lololwimi olusetyenzelwa liZiko, amanye amaZiko kunye nabanye abasebenzi ngeelwimi.
UKUPHAKAMISA UKUFUNDA NOKUBHALA KWIILWIMI ZESINTU
Umkhwa wokufunda eMzantsi jikelele uyalambatha. Isimo siyothusa xa ujonga kwiilwimi zesintu. Iingxoxo ezininzi ziye zaqhutywa ukucacisa inghxaki. Ziqala kumathala eencwadi angenazixhobo zaneleyo, ukunqongophala kweencwadi ezikolweni, amaziko amathala eencwadi angafikelekiyo/angafumanekiyo, amazinga aphezulu okungafundi, iincwadi zoncwadi ezingenzi mdla/ezingenamtsalane, ukuya ekunqongophaleni kwezinto ezenza umtsalane/amabhaso kubabhali, kunye nomdla ophelayo nokungaziboni ngeliso elihle iilwimi zesiNtu.
Ngeenjongo ezingundoqo zamaZiko eeLwimi zokufuna ukutshintsha ukubona ngeliso elibi illwimi zemveli, esi simo ngeke sivunywe ukuba siqhubeke. Ngokwenyani, ungenelo olungamandla kufuneka lwenziwe kusetyenziswa iindlela ezininzi . Ukusilela ukukwenza oko kuyakuphazamisana kwaye kubeke endaweni embi ukuphunyezwa koMgaqo-nkqubo weeLwimi weSizwe. Elinye lamanyathelo okuqala ekufuneka lithathwe ngamaZiko kukuseka intsebenziswano nemibutho yababhali kunye nayo nayiphi na eminye imibutho engekho ngaphantsi kukarhulumente esebenza kunye nemibutho yababhali okanye ababhali abangabodwa. Injongo iya kuba kukuqonda okukhona okufumanekayo kunye nokolula apho kukho khona imfuneko. Iintlanganiso zeengxoxo kunye neesemina zababhali ziya kuba ziindlela ezibalulekileyo zokuphumeza le njongo.
Ngamaphulo okwenza ukuba kuqondwe iilwimi, imisebenzi yokuchola-chola iindaba kufuneka nayo iukhuthazwe. AmaZiko kuyakufuneka ukuba asebenze ngokuhlanganyelana namaziko anika izifundo zokuchola-chola iindaba, ukuqinisekisa ukuba abafundi abaninzi abaneziqinisekiso kwiilwimi zesintu baqeqeshelwa ukubhala kunye nokwenza ingxelo ngeelwimi zesintu. umzekelo, ngokuphathelene namaphepha-ndaba abhalwayo, kwiilwimi zesiNtu ezilithoba, IsiZulu siso sodwa esinamaphepha-ndaba agcweleyo - apapashwa mihla le kuthethwa nge-Iso Lezwe kunye nakabini ngeveki xa kuthethwa nge-Ilanga lase Natala. IsiXhosa sinesihlomelo kwiphepha-ndaba lesiNgesi elipapashwa kuphela eMpuma-Koloni. Isihlomelo sesiXhosa siphuma kuphela kanye ngeveki kumaphepha-ndaba i-Daily Dispatch ne-Herald. Kule mizekelo kucacile ukuba abantu abaninzi eMzantsi Afrika abangakwaziyo ukusifunda okanye basiqonde isiNgesi abalunikwa ulwazi olubalulekileyo ngoba abakwazi ukufikelela kumaphepha abhalwe kwaye apapashwa ngeelwimi zabo.
Ngokuphathelene nokubhala, inani elininzi lababhali bagxile kakhulu kuveliso lwencwadi zesikolo. Kukho imfuno emandla yokukhuthaza ukubhala ngazo zonke iilwimi kubhalelwa abafundi abohlukeneyo. Njengento eyenza umtsalane abachola-choli (SABC namaphepha-ndaba ) banokubandakanyeka kuyilo nasekuququzelelweni kokhuphiswano, okulindelekileyo ibe kukuba oku kuyakukhuthaza ababhali ngokungaphaya. Iincwadi/amanqaku/izibongo eziphumelelayo, njl.njl. zinokudlalwa kwiinkqubo zedrama zikamabonakude, amabali kanomathotholo, amanqaku amaphepha-ndaba, Imisebenzi enjalo ingenza inkxaso yemali eninzi kumaZiko kwakhona isebenze njengomthombo obalulekileyo wengeniso yababhali namagcisa.
Uchola-cholo lwendaba ezibhalwa phantsi lungakhuthazwa ukuba lupapashe amaphepha-ndaba/amacandelo amaphepha-ndaba ngaphezulu kolwimi olunye ukuqinisekisa ukufikelela kumagama abhalisiweyo. Izaziso zikarhulumente ingakumbi kufuneka zenziwe ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni ezikhethwe ngamaphondo. Oku kungadala inani lamathuba emisebenzi kubaguquli nabahleli abafunde iiLwimi zesiNtu. Oku kunokubonisa ukuba mandundu malunga neelwimi ezininzi kwicala likarhulumente, ingakumbi kwimigangatho yamaphondo kunye noorhulumente beengingqi, ngokuqinisekisa ukuba ulwazi luyafikeleleka kubo bonke abemi boMzantsi Afrika. IiKomiti zeeLwimi zamaPhondo zinokudlala indima enkulu yokuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano kweli phulo. Kuyathenjwa ukuba lo mzamo uyakuzisa into ebambekayo kunye nento enokwenzeka kwiinzame zikarhulumente zokuphucula, ngoncwadi kubantu abaninzi, isikhundla sentlalo-qoqosho solo luntu belungasiwa so ngaphambili kumaphondo.
IIMYUZIYAM ZAMAFA NEELWIMI
Onke amaZiko kuyakufuneka ukuba abe neyunithi ezimiselwe ukushicilela amabali, iintsomi, amavo nezaci, njl.njl. Abasebenzi ngaphandle/abaphandi abangasebenzi xesha lisisigxina kunokufunwa ukuba bafune abantu abadala kuluntu abanokuba ngabagcini bezibonelelo ezinjalo ezityebileyo, kwaye bashicilele amagama abo ngeenjongo zokufunda kunye nokugcina Lo msebenzi kufuneka wenziwe ngaphandle kokulibazisa, njengoko iqhalo lesintu libeka " Qho umntu omdala esweleka ithala leencwadi liyatsha". Kweli lizwe, lihlazo into yokuba kusondela kwiminyaka eli-10 yedemokhrasi yethu akukabikho nanye imyuziyam yeelwimi zesiNtu. Oku kubonakalisa enye yentshabalalo yobukoloniyali kunye nocalu-calulo. Zonke ezi - amabali ase-Afrika, iintsomi, amavo, izaci, njl. Njl. bezisoloko ziyeyona ndlela yokudlulisa inkcubeko yethu, ubuntu, namasiko ukusuka kwisizukulwana ukuya kwisizukulwana. Ukuthintela ukuba abantu bemveli balahlekelwe kukuzazi kwabo ngokupheleleyo, kufuneka kuthathwe amanyathelo ngoko nagoko okuvuna olu lwazi kuluntu lwethu oluntetho zahlukeneyo.
Ukufaka isandla kwamafa omlomo kwimbali
Kwakhona, abasebenzi ngaphandle kuyakufunwa ukuba bakhangele abo Bantu badala kuluntu abasebenza njangabagcini bembali yomlomo. Imbali enjalo ifuna ukufundwa ize itolikwe ngaphandle kokuba yehliselwe kuso nasiphi na isikhundla esisezantsi, ngenxa yendlela yayo yokuba yeyomlomo. Kwisiphikiso, iindlela zangoku zomlomo kufuneka ziphuhliswe ezizakondla kwaye zolule inkcubeko yethu umbuzo wokutsha okuvelileyo kwinkcubeko yomlomo yileyo enokulungiswa ngomgangatho wokuba ifundwe ngamaZiko, kwakhona eya kuba sisiseko sexesha elide eya kugcina umzila wezinto ezintsha ezivelayo njengoko zisenzeka kwilizwe ngokubanzi.
Okubalulekileyo, amaZiko, ayakujonga kwakhona imiba yamalungelo okushicilela ombhali - ingakumbi kuncwadi lwamasiko omlomo. Ukubhalwa kweentsomi ngoku sele kulishishini kodwa ngelishwa, lishishini eliye laba nenzuzo kubantu abangazithethiyo iilwimi zemveli zesiNtu. Oku kuye kwenzeka njalo kuba ayingabo bonke abathethi beelwimi zesiNtu abakwaziyo ukubhala, ukuba banako, umdla wokupapasha ngowezithethi zezinye iilwimi. Iziphumo iye yaba kukuba amabali omlomo aye ashicilela kwizithethi zeelwimi zemveli ebezingakwazi nokubhala kwaye zange zibulelwe njengemithombo yolwazi lwemveli okanye babuyekezwe. Amalungelo okushicilela ombhali kwiintsomi esele zapapashwa anikwa abantu abangasizizo izithethi zeelwimi zemveli. Ke ngoko kubalulekile ukuba amaZiko aqhube uphando kulo mba wolwazi lwethu lwemveli kwaye asebenze ngamalungelo okushicilela ombhali kunye neendlela zamalungelo epropati aya kukhusela ezi zibonelelo ekubeni zonakaliswe. Amalungelo okushicilela ombhali makasale eligunya elisemthethweni loMzantsi Afrika kusenzeka oko ngamaZiko eeLwimi. UmThetho wamaLungelo ombhali okushicilela, umThetho oyiNombolo yama-98 ka-1978, uyakuvuselelwa kwakhona ukukhusela imisebenzi yoncwadi, yomculo neyobugcisa kunye nokushicilelwa kwezandi zeentsomi ezibaliswayo.
UKUFIKELELA KULUNTU
Enye yeenjongo zamaZiko kukuphakamisa kunye nokukhuthaza ukusetyenziswa kweelwimi zemveli. Imeko yentlalo-qoqosho kunye neyopolitiko yangaphambili eMzantsi Afrika, ukusukela apho ilizwe lalilawulwa ligcuntswana labamhlophe kufake isandla kakhulu ekungasiweni so kweeLwimi zesiNtu kwimigangatho yoluntu eyahlukeneyo. NgeNkqubo-sikhokelo yoMgaqo-nkqubo weeLwimi weSizwe omtsha, urhulumente uphakamise indlela ezahlukeneyo zokuphucula isikhundla kunye nokusetyenziswa kweelwimi zesintu. Esi sinokuba sisifundo esizoyisayo ukuba ngaba abantu beelwimi ababandakanyeki kwiziqalo zokuphuhlisa iilwimi.
Uqeqesho loNcwadi
Imfuno kunye nexabiso lokuqeqeshelwa uNcwadi eMzantsi Afrika igxininiswe ngokungaphaya. AmaZiko aya kuqala iinkqubo zokufikelela ukwenzela ukuzisa uncwadi kuluntu. Uqeqesho lunokohlulwa ngezigaba ezithathu, i Uqeqesho olusisiseko loncwadi, ii oluphakathi, kunye iii noqeqeshe oluphezulu loncwadi.
Izifundo ezisisiSeko zeelwimi
Njengoko amaZiko eeLwimi eza kumiswa kumaZiko emfundo ephakamileyo, baya kuba nako ukuthethathethana namaziko abakuwo kwaye badibanise imizamo yabo ekunikeni izifundo ezingundoqo zeelwimi kubantu abangathethi ziLwimi zesiNtu. Kufuneka ithathelwe ingqalelo into yokuba ukusetyenziswa kweeLwimi zesiNtu kufuneka kukhuthazwe hayi nje phakathi koluntu olumnyama kodwa nakubantu baseNtshona, Asia akunye nolunye uluntu eMzantsi Afrika.
Esi siqalo siyakukhawulezisa ukuphuhliswa kunye nokusetyenziswa kweelwimi zemveli eMzantsi Afrika kunye nalapho kukho khona imfuneko, naphesheya. Umzekelo, i-US inamakhonkco nezinye iiDyunivesiti eMzantsi Afrika ekunyuseni ekufundweni kunye nakuphando lwesiZulu. Abafundi bachitha amaxesha kula maziko kwaye bade baqonde iinkcubeko ngokunjalo. Iinkqubo zotshintshiselwano ezinjalo zinokolulwa kwaye zandiswe ngendlela emiselweyo.
Kumxholo wosondelelwano lwamazwe, uMzantsi Afrika ngokukhawuleza nje udlala indima ebalulekileyo. Ngoko ke kubalulekile ukuba aBemi boMzantsi Afrika ngokobuninzi babo bafunde iilwimi "zangaphandle/zamazwe ngamazwe", hayi nje ukuba kutolikwe ekhaya kodwa kunikwe amathuba anentsingiselo phesheya, kwiimishini zethu zangaphandle, oorhulumente abasebenzisanayo, njl. Njl.. ISebe leMicimbi yangaPhandle lelona sebe ekukuphela kwalo eliqeqesha amagosa kwiilwimi zamazwe ngamazwe, kodwa ke kusekwakho imfuno enkulu yezakhono zeelwimi ezinjalo, umzekelo, iSebe leMicimbi yezeKhaya:uRhwebo neMveliso; SANDF; iMicimbi yoKhenketho nokusiNgqongileyo. Iinkqubo zemfundo ezingaphaya kufuneka zifikeleleke kuBemi boMzantsi Afrika ngokuphathelene noku kwaye amaziko ahlanganise izibonelelo kunye nobugcisa ukwenza ukuba oku kufezeke.
UkuPhakamisa ukuFundwa kweeLwimi zesiNtu
Amaziko emfundo ephezulu axela ukwehla kwinani labafundi ababalasela ngelwiimi zesiNtu. Ukuzama ukuhlangabezana noku, ii- LRDCs zinokudlala indima ekukhuthazeni abafundi ukuba bafunde iilwimi zesiNtu ngenjongo yokwenza imisebenzi abafuna ukuyilandela efana nokufundisa iilwimi (ukusuka kumabanga asezantsi ukuya kumaziko emfundo ephezulu); uguqulo notoliko, izifundo zonxibelelwano (kuqukwa ukupapasha kunye nokuchola-chola iindaba), kunye nezobugcisa nokuzonwabisa (umzekelo. Ababhali bemidlalo yeqonga, unomathotholo, kunye nemidlalo kamabonakude). Kuba amaziko emfundo ephakamileyo sele ezifundisa ezi zinto ii- LRDCs ngeke zibe nako ukuzifundisa ngokwazo, zinokudibana namaziko emfundo ephakamileyo ngokunika inkxaso (imali yokuxhasa okanye imali yokufunda) kubafundi abanqwenela ukufunda kule mimandla. Inkxaso enjalo inokudityaniswa ekwakhiweni kwamathuba oqeqesho olungumfuniselo (ukuqeqeshelwa umsebenzi) olwenza ukuba abafundi bakwazi ukufumana amava okusebenza afunekayo kwimimandla yabo abayikhethileyo mhlawumbi kwii- LRDCs kunye nakumaziko aphakamileyo bekwenza oko nge-LRDCs, kwiiprojekithi ezisekelwe kuluntu kunya nakwicandelo labucala. Izifundo ezinxulumene nolwimi zinokukhokelela ekuphuhlisweni kwezibonelelo zokufunda kunye nokufundisa kwiilwimi zesiNtu ukuphakamisa ukufundisa kwimimandla eyahlukeneyo. Ezi zibonelelo zinokuveliswa kwakhona ngokuqhuba kwezi zifundo.
ISIGABA SOKUPHUMEZA
Inkqubo yokuseka amaZiko oPhando kunye noPhuhliso lweeLwimi iyakwenzeka ngezigaba ezithathu:
ISIGABA SESITHATHU
Phakathi kwezinto ezibalulekileyo iya kuba kukwakha izakhiwo kunye nokufuna izibopelelo zoluntu namandla aifunekayo, kuqukwa nezakhiwo zonxibelelwano nezedatabase. Uthotho lophando olulingwayo luyawukwaziswa kummandla waMafa, uNyuso loLwimi kunye nokuFikelela kuluNtu. AmaZiko aya kukhokelwa lucebiswano kwimigangatho yamaphondo ukuqonda izinto ezibalulekileyo, iimfuno nomdla wabantu abadlala indima, ingakumbi kurhulumente wengingqi. Injongo yophando olulingwayo iya kuba :
Ukuyila inkqubo mgomo yawo yonke imimandla ekujoliswe kuyo (iindlela zohlobo nezinobuninzi).
Ukuqhuba umsebenzi wangaphandle, ukucalula nokutolika idata.
Ukuphuhlisa iiprojekithi ezifikelelekayo, ezichazwe ngokucacileyo, ezinenkqubo migomo echaziweyo/ ukuhanjiswa kunye nokuxatyiswa.
Ukucela iiprojekithi kwiSebe lezobuGcisa neNkcubeko ukuba zenziwe ezibalulekileyo ukuba kuqalwe ngazo, zamkelwe kunye nenkxaso.
Ukukhawulezisa ukuphuhliswa komsebenzi wesigama osele usendleleni.
ISIGABA SESIBINI
Ixesha ngumongo xa kujongwa indima yamaZiko. Ngo-2005 umsebenzi uyakuhamba ngesantya:
Ukufuna abaxhasi kunye nokuxhaswa kunatyiswa iiprojekithi kweminye iminyaka yamaphondo.
Ukuphuhlisa i-database ebanzi kumsebenzi wokunyusa/wokuphuhlisa. Le database iyawukwenziwa ukuba ifumaneke kwamanye amaqabane anokubakhona afana namasebe karhulumente, iinkokheli zoluntu, ii-NGO, kunye namanye amaziko. Kubonakala ngathi i-database ayiyi kuba naxabiso kuhlolo olungaphaya kuhlolo olungaphaya, ukwenziwa kweeprojekithi ezintsha kunye nolungiselelo lwe-data echanekileyo apho umgaqo-nkqubo owazisiweyo kwingingqi kunye, nokunganeno, kumgangatho wesizwe inokuphuhliswa.
ISIGABA SESITHATHU (2006 NANGAPHAYA)
Ngezakhiwo ezidityanisiweyo kunye nezikhundla ezisekiweyo, imisebenzi iyakukhutshwa ngesantya esikhulu kunye nokwanela. Oku kuthetha ukuba:
Ukunabisela imisebenzi kunye neeprojerkithi emaphandleni. Oku kuya kwenza ukusekwa kwamazikwana apho iiprojekithi zemimandla ethile ziyakwaziswa kwaye zigcinwe khona.
Ukwenzela ukulawula kunye nokugcina amazikwana anjalo, amaZiko ayintloko kuyakufuneka olulwe/andiswe. Ubunjani kunye nobungakanani bolwandiso olunjalo, luyakucaca kuphela ngokuhamba kwexesha kwaye kuyawukwaziwa ngeziphumo zophando, izinga lokuphumelela kweprojekithi kunye nokuvunywa kwangaphambili lisebe lezobuGcisa neNkcubeko kunye namaqabane alo kumaphondo.
UHLAHLO-LWABIWO MALI
Iindleko ezithelekelelwayo ngeZiko ngalinye zisekelwe kubasebenzi,izakhiwo kunye neendleko zeprojekithi:
Inqaku
Unyaka woku- 1
UNyaka wesi-2
Ukunyuka ngeepesenti ezili-10 kuNyaka woku-1
UNyaka wesi-3
Ukunyuka ngeepesenti ezili-10 kuNyaka wesi-2
Abasebenzi
umLawuli
AbaLungelelanisi x5 @ R150 000
AbaPhandi x 5 @ R70 000
Abasebenzi bangaphandle (amazinga eyure)
Izakhiwo
Iindleko zokuqhuba
Izixhobo zokubhala
Izixhobo zokushicilela
UkuNyuswa kweeLwimi nophuhliso lweelwimi
AmaFa neeMyuziyam zeeLwimi
Ukufikelela kuluntu
KUPHELELE
AMANQAKU OKUVALA
Ukusekwa kwee-LRDCs kuya kuba lixabiso elikhulu ekuqhubeleni phambili iinjongo zomgaqo-siseko ngokuphathelene nokuphumeza injongo yokulingana kweelwimi eMzantsi Afrika. Ekuzimiseleni ukutshintsha isikhundla sentlalo seelwimi zolo luntu ngokweelwimi beluhlelelekile ngaphambili ukwenzela ukuba zilingane nesiNgesi nesiBhulu okanye nezinye iilwimi esele zizinze kumazwe ngamazwe, amaZiko oPhando noPhuliso lweeLwimi njengoko kuchaziwe ngasentla ngaphandle kwamathandabuzo aya kuba ngumthombo omkhulu wokwazisa.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISISHWANKATHELO SEENGCEBISO.txt</fn>
Imithetho yokulandelelana yenzelwe ukuba inciphise imiphumela emibi ebangwa kukufa kwimfezeko yosapho. Umthetho ke ngoko ufuna ukukhusela izinto eziphathekayo ezizidingo zabo bebesondele kulowo ungasekhoyo. Ngokujonga kwindlela izinto eziguquke ngayo phakathi koluntu nakuqoqosho loMzantsi Afrika, eyona njongo yeli Phepha leNgxoxo kukulungisa umthetho wesiko wokulandelelana ukuze ulungele iintsapho zale mihla.
UMTHETHO WESIKO NOMTHETHO OYILWAYO WAMALUNGELO
Ngeli xa uMgaqo-siseko ufuna kuhlonitshwe ilifa elisemthethweni lobu-Afrika, uyaxela kwakhona ukuba ilungelo lenkcubeko, njengoko kukho umthetho wesiko, lihamba nelungelo lokuphathwa ngokufanayo. Kwakhona, ngenxa yokuba ilungelo lokuphathwa ngokufanayo lisebenza kubudlelwane bangasese babantu, nayiphi na imiqathango yomthetho wesiko lokulandelelana ebonisa umkhethe ongafanelekanga ngokubhekiselele kwisini, ubuni, ubudala okanye ukuzalwa kufuneka itshintshwe.
1 Ukuba macala mabini okusemthethweni nomthetho-siseko wokuphathwa ngokulinganayo
Okwangoku uMzantsi Afrika wamkela ebuncinaneni imixokelelwano emibini eyahlukeneyo yokulandelelana: umthetho ongabhalwanga (kunye nemimiselo ewulungisayo) kwanemithetho yesiko esondeleyo. Imiqathango emininzi yesiko esetyenziswa ziinkundla ngoku, ayikhabani kuphela nomthetho-siseko wokuphathwa ngokulinganayo, kodwa ikwachasene nokwenziwayo entlalweni. Endaweni yokuzama ukubumba ngokutsha umthetho wesiko, kungasetyenziswa omnye umthetho endaweni yomthetho ongabhalwanga. Njengokuba esi sisombululo siya kunika umthetho omnye wokulandelelana kwilizwe lonke, kufuneka singasetyenziswa singaqwalwaselwanga nzulu kuba amanye amaqela ezenkcubeko asenokungavumi ukunikezela amafa awo asemthethweni. Ukugcina umgaqo wamacala amabini kwamkela icala elisemthethweni nenkcubeko engafaniyo yoMzantsi Afrika, inyaniso ke uMgaqo-siseko ofuna siyihloniphe.
2 Ukukhethwa kwemiqathango yomthetho
Xa kusagcinwe imithetho yokulandelelana eyahlukeneyo, kuya kufuneka imiqathango exelayo ukuba usebenza nini na umthetho wesiko okanye umthetho ongabhalwanga kwezo meko. Ikhomishoni yoMthetho kwiphulo layo lokuDibanisa uMthetho ongabhalwanga noMthetho weMveli: Iimpixano zoMthetho yacebisa ukuba kubunjwe ngokutsha imiqathango yomthetho ekhoyo. Ikhomishoni yayinoluvo lokuba le miqathango inzima kwaye isekwe kwiinqobo ezingasangeni ndawo. Enye yezi nqobo- uhlobo lomtshato lalowo ungasekhoyo - ingasetyenziswa njengesikhokelo kumthetho osebenzayo, kuba ilula kwaye kukwalula ukuyisebenzisa kodwa uhlobo lomtshato ayiyondlela ethembekileyo epheleleyo yenkcubeko yomntu; kwaye apho umntu ebengatshatanga ayincedi nto. Ukukwazi ukujika-jika kuyafuneka ukuqinisekisa ukuba nokuba kusetyenziswe wuphi na umthetho,uya kubonisa inkcubeko yalowo ungasekhoyo.
Ukukhethwa koMthetho phantsi kweNgqokelela yemithetho yaKwaZulu Natala, kuxhomekeke kuhlobo lomtshato okanye kwinto yokuba ongasekhoyo akazange ashiye indlalifa eyindoda. Nale imiqathango kufuneka ilungiswe.
UKULANDELELANA KUNGAYOLELWANGA
Umthetho wesiko wokulandelelana , kuhlelo lwawo olusemthethweni, ubonisa umkhethe ngokubhekiselele kubafazi nabafana. Kuyavunywa ukuba indlalifa inomsebenzi wokugcina abo bebexhomekeke kulowo ungasekhoyo, kwaye, ngokwamandla alo msebenzi, kuthiwa umthetho wesiko uyahambelana noMthetho oYilwayo waMalungelo. Phofu, umthetho awusenamandla okuzuza eyona njongo iphambili yasentlalweni, ekukuxhasa umlingane womtshato ophilayo walowo ungasekhoyo nabantwana ngezinto eziphathekayo. Ixesha lifikile ngoku lokuba kulungiswe imiqathango yesiko enomkhethe ngokwesini, ubudala nokuzalwa kwaye kunikwe usapho lwalowo ungasekhoyo amalungelo okhuseleko.
Ukulungiswa koMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga
Le njongo ingazuzwa ngokuba kusetyenziswe uMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga(wama-81 wowe-1987) kuwo onke amafa nokuba lowo ungasekhoyo ebephantsi komthetho wesiko. Ukuba icandelo 1 (b) loMthetho liyarhoxiswa, amacandelo alandelayo aya kusebenza ukumisela indlela yokulandelelana kwiimeko apho kungekho myolelo tu okanye ungaphelelanga: icandelo 1 likhusela ilifa labalingane bomtshato abaphilayo nabantwana, xa bengekho, abazali nabantakwabo nezizalwane ezingasondelanga; icandelo 1 lithi ukungabingosemthethweni akuchaphazeli ozalana ngegazi ukuba azuze ilifa lalowo azalana naye ngegazi; icandelo1 (e)(i) lithi umntwana owamkelwe njengowosapho usisizukulwana sabo bazali bamamkeleyo.
Ukukhutshwa ngaphandle koMthetho: iinkokeli zemveli
Phantsi komthetho wesiko, izikhundla zobunkokeli bemveli zililifa ngokwemiqathango yobuzibulo kwicala lobudoda. Le miqathango isoloko ihlaselwa ngokungqubana nomthetho-siseko wentando yesininzi ofuna ukuba izikhundla zaseburhulumenteni zivuleleke kuye wonke ubani ngokhetho olukhululekileyo, olungenamkhethe ngokubhekiselele kwisini. Phofu ke akukho semgceni ukujongana nalo mbandela kuwiso-mthetho olujonge ukulungisa imeko yoqoqosho yabahlolokazi nabantwana.Ukuba ukusetyenziswa koMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga kufuneka kwandisiwe, kufuneka kwenziwe amalungiselelo awodwa okuzikhuphela ngaphandle izikhundla zobunkokeli bemveli kwimigqaliselo yoMthetho.
Okuthethwa nguMthetho
Ukurhoxiswa komthetho wesiko
Xa uMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga usetyenziswa, umsebenzi osesikweni wendlalifa wokuqhuba isondla usapho longasekhoyo kufuneka urhoxiswe. Amagatya ngamagatya eNgqokelela yemithetho yaKwaZulu Natala kufuneka alungiswe ukuqinisekisa ukuba uMthetho usetyenziswa ngokufanayo kuMzantsi Afrika wonke.
Amatyala elifa
Phantsi komthetho wesiko, iindlalifa zinoxanduva lamatyala onke alowo ungasekhoyo nokuba ilifa linee-asethi ezincinane kunamatyala. Xa sekuhlangatyezwene nezidingo zezinto eziphathekayo zosapho oluphilayo ngelungelo lobundlalifa, ubulungisa buya kucebisa ukuba uxanduva lwendlalifa ngokomthetho wesiko, ingakumbi olubhekisa kumatyala alowo ungasekhoyo maluphele. Ukusetyenziswa ngokubanzi koMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga akusayi kukuchaphazela oku, kufuneka kwenziwe ulungiselelo olulodwa lokuba iindlalifa eziphantsi kwalo Mthetho mazingathwali uxanduva lwamatyala omntu ongasekhoyo ngokomthetho wesiko.
Ukulandelelana kubafazi
Ngenxa yokuba ngokwemveli abafazi bebengafane babenazinto okanye babenazikhundla, ngoko ke ukulandelelana kubafazi kumthetho wesiko kwakungabalulekanga kangako.Ngenxa yoko ke imiqathango yokwabiwa kwamafa amabhinqa yayiyekeyeke kwaye yahlukile kwimiqathango esebenza kumafa amadoda. Xa uMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga usetyenziswa ngokubanzi, nayiphi imiqathango yomthetho wesiko ejongene ngqo nesini echasene noku iya kube iyarhoxiswa, kuba uMthetho usebenza ngaphandle kokubhekisa kwisini songasekhoyo.
Izilungiso kuMthetho
Ingcaciso-gama enabileyo 'engomlingane womtshato ophilayo'
Njengoko uMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga umile, abalingane bomtshato abaphilayo bangazuza ilifa kuphela ukuba bangabonisa ukuba babetshate ngenene. Ukusebenza ngokungqongqo kwale mfuno ingazala ukukhutshwa ngaphandle kwabazuzi belifa abaninzi ingakumbi abo batshate phantsi komthetho wesiko, othanda ukushiya umba wezinga lomtshato untsokothile. UKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko (we-120 wowe-1998) kuya kunika uncedo kubalingane abanobunzima bokunika ubungqina ngemitshato yabo, inxalenye yawo ithatha imitshato engabhaliswanga njengesemthethweni, ukuze inxalenye yawo iyamkele ngokupheleleyo yonke imitshato ekhoyo. Phofu ke, kunokwenzeka ukuba abalingane abafanele ukuzuza kwilifa basenokungathathwa 'njengabalingane bomtshato'. Umba 'womlingane womtshato ophilayo' kufuneka ucaciswe ukwenzela ukuba kuqukwe nabalingane beemanyano ezingacwangciswanga. Kufuneka ukhe usetyenzwe ngakumbi lo mba, ingakumbi kuba iKhomishoni yoMthetho seyinePhulo elingeNdibaniselwano yaseKhaya ejonge ukunika ingaciso ngeemanyano ezingacwangciswanga nemiphumela yazo esemthethweni.
Imitshato yesithembu
Ngenxa yokuba uKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko kuyamkela imitshato yesithembu, kufuneka kwenziwe ulungiselelo kuMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga wokuba ilifa lizuzwe ngabafazi ababini okanye abangaphezulu balowo ungasekhoyo. Umfazi ngamnye kufuneka avunyelwe abenesabelo esilinganayo kwilifa.
Ilungelo lomlingane womtshato kwikhaya lomtshato nezinto ezikwelo khaya
Umlingane womtshato ophilayo kufuneka anikwe ilungelo lekhaya lomtshato nezinto ezikwelo khaya phantsi koMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga. Zibini izizathu zokuba kucetyiswe ngolu hlobo. Okokuqala uMthetho wawenzelwe umtshato apho kudityaniselwanayo ngezinto, apho umlingane womtshato ophilayo aya kuthatha ngokulula isiqingatha selifa lomtshato. Kwimitshato yesiko, phofu, amadoda athatha ngokuba zonke ii-asethi zezawo, kangangokuba abafazi balahlekelwa yiyo yonke into ebebeze nayo emtshatweni. (Imitshato yeSiko iya kuba yeyokudibaniselana kuphela xa uKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko kusebenza.) Okwesibini, uMthetho wokuLandelelana kuNgayolelwanga ungafuna ukwahlulwa kwelifa ngokwamaqhezu, indlela yokwaba ecinga ngelifa noko elikhulu, kukho inqanaba elithile lobutyebi. Amafa amancinci kufuneka agcinwe kakuhle ukuqinisekisa ukudluliswa kakuhle kobutyebi. Oku kuzuzwa kuMthetho ngomqathango othi abalingane banikwa ebuncinaneni isixa esili-R125,000. Kumlingane womtshato ophilayo, ezona zinto zibalulekileyo kwilifa, likhaya lomtshato nezinto ezikwelo khaya. Ukunqanda ukwahlulwa kwezi asethi, umlingane womtshato kufuneka abanelungelo eliqinisekisiweyo lelifa lendlu nezinto eziphakathi nokuba ezo mpahla ziyadlula kwiiR125,000 ngexabiso.
Imibandela eshiyekileyo
Iindlalifa ezisencinci ngeminyaka
Ukuba iindlalifa zisencinane ukuba zithathele kuzo uxanduva lwelifa, kufuneka konyulwe umlawuli oza kujongana nelifa. Kumthetho wesiko, ukulawulwa kwelifa nokugcinwa kwendlalifa kwakunikezelwe ezandleni zomntu oyindoda omdala kusapho. Ngeli xa iinkundla zaziyixhasa imiqathango yesiko, zaye zangenelela ukuze zilawule ukususwa esikhundleni sabagcini ukwenzela ukulungisa ulawulo okanye ukusetyenziswa kakubi kwamagunya kwaye zibachaze abantu abanokuza nala manyathelo. Uwiso-mthetho kufuneka ngoku lususe imiba yomkhethe ngokwesini xa kukhethwa abagcini kwaye lunike imiqathango ecacileyo ngemisebenzi yomgcini. Le mibandela ingaqhutywa kakuhle kwiPhulo leKhomishoni yoMthetho engoLawulo lwaMafa Abangasekhoyo.
Iimanyano zokutshatiswa nomnye umntu
Xa iintsapho zisenza iimanyano zokutshatiswa nomnye umntu kusoloko kukho into yokuba umfazi lowo uya kunyanzeleka amkele into angayifuniyo. Naxa uKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko kuxela ukuba ukuvumelana kwabalingane bomtshato nguyena ndoqo kuyo yonke imitshato yesiko, iimanyano zokutshatiswa nomnye umntu zingangaphandle komhlaba woMthetho, kuba ayiyomitshato mitsha. Uwiso-mthetho olulodwa lokukhusela abalingane kwiimanyano ezinjalo alufuneki nganto kwaye nomthetho sele uyisekile into yokuba akukho manyano yesinyanzelo eyakwamkelwa.
IMIYOLELO
Ukusetyenziswa komthetho-siseko wenkululeko yomyolelo ongarhoxiswanga kumthetho wesiko
Phantsi komthetho ongabhalwanga, wonke umntu unenkululeko yomyolelo ongarhoxiswanga. Abantu ababotshelelwe ngumthetho wesiko bafumana iindlela zokungazinanzi izinto ezingumdla kwiindlalifa ezingekho kumyolelo. Naxa le meko ingabonakala ingenabulungisa, igunya lokwenza imiyolelo belisoloko likho eMzantsi Afrika, ukulirhoxisa ke ngoku kubantu abaphantsi komthetho wesiko kungabonisa umkhethe.
Ukhuselo lwabo baxhomekeke kumyoleli
Phantsi komthetho ongabhalwanga, abayoleli abamelanga kuwakhupha amafa abo kuxanduva lokugcina abalingane bomtshato nabantwana. Abantwana banelungelo lomthetho ongabhalwanga lokuba baxhaswe kwaye nabalingane bomtshato abaphilayo banelungelo elikwanjalo phantsi koMthetho wokuGcinwa kwaBalingane boMtshato abaPhilayo (wama-27 wowe-1990). Lo Mthetho uya kusebenza kubalingane bomtshato bemitshato yesiko xa uKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko usebenza. Umbuzo ovelayo ngowokuba ingaba ukhuselo olungummiselo lomlingane womtshato nolwabantwana balowo ungasekhoyo kufuneka lwandiswe ukuze lufake nabathile abaxhomekekileyo njengabazali nabantakwabo abanokulindela inkxaso phantsi komthetho wesiko.
Impahla nezinto ezingenakwabiwa ngomyolelo
Iziqendwana 23 no zoMthetho woLawulo lwaBamnyama (wama-38 wowe-1927) uthintela ama-Afrika ukwaba ngomyolelo impahla zendlu okanye umhlaba ophantsi kwengqesho. Uluhlu lokuqala kufuneka lunikezelwe ngokomthetho wesiko lokulandelelana kungayolelwanga ukuze olulandelayo lunikezelwe ngokwemiqathango engummiselo (esekwe kumthetho wesiko). Ezi ziqendwana kufuneka zirhoxiswe ngezizathu ezithile, kuba azifikeleli kweyona njongo ephambili yokucutha inkululeko kumyolelo: ukukhusela abalingane bomtshato abaphilayo nabantwana.
Impahla nezinto ezinokwabiwa ngomyolelo
Naxa ngokomthetho wesiko, kungekho mntu omnye onelungelo lobunini kwimpahla yosapho nomhlaba ngokunjalo, icandelo 23 loMthetho woLawulo lwaBamnyama uyayivumela imiyolelo eyaba ngezi ndlela zombini . Eli candelo lenza ubunzima ngokwasemthethweni ngoko ke kufuneka lirhoxiswe. Njengokuba kumthetho ongabhalwanga umntu esenokunikezelwa izinto zomnye umntu, nayiphi na inzame yokulawula ukwabiwa kwempahla yosapho ngomyolelo kubonakala kungafuneki nganto. Kungacingelwa ukuba, ukuba abayoleli benza imiyolelo enjalo, bajonge ekwabeni ngohlobo oluthandwe ngabo. Umhlaba ophantsi komthetho wesiko ngomnye umbandela, njengokuba indlela yesiko inika iintsapho, oogunyaziwe bemveli noluntu ngokubanzi umdla kumhlaba lowo. Kwezi meko, abayoleli abamelanga ngokomthetho-siseko bakhululeke ukwaba ngokwamalungelo abo.
Amagatya angokugcina umntwana
Kwicala lomthetho wesiko, ukuba utata okanye umama utshintsha ugcino lomntwana omncinci ngomyolelo, igatya lifanele lingasebenzi, kuba eneneni umyoleli akanalungelo lokutshintsha.Uwiso-mthetho alufuneki nganto ukulungisa le ngxaki kuba uMthetho wokuGcinwa komntwana (we-192 wowe-1993) uthi bobabini abalingane bomtshato banamalungelo namagunya alinganayo kubantwana abancinci kwaye nakuphi na ukuthandatyuzwa kwelungelo likamama kuphendulwa ngokunqandwa komkhethe ngokwesini kwicandelo le-9 loMgaqo-siseko.
B UKUCELWA KWAMAGQABANTSHINTSHI
Ekuqiniseni uMthetho osaqulunqwayo iKhomishoni icela ukuba kwenziwe amagqabantshintshi kule mibuzo ilandelayo, emininzi yayo iye yavela xa bekuboniswana nezindlu zeeNkokeli zeMveli xa bebephendula kwiPhepha loMbandela lokuqala ngexesha lepalamente.
Ukhuselo lwabo baxhomekeke kumyoleli
Phantsi komthetho ongabhalwanga, abayoleli abamelanga kuwakhupha amafa abo kuxanduva lokugcina abalingane bomtshato nabantwana. Abantwana banelungelo lomthetho ongabhalwanga lokuba baxhaswe kwaye nabalingane bomtshato abaphilayo banelungelo elikwanjalo phantsi koMthetho wokuGcinwa kwaBalingane boMtshato abaPhilayo (wama-27 wowe-1990). Lo Mthetho uya kusebenza kubalingane bomtshato bemitshato yesiko xa uKwamkelwa koMthetho weMitshato yeSiko kusebenza. Umbuzo ovelayo ngowokuba ingaba ukhuselo olungummiselo lomlingane womtshato nolwabantwana balowo ungasekhoyo kufuneka lwandiswe ukuze lufake nabathile abaxhomekekileyo njengabazali nabantakwabo abanokulindela inkxaso phantsi komthetho wesiko.
Imiyolelo yomlomo
Intloko yosapho ngamanye amaxesha, ngexesha lokuphila kwayo iyayixela iminqweno yayo ngokubhekiselele ekwabiweni kwezinto ezithile kwimpahla emveni kokubhubha kwayo. Le nkqubo 'yokuphawula ngendlebe' iyamkelwa kwimixokelelwano emininzi yomthetho wesiko. Kuye kwacetyiswa ukuba ngenxa yezizathu zokuqinisekisa, ezo ntetho zomlomo kufuneka zibhalwe zisayinwe kuze zigcinwe ngugunyaziwe wemveli abeneekopi zosapho. Ingaba kufuneka umqathango onjalo ufakelwe kummiselo?
Umthetho wesiko ubungenamxokelelwano wokulandelelana komyolelo, kodwa ubuzivumela iindlalifa ukuba zohluthwe ilifa ukuze impahla ezo zinikwe amalungu athile osapho. Ibhunga losapho bekufuneka lizamkele ezi ntetho zomlomo eziya kusebenza xa kusweleke intloko yekhaya. Indlela ekusetyenzwa ngayo yeyokuba imiyolelo ifunyanwa ngabo banokuzihlawula iinkonzo zasemthethweni kanti zona iinkqubo ezilula zesiko zijonge izidingo zabantu abaninzi. Ingaba ezi nkqubo ezifana nezemiyolelo enelungelo ezazikho kumthetho wamaRoma namaDatshi zifakelwe kuMthetho weMiyolelo (wesi-7 wowe-1953)? Okanye ingaba kufuneka iinkqubo zesiko zilawulwe luwiso-mthetho, umzekelo, kuvunyelwe iindlalifa ezohluthwe ilifa ukuba ziphulaphulwe libhunga losapho kwanezicengo zazo malunga nezigqibo zebhunga?
Ilungelo lokukwenza isigqibo ngeenkonzo zokungcwaba
Umthetho wesiko nomthetho ongabhalwanga, yomibini le mithetho iyayivumela indlalifa ukwenza isigqibo ngendlela nendawo yokungcwaba ongasekhoyo. Ukuchonga indlalifa, ngokomthetho-siseko kufuneka kwaziwe ukuba umthetho wesiko okanye ongabhalwanga ubusebenza na kuye. Olu phando luya kufuna kujongwe inkcubeko ebeyilandela lowo ungasekhoyo. Iinkundla ziyawuphepha lo mbandela ngokuba zibhekise kuhlobo lomtshato walowo ungasekhoyo: ukuba utshate ngesintu okanye ngobuKrestu, umhlolokazi unelungelo lokuthatha isigqibo ngomngcwabo, ukuba utshate ngokomthetho wesiko iya kuba yinkulu yongasekhoyo eyenza isigqibo. Ingcamango echasene nale yeyokuba xa kwakulotyolwe, isigqibo sesendlalifa okanye ilungu elidala kusapho nokuba umtshato ngowaluphi na uhlobo. Naxa umthetho usenokungangeni ndawo apho, kodwa uluvo nje ngalo mbandela luyakwamkelwa.
Iinkundla zemveli nokulandelelana
Zinaluphi na ulawulo lwasemthethweni iinkundla zemveli kwimibandela yokulandelelana elawulwa ngumthetho wesiko kwaye bobuphi ubudlelwane ezinabo ezi nkundla ne-ofisi yoMhlekazi?
Ukubhala encwadini imithetho-siseko yomthetho wesiko
Ingaba kukho imithetho-siseko ebalulekileyo yomthetho wesiko emelwe ukufakwa kummiselo?
<fn>xho_Article_National Language Services_ISISHWANKATHELO.txt</fn>
ISISHWANKATHELO: Imigaqo-nkqubo yeSebe
INGABULA-ZIGCAWU
Isibonelelo sokulinda
Iihambo zobuRhulumente
Ikhefu elilodwa
Ukufuduka
Isinxibo sokhuseleko
Ukuyeka emsebenzini
Izindlu zasebuRhulumenteni
Ixesha lokusebenza elithe kratya
Izithuthi Zokuxhaswa Ngentlawulo
Isiqinisekiso Sokusebenza Ngokusemgangathweni
Inkqubo Yezikhalazo Nezohlwayo
Uvavanyo lwexabiso lomsebenzi
Ukurhwebesha Nokukhetha
ISIBONELELO SOKULINDA
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuseka imigaqo yokuqinisekisa ukuba abaqeshwa abafanelwe sisibonelelo sokulinda bayasifumana.
Kubhekiselelwe ngqo kumsebenzi othile, hayi kwisikhundla okanye kubukhulu.
Imigaqo yolawulo isekwe ngendlela yokuqinisekisa ukuba amalungelo abaqeshwa akhuselekile kwaye uMthetho weeMeko Ezingundoqo Zengqesho uyathotyelwa.
Isibonelelo sokulinda sisekelwe kumlinganiselo obekwe liSebe loLawulo lweeNkonzo zoLuntu.
IIHAMBO ZOBURHULUMENTE
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukubonelela iindlelo ezifanelekileyo nezithi zidle abaqeshwa xa bengekho kwiindawo zesiqhelo abasebenza kuzo.
Intlawulo exolisayo neyamkelekileyo iyenziwa liSebe xa abaqeshwa bethabathe iihambo zobuRhulumente besebenzela iSebe eli.
Izibonelelo kweli Sebe zisetyenziswa njengoko kuyalelwe kwiNcwadana yeziMali.
Izibonelelo zingahlenga-hlengiswa liSebe loLawulo lwemiSebenzi yoluNtu emva konyaka.
Kuyacaca ukuba ezi zibonelelo ziyalingana kubo bonke abaqeshwa bezikhundla namanqanaba omsebenzi ahlukeneyo.
IKHEFU ELILODWA
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuqinisekisa ukuba abaqeshwa bayalinikwa ikhefu xa kukho iimeko ezibanyanzelisa ukuba bangabikho emsebenzini.
Bonke abaqeshwa bafanelekile ukufumana eli khefu, nelimele ukuqulunqwa liSebe leeNkonzo zoluNtu phantsi koMgaqo weeNkonzo zoluNtu nowe-PSCB ka-1999
Izibonelelo zenzelwa iimviwo, ukuya emagumbini okufunda, uphando, izizathu zemidlalo, ukufuduka, ilungu lembumba yabasebenzi, ukuthabatha inxaxheba kunyulo lwabaphathi boomasipala kanti nezinye iinjongo ezingaxelwanga apha.
Lo mgaqo-nkqubo usisixhobo esiqinisekisa ukuba ezi meko zingentla ziyafikeleleka kwaye ziyafumaneka kubaqeshwa bawo onke amanqanaba.
UKUFUDUKA
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuxela indima yeSebe xa umqeshwa efuduswa kwenye indawo esiwa kwenye indawo yomsebenzi.
ISebe liya kuzihlangabeza iindleko ezamkelekileyo zokufuduka nokuba umqeshwa ukweliphi na inqanaba lomsebenzi okanye ubambe esiphi na isikhundla.
Le nkqubo ijonge ukumisa umgaqo wokuhlawula umqeshwa ofuduswe ekufezekiseni umsebenzi weSebe, oyekisiweyo emsebenzini, okanye oswelekileyo.
ISINXIBO SOKHUSELEKO
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuqingqa iyunifomu nesinxibo sokhuseleko, nokusekela iSebe izikhokelo ngemibandela ejongene neyunifomu nesinxibo sokhuseleko.
Kuyagxininiswa ukuba ezi zibonelelo zilungelelaniswa namanqanaba emisebenzi.
Kuyacaciswa ukuba onke amanqanaba emisebenzi afanelwe sesi sibonelelo nokuba umqeshwa ngowaliphi ibala nasiphi isini.
Kuyagxininiswa kwakhona kwimimiselo yomThetho weMpilo noKhuseleko emSebenzini ukuba abaqeshwa abasebenza kwiimeko ezifuna isinxibo sokhuseleko, basinikwe eso sinxibo.
UKUYEKA EMSEBENZINI
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuseka imigaqo nemimiselo emalunga nokuyeka ukusebenzela eli Sebe.
Enye injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuseka inkqubo engenamfihlo, engenamkhethe, nenolawulo olufanelekileyo kubo bonke abaqeshwa beli Sebe.
Izibonelelo zale nkqubo zisekwe ngokomthetho oqulethwe kwiCandelo le-17 lomTthetho weeNkonzo zoluNtu.
IZINDLU ZASEBURHULUMENTENI
Lo mgaqo-nkqubo ufanele ukusetyenziswa njengesixhobo sokukhuthaza inkqubo engenamkhethe, nesokulungiselela ukwabiwa kwezindlu ngokufanelekileyo.
Apha kujongwe ukuphelisa iindledlana ezicalulayo ezinokuba zazisetyenziswa mandulo.
Kugxininiswa kwinkqubo emele ukulandelwa kwisigaba ngasinye sesi sibonelelo.
IXESHA LOKUSEBENZA ELITHE KRATYA
Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuseka isikhokelo sokuhlawula umsebenzi wexesha elithe kratya.
Le ntlawulo yenziwa ngokungqamene neqondo lentlawulo yomsebenzi kwaye ibalwa ngokweyure neyure.
Lo mgaqo uchaphazela onke amanqanaba omsebenzi ngaphandle kwabalawuli abakhulu.
Lo mgaqo-nkqubo usekwe ngokungqamene nomThetho weeMfuneko ezinguNdoqo zokuQesha
Ukuhlawulwa komsebenzi wexesha elithe kratya uxhomekeke kubukho bemali.
Intlawulo yalo msebenzi akufuneki igqithe kuma-30% omvuzo womsebenzi.
IZITHUTHI ZOKUXHASWA NGENTLAWULO
Lo mgaqo-nkqubo useka isikhokelo sokusingatha umcimbi wezithuthi ezixhaswa ngentlawulo.
Kugxininiswa ekubeni inkqubo ibe yengenamkhethe nelungeleleneyo.
Le nkqubo iqwalasela imisebenzi efanele ukwenziwa ngumqeshwa kwanesikhundla asibambileyo.
Lithathelwa ingqalelo neqondo lomvuzo xa kuxelwa udidi lwesithuthi esinokufumaneka kumqeshwa ngamnye.
ISIQINISEKISO SOKUSEBENZA NGOKUSEMGANGATHWENI
Umgaqo-nkqubo wesiQinisekiso sokuSebenza ngokuseMgangathweni neNkqubela (i-PMDS ngokufutshane) ukhokelwa ngumthetho osusela kwiPhepha lomThetho weNguqu kwiNkonzo yoluNtu uye kutsho kwiMigaqo yeNkonzo yoluNtu (i-PSR) yowama-2001
Kugunyaziswe ukuba le nkqubo iqale ukusebenza ngomhla woku-1 kuTshazimpuzi wama-2001.
Bonke abaqeshwa balindeleke ukuba bangene kwisivumelwano sokuqinisekisa ukusebenza ngokusemgangathweni, kwaye izicwangciso zomsebenzi ziya kusetyenziselwa ukuvavanya umsebenzi.
Esi siqinisekiso sibeka isikhokelo sokulawula indlela yokusebenza kakuhle ngothetha-thethwano, sicacisa noxanduva lomqeshwa ngamnye.
Esi siqinisekiso senza ukuba abaqeshwa bathathe inxaxheba ekuqulunqeni nasekufikeleleni kwisigqibo sezinto ekulindeleke ukuba bazenze ukuze babe basebenza ngokufanelekileyo.
Ukuhlolwa qho ngekota kwenza ukuba amacala omabini abuye aqwalasele imisebenzi ebifanele ukugqitywa ngelo xesha ukwenzela ukuba ezo zinto zingenakwenzeka zibuye ziqulunqwe ngokutsha.
Bobabini umphathi nomqeshwa banoxanduva lokusungula ingxoxo ngolu vavanyo lweenjongo, uphuhliso, nenkqubela yomsebenzi.
Le nkqubo ijolise ekuphuhliseni umqeshwa - iqalisa isiCwangciso soPhuhliso lomSebenzi (i-PDP)
Sigqibela ngokuthi le PMDS iza kuqinisekisa ukuba abantu kunye nezixhobo zokusebenza ziya kusetyenziswa ngeyona ndlela iyiyo ukuze iqhubele phambili, igcinakale inkqubo yenguqu ye-DWAF nokunikelwa kweenkonzo eluntwini ngokusemgangathweni.
INKQUBO YEZIKHALAZO NEZOHLWAYO
Le nkqubo iqinisekisa ukuba abaphathi bahamba ngomgaqo kwimibandela yenguqu, kubekho isohlwayo kwabo batenxayo.
Ikwavumela ukuba kuphandwe ukutenxa.
Ikhuthaza inkqubo engenamfihlo, yokuthabatha inxaxheba nokubeka abameli ukuze kukhule intsebenziswano ngokuthembana, bathenjwe abaphathi, imibutho yabaqeshi nabaqeshwa iyigcine iphila le nkqubo.
Iphelisa ucalulo olusekelwe kwibala lomntu, isini, njalo njalo.
UVAVANYO LWEXABISO LOMSEBENZI
Le nkqubo iqinisekisa ukuba abasebenzi abenza umsebenzi onexabiso elilinganayo bahlawulwa ngokulinganayo.
Uvavanyo lwexabiso lomsebenzi lwenziwa ekuhleni, alunamkhethe, lusebenzisa iindlela zokuvavanya ezamkelekileyo nezibekelwe kwiinqobo zomgangatho onguwo.
Le nkqubo ayimele kucalu-calula ngokwemisebenzi eyenziwa kakhulu ngamadoda okanye abafazi, ngoko ke isebenza kuyo yonke imisebenzi ekwisiMiselo semiSebenzi yeSebe.
Umsebenzi unelungelo lokucela ukuba ixabiso lomsebenzi wakhe livavanywe, hayi ukuba umsebenzi ngokwawo uvavanywe.
Umsebenzi ocela uvavanyo lwexabiso lomsebenzi kufuneka alunyukiswe ngelithi kusengenzeka ukuba uvavanyo olo lukhokele ekubeni inqanaba lomsebenzi linyuswe okanye lithotywe.
Ukuba kuza kuthotywa inqanaba lomsebenzi osele unomsebenzi kufuneka kuzanywe uhlengahlengiso lomsebenzi ukuze kunqandwe oko kuthotywa.
Ukuba aluphumeleli olu hlenga-hlengiso umsebenzi okuloo msebenzi unokutshintshelwa komnye olingana nalowo phambi kokuthotywa. Eso sigqibo siya kuthathwa emva kothetha-thethwano.
Umqeshwa onganelisekanga ziziphumo zovavanyo uvumelekile ukuba acele impinda yovavanyo zingekedluli iintsuku ezili-14 ezifumene ezo ziphumo. Iziphumo zovavanyo kufuneka zinikwe uMlawuli Jikelele nochonga isigqeba sokuchophela ezo ziphumo ngenjongo yokuhlela amandla alo mcimbi.. Umntu onokucela ukuqwalaselwa ngokutsha kweziphumo zoavanyo ngulowo uchaphazelekayo kulo mcimbi, njengomqeshwa obambe isikhundla salo msebenzi ubuvavanywa.
UKURHWEBESHA NOKUKHETHA
Inkqubo yokuqesha iya kuqinisekisa ukuba ukuqesha kulungelelene, akunamkhethe, kukhetha abawaziyo umsebenzi, kwaye inkonzo yoluntu imele bonke abantu.
Zonke izithuba ziya kuvuleleka kubo bonke abaceli msebenzi kungakhethwa bala lamntu, isini, inkolo, izimvo zopolitiko, ubuzwe, inkolo yokuziphatha ngokwesini, ubudala, ubulwelwe, inkcubeko, ulwimi, imeko yokutshata okanye nayiphi na into.
Izibhengezo kufuneka zicacise kakuhle ukuba iNkonzo yoluNtu izimisele kwinkqubo yokuqesha engenamkhethe, ngoko ke izicelo zamkeleke kuye wonke ubani.
Inkqubo yokukhetha umsebenzi iya kuvelela zonke iinkalo ezingqamene neemfuno zomsebenzi lowo kungabikho kujika-jika.
Kufuneka kubekho iKomiti yokukhetha enabameli abaneleyo babantu ekudala bahleleleka ize nomoya wodliwano-ndlebe ungabantlokothisi okanye ubaqhathe abaceli msebenzi.
Iziqinisekiso ezinganxulumene nomsebenzi okanye ezingaphaya kwezifunekayo njengezidanga zemfundo, iziphiwo zokuthetha, ixesha lokuba sengqeshweni, azisayi kumthethelela umntu ovela kumaqela abefudula ephethwe ngcono ngaphezu komntu obekade ehlelelekile.
Abantu amababuzwe ngesimo mayibe ngabo badweliswe ngumceli msebenzi ngaphandle kokuba uyinikile imvume yokubuza nakwabanye abantu abangabhalwanga kwingxelo yekamva.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISONGEZELELO 1 (1997).txt</fn>
ISONGEZELELO 1
Ummiselo wesi-2
ISISHWANKATHELO ESIGCINWA NGUMQESHI NGOKWEZIGQIBO ZECANDELO LAMA-30.
Esi silandelayo sisishwankathelo samagatya ecandelo loMongo osiSiseko kwiMeko zoMsebenzi woMthetho ka 1997, njengoko ulungisiwe
Ukusetyenziswa kwalo mthetho : Icandelo lesi-3.
Lo Mthetho usetyenziselwa bonke, abaqeshwa nabaqeshi ngaphandle kwamalungu eSebe lezoKhuseleko, iSebe lezeNtlawulo, nelikaRhulumente elinxulumene nobuNtlola kunye nabo basebenza ngokuthanda, nangesisa kumbutho othile.
Iimeko ezisisiseko zengqesho eziqulethwe kumThetho zenza inxenye yokontraki yengqesho yabasebenzi ebandakanywayo ngumThetho. Ezinye, kodwa hayi zonke, iimeko ezisisiseko zengqesho zinokohluka ngokobunye okanye ngengqokelela yezivumelwano ngokungqinelana nemimiselo yomThetho. Jonga kumhlathi wesi-7 ngasezantsi
UMMISELO WEXESHA LOKUSEBENZA : ISAHLUKO SESIBINI
Esi sahluko asibamanyi abo baqeshwa bakwinqanaba lokuphatha, nabahamba bethengisa kunye nabasebenza iiyure ezingaphantsi kwama-24 ngenyanga.
Iiyure eziqhelekileyo zokusebenza : Icandelo le-9.
Akunamqeshi oyakuthi afune okanye avumele umqeshwa ukuba asebenze ngaphezulu:
b kweyure ezilithoba nakuliphi na usuku ukuba umqeshwa usebenza iintsuku ezintlanu okanye ngaphezulu evekini c kweyure ezisibhozo nakuliphina usuku, ukuba umqeshwa usebenza iintsuku ezingaphezulu kwezintlanu evekini.
Ixesha elongezelelweyo lokusebenza : Icandelo le-10
Umqeshi angangamvumeli umqeshwa ukuba:
a asebenze ixesha elongezelelweyo ngaphandle kwesivumelwano;
b asebenze ngaphezulu:
i kweyure ezilishumi zexesha elongezelelweyo ngeveki.
Isivumelwano sinokungafuni okanye sivumele umsebenzi ukuba asebenze ngaphezulu kweeyure ezili-12 ngalo naluphi na usuku.
Isivumelwano esihlanganyelweyo sinokulonyusa ixesha elongezelelweyo liye kwiiyure ezilishumi elinesihlanu ngeveki ukuya kwiinyanga ezimbini kulo naliphi na ixesha leenyanga ezili-12.
Intlawulo yexesha elongezelelweyo mayibe si-1.5 sentlawulo yomvuzo oqhelekileyo, okanye umqeshwa afumane ikhefu.
Ixesha elixinzelweyo lokusebenza evekini: Icandelo le-11
Umqeshwa angavuma ngokubhala phantsi ukuba angesebenza kufike kwiiyure ezi-12 ngosuku ngaphandle kwentlawulo yexesha elongezelelweyo.
Esi sivumelwano sinokungafuni okanye sivume ukuba umqeshwa asebenze:
b ngaphezulu kweyure ezili-10 zexesha elongezelelweyo evekini;
Ukuzama ukulinganiswa kweyure zomsebenzi : Icandelo le-12
Isivumelwano sabo bonke, singabavumela ukuba iiyure zomsebenzi zisetyenzwe ngokuzama ukulinganisa ngokwesithuba esingangenyanga ezine.
Umqeshwa obopheleleke kwisivumelwano esinjalo usenokungasebenzi ngaphezulu:
a kweyure ezingama-45 eziqhelekileyo evekini kwixesha ekuvunyelwene ngalo;
b kweyure ezintlanu zexesha elongezelelweyo.
Ixesha lokudla : Icandelo le-14
Umqeshwa makafumane ixesha lokudla lemizuzu engama-60 emva kokusebenza iiyure ezintlanu.
Isivumelwano esibhaliweyo:
a singanciphisa ixesha lokudla libe yimizuzu engama-30;
b singanika imvume yokuba kwahlulwa-hlulwe ixesha lokudla kubasebenzi abasebenza iiyure ezingaphantsi kwezintandathu ngosuku.
Ithuba lokuphumula usuku okanye iveki : Icandelo le-15
Intlawulo yokusebenza ngeCawe : Icandelo le -16
Umqeshwa othi ngamanye amaxesha asebenze ngeCawe makafumane intlawulo ephindwe kabini.
Umqeshwa oqhele ukusebenza ngeCawe makafumane intlawulo ephindwe ka-1.5 yentlawulo yakhe yesiqhelo.
Ukuphangela ebusuku : Icandelo le -17.
Abaqeshwa abaphangela ebusuku phakathi ko 18:00 no 06:00 mababuyekezwe ngentlawulo okanye kube nesaphulelo samalanga. Kananjalo babonelelwe ngezithuthi.
Abaqeshwa abasebenza njalo emva kweyure yama 23:00 nangaphambi kweyure yesi 06:00 ngosuku olulandelayo mabaziswe:
a ngengozi ezikhoyo zezempilo nezokhuseleko, kunye b nelungelo lokuba bangaxilongwa.
Iiholide zoluntu lonke : Icandelo le-18
Abaqeshwa kufuneka bahlawulwe umvuzo wabo oqhelekileyo ngayo nayiphi na iholide yoluntu lonke engosuku lokusebenza.
Ukuphangela ngosuku lweholide makube ngokwesivumelwano, ukuze nentlawulo ibe yephindwe kabini.
Iholide isenokutshintshwa ngolunye usuku ngekwesivumelwano.
UKUTHABATHA IKHEFU : ISAHLUKO SESI-3
Esi sahluko esingokuthabatha ikhefu asibandakanyi abo baphangela ngaphantsi kweyure ezingama-24 ngenyanga kumqeshi, kunye nabo bavunyelwa ukuba bathabathe ikhefu lesithuba esingaphezulu kwesibekiweyo ngokwemiqathang yemvume ephantsi kwesi sahluko.
Ikhefu lonyaka : Amacandelo ama-20 & 21
Abaqeshwa banelungelo leentsuku ezingama-21 lemvume yekhefu yonyaka. Bazuza usuku ngazo zonke iintsuku ezili-17 abazisebenzileyo okanye iyure ngeeyure ezili-17 abazisebenzileyo.
Umqeshwa makanikwe ikhefu zingaphelanga iinyanga ezintandathu kususela kwisithuba sexesha lekhefu lonyaka
Umqeshi makangamhlawuli umqeshwa endaweni yekhefu ngaphandle kokuba kuphela umsebenzi.
Ikhefu lokugula: Amacandelo ama-22 & 24
Umqeshwa unelungelo leeveki ezintandathu zekhefu lokugula kwisithuba senyanga ezingama-36 azisebenzileyo.
Kwinyanga ezintandathu zokuqala umqeshwa unelungelo losuku olunye lekhefu lokugula elinentlawulo kwintsuku ezingama-26 azisebenzileyo.
Umqeshi angafuna isiqinisekiso sikaqhirha phambi kokuba ambhatale umqeshwa obengekho emsebenzini iintsuku ezimbini ezilandelelanayo okanye lowo ongayi kakuhle emsebenzini.
Ikhefu lokubeleka : Amacandelo ama-25 & 26
Umqeshwa okhulelweyo unelungelo lokuba aye kubeleka iinyanga ezine ezilandelelanayo.
Umqeshwa okhulelweyo okanye okhulisa usana akavumelekanga ukuba asebenze umsebenzi onganobungozi kuye okanye kusana lwakhe.
Imvume yeemfanelo zosapho : Icandelo 27
Abaqeshwa abasisigxina emsebenzini banemvume yeentsuku ezintathu zokulungisa iimfanelo zentsapho zabo behlawulwa, xa kuzalwa umntwana womqeshwa, okanye xa egula, okanye xa kubhubhe umyeni okanye inkosikazi okanye usofa-silahlane wakhe, umondli wakhe, umakhulu, utatomkhulu, umntwana, umntwana amondlayo, umzukulwane okanye isalamane sakhe.
Umqeshi unelungelo lokufuna ubungqina obufanelekileyo.
Inkcukacha zengqesho nomvuzo : Isahluko 4
Esi sahluko asibhekisi kumqeshwa osebenzela umqeshi ngaphantsi kweeyure ezingama-24 ngenyanga.
Ukubhalwa kwenkcukacha zengqesho : Icandelo lama-29
Umqeshwa makambhalele ezi nkcukacha zilandelayo phambi kokuba aqale impangelo:
a igama elipheleleyo lomqeshi kunye nedilesi;
b igama lomqeshwa nomsebenzi awufundeleyo okanye inkcazelo yomsebenzi wakhe;
c iindawo ezahlukeneyo aza kusebenza kuzo;
d usuku lokuqala ingqesho;
e iiyure zokusebenza neentsuku zokuphangela;
f intlawulo okanye indlela ekubalwa ngayo intlawulo;
g indlela esetyenziswayo yokubala ixesha elongezelelweyo lokuphangela;
h nayiphina indlela yentlawulo esetyenziswayo;
i naluphina uhlobo lwentlawulo olusetyenziswayo, ingasisisa okanye ngokwexabiso lwaloo nto;
j usuku lokufunyanwa kwentlawulo;
k ukutsalwa kwemali ethile;
l imvume yekhefu;
m ithuba lesaziso okanye lesivumelwano;
n inkcazelo ngalo naliphina icandelo okanye isigqibo esithi simisele izinto ezimayela noshishino lomqeshi;
o isithuba sengqesho asisebenzayo kumqeshi ongaphambili ukuze sibe luncedo kwisithuba sakhe sengqesho yangokhu;
p uluhlu lwamaxwebhu ayinxalenye yesivumelwano abonisa apho ikopi ingafunyanwa khona.
Iinkcukacha mazimane ukuphengululwa xa kukho utshintsho ngezengqesho.
Ukwazisa abaqeshwa ngamalungelo abo : Icandelo lama-30
Inkcazelo yamalungelo abaqeshwa mayibekwe elubala ukuze ibonwe ngabaqeshwa okanye mayibe ngelwimi ezisetyenziswayo ngabaqeshwa.
Ukugcinwa kwengxelo ebhaliweyo : Icandelo lama-31
Abaqeshi mabagcine ingxelo ebhaliweyo ngezi zinto zilandelayo:
a igama lomqeshwa nomsebenzi wakhe;
b isithuba asisebenzileyo;
c intlawulo ayifumanayo;
d unyaka wokuzalwa xa eneminyaka engaphantsi kweli-18; kunye e nayiphi na into engathi ibe luncedo ukuze sibe nolwazi oluphangaleleyo ngomqeshwa.
Ukwaziswa ngentlawulo : Icandelo lama-33
Umqeshwa makabhalelwe ukwaziswa xa efumana umvuzo wakhe ngezi zinto zilandelayo:
a igama nedilesi yomqeshi;
b igama lomqeshwa kunye nomsebenzi wakhe;
c ithuba ekufunyanwa ngalo intlawulo;
d uhlawulwa malini;
e nayiphina imali ethe yancitshiswa kumvuzo wakhe;
f owona mvuzo awufumanayo;
g nokuphathelene nendlela ekubalwa ngayo intlawulo:
i indlela umqeshwa ahlawulwa ngayo nangexesha elongezelelweyo;
ii amatyeli eeyure ezisetyenziweyo nezexesha elongezelelweyo ngethuba lokufumana intlawulo;
iv nesivumelwano ukuba ngaba sikhona ngexesha lokusebenza, nalo lonke ixesha elisetyenziweyo nexesha elongezelelweyo kwisithuba sokubala.
Unciphiso lwemali nemithetho engentlawulo : amaCandelo lama-34 kunye nelama-34A
Umqeshi akanakutsala imali kumvuzo womsebenzi ngaphandle kokuba:
a Umsebenzi uvuma ngembalelwano ukuba kutsalwe imali yetyala elithile;
b Utsalo lwenziwa ngokwemiqathango yesivumelwano esihlanganyelweyo, ngomthetho, umyalelo wenkundla okanye ngokolamlo.
Utsalo mali ngenxa yomonakalo okanye ilahleko ebangwe ngumsebenzi lunokwenziwa kuphela ngesivumelwano kunye nasemva kokuba umqeshi elandele inkqubo efanelekileyo
Abaqeshi mabaluhlawule utsalo kunye nemirhumo yabasebenzi kwingxowa-mali yoncedo kwiintsuku ezisixhenxe.
Ukubalwa kwentlawulo nomvuzo : Icandelo lama-35
Umvuzo ubalwa ngokwenani leeyure ezisetyenziweyo.
Intlawulo okanye umvuzo uphindwe kane kunye nesinye esithathwini (41/3 ) kumvuzo weveki.
Xa ungabalwa ngokusebenzisa ixesha umvuzo womqeshi uya kumana utshintsha minyaka le, ukanti umvuzo kufuneka ubalwe kujoliswe kwintlawulo ngokwendlela etyunjiweyo:
a weeveki ezili-13 ezingaphambili; okanye b ukuba ebesebenza kwisithuba esifutshane, makubhekiswe kweso sithuba.
Abaqeshi kunye nabasebenzi kufuneka ukuba bajonge ishedyuli epapashwe kwiPhepha lasebuRhulumenteni ukubona ukuba ngaba udidi oluthile lwentlawulo lwenza inxenye yomvuzo womsebenzi ngokwenjongo yobalo olwenziwe ngokwemiqathango yalo mThetho.
UKUPHELA KOMSEBENZI : ISAHLUKO SESI-5
Esi sahluko asibhekisi kumqeshwa osebenza ngaphantsi kweeyure ezingama-24 ngenyanga.
Isaziso sokuphela komsebenzi : Icandelo lama-37
Isivumelwano somsebenzi singapheliswa wakwaziswa ngesithuba esingaphezu:
a kweveki, ukuba umsebenzi usebenze iinyanga ezintandathu nangaphantsi, b kweeveki ezimbini, ukuba umsebenzi usebenze isithuba esingaphezu kweenyanga ezintandathu nangaphantsi konyaka;
c kweeveki ezine, ukuba umsebenzi usebenze unyaka nangaphezulu, okanye ungumsebenzi wasefama okanye umsebenzi wasemakhitshini osebenze ngaphezulu kweenyanga ezintandathu
Isivumelwano esihlanganyelweyo sinokusishunqulela isaziso seeveki ezine ukuya kwiiveki ezingekho ngaphantsi kwesibini..
Isaziso sokuphela komsebenzi masibhalwe phantsi ngaphandle kokuba unikwa umqeshwa ongafundanga.
Isaziso sokuphela komsebenzi esenziwa ngumqeshi ngokoMthetho, asimthinteli umqeshwa ukuba afune ubungqina ukuzanelisa ngokufaneleka nangokomthetho, ukuba ukuyekiswa kwakhe kuhambelana neZimiselo zoMthetho waBasebenzi ka-1995 kwaneminye imithetho ngokunjalo.
Intlawulo ngokunqunyanyiswa emsebenzini : Icandelo lama-41
Umqeshwa othe wagxothwa ngesizathu sokuhlenga-hlengisa okanye okontraki yakhe yengqesho ipheliswayo ngokwemiqathango yecandelo lama-38 lomThetho wokungakwazi ukuhlawula amatyala ka-1936 uyakuba nelungelo lentlawulo yokunqunyanyiswa. Uyakuhlawulwa iveki enye ngonyaka ngamnye awusebenzileyo.
Isatifiketi somsebenzi : Icandelo lama-42
Xa eyeka umsebenzi umqeshwa unelungelo lesatifiketi somsebenzi.
Isithintelo sokusebenza kwabantwana nokusetyenziswa ngesinyanzeliso : Amacandelo ama-43 - 48
Kulityala ukuqesha umntwana ominyaka ingaphantsi kwe-15.
Ukubangela, ukubanga okanye ukucela ukuba kusetyenziswe ngesinyanzeliso kukwaphula umthetho.
Iindlela ezahlukileyo ezingumongo wengqesho : Amacandelo ama-49 - 50
Isivumelwano ekuvunyelwene ngaso kwibhunga elenza izigqibo lisenokuthabatha indawo ethi ingqesho ixhomeke kuyo, okanye lisenokusithintela (esosivumelwano) ngaphandle kwezi zilandelayo:
a umsebenzi wokumiswa kwexesha lomsebenzi malunga nempilo nokhuseleko kunye nemfanelo zosapho labaqeshwa Amacandelo esi-5,7,8,9 & 13;
b) ukuthotywa kwesisekelo esilungiselelwe abaqeshwa abenza umsebenzi wasebusuku Amacandelo esi-5,17 , & ;
c ukuncitshiswa kwekhefu leminyaka ukuba libe ngaphantsi kweeveki ezimbini Icandelo lama-20;
d ukuncitshiswa kwelungelo lekhefu lokubeleka Icandelo lama-25.
e ukuncitshiswa kwelungelo lekhefu lokugula elivumelekileyo emthethweni Amacandelo ama-22 - 24;
f isithintelo sokusebenza kwabantwana nokusetyenziswa ngesinyanzeliso Icandelo lama-48.
Isivumelwano sabo bonke nesivumelwano soyedwa sinokuthabatha indawo okanye sithintele umongo osisiseko kwimeko zomthetho womsebenzi ngokwendlela evumelekileyo emthethweni okanye kwicandelo lokuthabatha isigqibo (Icandelo lama-50).
UMphathiswa wezeMisebenzi angathabatha isigqibo sokutshintsha okanye sokuthintela owona mongo osisiseko sengqesho. Oku kungenziwa futhi ngencwadi yesicelo ngumqeshi okanye umbutho wabaqeshi (Icandelo lama-50).
Esi sigqibo sinokungamkeleki ngaphandle kokuba amalungu omnyango wabasebenzi anike imvume okanye abenesithuba sokwenza inkcazelo kuMphathiswa. Ikopi yesigqibo esenziweyo mayibekwe elubala ukuze ibonwe ngabaqeshwa nanini na (Icandelo lama-50).
Ukuthabatha izigqibo : Icandelo lama-51
Ukuthatyathwa kwezigqibo kuxhomekeke kumongo wesimo sabaqeshwa belo candelo okanye loo ndawo.
Ukucebisa, isinyanzeliso kunye nenkqubo zomthetho : Amacandelo angama-63 - 81
Abahloli bezomsebenzi mabacebise abaqeshwa nabaqeshi ngamalungelo kunye neemfanelo zabo zemithetho yengqesho. Ekuhloleni kwabo bathi baphengulule izikhalazo ngokubuza, baphenye nencwadi baze babhale ingxelo. Bayakuthabatha okuthi kube luncedo kuphando lwabo (Amacandelo angama-64 - 66).
Umhloli angathumela umyalelo wesivumelwano kumqeshi ongathobelanga igatya elithile lomthetho wabasebenzi. Umqeshi usengawuchasa lo myalelo ngokwazisa uMongameli-Jikelele weZemisebenzi. Akuba efumene inkcazelo, angavuma, ukutshintsha okuthile okanye abeke umyalelo othile. Esi sigqibo sinokuya enkundleni yamatyala emisebenzi (Amacandelo angama-68 - 73)
NGUBANI OTHATHWA NJENGOMSEBENZI: ICANDELO 83A
Umntu osebenzela, okanye onika iinkonzo komnye umntu uthathwa njengomsebenzi ukuba:-
a indlela yakhe yokuziphatha okanye iiyure zokusebenza zixhomekeke kulawulo okanye kwicala;
b indlela yakhe yokuziphatha okanye iiyure zokusebenza zixhomekeke kulawulo okanye kwicala;
c wakha inxenye yombutho womqeshi;
d usebenzele omnye umntu okungenani iiyure ezingama-40 ngenyanga kwiinyanga ezintathu ezidlulileyo;
e ngokwezoqoqosho uxhomekeke komnye umntu;
f unikwe izixhobo zakhe okanye izixhobo zomsebenzi; okanye g usebenzela, okanye uzinika iinkonzo zakhe, kumntu omnye.
Ukuba enye yezi meko ikhona, umntu uthathwa njengomsebenzi de abe umqeshi abe nobungqina bokuba ayinguye.
IZINTO-JIKELELE
Kulityala:
a Ukuthintela okanye ukuzama ukuphembelela umntu ngendlela engalunganga xa esenza umsebenzi ngokwaloMthetho;
b Ukufumana okanye ukuzama ukufumana umbhalo olu xwebu otyunjiweyo ngendlela zobuqhetseba, nezobuxoki okanye ukunikela ngombiko ongubuxoki;
c Ukuzenza ngathi ungumhloli wezemisebenzi okanye nokuba ngubani na owenza umsebenzi onxulumene naloMthetho;
d Ukungavumi okanye ukwahluleka ukunika impendulo ngokupheleleyo ezimayelana nemithetho yezemisebenzi wakubuzwa ngumhloli wezemsebenzi okanye nokuba ngubani na osebenza ngokwaloMthetho;
e Ukwala kuphele okanye ukwahluleka ukuthobela isicelo esimalunga nomthetho owunikwayo ngumhloli wezemisebenzi okanye nabani na osebenza ngokwaloMthetho;
f Ukuthintela okanye uphazamise umhloli wezemisebenzi nokuba ngubani na owenza umsebenzi onxulumene nalo Mthetho Icandelo lama-92.
<fn>xho_Article_National Language Services_ISebe lemiCimbi yezeKhaya 1.txt</fn>
ISebe lemiCimbi yezeKhaya
Ingxelo yamanqanaba
Sijolise kwinkonzo esemgangathweni wehlabathi
Inombolo yasimahla 0800601190
Ingxelo yomPhathiswa
Ekulandeleni ukuzinziswa konyulo lwedemokrasi olutsha nomelo lukaRhulumente ngo -1994, iKhabhinethi ichonge utshintsho leNkonzo kaWonke wonke ibe yesebenzayo, enobuchule neliziko ledemokrasi njengamalungelo aphambili ayo aphezulu.
Ukukwazi ukuphumelelisa le njongo, iPhepha leNgcaciso yoMgaqo-nkqubo kuTshintsho lokuHambisa iNkonzo kaWonke wonke lapapashwa lilungisa indlela entsha ekuguquleni iinkonzo zikawonke wonke.
Njengeziko elizibophelele ekusebenzeleni isizwe, siphuhlise uluhlu lwenkqubo yokusebenza esekwe kumthetho-siseko oqulathwe kwiPhepha leNgaciso yoMgaqo-nkqubo ukuphuhlisa imveliso, intlomelo nokusebenza, nokususa ukukhohlakala kwakunye nokuvumela uwonke wonke agcwale acoseleleke lulwazi ngeenkonzo ezinikezwayo.
Ngaphezu kweminyaka embalwa ezayo, iSebe lemiCimbi yezeKhaya izibophelela ngokunokwayo ukutyala nokwakha kwesi sithethe senkonzo ebalaseleyo nokwenza kwayo.
Sizithembisa thina ukukhusela amalungelo akho:
Uza kuphathwa ngondiliseko, imbeko nobunene amaxesha onke
Uza kubanelungelo kwiinkonzo zethu ngezizathu ezinokufikeleleka
Awuzi kucalulwa ngokuchaseneyo nakuziphina izizathu
Uza kulindela ukuba ulwazi ngawe aluzukubhengezwa kwabanye abantu ngaphandle okokuba kukho imfuneko ecacileyo yokwenza oko
Uza kucetyiswa ukuba izikhalazo zenziwa njani zisenziwa kubani
Uza kuxelelwa unyaka nonyaka ukuba iSebe lisebenza njani
Uza kuncedwa kwinkohlakalo yokusingqongileyo ekhululekileyo
UmPhathiswa wemiCimbi yezeKhaya
M.G. BUTHELEZI
INGABA ISEBE LEMICIMBI YEZEKHAYA YENZA NTONI?
Ukubhalisela ukuzalwa, imitshato nokufa
Kukhutshwa iNcwadana zokundwendwela neZazisi
Kukhutshwa iiMvume zokuHlala okweXeshana nezisigxina
Izicelo zendawo yokhuselo
Iimvume zokungena kwamanye amazwe
AMANQANABA ETHU OKUQHUBEKEKISA IZICELO
Sixomoloza ukukunika eyona nkonzo ingcono ilungileyo yaye sizibophelela thina ukuqhubekekisa izicelo zakho kwixeshana nje elifutshane.
Ngaphandleni ukuba isicelo sakho silula yaye sizaliswe ngokuchanekileyo, sijolise ekuqhubekekiseni amaxwebhu akho kwesisakhelo sexeshana silandelayo:
Izazisi...Inyanga ezimbini
Ukubhalisela ukuzalwa...Usuku olunye
Iziqinisekiso zomtshato (ukufinyezwa)...Usuku olunye
Ukubhalisela ukufa ...Usuku olunye
Iziqinisekiso sezazisi zexeshana...Iintsuku ezine
Iincwadana zokundwendwela/incwadana zokuhamba...Iiveki ezintandathu
Iincwadana zokundwendwela zethuba lokuxakeka...Iveki enye
Iimvume zokungena kwamanye amazwe...Iintsuku ezilishumi
Ukuba ngumhlali osisigxina:
Izicelo zasekuhlaleni...Iiveki ezisibhozo
Izicelo zelinye ilizwe...Iinyanga ezilishumi elinesibhozo
Amalungelo neemfanelo zesima-mhlaba...Iiveki ezisibhozo
Ukubuyiselwa elizweni lakhe...Inyanga enye
UKUBA ISICELO SAKHO ASICACANGA, ASIGQITYWANGA OKANYE ASIGCWALISWANGA NGOKUPHELELEYO
Kuza kuqhagamshelwana nawe ngokukhawuleza ukongeza ulwazi olunokuthi lufuneke, okanye lwazise nayiphi na intshukumo efuna ukuthatyathwa. Emva koko siza kuthatha ngokukhawuleza intshukumo ukuqinisekisa ukuba isicelo sakho senziwe ngaphandle kwamathandabuzo.
Ukuba awulungelanga amalungelo neemfanelo zesima-mhlaba okanye indawo yokumhlala, izizathu uza kuzinikwa ngokubhalelwa.
UKWANELISEKA KOMTHENGI
Ukwenzela sikwazi ukuqhubekeka sikunikeza inkonzo eyeyona ingcono, iSebe liceba uku:
Cebisana nawe rhoqo ngenkonzo ezinikezwayo
Nikeza uncedo lolwazi ukwenzela wena unike thina iimbono zakho
Xhobisa kwisitafu sethungokusiqeqesha kwinkonzo egqibeleleyo nasekwanelisekeni komthengi
UKUHAMBISANA NEMIBUZO
Sayakwamkela ukucacisa yonke imibuzo ekhawulezileyo, enentlonelo yaye ngendlela esebenzayo. Ukwenzela ukukwazi ukwenza le nto siza kuyigcina ngalamanqanaba alandelayo ukuba sizisetele yona thina:
Ukuba uyibiza ngenkqu:
Uza kwenzelwa sisitafuesinxibe okanye esibonise igama kwibheji ukuzichaza
Ekuncedisweni kwisicelo sakho, isitafu sethu siza ku:
Kuchazela ngqo ngokuhloniphekileyo
Kwenza ngobuhlobo nangendlela enoncedo
Kuchaza iinkqubo ezibandakanyekayo ziqinisekise ukuyiqonda kwakho indawo
Siza kuphendula ngokwakhayo kwizikhalazo nalapho kuyimfuneko ukuzisombulula ngelo xesha.
Siyathembisa ukubanceda abathengi ngeemfuno zabo ezizodwa kuzo zonke ii-ofisi zethu ngobuhlobo besitafu sethu kwindawo zethu zokwamkela.
Ifowuni yakho yemibuzo kuza kusetyenzwa ngayo ngokukhawuleza nangokusisigxina.
Inombolo yasimahla yezikhalazo neyokuxela izehlo zenkohlakalo kwakunye nobundlobongela bezi mbophelelo zinje ngezi zilandelayo:
Chonga iSebe lilinike igama lalo
Kuncedisa ngemibuzo yakho siqinisekise ukuba ukuqondile emakwenziwe
Ukuchazela wena ukuba funeka ubambelele, okanye utshintshelwe kwelinye igosa.
Ukuba uyabhala
Siza kuphendula kuzo zonke imbalelwano kangangentsuku ezilishumi elinesihlanu zokusebenza ubuninzi okanye irisithi evumayo kangangentsuku ezintlanu ukuba inyewe inokuntsokotha
Siza kusebenzisa ulwimi olucacileyo xa sibhala naxa sikucacisela
Siza kuzama apho sinakho ukuphendula ngolwimi lwakho olukhethileyo
Siza kuqaphela iinkcazelo zakho sizigqithisele kwiNkonzo yomLawuli wokuHambisa okanye kwindawo yokusebenza
Yonke imizamo iza kwenziwa ukusombulula umbuzo wakho phambi kokuthunyelwa kwempendulo. Ukuba ayinokuba njalo,impendulo iza kuthunyelwa kuwe ichaza igama nenombolo yemfonomfono yomntu osebenza ngombuzo wakho.
ULWAZI OLUNGAPHEZU KOKO
Ulwazi olucacisiweyo kuzo zonke iinkonzo ezinikezwa liSebe lunokufumaneka kuyo nayiphi i-ofisi yeSebe lemiCimbi yezeKhaya.
APHO SIKHOYO SIPHI ?
I -ofisi eyintloko yeSebe lemiCimbi yezeKhaya ime kwa -
UmLawuli -Jikelele
ISebe lemiCimbi yezeKhaya
UNGANXIBELELANA NATHI NINI?
Iqulunqwe yakhutshwa liqela labongameli: Uthungelwano,
ISebe lemiCimbi yezeKhaya
<fn>xho_Article_National Language Services_ISebe lezoThutho 2.txt</fn>
ISebe lezoThutho
MTHUNYWA OBEKEKILEYO
Yimbali le namhlanje eMzantsi Afrika apho uza kuxhotyiswa ngendlela ecwangcisiweyo ngomthetho ochaphazela ishishini lezothutho.
Lo mthetho ujolise kwiinjongo ezininzi:
i Uchaza amalungelo akho namalungelo abanye abantu.
ii Ukukhusela kwabo bangathanda ukuwusebenzisa umthetho ngendlela engeyiyo bekuchasa.
iii Ukwenza ukwazi ukuthatha inxaxheba nokuxhamla amathuba akhoyo kwishishini.
Kuyonwabisa ukwazi ukuba umthetho awufuni buchule bubodwa, kodwa nje, ufuna ulwazi oluqhelekileyo, ukusebenzisa ingqondo ekuzikiseni ukucinga, nengqondo nje yemveli, kwaye ke sonke sinazo ezo zinto.
Siyakukhuthaza ukuba uzinikele ngokupheleleyo kwaye ubuze imibuzo emininzi kangangoko ufuna kwaye siya kukunceda kangangoko sinakho.
Nceda yonwabele le ndibano yokufundisana
Ozithobileyo
ISIQULATHO:
iphepha
Ileta yolwamkelo
I-ajenda
UMthetho weNguqulelo kuThutho lweNdlela lukaZwelonke (NLTTA)
Isihlomelo A : Iinkcukacha ngezithuthi ezitsha ezizitekisi
Imodyuli 2 ? UMthetho woThutho lwePhondo
Imodyuli 3 - UMthetho weNdlela kaZwelonke wezihamba-ndlela
Imodyuli 4 ? Ingxowa-mali yengozi yendlela namalinge okhuseleko
Ingxowa-mali yengozi yendlela
Imodyuli 5 ? Umgaqo-siseko weShishini leeTekisi - Umgaqo-siseko osemgangathweni woMbutho weeTekisi - Umgaqo-siseko weBhunga likaZwelonke loMzantsi Afrika loMbutho weeTekisi (SANTACO)
Imodyuli 6 ? Inkqubo-sakhelo kaZwelonke yeZifundo eZiphunyelelweyo
Imodyuli 7 ? IGunya loMzantsi Afrika leZifundo Eziphunyelelweyo (SAQA)
UMthetho weGunya loMzantsi Afrika leZifundo Eziphunyelelweyo
IModyuli 8 ? UMthetho woPhuhliso lweZakhono &
UMthetho weeRhafu zeZakhono
IMODYULI 1
UMthetho weNguqulelo kuThutho lweNdlela lukaZwelonke
Isiphumo : Abafundi baya kubonisa ukuwuqonda uMthetho weNguqulelo kuThutho lweNdlela lukaZwelonke nemiphumela yawo kwishishini leetekisi
I-NLTTA Ishishini leetekisi, uthutho lwethu, ibhongo lethu
Kukho intetho ethi ngenye yeelwimi zesiNtu ?Ntwa ga e age motse?. Amava ethu kwishishini leetekisi ayakungqina oku kuthethwa sesi saci. Phambi korhulumente wentando yesininzi, abantu abaninzi kwishishini leetekisi bahlangana nongquzulwano olungathethekiyo, olwazala ukufa kwabantu nokwenzakala kwabaqhubi beetekisi nabahambi ngokunjalo. Olu ngquzulwano nokulwa zizinto ezazibangelwa kukungavisisani phakathi kwabantu bonke kwishishini ngokubhekiselele kwiindlela emazihambe kuzo iitekisi, amaxabiso, njalo njalo.
Ukulwa olu ngquzulwano lungafunekiyo kwishishini elilelabantu abamnyama elikwaphethwe ngabo kwaye elikhonza isizwe esimnyama, urhulumente ekunye neBhunga likaZwelonke leMibutho yeeTekisi yaseMzantsi Afrika (i-Santaco) basayina imemorandam yokuqonda (i-MOU) eyayijolise ekuziseni uxolo kwishishini. I-MOU yalandelwa yimithetho emininzi eyapasiswa yipalamente ngenjongo yokuzisa ucwangco kwiShishini leeTekisi. UMthetho weNguqulelo kuThutho lweNdlela lukaZwelonke (i-NLTTA) ngomnye wale mithetho.
Kubona isidingo sokuba ishishini leetekisi kufuneka liqhutywe ngokwentando yesininzi.
Kuqaphela inkqubo yokusebenza kwetekisi ngokutsha njengenkunzi kwishishini nenzuzo yoko.
Kukwazi ukuba inkqubo yokuqiqa nokuqoqosha ibhekisa kwintoni.
Kuqaphela iinkcukacha zesithuthi esitsha esiyitekisi (I-NTV).
Kuzazi iinkqubo ezibandakanyekayo ekuguquleni ishishini leetekisi elikhoyo libe lishishini lothutho likawonke-wonke.
Kuqaphela uxanduva labaphathi beetekisi ngokubhekiselele ekuthobeleni irhafu nenzuzo yoko.
Iyunithi 1 : Ukwaziswa ngoMthetho weNguqulelo kuThutho lwendlela lukaZwelonke.
Ubomi bungonxibelelwano. Ukhe uyicinge into yokuba ngelinjani ukudika ilizwe lonke xa bekungekho ndlela yonxibelelwano?
Kukho amazwi nemiqondiso edla ngokusetyenziswa liqela labantu eqondwa ngabo kuphela intsingiselo yawo. Ukunxibelelana ngolu hlobo kufana nokusebenzisa ?iikhowudi? ekufuneka zichaziwe ukuze intsingiselo icace kwabanye abantu.
Abantu abakwishishini leetekisi banendlela yabo yonxibelelwano. Siyalwazi ?ulwimi? ( olungemiqondiso) oluthi lusetyenziswe ngabaqhubi beetekisi nabahambi xa bebhekisa kwezo ndawo baya kuzo. Le miqondiso isetyenziselwa ukuthumela imiyalezo elula nekhawulezayo.
Uyayazi ukuba ithetha ntoni le miqondiso?
Abantu banento yokunqumla amagama ukuze banxibelelane ngokukhawuleza. Abanye abantu bathi abantu baseMzantsi Afrika bayathanda ukuzenza ngcono yiyo le nto bathanda ukusebenzisa izishunqulelo xa bethetha naxa bebhala. Ngamanye amaxesha isishunqulelo ibasesona sithandwayo ukudlula igama elo.Singazekelisa apha ngegama lesiNgesi elithi ?Anti Immune Deficiency Syndrome? elithe lashunqulelwa kwaye abantu sebeqhele isishunqulelo kwintetho okanye kokubhaliweyo. Uyasazi ukuba sithetha ntoni?
Njengakwezinye iindawo zokusebenza, abo banebango kwishishini lothutho basebenzisa iziqhunqulelo ukwenza lula unxibelelwano. Ezinye zide kwaye ezinye kunzima ukuzikhumbula. Phofu ke, ngamagama la abamele bonke abantu abakwishishini bawazi kwaye bayiqonde nentsingiselo yawo njengoko elichaphazela ishishini ngendlela ithile. Izishunqulelo zala magama zifunyanwa kwiingxelo kwiiMemorandam zokuQonda nemithetho epasiswa yipalamente. Kwi-NLTTA (qaphela esi sishunqulelo) kukho izishunqulelo ekufuneka sazi intsingiselo yazo. Zicacisiwe kuxwebhu le-NLTTA.
Fundisisa imifanekiso enikwe iqela lakho ukuze:
Uchonge ingxaki
Uxele into efanayo kwezi ndawo zonke
Beka phambi kwabo bonke abathathi-nxaxheba ingxaki yeqela lakho kwanesisombululo
Xa sijonga emva kwimbali yethu, sifumanisa ukuba kwakukho imithetho eyayisenziwa kwaye isungulwe ezilalini ziinkosi namaphakathi. Le mithetho yayijolise ekuziseni ucwangco ezilalini. Nanamhla oku sisenazo iilali apho amadoda ( mhlawumbi nabafazi! ) ahlangana komkhulu ukuya kwenza imithetho. Asebenzisa kwa eli qonga lengxoxo ukuqininisekisa ukuba iilali ziyawulandela ?umthetho? njengoko unjalo. Le ndlela intle ?yokulawula? ilali iyasetyenziswa ngoku nangamaqumrhu karhulumente kazwelonke nawengingqi kwiindawo ezisezidolophini. Abantu abadala bayayazi ukususela kwakudala into yokuba indawo engenamthetho iza nengxushu-ngxushu enokonakalisa amabutho asekuhlaleni.
IMithetho kaRhulumente
Lonke ilizwe elilawulwa ngentando yesininzi njengoMzantsi Afrika linemithetho epasiswa yipalamente esekela amalungelo oluntu afunyanwa kumgaqo-siseko welizwe lethu. Kuthiwa le yimithetho. Isebe ngalinye likarhulumente linemithetho ejongene neengxaki ezahlukeneyo uluntu olujongene nazo ngemibandela enxulumene nelo sebe. Umzekelo ; iSebe lezeMfundo linoMthetho weZikolo? ochaza indlela emayiqhutywe ngayo imibandela yesikolo. Isebe lezeMpilo linemithetho ecacisa indlela oonompilo amabanike ngayo izigulane unyango.
Kwangokunjalo, iSebe lezoThutho linemithetho ekhokela ababandakanyekayo kwishishini lothutho ngento amabanyenze ukuze bazise ucwangco kwishishini. Omnye walo mithetho nguMthetho weNguqulelo kuThutho lweNdlela lukaZwelonke (I-NLTTA) Eyona njongo enkulu ye-NLTTA.
Kukuguqula ishishini lothutho lwendlela elikhoyo ngoku libe ngumxokelelwano wothutho kawonke-wonke oxabisekileyo nochanekileyo
Kukulungelelanisa imfuno nokunikwayo ukuze umxokelelwano wothutho lukawonke-wonke uqhutywe zizidingo
Kukuhlangabezana nezidingo zabantu abasebenzisa izithuthi zikwonke-wonke
Inkqubo-sikhokelo kaZwelonke yesicwangciso-qhinga soThutho loMhlaba (NLTSF)
Jonga Icandelo 21
Umbono weminyaka emi-5 woMphathiswa kaZwelonke ngothutho lwendlela kwilizwe lonke.
Iya kuquka uthutho lwenqwelo-moya nolukaloliwe, oohola bendlela bakazwelonke nothutho lomhlaba lwamaphondo.
Ikhuthaza ukuhlanganiswa kocwangciso lothutho lomhlaba
Ichaza iindlela zokulwa ungquzulwano ngokubhekiselele ekusetyenzisweni komhlaba nocwangciso lothutho phakathi kwamaphondo noomasipala.
Njalo njalo
Iinkqubo-sikhokelo zaMaphondo zoThutho loMhlaba : x 9 amaphondo
Jonga Icandelo 22
Iphondo ngalinye liphuhlisa izicwangciso zeminyaka emi-5 ngokusebenzisa oomasipala (iziphathamandla zocwangciso)
Kufuneka kubekho uluhlu oluhlelwe ngokokubaluleka lweeprojekthi zothutho zephondo kwanohlahlo-lwabiwo-mali
Kufuneka zinike isikhokelo ngothutho kusenzelwa abo bafundayo nabo balimeleyo
Kufuneka zichaze iinkonzo zangaphakathi kwiphondo nezidibanisa amaphondo zemigama emide
Kufuneka zandlale isicwangciso-qhinga ngokhenketho
Njalo njalo
Iingxelo ezikhoyo zothutho lukawonke-wonke
Kuvavanywa imeko ekuyiyo ngoku. Kuchazwa iinkonzo ezikuludwe lwenkqubo nezo zingekho kuludwe kwindawo leyo.
Ikakhulu ishishini leetekisi. Kunceda ukulungelelanisa ukufumaneka nokusetyenziswa kothutho lukawonke-wonke.
Izicwangciso zokuqoqosha ishishini
Oku kubhekisa kuphela koomasipala abafumana isibonelelo sothutho.
Ziya kufumaneka phambi kokukhutshwa kweethenda. Kumiselwa nobungakanani bezibonelelo.
Kuvavanywa indima yohlobo ngalunye lothutho. Izikhokelo ngomxokelelwano wemali yokukhwela yothutho lukawonke-wonke
Izicwangciso ngeenkonzo zemvumelwano kwanemvume zendlela
Kuxelwa iinguqu ezenziwe ukususela kwisicwangciso sokugqibela. Kujongwa ukususwa kwezinto eziyingozi. Isicwangciso-qhinga sokuphucula nokugcina emgangathweni iindlela.
Ukwenza ishishini leetekisi lihambe ngokwentando yesininzi
Kuthetha ntoni ukwenza ishishini leetekisi lihambe ngokwentando yesininzi?
Bonke abantu baseMzantsi Afrika abazalwa phambili phaya phambi kowe-1994 bayakwazi ukuhlupheka okweviwa ngabo bonke abantu abamnyama ngenxa yokuba babecinezelwe ngurhulumente owayengekho semthethweni. Babengenalungelo lakuthetha nto malunga nendlela ilizwe elalilawulwa ngayo kuba babengavumelekanga ukuba bavotele abantu ababafunayo kurhulumente. Kwakungekho demokhrasi. Ngenxa yedemokhrasi ngoku eMzantsi Afrika, kukho unyulo kwinqanaba lengingqi nelikazwelonke. Ngenxa yonyulo, abantu bangafaka abantu ababafunayo epalamente!
Njengoko sisazi ukuba umntu uvakalelwa kanjani kukuhlala kwilizwe elinedemokhrasi, kubalulekile ke ngoko ukuba zonke iindawo ezichaphazela ubomi bethu zibonise idemokhrasi nazo. Cinga ngomxokelelwano wesikolo (ubukho bamabhunga amele abafundi) umzekelo, urhulumente wengingqi (ooceba) njalo njalo. Nakwishishini leetekisi ke kukwanjalo ? kufuneka siyibonise idemokhrasi kumaqumrhu ethu kumanqanaba engqingi, ephondo nakuzwelonke.
Cinga ngequmrhu lakho lengingqi
Umelwa kanjani kwinqanaba lommandla?
Kulandelwa ziphi iinkqubo xa kuthathwa isigqibo sokuba ngubani omele abe kwibhunga elilawulayo?
Ingaba iqela lakho lommandla limelwe kwinqanaba lephondo?
Ingaba iqela lephondo limelwe kwinqanaba likazwelonke?
Libizwa ngokuba yintoni iqela likazwelonke? Yintoni umsebenzi walo?
Yintoni ekhokela onke amabhunga eetekisi xa eqhuba imicimbi yawo?
Ungathi zinto zini ezifanayo (ngokubhekisellee kulawulo) phakathi korhulumente waseMzantsi Afrika noshishino lweetekisi?
Kuyinzuzo njani kuthi ukwenziwa kweshishini leetekisi ukuba lihambe ngokwentando yesininzi?
Ucwango kwishishini (ukuthobela isigqibo esithathiweyo)
Inzame elungelelanisiweyo
Igunya lokuthenga?
Kubi Mzala, akukho nzuzo konke! Singenza ntoni? SISEBENZISE ITEKISI NGOKUTSHA NJENGENKUZI KWISHISHINI
Umsetyenzana
Uluvo lukaMoufhe lungayinyaniso. Khawutsho ezinye izizathu ocinga ukuba zaphazamisa uzinzo kwishishini leetekisi? Yitsho izizathu zibe zi-5 kwaye uchaze ukuba zinegalelo njani kwimeko ekukuyo ngoku kwishishini leetekisi.
Ukuguqula ishishini leetekisi libe lishishini likawonke-wonke
Ubusazi na ukuba iitekisi zithwala abantu abangaphezulu kwezigidi ezi-3,7 yonke imihla kusasa? Uninzi lwaba bantu ngabasebenzi oko kutsho ishishini leetekisi linegalelo kuphuhliso loqoqosho lwelizwe naxa lingekathathwa njengeshishini lothutho likawonke-wonke. I-SANTACO nesebe lezothutho ingathanda ukuguqula ishishini leetekisi ibe ngumxokelelwano wothutho kawonke-wonke ukuze kwenzeke oku:
Kwande ishishini lenkonzo yothutho lukawonke-wonke
Kuxhotyiswe kwezoqoqosho ishishini leetekisi ngokuba kwenziwe iithenda
Kuphuculwe umgangatho wenkonzo ngokuba kubekho ukhuphiswano mhlawumbi neebhasi
Yeyiphi imingeni ishishini leetekisi ebeliya kujongana nayo xa belinokusebenza njengeshishini lothutho lukawonke-wonke?
Umsetyenzana
Xela iimpawu ezi-5 ? ngokokubona kwakho- ezinegalelo ?kwinkonzo egqwesileyo esemgangathweni? kwishishini lothutho.
Dwelisa ebuncinaneni zibe-3 iinkonzo kwishishini lothutho uze utsho ukuba yeyiphi enika eyona nkonzo egqwesileyo kubaxumi.
Kwakufuneka kwenziwe ntoni ukuze ishishini leetekisi lisebenze njengeshishini elifanelekileyo?
Ingaba onke amashishini ahlawula irhafu? Ithini imeko yeshishini leetekisi malunga nokuthobela irhafu ( ngokubhekiselele kumqeshi nabaqeshwa)?
Ukusebenza ngokutsha kwetekisi njengenkunzi ngokufutshane
Injongo yeNkqubo yokubalwa ngokutsha ukusebenza kwenkunzi kwitekisi:
kukuxhobisa ngezoqoqosho abasebenzi kwanabanye abanebango ngokuba kubekho izibonelelo nesibonelelo sokucima isithuthi esidala kukuseka amaqumrhu eetekisi anxibelelana nabaniki-mali xa kukhutshwa izithuthi ezitsha kukunika indawo yokusebenzela yenkqubo esisinyanzelo yogcino emgangathweni yezithuthi ezitsha ezizitekisi (ii-NTV)
kukuphucula uqoqosho lwelizwe ( umzk; i-NTV iza kwenziwa apha ekhaya kwakunye namalungu ayo)
kuukuba negalelo kwimpilo yokusijikelezileyo i-NTV iza kusebenzisa idizile exabisa ezantsi kunepetroli kwaye iya kuthoba nenkcitho kwimibhobho ekhupha umoya owonakalisayo.
kukuphucula ukusebenza kweetekisi njengokuqokelela imali yokukhwela ( kuya kubakho umxokelelwano wokuhlalwula ngekhadi ? i-EMS).
Esi sicwangciso senyathelo elitsha, esiphuhliswe ligqiza lokusebenza elimele amasebe angala; eloThutho, uRhwebo noShishino, iZimbiwa naMandla neZiko lemali likaZwelonke kudityaniselwene neshishini leetekisi, siya kusetyenziswa ngokudlula kumxokelelwano wokutshintsha imvume (entsha endaweni yendala) nesibonelelo sokucima isithuthi esidala esiya kufunyanwa ngabanini abasemthethweni bezithuthi ezikhoyo ukuncedisa kwixabiso lezithuthi ezitsha.
Umsetyenzana
Ngokwe-SANTACO, inkqubo yokubalwa ngokutsha kokusebenza kwenkunzi kwitekisi ineenzuzo ezingathethekiyo kuninzi lwababandakanyekayo. Xoxa uze uzidwelise ezi nzuzo ngokwezi meko:
Umnini-tekisi
Umhambi ngetekisi
Uwonke-wonke
Abenzi bezithuthi namalungu azo
Amaziko ezemali
Umrhafisi
Uqoqosho lwelizwe
Inkqubo yokubalwa ngokutsha kokusebenza kwenkunzi kwitekisi iza kukhokelela kuqoqosho lweendlela ezisetyenziswayo. Umphumela woko ngulo:
Iindlela ezisetyenziswayo ngoku ziya kuchazwa ngokutsha ukuze kunikwe abahambi eyona nkonzo igqwesileyo.
Kuya kubakho iintlobo ezi-4 zezithuthi eziya kubandakanyeka kuthutho lukawonke-wonke olusekwe emhlabeni. Ziya kwenziwa ukuba zithwale ngaphandle komqhubi i abantu abangaphantsi kwesi-9 iitekisi zemitha ii abantu abali-18 iibhasi ezincinci /iiminibhasi iii abantu abangama-35 iibhasi eziphakathi
iv abantu abangama-45 nangaphezulu umzk; iibhasi eziqhelekileyo njengoko sizazi namhla
Iimvume ezikhoyo ngoku ziya kutshintshwa zibe ziilayisenisi\ ezisebenzayo eziya kuhlala iminyaka emi-5. azisayi kufana neemvume ebizezobomi
Iilayisenisi zokusebenzao ziya kusekwa kwindlela esetyenziswayo hayi kummandla njengoko bezinjalo iimvume.
Ii-NTV ziya kubekwa ngokoludwe lwenkqubo ngokubhekiselele kwiindlela ezisetyenziswayo nexesha ingakumbi ezi zifumana izibonelelo.
Iya kuba linani elithile lee-NTV eziya kuhamba ngendlela nakwindawo ethile umxokelelwano wesabelo
Ezinye iinkonzo zothutho ziya kubonelelwa. Iinkonzo zothutho ezibonelelwayo ziya kufakwa kuludwe lwenkqubo oko kutsho zilandele isicwangciso sexesha
Ezi zilandelayo zezinye zeenkcukacha zezithuthi ezicingwayo zikawonke-wonke eziyibhasi encinci nebhasi ephakathi
Injini: 18 izihlalo ibhasi encinci iya kuba ziilitha ezi-2,5 ? 4,0 idizile neelitha ezi-4,6 ? 6,0 idizile ?35 izihlalo ibhasi ephakathi
Ucango lomhambi: Ucango olunye oluzivula luzivale olulawulwa ngumqhubi lububanzi bungama-850mm kwiibhasi zombini ?18s & 35s.
Umsetyenzana
Unenkampani eyenza izithuthi. Kukhutshwe ithenda yokwenza esinye sezithuthi ezitsha eziyitekisi (ii-NTV) liSebe lezoThutho neSebe lezoRhwebo noShishino. Inkampani yakho igqibe ekubeni izame ukuyifumana le thenda. Okufunekayo kwithenda kukuba iinkampani ezingenela ukufumana ithenda mazingenise isindululo okanye uxwebhu lwethenda :
olunezinye izinto eziya kwenza ukuba ibhodi yethenda ikunike ithenda.
Isiphumo sesifundo: Abafundi baya kubonisa ukuwuqonda uMthetho woThutho lwePhondo kwanemiphumela yawo kwishishini leetekisi kwiphondo labo.
ISIHLOKO
ISIHLOKWANA
IMISETYENZANA
UVAVANYO
UMthetho woThutho lwePhondo
Amaziko/Amaqumrhu abandakanyekayo kumaphondo nemisebenzi yawo
I-BLC(IPhulo Yiba Semthethweni) kwiphondo lakho
Ukwenziwa kwentetho ngokhokeleyo
Ingxoxo nokuphawulwa kweziphathamandla zamaphondo ezibandakanyekayo kwishishini leetekisi, kwakunye nemisebenzi yazo
Ingxoxo: I-ITP nemiphumela ngokubhekiselele kwizidingo ezahlukeneyo zamabutho asekuhlaleni izindlu ze-RDP, iindawo zokuhlala ezingacwangciswanga njalo njalo iphepha 3
Makuxoxwe ngenjongo yePhulo Yiba Semthethweni (BLC) (p.5)
Ukwenziwa kwemisetyenzana edwelisiweyo , kuya kubonisa ukuwuqonda uMthetho woThutho wePhondo
Mpumalanga
AMAPHONDO KUFUNEKA EZE NEZICWANGCISO
KULE MODYULI SIYA KUJONGA UXANDUVA LWALA
MAQUMRHU KWAKUNYE NEENTLOBO ZEZICWANGCISO
EKUFUNEKA BEZENZILE.
Kubonisa ukuyiqonda imisebenzi yamaziko/yamaqumrhu othutho kwiphondo lakho.
Kubonisa ulwazi neenjongo zePhulo Yiba Semthethweni (i-BLC) kwiphondo.
AMAZIKO NEZIPHATHAMANDLA ZAMAPHONDO
Iziphathamandla namagosa abhalisayo
Ngokwesahlulo sesi-3 se-NLTTA iphondo lonyule inani leziphathamandla ukuze kuqinisekiswe ukuba imibandela yothutho yephondo ixovulwa ngokwanelisayo. Apha sibhekisa kwiBhodi yeLayisenisi yokusebenza, ababhalisi, amagosa agunyazisiweyo nabanyanzelisi boMthetho ( umzk. umhloli weelayisenisi, umvavanyi wezithuthi, amagosa ezihamba-ndleleni, amalungu e-SAPS njalo njalo).
Le ilandelayo yeminye yemisebenzi yamaqumrhu/iziphathamandla ezixelwe ngasentla:
IBhodi yeLayisenisi yokusebenza
Kukwamkela, ukuqwalasela nokwenza isigqibo ngezicelo zokufumana, ukuhlaziya okanye ukutshintsha iilayisenisi zokusebenza.
Kukujongana nezicelo zokujika iimvume zibe ziilayisenisi zokusebenza.
Kukufumana imvume yelayisenisi yokusebenza kwiBhodi yelinye iphondo oko kutsho xa uhambo luphumela kwelinye iphondo
Ababhalisi
Kukwamkela, ukuqwalasela nokwenza isigqibo ngezicelo zokubhaliswa kwemibutho nabasebenzi kwishishini leetekisi ezizibhasi ezincinci.
Kukumisa okanye ukurhoxisa ubhaliso.
Kukugcina iingxelo zolwazi ezifunelwa iRejista kaZwelonke yoThutho njengabasebenzi, iinkonzo zabo nezithuthi zabo.
Kukukhuthaza nokuncedisa imibutho ukuba ibhalise.
Abanyanzelisi boMthetho okanye ?amagosa agunyazisiweyo?
Olona xanduva luphambili lwala magosa kukunyanzelisa ukuthotyelwa koMthetho i-NLTTA. Oku kungaquka:
Ukuthimba izithuthi ezingena zilayisenisi zokusebenza.
Ukumisa nokuhlola izithuthi endleleni kujongwe namaxwebhu asemxholweni.
Ukufuna iinkcukacha zabahambi nenkcazelo kubonwe ukuba bakuhlawulele na ukuthuthwa ngeso sithuthi.
Ukucela umqhubi ukuba azazise kwaye aveze neenkcukacha zomnini wesithuthi kwaye aveze namaxwebhu akuxhasayo oko.
Umsetyenzana
Xoxa kwaye ukhethe iziphathamandla ezithathu ezingathi zinxibelelane nawe xa usenza umsebenzi wakho.
Funda imisebenzi yeziphathamandla ozikhethileyo uze uxele ukuba lumele ukuba yintoni na uxanduva lwakho kwezi ziphathamandla.
Isahlulo sesi-3 se-NLTTA sixela uxanduva lwephondo ekusunguleni i-NLTTA. Iphondo limele lize nezicwangciso zothutho ezahlukeneyo ezithathela ingqalelo imiyalelo eyodwa ebhekisa kumaphondo. Esinye sezi zicwangciso yi-ITP iSicwangciso soThutho esiHlangeneyo. Le tshathi elandelayo ishwankathela iinkqubo ezibandakanyeka ekuphuhlisweni kwesi sicwangciso:
Uphawula?
Umasipala wesithili
Bekunye banika
Uphuhliso lweendawo ezisemaphandleni kwaye kudingwa uluhlu olulodwa lothutho
Isithili sonke
Sigqale?
Esiquka?
Umsetyenzana
UMFANEKISO WENDAWO YOKUHLALA ENGACWANGCISWANGA
Kwezinye zezi bhokisi zingentla kuxeliwe ukuba ?uphuhliso lweendawo ezisemaphandleni ludinga uluhlu olulodwa lothutho? kufuneka kugqaliswe kuzo. Khawunabe uxoxe ngokuqulethwe yile ntetho kwaye ubhale phantsi nemiphumela ngokumalunga nolungiselelo lweenkonzo zothutho kwezi ndawo:
Iindawo zokuhlala ezingacwangciswanga
Amabala emidlalo neendawo ezinomdla (abakhenkethi)
Esi silandelayo sisibhengezo esaphuma kwelinye lamaphepha-ndaba empela-veki. Sinxulumene noxanduva lweziphathamandla zephondo ukuba zisungule imithetho esemxholweni yothutho / yezihamba-ndleleni ukuqinisekisa ukuba kukho umxokelelwano wothutho olungelelanisiweyo kwiphondo.
ISEBE LEZOTHUTHO
ISIMEMO SOKUNIKA AMAGAMA ABANTU AMABABE KWIBHODI
YEPHONDO LASEMNTLA NTSHONA YEELAYISENISI ZOKUSEBENZA
U-MEC weSebe lezoThutho umema ukuba kumiswe/kunikwe amagama abo bafanele ubulungu kwiBhodi yephondo LaseMntla Ntshona yeeLayisenisi zokusebenza. Amalungu kawonke-wonke namaziko anganika amagama abo bafanele ukuba ngamalungu ngokwemigqaliselo yeCandelo lama-30 loMthetho kaZwelonke woThutho loMhlaba, uMthetho 22 wowe-2000.
Abo kumiswe amagama abo iya kuba ngabantu ababonisa iimpawu zokuzimela, abangenamkhethe nabanobulungisa kwaye abaphinde bakulungele ukuba ngamalungu ngesizathu sokuqonda nokuba namava okanye ulwazi ngeshishini lothutho, kwaye abangenamdla ongqalileyo wemali kwishishini.
Ukumiswa kwamagama makufikelele kwiimfuno zeCandelo 5.1 zoMthetho woThutho lweNdlela , uMthetho 74 wowe-1977.
Umsetyenzana
Jonga isikhundla esibhengeziweyo ukuze uxoxe unike ingxelo ngoku kulandelayo:
Luxanduva lukabani ukonyula umntu kwesi sikhundla?
Ngowuphi umthetho wothutho oluvumelayo olu nyulo?
Iya kuba yintoni imisebenzi yalo mntu (jonga kumthetho)?
Imisebenzi yaloo mntu iya kulichaphazela njani na ishishini leetekisi?
Iphulo Yiba Semthethweni? (i-BLC) kwiphondo lakho
Kuqatshelwe into yokuba ngumsebenzi wamaphondo ukuphuhlisa nokusungula izicwangciso zothutho ezahlukeneyo kumaphondo awo. Ukuze oku kwenzeke iziphathamandla zamaphondo kufuneka zazi, umzekelo, inani leetekisi ezisebenzayo, apho zihamba khona njalo njalo. Kusandula ukuqaliswa iphulo elalijoliswe ekubhaliseni zonke iitekisi ukuze kuphuhliswe isiseko-nkcazo esiya kunika ulwazi ngocwangciso lothutho kwiphondo.
Umsetyenzana
Yeyiphi imiphumela yexesha elide enayo kwabo baliphosileyo okanye abaza kuluphosa usuku lobhaliso (Cinga nokuthethwa yimotho)?
Ngokujonga imiba ekuthethwe ngayo kwimodyuli 1 (i-NLTTA) nale imodyuli, ucinga ukuba oo?Mduvhas? baya kusebenza kwixesha elizayo?
Imodyuli 3
UMthetho weNdlela kaZwelonke weZihamba-ndlela (NRTA)
Isiphumo sesifundo: Abafundi baya kubonisa ukuqonda uMthetho weNdlela kaZwelonke weZihamba-ndlela nemiphumela yawo kwishishini leetekisi.
ISIHLOKO
ISIHLOKWANA
IMISETYENZANA
UVAVANYO
UMthetho weNdlela wezihamba-ndlela
Ukukulungela ukuqhuba
Ilayisenisi yokuqhuba
Gcwalisa uluhlu lwezinto ezinokubangela ukumiswa kwelayisenisi
Ukuqinisa ungenelo
Ukuwugqiba ngempumelelo umsebenzi kuya kubonisa ukuba uyaqonda
Ingxowa-mali yeNgozi yeNdlela (i-RAF)
Imfanelo yabahambi
Isebenza xa kutheni kuwe?
Amabango anokwenziwa
Imfanelo yabahambi
Yintoni leyo?
Ngubani omele ukwenza isicelo?
Ngubani olawula ingxowa-mali?
Iimfuno zeshishini lokhenketho
Ukuhambelana phakathi kwishishini leetekisi nokhenketho
Imfanelo enqongopheleyo
Kule modyuli uya kufunda banzi ngoMthetho weNdlela weZihamba-ndlela nemiphumela yawo kwishishini. Ukuze umntu akwazi ukusebenza kwimida yomthetho, kufuneka ubani abonise ukuyiqonda iMithetho elawula iindlela zethu
Ukutolikwa koMthetho weNdlela kaZwelonke weZihamba-ndlela
Ukukulungela ukuqhuba
Imiqondiso yendlela
Ukuxela ingozi
Izenzo ezingekho emthethweni ngokunxulumene neepleyiti/iimpawu zobhaliso
INTSHAYELELO
Lo Mthetho uqulethe amagatya namagatyana achaphazela ngokungathanga ngqo abasebenzi kwishishini leetekisi. Imizekelo yawo lubhaliso lwabenzi, abakhi nabangenisi elizweni bezithuthi; ubhaliso lwezitishi zovavanyo; amagunya nemisebenzi yoMlawuli-Jikelele njalo njalo. Siza kugqala kulo miba ichaphazela ngqo ishishini elisebenzayo leetekisi. Lo Mthetho uqulethe izahluko ezili-15. Siya kujonga ezinye izahluklo ukuze sibone ezikuquletheyo.
Isahluko 1
Ukutolikwa koMthetho
Isahluko 2
Ukwamkela, ukuqwalasela nokwenza isigqibo ngezicelo
Isahluko 3
Isahluko 4
Ukufaneleka komqhubi
Isahluko 5
Ukulunga kwesithuthi
Isahluko 6
Ukufaneleka komsebenzi
Isahluko 7
Ukhuseleko endleleni
Isahluko 8
Impahla eyingozi
Isahluko 9
Imiqondiso yendlela yezihambi-ndlela nezantya ezimiselweyo
Isahluko 10
Iingozi neengxelo zengozi
Isahluko 11
Ukuqhuba ngokungakhathali
Isahluko 12
Ubunganga neenkqubo zasemthethweni
Isahluko 13
Imimiselo
Isahluko 14
Ubhaliso lweengxelo(iirekhodi)
Isahluko 15
Amagatya ngokubanzi
Iziphumo:
Kwesi sahluko uza kuphuhlisa ukuqonda:
Izinto eziqulathwe zizahluko ezahlukeneyo kulo mthetho.
ISAHLUKO 1
Isahluko 1 sichaza iingcaciso-magama nesigama esisetyenziswe kuwo wonke lo Mthetho.
Umzekelo:
Igosa loxolo? lithetha igosa lezihamba-ndlela kunye nomlawuli wezithuthi owonyulwe ngokwemigqaliselo yemithetho yalo naliphi iphondo.
Isithuthi esidityaniswe ngamalungu? sithetha ukudityaniswa kwezithuthi ezinetrakhi-trektala kunye nento ebunqwelo erhuqwayo.
ISAHLUKO 2
UKUSETYENZISWA KOMTHETHO NEEMFUNO EZINCINCI
Oku kuthetha ukuba uMthetho uya kusebenza kuyo yonke iRiphablikhi yoMzantsi Afrika. Sisonke isahluko sibhekisa kubahloli, abavavanyi bezithuthi nabavavanyi beelayisenisi zokuqhuba.
ISAHLUKO 3 SOMTHETHO
Isahluko xa sisonke sithetha ngemibandela enxulumene nabenzi, abakhi ne
ISAHLUKO 4 SOMTHETHO
Ukufaneleka kwabaqhubi
Isishwankathelo:
Eli candelo libhekisa kwiilayisenisi zokuqhuba ezithi: (kwimihlathi 12 &13)
Akukho mntu uya kuqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba ugcine kuye ilayisenisi okanye uxwebhu okanye nalo naluphi ugunyaziso .
Ilayisenisi egunyazisa umqhubi wesithuthi iya kukhutshwa liziko lokuvavanya iilayisenisi zokuqhuba kwaye iya kuba -
yilayisenisi yokubambisa okanye ilayisenisi yokuqhuba.
Ilayisenisi yokuqhuba ingakhutshwa kuphela emva kokuba kufunyenwe ilayisenisi yokufunda ukuqhuba.
Ukungafaneleki ukuba ufumane ilayisenisi yokufunda okanye yokuqhuba
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi iModyuli 3: Umsebenzi 1 .
IZIFUNDO OZIPHUMELELEYO
ISAHLUKO 9: IMIQONDISO YENDLELA
Umbuzo 1
Ngubani onoxanduva lokubeka emboniselweni imiqondiso yendlela ?
a Isiphathamandla sengingqi okanye nawuphi na umntu oqeshwe siso ogunyaziswe ukwenza oko angathi nakuyiphi indlela ekwindawo ephantsi kolawulo lwaso abeke emboniselweni okanye enze ukuba kubekwe emboniselweni ngendlela emiselweyo nayiphi na imiqondiso yendlela enjalo.
b Isiphathamandla sengingqi singathi ngokubhala sigunyazise nawuphi umntu ukuba abeke emboniselweni okanye enze ukuba kubekwe emboniselweni kwindawo ephantsi kolawulo lwayo ngendlela emiselweyo nawuphi na umqondiso wendlela ovunyiwe siso phambi kokuba ube nokubekwa emboniselweni loo mqondiso.
c Isiphathamandla sengingqi esichazwe kumhlathi b singamisela imithetho yokubeka emboniselweni kwaye singanika nomyalelo wokususwa kwaloo mqondiso.
U-MEC ophetheyo angagunyazisa nawuphi na umbutho ukuba ubeke emboniselweni nayiphi na imiqondiso yendlela yezihamba-ndlela ayibona ibalulekile ukuze ke nawuphi umbutho onjalo ngendlela emiselweyo, ubeke emboniselweni ibheji okanye olunye uphawu lombutho kunye nawo nawuphi na umqondiso wendlela wezihamba-ndlela.
Elokushwankathela: Akukho mntu oya kubeka emboniselweni nawuphi na umqondiso wendlela wezihamba-ndlela kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokuba ugunyaziswe ziziphathamandla zengingqi okanye ngu-MEC.
UMBUZO 2
Kungasemthethweni na ukuba abafundi abagada ukuhamba kwezithuthi esikolweni babeke umqondiso wezihamba-ndlela bengathethanga neziphathamandla zomthetho?
Kwimeko apho abafundi bagade ukuhamba kwezithuthi esikolweni bangayibeka imiqondiso yezihamba-ndlela ngendlela emiselweyo ngaphandle kokubonisana neziphathamandla zengingqi njengoko oku kusenzelwa ukuqinisekisa ukhuseleko lwabafundi xa bewela umgaqo.
UMBUZO 3
Kwenzeka ntoni ukuba into okanye umqondiso uphazamisana nokusebenza komqondiso wendlela?
IMPENDULO
U-MEC ophetheyo okanye isiphathamandla sengingqi angathi ngesaziso esibhaliweyo ayalele umnini okanye umhlali kuloo mhlaba apho umqondiso wendlela okanye enye into iphazamisana nokusebenza komqondiso wendlela ukuba awususe loo mqondiso okanye loo nto lingaphelanga ixesha elithile elinikiweyo kweso saziso.
Ukuba umnini okanye umhlali uyoyisakala ukuthobela isaziso, u-MEC okanye isiphathamandla sengingqi, angenza ukuba lo mqondiso okanye loo nto isuswe.
Umbuzo 3
impendulo
UMBUZO 4.
impendulo
Bhekisa kuMsebenzi 2: Ukungawuthobeli umqondiso wendlela wezihamba-ndlela.
Isantya esimisiweyo
Akukho mntu uya kuqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke agqithise kwisantya esimisiweyo njengoko oko kubhekisa kwindawo ethile yendlela.-
Abanye abaqhubi bangegqitha kwisantya esimisiweyo
Umzekelo:
Umqhubi wesithuthi esilwa umlilo, isithuthi sokuhlangula okanye i-ambulensi, othi asiqhube eso sithuthi esenza umsebenzi wakhe, igosa lendlela eliqhuba isithuthi lisenza umsebenzi walo okanye nawuphi na umntu oqhuba isithuthi ejonge ukukhusela uluntu angegqitha kwisantya esimisiweyo:
Ukuba-
a uza kusiqhuba isithuthi eso eyiphaphele imeko yokhuseleko lwezinye izithuthi endleleni; kwaye b kwimeko yaso nasiphi isithuthi sokulwa umlilo, isithuthi sokuhlangula, i-ambulensi okanye isithuthi esiqhutywa ngumntu ojonge ukukhusela uluntu isithuthi esinjalo siya kufakwa isixhobo sokwenza isandi esimiselweyo kwanesibane sokuzazisa kwaye isixhobo esinjalo siya kukhaliswa ukuze isibane sona sidanyaze ngeli xesha isithuthi siqhutywa ngaphezulu kunesantya esimisiweyo..
Indlela yokulamla ecetywayo ukuze kuphuculwe ulawulo: Isantya esimisiweyo
Umba
Ingxaki/isidingo
Iindlela zolamlo ukuya kuma-2005
Oondoqo
IMIQATHANGO ESEMGANGATHWENI
Ukuphononongwa nokuguqulwa kwesantya esimisiweyo kwesantya
Isidingo sokutshintsha rhoqo izantya ezimisiweyo ngokobungqina bokuba yindawo ethandwa yingozi
Ukubekwa kweekhamera zesantya ezimileyo nezihambayo
NdoT akhuthaze amaphondo neemetro zingene kwindibaniselwano yecandelo labucala nelikawonke-wonke ukuze kunikwe kwaye kugcinwe emgangathweni ubuchwepheshe bokubonisa apho kuyimfuneko;
Aqhube ngesicwangciso-qhinga esisekhoyo
ISAHLUKO 10
Esi sahluko sithetha ngemisebenzi yomqhubi kwindawo yengozi apho kukho umntu obhubhileyo okanye owenzakeleyo okanye kubekho umonakalo kwimpahla okanye kwisilwanyana.
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi iModyuli 3, Umsebenzi 3:
Iingozi neengxelo ezingengozi
ISAHLUKO 11
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi iModyuli 3, Umsebenzi 4 : Ingxowa-mali yeNgozi yeNdlela.
Esi sahluko sithetha ngezi zinto: Ukuqhuba kakubi okanye ngokungakhathali
Ukuqhuba ngokungabacingeliyo abanye
Ukuqhuba uphantsi kweempembelelo zotywala
Ukunika ulwazi lobuxoki
Izenzo ezingekho mthethweni ngokunxulumene neepleyiti zobhaliso, iinombolo zobhaliso, iimpawu zobhaliso okanye amaxwebhu athile.
Ukuqhuba kakubi okanye ngokungakhathali
UMthetho uthi :
Akukho mntu oya kuqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke kakubi okanye ngokungakhathali .
Oku kubhekisa kumntu oqhuba isithuthi ngokungakhathali, ongalunanzanga ukhuseleko lwabantu okanye impahla/ipropati
Ekuqwalaseleni ukuba uMthetho wophulwe na inkundla iya kuziqwalasela zonke iimeko zetyala, kuqukwa:
Ubume, imeko nokusetyenziswa kwendlela kawonke-wonke ekutyholwa ukuba kophulwe kuyo umthetho, ubungakanani bezithuthi endleleni ngelo xesha lengozi okanye ekwakulindeleke ukuba zisendleleni ngelo xesha nesantya nendlela isithuthi esasiqhutywa ngayo.
Ukuqhuba ngokungabacingeliyo abanye
Akukho mntu uya kuqhuba isithuthi kwindlela kawonke-wonke ngaphandle kokumthathela ingqalelo omnye umntu osebenzisa indlela.
Ukuqhuba phantsi kweempembelelo zotywala okanye utye isiyobisi esidakumbisayo, okanye une-alikhoholi egqithileyo egazini okanye emoyeni owuphefumlayo
Akukho mntu kwindlela kawonke-wonke -
Oya kwala ukuba kuthathwe igazi kuye okanye kuvavanywe umoya awuphefumlayo a aqhube isithuthi ; okanye b ahlale kwisihlalo somqhubi wesithuthi injini ihamba ngeli xa aphantsi kweempembelelo zotywala okanye atye isiyobisi esidakumbisayo a aqhube isithuthi ; okanye b ahlale kwisihlalo somqhubi wesithuthi esinjini ebalekayo ngeli xesha i-alikhoholi esegazini elithathwe nakuyiphi indawo emzimbeni wakhe ingaphezulu kwe0,05 grem kwii-100 leemililitha okanye kwimeko yomqhubi ochubekileyo ekubhekiswe kuye kwicandelo 32 ayikho ngaphantsi kwe-0,02 grem kwi-100 leemililitha.
Indlela yokulamla ecetywayo ukuze kujongwe: Imixokelelwano yokulawula isiganeko / ukwenzakala
Ingxaki isidingo
Iindlela zolamlo ukuya kuma-2005
Oondoqo
Isidingo sokuba kuhlalwe kuphuculwa imixokelelwano okanye iinkqubo ezikhoyo
Ukugcina emgangathweni unxibelelwano lwarhoqo ne SANRAL kuphuhliso lweenkqubo ezicwangcisiweyo zolungelelwaniso zokudibanisa nokufezekisa amanyathelo amagosa endlela, amagosa e-SAPS, iinkonzo ze-ambulensi neetrakhi zokutsala kwiindawo zontlithwano
Kuyaqhutywa ngokwesicwangciso-qhinga esisekhoyo
Ukunika ulwazi lobuxoki
Akukho mntu -
ngokunxulumene nokunika naluphi ulwazi, oluthi ngokokwazi kwakhe lube luza okanye lungasetyenziselwa nayiphi injongo ngokwemigqaliselo yalo Mthetho enze isibhengezo okanye anike ulwazi alwaziyo ukuba libubuxoki okanye lolulahlekisayo.
Izenzo ezingekho mthethweni ngokunxulumene neepleyiti zobhaliso, iinombolo zobhaliso, iimpawu zobhaliso okanye amaxwebhu athile.
Akukho mntu oya kwenza nayiphi ipleyiti yobhaliso engazithobeliyo iinkcukacha ezimiselweyo.
Akukho mntu -
a uya kuxoka ngeenjongo zokwenza ubuqhophololo atshintshe okanye afakele enye into kwinombolo yobhaliso okanye kuphawu lobhaliso okanye kwinombolo efana nayo ekhutshwe ligunya elichubekileyo ngaphandle kweRiphabhlikhi;
b oya kuba nenombolo ebubuxoki okanye uphawu olunjalo olububuxoki okanye etshintshiweyo okanye ekufakelwe kuyo enye into.
Akukho mntu-
a uya kuxoka ngenjongo yokwenza ubuqhophololo atshintshe okanye afakele nayiphi enye into kwisatifiketi, kwilayisenisi okanye kuxwebhu olukhutshiweyo okanye olwamkelekileyo ngokwemigqaliselo yoMthetho, okanye b oya kuba nesatifiketi, ilayisenisi okanye olunye uxwebhu , maphepha lawo abububuxoki okanye atshintshiweyo okanye anezinto ezifakelweyo .
Akukho mntu-
a uya kusebenzisa amaphepha angengowakhe angala, isatifiketi, ilayisenisi okanye olunye uxwebhu akhutshwe okanye awamkelekileyo ngokwemigqaliselo yoMthetho ; okanye buya kuvumela ukuba isatifiketi, ilayisenisi okanye olunye uxwebhu olulolwakhe lusetyenziswe ngomnye umntu .
Akukho mntu-
a ngenjongo yokwenza ubuqhophololo, ukuxoka, ukutshintsha nokufakela nantoni okanye ukususa nantoni nangayiphi indlela aphazamise inombolo yenjini okanye yetshesi yemoto;
b ngaphandle kwesizathu esisemthethweni abenemoto enenjini okanye itshesi enenombolo yobuxoki okanye etshintshiweyo okanye efakelwe enye into okanye enento esusiweyo okanye aphazanyisiweyo
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi kwiModyuli 3: Umsebenzi 5
Umsebenzi 1. Ukukulungela ukuqhuba
A: Sebenzisa uluhlu lokuhlola olungezantsi ubone ukuba ungakwazi na ukubachonga abantu abanokukhutshelwa ecaleni ukuba bafumane okanye babe neelayisenisi zokufunda ukuqhuba okanye ezokuqhuba:
Phawula ibhloko ocinga ukuba ifanelekile. Ungabhekisa kwiSahluko III soMthetho kaZwelonke weNdlela ukuba unayo ikopi.
Ewe
Hayi
Umntu ongaphantsi kweminyaka eli-18
Umqhubi wesithuthi olayisenisi yakhe imisiweyo yinkundla echubekileyo okanye ligunya ngeli xesha umiso olo lusenamandla.
Apho ilayisenisi yokuqhuba isithuthi irhoxisiweyo ligunya ekungekho nto yalo.
Ukuba ugula sisifo sokuxhuzula esilawulekayo .
Ukuhlaselwa ngokukhawuleza kukuwa okanye ukufa isiqaqa/isithuthwane ngenxa yonxinzelelo lwegazi oluphezulu okanye omnye unobangela.
Ukungaboni kakuhle ngokwemigangatho emiselweyo
Usebenzisa isiyobisi esidakumbisayo okanye usela utywala kakhulu
Ukungeva/ubuthulu ngaphandle kwesinye isiphene emzimbeni
Naluphi uhlobo lokugula ngengqondo kude kufuneke avalelwe, ahlolwe, alawulwe kwaye anyangwe njengesigulane ngokwemigqaliselo yoMthetho weMpilo 9 uMthetho 18 wowe- 1973
Ufikelela kusiphi isigqibo ekupheleni kwalo msetyenzana? ????????????????????????????????????????????????????????????????????????
Funda (amaphepha 18-19) oMthetho
Xoxa ngale ngongoma neqela lakho ukuze ninike ingxelo kwiklasi yonke.
Umsebenzi 2. Ukungawuthobeli umqondiso wezihamba-ndlela !
Kulo mboniso ungabona kakuhle ukuba umqhubi wesithuthi akayinanzanga konke imiqondiso yesihamba-ndlela. Kukho into engxamisekileyo kwaye le ndlela yiyo emfutshane/ elula ukuya kufika kule ndawo inomlilo. Ingaba umqhubi waphule umthetho?
Kufuneka athathe waphi amanyathelo umqhubi wesithuthi ukubonisa abanye abaqhubi ukuba kukho into engxamisekileyo?
Umsebenzi 3. Sebenzisa uluhlu lokuhlola olungezantsi ubone ukuba ungaphawula:
Umsebenzi womqhubi wesithuthi kwindlela kawonke-wonke ngexesha apho isithuthi esinjalo sibandakanyekayo okanye sinenxaxheba nakuyiphi ingozi apho kukho umntu obhubhileyo okanye owenzakeleyo okanye kukho umonakalo ngokubhekiselele kwimpahla okanye kwisilwanyana.
Phawula ibhloko ocinga ukuba ifanelekile. Ungabhekisa kwiSahluko X soMthetho
Ewe
Hayi
Uya kuqhuba emke kuloo ndawo
Uya kumisa kwangoko aqinisekise ukuba injani imeko yaye nawuphi umntu owenzakeleyo ;
Ukuba umntu wenzakele, uya kumnceda loo mntu wenzakeleyo ngokwenza loo nto akwaziyo ukuyenza ;
Uya kuqinisekisa ngemeko yomonakalo okhoyo ;
Ukuba kukho izizathu ezivakalayo, uya kunika igama nedilesi yomnini wesithuthi esiqhutywa nguye nenombolo yobhaliso lwemoto okanye olunye uphawu olufana nenombolo leyo;
Ukuba akakaluniki ulwazi oluxelwe ngasentla , kwigosa lendlela kwindawo yengozi kwaye ngaphandle kokuba akakwazi ukwenza oko ngenxa yokwenzakala kwithuba leeyure ezingama-24 emveni kwengozi, axele ingozi nakweliphi ipolisa kwisikhululo samapolisa okanye nakuyiphi i-ofisi egunyazisiweyo ukuba isetyenziswe ligosa lendlela ukuze apho akhuphe ilayisenisi yokuqhuba yakhe nolunye ulwazi okubhekiswe kulo kuloo mhlathi:
Uya kususa nasiphi isithuthi esibandakanyeka kwingozi apho kubhubhe okanye kwenzakele umntu kwisikhundla esiye sema kuso isithuthi ngaphambi kokokuba agunyaziswe ukwenza oko ligosa lendlela,
Uya kususa isithuthi kwindawo leyo xa ingozi leyo ivalela ukuhamba kwezithuthi kwindlela kawonke-wonke ukuze izithuthi zibe nokuhamba.
Nawuphi umntu ongumphathi wegaraji okanye enye indawo apho kulungiswa iimoto okanye indawo apho zisiwa khona iimoto ezibonisa iimpawu zokuba bezihlangene nengozi ngeenjongo yokuba zilungiswe ezo ndawo zonakeleyo, kuya kuthi ngokukhawuleza phambi kokuba ziqaliswe ukulungiswa agcine iingxelo echaza ubume bezo ndawo zonakeleyo, inombolo yenjini ,inombolo yetshesi nenombolo yobhaliso okanye uphawu olufana nayo kwanegama nedilesi yomnini nomqhubi wesithuthi eso ukuba ziyaziwa .
Umntu okufuneka egcine ingxelo, uya kuyigcina ingxelo enjalo ithuba leminyaka emithathu ukususela ngomhla eyenziwa ngawo, kwaye ingxelo enjalo inikezelwe kwigosa lendlela xa lithe layicela.
Umsebenzi 3: Ingxowa-mali yeNgozi yeNdlela
Kumboniso ongentla, kwafa abantu abathathu. Abanye abasindayo benzakala kakhulu baze bangeniswa esibhedlele.
Nzuzo zini abanelungelo lazo abo basindileyo?
Nzuzo zini abanelungelo lazo abo baxhomekeke kwabo babhubhileyo?
Kufuneka balandele yiphi imiqathango ukuze babe nokuzuza kwingxowa-mali?
Umsebenzi 5: Izenzo ezingekho mthethweni ngokunxulumene neepleyiti zobhaliso, iinombolo zobhaliso, iimpawu zobhaliso okanye amaxwebhu athile.
Umqhubi wamiswa kumqobo-ndlela kwaze kwahlolwa imoto. Injini yayiphazanyisiwe kodwa umqhubi wayengayazi loo nto. Ingaba unetyala lolwaphulo-mthetho? Xoxa.
INGXOWA-MALI YENGOZI YENDLELA NAMALINGE OKHUSELEKO
Kule yunithi siza kujonga kubume beNgxowa-mali yeNgozi yeNdlela size sitolike uqokelelo-manani eluya kusinika umfanekiso wokwenzekayo minyaka le kwiindlela zethu nemiphumela yoku kokusijikelezileyo kwintlalo noqoqosho. Ukhuseleko endleleni ngumba otshisayo kwilizwe lethu kule mihla njengoko iindlela zethu zijike zaba zizabatha zokufa kuba inani lababhubhayo liyenyuka ngokuhamba kweminyaka. Ngumsebenzi karhulumente ukuphawula nokuphungula izinto ezizingxaki ezinegalelo kwiingozi ezininzi zendlela. Isebe lezothutho lize nelinge lokwandisa ukhuseleko ezindleleni zethu ngokuba kuqhutywe uphando lokuphawula iindawo eziphambili ezifuna ukuhoywa ngokukhawuleza.
Ukuphanda iindawo eziphambili ezifuna ukuqwalaselwa kujongwe :
Ubume beNgxowa-mali yeNgozi yeNdlela
Abahambi njengamaxhoba engozi yendlela
Iimfanelo zabahambi
Izicwangciso-qhinga zokulamla namalinge abhekiselele kukhuseleko lwendlela
Inkqubo yamabango
Ubume beNgxowa-mali yeNgozi yeNdlela
Ingxowa-mali yeNgozi yeNdlela yinto kawonke-wonke ebekelwe ukuhlawula imbuyekezo kubantu abenzakele kwiingozi zendlela okanye abo baxhomekeke kwabo babhubhe kwiingozi zendlela ezibangelwa kukuqhuba izithuthi ngokungakhathali eMzantsi Afrika. Ibango lenziwa kwifomu emiselweyo (iFomu 1), enika ulwazi olusisiseko ngombangi, izithuthi namaqela abandakanyekayo kungqubano, umhla nendawo yengozi nezixa ezibangwayo.
Ukwaziswa kwerhafu yamafutha yeNgxowa-mali yeNgozi yeNdlela
Meyi 1986
Urhulumente uqalisa i-inshorensi yesithuthi esiyimoto
Ilawulwa licandelo langasese leenkampani ze-inshorensi
Izavenge ezisezantsi-ukutshona
Iqumrhu leenkampani ze-inshorensi
Iithokheni ezithengwe ngexabiso elinye elimisiweyo zesithuthi ngasinye.
Abantu abaninzi abazange bazithenge iithokheni ngoko ke abakho kwi-nshorensi.
Urhulumente uqalisa irhafu yamafutha kwaye useka iNgxowa-mali yeNgozi yeNdlela.
Indima yee-arhente ze-inshorensi ihlisiwe kwaye amabango aqhutywa yingxowa-mali yona ngokwayo.
Urhulumente nguye obeka irhafu yepetroli kwaye angawulungisa umthetho.
Okuboniswe apha ngezantsi luqokelelo-manani lwephulo lwe- 2001/2002 Arrive Alive . Intetho yoMphathiswa wezoThutho ngolu qokelelo-manani ingafunyanwa kwiSebe lezoThutho - Arrive Alive 2001/2002
Inani leengozi apho kwabhubha abantu
Inani lilonke lokungqubana kwezithuthi apho kwafa abantu ngexesha leeholide zikaDisemba 2000 noDisemba 2001, ezixeliweyo iingozi nezingaxelwanga lishwankathelwe kwesi sicwangciso singezantsi;
Inyanga
Ezixeliweyo
Ezingaxelwanga
Inani leengozi zizonke zokufa kwabantu
Umahluko
Amanani ashwankathelweyo amaphondo:
Onke amaphondo ngaphandle kweMpumalanga anika ingxelo yokwehla kwamanani kwiingozi zokufa kwabantu, ehla kakhulu la manani eMntla Koloni.
Iphondo
Umahluko
Umahluko
Ntshona Koloni
Mpumalanga
Mntla Ntshona
Iphondo loMntla
Mntla Koloni
Ewonke
Iintlobo zengozi:
Ukugilwa kwabantu abahamba ngeenyawo
Olona hlobo lwengozi lwalunamanani aphezulu, kukugilwa kwabantu; kwiingozi ezili-199, sibalo eso esenza ama-32,3% eengozi zonke zikaDisemba 2001 okwazala ukufa kwabantu abahamba ngeenyawo abangama-274. Kwakhona, ndithanda ukuvakalisa ukukhathazeka kwam ngamanani aphezulu abantu abahamba ngeenyawo abafa ezindleleni mihla le. Urhulumente ekunye namabutho asekuhlaleni kufuneka aqinise amaphulo ethu okhuseleko lwabahamba ngeenyawo ukuze alwe nale ngxaki. Ndiza kwabelana nani ngezinye zezinto esiza kuzenza emva kwengxelo yam.
Phofu ke , naxa siphazamiseka ngamanani abahamba ngeenyawo ababulawayo, inani lokugilwa kwabantu lihle ngama-77 okanye ama-27,9% xa kuthelekiswa noDisemba 2000. NgoDisemba 2000 ukugilwa kwabantu abangama-276 kwaba ngunozala wokufa kwabantu abangama-336.
Ukufa kwabahamba ngeenyawo kwehla ngama-62 okanye 18,5%. Njengokuba ubona kukho inkqubela-phambili kodwa kumele senze ngcono kunoku.
Ukubhukuqa kwezithuthi ezinganye
Uhlobo lwesibini lwengozi oluphezulu, kukubhukuqa kwezithuthi zinganye. Apha inani lihle ngesi-1, oko kwenza isibalo esiyi-0.68% ukusuka kwi-146 ngoDisemba 2000 ukuya kwi-145 kuDisemba 2001. Inani lababhubhayo kolu hlobo lwengozi lwanyuka ngama-23 okanye 11,0% lasuka kuma-209 ngoDisemba 2000 ukuya kuma-232 ngoDisemba 2001. Ndithanda ukugxininisa kwakhona kwinto yokuba ingozi yosapho lakwaChego yaba nemiphumela emibi kolu hlobo lwengozi. Ukuba yayingenzekanga loo ngozi ngesinika enye ingxelo eyahlukileyo.
Ukubhukuqa kwezithuthi ukuze kufe abantu kunyuke nge-11,8% ukususela ku-1,43 ngoDisemba 2000 ukuya ku-1,60 ngoDisemba 2001. Oku kunyuka kwabangelwa zezi zinto:
Iingozi ezenzeka ngenxa yezantya eziphezulu ( ukuqhuba ngesantya esiphezulu);
Ukuba mbalwa kwabantu ababopha amabhanti ;
Izithuthi ezikhwelise abantu abaninzi kakhulu zize zingene engozini ;
Ukuntlithana ngeentloko kwezithuthi
Olu hlobo lwengozi lokuntlithana ngeentloko kwezi thuthi lunyuke ngesi-3% okanye nge-5,0% ngoDisemba 2000 laya kuma-63 ngoDisemba 2001. Phofu ke ehla amanani ababhubhayo ngama-26 (19,4%) ukusuka kwi-134 ngoDisemba 2000 ukuya kwi-108 ngoDisemba 2001.
Umlinganiselo ophezulu wokufa 2:2 (oku kuthetha inani labantu abafayo) izithuthi zazibheka calanye. Lo mlinganiselo unyukile nawo nge-10,0%. Iingozi apho izithuthi zintlithana ngeentloko uhlile ngama-23,2%.
Inani nohlobo lwezithuthi ezibandakanyeka kwiingozi apho kwafa abantu
Iziphumo zezithuthi ezabandakanyeka kwingozi apho kwafa abantu ngoDisemba zingashwankathelwa ngolu hlobo lulandelayo
Uhlobo lwesithuthi
Inani lezithuthi
Ipesenti yazo zizonke
Imoto
Ibhasi encinci
Ibhasi encinci eyitekisi
Ibhasi
Itrakhi
Iziphumo zezithuthi ezibandakanyeka kwiingozi apho kwafa abantu ngoDisemba 2001 zingashwankathelwa ngolu hlobo lulandelayo:
Uhlobo lwesithuthi
Inani lezithuthi
Ipesenti yazo zizonke
Imoto
Ibhasi encinci
Ibhasi encinci eyitekisi
Ibhasi
Itrakhi
Iingozi apho kubhubhe abantu ngosuku lweveki nexesha lemini
Iingozi ezininzi zenzeka phakathi kwentsimbi yesithandathu emalanga neyeshumi elinanye ebusuku. Ezasekuseni zona iingozi (00:00 to 01:00), zinyuke ngaphezulu kwe-100%. Njengakwiminyaka engaphambili zingaphezulu kwama-60% iingozi ezenzeka ngooLwesihlanu, neMigqibelo nangeeCawe. Inyanga yonke ngoDisemba 2001 zange kubekho ngozi eMntla Koloni ngooLwesine. Ukwenzeka kweengozi ngosuku ngeveki nangexesha lemini kwahlala kuyinto enye. Phofu ipesenti yeengozi zempelaveki yehla yasuka kuma-66,37% ngoDisemba 2000 yaya kuma-61,85% ngoDisemba 2001. Ezeveki zona iingozi zenyuka zasuka kuma-33,63% zaya kuma-.38,15%.
Iindleko zeengozi
Indleko zengozi apho kufe abantu zehle ngama- R56, 72 ezigidi okanye nge- 13,2% zisuka kwindleko yama- R431, 46 ezigidi ngoDisemba 2000 zaya kuma- R374, 74 ezigidi ngoDisemba 2001.
Indleko ebaliweyo ngezigidi zeeRandi ngeengozi zendlela ngamaxesha eeholide ngoDisemba 2000 noDisemba 2001 zimi ngolu hlobo lulandelayo:
Iphondo
Umahluko
Ntshona Koloni
Mpumalanga
Mntla Ntshona
Iphondo loMntla
Mntla Koloni
Mzantsi Afrika
Abahambi abangamaxhoba engozi yendlela
Imiphumela yeengozi
Abenzakeleyo
Abafileyo
UMSEBENZI:
Kungowuphi unyaka apho iingozi zendlela zaziphezulu kakhulu? ????????.
Babebangaphi abantu ababhubhayo nabenzakalayo ngaloo nyaka????..
Nika nje inani eliyi-avareji labantu ababhubhayo njengoko kubonisiwe kwisicwangciso ???????.
Le grafu elandelayo inika ulwazi ngamaqela oluntu abahambi ababhubhayo okanye benzakala eMzantsi Afrika ukusukela ngo-1990 - 1998
Abahambi = iqela elikhulu lesibini lamaxhoba kwingozi yendlela.
Ithetha ntoni le nto? Sinezintlu ezimbini zabahambi:
ABAHAMBI NGETEKISI: 1998-1999 UNYAKA-MALI
Amabango agqityiweyo
Abahambi ngetekisi
Isibonelelo
% abafanelekileyo
% Abanye
% Abamnyama
Imfanelo enemida
ABAHAMBI NGEBHASI ENCINCI UNINZI LWABO YAYINGABANTSUNDU KWAYE AMABANGO ABO AYE KUMDA WAMA-R25 000.
Ngokwemigqaliselo yewonga lezoqoqosho nentlalo, abahambi babekwimeko embi kuba amaxhoba ngabaqhubi. Abahambi ngetekisi ngabona bantu bakwimeko elusizi xa bethelekiswa namanye amaxhoba engozi yendlela. Umvuzo wenyanga ukwisithuba se-R1500 (ngokwamaxabiso wowe-1998) .
Inkqubo yokufaka ibango
Ngubani onelungelo lokufaka ibango?
Umntu owenzakeleyo (ngaphandle komqhubi ongunobangela wengozi).
Abo bondliwa lixhoba elibhubhileyo
Isizalwane esisondeleyo kulowo ubhubhileyo ngokumalunga namalungiselelo omngcwabo .
Umzali okanye umgcini osemthethweni kufuneka ancedise obangayo ongaphantsi kwama-21 ubudala.
Jonga kwicandelo leNkqubo yamabango uze ufumane iinkcukacha ngokungeniswa kwebango
Kuthatha ixesha elingakanani ukusebenza ibango?
Igqwetha lingakhupha iisamani emva kweentsuku ezili-120 lakuba lifakiwe ibango. Oku kunika lowo uphethe eli bango ukuba agqibe lonke uphando ngezi ntsuku zili-120.
Xa isamani zinikwe i?RAF, lowo uphethe ibango angacela ukwandiselwa ixesha . Eli xesha liya kusetyenziswa ukufumanisa ukuba ayingekhe ilungiswe yonke le nto kungakhange kuyiwe enkundleni. Ixhomekeke kwigqwetha into yokuvuma ukulandisa ixesha.
Yintoni inkqubo yokufaka ibango?
Ibango lifakwa kwifomu emiselweyo (Ifomu1) apho kunikwa ulwazi olusisiseko ngumbangi, ngezithuthi namaqela abandakanyekayo kuntlithwano, umhla nendawo yengozi nezixa ezibangwayo. Iquka nengxelo ephuma kugqirha onyangayo. Le fomu yebango ikhatshwa bubungqina obunika iinkcukacha ezipheleleyo ngengozi, iingxelo zamangqina, iingxelo zamapolisa, iingxelo zesibhedlele nezonyango neevawutsha namaxwebhu axhasa izixa ezibangwayo.
Xa ibango selifakiwe, i-RAF iyalibhalisa kumxokelelwano walo wobango ize iqalise ngophando lwayo. Yi-RAF ebonayo ukuba ibango elo lifanelekile ( oko kutsho, yayikhona ingozi yendlela, ingaba liyahambelana namagatya angummiselo, lingeniswe ngexesha, njalo njalo) . Zintoni eziyimfaneleko kweli tyala ( oko kutsho, impazamo ingakanani, kukhalazelwa okanye kusolwa abaqhubi bezithuthi nombangi ngokulandelelana) Kujongwa nobungakanani bomonakalo okanye ilahleko.
Ukuba ibango alifakwanga ngokupheleleyo, i-RAF ingafuna olunye ulwazi namaxwebhu axhasayo ukuze ibenakho ukuwuhlola kakuhle umbandela.
Sayina ifomu
Qaphela ukuba:
Luxanduva lwakho ukuqinisekisa ukuba ifomu ifikile kwi-RAF. I-RAF ayinakubekwa tyala ngefomu ezithunyelwe ngeposi okanye ezithunyelwe ngomnye umntu zaze azafika kuyo.
IFOMU 1
IBANGO LESIBONELELO NENGXELO KAGQIRHA
AMANQAKU :
i Kufuneka kuzaliswe ifomu eyahlukileyo emalunga nomntu owenzakeleyo okanye obhubhileyo okwenziwa ibango egameni lakhe ize ingeniswe.
ii Ukuze iNgxowa-mali ikwazi ukulikhawulezisa eli bango kufuneka zonke iivawutsha namaphepha eengxelo afunekayo ahambe nale le fomu kwaye kwimeko yenqaku 8 kule fomu kuyafuneka kwakhona ukuba- -
a Zonke iingxelo ezisemthethweni nezonyango anazo umbangi;
b Kuxelwe ngokumalunga nebango ngelahleko yengeniso yexesha elizayo kwelinye iphepha nokuba ibalwe njani na loo lahleko.
iii Igunya elibhaliweyo lohlolo olwenziwa egameni leNgxowa-mali lweengxelo zonke ezimalunga nalowo wenzakeleyo okanye lowo ongasekhoyo ezinokuba sesibhedlele okanye kugqirha malikhaphe le fomu.
iv Amanqaku 1 -5 ale fomu kufuneka agcwaliswe phambi kokuba le fomu ingeniswe kugqirha ukuba enze ingxelo yonyango.
v Apho kukho ibhloko zokuba umntu aphendule umbuzo, yenza ungxabalaza kwibhloko efanelekileyo.
UMBANGI :
a i Amagama apheleleyo nedilesi yendawo yokuhlala yombangi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
b Ukuba umbangi ubanga njengommeli egameni lomntu, makaxele -
i Isikhundla sakhe njengombangi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ii Amagama apheleleyo nedilesi yendawo yokuhlala elenziwa egameni lakhe eli bango lesibonelelo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
iii Inombolo yeSazisi/yeNcwadana yokundwendwela yaloo mntu .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
iv Uzalwano lombangi naloo mntu .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Iifotokopi ezichanekileyo zamaxwebhu ezazisi, awencwadana zokundwendwela, awomtshato, izatifiketi zokuzalwa, konke okufanelekilyo mazihambe nale fomu.
IINKCUKACHA ZESITHUTHI ELIPHUMA KULO ELI BANGO :
c Oonobumba neenombolo zobhaliso i Ukwenziwa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
d Igama nedilesi yomnini ngexesha lengozi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
e Igama nedilesi yomqhubi ngexesha lengozi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
f Ukuba kufumanisekile ukuba ngubani umnini okanye umqhubi ngokwesazisi xela-
i Olunye ulwazi olongezelelweyo ngemoto.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ii Kwathathwa waphi amanyathelo ukuze kube nokufunyanwa umnini wemoto.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Faka elinye iphepha lengxelo ukuba kukho imfuneko
IINKCUKACHA ZENGOZI :
a. Umhla .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . (b) Ixesha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. (c) Indawo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
d Isikhululo samapolisa ekuxelwe kuso nenombolo yamapolisa esisalathisi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
e Faka ubungqina obukhatshwa sisiketshi sendawo yengozi apho iinkcukacha zengozi zandlalwe khona kakuhle.
f Faka onke amaphepha anengxelo ebalulekielyo kuqukwa nengxelo zamangqina azibonele ngamehlo namaxwebhu kuqukwa nengxelo nesicwangciso samapolisa sengozi
IINKCUKACHA ZAZO NAZIPHI EZINYE IZITHUTHI EZIBANDAKANYEKA KWINGOZI:
a. Oonobumba neenombolo zobhaliso .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
b. (i) Igama lomnini ngexesha lengozi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
c. (i) Igama lomqhubi ngexesha lengozi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Ukuba zingaphezulu kwesibini izithuthi ezibandakanyekayo, iinkcukacha kufuneka zinikwe kwelinye iphepha ukuze lidityaniswe kule fomu.
IINKCUKACHA ZOMNTU OWENZAKELEYO OKANYE OBHUBHILEYO:
a. Igama elipheleleyo nedilesi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
b. Inombolo yeSazisi/yeNcwadana yokundwendwela .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. (c) Isini.. .. .. .. .. .. .. .. .. . (d) Umhla wokuzalwa.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
e Imo yomtshato ngexesha lengozi : zange watshata utshatile uqhawulwe ngumhlolo/kazi f Ukuba utshatile : kwabelwana ngento yonke umntu unezakhe yedwa ngowesintu g Ishishini okanye umsebenzi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
h Ngexesha lengozi ingaba umntu wayehamba ngenye yezi moto zichazwe kwinqaku 2 okanye 4 ? EWE HAYI
i Ukuba EWE xela : i Oonobumba neenombolo zobhaliso zemoto .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ; nokuba ii ngumhambi okanye ngumqhubi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
j Ukuba umntu ebengengomhambi okanye engengomqhubi kwenye yezi moto zichazwe kwinqaku 2 okanye 4 i wayehamba ngantoni?.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Okanye (ii) wayehamba ngeenyawo? EWE HAYI
k Igama nedilesi kagqirha obeqhele ukuya kuye .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
l Amagama needilesi zoogqirha abaye bamxilonga emva kwengozi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
m i Walufumana kwesiphi isibhedlele okanye ikhaya lokonga unyango emva kwengozi? .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
okanye njengesigulane esigulela ngaphandle ( . ukususela .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ukuya .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..)?
iii Ukuhlelwa ngeenjongo zesibhedlele : isigulane sasebhedlele isigulane sabucala n Ingaba kukho isigulo owayenaso somzimba phambi kwengozi? EWE HAYI
Ukuba EWE , nika iinkcukacha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
p i Igama nedilesi yomqeshi ngexesha lengozi ukuba umqeshi akakho mnye, xela amagama needilesi zabanye ii Uhlobo lomsebenzi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
q Wenzakala okanye wafa ngeli xesha esesemsebenzini ? EWE HAYI
r Xela umvuzo wakhe weenyanga ezili-12 phambi kwengozi- R
j ophuma kwingqesho.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
ii ophuma kwenye indawo nika iinkcukacha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Iyonke .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . R.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
UKUBA UMNTU OXELWE KWINQAKU 5 WAFA , KUFUNEKA OLUNYE ULWAZI NGOKUMALUNGA NOMNTU ONJALO :
a. Indawo awabhubhela kuyo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
b. Umhla wokufa .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
c Ingaba kuyaziwa na ukuba kukho uphando olwenziwayo ? EWE HAYI
d Ukuba uyazi, xela ukuba kweyiphi inkundla .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
nenombolo esisalathisi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. (faka ikopi yengxelo yophando ukuba ikhona ).
e Igama nedilesi yomqokeleli welifa lalowo ongasekhoyo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
UKUBA UMNTU OXELWE KWINQAKU 5 WAFA KWAYE KUBANGWA ISIBONELELO NGULOWO WONDLIWAYO OKANYE EGAMENI LALOWO WONDLIWAYO KUFUNEKA OLU LWAZI LULANDELAYO MALUNGA NALOWO WONDLIWAYO. (Ukuba isibonelelo asibangwa ngumntu omnye okanye asibangelwa umntu omnye , ulwazi olufunekayo ngomntu ngamnye owondliwayo kufuneka lwandlalwe kolunye uxwebhu ukuze ludityaniswe nale fomu.)
a. Igama elipheleleyo nedilesi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
b. Inombolo yeSazisi / yeNcwadi yokundwendwela .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
c. Isini.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
d.. .. . (d) Umhla wokuzalwa.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
e Uzalwano nalowo ongasekhoyo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
f Imo yomtshato ngexesha lengozi : zange watshata utshatile uqhawulwe ngumhlolo/kazi g Ukuba utshatile : kwabelwana ngento yonke umntu unezakhe yedwa ngokwesintu h Ishishini okanye umsebenzi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
i Ingaba kukho into agula yiyo ? EWE HAYI
j Ukuba EWE, nika iinkcukacha ezipheleleyo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Igama nedilesi yomqeshi ngexesha lengozi kwaye lingakanani ixesha eqeshwe apho( ukuba umqeshi akakho mnye, xela amagama needilesi zabanye abaqeshi).. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
l Xela umvuzo wakhe weenyanga ezili-12 phambi kwengozi -
j ophuma kwindawo yengqesho.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
ii ophuma komnye umthombo nika iinkcukacha .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Iyonke .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . R.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
m Iinkcukacha nesixa salo naliphi ilifa okanye naziphi iinzuzo ezifunyenwe kwilifa lalowo ongasekhoyo okanye eziphuma nakowuphi umthombo ngenxa yokufa komntu okubhekiswe kuye kwinqaku 5, ngaphandle kwe-inshorensi ne/okanye iimali zomhlalphantsi .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ISIBONELELO ESIBANGIWEYO :
Kufuneka kunikwe iinkcukacha ezicacileyo malunga nala manqaku alandelayo kwaye kufuneka zikhatshwe ngamaxwebhu axhasayo apho kukho imfuneko. Ukuba kukho imfuneko, ulwazi olufunwa kweli nqaku lunganikwa kolunye uxwebhu luze lusayinwe ludityaniswe nale fomu. Jonga neNqaku ii emantla efomu. Inqaku Isixa a. Iindleko zesibhedlele (izibhedlele zephondo ) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
b. Iindleko zesibhedlele (ezinye izibhedlele ).. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
c. Iindleko zonyango .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
d. Iindleko zonyango eziqikelelweyo zexesha elizayo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
e. Ilahleko yemivuzo/ inkxaso ukususela ngomhla wengozi kude kube ngoku.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
f. Ilahleko eqikelelweyo yexesha elizayo yemivuzo nenkxaso.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
g. Iindleko zomngcwabo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
h. Umonakalo jikelele (intlungu nokuhlupheka, ukulimala okusigxina njalo njalo .) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Iyonke .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . R.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
UKUBA UMNTU OXELWE KWINQAKU 5 WAFA OKANYE WENZAKALA ESEMSEBENZINI :
a Ingaba umbangi unelungelo lesibonelelo phantsi koMthetho wesiBonelelo seZifo noKwenzakala eMsebenzini , 1993 EWE HAYI
b Ukuba umbangi sele esifumene isibonelelo ngokwemigqaliselo yoMthetho weZifo noKwenzakala eMsebenzini, 1993, xela isixa esafunyanwayo.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Ndiyavakalisa ukuba ngokokwazi kwam ulwazi olunikwe apha kule fomu luyinyaniso kwaye loluchanekileyo ngandlela zonke.
Yasayinwa e .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ngalo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. mhla we/wama-.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Njengamangqina :
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .Utyikityo lombangi oxelwe kwinqaku
) okanye ummeli osemthethweni ogunyazisiweyo. ( Kule meko yokugqibela ubungqina obubhaliweyo bokuba ugunyazisiwe njengommeli osemthethweni wombangi kufuneka bukhaphe le fomu .
INGXELO YONYANGO
AMANQAKU:
Icandelo 24 (a) lithi le ngxelo iya kugcwaliswa ngugqirha obenyange lowo wenzakeleyo okanye lowo obhubhileyo obenyangwe loo manxeba asemzimbeni ebewafumene kwingozi leyo oluthi olu bango luvele ngenxa yayo okanye nguntsumpa wesibhedlele(okanye ummeli wakhe) apho lowo wenzakeleyo okanye obhubhileyo ebenyangwa khona.
Apho kukho iibhloko zokuba umntu aphendule umbuzo , yenza u-X kwibhloko efanelekileyo.
(a) Igama lomntu engaye le ngxelo .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
b Uyaneliseka ukuba ngulo mntu oxelwe kwinqaku 5 lale fomu yobango? EWE HAYI
Umhla owaqala ngawo ukumbona emva kwengozi.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Wawukhe wamnyanga nanini na phambi kwengozi ? EWE HAYI
Ukuba EWE nika umhla wonyango olunjalo lokugqibela nohlobo lwesigulo, .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Iindawo zomzimba ezenzakeleyo nokuba wenzakele kangakanani : Intloko Isifuba Intamo Amazantsi esisu Umqolo Umntla Umzantsi werhorho amalungu
Kancinci.. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Kakhudlwana .. .. .. .. .. .. ..
Kakhulu .. .. .. .. .. .. .. .. ..
(a) Nika iinkcukacha zemo yokwenzakala (umzekelo ukwaphuka iimbambo ukwaphuka kaninzi intungo yasekhohlo njalo njalo, ukujijeka, njalo njalo )
Abahambi njengamaxhoba eengozi zendlela :
Omakwenziwe kwindawo yengozi
Bhala phantsi ezi nkcukacha zilandelayo :
Amagama apheleleyo, iinombolo ze-ID, iidilesi (ezasekhaya nezasemsebenzini)iinombolo zefowuni (ezasekhaya nezasemsebenzini) iinombolo zobhaliso zezithuthi zabaqhubi bonke abahambi namangqina
Inkcazo yezithuthi nabaqhubi
Iinkcukacha ngamagosa asemapoliseni awezihamba-ndlela nawe-ambulensi
Iinkcukacha ngabasebenzi betrakhi erhuqa izithuthi
Inzame yokuchaza izikhundla eziye zema kuzo izithuthi ngokuba kuphawulwe apha endleleni (ngetshokhwe, ngepeyinti ekhwivayo, njalo njalo)
Amanyathelo amakathathwe emva kwengozi:
Ukuba ingozi ayiphandwa yi-SAPS, zama ukufumana iingxelo kumangqina ngokukhawuleza
Zama ukuthatha iifoto zendawo yengozi kuba kaloku indawo ingatshintsha
Zama ukuthatha iifoto zomonakalo wezithuthi nokwenzakala, ukugruzuka, ukugruzuka kakhulu, ukujijeka
Zoba isiketshi sale ndawo yengozi kwaye uqiniseke ukuba inendawo yogqalo ukuze ibe nokukhupheleka
Qiniseka ukuba ugqirha onyangayo ubhala phantsi yonke into kwaye unika iinkcukacha nangonyango alunikileyo- ingakumbi apho unyango belunganikwa ngugqirha obeqhele ukulunika
Amaxwebhu amakagcinwe okanye afunyanwe emva kwengozi :
Iingxelo zesibhedlele, ezonyango ne /okanye ezempilo
Iinkcukacha zamaziko onyango noogqirha
Onke amatyala esibhedlele nawonyango
Iinkcukacha zobango lwezinto ezonakeleyo nesiphumo sobango
Ukuqhuba ebusuku
Amacebo ohambo lomgama omde
Mqaphele omnye umqhubi
Yiba nembeko endleleni
Bopha amabhanti :ukhusele ubomi
Amatayara angabulala
Iingcebiso eziluncedo
Ukuqhuba ebusuku
U-AA uthi ngenxa yokuhla kwenani lezihamba-ndlela, zimbalwa iingozi ezenzeka ebusuku kunasemini kodwa abantu ababhubha kwezi zasebusuku baninzi. Izinto ezidityaniswa neengozi zasebusuku kukudinwa, ukungazikisi ingqondo, utywala nokungaboni kakuhle kuba kumnyama. Inqanaba lokucingisisa lisezantsi, umntu ke ngoko usuke alithathe kade inyathelo engelithathe kwangoko.
Emva kokushiya indawo ekhanyayo, kuthatha ithuba eliyimizuzu engama-30 ukuba iliso lomntu liqhele indawo emnyama libone malunga nama-80 eepesenti , kungayithatha neyure phambi kokuba umntu abone kakuhle ebusuku. Kumalunga nama-20 eepesenti abantu abadala abangaboni kakuhle- bayashiyana- kusuka kukubona kufutshane kuye kukungaboni ebusuku. Umqhubi ofumanisa ukuba ukuqhuba ebusuku kuyamhlupha makadibane nogqirha wamehlo onokuthi mhlawumbi kufuneka angaqhubi ebusuku.
Kunqande ukujonga kumgama omnye kuba loo nto iya kwenza ukudinwa ngakumbi kwamehlo. Jonga kwiindawo ezisekupheleni kwale ndawo ilayitwe zizibane zemoto. Into engalayitanga kakuhle ibonakala bhetele ukuba ugqala kwicala elinye layo kunokuyijonga phakathi embindini. nje
Isantya masithotywe ebusuku, ukuze ungaqhubi ngaphezu kokubona kwakho- loo nto ithetha ukuthi kufuneka ukwazi ukumisa phantsi kwazo naziphi iimeko, kumgama olayitwe zizibane zakho. Ukuhamba ngomtha osezantsi , kufuna izantya eziphantsi.Imigama yokulandela esinye isithuthi kufuneka yandiswe ebusuku, ngaphandle kokuba uza kudlula esinye isithuthi, sigcine isithuthi esingaphambili kumgama okude nalo mtha, ungasiphandli.
Izibane mazithotywe sisekude esinye isithuthi esizayo. Ukuba omnye umqhubi akenzi nto danyazisa umzuzwana . Zama ukungaphindisi ngokuba nawe umphandle- kuyingozi engaphaya ukuphandlwa kwabaqhubi ababini endaweni yomnye.
Xa usiya usondela ngakwesinye isithuthi esiya kwelinye icala,ukwigophe ngasekhohlo, nceda thoba izibane kuba kaloku sisenokudlula kwelo gophe umphandle omnye umqhubi. Kwicala langasekunene izibane zakho ziya kukhanyela ngaphandle zingayi kwizihamba-ndlela ezizayo, kodwa ukuba umqhubi ozayo uyazithoba izibane zakhe, nawe yiba nembeko wenze kanjalo.
Izibane kufuneka zitshintshwe rhoqo ingakumbi xa kucetywa ihambo yasebusuku kwaye isithuthi silayishe kakhulu kunesiqhelo. Xa kukho abahambi ngasemva futhi nebhuthi igcwele isibane siya kukhanya kude kwaye isibane esikhulu siya kubaphandla abaqhubi abezayo singalayitanga endleleni. Uyacetyiswa ukuba uye kuzilungelelanisa izibane egaraji kodwa kwakufunekwa zijikwe kwakhona izibane xa zinomthwalo wesiqhelo.
Amacebo ohambo lomgama omde
Amanqaku omele ukuwakhumbula xa uhamba umgama omde nanga:
Ziphumze emva kweeyure ezimbini okanye emva kweekhilomitha ezingama-200.
Bophani amabhanti kwizitulo ezingaphambili nezingasemva.
Musa ukusela uphinde uqhube .
Sebenzisa izibane ezikhulu apho kungabonakali kakuhle , hayi izibane zokupakisha .
Gcina umgama wokulandela emva komnye oyimizuzwana emibini .
Dlula enye imoto xa kukhuseleke ngokupheleleyo ukuba wenze loo nto .
Musa ukusizalisa isithuthi ngaphezulu kunesicelo.
Qiniseka ukuba isithuthi sakho sikulungele ukuhamba endleleni phambi kokuba uhambe.
Yicwangcise kakuhle indlela eya kwiiholide zakho .
Yiba nembeko kwabanye abasebenzisi bendlela.
Mqaphele omnye umqhubi
Iimeko zemvula kunye nobumnyama: Abanye abaqhubi bangathathwa njengeziphazamisi endleleni kwiimeko ezinje. Funda ukuphawula abaqhubi abayingozi kwaye uqhube kude kunabo. Akukhathaliseki nokuba ucatshukiswe kangakanani nceda zibambe ungaphindisi ? ingazala enye into loo nto, isuke kuntlithwano iye kudubulwano. Abakwa-AA bayabacenga abaqhubi ukuba babonise inkathalo ingakumbi xa beqhuba ecaleni kwezinye zezi zinto zilandelayo:
Nasiphi isithuthi esiza kwenza umqhubi angaboni kakuhle- njengesithuthi esigcweleyo size singabinaso isipili sasecaleni.
Nasiphi isithuthi esimdaka, esinomhlwa, esinamalungu angekhoyo okanye esinombhobho oqhumayo.
Itrakhi emiswe kakubi okanye enomthwalo ongakhuselekanga, ukutsho oko enomthwalo ongabotshwanga kakuhle okanye imoto enomthwalo omkhulu kakhulu- umthwalo okanye inxalenye yawo ungawa.
Imoto ekhwelise abantwana abadlalayo okanye izilwanyana ezingamaqabane ? umqhubi usesichengeni sengozi okanye angangakhathali
Iimoto enezitikha ezifestileni , iingqumba zemithwalo, inani eliphezulu labahambi okanye iimpahla ezijingisiweyo- umqhubi usenokungaboni kakuhle.
Isithuthi esinomqhubi ongathi akazikisi ukucinga apha endleleni.
Umqhubi ophazamisayo ongakuvumeliyo ukuba udlule.
Isithuthi ?esigqib? indlela? ? mhlawumbi kukho umonakalo kwivili lokuqhuba okanye kwisaspenshini, okanye umqhubi unxilile okanye uyozela.
Kukho amaxesha emini, naweveki apho iingozi zenzeka rhoqo:
Xa lithi ndithenge naxa kusayo.
Ngamaxesha empangelo ekuseni naxa kugodukwa emalanga
Ngexesha lokuvala? kweebhari, iihotele neendawo zembutho(iiklabhu)
Emalanga xa abantwana bephuma ezikolweni .
Emva kwentlanganiso enkulu kawonke-wonke nangemidlalo yombhoxo okanye iintlanganiso zemidyarho.
Xa iphela iveki nangeempelaveki xa abantu besiya besela kakhulu.
Ngeemini zeholide zikawonke-wonke nangeempelaveki xa abaqhubi abaninzi bejolise ekubukeni iindawo ngaphezu kokuqhuba kakuhle.
Yiba nembeko endleleni
Akafanelanga umqhubi ukuba ahlale kwindledlana (ileyini) yasekunene aze anyanzelise ezinye izithuthi ukuba zidlule kuye ngasekhohlo kuba ebanga into yokuba uqhuba ngesantya esamkelekileyo emthethweni. Omnye imqhubi usenokuba nesizathu esivakalayo esimenza asidlule isantya esimisiweyo. Ukumvalela kungakhokelela kwimeko enobungozi apho ke ngoku omnye usenokuba nomsindo angakwazi ukuzibamba.
Ngomzuzu kaxakeka danyazisa izibane zakho zomzuzu wokuxakeka nezibane zakho ezikhulu uze uqhube ngesantya esikhuselekileyo. Yithobele imithetho yendlela ungaqhubi ngokungakhathali..
Le ngcebiso iphuma kwabakwa-AA ilandela iingxelo eziphuma kubaqhubi abazenza ?amapolisa? abavala indledlana yangasekunene apho kukho iindledlana ezininzi.
Naxa ukuqhuba kwindledlana yomzuzu kaxakeka emini kuvumelekile phantsi kwamagatya athile, izithuthi ezilandelayo azinalungelo zokutyhiliza ezinye izithuthi ngokuba zizinyanzele ukuba ziqhube ngaphaya komgca omthubi ukuze zona zidlule.
Abakwa-AA babongoza abaqhubi ukuba banyamezelane babenomonde ezindleleni baqhube ngokuzikhusela ngaphuzulu kokuba nomoya wokulwa.
Ukuba nembeko endleleni ? kwenza ukuqhuba kube mnandi kuye wonke umntu.
Bopha amabhanti: amabahanti akhusela ubomi
Yonke iminyaka eMzantsi Afrika kufa abantu abasondele kwi-10 000 ukuze abali-150 000 benzakale kwiingozi zendlela. Amanani abaphezulu kakhulu ngexesha leeholide zikaDisemba. Kuyintlungu enkulu ukulahleka kobomi kodwa nendleko yoqoqosho inkulu.
Kufuneka kubekho indlela yokuthoba oku kufa kungaka nale ntlungu. Inene kuyafuneka. Ifuna nje imizuzwana elishumi yokucinga nenyathelo. ?Imizuzwana elishumi enokusindisa ubomi bakho? ngumyalezo olula ongqalileyo. Umyalezo ngulo wokuba amanyathelo akhawulezileyo, alula asimahla athatha imizuzwana elishumi angakhusela ubomi. Ke ,loo manyathelo ?
Babeke ngalo lonke ixesha abantwana kwisihlalo sabantwana : Kuntlithwano apho isantya ingama-50 eekhilomitha ngeyure, umntwana ominyaka mine obunzima bungama-20 eekhilogrem angagila into yokuqala eqinileyo ngamandla angama-400 eekhilogrem. Ukusebenzisa isitulo somntwana esifakwe kakuhle kungalihlisa inani leengozi ezibulalayo ngama-75%. Ngoko sihlole isitulo somntwana esisemotweni yakho. Ingaba sifakwe ngokukhuselekileyo.? Ingaba siyisayizi eyiyo? Uyasisebenzisa na? Siyazi ukuba abantwana bangakhe bakhalaze okwexeshana. Kodwa kubhetele kwaloo nto kunokungena engozini.
Zibeke ngalo lonke ixesha impahla ebhuthini. Ukuba imoto kufuneka imise ngokungxama, incwadi yemephu engasemva iya kubetha abantu abasemotweni ngamandla ngokungathi ukhatywe ngekarati. Ikhamera yona ivele ifane nesiqhushumbisi sesandla ukuze sona isambuleni sifane nemisayili ebulalayo. Izinto/ impahla ebezithengwe lusapho zingabulala. Zifake ebhuthini.
Soloko usimisa ngendlela isitulo nale ndawo yokukhusela intloko. Yindawo yokukhusela intloko hayi eyokuyiphumza yenzelwe ukuba ikhusele ukupetyeka kwentamo, nto leyo ethanda ukwenzeka kwiingozi zemoto. Nakwizantya ezisezantsi ezingangeekhilomitha ezilishumi abantu basenokwenzakala kakhulu.
Soloko ulibopha ibhanti lakho kwaye uqiniseke ukuba wonke umntu osemotweni ulibophile. Siyaphinda, wasebenzise ngalo lonke ixesha amabhanti.
Abakwa-AA bayagxininisa ukuba asingomabhanti angaphambili kuphela amele ukuba abotshwe. Namabhanti angasemva ayabukhusela ubomi.
Kubalulekile ukusetyenziswa kwamabhanti kuhambo ngalunye, nokuba lufutshane kangakanani na, kubaluleke kumntu wonke osemotweni. Kuya kukhusela abahambi nabaqhubi ngokunjalo. Umhambi ongabophanga kwimoto ekwingozi yokuntlithana angabangquba abanye ngamandla alingana nawendlovu encinci.
Amanyathelo amane alula athatha imizuzwana kwaye anokukhusela ubomi. Wacinge.Kwaye wenze.
Amatayara angabulala
Abakwa-AA balwa ukungeniswa ngaphakathi elizweni kwamatayara angamasekeni athi asetyenziswe kwizithuthi ezikhwelisa amawaka-waka abantu.
Ngenxa yokungabikho kweendawo zamatayara ezisemgangathweni ishishini lamatayara linyanzelekile ukuba lifune amatayara kwamanye amazwe ukuze liwahlaziye. Naxa oku kufuneka kube nemvume, maninzi amatayara angenayo etsiba imida ukuze ke ngoku athengiselwe umnini wemoto okanye umnini wetekisi. Lawo angena ngemvume akukho siqinisekiso sokuba aya kubahlaziyi bamatayara abasemthethweni, kwaye akuhlolwa yonke imithwalo engenayo.
Khumbula- amatayara ngamalungu amancinane adibanisa indlela nesithuthi, kwimeko yemozulu eyomileyo okanye emanzi.
Iingcebiso eziluncedo
Oyena ndoqo phambi kokuthatha uhambo kukujonga ukhuseleko lwesithuthi. Izibane, izalathisi, izosuli zefesitile engaphambili emotweni, iziqhoboshi, ivili lokuqhuba, umxokelelwano wombhobho okhupha umoya namatayara mazihlolwe ngocoselelo. Abanini-moto abangaqinisekanga ngezithuthi zabo ukuba zikulungele na ukuba sendleleni bangenza uvavanyo lwezithuthi ngomrhumo ongephi kwiZiko loBuchwepheshe lakwa-AA elikhoyo kuMzantsi Afrika wonke.
Abanini-zimoto bayacetyiswa ukuba basoloko bene-fan belt nombhobho weradiyetha ebhuthini nokuba isithuthi emva kohlolo sifunyaniswe silungile. Oku kungonga ixesha nemali endleleni xa kukho umonakalo . Uyacetyiswa kwakhona ukuba uphathe esinye isitshixo se-ignishini.
Uyacetyiswa kwakhona ukuba phambi kokuba uthathe uhambo olude jonga iipolisi ze-inshorensi. Kufuneka ii-inshorensi zezithuthi, ezendlu nezobomi zibe semgceni.
Ukuziswa kwephephandaba nobisi makumiswe kwaye izilwanyana ezingamaqabane zilungiselelwe. Esinye isilumkiso sesokuba abahambi mabazise isikhululo samapolisa esikufutshane ukuba baza kuhamba.
Iintsapho ezihamba kwindlela ezingayiqhelanga mazicwangcise uhambo lwazo. Abakwa-AA banika amalungu abo iimephu zendlela, izicwangciso zedolophu, iibhrowutsha neengxelo zendlela. Ukuba ufuna isicwangciso sohambo sakho bangakwenzela njengelungu. Kuhle ukusebenzisa indlela yomntu wonke , hayi indlela ezibetha ngemva nokuba zimfutshane.
Abakwa-AA balawula imixokelelwano ye-SOS efakwe liSebe lezoThutho koohola bendlela. Iifowuni ze?SOS zishiyana ngeekhilomitha ezimbini, uncedo luyafumaneka ngefowuni.
Xa kuhanjwa abanini-moto mabaqinisekise ukhuseleko lwabo nolweentsapho zabo nolwabanye abasebenzisi bendlela ngokuba babophe amabhanti kwaye bavule isithuba semizuzwana emibini emva kwesithuthi abasilandelayo. Umgama wokulandela mawandiswe ebusuku kwiimeko zenkungu nemvula naxa indlela imanzi.
Ukudinwa nokudinwa kwamehlo kunganqandwa ngokuba kumane kumiswa. Nokutshintsha-tshintsha abaqhubi kulungile. Kucetyiswa ukuba kuphunyulwe emva kweeyure ezimbini okanye emva kwama-200 eekhilomitha, oku kuya kulihlisa izinga lokudinwa.
Iimoto mazitshixwe xa zingenamntu kwaye makungashiywa izinto ezibalulekileyo esichengeni apho zinokubonwa ngabadlulayo. Musa ukushiya abantwana okanye izilwanyana ezingamaqabane kwimoto etshixiweyo, ubushushu obukhulayo ngaphakathi bunokubangela ukudinwa, ukufa icala okanye ukufa.
Kubalulekile ukuba abanini-moto baphathe iilayisenisi zabo ngalo lonke ixesha. Oku kufunwa ngumthetho.
Iingcebiso nokusigcina emgangathweni isithuthi
Into omawuyenze xa unengozi
Ukuhlola ivili lokuqhuba
Izilumkiso xa usebenza emotweni
Ukumisa ungathandanga
Ukugcina amatayara emgangathweni
Into omawuyenze xa unengozi
Untlithwano nemimiselo esemthethweni:
Misa ngoko nangoko.
Jonga ukuba ukwenzakala kungakanani na kwaye unike uncedo kwabenzakeleyo.
Biza amapolisa okanye i-ambulensi ukuba kukho obhubhileyo okanye owenzakaeleyo.
Jonga ukuba ithini na imo yomonakalo
Ukuba isithuthi sivala indlela yonke, ungasisusa emveni kokuba uyiphawulwe indawo ebesikuyo kodwa ukuba kukho umntu obhubhileyo okanye owenzakeleyo ungakwenza oko emveni kokuba ufumene imvume kumagosa endlela.
Veza ilayisenisi yakho yokuqhuba uze uxele emapoliseni ingozi leyo zingaphelanga iiyure ezingama-24 uze ufumane nenombolo esisalathisi eza kufunwa yi-inshorensi.
Izilumkiso
Bhala ingxelo ngale ndawo yengozi ngokwenza iziketshi, ukuba kukho indlela, thatha neefoto.
Musa ukwenza iintetho ezingakubek?ityala kwaye sukuvuma ityala.
Bhala iinkcukacha zabanye namangqina neemeko zolu ntlithwano.
Musa ukubasusa abantu abenzakele kakhulu kwaye nceda ngoko ukwaziyo ukukwenza okanye ngokoqeqesho onalo.
Qiniseka ukuba isithuthi sakho sirhuqwa ngumboneleli weenkonzo zokurhuqa owaziwayo kwaye fumanisa ukuba uza kubizwa malini, yonke loo nto ibhalwe phantsi phambi kokuba isithuthi sakho sithathwe.
Qaphela: Ubungakanani be-alikhoholi evumelekileyo emzimbeni yi-0,05 iigrem kwigazi elili-100 leemililitha kubaqhubi babucala kanti kubaqhubi ekungumsebenzi wabo ukuqhuba yi-0,02. Lo mda awumisi inani lokuba ungasela kangakanani na kuba oko kuxhomekeke kubunzima bomzimba wakho, kodwa i-avareji yomzimba engama-(85kg) ingaziiglasi ezimbini zewayini.
Iinombolo zomzuzu kaxakeka : Amapolisa : 10111
Ukuhlola ivili lokuqhuba
Iimoto zenzelwe ukuba zihambe kwindlela eme kakuhle okanye egobe nje kancinci. Oko kuthetha ukuba ukuba uliyeka lihambe eli vili kwindlela ethe tyaba imoto imele ihlale ithe ngqo ithutyana phambi kokuba ikekelele ngasekhohlo ngenxa yokuma kwendlela. Ukuba iyabhadula kancinci iya ngapha nangapha kungenziwa oko ngamavili angalungelalananga, ivili lokuqhuba eliyekeyeke okanye umthwalo ongabekwanga ngokulungelelana.
Ukuba isithuthi siyaqala siya ecaleni ngomzuzu nje usiyeka, loo nto ingenziwa kukungalingani komoya kumathayara asekhohlo nawasekunene, amatayara angalinaniyo, isipringi esaphukileyo okanye esigugileyo. Mhlawumbi isenokuba ngomnye umonakakalo obuxelwe kumhlathi ongentla.
Ukuba ujika ikona ebukhali ukuze ivili lokuqhuba lingavumi ukubuyela ngqo okanye kufuneka ulijije ngamandla, oko kungenziwa ngumoya osezantsi kumathayara, izidibanisi ezibopheneyo zevili lakuqhuba, iingalo zesaspenshini ezonakaleyo, ukungalungelelani kwegiye yevili lokuqhuba okanye izipringi ezigugileyo. Ukuba ivili lokuqhuba alinamandla okuzijikela, mhlawumbi ifluwidi isezantsi, impompo inomonakalo, isivingco sesipulu sincangathi, ibhanti liyekeyeke okanye kukuvaleka kombhobho.
Ukujika kwevili lokuqhuba ngamandla kungabangela ukubuya kwalo kwangeso santya. Ukungemi kakuhle kwevili lokuqhuba kunokubangelwa kukungadibani kwalo kakuhle, ibhokisi yeli vili okanye ivili langaphambili elingalungelelana. Umoya kwivili elinamandla okuzijika ungabangela ukujika kwalo ngamandla.
Ukutshixiza kwamatayara kwiikona kubangwa luxinzelelo olusezantsi kumathayara kodwa kusenokubangelwa ligophe.
Izilumkiso xa usebenza kwisithuthi
Musa ukuthemba ujeke. Kungcono uthenge izinto zokumisa eziqinileyo uze usebenzise zona ngalo lonke ixesha ufuna ukungena ngaphantsi kwemoto.
Susa i-earth strap kwibhetri ukuze ingaqalisi injini ngempazamo, iqalise umlilo okanye yenze shushu ijuwelari okanye iwotshi yakho ukuba ubambe ucingo oluvulekileyo.
Qiniseka ukuba zonke izinto zombane zicinyiwe xa ususa i-strap, okanye kungakho intlantsi enokwenza ibhetri idubule.
Musa ukushiya izixhobo phezu kwebhetri apho zinokwenza ishothi kwitheminali kuze kudaleke intlantsi.
Mazibe kude iimpahla neenwele ezingabotshwanga kumalungu ashukumayo.
Nxiba izinto ezikhusela amehlo xa amehlo akho ekumngcipheko , mhlawumbi xa ujija okanye ubhola.
Musa ukuyizalisa ngokugqithileyo i-sump okanye nayiphi indawo enguvimba kuba isenokonakalisa izivalo okanye yenze izinto zingasebenzi kakuhle.
Musa ukusisusa isivalo seradiyetha kumxokelelwano wokupholisa. Ukuba kufuneka uvulile, bamba ngesiziba apha kwisiciko kwaye ume ecaleni uvule kancinci uthe chu.
Musa ukugalela amanzi abandayo kwinjini eshushu kuba loo nto ingabangela umonakalo. Ukuba awunandlela yimbi, wagalele amanzi kancinci ngeli xesha injini ihambayo.
Musa ukuvumela abantwana okanye izilwanyana zibe kufutshne nemoto ngoku uyisebenzayo.
Nceda yiba nesicimi-mlilo kufutshane nendawo osebenza kuyo.
Musa ukuzama ukucima idangatye lombane ngamanzi, kungcono usebenzise isanti.
Qaphela xa uphethe ibhetri okanye uyisebenza kuba kaloku i-asidi echithekileyo ingenza imigqobho empahleni yakho okanye ikonakalise isikhumba.
Musa ukuyidumisa ixesha elide injini kwindawo evalekileyo.
Ipetroli awunakuyithemba, ingakumbi xa ingumoya ngenxa yokuba wawukhe wayichitha kumbhobho oshushu akwenzeka nto awunakuthi angekhe kwenzeke nto kwixesha elizayo.
Ukumisa ungathandanga
Wenza ntoni xa imoto yakho ivele ime? Thatha iselula yakho. Kodwa kuhle ukhangele ukuba yintoni umonakalo. Ukuba kukho iingxolo ezitshixizayo okanye amavili atshixekile , loo nto ithetha ukuba ingxaki inkulu. Ukuba akukho ngxolo noko kukho ithemba lokuba ingxaki ayikho nkulu.
Inyathelo lokuqala kukujonga kwibhonethi ukuba akukho ngcingo zaphukileyo na, impompo yamafutha eyaphukileyo okanye nayiphi enye into enokuba iyavuza. Ukuba akukho nto ibonakala ingumonaklao ungenza oku kulandelayo:
Igeyiji yamafutha ibonisa ntoni? Ukuphelelwa yipetroli yinto eyenzakayo nakubani na.
Hlola indawo enokuba nentlantsi eqinileyo. Susa enye yeentambo zeplagi uze uyibambe uyisondeze ngakule ndawo isisinyithi uze ususe intloko yesilinda ngeli xesha omnye ajija isihambisi-njini i-ignishini ilayitiwe. Qiniseka ukuba awuphathi nanye indawo esisinyithi yentambo yeplagi okanye ungothuka kakubi. Umele ubone intlantsi ebhlowu eqinileyo, ukuba ibuthathaka kwaye imthubi, okanye akukho phawu lwantlantsi , khangela i-roto arm phantsi kwesiciko sedistribhiyutha, uqiniseke ukuba ayophukanga okanye ayiguganga. Hlola kwakhona ibhrashi yekhabhoni embindini wesiciko ukuba iyadibana na ne-rotor arm. Ukuba ezi zinto zonke zime kakuhle, jonga kwicala elingaqinanga kakhulu.
Ucingo olungaqinanga lusuka kwikhoyili ye-ignishini luye kwicala ledistribhiyutha. Lucingwana olubhityileyo oluthanda ukophuka kule ndawo lungena kuyo kwidistribhiyutha. Ukuba lume kakuhle kwaye ukuba imoto inedistribhiyutha yakudala eenepoyintsi, kufuneka ke ususe isiciko sedistribhiyutha uze uvule iipoyinti ngeskrudrayiva ngoku ilayitiweyo i-ignishini. Kumele kuvele intlantasana njengokuba uvula iipoyinti. Ukuba intlantsi iyabonakala ngoko ke ungathatha ngokuba eli cala lingaqinanga kakhulu lilungile kodwa ukuba ayikho ithetha ukuba kukho undonakale kwiingcingo. Ukuba iipoyinti zivulekile xa ususa isiciko kufuneka ujikelezise injini ngesihambisi-njini de zivaleke phambi kokuba uzame ukuzivula.
Into yokugqibela omawuyihlole kukuba amafutha ayafika kwikhaboretha. Susa indawo engasentla kwisicoci-moya ujonge ukuba amafutha akakhwivi na kumqala wekhebhu ukuba ujija ingalo ethe nca kwi-throttle butterfly.
Olu hlolo luya kukunceda ufumane oonobangela bokuba imoto ime ungayimisanga.
Amatayara makahlolwe rhoqo kwaye olu luhlu lulandelalyo lubalula ezinye izinto emazijongwe. Ukuba enye yezi meko ikho yiya kwingcali yamatayara.
Ukuphela icala. Oku kwenzeka ngeendlela ezahlukeneyo. Ukuguda kwethayara ngaphakathi nangaphandle kwalatha umonakalo.
Ukutyeka ngaphakathi. Lo monakalo wenziwa luxinzelelo oluphezulu lwamatayara. Ukuqhuba ngesantya esiphezulu imigama emide, mathayara ekumgangatho osezantsi kungawenza lo monakalo kuba ukuhamba ngesantya esili-120km/h kulitya ngokukhawuleza okuphindwe kabini ithayara xa uhamba ngama-70km/h.
Ukutyeka ngaphakathi nangaphandle. Ukuphela komphandle nomphakathi kungathetha ukuba uxinzeklelo kumathayara bolusezantsi kwisantya sesiqhelo.
Kubalulekile ukuba amatayara abe noxinzeleleo olululo. Ukuba lusezantsi luyawachapahazela amatayara ngeendlela ezininzi.
Xa isantya sinyuka kubakho into eyenzekayo apha kwitredi eyenza ubushushu obugqithileyo ukuze kwenzeke umonakalo kwisakhiwo ,loyisakale ithayara. Oku kuya kuchaphazela ukusebenza kwevili lokuqhuba, nozinzo lwesithuthi. Nokuhamba ngamaxesha athile ngoxinzelelo olusezantsi, nokuzaliswa kakhulu kwesithuthi kunokwenza umonakalo ohamba uhambe ude uvele.
Uxinzelelo lwamatayara nolo lwethayara lokulalelisa kufuneka luhlolwe kanye ngeveki phambi kokuba abe shushu amatayara, oku kuthetha ukuba phambi komgama we-10km, kusetyenziswe igeyiji eyiyo.
Iziciko zevalvu ezingekhoyo mazifunwe zibuyiselwe ukunqanda uthuli ukuba lungavali ivalvu kuba loo nto ingenza uxinzeleleo lomoya lulahleke.
Utshintsha-tshintsho lwamatayara luyancoywa zezinye iinkampani , ezinye azithethi nto kanti yena u-BMW uyalukhaba. Ukuwatshintsha-tshintsha kwenza aguge ngokulinganayo kodwa ekugqibeleni kufuneka ethengwe onke ngexesha elinye, idla kakhulu ke loo nto.
Le modyuli iya kusinika ithuba lokuba sikhe sijonge uMgaqo-siseko kaZwelonke woshishino kwanendlela imigaqo-siseko yeengingqi ezimise ngayo ukuba ixhase iimbono zeBhunga likaZwelonke.
Kuphuhlisa ukuziqonda iindima ezahlukeneyo ze-SANTACO.
Kuhlola imiqathango exhasa umbutho
Kuyiqaphela injongo nesakhiwo soMgaqo-siseko omncinane osemgangathweni weMibutho yeeTekisi..
Ukwaneliseka yiyo nantoni na ngeenkonzo zabamanyama kwakhokelela kwishishini elingalawulwayo, elingaluqhubi kakuhle urhwebo kwaye elinobundlobongela, ugrogriso nokuxhatshazwa.
Eyona njongo ephambili yeBhunga laseMzantsi Afrika likaZwelonke leetekisi (i-SANTACO) kukuseka ishishini lothutho leetekisi elinganabundlobongela, elimanyeneyo,, elinedemokhrasi nelikhutheleyo elikhonza isizwe ngothutho olungumzekelo, olufikelelekayo nolukhuselekileyo eliqwalasele zonke izinto ezakha ishishini leetekisi.
Iinjongo ze-SANTACO zichazwe zacaciswa phantsi kwezi ndima zilandelayo:
Indima yokumela neyolawulo
Indima yemimiselo
Indima yenguqu kushishino noqoqosho
Indima yentlalo
Indima yengcebiso
Indima yokumela neyolawulo
Ukubonisana nokuthethana norhulumente kumanqanaba onke.
Ulungelelwaniso lwezimvo zamalungu alo kwimibandela yeshishini nokumelwa kwamalungu kumaqela engingqi, esithili, ephondo, kazwelonke, elizwe lase-Afrika nelizwe jikelele..
Ulungiselelo lokuba amalungu afumane inkonzo yolawulo echanekileyo, eyimelayo into, engafihli nto nechubekileyo
Ukumela ishishini leetekisi nokuba kuphi nokuba kunini xa kufuneka njalo.
Indima yenguqu kushishino noqoqosho
Ukukhuthaza ukuxhotyiswa kwabamnyama kwezoqoqosho kwishishini lothutho.
Ukutshintsha indlela ababona ngayo kwanengqondo zabanini beebhasi ezincinci kwanabasebenzi baqonde ukuba akhona amanye amathuba amaninzi kwishishini lothutho.
Ukukhuthaza intsebenziswano nosetyenziso lweendlela ezininzi phakathi kweendidi ezahlukeneyo zothutho.
Ukuguqula ishishini leetekisi libe lishishini elikhulu nelinika inkonzo yothutho ngokuhambiselana neemfuno ezitshintshayo zokusebenza kwintloko yoThutho lwaseMzantsi Afrika namashishini amanyeneyo.
Indima yentlalo
Ukuqinisekisa ukuba ishishini leetekisi ezizibhasi ezincinane lidlala indima ebonakalayo kukhuseleko ezindleleni nakuthutho lwabantu olukhuselekileyo nolunenkathalo.
Ukukhuthaza ukwenziwa nokusetyenziswa kwezixhobo ezingangxoli kakhulu ezikulungeleyo okusingqongileyo ekunikweni kweenkonzo zothutho,ukusetyenziswa kwemithombo yendalo nokungcoliseka ukuncinci kwamanzi nomoya.
Ukuqinisekisa ukuba amalungu alo ayaqonda ukuba ayabandakanyeka ekunikweni kweenkonzo zikawonke-wonke ezinemiphumela ebalulekileyo kuwonke-wonke kwaye kufuneka ziqhube ngendlela enenkathalo.
Ukufundisa uluntu ngokhuseleko endleleni namanye amanyathelo okhuseleko.
Ukwenza kubekho abantu abanamagunya okujongana nezikhalazo ezingokunikwa kweenkonzo kwishishini.
Indima yengcebiso
Ukuphuhlisa imiqathango nemimiselo yokulawula ukhuseleko lweshishini lothutho ngokuchanekileyo nangenkuthalo.
Ukuqalisa, ukukhuthaza nokugxeka ngendlela eyakhayo kwaye kuchaswe uwiso-mthetho okanye ulungiso okanye utshintsho emthethweni, kwinkqubo echaphazela ishishini lothutho.
Ukungazivumeli izenzo ezenzelwa ukunyathela amalungelo eshishini lothutho nawamalungu.
Ukuba lilungu okanye ukusebenzisana namaqela asemxholweni ngaphakathi nangaphandle kweRiphabhlikhi yoMzantsi Afrika, ngokomdla weshishini lothutho lweebhasi ezincinci.
Eli candelo loMgaqo-siseko lichaza:
Umbutho ?njengomntu ongumqondisi-mthetho? obhaliswe njengecandelo lama-21 leNkampani.
Nokuzinikela kwayo ekuziseni idemokhrasi nenkqubela-phambili kumabutho asekuhlaleni anembali yokuhleleleka kwishishini lothutho likawonke-wonke.
IMITHETHO-SISEKO
Eli candelo lomgaqo-siseko lijongene nemithetho-siseko emininzi emisela isakhiwo, ubulungu, imiqathango, imimiselo, amaphulo oshishini, ululeko neemfanelo zemvumelwano ze-SANTACO.
UMTHETHO-SISEKO 1: UBULUNGU
Isishwankathelo seenkcukacha:
Iimeko zokungenela
Amalungelo noxanduva nenyathelo loluleko neminye imibandela ekweli candelo.
UMTHETHO ?SISEKO 2 ?16: ISAKHIWO SOMBUTHO
Eli candelo lijongene nokwakheka kombutho.
Umzobo olandelayo ubonisa amanqanaba onxibelelwano. Imisebenzi noxanduva lwezakhiwo ezincinci nabantu icaciswe kwizintlu zazo..
UMTHETHO-SISEKO 17: ULULEKO
Eli candelo lijongene namatyala ohlukeneyo namanyathelo oluleko aza kuthathelwa abantu ngabanye.
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi: iModyuli 5 : Umsebenzi 1 SANTACO
Lo msebenzi ujongene nezinye iZahluko phantsi kwemithetho-siseko nokubaluleka kwembasa yeBhunga. (Imithetho-siseko 18-25)
IKOMITI YOMGAQO-NKQUBO NOLAWULO
Eli candelo loMgaqo-siseko lijongene nemigaqo-nkqubo namaqumrhu asebenzela ukuphumeza umbono nenjongo ye-SANTACO.
ISIPHUMO
Kwesi sahluko uza:
Kuqonda injongo nesakhiwo soMgaqo-siseko omncinane weMibutho yeeTekisi.
Umbutho weeTekisi weNgingqi uya kuba namalungu angama-30 ubuncinane abufaneleyo ubulungu ngokwemigqaliselo yoMgaqo-siseko woMbutho weNgingqi. UMbutho weNgingqi unganamalungu angaphantsi kwama-30 xa kukho imvume ebhaliweyo ye-PMC yeBhunga leetekisi lePhondo ebiceliwe yaze yanikwa.
Uya kuba mnye kuphela uMbutho weNgigqi owamkelwayo ngokomda wendawo. Ungajikwa ke lo mthetho emva kwemvume ebhaliweyo ye-PMC yeBhunga leeTekisi lePhondo ikunye neye- SANTACO ibiceliwe yaze yavunywa.
Umgaqo-siseko osebenza phantsi kwawo uMbutho weeTekisi kufuneka ube nolu lwazi: :
Igama nenombolo yobhaliso yoMbuhto neenkcukacha zokunikwa indawo
Ubume bombutho
Ukwakhiwa kombutho
Iinjongo
Iindawo ekusetyenzwa kuzo (iindlela ezibhalisiweyo ezisebenza amalungu ombutho kufuneka zidweliswe ngumbutho).
Ikomiti elawulayo yombutho ikunye ne:
Inkcazo ngokufaneleka kokukhethwa nokonyulwa kwamalungu e-ofisi
Ukwakhiwa kwekomiti
Ukususwa e-ofisini
Ukufakwa kwabanye endaweni yamalungu ekomiti elawulayo
Imisebenzi noxanduva.
Iintlanganiso zekomiti elawulayo.
Ikomiti ezikhoyo: ziya kukhethwa ukuba zilawule zenze imisebenzi ethile apha embuthweni enjengale:
Imisebenzi yoluleko
Ikomiti yezemali
Uqeqesho nophuhliso
Ukulungiswa kwezikhalazo
Ubulungu bombutho
Imigaqo yokuba ube lilungu
Ukupheliswa kobulungu
Inkqubo yokwenza isicelo
Inkqubo yokubhena
Imisebenzi namalungelo amalungu.
Uluhlu lwabangamalungu
Imirhumo yobulungu .
Ikhoram
I-ajenda nemizuzu
Ukuvota
Unyulo lwamalungu e-ofisi
Amaphepha engxelo-mali
Iintlanganiso jikelele ezizodwa
Amalungelo okubiza iNtlanganiso jikelele eyodwa (SGM)
Intlanganiso jikelele yamalungu.
Uphicotho lwemali nolwangaphandle
I-akhawunti yebhanki
Imirhumo yonyaka yobulungu
Unyaka-mali
Amaphepha engxelo-mali
Uphicotho lwangaphandle
Ukulungiswa kwenkcitho
Imisebenzi yoluleko
Inkqubo yoluleko
Inkqubo yokubhena
Inkqubo yezikhalazo
Iinjongo
Ikomiti yezikhalazo
Imigangatho yenkqubo yezikhalazo
Inqanaba 1: Ukusombulula ungquzulwano
Inqanaba 2: Ukulamla
Inqanaba 3: Uxolelwaniso
Ukulungiswa koMgaqo-nkqubo
Umdibaniso
Ukuchitha umbutho
Isihlomelo:
Ifomu yezikhalazo
Ingqokelela yemithetho yokuziphatha
Bhekisa kuMsebenzi 2 iModyuli 5 kwincwadi yomsebenzi.
Nika ingxelo kwiqela lonke.
UMTHETHO-SISEKO 18: IMIQATHANGO NEMIMISELO
UMTHETHO-SISEKO 19: ISICWANGCISO SOMNTU OMAKALANDELE KWIMEKO YOKUPHELELWA OKANYE UKUFA
UMTHETHO-SISEKO 20: AMAPHULO OSHISHINO
UMTHETHO-SISEKO 21: IZILUNGISO
UMTHETHO-SISEKO 22: INKOMFA EYODWA
UMTHETHO-SISEKO 23: IMFANELO YEMVUMELWANO
UMTHETHO-SISEKO 25: UKUCHITHA/UKUPHELISA
UMGAQO-SISEKO OMNCINANE OSEMGANGATHWENI WEMIBUTHO YEETEKISI
Sebenzisa uxwebhu lwakho loMgaqo-siseko ufumane iimpendulo zemibuzo elandelayo:
Umbuzo 1. Ingaba umsebenzi olandelayo ngomnye weenjongo ezixeliweyo zombutho? Ukuqinisekisa ukuba amalungu asebenza ngokwegunya leelayisenisi zabo nangokomthetho nje ngokubanzi?
Umbuzo 3. Xela imisebenzi emithathu yeKomiti elawulayo
Umbuzo 4. Idlala yiphi indima iKomiti ekhoyo kuqeqesho nophuhliso kwaye kufuneka abe mangaphi amalungu ?
Umbuzo 5. Xoxa ngemeko enye apho ubulungu bunokupheliswa.
Question 6. Mangaphi amalungu enza ikhoram xa kukho intlanganiso yonyaka (i-AGM)
Umbuzo 8. Mangaphi amalungu ekufuneka abe yinxalenye yokuvulwa kwe- akhawunti yebhanki yombutho?
Umbuzo 9. Mangaphi amalungu (%) ekufuneka ekho ukuze kube nokuthathwa isigqibo sokuchitha umbutho?
INKQUBO-SIKHOKELO KAZWELONKE YEZIFUNDO EZIPHUNYELELWEYO
Njengoko siqhuba kulemodyuli uya kuqonda oku:
Abantu abanebango abohlukeneyo ababandakanyekayo
Amanqanaba ezifundo eziphunyelelweyo
Kwenza umsetyenzana wokumatanisa oza kwenza ukuba uyiqonde i-NQF ukuba ingantoni na.
Kuxoxa ngeemeko eziza kukunceda uphendule imibuzo enxulumene nokufunda kokuqala (RPL) novavanyo.
Kuphawula amathuba oqeqesho kwishishini leetekisi.
UKWAZISA INKQUBO-SIKHOKELO KAZWELONKE YEZIFUNDO EZIPHUNYELELWEYO
Injongo yale ntshayelelo kukukunika isiseko esiya kukwenza ukwazi ukulandela iingxoxo namaqumrhu abandakanyekayo kwimfundo noqeqesho.
Apha siza kukwazisa ngokufutshane ngamaqumrhu neendlela ezibekiweyo ukuqinisekisa ukuba imfundo noqeqesho ezisemgangathweni ziyaqhubeka.
Esi silandelayo sisikhokelo esiya kusisebenzisa njengesalathisi xa sisebenza kwezi Modyuli 6, 7 & 8.
Iziphumo :
Kweli candelo uza:
Kubonisa ukuqonda kwakutheni zekubekho iNkqubo-sikhokelo kaZwelonke yeZifundo Eziphunyelelweyo kwaye yenziwa kanjani loo nto.
Inkqubo-sikhokelo kaZwelonke yeZifundo Eziphunyelelweyo (NQF)
Masikunike imizekelo embalwa yale mithetho-siseko ukuze ube nokuqonda ukubaluleka kwe-NQF.
Umthetho-siseko
Umzekelo
Ukwamkeleka
Ukuhlanganisa
Kudibanisa imfundo noqeqesho. Ngale nkqubo uyakwazi ukusuka kwenye indawo yokufunda uye kwenye.
Ukwamkelwa kwemfundo yokuqala
Nge-NQF ungamkelwa ngenxa yoko okufundileyo nokuba bekucwangcisiweyo okanye kungacwangciswanga. Uya kuvavanywa koko okufundileyo uze ubekwe kwinqanaba elifanelekileyo lemfundo noqeqesho.
UTshepo usebenze kwifektri yepeyinti iminyaka emininzi njengowongameleyo. Uthunyelwe kwiikhosi ezimfutshane ezininzi zolawulo lwabasebenzi kwaye unezatifiketi. Ufake izicelo zemisebenzi emininzi waze waxelelwa ukuba azamkelwa.
Nge-NQF, amava kaTshepo? neekhosi azenzileyo ezimfutshane zingavavanywa ukuze zamkeleke. Angasebenza kwisebe lomthombo woluntu kwinkampani apho izakhono zobuchwepheshe zidityaniswe namava akhe kumgangatho wevenkile nomdla ekuxhaseni abasebenzi, zingamenza awufanele umsebenzi wokusebenza ngabantu..
Ufikelelo
USipho ube ngumqhubi wetekisi iminyaka emine eRhawutini. Ukugqibela kwakhe ukuphuma wahlangana nengozi waze walahlekelwa ngumlenze , nto leyo eyamenza akakwazi ukuqhuba. Ngeli xesha wayesaqhuba wabonisa umdla kwizinto zombane , emana elungisa izinto efakela nezinto zombane emizini yabantu. Wafunda izakhono ezininzi eziluncedo.
Endaweni yokuhlala ekhaya acinge okokuba kuphelile ngaye, angenza isigqibo sokuba aqeqeshwe njengencutshe yombane. Izakhono aziphuhlisileyo ezinokumnceda ayigqibe ikhosi, ziya kuvavanywa kwaye angafumana iikhredithi ngazo.
Eminye imithetho-siseko ebalulekileyo inikiwe ngezantsi kodwa ayichazwanga. Funa olunye ulwazi ngezi zinto kwaye uya kuqalisa ukukuqonda ukubaluleka kwe-NQF!
Ukubasemthethweni; Ukuba semxholweni; Ukuyilungela imeko; Ukuqhubela phambili; Ukuphatheka; Ukucacisa
Ibhendi
Uhlobo lwezifundo eziphunyelelweyo
Imfundo Ephakamileyo noQeqesho
Uphando olungaphaya kwezifundo zobugqirha
Izifundo zobugqirha
Izifundo eziphunyelelweyo zokwenza umsebenzi othile
Izidanga zokuqala zikazwelonke
Iidiploma zikaZwelonke
Imfundo eya phambili noqeqesho (FETC)
Imfundo eya Phambili noQeqesho
Isatifiketi seMfundo Jikelele noQeqesho (GETC)
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi:
Umboniso 1:
Umfundi omdala onebanga lesi- 6
NdinguThabo ndineminayka engama-25 ubudala. Ndaphuma esikolweni emva kwebanga lesi-6. Ndingumqhubi wetekisi kodwa ndinqwenela ukuba ngumcwangcisi-mali.
UThabo kufuneka afumane indledlana yokufunda ukuze aphumelele izifundo kwibhendi i-FET. Amava akhe adlulileyo aya kuvavanywa ngokweziphumo zesifundo nemigangatho yovavanyo. Ke ngoku angakhetha icala elisemxholweni kwibhendi ye-FET kwaye akugqiba ukufunda kwinqanaba lesi-4 angaqhuba nomsebenzi wakhe.
Umboniso 2
NdinguVusi kwaye ndisebenze njengomsebenzi weziqhoboshi kwishishini lobunjineli uninzi leminyaka. Abaqeshi bam bandithumela kwiikhosi kwiziko loqeqesho lenkampani yethu ukuze niphuhlise izakhono zam endifumene izatifiketi ngazo. Inkampani yam iqulunqwa ngokutsha kwaye ndiyoyika ukudendwa. Ndingathanda ukufaka isicelo somsebenzi kwelinye ishishini, kodwa ndixelelwe ukuba izatifiketi zam azamkelwa. Ndinqwenela ukuba ndibe ligcisa, mhlawumbi umfakeli okanye umguquli. Ingaba izakhono nolwazi lwam ziya kubalwa okanye kufuneka ndiqale ekuqaleni?
Nge-NQF, iikhredithi zikaVusi ziya kubhaliswa kwingxelo yakhe yokufunda. Uya kukwazi ukuzisebenzisa ezo zisemxholweni kumsebenzi omtsha okanye kwimeko yokufunda. Ngezi khredithi zamkelweyo angaqhubela phambili kwindledlana yakhe yomsebenzi kwelinye ishishini okanye akhethe indledlana yokufunda eza kumphumelelisa abe ligcisa.
Abantu bahamba kanjani phakathi kwamanqanaba ohlukeneyo?
Uya kuzifumana njani izifundo eziphunyelelweyo?
Imizekelo yezifundo eziphunyelelweyo:
Isatifiketi seMfundo Jikelele noQeqesho (Inqanaba 1)
Imfundo eya Phambili noQeqesho : Incutshe yombane (Inqanaba 4)
IDiploma kaZwelonke yobuTitshala (Inqanaba 5)
INKQUBO-SIKHOKELO KAZWELONKE YEZIFUNDO EZIPHUNYELELWEYO
Matanisa amagama akuluhlu A nezimvo/ izivakalisi phantsi koluhlu B Bhala inombolo kuLuhlu A nonobumba ohambelanayo kuLuhlu B .
Uluhlu A
Amagama
Uluhlu B
A. Isiphumo senkqubo yokufunda esibhekisa kwinto onokuyenza noyaziyo
Indledlana yokufunda
B. Ukubekwa ngokubanzi ngokwamaqela kwamanqanaba emfundo noqeqesho anokuquka ngaphezulu kwenqanaba elinye lezifundo eziphunyelelweyo inqanaba
C. Ukubonisa izidingo zokufunda zophuhliso lwabantwana kwibhendi enyanzelekileyo yokuhamba isikolo yemfundo jikelele noqeqesho iziphumo
D. Isicwangciso sokufunda osidingayo ukuze uqhubele phambili kwindledlana oyikhethileyo ibhendi
E. Indlela yokuthatha umlinganiselo woko okuqondayo isigaba
F. Ukwamkelwa kwento yokuba usizuzile isiphumo seyunithi yomsebenzi.
uvavanyo
a Umsebenzi wasekhaya ongaphumelelanga iBanga 3 Isigaba 5 ?
b U-Caroline oneminyaka engama-35 owaphuma esikolweni emva kweBanga 6 Isigaba 8
c Umqhubi wetekisi ophumelele iBanga 8 isigaba 10 kwaye usafuna ukuqhuba afunde d Umqhubi wetekisi ogqibe imatriki kwaye ofuna ukufunda etekhnikhoni.
Ibhendi
Uhlobo lwezifundo eziphunyelelweyo
Imfundo Ephakamileyo noQeqesho
Uphando olungaphaya kwezifundo zobugqirha
Izifundo zobugqirha
Izifundo eziphunyelelweyo zokwenza umsebenzi othile
Izidanga zokuqala zikazwelonke
Iidiploma zikaZwelonke
Imfundo eya Phambili noQeqesho (FETC)
Imfundo eya Phambili noQeqesho
Isatifiketi seMfundo Jikelele noQeqesho (GETC)
Ingaba uyakwazi ukuphucula izifundo eziphunyelelweyo ngeli xesha usengumqhubi wetekisi?
U-TETA unika ntoni enokundinceda ndiphucule izifundo endiziphumeleleyo?
Ukuba ubonisa ukubanakho angaqalisa indledlana emsa ngqo kumsebenzi awufunayo.
Kusenokungabikho mfuneko konke yokuba aphindele esikolweni kwaye anganeekhredithi ezininzi zezifundo zocwangciso-mali.
Umbuzo:
Ukufunda kokuqala kuthetha ntoni?
Yintoni uvavanyo?
Igama umthetho-siseko lithetha ntoni?
Ukuhlanganisa
Ufikelelo
Ukuphatheka
Le modyuli ifuna uqonde ukuba iGunya loMzantsi Afrika leZifundo Eziphunyelelweyo labakho njani, amaqumrhu namaqumrhwana angaphantsi kweGunya kwaye iyintoni imisebenzi yeli gunya.
Imodyuli iya kuthi kwakhona ngemisebenzi enikiweyo, ibonise ukuba iincwadi ezisetyenziswayo nezifundo eziphunyelelweyo ziphuhliswa njani kwanamanyathelo athatyathwayo ukuqinisekisa ukunikwa kweenkonzo ezisemgangathweni.
Kubonisa ukuwaqonda amaqumrhu neenkqubo ezenziweyo ukuqinisekisa ukuba kunikwa iinkqubo zezakhono ezisemgangathweni, izakhono avavanywa kuzo nezifundo eziphunyelelweyo
Kuhlalutya inkqubo eyiliweyo engumalathi-ndlela yoqeqesho lomqhubi ukuze uphonononge iinkqubo namanqaku omgangatho ezingene ekucingweni nasekwandlalweni kwenkqubo.
Kubonisa ukuyiqonda inkqubo ekuthe ngayo kwaphuhliswa ii-unit standards nezifundo eziphunyelelweyo ukuqinisekisa ukuba iyathotyelwa imigangatho neenqobo zokugweba ezamkelekileyo.
UMTHETHO WEGUNYA LOMZANTSI AFRIKA LEZIFUNDO EZIPHUNYELELWEYO
KwiModyuli 6 siye sayiqonda into yokuba kwakutheni ze kubekho i-NQF. Asikhange sithethe ngokuba iya kulawulwa njani.
Injongo yoMthetho we-SAQA yayikukunika iGunya (umntu ongumqondisi-mthetho) eliza kuxhasa iinjongo ze-NQF, ezi zezi:
UMthetho ukwajongene nemiba enjengale:
Umgaqo-siseko weGunya
Apha kuthethwa ngeqela labantu abazingcaphephe kwiinkalo zabo zabakufundileyo kwaye abakhethwe yimibutho kazwelonke okanye abakhethwe nguMlawuli-Jikelele, iBhodi yoQeqesho kaZwelonke, umsebenzi wobungcali oqulunqiweyo wootitshala, iiTekhnikhoni neeYunivesithi, abasebenzi abaqulunqiweyo, kwakunye namalungu oonyulwe nguMphathiswa.
Imisebenzi yegosa elilawulayo
I-ofisi elawulayo iza :
a Kuba noxanduva kwigunya lokuba yenze imisebenzi yalo ngokwemigqaliselo yoMthetho b Kuhlola amagosa nabaqeshwa beGunya c Kuba ligosa lobalo-mali leGunya, iintlawulo zemali ezifunyenweyo, iintlawulo ezenziweyo nempahla ehambayo ethengwe liGunya
Akukho mfuneko yokuba sixoxe ngeenkcukacha zale mibandela elandelayo eyandlalwe kuMthetho.
Amandla eGunya
Iintlanganiso zaMagunya neekomiti
Ukuphuma e-ofisini kwamalungu eGunya
Iingxowa-mali zeGunya
Amagosa nabaqeshwa beGunya
Izibonelelo nemivuzo yamalungu eGunya neekomiti
Uphicotho nengxelo yonyaka
Imimiselo
Ulungiselelo lwexeshana ngokunxulumene namaqela akhoyo
Imisebenzi ijongene nendlela uMthetho ochaphazela ngayo::
Ukuqinisekisa umgangatho xa kufundiswa
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi: Imodyuli 7, Imisebenzi 1, 2 & 3
Umzobo okwiphepha elilandelayo uza kubonisa ubudlelwane bezigqeba ezenza inkqubo-sikhokelo yemfundo entsha.
UMthetho weGunya loMzantsi Afrika leZifundo Eziphunyelelweyo wowe-1995
Sebenzisa uluhlu lokuhlola olungezantsi ukhangele ukuba unakho na ukuphawula injongo yokwaziswa kwalo Mthetho.
Phawula ibhloko ocinga ukuba yefanelekileyo. Ungabhekisa kwiModyuli 7 okanye kuMTHETHO WE-SAQA
Ewe
Hayi
UMthetho ulungiselela uphuhliso nosungulo lweNkqubo-sikhokelo kaZwelonke yeZifundo Eziphunyelelweyo
UMthetho ulungiselela ukusekwa komntu ongumqondisi-mthetho obizwa ngokuiba liGunya loMzantsi Afrika leZifundo Eziphunyelelweyo
Igunya liya kucacisa lipapashe iinqobo zokugweba:
Zobhaliso lwamaqela anoxanduva lokuseka imigangatho kwimfundo noqeqesho okanye izifundo eziphunyelelweyo.
Lo msebenzi olandelayo wenzelwe ukuba uwaqonde amaqumrhu neenkqubo emaziqaliswe xa iinkalo zokufunda ziphuhliswa kwi-unit standards okanye kwizifundo eziphunyelelweyo.
Uya kusebenzisa amagama anikiweyo ukugqibezela umzobo okubonisa amanqanaba ekuyileni Iinkalo zeZifundo ezamkelekileyo.
UMBONELELI INKALO YESIFUNDO
YAMKELA /NIKA UQINISEKO
ABAVAVANYI BABAFUNDI NABONGAMELI BEEMVAVANYO
Umsebenzi : Uqeqesho lomqhubi
Ufuna ukwenza ikhosi yokuqhuba ngokuchubekileyo. Beka la manqanaba alandelayo ngendlela elandelelana kakuhle xa uza kwenza oko.
Kule modyuli siza kuphanda ukuba le Mithetho yenza njani ukuba uqeqesho nophuhliso lufumane ingxowa-mali kwindawo yomsebenzi.
Abaninzi kwabanebango kwishishini loThutho balwamkele uwiso-mthetho lophuhliso lwezakhono baze uphuhliso lwezakhono balwenza inxalenye yezicwangciso-qhinga zeshishini labo..
Siza kukhe sigqabaze ngemiba esemxholweni yale Mithetho ukuzama ukukunika umfanekiso wenkqubo ebandakanyekayo ekuphuhliseni izicwangciso zezakhono kwindawo yokusebenza kwaye nendlela umqeshi angazuza ngayo xa ethatha inxaxheba.
Kudwelisela abo banebango bahlukeneyo kwiinzuzo zalo Mthetho
Kudwelisa imisebenzi namanyathelo aza kuthathwa yi-TETA ukuqinisekisa ukuba isicwangciso secandelo sezakhono esikwinkqubo-sikhokelo yesicwangciso-qhinga sikaZwelonke soPhuhliso lweZakhono sisungulwe.
Kuxoxa ngeSicwangciso seZakhono seNdawo yokusebenza ukubonisa isidingo socwangciso oludibeneyo phakathi komqeshi nomqeshwa.
UMTHETHO WOPHUHLISO LWEZAKHONO
Iziphumo :
Kuxoxa ngeenjongo zalo Mthetho kwaye ulandele umkhondo wokuba zingazuzwa njani ezi iinjongo.
IINJONGO ZOMTHETHO
Ziya kuphunyezwa njani ezi njongo?
a Ngokuseka inkqubo-sikhokelo yeziko neyezemali b Ngokukhuthaza iindibaniselwano phakathi kwecandelo loqoqoqsho likawonke-wonke nelangasese ukuze linike imfundo noqeqesho kwindawo yokusebenza c Ngokusebenzisana ne-SAQA
Bhekisa kwincwadi yoMsebenzi: IModyuli 8, Umbuzo 1
Iziphumo :
Kuqonda indima yeGunya likaZwelonke leZakhono
Jonga kuMzobo ukuba i-NSA indawoni na kwisakhiwo xa sisonke (iphepha lokugqibela Isahluko 1)
Indima yeGunya likaZwelonke leZakhono :
a Ukucebisa uMphathiswa ngoku kulandelayo :
I umgaqo-nkqubo wophuhliso kazwelonke wophuhliso lwezakhono i isicwangciso-qhinga sikazwelonke sophuhliso lwezakhono ii izikhokelo ngosungulo lwesicwangciso-qhinga sikazwelonke sophuhliso lwezakhono iii ukwabiwa kwemali ephuma kwiNgxowa-mali kaZwelonke yeZakhono iv imimiselo emayenziwe b Ukunxibelelana ne-SETA ngoku kulandelayo:
i umgaqo-nkqubo kazwelonke wophuhliso lwezakhono ii isicwangciso-qhinga sikazwelonkle sophuhliso lwezakhono c Ukunika ingxelo kuMphathiswa ngenkqubela-phambili eyenziweyo kusungulo lwesicwangciso-qhinga d Ukuphanda nayiphi na imibandela engumvuka ngenxa yokusetyenziswa koMthetho e Ukusebenzisa amagunya okanye ukwenza imisebenzi njengoko yandlaliwe kuMthetho.
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi: Imodyuli 8, Umbuzo 2
Iziphumo :
Kule yunithi uya kukwazi oku:
a Ukuphuhlisa isicwangciso secandelo lezakhono ngokwenkqubo-sikhokelo ngokwesicwangciso-qhinga sikazwelonke sezakhono b Ukusungula isicwangciso sezakhono secandelo c Ukukhuthaza izifundo zexeshana elingephi d Ukubhalisa izivumelwano zezifundo zexeshana e Ukuqokelela nokuhambisa iirhafu zophuhliso lwezakhono kwicandelo f Ukunxibelelana neGunya likaZwelonke leZakhono g Ukunika ingxelo kuMlawuli Jikelele h Ukuqesha abasebenzi i Ukwenza nawuphi omnye umsebenzi oxelwe nguMthetho
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi : Imodyuli 8,Umbuzo 2
a Kwiirhafu zophuhliso lwezakhono eziqokelelwe kwicandelo layo jonga umzobo kwiphepha elilandelayo b Kwizibonelelo, iminikelo namafa c Kwingeniso yemisebenzi eyenziweyo d Kwingeniso ezuzwe kwimali eshiyekileyo kutyalo-mali njalo njalo
Imali efunyenwe yi-SETA ingasetyenziswa kuphela ngendlela emiselweyo kwaye ihlawule imisebenzi yayo kwaye kuhlawulelwe nolawulo ngokwendlela emisiweyo .
UKUKHUPHA IMALI YOPHUHLISO LWEZAKHONO
Ukuzama ukusungula uqeqesho lwezakhono kwindawo yokusebenza kwanokwenza lula umthwalo weendleko zoqeqesho kuqaliswe umxokelelwano werhafu ukukhuthaza imibutho ukuba ithathe inxaxheba.
Imibutho ukuze ibe yefanelekileyo kufuneka ibe neenqobo ezithile ezisisiseko ukuze intlawulo yezibonelelo ivunywe. Abasebenzi be-SETA xa bephonononga izicwangciso zezakhono kwiindawo yokusebenza baya kusebenzisa ezi nqobo .
ISIBONELELO SOCWANGCISO LWEZAKHONO KWINDAWO YOKUSEBENZA
I-TETA-SETA ingahlawula isibonelelo socwangciso lwezakhono kwindawo yokusebenza kumqeshi wonke obhalisileyo:
Obhalise uMququzeleli woPhuhliso lweZakhono owonyulwa ngokubonisana nabaqeshwa okanye abameli babo.
Onike i-SETA lonke ulwazi olusemxholweni ngokunxulumene noMququzeleli woPhuhliso lweZakhono kwifomu emiselweyo.
Ongenise isicwangciso sezakhono kwindawo yokusebenza ngomhla oxeliweyo yi-SETA esiqulethe oku kulandelayo:
Igama, iinkcukacha zoqhakamshelwano, idilesi yendawo yokuhlala nowona msebenzi ophambili wombutho.
Igama neenkcukacha ezipheleleyo zomququzeleli woPhuhliso lweZakhono.
Bonke abo baqeshiweyo noluhlu lonyaka lwabahlawulwayo lokuphela konyaka-mali odlulileyo
Oondoqo bonyaka bezakhono.
Abazuzi belifa abo baya kunikwa ezi zakhono
Ibali elifutshane ngabasebenzi ukuba umsebenzi wayengalingenisanga kunyaka odlulileyo .
Uvavanyo lwesikhewu sezakhono nezidingo zoqeqesho kumbutho.
Utyikityo olweziwa ngumntu ogunyazisiweyo kumbutho nakwi-SDF nommeli wabaqeshwa (lo wokugqibela usayina xa abasebenzi bengaphezulu kwama-50.)
Isibonelelo singalingana ne ?% yeerhafu ezihlawulwe ngumqeshi ngaloo nyaka-mali.
ISIBONELELO SOKUSUNGULA IZAKHONO KWINDAWO YOKUSEBENZA
I-TETA-SETA ingahlawula isibonelelo sosungulo lwesicwangciso lwezakhono kwindawo yokusebenza kumqeshi ngamnye:
Okulungeleyo ukufumana isibonelelo socwangciso sendawo yokusebenza
Ongenise ingxelo ngosungulo lwesicwangciso sezakhono sendawo yokusebenza esinolu lwazi lulandelayo:
Iinkcukacha zombutho nomququzeleli wophuhliso lwezakhono
Onike ingxelo ngeendlalifa zoqeqesho oluqhutyiweyo
Ubungqina bokuba oondoqo becandelo kuye kwajongwana nabo
Ubungqina bokuhambiselana noondoqo .
Iintsayino-magama zokugunyazisiweyo.
Isibonelelo singalingana ne . ?% seerhafu ezihlawulwa ngumqeshi ngaloo nyaka-mali.
IZIBONELELO EZIKHUTSHWA NGOKUSEBENZISA INGQIQO
I-TETA-SETA ingasebenzisa nayiphi irhafu yengeniso kuqukwa nemali engakhange ibangwe ngabaqeshi emalunga nezibonelelo zerhafu ize ibe zizibonelelo zokusebenzisa ingqiqo:
Izibonelelo zezifundo zexeshana - ITETA-SETA ingakhupha ama- 80% esi sibonelelo siye kwizibonelelo zabafundi kwiNkqubo yezifundo zexeshana.
Iziphumo:
Kujonga kwifomu yesivumelwano sezifundo kwaye uyiqonde injongo yokuqaliswa kwezifundo zexeshana.
UMthetho nezifundo zexeshana
UMthetho ujongene nomba wokuba kutheni kusekwe, kwabhaliswa kwaze kwalawulwa izifundo zexeshana kwaye yonke loo nto yenziwa njani.
Isifundo sexeshana siya kuqulatha isahlulo sokufunda esicwangcisiweyo kwaye siquka nomsebenzi omawenziwe omiswe ngohlobo oluthile kwanexesha oza kulithatha.
Isifundo sexeshana kufuneka sikhokelele kwizifundo eziphunyelelweyo ezibhaliswe yi-SAQA kwaye zinxulumane nomsebenzi.
Izivumelwano zezifundo zexeshana
Isivumelwano sesifundo sexeshana luxwebhu olubophelelayo ngokwasemthethweni phakathi ?
Komfundi
Umqeshi nomqeqeshi .
UMthetho uphinda ujongane :
neemvumelwano zengqesho nomfundi kwizintlu 18 & 18
Bhekisa kwincwadi yomsebenzi: Imodyuli 8, Umbuzo 3
Esi silandelayo sisishwankathelo seminye imibandela enxulumene noMthetho esingazi kuyiphanda ngoku:
Isahluko 6: Amaziko kwiSebe lezeMisebenzi
Isahluko 7 : Ukukhupha imali yoPhuhliso lwezakhono
Isahluko 8: Ngokubanzi/ Jikelele
UMthetho woPhuhliso lweZakhono
Ngezantsi sisihwankathelo senkcazelo yoMthetho. Yifunde le nkcazelo ukuze wenze amagqabantshintshi ngengongoma nganye kwezi zilandelayo:
Xoxani kwiqela lakho ngale mibuzo elandelayo esekwe kwisishwankathelo nakulwazi olufunyanwa kwizahluko ezisemxholweni zoMthetho, ukuze nizame ukuphendula imibuzo elandelayo.
Sebenzisa ulwazi olukuMthetho phantsi kwezahluko esikwalathise kuzo.
Umbuzo 1: (jonga kwiSahluko 1)
Nika izizathu ezithathu ezenza kufaneleke ukuba kuphuhliswe izakhono kumkhosi wokusebenza waseMzantsi Afrika.
Dwelisa ezinye izizathu ezine ezibangele ukuba kuqaliswe lo Mthetho.
Umbuzo 2: (Isahluko 2 & 3)
Gcwalisa iibhloko ezingezantsi ubonise ubudlelwane phakathi kweGunya likaZwelonke leZakhono neSETA..
Yenza isishwankathelo semisebenzi yala maqela mabini.
Bonisa bonke abathathi-nxaxheba kwiqela esi sishwankathelo.
Umbuzo3 Izifundo zexeshana elingephi (Isahluko 4)
Yintoni isifundo sexeshana elingephi? ???????????????????.
Ingaba kukho izifundo zexeshana elingephi kuwishishini leetekisi?
Ukuba ngu-ewe ungafikelela njani kuzo ? ??????????
Ngawaphi amaqela amele ukusayina izivumelwano zezifundo zexeshana elingephi ?
Zintoni iinkqubo zezakhono? Funda inkcazelo iphepha 15 ukuze ubhale indlela elitolika ngayo iqela lakho
Inkqubo yoqeqesho lwezakhono iyifumana njani imali? ????????????????????????????????????????????????????????????????????????
I-SETA iyifumana phi imali yokuhlawulela ezi nkqubo ? ( iphepha 19 Isahluko 7 Iyunithi 3 yeNcwadi )
Ngubani onoxanduva lokuzoba isicwangciso sezakhono kwindawo yokusebenza ? Jonga 3.4 Iyunithi 3 Isahluko 2 seNcwadi
Umbuzo 5
Khetha kuluhlu olunikwe ngezantsi imisebenzi namanyathelo amelwe kuthatyathwa yi-SETA ukuqinisekisa ukuba isicwangciso secandelo sezakhono kwinkqubo-sikhokelo yesicwangciso-qhinga sikazwelonke sophuhliso lwezakhono siyasungulwa.
Umzekelo;
Inyathelo
Ukusungula izicwangciso zezakhono zecandelo
Yabela abaqeshi izibonelelo
Inyathelo
Khuthaza izifundo zexeshana elifutshane
Phawula iindawo zokusebenza apho kuza kwenziwa khona oku
Inyathelo
Seka izifundo zexeshana elingephi
Ukwamkela izicwangciso zezakhono kwindawo yokusebenza
Ukuphawula iindawo zokusebenza apho kuza kwenziwa khona oku.
Ukuxhasa uphuhliso lwezixhobo okuza kufundwa ngazo
Umgaqo-nkqubo kazwelonke wezakhono
Isicwangciso-qhinga sikazwelonke sophuhliso lwezakhono
Ukwabela abaqeshi, ababoneleli bemfundo noqeqesho nabasebenzi izibonelelo ngendlela emiselweyo
Izicwangciso zezakhono zecandelo
Ukuphucula uququzelelo lokufunda
Ukubeka esweni imfundo noqeqesho kwicandelo
Ukuncedisa ekugqityezelweni kwezivumelwano zezifundo zexeshana elingephi
Ukuzoba iSicwangciso seZakhono kwiNdawo yokusebenza
Ubunkokeli kwiitekissi iindibano zokubonisana zamaphondo Ummiselo
Amagosa karhulumente Ukumamela amatyala nolawulo lomntu Ukwenza ngokwedemokhrasi
Ukucwangcisa
Uxhobiso loqoqo.
Inkunzi.shishini
Uqeqesho
PLTF (S22) Ukusekwa kweendawo zobhaliso/iiofisi
OLS (S24) Ukujikwa (Iimvume zelayisenisi yokusebenza)
<fn>xho_Article_National Language Services_ISikhokelo kuMthetho wezaManzi weSizwe (1998).txt</fn>
ISEBE LEZEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI
ISikhokelo kuMthetho wezaManzi weSizwe, 1998
Ingxelo eshwankathelweyo
INTSHAYELELO
Injongo yesi sikhokelo
Esi Sikhokelo simalunga noMthetho wezaManzi weSizwe (inombolo yoMthetho ngama- 36 we-f 1998). Njengawo wonke umthetho, uMthetho wezaManzi weSizwe ubhalwe kulwimi lwasemthethweni olunzima kwaye ekungekho lula ukuba uluqonde. Ei Sikhokelo sicacisa ukuba uMthetho uthini kwaye sinika intsingiselo yawo.
Umgaqo obalulekileyo woMthetho wezaManzi weSizwe kukuba bonke abemi bomzantsi Afrika kufuneka bakwazi ukuthabatha inxaxheba ekulawuleni manzi. Injongo yesi Sikhokelo kukunceda abasebenzisi beemvelaphi zamanzi ( imilambo, imisinga, amanzi asemadamini, amanzi aphantsi komhlba njalo njalo) ukuba baqonde uMthetho ukuze bakwazi ukuthabatha inxaxheba ngokupheleleyo kwizigqibo ezimalunga nemibandela yamanzi ezinefuthe kubo.
Ngubani ekufuneka afunde esi Sikhokelo?
Esi sikhokelo sinika ulwazi oluya kuba luncedo:
abona basebenzisi bamanzi;
nabanina ofuna ukwazi ngaphezulu malunga nokulawulwa kwamanzi;
nabanina ofuna ukuzibandakanya nolawulo lwamanzi.
Xa ufuna ulwazi olunzulu ngesihloko esithile kufuneka uqhangamshelane ne-Ofisi yeSithili ekufutshane yeSebe lezeMicimbi yamanzi namaHlathi. Iinkcukacha zoqhagamshelwano zidweliswe kuphepha lokugqibela. Ikopi yoMthetho wezaManzi weSizwe ungayifumana kwiwebhusayithi www.dwaf.gov.za
Kuqulethwe ntoni kwesi Sikhokelo?
Esi Sikhokelo asiqulethanga yonke into ekuMthetho wezaManzi eSizwe. Inika sonke isikhokelo kuMthetho kwakunye nolwazi olubalulekileyo malunga neenxalenye ezibalulekileyo zoMthetho ezijolise ekuncedeni abasebenzisi bamanzi ukuba bathabathe inxaxheba kwimibandela yemvelaphi yamanzi. Sicacisa indlela uMthetho okuqinisekisa ngako oko:
wonke ubani unelungelo kumanzi awaneleyo;
ivelaphi yamanzi iyakhuselwa, iyasetyenziswa, iyaphuhliswa, iuyalondolozwa, kwaye iyalawulwa;
uyilo olupheleleyo luyenziwa ukuzalisekisa iinjongo zoMthetho wezaManzi weSizwe;
iindleko zokulawula nokuphuhlisa ubutyebi bamanzi ziyalungiswa;
amaziko okulawula imvelaphi yamanzi ayasekwa.
INTSHAYELELO : INKCAZELO JIKELELE NGOMTHETHO WEZAMANZI WESIZWE
Kutheni uMthetho wezaManzi weSizwe ubalulekile?
UMthetho wezaManzi eSizwe ubalulekile kuba uya kubeka endaweni ezo zinto zimalunga namanzi kuMgaqo-Siseko.
Amanzi asisiseko sobomi bonke. Ngaphandle kwamanzi akukho mntu, sityalo silwanyane okanye nayiphi into ephilayo enokuphila. Inkcenkceshela iintsimi zamafama, iinkcenkceshela ulimo kunye nemfuyo kwintlalo yasemaphandleni; inika uhlaziyeko, ixhasa ummndla, ixhasa iidolophu nezixeko, imigodi, ushishino namandl oomatshini bokwenza umbane. Abantu bawadinga amanzi ekuseleni, ekukhuleni, ekuphekeni ukutya, ekuhlambeni nasempilweni.
UMzantsi Afrika lilizwe elomileyo elinemvula encinane. Iimvelaphi ezininzi zamanzi wethu zisetyenziswe kakhulu. Yonke imihla abantu kunye namashishini anempembelelo kubulunga bemilambo yethu, bemisinga, bamanzi aphantsi komhlaba nakwiindawo ezinamanzi. Kwiindawo ezininzi amanzi anqongophele, apho sifuna khona manzi amaninzi kuneendawo esinamanzi kuzo. Kwezi ndawo ummandla uphantsi koxinzelelo kwaye abanye abantu abafikeleli kumanzi wokusela okanye bafumani bulungisa kwisabelo sabo samanzi.
UMthetho wezaManzi eSizwe ubalulekile kuba unika indlela yokukhusela iimvelaphi zamanzi ukuze zingasetyenziswa kakhulu ukuze kubekho amanzi kuphuhliso lwentlalo noqoqosho kwaye amanzi ngawexesha elizayo. Ubalulekile kwakho kuba uchaza ukuba amanzi nawesizwe sonke eluncedo kubantu bonke.
Zintoni iimvelaphi zamanzi?
Iimvelaphi yamanzi ziziqu zamanzi ezifana nemilambo, imisinga, iindawo ezinamanzi, amachweba emilambo namanzi aphantsi komhlaba. 'Amanzi aphezu komhlaba ngamanzi angaphezulu komhlaba. Amanzi angaphantsi komhlaba " ngamanzi angaphantsi ( umzekelo kwikwari ).
Yintoni umahluko phakathi koMthetho wezaManzi weSizwe kunye noMthetho weeNkonzo zaManzi?
Kutheni igama lisithi uMthetho wezaManzi weSizwe, 1998?
Isizwe' kuthetha ukuba uMthetho wesizwe sonke. ' UMthetho' ngumthetho opasiswe yiPalamente. UMthetho wezaManzi weSizwe ngoko ngumthetho malunga namanzi , woMzantsi Afrika 1998.
Uncedo loMthetho omtsha wezaManzi weSizwe
Amanzi ngawabantu bonke
UMthetho wezaManzi weSizwe uchaza ukuba amanzi bubutyebi bendalo wabantu bonke eMzantsi Afrika. Uthi amanzi kufuneka kwabelwane ngawo ngobulungisa nangokulinganayo. Uchaza ukuba amanzi sisiseko sesidingo sabantu ( njengokusela amanzi, ukulungiselela ukutya, nococeko lomntu) kunye namanzi afuneka kummandla kufuneka abekelwe ecaleni phambi kokuba abelwe ezinye iintsebenziso.
Ukuthabatha inxaxheba
Kuba amanzi ebaluleke kubantu bonke, uMthetho wazaManzi eSizwe uchaza ukuba bantu kufuneka bathabathe inxaxheba ekulawulweni kwemvelaphi yamanzi. Uphucula ulawulo lweemvelaphi zamanzi lube kufutshane kubantu kangangoko. Ikwenza oku ngokusekwa kwamaziko amatsha ezithili nawasekhaya afana nee-Arhente zoLawulo loMmandla . La maziko matsha aya kuba nabameli kubahlali kwaye aya kunceda abahlali ukuba bazibandakanye kwizigqibo malunga namanzi.
Ukusetyenziswa kwebango lokunceda bonke
UMthetho wezaManzi weSizwe wahlukene neengcamango ezindala zocalucalulo zelungelo elilodwa. Uphucula ukusetyenziswa kwamanzi kumdla wabo bonke abaseMzantsi Afrika. Uphucula amanzi ukuba aphuhliswe ngokugcinakeleyo.
INJONGO NEMIQATHANGO YOMTHETHO
Yintoni injongo yoMthetho wezaManzi weSizwe?
Injongo yoMthetho wezaManzi weSizwe kukuqinisekisa ukuba iimvelaphi zamanzi esizwe zi:
Imiqathango yoMthetho wezaManzi weSizwe
Ngubani onemfanelo kwiimvelaphi zamanzi esizwe?
Urhulumente wesizwe ( iSebe leMicimbi yezaManzi naMahlathi) lisebenza ngoMphathiswa wezeMicimbi yamanzi naMahlathi njengo nelungelo lomntu wonke kwiimvelaphi yamanzi esizwe.
UBUCHULE BOKUPHATHA UKULAWULWA KWAMANZI
Ubuchule bokuphatha ukulawula uButyebi/imvelaphi yaManzi eSizwe
UMphathiswa weMicimbi yezaManzi naMahlathi lunemfanelo yokuqinisekisa ukuba ubuchule bokuphatha ukulawula ubutyebi baManzi eSizwe buyasekwa. Isishwankathelo sobu buchule bokuphatha kufuneka bupapashwe kwiGazethi kaRhulumente. Ubuchule bokuphatha ubutyebi bamanzi esizwe bubophelela onke amaziko amanzi kunye nabasebenzisi bamanzi. UMphathiswa kufuneka ahlaziye ubuchule bokuphatha iMvelaphi yaManzi kwiminyaka emi-5 ubuncinane.
Yintoni injongo yoBuchule bokuPhatha aManzi eSizwe?
Injongo yoBuchule yeMvelaphi yaManzi eSizwe kukuqinisekisa ukuba iimvelaphi yamanzi esizwe alawulwa ngokupheleleyo elawulelwa isizwe sonke. Inika isikhokelo malunga nendlela amanzi ekufuneka alawulwe ngayo kwiindawo ezichaziweyo zokulawulwa amanzi.
Ichaza indlela amanzi ekufuneka 'agcinwe' ngayo kwizidingo ezisiseko zabantu nommandla. Ubuchule bokuphatha iiMvelaphi yaManzi eSizwe kufuneka kwakho iqinisekise ukuba kukho amanzi exesha elizayo kunye nokusetyenziswa okubalulekileyo njengamandla okwenza umbane. Ibeka imigangatho yobulunga amanzi. Ikwachaza indlela amaziko okulawula iimvelaphi zamanzi ( ezifana nee-Arhente zokulawula ummandla) kufuneka zisekwe.
Ubuchule bokuphatha ummandla
Urhulumente wesizwe wahlule isizwe saba ziindawo ezili-19 zokulawula amanzi. UMthetho wezaManzi weSizwe uchaza ukuba ubuchule bokuphatha buphuhlisiwe kwindawo nganye yokulawula amanzi. Obu buchule bubizwa ngokuba bubuchule bokulawula ummandla (CMS).
Ngubani phuhlisa ubuchule bokuphatha ukulawulwa kommandla?
UMthetho wezaManzi weSizwe uchaza ukuba ii-arhente zokulawulwa ummandla (CMA) kufuneka zisekwe kwindawo nganye yokulawula amanzi. ICMA inemfaneloyokuphuhlisa ubuchule bokuphatha ukulawulwa kommandla.
Yintoni injongo yobuchule bokulawula ummandla?
Injongo yobuchule bokulawula ummandla kukuchaza indlela amanzi aya kwabiwa ngayo ( ukwahlulwa) phakathi kwabasebenzisi bamanzi. ICMA ijongene nabasebenzisi abaninzi bamanzi, umzekelo ukusetyenziswa ngumasipal, amashishini, ulimo, imigodi njalo njalo. Indlela iCMA eba ngayo amanzi kufuneka kuphuculwe uphuhliso lweendawo ezazinganikwanga mathuba ngaphambili. Ubuchule bokulawula ummandla kufuneka buchaze indlela iimvelaphi zamanzi eziya kulawulwa ngayo kwiindawo ezazinganikwanga mathuba, nendlela umntu wonke aya kuthabatha inxaxheba ngayo ekulawuleni iimvelaphi zamanzi. Kufuneka kwakho ivumelane nobuchule bokuphathwa kwemvelaphi yaManzi eSizwe.
UKUKHUSELWA KWEMVELAPHI YAMANZI
Urhulumente kufuneka uqinisekise ukuba amanzi ayakhuselwa kodwa kufuneka kuqinisekiswe ukuba kukho amanzi okuphuhlisa intlalo noqoqosho.
Enye yeendlela urhulumente anokwenza ngayo oku kukumisela ukugcinwa kwamanzi.
Ukumiselwa kokugcinwa kwamanzi
Ukugcinwa kwamanzi ngamanzi 'abekelwe ecaleni':
ukunika izidingo ezisiseko zabantu, kwaye ukuqinisekisa ukuba kukho amanzi awaneleyo kwimilambo nemisinga
Ukugcinwa kwamanzi kubaluleke kuzo zonke izinto ekusetyenziswa kuzo amanzi. Ngamanye amazwi umlinganiselo wamanzi agcinwayo kufuneka abekwe ecaleni phambi kokuba iimvelaphi zamanzi zingabelwa abanye abasebenzisi bamanzi.
Ukugcinwa kunamalungu amabini:
Ukugcinelwa izidingo ezisisiseko zomntu
Iya kuba yingxaki enzima (kwaye ngokuchasene noMgaqo-siSeko) ukuba ulimo, ushishino, nemigodi njalo njalo zisebenzisa amanzi amaninzi ukuze kungabikho manzi awaneleyo ezidingo ezisiseko zabantu ezifana nokusela, ukulungiselela ukutya neenjongo zempilo nezococeko.
UMthetho wezaManzi eSizwe uqinisekisa ukuba wonke ubani unelungelo/uyafikelela kumanzi awaneleyo ngokubekela ecaleni umlinganiselo othile wamanzi ukwanelisa izidingo ezisisiseko ezibizwa ngokuba ukugcinela izidingo eziziseko zabantu.
Ukugcinela izinto eziphilayo
Ukuze kuqinisekiswe ukuba kukho manzi awaneleyo kubulunga obamkelweyo bokusetyenziswa kwamanzi kwixesha elizayo, uMthetho wezaManzi weSizwe uchaza ukuba amanzi kufuneka abekelwe bucala ukugcinela izinto eziphilayo. Ukugcinela izinto eziphilayo ngamanzi afunekayo ukukhusela amanzi ezinto eziphilayo zemvelaphi yamanzi. Kufuneka akhuselwe kwaye angasetyenziselwa ezinye iinjongo.
Ngubani omisela ukubekelwa?
UMphathiswa wezeMicimbi yezaManzi naMahlathi kufuneka amisele ukubekelwa/ukugcinelwa. UMphathiswa kufuneka amisele umlinganiselo wamanzi kunye nobulunga bamanzi ekufuneka esele kwimvelaphi yamanzi ukwanelisa izidingo ezisiseko zabantu nezidingo zezinto eziphilayo.
UKUSETYENZISWA KWAMANZI
Kuthetha ntoni ukusetyenziswa kwamanzi?
Ukusetyenziswa kwamanzi kuthetha enye yezi zinto zilandelayo:
ukukha amanzi kwimvelaphi yamanzi ( ukukhupha)
ukugcina amanzi imisebenzi enciphisa ukuqukuqela komsinga ( umzekelo urhwebo lwamahlathi)
ukukhuphela ukungcola okanye amanzi aqulethe ukungcola kwimvelaphi yamanzi imisebenzi enempembelelo engalunganga kwimvelaphi yamanzi, umzekelo ukunkcenkceshela ngamanzi aqulathe ukungcola, okanye imisebenzi yamandla okwenza umbane eguqula ukuqukuqela kwemvelaphi yamanzi ukukhupha amanzi aphantsi komhlaba ukusebenzisa amanzi kwiinjongo zokuzonwabisa ( ukuzonwabisa ngephenyane).
Ukusetyenziswa kwamanzi kuthetha ukwenza into enempembelelo:
a kumlinganiselo wamanzi akwimvelaphi yamanzi b ubulunga bamanzi kwimvelaphi yamanzi c ummandla ongqonge imvelaphi yamanzi.
Umasipala owakha idami emlanjeni okanye umntu ompompa amanzi emlanjeni okanye umngxuma wesitsala- manzi okanye umntu okhuphela ukungcola kwamanzi kumlambo obandakanyeka ekusetyenzisweni kwamanzi. Njengomfama okanye u-Eskom okanye ibhodi yamanzi okanye nawuphi omnye umntu athatha amanzi ngqo kwimvelaphi.
Nokokuba amanzi akakhutshwanga, kodwa kwakhiwa udonga olwakhiwe ukusuka emlanjeni ukuya efama okanye iblorho entsha eyakhiwayo ephazamisa ukuqukuqela/ukuhamba kwamanzi, kukho impembelelo/ifuthe kwimvelaphi yamanzi. Loo misebenzi ngoko ibonwa njengokusetyenziswa kwamanzi. Ukusebenzisa amanzi kwiinjongo zokuzonwabisa ezifana nokuzonwabisa ngephenyane nako kukusetyenziswa kwamanzi.
Athini amalungelo aphambili okusetyenziswa kwamanzi?
Ukubekelwa/ukugcinelwa lilungelo lokuqala eliphambili. Kodwa kukho amanye amalungelo aphambili afuna ukwaneliswa phambi kokuba amanzi abiwe kwiindawo ezilawula amanzi. Ukuze kwaneliswe la malungelo aphambili isahlulo samanzi aba kulawulo ngqo loMphathiswa. La malungelo aphambili aquka oku kulandelayo:
amanzi esivumelane ukwabelana ngawo nesizwe ezingabamelwane bethu ngeemvumelwano zezizwe ngezizwe amanzi asetyenziselwa ukwenza umbane amanzi ekufuneka atshintshelwe kwenye indawo yokulawula amanzi ukuya kwenye indawo yokulawula amanzi. Ezinye iindawo zokulawula amanzi azinawo amanzi aneleyo ekubeni ezinye iindawo zokulawula amanzi zinamanzi angaphezulu. UMphathiswa angagunyazisa ukutshintshwa kolwabelo lwamanzi phakathi kweendawo zokulawula amanzi.
Elinye ilungelo eliphambili kukugcinwa kwamanzi ukuqinisekisa ukuba kukho amanzi exesha elizayo.
UBuchule bokuPhatha iMvelaphi zaManzi eSizwe kufuneka ibonelele ngawo onke la malungelo aphambili. Umzobo ongezantsi ubonisa indlela ukwabiwa kwamanzi ecwangciswa ngayo kuBuchule bokuPhatha iMvelaphi yaManzi eSizwe.
Ngubani abasebenzisi bamanzi?
Ukusetyenziswa kwamanzi kulawulwa njani?
Ukusetyenziswa kwamanzi kulawulwa ngokumisa indlela amanzi anokusetyenziswa ngayo. UMthetho wezaManzi weSizwe umisa ukusetyenziswa kwamanzi ngokubhaliswa kokusetyenziswa kwamanzi nangeentlobo ezahlukeneyo zokugunyazisa.
Ukubhaliswa kokusetyenziswa kwamanzi
Ukuze kulawulwe ukusetyenziswa kwamanzi iSebe lezeMicimbi yezaManzi naMahlathi kufuneka lazi ukuba kokuphi ukusetyenziswa kwamanzi okwenziwayo kwaye angakanani amanzi asetyenziswayo kwiimvelaphi zamanzi ezahlukeneyo. Ukufumanisa olu lwazi abasebenzisi bamanzi abakhoyo kufuneka kubhaliswe ukusetyenziswa kwamanzi abo ukuba bathatha amanzi okanye bagcina amanzi okanye ukuba benza ukuqukuqela kokuncitshiswa komlanjana ( urhwebo lwamahlathi). Ngokwangoku ukusetyenziswa kwamanzi akhoyo kubhaliswa kwi-Ofisi yeSithili seSebe lezeMicimbi yezaManzi naMahlathi. Abasebenzisi bamanzi abangabhalisanga ukusebenzisa kwabo amanzi bakwingozi yokulahlekana amalungelo abo amanzi.
Ukusetyenziswa kwamanzi angafuni phepha-mvume
Akukho mfuneko yaphepha-mvume kule misebenzi:
Ukukha amanzi nakweyiphi imvelaphi yamanzi ukuze uwasebenzise endlwini yakho ukuba ngaba unelungelo elisemthethweni kulo manzi
Ukugcina nokusebenzisa amanzi avela kuphahla
Igadi encinane engasetyenziselwa rhwebo
Ukunkcenkceshela izilwanyana ezisetyenziselwa ukuphila
Ukusebenzisa amanzi akumphezulu womhlaba okanye kumhlaba osingqongileyo osetyenziselwa ukonwaba ( umzekelo ukonwaba ngephenyane)
Ukusebenzisa amanzi kwixesha likaxakeka umzekelo usebenziso lwabantu okanye ukulwa umlilo
Oku kusetyenziswa kubizwa ngokuba yiSheduli yoku- 1 yokusebenzisa. Ngokwangoku, iShedyuli yoku- 1 yokusebenzisa akufuneki ibhaliswe.
Kwakho akufuneki akufuneki phepha-mvume ukuba ukusetyenziswa kwamanzi kuqulethwe kungunyaziso jikelele. Ugunyaziso jikelele yimvume enikwa nguMphathiswa kwelinye elikhulwana uGunyaziso Jikelele apapashwe kwiGazethi kaRhulumente. Imizekelo yezigunyaziso jikelele kuquka ukugcinwa komlinganislo ominyiweyo wamanzi kwidami okanye ukukhupha umlinganiselo ominyiweyo wamanzi kwimilambo ethile, okanye kwiimvelaphi zamanzi angaphantsi komhlaba ( imingxuma wesitsala- manzi).
Ukusetyenziswa kwamanzi okufuna iphepha-mvume
Umsebenzisi kufuneka enze isicelo sephepha-mvume sokusebenzisa amanzi ngokutsha ukuba asidweliswanga kwiShedyuli yoku- 1 okanye asiqulethwanga kugunyaziso jikelele. Amaphepha-mvume amanzi asetyenziselwa ukulawula ukusetyenziswa kakhulu kwamanzi kunomlinganiselo ongabhalwanga kwiShedyuli yoku-1 kwaye okungavunyelwanga kugunyaziso jikelele.
ISebe lezeMicimbi yezaManzi naMahlathi okanye I-arhente yokulawula ummamdla linganikezela ngephepha-mvume lokusebenzisa amanzi. Amasebenzisi bamanzi kufuneka:
Ukwenza isicelo sephepha-mvume kwi-ofisi yeSithili efanelekileyo yeSebe lezeMicimbi yezaManzi naMahlathi okanye ukubhalisa ukusebenzisa kwabo amanzi ne-Ofisi yeSithili.
Onke amaphepha-mvume aya kukhutshwa kwiimiqathango yamaphepha-mvume. Le miqathango kuya kuthetha-thethwana ngayo nomsebenzisi wamanzi apho kuyimfuneko Omnye umqathango obalulekileyo wephepha-mvume lixesha elisebenza ngalo iphepha-mvume. Bonke abasebenzisi bamanzi kufuneka bathobele iimeko ezimiselwe liphepha-mvume lokusebenzisa amanzi okanye baya kuphulukana namaphepha-mvume abo.
UKUBHATALELA AMANZI
Kukho indleko ekuphuhliseni nasekulawuleni imvelaphi yamanzi ukuze akhuselwe kwaye alondolozelwe ukusetyenziswa ngokufanelekileyo. Ezi ndleko ziya kufunyanwa kwakhona kubasebenzisi bamanzi ngokuhlawulisa ukusetyenziswa kwamanzi.
UMthetho wezeMicimbi yaManzi namahlathi uvumela uMphathiswa wezeMali ukuba avelise indlela ( uyilo) lokubala ukuhlawuliswa kokusetyenziswa kwamanzi.
UMphathiswa sele epapashe indlela yokuxabisa kwiGazethi kaRhulumente. UMthetho wezaManzi weSizwe uyamvumela ukuba ayitshintshe rhoqo.
Indlela yokuxabisa ekhoyo ivumela iintlobo ezintathu zokuhlawulisa amanzi.
Okokuqala uhlawuliso lokubhatala ulawulo lwemvelaphi yamanzi luhlawuliso lendleko zokulawula imvelaphi yamanzi. Oku kuya kuquka abasebenzisi ababhalisileyo, ukunikezela iimpepha-mvume, ukumisela iindawo zogcino, ukulinganisa ukuqukuqela emilanjeni, ukuvavanya ubulunga bamanzi, ukulawula ungcoliseko, ukulawula ukulondoloza amanzi njalo njalo.
Bonke abasebenzisi abahalisileyo nabanamaphepha-mvume baya kunikwa iphepha lesaziso sokuhlawula ulawulo lwemvelaphi yamanzi. Uhlawuliso luya lungahluka ngokweentlobo ezahlukeneyo zabasebenzisi naphakathi kweendawo zokulawula amanzi. Ngokwangoku uhlawuliso lunganeneno ekuncenkcesheleni kunamanzi asekhaya/oshishino.
Okwesibini uhlawuliso lophuhliso lwemvelaphi yamanzi luhlawuliso lweendleko zokwakha nokusebenzisa amanzi ukubonelela ulungiselelo olufana namadami, imijelokazi, iitonela njalo njalo ezisetyenziselwa ukugcina amanzi okanye ukunikezela ngamanzi..
Ukuhlawuliso lophuhliso lwemvelaphi yamanzi kuquka iindleko zokwakha ulungiselelo lwamanzi kunye nokusebenza kolungiselelo.
UMthetho wezaManzi eSizwe ubonelela ngokusekwa kwee-Arhente zokuLawula umMandla kwiindawo zokulawula amanzi.
Injongo yokusekwa kweCMA kukubandakanya uluntu lwasekhaya ekulawuleni imvelaphi yamanzi. ICMA ilawula iimvelaphi zamanzi kwindawo yawo yokulawula amanzi ngokobuchule bokuphatha ukulawula ummandla.
Ii-Arhente zokulawula ummandla kufuneka iqinisekise ukuba yonke imidla yababandakanyekayo ukuquka noluntu oluhlelelekileyo olwalunganikwanga mathuba ngaphambili bayakwazi ukuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zokucibisana nokuthatha izigqibo zeCMA.
Xa iCMA ithe yasekwa inale misebenzi elandelayo ' eyimisebenzi yokuqala':
ukuphanda nokucebisa ukhuseleko, ukusetyenziswa, ukuphuhliswa, ukulondolozwa, ukuphathwa nokulawulwa kweemvelaphi zamanzi kwindawo yawo yokulawula amanzi ukuphuhlisa ubuchule bokuphatha ukulawula ummandla kwindawo yawo yokulawula amanzi ukulungelelanisa imisebenzi yabasebenzisi bamanzi namaziko okulawula amanzi kwindawo yawo yokulawula amanzi ukuphucula ulungelelwaniso phakathi kobuchule bokuphatha ukulawulwa kwamanzi noyilo lukamasipala lokuphuhlisa iinkonzo zamanzi ukuphucula ukuthabatha inxaxheba yoluntu ekulawuleni iimvelaphi zamanzi
UMphathiswa wezeMicimbi yezaManzi naMahlathi angagunyazisa kwakho anganikezela imisebenzi eyongeziweyo kwiCMA njengolawulo jikelele lweemvelaphi zamanzi kwindawo yokulawula amanzi.
Umbutho womsebenzi wamanzi kukuhlangana kwabasebenzisi bamanziabanqwenela ukusebenza kunye. Abasebenzisi bamanzi ' bayasebenzisana' ekwenzeni imisebenzi enxulumene namanzi kumgangatho wasekhaya woncedo olufanayo. Umzekelo umbutho wabasebenzisi bamanzi uya kwenziwa xa iqela lamafama efuna ukwakha umjelekozi ofanayo okanye idama lokubanceda ngokufanayo okantye iqela lamafama asakhulayo anqwenela ukusebenzisana.
Iibhodi zokunkcenkceshela ezikhoyo, neebhodi zamanzi ezineenjongo zokuncenkceshela impahla ekhoyo kunye neebhodi ezilawula amanzi ezijonge ukusetyenziswa kwamanzi aphantsi komhlaba ( iibhodi zokulawula amanzi angaphantsi komhlaba) iya kuguqulelwa kwimibutho yabasebenzisi bamanzi. Oku kuya kubandakanya ukwandisa indawo yokulawula la maziko ukuquka abanye abasebenzisi okanye ezinye iimvelaphi zamanzi.
Umbutho womsebenzisi wamanzi ungalicandelo elilodwa okanye umbutho wamacandelo amaninzi. Umbutho wecandelo elilodwa uqulethe iqela labasebenzisi abafanayo, umzekelo amafama asakhasayo kwaye asebenza kwimidla yaloo mfama. Umbutho wamacandelo amaninzi uqulethe iqela labasebenzisi abahlukeneyo, umzekelo ushishino, ukulima, emigodini njalo njalo kwaye asebenza kwimidla yabasebenzisi abahlukeneyo.
Injongo yeWUA kukuba abasebenzisi bamanzi bakwazi ukusebenzisana nokudibana ngobutyebi babo (ezemali, ubutyebi babantu, kunye nobuchule) ukwenza ngokupheleleyo imisebenzi enxulumene namanzi. IiWUA linendima ebalulekileyo eliyidlalayo ekupheliseni ubuhlwempu nokubonelela ukhusleko lokutya.
AMANYE AMALUNGISELELO
Iikomiti zokucebisa
UMthetho ugunyazisa uMphathiswa ukuba aseke iikomiti zokucebisa. Ezi komiti zingasekelwa iinjongo ezahlukeneyo kwaye imisebenzi eyahlukeneyo. Ezi komiti zingabacebisi ngokwesimo kodwa uMphathiswa angagunyazisa amanye amagunya kwiikomiti zokucebisa.
Ulawulo lwamanzi zizizwe ngezizwe
UMthetho wezaManzi weSizwe ubonelela ngokusekwakwamaqumrhu ukuzalisekisa iimvumelwano zamazwe ngamazwe. Ezi mvumelwano zimalunga nendlela yokulawula nokuphuhlisa iimvelaphi zamanzi ezabelana namzwe angabamelwane.
Ufumaniso-manzi ngurhulumente
UMthetho wezaManzi weSizwe uvumela uRhulumente ukuba akhe okanye athenge amadami wakhe okanye ufumaniso-manzi ( amaziko) ukuba ngaba kusemdleni wabantu bonke. URhulumente angaba amanzi kumadami wakhe nofumaniso-manzi ngendlela efanayo yokwaba amanzi kwimvelaphi.
UMthetho wezaManzi weSizwe uqulathe amanyathelo okulawula amaninzi ukuphucula ukhuseleko lwamadami akhoyo namatsha. Oku kukukhusela ingozi.
Amadami amakhulu angadala ingozi enkulu kubantu nakummandla. Amadami angenziwanga ngokufanelekileyo okanye avumela ukwenza mandundu ngokunggcinwa ngokufanelekileyo ayingozi ethile.
Inkundla yamatyala amanzi
UMthetho wezaManzi ubonelela ngokusekwa kwenkundla yamatyala amanzi ukumamela izibheno ngezigqibo ezithile okanye imigaqo enikwe ngumphathi onemfanelo okanye ngamaziko olawulo afana nee-Arhente zokuLawula aManzi. Inkundla yamatyala amanzi liqumrhu elizimeleyo.
Umsebenzisi wamanzi angabhena kwinkundla yamatyala amanzi ngeentlobo ezahlukeneyo zezigqibo zamaziko olawulo, umzekelo amabango kwiindleko, iishedyuli zokwabiwa kwamanzi, izigqibo zamaphepha-mvume njalo njalo.
Inkundla yamatyala amanzi yasekwa ngo-Okthobha we-1998. Ingava kwiindawo apho isenzeko sivele khona. Imisebenzi yenkundla yamatyala ibhatalwa liSebe lezemali leSizwe.
<fn>xho_Article_National Language Services_ITTSHATHA YAMALUNGELO AMAXHOBA ASEMZANTSI AFRIKA.txt</fn>
INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA WEZOBULUNGISA NOPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
Ndiyaqonda ukuba ulwaphulo-mthetho luqatsele kumaxhoba ngokuphathelele ngokwasemzimbeni, ngokwezimali nasekuphazamisekeni kwengqondo. Ukwenzela ukukwazi ukuphucula iinkonzo zawo onke amaxhoba olwaPhulo-mthetho, ndizimisele ukubeka iimfuno zamaxhoba kufutshane neNkqubo yoBulungisa yolwaPhulo-mthetho nokulinganisa amalungelo abo nalawo abantu abamangalelweyo. Oku kuza kuzuzwa ngenxa yokuzalisekisa iphepha lamalungelo amaxhoba.
Le tshatha yamalungelo amaxhoba (Itshatha/iphepha lamalungelo) linokuvumelana nomoya woMthetho womGaqo-siseko woMzantsi Afrika ka-1996 nesiBhengezo seziZwe eziManyeneyo soMthetho-siseko osisiSeko soBulungisa samaXhoba olwaPhulo-mthetho nokuSebenzisa kakubi amaGunya, 1985 (GA/RES/40/34). Eli phepha lamalungelo londlala ukusekwa kokulinganisa amalungelo abo bobabini amaxhoba nabantu abamangalelweyo, kwanokuqinisekisa ukuba amaxhoba aphathwa ngovelwano nangembeko ukulungiselela izidima zabo. Ikwafuna ukuqinisekisa ukuba amaxhoba afumana ukulungisa okukhawulezileyo ukulungiselela umonakalo osileleyo ngenxa yendlela ebheka kwiNkqubo yoBulungisa yolwaPhulo-mthetho.
Inkqubo yokuqinisekisa ukuvumelana ngokuzalisekiswa kwale tshatha ngabanikezeli benkonzo ziza kuphuhliswa, ntoleyo iyakuba yingqokelela yemithetho ecwangcisiweyo yokuziqhelanisa ebophelelayo kubo bonke abanikezeli ngenkonzo.Ulawulo lwezinto ezisebenza ngoomatshini ekuvunyelwana ngazo ziza kubekwa endaweni ukwenzela ukuqinisekisa ukuba kukhona ingxelo xa izinto zihamba kakubi.
Umthetho weKhomishini yoMzantsi Afrika ikwinkqubo yokuphuhlisa imithetho ukulungiselela ukuzinzisa kwe-Ofisi yamaXhoba eMiswe ngokomthetho ezakuthi yongamele uzalisekiso lweli phepha lamalungelo kwakunye neminye imilinganiselo efuna ukugunyazisa amaxhoba.
Ndikhuthaza wonke ubani adlale indima yakhe kakuhle ukuqinisekisa ukuba uzalisekiso lweli phepha lamalungelo lunempumelelo kwaye luyayizuza iinjongo zalo.
UmPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko
ISINGENISO
URhulumente woMzantsi Afrika jikelele namashishini omenzeli ayabandakanyeka kwinkqubo zobulungisa ngokukodwa:
Ukungqina
Ukuzibophelela kukaRhulumente ekuzalisekeni imilinganiselo ejolise ekubumbeni ngokutsha okuzingisayo kwenkqubo yobulungisa ukukhusela nokukhuthaza ilungelo lamaxhoba ngokuvumelana neemfanelo zezizwe ngaphantsi kwezixhobo zamalungelo abantu ezizwe ezinjengesiBhengezo seziZwe eziManyeneyo soMthetho-siseko osisiSeko soBulungisa samaXhoba olwaPhul-mthetho nokuSebenzisa kakubi amaGunya nokuTshatyalaliswa kobuGebenga ngokuChasene neSongezo sabaFazi nabaNtwana kwisiBhengezo sango-1997 seSADC kwSini nakuPhuhliso;
Ukukholelwa
Eso sivumelwano sokukhuseleka kulingana kumaxhoba nakubantu abamangalelweyo kwinkqubo yobulungisa bolwaphulo-mthetho yinxenye yemfanelo kaRhulumente ukukhuthaza ulonwabo olulinganayo ngabo bonke awo onke amalungelo neenkululeko ezimelweyo kumGaqo-siseko;
kwaye oku-
Ubulungisa obunyanisekileyo bungazuzwa kuphela ukuba amalungelo amaxhoba nawabantu abamangalelweyo ayanakanwa, akhuselwe kwaye alinagniswe;
Ukunakana
Ukungqubana okunengozi kolwaphulo-mthetho kumaxhoba kwakunye nokuba nakho ukujongela phantsi ulonwabo lwexhoba kwiziqhamo zedemokrasi kwakunye namalungelo amaninzi neenkululeko ezikhuselekileyo kumGaqo-siseko;
Ingqalelo
Inkqubela-phambili ebalulekileyo eyenziwe ukusukela mhla kwasekwa idemokrasi, phambi kweshumi leminyaka, ngokuphathelele kutshintsho lwenkqubo yobulungisa ukuqinisekisa ukufikelela kubulungisa ngokuphendulayo kuzo zonke iinkqubo ngokungakhathaleli ngokobuhlanga, isini, inkcubeko, udidi nezinye iindlela zokungafani okanye isithintelo;
Ingqalelo ngokukodwa
Imilinganiselo eyahlukahlukeneyo ethe yazlisekiswa njengenxenye yoguquguqulo lwenkqubo yobulungisa ngembono yokuqinisekisa ukubekelwa embindini kwexhoba, ukulinganisa amalungelo awo kunye nalawo wabantu abamangalelweyo nokunciphisa ukuphatha kakubi nokukhetha kwesibini kumanqanaba awohlukahlukeneyo enkqubo zobulungisa;
Ukuxhalaba okunzulu
Oko kuthetha ukuba ezaa zithuba zisekhona ngokuphathelele kuvumelwano lelungelo eliphambili elifanayo lamalungelo amaxhoba njengalawo omntu omangalelweyo kwaye izithuba ezinjalo zibandakanya uzingiso lokuphatha kakubi nokukhetha kwesibini kwamaxhoba olwaphulo-mthetho;
Ukwamkela ngenxa yoko le tshatha yamaxhoba,
Ukusebenza njengesiseko sokulinganisa amalungelo amaxhoba nawabantu abamangalelweyo noku:
Cacisa amanqanaba enkonzo anokulindelwa nekunokuvunyelwana ngawo kumaxhoba nainina ziphazamisana nenkqubo yobulungisa;
Shenxisa ukuziphatha kakubi nokukhetha kwesibini kwinkqubo yobulungisa;
Qinisekisa ukuba amaxhoba ahlala ebekelwe embindini kwinkqubo yobulungisa; kwaye
Yenza amalungiselelo oncedo lwexhoba xa amanqanaba engahlangabezeki.
AMALUNGELO AKHO NJENGEXHOBA LOLWAPHULO-MTHETHO.
Kunxibelelwano lwakho nenkqubo yolwaphulo-mthetho kwezobulungisa lamalungelo alandelayo aza kusekela
Ilungelo linokuphathwa ngokufanelekileyo nangembeko ukulungiselela isidima sakho nobomi obubobakho.
Unalo ilungelo lokuba unganyamekela kngokukhawuleza nangembeko, uphathwwe ngembeko kulungiselelwa isidima sakho nobomi obubobakho ngawo onke amalungu akhe namphina umnikezeli nkonzo onikeziweyo.
Amapolisa ngexesha lophando; ummangali namagosa enkundla ngexesha lolungiselelo nangexesha lwenkqubo yokuthethwa kwetyala, kwakhona njengabo bonke abanye abanikezeli ngenkonzo, fanele bathathe umlinganiselo ukunciphisa nayo nayuphina ingxaki ekuwe njengexhoba ngokuqhuba udliwano-ndlebe kunye nawe ngolwimi lwakho nalapho kusithele khona ukuba kuyimfuneko.
Le milinganiselo iza kunqanda ixhoba ekubeni layanyaniswe nokuphatha kakubi ngokukhetha okukwesibini.
Ilungelo lokunikezela ngolwazi
Unelungelo lokunikezela ngolwazi ngexesha lophando lolwaphulo-mthetho nokuthethwa kwetyala.
Amapolisa, ummangali, negosa lenkonzo zoluleko baza kuthatha imilinganiselo ukuqinisekisa ukuba naluphina unikelo onqwenela ukulenza kuphando, kumangalelo nakumanyelo lwenqawule luvakele kwaye luthatyathwe xa bekucingwa ngokuba kuqhutyekekwe nophando okanye ukumangalelwa okanye kuchotshelo lweBhodi yeNqawule.
Le nto ithetha ukuba uza kubanalo ithuba lokwenza ingxelo engaphaya emapoliseni ukuba uyaqonda ukuba ingxelo yakho yokuqala ayigqitywanga; kwakhona ungaenza ingxelo enkundleni ukuzisa unquzulwano lolwaphulo-mthetho kwinyameko yasezinkundleni.
Ngaphezu koko, ungenza isicelo esibhaliweyo kumGcini-sihlalo weBhodi yeNqawule ukuba khona kuchotshelo kwaye kufuneka ungenise izimvo zakho ezibhaliweyo
Ilungelo lokufumana ulwazi.
Unelungelo lokufumana ulwazi nokuba uxelelwe ngamalungelo akho nazo zonke iinkonzo eziphatheleleneyo ezikhoyo kuwe ngabanikezeli nkonzo.
Fanele uxelelwe ngendima yakho etyaleni nexesha elifanelekiyo letyala. Ungacela ulwazi oluphathelele kwintsuku zenkundla, imirhumo yamangqina neenkqubo zokhuseleko zamangqina.
Kwakhona ungacela ukwaziswa ngewonga letyala, ukuba umoni okanye hayi ubanjiwe, ubekwe ityala, unikwe ibheyile, umangalelwe, ubanjiwe, kwaye ukuba kunjalo, ugwetyiwe.
Unelungelo lokungaxelelwa kuphela amalungelo akho , kodwa nasekubeni ungawasebnzisa njani.
Kwakhona njengenxenye yelungelo ukufumana ulwazi, cela ingcaciso zayo nayiphina into ongayiqondiyo ngolwimi lwakho.
Ungazicela izizathu zesigqibo ezithe zathathwa malunga netyala ukuba liqhubeke okanye hayi.
Kwakhona unelungelo lokufumana amaxwebhu apho umthetho ekunika ilungelo lokubana ukwazi ukufikelela kuwo.
Ungacela ukufumana isaziso seenkqubo ozakuya kuzo. Kwakhona ungacela ummangali azise umqeshi wakho zonke iinkqubo, eziyimfuneko yokungabikho kwakho emsebenzini.
Ilungelo kukhuseleko
Unelungelo lokuba ukhululeke kungcungcuthekiso, kubandezelo, uloyiko, ubhucabhuco, unyobo, ukungcola nempatho mbi.
Ukuba ulingqina fanele uxele izisongelo ezinjalo emapoliseni okanye kumtshutshisi omkhulu kaRhulumente.
Ukuba uyavumelana neemfuno ezithile, amapolisa emva koko aza kusebenzela ukuba ubekwe ngaphantsi kokhuseleko lwengqina.
Ekubeni uselapho uyakube ukhuselekile kangangoko kuzo zonke iindlela zempembelelo ezingafanelekanga, umzekelo, uyakukhuseleka ekubandezelweni okanye ekungcungcuthekisweni.
Oku kuza kuqinisekisa ukhuseleko lwakho njengengqina ukwenzela angabinabo ubungqina bakho obuphembelelayo okanye akufumane urhoxa ekungqineleni ngenxa yempembelelo engafanelekanga.
Eli lungelo lithetha ukuba kwiimeko ezithile inkundla ingaluthintela upapasho lwalo naluphina ulwazi (kubandakanywa nobuwena) okanye ingayalela ukuba ityala lixoxwe ngaphaya komkhusane (ngasese). Ungacela iiNkonzo zoLuleko ukuba zikuxelele ukuba umoni ubalekile okanye utshintshiwe.
Ilungelo kuncediso.
Unelungelo lokucela uncedo, kwaye unendlela (xa kukho imfuneko / kwaye ukuba kuyenzeka) kubukho bokuhlala nabanye, impilo neenkonzo zokucebisa kwakunye noncedo lwasemthethweni luphendulayo kwiimfuno zakho.
Amapolisa aza kukuncedisa ngokukucacisela iinkqubo zamapolisa; ngokukuxelela amalungelo akho nokwenza isingqinisiso esifanelekileyo kwabanye abanikezeli nkonzo.
Umlawuli we-ofisi okanye intloko ye-ofisi enkundleni iza kukwenza amalungiselelo ukulungiselela iinkonzo zetoliki.
Abatshutshisi baza kuqinisekisa ukuba imilinganiselo eyodwa iyasetyenziswa ngokunxulumene netyala lesini, ubugebenga basekhaya nenkxaso yomntwana/isondlo namatyala achotshelwa kwiinkundla ezizodwa apho zikhona.
Bonke abanikezeli nkonzo ngokunxulumene nemisebenzi yabo elandelelanayo banomsebenzi wokuthatha onke amanqanaba anezizathu ukwamkela amaxhoba ngeemfuno ezizodwa baziphathe ngohlobo olubuthathaka.
Ilungelo kwimbuyekezo
Unelungelo kwimbuyekezo yelahleko okanye umonakalo wempahla ezonakele ngenxa yolwaphulo-mthetho olwenziwe ngokuchaseneyo nawe.
Ungathi ngalo mhla wokugwetywa kommangalelwa ucele umtshutshisi ukuba enze isicelo enkundleni somyalelo wembuyekezo ngokwecandelo 297 no-300 woMthetho weNkqubo yolwaPhulo-mthetho inombolo 51 ka-1977. "Imbuyekezo" ibhekiselele kumyinge wemali inkundla yobundlobongela enokugweba ngayo ixhoba elithe lalahlekelwa okanye lonakalelwa yimpahla kubandakanya imali ngenxa yesenzo solwaphulo-mthetho okanye ukushiywa ngumntu obanjiweyo ngokwenza ulwaphulo-mthetho.
Umtshutshi uza kukuxelela umyalelo wembuyekezo kadwa umbhalana wenkundla uyakuthembeka kwisinyanzeliso saso, kwaye ukuba ungaqalisa isenzo soluntu ngokuchasene nommangalelwa apho inkundla yolwaphulo-mthetho inganikezi myalelo wambuyekezo kwakunye nalapho umonakalo kungekho lula ukuwulinganisa ubuninzi ngokwezimali njengakwityala lomonakalo wengqondo okanye intlungu nobuhlungu.
Unelungelo kwisibuyiselo ngokuphathelele kwimpahla oyithathelwe ngokungekho mthethweni. "Isibuyiselo" sibhekiselele apho inkundla, emveni kokubanjwa, iyalela umoni abuyisele iimpahla afunyenwe enetyala lokuba nazo ngokungekho mthethweni azithathe kuwe ukwenzela ukugcina wena usendaweni obukuyo ngaphambi kwetyala.
Umtshutshisi uza kukuxelela ukuba isibuyiselo siquka ntoni kwaye umabhalana wenkundla uza kukunceda ekunynzeliseni eli lungelo.
Nceda ubhekiselele kumaNqanaba amaNcinane kwiNkonzo zamaXhoba olwaPhulo-mthetho anokufunyanwa kumaSebe kaRhulumente, xa ngaba unokufuna ulwazi olucacisiweyo ngaphezulu olunxulumene kumalungelo awohlukahlukeneyo.
IZIKHALAZO
Gcina engqondweni ukuba unelungelo lokukhalaza, unganxibelelana isebe likaRhulumente elithile okanye umnikezeli ngenkonzo ukubangaba unesikhalazo ngokuphathelelene nenkonzo oyifumanayo okanye ukubangaba amalungelo akho awasiwangaso. Ukuba awonelisekanga yindlela apho izikhalazo zakho ziphathwa ngayo, usenakho ukunxibelelana nemibutho enjengale :
a. I-ofisi yomkhuseli woluntu, b. Amagqwetha amaLungelo oluNtu, c. Ikhomishoni yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika d. Icandelo lezikhalazo elizimeleyo, e. Ikhomishoni yolingano ngokwesini, f. Igunya lesizwe labetshutshisi, g. Ii-ofisi zamapolisa enqila;
h. Ikhansile yemisebenzi yezempilo yoMzantsi Afrika, okanye
Igqwetha ozikhethele lona ngokwakho ngemali yakho.
Iinkcukacha ezicacisiweyo ngokungaphaya kwinkqubo zezikhalazo, nceda bhekiselela kumaNqanaba amaNcinane kwiNkonzo zamaXhoba olwaPhulo-mthetho. Olu xwebhu luyafumaneka kuyo nayiphina i-ofisi kaRhulumente.
ULWAZI OLUNGAPHEZULU
Ukuba ufuna ulwazi olungaphezulu oluphathelele kuwo nawuphina umcimbi oqulathwe kolu xwebhu, unganxibelelana neSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko leCandelo leSini kwezinombolo zilandelayo:
Umnxeba: 315 1670
Ifeksi: 315 1960
INOMBOLO YASIMAHLA: 000000000000000000
nceda qaphela ukubana ukusetyenziswa kwenombolo yasimahla kusaza kuqinisekiswa
IMIBULELO
Itshatha yamaLungelo amaXhoba aseMzantsi Afrika yaphuhliswa liCandelo leSini kwiSebe lezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko, ngentsebenziswano neSebe loPhuhliso lwezeNtlalontle, iiNkonzo zoLuleko, iMfundo, nezeMpilo, kwakunye noGunyaziwe woTshutshiso weSizwe, iiNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika, iKhomishoni yoMthetho wokuLungisa yaseMzantsi Afrika, iKhomishoni yamaLungelo oluNtu yaseMzantsi Afrika, i-Ofisi yomKhuseli woluNtu, iCandelo leziKhalazo eliziMeleyo, iiKhomishini zamalungu eeNkonzo zooMantyi nenkundla kwakunye namalungu amaPolisa enqila yeTshwane.
Isebe lobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko zixabisa kakhulu iminikelo eynziwe yimibutho engekho phantsi koRhulumente eyahlukahlukeneyo namaziko emfundo ephakamileyo kumaxwebhu.
<fn>xho_Article_National Language Services_IZIBONELELO JIKELELE.txt</fn>
ISAHLUKO 1
IZIBONELELO JIKELELE
Inkcazelo
Kuyo yonke le migaqo intsingiselo yesigama enikiweyo ifana naleyo ikuMthetho, ukuba akunjalo ikho ingcaciso eya kwenziwa;
Xa kusithiwa "uMthetho" kuxelwa uMthetho wama-58 ka1995 Wamagunya Eziqinisekiso zoMzantsi Afrika;
Xa kuthiwa "ulwazi lokusetyenziswa" kuxelwa ukuba nakho ukusebenzisa ngokufanelekileyo apho kuyimfuneko iziphumo zezifundo ezifunyenwe xa bekufundelwa isiqinisekiso esithile;
umvavanyi" ngumntu obhaliswe kwiziko Lokuqinisekisa Umgangatho Onguwo Wemfundo Noqeqesho ngokwemiqathango ekuvunyelwene ngayo neQumrhu Lokubelelela Umgangatho, ngenjongo yokuhlola iziphumo ezisekelwe kuPhahla Lweziqinisekiso lukaZwelonke; kanti ke "umvavanyi othe rhoqo" usafana naye ngentsingiselo.
usihlalo" ngusihlalo weGunya;
ikomiti'" yiyo nayiphi na ikomiti yeGunya equlunqwe ngokwecandelo lesi-7 loMthetho imfundo engundoqo" yimfundo esisinyanzelo efunekayo kwiimeko ezingqamene nesiqinisekiso esithile, kanti ke "undoqo" usabhekisa kwakwintsingiselo efanayo;
inqaku" lixabiso elibekwa liGunya nelilingana neeyure ezilishumi zokufunda;
Iqela Elinomdla Ongqalileyo" liqumrhu likazwelonke ekufuneka libekho ukuze kubekho impumelelo kwimisebenzi yeli Ziko Lomgangatho Onguwo Likazwelonke licetywayo;
iziphumo jikelele" ziziphumo zohlobo oluthile ezisisikhokelo zazo zonke izifundo kanti zona "iziphumo jikelele zamacandelo emfundo noqeqesho" zikwabhekiselele kule ntsingiselo.
Iziko Lokuqinisekisa Umgangatho Onguwo Lemfundo noQeqesho" liziko eligunyazisiweyo ngokwecandelo lesi-5 (a)(ii) loMthetho, umsebenzi walo ikukuqinisekisa ukusebenza kakuhle ngokwemimiselo yomgangatho onguwo weziqinisekiso, msebenzi lowo liwunikwe ngokwecandelo 5 (b)(i) loMthetho;
izifundo zokuzikhethela" zizifundo ezithe chatha kwezi zisekelwe kuPhahla Lomgangatho Onguwo lukaZwelonke, apho ubani anokuzikhethela kuzo ukwenzela ukuba aphumeze iimfuno zesiqinisekiso semfundo esithile, kanti ke naxa kuthiwa "ezokuzikhethela" kusathethwa into enye;
Ikomiti Elawulayo / Ephetheyo" yileyo isekwe ngokwecandelo lesi-7 loMthetho ukwenzela ukuba iqhube imisebenzi ethile egameni leGunya;
Igosa Elilawulayo / Eliphetheyo" ngulowo uqeshwe ngokwecandelo lesi-4 loMthetho;
iziphumo zokufikelela esiphelweni" zezo kufanele ukuba umfundi azifumane xa ekwinqanaba eyishiya inkqubo emkhokelela kwisiqinisekiso esithile semfundo;
ihlelo" libhekisa kwiqela lezifundo ezinxulumeneyo, hlelo elo lisetyenziswa njengomnxulumanisi kuPhahla lukaZwelonke Lomgangatho Onguwo;
imfundo esisiseko" yileyo ekuqalelwa phezu kwayo inkqubo yemfundo, uqeqesho okanye imfundo ethe chatha, siseko eso siyimfuneko ukuze umfundi azuze isiqinisekiso semfundo, kanti maxa wambi kuthiwa "isiseko";
uvavanyo olubandakanyayo" lolu luvumela ukuba mfundi abonakalise ukuba nakho ukusebenzisa ulwazi kanti lusebenzisa iindlela zokuvavanya emva komsebenzi owenziwe ngethutyana nokuvavanya isixa esikhulu somsebenzi owenziwe ithuba elide;
isichazi mgangatho" yindlela yokuchaza umgangatho ofikelelweyo kuleyo isibhozo yoPhahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo;
ilungu" ngubani olilungu leGunya nonyulwe nguMphathiswa ngokwecandelo lesi-4 loMthetho;
ulungelelaniso" yinkqubo yokuqinisekisa ukuba uvavanyo lweziphumo ezichazwe kuPhahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo lufanelekile, luthembekile kwaye lunokusetyenziswa ngokusemthethweni;
iziko lolungelelwaniso" leli linyulwe liGunya ncakasana ngenjongo yokulungelelanisa;
Iziko Likazwelonke Lamabakala" liziko elibhalisiweyo ngokwecandelo lesi-5 (a)(ii) loMthetho, elimsebenzi walo ikukuqulunqa amabakala okanye iziqinisekiso zemfundo noqeqesho nokwenza eminye imisebenzi enxulumene nokubhaliswa kwamabakala neziqinisekiso zikazwelonke, misebenzi leyo isekwe ngokwecandelo lesi-5 (b) (i) loMthetho;
iiyure zengqiqo zemfundo" lixesha lokufunda ekuqikelelwa ukuba umfundi unokulithatha ukufumana iziphumo ezisekiweyo , eliquka lonke ixesha lokudibana komfundi nezifundo - ezincwadini, kumagumbi emfundo nasemsebenzini onxulumene nezo zifundo;
iziphumo" ziziqhamo okanye iinqobo ezibonakalayo ezinokusetyenziswa xa ubani eyigqibile inkqubo ethile yemfundo;
umfundi ofanelekileyo" ngulowo ulungele ukufumana isiqinisekiso semfundo;
ukuthathela ingqalelo imfundo yangaphambili" kukuthelekisa ulwazi namava omfundi nokuba ebewafumene njani kuthelekiswe neziphumo ezifunekayo kwisiqinisekiso semfundo esitihile, lwamkelwe olo lwazi ngenjongo zokuphumeza iimfuno zesiqinisekiso eso sifunwa ngumfundi;
isigqibo" yinto ekuvenwe ngayo liGunya;
iziphumo ezitsolileyo" lulwazi, nobuchule obunokusetyenziswa ngqo apho kuyimfuneko, lusekela esinye okanye ezinye iziphumo ezingundoqo;
ufundo olukhethekileyo" lolu lujolise kubungcali malunga nolwazi nokusebenzisa olo lwazi kwiimeko ezikhethekileyo;
Iziko Lokumisela Umgangatho Onguwo" liziko elibhalisiweyo ngokwemiqathango yecandelo lesi-5 (a)(ii) loMthetho, nelinoxanduva lokumisela umgangatho onguwo neziqinisekiso zemfundo noqeqesho, apho imisebenzi emiselweyo yokuseka umgangatho onguwo neziqinisekiso imiselwe ngokwecandelo lesi-5(b)(i) loMthetho;
isimiselo sebakala" luqingqo olubhalisiweyo lweziphumo ezifunekayo zemfundo noqeqesho neenkqubo zovavanyo ezifanelekileyo nendlela yokusebenzisa ulwazi olunxulumeneyo ngokumiselwe kule migaqo.
ISAHLUKO 2
UPHAHLA LUKAZWELONKE LOMGANGATHO ONGUWO
Ukusekwa
Apha kusekwa Uphahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo ngenjongo zokubhalisa umgangatho onguwo neziqinisekiso zikazwelonke
Ubume boPhahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo
Uphahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo luza kusekelwa kumanqwanqwa asibhozo, naya kubizwa ngokuthi Inqwanqwa 1 ukuya kwelesi-8 kwaye inqwanqwa ngalinye liya kuba nenkcazelo yalo eyahlukileyo.
Inqwanqwa 1 loPhahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo liya kuvulekela ukuba lubandakanye amabanga amathathu asezantsi komgangatho, mabanga lawo alungiselelwe Imfundo Noqeqesho Olungundoqo Lwabadala apho kukhutshwa iziqinisekiso zempumelelo, kanti nenqwanqwa 8 lakuyekwa livulekile.
Amanqwanqwa asibhozo oPhahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo aqukwa abe zizithungu ezithathu ezichazwa ngolu hlobo:
a. Inqwanqwa 1 nangezantsi: Isithungu Semfundo Noqeqesho Jikelele b. Amanqwanqwa 2 ukuya kwele-4: Isithungu Semfundo Noqeqesho Oluthe Chatha c. Amanqwanqwa 5 ukuya kwele-8: Isithungu Semfundo Noqeqesho Oluphezulu
Uphahla Lukazwelonke Lomgangatho Onguwo luya kwahlulwa lube ngamahlelo alishumi elinambini, angala:
d. Ihlelo 01: Ezolimo Nolondolozo Lwendalo e. Ihlelo 02 :Ezenkcubeko Nobugcisa f. Ihlelo 03 :Ezoshishino, Uqoqosho, Nolawulo g. Ihlelo 04: Ezonxibelelwano Nolwimi h. Ihlelo 05: Ezemfundo, Uqeqesho Nophuhliso
Ihlelo 06: Ezemveliso, Ubunjineli Nobuchwepheshe j. Ihlelo 07: Ezoluntu Nentlalo k. Ihlelo 08: Ezomthetho, Ubungcali Bomkhosi Nokhuseleko l. Ihlelo 09: Ezempilo Neenkonzo Zoluntu m. Ihlelo 10: Ezendalo, Izibalo, Ubungcali bekhompyutha, Nezobomi.
n. Ihlelo 11: Iinkonzo o. Ihlelo 12: Ezokucwangcisa indalo Nokwakha
IGunya liya kunika inkcazelo eyahlukileyo kwisithungu ngasinye ukuze sahlulwe isithungu sibe zizithungwana eziya kuthi sisinye sinikwe inkcazelo eyahlukileyo liGunya.
Izichazi-manqwanqwa
Iziko Likazwelonke Lomgangatho Onguwo ngalinye, neliqulunqwe phantsi komgaqo we-12, liya kusebenzisana namaZiko Okumisela Umgangatho Onguwo aqulunqwe phantsi komgaqo wama-20 kwelo hlelo lalisekelwe lona ukuze lidale isikhokelo sezichazi-manqwanqwa eziqulunqwe kumthetho we-3 oya kucacisa inkqubo leyo yokubeka amanqwanqwa kumabakala, kwezinye iinkalo zaziqinisekiso nakwiziqinisekiso ngokwazo.
IGunya liya kubeka izichazi-manqwanqwa emva kokubonisana namaZiko Kazwelonke Omgangatho Onguwo ukuqinisekisa ukuba amahlelo onke asebenza ngokufanayo nokuba uvavanyo kuwo onke amahlelo lungahleleleki kwawamanye amazwe neziqinisekiso kwihlabathi jikelele.
Ukubekwa kwamanqwanqwa kumabakala neziqinisekiso
Ukubekwa kwamanqwanqwa kumabakala, iinkalo zeziqinisekiso neziqinisekiso kuza kwenzeka ngolu hlobo:
a. Iziko Likazwelonke Lomgangatho ngalinye, neliqulunqwe ngomgaqo we-12 kunye neZiko Lokumisela Umgangatho eliqulunqwe ngomgaqo wama-20 akuvumelana ngenqwanqwa lebakala ngokokuthathela kulaa manqwanqwa asibhozo achazwe kumthetho we-3, kuqwalaselwa ukuba buqhubele phambili kangakanani na ububanzi nobunzulu bolwazi, ubuchule nexabiso kwihlelo ngalinye, kujongwe nokuba ziyabonakala zikwasebenziseka na iziphumo ezingundoqo zelo bakala.
b. Abaqulunqi beziqinisekiso ezisekelwe kumabakala athile baya kuseka iziqinisekiso ezisekupheleni kwenkqubo yezifundo ezineziqhamo ezinokusebenziseka kwelo bakala kanti zibe kwalikhonkco lokubandakanya isiqhamo esigqume konke, zidulise ulwazi, ubuchule nexabiso (ngokwesikali samanani 1 - 8 esikumgaqo we-3) apho ulwazi, ubuchule nexabiso elifumaneke kwihlelo ngalinye libandakanya iziqhamo ezingundoqo, zibe nakho nokuvavanyeka.
c. Abaqulunqi beziqinisekiso ezingasekwanga kumabakala athile baya kuseka intlanganisela yeziphumo zemfundo ezibonisa ukuba ekupheleni kwenkqubo yemfundo luyadula ulwazi, ubuchule nexabiso (ngokwesikali samanani 1 - 8 esikumgaqo we-3) apho ulwazi, ubuchule nexabiso elifumaneke kwihlelo ngalinye libandakanya iziqhamo ezingundoqo, zibe nakho nokuvavanyeka.
Ukubhaliswa kwamabakala neziqinisekiso kuPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke
Ibakala nesiqinisekiso ngasinye esizihlangabezayo iimfuno zomgaqo we-7 nowe-8 ziya kubhaliswa kuPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke, kwaye ilelo liya kubonakala ngenkcazo enomahluko.
Iimfuno zokubhaliswa kwezahlulo zamabakala namabakala
Isahlulo sebakala siya kuqulunqwa ngokokuze sibe ngumqulu wokuvavanya, isikhokelo somfundi, nesikhokelo somhlohli ekulungiseni izinto eziluncedo zokufunda, kwaye siya kuba nezi zinto:
a. isihloko sesahlulo sebakala;
b. uphawu olubonisa ukwamkeleka kwiGunya;
c. inombolo yesahlulo sebakala;
d. inqwanqwa lesahlulo sebakala kuPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke;
e. ixabiso elayanyiswe esi sahlulo sebakala;
f. ihlelo nesithungu sehlelo lesahlulo sebakala;
g. umhla wokukhutshwa kwaso;
h. umhla wokuhlaziywa kwaso;
injongo yesahlulo sebakala;
j. imfundo amele ukuba selenayo oza kungenela esi sahlulo sebakala;
k. iziphumo ezitsolileyo eziza kuvavanywa;
l. imiqathango yovavanyo, iquka nolwazi oluyimfuneko olubandakanyekayo;
m. inkqubo yokwamkeleka kwesahlulo sebakala (iquka nolungelelaniso);
n. umhlaba onokunyathelwa kwezi zifundo njengesikhokelo sengxam yezifundo, ukusebenziseka kwazo, nobunzulu besahlulo sebakala;
o. necandelo elinesihlokwana "amanqaku" apho kufuneka kubandakanywe iziphumo ezingundoqo ezinqwenelwayo kumgaqo we-7 ezixhaswa sisahlulo sebakala; maliquke nolwazi oluyimfuneko olubandakanyekayo ukuba alukho kuvavanyo; makufakwe nolunye ulwazi oluxabangelayo malunga nesi sahlulo sebakala.
Iziphumo ezingundoqo ezinqwenelwa kumgaqo we-74 ziya kubandakanywa kwibakala elixeliweyo kumgaqo we-71ukuba elo bakala lakuthi xa liyinxalenye yesiqinisekiso, ezo ziphumo zingundoqo zingaqukwanga kwibakala zibandakanyeke kwisiqinisekiso.
Iziphumo ezingundoqo ziquka, phofu zingaphelelanga kwezi:
p. Ukubona nokusombulula iingxaki apho iimpendulo zidulisa ukuba izigqibo ezibhadlileyo zithathwe ngokucinga okucwengileyo.
q. Ukusebenza kakuhle nabanye njengelungu leqela, umbutho okanye uluntu lwendawo ethile.
r. Ukuzilungiselela nokuziphatha ngokufanelekileyo, nomsebenzi ngokunjalo.
s. Ukuqokelela, ukuhlalutya, ukubekelela ngobuchule nokuhlela ulwazi.
t. Ukunxibelelana ngempumelelo kusetyenziswa ukubona, ukubala, ukuthetha nokubhala.
u. Ukusebenzisa kakuhle nangobuchule inzululwazi nobuchwepheshe, kudule ukukhathalela indalo nempilo yabanye.
v. Ukubonisa ukuqonda ukuba ihlabathi liyimbumba yeenkqubo ezinonxulumano nokuqonda ukuba imeko ethile yokusombulula ingxaki ayizimelanga geqe iyinxalenye yezinye.
w. Ukufaka igxalaba ekukhuleni kobume jikelele bomfundi, kanti nokuphucuka kwesimo sentlalo nesoqoqosho kuluntu ngokubanzi, ngokuqinisekisa ukuba nayiphi na inkqubo yemfundo imenza ukuba ubani akuqonde kakuhle ukubaluleka:
kokucingisisa nokuzama-zama iqela lamacebo okuphucula ukufunda;
kokuthatha inxaxheba njengommi onenkathalo kwizinto eziqhubeka kwisithili sakhe, esizweni kanti nasehlabathini jikelele;
kokuyithathela ingqalelo nokufunda ngezenkcubeko yabantu ngabantu;
iv. kokusoloko kuphononongwa amathuba emfundo nekamva;
v. nokuphuhlisa amathuba okuziqalela ushishino.
Okufunekayo ekubhalisweni kweziqinisekiso
Isiqinisekiso siya:
a. kubonakalisa ukudityaniswa kweziphumo zemfundo ezinenjongo ethe gca, apho abafundi abaphumeleleyo baya kuba nokuyisebenzisa imfundo yabo ebomini ibuye ibe sisiseko sokuqhubela phambili emfundweni;
b. kubutyebisa ngakumbi ubomi bomfundi ophumeleleyo ngohlobo lokuba uya kunyukela ngentla entlalweni, abaluleke, abe namaxwebhu amvumayo, aqesheke lula, avulelwe amathuba okufunda ngaphezulu;
c. kunceda uluntu nesimo soqoqosho ngokuphakamisa umgangatho wabemi, ngokwandisa iimveliso entlalweni naselushishinweni, ngokuveza amagcisa noochwepheshe abaya kuguqula balungise iimeko zakudala zokungalingani kwamathuba anikwa abantu;
d. kungqinelana neenjongo zoPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke ngokwecandelo le-2 loMthetho;
e. kuba neziqhamo ezingundoqo nezitsolileyo ezithungelana nezamanye amahlelo, zikhuthaze ukuba imfundo ibe yinto eqhubeka ubomi bomntu bonke;
f. kuzama kangangoko ukuba sibe kumgangatho wezamanye amazwe ehlabathi;
g. kuquka uvavanyo oluziindidi-ndidi ukuqinisekisa ukuba injongo yesiqinisekiso eso ifezekile, uvavanyo olo ibe lolwenzeka qho kumhlatyana ongephi, nolwenzeka emva kwexesha elidana luvavanye umhlaba obanzi, kuvavanywe ngokubhala, ngokuthetha, ngokulinganisa iimeko ezithile, ngokuhlolwa komsebenzi empangelweni, njalo njalo;
h. kucacisa kwimithetho elawula ukunikezelwa kwesiqinisekiso eso ukuba isiqinisekiso singafumaneka ngokupheleleyo okanye ngokwezavenge ngokuthi kwamkelwe imfundo yangaphambili esenokuthi kanti ayifunyanwanga kumagumbi emfundo, ibe kanti isenokuba ifumaneke ngokufunda ebomini jikelele nakwiimeko zempangelo.
Amanqaku ali-120 ikhulu elinamashumi amabini nangaphezulu aya kufuneka ekubhalisweni kwesiqinisekiso esikumanqwanqwa 1 ukuya kwisi-8, kukho ubuncinane bamanqaku angama-72 amashumi asixhenxe anesibini afunyenwe kwinqwanqwa okanye kwelingaphezulu kweli isiqinisekiso sibhaliswe kuso, ukuze ke amanqaku aseleyo angamashumi amane anesibhozo 48 axelwe wona: Le nto iya kwenzeka ukuba isiqinisekiso esinamanqaku angaphantsi kwe-120 siyazifezekisa iimfuno zomgaqo we-81 sibe kananjalo siyangqinelana neenjongo zoPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke ngokwecandelo le-2 loMthetho.
Lona iGunya liya kusibhalisa isiqinisekiso ngokohlobo nenqwanqwa ngokulawulwa linqwanqwa nenani lamanqaku afunekayo ngokwale miqathango ilandelayo:
IGunya lakubhalisa isiqinisekiso ekuthiwa Sisiqinisekiso Sikazwelonke kumanqwanqwa 1 ukuya ku-8 apho eso siqinisekiso sinamanqaku ali-120 nangaphezulu, abe amanqaku angama-72 ekwinqwanqwa okanye engaphezu kwalo eli nqwanqwa lesiqinisekiso esibhalisiweyo. Ukuba iGunya lithe lafumanisa ukuba isiqinisekiso esinamanqaku angaphantsi komlinganiselo siyazifezekisa iimfuno zomgaqo we-8 lo mqathango ungentle uyayekelelwa, sibhaliswe isiqinisekiso njengesikazwelonke.
j. Kwakhona iGunya liyasibhalisa isiqinisekiso njengeDiploma kaZwelonke xa sinamanqaku angama-240, abe amanqaku angama-72 ekwinqwanqwa lesi-5 okanye ngaphezulu.
k. Libhalisa Isidanga Sokuqala Sikazwelonke iGunya xa amanqaku esiqinisekiso engama-360, abe angama-72 ekwinqwanqwa lesi-6 okanye ngaphezulu.
Eli Gunya liya kuphinda libhalise ezinye iziqinisekiso ezipheleleyo ezingasekwanga kwizahlulo zamabakala ezifezekisa obona buncinane beemfuno zemigaqo 81, 82, 83
Sithi sakugqiba ukubhaliswa isiqinisekiso liGunya, sichazwe ngokohlobo, inqwanqwa, inani lamanqaku, nesihloko esixela injongo yaso ephambili.
Ekubhalisweni kumanqwanqwa 1 ukuya ku-4 nazi iimfuno ezithe chatha:
a. Amanqaku angama-72 ubuncinane ayafuneka kweli nqwanqwa okanye ngaphezu kweli nqwanqwa lesiqinisekiso esinikezelwayo, apho kuya kubakho imfundo engundoqo emanqaku angama-20 ayakuba evela kwicandelo lezifundo zoNxibelelwano Nolwimi, ngaphezulu kubekho amanqaku ali-16 avela kwicandelo leZibalo, ibe zizibalo ezilula kwiziqinisekiso zenqwanqwa lokuqala.
b. Amanqaku angama-36 ubuncinane kwinqwanqwa lokuqala, angama-52 kwiziqinisekiso zenqwanqwa lesibini ukuya kwelesine aya kwahlulwa phakathi kwecandelo Elingundoqo neLokuzikhethela, isiqinisekiso ngasinye sicacise ukwabiwa kwamanqaku afuneka kula macandelo: loo nto yenziwe xa ngaba umhlaba wamanqaku ongezelelweyo ubanzi ngokwaneleyo ukuvumela ukuba umfundi akhethe ezo zifundo zinomdla kuye.
c. Kothi kufikwa kunyaka wama-2002 amanqaku ali-16 ubuncinane kulawa angama-52 eziqinisekiso zamanqwanqwa esibini ukuya kwelesine obe evela kumacandelo agxininisa kulwazi lwezibalo zeMathematiki.
Ngaphezulu, ekubhalisweni kwamanqwanqwa esihlanu ukuya kwelesibhozo inani lamanqaku afunekayo kwizifundo Ezingundoqo neZokuzikhethela liya kuxelwa, nani elo liya kufanelana nesiqinisekiso eso sifunekayo: kwenzeke oko ukuba iGunya lifuna izizathu zokwabiwa kwamanani ngolo hlobo.
Inkqubo yokubhaliswa kwamabakala neziqinisekiso
Isahlulo sebakala, ibakala okanye isiqinisekiso esizihlangabezileyo iimfuno zokubhaliswa siya kudluliselwa kwiGunya ukuze sibhaliswe, sidluliswa lelo qumrhu beliqulunqa isahlulo okanye ibakala elo ngokuvunyelwa ngamaZiko Kazwelonke Omgangatho Onguwo njengokuba kuchaziwe kumgaqo we-12.
IGunya ligcina ekubhalisweni isahlulo sebakala, ibakala okanye isiqinisekiso esifeze zonke iimfuno zokubhaliswa ithuba leminyaka emithathu ekothi emva koko kuhlaziywe ukubhaliswa.
Kwinyanga yokuqala kunyaka wesithathu sibhalisiwe isahlulo, ibakala okanye isiqinisekiso, iGunya lakuthuma iZiko Likazwelonke Lomgangatho Onguwo neligunyaziswe ngumgaqo we-12 ukuba lihlaziye eso sahlulo, bakala okanye siqinisekiso, lixele ukufaneleka okanye ukungafaneleki, lixhase ngezizathu ezibonisa indlela ethotyelwe okanye etyeshelwe ngayo imiqathango yokubhalisa.
Isahlulo sebakala, ibakala okanye isiqinisekiso esibhaliswe kuPhahla Lweziqinisekiso Lukazwelonke sivula ilungelo lokuba wonke ubani afikelele kuso.
Ubhaliso lwethutyana lweziqinisekiso
Ukusukela kumhla woku-1 kwinyanga yeKhala kowe-1998 ukuya kowama-30 kweyeSilimela kowama-2003 iGunya lingavumela ukubhaliswa kwethutyana kweziqinisekiso ezikhoyo nebezivunyelwe liqumrhu elivunyiweyo liGunya, ukuba:-
a. isiqinisekiso ngasinye sithunyelwe kwiGunya phambi komhla woku-1 kweyeKhala kowe-1998 ukuze kugcinwe ingxelo;
b. eso siqinisekiso kugcinwe iingxelo zaso sifakwe phakathi komhla woku-1 kwinyanga yeKhala kowe-1998 nowama-30 kweyeSilimela kowama-2000, sibhalwe kuxwebhu oludalulwe kumgaqo we-11 (c) kwelinye okanye kwamanye amaZiko Kazwelonke Omgangatho Onguwo ukuze kusetyenzwe ngaso;
c. eso siqinisekiso siqulethe:-
injongo yesiqinisekiso;
imfundo amele ukuba selenayo oza kungenela esi siqinisekiso iziphumo ezilindelekileyo ekugqibeni komfundi ezo zifundo njengoko kuboniswe kumgaqo we-5 (b) neenkalo zovavanyo iv. Inani lamanqaku afunekayo;
v. ubuncinane benani lamanqaku afunekayo kumanqwanqwa athile okanye ubukhulu benani lamanqaku xa edlule ubuncinane njengokuba kucaciswe kumgaqo we-8 okanye we-9;
vii. iinkalo ezinokulandelwa nezizalana nesi siqinisekiso (ezi nkalo zisenokuba bezikho kakade okanye umfundi unozidibanisela izifundo ngokwakhe);
ix. ulungelelaniso neziphakamiso okanye iingcebiso zequmrhu elilungelelanisayo;
d. akukho siqinisekiso siya kwamkelelwa ubhaliso lwethutyana emva kowama-30 eSilimela kowama-2003, kwaye nobhaliso phantsi kwalo mgaqo luya kuphelelwa ngaloo mhla.
<fn>xho_Article_National Language Services_IZIQULATHO 1.txt</fn>
IZIQULATHO
INOMBOLO YEPHEPHA
Intshayelelo -------------------------------------------------- 1
iNjongo -------------------------------------------------- 2
iNgqiqo-siseko -------------------------------------------------- 2-3
imiThetho-siseko eKhokelayo----------------------------------------------- 4
Isimo ngokusemthethweni -------------------------------------------------- 4
AbaXhasi, amaxwebhu neendleko-------------------------------------------- 5, 6 & 7
UkuFezekiswa kweeNkonzo------------------------------------------------- 7 & 8
Iimeko zokwamkela -------------------------------------------------- 8, 9 &10
Ukugcinwa kweeRekhodi-------------------------------------------------- 11
UkuKhutshwa kwamaxwebhu-------------------------- --------------- 11,12,13,14, 15 & 16
Iimfuneko zabasebenzi abasebenza ixesha elingaphelelanga--------- 16,17 &18
uLungiselelo lweeNtlawulo-------------------------------------------------- 19 & 20
Isilungiso -------------------------------------------------- 20
uLuhlu lweeNkcazelo -------------------------------------------------- 21&22
INTSHAYELELO
Ukuphakamisa ngokulinganayo ukusetyenziswa kweelwimi ezisemthethweni ezili-11;
Ukulungelelanisa ngokulinganayo ukufikelela kwiinkonzo zikarhulumente; ukwazi nolwazi;
Ukuqinisekiswa kokulungiswa kwezo lwimi zesintu zisemthethweni bezingasiwa so ngaphambili;
Ukuphakamisa ulawulo olululo lweelwimi lusenzelwa ulawulo olwaneleyo lwenkonzo karhulumente ukuhlangabezana neemfuno kunye nokulindelwe ngabaxhasi.
Ukuphunyezwa ngokuthe chu kwe-NLPF kuthetha ukuba imfuno yeenkonzo zoguqulo zisuka kwaye zisiya kwiilwimi ezisemthethweni iyakuqhuba isanda. Izikhokelo zeNkqubo ke ngoko zibalulekile ekulawulweni kwenkqubo yoguqulo kunye nokugadwa kokusemdleni wabaxhasi nabaguquli.
Ukudibana namazwe ngamazwe kuzise ukunyuka kwimfuno yoguqulo olusuka luye kwiilwimi zangaphandle. Ngaphandle kokuba uguqulo olunjalo lusebenzela ukuphucula unxibelelwano phakathi koMzantsi Afrika kunye namazwe angaphandle kunye nokuphakamisa ubudlelwane bamazwe ngamazwe. Indlela eyaneleyo yokulawula amaxwebhu kufuneka ke ngoko ibe sendaweni ukuqinisekisa ukuveliswa ngethuba koguqulo olunobulunga.
INJONGO
Injongo engundoqo yezi zikhokelo zenkqubo kukuqinisekisa ukufezekiswa kweenkonzo ezithe rhoqo zikubulunga obuphezulu ukuze kwaneliseke okulindelwe ngabaxhasi, kunye nangaxesha nye, ukuphakamisa umfanekiso wobugcisa kunye nesikhundla sabo bonke abasebenzi ngeelwimi.
Le Nkqubo ijolise ekunikeni izikhokelo ku-
Nokukhutshwa kwamaxwebhu ekhutshelwa uguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa.
Umsebenzi weelwimi wenziwa kumacandelo karhulumente kunye namacandelo abucala, kodwa ngendlela engalawulwayo. Akukho ndlela yokuhlola umgangatho wenkonzo enikwayo, okanye nayiphi na indlela yokulinganisa ukukufunekaka kwabasebenzi ngeelwimi. Ukongeza, akukho ndlela yokukhetha icacileyo nefanayo yokukhetha abaguquli. Ngenxa yoko, inani leengxaki liye lachongwa. Eziye zaquka uguqulo olungekho mgangathweni, ukunqongophala kwezakhono, ukunqongophala kwezakhiwo zokumelana nemfuno, kunye nesikhundla esisezantsi sabasebenzi ngeelwimi.
Ezi zikhokelo zeNkqubo zikwaphatha kwizithethe kunye nemigangatho esezantsi enxulumene noqeqesho, ukwamkelwa kweziqinisekiso kunye nokubhaliswa kwabasebenzi ngeelwimi, ezizo zonke ezibalulekileyo ekulawulweni komsebenzi. Izikhokelo ezibekwe apha zinxulumene kakhulu ngqo neenkonzo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa ezinikwa yi-NLS, kodwa ke zinokusetyenziswa zii-LU ukubeka endaweni imisebenzi elawulwa kakuhle sisakhelo.
IMITHETHO-SISEKO EKHOKELAYO
Le Nkqubo isekelwe kule mithetho-siseko ilandelayo:
Ubuchule bokwazi ulwimi bohlukile kubuchule boguqulo.
Abaguquli kufuneka bazi konke kuqala, kwaye babe nako ukusebenza kwimimandla eyahlukeneyo, kwaye kufuneka babe ziingcali.
Umgangatho ophezulu woguqulo uyimfuneko ukuba ngaba amasebe karhulumente kufuneka anxulumane ngokusebenzayo nabantu abancedayo.
Inkqubo yokuqesha kunye nokusebenzisa abaguquli bexesha abasebenza ixesha elingaphelelanga ixhomekeke ekuvunyweni yiKomiti yeThenda yeSebe.
Le Nkqubo ilawulwa kwaye ixhomekeke kukuhlelwa kwi-
sahluko se-9 seMimiselo yeSebe lezeMali okhutshwe ngokwemiqathango yomThetho woLawulo lweMali kaRhulumente, 1999 (umThetho oyiNombolo yoku-1 ka-1999), onxulumene nemicimbi yezimali jikelele;
iNkqubo ibhekiselele kubo bonke abasebenzi ngeelwimi abaqeshwe ngurhulumente, kuqukwa nabo bakwiSebe lezobuGcisa neNkcubeko;
bonke abaguquli abangasebenzi xesha lipheleleyo abanekontraki karhulumente;
bonke abaxhasi abacela iinkonzo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa kumasebe karhulumente.
ABAXHASI, AMAXWEBHU NEENDLEKO
ABAXHASI
Umsebenzi ongundoqo we-NLS/nee-LU uya kuba kukulungelelanisa unxulumano phakathi kukarhulumente kunye noluntu, kunye naphakathi koMzantsi Afrika kunye namanye amazwe. Abaxhasi abenzelwa uguqulo, uhlelo nokhangelo ngurhulumente ngoko ke iya kuba yiPalamente;
amasebe esizwe karhulumente, kuQukwa ne-Ofisi kaMongameli;
Amaziko oluntu;
Imibutho yomgaqo-siseko/nengekho phantsi korhulumente kodwa exhaswa ngurhulumente;
Amasebe karhulumente amaphondo, ingakumbi ngokuphathelene neelwimi zangaphandle, kunye noonozakuzaku.
AMAXWEBHU AWAMKELELWA UGUQULO, UKUHLELWA NOKUKHANGELWA
imiThetho eQulunqwayo/imiThetho eYilwayo(uqulunqo lwemithetho ecetywayo);
iZaziso kunye neziBhengezo zikaRhulumente;
Amaphepha oGayo ziMvo/neleNgcaciso (abeka inkqubo karhulumente, umzekelo kwimicimbi yezamafa);
I-memoranda (imiThetho equlunqwayo ekhaphayo, i-memoranda yokuqondana phakathi koMzantsi Afrika kunye namanye amazwe, okanye phakathi kwamasebe karhulumente kunye namaqabane oluntu);
iingxelo (umzekelo. Iingxelo zonyaka, iingxelo zeKomishoni yeNkonzo yasebuRhulumenteni, iingxelo zeenkomfa);
iimanyuwali (imiyalelo okanye iincwadi eziqulunqwe ngamasebe esizwe karhulumente kwaye enzelwe ukuba asetyenziswe luluntu jikelele);
Izivumelwano (umzekelo. Izivumelwano zentsebenziswano, izivumelwano zokurhwebelana namazwe ngamazwe).
IINDLEKO
UFEZEKISO LWEENKONZO
iBhunga labasebenzi ngeeLwimi liyakulawula uqeqesho lwabasebenzi ngeelwimi kwaye lilawule ukwamkelwa kunye nobhaliso lwabo.
Amaxwebhu amo yawo ijikelele nje, ezi zithethe zemveliso zilandelayo zinokusetyenziswa njengezikhokelo zemihla yofezekiso:
uGuqulo (kuqukwa nokufunda umsebenzi wakho kwakhona)
Ngokuphakathi ngamagama ali-1 500 ukuya kwi-1 750 (ngamaphepha ama-5 ukuya kumaphepha ama-5,5 anamagama angama-300 nganye) ngosuku;
ukuKhangela
Ngokuphakathi ngamagama angama-2 000 ukuya kumagama angama 2 500 (amaphepha asi-7 ukuya kwasi-8 anamagama angama-300 nganye) ngosuku.
ukuhlelwa
Ngokuphakathi ngamagama angama-3 000 ukuya kwangama-3 300 amaphepha ali-10 ukuya kwali-11 anamagama angama-300
nganye ngosuku.
La maxesha okufezekisa ayakusebenza phantsi kweemeko ezilungileyo. Izinto ezichaphazela ixesha lokufezekisa bubunjani boxwebhu, umgangatho wobuteknikali, ubulunga bekopi engakhutshelwanga, ukufumaneka kwezichazi magama kunye noluhlu lwesigama, izinga lokufaniswa kwesigama kunye nexesha elifunekayo lokwenza uphando. Ixesha elichithwayo kulawulo lobulunga kunye/okanye kwiintlanganiso ezinxulumene noguqulo okanye ukuhlela uxwebhu nalo liyakukuchaphazela ufezekiso.
IIMEKO ZOKWAMKELA
Iimeko zokwamkela izicelo kubaxhasi zingoku kulandelayo:
Xa kukhutshwa uxwebhu, imihla yokuwangenisa ekuxoxwe ngayo phakathi komxhasi, i-NLS/LU kunye nomguquli ongasebenzi xesha lipheleleyo obandakanyekayo kufuneka ikhonjiswe ngawo onke amaxesha.
Izicelo zoguqulo, ukuhlelwa nokukhangelwa mazigunyaziswe ngamagosa aqeshiweyo kumasebe esizwe okanye amaphondo, awemibutho yoluntu kunye namaqumrhu omgaqosiseko.
Amaxwebhu afana nemiThetho eQulunqwayo, imiThetho kunye nemimiselo eye yalungiswa kufuneka ukhatshwe ngamaxwebhu angakhutshelwanga kwaye lonke ukuhlelwa lwemiThetho eQulunqwayo, imiThetho nemimisleo enjalo.
Yonke imithetho kunye nemithetho engaphantsi kufuneka ibe msulwa kubaCebisi ngezomThetho bakaRhulumente ukuze ivunywe phambi kokuba ingeniselwe ukuguqulwa kunye nokuhlela.
Kuphela liphepha elinamagama lokugqibela elenzelwe ukuba lipapashwe okanye lijikeleziswe elinokungeniselwa ukuguqulwa.
Ukuba ngaba akukho nanye kwezi meko ekuhlangatyezwana nazo, amaxwebhu ayakubuyiselwa kumxhasi.
INKQUBO YOKWAMKELWA KWAMAXWEBHU
Indlela yokubhalisa izicelo kufuneka ilandelwe ngokungatshintshiyo kusetyenziswa iikhowudi ekuvunyelwene ngazo. Umzekelo, uxwebhu lunokunikwa isingqinisiso Xho 03/0001/B. U"Xho" ukhombisa ukuba isiXhosa lulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo u-"03" ukhombisa unyakamali, u"0001" ukhombisa inani loxwebhu, kwaye u-"B" ukhombisa uhlobo loxwebhu, kwesi sehlo ke ngumThetho oQulunqwayo.
Ngokudibana neentloko zeenkonzo zoguqulo, INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU bayakuxoxa ngomhla wokungeniswa koxwebhu kunye nomxhasi. Iintloko ziyakudibana No(na)sebenzi ngeelwimi obandakanyekayo phambi kokuba baqinisekise ngomhla wokungeniswa koxwebhu. INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU, bedibene nomsebenzi wexesha elingaphelelanga, bayawukwenza isigqibo nomsebenzi wexesha elingaphelelanga malunga nomhla wokubuyiswa koxwebhu. Oku kufuneka kuvumele ixesha lokuqinisekiswa kobulunga.
INtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko ye-LU iyakuthi ke iwadlulisele kwiintloko zoguqulo amaxwebhu, eyiye ke ibe yimfanelo yazo ukuwathumela kwabo baguquli bangaphakathi babandakanyekayo. Umsebenzi awunakunikwa umguquli ngqo.
Iintloko zoguqulo iya kuba yimfanelo yazo eyokuqinisekisa ukuba abaguquli bagcina ubulunga kwaye bawungenisa ngexesha umsebenzi wabo.
Apho ngaphakathi kunqongophele amandla okuhlangabezana nomhla wokungeniswa koxwebhu, intloko yoguqulo ebandakanyekayo iyakungenisa isicelo kwiNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye kwi-kwiNtloko ye-LU ukuze uxwebhu lukhutshelwe ngaphandle. Zonke izicelo zokukhutshwa kwamaxwebhu kufuneka zivunywe nguMphathi weCandelo.
UKUGCINWA KWEEREKHODI
zamaxwebhu afunyenweyo ukuba ahlelwe kunye nokuba aguqulwe esuka /esiya kwiilwimi ezisemthethweni;
Amaxwebhu afunyenwe ukuba akhangelwe kuye nokuba aguqulwe esuka/esiya kwiilwimi zangaphandle;
Nabaguquli abasebenza ixesha elingaphelelanga abavunyiweyo.
UKUKHUTSHWA KWAMAXWEBHU
Sakube isigqibo senziwe sokuba makukhutshwe uxwebhu, inkqubo echazwe ngasezantsi kufuneka ilandelwe.
uMphathi weCandelo unokuqesha naliphi na igosa elikufunekakileyo ukuba ligunyazise ukukhutshwa kwezicelo ezingxamisekileyo, umzekelo ezivela kwi-Ofisi kaMongameli, okanye izicelo ezinokuba neempembelelo kunxulumano lwamazwe, xa engekho.
Ngokungqinelana nemimiselo yomThetho woHlelo loPhicotho-ziNcwadi, ka-1992 (umThetho oyiNombolo yama-122 ka-1992), amagosa karhulumente akanakuguqula, alungise okanye akhangele nawaphi na amaxwebhu akhutshelwe ngaphandle ukuze ahlawulwe.
Kunyaka mali ngamnye, abalawuli be-NLS/LU baya kupapasha bemema iithenda kubantu abangasebenzi xesha lipheleleyo zokunikela ngeenkonzo zoguqulo nokuhlela kurhulumente. Ngelixesha ngaphambili abantu abangasebenzi xesha lipheleleyo bebeya kucelwa ukuba baqinisekise ukuba basenomdla na ekunikeleni ngenkonzo zabo. Xa kuvunyiwe, umntu ongasebenzi xesha lipheleleyo ubeya kuhlala engumntu osebenza ixesha elingaphelelanga owamkelweyo kurhulumente de arhoxe, okanye de iinkonzo zipheliswe ngurhulumente ngokungenisa umsebenzi ongahlangabezaniyo nenqobo yobulunga emiselwe kwizikhokelo zenkqubo.
Inkqubo yokukhetha nokuvavanya okungqongqo iza kusetyenziswa ukumisa ukuba ngabaphi abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abanikele ngenkonzo ebonakalayo kwaye enesiqinisekiso sokugqwesa kwaye esiya kukhutshwelwa impumelelo yabo.
Abalawuli be-NLS/LU kufuneka baqinisekise ukuba bonke abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abaguqulayo bavumelana neemfuno zikaNondyebo weSizwe malunga nokuphathwa kwamaxwebhu aseburhulumenteni nokuba xa bebonke kufuneka babenokufunyanwa bemsulwa ngokwezokhuseleko olufunekakileyo.
Umsebenzi uya kukwabelwa abaguquli abasebenza ixesha elingaphelelanga ngokusekelwe kutshintshiswano kwaye ishedyuli yokutshintshisana iya kugcinwa ngotshintsho phakathi kwabantu abasebenza ixesha elingaphelelanga, kuthathelwa ingqalelo ubukho babo nobungcaphephe nobuncutshe kuguqulo. Bonke abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga baya kunika ixabiso kumsebenzi ofuna ukwenziwa, kwaye abo babhalisiweyo kufuneka banikwe ithuba ngokulandelelanayo, kwaye naluphi na unxaxho oluvela kulandelelwano lwabantu abasebenza ixesha elingaphelelanga kufuneka luphenjelelwe kwaye luvunywe kwangaphambili.
Akukho sithembiso somsebenzi sinokunikwa umntu osebenza ixesha elingaphelelanga/ ishishini lomenzeli lilo naliphi igosa le-NLS/LU sokuba liya kuthumelela umntu othile osebenza ixesha elingaphelelanga/ ishishini lomenzeli umsebenzi. Nasiphi na isiqinisekiso esinjalo siza kwenza ukungaziphathi kakuhle kwigosa elichaphazelekayo kwaye kuza kuhanjiswana nayo ngokweenkqubo zokuqeqesha zikarhulumente.
Umsebenzi uza kukhutshelwa kuphela kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga abebevunywe ngokusesikweni. Xa kungekho nawuphi na umntu osebenza ixesha elingaphelelanga uvunyiweyo onako okanye okhoyo ukuba enze umsebenzi othile, imvume ebhaliweyo kufuneka ifumaneke kuMphathi wecandelo yokukhupha umsebenzi kumntu oguqulayo osebenza ixesha elingaphelelanga okanye uye kwishishini elinomenzeli, ngokuphathelelene nenkqubo eqhelekileyo yokufumana.
Abantu abasebenzangomsebenzi wabo baza kuhlawulwa ngolu hlobo lulandelayo:
Malunga nokuguqula: inani lamagama esiqendwana sesiNgesi, akukhathaliseki nokuba ngamazwi ekuguqulwa kususwa kulo okanye ekujoliswe kuwo, kuluhlu lwamaxabiso okuguqula anikiweyo (R/100 lamagama), kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR40/100 lamagama;
Malunga nokuhlela: inani lamagama esiqendwana semvelaphi kuluhlu lwamaxabiso okuhlela anikiweyo, kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR20, 00/100 lamagama;
Ukukhangela: inani lamagama azo zombini iziqendwana kuluhlu lwamaxabiso olunikiweyo okukhangela, kodwa ngokukhethekayo hayi ngaphantsi kweR30,00/100 lamagama.
Umhlathi 17.1 we-ST36 umisa ukuba amaxabiso azinzisiweyo nangazinziswanga anokunikezelwa, xeshikweni umhlathi 17.2 usenza amalungiselelo okunyenyisa amaxabiso ngokusebenzisa ifomula. Kukhetheke ukuba uluhlu lwamaxabiso oluzinzisiweyo lunikezelwe.
Xa ithe imvume yafumaneka kuMphathi weCandelo, ifom eyi-Log 1 etyikityiweyo (khangela kumhlathi 12.1.16 malunga nolwazi ekufuneka lunikiwe) kufuneka kuthunyelwe kuLudwe lokuBonelela (Supply Chain) noLawulo lwezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe (SCAM), neyakuthi idale kwaye ithumele umyalelo wasebuRhulumenteni kumntu osebenza ixesha elingaphelelanga.
Intloko yabancedisi (H/AUX) okanye intloko yeeyunithi zolwimi (H/LU) iza kuthumela amaxwebhu kunye nencwadi yomyalelo kumntu owenza umsebenzi ixesha elingaphelelanga.
Incwadi yomyalelo nesicelo yokugunyazisa kufuneka iqulathe oku kulandelayo:
igama nedilesi yomntu osebenza ixesha elingaphelelanga;
umhla;
ulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo kunye nekujoliswe kulo loxwebhu;
uhlobo lomsebenzi ofuna ukwenziwa, okt. Ukuguqula, ukuhlela no/okanye ukukhangela;
inani lamagama ukuba akukho kubalwa kwamagama okunikeziweyo ngumxhasi, uxwebhu kufuneka lusingasingiswe ukumisa ubalo-gama;
uluhlu lwamaxabiso olusetyenziswayo; kunye nomhla wokubuyiswa.
IIMFUNEKO KUBANTU ABASEBENZA IXESHA ELINGAPHELELANGA
Amashishini abenzeli namaqumrhu asondeleleneyo kufuneka axele iinkcukacha zabaguquli bawo angenise inkcazo ngobom bomntu ngamnye owenze isigqibo nabo.
I-NLS/LU ayithembisi ukusebenzisana ngqo nabaguquli ekubhekiselelwe kubo kumhlathi 13.2, kodwa ukusebenzisana kuphela neshishini lomenzeli okanye iqumrhu elisondeleyo elibaqeshayo.
Umsebenzi obuyiswe emva kosuku lokungeniswa kwawo uya kuxhomekeka kwisohlwayo seepesenti ezilishumi elinesine sexabiso xa lilonke lomsebenzi ongenisiweyo, eza kubalwa ngosuku ngalunye mihla le emva kosuku lokungenisa ngaphandle kokuba usuku lokungenisa belihanjiselwe ngaphambili ngesivumelwano esifanayo ekuqaleni phakathi kweNtloko yeeNkonzo zabaNcedisi okanye neNtloko yeYunithi zeeLwimi, umxhasi nomguquli abachaphazelekayo. Ukanti ukuba ngaba usuku lokungenisa luza kudluliswa ngaphezulu kweeyure ezingama-24, uyilo lwesivumelwano esicela imvumelwano yokuhanjiselwa ngaphambili kosuku lokungenisa kufuneka ingeniswe kwi-SCAM.
Abantu abasebenza ixesha elingaphelelanga kufuneka bangenise iziqinisekiso zokufunyanwa umsulwa kwirhafu kwiNkonzo yeNgeniso eMzantsi Afrika (SARS) kwaye banikezele ngeenombolo zokubhalisela irhafu zabo kwifom yesicelo sokunika ixabiso lomsebenzi ofuna ukwenziwa.
Njengemanyathelo achasene nokulahleka komsebenzi okunokwenzeka, abantu abasebenza ixesha eligaphelelanga kufuneka bagcine iikopi zawo nawuphi na umsebenzi abawubuyisele kwi-NLS/LU kangangonyaka ukususela ekugqityweni kwawo umsebenzi.
ULAWULO LOBULUNGA
Malunga neenjongo zobulunga, abaguquli bangaphakathi kufuneka njalo baqinisekise umsebenzi ukulungiselela ubulunga ngokwale nqobo ilandelayo:
ukufezeka;
ukusetyenziswa kwesigama esilungileyo, esibekwe emgangathweni;
ukusetyenziswa kwesigama ngokungaguquguqukiyo;
ukuvumelana nobhalo-magama olusebuRhulumenteni: kunye iingcinga zokwenene zentsingiselo zesicatshulwa semveli.
Ukukhangelwa kwesampuli, okt. Ukukhangelwa kwamaphepha nakanjanina amaxwebhu, kunokwenziwa ukuqinisekisa ubulunga. Ukuba ubulunga abufiki kumgangatho ofunekayo, umguquli wangaphakathi okanye umntu ofanelekileyo olungileyo okwenziwe naye isigqibo saloo njongo yi-NLS/LU uya kuhlela uguqulo ngokupheleleyo kwaye i-NLS/LU ingathabatha amanyathelo ngokungqinelana nomhlathi 12.1.11.
Ukuba ngaba ulwimi alulungiselelwanga ngaphakathi, ii-NLS/LUs ziza kulukhuphela ngaphandle ulawulo lobulunga loxwebhu olukufunekakileyo, ngokwenkqubo esesikweni yokufumana, kumguquli ofanelekileyo olungileyo nonamava oyakuqinisekisa ubulunga ngohlobo lokukhangela isampuli. Ukulungiselela lenjongo, amaphepha aya kuthathwa kuxwebhu nokuba kukanjanina. Inani lamaphepha aphononongiweyo kufuneka enze ubuncinane i-10 leepesenti lamaphepha xa ewonke oxwebhu, umz. amaphepha ali-10 amaphepha oxwebhu ali-100 kufuneka ahlolwe.
Phambi kokuba kwenziwe intlawulo, umguquli wangaphakathi othembekileyo kufuneka aqinisekise ubulunga bomsebenzi ofunyenweyo ovela kumntu osebenza ixesha elingaphelelanga ngokusayina isiqinisekiso sefomu yentlawulo.
Ifomu yempendulo iza kubandakanywa kuguqulo ngalunye, nokuba iguqulwe ngaphakathi okanye ngumntu osebenza ixesha elingaphelelanga, xa ibuyiselwa kumxhasi. Umxhasi uza kugcwalisa le fomu ayibuyisele kwiNtloko yeeNkonzo eziNcedisayo okanye yeYunithi zeLwimi abaya kuthi banike ingxelo kuMphathi weCandelo kanye kwinyanga ezintathu.
UKULUNGISWA KWEENTLAWULO
Inkqubo yokulungisa iintlawulo kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga iza kuba njengoku kulandelayo:
Yimfanelo yeentloko zoguqulo ukunqanda indleko engenangeniso, enenkcitho, engagunyaziswanga nenxamnye nomthetho.
Akukho ntlawulo eyakwenziwa ngaphandle kwentsayino yeNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko yeYunithi yoLwimi naleyo yoMphathi weCandelo.
Ukuba kukho naziphi na izikhalazo ezivela kubantu abasebenza ixesha elingaphelelanga ngokuphathelelene nentlawulo yomsebenzi owenziweyo kufuneka zijoliswe kwiNtloko yeeNkonzo zokuNcedisa okanye iNtloko yeYunithi yoLwimi.
ISILUNGISO
INkqubo iza kulungiswa yi-NLS njengoko ifuna okanye xa ifuna, kwaye bonke abachaphazelekayo baya kuxelelwa ngezilungiso ezinjalo.
ULUHLU LWENKCAZELO
Malunga neenjongo zolu xwebhu -
ukukhangela" kuthetha ukuthelekisa isicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo noguqulelo lwalo ukuya kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo, kwaye nokulungiswa kwesicatshulwa ekujolise kuso;
UmGaqo-siseko" uthetha umGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996 (uMthetho nombolo 108 ka-1996);
iqela lomgaqo-siseko" lithetha iziko elizinzisiweyo ngokomGaqo-siseko;
ukuhlela" kuthetha ukuhlela iziqulatho, isimbo sokubhala nemigaqo-ntetho yesicatshulwa;
umntu osebenza ixesha elingaphelelanga" ithetha umntu oyedwa okanye ishishini lomenzeli owenze isigqibo ne-NLS/LUs ukuba aguqule, ahlele aphonononge amaxwebhu asebuRhulumnteni;
iNLS" ithetha iNkonzo yeeLwimi yeSizwe;
amaxwebhu asebuRhulumenteni" athetha amaxwebhu aza kusetyenziselwa iinjongo zasebuRhulumenteni njengoko zichasana neenjongo ezizezakho; "inkqubo" ithetha iNkqubo yesiKhokelo soGuqulo nokuHlela;
UMphathi weCandelo" uthetha igosa likarhulumente elingekho ngaphantsi kwesikhundal sokuba nguMlawuli onemfanelo kwiCandelo elithile, umz. icandelwana.
nawaphina amaziko" athetha ishishini lorhwebo likarhulumente kazwelonke okanye ibhodi, ikomishini, inkampani, iqumrhu, ingxowa-mali okanye iziko (ngaphandle kweshishini lorhwebo lukazwelonke) oluzinzisiweyo ngokowiso-mthetho lukazwelonke ngokugcweleyo okanye inxowa-mali egciniweyo ngurhulumente nemelwe ePalamente;
ulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo" luthetha ulwimi apho uxwebhu lubhalwe ngalo kwakwintsusa;
ulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo" luthetha ulwimi apho uxwebhu luguqulelwe kulo;
uguqulo" luthetha uguqulo lwesicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo ukusa kwisicatshulwa kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo;
umguquli" uthetha umntu oguqula amaxwebhu ukusuka kulwimi ekuguqulwa kusukwa kulo ukusa kulwimi ekuguqulwa kujoliswe kulo, kwaye kubandakanyeka umhleli okanye umkhangeli, ngaphandleni kokuba indawo eyandulelayo nelandelayo encwadini ibonisa enye into.
<fn>xho_Article_National Language Services_IZIQULATHO 2.txt</fn>
ISIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO OYILWAYO WOBUNJINELI EMZANTSI AFRIKA
Ukunikezela ukuba kuzinziswe iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho wobuNjineli ukuphuhlisa ukulunga kanye kubunzululwazi nakusetyenziso lobunjineli; ukunikeza ukuba iBhunga lilawule liphathe iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho wobuNjineli; kwaye ukunikeza ukuba izinto eziqhagamshelana nazo.
IZIQULATHO
Amacandelo
ISAHLUKO 1
IINKCAZELO
Iinkcazelo
ISAHLUKO 2
ISIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO WOBUNJINELI EMZANTSI AFRIKA
Uzinziso lweSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho eMzantsi Afrika sokuFunda.
Iinjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Ulwalamano noRhulumente
Ubulungu beSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Unyulo noqesho lwamalungu eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Ukuthintelwa nokupheliswa kobulungu beSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Imisebenzi yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Iintlanganiso zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Iikomiti zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
ISAHLUKO 3
AMALUNGISELELO JIKELELE
Isitafu neemeko zokusebenza
Iimali zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Ulawulo lwemali
Ingxelo yonyaka nophicotho-zincwadi
Ukunyinelwa imfanelo
Imisebenzi Jikelele
ISAHLUKO 4
IBHUNGA LESIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO
Ukuzinziswa kweBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Ukwakhiwa kweBhunga
Ukuthintelwa ekubeni lilungu leBhunga nokuphuma uphele e-ofisini
Amaxesha obukho e-ofisini yeBhunga
Unyulo lukaMongameli noSekela-Mongameli
Ukuqeshwa kweGosa eliLawulayo eliyiNtloko
Imisebenzi yeBhunga
Iintlanganiso zeBhunga
Iikomiti zeBhunga
Ukuchithakala kweBhunga
ISAHLUKO 5
AMALUNGISELELO JIKELELE
Ukusetyenziswa kwamagama eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Amatyala nezohlwayo jikelele
Imimiselo
ISAHLUKO 6
AMALUNGISELELO OTSHINTSHO
Amalungiselelo otshintsho noqoqosho
Amalungiselelo otshintsho noqoqosho lwabasebenzi
Isihloko esifutshane nesiqalo
ISAHLUKO 1
IINKCAZELO
IINKCAZELO
Kulo Mthetho, ngaphandle okokuba imeko ibonakaliswe ngolunye uhlobo:
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho" sithetha isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho wobuNjineli saseMzantsi Afrika, esizinziswe ngokwecandelo 2;
iGosa eliLawulayo eliyiNtloko" lithetha umntu owonyuliweyo ngokwecandelo 24;
iBhunga" lithetha iBhunga lesikolo semfundo ephakamileyo elonyulwe ngokwecandelo 19;
uNyaka-mali" uthetha ixesha lonyaka elisukela ngomhla wokuqala kuTshazipuzi kuye nawuphi na unyaka uphinde uphele ngomhla wama-30 kweyoKwindla wonyaka olandelayo;
ilungu" lithetha umntu owonyuliweyo wavunywa njengomfo okanye ilungu lombutho othile ofundileyo wangaphandle ngokwecandelo 5; kwaye ilungu lombutho othile ofundileyo onentsingiselo engqinelanayo;
UmPhathiswa" uthetha umPhathiswa wobuGcisa, iNkcubeko, iNzululwazi nobuChwepheshe;
ukumisela" kuthetha ukumisela ngommiselo;
uMongameli" uthetha umongameli wesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho owonyuliweyo waqeshwa ngokwecandelo 23;
uMmiselo" uthetha nawuphi na ummiselo owenziweyo ngokwalo Mthetho;
lo Mthetho" ubandakanya imimiselo eyenziwe ngokuka-31.
ISAHLUKO 2
ISIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO WOBUNJINELI
Ukuzinziswa kwesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho wobunjineli saseMzantsi Afrika ngenxa yoko sizinziswe njengomntu onguMqondisi-mthetho.
Iinjongo zesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Iinjongo zesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho kuku-
a phuhlisa ukulunga kanye kwinzululwazi nasekusebenzeni kwenjineli ukunceda onke amalungu kawonke-wonke eMzantsi Afrika:
b phuhlisa ukusebenza kwenjineli ukwenzela ukuphucula ubomi obungcono babantu, ibandakanya -
i uphuhliso nokuziqhelanisa kobuchwepheshe obukhoyo nobutsha;
c nikezela ngendawo yembutho ukulungiselela ukufunda nokuxoxa ngemicimbi ephathelele kwingxelo ecacileyo yeenkqubo zikawonke-wonke ezilungiselelwe imisebenzi esekelwe kwinjineli, kwaye nonxibelelwano lengcebiso elindelekileyo kurhulumente nasebandleni;
d ukulungiselela iinkqubo zexeshana, iingqokelela yezincoko, iintlanganiso neengxoxo ukwenza owona msebenzi ungcono wengxelo yobuchule bezigxina ezininzi bamalungu ekuxhaseni iinjongo zikazwelonke;
e phuhlisa ukuhlaziyeka, imfundo, uqeqesho nophuhliso lobunjineli nabantu abangamagcisa abavela kumaqela ebesoloko ehlelelekile ukwandisa isiseko ngemfundo yobugcisa yesizwe, inciphise ukungabinamsebenzi kwaye iphucule ubulunga bobomi babo, de kube lelolixa njengokungalingani ngokobuhlanga kwaye/okanye isini obuthe boyiswa;
f nikezela ngenkuthazo ngokuzamela ukulunga kanye kubunjineli kwiRiphabliki ngokonyula oonjineli nezinye izigxina ezalamanayo ezinobuchule obuvunyiweyo nezinempumelelo njengamalungu ombutho othile ofundileyo beSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
g ncedisa imibutho namaziko obunjineli kwinkqubela-phambili yobunzululwazi nakwimidla yobugcisa besigxina; kwaye h zinzisa nokugcina ulwalamano nemibutho yezizwe eneenjongo ezifanayo njengeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Ulwalamano noRhulumente
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho siso kuphela iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho wobinjineli esiqondakalayo kurhulumente
UmPhathiswa angongamela isikolo semfundo ephakamileyo ukuba benze imisebenzi egameni likarhulumente ngokungqinelana neenjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Ubulungu beSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Amalungu eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho aquka amalungu ombutho othile ofundileyo namalungu ombutho othile ofundileyo bangaphandle.
Ilungu lombutho othile ofundileyo olilungu fanele ngexesha lakhe lokonyulwa abe-
a ngummi waseMzantsi Afrika okanye umntu ozihlalela ngokuqhelekileyo kwiRiphabliki;
c ngumntu obalaseleyo ngesizathu okanye ngempumelelo yakhe kubunjineli; kwaye d nokuzibandakanya ngokukhutheleyo kwinkqubela-phambili yobomi bakhe.
Ilungu lomfo wangaphandle fanele ngexesha lokonyulwa kwalo libe-
a lingummi welizwe ngaphandle kweRiphabliki kwaye angabi ngumhlali ozihlalela ngokuqhelekileyo kwiRiphabliki;
b yinjineli ebalaseleyo ngesizathu sayo okanye iimpumelelo zayo kubunjineli; kwaye c lenze umnikelo obalulekileyo kubunjineli kwiRiphabliki
Ilungu lombutho othile ofundileyo onikwe nje ngegama fanele abengumntu, kwingcinga zeBhunga, owenza umnikelo onomahluko ekuziqhelaniseni nobunjineli.
Inani la a amalungu ombutho othile ofundileyo abangaphantsi keminyaka engamashumi amathandathu fanele bangadluli kwikhulu elinamashumi amahlanu; kwaye b amalungu ombutho othile ofundileyo abavela ngaphandle fanele bangadluli kwishumi elinesihlanu.
Ukonyulwa nokuqeshwa kwamalungu eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele sonyule amalungu ombutho othile ofundileyo namalungu ombutho othile ofundileyo abavela ngaphandle kwintlanganiso jikelele.
Umgqatswa malunga nobulungu fanele angabekwa phambili, ngaphandleni okokuba, igama lakhe belikhe lafakwa ngaphambili, ngendlela exeliweyo kwiBhunga.
Ubuncinane kangangamashumi alithoba eepesenti amalungu ombutho othile ofundileyo akhoyo eluntwini okanye ngelungelo lokumela kwintlanganiso jikelele, fanele avotele umgqatswa kulonyulo lwakhe kwisikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Ukuthintelwa nokupheliswa kobulungu kwisikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Umntu angangaqeshwa njengelungu leSikolo semFundo ePhakamileyo soMthetho ukuba ngaba loo mntu -
a akabuyiseleki kwimeko yesiqhelo engawahlawuli amatyala;
b ebekhe wagwetyelwa ityala kwiRiphabliki ngaphandleni okokuba ityala elinjalo wayelenze ngaphambi komhla wama-27 kuTshazipuzi ng0-1994 kwaye ityala layanyaniswa neenjongo zepolitiki, c wagwetyelwa ukufakwa entolongweni ngaphandle kwesohlwayo, okanye kwityala lobuqhetseba, kwisohlwayo okanye ukufakwa entolongweni d ngenxa yokungakwazi ukuziphatha, ushenxisiwe e-ofisini yokuthembela
Ubulungu beSikolo semFundo ePhakamileyo soMthetho bupheliswa ngenene -
b ngokungabhatali imali zobulungu, c ngokufa, okanye d ngokungaphumeleli ukucinga ukuthobelana nalo Mthetho nomgaqo-siseko weSikolo semFundo ePhakamileyo soMthetho.
Imisebenzi yeSikolo semFundo ePhakamileyo soMthetho
Ukwenzela ukwazi ukuzuza iinjongo zalo Mthetho, isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singa -
a kwisicelo sakhe nawuphi na umntu okanye inyathelo laso lokuqala, liphande ngezinto ezinika umdla kuwonke-wonke eziphathelelene nobunjineli kwaye nasemandleni eziphumo ezenzeka kumbono owenziweyo nangendlela yengcinga;
c phuhlisa ekwaphembelela iimpumelelo ezibalaseleyo kwimimandla eyahlukeneyo yobunjineli eMzantsi Afrika bunikeze ngonakano bokulunga kanye;
d phuhlisa jikelele umdla kubunjineli;
e zinzisa kokulungiswa ngokufanayo nemibutho eneenjongo ezifanayo nasekuhlaleni nezibhekiselelwe kwimithetho yezizwe ngokuphathelelene nentsebenziswano nezizwe, kwamanye amazwe ukwenzela ukuphuhlisa utshintshiselwaano ngolwazi nangeengcingane;
f fumana nawaphina amalungelo namalungelo awodwa acingwa ukuba ayimfuneko okanye afanelekile;
g zuza okanye yenza iminikelo, amancedo avunyiweyo nokunikela ngemali, ukuthenga, ukuqesha okanye ukutshintshisa, ingqesho okanye ngenye indlela fumana nayiphina ipropati eshenxayo okanye engashenxiyo, kwaye uphakamise nasiphina isakhiwo;
h tyala imali yayo kukhuseleko olunjalo njengoko lunjalo ngamaxesha onke amisiweyo;
i qokelela okanye uboleke imali ngendlela apha evumelana noMthetho woLawulo lweMali kaWonke-wonke ka-1999,ezibandakanya izivumelwano zokubambisa ngazo zonke okanye ngayo nayiphina indawo yepropati yayo, kodwa ngokungachasananga nolunye ukhuseleko kunezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
j thengisa, phucula, qeshisa, phisa ngayo okanye hlutha ubumnini okanye ngenye indlela hambisana nazo zonke okanye nayo nayiphina ipropati yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
k qesha, lungisa imivuzo yamagosa ukhuphe amagosa esikolo semfundo ephakamileyo soMthetho; kwaye l yenza nawuphi na omnye umsebenzi oyimfuneko ukufikelela kwiinjongo zawo.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele -
a cebisa umPhathiswa kwizinto eziphathelelene nobunjineli;
b yamkela okanye yenza uphando nophengululo olunjalo lwamkeleke oluphathelelene neenjongo njengoko umPhathiswa anokwabela kuyo;
c yenza imisebenzi enjalo ngokuhlonipha iinjongo njengoko umPhathiswa anokwabela kuyo; kwaye d kumaxesha ngamaxesha khumbula ulwkhiwo lwaso, ulungiselelo neenkqubo.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singanikezela ngenxaso efanelekileyo kwiinjongo zalo Mthetho nakuwuphina ummango ongaphandle kweRiphabliki, ngaphantsi kwemithetho yezizwe elawula intsebenziswano yezizwe.
Lo Mthetho usebenza notshintsho oluyimfuneko ngokudibene nokusebenza kwesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngemisebenzi yaso ngokwecandelwana 2 ngokungathi ummango apho yenza khona imisebenzi yaso ibe iyinxalenye yeRiphabiki
Iintlanganiso zesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
intlanganiso zonyaka jikelele zesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho mazibanjwe ngomhla oyakumiswa liBhunga ngaphakathi kwixesha lenyanga ezintathu ngokukhawuleza zilandela ukuphela konyaka mali;
Amalungu esikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele kwintlanganiso yokuqala yaso nasiphi esonyuliweyo isikolo semfundo ephakamileyo esonyula ilungu lesikolo semfundo ephakamileyo njengomGcini-sihlalo.
Xa umgcini-sihlslo engekho entlanganisweni yesikolo semfundo ephakamileyo, amalungu akhoyo fanele onyule abemnye kumanani abo ukwazisa entlanganisweni.
UmGcini-sihlalo ufanele ukwazisa ngokubhala onke amalungu esikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngayo nayiphi intlanganiso, kangangokuba, hayi ngaphantsi kweveki ezimbini ubuncinane ngaphambi komhla wentlanganiso enjalo.
Kwisihlo sentlanganiso eyodwa ebanjwa ngokukhawuleza, umgcini-sihlalo angabiza intlanganiso enjalo hayi ngaphantsi kweveki
Isaziso sazo zonke iintlanganiso fanele zibandakanye uluhlu lwemicimbi yokuxoxwa yentlanganiso.
Ikhoram yazo zonke iintlanganiso jikelele zonyaka zizipesenti ezingamashumi amabini anesihlanu zamalungu ombutho ofundileyo, nokuba ngenkqu unika okanye umelwa ngummeli
Onke amalungu esikolo semfundo ephakamileyo anevoti enye.
Umgcini-sihlalo fanele amisele inkqubo eza kulandelwa ezintlanganisweni.
Isigqibo esisoloko sivotelwa fanele sithathwe lungqandandana lwamalungu esikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Kwisihlo seevoti ezibulunga zayo nayiphi into, umgcini-sihlalo unevoti ayiphosayo ukwengeza kwivoti ecingiweyo.
Ilungu lesikolo semfundo ephakamileyo linelungelo ukonyula ummeli ukuba abekhona ukwenzela ingxoxo nevoti yeloo lungu ibe nokumelwa.
Iikomiti zesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singazinzisa nayiphi ikomiti ukuncedisa ngesenzo semisebenzi yaso ngokwaloMthetho.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singaqesha naliphi ilungu kwaye umsebenzi wesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho njengoko kunokucingwa ukuba kuyimfuneko ukuzuza iinjongo zaloMthetho.
Ukuba ikomiti zinamalungu angaphezulu kwesinye kwaye isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho asonyuli umgcini-sihlalo walo komiti, ikomiti ingonyula umgcini-sihlalo apha phakathi kwamalungu kwintlanganiso yayo yokuqala.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sidibana nangaliphi ixesha ukuphelisa okanye ukuphinda sonyule ikomiti.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho asikhululwa kumisebenzi wawo nawuphi umsebenzi ophathisa ngethemba kuyo nayiphi ikomiti yesikolo semfundo ephakamileyo ngokwelicandelo.
Icandelo 10 lisebenzisana notshintsho oluyimfuneko ngokunxulumene nekomiti yesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
ISAHLUKO 3
AMALUNGISELELO JIKELELE
Isitafu neemeko zokusebenza zabasebenzi
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singaqesha amalungu anjalo esitafu njengoko kunokuba yimfuneko yobuchule nokusebenza okusebenzayo kwemisebenzi yawo ngokuxhomekeke kumhlathi (b) nakwiimeko ezinjalo jengoko zinokumiswa.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele emalini yaso sihlawule abasebenzi baso imivuzo enjalo, izaphulelo, iinkxaso nezinye izibonelelo njengoko iBhunga linokumisa.
Isikolo semfundo ephakamileyo kwiimeko ezinjalo nangokuchaseneyo nokhuseleko olunjalo njengoko sinokucingwa sikulungele kwaye ukuba umsebenzi uyavuma apho, angamxhasa umsebenzi, mhlawumbi malunga nomsebenzi othile okanye ixesha elithile, kumsebenzi wesebe likaRhulumente, umbutho okanye iziko kwiRiphabliki ukuba amalungelo abasebenzi anjalo, amalungelo awodwa nezibonelelo ngobumsulwa beemeko zomsebenzi njengomsebenzi wesikolo semfundo ephakamileyo soMthetho akachaphazeleki ngokungalunganga yinkxaso enjalo.
Isikolo semfundo ephakamileyo soMthetho kwiimeko ezinjalo nangokuchasene nokhuseleko olunjalo njengoko lunokumiswa sisikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singaboleka umsebenzi imali-
a ukunika ukhuseleko lwesibini, kubandakanywa iziqinisekiso, kwiziko elibhalisiweyo lemali ngokunxulumene nembolekiso engumnikelo kumsebenzi leloziko lemali, ukwenza abe nakho umsebenzi onjalo ukufumana aphucule okanye andise ipropati engashenxiyo ukulungiselela iinjongo zakhe zokuhlala; kwaye b ukwenza ukuba abe nakho ukuba abe lilungu lemali yomhlala-phantsi evunywe sisikolo semfundo ephakamileyo soMthetho okanye ukukhe afumane ukuphumla emsebenzini ngenxa yemvume evunyiweyo yokuhlala ngaphandle kwesohlwayo sokwamkela umvuzo wakho opheleleyo onjengenkonzo yomhlalphantsi
Iimali zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Iimali zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ine -
a imali ibhatalwa kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngabasebenzisi beenkonzo zaso, b iminikelo okanye imirhumo esemthethweni efumaneka kuwo nawuphi na umnombo ngemvume yomPhathiswa;
c inzala kubatyali-zimali d ingeniso efunyanwa phantsi kwaloMthetho evela nakuwuphi na umnombo; kwaye e imali yokubhalisa echaziweyo ngokwaloMthetho
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele sisebenzise iimali zaso ukuhlawula iinkcitho ezenziwe siso ekwenzeni imisebenzi yaso.
ISikolo semfundo ephakamielyo soMthetho fanele sisebenzise nayiphi na iminikelo okanye imirhumo ebhekiselel kwicandelwana 1b ngokungqinelana neemeko, ukuba zikhona, ezixelwa ngumnikeli okanye umbhaleli onokhathalelo, kodwa ezo meko zingangangqinelani neenjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho okanye nawuphi na omnye .
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho singabiza imali enjalo okanye senze emanye amalungiselelo email njengoko kunokucingwa ukuba ikulungele malunga nawo nawuphi umsebenzi ogqityiweyo okanye inkonzo enikelweyo ngokwaloMthetho.
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele ngesivumelano kunye nomPhathiswa nomPhathiswa wezeMali-
a avule i-akhawunti egameni leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho neziko elibhalisiweyo njengebhanki ngokoMthetho weeBhanki, 1990 No. 94 ka-1990; kwaye b adipozithe apho yonke imali efunyenweyo ngokwecandelwana 1.
Ulawulo lwemali
IGosa lesiGqeba eliyiNtloko fanele senze incwadi ezigcweleyo nezizizo ze-akhawunti nawo onke amarekhodi ayimfuneko ngokunxulumenenoko kufuneka kugciniwe.
IGosa lesiGqeba eliyiNtloko fanele liqinisekise ukuba amcebo embumba yemali yonyaka yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho, iingxelo zonyaka neengxelo zemali eziphicothiweyo zilungiswa ngokungqinelana nePFMA.
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele ngonyaka mali ngamnye ngomhla okanye ngaphambili omiselwe ngumPhathiswa angenise ingxelo yonyaka kwimisebenzi yawo nengxelo yengeniso yawo nenkcitho eqikelelwayo yonyaka olandelayo ukulungiselela imvume yomPhathiswa.
UmPhicothi-zincwadi -Jikelele fanele ngonyaka aphicothe iincwadi, amarekhodi ee-akhawunti neengxelo zemali zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
IBhunga lingazuza, libambe okanye lithengise ngempahla eshenxiswayo okanye engashenxiswayo ngenkqubela-phambili yeenjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo.
IBhunga lingamisa umgaqo-nkqubo nenkqubo ngokuphathelele kwinzuzo nasekuthengisweni kwempahla.
Zonke izinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele zibanjwe zibhaliswe egameni leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Ukunyinelwa imfanelo
Imfanelo yelungu leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho elungiselela amatyala nokuzibophelela kweSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele sinyinwe kumlinganiselo walo malungu angagqibanga ukuhlawula imali yobulungu.
Namnye kubo bobabini umPhathiswa okanye naliphi na ilungu lesitafu seSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho liba nemfanelo kukholo olulungileyo ekwenziweni komsebenzi ngokwaloMthetho.
Imisebenzi jikelele
IBhunga ngesicelo somPhathiswa okanye naliphi na iziko elonyuliweyo kwinjongo ekwimeko ezinjalo njengoko umPhathiswa emisile.
a acebise kwizinto eziphathelelene nobunjineli b anikele ngeenkonzo ezinjalo njengoko kunokuba sisizathu sokunikela kwisiseko samashishini omenzeli;
c ukwamkela okanye ubangele ukwamkelwa kophengululo nophando olunjalo eziphathelelene neenjongo zalo.
d esenza imisebenzi enjalo enonelela iinjongo zalo njengoko umPhathiswa anokwabela yona, kwaye e ukuphinda ujonge isimo sayo, umbutho neenkqubo
Ukunikela ngeenkonzo ezicingwe kwicandelwana 1 alinakunqanda iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngokusebenzayo nangenkuthalo ekwenzeni umsebenzi waso ngokungqinelana nalo Mthetho.
ISAHLUKO 4
IBHUNGA LESIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO
Ukuzinziswa kweBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
IBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho esiphatha silawule iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngokungqinelana nalo Mthetho ozinzisiweyo apha.
Ukwakhiwa kweBhunga
Amalungu eBhunga aquka aba Bantu balandelayo-
a umongameli weSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ongumgcini-sihlalo;
b usekela mongameli;
c unobhala jikelele;
d unondyebo e amanye amalungu amathandathu;
f ummeli ovela kwiBhunga lokuCebisa likaZwelonke ekwenzeni iinguqulelo;
g ummeli ovela kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho weNzululwazi yoMzantsi Afrika; kwaye h ummeli weBhunga lobuNjineli neNzululwazi ngemfundo yobuGcisa;
Amalungu eBhunga kufanelekile xa ebonwa kunye, abe nabantu aboneleyo abaneziqinisekiso ezifaneleyo okanye amava kubunjineli nakwinzululwazi.
Ilungu ngalinye leBhunga fanele -
a libe ngummi weRiphabliki ozihlalelayo nje apha b ukuzinikela kwinjongo nakwiinjongo ezicaciswa kulo Mthetho; kwaye c Inokufumaneka ukuzalisekisa indima yakhe njengelungu.
Amalungu eBhunga onyulwa ngamalungu ombutho othile ofundileyo weSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho kwwaye aqeshwa ngumPhathiswa.
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho fanele senziwe ngohlobo lokuba limelwe ngokubanzi bendawo ezithile zoMzantsi Afrika.
Ukuthintelwa ekubeni lilungu leBhunga nasekuphumeni uphele e-ofisini
Umntu angangaqeshwa njengelungu leBhunga ukuba loo mntu -
a akanakuhlawula amatyala akhe engenakubuyiselwa esikhundleni;
b uphantsi komyalelo wenkundla enobuchule ebambe ukuba ngaba usezingqondweni okanye uyaphambanisa;
c wakha wagwetyelwa ityala alenze emva kwe-27 kuTshazipuzi ngo-1994 kwaye elo tyala lalinxulunyaniswa neenjongo zepolitiki, d wagwetyelwa entolongweni ngaphandle kokunikwa isohlwayo;
e wakha wagwetywa nokuba kukwiRiphabliki okanye kwenye indawo ngobusela' bobumenemene, ukukhohlisa' isifungo-buxoki okanye naliphi na ityala elibandakanya ukunganyaniseki; kwaye f ngenxa yesimilo esingafanelekanga fanele ashenxiswe e-ofisini yokuthembela.
Ilungu leBhunga fanele liphume liphele e-ofisini ukuba ilungu elinjalo -
a liyalelwa ngokwecandelwana 1 ekubeni liqeshwe njengelungu leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
b lirhoxa ngesaziso esibhaliweyo esibhekiselele kwiBhunga;
c lisaziswa yiNkundla ePhakamileyo ngokungazinzanga okanye ngempambano okanye libanjwa ngaphantsi koMthetho weMpilo ngeNgqondo, ka-1973 No. 18 ka-1973;
d ngaphandle kwemvume yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho yokungabikho ukusukela ngaphezulu kwentlanganiso ezilandelanayo zeSikolo semfundo ephakamileyo;
e ngexesha lokuphela konyaka mali wonyaka olandelayo lingaphumeleli ukubhatala imali yomrhumo wonyaka emiselwe siSikolo semfundo ephakamileyo ukulungiselela unyaka owodwa;
f linokusalela okumisiweyo okungaphezulu esithathwini okurekhodishiweyo ngumongameli ngexesha leminyaka emihlanu edlulileyo apho kungekho sizathu sonelisayo esinikiweyo kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho lilungu;
g lifumaniseke linetyala lokungakwazi ukuziphatha emva kokuxoxwa kwetyala ngokusesikweni ngokuziphatha nelinokwenza iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sibe sehlazweni, kodwa ilungu lingangaphumi liphele e-ofisini de kube yintlanganiso elandelyo yonyaka jikelele apho uphumo luphele e-ofisini fanela luvele kuluhlu lwemicimbi yokuxoxwa; okanye h ngaphansti kwelicandelwana, enze intetho yakhe yokurhoxa ngokubhaliweyo kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho neSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sivume urhoxo olunjalo nayo yonke imali yemirhumo ebonakalayo ebhatelweyo.
Naliphi na ilungu leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho elinqwenela ukurhoxisa ubulungu balo fanele lidlulise isicelo sokurhoxa kwalo ngokubhaliweyo linikele iBhunga kwaye iBhunga liyaluvuma urhoxo olunjalo ukuba ngaba yonke imali yemirhumo ebanjwa lilungu ihlawulwe.
Ukuba i-ofisi yelungu leBhunga ayibinanto ngaphambi kokuphela kwexesha le-ofisi yelo lungu, umPhathiswa fanele aqeshe umntu owonyulwe liBhunga ukuzalisa isithuba sesahlulo esingaphelanga sethuba apho ilungu eliphumileyo e-ofisini beliqeshiwe.
Isikhundla esicamngcwa kwicandelwana 4 fanele senziwe kangangenstuku ezingamashumi amathandathu ukusukela ngomhla kwadaleka isithuba.
Amaxesha obukho e-ofisini yeBhunga
Ixesha le-ofisi elilungiselelwe amalungu eBhunga yiminyaka emithathu kodwa amalungu angaqhubekeka e-ofisini de amalungu alandelayo eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho abe anokumiselwa ngokufanelekileyo.
Ilungu leBhunga lingaphainda liqeshwe kodwa alinakusebenza ngaphezu kwamaxesha amabini elandelelana.
Unyulo lukaMongameli noSekela-mongameli
Amalungu eBhunga fanele kwintlanganiso yokuqala yeBhunga elitsha elimisiweyo xa lilonke lonyule uMongameli noSekela-mongmeli.
Bobabini uMongameli noSekela-mongameli fanele babezinjineli ezisigxina ezibhalisiweyo.
USekela-mongameli angenza yonke imisebenzi kaMongameli ukuba -
a ngokwexeshana akanakuba nakho ukwenza imisebenzi enxulumene nalo ofisi ukulungiselela nasiphi na isizathu nokuba sithini; okanye b uphume waphela okanye ushenxisiwe kulo ofisi kwaye uMongameli omtsha akakenyulwa.
USekela-mongameli ngokwecandelwana 3 angawasebenzisa onke amagunya kwaye fanele enze yonke imisebenzi kaMongameli.
Ukuba ngaba uMongameli noSekela-mongameli abanakho ukongamela kwintlanganiso yeBhunga, amalungu akhoyo fanele onyule umntu kwinani labo ukongamela kulo ntlanganiso.
Umntu owonyuliweyo ngokwecandelwana 5, ngexesha lentlanaganiso de uMongameli okanye uSekela-mongameli aqalise imisebenzi yakhe, angenza yonke imisebenzi kaMongameli.
Ukuqeshwa kweGosa eliLawulayo eliyiNtloko
IBhunga lingaqesha iGosa eliLawulayo eliyiNtloko kwaye amagosa angamanye anjalo njengoko kunokucingwa ngokuyimfuneko ukuqhubekekisa imisebenzi yalo.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko njengoko kunokucingwa ngokuyimfuneko lingenza ngokwePFMA, njengeGosa le-Akhawunti.
IGosa eliLawulayo eliyiNtloko lithembekile kwi-
a micimbi yemihla ngemihla kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
b kulawulo lokuphatha kubutyebi beSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho nakwamanye amalungu eBhunga; kwaye c eminye imisebenzi enokwabelwa yena liBhunga okanye siSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Imisebenzi yeBhunga
IBhunga fanele-
a ukuqinisekisa ukuba iinjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ziqhutywa ngokusebenzayo; kwaye b liziqhelanise nolawulo jikelele ngaphezu kwemisebenzi yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
IBhunga linga -
a zuza imali lilungiselele imisebenzi yalo b misela imali zokungena neemali zonyaka efanele zibhatalwe ngamalungu eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
c misela imithetho nenkqubo ukulungiselela ulawulo nempatho yemicimbi yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho;
d lifake ligxothe umsebenzi ngendlela emisiweyo; kwaye e lenze eminye imisebenzi eyimfuneko ekuzuzeni iinjongo zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho nalo Mthetho.
Iintlanganiso zeBhunga
Intlanagniso yokuphela konyaka yeBhunga fanele ibanjwe ngomhla oyakumiswa liBhunga ngaphakathi kwixesha leenyanga ezintathu ngokukhawuleza ilandela ukuphela kwesandulela sonyaka-mali.
Amalungu eBhunga fanele kwintlanganiso yokuqala yayo naliphi iBhunga elitsha elonyuliweyo lonyule ilungu leBhunga njengomgcini-sihlalo.
Xa umgcini-sihlalo engekho entlanganisweni yeBhunga, amalungu akhoyo fanele onyule omnye kwinani labo ukuba azise entlanganisweni.
UmGcini-sihlalo fanele awazise ngokubhala onke amalungu eBhunga ayo nayiphi intlanganiso kungabi ngaphantsi kweveki ezimbini ngaphambi komhla wentlanganiso.
Kwisehlo sentlanganiso eyodwa eza kubanjwa ngokungxamisekileyo, umgcini-sihlalo angahlanganisa intlanganiso enjalokwisithutyana esingekho ngaphantsi kweveki.
Isaziso sazo zonke iintlanganiso fanele sibandakanye uluhlu lwemicimbi ekuza kuxoxwa ngayo entlanganisweni.
Ikhoram yokubamba intlanganiso yeBhunga fanele ingabikho ngaphantsi kwamalungu amathandathu eBhunga xa ewonke.
Onke amalungu eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho anevoti enye.
Umgcini-sihlalo fanele amise inkqubo emayilandelwe ezintlanganisweni
Izigqibo ekudla ngokuvotelwa zona fanele zithathwe luninzi lwamalungu eBhunga.
Kwisehlo sokulingana kweevoti zayo nayiphi na into, umgcini-sihlalo unevoti ayiphosayo ukwengeza kwivoti ayicingayo.
Ilungu leBhunga linelungelo lokuqesha ummeli ukuba abekho ukwenzela axoxe avote egameni lelungu.
Iikomiti zeBhunga
IBhunga lingazinzisa nayiphi na ikomiti ukuncedisana nokwenziwa kwemisebenzi yalo ngokwalo Mthetho.
IBhunga lingaqesha naliphi na ilungu leSikolo semfundo ephakamileyo nomsebenzi weBhunga njengoko inokucingwa ngokuyimfuneko ukuzuza iinjongo zalo Mthetho.
Ukuba ikomiti ingaba namalungu angaphezulu kwelungu elinye neBhunga lingonyuli umgcini-sihlalo walo komiti, ikomiti kwintlanganiso yayo yokuqala ingonyula umgcini-sihlalo phakathi kwamalungu ayo.
IBhunga nangaliphi na ixesha lingayichitha okanye liphinde liyimise ikomiti.
IBhunga alikhululwanga ekusebenzeni nawo nawuphi na umsebenzi eliwuphathise ngethamba kuyo nayiphi ikomiti yeBhunga ngokweli candela.
Icandelo 26 lisebenza notshintsho oluyimfuneko ngentlonelo yekomiti yeBhunga.
Ukuchithakala kweBhunga
ISAHLUKO 5
AMALUNGISELELO JIKELELE
Ukusetyenziswa kwegama leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Akukho mntu ofanele amele nakanjani okanye asebenzise ilogo, izihombiso, okanye izixhobo zokwazisa ezisetyenzisiweyo okanye ezizezeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho, ngaphandle okokuba umntu onjalo ugunyazisiwe ngokubhaliweyo siSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ukuba enze oko.
Umntu makangabangi ngobuxoki ukuba uyasebenza endaweni yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Amatyala nezohlwayo jikelele
Ilungu lesitafu, umcebisi, umenzeli, okanye omnye umsebenzi okanye omnye umntu osebenzayo okanye osebenza endaweni yeSikolo semfundo ephakamileyo unetyala lokukhubekisa ukuba ngokuthe ngqo okanye ngokungathanga ngqo amkele imali engagunyaziswanga okanye umvuzo kuye namphi na umntu egameni okanye ngokunxulumene nayo nayiphi inkonzo enikeziweyo okanye nayo nayiphi na into eyenziweyo okanye enikwa siSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho
Namphi na umntu unetyala lokukhubekisa ukuba egameni okanye ngokunxulumene nayo nayiphi inkonzo enikeziweyo okanye nayo nayiphi na into eyenziweyo okanye enikwa siSikolo semfundo ephakamileyo, izinyobo okanye iinzame zokunyoba, okanye impembelelo ngokonakeleyo okanye iinzame zokuphembelela ngokonakeleyo, naliphi na ilungu lesitafu okanye namphi na umcebisi, umenzeli okanye nawuphi umntu osebenzayo okanye osebenza egameni leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Namphi na umntu ogwetyelwe ukukhubekisa ngokwalo Mthetho unemfanelo kwisohlwayo okanye entolongweni kangangexesha elingadlulanga kwiminyaka emibini.
Imimiselo
UmPhathiswa emveni kokunxibelelana neBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho angenza imimiselo ngokuphathelelene -
a nayo nayiphi na into enyanzeleke okanye efanele okanye enokumiselwa ngokwalo Mthetho;
b inkqubo yokunyula yamaqabane eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho, c inkqubo kuyo nayiphi intlanganiso ezinzisiweyo ngokwalo Mthetho, d inkqubo yoqeqesho nezikhalazo yamalungu esitafu seSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho; kwaye e nayo nayiphi na into eyimfuneko enokumiselwa ekwenzeni iziphumo okanye inkxaso yeenjongo zalo Mthetho.
ISAHLUKO 6
AMALUNGISELELO OTSHINTSHO
Amalungiselelo otshintsho noqoqosho
IBhunga lombutho ozithandelayo elaziwa njengeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobuNjineli eMzantsi Afrika esibekho ngaphambili komhla wokuqaliswa kwalo Mthetho, esiza kuqhubekeka sibekho nesiza kuba liBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sexesha eliphakathi kangangexesha elingadlulanga kwiminyaka emithathu ukusukela kumhla wokuqaliswa kwalo Mthetho.
Bonke abantu abathe kwangoko phambi komhla wokuqaliswa kwalo Mthetho bangamaqabane eSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobuNjineli eMzantsi Afrika ekubhekiselelwe kubo kwicandelwana 1 bathatyathwa njengabantu abonyulwe ngokufanelekileyo kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngokweli candela.
UmPhathiswa fanele kwintsuku eziyi-30 ngaphambi kokuphelelwa kwexesha leminyaka emithathu ekubhekiselelwe kuyo kwicandelwana 1 acele ukumisa ukulungiselela ukuqeshw kwamalungu eBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho ngokungqinelana necandelo 204.
Ukutshintshwa kwesitafu okanye abasebenzi ngokwecandelo 12 fanele isiphumo singqinelane nemithetho yabasebenzi kwiRiphabliki.
Umntu otshintshelwe kwiSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho njengoko kucingwa kwicandelwana 1 ushiyeka eyintloko kuzo naziphi na iingcinga, iinkqubo, imimiselo namacala anokusetyenziswa kulo mntu ngokukhawuleza ngaphambi komhla wokutshintshwa kangangokuba bashiyeka benokusetyenziswa.
Nazo naziphi na iinkqubo ezichasene nabantu abanjalo ebezimiswe ngokukhawuleza ngaphambi komhla wotshintsho fanele zigqitywe ibe ngathi loo mntu ubetshintshiwe.
Malunga nenjongo weRhafu yeNgeniso ka-1962 No. 58 ka-1962, akukho lutshintsho lamqeshi omaluthatyathwe njengoluthabathe indawo xa kuqeshwa kwiSikolo semfundo ephakamileyo ngumntu ocingiweyo kwicandelwana 1.
Isihloko esifutshane nesiqalo
Le ibizwa ngokuba ng ka-2004 weSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobuNjineli eMzantsi Afrika noqale ukusebenza ngomhla omiswe nguMongameli ngokuwazisa kwiGazethi.
UYILO LWEMVUMELWANO KWINJONGO ZOMTHETHO OYILWAYO WESIKOLO SEMFUNDO EPHAKAMILEYO SOMTHETHO SOBUNJINELI EMZANTSI AFRIKA NGO-2004
IMVELAPHI
NgeyeSilimela ngo-1999 uMbutho weNjineli ezingamaGcisa zoMzantsi Afrika zichonge imfuneko yokuzinziswa kweSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho weNjineli ukuphuhlisa ukulunga kanye kubunjineli nokwenza amalungiselelo okucebisa abe lula obunjineli obuxeliweyo kwimicimbi yenkqubo kurhulumente nakuluntu. Kamva iyabonakala ukuba ezi njongo kungangcono ukuba zinokuphunyezwa ngokuzinzisa iqela elizilawulayo ngokugcweleyo. Ngo-1995 iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobuNjineli eMzantsi Afrika (ngoku kwixesha elizayo ngokubhekiselele njengeSAAE) senziwa.
I-SAAE kungoku nje isebenza njengombutho ozithandelayo ngaphantsi komGaqo-siseko wayo owawuvunyiwe wamkelwa ngamalungu ayeyisekile. Amalungu aquka iinjineli ezibalaseleyo zazo zonke iingqeqesho ngaphandle kokukhathalela ulwimi okanye inkcubeko. Iyayivuyela inkxaso yeMibutho namaZiko eeNjineli kodwa ayixhomekekanga kubo. Uluvo lwayo kukumela ibandla ngokubanzi lobunjineli eMzantsi Afrika. Kanti, ubume bowiso-mithetho obusesikweni nokunakanwa korhulumente kunokwenza i-SAAE ibe nako ukusebenza nangakumbi ekuhlaleni nakwamanye amazwe.
IZIQULATHO ZOMTHETHO OSAYILWAYO
Isahluko 2 sizama ukuzinzisa iSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobunjineli eMzantsi Afrika (ngoku kwixesha elizayo kubhekiselelwe njengeSikolo semfundo ephakamileyo). Ikwanikeza ulwakhiwo, imisebenzi neentlanganiso zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Isahluko 3 sinikeza amalungiselo jikelele ngokukhathalela isitafu seSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho, imali zeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho nengxelo yonyaka nophicotho leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho.
Isahluko 4 sizinzisa iBhunga leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho esiza kulawula imicimbi yemihla ngemihla yeSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho. Isahluko sikwanikeza ngokuqeshwa kweGosa eliLawulayo eliyiNtloko.
Isahluko 5 sinikeza ngamalungiselelo jikelele ngokukhathalela ekwalelwa ekusetyenzisweni kwegama leSikolo semfundo ephakamileyo soMthetho. Ikwanamalungiselelo amatyala nezohlwayo.
Okokugqibela, isahluko 6 sijonge ekunikezeni imilinganiselo yotshintsho kwimibutho ezithandelayo ekhoyo eyaziwa ngokuba yiSAAE kwaye ikwalinganisa apho abasebenzi betshintshelwa kwiSikolo semfundo ephakamielyo.
ISebe leMfundo;
ISebe lemiCimbi yezeKhaya;
ISebe leziNdlu;
ISebe leNkonzo zoLuntu;
ISebe lezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko;
ISebe lezoLimo;
ISebe lezoRhwebo neMveliso;
ISebe lezemiSebenzi yoLuntu;
ISebe lemiCimbi yaManzi namaHlathi;
ISebe lezoThutho;
Indawo ekugcinwa kuyo imali kaZwelonke
AMANYE AMAZIKO OKANYE AMAQELA ODLIWANO-NDLEBE
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho sobuNjineli eMzantsi Afrika (kungoku nje ngumbutho ozithandelayo);
Yonke imiButho namaZiko obuNjineli eMzantsi Afrika;
ISikolo semfundo ephakamileyo soMthetho weNzululwazi zoMzantsi Afrika; kwaye
IZINTO EZIRHESHIWEYO ZAMAPHONDO
Azikho
IZINTO EZIRHESHIWEYO ZEMALI ZIKARHULUMENTE
Akukho sibophelelo songezelelweyo. Ixabiso leenkqubo zexeshana eligunyaziswe nguRhulumente elinikwa izimali ezivela kuqingqo-mali lweSebe elizinzisiweyo.
INKQUBO ZASEPALAMENTE
ISebe leNzululwazi nobuChwephetsha kunye nabaCebisi boMthetho bakaRhulumente banembono yokuba loMthetho ungekaPhunyezwa fanele kusetyenzwe ngawo ngokungqinelana nenkqubo ezinzisiweyo licandelo 75 loMgaqo-siseko njengoko ingaphethanga malungiselelo apho inkqubo ichaza ngokuphandle kwicandelo 74 okanye 76 woMgaqo-siseko usebenzayo.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ifayili Eqhubelekayo yeQela Elilawulayo leSikolo.txt</fn>
Ifayili Eqhubelekayo yeQela Elilawulayo leSikolo
Isalathiso
Uluhlu lwezinto ezifuna ukukhangelwa
Icandelo le-18 loMthetho weZikolo zoMzantsi Afrika (ama-84 ka-1996) ufuna okokuba nasiphi na isikolo sivelise umgaqo siseko, kwaye siwufake kwiSebe lezeMfundo. Olu xwebhu lwenkqubo lubalula indlela apho I-SGB ngenkqu iza kuqhuba imicimbi yayo. Umgaqo siseko we-SGB yinkqubo ebalulekileyo njengoko ibonelela igunya elisemthethweni ngokwamkela ezinye iinkqubo.
Isiqulatho esifunekayo
Umgaqo siseko ocamngcwe kwicandelwana le- kufuneka libonelele nge a ntlanganiso yeqela elilawulayo ubuncinane kanye ngekota;
b iintlanganiso zeqela elilawulayo kunye nabazali, abafundi, ootitshala kunye nesinye isitafu esikolweni, ngokulandelelanayo, ubuncinane kanye ngonyaka;
c ushicilelo kunye nokugcinwa kwemizuzu yeentlanganiso zeqela elilawulayo;
d ukwenza kubekho loo mizuzu ukuba ihlolwe yiNtloko yeSebe;
kunye e nokunika ingxelo kubazali, abafundi, ootitshala kunye nesinye isitafu esikolweni ngemisebenzi yawo ubuncinane kanye ngonyaka.
Isiqulatho esicetyiswayo
Uxwebhu kufuneka mhlawumbi lube ngaphaya kwesiqulatho esincinane ukuba ngaba luza kushwankathela umthetho ophathelelene noko, kwaye nokuba iza kuba yindlela yezikhokhelo zemisebenzi egcweleyo yokwenziwa kwe-SGB.Ezi ziqulatho zilandelayo zongezelelweyo ziya nqwenelwa:
Imithetho yokuziphatha yokuqhuba iintlanganiso zesiqhelo kunye nezeminyaka ngeminyaka
Iindlela zokulungisa umgaqo siseko
Isiqulatho esingekho mthethweni
Sonke isiqulatho kufuneka sibonakalise ixabiso loMgaqo Siseko likaZwelonke kunye nomthetho, ingakumbi I-SASA. Ngoko ke nasiphi na isiqulatho esicalula ngokuphandle- asivumelekanga.
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangaphantsi kwe-160 1 1 4 1 0 7
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangaphezulu kwe-160 kodwa bengaphantsi kwe- 1 2 5 1 0 9
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangaphezulukwe-719 1 3 6 1 0 11
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphantsi kwe-630 1 2 7 1 2 13
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphezulu kwe-629 1 3 9 1 3 17
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala Abafundi Bebonke Isikolo esibanzi okanye esidityanisiweyo esinabafundi abangaphantsi kwe-500 1 2 7 1 2 13
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezizo iititshala abafundi Bebonke Isikolo esibanzi okanye esidityanisiweyo esinabafundi abangaphezulu kwe-499 1 3 9 1 3 17
INKCAZELO YOMSEBENZI
Isikhundla:Usihlalo weQela loLawulo lweSikolo
IMISEBENZI EPHAMBILI
Qinisekisa okokuba isikolo sinomgaqo siseko
Landela iagenda uze uqinisekise ingqalelo engokufanelekileyo kuyo yonke imiba ekwiagenda
Qiniseka okokuba zonke izigqibo ezithathiweyo ziya shicilelwa kwaye abantu abanoxanduva lwemisebenzi ethile baya xelwa. (Izigqibo akufuneki zibhalwe zinokushicilelwa)
Lawula intlanganiso. Qinisekisa okokuba wonke ubani unikwa ithuba lokumanyelwa
Dibana nonobhala ngentlanganiso kunye neeagenda. Kufuneka aqinisekise okokuba zonke iiagenda kunye nemizuzu ziya jikeleza.
Mela iqela elilawulayo kwimisebenzi yezikolo, iintlanganiso zemfundo okanye iinkomfa zabacholi ndaba
Zazi iimfuno zamabandla kunye nemisebenzi eyenziwa ngamabandla
Ncedisa kunyuso lwengxowa mali kwaye qinisekisa ngemali enempilo kwisikolo
Qinisekisa okokuba isikolo sinoxwebhu lwenkqubo oluphunyezwayo
Qinisekisa okokuba iqela elilawulayo liziqhuba ngokuphathelelene neemfuneko ezisemthethweni
Dibana nenqununu
Qinisekisa okokuba ingxelo yezemali yonyaka nonyaka iya fakwa minyaka le
Iimfuneko zomsebenzi 1. Ukukwazi ukulungiselela intlanganiso
Ukukwazi ukunxibelelana kakuhle nabantu
Ukukwazi ukusebenza kakuhle kwiqela
Ukukwazi ukuyila kunye nokuqwalasela
Ukukwazi ukunceda ngokuveliswa kombono wesikolo
INKCAZELO YOMSEBENZI
Isikhundla: Unobhala
Uphendula kwi: Qela Elilawulayo kunye neBandla lesikolo
Imisebenzi ephambili
Yenza iintlanganiso
Qinisekisa okokuba imizuzu yeentlanganiso iya shicilelwa kwaye iya jikeleziswa phambi kwentlanganiso elandelayo
Udibene nomhlali ngaphambili kunye nenqununu yesikolo yenza iagenda yeentlanganiso uze uyijikelezise
Bhala phantsi imizuzu yentlanganiso
Thatha inxaxheba kuyo yonke imisebenzi yeqela lolawulo
Qinisekisa okokuba lonke ulwazi luvela kuwo onke amalungu e-SGB
Imfuneko zomsebenzi 1. Ubuchule bonxibelelwano olulungileyo
Ubuchule bolungiselelo olulungileyo ubuchule boshicileli olulungileyo
Ukukwazi ukusebenza kwiqela
INKCAZELO YOMSEBENZI
Isikhundla:Umgcini mali
Uphendula kwi: Qela Elilawulayo lesikolo kunye neNqununu
Imisebenzi ephambili
Yenza uqingqo mali lwesikolo
Hlanganisela iphepha elibonisa intsalela yengeniso kunye nenkcitho
Hlanganisela ingxelo yezezimali ekupheleni konyaka ngamnye
Qinisekisa okokuba isikolo sinemali ezaneleyo
Qinisekisa okokuba isikolo sinenkqubo yocwangciso mali olufanelekileyo
Imfuneko zomsebenzi 1. Ubuchule kucwangciso mali, ugcino lwencwadi zemali okanye imali
Ukukwazi ukugcina ushicilelo
Ukukwazi ukunxibelelana
Ukukwazi ukusebenza kwiqela
Ukukwazi ukuDibana noluhlu lwabantu
Ukukwazi ukuthungelana
Ulwazi ngendawo zogcino mali kunye nokuzaliswa kwemali
INKCAZELO YOMSEBENZI
Isikhundla: Ilungu
Uphendula kwi: Qela Elilawulayo lesikolo kunye neNqununu
Imisebenzi ephambili 1. Sebenza kwiqumrhwana kunye nakumaqela asebenzayo
Hamba iintlanganiso
Thatha inxaxheba ekwenziweni kwesigqibo kunye nasekuxazululweni kwengxaki
Ncedisa ngokunyuswa kwengxowa mali
Hlala usazi ngeziganeko zonke kunye nolwazi oluphathelele kwisikolo kunye nemfundo jikelele
Imfuneko zomsebenzi
Ukukwazi ukumamela kunye nokunxibelelana
Ukukwazi ukuyila kunye nokuphumeza
Ukukwazi ukusebenzisana nabanye
Ukukwazi ukuthungelana
Ukukwazi ukufikelela kulwazi kunye nokuhlwayela ulwazi
Umgaqo Siseko weQela elilawulayo
Isitampu seSikolo
Isiqalo
NgokoMthetho weZikolo zoMzantsi Afrika I-(SASA) ... iSikolo saziswa njengesikolo sikawonke wonke. Oku kuthetha okokuba isikolo "singumntu ngokwasemthethweni" onesikhundla somthetho sokwenza imisebenzi ngokwe-SASA. Lo mthetho ufuna okokuba isikolo sikawonke wonke ngasinye sibe neQela loLawulo lweSikolo (I-SGB) echaza isiseko sentsusa kunye nemithetho isikolo esinokuqhuba ngayo. Olu xwebhu luchaza ukuba I-SGB iza kuqhuba njani.
Inkcazelo
Olu xwebhu luza kusebenzisa ezi nkcazelo zilandelayo.
Umzali- Nawuphi na umntu omdala onelungelo elisemthethweni kugcino lomfundi.
Umfundi- Nawuphi na umntu obhaliselwe ukuba afumane imfundo esikolweni.
Utitshala- Nawuphi na umntu osebenza esikolweni ngokoMthetho woMsebenzi woTitshala.
Umntu ongeyoTitshala- Umntu oqeshwe sisikolo nakwesiphi na isikhundla ngaphandle kwesokufundisa,
Ilungu elonyuliweyo- Nawuphi na umntu owonyulwe ukuba asebenze ngokweenkqubo ezichazwe kolu xwebhu.
Ilungu lequmrhu ngenxa yesikhundla sakhe- Inqununu ekufuneka isebenze kwiqela ngenxa yesikhundla sayo esisemthethweni.
Amalungu elamkelwa njengamalungu- Umntu, ngaphandle kwamalungelo okuvota oyalelwe ukuba asebenze kwiqela elilawulayo lwesikolo ukuze anike iinkonzo ezizodwa.
Umntu ngokwasemthethweni- Iqela elamkelwa ngumthetho elinamalungelo kunye noxanduva oluchaziweyo
Umbono kunye nobizo
Amagunya
a. Kumisela inkqubo yokwamkelwa yesikolo.
b. Kumisela inkqubo yolwimi yesikolo.
c. Kumisela inkqubo yokugcinwa ukholo.
d. Kumisela inkqubo yeNdlela yokuziPhatha kwaBafundi.
e. Kumisela utshintsho kwaye iyalele intlawulo zemali yesikolo ehlawulwayo ngabazali kunye nabafundi.
f. Kuzimanya nemibutho engokuzithandela emele amaqela olawulo kwizikolo zikawonkewonke.
Imisebenzi
a. Kuxhasa imidla engcono yesikolo kwaye lizame ukuqinisekisa inkqubela.
b. Kwamkela umgaqo siseko.
c. Kuvelisa ingxelo yobizo d. Kwamkela indlela yokuziphatha yabafundi.
e. Kuxhasa inqununu, ootitshala kunye nesinye isitafu sesikolo ekwenziweni kwemisebenzi yabo enobuchule.
f. Kumisela amaxesha wosuku lwesikolo luvumelane nazo naziphi na iimeko zengqesho yesitafu enokusetyenziswa.
g. Kulawula kwayeliphathe ipropathi yesikolo, kunye nezakhiwo kunye nemigangatho.
h. Kukhuthaza abazali, abafundi, ootitshala kunye nesinye isitafu ngeenkonzo ezingokuzithandela esikolweni.
Cebisa ngesikhundla sootitshala kuNobhala ( wesebe lamaphondo), ngokuphathelelene noMthetho weNgqesho yoTitshala ka-1994, kunye noMthetho weMicimbi yezeMisebenzi ka-1995 (Inombolo 66)
k. Vumele ukusetyenziswa ngokufanelekileyo, phantsi kwemeko ezinobulungisa zoncedo lwesikolo kwiinkqubo zemfundo ezingaqhutywa sisikolo.
l. Kudibana qho kangengenyanga ezintathu ubuncinane.
m. Kugcina imizuzu yentlanganiso.
o. Kulungisa uqingqo mali lonyaka.
p. Kumisela kwaye ilawule ingxowa yesikolo apho iimali ezifunyenweyo sisikolo kufuneka zihlawulwe.
q. Kunyusa ingeniso kuquka nominikelo esikolweni yemali okanye olunye nje uhlobo.
r. Kuvula kwaye igcine I-akhawunti yasebhankini.
s. Kulungisa ingxelo yezezimali yonyaka.
t. Ngokucelwa liqela elinomdla,lenze iingxelo zezezimali zonyaka zifumaneke ukuze zihlolwe.
u. Ingxelo yonyaka nonyaka kubazali, abafundi, ootitshala kunye nesinye isitafu.
v. Kuhlanganisa iintlanganiso zonyaka nabazali,abafundi kunye nesinye isitafu ngokulandelelana.
Ukwakhiwa
Uhlobo lwesikolo Inqununu Ootitshala Abazali Abangezotitshala Abafundi Iyonke
Ulonyulo a. Umzali oqeshwe esikolweni akanako ukumela abazali kwiqela elilawulayo.
c. I-SGB yesikolo nje sikawonke wonke enika imfundo kubafundi abaneemfuno ezininzi kufuneka, apho kunako ukwenzeka bafakelele umntu okanye abantu abanobuchule ngokuphathelelene nemfuno zemfundo eyodwa lwabo bafundi.
d. Iqela elilawulayo linokufakelela ilungu okanye amalungu ebandla ukuba alincedise ekwenzeni imisebenzi yalo.
e. Iqela elilawulayo lesikolo sikawonke wonke linokufakelela umnini wepropathi isikolo esihleli kuyo okanye abameli abonyuliweyo babanini bendawo leyo.
f. Amalungu afakelelweyo akanawo amalungelo okuvota kwiqela elilawulayo.
g. Inani lamalungu angabazali kufuneka lidlule ngelungu elinye kwinani eliqukiweyo lamalungu eqela elilawulayo elinamalungelo okuvota.
Ixesha le-ofisi lelungu le-SGB akufuneki ligqithe ixesha leminyaka emithathu.
j. Ixesha le-ofisi lelungu le-SGB elingumfundi akufuneki ligqithe kunyaka omnye k. Ilungu okanye umthwali we-ofisi unokonyulwa kwakhona okanye lifakelelwe njengoko kunokuba njalo emva kokuphela kwexesha lakhe le-ofisi.
Imisebenzi a. Iqela elilawulayo kufuneka lonyule abathwali be-ofisi amabaquke ubuncinane umhlali ngaphambili, umgcini mali kunye nonobhala kumalungu ayo.
b. Ilungu le-SGB elincinane alinako ukuthatha isivumelwano endaweni yesikolo okanye lifunyanwe linemfanelo lobulungu bakhe be-SGB. Akanakuvota kwisigqibo, esibeka phezulu amatyala kubantu besithathu okanye esikolweni.
Ngumzali olilungu we-SGB kuphela, ongasebenzi esikolweni, onokusebenza njengomhlali ngaphambili we-SGB. Umhlali ngaphambili kufuneka achophele iintlanganiso zeQela Elilawulayo, kwaye ngokucebisana nonobhala lenze intlanganiso. Eminye imisebenzi kufuneka liquke.
a. Ukusayinwa kwesiqinisekiso semizuzu yangaphambili.
b. Ukuqinisekisa okokuba ukumila kunye neenkqubo zentlanganiso kulandela ngendlela elungiselelweyo kunye nengaphazanyiswayo.
c. Ukuvunyelwa kwamalungu onke ukuba athathe inxaxheba.
d. Apho kufuneka khona, kubekwe sonke isindululo okanye icebo kwi-SGB lokuvota.
e. Ukulungiselelwa kwentlanganiso elandelayo.
Umhlali ngaphambili Olisekela uya kusekela uMhlali ngaphambili kwimeko zokungabikho, kwaye enze yonke imisebenzi efanelekileyo.
Imisebenzi kaNobhala a. Ukugcina unxibelelwano olusondeleleneyo noMhlali ngaphambili.
b. Apho kufuneka khona abhale ngembalelwano.
c. Ahlanganise intlanganiso ngokucebisana nomhlali ngaphambili.
d. Athathe imizuzu, kwaye eqinisekisa ugcino olukhuselekileyo lwamaxwebhu asemthethweni. Imizuzu iya kushicilela inani labakhoyo, isimo senkcazelo kunye nezigqibo ezithathiweyo.
e. Ukunika ulwazi kunye noncedo kuwo onke amalungu, njengoko kufunekayo.
Imisebenzi yoMgcini mali a. Umgcini mali ekugqibeleni unoxanduva lwazo zonke iinkqubo kunye netnengiselwano ephathelelene nengeniso yesikolo, inkcitho kunye nezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyalaakhe.
b. Kwisiqingatha sesibini sonyaka, uMgcini mali ngentsebenziswano nenqununu kunye negosa lezezimali bobabini, kufuneka alungiselele kwaye avelise kwi-SGB, uqingqo mali oluyiliweyo lonyaka ozayo, ukuqinisekiswa luninzi lwabazali kwiNtlanganiso Jikelele yoNyaka.
Eminye imisebenzi ibandakanya :
c. Inkxaso kunye noncedo oluqhubekayo kwiGosa lezeZimali.
d. Ukuphicotha ingeniso kunye nenkcitho yenyanga.
e. Ukubamba uxanduva lwentlawulo ye-akhawunti yeSikolo.
f. Ukuqinisekisa ulungiselelo kunye noveliso lwengxelo yezeZimali zenyanga.
g. Ukudibana, ngentsebenziswano neGosa lezeZimali namagqwetha eSikolo.
h. Ukukhokhela uveliso loqingqo mali oluzayo oluyiliweyo kunye nemali.
I-SGB iya konyula ngokubhala phantsi iGosa lezeZimali ukuba lijonge ulawulo lwemihla ngemihla lwemali.
Iikomiti
Iqela Elilawulayo linoku:
a. Misela iikomiti kubandakanywa nekomiti yesebe lombuso elilawulayo.
b. Konyula abantu abangengomalungu weqela kwezo komiti ngemigaqo yobuchule, kodwa ilungu le-SGB kufuneka lichophele ikomiti nganye.
c. Esi sikolo siya kumisela le komiti ilandelayo:
Iintlanganiso a. Intlanganiso ye-SGB iya kuqhutywa ubuncinane kanye maxa wonke kwixesha elimisiweyo.
b. Iintlanganiso ezahlukahlukeneyo ze-SGB ziya kubanjwa ubuncinane kanye ngonyaka kunye namaqela ngamanye alandelayo wabo banomdla kwinto eqhubekayo: abafundi, abazali,ootitshala kunye nesinye isitafu.
d. Isaziso siya kunikwa ngale ndlela ilandelayo e. Iagenda iya kumiselwa ngolu hlobo:
g.Oku kulandelayo kuya kwenza ikoram.
h.Ukuba intlanganiso irhoxisiwe kangangentsuku ezintlanu ubuncinane, nokuba bangaphi abaphumeleleyo ngomhla omtsha, baya kuthathwa njengokuba bayikoram.
Amalungu aya kuzikhwebula kwingxoxo phantsi kwezi meko zilandelayo:
j.Izigqibo ziya kuthathwa ngale ndlela ilandelayo:
k.Abantu baya kuvota kuphela ngelungelo lokumela ukuba ivoti yenziwe ngokubhalwe phantsi.
l. Kwenzeka ntoni ukuba ngaba iivoti ziyalingana?
Intlanganiso Jikelele yonyaka
Umhlali ngaphambili kufuneka abize Intlanganiso Jikelele yabo bonke abazali ngonyaka omnye ubuncinane. Abazali kufuneka banikwe isaziso iintsuku ezingama-30 ubuncinane ngentlanganiso. Injongo yentlanganiso iya kuba ngoku kulandelayo:
a. Ukuthatha isigqibo sisininzi sabazali abakhoyo kwintlanganiso yokokuba ingxowa yesikolo mayirhunywe.
b. Umgcini mali uya kulungisa kwaye avelise uqingqo mali yonyaka ngamnye. Uqingqo mali kufuneka luthelekelele ingeniso kunye nenkcitho yonyaka.
c. Umgcini mali uya kuvelisa kwintlanganiso, iingxelo zezezimali ezivavanyiweyo zesikolo malunga nonyaka ongaphambili.
d. Ilungu ngalinye lekomiti liya kuvelisa ingxelo kwimicimbi jikelele yesikolo.
a. Amalungu anqwenela ukubeka phantsi intambo aya kujonga le nkqubo ilandelayo:
b. Amalungu anokugxothwa phantsi kwezi meko zilandelayo:
c. Singawabuyisela ngobani endaweni yawo amalungu abeke phantsi intambo okanye agxothiweyo?
Uhlaziyo kuMgaqo Siseko a. Le nkqubo ilandelayo iya kulandelwa ukuze kuhlaziywe umgaqo siseko:
b. Esi sininzi silandelayo siya kufuneka kwivoti ukutshintsha umgaqo siseko:
Uluhlu loqhagamshelwano
Ukutshintsha kwexesha
Okwabiwayo 6.11
Ukufundwa kwengxelo: Xa iqela elilawulayo lingasebenzi kakuhle.
Nali ibali lesikolo esaqala iqela elilawulayo kudala. Yayingumbono omtsha kwaye kwakungekho mntu wayeqinisekile kakhulu ukuba ngaba liza kusebenza njani na. Isitafu esininzi sathi ekuqaleni siva ngathi isikolo sinikezelwe kubazali abazi okuncinane kakhulu ngemfundo, kwaye nakubafundi abaza kufuna umsebenzi wasekhaya ombalwa, nekota ezimfutshane kunye nexesha lezemidlalo kunye nelokuphumla!
Amanye amalungu weqela elilawulayo elonyulwe ngokutsha akhumbula okokuba aziva engafanelekanga kwaye engazithembanga izithuba zawo. Abanye ababegcwele yinzondelelo kunye nemibono baziva bengamkelekanga, ngokungathi basisoyikiso kwimeko yelo xesha.
Iqela elilawulayo labamba intlanganiso enye kwikota yokuqala. Into yokuqala kwiagenga yayiyingxelo emfutshane yenqununu. Isivakalisi sokuqala sachaphazela okokuba kubonakala kukho inkxaso embalwa kwimisebenzi yezemidlalo esikolweni. Amalungu esitafu eqela elilawulayo athatha imidlalo yeathiletiki emva kwemini ngolwesibini, athi abafundi babevakala benenzondelelo ekuqaleni kwekota, kodwa abazange baphumelele ukuza kwiseshini zokuziqhelisa. Elinye lamalungu abafundi lakhalazela okokuba amalungu esitafu esiphetheyo kwezemidlalo asifanelekanga ukuba silungiselele abadlali kwaye asiwuniki umdlalo inqanaba eliphambili. Emva kwemizuzu embalwa yengoxo (Lalisele libethile icala emva kwentsimbi yeshumi ebusuku), ibhodi yagqiba kwelokuba njengokuba imidlalo yayisenza uluvo olubi, kwaye njengokuba isikolo sasingafane siphumelele nawuphi na umdlalo, inkqubo yemidlalo mayiyekwe.
Oku kwaxelwa esikolweni ngokusemthethweni emva kweveki ezimbini,kodwa ngelo xesha ulwazi lwalusele luvakele ngamarhe. Emva kokuxelwa koko, inqununu yoyikiswa linani lesitafu elalikhathazekile, abazali kunye nabafundi abeza kwiofisi yakhe bekhubekile kukurhoxiswa kwenkqubo yezemidlalo. Inkoliso yabafundi yavuma okokuba yayinqaphazeka ukuza, kodwa babesonwaba xa bethe beza emva kwemini. Babeyicaphukela into yokuba imidlalo yayithathwa njengenkcitha xesha kuba isikolo sasingafumani mvuzo. Abazali kuquka nabo babebonisa inkxaso encinane kumaxesha adlulileyo babexhalabele okokuba abantwana babo abazukuba namsebenzi wangaphandle, kwaye baya kuba ngabinanto yokwenza xa kuphuma isikolo de kufike ixesha lokulandwa ngabazali emva kokuba bevela emsebenzini. Isitafu sasiziva sikhathazekile kukuba iinzame zaso ezidlulileyo zazingaxatyiswanga ngabafundi, inqununu okanye iqela elilawulayo. Onke amacandelo esikolo ayenza yacaca kwinqununu into yokuba baziva bengakhange balunywe indlebe.
Inqununu yacela okokuba iQela Elilawulayo lidibane nobunkokheli babafundi, abazali kunye nesitafu ngokupheleleyo. Kuzo zonke ezi ntlanganiso zintathu, iqela elilawulayo lacacisa kwasekuqaleni okokuba inkqubo yenziwe yaba nesiphene kwaye babeqala ekuqaleni kwakhona. Izindululo ezitsha zabekwa ngaphambili, kwaze kwenziwa inkqubo encinane neyomeleleyo yezemidlalo. Abanye abazali bancedisa ngokuba ngabaqeqeshi bezemidlalo. Isitafu senza amalungiselelo wokokuba izifundo ezongezelelweyo kunye nokuphuma kungaphazamisani nemidlalo. Abafundi bathembisa ukuza yonke imihla.
Iqela Elilawulayo labona okokuba umba wanda ngokungaphaya kwekqubo yezemidlalo. Ngokwesiseko ingxaki yayikukungabikho konxibelelwano. Kuthotho "lwentlanganiso zesigqibo", iqela elilawulayo lenza uluhlu lwempendulo ezanceda isikolo ukuba senze imbolekiswano eqinisekileyo:
Onke amacandelo esikolo afuna ukubandakanywa kwizigqibo. Kuqala sifuna imvumelwano yokuba isikolo sijonge ukuphumeza ntoni na kubantwana bethu: Iinjongo kunye nemithetho yentlalo yabantu abathile yesikolo. Emva koko sifuna iinkqubo ezicacileyo ukuze wonke ubani aziqonde ukuba bangaziphumeza njani ezo njongo. Okwesithathu, abalawuli besikolo kufuneka baqinisekise okokuba iinkqubo iza kusebenza xa imiliselwa.
Okwabiwayo 6.2 iphepha 1
Inkcazelo yomsebenzi
Isikhundla: Umhlali ngaphambili weQela Elilawulayo leSikolo
Imisebenzi Ephambili
Qinisekisa okokuba isikolo sinomgaqo siseko
Landela iagenda kwaye uqinisekise inyameko efanelekileyo kuyo yonke imiba ekwiagenda
Qiniseka ukuba zonke izigqibo ezithathwayo ziya shicilelwa kwaye abantu abanoxanduva lwemisebenzi ethile baya xelwa. (Izigqibo akukho mfuneko yokuba zibhalwe zinokushicilelwa)
Lawula intlanganiso. Qiniseka okokuba wonke ubani unikwa ithuba lokuviwa.
Mela iqela elilawulayo kwimisebenzi yesikolo, iintlanganiso zemfundo okanye iinkomfa zamaphepha ndaba
Zazi iimfuno zamabandla kunye nemisebenzi eqhutywa libandla
Ncedisa ngokunyuswa kwengxowa kwaye uqinisekise imali ephilileyo yesikolo
Qinisekisa okokuba isikolo sinoxwebhu lwenkqubo ethi iphunyezwe
Qinisekisa okokuba iqela elilawulayo liqhuba ngokuphathelele neemfuno ezisemthethweni
Dibana nenqununu
Qinisekisa okokuba ingxelo zezeZimali zonyaka ziya fakwa unyaka nonyaka.
Imfuneko zomsebenzi
Ukukwazi ukwenza amalungiselelo entlanganiso
Ukukwazi ukunxibelelana kakuhle nabantu
Ukukwazi ukusebenza kakuhle kwiqela
Ukukwazi ukuyila kunye nokuqwalasela
Ukukwazi ukunceda ngolwakhiwo lombono wesikolo
Iphepha 3
Inkcazelo yomsebenzi
Isikhundla: Unobhala
Uphendula kwi: Qela Elilawulayo kunye nebandla lesikolo
Imisebenzi Ephambili
Yenza iintlanganiso
Qinisekisa okokuba imizuzu yentlanganiso iya shicilelwa kwaye iya jikeleziswa phambi kokuba kuqale enye intlanganiso
Nobabini kunye nomhlali ngaphambili kunye nenqununu yesikolo yenzani iagenda yentlanganiso kwaye niyijikelezise
Bhala phantsi imizuzu yentlanganiso
Jonga okokuba yonke imiba ekwiagenda ichatshazelwe
Thatha inxaxheba kuyo yonke imisebenzi yeqela elilawulayo
Qinisekisa okokuba lonke ulwazi luvela kuwo onke amalungu e-SGB
Imfuneko Zomsebenzi
Ubuchule bonxibelelwano olulungileyo
Ubuchule bolungiselelo olulungileyo
Ubuchule boshicilelo olulungileyo
Ukukwazi ukusebenza kwiqela
Iphepha 4
Isikhundla: Umgcini mali
Uphendula kwi: Qela Elilawulayo lesikolo kunye nenqununu
Imisebenzi Ephambili
Yenza uqingqo mali lwesikolo
Hlanganisela iphepha elibonisa intsalela yengeniso kunye nenkcitho
Hlanganisela ingxelo yezezimali ekupheleni konyaka ngamnye
Qinisekisa okokuba isikolo sinemali eyaneleyo
Qinisekisa okokuba isikolo sinenkqubo yocwangciso mali olufanelekileyo
Imfuneko zomsebenzi 1. Ubuchule kucwangciso mali, ugcino lwencwadi zemali okanye imali
Ukukwazi ukugcina ushicilelo
Ukukwazi ukunxibelelana
Ukukwazi ukusebenza kwiqela
Ukukwazi ukuDibana noluhlu lwabantu
Ukukwazi ukuthungelana
Ulwazi ngendawo zogcino mali kunye nokuzaliswa kwemali
INKCAZELO YOMSEBENZI
Isikhundla: Ilungu
Uphendula kwi: qela Elilawulayo lesikolo kunye neNqununu
Imisebenzi ephambili 1. Sebenza kwiqumrhwana kunye nakumaqela asebenzayo
Hamba iintlanganiso
Thatha inxaxheba ekwenziweni kwesigqibo kunye nasekuxazululweni kwengxaki
Ncedisa ngokunyuswa kwengxowa mali
Hlala usazi ngeziganeko zonke kunye nolwazi oluphathelele kwisikolo kunye nemfundo jikelele
Imfuneko zomsebenzi
Ukukwazi ukumamela kunye nokunxibelelana
Ukukwazi ukuyila kunye nokuphumeza
Ukukwazi ukusebenzisana nabanye
Ukukwazi ukuthungelana
Ukukwazi ukufikelela kulwazi kunye nokuhlwayela ulwazi
Ifayili Eqhubelekayo yeQela Elilawulayo leSikolo
ISALATHISO
Uluhlu lwezinto ezifuna ukukhangelwa
Ukuqhutywa kweentlanganiso
Ukulandela iagenda kunye nokuthatha imizuzu
Umhlali ngaphambili kufuneka alandele iagenda ngocoselelo. Unobhala kufuneka abhale phantsi imizuzu ngendlela yeentloko zeagenda. Imizuzu iya kushicilela ingxoxo, izigqibo kunye nabantu abanoxanduva. Umhlali ngaphambili kunye nonobhala maxa wonke baya kusebenzisana ukuqinisekisa okokuba intlanganiso iqhubeka kakuhle.
Abakhoyo
Ushicilelo lwamagama apheleleyo abo bebekhona kwintlanganiso.
Uluhlu lwabo bathumele izingxengxezo zokungakwazi ukuphumelela.
Abo bangathumelanga zingxengxezo akufuneki babandakanywe.
Imizuzu yentlanganiso yokugqibela
Wonke ubani kufuneka avume okokuba imizuzu yentlanganiso yokugqubela ichanekile. Umhlali ngaphambili kufuneka asayine imizuzu. Ukuba kukho okushicilelwe ngendlela engafanelekanga, utshintsho kufuneka lwenziwe ngaphambi kokuba umhlali ngaphambili ayisayine imizuzu.
Imivuka yemizuzu
Imisebenzi kunye nezigqibo ezenziwe kwintlanganiso yokugqibela kufuneka ilandelelwe kunye nayiphi na inkqubela okanye iingxaki exeliweyo.
Imiba
Uluhlu lwemiba eza kuxoxwa kule ntlanganiso.
Jikelele
Naziphi na izihloko okanye izaziso abantu abanqwernela ukuzifaka. Uvavanyo lwentlanganiso ngamanye amaxesha lwenziwa ekugqibeleni.
Intlanganiso elandelayo
Amalungu entlanganiso ayagqiba ngosuku olufanelekileyo, umhla, ixesha kunye nendawo yhentlanganiso elandelayo. Olu lwazi lubekwa kwimizuzu ukwazisa abo bebengaphumelelanga kwintlanganiso.
Umhla wentlanganiso:
Indawo:
Ukwamkelwa:
Abakhoyo:
Izingxengxezo:
Abangaphumelelanga:
Imizuzu yentlanganiso yokugqibela:
Imiba evelayo:
Ingxelo yeNqununu:
Ingxelo yekomiti yezezimali:
Umba 1
Umba 2
Umba 3
Imbalelwano
Jikelele
Umhla kunye nexesha lentlanganiso elandelayo:
Imizuzu yentlanganiso yase... iQela Elilawulayo leSikolo
Indawo...
Ukwamkelwa 2. Abakhoyo 3. Izingxengxezo 4.Abangaphumelelanga
Imiba evelayo Eza kusetyenziswe 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10
Ingxelo yenqununu 7.1 - Ingqesho 7.2 - Imfundo ephakamileyo 7.3 - Inkqubela esikolweni 7.4Ukuphunyezwa kwesitafu kunye nabantwana 7.5 Imiba engxamisekileyo Eza kusetyenziswa 7.6 7.7 7.8 7.9
Ingxelo yekomiti ngezezimali (Jonga amaxwebhu enyanga nenyanga anamathiselweyo) 9. Umba 1 10. Umba 2 11. Umba 3
imbalelwano 13. Jikelele 14. Umhla kunye nexesha lentlanganiso elandelayo
Isayinwe... Umhla...
Ukutshintsha kwexesha
Okwabiwayo 6.3.1
Ukufundwa kwengxelo: Intlanganiso yokuqala
Uliqela le-SGB elitsha kwaye uqala intlanganiso okokuqala. Akukho mntu owaziyo ukuba kungaqalwa ngaphi. Intlanganiso ayihambeli ndawo kwaye emva koko umntu othile wacebisa okokubai-SGB iqale kumba "wengxoxo yangaphambili". Iqela lilahlekile kakhulu, njengoko omnye wemiba ufuna okokuba inkqubo kumaxesha esikoloiya kuthi itshintshwe kwaye akukho namnye oya kuthi avunyelwe ukuba ahambe kumasango esikolo ngexesha lekhefu. Inqunun yazisa ikomiti entsha ukuba oku kwakuvunyiwe yi-SGB yangaphambili kwaye kufuna imvume yale ikhoyo khona ukuze iphunyezwe ngokukhawulezileyo kakhulu.
Ikomiti entsha zange izive izithemba ngokupheleleyo ukuba ingacela umngeni ngayo nayiphi na into yaza yavuma ukuba ihambe ngalo ndlela inqununu iyitshoyo. Kusasa ootitshala kunye nabanye abafundi babesilwa. Ootitshala zange bavume ukwenza umsebenzi wangekhefu kwaye abanye baphuma ngaphandle kwamasango ngexesha lekhefu. Abafundi batsiba iingcingo kwaye abanye benza isikroba elucingweni ukuze baphumele ngaphandle. Inqununu ayinalulawulo kulo mba. Yabiza I-SGB ukuba incede.
Imibuzo
Linganisa intlanganiso yonke ngokohlobo lomdlalo ukuze izigqibo zithathwe ngendlela eyiyo
Ifayili Eqhubekayo yeQela Elilawulayo leSikolo
Isalathiso
A Icandelo A - uMgaqo Siseko we-SGB B Iintlanganiso C Imbalelwano C1 Umthetho siseko C2 Imbalelwano yeSebe C3 Iileta ezivela kubazali C4 Iileta ezivela kootitshala kunye nabafundi C5 Iileta ezithunyelwa yi-SGB D Icandelo D - Umgaqo wokuZiphatha E Icandelo E - ezezimali
Imbalelwano
Uluhlu lwezinto ezifuna ukukhangelwa
Inani Inkcazelo Yenziwe 1 Umthetho siseko 2 Imbalelwano yeSebe 3 Iileta ezivela kubazali 4 Iileta ezivela kootitshala kunye nabafundi 5 Iileta ezivela kwi-SGB
Umthetho siseko
Yonke imbalelwano ethunyelwa kwi-SGB okanye uMhlali ngaphambili we-SGB kufuneka ivulwe kwintlanganiso yeQela Elilawulayo leSikolo ngaphandle kokuba inophawu lokuba ingxamisekile.
Ukuba ngaba ingxamisekile, inqununu kufuneka izame ukuthumela ileta lumhlali ngaphambili (Ngomntwana woMhlali ngaphambili ukuba kuya funeka). Umhlali ngaphambili unokuyivula aze abe nento ayenzayo kwisiqulathiso. Ileta kufuneka naxa kunjalo ixelwe kwintlanganiso elandelayo.
Iileta kufuneka zifakwe isitampu sesikolo kwaye nomhla efunyenwe ngayo ileta kufuneka ufakwe isitampu okanye ubhalwe phezulu kwiphepha lokuqala.
Yonke imbalelwano ebhalwe phantsi kufuneka iphendulwe ngokubhala phantsi kwaye ikopi yempendulo kufuneka inamathiselwe kwileta yentsusa.
Iileta kufuneka zibhalwe ngokungathathi icala nangendlela ephucukileyo, lushicilelo olusesikweni ngoko ke indlela esesikweni kufuneka isetyenziswe.
Ukuba ngaba ileta ithunyelwa kwisebe, okanye ifom iya gcwaliswa ngokwesicelo sesebe ushicilelo lwegama, umhla kunye nentsayino gama yomntu owenza uhambiso lweleta okanye ifom kwisebe kufuneka lugcinwe.
Ukuba ngaba ileta yesikhalazo ifunyenwe ngaphandle kokubandakanywa kwegama lombhali kufuneka iqwalaselwe kwaye igcinwe kodwa ingaphendulwa.
Ubhaliso lwembalelwano ethunyelweyo
Isihloko Umhla Igama lomamkeli Intsayino gama
Okwabiwayo 6.4.1
Ukufundwa kwengxelo
Kumaqela enu fundani la maxwebhu alandelayo ze emva koko niphendule imibuzo
Ileta 1
Ufumene le leta ilandelayo KUMZALI
Mhlekazi Obekekileyo
Intombi yam uPopi akakhange akwazi ukwenza umsebenzi wasekhaya ityeli lesithathu kule veki kuba akanayo incwadi yezuNzululwazi ngokuLawula ubutyebi beLizwe kunye neyoCwangciso mali. Umntwana wam ulindeleke ukuba abolekisane nabanye kwaye oko akwenzeki rhoqo. Kukho abanye abantwana ekufuneke abolekisane nabo ngencwadi. Abahlali kufutshane omnye nomnye. Ngaphandle koko umntwana wam kufuneka ahambe izitalato ezithathu ukuya kumntwana okufutshane onencwadi. Akukhuselekanga ukuba ahambe yedwa. Usoloko exhalabile kwaye engonwabanga. Ndiqinisekile bonke abantwana baziva benjalo eklasini yakhe. Mnumzana Jones, utitshala uthi abantwana bacelas uxolo. Nceda yenza into ngokungapheleli kwencwadi zokufunda esikolweni.
Ndim Ngenene
Okwabiwayo 6.4.2
Ileta 2
Isikolo kufuneka senze isicelo kwiSithili ngobuncinci bexesha lokufundisa ngexesha lentsuku ezisixhenxe zovavanyo lwesikolo ngoJuni.
Imvume yokutshintsha ulwabiwo lwexesha
Igama lesikolo...
Iya: Umlungelelanisi weMfundo yeSithili
Iqela Elilawulayo leSikolo, ngokuvumelana neQela loLawulo lweSikolo lenza isicelo kuMongameli wesithili ukuba lifumane imvume yokutshintsha ixesha elabiweyo lovavanyo lwaphakathi enyakeni ngenxa yezi zizathu zilandelayo:
Umhla Umhla
Isitampu sesikolo
Ileta 3
Ileta esuka kuTitshala
Isikolo sinegumbi ekugqibeleni kwesakhiwo ngasemabaleni okudlala elingasetyenziswa ngendlela. Ligcwele yifenitshala eyaphukileyo kunye neencwadi ezindala. Sinokuyicoca le ndlu ze sivule ivenkilana. Abazali abahlala kufutshane bayanwena ukuvula ivenkilana esikolweni ngexesha lekhefu ukuze bafumane umvuzo. Sinokuthethathethana ngengqesho ye-R300.00 ngenyanga kunye ne-25% ulwabelwano kwinzuzo yenyanga. Bobabini u-Coca Cola kunye noSimba bavumile okokubabasinike intelekelelo elungileyo ngempahla zabo. Ngokwe-avareji, ukuba ngaba abafundi bethu abangama-50% (oko kukuthi abafundi abangama-300) baxhasa ivenkilana kangange-R5,00 usuku singenza inzuzo emalunga nama-R5600 ngenyanga, kwintengiso kuphela. Ndinethemba lokuba sinokwenza imali.
Ndijonge ukuva kuni.
Ozithobileyo
Ifayili Eqhubekayo yeQela Elilawulayo leSikolo
Isalathiso
A Icandelo A- Umgaqo siseko we-SGB B Icandeo B- Iintlanganiso C Icandelo C - Imbalelwano D Icandelo D - Umgaqo woKuziphatha D1 Itshathi yokujongana nongquzulwano D2 Isikhokhelo esibhalwe phantsi soMgaqo woKuziphatha D3 Ukutyenziswa komgaqo D4 Ukusebenza ngokuziphatha kakubi kukatitshala E Icandelo E - Ezezimali
Umgaqo wokuziphatha
Uluhlu lwezinto ezifuna ukukhangelwa
Inani Inkcazelo Yenziwe 1 Itshathi yokujongana nongquzulwano 2 Isikhokhelo esibhaliweyo soMgaqo woKuziphatha 3 Ukusebenzisa umgaqo 4 Ukusebenza ngokuziphatha kakubo kukatitshala
Itshathi - Ukujongana nongquzulwano
Ukungavumelani phakathi kwabantu ababini okanye amaqela
Ukuqokelela ulwazi
Ukuthatha isigqibo ukuba yintoni kanye ingxaki
Umgaqo wokuziphatha...iSikolo
Isitampu sesikolo
Umhla wokuqinisekiswa liSebe Isayinwe...-
Intshayelelo
Umthetho weZikolo zoMzantsi afrika ka-1984 unyanzela iQela Elilawulayo lesikolo sikawonke wonke ukuba samkele Umgaqo wokuZiphatha waBafundi. Olu xwebhu lujolise ekumiseleni imeko yobume bendawo eqeqeshekileyo kunye nenenjongo ukunceda ngemfundo kunye nokufunda okunempumelelo ezikolweni. Le nkqubo kufuneka ixhase amalungelo wabo bonke abantu njengoko ifakiwe kuMthetho Oyilwayo waMalungelo kuMgaqoSiseko we-SA.
Umthetho siseko kunye nexabiso:Amalungelo Abafundi
a. Bonke abafundi kunye nabalingane kufuneka babe nelungelo elifanelekileyo kwinkqubo ekhoyo kunye nokuthatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo kwimiba echaphazela isikolo. Abafundi baza kuba nelungelo kwiinkqubo ezivunyiweyo ezilandelayo kwiqela elilawulayo kunye nommeli webhunga lomfundi ekucaciseni kunye nasekusombululeni izikhalazo eziphathelelene nesikolo.
b.Akukho mntu onokucalulwa ngokungenabulungisa kumfundi omakafumane impatho elinganayo, ukhuseleko kunye nenzuzo phambi komthetho.
c. Intlonipho yesidima somntu ongumfundi kufuneka sigcinwe kwaye oku kuquka ukholo, isiko kunye nezinye izigwebo.
d. Bonke abafundi banelungelo kubomi obubobabo kwaye abanakuba nepropathi ethinjiweyo ngaphandle kwesikrokro esifanelekileyo e Ingqeqesho kufuneka isekelwe kwisidima kunye nentlonipho. Akukho mfundi uyakwehliswa isidima okanye aphathwe ngendlela engenabuntu.
g. Abafundi abanakho ukuvalelwa kugcino bebodwa okanye uvalelo ngaphandle kwetyala.
h. Abafundi banelungelo lokuvakalisa izimvo zabo ngokukhululekileyo. Kodwa ke, ukungafuni ukuphathwa kunye nezithuko aziyo nxalenye yelungelo lokuvakalisa izimvo ngokukhululekileyo. Le nkululeko nayo inomda ukuze ingaquki ukugxojwagxojwa kwamalungelo abanye okanye ukuduba-duba isikolo.
Abafundi banelungelo kwimeko ecocekileyo, ekhuselekileyo, ekhululekileyo ekuhlutshweni, kunye nenempilo kukho amanzi acocekileyo, elungele ukufunda kunye nokufundiswa.
j. Abafundi banelungelo lokulindela ukuba abafundisi-ntsapho bagcine imigangatho ephezulu yemikhwa esesikweni yobizo.
k. Ilungelo lemfundo liquka ilungelo lokungenelela zonke amagumbi okufunda kuzo zonke izifundo ezivunyiweyo, ukwaziswa rhoqo ngenkqubela yesikolo, ukusebenzisa lonke uncedo lwezinto zesikolo kwaye izakhono zabo ziphuhliswe.
l. Umfundi okhulelweyo akunakuvinjwa ithuba lokufikelela esikolweni. Angadluliselwa kwisikolo seSibhedele zamantombazana akhulelweyo.
m. Okuxaxisiweyo/imithetho yentlalo yesikolo iyakukhuthazwa ngeNdlela wokuZiphatha. (Khangela kubizo kunye nombono)
Uxanduva lwabafundi
a. Abafundi kufuneka bazinikele ekwenzeni wonke umsebenzi abawunikiweyo kumagumbi okufundela okanye ekhaya, kwaye bazame ukuphathiselela kumsebenzi othe wabaphosa ngenxa yokungabikho. Ukuphazanyiswa komsebenzi akwamkelekanga. Bonke abafundi banoxanduva likufunda nokuphuhlisa izakhono zabo.
b. Bonke abafundi banoxanduva lokukhathalela izinto zesikolo kwaye nawuphina umfundi othi ngenjongo asebenzise ngokungekuko, aphule okanye onakalise inkangeleko yezinto zesikolo uyakwenza ukuba umzali/lowo unoxanduva lwakhe ukuba ahlawule ukulungisa oko.
c. Bonke abafundi banoxanduva lokuya esikolweni rhoqo. Ukuba umfundi uthe akabinako ukuya esikolweni ngosuku oluthile umzali/lowo unoxanduva lwakhe kufuneka azise kwaye d. anike izizathu.
d. Ibhunga labaMeli labaFundi lakuthi limele imidla yabafundi, kwaye likhuthaze ukuziphatha okukuko phakathi kwabafundi. Kodwa ke, abanakho ukohlwaya abanye.
e. Oluxanduva lulandelayo lwabafundi aluthandabuzeki kuMbono noBizo lwesikolo.
Uxanduva lwabazali ngokunxulumene nendlela yokuziphatha a. Uxanduva lokugqibela lokuziphatha lwabafundi lusezandleni zabazali/abo banoxanduva abalindeleke ukuba:
Baxhase isikolo kwaye bafune ukuba abafundi bathobele imithetho nemimiselo yesikolo kwaye bamkele uxanduva lokungaziphathi kakuhle kwabo.
Bathabathe inxaxheba kwimfundo yabantwana kwaye baqiniseke ukugqitywa komsebenzi wesikolo.
b. Abazali kufuneka bahambele iintlanganiso zabo ezikhwetywe liQela eliLawulayo.
c. Abazali bangathabatha amanyathelo asemthethweni ajolise kuye nawuphina umntu ophazamisana namalungelo abafundi.
Ukusebenza kweMithetho yeSikolo a. Umfundisi-Ntsapho uyakuba namalungelo alinganayo nawabazali okohlwaya kunye nokulawula umfundi kuwo nawuphina umsebenzi wesikolo.
b. Abafundi bakuthabatha inxaxheba ekubhalweni nasekuhlaziyweni kwemithetho yesikolo ngale ndlela ilandelayo.
Umongo weNdlela yokuziPhatha uyakupapashwa ngokuthe gabalala kwintlalo yesikolo.
c. Ukungawazi umthetho akuyikuba lisebe elamkelekileyo lokuzikhusela d. Inkqubo yokohlwaya iyakuba yekhawulezileyo, eyanelisayo, enobulungisa, elungisayo kunye nefundisayo, Le iyakuba yelungisayo okanye isetyenziselwe ukunika isohlwayo kumaphuli mthetho ukuze athwale ubuhlungu beziphumo zezenzo zakhe ukuze kugcinakale ucwangco kwisikolo.
a. Abazali kufuneka babandakanyeke ekulungisweni kwesimo somfundi.
b. Ukohlwaywa kwabafundi abunakunikezelwa kogxa babo abangabafundi.
c. Wonke umfundisi-ntsapho unoxanduva lokugcina ingqeqesho esikolweni okanye nakuwuphina umsebenzi wesikolo kwaye angalungisa ukuziphatha komfundi apho kuyimfuneko.
d. Ukungaziphathi kakuhle okudliliseleyo kufuneka kudluliselwe kwiNqununu.
e. Amanyathelo okulungisa kufuneka alingane nokona kwaye abe nobuzaza ngokuphinda-phindeka kokukuziphatha.
f. Ukuba umfundi akakulungelanga ukumelana nesikolo angadluliselwa kwinqununu, engathi izise inkonzo zenkxaso zezikolo kwaye ukuba oku akuncedi kule meko kungadluliselwa kwiQela eliLawulayo (SGB) emalithathe isigqibo esiluncedo kumntwana kunye nabanye abafundi.
g. Abafundi bakube becacisile ukuba kutheni lento impatho yabo ikhangelwa njengokuziphatha kakubi kwaye nemfuneko yokohlwaya.
Inqununu/ ititshala angathi apho kukho isikrokro esinesihlahla akhangele izxhobo, imipu, izinto ezibiweyo, iziyobisi okanye uluncwadi olunoburheletya kumfundi. Oku kodwa ke kwakwenziwa ngendlela eyakuthi igcine isidima somfundi. Ukuba oku kukhangela kwenziwa kumzimba womfundi, ilingu leqela labasebenzi eli sini sinye nomfundi okhangelwayo kufanele ibelilo elenza oku xa kunokwenzeka. Uxwebhu lweziphumo kufanelwe ukuba lugcinwe.
Ulwaphulo mthetho oluqhelekileyo.
a. Oku kulandelayo kuthatyathwa njengo lwaphulo mthetho oluqhelekileyo b. Ukohlwaywa kolwaphulo mthetho okuqhelekileyo
Kwimeko apho zolwaphulo mthetho oluqhelekileyo oku kulandelayo kungasetyenziswa:
Isilumkiso/ukungxoliswa ngentetho okanye okubhaliweyo ngumfundisi-ntsapho okanye inqununu
Umsebenzi wesikolo osiwe iso ojolise kwisimo, abazali benolwazi kunye nokhuseleko lomfundi luqinisekisiwe
Ukwenza imisebenzi eyakuncedisa lomntu woniweyo okanye ukulungisa umonakalo wesenzo eso.
iv. Ukuvuma imbuyekezo efikelelekayo v. Ukubuyisela okanye ukulungisa izinto ezenzakeleyo vi. Ukunqunyanyiswa kweminye imisebenzi yesikolo umzekelo Utyelelo, Imidlalo njalo njalo vii. Ukunqunyanyiswa esikolweni kwakuba lilinge lokugqibela xa kukho ukuphinda phinda kolwaphulo mthetho.
Ukuziphatha kakubi okunengozi
Ukuchazwa kokuziphatha kakubi okunengozi
a. Ukudlwengula b. Ukuhlasela ngokungcolileyo c. Ukuhlupha ngokwesini apho kukho kwimeko zokwandisa okubi d. Ukuhlasela ngenjongo yokwenzakalisa umzimba e. Ukuhlasela umfundisi-ntsapho f. Ukoyikisa okuyingizi kwabasebenzi, abafundisayo kunye nabo bangafundisiyo.
Ukuphanga.
j. Ukuba nezixhobo ezinobungozi kumasango esikolo, isixhobo esinobungozi sichazwa njenge sixhobo esinako ukwenzakalisa kabuhlungu.
k. Ukuba nezinto ezingekho mthethweni, ukuzithengisa okanye ukuzisebenzisa ngokudluleleyo.
l. Ukuba nezinto zamanyala kuquka izinto ezibonakalisa ukulalana ngeendlela zonke.
m. Ukunxila okanye ukudla izinto ezingekho mthethweni kumasango esikolo okanye kumcimbi wesikolo obanjelwe ngaphandle kwamasango esikolo.
n. Ukuba notywala okanye ukuthengisa okanye ukusela utywala kumasango esikolo.
p. Ukuphinda phinda kolwaphulo mthetho oluqhelekileyo.
Umfundi akanakunqunyanyiswa okanye agxothwe kuba umzali akanako ukuhlawula imali yomdliwo okanye imali yesikolo.
Ukunikwa ithuba lokuziphendulela kwimeko yokuziphatha kakubi okunengozi.
a. Ngokuhambiselana neGazethi kaRhulumente yama 18900 ka 1998 kunye neGazethi yePhondo yama 236, kwakuhanjwa ngalo mgaqo ulandelayo xa kuthe kwenzeka ukuziphatha kakubi okunengozi ukuze kuqinisekiswe ukuchotshelwa kwetyala ngobulungisa. Ukohlwaywa ngokunqunyanyiswa okanye ukugxothwa kungenziwa kuphela emva kokuba kulandelwe indlela yokunikwa ithuba lokuziphendulela ecaciswe ngezantsi apha.
b. Nawuphina umfundi otyholwa ngokwaphula nawuphina umthetho ongafuna ukunqunyanyiswa okanye ukugxothwa, kufuneka aziswe ngaphambili kwinqununu. Inqununu iyakuthi ive ubungqina ukuze emva koko ithathe isigqibo ngamanyathelo azakuthatyathwa.
c. Apho umfundi abekwa izityholo zokuziphatha kakubi okunengozi, inqununu kufuneka yazise abazali bomfundi ngamanyathelo aphakanyiswayo ngokubhaliweyo kwaye ilungiselele ukuchotshelwa kwetyala okunobulungisa yikomiti encinane yoluleko eyenziwa ngamalungu atyunjwe liqela elilawulayo. Le nkundla kufuneka ingoyikisi kumfundi. Kwimeko yomfundi omncinane kakhulu amalungiselelo akhethekileyo kufuneka enziwe ukuchophela ityala kwaye abazali okanye aba bathatha uxanduva lomfundi bangammela umfundi.
d. Inqununu kufuneka yenze ingxelo ebhaliweyo eya KuMlawuli weNgingqi icacisa isigqibo sokuthwesa ityala kumfundi.
e. Ikopi ebhaliweyo yamabakala esimangalo iyakunikezelwa kumfundi lowo kunye nabazali okanye abo bathwale uxanduva lomfundi - ngokuthi inikwe yena siqu kwaye ithunyelwe ngeposi ehlawulelweyo nebhalisiweyo kwidilesi yokugqibela eyaziwayo yabazali okanye abo bathatha uxanduva lomfundi.
f. Isimangalo sakuthi siquke isikhokhelo esikhweba umfundi ukuba athumele okanye azise incwadi evuma okanye ephika ityala kwintsuku zomsebenzi ezisixhenxe ukusukela lo mhla kwaye ukuba unomnqweno ingcaciso ebhaliweyo ngokunxulumene nokuziphatha kakubi okunengozi atyholwa ngako.
g. Ukuba umfundi uyalivuma ityala, ngokubhaliweyo okanye ngentetho ubuqu bakhe phambi kwenqununu uyakuthi athathwe ngokuba unetyala lokuziphatha kakubi okunengozi njengoko etyholwa. Kodwa ke, ukuba inqununu inoluvo lokuba ukuziphatha kakubi kungafuna ukuba agxothwe esikolweni yiNtloko yeSebe, ukuchotshelwa kwetyala okunobulungisa kuyakuqhutywa nangona elivuma ityala umfundi.
h. Xa kuchotshelwe ityala inqununu yesikolo sikawonke wonke apho umfundi ebehamba khona okanye igosa elichongwe ngokubhaliweyo yiNtloko yeSebe lakuba ligosa elichophela ityala elakuthi-
Kwimeko apho umfundi avuma ityala lokuziphatha kakubi okunengozi licebise ngenyathelo lokulungisa isimo emasinikwe kuMlawuli weNgingqi wezeMfundo okanye kwimeko apho kucetyiswa ukugxothwa komfundi lowo kwi Ntloko yeSebe okanye
Kwimeko apho umfundi aphikayo ukuba unetyala lokuziphatha kakubi okunengozi aphulaphule ityala ngalendlela ityananaziswe ngezantsi apha, kwaye apho kufunyaniswa ityala, enze icebiso ngenyathelo lokulungisa isimo emalithatyathwe.
Igosa elichophele ityala lakuthi lichonge ngokubhaliweyo umfundisi-ntsapho oyakuba ligosa lotshutshiso kuchophelo lwetyala.
j. Ukuchotshelwa kwetyala phambi kweGosa elichophele ityala lakuqhutywa ngendlela ekhawulezileyo kwaye engenako okusesikweni kangangoko kunokwenzeka, kodwa kunikezelwe ingqalelo kwizikhokhelo zobulungisa, ukufaneleka kunye nokunikwa ithuba lokuziphendulela okukhusela imidla yomfundi kunye nelinye icala elichaphazelekayo kuchotshelo lwetyala.
k. Kuchotshelo lwetyala abafundi kufuneka baziswe kwaye baqonde isityholo, ngesaziso sentsuku ezintlanu, kwaziswe ixesha, indawo kunye nomhla.
l. Etyaleni igosa elitshutshisayo linga
Nabisa into eyenzekileyo ngendlela evelisa ngomlomo okanye ingxelo ebhaliweyo okanye ubungqina bexwebhu elibhaliweyo;
Lihlabe imibuzo nakuliphi na ingqina
Anike ingxoxo exhasa isityholo m. Etyaleni umfundi uyakuba nelungelo lokuba khona buqu kwaye amelwe ngabazali bakhe okanye abo bathatha uxanduva lomfundi okanye umntu ochongwe ngumfundi okanye abazali okanye abo bathatha uxanduva lomfundi abaya kuba nelungelo-
b. Baphathwe ngesidima xa kuqhubekeka lomsebenzi;
c. Banabise okwenzekileyo ngokusuka kwako kumfundi ngokuvelisa ingxelo yakhe ngokubhaliweyo okanye ngomlomo;
d. Bavelise ezinye iingxelo ngokubhaliweyo okanye ngomlomo okanye ubungcina bamaxwebhu ukukhusela umfundi;
e. Ukuhlaba imibuzo nakuluphi na ingqina elibizelwe ukuza kuxhasa isityholo;
f. Ukuba nako ukufikelela kubungqina obukumaxwebhu aveliswe ukuxhasa isityholo;
g. Baziswe ngokubhaliweyo isigqibo ukuba kukunqunyanyiswa okanye ukugxothwa;
n. Nangaliphi na ixesha umfundi xa kuchotshelwe ityala angavuma okanye aphike ityala, apho ayakuthathwa ngokuba unetyala lokuziphatha kakubi okunengozi njengoko etyholwa.
o. Emva koku ququnjelwa kwetyala igosa elichophele ityala lakwenza isaziso soko likufumeneyo ngokwesityholo apho kuthe kwafumaneka umfundi enetyala libhekiselele kukwandisa ububi kunye nemeko ezithomalalisayo elinokuzifumana kwaye linike icebiso ngokwendlela yokulungisa engamiliselwa.
p. Iqela elilawulayo linyanzelekile ukuba ligcine amaxwebhu apheleleyo okuqhubeleka kwetyala.
q. Kwimeko apho isigqibo ekufikelelwa kuso sicebisa ukugxothwa, iqela elilawulayo kufuneka lazise iNtloko yeSebe kwiyure ezingama-24. YiNtloko yeSebe kuphela engagunyazisa ukugxothwa. Abazali bomfundi ogxothiweyo bangasibhenela isigqibo seNtloko yeSebe kwi-MEC kwintsuku ezisixhenxe ukusuka kumhla wokuwiswa kwesigwebo.
r. Kwimeko apho umfundi afunyanwa enetyala, igosa elichophele ityala lingawisa elinyathelo lilandelayo lokulungisa kumfundi ofunyenwe enetyala okanye othathwa ngokuba unetyala kwisityholo atyatyekwa sona:
Ayalele ukuba avalelwe emva kwesikolo ixesha elithile elalathiweyo;
Ukunqunyanyiswa kweveki okanye ithuba elifanelekileyo logama lilindele imvume yeNtloko yeSebe;
v. Awise naliphi na inyathelo lokulungisa anokubona lifanelekile ngaphandle kokugxotha esikolweni;
s. Umfundi okanye umzali okanye lowo uthatha uxanduva lomfundi angafaka isibheno koko kufunyaniswe ligosa kunye/okanye inyathelo lokulungisa eliwisiweyi kwiNtloko yeSebe t. Inkqubo yokohlwaya ecatyangwa apha iyakuqhutywa ngendlela enobulungisa, enokulingana, evulelakileyo, eselubala, ngaphandle kokuba ityala lona lakuvaleleka kubo bonke abantu ngaphandle kwabo bachaphazelekayo okanye amagosa athatha inxaxheba.
u. Kwimeko yesohlwayo sokudliliselwa iNtloko yeSebe kufuneka ifumanele indawo umfundi de iminyaka yokuya esikolweni ifike.
Ukukhuthazwa kweNdlela yokuziPhatha a. Lomgaqo nkqubo kufuneka uxhonye ngokuvulelekileyo esikolweni ngalendlela b. Lomgaqo nkqubo uyakwenziwa ukuba ufumaneke kuye ngamnye umfundi ngolwimi lokufundisa xa kubhaliswa.
c. Lomgaqo nkqubo uyakucacisa ngendlela ngamagama aqinisekileyo okulindelwe sisikolo. La manyathelo alandelayo akuthathwa ekuqaleni konyaka ukucacisa okulindelwe sisikolo kubafundi d. Umfundi ngamnye uyakunikwa ikopi ekuqaleni konyaka, Abafundi abancinane abakumana aphantsi kufuneka baziswengomlomo e. Imithetho yamagumbi okufundela kufuneka inanyathiselwe kwigumbi lokufundela, iziphumo zokwaphula umthetho ngamnye zityananaziswe.
Ukusetyenziswa komgaqo
Yintoni" imigaqo"?
Umthetho weSikolo woMzantsi Afrika indlela yamaxesha angoku ukulawula izikolo. Unenjongo yokutsintsha indlela izkolo eziqhutywa ngayo kwaye ukhuthaza izikolo ukuba zithathe uxanduva lemiba yazo. Sifuna indlela yemfundo esekwe kwimigaqo kunye nexabiso loMgaqo Siseko omtsha. Indlela enye yokwenza le nto kukucela izikolo ukuba zikhulise "imigaqo yokuziphatha". Ngokwenza oko, izikolo ziya khuthazwa okokuba zicebisane nabo bonke banomdla kwinto eqhubekayo esikolweni, baze emva koko baxoxe ngemigaqo emibini ubuncinane.
Imigaqo" endaweni "yemithetho"
Imigaqo ithatha indawo yeqela "lemithetho" emidala. Bekukho iingxaki ezizizo kwimithetho emidala:
Imithetho yayinyakathiswa, oko kukuthi yayi nyanzelwa kwabo baphethweyo (abasebenzi okanye abafundi).
Imithetho ibi chasa oko kwenzekayo kwaye ijoliswe ekohlwayeni.
Imithetho yayilandula ngokuqhelekileyo (" Sukwenza oku... Sukwenza okuya...").
Imithetho ibidla ngokungathotyelwa.
Endaweni yoko imigaqo ijolise ekwakheni ngamandla:
Imigaqo yenza imigangatho yokuziphatha. Iqulethe indlela yamaxabiso alungileyo, izithethe kunye nemigaqo ethi ixhaswe libandla lesikolo.
Imigaqo ziziphumo zengcebiswano kunye nothethathethwano kunye namaqela wabo nanomdla kwinto eqhubekayo kwibandla lesikolo.
Imigaqo iyakhulisa kwaye ijolise ekunyuseni izinga lempatho elungileyo.
Imigaqo ijolise ekunyuseni izinga loluleko olwakhekileyo kunye nokuziqeqesha.
Imigaqo ngoko ke kunokuba lula ukuyilandela.
Umthetho weZikolo zoMzantsi Afrika kunye neZaziso ezilandelayo kwiGazethi kaRhulumente unika iimeko ezibanzi kuyo yonke Imigaqo yokuZiphatha yeZikolo zabafundi. Ukuyibneka ngokulula, iCandelo 1.4 leSaziso u-776 lithi imigaqo yabafundi kufuneka isekwe kula manqaku:
Umgaqo wokuZiphatha kufuneka wazise abafundi ngendlela amabaziphathe ngayo esikolweni ukulungiselela ukuzuphatha kwabo kunye nokhuseleko lwabo kwibandla lasekuhlaleni.
Kufuneka ubeke imigangatho yempatho elungileyo yabafundi kwaye ubalungiselele ngendlela yobuchule, ulwazi kunye nobuchule ekulindeleke ukuba babubonise njengabemi abafanelekileyo kunye nabanoxanduva. Kufuneka uxhase uxanduva lwemfundo yolawulo lwesikolo namalungelo neemfanelo zabemi baso kwaye kufuneka ukhulise ubunkokheli.
Injongo enkulu yoMgaqo wokuZiphatha kufuneka ibe lululeko olwakhekileyo; Akufunekanga ukuba ibe sisohlwayo kwaye ibe sisibetho kodwa inike ukufunda okwakhekileyo.
Umgaqo kufuneka usekwe kwisiko sokuzinikela, ukufundisa, ukufunda kunye nentlonipho engokufanayo, kunye nokumiselwa kwesiko lokunyamezela kunye noxolo kuzo zonke izikolo.
Kwezi ziqingatha, Umthetho weZikolo ze-SA ubhekiselela ngokukodwa kwiMigaqo yokuZiphatha kwaBafundi.
Inkqubo" kunye "nemveliso" zibaluleka ngokulinganayo a Xa iQela Elilawulayo leSikolo (I-SGB) liyila Umgaqo wokuZiphatha, kuyinto efunekayo okokuba babandakanye abafundi, abazali kunye nabafundi esikolweni. Inqubo kufuneka ibeyeyo lawulo melo. "Imveliso" (oko kukuthi, uxwebhu lokugqibela-Umgaqo wkuZiphatha) kufunerka ube " luxwebhu lwemvumelwano" okokukuthi, onke amaqela okanye abo banomdla kwinto eqhubekayo kufuneka bavume.
Azikho izikolo ezibini ezifanayo, ngoko ke awunakusuka ukope Umgaqo kwesinye isikolo. Isikolo ngasinye kufuneka sivelise Umgaqo waso. I-SGB kufuneka ithathe ibandla lesikolo xa lilonke kwikqubo yothethathethwano, ize ivelise Umgaqo owodwa wabafundi esikolweni sawo. Umgaqo kufuneka unike indlela ezifanelekileyo kubafundi ukuze basasaze izikhalazo zabo; ube sisiseko senkqubo yoluleko ngokunjalo. ( Oku kuchaziwe kwiSiqingatha 1 seli Candelo.)
Emva kokuba Imigaqo yamkelwe libandla lesikolo, I-SGB kufuneka iqiniseke okokuba lowo unomdla kwinto eqhubekayo ngamnye ufumana ikopi yoxwebhu loMgaqo. Kunyaka ngamnye imigaqo kufuneka ihlolwe, kwaye abo banomdla kwinto eqhubekayo kufuneka kucetyiswane nabo ukuba utshintsho luyenziwa.
Umphathiswa weZemfundo kazwelonke uligunyalokugqibela ekulawuleni kunye nasekululekeni abafundi, kodwa iqela elilawulayo ngalinye kufuneka liqinisekise okokuba ululeko luya gcinwa kwisikolo salo.
Ukushwankathela...
Izikolo kufuneka zivelise imigaqo yokuziphatha.
Imigaqo kufuneka ibe ngaphaya kweendlela zemithetho ebekwa phezu kwabantu.
Imigaqo kufuneka isekwe kwimithetho siseko kunye nakwixabiso exhaswa libandla lesikolo.
Imigaqo yokuZiphatha yabaFundi kufuneka:
Iveliswe kwinkqubo yothethathethwano, evulekileyo kunye neyolawulo melo
Isekwe kwimvumelwano okanye isivumelwano phakathi kwabo bonomdla kwinto eqhubekayo baphathelelene noko
Inike izikhokhelo zokuziphatha kunye noluhlu lwemigangatho loluleko olulungileyo
Inyuse izinga lokuzoluleka kunye nokufunda okwakhekileyo
Isekwe kwintlonipho engokufanayo kunye nonyamezelwano
Ipapashwe kwisikolo xa sisonke
Inyathelo lokuqala malunga noMgaqo wokuZiphatha waBafundi:
Indibano phakathi kwamalungelo omfundi kunye noxanduva
Umthetho woMgaqo Siseko woMzantsi Afrika 108 ka-1996, uquka "Umthetho Oyilwayo waMalungelo". La malungelo asisiseko "somgaqo" karhulumente omtsha woMzantsi Afrika. Urhulumente uthembise ukulungiselela ibandla ngendlela ethembisa la malungelo alandelayo wommi ngambye. Qaphela okokuba amalungelo kwimfundo yenye yamalungelo akho asisiseko.
Ukulingana Isidima somntu
Ubomi Inkululeko kunye nokhuselo lomntu
Ukungabihko kobukhoboka okanye ukusetyenziswa ngesinyanzelo Ilungelo luthetha
Intlanganiso, umboniso woluvo, iqelana labalindi kunye nokubongoza Ilungelo lokuzibandakanya
Amalungelo ezepolitiki Ubumi
Ilungelo loku lokutshintsha kunye
Nokuhlala Ilungelo lokurhweba, isikhundla kunye nomsebenzi
Ulwalamano nomsebenzi Ilungelo kubume bendawo obucocekileyo nobunempilo
Ipropathi Izindlu
Impilo ekhathalelekileyo, ukutya, amanzi kunye nokhuseleko lwentlalo Amalungelo abantwana
Imfundo Ulwimi kunye nempucuko
Amabandla anempucuko, ukholo kunye
Neelwimi Ilungelo kulwazi
Ilungelo kwsenzo solawulo esinobulungisa Ilungelo kulwazi
Amalungelo wokubanjwa kunye nokubamba abantu Ilungelo kwiinkundla
Amalungelo kwimfundo
Ngokukodwa, ingaba "ilungelo kwimfundo" lithetha ntoni? Icandelo lama-29 loMgaqo Siseko lithi:
kwisiseko semfundo, kubandakanywa imfundo yobudala esekiweyo; kunye nokugqiba imfundo yakhe, apho urhulumente, ngemilinganiselo efanelekileyo, kufuneka enze inkubela ibekhona kwaye kufikeleleke kuyo.
Wonke ubani unelungelo lokufumana imfundo ngolwimi olusemthethweni okanye ulwimi azikhethele lona kumaziko emfundo kawonke wonke apho lo mfundo inokwenziwa ngokufanelekileyo. Ukuze kuqinisekiswe ilungelo elinempumelelo kulo nto, kunye nokuphunyezwa kweli luingelo, urhulumente kufuneka athathele ingqalelo zonke ezinye izinto zemfundo ezifanelekileyo, kuquka amaziko angamanye, kunye naphakathi, kuthathelwa ingqalelo-
Ubulungisa;
Ukuba nokwenziwa; kunye
Nemfuno zokulungisa iziphumo zakudala zemithetho yocalulo olungenomkhethe kunye nezenzo.
Nabanina unelungelo lokumisela kwaye agcine, ngendleko zakhe, amaziko emfundo azimeleyo..."
Amalungelo ahamba noxanduva
Naliphi na ilungelo liza noxanduva. Amalungelo kunye noxanduva ahamba kunye-njengamacala amabini email. Siza kusebenzisa lo mthetho siseko ekuqaleni ukuyila Umgaqo wokuZiphatha waBafundi.
Zininzi iindlela zokubhala uMgaqo. Kubalulekile ukukhumbula amalungelo xa ucinga ngeemigaqo yokuziphatha. Imigaqo yokuziphatha isekwe kuzo zombini amalungelo kunye noxanduva.
Iingcebiso zoMgaqo
Umfundi ngamnye unelungelo lokufundiswa kwimeko yobume bendawo elungisiweyo nenoluleko kunye noxanduva lokuthatha inxaxheba kunye nokunyamekakwaye angaphazamisi abafundi afunda nabo. Kufuneka asebenzise ukuziluleka kunye nokuzibopheleleka kwinkqubela yengqiqo kuophela yabo bonke.
Umfundi ngamnye unelungelo
Kunye noxanduva
Lokuyeka kulo naliphi na uhlobo lwesenzo esingenkani okanye esinyelisayo kwabanye. Intlonipho kufuneka iboniswe kubo bonke ababambe izihlalo zolawulo, umzekelo inqununu, ootitshala, abafundi, abalawuli kunye nesinye nje isitafu.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuphathwa ngembeko ngamanye amalungu ebandla lesikolo, ngokungakhathaleli umahluko wobuntu, impucuko, ubuhlanga kunye nokholo
Kunye noxanduva
Lokubonisa unyamezelo kunye nokuthathela ingqalelo ngokuphathelele nabanye. Akufunekanga oyikise okanye enze intlekisa ngabanye, angazami ukujika abanye bakholelwe kwiinkolo zabo.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuba nemisebenzi yesikolo kunye nezifundo eziqala ngexesha
Kunye noxanduva
Lokufika esikolweni kunye nakwizifundo ngexesha.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuthetha ngezimvo zakhe ngendlela ephucukileyo nenembeko
Kunye noxanduva
Lokumamela aze acingele izimvo zabanye.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuzuza ekuziphatheni ngokundilisekileyo okulungileyo kwesikolo kunye nentlobo ngeentlobo zoncedo olunikwayo
Kunye noxanduva
Lokuhlonipha kunye nokugcina olu ncedo, ukuphakamisa ixabiso lesikolo kunye nokuziphatha ngendlela yokuba kungaziswa ihlazo esikolweni. Oku kuyenzeka nakuyiphi na imeko apho umfundi anxibe iyunifom yesikolo okanye nayiphi na indlela achongwa ngayo ukuba ungumfundi wesikolo.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuvuyela inkxaso yesikolo ngenxaxheba kwimpucuko, imidlalo kunye nezinto zengqiqo kuphela
Kunye noxanduva
Lokuzimanya nezithethe zezemidlalo elungileyo kumabala ezemidlalo kwaye nakwintsebenziswano yakhe nezinye izikolo okanye uwonke wonke jikelele, kwaye abonise ukunyaniseka kunye nokubopheleleka kumaqela, imibutho, amabandla kunye nekomiti athembise ukuzixhasa.
Umfundi ngamnye unelungelo
Kunye noxanduva
Lokuxhasa ukuziphatha okunyanisekileyo kunye nokhuseleko esikolweni, ukubonisa intlonipho kwipropathi yabanye kwaye angonakalisi, onakalise inkangeleko yento, ebe okanye nangoluphi na uhlobo aphazamisane nayo nayiphi na ipropathi engasiyiyo eyakhe.
Umfundi ngamnye unelungelo
Kunye noxanduva
Lokuqiniseka okokuba izakhiwo zesikolo zigcinwa zicocekile kwaye sinolwazi ngempilo, kwaye akwenziwa buxelegu, imikrwelo erludongeni okanye ukwenzeka kokonakaliswa naziphi na iindawongenjongo.
Umfundi ngamnye unelungelo
Lokuba umsebenzi wakhe ujongwe kwaye ubuyiselwe ngexesha elilungileyo
Kunye noxanduva
Lokuqinisekisa okokuba umsebenzi wasekhaya kunye nomsebenzi omiselweyo ugqityiwe kwaye wafakwa ngexesha
Inyathelo lesibini ngokuphathelelene noMgaqo wokuZiphatha:
Umzekelo woMgaqo
Nanku umzekelo woMgaqo wokuZiphatha waBafundi oyilwe kwisikolo semfundo ephakamileyo. Awunikwa njengomgaqo ozalisekileyo, kodwa "njengomzekelo"( oko kukuthi, ngumzekelo wokufunda kuwo). Lo mzekelo usekwe kuMgaqo oyilwe siSikolo sase-Banato Park seMfundo Ephakamileyo, esiphakathi esixekweni eRhawutini.
Ibandla lesikolo linokuxoxa ngoMgaqo owahlukileyo ngolona hlobo kwaphela. Kwaye, uMgaqo woKuziphatha waBafundi kwisikolo samabanga aphantsi kufaneleke ukuba ube nobulula kakhulu.
Inqaku elibalulekileyo:
Khumbula, isikolo sakho kufuneka sivelise umgaqo waso. Lo mzekelo unokukunceda, kodwa sukuvele uwukope. Ukuba ngaba uya wukopa, awusoze usebenze! Abafundi bakho kufuneka babenomgaqo ongowabo ukuzed ube nefuthe eliqinisekileyo ekuziphatheni kwabo kunye nasekucingeni kwabo.
Umzekelo ogcweleyo woMgaqo ubandakanyiwe kwiphepha elilandelayo. Njengoko ufunda kulo mzekelo, qaphela oku kulandelayo:
Uqulethe amaxabiso anikwe nguMgaqo Siseko ngokunjalo noMthetho weZikolo zoMzantsi Afrika.
NgumGaqo " owakhayo".
Nangona ubandakanya icandelo kwiMithetho yeSikolo, uyinto engaphaya koluhlu lwemithetho.
Lo Mgaqo unika umfundi uluvo olomeleleyo lwamaxabiso, umthetho wentlalo yabantu abathile, kunye nomoya wentlonipho efanayo esikolweni.
Umzekelo woMgaqo woKuziphatha waBafundi wahlulahlulwe ngokwezintloko zilandelayo:
Iphepha 1: Umzekelo woMgaqo woKuziphatha waBafundi
UMGAQO WOKUZIPHATHA WABAFUNDI
Intshayelelo
Ngokomgaqo Siseko, abantwana banelungelo lemfundo. Ukuqonda okokuba ubuchule obusekekileyo obunempumelelo, nemfundo eyiyo ixhomekeke kwimeko yobume bendawo yesikolo apho kukho impucuko yokufunda kunye nokufundisa, eli lungelo lemfundo alinokwahlulwa kuxanduva lwabafundi ngokuphathelelene nemfundo yabo, kunye namalungelo kunye noxanduva lootitshala, abazali kunye nebandla lesikolo elibanzi. Isikolo I-Maatla seMfundo Ephakamileyo sizama ukunyusa izinga lemfundo yobume bemeko yendawo esisisgxina negcinakeleyo efunyanwa efunyanwa kwindawo engenabugebenga, kwaye ephakamisa umthetho siseko wemvumelwano, ukuthatha inxaxheba kunye nonyamezelwano.
Isiqalo kunye nenkcazelo
Lo Mgaqo woKuziphatha luluhlu lwezivumelwano zokuziphatha ezivumelekileyo kunye nezingavumelekangaesikolweni. Lo Mgaqo woKuziphatha ubandakanya imithetho elawula ukuziphatha kunye nolalwamano phakathi kwabafundi, ootitshala, abazali kunye nebandla lase-Maatla elibanzi.
Injongo
Injongo yoMgaqo woKuziphatha kukugcina imeko yobume bendawo yesikoloenoluleko kunye nenenjongo, ekhoyo kwiSikolo sase-Maatla seMfundo Ephakamileyo. Uzinikezele kugcino kunye nempucuko yomgangatho wenkqubo yokufundisa ngempucuko yesiko lwemfundo, kunye nokufundisa okunempumelelo njengoko uxhaswa yiNgxelo yeeNjongo.
Amalungelo abafundi
Umgaqo Siseko weRiphablikhi yoMzantsi afrika uxela okokuba bonke abafundi banelungelo kwimfundo. Oku kubandakanya nelungelo:
lokufunda kunye nokufundiswa kwimeko yobume bendawoyesikolo ekhuselekileyo;
lokuhamba iklasi rhoqo, ngaphandle kokuphazanyiswa, nokokuba ngaba kungohlobo lomlomo okanye lwemvelo nangowuphi na umntu;
lokufumana imfundiso kuzo zonke izifundo ezikhethiweyo; ezinokwenziwa, nokuphathelelene nobuchule bomfundi, kwaye nangokumalunga noludwe lwezifundo kunye nemigaqo engokupheleleyo efunwa liSebe lezeMfundo lamaphondo;
lokufumana impendulo rhoqo ebonisa inkqubela;
lokwenza ukusetyenziswa okunoxanduva kwalo lonke uncedo lwesikolo phantsi kokubakho kwalo kunye nomda obekwe phezu kwalo ngumthetho wesikolo kunye nombutho wesikolo jikelele;
lokunikwa ulungiselelo ngexesha (ngexesha elilungileyo) ngabo basemagunyeni bezemfundo bezixhobo ezisisiseko esipheleleyo kunye nezinto zokufunda;
lokufumana ingcebiso efanelekileyo kwingxaki zomntu kunye / okanye zemfundo;
lokucela, ngokubhalwe phantsi, ukuba ukhululwe kuwo nawuphi na umsebenzi ochasene nenkolelo yokholo;
lokuba nethuba elifanelekileyo kumaxwebhu enkqubo yesikolo eyiyo kunye nenyanisekileyo ( kuquka noMgaqo Siseko we-SA kunye namalungelo oMthetho Oyilwayo);
lokucela kunye nokuvavanya uluvo lomfundi ngokulandela iinkqubo ezimiselweyo kunye nezivunyiweyo, kuquka ilungelo lokumelwa liBhunga Elimele aBafundi;
lokucacisa izimvozabo kwimiba ngendlela efanelekileyo;
lokulandela inkqubo evunyiweyo yokucacisa kunye nokuxazulula izikhalazo zabo kubandakanywa nendlela yokubhena;
lokuba nehlebo kubumnini bakhe ngaphandle kokuba inqununu okanye umyili wakhe unesenzo esifanelekileyo sokukholelwa okokuba izinto ezingekho mthethweni okanye ezinobungozi eziphethwe ngumfundi ziya setyenziswa ukuphazamisa inkqubo yemfundo okanye ibeka engozini impilo, ukhuseleko okanye intlalo ntle yomfundi kunye/ okanye abanye abantu;
lwabafundi abatshatileyo, abazali abakhulelweyo, okanye abazali bahlale kwinkqubo zesikolo zarhoqo ngaphandle kokuba ubukho babo ngokungalunganga buchaphazela inkqubo yemfundo;
lokuya kwisikolo esingenaziyobisi, izixhobo, intselo, abaxhaphazi, izoyikiso kunye nokuphathwa kakubi ngokukhethwa;
lokuya esikolweni esingenalutshutshiso lwesini okanye ukuziphatha kolwaphulo mthetho.
Uxanduva lwabafundi
Abafundi bathembisa:
ukufunda;
ukuya eziklasini zonke yonke imihla kwaye ngexesha;
ukwenza umsebenzi omiselweyo wesikolo kunye nemisebenzi kuquka nomsebenzi wasekhaya;
ukuba ngumnini wezinto zokusebenza ezifanelekileyo;
ukuba noxanduva lomsebenzi wabo;
ukuhlonipha bonke abantu kunye nepropathi;
ukuyeka ulwimi olwanyelisayo kunye nezenzo ezivusayo;
ukuziphatha ngendlela ekhuselekileyo kunye nenoxanduva;
ukuhambisana nemigangatho engokuqhelekileyo, evunyiweyo yococeko lwakhe kunye nobuhle;
ukufuna utshintsho ngendlela ecwangcisiweyo kunye neyamkelekileyo;
ukukhusela ipropathi yesikolo;
ukuyeka ukwenza kunye nokunika ingxelo yako nakuphi na ukususwa okungekho semthethweni kwepropathi kumasango esikolo;
ukwenza unyamezelo kwiimeko zolalwamano ngenkqu esikolweni;
ukuyeka ukusebenzisa iziyobisi, uhlaselo, ukuphatha izixhobo ezinobungozi, imisebenzi yolwaphulo mthetho okanye engekho semthethweni, isoyikiso, ukuxhaphaza, ukutshutshisa ngokwesini, ukudlwengula, ukuphathwa kakubi ngokukhethwa,intselo, ukutshaya okanyeukuba ngumnini wezinto zoburheletya.
Uxanduva lootitshala ngokuphathelelene nabafundi
Ootitshala kufuneka banika ingxelo rhoqo yomsebenzi kwaye ngexesha;
bakulungiselele kakuhle maxa wonke ukwenza imisebenzi yabo yemfundo kokubini kwimeko zangaphakathi nangaphandle kwigumbi lokufundela kwaye bangabanini bezinto zokusebenza ezifanelekileyo;
Iphepha 3: Umzekelo woMgaqo wokuZiphatha bahloniphe bonke abantu kunye nepropathi;
bayeke ulwimi olwanyelisayo okanye izenzo;
baziqhube ngendlela efanelekileyo kunye nesisigxina;
ukuhambisana nemigangatho efanelekileyo, evunyiweyo yococeko kunye nobuhle bakhe;
bagcine yonke imithetho, imimiselo kunyeneenkqubo ebekwe sisikolo kunye neSebe leMfundo lwamaphondo;
babambelele kuMgaqo woKuziphatha obekwe liBhunga looTitshala loMzantsi Afrika;
bafune utshintsho ngendlela ecwangcisekileyo kunye neyamkelekileyo;
bazame ukugcina igumbi lokufundela kunye nomoya wesikolo onyusa izinga lokuziphatha elilungileyo kunye nokufunda kunye nokufundisaokuyimpumelelo;
bazame ukuyila inkqubo yomsebenzi enokuguquka enokuthi ithethe ngemfuno ezahlukahlukeneyo, umdla kunye nobuchule babafundi;
bancede ukukhulisa ulalwamano olulungileyo lokusebenza nabahlobo kunye nabafundi;
banyuse izinga lwendlela ezivulekileyo kunye nezilungeleleneyo zonxibelelwano phakathi kwekhaya kunye nesikolo kwaye bakhuthaze ukuthatha inxaxheba yabazali kwimicimbi yesikolo;
bakhuthaze kwaye bazame ukugcina ukubandakanyeka komfundi kwimisebenzi yesikolo;
bakhuthaze ukubandakanyeka kwebandla esikolweni ukuze bakhulise umgangatho wemfundo onikwa sisikolo kubafundi.
Uxanduva lwabazali (okanye abo bathathe uxanduva lomfundi) ngokuphathelelene nabafundi
Abazali kufuneka baqinisekise okokuba:
bafumana iingxelo ezilungeleleneyo esikolweni ngokuphathelelene nenkqubela yomntwana wabo;
umntwana wabo uya esikolweni usuku ngalunye, ngexesha kwaye, xa engazukuphumelela, acacise isizathu (izizathu) sokungaphumeleli esikolweni;
Bakhusela kwaye baqinisekisa amalungelo omntwana okufunda;
Kngangoko kunokwenzeka umntwana aye esikolweni ngempilo elungileyo kunye nehambisana nezithethe zococeko kunye nobuhle;
Banika ugonyo olululo lomntwana njengoko kufunwa ngumthetho;
Banika um,ntwana wabo amacebo, izixhobo ezisisiseko kunye nezinto zokufunda ezifunekayo ukugqiba umsebenzi wesikolo (zombini umsebenzi wesikolo kunye nomsebenzi wasekhaya);
Bayeke ukusebenzisa ulwimi olunyelisayo okanye impatho evusayo
Bazise kuqaphelo lwabaphathi besikolo nayo nayiphi na ingxaki, imeko okanye iinkcukacha eziphazamisana nomntwana okanye abantwana okanye abantu kumabandla esikolo;
Bafuna utshintsho ngendlela ecwangcisekileyo kunye neyamkelekileyo
Bagcine isikolo sisazi ngalo naluphi na utshintsho lwedilesi kunye nezinye iinkcukacha ezizezakhe njengoko kufuneka;
Banike isikolo isiqinisekiso sokuzalwa sentsusa somntwana kunye neengxelo zentsusa ezifunyenwe kwamanye amaziko emfundo, ngesicelo, ingakumbi ngexesha lobhaliso lokuqala esikolweni. Abazali babafundi abangengobemi boMzantsi afrika kufuneka banike isikolo, ngesicelo, imvume zokufunda zentsusa okanye imvume yokuhlala okwexeshana.
Baxoxe nabantwana babo ngeengxelo zamakhadi, umsebenzi omiselweyo kunye nomsebenzi wasekhaya.
Abantwana babo bagcina imithetho, ummiselo kunye neenkqubo eyilwe sisikolo;
Iphepha 4: Umzekelo woMgaqo waBafundi
Bazame ukunyusa izinga lolalwamano olunyanisekileyo phakathi komfundi kunye notitshala, abanye abazali kunye nebandla lesikolo elibanzi kumdla wemfundo ongcono wemfundo yabantwana babo;
Balungiselela umdla wemfundo yomntwana wabo ngokuthi bazibandakanye ngokukhutheleyo kwimicimbi yesikolo; ngokuthi babeke iitalente zabo kunye nengxelo yobuchule elungelweni lesikolo, ngokuthi baxhase imisebenzi yezemidlalo kunye nempucuko rhoqo esikolweni;
Bahlawula ingxowa yesikolo njengoko kumiselwe liQela Elilawulayo lesikolo.
Imithetho yesikolo, ummiselo kunye nenkqubo
Ukungaphumeleli / ikhefu:
abafundi kufuneka bafike ngexesha maxa onke, kuqukwa ukutshinthwa kweklasi.
Akakho umntu ovumelekileyo ukuba angaphumeleli ngaphandle kwemvume yenqununu.
Inqaku elibhalwe phantsi, laze lasayinwa ngumzali / lowo uthatha uxanduva lomfundi kufuneka lifakwe kutitshala ngosuku umfundi abuyela esikolweni.
Nawaphi na amadinga ( onyango, amazinyo okanye enye nje) akufuneki enziwe, ukuba kunokwenzeka, abekwe ngexesha leeyure zesikolo.
akukho mfundi unokushiya izakhiwo zesikolo ngexesha lokuqhubeka kwesikolo.
Isikolo sigcina ingxelo ebanzi sazo zonke iimini zokungaphumeleli okanye ikhefu.
Ukuziphatha kwabafundi
Kulindeleke okokuba abafundi baziphathe ngendlela elungele abantu abadala abancinci abanqwenela ukwandisa kangangoko amandla abo aleleyo ngokwenza amalungelo abo kunye noxanduva lwabo ngokubhekiselele kwimfundo yabo, ngaphandle kokwaphula amalungelo kunye noxanduva lwabafundi abafunda nabo, ootitshala, abazali, okanye ibandla lesikolo ngokubanzi.
Abafundi bayakuba nentlonipho, inkathalo, intsebenziswano, kwaye bayakufuna ukwandisa kangangoko uncedo olufunyenwe kulalwamano phakathi kwabo banomdla kwinto eqhubekayo.
Umgaqo wokunxiba kunye nenkangeleko yabafundi:
Njengoko abafundi beSikolo seMfundo Ephakamileyo I-Maatla bemele ububanzi boqoqosho lwentlalo, umthetho siseko wokufana kubambelelwe ngqongqo kuwo ukuze kuphunguke ukhuphiswano olusekwe kubutyebi. Abafundi baya khuthazwa okokuba babonise ubuqu babo ngobuchule babo.
Ukujongwa rhoqo kuyenziwa ukunyanzelisa ukufana.
Uhlobo lwenwele olwenziweyo kufuneka lucoceke kwaye lubelufutshane. Akukho hlobo lwenwele oluciciyelweyo (olunje ngomgca, iindlela ezisheviweyo,izitepsi, idayi, amafutha, ifizi, ivasilina) luvumelekileyo. Amantobazana anokuba nenwele ezinde okanye ukuphotha okulula, kodwa iinwele ezinde kufuneka zibanjwe ngasemva ngaphandle kobuso. Amakhwenkwe kufuneka asheve, ayivumelekanga intshebe okanye amabhovu.
Iphepha 5: Umzekelo womgaqo wabafundi
Azivumelekanga izihombiso eikhazimlayo, ngaphandle nje kwewotshi engenanto kunye namacici angenanto okanye irhintyela elincinci lamantombazana. Zonke ezinye izinto ziya kuthinjwa. Irisithi iya kukhutshwa exela umhla apho izintoezithinjiweyo ziza kuqokelelwa ngawo.
into yokuqaba iinzipho ayivumelekanga kwaye iinzipho kufuneka zigcinwe zimfutshane kwaye zicocekile. Abafundi banokuthunyelwa eofisini ukuba bayo kususa into yokuqaba iinzipho ngendleko.
Intlobo ngentlobo
Ukwaphula izixhobo okanye nayiphi na ipropathi yesikolo kuya kuthathwa kwiakhawunti yomfundi.
Amagumbi okufundela, ipaseji kunye nomphantsi wesikolo kufuneka ugcinwe ucocekile. Ukulahlwa kwezinto ezimdaka nje akuvumelekanga.
Ukutya kunokuthengwa kuphela ngexesha lekhefu. Ukutya kumagumbi okufundela, ezipasejini okanye kwiofisi akuvumelekanga. Ukuhlafunwa kwetshephisi akuvumelekanga nangeliphi na ixesha.
Akukho midlalo yebhola emayidlalwe naphi na ngasesikolweni okanye kwisakhiwo sesekolo.
Ukubangumnini okanye ukusebenzisa iiteyiphu zokushicilela, imidlalo ye-CD, iselifoni okanye nayiphi na into enexabiso akuvumelekanga. Nayiphi na into iya kuthinjwa kwaye irisithi iya kukhutshwa exela umhla apho izinto ezithinjiweyo ziza kuqokelelwa ngawo. Isikolo asinakufunyanwa sinoxanduva lokulahleka kwayo nayiphi na into esikolweni.
Umnxeba waseofisini unokusetyenziswa kuphela kungxamiseko olungaphaya kwamandla.
Kukwimeko kuphela yongxamiseko apho umyalezo womntu unokugqithiswa kumfundi yiofisi.
Isikolo sigcina kuphela isitokhwe esimbalwa semfuno zonyango, umz. Ezokususa iintlungu. Ezi zinto ziya hlawulelwa kwye isikoloasinako ukuvuma uxanduva lwayo nayo nayiphi na into eyalana nempilo yomntu okanye impendulo engaqhelekanga yalo mayeza.
Igumbi lokugula likhona kuye nawuphi na umfundi ogulayo kwaye akanakuqhubeka nemisebenzi yeklasi yesiqhelo. Imvume yokungena kwigumbi lokugula kufuneka inikwe sisitafu seofisi, ngokombono wakhe.
Kwimeko zonyango olungxamisekileyo, oko kukuthi, apho ukudibana nogqirha okanye unyango kwindawo yonyango lufunekayo, isikolosiya kuqhagamshelana nabazali / lowo ujongene noxanduva lomfundi okanye lowo ilungu losapho, apho kunokwenzeka, ngokukhawuleza okukhulu. Iindleko ezenziweyo ziya kuhlawulwa ngabazali/ ngabo bajongene noxanduva lomfundi. Nceda uqinisekise okokuba iinkcukacha zoncedo lwezonyango zisoloko zifumaneka esikolweni.
Kwimeko ezinqabileyo, umz. Izifo ezosulelayo okanye izigulo ezinengozi, abafundi baya kugoduswa. Abazali bayakwaziswa ngomnxeba ukuba balande umfundi. Ukuba umfundi uphilile kwaye ukhuseleko lwkhe luqinisekisiwe, umfundi uya kugoduswa engakhatshwanga, ukuba ngaba imvume iya nikwa ngabazali okanye ukuba ngaba abazali akunakuqhagamshelwana nabo.
Iincwadi zesikhokelo kunye nezinto zokubhala namaphepha:
Iincwadi sesikhokelo zikhutshelwa umfundi ngamnye ekuqaleni konyaka.
Iincwadi zesikhokelo zihlala ziyipropathi yeSikolo seMfundo Ephakamileyo I-Maatla okanye isebe leZemfundo lamaphondo, ngaphandle kokuba zithengwe ngokukodwa ngabafundi (umz. Incwadi yokusebenza).
Abafundi bayasayina ngencwadi nganye abayifumeneyo, kwaye ngoko ke bavuma uxanduva lwencwadi nganye ekhutshiweyo.
Abafundi kunye nabazali babo banoxanduva lwayo nayiphi na ingozi yencwadi yesikhokelo. Iincwadi zesikhokelo kufuneka zibuyiselwe endaweni yazo okanye ziya kuhlawuliswa ukuba zilahlekile okanye zitshatyalalisiwe.
Iphepha 6: Umzekelo woMgaqo waBafundi
Iingxelo kwinkqubela
Iingxelo ezine ezenziwe kumatshini ziya khutshwa ngonyaka, oko kukuthi ingxelo ithunyelwa ekhaya ekupheleni kwexesha ngalinye lwesikolo.
Zonke iingxelo zikhutshwa zidibene nephetshana lezikhalazo esigqityiweyo saze sasayinwa zizo zonke iititshala zalo ndawo. Zikhutshwa ngaphandle kokujika okuthile, oko kukuthi, akulho ndawo zicinywayo okanye ezijikwayo.
Anazali kufuneka bazijonge zonke iingxelo baze bakusayine oko. Iingxelo ezisayiniweyo kufuneka ziphindiselwe kutitshala kangangentsuku ezintathu zesikolo zifunyenwe.
Iintlanganiso kunye nonxibelelwano
Intlanganiso enyanzelekileyo yomzali kunye notitshala zibanjwa kanye ngesiqingatha sesikolo. Imihla yezi ntlanganiso iya ziswa kumanqaku awodwa akhutshelwa abafundi bonke. Uluhlu lwabantu abakhoyo luya thathwa kuzo zonke iintlanganiso ezinyanzelekileyo.
Ukongeza, ezinye iintlanganiso (ezinyanzelekileyo okanye ezingokuzithandela) zinokubizwa ngootitshala, inqununu okanye iQela Elilawulayo ngalo naliphi na ixesha, ngaphandle kokuba isaziso esibhalwe phantsi siya khutshwa kubazali abamalunga noko.
Imali yesikolo
Imali ehlawulelwa abantwana ngabazali imiselwa ngonyaka ngabazali kwintlanganiso ebizwe liQela Elilawulayo.
Imali yesikolo ihlawulwa ngaphambili ngokungqongqo. Isaphulelo se-10% siyavunywa ukuba ngaba yonke imali yesikolo ihlawulwe phambi kokuphela kukamatshi kwawo nawuphi na unyak aothile.
Ukwaziswa ngokwesiqingatha (okanye imali yesiqingatha) iya funwa ngaphambi kokuba kurhoxiswe umfundi esikolweni.
Ulawulo lwezobulungisa kunye nomad woMgaqo woKuziphatha
Umgaqo woKuziphatha uyasebenza:
kwipropathi yesikolo elilungelo eliphambili, ngexesha kunye narhoqo ngeeyure zesikolo;
kuzo zonke iziganeko zomthetho wesikolo, ngaphakathi kunye nangaphandle kweeyure zesikolo ezilungeleleneyo, apho iziganeko zesikolo zibanjwe phantsi kokuncedwa zizakhiwo zolawulo lwesikolo.
Kuzo zonke iziganeko zesikolo ezibanjwe kwipropathi yesikolo;
Maxa onke apho umfundi anxibe iyunifom yesikolo kwaye eqondakala ngolo hlobo kokubini kwipropathi yesikolo okanye ngaphandle kombono wesikolo.
Inyathelo lesithathu ngokuphathelelene noMgaqo woKuziphatha:
Khumbula la manqaku alandelayo xa usenza inyathgelo elilandelayo...
Umgaqo waBafundi kufuneka:
Ujolise ekumiseleni imeko yobume bendawo enoluleko kunye nenenjongo;
Ugcine imeko yobume bendawo encedayo ekufundiseni kunye nasekufundeni;
Uqonde kwaye ukhusele amalungelo wabo bonke abafundi esikolweni;
Ubonise oko kufunekayo kubafundi kananjalo noxanduva lwabo;
Udale iimeko ezenza okokuba abafundi, ootitshala kunye nabazali bazalisekise uxanduva lwabo kubo kunye nakwabanye abantnu, kwaye
Ubandakanye icandelo lwemithetho oluxhasa imithetho yentlalo yesikolo.
Cinga ngenkqubo yomgaqo ongowakho
Imibuzo esisikhokelo ekuyileni Umgaqo woKuziphatha ongowakho waBafundi
Ingaba inkqubo iyakohluka kwisikolo samabanga aphantsi xa ithelekiswa neyesikolo samabanga aphakamileyo?
Ukuba ngaba ukuwisikolo samabanga aphantsi:
Leliphi na iqela labo banomdla kwinto eqhubekayo elinokubandakanywa ekuyileni Umgaqo?
Ingaba ungabiza intlanganiso xa uqala le nkqubo?
Ingaba (njengenqununu kunye ne-SMT) uyila Umgaqo uze uwunike ukuba uxoxwe kwaye uhlolwe?
Kukweliphi na inqanababa apho uqhagamshelana nabafundi? Okanye ingaba usuke ubanikeze umgaqo ogqityiweyo?
Emva kokuba ugqityiwe, Ingaba ungaqiniseka njani ukuba abafundi kunye nabazali babo baqhelene noMgaqo kwaye baya ziqonda izinto oziqukayo?
Ukuba ngaba ukwisikolo semfundo ephakamileyo:
Ingaba ngubani oya kuthatha inxaxheba ekuyileni Umgaqo? Ingaba ungaqiniseka njani okokuba imicimbi yabafundi iya thethwa?
Ingaba unalo na iBhunga Elimele abafundi esikolweni sakho? Ingaba ungalifumana ukuba liyile uMgaqo ongowalo- ngaphambi kokuba bawuzise kuwe. Okanye, ingaba ungabakhokhela kwikqubo xa iyonke? Ncedo luni ongabanika lona? Ingaba ungaba ungacebisa ngeezihloko? Ungaxoxa njani ngokuwukhulisa okungaphaya kunye nokuwugqiba uMgaqo? Emva kokuba ugqityiwe, ungaqiniseka njani okokuba bonke abafundi baqhelene noMgaqo kwaye baya ziqonda izinto oziqukayo?
Umthetho weZikolo zo-SA waqalisa utshintsho oluneziphumo ezininzi ezikolweni ngokoluleko kunye nokohlwaywa. Xa isihlwayo soswazi sayekwayo ezikolweni, ezinye inqununu kunye netitshala zakufumana kunzima ukulawula ululeko. Ezinye iinqununu kunye neetitshala azizange zivumelane nokuyekwa kwesohlwayo ngoswazi, kodwa babengenanto abangayenza kodwa kwakufanele bathobele umthetho!
Kubalulekile okokuba abalawuli bezikolo kunye neetitshala baqonde indlela yal;a maxesha ethathwe nguMthetho weZikol ze-SA. Kufuneka siqonde okokuba ululeko kunye nesohlwayo zijolise ekufundiseni kunye nasekulungiseni ukuzuphatha komfundi-akunikwa isohlwayo ngenxa yokokuba "sikhathazekile" okanye ngenxa yokokuba " umntwana ukufanele oko".
Izikolo kufuneka zivelise iindlela ezicacileyo kunye nengaguquguqukiyo yokuphatha ululeko kunye nesohlwayo. Ngethemba lokokuba eli Candelo liya kukunceda ukuba ucinge ngokugcweleyo kakhulu ngemiba ethile.
Ululeko kunye nesohlwayo
Injongo enkulu yoMgaqo woKuziphatha kunye neenkqubo zoluleko zabafundi kukqinisekisa okokuba imfundo yabafundi esikolweni yenzeka kwimeko yobume nendawo ekhuselekileyo kunye necwangcisiweyo. Abafundi baya khuthazwa okokuba bakhulise ukuziphatha kwabo. Umthetho ubeka isigxininiso kumba wokokuba ululeko kufuneka lube nobulungisa, lube lolulungileyo, kwaye lube nemfundiso, kunokuba lubenesohlwayo. Xa ngoku isohlwayo soswazi siyekiwe, ngawaphi na amanyathelo woluleko kunye nesohlwayo evumelekileyo, kwaye ngawaphi ayimpumelelo?
Ukuziphatha kakubi
Ukuziphatha kakubi okungalunganga kunokuthathwa njengo "kuziphatha kakubi" okanye " ukungaziphathi kakuhle" okanye "nokuziphatha okubi"(onokubizwa ngokuba ngu"mis-de-mee-nor"). Njengoko sibona kulo mzekelo woMgaqo woKuziphatha ngaphambili, iMigaqo ibidla ngokuquka imithetho yesikolo. Xa uMgaqo wawuxoxwa, kwakukho isivumelwano kwimithetho yesikolo. Ngaxesha nye, ibandla lesikolo kufuneka lixoxe ngokuba ngwaphi amanyathelo kunye neenkqubo ayakuthathwa ukuba ngaba abafundi bophule uMgaqo ( okanye imithetho).
Kumzekelo ngamnye wokungaziphathi kakuhle, kufuneka kubekhona isivumelwano esicacileyo phakathi kwabo bonke abo banomdla kwinto eqhubekayo ngokuba:
Isenzo siya kuthathwa nini na?
Ngubani oza kuthatha isenzo?
Zenzo zini eziya kuthathwa?
Siyazi okokuba "kutheni" isenzo sithathwa: kuba sifuna ukulungisa ukuzuphatha komfundi.
Ngubani olulekayo?
Kubomi bomntwana, ekugqibeleni uxanduva lokuziphatha kwakhe luxhomekeke kubazali okanye abo bathatha uxanduva lomfundi. Yiyo loo nto kubalulekileyo kakhulu ukusebenza ngokusondeleleneyo nesikolo. Abazali kunye nesikolo kufuneka baxhasane ekufundiseni kunye nasekolulekeni umntwana, kunye nokwakha ukuziphatha komntwana. Umthetho weZikolo zo-SA, ka-1996 (( (Isaziso 776 sika-1998) sazisa:
Icandelo 6.1
Kulindeleke okokuba abazali bayaku (a) xhasa isikolo, baze bafune ukuba abafundi bajonge yonke imithetho kunye nemimiselo yesikolo kwaye bavume uxanduva lwako nakuphi na ukungaziphathi kakuhle kwicala labo; (b) Bathathe umdla okhutheleyo kumsebenzi wasekhaya wabantwana babo kwaye benze okukuba abantwana bakwazi ukugqiba umsebenzi wasekhaya abawumiselweyo."
Ukuba umfundi akaziphathanga kakuhle, ngaphakathi esikolweni, ukululeka luxanduva lwakhe nabani na. KuMthetho weSikolo we-SA (Isaziso 776) sazisa kwiCandelo 7.5:
Wonke umfundi unoxanduva loluleko ngamaxesha onke esikolweni kunye nakwimisebenzi enxulumene nesikolo. Ootitshala banegunya elipheleleyo kunye noxanduva lokulungisa ukuziphatha kwabafundi xa ngaba olo lungiso luya funeka esikolweni."
Indawo yokuqala kulandelelwano loxanduva lolawulo ekugcineni ululeko kwigumbi lokufundela ngutitshala omnye okwigumbi lokufundela. Nayiphi na ititshala elungileyo iyayazi okokuba ululeko olulungileyo kunye nolawulo kwigumbi lokufundela sisiphumo soyilo olulungileyo, ulawulo olulungileyo, ukufundisa okulungileyo kunye nolalwamano loluntu olulungileyo. Utitshala wegumbi lokufundela uchitha ixesha lakhe elininzi nabafundi, ngoko ke unako ukujongana nemiba yoluleko emikhulu kunye neyokuziphatha.
Ngoko ke, utitshala asinguye kuphela onoxanduva. Ukulandelelana ngamandla okulawula esikolweni kuboniswe kwidayagram engasezantsi.
Ngubani owenza ululeko? Yintoni ulandelelwano ngamandla okulawula? Utitshala Ilungu eliphezulu lesitafu, umz. I-HOD Inqununu Iqela elilawulayo Intloko yeSebe lezeMfundo lamaphondo I-MEC yamaPhondo yezeMfundo
Ukuba kuyafuneka, Utitshala kuya kufuneka agqithisele imiba kwilungu eliphezulu lesitafu, kwaye ekugqibeleni kwiNqununu. Emva koko, ukuba ukuziphatha kakubi kunzima kakhulu, iNqununu inokugqithisela umba kwiQela Elilawulayo leSikolo, kwiSebe lezeMfundo lamaphondo, kwaye ekugqibeleni kwi-MEC yezeMfundo.
Kubalulekile kakhulu okokuba izenzo zoluleko zicace kwaye ziqondwe kakuhle, hayi ngumfundi kuphela onetyala lokuziphatha kakubi, kodwa nebandla ngokubanzi. Inkqubo kufuneka ibenobulungisa kwaye ingaguquguquki, oko kukuthi, abafundi ababini abanetyala lolwaphulo mthetho olufanayo kufuneka baphathwe ngendlela efanayo. Abafundi akufuneki bafumane impatho eyodwa okanye ekhethekileyo kuba abazali bezizityebi okanye bebalulekile!
Kuya kuba luncedo ukujonga kwakhona kwezinye indawo zomzekelo woMgaqo wokuZiphatha waBafundi esizisebenzisileyo ngaphambili. Ingaba ucinga okokuba umzekelo woxwebhu lwesikolo " ulwaphulo mthetho" (ukwaphula imigaqo okanye imithetho) likumoya womthetho weZikolo ze-SA?
Iindidi zokuziphatha kakubi kakubi kuqondwa ngokwendidi ezinobungozi:
Udidi 1: Ukuziphatha kakubi ngaphakathi kwigumbi lokufundela
Udidi 2: ukuziphatha kakubi ngokwaphula imithetho yesikolo
Udidi 3: "ubungozi" bokuziphatha kakubi
Udidi 4: "ubungozi obukhulu" bokuziphatha kakubi
Udidi 5: "ubungozi obugqithisileyo"(inene ukwaphula umthetho) bokuziphatha kakubi
Ezi ziindidi ezintlanu ezisetyenziswayo kumzekelo wethu wesikolo, isikolo seMfundo Ephakamileyo iMaatla. Olo luhlu luyakunamathiselwa kuMgaqo woKuziphatha waBafundi. Ezi zintlu zokuziphatha kakubi zinikezwe ngokwenkcukacha, ngokunjalo neSenzo soLuleko esifanelekileyo kudidi ngalunye kumaphepha amaninzi alandelayo.
Iindidi ezintlanu
Ukuziphatha kakubi kwabafundi kunokuthatha iintlobo ezininzi. Kuyakunceda ukucinga ngokuziphatha kakubi njengento engenayo kwiindidi ezintlanu. Naziphi na izenzo ezithatyathiweyo kufuneka zilufanele udidi lokuziphatha kakubi, oko kukuthi, "isohlwayo kufuneka silufanele ulwaphulo mthetho".
Udidi 1 Ukuziphatha kakubi(ulwaphulo mthetho olungabalulekanga loluleko lwegumbi lokufundela jikelele)
ukungaphumeleli ukuya kwigumbi lokufundela kwangexesha ukungayi kumagumbi okufundela ngamaxesha ngamaxesha athile ukushiya igumbi lokufundela ngaphandle kwemvume ukuba imibono okungabalulekanga(ibizwa ngokuba "play-jia-rism", ethetha "ukuba imibono")
ukuqhatha kuvavanyo lweklasi ukungaphumeleli ukugqiba umsebenzi wasekhaya omiselweyo ukungathembeki okuneziphumo ezingenamsebenzi ukungaphumeleli ukuthobela imiqathango efanelekileyo yootishala
Udidi 2 Ukuziphatha kakubi (ulwaphulo mthetho olungabalulekanga lwemigaqo yesikolo okanye imithetho)
uphinda phindo oluninzi lodidi 1 lokuziphatha kakubi, apho isenzo soluleko yitishala yegumbi lokufundela sithathwa ngokuba ayinampumelelo ukuphatha okanye ukusebenzisa icuba ukudoja iiklasi ezininzi okanye ukuhamba esikolweni ngaphandle kwemvume ukusebenzisa ulwimi olunyelisayo nolungenantlonelo ukuqhatha ngexesha lovavanyo ukuzidibanisa ngokugqithisileyo nemiboniso yothando lwamacala afanayo ukoyikisa ngomlomo ukhuseleko lomnye umntu ukuphazanyiswa kwemfundo kwigumbi lokufundela ukungaziphathi kakuhle ngokucalulayo, kuquka ubuhlanga obunganyamezelekiyo kunye nenkcazelo ngobufebe ukungahloniphi omnye umntu ukonakalisa okuyinkohlakalo, umz imikrwelo eludongeni eyenziwe ngumntu ukuba okungabalulekanga ukukhohlisa kumaxwebhu kunye nakwintsayino gama okuneziphumo ezingenamsebenzi ukungathembeki okuneziphumo ezinobungozi
Udidi 3 Ukuziphatha kakubi (ulwaphulo mthetho olunobungozi lwemigaqo yezikolo okanye imithetho)
uphinda phindo oluninzi lodidi 2 lokuziphatha kakubi, apho isenzo soluleko ngumlawuli wesikolo sithathwa ngokuba asinampumelelo ukwenzakala okungabalulekanga komnye umntu ukungcakaza ngemali ukuphatha kunye nokusebenzisa utywala okanye ukuba phantsi kweempembelelo zotywala ukuziphatha kakubi okuphazamisayo, umz. Ukuphazanyiswa kwamagumbi okufundela amaninzi ukuphatha okanye ukudluliswa kwezinto ezinoburheletya okanye ukusasazwa kobuhlanga okanye ukupapashwa kobufebe ukuphatha (ngaphandle kokusebenzisa) iizixhobo ezinobungozi ukuphatha okanye ukusebenzisa izidakumbisi okanye ukuba phantsi kwempembelelo zoko utshiso olumbalwa ubusela ukonakalisa okuyinkohlakalo
Udidi 4 Ukuziphatha kakubi(ulwaphulo mthetho olunobungozi obukhulu lemigaqo yesikolo okanye imithetho)
Inkqubo efanelekileyo eqhutywayo kufuneka iphunyezwe uphinda phindo lodidi 3 lokuziphatha kakubi, apho isenzo soluleko sokuqala sithathwa ngokuba asinampumelelo ukoyikisa omnye umntu ngesixhobo esinobungozi ukwenzakalisa okungenamsebenzi ngabom omnye umntu ukuxhatshazwa ngongesini okungenamsebenzi, umz ukuxhakamfula ukuziphatha ngokwesini okanye ukuzidibanisa ngokwesini ngemvume efanayo ukuthengisa izidakunbisi (ityala lokuqala)
ukuphanga ipropathi yomnye umntu ukuphazanyiswa kwesikolo xa sisonke, umz ukugwayimba, okanye ukunqanda abanye ukuba bangasebenzi ngaphandle kwemvume yabo ukukhohlisa kumaxwebhu kunye nakwintsayino gama okuneziphumo ezinobungozi
Udidi 5 Ukuziphatha kakubi (ulwaphulo mthetho-ulwaphulo mthetho lwemigaqo okanye imithetho, kodwa nomthetho wamalungelo abemi)
Inkqubo efanelekileyo eqhutywayo kufuneka iphunyezwe uphinda phindo lodidi 4 lokuziphatha kakubi ukwenzakalisa kakhulu ngabom omnopaye umntu (ukubetha)
ukusebenzisa isixhobo esinobungozi ngabom ukutshutshiseleka ngokwesini, ukuxhatshazwa ngokwesini, ukudlwengula uphango/ubusela obukhulu ukuqhekeza kunye nokungena kwindawo etshixiweyo ukubulala
Iindidi zesenzo soluleko
Sele usazi ukuba isohlwayo soswazi sayekiswa. Icandelo le-10 loMthetho weZikolo ze-SA uthi:
akukho mntu onokunika isohlwayo soswazi kumfundi esikolweni.
Nawuphina umntu ochasa icandelwana 1 ufunyaniswa enetyala kwaye ufanele ukugwetywa ngokomthetho ngesigwebo esinokubekwa njengesokubetha.
Ngoko ke izikolo kufuneka zifune iindlela ezizezinye ezifanelekileyo ukoluleka abafundi. Le misebenzi mibini ilandelayo iyakukunceda ukuba ucinge ngeendlela ezizezinye zezohlwayo.
Iingcebiso zeendlela ezizezinye zezenzo zoluleko
Izohlwayo ezifanelekileyo zokuziphatha kakubi ezaphula imithetho ngaphakathi kwigumbi lokufundela ziyakwenziwa yitishala yeklasi:
izilumkiso zomlomo iziphako" (ukulahlekelwa liwonga obusele ulifumene)
umsebenzi owongezelweyo, ukunika umsebenzi owakhayo imisebenzi emincinci yesicaka, umz ukucoca igumbi lokufundela ukubanjwa
naziphina izohlwayo kwezi zingasentla ululeko lokuthetha kunye nomfundi uthethwano nabazali okanye abo bathatha uxanduva lomfundi izilumkiso ezibhalwe phantsi izivumelwano zokuziphatha (apho umfundi athembisa ukuphucula)
ingxelo yemihla ngemihla (ethathwa ngumfundi ukuba isayinwe ngabo bonke ootishala)
ukubanjwa imisebenzi ethatha inxaxheba kuphuculo lwemeko yobume bendawo yesikolo umz. Ukucoca, ukwenza igadi, imisebenzi yokuphatha.
Izohlwayo ezifanelekileyo zokuziphatha kakubi okunengozi ziyakwenziwa ngumlawuli wesikolo ophezulu okanye ziyakugqithiselwa kuncedo lwangaphandle lokucebisa:
naziphina izohlwayo kwezi zingasentla ukusikwa kwimisebenzi eyenziwa esikolweni, ezemidlalo, imisebenzi yangaphandle isilumkiso sokugqibela esibhalwe phantsi sokokuba ukusikwa esikolweni kungaphunyezwa ukugqithiselwa kugqirha wengqondo/umcebisi /ikliniki/ibandla okanye unontlalo-ntle inkonzo yasekuhlaleni (kuxhomekeka kwimvume efunyenweyo esuka kwiSebe lamaphondo).
Izohlwayo ezifanelekileyo zokuziphatha kakubi okunengozi enkulu ziyakwenziwa ngumlawuli wesikolo ophezulu, umz. Inqununu, okanye iQela Elilawulayo, ngokudibene neSebe leMfundo lwamaphondo:
naziphina izohlwayo kwezi zingasentla ukuthunyelwa kuncedo lwangaphandle olufanelekileyo ukwenza isicelo kwiSebe sokusikwa OKWETHUTYANA kuyo yonke imisebenzi yesikolo.
Izohlwayo ezifanelekileyo zolwaphulo mthetho lokuziphatha kakubi ziyakwenziwa ngumlawuli wesikolo ophezulu, kunye neQela elilawulayo, kunye neSebe:
ukwenza isicelo kwiSebe sokugxothwa okanye sokusiwa komfundi kwenye indawo.
Njengoko oku kuziphatha kakubi kumisela umthetho ongabhalwanga okanye ulwaphulo mthetho olumiselwe ngokomthetho, utshutshiso loluntu okanye ulwaphulo mthetho luyakulandela, kude kube kufikiswe izikhalazo ngomtyholwa lixhoba (ngamaxhoba).
Ukusikwa kunye nokugxothwa
Umthetho weZikolo we-SA ubalula oku kulandelayo malunga nokusikwa okanye ukugxothwa:
Icandelo 9
Phantsi kwalo Mthetho kunye nawuphina umthetho osetyenziswayo wamaphondo, iqela elilawulayo lezikolo zika wonke-wonke linokusika umfundi ekuyeni esikolweni emva komamelo olunobulungisa-
a njengomgaqo wokulungisa ngexesha elingadlulanga kwiveki enye; okanye b kude kube kuthathwe isigqibo sokuba ingaba umfundi uyagxothwa esikolweni yiNtloko yeSebe.
a yiNtloko yeSebe; kwaye b ukuba ufunyenwe enetyala lokwaphula umthetho olunobungozi emva komamelo olonobulungisa.
Ilungu leBhunga leSebe lombuso elilawulayo kufuneka limisele ngesaziso kwiGazethi yePhondo-
a ukuziphatha komfundi kwisikolo sikawonke-wonke okunokumisela ukuziphatha kakubi okunobungozi;
b ingxelo yoluleko emayilandelwe kwimiba enjalo;
Umfundi okanye umzali womfundi ogxothiweyo kwisikolo sikawonke-wonke unokubhena ngokuchasene nesigqibo seNtloko yeSebe kwilungu leBhunga lombuso elilawulayo
Ukuba ngaba umfundi ophantsi kokuya esikolweni ngokwecandelo 3 uyagxothwa kwisikolo sikawonke-wonke, iNtloko yeSebe kufuneka yenze ulungiselelo olulonye sokubekwa kwakhe kwesinye isikolo sikawonke-wonke.
Inkundla yamatyala
Inkundla yamatyala yindawo esesikweni yokumamela ngoluleko. Iyafana netyala lasenkundleni elibanjelwe esikolweni- kodwa ayiyonkundla yomthetho. Inkundla yamatyala iyenziwa xa isikolo sizakuxoxa ngetyala "elinobungozi kakhulu" lokuziphatha kakubi komfundi.
Kulo lonke uphando kunye nenkqubo yenkundla yamatyala, isikolo kufuneka silandele "inkqubo efanelekileyo". Kukho iinkqubo ezingqongqo. Iqela elilawulayo kufuneka libenako ukubonisa ukuba linikeze umfundi umamelo olunobulungisa, kungenjalo liyakucelwa umngeni kwizigqibo. Iqela elilawulayo kufuneka lisoloko linenkathalo enkulu ekwenzeni ngokwaMalungelo oMthetho oyilwayo, uMgaqo Siseko we-SA, kunye neMimiselo yeSebe lezeMfundo lwamaphondo.
Phambi kwenkundla yamatyala
Njengoko usazi umgaqo wokuziphatha ukhuthaza abafundi ukuba baziphathe ngendlela efanelekileyo enyusa izinga lemidla yebandla lesikolo xa sisonke. Kungenjalo, xa umfundi eziphethe kakubi kakhulu, umba uxelwa kwinqununu, kwaye inqununu iyakuyigqithisela ingxaki kwiQela Elilawulayo lesikolo. Kweli zinga inqununu akufunekanga ikhankanye igama lomfundi okanye izityholo ezenziwe kumfundi.
Phambi kwenkundla yamatyala, I-SGB iyakonyula umntu omnye okanye ababini ukuba ajonge ukuba kukho ityala "loluvo lokuqala" (oko kukuthi kukho ityala "xa wawuqala ukuyibona"). Aba Bantu bayakujonga ingxaki baze bathathe isigqibo sokokuba ingaba inobungozi obaneleyo ukuya kwinkundla yamatyala.
I-SGB akunyanzelelkanga ukuba ibize intlanganiso eyodwa ukunyula abaphandi kweli zinga. Ekuqalekeni konyaka, I-SGB ingathumela olu lawulo kumhlali ngaphambili kunye nakumhlali ngaphambili olisekela okanye ikomiti encinane. (Rhoqo, kubalulekile ukushicilela isigqibo sokonyula abaphandi kwiMizuzu ye-SGB).
Ukuba iQela elilawulayo ligqibe ukuba liqhubeke nenkundla yamatyala, iyakonyula abantu ababini njengamalungu enkundla yamatyala. Olu lonyulo kufuneka lwenziwe ngokubhalwe phantsi.
Amalungu enkundla yamatyala akunyanzelekanga ibe ngamalungu eQela elilawulayo; ingangabantu bangaphandle (umz. Inqununu ekumhlala phantsi, umphathiswa wecawe, umantyi). Bobabini abantu kufuneka bangakhethi icala - Abanakubandakanywa kwingxaki ethe yavela.
Inkqubo yenkundla yamatyala
Amalungu enkundla yamatyala akufunekanga aziswe ngenx'iphambili ngeenkcukacha zengxaki. Kyfuneka baseke izinto abazifumeneyo kubungqina ababunikiweyo ngexesha lophando lwabo lokuziphatha kakubi komfundi. Baya kwenza amacebo kwiQela elilawulayo. Amacebo abo kufuneka abandakanye izenzo ezilungisiweyo okanye amanqanaba oluleko-injongo enkulu ikukunceda umfundi ukuba ayeke ukuziphatha ngendlela engavumelekanga.
Inkundla yamatyala kufuneka ixelele umfundi kunye nabazali bakhe ( okanye abo banoxanduva lokujonga umfundi) ngexesha, umhla, kunye nendawo yomamelo ubuncinane kangangentsuku ezintlanu phambi koko. Kufuneka bazise izikhalazo ezimalunga nomfundi ngokubhalwe phantsi. Inkundla yamatya kufuneka ilumkise umfundi kunye nabazali bakhe okokuba umamelo lunokuba neziphumo zokugxothwa okanye ukusikwa komfundi esikolweni.
Kufuneka baqinisekise ukuba umfundi kunye nabazali bakhe bayazi ukuba banelungelo lokuvelisa ubungqina phambi kwenkundla yamatyala. Umthetho siseko othi "audi alteram partem" ubalulekile; uthetha okokuba "mamela elinye icala".
Kwelinye icala inkundla yamatyala inelungelo lokungawabandakanyi amagqwetha.
Umfundi otyholwayo kunye nabazali bakhe banokuya kumamelo kodwa akunyanzelekanga.
Amangqina anokubizwa. Nabo nabaphina abantu-kuqukwa umfundi kunye nabazali bakhe-banokuwabuza amangqina, kodwa oku kunokusoloko kusenziwa ngendlela enobulungisa kunye nelinganayo. Umfundi otyholwayo usoloko enelungelo lokuphendula.
Onke amaxwebhu asetyenzisiweyo kufuneka enziwa afumaneke kubo bonke abathatha inxaxheba kumamelo. Oku kuquka iingxelo ezibhaliweyo, ushicilelo lokuziphatha komfundi ngexesha esesikolweni, isingqiniso, njalo-njalo.
"Ingxelo" (inkcazelo) kufuneka ishicilelwe "ilizwi ngelizwi". Ukuba kuyafuneka, ushicilelo lweteyiphu okanye ividiyo lunokwenziwa.
Umtyholwa kunye nabazali bakhe kufuneka bavunyelwe ukuba benze ingxelo "ukunciphisa", oko kukuthi, ukunika ingcaciso kunye nesibheno kumalungu enkundla yamatyala ukuba abenenceba(ukwenza inceba).
Ukuba ngaba umfundi ufunyenwe enetyala ...
Ukuba isigwebo sakhe sithi "unetyala", iqela elilawulayo linokwenza enye okanye ezininzi zoku kulandelayo:
Linike isilumkiso esibhaliweyo kumfundi.
Linokubeka isohlwayo esilungiselelweyo kuMgaqo wokuziphatha.
Lifune isithembiso esibhaliweyo sokuziphatha okulungileyo komfundi.
Linokusika umfundi esikolweni kangangexesha elingagqithanga kwiveki enye.
Licebise iSebe lamaphondo okokuba umfundi agxothwe.
Yazisa iSebe
Ukuba inkundla yetyala icebisa ngokugxothwa komfundi, iQela Elilawulayo leSikolo kufuneka lazise isebe lamaphondo ngokubhaliweyo. Kufuneka linikezele ngekopi zako konke okungqinela ngoxwebhu obekusetyenzisiwe kwinkundla yamatyala.
Khumbula, amagunya e-SGB anciphiselwe kwiveki enye yokusikwa komfundi. Ukuba ingcebiso yenkudla yamatyala ibiyeyokugxothwa, ngoko ke umfundi unokusikwa ithuba elingangeveki enye lo gama isikolo silinde isigqibo sokugqibela seSebe.
Ukuba ngaba ukusikwa okanye ukugxothwa kuyenzeka ngexesha lokuhlalela uvavanyo okanye uviwo inqununu kufuneka yenze amalungiselelo wokuba umfundi abhale uviwo - mhlawumbi kwenye indawo.
Isibheno
Ukuba ngaba umfundi ufunyaniswe enetyala lokuziphatha kakubi obunobungozi, kwaye ukuba ngaba isigqibo sasenziwe kwinkundla yamatyala sokuba uza kugxothwa, umfundi kunye nabazali bakhe baya kubhena ngokuchasene nesenzo kangangentsuku ezi-7. "Umamelo lokubhena" olulodwa luya kuhlanganiswa nguMphathiswa (I-MEC) kangangentsuku ezingama-14 xa isigqibo sokugqibela sisenziwa.
Ukubekwa okukokunye
Ukuba umfundi ugxothiwe kwesinye isikolo-kwaye ukuba ngaba loo umfundi ukwiminyaka enyanzelekileyo yokuya esikolweni - iSebe leZemfundo kufuneka lifune ukubekwa okukokunye kwesinye isikolo komfundi.
Mininzi imithetho esebenzayo ekuziphatheni kakubi kotitshala. Bonke ootitshala kufuneka ukuba babe lilungu leBhunga loMzantsi Afrika looTitshala (I-SACE). Eli Bhunga linomgaqo wokuziphatha osebenza kuwo onke amalungu kunye neetitshala abanetyala lokwaphula lo mgaqo banokususwa kuluhlu kwaye ngolwandiso bangavunyelwa ukuba bafundise kwakhona.
Ootitshala bakwalawulwa nguMthetho woLalwamano ngoMsebenzi weMfundo kunye neMfundo ehlaziyiweyo ka-2000. Esekwe kuMthetho woLalwamano loMsebenzi woMzantsi Afrika. Zonke izenzo zoluleko ezithathwe kwititshala kufuneka ziqhutywe liSebe njengabasebenzi.
QAPHELA: AmaQela Alawulayo eSikolo akanalo igunya lokoluleka okanye ukohlwaya ootitshala.
Ukuba ngaba I-SGB irhanela okokuba ititshala inetyala lokwaphula umthetho okanye lifumane imbalelwano weso siphumo, kufuneka sigqithiselwa kwinqununu okanye amagosa eSebe.
Eli bali lisekwe kwisehlo esingokwenene kwisikolo saseRhawutini. Inqununu yasikolo semfundo Ephakamileyo i-Somewhere sanele kakhulu. Isikolo sinomgaqo wokuziphatha kwaye okubandakanywayo kulo mgaqo yimithetho yokunxiba, kuqukwa imimiselo yohlobo lwenwele. Iqela lamakhwenkwe lalichasa imithetho ngenkani kwaye besenza iinwele eziphothiweyo esikolweni. Ekugqibeni ngokuthatha icala kulo mba inqununu yagqiba kwelokuba ibayalele ukuba bagoduke baze babuye kuphele xa benohlobo olulungileyo lwenwele.
Abazali bala makhwenkwe babanomsindo, baqhagqmshelana ne-MEC kunye nezitishi zonomathotholo, I-MEC yayalela okokuba inqununu yamkele abantwana kwakhona nokuba ingakhathaleli uhlobo lwenwele zabo. Waxelela inqununu okokuba abazali bala makhwenkwe babanga okokuba angamaRasta kwaye ke uhlobo lwenwele lwadibaniselene nokholo lwenkolelo zabo. Ukubakhupha esikolweni yayilulophulo lwenkululekjo yabo kwimbonakalo yeenkolo.
Le yimpikiswano awayinikayo xa yayiludliwano ndlebe kunomathotholo kazwelonke. Umniki wengxelo wabalula okokuba inkundla esemthethweni yenza ummiselo wokusetyenziswa kwentsangu ngamaRasta kwaye kwabuzwa okokuba ingaba I-MEC ingawavumela na okokuba amakhwenkwe atshaye intsangu na esikolweni ukuba ngaba inkundla yenza ummiselo ngakwicala labo. Xa I-MEC isithi ayingekhe ikwazi, umniki wengxelo wammangalela ngokuba netyala lokwaphula umthetho kumalungelo amakhwenkwe njengenqununu. Akazange abe nayo impendulo okanye akwazi ukuzikhusela kwisityholo eso.
Ifayili yeQela Elilawulayo yeSikolo Eqhubelekayo
Isalathiso
A Icandelo A- Umgaqo siseko we-SGB B IcandeloB- iintlanganiso C Icandelo C- Imbalelwano D Icandelo D - Umgaqo woKuziphatha E Icandelo E- Imali E1 Imithetho Siseko E2 E3 Ukukhulisa ingxowa E4 Ingxelo yezezimali yenyanga
Iinqununu
Uxanduva lwemali lweQela elilawulayo leSikolo
a. qokelela imalizesikolo ukongeza ubutyebi kunye nengxowa eyenziwe yakhona nguRhulumente ukuzamana neendleko zesikolo;
b. lawula imali zesikolo, phantsi kweemfuno zeSebe leMfundo lamaphondo, ngengcebiswano namalungu abanzi webandla lesikolo;
c. kugcina ushicilelo lwemali yonke efunyenweyo okanye echithiweyo sisikolo kunye neyezinto isikolo esinazo , amatyala kunye nentengiselwano yemali yesikolo;
d. lungiselela ingxelo yonyaka yemali ebonisa ingeniso kunye nenkcitho ngokunjalo nezinto isikolo esinazo kunye mamatyala wesikolo wokuphela konyaka wesikolo;
e. ba nengxelo yezemali yonyaka kunye nolunye ushicilelo lwemali yesikolo oluphicothwe ngumntu ofaneleke ukwenza oko obhaliswe ngokoMthetho woMcwangcisi zimali kunye nomhicothi zimali woLuntu Jikelele ka-1991okanye owonyulelwe oko yiNtloko yesebe;
f. thumela ikopi ephicothiwweyo yengxelo yemali yonyaka kwisebe lamaphondo lemfundo ngokukhawuleza okukhulu okanye zingaphelanga iinyanga ezi-6 emva kokuphela konyaka wesikolo, kwaye yenze iikopi zifunyanwe ngabazali kwiNtlanganiso yoNyaka Jikelele yeQela Elilawulayo; kwaye g. ilugise uqingqo mali lonyaka lwesikolo apho imali eza kuhlawulwa ngumfundi ngamnye iza kumiswa. Uqingqo mali luya kudweliswa luze lwamkelwe ngokujonga iivoti ezininzi liqela labazali kwiNtlanganiso yoNyaka Jikelele yeQela Elilawulayo...
Ukukhutshwa kwerisithi a Irisithi zikhutshwa ngendlela yamanani.
b. eyentsusa inikezwa umhlawuli ize iikopi/ iphephalokukhuphela ligcinwe.
d. Irisithi kufuneka zibe nezi nkcukacha zilandelayo kuzo
III. Ibhalwe ngamagama kunye namanani
VI. Igama kunye nentsayino gama lomamkeli
VII. Isitampu sesikolo kuyo e. akukho nto kufuneka ijikwe kuyo nayiphi na irisithi. Ukuba kwenziwe isiphazamo kufuneka ihlatywe ngokubhala igama "IHLATYIWE" ngokunqamlezayo kwirisithi yentsusa kunye neekopi.
f. irisithi kufuneka ikhutshwe yayo nayiphi na imali efunyenweyo, kunye nayo yonke ikheshi yentsalela g.Irisithi entsha kufuneka ikhutshwe xa bekudiphozithwe ngetshekhi engavunywanga ukutshintshwa ngenxa yokuba umkhuphi wayo engasena mali yaneleyo ebhankini, kuze intlawulo yetshekhi yentsusa ibuyiselwe umva kwincwadi yekheshi.
h. kwimeko yetshekhi ebhalwe umhla ozayo, irisithi kufuneka yenziwe kuphela xa isixa mali sinokufikelelwa. Ezo tsheki kufuneka zigcinwe kwisefu yesikolo okanye kwindawo ekhuselekileyo elinganayo de zibe zidiphozithwe kwiakhawunti yesikolo.
Incwadi yerisithi kufuneka ikrwelwe nge-inki eBomvu kwindawo apho imali idiphozithiweyo. Umhla, uthotho lwenombolo zerisithi kunye nesixa esifakwe ebhankini kufuneka siboniswe ngokucacileyo. Ungqinelwano olufanayo kufuneka lwenziwe kwingxelo zocewangiso mali, ingakumbi kwincwadi yekheshi yerisithi phambi kokuba imali idiphozithwe.
Ukudiphozitha imali a. Iphetshana lokudiphozitha kufuneka ligcwaliswe ngokufanelekileyo kwaye isixa mali kufuneka singqinisiswe neso sikwincwadi yekheshi yerisithi.
b. Inqununu okanye iGosa lezeZimali luxanduva lwayo ukudiphozitha yonke imali.
c. Amalungiselelo wokudiphozitha imali kufuneka ohluke ukunciphisa ingozi yokulahleka ngokuphangwa. Igosa lezeZimali okanye iNqununu kufuneka bathuthe imali ukuya ebhankini bekhatshwa lilungu elahlukileyo lesitafu kwithuba ngalinye.
d. Amalungiselelo kufuneka enziwe wokufumana ingxelo zeBhanki kusuku lokugqibela ngalunye lwenyanga yekhalenda. Incwadi yekheshi kunye nengxelo yebhanki kufuneka ivumelelaniswe kwinyanga nenyanga.
e. Isikolo kufuneka sisebenze kuphela nge-akhawunti yetshekhi.
Iintlawulo a. Akukho tshekhi emazisayinwe lilo naliphi na ilungu phantsi kwazo naziphi na iimeko b. Zonke iintlawulo ezenziwe egameni lesikolo kufuneka zenziwe ngetshekhi ehlatyiweyo, ngaphandle kobugcwabalalana bokusebenza.
c. Kufuneka kubekho usayino gama kwiakhawunti lwenziwe kathathu kwaye babini kuphela amabasayine ngaxesha nye.
Ingxelo yezeZimali a. Unyaka wemali wesikolo ungoJanyuwari ukuya kuDisemba wama-31 kunyaka ngamnye.
b. Ingxelo zenyanga kunye nezonyaka ziya kubandakanya yonke ingeniso kunye nenkcitho kunye nengxelo yentsalela kwiakhawunti yebhanki.
c. I-SGB iya kubiza intlanganiso phakathi koJulayi kunye noNovemba kunyaka ngamnye yokunika ingxelo yezeZimali yesikolo yonyaka.
d. Ingxelo yezezimali ephicothiweyo kufuneka inikezelwe kwi-SGB zingaphelanga ezimbini zokuphela konyaka wezeZimali.
e. I-SGB iya konyula umntu ongokufanelekileyo ukuba aphicothe iincwadi, xa ngaba loo mntu akalolungu le-SGB.
b. Oku kufuneka kwziswe kwiNtlanganiso yoNyaka Jikelele, ukwakelwa kunye nokuvunywa ngabazali.
d. Kufuneka kubekho ukudibana okucacileyo phakathi kwengxelo yoBizo lwesikolo kunye noqingqo mali lwesikolo. Yonke imisebenzi yesikolo kufuneka yalamane nenjongo yengxelo yoBizo lwesikolo enye okanye ezingaphezulu.
e. Uqingqo mali kufuneka lwenziwe kuphela xa ngaba iinjongo zesikolo zonyaka zichongiwe.
f. Onke amaqela anomdla, ingakumbi abazali babantwana ababhalise esikolweni, kufuneka bavunyelwe ukuxoxa kwaye bacebise ngotshintsho kuqingqo mali lwesikolo.
g. Uxanduva lolawulo loqingqo mali lulele kwi-SGB. Kwimihla ngemihla olu xanduva lulele kwiGosa lezeZimali, iNqununu,intloko yoMsebenzi kunye/ okanye ootitshala beKlasi.
h. Uqingqo mali luya kuyilwa ngokuvumelana neenkqubo zesebe.
Ukuqokelela imali
Isikolo siya kwamkela ezi ndlela zilandelayo zokwandisa kangangoko ingeniso eqokelelweyo.
Ukuqokelela imali
Ukuqokelela imali kwibandla lesikolo
Ukuqokelela imali okujolise kwibandla lesikolo kudla ngokuyilwa kubutyebi obukhawulezileyo babazali, ootitshala kunye nabantwana. Ngumcimbi oqhubelekayo apho iimali ezincinane ziqokelelwayo. Ayidli ngokuba yimali "entsha" enokudalwa ngolu hlobo kwaye ngoko inxenye yeenzame zokuqokelelwa kwemali ibandakanye ikomiti yesikolo kwimisebenzi enje nokutya kunye nolomwabo, ekuthi usapho luzibophelele nangaluphi na uhlobo. Umzekelo, bonke abantwana bafuna ukutya kunye nesiselo ngexesha lasemini, kodwa ukuba ngaba bazi thenga esikolweni endaweni yokuya kwivenkile enkulu, isikolo siya zuza. Ihlebo ekuqokeleleni okunempumelelo enkulu kwesi sahluko lilula ngolona hlobo. Imisebenzi inokuba noncedo okanye inokuzuza imidla kunye nemibono yebandla lesikolo. Ngamanye amazwi, barhwebesha kumaphupha kunye nolangazelelo lwbo bathatha inxaxheba, okanye banika ithuba labantu lokuba bakhule, bathande ukuhlala nabanye kwaye babengamalungu endawo ethile.
Ingxaki ephinda phindayo ekuqokeleleni imali kwibandla lesikolo yeyokuba kubandakanya ulungiselelo oluninzi, kodwa akudli ngokuqokeleleka imali eninzi. Kwiititshala ezininzi kunye nabazali kunzima ukubona ixabiso. Ukongeza, imali idla ngokuduka kwiakhawunti yobugcwabalalana bemali yesikolo kwaye ichithwa kwiimfuno zemihla ngemihla, ngaphambi kokuba isetyenziselwe injongo leyo ibiqokeleleywa yona. Naxa kunjalo, ezi ngxaki zinokoyiswa. Izikolo ezininzi zifumanisa okokuba ukuqokelelwa kwemali kusebenza ngcono ukuba ngaba kunephulo elicacileyo, neliphumenzezwayo engqondweni, ngaphambi kokulungiselela ukuqokelelwa kwemali yebandla lesikolo. Kukwaluncedo ukonyula umntu omnye oya kuba noxanduva lokugcina iincwadi okulungileyo kwaye nemali kufuneka ichithwe kwiphulo ngokukhawuleaz. Ngolo hlobo isikolo siya kuba noluvo lwempumelelo kwaye nesixa mali esincinane siya kuvuyelwa ngempumelelo. Olu hlobo lokuqokelelas imali lunika isikolo ithuba lokukhulisa umbono ofanayo ekuphuculeni isikolo. Njengoko imisebenzi emininzi kukhawuleza kwaye kulula ukuyilungiselela, iza noluvo olukhawulezileyo lwempumelelo kwaye igcina abo bathatha inxaxheba benempembelelo zokuqhuba besebenza bebonke kubuhle besikolo.
Ukuphumelelisa izinto
Inqanaba 1 Yila amaphulo anokwenzeka, nanempumelelo kwiklasi yakho oyiqokelelelayo
Inqanaba 2 Yenza uqingqo mali kunye nobume bexesha bephulo
Inqanaba 3 Thatha izigqibo-
Ngowuphi umsebenzi oza kuwukhetha wokuqokelela imali?
Ngubani oya kubandakanyeka?
Yimalini oza kuyifuna ngaphambili?
Ingaba uza kuyenza nini loo nto?
Inqanaba 4 qokelela imali
Inqanaba 5 Chitha imali kwiphulo lakho ngokukhawuleza okukhulu.
Inqanaba 6 Vuyisana nempumelelo yakho
Inqanaba 7 Kukho olunye uyilo? Amacebo? Amaphupha
Ukuqokelela imali kwibandla lekomiti.
Amanye amashishini anomdla wokunikela kwizikolo njengento eyinkqubo eluxanduva lwabo lwasekuhlaleni, kodwa izikolo azinakulindela amalizo. Ukuba ngaba isikolo sifuna uncedo kufuneka sibonise okokuba silungele ukuzama ukuzinceda kuqala. Ezi nzame zisenokuba ngendlela yokusebenza, umz. Abazali bancede ngogcino lwesikolo okanye isikolo, ngokunjalo nakomnye umsebenzi wokuqokelela imali. Amashishini akayomvelaphi yemali ekuphela kwayo enokwenzeka kwizikolo, anokucelwa ukuba ancede ngobuchule obuthile, umzekelo, ukunceda ngoyilo lwezezimali.
Ukuba ngaba ubunako ukukhusela imali, qiniseka okokuba unako ukunikisa ngento kwakhona kulowo unikayo ukuze wakhe uthelelwano olunyanisekileyo. Ukuba wenza inzame zokugcina icala lakho lothelelwano, ulalwamano luya kuba lolugcinakalayo kwixesha elizayo. Zininzi iindlela isikolo esinokunikela ngobuchule kwabo basifumeneyo:
Yeka lowo ukunikayo asebenzise uncedo lwesikolo sakho
Yenza okokuba ikwayala yesikolo sakho icule kwimisebenzi yenkampani
Thetha nabameli benkampani ngemfundo kunye noqeqesho
Nikela ngoqeqeqsho lwabasebenzi benkampani kwintsusa yobuchule bokufunda kunye nokubhala kunye/ okanye iilwimi
Cebisa ngabafundi abathile ukuba basebenze kwinkampani
Nika iisampulu ezifreyimishiweyo zobugccisa bomfundi kumnikeli
Zininzi iindlela zokubulela umnikeli, othe wayikhetha iya kuxhomekeka kuhlobo lwesikolo. Ayingawo onke amashishini anomdla ekumiseleni uthelelwano olwakhekileyo nesikolo. Ukuba unikwa amalizo afelefele kwaye isitafu senkampani asizilungiselelanga ukunika ixesha laso okanye ubuchule esikolweni sakho, izizathu zenkampani kufuneka zibuzwe.
Ukwenza isicelo semali
Njengoko abaniki bemali befumana amakhulu ngamakhulu ezicelo zemali unyaka nonyaka, kwaye banako kuphela ukuphendula izicelo ezimbalwa, khetha umniki wemali ngocoselelo.
Ukuchonga abaniki bemali
Abaniki bemali banika intlobo ngeentlobo zoncedo: imali, uncedo lwempahla, abaqeshwa, ulwazi, iinkonzo, uqeqesho kunye noncedo lobugcisa.
Abaniki bemali banokusebenza kwindawo zejiyogarafi, okanye bajolise kwindawo ethile yokufunda (umz.imfundo ngezibalo)
Abaniki bemali banefom kunye neenkqubo zokwenza izicelo ezizezabo. Cela iifom kubaniki bemali.
Xa usenza isicelo kuba niki bemaki abaninzi ngemfuno efanayo qiniseka okokuba uya kubhala oko kwisndululo sakho.
Misa ixesha elingcono lonyaka lokufaka isindululo sakho.
Iinjongo
Kufuneka:
Ubachaze abantu abazakuzuza kweli phulo;
Unike inani labantu abazakuzuza, ngokuthe ngqo nangokungathanga ngqo, kwiphulo;
Udwelise iinjongo kwiingxaki nganye echongiweyo;
Unike icebo lobume bexesha lephulo elo;
Ucacise ukuba uya kuzilinganisela njani na iziphumo.
Iindlela
Kweli candelo kufuneka uchaze uyilo lwakho lwesenzo. Dwelisa imisebenzi yakho kwaye uchaze okokuba abo banomdla kwinto eqhubekayo kwibandla lesikolo sakho baza kubandakanyeka kwiphulo lakho. Nika inkcazo yesitafu esibandakanyekayo kwiphulo. Bonisa okokuba kutheni ukhethe loo ndlela ithile ekwenzeni loo ngxaki. Chaza ezinye izikolo ezithethe ngeengxaki ezifana nezi ngampumelelo.
Uqingqo mali
Ucela imali. Oku ngoko ke yindawo ephambili yecebo. Bonisa okokuba unemfuno kwaye ulubalile uqingqo mqli olululo.
Uqingqo mali akufunekanga lunbe "luphakame" kunemivuzo. Kufuneka lubonise ulinganiselo oluphezulu lwabo bafuna uncedo. Uqingqo mali ludla ngokulungiselelwa ixesha elingangonyaka omnye, kwaye kufuneka lwahlulwe ngokwe "Ngeniso" kunye "neNkcitho".
Ugcino
Abaniki mali bafuna ukwazi okokuba isikolo sakho siya kuba nako ukugcina iphulo lakho ngaphandle kokufuna imali kwakhona. Ungakwazi ukudala imali kwigxowa okanye ngoncedo lwebandla lesikolo. Umzekelo, unganako ukuqesha iholo lakho ngempela veki usenza imisebenzi kwaye udala ingeniso yokuhlawula imali mboleko. Akunyanzelekanga ukuba ufake icandelo logcino kwisindululo sakho ukuba ngaba isindululo sakho siyinto enye enje ngomatshini wokukopa okanye ikhompyutha. Ukuba uqokelela imali yebhasi encinane kufuneka ubonise ukuba uza kuzi zalisa njani iindleko zokuyigcina. Ukuba ngaba iphulo lakho alisokuze lizanelise ngokwalo ( inkqubo yokondla umzekelo) ngoko ke cacisa izizathu kwaye usebenzise ingqokelela yamanani ukubonisa okokuba kungokuba kutheni.
Ukuphonononga
Iphulo lokuphonononga kufuneka limisele okokuba isikolo sakho sibeneziphumo ezinjani ekuphumezeni iinjongo. Ukuba uneenjongo ezinomlinganiselo ocacileyo ngoko ke indlela yokuphonononga yakho iya kucaca. Iimfuno zokuphonononga kwakho ziza kunika iimpendulo kule mibuzo ilandelayo:
Ingaba iinjongo zifezekisiwe?
Ngubani oza kuphonononga?
Ingaba ulwazi lokuphonononga olufunwayo luza qokelelwa nini na?
Isikhokhelo esibhaliweyo sengxelo yemali yenyanga
Intlanganiso yoluhlu lwezinto ezifunwa ukukhangelwa
Ingeniso kunye nenkcitho yenyanga kunye neyonyaka kude kube ngoku;
Uthelekiso lwengxelo yengeniso kunye nenkcitho enesixa mali esiqingqiweyo kunye nohlahlelo lotshintsho;
Imali engahlawulwanga xa iyonke
Uhlahlelo lwabantu abanamatyala kunye namatyala esikolo;
Iwonga lamaphulo xa ewonke (omabini amakhulu kunye mnamancinci); kunye
Neenkcukacha zemali ebhankini kunye nemali ezizalisiweyo.
Inyanga:... Unyaka:...
Ingxelo yenkcitho yenyanga kunye neyo nyaka kude kube ngoku
Umba Inkcitho yenyanga Uqingqo mali lwenyanga Utshintsho lwenyanga Unyaka ukuya kude kube ngoku
Inkcitho Unyaka ukuya kude kube ngoku
Uqingqo mali Unyaka ukuya kude kube ngoku
Utshintsho Amagqabantshintshi ngotshintsho Iyonke
Isixa mali esingekahlawulwa xa sisonke;
Uhlahlelo lwabantu abanamatyala kunye namatyala esikolo:
Abanamatyala Ityala Amagqabantshintshi
Ukufundwa kwengxelo: Isikolo samaBanga Aphanysi I-Vela
Isikolo samaBanga aphantsi I-Vela sisikolo esincinane sase...Pabalello, ngase-upington. Njengezinye izikolo kulo ndawo, siniks iinkonzo kwibandla elihlwempuzekileyo. Abazali ababandakanyeki kakhulu kubomi besikolo kwaye balindela okokuba iititshala "zixazulule" abantwana zisenzela bona. Kukho eminye imiceli mingeni. Umzekelo kunzima kakhulu ukufundisa ehlotyeni , xa amazinga obushushu ephakathi ko-30 kunye no-40.
Xa uMnu. Hlom waye qalisa iphulo lokuqokelela imali esikolweni, wayenenjongo ezicacileyo ezimbini engqondweni yakhe. Waye funa ukufundisa ibanga le-7 ubuchule bokugcinwa kwemali okusisiseko kwaye waye funa ukuthenga izipholisi (fans) ukugcina iklasi zakhe zipholile ehlotyeni. Waqala ngenjongo yokuqala waza waqalisa iklasi yakhe kubuchule bokugcina iincwadi. Wabuza iklasi yonke emva koko ukuba iqokelele amaphanga ebhotile zebhiya angenanto okanye iibhotile zesiselo iiveki yonke kwaye ngomvulo ekuseni baqalisa ubuchule babo obutsha baza benza ingxelo yazo zonke iibhotile ezoqokelelweyo kwaye yimalini na abanokuyifumana ngazo. Umnu. Hlom emva koko wabuyisela iibhotile evenkileni, watshintsha imali leyo waza wacaciselana neklasi yakhe ukuba baza kuyisebenzisa njani na "inkunzi" ukudala imali engenye.
Iklasi yagqiba kwelokuba isebenzise imali ekuthengeni izithako zokupheka ikeyiki kunye nokuthengisa iilekese esikolweni. Kwakhona abantwana babhala ingeniso kunye nenkcitho kwincwadi yogcino lwencwadi baze balungiselela ukuthengisa. Ukuthengisa kwaba yimpumelelo enkulu kwaye inzuzo yabo yanda. Abantwana bagqiba kwelokuba bayiphindaphinde imisebenzi amaxesha ngamaxesha. Xa iphulo lalikhula iklasi yanika imisebenzi eyahlukileyo kubantu abahlukileyo. Qho ngoMvulo ekuseni abantwana abathile babeqokelela, babhale kwaye babale ingeniso yebhotile zebhiya, lo gama abanye begcina iincwadi zezithako zokupheka ikeyiki kunye nokuthengisa iilekese. Iqelana lacelwa ukuba liphande ngexabiso lezipholisi ezisesilingini kwaye liyile uqingqo mali lokuthenga izipholisi ezaneleyo ukugcina iklasi ipholile.
Abantwana babezimisele. Babefuna kangangoko ukuba nezipholisi ezisesilingini kwaye babesazi kakuhle ukuba baza kuya njani na apho. Akukho mntu owayebuziwe ukuba anikele ngento angenayo. Ngokuqokelela iibhotile sasebenzisa into esinayo ngokuzinceda. Satshintsha ekubeni ngamahlwenmpu acelayo saba ngabantu ababelana ngephupha. Oko kwenza okokuba abantwana bazive belungile kwaye baziva benempembelelo. Ukugcina iincwadi yayiyinto enkulu. Iklasi yayibala imali yabo maxa onke kwaye babebona ukuba baphucuke kangakanani na! Ngokokwam ndicinga okokuba kwakubalulekile okokuba iphulo lalingemali engaphaya. Ndabona ukuba ukugcina iincwadi kwathetha into ebhetele kubo njani ngequbuliso. Ndabona oukuba balithatha njani inyathelo lokuqala baza basebenza njengeqela. Abantwana babe phucuka ngamaxesha onke. Zonke ezo zinto zazindenza ndonwabe ndingutitshala. Kungoko ke ndingakukhathalelanga ukwenza umsebenzi owongeziweyo.
Abanye abanikeli
Ngoku sikwazile ukufumana abanikeli abathembise ngokwaneleyo ngepeyinti yamagumbi okufundela, kodwa asifikelelanga ekulungisweni kwefestile.
Inkqubo zocwangciso mali
Siza kufaka ingxelo ecacisiweyo ukuba imali isetyenziswe njani na kwaye siza kunimema esikolweni xa iifestile zilungisiwe ukuze nibone ukuba kwenzeke ntoni na kwimali yenu.
Ubume bexesha
Uyilo lwesenzo
Intengiso yengqokelela exutyiweyo yempahla endala: Ootitshala baqokelela impahla exutyiweyo endala kuzo zonke iiklasi. Intengiso iya kwenziwa nge-19 ngoMatshi. Kuyakubakho ulungiselelo lwezitali zokutya ngabazali ngolo suku ekufuneka siqokelele I-R500 okanye I-R600. Siya cinga okokuba siyakuqokelela I-R900 ubuncinane kwingqokelela yempahla endala.
Sinqwenela ukuqokelela I-R500 ngobo busuku. Umculo uyakunikwa ngaphandle kwentlawulo yibhendi eqhutywa ngudade womnye wamakhwenkwe akwinqanaba le-4.
Singavuya ukuba iglasi zinganamathiselwa kwangoko ngoMeyi, ukuze ipati yome kwaye iifesitile zibe nako ukupeyintwa phambi kokuphela kukaMeyi.
Okuvalelweyo
Nceda fumana okuvalelweyo okuyintelekelelo yeendleko kwiinkampani yeeglasi, kunye neleta yenkxaso evela kwinqununu, Sr Avila
<fn>xho_Article_National Language Services_Iholide nebhonasi.txt</fn>
Iholide nebhonasi neengenelo ziya kuthatyathwa irhafu xa zidlulile kuma-R30 000, 00.
lintsuku zeholide ziboniswe kwisicatshulwa sikaFebruari 2000. Ezinye iiholide azikaboniswa, ziza kutsalwa ibe zakuba nempembelelo kwisicatshulwa. (Iholide zisekelwe kwintsuku zekhalenda ngoku zenziwe intsuku zokusebenza).
Isihlomele B esincanyathelisiweyo umele usizalise ngokwakho uze usithumele kweli Sebe kwihla engama-21 yomsebenzi.
Owakho ozithobileyo
UHLENGAHLENGISO LECANDELO LAMANZI: ISEBE LEMICIMBI YAMANZINAMAHLATHI: KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISebe leMicimbi yaManzi namaHlatbi likwinkqubo yokufudusa iinkonzo zamanzi elixhomekeke kuRhulumente weLizwe kwamanye amaziko imibutho njengeyasekublaleni okanye esekelwe kumagunya oluntu.
Kuthethwathethwano obelushukuxa lomba kuye kwavunyelwana ukuba abasebenzi bamele bafuduselwe kwiMibutho esebenzisa amanzi.
ukufumana isixa semali ngokuzithandela ukufiimana umhlala phantsi ngaphambi kwexesha (ukuba kunokwenzeka) ukufuduselwa kwabanye abaqeshi usiwa kwenye indawo
Kolu xwebu kuncanyatheliswe isiHlomelo A ukubonisa iingenelo nezinto ezahlukeneyo umntu anokuzikhetha. Nceda ke uqaphele ukuba:
Ingenelo zibalwe ukufikelela kumhla wama-28 kuFebruwari 2001.
Iholide nebhonasi neengenelo ziya kuthatyathwa irhafu xa zidlulile kuma-R30 000, 00.
lintsuku zeholide ziboniswe kwisicatshulwa sikaFebraari 2000. Ezinye iiholide azikaboniswa, ziza kutsalwa ibe zakuba nempembelelo kwisicatshulwa. (Iholide zisekelwe kwintsuku zekhalenda ngoku zenziwe intsuku zokusebenza).
Isihlomele B esincanyathelisiweyo umele usizalise ngokwakho uze usithumele kweli Sebe kwihla engama-21 yomsebenzi.
Owakho ozithobileyo
ISIHLOMELO A
IFANI:
INOMBOLO YOMSEBENZI:
AMAGAMA OKUQALA: IPHONDO LOMNTLA KOLONI: UMHLA WOKUQALA
Ngenyanga: R-p.m.
KUQUKA
intsuku Zamayeza
KUQUKA
Izibonelelo zeholide (..intsuku) R
Nceda ke uqaphele kukuba olu balo lungentla apha kuphela lubonisa ingenelo omele uzifumane ezisekelwe kwinkcazelo efumanekayo okanye ekwingxelo.
Ukuba akuvumelani nale nkcazelo, nceda wazise le ofisi ukuze kwenziwe uhlengahlangiso.
IGAMA:
INOMBOLO YOMSEBENZI:
UKUKHETHA UKUFUDUSWA
Mna ndiyayiqonda inkqubo yokufuduselwa kumqeshi omtsha nolunye ukhetho endilinikiweyo ukuzenzela isigqibo ngekamva lam
Isixa semali sokuzithandela
Ukufuduswa kwesixa: Ukufuduswa komhlala-phantsi kubaqeshi abatsha bengxowa yomhlala-phantsi
Ukufuduswa kwesixa: Ukufuduswa kwesixa sifuduselwa kwingxowa yomhlala-phantsi endizikhethele yona esemthethweni.
Ukufuduswa kwesixa: Ukurhola iingenelo zomhlala-phantsi (lingenelo zokuyeka ukusebenza)
Ukuya kusebenza kwenye indawo.
UKUTYOBELA
UMHLA
INGQINA
UMHLA
IGAMA:
UKUKHETHA UKUFUDUSWA
Mna ndiyayiqonda inkqubo yokufuduselwa kumqeshi omtsha nolunye ukhetho endilinikiweyo ukuzenzela isigqibo ngekamva lam.
Isixa semali sokuzithandela
Ukufuduswa kwesixa: Ukufuduswa komhlala-phantsi kubaqeshi abatsha bengxowa yomhlala-phantsi
Ukufuduswa kwesixa: Ukufuduswa kwesixa sifuduselwa kwingxowa yomhlala-phantsi endizikhethele yona esemthethweni.
Ukufuduswa kwesixa: Ukurhola iingenelo zomhlala-phantsi (lingenelo zokuyeka ukusebenza)
Ukuya kusebenza kwenye indawo.
UKUTYOBELA
UMHLA
INGQINA
UMHLA
<fn>xho_Article_National Language Services_Iinkcukacha zonxibelelwano.txt</fn>
Into ekufuneka uyazile kwakunye namalungelo akho xa uthabatha inshorensi yomngcwabo
Isebe leMfundo lomSebenzisi wezinto
Into ekufuneka uyazile malunga neepolisi zomngcwabo
Olona phawu lubalulekileyo layo nayiphina INKQUBO YOKUNCEDISA UMNGCWABO / IMASTER POLICY kukuba ipolisi fanele IMELWE yinkampani ye-inshorensi enexesha elide yabhaliswa. Oku kukuqinisekisa ukuba ilungu lithenjiswa ubango olusemthethweni kwindima yesehlo (ukufa) esi-inshorishiweyo.
UMNIKAZI-POLISI / ILUNGU fanele linikwe ISIQINISEKISO SOBULUNGU. Esi siqinisekiso fanele sichaze ngokucacileyo igama lommeli (i-inshorensi); imali oyibhatala kwi-inshorensi omele ukuyihlawula; amancedo omele ukuwahlawula; iinkqubo zamabango nolunye ulwazi olubalulekileyo malunga nemaster policy. Imaster policy fanele ichaze ngokucacileyo ukuba umzi wabangcwabi okanye abenzeli babo abaqeshwanga ngummeli okanye i-inshorensi kwaye ngoko ke ayingabo abameli bepolisi.
Kubalulekile kubanikazi-polisi ukwazi ukuba banelungelo lokuthabatha nokuba mhlawumbi ngamancedo epolisi ngendlela yoncedo lenkonzo yomngcwabo okanye ngendlela yokuhlawulwa imali.
Isiqinisekiso fanele sichazele umNikazi-polisi / iLungu lonke ulwazi oluyimfuneko ukwazi ukuba i-inshorensi enjalo iqalisa nini; ingaba yintoni eyikhuselayo kwaye zintoni EZITHINTELWAYO; amaxesha okulinda njl-njl.
Iinkcazelo
Luthetha uxwebhu olusemthethweni olukhutshwe ngummeli / yi-inshorensi equlathe iinkcukacha zamancedo, amaxabiso, izigqibo neemeko ibe nenombolo yepolisi ebonakala kwisiqinisekiso sobulungu bakho.
ULUNTU OLUNOBUBELE
Uluntu olunobubele liziko lemali elenziwe liqela labantu abaneemfuno ezithile abanikela ngemali bayigcine kunye ukuncedisana ngemali ukulungiselela iimfuno ezithile umz. Umngcwabo. Angawona makhulu amancedo yi-R5 000. Uluntu olunobubele asiloshishini lokwenza inzala, kodwa nayiphi inzala iyenziwa kwizinikezelo zelungu elizalis imali ekwabelwana ngayo ngawo onke amalungu.
ISIQINISEKISO SOBULUNGU
Fanele uzingise ekufumaneni esi siqinisekiso ukuqinisekisa ukuba ulilungu. Esi siqinisekiso fanele sikubonise zonke iinkcukacha zepolisi yakho.
ABALAWULI / ABALAMLELI
Oku kubhekiselele kwinkampani egunyaziswe ngummeli / i-inshorensi ukuba isebenze endaweni yayo ukuthengisela wena ipolisi.
UMMELI / I-INSHORENSI
Oku kubhekiselele kuwe njengelungu elibhatala iimali ezibhatalwa kwi-inshorensi ukulungiselela amancedo abantu abonyulwe nguwe kwipolisi.
UMNTU ONAMAVA NEGUNYA LOKUVAKALISA IZIKHALAZO ZABNTU EPALAMENTE
Lo ngumntu ozimeleyo othi wena njengelungu unxibelelane naye ukuba awonelisekanga yimpendulo evela kummeli. Iinkcukacha zakhe zibonisiwe kwisaziso esimiswe ngokomthetho nakwiphepha elingasemva lale ncwadana.
IZITHINTELO
Ummeli /i-inshorensi iza kwenza uluhlu lweemeko okanye izifo kwinkqubo apho ukuba zikhokelela ekufeni komntu lowo ukhuselweyo kungekho mancedo anokuhlawulwa.
Imibuzo ofuna ukuyibuza nolunye ulwazi ofanele ukulufumana kumthengisi
Q: Ingaba umele omphi ummeli?
A: Ubunqina mabunikezwe ngumntu othengisa ipolisi kwaye fanele bubekhona kwifomu yokwenza isicelo nakwisiqinisekiso sobulungu esikhutshiweyo.
A: Oku kufuna kubonakaliswe kwifomu yokwenza isicelo nakwisiQinisekiso sobuLungu.
Q: Ngubani onokumbandakanya kwipolisi?
A: Aba ngabantu abonyulwe nguwe.
Q: Ingaba ndibhatala malini?
A: Esi sisambuku oyakusibhatala kwaye sibandakanya zonke iintlawulo nemirhumo.
Q: Ingaba ndihlawula inyanga nenyanga, ngekota okanye ngonyaka?
A: Fanele uqondisise ukuba kufuneka ubhatele nini?
Q: Ingaba ndibhatala phambi kwexesha okanye ndiba semva kwexesha ngokuhlawula?
A: Fanele uqondisise ukuba fanele ubhatale ekuqaleni enyangeni (ngaphambi kwexesha) okanye ekupheleni kwenyanga okanye ube ngemva kwexesha ngokuhlawula.
Q: Ukuba ndibhatala ngekheshi ingaba ndiyayifumana irisithi?
A: Ewe, fanele ibe yirisithi esemthethweni.
A: Iimali ezibhatalwayo zinganyuka ukuba kukho amabango amaninzi ngaphantsi kwepolisi.
Q: Ingaba iimali ezibhatalwayo ze-inshorensi zimiselwe ixesha elingakanani?
Q: Ingaba le-inshorensi iqalisa nini?
Q: Ingaba ngawaphi amaxesha okulinda?
Q: Kwenzeka ntoni xangaba ukuba kubangelwe yingozi?
A: Kudla ngokuba amaxesha okulinda angasebenzi.
Q: Ingaba kukho izithintelo?
A: Awuyikuba sakukhusela kwaye ukuba uphinda uyaqalisa ukubhatala, amaxesha okulinda kwanezithintelo aza kuphinda asebenze.
Q: Ingaba i-inshorensi yomntu ngamnye iphelelwa nini?
A: Fanele ufumane isiQinisekiso sobuLungu nengcaciso yesishwankathelo sokuba ngubani okhuselweyo, isambuku esibhatalwayo, onke amaxesha okulinda nawo kuthintela.
Q: Ndingayinyusa i-inshorensi yam ngelinye ixesha?
A: Ewe, ungawanyusa amancedo kwipolisi yakho ukuba i-Master Policy iyakuvumela nangaliphi na ixesha; oku kunganyusa nemali yakho ebhatalwayo kwi-inshorensi. Izithintelo namaxesha okulinda angasebenza kunyuso loncedo.
Q: Ndenza njani ukubanga malunga nokufa?
A: Inkqubo yamabango fanele inikezelwe kuwe ngokucacileyo kwisigqibo neemeko.
Q: Ndingayirhoxisa ipolisi yam?
Q: Ingaba kwenzeka ntoni ukuba ipolisi xa iyonke ishenxiselwe komnye ummeli / i-inshorensi?
A: Oku kunokwenziwa, kodwa fanele waziswe kwaye waziswe ukuba kutheni ichaphazele i-inshorensi yakho yangaphambili ngokuphathelele kuyo yonke lento ingasentla. Isiqinisekiso sobulungu obutsha fanele usikhutshelwe ngummeli omtsha / i-inshorensi. Ukuba uziva ungekho kwindawo elingene wena okanye kwindawo engcono, fanele unxibelelane nommeli okhoyo / i-inshorensi ngokukhawuleza okukhulu.
Q: Ingaba kuqhubeka ntoni ukuba ndinesikhalazo okanye umbuzo?
A: Wena okanye abantu abafumana uncedo fanele kuqala baqondise umbuzo kummeli / i-inshorensi. Ukuba awonelisekanga, ungasixela isikhalazo sakho kumntu onamava negunya lokuvakalisa izikhalazo zabantu ePalamente kwi-Inshorensi yeXesha eliDe (Long-Term Insurance) okanye kwiBhodi yeeNkonzo zeMali. (FSB)
Qaphela Iinkcukacha zomntu onamava negunya lokuvakalisa izikhalazo zabantu ePlamente kunye neFSB fanele zibekhona kwisiQinisekiso sobuLungu kwaye sikwakhona nangasemva kwale ncwadana yolu lwazi.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ikomiti eququzelayo ye-AgriBEE (2005).txt</fn>
Ukuxhobisa uqoqosho olubanzi olusekelwe kwabamnyama
Uyilo lwenguqulo lephepha lamalungelo ezolimo
OKUQULETHWEYO
OKUQULETHWEYO
INTSHAYELELO
UMMANDLA WOKUSEBENZA
IINKCAZELO
IINJONGO
IZALATHISI ZOKUXHOBISA
UBUNINI
UBUNINI BOMHLABA WEZOLIMO
UKUPHATHA ULAWULO
INGQESHO ELINGANAYO
UPHUHLISO LWEZAKHONO
UKUFUMANA OKUKHETHIWEYO
UPHUHLISO LORHWEBO/LOSHISHINO
UKUXHOBISA EZENTLALO EZIZEZABO BONKE (CSI)
IMICIMBI EYONGEZIWEYO ECETYISWE YIKOMITI EQUQUZELAYO
UKUZALISEKISWA
UKONGAMELA, UKUVAVANYA NOKUNIKA INGXELO
IMPEMBELELO ZOMGAQO NEZEENKQUBO
INKCAZELO-MAGAMA
IZINTO ZOMHLABA ZEZOLIMO EZIBHALWE EMAZANTSI EPHEPHA
INTSHAYELELO
Eli xwebhu lazisa iingcebiso eziya kuMphathiswa zekomiti eququzelayo zesikhokelo se-AgriBEE esaqaliswa ngoJulayi wowe-2004. Iingcebiso ezindululweyo zisekelwe kwinkqubo nokufunyanwe kukucebisana kwiingcebiswano ezilandela ukuqaliswa kwesikhokelo se-AgriBEE. Ixwebhu lisebenza njengezikhokelo zoyilo zokuxhobisa kwicandelo. Eli phepha lamalungelo liya kupapashwa njengoMmiselo woKwenza okuLungileyo kwecandelo lezoLimo.
Inkqubo zokucebisana zokuqaliswa kwesikhokhelo se-AgriBEE saphenjelelwa ngamalungu alishumi elinesithandathu ecandelo lonke amiswe ngokobuchule bawo. Ikomiti ibambe iintlanganiso ezisixhenxe evumelana ngendlela yokuqhuba inkqubo yokucebisana, inkqubela-phambili yokongamela, ukucinga ngamagqabantshintshi onke angamashumi amahlanu afunyenweyo, ukuvumelana ngeengcebiso zomgangatho ophezulu nokusebenza ngengxelo yokugqibela eya kuMphathiswa. Ikomiti isebenze ngokwengokwegunya (TOR) elilandelayo:
Ukukhokela, ukuququzelela, nokulawula ingxoxo kwiindlela zebuchule ezingundoqo- ukuquka nokusebenzisa indlela yokusebenzisa ikhadi lamanqaku elilungelelanisiweyo; unxibelelwano loYilo lweCandelo lezoLimo kunye nezinye iziqalo zikarhulumente ezinokusetyenziswa ukuphumeza iinjongo zesiKhokelo se -AgriBEE .
Ukuchonga izikhewu ezinokubakho kuyilo lwesiKhokelo se-AgriBEE nokuqinisekisa ukucebisana okwaneleyo nokunika ingxelo koku.
Ukucinga nokwenza izindululo kwingxelo efanelekileyo, ukongamela nokuvavanya izixokelelwano zePhepha lamaLungelo ezoLimo ezihambisana noMthetho wokuXhobisa uQoqosho obubanzi oluSekelwe kwabaMnyama nokuthathela ingqalelo ukuntsonkotha kweCandelo lezoLimo eMzantsi Afrika.
Ukulungisa iingxelo zexesha eliphakathi zengqalelo yoMphathiswa ngokwenyanga kunye nengxelo yokugqibela kumsebenzi wayo nakokufunyenweyo ekupheleni kwexesha lomsebenzi. Ingxelo yokugqibela iya kwaziswa kwiNtlanganiso yeCandelo.
Inkqubo yokucebisana ijolise kulimo olucwangcisiweyo ( lokuqala nolwesibini) nakumashishini anxulumeneyo. Ukwabelana ngezimvo neengcinga kwabantu abahlukeneyo abafana nabasebenzi, ulutsha, abafazi namaqela akhubazekileyo kwabanjwa kumdla omnye wezolimo. Iphondo liqalisole laza labamba ukucebisana kwabantu abaninzi abangaphandle kwezolimo olucwangcisiweyo.
UMMANDLA WOKUSEBENZA
I-AgriBEE isebenza kumxokelelwano wexabiso wonkewecandelo lezoLimo emzantsi afrika ukuquka imisebenzi yoqoqosho enxulumene nolungiselelo longeniso lwezolimo, iinkonzo, ulimo ukulungiswa, ulwabiwo, ulungiselelo nemisebenzi emanyeneyo eyongeza ixabiso kwiimveliso zezolimo.
Ukungenana phakathi kwamaPhepha amaLungelo namaPhepha amaLungelo eCandelo kusetyenzwa ngako ngokwemiMiselo yokwenza okuLungileyo.
Okwezizwe ezininzi neminye imicimbi enxulumeneyo okanye efanelekileyo kusetyenzwa ngayo ngokwemiMiselo yoKwenza okuLungileyo yakutsha-nje ( eza kupapashwa).
IINKCAZELO
Ngenjongo yokucacisa nokuphepha ukuntsonkotha la magama alandelayo asebenza kwesi siKhokelo:
UMthetho nguMthetho wama-53 wowe-2003 wokuXhobisa uQoqosho obubanzi oluSekelwe kwabaMnyama.
Ezolimo kubhekiswa kuyo yonke imisebenzi yoqoqosho enxulumene nemveliso kunye nokulungiswa kwezolimo kwiingeniso zefama ezilungisiweyo, kulimo, kukongezwa kwexabiso kude kuye kumxhasi.
I-AgriBEE liphepha lamalungelo enguquko yecandelo njengoko ichaziwe kuMthetho wama-53 wowe-2003 wokuXhobisa uQoqosho obubanzi oluSekelwe kwabaMnyama.
URhwebo-limo kubhekiswa kwintlanganisela yoRhwebo loLimo olumisiweyo noRhwebo loshishino-limo olumisiweyo.
UkuXhobisa uQoqosho oluBanzi oluSekelwe kwabaMnyama (njengoko luchazwe emthethweni) kuthetha bonke abantu abamnyama, ukuquka abafazi, abasebenzi, ulutsha, abantu abakhubazekileyo kunye nabantu abahlala kwiindawo zasemaphandleni ngokwahlukeneyo kodwa ngeendlela zoqoqosho-ntlalo ezihlangeneyo eziquka kodwa zinganyinwanga-
a ukwanda kwenani labamnyama abalawulayo, abanobunini nokulawula amashishini nezinto zeemveliso;
b ukuququzelelwa kobunini nolawulo lwamashishini nezinto zeemveliso luluntu, ngabasebenzi, lumanyano lwamashishini kunye namanye amashishini ayingqokelela;
c ubutyebi babantu nokuphuhliswa kwezakhono;
d ukuphumeza umelo olulinganayo kuzo zonke iindidi zemisebenzi nemigangatho yabasebenzi xa bebonke;
e ukufumana okukhethekileyo kunye f nokuxhobisa kumashishini alawulwa kwaye angawabantu abamnyama;
I-CASP ithetha iNkqubo yokuXhasa ezoLimo ngokuBanzi.
Urhwebo luthetha umntu/abantu abenza ishishini, urhwebo okanye ubuchule kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika. Ngaphandle kokuba imeko ibonisa uRhwebo ngaphandle kokunyinwa, uRhwebo plukhethiweyo kunye noRhwebo olumanyeneyo.
URhwebo loLimo olumisiweyo luthetha abanye nabanye, amaqela, umanyano lwamashishini okanye iinkampani ezibandakanyeka kwimveliso yezolimo yokuqala kwaye kubalasele ulawulo lwabamhlophe, ubunini nolawulo lwesakhiwo.
URhwebo loshishino-limo olumisiweyo abanye nabanye, amaqela, umanyano lwamashishini okanye iinkampani ezibandakanyeka ckwimisebenzi yezolimo yesibini nenxulumeneyo kwaye kubalasele kubalasele ulawulo lwabamhlophe, ubunini nolawulo lwesakhiwo.
Ukufumana okukhethiweyo kubhekiselele kukhetho olusetyenziswa kukwabiwa kwezivumelwano, ukunikwa imiqokozo yeentengiselwano zorhwebo okanye ukufumana izinto neenkonzo ezijolise ukuquka nokuvumelana nabantu ababevinjwe amathuba ngaphambili
Ukufumana kubhekisele kuzo zonke iinkcitho zokufunyanwa kwempahla kunye/okanye iinkonzo ukuquka inkunzi yenkcitho kodwa ngaphandle kwenkcitho engenangqiqo . ( Jonga inkcazelo)
Inkcitho engenangqiqo ibhekiselele apho inkampani ingenanketho yokumisela apho imveliso okanye inkonzo ingafunyanwa khona, umzekelo apho kukho urhwebo lwendalo ( amanzi nombane), apho iintshukumo zoshishino zinesiphumo sorhwebo olungagqibelelanga ( iinkozo), iimpahla ezingeniswa elizweni okanye apho umxhobisi enyakathiswa ngokuphathelele kumgaqo wehlabathi ngezizathu zobuchule (kodwa ingezozizathu zorhwebo) okanye , iintlawulo zonke zeenkonzo ezenziwe ngamanye amalungu eqela.
ICandelo: Uluntu lwezolimo komxokelelwano wexabiso lilonke loshishino lwezolimo nolukaRhulumente.
SOE: Urhwebo lobunini ngurhulumente kuthetha Izinto oLuntu zeSizwe ezichazwa-
a njengorhwebo loshishino lukarhulumente wesizwe ; okanye b njengebhodi, ikomishini, inkampani, ibumba, imali okanye ezinye izinto ngaphandle korhwebo loshishino lukarhulumente wesizwe
i ezimiswe ngokomthetho wesizwe;
ii zihlawulelwa ngokupheleleyo okanye kakhulu ngemali yeNgeniso yeSizwe okanye ngendlela yerhafu, yokurhafisa okanye ngemali ebekwe ngokuphathelele kumthetho wesizwe; kwaye iii ezimelwa ePalamente;
Ulutsha abantu abaphakathi kweminyaka eli-14 -35 njengoko kuchaziwe kuMthetho weKomishini woLutsha weSizwe 19 wowe-1996.
Iinkcazelo kumthetho weBBBEE (53 wama- 2003) kunye nemiMiselo yoKwenza okuLungileyo njengoko ipapashiwe liSebe loRhwebo namaShishini ziya kuvunywa kwiimeko apho ingcaciso ngokuphathelele kwiinkcazelo zifunwa. Bhekiselela kwiSahluko 8 KWIINCAZELO ZAMAGAMA.
IINJONGO
Iinjongo zoMthetho wama-53 wowe-2003 wokuXhobisa uQoqosho oluBanzi oluSekelwe kwabaMnyama kukuququzelela ukuxhobisa uqoqosho olubanzi olusekelwe kwabamnyama ngoku-
Phucula inguquko yoqoqosho ukuze yenze ukuthatha inxaxheba okunentsingiselo kwabantu abamnyama kuqoqosho;
Ukuphumelela inguquko enkulu kokwakhiwa kobubuhlanga kwizakhiwo zobunini nezolawulo kunye nemisebenzi enezakhono zorhwebo olutsha;
Ukwandisa ubukhulu apho uluntu, abasebenzi, umanyano lwamashishini kunye nolunye urhwebo oluhlangeneyo lunobunini nolawulo kunye nokwandisa ufikelelo lwabo kwimisebenzi yoqoqosho, kumaziko akhoyo nakuqeqesho lwezakhono;
Ukwandisa ubukhulu apho abafazi abamnyama baobunini kwaye balawula amashishini akhoyo namatsha kwaye ukwandisa ufikelelo lwabo kwimisebenzi yoqoqosho, kwimaziko akhoyo nakuqeqesho lwezakhono;
Ukuphucula iinkqubo zokuxhobisa eziya kukhokelela kukuthabatha inxaxheba enentsingiselo nebanzi esekelweyo kuqoqosho ngabantu abamnyama ukuze kuphunyezwe ukukhula okugciniweyo nempumelelo jikelele;
Ukuxhobisa uluntu lwasemaphandleni nolwasekhaya ngokwenza ukufikelelo kwimisebenzi yoqoqosho, kumhlaba, kumaziko akhoyo nakwizakhono; kunye
Nokuphucula ukufikelela kunokukhuphela imali ukuxhotyiswa koqoqosho lwabamnyama.
Iinjongo ze-AgriBEE kukuququzelela ukuxhobisa uqoqosho olubanzi olusekelwe kwabamnyama ngokuzalisekisa iziqalo ukuquka abaMnyama boMzantsi Afrika kwimigangatho yonke yomsebenzi wezolimo kunye norhwebo ecaleni komxokelelwano wexabiso lezolimo xa lulonke ngo:
Phucula ufikelelo olulinganayo kunye nokuthatha inxaxheba kwabantu abaMnyama kumxokelelwano wexabiso lezolimo xa lulonke;
Ukuphelisa ubuhlanga bomhlaba nobunini borhwebo, ulawulo imisebenzi enezakhono nolawulo lorhwebo lwezolimo olutsha nolukhoyo
Ukukhulula izakhono zorhwebo ezikupheleleyo namandla abantu abaMnyama kwicandelo;
Ukuququzelela iinguquko zesakhiwo kwizixokelelwano zokuxhasa zezolimo neziqalo zophuhliso ukunceda abaMnyama boMzantsi Afrika kubunini, kukumiswa nakukuthatha inxaxheba ekulawuleni urhwebo/amashishini ezolimo;
Ukuphakamisa ezentlalo nokubuyisela isidima sabantu abaMnyama boMzantsi Afrika kwicandelo;
Ukwandisa ubukhulu apho uluntu, abasebenzi, umanyano lwamashishini kunye nolunye urhwebo oluhlangeneyo lunobunini nolawulo kunye nokwandisa ufikelelo lwabo kwimisebenzi yoqoqosho, kumaziko akhoyo nakuqeqesho lwezakhono;
Ukwandisa ubukhulu apho abafazi abaMnyama , abantu abakhubazekileyo nolutsha banobunini kwaye balawula amashishini akhoyo namatsha kwaye ukwandisa ufikelelo lwabo kwimisebenzi yoqoqosho, kwimaziko akhoyo nakuqeqesho lwezakhono;
Ukuxhobisa uluntu lwasemaphandleni nolwasekhaya ukuba lufikelele kwimisebenzi yoqoqosho lwezolimo, kumhlaba, kumaziko akhoyo ezolimo, kubunini nakwizakhono.
IZALATHISI ZOKUXHOBISA
Ezi zalathisi zisebenza kuwo onke amashishini/kurhwebo kwicandelo lezolimo ngaphandle kweSMME eya kubenza phantsi kolawulo olwahlukeneyo njengoko luninikwe ngumMiselo wokwenza okuLungileyo weSMME.
Izalathisi zokuxhobisa zakhiwe ngokwamalungu angundoqo asixhenxe okuXhobisa uqoqoqsho oluBanzi olusekelwe kwabaMnyama njengoko lumisiwe kwimiMiselo yokwenza okuLungileyo:
Ubunini
Uphatha ulawulo
Ukulingana kwengqesho
Ukuphuhliswa kwezakhono
Ukufumana okukhethiweyo
Ukuphuhliswa korhwebo
UBUNINI
Ubunini Jikelele
Ngokuhambisana noYilo lobuChule lezoLimo loMzantsi Afrika In imbono yeli lungu kukwandisa ukufikelela okulinganayo nokuthatha inxaxheba kumathuba ezolimo kumxokelelwano wexabiso uwonke; nokuphelisa ubuhlanga bomhlaba nobunini borhwebo kunye nokukhulula amandla akhoyo orhwebo apheleleyo kwicandelo.
Ngokwembali, ukutolikwa kobunini kwezolimo bebuqondwa ngokuxhomekeke kubunini bomhlaba. Esi sikhokelo se-AgriBEE senza umahluko phakathi kobunini bomhlaba nobunini borhwebo.
I-AgriBEE ibalulekile/sisiseko kukukhula kwexesha elide nakukhuphiswano lwecandelo lezolimo. Imisebenzi ye-AgriBEE neenkqubo kufuneka ekugqibeleni zikhokele ekudaleni urhwebo olunokwenzeka nolunokugcinakala kwicandelo lezolimo.
Ababandakanyekayo/ abantu kwicandelo baya kusebenzela ukuphuhlisa nokuzalisekisa ukwahlukana kwemifuziselo yobunini borhwebo ukuxhasa i- AgriBEE.
Onke amacandelo wababandakanyekayo kufuneka ezame ukunika imali eyaneleyo ukuze kuqinisekswe ukumiswa korhwebo olunokwenzeka nolunokugcinwa.
Ushishino-limo lizimisele: -
Ukuqhubela phambili ukuthatha inxaxheba yabaMnyama kurhwebo olutsha nolukhoyo ngomdla olinganayo. Oku kuquka ukwabelana ngokulinganayo uyilo kunye nezinye iindlela zamalinge ahlangeneyo nabasebenzi basefama kunye nabanye abarhwebi abaMnyama.
Imali eyongezelelweyo namanqaku okuthengisa (ubunini, intengiso yeempahla, ixabiso elilinganayo lentsalela namalungelo okuvota) ziya kusetyenziselwa ukuqhubela phambili ubunini babaMnyama kwicandelo lezolimo.
Ukuthengisa iimpahla zoshishino-limo kubarhwebi abaMnyama kwiintengiselwano ezichaziweyo. Intengiselwanoechazayo ekugqibeleni iya kuba nesiphumo ekudaleni ushishino olugciniweyo kunye/okanye amathuba oshishini lwabarhwebi abaMnyama nasekugqithiseni izakhono ezithile kunye/okanye ubuchule bokuvelisa kubarhwebi abaMnyama.
Urhulumente uthembisa:-
Ukuzalisekisa yonke imithetho namanye amanyathelo akhoyo kuye ukuququzelela ubunini.
UBUNINI BOMHLABA WEZOLIMO
Kubalulekile ukusebenza ngokufanelekiyo ngokulungiswa komhlaba ukuqinisekisa uzinzo lwasemaphandleni kunye nengqiniseko yorhwebo. Inkqubo yokuxhobisa uqoqosho kwezolimo zaseMzantsi Afrika iqala ngokufikelela okuphuculweyo kumhlaba nokugunyazisa amalungelo engqesho akhuselekileyo kubantu nakwiindawo apho ezi zinto zingekhoyo.
Into ekujoliswe kuyo emiswe ngurhulumente kuKulungiswa/kuHlaziywa koMhlaba ngama- 30% zomhlaba wezolimo wezorhwebo ( oko kukuthi ngaphambili ' umhlaba wasefama worhwebo labaMhlophe') ngowama- 2014, kwaye oku yinto ekujoliswe kuyo yiRDP emiselweyo kwaye evunywe ngabo bonke ababandakanyekayo ukususela kowe-1994.
Ukusetyenziwa kwezolimo okugciniweyo nokunemveliso komhlaba wezolimo kufuneka kuqinisekiswe ngokwemigaqo yezolimo efanelekileyo kunye neMithetho. Izifundo kufuneka zenziwe ukunika isiseko senzululwazi esizimeleyo kuphuhliso lomhlaba (bhekiselela kwakho kuMthetho woLawulo loButyebi obuGciniweyo).
Ukuthengisela abarhwebi abaMnyama umhlaba wezolimo kwiintengiselwano ezisekelwe kurhwebo kwisiseko sokuzithandela (Ubunini).
Ukongeza kukuthengiswa komhlaba wezolimo ishishini elimisiweyo lizimisele ukuukuqeshisa umhlaba wezolimo kwiintengiselwano ezichaziweyo. Intengiselwano echaziweyo ekugqibeleni iya kuba nesiphumo ekudaleni ushishino olugciniweyo kunye/okanye amathuba oshishini lwabarhwebi abaMnyama nasekugqithiseni izakhono ezithile kunye/okanye ubuchule bokuvelisa kubarhwebi abaMnyama ( Uphuhliso lorhwebo).
Ukongeza kukuthengiswa nasekuqeshiseni ngomhlaba wezolimo ushishini olumisiweyo luzimisele ukunika abasebenzi basefama umhlaba wezolimo okhoyo (Ukuxhobisa ezentlalo kubo bonke).
Urhulumente uthembisa: -
Ukunikezela ngeenkqubo ezikhoyo ukwandisa ufikelelo nokuzuza umhlaba wezolimo ngabaMnyama boMzantsi Afrika;
Ukufumana ngokukhutheleyo umhlaba wezolimo ofanelekileyo oza kurhwebo kulwabiwo lomhlaba kwakhona;
Ukusebenzisa umhlaba wezolimo obuyiselwe kurhulumente ngokuthinjwa kwamafama anamatyala kulwabiwo kwakho ngamalungiselelo okuqeshisa kwexesha elide (umzekelo iminyaka engama-99 okuqeshisa) phakathi koku;
Ukuphucula ulawulo olugciniweyo nokusetyenziswa kobutyebi bendalo.
UKUPHATHA ULAWULO
Ushishino-limo luthembisa: -
Ukuphucula ukuthatha inxaxheba kwabantu abamnyama kwizikhundla zebhodi;
Ukuphucula ukuthatha inxaxheba kwabamnyama kulawulo lokuphatha;
Ukuphucula ukuthatha inxaxheba kwabafazi abamnyama kwizikhundla zebhodi nezolawulo lokuphatha.
Ukuphucula ukuthatha inxaxheba kwabantu abamnyama njengamalungu eBhodi engelosebe lambuso elizimeleyo ukulungela amagqaku emali eyongezelelweyo.
INGQESHO ELINGANAYO
Izijoliso zengqesho elinganayo nezophuhliso lwezakhono kufuneka ziphunyelelwe kumda wemithetho yeNgqesho eLinganayo neyoPhuhliso lweZakhono.
Ukuqesha ngokukhutheleyo abantu abamnyama kwizikhundla zokuphatha eziphezulu, eziphakathi nezisezantsi;
Ukuqesha ngokukhutheleyo abafazi abamnyama kwizikhundla zokuphatha eziphezulu, eziphakathi nezisezantsi;
Ukuqesha ngokukhutheleyo abantu abakhubazekileyo abanezakhono ezifanelekileyo nolutsha ukulungela amanqaku emali eyongeziweyo.
UPHUHLISO LWEZAKHONO
Iinguquko ezikhawulezileyo kwimeko-bume yehlabathi zifuna ukuba ubutyebi obuthe kratya bushukunyiswe ngokwandisa umgalelo wenkunzi yabantu ekhoyo ngokuzalisa imali kubantu, kwingqesho elinganayo, kuphuhliso lwezakhono nenguquko kumaziko. Ukwenzeka korhwebo kwezolimo kufuna ukuchuma okugciniweyo kunye nemigangatho ephezulu yorhwebo, ukuzibophelela kwexesha elide, ubutyebi nezakhono. Phantsi kweli candelo kuya kujoliswa kumaqela anyuliweyo afana nolutsha, abafazi nabantu abakhubazekileyo.
Urhulumente uthembisa:-
Ukunika imfundo yokuqala nokuqeqesha. Oku kuquka ukuqeqeshwa kokufunda nokubhala. Urhulumente kunye namalungu alwulayo amaziko emfundo kunye nezinye izakhiwo ezifanayo kufuneka ziqinisekise ukuba ubulunga karhulumente buya nikwa ngawo onke amaziko omgangatho wokuqala, wesibini nowesithathu.
Uqeqesho lwezolimo kwizikolo neekholeji zezolimo kufuneka zijolise kwiimfuno zezinto zokuxhobisa uqoqosho lwabamnyama kwezolimo. Isixokelelwano soqeqesho lwezolimo esisesikweni nesigqaliseleyo esiya kuxhobisa amafama angomso kukwenza kolimo kufuneka afumane inyameko eyodwa;
Ukuphucula ezolimo njengenkqubela-phambili yobomi kwaye ngowama-2005 kuya kuhlolwa imfuno efanelekileyo yobutyebi babantu kwicandelo lezolimo.
Ukukhokela nokulungelelanisa inkqubo ekujoliswe kuyo kwintsebenziswano namagosa emfundo, imibutho yamafama kunye necandelo labucala lezolimo ukuhlola ikharityhulamu ekhoyo yemfundo neyoqeqesho ukuze kwandiswe izakhono zobugcisa, zorhwebo nezokulawula kubangeni abaMnyama kwicandelo ngowama- 2006;
Ukuqinisekisa ukuquka inani elikhulu labantu abamnyama kwicandelo njengombindi woomahlulelane abanobuchule kwiimbono zorhwebo zamazwe angaphesheya zikarhulumente, uncedo lobugcisa, utyelelo lokufunda namathuba oqeqesho.
Ubuchule bomsebenzi kufuneka buphuculwe kwaye bukhuthazwe ngeenkqubo zika-ABET.
Ukumisa icandelo- ingqesho yobuchule yabasebatsha ebanzi kunye nenkqubo yokucebisa ejolise kwabangaphangeliyo abaMnyama kunye nabanezidanga abangaqashwanga ngokwaneleyo kuzo zonke izifundo ukuqalela ngowama- 2005. Iinkqubo zokucebisa ziya kuqinisekiswa yiSETA efanelekileyo okanye elinye igunya elivumelekileyo.
Ukuzinzisa iinkqubo zoqeqesho zabasebenzi basezifama nabezorhwebo kwizakhono ezifanelekileyo zobugcisa nezolawulo.
Ukuchonga izikhewu kwiimfuno zoqeqesho lwabasebenzi ukuze kuhlanganiswe nokufundisa okufezekisiweyo namaziko emfundo ukuvumela abasebenzi babo ukuba bafumane izakhono noqeqesho lweenkonzo,
Ubutyebi bokunikezela ukunika ingqeqesho yomfuniselo, ukufunda namaziko akhoyo okuqeqesha abarhwebi oshishino-limo abanempumelelo, oomanejala beefama kunye nabasebenzi basefama,
Ukuxhasa ababuyiselwe umhlaba kunye nabarhwebi abaMnyama ukudala ushishino olugciniweyo ngokugqithisa izakhono ezizodwa kwiinkqubo zokucebisa ezichaziweyo.
UKUFUMANA OKUKHETHIWEYO
Ushishino-limo luthembisa:-
Ukuchonga ngokukhutheleyo nokuzalisekisa ubuchule bokufumana ekujoliswe kuko nemigaqo ukuqonda iinjongo ze-AgriBEE;
Ukunika ngonyaka ingxelo kuzo iinkcitho zokufumana zeBBBEE;
Ukunika ngokuqhubela phambili abantu abaMnyama neewonga lomxhobisi okhethiweyo weSMME ukuquka nokubonelela iinkonzo nempahla;
Urhulumente uthembisa: -
Ukulungelelanisa ukwenza kokufumana kunye ne-AgriBEE xa kufunyanwa iimpahla neenkonzo kwicandelo lezolimo;
Ukunika abantu abaMnyama newonga lomxhobisi okhethiweyo weSMME ukuquka iinkonzo neempahla;
Ukuchonga izinto ezibalulekileyo nokujolisa kubarhwebi abaMnyama neenkampani ukubanika iithenda nekhontraki ngecandelo labantu.
Urhulumente usebenzisa yonke imithetho kunye namanye amanyathelo akhoyo kuye ukuphembelela ukuphunyezwa kweenjongo zeBBBEE.
UPHUHLISO LORHWEBO/LOSHISHINO
Iinkonzo zenkxaso ezifana nokufikelela kwimali, kumaziko akhoyo, kulwazi ziintsika ezingundoqo zeziqalo zokuxhobisa ezigciniweyo.
Ushishino-limo lizimisele:-
Ukomeleza nokukhawulezisa uphuhliso lobuchule bokusebenza nobemali borhwebo labamnyama;
Ukunika iingcebiso, ufikelelo kwingeniso, kwityala, kumaziko akhoyo, kurhwebo, kubuchwepheshe neenkonzo zolwandiso;;
Ukuvelisa iminikelo emininzi eyongezelekayo kuphuhliso lorhwebo, okuvakaliswa njengepesenti ye-avareji yengeniso phambi kwerhafu, nenzala njengenqobo yokulinganisa yomlinganiselo;
Ukuqeshisa umhlaba wezolimo kubarhwebi abamnyama ngeentengiselo ezichaziweyo.
Urhulumente uthembisa:-
Ukuqinisekisa ukudala ummandla onakho ukuxhasa ezolimo;
Ukuqhubekeka nokuzalisekisa iNkqubo yokuXhasa ezoLimo eBanzi [nezinye iinkqubo zikarhulumente];
Ukuzalisekisa i-MAFISA namanye amancedo emali karhulumente ukuqhubela phambili uphuhliso lorhwebo;
UKUXHOBISA EZENTLALO EZIZEZABO BONKE (CSI)
Ushishino/rhwebo lolimo olumisiweyo luthembisa:-
Ukunikezela ngokuphuhlisa ezentlalo neziqalo ezithile zoshishino, umzekelo, kodwa kuphela:
Izindlu ezikumgangatho olungileyo ukuquka nokufikelela kumanzi acocekileyo, ezococeko nombane.
Iindawo zolonwabo kunye neendleko kule meko.
Ezempilo neenkonzo ezinxulumeneyo.
Ukufezekisa iimfuno zothutho zabasebenzi kunye nabaxhomekeke kubo njengezothutho ukuya ekliniki nasezibhedlele, ukuthutha iimveliso zabasebenzi ukuya emarikeni, njalo njalo.
Ukuzalisekisa uyilo lokungcwaba nelokunika umhlala-phantsi.
Ukuxhobisa nokuxhasa izikolo zasefama.
Ukuzibandakanya kwiminikelo yabo bonke kuphuhliso lwentlalo neziqalo ezithile zoshishino.
Ukwenza umhlaba wezolimo ubekho kubasebenzi basezifama.
Urhwebo loshishino-limo elimisiweyo luthembisa:-
Ukunikezela ngokuphuhlisa ezentlalo neziqalo ezithile zoshishino, umzekelo, kodwa kuphela:
Amancedo emfundo oluntu; iinkqubo zemfundo ezijolise ekuphuculeni ushishino lwezolimo kwimali enikelwa imfundo nemali efunyanwa ngokufundayo ukukhuthaza abafundi ukuba bafunde iinzululwazi ngezolimo.
Iinkqubo zoqeqesho zoluntu ezijolise ekuphuhliseni izakhono kwabangaphangeliyo naku-ABET.
Iinkqubo zokuphuhlisa ulutsha namanye amaqela anyuliweyo.
Iinkqubo kumaphulo olondolozo , iinkqubo zokucoca zoluntu nezokulondoloza ummandla wendalo.
Iinkqubo zokudala amathuba emisebenzi kwezolimo nekwicandelo elinxulumene nezolimo elingaphandle koshishino.
Iinkqubo zophuhliso zokuphuhlisa isiphiwo esitsha kubugcisa nenkcubeko.
Iikliniki zoluntu neenkqubo zempilo zoluntu.
Iinkqubo zokuphuhlisa ezemidlalo.
IMICIMBI EYONGEZIWEYO ECETYISWE YIKOMITI EQUQUZELAYO
UKUZALISEKISWA
Xa kuvunyelwene kwizikhokelo ze-AgriBEE nekhadi lamanqaku ecandelo lithathiwe ixesha lolungiselelo liya kufuneka ukuququzelela ukuzalisekiswa kuyo yonke imigangatho imigangatho yephondo, kumacandelwana nemigangatho yasekhaya nokugqibezela iinkcukacha zeemfuno ngabadlali bonke.
Ukuzalisekiswa kufuneka luphele kwiminyaka emibini nowama-2007 njengonyaka wokuqala wokuthobela xa zonke izalathisi ziya kulinganiswa ngokupheleleyo. Unyaka wama-2007 ucetyiswa kuba wenzeka ngexesha elinye nonyaka wobalo wezolimo. Uya kuvumela amanyathelo angekafakwa kwaye ahlanganiswe kulwazi lwesizwe. Ngoko unyaka wama-2005 kufuneka uthathwe njengonyaka womlinganiselo obonisa apho icandelo likhona ngokuphathelele kwikhadi lamanqaku.
Ixesha leminyaka elishumi lekhadi lamanqaku le-AgriBEE ngoko lisuka kowama-2007 ukuya kuma-2017. Iminyaka emibini ephakathi kwangoku nowama- 2007 kufuneka ithathwe njengexesha lokwenza inguqulelo.
ISebe ligunyazise uyilo lokuzalisekiswa olubanzi oluya kuhlanganisa ubuchule bonxibelelwano obubanzi obugqalisele kwiindawo zasemaphandleni.
UKONGAMELA, UKUVAVANYA NOKUNIKA INGXELO
Kuxwebhu lesikhokelo ukonganyelwa kweBEE ebanzi esekelweyo nemimiselo yokwenza okulungileyo kumiselwa kuMthetho wama-2003 wokuXhobisa uQoqosho oluBanzi oluSekelwe kwabaMnyama. IKomiti eQuquzelayo icebise ukuba:
Iziko ngalinye kwicandelo lithembisa ukubhengeza ngokupheleleyo nokunika ingxelo Ingengxelo yalo yonyakan, inkqubela-phambili ekuphumezeni izibophelelo. Ingxelo yonyaka yokuqala enjalo iyakuba yeyonyaka-mali yowama-2005.
Iindawo ezizodwa zengxelo ziya kuquka onke amalungu asixhenxe ekhadi lamanqaku.
Amaziko okongamela nawokuvavanya aya kuzinziselwa ukugqalisela kwimilinganiselo , kukufana kwemilinganiselo kunye namaxesha amisiweyo afanelekileyo. Apho kungekho lwazi lusisiseko oluthembekileyo izalathisi zemilinganiselo kufuneka kuvunyelwane ngazo. Kufuneka kumiswe inkqubo enxulumanisa imilinganiselo ye-AgriBEE kumaxesha obalo ukuze kuthathwe imilinganiselo efunekayo kumanani esizwe. IBhunga kunye necandelo le-AgiBEE le- DoA ziya kwenza ulongamelo.
Imithetho-siseko ebalulekileyo -
IBhunga liya kumiswa njengelungu elizimleleyo ngegunya lokongamela ukuzalisekiswa kwephepha lamalungelo.
IBhunga liya kulungisa imibandela yomthetho-siseko ingakumbi ukwenza uhlolo nokuthatha izigqibo; kunye ukuba kukho zinto zenguquko kwiimeko okanye kwimeko bume apho iphepha lamalungelo kufuneka lizalisekisiwe, liya kucinga okokuba izinto ekujoliswe kuzo nobuchule bokuzalisekiswa ziseyimfuneko kwaye ukuba akunjalo zingaguquguqulwa njani.
Kuya kubakho ukulingana phakathi kwabameli bemibutho yoshishino kunye mabanye bonke kwiBhunga. IBhunga kufuneka libonakalise ngobulungisa imidla yabameli bonke bemibutho.
Izigqibo zeBhunga ziya kuthathwa ngemvumelwano. Ukuba kumcimbi othile iBhunga alikwazi kufika kwimvumelwano kuya kubakho indlela yokusombulula impikiswano kwiBhunga ngendlela yokuvumelana okanye ngokubhekisa kumlamli.
Izinto ekujoliswe kuzo kufuneka zihlolwe qho kwiminyaka emithathu kwaye amanyathelo okulungisa asetyenziswe kunyaka wobalo olandelayo. Uhlolo namanyathelo okulungisa kufuneka zizingile kwixesha leminyaka emi-3, 2010, 2013, 2016 zinxulunyaniswe namaxesha obalo kwixesha le- AgriBEE leminyaka eli-10.
Uvavanyo olubanzi kufuneka kufuneka lwenziwe mva kwiminyaka emihlanu ngowama-2012 ize olunye lwenziwe kunyaka wowama-2017.
IIMPEMBELELO ZOMGAQO NEZEENKQUBO
Kusekelwe kwiintshukumo/kumandla oqoqosho amabini kwicandelo inkqubo ehlangeneyo kufuneka ibe mbaxa ngamaqela empahla yorhwebo/ ngamashishini kunye namaphondo neNGOs/CBOs.
Uyilo lwempahla yorhwebo/ ushishino noyilo lozalisekiso oluhlangeneyo aqalisiwe kwaye avavanyiwe. Inkqubela-phambili icotha kakhulu ngenxa yeentshukumo ezimbaxa kwaye ezizodwa kwiqela ngalinye. Inkqubo kufuneka yamkelwe ukomeleza inkqubo esele iqalisiwe.
INKCAZELO-MAGAMA
yenziwe 'kuyilo lwemiMiselo yokwenza okuLungileyo'
Umlinganiselo wokuxabisa owamkelekileyo" kuthetha ukuxabisa impahla, inzala yoQoqoqsho, uRhwebo okanye nasiphi isixhobo okanye into efanelekileyo yomlinganiselo phantsi kwale Nkcazelo ithathwe ngeemethodi zokuxabisa eziqhelekileyo ezimele ukwenza korhwebo okusemgangathweni kwemeko yesimo kunye neqanaba lokuvelisa impahla, inzala yezabelo okanye uRhwebo oluxatyiswayo;
uMthetho" uthetha uMthetho wama-53 wowama-2003 wokuXhobisa uQoqosho oluBanzi oluSekelwe kwabaMnyama;
Umthetho womNtu Omdala" uthetha uMthetho womNtu Omdala wama-81 wowe-1967 njengoko ulungisiwe;
Urhwebo olumanyeneyo" kuthetha naluphi uRhwebo/shishini ngaphandle koRhwebo olulinganisiweyo apho uRhwebo olulinganisiweyo ligqibe ngeNtengiselwano eChaziweyo;
Iwonga leBEE " kuthetha izikhundla zokuthobela;
abantu abadala abamnyama" kuthetha abantu abamnyama abdala njengoko kuchaziwe kuMthetho wabaNtu abadala;
amaqela anyuliweyo amnyama" kuthetha abasebenzi abamnyama, abantu abamnyama abangaphangeliyo, ulutsha olumnyama, abantu abadala abamnyama, abantu abamnyama abakhubazekileyo kunye nabantu abamnyama abahlala kwiindawo zasemaphandleni;
abantu abamnyama abakhubazekileyo" kuthetha abantu abamnyama abakwanelisa yonke imilinganiselo yenkcazelo 'zabantu' abakhubazekileyo abachazwe kumhlathi 5.1 'wommiselo wokwenza okulungileyo kwingqesho yabantu abakhubazekileyo (njengoko ilungisiwe okanye isetyenziswa ukusuka kwixesha ukuya kwixesha) okhutshwe ngokuphathelele kwigatya 54 (a) loMthetho wokuLingana weNgqesho;
abangeni abatsha abamnyama" kuthetha abaThathi-nxaxheba abamnyama (ukuquka ngaphandle kokunyina, abaThathi-nxaxheba abamnyama kuYilo loBunini obubanzi obuSekelweyo) abanesambuku esigqithileyo kwi-5% yamaLungelo okuVota apheleleyo kunye neNzala yoQoqosho kuRhwebo oluLinganisiweyo olugqiba iintengiselwano ezifanayo kulo naluphi urhwebo elikwisambuku esinexabiso elongezelekayo elisi-R20,000,000.00 elilinganiswa ngokoMlinganiselo weXabiso elamkelekileyo;
abantu abamnyama" njengoko kusetyenziswa kule Nkcazelo, inentsingiselo efanayo njengoko kuchaziwe kuMthetho, ngaphandle kokuba inyinwe kubantu bendalo abangabemi beRiphabliki yoMzantsi Afrika ngokokuzalwa okanye ngokomnombo kunye nabemi abafumene ubumi ngokunikwa amalungelo obumi phambi kumhla wokuqala kumGaqo-siSeko wexesha eliphakathi;
abantu abamnyama abangaphangeliyo" kuthetha abantu abamnyama abangaphangeliyo , abangayiyo okanye abangafunwa ngumthetho ukuba baye kumaziko emfundo kwaye abangalindelanga kwamkelwa kwiziko lemfundo;
abafazi abamnyama" kuthetha abantu abamnyama abangabafazi;
abasebenzi abamnyama" kuthetha abantu abamnyama abangabasebenzi njengoko kuchaziwe kuMthetho woluLingana weNgqesho;
ulutsha olumnyama" luthetha abantu abamnyama abakwalulutsha njengoko kuchaziwe kuMthetho weKhomishini yoLutsha weSizwe ;
Uyilo loBunini obubanzi obuSekelweyo" kuthetha umntu ongumqondisi-mthetho, itrasti okanye umbutho wabantu womthetho ongabhalwangaabanembono yokuququzelela ukuthatha inxaxheba kwabemi ababodwa kwiinzuzo ezivela kubunini bolungiselelo okanye kwingeniso yeNzala yamashishini angenanzala imiselweyo kumashishini/kwishishini.
Ngokuphathelele kule nkcazelo kunikwe ezi nkazelo zongeziweyo zoLungiselelo lobunini zilandelayo:
a "UYilo lokwabiwa" kuthetha uYilo loBunini obubanzi obuSekelweyo apho isiseko esibanzi sabantu bendalo njengoluntu okanye iqela elibanzi elisekelweyo labantu bendalo ukuquka abafazi abamnyama namqela amnyama anyuliweyo ngaphandle kokunyinwa ekujoliswe ukuba bafumane kulwabiwo kuYilo oluhlawulwe kwinzala yoqoqoqsho efunyenwe ngoyilo okanye ngeengeniso zoyilo; kunye b "UYilo lweNzuzo" kuthetha uYilo loBunini obuBanzi obuSekelweyo apho isiseko esibanzi sabantu bendalo abangaphezulu kuma-50 njengoluntu okanye iqela elibanzi elisekelweyo lwabantu bendalo ukuquka abafazi abamnyama, namaqela anyuliweyo amnyama ngaphandle kokunyinwa kujoliswe ukuba lizuze kwiNzala yoqoqoqsho ngoyilo okanye ngeengeniso zoyilo ngaphandle kokufumana ulwabiwo oluhlawulwe kwiNzala yoQoqoqsho;
Umthetho weshishini langasese" kuthetha uMthetho wama-69wowe-1984, njengoko ulungisiwe;
imimiselo" kuthetha yonke imiMiselo yokwenza okuLungileyo ekhutshwe ngokuphathelele kwigatya 9 loMthetho ukuquka le Nkcazelo ngaphandle kokunyinywa;
umGaqo-siSeko" kuthetha umGaqo-siseko woMthetho we-108 lowe-1996 weRiphabliki yoMzantsi Afrika, njengoko ulungisiwe;
Iziqalo" kuthetha iziqalo zeBEE ezilinganiswa ngobuninzi okanye ngokohlobo kule Nkcazelo;
uMthetho wokulingana weNgqesho" kuthetha uMthetho wama-55 wowe-1998 wokuLingana weNgqesho njengoko ulungisiwe;
uRhwebo/shishini" kuthetha umntu/abantu abenamashishini , urhwebo okanye ubuchule kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika. Ngaphandel kokuba imeko ibonisa ukuba uRhwebo luquka uRhwebo oluLinganisiweyo kunye noRhwebo olumanyeneyo ngaphandle kokunyinwa;
Inzala yezabelo" sisigama sengqokelela elibhekise kwilungelo loMthathi-nxaxheba ukuba afumane iNzala yoQoqosho kwaye asebenzise amalungelo okuVota kuRhwebo ukuba ngaba kungokwamalungiselelo emihlathi 9 - 13 eqhubela phambili ukunika inkcazelo kwisimo seNzala yamashishini emiselweyo kuRhwebo/shishini ngaphandle kwenkampani eyabelana ngenkunzi, loo malungiselelo kufuneka kunye nale nkcazelo ngokunxulumene naloo mashishini. Okukhethiwe ngokukodwa kwinkcazelo yenzala yamashishini emisiweyo sisixhobo esiyilwe njengendlela yokuququzelela ukubuyiselwa kwemali nguMthathi-nxaxheba okanye luRhwebo lwetyala;
iiNzala zezabelo" kuthetha nayiphi inzala yeshishini emiselweyo:
a lilungu likarhulumente;
b yingxowa-mali yokubonelela, ingxowa-mali yomhlala-phantsi okanye imali enikwa umntu ngomnyaka ebomini bakhe bonke njengoko kuchaziwe kwiShedyuli 2 yoMthetho weRhafu weNgeniso; okanye c inkampani enyinwe ngomelo olungeloYilo loBunini obuBanzi obuSekelweyo;
amaLungelo okuVota asebenzisekayo" kuthetha iLungelo lokuVota loMthathi-nxxaxheba elisebenziseka ngokupheleleyo ngaphandle kokunyinwa kwelo lungelo. Ukuphepha ukuthandabuza apho uMthathi-nxaxheba eMnyama eneLungelo lokuVota kuRhwebo oluLinganisiweyo okanye kuRhwebo lalo oluManyeneyo:
a akavumelekanga ukuba asebenzise elo Lungelo lokuVota ngesizathu senye yeemeko ezinxulumene ngokuphathelele kukufumana koMthathi-nxaxheba inzala yamashishini emisiweyo apho amaLungelo okuVota ebehlawulelwe okanye amalungiselelo alo naluphi uvumelwano agqitywe phakathi kwabaThathi-nxaxheba kushishino oluLinganisiweyo, loo mThathi-nxaxheba uya kucingelwa ngeenjongo zomlinganiselo phantsi kwale Nkcazelo ukuba akanamaLungelo okuVota aSebenzisekayo;
b akavumelekanga ukuba anyule oomongameli okanye okufana nomnini onyulelwe ulawulo kuShishino apho axhamla amaLungelo okuVota kwinani, ngokwalameneyo nelungelo lakhe kumaLungelo okuVota, loo mThathi-nxaxheba uya kucingelwa ngeenjongo zomlinganiselo phantsi kwale Nkcazelo ukuba akanamaLungelo okuVota aSebenzisekayo;
IuMthetho werhafu yengeniso" kuthetha uMthetho wama-58 wowe-1962 weRhafu yeNgeniso, njengoko ulungisiwe;
Ilungu loshishino" kuthetha icandelo labucala olusekelwe kuMenzeli wesiQinisekiso selungu loshishino eliphucula ukuphuhliswa nokugcinwa komgangatho ophezulu kunye neenkonzo zesiqinisekiso zeBEE ezithembekileyo ngobuchule bemfundo noqeqesho, iingcebiso zokwenza okubalaseleyo kweemethodi zenkqubo yoshishino, ukuphucula indlela yokuziphatha kushishino, ukuzalisekiswa kwenkqubo yezikhalazo yoshishino ngokubanzi efanelekileyo, iindlela zokwenza uqeqesho ezinobuchule, ukuzibandakanya okuzingileyo kwisiseko soshishino ngokubanzi kuzalisekiso kunye nophuhliso oluzingileyo lweMigangatho yokuQinisekisa kunye nentsebenziswano ezingileyo eyakhayo norhulumente kwaye eyamkelwe nguMphathiswa. Ukuphepha ukuthandabuza ukuze ilungu loshishino libe nokwamkelwa ngumpathiswa kufuneka livumele ukuthatha inxaxhebau ngabo bantu abamele uphathiswa kwaye iLungu eliQinisekisiweyo njengoko uMphathiswa enokumisela umGaqo-siSeko wexesha eliphakathi" kuthetha umGaqo-siSeko weRiphabliki yoMzantsi Afrika wowama-200 wowe-1993;
uRhwebo/ushishino oluLinganisiweyo" kuthetha uShishino oluxhomekeke kumlinganiselo phantsi kwale Nkcazelo kwaye okhethe ngokukodwa uShishino OluManyeneyo;
Ixabiso lezabelo eliyintsalela" kuthetha ixabiso lezixhobo apho iNzala yeZabelo zomThathi-nxaxheba oMnyama zizidibana kuShishino oluLinganisiweyo (ukuquka ixabiso leNzala yoQoqoqsho efunyenwe ukuqalela kumhla wokufumana isixhobo ngaphandle kokunyinwa) emfa kokuthabatha ixabiso lawo nawaphi amalungelo umntu wesithathu okanye ubango olunokubakho ngakubathathi-nxaxheba abamnyama ngenxa yaloo ntengiselwano (ukuquka ixabiso leenzala zonke ezihlawulwe ngokwaloo ntengiselwano ngaphandle kokunyinwa) okulinganiswe njengepesenti yexabiso lonke loShishino oluLinganisiweyo, onke amaxabiso athathwe ngokoMlinganiselo/Mgangatho wokuXabisa owamkelekileyo;
Ukuzalisekisa ubunini" ngokunxulumene neNzala yoQoqoqsho ebanjwe nguMthathi-nxaxheba ongumntu omnyama kuthetha ukukhululwa ngokupheleleyo kwaloo mThathi-nxaxheba kulo naliphi ilungelo lorhwebo okanye nayo yonke imithetho yomntu wesithathu eyenziwe ukugcinela nawuphi umntu ngaphandle komThathi-nxaxheba okanye ukwala, ukurhoxisa okanye ukuthintela uxhamlo lwenzuzo lweNzala yoQoqosho kwaloo mThathi-nxaxheba nokokuba kujikelele okanye kungokukodwa okanye lixesha elimisiweyo okanye kude kube okanye ngokwenzeka kwesiganeko esithile ngaphandle kokuba amalungelo omntu wesithathuenziwe njengendlela yokukhusela intlawulo yombolekisi yemali-mboleko okanye ulungiselelo lwemali olufanayo/olulinganayo ukunyusa umThathi-nxaxheba kwinjongo yokufumana iNzala yeZabelo apho amalungelo omntu wesithathu adibanayo
Ibango lomthathi-nxaxheba" kule meko yale Nkcazelo kuthetha naluphi ubango kwintalwulo umthathi-nxaxheba ayixhamlayo ngpokunxulumene noShishino olulinganisiweyo nokokuba olo bango lixhanyulwa ngeshishini elinye okanye ngaphezulu;
umthathi-nxaxheba" kuthetha umntu wendalo one'Nzala yezabelo kuShishino/kuRhwebo;
Ushishino okluncinane oluchaziweyo" kuthetha ishishini elichazelwa umlinganiselo ophantsi kwekhadi lamanqaku eshishini elincinane elichaziweyo ngokuphathelele kwincazelo echazwe kwiKhowudi 000, kwinkcazelo 001 kwaye lingaphakathi, lingalincinane okanye libe lishishini elincinane kakhulu njengoko lichaziwe kumthetho weshishini elincinane lesizwe we-102 lowe-1996, njengoko ulungisiwe
Intengiselwano echazayo" kuthetha intengiso yeshishini kunye/okanye iimpahla ezisuka kuShishino oluLinganisiweyo ziye kuShishino oluManyeneyo. Intengiselwano echazayo ayiqukwa phantsi kweLungu loPhuhliso loShishino lwekhadi lamanqaku Jikelele. Ukongeza ukuze loo ntengiselwano ithathwe njengNtengiselwano eChazayo kufuneka ithobele ezi mfuneko zilandelayo:
a Intengiselwano eChazayo kufuneka ekugqibeleni ibe nesiphumo sokuyila ishishini eligciniweyo kunye/okanye amathuba oshishino lwabantu abamnyama nokugqithisa izakhono ezizodwa kunye/okanye ubuchule bokuvelisa kubantu abamnyama; kunye b Ushishino olumanyeneyo oluvela kwiNtengiselwano eChazayo kufuneka ibe lishishini elipheleleyo endaweni lalo kwaye kufuneka ubuncinane:
i lingabi namida ingafenelekanga ebekwa phezu kwalo ngokunxulumene nokuchonga abaxumi balo kunye/okanye abaxhasi; kwaye ii linabaxumi/abaxhasi kunye nabaxhobisi ngaphandle kweshishini apho intengiselwano eChaziweyo ithathiweyo; kwaye iii akukho malungiselelo okunikezela asebenzayo kushishino oluqalisayo olungagqitywanga kufutshane kwisiseko esinobulungisa esifanelekileyo;
Amanqaku okuthengisa" kuthetha isambuku samanqaku okufezekisa/ukuzalisekisa kobunini kunye namaqaku eXabiso leNzala eyiNtsalela njengoko kubhekiselelwe kwikhadi lamanqaku obunini kumhlathi wesi- 7;
Ixwebhu lobuchule" kuthetha ixwebhu elipapashwe lisebe lezorhwebo noshishino likaRhulumente waseMzantsi AfrikangoMatshi 2003 kwaye linesihloko esithi "Uguqulo loQoqoqsho loMzantsi Afrika - Ubuchule bokuXhobisa uQoqosho oluBanzi oluSekelwe kwabaMnyama" njenmgoko linokulungiswa okanye lisetyenziswe endaweni yenye into ngokuphathelele kwigatya 11 loMthetho
Umnikeli Ophezulu kwiBEE" ngenjongo zale Nkcazelo nguMgangatho wokuQala ukuya kuMgangatho weSine woMnikeli kwiBEE njengoko kuchaziwe kwiKhowudi 000, kwiNkcazelo 000;
Izinto ekujoliswe kuzo" kuthetha izinto ekujoliswe kuzo ezibalelwa kwimilinganiselo eyahlukeneyo kwikhadi lamanqaku lobunini kumhlathi wesi-7;
Izinto ekujoliswe kuzo" Kuthetha izinto ekujoliswe kuzo ezibalelwa kumaLungu ohlukeneyo eKhadi lamaqaku Jikelele;
Ixesha lenguqulelo" kuthetha ixesha eliphakathi komhla wokuqalisa le Nkcazelo nomhla wokugazethwa nguMphathiswa njengoko kubhekiselelwe kumhlathi wama- 26;
Umenzeli wesiQinisekiso" kuthetha umenzeli wesiQinisekiso weBEE oqinisekisiweyo ngokuphathelele kule Nkcazelo;
Isatifikethi sesiQinisekiso" kuthetha isatifiketi seBEE esikhutshwe nguManzeli wesiQinisekiso ngokuthobela imiMiselo; kunye
Imigangatho yesiQinisekiso" kuthetha ubuncinane bemigangatho efunywayo kuBenzeli besiQinisekiso ukuze baqinisekise kwaye kugazethwe nguMpathiswa ngokuphathelele kwigatya 14 loMthetho.
iLungelo lokuVota" ngokunxulumene nelungu leBhodi libhekiselele kumgangatho wokuphatha osetyenziswa nguloo mntu kwizigqibo zeBhodi. ILungelo lokuVota kwizandla zabantu abamnuama abakwiBhodi livakaliswa njengepesenti kwezo voti zenza inani elipheleleyo leevoti apho onke amalungu aloo Bhodi enelungelo kwintlanganiso yeBhod;i iLungelo lokuVota" kuthetha iivoti zomntu onenxaxheba kwishishini anelungelo kuzo azisebenzisa kwintlanganiso yabantu abanenxaxheba kwinkampani ababelana ngenkunzi okanye amalungelo afanayo nakuluphi uhlobo lweshishini ngaphandle kokuba:
a amalungiselelo emihlathi 9-0 aqhubela phambili ukunika inkcazelo yesimo samaLungelo okuVota kwishishini ngaphandle kwenklampani enezabelo zenkunzi, loo malungiselelo kufuneka afundwe kunye nale nkcazelo ngokunxulumene nelo shishini;
b apho abantu abangabaqondisi-mthetho balamla phakathi kweShishini kunye nabaThathi-nxaxheba bokugqibela ilungelo lamaLungelo okuVota limiselwa ngokusebenzisa imitthetho-siseko echazwe kwimihlathi 82 nowe- 85; kwaye c amaLungelo okuVota asetyenziswe egameni loMthathi-nxaxheba ngomnye umntu ongumi osebenza esikhundleni sakhe ngokuphathelele kwigunya elithile okanye ilungelo lokumela uya kuvunyelwa kuba awasebenzise nguloo Mthathi-nxaxheba
Ilungu leBEE Ubunzima Isalathiso Isalathisi sobunzima Ujoliso negqabantsintshi/inkcazelo Ubumnini 20% Amalungelo okuVota asebenziseka kubantu abamnyama
Ama- 25% ojoliso asebenza kwilungu ngelungug loshishino lumisiweyo nangona ama- 30% ojoliso ilujoliso lwesizwe ngurhulumente Amalungelo okuVota asebenziseka kubafazi abamnyama 2% 10% Inzala yoqoqosho kuRhwebo apho abantu abamnyama banelungelo kuyo 4% 25% Inzala yoqoqosho kuRhwebo apho abafazi abamnyama banelungelo kuyo 2% 10% Inzala yoqoqosho kuRhwebo apho amaqela anyuliweyo amnyama anelungelo kuyo 1% 3% Ukuzalisekisa ubunini 1% Akukho zithintelo Inzala yoQoqosho eyiNtsalela 7% 20% yezinto ekujoliswe kuzo
Unyaka 1-2
Unyaka 3-5
% yezinto ekujoliswe kuzo
Unyaka 6-8
and 100% yezinto ekujoliswe kuzo t (Unyaka 9-10)
UBunini luYilo lweBEE obuBanzi obuSekelweyoe okanye abaNgeni abatsha (ibhonasi) 3% Ibhonasi ngokomgangatho ngamnye wesihlanu seepesenti Umnikelo wokuphumeza ama- 30% wokugqithisa umhlaba 5% Inqaku ebhonasi ngokwepesenti nganye yokugqithiswa komhlaba ngaphezulu kwama- 25% (ubukhulu 5) Ukuphatha ulawulo 10% Amalungelo okuvota esebenziseka kubantu abamnyama 3% 50%
Amalungu eBhodi angabantu abamnyama 1% 50% Umelo lomongameli ozimeleyo omnyama (ibhonasi) 1% 40% Amalungu eBhodi angabafazi abamnyama
% 25% Umelo lamagosa aphezulu amnyama alawulayo
% 40% Umelo lamagosa aaphezulu angabafazi alawulayo 1% 20% Abamnyama kolunye umelo lolawulo
% 40% Abafazi abamnyama njengamanye amagosa olawulo
% 20% Ukulingana kwengqesho (EE) 10% Ingqesho elinganisiweyo/veyishiweyo amanani alinganayo kwimigangatho yonke yomsebenzi 12% 50% COGP:Amanqaku ebhonasi aya kunikwa kwingqesho yabantu abamnyama abakhubazekileyo
Umelo lwabafazi abamnyama olulinganisiweyo kuyo yonke imigangatho yomsebenzi
% 50% Uphuhliso lwezakhono1 20% Ukuxhobisa uphuhliso lwezakhono (ukuquka irhafu yophuhliso lwezakhono), njengepesenti yoluhlu lwamagama abantu abahlawulayo
Ama-50% achithwa kukukwazi ukufunda nokubhala nakukukwazi ukubala kude kufikelelwe kumgangatho wama-80%
% 3% Teli candelo liquka iinkqubo zokucebisa abasebenzi basezifama kunye nabarhwebi bezolimo abamnyama.
% ngonyaka 9 nowe- 10 Ukuqeshisa umhlaba okanye impahla yenkunzi kwixesha elide 3% Ukuqeshisa ngaphezulu kweminyaka emi-5 Ilungu elishiyekileyo 10% Ukongezeleka okuchazwa ngumnikelo wokuphuhlisa ezentlalo neziqalo ezizodwa zoshishino kwiminyaka emihlanu eyadlulayo kwi-avareji yengeniso phambi kwerhafu nenzala kwiminyaka emihlanu eyadlulalayo okanye i-10% lomhlaba lenziwe lakho kubasebenzi basezifama. 10% 1% nonyaka 1 nowesi- 2
COGP: Le minikelo ilandelayo iya kunikwa ingqalelo yamanqaku ebhonusi kwaye yandise ulwamkelo:
Ukucebisa, ukufundela umsebenzi, ukuqeqeshelwa izakhono
Uphuhliso lwezakhono ezingundoqo
Ukugcina abafundi
Uphuhliso lwezakhono ezinqabileyo ngokuphathelele KubuChule bokuPhuhlisa iZakhono zeSizwe
Ukuphuhliswa kwezakhono kwiindawo zasemaphandleni
COGP: Kuthathelwa ingqalelo le mimandla ilandelayo:
Ukwamkelwa komgangatho wamaShishini amancinane aChaziweyo (ikhethe ngokweKhadi lamanqaku eShishini eliNcinaneeliChaziweyo)
Ukhululo lwamashishini amancinane (ulwamkelo ngokweKhadi lamanqaku eShishini eliNcinaneeliChaziweyo )
Ukhululo lwamashishini amancinane (ulwamkelo oluzenzekelayon)
Ukwandisa ulwamkelo lokudala ubuchule bokuvelisa basekhaya
Ukunxulumanisa nophuhliso lweshishini
<fn>xho_Article_National Language Services_Ikopi yeNcwadana 1.txt</fn>
Ikopi yeNcwadana
Thetha ulwimi lwakho. Lilungelo lakho.
IiNkonzo zokuTolika ngoMnxeba zaseMzantsi Afrika (TISSA) linyathelo lokuqala leSebe lobuGcisa neNkcubeko ukuxhasa ukusetyenziswa kolwimi lwakho lokuzalwa.
Ingaba luhlobo luni lwenkonzo olunikezwayo?
I-TISSA inikeza inkonzo yokutolika ngomnxeba ukuba zifumaneke ngokulula iinkonzo zikarhulumente kubo bonke abahlali.
Kutheni iTISSA inikeza ngale nkonzo?
I-TISSA yandisa amalungelo okuphuhliswa kolwimi nokuxhasa ukusetyenziswa zonke iilwimi zemveli ezisemthethweni.
Ingaba uluntu lungacela iinkonzo zikarhulumente ngolwimi lokuzalwa?
Ewe, ukubangaba lolunye leelwimi zemveli ezisemthethweni.
Ingaba ukuthetha ngeminwe zizithulu kubandakanyiwe?
Ewe, abantu abazizithulu bafumanainkonzo efanayo njengaye nawuphina umntu ovayo. Iziza zikumaziko esizwe amakhulu.
Ingaba inkonzo isebenza njani?
Inkonzo inikeza itoliki ezakuthi itolike isicelo sakho. Iziko lokutsalela lolwazi ngobugcisa jikelele lwenziwe ukuqinisekisa isicelo sakho ukuba sitolikiwe, siqondiwe kwaye siphethwe ngendlela encamisa umxhelo kuwe.
Ingaba ndiza kwazi njani ukuba isebe likarhulumente lingandinceda
Imiqondiso kwi-ofisi zikarhulumente ziza kubonisa ukuba iinkonzo zokutolika ziyanikezwa.
Ukuba i-ofisi karhulumente ayiwubonisi umqondiso weTISSA, ingaba ndisenakho ukusenza isicelo?
Ewe, ungacela inkonzo ngaphandleni okokuba igosa liyakwazi ukuba isetyenziswa kanjani.
Itoliki eqeqesheke kakuhle ingakunceda kwaye negosa likarhulumente ukuba libe nolwazi oluthe ngqo.
Unelungelo lokuthetha ulwimi lwakho. Urhulumente uza kukuncedisa ukuvala naziphina izikhewu zothungelwano.
Umnxeba: 012 460-6090
Thetha ulwimi lwakho, lilungelo lakho.
Inkonzo yokutolika ngomnxeba ifumaneka apha.
Utoliko ngomnxeba kufumaneka apha.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ikopi yeNcwadana 2.txt</fn>
Ikopi yeNcwadana
Thetha ulwimi lwakho. Lilungelo lakho.
Ingaba luhlobo luni lwenkonzo olunikezwayo?
I-TISSA inikeza inkonzo yokutolika ngomnxeba eza kwenza ukuba kubekho unxibelelwano phakathi kukarhulumente noluntu kusetyenziswa iilwimi zemveli ezisemthethweni ukuze kufumaneke iinkonzo zikarhulumente.
Kutheni iTISSA inikeza ngale nkonzo?
Nge-TISSA, urhulumente ufezekisa igunya loMgaqo Siseko ngokuthatha amanyathelo alungileyo nasebenzayo ukuphuhlisa nokunyusa iilwimi zemveli ezisemthethweni.
Ingaba uluntu lungacela iinkonzo zikarhulumente ngolwimi lokuzalwa?
Ewe, ukubangaba lolunye leelwimi zemveli ezisemthethweni.
Ingaba ukuthetha ngeminwe zizithulu kubandakanyiwe?
Ewe, abantu abazizithulu babandakanyiwe kwinkonzo yeTISSA. Baza kufumana inkonzo efanayo njengaye nawuphina umntu ovayo, eKapa, eRhawutini, eThekwini nasePolokwane.
Ingaba inkonzo isebenza njani?
Ukuba umhlali kunye nomsebenzi karhulumente abaqondani ngeelwimi zabo, igosa likarhulumente lingatsalela iziko lokutsalela leTISSA.
Kwiziko lokutsalela, igcisa leminxeba liza kunxulumanisa igosa likarhulumente nomhlali kwitoliki ekwaziyo ukuthetha iilwimi ezo zombini.
Igosa likarhulumente liza kubanomnxeba onemiqheba yemfonomfono emibini ukuze yena nomhlali babenako ukumamela itoliki.
Itoliki ke iza kutolikela aba bantu bobabini. Oku kungathatha imizuzwana embalwa.
Ingaba ndiza kwazi njani ukuba isebe likarhulumente lingandinceda
Imiqondiso kwi-ofisi zikarhulumente iza kubonisa ukuba iinkonzo zokutolika ziyanikezwa.
Ukuba i-ofisi karhulumente ayiwubonisi umqondiso weTISSA, ingaba ndisenakho ukusenza isicelo?
Hayi, inkonzo ifumaneka kuphela kwiziza ezinomqondiso weTISSA. Nangona kunjalo, iziza ezininzi ziza kubandakanywa kwixesha elizayo.
Ingaba inkonzo iza kundinceda kanjani?
Iza kudlala indima enkulu ekuphuhliseni amalungelo olwimi lwakho, kananjalo namalungelo oluntu eMzantsi Afrika.
Kwakhona iza kudlala indima enkulu ekunyuseni nasekusetyenzisweni kweelwimi zemveli ezisemthethweni kunye nokuthetha ngeminwe kwezithulu.
Uza wukwazi ukufumana iinkonzo zikarhulumente ngolwimi lwakho.
Umnxeba: 012 460-6090
<fn>xho_Article_National Language Services_Ilizwi lakho malivakale (2005).txt</fn>
Ilizwi lakho malivakale
Incwadi yesikhokelo
IiKomiti zamaCandelo
ISebe: Umahlulelane wengomso.
Ihlabathi ngokubanzi
URhulumente wamaPhondo nowaseKhaya
Umahlulelane wakho kukuhanjiswa kweenkonzo nakuphuhliso
Qhagamshelana
IMIBULELO
Umasipala wasekhaya iMatjhabeng kunye neekomiti zamacandelo aphantsi kolawulo lwakhe anike amava axabiseke kunene kunye nezifundo le ncwadi yesikhokelo eyakhelwe phezu kwazo. Umcebisi wase-Australia uMs Pauline Peel usebenze kunye neGosa loManyano loLuntu uMnumzana George Moahloli kunye neSithethi sikaMasipala uMnumzana TV Matsepe iiveki ezili-10 befuna uhlobo lwezinto ezinokuthi zandise ukuthatha inxaxheba ngeekomiti zamacandelo. Amalungu eekomiti zamacandelo ngokwawo ebebandakanyiwe kumxholo noyilo lwale ncwadi yesikhokelo.
Sithanda kwakho ukubulela iNkqubo kaRhulumente waseKhaya yoKomeleza yeGTZ ngokwenza le ncwadi yesikhokelo.
UMphathiswa wooRhulumente bamaPhondo nabaseKhaya.
ISINGENISO
Xa sasisazisa isixokelelwano esitsha soorhulumente basekhaya ngowama-2000 sakubeka ngokuchanekileyo oku njengendawo karhulumente ebekwe ngcono ukunika intsingiselo ebambekayo nondoqo kukuzibophelele okusiseko ngokwezepolitiko , ukuba Abantu Baya kuLawula. Sathi kubantu bethu ngoorhulumente basekhaya , sihlangene sonke siya kuzisa idemokrasi apho uhlala khona. Kwingqiqo yethu karhulumenyte wasekhaya siyibeke embindini wikulungisa imiceli-mngeni esisiseko yeseziswe efana nokuphuhliso olunganelanga, ukungabikho kwemisebenzi, ukuma nobuhlwempu.
Iikomiti zamacandelo eziphantsi komasipala ezisandul' ukuyilwa zidla indima ebalulekileyo ekuphumeleleni oku kungasental. Zisisakhiwo zabameli boluntu kunyenabemi kufuneka bexelele umasipala malunga nolangazelelo, amandla akhoyo kunye neengxaki zabantu. Kufuneka bavale umsantsa ngokuququzelela unxibelelwano olululo phakathi kwebhunga nabemi ababameleyo. Umthetho worhulumente basekhaya unika ukuzinziswa kweekomiti zamacandelo eziya kusebenza njengomlinganiselo ocacisa isixokelelwano sikarhulumente wethu kuluntu. Iikomiti zamacandelo zinendima ebalulekileyo eziyidlalayo ekuthatheni inxaxheba ngokukhutheleyo kunye nokumisela inkqubo kamasipala engundoqo efananenkubo yoYilo loPhuhliso oluHlangeneyo, inkqubo yebhajethi kamasipala nenkqubo yolawulo lokwenziwa ngumasipala. Ngaphandle kwazo isixokelelwano sethu sedemokresi kunye nophuhliso loorhulumente basekhaya akunakuthiwa similisele phakathi kwabantu.
Iikomiti zamacandelo zimiselwe kumacandelo angaphezulu kwama-80%. Ezi komiti zamacandelo ngamandla okusebenza ahlukeneyo. Ngokuthathela ingqalelo kwiwonga lemisebenzi eekomiti zamacandelo kunye nomsebenzi wokumisela ulungelelwaniso neekomiti eziseleyo siya kwandisa uncedo lobumi kubantu abaninzi.
Le ncwadi yesikhokelo ijolise ekunikeni amacebiso aluncedo kunye nesikhokelo sokulawula iikomiti zamacandelo. Iikomiti ziya kuba nakho ukuthatha inxaxheba kakhulu kukwenziwa kwezigqibo liBhunga ukuba ezi komiti zisebenza ngokufanelekileyo.
Isiqulatho
INTSHAYELELO
Icandelo 1-Amanyathelo okuqalisa
Inyathelo 1: Funa umthetho ofanelekileyo nezikhokelo
Inyathelo 2: Ukuqonda indima yekomiti yecandelo
Inyathelo 3: Ukuqonda indima yelungu lebhunga lecandelo
Inyathelo 4: Ukuqonda indima yesahlulo sommeli (PR) welungu lebhunga
Inyathelo 5: Ukuqonda indima yamalungu ekomiti ecandelo
Inyathelo 6: Ukukhethwa kwamalungu ekomiti yecandelo
Inyathelo 7: Ukuya kuqeqesho lokungeniswa kwisikhundla - amalungu ebhunga ecandelo namalungu ekomiti yecandelo
Inyathelo 8: Ukulungiselela intlanganiso yekomiti yecandelo yokuqala- ezinye iingcebiso kwilungu lebhunga lecandelo
Inyathelo 9: Intlanganidso yekomiti yecandelo yokuqala
Icandelo 2-Iingcebiso eziluncedo zokusebenza ngempumelelo kweekomiti zamacandelo
Inyathelo 10: Indima kanobhala
Inyathelo 11: Ukuphatha intlanganiso
Inyathelo 12: Ukuchophela intlanganiso, ezinye iingongoma zokuchophela
Inyathelo 13: Iimfuneko zokunika ingxelo zeekomiti zamacandelo
Inyathelo 15: Ukuvelisa uyilo lokwenza lonyaka lwekomiti yecandelo
Icandelo 3- Umasipala: indlela anokuxhasa ngayo iikomiti zamacandelo
Inyathelo 16: Ingaba yeyiphi inkxaso umasipala alunika iikomiti zamacandelo?
Inyathelo 17: Yintoni uYilo loPhuhliso oluHlangeneyo?
Inyathelo 18: Ibhajethi yonyaka
Inyathelo 19: IsiXokelelwano soLawulo soKwenza
Inyathelo 20: Uqhagamshelwano lukamasipala
Irejista yokubakho kwiintlanganiso zamalungu eqela lovoto okanye ezizodwa
Uyilo lwentshukumo sikamasipala
Iimfanelo zolwabiwo lwezikhundla
Ifomu yokumiswa - ukhetho lwekomiti yecandelo
Uluhlu loqhagamshelwano lwamalungu ekomiti yecandelo
Iziphumo zokhetho lwekomiti yecandelo
INTSHAYELELO
Kufuneka simelaneni kwemeko efanayo kuludwe olupheleleyo lwemicimbi ethile ebalulekileyo efana nokuphuculwa kokuhanjiswa kweenkonzo nokomeleza oorhulumente basekhaya ukuquka neekomiti zamacandelo. Ezi komiti ezinamalungu angabasebenzi abaqhelekileyo zidlala indima ebalulekileyo ekuqinisekiseni uqhagamshelwano olufunekayo phakathi kwabantu namaziko ethu karhulumente" Â¹
Okumaluleke kakhulu koku kuya kuba yimfuneko yethu ukuba siqinisekise ukuba oorhulumente basekhaya neekomiti zamacandelo ahlangana njalo kwaye asebenza njengoko kuhleliwe".Â²
ICEBISO
ELULUNCEDO! Le ncwadi yesikhokelo inika iingcebiso eziluncedo, iingcinga ezibambekayo nesikhokelo sokulawula iikomiti zamacandelo. Iikomiti ziya kuba nakho ukuthatha inxaxheba kakhul ekwenzeni izigqibo zeBhunga. Ngoko le ncwadi yesikhokelo iya kwandisa ekugqibeleni ukuthatha inxaxheba koluntu ekwenzeni zigqibo ezenziwa ngamabhunga nomasipala. Incwadi yesikhokelo yenzekwe ukunika amalunga ebhunga namalungu ekomiti yamacandelo uludwe lwamanyathelo amakenziwe xa esebenza kwiikomiti zawo zamacandelo.
Incwadi yesikhokelo yenzekwe ukunika amalunga ebhunga namalungu ekomiti yamacandelo uludwe lwamanyathelo amakenziwe xa esebenza kwiikomiti zawo zamacandelo.
Iikomiti zamacandelo yindlela evuselelayo yokuphumelela enye yeenjongo zophuhliso zoorhulumente basekhaya ezichazwe kumGaqo-siSeko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996:
Ukukhuthaza ukuqukwa koluntu nemibutho yoluntu kwimicimbi yoorhulumente basekhaya."
Le ncwadi yesikhokelo kufuneka ifundwe kunye neemfuno zomthetho ezifanelekileyo, neziKhokelo zeSizwe zokuZinziswa nokuSebenza kweeKomiti zamaCandelo kaMasipala, zowama-2005, kunye neNcwadi yeeNgcebiso yeKomiti yamaCandelo eSizwe (dplg kunye neGTZ 2005).
Isilumkiso: Nceda ukhumbule ngalo lonke ixesha ukuba uthathele ingqalelo ubukho kumamasipala wakho necandelo xa usebenzisa iingcinga neengcebiso ezinikwe kule Ncwadi yesikhokelo. Ezinye iingcinga ezichaziweyo zingafuna ukulungiswa kunye/okanye ukulungelelanisa ukufanela imeko ethile kamasipala wakho kunye necandelo.
Amanyathelo okuqalisa
Icandelo 1
Inyathelo 1: Funa umthetho ofanelekileyo nezikhokelo
Apha kukho uluhlu lokukhangelwa lweziqendawana ezibaluleke kakhulu zomthetho ekufuneka uziqondile ukuze wazi ekufuneka ukwenzile njengelungu lekomiti yecandelo. Le mithetho nezikhokelo ziya kukunceda kwakho ukuba uqonde iintlobo zezinto ezingenziwa ziikomiti zamacandelo ukunceda uluntu lwazo kunye namabhunga.
Ukuzinceda wazi oko ukufundileyo sebenzisa le bhokisi uphawule njengoko uyifunda
UmGaqo-siSeko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996- Isahluko 7 iGatya 152 - izinto zorhulumente wasekhaya. Oku kuya kukuxelela ngeenjongo zikarhulumente wasekhaya.
URhulumente wasekhaya: UmThetho weZakhiwo zikaMasipala, 1998- amagatya 73 nama-74. Apha uya kufumana imithetho kunye nemimiselo malunga nokuzinziswa/sekwa kweekomiti zamacandelo
URhulumente wasekhaya: Umthetho weziXokelelwano zikaMmasipala, 200. Esi siqendwana somthetho sikuxelela malunga nohlobo lwamathuba okuthatha inxaxheba koluntu olunokulindelwa luluntu koomasipala
IZikhokelo zeSizwe zokuZinziswa nokusebenza kweeKomti zamaCandelo kamasipala, 2005. Oku kuphumele ukukunika iinkcukacha ezininzi malunga nokumiselwa nokulawula iikomiti zamacandelo
Izindululo eziphunyezwe ngumasipala wakho ukwazisa isixokelelwano sekomiti yamacandelo. Oku kuya kuxela ukuzibophelela kukamasipala wakho kwisixokelelwano sekomiti yecandelo
UmGaqo wokuthatha inxaxheba koluntu lukamasipala wakho ( ukuba unawo). Lo mgaqo uya kukunceda kwaye uncede noluntu lwakho ukuba nazi indlela yokuqhagamshelana nomasipala wenu malunga nemicimbi emalulekileyo echukumisa nina.
ICEBISO
ELULUNCEDO! Isthethi se-ofisi kumasipala wakho singakunika iikopi zemithetho yonke efanelekileyo kunye nezikhokelo.
Xa uthe wafumana ikopi yoxwebhu ngalunye ungazongeza kule ncwadi yesikhokelo.
Inyathelo 2: Ukuqonda indima yekomiti yecandelo
URhulumente wasekhaya: uMthetho wezakhiwo zikaMasipala, 1998 uthi:
Injongo yekomiti yecandelo kukwandisa uthabatho-nxaxheba lwedemokrasi kurhulumente wasekhaya."
Iikomiti zamacandelo yenye yeendlela okuba nelizwi kwizigqibo zikarhulumente.
Ngamazwi alula iikomiti zamacandelo zenziwe ngamalungu akhethiwe ecandelo elithile:
ukuphakamisa imicimbi exhalabisayo yecandelo lasekhayakwilungu lebhunga lecandelo ukuba nelizwi kwizigqib, kuyilo nakumaphulo enziwa libhunga okanye umasipala enempembelelo kwicandelo.
Ilungu lebhunga lecandelo ngusihlalo wekomiti yecandelo kwaye lilungu elifunekayo lwekomiti. Isahlulo sommeli (PR) welungu lebhunga linikwa libhunga ukudlala indima ekuxhaseni amalungu ebhunga keicandelo.
Iikomiti zamacandelo ukwandisa ukuthatha inxaxheba kwabahlali basekhaya kumasipala, ukwenza izigqibi njengoko beluqhagamshelwano oluthe ngqo nolulodwa nebhunga zingabameli becandelo lasekhaya kwaye abazimanyanga ngokopolitiko
Kufuneka baqukwe kwimicimbi efana nekqubo yoYilo loPhuhliso oluHlangeneyo, kulawulo lokwenza lukamasipala, kwibhajethi yonyaka, kumaphulo ebhunga kunye neminye imisebenzi engundoqo neenkqubo njengoko zonke ezi zinto zinempembelelo kubantu basekhaya zingachonga kwaye ziqalise amaphulo ukuphucula ubomi babantu kwicandelo zingaxhasa amalungu ebhunga kwizisombululo zeempikiswano, ngokunika ulwazi malunga nemisebenzi kamasipala zingongamela okwenziwa ngumasipala kwaye aphakamise imicimbi exhalabisayo yecandelo yasekhaya zinganceda uluntu ngeempembelelo zengqiqo umz: inkunkuma, amanzi namanzi amdaka, ukubhatalwa kwemirhumo neentlawulo njengamalungu aalaziyo uluntu lwabo kunye nezidingo zabo.
Inyathelo 3: Ukuqonda indima yelungu lebhunga lecandelo
Khumbula ukuba ilungu lebhunga lecandelokufuneka lulungelelanise okulindelwe licandelo lakhe kwaye yeqela lakhe lopolitiko. Oku kwenza indima embaxa. Kubalulekile ukuba ukuqonda oku kwaye kucace malunga nendima yelungu lebhunga lecandelo ukuze wenze ngcono indlela yokuba nelizwi lakho kwikomiti. Ukuba indima yelungu lebhunga lecandelo icacile uya kuluphepha ukhuphiswano olungafunekiyo naloo mntu kuney nempikiswano elindelekileyo.
Ilungu lebhunga lecandelo lingusihlalo wekomiti yecandelo linemfanelo yokubinza intlanganiso yamalungu abalulekileyo yokukhetha amalungu ekomiti yecandelo linemfanelo yokubiza iintlanganiso yekomiti yecandelo linemfanelo yokuqinisekisa ukuba ishedyuli yeentlanganiso ilungisiwe ukuquka: iintlanganiso zekomiti yecandelo, iintlanganiso zamalungu eqela nentlanganiso ezizodwa ukusebenza nekomiti yecandelo ukuqinisekisa ukuba kukho uyilo lonyaka lwemisebenzi linemfanelo yokuqinisekisa ukuba ikomiti yecandelo yenza oko kulindelwe ngumasipala malunga nokunika iinxelo kwiinkqubo linemfanelo yokuphendula imibuzo nezikhalazo kwicandelo linemfanelo yokusombulula iimpikiswano nokugqithisela iimpikiswano ezingasonjululwanga kumasipala kufuneka liziquke ngokupheleleyo kuyo yonke imisebenzi yoluntu ikomiti yecandelo ezibandakanye kuyo unemfanelo yokunxibelela imisebenzi kunye neeshedyuli zentlanganiso kwilungu lebhunga iPR
Inyathelo 4: Ukuqonda indima yesahlulo sommeli (PR) welungu lebhunga
Ilungu lebhunga iPR ifakwe kwicandelo kwaye linika inkxaso kwilungu lebhunga lecandelo kwimicimbi enxulumene necandelo okanye ikomiti yecandelo. Ilungu lebhunga iPR lingaphendula imibuzo nezikhalazo ngokucebisa nelungu lebhunga lecandelo.
kufuneka liye kwiintlanganiso , zamalungu eqela lokuvota, nakwiintlanganiso ezizodwa kufuneka lincedise ekusombululeni iimpikiswano nasekugqithisela lingancedisa ekuzalisekisweni kwamaphulo lixhase ilungu lebhunga lecandelo, kodwa akufuneki lithathe indawo yelungu lebhunga lecandelo.
Imibuzo esoloko ibuzwa
Umbuzo: Ingaba ilungu lebhunga lecandelolingagunyaza ilungu lebhunga iPR ukuba libe ngusihlalo xa lingekho ilungu lebhunga lecandelo?
Impendulo: Ewe, ilungu lebhunga lecandelo lingacela ilungu lebhunga iPR ngokubhala ukuba libe ngusihlalo wentlanganiso xa lingekho. Akukho mali evunyelweyo yesekela-sihalo phantsi komthetho.
Inyathelo 5: Ukuqonda indima yamalungu ekomiti ecandelo
Amalungu ekomiti ecandelo anyulwa licandelo lawo ukuba amele iimbono zabantu. Adlala indima ebaluleke kakhulu ekuhlaleni.
Indima yamalungu kuku cebisa ilungu lebhunga lecandelo ekuchongeni izidingo nezinto ezixhalabisayo kwicandelo kunye nokunxibelela oku kwibhunga kukuba ngumthathi-nxaxheba okhutheleyo kwikomiti yecandelo kwaye amkele iimfanelo ezifana nokulawula isikhudla okanye ummandla womdla ukunceda ilungu lebhunga lecandelo ukuxelela uluntu malungu namalungelo abo kunye namalungelo omsebenzi njengeqela nokuthetha ngazwi-nye ukunceda ilungu lebhunga lecandelo kwizikhalazo zoluntu ukubamba iindima ezisemthethweni kwikomiti, umz: usihlalo ukubonisa ubunkokheli ngokuqala amaphulo aya kuphucula ubomi babantu kwicandelo ukuthatha iprofayile yecandelo ukuze ikomiti yazi ngaphezulu malunga necandelo ( Jonga inyathelo 13)
ukunceda ilungu lebhunga ukuba ekucebisaneni nabantu abanemali kumcimbi othile kwaye lisebenzi noomahlulelane kuluntu ukunceda umsebenzi wekomiti yecandelo ukuzibandakanya kwiziganeko zoluntu umz: kwimingcwabo nemisebenzi yenkcubeko. Oku kubaluleke kakhulu njengoko kubonisa ukukhathalela uluntu nokuqonda imicimbi yoluntu.
Imibuzo esoloko ibuzwa
Umbuzo: Ingaba kukho naluphi uqeqesho lwamalungu eekomiti zamacandelo kunye namalungu ebhunga amacandelo?
Impendulo: Ewe. Umasipala wakho kufuneka ebonelele ngoqeqesho lokungeniswa esikhundleni lwamalungiu onke eekomiti zamacandelo kwaye uncede ekulungiseleni uqeqesho ukuquka nezakhono zokunobhala, ukubhala ingxelo, ukusombulula impikiswano, ubunkokheli, imisebenzi kamasipala nebhajethi.
Umbuzo: Ingaba iikomiti zamcandelo ziyaphendula kumaqela ezopolitiko?
Impendulo: Hayi. Iikomiti zamacandelo azixhomekekanga kumaqela opolitiko. Lo ngumthetho. Iikomiti zamacandelo zenzelwe ukumela abantu bonke ngokubanzi kuluntu lwakho, ungameli iqela elinye lezopolitiko.
Impendulo: Hayi. Izigqibo ezenziwa zikomiti zamacandelo azizozibophelelo ezisemthethweni kwibhunga nakumasipala. Kodwa ngenxa yokuzibophelela kuthatho-nxaxheba loluntu, iimbono zeekomioti zamacandelo siya kunikwa ingqalelo ngondiliseko.
Umbuzo: Ingaba iikomiti zamacandelo ziyahlawulwa ngeenkonzo zawo?
Impendulo: Hayi. Akukho ntlawulo ngeenkonzo kodwa ngeendleko ezifanelekileyo ezenziweyo , umz: kuhlawulwa uthutho nokulungiselelwa ukutya.
Umbuzo: Ingaba iikomiti zamacandelo zingaya ngqo kumasipala ukuya kuphakamisa iinxalabo?
Impendulo: Hayi. Imicimbi ephakanyiswe yikomiti yecandelo ihamba ngelungu lebhunga lecandelo eliya kuziphakamisa neSithethi se-ofisi.
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ilungu lebhunga lecandelo alisixeleli iiSithethi se-ofisi oko ikomiti yecandelo efuna kwaziwe siSithethi se-ofisi?
Impendulo: Kule meko ikomiti yecandelo ingagqiba ukuba ithethe ngqo neSithethi se-ofisi malunga nokuswela inkxaso kwilungu lebhunga lecandelo. ISithethi siya kuthetha nelungu lebhunga lecandela kwaye siqinisekise ukuba ilungu lebhunga lecandelo liyayiqonda indima yalo yokuxelela iSithethi nokuphendula kwikomiti yecandelo.
Umbuzo : Ingaba iikomiti zamacandelo yiyo yodwa indlela yokuba uluntu lube nelizwi kwukwenziwa kwezigqibo libhunga?
Impendulo: Hayi. Kukho amanye amathuba, umz: ukuviwa koluntu malunga neminye imicimbi, efana nebhajethi yonyaka. Iikomiti zamacandelo kufuneka ziqinisekise ukuba abahlali kumacandelo abo aywaqonda la mathuba.
Umbuzo: Zingabandakanyeka iikomiti zamacandelo kwimisebenzi efana nokuphatha imibuzo nezikhalazo okanye iimpikiswano ekuhlaleni?
Impendulo: Ewe. Iikomiti zamacandelo zingadlala indima ebalulekileyo ekuncedini ilungu lebhunga lecandelo ekusombululeni iimpikiswano okanye ukuphendula imibuzo njengokuba amlungu eekomiti zamacandelo zinengqiqo enzulu ngemicimbi entsonkothileyo yoluntu.
Inyathelo 6: Ukukhethwa kwamalungu ekomiti yecandelo
ISithethi se-ofisi kunye nelungu lebhunga lecandelo badlala indima apha. Yimfanelo yelungu lebhunga lecandelo ukubiza intlanganiso yokukhethwa kwamalungu ekomiti yecandelo. Le ntlanganiso ibizwa 'intlanganiso yamalungu eqela lokuvota'. ISithethi se-ofisi siya kwenza ukhetho ukuqinisekisa ukuba luzimele.
Iikomiti zamacandelo zingangamalungu ali-10. Apha kukho uluhlu lokukhangelwa lwezinto ekufuneka zenziwe xa kulungiselelwa ukhetho lwamalungu ekomiti yecandelo.
Isilumkiso: Phambi kokuqhubeka nokubiza intlanganiso yokukhetha amalungu ekomiti yecandelo, nceda ufunde kuRhulumente waseKhaya: uMthetho weZakhiwo zikaMasipala, 1998 kunye neziKhokelo zeSizwe kwiiKomiti zamaCandelo, 2005
kuba omabini la maxwebhu anento eninzi eyichazayo malunga nenkqubo yokhetho.
Incwadi eyiNgcebiso ngeKomiti yeCandelo leSizwe (dplg kunye GTZ 2005) iya kunika iingcinga eziluncedo malunga nendlela nokuqalisa inkqubo yokhetho okanye yokumiswa.
Ilungu lebhunga lecandelo kufuneka lisebenze neSithethi se-ofisi ukumisela umhla ofanelekileyo wokubamba intlanganiso yokhetho lwamalungu ekomiti yecandelo limisele umhla, ixesha nendawo yentlanganiso yamalungu eqela lokuvota liqinisekise ukuba amalungu oluntu angayifumana indawo, umz: uthutho kungafuneka lubonelelwe kwabanye abantu. Okanye funa indawo ekufutshane kubantu abaninzi. Kwakho cinga ngabo bantu banezigulo okanye bakhubazekileyo, indawo kufuneka ifikeleleke kubo bonke abantu.
Liqiniseke ngezitulo ukuba zilungiselelwe intlanganiso ingakumbi abantu abadala lixelele wonke umntu ( oko kukuthi amalungu eqela lokuvota) umhla, ixesha, indawo kunye nenjongo yentlanganiso: cinga ngokubeka izaziso kwithala leencwadi lasekuhlaleni, kwikliniki kunye nasezikolweni, papasha isaziso kwiphepha-ndaba lasekhaya kwaye usebenzise izaziso zeenkonzo zoluntu kwisikhululo sikanomathotholo wasekhaya. ISithethi se-ofisi kufuneka sibonelele ngemali yokwazisa.
Liqiniseke ukuba liziqhelanisile nenkqubo yokhetho esetyenziswa ngumasipala kukhetho. ISithethi se-ofisi kufuneka silawule ukhetho kodwa ilungu lebhunga lecandelo kunye namalungu ekomiyti yecandelo kufuneka aziqhelanise nenkqubo lilungiselela itoliki ukuba iyafuneka.
Ngoku lixesha leSithethi se-ofisi ukuba lenze oku kulandelayo ukuqinisekisa ukuba kukho irejista yabazileyo kwintlanganiso yamalungu abalulekileyokwaye isayiniwe ukuze inkqubo yokhetho ibe nokukhangelwa ukucacisa iindima neemfanelo zeekomiti zamacandelo kunye namalungu azo kwintlanganiso ukucacisa inkqubo yokhetho kubathathi-nxaxheba. Umthetho unika iinketho zamacandelo nezelizwe zokukhetha amalungu oko kukuthi amalungu kufuneka amele iqela lomdla othile, umzekelo abantu abatsha okanye imibandela yempilo. Iikomiti kufuneka ziqulathe ama-50% amalungu abafazi ubuncinane. ( Umasipala ngamnye uya kumisela umgaqo wawo ngokwenketho ayikhethileyo.)
abize ukumiswa kumalungu ekomiti kunye nabaxhasi boku kumiswa ukubala iivoti kunye nokwazisa iziphumo ukuqinisekisa ukuba abo bamisiweyo kunye nabaxhasi basayina iifomu ezifanelekileyo ukuqinisekisa ukuba amalungu komiti yecandelo ekhathiweyo ayaziqonda iindima zawo neemfanelo kwaye asayine iifomu ezifanelekileyo.
ICEBISO ELILUNCEDO Icebiso eliluncedo lwelungu lebhungu lecandelo - kukubiza intlanganiso yokuqala yekomiti yecandelo esandul' ukukhethwa phambi kokuba amalungu emke kwintlanganiso yamalungu eqela lokuvota. Kusoloko kunzima ukumisela iintlanganiso nabantu abaninzi, ingakumbi ukuba kufuneka uqhagamshelane nabo nganye nganye. Kutheni ungasebenzisi ithuba lobuninzi babo kule ntlanganiso ukulungiselela enye?
Imibuzo esoloko ibuzwa:
Umbuzo: Ingaba kukho inkqubo yokugcwalisa izithuba zekomiti yamacandelo?
Impendulo: Ewe. Inkqubo yahluka ngokuhlobo lwesithuba. KwiziKhokelo zeSizwe kwiKomiti zamaCandelo, 2005 okanye kuRhulumente waseKhaya: uMthetho weZakhiwo zikaMasipala, 1998 kuchazwe inkqubo.
Umbuzo: Ingaba kukho iimeko apho ilungu lekomiti yecandelo lingasuswa?
Impendulo: Ewe. Ukuba ilungu alikho ngaphandle kwekhefu iinyanga ezintathu okanye ngaphezu;lu kwiintlanganiso ezilandelelanayo okanye ngekhefu ukususela kwiinyanga ezintandathu okanye ngaphezulu kwiintlanganiso zecandelo ezilandelelanayo lingasuswa.
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ilungu lekomiti yecandelo liye kwelinye icandelo?
Impendulo: Ilungu liya kurhoxa njengomvoti kwicandelo njengekomiti yecandelo.
Inyathelo 7: Ukuya kuqeqesho lokungeniswa kwisikhundla - amalungu ebhunga ecandelo namalungu ekomiti yecandelo
Xa onke amalungu ekomiti yecandelo ekhathiwe kufuneka onke aye kuqeqesho lokungeniswa ezikhundleni. Njengosihlalo wekomiti ilungu lebhunga lecandelo kufuneka nalo liyile. Qhagamshelana neSithethi se-ofisi ufumanise ukuba ukungeniswa ezikhundleni kuya kubanjwa nini.
Naku oza kukufunda kuqeqesho lokungeniswa esikhundleni uza kufunda malunga nomthetho ofanele iikomiti zecandelo. Ukuba awuwazi lo mthetho uya kugqibela wenze izinto ezingekho mthethweni uza kufumanisa ngemithetho ehlala ikho nemiyalelo eya kukunceda wazi ngaphezulu malunga nemisebenzi yekomiti yecandelo uza kufumanisa malunga nendlela ibhunga elisebenza ngayo uza kufumanisa malunga nokuqhuba intlanganiso okubalulekileyo ukuba ube nakho ukuthatha inxaxheba efanelekileyo entlanganisweni uza kufumanisa malunga nemimiselo yokuziphatha kwamalungu ekomiti yecandelo uza kufumanisa malunga namagunya nemisebenzi yeekomiti zamacandelo. Oku kubalulekile kukunceda ukuba wazi eyona ndima yakho njengelungu lekomiti yecandelo niza kwazana ukuze niqale ukwakha iqela elifanelekileyo.
Inyathelo 8: Ukulungiselela intlanganiso yekomiti yecandelo yokuqala- ezinye iingcebiso kwilungu lebhunga lecandelo
Nalu uludwe olwenzelwe ukunceda ilungu lebhunga lecandelo elingusihlalo wekomiti yecandelo, lokulungiselela intlanganiso yokuqala. Xa ikomiti ithe yahlangana kwaye kwakhethwa unobhala, lo mntu uya kunceda ilungu lebhunga ekulawuleni indima 'yoba ngusihlalo'. Ukuba ilungu lebhunga lecandelo lilungiselele kakuhle ukuba ngusihlalo kuya kuba lula ukugunyazisa iimfanelo nemisebenzi kwamanya amalungu ekomiti kwaye intlanganiso yonke iya kuhamba kakuhle.
Ilungu lebhunga lecandelo lingasebenzisa olu ludwe ukuqinisekisa ukuba intlanganiso yokuqala ilungiselelwe
Ingaba uyichongile waze wayibhukisha indawo yokubambela intlanganiso yekomiti yecandelo eqhelekileyo? Khumbula ukuba le kufuneka iyindawo yoluntu ingabi yondawo yabucala njengendawo yokuhlala. Oku yimfuneko ephantsi koMthetho.
Ingaba ululungiselele uyilo lweshedyuli lwentlanganiso yonyaka eluludwe lweentlanganiso zonyaka kunye nemihla, amaxesha neendawo? Olu luhlu kufuneka luquke iintlanganiso zekomiti yecandelo, iintlanganisozamalungu abalulekileyo kwaye luluncedo elwenza ukuba amalungu ekomiti yecandelo abe nakho ukuqulunqa ixesha lawo ekuhambeni konyaka ozayo.
Ingaba unayo ikiti yolwazi olusuka kwiSithethi se-ofisi? Oku kufuneka kuqukwe kumthetho ofanelekileyo nakwizikhokelo kunye neemfuneko zokunika ingxelo kunye neetempleyiti, umz: iirejista zokubakho.
Ingaba uyilungiselel I-ajenda yentlanganiso ezayo? ( Jonga inyathelo 10 nele-11 kwindima kanobhala kunye neengcebiso zokuqhuba intlanganiso. Itempleti ye-ajenda iqukiwe kwicandelo 4.)
Ingaba uwucingile umhla wentlanganiso yokuvelisa uyilo lonyaka lwemisebenzi? ( Jonga inyathelo 14 elichaza indlela yokwenza uyilo lonyaka.)
Imibuzo esoloko ibuzwa:
Umbuzo: Zeziphi iintlobo zeentlanganiso iikomiti zamacandelo eziya kuzibamba?
Impendulo: Kuya kubakho iintlobo ezintathu zeentlanganiso ezingundoqo ekuya kulindeleka ukuba iikomiti zamacandela zizicwangcise. Ezi ntlanganiso ziya kumiselwa ngemvumelwano nelungu lebhunga lecandelo.
Iintlanganiso zekomiti yecandelo- ezi zintlanganiso ezisesikweni zamalungu ekomiti ecandelo. Kufuneka zibanjwe njalo ukze ikomiti yecandelo ibe nakho ukuqulunqa ngokufanelekileyo. Kufuneka zibanjwe amaxesha ama-6 ngonyaka ubuncinane. Iintlanganiso ezibanjwa njalo njengeentlanganiso zenyanga ziyacetyeswa ukuze iikomiti zamacandelo zibe nexesha elaneleyo lokugqalisela kwizinti zonke ezahlukeneyo ekufuneka bezenzile.
Iintlanganiso yamalungu abalulekileyo- ezi zintlangansio phakathi kelungu lebhunga lecandelo kunye namalungu abalulekileyo oko kukuthi abahlali. Ezi ntlanganiso ziya kunceda ilungu lebhunga lencandelo kunye nekomiti yecandelo ekuqondeni izidingo zolunt. Ixesha leentlanganiso zamalungu abalulekileyo kufuneka zemiselwwe kwangaphambili njengenxalenye yeshedyuli yentlanganiso yonyaka. Ezi ngamathuba okumema amagosa kamasipala okanye iinkokheli zopolitiko ukuba zithethe namalungu ngemicimbi yoluntu okanye banike ulwazi malunga nendlela umasipala asebenza ngayo.
Iintlanganiso ezizodwa- ezi zingabizwa xa kukho imfuneko, umz: ukuba kukho umcimbi othile obalulekileyo okuluxhalatyiswe
Inyathelo 9: Intlanganidso yekomiti yecandelo yokuqala
Kukho izinto eziliqela ekufuneka zenzeke kwintlanganiso yokuqala yekomiti yecandelo
Ukukhethwa kwamalungu ekhethelwa izikhundla - kufuneka unobhala kwaye ninokugqiiba ukuba nifuna unondyebo ( Jonga kwinyathelo 10 indima kanobhala)
Ukuba amalungu ekomiti azazise kwaye abelane ngoko afuna ukukuphumelela njengamalungu ekomiti yecandelo
Ukucela unobhala ukuba enze uluhlu lokuqhagamshelana lamalungu ekomiti yecandelo nokunika iikopi ilungu ngalinye
Iqela lihlangene kuxoxwa kwaye kuvunyelwana ngemithetho yokuziphatha entlanganisweni, ukuquka imfuneko yehlebo. Ngamanye amaxesha kuxoxwa ngemicimbi yempikiswano kwiintlanganiso zekomiti yecandelo. Onke amalunghu kufuneka asombulule kwaye avumelane ngendlela yokwazisa le mibandela kumalungu abalulekileyo. Akuloncedo ukuxelela wonke umntu zonke izinto.
Ukuxoxa ngeshedyuli yentlanganiso yonyaka kwaye babone ukuba bangafikelela kuvumelwano malunga nokuba zeziphi iintlanganiso emazibanjwe nini.
Ukumisela intlanganiso yokuvelisa uyilo lonyaka. Oku kungayintlanganiso eyodwa yekomiti okanye intlanganiso elandelayo yekomiti.
Ukwabiwa kwezikhundla umz: izindlu, ezempilo, ezentlalo-ntle ukuphuhliswa koqoqosho lwasekhaya. ' izikhundla' kuthethwa ngeemfanelo ezabelwa umntu omnye, ukunika ingxelo, ukuqonda, ukunxibelelana nokusebenza kwindawo yomdla ethile.
Iingcebiso eziluncedo zokusebenza ngempumelelo kweekomiti zamacandelo
Icandelo 2
Inyathelo 10: Indima kanobhala
Unobhala wekomiti yecandelo unale misebenzi ilandelayo
Ukunceda ekwenzeni ii-ajenda - unobhala kufuneka abuze amalungu ekomiti yecandelo izinto eziza kuqukwa kwii-ajenda zeentlanganiso zonke
Ukuxoxa i-ajenda nosihlalo kwaye bavumelane ngeziqulatho pha,mbi kokuba ithunyelwe kwamanye amalungu. Khumbula ukuba usihlalo wekomiti lilungu lebhunga lencandelo ngoko lo mntu nguye onelizwi lokugqibela koko kuza kubakho kwi-ajenda.
Ukulandela ukuvunywa kwe-ajenda kukuyinika amalungu ekomiti yecandelo phambi kwentlanganiso
Ukuthatha imizuzu yentlanganiso zonke ezibanjwe ngusihlalo nekomiti yecandelo. 'Imizuzu' yirekhodi ebhaliweyo koko kwenzekileyo entlanganisweni; idla ngokuquka ingxoxo malunga nento nganye, izigqibo zekomiti ezenziweyo, iiintshukumo zokwenza ezi zigqibo
Ukuqinisekisa ukuba imizuzu isasazwa kumalungu kwaye iyafayilishwa kwindawo ekhuselekileyo. Khumbula ukluba imizuzu yirekhodi esemthethweni yentalnganiso kwaye kubaluleke kakhulu ukuba igcinwe endaweni ekhuselekileyo. Abantu badla ngokubuyela kwimizuzu yentalanganiso ukukhangela izigqibo ezenziweyo.
ICEBISO ELILUNCEDO Nika unobhala ulwazi olukule ncwadi yesikhokelo malunga nendima kanobhala, indlela yokuphatha intlanganiso, ikopi yetempleyiti yeajenda.
Inyathelo 11: Ukuphatha intlanganiso
Yazisa ixesha nendawo yentlanganiso kwangaphambili. Njengoko kuchaziwe ngasentla unobhala unoxanduva loku.
Yenza i-ajenda phambi kwentlanganiso. Lo ngumsebenzi kasihlalo nonobhala. ( Jonga inyathelo 10 malunga nendima kanobhala)
Nika amalungu ekomiti i-ajenda phambi kwentlanganiso ukuze azi ukuba intlanganiso ingantoni kwaye akwazi ukuzilungiselela. Ngamanye amaxesha kuya kubakho imfuneko yengxelo eyodwa kwimimandla yezikhundla ukuba umbambi-sikhundla uyakwazi oku angacebisana noluntu malunga nalo mcimbi kwaye anike ingxelo kwikomiti ngokufanelekileyo.
Usihlalo uya kuvula intlanganiso aze ahambe nge-ajenda inyathelo ngenyathelo.
Kurekhodishwe abakhoyo.
Kurekhodishwe izingxengxezo kwabo bangakwaziyo ukuza. ( Malaungu ekomiti kufuneka ngalo lonke ixesha axelele umntu kwikomiti xa engakwazi ukuphumelela. Oku koko kuthiwa sisigxengxezo)
Funda imizuzu - khangela ukuba lirekhodi elichanekileyo lwentlanganiso edlulileyo. Wonke umntu kufuneka avume ukuba imizuzu ichanekile njengoko imizuzu ilirekhodi elisemthethweni lentlanganiso.
Imivuka kwentlanganiso edlulileyo - le nto iquka imicimbi exoxwe kwintlanganiso edlulileyo apho amalungu ekomiti ebenika ingxelo. Ungabona lula ukuba yintoni eyenza imivuka ngokujonga izenzo zabanmtu ebekufanele ukuba bazenze.
Imbalelwano - ezi zileta eziza kwikomiti okanye iileta ezithunyelwa yikomiti. Esiqendwana ngasinye sobhalelwano kufuneka siqatshelwe yikomiti njengoko ithunyelwa egameni lakho.
Ezinye izinto ezikwi-ajenda- umz: I-IDP, ibhajethi kamasipala, ulawulo lokwenza lukamasipala, amaphulo ophuhliso oqoqosho lwasekhaya. Elinye ilingu lekomiti kufuneka lazise kwaye liqalise ingxoxo. Ingxelo ingaqukwa kwintsshayelelo malunga nomcimbi ( uyintoni, ubandakanyeka njani, kutheni ubandakanyeka) ize ibe yintoni isenzo esithathiweyo kwaye yintoni esafunekayo.
Khumbula ukuba kubaluleke kuwo onke amalungu ekomiti ukuba athathe inxaxheba kwintlanganso. Akufuneki ukuba usihlalo ayongamele ingxoxo. Indima kasihalo kukukhokela amalungu nge-ajenda ukuze kuphunyelele iinjongo zekomiti. Usihalo ufuna nembhexeshi kwibhendi kunokucula isolo.
Emva kwengxoxo usihlalo kufuneka aqinisekise ukuba kufikelelwe kwisigqibo kwaye ukuba kuyimfuneko omnye manikwe imfanelo yokwenza egameni lekomiti.
Siyabulela ngokusebenza kwikwincwadi yecandelo eveliswe ngumbutho karhulumente waseKhaya waseFreyistati, Novemba 2001
Inyathelo 12: Ukuchophela intlanganiso, ezinye iingongoma zokuchophela
Zama ukungathethi kakhulu wena; mamela ukuba abanye bathini uze uqinisekise ukuba uyaphawula kwi-ajenda
Bhala phantsi iingongoma eziphambili ezenziwa ngexesha lengxoxo
Shwankathela iingongoma eziphambili ekugqibeleni kwento ekwi-ajenda nganye
Gcina ucwangco entlanganisweni- oku kuthetha ukuba qinisekisa ukuba izithethi ziyahlonitshwa, ukuba abantu abahleki kwaye abancokoli ngexesha lentlanganiso okanye bancokola phakathi kwabo
Bambelela kwixesha elabelwe izinto ze-ajenda
Zama ukugqiba ngexesha.
Inyathelo 13: Iimfuneko zokunika ingxelo zeekomiti zamacandelo
Kuya kufuneka uqhagamshelane neSithethi se-ofisi kumasipala wakho ufumanise malunga neemfuneko zokunika ingxelo, ukuquka nemihla yokungena kweengxelo. Oku kuya kwenziwa ngenyanga , ukuba kuyenzeka ngokwesihlanu wokugqibela enyangeni.
ISithethi se-ofisi singanayo ifomu yokunika ingxelo. Ifomu yokunika ingxelo sisikhokelo esibhaliwe ( proforma) osigcwalisayo kunokuba uze nesakho isakhiwo. Iluncedo kuba uyazi ukuba kufuneka ufake yonke into efunekayo.
Ukuba akukho fomu ikhoyo, nanku umzekelo kwiphepha elilande;layo onokuwusebenzisa.
akufuneki unike iinkcukacha ezininzi
Ifomu yokunika ingxelo
Ingxelo okanye icandelo Bhala igama lecandelo okanye inombolo
Ilungu lebhunga lecandelo ( Bhala igama lelungu lebhunga )
Inyanga nonyaka ( Bhala umhla)
Unobhala wekomiti yecandelo ( Bhala unobhala)
Imicimbi ephakanyisiweyo kwiintlanganiso yekomiti yecandelo, yamalungu abalulekileyo okanye eyodwa- bhala ngokwamanani.
Izisombululo ezinokubakho kunye neengcebiso - zidwelise ngamanani.
Amaphulo ezayo nagqityiweyo - wadwelise ngamanani.
Yilela iinyanga ezintathu ezizayo- dwelisa ngamanani.
Oku kungaba kokunye kwezinto zokuqala ikomiti yecandelo ekwenza kunye. Kungancedas ukwakha iqela kwaye kwenze uqonde kakhulu ngecandelo lakho.
Ukwenza iprofayile yecandelo kungaba mnandi. Nasi siskhokelo ongaqalisa ngaso. Khumbula ukuba ungaqokelela ulwazi olusisiseko onokuthi uqalisa ngalo uze wandule ulongeze ekuhambeni konyaka.
Fumanisa malunga nabantu abakwicandelo neengxaki abahlangana nazo, umz:
Ubudala beqela, isini, isimo sokuphangela
Amanani olwaphulo-mthetho, iingxaki ezinkulu zempilo
Izimvo ngeenkqubo zikamasipala kunye nezindululo
Amathemba abantu
Imbali yecandelo
Iilwimi ezithethwa ngabantu
Imidla yabo yopolitiko
Ndilufumana njani ulwazi?
Umasipala angakunika ulwazi lwezinto ezifana nobudala bamaqela. Ilungu lebhunga lecandelo lingazicela ngeSithethi se-ofisi
Amapolisa angakunika amanani olwaphulo-mthetho kwaye ukuba kukho isibhedlele okanye ikliniki kwingingqi yakho ungalufumana ulwazi lwezempilo.
Ungafumanisa malunga noko kucingwa ngabantu kwiintlanganiso zabahlali okanye kwiintlanganiso zamaqela amancinane abantu ngokwecandelo, okanye ngophando olulula loluntu okanye ngeengxoxo nabahlobo.
Loluphi uhlobo lwezakhiwo ezikhoyo kwicandelo?
Isakhiwo' sithetha izakhiwo ezenza uluntu lwakho, umzekelo:
Izakhiwo zoluntu ezifana nezikolo, iikliniki, izibhedlele, amapolisa, iinqwelo zezigulane njalo njalo.
Iindlela, amanzi, ucoceko
Iintlobo zezindlu
Iindawo zemidlalo nezolonwabo
Iivenkile, iimakethi, neebhanki
Uthutho
Yintoni enye eyenzekayo ekuhlaleni?
Yenza uludwe lwemibutho yoluntu - Oku lubandakanyeko olubalulekileyo kwikomiti yecandelo. ' Ababandakanyekayo' kuthetha abantu okanye abameli beqela abanomdla othile okanye iingcaphephe, okanye abo banenkathalo malunga nento abayenzayo kwikomiti yecandelo.
Ingaba kukho Abasebenzi boPhuhliso boLuntu CDWs kwicandelo lakho?
Chonga iCDWs kwicandelo lakho uze uhlangane nabo uthelekise izinto ekubhekiselelwe kuzo ukuquka nokokuba iCDWs zinakho ukunika inkxaso yomsebenzi okanye ukubhala kwikomiti yecandelo.
Ungasebenzisa olu ludwe ukukunceda ekucwangciseni amaqunrhu abameli.
Quka:
Imibutho yemidlalo okanye amaqumrhu
Imibutho elawula izikolo
Imibutho yokugcina ucwangco
Imibutho yeenkolo
Imibutho yolutsha
Oomasingcwabane
Imibutho yamashishini
Imibutho yenkcubeko umz: ubugcisa, umculo
Imibutho yabafazi
Imibuzo esoloko ibuzwa
Umbuzo: Kutheni kubalulekile ukuvelisa iprofayile yecandelo?
Impendulo: Njengelungu lebhunga lecandelo kunye nekomiti yecandeelo uya kuba uyasebenza ngenene xa ulazi kakukhle uluntu lwakho. Khumbula ukuba ulapho ukumela icandelo lakho. Awunakwenza oku ukuba awubazi abantu abahlala kwicandelo lakho, zintoni izidingo zabo nemicimbi yabo, bafuna ikomiti ibenzele ntoni, kwaye zeziphi izakhiwo, iindlela kunye nezinto ezibambekayo ezenza icandelo lakho. Oku kuquka nokwazi kangangoko ngemibutho yoluntu kunye 'nobutyebi' basekhaya njengamashishini asekhaya okanye imibutho yemidlalo. Uya kothuka kokuya kufumana.
Umbuzo: Ingaba ikomiti yecandelo ingalusebenzisa njani olu lwazi?
Impendulo: Ikomiti yecandelo ingalusebenzisa olu lwazi kuphuhliso loyilo lonyaka wayop. Uya kuba nakho ukuyila ngcono kwaye uthathe inxaxheba ngakumbi kwiingxoxo malunga nemigaqo yebhunga neenkqubo okanye amaphulo kuba uyazi kakhulu malunga noluntu lwakho ngaphezu kwabanye abantu.
Inyathelo 15: Ukuvelisa uyilo lokwenza lonyaka lwekomiti yecandelo
Ikomiti yecandelo kufuneka inoyilo lonyaka elicacisa oko kubalulekileyo kwaye elindele ukukuphumelela. Oku kuya kunceda ukubona okokuba ukuphumelele oko ubuthe uya kukuphumelela. Luya kunceda kwakho ekunikeni ingxelo kumasipala njengoko unokunika ingxelo ngenyanga nganye ngokoyilo lokwenza.
Yingcinga elungileyo ukubiza intlanganiso eyodwa kwangoko yokuphuhlisa uyilo lokwenza lonyaka. Qinisekisa ukuba uyilo lwakho lunyanisekile kwaye lungaphunyelelwa.
Ekuveliseni uyilo lonyaka ungathethaela ingqalelo oku kulandelayo imihla apho umasipala aya kubamba iingcebiso onganqwenela ukuthatha inxaxheba ezifana noYilo loPhuhliso oluHlangeneyo (IDP) kunye nebhajethi yonyaka imibandela ebaluleke kakhulu yoluntu. Ikomiti yecandelo ingenza ntoni ukunceda. Ingaba oku ingakwenza nini?
ngawaphi amaphulo anqwenelwa ukwenziwa yikomiti yecandelo? Cinga ngezinto ezinjengamaphulo okuphuhlisa uqoqosho lwasekhaya, uqeqesho olusekelwe ekhaya labantu abanika inkathalo. Ingaba singawenza la maphulo kunye neminye imibutho yoluntu?
yeyiphi imibutho yoluntu, umz: imibutho yezempilo okanye yoluntu apho ikomiti yecandelo ifuna ukumelwa kuyo?
yeyiphi imibutho yoluntu okanye amasebe kamasipala esifuna ukuwamema ukuba azokwazisa ikomiti yecandelo okanye kwintlanganiso yamalungu abalulekileyo?
ngawaphi amalungu ekomiti yecandelo ekufuneka anikwe iimfanelo zokwenza lo msebenzi?
yeyiphi imihla yokugqiba imisebenzi?
Zeziphi izinto ezikhawuleze kakhulu okanye omisebenzi ebalulekileyo ekufuneka siyenze kuqala?
Yeyiphi enokulinda ixesha elidana?
ICEBISO ELILUNCEDO Uyilo kufuneka luguquke kwaye kufuneka lube nako ukutshanitsha ngokwesidingo.
Khumbula ukuba uyilo kufuneka luphumeleleke. Kungcono ukwenza izinto ezimbalwa kunokwenza izinto ezininzi kakubi.
Uyilo loPhuhliso oluHlangeneyo 2005/11
UYilo loPhuhliso oluHlangeneyo (IDP) yinkqubo yopolitiko ekhokelwa nguSibonda wedolophu onguJilana wesiXeko kunye namalungu eBhunga kwaye luxhaswa ngolawulo ngamasoga. I-IDP ibonisa iimpumelelo nemiceli-mngeni yesiXeko kunye nophuhliso oluzayo olusekwe kushishino nakwizidingo zoluntu ngokunxulumene nokuhanjiswa kweenkonzo kunye nophuhliso loqoqosho.
Inxalenye ebalulekileyo ye-IDP lucebiswano olukhulu kunye nawe nabanye abantu ababandakanyekayo ukuqinisekisa ukuba uyaqukwa kwizigqibo zophuhliso oluzayo lwesiXeko saseRhawutini.
Uludwe lweentlanganiso zeCandelo nezeNgingqi ziya kubanjwa kwisiXeko sonke ukunika ingxelo izidingo zakho nokulindeleyo ezibhajethelwe ngayo kwaye eziyilwe ngayo namaphulo ahlukeneyo neenkqubo.
Siyakukhuthaza njengomhlali waseRhawutini ukuba uthathe inxaxheba kwinkqubo yokukucebisana ngokuya kwazi ntlanganiso kwaye ube nelizwi. Ukuthatha kwakho inxaxheba kulunge njengevoti yakho ukuqinisekisa ukuba izidingo zokuhanjiswa kweenkonzo ziyazalisekiswa.
NjengesiXeko sakuhlala sizibophelele ekuphuculeni umandla ophilileyo nokhuselekileyo, ukuphucula ukukhula koqoqsho, ukulwa neHIV ne-AIDS, ukunciphisa ukuphazamiseka kombane nobonelelo lwamanzi, ukuphucula isixokelelwano nokunyanzelisa imithetho yedolophu kunye nokuququzelela ukuhanjiswa kwezindlu.
Umasipala: Indlela anokuxhasa ngayo iikomiti zamacandelo
Icandelo 3
Inyathelo 16: Ingaba yeyiphi inkxaso umasipala alunika iikomiti zamacandelo?
Inkxaso enikwa ngumasipala iya kwahluka ngokobutyebi bukamasipala. Abanye oomasipala banemali eninzi kunabanye kwaye oku kuya kuba nempembelelo koko unokukuphumelela. ISithethi se-ofisi singakuxelela ukuba bobuphi ubutyebi obukhoyo kodwa kufuneka ujonge kolu ludwe.
Nalu uludwe lwezinto ezkungubuzwa zona kumasipala:
Iikopi zomthetho ezifanelekileyo, izikhokelo zesizwe kunye nemigaqo yebhunga kukuthtatha inxaxheba koluntu neekomiti zamacandelo
Ikopi yeyolwazi lwabantu becandelo, ukukunceda ukuba wenze iprafiyile yecandelo
Ikopi yeYilo loPhuhliso oluHlangeneyo lukaMasipala
Inkcazelo jikelele yesiXokelelwano soLawulo loKwenza kukamasipala
Ulwazi malunga neenkqubo zokunika ingxelo neenkqubo
Imihla namaxesha oqeqesho lokungeniswa ezikhundleni
Ulwazi malunga namanye amathuba oqeqesho anikwa iikomiti zamacandelo
Ulwazi malunga nolwabiwo lwebhajethi okanye imigaqo yokubuyisela imali yeenkcitho zeekomiti zamacandelo.
Inyathelo 17: Yintoni uYilo loPhuhliso oluHlangeneyo?
Bonke oomasipala kufuneka belungiselele uYilo loPhuhliso oluHlangeneyo (IDP) lumisela izinto ezibalulekileyo zendawo. I-IDP yeyeminyaka emi-5 kwaye iyaphononongwa unyaka ngamnye. I...IDP iqinisekisa ukusetyenziswa kakuhle kobutyebi obunqabileyo bukamasipala, izinto ezibalulekileyo ekujoliswe kuzo ( umz: ukunceda iiindawo ezihlwempuzeke kakhulu), ukutsala imali kweminye imigangatho karhulumente kunye nokomeleza ukuthatha inxaxheba koluntu.
Abameli bekomiti yamacandelo bangaba kwiqumrhu labameli be-IDP. Eli qumrhu lithuba labo bonke ababandakanyekayo ukuba bamele imidla yamalungu wabo abalulekileyo. Eli qumrhu linika isakhiwo sengxoxo, sothetha-thethwano kunye nokwenza izigqibo ngabo bonke phakathi koluntu nomasipala, babe nakho ukunxibelelana nokunika ithuba lokongamela uyilo nokuzalisekisa inkqubo yokuzalisekisa kwekomiti yecandelo kwi-IDP.
Inyathelo 18: Ibhajethi yonyaka
Iluyilo lwemali. Imisela imisebenzi yonyaka-mali olandelayo ngokwazisa indleko zale misebenzi kunye nemvelaphi yemali yokuhlawule;la ezi nkcitho.
Unyaka-mali kamasipala woMzantsi Afrika usiuka kkumhla woku-1 kuJulayi wonyaka ngamnye uye kuphela ngomhla wama-30kuJuni kunyaka olandelayo. Ibhunga kufuneka livume le bhajethi phambi kokuba unyaka-mali omtsha uqale, emva koyilo olufanelekileyo, kwengcebiswano neekomiti zamacnadnelo kunye namanye amaqela abandakanyekayo kwindawo yakho. Ukuba iikomiti zamacandelo ziyaqukwa ekugqibeni ukuba kufuneka umasipala achithe maini kwaye kweliphi iphulo oku kuya kuthetha ukuba icanelo lakho lingazuza ngqo.
Kunyaka wonke ibhajethi iyonganyelwa ukukhangela ingeniso eyiyo kunye nenkcitho ngokwebhajethi. Umzekelo, ukuba ingeniso ivela kwimirhumo kunye nentlawulo zingaphantsi koko bekuqikelelwe kuya kufuneka ukuba inkcitho ibe ngezantsi.
Iikomiti zamacandelo kufuneka zifumanise amaxesha ebhajethi kwaye iintlanganiso ziya kubanjwa nini kufuneka ubuze ukuba ingaba ikho ibhajethi yoqeqesho ukukunceda ukuba ube nokuthatha inxaxheba enentsingiselo kwibhajethi.
Inyathelo 19: IsiXokelelwano soLawulo soKwenza
Fumanisa ukuba umasipala wakho sele esenzile na isixokelelwano solawulo sokwenza. Ikomiti yecandelo ingadlala inxalenye ephambili kulawulo lokwenza kumanqanaba amathathu;
Ukuyila: Sebenza kunye nelungu lebhunga lakho kunye neminye imibutho yoluntu, ekuchongeni izidingo ezibalulekileyo nokuqinisekisa ukuba ezi zidingo ziqukiwe kwizindululo zebhajethi nakuyilo.
Ukulandela nokunika ingxelo: Gxininisa ekunikweni kweengxelo njalo kumaphulo kamasipala neenkonzo kwikomiti yecandelo kwaye nakwiintlanganiso zoluntu kwicandelo lakhouykuze ungcine abahlali bexelelwa ngenkqubekla-phambili kunye/okanye iingxaki. Yenza iingcebiso ezakhayo kuphuculo kwaye ukuba kuyimfuneko cwangcisa ukuba uluntu luncede lwenze umsebenzi wenzeke.
Ukuphononongwa kokwenza minyaka le: Ibhunga kufuneka linike ingxelo njalo kwiikomiti zamacandelo nakuluntu kwibhajethi nakuphononongo lokwenza njengenxalenye yeentlanganiso zoluntu. Okongeza ukuba ikomiti ayifumani ingxelo yokwenza njalo kwibhunga layo usibonda wedolophu kufuneka azi ukuba ikomiti yecandelo ilindela ukwenza okungcono kurhulumente wasekhaya wedemokrasi.
Inyathelo 20: Uqhagamshelwano lukamasipala
Qhagamshelana noManejala we-ofisi kamasipala ufune uludwe loqhagamshelwano oluphambili uze wongeza kule ncwadi yesikhokelo.
Qhagamshelana noManejala we-ofisi kamasipala ufune amaphulo nesiqalo eziphambili uze wongeza kule ncwadi yesikhokelo.
Icandelo 4
Umasipala...
Ikomiti yocandelo...
Umhla...
Ixesha: ...
Indawo: ...
i-ajenda
Ukuvulwa nokwamkelwa
Izingxengxezo
Imizuzu yentlanganiso edlulileyo
Imivuka
Imbalelwano
Izinto ezintsha umz: ingxelo kwimo yamaphulo kunye nengxelo yezikhundla
Izisombululo zebhunga
Umhla nexesha lentlanganiso elandelayo
Irejista yokubakho kwiintlanganiso zamalungu eqela lovoto okanye ezizodwa
Umasipala: ...
Icandelo: intlanganiso yamalungu eqela lovoto/eyodwa/yoluntu...
Icandelo: ...
Umhla:...
Ilungu lebhunga lecandelo: ...
Igama Idilesi Inombolo yoqhagamshelwano Usayino
Uyilo lwentshukumo kamasipala
Umasipala: ...
Ikomiti yecandelo...
Izinto ezibalulekileyo zikamasipala kuYilo loPhuhliso oluhlangeneyo
Izinto ezibalulekileyo zecandelo
Ikomiti yecandelo kufuneka inike ingxelo yolu yilo lulandelayo. Oku kuya kukunceda ukuba wazi okokuba uphelele ntoni awaphumelela ntoni koko ubukufuna kuyilo lwakho. Kuya kunceda kwakho iSithethi ukuba sazi ukuba kukho imibandela ekufuneka ayisebenze.
Inani Iphulo Imfanelo Iinjongo/izalathisi Ixesha imithombo 1. Iigadi zokutya Uphuhliso loqoqosho Kulinywa zambini Juni 2006
Iimfanelo zolwabiwo lwezikhundla
Umasipala...
Ikomiti yecandelo...
Igama lesikhundla Impilo Uphuhliso loqoqosho lwasekhaya Igama lomntu/labantu
Onemfanelo Imizekelo yemfanelo Iqumrhu lempilo lecandelo
Isaziso sentlanganiso yekomiti yecandelo
Umasipala: ...
Ikomiti yecandelo...
Umhla...
Ixesha: ...
Indawo: ...
I-ajenda
Izingxengxezo
Imbalelwano
Izinto ezintsha ( Nceda uzidwelise)
Ifomu yokumiswa - ukhetho lwekomiti yecandelo
Umasipala ...
Ikomiti yecandelo...
Ifomu yokumiswa kwelungu lekomiti yecandelo
Ukumiswa
Thina, sisayinileyo singabavoti ababhalisileyo kwicandelo...
Simisa uMnumzana/ Nkosazana /nkosikazi... njengomqatswa onokukhethwa njengelungu lekomiti lecandelo...
Ukumiswa
Mna... Osayinileyo, inombolo yesazisi...
Ohlala e... kunye/okanye ongumvoti pobhalisileyo kwicandelo... ndamkela ukumiswa kwam njengomgqatswa onokukhethwa njengelungu lekomiti yecandelo kweli candelo...
Ilungu lebhunga lecandelo...
Uluhlu loqhagamshelwano lwamalungu ekomiti yecandelo
Icandelo...
Ilungu lebhunga lecandelo...
Igama Idilesi Inombolo yesazisi Inombolo yoqhagamshelwano
Iziphumo zokhetho lwekomiti yecandelo
Umasipala: ...
Icandelo: ...
Indawo: ...
Umhla: ...
Umasipala: ...
Ubalo lwabavoti:...
Amaphepha amoshekileyo: ...
Ewonke: ...
Ilizwi lakho malivakale
<fn>xho_Article_National Language Services_Incwadana yoqeqesho lwezakhono yabantu abangaphangeliyo.txt</fn>
Incwadana yoqeqesho lwezakhono yabantu abangaphangeliyo
Urhulumente uqalise inkqubo yoqeqesho entsha ebizwa ngokuba ziingqeqesho zezakhono. Ezi nkqubo zoqeqesho zivuleleke kubantu abangaphangeliyo. Le ncwadana ichaza indlela le nkqubo esebenza ngayo.
Yintoni uqeqesho lwezakhono?
Uqeqesho lwezakhono yinkqubo yokufunda ekhokelela kwinqwanqwa lemfundo lomsebenzi. Uqeqesho lwezakhono lubandakanya imfundo esekelwe kwigumbi lokufundela ekholejini okanye kwiziko loqeqesho nakuqeqesho lomsebenzi kwindawo yomsebenzi. Ukuze ube nako ukuthatha inxaxheba kuqeqesho lwezakhono into engundoqo ekufuneka yenziwe kukuba kufuneka kubekho umqeshi onomdla yaye onako ukunika amava omsebenzi.
Ngubani onokwenza isicelo soqeqesho lwezakhono?
Nabanina angasenza isicelo soqeqesho lwezakhono. Oku kuthetha ukuba uqeqesho lwezakhono kufuneka lube khona ukulungiselela abantwana abagqibayo ezikolweni nakwiikholeji nabantu abangaphangeliyo kwakunye nabantu abasele besebenza. Iingqeqesho zezakhono azinazithintelo nakwiliphina iqela leminyaka.
Ekutyumbeni abantu boqeqesho lwezakhono urhulumente uvumile ukuba noko i-85% yabafundi babe mnyama, i-54% ibe ngamakhosikazi ize i-4% ibe ngabantu abakhubazekileyo.
Luza kuxabisa malini?
Akukho ntlawulo ngomntu ongena kuqeqesho lwezakhono. Wonke umntu otyunjelwe inkqubo yoqoqosho lwezakhono makabhatalwe imali yemvume ngumqeshi. Imali ethe ngqo ixhomekeke kuhlobo loqeqesho lwesakhono. UMphathiswa wezemiSebenzi uvumele elona qondo liphantsi lemali-mvume neemeko kodwa umqeshi angabhatala ngaphezulu. Iimali-mvume neemeko zivunywa nomfundi ngamnye phambi kokuba inkqubo iqalise.
Ithatha ixesha elingakanani?
Ubude boqeqesho lwezakhono buza kwahlukana kodwa ngokuqhelekileyo akuyi kubangaphantsi konyaka omnye.
Kuthetha ntoni kum ukungenelela kuqeqesho lwezakhono?
Ukuba uvunyiwe kuqeqesho lwezakhono kuya kufuneka usayine isivumelwano esisemthethweni nomqeshi. Umntu okanye umbutho onika inxalenye yenkcazo eyingcingane yoqeqesho naye kufuneka asayine esi sivumelwano. Oku kuya kubeka elubala okufunekayo kuwe yaye noyakuthi ukwenze.
Ngoobani ababandakanyekayo kuqeqesho lwezakhono yaye zeziphi iinxaxheba zabo?
Umfundi ufakwa kuqeqesho lwezakhono, asayine isivumelwano esisemthethweni nomqeshi, esichaza amalungelo noxanduva lomfundi, aze alandele inkqubo yokufunda.
Umqeshi unika inxalenye yamava yoqeqesho lwezakhono aze asayine esi sivumelwano sisemthethweni sinye esichaza amalungelo noxanduva lomqeshi, ukuquka nezivumelwano kumgangatho wemali-mvume yoqeqesho lwezakhono.
Abanikezi boqeqesho banika uqeqesho endaweni yomqeshi baze basayine esi sivumelwano sisemthethweni sinye esichaza amalungelo noxanduva lomnikezi woqeqesho.
I-Sector Education and Training Authority (SETA) iququzelela ize iqhube ukuxhasa ngengxowa-mali uqeqesho lwezakhono kwindawo ethile yoqoqosho (umzekelo uthutho okanye ezokhenketho nohoyo), yaye iqinisekisa ukuba uqeqesho lukumgangatho woshishino (uqinisekiso lobulunga).
Isebe lezemiSebenzi lifumana, likhetha lize lithumele abantu abangaphangeliyo abafikelelayo kwezona nqobo zokulinanisa eziphantsi ngoqeqesho lwezakhono oluthile kubaqeshi abafuna abafundi. Umqeshi wenza isigqibo sokugqibela.
Ndiza kufumana ntoni ekupheleni koqeqesho lwezakhono?
Ukuba ufundo lugqityiwe ngokuphumeleleyo uza kuba nenqwanqwa lemfundo elaziwayo kwilizwe liphela. Ukungqina ukuba unenqwanqwa lemfundo uza kunikwa isiqinisekiso. Esi siqinisekiso siza kuchaza izakhono oyakube uzifundile.
Ingaba ndiza kuwufumana umsebenzi ndisakube ndilugqibile uqeqesho lwezakhono?
Ukuba awuphangeli ukuqalisa koqeqesho lwezakhono, akukho ngqiniseko yamsebenzi ekugqibeleni. Umqeshi okunike uqeqesho akanyanzelekanga ukuba akunike umsebenzi. Kodwa ngenqwanqwa lemfundo namava omsebenzi uza kubanethuba elingcono lokufumana umsebenzi kunakuqala. Unokucinga ngokufumana amanqwanqwa emfundo angaphezulu okanye ukuqalisa ishishini elilelakho.
Ndisenza njani isicelo soqeqesho lwezakhono ukuba andiphangeli?
Bhalisa kwiSebe lezemiSebenzi njengomfuni msebenzi ngokugcwalisa ifom yobhaliso eqhotyoshelweyo nefom ebonisa umdla wakho. Yibuyisele kubasebenzi beziko lezabasebenzi okanye uyiposele kubo.
Soloko ugcine iinkcukacha zakho zonxibelelwano zilungile.
Iziko lezabasebenzi liza kunxulumana nawe ukuba uyahlangabezana nezona nqobo ziphantsi zoqeqesho lwezakhono lomqeshi othile.
Ukuba uyahlangabezana neenqobo unokubizelwa kwiseshoni yokunikwa amagqabantshintshi novavanyo olungakho phambi kotyumbo lokugqibela.
UBHALISO LOMFUNI MSEBENZI
Iinkcukacha zomntu
Ifani:
Amagama okuqala:
Idilesi:
Unxibelelwano lomnxeba:
Umhla wokuzalwa:
Ibala:
Indiya
Ulwimi lwasekhaya:
Ezinye iilwimi:
Isini:
Indoda
Owasetyhini
Unalo naluphina ukhubazeko?
Ewe
Hayi
Ukuba kunjalo, nceda chaza?
Ingaba ungummi waseMzantsi Afrika/
Ewe
Hayi
Ukuba hayi, buthini ubuzwe bakho?
Unalo iphepha-mvume/ilayisenisi?
Iziqinisekiso zemfundo
Izifundo
Umqondiso
Imfundo yasemva kwematriki:
Imfundo
Unyaka efunyenwe ngawo
Amava omsebenzi
Umqeshi
Isithuba
Ixesha elingakanani
Isizathu sokuhamba:
Ndiqinisekisa ukuba le nkcazelo ingentla iyinyaniso.
Intsayino-gama yomenzi sicelo
Umhla
BONISA UMDLA WAKHO
Nalu uluhlu lwemihlaba yemfundo emininzi nemisebenzi ethile onokukwazi ukuyenza kumhlaba wemfundo. Yenza ngathi uyakwazi ukwenza yonke imisebenzi, nika amanqaku umhlaba wemfundo ngamnye ngokubhekiselele kwindlela othanda ngayo nowonwabela ngayo imisebenzi kuloo mhlaba wemfundo. Njalo iintsebenzwana zokuzonwabisa zinganika isikhombiso semidla yakho. Ukuba uthanda omnye kuphela kwimisebenzi echaziweyo njengomzekelo kumhlaba wemfundo, krwela umgca ngaphantsi komsebenzi uze unike amanqaku loo mhlaba wemfundo ngokubhekiselele ekuthandeni loo msebenzi ukrwelelwe umgca ngaphantsi. Uniko manqaku malwenziwe ngolu hlobo lulandelayo: 1 - Andithandi konke konke, 2 - Andithandi, 3 - Ukuthanda okuphakathi, 4 - Ndiyathanda, 5 - Ndithanda kakhulu
Umhlaba wokufunda
Andithandi konke konke
Andithandi
Ukuthanda okuphakathi
Ndiyathanda
Ndithanda kakhulu
Ezolimo nemfuyo nolondolozo lwendalo.
Ukwenza ukutya ngokufuya. Ukukhathalela izitiya, amahlathi nendalo. Ukulima isivuno nokufuya izilwanyana, ukusebenza kwiipaki, izitiya namahlathi kunye nolondolozo lwendalo.
Inkcubeko nobugcisa.
Ukwenza izinto ezintle okanye ukwenza imisebenzi yokonwabisa abantu. Izinto ezenziwe ngodongwe nomsebenzi wentsimbi, ukudanisa, ukucula, umculo, ezemidlalo, imiboniso bhanyabhanya nokufota, umabonakude, ividiyo, umdlali weqonga, uyilo lokuhombisa, ukwenza imifanekiso yobugcisa nemizobo.
Ezoshishino, uqoqosho nolawulo. Ukuququzelela, ukucwangcisa nokuqinisekisa ukuba inkampani iqhutywa ngokukuko. Ukwenza amaxwebhu ezezimali enkampani, ukulawula inkampani, ukulawula uluntu (abasebenzi), ukuthenga impahla yenkampani, ukurhwebela iimveliso zenkampani, ulawulo lwe-ofisi, ukulawula unxulumano lwenkampani noluntu, oko kutsho unxulumano loluntu.
Izifundo zonxibelelwano nolwimi. Ukusebenzisa ulwimi ngenjongo yokunceda abantu ukuba bakwazi ukufumana ulwazi ngokuthetha nangokubhala. Umguquli, intatheli yemagazini yephepha ndaba, ingcali yolwimi, umqulunqi wamalungelo okubhala, ukubhala amanqaku okanye amaxwebhu.
Imfundo, uqeqesho nophuhliso. Ukufundisa nokuqeqesha abantu. Umfundisi ntsapho wezikolo, amaziko emfundo ephakamileyo njengeeYunivesithi, iiTeknikhoni neeKholeji zobuGcisa, ukufundisa abantwana abancinci (uphuhliso lwabantwana abasakhulayo).
Ukuvelisa, ubunjineli nobugcisa. Ukuzoba oomatshini, iibhulorho, iinqwelomoya, oomatshini bombane nabokutsala amaza omoya, ukwenza nokudibanisa iinxalenye zoomatshini ukuze zibe nokusebenza kakuhle, kunye nezemigodi.
Ufundo ngezoluntu nentlalo. Ukufunda izimbo zabantu ukuze ube nokubanceda. Ukusebenza nabantu nokuphuhlisa abantu (I-Psychology noqeqesho lwezakhono zobomi), izifundo zezakwalizwi (umfundisi nompriste), ezembali, ufundo ngomhlaba nezizathu zokuba abantu bahlale ezidolophini (ezendalo), ukufunda ngonxulumano loluntu (ingcali yezoluntu), ufundo ngoluntu lwakudala kwanezilwanyana (Inzululwazi ngezakudala).
Ezomthetho, inzululwazi ngezobujoni nokhuseleko. Ukujonga ukhuselo nokhuseleko loluntu nobulungisa elizweni. Ezobupolisa, amagqwetha abatshutshisi, iinkonzo zoluleko (intolongo), ukulandela ikhondo lobujoni, (ezomkhosi, ezeenqanawe, ezasemoyeni).
Inzululwazi ngezempilo neenkonzo zentlalo. Ukunceda abantu ngokukhathalela impilo yabo yomzimba neyengqondo nokuphila. Ukukhusela ukugula, ukuphuhlisa impilo, ukunakekela abantu abagulayo, ukonga, umququzeleli wenqwelo yezigulane, amakhondo ngezamayeza, intlalontle.
Inzululwazi ngezezibalo, ezomzimba, ezekhompyutha nezobomi. Ukusebenza ngamanani ukusombulula iingxaki, ukusebenza ngeekhompyutha ukugcina imibhalo yolwazi nokusebenza ngezinto eziphilayo. Ufundo ngekhompyutha, ingcali yezibalo, ibhayoloji (ufundo ngezityalo nezilwanyana).
Iinkonzo. Ukunceda abanye abantu njengokunceda abantu kwiindawo zokutyela nasezihotele nakwezinye iindawo zolonwabo, ukusebenza njengompheki oyintloko ehotele, umkhokeli wabakhenkethi, i-arhente yotyelelo, unogada, uthutho njengomqhubi weteksi, umqhubi webhasi, ukhathalelo lomntu njengokulungisa iinwele, ukunakekela abadala, umsebenzi wezinto zekhaya, ukusebenza ehotele, ukusebenza ekuthengiseni (umthengisi).
Ucwangciso lokuphathekayo nokwakha.
Ukucwangcisa nokuzoba izakhiwo njengenzululwazi ngokwakha, ukwakha izindlu, ukwakha iindlela neebhulorho, ukufaka iingcingo zombane kwizakhiwo.
Isishwankathelo sezinto ezinika umdla
Bhala imihlaba yokufunda obuzinike kuyo awona manqaku aphezulu phantsi.
I-Ofisi zamaPhondo zeSebe lezemiSebenzi
Amaziko ezemisebenzi esebe lezemiSebenzi
Mpumalanga
<fn>xho_Article_National Language Services_Inkonzo.txt</fn>
Inkonzo
Uyilo olusephepheni
Imithetho nemimiselo yendlela yokuziphatha kwenkonzo yabaxhasi
Sizamele inkonzo ebalaseleyo ekumgangatho welizwe!"
Kungani iNkqubo yeQumrhu yeNkonzo eBalaseleyo?
Ukwaneliseka ngumgangatho wemeko yovakalelo lomntu okuzalwa kukuthelekisa amandla okusebenza kwemveliso kunye noko kulindelwe ngumntu lowo."
Inkcazo ngemibono
Ukunika inkonzo ebalaseleyo ekumgangatho welizwe.
Inkcazo ngoko kujongwe ukwenziwa
Ukonyusa izinga lenkonzo enikwa abaxumi bethu, sizama ukujika iingqondo zabo ekujoliseni kwinkonzo enobume bentengiselwano ukuzisa kuleyo ithanda abaxumi- ngokwenza njalo sihlangabezana nee sikwagqitha ngaphaya kokulindelwe ngabaxumi beBhanki neenkonzo zayo.
Inkonzo ebalaseleyo yeyona nto sijonge ukukunika yona ngalo lonke ixesha, kuba siyazi ukuba inkonzo esemgangathweni yeyona nto uyilindeleyo kwaLand Bank. Ukuba uyonwabele inkonzo oyifumene namhlanje, nceda wazise umhlobo okanye isihlobo sakho. Ukuba akunjalo, nceda wazise uMphathi weSebe lebhanki yakho. Kungenjalo ungaqhakamshelana neSebe lebhanki, leenkonzo zoluntu kunombolo:0800 00 52 59."
Kuya kubaluleka ngokubaluleka ukugxininisa ekugcineni abaxumi. Indlela iLand Bank eya kugcina ngayo abaxumi bayo kukwenza umsebenzi ongcono ekuhlangabezaneni nasekwaneliseni iimfuno zabaxumi bayo.
Kwixesha elingaphambili iLand Bank ibiphantse ibe nokuxhamla yodwa, kwakungekho kwanzame zazifuneka ukwanelisa abaxumi. Namhla, iLand Bank ikhuphisana, ngabaxumi, nezinye iibhanki zorhwebo. Aba baxumi baneendidi ezininzi zemveliso kwaneenkonzo abanokukhetha kuzo. Abaxumi bale mihla bafundile kunabangaphambili kwaye bayagunyazisa, abamkeli nje nantoni na. Umgangatho woko bakulindeleyo wonyuswe zizithembiso zemveliso neenkonzo ekwizinga eliphezulu.
Ukuba iLand Bank izimisele ukugcina abaxumi bayo kwanendawo yayo kwicandelo lezemali, kufanele ukuba icinge ngoluvo lwequmrhu olutsha, kuba ezo nkampani ezigxininisa kubaxumi, kuphela eziza kuphumelela, ezo ezinokuvelisa ixabiso elisemgangathweni kubaxumi ezijolise kubo. Ukugcina abaxumi kungaphaya komsebenzi weSebe loRhwebo neNtengiso.
ISebe lezoRhwebo linganefuthe kuphela kwezo nkampani ezimaSebe azo kwanabasebenzi bazo abathe babumbana ngempumelelo ukuyila nokumisela inkqubo yemveliso enokuthelekiswa nezinye nesemgangathweni owenelisa abaxumi.
Into engenamlinganiselo engenakuthelekiswa nezinye ayinakulawuleka.
Ukuze sibe nokuhlawula abasebenzi bethu ngokuphumelela ukwenza umsebenzi ongowona ukwindima ephambili kumsebenzi wenkampani, kufuneka sibe nako ukwenza umlinganiselo wenkonzo nomgangatho womsebenzi.
Yintoni inkonzo Ebalaseleyo?
Ithetha ukugqithisa kulo msebenzi uwuqeshelweyo wenze konke okusemandleni ukubona imibuzo yomxumi iphenduleka. Ithetha 'ukuzinikela ngokupheleleyo'. Ukugqithisa kwindima yomsebenzi owabelweyo, umsebenzi ongaphaya onokuba awenziwa ngabanye abasebenzi. Konke oku kumalunga neNDLELA OZIBONA NGAYO IZINTO. Ukuba ngumntu oqinisekileyo, ozifuthela ngeempembelelo eziqhubela phambili, onenzondelelo nonamandla. Kukusoloko usenza usenza konke okusemandleni akho. Kukuwuthanda umsebenzi wakho nokuba negugu ngento oyenzayo. Kukuba neqhayiya ngokusebenzela iLand Bank.
UYilo Olusephepheni LweNkonzo luqulethe u'kanjani' no 'ngoba' , oko kukuthi inkonzo ebalaseleyo inikwa njani kubaxumi nagasiphi isizathu. Ngokulandela ezi ntonga zokwalatha, uya kudala uvakalelo olubonwabisayo ababsebeni kwanabaxumi bakho ngokufanayo.
UYilo Olusephepheni lweNkonzo yincwadi yakho yokukufundisa ukunika inkonzo entle kubaxumi ngembonakalo nje. Enye yeenjongo eziqulunqwe ngobuchule, zeLand Bank, kukubanefuthe elihle kwiXabso leNtlalo kawonkewonke. wena ken ngengommeli okanye umthunywa , unethuba elilodwa lokuba yinxalenye yabo baguqula ummiselo wesiphelo esingesihle sabantu! Uyinxalenye yokuzalisekisa amaphupha abantu ngokubanika imali enesizinzo enokubathwala ukubasa kumaphupha abo! Asibetheleli uphuhliso lwabaxumi bethu kuphela, koko nophuhliso lwabasebenzi bethu. Olu Yilo lusephepheni luya kukunceda ukuhluma njengomntu obakhathaleleyo abaxumi noyikhathaleleyo inkonzo.
Sinqwenela ukukhuthaza bonke abasebenzi baseLand Bank ukuba baziqhelanise nala manqaku abhalwe ngasezants'apha. Masikhuthazaneni omnye nomnye, imihla ngemihla, hayi ngokusebenza kakuhle kangangoko sinako kuphela , kodwa masisasaze nomoya wokusebenza ngenkuthalo kwindlela esivelela ngayo ubomi bethu nomsebenzi!
Imithetho yokuziphatha enkonzweni, yabo bonke abasebenzi
UNXIBELELWANO NABAXUMI: UBUSO NGOBUSO/UDLIWANONDLEBE
Bonakalisa ngokukhawuleza ukwamkeleka kwabo bonke abaxhasi ngokubajonga ngoncumo emehlweni. Ukuba awunakumnceda ngoko nangoko abaxumi, bazise ukuba uza kuba nabo ngokukhawuleza nje wakugqiba oko ukwenzayo.
Bulisa bonke abaxumi abasegumbini lokulindela, nokuba bancedwa nguwe okanye hayi, babuze ukuba sebelufumene na uhoyo ubuze nokuba ungabanceda na. Xa sele ulungele ukunceda umxumi, ncuma, babulise ngokuba nqwenelela intsasa okanye injikalanga entle, "Molweni", xolisa ngokubagcina belindile xa kufaneleke njalo ze ube sele uzazisa igama lakho. Umzekelo, "Molo, ndiyaxolisa ngokukugcina ulindile. NdinguNomsa (okanye uNkosazana Mudau), ndingakunceda ngantoni namhlanje" . Sebenzisa izangotshe zokuthetha ngamalungu omzimba nemvakalozwi efanelekileyo.
Fumana igama lomxumi ze ulisebenzise rhoqo apha ekuthetheni kwenu. Qinisekisa indlela eyiyo yokulibiza.
Yiba nobubele, ungabinamkhethe, zithembe ube nenkangeleko eyamkelayo nethembisayo.
Yiba nenkangeleko yomntu owuqeqeshelweyo umsebenzi uzivelele ngokuthembisayo iingxaki zabaxumi ngalo lonke ixesha.
Ungalinge uvakalise ekuleni kubaxumi incoko yakho yabucala, nokuba yeyemfonomfono okanye yephakathi kwenu basebenzi. Sebenzisa ingqiqo yakho. Musukuphendula iseli fowuni yakho ungacelanga imvume kumxumi ze ucele uxolo kamva.
Nika umxumi isizathu xa kuthe kwafuneka ukuba uyishiye idesika yakho.
Phulaphula ngeendlebe ezibukhali uqiniseke ukuba ubuza yonke imibuzo efanelekileyo enokukhokelela kulwazi olubalulekileyo. Qiniseka ukuba uyaqonda nokuba loo nto ithetha ukuba kufuneka de ufune uncedo lwetoliki. Qiniseka ukuba uyiqonda kakuhle into abayandlalayo abaxumi phambi kokuxhinela isisombululo.
Baphathe ngembekokazi enkulu abaxumi ungabagwebi ngenkangeleko yabo, oko kukuthi ungabajong'ezidyasini. Phatha bonke abaxumi njengabaxumi abangakwizinga legolide kwixa elizayo.
Thath'ixesha ukucacisela gca umxumi ukuba kutheni isicelo sakhe semboleko-mali singamkelekanga nje.
Ukuba umxumi akakeleki kwizinga lemboleko elikwiBronze, iSilivere okanye iGolide, yisa umxumi kwizinga kwizinga elisezantsi kunelo linobungozi ( kwizinga leBronze ze anyuselwe ukususela kulo). Thath'ixesha ukunika umxumi inkonzo ngeyona mveliso imfaneleyo kwanohlelo lobungozi bemboleko olulolonaa lufanele iimfuno zakhe.
Musukugqithisela isityholo semposiso kwelinye iSebe leBhanki okanye kuNdlunkulu. Yamkele njengeyakho ingxaki unike umxumi uncedo lwethutyana xa imeko ikuvumela oko.
Khuthaza abaxumi ukuba bazalise Imibuzo yeNkonzo yabaXumi ze uyiphose kwibhokisana yeengcebiso kwiSebe elo.
Ungaze uphazamise omnye umsebenzi ngexesha anceda umxumi.
Ungawenzi umsebenzi ongajongananga nabaxumi ngelixa abaxumi balinde kuludwe lokuncedwa.
Phetha uncedo lomxumi ngamnye ngokumbulela umbiza ngegama nangokufakela umsila othi "Ubenemin'emnandi'.
Yazisa okwi-ofisi yokwamkela abantu neemfonomfono xa ungenako ukuphendula ifowuni yakho.
Musa ukushiya ifowuni yakho ingaqhoshekanga okanye uyiyeke ikhala ungayiphenduli.
Xa ifowuni inokukhala ixesha elide xolisa kumxumi ngokumlindisa , uphendule ifowuni leyo.
Ncuma xa uphendula ifowuni.
Bulisa ngolu hlobo:
Wena
Molo, nguMalusi othethayo,ndingakunceda ngantoni?"Kukuwe ukusebenzisa nolunye ulwimi.
Buza umxumi ukuba 'Ndithetha nabani/no ...' ukuze ufumanise igama lakhe.
Fumana igama lomxumi ze ulisebenzise rhoqo apha encokweni yenu. Qinisekisa ukuba ulibiza ngendlela efanelekileyo.
Musukumbambisa umnxeba ixesha elide umntu ofowunayo. Ndaweni yoko mcele ukuba umfowunele wena wakugqiba oko ukwenzayo okanye uceke ukuthatha umyalezo..
Qinisekisa ukuba uzithathe ngobunjalo bazo iinkcukacha zomyalezo.
Gqithisa imiyalezo ingaphelanga imizuzu engama-30 uyifumene (oku kubandakanya nomyalezo obhalwa ephepheni ze ubekwe edesikeni yomntu).
IMIBUZO YABAXUMI MALUNGA NEAKHAWUNTI/ IZIKHALAZO
Xa kukho ingxaki engenakusombululeka ngokukhawuleza, zilungiselele into enokwenzeka. Sebenzisa ulwazi onalo lokubeka imihla yamanqam ekwenzeni izinto. Kwiimeko ezingxamisekileyo, xhesha iimeko ngokusebenzisa uMphathi weSeba lakho.
Thabathela kuwe yonke imibuzo nezikhalazo de zibe zisonjululiwe. Ungaze uthumele umxumi kwelinye iSebe ngaphandle kokuba oko kufaneleke ngokupheleleyo.
Sombulula zonke iingxaki ngokukhawuleza onako ze ubize umxumi ukuba abuye ukuze umxelele ngemeko yesikhalazo sakhe.
Bazise njalo abaxumi ngemeko yezikhalazo zabo.
Emva kokuba ugqibile ngonxibelelwano oluluhlobo "lwesisombululo ngxaki", ungabuza ukuba "Ingaba ikho enye into endingakunceda ngayo namhlanje?"
Xolisa xa ngaba isicelo asinakuzalisekiswa kwaye ubosoloko ucebisa ngezinye iindlela zoncedo. Umzekelo, nyusela kwizinga eliphezulu (uhlelo olukumgangatho wengozi osezantsi).
IZIKHALAZO ZABAXUMI KWANEBHOKISI YEENGCEBISO
Yiqongqothe ibhokisi yeengcebiso qho ngeveki.
IBD kufuneka iqaphele yonke imiba phambi kokuba igqithisele imibuzwana ebhaliweyo ukuba ihlalutywe yiHO.
ABALAWULI BEENKONZO ZESEBE
Lungelani ukuqalisa ukusebenza nje ukuba lifike ixesha lokuvula.
Musan'ukubaxhesha abaxumi ngexesha lokuvala kwaye abasebenzi mabakulangazelele ukunceda abaxumi nasemva kwexesha lokuvala.
Abaxumi mababonakaliselwe ukuba baboniwe ukuba bkho kwaye bancedwe ingaphelanha imizuzu eli-15 bengenile emnyango. ukuba kuyenzeka ukuba umxumi alinde ixesha elingaphezu koku, nceda umazise ixesha elishiyekileyo esalindile kwaye ucele uxolo.
ULAWULO LWEENKONZO ZABASEBENZI
Uqeqesho lwemihla ngemihla lwabalingani kufanele lubandakanye intetho yoqeqesho lokuziqhelanisa nomsebenzi ethatha imizuzu eli-10 (isenziwa nguBD) eyenziwa phambi kokuba iSebe livulwe.
Umsebenzi womntu ngamnye kufanele ukuba ujongwe okanye wonganyelwe nguBD:
Ixesha elithatyathiweyo ukusabela imibuzo /izikhalazo kubaxumi.
Indlela yokuthatha izinto nobubele.
Ubuchule bokusebenza.
Ulwazi ngemveliso.
Isantya sokusebenza kwanocoselelo.
Ezinye iinzame ezithatyathiweyo.
IZICELO ZEMBOLEKO-MALI
Yithi qho ngemini nangeveki ukwazisa nokucebisa abaxumi ngobume bezicelo zabo
Bafonele abaxumi endaweni yokubabhalela iileta.
IMBALELWANO
Abaxumi mabangathunyelelwa iileta ezibhalwe ngesandla.
Makusetyenziswe amaphepha embalelwano aneenkcukacha zonxibelelwano ezifanelekileyo, phaya emazantsi. Qinisekisa ukuba iinkcukacha ezisemazantsi ephepha zilungile kungathi kanti zezindala
Ungasebenzisi amaphepha embalelwano kwaneemvulophu ezindala.
Qaphela ukuba iiMemorandum zisetyenziswa kwimbalelwano yangaphakathi emsebenzini kuphela..
UKUGCINA ABAXUMI
Landelela yonke imboleko mali erhoxisiweyo ulandelele kwanabaxumi abagqibileyo ukuhlawula imali mboleko yabo.
Umsebenzi obejongene nesicelo semboleko mali (xa kufaneleke njalo) kufuneka kufuneka atyelele okanye afonele umxumi azame ukufumanisa izizathu zokuba alihlawule aligqibe ityala lakhe ze azame ukumkhuthaza ukuba aphinde aboleke kwakhona.
Kwimbalelwano yakho yokugqibela oyithumela kubaxumi abarhoxisa izicelo zemboleko mali okanye abahlawula ngokupheleleyo imali abayityalayo, faka iphepha elinemibuzo.
INKANGELEKO YESEBE
ISebe ngalinye kufuneka libe nomboniso, ngaphakathi nangaphandle, wemiqondiso, evunyiweyo lishishini eli.
Amaxesha oshishino kufuneka abhalwe gca ukuze abonakale cace.
Zonke izaziso mazibe kwimeko efanelekileyo. Ayivumelekanga imiqondiso yekhompyutha nemiqondiso ebhalwe emaphepheni ngesandla yaza yancanyathiselwa ezingcangweni nasezindongeni kufuneka isuswe endaweni yayo kubekwe imiqondiso eshicilelweyo.
Makungabikho zaziso neeposta ezincanyathiselwe ngesaloteyiphu.
Yonke imiqondiso engaphandle mayicoceke ifaneleke ibe kwimeko esebenzisekayo ukuba iqaqanjiswe ngemihombiso.
Yonke imiqondiso engaphakathi mayicoceke ibe kwimeko efanelekileyo.
Iziphekephekana ezinamagama abasebezi mazinxitywe lonke ixesha.
Makungatshaywa, kutyiwe okanye kuselwe emboniselweni yabaxumi kulo lonki iSebe.
Zonke iindawo zokusebenzela ezivelayo kubaxumi mazigcinwe zicocekile kwaye kwaye zikubume bomsebenzi.
Makuncedwe kuqinisekiswe ukuba umfanekiso weSebe ugcinwa umhle kwaye izixhobo ezaphukileyo nezonakeleyo zithathelw'indawo zezitsha xa kukho imfuneko yoko.
Iindonga mazigcinwe zicocekile zingenalo nechaphaza ngalo lonke ixesha.
Iifestile mazigcinwe zicocekile kwaye zingophukanga.
Imidiyadiya yeefestile mayicoceke, ingakrazuki ibe nenkangeleko entle.
Izibane mazibe kwimo yokusebenziseka. Iindawo ekusetyenzelwa kuzo mazikhanyiswe ngokufanelekileyo.
Makubekho izityana ekutshayelwa kuzo ezaneleyo kwiindawo ekuncedwa kuzo abaxumi.
Makungabekwa izaziso zabasebenzi kwiindawo ekuncedwa kuzo abaxumi.
Mazigcinwe zicocekile iindawo zabasebenzi ngalo lonke ixesha.
Wonke umsebenzi weSebe makasoloko eyithathel'ingqalelo inkangeleko yeSebe kwaye ancedise ekugcineni inkangeleko esemgangathweni ngalo lonke ixesha. Abasebenzi mabanxibe iimpahla ezifanelekileyo nezamkelekileyo ekusebenzni kwii-ofisi zoshishino.
Iincwadan azeshishini ezaneleyo mazibekwe ngocwangco kwiindawo ekunikwa kuzo abaxumi uncedo.
ISIPHELO
Njengoko sikholelwa ukuba ukunakekela abaxumi kubalulekile kwimpumelelo yeLand Bank, olu yilo lusephepheni lungasentla apha kufanele ukuba lumiselwe ngalo lonke ixesha.
Bonk abasebenzi abanika iinkonzo kubaxumi kunyanzelekile ukuba banikwe uqeqesho lweNkonzo eseMgangathweni olunikwe abaqeqeshi abakwaba nagbasebenzi. Le nkqubo iza kuqhutya ziincutshe zengingqi, zeenkonzo zabaxumi. Oku kuyakuqinisekisa ukuba siyafikelela kwiinjongo zethu zeokuninka iNkono efanelekileyo.
Ukuba unemibuzo okanye into ongayiqondiyo ngoku kubhalwe ngasentla, khululeka uqhakamshelane nesebe lezeNtengiso noRhwebo.
<fn>xho_Article_National Language Services_Intetho kaSekela mPhathiswa uLindiwe Hendricks.txt</fn>
Iziphathamandla
Mlawuli Nkqubo,
Manene namanenekazi.
Ndivuseleleka kakhulu ukuba lapha ngexesha lotyelelo loshishino olucacileyo lwe-dti kwidolophu yenu. Kubalulekile ngokokwam ukuba ushishino olucacileyo lwe-dti lude lweza eMpuma Koloni, ummandla ophinde walikhaya lam. Xa ndandize eMpuma Koloni okokuqala njengomfundi kwiminyaka emininzi eyadlulayo, ndatsalelwa ukuba ndifake isandla kwezopolitiko nakusukuzwano lweepolitiki kulo mmandla. IMpuma Koloni inembali ende neqhayiya ekuchasaneni nosukuzwano ngokobuhlanga nengcinezelo, yaye ibe nakho ukuvelisa iingqondi kwakunye neenkokheli. Ubuchule obafumaneka ngezontsuku basiqeqesha ukuba sibe ziinkokheli ezilungileyo eziqondayo ukuba kulungiselelwa njani yaye kuthathwa inxaxheba ngempumelelo nangokuqhuba ulwakhiwo. Bobu buchule obusincede kakuhle kuMzantsi Afrika olawula ngentando yesininzi yaye buyafuneka kwezopolitiko; Obu buchule bunokuba lulutho ngamandla ukuqhuba ishishini. Umceli mngeni wethu kuMzantsi Afrika olawula ngentando yesininzi ayiselulo ucalucalulo kodwa kukutyhalela ubuhlwempu obugqubayo umva buhlwempu obo babangelwa ngurhulumente wengcinezelo. Kufuneka sisebenzise bonke ubuchule esibufumeneyo kwiminyaka edlulileyo ukwenzela sikwazi ukwenza le nto kwaye kufuneka sisebenzise onke amaqhinga okuyila akhoyo kuthi, njengophuhliso lwamashishini asakhulayo, ukwenzela sidale amathuba emisebenzi sidambise ubuhlwempu. Kubalulekile kum ukuba abantu balo mmandla babe nakho ukujika obo buchule bokufaka isandla kwezopolitiko bube bubuchule boshishino baze bafumane iindlela zokuncedana njengoko besisenza ngaphambi ko-1994.
Enye yeentsingiselo ezivelisiweyo kwiminyaka embalwa edlulileyo kukuba abantu bethu balindele lukhulu kurhulumente kunokuba nako angakunikeza. Ndinakana ukuba thina kurhulumente, njengeenkokheli namagosa kulawulo lwabantu abaqeshiweyo, funeka sityhalwe ukunikeza iinkonzo ezingcono nezinobulunga ebantwini beli lizwe, kodwa abantu baseMzantsi Afrika banendima ebalulekileyo abafuna ukuyidlala ukwenzela ukukhulisa eli lizwe ngoqoqosho. Oku kukuba urhulumente unabo ubutyebi anokuphila ngabo kwezi zinto zilindelekileyo yaye unako ukwakha imigaqo, ukunikezela ngemali ezikolweni, ukubhatala iipenshini, ukuxhasa abantwana, ukunikeza ngeekliniki nangezinye izinto ezininzi.
Kungenxa yomyalezo osengqondweni endisoloko ndiwunikezela kwiiforam zeshishini endenza intetho kuzo, ukukhumbuza abarhwebi ngendima karhulumente ekuxhaseni amashishini asakhulayo. Singabenzi lula, abaxhasi bamashishini yaye sizinzise iindlela ezininzi zokuncedisa ii-SMME kodwa ngumsebenzi onzima wabarhwebi ngoku ngokwabo ukuzibophelela ekwenzeni umsebenzi weshishini labo ukuba ibe ngowona ubalulekileyo kwimpumelelo yelo shishini, nokwenzela uqoqosho lommandla, kwakunye nowelizwe. Urhulumente akanakho ukukuqalela ishishini aliqalele okanye aliqhubele wena kodwa into esingayenza nesizama ngamandla kakhulu ukuyenza, kuku kuncedisa ngokukunika iingcebiso, uqeqesho, ulwazi, ukukutshintshela kulwazi ngobugcisa jikelele, ukukuqinisekisa ngobulunga, ukuphuhlisa ubuchule kwakunye nezinye iindlela ezininzi zokuxhasa. Owona mceli mngeni wethu mkhulu kukuqinisekisa ukuba le nkxaso iyafumaneka kubo bonke abarhwebi, kwilizwe liphela.
Ukhuliso nophuhliso lweedolophu ezincinci kunye neendawo ezisemaphandleni zelizwe lethu kubaluleke kakhulu kuqoqosho nakuphuhliso lasekuhlaleni lelizwe lethu, kodwa sidla ngokubona ukuba zezi ndawo ezingayifumaniyo inkxaso neziyifunayo. Oku kusalela kwenkxaso akuqhubekeki ngenxa yokuba sikwenze ikheswa ukubaluleka kwezi ndawo kwilizwe lethu koko kungenxa yobukhulukazi belizwe lethu kwakunye neenzima zokuxhasa abantu kunye namashishini eendawo ngokwaneleyo. I -dti inakane oku yaye iyawuchaza lo mceli mngeni ngokuhambisa ushishino olucacileyo lwe-dti.
Manenekazi namanene, mlawuli nkqubo; okwangoku ushishino olucacileyo lwe -dti linyathelo lokuqala elibalaseleyo ukulungiselela ukuxhasa iinkonzo zoshishino ixeshana elifutshane yaye ngokuqinisekileyo liza kunceda amashishini amaninzi kwilizwe liphela ngeendlela ezahlukeneyo, Andikholelwa ukuba njengesisombululo sexesha elide liyagcinwa. Ndingathanda ukubona kwixesha elide uzinziso olusisigxina lokuxhasa iziko lenkonzo yeshishini kwezi ndawo yaye loo maziko adibane ku-dti nolunye usapho lwamaziko. Xa ujonga inani leedolophu ezincinci nobukhulukazi beendawo zethu zasemaphandleni, ayinokwenza ukuba I -dti okanye amashishini abenzeli azalisekise alungelelanise inkqubo enjalo ngaphandle kwenkxaso esebenzayo yorhulumente wengingqi norhulumente wephondo. Kukho izinto ezingenzeka ukuba sifuna ukuphonononga ukuba singawasebenzisa njani lamaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza anjengamathala eencwadi, ii -ofisi zikamasipala okanye iindawo zokwamkela ukunika inkxaso kubarhwebi. Ndikholelwa ngokumandla ukuba umsebenzi omninzi ufuna ukwenziwa ngurhulumente kazwelonke, wephondo kwakunye nowengingqi ukuchaza kakuhle iimfuno zabarhwebi kwiidolophu ezincinci nakwiindawo ezisemaphandleni.
Inkxaso efuna ukunikezwa kubarhwebi asiyonkxaso yemali kuphela njengoko kudla ngokucingwa njalo ngabantu. Le nkxaso ibaluleke kakhulu, kodwa ayonelanga ukuqinisekisa impumelelo yeshishini. Abantu bethu kufuneka benikwe ingcebiso zokuba liqalwa njani ishishini, ukuyila njani ukusebenza nokuqhutywa kweshishini, yaye ulibhalisa njani ishishini. Bafuna inkxaso ngohlobo lokuqeqeshwa ukwenzelwa baqhube ishishini ngokusebenzayo nangokunenzuzo. Bakwa funa ukwazi ukuba bangayirhwebisa njani imveliso yabo kwakunye neenkonzo zamashishini abo kwakunye nokuba bangawagqibezela njani amaxwebhu abo obulondolozi ukwenzela babenakho ukukhuphisana ngezivumelwano zikarhulumente. Njengoko amashishini esiya ebanobunkunkqele kukuba inkxaso enokwenzeka abayifunayo iyanda, umzekelo ijonge ekuphuculeni kulwazi ngobugcisa jikelele, ukuzimanya kumanqanaba ezizwe, njl-njl.
Siyaqonda ukuba kukho inani lemiceli mngeni elijongene namashishini asakhulayo eMzantsi Afrika yaye le miceli mngeni ijongwe ngelihlo elibukhali ngamashishini amancinci kwiindawo ezisemaphandleni nakwiidolophu ezincinci. Iinkonzo ezithe zanikezelwa lushishino olucacileyo lwe-dti ngokuqinisekileyo amaninzi aqala ngokuchaza le miceli mngeni yaye ekuhambeni kwexesha namhlanje, uza kuva ngaphezulu ngokuba singakunceda kanjani.
Manene namanenekazi, inkxaso esithi njengorhulumente siyinikeze kumashishini asakhulayo iyimfuneko kakhulu ukuba sifuna ukuphuhla nokukhula njengelizwe nanjengoqoqosho, kungenxa yoko ushishino olucacileyo lwe-dti ilulo oluphatheleleke kakhulu. Njengoko benditshilo ngaphambili, kungamashishini asakhulayo ukuba singaba nakho ukuchaza inani lemiceli mngeni engundoqo ejongene noluntu lwethu, ingakumbi ngokwengxaki zokungabinamsebenzi, ukukhula koqoqosho, namandla oqoqosho lwabamnyama. Ayisikokuba kungamashishini asezixekweni ezikhulu into yokuba sizakuzichaza ezi nyewe, kungamashishini onke, kwilizwe lonke lethu liphela. Ishishini lakho kwidolophu okanye kwilali yakho ngenxa yoko, ibaluleke kakhulu ekwenzeni impumelelo yeli lizwe.
Eminye yemisebenzi urhulumente ayenzayo ayinakubonakala iphathelelene nawe, kodwa ngumsebenzi wokuphucula imeko elizweni ukwenzela okungqonge ushishino kube kokwakhayo, ntoleyo amashishini aseMzantsi Afrika angaba nakho ukwandisa indlela zawo zokusebenza, kuba kukho iinkampani ezintsha zamanye amazwe ezizinziswe eMzantsi Afrika, kwaye kukho amathuba amaninzi akhoyo kubarhwebi bengingqi. Ngenxa yalo msebenzi kukho inani lamathuba amaninzi anika umdla wamashishini eMzantsi Afrika namhlanje -siluqoqosho olukhulayo, indawo enomtsalane kubakhenkethi bezizwe yaye ngaphezulu nangaphezulu siba ngabaxhasi bezizwe kwizinto ezenziwayo. Kwabanye benu abo bangekabikho kushishino okanye abo benu bajonge ukwandisa iingqiqo zabo, oku kunikezela ngethuba elinomdla. Kuza kubakho inani lemiceli mngeni ukoyisa ukulandela amathuba anjalo, kodwa imivuzo mikhulu kwabo basebenza nzima yaye banempumelelo. Eminye imizekelo yamathuba, nawo afumanekayo kumashishini kwiidolophu ezincinci nakwiindawo ezisemaphandleni oMzantsi Afrika, kuku khenketho, ekwakhiweni kwezinto ezithunyelwa ngaphandle nakwinkqubo edibene nolimo.
Njengabarhwebi nikwafuneka niqalise ukujonga ngaphaya kwemida yedolophu yakho okanye ilali ujonge okuqhubekayo kumaziko oshishino amakhulu aseMzantsi Afrika nakwimarike zezizwe. Ndiqinisekile ukuba abacebisi beshishini abakhoyo apha namhlanje banganinikeza ulwazi olungaphaya ngamathuba akhoyo, nokuba ungaqalisa njani ukufikelela kuwo nokuqalisa ukujonga ukuba i -dti ingakuxhasa njani kula malinge.
Manene namanenekazi, ukuphetha, ndingathanda ukunibulela ngokuza kushishino olucacileyo lwe -dti kwaye ndiyathemba ukuba niza kuzuza kulwazi nakwinkxaso eza kunikezwa apha namhlanje. Ndakhumkhanyo ukubona amashishini enu ekhula nani nisiba ngabarhwebi abanempumelelo.
Phambi kokuba ndivale, ndingathanda ukucela ukuba la mashishini akhoyo apha namhlanje nanalo elithuba lokufumanisa ngokuphandle ukuba i -dti iwathembisa ntoni amashishini, athabathe olu lwazi abuyele kubantu bamashishini abangakwazanga ukubakho namhlanje.
Ndiyabulela ngokundiphula phula.
<fn>xho_Article_National Language Services_Intshayelelo 1.txt</fn>
Intshayelelo
Kuyimbeko enkulu kum ukunikezela kuluntu lwaseMzantsi Afrika i-White Paper ehlaziyiweyo ngezemidlalo nolonwabo. Le White Paper imele ukuqinisekiswa kwendlela ezeMidlalo noLonwabo ezinganegalelo ngayo kwintlalontle jikelele yabantu boMzantsi Afrika. Yiyona ndlela iphucukileyo yokubandakanya ulutsha kwizinto ezinentsingiselo nezinegalelo ekwakhiweni kweendawo zasekuhlaleni.
Kwiminyaka emihlanu engaphambili, umgaqo-nkqubo wokuqala ngezemidlalo kunye nolonwabo wapapashwa kuhlelo lokuqala le-White Paper apho imiceli-mngeni, imigaqo-nkqubo kunye namanyathelo aphambili acaciswa ngokuphuhlileyo. Kuninzi osele kwenziwe ukuhlangabezana nalo miceli-mngeni, namanyathelo aphambili, kodwa ngenxa yokunqaba kwexesha kunye nobuqili isende indlela eseza kuhanjwa. Ngokusekelwe kwinkqubo, amanyathelo aphambili namacebo aqulathe konke kaRhulumente kaZwelonke, ukulandelelwaniswa kwamanyathelo aphambili e-Sport and Recreation SA aye ahlengahlengiswa kwaye aguqulwa. Ezi nguqulo zenzelwe ukunyusa isantya sokunikezelwa kweenkonzo.
Ukunika isiphumo kuMgaqo-nkqubo onatyisiweyo kaRhulumente wobomi obungcono kubantu bonke kunye nokwenza ukuba isizwe sidlale, ukusekwa kweSouth African Sports Commission kulinyathelo elakhayo ukuqinisekisa ukuba ezemidlalo zifikelela kwindawo zonke zelizwe lethu. Ukwabiwelwa kwiingqokelela yobutyebi yokunika isiQabu kwiNtlupheko, ukwaKhiwa kwamaZiko oLuntu, iNtlangano yezeMisebenzi kunye nenzuzo esuka kwinkqubo yokungcakaza kazwelonke ukuze kuphuhliswe amaziko emidlalo kunye nawokonwaba kwindawo ezihlelelekileyo kuyindlela eyiyo yokwenza ukuba ezemidlalo zifikeleleke kwisininzi sabemi beli lizwe.
a Ukunyusa inqanaba lentatho-nxaxheba kwezemidlalo kunye nolonwabo.
b Ukunyusa imbonakalo yezemidlalo xa kujongenwe namanyathelo aphambili angquzulanayo.
c Ukwandisa amathuba empumelelo kumacandelo okhuphiswano aphambili.
La manyathelo aphambili ngokommo wawo anenguqu kwaye lo mqulu uphendula lonke uxanduva ekujongwene nalo, lo gama ubeka imisebenzi yethu phakathi kwimo yomgaqo-nkqubo kaRhulumente.
Nikonwabele ukufunda
Umphathiswa;Ezemidlalo nolonwabo
INGABULA ZIGCAWU
Ukufezekiswa kwale njongo kufuneka kuthathele ingqalelo ezi zinto zilandelayo:
Ukungalingani phakathi kwabo banako ikakhulu iindawo zasezidolophini, kunye neendawo ezihlelelekileyo ikakhulu iindawo zasemaphandleni.
Ukuba kutsha nokuthelekiswa kombono wecebo kunye nomgaqo-nkqubo wokuphuhliswa kwezemidlalo kunye nolonwabo.
Imfuneko yokuba uMzantsi Afrika uthabathe indawo yawo elilungelo kwihlabathi lezemidlalo.
Ukulindeleka kokokuba i-SRSA ilungiselele iimfuno zabemi bebonke, ngohlahlo-lwabiwo zimali olufanayo nolo lwalulungiselelwe nje i-20% yabemi kwinkqubo yangaphambili.
Umgaqo-nkqubo woMzantsi Afrika ngokuphathelelene nezemidlalo nolonwabo kufuneka uphuhliswe kule meko.
Nangona indlela esizivelela ngazo ezemidlalo nolonwabo kufuneka isekelwe phantsi kwento ezixatyisiweyo nenkolelo- inzululwazi ngezelizwe, ubudlelwane, imbali kunye nemafa, umgaqo-nkqubo wethu wemidlalo nolonwabo kufuneka ibe nokuphendula kwifuthe lehlabathi.
UKUCACISWA KWEZEMIDLALO KUNYE NOLONWABO
Iinzame eziliqela zenziwe ukucacisa imidlalo nolonwabo ngendlela engqalileyo. Kambe akukho kufikelela kwisivumelwano kulo mba. Ngenjongo zale-White Paper, le ngcaciso ilandelayo iyakwanela.
IMIDLALO ingacacisa njengomsebenzi ofuna inqanaba elibonakalayo lokuthatha inxaxheba komzimba kwaye apho abathathi nxaxheba bazibandakanya kwimeko equlunqiweyo okanye engaqulunqwanga, ngenjongo zokwazisa ophumeleleyo, nangona kungekho kukuphela kwako okanye kuphela ukuziphumza, ukwanela komntu, impilo yomzimba, ukukhula komoya womntu kunye nokuphuhla.
UKUZONWABISA kukhokhelwa yindlela yokuthatha inxaxheba ngokuzithandela kuwo nawuphi umsebenzi onegalelo ekuphuculeni kwempilo, isimo esihle kunye nezakhono zabo bobabini umntu nentlalo.
Kuphawuleka ngokuqinisekileyo ukuba kunokungazi jikelele kweli lizwe malunga nendima edlalwa yimidlalo nolonwabo. Iqela leentloko zoRhulumente eleNza umSebenzi le-Commonwealth e-Harare laphawula ngolu hlobo lulandelayo malunga nomfutho wemidlalo kwintlalo: " Kulilixa ukuba indima ephambili edlalwa zezemidlalo kwinkqubo yokwakhiwa kwesizwe ivunywe ngokupheleleyo. Imidlalo lutyalo-mali. Okokuqala lulutyalo-mali kwezempilo, ukudlamka kunye nemveliso yoluntu lwakho. Okwesibini kulutyalo-mali kwikamva. Iziphumo ngokwasentlalweni ziquka ikuphucuka kwenqanaba lempilo iyonke kunye nomzimba, ingqondo kunye nokuma kokuziphatha kwabemi. Ngaphaya koko abadlali abane- mpumelelo bayimizekelo yendima kulutsha lwelizwe njengabaphumeleleyo, oonozakuzaku abangekhoyo abangatyunjwanga ngokwasemthethweni, kwaye njengabantu abazinikezele kukulingana kunye nokwanelisayo kukhuphiswano. Ngenxa yokubonakala ezemidlalo zingadlala indima enkulu ukubuyisana kukungalingani kwesini kunye nokucalucalulwa kwabalimeleyo kunye nabo bangamaqela amancinane."
Kodwa, mhlawumbi okona kubalulekileyo ngaphezu kwako konke yindima yemidlalo ukukhuthaza umanyano lwesizwe.
Imiphumela yezemidlalo kunye nolonwabo idlulela ngaphaya kwentatho-nxaxheba kuphela. Ivakala nakwezinye iinkalo ezininzi zobomi ezinjengeMpilo; iMfundo, ezoQoqosho; ukuziphatha okungahambisani netlalo yoluntu, ukwakhiwa kweSizwe kunye noNxibelelwano lwaMazwe nagaMazwe. Udweliso olungezantsi apha lubonakalisa unxibelelwano phakathi kwezemidlalo kunye nolonwabo xa zithelekiswa namanye amacandelo:
EZEMIDLALO KUNYE NOLONWABO
EZEMPILO
IMPEMBELELO
i Izigulo ezininzi ezinje ngoxinzelelo lwegazi oluphezulu zinokuba zixhomekeke ekunyangweni kunye / okanye kwimisebenzi yomzimba emayilawulwe.
i Kumazwe asakhulayo kukholeleka okokuba ngeRandi nganye esetyenzisiweyo kwezemidlalo kunye nolonwabo, i-akhawunti yezempilo iyehla ngeerandi ezilikhulu.
EZEMFUNDO
i Okufundwayo kubonisa okokuba ezemidlalo zinika umntwana ubuchule bobomi ngendlela ethile engogqithwayo nguwo nawuphi na umsebenzi.
ii Kukwakho nobungqina obubonisa okokuba imfundo yezemvelo ikhokelela kwizenzo zesikolo eziphuculiweyo.
EZOQOQOSHO
i Ngeempembelelo eziqinisekisiweyo kwezempilo, imisebenzi yezomzimba ineziphumo ezamkelekileyo kumanqanaba emveliso.
ULWAPHULO MTHETHO
i Ukuchasana nentetho ethi usathana uzifumanela umsebenzi izandla ezinqenayo kukuba umntwana okwezemidlalo ngumntwana ongekho sentolongweni.
ii Isenzo sokubi sinxulunyaniswa nokuzixabisa okuphantsi, kwaye impumelelo kwezemidlalo kunye nolonwabo yenza ukuphucula ukuzixabisa.
UKWAKHA ISIZWE
i Abantu abayimizekelo kwezemidlalo baphakathi kwabo bangabenzi bengcamango eziphambili kumazwe amaninzi.
ii Impumelelo eninzi kwezemidlalo enje ngebhola yombhoxo, ibhola ekhatywayo kunye nomdlalo wamanqindi ikhokelele ekuncipheni kwemizekelo yomonakalo wobuhlanga kweli lizwe.
UNXULUMANO LWEZIZWE
i Impumelelo kwezemidlalo iza nokunakanwa, nakumazwe amancinane.
ii Amazwe ehlabathi lilonke andisa ukuqhutwa kwenkqubo yabo yamazwe ngamazwe ngendlela edlula kwintsebenziswano yezemidlalo nolonwabo.
Ngokunakanwa kwefuthe elityhutyhayo lezemidlalo kunye nolonwabo kwinkangeleko yonke yommandla, ubuPhathiswa, iMidlalo noLonwabo eMzantsi Afrika kunye neKomishini yeMidlalo yoMzantsi Afrika yavumalana kula manyathelo okuqala asi-8 alandelayo, enza isiseko se-White Paper.
INYATHELO ELIPHAMBILI LOKUQALA
Ukungqinisisa imisebenzi kunye nokufezekisa iimfanelo zabo banomdla kwinto eqhubekayo abahlukahlukeneyo kwezemidlalo kunye nolonwabo ukuqinisekisa okokuba ukulungelelana kunye noqoqosho kuya phunyezwa.
Urhulumente wezemidlalo kunye nolonwabo eMzantsi afrika unokucaciswa ngokwale oganogram ingezantsi.
Isigqeba sombuso
Ipalamente izikhundla zekomiti kwezemidlalo kunye nolonwabo ikomiti enyuliweyo
UMANYANO LWAMAPHONDO IBHUNGA LEZEMIDLALO LAMAPHONDO I-NGO (ZAMAPHONDO) ILUNGU LEBHUNGA LESEBE LOMBUSO ELILAWULAYO (I-MEC) AMABHUNGA OLONWABO AMAPHONDO
URHULUMENTE WEZEMIDLALO KUNYE NOLONWABO:
Ipalamente, ingakumbi ngoMphathiswa kunye neKomiti eyonyuliweyo ikakhulu inoxanduva lokuchaza inkqubo karhulumente, umthetho kunye nolwabiwo loqingqo mali lwezemidlalo nolonwabo.
Lwandiso lwemigangatho yokuthatha inxaxheba kwezemidlalo nolonwabo.
Ukunyusa izinga lezemidlalo kumanyathelo aphambili angqubanayo.
Ukwandisa kangangoko ukuba nethemba lokwenzeka kwempumelelo kwizehlo eziphambili zamazwe.
Ukubeka ezemidlalo ngaphambili kwiinzame zokuxoxa ngemiba ebalulekileyo kazwelonke.
b Kwizinga lamaphondo, iLungu leBhunga loMbuso I-MEC kunye neSebe lamaPhondo lezeMidlalo kunye noLonwabo anoxanduva loku:
Velisa ezeMidlalo kwinkqubo yemeko kazwelonke yezemidlalo kunye nolonwabo.
Velisa inkqubo kwimeko yenkqubo kazwelonke yezemidlalo kunye nolonwabo, amagosa aphambili angamaphondo alumanyano kunye no
Hlawulwa kwala magosa angasentla.
Nyuswa koncedo olwenziwe ngabagunyazisi bale ndawo, oko kusenzelwa izigigaba zikazwelonke kunye namaphondo.
Abagunyazisi beendawo ezingqongileyo banolu xanduva lulandelayo:
Ukuvelisa inkqubo kuloo ndawo ingqongileyo ithile.
Ukuphunyezwa kwenkqubo yezemidlalo kunye nolonwabo.
Ukuhlawulwa kwamagosa aphambili angala, imibutho, kunye nabantu.
Ukwenziwa koncedo ukuze lusetyenziselwe iindawo ezithile kunye namaphondo.
IMISEBENZI ENOKUQHUTYWA YABADLALI ABAPHAMBILI ABATHATHA INXAXHEBA
Urhulumente ubonelela ngomanyano lokunikwa kwezemidlalo"
a Lawula iivoti zezemidlalo kunye nolonwabo kurhulumente kazwelonke.
b Ukuxhasa I-Ofisi yoMphathiswa wezeMidlalo kunye noLonwabo.
c Ukunika inkxaso ngokombono karhulumente kubo bonke abo banomdla kwinto eqhubekayo kwezemidlalo kunye nolonwabo.
d Ukulungelelanisa kunye nokuncedisa ekuyileni wonke umthetho wezemidlalo kunye nolonwabo.
e Ukutolika inkqubo karhulumente ebanzi kunye nokuyiguqula uyenze iinkqubo zezemidlalo kunye nolonwabo zoMzantsi Afrika, uqwalasele kwakhona ezo nkqubo xa kuyimfuneko, uze ujonge ukuphunyezwa kwezo nkqubo.
f Ukulungelelanisa inkqubo yezemidlalo kunye nolonwabo neenkqubo zamanye amasebe karhulumente ngomoya woyilo kunye nonikelo olungamxhelo mnye.
g Ukunikwa kwengcebiso yezomthetho ngombono karhulumente kubo bonke abo banomdla kwinto eqhubekayo kwezemidlalo kunye nolonwabo.
i Ukulawula ulwalamano loburhulumente oko kukuthi ulalwamano oluphakathi kwamasebe karhulumente eMzantsi Afrika ngokuthe tyaba kunye nangokuthe nkqo kananjalo nakoorhulumente baphesheya besebenzisana noMzantsi Afrika kwezemidlalo kunye nolonwabo.
j Ukuvuma iminikelo engaqhelekanga yabadlali kumabandla oMzantsi Afrika egameni loMongameli ngenxa yoMvuzo wezeMidlalo yoMongameli mbuso unyaka nonyaka.
k Ukufumanela ezemidlalo kunye nolonwabo ubutyebi baphesheya ngophuhliso olululo lukaZwelonke leNdawo ekugcinwa kuyo imali.
l Ukunxibelelana ngezinto ezizalanayo zemidlalo kunye nolonwabo ngombono karhulumente.
m Ukuphendula kunye nokulungelelanisa iimpendulo kwimibuzo yasePalamente kwizinto zemidlalo kunye nolonwabo.
n Ukwenza ubuchule, ukulungelelanisa kunye nokujonga ukwenziwa kunye nokunyuswa kwamaziko akhoyo wezemidlalo kunye nolonwabo ngokuphuhlisa inkqubo yezemidlalo kunye nolonwabo.
IKOMITI ENEZIKHUNDLA YEZEMIDLALO KUNYE NOLONWABO KUNYE NEKOMITI EYONYULAYO KWEZEMFUNDO KUNYE NOLONWABO
Luxanduva lweKomiti enezikhundla kunye neKomiti eyonyulayo kwezemfundo kunye nolonwabo ukuqhubela phambili ukwenziwa kwezemidlalo kunye nolonwabo, ngokomgangatho wezopolitiko epalamente ngokuzama uku:
a Jonga uburhulumente bezemidlalo kunye nolonwabo ngokwenkqubo karhulumente kazwelonke.
b Qhubela phambili ukwenziwa kwezemidlalo kunye nolonwabo epalamente.
c Xoxa kwaye unike icebo ngomthetho oncedayo.
d Ukucebisa ngeentsingiselo zezizwe kwimiba yezemidlalo kunye nolonwabo.
Ulwakhiwo lwezephondo lubusondela ngenyathelo elinye kuhambiso lwezemidlalo kunye nolonwabo kunelungu lalo elihamba nelinye likazwelonke. Lunceda u:
a Kwenza imidlalo kunye nolonwabo ibe nokufikeleleka kubo bonke abantu kwiphondo.
Unikela ngamaziko akhoyo afunekayo kwimidlalo kunye nolonwabo kunye nogcino lwawo.
b Kuqinisekisa ubukho beenkqubo ezivelisa ukubanokubakho kobutyebi boluntu kwezemidlalo kunye nolonwabo.
c Kuvelisa ubume benkqubo yokulawula ezemidlalo kunye nolonwabo kumaphondo oko kungamxhelo mnye nenkqubo kazwelonke yezemidlalo kunye nolonwabo.
d Kulungelelanisa ukuchaphazeleka kwamasebe ahlukahlukeneyo karhulumente wamaphondo ukuqinisekisa ukuvumelana nenkqubo yamaphondo yezemidlalo kunye nolonwabo.
e Kuphumeza izivumelwano zezizwe njengoko kufikelelwa kuzo zezeMidlalo kunye noLonwabo zoMzantsi Afrika, ngenjongo zokwabelana ngobugcisa, nokutshintshelwa kobuchule komnye kunye nokukhuliswa kwezemidlalo kunye nolonwabo.
IZIPHATHA MANDLA ZENDAWO EZINGGQONGILEYO
Iziphatha mandla zale ndawo zinoqhakamshelwano oluthe ngqo namanxuwa okunikela ngezemidlalo kunye nolonwabo. Imisebenzi yabo ephambili ku:
a Kuvelisa ubume benkqubo yokulawula ezemidlalo kunye nolonwabo kumaphondo oko kungamxhelo mnye nenkqubo kazwelonke kunye namaphondo yezemidlalo kunye nolonwabo.
b Kwenza imidlalo kunye nolonwabo ibe nokufikeleleka kubo bonke abantu abakwindawo ezingqongileyo.
c Kwenza amaziko akhoyo afunekayo ukuze anike ezemidlalo kunye nezolonwabo. Njengoko kunikiwe okokuba umbutho yinto esisiseko sezemidlalo kunye nolonwabo, abagunyazisi bendawo ezingqongileyo bayinto edibanisayo ebalulekileyo kwityathanga lexabiso.
d Kuvelisa ubume benkqubo yokulawula ezemidlalo kunye nolonwabo kumaphondo oko kungamxhelo mnye nenkqubo kazwelonke yezemidlalo kunye nolonwabo e Kuphumeza izivumelwano zezizwe ngamxhelo mnye namaSebe amaPhondo anoxanduva lwezeMidlalo noLonwabo njengoko kufikelelwa kuzo zezeMidlalo kunye noLonwabo zoMzantsi Afrika I-SARS, ngenjongo zokwabelana ngobugcisa, nokutshintshelwa kobuchule komnye kunye nokukhuliswa kwezemidlalo kunye nolonwabo.
IKHOMISHINI YOMZANTSI AFRIKA YEZEMIDLALO
Ngexesha I-SARS inoxanduva oluqulethe konke lokwenza lula kunye nokujonga intshukumo yabathatha inxaxheba ekuveliseni ezemidlalo, inendima ethile yokuhlanganisa abo bangathathi nxaxheba ngokwenkqubo zolonwabo. Njengangoku I-SARS idlala indima ebalulekileyo.
Ulawulo, unyuselo kunye nolungelelaniso lwezemidlalo kunye nolonwabo yiKhomishini yoMzantsi Afrika a Ukukhulisa kunye nokuphumeza uyilo lwezemidlalo lukazwelonke kunye nokuqinisekisa uncedo olufikelelekayo, ukhuphiswano kunye nokubakhona kwamaziko emibutho kwaye alawulwe ngobuchule.
Ukuchonga kunye nokuthelekisa uncedo, iimfuno zombutho kunye nokhuphiswano lwamaziko akhoyo kunye nokuvelisa uyilo olulungiselelweyo.
Ukukhulisa kunye nokunika izixhobo kunye nengqeqesho ukuqinisekisa okokuba uncedo, imibutho kunye nolwakhiwo lokhuphiswano lwenziwa kwaye lulawulwa ngobuchule.
b Ukuphucula ubulunga bezigigaba zemidlalo bezizwe ngezizwe ezisingathwe nguMzantsi Afrika.
Ukukhulisa kunye nokuqinisekisa ukuphunyezwa kokubiza ixabiso kunye nokusingathwa kwezigigaba zezizwe ngezizwe.
Ukuncedisa umanyo lwamazwe kunye nemibutho ezinikwe imvume zokusingatha izigigaba zamazwe ngamazwe.
c Ukuqinisekisa ubukho bendlela yangaphakathi yokusombulula imbambano kuyo yonke imibutho yentlanganisela kazwelonke phambi kokuba ingenelele ukulamla ngokwayo kunye nongenelelo olungenziwa nguMphathiswa mva.
Ukwalathwa kwezakhono kunye nokuxhaswa kwemidlalo a Ukwalatha abadlali abanesakhono ukuqinisekisa okokuba amaqela oMzantsi Afrika amelwe ngokupheleleyo.
Ukumiselwa kweendlela zomsebenzi, ukuchongwa kwezixhobo kunye noyilo lwesakhono.
Ukuchonga abadlali abanesakhono uze ubabeke kwiinkqubo zokukhula ezikhawulezayo.
b Ukunika indlela kwinkxaso yobunzululwazi, uqeqesho, iinkonzo ezikhulisiweyo zobuchule bobomi, ufundise kwaye uqinisekise ngenkxaso yezentlalo yemeko bume ukuze wandise inani leembasa kunye nemidlalo yovavanyo ephunyelelwa nguMzantsi Afrika.
Ukumisela ulwahlulelwano kunye nothungelwano kunye nabo banomdla kwinto eqhubekayo abanxulumene noko ukuba balathe isakhono baze banike inkxaso yobunzululwazi, ingqeqesho, uqheliso, ukukhuliswa kobuchule bobomi kunye nenkxaso yezentlalo.
Ukumisela kunye nokunika icebo kwizikolo zemfundo ephakamileyo zezemidlalo ukuba banikele ngeenkonzo.
Ukuqinisekisa ubukho bobutyebi
Ukunika ubutyebi bolwazi, izimali kunye nolungiselelo lwenkxaso ukuphuhlisa abadlali.
Ukwalatha imidlalo efuna amanyathelo okuqala apho ubutyebi belizwe bungajoliswa khona, ukulandelela inkqubela kunye nokungenelela apho kuyimfuneko.
Ukufumana, ukulawula kunye nokusasaza ulwazi ngezemidlalo kunye nolonwabo ukwakha uvimba wolwazi.
Ukuphuhlisa intsebenziswano ukukhuthaza ubukho bobutyebi bezimali kunye nenkxaso ngabaxhasi, uRhulumente kunye nenkonzo yongcakazo kazwelonke.
Ukunikezela inkxaso yezimali ngenkqubo yokuxhasa abadlali.
Ukuphuhliswa komgaqo-nkqubo kunye nokumiliselwa kwawo
Ukucebisa uMphathiswa ngokuphathelelene nemigaqo-nkqubo efunekayo yezemidlalo kunye nolonwabo.
Ukuphuhlisa kunye nokumilisela imigaqo-nkqubo ngokuxhaswa ngemali kwezemidlalo, uguquko lwezemidlalo, ulawulo lwezemidlalo ngokunxulumene nobulungu be-SASC, kunye nemibala yelizwe.
Ukuphuhlisa lo migaqo-nkqubo njengoko kungayimfuneko ukukhuthaza, ukuphuhlisa kunye nokulungelelanisa imidlalo kunye nolonwabo.
a Ukumiliselwa komgaqo-nkqubo wemidlalo kunye nolonwabo kaRhulumente kwinqanaba likazwelonke.
b Umongo womsebenzi we-NOCSA ngokwe-Tshatha ye-Olimpiki, kukuqinisekisa intatho-nxaxheba yabadlali boMzantsi Afrika kwimidlalo ye-Olimpiki, kunye nokuphumeza uxanduva lwayo lokugqwesa. Oku kuquka ukukhuliswa kwezinga lokwalathwa kwezakhono Ukugqwesa kokwenza umsebenzi, ukukhawuleziswa kokunikezelwa kunye nosebenza njengesandla esikhokhelayo se-Akhademi kaZwelonke, kwakunye nokuphosa iliso kwiZiko loQeqesho le-Olimpiki.
c Ukuqunisekisa kobukho bendlela yokusombulula imbambano phakathi kwamaqela e-Olimpiki azimanye nayo.
d Ukusoloko igcine unxibelelwano kunye neMibutho ye-Olimpiki yase-Afrika ngokunxulumene nendima yayo, ngokwendlela yokusebenzisana kunye nemisebenzi eyenziwe kunye ngokoxanduva lwayo.
a Ukumiliselwa komgaqo-nkqubo wemidlalo kunye nolonwabo kaRhulumente kwinqanaba likazwelonke.
a Ukumiliselwa komgaqo-nkqubo wemidlalo kunye nolonwabo kaRhulumente kumanqanaba kazwelonke, amaphondo kunye nakwiindawo zasekuhlaleni.
b Umongo womsebenzi wentlanganisela zemibutho zikazwelonke kukuba zizandla zokunikezela kwiingqokelela zemidlalo engqalene nazo. Oku kuphunyezwa ngokuqinisekiswa kokufikelela ngokulinganayo kwimidlalo yayo, inkqubo zokwalathwa kwezakhono, ukusekwa kwamaqela abo baqhutywa ziintliziyo kunye nokukhuliswa kwentatho-nxaxheba.
c Ukwenza iziphakamiso egameni lemidlalo yalo kwimibuthwana kunye nobuPhathiswa/SRSA/SASC.
d Ukuphuhlisa indlela zokusombulula imbambano kumacandelo emidlalo ayo kunye nokukhweba ukulamla kombutho ongasentla xa kuyimfuneko.
e Ukuqalisa izenzo zokukhuthaza imidlalo yayo ukuze kuqinisekise intatho-nxaxheba ephezulu, intatho-nxaxheba enokumelwa.
f Ukumela imidlalo kumanqanaba angentla, uRhulumente, kwizwekazi, kunye nentlangano zamazwe ngamazwe.
g Ukuqinisekisa ukuba amaqela amaphondo azimanye nawo anamathela kwimida ngokomgaqo-nkqubo kazwelonke.
Iintlanganisela zemibutho zamaPhondo zinoxanduva olufanayo nentlanganisela zemibutho zikazwelonke, umahluko obalulekileyo ikukuba zinendawo zolawulo ezizezazo.
IMIDLALO YEZIKOLO/UDIDI OLUSEZANTSI/ULUTSHA
Ukuba uyazi, fundisa; Ukuba awukwazi funda"
Umbutho ovunyiweyo wokulungelelanisa nokuququzelela imidlalo esikolweni yi-USSASA (Umbutho ohlangeneyo weMidlalo kwiziKolo eMzantsi Afrika). Imisebenzi ye-USSASA iquka le ilandelayo:
a Ukumiliselwa komgaqo-nkqubo kaRhulumente ngemidlalo nolonwabo ezikolweni.
Ukwalathwa kwezakhono
Ukulungelelanisa ukhuphiswano ezikolweni naphakathi kwezikolo
Ukumilisela ukuqhelisa kunye nenkqubo zokuphuhlisa zabafundisi-ntsapho
Ukunika igalelo kuqulunqo lwezifundo zemithambo c Ukwenza iziphakamiso kwimibutho engasentla kunye namasebe kaRhulumente ngokunxulumene nemidlalo yezikolo.
d Ukwenza unxibelelwano neetlanganisela zemibutho kazwelonke kunye neyamaphondo ngokunxulumene ngokukodwa nemidlalo yodidi olusezantsi kunye nolutsha.
f Ukuthatha inxaxheba kwamaqela eZikolo ezingabameli boMzantsi Afrika.
IMIDLALO KWIZIKOLO ZEMFUNDO EPHEZULU
Umbutho ovunyiweyo wolungelelaniso nokuququzelela imidlalo kwinqanaba lemfundo ephezulu yi-SASSU (Umanyano lweMidlalo yabaFundi eMzantsi Afrika).
a Ukumiliselwa komgaqo-nkqubo kaRhulumente ngemidlalo nolonwabo kwizikolo zemfundo ephakamileyo.
b Umongo womsebenzi we-SASSU uquka ukwahlulelana ngobutyebi obukhethekileyo kokubini abantu kunye namaziko kunye neendawo zasekuhlaleni, ukunyusa inqanaba lentatho-nxaxheba, kunye nokulungelelanisa ukhuphiswano ngaphakathi naphakathi kweziziseko.
c Ukwenza iziphakamiso kwimibutho engasentla kunye namasebe kaRhulumente ngokunxulumene nemidlalo yezikolo zemfundo ephakamileyo.
d Ukwenza unxibelelwano netlanganisela zemibutho kazwelonke kunye neyamaphondo.
f Ukukhuthaza intatho-inxaxheba yoMzantsi Afrika kwiziganeko zemidlalo yezikolo zemfundo ephakamileyo zamazwe ngamazwe.
AMAQELA
Iqela sisiseko esisezantsi sokunikezela imidlalo kunye nolonwabo. Imisebenzi yeqela iquka le ilandelayo:
a Ukumilisela umgaqo-nkqubo kwezemidlalo kunye nolonwabo kwinqanaba leqela/isiqu.
b Umongo womsebenzi kukunyusa inqanaba lentatho-nxaxheba ngokuqala amanyathelo okufumana amalungu amatsha.
c Ukuzimanya namalinge okuphuculwa kwezakhono.
d Ukwenza iziphakamiso kwiintlanganisela zemibutho zamaphondo kunye nabalawuli beendawo zasemakhaya ukufumana ubutyebi bokusebenza.
e Yiyona nqwelo iphambili yokwalathwa, ukuphuhliswa kunye nokukhuliswa kwezakhono.
f Ukunikezela isiseko senkxaso yoluntu eyodwa.
ICANDELO LEZAMASHISHINI
Akukwazeki ukuba uRhulumente kuphela ahlangabezane nazo zonke iimfuno zemidlalo nolonwabo. Kungesi sizathu, intsebenziswano phakathi kukaRhulumente, iziseko ze-NGO zemidlalo kunye nolonwabo, kunye namashishini ibalulekile ukuvulela ubutyebi bokuphuhlisa esi siseko. UbuPhathiswa, i-SRSA kunye ne-SASC ziyayiqonda imiphumela yemidlalo kwezoqoqosho kunye nokukhawuleza kokwenziwa urhwebo ngayo. Imidlalo ngokuyinyaniso sele libe licandelo elikhulayo lezoshishino, kwaye senza igalelo elikhulu kwi-GDP. Lo mqalisi-ntsingiselo uqhubelekile ukuya kweli khulu leminyaka litsha, amaxesha okusebenza amafutshane anikezela ixesha elininzi lolonwabo, oku kuhambisana nokukhula kwecandelo lenkonzo kunye nelokonwaba kuqoqosho lwehlabathi. I-SRSA/SASC ziqhubeleka zikhangela iindlela ezingenza ngayo umtsalane wabaxhasi abatsha bezamashishini kumacandelo ezemidlalo angafumani mali ngokoneleyo. Umzobo olandelayo ubonisa uthelekelelo lwenkcitho kaRhulumente kunye necandelo labucala kwezemidlalo nolonwabo ngonyaka ka-1999.
INYATHELO ELIPHAMBILI LESIBINI
Ukunikezela izimali ukuze kusekwe okanye kuphuculwe iziseko ezinjongo zininzi zemidlalo kwindawo ezasoloko zihlelelekile.
Umceli mngeni wokunikezelwa kwamaziko eMzantsi Afrika asikuko ngokulula ukunqaba kwamaziko, koko yindawo abekwe kuyo la maziko - akabekwanga kwindawo apho kukho isininzi sabantu. Ngaphaya koko kululuvo olondeleyo lobuPhathiswa/SRSA/SASC kunye nezandla zabo ukuba inkqubo engqalene nesekelwe kukuhlala kwabantu iya kwenza ukuba abahlali bathatha ubunini bala maziko bancedise ekugcineni nasekulawuleni. I-SRSA kunye nezandla zayo ziya kuzama ukusebenzisa ubutyebi basekuhlaleni ukwakha/ukuphucula amaziko - oku kwakuba negalelo kulwakhiwo lwamathuba emisebenzi. Zonke iziseko kufanele ukuba zivumele ukufikeleleka ngokulula kubasebenzisi abanobulima. Olu ludwe/mzobo ulandelayo ubonakalisa indima yalo ngalinye inqanaba likaRhulumente ekuziseni iziseko:
Injongo
Ukwakha
Iziseko ezinjongo zininzi ngaphakathi/ngaphandle ezisekelwe kukuhlala kwabantu
Uxanduva
Urhulumente wasekhaya
Okujoliswe kuko: Izikolo, amaqela, imibutho yolonwabo
Imisebenzi:
ukucalulwa kwemfuno ngokusebenzisa intlangano yothethwathethwano isigqibo ngendawo yokusekwa
Ukufumana inkxaso-mali
Ukwakhiwa nokulawulwa
Ukugcinwa
Ukuphuhliswa
Iziseko zeziganeko zephondo kunye nozwelonke
Amasebe ephondo anoxanduva lweMidlalo kunye noLonwabo
Ekujoliswe kuko: iintlanganisela zemibutho yemidlalo zamaphondo, imibutho yoLonwabo, kunye nemibutho engasentla
Imisebenzi:
Ukucalulwa kwemfuno
Ukuyila
Inkxaso-mali
Ukuphuhliswa nokulawulwa
Ukugcinwa
Ukulandelelwa kunye nokphathwa kwazo zonke iziseko
Ukuphuhliswa
Iziseko zeziganeko zikazwelonke kunye namazwe ngamazwe
Ekujoliswe kuko: iintlanganisela zemibutho yemidlalo kazwelonke
Imisebenzi:
Uphando nophicotho-ncwadi
Ukunikezela umzekelo woyilo lwesiseko esisisiseko
Ukufumana inkxaso-mali
Ukukhuthaza amanyathelo okuqala
Ukulungelelanisa unikezelo lweziseko, ngokunxibelelana namanye amasebe kaRhulumente
Uqulunqo lweziseko zikazwelonke
INYATHELO ELIPHAMBILI LESITHATHU
Ukuphuhlisa izakhono zoluntu ezifunekayo ukulawula ngokukuko imidlalo nolonwabo eMzantsi Afrika.
Ukuqhubeleka kokuphuhliswa kweMidlalo
Indawo yokungenelela kokuqhubeka kwigosa, umlawuli, umqeqeshi, umlawuli wesiseko omtsha linqanaba "lokuqala". Ngokokufumana izakhono la malungu matsha aya kuthwasa ebheka phezulu kumanqanaba de afikelele kwindawo yokugqwesa.
Urhulumente ongaphambili akazange abe nazo iinkqubo zokuphuhlisa izakhono zabantu kwezemidlalo kunye nolonwabo. Iziqalo-ntsingiselo zamazwe ngamazwe zikwabonakalisa "ingxubakaxaka yokuqhutywa yintliziyo" kumazwe asakhasayo.
Ukufumana abaqhutywa ziintliziyo
Ukuqeqeshwa kunye nokwamkelwa kwabo baqhutywa ziintliziyo (abatsha nabakhoyo)
Ukuqhubeleka kokuphuhliswa kwemidlalo kunika isikhokhelo sokunikezelwa kobutyebi oboneleyo ukusuka kwinqanaba lenkokheli yasekuhlaleni, ukudlula kumlawuli wephondo, kazwelonke kunye neentlanganisela zemibutho zamazwe ngamazwe.
a Icebo
I-SASC, kunye nezandla zayo iza kuphuhlisa inkqubo kazwelonke eza kuquka ukuphicothwa kobutyebi obukhoyo, kusetyenziswa iindlela zobuninzi kunye nokulunga ezinalamalungu alandelayo:
ukumiswa kweemfuno zoqeqesho ukuphuhliswa kweenkqubo zoqeqesho uqulunqo lweenkqubo zokumilisela b Ukugaywa kwamalungu
Indawo ekufumaneka kuyo amalungu azithandela ngokwawo ukugaywa zilungiselelwa ngezi ndidi zilandelayo:
Iindawo zezemidlalo ezingqalene noko okanye iindawo ezininzi zezemidlalo
Ubuchule, umzekelo unyango.
Iinkonzo zohlobo oluthile, umzekelo abaqhubi, abaphathi mikhosi abakhulu
Amaphulo athile ayenziwa ukugaya amalungu azithandela ngokwawo ukugaywa kwizahluko ekujoliswe kuzo ezahlukahlukenyeyo. Indawo ekugcinwa kuyo abo bazithandela ukugaywa iya kumiselwa.
c Ukuqinisekisa
d Ukuvunywa kwabo bazinikelayo ngokuqhutywa zintliziyo
Inkqubo yenkuthazo iya kusekwa, apho abo bazithandeleyo ngokuqhutywa ziintliziyo banikwa amawonga athile akhethekileyo enkonzo kwezemidlalo kunye nolonwabo.
INYATHELO ELIPHAMBILI LESINE
Ukukhuthaza uluntu kwiindawo zasekuhlaleni ukuba bakhuthale kwaye baphile impilo esemgangathweni kunye nokuba badlulisele abo banezakhono kwiindawo zemidlalo yokhuphiswano.
Gaya kunye nokukhuthaza ulutsha kunye nabadala ukuba bathathe inxaxheba kwimisebenzi yomzimba.
Ukukhuthaza uluntu ukuba luphuhlise indlela zokuphila ezinenkuthalo.
Ukuququzelela abo bangathathi-1. nxaxheba ukuba bathathe inxaxheba kwimisebenzi yokuthamba yomzimba
Zimbini iindawo ekugqaliswe kuzo kweli nyathelo liphambili, oko kukuthi ulonwabo kunye nemidlalo yophuhliso.
Ukuzonwabisa
Umsebenzi wolonwabo ukwimincili evela kulo msebenzi ngaphezulu kwalo msebenzi ngokunokwawo. I-SRSA kunye neSASC zizinikezele kakhulu kumthetho-siseko "wokunikezela amathuba olonwabo olwakhayo kubo b2. onke abantu". Ukuzonwabisa kungahlumisa ukukhula kokwakha kokungaboni abantu ngokobuhlanga, amathuba obunkokheli kunye nokuphuhliswa koluntu olunempilo.
Ezemidlalo kunye nolonwabo zinxibelelana ngendlela enobudlelwane. I-SRSA/SASC ivuma ukuba ukuzonwabisa kungaphezulu kokuthatha inxaxheba kwimithambo kunye nemisebenzi yokuzomeleza jikelele. Iligalelo elibalulekileyo kwintatho-nxaxheba kwezemidlalo. Oku kucaciswa kakhulu kwinkqubo eqhubelekayo ebumbeneyo nelicebo yezemidlalo. Ukunikwa amathuba olonwabo kusisiqalo esibalulekileyo senkqubo zemidlalo kunye nolonwabo.
Umgaqo-nkqubo wezolonwabo usekelezelwe kwimithetho-siseko emine:
Uphuhliso lolonwabo kufuneka luqhutywe ziimfuno kwaye lusekelwe kuluntu
Uluntu kufuneka lunikwe amandla okuthatha inxaxheba kuqulunqo, ukumiliselwa, kunye nokuvavanywa kweenkqubo zolonwabo, ukuze imigaqo-nkqubo iphuhliswe ngokwendlela uluntu olubona ngayo. Ngokungaphaya, uluntu kufuneka luthathe uxanduva kwaye lube nokuphendula ngokuphuhliswa kwalo.
Ukufikeleleka ngokwezimali kunye nokufikeleleka jikelele kwenkqubo zolonwabo kunye nawo onke amaziko kubo bonke abantu boMzantsi Afrika ngaphandle kokukhangela isini, iminyaka, ibala, ulwimi, inkcubeko, izimvo umntu anazo ngokwezombuso, ukuzimanya, ukulimala okanye iwonga lomntu
Ukwabiwa kobutyebi ngendlela elinganayo.
Inyathelo eliphambili lakunikwa kwiindawo ezihlelelekileyo xa kunikezelwa iinkqubo ezintsha.
Amalinge alungelelanisiweyo kunye nophuhliso oluhlangeneyo.
Kubaluleke kakhulu ukwakhiwa kwentsebenziswano kunye nobukhulu bokuqoqosha ngendlela yothungelwano ngawo onke amacandelo emibutho kaRhulumente kwanalawo abucala, ukuqinisekisa ukunikezelwa kweenkqubo ngendlela esebenza kakuhle kunye nenobuchule.
Imidlalo yophuhliso
Kuthelekelelwa ukuba kuphela ngama-10% abemi beli lizwe abathabatha inxaxheba kwimidlalo esesisekweni kwaye eququzelelwe ukhuphiswano. Oku kuthelekiseka ngendlela engancumisiyo kunye namanye amazwe, ngakumbi lawo sele ephuhlile apho uthelekiso olungaphezulu kwama-50% lusisiqhelo.
Ukufunyanwa kwezakhono.
Ukwakhiwa kwamafuku emidlalo yokugqwesa.
Uqulunqo lokuphuhliswa kwemidlalo luzunguleza indawo ezine ezibalulekileyo: Izifundo zemithambo yomzimba. Ulutsha kunye nenqanaba elisezantsi lemidlalo, imidlalo yezikolo zemfundo ephezulu kunye neentlanganisela zemibutho zikazwelonke.
Ukuphuhlisa kwakunyuswa kukufezwa kwezi ziphumo zilandelayo:
Ukulandela ikhondo lokuphuhliswa kwezemidlalo, I-SASC inikwe olu xanduva lulandelayo:
a Ukulungelelanisa ukuphuhliswa kunye nokunikezela imisebenzi yolonwabo equka phakathi kwezinye izinto, ukudlala okukhutheleyo, imisebenzi yemithambo yomzimba eyenziwa rhoqo kunye noludwe olupheleleyo lwezinto ezakhayo ezingenziwa ngexesha lokuphumla, ukwalatha ukuze yenze iinkqubo zophando, yalathe ukuze inike iziqinisekiso kwinkqubo zokuqeqesha kunye nokuba isingathe/ ithathe inxaxheba kwiinkomfa kunye neetlanganiso zokufundisana kwezolonwabo.
c Icebise uMphathiswa kwimiba yomgaqo-nkqubo ngezolonwabo.
INDAWO EBALULEKILEYO
AMANYATHELO
Imfundo ngemithambo
Imithambo ayivunywa ngendlela eyiyo kuluhlu lwezifundo esikolweni
Iyure zemidlalo ngeveki
Akukho mgaqo-nkqubo ngobuncinci beYure eza kuchithwa kwezemidlalo okanye ulonwabo ngexesha lesikolo
Ukusekwa komgangatho owamkelekileyo kunye neSebe leMfundo
Imidlalo yoLutsha kunye namanqanaba asezantsi
Akukho kubonelelwa kubantwana abakwiminyaka yokuhamba isikolo, abangahambi sikolo.
Akukho maziko emidlalo abo bakumanqanaba asezantsi.
Kuphuhliswe iindlela ezijolisiweyo kweli qela.
Kuphuhliswe imidlalo yabakumanqanaba asezantsi ndaweninye nemidlalo yesikolo.
Imidlalo yezikolo zemfundo ephakamileyo
Akukho maziko ahlangeneyo ezemidlalo
Iqhutywa kuphela lukhuphiswano
Kuphuhliswe indawo zokukhula ezintsha
Intlanganisela zeMibutho zikaZwelonke
Zikhangele kwiingcungcu. Ubutyebi obujoliswe kwinkqubo zophuhliso buncinci kakhulu
Ukubonelela ngokhuphiswano kuwo onke amaqela.
I-Akhademi zamaPhondo
Zisilela ekujoliseni kukwalathwa kwetalente - ukuququzelela intatho-nxaxheba kwi "imidlalo yabo bonke" ukuya kwimidlalo yokhuphiswano
Ukuseka I-Akhademi kwiPhondo ngalinye kunye namasebe engingqi.
Ugxininiso kufuneka lunikezelwa kulamaqela alandelayo anemidla:
A. Oomama kunye namantombazana
I-SRSA/ SASC iya kuvuma ukubaluleka kwendima ethi idlalwe ngoomama namantombazana ekwenzeni isizwe ukuba sidlale ukuze kwakhiwe lula iimeko zobomi. Ukulingana ngokwesini kwakunye nelungelo loomama ekuthatheni inxaxheba kukhulu. Umanyano lukazwelonke luya kukhuthazwa ukuyila umgaqo nkqubo woqeqesho kunye nolwakhiwo ukuze kwenziwe lula ukuthathwa kwenxaxheba ngoomama, kunye nokuba kususwe imiqobo enokuthi ithintele oomama ekuqhubeni umsebenzi wokuqeqesha, ulawulo, ulungiselelo, kunye nokulawulwa kwezemidlalo kunye nolonwabo.
Ubutyebi obuthile buya kwabelwa ukuvelisa ubuchule noncedo lwezemidlalo koomama kunye namantombazana. Abaviwa abalungele oko baya kuchongwa kwaye baziswe kulawulo loqeqesho kunye nolungiselelo kwezemidlalo kunye nolonwabo. Abo bayimizekelo nekujonwa kubo kwezemidlalo kunye nolonwabo baya kukhuthaza ukuthatyathwa kwenxaxheba ngoomama kunye namantombazana kwezemidlalo kunye nolonwabo.
B. Abemi abadala
Umanyano lukaZwelonke luya kukhuthazwa yi-SRSA/SASC ukuba lumisele iinkqubo zabemi abadala. Ngaphezu koko abadala baya kuba bubutyebi obubalulekileyo ukwenza iinkqubo zokuqhutywa yintliziyo.
C. Abantu abanobulima
I-SRSA/ SACS iya kuvuma ukubaluleka kwezemidlalo kunye nolonwabo ekuphileni kwabantu abayimilwelwe kwaye iya kukhuthaza ukulungiselela kunye nokunikezwa kwemisebenzi yezemidlalo kunye nolonwabo kweli ziko lolawulo - kwizinga lebandla ngempumelelo. Ngoku imithetho nemimiselo yezemidlalo ilungiselela iimfuno ezithile zabantu abanobulima , kwiqela leminyaka elithile. Ubutyebi obongezelelweyo bungasetyenziswa kwinkqubo ezilungeleleneyo kuquka amanye amasebe karhulumente angqamene noko, umzekelo ezeNtlalontle, ezeMpilo, ezeMfundo, njl.
Umdlalo womsebenzi
Umdlalo kufuneka usetyenziselwe ukongeza ixabiso kwindawo yokuphangela, njengoko ixesha elininzi lichithwa emsebenzini. Ezemidlalo zinokuncedisa ekuthobeni inxalabo yokuthamba kunye noloyiko nje kwiindawo zempangelo kwaye zingandisa ukuchuma. Kuya cetyiswa okokuba imibutho yabasebenzi iqaliswe ukwenza lula ukuthathwa kwenxaxheba. Iinkqubo zezemidlalo yabasebenzi zinokunceda njengendawo yokubona iitalente, kunye nesakhiwo esingaphaya kwimidlalo yokhuphiswano. Oku kuya kufuna intsebenziswano esondelelene neentshukumo zabasebenzi.
INYATHELO ELIPHAMBILI LESIHLANU
Ukwakha inkqubo enentsebenziswano enkulu elungelelaniswe kulungiselelo lwabadlali abakhethiweyo bekhethelwa ukhuphiswano olukhulu. Impumelelo yoMzantsi Afrika kukhuphiswano lwamazwe ngamazwe okokoko yayekwa ukubekwa yodwa kubhalwe kumaxwebhu. Umngeni we-SRSA/SACS kunye negosa elikhokeleyo I-NOCSA kukugcina kunye nokuphucula ezi ziphumezo ngendlela eyoyisayo kunye nelungelelanisiweyo. Ezi meko ziphambili zilandelayo ziye zachongwa ukuphuneza ezi njongo:
Imeko eziphambili
Isikolo semfundo ephakamileyo ethile sikazwelonke
Imeko esetyenziswayo
Ukulambatha kwendlela yokulungiselela abadlali abakhethiweyo.
Isenzo
Ukumiselwa 'kwesikolo sokugqwesa' apho ukuzibonakalisa kwakho kuguqulelwa kwitalente ephunyeziweyo.
i-SISA
Amaziko akhoyo alungileyo kwiindlela zobunzululwazi kunye nolwazi abonwa njengomnikeli ophambili kumsebenzi ogqibeleleyo.
Umsebenzi oqhubelekayo nokhuliswayo
Inkuthazo yabadlali
Akukho nto yenza inkuthazo ukuvuselela ukusebenza kangangoko.
Ukuvelisa iinkqubo zenkuthazo ezisesikweni.
Ukhuphiswano
Bavelise abadlali kukhuphiswano oluphezulu ngendlela yogqatso oluphambili olulungelelanisiweyo .
INYATHELO ELIPHAMBILI LESITHANDATHU
Ukuqinisekisa okokuba onke amaqela wezemidlalo kunye nolonwabo ayahlangabezana neenjongo zesenzo esivunyiweyo.
Ngoku umbutho, amaqela amaphondo kunye nakazwelonke akabonisi ubuhlanga kwaye nalapho kufuneka khona, ukufundwa nokubhalwa kwesini soMzantsi Afrika.
Ngokucacileyo intetho yokuba 'umdlalo kawonkewonke' isekwe kwixabiso lobulungisa kunye nokufikeleleka zona eziya kuqondwa njengeenzame ezingamxhelo mnye zenkqubo ezidibeneyo eziya kuquka abantu abakwimimandla engafumani uncedo.
Imeko eziphambili
Ubulungisa kunye nokufikeleleka
Imeko esetyenziswayo
Ingcinga yokuba imidlalo ethile ziyinto ekhuselayo kumaqela athile eentlanga.
Isenzo
Inkqubo zophuhliso zabadlali kunye namagosa
Iinkqubo zophuhliso ezibonakala njengezilufakelelo hayi inxalenye yeyona nkqubo iphambili zemidlalo.
Qinisekisa uphuhliso lwezemidlalo olugcinakeleyo kunye nolwexesha elide, ngeenkqubo ezidibeneyo zabadlali abakwindawo ezingafumani luncedo.
Ukhuphiswano
Ukungabikho kwamathuba okhuphiswano afanelekileyo
Phakamisa ukhuphiswano olungokufaneleyo kubadlali abasavelayo.
Ukuphicothwa kobumbano
Nangona kubunjwene kwezemidlalo,imeko yelo xesha ihlala ikho ngokokudlala.
Yenza ukusebenza (ukufunyanwa kwenjongo) inqobo elungileyo yobutyebi obunjengokufaka imali kwingxowa karhulumente.
INYATHELO ELIPHAMBILI LESIXHENXE
Ukuvelisa imithetho nemimiselo yemikhwa esesikweni yezemidlalo kunye nolonwabo eMzantsi Afrika.
Kukho umkhwa wokwenza umdlalo ube ngowokuvusa umxhelo. I-SRSA inolwazi ngokwenziwa kwemikhwa egxekekayo kwezemidlalo umzekelo ukusetyenziswa kakubi kwezinto, ukuxhatshazwa, imikhwa engcolileyo,ubugebenga, njl. I-SRSA/SASC iya kunikela ngobume bemikhwa esesikweni obuquka ukudlala obunobulungisa, umthetho ongahambelaniyo neziyobisi, imithetho nemimiselo yokuziphatha kunye nokuxhaswa ngeziyobisi, imeko bume kunye namalungelo omdlali.
Ingcamango ezisesikweni ekudlaleni ziyinto efunekayo kuwo onke amaqela ezemidlalo ingakumbi kwiziyobisi kunye nengqeqesho. EzeMidlalo kunye noLonwabo zaseMzantsi Afrika zenza iZiko lokuKhululeka kwiZiyobisi likazwelonke, ngenjongo zokunciphisa ukuyotywa kwezemidlalo. Ukuthintelwa kobugebenga kwezemidlalo yinto efunwa yi-SRSA/SASC. I-SRSA/SACS iya kuqinisekisa ukuba bonke abadlali ekujongwe kubo bay khuthazwa ukuba balawule ubugebenga okanye ukungaziphathi kakuhle kwabadlali kunye nababukeli. Ukongeza, ukumiselwa kwendawo yeembutho zamaqela anomdla njengombutho wabadlali kunye nemibutho yabaqhelisi iya kukhawuleziswa.
Imithetho nemimiselo yokuziphatha kwamagosa ezemidlalo, abathengisi, abadlali kunye nabanye baya kuba lilitye elimiswe ecaleni kwendlela lobomi. Kucacile okokuba naxa uxanduva lwemithetho nemimiselo yokuziphatha emntwini lingummi, ekugqibeleni I-SRSA/SASC iya kunikela ngobume bemithetho kunye nemimiselo yezemidlalo.
Ukufaka igalelo ekwakheni ilizwe elinoxolo ngokwenza ezemidlalo ezingenalo ucalulo, oko kufuna ukuqondana okufanayo nomoya wobuhlobo, imbumba yamanyama kunye nokudlala ngobulungisa'.
INYATHELO ELIPHAMBILI LESIBHOZO
Ukwakha umgaqo nkqubo wonxulumano wamazwe ngamazwe ngamxhelo mnye nomgaqo nkqubo karhulumente kazwelonke.
Ngaphezu koko i-SASC iya kuba luphawu kwizivumelwano ezilungele ezemidlalo kunye nolonwabo ngaphandle kokujongela phantsi ukuzimela koMzantsi Afrika. Kunyanzelekile ukuba zonke iintlanganisela zemibutho zikazwelonke, ezamaphondo kunye nezorhulumente basekuhlaleni zihambiselane nomgaqo-nkqubo njengoko usekiwe yi-SRSA/SASC.
akukho mntu ulilolo"
ISIPHELO
a Ukuphucula imigangatho yokuthatha inxaxheba kwimisebenzi yemithambo b Ukubonelela ngenkqubo yokuthwesa kwintatho-nxaxheba nje ukuya kwimidlalo yeengcungcu kwabo banayo italente.
c Ukuphucula intatho-nxaxheba kwimidlalo ephambili yamazwe ngamazwe.
d Ukunika igalelo kuluntu olwakhekileyo jikelele, olunoxanduva kwintlalo kunye nabemi abanempilo eyiyo.
Lo mqulu ngethemba uyakukhuthaza ukuthatha amanyathelo anesiphiwo sokuyila kumfundi ukuba ayile inkqubo ezizodwa ezikunika ingqalelo kwintlaba-mkhosi ethi "yenza isizwe sidlale" kwaye "ubomi obungcono kubo bonke aboMzantsi Afrika"
Ukongeza, olu xwebhu lujoliswe ekunikeni isikhokhelo kumthetho onokwenza oku kwenzeke oyakuqinisekisa ukuba iinzuzo esele zenzekile aziyikuhlanganiswa kuphela kwaye ziphuhliswe, kodwa zenze ukuba inkqubela esele ifumanekile ingabi nokuba sajikeka.
Uvavanyo olulolona olwenziweyo lwalo mqulu lukwabonakalisa ukuba ezi ziphakamiso zinganako ukufikeleleka xa kuthiwe amathuba entsebenziswano aphononongwa.
Kwinyathelo eliphambili sithemba ukuxuba imiphumela yokungaphenduli ndawo. Kuza kuba nendima ezicacisiweyo ukunqumleza yonke imidlalo.
Sikwakholelwa ukuba ngenyathelo eliphambili lesiBini kunye nelesiThathu iimfuno, amaziko kunye nobutyebi babantu abasebenzayo azizukushiywa kwingcingane ezintle zeentlanganisela zemibutho zikazwelonke ngakumbi xa ucinga ngokunqaba kwenkxaso-mali ezikulawulo lwazo. Kwinyathelo eliphambili lesiNe sikhuthaza ulutsha ukuba ludlale kwaye luzonwabise kuludwe oluxananazileyo lwemisebenzi ehlaziyiweyo; ukwalatha iziqu zabantu abanetalente kweli qela, ukuze sibancede babe nako ukuqhubela phambili kumakhondo abo ezemidlalo. Ngaxalinye, sinqwenela ukukhuthaza abo bafikelele eziphelweni zamakhondo abo ukuba bahlulelane ngobuchwepheshe kunye nabo abafuna ukucetyiswa kwindawo zokuqeqesha, ubunompempe kunye nokulawula.
Ukuvunywa kuya nikwa kwinyathelo eliphambili lesiHlanu kwinyaniso yokuba nangona amabali empumelelo ngaxesha athile esenzeka nakubeni kukho ukuqhwalela kuqulunqo, iimbasa azizi ngengozi jikelele. Ukuzilungiselela kubalulekile.
Inyathelo lesiThandathu nangona lingayaleli, lenyusa inqanaba lokuqonda kwimfuneko yemidlalo ukuba lingayekeli ukumelwa kwiwonga lokuba "kumnandi ukuba nako" kodwa ukubona "ukwenza ubu-Afrika" njengesixhobo esiyakukhokhelela kukugcineka ngendlela enekamva lomdlalo.
Ukubona imidlalo njengomsebenzi wamazwe ngamazwe, inyathelo eliphambili. IsiBhozo sinabisa ukuba imfuneko yokuba nomgaqo-nkqubo wokunxibelelana namazwe ngamazwe, kwimo yezemidlalo kungafumana ubukhulu bezoqoqosho.
Ekuqgibeleni, ngokukude nokubona lo mgaqo-nkqubo njengesiphumo, koko njengesisiqalo sendlela. Indlela apho abantu bethu bebonke bangafumana ukufikelela kwezemidlalo kunye nolonwabo, kunye namathuba amaninzi okuzalisekisa italente zabo.
ULUHLU LWENKCAZELO
<fn>xho_Article_National Language Services_Intshayelelo yokuzikhethela isini kwezesondo.txt</fn>
UKUZIKHETHELA ISINI OYA NASO KWEZESONDO KUNYE NOMTHETHO WOBULUNGISA NOLINGANO
Intshayelelo yokuzikhethela isini kwezesondo
Ukuzikhethela isini oya naso esondweni ngumtsalane ononyamezelo novakalelo, uthando, isondo nenkathalo komnye umntu. Ingohlulwa kweminye imiba yesini kubandakanya isondo, ukuzazi ngesini esithile kunye nemisebenzi eyabiwe ngokwesini entlalweni.
Ukuzikhethela isini oya naso kwezesondo kususela ekuthandaneni okukhethekileyo kwabesini esinye ukuya ekuthandaneni okukhethekileyo nesini esisesinye kukwabandakanya neendidi ezininzi zokuya esondweni naso nasiphi isini. Ukuzikhethela isini oya naso kwezesondo kohlukile kwindlela yokuziphatha kwezesondo kuba kusingisele kuvakalelo nendlela umntu azibona ngayo izinto. Iindlela abaziphethe ngayo abantu ingawubonakalisa okanye ingangawubonakalisi umkhethe wabo kwezesondo.
Ukuzikhethela isini oya naso kwezesondo luluvo olutselutsha kumthetho wamalungelo abantu nasekusetyenzisweni kwawo kwaye ilolunye lwezimvo ezidala ingxwabangxwaba kwezopolitiko. Ukhetho, ukuthath'izinto ngesiqhelo esigxekayo, ucalucalulo zendele kwinkqubo yethu yasentlalweni nakwiindlela zethu zokuziphatha.
Ukungalingani nocalulo ngokwesini kusendele nzulu kwimibutho, izenzo neembono zoluntu. Imithetho nemigaqo nkqubo neenkqubo zikarhulumente zinako ukucela umngeni kucalulo ze zikhuthaze ulingano. Zingomeleza ze zibethelele uloyiko olungenasihlahla okanye intiyo yabantu abanomtsalane ngokovakalelo nangesini kwabo basini sifana nesabo kwanocalulo olwenzeka ngenxa yoluvo olukhoyo ngesini.
Yintoni iHomofobhiya?
Ihomofobhiya luloyiko olungenangqiqo lwabantu abathandana nabo besini esinye nesabo. Olu loyiko alunangqiqo kuba lusekwe kwimbono yokuthath'izinto ngokoluvo lwesiqhelo nangolwazi olulahlekisayo, kuba lusekwe kwimbono yokuba amabhinqa athandana namanye amabhinqa kwanamadoda athandana namanye amadoda ngabantu abanento engaphelelanga ngabo. Oku kukhokhelela ekuhambiseni ngonaphakade intsomi ngokuthandana kwamanye amabhinqa namanye kwanangamadoda athandana namanye, kodwa eyona nto ibalulekileyo ngaphezu koko kukudala imeko-bume apho amabhinqa athandana namanye kwanamadoda athandana namanye azifumanisa eziva esesichengeni kwaye engakhuselekanga. Ubume-meko obunje bube neziphumo zokuba amabhinqa athandana namanye namadoda athandana namanye:
Esiva ukuba ayifihle ngandlela zonke indlela akhetha ngayo kwezesondo;
Babethwe okanye bagxothwe emakhaya ngenxa nje yokukhetha ukuthandana nabesini esinye nesabo (udlakazeliso) ze;
Amaxesha amaninzi beve ngokunga ibafanele le mpatho inje.
Ukusetyenziswa kwendlela yokukhetha kwezesondo, ekucinezeleni amabhinqa / ukuthothisa amandla amabhinqa
Abantu babekwa amabala, boyikiswe xa benolawulo lwamalungelo abo kunye nolawulo ekukhetheni kwabo ezesondo. Oku kukhokelela ekubeni amabhinqa alahlekelwe ngamandla olawulo lokwenza izigqibo ngokuphathelele kubomi bawo nakwiimeko zentlalo nezopolitiko. Esi senzeko sibethelelwa kalukhuni xa abantu abanolawulo xa abantu abanolawulo kwindlela abakhetha ngayo kwezesondo ingamabhinqa.Ukhatho olwenziwa ngamabhinqa kwezesondo lulawulwa kwiintlalo neenkcubeko ngeenkcubeko kwihlabathi liphela kwaye kusetyenziswa usasazo lweendaba ukuba lubethelele lucinezele ngokuphindaphindeneyo imifanekiso yebhinqa eyamkelekileyo ngokwesithethe nenkcubeko. Xa amabhinqa ekhetha ukulubonisa ukhetho lwawo kwezesondo ngokungaphaya kwemida ebekwe luluntu nosasazo lwendaba, enziwa izigculelo, ajongelwe phantsi, atshutshiswe ze ekugqibeleni enziwe amakheswa, angahoywa ze aphungulwe amandla.
Uluntu luyicacise lwade lwayizoba indima yamabhinqa nokukhetha kwawo kwezesondo kwaye oku kuhambe kwada kwafikelela ekuboneni apho inkululeko iphela khona nalapho isinyanzelo siqala khona. Amabhinqa akhululekile ukuba avakalise indlela akhetha yona kwezesondo oko nje oko ekwenza ngaphakathi kwemida yobume-meko ebekiweyo ne"yamkelekileyo" yokuba yinkosikazi okanye isithandwa. Amabhinqa "angakhuselwanga" lumanyano ngomtshato nendoda angamalungu oluntu asesichengeni, akholisa ukungasiwa so angahoywa kwizinto ezenzeka entlalweni yoluntu kwaye aba ngamaxhoba okuchwethelwa bucala entlalweni nawodlakazeliso kwaye ngokuqinisekileyo ezi ndlela zodlakazeliso kufuneka ngokunokwazo zibonwe njengolwaphulo lomthetho wamalungelo abantu.
UMTHETHO NESAKHELO SOMGAQO-NKQUBO
Imilinganiseo esetyenziswa Zizizwe Ukukhuthaza Amalungelo Amabhinqa Ngokuphathelele kwindlela Akhetha ngayo Isini Aya naso Kwezesondo
Ikomiti Yamalungelo Oluntu Ezizwe Ezimanyeneyo
Ngo1994, iKomiti yaMalungelo Oluntu eZizwe Ezimanyeneyo yabhengeza ukuba ucalulo olusekwe kwindlela ubani akhetha ngayo isini aya naso kwezesondo lwaphula ilungelo lokungacalulwa nelungelo lweemfihlelo zobomi bakho eziqinisekiswe kwikuMnqophiso/Isivumelwano waMalungelo oLuntu nwoPolitiko.
Inkomfa Engokutshatyalaliswa Kwazo Zonke Iindlela Zocalulo Lwamabhinqa (CEDAW), eyamkelwa ngo-199 yiNtlangano Gabalala yeZizwe Ezimanyeneyo, ikholisa ukuchazwa njengomthetho wezizwe oyilwayo wamalungelo amabhinqa. Iqulathe intshayelelo kunye namanqaku angama-30, ichaza ukuba yintoni ethathwa njengocalulo lwamabhinqa ze ibeke i-ajenda (uluhlu lwezinto ezifunwa ukuxoxwa) yentshukumo kazwe lonke yokuphelisa ucalulo olunjalo. Ngokwamkela iNkomfa (iNgqungquthela), Amazwe azibophelela ekuthatheni amanyathelo okuphelisa zonke iindlela zocalulo lwamabhinqa.
Isicwangciso SenkquboYokusebeza SeNkomfa Yamazwe onke, Engenani Labemi Kunye Nophuhliso (CAIRO, 1994)1
Kwavunywa ukuba kukho imfuneko yokwamkela umahluko okhoyo weendlela ezime ngayo iintsapho ehlabathini kule mihla.
Inkomfa Yesine Yehlabathi Yezizwe Ezimanyeneyo Engemibandela Yamabhinqa yabanjelwa eBeijing ngoSeptemba ka1995. Ubhengezo neqonga lokuthath'amanyathelo amkelwa ngesivumelwano eNkomfeni. IQonga Lokuthath'amanyathelo LaseBeijing limisela I-ajenda yokugunyazisa amabhinqa kwaye imemela oorhulumente, uluntu lwehlabathi kwanabahlali gabalala ukuba bathathe amanyathelo obuchule bokuphatha umcimbi kwimimandla eli-12 ebalulekileyo nefuna ingqwalaselo. Ubhengezo lujongene nemithetho siseko emithathu:
Ukugunyaziswa kwamabhinqa;
Ukukhuthazwa nokukhuselwa kwamalungelo amabhinqa; no-
Kuqinisekiswa kwakhona kwamalungelo amabhinqa njengamalungelo oluntu.
Inkomfa yabandakanya njengenye yemigaqo nkqubo esisiseko, ukuba uphuhliso, ukhuseleko, nomqondo wamalungelo amabhinqa kufuneka "abonise iintlobo ngeentlobo ezahlukeneyo zamabhinqa, zibonise ukuba amabhinqa ajongene nemiqobo engaphezulu ngenxa yemiba efana iyantlukwano yawo ngebala, intetho, ubuhlanga, inkcubeko, inkolo, indlela yokukhetha isini kwezocantsi, ukukhubazeka, ibakala ngokwasezimalini nomgangatho wasentlalweni, okanye umgangatho ngokwezinga lasentlalweni yemveli," ze akhokele oorhulumente ukuba babandakanye imibutho yabathandana nabesini esinye nesabo, ekuphuhlisweni nasekusekweni kweendlela zobuchule ekuqhutyelweni phambili kwamabhinqa.
Izixhobo ZoMmandla Ezikhuthaza Amalungelo Amabhinqa Anxulumene Nokuzikhethela Kwawo Isini Aya naso Kwezocantsi
Iphepha Lamalungelo (Itshatha) Lama-Afrika Ngamalungelo Oluntu
Itshatha ibethelela ngakumbi ukubambelela kwamaqela emibuso yase-Afrika kumgaqo nkqubo wamalungelo oluntu nabantu kwanenkululeko equlathwe kubhengezo, neengqungquthela nezinye izixhobo ezamkelwe nguMbutho weZizwe Ezimanyeneyo, iNtshukumo yaMazwe Angamanyananga kunye neZizwe Ezimanyeneyo.
IsiBhengezo soPhuhliso LwaBemi (lweBandla) LwaMazantsi e-Afrika NgezeSini noPhuhliso, 1997
Isibhengezo lumisela ukuba "ulingano ngesini sisiseko samalungelo oluntu" kwaye isombulula uku"qinisekisa ukutshatyalaliswa kwako konke ukungalingani ngesini emmandleni/kummandla.
UMgaqo-Siseko
Kuwo onke AMalungu oLuntu olusaKhulayo lwamaZantsi e-Afrika , nguMzantsi Afrika kuphela othembisa ngokucacileyo ukungahambelani nocalulo olusekwe kwindlela ubani akhetha ngayo aya naye ecantsini. Kukho ukwamkelwa okupheleleyo ngokwasemthethweni lokuba ngubani lwamaqela, nokuba akhetha ukulalana namabhinqa akugqiba ukuba ngawo ngokunokwawo okanye ukulalana namanye amadoda engamadoda ngokunokwawo, kwaye la maqela ahlqngqnisene ngentethwano ngamalungelo oluntu.
Kutsha nje, ucalulo ngokoqoqosho abajongene nalo abo bakhetha ukuya kwezesondo nabesini esinye nesabo lwamkeliwe, nto leyo ekhokelela kwiinzame zolwabiwo ngokutsha- umzekelo, ukunikwa kwamaqabane esini esinye iinzuzo zonyango neze-inshorensi ngokufanayo nabo bathandana baze batshate nesini esisesinye kunesabo.
Icandelo 9 loMgaqo-Siseko okukuqala nje lulungiselela umthetho siseko wolingano phambi komthetho. Likwaqinisekisa umthetho wokhuseleko ngokulinganayo nokuzuza komntu wonke kulo mthetho. Eli candelo likwathintela ucalulo olungafanelekanga kwimihlaba edwelisiweyo. Eli candelo lenza ukuba ukuthintelwa kocalulo olungafanelekanga malusebenze ngokuthe tyaba, oko kukuthi phakathi kwabantu. Indima yokugqibela yecandelo ithatha ngokuba alufanelekanga ucalulo nakuyiphi imihlaba edwelisiweyo.
INkundla yoMgaqo-siseko imisele ukuba naliphi na ilungelo lolingano lisekwe kuluvo lokuba wonke ubani unesidima sokuba ngumntu ngokulinganayo. ICandelo 9 ligxininisa ukupheliswa kocalulo olusekwe kwindlela umntu akhetha ngayo isini aya naso kwezocantsi.
UMgaqo-siseko ulungiselela ilungelo lokuba nokufikelela kuncedo lonyango kwicandelo 27 (a) elithi:
Wonke umntu unelungelo lokufikelela kwinkonzo zonyango, kubandakanya nonyango lezokuzala"
Ngokwesiqhelo iinzuzo zengqesho zibandakanya ubulungu kumalungiselelo onyango kwaye umqeshi anganika inkxaso engaphelelanga okanye epheleleyo kumrhumo wenyanga kulungiselelo lwezonyango lomsebenzi. Umntu usenokujoyina ukungiselelo lonyango ezimele yedwa. Umntu unokujoyina ulungiselelo lonyango ngendlela enye kwezimbini.: njengelungu, okanye njengoxhomekeke kwilungu, njengenxalenye yosapho lwelungu.
Imitshato yabesini esinye ayikamkelwa eMzantsi Afrika. IKhomishini yoMthetho yoMzantsi Afrika kungoku nje isawuqwalasela ngokutsha uMthetho woMtshato, ngenjongo yokufumana iindlela ongathi wamkele umtshato wabesini esinye. Nangona kunjalo, ukuthandana kwabesini esinye kuyamkelw ukulungiselela iinjongo ezininzi emthethweni. Kubandakanya imihlala phantsi, imihlaba elilifa, amalungiselelo ezonyango neenzuzo zengqesho.
<fn>xho_Article_National Language Services_Inzululwazi nobuchwephetsha.txt</fn>
Isebe:
LezeNzululwazi nobuChwepheshe
Iintlelo zolwazi lwemveli
Iintlelo zolwazi lwemveli
INTSHAYELELO
UmGaqo-nkqubo weentlelo zolwazi lwemveli (IKS) wamkelwa sisigqeba sombuso ngeyeNkanga 2004, ngolo hlobo zilungiselela indawo yokuqala yesiganeko esibalulekileyo kwimizamo yethu ukuba mayiqondakale, ingqine, ivelise, ixhase kwaye ikhusele iintlelo zolwazi lwemveli eMzantsi Afrika. Ekubeni ephanda iinkcukacha ezininzi kwanomngeni odityaniswa ne-IKS, inkqubo ekhangeleka inde kunokulindela, inikeza ezo zibandakanyekayo ngamava angaqhelekanga, ukusuka apho zivela zimanyane kunconyo lwazo lobubanzi namathotho amaqondo okulinganisa obutyebi obunexabiso boMzantsi Afrika. Yomeleza umoya wentsebenziswano phakathi kwabo bonke abachaphazelekayo ababandakanyeka kuyilo lwayo, ukusuka kubameli bamasebe karhulumente namabhunga enzululwazi, ukuya kumaziko emfundo ephakamileyo, ii-NGOs kwaye ke, ngokuqinisekileyo nababambe ulwazi olulodwa.
Ukwaziswa komGaqo-nkqubo we-IKS kumele impumelelo ebalulekileyo ngokokubophelela i-IKS kwindawo yokutshabalalisa ubuhlwempu. Ekubeni kukuninzi ukuphazamiseka kweeprojekthi ezibandakanyekayo kwezo njongo zibekekileyo, umGaqo-nkqubo we-IKS unikela kwisiseko ngenene apho ulwazi lwemveli lunokusetyenziswa ukwenzeni ukuphazamiseka ngokufanelekileyo okuninzi. Silindele lukhulu ukuba ukwamkelwa kwalo mgaqo-nkqubo kuza kukhokelela kwimpucuko ekwanobutyebi kwimpilo yabemi abaninzi nakwimeko abaphila phantsi kwazo. Kangangokuba kubaluleke gqitha ukuba iSebe lezeNzululwazi nobuChwepheshe, kwakunye namanye amasebe karhulumente kwanabachaphazelekayo, ahambele ngokuqinileyo ukuyela ngasekuzalisekiseni umgaqo-nkqubo kwanawo onke amalungiselelo awo.
Kuluvuyo olukhulu ngoko ke, ukuba ndinikele ngomGaqo-nkqubo we-IKS kuni.
Iintlelo zoLwazi lweMveli
INTSHAYELELO
Ulwamkelo lomGaqo-Nkqubo weentlelo zolwazi lwemveli (IKS) sisigqeba sombuso yinto enokubhiyozelwa zizo xa zombini iSebe lezeNzululwazi nobuChwepheshe nangabo bonke abachaphazelekayo balo. Ukunakana i-IKS ngokunokwayo, umgaqo-nkqubo uzama ukwenza kube lula ngokungcono ukuqonda ngembali nemeko yenkcubeko, kwaye ifanele imveli kwanamabandla asekuhlaleni. Ngumgaqo-nkqubo owomeleleyo ozisa ababhexeshi abaphambili kunye nabangababumbanisi beziqalelo zemichiza ngaphandle kokujika ngokwayo malunga nophuhliso kwanokuba nako ukwenza uqoqosho lwabanini, kwakunye namagcisa e-IKS. Ngumgaqo-nkqubo onokuphendula ngokuqinisekileyo kokusingqongileyo okutshintsha ngokukhawuleza, kwanalapho imveli namabandla asekuhlaleni kunye nabantu ababodwa benokwabelana ngobulungisa ekuthandeni ukuhlala kunye nakumathuba oqoqosho aseMzantsi Afrika.
Into eyenzekileyo engaphantsi kukuba ulwazi lwemveli belusoloko kwaye luqhubekeka luyinto enesiphumo yokuqala ekusindeni nakwintlalo-ntle yesininzi sabantu boMzantsi Afrika. Inkqubo izama ukunakana oku, ukuyingqina, iyivelise, iyixhase kwaye ikhusele abagcini namagcisa olu lwazi. Izinyanzeliso zenkqubo, ibizwa ngokuba kukumiswa kwe-Ofisi yeSizwe, iKomiti yabaCebisayo, iilebhu ze-IKS, njl-njl., zintloko kwanemiceli mingeni ebalulekileyo kwaye avumelana neziphumo xa zizonke i-DST ezifuna kwinkqubo ye-IKS: Ukukhulisa kwemfundo yobugcisa eyandiswayo nempumelelo yamancedo aqinileyo alungiselelwe abagcini namagcisa e-IKS.
Ngesikhokelo senkqubo ecacileyo kunye neYunithi ye-IKS esendaweni, ezi ziqalelo zimele impumelelo ebalulekileyo elungiselelwe i-DST, kodwa umsebenzi onzima uqala ngoku. Iyunithi iza kuhlawuliswa ngazo zombini ngoguqulo lesalathisi senkqubo esibekwe kwintshukumo, nenkqubela-phambili eyongamelayo. Undoqo kuzalisekiso oluyimpumelelo luza kuxhomekeka ekubeni kungakhawuleziswa kangakanani ukuphuhlisa inoveli nolwazi ngobugcisa jikelele lwemveli obunamandla amaninzi, ethengisa emarikeni imveliso ezintsha kunye neenkonzo, kwaye esoloko ehlala ngaphambili komqulu.
Ekugqibeleni, ndifuna ukuthabatha elithuba ndidlulise ubungqina bam obuzeleyo ngomGaqo-nkqubo we-IKS, ebeyincopho yomzamo obalaseleyo we-DST, ndicacise izinto ezilindelweyo ukuba umgaqo-nkqubo uza kuntshulisa uzalisekiso lweenjongo zethu eziyimpumelelo enkulu.
Isebe: lezeNzululwazi nobuChwepheshe
INTSHAYELELO
IiNtlelo zoLwazi lweMveli (IKS) zitsale umdla kubungezelelo lwabantu abaninzi kuwo omabini amazwe aphuhlisisweyo nasaphuhliswayo. Njengemigaqo-nkqubo nezikhokelo zomithetho eziphuhlisiweyo, ukubaluleka kwazo zombini kukuchonga nokukhusela ulwazi lwemveli okuzuza inyameko eyandileyo evela kubaqulunkqi bomgaqo-nkqubo abakwihlabathi liphela. Amazwe anjenge-India neBrazil sele enze inkqubela ebalulekileyo.
Nangona unxulumano olucacileyo kwanelifa nesithethe senkcubeko, ulwazi lwemveli ikakhulu lukumphetho onqumlayo. Umzekelo, ingxaki yokuba ungabuchaza njani ubunini bepropati yengqondo ngokwesithethe sebandla kunomntu oyedwa okanye inkampani esebenzise iingqondo ezisulungekileyo zomthetho kwaye nobona bunganga bemiceli-mngeni yabanini mgaqo-nkqubo. Indima yolwazi lwemveli ekungenisweni kwezinto ezintsha kushishino lwamayeza luyaziwa. Iinkcukacha ezininzi kunye noluhlu olubanzi lwenkcubeko zabachaphazelekayo zithetha into yokuba inkqubo yokuphuhlisa umgaqo-nkqubo we-IKS ngu-DST ithabathe ixesha elide kunaxa bekucingelwa.
Isebe lezeNzululwazi nobuChwepheshe likunye namanye amasebe karhulumente kwakunye nabachaphazelekayo, kungoku nje liza kuqalisa ekuzalisekiseni umgaqo-nkqubo. Oku kuza kufuna thina sisebenzisane kakhulu namaSebe esisebenzisana kakhulu nawo, iSebe lezoRhwebo noShishino, elezeMpilo nelezeNdalo noKhenketho. Izinto zintathu eziphambili ezihambisekayo eziza kuvela ukusuka kule nkqubo luhlelo lokurekhodishela ulwazi lwemveli, uhlelo lwepropati yengqondo ebonakalisa i-IKS, indawo efanelekileyo yolwazi lwemveli esekelwe kushishino ngaphakathi kuphuhliso lwamashishini asakhasayo. Le ngenene yinkqubo evuselelayo!
IiNtlelo zoLwazi lweMveli
IMBONO NEENJONGO ZOMGAQO-NKQUBO WENTLELO ZOLWAZI LWEMVELI (IKS) EMZANTSI AFRIKA
Isingeniso
Urhulumente weRiphabliki yoMzantsi Afrika ubhalise ngokuzibophelela kwakhe ekwamkelweni, ekuxhasweni, ekuphuhlisweni, ekukhuseleni nasekuqiniseleni i-IKS. Lo mGaqo-nkqubo yimveliso yonxibelelwano oluninzi, olubonisa ukuthand?ukufunda, ingxoxo nokuthabatha inxaxheba ukusukela kuluhlu lwabachaphazelekayo. Uthatho nxaxheba lwamagcisa nabanini boLwazi lweMveli (IK) ibubunzima obubalulekileyo.
Isebe lezeNzululwazi nobuChwepheshe
<fn>xho_Article_National Language Services_Iphepha lemibuzo lovavanyo lweemfuno.txt</fn>
Iphepha lemibuzo lovavanyo lweemfuno
Kulo naliphi na iziko elikhulu kulindelekile ukuba abasebenzi bahlelwe ziingxaki amaxesha ngamaxesha kwaye oku kunganempembelelo ezigxekekayo kwimisebezi eyenziwayo kunye nakulonwabo jikelele. Eli phepha lemibuzo linenjongo yokucebisa ngemfuno zabasebenzi be-DWAF abathi babenazo kunye nokuba zenziwa njani na.
Ligcwaliswa njani eli phepha lemibuzo
Eli liphepha lemibuzo elilihlebo. Wonyuliwe ngokungakhethiyo njengenxenye yesampulu ye-10% yabasebenzi be-DWAF kwiPhondo loMntla. Akukho mfuneko yokubhala igama lakho kwiphepha lemibuzo. Sinomdla wokuba isampulu emele abasebenzi be-DWAF icinga ntoni na ngeemfuno zayo, umdla wethu awukho ekufumaneni iingxaki zomntu ngamnye.
Unganceda ufunde le mibuzo ilandelayo ngenyameko uze wenze olu phawu ( ) kwibhokisi phantsi kwempendulo eyeyona ichanekileyo kuwe. Nceda uzame ukuphendula yonke imibuzo. Enkosi ngenxaxheba yakho oyithathileyo kolu phando. Siya cinga okokuba izinto ezifunyanisiweyo kunye neziphumo ziya kuba luncedo kuwe kunye nakwizihlobo.
Ukuluphi na udidi lweminyaka?
Uyindoda okanye umfazi?
indoda umfazi
Ingaba utshatile?
Anditshatanga
Ndiyahlalisana
Sohlukene
Umtshato wachithakala
Ndingumhlolo/mhlolokazi
Nditshatile
Qaphela: "Ukutshata" kuquka owesintu, owasecaweni kunye nomtshato wasenkundleni.
Loluphi ulwimi lwakho lwasekhaya?
Olunye (Cacisa)
Ukuluphi udidi lomsebenzi? (nceda wenze uphawo kwimpendulo ibenye)
Umphathi
Ubugcisa kwezobuchwepheshe
Umsebenzi woBugcisa
Ulawulo
Umsebenzi nje
Qaphela: "Umphathi" Ubhekisa kuBancedisi babaLawuli ukuya kuMphathi Oyintloko, ngokunjalo nabantu abakwiwonga elilinganayo nelo.
-1 iminyaka
-5 iminyaka
-15 iminyaka yeminyaka okanye ngaphezulu
Loluphi udidi oluphezulu lwemfundo ofikelele kulo?
Isiqiniselo esithile semfundo (imfundo ngezoBugcisa)
Isiqinisekiso okanye Isiqiniselo esithile semfundo
Ibanga le-10 okanye okusondele koko
Ulilungu leNgxowa eNcedisana noNyango ulilungu okanye uxhomekekile?
Hayi
Ewe
Ukuba kunjalo, nceda ubhale igama lengxowa encedisana nonyango:
Ukuba ngoku wena okanye ilungu losapho lwakho luzifumana lunengxaki enzima, ingaba uye ufune uncedo kuye nawuphi na umntu/ iinkonzo ezidweliswe ngasezantsi? (Ungenza uphawu kwibhokisi ezingaphezulu kwenye kule impendulo)
Ilungu losapho
Iziko lakho lenkonzo
Kubafundi ngengqondo abasekhusini okanye unontlalo ntle
Ugqirha
Umhlobo emsebenzini
Umhlobo wakho okanye ummelwane
Akkho mntu; ndiyazixazululela iingxaki zam
Enye nje (Nceda chaza)
Unganawo na umdla wokuya kwiintlanganiso ezenziweyo malunga nazo neziphi iingoxo ezilandelayo? (Ungenza uphawu kwibhokisi ezingaphezulu kwenye kule impendulo)
Ukulawulwa kwemali,uqingqo mali, imali mboleko, njalo njalo.
Ukutshintshelwa kwezinye iindawo, ukuncitshiswa kwenani labasebenzi okanye ukudla umhlala phantsi
Usapho, umtshato okanye iingxaki zabantwana
Enye inkcazo (Nceda Cacisa)
Andifuni ukuya kuyo nayiphina intlanganiso eloluhlobo
Abacebisi babucala
Ukudityaniswa kwabacebisi bobabini oko kuxhomekeke kuhlobo lwengxaki umsebenzi anayo
Ingaba ucinga okokuba kungenza ngcono ukuphila kwabantu kwi-DWAF ukuba ngaba banokufumana iingcebiso ezihlawulelwa yi-DWAF, kwingxaki abathi babenazo (kudidi lwabacebisi olukhethe ngasentla kumbuzo we-12)
Ewe
Hayi
Loluphi na ulwimi / iilwimi okhetha ukucetyiswa ngalo?(Ungenza uphawu kwibhokisi ezingaphezulu kwenye kule impendulo)
Olunye nje(Cacisa)
Ukuba I-DWAF inika iinkonzo zengcebiso ezilihlebo ubuso ngobuso (isebenzisa naluphi na udidi labacebisi obakhethileyo) ubunokuzisebenzisela bani ezi nkonzo?
Ukuthumela abangaphantsi kuwe ngokomsebenzi okanye abahlobo abanengxaki
Ukwenzela wena
Ukuthumela amalungu osapho
Ukuba ngaba I-DWAF inika ucingo lwafelefele olusebenza iiyure ezingama-24 yexesha lobunzima yokuba abantu batsale umnxeba xa beziva benobunzima,ubunokulusebenzisela bani? (Ungenza uphawu kwibhokisi ezingaphezulu kwenye kule impendulo)
Ukuthumela abangaphantsi kuwe ngokomsebenzi okanye abahlobo abanengxaki
Ukwenzela wena
Ukuthumela amalungu osapho
Uzifumana kangaphi na iingxaki zempilo okanye zonyango?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Uzifumana kangaphi na iingxaki nomyeni wakho okanye inkosikazi yakho okanye umlingane wakho?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Uzifumana kangaphi na iingxaki kunye nabantwana bakho?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Uzifumana kangaphi na iingxaki nosapho lwakho?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Uzifumana kangaphi na iingxaki zokuziva ngathi udakumbile?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ulufumana kangakanani uloyiko lokuba unesifo okanye ufumene isifo I-HIV/AIDS?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ukuzikhusela ekufumaneni intsholongwane ye-HI
Kuthetha ukuthini ukuba neziphumo eziqinisekisayo okanye ezilandulayo zovavanyo lwe ntsholongwane ye-HI
Ubuphila njani ubomi obupheleleyo xa uqinisekiswe ukuba unentsholongwane ye-HI
Imo namalungelo akho emsebenzini njengomsebenzi oqinisekiswe ukuba unentsholongwane ye-HI
Andilufuni ulwazi ngaso nasiphina esinye sezizihloko
Ingaba unoloyiko lokudla umhlala phantsi?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ingaba ufumana uloyiko lokuba kwiqela elifumana ukudendwa?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ingaba ufumana iingxaki ezizezakho okanye zelungu losapho elikufutshane kuwe zotywala okanye zeziyobisi?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ingaba ufumana iingxaki ezinxulumene nomthetho?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ingaba ufumana iingxaki ezinxulumene nezemali?
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Ingaba wena okanye ilungu losapho elikufutshane kuwe lakhe lalixhoba lolwaphulo mthetho na?
Ewe
Hayi
Ingaba ngamanye amaxesha ufumana izinto ezikudakumbisayo ezinxulumene nomsebenzi ngenxa yayo nayiphi na le miba ilandelayo? (Ungenza uphawu kwibhokisi ezingaphezulu kwenye kule impendulo)
Uloyiko namathuba okunyuselwa okanye ukhuseleko emsebenzini ngenxa yenkqubo zokuLingana kweMaqela abantu kwezeNgqesho
Ukuphathwa kakubi esiqwini okanye ngentetha ngabaphathi
Iingxaki zentlawulo, ukunyuselwa okanye okanye inkqubo yokuvuzwa ngokomsebenzi omhle
Ukuhlala kude nomyeni, umfazi okanye abantwana
Ukuxhatshazwa ngokobuni
Okunye (Nceda cacisa)
Sokuze
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Onke amaxesha
Enkosi ngokugcwalisa eli phepha lemibuzo. Sixabisa inkxaso yakho!
290 1245 - ngamaxesha omsebenzi
<fn>xho_Article_National Language Services_Isaziso sokuzalwa kommi wase S.A..txt</fn>
Isaziso somntwana ozelwe ngaphandle kwaseRSA onabazali abangabemi baseMzantsi Afrika okanye onomama okanye utata ongummi waseMzantsi Afrika singanikwa kwiMishini yaseMzantsi Afrika kwilizwe elo umntwana wayezelwe kulo.
A. (i) Isaziso sokuzalwa (B1-24)
v Isiqinisekiso somtshato sabazali.
B. Igosa le-ofisi elibhalisa ukuzalwa alinawukwazi ukukhupha isiqinisekiso sokuzalwa, kodwa malinike abazali iB1-25 enguMqondiso wePhepha elingqina ukuzalwa.
C. Nceda qiniseka ukuba idilesi echanekileyo yabazali ikhapha iB1-24, nanjengoko isiqinisekiso sokuzalwa siza kudluliselwa kubo emva kokuba ukubhaliswa kokuzalwa kuthathelwe ingqalelo kwaza kwavunywa.
Ukubhaliswa kwasemva kwexesha
Xa ukuzalwa komntu ongaphezulu konyaka om-1 kubhaliswa , ubuninzi kangangoko bala maxwebhu alandelayo kufuneka bungeniswe neB1-24:
Ileta esuka kwisibhedlele apho umntu lowo wazalelwa khona.
IKhadi laseKlinikhi
Isiqinisekiso sokuphehlelelwa ukuba uphehlelelwe phambi kweminyaka emi-5.
Ileta esuka kwisikolo sokuqala afunde kuso.
Ukuba akukho xwebhu lunokungeniswa i-afidavithi esula kumalungu osapho anolwazi ngokuzalwa okanye awayekhona ngokuzalwa.
Uxwebhu B1-288-Isibhengezo
Isicelo B1-9 sencwadi yesazisi ukuba umntu lowouneminyaka eli-16 okanye ngaphezulu.
ISEBE LEZEKHAYA
Ubhaliso lokuZalwa
SiJonge iNkonzo yeLizwe eYiyo
Ubhaliso lokuzalwa
UMthetho
Umthetho wama1992(uMthetho No.51 wama1992) woBhaliso lokuZalwa nolokuBhubha, ulawula ubhaliso lokuzalwa konke kwiRiphabhlikhi yoMzantsi Afrika.
Ubhekiselele kubani?
Umthetho ubhekiselele kubo bonke abemi baseMzantsi Afrika, nokuba kungaphakathi okanye kungaphandle kweRiphabhlikhi. Umthetho, kwakhona ubhekiselele kubo bonke abantu abangengobemi baseMzantsi Afrika, kodwa abahlala apha okomzuzwana okanye umphelo.
Ukugcwaliswa kwamaxwebhu.
Onke amaxwebhu abekwa kwimayikhrofilimu ngako oko kubalulekile ukuba amaxwebhu agcwaliswe nge-INKI EMNYAMA nangobhalo lwesandla olucocekileyo ukuvelisa ikopi ecacileyo nefundekayo.
Ngubani onokubhalisa ukuzalwa komntwana?
Ukuzalwa kungabhaliswa nanguwuphina umzali womntwana, okanye umntu onebango lomntwana, okanye owayecelwe ukuba abhalise ukuzalwa, ngaphandle kokuba unazo zonke iinkcukacha ezifunekayo.
Ubhaliso lokuzalwa
Ngokwayamene noMthetho,1992, wokuzalwa nokubhubha, konke ukuzalwa makubhaliswe kwiintsuku ezingama-30, emva koko iba sisaziso sokuzalwa esenziwe emva kwexeshsa yaye izizathu zesaziso sasemva kwexesha zingacelwa.
Ukuba ukuzalwa komntwana kubhaliswe emtshatweni, ifani katata okanye kamama okanye ukudityaniswa kwazo zombini, mayinikwe umntwana, iinkcukacha zikamama notata zifakwe kwisaziso sokuzalwa.
Umntwana ozalelwe ngaphandle komtshato(icandelo 10)
Ukuba umntwana uzalelwe ngaphandle komtshato, ukuzalwa kungabhaliswa ngeendlela ezintathu:
Ngefani kamama. Akukho zinkcukacha zikatata zibandakanywayo kwisaziso sokuzalwa.
Ngefani katata, ukuba utata uthatha ingqalelo yokubangutata ngokobukho bomntu okwicandelo 4 yaye nomama uyakuvumela oko.Iinkcukacha zikatata zifakwa kwisaziso sokuzalwa.
Ngefani kamama, ukuba utata uthatha ingqalelo yokubangutata ngokobukho bomntu okwicandelo 4 yaye nomama uyakuvumela oko. Iinkcukacha zikatata zifakwa kwisaziso sokuzalwa.
Umntwana ozelwe sele ebhubhile
Akukho nombolo yeSazisi eza kunikwa kumntu obhubhe ngaphambi kokunikwa kwesaziso sakhe sokuzalwa. Sisiqinisekiso sokubhubha esibhalwe ngesandla kuphela esiza kunikwa.
Isaziso sokuzalwa somntwana olahliweyo i Isaziso somntwana olahliweyo siza kunikwa emva kophando ngokuphathelele kumntwana ngokwayamene noMthetho woKhathalelo loMntwana 1983( uMthetho 74 wama 1983) ngunontlalontle okanye igosa le-ofisi eligunyazisiweyo.
ii Isaziso sokuzalwa masigcwaliswe ngunontlalontle okanye ngumgcini okhethwe ngomthetho wenkundla.
iii Ifani namagama zinganikwa yinkundla okanye ngumgcini.
iv Umhla wokuzalwa unganikwa ngugqirha wesithili emva kokuxilonga.
v Akukho zinkcukacha zamzali zifakwayo kwiSaziso sokuZalwa. Igama u"AKAZIWA" liyabhalwa, endaweni yeenkcukacha zabazali.
vii Ukuba iinkcukacha zomzali zingenisiwe nangaliphina ixesha emva kobhaliso lokuzalwa komntwana, uMlawuli-Jikelele angongeza aze alungise ezo nkcukacha.
viii Ngokwesaziso sokuzalwa semva kwexesha iminwe ingathathwa, ukuba umntu uneminyaka eli-16 nangaphezulu.
<fn>xho_Article_National Language Services_Isebe.txt</fn>
Isebe:
leeNkonzo zasebuRhulumenteni noLawulo
IMVUME YOKUHLALA EKHAYA NGENXA YOKUGULA, IMVUME YOKUNGABIKHO KWANOKUDLA UMHLALAPHANTSI WEMPILO YOKUGULA KWINKONZO KAWONKEWONKE
INGABA KUTHIWANI NGEMVUME YOKUHLALA EKHAYA NGENXA YOKUGULA?
Kwizehlo eziqhelekileyo zobomi bakho ungagula okanye wonzakale apho kuya kufuneka ufumane imvume yokuhlala ekhaya ukuba uchache kwisigulo okanye kumonzakalo. Nceda qaphela ukuba ukonzakala kule imeko akubhekiselelanga kumonzakalo emsebenzini.
ATHINI AMALUNGELO AKHO?
Ziintsuku ezingama-36 eziqhelekileyo zemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula enentlawulo yakho iyonke kumjikelo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula. Umjikelo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula lixesha leminyaka emithathu ilandelelana. Umjikelo okhoyo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngoku uqale nge-1 kweyoMqungu 2004.
ZIZIPHI IIMFANELO ZAKHO EKUSEBENZISENI IMVUME YOKUHLALA EKHAYA NGENXA YOKUGULA OKUQHELEKILEYO?
Ukuba uzazi kwangethuba ukuba fanele utyelele inkqubo yesibhedlele, umz. utyando, fanele wenze isicelo ungenise ifomu yesicelo kwangethuba.
Ukanti, ukuba woyiswe sisigulo esiqubulisayo okanye uyenzakala, yazisa umongameli wakho kwangethuba ukuba awunakho ukusebenza ngenxa yesigulo okanye umonzakalo. Umyalezo womlomo ingaba sisihlobo, iqabane lasemsebenzini okanye umhlobo uvumeleke kuphela xa imeko na/okanye ubukhulu besigulo/umonzakalo ukunqanda ukuba wazise umongameli/ umphathi wakho ngokunokwakho.
BALULEKILEYO!
Ufanele ufake isicelo semvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngokunokwakho okanye uthumele isihlobo sakho, iqabane lasemsebenzini kwintsuku eziyi-5 zokusebenza emva kosuku lokuqala ungezanga.
Ngenisa isiqinisekiso sikagqirha sokugula sexesha elingangeentsuku ezintathu nangaphezulu KWAYE kwisihlo apho usebenzise imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngaphezu kwesibini kwixesha leveki ezisi-8, ungalikhathaleli ixesha obungekho ngalo. Bhekiselela nakuVunyo lweziQinisekiso zikaGqirha ezingasezantsi.
Sebenzisa ulawule imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngokuqhelekileyo ngendlela ethembekileyo nangokulumkileyo ngexesha lomjikelo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula.
Yeka ukusebenzisa imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula uyisebenzisele ezinye izinto ngaphandle kokugula okanye umonzakalo njengoko ungaphela usibasengxakini kamva kumjikelo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula.
INGABA ZIZIPHI IIMFANELO ZOMQESHI?
Kukucinga nokunika imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngokuvumelana nesicelo sakho.
Kukongamela kwanokuphanda ngemvume eqhelekileyo yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula eyodwa ngokwentsingiselo yokusetyenziswa kakubi okunokubakho. Ukuthabatha amanyathelo ukubangaba ikho imfuneko. Umqeshi ngamanye amaxesha makacele isiqinisekiso sikagqirha samaxesha angaphantsi kweentsuku eziyi-3 ukubangaba intsingiselo ethile ifunyenwe.
Kukucebisa abasebenzi ngendlela yokusebenzisa ngengqondo imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula.
Ziqhelanise nokusingqongileyo kwasemsebenzini okanye iimfuno zomsebenzi okanye ufune ingqesho engenye, njl-njl kwiimeko apho kuyimfuneko.
INGABA YINTONI IMVUME YOKUNGABIKHO?
Imvume yokungabikho luncedo apho ungenza isicelo kwisihlo apho uyisebenzise yaphela imvume eqhelekileyo yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula kwiminyaka eyi-3 yomjikelo wemvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula. Imvume yokungabikho ilungiselelwe iinjongo zolawulo ezahlulwe ngeendidi ezizintlobo ezimbini:
Ukungabikho ixesha elifutshane -kuxa ixesha lemvume yokungabikho olicelileyo ilele ntsuku ezingama-29 okanye ngaphantsi.
Ukungabikho ixesha elide -kuxa wenze isicelo seentsuku ezingama-30 okanye iintsuku ezingaphezulu zemvume yokungabikho.
INGABA LAMANCEDO AQULETHE NTONI?
Ungasenza isicelo usenzele ithuba ngalinye nawo onke amathuba ukuba ufuna imvume yokungabikho, ngokuxhomekeke ku-
ekungenisweni kwesiqinisekiso sikagqirha kwithuba ngalinye ; na kuphandonzulu lomqeshi endalweni nasebudeni besigulo sakho okanye umonzakalo.
BALULEKILEYO!
Ungangaphindi uyisebenzise ifomu yesicelo semvume u-Z1 ukulungiselela imvume yokungabikho. Zikhona iifomu zesicelo ezimiselwe imvume yokungabikho ixesha elifutshane nelide, ngokwahlukahlukeneyo. Qinisekisa ukuba iifomu zakho zigcwaliswe ngokufanelekileyo kwaye bonke ubungqina obuxhasayo budityanisiwe.
INGABA ZIZIPHI IIMFANELO ZAKHO?
Yenza isicelo kwiifomu zezicelo ezifunekayo. Nceda qaphela ukuba fanele wenze isicelo kwiifomu zezicelo ezimiselwe imvume yokungabikho okufutshane nokude ngokwahlukahlukeneyo. Mhlawumbi ungangaphindi usebenzise ifomu u-Z1 umsebenzisele le njongo.
Ukuba uzazi kwangethuba ukuba fanele utyelele inkqubo yesibhedlele, umz. utyando, fanele wenze isicelo ungenise ifomu yesicelo kwangethuba.
Ukanti, ukuba woyiswe sisigulo esiqubulisayo okanye uyenzakala, yazisa umongameli wakho kwangethuba ukuba awukwazi ukusebenza ngenxa yesigulo okanye umonzakalo. Umyalezo womlomo ingaba sisihlobo, iqabane lasemsebenzini okanye umhlobo livumeleke kuphela xa imeko na/okanye ubukhulu besigulo/umonzakalo ukunqanda ukuba wazise umongameli/ umphathi wakho ngokunokwakho.
BALULEKILEYO!
Ufanele ufake isicelo semvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula ngokunokwakho okanye uthumele isihlobo sakho, iqabane lasemsebenzini kwintsuku eziyi-5 zokusebenza emva kosuku lokuqala ungezanga.
Fanele rhoqo usoloko ungenisa isiqinisekiso sakho sakwagqirha kunye nesicelo sakho. Ungangenisa ingxelo kagqirha exhasayo ekhoyo kwakunye nolwazi, kwakunye nempembelelo ebhaliweyo oyingenisa kunye nesicelo semvume yokungabikho. Bhekiselela nakuVunyo lweziQinisekiso zikaGqirha.
Yeka ukusebenzisa kakubi imvume yokungabikho.
Bambelela unike imbeko kwizigqibo zokuxilongwa ngugqirha okungaphaya okuhleliweyo bacelwa nobuhlelwe nguMphathi weMpilo eseNgozini yoMqeshi.
INGABA ZIZIPHI IIMFANELO ZOMQESHI?
Umqeshi uza kukunika imvume yokungabikho ngoxhomekeko olumiselwe isiphumo sophandonzulu endalweni nakubukhulu bemvume yokungabikho.
Umqeshi uza kukwazisa ngeziphumo zakhe athabathe amanyathelo afanelekileyo ngokweziphumo zayo.
INGABA YINTONI UKUDLA UMHLALAPHANTSI WEMPILO YOKUGULA?
Xa kucaca ukuba awunakuphinda usebenze ngenxa yezizathu zokugula, ungakhutshwa/udle umhlalaphantsi engqeshweni yeeNkonzo zasebuRhulumenteni xa ugula.
INGABA AQULETHE NTONI?
Nokuba nguwe okanye umqeshi wakho angaqalisa ukuwudla umhlalaphantsi wempilo yokugula xa inokukrokrelwa ukuba awunokuphinda usebenze. Oku mhlawumbi kungaba kwenzeke emva kwengozi yemoto.
Ukuba wenza isicelo semvume yokungabikho ixesha elide nophandonzulu lomqeshi lube lubonisa ukuba awunakuphinde usebenze, bangasinyusa isicelo sakho sokungabikho sibe sisicelo sokudla umhlalaphantsi wempilo yokugula.
INGABA ZITHINI IIMFANELO ZAKHO?
Ungacelwa ukuba ugcwalise iifomu ezithile zesicelo zokudla umhlalaphantsi ngempilo yokugula.
Ngenisa iziqinisekiso zikagqirha nayo nayiphina ingxelo kagqirha exhasayo ekhoyo kwakunye nolwazi kunye nesicelo. Bhekiselela nakuVunyo lweziQinisekiso zikaGqirha.
Bambelela unike imbeko kwizigqibo zokuxilongwa ngugqirha okungaphaya okuhleliweyo bacelwa nobuhlelwe nguMphathi weMpilo eseNgozini yoMqeshi.
INGABA ZITHINI IIMFANELO ZOMQESHI?
Umqeshi uza kukwazisa ngeziphumo zakhe athabathe amanyathelo afanelekileyo ngokweziphumo zayo.
UKWAMKELEKA KWEZIQINISEKISO ZIKAGQIRHA!
Malunga neenjongo zemvume eqhelekileyo yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula iziqinisekiso zikagqirha ezikhutshiweyo zaze zasayinwa ngugqirha nangumntu ongqinelayo ngokuqonda isifo ngokusixilonga nangokusinyanga sabaguli ababhaliswe kumabhunga azisigxina nazinziswe ngumThetho wePalamente aza kukwamkeleka:
IBhunga leziGxina zeMpilo loMzantsi Afrika
IBhunga leziGxina zeMpilo eliManyeneyo loMzantsi Afrika
IBhunga laBongikazi loMzantsi Afrika
Malunga nemvume yokungabikho umqeshi uza kuvumela iziqinisekiso zikagqirha ezikhutshwe zasayinwa ngugqirha obhalise kunye neBhunga leziGxina zeMpilo loMzantsi Afrika nongqinelana ngokusemthethweni nokuqonda isifo ngokusixilonga nangokusinyanga sabaguli. Isiqinisekiso esinjalo sikagqirha fanele ngemvume echazwe nguwe sichaze uhlobo nobukhulu besigulo/ umonzakalo.
Isiqinisekiso sikagqirha fanele siqulathe ulwazi olulandelayo:
Igama lomguli
Umhla nexesha lokuxilongwa
Ugqirha nokuba ukhupha isiqinisekiso ngenxa yemigqaliselo eyeyakhe ngexesha lokuxilonga, okanye ngenxa yolwazi olufumaneke kumguli olusekeke phezu konyango olwamkelekileyo.
Inkcazelo yesigulo/ isiphazamisi, ngaphandle okokuba umguli unike imvume yokuxela ulwazi olunjalo.
Umguli nokuba akaphilanga ngokupheleleyo ukulungiselela umsebenzi okanye umguli uza kuba nako ukwenza imisebenzi engekho nzima kakhulu kwindawo yasemsebenzini.
Ixesha lokuthethelela imvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula kwanomhla wokukhupha isiqinisekiso sokugula
Ubuni bukagqirha ukuba usebenzisa iziqinisekiso zikagqirha ezishicilelweyo kuqala, ngendlela yokuthetha engenakusetyeziswa ngumguli kufaneleke icinyiwe.
Thembisa ukuba umqeshi ngokungqinelana namalungelo akho omgaqo-siseko kubomi obubobakho, umGaqo wokuziPhatha ngokwemiMiselo yeeNkonzo zasebuRhulumenteni, uza kuphatha ngawo onke amaxesha naluphi na ulwazi oluphathelelene nemeko enobugqirha bomsebenzi ngononelelo olufanelekileyo kwanokuthemba abanye. Nasiphina isigqitho sala malungelo siza kuphononongwa ngendlela endilisekileyo kwaye isenzo soqeqesho esiyimfuneko sakumiselwa.
QAPHELA!
Umqeshi angacingela aphinde aqalise kuphela uphandonzulu lwesicelo sakho xa ungenise ifomu yesicelo esigcwaliswe ngokufanelekileyo nawo onke amaxwebhu afunekayo. Oku kubandakanya ukubuyela kugqirha wakho ukuba agcwalise ingxelo eyimfuneko neyinxalenye yeefomu zezicelo. Ifomu engagqitywanga ukugcwaliswa ingafaka engozini ilungelo lakho ngemvume yokungabikho okanye umhlalaphantsi wempilo yokugula.
Ukuba u -
funa ixesha lokunduluka uze udibane nogqirha, ingcali yokunyanga, njl-njl. Malunga nezizathu eziphathelelene nempilo yakho; okanye ngabikho ingxenye yosuku ngenxa yokugula okanye ukwenzakala; okanye limele kwaye fanele usebenzele ukugcinwa kwezixhobo ezisetyenziswayo ngenxa yobulwelwe bakho, umqeshi uza kukunika ixesha lokunduluka ukulungiselela ezi ntsuku zokungabikho kwakho. Umqeshi uza kugcina ngezandla irekhodi lamaxesha anjalo asetyenziswe njengamaxesha okunduluka de usuku olugcweleyo lube lugcwalisiwe. Emveni koko luya kuthatyathwa kumalungiselelo akho emvume yokuhlala ekhaya ngenxa yokugula.
Kwimeko enjalo uza kulindeleka ukuba ugcwalise irejista yexesha lokunduluka ukulungiselela iinjongo zokurekhodisha.
Ubungqina bezehlo ezinjalo ngokucacileyo bokuba yimfuneko.
<fn>xho_Article_National Language Services_Isibhengezo seenqobo ezisesikwreni zokuziphatha.txt</fn>
IKhowudi yeeNqobo eziseSikweni yeNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
Ubupolisa beenqobo ezisesikweni bubanga ukuba, njengabasebenzi beNkonzo yobuPolis boMzantsi Afrika, sisebenze ngesidima nangentloniphi ekungafanini kwabantu kunye nomthetho, ngokwenza koko ke sibe sikhulisa inkonzo egqwesileyo ngendlela efumanisa ngokubuza ukwamkelwa nguwonke-wonke.
Siya kuyenza imisebenzi yethu ngokungqinelana nemithetho-siseko yeenqobo ezisesikweni emihlanu:
Isidima
Ukusebenza: Abasebenzi be-SAPS bayithatha inyaniso njengeyona nto ibaluleke kakhulu
Inkcazelo: Thina, njengabasebenzi be-SAPS, siya kuqhuba sizamela ukuxhasa injongo, iinqobo ezisemgangathweni, kunye nemithetho-siseko yeenqobo ezisesikweni kunye nemigangatho ye-SAPS. Ukuziphatha kwethu kuyakuvumelana nezi nqobo zisemgangathweni. Siyakusebenza ngentembeko kunye nemfanelo kwiimeko zonke. Siyakusoloko sixela inyaniso, siyenze ngokubalaseleyo imisebenzi yethu, kwaye sense umzekelo kuluntu esilusebenzelayo.
Ukuhlonipha ukungafani
Ukusebenza: Abasebenzi be-SAPS bayakuqonda ukungafani kwabantu belizwe lethu, kwaye baphatha bonke abantu ngentlonipho elinganayo.
Inkcazelo: Ekwenzeni imisebenzi yethu siyakuhlala sibonisa intlonipho yenyaniso yokuba uluntu alufani, ngokwenkcubeko okanye ngenye indlela. Siyakumphatha ngentlonipho elinganayo umntu ngamnye, kwaye sinike imbeko kumalungelo abo njengabemi boMzantsi Afrika. Asiyi kucalula ngokungekho mthethweni naye nawuphi na umntu.
Intobeko kumthetho
Ukusebenza: Abasebenzi be-SAPS bahlonela kwaye bagcina umthetho ngawo onke amaxa.
Inkcazelo: Imisebenzi yethu kakhulu ibandakanya ukunyanzela umthetho, kwaye ngale ndlela siyakusoloko sihleli kumthetho kunye noMgaqosiseko welizwe lethu. Ngayo nayiphi na indlela, siyakukuphepha nakuphi na ukuziphatha okunokusenza ukuba sibe ngabanyhashi bomthetho. Siyakuhlala sibakhusela abemi boMzantsi Afrika kwizenzo ezingekho mthethweni.
Ukugqwesa kwenkonzo
Inkcazelo: Siyakuyenza imisebenzi yethu ngokona kuba nako kwethu kungcono, ngawo onke amaxa. Ukuziphatha kwethu kuyakuba nophawu lobuchule. Ukuziphatha kunye nembonakalo yethu iya kuba bubungqina bokuzibophelela kwethu kwinkonzo egqwesileyo.
Ukwamkelwa luluntu
Inkcazelo: Siyakusebenzela owona mdla woluntu, kwaye kuzo zonke iinzame zethu zokugcina umthetho, sifune ukwamkelwa luluntu xa lulonke.
<fn>xho_Article_National Language Services_Isingeniso.txt</fn>
Isingeniso
Siyakwamkela kuThotho lweDemokrasi yeKomishoni yoNyulo eZimeleyo. Olu thotho yiseti yamakhadi amane ekulula ukuwaphatha nokuwasebenzisa. Amakhadi azama ukukubonisa ukuba unyulo lukuvumela ukuba wenze into- into ebaluleke kakhulu. Unyulo yinkqubo. Xa abantu bethatha inxaxheba kule nkqubo baba nelizwi okanye babonisa abakudingayo okanye abakufunayo malunga nento.
Ngokukhetha uba nelizwi okanye ubonisa okudingayo okanye okufunayo. Uvakalisa ukhetho lwakho.
Unyulo luqala ngomnye nomnye- ngamanye amazwi ngawe.
Kubalulekile ukuqonda ukuba ukuvota sisenzo esinamandla. Kukwabalulekile ukuba ukuqonde oko ukwenzayo xa uvakalisa ukhetho lwakho. Besingathanda ukuba ucinge malunga nolwazi oza kulufumana kumakhadi. Xa uwafunde onke, uya kuqonda ngokucacileyo indlela obaluleke ngayo kwidemokrasi efana neyaseMzantsi Afrika.
Sikucelile kula makhadi ukuba uqale ngokuzikhangela/ngokuzivavanya xa nibabini, nilusapho, ningumbutho okanye niluluntu. Ukususela apho uya kujonga kuMzantsi Afrika. Sikunceda ukuba uqonde okokuba ufaneleke kweziphi izakhiwo ezifana namacandelo, oomasipala , iphondo kunye nelizwe lakho uMzantsi Afrika. Xa uthe wakwenza oko uya kube ukulungela ukucinga malunga nalapho ufaneleke khona kwilizwekazi i-Afrika, kwiHlabathi nakwiNdalo jikelele.
Sikholelwa ukuba oku kuya kukunceda ukuba ulubone ngenye indlela unyulo eMzantsi Afrika. Sikwakholelwa ukuba xa uthe wawasebenzisa onke amakhadi uya kuba nakho ukucinga kwakho ngokhetho lwakho lokuthatha inxaxheba kunyulo okanye ukungayithabathi.
Amakhadi amane aqulethe ezi ntloko:
Abameli, ukwenza zigqibo nokuvota
Ipolitiki nonyulo
Unyulo lukarhulumente wasekhaya
Siyathemba ukuba uya kukonwabela ukufunda ezi ntloko. Sizame ukukunika ulwazi olubaluleke kakhulu malunga nezi ntloko, kodwa asizamanga kuquka yonke into ngazo. Sikhethe indlela ethile yokucinga. Akupheleli kuyo, koko sikholelwa ukuba yindlela eluncedo yokuqwalasela imimandla yolwazi eyenza umahluko omkhulu kubomi bakho.
ICandelo leMfundo noPhuhliso lweDemokrasi yoNyulo
Into onokucinga malunga nayo!
Sonke sifuna ukuba nelizwi ekwenziweni kwezigqibo eziphembelela/ezichukumisa ubomi bethu. Sifuna ukuba yinxalenye yenkqubo. Abantu abathandi ukubona kukho omnye umntu owongamele ubomi babo. Asithandi xa abanye abantu besithathela izigqibo eziphembelela ubomi bethu, kwaye singazi nto ngazo. Uninzi lwethu lufuna ukuzibandakanya kwinkqubo. Kukho abantu abathi abafuni kuzibandakanya, kodwa ethubeni kubomi babo kubakho into' ethi qatha' ezingqondweni zabo baze baqalise ukuzibuza, " Bendiphi xa bekusenziwa isigqibo?"
Kwidemokrasi izigqibo zenziwa ngumntu WONKE othe wachukunyiswa ngokuthe ngqo okanye ngokumayana. Qaphela ukuba sigxininise "WONKE". Sikwenzele oku ukugxininisa indlela omnye nomnye umntu abaluleke ngayo!
Kodwa kungani omnye nomnye ebaluleke kangaka?
Impendulo ilula kangangokuba akunakuyicinga: Kukuba uyaphila! Ungumntu! Unguye! Uyaphila! Unelungelo loko.
Yintoni ilungelo? Ilungelo yinto ongayibanga. Ilungelo lilungelo. Amalungelo oluntu ngamalungelo onokuthi uwabange kuba ungumntu. Unelungelo kuwo kuba ungumntu. Isiqinisekiso sinye kuphela kukuba uyaphila. Akukho mfuneko yokuba ube ufundile okanye usisityebi. Kungeyiyo nemfuneko yokuba uhlala kwindawo ethile yehlabathi. Akuyomfuneko ukuba ube nebala elithile.
Unamalungelo kuba ungumntu- akukhathaliseki nokokuba " ungumntu onjani" uchazwa njani. Izizwe ezisehlabathini eziphantsi kombutho weZizwe Ezimanyeneyo zavumelana ngamalungelo asisiseko abantu kwiminyaka emininzi eyadlulayo ngowe- 1958.
Ingaba ucinga ukuba kukho into ekubambayo? Ewe ikho: Ilungelo ngalinye olubangayo lihamba nomsebenzi ongqinelana nalo kunye/okanye nemfanelo! Kufuneka ufumene into, kodwa kufuneka unikezele ngento.
Yintoni osele ufumanise ngayo malunga nedemokrasi?
Idemokrasi yinkqubo esiyisebenzisa ekwenzeni izigqibo ezithathwa nguye WONKE ubani ochukunyiswa zizigqibo ngokuthe ngqo okanye ngokumayana. Inkqubo ibonakala ngolu hlobo:
Ubuncinane iqulathe la manyathelo alandelayo :
Xa uthe wachukuyiswa sisigqibo esiza kwenziwa, uyakwazi okudingayo, okufunayo okunqwenelayo nokulangazelelayo .
Unomsebenzi okanye imfanelo yokuxela okanye yokwazisa oko ukudingayo, ukufunayo, ukunqwenelayo okanye ukulangazelelayo kwabanye abantu abachukunyisiweyo nabo sisigqibo esiza kwenziwa.
Bonke abantu abachukunyiswe sisigqibo kufuneka bajonge kwaye bavavanye izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo abakwazisileyo. Ningahlola kunye ZONKE iinketho zabo okanye okulindelekileyo.
Ningagqiba ukuba niza kwenza ntoni. Ngamanye amazwi nigqiba ngendlela yokwenza.
Nonke nivumelana ngendlela yokwenza. Namkela indlela yokwenza.
Ekugqibeleni niyayizalisekisa. Nenza oko nivumelene ngako
Buyela kwinyathelo lokuqala:
Buyela njalo kwinyathelo lokuqala kuba izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo ziyaguquka. Abantu bayakhula kwaye bayaphuhla. Ngoko soloko kukho ithuba lenguquko nokukhula! Ngalo lonke ixesha buyela kwinyathelo lokuqala kuba kufuneka ugqibe ukuba izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo zakho ziguquke kangangokuba kufuneka uzive wahlukile ngokuphathelele kwindlela yokwenza oyamkeleyo.
Ukuba ngaba izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo lwakho ziguquke kakhulu kufuneka uhambe ngamanyathelo kwakho.
Njengoko ubona idemokrasi ngumsebenzi onzima kakhulu. Sisoloko sihendwa kukuthatha indlela emfutshane kwaye sisithi, " Masixelela wonke ubani enze oko sikutshoyo!" Kodwa khawucinge malunga noku. Kunexabiso ukwenza loo msebenzi unzima ukuba ekugqibeleni ungabona izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo lwakho ziyinxalenye yenkqubo! Ungavumelana?
Kutheni kubalulekile ukuqikelela isidingo, imfuno, umnqweno okanye ulangazelelo?
Unelungelo- nomsebenzi - wokuzigcina. Akukho namnye owazi ngcono ngezidingo zakho, ngeemfuno, ngeminqweno nangolangazelelo kunawe! Ewe ngoko, unelungelo lokubakho kulo mhlaba kwaye unelungelo lokuba ngumntu obalaseleyo! Kodwa kufuneka ugqibe ekubeni "ukubalasela" kunantsingiseloni kuwe! Ingaba ayiyongcinga enika umdla le?
Amalungelo abantwana
Phambi kokuba sibheke phambili sifuna ukwenza ingongoma ebalulekileyo malunga nabantu ababalulekileyo ababizwa ngokuba ngabantwana. Kumazwe amaninzi wonke ubani ongaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala ubonwa njengomntwana. IMvumelwano yamaLungelo abaNtwana ikhusela amalungelo abantwana.Imvumelwano ichaza oku kulandelayo:
Abantu abadala banemfanelo yokuthathela abantwana izigqibo.
Abantu abadala kufuneka bathathe izigqibo " ezikhathalele ukulunga komntwana".
Abantu abadala kufuneka babakhokele kwaye babalawule abantwana babo ngendlela abathi babe nobuchule bokwenza.
Ingaba oku kuthetha ntoni? Kuthetha ukuba xa abantwana bebadala ngokwaneleyo besenze iingcamango ngezinto ezibachukumisayo kufuneka abantu abadala babavumele ukuba bavakalise iingcamango zabo. Abantu abadala kufuneka bazithathele ingqalelo iingcamango zabantwana xa bebathathela izigqibo. Njengokuba abantwana besiba badala kwaye befikelela ebudaleni kufuneka abantu abadala bathathe iingcamango zabo ngokuzimiseleyo.
Ngamanye amazwi akufuneki ukuba abantu abadala babanyanzele abantwana benze ezo zinto abafuna bazenze nokokuba abantwana badinga ntoni, bafuna, banqwenela okanye balangazelela ntoni. Endaweni yoko kufuneka abantu abadala babafundise indlela yokuthatha izigqibo eziya kubenza babe ngabantu ababalaseleyo, izigqibo eziya kuba negalelo kukubalasela kwabantu bonke. Abantwana "asibantwana" babantu abadala. Abantu abadala banomsebenzi wokubafundisa ukuba " kucingwa NJANI, kungabi kukucinga NTONI. Banomsebenzi bokubakhulisa ngendlela eya kwenza babe ngabantu abazimeleyo abakwamkelayo ukuba nabanye abantu banamalungelo afanayo njengoko bephila.
Idemokrasi namalungelo oluntu zihamba kunye
Ukuba ngaba umhlaba ngowabantu bonke, yimfanelo yabo ukuba bokonwaba kwaye baneliseke. Yeyiphi indlela eyiyo yokuvakalisa izidingo, iimfuno, umnqweno nolangazelelo ngendlela eyakhayo kwaye engakhathazi abanye?
Xa ngaba isigqibo sichukumisa abantu abambalwa kuphela, abo bantu baya kuzenzela izigqibo. Baya kwenza izigqibo ngokuthe ngqo. Xa izigqibo zichukumisa iqela labantu okanye amaqela amaninzi abantu kulula kwaye kuyakhawuleza ukuvumela abameli ukuba benze izigqibo.ummeli ngumntu omkhethileyo ukuba enze isigqibo okanye enze isenzo egameni lakho. Xa unommeli uthatha inxaxheba ekuthatheni isigqibo ngokumayana.
Ingaba ubakhetha njani aba bameli? Okokuqala kufuneka sibuze " ngumntu onjani okanye iqela endilithandayo kwaye endilithembileyo ukuba limele izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo?" Ngoko kufuneka sizilungiselele kwaye sivotele abameli. Ukuvota yindlela yokuvakalisa isidingo, imfuno, umnqweno nolangazelelo.
Umbuzo olandelayo " Sivota njani? Ithini inkqubo?" Impendulo ixhomekeke kubukhulu beqela nokokuba bangaphi abameli abafunwa ukukhethwa ngabantiu. Ukuba iqela lincinane kwaye abantu bafuna ummeli omnye bangagqiba ngokuvakalisa iinketho zabo ngokuphakamisa izandla ekukhetheni loo mntu bamfunayo.
Kwikhadi elilandelayo sinike iinkcukacha ezinzulu kubameli, kukuthatha isigqibo nokuvota Hlala kunye nathi!
Z-iKhadi 2: Abameli, ukuthatha isigqibo nokuvota
Kolu hlobo lwedmokrasi bambalwa kuphela abaninini. Masithi ababini benu abafuna ukwenza isigqibo esifana " Yintoni esifuna ukuyenza ngoMgqibelo?" isigqibo sichukumisa nina nobabini kwaye nobabini kufuneka nithabathe inxaxheba kwinkqubo yokwenza isigqibo. Kubalulekile ukuba nithathe ixesha ekuhloleni nzulu zonke iinketho zenu. Abantu basoloko bengxamile ekwenzeni oku kwaye baphela besenza izinto ebebengafuni ukuzenza.
Kolu hlobo kudla ngokubakho abantu abaninzi abafuna ukuthatha inxaxheba ekwenzeni isigqibo. Ukwenza kube lula ngakumbi isigqibo senziwa egameni lakho ngabameli abakhethiweyo. Oku kubizwa ngokuba kukuthatha inxaxheba mayana okanye idemokrasi yamayana. Kwidemokrasi yamayana kungathathwa inxaxheba okanye kumelwe.
Ukuza kuthi ga sijonge kwindlela elula yokuqonda ukuba yintoni idemokrasi. Sikubonisile ukuba amalungelo ethu oluntu asivumela ukuba sithathe inxaxheba kwinkqubo ngezigqibo ezenziweyo. Sichazile kwakho ukuba xa uthatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo mayana usebenzisa abameli abenza izigqibo egameni lakho.
Wena nommeli wakho
Xa ukhetha ummeli ukuba enze izigqibo egameni lakho kufuneka kuqala uqinisekise ukuba wena nommeli wakho niyaluqonda uhlobo lolwalamano eniya kuba nalo. Kufuneka ubuze imibuzo endilisekileyo kwaye le mibuzo kufuneka iphendulwe ngokuphandle nangentembeko.
Wena nommeli wakho kufuneka niqonde kwaye nivumelane malunga nokuya kwenzeka xa omnye wenu ophule isithembiso okanye imvumelwano. Kufuneka wazi ukuba kuya kwenzeka ntoni ukuba ummeli wakho akenzanga oko ubumcele ukuba makakwenze okanye akakwenzanga ngokufanelekileyo. Ningayilungisa le mibandela ngokulandela amanyathelo enkqubo amathandathu esithethe ngako kwiKhadi loku-1.
Kutheni sifuna ukumelwa ?
Ngoku masiye kwingcinga esisiseko yokumelwa. Thelekelela ukuba ungomnye wabantu abaninzi abachukunyiswe sisigqibo ekufuneka senziwe. Uyidlalile indima yakho yokulungela ukuthatha inxaxheba: uyazi ukuba udinga ntoni, ufuna, unqwenela okanye ulangazelela ntoni.
Kodwa ukuba nonke nizama ukwenza isigqibo oko kuya kuthatha ixesha elide. Inkqubo iya kuphazamiseka okanye mhlawumbi kube sisiphithiphithi. Ngoku nenza ntoni? Nizama ukuyenza lula. Nigqiba ekubeni nikhethe umntu okanye iqela eliya kumela isidingo esithile, imfuno, umqweno okanye ulangazelelo.
Ingaba ukumelwa kubandakanya ntoni?
Ngoko kufuneka ucinge: Uza kujonga ntoni kumntu okanye iqela elikumeleyo? Ingaba lo mntu okanye eli qela liza kwazi njani ukuba udinga ntoni kwaye ufuna ntoni ngomso, ngeveki elndelayo okanye kunyaka olandelayo?
Koku kulandelayo singabona ukuba izinto ezithile kufuneka zenziwe.
Kufuneka ukhethe umntu okanye iqela eliya kukumela.
Omabini amacala (wena nommeli) kuya kufuneka evumelane ngendlela eya kuqinisekisa ukuba okulindelwe kwicala ngalinye kufezekisiwe.
Uya kugqiba kwakho ukuba ukuhlola njani kwaye ukuvavanya njani okwenziwe ngumntu okanye iqela olikhethileyo.
Ngoko uqalisa ngokunika ummeli wakho igunya lokwenza izigqibo egameni lakho. Oku kubizwa ngokuba ngumyalelo/igunya. Kodwa kuya kufuneka kwakho nivumelane ukuba niya kuqhubekeka njani ukuqinisekisa ukuba ummeli wakho usebenzisa umyalelo ngokufanelekileyo ngendlela ekulindeleke ukuba enze ngayo
Oku kuthetha ukuba kufuneka unolwazi malunga neendidi ezahlukeneyo zokumelwa. Siza kuthetha ngeendidi ezimbini: idemokrasi yokumelwa nedemokrasi yokuthatha inxaxheba.
Umahluko phakathi kwedemokrasi yokuthatha inxaxheba neyokumelwa
Ngokuphathelele kukumelwa okusekelwe kwidemokrasi yokuthatha inxaxheba ukuqondana phakathi kwala macala mabini kubonakala ngolu hlobo:
Sikunika igunya lokwenza izigqibo egameni lethu. Izigqibo zakho ziya kuba nempembelelo kuthi ngokuthe ngqo kodwa sikholelwa ukuba uthembekile kwaye siyakuthemba ukuba awusayi kwenza izigqibo eziya kusifaka engozini. Silindele ukuba ucebisane nathi ngamaxesha onke usenza isigqibo esiya kusichukumisa. Ukuba asanelisekanga sisigqibo osenze egameni lethu singakhetha ukunika omnye igunya lethu.
Yintoni eyona ibalulekileyo kulo myalelo? Kukuba ukuziphatha kokumelwa kwemihla ngemihla kuchaziwe. Kwidemokrasi yokuthatha inxaxheba abameli basebenzisana kakhulu nabantu ababameleyo ekwenzeni izigqibo zemihla ngemihla.
Sikunika igunya lokwenza izigqibo egameni lethu. Izigqibo zakho ziya kuba nempembelelo kuthi ngokuthe ngqo kodwa sikholelwa ukuba uthembekile kwaye siyakuthemba ukuba awusayi kwenza izigqibo eziya kusifaka engozini. Silindele ukuba uqondisisane kunye nathi qho kwiminyaka emibini. Ukuba asanelisekanga sisigqibo osenze egameni lethu singakhetha ukunika omnye igunya lethu".
Kule meko abantu abamelweyo ababandakanyeki ngokukhutheleyo ekwenzeni izgqibo zemihla ngemihla. Kule meko umyalelo wenziwa mtsha qho kwiminyaka emibini. Kodwa ixesha lingalifutshane kangangoko ukuba la macala mabini akhetha ukwenza njalo kwaye anqwenela oko.
Yintoni ekufuneka iqukiwe kumyalelo/kwigunya?
Imiyalelo emibini oyibonileyo ilula kakhulu kodwa yomibini ithetha ngentembeko nokuthembakala. Yomibini ibonisa intlonipho yezidingo zabantu zokugqiba ukuba kwenzeka ntoni kubo nakuluntu lwabo.
Umyalelo kufuneka uchaze ngokucacileyo ukuba kuya kwenzeka ntoni xa izinto zingahambanga ngendlela ibiyiliwe.
Umyalelo/igunya kufuneka ucacise indlela aya kuthi la macala mabini aqinisekise ngayo ukuba izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo lwecala ngalinye ziyafezekiswa kwixesha elizayo njengoko ziguquka kwaye zivela. Ok ayikokuphela kwebali! Kodwa kusekelwe kumqathango wokuba abantu bangagqiba ngokwenzeka kubo. Sinemfanelo yokukhusela eli lungelo.
Siyathemba ukuba ngoku wazi ngcono ngeendidi ezahlukeneyo zedemokrasi nangendidi ezahlukeneyo zokumelwa. Sikwathemba ukuba uyaqonda ukuba idemokrasi ithetha ukuba kufuneka sazi okwenzeka kwihlabathi lethu. Idemokrasi ayithethi ngakuvota kuphela. Ingaphezulu kukuvota.
Kufuneka songamele oko kwenzekayo, sivavanye oko kwenziwa ngabameli bethu.
Kufuneka thina nabameli bethu sizimele izenzo zethu.
Emva kwexesha kufuneka sihlole igunya esilinike abameli bethu kwaye sigqibe ukuba siza kuluhlaziya.
Ingaba sikwenze wacinga? Bambelela njalo kwaye uhlalele isiqendu esilandelayo!
Z-iKhadi 3: Ipolitiki nonyulo
Sele ubonile ukuba ukwenza inkqubo yokwenza isigqibo sedemokrasi asiyonto inzima. Kodwa xa uzama ukuba inkqubo isebenze kubakho izinto ezininzi ezivelayo . kulapho kuqalisa ukuba nzima!
Masiphinde sityelele inkqubo :
Inyathelo 1: Xa uthe wachukunyiswa sisigqibo esiza kwenziwa uyazazi izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo lwakho.
Inyathelo 2: Unomsebenzi okanye imfanelo yokuxela okanye ukwazisa oko ukudingayo, ukufunayo, ukunqwenelayo okanye okulangazelelayo kwabanye abantu abachukunyisiweyo nabo sisigqibo esiza kwenziwa.
Inyathelo 3: Bonke abantu abachukunyiswe sisigqibo kufuneka bajonge kwaye bavavanye izidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo abazazisileyo. Bekunye bangahlola ZONKE iinketho okanye okulindelweyo.
Inyathelo 4: Ngoku ningagqiba ukuba niza kwenza ntoni. Ngamanye amazwi nigqiba ngendlela yokwenza.
Inyathelo 5: Nonke nivmelana ngendlela yokwenza. Namkela indlela yokwenza.
Inyathelo 6: Ekugqibeleni uyayizalisekisa.. Wenze oko uvume ukuba uza kwenza.
Buyela kwinyathelo lokuqala ngalo lonke ixesha izidingo zakho, iimfuno, iminqweno nolangazelelo ziguquka!
Inyathelo lokuqala lwenkqubo lubonakala lulula ude ube uyayeka kwaye ucinge ngalo. Funda " ukuthetha nawe" ukuze wazi ukuba isidingo, imfuno, umqweno nolangazelelo zingenzeka. Kodwa ke nguwe kuphela. Cinga ngokunokwenzeka xa ufikelele ngaphaya kwakho. Kungaba kukunyuka intaba!
Okona sikutshoyo kukuba ukuba sifuna idemokrasi yethu isebenze xa sisonke kufuneka siyamkele into yokokuba sinomsebenzi wokuzilawula. Kwaye kufuneka senze loo msebenzi.
Omnye nomnye sisakhiwo soluntu
Inxalenye encinane yesakhiwo soluntu ngulowo nalowo.cinga ngomnye nomnye njengesitena kwisakhiwo esikhulu kakhulu esinzima. Esi sitena senza iphatheni kunye nezinye izitena ize ekugqibeleni senze udonga. Ngaphandle kolu donga akusayi kubakho sakhiwo. Ngamanye amazwi sithi ingulowo nalowo ubalulekile kwisakhiwo salo naluphi uluntu.
Yintoni enye equlathwe luluntu? Siza kuzama ukuphendula lo mbuzo ngokuqala sijonge " izinto" zoluntu. Ezi zibizwa ngokuba "amalungu oluntu"
Amalungu oluntu
Abanye ngabanye bayahlangana babe zizibini - umzekelo abahlobo. Benza iintsapho- zonke iindidi zeentsapho. Iintsapho zenza imibutho ize imibutho yenze uluntu. Kuhambeka njalo side sibe namazwe kunye namazwekazi! Konke kuqala ngomnye nomnye kwaye ukuba omnye nomnye akonwabanga kuluntu okanye akazi iinqobo zabo ezisemgangathweni ilizwe liya kuba yindawo ekungonwatywanga kuyo!
Nangona singabanye ngabanye sisoloko sinqumbene. Ukhe wayiva intetho ethi, " akukho mntu uyedwa" . Akukho namnye oyedwa. Naxa usenza izinto ngokwakho kufuneka uthathelel ingqalelo abanye abantu. Ungacula ingonyana okanye uqhube imoto yakho kwicala elingalunganga ukuba uyathanda. Kodwa kufuneka ulindele ukuba kukho abantu abangazukuvuma kwaye ungazibona usengxakini ngokuphathelele kumthetho. Oku kubonisa ukuba njengabanye ngabanye siseyinxalenye yeqela.
Masiyeke sandule sicinge ngenyathelo lesi-2 kwinkqubo. Kufuneka wazise/unxibelelane isidingo, imfuno, umnqweno okanye ulangazelelo. Yandula uye kwinyathelo lesi-3 nelesi-4. Yintoni ekufuneka uyiqondile ukuze uqhubeke ngempumelelo nala manyathelo?
Mhlawumbi uyaye uqaphele ukuba ngamanye amaxesha xa useqeleni kwaye uzama ukuvakalisa ingcamango yakho ( mhlawumbi oko ukudingayo okanye ukufunayo) kuba nzima ukuba kuviwe ilizwi lakho. Mhlawumbi uvela kwiimeko ezinjalo apho " imicimbi" yakho ingakhange ilungiswe. Ingaba kwenzeka ntoni kwezi meko?
Kulapho sijonga ipolotiki negunya.
Ipolitiki negunya
Omnye nomnye unegunya. Le yingxelo elula kodwa ibalulekile. Umntu ngamnye unegunya. Sinegunya kuba siyaphila, singakhetha kwaye nangezinye izizathu ezininzi. Njengomnye nomnye ungabambelela kwigunya lakho. Ungakhetha ngokunikezela ngegunya lakho komnye umntu okanye kwiqela labantu. Ungabanika igunya lakho ukuba balizebenzise kuwe okanye balisebenzise kunye nawe.
Ukudibanisa igunya lomnye nomnye
Ukudibanisa igunya omnye nomnye" kunento yokwenza nokwakha amaqela oluntu Xa abantu ' bedibanisa" into, bahlanganisa abanako baze bakusebenzise kunye ukuze bakwazi ukuphumelela injongo ethile. Koko kwenziwa ngabantu xa benomgalelo stokvel okanye umbutho wokonga- badibanisa imali yabo. Sikwenza oku xa sibona ukuba abaninzi banamandla kunomnye.
Ukuba sifuna ukudibanisa igunya lomnye nomnye ngempumelelo kufuneka sifune abanye abantu abasele benezidingo, iimfuno, iminqweno nolangazelelo olufana nolwethu. Inye inketho kukuqionisekisa ukuba abanye abantu bafuna kwaye badinga oko sikudingayo nesikufunayo. Ngenxa yoko kufuneka uguqule izidingo neemfuno zakho, okanye uqinisekise abanye abantu ukuba baguqule izidingo neemfuno zabo. Le yinto eyamkelekileyo ukuba yenziwe kwidemokrasi.
Kukho enye indlela yesibini. Ungazama ukubanyanzela abantu ukuba baguqule izidingo neemfuno zabo. ungasebenzisa izisongelo, ukuboyikisa ukuba uza kubhengeza iimfihlo zabo nesoyikiso.
Igunya lembumba
Nokokuba ukhetha indlela yokuqala okanye yesibini oko ukwenzayo kukuyila umanyano olubizwa ngokuba ligunya lembumba. Umbutho webhola yomnyazi ligunya lembumba elenziwe ngabantu ababelana ngomdla kwibhola yomnyazi. Umbutho wabasebenzi ligunya lembumba elenziwe ngabantu abafuna kulungiswe imibandela yemisebenzi ngokuqukanisiweyo. Amaqela ezopolitiko nawo angamagunya embumba. Amalungu eqela lopolitiko soloko esabelana ngeengcinga ezithile kunye nemiqathango.
Ukusetyenziswa nokwabelana ngegunya kubizwa ngokuba "yipolitiki".
Igunya lembumba lingavakalisa iinketho zalo njengeqela. Ngamanye amazwi bangavota njengeqela. Bangasebenza kunye ukuzalisekisa iinjongo zabo njengeqela. Singabantu boMzantsi Afrika singavota siligunya lembumba. Kukho izinto ezininzi ezisihlanganisayo. UmGaqo-siSeko uthetha ngenye yezinto ezisihlanganisayo. Uthi, "Thina bantu boMzantsi Afrika sikholelwa ukuba uMzantsi Afrika ngowabantu bonke abahlala kuwo, SIMANYENE ekwahlukaneni kwethu".
Unyulo negunya
Ingaba igunya lembumba linanto yakwenzana nantoni nokuvota nonyulo? Inokuba sele uvile xa abantu besithi unyulo ngundoqo weedemokrasi. Ingaba oku kuthetha ntoni? Masijonge:
Sithe amalungu oluntu enziwa ngabantu. Umntu ngamnye kwaba unezidingo neemfuno. Xa kukho abantu abaninzi kumalungu oluntu, bathatha inxaxheba ekwenzeni izigqibo ngabameli.
Sikwathe inyathelo elinye kwinkqubo yedemokrasi libandakanya ukugqiba ngendlela yokwenza. ( Oku kwenzeka kwinyathelo lesi-4). Kwakho abantu bavuma indlela abaya kuvakalisa ngayo iinketho zabo. Xa uthe wagqiba ukuba usebenzise ummeli ukuba enze izigqibo egameni lakho unika ummeli igunya lakho. Ummeli wakho angasebenzisa elo gunya lilelekho kuwe okanye kunye nawe. Yinketho yakho leyo.
Kuninzi okuqukwayo apha, ngoko kufuneka ulawule konke. Ufuna ngoko izixokelelwano neenkqubo.
Izixokelelwano zonyulo
Xa abantu bevakalisa inketho yabo malunga nezigqibo eziya kuchukmisa ubukho boluntu oluninzi okanye oluntsonkothileyo bafuna izixokelelwano zonyulo ukubanceda ukuba balawule indlela yokuvakalisa inketho yabo.
Umzekelo ungavuma ukuba wonke ubani uya kwamkela isigqibo esifumene iivoti ezininzi. Oku kubizwa ngokuba sisixokelelwano sesininzi kuba isigqibosenziwe ngabantu abaninzi. Nabantu abavotele enye into eyahlukileyo kufuneka bamkele okugqituywe sisininzi.
Ukuba uvuma ukuyenza ngenye indlela isixokelelwano siba sisixokelelwano segcuntswana. Unganesixokelelwano sokuhlangabezana apho isigqibo sesininzi sithi samkelwe kodwa izidingo neemfuno zegcuntswana ziya kuthathelwa ingqalelo.
Xa ukhethe ummeli ungavuma ukuba umntu ofumene iivoti ezininzi nguye ophumeleleyo. Esi sixokelelwano sibizwa ngokuba ophumeleleyo- uthatha -konke okanye isixokelelwano sokuqala-udlule- indawo. Esi eneneni sisixokelelwano sesininzi. Umntu ofumene iivoti ezininzi uba ngummeli aze andule afumane umyalelo/igunya kwisininzi.indawo.
Amanye amaqela akazithandi ezi zixokelelwano. Abantu abasemaqeleni bayaqonda ukuba kukho izidingo neemfuno ezahlukeneyo phakathi kwabo. Bafuna indlela yokugcina ukwahlukana phakathi kwabo. Bangasebenzisa isixokelelwano esibizwa ngokuba kukumela ukwalameneyo.
Kule meko kufuneka kuqala uqikelele ukuba bangaphi abameli onqwenela ukuba bamele iqela. Uqikelela kwakho ukuba bangaphi abantu abafuna into enye, bangaph abafuna into engenye kwaye bebangaphi abafuna into eyahlukileyo, njl,njl. wahlula amaqela ngokwezi ndidi uze wenze ulalamano lweqela ngalinye kwiqela elipheleleyo. Umzekelo:
Inani elipheleleyo lweqela = 100%
Abo bafuna X = 50%
Abo bafuna Y = 30%
Abo bafuna Z = 20%
Ngoku uqikelela ukuba iqela ngalinye liya kuba nabameli abangaphi. Iqela elifuna u-X liya kufumana ama- 50% zabameli. Iqela elifuna u-Y liya kufumana ama-30% abameli, ize iqela elifuna u- Z lifumane ama- 20% abameli. Ngamanye amazwi abo banegunya lembumba elikhulu kakhulu bafumana ukumelwa okukhulu. Abo banegunya lembumba elincinanana bafumana abameli abancinane.
Ukumelwa okwalameneyo sisixokelelwano esikhuthaza ukwahlukana.
Khange sithethe malunga nokuba noncedo nokungabi nancedo kwezi zixokelelwano, kodwa sithemba ukuba sikuchazele ngokwaneleyo ukuze ubone ukuba ukuvakalisa ukhetho lomnye nomnye lubaluleke kakhulu. Ivoti yakho iyabala! Ungayenza ibale xa unokuthatha inxaxheba.
Iinkqubo zonyulo
Xa uthe wavuma kwisixokelelwano kufuneka ukhethe ukuba ngubani oya kulawula isixokelelwano - umgwebi. Kufuneka kuyilwe inkqubo. Umzekelo:
Kufuneka inkqubo ukuthelekelela ubukhulu beqela labantu abaya kuchukunyiswa sisigqibo. Ngoobani? Ubafumana phi? Ubafumana njani?
Ufuna inkqubo ukuze abantu babe nokuchaza ukuba bachukumisekile.
Kufuneka iinkqubo ezicacisa indlela abaya kubonisa ngayo ukhetho lwabo, indlela oya kubala ngayo ukhetho nendlela oya kugqiba ngayo ukuba ubalo luthetha ntoni. Kufuneka iinkqubo ukuze ukwazi ukwazisa abantu ngeziphumo.
EMzantsi Afrika unyulo lwesizwe, lwamaphondo nolwasekhaya lwenziwa yiKomishoni yoNyulo eZimeleyo -i-IEC. I-IEC indlala indima yokuba ngumgwebi kwabo bantu kunye namaqela opolitiko azigqatsela elunyulweni. I-IEC yenza iinkqubo ezinceda ilizwe lonke ukuba lithathe inxaxheba ekukhetheni abameli. I-IEC ibhalisa amaqela ezopolitiko kwaye iqinisekisa ukuba ilelo iqela linemiqondiso eyahlukileyo yokulichonga. I- IEC ikwabhalisa nabantu abafuna ukuzigqatsela elunyulweni. Aba babizwa ngokuba ngabagqatswa. I- IEC ayigqibi ngesixokelelwano sokukhetha koko ilawula indlela esisebenza ngayo isixokelelwano xa sithe saba sendaweni.
Kwikhadi elilandelayo nelokugqibela sijonge kurhulumente wasekhaya nendlela idemokrasi yokuthatha inxaxheba esebenza ngayo eMzantsi Afrika. Hlala kunye nathi kule nxalenye yokugqibela!
Z-iKhadi 4: Unyulo lukarhulumente wasekhaya
Kweli khadi sijonge uMzantsi Afrika njengobukho boluntu. Sijonge ingakumbi urhulumente wasekhaya eMzantsi Afrika.
EMzantsi Afrika siwahlule urhulumente wethu wazizahlulo ezithathu- owesizwe, owamaphondo nowasekhaya. Ezi zahlulo zinxulumene ( jonga emfanekisweni.) isahlulo ngasinye sineemfanelo zaso okanye imisebenzi. Ezinye iimfanelo zabelwa phakathi kwesizwe namaphondo, ezinye phakathi kwamaphondo norhulumente wasekhaya, ekubeni ezinye zisabelwa phakathi kwesizwe norhulumente wasekhaya. Kukho eminye imisebenzi ekwabelwana ngayo zizo zonke izahlulo.Ilungelo lokuphila likhuselwa zizo zonke izahlulo.Ulwalamano phakathi kwezahlulo zikarhulumente lubizwa ngokuba kukuxhomekelelana . Akukho nasinye isahlulo esibalulekileyo kunesinye. Xa zizonke ziqinisekisa ukuba uMzantsi Afrika lilizwe ledemokrasi eyomeleleyo kwaye ezele ludlamko. Esinye nesinye sinendima eyodwa eyidlalayo.
Umfanekiso:
kwizahlulo zesizwe nezamaphondo idemokrasi yethu yemelweyo. Sikhetha abameli kwelinye lamaqela ezopolitiko ukuba benze izigqibo ezisichukumisayo. Sinethuba lokujonga kweli gunya/umyalelo njalo kwiminyaka emihlanu.
Kwisahlulo sikarhulumente wasekhaya sinedemokrasi yokuthatha inxaxheba. Kukho iindlela ezininzi ezikhoyo ukuqinisekisa ukuba abameli bakho kurhulumente wasekhaya basebenza kunye nawe kuyo yonke inkqubo yokwenza izigqibo. Indlela esikhuthele ngayo ekuthatheni inxaxheba ekwenziweni kwezigqibo kunempembelelo enkulu kwindlela esibuva ngayo bomi bethu.
Sinabantu abamalunga nezigidi ezingama- 45 abahlala eMzantsi Afrika. Asinakuthatha inxaxheba ngokuthe ngqo sonke ekwenzeni izigqibo kwisahlulo sesizwe okanye samaphondo. Kwezi zahlulo zikarhulumente inketho engcono kukuba sithathe inxaxheba ngabameli. Kwisahlulo sikarhulumente wasekhaya idemokrasi yethu yeyokuthatha inxaxheba. Kodwa kungani ungathathi inxaxheba kurhulumente wasekhaya? Kutheni ukhathala?
Iimfanelo zikarhulumente wasekhaya
Urhulumente wasekhayaunemfanelo yokunikezela ngeenkonzo kuluntu lwasekhaya. Oku kuthetha ukuba urhulumente wasekhaya kufuneka aqinisekise ukuba abantu kuluntu lwasekhaya beneenkonzo ezisisiseko.
Urhulumente wasekhaya wenziwe ngoomasipala. Umasipala ulawulwa lubhunga. Ibhunga liqulethe amalungu ebhunga anyuliweyo kunye namagosa aseburhulumenteni abathi bahlangane baxoxe ngoyilo lokunikezelwa ngeenkonzo kwingingqi yabo. Amalungu ebhunga enza imigaqo kunye noyilo ukubonelela ngeenkonzo. Amagosa kufuneka anikezele ngeenkonzo ebantwini. Kukho iintlobo ezahlukeneyo zamagosa. Isenokuba ngabongikazi, ngababhali-mali, ngoonobhala, abathuthi benkunkuma njalo njalo. Amalungu ebhunga ayonyulwa ( ngabameli babantu). Amagosa aseburhulumenteni ayaqeshwa njengaye nawuphi umsebenzi.
Zeziphi iinkonzo eezisisiseko ekufuneka urhulumente wasekhaya ezinikezele? Nantsi eminye yemizekelo:
Amanzi nombane
Ukuthuthwa kwenkunkuma
Ukususwa kwamanzi amdaka
Ukwakha nokugcina iindlela zikamasipala
Ukulawula iinkonzo zothutho zikamasipala
Ukuqhuba iinkonzo zempilo zikamasipala
Ukugcina izikhululo zomlilo, iimarike, izilarha, kunye namangcwaba
Ukuphucula ukhenketho
Ukuba ucinge ngenye yezi nkonzo uya kubona ukuba injongo karhulumente wasekhaya kukubonelela ngeenkonzo esizifuna sonke ukuba siphile kwaye sonwabe.
Idemokrasi yokuthatha inxaxheba kurhulumente wasekhaya
Kuba singenakuthatha sonke inxaxheba ngokuthe ngqo ekwenzeni izigqibo ezisichukumisayo sikhetha abameli ukuba basenzele oku kwizahlulo zozithathu zikarhulumente. Kurhulumente wasekhaya abameli bethu ngabantu esibabiza ngokuba ngamalungu ebhubga. Aba bantu kunye namagosa kamasipala basebenza nathi ukuze sanelise izidingo ezisisiseko.
Ingqiqo eMzantsi Afrika kukuba urhulumente wasekhaya usebenzisa idemokrasi yokuthatha inxaxheba. Ungaqonda ukuba kungani : Urhulumente wasekhaya unemfanelo yemicimbi ekuchukumisa yonke imihla. Siyibiza le micimbi njengemicimbi yempilo.
Kusebenza njani oku? Cinga malunga nobukho boluntu obenza umasipala.: omnye nomnye, izibini okanye abatshati, iintsapho, imibutho noluntu. Uluntu lucwwangciswe kumacandelo, kwaye eMzantsi Afrika amacandelo ahlanganiswe kunye ukwenza izithili. Kwizixeko ezikhulu kakhulu zibizwa ngokuba ngooMasipala beziXeko ezikhulu (Metro). Banenani elikhulu kakhulu lamacandelo kodwa azinazo izithili.
Uyithatha njani inxaxheba kurhulumente wasekhaya?
Abanye abantu abahlala eMzantsi Afrika banelungelo lokuvota, ukanti abanye abanalo. Xa uvota uthatha inxaxheba kurhulumente, kodwa nokuba awunakuvota ungayithatha inxaxheba. Oku kuthetha ukuba nokuba akunakuvota kodwa usenomsebenzi wokuqinisekisa ukuba abo bavotayo bayazazi izidingo zakho, iimfuno, iminqweno nolangazelelo.Oku kubalulekile kuba iinketho abazenzayo ziya kukuchukumisa/nempembelelo kuwe. Ngoko kufuneka ufumene indlela yokuqinisekisa ukuba izidingo neemfuno zakho zithathelwa ingqalelo. Kufuneka udlale indima ukuqinisekisa ukuba ummamdla oselizweni lonke uvumela wonke ubani ukuba avakalise iingcamango zakhe ngokukhululekileyo.
Idemokrasi ayipheli xa abantu bevotile. Kufuneka sihleli sigqiba ukuba zeziphi izidingo zethu nokokuba ziyazalisekiswa. Kurhulumente wasekhaya ingcinga yedemokrasi yokuthatha inxaxheba yeyokuba ungayinxalenye yenkqubo yokugqiba ukuba kuza kwenziwa ntoni, phi kwaye njani.
Uyakwenza oku? Okanye unikezele ngegunya lakho kumntu ongamazi nokumazi? Ukuba kunjalo, sinethemba ukuba olu luhlu lukukhuthazile ukuba ucinge ngezenzo zakho kunye neziphumo zezenzo zakho.
Xa uvota wenza uphawu. Wenza ilizwi lakho libalwe! Ivoti yakho inika ummeli weqela igunya lokwenza izigqibo kwimicimbi ebalulekileyo.
Ungenza ntoni ukuze uthathe inxaxheba?
Bhalisa njengomvoti. Qinisekisa ukuba likhona igama lakho kuluHlu lwamagama abaVoti. Eli lisango lokuba yinxalenye yeenkqubo zokwenza izigqibo ezichukumisa ubomi bakho ngoku nakwixesha elizayo.
Imikhwa esiyenzayo ebuncinaneni isisa ebudaleni. Bhalisa uze uvote ngoku. Qiniseka ukuba ngomso xa ungumntu omdala uMzantsi Afrika uya kube uyidemokrasi eluqilima kuangoku.
Ukuba uhlala uvuselelekile, phaphile, kwaye uzibandakanya unalo ilungelo lokubuza ukuba " Ndandiphi xa kwakusenziwa isigqibo ?"
Phembeleleka uze wenze!
Siyabulela ngexesha esabelane ngalo! UMzantsi Afrika ngowakho nawe! Yenza oku ngathi uyakwazi oko!
<fn>xho_Article_National Language Services_Izihloko.txt</fn>
Izihloko
IPhepha lesi-3 Ngexesha lohlolo le bhodi yexeshana yokwaba kwafunyaniswa ukuba ayikhuselekanga kuba yayingatshixwanga
IPhepha lesi-4 Ibulorho Injaka yawa kwaye yabangela ukusweleka kwabasebenzi abali-14
IPhepha lesi-6 Xa usebenza nge-asbestos iimpahla ezimiselweyo zokuzikhusela mazinxitywe.
IPhepha lesi-7 Khusela umzimba wakho ngokunxiba iimpahla ezimiselweyo zokuzikhusela maxa onke.
IPhepha lesi-8 Abadibanisi mabangaze basebenze ngaphandle kwesigcina-ntloko, iiglavu kunye neempahla ezikhuselayo.
IPhepha le-9 Kulumkele ukurhogela iikhemikhali ezinobungozi ngokunxiba isinxibo esifunekayo sokukhusela esogquma impumlo yakho kunye nomlomo.
IPhepha le-11 iBhodi yokusasaza efana nale iyingozi kwaye kufuneka ukuba yogqunywe ngokufanelekileyo maxa onke.
IPhepha le-12 Ukuba ngaba kufuneka ukuba usebenzise ileli, qiniseka ukuba izinzile kwaye isebenza kakuhle phambi kokuba uyisebenzise.
IPhepha le-13 Abaqhubi boomatshini abaphakamisa amaxhanti kufuneka ukuba bahlale bekhumbula ukunxiba iminqwazi yabo yokhuseleko, kwaye kufuneka baluqeqeshelwe ngqo olu hlobo loomatshini.
IPhepha 1e-14 Xa usehlelwa yingozi emsebenzini kufuneka ukuba ixelwe kwiSebe lezemiSebenzi ngoko nangoko.
IPhepha le-16 Abasebenzi abaninzi abakwazi ukuqhuba ngemisebenzi yabo emva kwengozi kwaye kufuneka kuqala baye kwindawo yokunyango umguli ngokumnika umsebenzi omfaneleyo okanye kwiziko lochacho.
IPhepha le-17 Ukukhusela kungcono kunokunyanga, ingakumbi emsebenzini wakho.
<fn>xho_Article_National Language Services_Izikhokelo zokuzalisekisa ulawulo lobutyebi bendalo (2003).txt</fn>
Izikhokelo zokuzalisekisa ulawulo lobutyebi bendalo obusekelwe kuluntu eMzantsi Afrika (CBNRM)
IZIQULATHO
Xesha liphi apho iCBNRM ingafanelekanga?
ULWAHLULELWANO NABATHATHI-NXAXHEBA
Ulwahlulelwano
Abathabathi-nxaxheba abaphambili
ISAHLUKO 2. IZIKHOKELO
Izizathu zokuvelisa izikhokelo
UGQALISELO NENJONGO YEZIKHOKELO
ZISETYENZISWA NINI KWAYE NJANI IZIKHOKELO
IMIQATHANGO ENGUNDOQO NEMICELI MNGENI YECBNRM
IMIQATHANGO YOYILO
IMICELI MNGENI
IZIKHOKELO ZOKUZALISEKISA IMIQATHANGO
Ukwahluka nokutshintshwa koluhlu lweenketho zempiliso nobuchule kuyagcinwa
Imveliso enokubakho yesiseko sobutyebi kufuneka igcinwe okanye siphuculwe
Amaziko karhulumente wasekhaya, ulawulo lomhlaba nobutyebi lusendaweni kwaye luyasebenza
Uncedo/kwenzuzo loqoqosho nolunye ukunika inkuthazo kukusetyenziswa ngobulumko ubutyebi obukhoyo
Kukho imigaqo nemithetho esebenzayo, ezalisekisiweyo kwaye igunya linikezelwa kwelona nqabana lisezantsi apho kukho ubuchule
Kukho ukuqhubela phambili okunovakalelo nemfanelo oluvela ngaphandle
IMIQATHANGO YOKUSEBENZA KOLUNTU, KWAMAGCISA NABENZI BEMIGAQO KWICBNRM
IMIQATHANGO YOKUSEBENZA ELISHUMI YOMNTU WONKE
IMIQATHANGO YOKUSEBENZA ELISHUMI ELINESIBINI YOLUNTU
IMIQATHANGO YOKUSEBENZA ELISHUMI ELINESIBINI YAMAGCISA
IMIQATHANGO ELISHUMI ELINESITHATHU LWABENZI BOMGAQO
IMITHOMBO NOKUQHUBELA PHAMBILI UKUFUNDA
ISIHLOMELO 1. INDLELA ICBNRM 'ESEBENZA' NGAYO
Ulawulo lobutyebi bendalo obusekelwe kuluntu (CBNRM) lumalunga nolwalamano phakathi kwabantu, kwamaziko wabo impiliso yabo nobutyebi bendalo. ICBNRM ikhuthaza ukusetyenziswa ngobulumko kobutyebi bendalo, nokuphucula impiliso yabantu. Yinkqubo enamacala amaninzi yolawulo lobutyebi bendalo. Yinkqubo yokufikelela banzi ekuphuhliseni amaphadle, yokubandakanya iziqalo ezininzi ukuquka uluntu kulawulo nokulondolaza ubutyebi.
Ulawulo lobutyebi bendalo obusekelwe kuluntu (CBNRM) yinkqubo yokuphuhlisa ukukhuthazwa kokusetyenziswa ngobulumko ubutyebi bendalo. Iphucula uphuhliso lwamaphandle, ingakumbi kwiingingqi zemizi ngokuthabatha inxaxheba kwabantu basekhaya. Ijolise ekunciphiseni ubuhlwempu bamaphandle ngokuvelisa uncedo/kwenzuzo lwezentlalo, oluninzi, lwezoqoqosho, lwamaziko nolumalunga nezinto eziphilayo neendawo eziphila kuzo. Ilondoloza ubutyebi bendalo ngokuxhobisa uluntu ukuba lulawule ubutyebi balo.
Ukuphucula impiliso nomgangatho wobomi wabantu basekhaya nokunceda ukunciphisa ubuhlwempu kumaphandle
Ukusebenzisa ngobulumko nokulondoloza ubutyebi bendalo kunye nezinto eziphilayo neendawo eziphila kuzo
Ukuxhobisa uluntu lwasemaphandleni ukuba lwenze izigqibo zalo ngokuphathelele kukusetyenziswa kobulumko kobutyebi babo bendalo.
dibanisa ulwazi lwezoqoqosho, lwezentlalo nolumalunga nezinto eziphilayo neendawo eziphila kuzo xuba ulwazi lwasekhaya olungekho sikweni nolwazi 'lobunzululwazi' obusesikweni thembela ngamandla kukuthabatha inxaxheba kwabantu basekhaya ekulawuleni ubutyebi bendalo nobunini basekhaya kobutyebi bendalo kunika uncedo/kwenzuzo kubutyebi bendalo, ukukhuthaza abantu ukuba balawule ukusetyenziswa ngobulumko kobutyebi bendalo khokelela kwimithetho yasekhaya nokuziphatha okusesikweni ekulawuleni ubutyebi bendalo xhaswa lulwahlulelwano phakathi kwabantu basekhaya, urhulumente, inkxaso yabantu bangaphandle kunye, abaququzeleli kunye, ngamanye amaxesha abanikeli
Ukunakwa njengeCBNRM ..., ubutyebi kufuneka busebenzise isixokelelwano esisekelwe kwinjongo yokwanelisa ezi nqobo zisemgangathweni zilandelayo:
Kufuneka liquke uphawu olucacileyo lomzi ngokuchaseneyo nokusetyenziswa kwabucala kobutyebi;
Kufuneka ibe nokugcinakala ngokuphathelele kukulondoloza ukuphila kwezinto neendawo eziphila kuyo nezityalo nezilwanyana ezininzi ezibanzi ezisemhlabeni nokuphila koqoqosho, lwezakhono nobuchule bokuphila kwezentlalo-politiki;
Uncedo/kwenzuzo oluvela kukusetyenziswa kobutyebi kufuneka lusasazwe ngokulinganayo ngoluntu;
Amaziko alawula isixokelelwano sokusetyenziswa kobutyebi kufuneka ubuncinane sibe nokulawulwa ngokwentando yesininzi." (Bell 1999).
Xesha liphi apho iCBNRM ingafanelekanga?
Ekubeni iCBNRM ifanelekile kwaye inamandla kwiimeko ezininzi kukho ezinye iimeko apho kukuncinane ukuphumelela kwayo kwaye apho iCBNRM ingeyompendulo. Ezi meko zidla ngokuphawulwa zezinye zezi meko okanye zonke ezi meko zilandelayo:
Ubutyebi ngokwabo bunqongophele kwaye bunovakalelo kakhulu kukuphazanyiswa okanye ukusetyenziswa kakubi
Uluntu luqhekekile kakhulu , aluzinzanga okanye lunenkathazo
Uluntu alunalufikelelo lusesikweni kubutyebi okanye imbali yelungelo lokufikelela
Akukho luncedo/nzuzo lubambekayo olulindelekileyo olunokufunyanwa luluntu
Amasebe karhulumente akanabuchule baneleyo okanye bokubuphuhlisela inkxaso yexesha elide.
Ngokwemeko yoMzantsi Afrika ' uluntu' kwiCBNRM lubhekiselele
Kumaqela abantu, abadla ngokwabelana ngemidla
Abaxhomekeke kubutyebi bendalo, oko kukuthi ubutyebi bendalo benza inxalenye ebalulekileyo kwizinto abanazo kwimpiliso yabo
Abalawula umhlaba nobutyebi bawo kunye kwaye bazinzisa amaziko ukuxhasa ukulawula obu butyebi.
Lungabonwa ngokwale ngcinga 'umzi okanye ibandla' ngokubhekiselele 'kubudlelane' (iqela elineenjongo ezifanayo) abasenokungahlali endaweni enye, 'ngokoluntu lwejografi' oluhlala endaweni enye.
Nangona iCBNRM kufuneka ibandakanye kwaye ibe luncedo/kwenzuzo kuye wonke ubani kuluntu oluhlala nobutyebi bendalo kwaye obulusebenzisayo, inyaniso yeyokuba liqela elincinane labantu elinomdla kwaye elinqwenela ukubandakanywa ngokukhutheleyo kulawulo lobutyebi bendalo. Idla ngokwenzeka into yokuba njengokuba inyathelo lokuqala liphuhliseka kwaye liqalisa ukuvelisa uncedo/kwenzuzo abantu abaninzi bayakhuthazeka kwaye bafune ukubandakanywa.
Imizekelo yeenkqubo ezahlukeneyo:
Amaphulo axhasa uluntu lwasemaphandleni ukuvelisa ezinye iimpiliso ngokuphucula ulimo, ukusebenza okanye ukuphuhlisa amashishini amancinane ukunciphisa okanye ukuphelisa ukuxhomekeka koluntu kubutyebi bendalo obuthile imimandla yomhlaba amahlathi njalo njalo
Amanyathelo okuqala/iziqalo axhobisa uluntu ukuba luphuhlise ukusetyenziswa ngobulumko uqeqesho njengokuzinzisa intelekelelo yesivuno sobutyebi bendalo obuthile ( intlanzi, iziqhamo njalo njalo)
Uncedo lokuphuhlisa izakhono zoluntu zokungasebenzisi ubutyebi bendalo ngorhwebo lokhenketho njalo njalo.
Iimvumelwano zolawulo lwentsebenziswano, iipaki zemvumelwano neemvumelwano zokugqithisela komhlaba apho uluntu luba lulwahlulelwano ekulondolozeni emva kokuphumelela ukubanga umhlaba wolondolozo owahluthwa kubo mandulo.
Ukuphuhlisa ulawulo nobuchule bamaziko oluntu ukulawula ubutyebi babo ngcono.
Nangona ezi zikhokelo zizisiqalo zokusetyenziswa eMzantsi Afrika iCBNRM yinxalenye yentshukumo yokukhula kumazantsi e-Afrika nangaphaya. Amazwe amaninzi angabamelwane ziphuhlise ezazo iinkqubo zokuhlanganisa ulawulo nokhuseleko lobutyebi bendalo noncedo kuluntu lwasemaphandleni. Ezi nkqubo zikwazama ukuhlanganisa ngokungekho sikweni izixokelelwano zobumnini obuqhelekileyo nokusetyenziswa kwemveli kobutyebi bendalo bube zizixokelelwano ezisesikweni namaziko. Eminye yale mizekelo:
Inkqubo yolwahlulelwano lokulawula ubomi basendle, umzekelo iNkqubo yokuLawula ubuTyebi beNdalo (NRMP) eBotswana naphina.
Iziqalo ezininzi zeCBNRM ezihlangene neemvumelwano zamazwe ngamazwe zityikitywe nguRhulumente woMzantsi Afrika. Izivumelwano eziphambili eziphembelela imisebenzi yeCBNRM apha uVumelwano ikuKwahlukana ngokweBhayoloji, imVumelwano kuRhwebo lwamazwe ngaMazwe kuDidi olunobuNgozi (CITES) noVumelwano lokuLwa ubuNkqantosi (CCD). Uluhlu lunzulu lwemithetho nemigaqo yoMzantsi Asfrika lunikwe kwisihlomelo soku-1.
Phantsi kwezi mvumelwano kunye nezinye uRhulumente woMzantsi Afrika ubophelelekile ekukhuseleni ukwahlukana ngokwebhayoloji jikelele kunye kwiindidi ezininzi ezibanzi ezicingelwa ukuba zinobungozi luluntu lolondolozo lwamazwe ngamazwe. Ukongeza kwiimfuneko ezisesikweni zokugcina ukutyeba kwezityalo nezilwanyana ezininzi ezibanzi ezisemhlabeni zelizwe elidibene nelizwekazi, kukho ukunakana okukhulayo kwixabiso lwezityalo nezilwanyana ezininzi ezibanzi ezisemhlabeni kubantu bonke be-Afrika esemazantsi. Oku akunyinwanga kwixabiso loqoqosho lwayo olunokwenzeka kodwa kwixabiso lwenkcubeko lwayo nakwintsingiselo, nokubaluleka kwayo kumgangatho wobomi babantu besithili.
Ulwahlulelwano nabathathi-nxaxheba
Ulwahlulelwano
Phantse onke amanyathelo okuqala eCBNRM abandakanya ukuzinziswa kolwahlulelwano phakathi kwabathabathi-nxaxheba abahlukeneyo. Olu lwahlulelwano luthatha izimo ezahlukeneyo kwaye ziqhele ukubaluleka kwimpumelelo okanye kwelinye inyathelo. Imizekelo yolo lwahlulelwano iquka:
Phakathi koluntu oluyamaneyo olwabelana ngobutyebi obusisiseko bendalo obufanayo- amahlathi, amanzi, amadlelo, imizi njalo njalo.
Phakathi koluntu lwasemaphandleni namashishini abucala - ingakumbi 'ukhenketho' namalinge afanayo.
Phakathi kwamasebe karhulumente awohlukeneyo anemidla neemfanelo zeenkangeleko ezahlukeneyo zobutyebi bendalo bengingqi - umzekelo umhlaba, namanzi, okanye amahlathi nobutyebi bolwandle
Abathabathi-nxaxheba abaphambili
Iinkqubo ezininzi zeCBNRM zibandakanya iqela labathabathi-nxaxheba abasebenza ngentsebenziswano, kwaye ngamnye unendima yakhe neemfanelo malunga nenkqubo ( Umzobo woku-1). Ezi zikhokelo zijolise ukunceda abo bathabathi-nxaxheba ukuba bazalisekise iindima zabo kwaye benze iimfanelo ngokufanelekileyo:
Iqela lasemaphandleni - soloko limelwe ngamaziko oluntu akhoyo nezakhiwo okanye zezo zimiselwe ukuhambisa inkqubo yeCBNRM. ImiButho esekelwe kuluntu (CBOs) isoloko imela iqela elithile kuluntu.
Abanzeli abaqhubela phambili - soloko iziNGO, abacebisi okanye amagosa karhulumente anenkcazelo yomsebenzi othile umzekelo 'abaququzeleli boluntu' 'uphuhliso loluntu', okanye 'iinkonzo zentlalo'. Ngamanye amaxesha amasebe eeyunivesithi okanye amaziko ophando azifumana ekule ndima. Asebenza ngokusondeleleneyo noluntu ixesha elide.
Oomahlulelane babucala - ingakumbi abanxulumene namanyathelo okuqala okhenketho, baza nobuchule boshishino nobobugcisa nemithombo yemali
Amagosa kaMasipala wesithili nowasekhaya - aba banefuthe kwimisebenzi yasekhaya neemfanelo ezimiswe ngokomthetho ukuzalisekisa imigaqo yesizwe emininzi ephathelele ekusetyenzisweni kobutyebi bendalo
Amasebe karhulumente wesizwe nawamaphondo - soloko eqala iCBNRM njengendlela yokuzalisekisa imigaqo yesizwe ngokuphathelele kulawulo lobutyebi bendalo ukudambisa ubuhlwempu, okanye ( eqheleke kakhulu) ukuphendula kwiimfuno okanye nezicelo ngabantu basekhaya
Ii-arhente zabanikeli - imibutho yamazwe ngamazwe enemidla enamandla kuphuhliso lwamaphandle kunye nolondolozo lwezityalo ezininzi ezibanzi emhlabeni.
Ezi zikhokelo zijolise kuluntu, amanye amagcisa eCBNRM nabenzi bomgaqo. Umzobo woku-1 uchonga aba bathabathi-nxaxheba kunye neemfanelo zabo zeCBNRM.
ICBNRM ayingobalondolozi bodwa nabezemimandla kwaye imiqathango yeCBNRM ingasetyenziswa kumacandelo amaninzi ahlukeneyo. Imizekelo embalwa yendlela iCBNRM inxulumana nezifundo ezahlukeneyo namacandelo anikwe ngezantsi. Imizekelo eminizi isekumanqanaba ayo asekuqaleni kuphuhliso kwaye kufuneka ahambe umgama omde phambi kokuba angabanga impumelelo.
ICBNRM iqhele ukubandakanywa nolondolozo, ikakhulu kwiimeko apho uluntu lwenze umhlaba ubekho ekumanyanisweni neengingqi ezikhuselweyo. Umhlaba uqeshiswa luluntu ngee-arhente zolondolozo , kodwa uluntu oluninzi lunegalelo kwingingqi ekhuselweyo ngemvumelwano yokulawula kunye. Olunye uluntu luhambe inyathelo elinye ukuya phambili ngokuzinzisa kwalo ubomi basendle kunye nemibutho yolondolozo lwezokhenketho kumhlaba webandla okufutshane kwiingingqi ezikhuselweyo. Kulwazi-mahlathi, uLawulo lwamahlathi ngokweNxaxheba okanye iPFM bubuchule bokulondoloza amahlathi obujolise ukunika abantu basekhaya igunya elithile lokwenza izigqibo kubutyebi bamahlathi nokunika uncedo/kwenzuzo olubambekayo kubo. Abantu basekhaya bangasebenzisa imvume yokuvuna ubutyebi obuthile kumahlathi kunye nemali ekhoyo yokubanceda ekumiseleni amashishini amancinane.
Kulimo, amaqela abantu bangenza umanyano lwamashishini apho balawula kwaye barhweba ngeemveliso zolimo okanye imfuyo kunye ngoncedo/kwenzuzo lukarhulumente nolwamaziko enxalenye yawo anikwa inkxaso kurhulumente. Oku kusoloko kuhamba neenkqubo zokukhathalela umhlaba ezifana nokulawula ukhukhuliseko lomhlaba kunye nokuphucula ummandla. Kwimbuyekezo yomhlaba, uluntu olubangayo soloko lufuna inkxaso ukuqinisekisa ukuba umhlaba owabiwe ngokutsha usetyenziswa ngokugcinakeleyo nangokunemveliso. Ubuchule babo bufuna ukuphuhliswa ngezifundo zokuqeqeshwa nokuhlanganiswa nabacebisi kunye nomahlulelane bamashishini. ICBNRM ingaluncedo/kwenzuzo lokuqala emva kokubuyekezwa komhlaba ukuzinzisa imigqathango yokugcina ubutyebi, ukulawula umhlaba, uyilo lokusebenzisa umhlaba nokuphuhlisa amaziko asekhaya asebenzayo.
ICBNRM ikwafanelekile kuphuliso lokhenketho noqoqosho lwasekhaya, apho uluntu oluninzi lungenele umzekelo amalinge ahlangeneyo okanye ezinye iintlobo zolwahlulelwano nabasebenzi bezokhenketho. Uluntu ludla ngokuqeshisa ngemvume eyabelwa lona ngurhulumente kumrhwebi oya kwenza urhwebo okanye lungene kuvumelwano lokwabelana ngengeniso nenkampani yabucala eya kuba nemfanelo yemvumelwano yecala loshishino ekubeni uluntu lukhathalela ubutyebi bendalo nokulawula umhlaba. Inkqubo yeCBNRM ikwafanele ukulawula ubutyebi bamanzi. Uluntu lungayinxalenye ye-Arhente yoLawulo lweNgingqi eqokelela amanzi emvula, lwenze imiButho yabaSebenzisi baManzi okanye bayile imiButho yokuLawula iNgingqi eqokelela amanzi emvula. Oku kufuna uncedo kwiinkonzo zikarhulumente ezifana neSebe lezeMicimbi yaManzi namaHlathi(DWAF) nooMasipala beziThili.
Kwinqanaba likarhulumente, ulawulo lobutyebi bendalo yinxalenye ebalulekileyo yeenkqubo zoYilo loPhuhliso oluHlangeneyo (IDP), egunyaziswe nguMthetho weziXokelelwano zikaMasipala. Iziseko ezithathu zenkqubo ye-IDP kukunciphisa ubuhlwempu, ukuphuhlisa ugcino lukamasipala nokulawulwa okufanelekileyo kommandla. Oku kuhlangana kakuhle neenjongo zeCBNRM: ukunciphisa ubuhlwempu, ukuphuhliswa kwamaziko, ukusetyenziswa kobutyebi bendalo obugciniweyo. Iinjngo ze-IDP nezeCBNRM ziyadibana kakhulu. Inkangeleko yesibini yenkqubo ye-IDP ihlangana kakuhle neCBNRM, kukujongwa okungaguquguqukiyo novavanyo olwakhiwe kwii-IDP. Inkqubo yokufunda nokulungisa efunwa yinkqubo ye-IDP iyafana nenkqubo yolawulo lokulungisa exhaswa yiCBNRM. I-IDP ngoko yazisa amathuba okuzimisela kulawulo lobutyebi bendalo, kwinqanaba lasekhaya, kwiingingqi apho ubutyebi bendalo babungakhathalelwanga ngaphambili ( imimandla engasezidolophini nasezilokishini, kwiindawo ezivulekileyo kwizixeko nakumhlaba webandla ophantsi kolawulo lukamasipala).
Yinyaniso ehlungisayo ukuba isondlo esilambathayo nezifo ezikhoyo jikelele ezifana neHIV/AIDS zinempembelelo kwimpilo yoluntu lonke loMzantsi Afrika. Iingxaki zempilo zinefuthe kwiingqiqo zonke zobomi boluntu kwaye amaphulo eCBNRM awazozinxaxhi. Nangona amanyathelo okuqala eCBNRM ephembelelwa ngokungalunganga zingxaki zempilo iCBRNM inakho ukunika inkxaso eyiyo kuluntu. Amaziko noomahlulelane abaphuhliswayo ukuxhasa imisebenzi yeCBNRM enganika isiseko sokulungisa imibandela yempilo. ICBNRM ingaphucula ukhuseleko lokutya neqondo lesondlo soluntu ngokulawula ubomi basendle nobutyebi beentlanzi ukuvelisa iiproteyini nokulawula ubutyebi bezityalo ezifana neziqhamo zasendle nezilinywayo nemifuno. Ukusetyenziswa ngobulumko kobutyebi bendalo nolawulo kunganceda uluntu ukuba lumelane noxinzelelo olwandayo olubekwa zizifo zempilo ezifana neHIV/AIDS ubutyebi bendalo, ingakumbi kumthi othile wokwenza iibhokisi zemingcwabo, izibaso zemithi ezisetyenziswa kwimingcwabo, izityalo zamayeza nokunyanga isibonakaliso sesifo. Ngokwezezimali inyathelo lokuqala leCBNRM inganceda uxinzelelo lwemali nolunye kwiintsapho. Ukuxhobisa amalungu oluntu ngamanyathelo okuqala eCBNRM yenye yeendlela esingalunceda ngayo lumelane neengxaki zempilo.
Kwimfundo, iCBNRM iluncedo lokuqala lwemfundo esisiseko yabadala. Abantu ababandakanyeka kwinyathelo leCBNRM bafuna uqeqesho ukuphucula izakhono zokubala nokwazi ukufunda nokubhala. Kodwa nakumgangatho wesikolo imibandela yeCBNRM ingaqukwa ngokwakhayo kakhulu kwikharityhulamu yezakhono zobomi, yemathematika, yebhayoloji neyenzululwazi. Oku kusebenza ngakumbi kwizikolo ezisemaphandleni apho abafundi banempumelelo enkulu yokuthabatha inxaxheba kukujongwa kweCBNRM nakwiinkqubo zophando. Izikolo zasemaphandleni nootitshala kwakhona ngoomahlulelane abangumzekelo ogqibeleleyo kwiCBNRM ngokunika iindawo zeentlanganiso nezokwabelana ngeengcinga nolwazi, ukunika amaziko akhoyo onxibelelwano, nokunikezela ngezakhono ezinqongopheleyo ezifana nokukwazi ukubala nezokukwazi ukufunda nokubhala ekunzima ukufumaneka kuluntu olukude.
ICBNRM inganika kwakho isiseko sababandakanyekayo abangaba nokwenzakala umzekelo abafazi namaphandle ahlwempuzekileyo ukuvakalisa iimbono zabo nokunokuphakamisa ukukhathazeka kwabo. Oku kungunobangela wokuthabatha inxaxheba kwiCBNRM, kodwa ngenxa yamalungu amaninzi eCBNRM kungumcimbi omkhulu wamalungu oluntu ukuhlwempuzeka nokuba nokwenzakala.
Ukuphucula okunokubakho kwimpiliso yasemaphandleni
Ukuphucula ukhuseleko nolawula lobutyebi bendalo
Ukuxhobisa abantu ukuba balawule ubutyebi babo.
Igunya lasekhaya Amagunya kamasipala wesithili nawasekhaya
Iinkangeleko
Inkxaso yolawulo nolungiselelo
Unxibelelwano
AmaSebe kaRhulumente amaPhondo naweSizwe ( Umgaqo)
Iinkangeleko ezingundoqo
Uyilo lobuchule olubanzi, imigaqo nezikhokelo ezivumela isakhelo seCBNRM ibe khona
Intsebenziswano yamasebe, ukuzinziswa kwezakhiwo zentsebenziswano
Abasebenzi abazimiseleyo nabaqeqeshiweyo kuyo yonke imigangatho
Ukunikelwa kwamagunya nokwenza izigqibo
Ukunxibelelana nokunika ingxelo
Ukongamela novavanyo
Iinkangeleko ezingundoqo
Amaxesha amiselweyo izinto ezirheshiweyo zoyilo nezixhobo
Inkxaso yengqiqo, yobugcisa neyemali
Unxibelelwano novavanyo
Umzobo 1. Abathabathi-nxaxheba nemisebenzi yabo kwiCBNRM
ISAHLUKO 2. IZIKHOKELO
Izizathu zokuvelisa izikhokelo
Amasebe amaninzi oorhulumente anemigaqo eyaneleyo asebenza ngayo nolwalamano lwabantu, ubuhlwempu nobutyebi bendalo okanye ulawulo lobutyebi bendalo obusekelwe kuluntu (CBNRM). Kodwa kunjalo kukho unqongophalo lokungacaci kozalisekiso olubonakalayo lweenkqubo zeCBNRM phakathi kwabenzeli nemibutho ebandakanyeka kakhulu kwezi nkqubo. Kukho kwakho ukunqongophala kwentsebenziswano phakathi kwamaSebe kunye nabathabathi-nxaxheba abathile kumacandelo awohlukeneyo. Amagosa amaninzi akaqondi ukuba ingantoni iCBNRM okanye aneengcinga ezahlukileyo malunga nendlela ekufuneka izalisekiswe ngayo.
Ukongeza kulindelekile ukuba abantu kumacandelo amaninzi ohlukeneyo awaqondi ukuba umsebenzi abawenzayo yinxalenye yenkqubo yophuhliso ebanzi engena phantsi kwegama iCBNRM. Ezi zikhokelo zijolise ukucacisa ukubandakanyeka neendima zamagosa karhulumente nabanye kwiinkqubo zeCBNRM.
Kwingxelo yangaphambili enesihloko esithi 'Ukuhlaziya imithetho nemigaqo exhasa uhlobo lwenkqubo ezilawula ubutyebi bendalo obusekelwe kuluntu (CBNRM) eMzantsi Afrika'1 inakane ukuba kukho imigaqo eyaneleyo ekhoyo yokukhokela iCBNRM, kodwa yagqibela ngokuthi: "kuyimfuneko ukwenza uluhlu oluthile lwezikhokelo phakathi kwamasebe ukusebenzisana nabantu ababevinjwe amathuba ngokwembali abalawula ubutyebi ngokwamabandla kwaye abanolwazi lwemveli lokuba negalelo ekuyileni nakwiinkqubo zokulawula ubutyebi" (p. 28). Iziphene ekuzalisekisweni okubambekayo kweCBNRM kukhokelele kweli xwebhu lezikhokelo.
Iinjongo eziphambili zezi zikhokelo ku:
Kunika bonke ababandakanyekayo inxaxheba yokuqonda iinkqubo zeCBNRM, oko kukuthi.:
Iimeko ezingundoqo ekufuneka zithathelwe ingqalelo ekuzalisekisweni kweCBNRM
Iindima neemfanelo zababandakanyekayo bonke kwiCBNRM.
Kunceda wonke ubani ukuba aqonde iindima zabo neemfanelo nezabanye kwiinkqubo zeCBNRM ukuze:
Kujonga nokuvavanya uzalisekiso lwabo olufanelekileyo nokwenziwa ngabo bonke ababandakanyekayo
Kulungelelanisa phakathi kwabo nentsebenziswano efanelekileyo
Kulandela ' imimiselo yokuziphatha' ngokwendima echaziweyo yomntu ngamnye neemfanelo
Kwandisa amathuba eziphumo eziyimpumelelo kwinkqubo yeCBNRM.
Nangona kunjalo akukho siqinisekiso sokuba zonke iziphumo zamanyathelo eCBNRM alandela ezi zikhokelo aya kuba yimpumelelo. Eyona njongo ingundoqo kukuba ezi zikhokelo nophuculo kukuqondwa kweCBNRM, zingakhokelela kukubakho okukhulu kwempumelelo nokunciphisa isiganeko sentsilelo yamanyathelo.
Ugqaliselo nenjongo yezikhokelo
Amava amaninzi sele efunyenwe kwiCBNRM, ngokwesizwe, ngokwesithili nangokudibene ngokwesithile seSADC nangamazwe ngamazwe kwiminyaka eli-10 edlulileyo kwaye okuninzi koku kusetyenzisiwe ukwenza ezi zikhokelo. Ulwazi olunzulu lweenkqubo zeCBNRM luqokelelwe ngabaphandi kunye nabanye kwaye nako oku kube negalelo. Akwenzekanga ukubandakanya lonke ulwazi olukhoyo. Ugxininiso ngoko kusekubeni 'sifuna ukwazi ntoni', kwaye 'kungani kufuneka sikwenzile', ukwenza iCBNRM isebenze ngcono.
Isiphumo esingundoqo zezi zikhokelo kukuphumelela intsebenziswano eninzi phakathi kwabantu basekhaya, norhulumente wasekhaya, wesithili, wamaphondo nowesizwe, abanikelo namacandelo abucala.
Zijolise kubani
Ezi zikhokelo zijolise ukunika isikhokelo nenkxaso kuye wonke ubani obandakanyekayo ekuzalisekisweni kwamanyathelo okuqala eCBNRM noluhlu lwamacandelo abanzi abandakanyekayo okanye achukunyiswa luhlobo lwamaphulo eCBNRM. Oku kuquka:
Ulimo
Ulawulo lwelifa lenkcubeko
Uphuhliso loqoqosho
Imfundo
Amashishini okuloba
Ulwazi lwamahlathi
Impilo
Ukumba
Ulondolozo lwendalo
Ukhenketho
Ulawulo lwamanzi.
Ugqaliselo olungundoqo ngokwale nguqulelo iya kuba ngaba babandakanyekayo 'umndilili' umzekelo uluntu, abaququzeleli namagosa okanye amagcisa nabenzi bemigaqo. Abanye abathabathi-nxaxheba njengabanikeli kunye necandelo labucala aya kulufumana olu xwebhu luluncedo. Injongo kukuchaza ngokucacileyo iindima neemfanelo zababandakanyekayo bonke.
Zisetyenziswa nini kwaye njani izikhokelo
Amacandelo ahlukeneyo ezikhokelo zinika abantu amacandelo ahlukeneyo ulwazi olungundoqo olufunekayo ukudlala iindima zabo ngokufanelekileyo. Icandelo lokuqala lithetha ngemiqathango jikelele nemiceli mngeni efanelekileyo kuye wonke umntu yokusebenzi kwiCBNRM. Icandelo lesibini imiqathango yokusebenza yamaqela amathathu abathabathi-nxaxheba: uluntu amagcisa nabenzi bemigaqo iyachongwa.
Izikhokelo kufuneka zinike isakhelo esinexabiso sokuyila nokuvavanya iinkqubo zeCBNRM. Ziya kuba luncedo kakhulu 'ekuqaliseni' isigaba sayo naliphi iphulo xa uyilo lokuqala luphuhliswa. Inyathelo lokuqala ngalinye linobubodwa kwindlela eliphuhliswa ngayo. Nangona kunjalo ukusebenzisa izikhokelo kwinqanaba lokuyila nokulandela inkqubo 'yolawulo yokulungisa' ulwazi apha kufuneka lubonise ukuba lufanelekile kubomi bonke bephulo/lweprojekthi.
Isikhokelo ngasinye sifaneleke kwimeko osebenza kuyo, ungabuza lo mbuzo: "Sifanelekile ukusebenzisa le ngqiqo kwinkqubo yethu yozalisekiso?"
Ukuba ukumanqanaba okuqala okuzalisekisa iphulo lakho lweCBNRM, ungasebenzisa ezi zikhokelo ngokubuza: "Singayisebenzisa ngcono njani le ngqiqo kwinkqubo yethu ethile?"
Kumanqanaba alandelayo izikhokelo singasetyenziselwa ukunceda ukujongwa nokuvavanya ngokuchonga iimeko ezinegalelo eluluncedo nezo zingeloncedo kwiziphumo zephulo. Apha kungafuneka ubuze: "Zeziphi iingqiqo ezibangela iingxaki ezinkulu? Singenza ntoni ukuphucula imeko?"
Nangona ingelulo lonke ulwazi olungakhangeleka lufanelekile kwimeko yakho kuya kuba luncedo kakhulu ukufunda malunga neendima neemfanelo zabanye ababandakanyekayo osebenzisana nabo.
IMIQATHANGO ENGUNDOQO NEMICELI MNGENI YECBNRM
Imiqathango yoyilo
Imiqathango yimithetho esisiseko ekufuneka ilandelwe kuzalisekiso lweCBNRM. Yiyo ekhokela iingcinga zethu nezenzo. Eminye yimigathango jikelele eluncendo ekufuneka sonke siyiqaphele.
Uluhlu lweenketho zempiliso ezahlukeneyo nezinobumvoco ziyagcinwa
Abantu bayaqhubekeka ukusebenzisa uluhlu lwamathuba awahlukeneyo ukwenza impilo. Balima ukutya, bafuya imfuyo, bathengisa amaqanda, benza iimveliso zobugcisa, baqeshisa umsebenzi wabo, baqokelela izityalo zamayeza, bavuna ingca yokufulela kunye nokutya elwandle, banika iinkonzo zabo abakhenkethi kunye nezinye izinto ezininzi.
Ukuveliswa kokubakho kwesiseko sobutyebi kuyagcinwa
Umlinganiselo wobutyebi bendalo obukhoyo abuhlali kuphela bunjalo kodwa buyanda ngokulawulwa kwempahla. Kukho iimbaza ezininzi ezikhula kumawa, imbewu kunye namagatya ezityalo ezithandwayo ezikhula ehlathini nakumhlaba wemithi inani lezilwanyana liyanda.
Amaziko karhulumente wasekhaya nokulawulwa komhlaba nobutyebi akho kwaye ayasebenza
Kukho imithetho yasekhaya kwaye iyazalisekiswa. Umbutho wokulawula wasekhaya usebenza kakuhle kwaye wenza iimfanelo ngokufanelekileyo. Usebenza kunye namalungu oluntu kunye noomahluleli bangaphandle ukuqinisekisa ukuba inyathelo lokuqala leCBNRM lunceda abantu kunye nobutyebi bendalo.
Uncedo/kwenzuzo loqoqosho namanye ukunika inkuthazo kukusetyenziswa ngobulumko kobutyebi obukhoyo
Abantu bavuzelwa imizamo yabo abayenzayo yokujonga ubutyebi bendalo. Bahlala kumlinganiselo ekuvunyelwene nawo wokuvuna kwabo, bafumana ixabiso lorhwebo elifanelekileyo ngeemveliso zabo baze benze imali ngokwandisela umsebenzi kwezinye iingingqi. Oonogada boluntu abalinda amahlathi, ingca okanye ichibi ukuthintela amabungela ekuthatheni izityalo okanye izilwanyana.ngokufanelekileyo
Kukho imigaqo nemithetho esebenzayo ezalisekiswayo kwaye igosa liyinikezela nakwelona nqanaba lisezantsi apho kukho ubuchule
Imithetho iyaqatshelwa kwaye iyanyanzelwa, abantu banikwa ilungelo nemfanelo yokwenza izigqibo zabo malunga nokusebenzisa ubutyebi babo. Imilinganiselo yokuvuna imiselwa luluntu ngoncedo lweencutshe.
Kukho ukuqhubela phambili okunovakalelo nemfanelo okuvela ngaphandle
Uluntu lusebenza kunye neNGO yasekhaya eqonda kakuhle imeko yentlalo neyenkcubeko, kwaye banamava angawo wokulawula ubutyebi kwingingqi. Inkqubo yabo yokwabelana ngolwazi lwabo nokukhuthaza uluntu ukuba lube negalelo ngamava alo nengqiqo.
Amagunya kwinqanaba lasekhaya amkelekile kwiCBNRM, kwaye ayaqondwa
Abantu ekuhlaleni abanempembelelo kakhulu, iinkosi kunye namadoda amadala bazibophelele ngokunyanisekileyo ekuqinisekiseni ukuba wonke ubani ufumana uncedo olulinganayo kangangoko. Basebenza nzima ukuqinisekisa ukuba amalungu anamandla awayiveleli inkqubo. Wonke ubani uyazi ukuba ngoobani abantu abanempembelelo.
Imiceli mngeni
Ukuzalisekisa iCBNRM kusoloko kubandakanya ukuhlangabezana neqela lemiceli mngeni. Eminye yayo iqhelekile kuwo onke amanyathelo eCBNRM. Phambi kokuqalisa naliphi inyathelo lokuqala kufanelekile ukuba ukhumbule oku:
Lindela umlinganiselo omkhulu wokuguquguquka nomahluko kwimeko nganye.
Sukusebenzisa izikhokelo njengoyilo olusephepheni. Vuma ukufunisela nokuba negalelo ngokulungisa. Kodwa kuphephe ungangqinelani nokubhida abanye.
Lindela iingxabano zasekhaya. ICBNRM ngamanye amaxesha ijongeka njengovukelo, ngoko sukothuswa yingxabano. Kodwa zama ukuqikelela ngokujonga okufanelekileyo uze uzame ukuyithintela. Sukuzihlupha ukuba yenzekile. Oku kuqhelekile. Imimangaliso nezothuso yinxalenye yomdlalo.
Hamba kunye namagunya asekhaya. ICBNRM yinkqubo ecacileyo yokuxhasa abantu bonke. Iya koyikiswa ngokuqhelekileyo ngabanye. Ngamanye amaxesha oku akunakuphetshwa kodwa zama ukukuphepha kangangoko.
Kuya kuba kho ukubuyis'umva okungenakunqandwa kumaxesha ohlukeneyo kulo naliphi inyathelo. Lo mceli mngeni kukugcina inkuthazo yabo bonke abathabathi-nxaxheba ngala maxesha anzima.
Qaphela 'amandla angakhiyo'. Xa ngamanye amaxesha izinto zihamba kakubi nenxalenye ethile yenyathelo kukho ingozi yokokuba yonke imizamo namandla ezijoliswe kwiphulo ekuzameni ukusombulula ingxaki zidla ngokukhokelela ekungahoyini ezinye iingqiqo ezakhayo kwaye eziyimpumelelo zephulo.
Ngendalo abantu 'balumkile' kwaye kukho, uxhathiso nakweziphi iingcinga ezintsha, nangona kunjalo zingabonakala kwabo bazicingayo. Ungothuki ukuba kuthetha ixesha elide ukuba kwamkelwe iingcinga ezintsha okanye zingamkelwa nanini.
Zilungiselele ukuthatha ukugxekwa nezityholo ezingafanelekanga. Abantu ekuhlaleni ababandakanyeka kwiphulo leCBNRM baqhele ukuba phantsi kwamagqabantshintshi angenabulungisa nesigxeko ezivela kwabo bangekhoyo kwiphulo. Ezo zigxeko zingenza ukuba ungakhuthazeki kwaye ixesha elinzi kunye namandla zingamoshakala kuzanywa ukuchasaniswa nako.
IZIKHOKELO ZOKUZALISEKISA IMIQATHANGO
Vumela ukwahlukana kwempiliso. Abantu basemaphandleni kufuneka benze impilo ngeendlela ezahlukeneyo kwaye uninzi lwamakhaya asemaphandleni aysebenzisana.
Khumbula ukuba abantu babuxabisa ubutyebi bendalo ngeendlela ezahlukeneyo. Abanye bakhathalele ixabiso loqoqosho ize abanye ixabiso lezenkcubeko baze abanye baxabise ulondolozo. Sukuthelekelela ukuba bonke abantu basekhaya soloko benobuchule nengqiqo kwintsingiselo yentsebenziswano. Kwakho sukubalindela, basoloko besabelana ngamaxabiso angeyomali njengoko abayili bolondolozo bebubeka kudidi lwezityalo okanye izinto eziphilayo neendawo eziphila kuyo.
Khuthaza abantu abanezakhono ezahlukeneyo babe negalelo. Imanyanisa iintlobo ezininzi zolwazi kangangoko. Qinisekisa ukuba imibutho yasekuhlaleni imelwe ngawo onke amaqela ekuhlaleni. Abafazi ngabasebenzisi ababalulekileyo bobutyebi bendalo, kwaye banolwazi oluninzi nezakhono abanokuzinikezela. Qinisekisa ukuba banendawo.
Phucula ulwazi lwemveli uze ukhuthaze ukwahlukana kwenkcubeko. Ukwahlukana kwenkcubeko kuhlangana ngqo nokwahlukana kwezixokelelwano zemveliso, ukwenza izigqibo nokuphuhlisa amaziko kwaye kufuneka buphuhliswe. Gcina ukuhlangana phakathi kwamalungu asemaphandleni nawasedolophini. Oko kuhlangana kubalulekile ngokoqoqosho nangokwentlalo.
Ungakwenzi /ungalwenzi:
Uphuculo lwamanyathelo aya kukhukulisa ukwahlukana kobuchule bempiliso nezixokelelwano zemveliso;
Uphuculo ngokulula lwamanyathelo oluncama iinketho zempiliso;
Ukwazisa ubuchule bolawulo ngenxa yokulungelwa kuphela obunciphisa ukuntsonkotha ngabom.
Imveliso enokubakho yesiseko sobutyebi kufuneka igcinwe okanye siphuculwe
Qinisekisa ukuba ubutyebi bendalo bunexabiso lorhwebo olunokuguqulelwa kwimali okanye olunye uncedo/inzuzo olubambekayo kwaye abantu bayalwazi kwaye beluqonda eli xabiso.
Gcina kwaye ukhusele ubutyebi bendalo. Xa buthe ababikho akukho CBNRM. Beka imithetho elawula ukuba ngubani onokuvuna ubutyebi obuthile kwaye phi. Qinisekisa ukuba kukho izohlwayo kwabo bophula imithetho. Xhobisa ngemimiselo yokuziphatha exhaswa nguye wonke ubani.
Phuhlisa uyilo lolawulo lobutyebi olululo. Dibanisa ingqiqo nolwazi lwabantu lobutyebi oluvela kubo bonke abathabathi-nxaxheba uze wenze uyilo olucacileyo olusebenzayo.
Yongamela ukusetyenziswa nemeko yobutyebi. Abasebenzisi bobutyebi ngokwabo kunye nabanye ekuhlaleni kufuneka bazibandakanye ekumiselweni kobuchule bokongamela nokwenziwa kokongamela.
Landela inkqubo yolawulo yolungiso. Beka iinjongo, yongamela imeko yobutyebi kwaye ugqibe kwizenzo xa kukho iimpawu zezilumkiso.
Zalisa inxalenye efanelekileyo yayo nayiphi enye ingeniso kulawulo lobutyebi bendalo.
Phuhlisa ubuchule bolawulo lobutyebi bendalo. Qeqesha kwaye ucebise abantu abafanelekileyo ukuze babe nakho ukuthatha imfanelo yokulawula ukusetyenziswa kobutyebi bendalo.
Ungakwenzi:
Ukuthelekelela ukuba uncedo/kwenzuzo lobutyebi bendalo buya kukhokelela ngokuzenzekelayo kulawulo olusebenzayo nokongamela ngabantu basekhaya.
Ukukholelwa ukuba iCBNRM yindlela 'elula' yokunyanzelisa umthetho.
Ukusebenzisa umqathango wokulumkela ('khuseleka kunokuzisola') njengesizathu sokungenzi nto.
Amaziko karhulumente wasekhaya, ulawulo lomhlaba nobutyebi lusendaweni kwaye luyasebenza
Qinisekisa ukuba wonke ubani unengqiqo yokokuba yeyiphi indima ekufuneka beyidlalile kwinyathelo kunye neemfanelo zabo. Bamba iintlanganiso njalo ukuqinisekisa ukuba wonke ubani uyayazi indlela ekufuneka enegalelo ngayo kwinyathelo kwaye wenza oko kuvunyelwene kuko. Yenza umgaqo-siseko kwangaphambili.
Yakha imibutho yasekuhlaleni. Qiniseka ukuba unentsingiselo eyomeleleyo yobunini basekhaya, iqela lolawulo lasekhaya kufuneka lenze ulawulo nezigqibo. Eli qela liya kufuna inkxaso efanelekileyo noqeqesho olufanelekileyo lokwenza le misebenzi. Liya kufuna ukukhuthazwa njalo nokuxhaswa. Kwezinye iimeko apho kukho ingxaki emandundu alinakuphinda lonyulwe. Sebenzisa kangangoko imibutho ekhoyo kunokuyila emitsha. Kodwa yenza izigqibo ezinemfundiso malunga noku kwaye ungafaki engozini iinjongo zeCBNRM ukuba imibutho emitsha iyafuneka.
Qinisekisa ukuba ukumelwa kusemthethweni, kwaye abazonyulanga. Umabeli kufuneka acebisane kwaye anike ingxelo kwiqela alimeleyo kwaye kufuneka banikwe ixesha lokwenza oku.
Ukuqinisekisa ukuba kukho inkokheli 'ummeli' kunye neqela elisebenzayo lomsebenzi ngamnye omkhulu okanye imfanelo. Ukukhulisa abameli abatsha nabaququzeleli kuze kujongwe kubukho bazo.
Hlasela ukungalingani kuluntu. Zama ukufezekisa izidingo zabo nokhuselo lwexesha elide lwabahlwempuzeke kakhulu. Zinzisa imithetho ukuqinisekisa ukuthatha inxaxheba kukawonke-wonke. Qinisekisa ukuba amazwi wabahlwempuzekileyo nabangenalizwi ingakumbi abafazi abangamahlwempu ayaviwa.
Jolisa ukunikezela okanye lonke igunya kubasebenzisi bobutyebi xa ubona ukuba banoqeqesho olufunekayo nezakhono. Kodwa qinisekisa ukuba akukho mthabathi-nxaxheba wasekhaya oshiywe ngaphandle.
Misa iimeko ezifunwa ngabathabathi-nxaxheba zokuhlangana phambi kokufumana amalungelo kumhlaba nobutyebi. Ukuquka nezi kuyilo lolawulo okanye umgaqo-siseko. Fumana igcisa ngaphandle nenkxaso yomthetho ukuba kuyimfuneko.
Nika abantu ukhuseleko lwexesha elide namalungelo kumhlaba nobutyebi. Abantu bafuna ukwazi apho beme khona kwaye yintoni esecicini phambi kokuba babe nokuzalisa ixesha nemali ekulawuleni ubutyebi babo.
Qinisekisa ukuba abantu bayawaqonda amanye amaziko asebenza kumanqanaba awohlukeneyo. Abantu kufuneka bayazi imigaqo karhulumente neemvumelwano zamazwe ngamazwe ezinokubanceda okanye ezinokuphembelela imisebenzi yabo.Kufuneka baqonde indlela igalelo labo elihambisana ngayo nentshukumo yeCBNRM ebanzi elizweni, e-Afrika nakwihalabathi lonke.
Khangela ulungelelwaniso kwindima nempembelelo yeenkosi. Uluntu kufuneka lugqibe ukuba iinkosi kufuneka zimelwe okanye zingamelwa.
Chaza amalungelo empahla yasekhaya ngokucacileyo. Cacisa ngubani onelungelo kobuphi ubutyebi neengingqi kwaye ngawaphi loo malungelo neemfanelo.
Dibanisa amaziko asekhaya nawemveli nezixokelelwano zolwazi lwasekhaya kwinkqubo yonke. Ulwazi olungekho sikweni kufuneka njengolwazi olusesikweni lukhangelwe phambi kokuba lwamkelwe ngokupheleleyo. Zama ukuqonda iiyantlukwano kwizixokelelwano zenkolelo nolwazi phakathi kwabathabathi-nxaxheba abahlukeneyo.
Qonda ukuba ukuphuhlisa amaziko anobuchule yinkqubo ecothayo kwaye edinisayo ngokuhamba kwexesha kude kube yiminyaka elishumi. Inkqubo enjalo ifuna inkxaso yexesha elide nezingileyo. ICBNRM isoloko ibandakanya iinguquko ezinkulu zopolitiko nezenkcubeko; oku kuthatha ixesha.
Amagosa asekhaya kufuneka azinzise amaqela asebenzayo eCBNRM, amelwe ngamacandelo awohlukeneyo ukuquka necandelo elingekho sikweni abe nemfanelo yokuyila nozalisekiso lokokuqala lohlobo lwephulo lweCBNRM kwinqanaba likamasipala.
Ukuzinzisa iqela lenkxaso leCBNRM lesizwe. Eli qela kufuneka libe nemfanelo yokumela iCBNRM kwiinkqubo zesizwe ezisebenza ngomthetho wommandla/wemvelo nomgaqo nokunika inkxaso yobugcisa kwistafu samaphondo nawangaphandle.
Ukumanyanisa izifundo zoqeqesho lweCBNRM oluthile kwiinkqubo zoqeqesho lwamagosa esebe nawasekhaya.
Ungakwenzi:
Ukuthelekelela ngaphezulu ubuchule bemibutho esekelwe kuluntu ukuzalisekisa imisebenzi yolawulo.
Uthelekelela ngaphantsi indima engundoqo yeenkokheli zasekhaya nokumelwa.
Ukuthelekelela ngaphantsi imfuneko enkulu yophuhliso oluzingileyo lwemibutho.
Uncedo/kwenzuzo loqoqosho nolunye ukunika inkuthazo kukusetyenziswa ngobulumko ubutyebi obukhoyo
Cacelwa malunga nokulindelwe nokufunwa kwinyathelo. Zinzisa umbono ocacileyo kokulindelwe ngabantu, kodwa nyaniseka malunga noncedo/kwenzuzo olunokuvela.
Nyaniseka malunga noncedo/kwenzuzo olunokuvela kwelinye inyathelo, yenza izifundo ezinokwamkelwa kukubakho kweshishini lorhwebo elisekelwe kubutyebi bendalo.
Yila iintlobo ezahlukeneyo zoncedo/kwenzuzo, umzekelo ezexesha elifutshane nezexesha elide, ezibambekayo nezingabambekiyo.
Qinisekisa ukuba uncedo/kwenzuzo oluya kubantu basekhaya luthelekiswa ngokwamkelekileyo nexabiso kubantu basekhaya bolondolozo nokulawula ubutyebi bendalo. Qinisekisa ukuba kunexabiso kubo ukuzinikezela kumhlaba kwixesha nakwiCBNRM kunezinye iinjongo.
Yakha izakhono zokulawula, zokulawula imali nezeshishini.
Qonda ukuba uncedo/kwenzuzo oluvela kwiCBNRM alusayi kusombulula zonke iingxaki kuluntu.
Qinisekisa ukuba kukho uncedo/kwenzuzo lwexesha elifutshane ukuvala isikhewu phambi kokuba kuqalise ukuvela uncedo/kwenzuzo olukhulu. Kumaphulo eCBNRM umsebenzi omninzi soloko ufunwa phambi kokuba uncedo olulo lunokufunyanwa. Thetha-thethana nee-arhente zemali 'iindleko zemihla ngemihla' ukwanelisa izigaba zokuqala zephulo.
Abo benza umnikelo omkhulu okanye igalelo labo linokuba noncedo/kwenzuzo kunabanye.
Qinisekisa abantu ngoncedo/kwenzuzo olungabandakanyi mali olufana nenkxaso nokhuselo lwasemthethweni lwendawo kwizoyikiso zangaphandle; inkxaso yobugcisa, yemali nopolitiko yokulawula kwabantu basekhaya imisebenzi yabo; ukugcina ukukhula kobuchule boluntu lwasekhaya, ukubanceda ukuba balawule iingingqi zabo nobutyebi ngokufanelekileyo, ukuqhubela phambili iinkonzo, ukufikelela kwimboleko-mali uncedo kuthetha-thethana kwizigqibo zorhwebo necandelo labucala.
Sukukwenza:
Ukuqalisa iCBNRM apho urhwebo lobutyebi lokungenisa imali lungagcinakala.
Ukunyusa ukulindelelwa okungekuko ngokuphathelele kuncedo/kwenzuzo
Ukuthembela kwinkxaso yabanikeli yexesha elide ukulungelelanisa iincwadi.
Ukucinga ngeCBNRM xa kucacile ukuba iingcinga nokwenza komenzeli karhulumente akayixhasi imiqathango yeCBNRM.
Ukuthelekelela ukuba abantu basekhaya ngalo lonke ixesha babelana ngamaxabiso angeyomali abayili bolondolozo abalubeka kwizityalo okanye kwizinto eziphilayo neendawo eziphila kuzo.
Ukuqalisa ungenelelo ngengqiqo yexesha elifutshane.
Kukho imigaqo nemithetho esebenzayo, ezalisekisiweyo kwaye igunya linikezelwa kwelona nqabana lisezantsi apho kukho ubuchule
Qinisekisa ukuba inkqubo yomgaqo iqukene, ilungisiwe kwaye inobumvoco. Ukubandakanya uluntu kwinqanaba lokuqala kukuveliswa komgaqo. Kufuneka kube nokwenzeka ukuba imigaqo ilungiswe kwaye ihlaziywe ngokwamava.
Amaxwebhu omgaqo kufuneka kube lula ukuwaqonda kwaye kube lula kakhulu ukuwafumana. Gcina iimpawu ezingundoqo zilula.
Yila imigaqo ebanzi neyenza isakhelo yesizwe neyephondo, ezinokunika isiseko kulwakhiwo lwemithetho yasekhaya.
Abela abaphantsi ukuzalisekisa kwinqanaba elisezantsi likarhulumente apho kukho ubuchule: amagosa akwinqanaba lasekhaya kufuneka aqeqeshwe ukuze anike uncedo kulungiselelo lokuceba iphulo luluntu.
ISebe ngalinye kufuneka longamele ukuthotyelwa kwemithetho, imigaqo neemvumelwano zasekhaya. Kufuneka bongamele umsebenzi wamagosa amasebe.
Imigaqo kufuneka ibe namandla. Izigwebo nolunye untswinyo kufuneka lufumane ubungqongqo obuqhubela phambili xa imithetho yophulwayo. Vumela amagosa kumndilili ukuba basebenzise ubulumko babo xa kusetyenziswa umthetho. Imeko nganye yahlukile.
Yenza iimeko zicace kubantu basekhaya phambi kokuba igunya lobutyebi bendalo bube nokugunyaziswa. Ezi ziquka: ukuba negunya lolawulo elikhethiweyo, ukuzinzisa ubukho basemthethweni njengeTrust, Common Property Associate okanye inkampani iCandelo 21; ukubonisa umgangatho omncinane wobuchule bokulawula; ukuba nesixokelelwano sokongamela. Ukwenza amalungiselelo enkxaso yobugcisa yangaphandle ukunceda uluntu ukuba luzinzise oku.
Ukuzinzisa imali yoqeqesho lweCBNRM ukuphuhlisa izakhono zabasebenzisi basekhaya ngokungaguquguqukiyo ukulawula ubutyebi babo kunye nabanye abathabathi-nxaxheba ukuquka amagunya kamasipala ukuhlala kuyinxalenye yenkqubo.
Susa izithintelo phakathi kwabenzeli okanye yenza ibhlorho yokoyisa izithintelo. Umenzeli ngamnye kufuneka achaze indima yalo kukusetyenziswa komhlaba ohlangeneyo. Abenzeli kufuneka bazinzise izibhengezo zeCBNRM kwimigangatho eyahlukeneyo nokunika ngokufanelekileyo uqeqesho nemali kwezi. Iqela lokusebenza lweCBNRM lomenzeli odibeneyo kufuneka lizinziswe kwimigangatho yesizwe neyephondo.
Phembelela inkxaso yeCBNRM kulawulo oluphakamileyo nakwinqanaba lezopolitiko kurhulumente nakwicandelo labucala. Luyimfuneko kukulawula ngobuchule uxhathiso ngamanye amagosa kwimbono nakwiinjongo zomgaqo zeCBNRM. Ngaphandle kwenkxaso evela phezulu izithintelo ezinkulu kwinguquko kunzima kakhulu ukuzoyisa.
Fumana ulwazi olufanelekileyo phambi kokuba utyikitye iimvumelwano ezisesikweni. Ukwamkela kweemvumelwano zokwabelana koncedo/kwenzuzo/kwenzuzo kuqoqosho nezinto eziphilayo neendawo eziphila kuyo, ulawulo oluhlangeneyo nokugqithisela umhlaba nezinye iziphiwo kufuneka zibe ngaphaya kokuthandabuza.
Ukuchonga imigaqo enokwenza uluntu lube nakho ukwandisa koncedo lwemali kwiCBNRM. Qinisekisa ukuthotyelwa koku.
Nika izikhokelo zoshishino ukufikelela kwiimveliso zezityalo nezilwanyana ezininzi ezibanzi ezisemhlabeni , kulwahlulelwano noluntu lwasekhaya. Sebenza kunye namaqela akhoyo ukuqhubela phambili uphuhliso lorhwebo olusekelwe kuluntu.
Sukukwenza:
Ukugqalisela kakhulu kwinyathelo elinobulumko loyilo olunobuchule kunye nolawulo lophulo. Inkqubo ngokuqukanisa iyafuneka, equlethe amalungu anamandla kakhulu.
Ukuzama ukufana: izikhokelo kufuneka zifumane ulungelelwaniso phakathi kokunika isithuba sobumvoco nokuqinisekisa ukuba kukho ukuvana, imithetho eqhelekileyo, isigama esiqhelekileyo.
Ukubona amaphulo ngokokwayo njengesiphelo kuwo, yibone njengamalungu enkqubo yeCBNRM enxulumeneyo kwaye ezingileyo kumanqanaba esithili, ephondo nakwawesizwe.
Kukho ukuqhubela phambili okunovakalelo nemfanelo oluvela ngaphandle
Qinisekisa umgangatho ophezulu, ukuqhubela phambili 'kokubamba okulula''kulula ukuba kubekho. Oku akufuneki ukuba kube kumanqanaba okuqala amanyathelo kuphela kodwa abekho kwixesha elide. Ukuqhubela phambili kungenzeka kukuzimisela 'komahlulelane' kwisimo seNGO, umcebisi okanye isebe likarhulumente.
Ukuphuhlisa imbono yasekhaya yexesha elizayo. Vumelana kwinkqubo, exhaswa ngabathabathi-nxaxheba bonke ukusebenzela malunga nale mbono.
Yakhela kwixesha lokuphuhlisa intembeko phakathi kwabathabathi-nxaxheba bonke
Hlala ubambelele kwinkqubo, kwaye ulingise isimbo yandisa uncedo lwabo njengoko amanyathelo eguquka.
Yiba nenkathalo ngabantu abangakwaziyo ukufunda nokubhala njengenxalenye yenkqubo. Oku kungaphunyezwa ngendlela ezingafuni kufunda nakubhala ezifana nokuThabatha iNxaxheba ekuFundeni noKwenza okanye UkuXabisa ukuThatha iNxaxheba yamaPhandle.
Ukusebenzisa izixhobo ezibonwayo ezininzi kangako. Iimephu, iividiyo, iifoto, utyelelo lwangaphandle luluncedo/kwenzuzo kubo bonke abathabathi-nxaxheba ayiloncedo/kwenzuzo kubantu abangafundanga kuphela.
Nika ingqwalaselo kwiiyantlukano zolwimi nenkcubeko phakathi kwabathabathi-nxaxheba. Abathabathi-nxaxheba abahlukeneyo kufuneka bazive bekhululekile ekuzivakaliseni ngamaqhalo abo, kwaye kwiimeko ezininzi oku kuya kufuna uguqulelo.
Yiphephe 'imiyalezo' enokubonisa ukuba abanye abantu okanye amanye amaqela angaphezulu kunamanye. Oku kuquka igama lenyathelo, izikhundla ezinikwe iingqwayingqwayi ezahlukeneyo nezijekulo zemiqondiso ezifana nendawo yokuhlala, amalungiselelo okutya nokuhlala, impahla enxitywayo, ulwimi lomzimba nokusetyenziswa kwezithuthi.
Khuthaza abaququzeleli babe ngabahambi phakathi kwaye babe ngabaqeqeshi.
Nika abantu basekhaya ithuba lokuqhubela phambili iinkqubo zasekhaya ezifana neentlanganiso zamaqumrhwana anamalungu alikhulu namaqela asebenzayo.
Gcina uthungelwano nabaququzeleli abasebenza kwezinye iindawo. Iingxaki ezifanayo zidla ngokufunyanwa kwiindawo ezahlukeneyo.
Qonda ukuba ukuchaza nje ukuthabatha inxaxheba kuya kunyusa ukulindelwa. Oku akunakuphetshwa kufuneka kulawulwe kwasekuqaleni. Izifundo zoqeqeshpo soloko zinyusa ukulindelwa kokufumana imisebenzi.
Zilungiselele ukuhlala ixesha elide.
Sukukwenza:
Ukudibanisa 'uluntu' oku kungaguquguquki kungakhokelela kwingxabano. Uluntu luyazichaza luze luphinde luzichaze ngawo onke amaxesha kwaye lonke uluntu lunamaqelana anezidingo ezahlukeneyo nolangazelelo
Ukugqithisa abaququzeleli abanezakhono kwangethuba beqalisa ukuvelisa iziphumo.
Ukuphelisa ubunkokeli basekhaya ngobuchule obunamandla.
Amagunya kwinqanaba lasekhaya amkelekile kwiCBNRM, kwaye ayaqondwa
Lindela ukuba ngenxa yokugqithiswa kwalo naliphi igunya kuya kubakho ingozi yokuvela kweqela labantu abakhethiweyo abaya kusebenzisa eli gunya ukuzifumanela eyabo inzuzo. Oku kwenzeka phakathi kwabacebisi bakarhulumente okanye kumgangatho woluntu okanye kwikomiti elawulayo yemibutho esekelwe kuluntu.
Yakha indlela yokulwa ukuxhakamfulwa kwegunya ekwimigaqo-siseko yamaqela alawulayo awohlukeneyo.
Chonga iinkokeli ezahlukeneyo kwimisebenzi eyahlukeneyo. Oku kusasaza indima yobunkokeli kwaye kulungelelanisa igunya.
Qinisekisa ukuba abameli boluntu basemthethweni kwaye abazonyulanga. Yakha kumgaqo-siseko weqela elilawulayo ukuba abameli kufuneka bacebise namaqela abawameleyo. Abameli kufuneka banikwe ixesha lokwenza oko.
Phucula uluhlu olubanzi lwabameli. Imibutho yasekuhlaleni kufuneka imele ukwahlukana kwabantu basekhaya namaqela ngokwaneleyo kwaye oku kufuna kuthathelwe ingqalelo yeeyantlukwano kuluntu oluthile neeyantlukwano phakathi kwabo.
Sebenza ngongquzulwano lwemidla kwaye sebenza ngezidingo neemfuno kuluntu. Qinisekisa ukuba abathabathi-nxaxheba bayazazi ii-ajenda zabo neenjongo.
Nika abantu basekhaya amalungelo asemthethweni awomeleleyo kubutyebi ukuze babe nokusebenzisa umthetho ukukhusela ubutyebi babo kubangeneleli.
Lumkela ukunganyaniseki kwabasebenzi beshishini. Ukulwa phakathi koluntu nangaphandle kuboniswe njengesoyikiso esimandundu ukusebenzisa ulawulo lobutyebi kumgangatho. Aba bantu badla ngokuba namandla kwaye bangayihoyi imithetho yasekhaya kwaye bajongele phantsi impembelelo yamaziko asekhaya.
Qokelela ulwazi lwembali olunzulu, ukuqonda usunduzwano lwegunya lwamandulo nolwangoku neembali zepolitiki nezenkcubeko.
Sukukwenza:
Ukulindela 'ukucingela kakhulu abanye' nonamathelwano kuluntu lwasemaphandleni kunalo naliphi iqela.
Ukubonisa ukuthatha icala kukruthakruthwano ngegunya, imbumba ingaguqula ngemini.
Ukuhambela phezulu ngenxa yolonwabo kwinqanaba lokuqala lwembumba yamanyama nolwentembeko ekugqibeleni.
IMIQATHANGO YOKUSEBENZA KOLUNTU, KWAMAGCISA NABENZI BEMIGAQO KWICBNRM
Imigaqo yokusebenza elishumi yomntu wonke
Jolisa ekwabelaneni ngolawulo nemfanelo. Ukuthabatha inxaxheba kukwenziwa kwezigqibo nokunikelwa kwegunya komnye umntu (ziziseko zeCBNRM) kuthetha ukuba 'yiyeke ihambe' nokunikezela ngegunya. Oku kudla ngokukhokelela kwiziphumo ebezingaqikelelwanga okanye ebekujoliswe kuzo. Ezi zibi ngakumbi kuneenjongo zokuqala, kodwa zingazisa umceli mngeni kwezo bezisetyenziswa ukulawula iimeko.
Vavanya kwaye wongamele lonke ixesha. Ukuvavanya kufuneka kubonwe njengenxalenye ehlangeneyo nenkqubo yonke. Isifundo esinokwenzeka esifanelekileyo kufuneka senziwe phambi kokuba kundululwe naliphi inyathelo kwaye iinkqubo zovavanyo ezicacileyo kufuneka luqukwe kuyilo lwenyathelo naliphi leCBNRM. Inkqubo kufuneka 'kuthatyathwe inxaxheba kuyo' (ukubandakanya wonke umntu), kwaye 'ichaze' (ichaze iinguquko kwinkqubo).
Nxibelelana phandle, ngokucacileyo kwaye njalo, kwaye kugcine oku kwinkqubo yonke. Iindlela zonxibelelwano ezisesikweni kufuneka zizinziswe kangangoko kwaye kufuneka kukho indawo yoqhagamshelwano olungekho sikweni olongeziweyo.
Zilungiselele ube nobumvoco kwaye uzilungiselele kwiimeko eziguqukayo. Zilungiselele iziganeko ezingalindelekanga nezothuko onokuba nolawulo lwazo oluncinane.
Yiba nobuchule kwaye uzibophelele lonke ixesha. Oku kungandiselwa kuzo zonke iingqiqo ukuquka ukuziwa ngokupheleleyo kwiintlanganiso nokuthotyelwa kwemimiselo evunyiweyo, ukungeniswa kwengxelo, ulungiselelo olufunekayo lwenkxaso efunekayo kwaye evunyiweyo nokuvavanya iindima zabantu neemfanelo.
Thathela ingqalelo i-ajenda yakho. ICBNRM imalunga nabantu nobutyebi bendalo. Bonke abantu banamandla nobuthathaka, amathemba, iminqweno, izidingo neemfuno. Ukudibanisa abantu abahlukeneyo ukuba basebenze kunye kwinjongo kucela umngeni kakhulu kwaye zange kube lula. Onke amanyathelo ingakumbi ukubandakanya imali kunye namathuba okuvelisa imivuzo kuhenda abantu ukuba baphucule imidla yabo. ICBNRM akufuneki ibe yindlela yokuphucula iminqweno yako okanye yezopolitiko yomnye nomnye okanye amaqela nakweliphi icandelo.
Yiba nomonde kakhulu kunokuqhelekileyo. Lindela ukuthabatha inxaxheba kulawulo lobutyebi bendalo lube yinkqubo ecothayo kwaye eyandayo. Ii-Arhente zabanikeli norhulumente kufuneka ziqonde ukuba inkqubo yokuchaza nokubhalisa imibutho esekelwe kuluntu nokuphuhlisa ubuchule bamaziko yinkqubo ecothayo kwaye edinisayo kwingqiqo yexesha lokuya kumashumi eminyaka, ifuna ukuzibophelela kwexesha elide nenkxaso ezingileyo.
Hlonela isixokelelwano senkolelo yasekhaya. Thathela ingqalelo imbali, inkolo, iiyantlukwano kumasiko nezithethe kwaye suku;lindela ukuba abantu basekhaya soloko benobuchule kwaye 'benengqiqo' yentsingiselo yasentshona. Qonda imimiselo yasekhaya kwaye ube novakalelo lwezakhiwo zikarhulumente wemveli apho oko kufanelekileyo. Hlonipha izixokelelwano zolawulo lwemveli kodwa qinisekisa ukuba zinyanisekile.
Yakha intembeko kwaye sebenza ngamandla ekuyigcineni.
Khulisa iingqwayingqwayi, iinkokeli, abaququzeli, abagcini beenkqubo, bamaziko, benkumbulo nolwazi olubandakanywa kwiCBNRM. Sasaza imfanelo uze ugcine indawo yeenkokeli ezivelayo nezizayo ukwenza uphawu.
Imigaqo yokusebenza elishumi elinesibini yoluntu
Gcina kwaye ukhusele ubutyebi. Xa buthe bemka akukho CBNRM. Yandisa imimiselo yokuziphatha, uyilo lolawulo eluxhaswa ngumntu wonke. Sebenza noomahlulelane ukuvelisa uyilo lolawulo olululo lobutyebi. Dibanisa ingqiqo yabantu nolwazi lobutyebi nolwazi loomahlulelane ukwenza uyilo olusebenzayo. Quka kuyilo imithetho evunyiweyo malunga nokusebenzisa ubutyebi. Quka kwakho indlela yokongamela ukusetyenziswa neemeko zobutyebi. Kufuneka ubandakanye zonke iingqiqo zophuhliso nokuzalisekiswa koyilo kukonganyelwa.
Sebenza nabantu abaninzi kangangoko. Kubalulekile ukuba onke amazwi avakale kwaye ahlonitshwe kuwo onke amanqanaba. Ingakumbi kumaqela anganyanzelisi kakhulu kwaye abanye nabanye kufuneka bakhuthazwe ukuba banikezele ngeengcinga zabo. Lumka malunga namaqela anamandla nabanye nabanye abazama ukusebenzisela inyathelo iinjongo zabo. Kubaluleke ngakumbi ukufumanisa ukuba ngubani obandakanyeka kakhulu kubutyebi bendalo. Igalelo laba liya kubaluleka kwaye imidla yabo kufuneka imelwe ngokufanelekileyo.
Sebenzisa umbutho owomeleleyo kwaye omelwe ngokufanelekileyo njengekomiti ukumela abantu basekhaya. Ukuba iziko elinamandla njengeDevelopment Trust, esele libonisile ukuba lenza umsebenzi omhle, esele likho lisebenzise. Ukuba akunjalo khetha elineyaniso, elithembekileyo, elikhutheleyo kwaye elizibophelela ebantwini kumacandelo awohlukeneyo kuluntu akhokele inkqubo egameni loluntu.
Cacelwa malunga nokulindelweyo nokufunwayo kwinyathelo. Zinzisa imbono ecacileyo yokulindelweyo kodwa nyaniseka ngoncedo/kwenzuzo olunokuvela. Qinisekisa ukuba bonke abanye oomahlulelane bangaphandle bayaqonda kwaye bayahambisana nembono. Lumkela ukuba ingcinga yakho ingahoywa okanye ingananzwa ngabanye oomahlulelane.
Qonda ukuba kukho iintlobo ezahlukeneyo zoncedo/kwenzuzo, kwaye ezinye zezexesha elifutshane ize ezinye ibe zezexesha elide. Abantu abaninzi baya kuba nomdla kuncedo/kwinzuzo lwemali kwangoko. Olunye uncedo/inzuzo ekunzima ukulubona luquka ukuhlala kakuhle kummandla, ukuphuhliswa kwezakhono ngokwenza nangemfundo intsebenziswano kuluntu nabanye nokuphucula amathuba empiliso. Uncedo/inzuzo lwenkxaso evela kurhulumente, kumnikeli okanye iNGO iquka: ukhuseleko lwexesha elide namalungelo kubutyebi nomhlaba, ukhuseleko kwizoyikiso zabangeneleli, ukufikelela kwimboleko-mali, uncedo nothetha-thethwano necandelo labucala. Thetha-thethana ngezi kwaye uqiniseke ukuba zicaciswe ngokucacileyo kumntu wonke kuselithuba kwiphulo.
Qonda ukuba uncedo/kwenzuzo oluvela kwiCBNRM alusayi kusombulula zonke iingxaki. ICBNRM inganika kuphela amathuba ambalwa okunceda ukuhlangabezana neemfuno zabantu. Kufuneka ibonwe njengesongezo kwezinye iindlela apho amalungu oluntu enza impilo yawo. Abantu kufuneka bakhuthazwe baqhubekeke nemisebenzi yabo eyahlukeneyo kwaye bangathembeli ngokupheleleyo kuncedo/kwinzuzo oluvela kwiCBNRM.
Aba benza umnikelo omkhulu okanye igalelo kufuneka befumene uncedo/inzuzo ngaphezulu kunabanye. Abo balahlekelwa kakhulu ngenxa yeenguquko zeCBNRM nendlela abasebenzisa ngayo ubutyebi kufuneka baxhaswe baphuhlise eminye imisebenzi evelisa umvuzo. Kufuneka bafumane imbuyekezo mhlawumbi ngokuqeshwa kwiphulo. Ukuba lonke uluntu luyabandakanyeka kufuneka lonke uluntu lufumane uncedo/inzuzo. Abanye abantu baya kufumana uncedo/inzuzo ngaphezulu kunabanye ngezinye iindlela abaqeshwe ngazo. Amalungu oluntu anegalelo kakhulu kwinkqubo kufuneka alindele uncedo/inzuzo olungaphezulu kunabanye. Oku kufuneka kuxoxwe kwasekuqaleni kuba kungenza ingxabano ukuba kushiywe nje.
Lindela ukuxhalaba nokuvela kongquzulwano. Kulo naliphi iqela labantu ingakumbi xa kukho imali okanye ulawulo lusendaweni yendlela abantu abangalusebenzisa ngabo ubutyebi ingxabano zilungiselele ukusebenza ngoku phambi kokuba zibe mbi ngakumbi. Inceda unxibelelwano oluphandle nolulungileyo, kwaye vumela amazwi abantu ukuvakalisa izikhalo nokukhathazeka kwabo. Oku kufuneka kuxoxwe phandle kwaye kuphendulwe ngendlela efanelekileyo.
Qinisekisa ukuba wonke ubani ukuba uyayiqonda indima ekufuneka eyidlalile kwinyathelo kunye neemfanelo. Bamba iintlanganiso ezininzi ukuqinisekisa ukuba wonke ubani uyayazi indlela ekufuneka enegalelo ngayo kwinyathelo kwaye wenza oko bekuvunyelwene ngako. Yenza umgaqo-siseko ngokuphathelele kwiindima ezahlukeneyo kwangoko.
Gcina uqhagamshelwano kuluntu nangaphandle. Kufuneka kukho unxibelelwano olufanelekileyo phakathi kwabantu ababandakanyekayo lonke ixesha. Ukongeza kwiintlanganiso ezisesikweni abameli boluntu abaphambili kufuneka babonakale kwamanye amalungu oluntu noomahlulelane. Oku kuya kunceda ukusebenza ngeengxaki okanye izinto ezintsha ezinokwenzeka.
Qonda ukuba kuya kuthatha ixesha ukuvela koncedo/kwenzuzo olukhulu. Kumaphulo eCBNRM umsebenzi omninzi uyafuneka phambi kokuvuna inzuzo. Indima ebalulekileyo yabameli boluntu igcina uluntu lukhuthazekile kwaye luzibandakanya nakubeni kungekho nzuzo yamali iveliswayo. Thetha-thethana norhulumente nabanye oomahlulelane ngenzuzo yakufutshane nje.
Qiniseka ukuba abantu bayaqonda indlela umhlaba wabo nobutyebi ezingena ngayo kumgaqo wesizwe nowamazwe ngamazwe. Funa uncedo loomahlulelane nemibutho exhasayo ukuphumelela oku. Abantu kufuneka baqonde imigaqo karhulumente ephathelele kubutyebi bendalo nolawulo. Abantu kufuneka baqonde indlela igalelo labo ukuba lingena njani kwiintshukumo zeCBNRM ezibanzi kwilizwe, e-Afrika nakwihlabathi liphela.
Imiqathango yokusebenza elishumi elinesibini yamagcisa
Gcina iinketho zakho zivulekile kwaye khulisa ukwahlukana kuyo yonke imigangatho. Uluhlu lobutyebi obunokusetyenziswa, iintlobo ezahlukenyo zomsebenzi onegalelo kwiCBNRM, kunye nemithombo eyahlukeneyo yemivuzo yamakhaya, ukunceda uluntu ukuba luphile. Ezinye iimeko zingakunceda ukuba zivuke ngokutsha emva kwenguquko engalindelwanga yezopolitiko, yezoqoqosho nezezinto eziphilayo neendawo eziphila kuyo kuba kukho into ekhoyo.
Lawula kwaye wongamele ubutyebi bendalo ngocoselelo. 'Isiseko sobutyebi' sisiseko sokwakha iCBNRM. Ukuba esi siseko sitshatyalalisiwe inketho yokuzixakekisa ngeCBNRM ayisekho. Funa ulwazi oluthembakeleyo malunga neephatheni zokusebenzisa ubutyebi yintoni esetyenziswayo, isetyenziselwa ntoni, isetyenziswa kangakanani kunye nokuveliswa kwesixokelelwano esinokubakho sokugcina izinto neendawo eziphila kuyo phambi kokuba wenze iimvumelwano ezisesikweni. Zalisa nayiphi inxalenye yenzuzo efanelekileyo kulawulo lobutyebi bendalo. Amava abonise ukuba inzunzo eli- 10 ukuya kuma- 20 % ifanelekile. Imali eyiyo iyakuxhomekeka kwimeko.
Yakha imibutho yasekuhlaleni. Ukuze uqinisekise intsingiselo eyomeleleyo yobunini basekhaya, umbutho wokulawula wasekuhlaleni kufuneka ulawulo nokwenza izigqibo. Sebenzisa kangangoko imibutho ekhoyo kunokwenza emitsha. Kodwa yenza izigqibo ezinemfundiso malunga noku kwaye ungafaki engozini iinjongo zeCBNRM ukuba imibutho emitsha iyafuneka. Lo mbutho uya kufuna inkxaso efanelekileyo noqeqesho olufanelekileyo ukwenza umsebenzi.
Qinisekisa ukuba iCBNRM ivelisa inzuzo eyiyo ngoku, ekuhambeni kwexesha kubantu basekhaya. Qinisekisa ukuba unzuzo yabantu basekhaya ithelekiswa ngokwamkelekileyo nexabiso lasekhaya lokulondoloza nokulawula ubutyebi bendalo. Abantu basekhaya bakhokelela kubomi obuxakekileyo kwaye umhlaba awanelanga. Baya kuzalisa kwixesha, kumhlaba nakobunye ubutyebi kwiCBNRM ngaphandle kokuba kukho inzuzo efanayo. Qinisekisa ukuba kukho indlela yempahla okanye iinkonzo eziveliswa yiCBNRM. Velisa uyilo lweshishini olucacileyo lwephulo. Olu yilo kufuneka luphendule imibuzo yolawulo olusemgangathweni nokungaguquguquki namaxesha esibonelelo.
Lindela inguquko enkulu kwimeko nganye kwaye ulawule imeko nganye ngokobubodwa. Zinzisa imithetho yasekuhlaleni, imimiselo yokuziphatha 'indlela yokwenza' ngokufunda njalo nokulungisa. Qaphela imigaqo yasekhaya, yephondo neyesizwe neendlela nokuzisebenzisa kuncedo lwakho. Kukho uyilo olusephepheni lweCBNRM. Sebenzisa izifundo ezifundiweyo kumava adlulileyo kwaye uwongamele njalo.
Yenza uyilo lolawulo. Qala ngoyilo olusisiseko oluphuhliswe ekuhlaleni/ekhaya, misela imithetho, okanye umgaqo-siseko kwaye wakhele kuwo. Fumana icebiso lencutshe kodwa qiniseka ukuba uyilo lufezekisa izidingo zasekhaya.
Sebenzisa abaququzeleli abanezakhono nabanye abaxhasi nabacebisi onokubathemba kulo lonke inyathelo lendlela. Injongo yokugqibela yenyathelo leCBNRM kukugcinakala ngaphandle kokuqhutyelwa phambili ngaphandle, kodwa oku kungathatha ixesha elide. Kwezinye iimeko iincutshe zeenkonzo ezifana norhwebo zisenokubonelelwa ngumahlulelane wangaphandle. Oku kwenzeka kwiimeko ezininzi zamashishini.
Qinisekisa ukuba ngabantu abafanelekileyo ababandakanyeka kwiCBNRM. Bandakanya abantu abanobuchule, ulangazelelo novelwano abaqhagamshelana lula nabanye. Umdlali uluntu, abathabathi-nxaxheba bakarhulumente nabaxhasi kufuneka banyule 'ingqwayingqwayi' ezimiseleyo ukwenza umsebenzi ongundoqo okanye inyathelo. Yandisa ubunkokeli ngokunika abantu abangenamava iimfanelo kwaye unike inkxaso eyaneleyo nokucebisa.
Lindela ingxabano nokrutha-kruthwano lwegunya kwaye kuyilele oku kwangaphambili. Ukrutha-kruthwano lwasekhaya luyavela xa kukho inzuzo ebambekayo kwaye uluntu aluhlangani ngokupheleleyo. Sombulula ingxabano kwangexesha.
Yenza imbumba noomahlulelane bangaphandle kwaye sebenza kakhulu ukugcina oku. Sebenza neminye imibutho kumacandelo karhulumente nawabucala kwaye benzele ithuba. Qinisekisa ukuba nabo bafumana inzuzo kodwa qiniseka ukuba oku kungadala ukungevani. Ukuba oomahlulelane bangaphandle iqela lesithathu bayabandakanyeka kwiingqiqo ezisisiseko zenkqubo njengokuvuna ubutyeb, sebenza kufutshane nabo ukulawula nokongamela imisebenzi yabo.
Qingqa imali ngendlela eyiyo. Ixesha elongezekileyo nemali ziyafuneka ukwenza ukuthabatha inxaxheba nentsebenziswano zisebenze. Ulawulo oluhlangeneyo luxabisa ngaphezulu kwaye luthatha ixesha kunolawulo lwemvumelwano kodwa luyasebenza ekuhambeni kwexesha. Inzuzo engundoqo yeyokuba ulawulo oluhlangeneyo lunika iimbono ezahlukeneyo kwaye lunceda ngohlanganiso lwengqiqo ezininzi ezahlukeneyo zeCBNRM.
Tyileka kwaye unyaniseke. Chitha ixesha kuthetha-thethwano uzame ukuhlangabezana okunyanisekileyo. Kodwa sukuba ngumntwana malunga namaqela enemidla yawo. Nxibelelana ngeenjongo zakho, ngoyilo neendlela zicace kuwo wonke ubani kusasukwa. Khuthaza ukutyhileka, imibuzo nengxoxo-mpikiswano ngawo onke amaxesha. Qiniseka ukuba ingxelo yamaqela onke ihlanganiselwe kuyilo olulandelayo.
Imiqathango elishumi elinesithathu lwabenzi bomgaqo
Yenza inkqubo yomgaqo equkeneyo, elungisiweyo nenobumvoco. Bandakanya uluntu kwinqanaba lokuqala ekuvelisweni komgaqo. Yenza inzame ethile yokudibanisa ulwazi lwasekhaya olunyanisekileyo nolwazi lwemveli kwimigaqo apho kufanelekileyo
Amaxwebhu emigaqo kufuneka abe lula kwaye kube lula ukuwaqonda nokuwafumana. Gcina iimpawu ezingundoqo zilula. Phepha imiyalelo enzima nentetho exube namagama antsonkothileyo.
Yila imigaqo ebanzi neyenza isakhelo yesizwe neyephondo enika isiseko sokwakhela imithetho yasekhaya. Dibanisa imigaqo yasekhaya nenkqubo ye-IDP kwaye ubandakanye amagosa asekhaya. Amagosa asekhaya nenkqubo ye- IDP ingakumbi banika isiseko sohlanganiso kwinqanaba lasekhaya. Emva koku shiya indawo yabantu basekhaya ukuba benze eyabo imithetho besebenzisa ulwazi lwasekhaya namasiko.
Jolisa ekunikezeleni ngegunya ekugqibeleni kubasebenzisi ngokwabo bobutyebi, xa bathe banoqeqesho nezakhono ezifunekayo. Nika abantu ukhuseleko lwexesha elide namalungelo kubutyebi nakumhlaba. Abantu kufuneka bazi apho bami khona kwaye yintoni exhalabisayo phambi kokuba babe nokuzalisa ixesha nemali kulawulo lobutyebi babo.
Quka bonke abathabathi-nxaxheba basekhaya abangaphembelela inkqubo okanye abachukunyiswa yinkqubo. Nakana indima yobunkokeli bemveli kwiingingqi apho bunempembelelo.
Isebe ngalinye kufuneka longamele ukuthotyelwa kwemithetho, kwemigaqo neemvumelwano zoluntu. Kufuneka nabo bongamele umsebenzi wamagosa esebe.
Imigaqo kufuneka ibe namandla. Izigwebo nolunye untswinyo kufuneka lufumane ubungqongqo obuqhubela phambili xa imithetho isophulwa. Vumela amagosa kumndilili ukuba asebenzise ubulumko bawo xa kusetyenziswa umthetho. Imeko nganye yahlukile.
Yenza iimeko zicace kubantu basekhaya phambi kokuba igunya lobutyebi bendalo bube nokugunyaziswa. Ezi ziquka: ukuba negunya lolawulo elikhethiweyo, ukuzinzisa ubukho basemthethweni njengeTrust, Common Property Associate okanye inkampani iCandelo 21; ukubonisa umgangatho omncinane wobuchule bokulawula; ukuba nesixokelelwano sokongamela. Ukwenza amalungiselelo enkxaso yobugcisa yangaphandle ukunceda uluntu ukuba luzinzise oku.
Yakha ubuchule. Zinzisa imali yoqeqesho lweCBNRM ukuphuhlisa izakhono zabasebenzisi basekhaya ngokungaguquguqukiyo ukulawula ubutyebi babo kunye nabanye abathabathi-nxaxheba ukuquka amagunya kamasipala ukuhlala kuyinxalenye yenkqubo.
Susa izithintelo phakathi kwabenzeli okanye yenza ibhlorho yokoyisa izithintelo. Umenzeli ngamnye kufuneka achaze indima yalo kukusetyenziswa komhlaba ohlangeneyo. Abenzeli kufuneka bazinzise izibhengezo zeCBNRM kwimigangatho eyahlukeneyo nokunika ngokufanekileyo uqeqesho nemali kwezi. Iqela lokusebenza lweCBNRM lomenzeli odibeneyo kufuneka lizinziswe kwimigangatho yesizwe neyephondo.
Fumana ulwazi olufanelekileyo phambi kokuba utyikitye iimvumelwano ezisesikweni. Ukwamkela kweemvumelwano zokwabelana koncedo/kwenzuzo/kwenzuzo kuqoqosho nezinto eziphilayo neendawo eziphila kuyo, ulawulo oluhlangeneyo nokugqithisela umhlaba nezinye iziphiwo.
Yenza kube lula kuluntu ukuvuna inzuzo yemali kwiCBNRM. Imizekelo iquka: ukuvumela ukugqithisela impahla ethengisekayo kuluntu, ukuvumela uluntu imvume yokuthengiswa kwiqela lesithathu ( njengecandelo labucala, umahlulelane) kwimeeko ezithile, ukwenza lula imithetho yemali kumaqela athile ( ingakumbi abo bangenabuciko besiNgesi).
Qinisekisa abantu ngoncedo/ngenzuzo olungabandakanyi mali olufana nenkxaso nokhuselo lwasemthethweni lwendawo kwizoyikiso zangaphandle; inkxaso yobugcisa, yemali nopolitiko yokulawula kwabantu basekhaya imisebenzi yabo; ukugcina ukukhula kobuchule boluntu lwasekhaya, ukubanceda ukuba balawule iingingqi zabo nobutyebi ngokufanelekileyo, ukuqhubela phambili iinkonzo, ukufikelela kwimboleko-mali uncedo kuthetha-thethwano kwizigqibo zorhwebo necandelo labucala.
IMITHOMBO NOKUQHUBELA PHAMBILI UKUFUNDA
Isihlomelo 1. Indlela iCBNRM 'esebenza' ngayo
Indlela iCBNRM 'esebenza nebloko zayo ezahlukeneyo kwenziwe lula kumzobo 1
Iibloko zezakhiwo eziziziseko zeCBNRM zizinto eziphilayo nabantu ( iBhokisi I kumzobo 1). Ezinye iibloko zezakhiwo ezisisiseko: amaziko wasekhaya ( imimiselo yokuziphatha nemithetho) izakhono nobuchule jikelele zabathabathi-nxaxheba babe yinxalenye yeCBNRM; nezixhobo ezifunekayo 'zokwenza umsebenzi'. Ezi zizingeniso kwi CBNRM, ezondla iinkqubo ze CBNRM.
Iinkqubo zeCBNRM ziphenjelelwa ziimeko ezintathu: iziganeko zangaphandle ('izinto ezenzeka ngaphandle') ezifana nezikhukhula, imbalela nezothuso zopolitiko (ibhokisi II kumzobo 1); ungenelelo lwangaphandle olufana nemigaqo, neminikelo, uthetha-thethwano nonyanzeliso lomthetho (ibhokisi IV kumsebenzi 1); nolawulo lwasekhaya lwemisebenzi nobuchule - ezinto ezenziwa ngabantu basekhaya ngobutyebi bendalo (ibhokisi III kumzobo 1).
Iimveliso ('izinto eziveliswayo') ezivela kwiCBNRM ezifana nobutyebi, ukhuseleko lobutyebi okukhulu, imfundo engcono, ukuxhotyiswa, ukuphucula impiliso nokuphucula ubulungisa bezinto eziphilayo neendawo eziphila kuyo (ibhokisi V kumzobo 1). La malungu ahlukeneyo ayasebenzisana ngalo lonke ixesha. Amandla nobuthathaka babo, ubuninzi neenpawu, kuguquka njalo. Ngenxa yoku imveliso iguquka njalo impumelelo kwiCBNRM ayimanga ndaweni-nye kwaye ayihambi indlela enye eza ngayo.
Abaququzeleli, abanikeli, abantu basekhaya nabenzi bomgaqo banganempembelelo kwimveliso yeCBNRM ngokungenelela kwabo nezenzo zokulawula nobuchule. Kodwa okuninzi okwenzeka kwiCBNRM kungaphaya kolawulo lwabathabathi-nxaxheba basekhaya (iziganeko zangaphandle kwibhokisi II). Ezi zikhokelo zijolise ukunceda abathabathi-nxaxheba beCBNRM (uluntu, abaququzeleli, nabenzi bomgaqo ikakhulu) ukwenza uninzi lwezo ngqiqo zeCBNRM abanokuziphembelela, kwaye bamelane neziganeko zangaphandle abanefuthe oluncinane okanye elingekhoyo.
Njengoko kukho iimeko ezininzi nabathabathi-nxaxheba abaninzi ababandakanyeka kwiinkqubo zeCBNRM kunokubakho ukungahambi kakuhle kwezinto. Enye yeenjongo ezingundoqo zezi zikhokelo kukunceda abathabathi-nxaxheba ukuba bachonge imithombo yeengxaki, bayile ukuziphepha iingxaki nokoyisa ezo zinokuvela.
Izingeniso Inkqubo Iimveliso
Umothuko nezothuso
Imozulu: imbalela, izikhukula, inguquko zemozulu kwihlabathi
Inguquko zopolitiko zikarhulumente, ingxabano yamazwe ngamazwe, imbabano zoluntu
Ezoqoqosho: ukurhoxa kwehlabathi okanye ukunyuka kwamashishini, iimvumelwano zamazwe ngamzawe zamaziko, izibhalo zokuqala nemvumelwano
Abantu
Iinkonzo zezixokelelwano zezinto eziphilayo ( umhlaba, amanzi, izilwanyana nnenkqubo ezimalunga nezityalo nezilwanyana ezininzi ezibanzi emhlabeni nesifundo neenkqubo malunga nezinto eziphilayo neendawo ezihlala kuzo)
Amaziko
Ubuchule
Ulwazi
Izakhono
III Ubuchule nezenzo zolawulo lwasekhaya
Uluntu lwasekhaya nabaququzeleli
Ukuguquguquka kwendawo yokuhlala Ukukhupha
Ukulima, ukufuya Ukurhweba
Ukongamela Ukulawula
Unyanzeliso Ukusasazwa kwenzuzo
Ukuhlaziya Ukulungisa nokufumana uncedo
Abadlali baphandle ( abenzi bemigaqo, amagosa karhulumente, abanikeli)
Ukuba nakho kwemithetho Abaququzeleli, ukusonjululwa kwengxabano
Kwemithetho nemigaqo iminikelo, imithombo Uqeqesho, ukuphuhliswa kobuchule uthetha-thethwano, ukwenziwa kwesivumelwano Icebo lobugcisa
V Iimveliso
Ubutyebi
Ukhuseleko lobutyebi
Ukomelela
Ubulungisa besixokelelwano sezinto eziphilayo
Impiliso engcono
Umzobo 2: Umzobo wesixokelelwano sendlela iCBNRM 'esebenza' ngayo
<fn>xho_Article_National Language Services_LIGUNYA LEZOLWANDLE LWASEMZANTSI AFRIKA (2003).txt</fn>
IMITHETHO NEMIMISELO YOKHUSELEKO YOKUSEBENZA KWEENQANAWA ZOKULOBA
IKHUTSHWE
UHLAZIYO 2003
Imithetho nemimiselo yokhuseleko yokusebenza kwenqanawa zokuloba
INTSHAYELELO
Ukuloba kumanzi aseMzantsi Afrika kuziIndidi ezahlukeneyo ukusuka kweyona ndlela yakhe yalula yokuloba ukuya kweyona ndlela enobunkunqela.
Kuwo wonke amacala okusebenza ukuloba ngowona msebenzi onobungozi. Asibo bume bemeko yokusebenza kwabalobi enobutshaba, umsebenzi lo wodwa uzele zingozi ezinokuthi zinqandwe ngokuthi kwaziswe indlela zokusebenza ezikhuselekileyo.
Iinjongo zalo mmiselo wokhuseleko wokusebenza kukuzisa ingqwalasela yabalobi kunye nabo bantu abasebenzisa ukuloba njenge- ndlela yokuphila, imigaqo kunye nezithethe ekumelwe ukuba zisetyenziswe ukwenza imeko yokusebenza ibe yekhuselekileyo.
Lo mmiselo awubhalwanga ukwenzela ukuba usetyenziswa ngabalobi bodwa koko wenzelwe ukuba usetyenziswe nguwo wonke ubani onento yokwenza ekhwele inqanawa yokuloba. Kumelwe ukuba iziswe kwingqwalasela yabo bonke abo babandakanyekayo kumsebenzi wemihla ngemihla enqanaweni lonto iquka kunye nabasebenzi basenqanaweni. Kumelwe ukuba ifundwe ngokuhlangeneyo Nommiselo Wokhuseleko loMsebenzi Wezelwandle ka-1994
Okokugqibela, lommiselo kumelwe ukuba usetyenziswe njengesixhobo sokufundisa. Iqubisana kunye neziseko zokukhuseleko lwabalobi kwaye inika nemithetho-sisekelo ekumelwe ukuba ibe lulwazi oluqhelekileyo kwaye nolusetyenziswayo kurhwebo ngokuloba.
IZIQULATHO
IMITHETHO NEMIMISELO YOKHUSELEKO YOKUSEBENZA KWEENQANAWA ZOKULOBA
IKHUTSHWE
UHLAZIYO 2003
Imithetho nemimiselo yokhuseleko yokusebenza kwenqanawa zokuloba
INTSHAYELELO
Ukuloba kumanzi aseMzantsi Afrika kuziIndidi ezahlukeneyo ukusuka kweyona ndlela yakhe yalula yokuloba ukuya kweyona ndlela enobunkunqela.
Kuwo wonke amacala okusebenza ukuloba ngowona msebenzi onobungozi. Asibo bume bemeko yokusebenza kwabalobi enobutshaba, umsebenzi lo wodwa uzele zingozi ezinokuthi zinqandwe ngokuthi kwaziswe indlela zokusebenza ezikhuselekileyo.
Iinjongo zalo mmiselo wokhuseleko wokusebenza kukuzisa ingqwalasela yabalobi kunye nabo bantu abasebenzisa ukuloba njenge- ndlela yokuphila, imigaqo kunye nezithethe ekumelwe ukuba zisetyenziswe ukwenza imeko yokusebenza ibe yekhuselekileyo.
Lo mmiselo awubhalwanga ukwenzela ukuba usetyenziswa ngabalobi bodwa koko wenzelwe ukuba usetyenziswe nguwo wonke ubani onento yokwenza ekhwele inqanawa yokuloba. Kumelwe ukuba iziswe kwingqwalasela yabo bonke abo babandakanyekayo kumsebenzi wemihla ngemihla enqanaweni lonto iquka kunye nabasebenzi basenqanaweni. Kumelwe ukuba ifundwe ngokuhlangeneyo Nommiselo Wokhuseleko loMsebenzi Wezelwandle ka-1994
Okokugqibela, lommiselo kumelwe ukuba usetyenziswe njengesixhobo sokufundisa. Iqubisana kunye neziseko zokukhuseleko lwabalobi kwaye inika nemithetho-sisekelo ekumelwe ukuba ibe lulwazi oluqhelekileyo kwaye nolusetyenziswayo kurhwebo ngokuloba.
IZIQULATHO
Isahluko 1 IIMFANELO
Indima yamaqumrhu kunye nabantu ababandakanyekayo ekulobeni
Isahluko 2 UKHUSELEKO KWINQANAWA
Jikelele
Ukuvulwa kwamasango enqanawa
Ukuvulwa nokuvalwa kwezixhobo
Iindawo zokuma iinqanawa ( i-ankile), iintsontela zokubophelela inqanawa nemixokelelwano
Ukuzinza
Isahluko 3 UKHUSELEKO KUMGANGATHO
Imigangatho wokungena enqanaweni, izinyuko, iileli, imivalo kunye nabalindi
Ukukhanya kumgangatho
Izilumkiso zokuwela emanzini
Iintsontela neentsontela zokubophelela inqanawa
Iintlobo ngeentlobo
Isahluko 4 UKHUSELEKO NGEXESHA LOKULOBA
Jikelele
Umnatha omkhulu emazantsi nasembindini wamanzi
Ukuloba ngemitha ukuloba ngomtya omde wokuloba ukuloba ngentonga yokuloba iintlanzi ezinkulu
Isahluko 5 UKHUSELEKO KWIZITHUBA ZEMATSHINI KUNYE NEZIXHOBO ZOMATSHINI
Owona msinga oqhubela phambili kunye nomatshini bokuncedisa
Ababilisi
Isixhobo sokutsala nokunyusa
Izikhenkcezisi kunye nendlela zomoya oxinezelweyo
Isilinda yerhasi kunye nokufakelwa
Ukufakelwa kombane
Izixhobo zesandla
Itotshi, imililo-tsolo kunye nemisebenzi eshushu
Inkqubo zendawo zangaphezulu
Isahluko 6 IZILUMKISO ZOKHUSELEKO EZIBALULEKILEYO
Ukhuseleko lwamehlo
Isixhobo nempahla yokukhusela
Ukupeyinta
Umsebenzi oyingozi
Ukuqashwa kwabafazi kwiinqanawa zokuloba
Isahluko 7 ISIXHOBO SOKUSINDISA UBOMI
Jikelele
Izikhitshana, amaphenyane okuhlangula, amaphenyane, iimpahla ekhusela ukuba ungatshoni emanzini
Iinkqubo ngexesha likaxakeka nemibutho
Isahluko 8 IZILUMKISO ZOMLILO NOKULWA UMLILO
Ukutshaya
Ukuthintela umlilo nezilumkiso
Ukulwa umlilo
Isahluko 9 UKUNYOTHULA IZITYALO
Ukuphawulwa
Uqeqesho
Ukukhangela izixhobo
Ukuphawulwa kwezixhobo
Umntu olawula izixhobo zokulawula
Ukurhintyelwa yomthwalo
Ukuhlolwa iintsontela ezenziwe ngeengcingo
Umthwalo ominxekileyo
Ukuhlolwa ekugqityweni komsebenzi
Ukuqiniswa kwamakhamandela
Ukususwa kwesiqu senjini namakhamandela
Inguqulelo kwisixhobo
Ukunxiba isigcina-ntloko.
Ukuhlolwa izikhuselo zamehlo, isiqu senjini, amakhamandela
Ukusasazeka kwemithwalo
Ukugcinwa kwezilenge
ISAHLUKO 1
IIMFANELO
Indima yamaqumrhu kunye nabantu ababandakanyekayo ekulobeni
Amaqumrhu kunye nabo bathi baqeshe abalobi kumelwe:
i Ukuba banike ukongamela kumntu onobuchule, nanjengokuba ezakuthi aqinisekise kangoko anakho ukuba abalobi bawenza umsebenzi wabo phantsi kwemeko ezikhuselekileyo nezinempilo;
ii Ubeke abantu amaqela abantu njengamagosa ezokhuseleko, amsebenzi wawo ikukuqinisekisa ukuba immiselo ephathelelene nezokhuseleko iyaqwalaselwa;
iii Boneliseke ukuba abalobi baqeqeshiwe ngokupheleleyo ngengozi zomsebenzi wabo kunye nokuba bangazikhusela njani na ukunqanda ukuba bangangeni kwezongozi nasekonzakaleni, ingakumbi abo balobi basandulukuqeshwa kufuneka kuqinisekisiwe ukuba banikwe imiyalelo noqeqesho olululo malunga nalo mmiselo wezokhuseleko;
iv Beka kwindawo ezifanelekileyo izilumkiso zaziso kunye nemiyalelo xa oko kuthe kwaba kumfuneke ngokommiselo wezokhuseleko okanye ngokunxulumene neemfuno zemigangatho yokwenza ngokukhuselekileyo.
Abalobi kufuneka baxele ngokukhawuleza kumphathi wenqanawa, igosa lezokhuseleko, umqeshi wabo, ukuba kuyimfuneko kumntu onobuchule nonegunya nayo nayiphina into engalunga abayifumanisileyo enqanaweni nenokuthi ibangele ingozi. Ukuba lonto ayilunganga kangangokuba ingazisa ingozi ngokungxamisekileyo, ukusetyenziswa kwesixhobo eso kufuneka kuthintelwe de sibe siyalungiswa.
Ukupopolwa rhoqo kwezixhobo kufuneka kwenziwe kwaye kubhalwe phantsi kwimizuzu yentlanganiso yekomiti yezokhuseleko. Oku kungqamene ikakhulu naso nasiphina isixhobo esisetyenziswa emthalweniA.
Abalobi kufuneka bazibenzise izikhuselo, izixhobo zokhuseleko kunye nezinye ezikhutshulwe ukhuseleko lwabo okanye ukhuseleko lwabanye, kwaye baxele izixhobo ezilahlekileyo okanye ezonakeleyo.
Inkcukacha zayo nayiphina ingozi eyenzeke ngexesha inqanawa iselwandle okanye kwisikhululo senqanawa kufanele ukuba ibhalwe kwincwadi yengxelo yezehlo okanye ibhalwe kakuhle kwaye ichazwe konegunya nobuchule, kwaye kufuneka kuthatyathwe amanyathelo ukuqinisekisa ukuba nasiphina isixhobo esonakeleyo sigciniwe ukwenzela ukuba sizokuphononongwa silungiswe.
Ngaphandle kwemeko ezifunekayo okanye xa athe wanikwa igunya lokwenza njalo umlobi kufuneka angasusi, alungise, okanye aphazamisane naso nasiphina isixhobo sokhuseleko okanye esikhutshelwe ukhuseleko lwabo kunye nolwabanye okanye baphazamisane nemethodi okanye inkqubo evunyiweyo ngenjongo zokunqanda ingozi nomonzakalo.
Abalobi kufuneka baziqhelanise kwaye bathobele imiyalelo yezokhuselo kunye nempilo ephelelene nemisebenzi yabo.
Kubalulekile ukuba umlobi ngamnye akwazi ukudada.
Abalobi kufuneka bayeke ukwenza izinto ngokungakhathali okanye izenzo ezinokuthi zibangele ingozi okanye ukwenzakala okanye ezinokuthi zibangele umonakalo kwizixhobo.
Izifundo ezenziweyo ngonobangela wengozi ezenzeka enqanaweni zibonisa ukuba ukusetyenziswa ngendlela engafanelekanga kotywala okanye iziyobisi zizo ezingunobangela. Abaphathi benqanawa kunye nabasebenzi benqanawa kufuneka banike ingqalelo kakhulu kulo mbandela. Kubonakala kuselithuba apho ubungqina bokusetyenziswa kakubi kotywala neziyobisi bungayingozi kubaphathi benqanawa kunye nabasebenzi. Oku kusetyenziswa kotywala neziyobisi zayiphi indlela nngumlobi kwinqanawa yokuloba kungenza ingozi enkulu kumsebenzisi lowo kunye nakwabanye abalapho enqanaweni. Oku kusetyenziswa kotywala kunye neziyobisi kufuneka kungakhuthazwa.
Kufuneka abalobi benikwe ithuba elanelayo ukunciphisa iingozi ezenziwa kukudinwa.
Phambi kokungciba nasiphi isixhobo injineli ephetheyo okanye nawuphi umntu kufuneka aziqhelise kunye nemiyalelo enikwe ngabenzi phambi kokuba aqalise ngomsebenzi. Apho kufuneka kwenziwe umsebenzi onke amalungu abasebenzi benqanawa kufuneka bayiqonde ngokucacileyo imiyalelo kwaye babambelele kuyo. Ingakumbi kwizixhobo ezisebenza ngegesi okanye ezibumanzirha phantsi koxinzelelo.
ISAHLUKO 2
UKHUSELEKO KWINQANAWA
JIKELELE
Umphathi wenqanawa kufuneka aqinisekise ukuba zonke iziqinisekiso ezifana nokhuseleko lweziqinisekiso ezifunwa ngumphathi onegunya osenqanaweni zisemthethweni.
Umphathi wenqanawa kufuneka aqinisekise kuko konke ubuchule bakhe ukuba inqanawa igcinwe ikwimeko elungele ulwandle kwaye zilungile ngalo lonke ixesha. Oku yimbophelelo esegunyeni yomphathi wenqanawa kunye nomnini.
Ukuba kukho ukuthandabauza ngokuphathelele kwimozulu efanele ukuloba umphathi wenqanawa kufuneka akuyekise ukuloba kwangethuba elilungileyo kwaye athathe isenzo sokulumkisa.
Inkathalo efanelekileyo kufuneka ithathwe ukugcina ungenelelo olukhululekileyo kuzo zonke iimeko zokulayisha nalapho umgca ozotywe kumphandle wenqanawa omisiweyo ukhona kufuneka kubanjelelwe kuyo lonke ixesha. Ingqalelo kufuneka ithathelwe ukuba apho kukho iimfuno zokuzinza kwenqanawa.
Ukulinda okubukhali kufuneka bugcinwe ngalo lonke ixesha kwaye abasebenzi benqanawa blunyukiswe ngengozi enzima ekufuphi, ukuza kweelwandle ngexesha lokuloba okanye xa kusenziwa omnye umsebenzi kumgangatho. Inkathalo ebalulekileyo iyafuneka kwimozulu embi, umzekelo ukwehlisa isantya xa amadoda enqumla kumgangatho.
Xa abasebenzi benqanawa kufuneka besebenze kumgangatho umphathi wenqanawa kufuneka aqinisekise ukuba banxibe izincedo zokudada. [ iibhatyi ezikhusela ukuba ungatshoni emanzini].
Abasebenzi kufuneka baqaphele zonke iingozi ezilindelekileyo ezinokulandela okanye iimbobo zolwandle.Ukuba ukuqethuka okanye ukuphuma emgaqweni kwnqanawa kwenzekile isantya kufuneka sincitshiswe.
Inkathalo engaphezulu kufuneka ithathelwe xa inqanawa ihamba ngokukhawuleza ngenxa yokungqubana kweegiyeri zokuloba.
Imiphantsi yeenqanawa kufuneka igcinwe ingenmazi kwaye kungekho mityobo na-oyile. Izihluzo zokutsala iimpompo zemiphantsi yenqanawa kufuneka ngalo lonke ixesha zigcinwe zicocekile.
UKUVULWA KWAMASANGO ENQANAWA
Inkathalo kufuneka ngalo lonke ixesha ithathelwe ingqalelo ukuqinisekisa ukukhupha amanzi avaleleke kumgangatho. Ukuvalwa kwezigqumathelo zokuvulwa kwamasango enqanawa kuyingozi. Ukuba izixhobo zokukhululwa zifakwe ukuvulwa kufuneka kufikelelwe lula. Phambi kokuba inqanawa induluke ngenxa yeemeko zomkhenkce, izigqumathelo zokuvulwa kwamasango enqanawa ukuba zikhululwe kufuneka zigcinwe zivulekile.
Xa umgangatho ongundoqo ulungiselelwa ukuthwala umthwalo womgangatho ngokuwahlulwa ngamaplanga echibi kufuneka kukho kukho imingxunya ukuvumela ukuqukuqela/ ukuhamba lula kwamanzi kumasango enqanawa akhululekileyo ukunqanda amanzi ukuba ngavaleleki.
Iiglasi zodonga lokhuseleko kufuneka sigcinwa rhoqo kwaye zivavanywe ukuqinisekisa ukusebenza kwazo ngokulula ngexesha likaxakeka. Kufuneka kuhlale ezingqondweni ukuba iglasi iya kufuna amandla angaphezulu xa intlanzi inokuhlala ecaleni kwayo.
Indawo kunye nenani lamasango okuvula inqanawa akhulekileyo kunye neeglasi zamadonga okhuseleko kufuneka angaguqulwa ngaphandle kwemvume yomphathi onegunya.
UKUVULWA NOKUVALWA KWEZIXHOBO
Yonke iminyango nezixhobo zokungenisa nokukhupha umoya kunye nezinye iindawo zokuvula apho amanzi anokungena kwisiqu senqanawa okanye kumgangatho wezindlu, kwindawo engaphambili enqanaweni, njalo njalo kufuneka zivalwe ngokufanelekileyo kwiimeko zemozulu embi kwaye zonke izinamathelo nezixhobo ezisetyenziswayo kule njongo kufuneka kufuneka sigcinwe kwimeko elungileyo.
Izixhobo zokuvala nezivalo zokhuseleko kufuneka zigcinwe kwimeko elungileyo.
Zonke izivalo nezikroba zomgangatho wokukhukulisa kufuneka zivalwe kwaye ziqiniswe ngokufanelekileyo xa zingasetyenziswa.
Ngexesha lokuloba inani lezivalo ezivuliweyo kufuneka zigcinwe zizincinane.
Xa kufikelelwa kwimozulu engentle ukuphendla kufuneka kwenziwe ukuqinisekisa ukuba izivalo nezikroba zilungile..
Amaplanga esivalo kufuneka ephawulwe ngamanani ngokulandelelana ukusuka phambili ukuya emva ukuze akwazi ukususwa ngokufanelekileyo.
Xa izivalo zisuswa kufuneka zipakishwe ngendlela eya kuvumela eya kunika ukudlula okukhululekileyo ecaleni komphetho wesivalo.
Ukuvulwa okanye ukuvulwa ngokungaphelelanga kwesivalo kufuneka kugqunywe ngeseyile ukunqanda amanzi angangeni.
Imingxunya akufunekanga ishiwe ivuliwe ngaphandle kokuba iintsika neentambo zokhuseleko zisendaweni. Apho kususwe iipleyiti zomgangatho zisusiweyo kufuneka ukuba loo ndawo ikhanyiswe ngokwaneleyo.
Ukulahla izibilini zentlanzi ekukhokelela ekutsibeni kwamanzi phantsi komgangatho ongundoqo kufuneka kuvaliwe xa kungasetyenziswa. Isaziso ngokuphathelele kulo mba kufuneka ubonisiwe ngakumatshini wokuvala.
Onke amacala ezikroba ezinesiciko kunye nezibane zomgangatho kufuneka zivalwe ngokukhuselekileyo.
Zonke izixhobo zokuvala ezikhankanywe kweli candelo kunye nelo theku elimnxinwa kunye nokukhupha ulwaleko lweqokobhe kufuneka kuphendlwe kwangexesha.
Yonke iminyango ebonelela indlela eya kwindawo yokuhlala neendawo zikamatshini kufuneka ibonelelwe ngoomatshini bokuvala ukuze isebenze kwamanye amacala eengcango.
Imingxunya yokungenisa nokukhupha umoya kufuneka ibonelelwe ngoomatshini ukuphepha ukuba abasebenzi benqanawa bavule amacango aqinileyo amanzi kunye nezivalo ukubonelela imingxunya yokungena nokukhupha umoya.
IINDAWO ZOKUMA IINQANAWA ( I-ANKILE), IINTSONTELA ZOKUBOPHELELA INQANAWA NEMIXOKELELWANO
Iindawo zokuma iinqawana, iintsontela zokubophelela nemixokelelwano kufuneka zihlolwe njalo kwaye zivavanywe nokweemfuno zomphathi onegunya. Ukusebenza kwe-ankile kunye nesixhobo sokutsala kufuneka zivavanywe njalo.
Iintsontela zokubophelela kufuneka zirhoxiswe ekusetyenzisweni xa kukho isiphene esibonakalayo. Iintsontela zokubophelela ezaphukileyo akufunekanga zidityaniswe ngeengcingo, ngokufaka izikhonkwane phakathi kwamalungu okanye uhambise ilungu ukusuka kwelinye ukuya kwelinye kwaye ufake isikhonkwane ukuyibamba. Amaqhina akufunekanga abekwe kwintsontela ; iintsontela ezineziphene kufuneka zilungiswe kuphela ngabantu abaqeqeshiweyo kwaye basebenzise isixhobo ezifanele loo njongo.
UKUZINZA
Abaphathi benqanawa kufuneka bayiqonde imiqathango esisiseko yokuzinza kweenqanawa ezihambayo.
Umphathi wenqanawa kufuneka aqonde ukuba ulwazi lokuzinza olunikwe inqanawa luya kumvumela ukuba athelekelele ukuzinza kwenqanawa naphantsi kwayiphi imeko yokulayisha.
Ukuthobela imilinganiselo yokuzinza akuqinisekisi ukungabi nakuchukunyiswa kokuphethuka nokokuba iimeko okanye ukuxolelwa/ ukukhululwa komphathi kwiimfanelo zakhe. Umphathi ngoko kufuneka asebenzise ubulumko kunye nobumatiloshe bakhe obufanelekileyo enika ingqalelo kwixesha lonyaka, kwimozulu nakwindawo apho inqanawa ihamba khona, kwaye athathele ingqalelo kwicebo elifanelekileyo eliqulathwe kwimihlathi elandelayo yeli candelo.
Umphathi weqanawa kufuneka athathe amanyathelo okulumkisa ukuze agcine ukuzinza kwenqanawa. Yonke imiyalelo ephathelele kukuzinza kwenqanawa enikwe ngumphathi onegunya kufuneka iqwalaselwe ngobungqongqo.
Ukulandelelana kokubeka intlanzi kwiingxowa kufuneka kwenziwe ngendlela eya kunqanda ukuqethuka okanye ukungqetha okanye ukulayisha okukhululekileyo okwaneleyo kwenqanawa.
Ukunqanda ukutshintsha iintlanzi ezithwele ngokobukhulu, kwizahlulo eziphathekayo kwingxowa yokufaka kufuneka kufakwe ngokufanelekileyo.
Ukugcwalisa ngokungaphelelanga iitanki kunganobungozi; ubungxengengxenge beqela leetanki kufuneka bugcinwe buncitshisiwe.
Imiyalelo ephathelele kuzinzo kufuneka iqwalaselwe.
Ukususa okanye ukutshintsha ngokungaphelelanga okanye ngokupheleleyo wezinto ezinzima ezilayishelwa ukuzinza kwenqanawa okusisigxina kufuneka kuthintelwe.
Ulwazi lomkhenkce kwinqanawa kuyingozi kwaye kufuneka kuncitshiswe ngeendlela ezisebenzayo.
Zonke iigiyeri zokuloba kunye nezinye izixhobo ezinzima kufuneka zibekwe phantsi kwinqanawa kangangoko.
Inkathalo ebalulekileyo kufuneka ithathelwe ingqalelo xa ukutsala iigeyeri zokuloba zinganempembelelo engalunganga kuzinzo, umz: xa iminatha zitsala okanye zibamba isithintelo kwintsele yolwandle.
Apho iigiyeri zokuloba zinomthamo omkhulwana wokubamba unikiwe kwinqanawa ukwandisa okulindelekileyo kokulayisha okuneempembelelo engalunganga kuzinzo kufuneka kumiselwe, ngumyili weenqanawa kwakunye nencwadi yozinzo elungisiweyo yaze yavunywa yiSAMSA.
Naziphi iimeko zokulayisha okanye iziqu zenjini ezisemgangathweni ezichazwe kwincwadi yokuzinza kufuneka iboniswe ngokudandalaziyo kwindlu yomqhubi enqanaweni. Apho kuqashwe umphathi wenqanawa omtsha wokulawula okanye abanini kufuneka kuqinisekiswe ukuba umphathi oqashiweyo unengqiqo ngezi meko.
ISAHLUKO 3
UKHUSELEKO KUMGANGATHO
IMIGANGATHO WOKUNGENA ENQANAWENI, IZINYUKO, IILELI, IMIVALO KUNYE NABALINDI
Zonke iileli nezinyuko kufuneka zigcinwe ngokufanelekileyo nangokwaneleyo. Iileli ezenziwe ngomthi akufunekanga ukuba zipeyintwe , kodwa mazivanishwe okanye zikhuselwe ngesigcinakalo esicacileyo.
Imigangatho yokungena enqanaweni, izinyuko, iileli kunye neendlela ezimxinwa kufuneka zigcinwe zicocekile ukunqanda ukuwa ngenxa yeemeko ezityibilikisayo. Izinyuko kunye neeleli kufuneka zibe namanyathelo angatyibilikiyo.
Amaplanga emigangatho , nemigangatho yokungena yezibonda kunye neeleli kufuneka zikhuselwe kwikushenxiso okanye kudiliko.
Iingozi ziqheleke ukwenzeka kuba iindlela ezifanelekileyo zokungena nokuphuma enqanaweni azisetyenziswa. Abalobi akufunekanga batsibe ukusuka enqanaweni ukuya elunxwemeni okanye ukusuka elunxwemeni ukuya enqanaweni. Inethi ephantsi komgangatho wokungena ingaluncedo kwezinye iimeko.Iindlela kumgangatho wokungena nakwiileli zokuhlala kufuneka zilungiswe njalo ukwenzela ukufikelela okukhuselekileyo kuzo zonke iimeko zokuzala nokurhoxa kolwandle.
Xa inqanawa iphela ngeleli okanye umgangatho wokungena uphezu kwedonga lokukhusela, amanyathelo azinze ngokomeleleyo kufuneka akhokele ukusuka kumntla wodonga lokhuseleko ukuya kumgangatho kwaye kufuneka abonelele ngeendawo zokubambelela ezikhuselekileyo kwaye ezomeleleyo ezifana nomvalo okanye intsika. Inkathalo kufuneka ithathwe ukuze ucwangciso luvumele ukufikelela okulula nolukhululekileyo ukusuka kwileli okanye kwindlela yokungena kwinyathelo okanye ngokuphendulelekileyo.
Amanyathelo ngenx'engaphambili kufuneka athathwe xa iileli zisetyenziswa ukukhwela enqanaweni. Imithwalo kufuneka ingathwalwa kuyo kwaye iileli akufunekanga zisetyenziswe kwaphela apho kukho izinyuko okanye imigangatho yokungena kwinqanawa ngaphandle kokukhwela okanye ukwehla kwinqanawe okanye ukuwela usuka kwenye inqanawa ukuya kwenye.
Ukusetyenziswa kweeleli ezinokuphatheka elwandle kufuneka kuphetshwe, kodwa ukuba kuyimfuneko ukuba zisetyenziswe kufuneka zikhuseleke ngokomeleleyo ekutyibilikeni. Iziseko ezingatyibilisiyo zingasetyenziswa okanye iileli zingabanjwa ngezantsi ngomnye umntu. Umlenze kwicala ngalinye kufuneka ubekwe kumphezulu osicaba kwaye oqinileyo, kwaye soloko isendaweni. Abasebenzi abasebenza kwiileli kufuneka banxibe iimpahla ezikhuselekileyo ezibotshelelwe kwinxalenye yenqanawa ezingabotshelelwanga kwileli.
Iileli zentsontela ezineplanga elide elimxinwa kufuneka zibonelelwe ukunqanda ukujijeka. Kufuneka zingenziwa ngentsontela yecingo lwentsimbi kwaye akufunekanga zisetyenziswe:
i ukuba enye iragi ayikho, icandekile okanye ibolile;
ii intsontela ikwimeko elambathayo okanye imisonto yaphukile;
iii ukuba ayindanga ngokwaneleyo ukufika kumgangatho wamanzi okanye kwisithulelo senqanawa.
Iileli ezinjalo kufuneka zandiswe kwaye akufunekanga zingaqiniselwa kwisikhuselo esijikeleze isikhephe ngaphezulu ngeeragi. Kufuneka abe mnye kuphela umntu ngexesha ovunyelwa kwileli yentsontela. Abantu abanyukayo okanye abehlayo kufuneka babe nenkathalo yokubambelela kwiintsontela bangabambeleli kwiiragi.
Iileli akufunekanga isetyenziswe ukuba -
i inamalungu angekhoyo okanye aneziphene;
ii iragi elungiswe ngezikhonkwane, okanye naziphi iindlela ezingakhuselekanga.
Iintsika eziphathekayo kufuneka zikhuseleke kwingozi yokuphakanyiswa.
Izigquma ngamaplanga seenzanwe okanye izithintelo zeplanga elikwinqanawa kufuneka zibotshelelwe ngokukhuselekileyo.
Imivalo kufuneka igcinwe kwimeko elungileyo.
Imivalo yezandla ephathekayo kufuneka ngalo lonke ixesha ikhuselekile kwaye isendaweni xa inqanawa isiza.
Iinqanawa zokuloba kufuneka zithwale iileli zomalathisi-ndlela namadoda okubamba intsontela xa iinqanawa ziseluhambeni kwimeko apho oomalathisi-ndlela banokusetyenziswa.
Imigangatho kufuneka igcinwe ingena-oyile ngalo lonke ixesha. Izitywina ezivuzayo okanye iziqhagamshelo kwimigca yoxinzelelo yolwelo okanye izixokelelwano zezithambiso kufuneka zinyamekelwe kangangoko. Iingxowa zesanti okanye imbuphu yesarha kufuneka ithwalwe kwaye kufuneka isasazwe kumgangatho kwimeko yokuvuza. Isihlambululi esifanelekileyo esaneleyo kufuneka naso siphathwe.
UKUKHANYA KUMGANGATHO
Ngexesha lobumnyama kufuneka kubonelelwe ngozikhanyiso ezaneleyo kumgangatho wokungena enqanaweni kunye nakuzo zonke iindawo kumgangatho apho istafu kufuneka sisebenze khona okanye siwele ukuze izithintelo zibonakale.
Ngexesha lokuloba izibane kumgangatho akufunekanga zicinywe ngaphandle kokuba ukuloba kufuna ubumnyama kwaye ubushushu besikhanyisi obunamandla aphantsi kufuneka bufakiwe kwiindawo apho abasebenzi basebenza khona akonye bawela khona.
Isikhanyiso kufuneka sibekwe ukuze zingaphanyazi isibonelo okanye zingenelele kukusebenza kwezibane ezimiselweyo zokuqhuba inqanawa
Akufunekanga nakweyiphi imeko ukuba izibane zokuqhuba inqanawa ezimiselweyo zikhuselwe okanye zenziwe luzizi xa inqanawa ihamba.
IZILUMKISO ZOKUWELA EMANZINI
Abalobi kufuneka ngalo lonke ixesha bazikhusele ekuweleni emanzini kuba oku kunqanda unobangela omkhulu wokubhubha kwabalobi. Ukudlokova nokugungqagungqa kweenqanawa ezincinane, ukunyusa isantya ngequbuliso, ukwenza umsebenzi wokuloba entsokothileyo kwimigangatho evulekileyo, ukutsala kaninzi nokuvulela iigiyeri emacaleni okanye kumva wenqanawa, ukusebenza kwimigangatho emanzi etyibilikisayo apho ngamanye amaxesha igqunywe ligazi lentlanzi kunye nezibilini kunye nokudinwa okungenakunqandwa okubangelwa kukusebenza iiyure ezinde zimeko ezingakhokelela ukuba abalobi bawele emanzini.
Kwisimo sezulu iinqanawa zokuloba zikwimeko yokugutyungelwa ngamaza xa zisendleleni emva kokuba ilele ngecala eliphezulu kumaza ingakumbi ukuba indlela entsha isemoyeni. Amadoda asebenza kumgangatho akwimeko yokuqengqeleka ukuba kwaye ukuba kukho utshintsho lwequbuliso kwintshukumo lungabafumana bengaqaphelanga. Kuba inqanawa inemfanelo kukugutyungelwa ngamaza kweli nqanaba abasebenzi banokwenzakala. Kwezi meko abasebenzi bacetyiswa ukuba batshintshe indlela kunye/okanye isantya.
Kufuneka kukho ulumkiso ezisebenzayo nesixokelelwano sonxibelelwano phakathi kwendlu yomqhubi enqanaweni kunye nabasebenzi kumgangatho.
Njengesilumkiso esikhuselekileyo, kufuneka kumiselwe iintambo ezisetyenziswa ekukhuseleni abantu abasengozini yokutshona kudidi nakubukhulu benqanawa nakwiimeko zemozulu ekhoyo.
Xa abalobi kufuneka basebenze kwindawo etyhilekileyo okanye ukufika kwicala elinemozulu enzima kufuneka bakhuselwe ngeetambo ezisetyenziswa ekusindiseni abantu abasengozini yokutshona, ngamabhanti okhuseleko okanye banxibe iibhatyi ezinxitywa emanzini.
Ngexesha lemozulu embi okanye xa inqanawa igqengqeleka ngamandla isantsya esiphezulu senqanawa kufuneka sincitshiswe xa abasebenzi kufuneka besebenze kumgangatho.
Abalobi akufunekanga basebenze bodwa kumgangatho xa imo yezulu imbi ngaphandle kokuba umlindi okwindlu yomqhubi wenqanawa inolwazi ngobukho babo kwaye unike imvume yokuba kusetyenzwe kumgangatho.
IINTSONTELA NEENTSONTELA ZOKUBOPHELELA INQANAWA
Abalobi kufuneka baziqhelanise neentlobo ezahlukeneyo zeentsontela neentsontela zokubophelela inqanawa kunye nemisebenzi yazo ethile ezisetyenziswa kwinqanawa ingakumbi kwiimpawu ezaphukileyo zokudityaniswa kweentsontela.
Iintsontela zeengcingo kufuneka ngalo lonke ixesha ziphathwe ngenkathalo enkulu, kwaye iiglavu kufuneka zisetyenziswe njengezikhuseli kwiingozi ezivela kwimisonto ethe phuhlu. Imisesane akufunekanga inxitywe xa kusetyenzwa ngeentsontela zengcingo.
Inkathalo kufuneka ithathwe ukuphepha ukumosha okanye ukwenza buthathaka iintsontela ngenxa yokutsaleka ngamandla ingozi okanye ukukhuhla nokunqunqa ngezinto ezibukhali.
Abalobi kufuneka ngalo lonke ixesha baqiniseke ukuba basebenzisa iintsontela neentsontela ezenziwe ngeengcingo kwinjongo ekujoliswe kuyo. Inkathalo kufuneka ithathwe ukuqinisekisa ukuba ezi zinto zikwimeko elungileyo kwaye zinamandla afanelekileyo okusebenza.
Iintsontela kunye neentsontela ezenziwe ngeengcingo kufuneka zivavanyelwe ukugruzuka nokwaphuka, imicu okanye imisonto emandundu okanye eshenxisiweyo okanye ezinye iziphene.
Iintsontela yemicu akufuneka ibekwe kubushushu obuninzi okanye kwikhemikhali ezinobungozi. Xa zingasetyenziswa kufuneka zisongwe kwaye zigcinwe kwiindawo ezikhupha zingenise umoya, zingabekwa elangeni.
Intsontela yecala lasekunene ethathwe kumbijelo omtsha kufuneka irhoxiswe ngokuchaseneyo ngokujikeleza ngokwasekunene ukusuka ngaphakathi ukwenzela ukugcina ukubhijela.
Ukujijeka kwiintsontela kufuneka ngalo lonke ixesha ikhutshwe ngokuthandelwa okuchanekileyo,umz: ukutyandelwa kwasekunene ngentsontela yasekunene. Ukujijeka kwentsontela eyenziwe ngeengcingo akufunekanga nanini itsalwe ngokuqinileyo
Umthwalo akufunekanga ubekwe kwintsontela ngequbuliso okanye ngokuxhuzula kuba oku kuya kusindisa intsontela kwaye iyenze ibe buthathaka.
Isidibaniso sokuhlomela kufuneka sisetyenziswe apho kuyimfuneko kwindawo eneqhina eyenza buthathaka kakhulu intsontela.
Zonke iziqu zenjini kufuneka zinamandla awoneleyo kwaye zinkulu ngokwaneleyo kwintsontela. Idayamitha yomqulu kufuneka ufanele intsontela. Inkathalo kufuneka ithathwe ukuqinisekisa ubukhulu bemigca ekroliweyo yemiqulu kunye nemeko efanele ubukhulu bentsontela esetyenziswayo. Amakhamandela axhasa iziqu zenjini kufuneka ahlolwe njalo ekunxibeni nasekutshintshweni apho kuyimfuneko. Iimortyisi kufuneka benziwe ntsundu.
Intsontela eyenziwe ngocingo efakwa kwifimbili kubukhulu obufanelekileyo ukwenza iliso kufuneka ihlonyelwe ngokufanelekileyo okanye ikhuselwe ngezibambi ezingu-U ukuze isikhonkwane esinamaqoqo zingene kwisiphelo esifutshane sentsontela eyenziwe ngocingo.
Umchako okanye intsontla akufunekanga ilahlwe ngokungakhathaliyo kwicala lenqanawa kuba ingangcolisa isiqhubi.
Iintsontela ezilahliweyo, iminatha okanye enye igiyeri ayinakulahlwa elwandle. Kufuneka igcinwe enqanaweni zize zilahlwe elunxwemeni.
Ngexesha lokuphatha amatyathanga okanye ezinye iintsontela ezenziwe ngeengcongo okanye iintsontela abalobi kufuneka babe nenkathalo bangemi kwirhintyela. Iintambo zentsimbi kufuneka zithandelwe kwiindawo zazo ezifsanelekileyo izee iindawo ezisikiweyo zentsontela eyenziwe ngeengcingo zibe kwiibhobhini zazo ukunciphisa irhintyela elinokwenzeka.
IINTLOBO NGEENTLOBO
Imigangatho kufuneka igcinwe ingenazigiyeri ezilahliweyo ezinokubangela ukukhubeka okanye ukwenzakala kwabasebenzi xa benqumleza imigangatho xa inqanawa iqengqeleka okanye idlokova.
I-oyile okanye amafutha achithekileyo okanye ubutyobo bentlanzi kufuneka kunkcenkceshelwe kwaye kucocwe ukuze umgangatho ungatyibilikisi. Ithumbu lokunkcenkceshela lomgangatho kufuneka ligcinwe lingajijekanga.
Xa abalobi kufuneka besebenze ngaphezulu kufuneka basebenzise isitulo sikamongameli woomatiloshe kunye nebhanti yokhuseleko. Xa isitulo sikamongameli woomatiloshe silungiselelwa ukuhlala umphambili wenqanawa ingenguye unotaka wekhamandela kufuneka uhlale kwintambo exhasa imasti enqanaweni okanye kwilungu lokuma. Izitulo zikamongameli woomatiloshe kufuneka ngalo lonke ixesha zibanjwe ngesiqu senjini kunye nesakhelo sentsimbi; ukusetyenziswa kweehaki kwiileli kule njongo kufuneka kungavunyelwa.
Izihlunu zethanga ingezizo ezomqolo kufuneka zisetyenziswe ukuphakamisa izinto ezinzima, oko kukuthi umntu kufuneka achophe egobe amadolo aze agcine umqolo uthe tyaba kwaye ume kakuhle aze aphakamise umthwalo ngeengalo ezime tse ngokolula imilenze.
I-emele yamanzi akufunekanga isetyenziswe xa inqanawa ihamba kuba kukho ingozi yokokuba umntu oyisebenzisayo angawela emanzini.
Ukutshintshwa kwestafu, okanye iivenkile eziselwandle akufunekanga kwenzeke ngaphandle kwemfuneko epheleleyo.
Isikhitshana sokusebenza akufunekanga simke elwandle ngaphandle kokuba sixhotyiswe ngokwaneleyo. Abasebenzi kufuneka ngalo lonke ixesha banxibe izixhobo zokudada.
Abasebenzi abongamele isikhitshana sokusebenza kufuneka baqeqeshelwe ukusebenzisa izixhobo zokusindisa, zixhobo ezo ekufuneka zigcinwe kwisikhitshana.
Abasebenzi abongamele isikhitshana sokusebenza kufuneka baqeqeshwe kwinkqubo zokhuseleko nokundulula ngokukhawuleza nokufumana kwakhona isikhephe. Indawo apho isikhitshana siza kundululwa kuyo kwaye kufunyanwe kwakhona kufuneka ikhanye ngokwaneleyo.
Xa isikhitshana sokusebenza sikude kwicala lesikhephe isibonelo kufuneka sigcinwe kwisikhitshana esisebenzayo kuwo onke amaxesha. Xa kusetyenzwa ebusuku elwandle phakathi kweenqanawa ezimbini kufuneka kukhanyiswe ngesibane esibukhali sokufuna.
Izigcina-ntloko zokhuseleko okanye iminqwazi yokhuseleko kufuneka inxitywe kwiimeko apho iingozi zentloko zilindelekileyo.
ISAHLUKO 4
UKHUSELEKO NGEXESHA LOKULOBA
JIKELELE
Umphathi oseblorhweni kufuneka abe nesibonelo esibukhali kuyo yonke imisebenzi yokuloba ingakumbi kukuza kolwandle olunamandla. Yonke imiqondiso enikiweyo kufuneka ibe yeyakhayo kwaye iqondwe ngokucacileyo.
Zonke iigiyeri ezisebenzayo, nokuba zimile okanye ziyahamba kufuneka zigcinwe kwimeko elungileyo kwaye zihlolwe njalo. Amadoda akumgangatho aya kuba kwingozi ukuba intsika egquma iseyile ivulekile iyajingajinga xa iintambo zayo zisahlukana.
Abalobi akufunekanga banxibe imisesana xa bebambe iminatha okanye ezinye iigiyeri zokuloba.
Abalobi kufuneka bame qelele kwimichako ehambayo kunye/okanye kwiintsontela ezenziwe ngeengcingo ukuze intshukumo yenqanawa ingabalahleli kuzo.
Abalobi kufuneka bame qelele kwiigiyeri zazo zonke iintlobo ezidlulayo.
Abalobi akufunekanga beme kumalungu egiyeri ezilele phantsi kumgangatho xa intsalela yelungu isesecaleni.
Iigeyeri zokuloba ezingqubanayo ziyingozi kwaye kufuneka ziphathwe ngenkathalo egqithisileyo. Abalobi kufuneka baziqonde iingozi zokuphatha izinto ezingaqhelekanga, ezifana nezixhobo eziqubulayo okanye imigqomo yeekhemikhali, ukutsalwa ngegiyeri yokuloba.
Izithintelo kwigiyeri kwintsela yolwandle ngonobangela bengozi kumgangatho kude kube licandelo lokugqibela legiyeri elisenqanaweni. Ukutsaleka okugqithisileyo kungenzeka kwiindawo ezingalindelwanga xa inqanawa iqengqeleka ingakumbi xa isithintelo sinesiphelo kwigiyeri eyahlukaniswayo kwisiphelo esinye kwaye umthwalo wonke utsaleka kwiwaphu enye.
Abalobi kufuneka bangabeki iminwe nezandla zabo engozini ngokucoca umgca okwishivu yesiqu senjini. Izixhobo ezifanelekileyo kufuneka zisetyenziswe ekucoceni.
Ungqameko nesifekele kufuneka zakhiwe ngononophelo kwizindlu zeentlanzi. Amachibi eenqanawa kufuneka angafunjwa ngemfumba ezindyengelele.
Ukuba isibonelo sibekwe ngakwimboniselo ephezulu emastini kufuneka asisebenzise ngokukhwela kwimasti kwaye azimise kakuhle ngaphakathi aze angangxabalazi kwimivalo ekhuselayo.
Izidibanisi zeengcingo kwimichako kufuneka ngalo lonke ixesha zisikwe/zichetywe.
Isitafu esingafunekiyo kufuneka singavunyelwa nandawoni kumgangatho wokusebenza xa kudutyulwa naxa kutsalwa.
Abalobi akufunekanga basebenzise iimela xa besenza nawuphi umsebenzi ongafuni kusetyenziswe iimela.
Zonke iziqu zeenjini, amasango entsimbi, amakhamandela nezinye izinto zegiyeri zokuloba kufuneka zinamandla awoneleyo wemithwalo eya kubekwa kuzo. Kufuneka kwakho zigcinwe ngokufanelekileyo.
Abalobi kufuneka baziqonde iingozi zempilo zokuphatha ishishini lwentlanzi. Intlanzi emanzi egciniweyo igqiba i-oksijini kwaye ingavelisa iigesi ezinetyhefu xa isonakala. Kwindawo evaliweyo i-atmosfera ingangcoliseka kwaye ibe nentswelo kwi-oksijini enokubangela okugula okanye ukuva kulowo unokuyiphefumla.
Xa abalobi befaka isithiyelo okanye bepakisha izixhobo kufuneka bazothule ngendlela eya kwenza umthwalo ungadilikeli phezu kwabo.
Amalungu amatsha abasebenzi kwinqanawa kufuneka baxelelwe ngesimo sokusebenza enqanaweni nangeengozi zomsebenzi abelwe zona kufuneka zicaciswe.
Bonke abalobi abakumgangatho wenqanawa kufuneka banxibe izincedisi zokudada.
UMNATHA OMKHULU EMAZANTSI NASEMBINDINI WAMANZI
Xa kusetyenziswa imigqomo yokuthandela inkathalo kufuneka ithathelwe ingqalelo ukugcina impahla ingakumbi, izikhafu neeglavu zithe qelele kuyo.
Umntu onamava kufuneka aqeshwe ongamele isixhobo sokutsala okanye sokunyusa ngawo onke amaxesha. Isixhobo sokunyusa okanye sokutsala akufunekanga sisetyenziswe okanye sishiywe sisebenza kungekho mntu kwizixhobo zokulawula. Iintambo akufunekanga zisetyenziswe ukuqinisa izixhobo zolawulo zezixhobo zokunyusa nokutsala.
Imijikelezo eyaneleyo yokujijeka komnatha kufuneka uhlale ujikeleze umgqomo wokutsala nokunyusa umnatha ngalo lonke ixesha: isiphelo sesithandelo sojijeko singadala ingozi emandundu. Kuyacetyiswa ukuba kugcinwe kwimijikelezo emi-5 kumgqomo ubuncinane ngawo onke amaxesha.
Xa kudutyulwa naxa kuthuthwa ukuba elinye ilungu legiyeri njengekhoki esentanjeni yokuloba ethe yabambeka kwimpahla yomntu kufuneka ngoko nangoko isuswe ngokusika impahla.
Abalobi akufunekanga beme phakathi kwesiphelo sentambo kunye nodonga lokhuseleko okanye ibhobhile yomvalo: zingashwabana xa inqanawa iqengqeleka.
Abalobi kufuneka beme qelele kwisiphelo sentambo xa inyuswa. Akufunekanga bagqithe phantsi kwesiphelo sentambo enyuswayo.
Abalobi kufuneka beme qelele kwindoda ebambe amatyathanga kuba kufuneka inomhlaba owaneleyo wokutsibela qelele xa iingcango zinokudibana ngokuqathalala.
Kuyingozi kakhulu ukuba kwisikhuselo esijikeleze isikhephe ngaphezulu kwaye ingqalelo kufuneka ithathwe xa kulungiswa amatyathanga.
Abalobi akufunekanga beme phantsi kwesiqu senjini ephantsi komthwalo okanye evumelana nomsinga ekulindeleke uhambe ngawo xa unokusilela. Abalobi kufuneka baziqonde iingozi ezingaphezulu ezilindelekileyo xa kusetyenzwa ngokunyusa nokuthutha igiyeri.
Isango/ iheke ethambekileyo yomva wenqanawa ekumva wenqanawa yokuloba kufuneka ivalwe kwaye iqiniswe ngaphandle kokuba kuxa kudutyulwa okanye kuthuthwa.Ngamanye amaxesha xa iheke ivuliwe umgca wokhuseleko kufuneka uxhotyiswe ngokuqumleza isithuba. Apho abalobi kufuneka basebenze kufutshane nendawo ethambekileyo enesango elivulekileyo kufuneka kunxitywe impahla yokhuseleko eneentambo zokusindisa ezingozini.
Xa intlanzi iqandusela kumva wenqanawa yokuloba ovuliweyo kufuneka uqiniswe ukunqanda ukuqandusela kungavali ukuba ibethwa lulwandle oluza emva kokuqakadula.
Xa iingcango zisiza abalobi kufuneka beme qelele kuphahla okanye indlela emxinwa ukunika indoda etsala nenyusa isixhobo sokutsala nokunyusa imbono ecacileyo. Akufunekanga beme phakathi kwamaphahla kunye nesikhuselo esijikeleze isikhephe ngaphezulu xa iingcango zivela. Kwiinqanawa apho indado esebenza ngesixhobo sokutsala nokunyusa ayinayo umbono ocacileyo iingcango ezisa kuphahla kufuneka unxibelelwano olunentsingiselo/olusebenzayo ukusuka kwiphahla ukuya kwisikhululo sezixhobo sokulawula isixhobo sokutsala nokuyusa.
Kwiinqanawa zokuloba ezisecaleni eziguqulelwe ukusuka kumnatha omkhulu ukuya kumva wenqanawa inkathalo ebalulekileyo kufuneka ithathwe xa kusetyenzwa emva kweplatfomu ingakumbi xa kulungiswa iminatha. Intsontela yokhuseleko okanye itsheyini kufuneka libekwe emva ekupheleni kweplatfomu.
Ukuloba ngokurhangqa iintlanzi yimethodi yokuloba enengozi ngenxa yobukhulu nobunzima bomnatha, nesantya esimiselwe wona kunye namandla angonyamela umnatha, iingcingo zawo neziqu zenjini ehambisanayo noomatshini ngexesha kulotywa nasemva kokuloba.
Oomatshini bomgangatho kufuneka bakhangelwe ngokugqibeleleyo phambi kokuba inqanawa ishiye izibuko, kwaye nasiphi isiphene kwiziqu zeenjini, kwiimortyisi, kwiintsontela ezenziwe ngeengcingo, okanye abanye oomatshini nezixhobo ezisetyenziswa ekulobeni kufuneka sixelelwe umntu onemfanelo kwangoko zilungiswe. Zonke iimortyisi eziqiniswayo kufuneka bafakwe ngesixhobo esiqinisayo ukunqanda ingozi enokwehla. Ingakumbi isixhobo esiqinisayo sokuqinisa ihenjisi yaso nasiphi isiqu senjini esithatha ngokukhawuleza kufuneka sivavanywe kubonwe ukuba sisebenza ngokwanelisayo.
Umatiloshe osebenza emgangathweni wenqanawa wesandla owongamele ukuqalisa i-ankile yolwandle kufuneka alunyukiswe kwiingozi ezinokuphingela kumnatha okanye kwiintambo zawo ngexesha lokumiselwa kwaye kufuneka egcinwe phantsi kwengqalelo xa ebandakanyeka kulo msebenzi unengozi. Kucetyiswa ukuba kufuneka anxibe impahla yokhuseleko xa esenza lo msebenzi.
Bonke abasebenzi kufuneka bazibeke endaweni ukuze baqiniseke ngomnatha kunye neentsontela ezenziwe ngeengcingo ezihambisana nawo kunye neentambo ngexesha lokumiselwa kwawo ngokukhawulezileyo.
Ngexesha lomsebenzi wokuphesa abasebenzi kufuneka bakuphephe ukuma endaweni apho baya kwenzakaliswa yintsontela eyenziwe ngeengcingo eqhambuke kwishivi okanye kwiliza elikhulu nangasiphi isizathu.
Ngexesha lomsebenzi wokuloba kuyimfuneka ngamanye amaxesha ukuguqula incam yokutsala iingcingo zesipaji zibe semva ngokukhulula iintambo zengcingo kwisiqu senjini esithatha msinyane kwisilenge esiphezu kweqanawa esehlisa iphenyane. Inkathalo egqibeleleyo kufuneka ithathiwe ukuqinisekisa ukuba akukho kutsaleka kungamandla kwitambo yengcingo ngexesha ikhululwa kwaye bonke abasebenzi beme qelele.
Xa umnatha ufunyenwe kwakhona amandla asebenza kumalugngu awohlukeneyo angaba makhulu kakhulu ingakumbi ubungakanani bentlanzi ebanjiweyo. Ukukhukhumala kunganyusa inqanawa phambi kokunyusa ibhegi yomnatha ingakumbi ukuba isondela kwicala lasekunene lenqanawa isuka ezibukweni. Oku kuya kubangela ukwanda kumandla asebenza kumphambili ukwehlisa incam yomnatha nesitsali mnatha.
Ukongeza, la mandla angabangela ukuba inqanawa yenza ukuqethuka. Abaphathi bayakhunjuzwa ukuba ubuchule bokubuyisela inqanawa ukuba ime nkqo kuncipha ngokukhawuleza kwaye ingozi yokuphethuka iyandangokunjalo njengoko isiqukumbelo somgangatho utshona. Ukuba oku kunokwenzeka umnatha kufuneka ukhululwe iziphu ngokukhawuleza okanye umntu oqeshisa ngomnatha nesixhobo sephesi sokutsala kufuneka zibuyiswe umva ngesantya esipheleleyo. Xa inqanawa isenza ukuqethuka kufuneka umphathi ngalo lonke ixesha abe nengqiqo yokuba kufuphi komgangatho wamanzi kungqameko lomgangatho. Kwimeko apho ezi zenzo zingaphambili ziseleleyo ukunciphisa i-engile youkuqethuka umnatha kufuneka usikwe. Into yokusika izikhonkwane ezinamaqoqo kufuneka zigcinwe kufutshane kwisixhobo sokutsala nokunyusa. Xa kusikwa umnatha abasebenzi kufuneka baqonde ngokulindeleka kwewiphuleshi.
Iminatha ezizipaji mikhulu kakhulu kwaye inkathalo egqithileyo kufuneka ithathwe ngabasebenzi abayifumbayo ukunciphisa ingozi yokutyibilika nokuwa emanzini phezu komnatha wokukhusela.
Inkathalo egqithileyo kufuneka kwakho ithathwe ngabasebenzi ababandakanyeka ekungakhuphini izibambi zesipaji bangabambeki kumnatha odlula kwisitsali somnatha.
Intlanzi ethwalwa kumgangatho ingenza ingozi xa inokutshintshwa kwaye kufuneka ithwalwe kuphela ngamachobi akhiweyo awomeleleyo. Iiglasi sesikhuselo esijikeleze isikhephe ngaphezulu kufuneka ngalo lonke ixesha zibe kwimeko elungileyo kwaye zifikeleleke ukuqinisekisa ukuphungula umthwalo womgangatho ngokukhawuleza ukuba oku kungayimfuneko.
Abaphathi bayakhunjuzwa ukuba impembelelo yozinzo kwindawo engenalwelo ingacingelwa. Ngoko kukho ingozi yokuphethuka xa inqanawa ithula ekunokuba kokugqithisileyo xa imiphakathi yenqanawa okanye iitaki zimalunga nekota ukugcwala.
Apho inqanawa ivunyelweyo ukubamba iintlobo ezahlukeneyo zentlanzi kufuneka ixhotyiswe ngeminatha efanelekileyo yezo ntlobo. oku kukuphepha ukuvaleka komngxuma womnatha ngamaxolo entlanzi ekutsaleni umnatha ecaleni ukukhupha okubanjiweyo.
Ukuthwala intlanzi kufuneka kuqalise kwangoko ukuphepha iintshukumo ezigqithileyo zokuqethuka ngenxa yokubumbana kwentlanzi njengoko oku kungakhokelela kukwanda kwamanzi angane kumphakathi wenqanawa kunye nentlanzi. Ukubamba intlanzi nokukhupha amanzi ngokupheleleyo kufuneka kujongwe ngawo onke amaxesha ukuphepha ukuncipha kozinzo olwakhayo ngempembelelo yomphezulu ongenanto.
UKULOBA NGEMITHA
Imithwalo egqithisileyo ingabekwa kwigiyeri esebenzayo ngexesha lokusebenza ngokuloba ngemitha ngegiyeri kwinqanawa. Ezona ngozi zingundoqo yintsilelo yegiyeri ephantsi komthwalo nokunciphisa uzinzo lwenqanawa.
Zonke iintlanzi kufuneka zibekwe kusetyenziswe amachibi asenqanaweni okanye izahlulo ukunciphisa iimpembelelo zokuqethuka ezingalunganga ezibangelwa kukutshintsha umthwalo wezithuthi xa zisebenza elwandle kwaye nawuphi umthwalo okumgangatho kufuneka ngalo lonke ixesha usasazwe ngokukhawuleza kwaye ugcinwe phantsi komgangatho kwangethuba.
Iindlela zokulawula iintshukumo zenqanawa enqumlezayo yomthwalo womnatha okanye inqanawa enesigutyulo kufuneka zibonelelwe njengoko 'ijingajinga' phezu kodonga lokhuselo ekubeni ijinga kwisilenge esinyusiweyo. Ukujingajinga okugqithisileyo okanye okungalawulwayo komnatha okanye isilenge kungaqalisa ukuqethuka okungaba yingozi. Ulawulo lungaphunyelelwa ngokubeka ngokufanelekileyo iintambo ezixhasa imasti ngaphambili nangasemva ezifana 'neentsontela zebhegi' kicala eliqhelekilyo lenqanawa yokuloba.
Iimpembelelo zokuqethuka ezibekwa kwinqanawa xa kusenziwa iinzame zokukhulula umnatha omkhulu oqinisiweyo kufuneka zimelwe luzinzo ngokunqamlezayo lwenqanawa. Iimpembelelo ezingalunganga kula mandla okuqethuka kufuneka ancitshiswe ukuba AWASETYENZISWA ngokutsala isiqu senjini xa ibekwe kumphandle wenqanawa kwisiphelo sentsika egquma iseyile ivulekile.
Xa kulotywa, kuthathwa umthwalo wegiyeri kwibreki zomgqomo wesixhobo sokutsala nokunyusa kuphela, iiklatshi ziyakhululeka. Xa umnatha uphingele kwisithintelo kwintsele yolwandle makukhululwe iibreki zomgqomo wesixhobo sokutsala nokunyusa ngokukhawuleza. Iindlela zokukhulula isiqu senjini kumphandle wenqanawa ekupheleni kwentsika eyivumela ukuba iwele emanzini kufuneka ibonelelwe okanye imethodi enokulingana ngokusebenza kufuneka yamkelwe ukuqinisekisa ukuba ukutsala kukurhuqa intambo kuyasetyenziswa kufutshane necala lenqanawa kwaye ngokuphantsi kangangoko xa inzame isenziwa kukutsala intambo nokuqiniswa okucacileyo komnatha.
Iimpembelelo ezingalunganga ezifana nezo zihambiselana nomtha womnatha ophingele kwisithintelo ntsele yolwandle zingavela xa umnatha ngokwawo 'unyukile'.
Kwiziphelo zomphandle wenqanawa yeentsika eziphumela ecaleni kufuneka zigcinwe ziphantsi kangangoko ukunqanda ukufukula.
Xa imitha iloba okanye icango lomnatha omkhulu liloba ziyarhuqwa kwisiphelo semiphandle yenqanawa yeentsika eziphumela ecaleni kufuneka irabha isetyenzwe ngesandla lonke ixesha.
Umphathi akufunekanga azame ukubuyisela umnatha othintelayo ngewaphu ehamba phezu kwesiqu senjini kwisiphelo somphandle wenqanawa yeentsika ezisecaleni. Kunokuba nengozi yokuphethuka kwenqanawa ukuba oku kuyenziwa. Oku kusebenza nasekunyuseni ubunzima okanye ubunzima obungaziwayo ngale ndlela.
UKULOBA NGOMTYA OMDE WOKULOBA
Xa iihaki zezithiyelo okanye isakhelo okanye ukubamba imitya yokuloba abalobi kufuneka ngawo onke amaxesha bathathe inkathalo ethile engazukwenzakalisa izandla zabo kwaye iihaki zingenamatheli ezimpahleni zabo. Abasebenzi akufunekanga banxibe izikhafu ezingabambiyo okanye iimpahla ezinemikhono engabambiyo xa besebenza. Xa kuphoswa abalobi ababandakanyekayo neegiyeri kufuneka beneemela ezomeleleyo ezibukhali kunye/okanye amazembe ngexesha lokusebenza ukusika iihaki ezithintelayo okanye imitya yokuloba.
Abalobi ababambe imitya yokuloba ( eneehaki zokuthiyela) kufuneka banxibe amehlo okukhusela ukukhusela amehlo kwiihaki kunye/okanye kwisanti.
Abalobi abasebenza ngesitsali kufuneka banxibe amehlo okukhusela njengesikhuselo kwiihaki ezibhabhayo nakukuxhakamfula kweminatha.
Imitya yokuloba kufuneka ithandelwe ngocoselelo kwaye iihaki zicwangciswe ukuze imitya ihambe ngokukhululekileyo ngaphandle kwezithintelo xa ziphindezelwa.
Iibhaskiti, imiphongolo okanye iibhobhini zemitya yokuloba kufuneka iqiniswe ngokwaneleyo ukuze ingawi kwimozulu embi.
Abalobi abangabandakanyeki ngqo kwisakhelo okanye ekutsaleni imitya yokuloba kufuneka babe kude kwindawo ekufuphi nokushukuma kwemitya yokuloba.
Xa iintlanzi ezilumayo okanye ezinganobungozi ezitsalelwe enqanaweni kufuneka zibulawe phambi kokuba zibanjwe kwaye iihaki akufanelekanga ukuba zisuswe kude kube kukhuselekile ukwenza oko.
Abalobi abatsala kumtya wokutsala kufuneka balumkele izandla zabo zingabambeki kwakumtya omkhulu wokuloba okanye kwiminatha. Abalobi abangabandakanyekiyo ngqo kumsebenzi wokutsala kufuneka beme qelele kwisitsali ngawo onke amaxesha. Abalobi abasebenza ngesitsali kufuneka bakwazi ukusilawula ngokukhawuleza nangokulula.
Ukuba kwenzeka ukutsaleka okungaqhelekanga xa umtya wokuloba sele ulungiselelwe ukuloba , oku akunakulungiswa ngokunyenyisa isantya senqanawa, imithandelo eliqela yomtya wokuloba kufuneka iphoswe emanzini ngokukhawuleza okanye umtya kufuneka usikwe.
Abasebenzi abasebenza kwindawo ekufuphi nemisebenzi yokuphosa bakwimeko yengozi yokutsalelwa emanzini ngumtya omde wokuloba ('ophoswayo'). Kule ndawo kufuneka kufuneka uqeqesho lokusetyenziswa lunyanzeliswe kwaye abasebenzi abenza umsebenzi kufuneka baqeqeshwe ngokwaneleyo. Kufuneka kukho inkqubo yokuhlangula efanelekileyo kwimeko apho abasebenzi batsaleke emanzini. Aba basebenzi kufuneka banxibe izixhobo zokudada kwaye ezi zixhobo kufuneka ibe zivesti ezinamathela emzimbeni kwaye ibe luhlobo oluneziphu. Akufuneki mabhanti angabambiyo axhonywe kwindlela ' yokuphosa'.
Iziqu zeenjini namakhamandela ezisetyenziswa manqapha nqapha ingakumbi ukufumana kwakho imitya yokuloba ephinyeneyo kufuneka ikhangelwe ukuguga nokudleka phambi komsebenzi ngamnye.
UKULOBA NGENTONGA YOKULOBA IINTLANZI EZINKULU
Abalobi kufuneka babekwe kakuhle ukusuka komnye ukuya komnye kwiplatfomu yokuloba.
Abalobi akufunekanga bazijingajingise iintonga zabo zokuloba intlanzi enkulu ngokungenankathalo kodwa kufuneka baqwalasele indawo yabanye abantu kwaye baphephe ukuzonzakalisa ngeehaki ezibhabhayo. Kucetyiswa ukuba banxibe amehlo okhuseleko ukuphepha iingozi zamehlo ezibangelwa zihaki ezibhabhayo.
Ukuba umlobi uzifumanisa ukuba ukwingozi yokutsalelwa kwiplatfomu yokuloba yintlanzi enkulu kufuneka akhulule intonga yokuloba intlanzi. Kucetyiswa ukuba umlobi ngamnye kufuneka anikwe iimpahla zokhuseleko okanye intsontela ekufuneka ibambelele kwisikhuselo sesikhuselo esijikeleze isikhephe ngaphezulu xa esendaweni.
Xa intlanzi isehla kwaye ihaki azikhululeki, umlobi kufuneka angajikelezi ezama ukutsala intlanzi ngamandla kodwa kufuneka alinde abasebenzi abasemgangatho bayisusile.
Abathiyeli ( Abaphosi bezithiyelo) kufuneka bazimise kumgangatho ofanelekileyo abalobi abangakwipali ende.
Xa kuvulelwa ukuhamba kwamanzi olwandle iitanki zokuthiyela ziyasetyenziswa, akukho mlobi kufuneka ahambe kwintanki nangayiphi injongo, umzekelo:ukuvala imingxuma yokuhamba kwamanzi olwandle, ngaphandle kokuba umncedisi ukhona kwaye ujongile.
Apho kukho iplatfomu yokuloba ende emxinwa abalobi akufuneki bayisebenzise njengengomgangatho wokungena enqanaweni.
Xa umlobi eyeka ukuloba kufuneka abauyele kwangoko kumgangatho wenqanawa.
Amanyathelo ezilumkiso kufuneka athathwe ukuqinisekisa ukuba indawo apho intlanzi yehla khona ihlanjwa njalo ngamanzi olwandle ukunqanda umgangatho ekubeni utyibilikise.
Ekuqangululeni, ekuhlambeni nasekubekeni intlanzi abalobi kufuneka baziqhelise ukubamba ngokufanelekileyo iintlobo zeentlanzi ukuphepha iingozi zezandla ezibangelwa ngamazinyo okanye imiqolo ebukhali yeentlobo ezithile.
Imicuntsu nokusikeka okwenziwe ngumqolo wentlanzi kufuneka kukhutshwe igazi kwaye alolongwe ngaphandle kokulibazisa kuba ezinye iingozi zingakhokelela kumanxeba anetyhefu kwaye abe buhlungu abe yinkathazo.
Abalobi akufanelekanga ukuba baphakamise iibhasikiti okanye iinkonkxa ezineentlanzi xa bephethe iimela okanye ezinye izixhobo ezibukhali.
Xa kuphathwa iibloko zeentlanzi ezikhenceziweyo abalobi kufuneka banxibe iiglavu zokhuseleko.
Abalobi akufunekanga basuse umkhence kumgangatho osezantsi kuba inxalenye ephezulu ingasuka kwaye ithi folokohlo phezu kwabo.
Njengokuba umkhence kwiindawo ekufakwe kuyo iintlanzi unganemingxuma ngaphakathi ngenxa yokunyibilika komkhence oseleyo, abalobi kufuneka bathathe izilumkiso zokungawi kumqulu womkhence okanye ukuthi folokohlo phezu kwayo.
Kwiimeko apho iintlanzi ipakishwa kwiinkokxa, iinkonkxa kufunekazonyusiwe zize zibekwe ngokuqamlezayo kwinqanawa ngendlela aye kunqanda ingozi yokuwa phantsi kwazo naziphi iimeko zolwandle.
Xa intlanzi ifakwa kwindawo yokufaka iintlanzi ingcamango iya kunikwa ukugcina ukufikelela okungenasithintelo kwiqula lemiphantsi yenqanawa kucacile.
Xa intlanzi ibekwa endaweni abalobi kufuneka babe nononophelo lokugcina ukufikeleleka okulula nokuphuma kwindawo ekufakwe kuyo iintlanzi.
Impahla yokhuseleko eyaneleyo kufuneka inxitywe xa kusetyenzwa kwindawo yokufaka intlanzi.
Abasebenzi akufunekanga banyathele kwisihambisi esishukumayo.
Inkathalo kufuneka ithathwe xa kususwa ulwala kumachibi okugcina. Inqanawa kufuneka ihambe kancinane xa zikhuselwa. Xa iintini zifunyenwe kwichibi lokugcina kufuneka kukhunjulwe ukuba ziya koyika kwaye zingahlasela xa zixhalabile.
ISAHLUKO 5
UKHUSELEKO KWIZITHUBA ZEMATSHINI KUNYE NEZIXHOBO ZOMATSHINI
OWONA MSINGA OQHUBELA PHAMBILI KUNYE NOMATSHINI BOKUNCEDISA
Ngexesha lokusebenza lo mzuzu inqanawa iselunxwe- meni kufuneka uvavanyo oluqhelekileyo lwenziwe kwaye kulungiswa nomatshini.
Injineli zenqanawa kufuneka zibe kanti ziyabazi bonke oomatshini abamelene nabo kwaye kufuneka baqwalesele ngokungqongqo nawuphina umqathango kunye nezicwangciso zokusebenza ngokufanelekileyo, ukulungisa, ukukhanda kunye nokuvavanya abomatshini.
Imiyalelo yalapho wenziwe khona ngokumayela nokusebenza ngokufaneleyo kunye nokulungisa kowona kunye nomatshini wokuncedisa iquka nemiyalelo yezibaso kunye ne-oyile yokuthambisa ekufuneka isetyenzisiwe kumelwe ukuba ibe ikhwelisiwe kwaye ilungele ukusetyenziswa naleliphi na ilungu leenjineli.
Ubiyelo okanye ugado kwindawo eziyingozi kufuneka ukuba lungasuswa xa abamatshini besebenza. Ubiyelo okanye ugado lungasuswa xa kulungiswa kwaye oomatshini abasebenzi bamile kwakugqitywa zibuyiselwe ngokukhawuleza okanye ngaphambi kokuba umatshini usetyenziswe.
Umphathi kufuneka angavumeli nokuba ngubani na ngaphandle komntu okwaziyo ukuthambisa, ukulungisa, ukucoca okanye ukulungisa umatshini ngelixesha usutyenziswayo. Xa umsebenzi onjalo kufuneka wenziwe kumele ukuba wenziwe ngumntu okwaziyo ukuwenza kwaye kufuneka athabathe onke amanyathelo okhuseleko ukwenzela ukuba anqande ingozi enokuthi yenzeke.
Mabangadunyiswa oomatshini de abe umntu lowo oza kudumisa umatshini uzanelisile ukuba akukho mntu osengozi osebenza okanye okulangingqi enomatshini. Kufuneka kuthatyathwe inkathalo eyodwa malunga nomatshini abasetyenziswa ngesixhobo sokulawula ukude.
Umntu osebenza kufutshane nomatshini osebenzayo kufuneka enxibe impahla esondeleyo kuye emzimbeni kungabikho ejingayo enjengamajikazi, iwotshi, izikhaxa zezitshixo okanye iinwele ezinde nezijingayo okanye nayo nayiphina into enokuthi ibanjwe zindawo ezijikelezayo zalo matshini.
Xa umatshini ethe wamiswa emiselwa ukulungiswa kufuneka kuthatyathwe amanyathelo okuqinisekisa ukuba umatshini awuzokusuka ujikeleze ungalindelekanga. Loo manyathelo aquka:
i Izihlanganisi kufuneka zisusiwe kwindlela yombane;
ii Umphunga, amanzi okanye izivalo zomoya kufuneka zibe kwindawo evalekileyo nekhuselekileyo;
iv Oomatshini abaqhubela phambili kunye negiyari yokuqhuba kufuneka zinqandwe zingashukumi xa zilungiswa.
Xa injini ijijwa ngesandla ngokusebenzisa umphambo wevili, umphambo kufuneka ubanjwe ngobhontsi wesisandla sibambileyo ukwenzela ukuba ukhusele ivili lingajiki libuyele umva.
Izikhuseli zomlilo eziyintsimbi ezifakwe kwimibhobho yokuphumelisa kufuneka igcinwe icocekile.
Omatshini abangasebenzanga, amacutswana ezixhobo ezinzima okanye nayiphina into enjalo kufuneka ingashiywa esithubeni ngoba hleze yonzakalisa ilungu elisebenza enqanaweni kufuneka zibekwe kude kwindawo ekhuselekileyo ukunqanda intshukumo eyingozi kulwandle oluza ngamandla.
Imigangatho yegumbi lenjini, ileli eziya nezivela kwigumbi lenjini, indawo zokubambela, amagqudu okulawula kunye nayo yonke eminye imigangatho apho abasebenzi benqanawa balindelekileyo ukuba bangene khona kwaye bahambe khona kufuneka ukuba igcinwe ingena-oli ngamaxesha onke.
Emva kokusebenza ngaphantsi komgangatho wegumbi lenjini kufuneka uwubuyisele kakuhle umgangatho lowo.
Ngaphambi kokuba ulinge ukusebenza kwisivalo okanye nasiphina isixhobo esisebenza ngaphantsi koxinezelelo qinisekisa ukuba olo xinezelelo luthonyalalisiwe okanye lukhutshiwe. Kwimeko ezithandabuzisayo, amaqhosha akhuselayo kufuneka akhululwe kancinci kwaye nokudibana kwawo kwaphulwe ngaphambi kokuqhubekeka.
I-alamu zangaphantsi kwenqanawa kunye nezivalo ezingabuyiswayo kufuneka zivavanywe rhoqo ukuqinisekisa ukuba ziyasebenza ngokupheleleyo.
ABABILISI
Abasebenzi begumbi lokubilisa kufuneka baqwalasele lemiqathango yokhuseleko ilandelayo:
i Izibilisi kufuneka zicociwe ngaphambi kokuba zilayitwe ukunqanda ukuba zingadubuli;
iii Indlela elungileyo yokulayita, ukubasa kunye nokuvala Izibilisi kufuneka yazeke kwaye ilandelwe;
iv Xa isitshisi silayitiwe, kufuneka kusetyenziswe itotshi kwaye abasebenzi kufuneka bamele bucala;
v Ababilisi, izishushubezi zesibilisi kunye nemibhobho yesibilisi kufuneka ikhangeliwe ngaphambi kokuba kwenziwe nawuphina umsebenzi kuzo ukuqinisekisa ukhuseleko lwabasebenzi abenza lo msebenzi;
vi Ngaphambi kokuba izikroba zokungena zigqunywe okanye kuvulwe ipali ezinemingxunya yokufaka iiplagi zabanye abafaki bezibilisi kufanele ukuba isithuba sophulwe kwaye noxinzelelo lukhutshiwe ngokuthi kuvulwe iidreyini;
vii Zonke iwotshi ezikwindawo zokulinganisa amanzi zomsebenzi wesibilisi kufuneka zivuthelwe rhoqo ukuqinisekisa ukuba imilanganiselo yamanzi ebonakala eglasini iyinyaniso;
viii Ukunqanda ukunzokala emehlweni okunokuthi kwenzeke nokubakho komphunga ngenxa yokudubula kweglasi kufuneka izikhuseli kunye nezivali ezigquma iglasi kufuneka zisoloko zisendaweni xa isibilisi siphantsi koxinzelelo.
ISIXHOBO SOKUTSALA NOKUNYUSA
Isixhobo sokutsala okanye esokunyusa kufuneka sisetyenziswe ngumntu okwaziyo ukusisebenzisa.
Zonke intambo ezisebenzayo nezixhobo ezayanyaniswayo kufuneka zihlolwe kwaye zivavanywe ngumntu okwaziyo ukuhlola nokuvavanya, umrhwebi onegunya ubuncinane kanye kwinyanga ezilushumi elinambini. Umhloli onegunya kufuneka akhuphe isatifiketi kunye nengxelo yovavanyo kumphathi.
Zonke intambo ezisetyenziswayo nezixhobo ezayanyaniswa nook kufuneka zigcinwe zimeko entle nesebenzayo.
Abalobi kufuneka bayaziswe ingozi kwaye baqandwe ekulingeni ukuphamisa imithwalo emikhulu ngokuthi bayijije kakhulu intambo okanye ucingo kwigogogo eligoso.
Intambo okanye intsontela ezibophelela inqanawa kufuneka zisiwe kwisixhobo sokutsala kwicala elingena kutyibilika kakhulu. Kodwa kufuneka zingasiwa ngesandla.
Xa imichako ejijekileyo ekwisixhobo sokutsala itshintshiwe kufuneka zinobude nomlinganiselo obulungileyo ukwenzela ukuba igogogo lesixhobo sokutsala likwazi ukubuthwala bonke ubude. Xa intsontela ithe yakhululeka yonke imijijo emithathu kufuneka ishiyeke ibhijelwe egogogweni.
Ibriki zesixhobo sokutsala kufuneka zigcinwe zikwimeko elungileyo kwaye zisebenze ngaphandle kokubamba, zingangxoli okanye zityibilike.
Imiqathango yokulawula sixhobo sokutsala kufuneka ibekwe endaweni ebonakalayo okanye ecaleni kwaso.
Intsontela esetyenziselwa ukunyusa kunye nemijijo kufuneka ingcinwe ikwimeko elungileyo nefanele ukusebenza. Kufuneka zingabinamaqhina, indawo ezigobileyo okanye eziqhawukileyo. Apho intambo iphela khona kufuneka isikiwe okanye iqhushekwe ukukhusela intambo ekuthini ikhululeke yonke.
Iziqobo nemiqulu kufuneka igcinwe ithanjiswe kakuhle kwaye yonke imixokelelwano esetyenziswe ngaphezulu kufuneka ibe zezitshixwayo okanye zifakwe kangengento yokuba ayinakukhululeka.
Imithwalo kufuneka ikhweliswe kakuhle ezintanjeni kwaye imixhuzulo engalindelekanga kufuneka inqandiwe.
Phambi kokuba wonyuswe okanye ikhweliswe imithwalo ezintanjeni ngentloko zentsontela ejijekileyo intambo kufuneka intambo ibanjwe iqine ezandleni ngaphambi kokuba ibekwe kwintloko zomjijo. Uqwalaselo olulodwa kufuneka lunikwe kwimijijo ukuqinisekisa ukuba intloko zawo aziphambani.
Abaqhubi besixhobo sokunyusa kufuneka bangazishiyi zodwa ziduma okanye zinomthwalo omisiweyo.
Abaqhubi besixhobo sokunyusa kufuneka aqinisekise ukuba wonke umntu umele kude nendawo enengozi ngaphambi kokuba kukhweliswe umthwalo.
Imithwalo enyusiweyo okanye eyehliswayo kufuneka ingagqithiswa phezu komntu okanye ishiywe ijinga phezu komntu.
Intsontela eziphelileyo kufuneka zibuyiselwe ngokukhawuleza.
IZIKHENKCEZISI KUNYE NENDLELA ZOMOYA OXINEZELWEYO
Ufakelo lwezikhenkcezisi kunye nezilungisi-moya kufuneka zilungiswe kakuhle kwaye zihlolwe rhoqo ngumntu okwaziyo ukuzihlola nokuzilungisa.
Xa isixhobo somoya oxinzelweyo sisebenza unyibiliko kufuneka lukhutshwe kwindawo ezikhupha umoya kunye naphakathi kwezibandisi. Izikhuphi ezikwindawo ekhongoza umoya oxinzelweyo kufuneka zisetyenzwe phantse ngawo onke amaxesha kwaye nezihluzi zomoya kufuneka zicociwe rhoqo.
Izivalo zokukhusela kuyo yonke imikrozo enoxinzelelo kufuneka ilungiswe kakuhle, ihlolwe, ivavanywe kwaye ukuba kufanelekile kufuneka ilungelelaniswe ngumntu okwaziyo ukukwenza oko rhoqo ngamathuba athile.
ISILINDA YERHASI KUNYE NOKUFAKELWA
Isilinda ephethe irhasi exinzelweyo okanye enyibilikisiweyo kufuneka ibhalwe ngokucacileyo.
Kungayingozi kakhulu ukubeka isilinda ephethe irhasi enokuvutha okanye eyingozi kwikompatimenti ngaphandle kwendawo ezenzelwe oko kwaye ezitshixwayo.
Iisilinda kufuneka zibekwe endaweni ekhuselekileyo ngokuthi zibotshelelwe kwindawo ephakamileyo okanye emthebelele. Izikhuseli kufuneka zingabotshelelwa kwiziciko zezivalo okanye nakuyiphi na into efakelweyo.
Izivalo zesilinda kufuneka zivalisiswe xa ingasetyenziswa okanye ithe yanomonakalo othile.
I-oli okanye isithambisi mazingasetyenziswa kwisilinda ezinomongo-moya okanye kwindawo ezifakiweyo.
Naphantsi kwazo naziphina imeko umongo-moya oxinzelweyo kufuneka ungasetyenziswa endaweni yomoya oxinzelweyo ekudumiseni injini okanye oomatshini.
Iisilinda mazingasuswa iziciko zokuvala zingabekwa kakuhle endaweni yazo.
Makuthatyathwe inkathalo xa kuhanjiswa iisilinda ukunqanda ukuba zingawi.
UKUFAKELWA KOMBANE
Ngumntu okwaziyo noqeqeshiweyo kuphela omake fakele okanye akhuphe okanye alungise izixhobo zombane.
Indawo zombane kufuneka zithatyathwe njengezisebenzayo de kube kuqinisekiswe ngaphandle kwamathandabuzo ukuba azisebenzi.
Zonke izixhobo zombane eziphathekayo (zonke izixhobo ezifakwa kwintambo etsalekayo nesuka kwindawo yeplagi engama-48 ukuya kuma-500V) kufuneka zikhangelwe ubuncinane kanye ngenyanga zikhangelwa ngumntu okwaziyo noqeqeshelwe ukwenza oko enika ingqwalesela eyodwa Kwimeko kwintambo zamandla kunye nokuhlangana kwazo ukuqinisekisa ukuba isixhobo sikulungele ukusetyenziswa.
Izixhobo eziphathekayo zombane eziphumela ngaphandle nezinokuthi zifunyanwe zimeko zemozulu kufuneka zikhuselwe ekufumeni nasekuruseni kunye nokumoshokala komatshini.
Izibane zombane eziphathekayo kufuneka zisetyenziswe xa izibane ezenzelwe ukukhanyisa zingasebenziyo. Kufuneka zikhangeliwe ngaphambi kokuba zisetyenziswe kakhulu kujongwa intambo ezonakeleyo kunye noqhagamshelwano olunokuba lonakele. Kufuneka kusetyenziswe izibane ezenzelwe ukuphathwa nezikwimeko efanele ukusetyenziswa. Xa umsebenzi uza kwenziwa kwimeko ezinokubangela udubulo kufuneka kusetyenziswe izibane eziqinisekiswe ukuba zikulungele ukusebenza phantsi kwemeko ezinjalo.
Zonke izixhobo zombane kufuneka zibotshwe okanye zikhuselwe kakuhle. Umonakalo wombane kufuneka ungavunyelwa ukuba wenzeke rhoqo kufuneka ulungisiwe ngokukhawuleza.
Ibhokisi egcina isipoponi somlilo wombane okanye indawo ezinezipoponi zombane kufuneka zikhangelwe rhoqo ukuqinisekisa ukuba kusetyenziswa izipoponi ezinomlinganiselo ofanelekileyo. Izipoponi zombane kufuneka zingahlanganiswa kwaye kufuneka kusetyenziswa izipoponi ezinomlinganiselo wombane ofanele londlela yombane. Ngexesha lokusebenza kwinjini nakwindawo zombane kufuneka izipoponi zombane zishiywe zivulekile kwaye zibhalwe isaziso esithi: 'INGOZI. Kuyasetyenzwa kulendawo. Nceda ungaphathi!'
Abantu abasebenzi ngombane kufuneka bame phezu kwento okanye ibhodi ekhaba okanye engatsali umbane.
Ukuqhushumba okugqithisileyo kwisixhobo sokujika umbane, ubushushu obugqithisileyo kwinjini, komatshini bokwenza umbane, iqosha lokucima nokulayita umbane, intambo, izipoponi zombane njl.njl kufuneka zilungiswe ngoko nangoko.
Onke amanyathelo anokusebenza nanengqiqo kufuneka ethatyathiwe ukunqanda umphunga, amanzi okanye ukungcola okunokuthi kudibane nebhokisi enezixhobo ezininzi zokuvula nokucima umbane, komatshini bokwenza umbane, kwinjini kunye nakwezinye izixhobo zombane.
Kufuneka kusetyenziswe isidibanisi esivunyiwe ukudibanisa umbane wezixhobo eziphathekayo.
Ukutshaya akuvumelekanga, nemilio evuthayo kunye nokudaleka kwemililwana edubulayo kufuneka inqandwe kufutshane nendawo egcina ibhetri zombane.
IZIXHOBO ZESANDLA
Izixhobo zesandla kufuneka zibe zenziwe ngezinto ezikuhlobo oluphezulu kwaye nokwenziwa kwazo kube kulungile zigcinwe zikwimeko ekhuselekileyo yokusebenza.
Izixhobo zesandla kufuneka zihlolwe rhoqo ngumntu okwaziyo noqeqeshelwe ukwenza oko kwaye izixhobo ezonakeleyo kufuneka zibuyiswe ngoko nangoko okanye zilungiswe. Ukusetyenziswa kwezixhobo ezimoshakeleyo akuvumelekanga (umz. Isitshwezi esinentloko engathi likhowa okanye ihamile enendawo ezichachambileyo).
Abalobi kufuneka bagcine zonke izixhobo zicocekile, basebenzise isixhobo esifanele lomsebenzi kwaye bagcine izixhobo zokusika zibukhali kwaye zigcinwe kwindawo ekhuselekileyo xa singasetyenziswa.
Iziphatho zemela kufuneka zenziwe ukulungiselela ukuba isandla singatyibilikeli ekutyeni kwemela okanye kule ndawo esikayo yemela.
Imela ezinecala lokusika elivulekileyo, amahaki entlanzi, uqalo olunogwegwe lokukhupha iintlanzi ezilotyiweyo emanzini kunye nazo naziphina ezinye izinto ezibukhali kufuneka zifihliwe okanye zibekwe endaweni ekhuselekileyo xa zingasetyenziswa.
Izixhobo zokusebenza akufuneki zishiywe zilele nje esithubeni, ezinjengentonga zentsimbi njl.njl., kwigumbi lenjini okanye naphina ngaphezulu. Kufuneka zibekwe ezibhokisini, kumabhakethi, ezingxoweni okanye izinto zokuphatha ezifana nezi ukuzinqanda ekuweni nasekonzakaliseni abantu abagqithayo okanye abame ngaphantsi kwazo.
Thoba izixhobo ngokusebenzisa isithobi.
Xa isikhonkwana sisetyenziselwe ukunyusa nayiphina into kufuneka sijijelwe satshona ukuya kufika entanyeni. Isikhonkwane eside kakhulu kufuneka singasetyenziswa.
Izixozi ezibandayo kunye nezinto zokugqobhoza xa ziphethwe kufuneka zibanjwe phakathi kobhontsi kunye nomnwe wokwalatha emphakathini wesandla zijekelwe ngasesiphathweni.
Sisipanele okanye isijiji esifanele lomsebenzi emasisetyenziswe. Kufuneka eso sipanele okanye isijiji kufuneka sibekwimeko elungileyo yokusebenza singabinazindawo ezikrazukileyo kwimihlathi yaso nekufanele ukuba ilingane ncam nesikhonkwane.
Akufuneki kusetyenziswe isijijo komatshini oshukumayo. Izixhobo kufuneka zisusiwe ngaphambi kokuba ube umatshini uyadunyiswa kwakhona kwakugqitywa ukusetyenzwa.
Izixhobo zesandla kufuneka zisetyenziselwe oko bezimelwe ukusetyenziselwa kona.
Ukukhandwa kwamaqweqwe aqinileyo ezixhobo, oomatshini kufuneka kungavunyelwa ngaphandle kokuba kufanelekile kulo msebenzi wenziwayo ngela xesha. Apho kumelwe ukuba kukhandwe kufuneka umntu owenza lomsebenzi enxibe impahla zokuzikhusela ingakumbi izikhuseli zamehlo ezikhusela kwizinto ezinokuthi zitake xa ekhanda intsimbi.
ITOTSHI, IMILILO-TSOLO KUNYE NEMISEBENZI ESHUSHU
Imiyalelo yokhuseleko malunga nokusetyenziswa kwemililo-tsolo nasekulungiseni nasekusikeni itotshi kufanelwe ukuba ilandelwe ngenkathalo kunye nemisebenzi edibanisa ukusetyenziswa kwezixhobo ezinjalo kufuneka yenziwe phantsi kweliso elibukhali lomntu okwaziyo noqeqeshelwe oko.
Imibhobho yomongo-moya akufuneki naphantsi kwazo naziphina imeko ilungiswe okanye ihlanganiswe ngezihlanganisi ezenziwe ngobhedu okanye umxube wezinyithi ethi ibe namasuntswana obhedu.
Abalobi kufuneka bangakwenzi ukutywina ngelothe, ukudibanisa okanye umsebenzi ofana nalo oshushu kumatanki okanye ezinye izikhongozeli eziphethe izinto ezivuthayo okanye iasidi okanye izikhongozeli ezingasenanto kodwa beziphethe izivuthisi kunye neasidi.
Akufunekanga kwenziwe umsebenzi oshushu ngaphandle kokuba ezimeko zilandelayo ziqwalaselwe:
i) umntu oza kwenza umsebenzi onobushushu kufuneka ezanezisile ukuba akukho manzi anokubangela udubulo, imiphunga, irhasi okanye uthuli kwingingqi azakusebenza kuyo nezinokuthi zivuthe, kwaye izinto ezinokuthi zidubule kufuneka ukuba zisuswe okanye zikhuselwe ebushushwini okanye intlantsi (oku kuquka I-oli ezingaphantsi kwenqanawa ukuba zikufutshane nomsebenzi lowo onobushushu;
ii umntu owenza umsebenzi onobushushu kufuneka abekunye nomntu oqeqeshwe kakuhle ekulweni umlilo ngezixhobo zawo emi ngakwizicimi - mlilo, imibhobho yokucima umlilo okanye nayiphina into efanele ukucima umlilo iii umntu osebenza ngobushushu uye wachazelwa ngamanyathelo ekufuneka ewathabathile xa kuthe kwaqhambuka umlilo;
iv xa umsebenzi oshushu kufuneka wenziwe kwicandelo enqanaweni elingangeni manzi, kufuneka izinto ezinokuthi zidubule okanye zivuthe kwelinye icala leli candelo zisuswe okanye zikhuselwe ebushushwini kwaye umntu ofanele noxhotyiswe ngezixhobo zokulwa umlilo exelelwe ngendlela ezisetyenziswa ngayo ezo zixhobo kufuneka ke ngoko ethunyelwe kwelo candelo ukuya kugada naluphina uqhambuko mlilo olunokuthi lubekho;
v kwindawo apho kuthe kwenziwa lomsebenzi onobushushu kunye nendawo ezikufutshane apho nezichaphazelekayo kufunekwa zibekwe phantsi kweliso imizuzu enga-30 nje ukugqitywa kwalo msebenzi ukuqinisekisa ukuba akukho zinto ezinokuthi zibangele umlilo ezikhoyo kwaye akukho ngozi yomlilo onokuqhambuka;
vi ilungelo lokusebenza ngobushushu kufuneka lukhutshiwe kwaye likhutshwa ngumntu onelungelo nobekelwe ukukhupha lo malungelo;
vii izixhobo ezikhweliswe enqanaweni kufuneka zihloliwe nanjengoko Umthetho Wezempilo Nezomsebenzi kunye Nokhuseleko usitsho.
Kufuneka impahla zokuzikhusela zinxityiwe ngawo onke amaxesha usebenzisa izixhobo.
Imibhobho kufuneka ikhangelwe indawo ezigobileyo kwaye ingabi yingozi yokuwisa.
Umntu omele kwendlela zokusebenza komongo-moya kufuneka eqinisekile ukuba axinzelelo lwawo alukho ngaphezu kwe-asithalini ukunqanda ukuba iasithalini ingadibani okanye yehlela kumgca womongo-moya.
Xa kukhangelwa isixhobo ngaphambi kokuba kusetyenzwe, qiniseka ukuba izicimi mlilo zibekwe kwindawo ezinokufumaneka kuzo kunye nezivalo ezingajijekiyo zikwitotshi.
INKQUBO ZENDAWO ZANGAPHEZULU
Indlela ezikhuselekileyo kunye nendlela zokubaleka kufuneka zinikhutshiwe kwaye zigciniwe ukuya nokubuya endaweni zokusebenza.
Indlela zokubaleka kufuneka zibhalwe ngokucacileyo.
Abantu kufuneka banxibe impahla efanelekileyo nesondeleyo xa besebenza ngomatshini.
Inkathalo kufuneka yenziwe xa abasebenzi kufuneka besebenze kwindawo yamalahle neoli enqanaweni ekufunyanwa kuyo intlanzi. Impahla zokuzikhusela ekuhlatyweni ngamathambo omqolo entlanzi kufuneka zinxityiwe kwaye kufunekwa kubekwe iliso elingqongqo.
Ukukhanya okwaneleyo kunye nomoya kufuneka kukhona kwindawo yokusebenzela.
Izibane zengozi ezibekwe kwindawo ezifanelekileyo kufuneka zihloliwe rhoqo.
Umphezulu kufuneka uhlanjwe rhoqo ukunqanda ukuba kungabikho udaka nobuncangathi. Amanzi akufunekanga abe maninzi.
Xa kuthe kwafuneka, intonga zentsimbi ezinqamlezileyo zokukhusela ifestile kufuneka zinganikwa abasebenzi ekufuneka beme kwindawo zokusebenza.
Zonke intonga zentsimbi ezinqamlezileyo zokukhusela ifestile zangaphezulu kufuneka zigcinwe zikwimeko eyakukhusela ukutyibilika ngengozi.
Ukhuselo olungamandla kufuneka lwenziwe kakhulu xa indawo zokusebenza okanye ezikufutshane neebhokisi zombane zithe zakhukuliswa.
Apho kukwazekayo kufuneka zonke izixhobo ezibukhali kunye nomatshini abashukumayo kufuneka befakwe izikhuseli ukwenzela ukuba kungabikho zingozi zenzekayo kubasebenzi. Ukutya kwemela kufuneka kukhangelwe rhoqo ukukhangela iimpawu zokugoba kwaye kufakwe ezintsha xa kuyimfuneko.
Oomatshini bokwenza intlanzi kufuneka bafakwe iziqhoboshi bokuzicimela ngexesha lengozi kwindawo apho umsebenzi akuyo. Isithuthi ngasinye kufuneka sinolawulo lwaso olusoloko lufumaneka ngawo onke amaxesha kwindawo zokusebenzela kwaye ulawulo olo kufuneka lujongiwe ngelixesha kusetyenzwayo.
Izinto zokupakisha kunye nezikhongozelo ezisetyenziselwa ukugcina izinto zentlanzi ngokukhuselekileyo kwindawo ezenzelwe oko. Ezizikhongozeli kunye nezinto zokupakisha kufuneka zingaphazamisani nendlela yokhuseleko kunye nezokubaleka kwabasebenzi kwindawo zokusebenzela.
Izikhenkcezisi ezidubulayo kunye nezinto zokufaka intlanzi kufuneka zikhutshwe ngendlela zokubaleka okanye zibe nendlela yealamu.
Imingxunya yokuphuma amanzi ngaphezulu esikhepheni aqokeleleke emgangathweni wenqanawa kufuneka akwazi ukuvaleka umntu engekho kumngangatho wenqanawo. Xa kuthe kwakho impompo efakwe ngaphantsi kwenqanawa kufuneka kubekho enye indlela yokupompa eyenziweyo.
Umntu okhwelisa okanye okhupha intlanzi kwindawo zokugcina intlanzi kufuneka eme kude kwesinyusi. Akukho mntu ekufuneka esebenze kwindawo zokubamba intlanzi engekho phantsi kweliso okanye kogado.
Impahla ezifanelekileyo zokukhusela kufuneka zinxitywe ngabasebenzi abasebenzi kwindawo ezibandayo.
Iminyango engangeni manzi Watertight doors, umphakathi wenqanawa kunye nombilini wombhobho wokukhupha impahla kufuneka ivaliwe xa inqanawa ingenamntu oyigadileyo.
Ngabasebenzi abaqeqeshiweyo nabanamava okanye abaqeqeshiweyo ekufuneka bajongane nomatshini.
Ukutshaya kufuneka kungavunyelwa kwindawo ekumelwe ukuba kungatshaywa kuzo apho kukho izinto ezinokuthi zivuthe apho kubekwe izinto zokupakisha. Imipapasho echazela ukuba abantu bangatshayi kwezondawo kufuneka ibekwe ngokucacileyo nokubonakalayo.
Imithwalo kunye nomoya kwizityalo zokutya kwentlanzi nezibamba intlanzi kufuneka zibekumlinganiselo wengeniso enokuvutha.
Amanzi awoneleyo amatsha okusela kufuneka abekhona ngexesha lokusebenza ukwenzela unxano olunokubakho xa kusetyenzwa.
ISAHLUKO 6
IZILUMKISO ZOKHUSELEKO EZIBALULEKILEYO
UKHUSELEKO LWAMEHLO
Ukonzakala kwamehlo kusoloko kubangelwa ngamaqhekeza esinyithi, ipeyinti okanye ezinye izixhobo ezinobungozi kwaye ukwenzakalo soloko kunobungozi. Abalobi kufuneka ngalo lonke ixesha banxibe amehlo okukhusela xa besenza umsebenzi ofana nokuxoza/nokucebula irusi okanye ipeyinti, ukususa amaxolo, ukusebenzisa isixholo, ukulola izixhobo, ukubamba ikhemikhali, okanye ukusebenza ngeebatri ezigciniweyo zombane.
ISIXHOBO NEMPAHLA YOKUKHUSELA
Impahla yokusebenza kufuneka yanele umzimba kangangoko, akufunekanga kubekho imisonto ejingayo, okanye amaqhosha ezibhrukhweni. Iipokotho ukuba zikhpo kufuneka zibe mbalwa kwaye zibe ncinane kangangoko.
Abalobi kufuneka banxibe izihlangu ezifanele umsebenzi owenziwayo kwaye zibe kwimeko efanelekileyo. Ubunzima bezihlangu zolwandle ezinobungozi kwimeko yomntu owele emanzini kufuneka kuchazelwe bonke abasebenzi.
Impahla yokhuseleko esetyenziswa kumgangatho kufuneka ibe nemibala eqaqambileyo/ebonakala kakhulu.
Iifaskoti kufuneka zinxitywe kufutshane neenxalanye zikamatshini ojikelezayo okanye ezinyanyathwayo okanye kwiimoto zombane.
Amadoda asebenza ngaphezulu okanye ecaleni kufuneka enxibe amabhanti okhuseleko okanye impahla yonke yokubophelela. Izixhobo zokhuseleko kufuneka zihloliwe kwaye zikhangelwe phambi kokuba zisetyenziswe.
Xa kukhethwa iiglavu zokusebenza kufuneka kuthathelwe ingqalelo kubungozi okuza kusetyenzwa phantsi kwabo kwaye kufuneka iminwe, izandla kunye/okanye izihlahla zishukume ngokukhululekileyo.
Kufuneka kunxitywe kuphela izixhobo zokuphefumla eziziqulatheleyo, izigcina-ntloko zomsi, amagxulusha omsi okanye uhlobo lwamagxulusha oluvunyiweyo ngumphathi onegunya ukuzikhusela ekuphefumleni umsi, ukuqhuma, iigesi, umphunga nothuli oluyingozi empilweni. Abalobi kufuneka bafundiswe ngendlela eyiyo phambi kokuba kufunwe basebenzise ezo zixhobo.
Ingqalelo yabalobi kufuneka itsalelwe kwiimpembelelo ezinobungozi zomgangatho wengxolo ephezulu kwigumbi lenjini nakwiimethodi ezahlukeneyo zokunciphisa ezo mpembelelo. Iindawo ezinengxolo ephezulu kufuneka ziboniswe ngeempawu ezifanelekileyo.
Abasebenzi okanye abanini kufuneka baqalise uhlolo oluyingozi lomsebenzi oza kwabiwa kwaye bamisele impahla zabasebenzi zokhuseleko ezifuneka kubalobi ukuba ingozi inokuphetshwa. Apho izixhobo zokhuseleko lwabasebenzi zikhutshiweyo, izizathu zokukhutshwa kwazo, iingozi ekunokuqutyiswana nazo xa zingenakusetyenziswa kufuneka zibonisiwe.
Apho izixhobo zokhuseleko zabasebenzi zikhutshiweyo yimfanelo yomphathi ukuqinisekisa ukuba ziyasetyenziswa xa kuyimfuneko.
Indawo yokugcina eyaneleyo nekhuselekileyo kufuneka kubonelelwe ngayo ukuphepha ukonakala kwesixhobo sokhuseleko.
UKUPEYINTA
Iipeyinti eziqulathe i-arseniki kufuneka zingasetyenziswa nakweyiphi iimeko kwiindawo zngaphakathi zokuhlala.
Iipeyinti, iivanishi namalungiselelo ngenitroselulosi okanye naziphi iziseko ezinokutsha okuphezulu okufuneki zisetyenziswe kwiindawo zangaphakathi.
Abalobi kufuneka basuse ipeyinti ezandleni zabo phambi kokuba batye kwaye kufuneka banxibe iiglavu zokhuseleko okanye bathambise amafutha okuthintela xa bepeyinta.
Abalobi abasebenzisa umtshizo wepeyinti kufuneka banxibe izikhuselo zokuphefumla ezifana namagxulusha okanye izihluzo.
Xa iindawo zangaphakathi okanye iikompatimenti ezivaliweyo ezifana iitanki ezinzima zokuzinzisa inqanawa, iitanki zentlanzi, amazantsi aphindiweyo, imiphambili nemiva yenchochoyi kufuneka iphindwe ipeyintwe, zonke iigesi ezinobungozi kufuneka kuqala zikhutshwe kuze kuvulwe iindawo okanye iikompatimenti kungene kwaye kuphume umoya.
Ukungenisa nokukhupha umoya kufuneka kugcinwe xa kupeyintwa.
Apho kusetyenziswa ipeyinti etshisayo ngaphakathi, Kufuneka ezi ndawo zigenise kwaye zikhuphe umoya ngokufanelekileyo. Ukusetyenziswa kwezibane ezingagqunywanga okanye umsi akufunekanga zivunyelwe ide ibe yomile ipeyinti.
UMSEBENZI OYINGOZI
Xa inqanawa yokuloba iselwandle umsebenzi osecaleni kufuneka wenziwe kuphela kwiimeko zexesha likaxakeka. Kwezo meko kufuneka kunxitywe ababhanti okhuseleko okanye impahla yokhuseleko kwaye kufuneka kukho nendoda yesibini.
Abalobi akufunekanga benze umsebenzi osecaleni phakathi kweenqanawa ezibotshelelwe emacaleni kwaye ekufuphi kwibrorho okanye kwisithulelo senqanawa ngaphandle kokuba izilumkiso zithathiwe.
Izilumkiso zokhuseleko zabalobi kufuneka zithathwe ukuba kuyimfuneko ukuba bekhwele kwimivalo okanye kudonga lokhuseleko xa beloba okanye besenza umsebenzi kwiminatha. Impahla yokhuseleko okanye amabhanti kufuneka anxitywe.
Ikhemikhali kufuneka zibanjwe ngenkathalo nangemiyalelo ukuze kuphetshwe ingozi enokwenzeka emehlweni nakwisikhumba.
Iikompatimenti ebezivalwe ixesha elide ezifana neetaki zamanzi, isithintelo samanzi okanye amazantsi aphindiweyo, kufuneka ekhangelwe kwaye kufunyaniswe ukuba akukho gesi kwaye kukho i-oksijini eyaneleyo phambi kokuba kungavunyelwa nabani angene ngaphandle kwezixhobo zokuphefumla ezivunyiweyo. Imigca yokhuseleko kufuneka isetyenziswe njalo xa kulungeno lokuqala kwiindawo ezenziweyo, kufuneka nendoda yesibini ikho. Inkampani kufuneka inenkqubo esemgangathweni ukuqinisekisa ukuba indawo ikhuselekile phambi kokuba kungenwe kwaye kufuneka oko kuvunywe ngumntu onegunya. Inkqubo kufuneka iquke;
i indawo engena nephuma umoya ngokugqibeleleyo;
ii iatmosfera ihlolwe kwaye ifunyaniswe ikhuselekile;
iii ukusindisa nezixhobo zokusindisa mazibekho esangweni;
iv umntu unemfanelo makabekho esangweni;
v ukufikelela nendawo ekhanyiswe ngokwaneleyo;
vi izixhobo zabo zokhuseleko kufuneka zinxitywe.
Ukusebenza kwindawo yentonga yentsimbi kanomathotholo okanye izixhobo ezibonisa inqanawa inobungozi ngenxa yengozi evela kusasazo lwemitha nakwintshukumo yokusingasinga ngerada. Imvume kufuneka ifunyanwe kumntu owongamele ibrorho phambi kokuba umsebenzi onjalo wenziwe kwaye iingcingwana zomjikelezo kufuneka zisuswe ukwenzela ukuba isixhobo singasebenzi.
Iindawo eziqhuyiselwayo akufunekanga ziphinde zingenwe ngaphandle kokuba abantu abanegunya lokuqhumisela baqinisekisile ukuba onke amalungu afanelekileyo enqanawa akhuselekile.
Abalobi akufunekanga ukuba kufunwe basebenze amaxesha amade kwindawo ezinamaqondo obushushu asezantsi abandayo. Ubude baloo maxesha kufuneka bunxulumane nokugqithisa kwamaqondo obushushu obuviwayo.
Amacango akhokelela kwiindawo ezibandayo kufuneka akhiwe ngendlela eya kuthi avuleke kwelinye icala.
Ukuqashwa kwabafazi kwiinqanawa zokuloba
Abanini okanye abaqasha abafazi ekunokwenzeka babeleka kwiinqanawa kufuneka:
i baqinisekise ukuba baxelelwe ngumqeshwa ukuba ukhulelwe okanye ubeleke kwiinyanga ezintandathu ezidlulileyo;
ii baqinisekise ukuba umsebenzi owabelwa umama omtsha okanye okhulelweyo akazibeki okanye akabeki umntwana ongekazalwa kwizenzo zenkangeleko, zebhayoloji okanye zekhemikhali ezingabeka umsebenzi okanye usana olungekazalwa engozini;
iii Apho utshintsho olufanelekileyo lweemeko zokusebenza lungayiphelisa ingozi ekubhekiselelwe kuyo kumhlathi ii;
iv bafumane isiqinisekiso kwiSAMSA esivunywe ngugqirha ukuba ukusebenza kwakhe ebusuku kuyilungele imeko yakhe.
ISAHLUKO 7
ISIXHOBO SOKUSINDISA UBOMI
JIKELELE
Abaphathi kufuneka baqinisekise ukuba iinqanawa zabo ziyazithobela iimfuno ezichazwe kwiziqinisekiso zokhuseleko ezisenqanaweni, ezimiselwe ngumphathi onegunya, isikhitshana, iphenyane, isangqa onokubambelela kuso xa usengozini yokutshona, iibhatyi ezinxitywayo ukuba ungatshoni kunye nezixhobo ezinxulumene nenani labalobi abasenqanaweni kwakunye nendawo apho inqanawa iloba khona.
Isikhitshana , amaphenyane okuhlangula, amaphenyane akwinqanawa kufuneka zifikeleleke ngokukhawuleza kwixesha likaxakeka ( jonga kwakho kumhlathi 7.3.2) kwaye kufuneka kuthotyelwe ezi meko zilandelayo:
i kufuneka kukwazeke ukuzibeka elwandle ngokukhuselekileyo nangokukhawuleza naphantsi kweemeko ezingamkelekanga zolungelelwaniso nokuthambeka;
ii kufuneka kukwazeke ukukhwela kwizikhitshana nakumaphenyane ngokukhawuleza nangokulunga;
iii ucwangciso lwesikhitshana ngasinye nephenyane kufuneka kubekwe ngendlela engasayi kuphazamisa imisebenzi yezinye izikhitshana.
Zonke izixhobo zokusindisa ubomi kufuneka kugcinwe kwimeko elungileyo kwaye kufumaneke kusetyenziso olukhawulezileyo. Isixhobo kufuneka sikhangelwe phambi kokuba inqanawa ishiye izibuko kwaye ngamanye amaxesha xa ihamba inqanawa.
Isixhobo sokusindisa ubomi kufuneka kuhlolwe kwisithuba esilungeleleneyo ngokweemfuno zomphathi onegunya.
Amaphenyane kufuneka zinemiyalelo yokusebenza ngolwimi lwabasebenzisi. Olu lwazi kufuneka lwandiswe ngemizobo nezazobe.
IZIKHITSHANA, AMAPHENYANE OKUHLANGULA, AMAPHENYANE, IIMPAHLA EKHUSELA UKUBA UNGATSHONI EMANZINI
Xa izikhitshana namaphenyane okuhlangula zithwelwe:
ikufuneka zingasetyenziswa njengezikhitshana zokusebenza;
iii kufuneka zikhangelwe njalo ukuvavanya ukuqinisa nokwehlisa intsebenzo-matshini kwaye unobangela kufuneka ufakwe kwincwadi yengxelo yeziganeko okanye zirekhodishwe ngokufanelekileyo kwaye iijini kufuneka apho zifakwe khona zivavanywe rhoqo kwaye zigcinwe ngokufanelekileyo.
Izikhongozelo zamaphenyane ezinokuzaliswa kufuneka zibekwe kwindawo apho zifikeleleke ngokulula nokokuba isimo sezulu sibi kwaye zibekho ngawo onke amaxesha. The lashing kwisikhongozelo sephenyane akufunekanga kudlule kwiimfuno zomphathi onegunya.
Abapeyinti bamaphenyane kufuneka bakhuselwe kwinanawa okanye kwimeko apho ukuchithwa kwehayidrostatiki kwenziweyo, ukwenza buthathaka unxulumano lokuchitha.
Iibhatyi ezinxitywa ukuba ungatshoni emanzini kufuneka ibe luhlobo oluvunywe ngumphathi onegunya kwaye kufuneka zikhangelwe njalo.
Iibhatyi ezinxitywa ukuba ungatshoni kufuneka zibekwe kwindawo ezinokufikeleleka ngokukhawuleza kwaye indawo leyo kufuneka iboniswe ngokucacileyo.
Ukunxitywa kweebhatyi ezinxitywa ukuba ungatshoni kufuneka zikhangelwe kuthambo ngalunye ukuqinisekisa ukuba umsebenzi ngamnye uyakwazi ukunxiba ibhatyi ngokufanelekileyo. Imizobo ebonisa inkqubo efanelekileyo kufuneka iboniswe.
IINKQUBO NGEXESHA LIKAXAKEKA NEMIBUTHO
Kuthelekelelo lwexesha likaxakeka abalobi kufuneka balungiswe ngokufanelekileyo njengoku kulandelayo:
i imisebenzi ebalulekileyo ekufuneka yenziwe kwimeko yexesha likaxakeka kufuneka yabelwe ilungu ngalinye labasebenzi;
ii uluhlu lombutho kufuneka lubonise imisebenzi ebalulekileyo kwaye kufuneka ingakumbi lubonise izikhululo apho ilungu ngalinye kufuneka liye khona kunye nemisebenzi ekufuneka eyenzile. Uluhlu lombutho kufuneka luthunyelwe apho abasebenzi bahlala khona;
iii uluhlu lombutho kufuneka luchaze imiqondiso eqinisekileyo yokubizela abasebenzi kwisikhitshana sabo okanye iphenyane kwaye kufuneka kunikwe iinkcukacha ezipheleleyo zale miqondiso. Imiqondiso kufuneka yenziwe ngempempe nempempe yombane ebrhorhweni;
iv Amalungu abasebenzi kufuneka aqeqeshwe kwaye aqheliswe ngezi meko zilandelayo:
b ukuthintela umlilo kwiindawo ezahlukeneyo umz; kwindlu yenjini, kwindawo yokuhlala, kuvimba wokupakisha;
c ukundulula iphenyane esindileyo d iinkqubo emazilandelwe xa umntu ewele emanzini;
e ukusindisa kwindawo evaliweyo;
f ukutsala enye inqanawa nokutsala eyakho inqanawa;
g ukusebenzisa iisuti zomlilo nezixhobo zokuphefumla.
Imibutho yabasebenzi yoqheliso lwenqanawa kufuneka ibe sezibukweni naselwandle kwisithuba esimisiweyo. Olu qheliso kufuneka luqinisekise ukuba abasebenzi baqonda ngokugqibeleleyo kwaye luyenziwa kwimisebenzi abayenzayo yokubamba nokusebenzisa zonke izixhobo zokusindisa ubomi. Iibhatyi ezinxitywayo kufuneka zinxitywe ngexesha lokuhlangana. Abalobi kufuneka baqeqeshwe ekwenzeni nasekusebenziseni izixhobo zikanomathotholo ophathekayo xa kufuneka kwenziwe oko.
ISAHLUKO 8
IZILUMKISO ZOMLILO NOKULWA UMLILO
UKUTSHAYA
Izaziso ezithi 'akutshaywa' mazixhonywe kwiindawo ezifanelekileyo, kwaye nemithetho ethintela ukutshaya mayinyanzelwe ngqongqo. Oku kubhekiselele ikakhulu kwezi ndawo zilandelayo zinengozi:
ii iityesi zepeyinti neendawo ekugcinwa izinto ezitsha lula;
iv kufuphi neebhetri ezonga umbane.
Abalobi mabalumkswe bangatshayi kummandla, kuba imililo enobungozi iqala ngolu hlobo.
Umlilo lolona tshaba lunengozi kwiinqanawa ngoko ke imiqathango ethintela ukutshaya mayiqatshelwe ngqongqo. Umdiza otshaywayo nomlilo mazingalahlwa kwintunja zenqanawa, okanye kwiindawo apho zingaqala lula umlilo. Izikhongozelo ezifanelekileyo mazibekho zisetyenziswe. Umdiza otshaywayo namalahle athi alahlwe emanzini, ikakhulu ziphetshethwa ngumoyazibuyele enqanaweni, zidale umlilo. Abalobi mabakhunjuzwe rhoqo ukuba baqaphele ukhuseleko lwabo nolwenqanawa. Ngoko ke kukho izizathu ezibalulekileyo zokuthintela ukutshaya kwiindawo ezithile.
Ukuba kunokwenzeka makubekho amagumbi kawonke-wonke alungiselwe iintshayi nabo bangatshayiyo. Amagumbi okutyela neendawo zokuzonwabisa mazibhengezwe njengeendawo ekungatshaywa kuzo.
UKUTHINTELA UMLILO NEZILUMKISO
Izilumkiso ezingundoqo ezifunekayo ukunqanda umlilo ezinqanaweni zokuloba zezi zilandelayo;
i imfundo efanelekileyo noqeqesho lwabalobi ekuthinteleni umlilo;
ii amalungiselelo ezixhobo ezifanelekileyo zokucima umlilo ezikwiindawo ezifanelekileyo;
iii ukugcina iitepu, imibhobho, izixhobo ezifakwe kwizixokelelwano ze-oyile ukuze zingavuzi;
iv ukucoca iindawo zoomatshini namagumbi ebhoyila;
v ukuthathwa kwezilumkiso ngabalobi xa besenza umsebenzi obandakanya iingozi zomlilo ezilindelekileyo.
Izixhobo zokulwa umlilo kufuneka ngalo lonke ixesha zigcinwe kwindawo efanelekileyo, zigcinwe kwimeko efanelekileyo yokusebenza kwaye zifumaneke ekusetyenzisweni ngokukhawulezileyo.
Uhlobo olufanelekileyo lokucima umlilo kufuneka lubekwe kufuphi nendawo okanye indawo ekhuselwayo.
Izicima-mlilo kufuneka zikhangelwe njalo kwaye zilungiswe ukuqinisekisa ukuba zikwimeko yokusebenza efanelekileyo kwaye zizaliswe zize zilebhulwe. Apho kuyimfuneko ukuba kuphinde kuzaliswe okanye amasalela ezicima-mlilo kufuneka zibekho ngokukhawuleza.
Xa isicima-mlilo sikhuphe ngokupheleleyo okanye ngokuyinxalenye kufuneka siphinde sizaliswe okanye sitshintshwe ngokukhawuleza.
Izaziso ezilumkisa ngeengozi ezinokubangelwa kukutshaya, kukuqhwithwa kwematshisi okanye ukuphatha isibane esingagqunyangwa kwigumbi lenjini okanye kufutshane namatanki okanye imigqomo.
Inkathalo enkulu kufuneka ithathiwe ukugcina imiphantsi yeenqanawa, impahla eyenziwe ngamaplanga okanye ezinye izixhobo ezinentunjana zikhululekile kwiimveliso zepetroliyamu. Ukubaluleka kokugcina indlu kwinqanawa akunakugxininiswa ngaphezulu.
Iimpahla neetawuli akufunekanga zishiywe zingajongwanga ecaleni kwezibane okanye izifudumezi. Amadlavu nezinye izixhobo ezitshayo kufuneka zithintelwe zingaqhagamshelani nomphunga, I-oyile eshushu okanye neendawo eza kuthi xhaxhe kuyo amanzi kwinqanawa okanye iindawo ezishushu ngenxa yengozi yokutsha okuzenzekelayo. Amadlavu ane-oyile akufunekanga ashiywe elahlwe nje kufuneka alahlwe ngokufanelekileyo.
Izixhobo zezibane ukuquka nezigqumathelo akufunekanga zibhucabhucwe. Isibane akufunekanga sipeyintwe okanye sigqunywe ngelaphu ukuzama ukwenza isikhuselo-kukhanya.
Izixhobo ezine-oyile kufuneka zigcinwe ziqinisiwe ukuze i-oyile okanye imiphunga yazo ungaphumi. Iitreyi zokuthontsizelwa zesinyithi kufuneka kubonelelwe ngazo apho kuyimfuneko.
Kufuneka kusetyenziswe kuphela iintlobo zezibane zombane ezivunyiweyo xa kuhlolwa iinjini, iitanki ze-oyile nemiphantsi yeenqanawa kwiindawo ezinomatshini.
Isikhongozelo esinento enokuphuma umphunga onokuvutha akufunekanga nakweyiphi imeko sibekwe kwindawo ehlala abasebenzi okanye kwiikhompatimenti apho izibane ezinamadangatye angaphandle okanye izidibanisi zombane zisetyenziswayo.
Zizidibanisi ezivunyiweyo kuphela ekufuneka zisetyenziswe ukwenzisa isidibanisi sombane zonomathotholo abaphathekayo, njalo njalo.
UKULWA UMLILO
Ukulwa umlilo ngempumelelo yinkathalo yomntu wonke ohamba ngenqanawa. Iziqheliso zokulwa umlilo kufuneka kwenziwe kumaxesha athile kwaye kuthathwe ngokuzimisela. Injongo yezi ziqheliso kufuneka kuqinisekwe ukubazonke izixhobo zokulwa umlilo zikwimeko elungileyo kwaye wonke ubani uyayazi indawo yakhe nemisebenzi, indawo ekuhlala izixhobo zokulwa umlilo, indlela ezisebenza ngayo nendlela ezisetyenziswa ngayo.
Amanzi, isoda emuncu okanye isicima-mlilo esinegwebu akufunekanga sisetyenziswe kwimililo yombane okanye kufutshane nendawo ehlala izixhobo okanye iingcingo zombane.
Amanzi akufunekanga asetyenziswe kwimililo yamafutha okanye ye-oyile.
Xa kusetyenziswa amanzi amaninzi ukulwa nomlilo umphathi kufuneka aqaphele impembelelo engalunganga kuzinzo lwenqanawa kwaye aqinisekise ukuba intsalela yamanzi iyakhutshwa okanye ayakhanywa.
Xa kusetyenziswa igesi efakelweyo efuthaniselayo kufuneka kuthathwe inkathalo ukuqinisekisa ukuba ikhompatimenti iyashiya kwaye ivalwe ngokufanelekileyo. Phambi kokuba igesi ikhutshwe umntu owongamele ukucima umlilo kufuneka aqinisekise ukuba ikhompatimenti ihlala ivalwe ixesha elide ukuqinisekisa ukuba umlilo ucimile kwaye ikhompatimenti ingeniswa kwaye ikhutshwa umoya ngokugqibeleleyo phambi kokuba kuphinde kungenwe.
Akukho msebenzi ekufuneka angene kwikompatimenti ezele umsi ngaphandle kokuba unxibe isixhobo sokuphefumla.
Xa kucinywa umlilo kufuneka yonke into ifakwe emanzini ngokugqibeleleyo kwaye ifanitshala ekhululekileyo, oomatrasi njalo njalo kufunekaisuswe kumgangatho. Kufuneka isiza silindwe iiyure eziliqela kwimeko apho ukutsha kunokuphinda.
Amayauyasu eentunja zetanki ye-oyile kufuneka zigcinwe zicocekile kwaye kwimeko elungileyo.
Apho iindawo zokuhlala zifuna ukufudunyezwa, isixhobo esinika ubushushu ekufuneka sifakiwe masinikwe umbilisi wasekhaya okanye ikalorifiya eyenziwe shushu ngombane. Apho oku kungenkwenzeka izixhobo zombane ezenza shushu kufuneka zibonelelwe. Izifudumezi zeLPG akufunekanga zisetyenziswe.
ISAHLUKO 9
UKUNYOTHULA IZITYALO
Ukunyothula izityalo kufuneka kuphawulwe ngokucacileyo ngemithwalo yayo yokusebenza ekhuselekileyo. Apho umthwalo wokusebenza okhuselekileyo wesilenge wahluka ngomakha-sangqa sawo kufuneka ufakwe ngomalathisi obonakalayo kumqhubi obonisa umqhubi ukuba umthwalo wokusebenza ukhuselekile kula e-ingile.
Nawuphi umntu osebenza ngesixhobo sokunyothula kufuneka aqeqeshwe ngokufanelekileyo phambi kokuba ayalelwe ukuba asebenzise isixhobo.
Abasebenzi kufuneka bakhangele izixhobo zokhuseleko phambi kokuba basebenzise izixhobo okokuqala. Isixhobo sokunyothula akufunekanga sisetyenziswe apho isixhobo sokhuseleko singasebenzi kakuhle.
Ukulawulwa kwezixhobo zokunyothula kufuneka ziphawulwe ngokucacileyo ngemisebenzi kunye nenkcazelo yokusebenza.
Isixhobo sokunyothula eziqhutywayo kufuneka ngalo lonke ixesha kukho umntu kwizixhobo zokulawula xa ziqhutywa.
Umsebenzi wesixhobo sokonyothula akufunekanga abe neminye imisebenzi enokuphazamisa ingqalelo yakhe kumsebenzi anawo ngelo xesha.
Apho umsebenzi engenambono ipheleleyo necacileyoyendlela egqibeleleyo yohambo kufuneka kubonelelwe ngamadoda emiqondiso.
Yonke imithwalo kufuneka irhintyelwe kusetyenziswa isixhobo esifanelekileyo somthwalo wokusebenza okhuselekileyo. Isixhobo sokurhintyela kufuneka sihlolwe phambi kokuba sisetyenziswe.
Iintsontela ezenziwe ngeengcingo kufuneka zihlolwe njalo kwaye zithanjiswe ngamafutha. Akufunekanga ukuba zivunyelwe zome.
Apho umthwalo uminxekile kwaye kukho uxinzelelo olulindelekileyo kwintsontela yokunyothula okanye intsontela eyenziwe ngeengcingo kufuneka ukhululwe phambi kokuba kukhululwe umthwalo.
Ekugqityweni komsebenzi igiyeri yokunyothula kufuneka ihlolwe ukuqinisekisa ukuba zonke iimortyisi kunye nezixhobo zokhuseleko zisendaweni.
Onke amakhamandela kufuneka enonootaka bawo abaqiniswe ngeengcingo zokubamba.
Xa isiqu senjini okanye ikhamandela lisusiwe kufuneka libe nobukhulu obulinganayo kunye nomthwalo wokusebenza okhuselekileyo njegowokuqala. Nawaphi amalungu asusiweyo kufuneka avele kubenzi kwaye alungele isixhobo eso.
Akukho nguqulelo ekufuneka yenziwe kwisixhobo sokunyothula ngaphandle kokuba kufunyenwe imvume kuqala kubenzi kwaye emva koko uvavanyo lomthwalo kufuneka lwenziwe.
Nawuphi umsebenzi okummandla wesixhobo sokunyothula kufuneka anxibe isigcina-ntloko.
Zonke izikhuselo zamehlo, amakhamandela, amakhonkco nesiqu senjini kufuneka zihlolwe kumathuba athile kwaye apho kukho imiqondiso yokuguga, yokucandeka okanye ukudleka eqatshelwayo kufuneka zitshintshwe.
Imithwalo akufunekanga ishiywe isasazeke emoyeni.
Izilenge kufuneka zigcinwe njengoko kuchaziwe ngabenzi.
<fn>xho_Article_National Language Services_OMNIBUS 1 (2003).txt</fn>
IZIKO LOHLAHLELO LWEZIPHUMO
PHAMBI KOKUBA UQALE ...
Injongo yolu vavanyo kukubonisa izimvo kunye nemibono yamalungu kunye nabaqeshwa malunga nolawulo, inkqubo kunye neendlela, ugqaliso kwabo sibancedayo kunye nabo banomdla kwinto eqhubekayo, ulawulo lwabantu, intsebenziswano, ubutyebi kunye nolwazi lwendlela yolawulo, iinkqubo, impembelelo kwimibutho, imeko yobume bendawo yemvelo, ukwaneliseka kwabo bafumana uncedo kunye nabo banomdla kwinto eqhubekayo, umgangatho kwiinkonzo, ukwaneliseka kwabantu, isenzo sabo banikela ngempahla kunye nabo benza ulwahlulelwano kunye neziphumo zombutho.
Iziphumo zolu vavanyo kuzakwabelwana ngazo nabalawuli be-DOD/SANDF. Kubalulekile ngoko ke ukuba uphendule umbuzo ngamnye ngokunyaniseke kangangoko. Olu ayilulo uvavanyo lolwazi kwaye akukho mpendulo ilungileyo okanye engalunganga. Umbono wakho yimpendulo elungileyo kuphela.
Iziko liya kuthatha ulwazi olunikwa nguwe njengeMfihlo yoHlahlelo lweZiphumo. Uya kuhlala ungaziwa, njengoko iZiko loHlahlelo lweZiphumo liya kuhlahlela ulwazi oluqokelelweyo ngokweemeko zamaqela kuphela, umzekelo amadoda kunye nabafazi ngokwahlukahlukeneyo.
Kulula ukugcwalisa iphepha lemibuzo njengoko iphepha lemibuzo iphendulwa lula ngokwenza isangqa kwinombolo efanelekileyo yempendulo evumelana nawe okanye ebonisa umbono wakho ongcono.
Ukuba ngaba ufumana nayiphi na ingxaki ekugcwaliseni eli phepha lemibuzo nceda ungathandabuzi ukufuna uncedo kumsebenzi wophando olwenziwayo / umphandi okanye uqhagamshelane noMnxeba woncedo weziko loHlahlelo lweZiphumo ku- 3124788 / 8164788.
Ukuthatha kwakho inxaxheba ekunikeni ulwazi oluceliweyo kuxatyisiwe.
ULWAZI NGEBALI LOMNTU
Usebenza kuliphi iqela lomsebenzi?
Nceda uphendule le mibuzo ngokuthi wenze isangqa kwimpedulo oyikhethileyo
Udidi lweqela. (ukuba ngaba ungumsebenzi ongekho mkhosini nceda rhangqa impendulo eku-10 okanye u-11)
Ukweliphi iqela labemi?
Umntu oNtsundu
Umntu weBala
Umntu oMhlophe
Ngaphambili bendili ...
Siyintoni isini sakho?
Indoda
Umfazi
Mingaphi iminyaka yakho?
Ingama-24 okanye ngaphantsi
Ingama-25 ukuya kuma-34 eminyaka
Ingama-35ukuya kuma 44 eminyaka
Ingama-45 nangaphezulu
Ingaba ukuziphatha kunye nezenzo zabo banolawulo oluphezulu kunye nazo zonke iinkokheli ziwaphembelela, ziwaxhasa kwaye ziwaphucula njani amasiko okwenza umsebenzi ngokugqwesileyo.
Nceda uphendule le mibuzo ilandelayo enxulumene nobunkokheli
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe noko
Hayi, ncam
Hayi, akunjalo
Andazi
Ingaba iinkokheli/ abalawuli kwiqela lakho lomsebenzi/ iziko lomkhosi/ inqanawa bawuphumeza ngokukhawuleza nangobuchule umsebenzi wabo?
Ingaba iinkokheli / abalawuli kwiqela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa ziya mamela kwiingxaki zabo bangaphantsi kubo emsebenzini?
Ingaba iinkokheli / abalawuli kwiqela lakho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa zinokufikeleleka ngokulula ?
Ingaba iinkokheli/ abalawuli kwiqela lakho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa bacacisa ngokucacileyo kwabo bangaphantsi kubo ngokomsebenzi ukuba kufuneka kwenziwe mfuno zini?
Ingaba iinkokheli abalawuli kwiqela lomsebenzi / iziko lomkhosi/ inqanawa bayakuqinisekisa okokuba abo bangaphantsi kubo emsebenzini bayakwazi kwaye bekuqonda okulindeleke kubo?
Ingaba iinkokheli / abalawuli kwiqela lakho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa baya kuqinisekisa okokuba abangaphantsi kubo ngokomsebenzi baqeqeshwe ngokwaneleyo ekwenzeni umsebenzi wabo?
Ingaba umphathi wakho uthetha ngokunzulu nawe ngamathuba enkqubela phambili ngomsebenzi?
Ingaba umphathi wakho uya kubonisa na ukwenza umsebenzi wakho ngeyona ndlela ingcono?
Ingaba uyazi fumana na iinkonzo zoqeqesho zangaphakathi (Uqeqesho emsebenzini) ukuze uncedakale ube nesiveliso ngokungaphaya?
Ingaba umsebenzi olungileyo uya qondwa kwiqela lakho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa?
Ingaba uyalifumana na ithuba lokunyuselwa ukuba ngaba wenze umsebenzi kakuhle?
Ingaba unalo na ithuba lokufumana umvuzo wemali owongezelelweyo ukuba wenze umsebenzi kakuhle?
Ingaba uya wazi na umsebenzi wakho ukuba uyintoni ? (oko kuthetha ukuba imisebenzi omawuyenze )
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na neengxelo ezilandelayo:
Ndivumelana ngamandla
Ndiya vuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandla
Iinkokheli / abalawuli beli qela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa liyawakhathalela amabandla asebumelwaneni
Uluvo kunye nezenzo zeenkokheli abalawuli beli qela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa babonisa okokuba banomdla woMzantsi Afrika ngentliziyo
Izimvo kunye nezenzo zomphathi wam zindenza ndikholelwe okokuba umgangatho weenkonzo kwabo sibancedayo1 ubalulekile
IINKQUBO KUNYE NOBUCHULE
Indlela umbutho ocacisa, nomisela, nohlola kunye noyijika ngayo inkqubo kunye nobuchule, zibe luyilo kunye nezenzo
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na neengxelo ezilandelayo:
Ndivumelana ngamandla
Ndiya vuma
Andivumelani ngamandla
Iinkqubo zisekwe kulo lonke ulwazi olululo ngaphakathi nangaphandle kwe-DOD
Abo banolawulo oluphezulu kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa baqinisekisa okokuba bayaziqonda iimfuno kunye nokufunekayo kwabo banomdla kwinto eqhubekayo2 phambi kokuba bathathe isigqibo kunye ngokuphathelelene neenkqubo kunye neendlela
Kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa izigqibo ezingokuphathelele kwikqubo kunye nobuchule zenziwa kumazinga apho ulwazi olulolona luchanekileyo luthi lufumane khona
Kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa wonke ubani uthatha inxaxheba ekuveliseni inkqubo kunye nobuchule
Ndaziswa rhoqo ngeenkqubo kunye nokutshintsha ubuchule bokwenza izinto
Kwiqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi / inqanawa abaphathi kunye nabalawuli baya zicacisa iziphumo ezilindelekileyo zenkqubo / noyilo kwaye bachonge imisebenzi kunye namaxesha afunekayo wokugqitywa kwawo ukuze iphunyezwe
Umphathi wam uqinisekisa okokuba umsebenzi wamajoni wemihla ngemihla uyangqinelana/ uyavumelana nenkqubo / uyilo kunye nobuchule bokwenza oko
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa liya cotha ukulungelelanisa amalungelo aphambili kwiimeko ezintsha okanye ezitshintshayo
UGQALISO KWABO SIBANCEDAYO KUNYE NAKWABO BANOMDLA KWINTO EQHUBEKAYO
Umbutho uzicacisa njani iimfuno, iimfuneko kunye nokulindelekileyo; uluphumeza njani ulalwamano kwaye ulucacisa njani ulwaneliseko lwabo bafumana uncedo kunye nabo banomdla kwinto eqhubekayo
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na neengxelo ezilandelayo
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Ndivumelana ngamandlla
Kwiqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi/ inqanawa sisoloko sizama ukwalatha abo sibancedayo ngabanye ngabanye ngamagama abo
Kwiqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi/ inqanawa "ukuqondwa kwalowo simncedayo" kuthetha ukuqonda ngeemfuno zakhe ezithile kunye nako konke okufunekayo ngendlela engaguquguqukiyo/ kunye neqhubelekayo
Umpathi wam usoloko efuna impendulo yabo bancedwayo kwimpahla/ kwiinkonzo zethu, aze abe nento ayenzayo ngokukhawulezileyo nangokwakhayo kwizinto athe wazifumanisa
Emsebenzini wam ndiyabazi abo ekufuneka ndibancedile
ULAWULO LWABANTU
Umbutho uwakhupha njani amandla aleleyo kubantu bawo
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezingxelo zilandelayo:
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandla
Iinkokheli/ abalawuli kwiqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi/ inqanawa likuthaza isiko lokufunda okuqhubekayo phakhathi kwabo basebenza ngaphantsi kwabo
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqqanawa linenkqubo yokubekwa esikhundleni ukunceda amalungu amatsha / abaqeshwa ukuba baqonde imisebenzi yabo kunye namasiko eqela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Ukuqhubeka koqeqesho lwam kumsebenzi kundenza ndisebenze ngobuchule kunye nakakuhle
Umphathi wam uyayazi apho basebenza ngamandla khona kunye nalapho babuthathaka khona bonke abasebenzi bakhe abangaphantsi kuye kwaye uthumela umsebenzi ukubanika amathuba okukhulisa ubuchule babo
Iyaqhubeka
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandlla
Iinkokheli / abalawuli kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa likhuthaza kwaye livuza intsebenziswano
Injongo yeqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa livunywa ngawo onke amalungu kunye nabaqeshwa kwaye ibonisiwe kuyo yonke imisebenzi yabo yemihla ngemihla
Kucacile kum ukuba umsebenzi / impumelelo yomntu kunye neqela ilinganiselwa njani
Iinkokheli kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa liqinisekisa okokuba onke amalungu / abaqeshwa ayabandakanyeka ekuyilweni komsebenzi
Indlela endingazisa ngayo amacebo / izikhalazo ukuba ziqatshelwe ligosa lomkhosi / umlawuli iyaphunyezwa
Impendulo endiyifumanayo kumacebo am iyandanelisa
Ukuvelisa uluvo lwam ngokunyanisekileyo kuyakundenzela iingxaki kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Ndinolwazi ngoxanduva lomthetho olunxulumene nempilo kunye nokhuseleko emsebenzini
Ukukhathalelwa kwemeko yobume bendawo umzekelo ukukhathalelwa kwezityalo, ucoceko lwamabala kunye nezakhiwo, ukulungiswa kwezinto ebezisetyenzisiwe ukuze zibenokusetyenziswa kwakhona ekwenzeni into entsha kuyinto ecacileyo kwimisebenzi yethu
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa liyakukhathalela ukuphila kwamalungu / abaqeshwa balo
Impendulo endiyifumeneyo kwizikhalazo zam iyandanelisa
UKUSEBENZA KWIQELA
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe noko
Hayi ncam
Hayi akunjalo
Andazi a
Intsebenziswano iyakhuthazwa kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa b
Ingaba / abaqeshwa kwiqela lakho lomsebenzi...
Ewe noko
Hayi ncam
Hayi akunjalo
Andazi N/A ( andisebenzi kunye neqela)
Bakulungele ukunceda xa kuyimfuneko
UBUTYEBI KUNYE NOLWAZI LWENDLELA YOLAWULO
Indlela umbutho olawula nasebenzise ngayo ubutyebi ( ixesha, uncedo, uqingqo mali, izixhobo, izinto ekwenziwa ngazo ezinye izinto njalo-njalo)
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na neengxelo ezilandelayo:
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandlla
Kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomsebenzi / amalungu enqanawa / abaqeshwa balisebenzisa kakuhle ixesha labo
Kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / amalungu enqanawa / abaqeshwa bayayiqonda impembelelo yemisebenzi yabo kwixesha labanye
Amalungu / abaqeshwa beqela / iziko lomkhosi / inqanawa bafumana lonke ulwazi abalufunayo ukwenza umsebenzi wabo ngokukuko
Iinkokheli zeqela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa ziphanda ngabo bonke ubutyebi obunokwenzeka nobunokusetyenziswa ngaphakathi nangaphandle ukuphucula umgangatho weenkonzo / wemveliso
Ndiyaluqonda uxanduva lomthetho kunye neenkqubo ze-DOD eziphathelele kukhuseleko lolwazi olulihlebo kunye nokhuseleko lwekhompyutha
Umphathi wam / umlawuli uyasikhuthaza ukuba siphephe ekwenzeni inkcitho edlulisileyo kunye nengagunyaziswanga
IINKQUBO
Indlela yokwenza izinto kunye namanyathelo ekufuneka elandelwe Indlela umbutho oqaphela, ulawule, ucinge ngokutsha kwaye uphucule iinkqubo zawo
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani nezi ngxelo zilandelayo
Ndiyavuma ngamandla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandla
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa zijolise kuphuhliso lweenkqubo ezingqalileyo ( ukuba umsebenzi wenziwa kanjani) ukuhlangabezana neemfuno zabo bafuna uncedo
Ukungena kunye nokuphindaphindwa komsebenzi akukho kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Kwiqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi / inqanawa iziqu zabantu kunye namaqedlana omsebenzi alwamkela lonke uxanduva lomsebenzi wawo
Sikhuthazwa ukuzama imibono emitsha / ubugcisa obutsha ukuphucula umgangatho womsebenzi wethu
Abaphathi kunye nabalawuli beqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa baqinisekisa ukuba abo baphethweyo baqeqesheke ngokuyimfuneko phambi kokuba umsebenzi omtsha okanye utshintsho kwiindlela zokwenza umsebenzi ziyamiliselwa (bayawazi umsebenzi)
Kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa imisebenzi yenkxaso / iinkqubo iya phuhliswa ukuqinisekisa ukuba iinkonzo / imveliso iya kumelana neemfuno zabo bafumana uncedo
Iqela labaphathi / abalawuli beqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi/ inqanawa baqinisekisa ukuba ilungu ngalinye liyazi ukuba umsebenzi walo unxibelelana njani nenkqubo xa iyonke
IMPEMBELELO KWINTLALO
Ukuphunyezwa ngumbutho ukwanelisa iimfuno nokulindelwe kuwo ngabasekuhlaleni,uzwelonke,kunye noluntu lwehlabathi luphela (njengoko kufanelekile)
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezingxelo zilandelayo
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandlla
Abantu abangaphandle kwe-DOD baya qonda ukuba iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa lizimisele kwimpatho elinganayo kubo bonke abasebenzi kunye nenkqubo yokunikwa amathuba kwabo babe fudula behlelelekile
Ukucuthwa kwamanani kunemiphumela engeyiyo kuqoqosho lwasekuhlaleni kunye noqoqosho lwesizwe
Abantu abangaphandle kwe-DOD bacinga okokuba iqela lethu lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa ifaneleke ukuba yenze uncedo olungaphaya kugcino lomthetho nocwangco kwindawo yethu yasekuhlaleni
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa liqeshe amalungu endawo yokuhlala
Amanye amalungu / abaqeshwa beqela lethu lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa bazibandakanye nokuqeqesha / ukulawula / ukuphathwa kwemidlalo kwindawo yethu yasekuhlaleni
Amanye amalungu/ abaqeshwa beqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa bathatha inxaxheba kwezemidlalo njengamalungu eqela labo bangekho mkhosini
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa likhuthaza amalungu / abaqeshwa ukuba baphuhlise kwaye bazigcine bekwimeko yempilo entle kubomi babo
IMEKO YOBUME BENDAWO YEMVELO
Ezi ndawo zilandelayo zigcinwe kakuhle kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa:
Ewe, ngokunyanisekileyo
Ewe, kwinqanaba elithile
Hayi, hayi ncam
Hayi, akunjalo
Andazi
Indawo yam endisebenza kuyo
Iqela lamajoni / umbutho
Uncedo lokuzonwabisa nolwezemidlalo
Amabala / iigadi
Indawo zokuhlala zomkhosi
UKWANELISEKA KWABO BAFUMANA UNCEDO KUN YE NABO BANOMDLA KWINTO EQHUBEKAYO
Into efunyanwa ngumbutho ngokunxulumene nolwaneliseko lwabo bafumana uncedo bangaphandle
Ingaba ukubona na ukwaneliseka kwalowo ufumana uncedo ngenxa yezi ndlela zilandelayo?
Ewe ngokunyanisekileyo
Ewe kwinqanaba elithile
Hayi, hayi ncam
Hayi, akunjalo
Andazi
Udliwano ndlebe lomntu ngenkqu
Udliwano ndlebe ngomnxeba
Ingxoxo yamaqela / iingxoxo zamaqela ezijolisileyo
Uvavanyo lwephepha lemibuzo
Ezinye iindlela
Ucinga abo bafumene uncedo baneliseka kangakanani na yimveliso / iinkonzo zeqela lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Bayaneliseka kakhulu
Bayaneliseka
Andinaluvo
Ingaba iqela lakho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa lifumene imivuzo ngexesha leenyanga ezili-12 malunga nomgangatho weenkonzo / imveliso
Ewe
Hayi
Andazi
UMGANGATHO KWIINKONZO
Ezi ngxelo zilandelayo zicengceleza uluvo lwakho ngokuphathelele kwiqela lomsebenzi/ iziko lomkhosi / inqanawa. Kwingxelo nganye, nceda ubonise inxenye ocinga ngayo ukuba iqela lalkho lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa linesimo / umgangatho ochazwa yingxelo nganye
Ngesimo esifanelekileyo
Ngesimo esincinane
Akunjalo
Andinaluvo
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa linezixhobo ezijongeka ziluhlobo lwangoku
Amabala neegadi kunye nezakhiwo zeqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa anenkangeleko ecocekileyo
Amalungu / abaqeshwa beqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa banenkangeleko ecocekileyo
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa lenza izinto ezilungileyo kwasekuqaleni nje
Iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa lunika iinkonzo/ iimveliso zalo ngexesha elithembise ngalo ukwenza oko
Amalungu / abaqeshwa beqela lam lomsebenzi basoloko bekulangazelela ukunceda abo bafumana uncedo
Amalungu / abaqeshwa beqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa basoloko bephendula kwizicelo zabo bafumana uncedo
Amalungu / abaqeshwa beqela lam lomsebenzi/ iziko lomkhosi / inqanawa baya ziqonda iimfuno ezizodwa zabo bafumana uncedo
UKWANELISEKA KWABANTU
Umbutho ufumana ntoni ngokuphathelelene nolwaneliseko lwabantu
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandlla
Ndisoloko ndinolwazi ngemiba endichaphazelayo okanye enokundichaphazela
Ndaziswa ngokuphangaleleyo malunga nezifundo zoqeqesho kunye nolwakhiwo, emandizenze kwiminyaka ezayo embalwa
Abaphathi / abalawuli baqinisekisa okokuba onke amalungu kunye nabaqeshwa bafumana uqeqesho abalufunayo ukwenza inkqubela phambili kumsebenzi wabo
Ndiyaneliseka bubulungisa obenziwe kuvavanyo lwam
Ndiyawuthanda umsebenzi endiwenzayo
Ndifumana inkxaso eyaneleyo kumagosa andilawulayo
Amatyala wokungabikho emsebenzini ngaphandle kwekhefu ehlile ukususela kwiminyaka edlulileyo
Izibalo zokufumana kwam umvuzo wam zenziwa ngokulungileyo
Ulungiso lomvuzo lwenziwa ngexesha
Imibuzo ngolawulo oluphathelelene nam lwenziwa ngolwaneliseko
Ukwaneliseka okanye ukunganeliseki kwakho kungakanani koku kulandelayo:
Ndaneliseka kakhulu
Ndanelisekile
Andaneliseki
Andinaluvo
Iinkonzo ezinikwayo ngamagosa entlalo-ntle eziko lomkhosi / iqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Iinkonzo ezinikwa ngumfundisi wakho womkhosi
Ukhuseleko kwezomsebenzi
Uncedo lwezindlu
Izithuthi zomkhosi
Ukutya okunikelwa lizilo lomkhosi / umbutho
Ukuba semgangathweni kweyunifom enikelwa kuwe
ISENZO SABANIKELI BEEMPAHLA KUNYE NABO BENZA ULWAHLULELWANO
Into ezuzwe ngumbutho ngokuphathelelene nolawulo lweenkqubo zabanikeli beempahla kunye nabo benza ulwahlulelwano
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awavumelani kangakanani na nezingxelo zilandelayo:
Ndivumelana ngamandla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Ulwalamano oluthembakeleyo nolubonakalayo luyinto ekhoyo phakathi kweqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Umgangatho wesiveliso ( imveliso kunye neenkonzo ) zabanikeli bempahla zihambelana nokulindelekileyo kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa
Abaniki bempahla bethu bayazi ngokuthe ngqo ukuba sifuna ntoni na
Xa iqela lethu lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa linengxaki abaniki bempahla bethu babonisa umdla onyanisekileyo ekuyisombululeni
Xa abaniki bempahla bethu bethembise ngokwenza into ngexesha elithile bayakwenza oko
IZIPHUMO ZOMBUTHO
Into ezuzwe ngumbutho ngenjongo zoshishino lwayo oluyiliweyo kunye nasekwaneliseni iimfuno kunye noko kulindelekileyo, kwakhe wonke ubani onomdla kwezezimali okanye enye nje imali efakwe kwishishini
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezingxelo zilandelayo
Ndivumelana ngamandlla
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngamandlla
Ndinolwazi lokumiswa phantsi kolawulo oluyintloko olukhoyo kwiqela lam lomsebenzi / iziko lomkhosi / inqanawa eluthi luvumele uqwalaselo loyilo ( uqingqo mali luyabandakanyeka) , ukulinganiselwa kweziphumo kunye nokuphunyezwa kwemigaqo elungisiweyo
Umgangatho wesiveliso ( imveliso kunye neenkonzo) zeqela lethu lomsebenzi uphucukile ukususela kwiminyaka engaphambili
Sihamba phambili kuko konke esikwenzayo
Iqela lethu elisebenzayo lidla ngokuziphumeza iinjongo ezibekiweyo
ENKOSI NGEXESHA KUNYE NENXAXHEBA YAKHO
Abasebenzisi beenkonzo kunye nemveliso zeqela/iziko lomkhosi/inqanawa bangaphandle kunye nabangaphakathi
Bonke abantu okanye amaqela, ngaphakathi kunye nangaphandle kwe-DOD, abanomdla kweli qela lomsebenzi/iziko lomkhosi/inqanawa, umzekelo abaqeshwa, abo bafuna uncedo, abo banika iimpahla kunye noRhulumente
YIMFIHLELO YAKUBA IGQITYIWE
YIMFIHLELO YAKUBA IGQITYIWE
<fn>xho_Article_National Language Services_OMNIBUS 2 (2003).txt</fn>
IZIKO LOHLAHLELO LWEZIPHUMO
IZIKO LOHLAHLELO LWEZIPHUMO
PHAMBI KOKUBA UQALE...
Injongo yolu vavanyo kukubonisa izimvo kunye nemibono yamalungu kunye nabaqeshwa beSebe loKhuseleko (I-DOD) malunga neenguqu, ukuxhaswa koxolo, ubuhlanga, ukuba nako, iziphumo ze-SANDF / DOD kunye neemfuno zoqeqesho lweSingesi.
Iziphumo zolu vavanyo kukusincedisa ekuxabiseni utshintsho lokuphunyezwa olwenziwayo kwi-DOD kwaye lulandelwe. Kubalulekile ngoko ke, ukuba uphendule umbuzo ngamnye ngokunyaniseka kangangoko.
Olu ayilulo uvavanyo lolwazi kwaye akukho mpendulo ilungileyo okanye engalunganga. Umbono wakho yimpendulo elungileyo kuphela.
Iziko loHlahlelo lweZiphumo luya kuthatha ulwazi olunikwe nguwe njengemfihlo. Uya kuhlala ungaziwa njengoko iZiko loHlahlelo lweZiphumo liya kuhlahlela ulwazi oluqokelelweyo ngokwemeko zamaqela kuphela umzekelo amadoda kunye nabafazi ngokwahlukahlukeneyo.
Kulula ukugcwalisa iphepha lemibuzo njengoko imibuzo emininzi iphendulwa lula ngokwenza isangqa kwinombolo efanelekileyo yempendulo evumelana nawe okanye ebonisa uluvo lwakho olungcono.
Ukuba ngaba ufumana nayiphi na ingxaki ekugcwaliseni eli phepha lemibuzo, nceda ungathandabuzi ukufuna uncedo kumsebenzi wophando olwenziwayo / umphandi okanye uqhagamshelane noMnxeba woNcedo weziko loHlahlelo lweZiphumo kwa- 3124788 /8164788
Ukuthatha kwakho inxaxheba ekunikeni ulwazi olucacileyo kuxatyisiwe.
ULWAZI NGEBALI LOBOMI BOMNTU
Usebenza kweliphi iqela lomsebenzi?
Nceda uphendule le mibuzo ngokuthi wenze isangqa kwimpendulo oyikhethileyo
Ongekho mkhosini - UmNcedisi mLawuli nabangaphezulu
Ongekho mkhosini - Ongaphantsi komNcedisi mLawuli
Ukweliphi iqela labemi?
Umntu oNtsundu
Umntu weBala
Umntu oMhlophe
Ngaphambili bendili...
Siyintoni isini sakho?
Indoda
Umfazi
Mingaphi iminyaka yakho?
Ingama-24 okanye ngaphantsi
Ingama-25 ukuya kuma-34 eminyaka
Ingama-35 ukuya kuma-44
Ingama-45 nangaphezulu
INGUQU: IMFUNEKO YENGUQU
Ucinga okokuba kuyimfuneko ukuba I-DOD /SANDF itshintshe ngenxa yezi zizathu zilandelatyo. (Yenza uphawu kwimpendulo enye oyikhethileyo)
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe kwinqanaba elithile
Andazi
Hayi, ncam
Hayi, akunjalo
Ulawulo ngomelo/ ezopolitiko kunye nemithetho yolawulo eMzantsi Afrika
Ukungabikho kwempatho yomkhosi
Ukuphakanyiswa kwentlalo noqoqosho kubalulekile kunokugcina iziko lomkhosi elinempumezo
Ukwenza iziko lomkhosi libe lincinane, kodwa libe lelisebenzayo (Ngobuchule kwaye libe nenkqubela phambili nangobugcisa)
UHLOBO LWENKQUBO YENGUQU
Ngokukhawuleza ngethutyana nje elincinci
Ngokuthe chu ngexesha elide
Uhlobo lwenguqu kufuneka lube njani na?
Iziko lomkhosi elitsha kufuneka lakhiwe ngokupheleleyo
Kufuneka ulungelelaniso kulo mkhosi ukhoyo
INKQUBO EYENZIWE NENGUQU
Uyiva njani inkqubela eyenziwe nenkqubo yenguqu?
Inguqu iyilwe ngokugqibeleleyo
Inguqu ayiyilwanga ngokuthe ncam
Qhuba kakuhle kakhulu
Qhuba kakuhle
Qhuba kakuhle ngokufanelekileyo
Qhuba kakubi
Qhuba kakubi kakhulu
Andinalwazi
UKUBANDAKANYEKA KWABAPHATHI ABAPHEZULU
Abaphathi abaphezulu baya yikhuthaza le nkqubo
Abaphathi abaphezulu baya yilibazisa inkqubo
Ingaba ucinga okokuba abalawuli abaphezulu be-SANDF bajonge kwimidla yawo onke amalungu kunye namaqela kwinkqubo yenguqu?
Ewe
Hayi
INJONGO YENGUQU
Ingaba kuyenzeka na ukuba kufikelelwe kwezi njongo zeenguqu zilandelayo ngo-2004/05 ngaphandle kokuhlangabezana namandla anobuchule/ anomtsalane e-SANDF
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe kwinqanaba elithile
Andazi
Hayi ncam
Hayi akunjalo a.
Ukulungelelanisa inani labaqeshwa ngokuphathelele kwisakhiwo esitsha kunye nomlinganiselo we-SANDF
Ukusebenzisa ukulingana ngesini e.
Ukwenza iziko lomkhosi elicacileyo f.
Ukwenza iziko lomkhosi phantsi kolawulo lomntu
IMISEBENZI YEENGUQU
UNGALUCHAZA NJANI ULUVO LWABAHLOBO BAKHO NGOKUPHATHELELE NOKU KULANDELAYO? (YENZA UPHAWU OLUNYE KWIMPENDULO OYIKHETHILEYO)
Ngokuqinisekileyo kakhulu
Ngokuqinisekileyo kakuhle
Andazi
Ngokulandulayo
Ngokulandulayo kakhulu a.
Indlela ekuthi ukumanya kuqhutywe ngayo b.
Isantya ekuthii ukumanya kwenziwe ngaso c.
Isantya ekuthi uhlengahlengiso lwenziwe ngaso e.
Inxenye yohlengahlengiso f.
Ukuncitshiiswa koqingqo mali lweziko lomkhosi h.
Indlela olwenziwa ngayo ulingano ngokwesini j.
Isiqalo soNobhala bequmrhu elikhulu lomkhosi k.
Indlela inkqubo yabaqeshwa besakhiwo esitsha eqhutywa ngayo(izithuba ezikhoyo)
UKUPHUNYEZWA KWENGUQU
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo:
Ndivumelana ngokucacileyo
Ndiya vuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngokucacileyo a.
Ngenxa yenguqu amalungu amaninzi alahlekelwa zimpembelelo ekwenzeni umsebenzi wawo b.
Ndanelisekile lukhuseleko lwasemsebenzini wam c.
Ndiya neliseka ngamathuba okunyuselwa d.
Ndamkele isiko elitsha lomkhosi e.
Ndiya vumelana neemeko ezintsha zolawulo f.
Ndamkele iindlela ezintsha zomsebenzi g.
Ndivumelana nenkqubo entsha yolwimi
Ndicinga ukuyishiya I-SANDF kwiminyaka emibini ezayo k.
IINDAWO EZINENGXAKI
Koku kulandelayo kokuphi okubona kuyindawo enengxaki kwi-DOD / SANDF enenguqu ( phawula ENYE oyikhethileyo kumbuzo NGAMNYE )
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe kwinqanaba elithile
Andazi
Hayi ncam
Hayi akunjalo a.
Izithethe zomkhosi kunye nemigaqo ziyehla ngenxa yokumanya b.
Izixhobo zishiywe lixesha / ziphelelwe lixesha c.
Ukwahlukana ngezimvo kumasiko omkhosi d.
Ukwahlukana kwindlela ekucingwa ngayo e.
Ukwahlukana ngokweelwimi f.
Amathuba alinganayo kumadoda nabafazi
Impatho ekhethekileyo yesiko elithile kunye namaqela esini ( inkqubo yoniko mathuba kwabo bahlelelekileyo)
Ubuhlanga m.
Ukwahlukana ekuchazeni iinkqubo ze-DOD
UNXIBELELWANO NGENGUQU
Uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandalayo:
Ndivumelana ngokuqinisekileyo
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngokuqinisekileyo a.
Kunzima ukufumana ulwazi ngenguqu b.
Ulwazi ngenguqu aluthembakalanga kwaye aluchanekanga c.
Ulwazi endilufumanayo ngenguqu aluthethi ngengxaki yam d.
Kukho iindlela zonxibelelwano eziphumezayo apho kunokuthi iimpendulo kwimibuzo yamalungu e-DOD ngeenguqu zinokufumaneka khona
Kukowuphi na umthombo olandelayo wolwazi onokuthi uwukhethe ekufumaneni ulwazi olunzima ngenguqu? ( KHETHA ECHANELEKILEYO IBENYE KUPHELA)
Umphathiswa wezoKhuseleko
Unobhala weZokhuseleko
Intloko yeNkonzo yakho / iCandelo
U-OC, umlawuli, umphathi okufuphi kanye
Imiyalelo kunye neenkqubo
Unxibelelwano olwenziwa ngosasazo lweendaba zika wonke-wonke
Enye nje
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo ngemicimbi yonxibelelwano kwiqela lakho lomsebenzi
Ndivumelana ngokuqinisekileyo
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumi
Andivumelani ngokuqinisekileyo a.
Igosa lam elilawulayo luyalufihla ulwazi olubalulekileyo ngenkqubo yenguqu b.
Ixesha elincinane kakhulu lonxibelelwano phakathi kweqela elilawulayo kunye nelabo baphethweyo liya nikwa kwiqela lam lomsebenzi c.
Ndinokuzithemba ekutyhileni izimvo zam kwiqela lam lomsebenzi d.
Igosa lam elilawulayo alilihloniphi isiko lam e.
Kwiqela lam lomsebenzi ulwalamano phakathi kwamalungu abemi abohlukahlukeneyo buyaxhalabisa ngamanye amaxesha f.
Igosa lam elilawulayo linxibelelana ngokuphandle nabo libaphetheyo g.
Kukho imeko yokuthembana kwiqela lam lomsebenzi
UKUXHASWA KOXOLO
Ingaba ubona kuyimfuneko kwi-DOD/SANDF ukumisela ukulwa kokuxhaswa koxolo lomkhosi kwamanye amazwe ngenxa yoku kulandelayo?
Ewe kwinqanaba elithile
Andazi
Hayi ncam
Hayi akunjalo a.
Ukuphepha ukungena kweembacu eMzants Afrika c.
Ukuxhasa imisebenzi yenkxaso yoxolo yoLwakhiwo lweBandla loMzantsi Afrika e.
Ukuxhasa imisebenzi yobumbano lwenkxaso yoxolo lwe-Afrika f.
Ukuxhasa imisebenzi yenkxaso yoxolo yaMazwe aBumbeneyo g.
Ngenxa yokuba inika amava alungileyo kumajoni
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo kwimisebenzi yenkxaso yoxolo...
Ndivumelana ngokuqinisekileyo
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngokuqinisekileyo a.
I-DOD / SANDF ayinamali yaneleyo kwaye futhi ayinazixhobo zilungileyo ezinokumiselwa umlo wemisebenzi yokuxhasa uxolo b.
I- DOD / SANDF akufuneki ithathe inxaxheba kwimisebenzi yokuxhaswa koxolo kweli nqanaba kuba amalungu ayo akakakulungeli ukulwa c.
Imisebenzi yokuxhasa uxolo ixabisa imali eninzi esiyidingayo e -SA ukuphakamisa abantu bethu
Ingaba yeyiphi ENYE kwezi ngxelo zilandelayo engcono emela uluvo lwakho ekuzibandakanyeni kwe-DOD kwimisebenzi yenkxaso yoxolo?
I-DOD akufunekanga ivunyelwe ukumisela umlo womkhosi oxhasa uxolo kwelinye ilizwe
I-DOD akufunekanga ivunyelwe ukumisela umlo womkhosi oxhasa uxolo kwilizwe lasebumelawaneni kuphela
I-DOD akufunekanga ivunyelwe ukumisela umlo womkhosi oxhasa uxolo kwamanye amazwe e-Afrika kuphela
I-DOD akufunekanga ivunyelwe ukumisela umlo womkhosi kulo naliphi na ilizwe jikelele - phesheya kolwandle kunye nakwi-Afrika
Andiqinisekanga / andinalwazi
Ukuba uMzantsi Afrika kweli nqanaba unqwenela ukuthumela umkhosi oxhasa uxolo kwelinye ilizwe, ndiyaku...(KHETHA IBENYE KUPHELA IMPENDULO)
Zinikela iinkonzo ngokuzithandela
Nikezela ngeenkonzo zam ukuba kucelwe oko kum
Thatha inxaxheba ukuba ndiyalelwe ukwenza oko
UBUHLANGA
Ingaba ucinga / ufumanisa okokuba le mimiselo ilandelayo, ukwenziwa kwemimiselo kunye neemeko kunyusa izinga lobuhlanga?
Ewe ngokuqinisekileyo
Ewe kwinqanaba elithile
Andazi
Hayi, ncam
Hayi akunjalo a.
Imimiselo /imithetho yokungabikho ngaphandle kwekhefu (AWOL)
Ukulungiswa ligosa elilawulayo / umphathi / umntu omkhulu d.
Igosa elilawulayo / umphathi / umntu omkhulu lilungu leqela labemi abohlukileyo e.
Ukunyanzelwa kwengqeqesho f.
Ukwenza isifundo esithile uze ulinde ukonyuselwa
Bonisa ukuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo:
Ndivumelana ngokuqinisekileyo
Ndiya vuma
Andinaluvo
Andivumi
Andivumi ngokuqinisekileyo a.
Amalungu amhlophe azibona engaphezulu kunelinye iqela labemi xa kuthethwa ngoqeqesho / amava angaphambili b.
Imikhosi ethile yangaphambi ko-1994 ifumana impatho ekhethekileyo [ Umzekelo bafumana inxalenye yoncedo ( ukunyuselwa, ukuvunyelwa kwezifundo,inkuthazo ngomsebenzi njalo njalo) xa kuthelekiswa neminye imikhosi]
Amalungu afumana ubuhlanga kumaqela abemi angaphezulu kunesinye e.
Into ebonisa okokuba inxalenye yamagosa amhlophe, kodwa ezinye iindidi azikho njalo, ibonisa okokuba I-DOD inobuhlanga
Ngokombono wakho, ingaba unxulumano phakathi kwamalungu eqela labemi abohlukahlukeneyo kwiqela lakho lomsebenzi libenokuphucuka okanye libe ngakumbi kwinto ebeliyiyo kwiminyaka emibini yokugqibela edlulileyo?
Libe nokuphucuka
Lisenjengoko lalinjalo kwiminyaka emibini edlulileyo
Andinalwazi -Bendisebenza kwiqela lam lomsebenzi ixesha leminyaka emibini ubuncinane
Ingaba ucinga ubuhlanga okanye ucalulo ngokobuhlanga benzeka kangakanani na kwi-DOD?
Ngokuyinxenye encinane
Ngokuyinxenye eyanelisayo
Ngokuyinxenye enkulu
Ngokuyinxenye enkulukazi
Andinalwazi
Ingaba ucinga okokuba isixa semali esichithwa kukhuseleko eMzantsi Afrika si ... (KHETHA IMPENDULO IBENYE KUPHELA)
Ncinane kakhulu ngeyona ndlela
Ncinane kakhulu
Yanele
Ninzi kakhulu
Ninzi kakhulu ngeyona ndlela
Andinalwazi
Kulungile kakhulu
Kulungile
Uthobekile
Uthobekile kakhulu
Andinaluvo
JIKELELE
Bonisa okokuba uyavumelana okanye awuvumelani kangakanani na nezi ngxelo zilandelayo:
Ndivumelana ngokuqinisekileyo
Ndiyavuma
Andinaluvo
Andivumelani
Andivumelani ngokuqinisekileyo a.
Ndinokuqiniseka okokuba abaphathi kunye nabalawuli be-DOD baya kuxoxa eminye yemiba kuqwalselo labo ngokuphathelele kolu vavanyo b.
Ingaba luluphi ulwimi lwakho lwasekhaya?
IsiBhulu
Ezinye iilwimi zaseMpumalanga
Yintoni izinga lakho eliphezulu lothwaso zifundo?
Izifundo ezingaphaya kwebanga leshumi
Kakuhle kangakanani na...
Ngokuthobekileyo
Umgangatho ophakathi
Ewe
Hayi phucula isiNgesi sakho ngobugcisa?
fumana uqeqesho lodidi lweDyunivesithi?
enza izifundo ezingamiselekanga?
fumana uqeqesho lwangaphakathi olusemva kwenye into?
zifundela uzimele ngokwakho?
funda olunye ulwimi ngaphandle kwesiNgesi?
Ingaba ufumana iingxaki...
Ewe
Hayi ekuzenzeni uqondwe xa ubhala isiNgesi?
ekuzenzeni uqondwe xa uthetha isiNgesi?
ekuqondeni abanye xa bethetha isiNgesi?
ekubhaleni imbalelwano kunye namaxwebhu ngesiNgesi?
ekusebenziseni iinkonzo zembalelwano ze-CSW?
Akunjalo
Ngamanye amaxesha
Amaxesha amaninzi
Maxa onke
Ingaba isiNgesi sakho silungile ngokwaneleyo ukwenza umsebenzi ngokwanelisekileyo?
Ingaba uyaluqonda ulwimi lwesiNgesi olusetyenziswa kwincwadi yezintlu, imigaqo kunye namaxwebhu enkqubo?
Ingaba inkqubo yolwimi lwe-DOD iyawonakalisa umsebenzi wakho ngohlobo oluthile?
Ewe
Hayi
Ingaba unabo abo ubaphetheyo okanye ungumqeqeshi wabafundi?
Abo kuphela banabo babaphetheyo, okanye abangabaqeqeshi, kufuneke baphendule umbuzo-41 ukuya ku-43
Ingaba abo ubaphetheyo / abafundi bafumana ubunzima koku kulandelayo:
Abambalwa kubo
Inxalenye yabo
Xa bebonke
Ekuzenzeni baqondwe xa bebhala isiNgesi?
Ekuzenzeni baqondwe xa bethetha isiNgesi?
Ekuqondeni amaxwebhu / imigaqo ebhalwe ngesiNgesi?
Ekuqondeni abanye xa bethetha isiNgesi?
Ekwenzeni imisebenzi efuna ulwazi lwesiNgesi oluphambili?
Ekusebenziseni iinkonzo zembalelwano ze-CSW?
Ingaleliphi icebo olinikayo ekusombululeni ezi ngxaki?
Ewe
Hayi
Izinga loqeqesho lweDyunivesithi
Izifundo ezingamiselekanga
Ukufumana uqeqesho lwangaphakathi olusemva kwenye into
Ukuzifundela ngokwakho
Ewe
Hayi
Ingaba ungaluxabisa na uncedo kwigcisa lolwimi ukumisela inkqubo yempucuko yabo ubaphetheyo / abafundi?
ENKOSI NGEXESHA KUNYE NENXAXHEBA YAKHO
YIMFIHLELO YAKUBA IGQITYIWE
YIMFIHLELO YAKUBA IGQITYIWE
<fn>xho_Article_National Language Services_Okusetyenziselwa ukungatshabalalisi.txt</fn>
Okusetyenziselwa ukungatshabalalisi
UmThetho ubeka ilungelo lomntu wonke lokuba nofikelelo olufanelekileyo kumahlathi kaRhulumente ngeenjongo ezine zokusebenzisela ukungatshabalalisi: imfundo, ulonwabo, okwenkcubeko kunye nokomoya. Oku kuchasa imithetho nemimiselo yamahlathi yangaphambili evumela indlela "yezohlwayo kunye namacingo emahlathini".
UmThetho oliNganisayo
UmThetho weSizwe wamaHlathi, 1998
Ukusetyenziswa
Ukwenza kungqinelane ukhuselo lwamahlathi ekusetyenzisweni okuzinzileyo, umThetho weSizwe wamaHlathi ulawula uluhlu olubanzi lokusetyenziswa, okokuqala kwamahlathi kaRhulumente, okokuqala ekusetyenziselweni ulonwabo ukuya ekusetyenziselweni urhwebo kunye nokwaziwa kwamahlathi luluntu.
Ukhuselo
Ihlathi likarhulumente linokhuselo olukhethekile -
Kufuneka konke ukusetyenziswa kugunyaziswe
Ukutshatyalaliswa kwemithi kuwo onke amahlathi endalo
Ngaphandle kwemvume kuyathintelwa
Amanye amahlathi kunye nemihlaba yamahlathi inokubhengezwa njengeendawo ezikhuselwe ngokukhethekileyo
Umthi, iqela lemithi, umhlaba onemithi okanye
UMphathiswa unokungenelela ngokukhawuleza
Ukuthintela ukugawulwa kwamahlathi kunye nokulungisa
Iindawo ezisuswe imithi ngokubhengeza imimandla yamahlathi elawulwayo
Utshintsho lwezopolitiko olugqubayo eMzantsi Afrika
Ukusukela ngo-1994 lwakhokelela kwimithetho emitsha yamahlathi
Unyulo: Ngo-1994, Unyulo lwedemokhrasi lwaseMzantsi Afrika lwazisa urhulumente omtsha kumagunya.
Ipolisi yenkqubo-sikhokelo: IPhepha loGayo ziMvo
NgoMatshi ka-1995 inkomfa kazwelonke yaveza iPhepha loGayo ziMvo, elisetyenziswa ekudibaneni okungaphaya kunye nabathelelani.
Uxwebhu lwepolisi olusemthethweni: IPhepha leNgcaciso Nkqubo iPhepha loGayo ziMvo lenza isiseko soxwebhu lwepolisi esemthethweni epapashiweyo ngoSeptemba ka-1997, iPhepha leNgcaciso Nkqubo. Oku kusetyenziswa ukuqulunqa umThetho weSizwe wamaHlathi.
UmThetho weSizwe wamaHlathi
Ukuphumeza
UMgaqo-siseko woMzantsi Afrika uqinisekisa amalungelop okusingqongileyo
Icandelo lama-24 lifundeka ngolu hlobo, "Wonke umntu unelungelo lokuba okusingqongileyo kukhuseleke, ukuze kuncedeke izizukulwana zangoku kunye nezexa elizayo, ngowiso-mthetho olufanelekileyo kunye neminye imiqathango ephakamisa ulondolozo kunye nophuhliso olukhuselekileyo noluzinzileyo ekufundweni ngezinto eziphilileyo kunye nendawo eziphila kuyo kunye nokusetyenziswa kwezibonelelo zendalo ngexa kuphakanyiswa ezoqoqosho ezinobulungisa kunye nophuhliso lwentlalo." Ngokungqinelana noku, icandelo lesi-3 lomThetho weSizwe wamaHlathi libeke imithetho-siseko ekufuneka ukuba isetyenziswe xa kusenziwa nasiphi na isigqibo esiphathelene namahlathi:
Amahlathi endalo kufuneka angatshatyalaliswa ngaphandle kwakwiimeko ezikhethekileyo apho, ngokwezimvo zoMphathiswa, umhlaba omtsha ocetyiweyo uyakhethwa ngokoncedo lwawo kwezoqoqosho, kwintlalo okanye kokusingqongileyo
Ubuncinane bommandla ohlobo ngalunye lomhlaba wamahlathi kufuneka lulondolozwe
Onke amahlathi (awendalo amahlathi atyaliweyo nemihlaba) kufuneka aphuhliswe kwaye alawulwe ukuze -
alondoloze iyantlukwano yebhayoloji, izinto eziphilayo nendawo eziphila kuyo kunye neendawo zokluhlala;
ukugcina amalungelo awo ezoqoqosho, entlalo kunye nokusingqongileyo;
ukuphakamisa ulwabiwo olufanelekileyo loqoqosho, intlalo, impilo kunye nokusingqongileyo kwawo;
ukuphakamisa impilo yabo kunye nokomelela;
ukulondoloza izibonelelo zendalo, ingakumbi umhlaba namanzi;
ukulondoloza izibonelelo zamafa kunye nokuphakamisa ubuhle, inkcubeko kunye neenqobo ezisemgangathweni zomoya;kunye nokwenza kuqhubele phambili abantu okanye amacandelo abantu abehlelwe lucalulo olungalunganga icandelo 33].
Ulawulo oluzinzileyo lwamahlathi luthetha
Ukusetyenziswa ngokulinganayo kunye nokukhuselwa kwamahlathi
UmThetho unika ngokukhethekileyo imithetho-siseko yolawulo oluzinzileyo lwamahlathi,
Engena kuzo zonke izigqibo ezisemthethweni ezichaphazela amahlathi, nokuba kungokwemiqathango yomThetho wamaHlathi okanye nawuphi na omnye umthetho. Oku kuthetha ukuba ukusetyenziswa okuzinzileyo kwamahlathi kufuneka kulingane nokukhuselwa kwamahlathi kunye nemithi. Abaphathi bamahlathi kunye namaGosa eHlathi (aqeshwe yi-DWAF kunye neminye imibutho efana namaqumrhu olondolozo ndalo) kufuneka enze ukuba oku kulingana kusebenze, neendlela kunye neenkqubo.
Ukusebenzisela ukutshabalalisa
Ilungelo lokuphatha, ukusebenzisa, ukulawula kunye nokuqhutywa kwehlathi likaRhulumente kunye nemveliso kulo kusezandleni zoMphathiswa weMicimbi yaManzi namahlathi. Koko, ngokungqinelana neemfuno ezichaziweyo kuMtgaqo-siseko, unokugunyazisa ukusetyenziswa ngeendlela ezininzi ezibekiweyo kumThetho: iimvume, okukhutshelwa ngaphandle (jonga ibhokisi), ukufaka phantsi kolawulo, iingqesho, izivumelwano kunye neziVumelwano zokwazi ngamaHlathi zoluNtu.
Imvume
Ivumela umsebenzi okhethekileyo ofana nokuzingela, ukugawulwa kwemithi yamaplanga okanye ukulima.
Ikhutshwa ngokuxhomekeke kwiimeko ezithile. Umzekelo, apho ukutyisa imfuyo kuvumelekileyo, linani elithile leenkomo kuphela elivumelekileyo.
kufuneka ihlawulelwe ngokweentlawulo ezibekiweyo.
Okukhutshelwa ngaphandle phantsi kwecandelo lama-24
Umthetho uyakuqonda ukuxhomekeka kwabantu basezilalini kwizibonelelo zamahlathini kwaye uzama ukuphakamisa uthabatho nxaxheba olukhulu kwimiba yonke yokwazi ngamahlathi ngabantu ababenziwe bahleleleka ngaphambili lucalu-calulo. UMphathsiwa usebenzise icandelo lama-24 ukukhuphela ngaphandle amalungu oluntu akufutshane namahlathi kaRhulumente ekubeni afumane iimvume zokutheza iinkune kunye neemveliso zehlathi ezifana nobusi, iziqhamo, ingca yokofulela kunye namayeza okunyanga asetyenziselwa okwasekhaya, inkcubeko, iinjongo zempilo kunye nezomoya. Intlawulo ayifunwa.
Jonga ibhokisi ngeenkcukacha ezithe vetshe.
Ilungelo elisisigxina kwihlathi likaRhulumente, elifana nokufaka ucingo lombane okanye ukumisa ipali kanomathotholo.
Isivumelwano
UMphathiswa angavuma ukuthengisa imveliso yehlathi (umzekelo) okanye iimveliso (umzekelo amaplanga asarhiweyo) kulo naliphi na ihlathi likaRhulumente kuye nawuphi na umntu.
Isivumelwano sezamaHlathi soluNtu
Uluntu lunokungena kwisivumelwano noMphathiswa ukuze lulawule okanye lincedise ekulawuleni ihlathi likaRhulumente.
iNgqesho uMphathiswa usenokuliqeshisa ihlathi likaRhulumente okanye inxenye yalo kuye nawuphi na umntu.
Konke ukugawulwa kwemithi kumahlathi kaRhulumente
Kufuneka kugunyaziswe nguMphathiswa
UMoya weNkcubeko
Ababhali
Imibulelo:
Okukhutshelwa ngaphandle ekufumaneni imvume kuluntu lwamahlathi kaRhulumente angabamelwane
UmThetho woMzantsi Afrika wokuLinganisa
UmThetho weSizwe woMzantsi Afrika, oyinombolo yama-84 ka-1998
Ukulinganisa ukusetyenziswa kunye nokukhuselwa kwamahlathi oMzantsi Afrika
Iinkqubo kunye nemithetho emitsha eMzantsi Afrika ikhuthaza ukusetyenziswa okuzinzileyo kwezibonelelo zehlathi
Isicatshulwa:
Le posta icacisa ukuba umThetho weSizwe wamaHlathi oyinombolo yama-84 ka-1998, ujoise kanjani ukulinganisa ukusetyenziswa kunye nokukhuselwa kwamahlathi oMzantsi Afrika, ngolawulo oluzinzileyo lwamahlathi. Ulawulo lwentando yesininzi eMzantsi Afrika kuye kwafaka ifuthe ekuphuhlisweni kwemithetho emitsha yaamhlathi kunye neendlela zokulawula. Ngo-1994, uMzantsi Afrika waphuma kwixesha lolawulo ligcuntswana labamhlophe phantsi kocalulo kunye nenkqubo enzima yokuwenza ukuba ubengowolawulo lwentando yesininzi kwaye utshintsho lwachaphazela ezamahlathi, amalungelo isininzi sabamnyama abathe sasiwavinjiwe ngaphambile. Imithetho emitsha yamahlathi izamile ukunika abantu ufikelelo emahlathini ngexa iphakamisa ukusetyenziswa okuzinzileyo kunye nophuhliso lwezoqoqosho. Isiseko somThetho weSizwe wamaHlathi, esibeka imithetho-siseko elithoba echazayo kufuneka sithathelwe ingqalelo kuko nakuphina ukwenziwa kwesigqibo esiphathelene namahlathi. Ekusetyenzisweni kwale mithetho-siseko njengesikhokelo, uwiso-mtehtho luyilwe ngendlela ephakamisa ukusetyenziswa okuzinzileyo, ulawulo olunentsebenziswano kunye nokuthabatha inxaxheba kwabathelelani. Amaziko amacandelo karhulumente kumgangatho wengingqi, koko, angatshintshanga ngezinga elifanayo njengezopolitiko: okwangoku umceli mngeni kukuphumeza inkqubo ecingela phambili kunye nowiso-mthetho kulo mgangatho wengingqi.
Iinkuni zokubasa kunye nemveliso yehlathi kufuneka iphathwe nmgumntu
Ukusetyenziswa ekhaya
Ngexesha lasemini
Ukunqumla ihlathi kunye nokusetyenziswa kweendlela
Ukuzingela,
Ukutyisa ingca, ukunqunyulwa kwemithi emileyo
Iyathengiswa
Ebusuku
Izifundo ezifundiweyo ngexa lokuphunyezwa komThetho weSizwe wamaHlathi
Ukuthathela ingqalelo isikeyile kunye nobukhulu bomceli mngeni wokuphumeza
Ukupasiswa komthetho omtsha kuphela linyathelo lokuqala kwinkqubo ende.
Imimiselo, iinkqubo kunye neeprotokoli kufuneka zibekwe endaweni ukuze ziyilawule.
Ukuphuhlisa isicwangciso qhinga sokuphunyezwa kwenkqubo nowiso-mthetho.
Ukuyila kunye nokwenza ulungiselelo lwemali lwenkqubo eyoluliweyo nenezibonelelo ezinabileyo emva kokuba kuphumelele uwiso-mthetho.
Isitafu sikaRhulumente, abaphathi bamahlathi kaRhulumente kunye nabanye abadlala indima kufuneka baqeqeshwe ukuze baqonde kwaye baphumeze umthetho omtsha, iindlela kunye neenkqubo kunye nokusebenzisa ingqiqo yabo ngokufanelekileyo nagobulungisa.
Kunye nokugcina kangangoko iindlela esele zikhona.
Ukwenza ungqinelwano oluchanekileyo phakathi kotshintsho olufunekayo kunye nokuhlala noko kusebenzayo.
ISEBE LEMICIMBI YAMANZI NAMAHLATHI
Yenziwe liSebe leMicimbi yaManzi namaHlathi - Icandelwana eliyintloko Iinkonzo zoNxibelelwano
Ivunyelwe phantsi kokukhutshelwe ngaphandle
AYIVUNYELWANGA phantsi kokukhutshelwe ngaphandle
Amagosa eHlathi anyanzelisa umThetho weSizwe wamaHlathi
<fn>xho_Article_National Language Services_Phawula ngo-X apho kufanelekileyo.txt</fn>
Phawula ngo-X apho kufanelekileyo uBuqabane
UMnini oyiNtloko (kuqukwa namafama)
Oogunyaziwe boluNtu/beNgingqi
Ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye uMbutho/iMbumba iNkampani iTrasti
HAYI
KHANGELA
YENZA ISEBENZE
ISIQENDU SOKU- 1
UMHLA, URHWEBO NEDILESI
Umhla umsebenzi awaqeshwa ngawo: (nqaku 1.1 maligcwaliswe)
UNYAKA
INYANGA
UMHLA
IGama loRhwebo neDilesi yePosi:
IKHOWUDI YEPOSI
IDilesi yokuhlala/I(ama)gama e(ee) fama
IKhowudi yePosi
Isithili sikamantyi
ISIQENDU SESI- 2
IINKCUKACHA ZOMNINI
IGama lomnini/ubuqabane
Igama elibhalisiweyo leNkampani okanye ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye
Inani leNkampani okanye okanye ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye:
Ukuba yinkampani enyinelwe imfanelo okanye ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye, xela amagama, iinombolo zesazisi kunye needilesi zabalawuli okanye amalungu (hlomela uluhlu ukuba kukho imfuneko) okanye ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye
ISIQENDU SESI-3
IINKCUKACHA ZEMISEBENZI
Chaza ubunjani beempahla ezenziwayo/ezithengiswayo okanye iinkonzo ezinikwayo:
Chaza oku kulandelayo ukuba kukhona:
Izinto ezisetyenziswayo ekwenzeni impahla:
Ubunjani kunye nobukhulu bokwakhiwa/ukumiswa okwenziweyo:
Kwimeko yokuba ngumfama, xela ubunjani:
Ukulima
Ukufama okudibeneyo:: % zeMfuyo zokuLima
Ingaba usebenzisa nabaphi na ooganda-ganda kunye/okanye iisarha ezisebenza ngombane
Ewe
Hayi
INombolo yomNxeba:
iKhowudi:
iNombolo:
Umntu ekunokuQhagamshelwana naye:
iKhowudi:
iNombolo.:
iSelula.:
ISIQENDU SESI-4
UMNTU EYIYIMFANELO YAKHE / UMLAWULI / ILUNGU OKANYE IQABANE LOSHISHINO
iFani:
Oonobumba bamaGama:
INombolo yeSazisi:
isiKhundla:
IDilesi yokuhlala:
IKhowudi yePosi:
Ukuba ngaba ishishini sele libhaliswe kwenye yee-ofisi zeSebe nceda ukhombise:
INombolo yoBhaliso:
Ukuba ngaba ishishini litshintshwe ubumnini, nika oku kulandelayo:
Igama lorhwebo langaphambili leshishini/ifama
Igama lomnini wangaphambili
Idilesi yokuhlala yangoku yomnini wangaphambili
IKhowudi yePosi
ISIQENDU SESI- 5
IINKCUKACHA ZABASEBENZI
Inani labasebenzi abaqeshiweyo okwangoku
Ingqikelelo yeenkcukacha zabasebenzi ukusukela kumhla wokufakwa kwenqaku 1.1 (njengoko kukhonjisiwe kwiphepha loku-1 lale fom) ukuya kuma ekupheleni kukaFebuwari kunyaka ozayo.
Inani eliphakathi labasebenzi abalindeleke ukuba baqeshwe kwixesha elikhankanywe ngasentla
Ingqikelelo yemivuzo xa iyonke ukuya kuma kubuninzi be R149 136
Ngomntu ngamnye ngonyaka
IIRANDI KUPHELA
Ixabiso eliyikheshi xa lilonke lokutya nokuhlala okunikwa simahla ngumqeshi
Ixabiso eliyikheshi lamanye amalungelo
Imivuzo (jonga ku- 5.2.2)yabaLawuli/amalungu asebenzayo
Ukusuka:
Ukuya
ISIQENDU SESI-6
ULWAZI OLONGEZELELEKILEYO NGOKUMAYELA NE-OFISI EYINTLOKO KUNYE/OKANYE I-FILIALS / AMASEBE
NCEDA UFAKE IINKCUKACHA ZAKHO ZEBHANKII NGOKUGCWALISA ELI CANDELO LINGASEZANTSI. OLU LWAZI LUFUNELWA IINJONGO ZENDLELA YOKUDLULISA NGELEKTRONI. UKUFAKWA NGQO KWEMALI KUTHINTELA ULIBAZISEKO LWEPOSI KUNYE NOBUQHINGA BETSHEKI.
IGama leSebe:
IKhowudi yeSebe:
ISIBHENGEZO ESENZIWA NGUMQESHI OKANYE UMNTU OGUNYAZISIWEYO
Ndiyaqinisekisa ukuba ezi nkcukacha zingasentla zichanekile.
ISIHLONIPHO
UMNTU EKUNOKUQHAGAMSHELWANA NAYE:
INOMBOLO YOMNXEBA
UMHLA
ULWAZI KUNYE NEZIKHOKELO EZIBALULEKILEYO
UKUBA NGABA UYASILELA UKUNGENISA IFOM YERHAFU YOMVUZO YE-W.As 8 KWIXESHA ELIMISELWEYO, ICANDELO LAMA-83 LOMTHETHO LINIKA IGUNYA UMKOMISHINALA WEMBUYEKEZO UKUBA AQIKELELE UMVUZO. ISOHLWAYO, ESINGADLULIYO KWIIPESENTI EZILI-10 (IIPESENTI EZILISHUMI) ZOHLOLO LOKUQGIBELA NASO SINOKUWISWA.
NGUBANI UMSEBENZI NJENGOKO KUBHEKISELELWE KUYE KWISIQENDU 2.2.1?
umsebenzi" uthetha umntu ongene, okanye osebenza phantsi kwekontraki yenkonzo okanye engumfundi okanye ekuqeqesho nomqeshi, nokuba ikontraki iyaboniswa okanye iyafakwa, yeyomlomo okanye ibhalwe phantsi, kunye nokuba umvuzo ubalwa ngexesha okanye ngomsebenzi owenziweyo okanye ngekheshi okanye ngezinto kwaye uquka -
a inqgesho yomsebenzi oqeshwe okwexeshana/okwesigxina ngokwenjongo zeshishini lomqeshi b umlawuli wenkampani osebenzayo okanye ilungu lequmrhu elilawulayo, ongene kwikontraki yenkonzo okanye kubufundi okanye kuqeqesho nequmrhu elilawulayo, ukude umsebenzi asebenze kwisikowupu sengqesho yakhe ngokwemiqathango yekontraki enjalo. Kukhutshelwa ngaphandle abathelelani okanye "amaqabane athuleyo" ahlawulwa kuphela izabelo okanye kwabelwane ngenzuzo.
Umntu onikwe yi-broker yemisebenzi, ongekho kwintlawulo yomxhasi ekunikeni inkonzo okanye ekwenzeni umsebenzi wenkonzo okanye wokusebenza umntu onjalo uhlawulwa yi-broker yemisebenzi, ngumsebenzi we-broker yemisebenzi. Umvuzo womntu onjalo mawungaqukwa kuxwebhu lomxhasi loMvuzo kwiFom yeRhafu.
QAPHELA: Umnini ongundoqo okanye amaqabane kwishishini/kumsebenzi wolimo awathathwa ngokuba "ngabasebenzi" njengoko kumiselwe ngumThetho kwaye imivuzo yabo, ke ngoko, mayingaboniswa.
YINTONI IMIVUZO NJENGOKO KUBHEKISELELWE KUWO , KWISIQENDU 2.2.2?
Imivuzo zizo zonke iintlawulo ezenziwa rhoqo, phambi kwalo naluphi na udontso, nokuba yimali okanye intlawulo ngezinto, kubasebenzi.
Ezi ntlu zilandelayo aziphelelanga, kodwa zenzelwe kuphela ukubonisa amanqaku omvuzo apho kukho amathandabuzo khona ngokuqukwa okanye ukungaqukwa kwazo
Okuqukwayo kumvuzo opheleleyo phambi kwalo naluphi na udontso koku kulandelayo:
Ixesha elongezelelweyo larhoqo ( hayi ixesha elongezelelweyo elenziwa ngeziqabu okanye elingenzeki rhoqo).
Iibhonasi zalo naluphi na uhlobo, kuqukwa iibhonasi zenkuthazo okanye iibhonasi zonyaka.
Ikomishini, nangona ixabiso linokohluka inyanga nenyanga.
Ixabiso eliyikheshi lokutya kunye nezindlu ezinikwa abasebenzi njengenxenye yemivuzo. Ixabiso eliyikheshi lamalungelo afana nemoto yomsebenzi, indawo yokuhlala yasimahla, okanye indawo yokuhlala ebiza kancinane, njl.njl.
Ukuhamba kunye nezinye izibonelelo ezihlawulwa rhoqo, njengenxenye yomvuzo.
Apho umsebenzi anikwa umvuzo ngokungqinelana namalungelo omvuzo, zonke izinto ezenza inxenye yomvuzo, ngaphandle kwemirhumo yomqeshi efana nemirhumo ye-medical aid.
Imivuzo/Drawings ehlawulwe abaLawuli abasebenzayo beNkampani okanye amalungu eQumrhu elisenokuqhutywa ngumntu omnye. (kufuneka zixelwe ngokwahlukeneyo kwinqaku 9.2). Hlomela uluhlu lwamagama abo, iinombolo zeZAZISI kunye needilesi.
Okukhutshelwa ngaphandle koku kulandelayo
Iintlawulo ezenzelwa imbuyekezo.
Ixesha elongezelelekileyo elisetyenzwe ngamathuba athile.
Iintlawulo zemisebenzi ethile engenzeki rhoqo ezingenzi nxenye yemisebenzi eqhelekileyo yomsebenzi.
Iintlawulo zokuhlawulela iindleko ezikhethekileyo ezifana nezokuphila kunye nezokuhamba, isidlo sasemini kunye neendleko zeentlanganiso zamashishini.
Ukuhamba kunye nezinye izibonelelo ezihlawulwa kumathuba athile.
Ukuba ngaba umvuzo womlawuli/ilungu ngowokwabelana ngenzuzo, uMlawuli/iLungu ayingomsebenzi ngokwemiqathango yomThetho.
IMIVUZO YOKUGQIBELA
Ukuba ngaba imisebenzi yakho iphelisiwe, xela umhla wokupheliswa kwiphepha elingaphambili uze uxele imivuzo yokugqibela ehlawuliweyo ukuya kuma kuloo mhla.
UHLOLO OLUSEZANTSI ICANDELO 832B
Ngenxa yeendleko eziqhubayo zinyuka, uhlolo olusezantsi luka-2002 lunyusiwe laya kuma kuma-R335.00 ngonyaka.
ILETA YOKUMA ENDAWENI ENTLE
Le leta inokufumaneka wakube umqeshi engqinelana neemfuneko zomthetho, kuqukwa:
b Uhlolo luhlawulwe okanye izavenge zilungiselelwe.
c Isicelo kufuneka senziwe kwangexesha kwiveki enye okukhethekayo kwileta enamagama enkampani, ngokubhalwe phantsi.
d Nceda uxele inombolo yobhaliso, ngokunjalo nenombolo yomnxeba kunye neyefekisi, kunye nekhowudi yomnxeba.
e Izicelo egameni lomqeshi ngabaCebisi okanye ii-Arhente kufuneka zibhalwe phantsi kwaye zikhatshwe liGunya leGqwetha.
g Ukubhucabhucwa ngokuqulathwe kwezi leta lityala elikhulu.
<fn>xho_Article_National Language Services_SIHLASELA ISIFO SEPHEPHA.txt</fn>
SIHLASELA ISIFO SEPHEPHA (TB) SISONKE
INCWADI YABAQEQESHI YOKUFUNDISA ABAXHASI NGONYANGO LWESIFO SEPHEPHA.
ULawulo lwe Phondo leNtshona-Koloni: Inkqubo yokulawulwa kwesifo sephepha
IMIBULELO
Abathathi-nxaxheba abaphambili kwiNtshona-Koloni
ULAWULO LWEPHONDO LWENTSHONA-KOLONI : INKQUBO YOLAWULO LWESIFO SEPHEPHA
I-KOMITI YOKHATHALELO LWESIFO SEPHEPHA
IMBUMBA YESIFO SEPHEPHA I-CHASA
HLASELO LWESIFO SEPHEPHA : INCWADI YOQEQESHO ELUNGISELELWE ABONGIKAZI, Isebe lezeMpilo laKwaZulu -Natal, , Inkqubo yolawulo lwesifo sephepha, Agasti 1997.
Inkqubo yolawulo lwesifo sephepha Durban
Ezi mpawu zingezantsi ziza kukubonisa indlela yokwenza imisebenzi elapha kule ncwadi:
Ngokwakho Sebenzani ngamaqela
Sebenzani ngababini Indima edlalwayo
Sihlasela isifo sephepha sisonke
UMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu - Iphondo leNtshona-Koloni
Mlingane othandekayo
Ndinqwenela ukuvuyisana nawe kwinyathelo olithathileyo lokuba nguMxhasi kuNyango lwesifo sephepha kuluntu lwakho. Kwiinkulungwane ezigqithileyo isifo sephepha sibe ngunozala wezifo ezininzi nokufa kwiNtshona-Koloni, kwaye kube lixesha elide ithemba lilincinane lokukoyisa oku. Kodwa ke, ngokwenkqubo entsha yokulawula isifo sephepha nangenxaxheba ecacileyo yoluntu njengamahlakani neenkonzo zempilo ekusetyenzisweni kwe DOTS, sibe nokuba nethemba elitsha.
Isifo sephepha sinokunyangeka. Amayeza akhutshwa ezikliniki anokusebenza - kodwa kufuneka okunye okuninzi ngaphezu kwamayeza. Sifuna abantu abazimiseleyo nje ngawe ekuncediseni unyango lwabantu kwisifo sephepha, nokuqhubela phambili ukuphuculwa kweemeko zokuhlala ukukhusela ukwanda kwesifo sephepha.
Ukuzinikela kwakho kulo msebenzi kuyakubugcina ubomi babantu, kwaye kuyakukhusela abantu abaninzi ekosulelweni sisifo sephepha(i-TB).
Ekugqibeleni sinethemba lokuba olu qeqesho luyakukunceda ekubeni ufumane izakhono ezitsha, nethuba lokuba nemfundo eyongezelelweyo neqinisekileyo - ukuze ube nokuxhamla wena njengesiqu ukuze ube nakho ukuba negalelo elililo kuluntu lwakho.
Ndikunqwenelela okuhle kwezi zifundo nasemsebenzini wakho wabantu abanesifo sephepha. Ndiyakubulela ngoncedo lwakho kwiphupha lokwenza iNtshona-koloni engena TB libe nokufikelela kuthi.
Owakho ngenene
UMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu
Sihlasela isifo sephepha sisonke
THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO
SEPHEPHA SEPHEPHA SEPHEPHA SEPHEPHA
Iphepha
Incwadi evela kuMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu eNtshona-koloni... iii
Eli candelo lentshayelelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
ukuchaza ukuba yintoni na i-TB... 4
ukuqaphela iintlobo ezahlukeneyo ze-TB... 4
ukuchaza ukuba inwenwa njani na i-TB... 6
ukuqwalasela ukuba ngabaphi na abantu abayifumana lula i-TB kunabanye 8
Eli candelo liya kwenza ukuba uMxhasi woNyango lwe-TB abenakho:
ukuchaza ukuba ingakhuselwa njani na i-TB kwilizwe lethu... 10
ukuqwalasela ukuba bangafundiswa njani na abantu ngeTB... 10
ukuchaza indlela yokuthintela iintsholongwane ukuba zinganwenwi endlwini 12
ukukhuthaza ukutyiwa kokutya ngokusempilweni... 14
ukukhuthaza indlela zokuphila ngokusempilweni... 16
ukuqwalasela ukuba sisenokuyifumana lula i-TB xa sinemikhwa emibi... 16
ukucacisa intsingiselo yophawu loNQANDA... 18
QAPHELA ABANTU ABADALA ABANE-TB 22
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
ukuqwalasela iimpawu nezimbo ze-TB ebantwini abadala... 22
ukuchaza inkqubo yokuqokelelwa kwezikhohlela... 26
ukuqwalasela iimpawu nezimbo zeTB ebantwaneni... 30
ukutolika iTshati yeNdlela eya eMpilweni... 32
ukwamkela abantu abane-TB okokuqala... 34
ukuthetha ngokuthathwa(a) kwamayeza... 34
b ukuqhelaniswa ngokucetyiswa... 36
ukuqwalasela izinto ezenziwa ngamayeza e-TB... 40
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho: 44
ukuchaza "Izifundo zeXeshana ngoNyango Ngqo olunokuQwalaselwa"... 44
ukucacisa uncedo olulolunye... 46
ukuba ngumgcini wekhadi lonyango lesigulana ... 54
ukuqwalasela ibali lokuphumelela ... 60
ukuqwalasela izinto ezingumceli-mngeni ekukhathaleleni abantu abane-TB ...
utywala neziyobisi
ukucacisa imfuneko yokuba i-TB siyiqubule sisonke ... 70
ukuqaphela imfuneko yokufundiswa ngosondelelwano nabantu abane-TB... 74
Kutheni IiTB imbi kangaka kwilizwe lethu?
Abantu banda ngokwanda ukuba ne-TB eMzantsi Afrika. Le nto kuthiwa sisifo esosulelayo.
Inani labantu abane-TB liyanda ngenxa yokuba:
Abanye abantu abane-TB abagqibi ukuthatha amayeza abo, nokuba abayi ekuxilongweni, babe ke abazange baphile kwii-TB.
Abantu abaninzi abakwazi ukuyilwa i-TB ngenxa yokuba:
Bayahlupheka kwaye abatyi kakuhle
Bahlala kunye nabanye abantu abaninzi kwigumbi elincinane, kungekho moya upholileyo ongenayo onokuthi uvuthelele iintsholongwane ze-TB ngaphandle.
Basela kakhulu utywala, okanye batshaye kakhulu amacuba nentsangu.
Batya iziyobisi
Urhulumente wenza ntoni ukunqanda iTB eMzantsi Afrika?
Urhulumente namaSebe ezeMpilo achitha iimali:
ukuqeqesha abantu abafana nawe ekuncediseni ukunyanga i-TB
Kutheni kufuneka siyinqandile i-TB kwilizwe lethu?
abantu abane-TB ye-MDR bayafa ekugqibeleni, kodwa bafa sebezinwenwisele kumakhaya abo nakwabanye abantu iintsholongwane ezingeva machiza.
Kutheni i-TB imbi kangaka kweli lizwe lethu?
Jonga kulo mfanekiso ungezantsi:
Umntu ophezulu wosulele abantu abali 10 nge-TB. Umntu ngamnye amosuleleyo uhamba ngebhasi, iteksi okanye uloliwe ukuya emsebenzini qho kusasa nangokuhlwa. Mntu ngamnye wosulela i-TB kwabanye abali 10. Bangaphi abantu abosulelwe ngulo mntu?
Isifo sephepha okanye i-TB yenziwa ziintsholongwane
Iintsholongwane zincinane kangangokuba zinokubonakala kuphela xa usebenzisa imaykroskopu
ziphefumlelwa ngaphakathi ziye emiphungeni
zikhula emiphungeni
zenza imingxunya emiphungeni
ngamanye amaxesha zinwenwele kwezinye iindawo apha emzimbeni
Iintsholongwane ze-TB zenza imingxunya emiphungeni
Oku kwenza kube nzima ukuphefumla
Lo mntu une-TB yemiphunga uzinwenwisa lula iintsholongwane kwabanye, ukuba baphefumla kukho iintsholongwane ze-TB.
Ngamanye amaxesha i-TB isenokunwenwa ngokuhamba kwegazi ukuya kwezinye iindawo zomzimba, ezifana:
namadlala ubuchopho/ingqondo umnqonqo amathambo intliziyo amalungu omzimba
Funda ngeentsholongwane ze-TB kwiphepha elingaphambili, uxoxe ngokuba zinokwenza ntoni na kwimiphunga.
Kutheni kubalulekile ukuba sizinqande iintsholongwane ze-TB ekubeni zingakhuli emiphungeni?
Kutheni i-TB yemiphunga inwenwa lula kangaka?
Zeziphi ezinye iintlobo ze-TB ezikhoyo?
Bonisanani ngezinye iindawo ezisemzimbeni yenu ezinokuthi zifumane ezi ntlobo ze-TB
I-TB iyosulela - le nto ithetha ukuba inokusuka komnye umntu iye komnye.
Iintsholongwane ze-TB zinokusuka komnye umntu ziye komnye lula, ngokuphefumla umoya oneentsholongwane.
Abantu bekhaya, izihlobo nabasebenzi bezempilo abaphefumla umoya omnye nomntu one-TB yemiphunga eyosulelayo, banokuyifumana lula i-TB.
Iintsholongwane ze-TB zinwenwa ngokukhawuleza ukuba abantu bahlala kunye bebaninzi bengafumani mpepho nakukhanya ngokwaneleyo. Impepho iyazivuthela iintsholongwane, nokukhanya kuyazibulala iintsholongwane.
Iintsholongwane ze-TB zingena emzimbeni ngokuphefumla
Xa umntu oneTB ekhohlela okanye ethimla, iintsholongwane
Ze-TB eziphuma emiphungeni ziyasasazeka emoyeni zingama-
chaphaza amancinane.
Ukusasazeka kweentsholongwane kunokunqandwa ukuba abantu babeka isandla emlonyeni xa bekhohlela, okanye akhohlelele kumaphetshana athambileyo bawalahle.
Kutheni abanye abantu beyifumana i-TB abanye bangayifumani?
Abantu abaninzi bafumana iintsholongwane ze-TB emizimbeni yabo(basulelwa ziintsholongwane zeTB).
Nangona umzimba womntu ungenakwenza nto ngentsholongwane ye-TB, amajoni omzimba ayazinqanda iintsholongwane ekukhuleni nasekunwenweni
Abanakho ukuyisasaza kwabanye abantu
Iintsholongwane zeTB ziqala zibulale imiphunga, zenze izikhohlela zibe zizo ezine-TB.
Lo mntu une-TB unokusisasaza lula isifo kwabanye abantu
Xa isifo sisosulela, sinokusuka komnye siye komnye. Kutheni i-TB isosulela?
Yintoni umahluko phakathi kokosulela nesifo?
Funda malunga namajoni omzimba
Elinye igama lamajoni omzimba, yindlela yokukhusela.
Xa umzimba womelele usempilweni, wenza "amajoni" amaninzi anyuke esehla egazini esilwa neentsholongwane ezifihlakeleyo(ezingasebenziyo), kodwa"amajoni" asegazini nakhusela umzimba aqine ngokwaneleyo ukulwa nezi ntsholongwane, azinqande nasekukhuleni kwazo. Xa umzimba ubuthathaka, awukwazi ukulwa nezi ntsholongwane, neentsholongwane zenza umzimba ube nesifo. Umntu onesifo se-TB unokuyisasaza i-TB kwabanye.
AMAJONI OMZIMBA, OKANYE INDLELA YOKUKHUSELA
A. Indlela enamandla yokukhusela
B. Indlela ebuthathaka yokukhusela
Aba bantu banokuyifumana lula i-TB kunabanye
Abanye abantu bayifumana lula i-TB kunabanye, ngenxa yobuthathaka bezikhuseli mzimba. Oku kwenzeka xa imizimba ingomelelanga ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane ze-TB.
Imizimba yabo ayomelelanga Batshaya icuba okanye intsangu ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane. Basela kakhulu utywala
Bancinane kakhulu Batya iziyobisi
Badala
Abatyi kakuhle
Abantu banokuyifumana
Abantu abaninzi bahlala kwindlu Banezinye izifo, ezifana nesifo okanye kwigumbi elinye, abafumani seswekile, imasisi, i-AIDS.
mpepho kakuhle Bane-AIDS, ngenxa yokuba imizimba yabo ayomelelanga ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane ze-TB.
Abantu abasempilweni abakholisi kuyifumana i-TB.
Umzimba osempilweni uyazilwa uzinqande iintsholongwane ze-TB zingakhuli.
Kufuneka sijonge iindlela esinokuthi sigcine ngayo imizimba isempilweni, ukuze ingabi na-TB.
Ngamanye amazwi, kufuneka sibone indlela esinokukhusela ngayo i-TB.
Ngabaphi abantu ababonakala benokuyifumana i-TB?
Kutheni abantu abasempilweni bekhuselwa kwiintsholongwane ze-TB?
Singayithintela njani i-TB elizweni lethu?
Ufundise abantu ekuhlaleni ngendlela yokuthintela iintsholongwane ze-TB ekunwenweni. Ukuba sinalo ulwazi lwendlela esiqala ngayo isifo, sinokuzama ukusikhusela ekubeni sibekhona nasekunwenweni kwaso.
Kufuneka sazi ukuba kutheni abanye abantu kulula ukuba bafumane i-TB kunabanye, nokuba singazama njani na ukuba sigonyelwe i-TB.
Abantwana kufuneka bahlatywe iinaliti i-BCG
I-BCG kufuneka inikwe abantwana abancinane kwakamsinyane emva kokuba bezelwe, iphindwe kwiiveki ezintandathu ukuba akanasiva anaso.
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB eKliniki ukuba:
baziva bediniwe
bayakhohlela ngaphezu kweeveki ezi 3(ngamanye amaxesha babe nezikhohlela ezinegazi)
banomkhuhlane okanye bayabila ebusuku(ekuseni)
bayehla emzimbeni, abanamdla wakutya
banesifuba esibuhlungu
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB
eKliniki ukuba bahlala nomntu one-TB, ekhaya okanye emsebenzini, okanye ukuba umntu one-TB ungomnye wekhaya okanye umhlobo osondeleyo kuwe.
Khuthaza abazali baxilongise abantwana babo abangaphantsi kweminyaka emi-5 kwi-TB, ukubao mnye apha ekhaya une-TB, abe engumntu okufutshane kakhulu kuwe.
Xoxa umahluko phakathi kokunyangwa komntu onentsholongwane, nokukhusela umntu ekufumaneni intsholongwane. Yeyiphi enexabiso eliphezulu? Yeyiphi ethatha ixesha elide? Unokubhala imiba engundoqo kwesi sicwangciso singezantsi.
UKUNYANGA INTSHOLONGWANE
UKUKHUSELA INTSHOLONGWANE
Kutheni kubalulekile ukuba abantwana abancinane bagonyelwe i-TB?
Xoxa neqela lakho ukuba ungabakhuthaza njani na abo bangaphilanga, nabo baneempawu zeTB (umzekelo abakhohlelayo nabadinwayo), ukuba baye eKliniki baye kuxilong-wa.
Xoxa ukuba ungenza njani na ukwenza abantu babe nokulumkela i-TB kuluntu lwabo, ingakumbi ukukhuthaza abanye abantu abangaphilanga baxilongelwe i-TB.
NQANDA iintsholongwane ekunwenweni ekhaya
Sinakho ukukhusela i-TB ekunwenweni ukuba sisebenza sonke ekunqandeni iintsholongwane ze-TB ekunwenweni.
Izingenisi-mpepho ezizizo
Unokukhuthaza abantu ukunqanda iintsholongwane ze-TB ekunwenweni ngokuthi uqinisekise ukuba amakhaya abo anezingenisi-mpepho ezizizo(impepho ingena ngokwaneleyo).
Iintsholongwane, ezithwala izifo ezosulelayo, zibhabha emoyeni, ingakumbi ukuba kuxinene, impepho ingena kancinane.
Xa kukho izingenisi-mpepho ezizizo(impepho eyaneleyo), iintsholongwane ziyavuthelwa zingabi nakusuka komnye ziye komnye lula.
Kufuneka sivule iifestile neminyango yemizi yethu ukuze kungene impepho.
Kufuneka sizame ukulala sivule iifestile
Ukungena kokukhanya
Ukungena kokukhanya kubulala iintsholongwane ze-TB ngemizuzu emi 5
Abantu abane-TB bathwala iintsholongwane kwizikhohlela zabo, eziphuma kwimiphunga yabo.
Kufuneka bazame ukukhohlelela phandle, apho iintsholongwane zinokuthi zivuthelwe ngumoya, zibulawe bubushushu bokukhanya.
I-JIKI (iblitshi) nayo izibulala ngokukhawuleza iintsholongwane.
Ukuba kufuneka ucoce igumbi lakho apho bekukhohlele umntu we-TB, khumbula ukusebenzisa iJiki (isiqingatha sekomityi yejiki kwiilitha ezili 10 zamanzi). I-Jiki kufuneka igcinwe kude nabantwana. Kuyingozi ukusela iJiki.
zinamandla kwaye ziqinile zigqunywe yinwebu ebumafutharha kunzima ukuzibulala, kwaye zithanda ukunwenwa xa kumnyama, kwiindawo ezifumileyo, ezinempepho encinane.
Ngamanye amazwi, iintsholongwane ze-TB kulula ukuba zibulawe kukukhanya nayimpepho
Thetha malunga nokubaluleka kokuvulwa kwembobo zokungenisa impepho.
Cinga ngeketile okanye imbiza ebilayo. Ikhupha umphunga omninzi, ingakumbi ngosuku olubandayo, xa zonke iifestile neminyango zivaliwe. Kwenzeka ntoni xa ifestile okanye ucango luvuliwe?
Kutheni kufuneka sivule iminyango neetestile ukuze kungene umoya omtsha nelanga emakhayeni ethu?
Kutheni kufuneka sikhuthaze abantu ukuba bangatshici?
Kwiqela lakho xoxa ukuba ungabafundisa njani abantu ukuba bangatshici. Ucinga ukuba kuyenzeka na ukuba kutshicwe ngendlela eyiyo ngokusempilweni, enokuthi ingabi nakwenzakalisa abanye?
Khuthaza imikhwa yokutya ngokwasempilweni (okunesondlo)
Ukutya okunesondlo(indlela esitya ngayo) kubalulekile ukuba sifuna imizimba yethu ihlale isempilweni.
Umzimba osempilweni unakho ukulwa neentsholongwane lula ngaphezu komzimba ongekho mpilweni, nongenamandla.
Kufuneka sonke sizame sitye ukutya okufanelekileyo.
Oko kukuthi masitye ukutya
okusinika amandla
okwakha imizimba yethu
okusikhusela kwingulo
IQELA LOKU-1 : UKUTYA OKUNAMANDLA
IQELA LESI-2 : UKUTYA OKWAKHA UMZIMBA
intlanzi, inkukhu, nenyama ubisi, isonka samasi(itshizi) namaqanda i-lentilizi, iimbotyi zesoya nezinye iimbotyi ezomileyo
IQELA LESI-3 : UKUTYA OKUKHUSELAYO
imifuno iziqhamo
Sukumosha ngemali yakho ngoku kutya:
Xoxani ningamaqela:
Yintoni esinokuyenza ukuze sibe nokomelela, ukuze imizimba yethu ibe nakho ukukhusela iTB? Cinga ngendlela ophila ngayo, uze uxoxe neqela lakho ngendlela onokuthi wenze izinto zibengcono.
Cwangcisa indlela yokutya kwentsapho yakho ngosuku olunye.
Qinisekisa ukuba intsapho yakho uyinika ukutya okufanelekileyo.
Isidlo sakusasa:
Isidlo sasemini:
Isidlo sangokuhlwa:
Khuthaza iindlela zokuphila ngokusempilweni
Kufuneka sikhuthaze oomama ekuncanciseni abantwana, kuba ubisi lwebele lunempilo kunolo lwenziweyo, olunikwa abantwana ngeebhotile.
Imithambo yemihla ngemihla ibalulekile ukugcina imizimba yethu yomelele
Sinokulwa nonxunguphalo ngokuthi sibaleke, sihambe okanye sidanise, okanye ngokwenza nje izinto eziphumlisayo.
Yahlukana nemikhwa emibi
Imizimba yethu ayibikho mpilweni ukuba siyatshaya okanye sisela utywala kakhulu.
Abantu abanengxaki yokusebenzisa utywala okanye iziyobisi kakhulu.
abatyi kakuhle
benza ukuba i-TB inwenwele kwabanye abantu
abawatyi amayenza abo ngamaxesha afanelekileyo
Khuthaza abantu kuluntu lwakho ukuba bayeke imikhwa emibi, efana nokutshaya, ukusela utywala kakhulu, okanye ukusebenzisa iziyobisi ezifana neepilisi nentsangu.
KHUMBULA izikhuseli zomzimba, okanye indlela yokhuselo.
Xa umzimba unamandla nasempilweni, wenza ukuba "amajoni" anyuke esehla egazini, esilwa neentsholongwane emzimbeni. Umzimba usenokuba neentsholongwane ezingasebenziyo, kanti ke "amajoni" egazini, nakwindlela yokukhusela namandla okulwa nezi ntsholongwane, zizinqande ukuba zingakhuli.
Xa umzimba ubuthathaka, ngenxa yemikhwa emibi nangokungondleki, awunakukwazi ukulwa nezi ntsholongwane, nomzimba uyafa, nalo mntu une-TB unokosulela abanye.
Kutheni ukuncanciswa kwabantwana kungcono kunokubondla ngebhotile?
Kutheni ukuphumla nemithambo kulungile emizimbeni yethu?
Singazama njani ukukhuthaza abantu ukuba bayeke ukusela iziselo ezinxilisayo nokutshaya amacuba nentsangu?
Kwenzeka ntoni xa umzimba womntu ungomelelanga?
Kutheni bezifumana lula nje iintsholongwane ze-TB?
Uphawu lokuMISA
Umyalezo ucacile - kufuneka sisebenze sonke ukuMISA i-TB ekunwenweni kuluntu lwethu nakwilizwe lethu.
Eli gama lokuMISA lisetyenzisiwe kwiNkqubo yokulawula i-TB ukumela eminye imiqathango ebalulekileyo:
Nyanga kangangenyanga ezi-6
Qaphela unyango
Jonga kumacala asekupheleni kuphawu lokuMISA i-TB olusetyenziswe kule ncwadi.
Siwasebenzisa ukugxinisisa izihloko zezahluko.
Siwasebenzisa ukugqithisa umyalezo ongamandla
Siwasebenzisa ukuhombisa amacala.
Abanye abantu baphethe iimpawu zokuMISA i-TB, ngaxesha nye abanye bahamba kunye nabo.
Ngobani aba bantu?
Bamele oobani?
Kutheni behamba bonke?
Kutheni bephethe iimpawu zokuMISA
Kutheni kukho ilanga emva kolu phawu?
Kutheni bonke abantu bencumile?
Kutheni ilanga lincumile?
Jonga kakuhle kwiimpawu zokuMISA asezitalatweni
Ngowuphi lo mbala ukwigama lokuMISA?
Ngowuphi umbala osemva kweli gama?
Jonga kakuhle kwakhona kwiimpawu zokuMISA xa ugoduka.
Ungacinga ezinye iimbono zokusebenzisa uphawu lokuMISA?
Qinisekisa okokuba wena uqeqeshiwe kwaye unolwazi nge-TB, nangendlela yokuyithintela
Le ncwadi iza kukufundisa ngendlela yokunceda abantu bakho abane-TB
UKWAMKELA ABANTU BAKHO ABANE-TB
Wagcine amayeza abantu bakho abane-TB kwindawo ekhuselekileyo
Xoxa nabantu bakho ngonyango lwexesha elide.
Yakha ubudlelwane bentembeko nabantu bakho.
Qinisekisa okokuba abantu bakho be-TB bathatha amayeza qho ngosuku
Kufuneka ubhala phantsi ,kumakhadi ,qho xa abantu bakho bethatha amayeza.
KHATHALELA ABANTU BAKHO ABANE-TB
Bakhuthaze okokuba abantu bakho be-TB bawagqibe amayeza ukuze bakwazi ukunyangeka ngokupheleleyo ukuze bangosuleli abanye
Balandele abantu abangawalandiyo amayeza abo
Baxele ekliniki abantu abangawalandiyo amayeza abo.
Baxele ekliniki abantu abangalungelwayo ngamayeza abo.
Khuthaza abantu babaxhase abo bane-TB ngokubanika unyango lwexesha elide
Baxelele abantu okokuba abo bane-TB ,bafumana unyango abazokubasulela abanye.
Yenza abanye abantu babenolwazi nge-TB ze babamkele abo bane-TB emizini naseluntwini abahlala nalo,ukuze bakwazi ukunyangeka.
Ulikhonkco phakathi
abantu abanengxaki abantu abanokuthi babene-TB YAMKELA ABANTU BAKHO
FUNDISA ULUNTU LWAKHO
NGE-TB Gcina iincwadi zonyango, gcina neepakethi zonyango zemihla ngemihla
Baxele eKliniki abangawathathiyo amayeza Yakha ubudlelwane
abalugqibileyo unyango BANYANGE ABANTU
Khupha iipilisi
Bhala phantsi amayeza owakhuphileyo
nemiceli-mingeni
Bakhuthaze abantu bakho baqhubekeke ngonyango
BAHOYE ABANTU BAKHO
Abadala abane-TB bebeye ekliniki ,baza baxela ezi ngxaki kumongikazi:
Ukudinwa
Ukukhohlela ngaphezu kweeveki ezintathu ngamanye amaxesha kukho negazi
Ifiva okanye ukubila ebusuku ingakumbi ekuseni
.Ukuhla esiqwini/ukuphelelwa ngumdla ekutyeni
Iintlungu esifubeni
Umongikazi uxilonga umntu ongaphilanga . 2.Umongikazi uncedisa kuvavanyo lwezikhohlela. Umntu ukhohlelela kwitoti yezikhohlela
Umntu uvala itoti ngobunono kuba izikhohlela ziyosulelala
Ngqamanisa le mifanekiso kunye neengxaki zabadala abane-TB (jonga kwibhodi yabongikazi)
UMFANEKISO
Jonga kumanani1-5 KWISIPHUMO SENGXILONGO esikwiphepha elingaphesheya.
Kwenzeka ntoni xa umntu efunyenwe ene-TB
Nangasentliziyweni
Xa uthatha inxaxheba kuqokelelo lwesampuli yezikhohlela kufuneka wazi oku:
Abantu abadala ekurhanelwa ukuba bane-TB kufuneke benze isampuli yezikhohlela ukwenzela ukuba ezo zikhohlela zixilongelwe intsholongwane ye-TB phantsi kwe mikroskopu.
Bonke ke abo kucingwa ukuba baneempawu ze-TB,kufuneka bathathwe izikhohlela zingaphelanga iiyure ezingama -24
Xa kukhutshwa isiphumo sokuxilingela i-TB, isampuli yokuqala yesikhohlela (hayi amathe) kufuneka, ithathwe phantsi kolawulo lwekliniki okanye isibhedlele.
Kufuneka ispesimeni sesikhohlela siphathwe ngobunono. Ukuba sinentsholongwane ye-TB sosulela kakhulu. Iitoti mazibhalwe ngendlela eyiyo, itoti nganye igqunywe ngebhegi yeplastiki ukuthintela ukuba ingavuzi ize igcinwe kwisikhenkcezisi. Kufuneka sithathwe sisiwe kwilebhu zingaphelanga iintsuku ezimbini. Zonke ke izipesimeni eziye elebhu mazihambe nefomu enesicelo esisodwa. Ifom yesicelo sokuxilongwa kwesikhohlela
IIMVAVANYO ZEZIKHOHLELA
UPHANDO LWAPHAMBI KONYANGO
Okungenani isidyobho esinye esivuma i-TB siyafuneka ukuze kufunyaniswe ngoxilongo i-TB yemiphunga.
Isidyobho esivumayo sesikhohlela sithatha ukuba kukho inani elikhulu leentsholongwane emiphungeni kwaye umntu unokuyisasaza ngokulula i-TB.
UPHANDO LWEENYANGA EZIMBINI
Izikhohlela maziqokelelwe ngokwesiqhelo emva konyango lweenyanga ezi-2.
UPHANDO LWEENYANGA EZINTANDATHU
Ngokuqhelekileyo izikhohlela zabantu mazixilongwe emva konyango lweenyanga ezi-6, kodwa phambi kokuba unyango luyekwe ukufumanisa ukuba i-TB inyangekile na.
KHUMBULA
Ukukhanya okungqalileyo kuyazibulala iintsholongwane
Ukuqokelelwa kweesampuli zezikhohlela ngaphandle kwindawo enelanga kunciphisa ithuba lokusasazeka kweentsholongwane.
Ukuba ngaba ikliniki ifuna ukucocwa emva kokuqokelelwa
Uvavanyo lwesikhohlela luthathwa njengolona vavanyo lokuqala nolubalulekileyo. Kutheni ucinga ukuba oku kunjalo?
Kuthaeni kufuneka ukuba ziphathwe ngonononphelo iisampuli zezikhohlela?
Ziisampuli zezikhohlela ezivumayo ezingaphi ezifumanisayo ukuba umntu ingaba unayo na okanye akanayo I-TB?
Ingaba abantu abane-TB kufuneka ukuiba balwenze kaninzi kangakanani uvavanyo lwezikhohlela?
Ingaba ungaqinisekisa kanjani ukuba iintsholongwane ze-TB zifile, eziye zibaleke xa umntu ekhohlela?
Inkqubo yokuqokelelwa kwezikhohlela Le nkqubo ibaluleke kakhulu .ubugcisa base lebhu abunakubhatala iispesimeni eziqokelelwe
Kakubi, ezingabhalwanga, neziphethwe kakubi
Igama lesigulana
Inombolo yesazisi sesigulana
Indawo engenanto .Umntu makaxukuxe ngamanzi
Sukuma ngaphambi komntu
Yiya nesampulu phandle emoyeni ukuba unakho, okanye kwindawo engena umoya
Sukuqokelela izikhohlela kukho ababukeleyo.
CACISA
Chaza amanyathelo ngokupheleleyo, ungakhawulezisi
Tsala umphefumlo ubonakalise ukhohlelo nzulu
Umntu akhuphe isikhohlela ,hayi amathe
Khuthaza umntu ukuba akhohlele
QOKELELA
Lawula ukuqokelelwa kwesikhohlela Nika umntu itoti, engenasiciko
Sibambe ngokwakho isiciko
Nika umntu isiciko ngoko nangoko ukuze ivalwe ngokuqinileyo.
Qinisekisa ukuba ikliniki izibhala phantsi izikhohlela nenkcazelo eqokelelweyo BHALA PHANTSI
yesikhohlela somntu
Qinisekisa okokuba isiciko sivalwe saqina GCINA
Zahlule iitoti zezikhohlela ngokweebhegi zazo zeplastiki
Zigcine kwindawo ebandayo, mhlawumbi ifriji
HAMBISA
Buyisela ispesimeni ekliniki njengoko bekulungisiwe apho simele ukuhlala khona.
Zihambise ngokukhawuleza, zingaphelanga iintsuku ezimbini
Amaqondo aphezulu ayingozi kuhanjiso lwezipesimem.
UQOKELELO LWEZIKHOHLELA
Jonga kwiphepha elingaphesheya elibhalwe AMANYATHELO KUQOKELELO LWESIKHOHLELA
Jonga elinye iphepha elongezelelweyo elinemifanekiso elibonisa amanqanaba awohlukeneyo oqokelelo lwezikhohlela.
Cwangcisa imifanekiso ngamanyathelo awohlukeneyo okuqokelelwa kwezikhohlela.
Bhala kwiphetshana elisecaleni UKUQOKELELWA KWEZIKHOHLELA. Yohlule ngemigca njengeli phepha lingaphesheya. Yigobe ngakumgca ngamnye ibe zizicuku eziyi-7. Xa zisongiwe ziza kufana namanyathelo.
Khangela iileyibhile ezichwetheziweyo. Ezi zigaba azimiswanga ngendlela. Bhala phantsi isigaba ngasinye ngendlela eyiyo kumanyathelo akho asongiweyo. Thelekisa imifanekiso neleyibheli nganye uyincamathisele kwizithuba ezo ngokwendlela eyiyo.
Khangela amaphepha 26&27 KWINCWADI YE TB ukuqinisekisa ukuba iimpendulo zakho zichanekile.
AMANYATHELO OKUQOKELELA IZIKHOHLELA
Bakhohlele ngaphezu kweeveki ezi-3
Abatyebi ngoku sebe sitya ukutya okunempilo.
Umongikazi ubeka 1.Umama uthatha umntwana Umntwana esikalini ogulayo umsa ekliniki ukuba
Izizalwane ezikhohlelayo mazenze uvavanyo lwesikhohlela uMongikazi wenza uxilongo lwesikhumba esenzela i-TB
Sebenzisa le mifanekiso ingezantsi, wenze uluhlu lweengxaki ezifunyanwa ngabantwana abaneTB. Bhala impendulo ecaleni komfanekiso ngamnye.
IMIFANEKISO
JONGA LE TSHATI YENDLELA YEMPILO.EKHUTSHELWE APHA NGEZANTSI
JONGA EZI ZILANDELAYO
UBUNZIMA BOKUZALWA
Kutheni kubalulekile okokuba abazali bagcine eli khadi ingakumbi xa besiya kwenye indawo.?
Lo ngumva weTshati yeNdlela yeMpilo
Ungayibona indlela umntwana abunyusa ngayo ubunzima bomzimba
Ungabubona nendlela ubunzima abuhlisa ngayo kwakuyo le grafu.
Khuthaza abazali babantwana abane-TB okokuba bathathe iTshati yeNdlela yeMpilo ngalo lonke ixesha besiya ekliniki, kugqirha okanye esibhedlele.
UKWAMKELA ABANTU ABANE-TB OKOKUQALA
Xa beqala ukufika kuwe abantu bakho be-TB njengoMxhasi woNyango lwe-TB.,kufuneka uhlale nabo phantsi nincokole ngezinto ezithile..Kufuneka ke ngosuku lokuqala ubenobubele, ubamkele ngezandla ezishushu ukuze bakuthembe kwasekuqaleni.
YINTONI EKUFUNEKA UTHETHE NGAYO NABANTU BAKHO ABANE-TB?
a Ukuthathwa kwamayeza iKufuneka ubakhuthaze abantu bakho ngokubaxelela kwasekuqaleni okokuba i-TB
le yinto enyangekayo.xa umntu ewasela rhoqo amayeza..Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB uza kuthi ubancedise bayenze loo nto. Babuze ke ukuba ikhona na enye into abafuna niyixoxe nge-TB.
Bachazele ke ngendlela oza kuwagcina ngayo amayeza abo kwindawo ekhuselekileyo .Babonise ukuba amagama abo aza kubakwii-pakethe zeepilisi/amakhadi onyango ukwenzela ukuba angaxubani namayeza abanye abantu.
Babonise ngendlela oza kuzigcina ngayo iirhekhodi zonyango zabo.Uza kubhala phantsi qho xa ubona bethatha amayeza abo.
Uza kuba nendlela eniza kusebenzisana ngayo. Kufuneka ubeke ecaleni ixesha abaza kuza ngalo. Ubaxelele okokuba uza kubaxela ekliniki xa bengayiyo ukuya kulanda amayeza zingaphelanga iiyure eziyi-24 zexesha elibekiweyo.
NGEZANTSI.INGABA IMINI YAKHO IZA KUFANA NALE YAKHE
:00-7:45 Wenza isidlo sakusasa ngaphambi kokuba wonke umntu aye esikolweni.
nasemsebenzini
:45-8:35 Wondlula iibhedi, acoce indlu..Avase anxibe.
:30-9:00 Ulindela abantu abayi-4 abazakaza kuthatha amayeza -ba-2 abadala,nabantwana aba-2
:00-9:15 Wenza iti nesonka( abanye bangahlala umzuzwana)
:15 Uyemka endlwini uya kwintlanganiso yoomama bomthandazo
:00-11:00 Ukhokela intlanganiso yoMthandazo wooMama e-Athlone
:00-13:30 Undwendwela amakhaya abantu abagulayo nabagugileyo nakwikhaya lesigulana esinomhlaza neqela loomama.
:00 Yiti
:00 Ulindela umntu om-1 oza kunyangwa(ongumntwana)
:15 Uqalisa ukupheka isidlo sasebusuku. Ulindele nomzukulwana ovela esikolweni.
:00 Uqhubekeka nokupheka nokwenza umsebenzi wendlu
:30-19:00 Ulindela abantu aba-2 abaze kulanda amayeza (abadala)
:00 uMyeni nonyana bayabuya esikolweni nasemsebenzini
bUKUCEBISA
Abantu bakho banokuziva befuna ukuthetha nawe.Kufuneka ubacebise loo nto ithetha ukuba kufuneka umamelisise ukwenzela ukuba uyive into abayithethayo.
Kufuneka ube novelwano :Yihloniphe indlela abavakalelwa ngayo.
Abantu bangothuka xa besiva ukuba bane-TB.bangothuka kangangendlela yokuba bangayiva naloo nto ithethwa nguGqirha okanye ngumongikazi
Banokuziva benomsindo okanye bedakumbile.
Bangakhathazeka malunga nabantwana babo xa bona bengazivi bephilile.
Banokukhathazeka malunga nokulahlekelwa yimisebenzi yabo
Banokufuna ukuba bangaziwa ukuba bane-TB.
Kufuneka wenze ubudlelane obuliqilima phakathi kwakho nabantu bakho.
Kufuneka udale uvakalelo lwentembeko,ukwenzela ukuba bakwazi ukwabelana ngeengxaki,neentlungu zabo kunye nawe.
Kufuneka ube nolwazi oluphangaleleyo ngeSifo Sephepha( I-TB.) ukuze ukwazi ukubanika ingcaciso eyiyo nechanekileyo.
Bancedise ukuze bazive bomelele, bakwazi, ukujongana neengxaki zabo.
Kufuneka bakuthembe, bayazi ukuba awuzikuxelela abanye abantu ngezinto abazithethe kuwe, nezinto ezibothusayo.
CINGA NGENDLELA OZA KUBAFAKA NGAYO ABANTU BAKHO KWINDLELA YAKHO YOKUSEBENZA YEMIHLA NGEMIHLA.
Cinga ngendlela oza kulifumana ngalo ithuba lokunika abantu be-TB amayeza abo
Khumbula ukuba kufuneka ufumane ithuba lokuphula-phula iingxaki neemfuno zabo
Cinga ngendlela oza kubahoya ngayo imihla ngemihla.
Zalisa le ndlela yokusebenza yemihla ngemihla yethutyana( yosuku olunye)
Yakha ubudlelane bentembeko uze ubancede bayazi i-TB kuze bazi kananjalo ukuba xa bewasela amayeza banganyangeka kwiTB
ABANTU ABANE-TB MABASELE AMAYEZA ABO
Iipilisi ze-TB zibulala iintsholongwane, kwaye abantu baba ngcono
Iipilisi ze-TB zenza abantu abane-TB bangakhohleli kakhulu, kwaye badlulisele intsholongwane kwabanye.
Lonke unyango malunikwe ngokoNyango Olujongwe ngokuGqalileyo(isifundo esifutshane)
Isigaba esondeleyo
Isigaba sokuqalisa
Iipilisi zinikwa iintsuku ezi-5 kangangeenyanga ezi-2
Isigaba esiqhubekekayo
Isigaba solandelelwaniso
Iipilisi zinikwa iintsuku ezi-5 kangangeenyanga ezi-4.
Iintsholongwane ezinokuthi ziphinde zibuye ziyafa ukwenzela ukuba umntu one-TB angabuyi abe ne-TB kwakhona
ABANTU EBEBEKHE BANE TB NGAPHAMBILI
Mabathathe amayeza kangangeenyanga ezisi-8.le ncwadi iza kujongana nonyango lweenyanga ezi-6 kodwa abantu abanyangwa okwesibini,mabafumane amayeza eenyanga ezisi-8
Iipilisi sele zifakwe kwiimvulophu zeplastiki ukunceda wena kunye nabantu bakho..Inani lee pilisi emvulophini lixhomekeke:
Abantu baza kuza kuwe namakhadi onyango neepilisi esele zifakwe ezipakethini ezifanelekileyo.
NCEDISA ABANTU BAKHO BAKHUMBULE
Iipilisi ezifanelekileyo ngokomlinganiselo ofanelekileyo, ngamaxesha afanelekileyo namathuba angawo".
Kutheni kufuneka abantu abane-TB bathathe amayeza abo?
Abantu abasela amayeza abayisasazi i-TB? Ngoba kutheni?.
Mabathathe iinyanga ezingaphi abantu abaqalayo ukuthatha amayeza?
Zahluke njani izigaba zonyango lwakho?
Abantu ababekhe banayo i-TB ngaphambili, mabawathathe kangaphi amayeza?
Khumbula ukuba abadala nabantwana bathatha amayeza awohlukeneyo, kwaye abantwana banyangwa iinyanga ezi-4 kuphela.
Xoxani eqeleni lenu ngendlela eninokuzama ngayo nibenzele lula abantwana ekusebenziseni amayeza abo.
Jonga le mifanekiso inemibala ekwitshati ngexesha le seshoni yoqeqesho lwakho.
Abantu mabayazi into yokuba umchamo,ilindle, nobudoda zingabomvurha
Abanye abantu bangafumana iingxaki xa besebenzisa amayeza e-TB ezinjengezi:
UbuCaphu-caphu (ukuziva ufuna ukugabha)
Irhashalala/Umkhuhlane obangwa ngamayeza e-TB
ukopha esikhumbeni iingxaki zamehlo nokungeva.
Esona siphumo singafunekiyo siqhelekileyo kumayeza e-TB kukungetyisi nesitshisa..Abantu mabakhuthazwe ba:
Baqhubekeke nonyango lwabo
Basele amayeza abo ngaphambi kokuba batye.
Xa kukho iziphumo ezingafunekiyo makuyiwe ekliniki ngokukhawuleza.
Amagama eepilisi ezisetyenziswa ukunyanga i-TB anzima ,kodwa afika ngokomlinganiselo osele usezipakethini ezivela kwiSebe lezeMpilo. Kufuneka wazi ukuba.
Zalisa le tafile ingezantsi.
IGAMA LEPILISI
Yintoni isiphumo esingalunganga?
Yeyiphi eyona nto iqhelekileyo yesiphumo esingalunganga abantu abane-TB abayikhalazelayo xa besebenzisa la mayeza e-TB?
Ungacinga ngeendlela ezimbini abaXhasi boNyango lwe-TB abanokunceda ngazo abantu bamelane nale ngxaki ...
INTO OMAWUYENZE XA UMNTU WAKHO WE-TB EZE KUFUNA AMAYEZA
Bulisa ubamkele
Buza impilo ,ube sowulungiselela ukumnika amayeza.
Vula ibhokisi yamayeza
Jonga igama nefani
Thatha imvulophu yomntu lowo ,enamayeza akhe onke.
Sebenzisa itispuni ecocekileyo xa uthatha iipilisi kwiipakethi zazo.
.Beka iipilisi kwitreyi yeplastiki ekunye nebhokisi yamayeza.\
Beka ipilisi kwisandla somntu oneTB,umnike iglasi yamanzi
Iipilisi maziselwe ngexesha elinye, lo mzuzu wena Mxhasi woNyango lwe-TB obukeleyo. Xa umntu lowo engakwazi ukuzisela zonke makamane ephumla .Amayeza makaselwe ingaphelanga iyure ukuqinisekisa ukuba asebenza ngexesha elinye.
Ncokola lo mzuzu athatha iipilisi. Qinisekikisa ukuba uzisele zonke.
IZINTO OMAWUZENZE NOMAWUNGAZENZI XA UNYANGA UMNTU ONETB
OMAWUZENZE
Qinisekisa amayeza atshixelawa kwindawo ekhuselekileyo
Sukuziphatha ngezandla zakho iipilisi
Abantwana mabangawaphathi amayeza
Lazi igama ,umbala namandla epilisi nganye
Mazingawi phantsi iipilisi(xa ziwe phantsi zilahle)
Umntu mnike iipilisi ezizezakhe.
Xa umntu engakwazi ukuyisela,yigube. Umntu angayisela ngobisi, amasi okanye amarhewu, kodwa hayi ngewayini okanye ibhiya.
Mnike onke amayeza osuku.
Xa umntu enxilile bona into omawuyenze
Sukuba krwada kubantu bakho, kodwa qina.
Izinto ezixhalisileyo, zithumele ekliniki
uMongikazi wasekliniki wandinika uludwe lwee-adilesi zabaXhasi boNyango lwe-TB.Ndakhetha idilesi ekufutshane nasekhaya.uMongikazi wandixelela ukuba ndiza kuya endlwini kaDoreen ukuya kufumana amayeza yonke le mihla.
Ndandisoyika kuba ndandingamazi loDoreen. Ndafika endlwini yakhe endilinde esangweni. Wancuma akundibona wathi "Amanda bendikulindile ndinexhala ndicinga ukuba akuzokufika. Ndiyavuya ke ufikile."
Umntu onobubele! Sangena endlwini, apho wandichazela izinto esasiza kuzenza. Savumelana ngexesha emandilande amayeza ngalo. Ixesha lethu laba phakathi kwentsimbi yesi-8 neye-10 kusasa. Amayeza bendiza kuwalanda qho ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu endlwini yakhe.
Saphela singabahlobo abakhulu. Sasiqondana kakhulu. Xa ndifuna uncedo uDoreen waye fumaneka. Ngumntu onobubele, onothando obakhathalelayo abantu. Ndiziva ndisethamsanqeni ukufumana yena njengoMxhasi woNyango lwe-TB wam, iinyanga ezintandathu.
Bendingayeli mayeza odwa endlwini yakhe. Besithetha kakhulu, hayi ngemiba yamayeza e-TB, kodwa nangezinye izinto. Ngamanye amaxesha ubeba njengomama kum, ngamanye amaxesha abe ngumhlobo. Bendingoyiki ukuthetha naye nangeyiphina into. Bendimthembile, ndixhomekeke kuye.
Ndiya vuya ndinoMxhasi woNyango lwe-TB kuba bona banexesha lethu nangaphezu kwabongikazi ekliniki, abaxakeke nazezinye izigulana.Ndikholelwa kwinto ethi abaXhasi boNyango lwe-Etb mabafane noDoreen. Mabancokole, bakhathale, bathandeke, bakhuthaze, bathembeke, kukwazeke ukuxhomekeka kubo, babathande ngokunyanisekileyo abanye abantu. Kufuneka babenolwazi olukhulu ngendlela abantu abane-TB abavakalelwa ngayo. Kwakhona kufuneka banxulumane nabantu babo.
Ndakusoloko ndinombulelo kuDoreen ngento andenzele yona. Imchithele ixesha lakhe elininzi engenze izinto zakhe ngalo, kodwa uDoreen ubutyebisile ubomi bam. Ndifuna ukubulela kubo bonke abaXhasi boNyango lwe-TB ngomsebenzi wabo omkhulu abawenzayo. Ndikholelweni xa ndithi umsebenzi wenu uyancomeka.
N (NGQALILEYO)
Abantu bakho ubanika NGQO amayeza.
Q (QWALASELA)
Kufuneka UQWALASELE ukuba abantu bakho bonke bayawasela amayeza abo.
Akufuneki bantu bayekwa baziselele amayeza ngokwabo.
Kufuneka ubalandele abo bangawalandiyo amayeza abo.
U (UNYANGO)
Kufuneka ubanike UNYANGO lwabo abantu bakho.(amayeza axelwe ngugqirha)
Lugcine ngononophelo UNYANGO (amayeza)
Khupha UNYANGO (amayeza) olululo kumntu ngamnye .
Lubhale phantsi UNYANGO (amayeza) olukhuphileyo.
Banike abantu bakho UNYANGO olufanelekileyo (inkxaso)
I (IZIFUNDO EZIFUTSHANE)
Kufuneka uqinisekise ukuba abantu bakho bawathatha ngexesha elifanelekileyo amayeza,de babe baphilile.
Ngoku abantu abane-TB bangaphila ubomi besiqhelo (emakhaya,emisebenzini okanye esikolweni) lo mzuzu baphilayo.
I-DOTS alixhomanga ixabiso lazo kunonyango lwasesibhedlele.
II-DOTS isindise imiphefumlo emininzi nakumazwe ahluphekayo, angakwaziyo ukuthenga amayeza anexabiso eliphezulu..
Zalisa ezi zivakalisa ngezantsi
Bhala phantsi amanqaku ama-2 abonisa ukuba I-DOTS yindlela yokunyanga abantu abane-TB kuluntu ekuhlalwa nalo
Kutheni I-DOTS isetyenziswa kumazwe amaninzi nje?
Kufuneka ubaxhase de baphile abantu bakho.
Esi sandla sibonisa uthando nonophelo
ISANDLA ESIVULEKILEYO
Unyango luthatha ixesha elide kuba kunzima ukubulala intsholongwane ye-TB.
Emva nje kweevekana ezimbalwa zonyango, abantu bakho be-TB bazakuwubona umahluko. Bangade babawele nokuyeka ukutya amayeza, kanti ke umzimba wona uthatha ixesha elide ukukhupha zonke iintsholongwane ze-TB emzimbeni.
Qinisekisa wena ukuba bona bayawatya amayeza.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB kufuneka ugcine onke amayeza owanikwe yikliniki okanye isibhedlele.
Akukho mntu unikwa amayeza ukuba aziselele.
Wena njengoMxhasi woNyango lwe-TB uza kunika abantu bakho amayeza uze ubajonge xa bewasela.
Zonke iipilisi ze-TB kufuneka ziselwe ngaxesha nye. Elona xesha lingcono lelakusasa imizuzu eyi-30 phambi kwesidlo sakusasa.
Kufuneka ubancede yonke le mihla bade baphile iinyanga ezintandathu ukuba oko kuyimfuneko
Xa abantu bakho besimka ,besiya kuhlala kwenye indawo thetha nomlungelelanisi wakho weTB okanye ikliniki ngento omawuyenze.
Simele ntoni isandla esivulekileyo?
Thatha ngokungathi umntu ohleli ecaleni kwakho une-TB. Yolula isandla sakho usolulele kulo mntu. Babulise ubaxelele ukuba uzakubanceda njani na ukuba babe ngcono
Umnini-venkile Umsebenzi woluntu umelwane Unompilo
Umqeshi Umongikazi waseKliniki uTitshala Umhlobo
ABAXHASI BONYANGO LWETB KUFUNEKA BABENEZAKHONO EZI ZODWA.
Banike ixesha abanye abantu Bazimisele Bathembeke
Babenovelwano
Banonophele Kukwazeke Ukuxhomekeka kubo bakhuthazwe abantu abagulayo Noluntu
Babe noxanduva lomsebenzi
Bakwazi ukumamela
Bakwazi ukuthetha nabantu bakwazi ukusombulula iingxaki zabantu
Ukugcina iirhekhodi ngendlela
Bathandwe ngabantu
IZIHLOKO ZENGXOXO
Kwiqela lenu, thethani ngeziqu zenu. Thethani izihlandlo ngezihlandlo nixelelana ngemisebenzi yenu, nento umntu ayenza kubahlali.
Xoxani ngezinto ezi zodwa ekufumana umntu enazo ukuze abe nguMxhasi woNyango lwe-TB .Kutheni ezi zikhono zibalulekile?
Ungazicinga ezinye izinto ezingavelanga kweli phepha ligqithileyo? Xoxani nibhale phantsi ngezinye enizicingayo.
Xelela iqela lakho ngento ocinga ukuba ibalulekile ngesiqu sakho, okanye kutheni ucinga ukuba unganguMxhasi woNyango lwe-TB nje.?
Bhala phantsi ezo zinto zizodwa unazo ezingakwenza ube nguMxhasi woNyango lwe-TB oqaqambileyo.
Yamkela abantu bakho abane-TB
Wena ke njengoMxhasi wonyango lwe-TB kufuneka uxoxe nabantu bakho.
ukuba unyango lwarhoqo lubalulekile ukuba unyango kufuneka lugqitywe ukuba amayeza uza kuwagcina ngokwakho njengoMxhasi wonyango lwe-TB
ukuba ikopi yerekhodi yoNyango lomguli uza kuyigcina ngokwakho ukuba abantu baza kugcina amakhadi oNyango lwaBantu aluhlaza ngaphandle kokuba uthe uza kubagcinela
NYANGA ABANTU BAKHO ABANE-TB
nike izigulana zakho ze-TB amayeza ngexesha elinye qho ngemini, ukuba unakho kusasa bhale phantsi kwikhadi lonyangongalo lonke ixesha ubukele izigulana ziginya amayeza azo.
ZINONOPHELE IZIGULANA ZAKHO ZE-TB
uxhase, ukhuthaze izigulana zakho lonke ixesha uzibona.
zikhuthaze zisebenzise iindlela zokutya ezinempilo.
zikhuthaze izigulane zingenise umoya endlwini ngokuvula iifestile.
zikhuthaze ezo ziselayo nezitshayayo zitshintshe izimbo zazo.
qhagamshelana nekliniki ngokukhawuleza xa izigulana ziyekile ukuwathatha amayeza azo.
yazisa umlungelelanisi we-TB xa amayeza ephelile emva kweenyanga ezi- 6.
lindela ukundwendwelwa ngumlungelelanisi we-TB nyanga nganye, ezo kojonga iirekhodi zezigulana nendlela amayeza akhutshwa ngayo.
INDIMA EDLALWA - NGUWE NASISIGULANA SAKHO
Omnye nguMxhasi woNyango, omnye sisigulana
Yenza iimeko ezininzi ezahlukeneyo, kwisigulana ngasinye makubekho iimeko zekhaya / zomsebenzi ezahlukeneyo. Unganika imizekelo kumava akho nezigulana zakho ze T.B ozaziyo.
Chaza ngendlela I-DOTS esebenza ngayo.
Zenze isigulane esinenkani kakhulu esingafuni ukuthatha amayeza. Nika izizathu. Kufuneka uMxhasi woNyango lwe-TB afumane isisombulelo kule ngxaki.
Thathani amatyeli kulo mdlali : Omnye abe sisigulana, omnye abenguMxhasi woNyango lwe-TB. Buza imibuzo ocinga ukuba ingabuzwa sisigulana. Xoxani nangaziphi na iingxaki ocinga ukuba zingavela, uze ufumane izisombulelo kuzo. Xa ufuna ukubhala phantsi amanqaku abalulekileyo, wabhale apha ngezantsi.
UKUGCINA IIREKHODI ZEZIGULANA ZAKHO ZE-TB
Qinisekisa okokuba izigulana ze-TB ziyawathatha amayeza azo.
Ukwenza oku kufuneka ugcine irekhodi echanekileyo.
IKHADI LOKUNYANGA IZIGULANA
Kufuneka iwazalise ngononophelo nangokuchanekileyo amakhadi aluhlaza okunyanga izigulana :
Amakhadi anceda :
wena ukuba uyazi iindlela eziphila ngayo izigulana zakho.
ukwazi ukunika ingxelo ekliniki ikliniki ikwazi ukugcina iiRegista zayo zihlaziyiwe.
Buyisela amakhadi esibhedlele okanye ekliniki, xa izigulana zilugqibile unyango.
Kumaxesha amanizi kukhutshwa ikhadi enye, kuba :
kuyabiza ukukhupha amakhadi amaninzi, ezinye izigulana azikwazi kubhala nokufunda, ngoko bakhetha okokuba amakhadi abo agcinwe ngabaXhasi boNyango lwe-TB bona bakwaziyo ukubhala nokufunda.
ezinye izigulana zithatha amayeza lo mzuzu ziya emsebenzini, ngoko azifuni kuya namakhadi azo emsebenzini apho anokothi onakale okanye alahleke.
Kufuneka uthethe nezigulana zakho ngento yekhadi eliluhlaza loNyango lweSigulana ukuze nivumelane ukuba zifuna ukugcinelwa.
Wena, ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB, kufuneka ugcine ikhadi enye, apho uza kuthi ubhale phantsi lonke ixesha izigulana zisiza kulanda amayeza.
UKUGCINA IIREKHODI
Kutheni ucinga ukuba kubalulekile ukugcina iirekhodi ezichanekileyo zeentsuku apho izigulana zithatha amayeza ngokuthe ngqo.
Kutheni ucinga ukuba kubalulekile nje okokuba uMxhasi woNyango lwe-TB
azalise amakhadi rhoqo za isigulana sifumana amayeza ?
Jonga kumaphepha ama 2 alandelayo ubone ikopi yeKhadi loNyango leSigulana eliluhlaza
Sebenzani ningababini. Omnye abe sisigulana, omnye abe nguMxhasi woNyango lwe-TB. yenzani lomsebenzi, niphinde nitshintshane omnye abe nguMxhasi woNyango lwe-TB aze omnye abe sisigulana.
Ikhadi loNyango leSigulana eliluhlaza lisongwe kabini. Ubanje umphandle wekhadi wekhadi - ngamanye amazwi, iphepha lokuqala nelokugqibela. Ingcaciso eninzi ibhalwa ngumongokazi wesibhedlele okanye ekliniki
IZIPHUMO ZEZIKHOHLELA
Unje umphakathi wekhadi loNyango leSigulana eliluhlaza. Kulapho ke wena njengoMxhasi woNyango lwe-TB, obhalakhona qho xa isigulana sithetha amayeza aso
Phawula ezo ntsuku isigulana sakho size kuthatha ngazo amayeza (iintsuku ezi-5 evekine-u Mvulo ukuya kuLwesihlanu - iinyanga ezi-2)
ISIGABA SOKUQALA
INKQUBO YOLAWULO LWESIFO SEPHEPHA ENTSHONA-KOLONI
umhla. Ngeli xesha umntu esatya amayeza akanokosulela omnye umntu.
Umntu one-TB ukhuselekile nawe ngokunjalo
Umntu one-TB angaziva engcono ngokukhawuleza, aze agqibe ekuwayekeni amayeza. Mncede aqhubeke nokusela amayeza onke kangangeenyanga eziyi-6 de aphile.
Xa umntu wakho eyeka ukuthatha amayeza, i-TB iza kuphinda ibuye isasazeke nakwabanye abantu.
UMNTU WAKHO KUFUNEKA AFUMANE UNYANGO LWEENYANGA EZI-6 UKUZE UMNTU APHILE NGOKUPHELELEYO.
Umntu wakho uza kufumana ikhadi elinye eliluhlaza. Uze wena ugcine elinye ikhadi eliluhlaza.
uze uncede ke umntu oze kuwe unike amayeza achanekileyo xa eze kuwe.
Mjonge azisele ZONKE iipilisi.
Bhala phantsi kwikhadi lo mntu eliluhlaza, nakwelakho, xa ezithathile iipilisi.
SUKUVUMA UMNTU ATHATHE IIPILISI EMKE NAZO
XA UMNTU WAKHO ENGAWALANDI AMAYEZA, OKANYE ENGAWALANDI QHO AMAYEZA.
Dibana naye zingaphelanga iiyure eziyi - 24, umkhuthaze ukuba makaqhubekeke.
Nceda nika ingxelo ekliniki okanye isibhedlele kule nombolo yomnxeba ingezantsi zingaphelanga iiyure eziyi - 24.
Irhatshalala, amehlo / isikhumba zinokuba tyheli. Xa loo nto ithe yenzeka, kubalulekile ukuba umntu aye ekliniki okanye esibhedlele, ngokukhawuleza aye kukhangelwa.
umlungelelanisi we-DOTS uza kuzama adibane nawe rhoqo ukuza kujonga inkqubo yomntu wakho.
Umntu wakho one-TB kufuneka abuyele ekliniki emva konyango lweenyanga ezi-2, kwakhona emva konyango lweenyanga ezi-5 ukuza kuxilonga izikhohlela ukuze kubonwe ukuba amayeza la ayazibulala na iintsholongwane ze-TB. Kufuneka uphinde umbuyisele ekliniki xa kuphela unyango aze kujongwa ukuba akakaphili. Ukuba isigulane sakho singcono nceda ubuyisele irekhodi elipheleleyo lonyango kuthi
Isibhedlele / ikliniki ...
Inombolo yomnxeba ...
Ugqirha ...
UKUGCINA IIREKHODI ZABANTU BAKHO
Abantu bakho be-TB basenokuza kuwe benoXwebhu lweMiyalelo evela ekliniki, njengale ikwiphepha elingaphesheya.
Yigcine kunye neeRekhodi zoNyango lwabantu bakho
Ingcaciso engezantsi kwifomu ibaluleke kakhulu kwaye iluncedo.
Yifunde neqela lakho.
Qinisekisa ukuba yonke into uyiqondile.
Xa ningaqondi kakuhle buzani imibuzo.
Qinisekisa ukuba yonke imibuzo oyibuzwayo ngale fomu uzakukwazi ukuyiphendula.
Umntu wakho ugqiba kugqibezela unyango lweenyanga eziyi - 6. Uza kuxelela bani ?
BANONOPHELE ABANTU BAKHO ABANE-TB
BAKHUTHAZE ABANTU BAKHO ABANE-TB
akuzokuba nyanzela abantu bakho bathathe amayeza.
Qinisekisa ukuba abantu bakho banomsebenzi wokuzincedisa baphile.
Abantu bakho baza kuphila xa besitya amayeza e-TB
rhoqo ngexesha elibekiweyo
Babonise ukuba ubakhathalele, xa ufuna ukubagcina benomdla wokutya amayeza.
UNONOPHELO
Soloko unobubele ubakhuthaza
KWAZI UKUTHETHA
Phula-phula iindlela abantu bakho bevakalelwa ngayo kwiingxaki zabo. Ziphula-phule ezi ngxaki. Bancedise bafumane izisombululo
Abantu bakho mabajongwe nguMxhasi woNyango omnye.
Nika imiyalezo ecacileyo, uyiphinde xa kuyimfuneko (Umzekelo , "qhubekeka uthethe amayeza ngoku sowuziva ungcono").
FUMANEKA
SOLOKO NIDIBANA
Xa abantu bakho bengezi ukuza kulanda amayeza balandele ZINGAPHELANGA IIYURE EZINGAMA-24
Yakha ubudlelwane ngokuthi ubonakalise inkathalo kumntu ngamnye. Fumaneka kubantu bakho.
COCEKA
Indlu / ivenkile / i-ofisi ecocekileyo ibonakalisa imbeko kubantu bakho nakwinkonzo eyenziwayo / ekhutshwayo
INTSEBENZISWANO
Yakha ubudlelwane obuluqilima nabantu bakho be-TB, ngokunjalo nakubongikazi basekliniki nakubani na ongomye onika inkxaso kubantu abane-T.B
BAKHUTHAZE ABANTU BAKHO
Usanda kuqalisa nonyango njengoMxhasi woNyango lwe-TB kwaye ufuna ukuqinisekisa ukuba abantu Obancedayo, baza kuphila.
Kuza kufuneka usebenze nzima kuqinisekisa ukuba abantu bakho bayalugqiba unyango. Ubudlelwano obuluqilima noMxhasi woNyango lwe-TB lwenza abantu bakwazi ukumelana nethuba elide nelinzima lonyango.
Kwiqela lenu, yilani ikhowudi yokukhathala.
xa senibhale imiba emininzi ephepheni.
Thelekisani uluhlu lwenu nekhowudi ezikwiphepha elingaphesheya.
Bhala phantsi ezona khowudi zibalulekileto zokugcina abantu bakho bekhuthazekile.
Ibali Elinempumelelo lase Ntshona-Koloni
Utat'omkhulu u Jantjie ngumntu owamnkela inkam-nkam nomsebenzi othathe umhlala phantsi wasefama. Abantu bakowabo baye bahlupheka kuba waye watyhafa, wagula. Wayesoloko ediniwe, wabhitya nokubhitya, kwaye ekhohlela imini nobusuku.
Umongikazi wasekliniki wacebisa ukuba u-Susanna ancede uTat'omkhul'uJantjie. U-Susanna wadibana ke no-Jantjie, inkosikazi yakhe nentombi yabo wabachazela ngendlela azakumnceda abe ngcono ngayo. Utat'omkhulu u-Jantjie waye wayetyhafe kakhulu ukuba angahamba aye kulanda amayeza. U-Susanna wathi ke uza kumsela qho amayeza xa yena esiya emsebenzini. Wacebisa ke nakanjalo ukuba kubalulekile ukuba amayeza awasele ngaphambi kwesidlo sakusasa. Kwaye uza kuwagcina kwindawo ekhuselekileyo ekhayeni lakhe, aze amnike iipilisi yonke imihla. Wamxelela ukuba kubalulekile ukuzithatha ngexesha elinye zonke iipilisi, angaze aphose nosuku olunye lonyango.
U-Susanna wabuza kwinkosikazi kaTat'omkhulu u-Jantjie engu-Maria ukutya okutyiwa ngumyeni wakhe, waza wacebisa kwintombi yakhe okokuba ize nemifuno emininzi efama ukuze inkosikazi imphekele. Utat'omkhulu u-Jantjie kufuneka etye imifuno emininzi nangaphezu kwesidudu kunye nesonka. U-Susanna wancedisa u-Maria nentombi yakhe ukususa ibhedi bayibeka kufutshane nefestile apho imitha yelanga ingena khona kusasa. Wabacela ke ukuba bazame bayivule kangangoko banakho ifestile. Umoya ovela phandle nemitha yelanga iza kubulala iintsholongwane ze-TB baze abanye abantu abasendlwini bangabinalo ithuba lokufumane iintsholongwane ze-TB.
Ekuqalekeni utat'omkhulu u-Jantjie wayetyhafe kakhulu kodwa ke emva kwenyanga esitya amayeza e-TB, ukukhohlela kwathotha, wakwazi nokuziphakamela ebhedini. Beno-Maria bebedla ngokuvuka ekuseni balindele uSusanna. Ubebakhuthaza kakhulu ,kwaye ube namandla agqithileyo nasekuseni. U-Susanna uye wezisa umoya wempilo nowethemba kula mayeza akhe. Ube ngumntu oyaziyo into ayenzayo, ewaphatha onke amayeza. Ubeye alinde ngomonde lo mzuzu utat'omkhulu u-Jantjie aginya iipilisi zakhe. Kuqala bekunzima nokuziginya, azive efuna ukugabha. Kodwa u-Susanna wacebisa u-Maria ngeendlela amakazisele ngayo. U-Maria ubesenza isidudu silunge, aze utat'omkhulu u-Jantjie asitye ngoko nangoko xa egqiba ukusela amayeza akhe Loo nto ibimnceda ayeke ukuba ngathi uza kugabha.
Wenziwa uxilongo lwesikhohlela emva kweenyanga ezi-5, ekubonakele ukuba i-TB iphantse yanyangeka. Utat'omkhulu u-Jantjie waxela ukuba uziva engcono kakhulu kangangokuba angakhe ahambe aye kubamelwane abahlala kumgama weekhilomitha ezi-5 rhoqo ngoLwezithathu, apho wazifumanela isingxungxo sokusebenza esitiyeni.
Xa nigqiba ukulifunda, xoxani, kutheni nicinga ukuba uphile msinyane, ekubeni emdala kwaye ube tyhafe kakhulu ngoku wayixelelwa ukuba une-.B
Zibhaleni apha phantsi ezinye zezonto.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB ungenza ngokufanayo kubantu bakho?
IMICELI-MINGENI YOKUJONGANA NABANTU ABANE-TB
Baguliswa nguGawulayo
Ezinye zeengxaki zixoxwe ngezantsi :
IZIZATHU EZIBANGELA ABANTU ABANE-TB BANGAWATHATHI AMAYEZA ABO
Akunabantu bakho
Umz. : Ugugile Ukusebenzisa utywala kakhulu
Ukungabi na dilesi isisigxina Ukusebenzisa iziyobisi kakhulu
KUTHENI ABANTU BENGAWATHATHI NJE AMAYEZA ?
Isingxungxo somsebenzi Ukungayazi
Ukuba ngokhubazekileyo
Ukungakhathali
Ukulibala
Ukugula ngengqondo
Abantu abagulayo banokungawatyi amayeza ngenxa yezizathu ezahlukeneyo. Unokufuna omnye umntu umzekelo, ilungu losapho ukuba akuncede umelane nale ngxaki.
ABANTU ABANE-TB ABANGEZIYO UKUZA KUTHATHA AMAYEZA
Xa umntu one-TB engezanga kulanda mayeza into engangeveki enye, sithi unyango luphazamisekile. Kufuneka ubaxhase abantu bakho ngexesha elide lonyango.
Umxhasi woNyango lwe=TB kufuneka abazi abantu bakhe neemeko zabo, abe ngumlawuli onenkathalo.
Izizalwane zingabizwa zizo kunceda xa kuyimfuneko.
UKUBA NGABA UMNTU WENZA KUBE NZIMA UKUBA ATHATHE AMAYEZA E-TB
PHAWULA IKHADI YONYANGO YOMNTU
ngesincamathelisi esinombala, okanye usiba lokubhala olunomnye umbala
YAZISA IKLINIKI NGOKO NANGOKO.
Owona mceli-mngeni woMxhasi woNyango lwe-TB kukwenza abantu babo baqhubekeke nokuthatha unyango lweenyanga ezintandathu.
Xa abantu babo bafuna ukuzinceda kwaye bafuna ukuphila ngokupheleleyo, baza kuyenza loo nto, ize loo nto yenzele uMxhasi woNyango lwe-TB umsebenzi olula. Nanjalo ngamanye amaxesha abantu babo ababinantsebenziswano.
Xoxa ngento onokuyenza ngezi ngxaki
Abantu abangawathathanga amayeza emva kweveki kuthiwa Baphazamisa uNyango.
Dwelisa izizathu ezibangela ukuba abantu abane-TB baphazamise unyango.
Ungenza ntoni xa abantu abane-TB bengafuni ukuza kulanda amayeza abo ?
ABANTU ABANE-TB ABANEENGXAKI ZOKUSEBENZISA UTYWALA NEZIYOBISI
Ukusebenzisa utywala kakhulu kuneengxaki ezinkulu, ezinzima kuluntu oluninzi. Le nto yenza kube nzima ukusombulula iingxaki ze-TB
Abantu abaneengxaki zokusela nokusebenzisa iziyobisi kakhulu abatyi kakuhle abakwazi kulwa iintsholongwane ze-TB. ngokulula bangangenwa lula zezinye izifo, ezinjenge-AIDS
benza i-TB isasazeke nakwabanye abantu
Amalungu amakhaya nabantu ekuhlaleni mabancedise abantu abaneengxaki zokusebenzisa utywala neziyobisi ngokugqithisileyo.
Ngamanye amaxesha uNontlalo-ntle anganceda.
Kufuneka uthethe nomlungelelanisi we-TB wakho okanye umongikazi xa ufuna uncedo oluthe chatha kubantu abasebenzisa kakubi utywala neziyobisi.
Abantu abanjalo ke akusoze ubathembe ukuba bayawatya na amayeza, okanye ngeke bahlutshwe ukuba bawathathe. Kanti ke ukuba abawatyi amayeza, baza kuyisasazela nakwabanye abantu, bade babenale-TB kuthiwa yi MDR.
ABANTU ABANEENGXAKI ZOKUSEBENZISA UTYWALA OKANYE IZIYOBISI KAKHULU BAFUNA UNCEDO OLU LODWA UKUZE BAKWAZI UKUTHATHA AMAYEZA YONKE IMIHLA
ABANTU ABANE-TB ENEZIYOBISI EZININZI EZIQINILEYO
uqinisekise ukuba abantu bathatha unyango ngokuthe Ngqo, uQwalaselo noNyango-(DOTS)
Xoxani nikwiqela lenu
Nanikhe nadibana ngaphambili nabantu abaneengxaki zokusebenzisa utywala neziyobisi kakhulu ?
Abantu abane-TB abanezingxaki ningabenza njani bavume ukuthatha amayeza abo?
ABANTU ABANE-TB ABAFUNA UNCEDO OLULODWA
kufuneka nabo bafumane amyeza ingakumbi ukuba bayancanca.
Abo bantwana kufuneka banyangwe iinyanga ezi-4 rhoqo ngamayeza
ABANTWANA ABASUKA EKUZALWENI UKUYA KWIMINYAKA EMIHLANU
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emi-5
bangayifumana lula i-TB xa bedibene nabantu abane-TB. Aba bantwana mabanyangwe yonke imihla kangangenyanga ezi-4.
Xa umntwana Engaphantsi kweminyaka emi-5
angamnceda umongikazi wasekliniki ngokuthi afumane abantu abadala ekudala bekhohlela abahlala kuloo ndlu.
Oomama abane-TB mabangakhulelwa de babe baphilile. Mabazinike ithuba lokuphumla phambi kokukhulelwa. Le nto iya kumlungela umama nomtwana. Oomama abane-TB. mabaxoxe ngeendlela zokucwangcisa nomongikaziwabo wasekliniki
ABANTU ABANE-TB ABANEZINYE IINGXAKI ZEMPILO
Swekile (isifo seswekile)
Uxinzelelo lwegazi (uxinzelelo oluphezulu lwegazi)
isifo sokuwa (ukuxhuzula)
Ezinye iimeko zifuna unyango olulodwa.
Xoxa nomhlobo wakho, nize nibhale phantsi amagama angundoqo
UNGAMNYANGA NJANI UMNTU ONEZI IIMEKO ?
Ungacebisa ntoni kumama okanye kutata womntwana one-TB, okanye nabani na omnye ojonga umntwana ?
ABANTU ABANEZINYE IINGXAKI ZEMPILO:
Abantu abanesifo sikaGawulayo banokuyifumana ngokulula i-TB, kuba imizimba yabo ayikwazi ukulwa iintsholongwane ze-TB.
Abantu abanesifo sikaGawulayo abathandi kuxelela abanye abantu ukuba banaso.
Loo nto yenzeka kuba
Abantu bayabulawa nguGawulayo
Abantu abanoGawulayo bangoyika ukuphelelwa yimisebenzi yabo, xa besaziwa ukuba banaye.
UGawulayo akangekhe asasazeke ukuba:
wonke umntu usebenzisa indlela ekhuselekileyo yokwabelana ngesondo.
wonke umntu unomntu omnye athandana naye.
Umfazi / umyeni omnye, okanye intokazi okanye umfana omnye.
I-TB ayisasazeki ngohlobo olunye njengoGawulayo:
Abantu abane-TB abamelanga kuziva benentloni ngokuba benayo.
Kodwa abantu abaninzi abane-TB banesifo sikaGawulayo.
Ngamanye amaxesha abantu abane-TB abafuni kwaziwa ukuba banayo.
Banokuzoyikisela into yokokuba abantu banokucinga ukuba sebenesifo sikaGawulayo.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB kufuneka uyihloniphe indlela abantu bakho abavakalelwa ngayo.
Ungathethi ngabantu bakho kwabanye abantu.
Zihloniphe izinto abakuxelela zona ngabo.
Izinto abazithethileyo mazibe lihlebo phakathi kwakho kunye nabo.
Kufuneka abantu bayazi into yokokuba abantu abane-TB
abanakosulela mntu emva kweeveki zokuqala besitya amayeza e-TB
Unganceda ngeendlela ezininzi.
Unceda ukhuthaze abantu bakho abane-TB ngendlela yonyango lwe-DOTS. Kodwa ke ungenza nezinye izinto.
indlela abantu abayifumana ngayo i-TB
indlela esasazeka ngayo i-TB ukusuka komnye ukuya komnye
Ukuba i-TB inganyangeka, xa inyangwe ngendlela eyiyo iinyanga ezi-6
ukuba abantu abahlala, okanye abasebenza nabantu abane-TB, mabaxhase xa bethatha unyango de baphile.
Ungathetha uze ufundise abantu balandelayo.
Fundisa abantu bakho abane-TB
NoGawulayo
Enye yezinto ezibalulekileyo oza kuzenza njengoMxhasi woNyango lwe-TB kukucebisa abantu bakho be-TB. Loo nto ithetha ukuba uza kuba mamela uze uve into abayithetha.
Kufuneka uyihlonele indlela abavakalelwa ngayo, nokuba wena uvakalelwa ngokwahlukileyo kubo. Khumbule ke ukuba kufuneka uzazi iingxaki zabo. Ungabagxeki abantu bakho
Abantu bakho baza kuba namaxesha okufuna uncedo nesikhokhelo kuwe kwaye kufuneka ubanike ngokuthembekileyo. Xa uyazi yonke into oyifunde nge-TB banike ulwazi nengcaciso ukwenzela ukuba bakwazi ukujongana neengxaki zabo.
Yiba ngumncedi, ubancede bakwazi ukujongana neengxaki neenzima zabo bengoyiki kwakhona benenkuthalo.
Funda kweliphepha lingaphesheya nge-TB noGawulayo. Ugawulayo yingxaki enzima kuluntu oluninzi. Abantu abaninzi bayoyika ukuthetha ngoGawulayo.
Xoxa kwiqela lakho kutheni ucinga ukuba abantu bayoyika ukuthetha ngoGawulayo.
Ungabaphendula njani abantu bakho kumnqweno wakho wokuyifihla i-TB ?
Ungabhala imiba apha ukuba uyafuna
kukugcina...
Iintsholongwane ze-TB zidla ngokukhula...
Jonga ibhodi yomongikazi ekwiphepha elingaphesheya. Funda ngeendlela onganceda ngayo kwiNkqubo yoLawulo lwe-TB eNtshona-Koloni. Le nto ikuxelela ntoni ngendima oyidlalaya kuluntu lwakho njengoMxhasi woNyango lwe-TB?
Ufundiso lwabantu bakho malusoloko lunenkqubo ezimbini .
Mamele kubantu bakho, ngokunjalo noku
Abantu bakho be-TB baza kusebenzisana nawe ukuba unobudlelwane obububo nabantu bakho ukuba abantu bakho bayayazi i-TB
Ukuba abantu bakho baya sokola ukuthatha amayeza abo, kufuneka ucele uncedo olungaphaya ekliniki okanye kubantu bekhaya okanye kwiqela elixhasayo.
I-TB sisifo esosulelayo esisasazeka ngokukhohlela.
Abantu mabakhohlele ngendlela enempilo - babeke izandla emlonyeni, okanye babeke itshefu emilonyeni yabo.
Abantu mabangatshiceli phantsi apho abanye banokufumana iintsholongwane khona.
Phantse wonke umntu othatha amayeza rhoqo uze kunyangeka
abantu abane-TB mabangabuseli utywala, bangatshayi icuba okanye batshaye intsangu ngexesha besitya amayeza
Okwaloku nje alikho iyeza lokunyanga isifo esinguGawulayo.
Abantu abanoGawulayo baza kufa. Ikakhulu babulawa yiTB kuba imizimba yabo ayikwazi kulwa iintsholongwane ze-TB
Abantu abanesifo sikaGawulayo banokucalulwa ekuhlaleni nasemsebenzini.
Abantu abanesifo sikaGawulayo abayithandi ukuba mayithethwe into yokuba banaso.
Kufuneka wena uthethe nabantu bendawo ohlalo kuye nasemsebenzini ngendlela isifo sikagawulayo esinwenwa ngayo. Baxelele ke ngeedidi. Baxelele abo bane-TB boyika ukuphuluka nemisebenzi yabo, ukuba bayaziwa.
Kufuneka wena uthethe nabantu bendawo ohlala kuyo nasemsebenzini ngendlela isifo sikaGawulayo esinwenwe ngayo. Baxelele ngendlela i-TB esasazeka ngayo. Baxelele ukuba i-TB inganyangeka, ingakumbi ngonyango lwe ndlela ye-DOTS.
FUNDISA ABANTU NGOSONDELELWANO LWABANTU ABANE-TB
uSondelelwano uSondelelwano ukuhlala kwindlu enye ukusebenza nabantu abane-TB
Ngobani abasondeleyo kubantu abane-TB ?
Abantwana abangaphantsi Usondelelwano ukulala kwigumbi elinye kweminyaka emihlanu bangayifumana lula i-TB
usondelelwano.
Usondelelwano lwena ukuba kube lula ukuphefumla iintsholongwane ze-TB kubantu abakhohlela iintsholongwane
Abaxhasi boNyango Lwe-.B mabaqinsekise ukuba abantu abasondeleyo bavavanyiwe baze baxilonelwe i-TB ingakumbi abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu
UNGABAFUNDISA NJANI ABANTU ABASONDELE
KUBANTU ABANE-TB? PHAWULA KWINDAWO OCINGA
UKUBA INEMPENDULO EYINYANI OKANYE ENGEYONYANI
Yinyani
Abantu osebenza nabo abasondelanga kuwe
Abantu abasondeleyo ngabantu ohleli nabo ekhaya
Abantu okhwela nabo xa uphangela ayingobantu abasondeleyo kuwe.
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emibini basondele kubazali babo,okanye nakubani omnye umntu obajongayo.
Ootitshala ezikolweni ezijonga abantwana abancinci ayingobantu basondeleyo.
Abantwana abangaphezu kweminyaka emihlanu abanakuyifumana lula i-TB
Abantu abalala kwigumbi elinye ayingobantu basondeleyo
Jonga kule mifanekiso ikwiphepha elingaphesheya yabantu abohlukeneyo abanokuba ngabantu abasondeleyo kubantu abane-TB. Ungacinga ngabanye abantu abanokusondela kubantu abane-TB?
Ngubani omnye onokuyifumana lula i-TB?
Yeyiphi eyona ndlela iyiyo yokuqinisekisa ukuba akuyifumani i-TB
Singayenza loo nto ngokufundisa abantu ngeendlela zokuthintela i-TB ingasasazeki
Jonga kwakhona kumaphepha 10-17 ale Ncwadi uze ke uzikhumbuze ngendlela onokufundisa abantu NGOKUNQANDA ukusasazeka kwe-TB
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB nyanga uze unonophele abantu bakho abane-TB 1.Abantwana mabafumane iinaliti
Ziyekeni izinto ezingezizo ezifana nokutshaya nokusela utywala 3.Amakhaya makagcinwe engena omoya kwaye ecocekille
Makutyiwe ukutya okunika impilo
Ngoku ke ugqibile ukuyifunda le ncwadi, ungaphumla udlale umdlalo odibanisa imiba emininzi obuyixoxile waze wathetha ngayo namhlanje.
Fumana lo mdlalo kumva weli phepha.
Jula idayisi ulise ngaphambili kwiinombolo zezithuba ezikhoyo. Xa lihleli kumfanekiso obonisa okuhle ngokuhlasela i-TB, xela okokuba kutheni kulungile, hambisa izithuba ezi-2 uze ulindele ityeli lakho elilandelayo.
Xa lihleli kumfanekiso othi i-TB ayihlahlaselwanga ngokukuko, xela kutheni kungalunganga, hambisa izithuba ezibini ukubuya umva uze ulindele ityeli lakho
Umntu wokuqala ukungena kwibloko ebhalwe UGQIBILE uphumelele
SIYABULELA NGOKUSINCEDISA SIYILWE SISONKE
Jonga okulungileyo
Yitya unyango
<fn>xho_Article_National Language Services_Sisekelwe kwiCandelo le-14 (2003).txt</fn>
Isikhokelo semisebenzi nesalathiso seencwadi ezikugcino lweSebe leziNdlu leSizwe
Amalungelo obunini: ISebe leziNdlu leSizwe
OKUQULATHIWEYO
Indima, imiqathango nentsingiselo yamagama aphathelele kulo mThetho [IsaHluko 1 Intsingiselo yamagama nokutolikwa kwawo]
Intshayelelo
IsiKhokelo seKhomishoni yamaLungelo oLuntu sendlela yokusetyenziswa komThetho iCandelo 141c
IsiKhokelo seSebe leziNdlu leSizwe
IGosa leNgcaciso, amaSekela eGosa leNgcaciso iCandelo 14 (b)
Ubume nemisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 141f
Ubume beSebe leziNdlu leSizwe
Imisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe
Umbono nomsebenzi ongundoqo weSebe leziNdlu leSizwe
Indima nemisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe
Iinkonzo zeSebe leziNdlu leSizwe ezifumaneka kuluntu iCandelo 14 (f)
Ubume beenkonzo
Indlela yokufikelela kwiinkonzo
Izicwangciso / Izibonelelo ezivumela umntu ukuba abandakanyeke ekuqulunqweni komgaqo-nkqubo kunye / okanye ekusetyenzisweni kwamagunya eSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 14 (g)
Iincwadi zeSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 141d-e
Uvalo lweencwadi oluzenzekelayo iCandelo 141e iCandelo 152
Iindidi zeencwadi ezifumanekayo ezinokuhlolwa ngokwemiqathango yeminye imithetho
Iindidi zeencwadi ezifumanekayo ezinokucelwa ngokomThetho wokuKhuthazwa ukuFikelela kuLwazi iCandelo 141d
Imigaqo yokwenziwa kwesicelo
Amanyathelo aya kuthatyathwa ngumenzi-sicelo
Imali ebekiweyo (amaQumrhu kaWonke wonke)
Izizathu ezinokubangela ukwaliwa kokukhutshwa kweencwadi [isaHluko 4 somThetho]
Amancedo afumanekayo ukuphikisana nezigqibo zeGosa leNgcaciso iCandelo 141h
IziBheno zangaPhakathi nezicelo ezibhekiswa kwiNkundla yamatyala [amaCandelo 74-82]
INkqubo yesiBheno sangaPhakathi [74-77]
Isicelo esibhekiswa kwiNkundla yamatyala [78-82]
IziKhalazo ezibhekiswa kuMkhuseli woLuntu [iCandelo 91]
Enye ingcaciso esekelwe kwimiqathango yomThetho
Ukuhlaziywa kwesiKhokelo iCandelo 142
Ukufumaneka kwesiKhokelo noLwimi lwesiKhokelo iCandelo 14 nelesi-3
uLwimi
Ukufumaneka
Isicelo esibhekiswa kumPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko sokuqulunqwa kwesiKhokelo iCandelo 14
Ukukhululwa okwenziwa ngumPhathiswa wezoBulungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko iCandelo 14
Izalathiso nemibulelo
Isihlomelo A: ISebe leziNdlu leSizwe (iQumrhu likaWonke wonke): iFom yesiCelo sokuFikelela kwiNkcazelo esencwadini yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi 25
Isihlomelo B: ISebe leziNdlu leSizwe: IFom yesaziso sesiBheno sangaPhakathi yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi 25
Indima, imiqathango nentsingiselo yamagama aphathelele kulo mThetho [isaHluko 1: Intsingiselo yamagama nokutolikwa kwawo]
Indima nemiqathango
Intsingiselo yamagama / inkcazelo
IGosa leNgcaciso
Ngokubhekiselele kwiSebe leziNdlu leSizwe, nguMlawuli-jikelele.
IGosa leNgcaciso leSebe leziNdlu leSizwe linakho ukunikezela kwiSekela leGosa leNgcaciso leli Sebe ngamagunya okanye ngomsebenzi onikezelwa okanye otyathiswe iGosa leNgcaciso ngulo mThetho.
Naluphi na unikezelo:
Kufuneka lubhalwe phantsi;
Alumaleli lowo unikezele ngegunya ekusebenziseni igunya elichaphazelekayo okanye ekwenzeni umsebenzi ngokwakhe; kwaye
Lusenokurhoxiswa nangaliphi na ixesha okanye lihlaziywe ngokubhalwe phantsi nguloo mntu ulinikezeleyo.
ISekela leGosa leNgcaciso / amaSekela eGosa leNgcaciso
UMlawuli-jikelele weSebe leziNdlu kufuneka anyule inani elifanelekileyo labantu njengamaSekela eGosa leNgcaciso ngenjongo yokwenza ukuba iSebe leziNdlu leSizwe libe nokufikeleleka kangangoko linakho kubenzi-zicelo zokufikelela kwinkcazelo esencwadini.
IGosa leNgcaciso leSebe leziNdlu leSizwe liya kuba nolawulo oluphangaleleyo kulo naliphi na iSekela leGosa leNgcaciso kweli Sebe.
Umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu
Umenzi-sicelo ofuna ukufumana incwadi equlathe ingcaciso engeenkcukacha zomenzi-sicelo.
Ingcaciso engomntu' kuthethwa ingcaciso ephathelele kwiinkcukacha zomntu buqu, kuqukwa, kodwa kungaphelelwanga kuzo:
Ingcaciso ephathelele kubuhlanga, ubuni, isini, ukukhulelwa, imeko yomtshato, ubuzwe, isizwe okanye indawo akhulele kuyo, ibala, utyekelo ngokwesondo ubudala, ubume bomzimba okanye bengqondo, impilo, ukhubazeko, inkolo, isazela, inkolelo, inkcubeko, ulwimi nokuzalwa komntu;
Ingcaciso ephathelele kwimfundo, kunyango, kulwaphulomthetho okanye kwimbali yengqesho yomntu, okanye ingcaciso ephathelele ekusebenzeni ngemali akhe wabandakanya kuko umntu;
Naliphi na inani , umqondiso okanye inkcukacha eyalatha umntu;
Idilesi, umzila womnwe okanye udidi lwegazi lomntu;
Iingcamango zomntu, izimvo okanye akholwa kuko umntu ngaphandle kwaxa oko kungomntu ongomnye okanye kungesindululo sesibonelelo, isipho okanye ibhaso eliya kunikwa omnye umntu;
Imbalelwano ethunyelwe ngumntu ecace ekuhleni okanye engacacanga ekuhleni ukuba yeyangasese okanye iyindaba yakwamkhozi ngokobume bayo okanye enye imbalelwano ediza okuqulathwe yimbalelwano yokuqala;
Izimvo okanye iingcamango zomnye umntu ngomnye umntu;
Izimvo okanye iingcamango zomnye umntu ngesindululo sesibonelelo, isipho okanye ibhaso eliya kunikwa mntu uthile, kodwa kungaqukwa igama lomnye umntu apho livela kunye nezimbo okanye iingcamango zomnye umntu; kunye
Negama lomntu xa livela nezinye iinkcukacha ezingomntu lowo, okanye xa ukudizwa kwegama kuya kudiza ingcaciso ngomntu lowo kodwa kungaqukwa ingcaciso engomntu ominyaka ingaphaya kwama-20 wabhubhayo.
Umenzi-sicelo
Nawuphi na umntu owenza isicelo sokufumana incwadi yeSebe leziNdlu leSizwe; okanye
Loo maqumrhu karhulumente kuphela asebenzisa igunya loburhulumente okanye enza umsebenzi woburhulumente ngokwemiqathango yomthetho.
Umntu ongomnye (elinye iqela)
Ngokuphathelele kwisicelo sokufumana incwadi yeSebe leziNdlu leSizwe, umntu ongomnye/elinye iqela lithetha:
Nawuphi na umntu (kuqukwa kodwa kungaphelelanga apho, urhulumente welizwe langaphandle, umbutho wamazwe ngamazwe okanye isebe laloo rhulumente okanye laloo mbutho) ngaphandle:
Komenzi-sicelo ochaphazelekayo
NeSebe leziNdlu leSizwe kodwa ke ngokweenjongo zecandelo 34 lalo mThetho, ukubhekisa 'kumntu' kumhlathi (a) naku-(b) kufuneka kuthathwe njengokubhekisa 'kumntu uqobo'.
USomagunya ofanelekileyo
Ngokuphathelele kwiSebe leziNdlu leSizwe, uSomagunya ofanelekileyo uthetha umPhathiswa ojongene neSebe leziNdlu leSizwe okanye umntu obekwe ngokubhalwe phantsi nguloo mPhathiswa.
IKhomishoni yamaLungelo oLuntu
Ithetha iKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika ekubhekiswa kuyo kwicandelo 181 (b) lomGaqo-siseko.
Irekhodi
Ngokuphathelele kwiSebe leziNdlu leSizwe, irekhodi lithetha nayiphi na ingcaciso ebhaliweyo:
kungajongwe didi okanye lwimi;
esezandleni okanye ephantsi kolawulo lwequmrhu likarhulumente nokuba yayisungulwe okanye yayingasungulwanga lelo qumrhu likarhulumente.
Iintsuku
Xa naliphi na inani leentsuku libalelwa ukwenziwa kwayo nayiphi na into okanye libalelwa nayiphi na injongo, usuku lokuqala aluyi kubalwa kanti usuku lokugqibela luya kubalwa, ngaphandle kokuba usuku lokugqibela lungeCawa okanye ngomhla oyi holide kawonkewonke, apho ixesha losuku lokuqala lingayi kubalwa, kwaye lingayi kubalwa ngazo zonke iiCawa okanye iiholide zikawonkewonke" UmThetho woToliko umThetho onguNo. 33 wowe-1957. ICandelo 4 "Ukubalwa kwenani leentsuku"
Iintsuku zokusebenza
Kuthethwa naluphi na usuku ngaphandle komGqibelo, iCawa nosuku oluyiholide kawonkewonke njengoko kuchaziwe kwicandelo 1 lomThetho weeHolide zikaWonkewonke, 1994 (umThetho onguNo. 36 we-1994).
Intshayelelo
ekubhekiswa kuwo kolu xwebhu njengomThetho uqale ukusebenza ngomhla we-9 kweyoKwindla 2001, kwaye ugxininisa ukubaluleka kokufikeleleka kolwazi kwilizwe elivulelekileyo, lentando yesininzi nelenzela izinto ekuhleni. Lo mThetho ugxininisa igunya lecandelo 32 lomQulu wamaLungelo womGaqo-siseko kwaye kufanele ukuba utolikwe njengomthetho ofezekisa ilungelo lomgaqo-siseko. Eli lungelo lichaza lithi:
Ukufikelela kulwazi
Wonke ubani unelungelo lokufikelela -
a kulo naluphi na ulwazi olusezandleni zikarhulumente;
b nakulo naluphi na ulwazi olusezandleni zomnye umntu olufunelwa ukuze lusetyenziselwe nawaphi na amalungelo.
Kufuneka kwenziwe umthetho wesizwe oya kuthi ufezekise eli lungelo, kanjalo ube nokubonelela ngamanyathelo afanelekileyo ukuphungula umthwalo wezolawulo nowezemali kurhulumente.
Ngoko ke, iinjongo zomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, zezi:
ukufezekisa ilungelo lomgaqo-siseko lokufikelela kulo naluphi na ulwazi njengoko kuchaziwe ngasentla;
ukumisela izithintelo ezivumelekileyo kwilungelo lokufikelela kulwazi, zithintelo ezo zijolise ekukhuseleni isidima sabantu, ulwazi oluyimfihlelo lwezorhwebo nokuqinisekisa ngolawulo olululo, olusulungekileyo nolufanelekileyo;
ukulungelelanisa ilungelo lokufikelela kulwazi ngokubhekiselele kwamanye amalungelo akumgaqo-siseko;
ukukhuthaza isithethe samalungelo oluntu nokuhlalisana ngobulungisa;
ukumisela iindlela nemigaqo eya kwenza ukuba abantu babe nakho ukufikelela kulwazi olusezincwadini ngokukhawuleza, ngokungenazindleko nangokungenabunzima kangangoko kunokwenzeka;
ukukhuthaza ukwenzelwa kwezinto ekuhleni, uniko-ngxelo nolawulo olusulungekileyo;
ukuxhobisa nokufundisa abantu:
babe nokuwazi amalungelo abo ngokwemiqathango yomThetho;
babe nokuyazi imisebenzi nendlela asebenza ngayo amaqumrhu karhulumente babe nokuphonononga nokuthabatha inxaxheba ngokufanelekileyo ekuthathweni kwezigqibo ngamaqumrhu karhulumente achaphazela amalungelo abo.
Lo mThetho uphelisa nayiphi na imithetho okanye imimiselo ethintela ukufikelela kwiincwadi eziqulathe ulwazi, ngaphandle kwezi meko zilandelayo (iCandelo 5, 6, 12):
umThetho 107 wowe-1998, umThetho woLawulo lweNdalo weSizwe, 1998, iCandelo 311 nelama-312;
Zonke iincwadi zeKhabhinethi (isiGqeba soLawulo) neekomiti zayo, imisebenzi yeenkundla zamatyala, iinkundla ezizodwa okanye igosa lezobulungisa okanye ilungu lePalamente okanye leNdlu yoWiso-mthetho.
IsiKhokelo seKhomishoni yamaLungelo oLuntu sendlela yokusetyenziswa komThetho iCandelo 141c
Qaphela: Isikhokelo asithathi ndawo yomThetho kwaye kufuneka sifundwe kunye nomThetho nemiMiselo.
Luxanduva lweKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika ukuqulunqa isikhokelo ngendlela elula enokufunwa ngumntu onqwenela ukusebenzisa naliphi na ilungelo elichatshazelwa ngumThetho.
Esi sikhokelo siya kufumaneka ngazo zonke iilwimi ezisemthethweni kwaye siya kufumaneka kwiKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika ingaphelanga inyanga yeThupha (Agasti) 2003.
Nayiphi na imibuzo emayela nesi sikhokelo ingabhekiswa:
KwiKhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika
Inombolo yefowuni
Idilesi yemeyile
Idilesi yeposi
Idilesi yendlu
Isikhokelo seSebe leziNdlu leSizwe
Injongo yesi sikhokelo kukwazisa abantu ngendlela yokufikelela kwiincwadi eziqulathe ulwazi ezikugcino lweSebe leziNdlu leSizwe kwaye sifezekisa iCandelo 14 lalo mThetho.
Qaphela: Esi sikhokelo simele kuphela iSebe leziNdlu leSizwe kwaye asiquki ulwazi kunye okanye iincwadi zamasebe amaphondo ahlukeneyo.
IGosa leNgcaciso, amaSekela eGosa leNgcaciso iCandelo 141b
Ngokwemiqathango yalo mThetho, uMlawuli-jikelele weSebe leziNdlu leSizwe uliGosa leNgcaciso othi yena anikezele ngamagunya nangemisebenzi yakhe ngokuthi amisele aba abasebenzi balandelayo ukuba basebenze njengeGosa leNgcaciso nanjengamaSekela eGosa leNgcaciso ngokulandelelana kwawo:
AmaSekela eGosa leNgcaciso
Igqwetha (liseza kwaziswa)
Yonke imicimbi yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi iya kuphathwa liziko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi.
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi
Ifowuni
Iselula
Ifeksi
Imeyile
Idilesi yeposi
Idilesi yesitalato
Amaxesha omsebenzi
Amaxesha okuhlawula
Ubume nemisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 14 (f)
Ubume beSebe leziNdlu leSizwe
ISebe leziNdlu leSizwe
Imisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe
Umbono nomsebenzi ongundoqo weSebe leziNdlu leSizwe
Umbono
Isizwe esihlala kwindawo engatshitshiyo enezinto eziyimfuneko kwintlalo nakuqoqosho (uXwebhu lwesiCwangciso soLawulo, nangona lungekamkelwa)
Umsebenzi ongundoqo
Ukumisela nokuququzelela inkqubo engatshitshiyo ebonelela ngokufikelela ngokulinganayo nangokwaneleyo kwabantu bonke kwizindlu ngokuthi izindlu ezo zifikeleleke ngokwamaxabiso nangeenkonzo kwanokufikelela kwizinto zentlalo nezoqoqosho (uXwebhu lwesiCwangciso soLawulo, nangona lungekamkelwa)
Iinjongo
ISebe leziNdlu leSizwe lifuna ukuhlangabezana nezi njongo zilandelayo ukuze libe nokufezekisa umsebenzi walo ongundoqo: (uXwebhu lwesiCwangciso soLawulo, nangona lungekamkelwa).
Ukuphucula ukusulungeka kwenkonzo ngokupheleleyo ukuze sibe lisebe elitshintshileyo, elijolise kumsebenzi walo.
Ukuba nombono neenjongo zolawulo ezifanelekileyo ngawo onke amaxesha kwiimfanelo zopolitiko nakwimeko yeziNdlu.
Ukuba sibe lisebe elihamba phambili ekuxhobiseni abantu ngolwazi ngezindlu nangeendawo zokuhlala kwilizwe liphela nasekwenzeni ukufikelela kulwazi ngokukhawuleza nangokucacileyo ngawo onke amaxesha.
Indima nemisebenzi yeSebe leziNdlu leSizwe
Indima ephambili karhulumente wesizwe "kukuseka nokuququzelela inkqubo yophuhliso lweziNdlu ezingatshitshiyo" emva kokuba kudliwene iindlebe nabo bolithoba abaphathiswa bamaphondo abajongene nezindlu kunye nombutho wesizwe omele oomasipala (uManyano looRhulumente beeNgingqi boMzantsi-Afrika - iSALGA ngokwasesilungwini).
a Imisebenzi ebanzi echazwe kwiKhowudi yeziNdlu
Khona ukuze kube nokuququzelelwa kuze kusekwe inkqubo yesizwe yophuhliso lweziNdlu engatshitshiyo, urhulumente wesizwe, omelwe ngumPhathiswa weziNdlu, kufuneka enze imisebenzi emininzi ephambili. Le misebenzi yile ilandelayo:
umgaqo-nkqubo: umisela umgaqo-nkqubo wesizwe, kuqukwa neendlela ezamkelekileyo zokuziphatha kunye nemigangatho, ngokuphathelele kuphuhliso lweziNdlu;
Iinjongo: umisela iinjongo ezibanzi zesizwe zokunikezelwa kweziNdlu ebantwini; uququzelela ukumiselwa kweenjongo zamaphondo zokunikezelwa kweziNdlu ebantwini, ukuze xa kufanelekile, aququzelele ukumiselwa kweenjongo zoomasipala zokunikezelwa kweziNdlu ebantwini;
Ukujongwa komgangatho womsebenzi: Ujonga umgangatho womsebenzi wecandelo leziNdlu ukuba ingaba zinikezelwa ebantwini ngokweenjongo zeli sebe kusini na, abuye akhangele izalathisi zomsebenzi ngokusebenzisana nomPhathiswa wePhondo ngamnye;
Inkxaso yezakhono:
a Uncedisa amaphondo ukuba abe nokuphuhlisa izakhono zawo zolawulo;
b Uxhasa aqinise izakhono zoomasipala ukuze babe nakho ukulawula imicimbi yabo, ukusebenzisa amagunya abo nokwenza imisebenzi yabo ephathelele kuphuhliso lweziNdlu;
Udliwanondlebe: Ukhuthaza udliwanondlebe ngemiba ephathelele kuphuhliso lweziNdlu phakathi kukarhulumente wesizwe nemibutho yabahlali, amacandelo namacandelwana abonelela ngemveliso okanye axhasa ngemali impahla nemisebenzi yeziNdlu, oorhulumente bamaphondo, oomasipala naye nawuphi na umntu ochaphazelekayo kuphuhliso lweziNdlu;
Unxibelelwano: Uphakamisa unxibelelwano olufezekileyo ngokuphathelele kuphuhliso lweziNdlu."
b Imisebenzi:
Phezu kwemisebenzi ebanzi ekhankanywe ngasentla nasekuxhasweni kwayo, umPhathiswa weziNdlu kufuneka enze oku kulandelayo:
Amisele iziko lesizwe nomgaqo wokuxhaswa ngemali kophuhliso lweziNdlu;
Enze uthethathethwano ngokwabiwa kohlahlo-mali lukaRhulumente ngenjongo yokufezekisa uphuhliso lweziNdlu;
Anikezele ngemali eya kujongana neenkqubo zeziNdlu zikarhulumente wesizwe koorhulumente bamaphondo;
Ukulungiselela nokulondoloza isicwangciso sophuhliso lweziNdlu seminyaka ngeminyaka;
Ukumisela nokuxhasa ngemali amaziko esizwe ngenjongo yokuphuhlisa izindlu;
Ukuphonononga umsebenzi wecandelo leziNdlu aze
Athabathe amanyathelo afuneka ngokufanelekileyo ekwenzeni imeko efanele bonke abachaphazelekayo nabantu ngokubanzi ukuze kube nokufezekiswa iinjongo zabo ngokuphathelele kuphuhliso lweziNdlu.
Iinkonzo zeSebe leziNdlu leSizwe ezifumaneka kuluntu iCandelo 14 (f)
Ubume beenkonzo
Inkonzo ephambili elibonelela ngayo isebe kukuqulunqwa nokulondolozwa komgaqo-nkqubo nomthetho, zinto ezo zifuneka ngamandla ekuququzelelweni kwenkqubo engatshitshiyo yophuhliso lweziNdlu kwinqanaba lesizwe. Le njongo yiyo ekhokelele ekuwisweni komThetho weziNdlu, wowe-1997 (umThetho onguNo. 107 wowe-1997), ekuququzelelweni komgaqo weziko elijongene nalo msebenzi kwaneziCwangciso zeziNdlu zeSizwe ezinika imiyalelo nolawulo kuncedo lweziNdlu lukaRhulumente nakwiinkqubo zenkxaso. Isebe libuya liququzelele ukwabelwa kwamaphondo alithoba uhlahlo-mali lonyaka lweziNdlu. Ukwabelwa kwamaphondo kwenziwa ngenjongo yokuba abe nakho ukuqhubela phambili nokuxhasa ngemali iziCwangciso zeziNdlu zeSizwe kunye neziCwangciso zeziNdlu zamaPhondo ezihambelana nomGaqo-nkqubo weziNdlu weSizwe.
Uphuhliso lweziNdlu lwenzeka phantsi kolawulo olusulungekileyo nolucwangcisiweyo kwaye luphunyezwa ngoorhulumente bamaphondo noomasipala. Igunya lokuthathwa kwezigqibo ngokuphathelele kwiziCwangciso zeziNdlu zeSizwe likubaphathiswa abajongene nezindlu kubo bolithoba oorhulumente bamaphondo.
Oomasipala basenokwenza isicelo kubaphathiswa bamaphondo sokwamkeleka kwabo ukuba balawule iziCwangciso zeziNdlu zeSizwe, ukuze ukuba bathe baphumelela, babe negunya lokwenza izigqibo ngokuphathelele kwiziCwangciso zeziNdlu zeSizwe.
Ukongezelela kwindima edlalwa ngoorhulumente bamaphondo nangoomasipala ngokuphathelele kuphuhliso lweziNdlu, urhulumente umisele la maziko alandelayo kwinqanaba lesizwe ukuba aququzelele iimfuno ezikhankanyiweyo zeziNdlu kwaneemfuno zemarike eziphathelele kwizindlu:
INational Home Builders Registration Council (I-NHBRC): INHBRC ijongene nokhuselo lwabanini-zindlu ngokuthi ibonelele ngokhuselo lwewaranti ngokubhekiselele kumonakalo kwizindlu ezintsha. Ikwalawula ushishino lokwakha ngokuthi iququzelele ubhaliso lwabakhi kwi-NBHRC kwanokulawula iindlela ezamkelekileyo zokuziphatha nomgangatho wokwakhiwa kweziNdlu ngenjongo yokuphucula umgangatho weziNdlu ngokweminqweno yabanini-zindlu. Zonke izindlu eziza kwakhiwa kufuneka zibhaliswe kwi-NBHRC kwaye ibhunga lona liya kuthi libonelele ngeenkonzo ezithile kushishino lokwakha nakubanini-zindlu.
INURCHA yona ijongene nokubonelela ngesiqinisekiso senkxaso-mali sethuba elithile kubakhi, ngeziqinisekiso zenkxaso-mali kubanini-zindlu ngenjongo yokuncedana nabantu abamivuzo iphantsi ukuze babe nakho ukufikelela kudidi olubolekwa imali yokwakha kwaye ikwabonelela nangesibonelelo sokuphuhliswa kwezakhono kuluntu ukuze kube nokuququzelelwa uphuhliso loluntu. Eli ziko likwajongene nesikim solondolozo lwesizwe esincedisa abantu abamivuzo iphantsi ukuba babe nokulondolozela imali yenkxaso yeziNdlu.
Eli ziko lelokuphuhlisa imali ngenjongo yokubonelela ngemali-mboleko yeziNdlu ngendlela engatshitshiyo kubantu abamivuzo iphantsi. Kulo mba, i-NHFC ithembisa ngokuxhasa ngemali abalamleli ngenjongo yokukhuthaza ufikelelo olubanzi kwizindlu, ukwakha izakhono ezaneleyo nezingatshitshiyo kwimibutho eyixhasa ngemali, nokungenela kubambiswano ngenjongo yokusungula iindlela ezintsha zenkxaso-mali.
Iziko eli lijolise ekunikezeleni ngamatyala emali njengoko ibolekisa ngemali kumaziko akha izindlu angagungqiyo, kubabolekisi ngemali abangezizo iibhanki nakwiibhanki ukuba zincede amakhaya ahlelelekileyo. Likwabonelela kwakhona ngemali elinganayo likwenza oko ngesibonelelo sesakhono sokukhuliswa kwemali ngamaziko ezindlu namaziko angezizo iibhanki. Injongo yokuphuhliswa kwezakhono iqondakala kuncedo lwamaziko asakhasayo namatsha ukuze abe nakho ukuthabatha inxaxheba ngokuzeleyo kwimarike.
I-SHF ijolise kwinkxaso yemarike yamaziko ezindlu. Oku kufumaneka ngokubonelela ngoqeqesho, iingcebiso nangenkxaso yobuchwepheshe kumaziko ezindlu asakhasayo nasele ezimele. Ikwancedisa umPhathiswa ekuqulunqeni umgaqo-nkqubo ofanelekileyo kwanendlela yolawulo efanelekileyo ngokuphathelele kumcimbi weziNdlu. I-SHF ikwaququzelela ukufikelela kwisipho senkxaso-mali samaphulo ezindlu.
Eli ziko lasekwa njengenxalenye yephulo ekubanjisenwe ngalo ziibhanki norhulumente. Lasekelwa ukuba lijongane nemali-mboleko ethile nezinto ezisezandleni zeebhanki ngenxa yeemali-mboleko ezingahlawulekiyo kunye nokungemi kakuhle kwemarike yemali-mboleko yoMzantsi-Afrika obekukho ngowe-1994. ISERVCON incedisa ekuchongeni abantu abafumana uncedo abangahlawuliyo ize yenze nabo izicwangciso ezitsha zokuhlawula amatyala abo emali-mboleko okanye, xa imeko yemali inyanzelisa ngolunye uhlobo, iye ibakhuphele kwizindlu abaya kufikelela kwintlawulo yazo. Kwakweli phulo, iziko elahlukileyo lonikezelo lweenkonzo lasekwa kwaye laziwa ngokuba yiThubelitsha Home. Lona ke lizibophelele kulwakhiwo lweziNdlu ezibukhulu bufanelekileyo.
Indlela yokufikelela kwiinkonzo
Ukuze kube nokufikelelwa kwiinkonzo zeSebe leziNdlu leSizwe, kufuneka kufakwe izicelo kuMlawuli-jikelele weli Sebe.
Idilesi yeposi
Idilesi yesitalato
Izicwangciso / izibonelelo ezivumela umntu ukuba abandakanyeke ekuqulunqweni komgaqo-nkqubo kunye / okanye ekusetyenzisweni kwamagunya eSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 14 (g)
Ukuqulunqwa komgaqo-nkqubo nendlela yolawulo lweziNdlu zesizwe kunye nokwamkelwa kwawo kwenzeka kwinkqubo ecwangcisiweyo. Ngokuphathelele koku ke, udliwanondlebe nabantu lwenziwa lube sisinyanzelo ngokwenziwa komThetho weziNdlu, wowe-1997. UmPhathiswa weSizwe nguye onoxanduva lokuqulunqa umgaqo-nkqubo nesicwangciso solawulo lweziNdlu zesizwe. Oku kwenziwa ngenkqubo yodliwanondlebe eququzelelwa licandelo leSebe leziNdlu, i-MINMEC. Icandelo leziNdlu, iMINMEC libandakanya umPhathiswa weziNdlu nabaPhathiswa bamaphondo abalithoba abajongene nezindlu koorhulumente bamaphondo kunye noManyano looRhulumente beeNgingqi boMzantsi-Afrika i-SALGA ngokwesilungu.
Isebe libamba udliwanondlebe, amaxesha ngamaxesha, ngokubanzi ngemiba yomgaqo-nkqubo nesicwangciso solawulo kwaye imisebenzi elolo hlobo idla ngokwenziwa ngeendibano zodliwanondlebe nangeentlanganiso zeziNdlu zesizwe.
Umgaqo obalulekileyo ngowokuba nabani na ongummi welizwe uyafikelela kumaqumrhu athatha izigqibo ngenkqubo yombuso wentando yesininzi yeRiphabhliki. Nangona kunjalo, isebe lizimisele ukudlana iindlebe ngokubanzi kangangoko kunokwenzeka ngokuphathelele kumgaqo-nkqubo weziNdlu nendlela yokulawula zexesha elizayo.
Iirekhodi zeSebe leziNdlu leSizwe iCandelo 141d-e
Uvalo lwamarekhodi oluzenzekelayo iCandelo 141e iCandelo 152
Amarekhodi adweliswe apha ngezantsi afumaneka engakhange abe aceliwe ngokwemiqathango yalo mThetho. La marekhodi akapapashwa kwigazethi karhulumente njengoko kufuneka kwenziwe ngokomThetho.
ISekela leGosa leNgcaciso kungaqhagamshelwana nalo ukufikelela kula marekhodidi:
ayafumaneka ukuba ahlolwe ngokwemiqathango yomthetho ngaphandle kwalo umThetho;
ayafumaneka ngokuthengwa;
ayafumaneka njengekopi. Ikho imali ehlawulelwa ukwenziwa kweekopi. (Jonga kumhlathi 6.2);
Itheyibhile: Amarekhodi afumaneka engacelwanga kwiSebe leziNdlu leSizwe
Ingongoma
Ingongoma ezincinci
Imigaqo
Imigaqo yeenkonzo zangaphandle: ingxelo yezemali nokunika ingxelo ngomsebenzi.
Imigaqo
Imigaqo yeenkonzo zangaphandle: isikhokelo solawulo ngemiyalelo karhulumente nezinto ezifuna ingqwalasela ephambili.
Imigaqo
Imigaqo yeenkonzo zangaphandle: umgaqo-nkqubo weziNdlu nophuhliso lowiso-mthetho nophononongo.
Imigaqo
Imigaqo
Imigaqo
Imigaqo yeenkonzo zangaphandle: usasazo lolwazi nonxibelelwano
Imigaqo
Imigaqo yeenkonzo zangaphandle: Uphuhliso lwezakhono
Ikhowudi yeziNdlu
Gabalala
Intetho kamPhathiswa
Intshayelelo kwikhowudi yeziNdlu
Isikhokelo esilula
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 1
Umgaqo-nkqubo weziNdlu weSizwe woMzantsi-Afrika:Ukunika isikhokelo kumgaqo-nkqubo weziNdlu woMzantsi-Afrika
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 1
Umgaqo-nkqubo weziNdlu weSizwe woMzantsi-Afrika: Indlela epheleleyo esetyenziswa kwizindlu eMzantsi-Afrika
Umbono weziNdlu eMzantsi-Afrika
INjongo yeziNdlu yeSizwe
Ubume bomGaqo weziNdlu weSizwe: isiseko sendawo ekusukelwa kuyo
Iinqobo ezibalulekileyo kumgaqo weziNdlu nakufezekiso
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 1
Umgaqo-nkqubo weziNdlu weSizwe woMzantsi-Afrika: umgaqo-nkqubo weziNdlu woMzantsi-Afrika ngeendlela ezisixhenxe
UkuZinzisa iMeko yeziNdlu
UkuVuselela iMali-mboleko yeziNdlu
UkuBonelela ngoNcedo lweNkxaso-mali
UkuXhasa iNkqubo yeziNdlu yaBantu
Ulungelelwaniso lwezaKhono zamaZiko
UkuQuquzelela ukuFikelela kuLwazi okuKhawulezileyo nokuLungiswa komHlaba
Ukuhlanganisa utyalo-mali lwesizwe kuphuhliso
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 1
Umgaqo-nkqubo weziNdlu weSizwe woMzantsi-Afrika: elokuphetha - Izindlu ngokuphangaleleyo
Ubume bamaziko
Imeko yoqoqosho olukhulu
Ubume beenkcukacha zoluntu
Elokuphetha: amathuba
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 2
Ukwazi umThetho weziNdlu nemigaqo yolawulo ephathelele kuwo
Uphengululo lomThetho weziNdlu
Ubume bomThetho weziNdlu
Indawo ekusukelwa kuyo
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 2
Ukwazi umThetho weziNdlu nemigaqo yolawulo ephathelele kuwo
Indima noxanduva
Imisebenzi kaRhulumente weSizwe
Imisebenzi kaRhulumente wePhondo
Isihlomelo A: isivumelwano esiphathelele ekwamkelekeni
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 2
Ukwazi umThetho weziNdlu nemigaqo yolawulo ephathelele kuwo: Imiqathango ephambili yomThetho
Iindlela ezamkelekileyo zokuziphatha nemigaqo
Ukuxhaswa ngemali kweziCwangciso zethu zeziNdlu
Ukulawula izinto zethu, ekufuneka sikwenzile, amalungelo noxanduva
Ulwazi lweziNdlu
Ukuthumela
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 2
Ukwazi umThetho weziNdlu nemigaqo yolawulo ephathelele kuwo: amaqumrhu karhulumente
IBhodi yoPhuhliso lweziNdlu yoMzantsi-Afrika
IiBhodi zoPhuhliso lweziNdlu zamaPhondo
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 2
Ukwazi umThetho weziNdlu nemigaqo yolawulo ephathelele kuwo: Elokuphetha
Ukususa obekusenzeka kwixesha elidlulileyo
Indima kaRhulumente
Imiqathango ephambili yomThetho
Amaqumrhu karhulumente
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: Intshayelelo
Ukunika isikhokelo kwesi sigaba
Uphengululo lwezicwangciso zeziNdlu zesizwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: Intshayelelo
Ukunika isikhokelo kwesi sigaba
Uphengululo lwezicwangciso zeziNdlu zesizwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: Isikim seNkxaso yeziNdlu - iinkxaso ezibandakanywe kumaphulo
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nezinye iimeko zeenkxaso ezibandakanywe kumaphulo
Indlela abakhi abenza ngayo isicelo senkxaso ebandakanywe kumaphulo
Emva kokwamkela kwesicelo senkxaso ebandakanywe kumaphulo
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isikim senkxaso yeziNdlu / inkxaso yomntu
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nezinye iimeko zeenkxaso yomntu
Inkxaso engabandakanywa kwimali-mboleko
Inkxaso ebandakanywa kwimali-mboleko
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isikim senkxaso yeziNdlu / inkxaso yomntu
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nezinye iimeko zeenkxaso yomntu
Inkxaso engabandakanywa kwimali-mboleko
Inkxaso ebandakanywa kwimali-mboleko
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isikim senkxaso yeziNdlu / inkxaso yamaziko
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nezinye iimeko zeenkxaso yomntu
Indlela yokwenziwa kwesicelo senkxaso yamaziko
Emva kokwamkelwa kwesicelo senkxaso yamaziko
Ugcino lweenkcukacha zeziNdlu zesizwe
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isikim senkxaso yeziNdlu / uncedo lwemfuduko
Uphengululo
ImiGaqo yeXwebhu lwesiBhambathiso kunye noXwebhu lwesiBhambathiso oluHlaziyiweyo.
Ukulungelelanisa
Uncedo lwemfuduko
Imigaqo ephathelele kubahlali abangengabo abanini uqobo okanye ababoleki
Izicwangciso ezizodwa eziphathelele kubaboleki abazishiyileyo izindlu zabo
Izicwangciso ezizodwa eziphathelele kubantu abadala nabakhubazekileyo
Indlela yokwenziwa kwesicelo soNcedo lweMfuduko
Indlela I-PHDB eqwalasela ngayo isicelo soncedo lwemfuduko
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isiKim seNkxaso yeziNdlu / iNkqubo yeziNdlu yaBantu
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nakwezinye iimeko zeNkqubo yeziNdlu zaBantu
Indlela yokwenza isicelo
Ukufikelela kwinkxaso equkanisa konke ngeNkqubo yeziNdlu yaBantu
Ukufikelela kwinkxaso ebandakanywe kumaphulo ngeNkqubo yeziNdlu yaBantu
Ukufikelela kwinkxaso yamaziko ngeNkqubo yeziNdlu yaBantu
Ukufikelela kwinkxaso yasemaphandleni, amalungelo omhlaba angekho sikweni ngeNkqubo yeziNdlu yaBantu
Emva kokwamkelwa
Isivumelwano senkxaso
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: iSikim sesiBonelelo sesaPhulelo
Uphengululo
Ukwamkeleka kunyulo nakwezinye iimeko zesiKim sesiBonelelo sesaPhulelo
Indlela yokwenza isicelo sesiBonelelo sesaPhulelo
Emva kokwamkelwa kwesiBonelelo sesaPhulelo
Izikhokelo zolawulo zesiKim sesiBonelelo sesaPhulelo
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: Isicwangciso sophuhliso ngokutsha lweehostele
Uphengululo
Iinjongo zamaphulo eziCwangciso zoPhuhliso ngokutsha lweeHostele zaBantu
Udidi loPhuhliso ngokutsha
Ukuxhaswa ngemali koPhuhliso ngokutsha
Indlela yokwenza isicelo sokuXhaswa ngemali kuPhuhliso ngokutsha lweCandelo lweeHostele zaBantu
Emva kokwamkelwa
Iingongoma eziphambili emazikhunjulwe
Ikhowudi yeziNdlu:
IsiGaba 3
IziCwangciso zeziNdlu zeSizwe: isikim senkxaso yeziNdlu / inkxaso yeziNdlu yasemaphandleni
Intsukaphi
Ilungelo lomhlaba
Umgaqo-nkqubo ngokuphathelele kwilungelo lomhlaba
Umhlaba ophantsi kolawulo lwabantu bengingqi
Izindululo zamaphulo
Uvimba wesizwe weenkcukacha
Ubudlelwane phakathi kwe-arhente yokufezekisa nabantu abafumana uncedo
Ukuchongwa komhlaba
Umlinganiselo weemfanelo nesixa senkxaso
Abantu abatshate isithembu
Isiqinisekiso sokwamkeleka sikaMasipala
Uhlaziyo
Imigaqo-nkqubo
Ulwakhiwo lweziNdlu noLawulo lomGaqo-nkqubo
Imigaqo-nkqubo
Iphepha loQulunqo-zimvo leziNdlu
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
Umthetho
UmThetho oYilwayo wokutshitshiswa kweQumrhu leThrasti yeziNdlu yoMzantsi-Afrika
Umthetho
UmThetho oYilwayo woTyalo-mali ngokutsha woLuntu we-2001
Iingxelo
Ingxelo yokudalwa kwamathuba empangelo.
Iingxelo zekota ngegalelo loqoqosho olukhulu kulwakhiwo lweziNdlu, kwimigangatho yogcino-mali nakuqoqosho oluncinane.
Ukuqwalaselwa kwamaziko axhasa ulwakhiwo lweziNdlu
Izikhokelo
Izikhokelo zabaTyali-mali bangaPhandle
Ubume
Ubume boPhuhliso lomMandla waseDolophini
Ingqokelela yamanani (akhethiweyo)
Izindlu ezigqityiweyo okanye ezisakhiwayo
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Iinkxaso ezamkelweyo zizonke
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Iinkxaso ezamkelweyo zomntu ngamnye
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Amaphahla agqityiweyo okanye asakhiwayo
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Amaphulo amkelweyo
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Amaphulo ekuqaliswe ngawo
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Amaphulo ezindlu aqhubayo
Ingqokelela yamanani akhethiweyo
Izalathiso zeziNdlu ezakhiweyo kwiphondo ngalinye.
Iintetho
Ezininzi
Amanqaku amaphephandaba
Amaninzi
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
Iintloko zeziNdlu
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
Uthungelwano lweziNdlu
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
Amaziko
Amaphulo
NgePhondo
Ukuba kuyenzeka
Iindidi zeencwadi ezifumanekayo ezinokuhlolwa ngokwemiqathango yeminye imithetho
Qaphela: Imiqathango yecandelo 5 lomThetho liyicacisa kakuhle into yokuba umThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi awuquki imiqathango yawo nawuphi na umthetho ongomnye othintela okanye owalela ukudizwa kolwazi nongangqamaniyo neenjongo okanye imiqathango ecacileyo yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi. Icandelo 55
Iindidi zeencwadi ezifumanekayo ezinokucelwa ngokomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi iCandelo 14 (d)
Ukufikelela kulwazi olukwezi ncwadi zidweliswe apha ngezantsi kwenziwa ngokwesicelo esichatshazelwe kwimiqathango yomThetho. Ezi ncwadi zinokucelwa kumaSekela eGosa leNgcaciso eSebe leziNdlu leSizwe kulandelwa imigaqo yesicelo echazwe kumhlathi ongezantsi.
Itheyibhile 2: Iincwadi ezinokucelwa ngokomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, umThetho onguNo. 2 we-2000
Ingongoma
Ingongoma encinci
Imiba yengxoxo nemizuzu
Izivumelwano
Izivumelwano phakathi kwesibini
Izivumelwano
Izivumelwano zamazwe ngamazwe
Iimvumelwano
Iimvumelwano
Imali
Isabelo-mali seSebe
Imali
Ukuphuma nokungena kwemali engxoweni
Imali
Inkcitho-mali yengxowa
Imali
Ingxelo yengxowa yamaziko
Imali
Ukuphuma nokungena kwemali kwingxowa yephondo
Imali
Inkcitho-mali yengxowa yePhondo
Imali
Iingxowa zamaQumrhu kaRhulumente
Imiyalelo
Imiyalelo
Iincwadi zabasebenzi
Izaziso
Iincwadi zabasebenzi
Ukuqeshwa kwabasebenzi
Iincwadi zabasebenzi
Iincwadi zeziNdlu
Iincwadi zabasebenzi
Ukwenzakala emsebenzini
Iincwadi zabasebenzi
Iincwadi zekhefu
Iincwadi zabasebenzi
Imihlalaphantsi
Iincwadi zabasebenzi
Iincwadi zokuncoma umsebenzi
Iincwadi zabasebenzi
Icandelo labaSebenzi
Iincwadi zabasebenzi
Unyuselo ngokwesikhundla
Iincwadi zabasebenzi
Iincwadi ezize nabasebenzi
Iincwadi zabasebenzi
Iincwadi zemivuzo
Iincwadi zabasebenzi
Amanqwanqwa emivuzo
Iincwadi zabasebenzi
Ukutshintshelwa kwenye indawo
Izicwangciso
Izicwangciso zoshishino
Izicwangciso
Izicwangciso zoshishino: Iziko leziNdlu
Izicwangciso
IsiCwangciso soLawulo lweziNdlu
Izicwangciso
IziCwangciso zezaKhono zabaSebenzi
Izicwangciso
IziCwangciso zeNkqubo yezaKhono zabaSebenzi
Imigaqo-nkqubo
Ubume: bamaziko
Imigaqo-nkqubo
Ubume: bezomthetho
Imigaqo-nkqubo
Ubume: imigaqo-nkqubo
Imigaqo-nkqubo
UmGaqo-nkqubo weziNdlu oFundisayo
Imigaqo-nkqubo
UmGaqo-nkqubo weziNdlu
Imigaqo-nkqubo
Udondolo lokuQwalasela
Imigaqo-nkqubo
Ukuphunyezwa komgaqo-siseko
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: abakhubazekileyo
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: intsholongwane kagawulayo nesifo sikagawulayo
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: iimfuno:abantu abadala
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: iimfuno: iinkedama
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: iimfuno: abantwana abahlala ezitalatweni
Imigaqo-nkqubo
Iimfuno ezizodwa zeziNdlu: iimfuno: ulutsha
AmaPhulo
AmaPhulo
IsiCwangciso SoNcedo lwabaSebenzi
AmaPhulo
IziCwangciso zokuXhobisa
AmaPhulo
IsiCwangciso sentsholongwane kagawulayo/sesifo sikagawulayo
AmaPhulo
Iinjongo zeziCwangciso zeziNdlu: ooMasipala
AmaPhulo
Iinjongo zeziCwangciso zeziNdlu: ezeSizwe
AmaPhulo
Iinjongo zeziCwangciso zeziNdlu: ezamaPhondo
AmaPhulo
IziCwangciso zeziNdlu
AmaPhulo
Amacebo eziCwangciso zeziNdlu
AmaPhulo
IziCwangciso zamaLungelo oLuntu
AmaPhulo
UPhuhliso lwezaKhono
Iingxelo
INgxelo yoNyaka
Iingxelo
INgxelo yoPhicotho-ncwadi
Iingxelo
IiNgxelo zeNtlanganiso yeKomiti
Iingxelo
IiNgxelo zeNkqubo yeziNdlu
Iingxelo
IiNgxelo zesiCwangciso sePhulo lezaKhono zabaSebenzi
Iingxelo
INgxelo yeNgxowa-mali yakwa-ODI
Iingxelo
IiNgxelo zokuPhunyezwa komGaqo-nkqubo
Iingxelo
IiNgxelo zokuSetyenziswa komGaqo-nkqubo
Iingxelo
IiNgxelo zeKota
Iingxelo
IiNgxelo zamaPhulo awodwa
IziCwangciso zoLawulo
Iinjongo zoNikezelo-nkonzo: ooMasipala
IziCwangciso zoLawulo
Iinjongo zoNikezelo-nkonzo: ezeSizwe
IziCwangciso zoLawulo
Iinjongo zoNikezelo-nkonzo: ezamaPhondo
IziCwangciso zoLawulo
IsiCwangciso soLawulo neziKhokelo ngoPhuhliso lwezaKhono
IziCwangciso zoLawulo
IsiKhokelo sokuSetyenziswa komHlaba
IziCwangciso zoLawulo
IsiCwangciso seMfundiso ngeziNdlu
IziCwangciso zoLawulo
UmGaqo-nkqubo womHlaba weziNdlu
IziCwangciso zoLawulo
Isicwangciso somHlaba weziNdlu: emaPhandleni
IziCwangciso zoLawulo
Isicwangciso somHlaba weziNdlu: ezidolophini
IziCwangciso zoLawulo
IziCwangciso zoLawulo lweziNdlu
IziCwangciso zoLawulo
IziCwangciso zoLawulo
Imigaqo yokwenziwa kwesicelo
IsiNgesi lolona lwimi luya kusetyenziswa kulo mThetho.
Amanyathelo aya kuthatyathwa nguMenzi-sicelo
UMenzi-sicelo kufuneka alandele imigaqo echazwe kulo mThetho (eshwankathelwe apha ngezantsi), okt. zizicelo ezenziwe ngokwemigaqo echatshazelwe apha ngezantsi kuphela eziya kuqwalaselwa.
Ukufikelela kwincwadi equlathe ulwazi kungaliwa kuphela ngezizathu ezichazwe kulo mThetho. (Jonga kumhlathi 6.3).
Kucetyiswa ukuba umenzi-sicelo azazi ukuba ukuluphi na udidi lomenzi-sicelo ngokwezi ntsingiselo zilandelayo.
Udidi lomenzi-sicelo
Inkcazelo / intsingiselo yamagama
Okusingiselwe kuko
Umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu
Ucela iinkcukacha ezingomenzi-sicelo
Umenzi-sicelo
Nawuphi na umntu owenza isicelo sokufikelela kulwazi olusezincwadini zeSebe leziNdlu leSizwe, okanye amaqumrhu karhulumente asebenzisa amagunya okanye enza umsebenzi karhulumente ngokwemiqathango yomthetho othile
Kuhlawulwa imali yesicelo kunye nedipozithi yemali yesicelo ehlawulwayo
Umenzi-sicelo egameni lomnye umntu
Umntu owenza isicelo egameni lomnye umntu
Kufuneka kubekho ubungqina obubonisa ukuba umenzi-sicelo usenza isicelo egameni lomnye umntu
Isicelo sokufikelela kulwazi kufuneka senziwe ngokuzaliswa kwefom yesicelo echazwe liSebe leziNdlu leSizwe kuhlawulwe imali yesicelo ize ithunyelwe kwiSekela leGosa leNgcaciso.
Njengesihlomelo A sesi siKhokelo (ezaliswa ngesandla);
Ngokwenza isicelo kwiSekela leGosa lengcaciso sokuba ithunyelwe ngefeksi, ngeleta okanye ngemeyile;
Ngokuthi ilandwe kwiSebe leziNdlu leSizwe okanye kwiziko lokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi.
Ifom yesicelo ingazaliswa ngesandla okanye ngekhompyutha xa ikhutshwe kwisiza sentungelwano
Umenzi-sicelo ongakwaziyo ukufunda / ukubhala okanye onesinye isikhwasilima angasenza isicelo ngomlomo. Isicelo esenziwe ngomlomo siya kubhalwa kwifom yesicelo kwaye umenzi-sicelo uya kunikwa ikopi yayo ifom leyo.
Ifom kufuneka isayinwe ngumenzi-sicelo. Umenzi-sicelo kufuneka asayine onke amaphepha ongezelelweyo oxwebhu olongezwe kwifom.
Amagosa eziko lokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi nawo kungaqhagamshelwana nawo kwaye aya kunceda ekusungulweni kwesicelo.
Kucetyiswa ukuba intlawulo yemali yesicelo engama-R35.00, ngaphandle kwesicelo esicela iinkcukacha zomntu, ifakwe okanye ihanjiswe nefom yesicelo. ISebe leziNdlu leSizwe lamkela imali eziinkozo, iipostal oda, izitampu zengeniso, amakhadi emali-mboleko neetshekhi ezingatshintshekiyo (iitshekhi neepostal oda kufuneka zijoliswe KWISEBE LEZINDLU kwaye kukho ixesha lokuhlolwa kwetshekhi eliziintsuku ezili-10 zokusebenza). (Jonga kumhlathi 6.2).
Thumela ifom yesicelo ezalisiweyo kwiSekela leGosa leNgcaciso leSebe leziNdlu leSizwe, ngenye yezi ndlela zilandelayo:
Ngeposi, uyithumele kwidilesi echaziweyo;
Ngokuyisa buqu kwiZiko lokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, ngokuthi inikezelwe kwidilesi yesitalato echaziweyo okanye
Ngokuyithumela ngefeksi (kodwa kuphela xa kungekho mali yesicelo ihlawulwayo).
Kucetyiswa ukuba umenzi-sicelo azigcinele ikopi yesicelo.
ISekela leGosa leNgcaciso:
liya kusisebenza isicelo sokufikelela kulwazi ukuba:
Qaphela: iSekela leGosa leNgcaciso alinakusala isicelo sokufikelela kulwazi ngesizathu sokuba ifom izaliswe ngobuqhitala, ngaphandle kokuba umenzi-sicelo wazisiwe (PAIA-REQ01) ngenjongo yokwaliwa kwesicelo, kwaye kunikwe nezizathu ezingunozala wokwaliwa kwaso kwaye igosa liye lazinikezela ekuncediseni umenzi-sicelo ekwenzeni isicelo kwifom eya kuguzula izizathu zokwaliwa kwesicelo. iCandelo 192.
Kwaye ihlawulwe imali yesicelo (efunekayo).
Lisenokwenza isigqibo lize lazise umenzi-sicelo ngoku kulandelayo:
Ngesaziso semali ehlawulwayo (xa ikho). Ulwazi olucelwayo luya kufumaneka kuphela lisakube iSekela leGosa leNgcaciso liyifumene imali ehlawulwayo; (PAIA-REQ-03)
Qaphela: Xa iSekela leGosa leNgcaciso lithe alenza mpendulo kwiintsuku ezingama-60 (kuqukwa neentsuku zexesha elandisiweyo) isicelo sifanele ukuba sithathwe njengesaliweyo kwaye umenzi-sicelo angafaka isibheno sangaphakathi. [ICandelo 27].
Imali ebekiweyo (amaQumrhu kaWonke wonke)
Ngokwemiqathango yalo mThetho, zimbini iindidi zemali ehlawulwayo, zezi zilandelayo:
Imali yesicelo, eyimali efanayo kwaye ihlawulwa kube kanye. Le mali ingama-R35,00. Le mali kufuneka ihlawulwe phambi kokuba sibe nokuqwalaselwa isicelo kwaye iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka limazisile umenzi-sicelo (ngembalelwano) ngokuhlawulwa kwale mali.
Qaphela: Imali yesicelo ayihlawulwa xa isicelo sibhekiselele kwiinkcukacha zomntu. Icandelo 221.
Imali yokufikelela kulwazi iquka ukhutshelo, ukukhangelwa, ukulungiswa neendleko zokuposa xa kuyimfanelo.
Qaphela: Ukuba ukukhangelwa nokulungiswa kweenkcukacha eziceliweyo kuthatha ixesha elingaphaya kweeyure ezintandathu, kufuneka umenzi-sicelo ehlawule idipozithi esisinye esithathwini semali yokufikelela kulwazi, ngaphandle kwesicelo esibhekiselele kwiinkcukacha zomntu. ISekela leGosa lengcaciso liya kumazisa umenzi-sicelo ngembalelwano ngokubhekiselele kwidipozithi ehlawulwayo. Xa isicelo sithe saliwa, iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka liyibuyisele idipozithi ehlawulweyo kumenzi-sicelo. Icandelo 222b.
Imali ebekiweyo ishwankathelwe apha ngezantsi ngokwemiqathango yesiGaba II sesiHlokomiso sikaRhulumente (R187) esipapashwe kwiGazethi kaRhulumente ngomhla we-15 kweyoMdumba (Februwari) 2002.
INKCAZELO YEMALI
Ixabiso LERANTI
Imali yesicelo icandelo 22 8
Imali yesicelo ehlawulwa ngumenzi-sicelo ngamnye, ngaphandle komenzi-sicelo weenkcukacha zomntu ochazwe kummiselo 7
Imali yokhutshelo icandelo 153 isebenza ekukhutshelweni kweencwadi eziveliswa ngokuthanda okanye ezifumanekayo nje.
Imali ehlawulwa ngekopi yesikhokelo njengoko kuchaziwe kummiselo 5, zii-R0.60 ngekopi nganye yephepha elibukhulu bungu-A4 okanye inxalenye yalo.
R0.60 ngephepha
Imali ehlawulwa ngokukhutshelwa kolwazi echatshazelwe kummiselo 7 imi ngolu hlobo:
a Ikopi nganye yephepha elibukhulu bungu-A4 okanye inxalenye yalo
b Ikopi nganye eshicilelweyo kwiphepha elingu-A4 okanye inxalenye yalo elikwikhompyutha okanye kwisixhobo sombane okanye kumatshini
c Ikopi ekwikhompyutha:
Kwiphepha elingu-A4 okanye kwinxalenye yalo
Ikopi yomfanekiso
e Ukukhutshelwa kolwazi olurekhodishiweyo:
Kwiphepha elingu-A4 okanye kwinxalenye yalo
Ikopi yecwecwe lesandi
Imali yokufikelela kulwazi (isebenza kwiincwadi ezicelwe ngokwefom yesicelo somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kulwazi)
Imali yesicelo ehlawulwa ngumenzi echatshazelwe kummiselo 7 imi ngolu hlobo:
a Ikopi nganye yephepha elibukhulu bungu-A4 okanye inxalenye yalo
b Ikopi nganye eshicilelweyo kwiphepha elingu-A4 okanye inxalenye yalo elikwikhompyutha okanye kwisixhobo sombane okanye kumatshini
c Ikopi ekwikhompyutha:
Kwiphepha elingu-A4 okanye kwinxalenye yalo
Ikopi yomfanekiso
e Ukukhutshelwa kolwazi olurekhodishiweyo:
Kwiphepha elingu-A4 okanye kwinxalenye yalo
Ikopi yecwecwe lesandi
Imali yokukhangela neyokulungisa ulwazi olucelwayo f Ukukhangela nokulungisa incwadi equlathe ulwazi olucelwayo li-R15.00 ngeyure nganye okanye inxalenye yayo ethe yachithelwa ekukhangeleni okanye ekulungiseni ulwazi olucelwayo, ngaphandle kweyure yokuqala.
Idipozithi efunekayo iCandelo 22
Ngokwenjongo yecandelo 22 yalo mThetho, oku kulandelayo kuyasebenza:
a ziiyure ezintandathu ekufuneka kudluliwe kuzo phambi kokuba kube nokuhlawulwa idipozithi kwaye b isinye esithathwini semali yesicelo sihlawulwa njengedipozithi ngumenzi-sicelo
Imali yokuposa
Imali yokuposa ihlawulwa xa ikopi yencwadi kufuneka iposelwe kumenzi-sicelo.
ISebe leziNdlu leSizwe liya kwamkela ezi ndidi zilandelayo zentlawulo:
Imali eziinkozo
ISebe leziNdlu leSizwe liya kukhupha irisithi xa kuhlawulwe ngemali, ngepostal oda nangezitampu zaserevenyu. Mayela neetshekhi, kuya kwenziwa isaziso sethutyana de ibe itshekhi ihlawulekile, kwaye irisithi iya kukhutshwa ngelo xesha.
Umenzi-sicelo unakho ukufaka isibheno ngaphakathi okanye ukwenza isicelo enkundleni ngentlawulo yemali. (Jonga kumhlathi 6.4).
Izizathu ezinokubangela ukwaliwa kokukhutshwa kwamarekhodi [isaHluko 4 somThetho]
Njengoko umThetho ungasebenzi kule miba ilandelayo, nasiphi na isicelo esibhekiselele kuyo siya kwaliwa, ukuba incwadi ecelwayo:
yincwadi yeKhabhinethi;
yincwadi yeKomiti yeKhabhinethi;
yincwadi yemisebenzi yezobulungisa yeenkundla;
yincwadi yenkundla yamatyala etyunjiweyo;
yincwadi yegosa lezobulungisa;
Isicelo sisenokwaliwa ukuba umenzi-sicelo uthe akayisela so imigaqo ebekiweyo emva kokuba ethe waziswa ngenjongo yokwaliwa kwesicelo liSekela leGosa leNgcaciso.
UmThetho uchaphazela izizathu ekufuneka kwaliwe okanye ekunokwaliwa ngazo isicelo sokukhutshwa kolwazi.
Qaphela: Ngaphezu koko kufuneka kwaliwe okanye kunokwaliwa, umThetho ukwacacisa:
nemeko apho kungenakwaliwa khona ukukhutshwa kolwazi nemeko apho ukukhutshwa kolwazi kugunyazisiwe ngokomdla woluntu. [ICandelo 46].
Ngokwenjongo yesi sikhokelo, zizizathu kuphela ekufuneka kwaliwe ngazo ukufikelela kulwazi eziya kuchatshazelwa.
ISekela leGosa leNgcaciso kufuneka, ngokwemiqathango ethile, lisale isicelo sokufikelela kulwazi ngezi zizathu zilandelayo:
Ukhuselo ngokusemthethweni lwesidima "somnye umntu" osenokuba "liziko elisekiweyo", okt. ukuba ukudizwa kolo lwazi kuya kubandakanya ukudizwa okungafanelekanga kweenkcukacha zomntu buqu "ngomntu wesithathu", kuqukwa nomntu ongasekhoyo iCandelo 341.
Ukhuselo olusemthethweni lweencwadi ezithile zeZiko leNgeniso yoMzantsi-Afrika, okt. iGosa leNgcaciso leZiko leNgeniso yoMzantsi-Afrika kufuneka yale isicelo serekhodi yeZiko leNgeniso yoMzantsi-Afrika ukuba iqulathe ingcaciso eyafunyanwa okanye ekugcino lweZiko leNgeniso yoMzantsi-Afrika ngeenjongo zokusebenzisa umthetho ophathelele kuqokelelo lwengeniso njengoko kuchaziwe kwicandelo 1 lomThetho weziko leNgeniso yoMzantsi-Afrika, 1997 umThetho 34 we-1997 iCandelo 351.
Ukhuselo olusemthethweni lwenkcazelo yezorhwebo "yomnye umntu /yelinye iqela", okt. iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka lisale isicelo ukuba incwadi ecelwayo iqulathe iCandelo 361:
iimfihlelo zorhwebo "zomnye umntu/zelinye iqela";
inkcazelo yezemali, yezorhwebo, yezobugqi (inzululwazi) okanye yezobuchwepheshe ngaphandle kweemfihlelo zorhwebo "zomnye umntu/zelinye iqela", okunokuthi ukudizwa kwayo konakalise umdla wezorhwebo okanye wezemali "womnye umntu/welinye iqela"; okanye inkcazelo enikezelwe njengendaba yakwamkhozi "ngomnye umntu/lelinye iqela" okunokuthi ukudizwa kwayo kubeke "omnye umntu/elinye iqela" emngciphekweni kukhuphiswano lwezivumelwano okanye kuthethathethwano olulolunye, okanye kudlelelelwe "omnye umntu/elinye iqela" elo kukhuphiswano lwezorhwebo.
Ukhuselo olusemthethweni lwenkcazelo ethile eyimfihlelo "yomnye umntu/yelinye iqela", okt. iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka lisale isicelo ukuba ukudizwa kwenkcazelo ecelwayo kutolikeka njengesenzo sokwaphulwa kwesithembiso senkcazelo eyimfihlelo "somnye umntu/selinye iqela" ngokwemiqathango yesivumelwano ekufikelelwe kuso icandelo 371a.
Ukhuselo olusemthethweni lokhuseleko lwabantu nokhuselo lwempahla, okt. iSekela leGosa leNgcaciso lisale isicelo ukuba ukudizwa kwenkcazelo ecelwayo kungalindeleka ukuba kube nobungozi kubomi okanye kukhuseleko lomntu iCandelo 38a.
Ukhuselo olusemthethweni lwamadokethi amapolisa kwiinkqubo zebheyile nokhuselo lokunyanzeliswa komthetho nakwiinkqubo zomthetho, okt. iSekela leGosa leNgcaciso lisale isicelo ukuba ukufumaneka kwaloo ncwadi akuvumelekanga ngokwemiqathango yecandelo 60 14 lomThetho womGaqo woLwaphulomthetho, 1977 umThetho 51 we-1977 iCandelo 391a.
Ukhuselo olusemthethweni lweencwadi ezingenakukhutshwa kwiinkqubo zomthetho, okt. iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka lisale isicelo ukuba incwadi ecelwayo yincwadi engenakukhutshwa kwiinkqubo zomthetho ngaphandle kokuba umntu onelungelo kwiwonga elo uliyekile [iCandelo 40].
Ukhuselo olusemthethweni lwenkcazelo yophando "yomnye umntu/yelinye iqela" nokhuselo lwenkcazelo yophando lwequmrhu likawonke wonke, okt. iSekela leGosa leNgcaciso kufuneka lisale isicelo ukuba incwadi ecelwayo iqulathe inkcazelo engophando oluqhutywayo okanye oluza kuqhutywa "ngomnye umntu/lelinye iqela" okanye egameni "lomnye umntu/lelinye iqela" ukuba ukudizwa kwayo kusenokubeka esichengeni iCandelo 43 :
omnye umntu/elinye iqela";
umntu oqhuba okanye oza kuqhuba uphando egameni "lomnye umntu /lelinye iqela" okanye umongo wophando.
Amancedo afumanekayo ukuphikisana nezigqibo zeGosa leNgcaciso iCandelo 141h
Izibheno zangaphakathi nezicelo ezibhekiswa kwinkundla yamatyala[amaCandelo 74-82]
Amancedo afumanekayo ukuphikisana nezigqibo zeGosa leNgcaciso okanye iSekela leGosa LeNgcaciso kwisicelo sokufukelela kulwazi, ngala:
IsiBheno sangaPhakathi [iCandelo 74-77] okanye
Isicelo esibhekiswa enkundleni [iCandelo 78-82].
Qaphela: Izicelo ezibhekiswa kwinkundla yamatyala zinokwenziwa kuphela emva kokuba umenzi-sicelo, umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu okanye "zomnye umntu /zelinye iqela liyihambe yonke imigaqo yesiBheno sangaPhakathi. ICandelo 7891).
IsiBheno sangaPhakathi" sithetha ukubhenela 'kuSomagunya ofanelekileyo' ngokwemiqathango yecandelo 74 lalo mThetho. Ngokubhekiselele kwiSebe leziNdlu leSizwe, 'uSomagunya ofanelekileyo' ngumPhathiswa weSebe leziNdlu okanye umntu obekwe ngembalelwano ngumPhathiswa weziNdlu.
Imigaqo yesiBheno sangaPhakathi ixhomekeke kubukho beqonga elo kwiqumrhu likarhulumente eliya kuthi libe nokuququzelela isiBheno sangaPhakathi.
Umenzi-sicelo, umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu okanye "zomnye umntu/zelinye iqela" lingafaka isiBheno sangaphakathi ukuba alanelisekanga sisigqibo esenziwe liGosa leNgcaciso okanye iSekela leGosa leNgcaciso ngesicelo sokufikelela kulwazi.
Umenzi-sicelo, okt. umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu, umenzi-sicelo, umenzi-sicelo egameni lomntu, angafaka isiBheno sangaPhakathi okanye isicelo kwinkundla yamatyala ngesigqibo seGosa leNgcaciso okanye seSekela leGosa leNgcaciso ngokubhekiselele:
ekwandisweni kwexesha lokuqwalaselwa kwesicelo [iCandelo 26]; okanye ekwaliweni kwesicelo sokufikelela kulwazi iCandelo 25 c); okanye kwintlawulo yemali, okt.:
imali yesicelo [iCandelo 22]; okanye imali yokufikelela kulwazi;
idipozithi yemali yokufikelela kulwazi [iCandelo 22];
okanye kudidi lokufikelela kulwazi oluvunyiweyo iCandelo 252c.
Elinye iqela/amanye amaqela angasifaka isiBheno sangaPhakathi okanye isicelo esibhekiswa kwinkundla yamatyala ngezigqibo zeGosa leNgcaciso okanye zeSekela leGosa leNgcaciso, kuphela ngokubhekiselele:
ekuvunyweni kwesicelo sokufikelela kulwazi iCandelo 493b
Qaphela: Kule meko ukufikelela kwirekhodi enolwazi kunokunikwa kuphela xa sele isigqibo sokuvunywa kwesicelo siqinisekisiwe iCandelo 299.
Xa kufakwa isiBheno sangaPhakathi, umenzi-sicelo, umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu okanye "zomnye umntu/elinye iqela" kufanele/kufuneka asifake ngexesha elithile emva kokwaziswa/kokuxelelwa ngesigqibo seSekela leGosa leNgcaciso. Amaxesha abekiweyo ami ngolu hlobo:
Umenzi-sicelo (okt. umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu, umenzi-sicelo, okanye umenzi-sicelo egameni lomnye umntu), zingaphelanga iintsuku ezingama-60 emva kokuba umenzi-sicelo ezisiwe ngesigqibo.
Elinye iqela/amanye amaqela, zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokuba iqela elo lazisiwe ukuba isicelo sokufikelela kulwazi sivunyiwe.
Qaphela:Ukufakwa kwesiBheno sangaPhakathi emva kwexesha elibekiweyo kunakho ukwamkelwa ukuba zikho izizathu ezivakalayo zokuba sifakwe emva kwexesha. Ukuba asivunywanga, umntu lowo ufaka isicelo uya kwaziswa ngesigqibo iCandelo 752ab.
Okwakaloku nje, akukho mali ibizwayo ngokufakwa kwesiBheno sangaPhakathi.
INkqubo yesiBheno sangaPhakathi [iCandelo 74-77]
Xa kufakwa isiBheno sangaPhakathi, umenzi-sicelo okanye elinye iqela kufuneka lizalise ifom "yesaZiso sesiBheno sangaPhakathi" yeSebe leziNdlu leSizwe.
Njengesihlomelo B kwesi sikhokelo (ezaliswa ngesandla);
Ngokwenza isicelo kwiSekela leGosa leNgcaciso sokuba ithunyelwe ngefeksi, ngeleta okanye ngemeyile;
Ngokuthi ilandwe kwiSebe leziNdlu leSizwe okanye kwiziko lokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi.
Ifom yesiBheno sangaPhakathi inokuzaliswa ngesandla okanye ngokuyichwetheza kwikhompyutha xa ikhutshwe kwisiza sentungelwano.
Onke amaphepha angamanye oxwebhu ongezelelwe kwifom yesiBheno sangaPhakathi kufuneka asayinwe ngumbheni.
Ifom yesiBheno sangaPhakathi ezalisiweyo kufuneka ithunyelwe kwiSekela leGosa leNgcaciso leSebe leziNdlu leSizwe, ngenye yezi ndlela zilandelayo:
ngeposi, uyithumele kwidilesi echaziweyo;
ngokuyisa buqu kwiZiko lokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, ngokuthi inikezelwe kwidilesi yesitalato echaziweyo okanye ngokuyithumela ngefeksi.
Kucetyiswa ukuba umenzi-sicelo azigcinele ikopi yefom yesiBheno sangaPhakathi asifakileyo.
Kuya kwenzeka oku kulandelayo kusakube kufakwe isiBheno sangaPhakathi:
ISekela leGosa leNgcaciso kufuneka lisinikezele isiBheno sangaPhakathi kuSomagunya ofanelekileyo zingaphelanga iintsuku ezili-10.
KuSomagunya ofanelekileyo kufuneka azise elinye iqela/ amanye amaqela achaphazelekayo ngokukhawuleza, kodwa zingaphelanga iintsuku ezingama-30, ngeyona ndlela ikhawulezileyo, emva kokuba efumene isiBhene sangaPhakathi esifakwe ngumenzi-sicelo ngokwaliwa kwesicelo sokufikelela kulwazi. (PAIA-APP-02).
USomagunya ofanelekileyo kufuneka azise umenzi-sicelo ochaphazelekayo ngokukhawuleza, kodwa zingaphelanga iintsuku ezingama-30, ngeyona ndlela ikhawulezileyo, emva kokuba efumene isiBhene sangaPhakathi esifakwe liqela lesithathu/ngamaqela esithathu ngokuvunywa kwesicelo sokufikelela kulwazi. (PAIA-APP-03).
USomagunya ofanelekileyo kufuneka enze isigqibo ngesiBheno sangaPhakathi ngokukhawuleza:
zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokusifumana kwakhe kwiSekela leGosa leNgcaciso;
zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokuba iqela lesithathu okanye umenzi-sicelo azisiwe ngesiBheno sangaPhakathi;
Qaphela: Elinye iqela okanye umenzi-sicelo angathi, zingaphelanga iintsuku ezingama-21 emva kokuba exelelwe, enze inkcazo ebhaliweyo kuSomagunya ofanelekileyo ebeka izizathu ezifanele ukuba singavunywa ngazo isicelo okanye izizathu ezifanele ukuba sivunywe ngazo isicelo. ICandelo 7651.
okanye zingaphelanga iintsuku ezi-5 emva kokuba umenzi-sicelo enze inkcazo ebhaliweyo ngesiBheno sangaPhakathi esenziwe lelinye iqela /ngamanye amaqela.
Ukuba ulwazi ngesiBheno sangaPhakathi lufunyenwe ngendlela eyiyenye, ngaphandle koSomagunya ofanelekileyo, kufanele kwenziwe inkcazo ebhaliweyo okanye eyomlomo ithunyelwe kuSomagunya ofanelekileyo echaza isizathu sokuba kutheni isicelo sokufikelela kulwazi kufanele saliwe nje.
USomagunya ofanelekileyo angenza isigqibo:
esiqinisekisa isigqibo esingunobangela wesibheno okanye esitsha endaweni yeso sibe ngunobangela wesibheno.
Kuya kuthi ngokukhawuleza emva kokuba kuthathwe isigqibo ngesiBheno sangaPhakathi, kuthunyelwe isaziso esibhaliweyo esimayela nesigqibo:
Qaphela: Ukuba uSomagunya ofanelekileyo akasenzanga isaziso sesigqibo esithathiweyo ngesibheno kwiintsuku ezingama-30, kufanele kuqondwe ukuba isiBheno sangaPhakathi sichithiwe, kwaye umenzi-sicelo angafaka isicelo kwinkundla yamatyala. ICandelo 777.
Isicelo esibhekiswa kwiNkundla yamatyala [iCandelo 78-82]
Isicelo esibhekiswa kwinkundla yamatyala singafakwa kwezi nkundla zilandelayo:
kwiNkundla yomGaqo-siseko;
kwiNkundla ePhakamileyo okanye kwenye inkundla enewonga elifana nayo okanye kwiNkundla kaMantyi echotshelwe ngumantyi otyunjwe ngembalelwano ngumPhathiswa wezobuLungisa.
Qaphela: [iCandelo 79]
IBhodi yemiGaqo yeeNkundla zomThetho kufuneka iqulunqe ize ifezekise inkqubo yemigaqo yenkundla kwaye le migaqo kufuneka yamkelwe yiPalamente phambi kokuba ibe nokupapashwa kwiGazethi.
Izicelo kufuneka zibhekiswe kwiNkundla ePhakamileyo okanye kwenye inkundla ekwanewonga elifana nayo ide ibe iqulunqiwe inkqubo yemigaqo.
Iinkqubo zesicelo ngokwemiqathango yecandelo 78 lomThetho ziinkqubo zembambano zoluntu, kwaye ngoko ke imigaqo yobungqina esebenza kwiinkqubo zembambano zoluntu iyasebenza kulo mThetho.
Umenzi-sicelo, umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu okanye elinye iqela bangafaka isicelo kwinkundla yamatyala kuphela emva kokuba beyilandele yonke inkqubo.
Umenzi-sicelo, umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu okanye zelinye iqela basenokufaka isicelo sokufumana isiqabu esifanelekileyo kwinkundla yamatyala zingaphelanga iintsuku ezingama-30.
Umenzi-sicelo okanye umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu bangafaka isicelo kwinkundla yamatyala ngezi zizathu zilandelayo:
xa bengaphumelelanga kwisiBheno sangaPhakathi abasenze kuSomagunya ofanelekileyo, kuqukwa neziBheno zangaPhakathi apho uSomagunya ofanelekileyo aye wasilela ukunika isaziso ngexesha elibekiweyo;
ngesigqibo sikaSomagunya ofanelekileyo sokungasivumi isiBheno sangaPhakathi esifakwe emva kwexesha elibekiweyo;
ngesigqibo seSekela leGosa leNgcaciso sokwala isicelo sokufikelela kulwazi;
ngesigqibo esithathiweyo esiphathelele kwintlawulo yemali yesicelo, imali yokufikelela kulwazi okanye idipozithi yemali yokufikelela kulwazi okanye ngesigqibo esithathiweyo esiphathelele ekuvunyweni kwesicelo sokufikelela kulwazi kodwa ngendlela eyahlukileyo kunaleyo bekucelwe yona.
Elinye iqela lisenokufaka isicelo kwinkundla yamatyala ngezi zizathu zilandelayo:
xa bengaphumelelanga kwisiBheno sangaPhakathi abasenze kuSomagunya ofanelekileyo, kuqukwa neziBheno zangaPhakathi apho uSomagunya ofanelekileyo aye wasilela ukunika isaziso ngexesha elibekiweyo;
ngesigqibo seSekela leGosa leNgcaciso sokuvuma isicelo sokufikelela kulwazi;
ngesigqibo seSekela leGosa leNgcaciso sokwala isicelo sokufikelela kulwazi;
ngesigqibo esithathiweyo esiphathelele kwintlawulo yemali yesicelo, imali yokufikelela kulwazi okanye idipozithi yemali yokufikelela kulwazi okanye ngesigqibo esithathiweyo esiphathelele ekuvunyweni kwesicelo sokufikelela kulwazi kodwa ngendlela eyahlukileyo kunaleyo bekucelwe yona.
Inkundla yamatyala ingakhupha nawuphi na umyalelo wenkundla osebulungiseni kuqukwa nale miyalelo ilandelayo:
Ukuqinisekisa, ukulungisa okanye ukuchitha isigqibo sesiBheno sangaPhakathi;
Ukuba iGosa leNgcaciso, iSekela leGosa lengcaciso okanye uSomagunya ofanelekileyo athathe inyathelo okanye azikhwebule ekuthatheni inyathelo ngethuba elikhankanywe kumyalelo lowo;
Inike umyalelo othintelayo;
Inike umyalelo wesiqabu sexeshana okanye isiqabu esithile;
Inike umyalelo omisela imbuyekezo;
Umyalelo ophathelele kwiindleko.
Izikhalazo ezibhekiswa kuMkhuseli woLuntu [iCandelo 91]
Ngokwemiqathango yecandelo 649d yomThetho woMkhuseli woLuntu, njengoko ulungisiwe, uMkhuseli woLuntu ngumntu onesakhono sokuphanda ngokubona kwakhe okanye xa athe wafumana isikhalazo okanye isicelo esiphathelele kumsebenzi okanye kulawulo lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, aze azame, ngokubona kwakhe, ukusombulula nayiphi na impikiswano ngokulamla, ngokuxolelanisa okanye ngothethathethwano, nangokucebisa nawuphi na ummangali ngamanye amanyathelo afanelekileyo anokuwathatha okanye amcebise ngenye indlela.
Enye ingcaciso esekelwe kwimiqathango yomThetho
Ukuhlaziywa kwesiKhokelo iCandelo 142
IsiKhokelo seSebe leziNdlu leSizwe siya kuhlaziywa kanye ngonyaka ngenyanga yoKwindla (Matshi), ngaphandle kwemeko yeenguqulelo ezibanzi.
Ukufumaneka kwesiKhokelo noLwimi lwesiKhokelo iCandelo 141 nelesi-3
Ulwimi
Ngokwemiqathango yomMiselo No. R.187 womhla we-15 kweyoMdumba (Februwari) 2002, icandelo 4 , isiKhokelo seSebe leziNdlu leSizwe sifumaneka ngezi lwimi zilandelayo neziya kupapashwa kwiGazethi kaRhulumente:
Ezinye iilwimi ezimbini ekuseza kuthathwa isigqibo ngazo.
Ukufumaneka kwesikhokelo
KwiSebe leziNdlu leSizwe
Ikopi yesikhokelo engolwimi lwesiNgesi ifumaneka kwiSebe leziNdlu leSizwe (iZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi) kubantu bonke ukuze bazifundele, ngamaxesha omsebenzi. Akukho mali ikhutshwayo ngesiKhokelo xa abantu beza kuzifundela, kodwa ngekopi okanye ngenxalenye yayo, kubizwa imali echazwe kumhlathi oqulathe imali.
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
Iiyure zomsebenzi:
Kwiindawo zedipozithi ezisemthethweni:
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
IThala leeNcwadi leSizwe loMzantsi-Afrika, iCandelo laseKapa
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
IThala leeNcwadi leSizwe loMzantsi-Afrika, iCandelo lasePitoli
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
IKhomishoni yamaLungelo oLuntu
Ikhomishoni yamaLungelo oLuntu yoMzantsi-Afrika
Inombolo yefowuni:
Idilesi yemeyile:
Idilesi yeposi:
Idilesi yesitalato:
KwiGazethi kaRhulumente
Isakube iKhomishoni yamaLungelo oLuntu isamkele isikhokelo somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi seSebe leziNdlu leSizwe, iya kuthunyelwa kwiGazethi kaRhulumente ukuba ishicilelwe.Lo mhlathi uya kuthi uhlaziywe ngesalathiso esichaphazelekayo seGazethi kaRhulumente.
Isicelo esibhekiswa kumPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko sokuqulunqwa kwesiKhokelo ICandelo 144
Eli candelo alisetyenziswa kwiSebe leziNdlu leSizwe.
Ukukhululwa okwenziwa ngumPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko iCandelo 145
Akukho kuxolelwa kuwo nakuwuphi na umqathango wecandelo 14, okwexeshana elimiselweyo, okuye kwafunyanwa kumPhathiswa wezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko.
IZalathiso neMibulelo
Esi sikhokelo siyilwe ngokungqamelana:
Nezikhokelo ezikwisiCwangciso somSebenzi wamaqumrhu karhulumente ngokwemiqathango yecandelo 14 eyilwe yiKhomishoni yamaLungelo oLuntu loMzantsi-Afrika.
UmThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, umThetho 2 we-2000
Iincwadi zeSebe leziNdlu leSizwe.
Isihlomelo A: IFom yesiCelo sokuFikelela kwiNkcazelo eselugcinweni yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi yeSebe leziNdlu leSizwe (iQumrhu likaWonke wonke)
IsiNgesi siya kuba lulwimi lonxibelelwano olusesikweni.
Inombolo yesalathiso sesicelo somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi: PR/200-----/-----------(Mayisetyenziswe yi-ofisi kuphela)
a Umceli kufuneka athobele zonke iimfuno ezisemgaqweni. Uyakwaziswa ngokungathobeli ezo mfuno.
b Zonke iindawo ezichaphazelekayo zinyanzelekile - mazizaliswe ngosiba olumnyama
A. Iinkcukacha zequmrhu likarhulumente
Thumela okanye uzise ifom yesicelo sakho kule dilesi:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi
Idilesi
Idilesi yesitalato xa uyizisa ngokwakho
Amaxesha omsebenzi
Amaxesha ombali- mali
B. Iinkcukacha zomntu ocela ukufikelela kwinkcazelo eselugcinweni a Iinkcukacha zomntu owenza isicelo sokufikelela kwinkcazelo mazichazwe apha ngezantsi.
b Idilesi kunye/okanye nenombolo yefeksi apho iza kuthunyelwa khona inkcazelo mayichazwe c Ubungqina besikhundla somntu owenza isicelo, xa sikho, malifakwe.
d Imali yesicelo ehlawulwa ngumenzi-sicelo ngaphandle komenzi-sicelo weenkcukacha zomntu, ekubhekiselelwe kuye kummiselo 112, ingama-R35,00
e Imali yesicelo kufuneka ihlawulwe phambi kokuba siqwalaselwe isicelo eso.
Ingaba (a): (Phawula ibhokisi engwevu efanelekileyo ngo-x)
Umenzi-sicelo weenkcukacha zomntu (ofuna ukufikelela kwinkcazelo eselugcinweni emalunga nomntu )
Qaphela: Nceda ufake ikopi yesazisi sakho ukukhusela ukukhutshwa kweenkcukacha zomntu.
Umenzi-sicelo (umntu owenza isicelo sokufikelela kwinkcazelo eselugcinweni lweSebe leziNdlu leSizwe).
Umenzi-sicelo weQumrhu likaWonke wonke (ngawo kuphela loo maqumrhu kawonke wonke asebenzisa amagunya kawonke wonke okanye enza umsebenzi kawonke wonke ngokwemiqathango yomthetho).
Ukwenza isicelo egameni lomnye umntu (umntu owenza isicelo egameni lomnye umntu)
Ifani:
Amagama apheleleyo:
Inombolo yesazisi: Qaphela: Nceda ufake ikopi yesazisi sakho ukunqanda ukukhutshwa kweenkcukacha zomntu.
Idilesi
Ikhowudi:
Inombolo yefeksi: ( ) Inombolo yefowuni (emsebenzini)
Inombolo yefowuni (ekhaya) ( )
C. Inkcukacha zomntu owenzelwa isicelo c Eli candelo malizaliswe KUPHELA ukuba isicelo senzelwa omnye umntu.
d Ubungqina besikhundla somntu owenza isicelo, umzekelo, njengengxelo efungelweyo okanye ilungelo elisemthethweni mabufakwe.
Isikhundla esenziwe kuso isicelo, xa sisenzelwa omnye umntu : (Nceda ubonakalise)
Umzali, umongi, igqwetha, ugqirha, umntwana, umhlolokazi, umhlolo, iqabane, ezinye (cacisa);
Ifani:
Amagama apheleleyo:
Inombolo yesazisi:
Nceda ufake ubungqina besikhundla esenziwa kuso isicelo.
D. Iinkcukacha zenkcazelo eselugcinweni a Balula inkcukacha ezipheleleyo zenkcazelo leyo isicelo senziwa kuyo, kunye nenombolo yesalathiso ukuba uyayazi, kunye/okanye iSebe/necandelo lolawulo/umntu nendawo apho igcinwe khona inkcazelo leyo, ukuze ikwazi ukufumaneka lula.
b Ukuba isithuba esinikiweyo asonelanga, nceda ugqibezele kwiphepha elahlukileyo uze ulifake kule fom. Umenzi-sicelo makasayine onke amaphepha ongezelelweyo.
c Cacisa ngokwaneleyo
Inombolo yesalathiso, ukuba ikho: ...
ISebe/iCandelo lolawulo/umntu apho irekhodi ligcinwe khona (ukuba uyayazi)
Ingaba yayikhe yafumaneka imvume ebhaliweyo ngaphambili komnye umntu/kwabanye abantu. (Nceda ufake ikopi eqinisekisiweyo yaloo mvume yayifumanekile)
EWE
HAYI
b Isicelo sokufikelela kwirekhodi eselugcinweni, ngaphandle kwerekhodi equlathe iinkcukacha zomntu, iya kuqwalaselwa kuphela emva kokuba kuhlawulwe imali yesicelo.
c Ukuqwalaselwa kwesicelo kuya kuqalisa kuphela emva kokuba kufumaneke intlawulo yemali yesicelo xa ikho d Ukuba intlawulo ayifumanekanga, uya kwaziswa ngemali yesicelo efunekayo.
e Imali ehlawulwayo ngesicelo sokufikelela kwirekhodi eselugcinweni ixhomekeke kwindlela efuneka ngayo inkcazelo leyo nexesha eliya kuthathwa ukuyikhangela nokuyilungisa inkcazelo leyo.
f Cacisa ukuba akumele kuhlawuliswa imali yaso nasiphi na isicelo uze unike nesizathu sokuba ungahlawuliswa.
Indlela yentlawulo: (Phawula kwibhokisi efanelekileyo engwevu ngophawu-x )
Imali
Isitampu sengeniso
Itshekhi
Isizathu sokuba ungahlawuliswa umrhumo:
F. Ifom yokufikelela kwincwadi eselugcinweni a Ukuthotyelwa kwesicelo sakho sokufikelela kwrekhodi eselugcinweni kuya kuxhomekeka kwimo ekuyo incwadi leyo.
b Ukufikelela kulwazi ngendlela ekucelwe ngayo kusenokwaliwa ngezizathu ezithile. Ukuba kunjalo uya kwaziswa nokuba ulwazi olo lungafumaneka ngendlela engenye.
c Imali ehlawulwayo yokufikelela kulwazi, ukuba ikho, iya kuxhomekeka kwindlela ecelwe ngayo inkcazelo.
d Ukuba inkcazelo ayifumaneki ngolwimi ecelwe ngalo okanye umenzi-sicelo akacacisanga ukuba uyifuna ngaluphi na ulwimi, inkcazelo leyo iya kukhutshwa ngolwimi olo ifumaneka ngalo [icandelo 31].
e Imali yokukhangela nokulungisa inkcazelo eceliweyo yi- R15.00 ngeyure okanye ngaphantsi kweyure ngaphandle kweyure yokuqala.
Phawula ngophawu u-x kwibhokisi efanelekileyo
Ukuba ingxelo ibhaliwe okanye ishicilelwe:
Imali yokufikelela:
Ikopi nganye eyenziweyo ebukhulu bungu-A4 = R0,60
Ukuphengululwa kwerekhodi kwiZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi (akuhlawulelwa)
Ikopi yenkcazelo ukuba ingxelo inemifanekiso:
Imali yokufikelela:
Ikopi yemifanekiso R60,00
Ukukhutshelwa kwemifanekiso kwiphepha elingu-A4 okanye kwinxalenye yalo R22,00
Ukuphengululwa kwerekhodi kwiZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi (akuhlawulwa)
Ikopi yemifanekiso
Imifanekiso ekhutshelweyo*
Ukuba inkcazelo iqulathe amazwi okanye inkcazelo enokukhutshelwa ngesandi:
Imali yokufikelela:
Ikopi yenkcazelo erekhodishiweyo R17,00
Ukubhalwa kwenkcazelo erekhodishiweyo, ebukhulu bungu-A4 R12,00
ukuphulaphula isandi (sekhasethi) kwiZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi (akuhlawulelwa)
Isandi esikhutshelweyo sibhalwe okanye sishicilelwe
Ukuba inkcazelo ikwikhompyutha okanye kwisixhobo sombane okanye kumatshini:
Ikopi nganye eshicilelwe kwiphepha elibukhulu bungu-A4 okanye inxalenye yalo egcinwe kwikhompyutha okanye kumatshini R0,40
Qaphela: Iikopi ezikwizixhobo zombane zingakhutshelwa kuphela kwimo ezifumaneka ziyiyo kwiSebe leziNdlu leSizwe.
Ikopi yencwadi eshicilelweyo
Ikopi yengcaciso efumaneke encwadini
G. Indlela yokuhambisa inkcazelo eceliweyo
Imali yokuposa kufuneka ihlawulwe ukuze zibe nokuposwa iikopi
Ewe
Hayi
Ikopi eceliweyo okanye ekhutshelweyo yencwadi iza kulandwa
Ewe
Hayi
H. Ulwimi
Kufuneka ibe ngaluphi ulwimi inkcazelo?
Qaphela: Ukuba inkcazelo leyo icelwayo ayikho ngolwimi olo luceliweyo, inkcazelo iya kukhutshwa ngolwimi ebhalwe ngalo.
I. Ukukhubazeka
Ukuba uthintelwa akunakho ukufunda, ukumamela nokujonga incwadi leyo ifumanekileyo ku 1-4 ngentla apha ngenxa yokukhubazeka onakho, cacisa uhlobo okhubazeke ngalo ucacize nendlela oyifuna ngayo inkcazelo leyo.
Ukukhubazeka
Imo efuneka ngayo inkcazelo
J. Isaziso ngesigqibo esimalunga nesicelo sokufikelela kulwazi
Uya kwaziswa ngembalelwano ukuba isicelo sakho sivunyiwe okanye sikhatyiwe. Ukuba lukhona olunye uhlobo ofuna ukwaziswa ngalo, nceda ucacise uhlobo olo kwaye uqinisekise ukuba iinkcukacha ezifanelekileyo zikhona zonke ukwenzela ukuba isicelo sakho siphunyezwe ngokufanelekileyo.
K. Isaziso ngesigqibo sesicelo sokufikelela kulwazi
Cacisa indlela (ngaphandle kweposi) ofuna ukuxelelwa ngayo isigqibo esithe sathatyathwa ngokphathelele kwisicelo sakho sokufikelela kulwazi kwirekhodi? (Qinisekisa ukuba uzifakile zonke iinkcukacha ezifunekayo kumhlathi B ngasentla).
Phawula ibhokisi engwevu ibe nye ngophawu x
Ifowuni (emsebenzini)
Ifowuni(ekhaya)
Ifeksi
Isayinwe e(indawo) ngalo mhla 20
INTSAYINO-GAMA YOMENZI-SICELO / UMNTU OWENZELWA ISICELO
Qaphela: Ixesha elimiselweyo leentsuku ezingama-30 lokuqwalasela isicelo lisenokwandiswa kangangezinye iintsuku ezingama-30. Xa usayina apha uya kube uyavuma ukuba isicelo sakho sinokwandiswa ukusuka kwiintsuku ezingama-30 ukuya kwezingama- 60.
INTSAYINO-GAMA YOMENZI-SICELO / UMNTU OWENZELWA ISICELO
IYA KUSETYENZISWA LISEBE KUPHELA
INombolo yesaLathiso sesiCelo somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi yeSebe leziNdlu leSizwe: PR/200 /
Isicelo esifunyenwe ngegama nefani leGosa leNgcaciso/leSekela leGosa leNgcaciso:
Isikhundla
Indawo
Imali yesicelo (xa ikho) R Inombolo yerisithi ...
Imali yokufikelela kulwazi:
Idipozithi (ukuba ikhona) R inombolo yerisithi
Intsayino-gama yeGosa leNgcaciso/iSekela leGosa leNgcaciso
IsiHlomelo B: ISebe leziNdlu leSizwe : iFom yeSaziso sesiBheno sangaPhakathi somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi
Ulwimi olusemthethweni iya kuba sisiNgesi
Inombolo yesaLathiso sesiBheno sangaPhakathi somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi: PR/200-----/-----------(Isetyenziswa yi-ofisi kuphela)
CHAZA INOMBOLO YESALATHISO SESICELO SOMTHETHO WOKUKHUTHAZA UKUFIKELELA KULWAZI YESEBE LEZINDLU LESIZWE
Zonke iindawo ezichaphazelekayo zinyanzelekile - mazizaliswe ngosiba olumnyama
Thumela okanye uzise ifom yesiBheno sangaPhakathi sakho kule dilesi:
Iinkcukacha zoqhagamshelwano zeZiko lomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi
Idilesi
Idilesi yesitalato xa uyizisa ngokwakho
Amaxesha omsebenzi
Amaxesha okuhlawula
B. Iinkcukacha zomenzi-sicelo/umntu ongomnye ofaka isiBheno sangaPhakathi:
Ingaba: (Phawula ngophawu x kwibhokisi engwevu)
Ungumenzi-sicelo weenkcukacha zomntu ofaka isibheno sangaphakathi Qaphela: Nceda ufake ikopi yesazisi sakho ukuthintela ukudizwa ngokugwenxa kwenkcazo yomnye umntu.
Ungumenzi-sicelo ofaka isiBheno sangaPhakathi
Ungumenzi-sicelo weQumrhu likaWonke wonke ofaka isiBheno sangaPhakathi
Ungumenzi-sicelo ofake isicelo egameni lomnye umntu ofaka isiBheno sangaPhakathi
Umntu ongomnye (owaziswe liSebe leziNdlu leSizwe) ofaka isiBheno sangaPhakathi esiphikisa ukuvunywa kwesicelo sokufikelela kulwazi.
Umntu ongomnye (ongaziswanga liSebe leziNdlu leSizwe) ofaka isiBheno sangaPhakathi esiphikisana nokuvunywa kwesicelo sokufikelela kulwazi, umz. umenzi-sicelo ufumene imvume komnye umntu / kwabanye abantu.
a Iinckukacha zomntu ofaka isibheno sangaphakathi mazinikwe apha ngezantsi b Isiqinisekiso sesikhundla somntu ofaka isibheno, ukuba sikhona, masifakwe.
Ifani:
Amagama apheleleyo:
Inombolo yesazisi: Qaphela: Nceda ufake ikopi yesazisi sakho ukuthintela ukuthunyelwa kwenkcazelo kumntu ongenguye.
Idilesi:
Ikhowudi:
Ifowuni ekhaya: Iselula:
Idilesi yeMeyile
Isikhundla akuso owenza isicelo xa sisenziwa egameni lomnye umntu: (Cacisa) Umzali, umgcini, igqwetha, ugqirha, umntwana, umhlolokazi, umhlolo, iqabane, (cacisa)
Nceda ufake ubungqina besikhundla esenzelwa kuso isicelo.
C. Iinkcukacha zomceli eziphikisana nomntu ongomnye ofaka isiBheno sangaPhakathi.
Eli candelo malizaliswe KUPHELA xa ungumntu ongomnye (ngaphandle komceli) ofaka isiBheno sangaPhakathi
Ifani:
Amagama apheleleyo:
Inombolo yesazisi:
D. Isigqibo esingunozala wokufakwa kwesiBheno sangaPhakathi (Unobangela wesiBheno sangaPhakathi)
Phawula ibhokisi engwevu ngophawu u-x ubonakalise isigqibo esifakelwa isiBheno sangaPhakathi:
Ukwaliwa kwesicelo sokufikelela kulwazi (ukuba iSekela leGosa leNgcaciso alikwazanga ukukhupha isigqibo ngexesha elisikiweyo)
Ukwala ukunika isicelo sokufikelela kulwazi
Isigqibo malunga nemali yesicelo emiselwe ngokwecandelo 22 lomThetho
Isigqibo malunga nedipozithi yemali emiselwe ngokwecandelo 22 lomThetho
Isigqibo malunga nemali yokufikelela kulwazi (ukukhutshelwa, uphando, nokulungiswa) emiselwe ngokwemiqathango yecandelo 22 lomThetho
Isigqibo esiphathelele ekwandisweni kwexesha esinokuqwalaselwa ngalo isicelo ngokwemiqathango yecandelo 26 lomThetho
Isigqibo sokwala isicelo sokufikelela kulwazi ngokwemiqathango yecandelo 29 lomThetho, ngokwemo esicelwe kuso ngumenzi-sicelo
Isigqibo sokuvuma isicelo sokufikelela kulwazi
E. Izizathu zokufaka isiBheno sangaPhakathi (izizathu zesibheno sangaphakathi)
Ukuba ifomu oyinikiweyo ayanelanga, nceda ugqibezele kwelinye iphepha uze ulifake iphepha elo kule fom.
Sayina onke amaphepha ongeziweyo.
Chaza izizathu ezisekelwe kuzo isiBheno sangaPhakathi, (faka inkcazelo ethe vetshe kwizizathu zakho zokufaka isiBheno sangaPhakathi):
Chaza lonke ulwazi olwaziwa ngumbheni elinokunceda ekuqwalaselweni kwesibheno:
F. Isaziso sesigqibo sesiBheno sangaPhakathi
Uya kwaziswa ngembalelwano (eya kuthunyelwa ngeposi) ngesigqibo malunga nesiBheno sangaPhakathi. Ukuba unomnqweno wokuba waziswe ngenye indlela, nceda usazise loo ndlela kwaye usazise nangeenkcukacha ezifanelekileyo ukwenzela ukuba isicelo sakho siphunyezwe.
G. Isaziso ngesigqibo sesiBheno sangaPhakathi
Chaza indlela (ngaphandle kweyeposi) oya kuthanda ukuba waziswe ngayo ngesigqibo esimalunga nesicelo sakho sokufikelela kulwazi olusencwadini (qinisekisa ukuba uzifakile zonke iinckukacha kumhlathi B ngentla).
Phawula ibhokisi engwevu efanelekileyo ibe nye ngophawu x
Ifowuni (yasemsebenzini)
Ifowuni (yasekhaya)
I-imeyile
Ifeksi
Indawo esayinwe kuyo Umhla 20
INTSAYINO-GAMA YOMBHENI
EYOKUSETYENZISWA LISEBE KUPHELA : INCWADI ESEMTHETHWENI YESIBHENO SANGAPHAKATHI
ISebe leziNdlu leSizwe: inombolo yesaLathiso sesiBheno sangaPhakathi somThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi: PA/200 /
IsiKhundla
E-: (Indawo)
Isibheno sihamba :
nezizathu zesigqibo seGosa leNgcaciso/iSekela leGosa leNgcaciso, kwaye, apho kufanelekileyo khona, iinkcukacha zomntu ongomnye enxulumene naye inkcazelo ekwirekhodi, efakwe liGosa leNgcaciso/iSekela leGosa leNgcaciso kusomagunya ofanelekileyo:
Isibheno sifunyenwe ngu- : (iFani neGama likaSomagunya oFanelekileyo):
IsiKhundla:
Indawo:
ISIPHUMO SESIBHENO:
ISIGQIBO SEGOSA LENGCACISO/SESEKELA LEGOSA LENGCACISO SIPHAKANYISIWE.
KUFIKELELWE KWISIGQIBO ESITSHA
IFUNYENWE LIGOSA LENGCACISO/LISEKELA LEGOSA LENGCACISO SISUKA KUSOMAGUNYA OFANELEKILEYO
<fn>xho_Article_National Language Services_UBUME BENKQUBO YOLWIMI YESIZWE.txt</fn>
UBUME BENKQUBO YOLWIMI YESIZWE
IINJONGO
UBume beNkqubo yoLwimi yeSizwe ijonge ukunyusa usetyenziso olulungileyo lweelwimi ezili-11 ezisemthethweni; ukwenza lula ukufumaneka okulinganayo kwiinkonzo zikarhulumente nolwazi; ukuqinisekisa ulungelelwaniso lweelwimi ebezihlelelekile mandulo; ukukhuthaza ukufundwa ezinye iilwimi zesiNtu ezisemthethweni; nokunyusa ulawulo olululo lolwimi ngenkonzo yoluntu yokulawula enempumelelo.
INDLELA YOKUSEBENZA
Indlela yayo yokusebenza kukuphuhlisa abathethi beelwimi zesiNtu ebezihlelelekile mandulo ngokuphathelele kulwazi nobuchule, ukubeka phambili iindawo ukuphuhlisa ulwimi, ukuveza intsebenziswano namazwe akuMazantsi e-Afrika awobelana ngeelwimi ezinqamlezileyo ngokomda.
UPHUHLISO LWEZAKHONO
Ukwenza oku, kuyimfuneko ukuveza iinkqubo zezifundo zoqeqesho lobuchule ezingaphaya neeyunithi zolwimi, ukulawula ukuqaliswa kwenkqubo, ukuphuhlisa isakhono soluntu nesidingo kumhlaba wobuChwepheshe boLwimi loLuntu (HTL), nokuveza intsebenziswano esondeleyo namaziko emfundo ephakamileyo anika iinkqubo zezifundo eziqinisekiswe yi-SAQA kuqhelwaniso lolwimi.
Kuba iilwimi zethu zezethu sonke...
<fn>xho_Article_National Language Services_UBUME BOTSHINTSHO LWEBHODI YOKUNKCENKCESHELA.txt</fn>
UBUME BOTSHINTSHO LWEBHODI YOKUNKCENKCESHELA
YOMGAQO-SISEKO...
WOMBUTHO WOKUSETYENZISWA KWAMANZI
IGAMA LOMBUTHO
Igama lomButho yi- ... Umbutho wokuSetyenziswa kwaManzi (emva koko ibhekiselele "njengombutho").
UKUSETYENZISWA KOMTHETHO WAMANZI WESIZWE KA-1998 KUMGAQO-SISEKO
Lo mgaqo-siseko ubhekiselele kumalungiselelo omThetho waManzi weSizwe, 1998 (UmThetho 36 ka-1998), ngenxa yoko ubhekiselele njengomThetho, kwaye ngakumbi kwisahluko 8 ngaphaya koko, nakwiShedyuli 4 kumThetho njengoko ulungiswa amaxesha ngamaxesha ngumPhathiswa wemiCimbi yaManzi namaHlathi, emveni koko ibhekiselele kumPhathiswa, nebonakala njengeSihlomelo 1 kumGaqo-siseko.
IINJONGO NENDAWO YOKUSEBENZELA YOMBUTHO
Iinjongo zombutho kuku- ... (chaza ngokufutshane izizathu zobukho bombutho).
Indawo yokusebenzela yomButho ...
Jonga imihlathi 5.4.4.3 ukuya ku-5.4.4.6 yesiKhokelo kuTshintsho lweeBhodi zokuNkcenkceshela nakwiBhodi ezithile ukuya kwimiButho yokuSetyenziswa kwaManzi, emveni koko ibhekiselele njengeziKhokelo.
Ibandakanya oku kulandelayo: Ingcaciso yentsusa iza kulawulwa
Amanzi angaphantsi komhlaba: ingcaciso yendawo enamatye ngaphantsi komphezulu womhlaba efunxa negcina amanzi
Imida yasemNtla, eMpuma, eMzantsi naseNtshona
Izithili zooMantyi, indawo yolawulo lwamanzi nephondo
Amagunya okusetyenziswa kwamanzi malunga nesibonelelo samanzi ekufuneka silawuliwe
IMISEBENZI EYINTLOKO YOMBUTHO
Imisebenzi eyintloko ekufanele yenziwe ngumButho endaweni yawo yokusebenza yile -
Ukunqanda amanzi avela kuso nasiphina isibonelelo samanzi esichithekayo.
Ukukhusela izibonelelo zamanzi nemizi ekuxhonyekekwe kuyo ukufumana-amanzi.
Ukunqanda nakuphina ukusetyenziswa kwamanzi ngokungekho mthethweni.
Ukushenxisa okanye ukucwangcisa ukushenxisa nasiphina isithintelo esingekho mthethweni esibekwe emlanjeni okanye kumzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi.
Ukunqanda naso nasiphina isenzo esingekho mthethweni esilindelekileyo ukunciphisa ubulunga bamanzi kuso nasiphi isibonelelo samanzi .
Ukusebenzisa ukongamela jikelele ngaphezulu kwezibonelelo zamanzi nomzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi.
Ukulawula uqukuqelo lwawo nawuphina umlambo okanye umzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi ngoku-
nciphisa ingozi yomonakalo emhlabeni ngesehlo sezikhukula;
tshintsha umlambo ubuyele kwindlela yawo yokuqala apho ibitshintshwe khona ngenxa yezizathu zendalo.
Ukuphengulula nokurekhoda -
Ubuninzi bamanzi kumanqanaba ohlukeneyo okuqukuqela emlanjeni okanye kumzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi;
Amaxesha okuba anopkusetyenziswa nini; kunye
Neendawo apho amanzi anokusetyenziswa nguye nawuphina umntu onelungelo lokusebenzisa amanzi avela kwisibonelelo samanzi okanye kumzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi.
Ukwakha, ukuthenga okanye ngenye indlela fumana, lawula, sebenza kwaye ugcine imizi exhomekeke kuwo ukufumana-amanzi ethathelwe kungqalelo yokuba ayafuneka -
ukomisa umhlaba; kwaye ukubonelela ngamanzi emhlabeni ukulungiselela ukunkcenkceshela okanye ezinye iinjongo.
Ukongamela nokulawula ukusasazwa nokusetyenziswa kwamanzi avela kwizibonelelo zamanzi ngokwamanzi afaneleke ukusetyenziswa ngokwamalungelo, ngokuthe nkqo nangokugcina amacebo avunyiweyo, okanye ngokucela amalungu ukuba athi ngqo kwaye agcine amacebo anjalo ngokunokokwawo, ukwenzela -
ukulinganisa nokwahlulahlula; okanye ukulawula kokuphambuka kokuqukuqela kwamanzi.
Ukuxhoma okanye ukunciphisa ukusasazeka kwamanzi avela kumzi oxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi kwaye/ okanye isibonelelo ngamanzi ngaphantsi kolawulo lwaso malunga nanjengoko ifuneka ukulungiselela ukwenza nawo nayiphi imisebenzi okanye ukulungiselela izizathu ezifunekayo malunga nemisebenzi eyiyo nokhuseleko lomzi ekuxhomekeke kuwo ufumaniso-manzi okanye isibonelelo.
IMISEBENZI ENCEDISAYO YOMBUTHO
Umbutho ungenza imisebenzi kunokuba wenze imisebenzi yayo eyintloko kuphela ukuba ayifanelekanga -
a ukunyina isikhundla sombutho ukuba wenze imisebenzi yayo eyintloko; kwaye b ukuba nakho kumonakalo wemali wayo ngokunokwawo okanye amalungu awo.
Eminye imisebenzi yombutho ingabandakanya -
a iinkonzo ezinikezelwayo zolawulo, uqeqesho nezinye iinkonzo zokuxhasa ku -
maziko eenkonzo zamanzi: na kumabandla asezilalini b ukunikezela ngeenkonzo zokulawula ingingqi eqokelela amanzi emvula ku okanye ngenxa yamagunya athembekileyo .
Amalungu asekileyo ombutho ngamalungu akhoyo awonyuliweyo ... eBhodi, njengoko ebhengeziwe kwisihlomelo 2 somgaqo-siseko, apho iBhodi funeka itshintshelwe kumButho wokuSetyenziswa kwaManzi ngokwecandelo 98 lomThetho nelimalungu alo agunyazisa amalungu eBhodi onyuliweyo ukuba enze egameni lawo ukulungiselela iinjongo zokuphumeza utshintsho.
Amalungu asekileyo malunga neenjongo zokucwangcisa unyulo lokuqala lwamalungu eKomiti eLawulayo aza kuthathelwa ingqalelo ukuba abe yiKomiti eLawulayo yomButho enamandla nemisebenzi enyiniweyo ekucwangciseni unyulo ngokungqinelana nalomgaqo-siseko.
UBULUNGU BOMBUTHO
Nawuphina umntu, ngokwecandelo 22 lomThetho, ngaphandle kwecandelwana (a)(i) emva koko, inelungelo lokusebenzisa amanzi nonako ukusebenzisa ilungelo elivela kumzi oxhomekeke kuwo ufumaniso-manzi kwaye / okanye izibonelelo eziphantsi kolawulo lomButho, angaba lilungu lomButho.
Amalungu okuqala omButho, amagama awo avela kwisiHlomelo 3 salo mgaqo-siseko, ezingezi:
a Amalungu akhoyo ... eBhodi angamalungu azenzekelayo omButho; kunye b Abanye abantu ngaphakathi kwindawo yokusebenzela emButhweni nelungelo elikhoyo elisemthethweni lokusebenzisa amanzi nabacele iKomiti eLawulayo ngokubhala ukuba babe ngamalungu omButho nabazicelo zabo zivunyiweyo.
Isicelo sobulungu ebutsha somButho fanele sicaciswe kwiKomiti eLawulayo efaneleyo entlanganisweni yeKomiti ithathela ingqalelo isicelo nokuvunywa kwaso ngaphandleni okokuba kunesizathu esibalulekileyo sokuba saliwe.
Umbutho fanele uvumele umntu ukuba abe lilungu lomButho ukuba ngumyalelo womPhathiswa lowo.
Ilungu linganikela kuphela njengelungu lomButho ngemvume yeKomiti eLawulayo, enganakuyibamba ngaphandle kwesizathu imvume yayo.
Ubulungu bomButho buyapheliswa xa ilungelo lelungu emanzini libuya umva..
UKUBHALISWA KWAMALUNGU
Onke amalungu fanele axele iidilesi zawo amaxesha ngamaxesha emntwini obambeleyo njengonobhala womButho, uMntu ofanele ukugcina irejista yamagama amalungu kwaneedilesi zabo..
AMALUNGELO AMALUNGU
Ubulungu bomButho abuniki naliphina ilingu ilungelo kuyo nayiphina imali, ipropati okanye izinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe omButho, kodwa bunika kuphela amalungu amalungelo athile obulungu, ngokubhekiselele kwizityholo ezinjalo nakwizizathu ezinyiniweyo njengoko zinokubekwa yiKomiti eLawulayo amaxesha ngamaxesha.
Ilungu lombutho libotshelelwe ngumgaqo-siseko nangumthetho wombutho njengoko ulungiswa amaxesha ngamaxesha.
IIMFANELO ZAMALUNGU NAMALUNGELO AWO
Imfanelo yemali yamalungu inyiniwe kangangomlinganiselo wamatyala angabhatalwanga kwaye inzala yayo etyalwa ngabo emButhweni, kodwa ngenxa yokukhathalela kumalungiselelo ecandelo 60 lomThetho ngokunxulumene namatyala abalaseleyo malunga nomhlaba.
Apho kukhona umzi ekuxhomekeke kuwo ukufumana-amanzi lombutho ungena ngaphezulu okanye unqamleza ipropati yalo naliphina ilungu, umButho uya kuwonwabela amalungelo awo ayimfuneko ukulungiselela ukusetyenziswa okukuko kwemisebenzi yomButho namalungiselelo omThetho, ingakumbi amacandelo 126, 127 no-128 emva koko aza kusebenza.
ILUNGELO LABAGQATSWA LOBULUNGU BEKOMITI ELAWULAYO
Naliphina ilungu lombutho lixhomekeke kwizithintelo ezicingwayo uludwe lwenkqubo 4 emThethweni, kwaye ukuba ilungu alikho ngaphezulu kweentsuku eziyi-180 kumatyala angekahlawulwa nezimangalo, kubandakanya nenzala ngenxa yombutho, linokonyulwa ukulungiselela unyulo njengelungu leKomiti eLawulayo. Ilungu linokonyulwa kuphela ukulungiselela unyulo njengelungu leKomiti eLawulayo ukulungiselela indawana apho ilungu lihlala khona, okanye phakathi apho amanzi asetyenziswayo anelungelo kuwo esetyenziswa nguye okanye yena.
UKUMISWA NOVOTO LWAMALUNGU EKOMITI ELAWULAYO
Nawuphina umntu ogama lakhe likhona kuluhlu lokuvota lombutho kwaye ongena ntsuku zingaphezulu kwe-180 kumatyala angekahlawulwa nezimangalo ezibandakanya inzala ngenxa yombutho, angamisela umgqatswa ukuba onyulwe njengelungu leKomiti eLawulayo kwaye angavota kunyulo lwamalungu eKomiti. Umntu ogama lakhe livela kuluhlu lokuvota elilungiselelwe indawana yomda wombutho apho usebenza khona, iza kuba nelungelo lokumisela abagqatswa nokuvota kuphela kulonyulo lwaloo ndawana.
UBULUNGU BEKOMITI ELAWULAYO
Ikomiti eLawulayo yombutho iza kuba -namalungu.
OKANYE
Ikomiti eLawulayo yendawo yokusebenzela yombutho xa uwonke ina -
a ... bantu abonyulwe njengamalungu eKomiti eLawulayo ngabavoti kuluhlu lwabavoti bendawana 1 njengoko ibonakalisiwe kwisiHlomelo salo mgaqo-siseko;
b ... bantu abonyuliweyo ngabavoti kuluhlu lwabavoti bendawana yoluhlu 2 njengoko ibonakalisiwe kwisiHlomelo salo mgaqo-siseko;
c ... bantu abaza kumiselwa ngabantu abathile ababodwa abasebenzisa amanzi kodwa angathi ngenxa yoluhlu 7 lwamalungu omgaqo-siseko wombutho;
d ... bantu abaza kumiselwa ngamafama amancinane asakhulayo angathi ngenxa yoluhlu 7 lwamalungu omgaqo-siseko wombutho; kwaye e ... bantu abaza kumiselwa ngamaGunya asekuHlaleni ngomdla wokunikezelwa kwamanzi ngumbutho, ngaphandleni kokuba ukuba amalungu onyuliweyo eendawana anokumangalelwa yiKomiti eLawulayo enemisebenzi ethile enxulumene nokuthathwa kwamanzi ngaphakathi kwindawo ezifanelekileyo zeendawana kwaye ngenxa yaloo msebenzi walo njongo njengeKomiti eLawulayo ukulungiselela loo ndawana nelungelo lokwamkela njengelungu naye naliphina ilungu kwiKomiti eLawulayo yombutho xa iyonke fanele ibonakalise imidla yayo ukuba isesichengeni.
Ukumiswa ekubhekiselelwe kuko kuluhlu 13.1(c) no-(d) ngasentla, ukuba iqela elinomdla likhetha oko, lingandulelwa lunyulo lwangaphakathi.
Amalungu ekubhekiselwe kuwo kuluhlu 13.1 (a) no-(b), ngokuphathelelene nokuthintelwa kuluhlu 11 lomGaqo-siseko, onyulelwa ixesha elithile leminyaka emithathu, ngaphandleni okokuba kunyulo lokuqala lwamalungu eKomiti eLawulayo yombutho amaxesha amalungu amiswe luninzi kwimeko zokuba-
a isinye esithathwini samalungu silungiselela ixesha leminyaka emithathu;
b isinye esithathwini samalungu silungiselela ixesha leminyaka emibini; kwaye c ukulingana kwamalungu elungiselela ixesha elingangonyaka omnye .
Amaxesha elungu elimiselweyo ekubhekiselelwe kulo ku-
a luhlu 13.1c lomGaqo-siseko lolwexesha lonyaka omnye, luxhomekeke ekumisweni ukulungiselela amanye amaxesha ezayo onyaka omnye anyiniweyo ukuya kubuninzi bamaxesha amathathu elandelelana; kwaye b luhlu 13.1.d lomGaqo-siseko lolwexesha lonyaka omnye, luxhomekeke ekumisweniukulungiselela amanye amaxesha ezayo onyaka omnye ngamnye.
Ukuba isithuba kwiKomiti eLawulayo siyadaleka, isithuba fanele sizaliswe ngokoluluhlu, ngandleni okokuba ilungu fanele lonyulwe okanye, apho kufanelekileyo, lonyulwe isithuba esilinganayo nesithuba esishiyeke kwixesha apho ilungu elishenxileyo e-ofisini fanele ngenye indlela libe belinokuqhubekeka e-ofisini.
Kangangeentsuku eziyi-30 ubuncinane besaziso sonyulo olufanele ukunikezelwa kuwo onke amalungu ombutho axhalabileyo.
Onke amalungu eKomiti eLawulayo anokuthabatha inxaxheba ngokugcweleyo malunga nezigqibo kwimicimbi yolawulo lwamanzi nasezimali zokubhatala ngaphaya koko. Ukanti, ngamalungu kuphela anomdla kwimizi ekuxhomekeke kuwo ufumaniso-manzi oluthile abanokuthabatha inxaxheba bavote malunga nesigqibo esifanelekileyo kuloo mizi ekuxhomekeke kuwo ufumaniso-manzi. UmGcini sihlalo weKomiti eLawulayo uzakugqiba ukuba ilungu linalo na ilungelo lokuvota malunga nomcimbi othile.
Abazibophelela nombutho kwimfuno eboniswe kwicandelo 2 lomThetho malunga nokuqinisekisa uluntu olufanelekileyo, nomelo lohlanga nesini kwaye bezibophelela ekukhuthazeni uzalisekiso emveni koko ngenxa yokuba umbutho unako ngoncedo ukwenza oko.
Ukuba, emva konyulo okanye kwenkqubo yomiselo, ukwakheka kweKomiti yoLawulo ekubhekiselelwe kuyo ku-13.1, ibangela ukuba kungabikho lumelo lwesini esithile okanye uhlanga eKomitini, umGcini-sihlalo fanele acele onke amalungu ombutho nawamaqela anomdla ekubhekiselelwe kuwo ku-13.1(c) kwintsuku eziyi-21 emva kwesaziso, amisele abantu besosini okanye uhlanga abavumileyo ekwenzeni oko nabangafuni kuba ngamalungu ombutho okanye wabasebenzisi bamanzi, ukusebenzela iKomiti eLawulayo yombutho ngaphandleni okokuba banomdla ekusebenziseni amanzi emdeni. UmGcini-sihlalo fanele emva kokuphela kwexesha lonyulo lomiselo ngabaninzi, omnye wabantu abamiselweyo eloxesha lonyaka omnye.
UKONYULWA KOMGCINI-SIHLALO NESEKELA MGCINI-SIHLALO
Emva konyulo leKomiti eLawulayo amalungu aloo Komiti fanele onyule umgcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo wombutho apha phakathi kwamalungu awo. IKomiti eLawulayo ingonyula nawuphina umntu ukuba abengusihlalo wezonkqubo ukuphumeza loo njongo
OKANYE
UmGcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo baba se-ofisini ixesha elingangenyanga eziyi-12 ukusukela ngomhla wonyulo lwabo kwaye bangaphinda bonyulwe kwakhona.
Xa ixesha le-ofisi likamgcini-sihlalo nosekela mgcini-sihlalo lifikelela esiphelweni, loo mntu uza kuhlala e-ofisini de kube yintlanganiso ezayo yeKomiti eLawulayo ngaphandleni okokuba uhlala elilungu lombutho.
. Umgcini-sihlalo omtsha nosekela mgcini-sihlalo weKomiti eLawulayo bazokonyulwa rhoqo minyaka le. Ukuba enye yezi ofisi ingangabinamntu ngaphambi kokuphela kwexesha, i-ofisi fanele izaliswe ngokukhawuleza ngokwenkqubo ethiwe thaca apha.
ULUHLU LWABAVOTI
Amalungu aseka lombutho fanele onyule umntu ukulungiselela uluhlu lwabavoti lonyulo lokuqala lamalungu eKomiti eLawulayo. Uluhlu lwaabavoti fanele lubonise-
a amagama awo onke amalungu abandakanyiweyo kwisiHlomelo 2 kulomgaqo-siseko kwaye nalapho kufanelekileyo, igama lelungu lommeli owamkelweyo;
b iinkcukacha zelungu ngalinye zelungelo ekusebenziseni amanzi; kwaye c inani leevoti ilungu elinelungelo lazo
Inani leevoti liza kumiswa kwesisiseko silandelayo -
Ivoti enye kwilungelo ngalinye ekusebenziseni amanzi.
OKANYE
Ulwalamano lwenani leevoti ngokwalameneyo kubuninzi bamanzi agunyazisiweyo ngaphantsi kwelungelo elithile, xa uthelekisa nobuninzi bamanzi xa bubonke ngaphantsi kwawo onke amalungelo abhaliswe nombutho. Kolu balo onke amaqhezu fanele aphethelwe kwinani elingaphezulu elilandelayo.
OKANYE
Ulwalamano lwenani leevoti ngokwalameneyo kubuninzi bamanzi agunyazisiweyo ngaphantsi kwelungelo elithile xa uthelekisa nobuninzi bamanzi xa bubonke ngaphantsi kwawo onke amalungelo abhaliswe nombutho. Kolu balo -
i onke amaqhezu fanele aphethelwe kwinani elingaphezulu elilandelayo; kwaye ii akukho lungu liya kuvuzwa ngaphezu kweevoti eziyi-10.
OKANYE
Ivoti enye kwiihektare ezintlanu zonke okanye indawo yeehektare ezintlanu zomhlaba onokunkcenkceshelwa ngokwamalungelo amalungu..
OKANYE
Ivoti enye kwiihektare ezintlanu zonke okanye indawo yeehektare ezintlanu zomhlaba onokunkcenkceshelwa ngokwamalungelo amalungu, ngaphandleniokokuba akukho lungu liya kuvuzwa ngaphezu kweevoti eziyi-10.
Ukuba amalungelo okusebenzisa amanzi awakho gameni lomntu wendalo, umnikazi fanele amisele ummeli owamkelweyo ogama lakhe fanele livele kuluhlu lwabavoti onokuziqhelisa ukuvota.
Ukuba ilungelo lsegameni labantu ababini okanye ngaphezulu, fanele bonyule abenmye wenani labo ukubamela kwaye igama lalo mntu fanele livele kuluhlu lwabavoti kwaye uza kuziqhelanisa nokuvota.
IKomiti eLawulayo fanele ngonyaka iqwalasele kwakhona uluhlu lwabavoti kwaye naphina kukho isilungiso kumda wokusebenza wombutho .
UKONYULWA KWABASEBENZI
IKomiti eLawulayo ingaqesha abantu abanjalo njengoko icinga ukuba kuyimfuneko ukwenza imisebenzi yombutho ngaphantsi kwalo mgaqo-siseko..
Ukonyulwa kwabasebenzi okanye naluphina utshintsho kwiimeko zabo zokusebenza fanele zivunywe zizigqibo zeKomiti eLawulayo.
Bonke abasebenzi bombutho bazakushiyeka e-ofisini nangona naluphina utshintsho kulakhiwo nakubulungu leKomiti eLawulayo.
IWUA iza kuchaza uguqulo lwemisebenzi yababonisi kuyilo lwabo leshishini. Iziphumo zendawo ezithile ezingundoqo ziza kubandakanya umelo kulakhiwo lwekomiti elawulayo nasekonyulweni kwabasebenzi.
IWUA izimisele ukuvumelana nayo, phakathi kwezinye, uwiso-mithetho yengqesho efanelekileyo (okanye izilungiso), apho kuyimfuneko:
IWUA iyavuma ukuphinda ilungise ukungalingani kwexesha elidlulileyo ngokunciphisa ukungabinabulungisa ngokunxulumene nonikezelo lwamanzi ngokwecandelo 25 womThetho waManzi weSizwe, 1998.
IKomiti eLawulayo inganyusa ngendlela zeembolekiso, kubandakanya nemali ekhutshwe ebhankini engaphezulu kwemali eyafakwayo ebhankini, nayiphi na imali efunwa yiyo ngenjongo yokuhlangabezana nayo nayiphi imisebenzi engaphantsi kwalo mgaqo-siseko okanye umThetho..
Naninina iKomiti eLawulayo iceba ukunyusa imbolekiso, fanele inike isaziso ngokubhaliweyo yeenjongo zayo, ixela iinkcukacha zesindululo . Isaziso fanele sinikezelwe kuwo onke amalungu ombutho hayi ngaphantsi kwentsuku eziyi-21 ngaphambi komhla wentlanganiso yeKomiti apho isindululo siyakucingelwa. Intlanganiso jikelele eyodwa, apho amalungu xa ewonke amenyiweyo, kwimeko enjalo fanele ahlangane ukuvavanya iimbono zamalungu.
Akukho mbolekiso inokunyuswa ngaphandle kwesisombululo seKomiti eLawulayo esipasiswe kwintlanganiso apho kungekho ngaphantsi kwesibini esithathwini samalungu eKomiti akhoyo. Le ntlanganiso yeKomiti eLawulayo ingathabatha inxaxheba kuphela emva kwelixesha lichazwe ngasentla sentlanganiso jikelele eyodwa.
IZIMANGALO NOKUFUNYANWA KWAKHONA KWEZIMANGALO
Ukulungiselela injongo yokuhlawula nayiphina inkcitha tokuba iKomiti eLawulayo ngokusemthethweni izenzele amatyala ngokwenza imisebenzi yayo nemisebenzi enokumisa ngonyaka izimangalo kumalungu ngokokuyila ixabiso losetyenziso lwamanzi elimiselwe ngumPhathiswa.. Ukumisa ixabiso fanele luthathele ingqalelo uqingqo-mali olulungisiweyo yiKomiti eLawulayo ayo nayiphina indawana ukuquka ukusetyenziswa, ukugcinw anokwenziwa ngcono kweemfuno malunga nomzi ekuxhomekeke kuwo ufumaniso-manzi oluphathwa nolulawulwa yila Komiti .
IKomiti eLawulayo ingafumana kwakhona izimangalo ezimiselwe ixabiso nakweyiphi -
a abaninni mhlaba abanokhathalelo; okanye b nawuphina umntu apho amanzi anikezelwa khona emhlabeni.
Naninina iKomiti eLawulayo imisela isimangalo, iKomiti fanele ilungise ukumisa ixabiso lomqulu osetwe ngaphambili-
a igama lelungu ngalinye ngokomthetho linemfanelo yokuhlawula izimangalo;
b inkcazelo yesuntswana lomhlaba elinokuba yindawo eboniswa ngokuzoba okukodwa malunga nalapho isimangalo simiselwe khona;
c uubuninzi bamanzi okanye ixesha lokuthatyathwa kwexesha apho ilungu linelungelo;
d umlinganiselo wesimangalo esimisiweyo;
e umhla okanye imihla apho intlawulo ililungelo nesambuku sorhumo ekufanele singene ngosuku ngalunye; kwaye f isantya senzala ebhatalwayo kwintlawulo ezingekhoyo nosuku olusebenzayo lwenzala.
Ikopi yoluhlu lokumisa ixabiso fanele ihlaliswe ivuliwe ukulungiselela ukuhlolwa e-ofisini yombutho ngawo onke amaxesha afanelekileyo lilo naliphi ilungu lombutho.
Ukuba kusemveni kwesaziso esifanelekileyo, nasiphi isimangalo kubandakanywailungelo lenzala yombutho, lingaphezulu kweentsuku eziyi-90 kumatyala angekahlawulwa, umbutho ekongezeni emandleni agunyaziswe kuwo ngokwecandelo 59 womThetho, ngaphandle kwesinye isaziso kwilungu, qokelela umlinganiselo ongenayo ngokukhupha izimemo kwinkundla kaMantyi nolawulo lwezobulungisa endaweni, ngokungakhathaleli umrhumo obandakanyekayo, apho isehlo ilungu liza kuthembeka ukuqokelela yonke kwaye nentlawulo zamatyala, ezibandakanya ezamaqwetha nentlawulo zomxhasi .
INGXELO YONYAKA
Inkqubo njengoko ibekiwe kwiShedyuli 4 kulomThetho isebenza.
OKANYE
IKomiti eLawulayo fanele ngaphakathi kwinyanga ezintathu emva kokuphela konyaka-mali wombutho, ibize intlanganiso jikekelele yamalungu nakweyona ntlanganiso-
a ndulula ixoxwe igxelo yemali ephicothiweyo ye-akhawunti yombutho elungiselelwe unyaka owandulelayo ubndakanya iinkcukacha ezizeleyo zayo nayiphi intlawulo ebhatelweyo ngumbutho kumalungu eKomiti eLawulayo nakubasebenzi bombutho; kwaye b nika ingcaciso kumalungu ngemisebenzi yawo ngexesha lonyaka.
UKUQOSHELISA
Umbutho ungaphela ngesigqibo esigqithiswe yintlanganiso jikelele ebanjelwe loo njongo, ngaphandleokokuba -
a isigqibo sigqithiswe luninzi lwesibini esithathwini samalungu akhoyo nanelungelo lokuvota entlanganisweni; kwaye b isigqibo sivunyiwe kwenye intlananiso jikelele eyodwa ebanjwe hayi ngaphantsi kweveki ezintathu emva kwenkqubo zentlanganiso jikelele eyodwa yivoti yoninzi lwamalungu emva koko.
Intlanganiso egqithisa isigqibo ekubhekiselelwe kuyo ku (i) walomgaqo-siseko nawo ungagqithisa izigqibo ngevoti yesininzi ukulungiselela -
a unyulo lomntu owenza intengiso yempahla zeshishini; kwaye b ulawulo lwemali eyintsalela nezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe ombutho emva kokuqoshelisa nasemva kokuhlawula onke amatyala neemfanelo zombutho, ngaphandle okokuba nayiphina intsalela nezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala akhe angatshintshelwa kuphela embuthweni okanye kwiziko elinenjongo efanayo nezo zombutho, okanye kumPhathiswa.
OKANYE
Imicimbi yombutho iyakuvuswa ngumntu owonyulwe ngumPhathiswa ngokungqinelana nayo nayiphi imigaqo enikwe ngumPhathiswa, kwaye ngokuphathelelene necandelo 97 lomThetho .
IMBUYEKEZO YOMGAQO-SISEKO
Ngemvume yomPhathiswa, umgaqo-siseko wombutho ungabuyekezwa ngamalungu ombutho ukuba-
a intlanganiso eyodwa yamalungu ingabizelwa le njongo, ivoti ezixhasa imbuyekezo enjalo, ngaphandle okokuba uninzi lobuncinane besibini esithathwini samalungu akhoyo entlanganisweni namele hayi ngaphantsi kwe-20% yamalungu ombutho ngokungqinelana noluhlu lwalo lokugqibela labavoti lufunyenwe;
b isaziso kumalungu sinamazwi ngamazwi aceba imbuyekezo kwaye adluliselwe kumalungu ubuncinane iintsuku eziyi-21 ngaphambili komhla wentlanganiso; and c zimbuyekezo kuphela, kwimbuyekezo ezicetywayo nalapho isaziso esibhaliweyo sinikiwe, sixoxiwe kwaye savotelwa apho kuloo ntlanganiso injalo.
QAPHELA:
Amagama abhalwe ngokukekeleyo asebenza kwindawana
Akrwelelweyo zizongezelo kuMfuziselo womgaqo-siseko nakwiziKhokelo njengoko ziqulathwe kwiSongezo kwiziKhokelo
<fn>xho_Article_National Language Services_UBUNDLOBONGELA OBUSEKWE KWISINI NOMTHETHO WOLINGANO.txt</fn>
UBUNDLOBONGELA OBUSEKWE KWISINI NOMTHETHO WOLINGANO
Yintoni ubundlobongela obusekwe kwisini?
Ubundlobongela obusekwe kwisini buquka iindidi zoxhaphazo ezibandakanya, udlwengulo, ukoyikiswa ngezesondo, ukuxhatshazwa, ukuthotywa isidima, ukubethwa, ukukhathazwa ngokudlakazelisa umzimba wakho wangaphantsi, ubundlobongela obenzeka ekhaya, umbulo, ukuthengisa ngomzimba ngokunyanzelwa, ukutshutshiswa, ukufakwa kwezinto kumzimba wangaphantsi nokuzama ukudlwengula.
Ukusetyenziswa kwegama elithi "ubundlobongela obusekwe kwisini" kunika imeko entsha yokujonga yokuphonononga nokuqonda ubundlobongela kumabhinqa. Isusa ukugqalisa kumabhinqa njengamaxhoba kujongisa kwisini kunye noko kunxibelelene nokungalingani kwamagunya okanye amandla phakathi kwamabhinqa namadoda okwenziwa kukwagcinwa kweengcinga, izimvo okanye iintetho ezisoloko zisetyenziswa njalo ngesini, njengeyona ntsusa yokudlakazeliswa kwamabhinqa.
Igama elithi "ubundlobongela obenziwa kumabhinqa" lithetha nangasiphi na isenzo sodlakazeliso olusekwe kwisini oluneziphumo okanye olunokuba neziphumo zokwenzakaliswa kwamabhinqa emzimbeni, ngesondo okanye ukulimala engqondweni, kubandakanya nokoyikiswa ngezo zenzo, ukunyanzela okanye ukuzivimba inkululeko ngokuzithandela, kubomi bukawonkewonke okanye kubomi bomntu eyedwa.
Yintoni ukutshutshiswa ngezesondo?
Ukutshutshiswa ngezesondo nokunyanzelwa ngamagama asetyenziswa gabalala ukubhekisa kwiindlela ngeendlela zokuziphatha. Amagama axhaphakileyo asetyenziswa ukuchaza ukuphathwa kakubi abandakanya: 'ukudlwengula', 'ukudlwengula ngokubizelwa edingeni', ukudlwengulwa liqela labantu', ukunyanzelwa ukuya esondweni', 'ubundlobongela ngezesondo', 'ukuphathwa kakubi', 'ukubonisa amalungu angaphantsi ngokuwathi danya ixeshana' 'nokuphathwaphathwa okungamkelekanga'Ezi ndlela zokuziphatha zikho kwizintlu ezininzi ukususela ekuphathwaphathweni okungamkelekanga, neentethwana ezisingisele kwezesondo kuye kudlwengulo nokubulawa emva kokudlwengulwa. Nangona kukho umahluko ocacileyo phakathi kweedlela zokuziphatha ezibekwe kwiincakam ezimbini zesiphelo sento eqhubekayo (umahluko phakathi kokukhaliselwa umlozi olobayo nokudlwengulwa), uninzi lweedlela zokuziphatha ezisondeleleneyo ziyangenana ze zixubane zidibane, zenze kubekho iindawo ezingacaci ncam ezikholisa ukudala ingxoxo.
Yintoni ubundlobongela basekhaya/obenzeka ekhaya?
Abantu abaninzi bacinga ukuba ubundlobongela bubhekisa ekuhlaselweni komzimba kuphela kuhlaselwa oko okwenza ukuba ohlaselwayo alimale/enzakale. Umqondo obanzi wobundlobongela ungakubona njengenye yeendlela zobundlobonge ukuphathwa kakubi kovakalelo nokonakalisa izindlu nezinye izinto anazo omnye umntu. Xa sithetha ngobundlobongela obenzeka ekhaya okanye ebantwini abazalanayo, sukube sisebenzisa lo mqondo ubanzi ngobundlobongela. Xa sisebenzisa igama elithu 'ukuphatha kakubi' sikwabhekisa kubundlobongela obenzeka ekhaya.
Ukuphatha kakubi:
Yindlela efanayo yokulawula ngesinyanzelo okwenziwa ngomnye umntu komnye ukuze umntu alawule afumane oko akufunayo.
ukuphatha kakubi yindlela yokuziphatha elimaza umzimba, ivuselele uloyiko, ethintela ukuba umntu angayenzi into ayifunayo okanye enyanzelisa abantu ukuba baziphathe ngendlela abangazikhethelanga ngokuthanda.
Yintoni ukuxhatshazwa kwakhona?
Ukuxhatshazwa kwakhona kubhekisa kwinkqubo yokuxhaphaza kwakhona umntu osele elixhoba lobundlobongela kakade. Oku kwenzeka kumanqanam ngamanqanam kwinkqubo yobulungisa bobundlobongela naseluntwini.Ukuxhatshazwa kwakhona kwenzeka xa ii-arhente (okanye abantu ngabodwa) ezimsebenzi wazo ikukukhathalela abo basindileyo emva kokuxhatshazwa, zithi zingawukhathaleli lo msebenzi, ze ngaloo ndlela osindileyo eve intlungu yokwenzakala kwakhona.
Ukuxhatshazwa kwakhona kungenzeka kwezi ndawo zilandelayo kwinkqubo zobulungisa lolwaphula mthetho:
Emapoliseni
Kwiinkonzo zonyango
Ezinkundleni zamatyala
Yintoni ukuxhotyiswa/ukugunyaziswa kwamaxhoba?
Imibutho yoluntu ingadlala indima ebonakalayo ekunciphiseni ukuxhatshazwa kwamaxhoba kwakhona ngokunika iinkcukacha kwii-arhente/ kumaziko afanelekileyo kwanakubemi bendawo. Ukugunyaziswa kwamaxhoba nokwenza ukuba ii-arhente ziphendule ngezenzo zazo zizinto ezibalulekileyo ekunciphiseni ukudlakazeliswa kwakhona kwinkqubo zobulungisa lolwaphulo mthetho. Ixhoba nguye nabani na ove ubuhlungu okanye ilahleko ngenxa yolwaphulo mthetho ngelixa ukugunyaziswa kuthetha 'ukunikwa igunya/amandla'. Ukugunyaziswa kwamaxhoba ke ngoko kuthetha : ukunika igunya kwabo beve ubuhlungu.
Yintoni inkqubo/indlela embindi wayo ulixhoba?
Ilungelo lokuphathwa ngesidima
Ilungelo lokunika iinkcukacha zolwazi
Ilungelo lokufumana iinkcukacha zolwazi
Ilungelo lokufumana iingcebiso zabomthetho
Ilungelo lokukhuseleka
Ilungelo lokubuyekezwa
Yintoni amalungiselelo oMthetho-siseko?
Ilungelo lenkululeko ebundlobongeleni nasekuphathweni kakubi entlalweni nasekhaya.
UMthetho-siseko unika wonke ubani ilungelo lenkululeko nokhuseleko lomntu kuzo zonke iindidi zobundlobongela.
Ilungelo lokuphathwa ngokufanayo/ngokulinganayo emsebenzini
UMthetho-siseko wenze amalungiselelo okuba wonke umntu angacalucalulwa emsebenzini. Oku kuthetha ukuba amabhinqa namadoda mababe namathuba alinganayo nafanayo emsebenzini. Amabhinqa namadoda anelungelo lokuba semsebenzini ongenantshutshiso ngezesondo.
UMthetho oyilwayo woLwaphulo Mthetho kwezeSondo
UMthetho oyilwayo uqulathe uyilo loLwaphulo mthetho kwezeSondo, olujongene :
Nolwaphulo mthetho kwezesondo gabalala
Ukwandiswa kwenkcazo yobudlwengu ukubandakanya
Ukufaka phakathi kumzimba wangasese ngaphandle kwemvume yomnye umntu okuba ibe lulwaphulo-mthetho olubandakanya ezesini.
Oku kuthetha ukuba nebhinqa linokumangalelwa ukudlwengula.
Ukuphatha izinto ezithile ngenjongo yokwenza isenzo sesondo
Iindlela athi umdlakazelisi anyanzele ngazo ulawulo:
Ukusebenzisa ukoyikisa
Ukusebenzisa ukuphatha kakubi ngokuchukumisa uvakalelo/uluvo
Ukusebenzisa ukwenza umntu ikheswa
Ukuyenza ncinci into, ukukhanyela nokugxeka
Ukusebenzisa ilungelo elithile
Ukusebenzisa ukuphatha kakubi ezoqoqoqsho
Ukusebenzisa isinyanzelo nezothuso
<fn>xho_Article_National Language Services_UBhaliso loluTsha.txt</fn>
UBhaliso loluTsha
Imbali yemvelaphi
Ukhetho lokuqala lwedemokhrasi elizweni lethu lwaba ngomhla wama-27 Aprili 1994 kwaye sesiza kubhiyozela isikhumbuzo somnyaka we-10 weso sehlo. Ilungelo lokuhlala kwindawo enedemokhrasi kwezinye iimeko linokuthathwa njengenyaniso kuba abaninzi kuni babesenancinane ngo- 1994 kwaye bazi kuphela iimeko ezikhoyo ngoku. Idabi lendawo elinganayo nenedemokhrasi apho kukhona indawo phantsi kwelanga yabo bonke abemi boMzantsi Afrika kungajongwanga uhlanga, ubuni, inkolo, ulwimi okanye nayiphi na enye into eyinxenye yokwahluka-hlukana kwethu, engezanga lula. Akuthathanga zinyanga, minyaka okanye shumi laminyaka kodwa ngenene iinkulungwane okumisele imbali yoMzantsi Afrika. Lilungelo kunye nelungelo elilodwa ekufuneka abemi boMzantsi Afrika balikhusele ngamandla apho khona nina, lutsha lwelizwe, ninendima enkulu ekufuneka niyidlale.
Ilungelo lakho lokuvota
Ilungelo elingundoqo kwindawo enedemokhrasi lilungelo lokuvota. Ilungelo lokuvota lenza ukuba umntu abe yinxenye yenkqubo emisela ukuba leliphi iqela okanye amaqela opolitiko alawula isizwe. Ukhetho lukarhulumente olungqalileyo okanye olungangqalanga lumisela iinkqubo nemithetho elawula uluntu lwethu kwaye ekugqibeleni ubomi babantu ngabanye. Umntu ngamnye ngalo lonke ixesha unokhetho lobuqu oluninzi ekufuneka alwenze kodwa ke oko kwenzeka phakathi kuluntu ahlala nalo - kwaye ngabavoti ngokhetho lwabo lorhulumente kwixesha abaye bamisele ubunjani bentlalo.
Ilungelo lakho lokubhalisa
Ukuze ube nako ukuvota kufuneka ubhalsie njengomvoti. Bonke abantu abangaphezulu kweminyaka eli-16 kwaye abanoxwebhu lwesazisi olunebhakhowudi banokufaka isicelo sobhaliso njengabavoti. Kuphela ngabantu abaneminyaka eli-18 okanye ngaphezulu kusuku lokuvota abaya kubandakanywa kuluhlu lwabavoti. Abo basengaphantsi kweminyaka eli-18 ngosuku lokuvota lonyulo lwesizwe kunye nolwamaphondo bayakufakwa kuluhlu lokuvota ngokuzenzekelayo xa begqiba iminyaka eli-18. Oko ke ngoko kuyakwenza ukuba bathabathe inxaxheba kukhetho loomasipala kukhethelwa amabhunga oomasipala xa lusenzeka kukhetho jikelele loomasipala ngo-2995/6.
Ukuvotela iqela olikhethayo
Abanye benu banokuvota kwaye balazi iqela abazimisele ukulivotela. Yimfihlo yakho leyo. Abaninzi benu, banokungaqiniseki kwaphela ngokuvota okanye ukuba bavotele bani. Kuyaqondeka oko ukuba nje ungakhumbula ukuba uyakukwazi ukukhetha kwimicimbi ukuba ngaba ungumvoti obhalisiweyo. Ngokuba ngumvoti obhalisiweyo oko kuyakukuvumela ukuba uthabathe inxaxheba okanye ungayithabathi kunyulo kwaye oko kuyakukushiya nokhetho lokuba leliphi iqela elithabatha inxaxheba oya kulixhasa. Kwakhona soloko ucinga ukuba nguwe kuphela oyawukwazi ukuba leliphi iqela olixhasileyo - ivoti yakho iyimfihlo yenene.
Abantu abancinane bayamangala ukuba iivoti zabo ziyabala na kwaye zenza umahluko na. Ngaphandle kwefuthe elinokubakhona ngokuba ngumvoti obhalisileyo kukwabalulekile ukuba uyavota na okanye awuvoti. UMzantsi Afrika unenkqubo yokhetho yomelo eyalameneyo. Le nkqubo ayikhupheli bantu bathile ngaphandle njengakwamanye amazwe apho ophumeleleyo kunyulo athatha konke. Inkqubo yethu inesiseko esiquka konke apho amaqela amancinane kunye nangamagcuntswana aye nawo afumane umelo ngokungqinelana nenkxaso yawo. Into ekumele uyikhumbule kukuba kwinkqubo yomelo olulinganayo ivoti yakho ayonyusi kuphela isabelo seevoti ezipheleleyo zeqela olixhasayo, kodwa ikwahlisa nesabelo sawo onke amanye amaqela athabatha inxaxheba. Le yinyani yezibalo ongayivavanya kumsebenzi malunga nefuthe apho malunga nezigidi ezi-6 zabantu abatsha abangaphantsi kweminyaka engama-25 ebebeya kubanalo kwiziphumo zonyulo.
Impelaveki yokugqibela yobhaliso
Konke oku kungasentla, kuxhomelele ekubhaliseni kwakho njengomvoti. Ukubhalisa kukwenza ukuba ube nako ukunika ifuthe kwaye kukwenza ukuba ubaluleke. Ukuba ngaba awubhalisanga njengomvoti ngelishwa awunako ukulifaka ifuthe kwaye uyakuzenza ukuba ungabaluleki kakhulu kwiinkqubo zethu zedemokhrasi. Nokuba uyavota nokuba uvota njani unokwenza isigqibo kamva, kodwa okwangoku kufuneka uzinike ulwazi ngokubhalisa. Imihla ngowama-24 nama-25 Januwari 2004 kwaye kufuneka ubhalise kwisithili sokuvota ohlala kuso. Iya kuba lithuba lokugqibela oyakuba nalo ngalo ukuba ubhalisile phambi kokuba ibe lunyulo.
<fn>xho_Article_National Language Services_UFIKELELO KUMQULU WOLWAZI.txt</fn>
UFIKELELO KUMQULU WOLWAZI-
Iintlelo zamaqela nesahlulo seenkonzo zenkxaso eMzantsiAfrika
UFIKELELO
KUMQULU
WOLWAZI
ISIQULATHO
INTSHAYELELO
INJONGO
IINJONGO EZIPHAMBILI, INJONGO YENKQUBO NEENJONGO EZIFIKELELEKAYO
UBUME BEHLELO
IINKCUKACHA ZOKUNXIBELELANA NEGOSA LOLWAZI KUNYE NESEKELA GOSA LOLWAZI.
IGOSA LOLWAZI
IIDILESI
Idilesi yeposi
Idilesi yokuhlala
IZIHLOKO NEZINTLU ZOLWAZI
Imiba enxulumene noShishino, ubuNini noLawulo
URhwebo olufanelekileyo, uKhuphiswano noKhuseleko lwabathengi
URhwebo lwangaPhandle
ImiGangatho
UPhuhliso noPhando
Ukhuseleko lwempahla esisiphumo sengcamango yomntu othile
IINKONZO
ULAWULO LORHWEBO LWAMAZWE NGAMAZWE
UkuLungiswa koluhlu lwamaXabiso nezaPhulelo
Ukuchasa ungcoliso nokungalungelelanisi
Ukulawulwa kweempahla eziphumayo nezingenayo
UBHALISO NOHLOLO
Ubhaliso lweNkampani nempahla esisiphumo sengcamango yomntu othile
UPhengululo noHlolo
ULWAZI, ICEBISO NOKULUNGELELANISA
Utyalo-mali lwangaphandle
Ishishini elincinci
Uphando olunzulu
Uhlelo loMzantsi Afrika olusekelwe kwimilinganiselo
URhwebo lwangaphandle
Amalungelo abathengi
IMALI YENKUTHAZO NOPHUHLISO
Inkxaso yotyalo-mali
Uphuhliso lwamashishini amancinci
Izinga lokhuphiswano olukhulayo
Uncedo lokuthumela iimpahla kumazwe angaphandle
ULWAZI OLUFUMANEKA NGOKUBANZI NGOMXOKELELWANO
Ukutyala imali
Kungani ukuba utyale imali eMzantsiAfrika
Ummandla wolawulo
UNCEDO LOKUTHUNYELWA KWEMPAHLA KWAMANYE AMAZWE
UKUQALA ISHISHINI
Indlela yokuqala ishishini
Ukulawula iShishini
Amathuba oshishino
Inkxaso yoshishino
UKUKHULISA ISHISHINI
Indlela yokukhulisa ishishini
Ukulawula ishishini
Inkxaso yoshishino
UKUTHUMELA IIMPAHLA KWAMANYE AMAZWE
Funda ukuthumela iimpahla kwamanye amazwe
Bhalisa njengomthumeli-mpahla kwamanye amazwe
Imali-nkuthazo yokuthumela iimpahla kwamanye amazwe
Ukufikelela kwiimarike zangaphandle
Amaqumrhu okuthumela iimpahla kwamanye amazwe
USHISHINO OLUKHULU
Ubhaliso nogunyaziso
Imali-nkuthazo
Amaqela ajongene nezorhwebo
UKUKHUSELA ABATHENGI
Amalungelo abathengi
Imithombo
Amaqumrhu ajongene nezikhalazo zabathengi
UQOQOSHO LOMZANTSI AFRIKA
Ubungakanani
Ukukhula
Amacandelo
Urhwebo
Utyalo-mali nolondolozo
Amaxabiso
Ingqesho
Ukungalingani
Izalathisi zoqoqosho
Izakhono
Abadlali abaphambili kuqoqosho
IINTLELO
Abantu bethu
IZINTO EZIFUMANEKAYO
Izivumelwano zorhwebo zamazwe-ngamazwe
Ulawulo lorhwebo lwamazwe-ngamazwe
Uwiso-mthetho nolawulo
Ubhaliso nohlolo
Ulwazi, IiNgcebiso nolungelelwaniso
Imali-nkuthazo nophuhliso
Iintlelo
Umgaqo, imithetho norhwebo lwamazwe-ngamazwe
Iimeko zegalelo
Uphuhliso
INDABA NEZIGANEKO
INDABA ZOSHISHINO
IZIBHENGEZO
IMIBUZO NGEPALAMENTE
IINTETHO
UKUSASAZWA KWEENDABA
AMAGQUGULA OSHICILELO
INDLELA YOKWENZA IZICELO
Inkqubo
Imirhumo
Imirhumo yamaQumrhu kawonkewonke
UKWAMKELWA/UKWALIWA KWEZICELO
Ukwaliwa kwezicelo
Isibheno
ISIKHOKELO SEKOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU
UKUBA NEGALELO KWABANTU ABABANDAKANYEKAYO
IZIHLOMELO
IFOMU A
IFOMU B
INTSHAYELELO
UmThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, No 2 ka- 2000 ("UmThetho") waphunyezwa ngomhla we-9 kweyoKwindla 2001, ugunyazisa ukuqalisa kwamalungelo omgaqo-siseko okufikelela kulo naluphi na ulwazi olugcinwe lilo naliphi na iqumrhu loluntu okanye elizimeleyo, oludingekayo kumsebenzi okanye kukhuseleko lwawo nawaphi na amalungelo. Apho isicelo senziwe ngokwemiqathango yomThetho, iqumrhu ekwenziwe kulo isicelo linyanzelekile ukuba linikezele ngolwazi, ngaphandle kwalapho umThetho unika imvume yokuba olo lwazi lusenoku- okanye malungakhutshwa.
UmThetho umisela imibandela yenkqubo efunekayo emalunga nezicelo. Lo mqulu wenzelwe ukukhuthaza inkqubo yokungafihli nokukwazi ukuphendula ngaphakathi kwiSebe lezoRhwebo namaShishini ("i-dti") ngokuphumeza ilungelo lolwazi olufunekayo ekusebenzeni nakukhuseleko lwamalungelo omntu othile okanye awequmrhu. Ukukhuthaza ulawulo olusebenzayo kwamaqumrhu oluntu, kuyadingeka ukuqinisekisa ukuba wonke umntu uxhotyisiwe wafundiswa ukuba aqonde amalungelo akhe ngokwemiqathango yomThetho.
Nangona kunjalo, iCandelo 9 lomThetho, liyavuma ukuba elo lungelo lokufikelela kulwazi alinakungabi namida yaye kufuneka lisebenze phantsi kwemida ethethelelekayo, ebandakanya, kodwa ingaphelele kule:
Imida enjongo yayo ikukukhusela ubomi bemfihlakalo.
Imfihlo yorhwebo.
Ulawulo olusebenzayo, oluhamba kakuhle nolululo.
Ngendlela edala ulungelelwano kwelo lungelo namanye amalungelo, kubandakanya amalungelo aqulethwe kumQulu wamaLungelo oLuntu okumGaqo- siSeko.
Icandelo 14 lomThetho linyanzelisa amaqumrhu oluntu ukuba aqulunqe umQulu , oya kuthi uncede umntu ukuba afikelele kulwazi olugcinwe lelo qumrhu loluntu, yaye umisele ezona mfuneko zibubuncinane ekufuneka lo mqulu uhambisane nazo.
Nangona kunjalo, i-dti iveze ukuba iya kuzama ukuba ingabinamfihlo yaye inikezele ngolwazi rhoqo nangokukhululekileyo kuluntu loshishino, abathengi noluntu ngokubanzi; ngopapasho, izaziso, nomxokelelwano wonxibelelwno we-dti ngendlela edlula kwiziko lonxibelelwano.
INJONGO
Lo mqulu ujongene nokunika umceli, ukukhusela umThetho, ngeenkcukucha ezidingekayo, neenkqubo emazilandelwe ukufumana ulwazi oluthile kwi-dti.
Lo mqulu ukwazama ukunika umceli inkcazo ecacileyo nephangaleleyo yobume, imisebenzi, iinkonzo nesikhokelo solwazi se-dti ukwenza ukuba umceli akwazi ukufumana ummandla osenokuba ngowona kufumaneka kuwo ulwazi olufunekayo.
Lo mqulu ukwanika iifomu eziyimfuneko nemirhumo ephathelele kucelo lolwazi.
Injongo ye-dti kukukhokela nokulungelelanisa ukufikelela kwimisebenzi yoqoqosho nengqesho ezinzileyo kubo bonke abantu baseMzantsiAfrika ngamazinga aphakamileyo otyalo-mali, ukufikelela okukhululekileyo kweemveliso zaseMzantsiAfrika kwiimarike zamazwe-ngamazwe, nokudala indawo yentengiso efanelekileyo, enokhuphiswano nesebenza ngokulungileyo ukulungiselela amashishini asekhaya nawangaphandle kunye nabathengi. Ngale ndlela, i-dti ifuna ukuba negalelo ekubekeni uqoqosho loMzantsi Afrika kwindlela ekhawulezayo neyokukhula okuhlangeneyo.
Iinjongo eziphambili, iinjongo zehlelo neenjongo ezifikelelekayo
Ukuphuhlisa icandelo lokuvelisa elihlangeneyo nelihambele phambili elikhulisa amandla okunyuka kwinani lamathuba oqoqosho oluzinzileyo kubo bonke abantu baseMzantsiAfrika kulo lonke uqoqosho.
Ukukhulisa umlinganiselo wemarike yeempahla neenkonzo zaseMzantsiAfrika.
Ukukhuthaza ukungabinto-nye kweemveliso zoMzantsi Afrika ezithunyelwa kwamanye amazwe.
Ukukhuthaza amazinga aphakamileyo otyalo-mali oluthe ngqo lwangaphandle nolwangaphakathi.
Ukudala indawo yemarike efanelekileyo, enokhuphiswano nehamba kakuhle eMzantsiAfrika ukulungiselela ushishino lwangaphakathi nolwangaphandle kunye nabathengi.
Ukuveza amathuba okuxhobisa abantu ababekade bevinjwe amathuba nokunika iindlela zenkxaso ezenza kube lula ukusebenzisa la mathuba.
Iintlelo zokwenza kube lula, ezinika iinkonzo zenkxaso emanyeneyo kwiintlelo zemisebenzi edwelisiweyo.
Iintlelo zokwenza imigaqo, ezijongene nokudala ezona meko zifanelekileyo ngaphakathi kuqoqosho.
Iintlelo zokuhambisa iinkonzo, ezisebenzisana ngqo namashishini nabathengi ngeemveliso neenkonzo.
Uhlelo lorhwebo, olunoxanduva lokuphawula nokuthengisa iimveliso ze-dti (iintlelo nokufumanekayo) nokuqinisekisa ukuba amashishini nabathengi bangaphakathi bayawaqonda amalungelo abo oqoqosho.
UmPhathiswa
Usekela mPhathiswa
EMU
UmLawuli-Jikelele
IsiThuba esingenamntu
UHLELO
INJONGO
Uhlelo loLawulo oluPhezulu
Ukunika amathuba obunkokheli obunobuchule kwisebe nezinto ezinxulumene nalo, nenkxaso eqondakalayo ukulungelelanisa ukusetyenziswa okunempumelelo kwezigunyaziso ze-dti.
Ukubeka i-dti kwindawo apho iya kuba njengelizwi eliphambili kuqoqosho olululo, nokuba ngale ndlela komelezwe amadlelane anobuchule ukunika iinjongo ze-dti inkxaso.
IziNtlu zamaqela neeNkonzo zeNkxaso
Ukunika iinkozo ezihlangeneyo nenkxaso yokusebenza ngendlela yobuChwephesha bolwazi, imiThombo yoluntu, izinto zokusebenza, neenkonzo zezimali.
Uthengiso
Ukukhulisa nokwandisa ukuqondwa nokufikeleleka kweemveliso neenkonzo ze-dti.
ICANDELO LOKUQULUNQA IMIGAQO
URhwebo lwamaZwe ngamazwe noPhuhliso loRhwebo
Ukunyusa izinga lokufikeleleka kweemarike kwiimphla eziphuma eMzantsiAfrika zisiya kwamanye amazwe ngokwenza uthethathethwano malunga nezivumelwano zorhwebo lwamazwe ngamazwe kwisimo sommandla worhwebo lwehlabathi nokumisela nokulawula ulawulo lweentlawulo zoMzantsi Afrika.
Uphuhliso lweenkampani namashishini
Ukuxhasa uphuhliso lwemigaqo nobuchule obujoliswe ekuhlengahlengiseni uqoqosho loMzantsi Afrika ngokunyusa izinga lokuxhotyiswa kwee-HDI, ukuxhasa uphuhliso loshishino, nokunyusa izinga lokongezwa kwexabiso nokhuphiswano loqoqosho
Ulawulo lwabathengi nobumbano
Ukumisela isimo sokulawula amashishini esikhuthaza iimarike ezinokhuphiswano, ezifanelekileyo, ezisebenza kakuhle nezingenazimfihlo kubo bonke abemi abanoqoqosho ngokuhlolwa okuthe rhoqo kwemigaqo nemithetho, kunye nokukhuthaza ukuthobela nolawulo ngemfundo nonyanzeliso olusebenzayo.
ICANDELO LOKUHANJISWA KWEENKONZO
Ukukhuthaza utyalo-mali eMzantsiAfrika yaye ikwajonge ukuphulisa isakhono somZantsi Afrika sokuthumela iimpahla kwiimarike ezahlukeneyo nokunika umbono onobuchule ekukhuliseni iintlelo nezibumbo zexabiso kuqoqosho.
UkuHlelwa kwamashishini
Ukukhuthaza uhlengahlengiso loqoqosho loMzantsi Afrika ngokukhuthaza utyalo-mali kumaziko akhoyo, uphuhliso lwemithombo yoluntu, ukuvelisa okuhlangeneyo neminye imisebenzi enxulumene noko, ukuphuhliswa kwamashishini amancinci, izithili ezithile, ubuchwephesha nokungenisa izinto ezintsha.
IINKCUKACHA ZOKUNXULUMANA NEGOSA LOLWAZI KUNYE NESEKELA GOSA LOLWAZI
IGosa lolwazi
Ifeksi: +2712 322 2951
UHLELO
IMFONOMFONO
IFEKSI
EMU
Iidilesi
Idilesi yeposi
Idilesi yesakhiwo
Ulwazi ngezikhuselo neempawu zorhwebo (ezikazwelonke nezamazwe ngamazwe)
Izivumelwano zorhwebo (phakathi koMzantsi Afrika namazwe ehlabathi namanye amaqumrhu)
Ulwazi ngeemali-nkuthazo (ulwazi lweenkuthazo zentengiselwano noqikelelo)
Ulwazi lwemvume (iimvume ezikhutshwayo zokuthumela iimpahla kwamanye amazwe nokungenisa evela kwamanye amazwe neemvume zokusebenza ngeemveliso ezilawulwa phantsi komThetho wokungaNdi)
Iintlawulo zokungenisa iimpahla zamanye amazwe nokuthumela iimpahla kwamanye amazwe (iintlawulo ezisasebenzayo nezamaxesha angaphambili zokuthumela nokungenisa iimpahla zamanye amazwe)
I-dti nolwazi lolawulo leentlelo (ulwazi lweziganeko, izicwangciso zamashishini, ulwabiwo-mali, imigaqo neenkqubo)
Ulwazi lolawulo lonxibelelwano (intsebenziswano, i-arhente, imveliso/okufumanekayo)
Ulwazi lwabaNikeli (ngokwezimali, ulawulo lonxibelelwano, ulawulo lwemiqathango/iinkqubo)
Ulwazi ngabaxhobisi (ulwazi ngabantu abaxhobisa i-dti ngeenkonzo)
Ulawulo lweentlelo neeprojekthi
Ulwazi mayela nokulawula (i-dti ilawula uluhlu lwemiThetho emalunga norhwebo noshishino, imiqathango nemigaqo, kunye namaxwebhu amatyala asemthethweni anxulumene nemibandela yorhwebo noshishino, yeziganeko zangaphakathi nakumazwe ngamazwe)
EzomThetho (umthetho wamazwe ngamazwe, ukupicothwa nzulu kweemeko ezithile)
Upicotho nohlolo (inkampani, imveliso, imali-nkuthazo, izikhalazo zabathengi, izikhalazo zokungcolisa)
Imigaqo yorhwebo noshishino (ulwazi lwemigaqo oluqhuba umsebenzi nezingenelelo ze-dti)
Imibandela emayela noShishino, ubuNini noLawulo
UmThetho 71 woShishino ka-1991: Injongo yalo mThetho kukususa nokuguqula imithetho ethile emayela nokuvumela nokuqhuba amashishini, neeyure zokuvula kweevenkile, nokwenza imisindleko ethile emitsha malunga nokunika loo mvume nokuqhuba amashishini, nokuvula amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 69 ka-1984 wamaQumrhu ahlangeneyo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okubunjwa, ubhaliso, ubandakanyo, ulawulo, ukulawulwa nokuchithwa kwamaqumrhu ahlangeneyo.
UmThetho 61 ka-1973 weeNKampani: Injongo yalo mThetho kukuhlanganisa nokuguqula umthetho onxulumene neenkampani, nokunika amathuba kwimibandela eyenzeka ngokungalindelekanga.
UmThetho 75 ka-1983 wokuLawula ukwaBelana ngeXesha leempahla: Injongo yalo mThetho kukulawula ukubukulwa kwemidla yokwabelana ngexesha, okukhokelela kulungiselelo lolwabelano ngexesha; nokusindleka imibandela enxulumene noko.
UmThetho 99 ka-1978 woKhuseleko lwamaShishini: Injongo yalo mThetho kukunyina ukunyanzeliswa kwezigqibo ezithile zangaphandle, imiyalelo, imikhomba-ndlela, imivuzo yokulamla, neembalelwano zesicelo kwiRiphabhliki, kunye nokuthintela ukukhutshwa kolwazi olunxulumene namashishini ngokwemiyalelo, imikhomba-ndlela okanye iimbalelwano zesicelo zangaphandle, nokunika amathuba kwimibandela enxulumene noko.
UmThetho 45 ka-1996 woHlengahlengiso lwemiThetho yamaQumrhu: Injongo yalo mThetho kukunika ithuba lokuba imithetho ethile yamaqumrhu isebenze kwiRiphahliki iphela, nokususa eminye imithetho ethile yamaqumrhu. Ukwanika amathuba okuhlanganiswa okuqwalaselwayo kwamaqumrhu athile ahlangeneyo acingelwayo, kunye nemibandela enxulumene noko.
UmThetho 59 ka-1980 wokuLawula iiNdawo zokwaBelana: Injongo yalo mThetho kukulawula izikimu zeendawo zokwabiwa, nokunika amathuba emiba enxulumene noko.
URhwebo olufanelekileyo, uKhuphiswano noKhuseleko lwabaThengi
UmThetho 89 ka-1998 woKhuphiswano: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okumiselwa kweKhomishoni yoKhuphiswano eza kujongana nopicotho, ulawulo nokuhlola umgangatho wezenzo zonyino, ukusebenzisa kakubi isikhundla esongameleyo, neentlangano/iimanyano. Kunye nokumiselwa kweNkundla yamatyala oKhuphiswano ejongene nokuhlola imibandela enjalo, nokumisela iNkundla yeziBheno zoKhuphiswano.
UmThetho 39 ka-2000 wesiBini wokuGuqulwa koKhuphiswano: Injongo yalo mThetho kukulungisa/ukuguqula umThetho woKhuphiswano ka-1998, ngenjongo yokucacisa iintetho ezithile, ukulungisa iinkcazelo ezithile nokuguzula inkcazelo.
UmThetho 71 ka-1988 wemiBandela yabaThengi (Iinkqubo ezingafanelekanga zoShishino): Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okuthintela okanye ukulawula iinkqubo ezithile zoshishino.
UmThetho 75 ka-1980 weziVumelwano zamaTyala: Injongo yalo mThetho kukukhusela abathengi abathenga iimpahla ngokuqesha, izavenge okanye ngetyala neenkonzo ezithile ngetyala.
UmThetho 39 ka-1951 wokuThimba (ukumisela isiqinisekiso/isithembiso): Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okuthinjwa komhlaba nokufunyanwa kwelungelo lokusebenzisa lo mhlaba okwexeshana.
UmThetho 89 ka-1970 wokuFumana izinto ezikhutshwa sisiZwe: Injongo yalo mThetho kukuxhobisa umPhathiswa wezoQoqosho ukuba avelise, akhuphe, afumane, aqeshe okanye alande iimpahla ngaphandle.
UmThetho 25 ka-1964 wemiBandela yeNtengiso neeNkonzo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okulawulwa kwentengiso yeempahla nokuhanjiswa kweenkonzo neminye imibandela eyehlayo.
Amashishini amiselweyo
UmThetho 112 ka-1976 wemiBandela yee-Arhente zamaFa/zemiHlaba: Injongo yalo mThetho kukukhusela abantu abasebenzisa ii-arhente zamafa/zemihlaba ekuthengeni okanye ekuthengiseni iimpahla zabo.
UmThetho 65 ka-1988 woLungiselelo loPhuhliso lweziNdlu kulungiselelwa abaNtu abakumHlala-phantsi: Injongo yalo mThetho kukulawula ukubukulwa kwemidla ethile kulungiselelo lophuhliso lwezindlu kubantu abakumhlala-phantsi, nokunika amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 57 ka-1998 wokuHlanganiswa kwemiThetho yokubolekisa ngemali eZalayo: Injongo yalo mThetho kukwandisa ukusebenza komThetho wokuBolekisa ngemali eZalayo, 1988, ufikelele kwimimandla enemihlaba yesizwe nemihlaba yamafa ethile yangaphambili nemihlaba ezimeleyo.
UmThetho 27 ka-1989 woTywala: Injongo yalo mThetho kukunika igunya lokulawula ekuthengisweni kotywala; nemibandela enxulumene noko.
UmThetho 57 ka-1997 wokuNgcakaza: Injongo yalo mThetho kukulawula nokwalela iindawo zokungcakaza nezemidlalo; ukumisela iQumrhu lokuNgcakaza lesiZwe, oko kukhokelele ekuguquleni umThetho weePosi ka-1958, umThetho wokuNgcakaza, 1965, nomThetho wokuNgcakaza, 1982 (Phonoshono kweNciba) nokuguzula umThetho woNgcakazo weliZwe, 1984 (Phonoshono kweNciba), noMmiselo wokuNgcakaza, 1989 (Phesheya kweNciba), nokunika amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 103 ka-1977 wokuLawulwa kwezakhiwo zesiZwe nemigangatho yezakhiwo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okukhuthaza ukufana kumthetho onxulumene nokumiswa kwezakhiwo kwimimandla ephantsi kolawulo lwamagunya asemakhaya, nokubeka imigangatho yokwakha, nayo nayiphi na imibandela enxulumene noko.
UmThetho 33 ka-1996 woNgcakazo lwesiZwe: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okulawula nolungelelaniso lwemibandela ethile emalunga neendawo zokungcakaza, ukungcakaza nokwenza amaqashiso, yaye ngalo njongo kunikwe umsindleko wokukhuthazwa kwezithethe nemigangatho esebenza ngokubanzi kwiRiphabhliki iphela; kunye nokunika umsindleko wokumiselwa kweQumrhu lokuNgcakaza lesiZwe, nokunika amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 87 ka-1993 wokungaNdisi iziXhobo zenTshabalalo enkulu: Injongo yalo mthetho kukunika amagunya okulawula izixhobo zentshabalalo, nokumiselwa kweBhunga lokulawula nokulungelelanisa imibandela enxulumene nokwandiswa kwezixhobo ezilolo hlobo kwiRiphabhliki; kunye nokubeka iinjongo nemisebenzi yalo, nokubeka indlela eliya kuthi lilawulwe lilungelelaniswe ngayo, nokunika amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 84 ka-1993 wemiBandela yesiBhakabhaka: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okumiselwa kweBhunga lokulawula nokulungelelanisa imibandela ethile emalunga nesibhakabhaka kwiRiphabhliki, nokubeka iinjongo nemisebenzi yalo, nokunika indlela yokulawulwa nokulungelelaniswa kwalo.
UmThetho 9 ka-1978 weSwekile: Injongo yalo mThetho kukuhlanganisa nokuguqula imithetho enxulumene noshishino lweswekile, nokunika amathuba kwimibandela enxulumene noko.
UmThetho 73 ka-1968 wokuBolekisa ngeMali eneNzala: Injongo yalo mThetho kukunika umsindleko wokumisela imida nokuvezwa kweemali-ntlawulo ezibizwayo ngezivumelwano zokubolekwa kwemali, ukwenziwa kwamatyala, nengqesho kunye nemibandela ehlangene noko, nokuguzula umThetho ka-1926 wokuBolekisa ngeMali eneNzala.
URhwebo lwangaPhandle
UmThetho 107 ka-1988 wamaQumrhu eenTlawulo noRhwebo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okumiselwa kweQumrhu leenTlawulo noRhwebo nemibandela enxulumene noko.
UmThetho 4 ka-1986 woVumelwano nge-Arhente kwiNtengiso yeeMpahla kumazwe ngamazwe: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okusebenza koVumelwano nge-Arhente kwintengiso yeeMpahla kumazwe ngamazwe, nokunika umsindleko kwimibandela enxulumene noko.
UmThetho 78 ka-1957 wenGqiniseko-kwakhona yamaTyala okuThumela iiMpahla ngaphandle noTyalo-mali lwangaPhandle: Injongo yalo mThetho kukukhuthaza urhwebo namazwe angaphandle kweRiphabhliki ngokunika amathuba okuqinisekisa kwakhona noRhulumente weRiphabhliki ngezivumelwano ze-inshorensi ngokunxulumene nezivumelwano zothunyelo-mpahla kwamanye amazwe, utyalo-mali neemboleko-mali okanye izinto ezifana nezo zinxulumene nezo zivumelwano.
UmThetho 45 ka-1963 wokuLawulwa koNgeniso noThunyelo-mpahla ngaphandle: Injongo yalo mThetho kukunika umsindleko wokulawula ukungeniswa nokuthunyelwa kweempahla kwamanye amazwe, ukuguqulwa komThetho wokuQhutyelwa phambili kwamaNyathelo eMfazwe, 1956, kunye neminye imibandela ehlangene noko.
UmThetho 11 ka-1985 woVumelwano lwamaZwe ngamazwe ngeziKhongozeli eziKhuselekileyo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okusebenza koVumelwano lwamazwe ngamazwe ngeziKhongozeli ezikhuselekileyo kwiRiphabhliki, nokunika umsindleko kwimibandela enxulumene noko.
Imigangatho
UmThetho 76 ka-1973 weziXhobo Zokuthatha imilinganiselo nemiGangatho yokuthatha imilinganiselo: Lo mThetho unika amathuba okwaziswa nokusetyenziswa kwezixhobo zokuthatha imilinganiselo zomXokelelwano wamaZwe ngamazwe weziXhobo ngendlela emisiweyo kwiRiphabhliki, nezinye izixhobo ezithile zokuthatha imilinganiselo. Ikwanika amathuba oqulunqo lwemigangatho yesizwe yokuthatha imilinganiselo, nayo nayiphi na imibandela enxulumene noko.
UmThetho 29 ka-1993 wemiGangatho: Lo mThetho unika amathuba okukhuthazwa nokugcinwa kokumiselwa kwemigangatho nobulunga ngokubhekiselele kwiimpahla nokunikwa kweenkonzo.
UmThetho 77 ka-1973 womLinganiselo woRhwebo: Injongo yalo mThetho kukuhlanganisa nokuguqula umthetho onxulumene nomlinganiselo worhwebo.
UPhuhliso noPhando
UmThetho 22 ka-1940 woPhuhliso loShishini: Injongo yalo mThetho kukumisela intlangano, injongo yayo eya ukuba kukukhuthaza ukumiselwa kwamashishini amatsha nemisebenzi emitsha yamashishini nokuphuhlisa amashishini akhoyo nezibophelelo ezikhoyo zamashishini, nokunika amathuba ezinye izehlo .
UmThetho 31 ka-1962 woPhuhliso lokuYila: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okukhuthaza ukuphuhlisa nokusebenzisa izinto ezifumanisekileyo, eziyiliweyo neziphuculweyo ukunceda abantu nokuba, ngenxa yalo njongo, kumiselwe inTlangano yoPhuhliso lwezinto eziYiliweyo zaseMzantsiAfrika nokunika amagunya nemisebenzi yayo nendlela eza kulawulwa ilungelelaniswe ngayo, kunye nokunika amathuba eminye imbandela enxulumene nayo.
UmThetho 187 ka-1993 woPhuhliso lokuVelisa: Injongo yalo mThetho kukumisela iQumrhu loPhuhliso lokuVelisa, nokunika amathuba okumiselwa kweentlelo zophuhliso lokuvelisa, kunye nokunika amathuba emibandela enxulumene noko.
UmThetho 105 ka-1998 weNgxowa-mali yokuXhobisa isiZwe: Injongo yalo mThetho kukumisela ingxowa yokukhuthazwa nokulungelelaniswa kobunini beempahla ezizisa ingeniso, kubantu ababesoloko bevinjwe amathuba.
UmThetho 102 ka-1996 wamaShishini amaNcinci esiZwe: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okumiselwa kweBhunga lamaShishini amaNcinci esiZwe ne-Arhente yokuKhuthaza ishishini leNtsika. Ukwanika nezikhokelo kwimibutho kaRhulumente ukuze ikhuthaze amashishini amancinci kwiRiphabhliki, yaye ikwanika amathuba kwimibandela ehlangene noko.
UmThetho 46 ka-1988 weBhunga loPhando-Nzulu: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okuqhubeka kobukho beBhunga loPhando-Nzulu noShishino nokulawulwa kwalo liQumrhu, nayo nayiphi na imibandela enxulumene noko.
Ukhuseleko lwempahla esisiphumo sengcamango yomntu othile
UmThetho 27 ka-1997 wamaGama amaShishini: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okulawulwa kwamagama amashishini nemiba ehlangene noko.
UmThetho 98 ka-1978 weLungelo lokuKhutshelwa: Injongo yalo mThetho kukulawula ilungelo lokukhutshelwa nokunika amathuba kwimibandela ehlangene noko.
UmThetho 37 ka-1997 weeMpahla eziyiNkohliso: Injongo yalo mThetho kukwazisa amanyathelo ajoliswe ekuchaseni urhwebo lweempahla eziyinkohliso ukuze kukhuseleke abanini beempawu zempahla yorhwebo, ilungelo lokukhuphela neempawu ezithile phantsi komThetho weeMpawu zoRhwebo, 1941, ngokuchasene nokusetyenziswa okungekho mthethweni kolwazi lwamalungelo eempahla ezibe yingcamango yomntu othile, kwiimpahla nangokuchasene nokukhululelwa kweempahla ezilolo hlobo (ezibizwa ngokuba 'ziimpahla eziyinkohliso') kumajelo orhwebo.
UmThetho 195 ka-1993 woYilo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba obhaliso lwezinto eziyiliweyo nemibandela enxulumene noko.
UmThetho 17 ka-1941 weeMpawu zeMpahla yoRhwebo: Injongo yalo mThetho kukunika umsindleko ngokubhekiselele ekuphawulweni kwempahla yorhwebo nezisongeli ethi impahla ithengiswe nazo nokusetyenziswa kwamagama nemifuziselo ethile ngokuxulumene noshishino.
UmThetho 57 ka-1978 wobuNgqina: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba obhaliso nokunika ubungqina bezinto eziyiliweyo nobemibandela enxulumene noko.
UmThetho 11 ka-1967 woKhuseleko lwabaDlali: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba okhuseleko kubadlali bemisebenzi yoncwadi nobugcisa.
UmThetho 194 ka-1993 weeMpawu zoRhwebo: Injongo yalo mThetho kukunika amathuba obhaliso lweempawu zorhwebo, iimpawu zorhwebo zoqiniselo neempawu zorhwebo ezihlangeneyo, nokunika amathuba emibandela ehlangene noko.
UmThetho 76 ka-1976 wezeNzo zoRhwebo: Lo mThetho awukabikho okwangoku.
UmThetho 37 ka-1961 wokuSetyenziswa kwemiFuziselo okungaGunyaziswanga: Lo mThetho ukhusela abathengi ngokuthintela ukusetyenziswa kwemifuziselo nezimeli zikaRhulumente ngendlela engeyiyo ukubonisa inkxaso kaRhulumente kwimveliso okanye iinkonzo apho inkxaso elolo hlobo ingakhange inikwe.
IINKONZO
ULawulo loRhwebo lwamaZwe-ngamazwe
UkuGuqulwa kweenTlawulo, kunye neembuyekezo.
IziQiniselo zeWonga lomSebenzi kuShiShino lokuLuka iiMpahla - Ulungiselelo lwesiQiniselo somSebenzi (DCCS) lwaqaliswa ngomhla woku-1 Apreli 1993 ukuphembelela nokukhuthaza abavelisi bezinto ezilukiweyo neempahla ukuba bakhuphisane namazwe ngamazwe, bengaxhomekekanga kwizibonelelo zikaRhulumente. Yinkqubo yokufumana amawonga omsebenzi ekuthunyelweni kweemveliso zempahla neemaluko ngomnyaka othile.
Iziko loQhagamshelwano nabaThengi le-dti liya kuba nakho ukukunceda ngemibuzo emalunga noku nezinye iinkuthazo.
Imfonomfono: 0861 843 385
Imfonomfono yamazwe ngamazwe: +27 254 9405
Ifeksi: 0861 843 888
Ifeksi yamazwe ngamazwe: +27 254 9406
IziQiniselo eziFanelekileyo zoThunyelo-Mpahla ngaphandle ngokweNkqubo yoPhuhliso loShishino lweziThuthi - Injongo yalo msindleko kukudala uphucuko kukhuphiswano lwezithuthi noshishino lokuveliswa kwamalungu (azo) kwihlabathi. Izicelo zamalungu eenqwelo ezizizithuthi zidinga ukuqiniselwa njengeepahla ezifanelekileyo ukuthunyelwa kwamanye amazwe ukuze zivumeleke ukufumana amancedo ngokwe-MIDP.
Ukubuza malunga nokufumana oku nxibelelana naba bantu balandelayo:
Imfonomfono: +27 428-7748
Ifeksi: 27 428-7780
Imfonomfono: +27 428-7759
Ifeksi: 27 428-7780
Ukunyuka kwerhafu yeemfanelo - Injongo yalo msindleko kukukhuthazwa kophuhliso loqoqosho oluzinzileyo ngokuthi kuphuculwe ukhuphiswano lwamazwe ngamazwe nokusetyenziswa kwemithombo okukwiqondo eliphezulu.
Ukubuza ngalo msindleko nxulumana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 428-7777 Ifeksi: +27 428-7744
Ifeksi: +27 428-7780 Ifeksi: +27 428-7717
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 428-7777 Ifeksi: +27 428-7744
Ifeksi: +27 428-7780 Ifeksi: +27 428-7717
UkuNcitshiswa kweRhafu yeemfanelo- Injongo yalo msindleko kukudala ukuncipha kwamaxabiso nokukhulisa ukhuphiswano lwehlabathi.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 428-7777 Ifeksi: +27 428-7744
Ifeksi: +27 428-7780 Ifeksi: +27 428-7717
Ukuchasa ungcoliso nokungalungelelanisi
Ukutsalwa kwenTlawulo zokuChasa ukuNgcolisa nokungaLungelelanisi - I-dti inika ukhuseleko kushishino lweSACU ngokunyusa izinga leentlawulo zokuchasana nokungcolisa nokungalungelelanisi kwiimeko apho umthumeli-mpahla-ngaphandle okanye umthengi -mpahla ngaphandle atsala intlawulo yokuchasana nokungcolisa nokungalungelelanisi, ukutsho; apho kungekho okanye kukho intshukumo yexabiso enganelanga emva kokumiselwa kwezo ntlawulo.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
Intshukumo echasene nokuphepha iintlawulo: I-dti inika ukhuselo kushishino lwe-SACU ngokunyuswa okanye ukwandiswa komhlaba wokusebenza kweentlawulo zokungcolisa okanye ukungalungelelanisi apho iintlawulo zokuchasana nokungcolisa okanye ukungalungelelanisi zithe zaphetshwa ngokuhlelwa kweentlawulo ezingezizo, ukutsiba ilizwe okanye imisebenzi yokuhlangana.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
Intshukumo echasene nothunyelo-mpahla ngaphandle olunikwe inkxaso- i-dti inika amathuba okupicothwa kokungalungelelani, okukhuthaza ukhuseleko loshishino lwe-SACU kwiimveliso ezingeniswa kweli lizwe ngamaxabiso anikwe inkxaso nguRhulumente welizwe elithumelayo, ngalo nto kuthi kubangele ukulimala kwezixhobo zoshishino lwe-SACU.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba Bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
Ukuphandwa kokowaphulwa komThetho olawula ukuNgeniswa nokuthunyelwa ngaPhandle kweempahla- Injongo yalo msindleko kukuphanda iimeko zokwaphulwa kwalo mThetho, ukuthimba iimpahla ezingeniswe kweli lizwe, iimpahla ezilungiselelwe ukuthunyelwa ngaphandle ngokungekho mthetweni, nokutshutshisa abo bophula umthetho.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: + 27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
Ukuhlolwa kwempahla entsha ethunyelwayo- i-dti inika lo msindleko ukuze kukhutshelwe ngaphandle abathumeli-mpahla bamazwe amiselwe intlawulo yokuchasa ukulahlela nokungalungelelanisi ekuhlawuleni iintlawulo zokuchasa ukulahlela, apho aba bathumeli banokubonisa ubungqina bokuba khange bayithumele kwi-SACU le mveliso kuthethwa ngayo ngexesha langaphambili lokupicotha.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
UkuHlolwa kweenTlawulo ekuTshoneni kweLanga kuMiselwe imiNyaka emiHlanu- I-dti inika lo msindleko ukuze ibone ukuba nayiphi na intlawulo yokuchasa ukulahlela nokungalungelelani ebimiselwe iminyaka emihlanu idinga ukukuba kuqhutyekekwe nayo na, oko kukuthi, ukuba ngaba kuya kubakho ukuqhubekeka na okanye ukuphindwa kolahlelo olunobungozi okanye uthunyelo-ngaphandle kweempahla, okufumene inkxaso, okunobungozi ukuba iintlawulo kufuneka zisusiwe. Injongo yalo msindleko kukunika ukhuseleko loshishino lwe-SACU ekuqhubekeni okanye ukuphindwa kolahlelo nokulimala kwezixhobo.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: +27 120 428-7736
Ifeksi: +27 9120428-7736
ULawulo loNgeniso noThunyelo-Mpahla ngaPhandle
Ulawulo longeniso-mpahla- Injongo yalo msindleko kukunceda ekuphuhliseni ukugcinwa kweempahla phambi kokuba zithunyelwe kwamanye amazwe, nokuqinisekisa ukuhambelana nemisindleko yezivumelwano zamazwe-ngamazwe. Lo msindleko ukwanceda ekuphuhliseni igunya lolawulo ekuphumeni kweempahla ezithathwa njengokuba zezohlobo lokuphamba okanye ezingeniswe ngokungekho mthethweni okanye ezibiweyo.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: + 27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
ULawulo loThunyelo-mpahla- Injongo yalo msindleko kukuqinisekisa ukuba iimpahla esezisebenzile ezingeniswayo azitshabalalisi ushishino lwe-SACU. Lo msindleko ukwaphuhlisa ulawulo lwempilo yommandla ngenjongo yokuthobela imithetho yommandla.
Ukubuza malunga nalo msindleko nxibelelana naba bantu balandelayo:
Ifeksi: + 27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
Ifeksi: +27 428-7799
UBhaliso noHlolo
UBhaliso lweMpahla yeNkampani nasisiPhumo sengcamango yomntu othile
UBhaliso lweNkampani- I-dti inika ulwazi loshishino ngobhaliso ngokomThetho weeNkampani. Lo msindleko ubandakanya ubhaliso okanye ubandakanyo lweenkampani zikarhulumente nezizimeleyo, uhlaziya ukwaguqula ulwazi olunxulumene neenkampani ezibhalisiweyo, ukwakhusela abatyali-zimali ngokuqinisekisa ukuba usetyenziso oluthembisayo lulungile.
UkuBekelwa bucala kwamaGama- I-dti inika ukhuselo lwezinto ngokubekela bucala amagama. Le nkonzo ibandakanya ukubekela bucala igam ukuze kubhaliswe inkampani okanye iqumrhu.
UBhaliso lwamaLungelo empahla asisiphumo sengcamango yomntu othile, izixhobo neziyilo- I-dti inika ithuba lobhaliso lwamaLungelo eMpahla esisiphumo sengcamango yomntu othile, ezizixhobo neziyilo. Lo msindleko unika ukhuseleko kubanini bamaLungelo eMpahla esisiphumo sengcamango yomntu othile ukuya ekukhutshelweni ngaphandle kwabanye abantu, ukwanika ulwazi lweMpahla esisiphumo sengcamango yomntu othile kubantu ababandakanyekayo.
UBhaliso lweeMpawu zoRhwebo neLungelo lokuKhuphela- I-dti inika amathuba okubhalisa iimPawu zoRhwebo neLungelo lokuKhuphela kwimiBoniso-bhanyabhanya. Lo msindleko unika iindlela zamacebiso anxulumene nobhaliso lweempawu zorhwebo nokubhekiselele emthethweni, kubathengi. Ubhaliso lwelungelo lokukhuphela neempawu zorhwebo lukwanika ukhuseleko lwempahla esisiphumo sengcamango yomntu othile.
Ubhaliso lwamaQumrhu ahlangeneyo- Lo msindleko ujoliswe ikakhulu kumashishini amancinci, aphakathi nakumhlaba omncinci, anqwenela ukuthatha inxaxheba kwicandelo eliqulunqiweyo lwamashishini. Amshishini axhamla gokufumana ukuvunywa njengasemthethweni kulo msindleko; aze akwazi ukufaka iithenda zwo kwimisebenzi karhulumente okanye eyamacandelo azimeleyo; abenemfanelo encinci yokuhlawula, evumela ukwahluka kweempahla zamalungu neemfanelo kwabo bamaqumrhu ahlangeneyo (lo nto yenza ukuba kusetyenzwe ngobugcisa); kunye nokuqala ukuba negalelo kwiiNkonzo zeRhafu eMzantsiAfrika.
UPicotho lweeNkampani- Injongo yalo msindleko kukuvumela ukuqaliswa kopicotho kwinkampani xa kubonakala ukuba ishishini lenkampani liqhutywa ngenjongo yokuqhatha ababolekisi-mali balo; lo mntu ubandakanyeka ekumiselweni okanye kulawulo lwenkampani ukhe wanetyala lobuqhetseba; ukungahoyi imisebenzi okanye nayiphi na enye indlela yokuziphatha ngokungafanelekanga kwimibandela yenkampani njengoko kulindelekileyo.
Uhlolo lweTyala lomThengi- I-dti inoxanduva lolawulo lomThetho wokuBolekisa ngemali eneNzala, umThetho wesiVumelwano seTyala nomThetho wemiandela yokuThengisa neeNkozo. UmThetho wokuBolekisa ngeMali eneNzala ulawula ukuziphatha kwababolekisi ngemali, indlela ekunokubalwa ngayo inzala uze ubeke nelona zinga liphezulu leqondo lemali ntlawulo enokubizwa.
UPicotho lwabaThengi- Injongo yalo msindleko kukunika amathuba opicotho lwabathengi okujoliswe ekuphelisweni okanye ulawulo lweenkqubo ezingafanelekanga zoshishino.
UPicotho lweeMpahla zeNkohliso- Injongo yalo msindleko kukunika amathuba opicotho lweeMpahla zeNkohliso xa umntu ecinga ukuba amalungelo eempahla ezisisiphumo sengcamango yomntu othile ayophulwa.
I-SABS: UkuThobela okuMiselweyo nemiGangatho yoRhwebo, iMpilo noKhuseleko lwabaThengi- I-SABS ilawula phantse izimiselo ezinyanzeliswa ngumthetho ezingama-70 kwindawo ebanzi. Le mimiselo inyanzeliswayo ngamanyathelo naziimfuneko ezisemthethweni ukuqinisekisa ukuba iimveliso zangaphakathi okanye ezithunyelwa eMzantsiAfrika okanye ezithunyelwa ngaphandle koMzantsi Afrika ziyafikelela kweyona migangatho isezantsi efunekayo yempilo nokhuseleko njengoko ibekwe kwimiGangatho efanelekileyo yeSizwe eMzantsiAfrika.
Utyalo-mali lwangaPhandle
Ulwazi ngoqoqosho/ushishino - Lo msindleko ubandakanya ukunikwa kolwazi loshishino okanye uqoqosho loMzantsi Afrika kubatyali-zimali abathembisayo okanye abakhoyo. Ujolise ekwenzeni ukuba ulwazi oluphangaleleyo ngokutyala imali eMzantsiAfrika lufumaneke lula kubaxumi.
Ukufikelela kulo msindleko, nxulumana neZiko lokuNxibelelana nabaThengi
Ukulungelelanisa utyalo-mali lwenkampani yakho - I-dti inika inkonzo yonxibelelwano namaziko olawulo namanye amasebe karhulumente ukusombulula iingxaki ezinto ezixakayo, ezifana neemvume zokuhlala nemibandela efanelekileyo yolawulo.
Ulungelelaniso lokufikelela kwiinkuthazo zikarhulumente zotyalo-mali - Lo msindleko uyafunyanwa nguye namphi na umtyali-mali othembisayo okanye okhoyo onqwenela ukwandisa okanye ukumisela ishishini lakhe eMzantsiAfrika. Abatyali-mali kufuneka banelise imigaqo efanelekileyo ukuze balungele ukufumana iinkuthazo.
Ukuze bafumane ulwazi oluthe xaxe ngalo msindleko, abaxumi banganxibelelana neZiko le-dti lokuNxibelelana nabaThengi.
UShishino oluNcinci
I-BRAIN: uDluliselo loShishino, amaCebiso nomXokelelwano woLwazi - I-Brain izama ukuphucula izinga lukhuphiswano nokukhula kwamashishini amancinci (SMMEs) eMzantsiAfrika ngokunikela ngolwazi loshishino olufanelekileyo nolunexabiso.
ICebiso lokuThobela uLawulo loShishino - Injongo yalo msindleko kukunceda amashishini ekuzuzeni ukuqonda okungcono kokuba yeyiphi na imithetho esebenzayo kushishino lwabo nokuba bangahambisana njani na nayo ngokupheleleyo.
I-FRAIN: UDluliselo lweGunya loShishino nomxokelelwano woLwazi - ICebiso lwesiGunyaziso (soshishino) nomXokelelwano wolwazi (iFRAIN) zizama ukunika ulwazi neenkonzo zenkxaso ezikumgangatho ophezulu kubantu namashishini amancinci (SMMEs) ukuqinisekisa ukukhula nokuphucuka kwamashishini agunyazisiweyo amatsha namadala eMzantsiAfrika.
Uhlelo loQanduselo - Le nkqubo ihlanganyelwe yi-DACST ne-dti njengabaxhasi ngemali apho amaqumrhu awohlukeneyo (iqela leenkampani, iidyunivesithi, iintlangano, njalonjalo), anezakhono kwimimandla ethile, anikwa inkxaso-mali ukuze amisele iziqanduseli zobuchwephesha boshishino. Lo msindleko ujoliswe nakwawaphi ma amaQumrhu awohlukeneyo anezakhono kummandla othile abe ekulungele ukuba negalelo kulo projekhthi. Axhamla kolu hlelo ngokuzuza uncedo lwezimali lobuxhakaxhaka bokuqandusela kunye okanye neendleko zokuzisebenzisa.
AmaZiko amaShishini asekuHlaleni - Uhlelo lweZiko leeNkozo zamaShishini asekuHlaleni (I-LBS) yinkqubo ephambili yokukhuthaza amashishini amancinci, aphakathi nakwimimandla emincinci kuMzantsi Afrika uphela. Olu hlelo lunika ubuxhakaxhaka kwilizwe lonke, apho ubuthelelwano phakathi kukurhulumente, uluntu lwasekuhlaleni, namacandelo azimeleyo lungenziwa ukuze kuqondakale imigomo neenjongo zobuchule besizwe kuphuhliso nokukhuthazwa kwamashishini amancinci eMzantsiAfrika.
UkuCebisa - Injongo ephambili yolu Cebiso kukuqinisekisa ukukhutshelwa kwezakhono ngkulinganayo. Lunika iinkonzo ezimbini, ezizezi; iinkonzo zaphambi kwemali-mboleko nasemva kwemali-mboleko. Ngenqanaba laphambi kwemali-mboleko abarhweni bancedwa ngeengcebiso, ukuboniswa nophuhliso lwezicwangciso eziphilileyo zoshishino. Kwinqanaba elisemva kwemali-mboleko, abaxumi bancedwa ngawo nawuphi na umba wokulawula ishishini eliphumelelayo elikhethwe ngumxumi, umcebisi wakhe okanye bobabini.
I-SABS: UQeqesho loLawulo olusemGangathweni - Abasebenzi becandelo lemFundo, uQeqesho noPhuhliso lwe-SABS bazibophelele ekunikeni inkonzo esemgangathweni, efezekisa iimfuno zabathengi bethu, ikwanelisa okulindelwe ngabo.
UNcedo ekuJoliswe kulo - Inxulumanisa ukudalwa kommandla owenza kubelula ukukhuthaza ukukhula nophuhliso lwamashishini abancinci nabalawuli bawo ingabantu abakhubazekileyo, ulutsha nabafazi, nokukhuthaza uphuhliso lwabarhwebi basezilalini.
UHLelo lweZiko lweeNgcebiso zokuXabisa umSebenzi - UHLelo lweZiko lweeNgeebiso zokuXabisa umSebenzi lujolise kumashishini amancinci anabaqeshwa aba-5 ukuya kwabangama-50, kumashishini okwakha, ukuvelisa neenkonzo.
UHlelo loPhuhliso loRhwebo noTyalo-mali (I-TIDP) - I-TIDP yenzelwe ukunceda amashishini amancinci emZatsi Afrika ukuba aphuhlise isakhono sawo ekukhuphisaneni kwintengiso yamazwe ngamazwe.
UPhando-Nzulu
I-CSIR: UPhando - UkwaKha nolwaKhiwo - UbuChwephesha bokwaKha nolwaKhiwo bunika izakhono kule mimandla ilandelayo: Ulawulo lophuhliso, ukucwangcisa nokulawula izixhobo, ubuchwephesha bokwakha, iindawo ezizinzileyo zokuhlala abantu, ulwazi lobunjineli bomlilo, izixhobo, kunye nezinto zomdongwe.
I-CIRS: UPhando - imiChiza - Ulwazi lommandla wemichiza lujoliswe kuphando, uphuhliso nokwenziwa, kunye nakwizixhobo zokuhlola ngamaxesha athile.
I-CSIR: UPhando- UkuThintelwa kobuNdlobongela - I-CSIR idlala indima ebalulekileyo njenge-arhente yenkxaso kummandla wokuthintela ubundlobongela nokulwa nobuchwephesha. IQela elintantlu-ninzi leencutshe, elingxabalaze kwimiba emininzi yobunzulu-lwazi nobuchwephesha, lenza imisebenzi yothintelo lobundlobongela bobuchule obubodwa.
I-CSIR: UPhando - Ukhuseleko nemithambo - Ukulinganisa, ukuyila, ukuhlola nokuvavanywa kwenqwelo-maya nezixhobo zasemoyeni; ukuhlanganiswa kwezitora; amacebiso nenkxaso yobuchwephesha kwirada; iimveliso zobuntlola ezinguzenzele; imfazwe yolwazi; imfazwe yombane; ukuyalela nokulawula; ukufuzisela nokulinganisa; ubunjineli bomxokelelwano wombane; kunye nobuchwephesha benkqubo yokuhamba ngenqanawa.
I-CSIR: UPhando - UkuTya, iziSelo nokuLoba - Inika iinkonzo ezisekelwe kubuchwephesha, kushishino lokutya, iziselo, ulungiselelo lokutya, iziqabo zomzimba, imichiza ecolekileyo, intengiso nolimo.
I-CSIR: UPhando- UbuChwephesha boLwazi: Imisebenzi kubuchwephesha bolwazi, unxibelelwano nobuchwephesha besibhakabhaka ukusuka ekumiselweni kwesixhasi sesiphekepheke nokunika izisombululo zolwazi lwehlabathi, ukuya kuphuhliso lwezisombululo zenkxaso nokunxulumana kwi-IT nonxibelelwano, ukuya kutyalo lobuchwephesha bengomso kude kuye kwimizamo eqalwayo nokudala ushishino lwamanani.
I-CSIR: UPhando- UkuVelisa neziXhobo- Izisombululo zoPhando nobuChwephesha ezikhokelela ekukhuthazweni, ukukhulisewa kweqondo loshishino lokuvelisa, ukuphuhliswa nokukhuliswa kweqondo lenkqubo, ukuyilwa nokuphuhliswa kwemveliso, nokusetyenzwa kwezixhobo. Inika izisombululo ezihlangeneyo kwimingeni emininzi yokuvelisa ngokuhlanganisa ubuchwephesha nokukhuliswa kwezinga lekqubo yoshishino noqeqesho kunye nemfundo edingekayo.
I-CSIR: UPhando- UloMbiwo, iziNyithi neziMbiwa- Ubuchule bobunjineli bamatye nokuphuhliswa kwezixhobo ukugcina ukomba okukhuselekileyo ngeli xa kunyuswa ukukhupha: ukuphuhliswa kwendlela nezixhobo ezitsha zokuthintela ugqabhuko phantsi komhlaba nokucutha izingcolisi ezidalwa ngumoya ezifana nobushushu, uthuli nokungena kwemitha, nokuphucula ukuvelisa namazinga okhuseleko ngokusebenzisa oomatshini kumsebenzi wokomba nokuphuhlisa izixhobo nobugcisa bokwandisa izicwangciso zexesha elifutshane nelide.
I-CSIR: UPhando - Amanzi, uMmandla namaHlathi - Ubuchwephesha bokuhlola nokulawula ummandla, imithombo yehlabathi, amahlathi neemveliso zamahlathi, ukulawulwa kwemithombo yamanzi, ukuphuhliswa konxweme nemithombo yolwandle.
UbuChwephesha obulungiselelwe abaFazi abakuShishino - Urhulumente woMzantsi Afrika, ngeSebe lakhe lezoRhwebo noShishino, ubonise iinjongo zakhe zokuphuhlisa abafazi kushishino ngokumisela INkqubo yesiZwe yobuChwephesha elungiselelwe abaFazi abakuShishino (TWIB). I-TWIB yenzelwe ukujoliswa ekuphuhliseni ukufikeleleka kolwazi nobuchwephesha kubafazi abakushishino, ngakumbi kumashishini amancinci, aphakathi nakummandla ongebanzi (ii-SMME). Yinkqubo yesizwe phantsi koncedo lweSebe lwezoRhwebo noShishino (i-dti).
INkqubo yomGangatho esekwe kumLinganiselo woMzantsi Afrika.
INkqubo yomGangatho esekwe kumLinganiselo woMzantsi Afrika (I-SQAM)- INkqubo yomGangatho esekwe kumLinganiselo woMzantsi Afrika (I-SQAM) yindlela equkayo yomgangatho esekwe kwimilinganiselo esuka kurhulumente eyilelwe ukuphuhlisa ukukhuphisana koshishino loMzantsi Afrika ngokubanzi.
I-SABS: ULwazi lwemiGangatho yamazwe-ngamazwe - IZiko loLwazi lweZiko loMiselo miGanngatho yindawo ongaqala kuyo yokufumana ulwazi lwemigangatho. Linika imigangatho, izimiselo, imithetho yokusebenza, neendlela zokuvavanya ezingaphezu kwama-500 000, ngeenjongo zokukhangela.
I-SABS: UQeqesho lokuLawula umGangatho - Abasebenzi becandelo lemFundo, uQeqesho noPhuhliso kwi-SABS bazinikele ekunikeni inkonzo yomgangatho ophezulu ehlangabezana neemfuno zabathengi babo neyanelisa okulindelwe ngabathengi.
URhwebo lwangaphandle
Ukomeleza amandla akho okuThumela iimpahla ngaPhandle - I-dti inceda abathumeli-mpahla ngaphandle ukomeleza amandla abo okuthumela impahla, ngokwandisa isikhundla sabo sokuphuhlisa iimveliso ezinokuthunyelwa ngaphandle ngenkqubo elawulwa yiNtsika. Le nkqubo ivumela abathumeli mpahla ukuba baphucule uyilo lwemveliso yabo, iinkqubo zokuvelisa, imigangatho yobuchwephesha, upakisho nokukwazi ukuthengisa.
Inkonzo yeeNgcebiso zoThunyelo Mpahla - I-dti inika amacebo ngeendlela zokuthumela impahla ngaphandle ngee-FAQ ezicaca gca ezingama-31 ubuncinane neempendulo ezimalunga nokuthumela impahla esuka eMzantsiAfrika, izizizathu zokuba umthumeli mpahla kufuneke athumele eseMzantsiAfrika, iinkqubo zothunyelo mpahla ezizekeliswe ngokucacileyo nemijikelo, nolwazi olongezekileyo olufana nemithetho yentlawulo, iifomu, namaxwebhu adinga ukugcwaliswa.
ULwazi lweMarike yeempahla ezithunyelwa ngaphandle - I-dti inika abathengi ulwazi olungeemarike namathuba, iimpendulo zemibuzo evame ukubuzwa, iingxelo zelizwe, iingxelo zohlolo lwemarike neencwadana ezingezivumelwano zorhwebo olukhululekileyo. Abathengi baya kuxelelwa ngeemfuno zokungena kwiimarike zangaphandle nokkhethwa kweemarike abangathumela kuzo iimpahla zabo ngaphandle. Lo msindleko ujoliswe kwii-SMME, BEE, WEE, nabathumeli-mpahla abakhudlwana, abaya kuxhamla ngokwazi iimarike uMzantsi Afrika ojonge ukwenza nazo izivumelwano zorhwebo kunye nokuthunyelwa kweemveliso.
Ukufikelela kulo msindleko abaxumi banganxixibelelana neZiko loNxibelelwano lwabaThengi le-dti.
Ikiti yokuhlola ukulungela ukuthumela iimpahla ngaphandle - I-dti inika uludwe lwemibuzo yokuzinceda ukunceda abathumeli mpahla abathembisayo ukuba baqonde ubume bokulungela kwabo ukuthumela iimpahla.
Ukuthelekisa abathumeli mpahla boMzantsi Afrika nabathengi bangaPhandle - Injongo ephambili yalo msindleko kukuqhagamshelanisa abathumeli mpahla beenkampani ezilungele ukuthumela iimpahla nabathengi okanye abangenisi mpahla abathembisayo bangaphandle. Lomsindleko uya kwenza ukuba abathumeli baseMzantsiAfrika bakwazi ukwandisa imarike yabo yangaphandle.
Zonke iinkampani ezithumela iimpahla ngaphandle nezo zilungele oko, kuquka ii-SMME neeBEE, zingafikelela kulo msindleko. Abathumeli nabangenisi mpahla bahlolwa ngemiqathango eyahlukeneyo engqamene nesakhono sabo sokusabela kwizidingo zabo, omnye komnye. Iinkapani ezizezona zilungileyo zithi zithelekiswe ukuze ukwaziswa kulungelelaniswe. I-dti iza kukhulisa obu budlelane busebutsha bude bukhuseleke nezivumelwano zibe zenziwe.
Ukufikelela kulo msindleko abaxumi banga nxixibelelana neZiko loNxulumano lwabaThengi le-dti.
UHlelo loThatho-nxaxheba lwamaShishini esiZwe - UThatho-nxaxheba luhlelo olufuna ukomeleza amancedo oqoqosho nokuxhasa uphuhliso loshishino loMzantsi Afrika ngokusebenzisa kakuhle isixhobo sokuzuza kukarhulumente. UHlelo lwe-NIP lugunyaziswe kuzo zonke iintengo zikarhulumente okanye ezamaqumrhu angalawulwa ngqo ngurhulumente okanye izivumelwano zokuqeshisa (iimpahla neenkonzo) eziqulethe umthwalo ongeniswa kweli lizwe olingana okanye ongaphezulu kwezigidi ezili-10 US$.
AmaLungelo abaThengi
IiNgcebiso nokuDluliselwa kwabaThengi - I-dti ilawula umthetho onika abathengi ukhuseleko kwimimandla emininzi. Lomthetho unika abathengi ukhuseleko kumashishini angenasazela, ukwalawula indlela yokuziphatha kwababolekisi abancinci, iibhanka nabathengisi abakwelitisa ngeempahla kunye nee-arhente zemihlaba. Namphi na umthengi ohlangabezana neenzima ngokubhekiselele koku kungasentla angafaka isikhalazo okanye afune uncedo necebiso.
IziMali zeeNkuthazo noPhuhliso
Inkxaso yoTyalo-mali
Ingxowa-mali yobuXhakaxhaka obu-Ethe-ethe - Uhlelo lobuxhakaxhaka obu-ethe-ethe lunika uncedo olujoliselwe ukuPhuhlisa ubuxhakaxhaka obutsha okanye ukuphuculwa kobo bukhoyo bujongiswe ukuxhasa okanye ukwenza imisebenzi emitsha yotyalo-mali, ukwandiswa kwemisebenzi yotyalo-mali ekhoyo okanye, kwiimeko ezingaqhelekanga, imisebenzi ekhoyo yotyalo-mali.
Uncedo loTyalo-mali lwangaPhandle - Uncedo loTyalo-mali lwangaPhandle lujonge ukukhuthaza oosomashishini bangaphandle ukuba batyale kwimicimbi yeemveliso ezintsha eMzantsiAfrika ngokubuyekeza ushishino lwangaphandle ngeendleko ezifanelekileyo zokususa oomatshini nezixhobo ezitsha kumazwe angaphandle zize eMzantsi Afrika.
IsaPhulelo seeempahla zokuVeliswa - Injongo yalo msindleko kukunciphisa inani lamaqonga ezithuthi nemifuziselo edityaniswe apha ngaphakathi ngokuhlangene notyalo-mali oluphakamileyo neempahla ezithunyelwa ngaphandle ezinomthwalo wangaphakathi owongezekileyo. Lo msindleko uya kwenza ukuba umthengi alondoloze imali ngokusebenzisa isiqiniselo sembuyekezo ukulungisa iintlawulo zokungenisa iimpahla kungeniso lwezithuthi ezakhiweyo.
Uhlelo lokuXhasa izaKhono - Uhlelo lokuXhasa izaKhono (I-SSP) luncedo lwemali lokuphuhliswa kwezakhono ngenjongo yokukhuthaza utyalo-mali olukhulu ngokuqeqesha nokudala amathuba okuvezwa kwezakhono ezitsha ezikumgangatho ophezulu.
IiProjekthi zoShishino olunobuChule - Olu Hlelo lumele inyathelo lokudalwa kwezinto ezintsha ngurhulumente ukuze kunyuke amazinga ecandelo elizimeleyo lotyalo-mali kushishino oluneenguqulelo, olunengeniso noludala ubutyebi eMzantsi Afrika, kwangaxesha linye ludale amathuba emisebenzi ngaphakathi kwicandelo loshishino.
Uphuhliso lwamaShishini amancinci.
UHlelo lweDanida loShishino-ku-Shishino, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Injongo yolu Hlelo loShishino-ku-Shishino kukuphuhlisa nokuqinisa amathuba oshishino nokudala imisebenzi koosomashishini abafanelekileyo kwiindawo ebezikade zivinjwe amathuba. Oku kufezekiswa ngenkxaso kuphuhliso lwamashishini anorhwebo oluphilileyo, asekwe ekumiselweni kobambiswano kushishino phakathi kweenkampani zoMzantsi Afrika neDenmark.
Ulungiselelo lwamaShishini aVelayo, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Ulungiselelo lwamaShishini aVelayo lunika ukuya kutsho kuma-R100 000 nomrhumo ohlawulwa nge-4% kwangaphambili ngonyaka. Ixesha elimiselweyo ngama-24 eenyanga xa kusaqalwa, kodwa lingandiswa kathathu ngeenyanga ezili-12 ngesihlandlo ngasinye. Imiqathango kukukhuliswa kwemali-mboleko.
Ulungiselelo lokoXhobisa, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Ulungiselelo lokuXhobisa lunika ukhuseleko oluya kutsho kwizigidi ezi-5 zeerandi zoncedo lwebhanka ngama-60%, nomrhumo ohlawlwa kwangaphambili osisi-2, 5% ngonyaka. Ixesha elimiselweyo ngama-36 eenyanga xa kusaqalwa, kanti lingandiswa kabini ngeenyanga ezili-12 ngesihlandlo ngasinye.
INgqiniseko yomntu ngamNye, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Injongo yolu lungiselelo lwengqiniseko yomntu ngamnye kukwenza ukuba usomashishini akwazi ukufumana inkxaso yezimali kwibhanka ethatha inxaxheba okanye elinye iziko lezimali. Olu lungiselelo lwenza ukuba usomashishini afumane imali ngenjongo yokumisela, ukwandisa okanye ukuthenga ishishini. Amancedo agcinwe kulungiseleko lwengqiniseko yakwaKhula avame ukuquka iimali-mbeleko zamaxesha aqingqiweyo, amatyala emijikelo, ukutsala imali edluleleyo ebhankini, iintengiso ngezavenge, iingqiniselo zasebhanka kunye neengqiniselo zomsebenzi wolwakhiwo.
INgxowa-Mali yokuBuyisa yakwaZulu, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Le ngxowa-mali ibekele oosomashishini bakwaZulu I-R10 lezigidi bucala, abamashishini abo achatshazelwa kakhulu ludushe ukuya kutsho ngo-1994. Le ngxowa-mali yenzelwe ukuba ilungiselele ukungabikho kwezibambiso kumashishini anqwenela ukuphinda avule. Oosomashishini banokuba kumashishini awohlukeneyo okwangoku yaye ubungqina bokuba ilahleko yeshishini lokuqala yabangelwa zizidubedube buya kufuneka.
IiNdawo zokuKhupha amatyala amaNcinci - I-KhulaStart isebenzisa indlela yokuhlangana kwamaqela (inika iimali-mboleko kumaqela - hayi abantu abangabodwa). Abantu bathi bahlangane babe ngamaqela anamalungu ama-3 ukuya kwali-10 yaye kudingeka ukuba banelise imiqathango emiselwe ukusebenza kwamaqela. Okona kubalulekileyo, iqela elo kufuneka lihlangane/lisebenze kunye. Ezi mali-mboleko zikhutshwa ze zithi zinyuke ukusuka kuma-R300 ukuya kuma-R3 500 kwilungu ngalinye apha eqeleni. Iqela liye ligqibe, ngokukhokelwa ngumsebenzi weshishini elinye, ukuba ilungu ngalinye liya kufumana malini na, yaye liya kuba sisibambiso sale ityalwa liqela liphelele.
Iingxowa-mali zokulingana zesiThili. - Isidingo semali ebekelwe ingozi (imali yengozi enokuhla/ukulingana okuzimeleyo) ukuxhasa amashishini amancinci naphakathi (ii-SME), ngakumbi lawo ancedwa ngamashishini abekade evinjwe amathuba, asithandabuzeki. Iibhanka ezininzi namaziko ezimali athe aqalisa uncedo-mali lokulingana kumxube weemveliso zawo.
INgxowa-mali yokuHlangana kweCandelo - INgxowa-mali yokuHlangana kweCandelo inika uncedo lwemali kwiintlanganisela ezinemizi-mveliso/amaqumrhu amahlanu okanye ngaphezulu kumashishini avelisayo, asebenza izinto zolimo okanye i-ITC ukuba achaze ze asebenzise iiprojekti zokuhlangana ezinxulumene nokuvelisa nokuthengisa okuya kukhulisa ukuvelisa kwabo nokhuphiswano namazwe-ngamazwe.
UHlelo lokuXhasa izaKhono - UHlelo lokuXhasa izaKhono (I-SSP) sisinikelo semali esilungiselelwe ukuphuhliswa kwezakhono ngenjongo yokukhuthaza utyalo-mali olukhulu ekuqeqesheni nokudala amathuba okuveliswa kwezakhono ezitsha nezikumgangatho ophezulu.
UHlelo lokuPhuhliswa kwamaShishini amancinci naphakathi - UHlelo lokuPhuhliswa kwamaShishini amancinci naphakathi (iSMEDP) sisinikelo esihlawulwa kubatyai-zimali balapha nabangaphandle ukuze bakhulise imisebenzi yabo ekhoyo, esekelwe kwizinto nemisebenzi efanelekileyo nevunyiweyo.
Ulungiselelo olusemgangathweni, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala - Ulungiselelo olusemgangathweni lunika ukhuseleko ukuya kutsho kwi-R1 sezigidi soncedo lwebhanki kumyinge wama-80%, nomrhumo wesi-3% ngonyaka ehlawulwa kwangaphambili. Ixesha elimiselwe olu lungiselelo ngama-36 eenyanga xa kusaqalwa, kanti lingandiswa kabini nge-12 leenyanga ngesihlandlo ngasinye. Imiqathango yesiqhelo iyasebenza.
INgxowa-Mali yokuQinisekisa ukuKhutshelwa kobuChwephesha, Ulungiselelo lokuQinisekiswa kweTyala -Injongo yale Ngxowa-mali kukuvumela ukufikelela kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe ngokuqalisa ingxowa-mali yengqiniseko yokukhutshelwa kobuChwephesha ukulungelelanisa ukufikelela kwee-SMME kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe, njengoko kufunwa yinjongo ye-GEAR ukulungelelanisa ukufikelela kwemizi-mveliso kubuchwephesha obudingekayo.
UNcedo lweTyala lokuGuqulwa komHlaba - UNcedo lweTyala lokuGuqulwa komHlaba luncedo lwemali ezizixa ezikhulu olukwiQumrhu lezeMali kuShishino lwaseKhula, ngenjongo yokuvuselela nokukhuthaza uthatho nxaxheba lwecandelo elizimeleyo nobandakanyeko kwiNkqubo yokuGuqulwa komHlaba. I-LRCF ixhaswa ngezimali liSebe lezemiHlaba nenTlangano yaseYuriphu. Olu ncedo lufezekisa iinjongo zalo ngokunika iinkuthazo kwiibhanka zorhwebo namanye amaziko akumgangatho ophezulu ukuba atyale iimali kumalinge obambiswano anexabiso eliphezulu ezolimo nokhenketho lommandla, ngalo ndlela lube luvula utyalo-mali lwecandelo elizimeleyo kumacandelo olimo, ushishino lolimo nokhenketho lommandla.
Ukunyusa izinga loKhuphiswano
INgxowa-mali yokubanokuKhuphisana - Injongo yalo msindleko kukuvumela iinkampani ukuba zibe nokufikelela kulwazi ngobuchwephesha, iinkqubo zokuvelisa neemarike ukuze ziphucule izinga lazo lokukhuphisana. Uya kuqinisekisa ukuba iinkampani zinolwazi ngobuchwephesha obutsha, zifikelele kubo ze zibamkele ukuze kuphucuke ukuvelisa nokuba zifikelele ngcono kwiimarike.
INgxowa-mali yokuHlangana kwecandelo - INgxowa-mali yokuHlangana kwecandelo inika uncedo lwezimali kwiintlangano ezinemizi mveliso/amaqumrhu amahlanu okanye ngaphezulu kumashishini okuvelisa, okusebenza iimveliso zolimi okanye awe-ITC ukuze achaze okanye asebenze iiprojekthi zokuhlangana ezinxulumene nokuvelisa nokuthengisa eziya kukhulisa ukukhuphisana namazwe-ngamazwe.
UHlelo lokuXhasa izaKhono - UHlelo lokuXhasa izaKhono (i-SSP) sisinikelo lwemali esilungiselelwe uphuhliso lwezakhono ngenjongo yokukhuthaza utyalo-mali olukhulu ekuqeqesheni nokudala amathuba okuveliswa kwezakhono ezitsha nezikumgangatho ophezulu.
UHlelo lokuXhasa iiNguqulelo zoShishino - UHlelo lokuXhasa iiNguqulelo zoShishino luhlelo olwenzelwe ukukhuthaza ukuveliswa kweemveliso okanye iinkqubo ezinenguqulelo yobuchwephesha eMzantsiAfrika, ezinokukhuphisana nezehlabathi.
UbuChwephesha bemiThombo yoluNtu obenzelwe uHlelo loShishino - UbuChwephesha bemiThombo yoluNtu obenzelwe uHlelo loShishino yinkuthazo apho ushishino norhulumente zithi zibe negalelo lemali kwimizamo yophando olwenziwa zizifundiswa ezihlangeneyo, ngakumbi kummandla wokuqeqeshwa kwabafundi.
INgxowa-mali yengQiniseko yokuKhutshelwa kobuChwephesha - Injongo yale ngxowa-mali kukuvumela ukufikelela kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe ngokwazisa ingxowa-mali yengqiniseko yokukhutshelwa kobuchwephesha ukulungelelanisa ufikelelo lwee-SMME kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe, njengoko kufunwa ziinjongo ze-GEAR ukulungelelanisa ukufikelela kwemizi mveliso kubuchwephesha obudingekayo.
INguqulelo nobuChwephesha
INgxowa-mali yeNgqiniseko yokuKhutshelwa kobuChwephesha - Injongo yale ngxowa-mali kukuvumela ukufikelela kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe ngokwazisa ingxowa-mali yengqiniseko yokukhutshelwa kobuchwephesha, ukulungelelanisa ufikelelo lwee-SMME kubuchwephesha balapha nobamazwe-ngamazwe, njengoko kufunwa ziinjongo ze-GEAR ukulungelelanisa ukufikelela kwemizi mveliso kubuchwephesha obudingekayo.
UNcedo loThunyelo-mali ngaPhandle
Ulungiselelo loNcedo lweNtengiso yokuThunyelwa ngaPhandle noTyalo-mali - Injongo yoncedo phantsi komsindleko woLungiselelo loNcedo lweNtengiso yokuThunyelwa ngaPhandle noTyalo-mali (i- EMIA) kukuvuza ngokungaphelelanga abathumeli-mpahla ngaphandle kwiindleko ezithile ezibekho ngenxa yemisebenzi ejoliswe ekuphuhliseni iimarike zothunyelo-mpahla ngaphandle kulungiselelwa iimveliso neenkonzo zoMzantsi Afrika nokuququzelela utyalo-mali lwangaphandle olutsha noluya kungena ngqo eMzantsiAfrika.
IsaPhulelo seempahla zokuVeliswa - Injongo yalo msindleko kukunciphisa inani lamaqonga ezithuthi nemifuziselo edityaniswe apha ngaphakathi ngokuhlangene notyalo-mali oluphakamileyo neempahla ezithunyelwa ngaphandle ezinomthwalo wangaphakathi owongezekileyo. Lo msindleko uya kwenza ukuba umthengi alondoloze imali ngokusebenzisa isiqiniselo sembuyekezo ukulungisa iintlawulo zokungenisa iimpahla kungeniso lwezithuthi ezakhiweyo.
IiNdawo zoPhuhliso loShishino - IiNdawo zoPhuhliso loShishino (ii-IDZ) yimihlaba yoshishino enemveliso engenarhafu kwiimpahla ezithunyelwa ngaphandle, ineendlela zothutho, amancedo, neenkonzo ezilungiselelwe amashishini axhomekeke ekuthumeleni iimpahla ngaphandle. Ngokweempawu, ziya kufumaneka ngakumachweba okanye izikhululo zeenqwelo moya ukunceda ekufikeleleni ngokukhawuleza kwiimarike zaphesheya kweelwandle.
Ukutyala imali
Izizathu zokutyala imali eMzantsi Afrika
UZinzo loQoqosho oluBanzi
IThuba leMarike
Ulwazi lweCandelo/uShishino
IinDleko zokuQhuba iShishini
IzaKhono
UmXokelelwano woThutho noLungiselelo
ImiThombo yenDalo
Imo yoLawulo
Urhafiso
Imigaqo yokhuphiswano
IiNdawo zoPhuhliso loShishino
IziVumelwano zoRhwebo
AmaLungelo eeMpahla ezisisiphumo sengcamango yomntu othile
Eminye imiThetho
Ukuhlala nokuSebenza eMzantsi Afrika
UmGangatho wokuPhila
UkwaHlukana kweeNkcubeko
ImFundo
ImPilo
UlwaPhulo mthetho
UNcedo loThunyelo-mpahla ngaPhandle
Apho ungaqala khona
ImiThetho yoTyalo-mali
Iimali-nkuthazo
Umntu ongaqhagamshelana naye
UkuQala iShishini
Indlela yokuQala iShishini
Inkcazelo yamaShishini amancinci
Ukufumana ingcamango yeShishini
Ushishino
Ukufikelela kukhuphiswano
Iindidi zamaShishini
Ukufumana iimali zokuqhuba ishishini
Ukhuseleko neempawu zorhwebo
UkuPhuhlisa isicwangciso soShishino
UkuBhalisa iShishini
Urhafiso
UkuLawula iShishini
ULawulo oluBanzi
ImiThombo yoluntu
ULawulo lweMali
Uthengiso
Ulawulo lomgangatho
Ukuthenga nentengo
UbuNjineli, uPhando noPhuhliso
UkuCwangcisela iKamva
AmaThuba oShishino
UkuThenga iShishini
UkuFumana iLungelo
IiMarike zokukhula
AmaThuba okuKhuphisana ngomSebenzi oThile
IzaLathiso zoRhwebo loShishino
UkuHlangana ekuzimeleni-kurhulumente
ImiThombo eShicilelweyo
Inkxaso yoShishino
OSomaShishini abangabaFazi
OSomaShishini abaseLula
Apho ungafumana khona uNcedo
IziLamli zemali yabathengisi abancinci
Imeko yabaSebenzi nomThetho
UQeqesho nabaCebisi
IziGaneko
Urhwebo noTyalo-mali
AbaNiki Nkonzo
AmaQumrhu eCandelo lamaShishini
UkuKhula kuShishino
Indlela yokukhulisa iShishini
UbuNkokeli, iiNqobo neNkcubeko
UkuPhuhlisa iQela eliphumelelayo
UkuLawula ukuSebenza
UkuQinisa uLwazi
UkoMeleza i-IT
UkuLawula uTshintsho
UkwaNdisa ukwazi nokuFana
UkwaNdisa Ukufikeleleka kweMarike
Ukuthengisa okungcono
IinDleko eziseZantsi
UkuNciphisa UmNgcipheko wabaNini zaBelo
Ukufumana imali yokuKhulisa
UkuLawula Ishishini
ULawulo oluBanzi
ImiThombo yoluntu
ULawulo lweMali
Uthengiso
Ulawulo lomgangatho
Ukuthenga nentengo
UbuNjineli, uPhando noPhuhliso
UkuCwangcisela iKamva
Inkxaso yoShishino
OSomaShishini abangabaFazi
OSomaShishini abaseLula
Apho ungafumana khona uNcedo
AbaLamli bemali yabathengisi abancinci
Imeko yabaSebenzi nomThetho
UQeqesho nabaCebisi
IziGaneko
Urhwebo noTyalo-mali
AbaNiki Nkonzo
AmaQumrhu eCandelo lamaShishini
UkuThumela iiMpahla ngaPhandle
Funda ukuThumela iiMPahla ngaphandle
Uhlolo lokuLungela UkuThumela iiMpahla ngaPhandle
INkqubo yokuThumela iiMpahla ngaPhandle
UkuBeka uHlelo lokuThumela iiMpahla ngaPhandle
UkuSebenza uHlelo lokuThumela iimPahla ngaPhandle
IinTlelo zoNcedo lokuThumela iimpahla ngaPhandle
Inkqubo yokuNgenisa iiMpahla ezivela ngaPhandle
Bhalisa njengomThumeli-mpahla ngaPhandle
Iimali-nkuthazo zokuthumela iiMpahla ngaPhandle
Ukufikelela kwiimarike zangaPhandle
IziVumelwano zoRhwebo
IsiGcina-lwazi somThumeli Mpahla ngaPhandle
IziGaneko zoRhwebo
AmaQumrhu OkuThumela iiMpahla ngaphandle
AmaQumrhu neziNxibelalinisi zaseMzantsi Afrika zokuThunyelwa kweMpahla
Ushishino oluKhulu
Ummandla woLawulo eMzantsi Afrika
Ubhaliso noGunyaziso
Iimali-nKuthazo
AmaQela anoMdla kuQoqosho
AmaQela aLawula uRhwebo
AmaQumrhu oShishino
AmaQumrhu oluNtu
IiManyano zoRhwebo
ImiThombo yoRhwebo
UkuKhusela abaThengi
UkuChaza umThengi
Iintsingiselo kwiinDleko zokuPhila
Imbonakalo yoQoqosho kubaThengi
AmaLungelo abaThengi
Zintoni amaLungelo abaThengi?
UmThetho wokuKhusela abaThengi
AbaBolekisi abaNcinci
ImiThombo
Indlela yokuThatha amaNyathelo
Umntu onokucela kuye uNcedo
AmaQumrhu eziKhalazo zabaThengi
Uqoqosho loMzantsi Afrika
UbuNgakanani
UkuKhula
AmaCandelo
URhwebo
UTyalo-mali noLondolozo
AmaXabiso
Ingqesho
UkungaLingani
IzaLathisi zoQoqosho
ImiThombo
INkcazo ebanzi
UmBono 2014
UbuChule beenGuqulelo kuQoqosho oluNcinci
UbuChule bokuVelisa obuHlangeneyo
AbaDlali abaPhambili kuQoqosho
AmaQela aLawula uRhwebo
AmaQumrhu oShishino
AmaQumrhu oluNtu
IiManyano zoRhwebo
ImiThombo yoRhwebo
Iintlelo
Ubume boLungiselelo
AbaNtu beThu
IMali yoPhuhliso
INgxowa-mali yokuXhobisa yesiZwe (i-NEF)
Ezolawulo
IsiGunyaziso soKhuphiswano
INkundla yoKhuphiswano
IQumrhu loNgcakazo lwesiZwe loMzantsi Afrika
IGunya loTywala lesiZwe
IBhunga loLawulo lweeMali eziNcinci (i-MFRC)
INkqubo yokuQinisekisa yesiZwe eMzantsi Afrika (i-SANAS)
IiNkonzo ezinikwa ziiNcutshe
IBhunga loPhando lwezobuNzululwazi noShishino (i-CSIR)
I-Arhente yokuKhuthaza uShishino lweNtsika
IZiko lwemiGangatho loMzantsi Afrika
UHlelo lobuChwephesha nemiThombo yoluNtu eyenzelwe uShishino
UbuChwephesha babaFazi abakuShishino
Izinto eziFumanekayo
IziVumelwano zoRhwebo lwamaZwe-ngamazwe
IManyano yeenTlawulo emaZantsi e-Afrika
I-Indiya
UbuChule boQoqosho obuLungiselelwe iimarike zangaPhandle
ULawulo loRhwebo lwamaZwe-ngamazwe
UkuGuqulwa kweentlawulo kunye neemBuyekezo
UkuChasa ukuLahlela nokungaLungelelanisi
ULawulo lokuThunyelwa nokuNgeniswa kweeMpahla
ImiThetho noLawulo
IziNto zoShishino, ubuNinini noLawulo
URhwebo oluLngileyo, uKhuphiswano noKhuseleko lwabaThengi
AmaShishini aLawulwayo
URhwebo lwangaPhandle
ImiGangatho
UPhuhliso noPhando
UKhuseleko lweMpahla esisiphumo sengcamango yomntu othile
IinGuqulelo kwimiThetho noLawulo
Ubhaliso noHlolo
UBaliso lweeNkampani neMpahla esisiphumo sengcamango yomntu othile
ULwazi, amaCebiso namaNcedo
UTyalo-mali lwangaPhandle
AmaShishini amaNcinci
UPhando-nzulu
INkqubo yomZantsi Afrika esekelwe kwimiLinganiselo
URhwebo lwangaPhandle
UHlelo lwesiZwe loThatho-nxaxheba kuShishino
AmaLungelo abaThengi
Imali-nkuthazo nophuhliso
INkxaso yoTyalo-mali
IinGuqulelo nobuChwephesha
IiNdawo zoPhuhliso loShishino
Iintlelo
AmaQela oShishino
USetyenzo loLimo
IziNyithi, iziMbiwa nemiGodi
UTyelelo
IiNqwelo noThutho
UThutho loMoya, uLoliwe nolwaManzi
IiNqwelo
ULwazi noNxibelelwano
UmGaqo, imiThetho noRhwebo lwamaZwe-ngamazwe
UkuHlangana kwimiGaqo
UMmandla woLawulo
UkuFikelela kuKhuphiswano lweeMarike
IiMeko zeGalelo
UPhuhliso lwemiThombo yoluNtu
UbuChwephesha neenGuqulelo
UPhuhliso
UShishino oluNcinci
UKwanda koMmandla
IiNdaba neziGaneko
IiNdaba zoShishino
UPapasho
IinTetho
INDLELA YOKUFAKA ISICELO
INkqubo
Ukuze kuqwalaselwe isicelo solwazi ngokusebenzisa umThetho wokuFikelela kuLwazi, ezi nkqubo zilandelayo ziye zasetyenziswa kwiSebe:
Inyathelo 1: Inkqubo kwezicelo
Ukucela ulwazi, lo ucelayo kufuneka egcwalise ifomu yesicelo (bona isihlomelo A) ayingenise ngou hlobo:
Ngesandla:
IGosa lolwazi eliyintloko le-dti
OKANYE
Ngeposi
OKANYE
Ngefeksi
Ngokuyalelwa ngumthetho, imali engama-R35 kufuneka ihanjiswe nesicelo solwazi. Ingahlawulwa ngetshekhi, iinkozo (ukuba singeniswa ngesandla) okanye ifakwe kwi-akhawunti yebhanka ye-dti (ubungqina bokufakwa kwayo mabuhanjiswe nefomu yesicelo):
Inyathelo 2: Ukuqinisekiswa nokwamkelwa
Igosa lolwazi lwe-dti lwamkela ze luqinisekise isicelo ukuze libone ukuba ngaba luyafumaneka na olu lwazi lucelwayo kwi-dti. Isicelo sithi ke samkelwe, saliwe okanye sidluliselwe kubantu abagcina olu lwazi lufunekayo. Ukuvuma ulwamkelo kuthi kudluliselwe kumceli ukuqinisekisa ubume besicelo.
Inyathelo 3: Ukulungiswa kolwazi
Ukuba isicelo samkelwe, i-dti iya kuluqokelela ze ilulungise olu lwazi, ibale iindleko ezibandakanyekayo. Iindleko zibalwa ngokwakumhlathi 7.6.
Inyathelo 4: Ukwaziswa okokugqibela
Inyathelo 5: Ukuhlawula nokuthunyelwa
Nje ukuba intlawulo ixelwe kwinyathelo 4 yamkelwe (kulandelwa la nkqubo inye yokuhlawula ixelwe kwinyathelo 1), ulwazi lukhululelwa kumceli.
Ulwazi ngokubanzi
La fomu ilungiselelwe oku mayigcwaliswe ngocoselelo olwaneleyo ukwenzela ukuba iGosa lolwazi likubone oku:
Ubhalo okanye iimbalo zesicelo.
Ukuzazisa kowenza isicelo.
Didi luni lofikelelo oludingekayo, ukuba isicelo samkelwe.
Owenza isicelo makaveze ukuba ufuna olu lwazi ukuze aqhube okanye akhusele ilungelo, aze aveze ngokucacileyo ukuba lilungelo elinjani na elo liza kuqhutywa okanye likhuselwe. Okunye ke, owenza isicelo makatsho ukuba kungani na ukuba obu bungqina bufuneke ukuze aqhube okanye akhusele elo lungelo.
Eli ziko liya kusilungisa esi sicelo kwisithuba seentsuku ezingama-30, ngaphandle kokuba owenza isicelo abe ubeke izizathu ezikhethekileyo, eziya kwanelisa igosa lolwazi, zokuba iimeko zinyanzelisa ukuba la maxesha angasentla angananzwa. Eli xesha leentsuku ezingama-30 apho eli ziko kufuneka lenze isigqibo sokuba lisivume okanye lisale isicelo linokwandiselwa kwixesha elongeziweyo elingadlulanga kwiintsuku ezingamashumi amathathu ukuba isicelo sesolwazi oluninzi, okanye isicelo sidinga ukwenziwa kophando lolwazi olugcinwe kwenye i-ofisi yeli ziko lube olo lwazi lungenakufumaneka kwisithuba seentsuku ezingama-30. Eli ziko liya kumazisa ngokumbhalela owenza isicelo, nje ukuba kufuneke ukwandiswa kwexesha.
Ukuba isicelo senzelwa omnye umntu, owenza isicelo ke makangenise ubungqina besikhundla akuso ekwenzeni esi sicelo, bungqina obo obuya kwanelisa igosa lolwazi.
Ukuba ubani akakwazi ukugcwalisa le fomu isetyenziswayo ngenxa yokungakwazi ukubhala okanye yokukhubazeka, lo mntu angasenza ngomlomo isecelo. Lo wenza isicelo makahlawule imali emiselweyo, phambi kokuba nakuphi na ukulungiswa kwesicelo kwenziwe.
ImiRhumo
UmThetho uvumela iindidi ezimbini zemorhumo:
Umrhumo wesicelo, oya kuba yintlawulo emiselweyo; nentlawulo yokufikelela, ekufuneka ibalwe ngokuthathela ingqalelo iindleko zokufanekisela kwakhona, iindleko zexesha lokuphanda nokulungisa, kunye neendleko zokuposa.
Ukufunyanwa kwesicelo liGosa lolwazi, elo gosa liya kuthi ngesibhengezo licele owenza isicelo, ngaphandle komceli ozicelelayo, ukuba ahlawule intlawulo emiselwe isicelo (ukuba ikho), phambi kokulungiswa kwesicelo.
Ukuba kwenziwe uphando lolo bhalo nokulungiswa kobhalo ukuba luveliswe kuquka ulungiselelo lokuba lufumaneke ngale ndlela lucelwe ngayo, ludinga ngaphezulu kweeyure ezimiselwe le njongo emithethweni, igosa lolwazi liya kwazisa owenza isicelo ukuba ahlawule njengesibambiso inxalenye emiselweyo yentlawulo yokufikelela, eya kuhlawulwa ukuba isicelo samkelwe.
Igosa lolwazi liya kubamba ubhalo de owenza isicelo ahlawule iimali eziboniswe kwisiHlomelo 2.
Umntu osicelo sakhe sokufumana ulwazi olugciniweyo sivunyiweyo kufuneka enze intlawulo yokufikelela ngokufanekiswa kwakhona nokuphanda nokulungisa olo lwazi ukuba luveliswe, kuquka nokwenza ulungiselelo lokuba lufumaneke ngale ndlela kucelwe ngayo.
Ukuba idiphozithi seyihlawulelwe isicelo sokufikelela esaliweyo, elo gosa lolwazi ngoko malibuyisele intlawulo kowenza isicelo.
Ngenxa yeCandelo 22 lomThetho, oku kuyasebenza:
INKCAZO
ISIXA (R)
Umrhumo wesicelo ohlawulwa nguye wonke umntu owenza isicelo, ngaphandle komntu ozicelelayo, okhankanywe kumqathango 7
Isikhutshelo somqulu njengoko kuthethwe ngawo kumqathango 5( c ) (ngaso nasiphi na isikhutshelo sephepha eliyi-A4 okanye inxalenye yaso)
Imirhumo yofanekiso olukhankanywe kumqathango 7 ihamba ngale ndlela ilandelayo:
Ikopi nganye eshicilelweyo yephepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yayo egcinwe kwikhompyutha okanye kumatshini wombane
Ikopi ekwimo yokufundwa ngekhompyutha a Idiski yestifi b Idiski yokushwankathela kwimo efundekayo
Ukhutshelo lwemifuziselo eyimifanekiso a Iphepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yalo b Ikopi yemifuziselo eyimifanekiso
Isikhutshelo secwecwe lokumanyelwa a Iphepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yalo b Ikopi yecwecwe yokumanyelwa
Imirhumo yokufikelela ehlawulwa ngowenza isecelo ekhankanywe kumqathango 7 ihamba ngale ndlela ilandelayo:
Naso nasiphi na isikhutshelo sephepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yaso
Ikopi nganye eshicilelweyo yephepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yayo egcinwe kwikhompyutha okanye kumatshini wombane - kwimo efundekayo
Ikopi ekwimo efundekayo kwikhompyutha a Idiski yestifi b Idiski yokushwankathela
Ikopi yemifuziselo eyimifanekiso
Isikhutshelo secwecwe lokumanyelwa a Iphepha elimlinganiso uyi-A4 okanye inxalenye yalo b Ikopi yecwecwe lokumanyelwa
Ukukhangela nokulungisa uxwebhu/irekhodi ukuba liveliswe, R15,00 ngeyure nganye okanye inxalenye yeyure, kungabalwanga iyure yokuqala, efunekayo ukuze kwenziwe olo phando nolungiselelo.
Uposo luhlawulelwa xa kufuneka ikopi yoxwebhu/irekhodi iposelwe kowenza isicelo. Iindleko zeposi zixhomekeka kwintlawulo efanelekileyo ngokwendawo ekuposelwa kuyo.
UKWAMKELWA/UKWALIWA KWESICELO
UkwaLiwa kwesiCelo
Izizathu eziphambili zokuba iziko lale isicelo solwazi zihambelana noku:
Ukhuseleko olugunyazisiweyo lwemfihlo yomnye umntu ongumntu wenene, oluya kuquka ukukhutshwa okungafanelekanga kolwazi ngalo mntu;
Ukhuseleko olugunyazisiweyo lolwazi olungorhwebo lomnye umntu, ukuba uxwebhu lunoku:
Iimfihlo zorhwebo zalo mntu
Ulwazi lwezimali, urhwebo, ubunzulu okanye ubuchwephesha okunokuthi ukuvezwa kwalo kudale umonakalo kwimidla yemali okanye urhwebo lwalo mntu;
Ulwazi olunikwe ngulo mntu kwiziko njengemfihlo, ukuba ukuvezwa kwalo kungamoshela lo mntu kuthethathethwano okanye kukhuphiswano lorhwebo.
Ukhuseleko olugunyazisiweyo lokhuseleko lwabantu nokhuseleko lwempahla;
Izenzo zorhwebo zeli ziko, ezinokuquka:
Iimfihlo zorhwebo zeli ziko
Ulwazi lwezimali, urhwebo, ubunzulu okanye ubuchwephesha okunokuthi ukuvezwa kalo kudale umonakalo kwimidla yemali okanye urhwebo yeli ziko.
Ulwazi olunokuthi, ukvezwa kwalo kumoshele eli ziko kuthethathethwano okanye kukhuphiswano lorhwebo.
Uhlelo lwekhompyutha olulolweli ziko, nolukhuselwe lilungelo lokhutshelo.
Ulwazi lophando lweziko okanye omnye umntu, ukuba ukuvezwa kwalo kuya kuveza iziko, umphandi okanye ubuthumbu bophando yaye kuya kubeka olo phando kwimeko engathandekiyo kakhulu.
Izicelo zolwazi eziyindlalo okanye ezicaphukisayo, okanye ezibandakanya ukuphambuka kwemithombo okungenangqiqo ziya kwaliwa.
Isibheno
Umntu owenza isicelo angafaka isibheno ngokuchasene nesigqibo segosa lolwazi lequmrhu loluntu
Ngokwala isicelo sokufikelela; okanye sithathwe ngokwecandelo 22, 26 okanye 29 ngokunxulumene nalowo wenza isicelo nogunyaziwe ofanelekileyo.
Umntu ongomnye angafaka isibheno sangaphakathi ngokuchasene nesigqibo segosa lolwazi lequmrhu loluntu elikhankanywe kumhlathi (a) wenkcazelo "yequmrhu loluntu" kwiCandelo 1 ukuba kwamkelwe isicelo sokufikelela.
Indlela yokubhena, nemirhumo yokubhena.
Isibheno kufuneka sifakwe ngefomu emiselweyo
Ukuba kudingeka ukuba kuthunyelwe isaziso komnye umntu, zingadlulanga iintsuku ezingama-30 emva kokuba isaziso sinikwe obhenayo ngesigqibo sesibheno; okanye
Ukuba akudingeki saziso kowenza isibheno, emva kokwenziwa kwesigqibo, kufuneka sisiwe okanye sithunyelwe kwigosa lolwazi lwelo rhumrhu loluntu kwidilesi, inombolo yefeksi okanye idilesi ye-imeyile;
Masibonise umba wesibheno yaye sichaze isizathu sesi sibheno sangaphakathi, kanti singafaka naluphi na ulwazi olufanelekileyo olwaziwa ngobhenayo.
Ukuba, ngaphandle kwempendulo ebhaliweyo, owenza isibheno unqwenela ukwaziswa ngesigqibo kwisibheno sangaphakathi nangayiphi na indlela, makayixele lo ndlela aze anike iinkcukacha ezifunekayo ukuze aziswe.
Ukuba iyasenbenza, masihanjiswe nentlawulo emiselweyo yokubhena, yaye sinike idilesi yeposi okanye inombolo yefeksi.
Ukuba isibheno sifakwe sekudlule eli xesha lixeliweyo, igunya elifanelekileyo kufunela, emva kokuboniswa kwesizathu esivakalayo, livumele ukungeniswa kwesibheno emva kwexesha.
Ukuba elo gunya lifanelekileyo alikuvumi ukungeniswa kwesibheno emva kwexesha, malinike isaziso seso sigqibo kulo mntu ubefake isibheno.
Umceli ofaka isibheno ngokuchasene nokwaliwa kwesicelo sakhe sokufikelela makahlawule umrhumo omiselweyo (ukuba ukho).
Ukuba umrhumo omiselweyo wesibheno uhlawulelwa isibheno, isigqibo ngesibheno sinokurhoxiswa ude umrhumo uhlawulwe.
Nje ukuba kube nokwenzeka, kodwa nakanjani na zingaphelanga iintsuku ezilishumi zokusebenza emva kokufumana isibheno, igosa lolwazi lelo qumrhu loluntu kufuneka lingenise kwigunya elifanelekileyo:
Isibheno kunye nezizathu zakhe zeso sizathu;
Yaye ukuba isibheno sichasene nokwaliwa okanye ukuvunywa kwesicelo sokufikelela; igama, idilesi yeposi, inombolo yemfonomfono neyefeksi okanye idilesi ye-imeyile, leyo ifumanekayo, yakhe namphi na omnye umntu ekufuneka azisiwe ngesicelo, mayinikwe.
YAMALUNGELO OLUNTU
Ikomishoni yamaLungelo oluNtu eMzantsiAfrika, ngomhla wokugqitywa kwalo mqulu, ibingekasigqibi isikhokelo esikhankanywe kwiCandelo 10 lomThetho. Esi sikhokelo siya kuba nolwazi olunokuthi lufunwe ngumntu onqwenela ukusebenzisa naliphi na ilungelo elikhankanyiweyo emThethweni. Nayiphi na imibuzo malunga nesi sikhokelo mayithunyelwe ku:
Ikomishoni yomzantsi Afrika yamaLUNGELO OLUNTU,
Kwicala le-PAIA (ISEBE LOPHANDO NOKUGCINA AMAXWEBHU)
I-Ofisi eyoNgameleyo - eRhawutini
Ifeksi: 27 11 484 1360
Icandelo 10 liye lasebenza ngomhla we-15 Febhuwari 2002 ngokomThetho 187. NgokweCandelo 10 le PAIA, I-SAHRC inikwe iinyanga ezilishumi elinesibhozo ukuba iqulunqe esi siKhokelo ukususela ngalo mhla ithe yasebenza ngawo. Esi siKhokelo siya kufumaneka kungadlulanga u-Agasti 2003.
LWABABANDAKANYEKAYO
I-dti isebenzisana nababandakanyekayo kuqulunqo lomGaqo woRhwebo noShishino kwiintlanganiso ezimiselweyo, upapasho, neentlangano zocweyo ezibizwa ngokusebenzisana namaqumrhu asemthethweni afana noPhuhliso loQoqosho lwesiZwe kunye neBhunga lezemiSebenzi (NEDLAC), IKomiti yoGcinoncwadi yoRhwebo noShishino, iQumrhu leenTlawulo noRhwebo, iKomiti yemiSebenzi yoShishino neeNdaba zabaThengi, njalonjalo. Ngexesha lokukunxulumana, ababandakanyekayo bathatha inxaxheba, bafumana ingcaciso ze baphembelele imigaqo neentlelo ezilawulwa yi-dti.
Ababandakanyekayo abajoliselwe ukuba bathathe inxaxheba ngexesha lezi ntlanganiso baquka amaqela asekuhlaleni awohlukeneyo afana noshishino, abasebenzi, ii-arhente namasebe karhulumente, namaqumrhu entlalo.
Ukuhamba kakuhle kokusebenzisana nababandakanyekayo kuvavanywa kanye ngomnyaka ngohlolo lwababandakanyeki, kwanangomgangatho ophucukileyo wokuba nefuthe lwezinto ezifumaneka kwi-dti, osisiphumo sokusebenzisana nababandakanyekayo.
IZIHLOMELO
IFOMU A
ISICELO SOKUFIKELELA KUXWEBHU LWEQUMRHU LOLUNTU
ICandelo 18 lomThetho wokuKhuthaza ukufikelela kulwazi, 2000
UmQathango 6
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE
Inombolo yokukhangela:
IsiCelo samkelwe ngu-: (xela isikhundla, igama nefani legosa lolwazi/isekela-gosa lolwazi) ngo- (umhla) e- (indawo).
Umrhumo wesicelo (ukuba ukho): R ...
Idiphozithi (ukuba ikho): R ...
Umrhumo wokufikelela: R ...
UMSAYINO WEGOSA LOLWAZI /ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
A. Iinkcukacha zequmrhu loluntu
IGosa loLwazi/iSekela-Gosa loLwazi:
B. Iinkcukacha zomntu ocela ukufikelela kuxwebhu a Iinkcukacha zomntu ocela ukufikelela kuxwebhu mazinikwe apha ngasezantsi.
b Idilesi ne-/okanye inombolo yefeksi ekwiRiphabhlikhi apho olu lwazi kuza kufuneka luthunyelwe khona mayinikwe c Ubungqina besikhundla esenziwa kuso isicelo, ukuba kuyimfuneko, mabufakwe.
Inombolo yesazisi: ...
Idilesi yeposi: ...
Isikhundla esenziwa kuso isicelo: ...
C. Iinkcukacha zomntu owenzelwa isicelo
Eli candelo maligcwaliswe KUPHELA ukuba isicelo solwazi senzelwa omnye umntu
Inombolo yesazisi: ...
D. Iinkcukacha zoxwebhu a Nika iinkcukacha ezigcweleyo zoxwebhu ekucelwa ukufikelelwa kulo, kuquka inombolo yokukhangela, ukuba uyayazi, ukwenzela ukuba ixwebhu lifumaneke.
b Ukuba esi sithuba sinikiweyo asanelanga, nceda uqhubekeke kwiphepha elahlukileyo, uze uliqhoboshele kule fomu. Owenza isicelo makasayine onke amaphepha awongezelelweyo.
Inkcazo yoxwebhu/irekhodi okanye inxalenye yalo ethathiweyo: ...
Inombolo yokukhangela, ukuba iyafumaneka: ...
Nazo naziphi na iinkcukacha zexwebhu/irekhodi: ...
E. Imirhumo a Isicelo sokufikelela kuxwebhu/irekhodi, elingeloxwebhu liqulethe ulwazi lomntu othile malunga nezinto ezikhoyo, sliya kulungiswa kuphela emva kokuba umrhumo wesicelo uhlawulwe.
b Uya kwaziswa ngobungakanani bemali ekufuneka uyihlawule njengomrhumo wesicelo.
c Umrhumo ohlawulelwa ukufikelela kwixwebhu/irekhodi uxhomekeka kwindlela olucelwengayo ufikelelo nexhesha elidingekayo ukukhangela nokulungisa elo xwebhu.
d Ukuba ufanele ukuba ungahlawuli nawuphi na umrhumo, nceda unike isizathu solo dyamalelo.
F. Indlela yokufikelela kwixwebhu
Ukuba akukwazi kufunda ngenxa yokukhubazeka, buka okanye umamele irekhodi ngendlela yokufikelela enikwe ku-1 no-4 apha ngasezantsi, xela ubume bokukhubazeka kwakho uze uveze ukuba irekhodi lifuneka ngayiphi na indlela.
UHLOBO LOKHUBAZEKO
INDLELA ELIFUNWA NGAYO UXWEBHU/IREKHODI
AMANQAKU
a Ukuhambisana nesicelo sakho sokufikelela ngale ndlela ixeliweyo kungaxhomekeka kwindlela olifumaneka ngaoi uxwebhu/irekhodi b Ukufikelela ngale ndlela kucelwe ngayo kungaliwa phantsi kweemeko ezithile.
Kwimeko enjalo, uya kwaziswa ukuba isicelo siya kunikezelwa ngenye indlela.
c Umrhumo ohlawulelwa ukufikelela kuxwebhu/irekhodi, ukuba ukho, uya kuxhomekeka ngenxenye kwimo ekucelwa ngayo ukufikelela.
Ukuba uxwebhu/irekhodi likwimo ebhaliweyo okanye eshicilelweyo
Ukuba uxwebhu/irekhodi liqulethe imifuziselo eyimifanekiso -
Oku kuquka iifoto, izilayidi, ushicilelo lwevidiyo, imifanekiso eqinisekiswe ngekhompyutha, imizobo, njalo-njalo.
Buka imifanekiso
Ikopi yemifanekiso
Ukukhutshelwa kwemifanekiso
Ukuba irekhodi linamagama okanye ulwazi olishicilelweyo olunokukhutshelwa ngesandi:
Ukhutshelo lwesikhuphi sandi
Umqulu obhaliweyo okanye oshicilelweyo
Ukuba uxwebhu lugcinwe kwikhompyutha okanye umatshini wombane- kwimo efundekayo:
Ikopi eshicilelweyo yolwazi olufunyenwe kuxwebhu/irekhodi
Ikopi ekwimo efundekayo kwikhompyutha
Ukuba ubucele ikopi okanye isikhutshelo soxwebhu/irekhodi (kula angasentla), ngaba unqwenela ukuba le kopi okanye isikhutshelo siposelwe kuwe?
Imali yokuposa iyahlawulwa
EWE
HAYI
Qaphela, ukuba uxwebhu/irekhodi alifumaneki ngolwimi oluthandayo, ukufikelela kunganikezelwa ngolo lwimi lifumaneka ngalo.
Ungathanda ukuba uxwebhu/irekhodi libe ngoluphi ulwimi?
G. Isaziso sesigqibo malunga nesicelo sokufikelela
Uya kwaziswa ngembalelwano ukuba isicelo sakho samkelwe/salelwe na. Ukuba unqwenela ukwaziswa ngenye indlela, nceda uxele lo ndlela uze unike iinkcukacha ezifunekayo ukuze kwenziwe njengoko ucelile.
Ungakhetha ukwaziswa njani isigqibo malunga nesicelo sakho sokufikelela kwirekhodi?
UMSAYINO WOWENZA ISICELO/UMNTU OWENZELWA ISICELO
IFOMU B
ISAZISO SESIBHENO SANGAPHAKATHI
Umqathango 8
XELA INOMBOLO YAKHO YOKUKHANGELA:
A. Iinkcukacha zeQumrhu loLuntu
IGosa loLwazi/iSekela Gosa loLwazi:
B. Iinkcukacha zowenza isicelo/omnye umntu ofaka isibheno sangaphakathi a Iinkcukacha zalo mntu ufaka isibheno sangaphakathi mazinikwe apha ngasezantsi.
b Ubungqina besikhundla esifakwa ngaso isibheno, ukuba buyafuneka, mabuqhotyoshelwe.
c Ukuba obhenayo ngomnye umntu, ongenguye lo mntu obecele ulwazi ngaphambili, iinkcukacha zomceli mazinikwe ku-c apha ngaphantsi.
Inombolo yesazisi: ...
Idilesi yeposi: ...
Isikhundla esenziwa ngaso isicelo: ...
Eli candelo maligcwaliswe KUPHELA ukuba omnye umntu (ongenguye ofake isicelo) ufaka isibheno sangaphakathi.
Inombolo yesazisi: ...
D. Isigqibo ekufakwa isibheno sangaphakathi ngokuchasene naso
Phawula isigqibo ekufakwa isibheno ngokuchasene naso ngo-X kwibhokisi efanelekileyo:
Ukwalelwa kwesicelo sokufikelela
Isigqibo malunga nemirhumo emiselweyo ngokweCandelo 22 lomThetho
Isigqibo malunga nokwandiswa kwexesha ekulindeleke ukuba isicelo sisetyenzwe ngalo ngokweCandelo 26 lomThetho
Isigqibo ngokweCandelo 29 lomThetho wokwalela ukufikelela ngale ndlela kucelwe ngayo ngocelayo.
Isigqibo sokwamkela isicelo sokufikelela
E. Imihlaba yokubhena
Ukuba esi sithuba sinikiweyo asanelanga, nceda uqhubekeke kwiphepha elilelinye uze uliqhoboshele kule fomu. Kufuneka usayine onke amaphepha awongezelelweyo.
Xela imihlaba ekusekelwe kuyo esi sibheno sangaphakathi: Nika naluphi na olunye ulwazi olusenokufaneleka ekuqwalaselweni kwesibheno:
F. Isaziso sesigqibo malunga nesibheno
Uya kwaziswa ngembalelwano ukuba isicelo sakho samkelwe/salelwe na. Ukuba unqwenela ukwaziswa ngenye indlela, nceda uxele loo ndlela uze unike iinkcukacha ezifunekayo ukuze kwenziwe njengoko ucelile.
Xela indlela:
Iinkcukacha zendlela:
UMSAYINO WOWENZA ISICELO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE:
UBUNGQINA OBUSEMTHETHWENI BESIBHENO SANGAPHAKATHI:
Isibheno sifunyenwe ngo- ...(umhla) ngu- ... (xela isikhundla, igama nefani yegosa lolwazi/isekela gosa lolwazi.)
Isibheno sikhatshwa zizizathu zesigqibo segosa lolwazi/isekela gosa lolwazi yaye, apho kufunekayo, iinkcukacha zakhe namphi na umntu ongomye obunxulumene naye ubungqina, sifakwa ligosa lolwazi/ isekela gosa lolwazi nge (umhla) kwigunya elifanelekileyo.
ISIPHUMO SESIBHENO:
ISIGQIBO SEGOSA LOLWAZI/ISEKELA GOSA LOLWAZI
SIQINISEKISIWE/KWENZIWE ISIGQIBO ESITSHA
ISIGQIBO ESITSHA: ...
UMHLA WEGUNYA ELIFANELEKILEYO: ...
SAMKELWE LIGOSA LOLWAZI /ISEKELA GOSA LOLWAZI KWIGUNYA ELIFANELEKILEYO NGE- (umhla):
<fn>xho_Article_National Language Services_UGCINO NOBUGCINI PHANTSI KOMTHETHO WESINTU.txt</fn>
XHOSA
UGCINO NOBUGCINI PHANTSI KOMTHETHO WESINTU
Ifowuni: 012 661-7473
UMTHETHO WESINTU WENTSUSA JIKELELE
Okuqukwayo kumThetho wesiNtu
Iwonga lomfazi lilingana nelomntwana
Umfazi akanalungelo lokuba ngumgcini womntwana wakhe kuba yena siqu uphantsi kogcino lomyeni wakhe
Akanakho ukungena kwizivumelwano zasemthethweni ngaphandle kokuncediswa ngumyeni okanye nguyise
Akayontloko yamalungelo kodwa uyinto nje
Ubugcini buchatshazelwe njani na yimo yezemveli?
Phantsi komThetho wesiNtu ubugcini lilungelo eliyintloko elinikwa umyeni nosapho lwakhe ngomtshato
Le nto ithetha ukuba xa umyeni emkhuphele ilobola umfazi wakhe, yena nosapho lwakhe bazuza amalungelo apheleleyo.obuzali babantwana abazelwe ngexesha lomtshato
Ubugcini babantwana bomtshato bunikwe umyeni,umama nosapho lwakhe
Ubugcini babantwana bentombi engendanga bunikwe utatomkhulu wabo wecala lakulomama nosapho lwakhe
Xa intombi engendanga itshata ubugcini bentombi engendanga nabantwana budluliselwa kumyeni wakhe nosapho lwakulomyeni
Ubugcini ngokwemigqaliselo yomThetho wesiNtu bukwicala lamadoda kuphela kwaye abantwana ngabecala lakulomyeni
Ubugcini ngumsebenzi owenziwa yindoda egameni losapho
Ukuhlelwa kwabantwana
Ukuba ngumgqakhwe / umntwana wesisu yinto engaziwayo phantsi komThetho wesiNtu, kuba kaloku umntwana uya kusoloko enendawo, nokuba kukwikulonina le nto isekwe kwintetho ethi "umntwana wesisu (oko kutsho waphambi komtshato) ngowakulonina" okanye ngowecala lakuloyise okanye kwicala lakulomama womyeni, loo nto isekwe kwintetho ethi "imazi ithathwa kunye namathole ayo".
Kuyafuneka lucaciswe uhlobo lomtshato umfazi angena kuwo.
Abantwana benkosikazi (abazelwe emtshatweni okanye phambi komtshato)
Abantwana abazelwe emtshatweni: Ngabomyeni wakhe nosapho lwakhe nokuba ngoobani na ooyise ababazalayo.
Kulindeleke ukuba umama womyeni abamkele abantwana abanjalo njengabakhe kwaye enze zonke iimfanelo zobuzali emntwaneni.
Abantwana bomhlolokazi
Ukubhubha komyeni akuphelisi ubudlelwane bomtshato
Izintlu zabantwana bomhlolokazi zimi ngolu hlobo: (i) Abantwana bongeno
Phantsi kwesiko lokuNgena, lo mtshato uyaqhubeka phakathi komhlolokazi nendoda engena endaweni yomyeni obhubhileyo.
Umhlolokazi nabantwana bakhe baphantsi kogcino nohlolo lwendoda elandela umyeni obhubhileyo. Umngeni idla ngokuba yenye indoda yosapho lwalo myeni obhubhileyo.
Usapho lwakulomyeni ongasekhoyo luyenza uxanduva lwalo ukunakekela umhlolokazi ngalo lonke ixesha esaphila,kwaye lube nguyise wabantwana abaninzi kangangoko lo mfazi enokuyizalela le ndoda ayinikiweyo,
Abantwana abazelwe ngumhlolokazi nendoda engumngeni bathathwa njengenzala yomyeni ongasekhoyo.
Nakwiindawo apho isiko lokungena selaphelelwa, ukuba umhlolokazi uye wazala abantwana, nokuba uyise wabo ngubani na, abo bantwana bathathwa njengabomyeni wakhe ongasekhoyo kwaye ngamalungu osapho lwakulondoda.
Abantwana abazelwe ngumntu oqhawule umtshato
Xa kuqhawulwe umtshato abantwana badla ngokusala nosapho lwakulomyeni
Imithetho yesintu emininzi ayimvumeli umfazi ukuba atshate kwakhona ngexesha esahleli nabantu bakulomyeni. Kufuneka agoduke aye kuloyise ukuba ufuna ukutshata kwakhona
Xa ephinde watshata, nabaphi na abantwana abazelwe ngumfazi oqhuwule umtshato, umyeni wesibini ngutata wabo, umntwana waba balingane ke ngoko ngowosapho lwakulomyeni wesibini. Umyeni wesibini ngumgcini wabo wabantwana.
Kumtshato wakhe wesibini, umfazi oqhawule umtshato angamenywa ngumyeni wakhe wesibini ukuba eze nabantwana bakhe emtshatweni ( oko kutsho abantwana abazelwe ngexesha esahlala notata wakhe emva kokuba ebuyele ekhaya emva komtshato wokuqala), kwiimeko apho umyeni ayithatha inkosikazi namathole ayo.
Abantwana abazelwe emtshatweni
Amagatya ecandelo 11 (b) omThetho woLawulo lwabaMnyama (Black Administration Act) aya kuyilawula imeko - umfazi uya kuhlala engumntwana ukuze umyeni wakhe abe ngumgcini wakhe. Iziphumo zeli candelo ziya kuma ngolu hlobo : Abasetyhini abamnyama abangatshatanga baya kuba ziintloko, abasetyhini abamnyama abatshatwe ngokwamalungelo abemi baya kuba ziintloko, kodwa bonke abasetyhini abangaphantsi kwamashumi amabini ananye okanye abatshatwe ngokwesiko lesintu baya kuhlala bengabantwana.
Okuqukwa licandelo 11 (b)
Abasetyhini abamnyama abatshate phantsi komThetho wesiNtu bayalivinjwa iwonga elinikwa uninzi elifunyanwa ngenxa yomtshato okanye naxa bebaminyaka ingama-21 ubudala ngokwemigqaliselo yomThetho yobuDala yoNinzi (Age Majority Act)
Eli wonga libavimba ilungelo lokungena kwizivumelwano zasemthethweni emagameni abo okanye emagameni abantwana babo
UmThetho wesiNtu wase-Afrika uyoyisakala ukunika abasetyhini base-Afrika iwonga elilinganayo nempatho yomThetho njengoko kuxeliwe kuMgaqo-siseko
Njengabafazi abamnyama abanakuba ziintloko zeentsapho zabo kwanabagcini babantwana babo kuba kaloku basathathwa njengabantwana
Eli candelo ke ngoko likhuthaza ucalulo lwabasetyhini olusekwe kwezesini okanye isini, ngoko ke liyangquzulana noMgaqo-siseko.
Eli candelo liqinisa umThetho-siseko onika amadoda igunya elipheleleyo lokulawula ubomi nepropati yabafazi babo
Isidingo sokubhangiswa nokulungiswa komThetho
Ukusebenza kokwamkelwa komThetho wemiTshato yesiNtu, 2000
Ukwamkelwa kwemitshato yesintu
Iwonga elilinganayo lemitshato
Iwonga elilinganayo nempatho elinganayo yabantu abatshatileyo
UmThetho wobugcini onika abazali bobabini ilungelo lokugcina abantwana
Abantwana bokrexezo
Umyeni uthathwa njengoyise waba bantwana kwaye akanakubakhanyela. Ngenxa yeemeko abakhawulwe nabazelwe phantsi kwazo akululanga ukubohlula kwabomtshato.
Umyeni ungumgcini, unyanzelekile ukuba abamkele njengabakhe bomtshato aba bantwana. Bangamalungu osapho lwakhe. Ootata begazi baba bantwana abanabango kubo.
Kwakolu luhlu kungangena nabantwana bokungenwa
UmThetho wesiNtu ngale ndlela uhambelana necandelo 8 loMgaqo-siseko kwaye awukhethi bantwana ngokwemvelaphi nokuzalwa.
Abantwana bangaphandle komtshato
Aba bantwana ngabecala lakulonina.
Ukuba umama wabo uyatshata, yena nomyeni wakhe babangabagcini baba bantwana. Umyeni ufumana igunya lokuba ngumzali kwaba bantwana phantsi kwentetho ethi: "Inkomo ithathwa namathole ayo" Akusayi kubakho msantsa phakathi kwaba bantwana nabantwana bomtshato. Ngoko ke kwakhona akukho mkhethe phakathi kwabantwana njengoko oko kunqandwa ngumThetho woMgaqo-siseko.
Ubugcini nogcino emva koqhawulo-mtshato
UmThetho-siseko wokuLungelwa komntwana wenziwe inxalenye yomThetho wesiNtu
Kuqhawulo-mtshato abantwana badla ngokusala nosapho lwakulotata.
Xa umama elushiya usapho lwakulomyeni, akahambi nabantwana. (Usengula mntwana ebenguye kwaye kufuneka naye abe nomgcini)
Ukuba ufuna ukucela umngeni kule meko, ke yena nomgcini wakhe kufuneka bathathe inyathelo lokuchasa umyeni wakhe elithi akakulungelanga kwaye engakufanelanga ukuba awongwe ngokuba ngumgcini wabantwana. Le nto ithetha ukuba kusoloko kukhethwa umyeni nosapho lwakhe njengabagcini kuqhawulo-mtshato. Banelungelo elilifa lokuba babe ngabagcini babantwana.
Amanye amaxesha apho abantwana bashiywa kunina kuxa besancanca (ebeleni). Ngumzekelo omnye lo apho ukulungelwa kwabantwana kuza phambi kwamalungelo alilifa katata lokuba nguye umgcini wabantwana.
Iinkundla zesintu ke ngoko zinike utata ilungelo lemvelo lokuba ngumgcini wabantwana kuqhawulo-mtshato kwaye ke iya kuba luxanduva lwaloo mntu okuchasayo oku ukuba abonise ukuba ayisayi kubalungela abantwana into yokuba utata abe ngumgcini. (kufuneka ubungqina).
Ukuqwalasela kokulungelwa kwabantwana
Abantwana abancinci abasancancayo baya kunikwa umama,phantsi komqathango wokuba xa bebadala baya kubuyiselwa kutata. Abantwana bona ngokwabo abanalo ilungelo lokukhetha umzali abafuna ukuhlala naye.
Ezinye iimeko ziye zajonga ekubeni ngowuphi na umzali okulungeleyo ukunanakekela abantwana
Okuqukwa sesi sikhundla
UmThetho-siseko wokuba ngusolusapho nguwo osalawulayo kukulungelwa kwabantwana
Abaphathwa ngokulinganayo aba bantu babini baqhawule umtshato
Abantwana bavalwe imilomo xa kusiziwa kumalungelo abo kwaye banyanzeliswa ngezigqibo zokuba yintoni na ebafaneleyo.
Isiphelo
UmThetho wesiNtu, ke ngoko unamagatya ahambelana noMgaqo-siseko nokwamkelwa komThetho wemiTshato yesiNtu. Amanye amagatya phofu ayaphikisana namagatya oMgaqo-siseko kwaye ukungahambi ngokomgaqo-siseko kusagquba. Kufuneka kucelwe umngeni ngala magatya enkundleni. Esona sizathu sisisiseko kukuba icandelo 11 (b) libhangisiwe, ke naluphi na uhlobo lokungalingani ngewonga phakathi kwamadoda nabafazi akusayi kuqhubeka njengoko kungenasiseko.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKHUTHAZO LOMTHETHO WOKUFIKELELA.txt</fn>
ISEBE LEZEMFUNDO
UKHUTHAZO LOMTHETHO WOKUFIKELELA
KULWAZI :
INCWADANA YESEBE LEZEMFUNDO
INTSHAYELELO
Ukuzimisela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela kulwazi kunika isidima ukunyanzeleka ngoko mgaqo-siseko ukuba libe yimpumelelo ilungelo elingundoqo lokufikelela kulwazi olugcinwe nguMbuso okanye ulwazi olugcinwe kumacandelo abucala.
Lo mThetho linyathelo lophuhliso xa kuthathelwa ingqalelo ilifa lemfihlelo esalifumana kwishumi leminyaka yolawulo lwegcuntswana olungekho mthethweni. NgaLo mThetho, sizisa ukukhanya ukuze siphelise iimfihlelo nokuvalwa kwemilomo okuzimpawu zeminyaka elishumi yolawulo nempatho yobandlululo.
UmThetho woKhuthazo Lokufikelela kuLwazi. No.2 wama- 2000, uzisa ilungelo lomgaqo-siseko lokufikelela kulwazi olugcinwe ngumbuso namaqumrhu abucala, njengenye yeenjongo zawo ezingundoqo.
Eli lungelo liya kunceda ukukhuthaza ukungafihlisi nokubanokuphendula kwanolawulo olunentsingiselo kumaqumrhu kawonke-wonke nawabucala. Ngokubhekiselele neli lungelo, liya kwenza ukuba abantu bethu bathathe inxaxheba ngokupheleleyo baze benze izigqibo ezinentsingiselo ekumiseni ngendlela isizwe sethu malunga nolwazi.
Kwakhona, lakhela phezu kwesiseko sethu sokuba kukhuthazwe uluntu ngokunentsingiselo, ngokuthi abantu baseMzantsi Afrika babenofikelelo olunefuthe kulwazi, ukwenzela ukuba bebenakho ukusebenzisa bakhusele ngokungaphezulu onke amalungelo abo ngokupheleleyo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu ngabantu beli lizwe, libe kukuba kwenziwe iinguqu eziya kuphucula ubunjani bobomi kubantu baseMzantsi Afrika. Lo mThetho uya kongezelela ngokunentsingiselo kwisiseko esiluqilima esakhele kuso kumsebenzi wethu wolawulo olufanelekileyo nenokuba nokuphendula.
IMBULAMBETHE
Umsebenzi ongundoqo womThetho woFikelelo kuLwazi wama-2000, owathi wabhengezwa ngoMatshi wama-2001 kukudala uluntu apho abantu baseMzantsi Afrika bathi babenendlela yokufikelela kwilungelo lolwazi. Lo msebenzi mtsha kuwiso-mThetho, wenza ukuba wonke ubani ongummi eMzantsi Afrika angasebenzisi amalungelo akhe nje kuphela, koko akhusele ngokukhulu onke amalungelo amiselweyo kumgaqo-siseko. UmThetho woKhuthazo lokuFikelela kuLwazi, sisixhobo esibalulekileyo ekuzinzisweni kwemimiselo equlathwe nguMqulu wamalungelo oluntu njengoko kumiselweyo kuMgaqo-siseko.
Idemokrasi yethu yaseMzantsi Afrika izinziswe kwiintsika zenkululeko, ulingano kwanokuhlonela isidima soluntu. Lo mThetho mtsha yinxalenye ebalulekileyo phakathi kwinkqubo yenguqu, njengoko iqinisa iziseko ezibekwe ngaphakathi kuMqulu wamalungelo oluntu.
Isithethe kulawulo lobandlululo yayikukuba imisebenzi karhulumente kwanolawulo lwayo igutyungelwe ngokufihlakeleyo nangokuvala umlomo, kufihlwa izenzo zorhwaphilizo nezingekho mthethweni. Kunyulo lwedemokhrasi ngowe-1994, siye saqalisa endleleni entsha exabise indlela yokungafihlisi nenokuba nokuphendula.
Lo mThetho woKhuthazo wokuFikelela kuLwazi, uzisa kuwonke-wonke waseMzantsi Afrika indlela yokuba abenakho ukufikelela kulwazi lombuso kwanakumaziko abucala.
Lo mThetho mtsha wandisa iimfuno yokuba onke amaziko enze okusemthethweni kwaye abe nokuziphendula kuwo onke amanyathelo athe awathabatha. Lo mThetho mtsha uye wabhengezwa njengelinye inyathelo lokudala ubomi obungcono ngokunikezela iindlela kubemi abangabemi nje-e, ukuba bafikelele kulwazi, nto ke leyo engabangela ukuba amaziko kawonke-wonke nawabucala abe nokuphendula ngenxa yamanyathelo awo.
INTLOKO YECANDELO
IZIQULATHO
A. IQUMRHU NEMISEBENZI
C. IINKCUKACHA ZOKUFAKA ISICELO SOFIKELELO
D. UKWAHLULWA NGOKWENDIDI NOKUHLELWA KWEENGXELO EZIBHALIWEYO
E. IINGXELO EZIBHALIWEYO EZIZIVELELEYO NEZIKHOYO EKUNOKUFIKELELWA KUZO.
H. AMACEBO, IINKQUBO ZEZIBHENO NEZICELO ZENKUNDLA.
A. IQUMRHU NEMISEBENZI
UmGaqo-siseko uqinisekisa kuye wonke ubani unelungelo lemfundo esisiseko negqithela phambili. Uxanduva olungundoqo kwanokusebenza kweSebe lezeMfundo kufuneka luqinisekise ukuzalisekiswa kweli lungelo. Kwimizamo yokuba sifikelele kweli lungelo, iSebe lizimisele ukuqinisekisa ukuba oovimba namathuba baya fumaneka kubo bonke abangabafundi ngenjongo yokulungelelanisa ukungalingani kwamandulo nemigaqo-nkqubo nenkqubo ezilungele abathile , amaqela noluntu, olwaluvinjiwe la mathuba ngexa elidlulileyo. Ekusukeleni le njongo iSebe liqulunqe amaqumrhu olawulo neendlela zokwenza ukuze liphumeze uxanduva lwayo lomgaqo-siseko, kwaye lincede ekuziseni uthatho-nxaxheba ngokupheleleyo kulawulo lwemfundo ngabemi bePhondo loMntla Koloni. La maqumrhu ajolise ekusetyenzisweni koovimba okuyimpumelelo, ulawulo lwezimali olulungileyo, ulawulo lwabasebenzi kwanocwangcwiso olunempumelelo.
Kuyabonakala ukuba ukuze kuqinisekiswe ukwenziwa kwemisebenzi neendima eziyinxalenye yeSebe, makubekho iqumrhu eliququzelela oko nelinefuthe elivakalayo. Unikezelo lwemisebenzi kwizithili ezine zeSebe lujolise ekwandiseni ukufikelela kwinkonzo ezinikezelwa liSebe. Iqumrhu elipheleleyo loququzelelo elibonisa inani leeyunithi ezinxibelelanayo, imisebenzi eliyinikiweyo kwakunye nezikhundla zemisebenzi, lifakelwe njenge-Sihlomelo A.
Ngokubhekiselele kumThetho woKhuthazo wokufikelela kuLwazi, iGosa loLwazi kulawulo lwePhondo lasemNtla Koloni labelwe ukuba liqinisekise ukwenzeka kwenkqubo yokufikelela kulwazi kwiingxelo ezibhaliweyo. Ngaphezulu, iGosa loLwazi lonyule iiNtloko zamaSebe ePhondo, kuquka iNtloko yeSebe lezeMfundo njengoSekela-Gosa loLwazi, ukumncedisa kumsebenziwakhe. Iinkcukacha zonxibelelwano zooSekela -Gosa boLwazi beSebe lezeMfundo zezi zilandelayo :
ISEBE LEZEMFUNDO :
ISIKHUNDLA : USekela-Mlawuli Jikelele
IFOWUNI : -839-6683
IFEKSI : -8396640
IFOWUNI : -830-1600
IFEKSI : -832-7975
SIYANDA :
IFOWUNI : 337-6302
IFEKSI : 332-2730
IFOWUNI : 712-2893
IFEKSI : 712-1572
IFOWUNI : 632-9227
IFEKSI : 631-3250
C. INKQUBO YOKWENZA ISICELO SOKUFIKELELA KULWAZI KWIINGXELO EZIBHALIWEYO
Ngokubhekiselele kumThetho woKhuthazo wokufikelela kuLwazi, nabani na unelungelo lokwenza isicelo sokufikelela kulwazi nakwiingxelo ezibhaliweyo eziselugcinweni lombuso okanye iQumrhu likaWonke-wonke. Ukuze ukwazi ukufikelela kwingxelo ebhaliweyo, ubani kufuneka azalise ifomu yokucela ukufikelela kulwazi. Le fomu ihlonyelwe njengesiHlomelo E. Le fomu kufuneka igqithiselwe kuSekela-Gosa LoLwazi kwezi nkcukacha zedilesi zingentla apha. Nje ukuba sifunyanwe esi sicelo salo mntu, le nkqubo iya kulandelwa:
Usekela -Gosa loLwazi uya kuqinisekisa okokuba ubani lowo ufake isicelo nguye yena siqu, okanye akunjalo, oko kukuthi ingaba olu lwazi lubhekiselele kuloo mntu yedwa owenza isicelo, okanye akunjalo. Oku kwenziwa khon' ukuze kuqinisekiswe ukuba kukho intlawulo ekhutshwayo. Ukuba ulwazi olo alunxulumananga nalowo ufake isicelo sokufikelela kulwazi, intlawulo engama- R35.00, iya kuhlawulwa phambi kokuba iqhubeke le nkqubo. Ngoko ke, isicelo asiyi kuqwalaselwa kude kuhlawulwe intlawulo yokuqala.
Yakuba ihlawulwe intlawulo, uSekela-Gosa loLwazi uya kuyalela abasebenzi abafanele oko bakhuphe iingxelo ezibhaliweyo ezichaphazelekayo.
Xa ingxelo ebhaliweyo sele ikhutshiwe, uSekela-Gosa loLwazi uya kuphonononga ezoo ngxelo okanye amaxwebhu, ukuqinisekisa ukuba azingawo lawo aphantsi komThetho woKhuseleko.
Ukuba ufikelelo luyavunywa, lowo ufake isicelo okanye ocelayo yena buqu, uya kuxelelwa ngeendleko emazihlawulwe ukuze iingxelo ezibhaliweyo ziphinde zenziwe zifumaneke.
Xa sele ihlawuliwe intlawulo efanelekileyo, ingxelo okanye inxalenye yayo ekuvunyelwene ngayo ukuba ifumaneke , kuya kwenziwa ikopi zayo, ize inikezelwe kumntu lowo owenze isicelo sokufikelelwa kulwazi.
Xa kunokwenzeka ukuba ufikelelo kwingxelo ezibhaliweyo lungavumeleki, umntu lowo othe wenza isicelo sokufikelela kulwazi, uya kwaziswa ngalo mba, axelelwe nezizathu zokuba kwaliwe kwakunye nokuba acetyiswe ngeenndlela anokuthi ahambe ngazo xa engakwamkeli oko.
D. UKWAHLULWA NGOKWEENDIDI NOKUHLELWA KWEENGXELO EZIBHALIWEYO.
Iingxelo ezibhaliweyo kwiSebe lezeMfundo zingahlulwa ngokukhulu zibe zintloko ezizingxelo zembalelwano kwanazo zonke iingxelo ezibhaliweyo ( ezinye ingxelo ezibhaliweyo).
Iingxelo zembalelwano zilawulwa ziphathwe ngokubhekiselele kwindlela ezintathu zeenkqubo zokuFAYILISHA ezivunyiweyo ukuba zisetyenziswe kwisebe ngamaziko agcina iingxelo ezibhaliweyo zama Phondo. Zonke iingxelo zembalelwano ezingqamene nemicimbi yabasebenzi, ziphethwe ngokwenkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemicimbi yabasebenzi ukuze zonke ezinye iingxelo ezibhaliweyo ezinxulumene nemisebenzi eyinkxaso zilawulwe yinkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemisebenzi exhasayo. Zonke iingxelo ezibhaliweyo ezinxulumene neeyunithi zesebe (ngaphandle kolawulo nezezimali) ziphethwe ngokwenkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemisebenzi engundoqo. Ezi nkqubo zokuFAYILISHA zintathu zifanayo zigunyazisiwe kumasebe onke kulawulo lwePhondo lwasemNtla Koloni (NCPA) IIFAYILE ezizodwa nezivulwe ngokubhekiselele kwezi nkqubo zintathu ziya kubonokaliswa kwiregista yeeFAYILE ezivuliweyo.
Ezinye iingxelo ezibhaliweyo ziphethwe ngokubhekiselele kwishedyuli yokulawula iingxelo ezibhaliweyo zePhondo ezingekaphunyezwa yingcali yolondolozo lwamaxwebhu.
ISebe loLawulo lwezeMfundo linelayo inkqubo yokuFAYILISHA evunyiweyo enokusetyenziswa ngawayo amacandelo esebe.
ULAWULO LWEPHONDO LWASEMNTLA KOLONI:
ISEBE LEZEMFUNDO
INKQUBO YOKUFAYILISHA
A IMIYALELO EQHELEKILEYO
B ULUDWE LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
C UKUHLELWA NGOKWAMANANI
D ISIHLOMELO A: IZIKOLO
E ISIHLOMELO B: IMIBUTHO ENGEKHO PHANTSI KOLAWULO LUKARHULUMENTE
IMIYALELO EQHELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ISETYENZISWA LISEBE LEZEMFUNDO KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI KUPHELA. AYINAKUSETYENZISWA KWENYE I-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YENGCALI YEPHONDO YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU .
UKUNIKA INGXELO
UHLAZIYO NEZONGEZELELO USHIYO NOFAKELO LWEMIQOLO KULUDWE OLUNGEZANTSI LULUHLAZIYO NGOKUNJALO MALUNGENISWE RHOQO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO, KHON' UKUZE ZAZISWE KWAYE ZAMKELWE NGOKUSESIKWENI. KWIMEKO APHO UHLAZIYO / IZONGEZELELO ZIYE ZAJIKELELISWA, NGEESETYHULA EZINEMIZUZU,, IKOPI YOKO MAYIGQITHISELWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO KWANGAPHAMBILI, UKUZE IYAMKELE , UKULUNGISELELA UKUNXULUMANA OKULULA KOLAWULO. IZAZISO MAZINONJOLWE UNYAKA NGAMNYE KUQALWA NGENANI LOKUQALA UMZEKELO 1/1999, 2/1999, NJALO-NJALO. KWIINGXELO EZIBHALIWEYO EZINGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI WE-14 WALE MIYALELO.
IMPATHO YENKQUBO
IMPATHO YENKQUBO YABELWE UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO. AKUKHO LUHLAZIYO/ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKUTHI ZENZIWE NGAPHANDLE KWEMVUME YENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO KWAKUNYE NELI GOSA. IMISEBENZI ENGEMINYE YELI GOSA IQUKA PHAKATHI KWEMINYE OKU KULANDELAYO:
A MAKAPHONONONGE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZONKE IINGXELO ZEMBALELWANO ZIQWALASELWE KWIFAYILE EZILUNGILEYO.
B MAKAQINISEKE UKUBA UMHLATHI WESIHLANU NOWESITHANDATHU KWIMIYALELO ITHATHELWE INGQALELO NGOKUTHE NGQO, NGOKUZIPHONONONGA EZO ZIFANELEKILEYO RHOQO, UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGOKUFANELEKILEYO.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISOLOKO IHAMBA NAMAXESHA KHANGELA KWAKHONA UMHLATHI 7
D) UKUBA NEMPUMELELO KWALE NKQUBO MAKUHLOHLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUYIMFANELO LUYA FUMANEKA. XA KUTHE KWAFUNYANWA IMISEBENZI EMITSHA, IIFAYILE EZINTSHA MAZENZIWE UKUZE APHO KUYIMFUNEKO, EZIKHOYO ZAHLULA-HLULWE OKANYE ZIDITYANISWE NJENGOKO KUQHELE UKUBA NJALO . IIFAYILE EZINGONOZALA ( IZIHLOKO EZITHI KWAKHONA ZISETYENZISWE KODWA ZISETYENZISIWE NJENGEEFAYILE, MAZIHLOLWE RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZIBE ZIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUKHO IMFUNEKO, IIFAYILE EZINGAPHANTSI MAZENZIWE.
E KUFUNEKA KUQWALASELWE IIMEKO APHO INGXELO YEMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ENYE ZE UGXININISO LUGQITHELE KOMNYE UMBA, UKUZE UMBA LOWO UQWALASELWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI INGENTLA MAYIBONAKALISWE KWIPHEPHA LEMISEBENZI LOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO.
UKUFAYILISHA OKUCHANEKILEYO KWEENGXELO ZEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ACHOPHELE IINGXELO ZEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. LA MAGOSA MAWABE AQHELENE NOTHOTHO ASEBENZANA NALO KWAYE MAWAQINISEKISE UKUBA ZONKE IINGXELO ZEMBALELWANO ZIQWALASELWE KWIFAYILE ELUNGELE OKO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA IIMBALELWANO EZIBALULEKILEYO AZITSHATYALALISWA, KWAYE LUTHINTELWE UGCINO OKUNGEYOMFUNEKO LWEEMBALELWANO EZIZEXESHANA ELINGEPHI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO ZENZIWE KUZO ZONKE IINKQUBO KULUNGISELELWA IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA KWINOMBOLO EBHEKISELELE KWIFAYILE, UMZEKELO 1.P, 1.1.P NJALO-NJALO, YONKE IMIBA ENXULUMENE NEMIGAQO-NKQUBO, IMIMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE
NEZALATHISO MAZIQWALASELISWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UNXULUMANO OLULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA UMYALELO, NJENGOKO LISETYENZISWA NGENTLA APHA LIBHEKISA KWIMIYALELO EHAMBISANA NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE, KWAYE ASIYOMIYALELO EBHEKISELELE KWABO BANGABASEBENZI ABABODWA.
UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KWENZA ISIGQIBO SOKUBA IBE ZIIKOPI OKANYE IKOPI YEFAYILE YOMGAQO- NKQUBO EMAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO XA INGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO ITHE YAGUNYAZISA UKULAHLWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, XA KUTHE KWAGQITYWA NGOMBA WOMGAQO-NKQUBO NGEFAYILE YEPROJEKTHI.
KUYA KUTHI NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKULAHLWA KWALOO FAYILE, IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESITHATHWE NGEFAYILE EYI A20, MAZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EKWIFAYILE YOKUGQITYEZELWA KWALO MCIMBI. UKUBA ISIGQIBO SITHATYATHWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ALUNGELE OKO MAZIBEKWE KWIFAYILE EZIFANELEKILEYO ZOMGAQO-NKQUBO. APHO UXWEBHU OLO LUQULETHE OKUNINZI KULO, UMZEKELO INGXELO, IQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, IYA KUBA SISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO SALE NGXELO KUPHELA, EKUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. IINGXELO ZEMBALELWANO ESELE ZIQWALASELWE KWIFAYI ZOMGAQO-NKQUBO, MAZIPHELELE KOKO KUNXULUMENE NOQULUNQO KUNYE/OKANYE UQULUNQO KWAKHONA KOMGAQO-NKQUBO.
EZI NGXELO ZEMBALELWANO MAZINGABEKWA KWIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO ENGAKHOKELELI EKUQULUNQWENI KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUNEZILUNGISO LOMGAQO-NKQUBO OSELE UKHO.
B UKUQWALASELWA KWEEMEKO EZIZODWA EZINGAKHOKELELI
EKUQULUNQWENI KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE
UTOLIKO OLUNEZILUNGISO LOMGAQO-NKQUBO OSELE UKHO.
C IIMEKO EZIMALUNGA NOTHOTHO OLUNGEZANTSI OLUNGUNDOQO XA LULONKE, KODWA INGEYIYO IMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO KWAKUNYE NEMIBA EYODWA YEMICIMBI ETHE NGQO NEKUNGEKHO ZIFAYILE ZAYO EZIKHOYO. KWIIMEKO EZINJALO UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KUFUNEKA ABONANE NENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO, UKWENZELA UKUBA IIFAYILE EZIFANELEKILEYO ZIVULWE.
IMIBUZO ESISIGXINA
KWINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA,
IIFAYILE ZEMIBUZO ESISIGXINA ZIBONELELWE. EZI FAYILE
ZEMIBUZO YEXESHANA ENGAFUNI MANYATHELO ANGAMANYE
NGAPHANDLE NJE KWEEMPENDULO EZIQHELEKILEYO.
ZIPHAWULWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA
NOPHAWU "R" NJENGELUNGU LENOMBOLO YOKUGQIBELA
IFAYILESHWE APHA NAPHANTSI KWEZIPHI NA IIMEKO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA
EQULETHE YONKE IMICIMBI EYAMKELWEYO YINGCALI
YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO NECHAZAYO UKUBA IIFAYILE ZIVULWA NJANI, ZINONJOLWA NJANI. AKUKHO ZIFAYILE ZINOKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZELO YEFAYILE LEYO SELE IBHALIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE OKU SELE KWAMKELWE NGUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO NAYINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO . IIFAYILE ZEEMEKO EZIZODWA EZIYE ZAVULWA NGOKUNXULUMENE NAMANQAKU AKWINKQUBO AZIBHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKAQINISEKISE UKUBA UHLAZIYO OLWAMKELEKILEYO NEZONGEZELELO ZIBHALIWE PHANTSI KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKO NANGOKO.
IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA EBALULEKILEYO YOKUPHATHA KWAYE MAYIGCINWE NGONONOPHELO ISELUGCINWENI LOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO. MAYILONDOLOZWE KHON'UKUZE KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IINGXELO EZIBHALIWEYO EZIPHELELEYO ZAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO, UHLOBO LWEFAYILE ENAMAPHEPHA AFAKWA AKHUTSHWE MAYISETYENZISWE NJENGOKO ISENZA UKUBA KUKWAZEKE UKUFAKELA AMANYE AMAPHEPHA ANOKUTHI AFUNEKE KWIFAYILE ZAMATYALA, EZIYINXALENYE YOKUHLELWA NGOKWAMANANI. LE REJISTA IGCINWA NGENDLELA EFANAYO NALE YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZIFAKWA NGOKUBHALWA NGENDLELA YOKULANDELELANA. UMQOLO OHLAYO OWONGEZELELWEYO MAWUBEKHO UNXUSANE NEENKCAZELO ZEEFAYILE APHO KUBHALWA KHONA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWETAYITILE YEFAYILE LEYO. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIXELE IGAMA LE-OFISI APHO LE NKQUBO INOKUSETYENZISWA KHONA KWANOMHLA WOKUPHUNYEZWA KWALE NKQUBO NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKUPHATHWENI KWEENGXELO EZIBHALIWEYO. MAYISOLOKO IHAMBA NAMAXESHA KWAYE IGCINWE NGOKUKHUSELEKILEYO.
KUYIMFUNEKO UKUBA IREGISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO EZINGU-D YENZIWE NGOKUKHAWULEZA NJENGOKO IMIYALELO YOKULAHLWA KWAZO IKHUTSHIWE YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO. IREGISTA YAHLULWA NGOKWEMINYAKA UMZEKELO 1999, 2000, 2001 NJALO-NJALO. XA IFAYILE ENGU-D IVALIWE NGENXA YOKUBA ITHE YATYEBA KAKHULU, INOMBOLO YAYO EBHEKISELELE KUYO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EKUYA KUTHI NGAWO ILUNGELE UKUTSHATYALALISWA. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WAWO WOKULAHLWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WAMA-2002, LO NTO YENZA KUBE LULA UKWAZI UKUBA ZEZIPHI NA IIFAYILE EZIZA KUTSHATYALALISWA NGALO NYAKA UNIKIWEYO. UKUSETYENZISWA KWEFAYILE ELUHLOBO OLUNAMAPHEPHA AFAKWA AKHUTSHWE KUYANCOMEKA NJENGOKO KUNGENAKWENZEKA UKUBA KWAZIWE INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNEKA KWANGAPHAMBILI (KHANGELA UMHLATHI WE-16 ONGAPHAMBILI MALUNGA NOKULAHLWA)
LE NKQUBO IYA KUPHUNYEZWA NGO-OKTOBHA KOWE-1999 KWAYE EMVA KOKO AKUYI KUBAKHO MBALELWANO IYA KUQWALASELWA KWEZO FAYILE ZIVELA KWINDLELA ENDALA NANGONA IIFAYILE ZAMATYALA ASEMIYO ZINGONGEZELELWA, ZIFAKELWE KULE NDLELA INTSHA, XA SELE KUFUMANEKE IMVUME EBHALIWEYO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO, PHAMBI KOKUBA KWENZEKE OKO.
IIFAYILE MAZIVULWE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO YOKO. MAKUTHATHWE INGQALELO KUQINISEKISWE UBUNGQONGQO MALUNGA NOKUNONJOLWA KWENKCAZELO YEEFAYILE NJENGOKO KUXELIWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, KWIIMEKO APHO INKCAZELO YEFAYILE ZIBANDE KAKHULU, INXALENYE YESIHLOKO ENGEYOMFUNEKO MAYISHIYWE. KULO MZEKELO ULANDELAYO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: IINKOZO ZEKHARITYHULAM NOHLOLO: IZIFUNDO ZEENKALO ZEMFUNDO : IMFUNDO NGOLONDOLOZO : UNXULUMANO NEMIBUTHO YOLONDOLOZO: UMBUTHO WASEMZANTSI AFRIKA WEZINTO EZINOBOMI ZASENDLE : KUNGASHIYWA OKU: UNXULUMANO NEMIBUTHO YOLONDOLOZO. NANGONA OKANYE OKUYINXALENYE KUNOKUSHIYWA, ISIHLOKO/ITAYITILE YOTHOTHO OLUNGUNDOQO MASINIKWE NGALO LONKE IXESHA KWAYE MASIBE SESIPHELELEYO NGOKWANELISAYO UKUCHAZA IZIQULATHO ZEFAYILE. UKUZE KUNCEDISWANE NABASEBENZI BECANDELO LEENGXELO EZIBHALIWEYO UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKAZIXELELE EZO.
ZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO ZINJALO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGE-INKI ENGENAKUCIMA. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YENDLELA YOKULAHLWA ENOKUSETYENZISWA XA IKHO,MAKUBONAKALISWE KWIQWEQWE LANGAPHANDLE. AMAQWEQWE ADLAKADLAKA MAWALUNGISWE NGOKUFAKWA KWAMANYE RHOQO.
INKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IINKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI ZICHAZA IZIHLOKO ZEMICIMBI KUPHELA. IZAHLULWANA MAZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI NKCAZELO ZEZIHLOKO, KODWA MAKUNGAVULWA ZIFAYILE ZIVULELWA IINKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
INKCAZO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEZIHLOKO ZEMICIMBI OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE, ZENZELWE UKUBA ZIBE ZIZIKHOKELO KUPHELA KWAYE MAZINGABHALWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IIMBALELWANO EZINGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYENWE IMBALELWANO ENGANAFAYILE YABELWE YONA, LO MBALELWANO KUFUNEKA KUJONGWANE NAYO NGOKWELO THUBA KWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO. ISICELO MASENZIWE KE NGOKO KUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KWIFAYILE 2.8.2.1 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO UKWENZELA UKUVUNYWA KOKUVULWA KWEFAYILE ELUNGELE OKO. IINKCUKACHA EZIPHELELEYO NGOKUBHEKISELELE KUHLOBO LWEMBALELWANO KWANEZIPHAKAMISO EZINXULUMENE NOKUBEKWA ENDAWENI NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO MAZINGENISWE. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KUNGENISA ISICELO SOKWAMKELWA KWINGCALI YEENGXELO EZIBHALIWEYO YEPHONDO, KUTHI NJE UKUBA SIVUNYWE ISICELO ESO, AZISE ONKE AMACANDELO NEE-OFISI ZENGINGQI EZIYA KUTHI ZENZE IZILUNGISO NGOKUNJALO KWIKOPI ZAZO ZENKQUBO YOKUFAYILISHA. IMBALELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 IYA KUTHI KE NGOKU IGQITHISELWE KWIFAYILE ENTSHA.
IQWEQWE ELONGEZELELWEYO MALIVULWE APHO KUKHO IMFUNEKO UKWENZELA UKUGCINA IMIBHALO EMININZI NJALO-NJALO, NTO KELEYO ENGAKHOKELELA
EKWANDENI OKUNGEYO MFUNEKO KUMTHAMO WEFAYILE. AKUKHO MBALELWANO NANGONA KUNJALO EYA KUFAYILISHWA KWIQWEQWE ELINJALO. IQWEQWE MALIPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO EBHEKISELELE KUYO ZE KUBHALWE "IFAYILE EHLONYELWEYO" NGAPHANDLE KWEQWEQWE
NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLWA LIBHENGEZIWE YINGCALI YOLONDOLOZO MAXWEBHU YEPHONDO, LO MYALELO UYA KUBONAKALISWA UNXUSANE NEFAYILE NGANYE KUMQOLO WOKULAHLA OBONELELWAYO KULE NKQUBO. UPHAWU LOKULAHLA OLUSETYENZISWAYO AMAXESHA AMANINZI LUBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUGQITHISELWA KAMVA KWINGCALI YOLONDOLOZO MAXWEBHU YEPHONDO.
D: TSHABALALISA XA KUPHELE INANI LEMINYAKA ELIBONAKALISWE NGENANI ELILANDELA UNOBUMBA D.
IIFAYILE KUFUNEKA ZILAHLWE RHOQO KODWA KE, KUBE KANYE NGONYAKA, UKUBA NGABA IGUNYA LOKULAHLWA LIKHUTSHIWE YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO. LULWAPHULO-MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NEZIPHI NA IINGXELO EZIBHALIWEYO ZIKAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KOGUNYAZISO YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU. ISIQINISEKISO SOKULAHLA ESIMISELWEYO, MASINGENISWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO, NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKULAHLWA.
IIFAYILE MAZINGAGQITHI KWIISENTIMITHA EZINTATHU UKUTYEBA. XA ZIFIKELELE KOKO KUTYEBA, IFAYILE MAYIVALWE ZE IQWEQWE ELITSHA LIVULWE. INOMBOLO YOMQULU OMTSHA (UMZEKELO UMQULU-.2) MAYIBONAKALISWE NGAPHANDLE KWIQWEQWE ELITSHA. IPHEPHA ELINAMAGAMA: "IVALIWE KHANGELA UMQULU -------"MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 1" KUFUNEKA UBONAKALISWE KUPHELA XA UMQULU WOKU-1 WESI-2 UVULIWE.
LE NKQUBO ILANDELAYO MAYILANDELWE XA IIFAYILE A20, ZIVALWA:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUFAYILISHA OKUNGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELILODWA ELINAMAGAMA ATHI "IVALIWE-IGQITHELA KUMQULU----" ABHALWE KULO UKUZE KE LIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
C IIFAYILE KE NGOKU ZIBEKWA ZIGCINWE KWIIBHOKISI ZEKALIBHODI EZILUNGISELELWE KANYE LOO NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO MAZIVULWE NGOKUNXULUMENE NEMIYALELO ETHI IVELE KWINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO KHANGELA UMHLATHI WESI-7 WALE MIYALELO.
USETYENZISO LWENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINTLOBO ZEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWEPHONDO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMICIMBI YABASEBENZI NESETYENZISWA NGAMASEBE EPHONDO NEJONGENE NOLAWULO LWABASEBENZI KWI-OFISINI EKUBHEKISELELWE KUYO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO NESETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE KWIPHONDO NEJONGENE NALO MISEBENZI EYENZA UKUBA I-OFISI ECHAPHAZELEKAYO IZENZELE IMISEBENZI YAYO EDWELISIWEYO.
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA IYINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQWE NGOTHOTHO LWEMISEBENZI ENGUNDOQO. IFANA YODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE IBONAKALISA IINJONGO EZITHE NGQO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, NTO KE LEYO EYAHLULAYO NAKWEYIPHI NA I-OFISI.
ABAPHATHISWA BEPHONDO XA BEBONKE BANEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZIZEZABO EZISETYENZISWA NGABO KUPHELA. ZONKE IZIKOLO ZIYA KUSEBENZISA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA EFANAYO EQULUNQELWE KANYE IZIKOLO EZI.
AMASEBE ONKE
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMICIMBI YABASEBENZI
A IMIYALELO EQHELEKILEYO
B ULUDWE LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
C UKUHLELWA NGOKWAMANANI
D ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE EZAHLUKILEYO ZAMATYALA.
IMIYALELO EQHELEKILEYO NENKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YENZELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE KULAWULO LWEPHONDO LASEMNTLA KOLONI. YINKQUBO YOMSEBENZI YABASEBENZI BANGAPHAKATHI KUPHELA. ICANDELO LAMANDLA OLUNTU ELIBEKWE NDAWONYE ELENZA IMISEBENZI YABASEBENZI NJENGENXALENYE YOLUDWE LWEMISEBENZI, LINGAYISEBENZISA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA KWIMICIMBI YAYO YANGAPHAKATHI YABASEBENZI. IMISEBENZI YABO ENGUNDOQO IYA KUBONAKALISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI ENGUNDOQO. LE NKQUBO YOKUFAYILISHA AYINAKUSETYENZISWA KWI-OFISI /II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KWEMVUME YENGCALI YOLONDOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO KWANGEXA ELINGAPHAMBILI.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZONGEZELELO NOHLAZIYO USHIYO NOFAKELO
LUHLAZIYO NGOKUNJALO. MALUNGENISWE RHOQO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO UKUZE ZAZISWE NOKUBA ZAMKELWE. KWIIMEKO APHO UHLAZIYO /IZONGEZELELO ZIJIKELEZISIWE NGESETYHULA ENEMIZUZU , IKOPI YOKO MAYIGQITHISELWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO NGAPHAMBI KOKO, UKUZE YAMKELWE. UKULUGISELELA UNXULUMANO OLUNENTSINGISELO, IZAZISO MAZINONJOLWE KUNYAKA NGAMNYE KUQALWE KWINOMBOLO YOKU-1 UMZEKELO 1/1998, 2/1998 NJALO-NJALO. KWIIMBALELWANO EZINGAHLELWANGA KHANGELA KUMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO.
ULAWULO LWALE NKQUBO
ULAWULO LWALE NKQUBO LWABELWE UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KWI-OFISI YOMLAWULI -JIKELELE. AKUKHO LUHLAZIYO / ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZIYA KWENZIWA NGAPHANDLE KWEMVUME YENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU KWAKUNYE NELI GOSA. IMISEBENZI YELI GOSA IQUKA PHAKATHI KWEMINYE OKU KULANDELAYO :
A. YENA MAKAGOCA-GOCE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO IQWALASELWE KWIIFAYILE EZILUNGELE OKO.
B. YENA MAKAQINISEKISE UKUBA UMHLATHI WESI-5 NOWESI-6 WALE MIYALELO UTHATHELWE INGQALELO NGOKUCHANEKILEYO NGOKUGOCA-GOCA IIFAYILE EZILUNGELE OKO RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EFANELEKILEYO.
C. YENA MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI. (KHANGELA KWAKHONA UMHLATHI WESI-8).
D. UKUBA NEMPUMELELO KWALE NKQUBO MAKUVAVANYWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUYIMFUNEKO LULUNGISELELWE. XA KUKHO IMFUNEKO YEMISEBENZI EMITSHA, IIFAYILE EZINTSHA MAZIQULUNQWE UKUZE XA KUKHO IMFUNEKO IIFAYILE EZIKHOYO ZAHLULA-HLULWE OKANYE ZIDITYANISWE XA KUNOKUTHI KUBENJALO. IIFAYILE EZINGOONOZALA ( OKO KUKUTHI IZIHLOKO EZAHLULWE ZAZIZIHLOKWANA KODWA ZISETYENZISWA NJENGEEFAYILE) MAZIVAVANYWE RHOQO UKUZIKHUSELA UKUBA ZIBE ZIIFAYILE EZIQHELEKILEYO KWAYE APHO KUKHO IMFUNEKO IIFAYILANA MAZENZIWE.
E. MAKUQWALASELWE IIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE UKUZE UGXININISO LUGQITHELE KOMNYE UMBA, LO MBA MAWUQWALASELWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI INGASENTLA KUFUNEKA IBONAKALE KUXWEBHU LOMSEBENZI LOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO NGENDLELA ECHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. LA MAGOSA KUFUNEKA ALWAZI UTHOTHO LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIFAYILE ELUNGELE OKO. INDLELA ENGALUNGANGA YOKUFAYILISHA MAYILUNGISWE KWANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO EZINEXABISO AZITSHATYALALISWA KWAYE KUKWANQANDWA UKUGCINWA OKUNGEYOMFUNEKO KWEZINTO ZEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
KWENZIWE AMALUNGISELELO KUYO YONKE INKQUBO YEEFAYILE ZOMGAQO - NKQUBO. EZI FAYILE ZICHONGWA NGOPHAWU "P" NJENGENXENYE YOKUQGIBELA YENANI ELIBHEKISELELE KULOO FAYILE, UMZ. I.P, I.I.P NJL-NJL. ZONKE IZINTO EZINXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, IMIMMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO NEMIKHOMBA-NDLELA KUFUNEKA ZIJONGWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKHANGELA OKULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISIWE NGENTLA, LIBHEKISELELE KWIMIYALELO ENGQAMENE NOMSEBENZI WECANDELO LIPHELELE, INGEYIYO IMIYALELO EBHEKISELELE KUMSEBENZI NGAMNYE. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KUTHATHA ISIGQIBO SOKUBA KUFAKWE IIKPOI ZEMBALELWANO ZIZONKE NA OKANYE IKOPI YOMGAQO-NKQUBO KUPHELA KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUDE KUBE LELO THUBA EKUYA KUTHI INGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO INIKE IGUNYA LOKULAHLA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMBA WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KHONA KWIFAYILE YEPROJEKTHI. LAKUBA LIKHUTSHIWE IGUNYA LOKULAHLA, IIKOPI ZESIGQIBO SOKUQGIBELA ESITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A2O, KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EKWALATHISA KWIFAYILE APHO UMBA WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA ISIGQIBO SITHATYATHWE KWIFAYILE ENGU - D, IIKOPI ZAMAXWEBHU AFANELEKILEYO MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO. APHO UXWEBHU OLUSISAMBUKU, UMZ. INGXELO, LUQULATHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAYIBE SISICATSHULWA SECANDELO ELIBALULEKILEYO LEENGXELO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NKQUBO. IMBALELWANO EJONGWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELISWE KULOO NTO INXULUMENE NOKUQULUNQWA KWAKUNYE/OKANYE NOKUQULUNQWA KWAKHONA KOMGAQO-NKQUBO
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO ONGENAZIPHUMO ZOKUQULUNQWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUTSHINTSHIWEYO LOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUPHATHWA KWEMIBA ETHILE EYODWA ENGENAZIPHUMO ZOKUQULUNQWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZILUNGISO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMIBA EMALUNGA NOTHOTHO OLUNGUNDONQO OKANYE UTHOTHO OLUNGAPHANTSI LUPHELELE, KODWA INGEYOMIBA YOMGAQO-NKQUBO, KWAKUNYE NEMIBA EYODWA YOMCIMBI OTHILE ONGENAFAYILE IKHOYO. KWIIMEKO EZINJALO UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKADIBANE NENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO ZIYAFUMANEKA KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO YOHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI MANYATHELO ANGAMANYE NGENXA YEMPENDULO EQHELEKILEYO. ZITHI ZICHONGWE KWINKQUBO YOKUFAYALISHA NGOKUBA NOPHAWU U "R" NJENGENXENYE YOKUGQIBELA YENANI ELIBHEKISELELE KULOO 1FAYILE. AKUVUMELEKANGA KWAPHELA UKUBA IMIBA EBALULEKILEYO IFAYILESHWE APHA.
IINGXELO NEENGENISO
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO, IZINTO EZIYINGENISO KWAKUNYE NOLWAZI, AMALUNGISELELO EZO NGXELO ENZIWE KWAKUNYE NEZINTO EZIBUYISWAYO EZINGENAKUPHATHWA NGOKUFANELEKILEYO NGOKWANELEYO PHANTSI KWALO NALUPHI NA UTHOTHO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZEZINTO EZIBUYISWAYO ZIYE ZABONELELWA KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, OLO THOTHO LUNGUNDOQO LWEENGXELO NEZINTO EZIBUYISWAYO LUYA KUSETYENZISWA KUPHELA UKUBA LOO NGXELO OKANYE LOO NTO IBUYISWAYO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YOMCIMBI OTHILE NAKULUPHI UTHOTHO OLUNGUNDOQO OLULOLUNYE.
IKOPI ENGUNDOQO EQULETHE KONKE
IKOPI ENGUDONQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE YONKE IMICIMBI ETHE YAPHUNYEZWA YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO NECHAZA INDLELA ZOKUVULA NOKUPHAWULA NGAMANANI IFAYILE. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZELO YAYO SEYIBHALWE PHANTSI KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE NEMVUME YENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO NEYOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO IFUMANEKILE. IIFAYILE ZEMIBA EYODWA EZIVULWA NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO LEYO AZIBHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA ZONKE IZINTO EZIHLAZIYWAYO NEZONGEZELELWAYO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYABHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO KWANGOKO. LE KOPI INGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKILEYO EKUFUNEKA IGCINWE NGOKUKHUSELEKILEYO PHANTSI KWELISO LOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO. KUFUNEKA UNONOPHELO UKUQINISEKISA UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA INGXELO EPHELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE UHLOBO LWEFAYILE EKULULA UKUFAKA NOKUKHUPHA AMAPHEPHA UKUZE KUBE LULA UKONGEZA LOO MAPHEPHA ADLA NGOKUFUNELWA IIFAYILE ZEMIBA ETHILE EYENZA INXALENYE YOCALU-CALULO NGOKWAMANANI. LE REJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZIBHALWA NGENDLELA ENYE ELANDELELANAYO. MAKUBEKHO IKHOLAMU EYONGEZELELWEYO ECALENI KWEENKCAZELO ZEEFAYILE APHO KUQATSHELWA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWISIHLOKO SEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LALE REJISTA MALIBONISE IGAMA LE -OFISI APHO INKQUBO INOKUSETYENZISWA KHONA KWAKUNYE NOMHLA WOKUFEZEKISWA KWENKQUBO LEYO. KWANJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO OLUSEBENZAYO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO. KUFUNEKA ISOLOKO ICWANGCILE KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO EZINGU-D IBEKHO NGOKUKHAWULEZILEYO EMVA KOKUKHUTSHWA KWEMIYALELO YOKULAHLWA YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA UMZ., 1998, 1999, 2000 NJL- NJL. UKUBA IFAYILE ENGU-D IVALWE NGENXA YOKUBA INKULU KAKHULU INOMBOLO EBHEKISELELE KUYO MAYIBHALWE PHANTSI KONYAKA EKUVUMELIKE UKUBA ITSHATYALALISWE NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 ONOMYALELO WOKULAHLWA ONGU-D3 UYA KUBHALISWA PHANTSI KONYAKA WAMA- 2002, NGOKWENZA NJALO KUYA KUCACA LULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EZIZA KUTSHATYALALISWA NOKUBA KUKOWUPHINI UNYAKA OXELIWEYO. KUCETYISWA UKUSETYENZISWA KOHLOBO LWEFAYILE ENAMAPHEPHA AKHUTSHWA EFAKWA NJENGOKO KUNGELULA UKWAZI INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA PHAMBI KWEXESHA. (ENDAWENI YOKUSETYENZISWA, JONGA UMHLATHI 17 ONGAPHAMBILI)
UKUFEZEKISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUFEZEKISWA NGENYANGA KA-OKTOBHA 1999 KWAYE EMVA KOKO AKUYI KUBAKHO MBALELWANO IYENYE IYA KUPHATHWA KWIIFAYILE ZENKQUBO ENDALA. IIFAYILE ZEMIBA EPHETHWEYO, NOXA KUNJALO, ZINGAQULUNQWA ZIBANDAKANYWE NALE NKQUBO INTSHA UKUBA KUKHO IMVUME EBHALIWEYO EFUNYENWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO KWANGETHUBA
UKUVULWA KWEFAYILE NENKCAZELO EKUMAQWEQWE AZO
IIFAYILE MAZIVULWE KUPHELA XA KUYIMFUNEKO YOKO. MAKUNONOTSHELWE UKUBA UPHAWULO NGOKWAMANANI KWANENKCAZELO YEEFAYILE, NJENGOKO KUBONISIWE KWINKQUBO, LUGCINIWE. KWIMIBA APHO IINKCAZELO ZEFAYILE ZINDE KAKHULU, IINDAWO EZINGEYONXALENYE IPHAMBILI YESIHLOKO ZINGASHIYELELWA. UMZ, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: UWISO-MTHETHO NENKQUBO: IMITHETHO NEMIGAGO: ABASEBENZI BAKARHULUMENTE: IMIGAQO: UTOLIKO NEZIMVO ZEZOMTHETHO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: IMITHETHO NEMIGAQO. NANGONA KUSENOKUSHIYWA INXENYE ETHILE, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SINIKWE RHOQO KWAYE ISIHLOKO MASIPHELELE NGOKWANELEYO UKUCHAZA IZIQULATHO ZEFAYILE. UKUZE KUNCEDISWANE NABASEBENZI BENDAWO EKUGCINWA KUYO IREJISTA, UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKAXELE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYWE KWIMIBA ENJALO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGE-INKI ENGACIMEKIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQUBILA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKULAHLWA ECHAPHAZELEKAYO, XA IKHO, MAYIBONAKALE EQWEQWENI LWEFAYILE. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO MAWATSHINTSHWE NGAMATSHA RHOQO.
INKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE INKCAZELO EZIKRWELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZEMICIMBI KUPHELA. AMACANDELO MAWABHALWE PHANTSI KWEZI NKCAZELO ZEMICIMBI, KODWA MAKUNGABIKHO ZIFAYILE ZIVULWAYO ZAZO NAZIPHINA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
INKCAZO KWIZIBIYELI
INKCAZO EKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZEMICIMBI OKANYE ZENKCAZELO ZEFAYILE ZIKHO NJENGEZIKHOKELO KUPHELA KWAYE MAZINGABHALWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYENWE IMBALELWANO ENGENAFAYILE, LOO MBALELWANO MAYIJONGWE OKWEXESHANA KWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO. ISICELO SOKUPHUNYEZWA KOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO MASENZIWE KUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KWIFAYILE 2.8.2.1 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO. IINKCUKACHA EZIPHELELEYO NGOKUBHEKISELELE KUHLOBO LWEMBALELWANO LEYO, KWANEENGCEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZINGENISWE. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYWA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO AZE ATHI YAKUFUMANEKA LOO MVUME AZISE KWANGOKO ONKE AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZAWO ZENGINGQI), AYA KUTHI ALUNGISE IINKQUBO ZOKUFAYILISHA NGOKUFANELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE EFAYILE YESIHLOMELO
KUFUNEKA KUVULWE IQWEQWE ELONGEZELELWEYO APHO KUYIMFUNEKO KHONA UKUZE KUGCINWE UNCWADI OLUSISAMBUKU NJL-NJL. OLUYA KUTHI KUNGENJALO LUBANGELE UKWANDA KOMTHAMO WEFAYILE. NOXA KUNJALO, AKUKHO MBALELWANO INOKUFAKWA KWIQWEQWE ELINJALO. ELI QWEQWE KUFUNEKA LIBHALWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO EBHEKISELELE KWIFAYILE YEMBALELWANO UKUZE KUBHALWE "IFAYILE YESIHLOMELO" KWIQWEQWE LANGAPHANDLE. UXWEBHU NGALUNYE OLUQULETHWE KWIFAYILE YESIHLOMELO KUFUNEKA LUBE NESALATHISI ESIBHEKISELELE KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO APHO BELUFUNYENWE KHONA.
EMVA KOKUBA IGUNYA LOKULAHLA LINIKEZELWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IYABONAKALISWA KWELINYE ICALA LEFAYILE NGANYE KWIKHOLAMU YOKULAHLWA EKHOYO KULOO NKQUBO. IIMPAWU ZOKULAHLWA EZISOLOKO ZISETYENZISWA RHOQO ZALATHA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UMHLA WOKUGQITHISELWA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO.
D: TSHABALALISA YAKUBA IDLULE IMINYAKA EYALATHWA YINOMBOLO ELANDELA UNOBUMBA U - D
IIFAYILE MAZILAHLWE RHOQO, KODWA KUBE KANYE NGONYAKA UBUNCINANE, NGAPHANDLE KOKUBA IGUNYA LOKUZILAHLA LINIKEZELWE YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO. LULWAPHULO-MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHINA EZINYE INGXELO EZIBHALIWEYO ZIKAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWESIGUNYAZISO ESIVELA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO. ISIQINISEKISO SOKULAHLA ESIMISELWEYO KUFUNEKA SINGENISWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO KWAKAMSINYA EMVA KOKULAHLWA.
UKUTYEBA KWEFAYILE MAKUNGADLULI KWI- 3CM. XA IFAYILE IFIKILELE KOKU KUTYEBA IFANELE UKUVALWA UKUZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INOMBOLO YALO MQULU MTSHA (UMZ. UMQULU 2) MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. IPHEPHA ELIBHALWE "IVALIWE KHANGELA UMQULU--------" MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA WOMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 1" MAWUBHALWE KUPHELA XA UMQULU 2 UVULIWE.
LE NKQUBO ILANDELAYO MAYILANDELWE XA IIFAYILE EZINGU- A20 ZIVALIWE:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHICOTHWE UKUZE LINGAFAKWA KWIFAYILE ENGEYIYO. IPHEPHA ELIBHALWE "IVALIWE IQHUTYWA KUMQULU ..." LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
B AMAQWEQWE EFAYILE AKRAZUKILEYO MAWATSHINTSHWE.
C IIFAYILE ZIYAQOKELELWA ZIBEKWE ZIGCINWE KWIKHALIBHODI ELENZELWE KANYE LO MSEBENZI.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YENKQUBO ZIFANELE UKUVULWA NGOKWEMIYALELO EBONAKALA KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO LEYO. KHANGELA UMHLATHI WESI- 8 WALE MIYALELO.
UKUSETYENZISWA KWEENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINTLOBO ZEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWEPHONDO:
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA (INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMICIMBI YABASEBENZI) IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWELI PHONDO NEKWAPHATHELENE NOLAWULO LWABASEBENZI BASEKHITSHINI NGAPHAKATHI KULOO OFISI ICHAPHAZEKEKAYO;
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO NAYO NJENGALE NKQUBO, IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWELI PHONDO NEKWAJONGENE NALOO MISEBENZI ETHI INCEDE LOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO EKWENZENI IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NEZOLO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI ENGUNDOQO KWISEBE NGALINYE NEBONISA IINJONGO EZINGQALILEYO NEMISEBENZI YALOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO, ETHI IYAHLULE NAKWEYIPHI NA I-OFISI ENGENYE.
ABAPHATHISWA BOLAWULO BEPHONDO BEBONKE BANEENKQUBO EZIZEZABO ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGABO KUPHELA.
UKWAKHIWA KWAKUNYE NEENDIBANO ZAMAQUMRHU KWANEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALO-NJALO ZEEMBIZO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI ZIBHALIWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWESI-8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI EXHASAYO .
ULAWULO LWENGXELO EZIBHALIWEYO
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOPHATHO KWANOLAWULO LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NEZIPHINA EZINYE IINGXELO EZIBHALIWEYO EZISETYENZISWA KUMACANDELO ABASEBENZI ZIBHALIWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWESI-2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
INDAWO YOKUGCINA IMPAHLA, IINKONZO NENDAWO YO- KUHLALA.
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA NOKUGCINWA NJL-NJL. KWEENDAWO ZOKUGCINA NEENKONZO NEENDAWO ZOKUHLALA IBHALIWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA - KOLONI
A IMIYALELO JIKELELE
B ULUHLU LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
C UHLELO NGOKWAMANANI
D ISIHLOMELO A : AMASEBE KAZWELONKE NAMASEBE AMANYE AMAPHONDO
E ISIHLOMELO B : II-OFISI ZENGINGQI EZIKULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA- KOLONI
ISIHLOMELO C : AMASEBE EPHONDO
ISIHLOMELO E : AMAZIKO ANGAWABO
IMIYALELO JIKELELE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE AKULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA - KOLONI KWAYE AYINAKUSETYENZISWA NAKWEYIPHI NA I-OFISI OKANYE II-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
LONKE UHLAZIYO NOLONGEZELELO (UKUKHUTSHWA NOKUFAKELELWA KOMGCA NGAPHANTSI KUKWALUHLAZIYO NAKO) MALUNGENISWE RHOQO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO UKUZE LWAZISWE KWAYE LUPHUNYEZWE. APHO UHLAZIYO/ULONGEZELELO LUJIKELEZISWA NGEMIZUZU YEESETYHULA, IKOPI YOKO MAYIGQITHISELWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO KWANGETHUBA UKUZE ALUPHUMEZE. IZAZISO MAZIBHALWE IINOMBOLO UNYAKA NGAMNYE, KUQALELE KWINOMBOLO YOKUQALA (NYE) UMZ. 1/1998, 2/1998 NJL-NJL. (KWIMBALELWANO ENGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO).
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWALE NKQUBO LUNIKEZELWE KUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KWI-OFISI YOMLAWULI- JIKELELE. AKUKHO LUHLAZIYO/LONGEZELELO LUYA KUTHI LWENZIWE KULE NKQUBO NGAPHANDLE KWEMVUME EFUNYENWE KUQALA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO NAKWELI GOSA. IMISEBENZI ENGEMINYE YELI GOSA IQUKA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO OKU KULANDELAYO:
A KUFUNEKA UGOCA-GOCE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHICOTHIWE KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI KHANGELA NOMHLATHI WE- 8
D UKUSEBENZA NGENDLELA KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUVAVANYIWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUYIMFUNEKO LUYABONELELWA. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA, MAKUYILWE IIFAYILE EZINTSHA KWAYE XA KUYIMFUNEKO, IIFAYILE ESEZIKHO MAZAHLULWE OKANYE ZIDITYANISWE NGOKWALOO MEKO IKHOYO. IIFAYILE EZINGONOZALA OKO KUKUTHI, IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUNQANDA UKUBA ZIBE ZIIFAYILE EZIQHELEKILEYO KWAYE MAKWENZIWE EZINYE IIFAYILE EZINCINCI APHO KUYIMFUNEKO KHONA
E MAKUQATSHELWE NGAKUMBI KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ETHILE ZE UGXININISO LUGQITHELE KOMNYE UMBA, UKUZE LOO MBA UPHATHWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI INGENTLA MAYIBONAKALISWE KUXWEBHU LOMSEBENZI LOMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA APHETHE IMBALELWANO MAKANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. LA MAGOSA KUFUNEKA AQHELANE NOLUTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE MAWAQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. INDLELA ENGEYIYO YOKUFAYILISHA MAYILUNGISWE KWANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO EZINEXABISO AZITSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA OKUNGEYOMFUNEKO KWEZINTO ZEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
KWENZIWE IZIBONELELO ZEEFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KWINKQUBO IPHELA. EZI FAYILE ZICHONGWA NGOPHAWU U "P" NJENGENXENYE YOKUGQIBELA YENOMBOLO EBHEKISELELE KWIFAYILE, UMZ. I.P, 1.1.P NJL-NJL. YONKE IMIBA EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO, IMIMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO NEMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHICOTHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UNGQAMANISO OLULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISIWE APHA NGENTLA, LIBHEKISELELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO LIPHELA, HAYI IMIYALELO EYA KUBASEBENZI NGABANYE NGABANYE. LINGEKAFIKI IXESHA LOKUBA INGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU EPHONDO INIKEZE IGUNYA LOKULAHLA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMBA WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KUTHATHA ISIGQIBO SOKUBA ZIIKOPI ZEMBALELWANO IYONKE OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMAYIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LAKUBA LINIKEZELWE IGUNYA LOKULAHLA, IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESITHATHWE KWIFAYILE ENGU-A20 MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO ENESALATHISI ESIBHEKISELELE KWIFAYILE APHO UMBA UBUQUKUNJELWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SITHATHWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABALULEKILEYO MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO. XA UXWEBHU OLUTYEBILEYO, UMZ. INGXELO, LUQULETHE ISIGQIBO OKANYE UMMISELO WOMGAQO-NKQUBO, SISICATSHULWA SELO CANDELO LIBALULEKILEYO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO - NKQUBO IMBALELWANO EPHICOTHWE KWIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAZIPHELISWE KULOO NTO INXULUMENE NOKUQULUNQWA KUNYE/OKANYE NOKUQULUNQWA KWAKHONA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO ...
A IMIBUZO ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO ONGENAZIPHUMO ZIKUKUQULUNQWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLULUNGISIWEYO LOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUQUBISANA NEMIBA EYODWA EYOHLUKENEYO ENGENAZIPHUMO ZAKUQULUNQWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZILUNGISO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMIBA ENXULUMENE NOTHOTHO OLUNGUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUNGAPHANTSI LULONKE, KODWA INGEYOMIBA YOMGAQO-NKQUBO, KWANEMIBA EYODWA YEMICIMBI ETHILE ENGENAFAYILE IKHOYO. KWIIMEKO EZINJALO UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKADIBANE NENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO YOKUFAYILISHA, IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO ZIBONELELWE. EZI FAYILE ZEZE MIBUZO YOHLOBO LWEXESHANA EZINGAFUNI NYATHELO LINGAPHAYA EMVA KWEMPENDULO EQHELEKILEYO. EZI FAYILE ZICHONGWA, KULE NKQUBO YOKUFAYILISHA, NGOPHAWU OLUNGU "R" NJENGENXALENYE YENOMBOLO EBHEKISELELE KULOO FAYILE. AKUVUMELEKANGA NAPHANTSI KWEYIPHI NA IMEKO UKUBA IMIBA EBALULEKILEYO IFAYILISHWE APHA.
INGXELO NEZINTO EZIBUYAYO(IIRHITHENI?)
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO, IZINTO EZIBUYAYO KWANEENKCUKACHA, KWENZIWE KUPHELA AMALUNGISELELO EZO NGXELO NEZO ZINTO ZIBUYAYO EZINGENAKUPHICOTHWA NGOKUFANELEKILEYO INGAKUMBI PHANTSI OLUNGUNDOQO OLULOLUNYE. APHO IIFAYILE ZEENGXELO EZIBHALIWEYO NEZINTO EZIBUYAYO ZIYE ZANIKWA KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, OLO THOTHO LUNGUNDOQO LWEZOO NGXELO ZIBHALIWEYO NEZINTO EZIBUYAYO LUYA KUSETYENZISWA KUPHELA UKUBA LOO NGXELO OKANYE LOO NTO IBUYAYO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YEMICIMBI NAKOLUPHI NA UTHOTHO OLUNGUNDOQO.
IKOPI IQULETHE KONKE YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULUTHE YONKE IMICIMBI EVUNYIWEYO EPHUNYEZIWEYO YINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO NEYALATHA INDLELA EMAZIVULWE NGAYO IIFAYILE ZIZE ZIBHALWE IINOMBOLO. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZELO YALOO FAYILE SEYIBHALIWE KWIKOPI YENTO YONKE KWAYE NEMVUME EVELA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO NAKUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO SEYIFUNYENWE. IIFAYILE ZEMIBA EYODWA EZIVULWA NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO AZIBHALWA KWIKOPI YENTO YONKE. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKAQINISEKISE UKUBA LONKE UHLAZIYO NEZONGEZELELO EZIVUNYIWEYO ZIYABHALWA KWIKOPI YENTO YONKE KWANGOKO. LE KOPI YENTO YONKE YINDLELA EBALULEKE KAKHULU YOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IBE SELUGCINWENI OLUKHUSELEKILEYO LO MPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKUBEKHO UNONOPHELO UKUQINISEKISA UKUBA LE KOPI AYILAHLEKI.
EYONA NJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA INGXELO EPHELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE UHLOBO LWEFAYILE ENAMAPHEPHA AZIHAMBELAYO NJENGOKO YENZA KUBE LULA UKUFAKWA KWAMAPHEPHA ONGEZIWEYO ADLA NGOKUFUNELWA IIFAYILE ZEMIBA EBA YINXALENYE YOHLELO LWAMANANI. LE REJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZIFAKWA/ZIBHALWA NGENDLELA EFANAYO NGOKULANDELANA. MAKUBEKHO IKHOLAM EYONGEZELELWEYO ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE APHO KUQATSHELWA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LALE REJISTA MALALATHE IGAMA LE-OFISI APHO LE NKQUBO INOKUSEBENZA KHONA KWAKUNYE NOMHLA WOKUFEZEKISWA KWENKQUBO LEYO. NJENGEKOPI YENTO YONKE, LE REJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKILE KULAWULO OLUFEZEKILEYO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO. KUFUNEKA IGCINWE KWANGUYE KWAYE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO EZINGU - D YENZIWE KAMSINYA EMVA KOKUBA KUKHUTSHWE IMIYALELO EVELA KWINGCALI YOLONDOLOZO MAXWEBHU YEPHONDO. LE REJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZ. 1998, 1999, 2000 NJALO-NJALO. XA IFAYILE INGU-D IVALIWE NGENXA YOKUBA INOMTHAMO OTYEBILEYO, INOMBOLO EBHEKISELELE KUYO MAYIBHALWE PHANTSI KWALOO NYAKA IFANELE UKUTSHATYALALISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE - 1999 OMIYALELO YAWO YOKULAHLWA INGU D3 UYA KUBHALWA PHANTSI KONYAKA WAMA-2002, NTO LEYO EYA KWENZA KUBONAKALE LULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EZIZA KUTSHATYALALISWA NGOWUPHI NA UNYAKA OTYUNJIWEYO. KUCETYISWA UKUSETYENZISWA KWEFAYILE ENAMAPHEPHA AFAKWA AKHUTSHWE, NJENGOKO KUNGELULA UKWAZI UKUBA MANGAPHI AMAPHEPHA AYA KUTHI AFUNEKE KWANGAPHAMBILI. (EYOKUTSHABALALISA, KHANGELA UMQOLO 17 NGAPHAMBILI)
UKUFEZEKISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUFEZEKISWA NGENYANGA KA-OKTOBHA NGOWE-1999 EMVA KOKU AKUKHO MBALELWANO IYA KUPHATHWA KWIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. IIFAYILE ZEMIBA EMIYO ZINGAQHUBEKA ZIVULWA ZIZE ZIDITYANISWE KWINKQUBO ENTSHA, NGAPHANDLE KOKUBA KUFUNYANWE IMVUME EBHALIWEYO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO PHAMBI KOKO.
IIFAYILE MAZIVULWE XA KUKHO IMFUNEKO YOKO KUPHELA. MAKUNONOTSHELWE UKUBA UKUFAKELWA KWEENOMBOLO KWANENKCAZELO YEEFAYILE MAKUGCINWE NGQO NJENGOKO KWALATHISIWE KWINKQUBO. APHO INKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE KAKHULU, INGXENYE ETHILE ENGABALULEKANGA KAKHULU KWISIHLOKO ESO INGASHIYWA INGABHALWA. UMZEKELO APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO : INDYEBO: IINTELEKELELO: UQULUNQO LWE: NTELEKELELO YENDYEBO: IMISEBENZI ENGUNDOQO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UQULUNQO. NANGONA INGXENYE ETHILE INGASHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SINIKWE RHOQO KWAYE ISIHLOKO MASIPHELELE NGOKWANELISAYO OKUCHAZA IZIQULATHO ZEFAYILE LEYO. UKUZE KUNCEDISWANE NABASENZI BECANDELO LOKUGCINWA KWEEFAYILE, UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO MAKAZISE UKUBA ZEZI EZINOKUSHIYELELWA KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGE - INKI ENGACIMEKIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO ESEBENZISEKAYO YOTSHATYALALISO, MAYIBHALWE KUQWEQWE LWEFAYILE XA IKHONA. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
ONKE IINKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI ZALATHA IZIHLOKO ZEMICIMBI KUPHELA. UCALU -CALULO MALWENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZELO ZEMICIMBI, KODWA AKUKHO ZIFAYILE ZIYA KUVULWA ZAZO NAZIPHI NA IINKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
INKCAZO EKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZEMICIMBI OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZIYA KUSETYENZISWA NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE MAZINGABHALWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA : INKQUBO
XA KWAMKELWA IMBALELWANO ENGANAFAYILE IKHUTSHIWEYO, LOO MBALELWANO MAYIJONGWE OKWETHUTYANA KWIFAYILE 2.8.2.2. MAKWENZIWE ISICELO SOKUVUNYELWA UKUBA KUVULWE IFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO KWIFAYILE 2.8.2. IINKCUKACHA EZIPHELELEYO MALUNGA NOHLOBO LWEMBALELWANO KWANEENGCEBISO EZIMAYELA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNWAYO MAZINGENISWE. UMPHATHI WEENGXELO EZIBHALIWEYO UYA KUNGENISA ISICELO ESO KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO UKUZE ASIPHUMEZE, AZE ATHI AKUBA EYIFUMENE LOO MVUME AZISE ONKE AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE I-OFISI ZAWO ZENGINGQI) ANKQUBO YAWO YOKUFAYILISHA KUFUNEKA ITSHINTSHWE NGOKUFANELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
IQWEQWE ELONGEZELELWEYO MALIVULWE APHO KUYIMFUNEKO UKUGCINA IMIQULU YENCWADI, NJALO - NJALO EBEZIYA KUBA NEZIPHUMO ZOKWANDA KUMTHAMO WEFAYILE. NOXA KUNJALO AKUKHO MBALELWANO INOKUFAKWA KWIQWEQWE ELINJALO. ELI QWEQWE MALIBHALWE NGOKUCACILEYO NGENANI ELALATHA IFAYILE YEMBALELWANO KWAYE LIBHALWE "IFAYILE YESIHLOMELO" KWIQWEQWE ELINGAPHANDLE. UXWEBHU NGALUNYE OLUQULETHWE KWIFAYILE YESIHLOMELO MAYIBE NENOMBOLO EBHEKISELELE KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO ETHE YAFUNYANWA.
LAKUBA LIFUMANEKILE IGUNYA LOKUTSHABALALISA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO, LOO MIYALELO IYA KUBONAKALISWA KWELINYE ICALA LEFAYILE KWIKHOLAMU YOTSHATYALALISO ENIKIWEYO KWINKQUBO LEYO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIVAME UKUSETYENZISWA ZEZI ZILANDELAYO:
A20 : IGCINELWA UKUGQITHISELWA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO OKULINDELEKILEYO/ OKUSENOKUBAKHO
D : TSHABALALISA EMVA KOKUBA KUGQITHE INANI LEMINYAKA EYALATHWA LINANI ELILANDELA UNOBUMBA D
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KODWA KANYE NGONYAKA NGAPHANDLE KOKUBA KUKHO IGUNYA LOKWENZA OKO ELIVELA KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO. LULWAPHULO-MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI NA IINGXELO EZIBHALIWEYO ZIKAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KOGUNYAZISO LWENGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO. ISIQINISEKISO SOTSHATYALALISO ESIGUNYAZISIWEYO MASINGENISWE KWINGCALI YOLONDOLOZO LWAMAXWEBHU YEPHONDO NGOKUKHAWULEZA EMVA KOTSHATYALALISO.
IIFAYILE MAZINGADLULI KUMTHAMO ONGANGE 3CM. UKUBA IFIKELELE KULO MTHAMO LOO FAYILE IFANELWE UKUVALWA KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU...) MALICACISWE NGAPHANDLE KWIQWEQWE ELITSHA. IPHEPHA ELITSHA ELINAMAGAMA "IVALIWE KHANGELA UMQULU..." MAYIFAYILISHWE : NJENGOMBA WOKUQGIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 1" MAWUBHALWE KUPHELA XA UMQULU- 2 UVULIWE.
MAKULANDELWE LE NKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A MAKUPHICHOTHWE IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO KUKHANGELWE IZIPHENE KWINDLELA YOKUFAYILISHA. IPHEPHA ELIBHALWE "IVALIWE" IQHUTYWA KUMQULU,,,," LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
C IIFAYILE ZIFAKWA ZIGCINWE KWIIBHOKISI EZILUNGISELWE LO MSEBENZI.
A. IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIKWAYINXALENYE YALE NKQUBO MAZIVULWE NGOKWEMIYALELO EBONAKALA
KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO.
KHANGELA FUTHI UMQULU 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU IINTLOBO ZENKQUBO YOKUFAYILISHA
EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWEPHONDO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMICIMBI YABASEBENZI IQINGQIWE KWAYE ISETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE EPHONDO NAJONGENE NOLAWULO LWABASEBENZI KWI-OFISI ECHAPHAZELEKAYO.
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YINKQUBO YEMISEBENZI EXHASAYO. IQINGQIWE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE IJONGENE NALO MISEBENZI EYENZA UKUBA I-OFISI ECHAPHAZELEKAYO IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO ENGUNDOQO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMICIMBI ENGUNDOQO YAHLUKILE KWISEBE NGALINYE KWAYE IBONAKALISA IINJONGO EZITHE NGQO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO , NTO KE LEYO EYAHLULAYO KWENYE I-OFISI.
ABAPHATHISWA BEPHONDO XA BEBONKE BANEENKQUBO EZIZEZABO ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGABO KUPHELA.
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMICIMBI ENGUNDOQO
ULUDWE LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
UCWANGCWISO LOMGAQO- NKQUBO WEZEMFUNDO
ULAWULO LWEZIKO
IMFUNDO EKHETHEKILEYO
INKONZO ZEKHARITYHULAMU NOHLOLO
UBUGCISA NENKCUBEKO
L1. UCWANGCWISO LOMGAQO-NKQUBO WEZEMFUNDO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L1.P UmGaqo-nkqubo 29/07/02
L1.C Iisetyhula Ezizezabo
L1.1 Ukuyilwa nokuqinisekiswa kwemigaqo-nkqubo yephondo
L1.1.1 Iziyobisi ezingavumelekanga kumaziko emfundo.
L1.1.2 (Igama lomgaqo-nkqubo olandelayo)
L1.1.3 (Igama lomgaqo-nkqubo olandelayo)
L1.2 Amagqabantshintshi nezimvo ngokomThetho
L1.2.1 Iziyobisi ezingavumelekanga kumaziko emfundo
L1.2.2 (Igama lomgaqo-nkqubo olandelayo)
L1.2.3 (Igama lomgaqo-nkqubo olandelayo)
L1.3 ImiGaqo-nkqubo kaZwelonke /Izithethe/namaNqanaba
L1.3.1 Inkxaso-mali yezikolo
L1.3.1.1 Izikolo eziqhelekileyo
L1.3.1.1.1 Ukufakwa kudidi / kuluhlu
L1.3.1.2.2 Izibheno
L1.3.1.2.3 Izicelo zengcaciso
L1.3.1.2.4 Ulwabiwo
L1.3.1.1.4.1 Ulungelelaniso lolwabiwo 16/07/02
L1.3.1.2 Izikolo ezizimeleyo
L1.3.1.2.1 Ukufakwa kudidi/kuluhlu
L1.3.1.2.2 Izibheno
L1.3.1.2.3 Izicelo zengcaciso
L1.3.1.2.4 Ulwabiwo
L1.3.1.2.4.1 Ulungelelaniso lolwabiwo
L1.3.1.3 Abafundi abanemfuno zemfundo ekhethekileyo
L1.3.1.3.1 Ukufakwa kudidi/kuluhlu
L1.3.1.3.2 Izibheno
L1.3.1.3.3 Izicelo zengcaciso
L1.3.1.3.4 Ulwabiwo
L1.3.1.3.4.1 Ulungelelaniso lolwabiwo
L1.3.1.4 Iihostele
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L1.3.1.4.1 Ukufakwa kudidi/kuluhlu
L1.3.1.4.2 Izibheno
L1.3.1.4.3 Izicelo zengcaciso
L.3.1.4.4 Ulwabiwo
L1.3.2 Imisebenzi eyabelwe izikolo
L1.3.2.1 Izibheno
L1.3.2.2 Ulwabiwo nguMphathiswa
L1.3.2.3 Izibheno
L1.3.3.R Imibuzo yesiqhelo 16/07/02
L1.3.3.2 Izivumelwano
Vula IFAYILE yesikolo ngasinye, uyifayilishe ngokunxulumene nesiHlomelo A
L2 ULAWULO LWEZIKOLO
L.2.C Iisetyhula ezizezabo
L2.1.1 Ukwamkelwa
L2.1.1.P Umgaqo-nkqubo 21/02/01
L2.1.1.R Imibuzo yesiqhelo 29/01/01
L2.1.1.1 Izicelo zokwamkelwa abafundi abakhubazekileyo bakhutshelwe ecaleni
L2.1.1.1.1 Abafundi abavela ngaphandle kwePhondo laseMntla Koloni
L2.1.1.1.2 Abafundi baseMntla Koloni abaya kwamanye amaPhondo
L2.1.1.1.3 Ulwamkelo lwabafundi besinye isikolo kwesinye
L2.1.1.2 Igunya lokwamkela abanemeko ezizodwa.
abafundi abakhubazekileyo bakhutshelwa ecaleni
L2.1.1.2.1 Abafundi abangaphantsi kweminyaka yokuya esikolweni
L2.1.1.2.2 Abafundi abangaphezu kwama-20
eminyaka
L2.1.1.2.3 Ukwamkelwa kwakhona
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L2.1.1.2.4 Abafundi bamanye amazwe
L2.1.1.3 Ukukhutshelwa ecaleni kulwamkelo
L2.1.1.4 Iirhitheni zolwamkelo lwabangenayo nabaphumayo ezihostele
L2.1.1.5 Ulwamkelo notshintsho lwabafundi abakhubazekileyo
L2.1.1.6 Ukuqinisekiswa kobungakanani kulwamkelo kwizikolo
L2.1.1.7 Uvavanyo lwendawo yokuhlala
L2.1.1.7.r Imibuzo yesiqhelo
L2.1.1.8 Inkxaso yabafundi/ ibhasari
L2.1.1.8.1 Inkxaso-mali kwizikolo
L2.1.1.8.2 Ibhasari zezifundo
L2.1.2 Izilumkiso, unqumamiso nokugxothwa
Ll2.1.3 Izicelo zokuba ngokhululekileyo kwimfundo esisinyanzelo
L2.1.3.r Imibuzo yesiqhelo
L2.1.4 Ukungabikho
L2.1.4.r Imibuzo yesiqhelo
L2.1.4.1 Okungagunyaziswanga
L2.1.4.2 Izicelo zegunya lokungabikho
nxaxheba kwimibutho yenkcubeko
L2.1.4.2.3 Iinjongo zenkolo
L2.2 Ukuvalwa, ukuvulwa ubhaliso nohlanganiso lwezikolo
L2.2.p Umgaqo-nkqubo
L2.2.r Imibuzo yesiqhelo
L2.2.1 Izikolo ezizodwa
Vula IFAYILE njengoko zifuneka ngokunxulumene nesiHlomelo A
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L2.3 ulawulo lwezikolo
L2.3.r imibuzo yesiqhelo 16/07/02
L2.3.1 Amaqumrhu olawulo lwezikolo
L2.3.1.1 Unyulo
L2.3.1.1.1 Amalungiselelo 09/02/00
L2..3.1.1.2 Iziphumo
Vula IFAYILE njengoko zifuneka ngokunxulumene nesiHlomelo A
L2.3.1.2 ixesha elimisiweyo lengqesho 31/08/00
L2.3.1.3 Uqeqesho
Vula IFAYILE yommandla ngamnye uzifayilishe ngokungqamene nesiHlomelo C
L2.4 UKUKHULA UKUQALELA EBUNTWANENI
L2.4.P Umgaqo-nkqubo 20/11/00
L2.4.R Imibuzo yesiqhelo 10/02/00
L2.5 I-inshorensi nokhuseleko lwabafundi
L2.5.1 I-inshorensi
L2.5.1.P Umgaqo-nkqubo
L2.5.1.R Imibuzo yesiqhelo
L2.5.1.1 Amabango
L2.5.2 Ukhuseleko
L2.5.2.P Umgaqo-nkqubo
L2.5.2.R Imibuzo yesiqhelo 01/06/0
L2.5.2.1 Ulawulo lwezithuthi
L2.5.2.1.1 Ukwamkelwa kweendawo zokunqumla
L2.5.2.1.2 Ukugadwa kwezikolo
L2.5.3 Ingozi nokusweleka kwabafundi
L2.5.4 Impatho-gadalala kubafundi
L2.6 Izithuthi Zabafundi
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L2.6.P Umgaqo-nkqubo
L2.6.R Imibuzo yesiqhelo
L2.6.1 Inkxaso kubafundi ngekontrakthi
Kwinkxaso yolwamkelo, khangela uthotho olungezantsi L2.1.1.8
Kwizibonelelo zabongameleyo khangela ku-S10.2.10 kwinkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemicimbi yabaqeshwa.
Vula iIFAYILE njengoko zifuneka ngokunxulumene nesiHlomelo A
L2.8 Ikhalenda yesikolo
L3. IMFUNDO EKHETHEKILEYO
L3.C Iisetyhula ezizezabo
L3.1 Imfundo ekhethekileyo
L3.1.P Umgaqo-nkqubo
L3.1.R Imibuzo yesiqhelo
L3.1.1 Abakhubazeke ngokomzimba
L3.1.2 Abakhubazeke ngokwasengqondweni
L3.1.2.1 Ingxaki zokufunda
L3.1.4 Izikolo ezikhethekileyo neeklasi ezikhethekileyo
L3.1.5 Imfundo elungisayo
L3.1.6 Ukuhamba hamba kwabafundi phakathi
L3.1.7 Imfundo ekhethekileyo
L3.2 Imfundo yabadala noqeqesho
L3.2.1 Imfundo yabadala noqeqesho
L3.2.1.P Umgaqo-nkqubo
L3.2.1.R Imibuzo yesiqhelo
L3.2.2 Imfundo emva kwebanga le-10
L.3.2.2.P Umgaqo-nkqubo
L3.2.2.R Imibuzo yesiqhelo 30/07/02
L3.2.3P Umgaqo-nkqubo
L3.2.3.R Imibuzo yesiqhelo 30/07/02
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L3.3 Inkqubo yesondlo
L3.3.P Umgaqo-nkqubo
L3.3.R Imibuzo yesiqhelo
L3.3.1 Intsebenziswano namanye amasebe/
Abathathi-nxaxheba
L3.4 Inkonzo ezixananazileyo zosasazo
L3.4.1 Ubuchwepheshe kwezemfundo
L3.4.2 Iinkqubo zemfundo zolawulo-lwazi (EMIS)
L3.4.2.P Umgaqo-nkqubo
L3.4.2.R Imibuzo yesiqhelo 02/11/00
L3.4.2.1 Irejista yesikolo yeemfuno 16/07/02
L3.5 Iinkonzo ezahlukileyo nezibufana nezemfundo
L3.5.1 Iinkonzo zonyango
L3.5.1. P Umgaqo-nkqubo
L3.5.1.R Imibuzo yesiqhelo
L3.5.1.2 Ulawulo lwezifo ezosulelayo
L3.5.1.3 Abafundi abahluphekileyo
L3.5.1.3.1 Unyango lwamazinyo
L3.5.1.3.3 Ukuvavanyelwa izibonelelo zezixhobo ezincedisa ukuva
L3.5.1.3.4 Unyango ngamayeza
L3.5.1.4 Usetyenziso lweziyobisi ngendlela engeyiyo:unonophelo ngokwasemzimbeni
Kuphuhliso lomgaqo-nkqubo malunga
Neziyobisi ezingavumulekanga khangela
Uthotho olungundoqo 1
Kusetyenziso lweziyobisi notywala ngendlela engeyiyo ngokunxulumene nonophelo lwabafundi ngokwasengqondweni, khangela uthotho olungezantsi -3.5.2
L3.5.2 Iinkonzo ezinxulumene nengqondo
L3.5.2.P Umgaqo-nkqubo
L3.5.2.R Imibuzo yesiqhelo
L3.5.2.2 Usetyenziso olugqithisileyo lweziyobisi
Notywala
Kuphuhliso lomgaqo-nkqubo malunga
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
neziyobisi ezingavumelekanga khangela uthotho olungundoqo loku-1
Kusetyenziso lweziyobisi notywala ngendlela engeyiyo ngokunxulumene nonophelo lwabafundi ngokwasengqondweni, khangela uthotho olungezantsi 3.5.2
L3.5.2.3 Uxhatshazo lwabantwana 30/07/02
L3.5.3 Inkonzo kaNontlalontle
L3.5.3.P Umgaqo-nkqubo
L3.5.3.R Imibuzo yesiqhelo
L3.5.4 Imvavanyo zeziphiwo
L3.6 Izifundo zasekhaya
L3.6.P Umgaqo-nkqubo
L3.6.R Imibuzo yesiqhelo
L3.6.1 Izicelo zolwamkelo
L3.7.P Umgaqo-nkqubo
L3.7.R Imibuzo yesiqhelo
Vula IFAYILE yeprojekthi nganye uze uzinombole ngokulandelelana
L3.7 Uqeqesho
L3.7.2.P Umgaqo-nkqubo
L3.7.2.R Imibuzo yesiqhelo
L3.7.2.1 Abafundisi- ntsapho
L3.7.3 Ukunika ingxelo nokujongana nemeko ezizodwa
L3.7.3.P Umgaqo-nkqubo
L3.7.3.R Imibuzo yesiqhelo
L3.7.3.1 Iimeko ezizodwa
Vula IFAYILE kwimeko nganye uze uyinombole ngokulandelelana
L.4 IKHARITYHULAM NEENKONZO ZOHLOLO
L4.P Umgaqo-nkqubo
L4.R Imibuzo yesiqhelo 18/04/00
L4.C Iisetyhula ezizezabo
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L4.1 Ukuqinisekiswa kolwimi ekufundiswa ngalo
L4.1.1 Izicelo
L4.1.2 Utshintsho kulwimi lokufundisa
L4.2 Ingcebiso ngemfundo ephakamileyo ukundwendwela izikolo-Iikhosi zezifundo
L4.2.P Umgaqo-nkqubo
L4.2.R Imibuzo yesiqhelo
L4.2.1 Iilwimi
Vula IFAYILE kulwimi ngalunye uze uzinombole ngokulandelelana
L4.2.2 Iinzululwazi zentlalo
Vula IFAYILE kwisifundo ngasinye uze uzinombole ngokulandelelana
L4.2.3 Inzululwazi zoqobo
Vula IFAYILE kwisifundo ngasinye uze uzinombole ngokulandelalena
L4.3.P Umgaqo-nkqubo
L4.3.R Imibuzo yesiqhelo
L4.3.1 Uqulunqo nolungiso lwezifundo zamabanga
L4.3.2 Imiqulu yezifundo
L4.3.3 Ikharityhulam entsha
L4.3.3.1 Ikharityhulam- 2005
L4.3.3.1.1 Iprojekthi esavavanywayo
L4.3.3.1.1.1 Uququzelelo
L4.3.3.1.1.3 Ubekosweni novavanyo
L4.4.P Umgaqo-nkqubo
L4.4.R Imibuzo yesiqhelo
L4.4.2 Utyelelo
L4.4.2.1 Iingxelo
L4.4.3 Imfundo yolondolozo
L4.4.3.1 Umanyano nolondolozo ...
L4.4.3.1.1 UMbutho weZinto ezinoBomi
Zasendle waseMzantsi Afrika
L4.5.1 Izicelo zekopi
Vula IFAYILE yesigaba/yekhosi/yesifundo ngasinye
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L4.5.2.1 Imathematiki/Izibalo
Kwintlanganiso zekomiti zemfundo, khangela uthotho olungundoqo- 8
lwenkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemisebenzi exhasayo
L4.6 Iincwadi ezikhethelwe ukufundwa
L4.6.R Umgaqo-nkqubo
L4.6.P Imibuzo yesiqhelo
L4.6.1 Ukhetho
Vula IFAYILE kwisifundo ngasinye uze uzifayilishe ngokwamanani
L4.8 Uthetha-thethwano kwakunye/uncedo olungaveli kurhulumente.
Imibutho(Engekho phantsi korhulumente)
Kuthetha-thethwano kuphela ngokunxulumene nekharityhulam nohlolo
L4.8.P Umgaqo-nkqubo
L4.8.R Imibuzo yesiqhelo
L4.8.1 Imibutho eyodwa engekho phantsi korhulumente
L4.9 Imiba yeemviwo
L4.9.P Umgaqo-nkqubo
L4.9.R Imibuzo yesiqhelo
L4.9.1.1 Ukuqinisekiswa kweemfuneko zokupasa
L4.9.1.2.1 Utshintsho lwamagama kwizatifikethi iziqinisekiso
Nokuhamba isikolo okunyanzelekileyo
Vula IFAYILE kuhlobo nglunye lwesiqinisekiso uze uzinombole ngokwamanani
L4.9.1.2.3.1 Isiqinisekiso/satifikethi sematriki
Eyenziwayo
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L4.9.1.5 Iimviwo zomlomo / Iimviwo zovavanyo
Kwiimviwo zomlomo/zokwenza khangela uthotho olungezantsi 4.9.2.7
L4.9.1.9.1 Iimviwo zokwenza
L4.9.1.9.3 Imisebenzi eyenziwayo
L4.9.1.9.3.1 Amanqaku onyaka
L4.9.1.10. Abangekhoyo/izigulo/ixesha elongeziweyo
Kwiimviwo zokwenza/zomlomo khangela uthotho olungezantsi 4.9.2.6
L4.9.1.10.2 Amaphepha emibuzo
L4.9.1.10.2.1 Ushicilelo, ugcino, ukuhanjiswa nokhuseleko
L4.9.1.11 Izikhalazo nezigxeko (Iimposiso zoshicilelo)
L4.9.1.11.1 Izicelo zamaphepha emibuzo agqithileyo
L4.9.2.1 Ukuqinisekiswa kweemfuneko zokupasa
L4.9.2.3 Ukusetwa nokuhlenga-hlengiswa kwamaphepha emibuzo
L4.9.2.4 Ukuqulunqwa kwezicwangciso zamaxesha
L4.9.2.5.1 Izingeniso eziphunyeziweyo
L4.9.2.6.3 Imisebenzi eyenziwayo
L4.9.2.6.3.1 Amanqaku onyaka
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L4.9.2.7 Abangekhoyo/izigulo/nexesha elongeziweyo
L4.9.2.7.1 Iimviwo zomlomo/zokwenza
Kwiimviwo zokwenza nezomlomo ezisemgangathweni khangela kuthotho olungezantsi 4.9.2.6
L4.9.2.7.2 Izicelo zexesha elongeziweyo
L4.9.2.9 Amaphepha emibuzo
Ngamaqumrhu eemviwo angamanye.
L4.9.2.9.3 Izikhalazo nezigxeko
Vula IFAYILE kwisifundo ngasinye esivavanywayo uze uzifayilishe ngokwamanani
L4.9.2.9.3.1 Ijografi 11/07/00
L4.9.2.9.4 Izicelo zamaphepha emibuzo
L4.9.2.10 Ukugadwa kwabafundi xa bebhala
Kwingxelo yabagadi xa kubhalwa, jonga kuthotho 4.9.2.15.1
L4.9.2.10.1 Imiyalelo kubagadi 08/08/00
L4.9.2.10.3 Izenzo zolwaphulo-mThetho kwiimviwo
L4.9.2.12 Iziphumo zeemviwo
L4.9.2.12.2 Unyuselo
L4.9.2.12.3 Iziqhelo, abaphakathi nolungiso
L4.9.2.12.4 Ukubhengezwa kweziphumo emaphepheni 17/07/02
L4.9.2.13.1 Utshintsho lwamagama kwizatifikethi
L4.9.2.13.2 Ukukhutshwa kwamanqaku angawo kanye-kanye
L4.9.2.13.3 Izicelo zokukhutshwa kwezatifiketh, iingxelo neziphumo
L4.9.2.14 Uhlolo lwezikolo
L4.9.2.14R Imibuzo yesiqhelo
L4.9.2.14.1 Uhlolo, ubhalo phantsi nokwenza ingxelo
Vula IFAYILE yenkalo yesifundo ngasinye uzinombole ngokulandelelana
L4.9.2.15 Iingxelo
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
Vula IFAYILE yonyaka nganye nezifundo uyifayilishe ngokweminyaka
L4.9.3.P Umgaqo-nkqubo 16/07/02
L4.9.3.R Imibuzo yesiqhelo
Yezifundo ezisixhenxe
L4.9.4 Uhlolo oluqhubekayo
L4.10.1 Iprojekthi i- I.C.T
L4.10.4 Ummandla
L4.10.6 Uncedo kwintlupheko 31/01/01
L4.11 Amatheko/Imicimbi yokunikezela
Ngezipho
L5 UBUGCISA NENKCUBEKO
L5.P Umgaqo-nkqubo
L5.R Imibuzo yesiqhelo
L5.1 Iinkonzo ezongezelelweyo
Isebe lobugcisa nenkcubeko labelwe ukwenza lo msebenzi
L5.1.P Umgaqo-nkqubo
L5.1.R Imibuzo yesiqhelo
L5.1.1 Imidlalo
L5.1.1.1 Igunya lokuthatha inxaxheba
Kwigunya elinxulumene nokungabikho ngenxa yemicimbi yezemidlalo, jonga ku-2.1.4.2.2
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L5.1.2 Umculo nomdaniso
L5.1.2.1 Igunya lokuthatha inxaxheba
L5.1.2.2 Utyelelo lwaphesheya kweelwandle
L5.2 UbuGcisa obuSulungekileyo neNkcubeko
L5.2.P Umgaqo-nkqubo
L5.2.1 Ukhuthazo-
L5.2.1.1 Lobugcisa bokuzoba, ukuqingqa, ukuxhonkxa njalo-njalo
L5.2.1.2 Lobugcisa bezandla
L5.2.1.3 Lomculo
L5.2.1.5 Loncwadi nolwimi
L5.3 Oovimba belifa likaNtu/ amatye ezikhumbuzo/ iindawo ezinembali
L5.3.P Umgaqo-nkqubo
L5.3.2 Ulondolozo
L5.4 Ulawulo lweengxelo ezibhaliweyo nolwamaziko okugcina iingxelo namaxwebhu.
Kulawulo lwengxelo ezibhaliweyo ezizezabo zangaphakathi, khangela uthotho olungundoqo- 2 kwinkqubo yokuFAYILISHA yemisebenzi exhasayo
L5.4.P Umgaqo-nkqubo
L5.4.1 Ukhuthazo losetyenziso lwamaziko okugcina iingxelo ezibhaliweyo namaxwebhu
L5.4.2 Isakhiwo esiyindawo yokugcina amaxwebhu
Neengxelo ezibhaliweyo.
L5.4.3 Ulawulo lwengxelo ezibhaliweyo kwiPhondo
L.5.5 Amathala eencwadi
Kumathala eencwadi angaphakathi nokulawulwa kwezixhobo zamathala, khangela uthotho olungundoqo-5 kwinkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemisebenzi
L.5.5.P Umgaqo-nkqubo
L.5.5.1 Amathala eencwadi oluntu
L.5.5.2 Amathala eencwadi eSebe
L.5.5.3 Amathala eencwadi esikolo 16/07/02
L.5.6 Iimyuziyam
L.5.6.P Umgaqo-nkqubo
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
L.5.6.2 Iprojekthi zemfundo/Iinkqubo
L.5.7 Imibhiyozo nezikhumbuzo zikaZwelonke/zePhondo
L.5.7.P Umgaqo-nkqubo
L5.7.2 Ukuveza izimvo ngokunxulumene neenkqubo nemithetho yokuziphatha
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMICIMBI YABAQESHWA
ULUDWE LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
UWISO-MTHETHO NEENKQUBO
ULAWULO LWEZITHUBA
IIMEKO ZENGQESHO
UQEQESHO
UHLOBO LWABASEBENZI
UNYUSELO
UKUHAMBA- HAMBA KWABASEBENZI
ULAWULO LWABASEBENZI
IZIMALI
IIHAMBO NEZITHUTHI
IMIBA YANGAPHAKATHI
IINGXELO NERHITHENI
UWISO-MTHETHO NENKQUBO
INOMBOLO INKCAZO UMHLA WOKUVULWA
S1.P UMGAQO-NKQUBO
S1.1 IMITHETHO NEMIGAQO
S1.1.1 UMTHETHO WENKONZO ZIKARHULUMENTE
S1.1.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.1.2 IZILUNGISO 27/10/00
S1.1.2 IMIQATHANGO YENKONZO
ZIKARHULUMENTE
S1.1.2.R IMIBUZO YESIQHELO 14/01/00
S1.1.2.1 UTOLIKO NEZIMVO
ZASEMTHETHWENI
S1.1.2.2 IZILUNGISO
S1.1.3 EMINYE IMITHETHO NEMIQATHANGO
S1.1.3.1 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA
S1.1.3.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.3.1.1 UTOLIKO NEZIMVO
ZASEMTHETHWENI
S1.1.3.1.2 IZILUNGISO
S1.1.3.2 IGAMA LOMTHETHO OLANDELAYO
S1.1.3.2.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.3.2.1 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
S1.1.3.2.2 IZILUNGISO
S1.2 IIKHOWUDI
S1.2.1 IKHOWUDI ZABASEBENZI
S1.2.1.1 UTOLIKO
S1.2.1.2 IZILUNGISO
IIKOPI ZAYO YONKE IMIYALELO
ENXULUMENE NEMIBA YABASEBENZI
ZOMGAQO-NKQUBO EZILUNGELE OKO UMZ.
UMYALELO NEE-OFISI MALUNGA NOMBA
WEZIMALI ZABASEBENZI KUYE KUFAKWE
OKANYE IMIYALELO YE-OFISI ENXULUMENE
NEMISEBENZI ENGEYIYO EYABASEBENZI,
KHANGELA IFAYILE2.6.2 KWINKQUBO
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
NGOKWEMISEBENZI EXHASAYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S2. ULAWULO LWEZITHUBA
S2.1 UBUME BESIKOLO NGOKWABASEBENZI
NANGOKWEZINTO ZOKUSEBENZA
KUPHANDO LWEMISEBENZI NOKUBA NEMPUMELELO KWIINKONZO, KHANGELA KU-2.7 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO.
KUQUKA UBUME NGOKWEZIKHUNDLA
S2.1.P UMGAQO-NKQUBO
S2.1.1 UQIKELELO 6/07/02
S2.1.2 UKUTHIYWA NOKUHLELWA
KWEZIKHUNDLA
S2.1.3 UKUDALWA NOKUTSHINTSHWA
KWEZIKHUNDLA 14/03/00
VULA IFAYILE YE-OFISI YOMMANDLA
NGOKUNGQAMENE NESIHLOMELO B
S2.1.4 UKUQIQA 10/02/00
S2.1.5 UVAVANYO LWENGQESHO
S2.2 INGXELO ZOHLOLO
KUHLOLO OLUNGAJOLISANGA
KUBASEBENZI, KHANGELA UTHOTHO
OLUNGEZANTSI
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMICIMBI YABAQESHWA
UTHOTHO OLUNGEZANTSI,
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
S2.2.P UMGAQO-NKQUBO
S2.2.1 WESEBE
S2.2.2 I-OFISI EYINTLOKO
S2.2.3 IZAHLULO ZE-OFISI EYINTLOKO/ AMACANDELO
S2.2.3.1 IGAMA LESAHLULO SOKUQALA NJALO-NJALO
S2.2.3.2 IGAMA LESAHLULO ESILANDELAYO, NJALO-NJALO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S2.3 AMAXWEBHU OMSEBENZI 15/09/00
S2.4 AMAGQIZA ABATHUNYWA
KUMAGQIZA ABATHUNYWA ANXULUMENE
NEMISEBENZI ENGEYOYABASEBENZI,
KHANGELA UTHOTHO 2.2 KWINKQUBO
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMICIMBI
YABAQESHWA
S2.4.P UMGAQO-NKQUBO 09/06/00
S2.4.1 NGUMLAWULI JIKELELE
S3 IIMEKO ZENGQESHO
S3.P UMGAQO NKQUBO 17/07/02
S3.1 AMANQWANQWA EMIVUZO 08/11/01
S3.2 IKHEFU 17/07/02
S3.2.1 IKHEFU LEHOLIDE
S3.2.2 IKHEFU LOKUGULA
S3.2.3 IKHEFU ELILODWA
S3.2.4 IKHEFU LOKUFUNDA
S3.2.5 IKHEFU LOKUJONGANA NEENGXAKI ZOSAPHO
S3.2.6 IKHEFU LOKUYA KUBELEKA
S3.3 AMALUNGELO OPOLITIKO
ABAQESHWA BAKARHULUMENTE
S3.4 UKUQATSHELWA KWAMANQANABA EMFUNDO
S3.6 UNCEDO KWEZONYANGO 29/07/02
S3.7 I-INSHORENSI YABAPHELELWE
NGUMSEBENZI 21/09/00
YOKUZIKHUSELA
S3.9 IIYURE EZISEMTHETHWENI
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE
APHO KUYIMFUNEKO, ZINOMBOLO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
YOKULANDELANA
S3.10 INYATHELO LEMBUYEKEZO
S3.10.1 UKHUTHAZO LOLINGANO NGOKWESINI 29/05/01
S3.10.2 UKHUTHAZO LOLINGANO
NGOKOBUHLANGA
S3.10.3 UKHUTHAZO LOLINGANO KUBANTU 21/08/00 ABAKHUBAZEKILEYO
KWIMIBA ENGANXULUMANANGA
WENKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO
S3.10.4.1 UPHANDO
S3.10.4.2 ISICWANGCISO 16/07/02
S3.10.4.3 IINGXELO EZINGENISWA
KWISEBE LEZEMISEBENZI
S3.11 UKUQATSHELWA KWENKONZO
YETHUBA ELIDE KWIMIBA
S3.12 IIKHOWUDI ZENTLAWULO
S3.13 IZIVUMELWANO
NJALO-NJALO. NEMIBUTHO YABASEBENZI,
KHANGELA UTHOTHO OLUNGUNDOQO- S14
S3.13.1 IZIVUMELWANO ZENKONZO 04/10/00
S3.13.2 IZIVUMELWANO EZIQUKA KONKE 29/07/02
S3.14 UKWENZIWA KWAMAPHEPHA -MVUME
ABASEBENZI NOBHALISO LWABASEBENZI 17/07/02
ABAQEQESHIWEYO.
S4. UGAYO LWABASEBENZI KWAKUNYE NOKUPHULUKANA NABO
S4.P UMGAQO-NKQUBO 22/08/00
S4.1 UGAYO LWABASEBENZI 17/02/00
S4.2 IZICELO NENGQESHO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
NJE UBA UMNTU AQESHWE
AMAXWEBHU AKHE AYASUSWA
KWIFAYILE EZINGEZANTSI ABEKWE
UTHOTHO LWEMICIMBI YEFAYILE
EYAHLUKILEYO EKUPHELENI
KOHLELO NGOKWAMANANI.
S4.2.1 IZIKHUNDLA EZINGACHAZWANGA
S4.2.2 IZIKHUNDLA EZISISIGXINA 03/11/00
S4.2.3 IZIKHUNDLA ZETHUTYANA
S4.2.3.1 ABASEBENZI BEZIVUMELWANO 31/01/01
S4.2.3.2 ABASEBENZI BESIVUMELWANO S3
S4.3 UKUPHELISWA KWENKONZO
S4.3.1 IZIQINISEKISO ZENKONZO
S4.3.2 IZAMBUKU ZEZIMALI 16/07/02
XA UBANI EYEKE UKUSEBENZA
S4.3.3 UKURHOXA/UKUDLA UMHLALA
PHANTSI
S4.3.3.1 NGENXA YOKWAPHUKA KWEMPILO
S4.3.4 NGENXA YOKUFA
S4.3.5 UKUGXOTHWA
S4.4 ABASEBENZI ABAGQITHISILEYO
BASIWE KWEZINYE INDAWO
S4.5 ABASEBENZI ABANGONELANGA
S5 UQEQESHO
S5.P UMGAQO-NKQUBO 17/08/00
S5R IMIBUZO YESIQHELO
S5.1P UMGAQO-NKQUBO
S5.1R IMIBUZO YESIQHELO
S5.1.1 IIMEKO
ZOLUNTU EZIJONGENE
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
NOLUNGISO LWEEMEKO ZEBHASARI.
AYIQUKI MBALELWANO
NAMAGOSA. LE MBALELWANO
ELOLU HLOBO MAYIFAYILISHWE
KWIFAYILE ESEMTHETHWENI
EKUPHELENI KOHLELO NGOKWAMANANI
S5.1.2 INGXOWAMALI YOMPHATHISWA
EYITHRASTI YEZEMFUNDO
S5.1.2.1 IMEKO
S5.1.2.3 IZICELO
S5.2.1 IZIFUNDO ZESIDANGA
S5.2.2 IIDIPLOMA
S5.2.3 UQEQESHO USEBENZA
S5.3 UQEQESHO OLUNGAMISELEKANGA
S5.3.1 UKUFAKWA EMSEBENZINI
S5.3.3 IZIFUNDO ZOKUQHUBELA PHAMBILI
VULA IFAYILE KWISIFUNDO NGASINYE/
KUQEQESHO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE
NGOKULANDELELANA
IGAMA LESEBE ELILANDELAYO
VULA IFAYILE KWISIFUNDO NGASINYE/
KUQEQESHO NGALUNYE, UZE UZINOMBOLE
NGOKULANDELELANA
S5.3.4.2.1 UPHUHLISO
S5.3.4.2.2 ULAWULO LWAMAJELO OSASAZO
S5.3.4.2.3 ISIFUNDO NGOBUDLELWANE
BABASEBENZI: IINKQUBO ZOLULEKO.
S5.3.4.2.4 INKQUBO YOPHUHLISO
S5.3.4.2.6 ULWAZI LOLAWULO LISEBE LIKAVIMBA
KAZWELONKE
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S5.3.4.2.7 IZISOMBULULO ZEMBAMBANO 17/07/02
S5.3.4.2.10 IINTSUKU EZI-4 ZOKUPHOLISA
INGQONDO 30/07/02
S5.3.4.2.11 UMTHETHO WEMFUNDO
S5.3.5 IZIFUNDO ZOKUBONELELA 16/07/02
ULAWULO
S5.3.6 IZIFUNDO ZOLAWULO LWEENGXELO
EZIBHALIWEYO
S5.3.7 IZIFUNDO ZIKAMABHALANA WECANDELO
LEMBALELWANO
S5.3.8 UQEQESHO KWINKONZO
YOKUJONGANA NABAXHASI
S5.3.9 UHLALUTYO LWEMISEBENZI
S5.3.10 UQEQESHO
S5.3.12 UQEQESHO LWEZIFUNDO
ZETHUTYANA
S5.3.13 INKCUKACHA ZENKQUBO
S5.3.14 UQEQESHO KWINOMBOLO ZENGQESHO
S5.3.15 UQEQESHO LWABAMELI
BABASEBENZI
S5.3.16 UQEQESHO LWABAPHATHI
BEMICIMBI ENGUNDOQO
S5.4 IINGXELO NEENGXELO
NGOKWENGQOKELELA YAMANANI
S5.4.1 NGEKOTA
S5.5 UHLOLO LWEZAKHONO
S5.6 UPHUHLISO LWEZAKHONO
S6 UVAVANYO LWABAQESHWA
S6.1 ULAWULO LOKWENZA
S6.1.P UMGAQO-NKQUBO
S6.1.R IMIBUZO YESIQHELO 16/07/02
S6.1.1 IINKONZO ZOLAWULO 16/07/02
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S7. UNYUSELO
S7.P UMGAQO NKQUBO
S7.R IMIBUZO YESIQHELO
S7.1 UNYUSELO NGOKWEZIKHUNDLA
S7.2 UNYUSELO NGOKWEQONDO 18/02/00
LOMVUZO
S7.3 UNYUSELO OLUKHETHEKILEYO 14/03/01
S8. UKUHAMBA-HAMBA KWABAQESHWA
KHANGELA IIFAYILE 2.8.13 & 2.8.1.7
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMISEBENZI EXHASAYO
S8.P UMGAQO-NKQUBO
S8.1 UTSHINTSHO 08/12/99
S8.2 UKUSIWA KOMQESHWA ABAMBE 07/02/00
KWESINYE ISIKHUNDLA
S8.3 AMALUNGISELELO OKUPHUNYUZWA 24/02/00
S8.4 IZITHUBA ZANGAPHAKATHI/
NEZO ZOTSHINTSHO LWABAQESHWA
S9 ULAWULO LWABAQESHWA
S9.P UMGAQO-NKQUBO 19/02/00
S9.1 INGXELO ZENKQUBELA PHAMBILI/
INGXELO ZOVAVANYO LWEKOTA
KWIINGXELO EZIZODWA, KHANGELA
S9.2 UKUQESHWA NGAPHANDLE
KWENKONZO KAWONKEWONKE
S9.3 UBUME BAMAGOSA NGOKWEZIMALI
S9.3.1 UKUDIZWA KWEMIBA ENXULUMENE NEZIMALI
S9.4 IZIGQIBO ZOLULEKO NAMANYATHELO 07/02/00
S9.5 INGQESHO NGENXA YESIKHUNDLA
OKUSO
S9.6 ISINXIBO
S9.7 IMVUME YOKUFUMANA IZIPHO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S9.8 INTSUKU ZEKHEFU NOCWANGCISO
S9.10 IIPROJEKTHI ZONCEDO LWABAQESHWA
KURHULUMENTE
S9.11 INKCAZELO MALUNGA NENGQESHO NEZIKHUNDLA
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE,
APHO KUKHO IMFUNEKO UZINOMBOLE
NGOKULANDELANA
S9.11.1 UNOBHALA WOLAWULO
S9.11.2 UNOBHALA WECANDELO LEMBALELWANO
S9.11.3 UMCOCI 17/07/00
S9.11.4 UMQHUBI
S9.11.5 UMENZI
S9.12 ULAWULO LOKUSETYENZISWA
KWENOMBOLO ZENGQESHO
S9.13 IZIVUMELWANO ZOKWENZA
S9.14 UKUNGABIKHO EMSEBENZINI
KWIKHEFU, KHANGELA UTHUTHO
OLUNGUNDOQO S3
S9.14.1 NGENXA YENJONGO ZENKOLO 18/04/00
S9.14.2 NGENXA YEMICIMBI YOMBUTHO 03/04/00
S9.14.3 UKUNGABIKHO OKUNGAVUMELEKANGA 08/05/00
S9.15 UKUZIPHATHA KAKUBI
KWIMIBA YOBUDLELWANE
BABASEBENZI KUNYE NEMIBUTHO
KHANGELA UTHOTHO OLUNGUNDOQO S14
S9.16 AMANYATHELO OKHUSELEKO
KUMANYATHELO OKHUSELEKO
ANGAMANYE, KHANGELA UTHOTHO
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI
EXHASAYO
S9.16.1 UVAVANYO LOKHUSELEKO
NGONONOPHELO
UKHUSELEKO OLULODWA
NOLUNGATHANDABUZEKIYO
S9.17 UKUSIWA KUMAZWE ANGAPHESHEYA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S10 IZIMALI
ENGEYOYABASEBENZI KHANGELA
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO-3 KWINKQUBO
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMISEBENZI EXHASAYO
S10.P UMGAQO-NKQUBO
S10.R IMIBUZO YESIQHELO
S10.1 IMIVUZO
S10.1.1 ULUNGISO 10/10/00
S10.1.2 INTLAWULO 17/07/02
S10.1.3 OKUTHATYATHIWEYO 26/04/00
S10.1.3.1 IMALI ZEMIBUTHO
S10.1.3.2 URHAFISO
YABAPHELELWE NGUMSEBENZI
S10.2 IZIBONELELO NEEBHONASI
INTLAWULO :
ZOKUZONWABISA
S10.2.4 YENKXASO YEZINDLU/ NEEMALI 29/07/02 ZEENTLAWULO ZAMATYALA
USUSIWE WABEKWA
KWENYE INDAWO 14/03/00
S10.2.11 YABAQESHWA BESIVUMELWANO
YENKONZO ELITHILE
S10.2.12 YEZIBONELELO EZIZODWA
ZEMIHLA NGEMIHLA.
UMZEKELO: KUTYELELO PHESHEYA
KWEELWANDLE OLUSEMTHETHWENI
KUQUKA UKUPHELISWA KWEMALI
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S10.2.14 ZEZIBONELELO ZABAGAYELWE
UKUQESHWA KUMAPHANDLE
S10.3 AMABANGO AWENZIWE LISEBE 17/02/00
NGAKWISEBE
KUMABANGO ANJALO MALUNGA
NEMISEBENZI ENGEYOYABAQESHWA KHANGELA UTHOTHO OLUNGEZANTSI
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMISEBENZI EXHASAYO
S10.4 IINTLAWULO ZOKUSEBENZA NGAPHAYA
KWEXESHA ELIMISIWEYO.
S10.5 IIMBASA ZEMBUYEKEZO KUBAQESHWA
S10.5.1 UKWENZAKALA EMSEBENZINI
S10.6 IMBASA ZENKONZO EZINDE 07/12/00
KWIIMEKO ZENGQESHO, KHANGELA
S10.7 IIBHASARI KUMAGOSA KARHULUMENTE
KUMGAQO-NKQUBO NEEMEKO,
KWIMBALELWANO YABASEBENZI
ABATHILE, KHANGELA ULUDWE
EZAHLUKILEYO.
S10.8 UKUPHUCULWA KWEEMEKO ZENGQESHO
KUMANQWANQWA EMIVUZO
S11 IIHAMBO NEZITHUTHI
S11.P UMGAQO-NKQUBO
S11.1 UKWAMKELWA KWEEHAMBO NENGXELO YOHAMBO
S11.2 AMALUNGISELELO OKUBEKELWA INDAWO
NOKUFAKWA ENDAWENI
S11.3 IZAPHULELO ZEMIGAQO KALOLIWE
S12 IMIBA YANGAPHAKATHI
S12.P UMGAQO - NKQUBO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
S12.1 UKUVUYISANA 20/03/00
UVELWANO NEMIBULELO
KUBAQESHWA
BOLAWULO KUPHELA
KWEMINYE IMIBULELO
EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO.
S12.1.1 INKONZO ZEZIKHUMBUZO 30/07/02
S12.3 IQELA LOKUZONWABISA LOLUNTU
S12.4 IMIBUTHO YABASEBENZI
S12.5 EMINYE IMIYALEZO
S13 IINGXELO NEERHITHENI
S13.P UMGAQO-NKQUBO
S13.1 IIRHITHENI ZOBUME BEZIKOLO
NGOKWEZINTO ZOKUSEBENZA KUNYE
NENKCAZELO NGOKWENGQOKELELA
YAMANANI
S13.2.1 IZIPHUMO EMVA KOVAVANYO
KWIMICIMBI YEBHODI YEZONYANGO,
S13.3 IINGXELO ZENGQESHO 22/05/00
S13.3.1 IIFOMU ZEZICELO
S14.R IMIBUZO YESIQHELO 24/03/00
S14.1 IZIKHALAZO
S14.1.P UMGAQO-NKQUBO 16/07/02
S14.2 IMIBUTHO YABASEBENZI
IMIZUZU NEENGXELO ZIBONAKALISIWE
KUTHOTHO OLUNGEZANTSI- 8.1
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO
VULA IFAYILE YOMBUTHO
WABASEBENZI NGAMNYE,
APHO KUYIMFUNEKO KHONA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
ZIKARHULUMENTE NOLAWULO
AFRIKA WABAFUNDISI-NTSAPHO
ABAQEQESHIWEYO 30/06/00
S14.2.2 IIMBAMBANO KUNYE 29/01/01
S14.2.3 NABAMELI
S14.2.4 AMANYATHELO ENKCASO 11/07/00
S14.2.5 IINGXELO ZEMIBUTHO EZISEMTHETHWENI
KUMAPHEPHA-NDABA
INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO YEMISEBENZI EXHASAYO
ULUDWE LOTHOTHO OLUNGUNDOQO
UWISO-MTHETHO
UQUQUZELELO NOLAWULO
IZIMALI
INDAWO YOKUHLALA
IZITHUTHI
IMIPAPASHO NOKWAZIWA
UBUME NEENTLANGANISO
ZAMAQUMRHU NEZINYE
IINTLANGANISO
INGXELO, IIRHITHENI ZEKOTA
NEENKCUKACHA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H1. ULAWULO
H I.P UMGAQO-NKQUBO
H 1.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.1 UKUTHI THACA
H 1.2 IZIBHENGEZO ZEMITHETHO,IMIMISELO
NEMIQATHANGO
H 1.3 IMITHETHO EYEYABO
H 1.3.1 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA/
LOMTHETHO OSAQULUNQWAYO
H 1.3.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.3.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.3.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.3.2 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA
H 1.4 IMIQATHANGO EYEYABO
OSAQULUNQWAYO OLANDELAYO
H 1. 4.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.4.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.4.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.4.2 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA
LOMTHETHO OSAQULUNQWAYO
H 1.4.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.4.2.1 UYILO NOTSHINTSHO
H. 1.4.2.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.5 EMINYE IMITHETHO/IMITHETHO
ESAQULUNQWAYO
H 1.5.1 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA/
LOMTHETHO OSAQULUNQWAYO
H 1.5.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.5.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.5.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.5.2 IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA/
LOMTHETHO OSAQULUNQWAYO
H 1.5 2.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.5.2.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.6 EMINYE IMIQATHANGO
H 1.6.1 AYICACISWANGA
H 1.6.2 IMIQATHANGO YEZEZIMALI
H 1.6.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.6.2.1 UTSHINTSHO
H 1.6.2.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H 1.6.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.6.3.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.6.3.4 IMIYALELO YESEBE
H 1.6.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.6.4.1 UTSHINTSHO
H 1.6.4.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.7 IPHEPHA ELILELABO LENKQUBO
ELUNGELE UKUSETYENZISWA/ IPHEPHA
ELILELABO LENKQUBO YOKUGAYA IZIMVO
H 1.7.1 IGAMA LEPHEPHA ELILELABO LENKQUBO
ELUNGELE UKUSETYENZISWA/IPHEPHA
ELILELABO LENKQUBO YOKUGAYA IZIMVO
H 1.7.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H 1.7.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.7.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.8 AMAPHEPHA ANGAMANYE ENKQUBO ELUNGELE
UKUSETYENZISWA/ AMAPHEPHA ANGAMANYE
ENKQUBO YOKUGAYA IZIMVO.
H 1.8.1 IGAMA LEPHEPHA ELILELINYE LENKQUBO
ELUNGELE UKUSETYENZISWA/ IPHEPHA LENKQUBO
YOKUGAYA IZIMVO
H 1.8.1.R IMIBUZO ESISIGXINA
H 1.8.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.8.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.8.2 IGAMA LEPHEPHA ELILELINYE LENKQUBO
ELUNGELE UKUSETYENZISWA/ LEPHEPHA
ELILELINYE LENKQUBO YOKUGAYA IZIMVO.
H 1.8.2.R IMIBUZO ESISIGXINA
H 1.8.2.1 UYILO NOTSHINTSHO
H 1.8 2.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H 1.9 IMIGAQO YOKUZIPHATHA EYEYABO/ ISIMILO
H1.9.1 IGAMA LOMGAQO WABO WOKUQALA
WOKUZIPHATHA
H1.9.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.9.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H1.9.1.2 IGAMA LOMGAQO OLANDELAYO
WOKUZIPHATHA
H1.9.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.9.2.1 UYILO NOTSHINTSHO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H1.9.2.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H1.10 EMINYE IMIGAQO YOKUZIPHATHA/ISIMILO
UMZEKELO: UMGAQO WOKUZIPHATHA
WABASEBENZI BAKWARHULUMENTE
H1.10.1 IGAMA LOMGAQO WOKUQALA ONGOMNYE
H1.10.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.10.1.1 UYILO NOTSHINTSHO
H1.10.1.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H1.10.2 IGAMA LOMGAQO OLANDELAYO ONGOMNYE
H1.10.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.10.2.1 UYILO NOTSHINTSHO
H1.10.2.2 UTOLIKO NEZIMVO ZASEMTHETHWENI
H1.11 UKUVUMELANA
H1.11.1 INGXELO
H1.11.2 UKUFANA
H2. ULUNGISELELO NOLAWULO
H2.P UMGAQO-NKQUBO
H2.1 IMISEBENZI
H2.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H2.1.1 EZIFUNYENWEYO
H2.1.2 EZINIKEZELWEYO
H2.1.3 UQULUNQO LWEMIBONO
H2.1.4 UNIKEZELO LWEENKONZO KULUNTU
H2.2 UTHUMELO LWAMAGUNYA
H2.2.1.1 NGOKUSISIGXINA
H2.2.1.2 OKWETHUTYANA
H2.2.2 NGUMLAWULI -JIKELELE
H2.2.2.1 NGOKUSISIGXINA
H2.2.2.2 OKWETHUTYANA 17/07/02
H2.2.3.2 OKWETHUTYANA
H2.2.4 ZINTLOKO ZAMASEBE/ CANDELO
UMZEKELO. UMPHATHI WEMISEBENZI
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H2.2.4.2 OKWETHUTYANA
H2.3 UPHANDO LOKUQINISEKISA
IIMFUNO ZOLWANDISO
H2.4 UKUSEKWA KWAMACANDELO
H2.4.P UMGAQO-NKQUBO
H2.4.1 AMACANDELO
H2.5 UKUCWANGCISA UMSEBENZI
NOKWABIWA KWEMISEBENZI
KUPHANDO LWEMISEBENZI
OKANYE UCWANGCWISO LWEENKONZO
EZINEMPUMELELO KHANGELA
ZOKUSEBENZA NEZINOBUCHULE
H2.5.2 UCWANGCWISO LWEPROJEKTHI
KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMISEBENZI
ENGUNDOQO
YOMMANDLA NGAMNYE
NESIHLOMELO B
H2.5.4 IINKQUBO ZENYANGA
H2.5.5 IINKQUBO ZEVEKI 17/0/02
H2.5.6 IINKQUBO ZEKOTA
H2.5.6.1 IMIYALELO
H2.7 UPHANDO LWENKUTHALO
IINKONZO ZENKUTHALO ZOPHANDO
MAZISEBENZISE KUPHELA OLU
THOTHO LUNGEZANTSI KWIMICIMBI YAZO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
YANGAPHAKATHI. UPHANDO LWAMANYE
AMASEBE NEZINTLU ZAWO ZIINKONZO
ZENKUTHALO ZEMISEBENZI
ENGUNDOQO EZIBONISWE KWINKQUBO
YAZO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMISEBENZI ENGUNDOQO
H2.7.P UMGAQO-NKQUBO
H2.7.R IMIBUZO YESIQHELO
H2.7.1 UKUDWELISA IINKQUBO
H2.7.2 UBUCHULE
H2.7.3 IINGXELO ZENKQUBELA-PHAMBILI
VULA IFAYILE YENGXELO NGANYE
UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
H2.8 ULAWULO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO
AMAZIKO EPHONDO OKUGCINA IINGXELO
EZIBHALIWEYO KWIMISEBENZI YAWO
YOLAWULO MAWASEBENZISE UTHOTHO
OLUNGEZANTSI LWEENGXELO EZIBHALIWEYO
NJENGOMSEBENZI ONGUNDOQO OBONAKALISWE
KUMAZIKO OKUGCINA IINGXELO EZIBHALIWEYO
ZANGAPHAKATHI KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMISEBENZI ENGUNDOQO.
H2.8.P UMGAQO-NKQUBO
H2.8.P.1 ISICELO SOKWAMKELWA KOMGAQO-NKQUBO
ZAMASEBE
H2.8.1 UKULAHLWA KWEENGXELO EZIBHALIWEYO
H2.8.1.1 ISICELO SOKUGUNYAZISA UKULAHLWA
H2.8.1.2 UKUGQITHISELA ELUGCINWENI YINGCALI
YEPHONDO
H2.8.1.3 UKUGQITHISELA UKUSA/UKUBUYISELA
KUMASEBE
H2.8.1.3.1 ISICELO SOKWAMKELWA 01/08/00
H2.8.1.4 UTSHATYALALISO LWEENGXELO
EZIBHALIWEYO
H2.8.1.5 UKUBUYISELWA KWEMBALELWANO
ENEDILESI ENGALUNGANGA
H2.8.1.6 UKULAHLWA KWAMAPHEPHA AMADALA
H2.8.1.7 UGQITHISELO LWANGAPHAKATHI
LWEENGXELO EZIBHALIWEYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H2.8.2 INKQUBO YOKUFAYILISHA IMBALELWANO
H2.8.2.R IMIBUZO ESISIGXINA
H2.8.2.1 UQULUNQO, ULWAMKELO NOTSHINTSHO
H2.8.2.2 IMBALELWANO ENGAHLELWANGA 07/11/00
AKUKHO MBALELWANO
MAYIFAYILISHWE NGOKU
KHANGELA UMHLATHI-15
H2.8.3 UHLOLO 03/09/01
WEENGXELO EZIBHALIWEYO
NEENTLOKO ZECANDELO
H2.9 UHLOLO LWAMASEBE
NOHLOLO LOLAWULO LWEENGXELO
KWAKUNYE NAKU 2.8.3 NGOKULANDELELANA
H2.9.1 AMALUNGISELELO
H2.9.2 IINGXELO
VULA IFAYILE YE-OFISI YOMMANDLA
NGAMNYE, APHO KUKHO IMFUNEKO, UZE
KWISIHLOMELO B.
H2.9.2.12 UMMANDLA SIYANDA 23/06/00
H2.10 AMANYATHELO OKHUSELEKO
KUMANYATHELO OKHUSELEKO
NGOKWEZIMALI, KHANGELA
KUMANYATHELO OKHUSELEKO
LWABASEBENZI, KHANGELA UTHOTHO
OLUNGUNDOQO S9 LWENKQUBO
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMICIMBI YABAQESHWA.
H2.10.P UMGAQO-NKQUBO
LOKUNOKWENZEKA
H2.10.2.1 ULUDWE LWEDILESI NOKULUNGELANA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KWEMIPU NERHULUWA
H2.10.3.1 UKUKHUTSHWA KWEMIPU 18/09/00
NERHULUWA KUBASEBENZI
H2.11 IZIGQIBO ZEKHABHINETHI
H2.11.1 IZINDULULO ZEKHABHINETHI 31/01/00
H2.11.2 IZINGENISO ZEKHABINETHI
APHO ZIBONELELWE KHONA KWISIHLOKO
ESIQWALASELWA YIKHABINETHI ETHE
NGQO, LE FAYILE ICHAZWE NGENTLA
APHA MAYISETYENZISWE KUPHELA
XA IZINGENISO ZINGENAKUFAYILISHWA
KWIFAYILE YOMBA OYINTLOKO
NAKOLUPHI NA UTHOTHO
OLUNGUNDOQO
H2.11.3 IINKCAZELO ZEKHABHINETHI
H2.11.4 IKHABHINETHI IHLANGANA NABANTU 18/07/02
H2.12 USASAZO LWAMASEBE
KWEZENGQESHO NEMISEBENZI
H2.13 UKUDALWA KWAMATHUBA ENGQESHO
NEMISEBENZI NGOKOBUBANZI BEPHONDO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
AMAPHULO OYILO NGOKUBANZI.
KWIPROJEKTHI ZOKUYILA
IMISEBENZI ETHILE
YESEBE, KHANGELA INKQUBO
YEMICIMBI ENGUNDOQO
H.2.14 IZIMEMO NEMIBULELO 07/03/00
KHANGELA NAKU- S12.1
WENKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMICIMBI
YABAQESHWA
SEBENZI PHAKATHI KWAMASEBE
H.2.16 INKQUBO YOKUBONELELA ABO
ELINGAPHAMBILI/IMIBA
YENGUQU
NESINI, UBUHLANGA
NEZOKUKHUBAZEKA.
KWIMIBA YENKQUBO YOKUBONELELA
ABO BEBEHLELELEKILE NGAPHAMBILI
ENXULUMENE NABASEBENZI, KHANGELA
UTHOTHO S3.10 WENKQUBO YOKUFAYILISHA
EQINGQIWEYO YEMICIMBI YABAQESHWA.
H2.16.P UMGAQO - NKQUBO
H2.16.I UKUNGAFIHLISI NOKUFUMANEKA
KWEENKCUKACHA
KWIINTLOBO EZAHLUKENEYO ZEMIBONISO
NAMAPHULO EMISEBENZI ENGEYIYO
H2.17 UTSHINTSHO LWEEDILESI 19/09/00
OKUQUKA XA ISEBE/ICANDELO
LIFUDUKELA KWISAKHIWO ESITSHA.
H2.18 IMIDA/UKWAHLULWA KWEPHONDO
H2.19 IMIBUZO YEZABAPHATHISWA 28/01/00
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
YABAPHATHISWA
ENGALUNGISELELWANGA NAKWEYIPHI
INKQUBO YOKUFAYILISHA EKHOYO
NEVUNYIWEYO. IMIBUZO YABA
KWENGENISO IYA KUFAYILISHWA
YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO, YEMICIMBI
YABAQESHWA NJALO-NJALO.
H2.20 AMANYATHELO OKULWA URHWAPHILIZO
H3 EZEZIMALI
H3.P UMGAQO - NKQUBO 10/05/00
H3.R IMIBUZO YESIQHELO 30/07/02
H3.1 UQIKELELO
H3.1.1 IGALELO KWINTETHO YOHLAHLO- LWABIWO-
MALI YOMPHATHISWA
H3.1.2 UQULUNQO
H3.1.2.1 UQIKELELO NGOKUBANZI 16/07/02
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE
KHONA UZE UZIFAKELE INOMBOLO
NGOKULANDELELANAYO.
H3.1.2.2 UQIKELELO LWENKUNZI
H3.1.2.2.1 IMISEBENZI ENGUNDOQO
H3.1.2.3 UQIKELELO OLONGEZELELWEYO
NOLWEZINTO EZIDLULISELWA KWEZINYE II-AKHAWUNTI
ZEMALI
H3.1.4 UNGENISO LOHLAHLO -LWABIWO-MALI
INKQU YOHLAHLO-LWABIWO-MALI
H3.1.5 IIMBOPHELELO/AMATYALA ADLULISELWEYO
H3.1.6 INKQUBO YESILUMKISO SOKUQALA
ELIPHAKATHI/IXESHA ELIPHAKATHI
H3.1.8 UKUQINISEKISWA KOHLAHLO- LWABIWO-MALI 26/04/00
H3.1.9 UKUSHENXISWA KWEENGXOWA - MALI 08/11/00
H3.1.10 AMAGALELO KWIINTETHO ZABAPHATHISWA
ZOHLAHLO - LWABIWO-MALI
UTYALO - MALI LOPHUHLISO
UMZ. YIBHANKI YOPHUHLISO YOMZANTSI AFRIKA.
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
WONKE
H3.2.1.1 IINKCUKACHA NEZIMVO
H3.2.2.1 IMIBUZO EMISELWEYO 08/01/02
H3.2.2.2 IMIBUZO ENGAMISELWANGA 12/04/00
H3.2.2.3 IINGXELO EZIBHALIWEYO 21/06/00
H3.2.3 UHLOLO LWAMASEBE
KUHLOLO LOLAWULO NOLWEMPATHO
YEENGXELO EZIBHALIWEYO, KHANGELA
NGANYE/UMPHATHI WENKQUBO
APHO KUYIMFUNEKO KHONA, UZE
AFAKELE IINOMBOLO
NGOKULANDELELANAYO.
H3.2.4 UKUKHUSELWA (KWEFOMU)
KWEMALI NEEFOMU ZAMAXABISO
UKUFUMANEKA KWEEFOMU
H3.2.4.1 ISEFU
H3.2.4.1.1 UKUNIKEZELWA KWEZIQINISEKISO
H3.2.4.1.2 UKUGCINWA KHUSELEKILEYO
KWEZITSHIXO EZIFANAYO
H3.2.4.2 UKUCINYWA/UKURHOXISWA
KWEETSHEKHI
H3.2.4.3 UKUKHUTSHWA NOKUKHUTSHWA
KWAKHONA KWEETSHEKHI
H3.2.5.1 IZIXHOBO ZOKUSEBENZA ZE-OFISI
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/
ZE ZIFAKWE IINOMBOLO
VULA IFAYILE YEZIKO LALO
XA IFUNEKA YANDULE UKUFAKWA
H3.2.5.5 IZINTO EZIBOLAYO
VULA IFAYILE YEZIKO LALO
XA IFUNE ZE IFAKELWE IINOMBOLO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KUKHUSELEKO LWEMALI
NEEFOMU ZAMAXABISO,
VULA IFAYILE YEZIKO
XA IFUNEKA ZE UFAKELE
H3.2.5.7 AMACEBO OKULONDOLOZA
EZEMISEBENZI
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/
ZE UFAKELE INOMBOLO
H3.2.5.8 IZIXHOBO ZEKHOMPYUTHA
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/
ZE UFAKELE INOMBOLO
H3.2.5.9 IZIXHOBO/INDAWO ZOKUGCINA
IZINTO ZAMAZIKO EZINGQALILEYO
UMZ. IZIXHOBO ZAMAYEZA KWISEBE LEZEMPILO
IINCWADI ZOKUFUNDA NOKUFUNDISA KWISEBE LEZEMFUNDO
(VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/ YE-OFISI YENGINGQI NGANYE, XA IFUNEKA ZE UFAKELE INOMBOLO NGOKWEZIHLOMELO E NO B.)
H3.2.6 IGUNYA LOKWAMKELA NOKUKWAZI
UKUPHENDULA NGEMALI EQOKELELWEYO
H3.2.7 UKUQESHWA NEMISEBENZI 01/06/00
YAMAGOSA OCWANGCISO - MALI
KWEMINYE IMIBA YOSASAZO,
H3.2.8 UKUQESHWA NEMISEBENZI
YABANTU ABAHLAWULISAYO
H3.2.9 UKUQESHWA NEMISEBENZI
YABAPHATHI BENKQUBO
H3.2.10 UKUQESHWA NEMISEBENZI
H3.2.11 UKUQESHWA NEMISEBENZI
H3.2.12 ULAWULO LOMNGCIPHEKO
H3.3 INKCITHO
KWINKCITHO EMALUNGA NABASEBENZI, KHANGELA
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMICIMBI YABAQESHWA
KWIINGXELO ZENKQUBO YOLAWULO
H3.3.P UMGAQO - NKQUBO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H3.3.1 AMABANGO ENZIWA NGAMANYE AMASEBE
VULA IFAYILE YESEBE NGALINYE
KUMABANGO ENZIWE LISEBE MALUNGA
NEMIBA YABASEBENZI KHANGELA S10.3
YEMICIMBI YABAQESHWA..
KUMABANGO ENZIWA LISEBE KHANGELA UTHOTHO OLUNGAPHANTSI 3.4
H3.3.2.1 IZICELO ZENKXASO - MALI
H3.3.2.2 INGENISO
H3.3.3 UKUHLAWULA KWAMATYALA
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/
XA IFUNEKA ZE IFAKELWE
INOMBOLO NGOKWESIHLOMELO E
H3.3.3.2 INKONZO EZITHENGIWEYO
KUQUKA IZIBONELELO ZENKOMFA
NAMALUNGISELELO OKUTYA
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE/
NGANYE, XA IFUNEKA,
H3.3.4 UKUCINYWA KWENKCITHO ENGENAZIQHAMO
ZE UFAKELE INOMBOLO NGOKWEZIHLOMELO E NO B
H3.3.5 UBUQHETSEBA
XA IFUNEKA ZE UFAKELE INOMBOLO NGOKWESIHLOMELO
H3.3.6 I - AKHAWUNTI YENTANDABUZO
H3.3.7 INKCITHO YENYANGA ZONKE
H3.3.7.1 IZICELO ZENKXASO - MALI/ ZENGXOWA MALI
H3.3.7.2 IZIBONELELO EZINEMIQATHANGO
VULA IFAYILE YEZIKO YESIBONELELO NGASINYE
ESINEMIQATHANGO APHO KUYIMFUNEKO ,
UZE UFAKELE INOMBOLO NGOKULANDELELANAYO.
H3.3.7.2.2 ISIBONELELO SAMASEKO EPHONDO 17/07/02
H3.3.8 INKCITHO YEEVEKI ZONKE/RHOQO
H3.3.9 I - INSHORENSI
H3.3.10 AMABANGA NGAMANYE AMAZIKO/ 29/07/02
ABANTU ABAZIMELEYO
H3.3.11 INKCITHO YEKOTA
H3.3.12 INKCITHO ENGAGUNYAZISWANGA 17/07/02
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H3.4 INGENISO
H3.4.P UMGAQO - NKQUBO
H3.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H3.4.1 UKUMISWA KOLUHLU LWERHAFU
H3.4.2.2 NZALA EHLAWULEKAYO
H3.4.2.3 MALI EZIBUYISWAYO
H3.4.2.4 INTLAWULO YOKUSETYENZISWA BUCALA /
H3.4.2.5 UKUFUMANEKA KWAKHONA KWELAHLEKO
H3.4.3 ULWABIWO
H3.4.4.1 IIMALI ZEZIBHEDLELE
H3.4.5 AMALIZO, INKXASO - MALI NENKXASO 16/05/00
H3.4.5.1 IZIPHAKAMISO ZE/IPROJEKTHI EZIZODWA 14/11/00
H3.4.6 IMALI YESAZELA
H3.4.8 MABANGO KWAMANYE AMASEBE
H3.4.9 MABANGO KWAMANYE AMAZIKO/
ABANTU ABAZIMELEYO
H3.5 AMAGUNYA
H3.5.1 UNONDYEBO WESIZWE/KAZWELONKE
H3.5.2 UNONDYEBO WEPHONDO 09/02/00
H3.5.3 NGUMCWANGCISI - MALI OYINTLOKO
H3.6 AMALUNGISELELO OLONDOLOZO- MALI
H3.6.1 AMAGUNYA OKUSAYINA/OKUTYIKITYA
H3.6.4 ULUHLU, IINGXELO EZIBHALIWEYO, INGENISO
NEENGXELO -NTETHO
H3.6.5 IINKCUKACHA ZOKUFAKWA KWEMALI EBHANKINI
H3.6.6 IZIBONELELO ZAMATYALA
H3.7 UKUVALWA KONYAKA - MALI
H3.7.1 ITYALA ELIBANJWA URHULUMENTE
H3.7.1.1 INKXASO NOHAMBO
H3.7.2.2 UKUNGANGQINELANI KWETSHEKHI
H3.7.1.3 INTLAWULO EGQITHISILEYO
MALUNGA NEENKOZO EZENZIWEYO
H3.8.1 KWISEBE
H3.8.1.1 (IGAMA LOMBUTHO WOKUQALA)
H3.8.1.1.1.R IMIBUZO YEZIQHELO
H3.8.1.1.1 UHLAHLO - LWABIWO - MALI OLUNGENISIWEYO
EHLAWULIWEYO (KUQUKA IIMALI ZE - ARHENTE)
H3.8.1.1.3 UKUBEKWA ESWENI KWENKCITHO
OKO KUKUTHI KUMBUTHO OWENZA LOO MSEBENZI
KUPHELA, HAYI UQWALASELO KWAKHONA
LWESEBE
H3.8.1.1.4 IZIVUMELWANO
H3.8.1.1.5 UKULANDELWA KWEEMALI EZINGEKAHLAWULWA,
AMABANGO, IZOHLWAYO
H3.8.1.1.6 UPHICOTHO- ZINCWADI NOHLOLO
H3.8.1.1.7 IINGXELO ZOKUHLAWULWA/ ZEENDLEKO ZEEMOTO
H3.8.1.2. IGAMA LOMBUTHO OLANDELAYO
H3.8.1.2.1 UHLAHLO- LWABIWO MALI OLUNGENISIWEYO
H3.8.1.2.2 AMABANGO ANGENISIWEYO NENKXASO
EHLAWULIWEYO (KUQUKA NEEMALI ZEE - ARHENTE)
OKO KUKUTHI KUMBUTHO OWENZA LOO MSEBENZI KUPHELA
H3.8.1.2.4 IZIVUMELWANO
H3.8.1.2.5 UKULANDELWA KWEEMALI EZINGEKAHLAWULWA,
AMABANGO, NEZOHLWAYO
H3.8.1.2.6 UPHICOTHO - ZINCWADI NOHLOLO
H3.8.1.2.7 INGXELO ZEENDLEKO ZEEMOTO
H3.8.2 LISEBE
H3.9 AMAGUNYA ASEKUHLALENI
H3.9.1 INGXOWA -MALI YEMBOLEKO
H3.9.2 INTLAWULO YOTSHINTSHO
ANXULUMENE NOKO
H3.10.1 IZICELO ZEENGXELO 09/02/00
H3.10.2 UKUQOKELELWA, ULAWULO, NOKHUSELEKO
LWEENGXELO / IQELA LEEREJISTA
H3.10.4 IMITHETHO YOLWABIWO
H3.10.4.1 IKHOWUDI ZOLWABIWO LWEZINTO
H3.10.4.2 IIKHOWUDI YOLWABIWO LWEENJONGO 1408/01
H3.11 INKQUBO YOCWANGCISO - MALI ESISISEKO (BAS)
H3.11 P UMGAQO - NKQUBO
H3.11 R IMIBUZO YESIQHELO
H3.11.1 UFEZEKISO
H4.P UMGAQO - NKQUBO
H4. R IMIBUZO YESIQHELO 17/04/00
H4.1 UKUHONJISWA KWEZIZA
H4.2 UKUCOCWA KWEZIZA
H4.3 UKUFUMANEKA KWEENDAWO/ KWEZIZA
NOKWAKHIWA KWEZAKHIWO
H4.3.1 I - OFISI ENKULU
H4.3.3 AMAZIKO EMFUNDO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZEMFUNDO KUPHELA
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, ZE UZIFAYILESHE
NGOKWEZIHLOMELO - H.
H4.3.4 INDAWO ZOKUHLALA ZASEBURHULUMENTENI
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUYIMFUNEKO
H4.3.5 AMAZIKO EZEMPILO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZEMPILO KUPHELA.
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, ZE UFAYILESHE
H4.3.6 IINGXELO EZIBHALIWEYO
H4.3.7 AMAZIKO EZOLIMO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZOLIMO KUPHELA.
VULA IFAYILE YESEBE NGALINYE, ZE UZIFAYILESHE
NGOKWEZIHLOMELO C - H
H4.4 UKULUNGISWA NOKUHLAZIYWA KWEZAKHIWO
H4.4.1.1 I - OFISI ENKULU/ EYINTLOKO/ EYONGAMELEYO 08/02/00
H4.4.2 IINDAWO ZOKUHLALA ZASEBURHULUMENTENI
H4.4.3 AMAZIKO ALO
LEZEMPILO KWANEZIKOLO EZIKWISEBE LEZEMFUNDO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE LALO, APHO
KUYIMFUNEKO
ZE UFAKELE INOMBOLO NGOKWESIHLOMELO E
H4.4.3.11304 ISIKOLO SAMABANGA APHAKAMILEYO 10/02/00
H4.4.3.44220 ISIKOLO SAMABANGA
H4.4.3.21205 ISIKOLO SAMABANGA
H4.4.3.32306 ISIKOLO SAMABANGA
H4.3.3.16302 ISIKOLO SEZORHWEBO
H4.3.3.14208 ISIKOLO SAMABANGA
H4.3.3.11209 ISIKOLO SAMABANGA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H4.3.3.17213 ISIKOLO SAMABANGA
H4.3.3.11301 ISIKOLO SEZORHWEBO
H4.3.3.12302 IZIKOLO ZAMABANGA
H4.5.1.1 I - OFISI EYONGAMELEYO
H4.5.1.2 I - OFISI ZENGINGQI
H4.5.1.3 I - OFISI YASEPALAMENTE
VULA IFAYILE YE -OFISI ENGAPHANTSI
UZE UFAKELE INOMBOLO NGOKULANDELELANAYO
H4.5.1.5 AMAZIKO
LEZEMPILO NEZIKOLO EZIKWISEBE LEZEMFUNDO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUYIMFUNEKO
ZE UZIFAKELE INOMBOLO NGOKWESIHLOMELO E
H4.5.2 IZINDLU ZASEBURHULUMENTENI 03/08/01
H4.5.3 IIGARAJI NENDAWO YOKUMISA IIMOTO
H4.5.4 IINDAWO ZOKUBAMBELA IINTLANGANISO
H4.4.6 UKWAHLULWA KWAKHONA KWEZIZA
NGOKWESIHLOMELO- B
H4.7 UKUHLUTHWA KOBUMNINI
H4.7.1 UKUQESHISA
VULA IFAYILE YEPROPATI NGANYE, APHO KUKHO
IMFUNEKO, ZE UFAKELE INOMBOLO NGOKULANDELANAYO
H4.8 IZIZA ZOKULAHLWA KWENKUNKUMA
VULA IFAYILE YENGINGQI NGANYE, APHO
KUKHO IMFUNEKO, ZE UFAKELE INOMBOLO
NGOKWESIHLOMELO- E.
H4.9 UKUSETYENZISWA KWEZINDLU
ZEBHOKISI NJENGENDAWO
YOKUHLALA
H4.9.1.1 ULAWULO LWENTSEBENZISWANO.
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KUYIMFUNEKO KHONA, ZE UFAKELE INOMBOLO
NGOKWESIHLOMELO- B
ZIKAZWELONKE
EZIZODWA
XA IFUNEKA ZE UYIFAYILISHE
NGOKWESIHLOMELO- B
H5.1.2.3.3 AMAZIKO ABO
EZIKWISEBE LEZEMPILO, IZIKOLO
EZIKWISEBE LEZEMFUNDO
VULA IFAYILE NGANYE YEZIKO, ZE
UYIFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO- E
H5.1.2.4 UPHUHLISO LWAMASHISHINI AMANCINCI/ 21/06/00
H5.1.3 UKUBALWA KWEEMPAHLA / KWEZINTO
KWIIMPAHLA ZAMATHALA EENCWADI
H5.1.3.1 I - OFISI EYONGAMELEYO
XA UFUNEKA UZE UYIFAYILISHE
NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.3.3 AMAZIKO ALO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA IFUNEKA
NENGASETYENZISWAYO
KWIMPAHLA YETHALA LWEENCWADI
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA
IFUNEKA ZE KUFAYILISHWA
NGOKWESIHLOMELO B.
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H5.1.4.2 AMAZIKO ALO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA
IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO- E.
H5.1.5.1 KWEZINTO EZINGAXELWANGA
XA IFUNEKA, ZE KUFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO- B.
H5.1.5.1.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA IFUNEKA,
H5.1.5.1.2.44203 ISIKOLO SAMABANGA
H5.1.6.1.2.11201 ISIKOLO SAMABANGA
H5.1.5.2.1 IIOFISI ZENGINGQI
XA IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.5.2.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA IFUNEKA
ZE ZIFAYILISHWE NGOKWESIHLOMELO E.
WENZE EZINYE IKOPI
NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.5.3.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA IFUNEKA
ZE ZIFAYILISHWE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.5.1 IZINTO ZOKUBHALA 16/07/02
XA IFUNEKA, ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.5.2.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA IFUNEKA
ZE ZIFAYILISHWE NGOKWESIHLOMELO E.
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H5.1.5.9 IIBHAYISEKILE
H5.1.5.10 IILELI
H5.1.5.12 OOMATSHINI BEFEKSI NEZIXHOBO ZEKHOMPYUTHA
VULA IFAYILE YE - OFISI NGANYE XA IFUNEKA
ZE ZIFAYILISHWE NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.5.12.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA
IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO E.
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA
IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO B.
NGANYE XA IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO B.
H5.1.5.14.2 AMAZIKO
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE XA
IFUNEKA ZE ZIFAYILISHWE
NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.15 IMIPU NEEMBUMBULU
H5.1.5.16 IIBHOKISI ZOKUGCINA IINGXELO
EZIBHALIWEYO
H5.1.5.17 IIYUNIFOMU NEEMPAHLA YOKUZIKHUSELA
KWIMIBA YEMIQATHANGO YENKONZO,
YABASEBENZI ABAJONGENE NEYUNIFOMU.
H5.1.5.18 IZIKALI ZOKUVEYISHA IZITHUTHI.
H5.1.5.19 IZINTO ZOKUCOCA
KWIMIBA YEMALI, KHANGELA UTHOTHO
OLUNGUNDOQO H- 3
H5.1.6 IINTELEKELELO ZEENDLEKO EZINGAMISELWANGA 24/07/01
H5.1.7 IIFOMU ZAMAXABISO
KUKHUSELO LWEEFOMU ZAMAXABISO KHANGELA
H5.1.8.1 IINGQOKELELA ZAMANANI ZEENYANGA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H5.1.8.2 IINGQOKELELA ZAMANANI ZEKOTA
H5.2 IINKONZO
H5.2.P UMGAQO -NKQUBO
H5.2.1 INTLAWULO YOKUTHUMELA NGEPOSI
H5.2.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H5.2.1.1 IINGXOWA ZEPOSI NEEBHOKISI ZEPOSI
H5.2.1.2 INTLAWULO YANGAPHAMBILI
H5.2.1.3 IINKONZO ZESIGIDIMI
H5.2.2.1 ULONDOLOZO NOFAKELO LWEEFOWUNI 31/01/01
H5.2.2.2 IINCWADI ENOLUHLU LWEENOMBOLO
ZEFOWUNI
H5.2.2.3 UKUSETYENZISWA KWEFOWUNI NGEENJONGO 07/09/00
ZABUCALA
H5.2.2.4 UTSHINTSHO KWIINOMBOLO ZEFOWUNI
H5.2.3 USHICILELO LWEEFOMU
VULA IFAYILE YEFOMU NGANYE NGOKUTHI
KONGEZWE INANI LEFOMU EKUPHELENI
KWENOMBOLO EBHEKISELELE KUYO ZE
ZIFAYILISHWE NGOKULANDELELANAYO
H5.2.5 ITHALA LEENCWADI
ICANDELWANA LEZOLAWULO LWEENKONZO
ZETHALA LEENCWADI LESEBE LEZEMFUNDO,
UQEQESHO, UBUGCISA NENKCUBEKO
LIMELE UKULUSEBENZISA OLU THOTHO LUNGAPHANTSI
KWIMISEBENZI YALO EXHASAYO YETHALA LEENCWADI
LANGAPHAKATHI KUPHELA. AMALUNGISELELO EENKONZO
ZESIKOLO, ISEBE, NETHALA LEENCWADI LIKAWONKE -WONKE
ABONISIWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI
ENGUNDOQO.
H5.2.5.1 UKUBALWA KWEEMPAHLA EZIKHOYO
IINCWADI ZOKUFUNDA KUPHELA
H5.2.5.2 UKULAHLWA KWEENCWADI ZOKUFUNDA
H5.2.5.3 UKUFUMANEKA KWEENCWADI ZOKUFUNDA 18/02/02
H5.2.5.3.1 IINTENGO
H5.2.5.3.2 AMALIZO
H5.2.5.3.3 IMIRHUMO
H5.2.5.4 UKUCALULA NOKUFAKELWA KWEZALATHISI
H5.2.5.5 UKULUNGISWA NEMIQUKUMBELO
H5.2.6 UKUNIKEZELWA KWEENKONZO KULAWULO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KUMSEBENZI OWENZIWE
NGOKWE-ARHENTE
H5.2.6.1 IINKONZO ZOCOCEKO
H5.2.6.2 IINKONZO ZOKULUNGISELELA IZIDLO 25.02.2002
H5.2.6.4 IINKONZO ZOKHUSELEKO 07.17.2002
H5.2.7 IINKONZO ZIKAMASIPALA 25.02.2002
UMZ. UMBANE, AMANZI, NJALO- NJALO
H5.2.9 IINKONZO ZEZEMPILO
H5.3 UMATSHINI
H5.3.1 UKUFUMANEKA NOKULONDOLOZWA
H5.3.1.1 ULONDOLOZO LOMATSHINI LWESIQHELO
H5.3.1.2 IMIYALELO YOMATSHINI
H5.3.1.3 IMPILO NOKHUSELO LOMSEBENZI
H5.3.1.5 UKUTHENGWA/UKUTHENGISWA KOMATSHINI
H5.3.1.6 UKUHANJISWA KOMATSHINI
H5.3.1.7 UKULUNGISWA
H3.3.1.8 AMAGUMBI OKUSEBENZELA
H6.R IMIBUZO YESIQHELO 18/02/00
H6.1 UTHUTHO LWEEMOTO ZIKARHULUMENTE/
INKQUBO YEMOTO EZIQESHISAYO
KHANGELA 3.2.5.2
H6.1.1 IZICELO ZE
H6.1.2 IINGOZI
VULA IFAYILE YENQWELO NGANYE, APHO
KUYIMFUNEKO, ZE KUFAKELWE INOMBOLO
NGOKWENOMBOLO YOBHALISO LWENQWELO,
H6.1.3 UKULUNGISWA
H6.1.5 AMAPHEPHA EENGXELO 24/07/02
H6.1.6 INGQOKELELA YAMANANI YEENYANGA 14/08/01
H6.1.8 AMAKHADI EPETROLI 01/02/01
H6.1.9 ULAWULA LWEQELA LWEZITHUTHI 24/07/02
H6.1.10 UKUTHENGWA/UKUTHENGISWA KWEENQWELO
ZESIGXINA
H6.1.11 UKUTSHINTSHWA KWEEMOTO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H6.1.12 UKURHOXISWA KWEEMOTO
H6.1.13 UKUHLOLWA KWEEMOTO ZIKARHULUMENTE
H6.1.14 IZOHLWAYO/AMATYALA EZITHUTHI 26/09/01
H6.1.15 UKUNGASETYENZISWA NGENDLELA KWEZITHUTHI
H6.1.16 IMIBA YOKHUSELO/ IMBUYEKEZO
H6.1.17 UKUTSHINTSHISELANA NGEZITHUTHI
H6.2 UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI 16/07/02
ZABUCALA KWIMISEBENZI YASEBURHULUMENTENI
H6.4 IZITHUTHI ZIKALOLIWE, EZOLWANDLE
NEZOMOYA
ZEZEMPAHLA KUPHELA. KUBASEBENZI.
KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMICIMBI YABAQESHWA.
H6.6 UKUNIKEZELWA KWEMPEPHA - MVUME/ 24/10/2000
H6.7 AMAGUNYA OKUMISA
H6.8 UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI
ZIKARHULUMENTE NGAMAGOSA
H6.9 IZITHUTHI EZIGADAYO NGOKUJIKELEZA
APHEZULU
H6.12 IZITHUTHI ZABANTU ABABALULEKE KAKHULU 29/01/2001
H6.13 UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI
ZIKARHULUMENTE EMVA KWEXESHA LOMSEBENZI
NGEENJONGO ZASEBURHULUMENTENI
H6.14 IZITHUTHI EZINGAXHOTYISWANGA NGEMOTO
H7.1 UPAPASHO
H7.1.P UMGAQO - NKQUBO
H7.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H7.1.1 AMAPHEPHA - NDABA -
VULA IFAYILE YEPHEPHA - NDABA
NGALINYE ZE ZIFAKELWE INOMBOLO
NGOKULANDELELANAYO.
H7.1.1.1.1 IGAZETHI KARHULUMENTE 24/02/2000
H7.1.1.1.2 EYEPHONDO 11/05/2000
KUSHICILELO LWEENGXELO
EZIBHALIWEYO ZONYAKA, KHANGELA
H7.1.1.3 INTENGISO NOLWABIWO
H7.1.1.4 UHLOLO KWAKHONA
H7.1.2 UPAPASHO /AMAPHEPHA AMANYE
AMAQUMRHU
H7.1.2.1 AMAGALELO
H7.1.2.2 UHLOLO KWAKHONA 08/06/2000
H7.1.2.3 IINGXELO EZIBHALIWEYO EZIFUNYENWEYO
H7.2 UKUBHENGEZA NONXIBELELWANO
H7.2.P UMGAQO - NKQUBO
H7.2.R IMIBUZO YESIQHELO
EMISEBENZI ENGEYIYO EPHAMBILI
ICANDELO LOMLAWULI - JIKELELE LOBUGCISA
NENKCUBEKO LIYA KUSEBENZISA INKQUBO
KWIMISEBENZI YOKUFIKELELA KULUNTU
NGAPHANDLE EYENZA INXALENYE YEMISEBENZI
YALO ENGUNDOQO.
H7.2.2 INGXOXO ZIKANOMATHOTHOLO
H7.2.2.1 AMALUNGISELELO
H7.2.2.2 IIKOPI ZEMIBHALO - NGQANGI
H7.2.3 UMZI WOSHICILELO 16/07/2002
NEYEFOTO ZEKHOMPYUTHA
H7.2.5.1 EKAZWELONKE
H7.2.5.2 EYEPHONDO
EZIBHALIWEYO EZIZODWA
H7.2.7 UPAPASHO NONXIBELELWANO NGEKHOMPYUTHA
H7.2.7.1 UNXIBELELWANO - ISIKHUNDLA
H7.2.8 IIMBASA
OLU THOTHO LUNGAPHANTSI LOLWEEMBASA
EZINIKEZELWA KUMAQUMRHU ANGAPHANDLE
NABANTU ABABODWA KUPHELA, HAYI ABASEBENZI
ABANGAPHAKATHI KUMASEBE KULAWULO LWEPHONDO
LOMNTLA KOLONI. FUTHI ALUJOLISWANGA KWIMBASA EZINIKWA
LIPHONDO EKWENZIWENI KWEMISEBENZI YALO ENGUNDOQO
KOKU KUKHANKANYWE KUQALA,
KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA EQINGQIWEYO
YEMICIMBI YABAQESHWA. KOKUKHANKANYWE KAMVA
YEMISEBENZI ENGUNDOQO KUMASEBE NGAMANYE
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KWABO BAPHUHLISA ULUNTU
H7.2.8.1 UNYULO 17/07/2002
ULWAKHIWO NENTLANGANO ZAMAQUMRHU NEZINYE INDIBANO
H8.1 MALUNGA NEMISEBENZI EXHASAYO
H8.1.1 IINTLANGANISO
H8.1.1.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.1.1 AMALUNGISELELO 09/03/2000
VULA IFAYILE EYODWA YOHLOBO
NGALUNYE LWENTLANGANO ZE
ZIFAKELWE IINOMBOLO
IINTLANGANISO ZENTLOKO
ZAMACANDELO
H8.1.1.2.2 IBHUNGA LABAPHATHISWA 18/04/2000
BEZEMFUNDO
H8.1.1.2.3 UTHUNGELWANO LUKAZWELONKE
KUBUNDLOBONGELA KUBANTU
BASETYHINI
H8.1.1.2.4 UBUME BAMALUNGU APHEZULU
H8.2.1.2.5 UPHANDO NGETITSHALA 08/02/2001
EZINGAQEQESHWANGA
NGOKUPHELELEYO
H8.1.1.2.6 UMTHETHO WOPHUHLISO 22/08/2000
LWEZAKHONO
H8.1.1.2.7 INTLANGANISO YABO BONKE
ABAPHATHISWA PHAKATHI
H8.1.1.2.8 INTLANGANISO YONYAKA YOMNTU
WONKE OSEBENZELA URHULUMENTE
EHLANGANISA IBHUNGA LEQONGA
H8.1.1.2.9 INTLANGANISO YEKOMITI 17/02/2002
H8.1.1.2.10 INTLANGANISO YEKOMITI YEMBUMBA 16/07/2002
MAXABISO YESEBE
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H8.1.1.2.12 INTLANGANISO YENKCAZO ZIMVO 17/07/2002
H8.1.1.2.13 INTLANGANISO YABAPHATHI
ABAKHULU 17/07/2002
H8.1.1.2.14 INTLANGANISO YOKUHLANGANISA
ISITHILI 17/07/2002
LWEZEMFUNDO YOMNTLA KOLONI
H8.1.1.2.16 INTLANGANISO YEMBUMBA
YOBULUNGISA NOLWAPHULO-MTHETHO
H8.1.1.2.17 INTLANGANISO YOKUKHUTSHWA
H8.1.1.2.18 INTLANGANISO YEKOMITI YOLAWULO 17/07/2002
H2.1.1.2.19 UKUSETYENZISWA KWEZIYOBISI 29/07/2002
H8.1.1.2.20 INTLANGANISO ENKULU YEVEKI
YOKUGXILA IMBIZO KAZWELONKE
H8.1.1.2.23 UCWANGCISO OLUHLANGENEYO 30/07/2002
LWEPHONDO
H8.1.2 IINKOMFA/IQONGA LEENGXOXO
H8.1.2.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.2.1 IGAMA LENKOMFA YOKUQALA/
LEQONGA LENGXOXO IQONGA
H8.1.2.1.1 UNYULO/UKUQESHWA/
UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.2.1.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
NOKUHANJISWA NOKUSASAZWA
EZIBHALIWEYO
H8.1.2.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.1.2.2 IGAMA LENKOMFA/IQONGA LENGXELO
ELILANDELAYO
H8.1.2.2.1 UNYULO/UKUBHALISWA
KWAMALUNGU
H8.1.2.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
EZIBHALIWEYO
H8.1.2.2.3.2 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.1.2.3 IGOSA ELIPHEZULU LEZIMALI
EZIBHALIWEYO
H8.1.3 ' IINKOMFA
H8.1.3.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.3.1 (IGAMA LENKOMFA YOKUQALA)
H8.1.3.1.1 UNYULO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.3.1.2 AMALUNGISELELO ENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.3.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.1.3.2 (IGAMA LENKOMFA ELANDELAYO)
H8.1.3.2.1 UNYULO/ UBHALISO LWAMALUNGU
EZIBHALIWEYO
H8.1.4 AMABHUNGA
H8.1.4.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.4.1 IGAMA LENDIBANO YOKUQALA 10/02/2002
H8.1.4.1.1 UNYULO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.4.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.4.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.1.4.2 IGAMA LENDIBANO YEBHUNGA
H8.1.4.2.1 UNYULO/ UBHALISO LWAMALUNGU
EZIBHALIWEYO
H8.1.4.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.1.5 IINDIBANO ZOKUCEBISANA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H8.8.1.5.P UMGAQO-NKQUBO
H8.8.1.5.R IMIBUZO YESIQHELO 29/07/2002
H8.1.5.1 IGAMA LENDIBANO YOKUQALA
YOKUCEBISANA
INGUQU NOHLANGAHLENGISO:
INDIBANO YOKUCEBISANA YOFEZEKISO
H8.1.5.1.1 UNYULO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.5.1.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.5.2 IGAMA LENDIBANO YOKUCEBISANA
ELANDELAYO
H8.1.5.2.1 INGQESHO, UNYULO/ UBHALISO
LWAMALUNGU
H8.1.5.2.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
H8.1.5.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.1.6.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.6.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.6.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.6.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.6.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
ELANDELAYO
H8.1.6.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.6.2.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.7 (EZINYE IKOMISHONI)
H8.1.7.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.7.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.7.1 IGAMA LENYE IKOMISHONI YOKUQALA
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
ZIKARHULUMENTE
H8.1.7.1.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.7.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.7.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.1.7.2 IGAMA LENYE IKOMISHONI
ELANDELAYO
H8.1.7.2.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.7.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.7.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.1.8 IIKOMITI EZIZEZABO
H8.1.8.P UMGAQO-NKQUBO
H8.1.8.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.8.1 IGAMA LEKOMITI EYEYABO
YOKUQALA IKOMITI YEZIKHUNDLA
KWEZEMFUNDO
H8.1.8.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.8.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.8.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.1.8.2 (IGAMA LEKOMITI EYEYABO ELANDELAYO)
H8.1.8.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.1.8.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.1.8.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2 MALUNGA NEMISEBENZI ENGUNDOQO
H8.2.1 IINTLANGANISO
H8.2.1.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.1.1 ULUNGELELANISO 17/03/2000
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H8.2.1.2 II-AJENDA NEMIZUZU VULA IFAYILE
ESECALENI YOHLOBO NGALUNYE
LWENTLANGANISO ZE KUFAKELWE
INOMBOLO NGOKULANDELELANAYO,
ZABAPHATHI BEMISEBENZI ENGUNDOQO
H8.2.1.2.2 INTLANGANISO YEGQIZA LOPHANDO
H8.2.1.2.5 UMHLABA INTLANGANISO YEKOMITI
EPHEMBELELAYO
H8.2.1.2.7 ABAPHATHI BEZIFUNDO
H8.2.1.2.8 INTLANGANISO YOLAWULO
LWEPROJEKTHI C2005
IPROJEKTHI YOPHUHLISO LWEZAKHONO
UMANYANO LWAMAQUMRHU
ALAWULA IZIKOLO ZOMZANTSI AFRIKA
H8.2.1.2.13 INTLANGANISO YOBUCHULE
BUKAZWELONKE KULAWULO
H8.2.1.2.14 INTLANGANISO YEKOMITI EQUQUZELELA
H8.2.1.2.15 IYUNITHI YOVAVANYO LWESIKOLO
SIPHELA
H8.2.2 INKOMFA
H8.2.2.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.2.1 (IGAMA LENKOMFA YOKUQALA) 14/08/2001
H8.2.2.1.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.2.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.2.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.2.2 IGAMA LENKOMFA ELANDELAYO
H8.2.2.2.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.2.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
EZIBHALIWEYO
H8.2.2.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.3 INKOMFA/ IMANYANO ZABASEBENZI/
IMIBUTHO
H8.2.3.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.3.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LAMALUNGU
H8.2.3.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.3.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.3.2 IGAMA LWENKOMFA ELANDELAYO/
UMANYANO LWABASEBENZI/ UMBUTHO
H8.2.3.2.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.3.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.3.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.4 AMABHUNGA
H8.2.4.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.4.1 (IGAMA LEBHUNGA LOKUQALA)
H8.2.4.1.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.4.1.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.4.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.4.2 (IGAMA LEBHUNGA ELILANDELAYO)
H8.2.4.2.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.4.2.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.4.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NENGXELO
EZIBHALIWEYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H8.2.5 IINDIBANO ZOKUCEBISANA
H8.2.5P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.5R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.5.1.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.5.1.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.2 IGAMA LENDIBANO YENGCEBISWANO
H8.2.5.2.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.5.2.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
EZIBHALIWEYO
EZIBHALIWEYO
LWESITHILI
H8.2.5.4.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.5.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.6.1 INGQESHO/UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.5.6.2 ULUNGELELANISO LWEENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
KWINDIBANO YOKUCEBISANA
YOPHUHLISO LOBUCHULE.
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
KWICANDELO LEZEMFUNDO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.8 UVAVANYO LWESIKOLO SIPHELA
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.9 IPROJEKTHI YEZEMBALI YOMZANTSI AFRIKA:
INDIBANO YOKUCEBISANA YEZEMBALI
KAZWELONKE
H8.2.5.9.3 II-AJENDA, IMIZUZU NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.5.10 IINDIBANO ZOKUCEBISANA ZOMTHETHO
H8.2.5.10.3 II-AJENDA, IMIZUZU NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.5.11 UKHUSELEKO LWABANTWANA KWIMPATHO-
GADALALA NOBUNDLOBONGELA KWEZESONDO
H8.2.5.11.3 II-AJENDA, IMIZUZU NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.5.12 IMITHETHO NEMIQATHANGO YENKXASO
H8.2.5.12.3 II-AJENDA, IMIZUZU NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.5.13 IINDIBANO ZOKUCEBISANA ZEQELA
ZAMACANDELO
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.14.3 II-AJENDA, IMIZUZU NENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.5.15 IINDIBANO ZOKUCEBISANA ZEZEMPILO
NOKHUSELEKO EMSEBENZINI
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.16 IINDIBANO ZOKUCEBISANA ZOKUPHUCULA
EZIBHALIWEYO
H8.2.5.17 IINDIBANO YOKUCEBISANA
YOLAWULO LWENGOZI
EZIBHALIWEYO
LWAMASEBE EZEMFUNDO EPHONDO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
EZIBHALIWEYO
H8.2.6.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.6.R IMIBUZO YESIQHELO
YOKUQALA
H8.2.6.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.6.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.6.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
ELANDELAYO
H8.2.6.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.6.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.6.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.7 EZINYE IKOMISHONI
H8.2.7.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.7.R IMIBUZO YESIQHELO
EYIYENYE
H8.2.7.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.7.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.7.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
ELANDELAYO
H8.2.7.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.7.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H8.2.7.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.8 IIKOMITI EZIZEZABO
H8.2.8.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.8.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.8.1 IGAMA LEKOMITI YABO
YOKUQALA
H8.2.8.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.8.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.8.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.8.2 IGAMA LEKOMITI YABO
ELANDELAYO
H8.2.8.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.8.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.8.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.9 IIKOMITI EZIZEZINYE
H8.2.9.P UMGAQO-NKQUBO
H8.2.9.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.9.1 IGAMA LENYE LEKOMITI
H8.2.9.1.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU
H8.2.9.1.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.2.9.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU
NEENGXELO EZIBHALIWEYO
H8.2.9.2 IGAMA LENYE IKOMITI
ELANDELAYO ABAMELI
BEZEMPILO NOKHUSELEKO
H8.2.9.2.1 INGQESHO/ UBHALISO LWAMALUNGU 24/10/200
H8.2.9.2.2 ULUNGELELANISO LWENTLANGANISO
EZIBHALIWEYO
H8.3 IZIMEMO EZIFUNYENWEYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
YEYEZIMEMO ZEENDIBANO ZOKUCEBISANA
EZIFUNYENWEYO KUPHELA, IISEMINA
LINGATHUMELI MMELI, OKANYE
KWINDIBANO EZIHLANGANA KANYE
KUPHELA.
ZOMBINI INDIBANO ZOMSEBENZI WENKXASO
H8.4.1 IMBALELWANO YESIQHELO
YOHLOBO LWESIQHELO EZIMALUNGA
NONDWENDWELO LOSUKU OLUNYE
KUNGABHALWA MIZUZU. KHANGELA
IFAYILE EYIYO KUTHOTHO OLUNGAPHANTSI
EMALUNGA NONDWENDWELO
NGOKWEMISEBENZI EXHASAYO NENGUNDOQO
H9. INGXELO EZIBHALIWEYO, /IIRHITHENI
NEENKCUKACHA
H9.1 INGXELO EZIBHALIWEYO /IIRHITHENI
OLU THOTHO LUNGAPHANTSI
MALUSETYENZISWE KUPHELA KWINGXELO
EZIBHALIWEYO NERHITHENI ZONYAKA,
IKOTA, INYANGA NEZINYE
EZINGENAKUFAKWA NAKULUPHI NA
UTHOTHO OLUNGUNDOQO OLULOLUNYE.
KHANGELA UMQOLO 7. WEMIYALELO
JIKELELE
EZINYE INGXELO EZIBHALIWEYO
NERHITHENI EZINXULUMENE NEMICIMBI
EKHUTSHELWE UTHOTHO OLUNGUNDOQO
OLUSECALENI, MAZIPHICOTHWE
PHANTSI KOTHOTHO OLUNGONDOQO
OLUFANELEKILEYO
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
H9.1.P UMGAQO-NKQUBO
H9.1.1 INGXELO EBHALIWEYO YONYAKA
H9.1.1.1 INGXELO EBHALIWEYO EHLANGANISAYO 17/07/2002
H9.1.1.2 IGALELO NAMACANDELO EOFISI
EYONGAMELEYO VULA IFAYILE
YECANDELO NGALINYE ZE ZIFAKELWE
INOMBOLO NGOKULANDELELANAYO
H9.1.1.2.1 UKUKHULA KUQALELA EBUNTWANENI 11/07/2000
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE
H9.1.1.4 USHICILELO LO-
H9.1.1.5 KUHANJISWA
H9.1.2 IINGXELO EZIBHALIWEYO
NEERHITHENI EZINGENAMSEBENZI
VULA IFAYILE YENGXELO NGANYE
ENGENAMSEBENZI /UTHOTHO LWEENGXELO
APHO KUYIMFUNEKO, ZEZIFAKELWE
INOMBOLO NGOKULANDELELANAYO.
H9.1.3 INGXELO YEKOTA
H9.1.3.1 INGXELO EHLANGENEYO 17/07/02
H9.1.3.2 IGALELO NGAMACANDELO E-OFISI
EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE
NGOKULANDELELANAYO.
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE
H9.1.3.4 USHICILELO LO-
H9.1.3.5 KUHANJISWA
H9.1.4 INGXELO YENYANGA
H9.1.4.1 INGXELO EHLANGENEYO
H9.1.4.2 IGALELO NGAMACANDELO E-OFISI
EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YECANDELO
NGALINYE ZE
ZIFAKELWE INOMBOLO
NGOKULANDELELANAYO.
H9.1.4.2.1 IZIMALI 29/07/2002
INOMBOLO INKCAZELO UMHLA WOKUVULWA
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE
ZE ZIFAYILISHWE NGOKWESIHLOMELO B.
H9.1.4.4 USHICILELO LO-
H9.1.4.5 KUHANJISWA
H9.2 INKCUKACHA
ZIINKCUKACHA ZEMICIMBI
ENGALUNGISELELWANGA
NAKULUPHI UTHOTHO
OLUNGUNDOQO KUPHELA
EMAZIPHICOTHWE APHA.
H9.2.P UMGAQO - NKQUBO 30/07/2002
H9.2.1 IMIBUZO EPALAMENTE
H9.2.2 AMAGALELO KWIINTETHO
KUMAGALELO KWINTETHO
YOMPHATHISWA, KHANGELA 3.1.1
H9.2.2.1 IINTETHO YOKUVULA
YENKULU-MBUSO 24/03/2002
H9.2.2.2 IINTETHO ZEENTLOKO ZAMASEBE 16/07/2002
H9.2.2.3 IINTETHO ZABAPHATHISWA
NGAPHANDLE
KOHLAHLO-LWABIWO-MALI
H9.2.2.4 IINTETHO YOMONGAMELI WELIZWE
H9.2.2.4.2 NGEXESHA LOKUNDWENDWELA
UMNTLA KOLONI
H9.2.2.5 IINTETHO NGUMPHATHISWA
WESIZWE KAZWELONKE
NGAPHANDLE KWEENTETHO
ZOHLAHLO-LWABIWO-MALI.
KUHLAHLO-LWABIWO-MALI,
KHANGELA H3.1.10
H9.2.2.5.1 KWINDIBANO YESIZWE
H9.2.2.5.2 NGEXESHA LOKUNDWENDWELA
KOMNTLA KOLONI
H9.2.3 INKCUKACHA EZINIKWE
NGAMANYE AMAQUMRHU
MANANI EZINDAWONYE
KHANGELA INQAKU ELIPHANTSI
ISHEDYULI YOLAWULO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO I-OFISI YENKULU-MBUSO: ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
IMIYALELO JIKELELE
ULAWULO LWESHEDYULI
UTSHINTSHO, IZONGEZELELO, NOKUNIKWA KWENGXELO
IKOPI ENGUNDOQO/ EQULATHE KONKE YESHEDYULI
IREJISTA YOKUTSHABALALISA
UKUTSHATYALALISWA
UKUCHONGWA
UKUCHAZWA KWEEMPAWU ZOKULAHLWA
IZIQULATHO
b IINGXELO EZIBHALIWEYO
d IIREJISTA
f IIFOTO
a INGXUBEVANGE
b IISETYHULA EZIFUNYENWEYO
c INGXELO EZIBHALIWEYO ZEKHOMPYUTHA
d EZIMANYELWAYO-ZIBONWE
IMIYALELO JIKELELE KWENYE ISHEDYULI YOLAWULO LWEENGXELO EZIBHALIWEYO
ULAWULO LWESHEDYULI
Ulawulo lweshedyuli lunikelwa kuMphathi weengxelo ezibhaliweyo. Akukho zilungiso kunye/okanye zongezelelo emazenziwe kule shedyuli ngaphandle kwemvume yeli gosa.
Zonke izilungiso nezongezelelo mazingeniswe rhoqo kwiNgcali yoLondolozo lwamaxwebhu yePhondo ukuze kuqatshelwe, kunikezelwe imvume negunya lokulahla.
IKOPI ENGUNDOQO (EQULATHE KONKE)
Ikopi equlathe konke yeshedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo IFAYILISHWA kwiqweqwe elilodwa elahlukileyo kwaye lichongwa ngokunjalo kwiqweqwe elingaphandle. Le kopi igcinwa leli gosa likhankanywe ngasentla emaliqinisekise ukuba igcinwe isemgangathweni nokuba imiyalelo ekumqolo 2 iyafezekiswa.
Lakuba linikiwe igunya lokulahla kwizinto/kwimiba ekwishedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo, irejista yotshatyalaliso iyafezekiswa. Le rejista yahlulwa ngokweminyaka, umz. 2002, 2003, 2004, njl. njl. Xa umba uvaliwe, isalathiso sawo masifakelwe phantsi konyaka oya kutshatyalaliswa ngawo. Umba ovalwe ngowama - 2002 nonomyalelelo wokutshatyalaliswa ongu- 03, uya kufakwa phantsi konyaka wama - 2005, nto leyo eyenza kube lula ukuqaphela ukuba yeyiphi imiba eya lahlwa nangawuphi na unyaka othile. Kucetyiswa ukuba kusetyenziswe IFAYILE yamaphepha afakwa akhutshwe, njengoko kungakwazeki ukuqingqa inani lamaphepha aya kufuneka kwangaphambili.
UTSHATYALALISO
Imiba mayitshatyalaliswe rhoqo - kube kanye ngonyaka ubuncinci - apho kuyakungeniswa isiqinisekiso sokutshabalalisa esikhutshiweyo kwiNgcali yolondolozo lwamaxwebhu yePhondo.
UKUCHONGWA
Yonke imiba mayichazwe kwiqweqwe elingaphandle ngokusebenzisa inombolo negama njengoko injalo kwishedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo kwanomyalelo wokutshabalalisa oFANELEKILEYO. Inombolo kunye nomyalelo wokutshabalalisa mazibhalwe kwibhuloko eluxande.
INKCAZELO NGEEMPAWU ZOKUTSHABALALISA
A20 - Gqithisela koovimba bolondolozo lwamaxwebhu iminyaka engama - 20 emva kokuphela konyaka ekwakuyilwe ngawo ezo ngxelo.
D - Tshabalalisa (isiqu sentsusa sixela ithuba lokugcina).
D7 - Tshabalalisa emva kweminyaka esi -7 emva kokuvalwa.
AP - Ingahlala elugcinweni lombutho kangangethuba elingaxelwanga. Xa kutshatyalaliswa, umz. xa kuvalwa i-ofisi okanye kuchithwa izinto ezinexabiso, oko makugqithiselwe koovimba bokulondoloza amaxwebhu
DAU - Tshabalalisa kwangoko emva kokuba kuqatyeliswa kophicotho -
zincwadi.
DAU3 - Tshabalalisa emva kweminyaka emithathu emva kokugqitywa kophicotho - zincwadi.
DAU7 - Tshabalalisa emva kweminyaka esixhenxe emva kophicotho- zincwadi.
IHLELO INKCAZELO I-OFISI
Imizuzu
Ulawulo
Imizuzu
IINGXELO 1. Ingxelo yonyaka I-ofisi yeNtloko
Ingxelo yonyaka yeSebe
Ingxelo yophicotho zincwadi
Ingxelo yophicotho zincwadi
IMIBA YEZIMALI 1. IRejista yezinto ezikhoyo (imiqulu emi-2)
Igumbi 314: ezezimali
Ingxelo zezemali: Isebe lolawulo:
ezezimali
Ingxelo zebhanki ezithelekisayo
Imiqulu
Iincwadi zoku-odola
Irejista yeetshekhi
Irejista yemali engaphi esetyenziswayo
Irejista yezinto zokusebenza ezikhoyo
Iifomu zamaxabiso
Iifowuni eziziselula ezisemthethweni 11. Uhlahlo-lwabiwo-mali
Incwadi zobhalo-ngxelo
B. ihlelo inkcazelo I-ofisi
IIREJISTA 1. Utshatyalaliso Icandelo Lembalelwano iirejista zezimali 2. Irejista yeeFAYILE neeFAYILE zembalelwano ezibandakanywa ezivuliweyo Icandelo lembalelwano
Ikopi engundoqo Umphathi yenkqubo yokuFAYILISHA weengxelo yemisebenzi engundoqo ezibhaliweyo
Irejista yentlawulo
Irejista yePosi eqinisekileyo okanye ebhaliweyo
Ishedyuli yolawulo: Umphathi weengxelo lweengxelo ezibhaliweyo ezibhaliweyo
UPAPASHO
Iphepha leendaba Unxibelelwano
OKUPAPASHWE LISEBE
Iibrowutsha Unxibelelwano
Iinkqubo zeziganeko Unxibelelwano
Iikhalenda Unxibelelwano
IIFOTO 1. Iifoto
Umphathiswa Unxibelelwano nestafu/abasebenzi
Imisebenzi yengingqi Unxibelelwano ebalulekileyo/iziganeko amatheko/imicimbi
Amalungu eNdlu Unxibelelwano yoWiso-MThetho
INGXUBEVANGE 1. IIFAYILE zemihla Iintloko zeeYunithi
Ngemihla
Iidayari zikaRhulumente Ii-ofisi ezizimeleyo
zeziKhundla
IISETYHULA 1. Iisetyhula Icandelo lembalelwano nokubhaliweyo
IINGXELO EZIBHALIWEYO Ezi ngxelo aziyo
ZEKHOMPYUTHA nxalenye yenkqubo yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo zekhompyutha ezivunyiweyo kwaye azikafakwa kuluhlu ngokusemthethweni.
Zikho ke kwaye zilawulwa kwindawo ezizodwa ekugcinwa kuzo iinkcukacha kwikhompyutha zamagosa aqeshwe liSebe.
Uninzi lwezi ngxelo zibhaliweyo zifumaneka zibhaliwe emaphepheni kwaye ziyabonakala kwiFAYILE
yembalelwano yeSebe.
Izicwangciso sezikho ukumisa ulawulo olungameleyo olumiselweyo kuzo zonke izicelo zeengxelo ezibhaliweyo zekhompyutha.
EZIMANYELWA ZIBUKELWE 1. Ushicilelo ngeteyiphu
Lweendibano/lweembizo Iinkonzo
ZezomThetho
Imizuzu yentlanganiso
Abaphathi abaphezulu Intloko yeSebe
Igumbi lengxoxo Inkonzo zomThetho
D IINGXELO EZIBHALIWEYO EZIFUMANEKA LULA
Ezi ngxelo zibhaliweyo zilandelayo zingakhangelwa ngabo bazixelayo bengenzanga zicelo zimiselweyo ukuba bazifumana ngokwemigaqo yomThetho:
Iingxelo zenkqubela zonyaka nezinye khangela ishedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo nerejista yeeFAYILE ezivuliweyo.
Izicwangciso zoBuchule nezemisebenzi.
Uhlahlo-lwabiwo-mali namaxwebhu anxulumene noko (khangela ishedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo nerejista yeeFAYILE ezivuliweyo.)
Zonke iIFAYILE zomgaqo-nkqubo eziyilwe ngokwemigaqo yenkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemisebenzi exhasayo (eqala ngo - H) kunye neNkqubo yokuFAYILISHA eqingqiweyo yemicimbi yaBaqeshwa (eqala ngo - S)
Iinkcukacha yezikhundla zeSebe lezeMfundo
Iingxelo zezimali zonyaka zeSebe.
Zonke iingxelo ezibhaliweyo ezingakhankanywanga ku-1-9 ngasentla zibonakalisiwe kwiRejista yeeFAYILE ezivuliweyo kunye neShedyuli yolawulo lweengxelo ezibhaliweyo. Ukubanokufumaneka kwezizikhankanywe kamva kuxhomekeke ekubeni kufakwe izicelo.
Kuluxanduva oluphambili lweSebe ukunika iinkonzo kuwonke-wonke ngezikolo zalo kunye namalungu ahlukeneyo alo olawulo. Ubume nemisebenzi yelungu ngalinye leSebe ziqukwe njengesihlomelo A kule ncwadana. Ezi nkonzo zinganokufumaneka ngokuqhagamshelana ne-ofisi yoSekela Mlawuli Jikelele. Ukongeza kwiinkonzo ezibonelelwa kwi-Ofisi eyongameleyo, yonke imisebenzi ngaphandle kwaleyo ifumaneka kwii-ofisi zoMphathiswa, eyeSekela Mlawuli-Jikelele kunye noMlawuli oyiNtloko inganokufumaneka kuzo iingingqi zeSebe. Ukuze ezi nkozo zibe nokufumaneka ungaqhagamshelana ne-ofisi yoMphathi Sithili echaphazelekayo.
Uluhlu lwezikolo ezilawulwa liSebe lezeMfundo iqukwe njengesihlomelo B kule ncwadana.
KUMGAQO - NKQUBO
Umgaqo - nkqubo kwimiba yezemfundo necandelo lezabasebenzi luxanduva lwe - ofisi yomPhathiswa. Uthatho-nxaxheba luka wonke-wonke kuqulunqo nolwakhiwo lomgaqo-nkqubo luyakhuthazwa kwaye izimvo neziphakamiso mazibhekiswe kwi-ofisi yomPhathiswa.
H. AMANCEDO/IZIBHENO, IINDLELA ZOKWENZA KUNYE NEZICELO
ZENKUNDLA
Ulwazi olufumaneka lula kuwonke-wonke kungabhenelwanga mThethweni lungacelwa kwi-ofisi yoMlawuli oyiNtloko. Ukuba olo lwazi alufumaneki, ngulowo uzicelayo angaya kwi-ofisi kaSekela Mlawuli-Jikelele. Ukuba ukufumaneka kwezo nkcukacha ziceliweyo akuvunyelwa ngokwemigaqo yomThetho liSekela-Gosa lolwazi, umntu ocele olo lwazi unelungelo lokubhenela kumPhathiswa ngokwenjongo zomThetho oneGunya eliFanelekileyo. Ukuba kuthathwe nasiphi na isigqibo sokufumaneka kolwazi oluchaphazela umntu wesithathu, lowo mntu unelungelo lokufaka isibheno esichasa eso sigqibo, kumPhathiswa.
Ukuba kuye kwafumaneka ukuba isicelo eso saliwe ngendlala engalunganga, umPhathiswa uya kusijika isigqibo sokuqala seGosa loLwazi anike imvume yokufumana ezoo ngxelo zibhaliweyo. Umceli uya kuthi aziswe ngesigqibo eso nangemali ehlawulekayo yokwenza kwakhona loo ngxelo ibhaliweyo okanye inxalenye ngayo.
Ukuba umPhathiswa uyahambisana nesigqibo seGosa loLwazi, sokungavumi ukuba zifumaneke iingxelo ezibhaliweyo umceli unelungelo lokuya kwiNkundla ePhakamileyo ukuze kuhlolwe kwakhona isigqibo sokumalela ukuba angazifumani ezo nkcukacha.
Kwakuba kuvelelwe zonke iinkalo zamancedo ezibheno zangaphakathi, njengoko zichaziwe kule ncwadana, umceli unelungelo lokuya kwiNkundla ePhakamileyo ukuze kuhlolwe kwakhona isigqibo sokumamela ukuba angazifumani ezo nkcukacha.
Indlela yokubhena ngaphakathi nokubhenela enkundleni njengoko ichazwa ngumThetho, ihamba ngolu hlobo:
Isibheno sangaphakathi
Masifakwe kwifomu echaziweyo njengoko kuchaziwe liQumrhu lika Wonke-wonke kwiintsuku ezingama - 60 nezingama - 30 kwizibheno zomntu wesithathu.
Masihanjiswe okanye sigqithiselwe kwiGosa loLwazi lequmrhu likawonke-wonke elichaphazelekayo kwiinkcukacha zakhe zoqhagamshelwano.
Masichaze umcimbi wesibheno sangaphakathi.
Masichaze izizathu ezibangela isibheno sangaphakathi.
Masiquke naziphi na iinkcukacha ezibhaliweyo ezizezinye ezaziwa ngulowo ubhenayo.
Masichaze okokuba, ngaphezu kwempendulo ebhaliweyo, umbheni makaxele indlela anqwenela ukwaziswa ngayo nazo zonke inkcukacha ezibalulekileyo nezifanelekileyo zukuba aziswe.
Ukuba kukho imali yesibheno ehlawulwayo, loo ntlawulo mayihambe nesibheno esibhaliweyo esiya kwiGosa loLwazi. Intlawulo yesibheno echaziweyo, ukuba ikho, mayihlawulwe. Ukuba isibheno asihlawulwanga, isigqibo ngeso sibheno singarhoxiswa, de kube lelo thuba ekuya kuthi kuhlawulwe.
Isibheno esibhaliweyo masichaze idilesi yeposi okanye inombolo yefekisi.
Ukuba isibheno sifakwe sesiphelelwe lixesha, oko kukuthi iintsuku ezingama- 60/30, iGunya elifanelekileyo, emva kokuba kuboniswe iinjongo ezintle malikuvumele ukufakwa kwesibheno sangaphakathi emva kwethuba. Ukuba igunya elifanelekileyo alikwamkeli ukufakwa emva kwethuba kwesibheno sangaphakathi, malazise loo mntu ufake isibheno sangaphakathi.
Igosa loLwazi kufuneka lifake oku kulandelayo kwiGunya elifanelekileyo, kwiintsuku zomsebenzi ezili - 10 emva kokufumana isibheno sangaphakathi.
Isibheno sangaphakathi esibhaliweyo
Izizathu zesigqibo esibandakanyekayo
Okokuba isibheno sangaphakathi sichaza ukukhatywa okanye ukunikezelwa kwemvume; kunye nee-
nkcukacha zoqhagamshelwano zakhe nawuphi na umntu wesithathu omakaziswe.
Ukuba iGunya elifanelekileyo liqwalasela isibheno sangaphakathi esichasa ukukhatywa kwesicelo sokufumaneka kwengxelo ebhaliweyo emalunga nomntu wesithathu, iGunya elifanelekileyo kufuneka lazise umntu wesithathu wesibheno sangaphakathi, ngaphandle kokuba onke amanyathelo okuzama ukufumana umntu wesithathu awaphumelelanga. Ukuba lomntu wesithathu wazisiwe, makavunyelwe ukuba azimele ngokubhala okanye ngomlomo.
Xa kusenziwa isigqibo ngesibheno sangaphakathi, iGunya elifanelekileyo liqwalasela oku kulandelayo:
Inkcukacha ezichaziweyo kwisibheno sangaphakathi esibhaliweyo.
Izizathu ezingeniswe liGosa loLwazi ngesigqibo sokuqala
Umelo obelukho
Ukuba umntu wesithathu akafumaneki, kwanesizathu sokuba lo mntu wesithathu engakhange abe nethuba lokuzivakalisa nokuba kutheni esi sibheno sangaphakathi kumele ukuba sichithwe nje.
IGunya elifanelekileyo lingasiqinisekisa isigqibo sokuqala okanye lingakhupha esinye isigqibo esitsha. Isigqibo ngesibheno sangaphakathi masenziwe kwiintsuku ezingama - 30 emva kokwamkelwa kwesibheno sangaphakathi. Kwangoko nje emva kokuba kuthathwe isigqibo, iGunya elifanelekileyo malazise eso sigqibo kumbheni kumntu wesithathu nakumceli, kangangoko linako, lazise nombheni kwifomu eceliweyo. Isaziso sesigqibo masiqulathe oku kulandelayo:
Xela izizathu ezaneleyo zesi sigqibo;
Xela amalungiselelo omThetho ebekuthenjelwe kuwo;
Khuphela ngaphandle nantoni na ebhekiselele kwingxelo ebhaliweyo
Xela ezinye iindlela zokuqhuba isibheno sangaphakathi ezifumanekayo kumfaki- sicelo okanye
Zakuba ziqwalaselwe zonke indlela zokuqhutywa kwesibheno sangaphakathi, umceli unelungelo lokubuyisela isibheno eNkundleni ukuba siphendlwe kwakhona.
IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO ZOMPHATHISWA (IGUNYA ELIFANELEKILEYO)
INOMBOLO YEFOWUNI: 874 - 4297
<fn>xho_Article_National Language Services_UKUBA NGUMMI.txt</fn>
UKUBA NGUMMI, ULAWULO LWENTANDO YENINZI NOMTHETHO WOKULINGANA
Yintoni ukuba ngummi?
Ukuba ngummi yintetho echaza umntu nokunxulumana kwakhe nesizwe. Xa ijongwa ngokubanzi, ubimi bunika iwonga, amalungelo neemfanelo ebantwini, kwaye ibeka amagunya kwaye iyalunciphisa umgama womsebenzi karhulumente. Bungundoqo kwiinkqubo zoorhulumente kwipolitiki yoorhulumente bentando yoninzi, buseka inkqubo-sikhokelo samalungelo neemfanelo kwaye zichaza ukunxibelelna kwabantu norhulumente.
Zininzi iingxoxo-mpikiswano malunga nokuba ngummi. Abanye abahlalutyi bagxininisa izintlu ezibanzi ezithathu:
Amalungelo karhulumente (abandakanya ukukhuleka komntu, umbutho, intetho, ukholo, amalungelo esivumelwano nelungelo kubulungisa).;
Amalungelo ezopolitiko (ilungelo lokuthatha inxaxheba kubomi bezopolitiko boluntu); kunye
Namalungelo asekuhlaleni (amalungelo ezentlalo-ntle nokhuseleko).
Ukuthatha inxaxheba ngokupheleleyo nangempumelelo kwiinkqubo zolawulo lwentando yeninzi kufuna ukuba onke amalungu oluntu abe nokufikelela kwizinto eziyimfuneko eziziimfuno zobomi. Oku kubandakanya ukufikelela kukutya ofunekayo, amanzi, izindlu, imfundo esisiseko nezempilo eziyimfuneko.
Ukuba ngummi kuquka ukunyanzeleka kukarhulumente ukuba abonelele ngeemfuno ezisisiseko ezingundoqo ezifana nezempilo nemfundo.Imigaqo-nkqubo yezentlalo ziimfanelo zabemi. Umgaqo-nkqubo wezentlalo inoxanduva lomcimbi wokuba ngubani na obonelela ngezentlalo-ntle, phantsi kwawaphi amalungiselelo ezentlalo nezopolitiko, kwaye kubonelwela bani ngale ntlalo-ntle.
Bunxulumene ngantoni ubumi nokulingana ngesini?
Kanye phakathi kweli gama lithi ubumi kumazwe anolawulo lwentando yeninzi kukho ukulingana phakathi kwamalungu oluntu. Kuyaqondwa ngokubanzi kunjalo ukuba kukho ukungalingani ngokweenkqubo zamazwe anolawulo lwentando yeninzi - bonke abemi abalingani. Nakuba ulawulo lwentando yeninzi lunika abemi amalungelo, ukusetyenziswa kwamalungelo abemi ngempumelelo yinto ekhathaza kakhulu kubantu abasingelwe phantsi abafana nabafazi nabantu abangamahlwempu.
Ilungelo lovoto likawonke-wonke (ilungelo lokuvota lawo onke amalungu kunyulo) alikawuphenduli ngokwaneleyo umcimbi wokulingana; okuchasene noku, ibonisile ukuba ukulingana kungaqhubeka ngaxeshanye nje kakuhle neenkqubo zokungalingani.
Ukungalingani ngokwesini nocalucalulo kuhleli kuzinze kwimibutho, izithethe nendlela abahlali abazithatha ngayo izinto kwaye ukusetyenziswa ngokuchanekileyo kwamalungelo abemi ngabafazi kungacela umngeni kucalucalulo kukhuthaze ukulingana. Ngoko ke kukho ukuzalana okukhoyo phakathi kokuba ngummi nokulingana ngokwesini. Ukusetyenziswa ngokuchanekileyo kobumi ngabafazi nokugqala ukunxibelelanisa imicimbi yesini nomthetho, imigaqo-nkqubo karhulumente neenkqubo neendlela, iindlela zokwenza namaziko karhulumente ziyafuneka xa ufuneka ukulingana ngokwesini kuphumelele.
Intetho yolawulo olulawulwa yintando yeninzi luya kusebenza ngokuvokothekileyo xa amaqela ezopolitiko nolawulo lwesizwe egqitywa kunye ngamadoda nabafazi ejonge ngokulinganayo okusemdleni nokukwazi ukusebenza kwalo omabini la macala oluntu.
Ukuba ngummi eMzantsi Afrika
Umgaqo-siseko ubonelela ngokuba kukho ukuba ngummi woMzantsi Afrika okufanayo kwaye bonke abemi boMzantsi Afrika banamalungelo ngokulinganayo, izinto ozifumana ngokuba ngummi kwaye kufuneka ngokulinganayo benze imisebenzi babenoxanduva lokuba ngabemi. IBhili yamaLungelo ethu ibekela abemi nabanye amalungelo aseburhumenteni, awopolitiko nawasekuhlaleni.
Amalungelo oluntu akwiBhili yamaLungelo oLuntu abandakanya ilungelo lokulingana, lesidima somntu, ukukhululeka nokukhuseleka komntu, ukwenza izinto ngasese, ukukhululeka kwinkolo, ukukholelwa noluvo, ukukwazi ukuvakalisa nokunxibelelana nelungelo lokuhlangana, nibonakalise, niphikethe nifake isicelo somakwenziwe.
Amalungelo ezopolitiko abemi baseMzantsi Afrika aboniswe kwiBhli yamaLungelo ngolu hlobo:
Amalungelo opolitiko
Wonke ummi ukhululekile ukuba azikhethele kwezopolitiko okubandakanya oku-
a Ukuyila iqela lopolitiko;
b Ukuthatha inxaxheba kwimisebenzi, okanye ukufunela iqela lopolitiko amalungu; kunye c Nokugayela iqela lopolitiko amalungu okanye esinye isizathu
Bonke abemi banelungelo lonyulo olukhululekileyo, olungenamkhethe nolwenzeka nakuliphi iziko lolawulo elisekwe ngokumalunga noMgaqo-siseko.
Nawuphi ummi omdala unelungelo:
a Lokuvotela naliphi na igunya lolawulo kunyulo ngokumalunga noMgaqo-siseko, kwaye akwenze oku ngasese; kwaye amele isikhundla soluntu aze akunyulwa, abambe isikhundla eso.
Ukwandisa amalungelo obumi abafazi
Inkululeko ayinakufunyanwa ngaphandle kokuba abafazi bakhululeke kuzo zonke iindidi zengcinezelo. Sonke masikuthathele phezulu, ukuba iinjongo zeNkqubo yoKwakha nokuPhuhlisa ngezingabangakho ngaphandle kokuba sibonr gca ukuba imeko yabafazi belizwe lethu itshintshile yabangcono, kwaye kuzo zonke iimeko banikwe amandla elingana nalo naliphi na ilungu loluntu." "
Ukulingana ngokwesini kuxinzelelwe njengowona mgaqo wolawulo lwentando yeninzi olutsha. Abafazi bakhona kwezopolitiko ngendlela ebonakalayo njengamanye amazwe, imithetho emininzi eqhubela phambili ukulingana ngokwesini iphunyeziwe yiPalamente kwaye iindlela zamaziko, afana neKhomishini yokuLingana ngokweSini zikhona ukulungelelanisa nokukhuthaza ukulingana ngokwesini.
Ukukhuthaza ukustyenziswa ngempumelelo kwamalungelo abafazi obumi
Amalungelo entlalo noqoqosho
Ubuhlwempu nokungalungi koqoqosho zibachaphazela ngokulinganayo abafazi. Abafazi bachatshazelwa kukungabinazo iinkonzo zentlalo. Ngabafazi abangamahlwempu abanoxanduva lukukha amanzi nokufuna izinto zokubasa ekhaya, beqinisekisa ukuba abantwana bayanxiba, batyiswe bafumane nemfundo eyimfanelo, bazame nokufumanela iimfuno zempilo zeentsapho zabo.
Nakuba kubekho inkqubela phambili kumthetho, abafazi basajongene nemiqobo emininzi kumalinge abo okufikelela kwingqesho ephucukileyo, ukukhuseleka ekuhlaleni ukufumana izinto zexabiso ezifana nomhlaba. Ezi zithintelo zibandakanya ukungalingani komthwalo wokuvelisa abantwana nokubakhathalela, ucalucalulo kwimakethe yomsebenzi, izithethe nemithetho ecalucalulayo yeenkonzo nentlalo, ukungamelwa kumaziko ezopolitiko noqoqosho, kunye nodlakazeliso olwenziwa ebafazini.
Ukujonga ukwenzeka nokunyanzelisa kwenzeke
Indlela yenkqubo elungiseleweyo yokujonga ukwenzeka kokukhuthaza kokuba ngabemi kwabafazi nokwenza kwenzeka amalungelo abafazi entlalo noqoqosho kubalulekile ukuze baqondwe ngokuphumeleleyo. Oku kujongwa kunokwenzeka kumanqanaba amaninzi. Umgaqo-siseko unike inxaxheba ethile kwiKhomishini yamaLungelo oLuntu ngokunxulumene kumalungelo entlalo noqoqosho nakwiKhomishini yokuLingana ngokweSini ngokumalunga nokulingana kwezini. Umthetho wokuLingana kwiNgqesho nokuKhuthazwa kokuLingana nokuThintela ucalucalulo olungalunganga nawo ubonelela ngeendlela ezibalulekileyo zokujonga ukwenzeka nokunyanzeleka kwenzeke kwamalungelo okuba ngabemi kwabafazi.
Umceli mngeni wokukhangela igalelo elifihlakeleyo lemithetho ebonakala idikidiki nemigaqo-nkqubo kubafazi. Oku kwenzeka xa umthetho ungabuboni ubunyani beendima zesini ezinzileyo kunye nokungalingani kwamagunya kuwo onke amanqanaba
Intshayelelo ngeKhomishini yokuLingana ngokweSini
IKhomishini yokuLingana ngokweSini (CGE) yenye yamaziko karhulumente esahluko 9 aXhasa uMgaqo-siseko wokuLawula ngentando yoninzi echazwe kwicandelo 18 loMgaqo-siseko. Isigunyaziso sayo somgaqo-siseko kukukhuthaza ukulingana nokukhusela, ukuphuhlisa nokufikelela kukulingana ngokwesini.
IKhomishini yokuLingana ngokweSini izimele kwaye ixhomekeke kuphela kuMgaqo-siseko nomthetho. Kufuneka ingabi namkhethe kwaye mayisebenzise amagunya nemisebenzi ekufanele iyenze ngaphandle koloyiko, ukukhetha okanye ukunyanzeleka. Ilawulwa yiKhomishini yoMthetho wokuLingana ngokweSini, 1996 ebeka amagunya nemisebenzi yawo ebanzi .
Amagunya angundoqo nemisebenzi e IKhomishini yokuLingana ngokweSini yile:
Ukujonga ukusebenza nokuvavanya imigaqo-nkqubo nezithethe zikarhulumente namaziko amacandelo angasese;
Ukwenza izindululo kurhulumente ukuze kukhuthazwe ukulingana ngokwesini, kubandakanywa ukundululwa kwezinto emaziguqulwe kulo mthetho ukhoyo kunye nokucebisa ulawulo olutsha.
Ukusombulula iyantlukwano enxulumene nesini ngokuxolelanisa, abuyekeze okanye athethathethane;
Ukuphanda ukungalingani ngokwesini; kunye
Ukujonga ukungqinelana nezixhobo zehlabathi kukhuthazwa ukulingana ngokwesini
IKhomishini yokuLingana ngokweSini inamagunya abalulekileyo anxulumene nokuphanda ngokungalingani ngokwesini. Kule meko, njengoko beqhuba uphando IKhomishini yokuLingana ngokweSini inokuthi-
Ifune nakubani na xa kukho imfuneko iinkcukacha nolwazi;
ifune nabani na avele phambi kwayo aze anikezele ngencwadana okanye amaxwebhu achaziweyo ;
ibuze nabani na phantsi komnqophiso;1
ngegunya lewaranti ekhutshwa ngumantyi okanye yijaji ukuba kukhangelwe nabani na, kungenwe kukhangelwe nayiphi na indawo ze bathimbe kwaye basuse nantoni na emntwini okanye kwindawo enento nokwenza nophando olo.
Amagunya eKhomishini axhaswa sisigunyaziso sokubanetyala kwaye ukungancedisani nophando lweKhomishini kungathetha ukuba unetyala kwaye ekugwetyweni ufanelwe ukugwetywa imali okanye ithuba elithile entolongweni ukuya kwiinyanga ezi-6.
IKhomishini inakho nanini na, ivelele uMongameli okanye iPalamente ngokumalunga nawuphi na umcimbi ophathelene nokwenza amagunya ayo okanye ukwenza imisesebenzi yayo. IKhomishini kufuneka inike ingxelo kuMongameli ngemisebenzi yayo nempumelelo yayo kwiinjongo zayo, ngayo yonke iminyaka, aze naye kufuneke ingxelo leyo ayandlale ngokukhawuleza ePalamente. IKhomishini ikwanakho ukuthi nangaliphi na ixesha ingenise nayiphi na ingxelo kuMongameli okanye ePalamente.
IKhomishini yokuLingana ngokweSini inokuthi makwenziwe izinto phantsi koMthetho wokuKhuthaza ukuLingana nokuThintela Ucalucalulo oluNgalunganga, ngomdla wayo okanye egameni lemidla yelinye iqela okanye yodidi oluthile lwabantu .
Kwakhona, i IKhomishini yokuLingana ngokweSini iliqonga elilelinye ngeenjongo zalo Mthetho. Oku kuthetha ukuba igosa elongameleyo leNkundla yokuLingana umcimbi ingawuthumela kwiKhomishini yokuLingana ngokweSini ukuba uhlalelwe ngokumalunga namagunya nemisebenzi yawo.
Icandelo 12, UMthetho wokuLingana ngokwesini 39 ka- 1996.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKULAWULWA KWEMPAZAMISO YOCINEZELO LOKWENZAKALA.txt</fn>
Uthintelo
Unyango
Ukulungiswa komsebenzi
Okanye
Umhlalaphantsi ngenxa yempilo embi
Intshayelelo
Sonke siye sehlelwe lucinezelo (stress) kumaxesha athile ebomini bethu. Ucinezelo olugqithisileyo olwehla lungayeki lungayonakalisa impilo yakho yasemzimbeni, uzinzo emoyeni kunye nobudlelwane bokunxulumana.
I-PTSD imandundu kakhulu ekuxhalabeni okuye kwehle xa ubungakhuselekanga kwisehlo esenzakalisa ngokugqithisileyo, umzekelo, ekwenzeni umsebenzi.
Ukudakumba yimpendulo yasemoyeni (emotional) kwizinto ezahlukeneyo ezicinezela ubomi. [Chaza igama 'isicinezeli' kubantu abangasiqhelanga isigama sezengqondo.]
Iimpawu zempazamiso yengqondo ziquka oku kulandelayo:
Ukuva kwakhona izehlo ezonzakalisayo ngeengcinga, amaphupha nokubona into eyayenzeke ngaphambili
Ubuphakuphaku obugqithisileyo (kunye neenzame zokuphepha) iimeko ezikukhumbuza ngesehlo esenzakalisayo
Ukurhoxa kwimisebenzi yentlalo kunye nakweminye imisebenzi
Iingxaki ngokuzikisa ukucinga kunye nokukhumbula
Ukunqongophala kwenkuthazo namandla
Ubucaphucaphu nomsindo
Iindlela zokulala eziphazamisekayo
Ukufunyaniswa kwangoko kunye nothintelo
I-PTSD yimeko enyangekayo. Ngokwengqikelelo yamanani, iipesenti ezingama-90 zabantu abanyangelwa i-PTSD bayaphila. Abaninzi baye babe nako ukubuyela emsebenzini, bezuza imigangatho eyohlukeneyo yokusebenza emsebenzini.
Amanyathelo othintelo aquka oku kulandelayo:
Ukufunda ngobuchule obusebenzayo bolawulo obufana -
nokusebenzisa iindlela zokuphumla ukuthabatha inxaxheba kwimisebenzi yolonwabo; kunye nokwakha ubudlelwane obuzinzileyo nobuhlala ixesha elide.
Ukufuna uncedo msinyane nje ukuba ucinezelo lwenzeke. Ayilophawu lwabuthathaka ukufuna uncedo xa ungakwazi ukumelana neemeko zakho. Ungathetha nosebenza nabo;
Unyango
Ukuba ngaba iimpawu ze-PTSD kunye/okanye ukudakumba ziyazingisa, landela le migaqo:
Cela icebo kumphathi wakho lokuba ungasebenza njani na ngesi simo.
Yenza umiselo lwexesha nogqirha wakho oya kukudlulisela, umzekelo, kugqirha ofunda nonyanga izifo zengqondo (ufumane iyeza) kunye nomfundi negcisa le-psychology (unyango lwengqondo)
Ulungiso lomsebenzi
Emva kokuba ufumene unyango lwe-PTSD okanye lwenye impazamiso yengqondo, kungenzeka ukuba kwenziwe isincomo sokuba ubekwe kwindawo yokusebenza enocinezelo olungephi. Isigqibo esiphathelene nokubekwa kwakho masenziwe kusetyenziswa ingxoxo evulelekileyo phakathi kwakho, abaPhathi kunye nengcali yezemisebenzi ye-SAPS. AbaPhathi kufuneka ukuba bakuxhase ngexesha lolungiso.
Kwenzekani ukuba ngaba unyango alukhokeleli kwimpucuko kwimeko yakho?
Ukuba ngaba unyango olusebenzayo alukhokeleli ekuchacheni kwakho kwixesha elifanelekileyo, umhlalaphantsi ngenxa yempilo embi kunokucingwa ngawo. Le ndlela kucingwa ngayo emva kokuba uMphathi weNgozi kwiMpilo eqhube uphando olupheleleyo. Uhlolo olwenziwa ngugqirha ofunda nonyanga izifo zengqondo lwenza inxenye yophando loMphathi weNgozi kwiMpilo.
Ulawulo lwempazamiso zengqondo lugqalisele kunyango nokuchacha. Ngoko ke, umhlalaphansti ngenxa yempilo embi kufuneka ucingwe njengendlela yokugqibela kuphela.
INombolo yoNcedo
IZiko leNkxaso yoNcedo loMsebenzi: 086 010 3055
Ukuxhalaba, ukuDakumba kunye neMpazamiso yoCinezelo loKwenzakala emva kweSehlo
Ziqonde iimpawu:
Ukubona izinto ezazenzeke ngaphambili
Ukuxhalaba ngokugqithisileyo
Iindlela zokulala eziphazamisekayo
Umsindo
Ukurhoxa kwezentlalo
mphathi wakho iiNkonzo zoNcedo lwabaSebenzi ze-SAPS; okanye iZiko leNkxaso yokuNceda abaSebenzi e-086 010 3055
<fn>xho_Article_National Language Services_UKULINGANA NGOKWESINI KUNYE NOMTHETHO KAMAKULINGWANE.txt</fn>
UKULINGANA NGOKWESINI KUNYE NOMTHETHO KAMAKULINGWANE
INTSHAYELELO
Waphunyezelwa nto ni uMthetho kaMakulingwane?
UMthetho waphunyezelwa ukunika ifuthe lendlu yowiso-mthetho ilungelo lomakulingwane eliqulathwe kwicandelo 9 loMthetho siSeko. Iinjongo zawo gabalala, kukunciphisa ucalulo olungafanelekanga nokukhuthaza ukulingana ngokunika nokulungiselela inkqubo yokugqithisa izikhalazo.
Ngubani onemfanelo yokunika ubungqina bocalulo ngokuhambelana noMthetho?
Nje ukuba umfaki sicelo afake uluvo lokuqala lwetyala localulo, umthwalo wobungqina ukummangalelwa ukuba anike ubungqina bokuba khange kubekho calulo njengokuba kutyholwa njalo okanye into eyenzekileyo ayisekwanga nakomnye umhlaba okanye imihlaba engavumelekanga.
Nguwuphi umgaqo olandelwa lixhoba localulo ukuze kulandelwe ityala elo ngokoMthetho?
Mntu owenzela umdla wakhe;
Mntu omele omnye ongenakwenza ngegama lakhe;
Mntu owenza njengelungu elimele iqela okanye udidi lwabantu;
Mntu osebenzela ukunceda uluntu
Nawuphi na umbutho ngokomdla wamalungu awo;
IKhomishini yaMalungelo; okanye
IKhomishini yoLingano ngeSini.
Ummangali angaya kumabhalane weNkundla yezoLingano afake isikhalazo esebenzisa uxwebhu olukhethelwe ukusetyenziselwa oko. Inkundla yezoLingano iya kulincedisa ixhoba ekuhambiseni isikhalazo.
Ndidi zini zoncedo ezingayalelwa yiNkundla yezoLingano?
INkundla yezoLingano inegunya lokwenza uphando ngokumalunga nesicelo phantsi koMthetho nokunika umyalelo ofanelekileyo kwiimeko ezilandela uphando olulolo hlobo. Imiyalelo enokunikwa ibandakanya imiyalelo yexeshana naleyo inokubhengezwa, iyalela intlawulo yokoniwa, iyalele ukuba kucelwe uxolo olungenazimeko zibekiweyo nokwenza isigqibo sentlawulo phakathi kwamaqela sibe ngumyalelo wenkundla.
INKQUBO YAMALUNGELO OLUNTU
Imvelaphi yamalungelo oluntu
IsiBhengezo Jikelele samalungelo oLuntu ("isiBhengezo") esamkelwa saze sabhengezwa ngomhla we-10 kuDisemba ka-1948 ngeNtlanganiso kaWonkewonke yeZizwe eziManyeneyo siphawula isiqalo sokwenene sokuvunywa kwamalungelo oluntu ngumhlaba wonke. IsiBhengezo sikwaphawula isiphelo soluvo lokuba imibuso ephantsi kolawulo oluzimeleyo ingaphila ngokubelwa ecaleni ngokupheleleyo kwibandla nebandla lehlabathi liphela ze liqhubele phambili ububi okanye longamele ukophulwa kwamalungelo oluntu kungekho kwakuzikhathaza okukhe kwavakaliswa nanguwo nawuphi na umbuso ongomnye. IsiBhengezo sasilusabelo lwezembali kwiMfazwe yeLizwe kwaye ngokungqalene neenkohlakalo ezenziwa yiNazi Germany.
IsiBhengezo asijonganga nesiphumo somthetho osisibophelelo kumazwe asamkelayo. Ndaweni yoko simele ukuvakaliswa koluvo lukawonke wonke lwangemibuso evumelana nesiBhengezo. Seside saba sisixhobo ekunokulinganiselwa ngaso imithetho- siseko nekunokuvavanywa ngaso iintetho ezingenabungqina zokwaphulwa kwamalungelo oluntu. Saba sisandulela sokuzalwa koko kubizwa njenge"nkqubo yamalungelo oluntu" ngendlela abantu abangabantu nje ababhenela ngayo kwizimvo zehlabathi lonke zokuphathwa ngokufanelekileyo.
Yintoni amalungelo abantu?
Amalungelo oluntu zezinye iimpawu zenkululeko. Achazwe "njengeenkqubo zobulungisa" okanye "amalungelo okuziphatha kakuhle ehlabathi liphela angawabantu bonke ngokulinganayo kuba nje bengabantu"
Ilungelo kufuneka lohlulwe kwinkululeko nangona zombini ezi zinto, amalungelo nenkululeko zikholisa ukuba phakathi kuMthetho wamaLungelo. Ilungelo elinokunikwa, into umthetho oyamkela njengeyakho (umzekelo, ulingano, isidima). Inkululeko lilungelo ukulindela ukuba abo ezo zinto ezizezexabiso eziqatshelwa luluntu njengezintle, zibe azohluthwa kuwe.
UMthetho oyilwayo wamaLungelo
UMthetho waMalungelo usebenza kuyo yonke imithetho, kwaye uyayibophelela iNdlu yoWiso-Mthetho, IQumrhu eliphetheyo, iiJaji zelizwe nawo onke amalungu karhulumente.
Amalungiselelo omthetho abophelela umntu nje okanye umntu olilungu lolawulo kwezobulungisa ukuba ngaba kuthe kanti kufaneleke njalo kukhangelwe ubume belungelo kwanobume bawo nawuphi umsebenzi onyanzeliswe lilungelo elo.
Inkoliso yamalungelo kuMthetho oyilwayo waMalungelo akhusela wonke ubani.
Umntu olilungu lolawulo kwezobulungisa unelungelo kumalungelo akuMthetho oyilwayo waMalungelo kangangoko kufunwa sisimo samalungelo nasisimo salowo ulilungu lolawulo kwezobulungisa.
Ukuncitshiswa kwamalungelo
Amalungelo akuWiso-thetho lwaMalungelo angancitshiswa kuphela ngokuhambelana nomthetho wokusetyenziswa gabalala kangangokuba ube umthetho ufanelekile kwaye unokugwetyelwa kwintlalo evulekileyo nekhululekileyo esekwe kwisidima soluntu, ulingano nenkululeko, kujongwe iimeko ezifanelekileyo.
IMVELAPHI YOMTHETHO WOLINGANO
Injongo yoMthetho kukunika ifuthe kwicandelo 9 loMthetho-siseko ukwenzela ukunqanda ucalucalulo nokuxhatshazwa; ukukhuthaza ulingano nokunciphisa ucalucalulo olungafanelekanga; ukuthintela nokunqanda intetho yentiyano.
Umda woMthetho
UMthetho ubophelela urhulumente nabantu bonke. UMthetho awusebenzi nakowuphi umntu ekusebenza kuye uMthetho woBulungisa eNgqeshweni.
Ukuba ungquzulwano olunxulumene nokuhlangatyezwane nako kuMthetho woLingano luvela phakathi koMthetho namalungiselelo awo nawuphi umthetho ongomnye, ngaphandle koMthetho-siseko okanye ukuba uMthetho wePalamente ulungisa ngokucacileyo uMthetho, makulawule amalungiselelo oMthetho.
Yintoni ucalulo?
Ucalulo luthetha nasiphi isenzo okanye ukushiyelelwa, kubandakanya umgaqo nkqubo, umthetho, ulawulo, isenzo, imeko ethi ngokungqalileyo okanye ngokungangqalanga-
Inyanzelise uxanduva, iimbophelelo okanye isithintelo okanye
Ibambe amalungelo, amathuba emntwini kumhlaba omnye okanye imihlaba engaphezu kwesinye kuleyo ingavumelekanga
Ucalulo lungenziwa ngendlela yokuziphatha okubonakalayo( nasiphi na isenzo) okanye ngokungenzi/ngokungathathi manyathelo (ukungenzi/ukushiya)
Ucalulo lungavela kumgaqo nkqubo, umthetho, isenzo okanye kwimeko.
Lungalolungqalileyo okanye olungangqalanga. Ucalucalulo olungqalileyo lubandakanya impathp engafanelekanga okanye engafaniyo ngokuseka komnye wemihlaba edweliswe kwicandelo 1 loMthetho. Ucalucalulo olungangqalanga lucalucalulo olungehluli abantu ngokucacileyo ngokwemihlaba edwelisiwe (nangokwayiphi imihlaba ekunokwenzeka kuyo noxa ingadweliswanga kwicandelo 1 loMthetho) kodwa noxa kunjalo ibe nefuthe localucalulo kumaqela athile nabantu abathile.
Kwenza isithintelo ngokunyanzela ubunzima, izinyanzelo okanye isithintelo; okanye
Ukunciphisa inzuzo ngokubamba amancedo, amathuba neenzuzo.
Yiyiphi imihlaba yocalucalulo eyaliwayo?
Ubuhlanga ngokwebala
Iminyaka yobudala
Isini nezesondo
Ukukhulelwa
Iwonga lokutshata
Imvelaphi ngokobuhlanga nezithethe
Inkolo
Isazela neenkolelo
Inkcubeko nolwimi
Ukuzalwa
Eminye imihlaba eyongezelelweyo
Amaziko namaCandelo oMthetho woLingano
IKhomishini yoMzantsi Afrika yamaLungelo oLuntu igunyaziswe ngokoMthetho ka-1994 wamalungelo oLuntu ukuba amamele izikhalazo ezinxulumene nocalucalulo kwaye yamkelwa njengendawo eyenye yoMthetho woLingano.
IKhomishini yoLingano ngeSini igunyaziswe ngokoMthetho weKhomishini yoLingano ngeSini ukuba iphulaphule izikhalazo ezinxulumene nocalucalulo ngokwesini kwaye ivunywe njengeqonga elilelinye ngokoMthetho woLingano.
UMkhuseli woLuntu usekwe ngokwecandelo 110 nele-114 loMthetho-siseko noMthetho woMkhuseli woLuntu ka-1994 ukuphanda imibandela nokukhusela uluntu lonke kwimibandela enje:
Ngokusetyenziswa kakubi okanye ulawulo olubi ngokunxulumene nemicimbi karhulumente;
Ukuziphatha kakubi komntu owenza imisebenzi yoluntu;
Izenzo ezigwenxa ngokumalunga nemali yoluntu;
Ukuzityebisa okungafanelekanga nokungekho mthethweni komntu osebenzela urhulumente;
Isenzo okanye ukutyeshela komntu osebenzela uluntu/ urhulumente nto leyo eba nesiphumo esidala umonakalo ongafanelekanga komnye umntu.
INkundla yoMthetho-siseko igunyaziswe ukuba iphulaphule izikhalazo ngokwecandelo 9 (igatya lolingano) loMthetho-siseko.
INKundla ePhakamileyo yeZibheno igunyaziswe ukuphulaphula izikhalazo ngokwecandelo 9 (igatya lolingano) loMthetho-siseko.
INkundla ePhakamileyo igunyaziswe ukuphulaphula izikhalazo ngokwecandelo 9(igatya lolingano) loMthetho-siseko. INkundla ePhakamileyo ikwagunyaziswe ukuhlala njengeNkundla yaMatyala yoLingano ngokoMthetho.
IiNkundla zikaMantyi zigunyaziswe ukuphulaphula izikhalazo ngokwecandelo 9 (igatya lolingano) loMthetho-siseko. Amacandelo 1 no-16 oMthetho woLingano amisela ukuba iNkundla kaMantyi yiNkundla yoLingano.
INkundla yeziBheno zaBasebenzi inolawulo kwizigqibo zokugxothwa komntu ngenxa yocalucalulo.(ukugxothwa okungafanelekanga okuzenzekelayo) nezenzo zocalucalulo olungafanelekanga, ezenzeka emsebenzini.
INkundla yaBasebenzi inolawulo kwizigqibo zokugxothwa komntu ngenxa yocalucalulo (ukugxothwa okungafanelekanga okuzenzekelayo) nezenzo zocalucalulo olungafanelekanga emsebenzini.
INkundla yoXolelaniso nokuLamla inolawulo kwizigqibo zokugxothwa komntu ngenxa yocalucalulo (ukugxothwa okungafanelekanga okuzenzekelayo) nezenzo zocalucalulo olungafanelekanga emsebenzini woxolelaniso kuphela.
INKundla yamaBango eMihlaba isekwe ngokwecandelo 22 loMthetho wokuBuyekezwa kwaMalungelo oMhlaba necandelo 166 ( c) loMthetho-siseko ukulungiselela ukubuyekezwa kwamalungelo emihlaba ebantwini okanye kubemi ababohluthwe loo malungelo emva kwe-19 Juni 1913 ngenxa yemithetho neenkqubo zocalucalulo lwangaphambili ngokwebala.
INtshayelelo kwiKhomishini yoLingano ngeSini
IKhomishini yoLingano ngeSini (Commission on Gender Equality/CGE) yinxalenye yeSahluko 9 saMaziko kaRhulumente eXhasa iNkululeko evunywe kuMthetho-siseko ecamngcwe kwicandelo 181 loMthetho-siseko. egunya layo likukukhuthaza imbeko yolingano ngesini nokukhusela, ukuphuhlisa nokufikelela kulingano ngobuni.
ICGE iizimele kwaye iphendula kuphela kuMthetho-siseko nomthetho. Kufuneka ingabi namkhethe kwaye isebenzisa amagunya ayo nemisebenzi yawo yokwenziwa ingenaloyiko, ingenamkhethe okanye ukugweba ngolwazi onalo, Ilawulwa yiKhomishini yoMthetho woLingano ngeSini, ka-1996 ebeka amagunya nemisebenzi yayo ebanzi nezizintlu ngezintlu. Amagunya nemisebenzi yeCGE :
kukubeka esweni nokunika ixabiso lemigaqo nkqubo neenkqubo zikarhulumente kunye nezamaziko abucala/oshishino;
yimfundo nolwazi lukawonkewonke;
ukunika urhulumente iingcebiso zokukhulisa ulingano ngesini, kubandakanya nokucebisa ngeenguqu ezinokwenziwa kuwiso mthetho oselukhona nokuceba uwiso mthetho olutsha;
ukusombulula iingxabano ezimalunga nesini ngoxolelwaniso okanye ngothethwano;
ukuphanda ngentswela kulingana kwezesini; noku-
beka esweni ukuthobela imimiselo yehlabathi ekhuthaza ulingano ngesini.
ICGE inamagunya abonakalayo ahambelana nokuphanda ngentswela kulingana kwezesini. Ngokwalo mba , nelixa iCGE isenza uphando inga-
funa nakubani na iinkcukacha nolwazi olufunekayo;
funa nawuphi na umntu ukuba avele phambi kwayo avelise amanqaku athile okanye amaxwebhu;
buza nabani ukuba aphendule phantsi kwesifungo;
ngokomthetho wegunya elikhutshwe ngumantyi okanye ijaji ingaphanda nawuphi na umntu, ingene iphande iphengulule nayiphi na indawo ze ithimbe ithathe nantoni emntwini okanye endaweni enento yokwenza nophando.1
Amagunya eKhomishini axhaswa sisohlwayo sabaphuli mthetho nokungaphumeleli ukuhambisana nophando olwenziwa yiKhomishini, oko kungathathwa njengolwaphulo mthetho nemfanelo yesohlwayo okanye isigwebo entolongweni sexesha elizinyanga ezi-6.
IKhomishini ingaya kuPrezidenti welizwe okanye iPalamente nanini na nangayiphi imiba emalunga nokusetyenziswa kwamagunya ayo ukuqhutywa kwemisebenzi yayo. Ikhomishini kulindeleke ukuba qho ngonyaka yenze ingxelo yemisebenzi yayo kwanokuphumelela ekufezekiseni iinjongo zayo, kuMongameli/uPrezidenti welizwe ekulindeleke ukuba yena ayandlale ePalamente kwangexesha. IKhomishini inokunika nayiphina ingxelo eyenye nanini kuPrezidenti okanye ePalamente.
IKhomishini yoLingano ngeSini ingaqalisa imisele iinkqubo zokuKhuthazwa koMthetho woLingano noThintelo loCalucalulo Olungafanelekanga, ngokufezekisa umdla wayo , umdla woluntu gabalala okanye ngokumela omnye umntu okanye umdla walo naliphi na iqela lodidi labantu.
Ngaphaya koko, iCGE liqonga elilelinye lweenjongo zalo Mthetho. Oku kuthetha ukuba igosa elisesihlalweni seNkundla yoLingano ingawugqithisela kwiCGE umcimbi ukuze kujongwane nawo ngokwamagunya nemisebenzi..
ICandelo 13, uMthetho 39 ka-1996 weKhomishini yoLingano ngeSini.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKULUNGELE UKUSEBENZA XA ITYALA LODLAKATHISO NGOKWESONDO LIXELWA.txt</fn>
UKULUNGELE UKUSEBENZA XA ITYALA LODLAKATHISO NGOKWESONDO LIXELWA
1-SAPS iyavuma ukusebenza ngesikhalazo apho kukhuselekileyo kwaye bucala kwaye iyakusiphatha isikhalazo ngentlonipho nesidima. Iinkqubo ziyakucaciswa njengoko zisenzeka.
Igosa lamapolisa liyakufumana iinkcukacha ezisisiseko zolwaphulo-mthetho kwaye liyakuthatha libhale phantsi ingxelo evela kummangali lisebenzisa amagama awasebenzisileyo ukuchaza isehlo.
Ummangali kufuneka ayifunde ingxelo. Ukuba ngaba akakwazi ukufunda, igosa lamapolisa liyakumfundela ingxelo. Naziphina iziphoso ziyakulungiswa phambi kokuba ummangali ayisayine ingxelo.
Uxwebhu lwetyala lwesikelethoni luyakuvulwa. Ummangali kamva uyakunikwa inombolo yetyala kunye, apho kwenzekayo, ikopi yengxelo.
Idilesi yommangali kunye needilesi zabanye abantu ekunokuqhagamshelwana nabo abafana nosapho kunye nabahlobo ziyakufunyanwa kwaye zikhangelwe. Oku kuyakubhalwa phantsi kwidayari yophando.
Ingxelo ikwafuneka kwakhona:
Xa ummangali exelele omnye umntu malunga nesehlo phambi kokuba asixele emapoliseni - lo mntu kufuneka enze ingxelo exela amagama ngqo kunye nemo yokujongeka kommangali;
Ukuba ngaba igosa lamapolisa belingumntu wokuqala ummangali athethe nalo, igosa lamapolisa liyakungenisa ingxelo yemo yokujongeka kommangali kunye namagama akhe ngqo.
Amapolisa ayakubhala ingxelo yokubamba ukuba ngaba umrhanelwa osolwayo ubanjiwe kwaye ubungqina bomzimba buyakuthathwa.
Oku kulandelayo kuyakucaciselwa ummangali ukuba:
Uyakucelwa ukuba ancedise amapolisa ukwazisa umsolwa.
Ukuba uya kuya enkundleni kwaye anike ubungqina malunga nokwenzekileyo. Ummangali uyakuthunyelwa KUMBUTHO OZIMELEYO (NGO) ayele ukucetyiswa kunye nenkxaso.
Amaxhoba anelungelo lokuphathwa ngentlonipho nesidima.
Ngolwazi oluthe vetshe okanye uncedo kwisehlo sokudlwengulwa okanye amatyala odlakathiso ngesondo ungathetha no-
Unokuqhagamshelana kwakhona nesikhululo sakho samapolisa sengingqi okanye utsalele umnxeba ku:
Mnxeba ongaHlawulelwayo wokuYekisa ukuPhathwa Gadalala kwabaseTyhini: 0800 150 150
Okunxulumene nabantwana 0800 05 55 55
ACT: Ngokuchasene noLwaphulo-mThetho siSonke kunye nokuxela amatyala odlakathiso ngokwesondo...tsalela umnxeba uYekiso loLwaphulo-mThetho 08600 10111
<fn>xho_Article_National Language Services_UKUPHILA NGONAPHAKADE 1.txt</fn>
UKUPHILA NGONAPHAKADE
Ndikhetha ukungalisebenzisi icuba
IMPILO YAKHO ISEZANDLENI ZAKHO
Incwadana yesi-6
INTSHAYELELO
Zininzi izifo ezizithatha ngofuzo kubazali bethu nakookhokho bethu. Kuncinane kakhulu de kuphantse kungabikho nto sinokuyenza ukuthintela ezi zifo.
Kodwa ke noxa kunjalo, kukho izifo esizifumana ngenxa yendlela esiphila ngayo.
Ukuba:
asiyikhathalelanga imizimba yethu singazifumana ezi zifo.
Ezi zibizwa njengezifo zendlela umntu aphila ngayo.
Le ncwadana inika inkcukacha zolwazi malunga nezinye zezinto onokuzenza ukukhusela ezi zifo.
Khumbula ukuba ngumzimba wakho. Impilo yakho isezandleni zakho. Ngoko ke zikhathalele.
Le ncwadana engokukhetha ukungalisebenzisi icuba yenye yothotho lweencwadana eziqulethe ulwazi.
Ezinye iincwadana kolu thotho zezi:
Ukusoloko ndizivulele ingqondo ezesondo
Uya kuba ngumntu osempilweni, xa ungalisebenzisi icuba. Uninzi lwabemi boMzantsi Afrika luyayazi loo nto. Abo abayitshayi imidiza okanye iinqawe, abamenqi kwaye bengagwadi. Le ncwadana iphethe iinyani ngokuzigcina usempilweni. Ubulumko kukuba ungabi saqalisa ukutshaya okanye ukuyeke nje kwaphela. Siyathemba ukuba uya kukhetha ukuhlala usempilweni entle ngokuhambela kude necuba nokutshaya.
Funda le ncwadana ze ufumanise ukuba ungakwenza njani na oko.
DUDU
Umyeni wakho ukhohlela kakhulu, Gugu
Ukuba nje ebenokuyeka ukutshaya!
Kuyingozi oko kutshaya kwakho...
Kudala nditshaya apha ebomini bam de kube ngoku, akukho kwanto seyikhe yenzeka apha kum!
Jonga Dudu, bubomu bam kwaye ndinelungelo lokutshaya kangangoko ndifuna!
Kulungile! Kodwa khumbula ukuba indoda eyaziwa kakhulu kwezonyango, uGqirha Zondi uthi inkoliso yabantu abalanda amayeza esibhedlela baphethwe zizifo ezenziwa kukutshaya.
Ingozi eyenziwa licuba yenzeka ngaphakathi emzimbeni wakho... imini nemini iye ichaphazela intliziyo yakho, imiphunga, imithambo yegazi namanye amalungu omzimba wakho... ekugqibeleni itshabalalisa impilo yakho... ibulala izigidi ngezigidi zabantu kwihlabathi liphela!
Sihleli siza kufa nje sonke ngenye imini...kungcono ndife ngenxa yento endiyithandayo.
Ungalibali ukuba umsi wecuba lakho uyaphefumlwa ngabo bakungqongileyo... kwaye wenza ukuba babe nezifo zabantu abatshayayo.
Khumbula ngalo lonke ixesha ulayita icuba... usenokungafi kwangoko... ukutshaya kusenokukubangela esinye sezifo ezibi esinge ngokuxhuzula ... usenokuchitha iminyaka emininzi usentlungwini ungenakuzinceda uhamba nge'wheel- chair' okanye usenokufa kancinci kancinci usentlungwini sisifo semiphunga... khawucinge ... yeka ngoku ... phambi kokuba konakale!
Iinyaniso ezithile malunga nokutshaya
NdinguDudu igama lam. Ndingathanda ukuba sithethe ngokusetyenziswa kwecuba. Masiqale ngokujonga iinyaniso ezimalunga nokutshaya umdiza.
Kunyaka ngamnye kufa i- 12 000 labantu kuMzantsi Afrika bebulawa yintliziyo, umhlaza wemiphunga, ezinye iindidi zomhlaza kunye nesifo semibhobho yemiphunga esinganyangekiyo.
Kwamanye amazwe ukutshaya umdiza kubulala abantu abaninzi kunokuba ibulala i-AIDS, utywala, iziyobisi ezifana neherowini nekhokheyini. Neengozi zemoto, zidityanisiwe.
Kuxhomekeke kwiminyaka yobudala bomntu, ubunzima/ubukhulu bomzimba, ezinye iimeko zempilo, nobude bexesha etshaya, umntu otshayayo usenokubuyela empilweni yakhe xa enokuyeka ukutshaya.
Unyaka omnye nje emva kokuyeka ukutshaya basenokungabi naso isifo semibhibho yemiphunga. Emva kweminyaka elishumi, bomelela phantse ngokulinganayo nabo bangazanga baliphatha icuba.
Imidiza necuba yimixube yezinto ezininzi eziyingozi ezinje ngekhabhon monoksayidi, inikhothini netha. Ezi zinto zibenzakalisa kakhulu abantu abatshayayo.
Umsi wecuba ukwenzakalisa nabo bantu bawurhabula ngokuwuphefumla. Ukuba ungasemntwini otshayayo, womakalisa impilo yakho kunye neyakhe.
Kungani ukutshaya kungakulungelanga nje?
Icuba liyingozi empilweni yakho, kuba lineendidi zetyhefu ezingaphezu kwama-200. Ezi tyhefu zonakalisa imiphunga yakho. Okukhona utshaya kakhulu kokukhona iya iba nkulu ingozi. Ezi tyhefu zinokwenza isifo sentliziyo kunye nomhlaza. Nantsi eminye imizekelo yeetyhefu ezisecubeni:
Ikhabhoni monokhsayidi yityhefu eyekisa intliziyo yakho ukuthwala I-oksijini emzimbeni wakho. Awunakuphila ngaphandle kwe-oksijini.
Itha yityhefu eyenza umhlaza.
Inokhithini sisidaka-mizwa. Inikhothini ingakurhurha ube yingedle yayo. "Ukurhurheka" kuthetha ukuba umzimba wakho nengqondo zifuna inikhothini ngalo lonke ixesha.
Uziva uyifuna yonke imihla. Xa urhurheke yinto, kunzima ukuyiyeka ungayisebenzisi.. Kungenxa yoku ke abantu benzinyelwa kukuyeka ukutshaya.
Igwada lona?
Igwada linazo zonke iityhefu elinazo icuba. Abantu abagwadayo banganezifo ezithile, umzekelo ezasempumlweni nasemlonyeni, kunye nokukrala kwemithambo yempumlo (sinuses).
Intsangu yona?
Oogqirha bafumanisa ukuba intsangu iwulimaza umzimba wakho ngokufanayo necuba. Xa urhurheke yintsangu, awunakuba nakho ukusebenza, ukufunda, ukudlala okanye ukonwaba.
Gqirha, ingaba zikho iintlobo zecuba ezingenabungozi? Hayi! Imidiza, iisiga, iinqawe negwada, azilunganga xa zizonke.
Iintlobo zezifo ezenziwa kukutshaya
Abatshayi abaninzi bayala ukuyeka ukutshaya kuba bengayazi indlela ukutshaya oku okuchaphazela ngayo impilo yabo. Makhe sithethe ngezinye zezi zifo.
Ukutshaya kwenza izifo ezininzi. Ezona zinobungozi kakhulu sisifo semiphunga, umhlaza, isifo sentliziyo nesifo sokushwabana.
Isifo semiphunga
Abantu abanesifo semiphunga banokugula iminyaka emininzi ngokukhohlela nokunqamka komphefumlo.
Umhlaza
Iintlobo ezininzo zomhlaza, ezifana nomhlaza wemiphunga, zenziwa licuba. Alikho iyeza elinyanga umhlaza wemiphunga
Ukutshaya kusenokwenza umhlaza wamanye amalungu omzimba, anje ngengqula, ummizo, isinyi, ulwimi, njalonjalo.
Isifo sentliziyo nokushwabana
Igazi elisemizimbeni yethu lithwalwa lihanjiswa ngemibhobho emincinci ebizwa ngokuba yimithambo yegazi.
Ukutshaya kwenza ukuba le mithambo ixinane. Oku kuphela ngokuvalela/ ukuthintela ukuhamba kwegazi, nto leyo enobungozi kakhulu. Ukuba igazi aliyi kwindawo ethile yomzimba wakho, loo ndawo inokulimala. Yile nto yenzekayo ke emntwini onesifo sokushwabana okanye isifo sentliziyo. Abantu abaninzi bayafa zezi zifo. Ukuba bathe basinda, basenokufa amalungu athile omzimba (bangakwazi ukushukumisa umzimba) emva kwesifo sokushwabana. Kusenokufuneka ukuba umbtu anqunyulwe umlenze emva kokuxinga kwegazi emlenzeni.
Abatshayi bagula rhoqo kunabantu abangatshayiyo. Basoloko bephutha njalo emsebenzini kwaye bagula zizifo eziqhelekileyo ngaphezu kwabo bangatshayiyo.
ABANTWANA NOKUTSHAYA
Abantwana abaninzi beva okanye babone iintengiso ezingokutshaya ze bafune ukulinga nabo. Ngamanye amaxesha kuyenzeka ukuba abhlobo babo sebeqalile ukutshaya ze babakhuthaze ukuba nabo baqalise. Amaxesha amaninzi, abatshayi abasebancicni bakholelwa ukuba baya kuba bakhulile xa betshaya kwaye baya kuhlonipheka.
Yala uthi 'phantsi' ngokutshaya
Unemiphunga eyomeleleyo nephilileyo - ungakhe uvumele ukutshaya ukuba kuyibulale
Ukuba awutshayi awuyi kuphuma amazinyo agqolileyo, umphefumlo onuka kakubi okanye ulusu olubi uya kuqhuba kakuhle kwezemidlalo uya kufunda lula uya kuba nempilo entle uya kufaneleka
UNGATSHAYI XA UKHULELWE
UNGATSHAYI PHAMBI KWABANTWANA
Kungenzaka ntoni elusaneni lwakho xa utshaya ngelixa ukhulelwe?
Iityhefu ezininzi zecuba zingena kolu sana lungekazalwa, zingena ngegazi likamama. Kwakhona usana aluyi kufumana i- oksijini nezakha-mzimba ezaneleyo, ezivela kwelo gazi ukuze lukhule kakuhle. Kungoko ke ukutshaya kuyingozi elusaneni olungekazalwa.
Kukwakho nezinye iingxaki kwakhona...
Iintsana ezizalwa ngoomama ababe tshaya ngexesha bekhulelwe, zikholisa ukuvela zincinane kunezinye iintsana.
Zikwanamathuba amaninzi okugula nokuba nobulima.
Kukho nomngcipheko omkhulu wokuba usana lwakho lungafa ekuzalweni kwalo ukuba utshaya ukhulelwe.
Hlala usempilweni entle- yithi phantsi ngokutshaya
Ukuba awutshayi mdiza okanye nqawe okanye awumenqi cuba okanye awugwadi:
uya kuphefumla lula ngakumbi
awuyi kuba namazinyo angqombo okanye iminwe engqombo
ulusu lwakho luya kuguda luphuphume impilo
uya kuba nomphefumlo ococekileyo/ onganukiyo
uya kuba neentsana eziphilileyo kunezo zabadlezana abatshayayo
awuyi kuchitha imali yakho ngomkhuba ombi
uya kunceda abantwana bakho ukuba bahlale besempilweni entle, kuba awuyi kwenza ukuba baphefumle umoya ovakala njengomdala, nonomsi
uya kuba ngumzekelo omhle ebantwaneni
uya kuba sempilweni entle kunabantu abatshayayo
Hayi!
Izinto omawuzenze nabantwana
Ufuna ukugcina abantwana bakho bekhuselekile ezingozini ezenziwa kukutshaya. Ezi zizimvo ezithile ezinganceda abantwana bakho ekuthatheni izigqibo ezizizo malunga nempilo yabo.
Umsebenzi 1:
Ukwenza izigqibo ezifanelekileyo
Le yinto onokuyenza nomntwana wakho ekhaya. Utitshala kwisikolo sabaqalayo okanye kwindawo, ebusikolo yokulondoloza abantwana angasebenzisa lo msebenzi kunye neqela labantwana.
Lo msebenzi unceda abantwana ukuba bafumanise ngezinto ezilungele impilo yabo entle kwanezinto ezona impilo yabo. Abantwana bafunda ngcono xa bekhululekile kwaye bonwabile, ngoko ke ungabanika ezi nkcukacha zolwazi ngexasha lalo msebenzi.
Intshayelelo
Cela umntwana wakho ukuba acinge ngezinto ezimlungeleyo nangezo zimbi kuye. Ungasebenzisa le posta ukuqala ingxoxo yakho.
Ukwenza
Ukuba uneemagazini ezindala, cela umntwana wakho ukuba azijonge ze aske imifanekiso acinga ukuba zilungile kuye, nezo acinga ukuba azimlungelanga. Zincamathelise ephepheni elikhulwana kunamanye ze wenze umboniso oseludongeni ngale tshathi ukuze lonke usapho lubone into ayenzileyo.
INQAKU ELIBALULEKILEYO
Umntwana wakho ufanele ukuwonwabela lo msebenzi. Ungakhalazi xa enokukhetha into ocinga ukuba ayimlungelanga., xaxa nomntwana wakho ngale nto ukuze afunde kuwe ukuba yintoni na enokumenza abe sempilweni entle iyintoni na enokumgulisa. Mbuze ukuba ukukhethe ngani na okakukhethileyo.
Umsebenzi wesi-2:
UKUVUTHELA AMAKHANDLELA
Ootitshala banokuwusebenzisa lo msebenzi kubantwana abakumaBanga 1,2, oknye 3. Qinisekisa ukuba abantwana bakho banomntu obangameleyo/ obajongileyo xa besenza lo msebenzi. Ungabashiyi bebodwa namakhandelela avuthayo okanye imatshisi.
Izinto oza kuzidinga:
amakhandlela amadala
isiphatho sekhandlela ungasebenzisa inkonkxa endala ze uzalise isiqingatha sayo ngesanti
amasuntswana amabini ekhadi amalunga neesentimitha ezingama-20 x 15 lilinye.
Icandelo 1
Vula umngxuma omalunga nesayizi yeR2 embindini wepisi yekhadi. Kwenye ipisi, vula umngxuma omncinane ongangomgqobho wesipeliti.
Yithi abantwana mabenze isangqa bajikeleze wena.
Yithi abantwana mabatsalele umphefumlo kakhulu, bakwenze oko besenyusa izandla zabo ngokucotha.
Kuphinde kathathu oku. Thethe ke ngoku ngendlela abeve ngayo xa bebezalisa imiphungayabo ngomoya. Yithi mabakuphinde kwakhona oku bawuvisise umoya ungena emizimbeni yabo. Baxelele indlela umoya ogcina ngayo imizimba yethu ishukuma nendlela imiphunga yethu esinceds ngayo ekuphefumleni. Ngoku ke yithi abantwana mabenze imitsana elishumi, elandelwa kukuxhuma kahlanu ngomlenze omnye, baphinde kahlanu futhi ngomnye umlenze. Bemise ke ngoku abantwana ubabuze ukuba baphefumla njani- ingaba baphefumla ngokukhawuleza noko kunangokuya bebeme nzu?
Thetha ngendlela ukushukumisa umzimba okunokuguqula ngayo indlela esiphefumla ngayo. Ukushukumisa umzimba kulungile kwaye kusigcina sisempilweni.
Baxelele ngendlela okujika ngayo ukuphefumla xa abantu betshaya kuba ngalo lonke ixesha umsi ungena emiphungeni yabo ze uphume kwakhona, omnye umsi ushiyekela ngasemva. Le ntsalela yomsi ivala imiphunga kancinci kancinci ukuzr ke ngoku ungasebenzi kakuhle njengaxa ibicocekile ingenamsi.
Thetha ngendlela ukutshaya okujika ngayo indlela yokuphefumla kwabantu nangendlela okungalunganga ngayo oku nangendlela esenza ngayo ukuba sigule. Baxelele indlela abathi nabo bachaphazeleke ngayo ngumsi ovela kwimidiza yabantu abatshayayo.
Icandelo 2
Ungakubonisa ke ngoku oku benixoxa ngako. Qala wenze ze ke uhlole abantwana xa bezama oku. Ungabashiyi bodwa nekhandlela elivuthayo okanye imatshisi. Beka ikhadi enomgqobho omncinci phambi kwekhandlela elisenkonkxeni.
Vuthela ngalo mgqobho ubone inzima ekunzima ngayo ukulicima ikhandlela . Thelekisa oku nokuba nemiphunga eminxwe ngumsi omdala.
Beka ke ngoku ikhadi phambi kwekhandlela elinomngxuma omkhulu.
Vuthela kulo mngxuma ze ubone indlela ekulula ngayo ukulicima ikhandlela. Thelekisa oku nokuba nemiphunga ecocekileyo enamandla amaninzi okusebenza kakuhle.
Umsebenzi 3:
UKUSEBENZISA IMALI NGOBULUMKO
Lo ngumsebenzi wabantwana abakumabanga 4 no-5.
Qokolela evenkileni ekufutshane nawe iphepha lentengiso elibukhulu buphindaphindeneyo okanye sebenzisa amaphephandaba amadala neemagazini.Sika imifanekiso yezinto ezifana nepakethi yomdiza nebhokisi yematshisi nezinye izinto ezifana neeswiti, iipeni, iikawusi, iincwadi, njalonjalo okanye usebenzise imifanekiso oyizobe ngokwakho. Beka le mifanekiso ephepheni elikhulu ze ubeke amaxabiso kuyo.
Yithi abantwana mabaqikelele ukuba bane-R15 amabathenge ngayo. Yithi mabakhethe izinto abanokuzithenga. Ngumfanekiso wantoni kule ikwitshathi abacinga ukuba yeyona nto ibalulekileyo ukuba nayo?
Xa abantwana sebezenzile izigqibo zabo, yithi mabaxoxe ngoko bakukhethileyo.
Khumbula ukuba akukho mpendulo iyeyona ilungileyo okanye ingalunganga. KODWA, ukuba bakhethe imidiza nematshisi ungaxoxa ngendlela ezibiza ngayo ezo zinto. Ungababonisa nendlela ezingahlala ngayo kwaye zibe ngcono kubo, ezinye izinto ezininzi.
Lo msebenzi yindlela yokwenza ukuba abantwana bacinge ngezinto abazifunayo nangezo bazidinga ngenyani. Ikwayindlela yokuxoxa ngobungozi bokutshaya, oko ukwenza ungadanga ube uyabafundisa- ingxoxo iya kuzenzekela ngokulula. Uya kusoloko ugqithisela ulwazi ebantwaneni xa bengaxhalabanga beyekelele igazi kwaye bonwabile, kunaxa ubenza bacaphuke okanye badikwe.
Ezi ziindidi zezinto onokuzizoba okanye uzisike kumaphepha-ndaba neemagazini.
Unganceda?
Dudu othandekayo
Ndibaxelele abantwana bam indlela okuyingozi ngayo ukutshaya imidiza. Kwiiveki ezimbalwa ezigqithileyo ndiqaphele ukuba unyana wam omncinci unuka umsi wecuba. Uthi bonke abalingane bakhe bayatshaya kwaye akafuni kusala yedwa.
Ndincede. Andifuni ukuba umntwana wam agule.
Oxhalabileyo
Ufanele ukba nexhala ngonyana wakho otshaya umdiza. Xa enokuqala ukutshaya esemncinane, kungenzeka athi efika kwiminyaka yobudala engamashumi amathathu, abe eqaliswa sesinye sezifo ezenziwa kukutshaya ezinje ngesifo semiphunga, isifo sentliziyo kunye nomhlaza.
Izinto ezintathu onokuzenza ukunceda unyana wakho ahlale ephilile zezi:
Mncedise ukuba omelele ngendlela yokuba akwazi ukuthi hayi' ekutshayeni. Ungakwenza oku ngokumenza ukuba aziqonde iingozi zokutshaya, ngokuthetha naye nangokumbonisa le ncwadana.
Mxelele ukuba yinto elungileyo ukuba ngumahluko. Ukuba abahlobo bakhebayazingisa ukutshaya, unyana wakho makenze isivumelwano nabo, sokuba wonke ubani unelungelo lomgangatho wokuphila azikhethele wona nosekwe kukhetho alwenza enolwazi kwaye oku kufuneka kuhlonelwe.
Akuvumelekanga ngokwasemthethwenu ukuthengisela imidiza abantwana abangaphantsi kwe-16 leminyaka yobudala. Qinisekisa ukuba oonovenkile bengigqi yakho kunye nabasebenzi babo abathengisi midiza kubantwana abancinci.
Ndikunqwenelela ithamsanqa,
Dudu
Thina Dudu?
Dudu othandekayo
Ndinomhlobo onexesha elide etshaya. Ube nokhohlokhohlo olubi kakhulu kwaye ugqirha uthi makayeke ukutshaya, kungenjalo uya kugula kakhulu kwaye usenokufa ngumhlaza. Umhlobo wam uxhalabile ngathi akanokwazi ukuyeka ukutshaya. Ingaba ungandicebisa ukuba ndenze ni?
Ongatshayiyo
Umhlobo wakho usoloko esazi ukuba kungani kufuneka akuyeke ukutshaya. Ugqirha wakhe umlumkisile ngeengozi zokutshaya kwaye usithathele ingqalelo enkulu eso silumkiso. Kubalulekile oku kuba akubakho mfuneko yokuba umqinisekise ukuba ayeke, usenzile isigqibo sakhe kwaye ukhuthazekile. Kodwa usaza kuyidinga inkxaso yakho ukuqinisekisa ukuba akaqalisi kwakhona.
Mkhuthaze ukuba azame oku kulandelayo:
Ukuba ayitsho pahaha phandle injongo yakhe yokuyeka ukutshaya ze afune uncedo kubalingane bakhe basemsebenzini, kwizizalwane nezihlobo ezinokumxhasa zimkhuthaze.
Xa sele eyeke mpela ukutshaya, makungabikho midiza kwindawo akuyo kuba angahendeka ukuba atshaye nokuba mnye.
Makafumane ukudla okunempilo, okufana neziqhamo okanye into anokuyenza ukumlibazisa ngakumbi xa eziva erhalela ukutshaya. Yithi makancokole nomntu okanye abukele inkqubo yetelevizhini okanye afunde incwadi enomdla, ukuze ingqondo yakhe isuke ecubeni.
Njengomhlobo wakhe yithi gqolo ukumkhuthaza ngokumncoma ngalo lonke ixesha athe wawoyisa umnqweno wokutshaya.
Dudu
Jonga ukuba ufunde kangakani kule ncwadana. Yenza lo qashiqashi ze uthelekise iimpendulo zakho kwezo zisemazantsi ephepha.
Umkhondo:
Ukunqamleza
Ukutshaya i... kwenzakalisa imiphunga yakho ngendlela efanayo nokutshaya icuba.
Ukuba uyatshaya amazinyo akho aya kuba ...
Ukutshaya i... kubulala abantu abaninzi kunokuba besifa yi-AIDS, utywala iziyobisi neengozi zezithuthi.
... yityhefu esecubeni eyenza umhlaza.
Yithi ... ngokutshaya/ ekutshayeni.
Abanye abatshayi kunokufuneka ukuba imilenze yabo xa ukuhamba kwegazi kuxingile.
Ukuhla
Uku... ekutshayeni kuthetha ukuba umzimba wakho awunokwenza ngaphandle kwenikhothini okanye itha yecuba.
Ukuba urhumrhekile kukutshaya, umzimba wakho ne... azimi kakuhle ngaphandle kwesiyobisi.
Abatshayi aba neminyaka elishumi beyekile ukutshaya bo... ngokungathi zange batshaya.
Yiba sisi..., ungachithi imali yakho kwimidiza.
Iimpendulo:
Ukunqamleza: 1-intsangu; 6- ngqombo; 7-imidiza; 8-itha; 9-hayi/phantsi; 11-inqunyulwe.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKUPHILA NGONAPHAKADE 2.txt</fn>
UKUPHILA NGONAPHAKADE
Ukuzigcina udlamkile
Ngokushukumisa umzimba ukuze
Uhlale usempilweni entle
IMPILO YAKHO
ISEZANDLENI
ZAKHO
Incwadana
Intshayelelo
Zininzi izifo esizifuza kubazali bathu nakookhokho bethu. Incinci kakhulu into esinokuyenza, okanye phantse ibe ayikho, ukuphelisa ezi zifo.
Kodwa ke, kukho izifo esizifumana ngenxa yendlela esiphila ngayo.
Ukuba asi-:
yikhathalelanga imizimba yethu singazifumana ezi zifo.
Ezi zifo zibizwa njengezigulo zendlela esiphila ngayo.
Le ncwadana inika ulwazi malunga nezinye zezinto onakho
Ukuzenza ukuthintela ezi zifo.
Khumbula ukuba ngumzomba wakho. Impilo yakho isezandleni zakho.
Le ncwadana engokuZigcina udlamkile ngokushukumisa umzimba ukuze ube nempilo entle yenye yothotho lweencwadana.
Ezinye iincwadana kolu thotho zezi:
Ndikhetha ukungalisebenzisi icuba
Ukugcina amazinyo nomlomo wakho zisempilweni
Ukuba nokuziphendulela ngezesondo
Ukusela ngokunengqondo
Ukutya ngendlela enempilo
Ukuba siphila ubomi obunempilo, sakuhlala siphilile engqondweni nasemzimbeni. Kufuneka sigcine imizimba yethu iphilile ngokuyiqeqesha ngentshukumo rhoqo.
Inkoliso yethu isebenza nzima kwaye iphila ubomi obunoxinzelelo benexeshana elincinci lokuphumla. Le ndlela yokuphila isenza sibe ngabantu abadiniweyo, abakhathazekileyo nto leyo eyenza ukuba imizimba yethu iqalise ukuva intlungu.
Kule ncwadana, Ukuzigcina udlamkile ngokushukumisa umzimba ukuze uhlale usempilweni entle, sijonga indlela ukushukumisa umzimba okunokusinceda ngayo ukuba sibe ngabantu abanempilo entle nokwana.
Iyakufanela loo lokhwe Fezile... yenza ukuba ukhangeleke udlamkile!
Andiziva njalo ke kodwa... Bendisebenza nzima kakhulu kutsha nje, ndidinwe nyhani... Ndinqwenela ukuba ndibe bendingayi kweli theko ngobu busuka.
Kodwa uya kuva ngcono xa sel'uphaya...ungade ufumane nondofa wesoka.
Ewe Fezile, unethamsanqa lokungafani nam ngengxaki yobunzima bomzimba obungaphaya... umsebenzi we-ofisi yam wenza ukuba ndihlale phantsi imini yonke... ndiya ndityeba ngokutyeba!
Nyhani?
Ewe... yindlela wonke umntu angafumana ngayo impilo nenkangeleko entle. Emva kweeveki ezimbalwa nje ndishukumisa umzimba rhoqo sendiziva ndiphilile... kwaye ndinamandla angaphaya ngoku
Yizani nina... asifuni kufika emva kwexesha ethekweni
Ethekweni
Luyolo olu Dudu... kwaye kukushukumisa umzimba... sendiziva ngcono kwangoku!
Ukushukumisa umzimba kukwanceda abantu ekulibaleni iingxaki zabo. Ndenze isigqibo sokulawula impilo yam... Ndihamba umgama oziikhilomitha ezintlanu yonke imihla, xa ndinakho...! Ndihamba ngokukhawuleza kangangoko ndinakho ukuze ndifumane okona kushukumisa umzimba kukuko.
Ukudanisa nako kukwayindlela elungileyo yokushukumisa umzimba ndaye ndiziva ndincipha ngokuncipha ngomzuzu ngamnye... Mandihlale ndikulo mgangatho! Bendiye kwagqirha waze wathi ugqirha ukushukumisa umzimba rhoqo kunganceda ukuthintela ezinye izigulo
Kutheni singaqeqeshi imizimba yethu ngentshukumo xa sisonke, sikwenze kunye oko? Singakhetha iindidi ezininzi zentshukumo ngeveki nganye... njengokuhamba, ukudada, ukubaleka nokudanisa.
Ukuba siqeqesha imizimba yethu kunye siya kusoloko sikhuthazana.
Umzimba nomphefumlo
Ndiza kuqalisa ngokucacisa into eyenzeka emzimbeni wakho xa uwuqeqesha ngokuwushukumisa nangendlela intshukumo enganceda ngayo. Ukuba ushukumisa umzimba rhoqo, uya kuphawula umahluko emzimbeni wakho ngeveki enye nje qha.
UKUQONDA UMZIMBA
Umzimba womntu uyingxaki kakhulu. Wenziwe mgamathambo, izihluu, ingqondo nenkqubo yemithambo luvo. Inkqubo yokwetyisa ukutya nezinye nezinye. Ukuze imizimba yethu isebenze kakuhle, kufuneka siyikhathalele.
Ukushukumisa umzimba yenye yeendlela zokulolonga umzimba. Ukuba imizimba yethu siyiqeqesha imizuzu engama-30 ubuncinane, kusuku lwesibini ngalunye,asiyi kugula ngalo lonke ixesha kwaye sakuqala ukukhangeleka nokuziva sisempilweni entle. Masifumanise ukuba ngoba.
Igazi lithwala I-oksijini namandla ukuzisa kwizihlunu zakho.
Izihlunu zifuna I-oksijini namandla ukuze zisebenze kakuhle.
Kwenzeka izinto ezahlukileyo emzimbeni xa siwulolonga ngentshukumo. Igazi limpompa ngokukhawuleza ze i-oksijini namandla zifike ngokukhawuleza ezihlunwini. Intliziyo nemiphunga nazo zisebenza nzima ze ziqalise ukunikeza i-oksijini ngokukhawuleza. Umzimba wakho udinga I-oksijini ukuze usebenze kakuhle.
Ukushukumisa umzimba kukomeleza izihlunu zethu nto leyo eyenza ukuba kube lula kuzo ukuphinda iintshukumo. Izihlunu ezomeleleyo zisebenzisa I-oksijini ngempumelelo.
Ngexesha lokushukumisa umzimba, ingqondo ikhulula iincindi ezizizibulala-ntlungu nezinika ukuzola ezibizwa ngokuba zii-endorphins. Ezi ke zisebenza njengezilwa nonxinzelelo, Zikwenza uzive wonwabile kwaye udlamkile! Umzimba ophilileyo ukhokelela kwingqondo ephilileyo!
Shukumisa umzimba ukuphucula izinga lempilo yakho
Ukuqeqesha umzimba ngentshukumo okanye ukwenza umsebenzi oshukumisa umzimba rhoqo, kuya kuyiphucula impilo yakho. Ukuqeqesha umzimba ngentshukumo kungakunceda xa uneengxaki ezifana:
nokudinwa nokucaphuka
unxinzelelo
ukungazithembi
uxinzelelo oluphezulu lwegazi/ idayibhethisi/ isifo semiphunga
ukuba nobunzima bomzimba obugqithisileyo
ezo zihambelana nokuba sexesheni
ezihambelana nokuguga
ezihambelana nokuphazamiseka kokusebenza kwengqondo okanye uvakalelo.
Ndiziva ndiphilile kuba oko ndashukumisa umzimba ubomi bam bonke
AMANYE AMANQAKU
Ukuguga
Abantu abadala bakholisa ukufumana kunzima ukuhamba imigama emide okanye ukuchola izinto ezincinci. Oku kubangelwa kukuba imizimba yabo iye yaqina ayikwazi ukushukushukuma (akululanga ukugoba). Ukushukumisa umzimba kunganceda ekuphuculeni impilo yabantu abadala. Abo babesakuba nemizimba edlamkileyo ngexa bebancinane banethuba lokuba bangasempilweni entle ebudaleni babo. Oku kuthetha ukuba banako ukwenza izinto ezininzi. Kwabo bangazange baqeqeshe imizimba yabo ngentshukumo ebuncinaneni babo, basenokuqalisa ukuhamba, ukuqabela izitephusi, njalonjalo.
I-Osteoporosis ("isifo sokuthamba kwamathambo") kuxa amathambo emzimbeni wakho aba bhetyebhetye, ophuke lula ze athathe ixesha elide ukunyangeka. Kuba nzima kakhulu ukuhambahamba xa kunje.
Ukushukumisa umzimba njalo nokutya izidlo ezinempilo zindlela ezilungileyo zokunciphisa umngcipheko wokuba ne-osteoporosis.
Ndiza kubanako ukufunda ngcono emva kokuba ndiqeqeshe umzimba wam ngentshukumo
Unxinzelelo oluphezulu lwegazi, (High blood pressure) (BP) okanye unxinzelelo olungaphaya yinto exhaphake kakhulu eMzantsi Afrika. Ukuba usempilweni intliziyo yakho impompa igazi lihambe ngemithambo ngesantya namandla afanelekileyo. Ukuba imithambo yakho yegazi iyaqina ze ivaleke, kuba nzima ukumpompa igazi ligqithe kuyo. Le nto ke ibizwa ngokuba lunxinzelelo oluphezulu lwegazi (High Blood Pressure) okanye ihypertension.
Ukuba akulunyangi unxinzelelo oluphezulu lwegazi, ungafa sisifo sentliziyo okanye sisifo sokushwabana.
Ngokushukumisa umzimba, ukutya ukutya okunempilo, ukulawula ubunzima bomzimba wakho nokusela amayeza ngokokucetyiswa ngugqirha wakho, ungalulawula uxinzelelo lwegazi.
Impilo yenGqondo
Wakha wayiva intetho ethi "Umzimba ophilileyo, ingqondo ephilileyo"? Kufuneka udle ngendlela enempilo, udlamke ube nentsebenziswano ze uphumle ngokwaneleyo ukuba ufuna ukuba nengqondo ephilileyo!
Bambalwa kakhulu abantu abathetha phandle ngempilo yengqondo yabo kuba kunzima ukuyiqonda. Akukho mntu ufuna ukubizwa ngokuba "uphambene", "ubhidekile", "ligeza".
NAZI IINGXAKI EZIXHAPHAKILEYO
Unxinzelelo
Inokuba sewukhe weva ngonxinzelelo. Kunokwenzeka ukuba ukhe wanaso wena kanye. Unale meko xa unoxinzelelo olukhulu kuwe.
Kusenokuba semsebenzini okanye ekhaya. Usenokuba ufumana kunzima ukwenza umsebenzi wakho kakuhle, okanye awunamali yokondla abantwana. Oku kukwenzelela unxinzelelo ebomini bakho.
Uxinzelelo luchaphazela umzimba, ingqondo nomphefumlo wakho. Unokuba nentloko ebuhlungu, udinwe lonke ixesha, ube neentlugu zomqolo, uzive ucaphuka. Ukuphungula nokuthintela uxinzelelo, kufuneka utye ukutya okunempilo, ushukumise umzimba rhoqo, usebenzisane nabo bakufutshane naweze uphumle njalo kangangoko unako.
Abantu abaninzi basoloko bediniwe ngalo lonke ixesha kuba basebenza nzima. Basenokuba baya emsebenzini yonke imihla ze bajonge abantwana babo ebusuku.
Kodwa, xa ukudinwa kungapheli, kukho ingxaki. Usenokudinwa kuba uneengxaki ezininzi kwaye uziva ungenakuzithwala.
Ukudinwa isenokuba luphawu loxinzelelo. Xa unoxinzelelo, ukholisa ukuziva ungenathemba kwaye uzele kukungabi nathemba. Umsebenzi nobomi bakho ziyasilela. Abantu abanoxinzelelo baziva befuna ukuzibulala ngamanye amaxesha.
Qalisa ukulawula impilo yakho! Qeqesha umzimba wakho ngokuwushukumisa qho ze uphumle njalo! Kwenze oku nokuba kungathetha ukuba thatha abantwana bakho uhambe nabo ukushukumisa umzimba, ubusuku ngabunye okanye udlale nabo, khe uyiyeke ivasi okwethutyana. Ungaziva ungcono! Ungaziva ukwazi ukulawula ubomi bakho! Thetha nabanye abantu ngeengxaki zakho ukuze uphungulekelwe ngumthwalo.
Ukushukumisa umzimba kuwulungele umzimba osempilweni kunye nengqondo esempilweni. Kodwa ukonwaba ngeli xa uqeqesha umzimba ngentshukumo, kukwabalulekile! Zininzi izinto osel'uzonwabela, ezikukushukumisa umzimba! Mandikwazise ngezinye zazo.
Ukwazisa ukuqeqesha umzimba ngentshukumo
Akukho mfuneko yandleko ekuqeqesheni umzimba ngentshukumo! Akukho mfuneko yokuba uye ejimini, okanye youba uthenge iimpahla ezikhethekileyo. Kuphela ekufuneka ukwazile yindlela eziya kuwunceda ngayo umzimba wakho iindidi zentshukumo ozikhethileyo. Ukulungele ke ngoko ukuqalisa!
Olu hlobo lwentshukumo lunceda ekomelezeni intliziyo nemiphunga.
Ukuhamba, ukubaleka, ukudada, uktsiba-tsiba intambo, ukudanisa- zonke ezi yimizekelo yentshukumo ye-erobhiki. Xa uhamba nganmandla, ubaleka, udada okanye udanisa, uphefumla ngokukhawuleza kwaye igazi lakho limpompa ngokukhawuleza.
Ukuhamba njalo nje kuphela nako kuyintshukumo.
Xa kusenzeka oku, wonke umzimba usebenza ngcono.
Kufuneka wenze intshukumo ye-erobhiksi qho ukuba ufuna ukuphila ngendlela enempilo. Kufuneka ushukumise umzimba emva kosuku olunye imizuzu engama-30 ubuncinane kwixesha ngalinye. Qala kancinane.
Ukuphakamisa iintsimbi
Ukuphakamisa iintsimbi kwakha izihlunu. Ungasebenzisa nabuphi na ubunzima onabo ekhaya - inkonxa yepeyinti okanye isitena. Kwiindawo zokuzilolongela ukuphila qethe, kukho iintsimbi ezimile ngokumila nezibukhulu bahlukeneyo.
Abantu abaninzi baphakamisa iintsimbi baze benze intshukumo ye-erobhiki ukuphucula impilo yabo gabalala. Kufunek ulumke kakhulu xa uphakamisa iintsimbi, ukuze ungenzakalisi umqolo wakho. Le nto engakwenzakalisa ngakumbi endaweni yokukunceda.
Ukuba ungaphantsi kwe-16 leminyaka yobudala, musa ukziqeqesha ngokuphakamisa iintsimbi. Isizathu kukuba umzimba wakho kweli bakala leminyaka, usakhula. Ukuqeqesha ngokuphakamisa iintsimbi kuyakuphazamisa oku kukhula. Dlala imidlalo yebhola, baleka, tsiba, wonwabe. Ziindlela zokuziqeqesha ezifanelekileyo ezi!
IZINTO OFANELE "UKUZENZA" NEZO OMA "UNGAZENZI" XA UQEQESHA UMZIMBA NGENTSHUKUMO
Ungawuqeqeshi umzimba wakho ngentshukumo:
kwangoko emva kwesidlo- umzimba usetyisa ukutya kwaye usebenzisa amandla xa usenza oku.
xa ugula- umzimba wakho ulwa nzima ukuphelisa ukugula.Oku kwenza ubunzima obungakumbi entliziyweni nasemiphungeni yakho.
xa unesifo seswekile, uxinzelelo lwegazi, unomzimba ogqithisileyo ngobukhulu, uneeenkathazo zentliziyo okanye uqeqesha umzimba okokuqala - ugqirha/ itheraphisti/ unesi makakucebise ngeentshukumo zomzimba onokuzenza .
Ungawuqeqesha umzimba:
ngokucotha nangokuzolileyo, ukuba wagqibela kudala ukuwuqeqesha- kufuneka uqhelise umzimba wakho okuyaa kuwuqeqesha wawukonwabela!
Dlala nabantwana bakho, hlamba imoto yakho, sebenza egadini! Konke oku kuyanceda!
QAPHELA Yeka ngokukhawuleza ukuba unehlaba rsifubeni okanye uziva unesizunguzane.
Ukuzolula
Kubalulekile ukwenza umzimba wakho shushu phambi kokuba uwuqeqeshe ngokuwushukumisa. Oku ukwenza ngokuzolula. Ukuzolula kwenza amandla, kugcina imizimba yethu ingaqini kukwanceda nakwiintlungu zomqolo. Kufuneka kwakhona uwuphozise kancinci umzimba emva kokuwuqeqesha. Oku ukwenza ngokuzolula ngobunono.
Abasebenzi abaqeqeshiweyo bangakucebisa bakuncedise ekukhetheni inkqubo yokuqeqesha umzimba fanelekileyo.Ukuba awunakuba nakho ukuya ejimini, qokolela abahlobo bakho nakhe iqela. Ukuqeqesha kuyonwabeleka xa niliqela!
Ukutya nokuqeqesha umzimba
Ukutya kukunika amandla owafunayo ukuhlala udlamkile uphilile. Kunzima ke ngoko ukuthetha ngentshukumo yomzimba ngaphandle kokuthetha ngokutya okudlayo.
Ukuphila ngendlela enempilo kuthetha ukuqeqesha umzimba njalonjalo nokutya ngokusempilweni. Kuthetha ukuthini ukutya ngokusempilweni?
Ukutya kubalulekile kuba kunika amandla nesondlo esisidingayo ukuhlala sidlamkile sikwaphilile.
Ukuphila ubomo obunempilo kufuneka sitye iintlobo ngentlobo zokutya.
NAKU OMA UKWENZE YONKE IMIHLA UKUBA UFUNA UKUBA NGUMNTU ONEMPILO ODLAMKILEYO.
Izakha mzimba
Amaqanda, iimbotyi, iilentile, intlanzi, inyama, itshizi, amandongomane
Ukutya okunika amandla
Ukutya okukhuselayo
Iziqhamo nemifuno
Ukutya kwemveli
Izidlo zemveli zase-Afrika zinempilo. Ezi zidlo zibandakanya ukutya kwendali njengamazimba, umbona, iimbotyi ezomileyo, imifuno, iziqhamo zasendle, inyam'enkukhu, ubisi, inyama ebomvu, nentwana encinci yetyuwa neswekile.
Ukuhlala kwizidlo zemveli zase-frika kungayindlela entle yokufak'igalelo kubomi obunempilo. Kodwa amaxesha atshintsha. Kule mihla abantu bathenga ukutya okuphekwa ngokukhawuleza kumiwe ngeenyawo- njengenkukhu egcadiweyo, ihambega neetshipsi. Oku kukutya okunamafutha nokungenampilo.
INDLELA YOKUHLALA USEMPILWENI
Yitya malunga nezidlo ezibini ukuya kwezithathu ngemini.
Yitya isidlo sakusasa. Oku kuya kukunika amandla owadingayo ukuqala imini yakho.
Yitya imifuno eluhlaza efana neekherothi, ikhaphetshu, itumato neziqhaamo.
Zinezondlo kakhulu xa ziluhlaza.
Sela amanzi imini yonke.
Qeqesha umzimba wakho ngentshukumo yonke imihla!
Unganceda?
Dudu othandekayo,
Ndisand'ukuqalisa ukuqeqesha umzimba wam ngentshukumo. Mna nabahlobo bam sibaleka sijikeleze ubumelwane nethu ngemizuzu emalunga ne-10 -15 yonke imihla. Bonke bathi sebeqalile ukuziva ngcono. Hayi mna andiva kwanto. Imilenze yam ibuhlungu ngalo lonke ixesha ngoku..Ndiyaqhuba ukubaleka kuba ndikholelwa ekuthini izinto zakutshintsha xa sendikuqhelile ukubaleka. Ingaba kunjalo?
Xa usaqala ukuqeqesha umzimba wakho, izihlunu zingaba buhlungu kancinci. Oku kwenziwa kukuba umzimba wakho awukuqhelanga ukuqeqeshwa kwaye usaziqhelanisa nenguqu. Ukuba imilemze yakho ibuhlungu lonke ixesha kwaye sele ubaleke amatyeli ambalwa ngoku, oku kuthetha ukuthi kukho into enokuba ayihambi kakuhle. Yiya kugqirha wakho phambi kokuba uqhubeke nokubaleka nabahlobo bakho.
Ukuba ubaleka kumgaqo wetha, oku kungawuchaphazela umzimba wakho.
Umgaqo wetha ulukhuni kakhulu kwaye umzimba wakho uyadlokoviseke xa ubaleka. Oku kungenza iingxaki zomlenze nomqolo kwixa elizayo ukuba awusebenzisi izihlangu ezifanelekileyo.
Okungcono ufune indawo enengca okanye umhlaba othambileyo onokuhamba oaknye ubaleke kuwo. Ukushukumisa umzimba kujongise ekuncedeni umzimba hayi ukuwonzakalisa!
Dudu
Thina Dudu?
Dudu othandekayo,
Bendingawulolongi umzimba wam iminyaka emininzi ngoku ndifuna ukuqalisa. Ndigqibe ukuba ndenze imithambo yomzimba kuba ndifuna ukwahlukana nesisu sam esityebileyo. Ingaba kukho mithambo ithile ekhethekileyo endinokuyenza?
Ungabuphungula ubukhulu besisu sakho ngokwenza imithambo ye-erobhiki qho nangokutya izidlo ezifanelekileyo. Imithambo ofanele kukuyenza ibandakanya ukuhamba ngokukhawuleza ngamandla, ukudada nokudanisa.
Nje ukuba womelele, ungenza imithambo yokomeleza imisipha ukunceda ekwenzeni mcaba isisu sakho. Ungayzomeleza izihlunu zakho ngokwenza uqeqesho olwenza amandla. Ukwenza imithambo rhoqo kuya kuba neziphumo ezihle!
Dudu
Umsebenzi
Kungoku nje ufanele ukuba sowusazi lukhulu ngokuqeqesha umzimba nento okungakwenzela yona! Makhe sibone ukuba wazi kabgakanani na! Phendula imibuzo ze uthelekise iimpendulo zakho kunye neempendulo ezifanelekileyo eziphaya ngezantsi
UMSEBENZI
Izihlunu zifuna I-oksijini ne- ukuze zisebenze kakuhle/ngokufanelekileyo.
Xa uqeqesha umzimba ngokuthamba, ingqondo ikhupha ikhupha iincindi hormones ezizizibulala zintlungu nezithomalalisi ezibizwa ngokuba zii-
Ukuqeqesha umzimba ngokuthamba kunganceda ----------, ----------, -----------.
Ukuqeqesha umzimba rhoqo nokutya izidlo ezinempilo kunganciphisa "isifo sokuthamba kwamathambo" okanye------.
Ukuhamba, ukubaleka okanye ukudada, yimizekelo ye------- zokuqeqesha umzimba.
kuphakamisa iintsimbi kwakha--------.
Ukufudumeza nokupholisa umzimba emva kokuqeqesha umzimba kubizwa ngokuba -----------.
Ngexesha ukuba ufuna ukuphila ubomi obunempilo kwaye womelele.
Ukutya okupakishwe nge------ kwenza ukuba uzive uhluthi kwaye kukunika amandla owadingayo ekuqeqesheni umzimba wakho.
Iimpendulo: 1- amandla; 2- ii-endofini; 3- uxinzelelo, uxinzelelo lwegazi, ukuguga; 4-I-osteoporosis; 5- I-erobhiki; 6- izihlunu; 7- amafutha; 8- ukuzolula; 9-emva kwemini nganye; amashumi amathathu; 10-isitatshi.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKUPHILA NGONAPHAKADE.txt</fn>
UKUPHILA NGONAPHAKADE
UKUTYA NGENDLELA ENEMPILO
IMPILO YAKHO ISEZANDLENI ZAKHO
Incwadana yesi-2
INTSHAYELELO
Zininzi izifo ezizithatha ngofuzo kubazali bethu nakookhokho bethu. Kuncinane kakhulu de kuphantse kungabikho nto sinokuyenza ukuthintela ezi zifo.
Kodwa ke noxa kunjalo, kukho izifo esizifumana ngenxa yendlela esiphila ngayo.
Ukuba:
asiyikhathalelanga imizimba yethu singazifumana ezi zifo.
Ezi zibizwa njengezifo zendlela umntu aphila ngayo.
Le ncwadana inika inkcukacha zolwazi malunga nezinye zezinto onokuzenza ukukhusela ezi zifo.
Khumbula ukuba ngumzimba wakho. Impilo yakho isezandleni zakho. Ngoko ke zikhathalele.
Le ncwadana engokutya ngendlela enempilo yenye yothotho lweencwadana eziqulethe ulwazi.
Ezinye iincwadana kolu thotho zezi:
Ukusoloko ndizivulele ingqondo ezesondo
Ukutya kubalulekile ebomini bempilo yomntu.
Ukutya kukwenza ukuba ubomi bonwabeleke. Cinga indlela thina neentsapho zethu esikonwabela ngayo ukutya okumnandi; nangendlela loo matheko angabi mnandi xa ukutya kungemnandanga.
Noxa sikonwabela ukutya, kubalulekile ukuba sidle ngobulumko. Funda le ncwadana ukufumanisa ukuba kutheni kubaluluke kanga nje ukutya nokuba kukuphi kunganani na ukutya ekufuneka sikudlile.
DUDU
Gqibani isidudu nobisi lwenu bantwana ...
lixesha lokuya esikolweni ngoku
Ukutya okulungileyo kwenza kunceda ekuthini nifunde kakuhle
Ingqondo nemizimba yabantwana abasakhulayo zifuna izixa ezifanelekileyo zokutya mihla le ukuze bakhule ngokufanelekileyo
Dudu, kwenzeka njani ukuba isilwanyana esikhulu kangaka sifumane zonke iimfuno zokutya kwaso ngokutya ingca nje kuphela?
Uyabona Rachel, umzimba womntu usebenza ngendlela eyohlukileyo ... sifuna isondlo esinempilo sentlobontlobo zokutya ukuze sibe nempilo kwaye somelele
Ngena uzophunga iti, Dudu...kunye nekeyiki emnandi ethengwe ngudade'thu edolophini asebenza kuyo
Ezi ziifoto zosapho... ngudade'thu lowa...uthanda iiswiti kakhulu, izinto ezineswekile
Enkosi, isuntswana nje elincinci lekeyiki
Uyabonakala uRachel... ukhangeleka etyebe kakhulu... ukutya okuneswekile kakhulu nokucolwe kakhulu kwenza umntu atyebe
Kodwa ulwazi lwethu lokutya emasikutye lungasinceda ekuthinteleni le ngozi nokwehlisa ubunzima bemizimba yethu ngokukhetha ukutya okufanelekileyo kwanomlinganiselo ofanelekileyo wokutya esikutyayo
Le yimifanekiso exhonyiweyo yesoka / ibhola ekhatywayo yonyana wam. Ngumxhasi omkhulu weBafana Bafana!
Apha kukho umahluko... aba Bantu bashukumisa imizimba ngolu hlobo bafuna isondlo esahlukileyo kwesika dade'nu osebenza e-ofisini yena
KUNGANI KUBALULEKILE NJE UKUTYA?
NdinguDudu igama lam. Kule ncwadana sithetha ngokutya ngendlela enempilo. Ukutya yiloo nto uyityayo okanye oyiselayo ukuze uhlale uphilile. Kufuneka udle ukutya okufanelekileyo ukuze ube sempilweni, usebenze kakuhle nokuze uphile ixesha elide.
Konke ukutya kunezinto ezimbini ezisigcina siphilile: amadla nezondlo zomzimba/izakha- mzimba.
Imoto kufuneka ibe nepetroli ukuze ihambe. Kwangale ndlela inye, ukutya kunika umzimba wakho amandla okukwazi ukuba ushukume wenze izinto ofuna ukuzenza.
Iindidi ngeendidi zezakha-mzimba zinamagama ohlukileyo kwaye zenza izinto ezingafaniyo emzimbeni wakho. Izakha-mzimba ezakha umzimba wakho kwaye ziwugcine womelele zibizwa ngokuba ziiproteni. Izakha-mzimba ezikukhusela ekuguleni zibizwa ngokuba ziivithamini neeminerali.
Iindidi zonke zokutya azinamlinganiselo wamandla nezakha-mzima ezifanayo.
Oku kutya kuneqela lezakha- mzimba, ivithamini neeminerali, ezikhuselayo.
Khumbula ukuhlamba iziqhamo nemifuno yakho phambi kokuba uyitye.
Izidlo ezilapha ngasentla zinika amandla agqithileyo. Ezinye izidlo ezikolu luhlu ngamantongomane neelentili.
Yintoni isondlo esinempilo?
Isondlo sakho koko kutya ukutya imihla ngemihla. Ukuze ufumane zonke izakha-mzimba kunye namandla owadingayo, kufuneka utye intlobo-ntlobo (iindidi ezininzi) zokutya yonke imihla. Ukufumana isondlo esinempilo, yengeza ekutyeni kwakho kwisidlo ngasinye, ukutya okunye okanye ngaphezulu kwezo zidlo zizizakha-mzimba nesinye okanye ezibini kwezo zizizikhuseli. Zama ukukhetha into engumahluko ngalo lonke ixesha.
Kufuneka utye izidlo ezibini okanye ezithathu ngemini. Esinye sezi zidlo kufuneka sibe kusasa. Abantwana ingakumbi, badinga ukuba bafumane into yokutya phambi kokuba baye esikolweni. Khumbula ukuba abantwana basoloko befuna ukutya phakathi kwezidlo kuba izisu zabo zincinane kwaye abanakutya ukutya okuninzi ngexesha elinye.
Izidlo zekhaya zisilungele isidlo esinempilo. Enyanisweni, ukutya kwemveli okwakutyiwa ngookhokho bakho (okusadliwayo nanamhl'oku luninzi lwabantu) sesona sondlo sinempilo.
Izidlo ezilungileyo ozitya phantse yonke imihla, izidlo ezifana nombona, irayisi, amabele, isonka, iitapile zibizwa ngokuba zizigxina zokutya. Ezi zidlo zikunika amandla kunye nezakha- mzimba kwanezikhuseli ezithile. Ezi zidlo ziyahluthisa. Kuba zintlakekile ( azicolwanga), zinokuntlakeka okufanelekileyo kwimpilo yakho.
Ngelishwa uninzi lwabantu luyayibala indlela ezilunge ngayo izidlo zabo zemveli. Aba bantu bakholisa ukuyeka ukutya ukutya kwabo okukokona kona, ngakumbi nje ukuba bakwazi ukufikelela koko kubizayo. Ngenxa yesi sizathu kuyenzeka ukuba isondlo sabo singabisiso esinempilo.
Izinongo neziqholo
Abantu bengeza izinongo neziqholo (njengekhari, ityuwa ezinonga ukutya, ipelepele, iswekile) kunokutya okwenza ukuba bakuve kumnandi emlonyeni. Inkoliso yezi zinongo neziqholo azinazo kwazakha-mzimba. Nangona umzimba wakho ufuna ityuwa, udinga nje encinane kakhulu ngemini. Zama ukungakusebenzisi ukutya okunetyuwa kakhulu okunje ngephayi neetships.
Amashwam-shwam kukutya okudliwa phakathi kwezidlo. Ukufumana amashwam-shwam phakathi kwezidlo kugcina umzimba wakho usebenza kakuhle imini yonke. Abantwana kufuneka bafumane amashwam-shwam phakathi kwezidlo. Ukufumana ezo ntwanantwana kubalulekile kodwa kufuneka ushwamze ngohlobo lokutya olufanelekileyo. Abantu abaninzi bathanda ukushwamza ngeetships, iiswiti, itshokolethi, iziselo ezihlwahlwazayo, iikeyiki, iibhisikithi, iti nekofu. Zonke ziyabiza emalini. Ngexesha lokushwamza,
yipha umntwana wakho ukutya okufana nesonka esinepinathi bhata nejem., iziqhamo nento yokusela efana namanzi, ijusi, okanye ubisi.
khuthaza umntwana wakho ukuba athenge iziqhamo kuphela kubathengisi basecaleni kwendlela.
Tyela ukuhlangabezana nezidingo zakho
Malunga neziqingatha ezibini ezilinganayo kwisithathu, sobunzima bomzimba womntu senziwe ngamanzi, kwaye zonke izihlunu nemisipha yomzimba zinamanzi.
Amanzi awanazakha-mzimba zingakanani ezifana nezo zifunyanwa kwiindidi zokutya, kodwa ayafuneka empilweni.
Amanzi abaluleke kakhulu empilweni yakho
Enyanisweni, zonke izidalwa eziphilayo nezilwanyana ngokunjalo, nezityalo, zidinga amanzi. Imisebenzi ebalulekileyo yamanzi kuku:
ncedisa umzimba ekukhupheni ukungcola.
Kuyimfuneko ukuba umntu asele iigilasi zamanzi ezintandathu ngemini, ubuncinane ngemini ukuqinisekisa ukuba umzimba wakho unamanzi awaneleyo. Umzimba wakho ulahlekelwa ngamanzi amaninzi xa kushushu, oku kwenzeka ngokubila nangokuchama. Ngeemini ezishushu uziva unxanwa (ufuna ukusela) rhoqo kuba umzimba wakho awunamanzi eneleyo.
Impilo yethu ixhomekeke ekutyeni esikutyayo. Isondlo esinempilo sakukunika amandla awaneleyo nezinye izakha-mzimba ezikhulisayo, ezigcina umzimba uphilile nezinika amandla okusebenza, ukutyala nokwenza izinto ofuna ukuzenza.
Abantu badinga amandla amaninzi kakhulu
Aba abantu bona badinga amandla amancinci / angephi
Ngowuphi owona mlinganiselo wokutya "okunamandla' ulungele ukuba ukudle?
Makhe sijonge umlinganiselo wokutya ofanele ukuba uwitye. Ubungakanani bokutya obutyayo, (ngakumbi obokutya obunamandla angaphaya kubo), buya kuxhomekeka kwiimfuno zakho. Iindidi ngeendidi zabantu zidinga imilinganiselo eyahlukeneyo yokutya.
Umntwana udla umlinganiselo ofanelekileyo wokutya okunamandla xa ehleli kwizinga elifanelekileyo lobunzima.
Thetha nomongikazi waseklinikhi ukuze akuncede ekuboniseni ubunzima bomzimba wako obububo.
Umntu omdala udla umlinganiselo ofanelekileyo wokutya okunamandla xa ehleli kubunzima bomzimba wakhe ofanelekileyo.
Umntu odla kakhulu izidlo ezinika amandla uya kumbona ngokuhlala kubunzima bomazimba wakhe obufanelekileyo. Thetha nonesi wakho waseklinikhi ukuze akuncede ekuboneni ubunzima bomzimba wakho obufanelekileyo.
Xa umntu esitya kakhulu ukutya okunamandla , ngaphezu kokuba ekudinga, oko kutya okungasetyenziswanga kuya kugcinwa njengamafutha emzimbeni wakhe. Lo mntu uya kuya eba mkhulu ngokomzimba. Umntu onobunzima bomzimba obungaphaya uya ngumntu onamafutha agqithisleyo emzimbeni wakhe, Umntu odla odla ukutya okunamandla amancinnane kunalawo awadingayo, buya kuhla ubunzima bakhe kuba umzimba wake uya uya kusebenzisa nawaphi na amafutha onokuwafumana ukuzuza amandla.
Kufuneka ube nesondlo esinempilo kwaye kufuneka udle ukutya okwaneleyo ukuhlangabezana neemfuno zenu ngabanye ngabanye. 9
Isondlo esingenampilo siya kukwenza ukuba ungabinampilo nawe
Imizekelo yesondlo esingenampilo yile:
Ukungatyi iintlobontlobo zokutya yonke imihla
Ukutsiba isi/izodlo okanye ukutya kanye ngemini
Ukutya ukutya okungaphaya koko kufunwa ngumzimba wakho
Ukutya ukutya okucolekileyo endaweni yokutya okutsha nokukokwendalo
ABANTU ABANOBUNZIMA BOMZIMBA OBUGQITHISILEYO
Baninzi abantu ababukhulu bemizimba yabo ingaphaya kungoku nje, kunangaphambili kuba abantu abaninzi batshintshe indlela yabo yokuphila nendlela abatya ngayo:
Abantu badla ukutya kunamafutha anje ngeetshipsi endaweni yophuthu ngexesha lesidlo sasemini. kwezinye iinkantini zeempani, abasebenzi banokukhetha phakathi kokuthenga ukutya kwaseNtshona okanye ukutya kwemveli okufana nepapa okanye isidudu, umngqusho, amadumbe, njalonjalo
Abantu bakholisa ukugcada ukutya kwabo ngamafutha endaweni yokukubilisa kuba ukugcada kulula kwaye kuyakhawuleza
Abantu batya rhoqo amashwamshwam anika amandla amaninzi njengetshokolethu neetshipsi
Abanye abantu basela utywala kakhulu
Abantu abayishukumisi ngokwaneleyo imizimba yabo
Abanye abantu badla ukutya okuninzi kakhulu kwisidlo ngasinye okanye amashwamshwam amaninzi angafanelekanga phakathi kwamaxesha okutya
Kungani ukuba mkhulu kuyinto engekho mpilweni?
Abantu abakhulu banamafutha amaninzi emizimbeni yabo. Kulula ukuba babe neengxaki zempilo kunabantu abangabakhulwanga. Ezona zifo zixhaphakileyo kubantu abakhulu zezi:
isifo sentliziyo
ukushwabana / ukufa komzimba
uxinzelelo lwegazi
isifo seswekile
isifo sesigaqa esisesingxotyeni senyongo
iinkathazo zomqolo namalungu abuhlungu
iinkathazo zometyiso
Ezi ngxaki zempilo zinokwenza ukuba abantu babe nobulima emzimbeni okanye bafe besebatsha. Asiyonto intle ukuba nobunzima obungaphaya, njengoko nibona.
AMACEBO OKWEHLISA UBUNZIMA BOMZIMBA
Eyona ndlela ingcono yokohlisa ubunzima bomzimba kukuqeqesha umzimba ngentshukumo nokutya izidlo ezinempilo.
Yitya kakhulu ukutya okuntlakekileyo okunje ngesonka sengqolowa, ihabile, iimbotyi, iilentile, iziqhamo nemifuno.
Oku kutya kuya kukunceda ekunqandeni iphango.
Yitya izidlo ezithathu ngosuku. Qala imini nganye ngesidlo sakusasa. Xa uqakathe isidlo, uyalamba ze ufune ukutya kakhulu ngexesha elilandelayo.
Abantu abaninzi baya kubuhlisa ubunzima bemizimba yabo xa benokutya izixa zokutya okuncinane.
Cothisa xa usitya kwaye ukuhlafunusise ukutya kwakho
Yitya izixa ezincinci zokutya ngexesha uyeke xa uziva uhluthi.
Ukuba usela amanzi amaninzi phakathi kwezidlo, awuyi kulamba ngokukhawuleza.
Ukusela utywala kwenza ukuba utyebe ngomzimba.
Khuthala ngokushukumisa umzimba kangangoko!
Ezi zezinye zezidlo ezinika amandla ofanele ukuba uzidle/ uzisele kancinci. Zezi:
Iswekile: Lumkela ukusebenzisa iswekile eninzi ekofini, etini esidudwini. Yiya kancinci eziswitini, iziselo, ubusi, iikeyiki neepudingi.
Ukutya okucolekileyo: Kutye kancinci ukutya okucolekileyo okufana nesonka esimhlophe, irayisi emhlophe, umgubo wesonka omhlophe, inyama enkonkxiweyo nenye enje ngepoloni. Oku kutya kunezinga eliphezulu lamandla kwaye lunezakha-mzimba nezintlakisi ezimbalwa kakhulu.
Amafutha nee-oyile: Amafutha nee-oyile zinezinga eliphezulu lamandla ngoko ke kufanele ukuba zityiwe kancinci kakhulu. Imizekelo yoku kutya yibhotolo amafutha ehagu, itshizi enocwambu olunamafutha amanizi, imajarini, ucwambu olunamafutha, i-oyile, inyama etyebileyo, itshiphsi ezenziwe ngeetapile, isoseji. Mayibe ncinci i-oyile yemifuno oyisebenzisayo, xa uthe wayisebenzisa xa upheka. Susa amanqathe enyameni ususe isikhumba enyameni yenkukhu phambi kokuba uyipheke (ubuninzi bamafutha buphantsi kwesikhumba). Sebenzisa ubisi olunamafutha amancinci endaweni yolo lunamafutha amaninzi.
Iziselo ezibutywala nebhiya: zama ukungasondeli nokusondela kwezi ukuba unokunceda. Ukuba ke awunakuzibamba ekuseleni, zama ukuya kancinci.
Unganceda?
Dudu othandekayo
Ndinengxaki nobunzima bomzimba wam. Ndityebe kakhulu kwaye nogqirha undixelele ukuba kufuneka ndehlise ubunzima bomzimba wam.
Omnye umhlobo wam ucebise ngelithi ukusela iglasi yamanzi ashushu anejusi yelamuni, qho kusasa, kungandinceda ekwehliseni ubunzima bomzimba wam. Ndiyakwenza oku kodwa andiboni mahluko.
Inye indlela ongancedakala ngayo, kukutya kancinci, ingakumbi ukutya okunamandla, ukuqeqesha umzimba wakho ngentshukumo, nokuzibamba ekutyeni okunje ngeswekile, ukutya okucolekileyo, utywala, I-oyile namafutha.
Khumbula ukuba unobangela wokuba umzimba wakho utyebe kukuba ubusitya ngaphezu kokuba umzimba wakho udinga, ngakumbi ukutya okunamandla amaninzi. Igilasi yamanzi enejusi yelamuni, ngeke ikuncede nje kwaphela. Enyanisweni akukho pilisi, sitofu, isithambiso okanye ummangaliso othile onokususa amafutha emzimbeni.
Ndikuxelele Henry, eyona nto ingcono kukutya isondlo esinempilo. Yahlukana nokutya okunamandla, yitya kakhulu iziqhamo nemifuno, mus'ukutya phakathi kwamaxesha ezidlo, shukumisa umzimba wakho rhoqo. Ngokuqinisekileyo uya kubehlisa ubunzima bomzimba wakho ngolu hlobo.
Dudu
Thina Dudu?
Dudu othandekayo
Ngenye imini ndiye kwagqirha. Uthe ndinoxinzelelo lwegazi. Undixelele ukuba olu xinzelelo lungehla xa ndinokwehlisa ubunzima bomzimba wam.
Ndingatya ntoni ukwehlisa ubunzima bomzimba wam?
Okhathazekileyo
Mhlobo okhathazekileyo
Uxinzelelo lwegazi, njengesifo sentliziyo, nezinye izifo ezihambelena nendlela umntu aphila ngayo njengesifo seswekile, zikholisa ukuba ziziphumo zoku:
ukuba mkhulu ngokugqithisileyo ngenxa yokutya ukutya okungafanelekanga nokugqithiseleyo koko umzimba wakho ukufunayo
ukutya ukutya okungenampilo
ukungashukumisi mzimba.
Kuza kufuneka utye kancinci, ingakumbi ukutya okunamandla amaninzi. Qinisekisa ukuba udla isondlo esinempilo. Ngamanye amazwi, kufuneka utye ukutya okunezinga eliphezulu lezakha-mzimba, njengentlanzi neembotyi, nokunezakha-mzimba ezikhusela kakhulu, njengemifuno neziqhamo. Yidla izixa ezincinci zokutya.
Lumkela ukutya okunje ngeswekile, ukutya okucolekileyo, amafutha nee-oyile, ibhiya notywala.
Xa usitya inyama khumbula uku-:
susa amanqathe enyameni ebomvu
yitya intlanzi ikakhulu, inyama uyitye kancinci
Qinisekisa ukuba usebenzisa ityuwa encinci ekutyeni kwakho kuba ityuwa eninzi iyingoze empilweni yakho. Kukwabalulekile ukuqeqesha umzimba wakho ngentshukumo, noko kezama iindlela zokuwushukumisa ngenkuthalo. Hamba ngokukhawulezayo kusuku lwesibini ngalunye, ixesha elingangesiqingatha seyure.
Dudu 15
Imisebenzi yabantu abancinci
Biyela izidlo ezikukutya okunamandla kulo mfanekiso.
Ziziphi:
Izakha-mzimba ezizizikhuseli ( iivithamini neeminerali)?
Biyela ukutya okunezintlakisi.
Ukuxabisa isondlo
Jonga le nto ityiwa ngulo mfazi.
Yintoni engalunganga ngesidlo sakhe?
Zobela lo mfazi umfanekiso wesidlo esinempilo esimfaneleyo nesakumnceda ukuba ehlise ubunzima bomzimba wakhe.
Dibana nabahlobo bakho. Cwangcisani izidlo ezinempilo.
Yabelanani ngezimvo zenu.
ULWAZI OLUNGAPHAYA MALUNGA NEZONDLO EZINEMPILO
IIGADI ZOKUTYA
Iziqhamo nemifuno ziyinxaleye yokubalulekileyo kwisondlo sakho, kutheni ke ungazityaleli ezakho? Ijelo lomsele okanye igadi engangocango inkokuba yeyona kulula ukuyiphatha ngokunokwakho. Landela amanyathelo akweli phepha ze uzame ukuzityalela uzikhulisele ukutya kwakho. Ukuba unnengxaki neyaluphi na uhlobo, cela isikolo esikwingingqi yakho ukuba sikuncede.
Qokolela umthwalo wenkunkuma efana nemiphezulu yemifuno, amaxolo, imipha yombona, iintyatyambo ezifileyo nezinye iintsalela zezityalo, amakhoba amaqanda, amathambo kunye nomgquba wasebuhlanti/ esibayeni.
Ungakhe usebenzise iintsalela zenyama, iplastikhi, iglasi okanye uthuthu lwamalahle.
Linganisa ibhedi yokutyala engangocango. Ungayilinganisa ngobubanzi bomhlakulo, nangobude bemilakulo emibini.
Yimba le bhedi yokutyal ibe bubunzulu obumalunga neesentimitha ezingama-45 (ubunzulu obungagedolo). Gcina umhlaba wangaphezulu omnyama ungawudibanisi nalowo ungaphantsi.
Zalisa isiqingatha sale bhedi yokutyala ngenkunkuma oyiqokoleleyo. Kufuneka yonke yaphulwe ibe ngamasuncwana amancinane phambi kokuba isetyenziswe.
Fumisa le nkunkuma. Inkunkuma efumileyo yahluka ibe sisondlo somhlaba ngokukhawuleza kunaleyo yomileyo.
Kufuneka ucoleke umhlaba ongaphezulu, ungabi namatye okanye amaqhuma. Umngxuma ovaliweyo ma ube nomphakamo omalunga ne-15 leesentimitha ukusuka emhlabeni.
Unako ke ngoku ukutyala imbewu yakho egadini yakho kwimiqolo enqamleze ibhedi yokutyala.
Yityale ngenkathalo imbewu. Ma ingasondelelani enye nenye.Zogqume ngomhlaba omncinci, ocolekileyo ze uwucinezele lo mhlaba ngocoselelo.
Nkcenkceshela igadi yakho yonke imihla kwiintsuku zokuqala ezilishumi.
Suka izithole egadini yakho xa zimalunga neesentimitha ezili-10 ubude.
Qinisekisa ukuba unengca eyomileyo, amagqabi awomileyo okanye iindiza ezoneleyo zokogquma wonke umhlaba ongaphandle.
Imifuno yakho ekhulayo iya kusebenzisa izondlo zomhlaba ezisemngxunyeni, ngoko ke kufuneka wengeze izivundoso egadini yakho phambi kokuba utyale imbewu entsha kwakulo mhlaba mnye.
<fn>xho_Article_National Language Services_UKUTYISA USANA OLUNOMLEBE NENKALAKAHLA ECANDEKILEYO.txt</fn>
INgcali yokuNyanga - yeNtetho - uLwimi
Iziswe kuwe liSebe lezeMpilo
U-Christopher okwiqweqwe, wazalwa enokucandeka komlebe nenkalakahla macala omabini. Umlebe wakhe walungiswa xa wayeneenyanga ezi-5 kwaye uqhuba kakuhle kakhulu. Inkalakahla yakhe iya kulungiswa xa emalunga nonyaka.
MALUNGA NOMBHALI
ISALATHISO
ZITYISWA NJANI IINTSANA EZIQHELEKILEYO 2
UKONDLA NGEBELE KUTHELEKISWA NOKONDLA UNCANCISA NGEBHOTILE 3
IINGXAKI EKUHLANGATYEZWANA NAZO EKONDLENI USANA
OLUCANDEKE UMLEBE NENKALAKAHLA 4
KUTHENI UBUDE BEXESHA USANA OLONDLA NGALO LIBALULEKE
KANGAKA 5
UKONDLA NGEBELE USANA OLUCANDEKE INKALAKAHLA 5
UKONDLA NGEBHOTILE USANA OLUCANDEKE INKALAKAHLA 7
AMACEBO JIKELELE EKONDLENI NGEBHOTILE 10
EZINYE IINDLELA ZOKONDLA EZINGABANDAKANYI UKUNCANCA 10
UKONDLA NGEKOMITYI 11
UKONDLA NGECEPHE 12
UCOCEKO LOMLOMO 12
UKUFUNDA OKUNGAPHAYA 13
AMACEBO NONCEDO OLUNGAPHAYA 13
Ukondla usana olucandeke umlebe/inkalakahla
INgcali yokuNyanga - yeNtetho - uLwimi
INTSHAYELELO
Iintsana ezinenkalakahla ecandekoleyo isoloko isiba yingxaki ukuzondla ngoba umngxuma osemlonyeni umlomo awohlulwanga kumngxuma wempumlo impumlo. Isiphumo soko, usana alukwazi ukuncanca emlonyeni, ngoko ke kuye kubekho ingxaki ekunncaceni ebeleni nakwibhotile.
Ukuba mandundu kunye nohlobo lokucandeka kwenkalakahla, okohlukayo ukusuka kolunye usana ukuya kolunye, buya kumisela ukuba luyakondliwa njani na. Ukuba ngaba usana lucandeke umlebe kuphela, ziziphumo ezincinane ukuba kukho naziphi na ezinokwenzeka ngexa lokuncancisa. Kukubakhona kwenkalakahla epheleleyo okubalulekileyo kwinkqubo yokuncanca.
INDLELA USANA OLUQHELEKILEYO OLONDLIWA NGAYO
Inkqubo yokuncanca ibandakanya ubisi oluvela kwingono (nokuba mhlawumbi yibhotile okanye ibele), usana lulwenza ubisi ukuba lube yi-bolus (intlanganisela encinane engqukuva), kwaye,
Intshukumo yale-bolus ukusuka kumphambili womlomo ukuya kumva womlomo, apho iye isiwe khona esiswini. Ngesiqhelo malukwazi ukuphefumla ngempumlo ngexa lincanca ngomlomo.
Xa ingono ifakwa emlonyeni, imilebe mayivalele ingono luze ulwimi luphakame licinezela ingono kwinkalakahla eqinileyo. Ulwimi ke luye lushukume luye emva, luvumela ummandla omkhulu ukuba uvale phakathi kwemilebe nolwimi/ inkalakahla ngaphandle kokuvumela ukuba kungene umoya emngxunyeni. Ngako ke, ihamte (vacuum) liyadaleka luze ubisi lufunxelwe emlonyeni.
Ihamte lithintela ukuba ingono ingaphuncuki emlonyeni kwaye lincede ukuba usana luhlale luyibambile ingono. Imihlathi, ulwimi, izidlele neentsini ziye zicinezele ubisi ukuba luphume ebeleni.
Inkqubo yokondla iyafana nokuba ngowuphi na umthombo wokondla (ibele okanye ibhotyile). Koko isenzo esibandakanyekayo ekutsaleni ubisi ebeleni sohlukile kuneso sibandakanyekayo sokutsala ubisi ebhotileni. Ingono yebhotile ifuna umsebenzi omncinane kwimihlathi yosana, izihlunu zobuso, ulwimi, iintsini, kunye nezidlele
Ukuphuma kobusi:
Jikelele, ukuphuma kobisi ebhotileni kuyakhawuleza kunokwasebeleni, nangona oku kuchatshazelwa linani lezinto umzekelo uhlobo lwebhotile kunye nengono, kunye
Nesayizi yengono. Ukuphuma kobisi ngexa lokuncancisa ibele kuchatshazelwa kukuba nako kukamama ukuncancisa (ukukhupha ubisi) ngexa, ukuncancisa kukamama kuya kukhula xa ukuncanca kosana kukhula.
a Ubisi lwebele luyinto yenzululwazi ngokusebenza kwamalungu omzimba, enokungabinabo ubucaphu-caphu kwimicu yomzimba njengokunye ukutya kwabantwana. Iinwebu zempumlo yosana olucandekileyo azikhuselekanga, kwaye ubisi lwebele ngekhe lubenzele ubucaphucaphu.
b Ukondla ngebele kubonakala ngathi ngeke kubange iqondo elifanayo loxinzelelo ngaphakathi endlebeni njengoko ukondla ngebhotile kusenza into elungileyo, kuba iintsana ezicandeke iinkalakahla zihlala zinosulelo lwangaphakathi endlebeni. Ukuncanca okusebenzayo luvumela ukulingana koxinzelelo, okwehlisa amathuba osulela ngaphakathi endlebeni.
c Ubisi lwebele lunezilwi ntsholongwane. Luqulethe zombini i-lactoferrin ne-immunoglobis ezithintela usulelo. Iintsana ezicandekileyo ezincanciswa ibele zinenani elisezantsi zosulelo oluxeliweyo.
Nokuba usana londliwa ngebele okanye ibhotile, kufuneka ukuba lunikwe isondlo esoneleyo. Ukuncanca kunoncedo kuba kukhuthaza ukusetyenziswa kwezihlunu zobuso ezifunekayo ukuze kuphume intetho (ukuphuhla kwesandi). Ngaphaya koko, iindlela zokondla usana olusanda kuzalwa zibaluleke kakhulu. Usana oluqhelekileyo luthatha malunga nemizuzu engama-20-30 ukugqiba ukuncanca, oko ke kuvumela ukukhula kunye nesondlo esaneleyo.
IINGXAKI EZEHLAYO EKONDLENI USANA OLUCANDEKE INKALAKAHLA
Iingxaki ezehlela iintsana ezicandeke inkalakahla ziquka
Ukuncanca okulambathayo
Ukutsarhwa
Ukuphuma ngempumlo (ukuphuma kobisi ngempumlo)
Ixesha elide lokuncancisa
Ukulambatha kokunyuka kobunzima
Ukungena komoya ngokugqithisileyo
Kusana olucandeke inkalakahla, inkqubo eqhelekileyo yokondla iyaphazamiseka ngenxa yoxinzelelo lokuncanca olungaqinanga kunye neengxaki ekuye kuhlangatyezwane nazo xa kuzanywa ukucinezelwa ingono. Kuphela ziintsana ezicandeke umlebe ezingafane zibe neengxaki zokuncanca. Ukucandeka komlebe kodwa, kuye kuphazamisane nokuvala ingono. Oku kuye kubuyekezwe kukuba usana lusebenzise incam yolwimi kunye ne-alveolar ridge (le ndawo iphakamileyo yeentsini ebambe amazinyo) ukuba ivale ingono. Ukungabikho kwesivalo/ukuvaleka kungakhokelela ekuvuzeni kobisi kucandeko. Ukuphakamisa icala elicandekileyo losana xa ulincancisa nokuba kukweliphi na ibele kungathintela ukuba ubisi luvuze.
Kodwa, usana olucandeke inkalakahla alukwazi ukuvala ngasemva emlonyeni kuba umlomo nempumlo azohlulwanga. Oku kuyingxaki kuba isivalo sangasemva, esifunekayo ukuze kuvaleke, asikwazi ukwenzeka. Kwisivalo sangasemva, kufuneka kwakhiwe uxinzelelo emlonyeni ukuze ukuncanca kwenzeke. Kusana olucandeke inkalakahla, ukuzama ukwakha oku kuncanca kufana nokuvuthela ibhaloni egqabhukileyo, Kanjalo, ngaphandle koku kuncanca, usana alunako ukukwazi ukutsala ubisi kwingono. Ngaphandle kokuba nako ukudala uxinzelelo, ukuba ngaba ingono ibekwe emlonyeni wosana, isenzo esizenzekelayo siyakwenza ukuba usana luphakamise ulwimi ukuze lukwazi ukucinezela ingono kwaye lutsale ubisi. Ukungabikho kwenkalakahla kuthetha ukuba ingono iyakutyhalelwa ngqo kucandeko. Oku kukhokelela kwiingxaki ezimbini. Okokuqala, ingono ayicinezelwanga ukuba yoyame kwinkalakahla luncinane, ukuab kukho naluphi na, ubisi olutsalwayo kwaye okwesibini, ukuba ngaba ingono ikucandeko kwaye kutsalwa ubisi, luyakuya ngqo empumlweni kunokuba luye emlonyeni kwaye ubisi luyakuphuma ngamathatha. Ukuphuma kobisi ngempumlo kuye kukhokelele kubisi oluncinane oluginywayo kwaye inkqubo yonke yokuncancisa inokuba nde.
KUTHENI UBUDE BEXESHA USANA OLUNCANCA NGALO LIBALULEKILE
Amava okuncanca kusana olucandekileyo ayadinisa, olunokulala ngexa lincanca kwaye ke lungaseli lonke ubisi lwalo. Ukuba ngaba usana aluseli lubisi lwaneleyo kwisondlo ngasinye, ngeke lube nobunzima obaneleyo kwaye lusenokulahlekelwa bubunzima. Oku kwenziwa kukuba, xa usana luthatha ixesha elininzi ukuncanca, lutshisa iikalori ezininzi ngexa lincanca kunezo lizifumanayo.
Emva kokuncanca, yinto eqhelekileyo ukuba naluphi na usana lulale. Ngexa lokulala, inguqulo yokutya emzimbeni ngokuhqelekileyo iba sezantsi, eye ivumele ukunyuka kobunzima. Ngoko ke, ukuba ngaba usana olucandeke inkalakahla luhlala luvukile ixesha elininzi kuba lithatha ixeha elide ukuncanca, le yeyenye into elithintelayo ukuba lunyuse ubunzima obufanelekileyo. Kungoko ke kubalulekile ukuba ukuncancisa kungadluli kwixesha elifanelekileyo (malunga nemizuzu engama-20-30).
Xa inkqubo yokuncancisa ithatha ixesha , abazali nabo babopheleleka ixesha elide. Ixesha elininzi elichithwa ekuncanciseni, kunye nokunqongophala kwempumelelo, ziye isiphumo zaso ibe kukukhathazeka okuphezulu kubuzali.
UKUNCANCISA IBELE USANA OLUCANDEKE INKALAKAHLA
Uhlobo locandeko oluneempembelelo kwimpumelelo yokuncancisa ibele. Ukuncancisa ibele usana olunocandeko olucalanye kunokwenziwa lula ukuba ngaba ingono ibekwa kwicala lomlomo elingachaphazelekanga. Usana kwakhona kufuneka lubanjwe ngendlela yokuba ukucandeka kuhlale kujonge phezulu. Oku kuthintela ukuba ubisi luphume emlonyeni into enokwenzeka ukuba ngaba ucandelo lujongiswe ezantsi.
Ukunciphisa ukubamba kunye nokuncanca okulambathayo, umama kufuneka ayibambe emlonyeni ingono ngexesha lokuncancisa. Isogqumi ngono kunye netiti nazo zinokusetyenziswa.
Oomama kufuneka bakhuthazwe ukuba bancancise ngeendlela ezohlukeneyo ukwenzela ukuqonda ukuba yeyiphi indlela ebasebenzelayo, umzekelo ukubamba usana lukwimo engqalileyo engonweni. Oku kunciphisa ithuba lokutsarhwa kunye nokuba ubisi luye empumlweni. Ukuba ngaba ubisi lwebele luvuzela empumlweni, ngoba lulwelo lwendalo lomzimba, alutyabuli iinwebu zangaphakathi.
Ngesiqhelo ukuncancisa makungathathi ngaphezulu kwemizuzu engama-30 kwaye indlela yokuncancisa ngebele kufuneka imiselwe msinyane nje emva kokubeleka. Usana lunokuncanciswa rhoqo kunosana olungacandekanga, malunga nakwiiyure ezintathu.
I-obturator nayo inokuba luncedo. Esi sisixhobo sokunyanga izifo zamathambo, okanye i-plate, esetyenziswa ukuvala ukucandeka kwinkalakahla. Oku kuvumela ukuba ukuncancisa kuphumelela ngeendlela zonke. Oomama banokuzama kwakhona ukufaka ibele phakathi kweminwe yabo kunye nobhontsi becinezela ibele ukwenzela ukunceda ukuphuma kobisi. Ukubeka incam yomnwe kucandeko lomlebe kuyakunceda ukwenza isiciko esingcono ukuze kuncanceke. Kukwakhona okubi ekuncanciseni ibele usana olucandeke inkalakahla:
a Usana lunokungabinakho ukubamba kunye nokuncanca kakuhle, kwaye okunxulumene noku lunyino lokubanako ukwenza uxinzelelo olungaphakathi komlomo.
b Ukukhathazeka kunokwehlela bobabini umama nosana njengoko isiphumo sexesha lokondla sinokutsala, kuba usana lusokola ukuncanca.
c Izinga lokuphuma kobisi lisezantsi, iziphumo zoko ke kukuba usana lungondleki kakuhle. Yiloo nto ke ukunyusa ubunzima kuyinto ekhathaza kakhulu d Ngexa lokuncancisa ibele kunzima ukutsho ukuba lubisi olungakanani oludontsiweyo lwaze lwaginywa. Ukusetyenziswa kobusi olukhanyiweyo ebeleni kungayisombulula le ngxaki. Qiniseka ukuba umntwana ulimanzisa kakhulu ngokwaneleyo ileyile lakhe. Oku kuqinisekisa ukuba akomi.
e Oomama bangehlelwa kukugcwala kwamabele ukuba ngaba usana alutsali bisi lwaneleyo.
Ukukhama ubisi kunye nokuncancisa ngebhotile ethambileyo kwenza ukuba usana luxhamle ekuncanceni ubisi lwebele, kodwa ngaphandle kweengxaki zenkqubo yokuncancisa ibele.
Ukuba ngaba ukuncancisa ngebele kuyaphumelela, kuyonelisa, kodwa, ukuba ngaba akusebenzi, oomama banokunikwa indlela yokukhama ibele kwaye bondle ngezinye iindlela zokondla. Nangona umama kufuneka asoloko ekhuthazwa ukuba azame ukuncancisa ngebele, kwizehlo ezininzi, kuye kungaphumeleli.
UKONDLA NGEBHOTILE USANA OLUCANDEKE INKALAKAHLA
Ukondla ngebhotile kuyakhetheka kunokondla ngecephe okanye i-nasogastric tube, ngoba inika amava okuncanca, abalulekileyo kuphuhliso lwentetho kunye nemihlathi. Ukuncancisa ibele kuhlala kusoloko kunzima, ukuncancisa ibhotile kumaxesha amaninzi kuba kokona kukhethwayo. Ukuba kuyenzeka, malukhanywe ubisi lwebele luze lunikwe ngebhotile.
Usana kufuneka lubanjwe ngokwendlela emileyo. Le yindlela yendalo, evumela ukuba umbizane womhlaba uncede ukuba ubisi luvuzele ezantsi. Kwaye ikwanceda ekuthinteleni ukuba ubisi lungagcwali kwiityhubu ze-Eustachian kunye nakwiindlebe ngaphakathi.
Okukhethekayo kukuba ibe yititi ethambileyo yerabha kune-silicon. Ititi ingabiliswa amaxesha amaninzi ukwenzela ukuba ithambe. Ititi ebanzi emcaba efana ne"Nuk" kunye nezinye ezinemilo efana nayo ziluncedo kwiintsana ezicandeke inkalakahla, kwaye zinokukhethwa ngoogqirha bamazinyo. Enye ititi eluncedo yeyerabha ye-Pigeon, enosiko olungunxantathu. Ibhotile enokucinezeleka nayo inokuba luncedo, kunaleyo iqinileyo, ngoba unokuncedisa ufake ubisi kumlomo wosana ngokuyicinezela ibhotile.
Ititi enomngxuma omkhulu kunoqhelekileyo okanye esikwe ngokunqamlezileyo inokunceda ukuba ubisi luhambe. Oku kwenziwa kukuba ukudontsa kunzima, kwaye usana ludinwa ngokukhawuleza. Kodwa umngxuma akufuneki ukuba ube mkhulu kakhulu ngendlela yokuba ubisi luvuze xa ibhotile ithanjekisiwe, ngoba umntwana uyakutsarhwa. Endaweni yoko ubisi lungathontsiza kancinane. Ukwenza umngxuma omkhulu, sebenzisa inaliti etshisiweyo. Ukutshisa ititi inqamleze, yiphendule, uze usike unqamlezo olumalunga ne-5mm ngokunqamlezileyo usebenzisa ireyiza ebulewe iintsholongwane. Uze ke uphinde uyiphendule ititi ngendlela eyiyo.
Ukuncanca kunzima kumntwana ocandeke inkalakahla ngoko ke umntwana uye adinwe msinyane. Ukwenza ukuba ukuncancisa kube lula, ititi enomngxuma omkhulu kunoqhelekileyo, okanye ititi esikwe ngokunqamlezileyo, inokusetyenziswa ngoba yenza ukuba ubisi luphume lula.
Nayiphi na indibaniselwano yetiti kunye nebhotile elungileyo yeyona kufuneka isetyenziswe! Ukuqonda ukuba indibaniselwano ilungile okanye ayilunganga na, umntwana kufuneka ancance kakuhle, ongeze ubunzima, kwaye kufuneka uzive ukhululekile ngokumncancisa. Ukuab ngaba usana lunako ngebhotile kunye netiti eziqhelekileyo, yisebenzise ke ngoko ngandlela zonke. Nokuba kokuphi okukhethayo, kufuneka kufumaneke kwaye kufikeleleke. Ngaphaya koko, inani leetiti ezikhethekileyo zenzelwe usana olucandeke inkalakahla. Ezona kufumaniseke ukuba ziluncedo zezi zilandelayo:
Ibhotile yenziwe yathamba, iyiplastiki ecinezelekayo, kwaye inemilo "emcaba" okanye embhoxo. Oku kuvumela ukuba umkhathaleli akwazi ukuyicinezela ngokwaneleyo ukunceda usana ukuba lufumane umthamo owoneleyo wobisi.
Ititi inde kwaye incinane kunezinye iititi eziqhelekileyo, kwaye isikwe ngokunqamlezileyo ekupheleni. Umsiko onqamlezileyo awuluvumeli ubisi ukuba luvuze ukuba ngaba usana aluyilumi okanye aluyincanci ititi. Kuphela kuxa usana luzama ukuncanca apho ubisi luphuma khona. Ukuhambelana phakathi kokuncanca kosana kunye nokucinezela komkhathaleli kuyamiseleka.
Phantse nayiphi na ititi inokufakwa kwibhotile ye-Mead-Johnson, kwaye nangona ukuvuza kusenzeka kumaxa athile ngetiti eyahlukileyo, oku akothusi, yibhibhi kuphela efunekayo.
Iibhotile zakwa-Mead-Johnson ziyafumaneka eMzantsi Afrika, nangona zingafumaneki kwikhemisti yakho oyiqhelileyo.**(Jonga kwiphepha le-13)
Ivalvu engumsiko evuleleka kwititi enokumiswa ngendlela yokulawula ukuphuma kobisi okuya kwiqanda, ukuphuma okuphakathi, kunye nokuphuma okuphezulu.
Ititi ethambileyo inokucinezelwa kakuhle ize ikhululwe ukwenzela ukuba ihambelane/ivuze imizamo yokuncanca kosana.
Le bhotile ixabiso layo lixhomile. Nayo iyafumaneka eMzantsi Afrika, nagona ingafumaneki kwikhemisti yakho eqhelekileyo kodwa ifumaneka kwiimveliso ze-Medela
(Jonga kwiphepha le-13). I-Feeder iza njengeyunithi, kuqukwa ibhotile, isiciko, idiski, ivalvu kunye nengono.
Akwenziwa isincomo sayo i- Haberman Feeder kwiintsana ezineengxaki zokuginya njengezo zinengxaki ekususeni ubisi emlonyeni lusiya emqaleni.
AMACEBO JIKELELE EKONDLENI NGEBHOTILE
Ititi kufuneka ukuba ibekwe emlonyeni wosana ukuze ilale phantsi kweshelufa yethambo lenkalakahla okanye kwipleyiti yokondla. Oku kuvumela ukuba usana lucinezele ulwimi lwalo, kunye netiti, ethanjeni kwaye ngokwenza oko lutsale ubisi. Ukuba ngaba ititi ibanjwe yema nkqo emlonyeni wosana, iyakucinezeleka kwinkalakahla kwaye ubisi luya kuya empumlweni kunye nasemlonyeni.
Kuba usana lungaginya umoya omninzi ngexa lincanca, kufuneka lubhodliswe rhoqo, kwimizuzu embalwa. Ukuba ngaba usana luyarhaxwa, ukuncancisa makunqunyanyiswe, malulaliswe ngesisu emadolweni akho kwaye uluphulule kakhulu ngomva wesandla sakho phakathi kwamagxalaba. Uze ke wosule ubisi empumlweni. Ukuba ngaba ukutsarhwa kuyaqhuba, kufuneka usana luncanciswe kancinane, kwaye ubisi lungaze lubetheke emva emqaleni. Ititi enomngxuma omncianen, ekhuphela ubisi emlonyeni kancinane ngexesha elinye, nayo inokunceda ukuthintela ukutsarhwa.
Inokuba yinkqubo ecothayo, ngoko ke kubalulekile ukuba umzali abe nomonde kwaye aphole, kwaye athathe ixesha elaneleyo lokondla. Ukuncancisa ngee kuthathe ngaphezulu kwemizuzu engama-30 ukuya kwengama-45 qho kwiiyure ezi-3 ukuya kwezi-4. Usana kufuneka luhlale lubanjiwe, ngothando, luphululwa kwaye kuthethwa nalo. Eli lelona xesha libalulekileyo lobudlelwane obusondeleyo phakathi kukamama nosana.
EZINYE IINDLELA ZOKONDLA EZINGABANDAKANYI UKUNCANCA
Ukubaluleka kokuncanca kuxinzelelwe, kodwa ukuba ngaba ukuncancisa ibele kunye nebhotile akuphumeleli, okanye ukuba ngaba ugqirha wenza utyando kwinkalakahla unokwenza isincomo sokunqunyanyiswa okwexeshana kwezi ndlela ngexa lokuchacha, ezinye iindlela zinokuzanywa nazo. Ezi ziquka ukutyisa ngemagi, isirinji, i-dropper okanye itisipuni.
UKONDLA NGEMAGI
Ukondla ngemagi yenye indlela elungileyo, kuba ikhuselekile, icocekile, ilula kwaye iyafikeleleka, kwaye inokusetyenziswa ekukhameni ubisi lwebele. Sebenzisa imagi encinane efana neMagi yoKondla yomNtwana (Baby Cup Feeder) efumanekayo kwiimveliso zakwa-Medela*. Yihlambe uyibulale iintsholongwane imagi uze ugalele isiqingatha sobisi. Hlalisa umntwana ethangeni lakho, uxhase intloko yakhe. Unokuzisonga iingalo zakhe ukwenzela ukuba angayingqubi imagi. Sondeza imagi emilebeni yakhe, kwaye xa ewuvula umlomo wakhe, thambekisa imagi. Uyakusela ke ubisi emagini. Ungalugaleli emlonyeni wakhe ubisi. Mphumze phakathi kokusela. Uyakusela ngexesha lakhe kwaye alawule ukusela ubisi lwakhe. Xa onele, uyakuvala umlomo wakhe angavumi ukusela kwakhona. Qaphela ukuba usela kangakanani na ngosuku olupheleleyo, hayi ngokondla okukanye
UKONDLA NGECEPHE
Ukondla ngecephe kuhamba kancinane kakhulu, kodwa kunokusetyenziswa njengenye indlela xa ezinye iindlela zingaphumelelanga.
Le yindlela yokugqibela esetyenziswa ukondla usana olucandeke inkalakahla. Ityhubhu ifakwa nempumlweni yosana, ize ingqaliswe kummizo, idlula kumbhobho womoya, luze ubisi lugalelwe kwityhubhu. Yindlela engenzi ntshukumo, ngoba usana zi mzamo kwaphela, kodwa yeyona ndlela ithembekileyo eyenza ukuba abe mkhulu kwaye enyuse nobunzima. Ikhuthazwa ngamandla into yokuba ancance idami umzekelo i-Nuka Orthodontic dummy, ingakumbi ngamaxa okondla. Oku kuya kukhulisa indlela yokuncanca ngokuzenzekelayo, ebalulekileyo ekukhuleni kwemihlathi kunye nokuthetha. Iyakufundisa usana kwakhona ukuba ngexa luncanca, isisu salo siyagcwala! Ukongeza. Usana kufuneka lubanjwe ngendlela efanelekileyo yokuncancisa. Xa kufezekile, ukondla nge-naso-gastric kufuneka kunqunyanyiswe ngoko nangoko.
UCOCEKO LOMLOMO
Nokuba yeyiphi na indlela yokondla esetyenziswayo, kubalulekile ukugtcina zonke iindawo ezijikeleze ucandeko zicocekile. Emva kokuba umntwana etyisiwe, mnike amanzi abilisiweyo aze apholiswa ngebhotile ukwenzela ukususa ukutya okuseleyo kucandeko. Umcinga onekhothini omanzi (cotton bud) nawo unokusetyenziswa ukucoca ucandeko. Ukuba ngaba ukutya kuyekiwe ukuze kupakane, kuyakudibana nokukhutshwa ziimpumlo kunye nomlomo kuze kwenze iqweqwe, olunokubanga usulelo kule ndawo.
Ilizwi lokugqibela lenkuthazo: Ngokongezeka kobunzima usana luyakuba lukhulu kwaye lomelele, ekugqibeleni luyakukwazi ukusebenzisa nokuba yeyiphi na ititi kunye nebhotile, okanye luye ngqo emagini. Ayiyomfuneko ukulibazisa ukulumla usana olucandekileyo, kwaye kufuneka luphathwe ngokuqhelekileyo kangangoko.
NGOKUFUNDA NGOKUNGAPHAYA
Ikliniki okanye isibhedlele sakho sengingqi
Isibhedlele sakho sengingqi
<fn>xho_Article_National Language Services_ULAWULO LWENZULULWAZI NGEEMBASA NEMILIBO.txt</fn>
ULAWULO LWENZULULWAZI NGEEMBASA NEMILIBO
Ulawulo lweenzululwazi ngeembasa nemilibo lujongene nokubhalisa izinto ezimele iimbasa nemilibo, njenge-coat of arms, iibheji neminye imifuziselo efana neeflegi, itywina enesitampu, iimbasa namagama kwaneeyunifom zemibutho namaziko. Imisebenzi yoLawulo lweNzululwazi ngeeMbasa neMilibo njengoko ichazwe kwicandelo 3 loMthetho weNzululwazi ngeeMbasa neMilibo, uMthetho ka- 1962 (uMthetho Nombolo 18 ka-1962) -
Kukwamkela nokuhlola izicelo zokubhaliswa okanye ukuphikisa ubhaliso okanye ukucinywa kwezinto ezimele inzululwazi ngeembasa nemilibo, amagama, amagama akhethekileyo okanye iiyunifom;
Ukugcina irejista namaxwebhu zibekwe ngokuhambelana noMthetho;
Ukukhupha iziqinisekiso zokubhaliswa kwezinto ezimele iimbasa nemilibo, amagama, amagama akhethekileyo kunye neyunifom;
Ukucebisa kangangoko ngemiba yezinto ezimele iimbasa nemilibo, amagama, amagama akhethekileyo kunye neeyunifom, nokunika uncedo ekuyilweni kwezinto ezimele iimbasa nemilibo kunye neyunifom;
Ukwenza neminye imisebenzi enokunikwa nguMphathiswa, ikhansile yenzululwazi yeembasa nemilibo okanye ikomiti yayo ngokuhambelana noMthetho.
Ngaphaya kwale misebenzi ikhethekileyo yenzululwazi lweembasa nemilibo, uLawulo ngeNkqubo zokuFikelela, inoxanduva lokupapasha nokwazisa imiQondiso yeSizwe, nokwenziwa ubu-Afrika kwemiqondiso yeeMbasa neMilibo oko kusenziwa ngophando, nokukhuselwa kweMiqondiso yeSizwe njengento yengqiqo nengqondo yeSizwe. Impumelelo yoLawulo lwenzululwazi ngeembasa nemilibo zicace gca kwimpumelelo yophuhliso nokunikezelwa kwee-oda ezintsha zeLizwe, iFlegi entsha yeLizwe, iCoat of Arms kunye nomhobe weSizwe odibeneyo.
UKUFIKELELA NOKUSETYENZISWA
Injongo yokugcina iimbalo zakudala ezibalulekileyo kukuqinisekisa ukuba iirekhodi ziyafikeleleka kuluntu, ezo zingaphezu kweminyaka engamashumi amabini. Indawo yeLizwe, yokuGcina iiMbalo zamandulo ezibalulekileyo kunye neeNkonzo zeeRekhodi zivuliwe ukuba zifikelelwe luluntu ukususela ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu ukuthathela kwintsimbi yesi- 8:00 - 16:00, nangoMgqibelo wesithathu wenyanga nganye ukusukela ngentsimbi ye-09:00 ukuya kweye- 13:00.
Ukuze ufumane impendulo yeminye imibuzo neNdawo yeLizwe, yokugcina iiMbalo zamandulo ezibalulekileyo ku:
IFowuni: 27 12 323 5300
IFeksi: 27 12 323 5287
INDAWO YELIZWE YOKUGCINA IIMBALO EZIBALUKILEYO KUNYE NEENKONZO ZEREKHODI ZOMZANTSI AFRIKA
ULAWULO LWENZULULWAZI NGEEMBASA NANGEMILIBO
IMVELAPHI
Indawo yelizwe, yokugcina iimbalo zamandulo ezibalulekileyo, yasekwa kukubhengezwa koMthetho woMzantsi Afrika weNdawo yeLizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo (uMthetho ongu Nombolo 43 wowe- 1996) njengoko uhlonyelwe. Eli suntswana lowiso-mthetho layziguqula iiNkonzo zeNdawo yeLizwe, yokuGcina iiMbalo ezibalulekileyo, eyayikho ngaphambili layenza ukuba ibe yinNdawo yeLizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo ejongo yayo kunye nesakhiwo sayo sibonisa imeko yopolitiko yexesha elingasemva kwelo lengcinezelo.
IMISEBENZI YENDAWO YELIZWE, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
Indawo yeSizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo inoxanduva lokufumana, ukugcina nokukhuthaza ukusetyenziswa kweerekhodi zoluntu nezo ingezozoluntu, ezixabiso lazo linokunyamezela lithathe ixesha; ukugcina inkqubo yolwazi lweembalo ezibalulekileyo, zesizwe, ezfakwe ematshinini wokuba kuzenzekele ukufunyanwa kwayo kwakhona, ukunika umgangatho wenkxaso yamaphondo kwiinkonzo zeeNdawo zokugcina iimbalo ezibalulekileyo. IiNdawo zokugcina iiMalo ezibalulekileyo zimisela indawo ebalulekileyo yelifa lesizwe kwaye ziyindlela yokuqaqambisa ubunto besizwe, ukwakhiwa kwesizwe kunye nokugunyaziswa kwabo babefudula bengenamathuba.
INdawo yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo zikwangumjelo ongundoqo ekwenzeni ukuba oorhulumente babe nokuziphendulela izenzo zabo kuluntu. Ngokuphucula izinga lokuba nokufikelela kwiindawo zokugcina iimbalo ezibalulekileyo koluntu, izenzo zikarhulumente zitsho zibe phandle, kungabikho magumgedle. Kwangokunjalo, iindawo zokugcina iimbalo ezibalulekileyo zikwaqulethe ubungqina bamaxwebhu afunekayo ukukhusela abemi ngabanye kunye namaqela. Indima enkulu yeendawo zesizwe zokugcina iimbalo ezibalulekileyo ayiwabonisi amava zoninzi lwabemi boMzantsi Afrika.
umzekelo abantu boMzantsi Afrika ababengabekwa nawo yingcinezelo, amabhinqa njalonjalo. Indawo yeLizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo iqalise iinkqubo zembali ebaliswa ngomlomo ukwenzela ukubhala nokugcina imbali namava abantu abangetheni ngolo hlobo athathe inxaxheba kwinkqubo yokwenza ugcino olubandakanya wonke ubani loluntu loMzantsi Afrika oluntlobontlobo.
INdawo yeSizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo igcina iirejista zesizwe zeerekhodi ezingezizo ezabantu nezinexabiso. Ngaphezu koko ikhuthaza intsebenziswano noqhagamshelwano phakathi kwamaziko adlala indima ekuqokolelweni nasekugcinweni kweerekhodi ezingezizo ezoluntu.
NgeeNkqubo zokuFikelela eluntwini, iNdawo, yesizwe yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo ijonge ukuba ifikelele kumalungu oluntu angazi nto ngobukho okanye umsebenzi wezi ndawo zembali. Le nkqubo itsolise ukusetyenziswa kwezi ndawo zokugcina iimbalo ezibalulekileyo "ngokusa ezi ndawo ebantwini" oko ikwenza ngokutyelela amaziko emfundo noluntu loMzantsi Afrika nangemiboniso, iimini ezivulelwe uwonkewonke nokuphunyezwa kweenkonzo zoluntu okusebenza ngempumelelo.
Indawo yeSizwe yokugcima iiMbalo ezibalulekileyo zenza zikwagcina inkqubo yembumbulu-lwazi eya kukhuthaza ukufikelela kulwazi ukulungiselela iimfuno zolwazi eziziintlobo ngeentlobo ukuxhasa uphuhliso loluntu lulonke.
IMithetho elawula le misebenzi yeNdawo yeLizwe yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo nguMthetho weKhansile yeSizwe yamaThala eencwadi noweeNkonzo zoLwazi uMthetho, 2001; uMthetho woMzantsi wamaThala eencwadi wowe-, 1998; uMthetho woMzantsi Afrika olungiselelwe abangaboniyo wowe- 1998; noMthetho wokubekwa kwezoMthetho wowe-1997.
UMthetho wokuBeka ezoMthetho uqinisekisa ukuba ikopi enye yoxwebhu ngalunye olupapashwe eMzantsi Afrika ithunyelwa simahla kwizitora kulo lonke ilizwe. Ngalo Mthetho, ilifa elibubutyebi boMzantsi Afrika liyagcinwa ze lilungiselelwe ukuba lifikeleleke kuluntu ngokubanzi.
<fn>xho_Article_National Language Services_ULUHLU LWEMIBUZO.txt</fn>
ULUHLU LWEMIBUZO KUNYE NEEMPENDULO ZABASEBENZI XA BEFUMANA IMIBUZO YOMNXEBA
Umbuzo: Kwenzeka ntoni xa ilungu lingaligcini ixesha elimisiweyo lohlolo ngokwemiqathango yoMmiselo wama-28?
Umbuzo: Ngubani owenza isigqibo malunga nokuba semthethweni kwexesha lokugula okanye lokufanelekela unyango?
Impendulo: uThandile uyawukwenza isincomo apho iNtloko ye-Ofisi yenza isigqibo.
Umbuzo: Kutheni ilungu/umsebenzi kufuneka ayokuhlolwa kwingcali?
Impendulo: Ngokwesincomo sikaThandile ngokwemiqathango yepolisi ye-DPSA, i-SAPS yenza isigqibo ngokwemiqathango yoMmiselo wama-28 sokuba umsebenzi kufuneka abone ingcali ngesincomo esisiso ngokuba nako kwelungu okanye ukuya kufumana imbono yesibini - inyanzelekile kwisehlo seemeko zengqondo.
Umbuzo: Ingaba ilungu/umsebenzi unelungelo lekopi yeengxelo zonyango?
Impendulo: Ewe, kufuneka acele ngokubhalwe phantsi ukuba i-Ofisi eyiNtloko inike ikopi yengxelo. Ayihambi ngenkqubo "yoFikelelo kuLwazi". Ilungu kufuneka likhombise ngqo ukuba ingxelo kufuneka ithunyelwe phi ukukhusela ubumfihlo bayo.
Umbuzo: Kutheni uThandile anganiki ulwazi?
Impendulo: Isivumelwano sesokuba i-SAPS iyakunika ulwazi hayi uThandile. BangabaPhathi beNgozi kwiMpilo. I-SAPS ithatha zonke izigqibo kwaye iyakunika nolo lwazi. Ngale ndlela, ubumfihlo bukhuselekile.
Umbuzo: Kutheni kufuneka isicelo senziwe sekhefu lokungabinakho ukuba ngaba ukwenzakala usemsebenzini kuyabandakanyeka?
Impendulo: Siyenziwa ukumisela ukuba ingaba ixesha lokungabikho lisemthethweni ukuba ngaba imeko yonyango yelungu ithathelwa ingqalelo. Iyakuchaphazela ikhefu lokugula, ngamanye amazwi ukuba ngaba ilungu alikho ixesha elide, inxenye ethile iya kuba likhefu lokungabinakho eliseleyo ibe likhefu lokuphumla lokugula okanye ikhefu elingahlawulelwayo.
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba kugqitywe ekubeni iinkonzo zelungu mazigcinwe lize ke ilungu lingabuyeli emsebenzini?
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ilungu lifake isikhalazo ngokwaliwa kwesicelo sokungabinakho ngokwezonyango?
Impendulo: Ukuba ngaba ilungu lifake isikhalazo kwaye siphumelele, liyakufumana umvuzo wexesha ebelingekho ngalo. Ukuba ngaba aliphumelelanga, aliyi kufumana nawuphi na umvuzo wexesha ebelingekho ngalo, ngaphandle kokuba licele ukuba ukungabikho kutshintshwe kwenziwe ikhefu leholide.
Umbuzo: Kutheni izaziso zamaxesha amiselwe uhlolo kufuneka zinikwe ngqo ilungu?
Impendulo: Kwenzelwa ukuba kungabikho ukungaqondani malunga nexesha kunye nomhla wexesha elimiselweyo kunye nokuqinisekisa ukuba liyazi ngexesha elimiselweyo. Ukuba ngaba ixesha elimiselweyo aligcinwanga, iyakuba yimfanelo yomsebenzi eyokuhlawula.
Umbuzo: Ingaba ilungu/umsebenzi angalirhoxisa ixesha elimiselweyo?
Impendulo: Hayi, ngumyalelo okuMmiselo wama-28. Ukuba ngaba ilungu alikwazi ukugcina ixesha elimiselweyo, i-Ofisi eyiNtloko noLawulo lweMicimbi yabaSebenzi kufuneka baziswe. i-Ofisi eyiNtloko iyakumisela ukuba ngaba sisiso na isizathu sokurhoxisa, umzekelo amalungiselelo omtshato kunye nokubekela iiholide akwamkelekanga. Ngaphandle kokuba zizizathu ezivakalayo zempilo.
Impendulo: Ewe, ukuba ngaba ilungu belisebenza kummandla we-bilharzia ne-malaria kwaye iziphumo zegazi ziyangqina ukuba umntu unazo. UMmiselo 689 (a) ibhodi mayibanjwe kwaye bonke ubungqina buyakuthathelwa ingqalelo.
Umbuzo: Ingaba ibhodi kufuneka ihlanganiswe ukuba ngaba ilungu linokudakumba okanye i-PTSD ngexa yeemeko zalo zobuqu?
Impendulo: Hayi, kuba belingasebenzeli umqeshi. Amaxwebhu okwenzakala agcwaliswa njengowomntu obengekho msebenzini kwaye afayilwe ngokwemiqathango ye-SO 125 . Ilungu kufuneka likhankanye kwingxelo yalo ukuba kungenxa yeemeko zobuqu.
Umbuzo: Ingaba iingozi ezenzeke ngaphandle komsebenzi kufuneka zidluliselwe kwi-Ofisi eyiNtloko ukuze kwenziwe isigqibo?
Impendulo: Ewe, zifakwa kwikhompyutha ukwenzela ukuba ulwazi lufumaneke okanye ukwenzela ukuba i-akhawunti ithathwe njengokuba yenzeke ngaphandle emsebenzini, ngentlawulo.
Umbuzo: Umsebenzi ebesusa ingca, walunywa yinyosi, ingaba kukuba semsebenzini oko?
Impendulo: Ukuba ngaba umsebenzi (umsebenzi ngomhlaba) usebenzela umqeshi wakhe, kukuba semsebenzini oko.
Umbuzo: Igosa lasebupoliseni lisekhaya kwaye likumsebenzi wobulalela. Isithuthi sikaRhulumente sinevili eliphume umoya. Lenzakalisa umqolo walo. Ingaba kukuba semsebenzini oko okanye kukungabikho msebenzini?
Impendulo: Kukuba semsebenzini. Usebenzela i-SAPS kwaye ngumsebenzi walo osemthethweni.
Umbuzo: Abaphangi baqhekeza emzini welungu lize lijongane nabo bongubutshaba lize lidutyulwe emlenzeni. Ingaba kukuba semsebenzini oko?
Impendulo: Hayi. Belikhusela ipropati yalo kwaye belisenza okusemdleni walo hayi okusemdleni womqeshi.
Umbuzo: Ngubani ekufuneka axele ukwenzakala emsebenzini kuMkomishinala wemiVuzo?
Umbuzo: Nguba bani omisela ukungabinako okusisigxina?
Impendulo: NguMkomishinala wemiVuzo ngokobungqina bonyango
Umbuzo: Yintoni eyenzekayo ukuba ngaba i-akhawunti ihlawulwe yi-SAPS ibe ingekokwenzakala emsebenzini?
Impendulo: Iintlawulo ezingaphaya zokwenzakala emsebenzini ziye zithathwe ngoko nangoko. Ilungu/umniki nkonzo kufuneka aziswe kwaye ii-akhawunti zexa elizayo kufuneka zingeniswe kwiNgxowa-mali yoNyango (Medical Fund).
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ngaba i-Polmed iyihlawulile i-akhawunti kuze ngokuqinisekileyo ibe kukwenzakala emsebenzini?
Impendulo: I-Polmed iye iyifune imali ukuba ibuyele kuyo iyifuna kumniki nkonzo zize ii-akhawunti zinikwe iCandelo lokweNzakala eMsebenzini.
Umbuzo; Leliphi ixesha ekufuneka ukwenzakala usemsebenzini kugqitywe ngalo?
Impendulo: Ziinyanga ezintathu. Ukuba akunjalo, kuya kuba kokwelungu ngokuphathelene nentlawulo yee-akhawunti.
Impendulo: Inkomanda okanye umthunywa wayo (umntu osebenza ngeebhodi kumgangatho wesititshi).
Umbuzo: Kwenzeka ntoni xa ndingavumelani noKwenzakala eMsebenzini?
Impendulo: Umsebenzi angabeka ingxoxo yakhe okanye afake isikhalazo. Ubungqina obutsha bungangeniswa. Imivuzo kungayelwa uluvo kuyo.
Kunzima ukwenza izigqibo ngomnxeba ukuba ngaba umntu akanawo onke amaxwebhu afumanekayo. Ngoko ke, kwenziwa isincomo sokuba ukwenzakala/iibhodi ze-PTSD zigqitywe kwaye zidluliselwe kwi-Ofisi eyiNtloko ukuze kwenziwe isigqibo. Oku kungasentla yimizekelo embalwa kuphela. Isehlo ngasinye siyakugwetywa ngokobungqina kunye neengxelo zonyango.
<fn>xho_Article_National Language Services_ULUNTU EKUJOLISWE KULO.txt</fn>
ULUNTU EKUJOLISWE KULO
IMVELISO
Ukuthengisa
Izinto ekujoliswe kuzo
Ukuseka iinkampani ze BEE namaSebe kaRhulumente afuna iishedi ezilinganayo zeBEE.
IIProjekthi Ezinobuchule
Inkxaso yamashishini
Ukunika inkunzi
Inkxaso yasezilalini neyoluntu
Gxininisa kuphuhliso loluntu
Ubudlelwane nemibutho eyodwa
Amaqumrhu engxowa-mali yabafazi yexesha elizayo.
INKXASO YAMASHISHINI
Injongo yeNkxaso yamaShishini kukukhuthaza inkcubeko yoshishino phakathi Kwabantu Ebebekade Behlelelekile(HDP) ukunceda amashishini asele ekho eHDP nokulungelelanisa inguqu kumashishini Abantu Ebengahlelelekanga .(non HDP)
Injongo yotyalo lwentengiso ye BEE kukuvuselela ugcino-mali notyalo.Inkqubo yotyalo lwentengiso.I programu yotyalo lwentengiso iza kwalatha amathuba afanelekileyo okufumana ukufakwa kwiinkampani ezibhaliswe kwiJSE kwakhona - ithengise izabelo kwi HDP ngesaphulelo.Le iza kwenziwa ngokobudlelwane nenkampani ekujoliswe kuyo namaqela afanelekileyo e BEE. naza kuthi akwazi ukuphendula ngokubhekiselele kwiinkampani zeBEE ekujoliswe kuzo ize incede ingcibe ubudlelwane be BEE.
UPHUHLISO YOLUNTU NELALI
Injongo zoPhuhliso lweeLali noLuntu kukuphucula indlela yokufunyanwa kwengxowa-mali neenkonzo zokuxhasa amashishini kulungiselelwa abona Bantu bahluphekileyo namalungu avinjwe amathuba .Eyona njongo kukuxhasa uluntu neeprojekthi zophuhliso, ingakumbi ezo zidibanisa iqela labafazi, ulutsha nabakhubazekileyo.Into eza kuqinisekisa inguqu kubantu ebebekade behluphekile kwimimandla yoqoqosho.
UHLOLO LWENKXASO YAMASHISHINI OLUFIKELELEKAYO
Inkxaso yamaShishini iya kunceda Abantu Ebebekade Behlelekile (HDP's) I HDP ibhekisa kwabo bafumene intlungu phantsi kwengcinezelo yocalu-calulo ngenxa yebala, iyinto ekubhekiswa kuyo kuBantu abaMnyama baseMzantsi-Afrika (amaAfrikana, abeBala, kunye nama-Indiya).
Inkxaso yamaShishini iya kunikwa abo kukho ukuthatha inkxaxheba kwe HDP kubunini nakulawulo lwamashishini. Abaceli kufuneka babonakalise uthatho-nxaxheba olululo kuthatho-zigqibo zebhodi, zesigqeba solawulo ,zokuphatha nakumgangatho wokusebenza.
Kufuneka kubekho isuntswana lengozi kwi HDP ukwenzela ukuthatha ilinge.Oosomashishini mabancedise kweli linge, ngezi mali nangezinye iindlela.
Imkxaso yamaShishini inokuxhasa amalinge angalawulwa ngabaMnyama, ukubangaba kukho iplani ecacileyo eqinisekisa ubunini /ulawulo olunentsingiselo ngokwesithuba esivakalayo.
Inkxaso yamaShishini iya kuqala ngaloo mashishini abonakala ephilile.Kufuneka amashishini abe nempumelelo kangangokuba akwazi nokubuyisa nasiphina isixa-mali ngexesha lokuqhutywa kweshishini.
Inkxaso yamaShishini iya kunceda loo mashishini naloo malinge athobela imithetho yase Mzantsi Afrika.Lawo asebenza engenazo iilayisensi nobhaliso olululo okanye ophula nawuphi na umthetho , akazokuxhaswa.
UHLOLO OLWAMKELEKAYO LWEMVELISO
EYENZA IMALI
EKHAWULEZAYO
EGUQULAYO
Ubungakanani botyalo
Utyalo lusuka kuma R250 000 luye kuma Rm
Utyalo-mali lusuka kumaRm luye kuma R3m
Lusuka kuma R3m ukuya kuma R10m.Kwiimeko ezizodwa inokuphela kuma R20m.
Injongo enkulu/eyintloko
Ukulungelelanisa amashishini amatsha anabaniniwo nabalawuli abaMnyama abanesakhono/ingqondo yokuba ngamashishini amancinci naphakathi aphilileyo.
Ukulungelelanisa inguqu yamashishini kumgangatho wobubunini, wothatho-zigqibo nakowolawulo, nokukhuthaza ubunini obuphangeleleyo kubasebenzi
Iindidi zemibutho exhaswayo
Iinkampani ezingabhaliswanga
Isixa-mali sisonke sisuka kuma R10m ukuya kuma R50m
Iindidi zentengiso ezinkulu
Ukufumana izixhobo
Ukukhupha imali yokwenza izinto ezinkulu
Imali yexeshana
Ukufumana iilayisensi/ amashishini
Ukubuyisela izinto kwisimo sangaphambili/ukubolekisa neebhondi zokusebenza
Utyalo-mali okokuqala lusetyenziselwa ukukhupha imali zokwandisa amashishini.
Ukuthenga ulawulo
Ukungenisa ulawulo
Ukuthenga abasebenzi, Izicwangciso zobuninizabelo zabasebenzi
Iindidi zotyalo-mali
Ezamatyala(ezikhuselekileyo nezingakhuselakanga)
Izabelo ezingenanzala zamashishini
Amatyala akhuselekileyo
Amatyala akwaziyo ukutshintshwa atshintshwe abe zizabelo ezingenanzala zexesha elizayo.
Izabelo ezingenanzala ezikhethwayo( Abanini-zabelo abakhethiweyo bamkela ngaphambi kwabanye abanini-zabelo)
Izabelo eenkampani ezingenanzala
Amatyala akhuselekileyo
Amatyala atshintshekayo
Izabelo ezingenanzala ezikhethwayo
Izabelo zeenkampani ezingenzala
Imali iyonke ekujoliswe kuyo ebuyayo
% ngonyaka
UPHUHLISO LWEELALI NELOLUNTU
Uphuhliso lweelali neloluntu lwenza uluntu lukwazi ukufumana izabelo (equity) kwi-projekthi engenisa umvuzo nto leyo eza kubangela ukuphakama koqoqosho kwimimandla ebikade ihlelelekile.
UMGAQO WOKULINGANISA OFANELEKILEYO
Imibutho namaqela asekuhlaleni afanelekile ukuba ayifumane inkxaso
Uphuhliso lweelali nololuntu luya kunika ingqwalasela kuqala kwiiprojekthi .
Ezinezibonelelo ezomeleleyo.Ezo ziquka ukusekwa kwamathuba amatsha engqesho kwimimandla yoqoqosho ebikade ihlelelekile.
Uphuhliso lweelali nololuntu luya kutyala imali kwiiprojekthi ezinabanye abatyali-zimali okanye abakhupha inkxaso-mali. Inkxaso-mali iya kuba kwinxenye yotyalo-mali kwi projekthi yoluntu..
IMVELISO EYINTLOKO KUMGAQO WOKULINGANISA OFANELEKILEYO- KUPHUHLISO LWEELALI NELOLUNTU.
Ubungakanani botyalo-mali
Utyalo-mali lusukela kuma R2m ukuya kuma R10m
Injongo eyintloko
Iindidi zombutho
Akukho siqhobosho kudidi lombutho oxhaswayo.
Iindidi eziyintloko zentengiselwano .
Ilungiselelo lwenkxaso-mali yezabelo
Izinto eziguzulwayo
INYATHELO 1
Jonga iimfuno zemali ezifunekayo ukulungiselela amashishini ujonge nohlobo lwentengiso emalwenziwe.( ukuqalisa, ukwanda, okanye ukuthenga ngaphakathi, nokuthenga ngaphandle.)
Nayiphi na into ifuna imali, nokuba lishishini elitsha, ishishini elikhulayo, okanye esele likho koko lifuna ukutshintsha ubunini. Inyathelo lokuqala kukujonga ukuba ingakananina imali efunekayo. Ingaba kukuthenga ishishini okanye kukufumana inxenye yeshishini, ingakanani imali efunekayo?Ukuba yeyokwandisa -ingaba ingakanani imali efunekayo?
Ukuba yeyokuqalisa- ingaba yimalini efunekayo ?
INYATHELO 2
Buza umbuzo:Ingaba intengiselwano yotyalo-mali iyavumelana nomgaqo wokulinganisa?
UKUBA UFANELEKILE YIYA KWINYATHELO 3
INYATHELO 3
Ukubangaba ufanelekile, sincede uzalise le fomu yesicelo ishwankathelweyo jonga inyathelo 4
UKUBA UFANELEKILE YIYA KWINYATHELO 4
INYATHELO 4
Sithemba ukuba ukuqalisa uthetha-thethwano kukucela usomashishini ukuba angenise uphahla olufutshane malunga neshishini, adibanise nemithetho ebalulekileyo ehambelana nengcaciso.Le ke iquka ingcaciso ebhalwe kakuhle ngeshishini, ngabanini-shishini, abakhokeli, kunye nolawulo.Ngelishwa ke izicelo ezizaliswe zayekwa esithubeni azizokuqwalaselwa ukwenzela ukukhuthaza abantu bazisayine bazigqibe izicelo zabo.Ngelishwa akukho nto siza kuyixoxa nawe de usinike yonke inkcukacha esiyifunayo.Siya zijonga zonke izicelo size sikunike impendulo.
INYATHELO 5
Ngenisa isicelo sokufuna yemali.
Ukuba isicelo sakho sinazo zonke iimfuno ezifunwayo xa usenza isicelo semali, kwaye nentengiselwano ingena vingci kula macandelo emveliso, siza kwenza uvandlakanyo lokuqala olusekelezwe kwingcaciso esiyifumeneyo. Xa sibona ukuba isicelo sakho siza kuphumelela imali, siza kubiza ungenise I (Comprehnisive Application proposal )isiphakamiso sesicelo esifakwe yonke into. Esi siphakamiso siSicwangciso seShishini esigqibekileyo Bunisess Plan eza kuthi isetyenziselwe ukuhlola amathuba ngokuthe xaxe. Loo nto iya kunyanzela ukuba usoloko ungenisa i Business Plan ekumgangatho ophezulu.
INYATHELO 6
Dibana nesigqeba solawulo sentengiso sakwa NEF.
Isigqeba solawulo siza kufunda isicelo sakho esiqulungeneyo semali size sikubuze imibuzo size sicele ingcaciso eyongezelelweyo. Emva koko sikubizele entlanganisweni.
<fn>xho_Article_National Language Services_ULwazi ngokuPhathwa kweNkqubo yesiKhalazo.txt</fn>
ULwazi ngokuPhathwa kweNkqubo yesiKhalazo
Ukhalaza njani?
Okokuqala, umxumi kufuneka akhalaze kumniki nkonzo. Ukuba ngaba umxumi akoneliswanga yindlela isikhalazo esiphethwe ngayo, okanye isiphumo sesikhalazo, banokusibhekisela isikhalazo sabo kwiCandelo eliLawula ukuThumela iPosi ..
Amabakala esikhalazo iBakala loku-1
Faka isikhalazo kuMphathi weSebe okanye qhagamshelana neziko loqhagamshelwano lomxhasi ku-086 011 1502.
Kufuneka ufumane uhlaziyo kwiintsuku ezintlanu
Ukuba ngaba isikhalazo sakho asisonjululwanga kwiintsuku ezingama-21 okanye awonwabanga ngendlela esisonjululwe ngayo ibakala lesi-2 liyasebenza iBakala lesi-2
Dlulisela isikhalazo kwi-Ofisi yeCandelo eliLawula ukuThumela iPosi, nawo onke amaxwebhu.
KwiSebe lezoNxibelelwano
INombolo yomNxeba 012 427 8000, iFeksi: 012 427 8536/7
Abaxhasi bezokuPosa banokuzifaka izikhalazo zabo ngomnxeba, ifeksi, ileta okanye i-imeyile.
Ukuze isikhalazo silungiswe kakuhle liCandelo eliLawula ukuThumela iPosi, umfaki sikhalazo uyacelwa ukuba asinike olu lwazi lulandelayo
IiNkcukacha zobuQu
IGama
IFani
IDilesi yePosi
IiNombolo zomNxeba zoQhagamshelwano
Yintoni ingxaki
Yenzeke nini?
Kweyiphi iposi okanye inkampani ehambisa i-courier?
Ngubani othethe naye eposini?
Ukuba ngaba sisikhalazo sento ekunokulandelwa umzila wayo okanye yerejista, nceda usinike inombolo yento ekunokulandelwa umzila wayo okanye yerejista.
ICandelo eliLawula ukuThumela iPosi lijolise ekongezeni ixabiso kwaye liququzelele ulungiselelo lwenkonzo ethembekileyo, engafihliyo kwaye enobuchule kubo bonke abaxhasi bayo.
ULawulo lobulungisa lweCandelo eliLawula ukuThumela iPosi
NgokomThetho weNkonzo yokuThumela oyiNombolo ye-124 ka-1998, iCandelo eliLawula ukuThumela iPosi linokusebenza kuphela ngezikhalazo eziphathelene noku kulandelayo:
Iileta ezilahlekileyo
Ukwebiwa kweposi
Imbuyekezo
Inkonzo ebuthathaka yabaxhasi. Ngokumisela imigangatho yokhathalelo yabaxhasi esezantsi kunye neNkqubo yezikhalazo yomxhasi.
Ukususwa nokuvalwa kweposi. Ngokumisela ukungqinelana kwizakhiwo zeposi ukusuka kwezo ndawo kusetyenzwa kuzo kakhulu ukuya kwezo ndawo kungasetyenzwa kuzo kakhulu.
Uhanjiso ezitalatweni. Ngokuqinisekisa ukuba umzi ngamnye umasipala awunike inombolo uhanjiselwa esitalatweni.
Iintlawulo zeebhokisi zeposi. Ukuqinisekisa ukuba iibhokisi zeposi ezithathwa ngokuba ziidilesi zokuqala ngumntu osebenza oko azihlawulelwa
Ixabiso eliphezulu. Ngokuqinisekisa ukuba ixabiso layo nayiphi na inkonzo esisiseko liyafikeleleka, liyafana.
Usifaka njani isikhalazo? Ngokumisela inkqubo yendlela yokuphathwa kwezikhalazo zomxhasi
Uhanjiso lwasemva kwexesha. Ngokumisela isininzi senani leentsuku iileta ekufuneka zizithathe phambi kokuba zifike kumntu ezithunyelwe kuye.
Ngaphandle kolawulo lobulungisa lweCandelo eliLawula ukuThumela iPosi
ICandelo eliLawula ukuThumela iPosi alinalo naluphi na ulawulo lobulungisa kwimiba ephathelene noku kulandelayo:
Iipasile ezinobunzima obungaphezulu kwama-30kg kunye nentlawulelo yothutho.
Ukuhanjiswa kwamaphepha-ndaba kunye neemagazini.
Iposi engenadilesi.
IBhanki yasePosini.
Ukuhanjiswa kweposi ngumsebenzi womthumeli.
Iileta ezithunyelwa ngumntu oyedwa ongekho kwishishini lokuhanjiswa kweeeleta
Ayintoni amalungelo omxhasi
Kukuba abe nofikelelo kwinkonzo esisiseko yeeleta.
Ilungelo kwinkonzo enobulunga nefikelelekayo.
Inkonzo yeposi ethembekileyo nehamba ngexesha.
Ukuba khona kwezibonelelo zabantu abakhubazekileyo.
Ilungelo lokukhalaza.
YINTONI ICANDELO ELILAWULA UKUTHUMELA IPOSI
ICandelo eliLawula ukuThumela iPosi licandelwana kwiSebe lezoNxibelelwano. ICandelo eliLawula ukuThumela iPosi lasekwa ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-3 lomThetho wezokuThumela oyiNombolo ye-124 ka-1998. Injongo yokulawula ishishini lokuthumela kukuqinisekisa ukuba ummi ngamnye unofikelelo kwiinkonzo zokuthumela ezifikelelekayo nezinobulunga
ICandelo eliLawula ukuThumela iPosi liyakuqinisekisa ukuba iinkonzo zokuthumela ezisisiseko kufikelelwa kuzo ngummi ngamnye woMzantsi Afrika.
Phakathi kwezinye izinto, iCandelo eliLawula ukuThumela iPosi yimfanelo yalo:-
Ukusebenza ngezikhalazo ezivela kubaxhasi ezimalunga nabasebenzi bezokuthumela.
Ukuqinisekisa ukuba abasebenzi bezokuthumela babambelele kwimimiselo yomThetho, ngokunjalo neemeko kunye nemigqaliselo yeziqinisekiso zemvume nezokubhalisa
UMBONO
Ukwakha umlawuli obonakalayo kwicandelo kwaye osebenza ngendlela engafihliyo, onesitafu esiphuhlisiweyo kunye nesiqeqeshiweyo esinako ukwenza izigqibo ezinobulunga.
Ukulawula ngokufanelekileyo imithetho nemimiselo ngokunjalo nokufaka isandla kuphuhliso lomgaqo-nkqubo oya kwakha okusingqongileyo okufanelekileyo kuphuhliso lweenkonzo zokuthumela.
EJOLISE KUKO
Ukuba libe ngumlawuli ozimeleyo, onobuchule kwaye othembekileyo, ofikelelekayo kubaxhasi bakhe kwaye obasebenzela ngendlela efanelekileyo nenobulungisa.
Lifake isandla kwimpumelelo yezenzo zeenqobo ezisesikweni kwinkonzo yokuthumela esebenzayo neyoneleyo elungisa iimfuno zawo onke amacandelo abantu.
IINJONGO
Ukulawula iinkonzo zokuthumela ezigciniweyo nezingagcinwanga.
Ukuqinisekisa ukungqinelana ngeemeko zemvume nobhaliso.
Ukunyusa umdla wabasebenzisi bezokuthumela ngokuphathelene neendleko, ukuqhubeka kunye nobulunga beenkonzo.
Ukunyusa iinkonzo zelizwe lonke okuya kuqinisekisa ufikelelo olulinganayo kubo bonke abemi.
iSebe lezoNxibelelwano
INombolo yomNxeba 012 427 8000
iFeksi: 012 427 8536/7
<fn>xho_Article_National Language Services_UMBHALO WOFUNDO KUNOMATHOTHOLO.txt</fn>
UMBHALO WOFUNDO KUNOMATHOTHOLO
UMXHASI INOMBOLO YOKUSEBENZA
IMVELISO UMHLA
ISIHLONIPHO UBALO LWAMAGAMA
UNOMATHOTHOLO ONEMFUNDISO
UBUDE INOMBOLO YOPHENGULULO
AMA-40"
UMONGAMELI WEZOBUGCISA UMBHALI WEKOPI
IMIPHUMELA YESANDI INGXOXO
Siyintoni na xa sizimele sodwa? Singaba yintoni xa sinokuhlangana nabanye abantu size sivale umsantsa omkhulu phakathi kwakhe nawuphi na omnye wethu? Yile ngcinga eyenze u-Telkom abe yinkampani ephambili kwezonxibelelwano eMzantsi Afrika.
Ngulo moya wezimpembelelo othe wakhokhelela ukuba urhulumente woMzantsi Afrika akhwebe bonke abemi boMzantsi Afrika ukuba babengabanikazi bezabelo ze-Telkom ngokunokokwabo.
Fumana ulwazi oluthe xaxe kwincwadana yakho yezikhokelo ngezabelo ezifumaneka mahala kwi-ofisi zasePosini kunye namasebe athatha inxaxheba eBhanki yakwa-Standard.
Lo ayingomceli mngeni wokuthenga okanye ukuhlawula imali yokuthenga izabelo. Incwadana enengcombolo ezipheleleyo ngokunikezelwa kwezabelo iya kubhaliswa kwaye ikhutshwe xa umceli mngeni wokunikezela izabelo usenziwa.
Umceli Mngeni weZabelo zakwa-Telkom
Amandla ethu asekwabelaneni.
UMBHALO WOFUNDO KUNOMATHOTHOLO
UMXHASI INOMBOLO YOKUSEBENZA
IMVELISO UMHLA
ISIHLONIPHO UBALO LWAMAGAMA
UNOMATHOTHOLO ONEMFUNDISO
UBUDE INOMBOLO YOPHENGULULO
AMA-40"
UMONGAMELI WEZOBUGCISA UMBHALI WEKOPI
IMIPHUMELA YESANDI INGXOXO
Ngengcingo zomnxeba eziphantse zafikelela kwizigidi ezihlanu I-Telkom izinikezele ekwakheni ikamva eliqaqambileyo labo bonke abemi boMzantsi Afrika.
Fumana ulwazi oluthe xaxe kwincwadana yakho yezikhokelo ngezabelo ezifumaneka mahala kwi-ofisi zasePosini kunye namasebe athatha inxaxheba eBhanki yakwa-Standard.
Lo ayingomceli mngeni wokuthenga okanye ukuhlawula imali yokuthenga izabelo. Incwadana enengcombolo ezipheleleyo ngokunikezelwa kwezabelo iya kubhaliswa kwaye ikhutshwe xa umceli mngeni wokunikezela izabelo usenziwa.
Umceli Mngeni weZabelo zakwa-Telkom
Amandla ethu asekwabelaneni.
UMBHALO WOFUNDO KUNOMATHOTHOLO
UMXHASI INOMBOLO YOKUSEBENZA
IMVELISO UMHLA
ISIHLONIPHO UBALO LWAMAGAMA
UNOMATHOTHOLO ONEMFUNDISO
UBUDE INOMBOLO YOPHENGULULO
AMA-40"
UMONGAMELI WEZOBUGCISA UMBHALI WEKOPI
IMIPHUMELA YESANDI INGXOXO
I-Telkom sele ineziseko zobuchwepheshe obukumgangatho wehlabathi kwaye izinikezele ekwakheni ikamva eliqaqambileyo labo bonke abemi boMzantsi Afrika.
Fumana ulwazi oluthe xaxe kwincwadana yakho yezikhokelo ngezabelo ezifumaneka mahala kwi-ofisi zasePosini kunye namasebe athatha inxaxheba eBhanki yakwa-Standard.
Lo ayingomceli mngeni wokuthenga okanye ukuhlawula imali yokuthenga izabelo. Incwadana enengcombolo ezipheleleyo ngokunikezelwa kwezabelo iya kubhaliswa kwaye ikhutshwe xa umceli mngeni wokunikezela izabelo usenziwa.
Umceli Mngeni weZabelo zakwa-Telkom
Amandla ethu asekwabelaneni.
<fn>xho_Article_National Language Services_UMGAQO-NKQUBO WAMAWONGA EZEMALI KUBANIKI NKONZO (2004).txt</fn>
UMGAQO-NKQUBO WAMAWONGA EZEMALI KUBANIKI NKONZO
INTSHAYELELO NGUMPHATHISWA WEZOPHUHLISO LWEZENTLALO YOLUNTU KUMGAQO-NKQUBO WAMAWONGA EZEMALI KUBANIKI NKONZO
Ngokuvumelana neNkqubo yolwaKhiwo ngokutsha noPhuhliso, ngexesha leminyaka eli-12 yokuqala yolawulo lwedemokhrasi sigqalise amandla neenzame zethu ekuhambeni kwindlela yotshintsho lwentlalo. Sizinzise uphuhliso lwezentlalo njecala lomgaqo-nkqubo kwanenkqubo-sikhokelo yokukhulisa ukuncitshiswa kobuhlwempu kwaye kuphuculwe ukufezekiswa kwezithembiso zeenkonzo zentlalo-ntle yasekuhlaleni kubantu abangasiwa so nabahlelelekileyo kuluntu lwethu.
Ngenxa yelifa localucalulo ugqaliselo lweSebe kwiminyaka elishumi edlulileyo kakhulu belukukhuseleko loluntu, ngaphandle komsebenzi oqhubayo wokulinganiswa kofikelelo kwiinkonzo zentlalontle. Iimfuno kuqingqo-mali lokhuseleko loluntu zathetha ukuba bekukho izibonelelo ezingonelanga zokuxhasa ezinye iimfuno ezingundoqo, umzekelo iinkonzo zokhuseleko zentlalontle zasekuhlaleni, ukugcinwa kwezakhono zomsebenzi wentlalontle ezinqabileyo, kwanokunikwa kweenkonzo zentlalontle zasekuhlaleni yimibutho yoluntu. Kunikwe ukusekwa kwe-Arhente yoKhuselo llweNlalo yeSizwe, iSebe loPhuhliso lweNtlalo leSizwe ngoku linikele ujolise kwezinye zezi mfuno zingundoqo.
Ngokomzekelo, kwiminyaka emininzi edlulileyo iSebe loPhuhliso lweNtlalo leSizwe laqalise inkqubo yokuphuhlisa umGaqo-nkqubo kumaWonga ezeMali (Policy on Financial Awards) (PFA) kubaNiki Nkonzo. Iinyani zelizwe zabanga ukuba urhulumente aphengulule indlela asebenzisa ngayo izibonelelo zakhe ukuqinisekisa ukuba kukho ulwabiwo olubulungisa kuloo macandelo oluntu ngokwembali ayehlelelekile. I-PFA sisixhobo esibalulekileyo ekuququzeleleni utshintsho olungaphaya kunye nokuphuka kufezekiso lweenkonzo ngokuxhaswa kwabaniki nkonzo. Njengoko kwakuvunyelwene ngabo bonke abathelelani kwiNgqungquthela yokuKhulisa nokuPhuhlisa, bonke abathelelani benemfanelo yokusebenza kunye ekulungiseni imiceli-mngeni ehlanganisa ezoqoqosho nezentlalo ejongene nelizwe lethu. URhulumente, esebenza yedwa akanakho ukoyisa le miceli-mngeni. iSebe ke ngoko liyaqhuba ukwenza zonke iinzame zokuqinisekisa intsebenziswano ebalaseleyo kwanothelelwano nemiButho engekho phantsi kolawulo lukaRhulumente (Non-Governmental Organizations) (NGOs), imiButho eSekelwe kwiNkolo (Faith-based organizations) (FBOs), imiButho eSekelwe ekuHlaleni (Community Based Organisations) (CBOs), kwanoluntu ngokubanzi.
Ukwenza ukuba umgaqo-nkubo usebenze, iimodeli zokuxabisa ziphuhlisiwe ukuba zilungise imiba yokuphumeza. Kubaniki nkonzo ukuba basebenze kufanele ukuiba baxhaswe ngokwaneleyo kwaye amanqanaba okuxhasa kuwo onke amaphondo kufanele amiselwe. Iimodeli zokuxabisa zeNkqubo yeeNkonzo zeNtlalo (Social Services Programme Costing Models) ziya kuthi ke ziqinisekise ukuba kukho ukufana kwanobulungisa kulwabiwo lwezibonelelo. Izindululo kwinkxaso yenkqubo ezibekiweyo kwi-PFA ziya kuqinisekisa ukuba izibonelelo zisiwa ngqo kuluntu nakwimibutho ezifuna ngamandla, kunye nokuba urhulumente unikeza iinkonzo ezifikelelekayo. ISebe likwaphuhlise kwaye lavuma iziKhokelo zeNkqubo kwaneziXhobo zokuLawula, ekufuneka zifundwe kunye nomGaqo-nkqubo kumaWonga ezeMali aya kubaBaniki Nkonzo.
URhulumente uyaziqonda iinzame ezingadinwayo kwaneminikelo yoluntu kufezekiso lweenkonzo zentlalontle. Iiprojekithi ezinjengenkqubo yemisebenzi yaseburhulumenteni eyandisiweyo (extended public works programme) (EPWP) yimizekelo yentsebenziswano phakathi kwabantu bethu kunye norhulumente. Kukulo moya wentsebenziswano ke apho sibiza bonke abantu bethu ukuba baqhube ukuthabatha inxaxheba bedala ubomi obungcono babo bonke. Siyaziqonda kwaye sizincoma iinkonzo ezinikwa ngamavolontiya, abaniki nkonzo babucala kunye nemibutho yoluntu. Sisonke sakha uluntu nesizwe abantwana bethu kunye nabo bonke abantu baseMzantsi Afrika abalufaneleyo.
UmPhathiswa woPhuhliso lwezeNtlalo
Umhla:
IMIBULELO
ISebe likwanqwenela ukuba linakane abathile kwanamaziko athe anikela kuphuhliso lalo mgaqo-nkqubo, amasebe amaphondo, imibutho yoluntu, kwakunye noluntu jikelele malunga nokunika izimvo namagqabantshintshi abawafakileyo. Uthelelwano lweSebe nemibutho yoluntu lungundoqo wokufumana ukusebenza okunempumelelo kunye nokuzalisekisa umyalelo.
Ukuzuza iikopi zolu xwebhu, nceda nxibelelana:
Umnxeba: +27 12 312 7430/7428
Ifeksi: +27 12 312 7573
INTSHAYELELO
IMIBULELO
ISISHWANKATHELO ESIYINTLOKO...1
ISINGENISO...2
IMITHETHO-SISEKO...5
INGCALULO YESIMO...6
UMGAQO-NKQUBO NENKQUBO-SIKHOKELO YOWISO-MITHETHO...12
UKUBALULWA KWENKONZO...13
INGUQULO...14
ABANIKI NKONZO...16
UKUXHASA... 18
IKONTRAKI...22
UKUPHATHA NOKULAWULA... 23
UKUNCIPHISA, UKUNQUMAMISA NOKUPHELISWA KWENKXASO...25
IIMBAMBANO... 26
UNXIBELELWANO NOKUCEBISANA... 26
ULAWULO JIKELELE...26
ULUHLU LWENKCAZELO...27
<fn>xho_Article_National Language Services_UMGAQO-NKQUBO WOKUNIKEZELWA KWEBHASO LEMALI (2004).txt</fn>
UMGAQO-NKQUBO WOKUNIKEZELWA KWEBHASO LEMALI
KUBANIKI-NKONZO
INTSHAYELELO
Kwiminyaka elishumi yorhulumente wethu wedemokrasi , siye sajonga ihambo yethu yokusuka kwintlalo-ntle saya kuphuhliso lwentlalo njengomkhomba-ndlela womgaqo-nkqubo nowokuzalisekisa.. Njengelizwe elitsha siphuhlise imigaqo-nkqubo nemithetho esilungiselele indlela yokuhambisa iinkonzo kwabahluphekayo nabazizisulu.
Isebe liye lajonga ikakhulu kule minyaka ilishumi igqithileyo ukhuselo lezentlalo, xa kuthelekiswa nezinye iinkonzo zentlalo.Ukusetyenziswa kakhulu kohlahlo-lwabiwo-mali kukhuselo lwezentlalo kubangele ukungahoyeki kwezinye iinkonzo.Yaza loo nto yenza, phakathi kwezinye ukuphuhliswa kakubi kweenkonzo zokhuseleko, ukunqongophala kwamajelo okunika ezinye iinkonzo zentlalo-ntle kwabahluphekayo,ukubhabha kobuchwephesha kwezifundelweyo ezifuneka ngamandla,kwanetyala le mibutho yasekuhlaleni engakwazi ukuhambisa iinkonzo ngenxa yokungabikho kwamajelo.Le nto ibangele ukuvalwa kwemibutho enjalo nokulahlekelwa kukarhulumente ngabasebenzi. nto leyo enegalelo elibi kuhanjiso lweenkonzo.
Ukulungisa le nto iSebe leSizwe loPhuhliso lwezeNtlalo liye laqalisa iphulo lokuphuhlisa uMgaqo -nkqubo weBhaso leMali .Izinto zokwenene zelizwe zifuna ukuba urhulumente ajonge kwakhona indlela awandisa ngayo amajelo akhe ukuqinisekisa ukuba kukho ukulingana kwindlela elwabelwa ngayo uluntu ebelukade luhlelelekile.
Ukwenza lo mgaqo-nkqubo ubenempumelelo kuye kwaxatyiswa kwaphuhliswa ezi modeli ngenjongo zokulungisa imiba ebanzi yokusebenza.
I PFA sesona sixhobo sibalulekileyo esisetyenziswayo ekulungelelaniseni inguqu kuzo zombini, ukuhanjiswa kweenkonzo nokuhlawula abaniki zinkonzo.Kufuneka urhulumente awenze lo msebenzi esebenzisa iSebe loPhuhliso lwezeNtlalo kwaye siyayazi ukuba asinakuzifumana ezi njongo nezinto esijongise kuzo ngokunokwethu. Yiyo le nto siye savula amaphiko ethu ukuqinisekisa ukuba kukho intsebenziswano nobudlelane neMibutho eNgekho Phantsi kukaRhulumente (NGOs)iMibutho yezeNkolo(FBO) iMibutho yasekuHlaleni ( CBOs) amaqumrhwana kunye namashishini.
Ukuze abaniki nkonzo basebenzise i PFA, kufuneka banikwe imali eyaneleyo kwaye kuza kubakho imigangatho eza kukhutshwa ngayo imali kumaphondo onke. iiModeli zokuXabisa iiProgramu zeeNkonzo zeNtlalo ziqinisekisa ukuba kukho ukulingana kukusasazwa kwamajelo.Iziphakamiso kwiprogramu yokukhupha imali, ezichazwe kwi PFA ziqinisekisa ukuba amajelo asiwe kubantu nemibutho efuna imali kakhulu, kwaye urhulumente ukhupha iinkonzo ezifikelelekayo.
Ukulandela apha, urhulumente uphuhlise wamkela izixhobo nezikhokelo zenkqubo, ezibandakanya unikezelo-nkonzo oluvulelekileyo eziza kuthi zifundwe ngokuqhagamshelana noMgaqo-nkqubo weBhaso leMali neModeli yokuHanjiswa kweeNkonzo.
Kungenxa yeenzame zobunye apho sinokuziqhenya sithi isiseko sibekiwe , nakubeni kukho imiceli-mingeni emininzi, kwaye sisajongene nokwenza amagalelo anentsingiselo kwizigidi zabantu baseMzantsi Afrika abalindele iinkonzo kuthi.
uMphathiswa woPhuhliso lwezeNtlalo
Umhla
UKUBULELA
Inkqubo yokuphuhlisa uMgaqo-nkqubo weziMali waqala ngo 1996, kodwa wamiselwa ngonyaka ka 2000.uMphathiswa weSebe lezeNtlalo waseka iKomiti yabaPhathiswa eyayiza kuphanda ngemibandela erhangqe lo mgaqo-nkqubo ukuze ikwazi nokunika amacebiso kwiBhunga labaPhathiswa beSebe lezeNtlalo.(MINMEC).Iminmec yathatha isigqibo sokuba lo mgaqo-nkqubo mawuphinde ujongwe.Ikomiti ibinyulelwe oko yaphinda yawujonga yaza yagqiba ekubeni mawubekho uMgaqo-nkqubo weBhaso leMali waza wamkelwa ngo 2004 emva kokwaziswa kwiiNtloko zeeNkonzo zeNtlalo-ntle.(HSWS) iKomiti yoLawulo, ( EXCO) kunye neMINMEC.
Isebe kwakhona linqwenela ukwazisa abantu namaziko athe enza amagalelo okuqhutyelwa phambili kwalo mgaqo, amasebe amaphondo, amaqumrhu, abantu basekuhlaleni, izincomo nezigxeko abazenzileyo kunye namagalelo abo.Ubudlelane besebe namanye amaqumrhu ibe ngowona mzamo wokuzalisekisa isigunyaziso sethu.
Xa ufuna iikopi zolu xwebhu , nceda udibane :
IZIQULATHO
Imbulambethe... 1
Imibulelo... 3
Isishwankathelo solawulo... 6
INTSHAYELELO...
OKUQULATHIWEYO NENJONGO... 7.
IMIGQALISELA...10
UMGAQO-NKQUBO NESISEKO SOMTHETHO... 17
UBUCUKUBHEDE BEENKONZO...18
INGUQU...19
ABANIKI-ZINKONZO...21
IZIMALI... 22
IZIQAMANGELO ZOMTHETHO...27
UKUPHUNGULWA ,UKUNQUNYANYISWA,NOKUPHELISWA KWENKXASO-MALI ... 30.. 13.IMBAMBANO...31.. 14.UNXIBELELWANO...NOKUFAKANA IMILOMO...31
ULAWULO JIKELELE...32
Uluhlu lweentsingiselo...32
ISEBE LOPHUHLISO LEZENTLALO
UMGAQO-NKQUBO WOKUNIKEZELWA KWEEMBASA KUBANIKI -NKONZO
ISISHWANKATHELO SOLAWULO
Urhulumente nakaloku nje ujongene nemiceli-mingeni yokunikezela ngeyona nkonzo iphucukileyo kumacandelo abantu abahluphekileyo nababuthathaka. Ngokwembali, iinkonzo zentalontle bezingumsebenzi odibeneyo karhulumente nabantu, urhulumente yena ingoyena ukhupha inkxaso yemali kwimibutho .Into ekhoyo ngoku yeyokuba ilizwe lifuna urhulumente ajonge kwakhona indlela awasebenzisa ngayo amajelo akhe ekuwasasazeni ngokulinganayo kubantu ebebekade behlelekile.
Amalinge okuphuhlisa umgaqo-nkqubo weembasa zemali kwi NPO ubekhe wenziwa kwixesha eligqithileyo.Lo mgaqo-nkqubo awukhange uzifezekise iimfuno zikarhulumente necandelo le NPO. Ngoku kukho imfuno engxamisekileyo yokuphuhlisa umgaqo-nkqubo oza kuqinisekisa ukuba iSebe liyakwazi ukuzalisekisa izithembiso zobomi obungcono kubantu bonke.
Lo mgaqo-nkqubo weembasa zemali unenjongo zokujonga iimpendulo zelizwe ekunikezelweni kwemali kubaniki zinkonzo zecandelo lesebe lezentlalo, ukulungelelanisa inguqu nokuhambisa kwakhona iinkonzo namajelo, nokuqinisekisa iinkonzo ezinempumelelo nezifezekileyo kumacandelo abantu abahluphekileyo nababuthathaka..
Lo mgaqo-nkqubo uzimisele ekulungelelaniseni inzuzo yenjongo yeSebe, eyiyeyokuba 'ukwenza abahluphekileyo nabuthathaka nabakhutshelwe ecaleni kwisosayethi yase Mzantsi-Afrika bakwazi ukuzifumanela ubomi obungcono, bedibene bebodwa ,kwakhona bedibene nabo bazimisele ekwakheni isosayethi enenkathalo"
Umgaqo-nkqubo nobume bezomthetho belizwe yenze ukuba kubekho imali elungele ukuba iSebe likwazi ukuzuza injongo yalo, ingakumbi ngokubhekiselele kukulingana kokusasazwa kwamajelo.Indima enobuzaza edlalwe licandelo leNPO kubonelelo lweenkonzo iyancomeka.Ezinye iiNPO zenze inguqu engummangaliso ngokubhekisele kwizinto eziyinyani zelizwe. Nanjalo ke inguqu ihleli ingowona mceli-mngeni mkhulu karhulumente.
Lo mgaqo-nkqubo ngoko uzimisele ukulungelelanisa ukuzuzwa kwezinto zokuqala zeSebe ngokuphuhliswa kwenkonzo kwabahluphekile, namaqela abuthathaka nabo banezinto ezizodwa abanjengabantwana, ulutsha, abadala, abantu abalimeleyo, oomama, amaxhoba obungxobongela nawokuxhatshazwa, abantu abachaphazeleka kukusetyenziswa kweziyobisi nabo basulelwe nabo bachatshazelwe yiNtsholongwana kaGawulayo noGawulayo.
Ukuze iSebe likwazi ukuzuza nokusebenza ngesigunyaziso salo somgaqo-siseko, kufuneka lijonge izinto eligqale kuzo elifuna ukuzizuza,nendlela ezi zakufumaneka ngayo lenze nemilinganiselo yokusebenza kwee programu zalo.Umgaqo-nkqubo ubeka ngaphambili imiceli-mingeni nezinto zenguqu elijolise kulo, eza kuba novakalelo kwindlela , nendawo, nomntu oza kuxhasa iinkonzo ezi zakukhutshwa ngurhulumente. Ichaza iindlela zokukhupha iimali, neendidi zokukhupha iimali, nendlela yokuhlola efanelekileyo, neendlela zokubhatala, neemfuno zokukhupha imali.
Njengoko ifana kwilizwe lonke, ababoneleli ngemali bakarhulumente nababucala bafuna ukwazi ngendlela imali yeeprogramu esetyenziswe ngayo,kuquka nemilinganiselo yokusebenza ngendlela eyiyo.Isebe liza kungena kwiikhontraka nabantu abanikezela ngeenkonzo, ukuqinisekisa ukuba iinkonzo ezilindelekileyo ziyafunyanwa, kwaye abantu abanikwa ezo nkonzo bayaneliseka kwanemali isebenza ngendlela eyiyo.Ezi khontraka zichaza kwakhona ubume bobudlelwane phakathi kukarhulumente nabaniki-ziinkonzo.Lo mgaqo-nkqubo unobume benkqubela phambili kwaye isiseko sale khontraka yintsebenziswano hayi ungquzulwana ukwenzela ukuba ubudlelane bexesha elide buphuhliswe bomelezwe ngokwakhiwa kwamaziko nangenkxaso, ingakumbi abaniki-zinkonzo abasantshulayo abasuka kuluntu ebelikade lihlelelekile.
INTSHAYELELO
Ixesha elisemva ngo 1994 lizise utshintsho olukhulu eMzantsi Afrika.Olu tshintsho lube novakalelo kuyo yonke imiba yezinto zobomi zelizwe kuquka namaziko.Olona tshintsho lubonakalayo lolo lokuphucula uhanjiso lweenkonzo nokwenza ezi nkonzo zibe nokufikelela lula luze luphendule neemfuno zabantu abaninzi.
Inkqubo yenguqu isaqhubekeka kwaye izise imiceli-mingeni emininzi kubo bonke abachaphazelekayo, ingakumbi abaniki-zinkonzo.uRhulumente unikwe isigunyaziso sokuqinisekisa eyona nkonzo ilungileyo eluntwini , ngenjongo zokugxotha ubuhlwempu nokudala ubomi obungcono bomntu wonke.
IPhepha lokuGaya iZimvo lezeNtlalo-ntle (White Paper) lifake iSebe loPhuhliso leNtlalo kwinguqu yeenkonzo zentlalo ngokuthatha indlela yophuhliso ecacisa ukuxhomekeka phakathi kophuhliso lwezentlalo nezoqoqosho.Kufuneka lo nguqu ilungise imiba yohlanga , iklasi, ubuni, nokungalingani.
uPhuhliso lwezeNtlalo-ntle lugxinise ekukhuliseni izakhono zabantu nokukhuthaza ukuzithemba nothatho-nxaxheba ekuthathweni kwezigqibo. Ibethelela inkonzo esekelezelwe kwikhaya, kuluntu nedibeneyo. ( United Nations:1987)Indlela yophuhliso ayiyisusi okanye inike enye indlela ukuba isebenze kuqala, koko ibethelela ukuba ngokungaphandle kwendlela yokungenelela, isiphumo masikhuthaze intlalo nobulungisa bezoqoqosho.
Ngokwembali iinkonzo zentlalo-ntle eMzantsi Afrika bezifumaneka kurhulumente nakwimibutho yasekuhlaleni.Urhulumente uyavuma ukuba imibutho emininzi inezakhono, ubuchwephesha amaseko namanye amajelo anokuba negalelo kulwakhiwo, uphuhliso nelungiselelo lwale nkonzo.Uninzi lwale mibutho lifumene imali kwinkxaso-mali karhulumente. Uninzi lwale mibutho layamanise iinkonzo zalo kwimigaqo-nkqubo karhulumente.Nanjalo,kulusizi kuba asiyiyo yonke eyenze loo nto, ngoko ke kufuneka izinga le nguqu likhawuleze.
Le yenziwa yimfuno yokujonga imibandela efana nentlupheko, ukungaqeshwa, ngokunjalo nobhubhane wentsholongwane kaGawulayo noGawulayo ( HIV and AIDS),enovakalelo olubi eluntwini.Ukongeza, kufuneka uhanjiso lweenkonzo zentlalo-ntle lusiwe kwimimamdla eyifuna kakhulu njengeelali noluntu oluhlelelekileyo, olo luchaphazeleke kakhulu. Imibutho esekelezelwe eluntwini naleyo isantshulayo nekwaziyo ukunika iinkonzo kwabahluphekileyo ingakumbi uluntu lwasezilalini, lusabekelwa bucala xa kukhutshwa imali okanye lunikwe imali engonelanga.
uRhulumente uye wenza utyalo mali olukhulu kwicandelo lophuhliso lwezentlalo kule minyaka idlulileyo . Uye wakhupha okusingqongileyo kwezomthetho nezomgaqo-nkqubo.Nanjalo, uhanjiso-lweenkonzo khange lwenziwe ngohlobo lokuba luhlangabezane ne ajenda yenguqu. Ukuze iindlela zenguqu zikwazi ukuhlangabezana neemfuno ezandayo zoluntu , kufuneka ziqiniswe ngokubonakalayo.Ukongeza, kufuneka abaniki-zinkonzo ezikhutshelwe ecaleni zisiwe ngaphambili kwi arena zikarhulumente zemali.
OKUQULATHIWEYO NENJONGO
Okuqulathiweyo kumgaqo-nkqubo
Lo mgaqo unenjongo zokulungelelanisa ukufunyanwa kwezinto zokuqala zeSebe ngeenkonzo ezidibeneyo nezinesimo sokuphuhlisa, nokuqinisekisa ulondolozo nenkxaso kumaqela ahluphekileyo nabuthathaka, nabo baneemfuno ezizodwa abanje ngabantwana, ulutsha, abantu abadala, nabakhubazekileyo, oomama, abaxhoba nabasindileyo kubugebenga noxhatshazo, abantu abachatshazelwe ziziyobisi nabo basulelwe yintsholongwane ka Gawulayo nanguGawulayo.
Ababoneleli ngemali bakarhulumente nababucala bafuna ukuba kuphendulwe ngeemali zeprogramu, kudibanise imilinganiselo yokwenza izinto ngendlela eyiyo.Le nto ibeka uxanduva kurhulumente lokuvavanya amaxabiso nezibonelelo zemisebenzi ize ichaze kwisosayethi iphela, ingakumbi kubarholi berhafu, ukuba urhulumente uyisebenzise njani namajelo abelwe abantu ukuba anikelwe ukulungisa isosayethi na.Injongo yalo mgaqo-nkqubo kukuqinisekisa ixabiso lemali nokuba izinto zokuqala ebezimelwe ukwenziwa ngemali zenziwe na.Le ke ithetha ukuba urhulumente necandelo elingekho phantsi kuka rhulumente likwazi ukuphendula ngezinto elizinikiweyo.
Ekujoliswe kuko
Umgaqo-nkqubo wokukhupha imali unenjongo zokujonga impendulo zelizwe ekunikeni imali abaniki-zinkonzo kwicandelo lophuhliso lwezentlalo, ukulungelelanisa inguqu nokusa iinkonzo namajelo kumanye amacala, nokuqinisekisa inkonzo enempumelelo nehamba kakuhle eya kubantu abahluphekileyo nabuthathaka abakumacandelo esosayethi.
Lo mgaqo-nkqubo uvulelekileyo ulungiselela orhulumente bamaphondo nabesizwe ukuba baphuhlise izikhokelo zeenkqubo zabo ngokubhekiselele kwiimfuno namajelo afumanekayo.
Iinjongo eziphambili
Nazi iinjongo eziphambili zalo mgaqo:
Ukuseka ubudlelane bengxowa-mali phakathi kweSebe nabaniki-ziinkonzo ezikhupha iinkonzo zophuhliso lwezentlalo-ntle.
Ukwalatha iimfuno neendlela zokunikeza iimbasa zemali kubaniki zinkonzo
Kukhupha isixhobo sokulungelelanisa inguqu yokuhanjiswa kwenkonzo zentlalo-ntle.
Ukuphuhlisa ubungakanani bemibutho esantshulayo nebikade ihlelelekile engenawo amajelo kodwa analo ulwazi lweemfuno zoluntu.
Kusekwe okusingqongileyo kwabaniki-zinkonzo abatsha ebebekade bengafakwa kwingxowa-mali karhulumente.
Ukukhupha isiseko sosasazo lwamajelo ngokulinganayo.
IMIGQALISELA
Le migqalisela ilandelayo ixhasa umgaqo-nkqubo wengxowa-mali yokuphuhlisa abaniki zinkonzo zentlalo-ntle.
Ukufikeleleka : Ukufikeleleka ngokwemigaqo yeemeko zesiqu nezenzululwazi yezelizwe, ixesha, ulwimi neemfuno
Ukukwazi ukuphendula :Ukuthobela yonke imithetho, imigaqo-nkqubo, nemiqathango yezezimali
Ukukwazi ukufumaneka :Akukho mntu makakhutshelwe ecaleni kuba engakwazi ukuhlawulela iinkonzo apho kufunwa khona imali, makubekho uvavanyo kuqala.
Ukufaneleka :Ukuphendula kwezentlalo, zoqoqosho zenkcubeko nakwiimeko zabenzalelwane nezepolitika.
Impumelelo nokusebenza kakuhle :Ukuzuza iinjongo ngendlela enempumelelo nengachithi-mali
Ukuxhotyiswa : Ukomeleza umthamo wemibutho esantshulayo ukuba iphuhle ukwenzela ukuba ikwazi ukumelana nemigangatho ebekwe kulo mgaqo-nkqubo.
Ukulingana : Ukunatyiswa/sasazwa kwamajelo asekelezelwe kwiimfuno, izinto emazenziwe kuqala neembali yokungalingani.
Uthatho-nxaxheba : Ukusebenza ngenkuthalo kwabalawuli, abanxumi,abasebenzi,ababhekisa apha, nabameli boluntu kwiinkqubo zombutho nakukuyilwa komgaqo-nkqubo.
Ubudlelane Uxanduva oludibeneyo lukarhulumente, isosayethi yabantu, necandelo lamashishini ekuhambiseni iinkonzo.
Ukudibana kwezentlalo : Imigaqo-nkqubo neeprogramu ezikhuthaza ubulungisa kwezentlalo.
Ukungafihli nto : Ukufumana ulwazi, ukuvuleleka kolawulo neenkqubo zokulawula
UPHICOTHO LWENTO EKUYIYO
Ubume babantu
uMzantsi Afrika xa uthelekiswa namanye amazwe uthathwa njengelona lizwe linamanani amakhulu/amaninzi abantu abasulelwe yintsholongwane kaGawulayo nabafa zizifo ezayanyaniswa noGawulayo. Ngo 1990, abesifazana abahlolwe kwiikliniki zobelekiso bebeyi 0,7% abasulelwe yintsholongwane kaGawulayo, kwaze ngo2002 elinani lenyuka laya kutsho ku 26,5%.Abona bantu basulelwayo ngabakwiqela leminyaka engama 15 ukuya kuma 49 eminyaka. Eli qela ke limele abantu abasesemandleni kwezoqoqosho kwisosayethi.
eMzantsi Afrika ,amanani eNtsholongwane kaGawulayo noGawulayo abonakalisa ukuba izinga lokosuleleka liphezulu kwabesifazana,kwaye phantse isiqingatha sabantu abasulelweyo ngoku ngabesifazana.Mininzi ke imiba ekhokelela kwesi simo.Enye yemiba engunobangela wokungalingani kwamandla akhoyo phakathi kwamadoda nabafazi.
Abantwana abazelwe sebenale ntsholongwane kaGawulayo, okanye abo baswelekelwe ngumzali omnye okanye ngabo bobabini ngenxa yesifo sikaGawulayo noGawulayo baphakathi kwamalungu azizisulu esosayethi. Basoloko ke bekwingozi yokugula , kweyokuxhatshazwa, nokuxhatshazwa ngokwesondo kunabantwana abaswelekelwe ngabazali ngokwendalo.
NgokweNkcukacha zoMzantsi Afrika zowe1995 i 28% yamakhaya ne 48% yabantu bebehlala ngaphantsi komda wentlupheko, ngokubalwa ngokwesiseko senkcitho, leyo ingakudibanisi ukufikelela kwiinkonzo nezinye izinto. Ngo 1999, i3,7 yezigidi kwi 11,4 yezigidi kumakhaya anjalo ebehlala ngaphantsi komda wentlupheko.Abo ke bonke ingabaMnyama.Intlupheko ngowona mceli-mngeni mkhulu ojongene noMzantsi Afrika namhlanje.Idibene nokungalingani kweemeko ekuhlalwa kuzo nokufikelela kumajelo kwelinye icala,nokuba zizisulu ngaphakathi ezindlini nakuluntu kwelinye icala.
Ingcali kwezophando zifumanise ukuba ukungalingani kusoloko kusayanyaniswa nesini, iminyaka, nobuhlanga,Iba ngoomama namakhaya akhokelwa ngoomama/ abasifazana, ulutsha, abadala, abaMnyama nabahlala ezilalini abakwingozi yentlupheko.Urhulumente olawule emva kocalucalulo ubonisa ukuba intlupheko uyihoye kakhulu njengoko uhlahlo-lwabiwo mali oluninzi aluse kwinkcitho yentlalo-ntle nakwii programu zokunciphisa intlupheko nakwezijolise koomama/ besifazana.
Urhulumente woMzantsi Afrika uyayazi iyantlukwano ngokwezentlalo,ezenkolo nezenkcubeko zamakhaya ngokunjalo novakalelo lotshintsho kwezentlalo kubume nakwizakhiwo zabo.Kutshanje amakhaya ajongene nemiceli-mingeni emitsha neenzame zokuhlangabezana neemfuno zamalungu azo.Amakhaya amaninzi eMzantsi Afrika ingakumbi kwawoluntu lwabaMnyama aye achatshazelwa akasebenza kakuhle ngenxa yale ntlupheko, xa idibene nobunzima bezokusingqongileyo kunye nokuziva ungenemandla.
Ukudilika kwezentlalo kuye kwabonakala kukukhula kokudilika kwamakhaya, ingxwabangxwaba yamakhaya, iingxaki zempilo yezengqondo, ubugebenga, ukusetyenziswa kweziyobisi, nokuthengiswa kwezesondo, ukungabinamakhaya, nabantwana abahlala nabasebenza ezitalatweni .
Ngokubhekiselele kuBalo lwaBantu luka 2001, bangama 2,255 982 abakhubazekileyo eMzantsi Afrika.Abaninzi kubo ngabangaboniyo nabaziziqhwala.Iphondo elinabona bantu baninzi bakhubazekileyo lelaKwaZulu Natala ( 470 588) kulandele iMpuma-Koloni ( 372,265) ize ibe lelaseRhawutini ibengama 331 611.Iphondo elinabantu abambalwa abakhubazekileyo lelo Mntla-koloni.
Le meko ingasentla apha ibonisa inxenye yobume bubonke bemeko yezentlalo-qoqosho.
uRhulumente usebenze kakhulu elungisa le mibandela, njengoko kubonakala kukujongwa kwishumi leminyaka ekumiselweni kweeprogramu zikarhulumente.Le miceli-mingeni iyantenga-ntenga, ingakumbi ngokwemigaqo yeenkonzo ezikhutshwa liSebe leZentlalo-ntle kwilizwe lonke.Ezi nkonzo ziludonga lohanjiso kwabahluphekileyo, nakwabo babekelwe ecaleni nakwababuthathaka kumacandelo esosayethi.
Le miceli-mingeni nezinto zokuqala kufuneka ilungiswe ngendlela engazokubiza mali ininzi,kwaye lo mgaqo-nkqubo weSebe ukhupha izixhobo zokusa iinkonzo nokwabiwa kwamajelo ukuqinisekisa ukuba iinjongo zalo ziyafumaneka.
Imali ekhutshelwe uhanjiso lweenkonzo ishokoxeke kakhulu ngenxa yokwanda kokhuselo lwezentlalo kumaphondo athile- engaphezu kwama 90% yohlahlo-lwabiwo-mali lesebe, ngexesha ibizalisekisa umsebenzi obalulekileyo wezokhuseleko.
Ibali elifutshane ngobomi uSwilling no Russel bathi, ngokusekelezela kuphando lobuninzi kwiSifundo soCando elingaNgenisi nzuzo loMzantsi Afrika, icandelo elingangenisi-nzuzo lelona libalulekile kuqoqosho lo Mzantsi Afrika elinesixa senkcitho sisonke sama R9,3 sebhiliyoni ngo1998, simele 1,2 semveliso yasekhaya iyonke.Inani lilonke labaqeshwa kwicandelo elingangenisi nzuzo ngo1999 lalidlula inani labaqeshiweyo ( kuqula abasisigxina emsebenzini, abangxungxayo namavolontuya) kumacandelo amakhulu ezoqoqosho, yenze loo nto eli candela ibe lilona likhulu elizweni.Kwakuwo lo nyaka, i 1,5 yezigidi zamavolontiya asebenze ngokuzimisela echitha ixesha namandla awo kwi NPO zaseMzantsi Afrika. Xa kuthelekiswa amavolontiya ngokweepesenti yabasebenzi abangenzi ngeniso kumazwe ayi 28, ami kwi avareji yama 35% uMzantsi Afrika umi kuma 47%.
YOMSEBENZI
Inkonzo zentlalo
Intlalontle yabantwana
Iinkonzo zolutsha, intlalontle yolutsha
Iinkonzo zamakhaya
Iinkonzo zabadala
Iinkonzo zokuzinceda ngokwakho, nezinye
Ezentlekele/Ezikaxakeka zokunqanda nokuthintela
Iindawo zokuhlala zethutyana
Uncedo lwempahla
Isixa sisonke
Olu lwazi lukule tafile luthathwe ngqo kumntu walo.
Nakubeni le ingentla ingacacisi kakuhle imimandla yeenkonzo zokumanyana,ibonisa imimandla yokuhanjiswa kweenkonzo ezingundoqo ezizinto zokuqala zikarhulumente.Ngokwemigaqo yengxowa-mali, kuqikelelwa ukuba icandelo le NPO
billion leyo ke ibiligalelo likarhulumente.Kwesi sixa mali sifakwe ngurhulumente, ama R2,1 ebhiliyoni aye kwiinkonzo zentlalo, i R1,7 bhiliyoni yaya kwezeMpilo yaze i R1,1 bhiliyoni yaya kuphuhliso nakwizindlu.
uSwilling no Russel (2001:35) bathi " amacandelo afumana ingxowa-mali karhulumente abangelwe zi NPO eziphuhliswe kakuhle neziqingqekileyo ezibonakala zisebenza ngokuzimisela, zinabasebenzi abaphuma ezidolophini, noluntu olwamkela imivuzo emihle kunoluntu oluhluphekayo...i 47% yeenkonzo zeNPO ne 42% yezeMpilo zikwingingqi zabamivuzo emihle.Umahluko wenkcubeko nezolonwabo, namacandelo ezophuhliso nezezindlu, apho isiqingatha se NPO kuwo womabini lamacandelo sigxininise kwiindidi zentlalo-qoqosho. Bagqibe ekubeni iinkonzo zentlalo namacandelo ezempilo e NPO ' alungiselela icandelo lesosayethi yabaMhlophe kwaye basenza njalo nangoku. Loo nto ayithethi ukuba amacandelo ezentlalo nezempilo zeNPO awazihlangabezi iimfuno zabahluphekileyo, koko ivula umzila wokujonga ukuba ngubani ofumana inkxaso kwingxowa-mali karhulumente yamacandelo entlalo nalawo ezempilo'(ibid:36)
Kwesi sifundo singentla, kuye kwabonakala ukuba imivuzo yabantu abazenzeleyo yona ibalelwa kuma 34% engeniso yeNPO iyonke.Le ikhutshwe kwiinkonzo zemali, kweyemisebenzi nakwezinye abantu abazingenisele yona.Iinkonzo zentlalo zeNPO kubonakala ukuba zezona zenza ingeniso enkulu , ethe zenza ama R1,2 ebhiliyoni ngo 1998. Le imele ama 32% yengeniso iyonke kweli candela, inesibonelelo sikarhulumente sama 56,5% , icandelo labucala eliyi 11,1%. Le tafile ilandelayo ibonisa isishwankathelo semali secandelo elingangenisi nzuzo.
Imivuzo
Imali, intengiso nezinto ezimele ukubhatalwa
Utyalo-mali
Isipho sengeniso secandelo eliprayivethi
Isixa-mali sengeniso sisonke
Inkcitho
Imivuzo
Ezinye
Inkcitho iyonke
Le ingasentla inika umfanekiso omfutshane ngecandelo le NPO eMzantsi Afrika.Nakubeni esi sifundo besenziwe ngo1999 , sisesemgceni kwaye siyayamkele imigqalisela yemisebenzi karhulumente.Ukuhlolwa kubonisa indima ecekethekileyo edlalwe ngamavolontiya kuhanjiso lweenkonzo zecandelo lentlalo ngokunjalo nesakhono ingakumbi secandelo leNPO elisekwe kakuhle lokunyusa ingeniso yalo ngezimali nokunyusa ingxowa-mali kwamanye amajelo. Emva kokuxela le nto, kubalulekile ukwazisa ukuba imibutho emitsha nentshulayo ehlangabezana neemfuno zoluntu ezabelwe zona, ziye zashiyeka phandle ngokwemigaqo yokwabiwa kwamajelo.
Le ingasentla inemiphumela ebalulekileyo ngokwemigaqo yobudlelane urhulumente anabo nee NPO .Kwakhona ibeka izibophelelo kurhulumente ahambise amajelo amiyo aze akhuphe namatsha ukuqinisekisa ukulingana ,ukulungisa nokwenza inguqu ngaphakathi kwicandelo le NPO,ukuze kuncedwe imimandla engenamajelo awaneleyo.Kufuneka uRhulumente akhangele ezinye iindawo ukuze aqinisekise ukuba iinkonzo zihambelana nekujoliswe kuko kunye nezinto emazenziwe kuqala.Kufuneka abaniki-nkonzo kwelinye icala baphuhlise iiprogramu ezikwaziyo ukuzimela nezizakukwazi ukuhlangabezana neemfuno zabantu abaninzi abahluphekileyo namaqela abuthathaka.
iSebe linokwabiwa kwamajelo okugoso ngenxa yokuphuculwa kwezokhuseleko, olucekeceke ekupheliseni intlupheko kwaye ibonwa njengeyona ngeniso egqalileyo enkulu kwabahluphekileyo beli lizwe.Njengokuba le inokwenzeka ngokwemigaqo yelungiselelo lokhuseleko kwabahluphekileyo, iye yabangela ukuba iSebe lisebenzise umndilili wama 90% wolwabiwo-mali kwizibonelelo zentlalo., kushiywa nje i 10% kuphela kuhlahlo-lwabiwomali lenze ezinye iinkonzo, nokuba zenziwa yi NGO okanye ngurhulumente.
Isicwangciso sobuchule seSebe ngokubhekiselele kumba ocekethekileyo wokunciphisa ubuhlwempu nakuphuhliso loluntu, iinkonzo zokukhusela abantwana, iinkonzo zabadala, abantu abakhubazekileyo, neenkonzo zenkxaso kumaxhoba okuphathwa gadalala emakhayeni nezinye iinkonzo ezabelwe ezantsi kuhlahlo-lwabiwo-mali.Nakubeni izibonelelo zethutyana zikwazi ukunciphisa le ngxaki,amaphondo akakhange akwazi ukuwafaka kuhlahlo-lwabiwomali lazo ukuqinisekisa ukuba ziyaphila.
Kuye kwanyanzeleka ukuba eminye imigaqo nkqubo itshintshwe ukuqinisekisa ukuba iinkonzo ziya kubantu abazifuna kakhulu, ngenxa yokunqongophala kwamanani, ubuchule nezimali.Oonontlalo-ntle abaninzi baye bawushiya lo msebenzi , kurhulumente nakumacandelo angekho phantsi kukarhulumente, besiya kwiindawo ezinemisebenzi engcono. Le nto ke iyavakala kuhanjiso lweenkonzo nakuluntu oluncedwayo.Ezi zibophelelo aziviwanga ngurhulumente yedwa , koko nayimibutho engekho phantsi kukarhulumente ezinika iinkonzo eluntwini.Kukho ukungakwazeki ukwenza umsebenzi ,ingakumbi kumgangatho wephondo, ekunyuseni inkxaso-mali yecandelo elingekho phantsi kukarhulumente, ingakumbi amacandelo amatsha afana naweenkonzo, amavolontiya nemibutho engekho phantsi kukarhulumente evumayo ukunika iinkonzo kubantu ababekade behlelekile bengenawo namajelo awaneleyo.
Nanjalo njengokuba lo mgaqo-nkqubo ufuna ukusa amajelo neenkonzo kwiindawo ezilungiselwe kakhulu,kuyaziwa kananjalo ukuba iinkonzo zophuhliso lwezentlalo bezisoloko zinganikwa mali yaneleyo kwaye ukufumana ukulingana ngokunjalo nokulungisa imiceli-mingeni ekhoyo kuza kufuneka kukho amajelo emali amaninzi iSebe liza kuzama liphuhlise iindlela nemilinganiselo efanelekileyo yokuphendula kwiinzame zenguqu ezixelwe kulo mgaqo-nkqubo.
UMGAQO-NKQUBO NESISEKO SOMTHETHO
Isiseko esijoliswe ngqo kumgaqo-nkqubo
Injongo yeli candela kukuveza iingcamango ezenza amalungiselelo emithethwana eyahlukeneyo yesizwe egunyazisa umgaqo-siseko karhulumente nezibophelelo zamazwe ngamazwe.Le mithethwana yesizwe kubhekiswa kuyo apho isenokubhekisa ku okanye yenze ilungiselelo lokunika uncedo lwezimali kubaniki-zinkonzo kulungiselelwa uhanjiso lokuphuhliswa kweenkonzo zentlalo-ntle.
Le migaqo-nkqubo nemithetho iquka le ilandelayo, kodwa ayiphelelanga apha:
uMthetho weMibutho eNgenzi nzuzo, 71 wowe 1997
uMthetho wokuLawulwa kweMali zikaRhulumente,1 wowe 1999
Imigaqo elawula ukusebenza komgaqo-nkqubo
Ekumiselweni kwalo mgaqo-nkqubo, kwathathelwa ingqalelo le mithetho ilandelayo:
uMthetho wokukhuthaza uLawulo lwezoBulungisa (3 wowe 2000)
uMthetho wokukhuthaza ukuFumaneka koLwazi (2 wowe 2000)
Yonke iMithetho namalungiselelo omgaqo-nkqubo elawula iinkonzo zophuhliso zentlalo-ntle elizweni. Leyo iquka, kodwa ingaphelelanga apha:
o iPhepha lokuGaya Izimvo lezeNtlalo-ntle
Isicwangciso seMiba eliShumi soMphathiswa woPhuhliso lwezeNtlalo
UBUCUKUBHEDE BEENKONZO
Ngokomgaqo-nkqubo nesiseko somthetho ezixelwe apha ngasentla, iSebe linomsebenzi omkhulu nesigunyaziso sokusa iinkonzo ebantwini kangangoko linakho, ingakumbi kumacandelo abuthathaka nabo bahluphekileyo.uRhulumente unesigunyaziso somgaqo-siseko sokuba :
Aphuhlise iimbono , iinjongo nezinto ekujoliswe kuzo ezicacileyo
Achaze ngendlela azimisele ngayo ukuzuza ajolise kuzo
Abonise indlela aza kuyilinganisela ngayo imisebenzi yee programu ekuzuzeni ajolise kuzo
Ezi zingentla ziza kusebenza kuluntu ngokunjalo nakumaqumrhu azimisele ukuhambisa iinkonzo nalapho kuza kuba kukho izimali.Ubucukubhede buza kwalatha izinto emazenziwe kuqala xa kuhanjiswa iinkonzo mhlawumbi kumgangatho wesizwe okanye kowephondo,kwaye ziza kwaziswa ngophando, ngenkcukacha yamanani, iintlanganiso zoluntu ezinje ngeembizo, ngokwaziswa ngupresidanti okanye inkulumbuso naziziCwangciso eziDibeneyo zoPhuhliso.
Ubucukubhede bezenkonzo buza kwalatha ukuba phi, kubani, nesizathu sokukhupha imali. Le iza kuqinisekisa iindlela zee-arhente neenkqubo eziza kuza yamanisa neendlela ezinkulu zeSebe.iSebe liyayiqonda imfuno yecandelo lokuhlala lizimele, nanjalo ke inguqu inyanzela iSebe liphendule ngokufanelekileyo kutshintsho lwabantu, kwezemali nelezopolitiko.
INGUQU
Imingeni yenguqu uMzantsi Afrika ube phantsi kwenguqu ngendlela ebingalindelekanga. Inkqubo yenguqu isaqhubekeka kwaye iza kuchaza indlela urhulumente awasebenzisa ngayo amajelo ukuzuza ukulingana nokulungisa ukungalingani ebekukade kukhona okusekhona nangoku kwicandelo lophuhliso lentlalo.Emva komgaqo-nkqubo wokugqibela kwinguqu yentlalontle, imibutho emininzi engangenisi nzuzo izamile ukuguquka ngokulandela izikhokelo ezichaziweyo .Kusekho ke imingeni emininzi ejongene nokuhanjiswa kweenkonzo enje ngale:
Ukufumaneka kweenkonzo
Ukwabiwa ngokulingana kweenkonzo namajelo phakathi kwemimandla yasezilalini neyasezidolophini
Ukungajongwa ngokobuhlanga, ingakumbi kwizindlu zabadala
Ukuphuhliswa kweenkonzo ezisekelezelwe kuluntu
Ukulawulwa kweebhodi nezakhiwo ezibonisa iingingqi zabantu nezincedwa liphondo.
Ukuqinisekisa ukuphila kwemibutho engathathi-ntweni engenzi nzuzo
Ukwakha ulawulo nomthamo wokunika imali imibutho esantshulayo
Ukuqinisekisa ukuhanjiswa kobugcisa busuke kwimibutho emileyo buye kwesantshulayo
Ukuphuhlisa iimodeli ezifikelelekayo
Ukuphucula amaseko namajelo emibutho ebisoloko ingahoywanga engangenisi nzuzo neyoluntu.
Ukumisa inkqubo yokuqhuba iinkonzo zentlalo eqhubekekayo.
Iyekwe inkonzo yokukhuphisana kwabantu ngabantu koko kujongwe indlela edibeneyo elungelelanisa ukuhanjiswa kwezakhono nokudibanisa iinkonzo
Ilungiselelo lenkonzo edibeneyo ekwazi ukuphendula kakuhle kwiimfuno zoluntu, iwazi amandla nomthamo wokuxhobisa nokwenza nkulu ukusetyenziswa kwamajelo afumaneka eluntwini.
Le mingeni ayicekethekanga kurhulumente yedwa, koko mayimele izinto abaniki ziinkonzo abajolise kuzo ngokudibeneyo baqinisekise ukuba inkonzo yophuhliso lwentlalo yenzeka ngendlela elungileyo, kwabo bazifuna kakhulu ezi nkonzo.
Ukuqinisekisa ukuba ukulingana kuyenzeka, olu tshintsho luye labonwa njengenkqubo ecekethekileyo yenguqu.
Ukusuka ekuxhasweni kwemibutho kusekelezelwe kubungubani, kubuhlanga, kwisini, kwindawo umntu ahlala kuyo kuye kwinkonzo ekhuthaza ukulingana, iyantlukwana nokudibana kweze ntlalo
Ukusuka kwimimandla enamajelo amaninzi kuye kwiimimandla efuna uncedo ngamandla.
Ukusuka kwiindawo ezingenisa imali kuye kwezo zifuna imali
Ukusuka kwindawo ezingayixeliyo ukuba imali ziyenzeni , kuye kwindawo eza kunika ingxelo ngemali.
Le iza kufuna urhulumente angenelele ngokufaka imali nangezinye iindlela ukuqinisekisa ukuba olu tshintsho luyenzeka nokwakha amaseko nomthamo weziko kwimibutho noluntu ebilikade lihlelelekile , ingakumbi kwimimandla yasezilalini.
Emakujongwe ukulinganisa inguqu.
Umbutho neenkonzo zawo ubonakala uyenzile inguqu okanye uthathwa ukuba uya kwenza oko xa ibonakala imiqathango kwimiba yemisebenzi yawo yonke kwakhona xa:
Imigaqo nkqubo neenkqubo zayo zangaphakathi kudibanisa nomgaqo-siseko kwimiba,zifana nemiqathango /nemigaqo yoMgaqo-siseko weRipabliki yoMzantsi Afrika neminye imigaqo-nkqubo nezinto emazenziwe kuqala zesizwe nezephondo.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuba iinkonzo zazo zizise kubona bantu bahluphekekile nabona bantu bahlelelekileyo .
Kukho sicwng ciso esikhoyo sokuvuselela ukufikelelela kwiinkonzo nakwizibonelelo kwaye le nto ithethwa rhoqo , ngokucacileyo kwaye ithethwa kumntu wonke.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuba isakhiwo okanye ubume bezibonelelo zazo zibonisa abantu kummandla othile nabantu ebesebenzelayo.
Isakhiwo sesibonelelo okanye ukuqulunqwa kolawulo lweBhodi, isakhiwo solawulo lwemihla ngemihla nestafu saso , sibonisa uluntu eluncedayo.
Kukho ubungqina obubonakayo benxaxheba ethathwe kwabenzelwayo, ekubhekiswa kubo, noluntu ekuyilweni kwemigaqo-nkqubo neeprogramu zokuhanjiswa kweenkonzo.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuthatha inxaxheba ngokukhutheleyo kwabaniki-zinkonzo kwizakhiwo zoluntu nakunxibelelwano.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuba imibutho esele imile yabelana ngamajelo ,ulwazi ubuchwephesheya nenkxaso yobuchule nemibutho emincinci eselekelezwe kuluntu, ukwenzela ukuba yomibini ixhamle ngokuxhotyiswa ngokufanelekileyo nangokuyimpumelelo.
Kukho umniki-nkonzo omnye uhambisa iinkonzo eziyeleleneyo nezifanayo ,kodwa kuya kuqalwa kuqwalaselwe abanezicwangciso zokunika iinkonzo bedibene benenjongo zokuvuselela ukucuthwa kwemali ngokuyimpumelelo baze bongeze nexabiso kuyo.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuba ubunjani nomgangatho wenkonzo uyafana kubantu bonke, kungajongwanga buhlanga, isini nokukwazi ukuhlawula.
Umbutho wenza iinzame zokumisela iinkqubo ezinenjongo zokungenelela kwangethuba nokuthintela uze usebenzise abasebenzi abaninzi bezentlalo-ntle.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuba xa inkonzo iyinto yokuqala, inenjongo yokugcina ababonelwayo noluntu ezindlwini zabo. Xa kubonakala ukuba olunye ulondolozo ngokuhlolwa ziingcali yiyona nto ibalulekileyo, kufuneka ke ibe neenjongo zokuvuselela nokugcina uqhagamshelwano phakathi kwamakhaya noluntu. Xa kubhekiswa ebantwaneni inkonzo mayibe nenjongo zokulondoloza nokudibanisa amakhaya.
Kukho ubungqina obubonakalayo bokuqeqesha istafu nolawulo oluqinisekisa ukuba banalo ulwazi ngenkqubela phambili ezintsha kuhanjiso lweenkonzo, nezandisa amandla abo okumelana neemfuno kunye nemingeni.
Kukho ubungqina obubonakalayo beenzame zokwenza umbutho ungaxhomekeki kakhulu kwingxowa-mali karhulumente, uze uzimele ngasezimalini.
Abaniki-zinkonzo
Abaniki-zinkonzo babhekisa kubantu basemthethweni abafana nemibutho okanye amaqumrhu akhupha iinkonzo zentlalo-ntle. Ukuze kunikwe umfanekiso obanzi wabo bonke abaniki-zinkonzo, kufuneka bohlulwe babe ziindidi zamaqela amathathu.
Amaqumrhu oluntu
Imibutho engajonge nzuzo
Le ke yimibutho esebenza kumgangatho wesizwe , wephondo nowengingqi kuquka nemibutho esekelezele eluntwini.. Inokusekwa ize isebenze njengemibutho ezisebenzelayo, iitrasti ,okanye icandelo lemkampani engu 21. Eyona nto ifanayo kule mibutho yeyokuba ayijonge nzuzo.
Imibutho ejonge inzuzo
Le mibutho ke ikhupha iinkonzo ezahlukeneyo zophuhliso lwentlalo-ntle ezenza ingeniso.
La ke ngamaqela abantu abathi badibanise ubuchule babo okanye balungise iimfuno ezithile benomoya wokuphucula umgangatho wobomi babo. Amanye amaqela okanye amaqumrhu enza ingeniso njengenjongo zabo. Amaqela oovukuzenzele noomasincedane azibhalisa ngokusesikweni/emthethweni ( uMthetho kakopolotyeni wowe 1981)
Amaqela ezenkolo
La maqela anoqhagamshelwano neenkonzo ezahlukeneyo , nawo anika iinkonzo ebalulekileyo eluntwini. Amanye ala maqela anqulunqwe ngokuqingqekileyo , amanye abhalisile, ngoko ke ayangena kumhlathi 8.1.1
Icandelo laseburhulumenteni
Amasebe eSizwe nawephondo lezeNtlalo-ntle awohlukeneyo akhupha iinkonzo ezibhekiselele kuphuhliso lwentlalo (jonga kwimali esisahlulo 9.2.5) Iya nconywa indima edlalwe ngurhulumente wengingqi njengomniki-nkonzo
Amaqumrhu axhasa urhulumente
Amaqumrhu axhasa urhulumente ngamaqumrhu angadibenanga necandelo likarhulumente wesizwe okanye wephondo kodwa asebenza ecaleni kukarhulumente kodwa alawulwa ngumthetho wecandelo likarhulumente.Akhupha ingxelo ngoko mthetho wePFMA, wowe 1999.Amaqumrhu akhupha inkonzo egqalileyo engaphantsi kwalo mgaqo-nkqubo wezemali, njengophuhliso nophando.
Izimali uRhulumente uphawule into yokuba imali yenkonzo yecandelo loluntu, elabahluphekileyo nabo bazizisulu akayikhuphi yedwa, koko uyikhupha nemibutho ingakumbi emileyo kuba nayo inawo amandla namaseko afunekayo okuvelisa imali.Kukuxhomekeka kwiimeko zezimali ezi zakuchazwa apha ngezantsi,apho iimali zikhutshwa ngolwazi lokuba le mibutho iya kwaye iza kuvelisa iimali kwamanye amajelo anje ngamaqumrhu , amasebe ,imibutho ebonelela ngemali, iiprogramu ezinoxanduva lentlalo yamaqumrhu ezivela kwicandelo leshishini eliprayivethi, itrasti, ingxowa-mali nakwimali ezivela kumdlalo weLotari.
Eli candela lilandelayo linenjongo zokunika izikhokelo ngokubhekiselele kwimali yentlalo-ntle necandelo lophuhliso lwentlalo lokuhambisa iinkonzo .Eli candela liza kusebenza le mimandla ilandelayo.
Iindidi zezimali
Iindlela zokuhlawula
Iindlela ezifanelekileyo zokuhlola imali
Iimfuno zezimali
iSebe lidlala indima ebalulekileyo ekuququzeleleni ukukhutshwa kweenkonzo . Le nto iyenza ngokwayo okanye iqeshe abaniki ziinkonzo. Uxwebhu lo mgaqo-nkqubo lithathe le yokugqibela.uRhulumente njengekhontraka uthenge iinkonzo ngokweendlela ezintathu.:
Ukuthenga nokukhupha imali ngenkqubo yokunika amaxabiso evalelekileyo. Kuzo zonke ezimeko iSebe liqala ngokwalo ukubona iimfuno nokumema izicelo kubaniki ziinkonzo abafanelekileyo ukuqinisekisa abaniki-ziinkonzo basiwa apho bafuneka khona.
Ukuthenga nokukhupha imali ngesiniki-maxabiso esivalelekileyo. Kwezi meko izimemo zokukhutshwa kweenkonzo zenziwa ngokweenkqubo zokunika amaxabiso nemigaqo-nkqubo.
Kukho iindidi ezifumanekayo zokubonelela ngezimali esetyenziswa liSebe ,xa lithenga iinkonzo ,ezi zezi :
Imali eyimbewu
Le ndlela yobonelelo ngezimali ingaqwalaselwa apho inkonzo ikwisigaba sophuhliso, kwaye ayikangeni kubonelelo ngezimali ngokwemigaqo yohlolo ebekiweyo.
Imali eyinkunzi
Olu hlobo lungasetyenziswa kwizinto ezingatyiwayo ezifana nefanitshala, izixhobo nolondolozo. Lungasetyenziswa kwimeko nganye yophuhliso lwamaseko ngokulawulwa kukuthobela iimfuno zomthetho ngokwemigaqo yobunini.
Imali yezigaba
Olu hlobo lusebenza kanye, kwaye lulunge kwii-projekthi ezifuna imali zokuqalisa ukuze zizimele.
Imali yexeshana
Olu hlobo lobonelelo ngezimali lubhekisa apho kubonelelwa ngemali kwinxenye yenkonzo enkulu
Imali esisahlulo
Olu hlobo lubhekisa apho abanini mali abohlukeneyo bagqiba ekunikeni imali kwinkonzo bedibene okanye banika iinxenye ezahlukeneyo zenkonzo enkulu.
Imali emayibuyiswe emva kwethuba
Le ndlela yobonelelo ngezimali ibhekisa kwiinkonzo ezisebenza kwisithuba eside kwaye zinenjongo zexesha elide nenzuzo zazo zixhomekeke kwisibonelelo esivela kwiSebe, sokuba zikwazi ukuqhubekeka , nokufumana iinkcitho zemihla ngemihla lo mzuzu isephantsi kwekhontrakthi.
Iindlela zentlawulo
Eli candelo lisibonisa indlela isebe eligqithisa ngayo intlawulo kubaniki-nkonzo abanekhontrakthi norhulumente.
Intlawulo ngezigaba
Le ndlela yentlawulo isetyenziswa xa intlawulo elandelayo ixhomekeke kwiziphumo ezifumaneke kwisigaba esesigqithile.
Intlawulo ngokugqithiselwa kwesambuku
Kuza kuqwalaselwa ukugqithiswa kwesambuku esisabelo sonke kubaniki-nkonzo abanemizila yerekhodi elaziwayo lokuthobela, nelikwaziyo ukuphendula. Le ke ibhekisa kwiindlela zentlawulo ezingafanelekanga, phakathi kwezinye, ziimeko zokuhamba kwemali nomgangatho wayo osezantsi.
Intlawulo ngamathuba achazwe kwangaphambili
Le ndlela yentlawulo ithetha ukuba isabelo sonyaka sohlulwe ngokweenyanga, ngekota ngokwenxenye ezintandathu ngenyanga,ize ihlawulwe ngezixa ezilinganayo, ukuze ikwazi ukunceda kulawulo lokuhamba kwemali nokulawula inkcitho.
iSebe linelungelo lokujonga ukuba loluphi uhlobo olulunge kakhulu lokuba lulunike umniki- nkonzo.Nanjalo, iSebe liza kuqwalasela abantu abamele umniki-nkonzo ukuze kufumaneke enye intlawulo.
Ukuba semthethweni konikezelo mali
Umniki-nkonzo uya kuba semthweni wokufumana imbasa yemali kwiSebe lezeNtlalo-ntle xa ehlangabezana nezi mfuno zilandelayo. Umniki-nkonzo makabe:
ngumntu osemthethweni aze abhalise kumagunya afanelekileyo ngumbutho ongenzi nzuzo ngokwemigaqo yoMthetho weMibutho eNgenzi Nzuzo wowe 1997 , ube ngaphantsi kombutho ongenzi nzuzo obhalisileyo okanye ukwazi ukuba nesiqinisekiso sokuba umbutho ukwinkqubo yokuzibhalisa ngaphantsi koMthetho weMibutho eNgenzi Nzuzo, ngaphandle kokuba inkonzo leyo yenziwe ngenkqubo yomniki-maxabiso evulelekileyo.
unika inkonzo okanye uzimisele ukunika abantu iinkonzo noluntu oluthile ngokwezinto zokuqala neenjongo zikarhulumente zeSebe nomgaqo siseko oquka ilungiselelo lophuhliso lweenkonzo zentlalo.
Bonise isakhono sokuba neenkonzo ezinempumelelo nezihamba kakuhle, apho kunemfuneko
Vuselele ukulingana kokusasazwa, hanjiswa kweenkonzo eziqulunqiweyo, kudibanise nokwakhiwa kweekomiti zolawulo ezibonisa ngokubanzi uluntu ezilusebenzelayo.
Kwazi ukuphendula ekunikezelweni kweembasa zezimali ezenziwa liSebe ngokwendlela eyamkelekileyo nangemiqathango karhulumente yoMthetho woLawulo lweeMali zikaRhulumente wowe 1999 (PFMA) Le ithetha ukuba kuza kuqwalaselwa iinkqubo ezinempumelelo , ezinoqoqosho nezisebenzisa ulawulo lweemali ngendlela eyiyo
Ubhalise ngokusemthethweni ngokwemigaqo yawo nawuphina umthetho obhekiselele kwizinto ezidibene nenkonzo (umz. uMthetho woLondolozo lwaBantwana owaBantu Abadala, njalo njalo) ofuna ubhaliso olunjalo
Uxhasa azimisele ekwabeleni amajelo nokuhambisa ubuchule kwimibutho esakhulayo.
Okufunekayo xa kubolekiswa ngemali
Isicwangciso seshishini masibe nolu lwazi lulandelayo:
Ulwazi lolawulo lwebhodi , istafu ,amavolontiya (abaphangela ngokuzithandela)
Iinjongo, eziphumayo nezingenayo
Uhlahlo-lwabiwo mali olusebanzayo olubonisa isixa semali efunekayo nesizathu efunelwa yona
Nayiphina enye efunekayo esemthethweni okanye iyeyolawulo,iquke
Umgaqo-siseko
Ukwamkelwa kweenkcukacha zebhanki
Indima nomsebenzi womniki nkonzo noweSebe uza kuchazwa kakuhle kwikhontrakthi esayinwe ngala maqela mabini.
Iziqamangelo zomthetho
Uhlahlo-lwabiwo mali lusekelezelwe kwinkcitho yexesha elifutshane (MTEF) esisicwangciso seminyaka nesiquka isangqa seminyaka emithathu.i MTEF yenza urhulumente akwazi ukucwangcisa ngobuchule amajelo email ekujoliswe kuwo.URhulumente kufuneka abe kwimeko aza kuthi akwazi ukujonga izinto ezi zakwenziwa ngemali kuhanjiso lwenkonzo kwiminyaka ngeminyaka , ukuze akwazi ukuphendula kakuhle kwiimfuno zophuhliso lwentlalo-ntle.
Kufuneka isicwangciso seshishini siveze kangako sinakho isicwangciso seminyaka emithathu nohlahlo-lwabiwo mali lwesithuba seminyaka emithathu.Lo nto iza kubangela ukuba uRhulumente akwazi ukuqwalasela amalinge ophuhliso exesha elide ahamba kakuhle nakwaziyo ukwenzeka nanenjongo zokulungisa izinto zokuqala zinike novakalelo kukuqhutywa kwenguqu. Imigangatho yemali yonyaka olandelayo nokwamkelwa kwesibonelelo semali sexesha elide , zakuxhomekeka kwiziphumo zovavanyo ezenziwe ngokweenjongo ezibekiweyo nezizakuthi umnikinkonzo akwazi ukuhlangabezana nazo.Izinto ezilindelekileyo malunga nesibonelelo semali nokuhanjiswa kweenkonzo siyenziwa ziqingqeke zenziwe zibe zikhontrakthi ezibhalwe phantsi zize zisayinwe liSebe nomniki-nkonzo. Injongo yokungena kwezikhontrakthi kukuqinisekisa izinto ekuvunyelwana ngazo nemisebenzi zibhalwe kakuhle phantsi.Ukongeza, ikhontrakthi ibeka phantsi izibophelelo ezijongene nomniki-nkonzo ngokubhekiselele kwizinto azenzayo, anike ingxelo akwazi nokuphendula, abe neenkqubo zokubeka iliso nezokubeka eskalini ukuqinisekisa ukuba imali zoluntu ziya kwazi ukwaziwa ukuba zenze ntoni.
iSebe linokungena kwikhontrakthi unyaka omnye okanye ngamanye amaxesha iminyaka emininzi.Le yokugqibela yenzeka xa iSebe libona ukuba unyaka omnye akazokufaneleka, ngenxa yemo yenkonzo, uhlobo nomgangatho wokutyala neyokucwangcisa.
Ikhontrakthi iza kuthi, phakathi kwezinye izinto , iquke ezi zinto zilandelayo:
Izinto ezenziweyo ezilindeleke kwimimandla ethile
Amalungiselelo ezibonelelo zezimali
Indima nemisebenzi eyenziwa liSebe nangumniki nkonzo
Isithuba /ixesha lesivumelwano
Iimfuno zokunika ingxelo nokukwazi ukuphendula phakathi kwexesha elithile elibekiweyo
Amalungiselelo okubeka iliso nokubeka eskalini.
Ukubeka iliso nokubeka eskalini yinkqubo eqhubekekayo nephuhlisayo.
Injongo yokubeka iliso nokubeka eskalini kukuhlola ukulandelwa kwekhontraka, ngokwemigaqo yokuhanjiswa kwenkonzo nokulawulwa kwezimali.Kungasetyenziswa lamanqaku alandelayo, kodwa kusenokungasetyenziswa wona wodwa.
Awemali -indlela umnikinkonzo alandela ngayo imigomo yezemali neemfuno ezibhalwe phantsi kwikhontrakthi, ivumelane nemithetho neemfuno ezibekwe phantsi kwikhontrakthi nokuba indlela yobuchule eyokumisela neyokusebenza inegalelo ekufunyanweni kwekujoliswe kuko, kwakhona iza neziphumo kutyalo nakwixabiso lemali.
Umthengi - le ijonge kukuhanjiswa kweenkonzo ngokunjalo nabathengi okanye ekubhekiswa kubo, ibonisa ukukwazi ukuphendula, ixesha, ukunyaniseka, novelwano olubhekisa kubasebenzisi ekuhanjisweni kweenkonzo.Iquka ukwalatha nokwahlula ummandla wenkonzo ize yenze umlinganiselo kumsebenzi wombutho .
Indlela yombutho ( ishishini elingaphakathi) le ndlela igxila kwiinkqubo zangaphakathi ekufuneka umniki-nkonzo ezifumene ukuze azuze iinjongo zakhe zobuchule Iinkqubo zeshishini zangaphakathi mazilungelelanise impucuko yomsebenzi oqhubekekayo ngokubhekiselele kukusebenza kakuhle kombutho namandla awo okuhambisa obujolise kuzo nokuzuza ukwaneliseka kwabathengi.Le nto ithetha ukuba kufuneka umniki nkonzo afune okusingqongileyo okuza kuvumelana nezinto zenguqu.
Indlela yokuphucula nenkcubeko yokufunda- umbutho kufuneka usoloko udibanisa imveliso neenkonzo eziya kuba thengi ukugcina izinto zophuhliso zeli xesha nezinto ezifunekayo ukulungiselela inkonzo leyo.Le ke ibhekisa nakukuphucuka kumgangatho wenkonzo okuqhubekayo.Le ithetha ukuba ilungiselelo lokuqeqeshwa nokuxhotyiswa kwestafu sikwazi ukwenza imisebenzi esabelwe yona, siphuhlise owona msebenzi nokuvuselela ukufunda nokukhula kombutho.
Kufuneka umniki-nkonzo abeke esweni owakhe umsebenzi, edibene nabo abasebenzelayo, ngokunjalo nokuqinisekisa ukuba uhambisa inkonzo esemgangathweni. iSebe liza kusebenzisa olu lwazi njengenxenye yenkqubo yayo yokubeka esweni naseskalini.
Ukuphungulwa ukunqunyanyiswa nokupheliswa kwenkxaso-mali iSebe linelungelo lokuphungula, lokunqumamisa okanye ukuphelisa inkxaso-mali ngokusekelezela ekuhlolweni .ubungakanani bokungalandeli izinto ezikwikhontrakthi.Ukungathobeli okanye ukungalandeli kunokwenzeka kule mimandla ilandelayo:
Iimeko apho kungakhange kuthotyelwe/kulandelwe ukugqithiswa kwesibonelelo semali
Asisafuneki isibonelelo semali
Azigcinwanga iinjongo ebe kuvunyelwana ngazo.
Ukugqithiswa kwentlawulo okanye isibonelelo esinika ixabiso le mali ngokubhekiselele kwisizathu senjongo zoko.
Apho isibonelelo semali kucingwa ukuba sicuthiwe, sinqunyanyisiwe okanye siphelisiwe iSebe liza kuthi ngokomthetho ojikelezayo lisebenze ngokweemfuno zolawulo nezobulungisa. Ezo ziza kuquka ezi zilandelayo.
Linike isaziso esaneleyo semo yentshukumo yolawulo ecingwayo
Linike ithuba elifanelekileyo lokuba umniki nkonzo anike ezakhe izimvo
Linike ingxelo yentshukumo yoluntu ecacileyo
Linike isaziso esanelisayo ngalo naliphina ilungelo okanye ukuhlolwa kwakhona kwesibheno sangaphakathi xa sikhona.
Linike isaziso esanelisayo sokufuna ilungelo lezizathu
Isinciphiso, isinqumamiso okanye ukupheliswa kuza kukhokelwa kumaxesha amaninzi kukucetyswa kwiinzame zokwenza umniki-nkonzo akwazi ukulungisa imeko leyo. Nanjalo , kwiimeko ezithile ukophula kunganobuzaza , kangangokuba singapheliswa isibonelelo semali ngoko nangoko, mhlawumbi impela okanye isithuba okanye ixesha elithile. Le meko ingasebenza kwezi meko zilandelayo apho:
Imali ziphethwe gwenxa/ kakubi kakhulu
Iprojekthi iyekile tu kwaphela
Umniki nkonzo ufumene okanye usebenzise imali ngendlela eyinkohlakalo
Abo bafanele ukufumana iinkonzo baxhatshaziwe, okanye amalungelo abo akahoywa
Umniki-nkonzo ufumene imali kwiSebe kodwa akayisebenzisela loo nto bekuvunyelwene ngayo
Iimbambano
Iimbambano zivela ubukhulu becala kwimibandela ebhekiselele kutoliko nokumiselwa komgaqo-siseko kuquka nokuhlolwa nokubekwa eskalini seenkqubo neenkonzo, ukunyula nokwaba amajelo kubaniki-nkonzo , ngokunjalo nakukuncitshiswa ,ukunqunyanyiswa nokupheliswa kokukhutshwa nokupheliswa kokukhutshwa kweembasa./kwebhaso lemali.
Unxibelelwano nokufakana imilomo
ISebe liza kubeka iindlela nenkqubo ukomeleza uthetha-thethwano nokuqinisekisa ucebiswano namacandelo ohlukeneyo karhulumente, izakhiwo zoluntu nabaniki-zinkonzo ukuqinisekisa:
Ukuhlolwa kweemfuno nezinto zokuqala
Ukusasazwa ngokulinganayo kwamajelo, ukulungisa ukungalingani ebe kukade kukho ngaphambili.
Ukucebisana ekwalathweni/ekubonweni kwabaniki zinkonzo abafanelekileyo ukuze benze iimfuno zoluntu
Ukucebisana kuphuhliso nokumiselwa kwemigaqo nkqubo yesebe neendlela ezinobuchule.
Ukucebisana kuza kwenzeka kwisigunyaziso seSebe njengoko kuchaziwe kwimithetho ebhekisa apha, amalungiselelo omgaqo-nkqubo kuhlahlo-lwabiwo mali nakwizikhokelo ezinobuchule.
ULawulo Jikelele
Iinkqubo zolawulo ezibhekisa kulo mgaqo -nkqubo ziza kwenziwa kukhutshwe nee nkcukacha kwelinye iphepha elilodwa. Kufuneka amaPhondo enze iinkqubo zezikhokelo zokumisela imigaqo-nkqubo. Ezi ke kufuneka ngokudibene ne kwakhona njengenxenye yalo mgaqo-nkqubo.
Kuyabonakala ukuba amasebe ephondo nawesizwe jikelele akanamthamo/akanamandla okumisela nokwenza lo mgaqo-nkqubo.iSebe liza kufuneka ukuba lakhe iinkqubo ezifunekayo kwimigangatho yomibini
ISIHLOMELO
ULUHLU LWEENTSINGISELO
UKUBA NOXANDUVA LOKUPHENDULA
Uxanduva lokukwazi ukuphendula kwiinkqubo zabasebenzi, amaqumrhu olawulo, ababoneleli ngezimali, amaziko karhulumente eenkonzo ezikhutshwayo ezininzi ezisemgangathweni, ukwabiwa nokusetyenziswa kwamajelo, nokuphunyezwa kweenjongo/ebekujoliswe kuzo.
IINGXELO MALI EZIPHICOTHIWEYO
Iingxelo mali eziphicothwe ngumphicothi obhalisiweyo okanye umphicothi zincwadi ebonisa ubume bonke bezimali ngokubhekiselele kwimiqathango yokubala evunywe jikelele.
OBONELELWAYO
Ngumntu ofumana isibonelelo okanye olunye uncedo kwiprojekthi okanye i programu.
UHLAHLO LWABIWO-MALI
Luqikelelo olusetyenziswa kwinkunzi/isambuku nenye inkcitho efunwa ziinkonzo ukulungiselela ixesha/isithuba esithile, ngokunjalo namajelo okwenyani alindelekileyo engeniso aza kwenziwa ngexesha elinye elifanayo.
ISICWANGCISO SESHISHINI
Isicwangciso esenziwa kakuhle sendlela abaniki-nkonzo abazimisele ngayo ukukhupha iinkonzo kubantu abazilindeleyo nendlela aza kusetynziswa ngayo amajelo.
Iinkcukacha ezivela kuphando olusemthethweni lwabantu boMzantsi Afrika ngowe 2001 esetyenziswa ukucwangcisela ulawulo lwesizwe.
ULUNTU JIKELELE
Imibutho eqalwe ngabantu belizwe equka amaqela oovukuzenzele namaqumrhu enkolo nawokusebenza nemibutho yoluntu.
UMGAQO SISEKO
IMIBUTHO YASEKUHLALENI
Umbutho osekelwe ukuhlangabezana neemfuno ezithile zoluntu olusebenzayo.
UPHUHLISO LWABANTU
Inkqubo nendlela enenjongo zokuqinisa amandla abantu ekukwazini ukuphendula iimfuno zabo, nokuphucula amandla abo okuphuhlisa ngokusebenzisa abantu abaneembono neenkqubo zokuxhobisa.
Isivumo esisemthethweni esibophelelayo phakathi kwemibutho emibini nangaphezulu
UMGAQO-SISEKO
Uxwebhu oluqingqiweyo lokufunxa iingxelo ezifumanekayo, iimbono neenjongo ezibanzi zombutho, ezidibanisa zonke iinkqubo, nemiqathango efunekayo kulawulo lorhulumente oluhamba kakuhle nolusebenzayo.Xa kuthethwa ngetrasti ebhalisiweyo ,okanye amaqumrhu emali, le ke idibanisa netayitile yetrasti ngokwemigaqo yoMthetho wokuThintela Impahla yeTrasti (uMthetho no.57 wowe 1988) kwakhona nenkampani ebhalise phantsi kwecandelo 21(section 21).
ISIGUNYAZISO SOMGAQO-SISEKO
Uxanduva lwamasebe esizwe , awephondo nawengingqi kubaniki-ziinkonzo njengoko ifunwa ngumgaqo-siseko ngokukunye /ngokufana nezinto zokuqala neemfuno ezibonwe ngurhulumente
UKUTHEMBEKA
Ukuthembeka kombutho okanye iziko emehlweni abantu
ISEBE LENTLALONTLE
LiSebe leSizwe nelephondo elinoxanduva lokunika/lokukhupha uphuhliso lwezentlalo neenkonzo zentlalo ezithe ngqo okanye ezolunye uhlobo. Le iquka nayiphina ingingqi, isithili okanye i-ofisi yasekuhlaleni yamasebe anjalo.
Le ibhekisa kukhuselo lwezentlalo, ukwandisa umsebenzi wabantu,nokuqinisa ukuzithemba nothatho-nxaxheba kwizigqibo ezithathwayo.Igxininisa kwinjongo nesiphumo sokuba sisisulu kwezentlalo nokubekelwa bucala , nohanjiso lweenkonzo ezidibeneyo kuluntu, kumakhaya nakubantu abachaphazelekayo.
IBHASO LEMALI
Ukwahlulwa kwemali kulungiselelwa uphuhliso lwezentlalo-ntle olwamkelekileyo.
IMveliso yasekhaya esisaMbuku (GDP) lixabiso elipheleleyo lwempahla eveliswayo neenkonzo ezikhutshwa elizweni kunyaka omnye. ( Esi sishunqulo asikhange sivele kolu xwebhu)
URHULUMENTE
IMIBUTHO ESAKHULAYO
Le yimibutho emitsha engekakwazi kuzimela
Ukwabelana ngamajelo phakathi kwamaqela amabini ngokwendlela eza kuqinisekisa ukuba iimfuno zabebekade behlelelekile kuyahlangabezwana nazo ngenjongo yokufumana injongo enye.
UPHONONGO ZIPHUMO
Yindlela ezimeleyo yokuphonononga iprojekthi ukujonga ukuba isebenza kakuhle nangempumelelo na,ifuthe ukuphila nokufaneleka ngokwemigaqo yeenjongo zayo.
La aquka imemoranda, amacwecwe ombutho, okanye awenkampani, itrasti, umgaqo-nkqubo womniki-nkonzo, umbutho ozisebenzelayo okanye umbutho wesizwe.
UNCEDO-MALI
Sisixa semali esikhutshwa qho ngenyanga kwimali zikarhulmente kumntu okanye kumbutho ofanele ukufumana uncedo-mali ngokwemigaqo yomthetho.
Intsholongwane kaGawulayo yintsholongwane ehlasela amajoni akhusela umzimba. uGawulayo sisifo esihlasela umzimba uze ungakwazi ukulwa izifo ezidla ngokukhokelela ekufeni.
AMALUNGELO OLUNTU
Ngamalungelo afumaneka kumgaqo-siseko
IMBIZO
Yintlanganiso phakathi kwabantu bepolitiki neentloko zikarhulumente kunye noluntu beneenjongo zokwabelana kwanokuxoxa ngemiba edla uluntu kunye nelizwe.
IFUTHE
Iinkonzo ezilungelelanisiweyo zaza zahanjiswa zikwindlela epheleleyo nedibene ngamacandelo zaza zanezizinto zilandelayo:
Amacala amaninzi kunokuba abenendlela enye kuhanjiso lweenkonzo
Amasebe awohlukeneyo, imibutho, namashishini afaka amagalelo ngokudibeneyo kwinkonzo epheleleyo enenjongo zokulungisa iimfuno zababonelelwayo
UMNTU WOMTHETHO
Umbutho onomgaqo-siseko okanye amaxwebhu okusungula kwaye ubhalisiwe kumagunya afanelekileyo.
UMBUTHO ONGENANGENISO
Imibutho ezimeleyo, amaqumrhu, iitrasti, iinkampani,okanye eminye imibutho yabantu esebenza kumgangatho wesizwe, wephondo nowe /okanye okhupha iinkonzo zentlalo-ntle kodwa ungazikhupheli kufumana ingeniso, koko usenzela abantu. Ingeniso neempahla azinikwa malungu abo okanye abanezikhundla ezi ofisini ngaphandle kwembuyekezo evakalayo ueenk0onzo ezenziweyo.Ezi ndawo zinoku/oknye zinokungabhaliswa ngokwemigaqo yoMthetho weMibutho engenzi nzuzo wowe 1997 (uMthetho no.71 wowe 1997) uMthetho weNtlalo weSizwe ( uMthetho no.100 wowe 1978) okanye nawuphini omnye umthetho wentlalo olawula olu hlobo lwenkonzo.
UMBUTHO ONGEKHO PHANTSI KUKARHULUMENTE
Umbutho ongengokarhulumente onika /okhupha inkonzo ulungiselela abantu
IKOMITI YOLAWULO
Yibhodi enyuliweyo emele ababonelelwayo njengabasemthethweni
IBHODI YOLAWULO
iQela labantu elinyuliweyo okanye abamenyiweyo lokunika ubunkokheli nezikhokelo nokulawula imicimbi yeNPO. Ezi zidibanisa abantu abanobuchule obudibeneyo nobuchwephesha obufunwa ngumbutho.
UKUBEKA ILISO
Ukujongwa okuqhubekekayo kokumiselwa kweprojekthi, ukuqinisekisa amagalelo, iintshukumo, nemibandela yangaphandle eziziphumo zokucwangcisiweyo.
Isithuba sesiseko sexesha elingephi yiminyaka emithathu
UBAMBISWANO
Umzamo wobambiswano phakathi kukarhulumente ,uluntu jikelele, necandelo leshishini lokuhambisa iinkonzo.
Esi sisithuba esisemva kokupheliswa kocalu-calulo, apho bekusekwe urhulumente omtsha kukho imigaqo efakwe kuMgaqo-siseko ibeyinxenye karhulumente.
INTLUPHEKO
Imeko yamakhaya , yabantu ngabantu kunye /okanye amaqela aphila ngaphantsi komgca wentlupheko, nabantu abangenawo amajelo okuhlangabezana nemingeni yobomi nezinto zabo ezisisiseko.
ISIPHO SABUCALA
Isipho esivela ebantwini okanye kwimibutho esebenza ngokuzimeleyo kurhulumente.
INKQUBO
Iqela leeprojekthi okanye iinkonzo ezijongise ekufumaneni iinjongo ezithile.
ILIMA/IPROJEKTHI
Umsebenzi ocwangcisiweyo olungiselelwe ukufumana iinjongo ezithile kuhlahlo-lwabiwo- mali kwisithuba sexesha elithile
ISIPHO SABANTU
Isipho esivela ebantwini
UMVUZO ONGUZENZELE
Umvuzo owenziwe yimibutho yabantu
ABANIKI-ZIINKONZO
Abantu, imibutho nezakhiwo ezikhupha inkonzo yentlalo-ntle kumgangatho wesizwe kowephondo nakowengingqi ngenjongo zokomeleza umsebenzi wabo wentlalo. Abaniki-zinkonzo bangaquka ootitshala, ooNontlalo-ntle abalondolozi babantwana nabolutsha,amanesi, amapolisa njalo njalo.
Le ndlela idibanisa iinjongo zoqoqosho nezentlalo. Ayijonganga ezi kuphela koko yomeleza nophuhliso loqoqosho ilungiselela ukufumana ezentlalo ekujoliswe kuzo.
Eli candelo libandakanya abasebenzi abahambisa iinkonzo zentlalo-ntle ezibhekiselele kakhulu ebantwini /kurhulumente
UKUPHASALAKA KWENTLALO
IINKONZO ZENTLALO
Ezi ziinkonzo ezibanzi neziqulatheleneyo ezibhekisa kwiinkonzo zentlao-ntle nophuhliso loluntu olukhutshelwa ukuqinisekisa ukubambana nokuphila kwemizamo engenelelayo.
UKUZINZA KWEMO
Imeko yokuqhubekeka nokulandela injongo emva kokuphela koncedo lweprojekthi
IQELA EKUJONGWE KULO
iQela elithile eliza kuthi lifumane ukuncedwa kwiprojekthi okanye iprogramu eyenziwe ngurhulumente
UMNIKI-XABISO
Umntu onethemba lokufumana inkonzo kurhulumente
UGQITHISO LWENTLAWULO
Ugqithiso lwesixa-mali esabiweyo sebhodi yesizwe ukwenza umsebenzi othile ,siwenzela urhulumente
INGUQU
Yinkqubo yokutshintsha amalungiselelo nendlela ezithi iinkonzo zisebenze ngayo ukuthobela isigunyaziso somthetho nesomgaqo-nkqubo obhekiselela kwimali zabaniki-nkonzo.
IVOLONTIYA
Umntu osebenzela uluntu nenkonzo , nolawulo okanye ukunyusa ingxowa-mali amaxesha amaninzi ngaphandle kwentlawulo. Ngamanye amaxesha amatyala enziwe livolontiya abhatalwa yii NPO, okanye ii NGO, kwaye ngamanye amaxesha banikwa ibhaso.
Liqela labantu abakwingozi yokufumana iingxaki zentlalo ngenxa yeemeko zabo
IMIBUTHO EZINZILEYO
Yimibutho enamandla namajelo okufezekisa iinjongo zayo.
<fn>xho_Article_National Language Services_UMQULU WEENKOKHELI ZEMVELI.txt</fn>
MALUNGA NAMALUNGELO OLUNTU
INTSHAYELELO
IMBONO EBANZI YEMBALI YENKCUBEKO YAMALUNGELO OLUNTU EMZANTSI AFRIKA
Olu luphando olubanzi lwendlela engene ngayo imfundo yamalungelo oluntu eMzantsi Afrika. Njengoko ethathelwe kumaxwebhu amazwe-ngamazwe naweengingqi, amalungelo oluntu adinga ukuba umkhondo wawo ulandwe ngaphandle, ze angeniswe ngaphakathi. Nangona kukho imida kuphando olufakwe yinto yokuba ingcamango yamalungelo oluntu ithe yaqondwa kutsha nje eMzantsi Afrika, ukufundwa ngenyameko kwamaxwebhu ezizwe-ngezizwe, aweengingqi nawesizwe kuya kunikwa kwesi saHluko.
AMAXWEBHU AMAZWE-NGAMAZWE
Izenzo zenkohlakalo abathi bazifumana abantu ngexesha leMfazwe yesiBini yeHlabathi zakhokelela kukuba iziZwe eziManyeneyo zithathe isigqibo sokuvakalisa ukuzinikela kwazo ekuqondeni nasekukhuseleni amalungelo oluntu. Le ntshukumo yaqala ngo-1946 ngexesha iNtlangano yeziZwe eziManyeneyo yathi yaqulunqa umQulu weziZwe eziManyeneyo. Intshayelelo yawo yaqinisela "ukholo kumalungelo asisiseko soluntu, kwisidima nokuxabiseka kwabantu ngabanye, kumalungelo alinganayo amadoda nabafazi".
UMzantsi Afrika, njengelizwe elililungu, wadlala indima ephambili kulo mQulu kuba iNkulumbuso yawo, uNjengele Smuts, wathi wenza ilinge lokuqala lalo mQulu. Amanqaku alo mQulu phakathi, kwezinye izinto, anyanzelisa iziZwe eziManyeneyo "ukuba zikhuthaze ukuhloniphana ukuze kugcinwe amalungelo oluntu nokukhululeka okusisiseko kubo bonke kungekho kucalulwa ngobuhlanga, ubuni, ulwimi okanye inkolo.
Ngokwenqaku lama-56, kwakulindeleke ukuba onke amazwe angamalungu aya kuthobela imimiselo yolu xwebhu. Kodwa ke, kwakhawuleza kwacaca ukuba uMzantsi Afrika wawuqhubeka nokunyhashwa kwamalungelo oluntu. Nangona iziZwe eziManyeneyo zabuyisela izigqibo zazo zokuba ngenxa yoluntu kupheliswe ukucalula ngokobuhlanga, iManyano/iliZwe loMzantsi Afrika laqhubeka nesenzo salo sokunyhasha amalungelo oluntu.
Le mbono yayisekelwe kwinqaku 2.7 lomQulu elalela ukungenelela kweNtlangano Jikelele 'kwimiba yekhaya', elathathwa njengelinika ilungelo lokwaphulwa okumandla kwamalungelo oluntu. Ucalulo ngokobuhlanga eMzantsi Afrika lubonakala lungahambelani nezibophelelo ezikulo mQulu, nto leyo eyabangela ukuba ngo-1982 iziZwe eziManyeneyo zagqiba ukuba ziqhawule amatyathanga ozakuzelwano noMzantsi Afrika.
Ekwamkeleni le mbono ingentle ingasentla ngokuchasene nomQulu, uMzantsi Afrika waxhomekeka kuthotho lweziphene ezazifumaneka kulo mQulu, ezifana nezi:
Ukungacaci ngokungadali isibophelelo
Akukho ndlela yakunyanzelisa
Inqaku 2.7 ladala ukungaqondi phakathi kwamalungelo kunye nezibophelelo zawo, kumazwe angamalungu njengoko linike umsindleko wokuba akukho nto iqulethwe ngulo mQulu iya kugunyazisa iziZwe eziManyeneyo ukuba zingenelele kwimibandela engaphakathi kobunganga balo naliphi na ilizwe okanye iya kufuna ukuba amalungu angenise imiba ukuze isonjululwe kulo mQulu ukhoyo, kodwa lo mqathango awuyi kujongela phantsi ukusetyenziswa kwamanyathelo anyanzelisayo phantsi kwesaHluko VII.
Nangona ubeneziphene, lo mqulu udlale indima ebalulekileyo ekuphuhliseni nasekumiseleni ngokutsha imimiselo nemigangatho yamalungelo oluntu kwizizwe-ngezizwe. Umzekelo, amaqumrhu awohlukeneyo athi amiselwa phantsi kwamagunya eziZwe eziManyeneyo, kuzalisekiswa izibophelelo zalo mQulu. La manyathelo ayeba kwimo yezibhengezo okanye izivumelwano. Izandulela zeziVumelwano zinemiqathango ebanzi ukuqinisekisa ukuba semthethweni kwezivumelwano. Uxwebhu lokuqala ukwamkelwa ngo-1948 yaba sisiBhengezo samaLungelo oluNtu kwiHlabathi lonke. Olu xwebhu lwamkelwa ngamazwe angama-48 angamalungu kulawo angama-56, njengoko asi-8 kuquka noMzantsi Afrika engazange avote. Nangona kunjalo olu xwebhu luthe lwafumana ukwamkelwa okubanzi kwimimandla yangaphakathi nakumazwe-ngamazwe njengento ebeka umgangatho. Kwakhona, luthe lwabonisa ukusebenza okuchanekileyo koluvo lweziZwe eziManyeneyo malunga nobhengezo. Olu luvo luvakaliswe kwimemorandam eyaziswe kakuhle efumaneka kwi-ofisi yemiCimbi yezomThetho njengoluthi 'ngenxa yondiliseko nokubaluleka kwesibhengezo, lusenokuthathwa njengolunefuthe ekulungiseleleni elo qumrhu lilwamkelayo. Okulindeleke kakhulu kukuba amalungu oluntu lwamazwe-ngamazwe aya kuluthobela. Ekugqibeleni, njengokuba okulindelekileyo kusithi ngcembe ukuthethelelwa sisenzo seliZwe, isibhengezo sisenokuthi, ngokwesithethe samkelwe njengemithetho ebophelela amazwe. Ukulungiselela ukuba semthethweni kwesiBhengezo seHlabathi samaLungelo oluNtu, umNqophiso weziZwe-ngezizwe wamaLungelo eNtlalo noPolitiko kunye nomNqophiso wamaLungelo oQoqosho, iNtlalo neNkcubeko sathi samkelwa ziziZwe eziManyeneyo ngenjongo evakalisiweyo yokuguqula ukungabopheleli kwesibhengezo ukuze sibe zizimiselo ezibophelelayo ngokwasemthethweni ezaziwa ngokuqhelekileyo njengomQulu wamaLungelo wamazwe-ngamazwe.' Oku kwathi kwamkelwa nguMzantsi Afrika ngo-1962. Ukukhuselwa okongezelelekileyo kwamalungelo oluntu kwathi kwaphunyezwa ngokuphuhliswa kwamxwebhu eengingqi anjengesiVumelwano sase-Yurophu ngo-1950, esasilungiselelwe ukukhusela amalungelo oluntu nokukhululeka okusisiseko. Iziqulatho zesiVumelwano saseYurophu zathi zamkelwa okokuqala eMzantsi Afrika kumQulu wamaLungelo oluntu waseBophuthatswana. Kodwa ke le ngcamango yathi yakhatywa nguRhulumente wangaphambili eMzantsi Afrika owayenolawulo olupheleleyo lwamaphandle.
AMAXWEBHU EENGINGQI
Kule ngxoxo ingasentla kuyacaca ukuba inkcubeko yamalungelo oluntu kwafuneka yande ngokuhambelana nemisindleko yomQulu weziZwe-ngeziZwe. Umzekelo, inqaku 56 licacisa ukuba amalungu ayazibophelela ukuba athathe intshukumo ehlangeneyo neyahlukeneyo ngokubambisana neli qumrhu ukuze kufikelelwe kwiinjongo ezichakwe kwinqaku 55. EMzantsi Afrika uphuhliso lwamaLungelo oluNtu lwathi lwathintelwa lulawulo lobukholoniyali, yiyo le nto iziZwe eziManyeneyo zasilela kuqala kumzamo wazo wokuwoyisela ukuba uguqule iinkqubo zocalulo de zamisela ukwayo ngo-1982. Okwelo xesha inkcubeko yamalungelo oluntu yakwazi ukungena e-Afrika ngexesha iQumrhu leManyano ye-Afrika (OAU) lathi laqulunqa umqulu we-Afrika ngo-1961.
Nangona le nkqubo yalibaziseka kangangeminyaka engama-20, phakathi kwamalinge okuqala ukwamkelwa koxwebhu ngo-1981, njengomqulu waseBanjul, kwaba yimpumelelo enkulu ekwamkelweni kwentshukumo yamalungelo oluntu e-Afrika. Olona phawu lucacileyo lolu xwebhu yaba kukwamkelwa 'kwamalungelo abantu' abonisa ukuzinikela ekwandiseni ingcamango yamalungelo oluntu. Oku kuvakaliswa kwintshayelelo yalo apho kuthethwa ngesithembiso esenziwa ngamzwe angamalungu ukuze 'kuphuculwe ubomi babo bonke abantu base-Afrika'. Si senzo safaka umgeni kuMzantsi Afrika kuba wawungekanikezeli kulwamkelo nokhuselo lwamalungelo oluntu. Okubalulekileyo yayikukuhlanganisa amalungelo abantu achakwe kumqulu we-Afrika kunye namalungelo abantu ngabanye awayekhethwa ngamaxwebhu amazwe-ngamazwe. Kwaye kwacaca ngoko ukuba uMzantsi Afrika kufuneka nawo wenze njalo ngokuvuma amalungelo oluntu phambi kokuba kuphunyezwe umQulu we-Afrka eMzantsi Afrika.
Lo mngeni wathathwa ngamaGqwetha entshukumo yamaLungelo oluNtu, awathi amiselwa eMzantsi Afrka ngo-1979. Eyona njongo yawo iphambili yayikukugcina nokomeleza amalungelo oluntu, ngokunxulumene nomgaqo womthetho nolawulo lobulungisa kunye nokhuselo lweenkululeko ezisisiseko ngokuhambisana nesiBhengezo samaLungelo oluntu kwiHlabathi. Ngo-1987, iziko lolawulo elimiyo lathi lamiselwa ukuba libambe amaphulo alungiselela ukhuseleko nonyanzeliso lwamalungelo asisiseko. Eli qela laba nefuthe elikhulu eMzantsi Afrika kangangokuba kwakhawuleza kwacaca ukuba ukuhlengahlengiswa komgaqo-siseko yinto engenakuphetshwa, ngeenjongo zokukhusela amalungelo oluntu.
AMAXWEBHU ESIZWE
Ngaphambi komGaqo-siseko weThutyana ka-1993, kwafakwa uxinzelelo lokuba kwamkelwe ze kukhuselwe amalungelo oluntu eMzantsi Afrika kusetyenziswa amaxwebhu amazwe-ngamazwe, aweengingqi nawesizwe. La maxwebhu ngala; umQulu weziZwe eziManyeneyo, isiBhengezo samaLungelo oluNtu kwiHlabathi, umQulu we-Afrika, umQulu womButho wesiZwe wama-Africa (ANC) kunye namaphulo ezemfundo ayebanjwa yintshukumo yamaGqwetha amaLungelo oluNtu. Uxinzelelo lwamazwe-ngamazwe lokusatyalaliswa, oko kukuthi ukupheliswa kombuso wocalulo, kwakhokelela kwinkqubo yohlengahlengiso lomgaqo-siseko okwaphelela kwipalamente engunxantathu ngo-1983. Oku kwakusalatha iimpawu zokuqaleka kokuphela kwexesha elalingqongqo ekuchaseni amalungelo oluntu, nto leyo eyakhokelela ekubeni ngo-1987 iBophuthatswana izame ukuqalisa umQulu wamaLungelo owaba yimbali kuMazantsi e-Afrika. UMzantsi Afrika wakhawuleza waqonda ukuba ucinezelo alunakubuyisela ukwamkelwa negunya lawo, nto leyo eyakhokelela ekubeni uqalise ukukhangela imizekelo emintsha yomgaqo-siseko, eyayiya kwamkela ukuqondwa nokukhuselwa kwamalungelo oluntu. Yiyo loo nto ngo-1986 umPhathiswa wobuLungisa (uCootze JH), wanyula iKhomishoni yomThetho yoMzantsi Afrika ukuba iphande ngokukhuselwa kwamalungelo oluntu. Okwelo xesha, iqela lamagqwetha achasene nocalulo (iQumrhu lamaGqwetha esiNinzi esiZwe: National Democratic Lawyers Association) laliseliqondile ukuba lalindulule uhlaziyo lomgaqo-siseko kodwa umgaqo-nkubo wesiZwe wawungekayithatheli ngqalelo iminqweno yabantu waza wabongoza iKhomishoni yomThetho yoMzantsi Afrika ukuba ifake eminye yemisindleko yomqulu weNkululeko kunye nomQulu weBanjul.
Ingcingane yokwamkelwa nokukhuselwa kwamalungelo oluntu yaba neziqhamo emva kwentetho eyaziwa kakhulu kaMongameli De Klerk (uMongameli wokugqibela weXesha loCalulo). Waaphawula ukuba, 'urhulumente uyawamkela umqathango wokuqondwa nokukhuselwa kwamalungelo asisiseko ayinxalenye yesiseko somgaqo-siseko wamazwe amaninzi asentshona. Siyakwamkela kwakhona, ukuba le ndlela iyeyona inokwenzeka yokukhusela la malungelo ifumaneka kwisibhengezo samalungelo esithethelelwa liqela lomthetho elikhululekileyo'. Waye kwakhona wabongoza iKhomishoni yomThetho yoMzantsi Afrika ukuba ingenise ingxelo yayo yokugqibela emalunga nomQulu wamaLungelo oluNtu ondululwayo. Emva kweengxoxo ezinde ngawo onke amaqela anomdla ukusuka ngo-1991, nangona zakhe zanqumama ngo-1992 ngenxa yobundlobongela bakwaZulu-Natal, umGaqo-siseko weThutyana waveza iinqobo ezintathu ezibalulekileyo ngo-1993, ezizezi:
UbuNganga bomGaqo-siseko
Ulawulo lweNtando yesiNinzi
Ukukhuselwa okusemThethweni kwamaLungelo oluNtu
Ngoko ke amalungelo oluntu athi amkelwa ekugqibeleni, ekhuselwe ze aphunyezwa eMzantsi Afrika aze afakwa kumGaqo-siseko ukusuka ngo-1993. Kulo mGaqo-siseko ukhoyo, icandelo 7 lisindleka ukuba "umQulu wamaLungelo sisiSeko esiluQilima loLwaulo lweNtando yesiNinzi eMzantsi Afrika. Uquka amalungelo abo bonke abantu kweli lizwe lethu yaye uqinisela iinqobo zolawulo lwentando yesininzi zesidima soluntu, ukulingana nokukhululeka. Kodwa ukhuselo olupheleleyo lunikwa licandelo 8 elisindleka ukuba lo mQulu usebenza kuwo wonke umthetho yaye ubophelela indlu yowiso-thetho, isigqeba solawulo kunye neejaji zelizwe jikelele ngokuchaseneyo nomgaqo-siseko wexesha elidlulileyo, owawukhuthaza ubunganga bepalamente. Lo mgaqo-siseko uthe ekugqibeleni walungisa ukunganeli kokwamkelwa nokukhuselwa kwamalungelo oluntu. Ukuqinisekisa unyanzeliso, lo mgaqo-siseko ukwasindleke ngeejaji ezizimeleyo kunye neNkundla yomGaqo-siseko kunye neendlela zokukhusela, ezinjengezinye iinkundla neekhomishoni.
Elokuphetha, olu phando lubanzi lungasentla luthe lwabonisa ngokucacileyo ifuthe elikhulu lamaxwebhu ezizwe-ngezizwe, aweengingqi nawesizwe ekungeniseni inkcubeko yamalungelo oluntu eMzantsi Afrika. Nangona lo mGaqo-siseko unganeziphene yaye ukwanazo neengxakana, ukwazile ukulungisa iinkohlakalo ezaviwa ngabantu bethu kumbuso wangaphambili. Kwakhona, umsindleko wawo wokuthetha ngokukhululeileyo uthe waphucula ukuqonda kwabantu malunga namalungelo abo njengokuba oku kusomelezwa yile nkqubo ikhoyo yemfundo yamalungelo oluntu asisiseko ukuqinisekisa ukuphunyezwa okongezelelekileyo komQulu wamaLungelo.
IZIGANEKO EZAKHOKELELA EKUVUNYWENI KWAMALUNGELO OLUNTU: UMZANTSI AFRIKA
EMzantsi Afrika, kwakukho ukunyhashwa kwamalungelo oluntu nenkohlakalo eyayisenziwa ngurhulumente wocalulo kunye nezivumelwano zakhe. Sithe seva ngoninzi lwezi zinto ngexesha lokumanyelwa kwe-TRC okanye, thina, iintsapho, abahlobo okanye abamelwane bethu bathe banamava olu nyhasho lwamalungelo kunye nenkohlakalo. Ipalamente yayinobunganga, ngaphezu kwako konke okunye, yaza yaphumeza imithetho yengcinezelo, eyayisetyenziswa ziinkundla zamatyala ezazingakhululekanga. Ngenxa yoko, iintshukumo ezahlukeneyo ezichasene nocalulo eMzantsi Afrika zaqulunqa umQulu wamalungelo laza elo yaba lixwebhu lokuqala elibalulekileyo lamaLungelo oluntu, elafumana inkxaso phakathi kwenani elivisayo labantu baseMzantsi Afrika. Ngenxa yoko, ngexesha uMzantsi Afrika upapasha iziKhokelo zomGaqo-siseko wawo ukulungiselela uMzantsi Afrika weNtando yesiNinzi, lo Mqulu waba yinxalenye yazo.
Emva kokuvulwa umlomo kwawo onke amaqela ezopolitiko nokukhululwa kowayesakuba nguMongameli, uNelson Mandela, umGaqo-siseko wethutyana wathi wamiselwa. Eso yayisisandulela salo mGaqo-siseko ukhoyo, ongomnye yeyona igqwesileyo ehlabathini. UmGaqo-siseko wethu watyikitywa nguMongameli uNelson Mandela ngomHla wamaLungelo oluNtu wamaZwe-ngamazwe, umhla we-10 kuDisemba 1996.
UmGaqo-siseko wethu ngumthetho omkhulu weli lizwe yaye ukwaqula nomQulu wamaLungelo oluNtu, osisiseko esiluqilima lolawulo lwentando yesininzi eMzantsi Afrika. UmQulu wamaLungelo oluNtu ubandakanya amalungelo abo bonke abantu abaseMzantsi Afrika yaye ukwaqinisela iinqobo zolawulo lwesininzi malunga nesidima soluntu, ukulingana nokukhululeka. Ngokufaka la malungelo urhulumente uqinisekisa ukuba abemi bakhe baya kukhuseleka ze babe nenkululeko yokuphila ngendlela eyamkelekileyo kangangoko.
INGCACISO YAMAGAMA
YINTONI AMALUNGELO OLUNTU?
Amalungelo oluNtu ngala malungelo abathathwa njengokuba banawo abantu ngenxa yobuntu nesidima sabo semvelo. U-Archbishop Desmond Tutu uwachaze amalungelo oluntu 'njenganikwe nguThixo, kuba ngokulula nongokukuphela kuba singabantu. Afumaneka kwihlabathi lonke - wonke umntu, wonke nje umntu nokuba ngubani na, nokuba usisityebi okanye lihlwempu, ofundileyo nongafundanga, omhle okanye ombi ontsundu nomhlophe, indoda okanye umfazi nje ukuba ingamalungelo oluntu... NjengoMkrestu ndingongeza ukuba umntu ngamnye unexabiso elingenakulinganiswa kuba wonke umntu udalwe ngokomfanekiso kaThixo. Umntu ngamnye ngumthwali-Thixo yaye ukuphatha nawuphi na umntu njengokungathi ungaphantsi koku kukonyelisa, ukutshicela ebusweni bukaThixo".
Ingcingane ephambili kukuba abantu bayaqiqa yaye bayakwazi ukuziphatha, babe ngoko ke bahlukile kwezinye izidalwa eziphezu komhlaba. Ngoko ke, abantu bafanele ukuba namalungelo neenkululeko ezithile, nto ezo ezingaxhanyulwayo zezinye izidalwa. Umzekelo, i-esile alikwazi ukwala ukukhwelwa ngumntu kuba lifuna ukusetyenziswa ngokufanelekileyo, kanti alinakho nokubonisa okanye ukuhlala liqhankqalaze. Nangona kunjalo, umntu unakho ukukhuthaza ukukhuselwa kwezinye izidalwa, okunjengokuthintelwa kwenkohlakalo ngakwizilwanyana.
Ngoko ke, amaLungelo oluntu akadingi kunikwa, afunyanwe njengelifa, athengwe okanye asetyenzelwe. Abantu bazalwa nawo la malungelo yaye ngokunjalo achazwa njengamalungelo emvelo, kawonke-wonke, angenakwahlulwa yaye engenakususwa.
YINTONI UMGAQO-SISEKO?
Liqela lemithetho okanye imigaqo equlunqelwe ukulawula ukuziphatha kwalo naliphi na iziko, ilizwe, iqela lolonwabo, isikolo okanye inkonzo. Umgaqo-siseko unika isikhokelo kumalungu eziko malunga nolwakheko, indlela yokuziphatha kunye noxanduva. Unezahluko neziqendu okanye amacandelo, umzekelo umThetho womGaqo-siseko woMzantsi Afrika unezahluko ezilishumi elinesine, amacandelo angamakhulu amabini anamashumi amane anesithathu, izicwangciso ezisixhenxe nezongezelelo ezine. Kwicandelo ngalinye ucacisa gca imisindleko yomThetho ngendlela yamacandelwana. Inguqulelo eyenziwe lula yokuba yenziwa njani na imithetho kunye nezahluko ezahlukeneyo zomGaqo-siseko woMzantsi Afrika kumThetho 108 ka-1996.
Ukuthakazelela ukubaluleka kwalo mGaqo-siseko ukhoyo imvela phi emfutshane yembali yomGaqo-siseko woMzantsi Afrika inikiwe, ukuveza ukuba yinqobo komGaqo-siseko ngamnye. Umzekelo:
Ngo - 1961 - UmThetho womGaqo-siseko weRiphabhliki yoMzantsi Afrika wabonisa ukumanywa kwala maphondo mane ukwenza ilizwe elinobunganga kodwa kwakukho iimpawu zokungamelwa kwezinye iintlanga ePalamente.
Ngo-1993 - UmThetho wama-200 womGaqo-siseko weThutyana wanika umsindleko womQulu wokuqala wamaLungelo eMzantsi Afrika ngokuthi uvumele ukwamkelwa nokhuselo lwabo bonke abemi boMzantsi Afrika.
Ngo-1996 - UmThetho womGaqo-siseko woMzantsi Afrika. Olu luphuhliso lwalo mGaqo-siseko weThutyana ungasentla owazisa ezi nguqu zikhoyo kwimbali yoMzantsi Afrika okanye ukwamkelwa nokukhuselwa kwamalungelo abantu kusetyenziswa iinqobo zolawulo lwesininzi kulingano, isidima nenkululeko ezinikwa ngumQulu wamaLungelo ofumaneka kwisaHluko 2 salo mThetho ukhoyo womGaqo-siseko.
YINTONI ULAWULO LWESININZI?
Ngurhulumente wabantu apho kulawula abantu belungiselela abantu. Igama elithi democracy lisukela kwigama lesiGrike udemos elithetha abantu kunye nokraits othetha igunya.
Ngoko ke ngurhulumente osuselwa kwigunya labantu. EMzantsi Afrika eza nqobo zintathu zolawulo lwesininzi, ezizezi; ukulingana, isidima soluntu nenkululeko zixhasa ulawulo lwesininzi, nto leyo eyenza ukuba umGaqo-siseko woMzantsi Afrika uthathwe njengowona ufana wodwa kwihlabathi lonke. Imiqathango yolawulo lwesininzi, eyathi yavakaliswa kumGaqo-siseko weThutyana kuqala, yiyo eyenza umahluko phakathi kwemigaqo-siseko yangaphambili nalo ukhoyo. Yle:
Ubunganga bomGaqo-siseko
UmQulu wamaLungelo
Ukwahlulwa kwamagunya
Iijaji ezizimeleyo
Ulonyulo olukhululekileyo, olufanelekileyo nolubanjwa rhoqo
Ukuphendulela izenzo zakho
Ukulingana
Inkqubo yamaqela amaninzi
Ukunyamezelana ngokopolitiko
IMIQATHANGO YOLAWULO LWESININZI
Le miqathango okanye iinqobo ziingcamango abathi abantu abaninzi bazithathe njengezibalulekileyo kulawulo lwesininzi. Ikwabizwa ngokuba yimikhombandlela yolawulo lwesininzi kuba xa siyibona, iziimpawu zokuba ilizwe likwindlela eya kulawulo lwesininzi. Le miqathango okanye imikhombandlela ivame ukuba yinxalenye yomGaqo-siseko okanye umQulu wamaLungelo kwilizwe lolawulo lwesininzi. Uninzi lwamazwe olawulo lwesininzi axhasa imiqathango efana nale.
Mikhombandlela mini ekufuneka siyibone kuMzantsi Afrika kwindlela eya kulawulo lwesininzi?
Bonke abemi banakho yaye banelungelo noxanduva lokuthatha inxaxheba kurhulumente nakuluntu ngokubanzi. Lo ngomnye weyona mikhombandlela ibalulekileyo yolawulo lwesininzi. Uthatho-nxaxheba ngabemi kuquka ukuzigqatsela ulonyulo, ukuvota kulonyulo, ukuba nolwazi, ukuxoxa imibandela, ukuya kwiintlanganiso zoluntu nezasekuhlaleni, ukungenelela kumaqumrhu angekho ngaphantsi korhulumente kunye namanye akhoyo ekuhlaleni, ukuhlawula iirhafu, ukuqhankqalaza, ukukhalaza, njalonjalo. Ukuthatha inxaxheba kuthetha ukuba abantu bayabandakanyeka kwimicimbi yoluntu nasekulawuleni uluntu lwabo.
Ukulunga kokuthathwa kwenxaxheba ngabemi kuquka ezi zinto zilandelayo:
Kuqinisekisa ukuba iinkokheli aziwabaxi amagunya azo
Kugcina urhulumente enolwazi olongezelelekileyo ngeminqweno yoluntu
Kubandakanya abemi ekulawulweni kwelizwe
Urhulumente wenza izigqibo enolwazi
UKULINGANA
Ulawulo lwesininzi lutheta ukuba bonke abantu bayalingana. Ukulingana kuthetha ukuba bonke abantu baphathwa ngokulinganayo yaye banikwa amathuba alinganayo. Akunakuba kho kucaluwa kwabantu ngenxa yobuhlanga, inkolo, ubuni, ukukekelela kwabo kwisini esithile, njalonjalo. Kulawulo lwesininzi abantu banelungelo lokugcina ze basebenzise iinkcubeko, iilwimi neenkolo zabo.
UKUNYAMEZELANA NGOKOPOLITIKO
Kumazwe anolawulo lwesininzi kukho unyamezelwano ngokopolitiko. Oku kuthetha ukuba ngeli xa uninzi lwabantu lulawulayo kulawulo lwesininzi, amalungelo egcuntswana akwakhuselekile. Bonke abantu kufuneka bavunyelwe ukuba bavakalise iimbono zabo nokuba bamisele awabo amaqela ezopolitiko. Uluntu loMzantsi Afrika lwenziwe ngabantu abaneenkcubeko, iintlanga, iinkolo namaqela ezizwana ezahlukeneyo nezineembono ezahlukeneyo. Uluntu lolawulo lwesininzi luyazivumela ukuba zivakaliswe ezi yantlukwano. Abantu kulindeleke ukuba bahloniphe ilungelo labanye abantu lokuba neembono ezizezabo. Ukuphikisana nokuxoxa nemibandela zizinto ezibalulekileyo kulawulo lwesininzi.
UKUPHENDULELA IZENZO ZAKHO
Kulawulo lwesininzi, amagosa athi onyulwe ngabantu kulindeleke ukuba abe nokuphendula kwabo bantu. Oku kuthetha ukuba banoxanduva lwezenzo zabo. Amagosa kufuneka enze izigqibo ze enze imisebenzi yawo ngokweminqweno nentando yabatu, hayi ezabo.
UKUBEKA ELUBALA
Urhulumente namagosa akhe kufuneka bavuleleke kuluntu malunga nezenzo zabo. Urhulumente owenza izinto elubala ubamba iintlanganiso zoluntu ze avumele abemi ukuba beze kwezo ntlanganiso. Uvumela ukuba oonondaba nabantu balufumane lula ulwazi malunga nezigqibo yaye ngaphandle kokufihla ukuba ngubani na owenze ezo zigqibo nezizathu zokwenziwa kwazo.
ULONYULO OLUBANJWA RHOQO, OLUKHULULEKILEYO NOLUFANELEKILEYO
Olunye lweempawu ezibaluleke kakhulu kulawulo lwesininzi lulonyulo olubanjwa rhoqo, olukhululekileyo nolufanelekileyo. Eli lixesha apho abemi bathi babe nakho ukukhetha abantu abafuna ukuba babalawulele. Ulonyulo kufuneka lwenzeke ngendlela ekhululekileyo nefanelekileyo, engenazoyikiso, urhwaphilizo nogrogriso kubemi ngexesha lolonyulo okanye phambi kwalo.
UMQULU WAMALUNGELO
Amazwe amaninzi olawulo lwesininzi anomQulu wamaLungelo ukuze kukhuselwe abantu ekubaxweni kwamagunya. UmQulu wamaLungelo luludwe lwamalungelo neenkululeko eziqinisekisiweyo kubo bonke abantu kwelo lizwe. Xa umQulu wamaLungelo uba yinxalenye yomGaqo-siseko, iinkundla zinegunya lokuwanyanzelisa la malungelo. UmQulu wamaLungelo ubeka umda kwigunya likarhulumente yaye usenokubeka uxanduva kubantu ngabanye nakumaqela.
UKWAHLULWA KWAMAGUNYA
Kulawulo lwesininzi kufuneka kube kho iindlela zokuthintela ukuba amagosa okanye iqela labantu abonyuliweyo ekuxhaphazeni nasekurhwaphilizeni imali karhulumente. Okunye ukubaxwa kwamagunya kuquka urhwaphilizo. Urhwaphilizo lwenzeka xa amagosa karhulumente esebenzisa izimali zikarhulumente ukuze kulungelwe wona okanye esebenzisa igunya lawo ngendlela engekho mthethweni.
Kukho iindlela ezahlukeneyo zokukhusela abantu kuxhatshazo. EMzantsi Afrika urhulumente wakheke wangamasebe amathathu: indlu yowiso-mthetho, isigqeba solawulo kunye neenkundla zamatyala. Esi sakheko sinika imida kumagunya amagosa kula masebe mathathu. Iinkundla zezizimeleyo.
INKQUBO YAMAQELA AMANINZI
Kulawulo lwesininzi kufuneka amaqela angaphezulu kwisinye athathe inxaxheba kulonyulo aze adlale indima ethile kurhulumente. Inkqubo yamaqela amaninzi ivumela ukuba iqela okanye amaqela awoyisiweyo kunyulo abe ngachasayo kwelo qela liphumelele ulonyulo. Oku kunceda ukuba urhulumente abone iimbono ezahlukeneyo malunga nemibandela. Inkqubo yamaqela amaninzi ikwanika abavoti ukuba bakhethe abameli, amaqela nemigaqo-nkqubo abafuna ukuyivotela kulonyulo. Ngokwesiqhelo, xa ilizwe lineqela eliye, iziphumo iba bubuzwilakhe.
ULAWULO LOMTHETHO
Kulawulo lwesininzi akukho bani ungaphezulu komthetho, nkqu nekumkani okanye uMongameli owonyuliweyo. Oku kubizwa ngokuba lulawulo lomthetho. Kuthetha ukuba wonke ubani kufuneka athobele umthetho ze abe nokuphendula ukuba waphula umthetho. Ulawulo lwesininzi lukwathetha ukuba umthetho kufuneka usetyenziswe ngokulinganayo, ngokufanelekileyo nangokufanayo.
AMALUNGELO ATHE NGQO
Nangona onke amalungelo akumqulu wamalungelo ebalulekile, kuthe kwenziwa umzamo wokugxininisa kumalungela achaphezela kakhulu ubomi babantu okanye ebekujongwe ukuba agcine eza nqobo zintathu zolawulo lwesininzi kumGaqo-siseko, ezizezi; ukuligana, ukukhululeka nesidima soluntu.
La malungelo athe ngqo ngala:
Ukulingana
Amalungelo entlalo noqoqosho
Nawenkcubeko.
UKULINGANA
Njengoko sekuchaziwe ngaphambili, ukulingana yingcamango yokuziphatha yokuba abantu abahlala ngokufanayo ngeendlela ezifanelekileyo kufuneka baphathwe ngokulinganayo. Icandelo 9 lomThetho 108 ka-1996 womGaqo-siseko lithe ngokucacileyo lasindleka ukuba:
Wonke umntu uyalingana phambi komthetho yaye unelungelo lokukhuselwa ngokulinganayo nokuxhamla kumthetho.
Ukulingana kuquka ukuxhamla okupheleleyo nokulinganayo kwawo onke amalungelo neenkululeko. Ukukhuthaza ukufikelela kulingano, amanyathelo omthetho namanye enzelwe ukukhusela okanye ukuphuhlisa abantu okanye amaqela abantu, abathe bahleleleka ngenxa yocalulo olungafanelekanga, anokuthathwa.
Urhulumente akufuneki acalule ngqo okanye ngokungethe ngqo ngokungafanelekanga nabani na ngezizathu ezithile, kuquka ubuhlanga, ubuni, umitho, ubume bomtshato, imvela phi yobuzwe okanye intlalo, ibala, ukekelelo kwisini esithile, ubudala, ukugogeka, isazela, inkolo, inkcubeko, ulwimi nozalo.
Akukho bani omakacalule nabani na ngokuthe ngqo okanye ngokungathe ngqo ngokungafanelekanga ngezizathu ezithile ngokwecandelwana . Kufuneka kumiselwe umthetho wesizwe wokuthintela okanye ukwalela ucalulo olungafanelekanga.
Ucalulo ngenxa yezizathu ezithile ezichakwe kwicandelwana alufanelekanga ngaphandle kokuba kuye kwafunyaniswa ukuba olo calulo lolufanelekileyo".
Ngenxa yalo msindleko okanye umQulu wamaLungelo uwonke uncedo luyanikwa kwimpatho engalinganiyo phakathi kweentlanga zoMzantsi Afrika wangexesha localulo. Abantu babesalelwa amalungelo oluntu ngakumbi abantsundu. Umzekelo, abantu babecalulwa emsebenzini, ekhaya naseluntwini ngenxa yobuhlanga, ubuni, ukugogeka neendawo zokuhlala. Nangona eli candelo 9 lingasentla lithe lanika umsindleko wokungacaluli, inxalenye enkulu yesi sizwe sixananazileyo isaphathwa ngokungalinganiyo njenabafazi, abantu abaneziphene zomzimba, abantu abanoGawulayo neNtsholongwane yakhe yaye kukhu ukwahluka kwimigangatho yokuphila phakathi kwabantu abahlala emaphandleni nabo bahlala ezidolophini. Imizekelo embalwa ithe yanikwa ukubonisa ukungalingani nokuba iNkundla yomGaqo-siseko ithe yazisebenza njani na iimeko ezinjalo.
AMALUNGELO ENTLALO NOQOQOSHO
IsaHluko seziZwe eziManyeneyo sathi samkela amalungelo entlalo noqoqosho kunye nenkcubeko njengelungelo lesizukulwana sesibini ngo-1945. Kukho amalungelo amaninzi entlalo noqoqosho aquka amalungelo ezinto zokuphila ezingundoqo ebantwini ezifana nezi:
Izindlu
Ukutya
Umhlaba
Amanzi
Imfundo
Impilo
Ukusebenza
Nokhuseleko lwentlalo.
Amalungelo ommandla onempilo
Amalungelo amabanjwa okufumana indawo yokuhlala eyaneleyo, ukutya, izixhobo zokufunda kunye nonyango.
Eneneni la malungelo oluntu ayaqhagamshelana kuba kuye kwakhawuleza kwabonakala ukuba akunantsingiselo ukuba umntu abe namalungelo okuvota engenandawo yokufaka intloko. Yiyo lo nto abantu bathi babelana ngamava abo entlupheko, kumanyelo lokuThetha Phandle malunga nobuHlwempu ngo-1999. Oku kwafaka umngeni kurhulumente ukuze kuphuhliswe amalungelo entlalo noqoqosho. Ngoko ke, amalungelo entlalo noqoqosho ajongene nokusindleka abantu ngezidingo zokuphila ezingundoqo, yiyo lo nto injongo yokuqala yale nkqubo ngo-1998 yaba kukwahlula phakathi kwentswelo/isidingo nemfuno.
Injongo yesihloko yayikukuxhobisa abantu ngokuba bangazihlela njani na iintswelo zabo xa kunokufuneka benze njalo ngexesha lokuhanjiswa kweenkonzo zentlalo nezoqoqosho. Ngokuquka la malungelo kumGaqo-siseko urhulumente uthe wabonisa ukuzinikela kwakhe ekupheliseni intlupheko nokungalingani kwemigangatho yentlalo eMzantsi Afrika. Ukuzinikela okongezekileyo kuthe kwaboniswa ngokuthi kuqinisekiswe isiVumelwano malunga namaLungelo oQoqosho, iNtlalo neNkcubeko ngo-1998.
AMALUNGELO ENKCUBEKO
ULWIMI NENKCUBEKO
Icandelo 30 lomThetho 108 ka-1996 womGaqo-siseko linika umsindleko wokuba:
wonke ubani unelungelo lokusebenzisa ulwimi nokuba athathe inxaxheba kubomi benkcubeko azikhethele yona kodwa kungabikho bani usebenzisa la malungelo ngendlela engahambisaniyo nayo nayiphi na imisindleko yomQulu wamaLungelo".
Icandelo 31 lomThetho 108 ka-1996 womGaqo-siseko linika umsindleko wokuba:
Abantu benkcubeko, inkolo okanye ulwimi oluthile abanakwalelwa elo lungelo, namanye amalungu olo luntu- ukuba baxhamle inkcubeko, baqhube inkolo nokusebenzisa ulwimi lwabo, nokuba benze, bangenele ze bagcine amaqumrhu enkcubeko, inkolo nolwimi neminye imibutho yentlalo. Amalungelo akwicandelwana awanakusetyenziswa ngendlela engahambelaniyo nayo nayiphi na imisindleko yomQulu wamaLungelo".
Omabini la macandelo acacile kodwa kufuneka ahambelane nemisindleko yomQulu wamaLungelo, ngamanye amazwi awanakusetyenziswa ngokupheleleyo kodwa anemida ethile. Okwesibini enzelwe ukukhusela abantu benkcubeko, ulwimi okanye iqela elithile.
Urhulumente kunye nabantu bakhe kufuneka balumkele ukuphazamisana okanye ukunyhasha ilungelo lokuphila ngokwenkcubeko yaba bantu. Ngaphandle kokuqondwa kweenkcubeko okusindlekwa liNqaku 27 lesiBhengezo samaLungelo oluNtu kwiHlabathi-lonke ngo-1948, kukho nesivumelwano samaZwe-ngamazwe malunga namaLungelo oQoqosho, iNtlalo neNkcubeko ngo-1996. Zozibin ezi zixhobo zamazwe-ngamazwe zithe zaqiniselwa nguMzantsi Afrika, yaye ziyasebenza zikwanyanzeliswa. UMzantsi Afrika nokuxananaza kwenkcubeko yawo kufuneka wenze ukuba ezi nkcubeko zilawulwe ngumthetho, yiyo le nto kukho la macandelo angasentla apha. Njengokuba iintshukumo zenkcubeko kungafunekanga zingqubane nalo naliphi na kula malungelo akumQulu wamaLungelo, apho zenza njalo kufuneka zilungelelaniswe ukuze zihambelane nomQulu wamaLungelo. Umzekelo, la nkcubeko yangaphambili malunga nokugcinwa komthetho womtshato wemveli kufuneka ilungelelaniswe nomThetho 120 ka-1998 wokwAmkelwa kwemiTshato yeMveli, okhoyo ngoku. Umzekelo, umthetho wemveli wama-Afrika wokushiyeka nelifa lomfi wawuvumela ukuba ngamadoda kuphela anokufumana ilifa lalowo ubhubhileyo, ukutsho ke ukufumana ilifa ngobuzibulo. Umhlolokazi nabantwana kwakufuneka baxhaswe yilo ndoda ifumene ilifa okanye bashiyeke bengenankxaso. Ngokucacileyo le nkcubeko ibiphikisana namalungelo oluntu angundoqo, yiyo le nto kukho lo mthetho ukhoyo wemitshato yemveli oxhasa ukukhuselwa okulinganayo ngomthetho.
Amalungelo enkcubeko, njengawo onke amalungelo oluntu anoxanduva oluhamba nawo, umzekelo;
Abantu bafanele ukuhlonipha izenzo nezithethe zabanye abantu, ukuze kungabikho ngquzulwano.
Urhulumente kufuneka avumele abantu ukuba benze izithethe zenkcubeko yabo ngaphandle kokuba ezo zenzo azihambelani nomGaqo-siseko.
AMALUNGELO NOXANDUVA
Kubaluleke kakhulu, kuyo yonke inkqubo yokuthatha inxaxheba, ukuba abantu bahlonele amalungelo abanye abantu. Oku kuthetha ukuhlonipha ilungelo labo lokuba noluvo, ukuba bagayele iqela labo lopolitiko, ukuphembelela imibandela yabo (nkqu nokuba oku kuchasene nowakho umbandela), ukuvotela umntu okhethwe ngabo kunye nezinye izinto.
Injongo yale nkqubo kukuveza uxanduva / imisebenzi ehamba nelungelo ngalinye elifumaneka kumGaqo-siseko. Kubalulekile ke ngoko ukuba wonke ummi woMzantsi Afrika athathe olu xanduva ngokuzimisela ukuqinisekisa ukuba wonke ummi uyazaixhamla eza nqobo zitathu zolawulo lwesininzi ezifana nokukhululeka, ukulingana nesidima.
Isikhokelo sithe sanikwa ukulungiseleala urhulumente kunye nabemi bakhe ngenxa yokuba amalungelo esetyenziswa ngokunyuka nokukhweza.
Ilungelo lokulingana phambi komthetho
Uxanduva lwam: ukuhlonipha abanye abantu nkqu nokuba bahlukile kuthi nokuba samkele ukuba bayalingana nathi.
Uxanduva lukarhulumente: ukwenza umthetho osebenza ngokufanayo kuye wonke ubani kungajongwe buhlanga, ibala, ubuni njalonjalo.
Amalungelo achasene nocalulo ngaphantsi kwayo nayiphi na imeko
Uxanduva lwam: ukungathethi ngendlela ecalulayo ngabanye abantu kuba ucinga ukuba bakwinqanaba elisezantsi kunawe ngenxa yobuhlanga, ibala, isini, njalonjalo
Uxanduva lukarhulumente: ukwenza imithetho engacaluli abantu ngenxa yobuhlanga, ibala, ubuni, ukekelelo lwesini, njalonjalo.
Ilungelo lobomi
Uxanduva lwam: ungalimazi omnye umntu ukuze kugrogriseke ubomi bakhe.
Uxanduva lukarhulumente: ukuphumeza imithetho ekhusela ubomi babantu.
Ilungelo lokukhululeka nokukhuseleka komntu
Uxanduva lwam: ukungaxhaphazi umlingane okanye abantwana bam ekhaya.
Uxanduva lukarhulumente: ukuconisa ukusetyenziswa kokuthuthumbisa ukuze kufunyanwe ulwazi.
Ukungabikho kobukhoboka okanye ukusetyenziswa ngokunyanzelwa
Uxanduva lwam: ndingavumeli abantwana bam ukuba baye emsebenzini beselula kakhulu.
Uxanduva lukarhulumente: ukuphumeza umthetho omisela owona mvuzo nobudala obusezantsi kubantu abasebenzayo.
Ilungelo lemfihlo
Uxanduva lwam: ukunkqonkqoza phambi kokuba ndingene egumbini/endlwini yomntu.
Uxanduva lukarhulumente: ukugcina ulwazi olungabantu luyindaba yakwamkhozo, umzekelo, umfazi ofuna ukuqhomfa kufuneka azi ukuba olo lwazi luya kugcinwa luyimfihlo.
Inkululeko yonqulo, inkolo noluvo
Uxanduva lwam: ukungaphazamisani okanye ukungathinteli umntu ekukhonzeni njengoko ethanda, ukumamela abanye abantu nokwamkela ilungelo labo lokuba noluvo olwahlukileyo kolwam.
Uxanduva lukarhulumente: ukuvumela abantu ukuba bangasebenzi ngeentsuku zabo zokunqula.
Inkululeko yokuthetha
Uxanduva lwam: ukungasasazi intiyo phakathi kwabantu abaziintlanga, beenkolo, amaqela opolitiko, njalonjalo awohlukeneyo
Uxanduva lukarhulumente: ukungabeki amatyathanga kwabeendaba xa engathandi ukuba abeendaba bamgxeke.
Inkululeko yokuhlangana, imiboniso yoqhankqalazo, ukuhlala nokuqhankqalaza
Uxanduva lwam: ukungaphathi umpu okanye isixhobo esinobungozi kumngcelele okanye umboniso woqhankqalazo
Uxanduva lukarhulumente: ukwenza ukuba kukhuseleke ukuba abantu abafuna ukuba nomboniso woqhankqalazo, umzekelo, ngokujika izithuthi, ngokuhlutha imipu nezixhobo.
Inkululeko yokunxulumana
Uxanduva lwam: ukungabukuli abantu kwiqumrhu lam ngezizathu zocalulo, umzekelo, ngokwalela amaTshayina kwiqumrhu lam.
Uxanduva lukarhulumente: ukungaphazamisani nemigaqo-nkqubo yamaqela opolitiko, iimanyano zabasebenzi, njalonjalo.
Ilungelo lokukhetha upolitiko ngokukhululekileyo
Uxanduva lwam: ukungagrogrisi abantu beqela lopolitiko elingelilo elakho
Uxanduva lukarhulumente: ukuvumela onke amaqela opolitiko ukuba asebenze ngokukhululekileyo, ukuvumela onke amaqela opolitiko ukuba abe nexesha elilinganayo lokuvela kumabonakude.
Ilungelo lonyulo olukhululekileyo nolufanelekileyo
Uxanduva lwam: ukunganyanzeli okanye ugrogrise abantu ukuba bavotele elakho iqela lopolitiko.
Uxanduva lukarhulumente: ukukhusela abantu kwizikhululo zokuvota ngokhuseleko olululo. Ukunika imvume elinganayo yokugaya kuwo onke amaqela opolitiko kunyulo, ukusindleka ngezinto zokuhamba kubantu abakwiindawo ezikude ukuba baye kwizikhululo zokuvota.
Ilungelo lokungenela ulonyulo
Uxanduva lwam: ukuvumela abantu ukuba babeke amaphekepheke kwidolophu okanye ummandla wam nokungawasusi la maphekeheke.
Uxanduva lukarhulumente: ukunika wonke ubani ithuba lemibutho yabo yopolitiko, ukuvumela onke amaqela opolitiko ixesha elilinganayo lokuba avele kumabonakude.
Ilungelo lokuba ngabemi boMzantsi Afrika
Uxanduva lwam: ukwamkela ukuba sonke singabemi boMzantsi Afrika ngokulinganayo.
Uxanduva lukarhulumente: ukwenza imithetho engqongqo yokuvumela abantu abasuka kwamanye amazwe ukuba bangene eMzantsi Afrika.
Ilungelo lokuhamba nokuhlala
Uxanduva lwam: ukwamkela nabani na ofika ahlale njengommelwane wam.
Uxanduva lukarhulumente: ukunikela ngeencwadi zokuhambela nezazisi kubo bonke abemi abafaka izicelo.
Ilungelo lokurhweba, ukusebenza nekhondo
Uxanduva lwam: ukwamkela iindlela abakhetha ukusebenzela ukuphila ngazo abantu.
Uxanduva lukarhulumente: ukuvumela omatheng'ethengisi nabathengisi bangasezitalatweni. Ukuphumeza umthetho wokulawula oku.
Ilungelo okuphathwa ngokufanelekileyo emsebenzini
Uxanduva lwam: ukuphatha abantu abandisebenzelayo ngokufanelekileyo, ndibanike umthwalo ofanelekileyo, ndibanike isilumkiso phambi kokuba ndibagxothe, njolanjalo.
Uxanduva lukarhulumente: ukwenza kube lula ze kufikeleleke ukuba unqeshwa amangalele umqeshi ukuba ukholelwa ukuba uphethwe okanye ugxothe ngokungafanelekanga.
Ilungelo lokuqalisa nokungenela imibutho yabasebenzi
Uxanduva lwam: ukuvumela abanye abantu apho ndisebenza khona ukuba bangenele nawuphi na umbutho wabasebenzi abawukhethayo ngaphandle kokugrogriswa.
Uxanduva lukarhulumente: ukuvumela ukuba yonke imibutho yabasebenzi ibhalise.
Ilungelo lokuqhankqalaza
Uxanduva lwam: ukuba xa ndikuqhankqalazo ndivumele abanye abantu endisebenza nabo baqhubekeke besebenza ukuba bakhetha oko.
Uxanduva lukarhulumente: ukukhusela abasebenzi abakuqhankqalazo nkqu nokuba oku kuthetha ukuba oko kwenziwe ngamapolisa.
Amalungelo empahla (ukungavinjwa ithuba lempahla yakho ngaphandle kokuba kulungiselelwa uluntu)
Uxanduva lwam: ndingahlali ngasemva eyadini yomnye umntu.
Uxanduva lukarhulumente: ukwamkela amalungelo abantu okuba umhlaba wabo ubuyiselwe kubo ukuba babesuswe ngetshova, ukubuyekeza abantu ukuba umhlaba wabo wauthathwe ngetshova.
Ilungelo lokufumana indlu
Uxanduva lwam: ukuba ndifaka isicelo semali-mboleko ukuze ndithenge/ ndilungise indlu, kufuneka ndibhatale nyanga zonke.
Uxanduva lukarhulumente: ukusindleka ngoncedo-mali nomhlaba ukuze abantu bakhe izindlu kuwo;
Ukusebenzisana namacandelo abucala afana neebhanki, ukuze abantu abaninzi bakwazi ukuthenga izindlu, ukususa imiqobo eyenza kube nzima ukuba abantu bafumane imali-mboleko yokuthenga okanye ukwakha izindlu.
Ilungelo lemfundo
Uxanduva lwam: ukuthumela bonke abantwana bam esikolweni.
Uxanduva lukarhulumente: ukwakha izikolo ezaneleyo nokuqesha ootitshala aboneleyo ukuze wonke ubani abe nakho ukuya esikolweni.
Uxanduva lwam: ukondla abantwana bam, nokungabaxhaphazi ekhaya okanye esidlangalaleni. Ukuba neyona ndawo isemgangathweni yokufaka intloko endinokuyinika abantwana bam.
Uxanduva lukarhulumente: ukusindleka ngezikim zokondla kunye namakhaya ukuluniselela abantwana abahlelelekileyo, ukuphandla amatyala okuxhatshazwa kwabantwana.
Ilungelo lokufikelela kumaziko empilo, ukutya, amanzi, ukhuseleko lwentlalo
Uxanduva lwam: ukugcina nokukhathalela iimpompo zamanzi kawonkewonke nokuzigcina zikwisimo esebenza kakuhle, ukungangcolisi imilambo abasela kuyo abantu, ukungaseli utywala, nditshaye okanye ndisebenzise iziyobisi ukuze impilo yam ikhuseleke, ukulahla inkunkuma kwindawo efanelekileyo kude ebantwini, ukuhlawulela iinkonzo kuMasipala.
Uxanduva lukarhulumente: ukusindleka ngezithuthi zenkukuma ukuze kususwe ukungcola okungadala ukugula, ukusindleka ngamanzi abalekayo acocekileyo kubo bonke abantu, ukungagxothi abantu kwizibhedlele ukuba badinga unyango.
Ilungelo lolwimi nenkcubeko
Uxanduva lwam: Ukuhlonipha inkcubeko yabanye abantu nokungaphazamisani nendlela abenza ngayo izinto abanye abantu.
Uxanduva lukarhulumente: ukwamkela ukuba zonke iilwimi zibalulekile, ukudala iinkqubo zikamabonakude ukulungiselela abantu bazo zonke iilwimi eMzantsi Afrika.
Ilungelo lokufikelela kulwazi
Uxanduva lwam: ukubuza amagosa karhulumente ukuba benza izigqibo ongazilandeliyo.
Uxanduva lukarhulumente: ukunika izizathu zokwenziwa kwezigqibo, ukwenza kube lula ukuba abantu bafumane ulwazi kumagosa.
Ilungelo lwentshukumo yolawulo olunobulungisa
Uxanduva lwam: ukuxela kumKhuseli woluNtu amagosa ocinga ukuba asebenzise kakubi amagunya awo.
Uxanduva lukarhulumente: ukuthatha amanyathelo ngakumagosa anorhwaphilizo nokungakhuseli amagosa asebenzise amagunya awo kakubi.
Ilungelo lokufikelela enkundleni
Uxanduva lwam: ukusebenzisa inkundla ekusombululeni imbambano, ukungathatheli umthetho ezandleni zam.
Uxanduva lukarhulumente: ukusindleka ngamagqwetha angazukuhlawulwa ngabantu ukuze abamele enkundleni.
Amalungelo abantu ababanjiweyo, abavalelweyo nabatyholwayo
Uxanduva lwam: ukwamkela ukuba wonke ubani unelungelo lokuthethwa kwetyala lakhe ngokufanelekileyo, ukuba abe negqwetha elimmeleyo elihlawulwa ngurhulumente, ukufumana ibheyile, njalonjalo.
Uxanduva lukarhulumente: ukuxelela abantu ukuba banelungelo lokufumana igqwetha elisebenza ngeendleko zikarhulumente, ukunika wonke ubani ithuba elifanelekileyo lokuthethwa kwetyala lakhe, njalonjalo.
UKUBEKA IMIDA KUMALUNGELO
Ukuba nemida kuthetha into enye nokwaphula. Umthetho onika umda kwilungelo uyalwaphula elo lungelo. Kodwa ke, olu lwaphulo aluyi kuba loluchasene nomgaqo-siseko ukuba lwenzelwa isizathu esamkelekileyo sokuthethelela ukwaphulwa kwamalungelo kuluntu oluvulelekileyo nololawulo lwesininzi olusekelwe kwiinqobo ezintathu zolawulo lwesininzi (isidima soluntu, ukulingana nokukhululeka). Ngamanye amazwi, asilulo lonke ulwaphulo lwamalungelo asisiseko angahambelani nomgaqo-siseko. Apho ulwaphulo lunokuthetheleleka malunga nala mqathango ukwicandelo 36 luya kuba loluvumelekileyo ngokomgaqo-siseko.
Icandelo 36 lomThetho 108 ka-1996 lomGaqo-siseko lisindleka ukuba:
La malungelo akumQulu wamaLungelo anganomda kuphela ngokubhekiselele kumthetho osebenza ngokubanzi ukuya kutsho kwimeko apho lo mda ungofanelekileyo nothethelelekayo kuluntu oluvulelekileyo nolulololawulo lwesininzi lusekelwe kwisidima soluntu, ukulingana nokukhululeka, kuqatshelwa zonke iimeko ezifanelekileyo kuquka:
a ubume belo lungelo b ukubaluleka kwenjongo yokumisela umda c ubume nomgama walo mda d unxulumano phakathi kwalo mda kunye nenjongo yawo; kunye e namanyathelo angathinteli kakhulu ukuze kufikelelwe kulo njongo.
Ngaphandle kokuba kunikwe umsindleko kwicandelwana 1 okanye kuwo nawuphi na omnye umsindleko womGaqo-siseko, akukho mthetho unokunika umda kulo nalipi na ilungelo elikumQulu wamaLungelo.
Phambi kokuxoxa ngesolotya lemida ebanzi (icandelo 36) kubalulekile ukukhankanya ukuba kwale mida minye ikwimo yokwahlulwa ngakumbi kumasolotya okuba nemida. Umzekelo, amanye amalungelo aneenkcazo ezalatha umda obekwe kwicandelo elithile lomQulu wamaLungelo. Umzekelo, lo mGaqo-siseko ukhoyo unika imida eyodwa kula macandalo alandelayo:
Kodwa ke umda kufuneka wahlulwe kwisolotya lokuthotywa okanye ukurhoxhiswa, njengakwicandelo 37 elisebenza kuphela kwiimeko ezingxamisekileyo zoluntu, ube ukwavumela urhoxiso lwamalungelo athile kwisaHluko 2 kwiimeko ezithile.
Nangona amalungelo engasetyenziswa ngokupheleleyo, umda ngokwakwicandelo 36 ubeka isinyanzelo kurhulumente noluntu ukuba kuhlonitshwe amalungelo abantu ngabanye, ngamanye amazwi eli solotya alinciphisi ukubaluleka kwamalungelo abantu, ngokwakomnye umbhali uRonald D'workin kwinqaku lakhe Taking Rights Seriously amalungelo abantu abangabanye abaluleke ngaphezu kwemigomo ebekwa ngokuhlangeneyo. Akukhathalisekile nokuba ubaluleke kangakanani na umgomo obekwe ngokuhlangeneyo, awunakulandelwa ngendlela enyhasha amalungelo omntu ngamnye. Kodwa ke, ela solotya lomda lisixelela ukuba kumQulu wamaLungelo waseMzantsi Afrika, nangona xa amalungelo aya kuthanda ukubaluleka kunemigomo ebekwe ngokuhlangeneyo, kukho amaxesha apho amalungelo kufuneka ekhwelele imiba ebalulekileyo yentlalo.
Inkcazwana emfutshane yokuba kuthethwa ukuthini na ngomqathango obekwe licandelo 36 ukuze kubekwe umda kumalungelo abantu.
a Umthetho wokuSetyenziswa ngokuBanzi
Umthetho wokusetyenzisa ngokubanzi uthetha umthetho osetyenziswa kwihlabathi lonke. Umzekelo, kufuneka ibe ngumthetho urhulumente anegunya lawo, umzekelo ingalo yomthetho. Okwesibini kufuneka ube ngumthetho ohlambululekileyo, ofikelelekayo nothe ngqo ukuze abo bachaphazelekayo kuwo babe bangaqinisekisa umgama wamalungelo abo kunye nezinyanzelo, umzekelo umThetho 51 ka-1977 weNkqubo yolwaPhulo-mthetho (Criminal Procedure Act 51 of 1977) njengoko ulungisiwe.
b Ukuqondakala nokuthetheleleka komiselo lwemida
Imeko ifunisa ukuba umiselo lwemida luthintele elo lungelo lisisiseko kuphela ngenxa yezizathu ezamkelekileyo zikwacingela neenqobo zolawulo lwesininzi eziquka isidima soluntu, ukulingana nokukhululeka. Kwakhona kufuneka ibe ngumda ofikelela ekuphumezeni injongo owenzelwe yona. Umzekelo, injongo yokubamba umrhanelwe kukuba aze akwazi ukuya enkundleni. Apho kuthe kwafumaneka ubungqina bokuba lo mrhanelwa uya kuya enkundleni ngomhla wamatyala, nokuba ukhuseleko loluntu luthathelwa ingqalelo, injongo yokuthintela ilungelo lalo mntu lokukhululeka nokhuseleko ithi ingabisasebenza. Yiyo le nto umrhanelwa athi anikwe ibheyile kwixesha eliziiyure ezingamashumi amabini nesine emva kokubanjwa. INkundla yomGaqo-siseko e- S v Mankwanyane 1995 SA 391 (CC) ithe yangumgangatho ekubhekiswa kuwo xa kuqatshelwa ukuba semthethweni kokumiselwa komda, njengoko kuvakaliswa ukuba;
Ukumiselwa komda kwilungelo lomgaqo-siseko ngenjongo eqondakalayo nedingekayo kuluntu lolawulo lwesininzi kubandakanya ukuqwalaselwa kweenqobo eziphikisana noko, yaye ekugqibeleni, uhlolo olusekelwe kumlinganiselo. Oku kucacile kwimisindleko yeCandelo 33 . Into yokuba amalungelo awahlukeneyo abe abhekisa kwizinto ezahlukeneyo kulawulo lwesininzi nakwimeko yomGaqo-siseko wethu, kuluntu oluvulelekileyo nololawulo lwesininzi olusekelwe kwinkululeko nokulingana, kuthetha ukuba akukho mgangatho upheleleyo unokubekwa ukufumanisa ukuqondakala nokudingeka. Imiqathango ingamiselwa, kodwa ukusebenza kwalo miqathango kwiimeko ezithile kungenziwa ngokwahluka kweemeko. Oku kuyinxalenye yesidingo solwalamano, olufunisa ukuba kuthelekiswe imidla eyahlukeneyo. Kule nkqubo yokuthelekisa, imigqaliselo efanelekileyo iya kuquka imo yelungelo elo libekelwa umda, kunye nokubaluleka kwalo kwinkululeko nokulingana kuluntu oluvulelekileyo nololawulo lwesininzi, injongo yokuba elo lungelo libekelwe umda nokubaluleka kwalo njongo kolo luntu, umgama womda, amandla awo, kunye ngokukodwa nalapho umda udingeka khona, nokuba iziphumo ezifunwayo zingafikelelwa ngezinye iindlela ezingena bungozi kakhulu kulo malungelo achaphazelekayo. Kule nkqubo kufuneka kuqwalaselwe umsindleko wecandelo 33 , kunye neenqobo ezibalulekileyo zomGaqo-siseko, kukhunjulelwa ukuba, njengoko iJaji yaseCanada yakha yatsho, indima yenkundla ayikokuqashela okwesibini ubulumko bokukhetha umgaqo-nkqubo okwenziwa ngabawisi-mthetho".
IMIZEKELO YOKUMISELA IMIDA KUMALUNGELO
Kukho imizekelo ethile yeemeko apho amalungelo angqubanayo yaye elinye (okanye omabini) kula malungelo kuya kufuneka ukuba limiselwe umda. Ukuba abo bantu bangquzulanayo abanakho ukusombulula lo ngxaki banayo, bangayithumela ezinkundleni lo meko. Inkundla kuya kufuneka ukuba igqibe ukuba lelikabani na ilungelo elibaluleke ngaphezu kwelinye kwimeko nganye kunye nokuba kuyaqondakala kukwathetheleleka na ukumisela umda kwelo lungelo.
Isigwebo sentambo
Ukumisela umda kwilungelo lomntu lobomi nelungelo lesidima.
Umntwana akavunyelwa ukungena esikolweni ngenxa yolwimi aluthethayo
Ukumisela umda kwilungelo lomntwana lwemfundo engundoqo nokuchasene nelungelo lemfundo nenkcubeko.
Umntwana obethwe nguyise njengesohlwayo
Ilungelo lokuba umntwana akhuselwe ekuphathweni kakubi nasekuxhatshazweni ngokuchasene nelungelo lomzali lokuqeqesha umntwana wakhe ekhayeni lakhe kungekho bani uphazamisayo.
Umyeni okanye isithandani sixhaphaza umfazi okanye intombi yaso
Ilungelo labafazi lokuba baphathwe ngokulinganayo nangesidima, kunye nelungelo lokukhululeka nokhuseleko lomntu (ukuba akhululeke kuzo zonke iindidi zobundlobongela).
Umntu ugawula imithi yemveli ukuze athengise iinkuni
Ilungelo lomntu lokukhetha indlela yokusebenzela ukuphila ngokuchasene nelungelo loluntu lokuba nommandla okhuselekileyo ukuze bonke abantu babe nokuhlala apho.
Inqununu yesikolo ihlalisa umntwana ngaphandle kwesikolo ngenxa yeenwele zamaRasta
Ilungelo lokungacalulwa komntwana ngenxa yenkolo kunye nelungelo lakhe lemfundo ngokuchasene nelungelo lenkcubeko yakhe.
Uqhomfo/ Ukukhupha isisu
Ilungelo labafazi lokuba nolawulo lwemizimba yabo nokwenza isigqibo malunga nokuzala ngokuchasene nelungelo lobomi kumntwana ongekazalwa.
UXANDUVA OLUHAMBA NESOLOTYA LOKUMISELA UMDA
Lowo uchaphazelekayo kufuneka akhumbule ukuba 'ilungelo lomntu ngamnye liyaphela apho kuqala khona elomnye'. Ngoko ke umntu kufuneka azame ukubona ukuba ngaba kukho ezinye iindlela na endaweni yokubeka umda welungelo, ukuze kuphunyezwe lo njongo inye.
URhulumente kufuneka aphuhlise umthetho wokukhusela abantu ekunyhashweni okanye ekuthintelweni kwamalungelo abo kunye nokutolikwa okukuko kwecandelo 36 leeNkundla zeKhomishoni. Umzekelo, icandelo 36 lisindleka ukuba; 'Xa kutolikwa umQulu wamLungelo, inkundla kufuneka ikhuthaze iinqobo ezibalulekileyo kuluntu oluvulelekileyo nololawulo lwesininzi ezisekelwe kwisidima soluntu, ukulingana nokukhululeka'. Kuyafana ke nakwicandelo 38.
AMAQELA ASEMNGCIPHEKWENI
Imbali yoMzantsi Afrika ibonisa ukuba kwakuho amacandelo oluntu awayecinezelwe ngurhulumente wangaphambili. Umzekelo, abantu abaNtsundu babephathwa njengabakumgangatho ongaphantsi kunabo bonke abanye abantu boMzantsi Afrika. Kodwa ke, kwakukho amaqela phakathi kwazo zonke izizwe zoMzantsi Afrika athi ahlala ehlupheka njengamaqela aligcuntswana. Lo maqela anjalo anobuntununtunu kwimpatho yomgangatho osezantsi nkqu nakweli xesha lolawulo lwesininzi. Yinto eyaziwayo ukuba uninzi ngabantu abaNtsundu. Nangona izivumelwano zithe zatyikitywa zaze zaqiniselwa nguMzantsi Afrika, la maqela alandelayo ayacalulwa nangona kukho imisindleko yesolotya lokulingana (icandelo 9), umzekelo:
Abantwana
Abagogekileyo
Abafazi
Abasebenzi
Abavoti
La maqela angasentla athe aqukwa kwaye ngokukodwa athe asindlekwa leli candelo lingasentla lomGaqo-siseko, yaye imithetho eyahlukeneyo ithe yamiselwa ukuze bakhuseleke njengoko kuveziwe kulo mGaqo-siseko ukhoyo ofuna ukuba umThetho weNdalo uphuhliswe ukuqinisekisa ukunyanzelwa kweli lungelo. Nangona umthetho onjalo sele ukho, ukuwuthobela kuyathandabuzeka, nangona le mithetho inezohlwayo xa inokungathotyelwa. Oku kuthe kwehlisa iqondo lokuba uluntu luthembe inkqubo yomThetho, nto leyo eyenza ukuba uninzi luthathele umthetho ezandleni zalo.
ABANTWANA
Icandelo 28 lomGaqo-siseko lisindleka ukuba ...
Umzamo ukhe wenziwa ukunyanzela nokukhusela la malungelo kusetyenziswa umGaqo-siseko, isiVumelwano sika-1990 ngamaLungelo omNtwana, esatyikitywa nguMzantsi Afrika ngoNovemba ka-1993 saza saqiniselwa ngoJuni 1995, kunye nemithetho eyahlukeneyo enxulumene namalungelo abantwana. Ngaphaya koko, amaphulo neenkqubo zithe zayilwa ukubonisa indlela enobuzaza ngayo into yokuxhatshazwa kwabantwana, kodwa imeko iya iba mandundu imihla ngemihla, ngakumbi uxhatshazo ngokwesondo nokungakhathalelwa. Kukho amaqumrhu awulwayo lo mkhuba kodwa ngokwamanani-ngqikelelo uninzi lwabenzi bolwaphulo mthetho olunjalo ababanjwa ngenxa yokunqongophala kobungqina. Ezi ngxaki zithi zenziwe nzima ziimeko zentlalo noqoqosho xa abantwana bathi banyotywe ukuze bangaxeli. Kodwa ke urhulumente uthe wasindleka abalamli ngokwecandelo 70A lomThetho 51 ka-1951 weNkqubo yokwaPhulwa komThetho, njengoko ulungisiwe ukuze uncede amangqina angabantwana.
Kolu kudwe lungasentla kucacile ukuba ukuba semgciphekweni kweli qela kubangelwa kukungaphunyezwa kwezixhobo ezisindlekelwe ukukhusela amalungelo abantwana. Ngoko ke uluntu luyabongozwa ukuba lukuqaphele ukunyhashwa kwamalungelo abantwana nkqu nokuba umntwana uxhatshazwa ngumzali okanye amalungu osapho. Ukufumanisa ngamalungelo abantwana nceda ujonge le ngcaciso iqhotyoshelweyo malunga neengxaki abahlangabezana nazo abantwana enkundleni, uze kwakhona ufunde esa saHluko singamaLungelo abaNtwana kula ncwadana yomQulu wamaLungelo.
Okokugqibela urhulumente uye wasindleka ngokukhuselwa kwamalungelo abantwana kumGaqo-siseko ngokusebenzisa izixhobo eziqulunqwe kumGaqo-siseko okwaquka iKhomishoni yoluTsha eyamiselwa ngokomThetho 19 ka-1966 weKhomishoni yesiZwe yoluTsha njengoko ilungiswe ngo-2000. Inqaku elineenkcukacha malunga nale khomishoni liyafumaneka phantsi kwela candelo lingokuKhuselwa kwamaLungelo ethu.
ABAFAZI
Icandelo 9 lomGaqo-siseko lisindleka ukuba ... ngokwembali abafazi bathe bakwindawo yegcuntswana eMzantsi Afrika ukusukela kwakudala. Le ndawo iquka bonke kungajongwe budala, buhlanga okanye umgangatho wentlalo. Nangona icandelo 9 lomGaqo-siseko lithe lacacisa ngokungafihlisiyo ukuba wonke ubani uyalingana ngokwasemthethweni yaye unelungelo lokukhuselwa ngokulinganayo aze axhamle kumthetho. Kwicandelwana kuthe kwakhankanywa ukuba ucalulo ngokokekelo kwisini esithile kufuneka lupheliswe, kodwa abafazi bahlala bengamaxhoba ocalulo olungafanelekanga. Ngaphaya koko, njangakubantwana, kukho izixhobo zamazwe-ngamazwe, ezengingqi nezesizwe eziqinisekisa ukuba amalungelo abafazi ayamkelwa yaye kufuneka akhuselwe.
NgokukaGqirha. Danny Titus 'amalungelo abafazi aqala ekhaya'. Awazange ayilwe eGeneva okanye eBanjul okanye eStrsbong okanye eVienna okanye eSanJose, apho amaqumrhu amazwe-ngamazwe athi ahlangane khona aze aphembelele, akrole izindululo malunga nezixhobo zamalungelo oluntu kumazwe-ngamazwe. Okuvelayo kula maziko kunokwenzeka kuphela ukuba abantu namaqumrhu kwinqanaba lasemakhaya nakwisizwe bathi baveze iingxaki, baphuhlise imibandela, ze bazazise kuluntu nakubenzi bemigaqo-nkqubo' (Human Rights Quarterly 16 559-573).
Kuba abafazi bebehlelelekile ngaphambili kwimiba emininzi yobomi babo, ubani angabathatha njengokuba banamalungelo amaninzi kodwa bekwanoxanduva oluninzi. Urhulumente ukwalindeleke ukuba enze iinguqulelo kumthetho weli lizwe okanye amisele umthetho omtsha ukulungisa le meko.
ABANTU ABANEZIPHAKO
Eli gama lithi ukugogeka okanye isiphako lithetha ukuphulukana okanye ukuba nemida kumathuba okuphila ubomi boluntu ngokulinganayo nabanye. Nangona kungekho nkcazo isemthethweni yeli gama lithi ukugogeka, liquka iindidi ezininzi zemida kwisakhono somntu sokusebenza. Kumaxwebhu omgaqo-nkqubo woMzantsi Afrika eligama libhekisa kuncitshiso lokusebenza komzimba, ingqondo nezivo. Olu ncitshiso lungalolwexeshana okanye lube lolwanaphakade. Ngoko ke abantu banganokulimala ngokwasemzimbeni okuchaphazela iingalo nemilenze, ukulimala ngokwezivo okunokuchaphazela ukuva ngeendlebe nokubona, nokulimala kwengqondo okuchaphazela izakhono zenqondo nokucinga.
UMVOTI
Icandelo 19 lomGaqo-siseko liye lasindleka ngokuba 'wonke ummi ukhululekile ukuba azikhethele ngokopolitiko kube oko kuquka ilungelo lokmisela iqela lopolitiko, ukuthatha inxaxheba kwiintshukumo zopolitiko, egayela iqela lopolitiko elithile.
Wonke ummi unelungelo lonyulo olukhululekileyo, olufanelekileyo nolwenziwa rhoqo kulo naliphi na iqumrhu elisemthethweni elimiselwe ngokwemigaqo yomGaqo-siseko. Wonke ummi omdala unelungelo lokuvotela nalo naliphi na iqumrhu elisemthethweni elimiselwe ngokwemiqathango yomGaqo-siseko, nokuba akwenze oko emfihlakalweni, nokuzigqatsela umsebenzi woluntu aze ukuba wonyuliwe, asibambe eso sihlalo.
Kuba eli candelo linika wonke ummi omdala ilungelo lokuvota kulonyulo, oku kuyinkqubela phambili enkulu kupolitko loMzantsi Afrika. Amalungelo okuvota ebefudula engawabamHlophe abaligcuntwana ukuya kutsho ngo-1983 ukumiselwa kwePalamente enguNxantathu. Kuphela ngabamHlophe, abeBala namaNdiya ababeyenikwe ilungelo lokuvota de kwalunyulo lolawulo lwesininzi ngo-1994, apho bonke abantu abadala baseMzantsi Afrika bathi banikwa ilungelo lokuvota, ukuzigqatsela ulonyulo nokumisela amaqela opolitiko abazikhethele wona. Kodwake, phambi kolonyulo luka-1999 kwakukho ukunyhashwa kwamalungelo olonyulo olukhululekileyo. Umzekelo, i-SAHRC, ngokweNgxelo yonyaka ka-1999, kwafuneka iphande amatyala apho amalungelo abantu opolitiko athi alelwa mhlawumbi ziinkokheli zemveli okanye amafama.
Kwela candelo lingamaLungelo noXanduva, kuchakwe izinto ezinokwenziwa nezingenakwenziwa ngabantu norhulumente kwilungelo ngalinye. Umzekelo, uxanduva malunga nelungelo lokukhululeka kokuveza uluvo lwezopolitiko luquka ezi zinto zilandelayo:
Umntu angagrogrisi abantu abangamalungu amanye amaqela;
Ukuvumela abanye abantu ukuba baveze ingcamango yopolitiko
Ukuvota emfihlakalweni
Ukungaphazamisi iintlanganiso zamanye amaqela opoloitiko
Ukungagrogrisi mntu xa engavoteli iqela lakho
Ukuqinisekisa ukuba ubumi buyaqinisekiswa phambi kokuya kubhalisela ukuvota ngokuthi ubani afumane incwadi yesazizi esemthethweni aze aye nayo kwisikhululo sokuvota.
ABASEBENZI
Icandelo 23 lomGaqo-siseko lisindleka ukuba 'Wonke ubani unelungelo lokusebenza ngokufanelekileyo'. Oku kuquka ilungelo labaqeshi nabaqeshwa ngokunxulumene nokumiselwa kwemibutho yabasebenzi. Eli candelo lihambisana necandelo 13 - ubukhoboka, ubucaka nokusebenza ngokunyanzelwa, 16 - inkululeko yokuveza iimbono, 17 - intlanganiso, imiboniso yoqhankqalazo, ukuhlalela uqhankqalazo nokufaka izikhalazo kunye nele-18 - inkululeko yokunxulumana.
Lo mmandla womthetho wawufudula ugonyamelwe lucalulo olusekelwe kubuhlanga, ubuni, umgangatho nobudala. Abantu abaNtsundu ngabona babebetheka kakhulu kubo bonke abantu baseMzantsi Afrika. Nangona befundile, abantu abaNtsundu babekumanqanaba asezantsi omsebenzi, ngakumbi abafazi nabantwana ababesetyenziswa ebukhobokeni nokusetyenziswa ngokunyanzelwa. Abantu abaneziphene babengajongwa nokujongwa ukuba bangaqeshwa. Kodwa ke umthetho ojongene nabasebenzi uthe waphuhliswa kakhulu ukuze kunyangeke iiyantlukwano zangaphambili, kupheliswe ucalulo nokungaqeshwa. Kodwa ke imiba iselukhuni kangangokuba abasebenzi basezifama babengafakwanga kumThetho ka-1995 woNxulumano lwabaSebenzi eMzantsi Afrika kangangokuba babehlupheka kakhulu yaye basaphethwe kakubi ngamafama. Oku kuye kwadala ukungalungelelani kodwa ke imeko iyaphucuka emva kokuba kuye kwamiselwa umthetho ukulungiselela abasebenzi basezifama nabasemakhitshini. Umthetho uye wahlengahlengiswa kumThetho ka-1995 woNxulumano lwabaSebenzi, imiGaqo esisiSeko yokuQeshwa ka-1997, yaye umthetho omtsha uye wamiselwa. Umzekelo, umThetho 55 ka-1998 wokuLingana ekuQeshweni, umThetho 78 ka-1995 weMpilo noKhuseleko emSebenzini, umThetho 85 ka-1996 wokuPhuhliswa kwezaKhono. Injongo ephambili yokuphuhliswa komthetho kukuphucula iimeko zokusebenza ukuze komelele abasebenzi nokuba kube kho iimeko zokusebenza ezinobulunga kubo bonke abantu njengoko umGaqo-siseko ufuna njalo kwintshayelelo yawo 'ukuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi nokukhulula isakhono somntu ngamnye'.
Ilungelo lonxulumano lwabasebenzi njengawo onke amalungelo linoxanduva elihamba nalo, umzekelo lifunisa ukuba:
Kuxhotyiswe umntu ngezakhono okanye amanqanaba emfundo adingekayo ukuze abe nakho ukukhuphisana nabanye kwizikhundla ezifanelekileyo.
Ukugcina imithetho yasemsebenzini.
Ukuziphatha kakuhle nokulandela iintlelo ezizizo ukunyanzelisa ilungelo lakho, ngakumbi ilungelo lokuqhankqalaza.
Ukusebenzisa naliphi na ithuba elivelayo lokuphuhliswa kwezakhono.
Ukuphepha ukucalula abanye abantu phantsi wayo nayiphi na imeko.
Urhulumente kufuneka adale ze anyanzelise umthetho okhusela abasebenzi ngakucalulo nokusebenza ngokunyanzelwa.
UQEQESHO LWASENTLALWENI
Imfundo yeMeko yaseNtlalweni ijonge ukunika onke amagosa enkundla ulwazi nokuqonda okudingekayo ekuthakazeleleni iingcamango zabanye abantu neemeko zabo ezahlukeneyo ukuze izigqibo zawo zibe zezinobulungisa nezifanelene noluntu esihlala kulo.'
Umqulu woCweyo lweCandelo lomthetho, ubuHlanga nobuNi
Oku kuthi kudale iimbono zeqela lemvumelwano. Ngaphaya koko, abantu bazama ukugcina okanye ukufumana iinngcingane ezamkelekileyo ngaphakathi kwiqela ngokunxulumene namanye amaqela, njengoko oku kubonakala kuluncedo ekuzihloleni.
Andicebisi ukuba abantu mabathi ngabom bagqibe ukusebenzisa iinkolo ezingafanelekanga ... Eneneni, iinkolo ezimalunga nobuhlanga nobuni zikho, ezingqondweni zethu, zikhuliswe ziimeko zentlalo ze zakhuthazwa yinkcubeko eyamkelwe banzi kunye nosasazo. Ngamanye amaxesha ziyinxalenye yamaziko ethu. Siye sizamkele njengeenyaniso. Xa sijongene nengxaki, kuye kuzenzekele ukuba sizisebenzise kuba sekuqhelekile yaye kulula - kulula kakhulu kunokuhlola eyona ngxaki ze sifikelele kwisigqibo esinengqiqo ngendlela yokucinga nokumamela nokuhlola". Judge B Mclachlin, Western Judicial Education Centre Canda
UKUQONDA: Ukuhlela kwenza ukuba ihlabathi libe kwingqalelo etsolileyo yaye kukwadala nommandla wokubona ngohlobo oluthile apho izinto ziba mnyama namhlophe, zingabi nabuluzizi nokungaqondakali. Kukwadala ubume obuthile kwihlabathi kunye namava ethu akulo. Kusivumela ukuba sisebenzise ulwazi oluninzi ngexesha elinye.
INQOBO: Ingcingane esele yamkelwe inegalelo kuhlelo lweenqobo zomntu. Apho ukuhlela kuneenqobo ze kube nokufaneleka okuthe ngqo nokubalulekileyo kuhlelo lweenqobo zomntu kuba kho utyalo lomntu ekugcineni nasekugxininiseni ukusebenzisana kweqela.
FUNA UKUQONDA KUQALA PHAMBI KOKUFUNA UKUQONDWA
Ukumamela ngovelwano kuthi kungene ngaphakathi kuluhlu lokubhekisa komnye umntu. Uye ujonge ngendlela ajonga ngayo omnye umntu, ubona ihlabathi ngale ndlela alibona ngayo, uqonda ububona babo, uyayiqonda indlela avakalelwa ngayo.
Ukumamela ngovelwano kunamandla kakhulu kuba kukunika ulwazi oluchanekileyo omawulusebenzise. Endaweni yokubonisa obakho ubuntu nokuthatha lula iingcinga, uvakalelo, iinjongo nokutolika, usebenza ngoko kwenzeka ngaphakathi kwintloko nentliziyo yomnye umntu. Umamela ukuze uqonde. Ugqalele ekufumaneni unxibelelwano olunzulu lomphefumlo womnye umntu.
Nangona kunzima, funa kuqala ukuqonda, okanye uxilonge phambi kokuba wenze isigqibo uze unike isisombululo.
Okubalulekileyo ekwenzeni isigwebo esisiso kukuqonda. Ngokuthi aqale ngokugweba, umntu soze aqonde ngokupheleleyo.
Kuba simamela ngokobuntu bethu, siye siphendule ngenye yeendlela ezine. Siyahlola, mhlawumbi sivume okanye singavumi; sithi siphande - sibuza imibuzo sisebenzisa oko kwaziwa sithi; sithi sicebise - sinika icebiso ngokuxhomekeka kumava ethu; okanye siyatolika - sizama ukucinga ngabantu, sichaze iinjongo zabo, ukuziphatha kwabo, sixhomekeke kwezethu iinjongo nokuziphatha. Ezi mpendulo zithi zizifikele kuthi. Sizinze nzulu kuzo yaye singqongwe yimizekelo yazo lonke ixesha.
Umahluko ongako onokwenziwa kukuqonda kwenene! Lonke icebiso elinentsingiselo elungileyo ehlabathini aliyi kuba nafuthe likhulu ukuba asisombululi kanye le ngxaki siyxelelwayo. Yaye asisoze sifikelele kwingxaki ukuba sijongene kakhulu noko kwenzeka kuthi, obethu ubuthina, ukuba singasusi eyeyethu indlela yokujonga ngokwaneleyo ukuze sibone ihlabathi ngokwembono yelinye icala.
Ukuba ufuna ngenene ukuqonda, ngaphandle kobuqhokolo nangaphandle kokunkwalambisa, kuya kuba kho amaxesha apho uya kothuka khona lulwazi olunyulu nokuqonda okuya kuza kuwe kusuka komnye umntu. Akusoloko kudingeka nkqu nokuthetha ukuze ube novelwano. Eneneni, ngamanye amaxesha amazwi ayakufikela.
Njengoko ufunda ukubamamela nzulu abanye abantu, uya kufumanisa iiyantlukwano ezinkulu kwindlela yokuqonda izinto. Ihlabathi ungalibona ngendlela yokujonga yomlingane; ulibone ngendlela yokujonga eqwalasela imali kwimeko yoqoqosho.
Kukho umsebenzi owenziwa eklasini. Imifanekiso yalo msebenzi isasazwa eklasini.
UKUKHUSELWA KWAMALUNGELO ETHU
UKHUSELO OLUNGAQULUNQWANGA
Ukuba ilungelo likabani liyanyhashwa angasebenzisa indlela engaqulunqwanga yokukhusela ilungelo lakhe. Angazama ukusombulula imiba nalo mntu uchaphazelekayo. Ukuba oko akuphumeleli angazama uxolelaniso ngokubandakanya omnye waba bantu balandelayo;
Umfundisi
Inkosi
Uceba, okanye
Ukuba noko akuphumeleli angazama ukuhlangana neziko elimiselweyo.
UKHUSELEKO OLUQULUNQIWEYO
Amaziko esaHluko 9 zezo zakheko kunokuyiwa kuzo xa kufunwa ukukhuselwa amalungelo omntu.
Ngala alandelayo:
UmKhuseli woluNtu
Ikhomishoni yamaLungelo oluNtu
IKhomishoni yokuKhuthazwa nokuKhuselwa kwamaLungelo kunye noluNtu lweNkcubeko, iNkolo neeLwimi
IKhomishoni yokuLingana ngokobuNi
UmPicothi-zincwadi Jikelele
Ikhomishoni yonyulo
UMKHUSELI WOLUNTU
UmKhuseli woluNtu wesiZwe, okanye uNozikhalazo, njengoko esi sikhundla sasiya kwaziwa, ligosa elikwinqanaba eliphezulu
Ukhululekile kurhulumente nakulo naliphi na iqela lopolitiko
Uchongwa yiPalamente ngomGaqo-siseko
Wamkela izikhalazo kubantu abasentlungwini ngenxa yee-arhente namagosa karhulumente, yaye
Unegunya lokuphanda, ukundulula intshukumo yokulungisa isimo aze akhuphe iingxelo.
SISEBENZA NJANI ISIKHUNDLA SOMKHUSELI WOLUNTU?
Nabani na angafaka isikhalazo kumKhuseli woluNtu, oya kuthi yena aphande ngesi sikhalazo. Cinga ngomKhuseli woluNtu njengosompempe onokujonga kuwo onke amacala engxaki. Ukuba umKhuseli woluntu ufumanisa ukuba lo ukhalazayo uyathetheleleka, uya kwenza konke anakho ukufumana isisombululo salo ngxaki, esiquka ukundulula iinguqulelo kwinkqubo.
UmKhuseli woluNtu usenakho nokudlulisela loo mbandela ePalamente, ethi ixoxe ngaloo mbandela ze iqinisekise ukuba izindululo ziyalandelwa.
Uphando ikakhulu lwenziwa ngendlela engaqulunqwanga, kodwa umKhuseli woluntu angabiza abantu ukuba banike ubungqina phantsi kwesifugo okanye isiqiniselo xa oku kuba yimfuneko.
NGUBANI ONOKUPHANDWA NGUMKHUSELI WOLUNTU?
Urhulumente kulo naliphi na inqanaba. Oku kuquka urhulumente omkhulu nowamaphondo, amasebe karhulumente kunye namagunya asemakhaya.
Namphi na umntu owenza umsebenzi woluntu. Oku kuquka naye nabani na owenza umsebenzi osemthethweni ochaphazela bonke abantu, okanye inxalenye yabantu baseMzantsi Afrika, umzekelo umntu osebenzela urhulumente, njengepolisa okanye igosa elinyuliweyo.
YINTONI ANOKUYIPHANDA UMKHUSELI WOLUNTU?
Ixanasi elingafanelekanga elenzelwe okhalazayo okanye omnye umntu, umzekelo ngenxa yokusetyenziswa kakubi kwegunya, impatho engafanelekanga, eguquguquka ngokungalindelekanga, engenambeko okanye nayiphi na indlela engafanelekanga, ukulityaziswa okungafanelekanga, ukunyhashwa kwamalungelo oluntu, nasiphi na isizathu okanye isigqibo esithathwe ngabasemagunyeni.
Ukunganyaniseki okanye ukuphatha kakubi imali karhulumemte
Ukuzityebisa ngendlela engafanelekanga
Ukufumana ukulungiselelwa okungafanelekanga.
UMNTU UKHALAZA NJANI KUMKHUSELI WOLUNTU?
Ukuba isikhalazo sakho simalunga nexanasi kufuneka uzame ukuyisombulula ngokwakho lo ngxaki phambi kokukhalaza kumKhuseli woluNtu, umzekelo, ngokuthetha namagosa abandakanyekayo, okanye ukuba oko akuncedi, ubhalele kumntu ophethe loo magosa, umzekelo, iNtloko yeSebe.
Usenokucinga nangokuya kwilungu lakho lePalamente kuZwelonke okanye iPhondo. Kuphela kuxa nanjalo ungakwaziyo ukuyisombulula ingxaki, apho ungabhalela umKhuseli woluNtu- loo ncwadi uyifekse, uyipose okanye uyise ngesandla.
Ezi nkcukacha zilandelayo kufuneka zifakwe encwadini/ileta:
Isimo sesikhalazo sakho
Intsuka phi nembali yesikhalazo
Izizathu zokuba ucinge ukuba esi sikhalazo kufuneka siphandwe ngumKhuseli woluNtu.
Amanyathelo owathathileyo okusombulula le ngxaki (ukuba akho).
Kufuneka ukhankanye igama legosa obusebenza nalo, ngayiphi imihla, nokuba kwathiwani na.
Iikopi zayo nayiphi na imbalelwano phakathi kwakho nalo magosa kufuneka zihambe neleta yakho.
Inombolo yomnxeba apho unokutsalelwa khona, ukuba unayo.
Kwiimeko ezithile umKhuseli woluNtu usenokufuna ingxelo eyenziwe phantsi kwesifungo phambi kokuba aphande.
Ukuba akuqinisekanga ukuba ingxaki yakho yinto aya kuyiphanda umKhuseli woluNtu, okanye ukuba akukwazi ukubhala, ungatsalela umnxeba kwi-ofisi yomKhuseli woluNtu. Kukho abasebenzi abaqeqeshiweyo nabachubekileyo abaya kumamela isikhalazo sakho, nokuba sikhulu nokuba sincinci, baze benze uphando.
Kwezinye iimeko aba basebenzi banganceda abantu ukuba bafumane izisombululo ezikhawulezileyo zeengxaki zabo. Aba basebenzi basenokukuxelela ukuba usifake phi na isikhalazo sakho ukuba umKhuseli woluNtu akanakho ukukunceda.
Usenakho nokutyelela i-ofisi yomKhuseli woluNtu ukuze ube nodliwano-ndlebe okanye ukubonisana naye, ukuba ukhetha oko. Kungcono ukuqala ngokubhala ukuze ucele udliwano-ndlebe apha encwadini.
NGABA KUKHO OMNYE UMNTU OYA KUVA NGESIKHALAZO SAM?
UmKhuseli woluNtu kunye nabasebenzi bakhe baya kuligcina liyimfihlo igama lokhalazayo xa kukho imfuneko, naxa kunakho ukwenzeka oko.
KUBIZA KANGAKANANI UKUFUMANA UNCEDO KUMKHUSELI WOLUNTU?
Akubizi nto. Iinkonzo zezasimahla yaye zenzelwa nabani na onengxaki efana nezo zibalwe apha ngasentla.
INTO ANGENAKHO NENGENAKUPHANDWA NGUMKHUSELI WOLUNTU
Izigqibo eziwiswe ziijaji noomantyi, kuquka izigwebo ezibekwe ngabo. Izenzo zabucala ezenziwe ngabantu abangabanye, iinkampani zabucala, oogqirha okanye amagqwetha angasebenzeli rhulumente.
Kodwa ke, abasebenzi bomKhuseli woluNtu banganceda ngokukuxelela ukuba ungakhalaza phi na okanye wenze ntoni na kwezi meko zingasentla. Kwiimeko ezithile umKhuseli woluNtu angakuthumela kwinkundla yamatyala xa ukuya enkundleni iyeyona ndlela ingcono yokusombulula ingxaki yakho. Kuba umKhuseli woluNtu engasebenzi njengomntu omela abantu ngokomthetho, uya kuthunyelwa kwigqwetha ukuba ingxaki kufuneka iye enkundleni.
I-ofisi yomKhuseli woluNtu kwisiZwe ifumaneka ePitoli.
Idilesi yePosi:
Kodwa ke, kukho abaKhuseli boluNtu kwiphondo ngalinye.
IKHOMISHONI YAMALUNGELO OLUNTU
Ikhomishoni yamaLungelo uluntu ikhuthaza intlonipho nokhuseleko lwamalungelo oluntu. Indima yayo kukufundisa abantu malunga namalungelo oluntu nokuphanda izikhalazo malunga nokunyhashwa kwamalungelo oluntu. Ingaququzelela ukuba umntu abe negqwetha ukuba likhusele amalungelo akhe yaye ingasa amatyala enkundleni apho kudingekayo. I-HRC liqumrhu elizimeleyo yaye liphendula kuphela kumGaqo-siseko. Kufuneka inike ingxelo ePalamente kanye ngonyaka.
Idilesi yeposi:
IKHOMISHONI YOKUKHUTHAZWA NOKUKHUSELWA KWAMALUNGELO AMAQELA ENKCUBEKO, INKOLO NOLWIMI
Le khomishoni yamiselwa ukuze ikhuthaze ze ikhusele amalungelo abantu benkcubeko, inkolo, neelwimi ezahlukeneyo. Kufuneka ikhuthaze ze iphuhlise uxolo, ukunyamezelana kunye nokumanyana kwesizwe phakathi kwala maqela abantu, konke oko kusekelwe ekulinganeni, ukungacaluli nenkululeko yokunxulumana.
IKHOMISHONI YOKULINGANA NGOKOBUNI
Kubaluleke kakhulu ukuba zonke izakheko zikarhulumente, kuquka noMongameli, ziqonde ngokupheleleyo ukuba inkululeko ayinakufumaneka ngaphandle kokuba abafazi babe baye bakhululwa kuzo zonke iindidi zengcinezelo'.
UMongameli uNelson Mandela, evula iPalamente yokuQala eyanyulwe ngentando yesininzi eMzantsi Afrika ngomhla wama-24 Meyi 1994.
Ikhomishoni yokuLingana ngokoBuni lelinye lamaziko amathandathu karhulumente axhasa ulawulo lwesininzi endululwe kumGaqo-siseko ka-1996. Injongo yale khomishoni, njengoko ifakwe kwicandelo 187 lomGaqo-siseko, kukukhuthaza ukulingana ngokobuni kunye nokucebisa nokwenza izindululo epalamente okanye nayo nayiphi na indlu yowiso-mthetho ngokubhekiselele kuyo nayiphi na imithetho okanye umthetho osandululwayo ochaphazela ukulingana ngokobuni kunye nesidima sabafazi.
Idilesi yesitalato:
UMPICOTHI ZINCWADI JIKELELE
UmPicothi-zincwadi Jikelele uhlola ii-akhawunti zawo onke amasebe karhulumente wesizwe nabamaphondo kunye nabo bonke oorhulumente basemakhaya ukuqinisekisa ukuba imali iyacaca indlela esebenze ngayo.
Uthethathethwano olwakhokelela kwisisombululo sopolitiko eMzantsi Afrika lwakhokelela, phakathi kwezinye izinto, ekumiselweni kwe-IEC ngokwemisindleko yomGaqo-siseko ka-1993.
Iinjongo zale Khomishoni "kukomeleza ulawulo lwesininzi olukumgaqo-siseko nokukhuthaza iinkqubo zonyulo lwesininzi". Le Khomishoni inegunya lokulawula ulonyulo novavanyo-zimvo lwesizwe, olwamaphondo noloomasipala.
Amagunya, uxanduva nemisebenzi yayo isindlekwe kwiCandelo 5 lomThetho.
ICandelo 19 lomGaqo-siseko likwanika umsindleko wokukhuselwa kwamalungelo opolitiko, nto leyo engoyena ndoqo wegunya lale khomishoni.
Idilesi yesitalato:
AMANYE AMAQUMRHU AZIMELEYO
Kukho amanye amaqumrhu, ngaphandle kwala maziko akwisahluko sethoba, athe amiselwa ukuze omeleze ulawulo lwesininzi lwethu. Amanye awo ngala:
IKhomishoni yoluTsha
IZiko loLawulo-ziKhalazo eliziMeleyo
INkundla yomGaqo-siseko
INkundla neKhomishoni yoBango-mihlaba
IGUNYA ELIZIMELEYO LOSASAZO
Le Khomishoni imiselelwe ukubeka esweni yonke imiba yosasazo kweli lizwe, umzekelo, ukuqinisekisa ukuba usasazo lukanomathotholo nolukamabonakude lolufanelekileyo nokuba zikhupha iindaba zoluntu lwaseMzantsi Afrika.
IKHOMISHONI YOLUTSHA
IZIKO LOLAWULO-ZIKHALAZO ELIZIMELEYO (ICD)
INKUNDLA YOMGAQO-SISEKO
Le nkundla yamiselwa ngokomgaqo-siseko ka-1996. Uxanduva lwale nkundla kukumisa umthetho nomGaqo-siseko, ekufuneka bawusebenzise ngokungenamkhethe nokungenabuganga, uthatho-cala okanye ixanasi.
INKUNDLA NEKHOMISHONI YOBANGO MIHLABA
Icandelo 25 ne omThetho lisindleka ukuba nawuphi na umntu okanye uluntu olwaphulukana nomhlaba walo emva ko-1913 ngenxa yomthetho wocalulo lunelungelo lokubanga ukubuyiselwa umhlaba walo okanye luhlawulwe ngalo mhlaba. Icandelo 25 linika imvume yokuba urhulumente aphumeze umthetho wokujongana nala mabango. Urhulumente waphumeza umThetho wokuBangwa komHlaba ngokwemigaqo ekwathi kwamiselwa ngayo iKhomishoni neNkundla yoBango mhlaba ukuba zijongane namabango omhlaba enziwa ngabantu.
Imisebenzi yeKhomishoni yoBango-miHlaba kukuphanda amabango omhlaba, ukungenelela nokusombulula la mabango nokusa amabango kwiNkundla yamaBango omHlaba ukuba ayinakho ukuwasombulula. Ikhomishoni yamaBango omHlaba inamakhu-khulu amabango ekwinkqubo yokuwaphanda.
INkundla yoBango-miHlaba iya kwenza isigqibo malunga namabango angenakusonjululwa yiKhomishoni. Le nkundla ingayalela ukuba abantu babuyiselwe umhlaba wabo, okanye inike lo mntu ubanga umhlaba omnye umhlaba karhulumente, okanye imhlawule imbuyekezo lo mntu ubanga umhlaba ngenxa yokuphulukana nomhlaba wakhe.
Icandelo 20 lomgaqo-siseko lisindleka ukuba, "akukho mmi omakalelwe ubumi'.
Umntu ozalelwe eMzantsi Afrika ungummi woMzantsi Afrika yaye oko akunakususwa kuye. Ngokwecandelo 21 lomgaqo-siseko, "wonke ubani unelungelo lokuhamba ngokukhululekileyo, ilungelo lokushiya eli lizwe, ilungelo lokungena, ukuhlala nokwakha naphi na kweli lizwe nelungelo lokuba nencwadi yokundwendwela'
UKUCEBA IPHULO NGOMBA OLUNGILEYO
AMANYATHELO AMAWALANDELWE
La manyathelo ali-10 alandelayo aya kukunceda ekuzobeni isicwangciso sephulo malunga nomba wamalungelo kuluntu lwakho. Wasebenzise la manyathelo ukuba akuncede kwiphulo elilelakho.
BUZA IMIBUZO EBANZI ukufumanisa ingxaki, umzekelo:
Iluhlobo luni le ngxaki?
Ngubani emchaphazelayo?
Ndlela zini ezinokusetyenziswa ukuyisombulula?
Miqobo/zithintelo zini ezenza ubunzima?
Zixhobo zini ezikhoyo (ngokwemali nabantu)?
KHETHA EYONA NJONGO YAKHO yeli phulo (ungabi neenjongo ezingaphezu kwesine). Ngamanye amazwi, yintoni oza kuyenza njengenxalenye yeli phulo. Yenza isigqibo ngexesha oza kulithatha kweli phulo lonke.
THATHA ENYE YEZI NJONGO UCWANGCISE amanyathelo esenzo esidingekayo ukuze kuphunyezwe lo njongo. Wabhale phantsi la manyethelo kwisishicilelo seendaba. (Kuba esi isisicwangciso, iingcamango zesenzo aziyi kuba kuhlelo oluthile).
HLOLA EZI NGCAMANGO UKUSUSELA KWINYATHELO 3 uze ukhethe ezo ngathi zezona zinokuphumelela. Bhala isenzo senyathelo ngalinye olikhethileyo ekhadini okanye iphetshana elingange-5cm x 8cm. (La makhadi abizwa ngokuba ngamakhadi entshukumo).
PHINDA AMANYATHELO 3 no- 4 KWEZINYE IINJONGO ezo uzichonge kwinyathelo 2.
THATHA IPHEPHA LOSHICILELO LWEENDABA uze ubhale isihloko sephulo lakho nexesha oza kulithatha phaya emantla. Zoba umgca phantsi kwaso. Bhala injongo yokuqala yeli phulo ngaphantsi kwalo mgca. Zoba omnye ungca phantsi koko uze ubhale injongo yesibini. Qhubekeka noku de ube ubhale zonke iinjongo.
Iphulo: ukuphelisa umlo weTeksi Ixesha eliza kuthathwa: iinyanga ezi-6
INJONGO
Ukubamba intlanganiso yoluntu
Ukuhlangana noceba wendawo
NCAMATHELISA LA MAKHADI ENTSHUKUMO UKUSUKA KWINYATHELO 4 ngokulandelelana kwawo ecaleni kwenjongo efanelekileyo. Qala ngelona nyathelo lilula okanye elona lngxamisekileyo kufuneka lithatyathiwe. Xoxa ngala makhadi entshukumo uze uwahlele ngokutsha ukuba kuyadingeka oko. Yongeza nawo nawaphi na amanyathelo amatsha andululwayo.
Iphulo: ukuphelisa umlo weTeksi Ixesha eliza kuthathwa: iinyanga ezi-6
INJONGO
Ukubamba intlanganiso yoluntu ncamathelisa amakhadi entshukumo ngokulandelelana kwawo
Ukuhlangana noceba wendawo Phinda apha
XOXA NGEKHADI LENTSHUKUMO NGALINYE - kuya kuthatha ixesha elingakanani, ngubani oza kuba noxanduva lweli nyathelo ngandleko zini, ukuba kukho bani oza kubandakanyeka. Bhala phantsi ixesha, umntu oza kuba noxanduva lwalo ntshukumo kunye neendleko zentshukumo nganye kunye neendleko kwikhadi lentshukumo ngalinye.
JONGA IXESHA ELIZA KUTHATHWA KWELI PHULO LILONKE- Bhala iinyanga malunga nomphezulu wephepha.
Iphulo: ukuphelisa umlo weTeksi Ixesha eliza kuthathwa: iinyanga ezi-6
Ukubamba intlanganiso yoluntu
Ukuhlangana noceba wendawo
XOXA NGOKUBA INYATHELO NGALINYE LIZA KWENZIWA NINI NA (NGAYIPHI INYANGA)
Ngeli xesha usagcine amakhadi akho entshukumo ngokulandelelana kwawo. Ngoku ke hlela la makhadi ngokweenyanga ahambelana nazo.
Iphulo: ukuphelisa umlo weTeksi Ixesha eliza kuthathwa: iinyanga ezi-6
INJONGO
Ukubamba intlanganiso yoluntu
Ukuhlangana noceba wendawo
URHWAPHILIZO
Izixhobo ezifanelekileyo phantsi kwesi sihloko zezi:
UmGaqo-nkqubo oChasene norhwaphilizo nobuQhetseba kwiSebe lezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko
UmThetho 26 woKhuseleko lweziNto eziBhengeziweyo ka-2000 kunye
NeNdlela yokuziphatha kunye nokuziPhatha kuShishino kwiSebe lezobuLungisa noPhuhliso lomGaqo-siseko.
ISISHWANKATHELO SOMQULU WAMALUNGELO
Ukulingana: Akunakucalulwa. Kodwa inkqubo yokunika amathuba kwabo babevinjwe amathuba kunye nocalulo olufanelekileyo zamkelekile.
Isidima soluntu: isidima sakho kufuneka sihlonitshwe yaye sikhuselwe.
Ubomi: unelungelo lobomi.
Inkululeko nokhuseleko lomntu: akunakuvalelwa ngaphandle kokuxoxa, uthuthunjiswe okanye wohlwaywe ngendlela ekhohlakeleyo. Ubundlobongela basemakhaya abuvumelekanga.
Ubomi bangasese: Akunakusetshwa, wena nekhaya lakho okanye izinto zakho.
Inkululeko yenkolo, ukukholwa noluvo: ungakholelwa ze ucinge nangantoni na oyifunayo ze ulandele inkolo ozikhethele yona.
Ilungelo lokuthetha: bonke abantu (kuquka namaphephandaba) bangathetha nantoni na abayifunayo.
Ukuhlangana, imiboniso yaqhankqalazo, ukuhlalela uqhankqalazo kunye nokufaka izikhalazo: ungenza umboniso woqhankqalazo, uhlalele uqhankqalazo ze ungenise nesikhalazo. Kodwa oku kufuneka ukwenze ngoxolo.
Ilungelo lokunxulumana: unganxulumana naye nabani na ofuna ukunxulumana naye.
Amalungelo ezopolitiko: unganika inkxaso kwiqela lopolitiko ozikhethele lona. Ukuba ungummi, ube uneminyaka eli-18 nangaphezulu ubudala, ungavota.
Ubumi: ubumi bakho abunakuhluthwa kuwe.
Inkululeko yokuhamba-hamba nokuhlala: Ungaya ze uhlale naphi na eMzantsi Afrika.
Inkululeko yorhwebo, umsebenzi nekhondo: Ungenza nawuphi na umsebenzi okhetha ukuwenza.
Ubudlelane babasebenzi: Ungangenelela iimanyano zabasebenzi uze ungenele noqhankqalazo.
Ummandla: Unelungelo lommandla onempilo.
Impahla: Impahla yakho ingohluthwa kuwe kuphela xa kulandelwe imigaqo efanelekileyo.
Ulwakhiwo lwezindlu: Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba abantu bafumana izindlu ezifanelekileyo.
Amaziko empilo, ukutya, amanzi nokhuseleko loluntu: Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba unokutya namanzi, namaziko empilo nokhuseleko loluntu.
Abantwana: Abantwana abangaphantsi kweminyaka eli-18 banamalungelo awodwa, njengelungelo lokungaxhatshazwa.
Imfundo: Unelungelo lenfundo esisiseko, kuquka nemfundo yabadala, ngolwimi lwakho (ukuba kunokwenzeka oko).
Ulwimi nenkcubeko: Ungasebenzisa ulwimi ofuna ukulusebenzisa uze ulandele inkcubeko oyikhethileyo.
Amaqela enkcubeko, inkolo, nolwimi: Naluphi na uluntu lungaxhamla inkcubeko yalo, lulandele inkolo yalo ze lusebenzise ulwimi lwalo.
Ukufikelela kulwazi: Unelungelo lokufikelela nakoluphi na ulwazi, analo urhulumente.
Intshukumo yolawulo enobulungisa: Iintshukumo ezenziwa ngurhulumente kufuneka zibe zezifanelekileyo.
Ukufikelela ezinkundleni: Unganakho ukuba ingxaki yakho yomthetho isonjululwe enkundleni okanye nasiphi na isakheko.
Abantu ababanjiweyo, abavalelweyo nabatyholwayo: Eli lungelo likhusela abantu abathe babanjwa, bavalelwa okanye batyholwa.
ISIPHETHO
Onke la malungelo anokuba nemida ukuba imiqathango ebekiweyo kwisolotya lokumisela umda (s36) liye la zalisekiswa.
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO OYILWAYO OKHATHALELA IZIGULO ZENGQONDO.txt</fn>
UMTHETHO OYILWAYO OKHATHALELA IZIGULO ZENGQONDO
Njengoko uhlaziyiwe yiKomiti eNyuliweyo kwiiNkonzo zentlalo iBhunga kikaZwelonke lamaPhondo uMphathiswa wezeMpilo
UMTHETHO OYILWAYO
Ukunikwa kwenkathalo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo yabantu abagula ngengqondo; ukunika inkqubo ezahlukeneyo emazilandelwe ekuvunyweni kwabantu abanjalo; ukumisela iBhodi zokuHlola malunga nokuphi na ukumiswa kwezempilo; eyokumisela amagunya nemisebenzi yawo; ukunikwa kwenkathalo nolawulo lwepropathi yabantu abagula ngengqondo; ukutshitshisa imithetho ethile; kwakunye nokunikela ngemicimbi enxulumene noko.
INTSHAYELELO
SIQONDA okokukuba impilo yimeko yemvelo, yengqondo nentlalo yoluntu, nokuba iinkonzo zempilo yengqondo kufuneka zinikezwe njengenxenye yeenkonzo zeempilo zodidi lokuqala, elesibini kwakunye neliphezulu.
SIQONDA okokuba uMgaqo siseko weRiphablikhi yoMzantsi Afrika, ka-1996 (uMthetho wenombolo u-108 ka-1996), uthintela ukucalulwa kwabantu abagula ngengqondo okanye obunye nje ubulwelwe.
SIQONDA okokukuba umntu kunye nepropathi yomntu ophazamiseke ngokwasengqondweni okanye ongqondo inobulwelwe, angathi maxa wambi afune ukhuseleko kwaye amalungu kawonke wonke kunye nepropathi yabo, ngokufanayo anokufuna ukukhuselwa kubantu abagula ngengqondo okanye abngqondo inobulwelwe.
SIQONDA kanjalo ukuba kukho imfuneko yokukhuthaza kokunikezwa kweenkonzo zokukhuthalela abagula ngengqondo ngendlela ekhuthaza ukuphila kwengqondo okukwizinga eliphezulu kubasebenzisi beenkonzo zokukhathalelwa kwengqondo kunye namabandla abahlala kuwo;
UNGA UNGAMISELWA UBE NGUMTHETHO yipalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika ngale ndlela ilandelayo: -
ULUHLU LWESIQULATHO
Icandelo
ISAHLUKO 1
INTSHAYELELO
Inkcazelo magama
Ukutolikwa
Iinjongo zomthetho
Ukuphunyezwa kwenkqubo kunye nemimiselo nguRhulumente
Ukuyilwa kokumiselwa kwezempilo okulawula phantsi kokuncedwa nguRhulumente, njengezibhedlela zabagula ngengqondo okanye njengamaziko okunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
Ukulungiselelwa ngeenkonzo zokukhathalela kwempilo yengqondo, iinkonzo zokunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kumaziko ezempilo amiselweyo
AMALUNGELO KUNYE NEMISEBENZI ENXULUMENE NABASEBENZISI BEENKONZO ZOKUKHATHALELWA KWABAGULA NGENGQONDO
Ukusetyenziswa kwesahluko
Imbeko, isidima kunye nemfihlelo
Ukuvuma ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sempilo nokwamkelwa kumaziko ezempilo
Ukucalucalulwa
Ukuxhatshazwa kunye nokuphathwa kakubi
Imimiselo enxulumene nempilo nesimo sokuphila kwengqondo
Ukudizwa kolwazi
Izithintelo ekuthandaneni kwabantu abadala
Ilungelo lokumelwa
Iingxelo zokukhutshwa
Ulwazi lwamalungelo
ISAHLUKO I
IBHODI ZOKUHLOLA IMPILO YENGQONDO
Ukumiselwa
Amagunya nemisebenzi yeBhodi yokuHlola
Ukusekwa kweBhodi yokuHlola
Ukususwa
Izithuba ezivulekileyo
Ukuhlawulwa
Inkqubo zebhodi yokuHlola
ISAHLUKO
UKUNIKA INKATHALO YEMPILO YENGQONDO NGOKUZITHANDELA, NGONCEDO KUNYE NANGOKUNGAZIMISELANGA
Ukukhathalelwa ngokuzithandela, ukunyangwa kunye neenkonzo zokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
Ukukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo yabanyangwa abangenako ukuzithathela izigqibo
Ukwenza isicelo sokuncedwa ngeenkonzo zenkathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
Ukuhlolwa kokuqala komsebenzisi okhathalelwa ngempilo yengqondo yiBhodi yokuHlola
Ukubhena ngokuchasene nesigqibo esithathwe yintloko yeziko lezempilo sokuvumela isicelo soncedo lokukhathalelwa, lokunyangwa, nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
Ukuhlola ngamathuba athile kunye neengxelo zonyaka kubasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo abancedwayo
Ukufunyanwa kwakhona kwezikhundla zabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo abancedwayo ukwenza izigqibo ezaziwayo
Inkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo abancedwayo ngaphandle kwemvume yabo
Isicelo sokufumana ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga
Ukuvavanywa kangangethuba leeyure ezingama-72 kunye nokunikwa kwenkathalo engenye, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga
Ukubhena ngokuchasene nesigqibo sentloko sokumiselwa kwezempilo kwinkathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga
Ukuhlolwa kwemfuneko yenkundla kwezinye iinkonzo zokhathalelo, zonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga
Ukuhlolwa ngamathuba athile kunye neengxelo zonyaka kubasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo ezingokungazimiselanga
Ukufunyanwa kwakhona kwezikhundla zabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo ngokungazimiselanga ukwenza izigqibo ezaziwayo
Ukutshintshelwa kwabasebenzisi benkathalelo yonyango lwempilo yengqondo kwiindawo ezinokhuseleko olukhulu
Ukungenelela kwamalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
IZIGULANA ZIKARHULUMENTE
Ukuyilwa kokumiselwa kwamaziko empilo ezigulane zikaRhulumente
Ukwamkelwa kwezigulane zikaRhulumente kumaziko empilo amiselweyo
Ukutshintshelwa kwezigulane zikaRhulumente kwamanye amaziko empilo
Izigulane zikaRhulumente ezibaleka elugcinweni
Imvume yokungabikho kwimimiselo yempilo eyilelwe oko
Ukuhlolwa okuthe ngqolo kwemeko yempilo yengqondo zezigulane zikaRhulumente
Ukwenziwa kwesicelo sokukhululwa kwezigulane zikaRhulumente
Ukukhululwa kwezigulane zikaRhulumente phantsi kwemiqathango ethile, izilungiso kwiimeko okanye ukurhoxiswa kokukhululwa phantsi kwemiqathango
AMABANJWA AGULA NGENGQONDO
Ukuyilwa kokumiselwa kwamaziko empilo amabanjwa agula ngengqondo
Uphando ngesimo sempilo sengqondo yebanjwa
Inkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo samabanjwa anesigulo sengqondo ezintolongweni
Uphando lwakwamantyi olunxulumene nokutshintshelwa kwindawo yemimiselo yempilo eyilelwe oko
Inkqubo yokutshintshela amabanjwa agula ngengqondo kwindawo yemimiselo yempilo eyilelwe oko
Ukutshintshwa kwamabanjwa agula ngengqondo phakathi kwendawo yemimiselo yempilo eyilelwe oko
Ukuhlolwa okuthe gqolo kwemeko yempilo yamabanjwa agula ngengqondo
Ukufunyanwa kwakhona kwemeko yempilo yengqondo yamabanjwa agula ngengqondo
Amabanjwa agula ngengqondo abaleke kumazikoempilo amiselwe oko
Inkqubo ekupheleni kwexesha lokuvalelwa kwamabanjwa agula ngengqondo
INKATHALO KUNYE NOLAWULO LWEPROPATHI YOMNTU OGULA NGENGQONDO OKANYE UMNTU ONENGQONDO ENOBUNZULU OKANYE UBULWELWE BENGQONDO ENOBUKHALI OBUKHULU
Ukunyulwa komlawuli wokulondoloza alawule impahla yomntu ogula ngengqondo okanye umntu onengqondo enobunzulu okanye enobukhali kakhulu
Ukwenza isicelo kuMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo sokonyula umlawuli
Ukuxhaswa kokonyulwa komlawuli yiNkundla ePhakamileyo ngethuba lophando okanye ngexesha lenkqubo yenkundla
Ukungqinwa kolo nyulo lomlawuli
Amagunya nemisebenzi yabalawuli kunye nolungiselelo oluzintlobo ngentlobo ezibhekiselele kulo nyulo lwabalawuli
Ukurhoxiswa komlawuli
Ulawulo lwezinto zabantu abagula ngengqondo okanye abantu abasilela ngengqondo
UMMISELO
Imimiselo
Umongo wommiselo
Inkqubo yokwenza imimiselo
Iimeko kunye nokhululo oluqulethwe yimimiselo
ISAHLUKO X
IZIBONELELO NGOKUBANZI
Amatyala nezohlwayo
Ukumiselwa kweekomiti zengcebiso okanye ezobuchule
Ukuthunywa kunye nokumiselwa kwamagunya nezigqibo
Ukurhoxiswa kwemithetho
Amalungiselelo ethutyana
Isihloko esifutshane kunye nesiqalo
ULUDWE LWENKQUBO
IMITHETHO ERHOXISWA NGULO MTHETHO
ISAHLUKO I
INTSHAYELELO
Inkcazelo yamagama
Kulo Mthetho, ngaphandle kokuba iimeko zibonisa ngenye indlela -
i "umlawuli" uthetha umntu owonyulwe ngokwecandelo le-59 ukuba akhathalele kwaye alawule impahla yommntu ogula ngengqondo kwaye apho kufaneleke khona kuquka nomlawuli wexesha eliphakathi;
ii "uncedo lokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwesimo sesiqhelo" kuthetha ulungiselelo lokuphazamiseka kwempilo kubantu abangakwaziyo ukunika izigqibo ngenxa yeemeko yabo yokugula ngengqondo kwaye bengalwali uphazamiseko lwempilo kwaye iinkonzo zoncedo lokukhathalelwa , ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo zinentsingiselo engqinelana nale;
iii "umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo oncedwayo" uthetha umntu ofumana noncediswa ngoncedo lokukhathalelwa, nokunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
iv "manyana" kuthetha umntu onomdla omkhulu kumsebenzisi okhathalela impilo yengqondo okanye umntu omana eqhagamshelana nomsebenzisi lowo v "amaziko enkathalo kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwesimo sesiqhelo" athetha ukumiselwa kwenkathalo , ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwabantu abanobulwelwe bengqondo;
viii "inkundla" ithetha inkundla yoMthetho;
x "intloko yokumiselwa kwezempilo" ithetha umntu olawula ukumiselwa okuthethwa ngako;
xi Umntu obonelela ngeenkonzo zenkathalelo yempilo" kuthetha umntu onika iinkonzo zenkathalelo yeempilo;
xii "ukumiselwa kwezempilo" kuthetha amaziko, uncedo, izakhiwo okanye iindawo apho abantu bafumana khona uncedo lokukhathalelwa, lokunyangwa, nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, ukuxilongwa okanye iinzame zokuphilisa okanye iinkonzo kwaye kubandakanywa amancedo afana namaziko ezempilo asekuhlaleni namaziko okubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwezimo zesiqhelo, iikliniki, izibhedlela kunye nezibhedlela zabagula ngengqondo xiii "ukukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga" kuthetha ulungiselelo lophazamiseko lwempilo kubantu abangenako ukwenza izigqibo ezifunwayo ngenxa yeemeko yokugula kwabo ngengqondo kwaye besala ulungiselelo lwempilo kodwa bezifuna ezo nkonzo ukulungiselela ukhuseleko lwempilo yabo okanye ukhuseleko lwabanye abantu kwaye "iinkonzo zenkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo" kunentsingiselo engqinelana nale;
xiv "umsebenzisi wenkathalelo yempilo ngokungazikhetheli" kuthetha umntu ofumana inkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga;
xvi "ugqirha" uthetha umntu obhaliswe ngolo hlobo ngokumalunga noMthetho weMisebenzi yeMpilo;
xvii 'ugqirha oqeqeshelwe ukonga abagula ngengqondo" uthetha ugqirha wengqondo okanye ugqirha obhalisiweyo okanye inesi eqeqeshelwe ukujongana nonyango ngohlobo lwemisebenzi , igosa eliqeqeshelwe ukuphonononga isimo sengqondo okanye unontlalo ntle oqeqeshelwe ukubonelela ngeenkonzo ezimiselweyo zenkathalo, ukunyanga kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
xviii "umntu onikela ngeenkonzo zokukhathalela impilo yabagula ngengqondo" kuthetha umntu onika iinkonzo zenkathalo yempilo yabagula ngengqondo kubasebenzisi benkathalelo yempilo yesigulo sengqondo kwaye kuquka noogqirha bezigulo zengqondo;
xix "umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo" kuthetha umntu okhathalelweyo, nonyangwayo, kunye nobuyiselwa kwisimo sesiqhelo okanye osebenzisa iinkonzo ezithile ezijonge ukuphuhlisa isimo sempilo sengqondo yomsebenzisi kwiziko lezempilo, isigulane sikaRhulumente, kunye nebanjwa eligula ngengqondo kwaye nalapho umntu lowo engaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala okanye engakwazi ukuzithathela izigqibo kwaye kwezinye iimeko kungabandakanywa -
i umsebenzisi olindelweyo;
iii umntu ogunyaziswe nanguwuphi na omnye umthetho okanye igunya lenkundla ukuba abe ngummeli waloo mntu;
v nomlawuli welifa laloo mntu uswelekileyo kwaye "umsebenzisi" unentsingiselo engqinelana naleyo xx "isimo sengqondo" sithetha izinga lokuphila kwengqondo yomntu njengoko ephazamiseke umzimba, intlalo neemeko zengqondo ezinokuthi zibe neziphumo zokuxilongwa kwesigulo sengqondo;
xxi " ukugula ngengqondo" kuthetha ukufunyaniswa unesigulo sengqondo ngokumalunga nemiqathango evunyiweyo eyenziwe ngugqirha wesigulo sengqondo ogunyaziselwe ukuba enze olo xilongo;
xxii "ibanjwa eligula ngengqondo" lithetha ibanjwa njengoko lichazwe kwicandelo loMthetho weenkonzo zoLuleko lwezimilo ekuthe malunga nalo kwayalelwa ngokwecandelo lama-52 3 a ukuvumela ukubonelelwa ngeenkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwiziko lezempilo elabelwe oko nokwecandelo lama-49
xxiii "uMphathiswa" uthetha uMphathiswa onoxanduva lwezeMpilo;
xxiv "isebe likazwelonke" lithetha iSebe likaZwelonke leeNkonzo zeempilo kwibakala likaRhulumente;
xxv "igosa logcino elimthethweni " lithetha uMlawuli weeNkonzo zoTshutshiso zoLuntu wephondo owongamele inqila yolawulo apho isigulane sikaRhulumente sigcinwe khona;
xxvi "emiselweyo" lithetha emiselwe ngumgaqo;
xxvii "intolongo" ithetha intolongo njengoko ichazwe kwicandelo 1 soMthetho weeNkonzo zoLuleko;
xxviii "ipropathi" ukulungiselela iSahluko VII, kubandakanywa ingeniso, imali, ishishini okanye into oyenzayo;
xxix "iSebe lePhondo" lithetha iSebe elinoxanduva lokubonelela ngeenkonzo zempilo kummandla wephondo likaRhulumente;
xxx "isibhedlela sabantu abagula ngengqondo" lithetha iziko lezempilo elibonelela ngeenkonzo zokukhathalela impilo, ezokunyanga kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwezigulane ezigula ngengqondo, ezo zigula ngengqondo kuphela;
xxxi "ugqirha wezifo zengqondo" kuthetha umntu obhaliswe ngolo hlobo ngokoMthetho weMisebenzi yezeMpilo;
xxxii "igosa lobugcisa kunye nokuphonononga ingqondo" lithetha umntu obhaliswe ngolo hlobo ngokoMthetho weMisebenzi yezeMpilo;
xxxiii "ukubuyiselwa kwesimo sesiqhelo"kuthetha inkqubo enceda ukuba umntu akwazi ukuba kwizinga lokuzenzela izinto engancediswa;
xxxiv "ilungu elifanelekileyo lesiGqeba esiLawulayo" lithetha ilungu lesiGqeba esiLawulayo elinoxanduva lezempilo kwiphondo elo;
xxxv "iBhodi yokuHlola" lithetha iBhodi yokuHlola iMpilo yeNgqondo esekwe ngokumalunga nesiqendu se-18;
xxxvi "ingqondo enobukhali kunye nobunzulu" kuthetha udederhu lweemeko zokusebenza kwengqondo ukusuka ekukwazini ukuzenzela izinto phantsi kolawulo olungqongqo kunye nokukwazi ukuzikhusela kwaye ufuna uncedo njalo nokujongwa xxxvii "uNontlalontle" uthetha umntu obhaliswe njalo ngokoMthetho weeNkonzo zeMisebenzi yezeNtlalontle, ka-1978 uMthetho weNombolo ye-110 ka-1978;
xxxviii " isigulane sikaRhulumente" sithetha umntu ochongwe ngolo hlobo ngumyalelo wenkundla ngokwecandelo le-77 6 a okanye u-78 6 lweNkqubo yoLwaphulo Mthetho;
xl "ukhathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo ngokuzithandela" kuthetha ulungiselelo lophazamiseko lwempilo kumntu onika imvume yolo phazamiseko.
Ukutolika
Lo Mthetho kufuneka utolikwe ngendlela engaguquguqukiyo, ngeenjongo zalo Mthetho.
Xa ngaba kukho ungquzulwano oluvelayo phakathi kwalo Mthetho kunye nawo nawuphi na omnye umthetho ongomnye ngaphandle koMgaqo siseko, lo Mthetho ngowona uyakuba namandla adlula awomnye lowo.
IZIBONELELO EZISISISEKO
Injongo zoMthetho
a lawula inkathalelo yempilo yengqondo ngendlela ethi-
i yenze ukuba kubekho eyona khathalelo ingcono kwinkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokulinganayo kubemi bebonke, ngendlela enempumelelo kwaye ithabathela ingqalelo ephezulu imfuno zabo basebenzisa inkathalelo yempilo yengqondo phantsi kweemeko zobuqili obukhoyo;
ii elungelelanisa indlela yokufikelala kwinkathalelo yempilo yengqondo, unyango, nenkonzo zokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kumaqela ngamaqela abasebenzisi benkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo; kunye iii nehlanganisa ukubonelelwa ngenkonzo zenkathalelo kwabo bagula ngengqondo kwimeko yenkonzo zempilo jikelele;
b ukulawula indlela yokubonelelwa kunye nokunikeza inkathalelo yempilo yengqondo, unyango, kunye nenkonzo zokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwabo-
i bazikhetheleyo, abancedisiweyo kunye nabo banyanzalisiweyo ukusebenzisa inkonzo yabo bagula ngengqondo;
ii izigulana zikaRhulumente; kunye iii namabanjwa agula ngengqondo c ukucacisa amalungelo kunye nezibophelelo zabasebenzisi benkathalelo yabo bagula ngengqondo kunye nabo banikezela ngenkonzo yenkathalelo kubantu abagula ngengqondo; kunye d nokulawula indlela enokuthi inkundla yomthetho ilawule ngayo impahla yabantu abagula ngengqondo kunye nabo banobulwelwe obungamandla okanye okukhulu ngokwasengqondweni.
Ukumiliselwa kwemigaqo nemimiselo nguRhulumente
Naliphi iziko likaRhulumente elinoxanduva lenkonzo zempilo kufuneka liseke kwaye lihlanganise ukumiliselwa kwemigaqo yalo kunye nemimiselo ngendlela-
a eqinisekisa ukubonelelwa ngenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kumaqondo asezantsi, aphakathi naphezulu kunye namaziko empilo akhankanywe kwicandelo 51;
b ekhuthaza ukubonelela ngeenkonzo zokukhathalela ezikwindawo zasekuhlaleni, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
c ekhuthaza amalungelo nemfuno zabasebenzisi zenkathalelo yabagula ngengqondo; kunye d ekhuthaza ze iphucule imeko yempilo ngokwasengqondweni kuluntu jikelele.
Ukumiselwa kwamaziko empilo anolawulo oluphantsi kwemiqondiso yeSizwe njengezibhedlela zabagula ngengqondo okanye njengamaziko okukhathalela nokubuyisela isimo sesiqhelo
Intloko yesebe likaRhulumente wesizwe kufuneka, ngokuvumelana nentloko yesebe lephondo elo zingaphelanga iintsuku ezingama-120 zokuqala kwalo Mthetho, imisele amaziko ezempilo okanye icandelo leziko lezempilo ekufuneke lisebenze njenge-
a zibhedlela zabagula ngengqondo, okanye b ngamaziko okukhathalela nokubuyisela isimo sesiqhelo.
Ukumiselwa okubhekiswa kuko kwicandelwana u-1 kunokurhoxiswa nanini na okanye litshintshwe yintloko yesebe likazwelonke ivumelana nentloko yesebe lephondo elinxulemene noko.
Ukubonelelwa ngeenkonzo zenkathalo yempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kumaziko empilo
amaziko amiselwe impilo kufuneka-
a anike nawuphi na umntu ofuna iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, zokunyangwa, nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngendlela ezifanelekileyo zenkathalo, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo phantsi kwendlela elimiselwe ukwenza umsebenzi walo ngayo; okanye b athumele loo mntu ngokwendlela esekiweyo yokuthumela nokwamkela kwiziko lempilo elisekiweyo elibonelela ngenkathalelo yengqondo, yonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo elikumgangatho onguwo.
Iziko lempilo elisekelwe oko alinako ukunika umsebenzisi weenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo iyeza lokugula ngengqondo ithuba elingaphezulu kweenyanga ezintandathu ngaphandle kokuba ligunyaziswe ngumsebenzi wenkathalelo yempilo yengqondo omiselwe ukuba abonelele ngamyeza aze ahlolisise unyango lwesigulo sengqondo.
Intloko yeSebe likaZwelonke kufuneka ngokuvumelana neentloko zamasebe oorhulumente bamaphondo ngokumalunga namaziko ezepilo amiselwe ngokumalunga necandelo u-51, amisele indlela yeenkonzo zokukhathalelwa, nokunyangwa nokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo emazisetyenziswe kwiziko ngalinye elo limiselweyo.
iziko lempilo elibonelela ngokwamkelwa kwezigulane nonyango elikudidi lwesibini alivumelekanga ukuba lamkele umsebenzisi woncedo lokukhathalelwa kwempilo yengqondo ixesha elingaphezulu kweenyanga ezimbini ngaphandle kokuba ligunyaziswe ngugqirha ophetheyo wabagula ngengqondo okwelo candelo leziko lempilo.
Umgangatho wesithathu weenkonzo zokukhathalelwa kwempilo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo zinokubonelelwa kwiziko lezempilo elikumgangatho wesithathu okanye isibhedlela sabagula ngengqondo esimiselwe ngokwecandelo u-51.
izibhedlela zabagula ngengqondo zinokwamkela, zikhathalele okanye zinyange kwaye zibuyisele isimo sempilo-
a yabasebenzisi bezibhedlele zabagula ngengqondo abazithandeleyo kwiinkqubo ezthile b yabasebenzisi bezibhedlela zengqondo abancediswayo;
c yabasebenzisi bezibhedlela zengqondo abangeniswe ngokungazimiselanga;
d izigulane zikaRhulumente;
e amabanjwa agula ngengqondo;
f abantu abathunyelwa yinkundla ukuze kuqwaselwe imeko yokuphila kwengondo phantsi kweNkqubo koLwaphulo Mthetho, kunye g nabantu abamkelwe ezibhedlela ithuba elide njengeemfuno zokulindolozwa, nokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Amaziko enkathalo kunye nawokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo anoku-
a aqhube iimvavanyo zokuhlolwa kwengqondo; kwaye b abonelelwe ngeenkonzo zenkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kubantu abagula ngengqondo nabanobukhali bengqondo ngokungaphaya kuquka abo bancediswayo kunye babasebenzisi bolondolozo lwempilo ababgokungazimiselanga.
Abantu ababonelela ngeenkonzo yenkathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kufuneka babonelele ngenkonzo ngendlela enceda abasebenzisi beenkonzo zokulindolozwa kwempilo yengqondo yasekuhlaleni.
AMALUNGELO KUNYE NEMISEBENZI ENXULUMENE NABASEBENZISI BEENKONZO ZABAGULA NGENGQONDO
Ukusetyenziswa kwesahluko
Amalungelo kunye nemisebenzi yabantu, amaqumrhu kunye namaziko axelwe kwesi sahluko ongezelelwa kuwo nawaphi na amalungelo okanye imisebenzi abanokuba nayo ngokumalunga nawuphi na umthetho.
Ekuphuhliseni amalungelo kunye nasekwenzeni imisebenzi exelwe kwesi Sahluko, kufuneka kunanzwe iimfuno zabasebenzisi benkonzo zempilo ngokungcono.
Imbeko, isidima soluntu kunye nemfihlelo
Umntu, isidima somntu kunye nemfihlelo zakhe nawuphi na umsebenzisi wolondolozo lwempilo kufuneka zihlonitshwe.
Nawuphi na umsebenzisi wolondolozo lwempilo kufuneka anikwe iinkonzo zenkathallelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo eziphucula ukukwazi kwesigulane ukuziphuhlisa ngokwaneleyo kwaye ancede ukuzimanya kubomi bommandla wakhe.
Iinkonzo zenkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyekezwa kwesimo sesiqhelo ezinikwa umsebenzisi esigula ngengqqondo kufuneka zibe ngolwalamano nemeko zempilo zabagula ngengqondo kwaye zinokuphazamisa kuphela kancinane ngolona hlobo ukunika impumezo kwinkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo esichanekileyo.
Ukuvuma ukukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyibuselwa kwesimo sesiqhelo kunye nokwamkelwa kumaziko empilo
Umboneleli ngokukhathalelwa kwempilo okanye iziko lezempilo linokubonelela ngeenkonzo zokonga, ezokunyanga nezokubuyisela isimo kulowo okanye zamkele isigulane esigula ngengqondo kuphela ukuba-
a umsebenzisi uvumile ukukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okanye kulwamkelo;
b ugunyaziswe ngumyalelo wenkundla okanye yiBhodi yoHlolo, okanye c ngenxa yokugula ngengqondo, nakuphi na ukulibazisa ekuboneleni ngeenkonzo zokonga, ezokunyanga kunye nezokubuyisela isimo sesiqhelo okanye ulwamkelo lunokukhokelela-
i ekufeni okanye ukwenzakala okungenakuguqulwa kwimpilo yomsebenzisi ii ekuzenzakaliseni kwesigulane okanye senzakalise abanye abantu; okanye iv isigulane senze umonakalo omkhulu okanye ukulahleka kwepropathi yakhe okanye eyabanye abantu.
Nawuphi na umntu okanye iziko lempilo elibonelela ngeenkonzo zenkathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okanye elamkela umsebenzi kwimiba ezixelwe kwicandelwana le-1 c -
a kufuneka enze ingxelo ebhalwe phantsi ngalo mba ngendlela emiselweyo kwibhodi yokuHlola; kwaye b akanako ukuqhubeka ebonelela ngeenkonzo zenkathalo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo kumsebenzisi ochaphazelekayo ithuba elingaphezulu kweeyure ezingama-24 ngaphandle kokuba isicelo esimalunga neSahluko V senziwe lingaphelanga ithuba leeyure ezingama-24.
Ukucalucalula okunomkhethe
umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo esongiwa impilo yengqondo asinakucalucalulwa ngokunomkhethe ngenxa yeemeko yokugula kwaso ngengqondo,
Wonke ogula ngengqondo kufuneka afumane iinkonzo zenkathalelo, zokukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokumalunga nemigangatho efana naleyo isebenzayo nakusiphi na isigulo esongiwa impilo yengqondo.
Imigaqo neenkqubo ezijoliswe ekuphuhliseni imeko yempilo yengqondo yomntu kufuneka isetyenzwe kunikwa ingqalelo isakhono sengqondo yomtu lowo.
Wonke umntu, iqumrhu, umbutho okanye iziko elibonelela ngenkathalelo, unyango kunye nenkonzo yokubuyiselwa kwisimo esiqhelekileyo kumsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo kufuneka athabathe amanyathelo okuqinisekisisa ukuba-
a abasebenzisi bakhuselekile ekuxhatshazweni nakwimpathombi kunye nayiphina indlela yempatho ethoba isidima;
b abasebenzisi ababekwa phantsi kwemeko benze umsebenzi osisinyanzeliso; kwaye c inkathalelo, unyango kunye nenkonzo zobuyisela kwisimo esiqhelekileyo azisetyenziswa njengesohlwayo okanye ukulungiselela abanye abantu.
Umntu olingqina kulo naluphina uhlobo lwempathombi oluxelwe kwicandelwana u 1 olujoliswe kumsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo kufuneka anike inxelo yoku ngendlela emiselweyo.
Imimiselo ebhekiselele kwisimo sokuphila kwengqondo
Nayiphina imimiselo ebhekiselele kwisimo sokuphila kwengqondo yakhe nawuphina umntu kufuneka isekelwe kwiimeko ezingqalene kuphela nemeko leyo yempilo yengqondo yalo mntu okanye, ngokubhekiselele kwinjongo yokusebenza koMthetho weNkqubo yeZaphulamthetho, kwaye hayi yezentlalo nezombuso okanye imo yezoqoqosho, ezenkcubeko okanye imvelaphi ngezenkolo okanye ukuzalana.
Ummiselo obhekiselele kwisimo sokuphila kwengqondo yomsebenzisi ungenziwa kuphela okanye ukhankanywe ngenjongo ezingqalene ngqo nesimo sokuphila kwengqondo yalo msebenzisi.
Ukudizwa kolwazi
Umntu okanye iziko lempilo alivumelekanga ukuba lidize naluphina ulwazi umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo anelungelo lokuyigodla ngokwawo nawuphina omnye umthetho.
Nangona icandelwana 1 lisitsho nje, intloko yesebe likazwelonke, intloko yesebe lephondo okanye intloko yeziko ekungqalwe kulo ingadiza olulwazi ukuba xa ukusilela kwayo kungabeka esichengeni impilo yomsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo okanye abanye abantu.
Lowo ubonelela ngenkonzo yenkathalelo yempilo yengqondo angavimba ukufikelela kulwazi olugcinwe kumaxwebhu ezempilo okwethutyana kumsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo, ukuba ukudizwa kolo lwazi kungakhokhelela eku-
a bekeni esichengeni komsebenzisi; okanye b kukhokhelele ekubeni umsebenzisi aziphathe ngendlela enokuthi imbeke esichengeni okanye impilo yabanye abantu.
Izithintelo ekuthandaneni kwabantu abadala
Ngokungaphantsi kweemeko ezisetyenziswa ekuboneleleni ngenkonzo zenkathalo, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kumaziko empilo, intloko yeziko lempilo ingathintela ukuthandana kwabantu abadala abangabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo kuphela xa ngaba ngenxa yokugula ngengqondo, isakhono somsebenzisi sokunika imvume sinciphile.
Ilungelo lokumelwa
Umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo unelungelo lokuba nommeli, kuquka ummeli wasemthethweni, xa-
a efaka isicelo;
b efaka isibheno; okanye c evela phambi kwemantyi, ijaji okanye iBhodi yokuHlola, kodwa oku kwenziwe phantsi kwemithetho elawula amalungelo okuvela enkundleni yamatyala.
Umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ohlwempuzekileyo unelungelo unelungelo loncedo lomthetho olunikezelwa nguRhulumente malunga nayo nayiphina inkqubo emiselwe okanye eqhutywa ngokwalo Mthetho phantsi kwayo nayiphina imeko eqhutywa ngokwecandelo 3 d loMthetho woNcedo lwaseMthethweni ka-1969 Umthetho nombolo 22 ka-1969.
Ingxelo yokukhululwa
Intloko yeziko lempilo kufuneka, kwifomu emiselweyo, inike inxelo yokukhululwa kunyango kumsebenzisi owayengeniswe ngenjongo zokufumana inkonzo yenkathalelo, unyango okanye ukubuyiselwa kwisimo sesiqhelo.
Ulwazi lwamalungelo
Nawuphina umboneleli ngenkathalelo yempilo kufuneka phambi kokuba anike nayiphina inkonzo yenkathalelo, unyango kunye nokubuyisela kwimo yesiqhelo, azise umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ngendlela efanelekileyo ngamalungelo akhe, ngaphandle kokuba umsebenzisi ungeniswe phantsi kwemeko ezikhankanywe kwicandleo 9 (c).
ISAHLUKO I
IBHODI ZOKUHLOLWA KWEMPILO YENGQONDO
Ukusekwa
Ilungu lesiGqeba esiLawulayo elinoxanduva lwenkonzo zempilo kwiphondo kufuneka, emva kokuthethathethana nentloko yesebe lephondo elichaphazelekayo, liseke iBhodi yokuHlola ngokumalunga naliphina iziko lempilo elibonelela ngenkonzo zenkathalelo, unyango okanye ukubuyisela kwimo yesiqhelo kwiphondo elo.
Ibhodi yokuHlola ekujoliswe kuyo kwicandelwana 1 inokusekwa ijongane neziko ngalinye okanye ingqokelela yamaziko empilo abonelela ngenkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo kwiphondo elo.
Isebe elo lingqamene noko phantsi kwemithetho elawula inkonzo yasebuRhulumenteni kufuneka -
a liqeshe, linikele okanye lityumbe abantu kubasebenzi balo; kwaye b linikezele ngezixhobo zokusebenza ezizezinye, kwiBhodi yokuHlola ukuza ibenako ukwenza umsebenzi wayo wolawulo.
Amagunya kunye nemisebenzi yeBhodi yokuHlola
Ibhodi yokuHlola kufuneka-
a iqwalasele izibheno kwizigqibo zentloko yesebe leziko lempilo;
b ithathe izigqibo ngokunxulumene nenkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo, unyango kunye nokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo saba sebenzisi abancedisiweyo okanye abangazikhethelanga;
c iqwalasele ukuhlolwa kwaye ithathe izigqibo malunga nabasebenzisi bennkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo, unyango okanye ukubuyiselwa kwisimo sesiqhelo sabasebenzisi abancedisiweyo okanye abangazikhethelanga;
d iqwalasele uvavanyo lwasemva kweyure ezingama-72 olwenziwe yintloko yeziko lempilo kwaye ithathe izigqibo zokubonelela ngenkathalelo, unyango okanye ukubuyiselwa kwisimo sesiqhelo okungenakuzikhethela okungaphaya;
e iqwalasele izicelo zokutshintselwa kwabasebenzizi benkathalelo yempilo yengqondo ukuya kwindawo zokhuseleko oluluqilima; kwaye f iqwalasele ingxelo zamaxesha athile ngemeko yempilo yengqondo yamabanjwa agula ngengqondo.
Ibhodi yokuHlola inako ukuthi xa isenza umsebenzi wayo ithethathethane okanye yamkele ingcebiso kuye nawiphina umntu kuquka umntu okanye iqumrhu elinobungcali.
Ukwakhiwa kweBhodi yokuHlola
IBhodi yokuHlola ibandakanya abantu abangekho ngaphantsi kwesithathu kunye nabangekho ngaphezulu kwesihlanu abangabemi boMzantsi Afrika abamiselwe liGosa lesiGqeba elifanelekileyo kwiphondo ngalinye.
IBhodi yokuHlola kufuneka ubuncinane yenziwe-
a ngugqirha wabantu abagula ngengqondo;
b ngumantyi, igqwetha okanye igqwetha elamkelwe ngokomthetho weRiphabliki; kunye c nelungu lasekuhlaleni elichaphazelekayo.
Phambi kokunyula nabani na okhankanywe kwicandelwana 1, ilungu elifanelekileyo leQumrhu loLawulo oluPhezulu kufuneka-
a ngesaziso segazethi yePhondo kunye ngangayiphi na enye indlela yonxibelelwano efikelela kuwonkewonke kwelo Phondo, ibize bonke abonyulwa ixele indlela estynzisiweyo yolo nyulo;
a Ilungu elifanelekileyo leQumrhu loLawulo Eliphezulu kufuneka limisele ithuba lonyulo lamalungu onyulwe ngaphantsi kwecandelwana 3.
b Elo xesha lokuqala kwiofisi linokulungiselelwa lifanele imeko ethile.
Ukususwa
Ilungu leBhodi yokuHlola lingathi nangaliphi na ithuba lisuswe esihlalweni lilungu elifanelekileyo lesiGqeba soLawulo Oluphezulu ngenxa yokuba-
b lingakwazi ukwenza imisebenzi yalo ngokufanelekileyo;
c ukungabikho kwiintlanganiso ezimbini ezilandelanayo zeBhodi yokuHlola ngaphandle kokucela imvume kuqala, ngaphandle kokuba kunikwa isizathu esilungileyo;
d liyeka ukuba ngummi waseMzantsi Afrika; okanye e oko kusemdleni woluntu.
Ilungu alinakho ukususwa esikhundleni ngaphandle kwasemva kophando olwenziweyo.
Izithuba ezivulekayo
Isikhundla kwiBhodi yokuHlola sivela xa ilungu leBhodi yokuHlola-
a ubuncinane lanika ilungu lesiGqeba soLawulo Oluphezulu isaziso esibhalwe phantsi senyanga enye esinikela ngokurhoxa kwelungu elifanelekileyo leBhunga lesiGqeba;
b lisuswa esikhundleni ngokumalunga necandelo 21; okanye c lithi lisweleke okanye lingakwazi ukwenza umsebenzi walo ithuba leenyanga ezintandathu ezilandelelanayo.
Xa isithuba sithe savela kwiBhodi yokuHlola njengoko kukhankanywe kwicandelwana 1 malunga nokunyulwa kwamalungu eBhodi yokuHlola, inkqubo ekhankanywe kwicandelo 203 liyasebenza.
Isigqibo esithathwe yiBhodi yokuHlola asinakho ukungabinagunyangesizathu kuphela sesithuba esingokunganonopheli kwiBhodi yokuHlola xa kwakuthathwa isigqibo eso.
Intlawulo
Ilungu elifanelekileyo lesiGqeba esiLawulayo linokuthi ngokungqinelana nelungu lesiGqeba esiLawulayo elinoxanduva lwemali limisele intlawulo, iindleko zokuhamba, izibonelelo kunye nezinye iimali zokubonelela eziza kuhlawulwa ilungu leBhodi yokuHlola elingaqeshwanga ngokusisigxina nguRhulumente.
Intlawulo, iindleko zokuhamba, izibonelelo kunye nezinye iimali zokubonelela ezikhankanywe licandelurana 1 kufuneka zibekelwe ecaleni kwiimali zoMthetho welo Phondo lifanelekileyo.
Iinkqubo zeBhodi yokuHlola
IBhodi yokuHlola inokumisela iinkqubo ezizezayo zokuqhuba umsebenzi.
a Ilungu elo lifanelekileyo lesiGqeba soLawulo Oluphezulu malalathe omnye wamalungu eBhodi yokuHlola njengosihlalo weentlanganiso zeBhodi yokuHlola ukuchophela intlanganiso.
b Amalungu eBhodi yokuHlola anokumisela inkqubo yokutyumba usihlalo wethutyana ukuba usihlalo akakwazi ukuchophela intlanganiso yeBhodi yokuHlola.
Nanini na xa iBhodi yokuHlola iqwalasela umcimbi obandakanya iziko lempilo apho omnye wamalungu eBhodi yokuHlola engugqirha wonyango lwengqondo, loo gqirha makangangabikho ekuqwalaselweni kwaloo mcimbi.
ISAHLUKO
IINKONZO ZENKATHALELO, NGOKUZIKHETHELA KUNYE NEZOKUNCEDISWA NGOKUNYANZELISWA,
Iinkonzo zokuzikhethela ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
Umsebenzisi wokhathalelo lwempilo ozinikezela ngokuzikhethela kwiziko lempilo ukuba akhathalelwe, anyangwe aze abuyiselwe isimo sempilo sesiqhelo unelungelo lenkonzo zenkathalelo yempilo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sempilo ngendlela efanelekileyo okanye lokuthunyelwa kwiziko lezempilo elifanelekileyo.
Iinkonzo zenkathalelo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sabasebenzisi benkathalelo yempilo abangakwaziyo ukuzithathela izigqibo ezizizo
Phantsi kwecandelo 9 (c), umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo akanakho ukubonelelwa ngoncedo lokukhathalelwa, ukunyangwa nolokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo liziko lezempilo njengesigulana sangaphandle okanye esingaphakathi ngaphandle kwemvume yakhe, ngaphandle kokuba-
a kwenziwe isicelo esibhaliweyo seenkonzo zokukhathalelwa, ezokunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwintloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo aze akuvume oko; kwaye b ngethuba lokwenza isicelo-
i kukho inkolelo ngokwaneleyo yokuba umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ugula ngengqondo okanye unobukhali okanye unobunzulu obungaphaya bobulwelwe bengqondo, kwaye ufuna iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo, ezokunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okanye ukhuseleko lwakhe, okanye olwabanye abantu; kwaye iiumsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo akakwazi ukuzithabathela isigqibo ngemfuneko yeenkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyieslwa kwesimo sesiqhelo sempilo.
Ukwenziwa kwesicelo seenkonzo zokuncedwa ngokukhathalela impilo, ukunyangwa nezobuyiselwa kwesimo sempilo
(a) Isicelo ekubhekiswa kuso kwicandelo 26 sinokwenziwa kuphela ngotshate naye, isisizalwane, umlingane, iqabane ngokomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho womsebenzisi wenkathalelo zempilo zengqondo, kodwa apho-
i umsebenzisi ungaphantsi kwe-18 leminyaka ngethuba esenza isicelo, isicelo kufuneka senziwe ngumzali okanye umgcini ngokomthetho womnyangwa; okanye ii ngotshate naye, isizalwane, umlingane, iqabane ngokomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho womsebenzisi xa singafuni, singakwazi okanye singafumaneki ukuze senze eso sicelo, isicelo sinokwenziwa ngobonelela ngokongiwa kwesigulo sengqondo.
b Abafakizicelo abakhankanywe kwicandelo a kufuneka ukuba babe bakhe bambona umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo kwiintsuku ezisixhenxe ezidlulileyo phambi kokuba benze isicelo eso.
Eso sicelo kufuneka senziwe ngendlela emiselweyo, kwaye kufuneka-
a sibonise ukuhlobana phakathi komfaki sicelo nomsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo;
b ukuba umfakisicelo ungumboneleli ngeenkonzo zokonga impilo yengqondo, cacisa-
i izizathu zokuba esenza eso sicelo; nokuba ii ngawaphi na amanyathelo athatyathiweyo ukufuna izizalwane zesigulana ukuze afumanise ukuba nako kwabo okanye ukubakho kwabo ukuze babenokwenza isicelo;
c ukuba sibeke izizathu umenzi sicelo akholelwa phantsi kwazo ukuba iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kuyafuneka; aze d achaze umhla, ixesha nendawo apho umsebenzisi wagqibela ukubonwa ngumfaki sicelo kwisithuba seentsuku ezisixhenxe phambi kokwenziwa kwesicelo.
Isicelo esikhankanywe kwicandelwana 1 singarhoxiswa naninina.
a Intloko yeziko emiselweyo yempilo emalunga noko kufuneka yakufumana isicelo yenze ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo axilongwe ngogqirha bempilo yengqondo ababini.
b Abo basebenzi bempilo yengqondo akufunekanga ibe kwangabo abenze isicelo eso kwaye ubuncinane omnye wabo kufuneka abe nesiqinisekiso sokuxilonga imizimba.
Kwakugqitywa ukwenziwa koxilongo olukhankanywe kwicandelwana 4, abasebenzi bengqondo kufuneka bangenise abakufumeneyo okubhalwe phantsi kwintloko yeziko lempilo echaphazelekayo malunga nokuba-
a iimeko ezikhankanywe kwcandelo 26b zinokusetyenziswa; kwaye b umsebenzi wenkathalelo yempilo yengqondo kufuneka afumane iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo njengesigulane esihlala ngaphandle okanye esamkelwe esibhedlele.
a Ukuba kufumaniseke ukuba oogqirha ababini bempilo yengqondo bayahluka, intloko yeziko lempilo kufuneka ilungiselele ukuba umsebenzisi sixilongwe ngomnye ugqirha wempilo yengqondo.
b Loo gqirha wempilo yengqondo kufuneka, akugqiba ukuxilonga, angenise ngokubhalwe phantsi, ingxelo ngemibandela ekhankanywe kwicandelwana 5.
Intloko yeziko lempilo elimiselweyo inokusiphumelelisa kuphela isicelo ukuba okufunyenwe ngabo gqirha bengqondo ababini kungqina ukuba zikho iimeko zoncedo zokukhathalela, ezonyango nezokuphucula isimo sempilo esixelwe kwicandelwana 4 okanye 6 sivuma okokuba iimeko zoncedo lokukhathalela ngempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kuyinto ekhoyo.
Intloko yeziko lempilo elimiselweyo inokuluvuma kuphela uncedo lwenkathalelo yempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo somsebenzisi olindelweyo njengesigulana esingeniswe esibhedlele xa-
a okufunyenwe ngabasebenzi ababini bengqondo kuvumelana nokokuba iimeko zenkathalelo yempilo zomguli ongaphakathi esibhedlela, ukunyanga nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kuyinto ekhoyo; kwaye b yanelisekile ukuba imiqobo nongenelelo kumalungelo womsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo kwintshukumo,imfihlelo kunye nesidima zingolwalamano kwinkonzo zenkathalelo yempilo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimi sesiqhelo ezifunekayo.
Ukuba yanelisekile, intloko yeziko lempilo kufuneka yenze isaziso esibhaliweyo kumceli ngesigqibo sakhe esimalunga noncedo lokukhathalelwa kwempilo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ekuxoxwa ngayo kwakunye nezizathu zoko.
Ukuba intloko yeziko iyasivuma isicelo seenkonzo zoncedo lokukhathalelwa komguli olaliswe ngaphakathi, ukunyangwa nezobuyiselwa kwesimo sesiqhelo, kufuneka zingaphelanga iintsuku ezintlanu, enze ukuba umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo amkelwe kwelo ziko lempilo okanye athunyelwe kwelinye iziko lempilo elinamancedo afanelekileyo.
Ukuhlolwa kokuqala komsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo oncedwayo yiBhodi yokuHlola
Intloko yeziko lezonyango elichaphazelekayo kufuneka, zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe ithabathe isigqibo phantsi kwecandelo 27 , ithumele ikopi yesicelo kwiBhodi yokuHlola efanelekileyo kunye nesiqinisekiso sesigqibo sakhe.
a ngabi nako komsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ukuthatha isigqibo esivokothekileyo malunga nemfuneko yeenkonzo zoncedo lokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo; kunye b neemeko umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo afumana ngayo iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Ekupheleni kolu phando, iBhodi yokuHlola kufuneka-
a icele intloko yeziko lempilo ukuba-
i iqhubeke ngokubonelela umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ngeenkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokufanelekileyo; okanye ii ikhulule umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ngokumalunga nendlela efanelekileyo yezonyango; kwaye b inike ingxelo ngezinto ezifumanise kuphando olo kunye namanqanaba athatyathiweyo kwintloko yesebe lephondo elichaphazelekayo.
Ukuba nangaliphi na ithuba phambi kokuba kugqitywe uphando, kufakwa isibheno ngokumalunga necandelo 29, iBhodi yokuHlola kufuneka iluyeke uphando ize iqwalasele isibheno esibekiweyo.
Ukubhena ngokuchasene nesigqibo esithatyathwe yintloko yeziko lezempilo sokuphumeza isicelo soncedo lokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo
(a) Umsebenzisi wenkathalerlo yempilo yengqondo, umntu otshate naye, isizalwana, umlingane, iqabane ngokomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho unokuthi, zingaphelanga iintsuku ezingama-30 ukusuka kumhla wokukhutshwa kwesaziso esibhaliweyo ngokumalunga necandelo 27 , afake isibheno ngokuchasene nesigqibo sentloko yeziko lempilo kwiBhodi yokuHlola .
b Eso sibheno kufuneka siqulathe iingongoma kunye nezizathu esisekwe phezu kwazo isibheno.
a iqwalasele isibheno ngendlela emiselweyo;
b ibonelele umfaki sibheno, umfaki sicelo, oogqirha abafanelekileyo abakhathalela impilo yengqondo kunye nentloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo, ngethuba lokufaka iinkcukacha ngomlomo okanye ngokubhala malunga nemfaneleko yesibheno; ukuze c ithumele isaziso esibhaliweyo yesigqibo sayo kunye nezizathu zeso sigqibo kumfaki sibheno, kumenzi sicelo, kwintloko yeziko lezempilo ekuthethwa ngalo kunye nogqirha wempilo yengqondo ofanelekileyo.
Ukuba iBhodi yokuHlola iyasixhasa isibheno, zonke iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezinikwa umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo kufuneka zinqunyanyiswe ngokwendlela ezamkelekileyo zonyango kwaye umsebenzisi, ukuba ebesilalisiwe, kufuneka akhululwe liziko lezempilo, ngaphandle kokuba umsebenzisi uvuma iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangw kunye nokubuyiselwa kwesimo sempilo yengqondo.
Ukuhlolwa ngamathuba athile kwesimo kunye neengxelo zonyaka zabasebenzisi abancedwayo benkathalelo yempilo yengqondo
Kangangenyanga ezintandathu emva kokuba ziqalisile iinkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, ukunyanga kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, kwakunye rhoqo ngeenyanga ezili-12 emva koko, intloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo kufuneka yenze ukuba iimeko zempilo yengqondo zomsebenzisi oncedwayo wenkathalelo zempilo yengqondo ukuba ahlolwe.
a luxele ubunako bomsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ekukwazini ukuzifunela iinkonzo zokukhathalelwa kweenkonzo zempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
b luxele nokuba zingaba zikhona ezinye iinkonzo zokhathalelo lwempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, ezingenazithintelo okanye ezingaphazamisani nelungelo lokukhululeka kwimfihlelo, kunye nesidima somsebenzisi; kwaye c lwenze izindululo ezimalunga nesicwangciso seenkonzo ezizenye zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezilandelayo.
Ingxelo eshwankathela ukuhlolwa kufuneka ingeniswe kwiBhodi yokuHlola.
a ingacebisana naye nawuphi na umntu onokuba nolwazi olumalunga neemeko zempilo yengqondo komsebenzisi lowo;
b kufuneka ithabathe isigqibo kuhlolo; kwaye c kufuneka ithumele isaziso esibhaliweyo ngesigqibo sayo kunye nezizathu zaso kumsebenzisi wenkathalelo wempilo yengqondo lowo kuthethwa ngaye, umenzi sicelo ochaphazelekayo, intloko yeziko lezempilo apho umsebenzisi amkelwe khona kunye netloko yesebe lephondo elifanelekileyo.
a Ukuba iBhodi yokuHlola echaphazelekayo igqiba kwelokuba imkhulule umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo oncedwayo -
i zonke iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kufuneka zinqunqanyiswe ngokumalunga neendlela zonyango ezamkelekileyo; kwaye ii ukuba umsebenzisi ungeniswe ngaphakathi kufuneka akhululwe kwiziko elo lempilo, ngaphandle kokuba umsebenzisi uyazivuma iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
b Intloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo kufuneka yenze ngokwesigqibo seBhodi yokuHlola.
Ukubuyiselwa kwamandla abasebenzisi abancedwayo benkathalelo yempilo yengqondo ukuze bakwazi ukuthathabatha izigqibo ezivokothekileyo
Ukuba intloko yeziko lezempilo, nangaliphi ithuba emva kokuvuma isicelo seenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sempilo sesiqhelo sesiqhelo, inesizathu sokukholelwa ngokuzilolongela ngenkqu, ulwazi elufumeneyo okanye ekufumaneni inkcazelo kulowo ungumsebenzisi wayo, okokuba umsebenzisi oncedwayo wenkathalelo yempilo yengqondo uyachacha ekuzithatheleni izigqibo ezivokothekileyo, ize imbuze kumsebenzisi okokuba uyafuna na ukuqhubeka nokusebenzisa ngokuzithandela nezokukhathalelwa kwempilo yengqondo,unyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Ukuba umsebenzisi oncedwa ngeenkonzo zenkathalelo yempilo yengqondo, uyavuma ukuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, icandelo 25 liyasebenza.
Ukuba umsebenzisi oncedwa ngenkathalelo yempilo yengqondo akavumi ukuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, kwaye intloko yeziko lezempilo iyaneliseka ukuba umsebenzisi-
a akasaguli ngengqondo okanye ukusilela kwengqondo okukhankanywe kwicandelo 26b, intloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo kufuneka ngokukhawuleza senze ukuba umsebenzisi akhululwe ngokweendlela zonyango ezivumelekileyo; okanye b sisagula ngengqondo okanye ukungasebenzi kwengqondo okukhankanywe kwicandelo 26b, intloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo kufuneka, ngokubhalwe phantsi lazise-
i umntu owayenze isicelo ngokumalunga necandelo 27; kunye ii nogqirha owonga impilo yengqondo, unontlalontle obhalisiweyo okanye umongikazi olawula iinkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, ezokunyaga nezobuyiselwa kwesimo sesiqhelo kuloo msebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo.
Intloko yeziko lezempilo kufuneka yazise abantu abakhankanywe kwicandelwana 3b ukuba banokwenza isicelo zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokufumana loo ngxelo kwintloko yeziko lezempilo elifanelekileyo ukuba babonelele ngeenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, unyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okunyanzelekileyo kumsebenzisi, kwaye icandelo 32 ne-33 ziyasebenza koku.
Ukuba isicelo asenziwanga phambi kokuba kuphele iintsuku ezingama-30, umsebenzisi esincediswa ukukhathalelwa impilo yengqondo kufuneka sikhululwe.
Ukukhathalelwa kwabasebenzisi bempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo ngaphandle kwemvume
Umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo kufuneka abonelelwe ngeenkozo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngaphandle kwemvume yakhe kwiziko lezempilo njengesigulana esihlala ngaphandle okanye sihlala ngaphakathi ukuba-
a isicelo esibhaliweyo sokufumana iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezifanelekileyo senziwe kwintloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo saza isicelo savunywa;
b ngexesha lokwenza isicelo, kukho inkolo evakalayo yokuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo unesigulo sengqondo esiluhlobo lokuba-
i umsebenzisi singanobungozi bokuzenzakalisa okanye senzakalise abanye; okanye ii ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo somsebenzisi kuyafuneka, ukukhusela iimali okanye igama elihle lesigulana; kwaye c ngexesha lokwenza isicelo umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo akanako ukuthatha isigqibo ngeemfuno zaso zeenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, zokunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwaye asizimiselalnga ukwamkela ukukhathalelwa, unyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okufunekayo.
Ukwenza isicelo sokukhathalelwa, sokunyangwa nokubuyisela isimo sempilo ngokungazimiselanga
(a) Isicelo seenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, zokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga sinokwenziwa kuphela ngotshate naye, isizalwane, umlingane, iqabane ngokomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho womsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo, kodwa apho-
i umsebenzisi ungaphantsi kweminyaka eli-18 ngomhla ekwenziwa ngawo isicelo, isicelo eso kufuneka senziwe ngumzali okanye ngumgcini womsebenzisi; okanye ii otshate naye, isizalwane, umlingane, iqabane lomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho womsebenzisi engafuni, engakwazi okanye engafumaneki ukuze enze eso sicelo, isicelo sinokwenziwa ngumboneleli ngeenkonzo zokonga impilo.
b Abafaki zicelo abakhankanywe kwicandelo a kufuneka ukuba babe bakhe bambona umsebenzisi wokhathalelo lwempilo yengqondo kwiintsuku ezisixhenxe ezidlulileyo phambi kokuba benze isicelo eso.
Eso sicelo kufuneka senziwe ngendlela emiselweyo, kwaye kufuneka-
a sibonise ukuhlobana phakathi komfaki sicelo nomsebenzisi wokhathalelo lwempilo yengqondo;
b ukuba umfaki sicelo ungumboneleli ngeenkonzo zokonga impilo yengqondo, cacisa-
i izizathu ezenza ukuba eso sicelo sibe senziwa nguye; nokuba ii ngawaphi na amanyathelo athathiweyo ukufuna izizalwane zomsebenzisi ukuze afumanise ukukwazi okanye ukubakho kwazo ukuze babenokwenza isicelo eso;
c sibeke izizathu athi umenzi sicelo akholelwe phantsi kwayo ukuba iinkonzo zokukhathalelwa, ezonyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ziyafuneka; aze d achaze umhla, ixesha nendawo apho umsebenzisi wagqibela ukubonwa kuyo ngumenzi sicelo kwisithuba seentsuku ezisixhenxe phambi kokwenziwa kwesicelo .
Isicelo esikhankanywe kwicandelwana 1 singarhoxiswa naninina.
a Yakufumana isicelo intloko yeziko lempilo emalunga noko kufuneka yenze okokuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo iqisekise ukuba axilongwe ngoogqirha bempilo yengqondo ababini.
b Abo gqirha bempilo yengqondo akufuneki ibe kwangabo abebenze isicelo kwaye ubuncinane omnye wabo kufuneka abe nesiqinisekiso sokuxilonga imizimba.
Kwakugqitywa ukwenziwa uxilongo, oogqirha bengqondo kufuneka bangenise abakufumeneyo ngencwadi kwintloko yeziko lempilo echaphazelekayo malunga nokuba-
a iimeko ezikhankanywe kwicandelo 32b no c ziyasebenza na; nokuba b umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo kufuneka afumane iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezinyanzeliswayo.
a Ukuba kufumaniseke ukuba izimvo zabo gqirha babini bempilo yengqondo ziyahluka, intloko yeziko lempilo kufuneka ilungisele ukuba umsebenzisi axilongwe ngomnye ugqirha wempilo yengqondo.
b Loo gqirha wempilo yengqondo kufuneka, akugqiba ukuxilonga, angenise ingxelo ngencwadi ebhaliweyo ngemibandela ekhankanywe kwicandelwana 5.
Intloko yeziko lempilo inokusiphumelelisa kuphela isicelo ukuba okufunyenwe ngabo gqirha bengqondo ababini kuthethwe ngabo kwicandelwana 4 okanye 6 kungqina ukuba zikho iimeko ezifuna uncedo zokukhathalela okunyanzekelekileyo, ezonyango nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Intloko yeziko lempilo mayazise umfaki sicelo ngokubhaliweyo izizathu zokuba ingaba lunganikwa na uncedo lokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Ukuba intloko yeziko iyasiphumelelisa isicelo seenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezonyango nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezinyanzelisiweyo, kufuneka-
a zingaphelanga iiyure ezingama-48, yenze ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo amkelwe kwelo ziko lempilo; okanye b ngokungqinelana nenye intloko yeziko lempilo elinezibonelelo ezifanelekileyo, umsebenzisi athunyelwe kwelo ziko limiselweyo.
Ukuvavanywa ithuba leeyure ezingama-72 kunye nokubonelelwa ngokunye ukukhathalelwa, ukunyangwa nokulungiswa isimo okunyanzelekileyo
Ukuba intloko yeziko lezempilo inika imvume yesicelo seenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kufuneka-
a iqinisekise ukuba umsebenzisi unikwa iinkonzo ezifanelekileyo zokukhathalelwa, ezonyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
b amkele umsebenzisi aze acele ugqirha nomnye usebenzi wempilo yengqondo, ukuba bavavanye imo yempilo yomzimba neyasengqondweni yomsebenzisi ogula ngengqondo kwiithuba leeyure ezingama-72 ngeendlela emiselweyo; aze c aqinisekise ukuba oogqirha abo bakwaqwalasela nokuba ngaba-
i iinkonzo zokukhathalelwa, ezonyango kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okunyanzelekileyo kufuneka baqhubeke na ngazo; nokuba ii ezo nkonzo zokukhathalelwa, ezonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kufuneka kunikezelwe ngazo phantsi kwemeko yokuba ngumsebenzisi ohlala ngaphandle okanye owamkelwe ngaphakathi kwiziko lempilo.
Intloko yeziko lempilo kufuneka, zingaphelanga iiyure ezingama-24 emva kokuphela kovavanyo lweeyure ezingama-72 inike umenzi sicelo iinkcukacha zolo vavanyo.
Ukuba intloko yeziko lempilo elandela uvavanyo ikwingcamango yokuba isimo sempilo somsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo-
a asigunyazisi nkonzo zakukhathalelwa, ukunyangwa kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokungazimiselanga, kufuneka akhululwe ngoko nangoko umsebenzisi, ngaphandle kokuba uzifunela ngokwakhe iinkonzo zonyango;
b Igunyazisa ukuba kwenziwe iinkonzo zokukhathalelwa, ezonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okongezelelweyo nokunyanzelekileyo ngokwemigaqo yesigulana esihlala ngaphandle kufuneka-
i imkhulule umsebenzisi ngaphansti kwemiqathango ethile okanye imigqaliselo ephathelele kwimeko yonyango lwakhe lwangaphandle.
ii Ibhale yazise iBhodi yokuHlola;
c igunyazise ezinye iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo enyanzelekileyo ngokwendlela yesigulane esihlala ngaphakathi, intloko yeziko lempilo kufuneka-
i zingaphelanga iintsuku ezisixhenxe emva kokuphela kwethuba lovavanyo lweeyure ezingama-72 ifake isicelo esibhalwe phantsi kwiBhodi yokuHlola ukuba ivume ezinye iinkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokunyanzelekileyo ngokwemigaqo yezigulana ezihlala ngaphakathi kweziko lempilo eziqulethe-
aa ikopi yesicelo ekhankanywe kwicandelo 33;
bb ikopi yesaziso esinikwe ngokumalunga necandelo 338;
cc ikopi yoko kufunyenwe kuvavanyo;
dd imiqathango esenziwa phantsi kwayo isicelo;
ii inike isaziso kumenzi sicelo sosuku angeniswe ngalo amaxwebhu kwiBhodi yokuHlola.
Ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo uza kukhathalelwa, anyangwe kwaye abuyiselwe isimo sesiqhelo engaphakathi kwaye umsebenzisi abe elaliswe ngaphakathi kwiziko lempilo elilolu hlobo-
a isibhedlele sabagula ngengqondo, eso sibhedlele kufuneka sigcine, inkathalelo, sinyange kwaye sibuyisele isimo sesiqhelo sempilo yomsebenzisi; okanye b esingesosibhedlele sabagula ngengqondo, loo msebenzisi kufuneka atshintshelwe kwisibhedlele sabagula ngengqondo esineenkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo, de iBhodi yoku Hlola yenze isigqibo.
Ukuba nangaliphi na ixesha emva kokuphela kwethuba lovavanyo lweeyure ezingama-72, intloko yeziko lempilo elimiselweyo inemgcamango yokuba umsebenzisi obemkelwe ngokweenkonzo ezinyanzelekileyo zonyango kwaye elaliswe ngaphakathi ukulungele ukuba ngumguli onikwa unyango angalaliswa kufuneka-
a amkhulule kunyango umsebenzisi ngokweemeko okanye iinkqubo ezimiselweyo; ize b yazise iBhodi yokuHlola ngokubhalwe phantsi.
Intloko yeziko lempilo emiselweyo inokukurhoxisa ukukhululwa komsebenzisi ize icele umsebenzisi ukuba abuyele kwiziko lonyango elimiselweyo ngokwendlela yomguli olaliswe ngaphakathi ngokungazimiselanga; ukuba inezizathu zokukholelwa ukuba umsebenzisi akaphumelelanga ukuyithobeli imiqathango yolo khululo lwakhe.
IBhodi yokuHlola kufuneka, zingaphelanga iintsuku ezingama-30 ifumene amaxwebhu akhankanywe kwicandelwana 3ci-
a iqwalasele isicelo ngendlela emiselweyo, ize inike umenzi sicelo, oogqirha bengqondo abakhankanywe kwicandelo 33 okanye ugqirha wenkathalelo zempilo yengqondo ozimeleyo ukuba ukho, nentloko yeziko lempilo elimiselweyo ithuba lokuxoxa okanye lenze inkcazelo yomlomo okanye ebhalwe phantsi ngemfaneleko kwinkcazelo yesicelo eso;
b ithumele isigqibo esinezizathu kumenzi sicelo kwakunye nentloko yeziko lempilo elimiselweyo; ize c ukuba iBhodi yokuHlola igqiba kwelokuba isivume isicelo eso, ingenise amaxwebhu kuNobhala weNkundla ePhezulu ekhankanywe kwicandelwana 3ci nesaziso esibhaliweyo ukuze siqwalaselwe yiNkundla ePhakamileyo.
Ukuba nangaliphi na ixesha phambi kokwenza isigqibo sokuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo, ngendlela yokulaliswa ngaphakathi komguli, isibheno siya mangalelwa ngokuchasene nesigqibo sentloko yeziko lempilo elimiselwayo ngokumalunga necandelo 35, iBhodi yokuHlola kufuneka inqumamise inkqubo yokuhlolwa iqwalasele isibheno. ngemiqathango yezigulana ezihlala ngaphakathi.
Ukubhena kwisigqibo sentloko yeziko lezempilo elimiselweyo malunga nokukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo okunyanzelekileyo
(a) Umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo, okanye otshate naye, isizalwane, umlingane, iqabane ngokomsebenzi, umzali okanye umgcini ngokomthetho womsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqodo unokuthi, zingaphelanga iintsuku ezingama 30 ukusuka kumhla wesaziso esibhaliweyo esikhutshwe ngokwecandelo 33 , abhene ngokuchasene nesigqibo sentloko yeziko lempilo elimiselweyo kwiBhodi yokuHlola.
b Eso sibheno kufuneka sibeneengongoma nezizathu zokusekwa kwesibheno eso.
Zingaphelanga iintsuku ezingama 30 emva kokufumana isaziso sokubhena, iBhodi yokuHlola kufuneka-
a ifumane kwintloko yeziko elimiselweyo lezempilo elichaphazelekayo, ikopi yesicelo eso esenziwe ngokumalunga necandelo 33, isaziso esinikwe ngokumalunga necandelo 338 kunye nekopi yeziphumo zovavanyo oluqhutywe ngokumalunga necandelo 34 1, ukuba liyasebenza;
b inike ofake isibheno, umenzi sicelo, abasebenzi bempilo yengqondo abakhankanywe kwicandelo 33, ugqirha wempilo yengqondo ozimeleyo, ukuba ukho, kunye nentloko yeziko lezempilo elichaphazelekayo ithuba lokufaka iinkcukacha ngokubhaliweyo okanye ngomlomo ngokweengongoma zomxholo kwesibheno.
c iqwalasele isibheno ngendlela emiselweyo; kwaye d ithumele isaziso esibhaliweyo yesigqibo sayo kunye nezizathu zeso sigqibo kumfaki sibheno, kumenzi sicelo, kwintloko yeziko lezempilo ekuthethwa ngalo kunye nesebe lephondo elifanelekileyo.
Ukuba iBhodi yokuHlola iyasixhasa isibheno-
a zonke iinkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, ezokunyanga nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo kumsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo kufuneka zinqunyanyiswe ngokweemeko ezamkelekileyo zeendlela zonyango; kwaye b umsebenzisi, ukuba ebemkelwe esibhedlele kufuneka akhululwe yintloko yeziko, ngaphandle kokuba umsebenzisi ufuna ukuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa, ezokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo.
Ukuba iBhodi yokuHlola ayisixhasi isibheno, kufuneka ingenise amaxwebhu akhankanywe kwisiqendwana 2a no d kuNobhala weNkundla ePhakamileyo ukuze ahlolwe yiNkundla ePhakamileyo.
Ukuhlolwa kwemfuneko yezinye iinkonzo ezinyanzelekileyo zokukathalelwa, ukunyangwa kunye nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yinkundla
Zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokuba iNkundla ePhakamileyo yamkele amaxwebhu angeniswa yiBhodi yokuHlola ngokwecandelo 34 okanye 35 , iNkundla ePhakamileyo-
a kufuneka iqwalasele iinkcukacha ezingenisiweyo nayo nayiphi na inkcazelo eyenziwe nguye nawuphi na umntu okhankanywe kwicandelo 351;
b inokufumana ulwazi kuye nabani na ofanelekileyo; ize c kufuneke emva koko iyalele-
i ukuba kuqhubeke ukuhlaliswa komsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo esibhedlela ukuze, ukuba kukho imfuneko yoko, imicimbi yemali yomsebenzisi lowo wenkathalelo zempilo yengqondo iphathwe kwaye ilawulwe ngokwezibonelelo zesahluko VIII; okanye ii umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo akhululwe esibhedlele ngoko nangoko.
Ukuhlolwa okwenziwa rhoqo emva kwexesha kunye neengxelo zonyaka zabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo ngokunyanzeliswa
Kwinyanga ezintandathu emva kokuqaliswa kweenkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, zokunyanga kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo, kwaye rhoqo kwiinyanga ezili-12 emva koko, intloko yeziko lezempilo echaphazelekayo kufuneka yenze ukuba kuhlolwe imeko yempilo yomsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo.
a luxele imo yempilo yomsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo yokukwazi ukubonisa xa efuna iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo;
b luchaze ukuba umsebezisi wenkonzo zempilo yengqondo kukho nkolelo na yokuba unokuzenzakalisa ngokumasikizi okanye enzakalise abanye abantu;
c luxele nokuba ingaba kukho ezinye na iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezinesithintelo nganeno kweso okanye eziphazamisana nelungelo lomsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo ekukhululekeni, imfihlelo, nesidima saso; kwaye d lwenze izindululo ezimalunga nesicwangciso sezinye iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa kunye nezokubuyiselwa kwesimo sempilo yengqondo ezilandelayo.
Intloko yeziko lonyango elimiselweyo lwabagula ngengqondo kufuneka ingenise ingxelo eshwankathelweyo yokuhlolwa kwiBhodi yokuHlola.
Zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokufumana loo ngxelo, iBhodi yokuHlola kufuneka-
a iqwalasele ingxelo kubandakanywa nokufumana iinkcukacha nakubani na ofanelekileyo; kwaye b ithumele isaziso esibhaliweyo ngesigqibo sayo kumsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo, umenzi sicelo ochaphazelekayo, intloko yeziko lezempilo elimiselweyo kunye netloko yesebe lephondo elifanelekileyo exela izizathu zesigqibo sakhe.
a Ukuba iBhodi yokuHlola echaphazelekayo igqiba ukuba imkhulule umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo onyanzelisiweyo-
i zonke iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezokunyangwa nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sengqondo kufuneka zinqunyanyiswe ngokumalunga neendlela zonyango ezamkelekileyo; kwaye ii ukuba umsebenzisi ebengeniswe ngaphakathi kufuneka akhululwe kwiziko elo lempilo elimiselweyo ngaphandle kokuba umsebenzisi uyavuma ukunikwa iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
b Intloko yeziko lezempilo elimiselweyo echaphazelekayo kufuneka livumelane nesigqibo seBhodi yokuHlola.
UNobhala weNkundla ePhakamileyo kufuneka aziswe ngokunhalwe phantsi ngokukhululwa kwiziko lonyango okwenziwe malunga neli candelo.
Ukubuyiselwa kwesakhono somsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo ngokunyanzelisiweyo ekwenzeni izigqibo ezisekelwe kulwazi
Ukuba intloko yeziko lempilo inengcamango yokuba ngenxa yeembono zayo, ekufumaneni inkcazelo ngomsebenzisi, yokuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo ngokunyanzelisiweyo unakho ukuzithathela izigqibo ezisekwe kulwazi, kufuneka ibuze kumsebenzisi lowo ukuba angathanda na ukuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezonyango nezokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo.
Ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo ngokunyanzelisiweyo uyavuma ukuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, zokunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo, icandelo 25 liya kutyhi lisebenze.
Ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo ngokunyanzelisiweyo akafuni kuqhubeka neenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ezonyango kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kwaye intloko yeziko lempilo iyaneliseka ukuba umsebenzisi akasaguli ngengqondo njengoko kukhankanywe kwicandelo 32b, intloko yeziko lezempilo elimiselweyo echaphazelekayo kufuneka ngoko nangoko lenze okokuba akhululwe umsebenzisi kunyango ngokweendlela zonyango ezivumelekileyo.
Ukutshintshelwa kwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo kwiindawo ezinokhuseleko oluluqilima
Intloko yeziko lempilo inokungenisa isicelo esibhaliweyo kwiBhodi yokuHlola efanelekileyo iyalela ukutshintshelwa komsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo oncedwayo okanye onyanzeleke ukuba ongiwe impilo yengqondo kwelinye iziko elimiselweyo lezempilo elinoqilima lokhuseleko oluphezulu ukuba umsebenzisi-
a ukhe wazimela okanye walinga ukuzimela kwilixa elingaphambili; okanye b wenzakalise okanye ubonakala enokwenzakalisa abanye kwiziko elimiselweyo lezempilo.
Intloko yeziko lezempilo kufuneka ifake ikopi yengxelo kumenzi sicelo ukuze umenzi sicelo akwazi ukungenisa inkcazelo kwiBhodi yokuHlola malunga nemfanelo zolo tshintsho.
IBhodi yokuHlola kufuneka ingasiphumezi isicelo-
a ngenjongo yokohlwaya umsebenzisi lowo ogula ngengqondo ochaphazelekayo; okanye b ukuba ayoneliseki ukuba imeko yempilo yengqondo yomsebenzisi igunyazisa ukutshintshelwa kwiindawo ezinoqilima lokhuseleko.
Ukuba iBhodi yokuHlola iyasiphumeza isicelo kufuneka ithumele ikopi yalo myalelo uchaphazelekayo kwintloko yeziko lezempilo elimiselweyo nakwintloko yesebe lephondo elifanelekileyo.
Zingaphelanga iintsuku ezili-14 emva kokufumana umyalelo, intloko yesebe lephondo elichaphazelekayo kufuneka yenze amalungiselelo afunekayo kunye neziko elimiselweyo elifanelekileyo lempilo ize iphumeze utshintsho njengoko kuyalelwe.
Intloko yeziko lempilo elimiselweyo inokuthi, ngokuvumelana nentloko yeziko lempilo elimiselweyo elinokhuseleko oluluqilima iphumeze utshintsho ngokuxhomekeke kwisigqibo seBhodi yokuHlola ukuba isimo somsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo sinokwenza okanye sinokuthi sikhokelele kwimo yonxunguphalo.
Ungenelelo olwenziwa ngamalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
Ukuba ilungu leNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika linesizathu sokukholelwa, ngokuzibonela okanye ngeenkcukacha zikagqirha wempilo yengqondo ukuba, ngenxa yokugula ngengqondo okanye ingqondo enobunzulu okanye ubukhali bobulwelwe obukhulu bengqondo umguli lowo unokuzenzakalisa okanye enzakalise abanye, ilungu elo malimbambe loo mntu lenze ukuba umntu lowo-
a asiwe kwiziko lempilo elifanelekileyo elilawulwa phantsi koRhulumnte aye kufumana uvavanyo lwesimo sempilo yengqondo ; aze b anikezelwe kugcino lwentloko yeziko lempilo elimiselweyo okanye nawuphi na umntu owalathelwe yintloko yeziko lempilo ukuba amkele abantu abanjalo.
Ukuba ugqirha wengqondo, emva kovavanyo okukhankanywe kwicandelwana 1, ucinga ukuba umntu obanjiweyo-
a ngenxa yesimo sakhe sengqondo okanye ubukhali okanye ubunzulu bengqondo obumandla unobungozi kuye nakwabanye abantu, makamamkele umntu lowo kwiziko lempilo elimiselweyo ithuba elingekho ngaphezulu kweeyure ezingama-24 ukuze kwenziwe isicelo ngokumalunga necandelo 33; okanye b aka bonakalisi bungozi bokwenzakalisa, amkhulule ngoko nangoko umntu lowo.
Ukuba isicelo asenziwanga kwithuba leeyure ezingama-24, umntu lowo ubanjiweyo kufuneka akhululwe ngoko nangoko.
Ukuba umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo oncediswayo okanye onyanzeleke ukuba akhathalelwe impilo yengqondo okanye othathwa ngokuba uzimele okanye akakhange atshintshelwe kwenye indawo ngokwamacandelo 2710, 339, 344b, 346 nama-39, intloko yeziko lempilo echaphazelekayo inokucela uncedo kwiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ukuba-
a amkhangele, ambambe aze ambuyisele umsebenzisi kwiziko lempilo elimiselweyo nelichaphazelekayo; okanye b atshintshele umsebenzisi kwenye indawo ngendlela emiselweyo.
Inkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka isivume isicelo.
Xa kucelwa uncedo, iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika mayaziswe ngomgangatho wobungozi ocingelekayo kwalo msebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo uncediswayo okanye onyanzelisa ukukhathalelwa impilo yengqondo.
Umntu obanjiweyo ngokumalunga necandelwana 4 unokuvalelwa kugcino lwamapolisa elo thuba ngokwexesha elimiselweyo ukulungiselela ukuphumeza ukubuyiselwa okanye ukutshintshwa ngendlela emiselweyo.
Ilungu leeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika, linokusebenzisa loo miqathango ithintelayo njengoko kunokuba yimfuneko yemeko xa libamba umntu okanye lisenza nawuphi umsebenzi ngokumalunga neli candelo.
ISAHLUKO VI IZIGULANA ZIKARHULUMENTE Ukumiselwa kwamaziko empilo ezigulana zikaRhulumente
Intloko yeSebe likaZwelonke kufuneka ngokuvumelanayo neentloko ezifanelekileyo zamaPhondo, imisele amaziko empilo afanele ukumiselwa, anokuthi abe nokwamkela, akhathalele, anyange kwaye abe neenkonzo zokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kubaguli bakaRhulumente.
Ukwamkelwa kwezigulana zikaRhulumente kumaziko empilo amiselweyo
Apho inkundla ithe yakhupha umyalelo wokwamkelwa komguli kaRhulumente kwiinkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ngokoMthetho Wenkqubo Yolwaphulo-mthetho, uMphathi okanye uNobhala wenkundla makathumele ikopi yeso sigunyaziso:
a kumlawuli ongumgcini weziko ngokusemthethweni;
b nakwigosa eliphetheyo kwiziko lovalelo mabanjwa apho isigulane sikaRhulumente simele ukuvalelwa khona.
Igosa eliphetheyo kwiziko lovalelo mabanjwa kufuneka lithumele ikopi yeso sigunyaziso kwintloko yeSebe likaZwelonke zingedlulanga iintsuku ezili-14, licele ukuba isigulane sikaRhulumente sitshintshelwe kwiziko elimiselwe ngokwemigaqo yecandelo lwama-
Yakuba nje isifumene isigunyaziso intloko yeSebe likaZwelonke kufuneka-
a imisele ziko lempilo ekufanele ukuba sitshintshelwe kuso isigulala sikaRhulumente;
b iqinisekise ukuba ayenziwa amalungiselelo okuphumeza utshintsho lwesigulane sikaRhulumente kwiziko lempilo elimiselwe ngokwemigaqo yecandelo lwama-41;
c ngokubhalwe phantsi yazise-
i umlawuli nongumgcini ngokusemthethweni;
ii igosa eliphetheyo kwiziko lovalelo mabanjwa apho isigulane sikaRhulumente sivalelwe khona.
Zingedlulanga iintsuku ezili-14 lakuba lizifumene iinkcukacha zotshintsho, igosa eliphetheyo kwiziko lovalelo mabanjwa malisebenzele ukuba isigulane eso sitshintshelwe kwelo ziko lixeliweyo kweso sigunyaziso.
Ukutshintshelwa kwezigulana zikaRhulumente kumaziko empilo amiselweyo
Nangona kumiselwe yintloko yesebe likaZwelonke ngokumalunga necandelo 42 (a) intloko yeSebe lePhondo efanelekileyo inokuthi emva koko itshintshele isigulane sikaRhulumente kwelinye iziko lempilo elimiselweyo eyilwe ngokwecandelo lama-41 kwi-
a phondo apho intloko yeSebe lePhondo inamandla okulawula khona; okanye b Elikwelinye iPhondo ngokuvumelana nentloko zeSebe lePhondo echaphazelekayo.
Utshintsho lunokwenziwa kuphela xa kukho imfuneko yokukhathalela, ukunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yomsebenzisi sikaRhulumente.
Nangona kumiselwe liSebe likaZwelonke iBhodi yokuHlola efanelekileyo inokugunyazisa ukuba isigulane sikaRhulumente sitshintshelwe kwiziko lempilo elimiselweyo elinokhuseleko olungqingqwa, ngokwecandelo lwama-
Isigunyaziso ekubhekiswa kuso kwicandelwana sikhutshwa kuphela xa-
a Isigulane sikaRhulumente senzakalise okanye singathi singenzakalisa abanye; naxa b Ekufumanekeni kwesicelo esibhalwe phantsi esivela kwiziko lempilo elimiselweyo apho isigulane sikaRhulumente sivalelweyo kuchazwa ngokuphandle izizathu ekusekelwe kuzo isicelo eso.
Yakuba isikhuphile isigunyaziso eso iBhodi yokuHlola mayithumele ikopi yeso sigunyaziso kwintloko yeSebe kaZwelonke.
Yakuba isifumene isigunyaziso eso, intloko yeSebe likaZwelonke kufuneka ithi zingekedluli iintsuku ezili-14-
a imisele iinkonzo zempilo apho isigulane sikaRhulumente kufuneka sitshintshelwe khona; kwaye b iqinisekise okokuba amalungiselelo afunekayoenziwe aneenkonzo ezifanelekileyo zempilo ukuphumeza utshintsho njengoko kuyalelwe .
Intloko yeziko lempilo elimiselweyo ngemvume yomphathi weziko lempilo elinokhuseleko oluluqilima unokuphumeza ukutshintshwa ngexesha ilinde isigqibo seBhodi yokuHlola, ukuba ngaba ukuziphatha kwesigulane sikaRhulumente sikhokhelela okanye sinokukhokhelela kwimo yonxunguphalo.
Umntu onoxanduva lokuphumeza olo tshintsho ngokweli candelo kufuneka ngokubhalwe phantsi azise igosa elingumgcini osemthethweni.
Izigulana zikaRhulumente ezithe zaqhwesha
Ukuba isigulane sikaRhulumente sithe saqhwesha elugcinweni okanye umphathi weziko lempilo elimiselweyo uthatha njalo kufuneka-
a ngoko nangoko azise kwaye acele iNkonzo YamaPolisa oMzantsi Afrika ukuba basifumane isigulane eso, basibambe basibuyisele kwelo ziko lempilo sibaleke kulo;
b athi zingekedluli iintsuku ezili-14 ewazisile amaPolisa azise, uMphathi okanye uNobhala weNkundla ofanelekileyo nomgcini osemthethweni wezigulana.
INkonzo YamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka ithobelane nesice eso.
Ukuba isigulane sikaRhulumente sicingelwa ukuba sinobungozi, umphathi weziko lempilo kufuneka awazise amaPolisa.
Isigulane sikaRhulumente esibanjiweyo kufuneka sigcinwe eluvalelweni ithuba elimiselweyo ukuphumeza ukubuyiselwa.
Amalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika avumelekile ukuba asebenzise amalinge onyanzelo njengoko anokuthi afuneke kwaye abe nolwalamano kwimeko leyo xa ebamba nawuphi umntu okanye esenza nawuphi na umsebenzi ngokweli candelo.
Ikhefu kumaziko empilo amiselweyo
Umphathi weziko lempilo elimiselweyo unakho ukuvumela ukuba isigulane sikaRhulumente sifumane ikhefu kwiziko lempilo elimiselweyo, ngokubhalwe phantsi.
Isaziso eso sibhalwe phantsi kufuneka sixele-
a usuku lokuqala kwekhefu kunye nomhla wokubuyela kwesigulane sikaRhulumente kwiziko lempilo elimiselweyo kwaye kufuneka sifakwe kwintloko yesebe likazwelonke; kunye b imiqathango kunye nemfuneko ekufuneka zithotyelwe ngexesha lekhefu.
Intloko yeziko lempilo ingathi ngexesha lekhefu xa inesizathu sokukholelwa ukuba isigulane sikaRhulumente asiyithobeli imiqathango nemfuneko ezinxulumene nekhefu, irhoxise ikhefu kwaye iyalele ukuba kufuneka isigulane sikaRhulumente kufuneka sibuyele ngaliphi na ixesha kwiziko lempilo.
Ukuba isigulane sikaRhulumente asibuyelanga kwiziko lempilo ngomhla obekiweyo wokubuyela, siya kuthatyathwa njengesiqhweshileyo.
Ukuhlolwa ngamaxesha athile kwesimo sempilo yengqondo yezigulana zikaRhulumente
Umphathi weziko lempilo elimiselweyo apho isigulane sikaRhulumente samkelwe khona, okanye apho sithathe ikhefu khona, okanye apho sikhululwe khona phantsi kwemiqathango ethile kufuneka aqinisekise ukuba imeko yempilo yengqondo yesigulane eso iyahlolwa emva kweenyanga ezintandathu ukususela mhla saqala ukufumana iinkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yaso kwaye emva kweenyanga ezili-12 emva koko.
Uhlolo lwesimo kufuneka lunike iingcebiso-
a ngoyilo lweenkonzo, zokukhathalelwa impilo yengqondo, ukunyanga kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo ezingaphaya;
b imfaneleko yokunika ikhefu;okanye c ukukhululwa kwesigulane sikaRhulumente.
Umphathi weziko lempilo elimiselweyo kufuneka enze isishwankathelo sengxelo yohlolo asithumele-
a kwintloko yeSebe likaZwelonke;
b kumgcini wezigulana osemthethweni;
c kumlawuli jikelele, ukuba ukho oqeshiweyo.
Kwisithuba seentsuku ezingama-30 intloko yesebe likaZwelonke iyifumene ingxelo-
a isengathethana naye nabani na oneenkcukacha ezinxulumene nesimo sengqondo yesigulane sikaRhulumente eso;
b kufuneka yenze iingcebiso ngokubhalwe phantsi kubhekiselela kwimiba ekuthethwa ngayo kwicandelwana 2;
c kufuneka yenze iingcebiso ngokubhalwe phantsi kunye nezizathu ezibhekisa kwintloko yeziko lempilo elimiselweyo ekujoliswe kulo.
Isicelo sokukhululwa kwezigulana zikaRhulumente
Nabani na kwaba badweliswe apha unelungelo lokufaka isicelo sokukhululwa kwesigulane sikaRhulumente, kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni:
a iSigulane sikaRhulumente;
b umgcini wezigulana osemthethweni;
c umlawuli jikelele, ukuba ukho oqeshiweyo;
d umphathi weziko lempilo apho isigulane sikaRhulumente samkelwe khona;
e ugqirha onoxanduva lokulawula inkonzo yokukhathalela, ukunyanga, nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yesigulane sikaRhulumente;
f umyeni/inkosikazi, iqabane okanye isizalwane sesigulana sikaRhulumente;
g nawuphi na omnye umntu onegunya ngokwasemthethweni lokumela isigulane eso sikaRhulumente.
Eso sicelo s kufuneka sibe kuxwebhu elimiselweyo kwaye siqulathe-
a izizathu zokufaka eso sicelo;
b nengxelo yegosa eliqeqeshelwe ukuphonononga isimo sengqondo, ukuba isigulane sikaRhulumente besikhe savavanywa ngulo mntu;
c nalapho umenzi wesicelo ongumgcini osemthethweni okanye umlawuli, ingxelo equlethe imbali kunye nentelekelelo yenkqubo yesifo yemeko yokugula ngengqondo yesigulane sikaRhulumente usuka-
i kumphathi weziko lempilo elimiselweyo apho isigulane sikaRhulumente besigcinwe khona ii kubasebenzi ngempilo yengqondo ababini, omnye wabo abe ngugqirha wezigulana zengqondo;
d nenkcukacha zesinye isicelo sokukhuluwa, ukuba sikho ebesikhe senziwa kwisithuba seenyanga ezili-12 ngaphambi kwesi;
e ukuba isicelo sifakwa ngumntu ongengomgcini wezigulana osemthethweni okanye umlawuli jikelele, makubonakaliswe ukuba ngangabakho ukuphikisana komdla kubagcini bezigulana abasemthethweni nesigulane sikaRhulumente, kunikezelwe ubungqina bokuba ikopi yesi sicelo ithunyelwe kubagcini bezigulana abasemthethweni abachaphazelekayo;
f ukuba isicelo sifakwa liqabane okanye nabani na okhankanywe ku e imbonakalo yomongo okanye umdla kulemeko okanye imbonakalo yokuphikisana komdla ukuba kukhona; kwaye g nazo zonke iinkcukacha zesigulana eziphathelele kwesi sicelo ezigcinwe ngumfaki sicelo.
UNobhala weNkundla ePhakamileyo kufuneka afake ikopi yesicelo kumgcini wesigulane osemthethweni, apho umfaki sicelo angenguye umgcini wesigulane osemthethweni. Umgcini wesigulane osemthethweni kufuneka phakathi kweentsuku ezingama-30 okufumana isicelo anikezele ingxelo ebhaliweyo kwijaji kumagumbi ejaji kwaye kule ngxelo kufuneka-
a kuthiwe thaca kwaye kufakwe imbali kunye nengxelo ngobume bempilo yengqondo yesigulane sikaRhulumente evela-
i kumphathi weziko lempilo elityunjiweyo apho isigulane sikaRhulumente besigcinwe khona;
ii kwabasebenzi ngempilo yengqondo ababini omnye wabo abengugqrirha abe ngugqirha wezigulana zengqondo.
b kubekho ingxelo yegosa eliqeqeshelwe kwinzululwazi ngezengqondo, ukuba isigulane sikaRhulumente besikhe sadibana negosa elo;
c kubobakaliswe ukuba besikhe safakwa na isicelo sokukhululwa kwisithuba senyanga ezingama-12 ezingaphambi koku kunye nesimo sesosicelo, kunye d kwenziwe nengcebiso sokuba ingaba esisicelo kufaneleke siphunyezwe na kunye nezizathu ezisisiseko soko.
Ekuqwalaseleni kwayo isicelo, yijaji kwigumbi lejaji-
a kufuneka iqinisekise ukuba akukhange kubekho esinye na isicelo sokukhululwa kwesigulane sikaRhulumente esichaphazelekayo esinikwa umqwalasela okanye esikhe saphononongwa kwisithuba seenyanga ezili-12 ezingaphambili, apho ke isicelo ekubhekiswa kuso kwicandelwana 3 sakuchithwa;
b kufuneka iqinisekise ukuba umgcini sigulane osemthethweni akanamdla uphikisana nowesigulane sikaRhulumente, apho ke kufuneka kuchongwe ugosa lezomthetho ukuba ancedise ukuqwalaselwa kwesicelo esi; kwaye c ingafuna olunye ulwazi kunye noncedo kumfaki sicelo, umsebenzi wempilo yengqondo okanye umgcini ojongene nesigulane esi, njengoko kungayimfuko ukuze kuqwalaselwe isicelo esi
Ligosa lezomthetho olichongwe ngokwecandelwana 4b kufuneka-
a livelise nabuphina ubungqina obukhoyo obungqalene nesi sicelo;
b lenze imisebenzi noxanduva njengoko liyalelwe yijaji kwigumbi lejaji ngokungqalene nokuqwalaselwa kwesi sicelo;
c ahlawulwe liSebe likaZwelonke elijongene nezobulungisa nophuhliso lomgaqo-siseko ngokwemiqathango yamanqwanqwa entlawulo nezibonelelo ezimiselwe umsebenzi ololu hlobo, njengoko zimiselwe nguMphathiswa owongamele ezobulungisa nophuhliso lomgaqo-siseko.
Ekuqwalaseleni esi sicelo, iijaji kwigumbi lejaji inganika umyalelo wokuba isigulane sikaRhulumente-
a masihlale sisigulane sikaRhulumente;
b masihlelwe ngokutsha sithathwe njengesigulana esamkela unyango ngokuzithandela, ibe sisigulane esincediswayo okanye esinyanzelwayo ukuba sisebenzise inkathalelo yempilo yengqondo ngokwe Sahluko V;
d masikhululwe phantsi kwemiqathango ethile.
Ngokwenjongo zeli candelo "igosa lomthetho" lithetha igqwetha okanye igqwetha lejaji elinelungelo lokuvela kwiNkundla ePhakamileyo.
Ukukhululwa kwezigulana zikaRhulumente phantsi kwemiqathango ethile, ukuhlonyelwa kwemiqathango okanye ukurhoxiswa kokukhululwa phantsi kwemiqathango
Apho kuthe isigulane sikaRhulumente sakhululwa phantsi kwemiqathango ethile njengoko kuchaziwe kumhlathi 47 (d), eso sigunyaziso masiyibeke elubala imiqathango leyo nexesha elibandakanyekayo.
Intloko yeziko lempilo apho isigulane sikaRhulumente sikhululwe phantsi kwemiqathango khona kufuneka-
a yenze ukuba inkqubela kwimpilo yesigulane sikaRhulumente ibekwe esweni lelo ziko lempilo; okanye b yenze amalungiselelo nelinye iziko lempilo ukuba libeke esweni isigulane sikaRhulumente, ukuba imiqathango yokukhululwa inyanzelisa ukuba isigulane sikaRhulumente siye kwiziko elo lempilo ukuze sifumane iinkonzo zenkathalelo, unyango kunye nokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo.
Umntu obeke esweni isigulane sikaRhulumente kufuneka afake ingxelo ebhaliweyo kwintloko yeziko lempilo apho isigulane sikaRhulumente besikhululwe khona-
a enxulumene nemiqathango kunye nemfuneko ezinxulumene nokukhululwa;
b rhoqo emva kweenyanga ezintandathu ukusuka kumhla wokunikwa komyalelo wokukhululwa phantsi kwemiqathango; kwaye c nasekupheleni kwexesha lemiqathango yokukhululwa kwesigulane sikaRhulumente.
Ukuba kuthe xa kuphela ixesha lemiqathango yokukhululwa umphathi weziko lempilo waneliseka ukuba isigulane sikaRhulumente siyithobele ngokupheleleyo imiqathango nemfuneko zokukhululwa kwaso kwaye nemeko yempilo yesigulane sikaRhulumente ayibuyelanga mva, uintloko yeziko lempilo kufuneka-
a isikhulule ngoko nangoko ngaphandle kwemiqathango isigulane sikaRhulumente; kwaye b ngokubhalwe phantsi, yazise isigulane sikaRhulumente, uNobhala ochaphazelekayo nomgcini wesigulana osemthethweni.
Ukuba uthe emva kokuqwalasela nayiphi ingxelo ngokwecandelwana 3 intloko yeziko inesizathu sokukholelwa ukuba-
a Isigulane sikaRhulumente asiyithobelanga ngokupheleleyo imiqathango nemfuneko zokukhululwa ezinxulumene nokukhululwa kwaso; okanye b imeko yempilo yengqondo yesigulane sikaRhulumente ibuyele umva, uintloko yeziko lempilo ingafaka isicelo kuNobhala weNkundla Ephakamileyo sokuba kugunyaziswe ukuhlonyelwa kwemiqathango okanye ukurhoxiswa kokukhululwa phantsi kwemiqathango, athumele ikopi yeso sicelo kumgcini wezigulana osemthethweni.
Isigulane sikaRhulumente ebesikhululwe phantsi kwemiqathango ethile nangaliphina ixesha kweenyanga ezintandathu ukusuka kusuku lokunikwa komyalelo kwaye amva koko kwiziqanaqwana ezikwisithuba esingekho ngaphantsi kweenyanga ezintandathu, sifake isicelo ngendlela emiselweyo, sicele ijaji kwigumbi lejaji elichaphazelekayo ukuba-
a ihlaziye nawuphina umqathango onxulumene nokukhululwa;
Esi sicelo kuthethwa ngaso kwicandelwana 6 kufuneka sithi thaca-
a lo mqathango kufuneka uhlaziywe;
c Isizathu zohlaziyo okanye ukurhoxiswa kokukhululwa phantsi kwemiqathango.
AMABANJWA AGULA NGENGQONDO
Ukumiselwa kwamaziko empilo ukuba angawamabanjwa agula ngengqondo
Intloko yesebe kazwelonke kufuneka ngokuvumelana neentloko zamasebe amaphondo, imisele amaziko empilo okunika inkonzo yokwamkela, akhathalele, anyange, abuyisele kwisimo sesiqhelo amabanjwa agula ngengqondo.
Uphando ngesimo sempilo yengqondo yebanjwa
Ukuba kubonakala kwintloko yentolongo ngokuqwalasela okanye ngokufumana ulwazi olubonisa ukuba kukho ibanjwa elithile ligula ngengqondo, kufuneka intloko yentolongo leyo yenze ukuba kuphandwe imeko yempilo yengqondo yebanjwa elo-
a ngugqirha wezigulo zengqondo; okanye b ukuba akafumaneki ugqirha wengqondo kucelwe-
i ugqirha wezigulo jikelele; kunye ii igosa eliqeqeshelwe ukujongana nenkathalelo yempilo yengqondo.
Umntu owenza uphando kufuneka abhale ingxelo ebhalwe phantsi ayinike umphathi wentolongo, kulo ngxelo kufuneka acacise -
a isimo sempilo yengqondo yebanjwa elo;
b uyilo lwenkathalelo, unyango kunye nokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo sebanjwa elo.
Ukukhathalelwa, ukunyanga nokubuyiselwa kwisimo sesiqhelo yamabanjwa agula ngengqondo entolongweni
Ukuba umntu owenze uphando oluxelwa kwicandelo 50 ufumanise okokuba isigulo sengqondo sebanjwa elibanjiweyo, likuhlobo lokuba ibanjwa ekuthethwa ngalo kufuneka likhathalelwe ngokufanelekileyo linyangwe, kwaye libuyiselwe kwisimo sesiqhelo sempilo kwalapho entolongweni, umphathi wentolongo kufuneka athathe amanyathelo afanelekileyo nakumgangatho owamkelekileyo ukuze elo banjwa lifumane ukukhathalelwa, ukunyangwa nokuphuculwa kwesimo sempilo yalo.
Uphando lwakwaMantyi olunxulumene notshintshelo kumaziko empilo amiselweyo
Ukuba umntu owenza uphando ekuthethwa ngalo phaya kwicandelo lama-50 ufumanisa ukuba isimo sengqondo yebanjwa sikwimeko yokuba sikahthalelwe, sinyangelwe kwiziko lempilo elimiselwe ngokwemigaqo yecandelo lwama-49, intloko yentolongo kufuneka icele ukuba uMantyi agunyazise olunye uphando ngesimo sempilo yebanjwa nokuba kufanelekile na ukuba atshintshelwe kwiziko lempilo elimiselwe ngokwemigaqo yecandeli lama-49.
UMantyi kufuneka agunyazise amagosa ajongene nempilo amabini ekukho kuwo elingugqirha wezigulo zengqondo, igosa eliqeqeshelwe ukuphonononga isimo sengqondo okanye ugqirha jikelele onoqeqesho lobungcali olubhekiselele kwizigulo zengqondo ukuba ajonge impilo yengqondo yebanjwa. La magosa makacebise ukuba ingaba kufanelekile na ukuba ibanjwa elo litshintshelwe kwiziko lempilo elimiselwe ngokwemigaqo wecandelo lama-49.
Ukuba la magosa empilo acebisa ukuba-
a ibanjwa maliye kukhathalelwa, linyangwe, kwaye libuyiselwe kwisimo seseqhelo sempilo kwiziko lempilo elimiselwe ngokwecandelo lama-49, uMantyi makakhuphe isigunyaziso esibhaliweyo axelele umphathi wentolongo ukuba makatshintshele ibanjwa kwiziko lempilo, alandele imigaqo yenkqubo edweliswe kwicandelo lama-54; okanye b ibanjwa akufuneki likhathlelwe kwaye linyangelwe kwiziko lempilo elimiselwe ngokwecandelo lama-49, koko linokukhathalelwa kwaye linyangelwe apho entolongweni apho afumana ugcino khona, uMantyi makakhuphe isigunyaziso esibhalwe phantsi kwintloko yentolongo ukuba ithathe amanyathelo afunekayo ukuqinisekisa ukuba imigangatho yenkathalelo kunye nokunyangwa kwibanjwa elinxulumene noko iya nikwa.
Inkqubo yokutshintshela amabanjwa agula ngengqondo kumaziko amiselweyo
Akuba esifumene isigunyaziso esibhaliweyo nesixeliweyo kwicandelo wama-52 (a) umphathi wentolongo kufuneka athumele ikopi yesigunyaziso-
a kumlawuli jikelele, ukuba ukho oqeshiweyo;
b nakwintloko yeSebe kaZwelonke, eso sigunyaziso sihambe nesicelo sokuba ibanjwa ekuthethwa ngalo lamkelwe kwelo ziko limiselwe ngokwecandelo lama-49.
Intloko yeSebe kaZwelonke kufuneka ngoko nangoko-
a imisele iziko lempilo amele kutshintshelwa kulo umbanjwa;
b iqinisekise ukuba amalungiselelo otshintsho ayenziwa ukuze umbanjwa afakwe kwiziko lempilo elimiselwe ngokwecandelo lama-49; aze c azise ngokubhalwe phantsi umphathi wentolongo nomlawuli, ukuba ukho oqeshiweyo, ngeenkcukacha zolo tshintsho.
Intloko yentolongo kufuneka kwisithuba seentsuku ezili-14 esifumene isaziso sotshintsho, enze ukuba ibanjwa eligula ngengqondo litshintselwe kwiziko elalathiweyo
Xa utshintsho luqhutywa ngokwemiqathango yeli candelo, intlolko yeziko lempilo elamkela ibanjwa eligula ngengqondo-
a ithatyathwa bgokuba inelungelo ngokusemthethweni lokugcina ibanjwa ekulamkelweni kwakhe, kwakhona b unoxanduva logcino olukhuselekileyo lwebanjwa elo.
Ukutshintshwa kwamabanjwa agula ngengqondo phakathi kwamaziko empilo amiselweyo
Intloko yeSebe likaZwelonke inganakho ukuyalela amaxesha ngamaxesha ukutshintshwa kwamabanjwa agula ngengqondo ukusuka kwiziko kwiaziko lempilo elimiselwe ngokwecandlo-49 ukuya kwelinye xa kukho imfuneko malunga nenkathalelo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
Nangona iSebe likaZwelonke limiselwe ngokwecandelo lama-53 2, iBhodi yokuHlola inganika umyalelo wokutshintshelwa kwelinye iziko elimiselwe ngokwecandelo lama 49 kwindawo enokhuseleko oluluqilima kuphela xa-
a ibanjwa eligula ngengqondo-
i likhe lazimela okanye lazama ukuzimela; okanye ii lenzakalise okanye linokwenzakalisa abanye abantu;
b kufunyanwe isicelo esibhaliweyo sivela kwintloko yeziko lempilo apho ibanjwa eligula ngengqondo ligcinwe khona, lichaza iinkcukacha ezibanga ukuba licele utshintsho.
IBhodi yokuHlola kufuneka ithumele ikopi yeso sigunyaziso kwintloko yeSebe kaZwelonke.
Intloko yeSebe kaZwelonke yona kufuneka ithi kwisithuba seentsuku ezili-14 isifumene isigunyaziso-
a ithathe isigqibo malunga neziko lempilo emakuthunyelwe kulo ibanjwa eligula ngengqondo; ize b iqinisekise ukuba amalungiselelo afanelekileyo ayenziwa kunye neziko elifanelekileyo ukuze kuphunyezwe utshintsho.
Intloko yeziko lempilo eligcinwe kulo ibanjwa eligula ngengqondo xa ifumana isivumelwano sentloko yeziko lempilo elinokhuseleko oluluqilima, inako ukutshintshela khona apho ibanjwa lo gama kusalindwe isigqibo seBhodi yokuHlola xa ngaba isimilo sombanjwa sinokudala okanye sidala imeko yonxunguphalo.
Xa ngaba utshintsho luphunyezwa ngokwelicandelo-
a lowo ugunyazisa utshintsho makazise umphathi wentolongo kwisithuba seentsuku ezili-14 amnike iinkcukacha zotshintsho; kunye b umphathi weziko lempilo owamkela ibanjwa eligula ngengqondo-
kuthathwa ngokuba uqala ukuba nelungelo ngokusemthethweni lokugcina ibanjwa ekulamkeleni kwakhe kuphela; kwakhona ii ukusukela apho uxanduva lokhuseleko lwebanjwa elo luba semagxeni akhe.
Ukuhlaziywa okuthe gqolo kwesimo sempilo yamabanjwa agula ngengqondo
Umphathi weziko lempilo apho ibanjwa eligula ngengqondo ligcinwe khona kufuneka aqinisekise ukuba imeko yempilo yengqondo yomsebenzisi eso iza kuhlaziywa ngazo zonke iinyanga ezintandathu ukususela mhla saqala ukufumana unyango nokuphuculwa kwesimo sempilo yaso kwelo ziko.
Uhlaziyo lwesimo kufuneka-
a ludandalazise imeko yengqondo yebanjwa elo ligula ngengqondo;
b luthi thaca iziphakamiso ezifana-
i necebo zokukhathalela, ukunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yebanjwa eligula ngengqondo emayilandelwe;
ii nokubonisa ubulumko bokubuyisela ibanjwa eligula ngengqondo kwelo ziko lalivela kulo kuqala.
Umphathi weziko lempilo kufuneka enze isishwankathelo sengxelo yohlaziyo asithumele-
a kwiBhodi yokuHlola;
b kuMantyi ofanelekileyo;
c kumlawuli jikelele, ukuba ukho oqeshiweyo;
d nakwintloko yentolongo echaphazelekayo.
Kwisithuba seentsuku ezingama-30 siyifumene ingxelo yeBhodi yokuHlola-
a sisengathethana naye nabani na oneenkcukacha ngesimo sengqondo yebanjwa eligula ngengqondo;
b kufuneka senze iingcebiso ezibhekiselele-
i kwicebo lokukhathalela, ukunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yebanjwa eligula ngengqondo emayilandelwe;
ii nokubuyisela ibanjwa eligula ngengqondo kuloo ntolongo lalivela kuyo kuqala.
sithumele isaziso esibhaliweyo esineziphakamiso nezizathu zazo, kwibanjwa eligula ngengqondo, kumlawuli jikelele, ukuba ukho oqeshiweyo, kwintloko yeSebe kaZwelonke nakuMantyi ochaphazelekayo.
Ukuphila kwesimo sempilo yengqondo yebanjwa eligula ngengqondo
Ukuba umphathi weziko lempilo eligcinwe kulo ibanjwa eligula ngengqondo uyazibonela okanye ufumana iingxelo zokuba ibanjwa eligula ngengqondo liphile kangangokuba akusafuneki ukuba likhathalelwe, linyangwe okanye libuyiselwe kwesimo sesiqhelo sengqondo yakhe, okanye olo nyango angalufumanela entolongweni, umphathi lowo weziko lempilo kufuneka-
a abhale ingxelo efanelekileyo yokumkhulula;
b azise umphathi wentolongo ukuba ibanjwa lilungele ukukhululwa kwiziko lempilo ngoko ke amagosa entolongo makalilande; aze c abhalele uMantyi ofanelekileyo amazise naye.
Amabanjwa agula ngengqondo abaleka kumaziko empilo
Ukuba ibanjwa eligula ngengqondo libalekile elugcinweni okanye umphathi weziko lempilo ukholelwa njalo kufuneka-
a ngoko nangoko abhalele iNkonzo YamaPolisa oMzantsi Afrika acele ukuba basifumane umsebenzisi eso, basibambe basibuyisele kwelo ziko lempilo sibaleke kulo; aze b athi zingekedluli iintsuku ezili-14 ewazisile amaPolisa aphinde abhalele, echazela uNobhala weNkundla efanelekileyo nomgcini osemthethweni wezigulana.
INkonzo YamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka yenze njengoko icelwa.
Ukuba ibanjwa eligula ngengqondo uthathwa njengonobungozi, umphathi weziko lempilo kufuneka awaxelele amaPolisa.
Ibanjwa eligula ngengqondo othe wabanjwa kufuneka agcinwe eluvalelweni ithuba elimiselweyo phambi kokubuyiselwa kwiziko lempilo.
Ilungu leNkonzo YamaPolisa oMzantsi Afrika linokusebenzisa amalinge afanelekileyo ekuthinteleni ukuphazanyiswa komsebenzi wawo xa ebamba umsebenzisi esibalekileyo njengoko kuchazwa kweli candelo.
Inkqubo elandelwa ekupheleni kwexesha lokuvalelwa kwebanjwa eligula ngengqondo
Lakufika ixesha lokukhululwa kwakhe entolongweni okanye kwiziko lempilo elimiselwe ngokomhlathi wama-49, ibanjwa eligula ngengqondo kufuneka likhululwe ngokuhambelana nemahlathana no .
Kwisithuba seentsuku ezingama-90 phambi kokufika komhla wokukhululwa entolongweni, makwenziwe isicelo ngokwesimiselo esikwiSahluko V kumphathi weziko lempilo ukuba ibanjwa lize lifumane inkonzo yokongiwa, unyango nophuculo lwesimo sempilo njengesigulana esincediswayo esinyanzelwayo okanye esizithandelayo ukwamkela unyango
Kwisithuba seentsuku ezingama-30 phambi kokukhululwa kwebanjwa, kungenziwa isicelo kuMantyi apho kucelwa ukuba ahlale eluvalelweni kwiziko lempilo ibanjwa eligula ngengqondo kude kwamkeleke isicelo esenziwe ngokwale ndlela ilapha ku2 ngentla.
UKULONDOLOZA NOKULAWULA IZINTO ANAZO UMNTU OGULA
NGENGQONDO OKANYE UMNTU ONENGQONDO EBUTHATHAKA
KAKHULU
Ukutyunjwa komlawuli wokulondoloza nomlawuli wezinto anazo umntu ogula ngengqondo okanye umntu onengqondo ebuthathaka kakhulu
UMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo unakho ukutyumba umlawuli omakalondoloze okanye umlawuli omakalawule izinto anazo umntu ogula ngengqondo okanye umntu onengqondo ebuthathaka kakhulu, emtyumba ngokuqwalasela-
a isicelo esifakwe ngokwemimiselo yomhlathi wama-60; okanye b emva kokuba iNkundla Ephakamileyo ikhuphe isigunyaziso kwakuba bekukho isibheno okanye uphando njengoko kuxelwa kwicandelo wama-60 okanye 61 ngokulandelelana kwawo, apho kubekwa ukuba umntu lowo akanakho ukuqhuba imicimbi yakhe engakwazi nokulawula izinto anazo ngoko ke kufuneka kutyunjwe umlawuli.
Umlawuli wezinto zomntu ogula ngengqondo okanye onengqondo ebuthathaka kakhulu unokutyunjwa kuphela xa imiqathango ebekwe kwicandelo wama-60 okanye 61 ilandelwe kakuhle.
Isicelo esiya kuMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo sokutyumba umlawuli
Nabani na oneminyaka engaphezulu kwe-18 angasifaka isicelo kuMlawuli-mafa owongameli weNkundla Ephakamileyo ecela ukuba kutyunjwe umlawuli womntu ogula ngengqondo okanye onengqondo ebuthathaka kakhulu.
Isicelo eso masibhalwe, sifungelwe okanye sibe phantsi kwesingqinisiso esindilisekileyo, kwaye kufuneka-
a sixele unxulumano oluphakathi komenzi wesicelo naloo mntu-
i ukuba umfaki sicelo akangomyeni/nkosikazi okanye isizalwane saloo mntu masixele isicelo ukuba kutheni bengasifakanga nje isicelo aba babaliweyo apha;
ii ukuba abakwazi kufumaneka ukuze bafake isicelo ngokwabo ingaba kuthathwe manyathelo mani na ukuba bafunyanwe phambi kokufakwa kwesi sicelo;
b sifake zonke iingxelo neziqinisekiso zokugula ngengqondo kwaloo mntu kanti kudandalaziswe nezizathu ezixhasa uluvo lokuba akakwazi kulawula izinto anazo loo mntu;
c sibonakalise ngokucacileyo izizathu ezixhasa ukuba kutheni ocelayo ecinga ukuba loo mntu akakwazi kulawula izinto anazo;
d sixele ukuba umceli ebekhe wambona loo mntu kwiintsuku ezisixhenxe ezidluleyo;
e sixele iinkcukacha zaloo mntu, uqikelelo lwexabiso lezinto anazo loo mntu, nengeniso ayizuzayo ngonyaka;
f sinike iinkukacha zabantu abanokucacisa abo ngaphezulu ngesimo sengqondo yaloo mntu nalapho banokufumaneka khona.
Umfaki wesicelo makabonise ubungqina bokuba umnikile ikopi yesicelo lo mntu kuthiwa ugula ngengqondo.
Umlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo unokuthi akuba esiqwalasele isicelo-
a atyumbe umlawuli wethutyana okweli xesha kusenziwa uphando ekubhekiswa kulo kwicandelwana 5; okanye b atyumbe umlawuli ngaphandle kokwenza uphando ukuba-
i uqikelelo lwexabiso lwezinto anazo lubonisa ukuba lingaphantsi kwixabiso elisisimiselo; kwaye ii wanelisekile ukuba ukhona umhlaba wokutyumba umlawuli.
Umlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo kufuneka ukuba athi zingekapheli iintsuku ezingama-30 esifumene isicelo avule indlela yokuba luqale uphando ngokufaneleka kwesi sicelo, oko kusenziwa ngumntu oqeqeshelwe oko, ukuba-
a izinto ezithile ezithethwayo kwisicelo zifuna ubungqina;
b kukho ezinye iinkcukacha ezifunekayo ukuxhasa isicelo; okanye c ixabiso lezinto anazo liqikelelwa ukuba lingaphezulu kwesixa esingummiselo.
Umntu oqhuba uphando-
a kufuneka azingqinisise zonke izityholo neenyaniso ezibekwe kwisicelo axelele umfaki sicelo okanye ummeli wakhe wasemthethweni ukuba aphendule izinto ezithile;
b unakho-
i ukugunyazisa nabanina ukuba avele phambi kwakhe enika ubungqina okanye eze namaxwebhu angqamene neso sicelo;
ii nokuphanda ngemeko yezimali zaloo mntu; ukuze c afake ingxelo yophando lwakhe kuMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo.
Uphando kufuneka lugqitywe kwisithuba seentsuku ezingama-60 luqaliwe, ukuba kunzima ukulugqiba uMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo makanike imvume yokolula elo xesha.
Yakuba iphumile ingxelo, uMlawuli-mafa makathi kwisithuba seentsuku ezili-14 eyiqwalasele-
a atyumbe umlawuli;
b ale ukutyumba umlawuli; okanye c awudlulisele lo mcimbi ukuze uphononongwe yiJaji yeNkundla Ephakamileyo kumagumbi ayo.
Umlawuli-mafa kufuneka ambhalele umntu ogula ngengqondo amazise ngezigqibo zakhe nezizathu zazo.
Umfaki sicelo okanye umntu ogula ngengqondo uvumelekile ukuba abhene zingekedluli iintsuku ezingama-30, loo nto eyenza ngokuqala abhale isaziso sokubhena asithumele kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo kumagumbi ayo, athumele nekopi kuMlawuli-mafai ebeka imihlaba yeso sibheno.
Ukuba uMlawuli-mafa usidlulisele kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo isicelo, okanye ufumene ikopi yenjongo yesibheno, kufuneka ukuba athi zingekedluli iintsuku ezili-14 athumele kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo kumagumbi ayo ikopi-
a yesicelo;
b isishwankathelo sezinto azifumanisileyo;
c ingxelo yophando ngokwemigaqo yecandelwana 5, ukuba belwenziwe;
d izizathu zokusala isicelo okanye zokusidlulisela kwiJaji yeNkundla Ephakamileyo kumagumbi ayo;
e yesaziso senjongo yokubhena, ukuba sikho.
a iqwalasele isicelo okanye isibheno ngendlela efanelekileyo, kuqukwa nokunika ithuba lokuba aba balandelayo banike ubungqina obubhaliweyo okanye bomlomo:
i obhenayo okanye ofaka isicelo;
ii amagosa ezigulo zengqondo azimeleyo, ukuba akho;
iii nentloko yeziko lempilo elichaphazelekayo;
b yenze iziphakamiso;
c ithumele isaziso esibhaliweyo kuMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo, intloko yeSebe lePhondo nabantu abadweliswe kua apha ngentla.
UMlawuli-mafa kufuneka athi zingekedluli iintsuku ezingama-60 echazelwe ngeziphakamiso zeJaji yeNkundla ePhakamileyo kumagumbi ayo, enze ukuba kuqaliswe uphando lokufumana umlawuli ofanelekileyo ukuze atyunjelwe loo mntu ugula ngengqondo.
Iindleko zophando olalathwe kwicandelwana 5 nele 13 kufuneka-
a ziphume kwilifa lalo mntu ugula ngengqondo kanti ukuba uMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo ucinga ukuba isicelo sibubuvuvu obucaphukisayo zakuphuma kumfaki sicelo; kwaye b ziya kubalwa nguMlawuli-mafa'emva kokucebisana kunye nomntu oqhuba uphando.
Iingcebiso malunga nokutyunjwa komlawuli yiNkundla Ephakamileyo ngexesha lophando okanye lokuqhutywa kwetyala
Ukuba iNKundla Ephakamileyo ithe ngeli xesha iqhuba uphando ngkwaloMthetho okanye iqhuba inkqubo zasemthethweni, yanesizathu sokukholelwa ukuba umntu ekuphandwa ngaye okanye inkqubo yomthetho iqhutywayo ngaye akanakukwazi ukulawula izinto anazo, iNkundla ePhakamileyo inokuthi njengenxalenye njengenxalenye yophando okanye yenkqubo yomthetho, iqale uphando ngesimo sengqondo saloo mntu okanye ukukwazi kwakhe ukulawula izinto anazo.
INkundla Ephakamileyo inakho ukuthi ngeli xesha iqhuba uphando ifune ubungqina obungaphaya nakubani na ongqalene noku kungayimfuneko ngenjongo zokuqinisekisa isimo sempilo yengqondo yalo mntu ekumalunga naye kunye nesakhono anaso sokulawula izinto zakhe.
Ukuba kuthe emva kophando iNkundla Ephakamileyo ifumanisa ukokuba isimo sempilo yengqondo yomntu ekumalunga naye inembonakalo yokuba loo mntu anakho ukulawula izinto zakhe, iNkundla ePhakamileyo inga-
a phakamisa ukuba kutyunjwe umlawuli omakalawulele malunga nalowo uchaphazelekayo;
b ngokubhalwe phantsi yazise loo mntu kunye noMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo ngokufunyanisiweyo nangeziphakamiso nezizathu zoko.
UMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo makathi kwisithuba seentsuku ezingama-60 esifumene isaziso kwiNkundla Ephakamileyo-
a enze ukuba kuqhutywe uphando-
i kuqikelelo lwexabiso lezinto anazo loo mntu, nengeniso ayizuzayo ngonyaka;
ii kwenziwe ilinge lokufumana umntu ofanelekileyo ukuchongwa njengomlawuli walowo uchaphazelekayo; ukuze b kutyunjwe umlawuli ukuba ixabiso elithelekelelwayo kunye nengeniso yanyaka yomntu ovhaphazelekayo ingaphantsi kwesixa esimiselweyo.
Iindleko zophando oluxelwa kwicandelwana 4 kufuneka-
a ziphume kwilifa lalo mntu ugula ngengqondo;
b zibalwe nguMlawuli-mafa emva kokucebisana nalowo uqhuba uphando.
Ukungqinwa kokutyunjwa komlawuli
Ukutyunjwa komawuli kuqala kumhla apho uMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo etyikitya isaziso esisemthethweni solo tyumbo.
Amagunya nemisebenzi yabalawuli nezinye izibonelelo ezintlobo-ntlobo ezibhekiselele kutyumbo lwabalawuli
(a) umlawuli kufuneka athi kwisithuba phambi kokuba uMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo atyikitye isaziso esisemthethweni sokutyunjwa anikezele ngesiqinisekiso sokubambisa kuMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo, siqinisekiso eso sisisixa esiqingqwa nguMlawuli-mafa.
b UMlawuli-mafa unokuthi xa umlawuli enika izizathu ezivakalayo-
i alithobe ixabiso lesiqinisekiso sokubambisa;
ii okanye ayeke ukusibiza esi siqinisekiso.
Ukuba uMlawuli-mafa nangaliphina ixesha-
a ufumanisa ukuba umlawuli uyathinjwa okanye ingathi uza kuthinjwa;
b okanye unesizathu sokukholelwa ukuba kungaluncedo kulo mntu otyunjelwe umlawuli, anga-
i ndisa imali yesiqinisekiso sokubambisa emayihlawulwe ngumlawuli;
ii tyumba umlawuli obambiseneyo ukuze zonke izenzo eziphathelele kwilifa lalowo uchaphazelekayo kufuneka zenziwe ngesivumelwano sabo bobabini abalawuli.
Umlawuli unamagunya nomsebenzi woku-
a londoloza nokulawula izinto zalo mntu uthile atyunjelwe yena, enze yonke imisebenzi enxulumene noku;
b aphathe nayiphina micimbi okanye izithembiso zalo mntu phantsi kwayo nayiphina eminye imithetho.
Umlawuli-
a akanakudlulisa ubunikazi okanye abambise ngezinto ezingagungqiyo zalo mntu amlawulelayo ngaphandle kokuba ugunyaziswe ngumyalelo wenkundla okanye unemvume yoMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo;
b inkosikazi/umyeni wakhe, umntwana, umzali, umlingane, iqabane okanye ummeli abanakuthenga okanye bafumane naziphi na izinto zalo mntu ngaphandle-
kufumana imvume kuMlawuli-mafa ofanelekileyo, okanye;
ii kokuba intengo okanye uzikufumana kubhalwe phantsi kwagunyaziswa ngokwasemthethweni nguloo mntu phambi kokuba umlawuli atyunjwe.
Akuba etyunjiwe umlawuli kufuneka ngoko nangoko ahlawule zonke iimali ebezifunyenwe egameni laloo mntu onyulelwe yena kwizandla zoMlawuli-Mafa weNkundla Ephakamileyo echaphazelekayo ngaphandle kokuba-
a adlulise zonke iimali ezijongene nalo mntu amlawulelayo kuMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo, ngaphandle kokuba-
i uMlawuli-mafa unike umyalelo ongomnye;
ii uxwebhu olusemthethweni lwalo mntu olwenziwe phambi kokonyulwa komlawuli kunesigunyaziso esisesinye; okanye iii imali efunekayo ifunelwa aa ukuhlawula nawaphi amatyala;
cc ukondla okanye ukufundisa loo mntu okanye abaxhomekeke kuye;
Ukupheliswa komlawuli
Ixesha legunya lomlawuli otyunjwe ngokwalo Mthetho lifikelela esiphelweni kuphela emva kokuqwalaselwa kwesicelo esenziwe-
a ngulo mntu ebetyunjelwe umlawuli;
b ngumlawuli;
c ngumntu obefake isicelo sokutyunjwa komlawuli emalunga noko.
Isicelo kufuneka-
a sibhalwe ngokohlobo lwengxelo efungelweyo;
b sithunyelwe kuMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo;
c siqulathe-
i izizathu esusekwe kuso isicelo eso;
ii zonke iingxelo kunye neziqinisekiso zempilo yengqondo yaloo mntu ezimalunga nesimo sempilo yengqondo yalo mntu emva kokuba etyunjelwe umlawuli;
iii uqikelelo lwexabiso lezinto anazo loo mntu ngeli xesha kufakwa esi sicelo.
UMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo kufuneka athi zingekapheli iintsuku ezili-14-
a akuphelise ukutyunjwa komlawuli;
b asilandule esi sicelo;
c asibhekise kwiJaji yeNkundla ePhakamileyo kumagumbi ayo.
Ukuba uMlawuli-mafa usiphelisile okanye usilandule esi sicelo kufuneka ambhalele obefake isicelo amnike nezizathu zokusilandula eso sicelo.
Ukuba uMlawuli-mafa uyasilandula isicelo okanye , angafuni nokusidlulisela kwiJaji efanelekileyo, umfaki sicelo unakho ukuba athi kwisithuba seentsuku ezingama-30 esifumene isaziso ekuthethwa ngaso apha ku4 ngentla, abhene-
a ngokuthi abhale isaziso senjongo yokubhena asithumele kwiJaji yeNkundla ePhakamileyo kumagumbi ayo;
b abeke izizathu zokubhena;
c anike uMlawuli-mafa ikopi yesi saziso.
UMlawuli-mafa weNkundla ePhakamileyo kufuneka athi nje kwiintsuku ezili-14 esifumene isaziso sokubhena ngokuchazwe kwicandelwana 5 okanye emva kokuba edlulisele isicelo kwiNkundla ePhakamileyo, afake kule Nkundla ikopi-
a yesicelo;
b isishwankathelo esibhaliweyo sezinto azifumanisileyo;
c izizathu zokusikhaba isicelo okanye zokusidlulisela kwiNkundla ePhakamileyo ukuba kunjalo;
d isaziso sesibheno, kwimeko yesibheno.
INkundla ePhakamileyo kufuneka ithi kwisithuba seentsuku ezingama-30 iyifumene imbalelwano efanelekileyo-
a iqwalasele eso sicelo okanye isibheno ngendlela emiselweyo ukuba kunjalo;
b inike ithuba -
i umbheni;
iii amagosa empilo azimeleyo ukuba akho; kunye iv nentloko yeziko lempilo elimiselweyo;
c yazise ngokubhalwe phantsi umbheni, umlawuli, intloko yeziko lempilo, nentloko yeSebe lePhondo elichaphazelekayo ngezigqibo zayo nezizathu.
Ukulawulwa kwezinto zomntu ogula ngengqondo okanye umntu ongqondo inobunzulu okanye ubukhali obungaphaya
Ukongeza kwesi Sahluko kukho ezinye izibonelelo ezikwimihlathi yama-75, 78, 79, 83, 84, nama-85 zoMthetho Wokulawulwa Kwamafa we-1965 (Umthetho Nomb. 66 ka-1965), ezinotshintsho olufunekayo ziya sebenza kuye nawuphi na umlawuli ochongelwe ngokumalunga nomntu ogula ngengqondo.
IMIGAQO
Imigaqo
UMphathiswa unokuthi emva kokuba ethetha-thethane nawo onke amalungu achaphazelekayo esiGqeba esiLawulayo, enze imimiselo malunga-
a neenkqubo zotyando nezonyango nokuthomalaliswa kweentlungu kubasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo;
b ukusekwa komgangatho onguwo kunye nesithethe sokukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo;
c ukusekwa kwendawo zokhuseleko oluluqilima lwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo;
d ukwenziwa ikheswa kwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo kunye nokusetyenziswa koomatshini ukunqanda ubundlongondlongo;
e ukusekwa kwamaziko okugcina izigulana zikaRhulumente namabanjwa agula ngengqondo;
f abantu abaphantsi koqwalaselo, uvalelo, ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yabo abathunyelwe yinkundla yamatyala kumaziko empilo;
g ukukhawulezisa ukuqwalasela izicelo ekuthethwa ngazo kwiSahluko V;
h ukusekwa kwamaziko okonga abantwana, ulutsha, abantu abadala ukuphakamisa umgangatho wendlela abamkelwa ngayo kula maziko, ukukhathalelwa, ukunyangwa nokuphuculwa kwesimo sempilo yabo;
i ukusekwa kunye nokuphunyezwa kweenkqubo zemfundo kulungiselelwa abasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo bekumaziko empilo amiselweyo;
j ukukhululwa okanye ukunikwa ikhefu kwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo bakuphila okanye ngokwezicelo zabatshate nabo okanye amaqabane abo;
k utshintsho, ukufuduswa nokuthuthelwa kwabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo kunye nokuncediswa ngamalungu amagosa eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ekuphumeleliseni uthutho okanye utshintsho kunye nemiqathango ehamba nokuthutha okanye ukutshintsha;
l iincwadi neenkcazelo ngeenkcukacha zabasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo emazigcinwe kumaziko empilo, kuqukwa neengxelo zenkcitho nengeniso, izicatshulwa, iikopi, izaziso, nawo onke amaxwebhu anolwazi omaluthunyelwe kuMphathiswa;
m ukuhlawulwa kweendleko zokugcinwa kakuhle kunye nenkcitho ezenzekileyo ngokumalunga neenkonzo zothutho,uvalelo, ukukhathalelwa, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo sakhe nawuphi na umsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo kumaziko zempilo ezimiselweyo ezilawulwa phantsi koRhulumente;
n ukuqikelelwa kwexabiso lezinto anazo nengeniso yonyaka yomntu ogula ngengqondo okanye ongqondo ibuthathaka kakhulu nekufuneka atyunjelwe umlawuli;
o ukugunyaziswa nokukhutshwa kwamaphepha-mvume amaziko empilo aphantsi koncedo lukaRhulumente, azimeleyo okanye aphantsi kwamaqumrhu angengowaseburhulumenteni, anika iinkonzo zenkathalelo, ukunyangwa kunye nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo kunye nemfuneko emazinamathiselwe kolo gunyaziso okanye isiqinisekiso;
p imiba ephathelele kumagunya, imisebenzi, izikhokelo zokusebenzisa la magunya nemisebenzi kunye nokunika ingxelo yezibophelelo zeBhodi yokuHlola lokunika;
q ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo yabasebenzisi benkathalela zempilo yengqondo abanezifo ezosulelayo okanye izifo ezisasazeka lula;
r ithuba apho abasebenzisi benkathalelo zempilo yengqondo banokuthi babe kugcino lwamaPolisa;
s nawo nawuphi na umcimbi ofunekayo okanye noyimfuneko ukuzalisekisa iinjongo zalo Mthetho.
Umongo wemimiselo
Ummiselo owenziwe phantsi kwalo Mthetho unakho-
a ukunika amagunya noxanduva kubani, kwiqumrhu okanye iziphatha-mandla zoluntu;
b ukuqulatha imfuneko kwaye unike nezaphulelo; okanye c ungqalane -
a ukuseka njengokusegunyeni nasiphi na isicwangciso-nkqubo esipapashiweyo, inkqubo okanye uhlobo lokwenza izinto, nomgangatho ovunywe jikelele njengosegunyeni kwinkonzo zomsebenzi othile ochaphazelekayo; kunye b nokunyanzele nawuphina umntu okanye iqumrhu ukuba lithobele okanye lisebenze ngokweso sicwangciso-nkqubo, indlela yokusebenza okanye loo mgangatho umiselweyo;
Inkqubo yokwenza imimiselo
UMphathiswa kufuneka phambi kokuba enze okanye ahlomele imimiselo phantsi kwalo Mthetho-
a akhuphe isibhengezo kwiGazette apho aya kuchaza injongo yakhe yokwenza imimiselo;
i ukuba imigaqo eyilwayo iqulunqelwe ukuze abantu banike izimvo zabo; kunye ii nalapho inokufumaneka khona imimiselo eyilwayo;
c anike ithuba elibuncinane buziintsuku ezingama-30 zokuba abantu banike izimvo zabo;
Nangaliphina ithuba phambi kokuba ikhutshwe imimiselo, iingxoxo kunye nengcebiswano nabantu abanomdla zingaqhutywa nalo naliphina iqela elinomdla.
Icandelwana 1 aliyichaphazeli le mimiselo ilandelayo-
a nawuphina ummiselo ofuneka ukuba wenziwe ngokungxamisekileyo ngenxa yonjongo yokunceda uluntu jikelele;
b ukulungiswa kweempazamo zokubhala.
Nawuphi na ummiselo ochaphazela ingxowa kaZwelonke okanye inkcitho kufuneka wenziwe emva kokuvisisana noMphathiswa ophethe ezemali.
Nawuphi na ummiselo ochaphazela iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka wenziwe ngokukokuvisisana noMphathiswa owongamele ezokhuselo nokhuseleko.
Nawuphi na ummiselo ochaphazela umicimbi yemfundo kufuneka wenziwe ngokuvisisana noMphathiswa owongamele ezeMfundo.
Nawuphi na ummiselo ochaphazela miqathango neemfuneko zokuqeshwa komntu liSebe likaZwelonke, iSebe lePhondo, iqumrhu elelawula impilo kwisithili, kanti nawuphi na umgaqo odibene nemicimbi yokulawulwa kobudlelwane bengqesho kufuneka wenziwe ngokuvisisana noMphathiswa owongamele ezeNkonzo zoLuntu kunye noLawulo.
Nawuphi na ummiselo ochaphazela ukutyunjwa komlawuli kwakunye nezixa eziqingqiweyo zokuqeshwa koMlawuli-mafa weNkundla Ephakamileyo njengomlawuli, neemiqathango yalo ngqesho, kufuneka wenziwe ngokuvisisana noMphathiswa owongamele ezoBulungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko.
Imiqathango nokwaphulelwa okuqulathwe kwimimiselo
UMphathiswa unakho ukuba nanini na akhuphe isibhengezo kwiGazette malunga naliphina iziko, umntu, iqumrhu okanye umbutho-
a amisele, ajike okanye arhoxise umqathango othile komnye kummiselo; okanye b agunyazise, ajike okanye arhoxise isaphulelo esikhoyo kummiselo.
UMphathiswa akanakho ukujika okanye ukurhoxisa umqathango okanye isaphulelo esenziwe phantsi kwalo Mthetho ngaphandle kokuba umntu okanye iziko elichaphazelekayo linikwe ithuba lokuhlomla ngaloo mba.
ISAHLUKO X
IZIBONELELO JIKELELE
Amatyala nezohlwayo
Nawuphi na umntu othe-
a wagqwetha inkcukacha nakusiphina isicelo, ingxelo, ugcino lweenkcukacha, nakwisiqinisekiso;
b othintela okanye aphazamise omnye ekwenzeni umsebenzi wakhe;
c ongakhathaleli okanye ophatha kakubi umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo, ngayo nayiphina indlela ejongela phantsi okanye ovumela ukuba umsebenzisi aphathwe ngolo hlobo;
d oncedisa okanye okhuthaza ukuba umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo-
i azimele kwiziko lempilo apho agcinwe khona;
ii okanye angayithatheli ngqalelo inkathalelo, unyango nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo sempilo, okanye imiqathango yokuthatha ikhefu oknaye ukukhululwa phantsi kwemiqathango; okanye e owalayo ukunika iinkcukacha okanye onika ezibubuxoki kwigosa leNkonzo yamaPolisa omZantsi Afrika malunga nendawo akuyo umsebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo othe wazimela okanye othathwa ngokuba uzimele, phantsi kwalo Mthetho unetyalo lokwaphula umthetho
Nawuphina umntu ofunyenwe enetyala phantsi kwalo Mthetho ujongene ujungene nesohlwayo sokudliwa imali okanye ukuvalelwa ixesha elingadluliyo kwiinyanga ezintandathu okanye kuzo zombini isohlwayo sokudliwa imali okanye ukuvalelwa.
Ukusekwa kweekomiti zengcebiso nezobuchule
UMphathiswa unakho ukumisela ikomiti ecebisayo okanye eyobuchule ngenjongo yokuphumeza iinjongo zalo Mthetho.
Ekumiseleni ezi komiti, uMphathiswa unokuthi, ngokommiselo, agqibe-
a ngokwakhiwa, imisebenzi, nendlela yokusebenza yekomiti;
b imiqathango, iimeko, intlawulo nezibonelelo ezinikwa amalungu ezo komiti ngemvisiswano noMphathiswa wezimali;
c nezinye izinto ezingqamane noku.
Ukwabiwa nokumiselwa kwamagunya nezigqibo
(a) UMphathiswa unakho ukudlulisela ngokubhala phantsi, amagunya awanikwe ngulo Mthetho okanye eminye imithetho-
i nakubani na oqeshwe nguRhulumente; okanye ii kwiBhodi okanye iqumrhu elisekwe phantsi kwalo Mthetho, ngaphandle kwamagunya ekuthethwa ngawo kwicandelo lama-66.
b Ilungu elichaphazelekayo lesiGqeba esiLawulayo linakho ukuthi ngokubhalwe phantsi lidlulisele naliphina igunya elilinikwe nguloMthetho okanye uMphathiswa kuye nawuphina umntu okanye iqumrhu elikhankanywe kumhlathi a.
Umntu okanye iqurhu ekudluliselwe kulo amagunya angawasebenzisa ngokungaphantsi kwezokhokhelo zoMphathiswa okanye ilingu lesiGqeba esiLawulayo.
UMphathiswa okanye ilungu elichaphazelekayo lesiGqeba Esilawulayo linakho ukuba nanini na-
a lirhoxise ukudluliselwa kwamagunya okwenziwe phantsi kwecandelwana 1; okanye b lirhoxise, okanye lihlomele nasiphina isigqibo esenziwe xa bekudluliselwa loo magunya.
Isigqibo esenziwe ngokwamagunya adluliselweyo ngaphandle kokuba sirhoxisiwe okanye sihlonyelwe sithathwa ngokuba senziwe nguMphathiswa okanye ilungu lesiGqeba esiLawulayo elichaphazelekayoi, njengoko kunjalo.
Naliphi na ilungelo okanye isibonelelo esinikezelweyo okanye naluphi na uxanduva okanye indleko edaleke ngenxa yesigqibo esenziwe ngokwamagunya adluliselweyo achazwa kwicandelwana 1 akanakuchaphazeleka xa sesirhoxisiwe okanye sihlonyelwe eso sigqibo.
Isebe likazwelonke okanye isebe lephondo lingangena kwisigqibo nalo naliphina iqumrhu elingelolasebuRhulumenteni okanye nabo nabaphi na abanikezela beenkonzo babucala okanye bakawonke-wonke ngenjongo zokusebenzisa amagunya, nokwenza imisebenzi noxanduva phantsi kwalo Mthetho.
Ukurhoxiswa kwemithetho
Imithetho ethiwe thaca kumqolo wokuqala nowesibini kwiShedyuli iyarhoxiswa ukuya kuthi ga koko kudweliswe kumqolo wesithathu weshedyuli.
Ukurhoxiswa oku akuwachaphazeli amalungiselelo ethutyana achazwe kwicandelo lama-74.
Amalungiselelo ethutyana
Amalungiselelo ethutyana akweli candelo makafundwe athathwe njengezibonelelo ezimele lo Mthetho.
Nantoni na eyenziwe phambi kokuba uqale lo Mthetho phantsi kwemithetho erhoxisiweyo ithathwa ngokuba yenziwe phantsi kwalo Mthetho, kwaye iya kuqhubeleka inamandla njalo-
a ngaphandle kokuba iyaphikisana nalo Mthetho; okanye b ide ibe ibekwe ecaleni okanye irhoxisiwe.
Nayiphi na inkqubo emiliselwe okanye inkqubo eyenziwa ngokwemithetho erhoxisiweyo ngulo Mthetho mayiqhutywe ngokungathi lo Mthetho awukhange umiselwe.
Nawuphi na umntu obethathwa njengokuba uyazithandela ukufumana unyango ngokwemithetho erhoxisiweyo, makathi xa kuqala lo Mthetho alungiselelwe ngokwemigaqo yecandelo lama-25.
a Umntu othathwa njengesigulana esizithandelayo ngumthetho orhoxisiweyo, kulo Mthetho uthathwa njengomsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo oncediswayo, kwaye ngenjongo zecandelo 30 kufuneka ahlolwe kwinyanga ezintandathu.
b Uhlolo olwenziwe kwinyanga ezintandathu phambi kokuqala kwalo Mthetho luthathwa ngokungathi luhlolo lwenyanga ezintandathu phantsi kwecandelo 30.
a Umntu obenikwe umyalelo wokuvalelwa phantsi kwemithetho erhoxisiweyo ngulo Mthetho, uza kuthi xa kuqala kwalo Mthetho athathwe njengesebenzisi wenkathalelo yempilo yengqondo ongazikhethelanga ukuze ngenjongo zecandelo lama-37 kufuneka ahlolwe kwinyanga ezintandathu.
b Uhlolo olweinziwe kwiinyanga ezintandathu phambi kokuqala kwalo Mthetho luthathwa ngokungathi luhlolo lwenyanga ezintandathu ngokwecandelo 37.
a Nawuphina umntu othe ngemithetho erhoxiswe nguloMthetho wathathwa wathathwa njengesigulana sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo, kufuneka xa kuqala lo Mthetho lilungiselelwe ngokweSahluko VI nese VII, ngokulandelelana kwaye ngenjongo zamacandelo 46 kunye nama-55 ngokulandelelana, bahlolwe kwiinyanga ezintandathu.
b Uhlolo olwenziwe kwiinyanga ezintandathu phambi kokuqala kwalo Mthetho luthathwa ngokungathi luhlolo lwenyanga ezintandathu ngokwamacandelo 46 kunye nama-55 ngokulandelelana.
Nasiphi na isiqinisekiso esikhutshwe phantsi kwecandelo lama-43 okanye lama-44 omthetho orhoxiswa ngulo Mthetho sisenamandla kwaye siyasebenza kodwa uhlala kwesisiqinisekiso asayi kwandiswa ngaphaya komhla wokuphelelwa kwaso.
Isihloko esifutshane nokuqalisa
Lo Mthetho ubizwa ngokuba nguMthetho weNkathalelo yeMpilo yeNgqondo ka-2002, kwaye uya kuqala ukusebenza ngosuku oluya kubekwa nguMongameli ngesaziso esiya kubhengezwa kwiGazette.
ISHEDYULI
IMITHETHO ERHOXISWAYO
Isihloko esifutshane
Ubungakanani bokurhoxiswa
UMthetho weMpilo yeNgqondo, 1973
Xa uwonke ngaphandle kwesahluko 8
UMthetho weMpilo yeNgqondo, 1981
Xa uwonke
UMthetho weMpilo yeNgqondo, 1985
Xa uwonke
UMthetho weMpilo yeNgqondo, 1986
Xa uwonke
IsiBhengezo soHlaziyo lweMpilo yeNgqondo, 1992 (Venda)
Xa uwonke
IMEMORANDAM YEENJONGO ZOMTHETHO OYILWAYO WENKATHALELO YEMPILO YENGQONDO
IMVELAPHI
Lo "mthetho uyilwayo" ufuna ukuqinisekisa ukuba iinkonzo zenkathalelo zempilo yengqondo, ezonyango nezokulungisa isimo sempilo zenziwe zabanokufumaneka kubantu abaneengxaki zokugula ngengqondo, ngokulandela iindlela zempilo eziqhelekileyo.
Lo mthetho oyilwayo ukhuthaza kwaye ukhusela amalungelo abantu abaphazamiseke ingqondo uze uwalungelelanise la malungelo nalawo oluntu kwiimeko apho amalungelo abo anokuphazanyiswa ngumntu ophazamiseke ingqondo.
Lo Mthetho uya kurhoxisa uMthetho wezeMpilo yeNgqondo, wowe-1973 othathwa ngokubanzi ngokuba ushiywe lixesha kwaye, ngelinye icala awuhambisani noMgaqo-siseko. Umthetho oyilwayo ujonge kuphela iimeko zokonga impilo yengqondo kwaye ngoku ibizwa ngokuba nguMthetho weNkathalelo kweMpilo yeNgqondo ngokuphikisana nalo ukhoyo uMthetho weMpilo yeNgqondo othathwa ngokuba uthiywe ngendlela engachanekanga.
IINJONGO ZOMTHETHO OYILWAYO
Iinjongo zomthetho oyilwayo zixelwe kwicandelo 3. Iinjongo zezi-
a ukulawula imeko kenkathalelo yempilo yengqondo ngendlela apha ethi -
i yenze ukubonelelwa ngezona nkonzo ziphezulu zokukhathalela impilo yengqondo, ukunyanga nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo esinokufumaneka phantsi kwamancedo akhoyo;
ii ukwenza iinkonzo ezisebenzayo zenkathalelo kwempilo yengqondo, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo zifumaneke ngokulinganayo eluntwini, zisebenze kakuhle kwaye zilungele iimeko zomsebenzisi wenkathalelo zempilo yengqondo;
b ukunabisa amalungelo nezibophelelo zabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo kwakunye nezibophelelo zabo banikela ngenkathalelo zempilo yengqondo;
c ukulawula indlela yokufumana nokubonelela ngeenkonzo zokukhathalelwa kwempilo yengqondo, nokunyangwa kwaba-
i abasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo abancedwayo kunye nabazikhetheleyo;
d ukulawula indlela izinto ezizezezabo bagula ngengqondo nabagula ngengqondo kakhulu ezinokulawulwa ngayo yinkundla yomthetho.
UMONGO WOMTHETHO OYILWAYO
Isahluko 1 sibonelela ngeenkcazo-zamagama.
Isahluko II siphethe izibonelelo ezingundoqo. Esi sahluko sicacisa indima kaRhulumente ekunikezeni ngeenkonzo zempilo yengqondo. Sibonelela ngokuba nokufikelelwa okukhulu kunye nokuhlanganiswa kweenkonzo zempilo yengqondo kumanqanaba ahlukehlukeneyo okubonelelwa ngezempilo kunokuba kunjalo ngoku.
Isahluko III siquka amalungelo nemisebenzi ephathelene nempilo yengqondo.
Amalungelo ekuthethwe ngawo abandakanya-
b Ukuvuma ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sempilo sesiqhelo nokwamkelwa kumaziko ezempilo;
c Ukucalucalulwa okunomkhethe;
d Ukuxhaphaza nokuphathwa kakubi;
e Imimiselo ebhekiselele kwisimo sokuphila kwengqondo;
f okusekhusini;
g Izithintelo ekuthandaneni kwabantu abadala;
h Ilungelo lokumelwa;
i Ilungelo kwingxelo yokukhutshwa kunyango;
j Ulwazi lwamalungelo ngokupheleleyo.
Isahluko IV sibonelela ngokusekwa kweeBhodi zokuHlola iMpilo yeNgqondo.
Lo mthetho uyilwayo ubonelela ngokusekwa kweeBhodi zokuHlola iMpilo yeNgqondo kumaphondo ngenjongo yokuqinisekisa ukhuseleko lwamalungelo abantu abafakwa kwinkathalelo, unyango kunye nokubuyiselwa kwesimpo sesiqhelo ngaphandle kwemvume yabo.
Isahluko V simalunga nokukhathalelwa kwempilo yengqondo ngokuzithandela, ukuncediswa nokungazikhetheli.
a Esi sahluko silawula indlela egunyazisa ukukhathalelwa, ukunyangwa nokubuyiselwa kwesimo sesiqhelo.
b Kulo Mthetho uyilwayo, izigulana ezizikhethela ukunyangwa zibonwa kwaye ziphathwa ngokufanayo nabanye abantu abanezinye ingxaki zempilo.
c Kubekwa imigaqo yokungenisa kunyango nokunyangwa kwabantu abangakwaziyo ukuzithathela isigqibo ngenxa yokugula ngengqondo okanye ukusilela kwengqondo ezincediswayo. Oku kubandakanya ukwenziwa kwezicelo, ukuxilongwa komntu ngabasebenzi abakhathalela impilo yengqondo nokuhlolwa nokuzalisekiswa yiBhodi yokuHlola. Inkqubo yezibheno nokunika iingxelo ngamathuba athile nazo ziyabekwa.
d Ngokuphathelele nokukhathalelwa nokunyangwa okunyanzelekileyo kumiselwe iindlela ezikwafana nezo zisebenza kwizigulana "ezincediswayo". Ngaphezu koku, kubonelelwa nangovavanyo olwenziwa ngethuba leeyure ezingama72 olunokunceda umsebenzisi achache kwisigulo ngaphambi kokuba abotshelelwe kwisibhedlele sengqondo. Isigqibo seBhodi yokuHlola sithunyelwa kwiJaji ukuba iphinde isiqwalasele ngokungaphaya.
e Esi sahluko sikwathetha ngendawo zokhuseleko oluluqilima ezithi maxa wambi zifuneke kubantu abagula ngengqondo.
Esi sahluko simalunga nabantu abamiswe yinkundla njengabantu abangekho kwisimo sokumela ityala. Kubekwa imiqathango yokutshintsha umguli ukusuka kwiziko lokugcinwa, ukucela ikhefu, iingxelo ngamaxesha athile ukuya kwinkqubo zokukhululwa.
Isahluko VII sithetha ngamabanjwa agula ngengqondo.
Ukuba ibanjwa lithi ligule ngengqondo kangangokuba kufuneke litshintshelwe kwisibhedlele sabagula ngengqondo, oku kungenziwa emva kokulandela iinkqubo ezininzi. Ukubuyiselwa entolongweni okanye ukukhululwa emva kokuphela kwexesha lesigwebo nazo kuthethiwe ngazo.
Isahluko VIII sibonelela ngokhathalelwa nokulawulwa kwezinto zomntu ogula ngengqondo okanye umntu onokusilela okukhulu kwengqondo. Kubonelelwa nangomawuli ekufuneka atyunjwe ukuba alawule kwaye aphathe izinto ezizezomntu ogula ngengqondo xa kukho imfuneko yoku.
UMphathiswa, emva kokuthethathethana nabaPhathiswa abafanelekileyo bamaphondo unokukhupha imimiselo emalunga nenani lemicimbi, ebandakanya-
a iinkqubo zotyando okanye ezonyango okanye ukuphilisa;
b izithethe nemigangatho;
d ukunikwa imali kwimibutho engasiyiyo ekarhulumente; kunye e nokunikwa amaphepha-mvume kwindawo.
Esi sahluko sinika nenkqubo enokulandelwa xa kuphunyezwa imimiselo.
Isahluko X sithetha ngezibonelelo jikelele.
Esi sahluko simalunga nolwaphulo-mthetho nezohlwayo; ukusekwa kweekomiti zobuchule; ukunikwa nokwabiwa kwamagunya; imithetho erhoxiswayo namalungiselelo okutshintsha.
Ezinye inguqulelo ezibalulekileyo kulo Mthetho zibandakanya-
a Ukuguqulwa kwesihloko soMthetho.
b Ukongezelelwa kwesahluko esimalunga namalungelo ezigulana. Esi sahluko sibaluleke kakhulu nanjengoko abantu abagula ngengqondo besacalucalulwa kwaye bengakhuselwa ngokwaneleyo ngumthetho.
c Ukufakelwa kodidi lo "msebenzi wenkathalelo yempilo yengqondo". Oku kuya kuvumela ukufikeleleka okukhulu kwiinkonzo ezininzi zempilo yabagula ngengqondo. Iya kuqinisekisa kanjalo ukuba imisebenzi yempilo yengqondo iqhutywa ngabantu abanakho kwaye abakufundeleyo oko.
d Kongezelelwe "iBhodi yokuHlola iMpilo yeNgqondo". Oku kuya kukhusela izigulana ekubeni zingafane nje zibeselugcinweni ngaphandle kwesizathu. Oku kuthetha ukuba kuyashenxwa kwisiqinisekiso sikamantyi esithi sisetyenziswa ngaphandle kokuphikiswa ngumantyi kuyiwa kwiBhodi ebandakanya umntu wasemthethweni onokuba ngumantyi, umsebenzi wenkathalelo yempilo yengqondo nommi wasekuhlaleni.
e Kusungulwa uvavanyo lweeyure ezingama 72 phambi kokwamkelwa kwisibhedlele sengqondo okunyanzelekileyo. Oku kongezelelwe njengoko abanye bantu bethi baphile ngeli thuba kwaye le nkqubo ingazithintela iingxaki ezininzi incede kulawulo olunxulumene neziqinisekiso. Oku kukwanceda kwisigulane esinyangwayo.
f Ukwenza mfutshane ithuba lokuhlola abagula ngengqondo abanyanzelekileyo kunyango, abancediswayo, izigulana zikaRhulumente namabanjwa.
g Amacandelo amaninzi alo Mthetho usebenzayo ashiyiwe. Umzekelo, icandelo elithintela ukwenza iingxelo ngeemeko zamaziko abagula ngengqondo nendlela yokusebenza nezigulana ezisuka kwamanye amazwe. IiBhodi zeziBhedlele zisusiwe ukuthintela uphindaphindo lwezindululo zomthetho oyilwayo yezeMpilo. Amalungiselelo axa kutshintsha izinto enziwe de lifike elo xesha lokuphunyezwa koMthetho oyilwayo weMpilo omtsha.
Kuya kubakho iindleko ngenxa yokusekwa nokusebenza kweBhodi yokuHlola iMpilo yeNgqondo. Nakuba kunjalo, xa kujongwa uqoqosho mali olunokubakho (kuxhomekeke kuqikelelo lweentsuku zokubasesibhedlele ekufuneka zongiwe ngenxa yokuqaliswa kweBhodi) kubonkala ukuba emva kwethuba kungakho uqoqosho mali olwenzekayo ngenxa yokuqalisa leBhodi.
UMthetho oyilwayo ubonelela ilungelo lokumelwa kwabasebenzisi benkathalelo yempilo yengqondo, kubandakanywa ukufumana ukumelwa ngokwasemthethweni. Izigulana ezihluphekayo kufuneka zincediswe ngokumalunga noMthetho woNcedo loMthetho. Ekuthetheni neBhodi yoNcedo loMthetho ithe ngaphandle kokuba kongezwe izimali ezabelwe le njongo, ayinakho ukunceda. Kunzima kakhulu ukuqikelela iindleko ezinokubakho njengoko kungacacanga ukuba ingaba eli lungelo linokusetyenziswa kanjani na.
ABANTU/IMIBUTHO /AMAQUMRHU EKUTHETHISWANE NAYO
Aba bantu, imibutho namaqumrhu alandelayo kwathethwana nawo-
a AmaSebe kaRhulumnete kubandakanywa iiNkonzo zoLuleko; Ezobulungisa/Iofisi kaMlawuli-mafa/Ulawulo loTshutshiso Loluntu; iNkonzo yamaPolisa aseMzantsi Afrika; uPhuhliso lweNtlalontle; Inkonzo kaZwelonke noLawulo; EzeMfundo; ezoThutho.
b Onke amaSebe ezeMpilo amaphondo namagunya aliqela afumaneka kwiphondo.
c IOfisi yeMeko yaBantu abaKhubazekileyo.
d IKhomishini yamaLungelo oLuntu yoMzantsi Afrika.
e IBhodi yoNcedo loMthetho.
f Ikhomishini yoMthetho yoMzantsi Afrika.
g Onke amaSebe ezeMpilo yokuGula kweNgqondo, ukulolongwa kwengqondo nawaBongikazi asebenza nabaGula ngeNgqondo akwiiyunivesithi.
h Uthungelwano lweNkathalelo yeMpilo esisiseko yeSizwe.
i INdibano yooGqirha beziGulo zeNgqondo yoMzantsi Afrika.
j IMbumba yeMpilo yeNgqondo yoMzantsi Afrika.
k IKhomishini yamaLungelo abeMi boMzantsi Afrika.
m Indibano yezeNgqondo yoMzantsi Afrika.
n IiNkonzo eziZodwa zeMpilo zokoKhathalela uBomi.
INdibano yeDemokrasi yaBongikazi boMzantsi Afrika.
p Abantu abahluka-hlukeneyo, kubandakanywa abasebenzisi beenkonzo zesigulo sengqondo.
IINKQUBO ZEPALAMENTE
AbaCebisi boMthetho bakaRhulumente neSebe lezeMpilo bacinga ukuba uMthetho oyilwayo kufuneka usetyenzwe ngokuphathelele kwinkqubo emiselwe kwicandelo 76 loMgaqo-siseko njengoko uMthetho oyilwayo uwela phantsi kwemisebenzi edweliswe kwiShedyuli 4 yoMgaqo-siseko, oko kuthi "iiNkonzo zeMpilo".
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO OYILWAYO WOKHATHALELO LWEMPILO YENGQONDO.txt</fn>
UMTHETHO OYILWAYO WOKHATHALELO LWEMPILO YENGQONDO
Njengoko ulungisiwe yiKomiti yeSebe loLawulo kwiMpilo iNdlu yoWiso-mThetho
Uxwebhu lwesiNgesi luxwebhu olusemthethweni lomThetho oYilwayo
UMPHATHISWA WEZEMPILO
IZILUNGISO ZEKOMITI YESEBE LOLAWULO
KUMTHETHO OYILWAYO WOKHATHALELO LWEMPILO YENGQONDO
Njengoko kuvunyiwe yiKomiti yeSebe loLawulo kwiiNkonzo zeNtlalo iBhunga likaZwelonke lamaPhondo
IZILUNGISO EKUVUNYELWENE NGAZO
KUMTHETHO OYILWAYO WOKHATHALELO LWEMPILO YENGQONDO
Kwiphepha le-11, kumgca wesi-7, emva kwe-"19" ukufakwa kwesi-" .
UMHLATHI WAMA-20
Kwiphepha le-11, kumgca wama-23, emva "kwabantu" ukufakwa kuka "abangabemi boMzantsi Afrika".
UMHLATHI WAMA-23
Kwiphepha le-12, kumgca we-19, ukushiywa "komhlathi (a)" endaweni yakhe ibe "licandelwana ".
UMHLATHI WAMA-47
Kwiphepha lama-23, kumgca we-10, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
Kwiphepha lama-23, kumgca wama-43, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
Kwiphepha lama-23, kumgca wama-56, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
Kwiphepha lama-24, kumgca wesi-6, ukushiywa kuka "ukucela uMphathi weNkundla ePhakamileyo ebandakanyekayo ukuba".
Kwiphepha lama-24, kumgca wesi-7, ukushiywa kuka "omnye umlawuli" endaweni yakhe ibe "ligosa lomthetho"
Kwiphepha lama-24, kumgca we-12, ukushiywa kuka "mlawuli" endaweni yakhe ibe "ligosa lomthetho"
Kwiphepha lama-24, kumgca we-14, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
Kwiphepha lama-24, kumgca wama-20, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
Kwiphepha lama-24, emva komgca wama-25, ukongeza:
Ngokwenjongo zeli candelo "igosa lomthetho" lithetha igqwetha okanye igqwetha lejaji elinelungelo lokuvela kwiNkundla ePhakamileyo.
UMHLATHI WAMA-48
Kwiphepha lama-25, kumgca wesi-3, ukushiywa kuka "iNkundla ePhakamileyo" endaweni yakhe ibe "yijaji kwigumbi lejaji lokuxoxa amatyala angafuni ukuya enkundleni"
UMHLATHI WAMA-60
Kwiphepha lama-30, kumgca wesi-14, ukushiywa "kwecandelwana " endaweni yalo ibe "ngamacandelwana " nele "
Kwiphepha lama-30, kumgca we-18, ukushiywa kuka "umnumzana wokurhafisa ngokwekwimithetho-siseko ebandakanyekayo kwimithetho eyilwayo yokurhafisa yeendleko kwiinkqubo zoluntu" endaweni yake ibe:
uMnumzana emva kokucebisana kunye nomntu oqhuba uphando
UMHLATHI WAMA-61
Kwiphepha lama-30, kumgca wama-45, ukushiywa kuka "onokuba nguye"
Kwiphepha lama-30, kumgca wama-50, ukushiywa kuka "umnumzana wokurhafisa ngokwekwimithetho-siseko ebandakanyekayo kwimithetho eyilwayo yokurhafisa yeendleko kwiinkqubo zoluntu" endaweni yake ibe:
uMnumzana emva kokucebisana kunye nomntu oqhuba uphando
UMHLATHI WAMA-63
Kwiphepha lama-31, kumgca wesi-3, ukushiywa kuka "kwiintsuku zakhe ezingama-30" endaweni yakhe ibe "phambi kokuba umnumzana weNkundla ePhakamileyo asayine isaziso esisemthethweni se"
Kwiphepha lama-31, kumgca wama-44 kunye nama-45, ukushiywa "komhlathi (b)".
UMHLATHI WAMA-65
Kwiphepha lama-32, kumgca wama-41, ukushiywa kuka "abantwana okanye abantwana" endaweni yakhe ibe "ngumntu okanye umntu".
Kwiphepha lama-32, kumgca wama-43, emva kwama-"79" kufakwe ama"83"
Kwiphepha lama-32, kumgca wama-45, ukushiywa kuka "umntwana" endaweni yakhe ibe "ngumntu"
UMHLATHI WAMA-67
Kwiphepha lama-33, kumgca wama-43, emva ko "ngaphantsi" endaweni yakhe ibe "ye"
UMHLATHI WAMA-70
Kwiphepha lama-34, kwimigca yama-48 kunye nama-49, ukushiywa kuka "isohlwayo esingadluliyo kuma-R5000 okanye ukuvalelwa ixesha elingadlulanga kwiinyanga ezintandathu, okanye isohlwayo esinjalo okanye ukuvalelwa okunjalo: endaweni yakhe ibe:
isohlwayo okanye ukuvalelwa ixesha elingadluliyo kwiinyanga ezintandathu okanye kuzo zombini isohlwayo esinjalo okanye ukuvalelwa okunjalo.
UMHLATHI WAMA-74
Kwiphepha lama-36, kumgca woku-1, ukushiywa kuka "ukwamkelwa" endaweni yake ibe "ukubanjwa".
UMHLATHI WAMA-75
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO OYILWAYO.txt</fn>
UMTHETHO OYILWAYO
Ukubonelela ngokuqwalasela imigangatho yempilo kwiziKolo zamasiko olwaluko; ukubonelela ngemvume yokuqhuba inkqubo yolwaluko; ukugcina nesikolo solwaluko nokubonelela ngeemeko ezinokuba nobungozi.
UKUWISWA KOMTHETHO liqumrhu lephondo lowiso- mthetho liPhondo laseFreyistati ngolu hlobo lulandelayo:
Iinkcazelo
Kulo mthetho ngaphandle kokuba imeko ichazwe ngenye indlela -
ulwaluko" luthethe ulwaluko lomntu njengenxalenye yokwenza isiko;
" iSebe" kuthethwa iSebe lezeMpilo lePhondo;
uMphathi wezeMpilo weSithili" kuthethwa uMphathi wezeMpilo weSithili ekubhekiselelwe kuye kwicandelo lesi-2;
uNompilo woMmandla" kuthethwa umntu ekubhekiselelwe kuye kwicandelo lesi-8 ohlola iziKolo zoLwaluko;
igazethi" ithetha igazethi yePhondo ekwiPhondo;
"iNtloko yeSebe " kuthethwa iNtloko yeSebe lezeMpilo kwiPhondo;
ulwaluko" kuthethwa xa umntu ekulo naliphi inqanaba lenkqubo yokwaluka equlathwe kulo mthetho;
iziKolo zoLwaluko" zithetha iindawo apho kwakhiwe khona indawo ezibizwa ngokuba " ITHONTO", "IBHUMA", okanye "ISUTHU";
UMEC" kuthethwa ilungu leBhunga loMbuso elilawulayo elineemfanelo kwezeMpilo kwiPhondo;
" ugqirha" kuthethwa umntu obhalisileyo phantsi koMthetho wezobuChule bokuNyanga, we-1974 ( Umthetho wama-56 we-1974);
umzali" kuthethwa -
a umzali okanye umondli walowo wolukayo okanye walowo ulindeleke ukuba oluke okanye b umntu onelungelo lokugcina owalukayo okanye olindelekileyo ukuba aluke;
imvume" kuthethwa imvume kwimeko yoxwebhu elimiselwe kwisiHlomelo A nakwisiHlomelo B, esinikwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ngokuphathelele kwicandelo 7 (a);
ukumiselwa" kuthethwa ukumiselwa ngumthetho;
isixhobo zokutyanda" kuthethwa isixhobo esisetyenziswa ekwenzeni ulwaluko, " isixhobo" sinentsingiselo engqinelanayo;
lo Mthetho" ukuquka imimiselo ephantsi koMthetho;
ibhunga lesiko" kuthethwa igunya lesiko elizinziswe ngokuphathelele kumthetho okwicandelo le-211 loMgaqo-siseko;
isixhobo somthonyama" kuthethwa isixhobo esisetyenziswa yingcibi ekwaluseni;
inkqubo yesiko" ukuquka inkqubo ngokwesiko, ngokwenkolo okanye eminye imithetho efana nale meko; kunye ingcibi" kuthethwa umntu oqeqeshiweyo nonamava ekwenzeni isiko lolwaluko nokunyanga abakhwetha.
Imvume yokuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abakhwetha
Umntu akanakuba naso isiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abalukayo ngaphandle kokwenza isicelo sokufumana imvume ebhaliweyo kuMphathi wezeMpilo weSithili kwingingqi apho isiKolo soLwaluko sikhoyo okanye apho kuqhutyelwa khona ulwaluko: Ngaphandle kokuba esi siqwendana asisebenzi kunyango lalolwo walukileyo esibhedlele okanye kugqirha oqeqeshiweyo.
UMEC angamisela iinkqubo zokwenza izicelo eziquka:
a imvume nguMasipala waseKhaya;
b imvume libhunga lamasiko apho kuyimfuneko;
c imvume ngumzali walowo wolukayo ongaphantsi kweminyaka eli-18;
e isiqinisekiso samava nobuchule bokuba nesiKolo solwaluko.
UMphathi wezeMpilo weSithili okanye umntu oncedisa uMphathi wezeMpilo weSithili kwaye kukho uGqirha kufuneka kufundwe iimfuno ezimiselweyo ezichazwe kwifomu yesicelo kulwimi olusemthethweni olwaziwa ngulowo wenza isicelo semvume.
Ingcibi eyenza isicelo sokuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abolukayo kufuneka igcwalise ixwebhu elimiselwe kwisiHlomelo B esikwiShedyuli kwaye uMphathi wezeMpilo weSithili kufuneka naye alityikitye ukuqinisekise ukuba iimeko ezichaziweyo zicaciswe ngokunzulu kwingcibi ngolwimi olwaziwa yingcibi leyo.
Imvume yomzali
Umzali walowo ulindeleke ukuba oluke ongaphantsi kweminyaka eli-18 ugcwalisa aze atyikitye ifomu emiselwe kwisiHlomelo C.
Umzali walowo wolukayo ukongeza kwiimfanelo zakhe njengomzali kufuneka anike uncedo nentsebenziswano ezinokucelwa nguMphathi wezeMpilo weSithili kwimpilo yalowo walukayo .
Lowo ulindelekileyo ukuba aluke oneminyaka eli-18 okanye ngaphezulu ongayifuniyo imvume yomzali kufuneka agcwalise aze atyikitye ifomu yemvume emiselwe kwisiHlomelo D.
Umntu ukuquka nomzali walowo walukayo akanakungenelela okanye athintele imisebenzi kaGqirha weSithili ngokwalo mthetho.
Abolukayo
( 1) Ubuncinane beminyaka yabo bafuna ukwaluka ili-16.
Bonke abo balukayo kufuneka babe nengxelo malunga nempilo yabo elungileyo engekho ngaphezulu kwiintsuku ezingama-90 kwaye nefomu emiselweyo evela kumongikazi okanye kugqirha phambi kokuba amkelwe kwisikolo solwaluko.
Lityala ukwamkela lowo ufuna ukwaluka kwisiKolo solwaluko ngaphandle kwefomu yemvume okanye imvume yomzali.
Ixesha lokwaluka alisayi kudlula kwiinyanga ezintathu zekhalenda.
Umaluki akasayi kunyanga okanye azame ukunyanga omnye owalukayo nakuliphi inqanaba ngexesha okanye emva kokuba nesiKolo soLwaluko.
Zingcibi zodwa, ugqirha okanye uMphathi wezeMpilo weSithili okanye nawuphi umntu ogunyaziswe nguMphathi wezeMpilo weSithili onganyanga owalukayo.
Imvume yokuqhuba ulwaluko
Umntu akanakuqhuba ulwaluko kwiphondo ngaphandle kwemvume yoMphathi wezeMpilo weSithili.
a Umntu kufuneka enze isicelo njengoko kumiselwe kwimvume yokuqhuba ulwaluko kwaye loo mvume iya kunikwa kuphela ukuba iimeko ezimiselwe kwisiHlomelo A zithotyelwe.
b UMphathi wezeMpilo weSithili anga:
i ngakuvumeli ukusetyenziswa kwesixhobo sokutyanda esifunwa ukusetyenziswa yingcibi; kwaye ii angamisela okanye anike isixhobo sokutyanda esifanelekileyo apho isixhobo esithile singavunywanga ngokuphathelele kumhlathana 1.
c Apho isixhobo sokutyanda esifanelekileyo simiselweyo okanye sinikiweyo ngokuphathelele kumhlathi b ii uMphathi wezeMpilo weSithili lowo okanye omnye umntu ogunyaziswe nguMphathi wezeMpilo weSithili kufuneka abonise okanye aqeqeshe ingcibi ekusetyenzisweni kwesixhobo eso.
d UMphathi wezeMpilo weSithili okanye umntu ogunyaziswe nguMphathi wezeMpilo weSithili kufuneka afunde iimeko ngolwimi lwaseburhulumenteni oluqondwa ngumntu owenza isicelo semvume.
e UMphathi wezeMpilo weSithili kunye nengcibi abacela isicelo sokuqhuba ulwaluko kufuneka bagcwalise ixhwebhu eliqulathe iimeko ezimiselwe kwisihlomelo A.
Umntu owenze isicelo kufuneka kwinyanga enye ukususela kumhla wesicelo afake isiqinisekiso sokuthobela iimeko ngokubhekiselele kwisiHlomelo A ukuba akanakwenza oko isicelo sakuphela.
Umntu onesicelo esiphelileyo njengoko kumiselwe kwisiqendwana 3 angenza isicelo esitsha kuMphathi wezeMpilo weSithili lowo kwaye ulungiselelo lwalo Mthetho lusebenza ukuba isicelo semvume senziwa okokuqala.
Amagunya nemisebenzi yoMphathi wezeMpilo weSithili
Ukongeza kwamanye amagunya nemisebenzi emiselwe ngulo Mthetho uMphathi wezeMpilo weSithili kufuneka enze la magunya nemisebenzi elandelayo:
a anike imvume yokwalusa okanye yokunyanga owalukileyo;
b agcine iirekhodi namanani ngokuphathelele kulwaluko kwaye anike ingxelo ngoko njengoko kumiselwe liSebe;
d ayalele ukuvalwa kwesiKolo soLwaluko ukuba eso sikolo asifikeleli kwiimfuno ezichazwe kwicandelo 10 1 soMthetho.
UMphathi wezeMpilo weSithili unelungelo lokufikelela nakweziphi izakhiwo aye nakuyiphi imeko okanye indawo apho lwenzeka khona ulwaluko okanye ukunyangwa kwabakhwetha.
Ukunyulwa kukaNompilo woMmandla
UMEC kufuneka anyule uNompilo woMmandla abe mnye ubuncinane kwisithili ngasinye njengomhloli weziKolo zoLwaluko.
Imisebenzi neemfanelo zikaNompilo woMmandla
UNompilo woMmandla kufuneka ahlole isiKolo soLwaluko ukuqinisekisa ukuba -
i kukho amanzi awoneleyo acocekileyo;
ii kukho iinkonzo ezamkelekileyo zokuhlamba/zokuhlanjwa;
iii ukutya kulungiswa ngendlela ecocekileyo enempilo;
v akukho ezinye iimeko kummandla ezinganefuthe elingakhiyo kubomi okanye kwimpilo yabalukayongokuphathelele nakuwuphi omnye uMthetho, vi izixhobo ezisetyenziswayo kulwaluko zigcinwa, kwaye zilungiselelwa zize zisetyenziswe ngendlela engasayi kubeka umkhwetha kumngcipheko wengozi, wesifo okanye wokufa.
Izohlwayo
Umntu ophula amalungiselelo amacandelo 2 , 3 nelesi-5 unetyala kwaye unemfanelo yokugwetyelwa ukubhatala isohlwayo okanye avalelwe ixesha kwiinyanga ezintandathu.
Umntu ophula amalungiselelo ecandelo 6 1 unetyala kwaye ukufanele ukugwetyelwa ukubhatala isohlwayo okanye avalelwe ixesha elingadlulanga kwiminyaka elishumi okanye valelwe iminyaka emihlanu ngaphandle kokubhatala isohlwayo
Ukubhena kwizigqibo ezenziwe nguMphathi wezeMpilo weSithili
Umceli olindelekileyo wokuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abalukayonokuqhuba ulwaluko angabhenela kwiNtloko yeSebe ukuba ngaba akanelisekanga zizigqibo ezenziwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ngokuphathelele kumacandelo 2 nelesi-6 .
Isibheno kufuneka sifakwe kwiintsuku ezingama-30 emva kokwaziswa ngesigqibo soMpathi wezeMpilo weSithili.
Isibheno kufuneka sichaze:
a isigqibo eso kubhenelwa sona;
b imihlaba apho isibheno sisekeke kuyo.
INtloko yeSebe kufuneka iphendule kwiintsuku ezili-14 zokufunyanwa kwesibheno kwaye lowo ubhenayo kufuneka esazisiwe ngeziphumo.
Imimiselo
UMEC angenza imimiselo ngokuphathelele nakweyiphi imeko apho agcinga ukuba kufanelekile okanye kuyimfuneko yeenjongo zokuphumeza iinjongo zalo Mthetho.
Igama elifutshane
Lo Mthetho ubizwa ngokuba nguMthetho weMpilo weziKolo zaseFreyistati.
ISIHLOMELO A
IIMEKO ZOKUFUMANA IMVUME YOKUQHUBA ULWALUKO
Kufuneka kukho isiqinisekiso sesatifikhethi sokuzalwa okanye idompasi yalowo ufuna ukwaluka xa imvume ifunwa kubudala obuyiminyaka eli-18 ubuncinane okanye ukuba abazali balowo walukayo bacele ukwalusa kubudala obuyiminyaka eli-16.
Imvume yabazali kufuneka ifunyenwe ukuba lowo ulindelekileyo ukuba aluke ungaphantsi kweminyaka eli-18 ubudala.
Lowo ulindelekileyo ukuba aluke kufuneka kuqala axilongwe ngugqirha okanye ngunesi. Iphepha likagqirha kufuneka libonise kwimbali yempilo yalowo ulindelekileyo ukuba aluke ukuba ukulungele na ukwaluka.
Ingcibi eqhuba inkqubo yolwaluko kwindawo ephantsi kwebhunga lesiko kufuneka ichazele ibhunga elo laloo ndawo.
Apho ingcibi ingenamava okuqhuba inkqubo yolwaluko kufuneka ikuqhube oku phantsi kweliso lengcibi enamava.
Isixhobo esisetyenziswayo ukwenza ulwaluko esisetyenziswe komnye wabalukayo akufuneki siphinde sisetyenziswe komnye owalukayo naye.
Ingcibi kufuneka isebenzise izixhobo ezinikwe okanye ezimiselwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ukuba ingcibi iza kwalusa ngaphezulu kwesinye kodwa ingenazo izixhobo ezaneleyo.
Ingcibi kufuneka igcine izixhobo ezisetyenziswa yiyo ekwaluseni zicocekile ngawo onke amaxesha phambi kokwalusa kwaye kufuneka isebenzise into emiselwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ukuhlanzisa izixhobo.
Ingcibi kufuneka isebenzisane noMphathi wezeMpilo weSithili ngawo onke amaxesha ngokuphathelele kumgaqo onikiweyo okanye isigqibo esenziwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ngokwamagunya akhe awanikwe nguMthetho
Ingcibi kufuneka igcine irejista apho ibonisa amagama abakhwetha, imihla abamkele ngayo, ukwalusa nokokuba abalukayobaya kugqiba okanye baya kuhlala ixesha elingakanani kwisiKolo soLwaluko.
Ingcibi ayisayi kwenza naluphi uhlobo lwesohlwayo esiqatha nakweyiphi imeko.
Okuqulathwe kwesi siHlomelo kufuneka kucaciselwe lowo walukayo okanye umzali wakhe.
Mna ..., ingcibi ndiyamkela kwaye ndiyavuma kwiimeko ezimiselwe kwisiHlomelo A kwaye ndiyavuma ukunika uMphathi wezeMpilo weSithili isiqinisekiso ngokuphathelele kukuthotyelwa kwiimeko ezingentla kwinyanga yomhla ongezantsi.
Ingcibi
Igama ...
Umhla ...
Mna ..., uMphathi wezeMpilo weSithili ndiyaqinisekisa ukuba iimeko ezimiselwe kwisiHlomelo A ingcibi izicaciselwe ngolwimi elwaziyo
UMphathi wezeMpilo weSithili
Igama ...
Umhla ...
ISIHLOMELO B
IIMEKO ZOKUFUMANA IMVUME YOKUQHUBA ULWALUKO
UMphathi wezeMpilo weSithili unegunya lokwenza unxaxho ekusetyenzisweni kwezixhobo zomthonyama kuphela kwiimeko apho kukho iimpawu zokuqala zokutyhefwa kwegazi okanye kwiimeko zempilo ezifanayo aze azingise ekusetyenzisweni kwezixhobo zokutyanda.
UMphathi wezeMpilo weSithili kufuneka avunyelwe yingcibi ukuba atyelele isiKolo soLwaluko njalo nangaliphi ixesha uMphathi wezeMpilo weSithili ebona ukuba kuyimfuneko ukuze ahlole impilo nemeko yomaluki.
Umaluki kufuneka ukuba avunyelwe yingcibi kwiintsuku zokuqala zolwaluka ukuba asele amanzi akumlinganiselo othuli ukuphepha ukoma.
Ingcibi akufuneki ibeke umaluki kwimeko eyingozi kwaye kufuneka ibe nenkathalo esemgangathweni ekuphatheni isiKolo soLwaluko.
Ingcibi kufuneka linike ingxelo ngazo naziphi iimpawu zokugula zomaluki kuMphathi wezeMpilo weSithili kwangoko.
Ingcibi kufuneka ihlale nabaluki iiyure ezingama-24 ngemini kwiintsuku ezisibhozo zokuqala zenkqubo yokwaluka, kwaye emva kokuphela kweentsuku ezisibhozo zokuqala zenkqubo yokwaluka kufuneka afumaneke kubaluki kwaye loo manyathelo abe kwiimeko ezifanelekileyo aya kuquka nokulahla iimethodi zomthonyama.
UMphathi wezeMpilo weSithili unegunya lokumisela nokunika naliphi inyathelo nakwiliphi inqanaba lwenkqubo yolwaluko kwimihlaba yakhe ukuba ubona kuyimfuneko yempilo elungileyo yomaluki kwaye kwaye elo nyathelo kufuneka libe kwimeko ezifanelekileyo ukuquka nokulahla iimethodi zomthonyama
Ingcibi kufuneka isebenzisane noMphathi wezeMpilo weSithili ngawo onke amaxesha ngokuphathelele kumgaqo onikiweyo okanye isigqibo esenziwe nguMphathi wezeMpilo weSithili ngokwamagunya akhe awanikwe nguMthetho.
Mna ..., ingcibi ndiyamkela kwaye ndiyavuma kwiimeko ezimiselwe kwisiHlomelo B kwaye ndiyavuma ukunika uMphathi wezeMpilo weSithili isiqinisekiso ngokuphathelele kukuthotyelwa kwiimeko ezingentla kwinyanga yomhla ongezantsi.
Ingcibi
Igama ...
Umhla ...
Mna ..., uMphathi wezeMpilo weSithili ndiyaqinisekisa ukuba iimeko ezimiselwe kwisiHlomelo B ingcibi izicaciselwe ngolwimi elwaziyo
UMphathi wezeMpilo weSithili
Igama ...
Umhla ...
ISIHLOMELO C
Mna ...
Idilesi yendawo yokuhlala
igama lalowo ulindeleke ukuba aluke, oya kwisiKolo soLwaluko kwaye oza kwaluswa, kwaye ndiyavuma ndiziqonda iimeko zokufumana imvume zokuqhuba ulwaluko kunye neemeko zokufumana imvume yokuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abaluki iimeko ezithi zibophelele ingcibi kunye nemvume yokuya komntwana wam kwisiKolo soLwaluko nokuba aluswe.
UTYIKITYO NGUMZALI
Igama ...
Umhla ...
AMANGQINA:
ISIHLOMELO D
Mna ...
Idilesi yendawo yokuhlala
Ndiyaqinisekisa ukuba njendingolindelekileyo ukuba aluke , ndiya kwisiKolo soLwaluko kwaye ndiza kwaluka, kwaye ndiyavuma ukuba ndiyaziqonda iimeko zokwaluka kunye neemeko zokufumana imvume yokuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyanga abaluki iimeko ezithi zibophelele ingcibi kunye nemvume yokuya kwisiKolo soLwaluko nokwaluswa.
UTYIKITYO NGOLINDELEKILEYO UKUBA OLUKE
Igama ...
Umhla ...
AMANGQINA:
IMEMORANDAM
Injongo yalo Mthetho oyilwayo kukulawula iziKolo zoLwaluko ingakumbi ulwaluko lwabantu ngexesha lenkqubo yokwaluka, ukwenzela ukuyila ummandla okhuselekileyo apho ulwaluko lunokwenzeka khona. Lo Mthetho uyilwayo, phakathi kwezinye izinto unika inqwalaselo kwimigangatho yempilo yeziKolo zoLwaluko, ukunika imvume yokwalusa nokugcina iziKolo zoLwaluko kwiPhondo.
Isiqendu soku-1
Esi siqendu sithetha ngeenkcazelo zamagama ahlukeneyo asetyenziswa kuMthetho oyilwayo.
Isiqendu sesi-2
Esi siqendu senza kube ngqongqo kuye nawuphi umntu ofuna ukuba nesiKolo soLwaluko okanye ukunyangwa komaluki ukwenza isicelo kuMphathi wezeMpilo weSithili sengqingi leyo.
Isiqendu sesi-3
Esi siqendu simisela ukuba ngubani ekufuneka anike imvume malunga nolindelekileyo ukuba aluke ongaphantsi kweminyaka eli-18.
Isiqendu sesi-4
Esi siqendu simisela ubuncinane beminyaka efunekayo kolindelekileyo ukuba aluke emkwamkelweni kwisiKolo soLwaluko, iminyaka eli-16 ubudala. Kwaye ikwalityala ukwamkela umaluki ngaphandle kwemvume okanye kwemvume yalo mzali.
Isiqendu sesi-5
Esi siqendu asimvumeli umaluki ukuba anyange okanye azame ukunyanga omnye.
Isiqendu sesi-6
Esi siqendu simisela ukuba ngubani ekufanele aluse kwisiKolo soLwaluko, indlela yokuqhutywa kolwaluko kwaye loo mntu kufuneka afumane imvume ebhaliweyo kuMphathi wezeMpilo weSithili walo ngingqi ukuba aluse.
Isiqendu sesi-7
Esi siqendu simisela amagunya nemisebenzi yoMphathi wezeMpilo weSithili, umzekelo, ukunika imvume yokwalusa okanye yokunyanga umaluki okanye ukuthumela umaluki kwiziko lezempilo.
Isiqendu sesi-8
Esi siqendu sibonelela ngokonyulwa koNompilo woMmandla.
Esi siqendu simisela imisebenzi neemfanelo zikaNompilo woMmandla ekufuneka ahlole isiKolo soLawulo ukuqinisekisa phakathi kwezinto, ukunikezelwa kwamanzi acocekileyo, ukuhlanjwa kweeenkonzo nekhusi elaneleyo.
Esi siqendu sinika amanyathelo okohlwaya kubantu abaphula amacandelo athile oMthetho.
Esi siqendu sibonelela ngenkqubo emayilandelwe ngabo bacela izicelo kwaye izicelo zabo zokuba neziKolo zoLwaluka zingaphumelelanga kwaye izibheno kufuneka zibhekiswe kubani.
Esi siqendu sinika uMEC amagunya okwenza imimiselo ngokuphathelele nakweyiphi imeko enokufuneka okanye ilangazelelwe ekuphumezeni iinjongo zoMthetho.
Esi siqendu sinika igama elifutshane
Isihlomelo A
Isihlomelo A simisela iimeko zokufumana imfume yokwalusa ekufuneka ityikitywe nguMphathi wezeMpilo weSithili kunye nengcibi.
Isihlomelo B
Isihlomelo B simisela iimeko zokufumana imvume yokuba nesiKolo Solwaluko okanye ukunyanga abalukayo ekufuneka sityikitywe nguMphathi wezeMpilo kunye nengcibi.
Isihlomelo C
Isihlomelo C simisela ifomu ekufuneka igcwaliswe ngumzali ngokunxulumene nemvume.
Isihlomelo D
Isihlomelo D simisela indlela yemvume yomaluki
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO WE-15 KA-1997.txt</fn>
Isicatshulwa sesiNgesi esisayinwe nguMongameli olibambela
Imimiselo ephantsi kwalo Mthetho.
IMIMISELO EPHANTSI KOMTHETHO WE-15 KA-1997 WEZINTO EZIPHILAYO EZINAKHO UKUGUQULWA YIMVELO
UMTHETHO
Kukunika imilinganiselo yokuxhasa ukukhula kwentembeko, isiveliso, ukusetyenziswa nokubekeleleka kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; kukuqinisekisa ukuba yonke imisebenzi ebandakanya ukusetyenziswa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ( ezibandakanya ungeniso lwempahla elizweni, ukuvelisa, ukukhulula nolwabiwo) eziya kwenziwa ngohlobo lokuba lunyine iziphumo zezinto ezenzakalisayo kokusingqongileyo; ukuthathela ingqalelo ekukhuseleni iingozi nolawulo olu lulo lenkcitho; ukuzinzisa imilinganiselo eqhelekileyo ekuxabiseni nasekunciphiseni iingozi ezivelayo ezingakho kuloo misebenzi ibandakanya ukusetyenziswa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; ukubeka phantsi iimfuno ezifunekayo neziyingqobo kuhlolo lweengozi; ukuzinzisa ibhunga lezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; ukuqinisekisa ukuba izinto eziphilayo zinakho ukuguqulwa yimvelo zifanelekile kwaye aziniki ngozi kokusingqongileyo; kwakhona ukuqinisekisa ngeenkqubo ezifanelekileyo ukwazisa ngemisebenzi eyodwa ebandakanya ukusetyenziswa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; nokunikezala ngezinto ezihlangana nazo apho.
a 15y1997s11 Iinkcazelo
Kulo Mthetho, ngaphandleni kokuba isicatshulwa sibonisa enye into-
ingozi.'ithetha ukuba, nasiphi na isehlo esibandakanya ukukhululwa ngokubanzi kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ngokungakhathaliyo zinokuba nakho ukubhidana ngokukhawuleza okanye ukulibaziseka kokusingqongileyo;
ibhodi yesibheno,' ithetha ibhodi yesibheno etyunjwe ngokwecandelo 19;
umceli,' uthetha ukuba nawuphi na umntu olawula amancedo nemisebenzi ebandakanya izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo afake 'umsebenzi;'
iKomiti,'ithetha iKomiti eCebisayo ezinziswe licandelo 10;
usetyenziso olugciniweyo' luthetha ukuba nawuphi na umsebenzi apho into ephilayo iguqulwe yimvelo okanye apho ezi zinto ziphilayo ziguqulwa yimvelo zinakho ukuphuculwa, zigcinwe, zisetyenziswe, zithuthwe, zitshatyalaliswe okanye zilahlwe ngaphandle nalapho izithintelo ezibonakalayo okanye izithintelo ezibonakalayo zidityaniswe namachiza okanye izithintelo zebhayoloji okanye zombini zisetyenziswe ukunqanda ukuba zingadibani nokusingqongileyo;
ulawulo' luthetha ukuphonononga, ukulawula, ukuphumelelisa okanye ukulawula nawuphi na umsebenzi kulawulo lobulungisa emntwini;
iBhunga ' lithetha isiGqeba seBhunga sezinto eziphilayo eziguqulwa yimvelo ezinziswe kwicandelo 3;
isebe' lithetha iSebe lezoLimo;
uMlawuli- Jikelele' uthetha uMlawuli- Jikelele: weSebe lezoLimo;
okusingqongileyo' kuthetha ukuqukaniswa kwezinto ezisijikelezileyo, iimeko neempembelelo eziphembelela ubomi nemikhwa yomntu okanye nayiphi na into ephilayo okanye ingqokelela yezinto eziphilayo;
unikezelo olungephi' luthetha intshayelelo yezinto eziphilayo eziguqulwayo yimvelo zibe kokusingqongileyo nakanjanina, apho izinto eziphilayo zingasagcinwa nasisiphina isixokelelwano sezithintelo kwaye futhi zingasekho phantsi kolawulo lakhe nawuphi na umntu, ukwenzela ukuba into ephilayo ingathandi ukuba iphinde isasazwe;
unyango lwento efumaneka eselini ezilawula imo' ithetha ubuchule bokuhambisa izinto ezisebenzayo ezifunyanwa kwiseli elawula imo (ukususa eziphambukayo) kwiseli eziphilayo ngokomlinganiselo wokuziguqula ngemvelo okanye ngeendlela ezibonakalayo ukwenzela ziguqule iiseli eziphilayo zemvelo;
into ephilayo eguqulwe yimvelo' ithetha into ephilayo enento efunyanwa kwiseli elawula imo okanye izixhobo zemvelo ezithe zaguqulwa ngohlobo lokuba ayenzeki ngokulalana endalweni okanye ngokuphinda zihlangane ngokusendalweni okanye zizombini, 'uguqulo lwemvelo' kuba nentsingiselo ehambisana nayo;
ingozi' ithetha imvelo yebhayoloji, amachiza okanye uphawu olubonakalayo lwento ephilayo eguqulwe yimvelo enokukhokelela kungqubano olungalunganga kokusingqongileyo.
umhloli' uthetha nawuphi na umntu owonyuliweyo njengomhloli ngokwecandelo 15;
uMphathiswa' uthetha uMphathiswa wezoLimo;
ukongamela' kuthetha ukugcinwa kokusoloko ucupha ngaphezulu, ukhangela, ungxolisa ngoko okanye urekhodisha intlalo okanye inkqubo;
isaziso' sithetha ukubonisa eBhungeni amaxwebhu abhaliweyo anolwazi olufunwa liBhunga;
umphathi ofisi' uthetha umphathi ofisi njengoko echaziwe kwicandelo 11 loMthetho weNkonzo zoluNtu ka-1994 isiBhengezo 103 sika -1994, lifunde necandelo 1 loMthetho wesiLungiso seNkonzo zoluNtu, sika-1996 uMthetho 13 ka-1996;
into ephilayo' ithetha ibhayoloji ekhoyo, iselula okanye iselula engeyiyo, enakho ukuguqula ukutya emzimbeni, umfanekiso, ukufanekisela okanye ukutshintshisela izixhobo zemvelo ubandakanye impilana;
imvume' ithetha imvume ebhekiselele kwicandelo 5(a) nebandakanya igunya elibhaliweyo;
umntu ogcina iincwadi zerejista' uthetha umntu owonyulwe phantsi kwecandelo 8;
ummiselo' uthetha ukumisela ngokommiselo;
ukuzifaka engozini' kuthetha ukuba nethemba lokwenza okanye ukuzenzela ilahleko okanye umonakalo okanye ungqubano olungalunganga okanye ilishwa lo Mthetho' ubandakanya imimiselo;
ukukhululwa kwisilingo' kuthetha ukukhululwa ngengcamngco ngezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zibe kokusingqongileyo kube phandle phantsi kweemeko apho amaqondo osasazo ezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo kunomda ngenxa yamachiza okanye izithintelo ezibonakalayo okanye ngezithintelo ezakhelwe ngaphakathi ezinqanda ukuphila kwaloo nto iphilayo kokusingqongileyo;
umsebenzisi' uthetha nayiphi na into edaliweyo okanye umntu wasemthethweni okanye iziko elithembakeleyo ekusebenziseni izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ziphinde futhi zibandakanye umntu ogqibeleyo ukuyisebenzisa okanye umsebenzisi wezinto.
inkcitho' ithetha nantonina, enjengegesi, engamanzi okanye eqinileyo okanye ukuhlanganiswa kwazo naziphina kuzo, loo nto ithethe ukuthi, kwingcinga zomntu okwindawo yakhe okanye phantsi kolawulo lwakhe ayinqweneleki okanye igqithisile ngesiveliso esilisolotya, ngokuphuma, ngentsalela okanye into eshiyekileyo yayo nayiphina inkqubo okanye umsebenzi odibene nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
a15y1997s22 Ukusetyenziswa koMthetho
Lo Mthetho uza kusetyenziswa kwi-
zinto eziphilileyo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
kuphuhliso, imveliso, ukhululo, usetyenziso nokusebenzisa izinto eziphilileyo ezinakho ukuguqulwa yimvelo( ezibandakanya iintsholongwane ezincinane kakhulu neebhaktiriyofeyiji); na-
ekusetyenzisweni konyango lwento efumaneka eselini elawula imo.
Lo Mthetho awunakusebenza kubuchule-
obubandakanya unyango lwento efumaneka eselini elawula imo emntwini apho iimoletyuli zeDNA ziphinda zihlanganiswe okanye izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimveli zisetyenzisiwe -
kuqhanyiso lwangaphakathi ebantwini nasezilwanyaneni kwizimo zezenzi, kutshintshelwano lweDNA evela kwenye intsholongwane ithintshelwe kwenye, inguqulo okanye nayiphi na inkqubo eyindalo; na kwinto emilayo enokufikelela kwisiphumo ngokuthelekelela ngezinye izinto ezaziwayo apho izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo njengomamkeli okanye into ephilayo engumzali zithi zingasetyenziswa -
kwisithunywa senguquko;
a15y1997s33 IsiGqeba seBhunga sezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo kukho ukuzinziswa kwebhunga eliza kwaziwa njenge siGqeba seBhunga sezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo, esiza kuba namalungu angekho ngaphezulu kwesibhozo onyulwe nguMphathiswa
ISebe lezoLimo
ISebe loBugcisa, iNkcubeko, iNzululwazi noLwazi ngoBugcisa Jikelele;
ISebe lemicimbi yokusiNgqongileyo noKhenketho;
ISebe lezeMpilo
ISebe lezeMisebenzi
ISebe loRhwebo noShishino,
Ngubani ekufuneka enolwazi lwezinto ezirheshiweyo zezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ngokubhekiselele kwicandelo elimelwe lisebe lakhe;
b iza kubandakanya umhlali ngaphambili weKomiti; na c inokubandakanya nawuphi na omnye umntu.
uMphathiswa uya konyula umhlali ngaphambili nesekela mhlali ngaphambili kwalapha kumalungu eBhunga.
Isekela mhlali ngaphambili liya kusebenzisa onke amandla lisebenze yonke imisebenzi kamhlali ngaphambili nokuba umhlali ngaphambili akanako ukuyenza loo nto.
a15y1997s44 Iinjongo zeBhunga
IBhunga liza kucebisa uMphathiswa kuzo zonke izinto ezimalunga nophuhliso, imveliso, ukusebenzisa okanye ukusetyenziswa nokukhululwa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo, nokuqinisekisa ukuba yonke imisebenzi ebhekiselele kuphuhliso, imveliso,usebenziso, ukusetyenziswa nokukhululwa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zenziwa ngokungqinelana namalungiselelo alo Mthetho.
a15y1997s55 Amandla nemisebenzi yeBhunga
Ukwenzela sizuze iinjongo zalo, iBhunga linga-
cela nawuphina umceli imvume yokusebenzisa ubuchule bokuphuhlisa,ukuvelisa,ukusebenza okanye ukusetyenziswa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo okanye ukukhulula ezinjengezinto eziphilayo kokusingqongileyo, ukungenisa eBhungeni ngerejista, ukuvavanya ubungozi apho kuyimfuneko, ukuvavanya amandla okungqubana kokusingqongileyo kolophuhliso, kuloo mveliso,kokokusebenza, kokokusetyenziswa okanye kolo khululo, xa ngaba kunganjalo;
cela umgcini zincwadi zerejista ahlole isivumelwano sesicelo ngokwemfuno zoMthetho;
cela umgcini zincwadi zerejista agcine irejista yabo bonke ubuchule obubandakanyekayo kugcino lokusebenzisa okanye kwinzame zokhululo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo kunye namagama needilesi zabantu abanxulumana nogcino lokusebenzisa okanye inzame zokhululo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
cela ukwaziswa ngumceli ngayo nayiphi na into afuna ukuyitshintsha kuhlobo lwemisebenzi okanye akhulule izinto eziphilayo ezinokuguqulwa yimveli ezibandakanyekayo ezithatyathwe kubuchule apho imvume inikeziwe kumhlathi (g), apho iBhunga linokufuna umceli acele imvume entsha;
cela umgcini zincwadi zerejista acwangcise ukuhlolwa ngumhloli wobuchule apho imisebenzi okanye ukhululo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zithathelwe ingqalelo;
cela umgcini zincwadi zerejista acwangcisele ukuhlolwa kwayo yonke imisebenzi njengoko anokucinga ukuba kuyimfuneko, ebandakanya ukugcinwa usebenza, ulingwa ukhululwa nokukhululwa jikelele ukuqinisekisa ukuba onke amagama neemeko zincanyatheliswa kwimvume ekhutshiweyo ngaphantsi kwalo Mthetho equlunqwe nawo;
emva kokuthathela ingqalelo ingozi yokuvavanya,nalapho kuyimfuneko, ungqubano lovavanyo lokusingqongileyo olubhekiselele kumhlathi (a), nokucebisana neKomiti, kuvuma izinto ezimalunga namalungiselelo waloMthetho nawo nawuphi na omnye umthetho nangokungqinelana naloo magama nezomeko njengoko iBhunga linokuyicinga ukuba kuyimfuneko, ukusetyenziswa kobuchule obuthathelwe ingqalelo ngenjongo yesicelo esasenziwe, okanye ukukhululwa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zibe kokusingqongileyo, unikezelo legunya ukuba umgcini zincwadi zerejista akhuphe imvume kananjalo;
cela ukuba umsebenzisi azise umgcini zincwadi ngokukhawuleza ngazo zombini, ngomlomo nangokubhala ngaso nasiphina isiganeko esibandakanya izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ucele ukuba umgcini zincwadi zerejista anikezwe ulwazi ngezinto eziqhubeke kuloo ngozi, uphawu nomlinganiselo okhululwe zizinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimveli, naluphina ulwazi oluyimfuneko ukuvavanya ukungqubana kokwenzeka kwengozi kokusingqongileyo nakumlinganiselo wengxakeko othatyathwe ekuphepheni okanye ekuthomalaliseni nokuphina ukungqubana okungalunganga kwengozi ezinjalo kokusingqongileyo;
ii cela umgcini zincwadi zerejista onyule iphaneli ekuza kubuzwa kuyo inike ingxelo ngonobangela wengozi, yenze izincomo kuMphathiswa ngenjongo zokuphepha iingozi ezifanayo kwixesha elizayo nangenjongo yokunyina ungqubano olungalunganga kwigozi ezinjalo;
yazisa nokuba leliphina elinye ilizwe ngayo nayiphina ingozi elinokubanayo yokungqubana kwelo lizwe nokukungqongileyo;
sebenzisana okanye fikelela kwizigqibo naye nawuphina umntu okanye iziko eliphezu kwezo meko njengeBhunga kunye nomntu okanye iziko onxulumana nalo phezu kwezo zigqibo;
xhasa intsebenziswano phakathi kweRiphabliki nelinye ilizwe ngokubhekiselele kuphando, uphuhliso notshintsho lolwazi ngobugcisa jikelele kwindima yezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngemvume yoMphathiswa vuma upapashe imigaqo yayo yonke imisebenzi yezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo cebisa uMphathiswa kwezi-
ii ekugunyazisweni nasekusetyenzisweni kolawulo olufunekayo lwempahla evela ngaphandle iii uphuhliso, imveliso, usebenziso, usetyenziso, ukhululo, nokwabiwa kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
v ugunyaziso lokulingwa okanye ukukhululwa nje;
vi imilinganiselo yolawulo enokuthatyathwa kwisithuba sengozi;
vii nayiphi na into ebhekiselele kwizinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
yenza izincomo kuMphathiswa ngolonyulo lwamalungu eKomiti.
a15y1997s66 Izithuba eBhungeni
Isithuba eBhungeni siyakwenzeka xa ilungu-
lingekho ngaphandle kwemvume ukusukela kwintlanganiso zeBhunga ezi ngaphezulu kwesithathu zilandelelana lirhoxile;
lisusiwe e-ofisini ngenxa yecandelwana ;
lisweleka
UMphathiswa nangaliphi na ithuba angalisusa ilungu leBhunga e-ofisini ukuba uMphathiswa unenjongo zokuba elo lungu alisawazi umsebenzi walo ukugcwalisa i-ofisi okanye ukuba alikwazi kuziphatha.
Isithuba eBhungeni siyakugcwaliswa kangangoko kunokwenziwa ngokuvumelana necandelo 3.
Naninina uMphathiswa onelisekile kukuba naliphi na ilungu leBhunga linqandwa kukugula okanye nasiphi na isizathu ekusebenzeni imisebenzi yalo ye-ofisi, uMphathiswa angonyula nabanina amcingayo ukuba ukufanele ukwenza njengesekela lelo lungu ekubeni elo lungu lithintelwe, yaye elo sekela linjalo ngelo xesha liza kube lisenza, lisebenza imisebenzi yelungu endaweni yelo libekelwe ukuba lenze: Ngaphandle kokuba loo mntu wonyulwe njengesekela mgcini sihlalo okanye usekela mgcini sihlalo uya kwenza kuphela imisebenzi yelungu nje, ngaphandleni kokuba uMphathiswa umnike imiyalelo.
a15y1997s77 Iintlanganiso zeBhunga
Iintlanganiso zeBhunga ziyakubanjwa ngaloo maxesha nakwezondawo njengoko umhlali ngaphambili echaza ngamaxesha onke: Ngaphandleni kokuba intlanganiso yokuqala iyakubanjwa ngexesha nakwindawo echazwe nguMphathiswa.
Ikhoram yayo nayiphi na intlanganiso yeBhunga funeka ibe luninzi lwamalungu.
Isigqibo seBhunga siyakufikelelwa kwisiseko sesivumelwano.
IBhunga lingachaza inkqubo zalo emazilandelwe ezintlanganisweni zalo benze ukuba imizuzu yengxelo igcinwe
IBhunga lingamkela abanye abantu abaziwayo njengamalungu ukunceda iBhunga khon'ukuze licebise iBhunga naninina iBhunga libona kuyimfuneko.
IBhunga lingamema amagqabantshintshi abhaliweyo avela kubantu abaziwayo nakuyo nayiphina inkangeleko yokuguqulwa yimvelo ehleli phakathi kwizishwankathelo zeBhunga.
a15y1997s88 Ukuqeshwa komgcini zincwadi zerejista a Ngokukhawuleza emva kolakhiwo leBhunga yaye naninina apho kuyimfuneko emva koko uMphathiswa uza , emva kokucebisana neBhunga, uya konyula umntu oyifaneleyo nofanelekileyo nonamava njengomgcini zincwadi zerejista.
Ukuqeshwa phantsi komhlathi (a)-
uyakunqunyanyiswa ukuba umntu uyarhoxa njengomgcini zincwadi zerejista anganqunyanyiswa nguMphathiswa ukuba umgcini zincwadi zerejista akawenzi kakuhle umsebenzi wakhe ngokwanelisayo.
Umgcini zincwadi zerejista-
ubekwa ityala ngolawulo lwalo Mthetho;
angawasebenzisa amandla anjengalawo enze loo misebenzi ayalelwe yona okanye agunyaziswe okanye abelwe yona ngu-okanye phantsi kwalo Mthetho okanye liBhunga.
Naninina umgcini zincwadi zerejista engekho emsebenzini nangasiphi na isizathu okanye engakwazi ukwenza umsebenzi wakhe, okanye naninina kukho isithuba esivelayo e-ofisini yomgcini zincwadi zerejista, iBhunga lingonyula ilungu lesitafu salo libambele kwela nqanaba de umgcini zincwadi zerejista aqalise kwakho imisebenzi yakhe, okanye umgcini zincwadi zerejista uyonyulwa ngenxa yecandelwana , nokuba ilungu lina loo mandla ngexesha libambele yaye liza kusebenza lemisebenzi yomgcini zincwadi zerejista njengoko liyalelwe okanye lonyuliwe liBhunga.
Nayiphina intshukumo yomgcini zincwadi zerejista engathi nangaliphina ixesha unokurhoxiswa okanye abuyiselwe nguMphathiswa.
UMlawuli-Jikelele uyakonyula, ngokulungiselelwa nguMthetho weNkonzo zikaWonke -wonke (isaziso 103 sika -1994), njengokuba abasebenzi zi-ofisini abaninzi besebe xa ngaba kungayimfuneko bancedise umgcini zincwadi ekuxhamleni amandla wakhe nasekusebenzeni imisebenzi yakhe.
a15y1997s99 Imisebenzi yomgcini zincwadi zerejista
Umgcini zincwadi zerejista uyakuthi, axhomekeke kwimiyalelo nakwimeko ezibekwe phantsi liBhunga-
uyakukhupha imvume njengoko ifunwa okanye ichaziwe phantsi kwalo Mthetho;
apho aqononondisayo okanye akrokrela kwizizathu ezibonakalayo ukuba izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zivela kwamanye amazwe okanye zenziwe kwalapha okanye zisetyenziswe nxaxhileyo ngokolungiselelo lalo Mthetho okanye kwiimeko zemvume ezikhutshiweyo ngaphantsi koko-
khonza isaziso kuye nawuphi na umntu onganguye okanye omele izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ezithengwa kwamanye amazwe, ziveliswa okanye zisetyenziswa kwiRiphabliki ukususa izinto ezinjengezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo endaweni okanye kubuchule obukwimeko echaziweyo liBhunga;
gunyazisa umhloli ukuba amoshe izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo okanye izenze zimoshakale, ngokwe migaqo-nkqubo namanye amalungiselelo njengoko ekhutshiwe kulo Mthetho;
faka umbandela okanye rhoxisa imvume ekhutshiweyo phantsi kwalo Mthetho;
xhobisa umhloli ngesiqinisekiso sokuqeshwa;
funa ukuyeka nawuphi na umsebenzi wento enakho ukuguqulwa yimvelo kubuchule apho amalungiselelo alo Mthetho okanye iimeko zemvume zingabinayo okanye zingaqokelelwanga nazo;
qinisekisa ukuba imilinganiselo eyiyo ithathwa ngabo bonke abasebenzisi ngawo onke amaxesha ngembono yokukhusela okusingqongileyo ezingozini.
a15y1997s1010 IKomiti eCebisayo
Kukho ukuzinziswa kweKomiti yokuCebisana eyakuba nabantu abangagqithanga eshumini abonyulwa nguMphathiswa emva kokunconywa libhunga kangangexesha elingagqithanga kwiminyaka emihlanu hayi ngaphezu kwamalungu asibhozo ayakukwaziswa abantu kwindawo zenzululwazi esetyenziswa kuphuhliso nokhululo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
Abantu ababini bayakusuka kwicandelo likawonke-wonke bayakuba nolwazi lokufunda ngezinto eziphilileyo malunga nendawo eziphila kuyo nangezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
IBhunga liya kuncoma amalungu anyuliweyo eKomitini, inzame zokuzuza umelo oluvela kuzo zonke iindawo zobuncutshe ezibandakanywa nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
UMphathiswa emva kwezincomo zeBhunga uyakonyula nokuba liliphi na ilungu leKomiti njengomgcini sihlalo
Ukungabikho kukamgcini sihlalo amalungu ashiyekileyo eKomiti ayakonyula ibambela mgcini sihlalo kwinani labo
Ibambela mgcini sihlalo liya kuwasebenzisa onke amandla lenze yonke imisebenzi kamgcini sihlalo naninina umgcini sihlalo engenakho ukwenza oko.
Ilungu lekomiti elinexesha eliphelileyo le-ofisi liya konyulwa ukubuyiselwa kwakho a15y1997s1111 Imisebenzi yeKomiti
kwenza njengesiqu esicebisayo sesizwe kuzo zonke izinto eziphathelele okanye ezinxulumene nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
cebisa, ngokucelwa okanye ngokungqinelana kwayo, uMphathiswa, iBhunga, abanye abaPhathiswa nezinye iziqu ezifanelekileyo, kwizinto eziphathelele kwizinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo yaye, phakathi kwezinye izinto, zibacebise-
kuzo zonke iimbonakalo ezinxulumene kwintshayelelo yezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo zibe kokusingqongileyo;
kwizicelo zemisebenzi eyodwa okanye iinkqubo zexeshana eziphathelele kwizinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
kuzo zonke iimbonakalo eziphathelele kusebenzo olugciniweyo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo kuthengo lwezinto ezivela kwamanye amazwe nokuthumela kwamanye amazwe kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; na kwisicelo semimiselo nasekubhalweni kwemigaqo-nkqubo;
Manyanisa, ngokuphathelele kumasebe esizwe, namaqela ezizwe okanye imibutho ephathelelene nokhuseleko lwebhayoloji; na
Mema iingxelo ezibhaliweyo kubantu abaziyo kuyo nayiphi na into ephathelelene nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ezibekwe phakathi kwingxelo yeKomiti.
IKomiti ingonyula iikomitana ukusebenza ngezinto ezizodwa njengoko kuyimfuneko.
a15y1997s1212 Ingxowa -mali
Kumalungu eKomiti, amalungu eekomitana nakwilungu ekubhekiselelwe kulo kwicandelo 3 (c) ayakubhatalwa loo mivuzo ngokoMphathiswa, ngesivumelwano soMphathiswa wezeMali, anokuyimisa.
IKomiti ngonyaka ingangqinelana nesebe lenkqubo lengqiqo-mali neliya kungenisa uqiqo-mali kwiBhunga.
a15y1997s1313 Imbambano yenzala
Umntu owonyulelwe ekomitini uyakukwala ukurhoxa ngokukhawuleza okanye njengelungu lekomiti ukuba into engundoqo isemcimbini apho anecala okanye angenamdla upheleleyo okanye ukuba nangasiphina isizathu kukho okanye enokuba yimbambano yenzala ngenxa yokuthatha kwakhe inxaxheba kwinkqubo zeKomiti.
a15y1997s1414 Ukwalela imisebenzi enxulumene nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo
UMphathiswa ngokunconywa liBhunga, ngesaziso kwiGazethi eyalela nawuphi umsebenzi obandakanya izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
a15y1997s1515 Abahloli
Umhloli ngamnye uya kuxhotyiswangesiqinisekiso esisayinwe ngumgcini zincwadi zerejista echaza ukuba wonyulwe njengomhloli ngaphantsi koMthetho.
Umhloli ngesicelo saye namphi na umntu okhathazwa kukuziqhelisa okanye ukwenza umsebenzi ngumhloli onjalo,uya kubonisa ngesiqinisekiso ekubhekiselelwe kuso kwicandelwana kuloo mntu.
Umhloli ngokugunyaziswa kwesiqinisekiso esikhutshwe ngokwecandelwana uya kukhokhela uphando ukuqinisekisa ukuba amalungiselelo alo Mthetho ayenziwa okanye aqulunqiwe yaye futhi ngaloo njongo ngexesha leeyure ze-ofisi lesiqhelo nangaphandle kokunikela isaziso kuqala, angena nakweyiphi na indawo okanye kubuchule ngokuhlonipha ukuba ngaba unesizathu sokukholelwa ukuba ukuchasa amalungiselelo alo Mthetho ayaqhubekeka-
ukuhlola nawuphi umsebenzi okanye inkqubo eyenziwayo ngaphakathi okanye kwindawo ezinjalo okanye ubuchule obudityaniswe nayo nayiphi imisebenzi ekubhekiselelwe kuyo kulo Mthetho;
ukucelwa kwalo naluphina ulwazi olubhekiselele kwimisebenzi enjalo okanye iinkqubo ezivela kumninizo okanye umntu ophetheyo kuloo ndawo okanye ubuchule okanye nakowuphina umntu osebenza ngayo okanye ophathiswe ukuba asebenze loo misebenzi;
ukuthimba nasiphina isixhobo, incwadi, ingxelo okanye uxwebhu olubhaliweyo, athathe imizekelo yezixhobo okanye izinto ezibonakala zibonisa ubungqina bokuchasa nawaphina amalungiselelo alo Mthetho; na ukunika isaziso kumniniso nasiphina isixhobo, into, isixhobo incwadi, ingxelo okanye uxwebhu olubhaliweyo oluthinjwe ngaphantsi komhlathi (c) okanye evela nakowuphina umntu onolawulo kuyo ngokukhawuleza phambi kokuhlasela ngaphantsi komhlathana (c) ukususa izinto ezithinjiweyo kwabo bantu baxabisa ngokwabo ngexeshana nakwindawo echaziweyo kweso saziso.
a Isiqinisekiso ekubhekiselelwe kuso kwicandelwana 4 siyakukhutshwa ngumantyi onolawulo lezobulungisa kulo ndawo apho indawo okanye ubuchule obusembuzweni buhleli khona, yaye iya kukhutshwa kuphela ukuba ibonakala kulwazi olukwisifungo ukuba kukho izizathu zokuba ukholelwe ukuba nasiphina isixhobo, into, isixhobo,incwadi, ingxelo okanye uxwebhu olubhaliweyo enolikunxulumana nokuchasa lo Mthetho ungaphezu okanye ukuloo ndawo okanye ubuchule.
Isiqinisekiso esikhutshwe ngokwelicandelo fanele ukuba senziwe ngobungqongqo xa kubhekiselelwe kwimpatho ntle nokulungisa.
a Ukuba akukho nkqubo zalwaphulo-mthetho luqaliswayo ngokunxulumene nayo nayiphina into ekubhekiselelwe kuyo kwicandelwana 5 a, ukuchasana kwezinto kwicandelwana 4, okanye ukuba ibonakalisa ukuba izinto ezinjalo azifuneki nakokuphina ukulingwa ngenjongo yobungqina okanye ngesindululo senkundla, loo nto iyakubuyiselwa ngokukhawuleza emntwini eyayithinjwe kuye.
Emva kwesiphelo senkqubo yolwaphulo-mthetho nayiphina into ethinjiweyo ngokoMthetho okwicandelwano osebenza njengesiboniso kwinkqubo apho umntu ebegwetyiwe, ezakunikezelwa kumhloli ukuba atshatyalaliswe okanye kusetyenzwe ngaye njengoko kuyalelwe ngumgcini zincwadi zerejista.
a15y1997s1616 Uhlolo lwesiqhelo ngabahloli
Umhloli ngamaxesha e-ofisi ngaphandle kwesiqinisekiso angangena naphina okanye enze ubuchule berejista ngokoMthetho khon'ukuze-
avule nasiphina isikhongozelo asifumanayo ngaphakathi okanye ngaphezu kwalo ndawo okanye ubuchule nalapho umhloli akholelwa kwizizathu zokugcina izixhobo zayo nayiphina into ephilayo enakho ukuguqulwa yimvelo;
xilonga izixhobo zayo nayiphina into ephilayo enakho ukuguqulwa yimvelo ithathe imizekelo yayo;
hlola nawuphina umsebenzi okanye inkqubo eyenziweyo ngaphakathi okanye ngaphezu kwendawo okanye kubuchule obudibanisa nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo; na funa umnini okanye umhlali ukwenzela ukuvelisela uhlolo okanye injongo yokuzuza iikopi okanye izicatshulwa, ezo okanye ezivela nakuyiphina incwadi, kumthetho oyilwayo wokuleyibhelisha inqanawa zonke zendawo ethile, uluhlu lwempahla yomthwalo wenqanawa okanye olunye uxwebhu ngentlonelo kulawulo lwalo Mthetho.
Abasebenzisi bayakuqinisekisa ukuba imilinganiselo efanelekileyo ithathelwa ingqalelo ukunqanda ungquzulwano olungalunganga kokusingqongileyo olunokuvumbuluka ekusetyenzisweni kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo.
Imfanelo yokumoshwa okubangelwa kukusebenzisa okanye ukukhululwa kwento ephilayo enakho ukuguqulwa yimvelo iya kuthwalwa ngumsebenzisi ekubhekiselelwe kuye: Ngaphandleni kokuba xa loo nto iphilayo ibe ikwindawo yomhloli njengoko itshiwo kwicandelo 15 , umsebenzisi ekubhekiselelwe kuye ngelo xesha waloo msebenzi okanye wesosikhululwa akamakufunyaniswa enemfanelo zako nakuphina ukumoshakala ngaphandleni kokuba loo msebenzisi wabona ngenx'engaphambili okanye ubone ngexa elingaphambili loo mosharha naye wamosha okanye ube enokuyinqanda loo mosharha kodwa akabinako wafelisha ukuthabatha izizathu ezincedayo ukunqanda loo mosharha.
a15y1997s1818 Ukuthemba abanye
Akukho mntu ufanele abhentsise naluphina ulwazi olufunyanwa nguye ekuziqhelaniseni namandla akhe okanye izenzo zemisebenzi yakhe ngokwalo Mthetho, ngaphandle-
kude kube ngoku njengoko kuyimfuneko yesicelo esifanelekileyo samalungiselelo alo Mthetho;
ukwenzela iinjongo zazo naziphina iinkqubo zasemthethweni ngaphantsi kwalo Mthetho;
xa uyalelwe ukuba wenze oko yiyo nayiphina inkundla enolwazi ; okanye ukuba ugunyazisiwe ukwenza oko nguMphathiswa.
IBhunga liya kugqiba ,emva kokucebisana nomceli, ukuba loluphi ulwazi oluya kugcinwa lulihlebo yaye oluya kwazisa umceli ngezigqibo zalo: Ngaphandleni kokuba olu lwazi lulandelayo alunakugcinwa lulihlebo-
inkcazelo yezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo, igama nedilesi yomceli, nenjongo yokugcinwa kosetyenziso okanye ukhululo nalapho usetyenziso lubekwe khona;
iindlela noyilo yokongamela izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo nakwimilinganiselo yengxakeko ngethuba lengozi; na kuvavanyo lwenx'engaphambili yongqubano, ngokukodwa ngayo nayiphina inzululwazi ngezifo zento yemvelo okanye ungqubano olungakhiyo lweezifundo ngezinto eziphilayo namalunga nendawo eziphila kuyo
Nangona amalungiselelo ecandelwana , iBhunga emva kokucebisana nomceli yaye ukuba iBhunga liyoneliseka phantsi kwemeko zokuba ulwazi olugqithiselwe ngumceli ukuba ulwazi oluthile fanele lufihlwe ukwenzela ukukhusela ingqondo yobumnini yomceli, kufihlwe olo lwazi de ibe lelo xesha lufuneka ngalo ukukhusela loo malungelo.
Ukuba nangasiphina isizathu, umceli uyasirhoxisa isicelo sakhe , naliphina iqela elinolwazi ngenkcukacha zesicelo makahloniphe ukuthemba abanye ngolwazi olunikiweyo.
a15y1997s1919 Izibheno
Umntu oziva ehlungisiwe siso nasiphina isigqibo okanye isenzo esithathwe liBhunga , umgcini zincwadi zerejista okanye umhloli ngokwalo Mthetho angathi ngexeshana nangokohlobo oluchaziweyo nakwintlawulo yemali echaziweyo, abhene ngokuchaseneyo nesosigqibo okanye isenzo kuMphathiswa, owonyula ibhodi yezibheno ngenjongo yesibheno ekubhekiselelwe kuso.
a Ibhodi yesibheno iya kuba nomntu okanye abantu abaya kuba nezimvo zoMphathiswa, abanolwazi bobucwepheshe nabafanelekileyo ekugqibeni imicimbi yesibheno ekubhekiselelwe kuyo.
bUkuba ibhodi yesibheno inabantu abangaphezulu kwesinye abonyuliweyo, uMphathiswa uyakonyula abemnye kumalungu njengomgcini-sihlalo waloo bhodi yesibheno.
cUmntu owonyulwe phantsi komhlathi a uyakuphinda arhoxe njengelungu lebhodi yesibheno ukuba unomdla othe ngqo okanye ongathanga ngqo kuloo nto yesibheno okanye ukuba unesinye isizathu, kukho okanye kungakho ukruthakruthwano lwemidla ngenxa yenxaxheba kwinkqubo zebhodi yesibheno.
Kungakho ukubhatalwa kwilungu lebhodi yesibheno elingekho ngqeshweni ipheleleyo nguRhulumente, kwimali efanelekileyo yePalamente ukulungiselela izinto ezinjalo, loo mivuzo okanye ezo mali zivunyelweyo nguMphathiswa ngesivumelwano soMphathiswa wezeMali unokusimisa.
Ibhodi yesibheno inga-
qinisekisa, ibekele ecaleni okanye ilungise isigqibo okanye isenzo esinxulumanayo esiyintloko yesibheno;
bhekiselela eyona nto ifanelekileyo kumgcini zincwadi zerejista ukuba iBhunga liphinde liyicinge; okanye yenza into eyenye njengoko linokuyicingela ngokuthi ncam.
Ukuba isigqibo okanye isenzo esiyintloko sesibheno-
sibekelwe bucala, imali ebhekiselele kwicandelwana iyakubuyiselwa kumbheni enxulumene naye silungise, eso sahlulo semali ebhekiselele kwicandelwana njengoko ibhodi yesibheno enxulumene naye ingatsho, iyakubuyiselwa kumbheni
Isigqibo sebhodi yesibheno, kunye nezizathu zayo, ziyakuncitshiselwa ekubhaleni, ize iikopi emva koko zixhotyiswe uMphathiswa, emva koko uMphathiswa angathatha amanye amanyathelo njengoko enokukucinga okuyimfuneko a15y1997s2020 Imimiselo uMphathiswa angenza imimiselo-
ngokuphathelele kwizicelo nokukhutshwa kwemvume ngokwalo Mthetho;
ukumisela inkqubo emayilandelwe ngumceli ngenjongo yokutsala ingozi zokuvavanya nezokungqubana kovavanyo lokusingqongileyo ukuthobela iBhunga ngokwalo Mthetho;
ukumisela imali emayibhatalwe malunga naso nasiphina isicelo, into okanye uxwebhu olubhaliweyo;
ngokuphathelele ekuhlelweni nakwiintlobo zezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kwiimfuno kusetyenzo olugciniweyo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kwiimfuno zophuhliso lwelebhu zezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kumanqanaba apho ubuchule bemisebenzi obu bandakanya izinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo xa zinokuqhelaniswa;
ngokuphathelele kwiimfuno zokulingwa ukhululo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kwiimfuno zolawulo olusebenzayo lwenkcitho;
ngokuphathelele kulwazi ekufuneka lungeniswe kwiBhunga endaweni yesaziso ngokwalo Mthetho;
ngokuphathelele kwiimfuno kukhululo jikelele nakurhwebo lwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kuthengo kwamanye amazwe zingeniswe elizweni nasekuthumeleni kwelinye ilizwe kwezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo;
ngokuphathelele kubhaliso lwendawo okanye ubuchule apho imisebenzi enxulumene nezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo inokwamkelwa;
ukumisela-
indlela yokuziphatha nexesha langaphakathi apho isibheno fanele sihlaliswe ngaphantsi kwecandelo 18;
imali ebhatalwayo malunga neso sibheno;
inkqubo kwinkqubo zebhodi yesibheno; na ixesha langaphakathi apho ibhodiyesibheno inokwenza isigqibo ngesibheno;
ukumisela imilinganiselo yolawulo eyakuvumelana nayo ngumsebenzisi;
ngokuphathelele kwiiklasi zezinto eziphilayo ezinakho ukuguqulwa yimvelo ezikhululwe kulawulo oluphantsi kwalo Mthetho; na ngokunxulumana, ngokudla ngoku, nayiphina into ayifumanisa iyimfuneko okanye encedayo ukumisa ukwenzela ukuba izinto zalo Mthetho zingaphunyelelwa ngcono, umthetho jikelele wamandla okucetyiswa ngulo mhlathi ongekho mncinane ngamalungiselelo emihlathi eyandulelayo
Nayiphina imimiselo eyenziwe phantsi kwecandelwana 1 inganikeza ukuba nawuphina umntu ochasa okanye ongaphumeleliyo ukuvumelana namalungiselelo emva koko, uyakuba netyala lokukhubekisa abe nemfanelo ekugwetyweni kwisohlwayo, okanye afakwe entolongweni kangangexesha elingadlalanga kwiminyaka emibini.
a15y1997s2121 Amatyala nezohlwayo
Nawuphina umntu -
ochasana okanye ongaphumeleliyo ukuvumelana nazo naziphi iimeko, ukunyinwa, ukwalela, ukugcina okanye umgaqo obekiweyo okanye okhutshwe ngokwalo Mthetho;
othintelayo okanye onqanda nawuphina umhloli ekuziqhelaniseni namandla akhe okanye ekwenzeni imisebenzi yakhe ngokwalo Mthetho okanye ongafuniyo ukuxhobisa ngolwazi njengoko lufuneka kumgcini zincwadi zerejista ngokwalo Mthetho;
ongafuniyo okanye ongaphumeleliyo ukuxhobisa ngolwazi okanye anike ingcaciso okanye aphendule kwelona nqanaba anakho ukuba nalo kumbuzo obangwa ngokusemthethweni okanye obuzwa kuye ngumhloli ekwenzeni kwakhe imisebenzi ngokwalo Mthetho, okanye ulwazi oluxhotyisiweyo, ingcaciso okanye impendulo kuye nawuphi umhloli elixoki okanye elahlekisayo, esazi ukuba asiyonyani okanye iyalahlekisa; okanye ozibambe ngokungeyonyaniso azenze umhloli okanye nayiphina i-ofisa eyonyuliweyo ngokwalo Mthetho;
Nawuphina umntu ogwetywelwa ityala ngaphantsi kwalo Mthetho, uza-
kwisigwebo sokuqala uza kuba nemfanelo kwisohlwayo,okanye ekufakweni entolongweni ixesha elingadlulanga kwiminyaka emibini; na kokwesibini okanye nakwizigwebo ezilandelelanayo uyakuba nemfanelo kwisohlwayo, okanyeekufakweni entolongweni ixesha elingadlulanga kwiminyaka emine.
Nangona nantonina echaseneyo naye nawuphi umthetho ogciniweyo, inkundla kamantyi iyakuba nolwazi ukubeka nasiphina isohlwayo okanye yenze nayiphina indlela ukumisela ngalo Mthetho.
a15y1997s2222 Ukuthunyelwa kwamagunya
Umphathiswa ngokunyanzelwa ziimeko njengoko enokutsho ngokubhala isigunyazisi naliphina igunya elixoxwe ekhona ngulo Mthetho, ngaphandleni kokuba igunya ekubhekiselelwe kulo kwicandelo 20, kwi-ofisa eqeshwe lisebe, kodwa awunakuguzulwa naliphina igunya elithunyelweyo yaye ufake umbandela okanye ubeke bucala naso nasiphi isigqibo sogunyaziso olwenziwe ekuziqhelaniseni naloo magunya.
a15y1997s2323 Isihloko esifutshane nesiqalo
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO WESIKO.txt</fn>
UMTHETHO WESIKO, ISIMO SENTLALO, INKOLO NOKULINGANA
Imithetho yamasiko nenkolo zizinto zokusetyenziswa kwesini ekuhlaleni kwaye ziindlela zokubonisa nokuqhubela phambili ukucinezelwa nokuthotywa kwabafazi.
Yintoni isiko?
Isiko lichazwa njengendlela yokugqithisela izinto zentlalo ukusuka kumnombo othile ukuya komnye, nokwenziwa ngakumbi ngesincoko somlomo. Ichazwa:
Njengendlela yokucinga okanye yokuziphatha elandelwa ngabantu njalo iminombo ngeminombo; isiko okanye indlela yokusebenza;
Uthotho lwaloo masiko neendlela zokusebenza zithathwa njengezinto ezehle ngaphambili ezinefuthe kwixesha langoku; isiko elilandelwa lusapho ngesinxibo nangesimilo.
Kungenxa yesiko le nto izithethe ezahlukileyo zentlalo zidluliselwa kwaye zilandelwe yiminombo elandelayo.
Iziphumo zamasiko anobungozi kumantombazana nabafazi
Njengokuba amasiko amaninzi ekhuthaza ukudibana nokumanyana kwasekuhlaleni, amanye agruzula impilo yomzimba neyengqondo nesidima sabantu ngakumbi amantombazana nabafazi. Izinto ezifana nokungavunyelwa ukufunda, ukuvinjwa ulwazi neenkonzo ezivumela ezo zinto zinokuba nobungozi ukuba zithe zaqhubeke.
Amasiko anobungozi akhona ngeendlela ezahlukileyo kodwa zonke zivela kwimbali yokungalingani ngokwasentlalweni naluqoqosho phakathi kwamadoda nabafazi. Izithethe ezinjengezi zibonwa zingundoqo womnatha wesimo sentlalo. Amalinge okuguqula okanye ukutshutshisa ezi zithethe asoloko ekrokrelwa okanye ebonisa ukungalawuleki kwiindawo ezisawenzayo ngakumbi xa amalinge anjalo evela ngaphandle.
Amanye amasiko anobungozi abandakanya oku kulandelayo: ukusikwa kobufazi, ukutshata kwangoko; ukungabi namalungelo okuba nepropati; ukufa kwelobola;
Amanye amasiko enziwayo, abandakanya abafazi, abandakanya oku kulandelayo: ukuhlola ubuntombi, ilobola; ikhazi; isithembu.
Yintoni inkolo?
Inkolo lushishino lwabantu apho ubungcwele busekwa khona. Ikwachazwa njenge"nkqubo yeenkolo nezithethe ekuthi ngazo iqela labantu lixakeke sisiphelo sobomi babantu. Inkolo ingasetyenziswa njengophawu olwahlula ukuvumela ukucalucalula abantu entlalweni nokudukiswa kwanokubethelela amaqela asekuhlaleni ngokwamanqanaba.
Unxulumano phakathi kwenkolo nesini
Ifuthe kwindima yomfazi entlalweni lenziwa yindima ekufanele ayidlale ngokwenkolo
Ukutolikwa kwenkolo ngelishwa kusezandleni zabantu abangabameli benkolo kwaye ngelishwa ngamadoda;
Indima yamaziko enkolo entlalweni yethu yiyo kanye ebenefuthe elikhulu kwindlela indima yezini ezahlukileyo ebonwa ngayo; Indlela abayibona ngayo abantu isabonisa ukunxibelelana nendlela eviwa rhoqo kwintshumayelo eyenziwa ngabefundisi abadla ngokusingela phantsi nakuphi na ukukhululeka nokubaluleka komfazi;
Kubalulekile ukuhlalutya indlela isini nenkolo ezinxulumene ngayo kwaye kuyafuneka xa sijonga indlela inkolo okanye indlela ekuthethwa ngayo kwinkolo ethe yasetyenziswa ngayo ukusingela phantsi abafazi. Kuyaxoxwa kuthiwa "inkolo yiyo ethe kwaye iseyiyo eyingcambu yesizathu sokuthotywa nokusingelwa phantsi komfazi" kanye kanye ngenxa yexabiso layo nendlela ethundeza ngayo kuluntu.
Inkqubo-sikhokelo yomthetho nomgaqo-nkqubo
IZIXHOBO ZEHLABATHI ZOKUKHUTHAZA AMALUNGELO ABAFAZI ANXULUMENE NENDLELA ISINI SABO ESIBABHEKISA NGAKHONA
INKomfa yokuPheliswa kwazo zonke iiNdlela zokuCalucalula abafazi
Inkomfa yeZizwe eziManyeneyo yesiNe yeHlabathi yabaFazi (IsiSeko sokuThatha amaNyathelo saseBeijing)
IZIXHOBO ZOMMANDLA EZIKHUTHAZA AMALUNGELO ABAFAZI NGOKUSINGISELE KWINDLELA ESIBABHEKISA NGAKUYO ISINI SABO
ITshata yaseAfrika yamaLungelo abaNtu noLuntu.
UMmiselo woPhuhliso lweendawo zokuhlala saseMzantsi Afrika malunga neSini noPhuhliso 1997
UMTHETHO WASEMZANTSI AFRIKA NEMICIMBI UBUNI ESIJONGWA NGAYO
UMthetho woMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika 108 wowe 1996 (UMGAQO-SISEKO);
UMthetho wamaLungelo woMhlaba omNtu wonke wowe 2004
UMthetho wokwamkelwa kwemiTshato yeSintu (UMthetho weSiko)
UMthetho wokuPheliswa koButhakathi.
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO WOBUHLWEMPU.txt</fn>
UMTHETHO WOBUHLWEMPU, ISINI NOKULINGANA
Ukuliwa kobuhlwempu kusuka kude ekuqaleni kwembali yomntu kwaye kwaqhubeka kwada kwaza kufika kule nkulungwane entsha. Akukho ndawo eli dabi apho ligxininisa kuyo ngaphandle kwemeko yesini nobuhlwempu eAfrika.
Yintoni ubuhlwempu?
Imeko yokuba nobutyebi obuncinane kakhulu okanye izinto onazo, ubivila, ukungabinandawo yokuhlala, ukuba neemfuno."
Kule minyaka yangoku, uphando olufumanisa iindlela ababona ngayo abangamahlwempu luqaphele ukuba ubuhlwempu bubandakanya ukungabinazinto ezininzi, kubandakanywa ukubalixhoba nokudlakazeliswa ngokwesini ngaphezu kokungabi nanto.
Ngoko ke ubuhlwempu kukungabinakho ukufikelela kumyinge wokuphila okumgangatho othile, kulinganiswa ngokumalunga neemfuno ezingundoqo okanye ingeniso efunekayo ukuze zizaliseke.
Bulinganiswa kanjani ubuhlwempu?
Zimbini iindlela zokulinganisa ubuhlwempu:
Ubuhlwempu obugqibeleleyo
Ubuhlwempu ngokuthelekiswa
Ubuhlwempu obugqibeleleyo (ubuhlwempu obugqithisileyo) buyafana nokuba neemfuno ezigqithisileyo okanye ukungabinanto. Ubuhlwempu obugqithisileyo bunento nokwenza nokungabinanto kwabantu xa kuthelekiswa neyona isezantsi imiqathango nemigangatho ethathwa naluluphi na uluntu njengomlinganiselo osezantsi weemfuno zobomi okanye owona mgangatho usezantsi wamkelekileyo wokuphila.
Ubuhlwempu ngokuthelekiswa bunento nokwenza nokungabinanto kwabantu xa bethelekiswa nabanye kwindawo abahlala kuyo. Xa ulinganisa ukungabinanto ngokuthelekiswa nabanye okanye ukungalingani kokwabiwa kwengeniso, ubutyebi neengeniso ekuhlaleni ziyajongwa.
Yintoni eyenza ubuhlwempu eMzantsi Afrika?
Ukungaqeshwa
Ukungafundi
Ukunyuka kwenani labantu basezilalini
Ubukrelemnqa
Zithini izibalo ngobuhlwempu eMzantsi Afrika?
Kutheni abafazi bengamaxhoba obuhlwempu?
Izizathu ngokwembali
Izithethe zamandulo
Izizathu zasekuhlaleni
Buzalana kanjani ubuhlwempu, isini nokudlakazeliswa ngokwesini?
Ukudlakazeliswa kwabafazi nobuhlwempu zihamba kunye. Ngelishwa inani elikhulu labo bonke abafazi eMzantsi Afrika bayabethwa amaxesha ngamaxesha, badlwengulwe bophulwe imiphefumlo. Nakuba kunjalo, ukuba lihlwempu kwandisa kakhulu amathuba okubasemngciphekweni wokudlakazeliswa.
ISIKHOKELO SOMTHETHO NEMIGAQO-NKQUBO
IZIXHOBO ZEHLABATHI EZIKHUTHAZA UKUQHUBELA PHAMBILI KWABAFAZI NOKUPHELISWA KOBUHLWEMPU EBAFAZINI
Ingqungquthela yokupheliswa kwazo zonke iintlobo zocalucalulo lwabafazi
IZIXHOBO ZOMMANDLA EZIKHUTHAZA UKUTHATHA INXAXHEBA KWABAFAZI KURHULUMENTE
Itshata yase-Afrika yamaLungelo oLuntu naBantu
Ummiselo weNkomfa yase-Afrika yesithandathu ngabafazi
UMTHETHO WASEMZANTSI AFRIKA NEMICIMBI EPHATHELENE NOKUTYEKELA KWESINI NESINI SOMNTU.
UMthetho woMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika 108 wowe 1996 (UMgaqo-siseko)
UMthetho woMgaqo-nkqubo weMfundo yeSizwe 27 wowe 1996
UMthetho wokuDlakazeliswa okusemaKhaya 116 wowe 1998; kunye
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO WOKUKHUTHAZWA KOKUFIKELELEKA KULWAZI (2000).txt</fn>
UMTHETHO WOKUKHUTHAZWA KOKUFIKELELEKA KULWAZI, 2000
IBHODI YEMIBONISO BHANYA-BHANYA KUNYE NOPAPASHO
INCWADI YOKUFUNDISA, NGOKWECANDELO LE-14 LE PAIA, NGOKUFIKELELEKA KULWAZI OLUGCINWE YIBHODI YEMIBONISO BHANYA-BHANYA KUNYE NOPAPASHO
INTSHAYELELO
UmThetho wokuKhuthazwa kokuFikeleleka kuLwazi (PAIA), uyimpendulo kwicandelo lama-32 loMgaqo-Siseko, obonelela wonke ubani ngelungelo lokufikelela kulo:
naluphina ulwazi olukugcino lukaRhulumente; kunye naluphina ulwazi olukugcino lomnye umntu1 kwaye luyimfuneko ekwenzeni okanye ukukhuselwa kwalo naliphina2 ilungelo.
ukukhuthaza isiko lokucaca kunye nokwenza ingxelo kwamaziko kawonke-wonke nalawo abucala ngokuthi kunikwe ilungelo lokufikelela kulwazi, kunye nokukhuthalela ukukhuthazwa kwentlalo apho abantu banganokufikelela kulo lonke ulwazi oluyimfuneko ukusebenzisa nokukhusela amalungelo abo ngokupheleleyo kunye nokufanelekileyo.
Le Ncwadi yokuFundisa inabisa iindidi zolwazi olukugcino lweBhodi yemiBoniso Bhanya-Bhanya kunye noPapasho, inkcukacha zoqhakamishelwano kunye nefomu yokucela ilungelo lokufikelela kumaxwebhu akugcino lweBhodi. Izikhokhelo zokuba i-PAIA, uluhlu lwamaxabiso omthamo afanelekileyo kunye nolunye ulwazi olunokufunyanwa kwiKhomishini yamaLungelo oLuntu yoMzantsi Afrika kwidilwsi ezidweliswe ekwisiqingatha sesi-3 seNcwadi yokuFundisa.
ISIQULATHO
Imisebenzi kunye nelwakhiwo lweBhodi yemiBoniso Bhanya-Bhanya kunye noPapasho 3
Inkcukacha zoqhagamshelwano 4
Isikhokhelo sokuba usetyenziswa njani loMthetho 4
Ukufikelela kumaxwebhu akugcino lweBhodi 5
Indidi zamaxwebhu anokufumaneka ngesicelo 6
Inkqubo zokucela 6
Izizathu zokwalelwa 6
Iinkonzo ezifumaneka kuluntu 6
Ukulungiswa kokungathotyelwa koMthetho 7
Olunye ulwazi 7
Ukufumaneka kwencwadi yokufundisa 7
Ifomu yokwenza isicelo sokufikeleleka kumaxwebhu eBhodi 8
Imisebenzi kunye nesakhiwo seBhodi yemiBoniso Bhanya-Bhanya noPapasho icandelo le-141a
Imisebenzi
Ibhodi yemiBoniso Bhanya-bhanya noPapasho ("iBhodi") yasekwa ngokwecandelo le-3 (a) loMthetho wemiBoniso Bhanya-Bhanya noPapasho, ka-1996, njengoko uhlonyelwe ("uMthetho"), ukuba wenze imisebenzi eyimfuneko ukuphumeza iinjongo zoMthetho, ebekwe ngale ndlela ilandelayo kwicandelo le-2:
ukulawula ukudala, ukuveliswa, ukuba nayo kuwe kunye nokusasazwa kopapasho oluthile kunye nemiboniso bhanya-bhanya ethile ngokwndlela yokuhlelwa, ukubekwa kwesithintelo ngokweminyaka kunye nokunika ingcebiso kubathengi, kunikwa umqwalasela ingakumbi kukhuselo lwabantwana kuxhatshazo ngokwesini okanye ukuthotywa isidima kupapasho, imiboniso bhanya-bhanya okanye kwi-Internet, kwaye ...ukwenza ukusebenzisa okunoxhatshazwa kwabantwana kusasazo olunoburheletya, imiboniso bhanya-bhanya okanye kwi-Interne kubenesohlwayo.
Ngokukodwa iBhodi:
ivavanya kwaye ihlele yonke imiboniso bhanya-bhanya, imidlalo yekhompuyutha kunye nolunye upapasho olufakwe kuyo ngokMthetho;
iqwalasela "ushishino" ukuqinisekisa ukuba luthobela izigqibo ingakumbi ngokunxulumene nezo zijoliswe ekukhuselweni kwabantwana kwizinto ezingabaphazamisa nezonobungozi kwaye nokubhenca ngaphambi kwexesha elililo amava abantu abadala;
iqwalasela amashishini ahlala abantu abadala ukuqinisekisa ukuba ahambisana nemiqathango edandalaziswe kwicandelo lama-24 loMthetho;
ukunika uncedo njengoko kuyimfuneko kwinkonzo zokumilisela umthetho kuphando kunye notshutshiso lwaboni abarheletya ngabantwana;
ukuzisa uwonke-wonke ngenjongo kunye nentsingiselo yezigqibo zohlelo kunye nengcebiso kubathengi.
Isakhiwo
Ibhodi ineGosa loLawulo eliyiNtloko namaGosa oLawulo amaKhulu amabini ukwenza isiGqeba soLawulo, kunye neqela labaVavanyi abaziNtloko kunye nabaVavanyi abanyulwe ngenkqubo yokuchonga kawonke-wonke. Igosa loLawulo eliyiNtloko linguSihlalo weBhodi kunye nesiGqeba soLawulo. Izinto ezinto ezifakiweyo kwiBhodi zivavanywa kwaye zihlelwa zikomiti zohlelo, ezenziwa ngumVavanyi oyiNtloko kunye nobuncikane besibini sabaVavanyi abanyulwe kuludwe labavavanyi abazintloko kunye nabavavanyi. Abasebenzi bolawulo kunye nabakhi-mkhanyo bethutyana bagcwalisa iqela labasebenzi beBhodi.
Iinkcukacha zoqhagamshelwano Icandelo le-141b
Igosa loLwazi iGosa loLawulo eliyiNtloko
Amasekela gosa oLwazi amaGosa oLawulo amaKhulu
Umnxeba 465 6518
I-Feksi 465 6511
Isikhokhelo sokuba usetyenziswa njani lomThetho Icandelo le-141C
Umnxeba 484 8300
Ifeksi 484 1360
Ukufikelela kumaxwebhu akugcino lweBhodi Icandelo 141d
Umcimbi kunye neendidi zamaxwebhu agciniweyo
Uhlelo Iingxelo zeekomiti zohlelo kunye neBhodi yokuHlola kwimiboniso bhanya-bhanya, imidlalo yekhompyutha kunye nopapasho oluhleliweyo
Ukhululo Uluhlu lwemiboniso bhanya-bhanya kunye nemidlalo yekhompyutha ekhululiweyo kuyilo ngenxa yenjongo ezithile okanye imeko ezithile
Ubhaliso Uluhlu lwabasasazi kunye/okanye ababinisi bemiboniso bhanya-bhanya ebhaliswe kwiBhodi
Izikhalazo Iincwadi zembalelwano zezikhalazo ezisuka kuwonke-wonke
Imizuzu Imizuzu yentlanganiso yeBhodi, isiGqeba soLawulo kunye neKomiti yoPhicotho-Ncwadi
Amapolisa Iziqinisekiso ezikhutshwe ngokwecandelo lama-27 kunye nelama-28 loMthetho malunga nophando kunye notshutshiso ngobureletya babantwana
Iingxelo Iingxelo zonyaka kunye neeNgxelo zeMali ukusuka ngonyaka ka- 1998
Ingxelo yeNkomfa kaZwelonke yokuLwa ubuRheletywa kwaBantwana (ka-2000)
Ingxelo yeQela eliSebenzayo kuRheletyo lwaBantwana
Ingxelo yeQela eliSebenzayo kuLawulo lemiboniso Bhanya-Bhanya
Amaphepa ophando Amaphepha ophando ngeziphumo zopapasho-lwendaba kubantwana
Izicelo sokufikelela
Isicelo sokufikelela kumaxwebhu eBhodi lunokwenziwa ngokuGcwaliswa kweFomu u-A, Isinamatheliso u-B, Ummiselo we-6, oveliswe kwakhona ekupheleni kwalencwadi yokufundisa.
Indidi zamaxwebhu anokufumaneka ngesicelo Icandelo le-141a
Umthetho kunye nemiMiselo
Iingxelo zeBhodi yokuHlola yemiBoniso Bhanya-Bhanya kunye noPapasho
Upapasho olwenziwa kumaphapha-ndaba yiBhodi
Inkqubo kunye nefomu zokunikezela izinto zokuhlelwa kwiBhodi kunye/okanye ukukhululwa, ukubhaliswa kunye nokufakwa kwezikhalazo
Uvimba wolwazi ngezigqibo zokuhlela kunye nababonisi ababhalisiweyo kunye/okanye abasasazi uyayilwa kwaye uyakuba khona kwi-website kwakamsinya emva kokuba ukufakwa kolwazi kugqityiwe.
Inkqubo zokucela
Umceli kufuneka ahambisane nenkqubo ezibekwe kumThetho wokuKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi, nawuphina uMmiselo owenziwe ngokwalomThetho kunye nakwiNcwadi yokuFundisa yeCandelo le-14 eveliswe yiKhomishini yamaLungelo oLuntu yoMzantsi Afrika, ngokunjalo naziphi na iimeko ezibekwe yiBhodi ngaphandle kokuba azingqinelani nomThetho, uMmiselo kunye neNcwadi yokuFundisa ekubhekiselelwe kuyo kwelicandelo.
Izizathu zokwalelwa
Ukongeza kwizizathu zokwala ezidandalaziswe kumThetho wokuKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi, akukho zinto okanye ikopi zakulungiselelwa, okanyeukufikelela kuvunyelwe, kwizinto eziqulathe ukurheletywa kwabantwana ngaphandle kokuba umceli lilungu lenkonzo yokumilisela umthetho kwaye uxwebhu lolwazi okanye ukufikelela kulo kuyimfuneko ngenjongo zophando kunye/okanye ukutshutshisa.
Inkonzo ezifumaneka kuluntu Icandelo le-141f
Uludwe lweenkonzo
Uvavanyo kunye nokuhlelwa kwemiboniso bhanya-bhanya, imidlalo yekhompyutha kunye nopapasho
Ukukhululwa kumagatya oMthetho ngokwenjongo ezinyanisekileyo
Ukuqhutywa kophando ngokuphathelelene nokuqhutywa kweshishini lendawo ezihlala abantu abadala kunye nendawo ezithengisa ividiyo/iDVD jikelele
Ukunika ingcebiso kwiziphathamandla zeziqinisekiso ngokuphathelele kwimfanelo ezizizo zoshishino lwendawo zabantu abadala
Ukuqhutywa kwamaphulo olwazi kawonke-wonke kwimiba enxulumene neenjongo zoMthetho kunye nokhuseleko lwe-Internet kubantwana, kunye
Ukuqwalasela ukuthotyelwa komThetho
Ukufikeleleka kwinkonzo
Nakuphina ukufikelela kwiinkonzo ezokhona kwiBhodi kungafumaneka ngokwenza isicelo, ngokubhalela kwiGosa loLwazi Khangela isiqingatha sesi-2 ngasentla apha ngeenkcukacha zoqhagamshelwano.
Ukubandakanyeka kukawonke-wonke Icandelo le-141g
Umsebenzi ongundoqo weBhodi luhlelo lwemiboniso bhanya-bhanya, imidlalo yekhompyutha kunye nopapasho ukukhusela abantwana ekuveleni kwizinto eziphazamisayo kunye nezenzakalisayo kunye nokunika ulwazi kubathengi ukuze uluntu lwenze ukhetho olufanelekileyo lufunde ukukhetha kokubukela kunye nokufunda kwabo kunye nabantwana abakugcino lwabo. UmThetho unika ithuba lokuthatha inxaxheba kuluntu ekonyuleni abavavanyi icandelo lesi-63 kunye nokusekwa kwezikhokhelo ezisetyenziswa kwinkqubo yokuhlelwa icandelo 313. Ukumenywa kukawonke-wonke ukuze uthathe inxaxheba kuzo zombini inkqubo wenziwa kumaphapha-ndaba.
Ukongeza, uluntu lunokuthatha inxaxheba kucaciso loyilo lwezokhokhelo, ngokuthi lufake amacebo kunye/okanye lufake izikhalazo okanye izigxeko zezigqibo zabo kwiGosa leSebe eliLawulayo eliyiNtloko. (Khangela inkcukacha zoqhagamshelwano kwisiqingatha se-2 ngasentla).
Ibhodi iya kuthi, ekufumanekeni kwesicelo esibhaliweyo, ilungiselele ukuthabatha inxaxheba kwintlanganiso yokuhlela ngamalungu athile oluntu ngenjongo zokubukela kunye nokuphawula kwinkqubo yokuhlela.
Ukulungiswa kokungathotyelwa komThetho icandelo le-141h
Ibhodi njengesiseko soluntu sikazwelonke esenza izigqibo zolawulo, iphantsi komThetho woLawulo ngokobuLungisa kunye nokulungiswa kwezenzo zokushiyelela okanye ukwenza okulungiselelweyo kulamThetho. Ngokongezelelweyo umThetho onika amandla iBhodi
Olunye ulwazi Icandelo le-14 (i)
Akukho lwazi lumbi lokufakelelwa kule ncwadi yokufundisa oluthe lwamiselwa.
Ukufumaneka kwencwadi yokufundisa
Ithala-lencwadi loMzantsi Afrika eKapa, kunye
Uvimba kaZwelonke wemiBoniso Bhanya-Bhanya, iVidiyo, neZandi ePitoli
Ibhodi yemiBoniso Bhanya-Bhanya noPapasho
IFOMU A
ISICELO SOKUFIKELELA KUXWEBHU LOLWAZI LWESAKHIWO SIKAWONKEWONKE
Icandelo le-18 kumThetho wokuKhuthazwa kokuFikeleleka kuLwazi wonyaka wama-2000, umThetho weNombolo 2 ka-2000
Ummiselo
ISETYENZISWA LISEBE
Inombolo yesingqiniso:
xela isikhundla, igama kunye nefani yegosa lolwazi / usekela gosa wolwazi ngo ...umhla e...indawo.
Intlawulo yesicelo (ukuba ngaba ikhona): R...
Intlawulo yokufikeleleka :R...
INTSAYINO GAMA YEGOSA LOLWAZI / USEKELA GOSA LOLWAZI
A. Inkcukacha zesakhiwo sikawonkewonke
Igosa loLwazi/ uSekela Gosa loLwazi:
B. Inkcukacha zomntu owenza isicelo sokufikelela kuxwebhu lolwazi a Inkcukacha zomntu owenza isicelo sokufikelela kuxwebhu lolwazi kufuneka zinikwe ngasezantsi.
b Idilesi kunye / okanye inombolo yefeksi kwiRiphablikhi apho ulwazi luza kuthunyelwa khona, kufuneka inikwe.
c Ubungqina besikhundla esinikezela igunya lokuba enze isicelo, ukuba sikhona kufuneka sinamatheliswe
Amagama apheleleyo kunye nefani:
Inombolo yesazisi:
Idilesi yePosi:
Isikhundla esigunyazisa ukuba enze isicelo, xa senziwa egameni lomnye umntu:
C. Inkcukacha zomntu owenzelwa isicelo
Eli candelo kufuneka ligcwaliswe KUPHELA ukuba isicelo solwazi senziwa egameni lomnye umntu.
Amagama apheleleyo kunye nefani:
Inombolo yesazisi:
D. Iinkcukacha zoxwebhu lolwazi a Nika inkcukacha eziphelelyo zoxwebhu lolwazi olo ekufunwa ufikelelo kulo, kuquka inombolo yesingqiniso ukuba oko uyakwazi, ukwenzela ukuba uxwebhu olo lufumaneke b Ukuba isithuba esinikiweyo asanelanga, nceda qhubeleka kwiphepha elahlukileyo kwaye ulunamathisele kule fomu. Umceli kufuneka asayine kuwo onke amaphepha ongezelelweyo.
Inkcazelo yamaxwebhu okanye indawo yoxwebhu enxulumene noko
Inombolo yesingqiniso, ukuba ngaba iyafumaneka
Naziphi na iinkcukacha zoxwebhu ezingaphaya koko
E. Intlawulo a Isicelo sokufikeleleka kuxwebhu ngaphandle koxwebhu oluqulethe iinkcukacha ngawe siya kuqhutywa kuphela emva kokubhatalwa kwentlawulo eceliweyo.
b Uya kwaziswa ngesimbuku ekufuneka sihlawulwe njengentlawulo eceliweyo.
c Intlawulo emele ukuhlawulwa kuxwebhu ixhomekeka kwifomu apho ukuba nokufikeleleka kufunekayo kunye nexesha elifanelekileyo elifunekayo ukwenza uphando kunye nokulungiselela uxwebhu.
d Ukuba umceli ululungele ukhululo / ukuhlawula nayo nayiphina nceda uchaze isizathu sokhululo
Isizathu zokhululo ekuhlawuleni intlawulo:
F. Ifomu yokufikeleleka kuxwebhu
Ukuba uthintelwa bubulwelwe bokungakwazi ukufunda, ukukhangela okanye ukumamela kuxwebhu lwefomu yokufikeleleka enikiweyo ku-1 ukuya ku-4 ngasezantsi, xela ubulwelwe bakho uze ubonise ukuba uxwebhu lufuneka kweyiphi ifomu.
Ubulwelwe : Ifomu apho uxwebhu lufuneka khona
AMANQAKU:
a Ukuvumelana nesicelo sakho sokufikeleleka kwifomu ebaluliweyo kunokuxhomekeka kwifomu apho uxwebhu lufumaneka khona.
b Ukufikeleleka kwifomu eceliweyo kunokwaliwa kwiimeko ezithile. Kwimeko enjalo uya kuthi waziswe ukuba ukufikeleleka kuya kunikwa kwenye ifomu.
c Intlawulo ehlawulwayo yokufikeleleka kuxwebhu ukuba ikhona , ubuncinane bayo buya kuboniswa yifomu apho ukufikeleleka bucelwayo.
Ukuba uxwebhu lukwimo ebhaliweyo okanye eshicilelweyo:
Ukuba uxwebhu lunomfanekiso obonakalayo
Oku kuquka iifoto, ifoto efakwa kumatshini, ushicilelo lwevidiyo, umfanekiso owenziwe ngekhompyutha, imizobo, njalo njalo.:
bona imifanekiso iikopi zemifanekiso ukukhuphela imifanekiso
Ukuba uxwebhu lunamagama ashicilelweyo okanye ulwazi olunokuvakaliswa ngesandi
Mamela icala lefilimu yebhanyabhanya elinesandi( Isingxobo setheyiphu esivakalayo)
Ukhutshelo lwecala lefilimu yebhanyabhanya elinesandi ( Uxwebhu olubhalwe phantsi okanye olushicilelweyo)
Ukuba uxwebhu lukwimo ekwikhompyutha okanye kwizinto ezisebenza ngombane okanye umatshini ofundekayo:
Ukuba ucele ikopi okanye ukhutshelo loxwebhu (ngasentla), ingaba ufuna ikopi okanye ukhutshelo ukuba luposelwe kuwe? EWE /HAYI
Ukuposa kuyabhatalelwa.
Qaphela okokuba ngaba uxwebhu alufumaneki ngolwimi olukhethayo, ukufikeleleka kunokunikwa ngolwimi uxwebhu olufumaneka ngalo.
G. Isaziso sesigqibo esimalunga nesicelo sokufikeleleka
Uya kwaziswa ngokubhalwe phantsi ukuba isicelo sakho sivunyiwe / sikhatyiwe. Ukuba unqwenela ukwaziswa ngenye indlela, nceda uyibalule kwaye unike iinkcukacha ezifunekayo ukuze ube nako ukufumana ukhutshelo ngesicelo sakho.
Ukhetha ukwaziswa njani ngesigqibo malunga nesicelo sokufikeleleka kuxwebhu?
INTSAYINO GAMA YOMCELI / UMNTU ESENZELWA EGAMENI LAKHE ISICELO
Kuquka umntu "ngokusemthethweni"
Akuphelelanga kumalungelo "omgaqo-siseko"
<fn>xho_Article_National Language Services_UMTHETHO WOLAWULO MATYALA EZOLIMO (2001).txt</fn>
Mthetho nombolo 45, 2001 UMTHETHO WOLAWULO MATYALA EZOLIMO, 2001
UMTHETHO
Ukuncedisa ekuphunyezweni kwalo Mthetho, ekumiliseleni Ingxowamali yoLawulo Matyala emboleko, umkhomba ndlela wokusetyenziswa kwengxowamali nje ngendlela yolawulo zimali zobhatalo matyala ezolimo, ulawulo lwezimali ezikwingxowamali, ukucacisa injongo yokusetyenziswa kwezimali ezikule ngxowamali, ukumilisela uphengululo zincwadi noniko ngxelo ngale ngxowamali, ukubhekisa kwizinto ezininzi ezinxulumene nemvumelwano zokutyala imali, inzala matyala, ukubhataliswa nokucinywa kwamatyala, ubhaliso lweebhondi nobunini mhlaba, nokulungiselela yonke imicimbi enxulumene nokufana noku.
Mayenziwe ibe nguMTHETHO yiPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, ngolu hlobo:
Iinkcazelo:
Kule Mthetho ngaphandle kokuba kuchazwe ngenye indlela:
ingxowamali" ithetha Umthetho Wolawulo Matyala Ezolimo njengoko kubhalwe kwicandelo 3.
isivumelwano" ithetha nasiphi isivumelwano nokuba sesomlomo okanye sesibhaliweyo esinxulumene nokwenza ityala, nakuphina ukuzibophelela komntu etyala uRhulumente.
Umthetho weMboleko Wezolimo" uthetha uMthetho weMboleko Wezolimo (Umthetho nombolo 28 ka 1966).
Umthetho Woncedo lwamaFama angamaKhaladi" ithetha uMthetho woNcedo lwamaFama angamaKhaladi, 1973 ( UMthetho nombolo 1 ka 1973) (IKansile yabaMeli Babantu abangamaKhaladi)
ukukwelita" kuthetha namalini na ubani ayityala uRhulumente ngendlela yoncedo lwemali nokuba yirente okanye imali nzala enxulumene noMthetho weziKweliti Zezolimo, noMthetho Woncedo lwamaFama amaKhaladi , okanye indlela zoncedo ngezimali, kudityaniswa nayiphi na imali eyimboleko nokuba yirente okanye imali nzala entsusa yayo iyimboleko elolu hlobo.
isebe" Kuthethwa iSebe leZolimo.
Mlawuli Jikelele" kuthetha uMlawuli Jikelele weli sebe.
isikimu soncedo lwemali" kuthethwa nayiphi inkxaso, imboleko naluphi na uncedo ngokwezimali oluvela kweli Sebe.
Mphathiswa" kuthethwa uMphathiswa omelet iSebe leZolimo kurhulumente jikelele.
igosa" kuthethwa igosa njengoko kuchazwa kwicandelo 1 loMthetho Wolawulo lwabaSebenzi basebuRhulumenteni, 1994 (Saziso nombolo 103 ka 1994).
UMthetho woLawulo lweMali Zesizwe" kuthetha uMthetho woLawulo lweMali Zesizwe, 1999 (Umthetho nombolo 1 ka 1999) kunye irhafu" kuthethwa irhafu okanye intlawulo ebizwa liSebe ngokusetyenziswa komhlaba.
Ulawulo loMthetho
UMphathiswa nguye onoxanduva lolawulo lwalo Mthetho.
Ngokubhekiselele kwisibonelelo secandelwano 3, uMphathiswa angathumela ngokwamandla ache ngokuvunyelwa nguMthetho naliphi na igosa alinyulileyo kwiSebe lakhe.
Nawuphina umyalelo okanye umsebenzi onokwenziwa okanye uthunywe phantsi kwemvume yecandelo 5 ungathunywa kuphela igosa elilawulayo lezimali kwisebe eli onikwe eso sikhundla phantsi koMthetho woLawulo lweMali Zesizwe.
UMphathiswa kufuneka ethume igosa leli sebe ukuba liwuphathe loMthetho, kwaye elo gosa kufuneka lincediswe ngamanye amagosa kangangoko kuyimfuneko ukuba kuphunyezwe lo mthetho.
Ngokubhekiselele kwisibonelelo secandelwano 3 uMphathi Jikelele angathumela ngokwamandla ache naliphi na igosa phantsi kwecandelwano 4 okanye naliphi na igosa elinokuncedisa elo alithumayo.
Ingxowamali Matyala eMboleko eZolimo
Ingxowamali yeMboleko yeZolimo egcinwe phantsi kwemeko zecandelo 20A loMthetho weMboleko yeZolimo, usasebenza nakuba warhoxiswa kwaye uza kwaziwa ngokuba yiNgxowamali yoLawulo Matyala eMboleko eZolimo.
Izimali ezikwimboleko yale ngxowamali ukususela ngomhla kwaqala lo Mthetho zeziqulathe oku:
a imali ezikwelitwa Ingxowamali Matyala eMboleko eZolimo kanye phambi kosuku lokuqulunqwa okanye ezizuzwe nje ngentlawulo yetyala phantsi okanye ngenxa yokusungulwa koMthetho woLawulo Matyala eZolimo.
b Izimali ezizuzwe phambi kwalo mhla nje ngentlawulo yamatyala phantsi okanye ngenxa yokusungulwa koMthetho Woncedo lwamaFama angamaKhaladi.
c ezinye izimali ezikwanjalo ezikwizikweliti yeNgxowamali Matyala
Mboleko eZolimo ngalo mhla, afunyanwa lisebe nje ngentlawulo yetyala phantsi okanye ngenxa yezikimu zoncedo ngezimali okanye nje ngerhafu.
Izimali ezikwimboleko yale ngxowamali ziquka zonke imfanelo
Ezibhekiselele kubutyala obuchazwe kwicandelwana ngomhla wokusungulwa kwalo Mthetho.
Umphathi Jikelele nguye ongumlawuli wale ngxowamali.
Le ngxowamali iyaphelelwa ibhange xa onke amatyala ehlawulekile okanye ecinyiwe ngokwemigaqo yalo Mthetho nemali eziyintsalela kule ngxowa zithe zanikezelwa kwiPalamente.
Ukubolekisa nokuHlawula ingxowamali.
Le ngxowamali kufuneka inezi zinto:
a zonke izimali ezifunyenwe emva kokusungulwa kwalo Mthetho nje ngezimali zentlawulo tyala ngokubhekiselele kwicandelo 3 2
b Zonke imali eziqokeelelwe ngokwentlawulo matyala njengoko kuchaziwe kwicandelo 32
c Imali nzala ezuzwe ngokolondolozo mali kunye d Nezimali ezivele ngamanye amaziko anonxulumano
Le ngxowamali kufuneka inezi ntlawulo-
a Imali ntengo nayo nayiphi na inkcitho ebhikiselele ekuthengweni nasekulawulweni kwempahla okanye umhlaba phantsi kwalo Mthetho b nayiphi na imali, indleko okanye inkcitho ebangwe ngenxa yemeko zecandelo 8
c nasiphi na isixamali:
i esihlawuleke ngempazamo kule ngxowamali ii ongasityali uRhulumente, okanye iii esimbuyekezo ekwasisibonelelo esiluncedo kuRhulumente d Nayiphi na imali ezinekezelwe e Palamente zisetyenziselwe izizathu zezolimo nezinye, ekufuneka nakanjani zitshintshelwe kwiNgxowa yeNgeniso yeSizwe ngokwecandelo 5.
Zonke imali ezifunyanwa liSebe njengentlawulo okanye uqokelelo mali zamatyala ngaphandle kwezi kubhekiswe kuzo phantsi kwecandelwana mazilondolozwe phantsi kweNgxowa yeNgeniso yeSizwe.
Imali ezikhoyo kule ngxowamali ezingekadingeki ngamandla njengoko bekucingeka phantsi kwecandelwana zingalondolozwa kwi:
a Bhanki yoGcino Zimali Zesizwe b Ngokwemvume yoMphathiswa emva kokubonisana noMphathiswa weSebe leZimali zingagcinwa nakwiyiphi ibhanki ebhalisiweyo ngokusemthethweni nguNobhala weMizi Yolondolozo Zimali.
U Mphathi Jikelele angacela ukuba imali eyintsalela ikhutshelwe kwingxowa yeNgeniso yeSizwe ukuba a Ezo mali azizi kukhawuleza zifuneke ngokwecandelo 4 2 a, b okanye ( c ) ;
b UMphathsiwa ngokwemvisiswano noMphathiswa weSebe leZimali uyaluvumela olo khuphelo.
Izimali ezikhutshelwe kwiNgxowa yeNgeniso yeSizwe esuka kule ngxowa zingasetyenziswa ePalamente phantsi kwemali zeli sebe zisetyenziselwa kuphela inkqubo zokuphuhlisa ezolimo kunyaka mali othile ngokwezicwangciso ezibhaliweyo zenkcitho ezingeniswa nguMphathi Jikelele, ukuba olo cwangciso lwenkcitho:
a Luyavunywa nguMphathiswa kwaye b Lungeniswe Kubalawuli Bezemali ubuncinane inyanga ezintathu phambi kokuqalisa konyaka mali okanye ukuthiwa thaca kolungelelwaniso lothelekelelo nkcitho ePalamente.
Uphicotho Zincwadi Nengxelo
Unyaka mali uhambelana nokuvalwa kwengxowa ngomhla wama 31
Ingxowamali kufuneka iphicothwe nguMphicothi Zincwadi jikelele
UMphathi Jikelele kufuneka ezigcinile ezo ncwadi elugcinweni olulodwa njengoko kungumthetho wolondolozo zimali nanjengoko kulindelekile ngokoMthetho Wolondolozo Zimali Zoluntu, ukuze kucace ubume bengxowa ngokungathandabuzekiyo.
Ukunyaniseka kwezivumelwano
Nasiphi na isivumelwano esisasebenzayo kancinci ngaphambi kokuba kuqale ukusebenza lo Mthetho nesichaphazeleka nqo okanye ngokungathanga nqo ngokwetyala onalo, sihlala sinembophelelo kulowo usenzileyo ngokwasemthethweni kwaye sikubophelela nasemva kokurhoxiswa phantsi nasemva kwalo Mthetho.
Naziphi na izibhambathiso ezichaphazela umthetho orhoxisiweyo kwicandelwana , uthathwa njengosasebenzayo kwaye ungasetyenziswa ingathi awurhoxiswanga, njengoko uchaphazela ngokuthe nqo nokungathanga nqo uyimbophelelo kwizivumelwano ezibhaliweyo kwelo candelwano lichaziweyo.
Nakuphi ukumisa ngomhlaba, imeko okanye isithinteli esinxulumene nesikweliti semali nomise ngaso ngempahla engasukiyo enje ngomhlaba ngomhla wokuqaliswa kwalo Mthetho, inembophelelo ezingagungqiyo nokuba umthetho ungade urhoxiswe enanimiselene ngawo ngalo mhlaba okanye ezomeko zalo nto wawumise ngayo.
Naziphi izimiso zomthetho ekuthethwa ngawo kwicandelwana 3
zisasebenza kwaye kungamiswa ngazo kwimboleko yokumisa ngebhondi, kwiimeko okanye izithintelo ekubhaliswe phantsi kwazo itayitile yomhlaba, zibonwa nje ngezisemthethweni kwaye zingathathwa ingathi akurhoxiswanga mthetho.
Nayiphi intsingiselo kwi ' Bhodi yeMboleko yeZolimo' 'iBhodi
YaBantu abangamaKhaladi yoNcedo yeZolimo' 'uNobhala' naye nawuphi umntu okanye igosa elisemthethweni okanye onesivumelwano ekubhekiswe kuso kwicandelwana okanye okanye ngokomthetho okanye kwibhondi, kwimeko okanye izithintelo ekubhekiswe kuzo kwicandelwana okanye mazithathwe nje ngomnxeba wonxibelelwano kuMphathiswa angathi asebenzise amandla akhe awanikiweyo ukuqubisana nalo mntu.
Ityala
U Mphathi Jikelele a kufuneka ethe rhoqo elandelela ukuhlawulwa kwamatyala aqonde aphande nayiphi imeko engaxaba endleleni yokuhlawulwa kwetyala ngexesha.
b Aqaphelisise konke abamise ngako ababolekwe izimali c Aqokelele agqogqe abo basemva kwintlawulo matyala d Angathimba impahla ephathekayo ezama ukuhlawula amatyala angahlawulwayo evunyelwa zimeko zalo Mthetho, yaye e Engasebenzisa nawaphi amandla engathatha nawaphi amanyathelo ekufuneka ewathathile ngokunxulumene netlawulo matyala esebenzela ukulondoloza imali kaRhulumente.
Nayiphi na impahla okanye umhlaba othe wathinjwa nguMphathi
Jikelele phantsi kwecandelwana kufuneka kwamsinya kangangoko anakho ayibhalise egameni likaRhulumente weRiphabliki yoMzantsi Afrika.
Umphathi Jikelele angathi, ngokucelwa ngobamba ityala okanye onomdla kwelo tyala ngokujonga imeko zelo tyala nokubona ngokwamandla awanikiweyo -
a Azinzise imali ezityalwayo nenzalo yalo matyala phantsi kwezivumelwano ezahlukileyo b Atshintshanise abanamatyala, acazulule okanye atshintshanise ibhondi, atshintshe imeko acazulule ubucukubhede nezithintelo, ahlile okumiswe ngako okanye amkele ezinye izinto ekumiswa ngazo ngabanye c Ahlule okanye anikezele ngalo naliphi na ilungelo egameni lobuRhulumente ngokukhokelwa nguMthetho avumele ukukhokelwa nanguwuphi uMthetho welizwe ukuze abeke bucala naziphi iimeko zesivumelwano eninaso d Aqaphele nayiphi na imeko yesivumelwano ebekufikelelwe kuso okanye isihlomelo saso, ukuquka nenzala-mboleko, ukuhlawula indleko zokugujululwa kwetyala nentlawulo zokuthimba xa ugubhulule ityala lingahlawulwa kuqukwa nebhondi, imeko okanye uthintelo nazo naziphi na izimiso zesivumelwano eziyinxalenye yeso sivumelwano
U Mphathi Jikelele-
a Angayicima imali oyibambayo etyaleni b Oko kucima angakwenza ngokulandela izimiso ezibhalwe kuMthetho Wolawulo lweMali zeSizwe nepolisi emiswe liSebe.
U Mphathisa Jikelele usenokuthi elawulwa ziimeko a Avumelane naye nabani na ukuba aqokelele imali zamatyala asemva athathe nawaphi na amanyathelo okuqinisekisa ukuba ezo mali ziyahlawuleka.
b Anyule nabani ukuba ammele apho kubanjwe khona intengiso yasesidlangalaleni apho kuthengiswa izinto zomntu othinjiweyo kuzanywa ukubuyiswa kwemali kaRhulumente. Lo mntu egameni lakhe ammele ngokuthenga nokuthengisa egameni likaRhulumente.
c Kumaxesha ngamaxesha angene kwimvumelwano nabantu abalolu hlobo njengoko kuyimfuneko ukulondoloza umdla kaRhulumente ngokwemeko zalo Mthetho
Imali yentlawulo okanye yenkcitho edalwe ngulo mntu selechazwe apha kwicandelwana ingabhatalwa ngemali ephuma kule mali yeli tyala.
Amaphepha Esicelo-nkcazo okubhalisa kunye nesenzelelelo
Igosa lelisebe lisenokuthi nakuba kukho izimiselo zeminye imiThetho zimise ngomhlaba, ngesivumelwano, isigqibo nayo nayiphi na incwadi yasemthethweni kwiofisi zobhaliso ngomiso ngezinto aze emva kolo bhaliso aqinisekise ukuba unikwa iziqinisekiso zobhaliso phantsi koMthetho Wobhaliso Mihlaba, 1937 (Mthetho nombolo 47 ka 1937)
Akukho ntlawulo yarhafu iyimfuneko ngobhaliso naziphi na imali phantsi kwecandelwana .
Imeko zentlawulo zezitampu zogximfizo zoMthetho wZitampu
Zogximfiso, 1968 (Mthetho nombolo 77 ka 1968) azichaphazeli nasiphi isivumelwano esikhoyo okanye ekungenwe kuso emva kokuba uMthetho sowusekiwe.
Ukurhoxiswa kwamatyala
ImiThetho echaziweyo kolu luhlu iyarhoxiswa ngendlela ecacisiweyo kwimiqolo elandelayo njengoko kubhaliwe kwintsika yesithathu.
Intloko nexesha lokuqala ukusebenza
Lo Mthetho kuthiwa nguMthetho Wolawulo Matyala eZolimo, 2001, kwaye uya kuqala ukusebenza ngomhla oyakutyunjwa nguMongameli ngokwesaziso kwiGazethi.
Uluhlu
Nombolo nonyaka wokusekwa komtheto
Intloko emfutshane
Urhoxiswa kangakanani
Mthetho Mboleko weZolimo, 1966
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1970
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1970
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1971
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1972
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1977
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo, 1979
Ngokupheleleyo
Mthetho Wophuculo Mihlaba eSikiweyo, 1979
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo, 1980
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo, 1981
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo, 1982
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo oHlonyelweyo wesiBini, 1982
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo, 1983
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo Ohlonyelweyo (Ndlu yoWiso Mthetho) 1987
Ngokupheleleyo
Mthetho weNgxowa yoPhuhliso leZolimo, 1993
Ngokupheleleyo
Mthetho Mboleko weZolimo, 1995
Ngokupheleleyo
Mthetho Sihlomelo weBhanki yoMhlaba, 1998
Imiba 1,2 no 3 kumqolo wesi 3 kolu luhlu
<fn>xho_Article_National Language Services_UMYOLELO (2005).txt</fn>
XHOSA
INKCAZELO EMFUTSHANE NGOKUSEBENZA KOMTHETHO KULANDELELWANO KMYOLELOFA ELINGENAMYOLELO (UMYOLELO)
Umhla woqulunqo: Meyi 2005
Akukho suntswana leli nqaku elinokukhutshwa kwakhona okanye lidluliselwe nangaluphi na uhlobo okanye nangaziphi iindlela ngaphandle kwemvume efunekayo ebhaliweyo.
ISIQULATHO
Umhlathi Isihloko Iphepha
INTSHAYELELO
IINGQIQO EZISISISEKO
Ukumela umntu
Isabelo somntwana
IMIQATHANGO YOLANDELELWANO KWILIFA ELINGENAMYOLELO
Umqathango 1: Iqabane okanye amaqabane omtshato, kodwa akukho nzala
Umqathango 2: Alikho iqabane lomtshato, kodwa kukho inzala
Umqathango 3: Iqabane okanye amaqabane omtshato nenzala
Umqathango 4: Akukho qabane okanye inzala, kodwa abazali bobabini bayaphila
Umqathango 5: Akukho qabane lomtshato okanye inzala, mnye umzali ophilayo, umzali obhubhileyo ushiye inzala
Umqathango 6: Akukho qabane okanye inzala, mnye umzali ophilayo, umzali ongasekhoyo akashiyanga nzala
Umqathango 7: Iqabane, inzala okanye abazali, bobabini abazali bashiye inzala
Umqathango 8: Akukho qabane, inzala okanye abazali, mnye umzali oshiye inzala
Umqathango 9: Akukho qabane, inzala okanye umzali, akukho mzali oshiye inzala
Azikho iindlalifa zelifa elingenamyolelo
UKUBAMBELA OKUNGUMMISELO
ULANDELELWANO KWILIFA ELINGENAMYOLELO
INTSHAYELELO
Umthetho wolandelelwano apho kungekho myolelo umisela iindlalifa zelifa longasekhoyo kwezi meko zilandelayo:
a Xa umfi engakhange axele ukuba ipropati yakhe mayidluliselwe ngemyolelo okanye ngesivumelwano saphambi komtshato; okanye b Apho kungakwazekiyo ukuphumeza iminqweno yongasekhoyo ngenxa yokuba iindlalifa, umzekelo, azikwazi ukulithatha ilifa okanye azinqweneli ukulithatha ilifa okanye zibhubhe phambi kwakhe.
Kuyenzeka ukuba umntu abhubhe engenzanga myolelo konke okanye enze inxalenye yomyolelo. Umzekelo wale myolelo yamva kuxa umfi eshiye inxalenye yelifa lakhe kumyolelo ocacileyo, kodwa angayilungiseleli intsalela. Kwimeko elolu hlobo inxalenye ekwimyolelo, iya kudluliselwa ngokwemigqaliselo nangokuxhomekeka kwimiqathango equlethwe ngumyolelo, ngeli xa intsalela yelifa elingekho kumyolelo iya kudluliselwa ngokwemiqathango yolandelelwano apho kungekho myolelo.
Phambi kwesigqibo kwi- Bhe and Others v Magistrate Khayelitsha and others, Case No 49/03 esagqithiswa yiNkundla yoMgaqo-siseko ngowe-15 Okthobha 2004, imiqathango yolandelelwano apho kungekho myolelo yayingasebenzi kwabamnyama ababhubhe bengenzanga myolelo kwaye betshate umtshato wesintu. Isigqibo se-Bhe sikutshintshile oku ngoku, kwaye ngoku amafa abantu bonke nokuba baloluphi uhlanga, isithini inkcubeko yabo, ababhubha bengenzanga myolelo, aya kulawulwa yimiqathango yolandelelwano kwilifa elingenamyolelo njengoko yandlaliwe kumThetho woLandelelwano kwilifa elingenamyolelo, 81 wowe-1987.
IINGQIQO EZISISISEKO
Phambi kokuxoxa ngemiqathango yolandelelwano apho kungekho myolelo kufanelekile ukuba sichaze iingqiqo ezithile ezibalulekileyo ukuze siqonde imiqathango.
Ngokweenjongo zeenkcazelo eziza kulandela i-stirpes sithetha umntwana ophilayo kamfi nomntwana osele ebhubhile onenzala. Umntwana obhubhe kuqala kamfi onenzala enye okanye ngaphezulu wenza i-stirpes esinye.
Umzekelo:
S = iqabane lomtshato elisaphilayo
A, B & D = abantwana ababhubhe kwangaphambili
C = umntwana
F, G & H = abazukulwana
U-C wenza i-stirpes kuba ngumntwana ophilayo kamfi, ngeli xa u-A no-D besenza i-stirpes ngenxa yokuba benenzala ephilayo. U-B akananzala iphilayo ngoko ke akenzi i-stirpes.
Ukumela umntu
Ukumela umntu kuyenzeka, xa kufanelekile naxa kunokwenzeka, ukuba indawo yendlalifa engakwaziyo okanye enganqweneli kuzuza ilifa, ithathwe ngomnye okanye ngabanye benzala yakhe.
Umzekelo:
S = iqabane lomtshato elisaphilayo
C = umntwana obhubhe kwangaphambili
A, B = abantwana
D & F = abazukulwana
Kulo mzekelo ungentla, u-D no-F baya kumela umntwana obhubhileyo kamfi, u-C, ukuba akukho sithintelo sokuba bazuze kmyolelofa likamfi.
Isabelo somntwana
Ngokwemigqaliselo yecandelo (f) lomThetho woLandelelwano kmyolelofa elingenamyolelo, 1987 njengoko ulungisiwe sisigqibo se-Bhe isabelo somntwana sibalwa ngokwahlula ixabiso lelifa ngokwemali ngenani elilingana nenani lee-stirpes zikamfi (oko kutsho inani labantwana bakamfi abaphilayo okanye ababhubhe phambi kwakhe kodwa benenzala esaphilayo) kwakunye namaqabane omtshato aphilayo kamfi. Oku kungaboniswa ngolu hlobo lulandelayo:
Masithi ixabiso lelifa likamfi ngokwemali lingama-R500 000 kwaye unabantwana abathathu abaphilayo kunye nabafazi ababini abatshatwe isintu. Isabelo somntwana siya kubalwa ngolu hlobo: R500 000 Ã· 5 (3 stirpes + 2 amaqabane omtshato) = 100 000. Isabelo somntwana siya kuba li-R100 000.
Ngokubhekiselele kwicandelo 1 (d) lomThetho woLandelelwano kwilifa elingenamyolelo, iqondo lozalwano phakathi kwabegazi bakamfi nomfi lingahlulwa kabini, sithi iqondo lozalwano kwisebe elingqalileyo lomnombo neqondo lozalwano kwelinye isebe lomnombo.
Kwisebe elingqalileyo lomnombo, iqondo lozalwano lilingana nenani lezizukulwana phakathi kwesinyanya nomfi okanye phakathi kwenzala nomfi (ngokwemeko leyo).
Umzekelo:
Abazali nabantwana bomfi bayazalana bobabini nomfi kwiqondo lokuqala.
Oomawokhulu nabazukulwana bayazalana nomfi kwiqondo lesibini.
Oomawokhulu
Abazali
Umfi
Abantwana
Abazukulwana
Kwelinye isebe lomnombo, iqondo lozalwano lilingana nenani lezizukulwana phakathi kwabegazi nesinyanya esisondeleyo, kunye nenani lezizukulwana phakathi weso sinyanya nomfi.
Umzekelo:
A & B = abazali ababhubhe kwangaphambili
E = umfi
S = iqabane lomtshato elibhubhe kwangaphambili
F & G = oomalume / oomalumekazi
H & I = abazala
J = abanye abazala
U-C & D, oomawokhulu ababhubhe kwangaphambili, zezona zinyanya zisondeleyo zika-J no-E (umfi). U-J uzalana nomfi kwiqondo lesihlanu.
IMIQATHANGO YOLANDELELWANO KWILIFA ELINGENAMYOLELO
Ukwabiwa lwelifa ngokwemigqaliselo yomThetho yoLandelelwano kwilifa elingenamyolelo 81 wowe-1987 kungashwankathelwa ngemiqathango elithoba.
Umqathango 1: Iqabane okanye amaqabane omtshato, kodwa akukho nzala
Ukuba umfi ushiya iqabane okanye amaqabane omtshato, kodwa kungekho nzala - iqabane okanye amaqabane omtshato ngawo azindlalifa. Kwimeko apho umfi yayingumyeni kwimitshato yesintu engaphezulu kwesinye, amaqabane omtshato asaphilayo aya kuzuza ilifa ngezabelo ezilinganayo. Umqathango 1 ungachazwa ngale mizekelo ilandelayo:
Umzekelo A:
Xa umfi ebeliqabane kumtshato apho kutshatwa umntu omnye waze akashiya nzala:
E = umfi: S = iqabane lomtshato: A = utata: B = umama: C = ubhuti
Iqabane lomtshato elisaphilayo lilo indlalifa apho kungekho myolelo, nokuba ilifa lilixabiso elingakanani.
Ukuba amaqabane omtshato ebetshate apho into yomnye iyeyomnye, iqabane lomtshato liya kufumana isiqingatha ngenxa yokuba betshate umtshato wokwabelana ngento yonke nesinye isiqingatha ngokwemigqaliselo yecandelo 1 (a) lomThetho 81 wowe-1987.
Ukuba amaqabane omtshato apho ingulowo umntu enezakhe izinto, iqabane eliphilayo liya kuzuza lonke ilifa ngokwemigqaliselo yecandelo 1 (a) lomThetho 81 wowe-1987.
Umzekelo B:
Apho umfi ebeliqabane kumtshato wesithembu (indoda itshate abafazi abaninzi ngokwesintu) kwaye engashiyanga nzala.
A & B = abazali bomfi; E = umfi; C no-D = amaqabane omtshato wesintu kamfi.
Ngokwemigqaliselo yecandelo 1 (a) yomThetho wowe-1987, njengoko ulungisiwe sisigqibo seNkundla yoMgaqo-siseko kwi-Bhe and Others v Magistrate Khayelitsha and Others, amaqabane omtshato amabini kamfi (u-C no-D) baya kuzuza izabelo ezilinganayo zelifa aze ashiywe ngaphandle amanye amalungu osapho. Ukuba umfi ushiye ngaphezulu kwamakhosikazi amabini esintu aze angashiyi nzala, ngoko ke onke loo makhosikazi aya kuzuza izabelo ezilinganayo zelifa.
Umqathango 2: Alikho iqabane lomtshato, kodwa kukho inzala
Ukuba umfi akashiyi qabane lomtshato kodwa ushiye inzala - inzala izuza ilifa ngokwe-stirpes kwaye kuvumelekile ukuba umntu amelwe.
Umzekelo:
X = umfi
C = iqabane lomtshato elibhubhe kwangaphambili
E = umntwana obhubhe kwangaphambili
D & F = abantwana
J & K = abazukulwana
Abantwana bakamfi, u-D, E no-F baya kuzuza izabelo ezilinganayo zelifa. Ngenxa yokuba u-E ebhubhe kwangaphambili, inzala yakhe, u- J no-K iya kummela / ize izuze izabelo ezilinganayo zelifa lakhe.
Qaphela oku kulandelayo:
Bonke abantwana bakamfi banelungelo lokuzuza ilifa. Ayenzi mahluko nokuba bazalwe kumtshato wakwamantyi, kumtshato wesintu, ngabantwana abenze abakhe okanye bazalwe ngaphandle komtshato.
Ngokwemigqaliselo yecandelo 1 lomThetho woLandelelwano kwilifa elingenamyolelo, ubugqakhwe abuchaphazeli into yokuba umntu welinye igazi azuze ilifa kumntu welinye igazi.
Umqathango 3: Iqabane okanye amaqabane omtshato nenzala
Ukuba umfi ushiya iqabane okanye amaqabane omtshato nenzala - iqabane okanye amaqabane omtshato azuza ilifa elikhulu kwi-R125 000 ngeqabane okanye ngesabelo somntwana, inzala iya kuzuza intsalela, ukuba ikhona, ngokwe-stirpes kwaye umelo luvumelekile.
Umzekelo:
C = ubhuti
E = umfi
S = iqabane lomtshato elisaphilayo
D = umntwana obhubhe kwangaphambili
F, G = abantwana
H, I = abazukulwana
Qaphela okulandelayo:
Ukuba ixabiso lelifa lingaphantsi kwe-R125 000, iqabane lomtshato eliphilayo kulo mzekelo ungentla, u-(S) liya kuzuza lonke ilifa kushiywe ngaphandle abantwana namanye amalungu osapho.
Ukuba umfi ibiyindoda kumtshato wesithembu kwaye akakho mnye umfazi ophilayo, kwaye ixabiso lelifa lingaphantsi kwe-R125 000 ngoko ke amaqabane omtshato asaphilayo ayakwabelana ngokulinganayo ngentsalela, kushiywe abantwana namanye amalungu osapho.
Ukuba intsalela eza kwabiwa kumyolelo ingaphezulu kwe-R125 000, iqabane lomtshato elisaphilayo liya kuzuza ilifa le-R125 000 okanye isabelo somntwana, nayiphi na enkulu kwaye intsalela iya kwahlulelwa inzala yomfi ngowe-stirpes kwaye umelo luvumelekile. Xa isetyenziswa kulo mzekelo ungentla, iya kuthetha ukuba u-F, G no-D baya kuzuza ilifa eliyintsalela. Ngenxa yokuba u-D ebhubhe kwangaphambili, ilifa lakhe liya kudluliselwa kwinzala yakhe, u-H no-I. Ukuba u-D akashiyanga nzala, isabelo sakhe siya kwahlulelwa abanye abantwana bomfi, u-F no-G.
Ukuba intsalela emayabiwe ingaphezulu kwe-R125 00 kwaye umfi akashiyanga qabane linye lomtshato (isebenza kuphela kwimeko apho umfi ebengumyeni kumtshato wesintu ongekho mnye), ke iqabane lomtshato ngalinye liya kubanelungelo kwisabelo somntwana okanye i-R125 000 nokuba yeyiphi enkulu, phambi kokuba intsalela yahlulelwe inzala kamfi.
Khumbula ukuba, ukuba amaqabane omtshato ebetshate umtshato wokudibaniselana ngempahla, iqabane elisaphilayo liya kufumana isiqingatha ngenxa yokuba litshate umtshato wokudibaniselana ngempahla nesinye isiqangatha ngokwemigqaliselo yecandelo 1 (a) yomThetho 81 wowe-1987.
Abantu abatshate phantsi kwenkolo yama-Muslim namaHindu kufuneka bathathwe njengabatshatileyo kwaye banelungelo lokuzuza ilifa likamfi ngokwemigqaliselo yomThetho woLandelelwano kwilifa elingenamyolelo. Lo mqathango usebenza kuphela xa ingumtshato wenkosikazi enye. Banelungelo lokubanga isondlo kumfi. Jonga Daniels v Campbell NO & Others 2004 SA 331 (CC).
Umqathango 4: Akukho qabane okanye inzala, kodwa abazali bobabini bayaphila
Ukuba umfi akashiyi iqabane lomtshato okanye inzala kodwa ashiye abazali bobabini abasaphilayo - abazali baya kuzuza izabelo ezilinganayo.
Umzekelo:
A & B = abazali bakamfi; C = ubhuti kamfi; E = umfi; S = iqabane likamfi elibhubhe kwangaphambili.
Kumzekelo ongasentla, u-A no-B, abangabazali bakamfi baya kuzuza izabelo ezilinganayo zelifa, zize zishiywe ngaphandle ezinye izizalwane zikamfi.
Qaphela ukuba ayenzi mahluko nokuba abazali bakamfi batshatile, baqhawule umtshato okanye abazange batshate.
Ngokweenjongo zolandelelwano apho kungekho myolelo, abazali bakamfi ngabazali begazi abamzeleyo (ngaphandle kokuba umfi wayenomnye umzali omkhulisileyo ingengabo abazali abamzeleyo.) nabazali abamkhulisileyo. Qaphela ukuba, ukuba umfi wayekhuliswe ngabanye abazali abamenza umntwana wabo, abazali abamzeleyo abathathwa njengabazali bakhe.
Umqathango 5: Akukho qabane lomtshato okanye inzala, mnye umzali ophilayo, umzali obhubhileyo ushiye inzala
Ukuba umfi akashiyi qabane nanzala kodwa ushiya umzali omnye, ngeli xesha umzali obhubhileyo eshiye inzala - umzali ophilayo uzuza isiqingatha selifa ukuze inzala yomzali obhubhileyo izuze esinye isiqingatha selifa.
Umzekelo:
A = umzali kamfi; B = umzali obhubhe kwangaphambili; C = ubhuti kamfi; D = umntakwabo kwenye indlu; E = umfi; S = iqabane elibhubhe kwangaphambili.
Kulo mzekelo, u-A umzali kamfi ophilayo uya kuzuza isiqingatha sentsalela eyabiwayo, ukuze ubhuti kamfi u-C nomntakwabo wenye indlu u-D, baya kufumana esinye isiqingatha selifa esabiwe ngokulinganayo. U-C no-D bazuza isiqingatha selifa engesizuzwe ngumzali ongasekhoyo ukuba ebesaphila.
Umqathango 6: Akukho qabane okanye inzala, mnye umzali ophilayo, umzali ongasekhoyo akashiyanga nzala
Ukuba umfi akashiyi qabane okanye inzala kodwa ushiya umzali omnye ophilayo, ngeli xa umzali ongasekhoyo engashiyanga nayiphi enye inzala - umzali ophilayo nguye kuphela indlalifa.
Umzekelo:
A = umzali
B = umzali obhubhe kwangaphambili
E = umfi
S = iqabane lomtshato elibhubhe kwangaphambili
Kulo mzekelo, u-A umzali kamfi osaphilayo nguye kuphela indlalifa.
Umqathango 7: Iqabane, inzala okanye abazali, bobabini abazali bashiye inzala
Ukuba umfi akashiyi qabane okanye inzala okanye abazali, ngeli xa abazali bobabini beshiye inzala - inzala yabazali ababhubhe kwangaphambili iya kuzuza ilifa eliziziqingatha engezizuzwe ngabazali abo.
Umzekelo:
D = umntakwethu komnye umzali
E = umfi
S = iqabane lomtshato elibhubhe kwangaphambili
Ngenxa yokuba umfi engashiyanga qabane, inzala okanye abazali, ilifa licandwa libe ziziqingatha ezibini - "umama" isiqingatha no "tata" isiqingatha. Isiqingatha somzali ngasinye sidluliselwa kwinzala yakhe. Kumzekelo ongasentla, isabelo sika-A siya kudlulela ku-C okukuphela komntwana wakhe ophilayo, ngeli xa isabelo sika-B siya kudluliselwa ku-C no-D ngokulinganayo. U-C uya kuzuza ilifa ku-A no-B ngeli xa u-D azuza kuphela ku-B.
Umqathango 8: Akukho qabane, inzala okanye abazali, mnye umzali oshiye inzala
Ukuba umfi akashiyanga qabane okanye inzala okanye abazali, ngeli xa emnye kuphela kubazali bakhe ababhubhe kwangaphambili oshiye inzala - inzala yomzali oshiye inzala, yiyo kuphela indlalifa.
Umzekelo:
D = umntakwethu komnye umzali
E = umfi
S = iqabane lomtshato elibhubhe kwangaphambili
Kumzekelo ongasentla abazali bobabini babhubhile kwaye mnye umzali, u-B oshiye inzala. U-D, umntakwabomfi komnye umzali uya kuzuza lonke ilifa.
Umqathango 9: Akukho qabane, inzala okanye umzali, akukho mzali oshiye inzala
Ukuba umfi akashiyi qabane okanye inzala okanye abazali okanye inzala yabazali -ilifa lizuzwa ngosondeleyo ngegazi.
Umzekelo:
A, B = abazali ababhubhe kwangaphambili
E = umfi
S = iqabane elibhubhe kwangaphambili
F = umalume
G = umzala
H = omnye umzala
Kumzekelo ongasentla, u-F, umalume kamfi nguye osondeleyo ngokwegazi, uzalana nomfi kwiqondo lesithathu ngoko ke uya kuzuza yonke intsalela yelifa. U-G uzalana no-E kwiqondo lesine, aze u-H azalane no-E kwiqondo lesihlanu. U-G no-H bobabini abasayi kuzuza lifa ku-E.
Azikho iindlalifa zelifa elingenamyolelo
Umntu usenokubhubha engenamyolelo, engashiyanga namntu onokuzuza ilifa lakhe. Ngokomthetho wethu ongabhalwanga lonke elo lifa liwela kuMbuso/ uRhulumente. Lo mbandela ngoku ulawulwa ngamacandelo 35 nama-92 oMthetho woLawulo lwaMafa 66 wowe- 1965. Inkqubo ithi apho iindlalifa zelifa elingenamyolelo zingaziwayo okanye apho zingekhoyo iindlalifa zelifa elingenamyolelo, umabi welifa ujika ilifa elingenamyolelo libe yimali ukuze emva kokuhlawula amatyala kamfi, ayifake intsalela kwiNgxowa-mali yoMgcini. Ukuba akukho mntu ukwaziyo ukunika ubungqina bokuba unebango kule mali njengendlalifa yelifa elingenamyolelo, kuya kuthi emva kweminyaka angama-30 emva kokuba imali yayihlawulwe kwiNgxowa-mali yoMgcini, lo mali iya kuba yeyombuso / yekarhulumente.
UMphathi weNkundla ePhakamileyo upapasha iinkcukacha ezinxulumene nemali kumafa angenamyolelo ehlawulwa kwiNgxowa-mali yoMgcini amaxesha ngamaxesha kwimibandela engeyoyesiqhelo kwiGazethi kaRhulumente ukuze abantu abanomdla bayibange njengeendlalifa zelifa elingenamyolelo zamafa abantu ababhubhileyo.
UKUBAMBELA OKUNGUMMISELO
Icandelo 1 lithi: "Ukuba inzala kamfi, ngaphandle komntwana omncinci okanye inzala egula ngengqondo, ikunye neqabane elisaphilayo likamfi inelungelo lokuzuza kmyolelofa elingenamyolelo,incama ilungelo layo kulo nzuzo, loo nzuzo iya kunikwa iqabane elisaphilayo."
Qaphela oku kulandelayo:
a Indlalifa mayibe yinzala kamfi;
b Indlalifa efuna ukuncama ilungelo layo kmyolelofa akufuneki ibe ngumntwana okanye umntu ogula ngengqondo.
c Indlalifa neqabane elisaphilayo kufuneka bobabini babenelungelo kwinzuzo ngokwemigqaliselo yemiqathango yolandelelwano kwilifa elingenamyolelo.
d Iqabane elisaphilayo liya kufumana ilifa lendlalifa elincamayo ilifa layo.
Umzobo obonisa icandelo 1
Umfi Iqabane elisaphilayo (indlalifa)
R25 000 (evela kwinzala)
Inzala (R25 000)
Inzala- Incama inzuzo yama-R25 000
Inzuzo iya kuya kwiqabane elisaphilayo
Icandelo 1 : "Ukuba umntu ukhutshiwe elungelweni lokuba yindlalifa kmyolelofa elingenamyolelo likamfi, okanye uyalincama ilungelo lakhe, inzuzo engeyifumene ukuba ebengakhutshwanga okanye ebengalincamanga ilungelo lakhe, kuya kuthi ,phantsi kwamagatya ecandelwana idluliswe ngokungathi ubhubhe phambi komfi , kwaye ukuba iyasebenza loo nto, ibe ngathi zange akhutshwe."
Qaphela oku kulandelayo:
a Indlalifa akuphelelanga ukuba ibe yinzala kamfi.
b Indlalifa kufuneka ikhutshwe okanye ilincame ilifa layo engenelungelo lalo ngokwemigqaliselo yemiqathango yolandelelwano kwilifa elingenamyolelo.
c Ukuba indlalifa ikhutshiwe okanye iyincamile inzuzo ithathwa ngokungathi ibhubhe phambi komfi, kwaye umntu olandelayo kuluhlu nguye oza kuzuza ilifa elingenamyolelo, ngaphandle kokuba kusebenza igatya lecandelwana 6.
Umzobo obonisa icandelo 1
a Akukho qabane lomtshato elisaphilayo lizuza ilifa elingenamyolelo. Indlalifa ikhutshiwe okanye iyalincama ilifa, ishiya inzala.
Umfi Iqabane elibhubhe kwangaphambili
Umntwana kamfi (R50 000) Umntwana kamfi - indlalifa (R50 000)
indlalifa Ulincamile okanye ukhutshiwe
Isabelo sakhe siya kuya kwinzala yakhe
b Iqabane lomtshato elisaphilayo liyindlalifa kunye nenye indlalifa ekhutshiweyo okanye encame inzuzo ngokwemigqaliselo yemiqathango yolandelelwano kmyolelofa elingenamyolelo.
Umfi Iqabane elisaphilayo (indlalifa)
R25 000 (evela kwinzala)
Umntwana kamfi - indlalifa (R25 000)
Indlalifa iyancama
Umntwana kamfi (R25 000) isabelo sayo siya kuya kwiqabane
Indlalifa elisaphilayo nokuba linenzala
<fn>xho_Article_National Language Services_UMZIMBA WOMNTU OTSHAYAYO.txt</fn>
UMZIMBA WOMNTU OTSHAYAYO
Ngokwengxelo yoMbutho weMpilo weLizwe (World Health Organization) ngemizuzwana esibhozo kufa umntu ebulawa kukusetyenziswa kwecuba. Uphando lubonisa ukuba abantu abaqala ukutshaya besekwiminyaka engaphaya nje kwelishumi (njengoko bengaphezu kwamakhulu asi-70 eshumini aqala kuloo ntanga) ze baqhube isithuba iminyaka emashumi mabini okanye ngaphezulu baya kufa beminyaka yobudala ingama-20 ukuya kuma-25 kunabo bangazange batshaye. Asingomhlaza wemiphunga kuphela okanye isifo sentliziyo ezenza iingxaki ezinkulu zokugula okanye ukufa. Apha ngasezantsi kudweliswe ezinye iziphumo zokutshaya ezingabalulwa kakhulu, ukusuka entloko ukya eluzwaneni.
Ukumka kweenwele: Ukutshaya kwenza inkqubo yokuzikhusela komzimba ibe buthathaka, nto leyo eshiya umzimba usesichengeni sezifo ezinje ngelupus erythematosus, ezinokwenza ukulahlekelwa ziinwele, izilonda emlonyeni nokugubhuka ebusweni, entlonzeni yentloko nasezandleni.
Umlanga cataracts :Kukholeleka ukuba ukutshaya kwenza okanye kwenza mandundu iimeko zamehlo. Umgangatho wokuba nomlanga ukuthi rhatye kwesilanga esisitha ukukhanya nokunokukhokhelela ebumfameni kubantu abatshayayo ungaphezulu ngama-40 eshumini kowabantu abangatshayiyo. Ukutshaya kwenza umlanga ngeendlela ezimbini: ngokuthukuthezela ilihlo nangokukhupha iikhemikhali ziye emiphungeni ezithi ke zihambe ngomthombo wegazi ziye emehlweni. Ukutshaya kukwayanyaniswa nokuhla komgangatho wemacula okuhambelana nobudala ngeminyaka, esisifo samehlo esinganyangekiyo esenziwa kukuphelelwa kwe komphakathi weretina, owaziwa ngokuba yimacula. Umsebenzi wemacula kukujolisa imbono esesazulwini elihlwni kwaye ilawula ukuba nakho kwethu ukufunda, ukuqhuba imoto, ukuqaphela ubuso okanye imibala, nokubona ingcombolo zezinto.
Ukushwabana kobuso: Ukutshaya kugugisa ubuso ngokukhawuleza ngokugugisa iiproteni ezikwenza ukuba bukhululeke, kubuphelise njengovitamin A kukwathintela nokuhamba kwegazi. Ubuso babantu abatshayayo bomile, bulushica kwaye bukrolwe ngemigcana emincinci, ngakumbi ngakwiindawo ezithambileyo nangasemehlweni.
Ukulahlekelwa kukuva ngeendlebe: Kuba ukutshaya kwenza uqweqwe kumagumbi eeveseli zegazi, nto leyo enciphisa ukuhamba kwegazi eliya kumphakathi wendlebe, abantu abatshayayo bangalahlekana nokuva ngeendlebe kwangoko kunabo bangatshayiyo kwaye kulula ukuba bafumane ubuthulu obenziwa kukosuleleka kwendlebe okanye yingxolo eninzi. Abantu abatshayayo banamathuba amathathu kwelinye lokufumana ukosuleleka komphakathi wendlebe kunabo bantu bangatshayiyo. Oku kosuleleka kungakhokhelela ekwenzeni iimeko nzima, iimeko ezifana nemeningitis nokushwabana kobuso.
Umhlaza wesikhumba: Ukutshaya akwenzi malanoma uhlobo lomhlaza wesikhumba esinokubangela ukufa ngamanye amaxesha, kodwa kuyawandisa amathuba okubulawa nguwo. Abatshayi basemngciphekweni ophindaphindwe kabini wokuba nomhlaza weseli oyicutaneus squamous- umhlaza oshiya iindunduma ezibomvu ezinamaxolo esikhumbeni.
Ukubola kwamazinyo: Ukutshaya kuphazamisana nenkqubo yomlomo, kutsho kudaleke uqweqwe, amazinyo atyhelinto ezo ezengezelela ekuboleni kwamazinyo. Abatshayi banethuba elinye elinesiqingatha bokulahlekelwa ngamazinyo abo, ngaphezu kwabanye.
I-emphysema: Ukongeza kumhlaza wemiphunga, ukutshaya kunokubangela i-emphysema, ukudumba nokukrazuka kweengxowa zomoya wemiphunga ezinciphisa amandla emiphunga okuthatha i-oksijini ikhuphe ikhabhondayoksayidi. Kwiimeko ezingaphaya kusetyenziswa itrakhayostromi ukuncedisa umguli abe nokuphefumla. Kuvulwa umngxuma ngokusika uqhoqhoqho kuvulwe indawo yokunyanzelisa umoya ukuba ungene emiphungeni jonga umfanekiso. Isifo semibhobho yemiphunga esingapheliyo asiboniswanga sidala ukwakheka komkhunyu onobomvu, okuzala ukukhohlela okubuhlungu nokuphefumla nzima.
I-Osteoporosis: Ikhabon monoksayidi, eyeyona gesi inobungozi kumsi we-exhaust yemoto nakumsi wesigarethi, ibopheleleka egazini ngokulula kune-oksijini, isike amandla okuthwala i-oksijini yegazi lomntu otshaya kakhulu kangange-15 eshumini. Ngenxa yoko amathambo omntu otshayayo aphelelwa ngamandla, ophuka lula ze athathe ixesha elibude bungama-80 ekhulwini phambi kokuba amile. Abatshayi bangasesichengeni seengxaki zomqolo: olunye uphando lubonisa ukuba abasebenzi basezifektri abatshayayo banamathuba aphindwe kahlanu, okuba neentlungu zomqolo emva kokulimala.
Isifo sentliziyo: Omnye kubantu abathathu ababhubhayo elizweni liphela, ubulawa zizifo ezihambelana nesifo sentliziyo. Ukutshaya yenye yezinto ezingumgcipheko omkhulu ekukhuliseni izifo zentliziyo. Ezi zifo zibulala ngaphezu kwezigidi zabantu ngonyaka kumazwe asakhulayo. Izifo zentliziyo ezidalwa kukutshaya zibulala ngaphezu kwama-600 000 abantu ngonyaka kumazwe asel'ekhulile. Ukutshaya kwenza ukuba intliziyo ibethe ngamandla, yonyusa uxinzelelo lwegazi ze yandise umngcipheko woxinzelelo kunye noonothumela begazi eliya entliziyweni bevalekileyo ze ekugqibeleni idale isifo sentliziyo nokushwabana komzimba okanye ilungu lomzimba.
Izilonda ezisesiswini: Ukutshaya kunciphisa ukuxhathisa ekulweni iintsholongwane ezenza izilonda esiswini. Ikwathothisa namandla esisu okuba nokudumaza i-asidi emva kwesidlo, itsho ishya i-asidi isidla ulwantwentwe olukhusele isisu. Kunzima ukunyanga izilonda ezisesiswini kubatshayi kwaye kulula ukuba zibuyele kwakhona.
Iminwe emdaka embatshileyo: Itha esemsini wesigarethi uqokoleleka eminweni nasezinzitsheni zeminwe, uzingcolise zibe sabumdaka-butyheli.
Umhlaza wesibeleko nokuphuncuka ukuphuma kwesisu: Ngaphandle kokwandisa amathuba okuba nomhlaza wesibeleko nomhlaza womlomo wesizalo, ukutshaya kudala iingxaki ezihambelana nokuchumela ukuzala kumabhinqa, ubunzima ngexesha lokukhulelwa nangexesha lokuzala.Ukutshaya komntu okhulelweyo kwandisa umngcipheko weentsana ezinobunzima obusezantsi neziphumo zezigulo kwikamva lazo. Ukuphuncuka kwesisu kuxhaphake ngaphezulu ngamathuba ama-2 ukuya kwama-3 kubatshayi, njengoko kunjalo nokuzalwa kweentsana eseziswelekile ngenxa yokunqatyelwa kwefithasi into engekazalwa, yi-oksijini. Kunye neemeko ezingaqhelekanga zeplasenta umkhaya ezikhuthazwa yikhabhon monoksayidi kunye nenenikhothini ekumsi weesigarethi. Iimpawu ezalatha unobangela wokufa kweentsana ezibomvu ngesaquphe kubandakanywa nokutshaya. Ngaphaya koko, ukutshaya kungehlisa izinga le-estrogen nto leyo eyanza ukuyeka ukuya enyangeni ukuhlamba ngaphambi kwexesha.
Idlozi/izipem elikhubazekileyo: Ukutshaya kungenza ukukhubazeka kwezipem ze kwenzakalise iDNA yazo nto leyo enokukhokhelela ekuphuncukeni kwesisu neziphene ekuzaleni. Olunye uphando lufumanise ukuba amadoda atshayayo anamathuba amaninzi okuzifumanisa engootata babantwana abanomhlaza. Ukutshaya kukwanciphisa inani /ubukhali bezipem kukwanciphisa nokuthululeka kwegazi ebudodeni, nto leyo engadala ukungavukelwa bubudoda.. Ukungabi nakuzala kuxhaphakile kubantu abatshayayo.
IPsorassis: Abatshayi banamathuba amabini ukuya kwamathathu ukuba abe nepsoriasis, imeko engosuleliyo yokufufuka kwesikhumba eshiya mabala arhawuzelayo, abomvu navuzayo kuwo wonke umzimba wakho.
Umhlaza: Ngaphezu kwama-40 ezinto ezisemsini wecuba ziboniswe ukuba zenza umhlaza. Abatshayi banamathuba angama-22 ukuba babe nomhlaza wemiphunga 16a ngaphezu kwabo bangatshayiyo. Kwaye ngokwezifundo eziliqela, okukhona lilide ixesha umntu etshaya kokukhona uya uba mkhulu umngcipheko wokuba nezinye iindidi zomhlaza, kubandakanya nomhlaza wempumlo ngaphezulu ngokuphindwe ka-2 16b; ulwimi 16c: umlomo, idlala lamathe namakrini amaxesha a-6 ukuya kwangama-27: umqala amaxesha ali-12; ummizo amaxesaha asi-8 ukuya kwali-10; ingqula amaxesha ali-10 ukuya kwali-18; isisu amaxesha ama-2 ukuya kwama-3; izintso amaxesha ama-516d; isinyi amaxesha ama-3: upenisi amaxesha ama-2 ukuya kwama3; ipakriyasi amaxesha ama-2 ukuya kwama-516e; ubhobhosi kandonci amaxesha ama-3:ze umva amaxesha ama-5 ukuya kwama-6.
Ezinye izifundo zifumanise unxibelelwano phakathi kokutshaya kunye nomhlaza webele 16f.
<fn>xho_Article_National Language Services_UNGATHANDA UKUKHE UKHANGELE.txt</fn>
UNGATHANDA UKUKHE UKHANGELE ?
Uvumelekile... ume kwelona thala leencwadi loluntu lidala emaZantsi e-Afrika -mhlawumbi elona thala leencwadi loluntu ludala olusasindileyo e-Afrika.
Umrhumo wencwadi esisiseko wanikezelwa kuthi ngo-7161 kwaye ithala leencwadi lazinziswa ngo-1818, imali ibifumaneka ngeenzuzo zerhafu yewayini eziqaliswe yiRhuluneli uLord Charles Somerset. Injongo yethala leencwadi ngoko yayi "kukugcina inzame zolwazi ngaphakathi kufutshane nolutsha lwale mbombo inxwemayo yeGlobhu."
Namhlanje, sisebenza njengelungu leThala leencwadi leSizwe loMzantsi Afrika kwaye nanjengesango lolwazi kwi-Afrika iphela. Nanjengesingqiniso sesizwe nethala leencwadi elilondoloziweyo, izixhobo zethu fanele zlikhangelwe kwisindululo esisisiseko sengxoxo. Iindawo ezininzi zivaliwe, kodwa wamkelekile ngamandla ukuba ujonge kwizithuba zikawonkewonke kwesisakhiwo sinika umdla sidala ngoku zikhenkethela uzikhokela ngokunokwakho.
Igumbi okanye indlu ebonisa imisebenzi yobugcisa ngasekhohlo legumbi elikhulu ekulindelwa kulo ukuqaliswa komdlalo, umculo okanye umboniso-bhanyabhanya usebenze njengeMuziyam yoMzantsi Afrika ukuya kutsho ngo-1897 xa babehambela isindululo sabo esisisiseko sengxoxo kwincam esemzantsi e-Avenyu kaRhulumente. "Umphongoma wencwadi" wezi mini wakhiwa ngo-1971 ukubamba into eninzi eyeyethu eyandayo negumbi ngokunokwalo kungoku nje lizaliswe ziimephu, imifanekiso nemibhalo-ngqangi yethu eyiNgqokelela eyodwa. Khawukhe ujonge kwimephu emangalisayo evelisweyo ebonisa nekuncedayo kwezinye zeencwadana. Ezi kunye nezinye iimveliso zobuchule zikhona ukuthengiswa ngamaxabiso afanelekileyo.
Thabatha isinyusi, zenze ngathi ulucango, kumboniso wethu wegumbi okanye indlu ebonisa imisebenzi yobugcisa kumgangatho wokuqala. Kukho umboniso oqaqambileyo weencwadi zabantwana baseMzantsi Afrika eziboniswayo kwaye uza kufumana nawe ifoto ethathwe kufuphi ebalaseleyo yenqebesha eyintloko ngaphezulu neGumbi lokuFundela ngasezantsi.
Buyela kwizitepisi zakho wehlise indlela yokuhamba , dlula iGumbi lokuKhangela uye kwiGumbi lokuFundela. Likwaziwa njengeGumbi elimbombo-sibhozo (Octagonal Room), kulapho abasebenzisi bethu badlana indlebe khona nengqokelela enkulukazi yezixhobo. Isitafu esesinamava sifumana kwakhona izixhobo kwindawo eziyi-11 zokugcina (1.7 yamahekhthare) kwesi sakhiwo sikuzisele etafileni yakho -maxa wambi kangange mizuzu eyi-6 esicelo sakho usifakile. Izixhobo ezivela kwezinye iindawo ezintathu zokugcina esixekweni ahanjiselwa kwiGumbi lokuFundela kube kanye ngemini. Izibonelelo zethu zokufumana iingqokelela, izixhobo ezigciniswe ngokusemthethweni ukusukela ngo-1873 kude kube ngoku kwakunye nemiyalelo ebalaseleyo neminikelo ingakwazisa ngephepha lokuqala elashicilelwayo eMzantsi Afrika, eyakhanyisa okwakungekashicilelwa kwamaxesha aphakathi, eGazethi kaRhulumente wayizolo okanye incwadi yamabali yakamva nje yesiXhosa yolutsha.
Ukuba ungathanda ukwazi ngakumbi malunga nathi, kukhona isikhokelo esicacisayo esifumaneka kwigumbi elikhulu ekulindwa kulo ukuqaliswa komdlalo,umculo okanye umboniso-bhanyabhanya exabisa ama-R40.00. Kwakhona ungatyelela isikhundla sethu sonxibelelwano ngekhompyutha kwa www.nlsa.ac.za.
Siyabulela ngotyelelo lwakho. Inqaku lokugqibela elinika umdla singathanda ukugqalisa kuwe njengoko unduluka, noko wenze inguqulelo kwiBhokisi yemiNikelo phaya kwigumbi elikhulu ekulindelwa kulo ukuqaliswa komdlalo, umculo okanye umboniso-bhanyabhanya.
Igosa elikhulu lothungelwano
Umnxeba: +27 12 401 9742
Ifeksi: +27 12 325 5984
Iselula: +27 72 423 8897
<fn>xho_Article_National Language Services_UNIKEZO ZIMBASA NGOKUPHATHELENE NEMIBA YEZAMANZI (2005).txt</fn>
Icandelo lezamanzi kwiSebe lemiCimbi yaManzi namaHlathi eMzantsi Afrika, ngokubambisana neKomishoni yoPhandonzulu kwimiba yezamanzi neZiko lezaManzi eMzantsi Afrika zibamba unikezo lweembasa kumakhosikazi ngokuphathelene nezamanzi.
Eli nyathelo lokuqala lijolise ekunikeni imbeko nasekudumiseni ukuzinikela kwamakhosikazi kwicandelo lamanzi nasekuphakamiseni:
Inxaxheba yomsebenzi nosekezelwe kuluntu ngamakhosikazi akulawulo lwamanzi; kwaye
Eyona ndawo ingundoqo edlalwa ngamakhosikazi ngokuphathelelene emanzini kukutshatyalaliswa kobuhlwempu, uphuhliso lwemfundo nogcino kuzo zombini indawo zokuhlala ezasedolophini nezasemaphandleni.
Kunyaka ngamnye iimbasa zibulela amakhosikazi ngendima ayidlalileyo ephambili kwezindidi zilandelayo:
UmPhandinzulu omkhulu (ukulungiselela umntu omiselwe into ominyaka ingama-35 nangaphezulu);
UmPhandinzulu onganeno (ukulungiselela umntu ongaphantsi kweminyaka engama-35);
Uphuhliso loluNtu;
Imfundo nokuqonda; kunye noLawulo nokwenziwa komGaqo-nkqubo.
Abantu abamiselwe izinto ukulungiselela ezindidi mhlawumbi angazimela okanye babeliqela. Iimbasa ziza kunikezwa kumakhosikazi aneso sidima, amakhosikazi aphume izandla emsebenzini wawo, nawenze igalelo elibalulekileyo kwicandelo lamanzi eMzantsi Afrika.
Le iza kusetyenziswa njengesikhokelo ekumiselweni kwenkosikazi/amakhosikazi abandakanyekayo ngokusesikweni nakwinkqubo zethutyana ezinxulumene namanzi ezingamiselekanga
Irekhodi elivunyiweyo lempumelelo nokubandakanyeka;
Ulawulo lwenkqubo yethutyana nokuzalisekisa;
Unikelo kuluvo olwakhayo nakutshintsho lokuziphatha;
Unikelo kuphuhliso nakufezekiso logcino lwenkqubo zethutyana;
Inzondelelo nomonde;
Unikelo kwiinkqubo zokwenza izigqibo;
Ukukwazi ukuyimela; na
Impembelelo yokulunga kanye.
USUKU LOKUGQIBELA
UNGENISO
Ngenisa uluhlu lwakho lwamagama
Amakhosikazi kwiKomiti eQuquzelela unikezelo lweMbasa zaManzi
ISebe lemiCimbi yaManzi namaHlathi
<fn>xho_Article_National Language Services_URHULUMENTE WEPHONDO LASEMNTLA KOLONI 1.txt</fn>
UMthetho Okhuthaza Ukufikelela kuLwazi:
Incwadana yeSebe leZolimo
UMthetho Okhuthaza Ukufikelela kuLwazi:
Incwadana yeSebe leZolimo
ISINGENISO
Ukuzimisela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela kulwazi kuhlonipha kwaye kunyanzelwa ngumgaqo-siseko ukuba wenze kubekho ilungelo elingundoqo lokufikelela kulwazi olugcinwe nguMbuso okanye ulwazi olugcinwe ngasese.
Lo Mthetho linyathelo elilodwa kuphuhliso eliqwalasela imbali yamahlebo alilifa esilifumene kumashumi-shumi eminyaka omthetho ongemthetho wabambalwa. Ngalo Mthetho sivelisa ukukhanya okuya kwenza kuphele amahlebo kunye nokuthula okuluphawu lwamashumi eminyaka omthetho nolawulo localucalulo.
Umthetho Okhuthaza Ukufikelela kulwazi, Na. 2 wowe 2000, ubonelela ngelungelo lomgaqo siseko llokufikelela kulwazi olugcinwe nguMbuso namibutho yangasese njengowona msebenzi wawo ongundoqo.
Eli lungelo liya kuncedisa ukukhuthaza ukubaselubala, ukuba noxanduva nokuphathwa kwemibutho kawonke-wonke neyangasese.
Kwakhona ukwaqhubeka ukwakha isiseko sethu ekukhuthaleleni ukukhuthaza intlalo apho abantu baseMzantsi Afrika bakwazi ukusebenzisa nokukhusela onke amalungelo abo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu ngabantu beli lizwe kukuba atshintshe izinto, zinto ezo ziya kuphucula impilo yabo bonke aboMzantsi Afrika. Umthetho uya kongeza ngokucacileyo kwisiseko esomeleleyo esakha phezu kwaso ukuze sifikelele kulawulo olunoxanduva oluvokothekileyo.
INKULUMBUSO YASEMNTLA KOLONI
INTSHAYELELO
Umsebenzi ongundoqo woMthetho wokuFikelela kulwazi wowe-2000, owaziswa ngeyoKwindla 2001 kukwenza isimo sentlalo apho abantu boMzantsi Afrika banendlela yokufikelela kwilungelo lokufikelela kulwazi. Lo mthethwana uvumela bonke aboMzantsi Afrika ukuba bangasebenzisi nje kuphela amalungelo abo ngokupheleleyo, kodwa okubalulekileyo bakhusele onke amalungelo abo njengoko ebekwe kuMgaqo-siseko. UMtheho OKhuthaza ukuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo ekuhlanganiseni izibonelelo zamaLungelo oLuntu njengoko evela kuMgaqo-siseko.
Idemokrasi yethu yoMzantsi Afrika ixhomekeke kwiintsika zenkululeko, ukulingana nokuhlonipha isidima somntu. UMthetho omtsha, yenze yezinto ezibalulekileyo kwinkqubo yenguqi, njengoko itywina iziseko ezibekwe ngamaLungelo Oluntu.
Isithethe phantsi komthetho wocalucalulo ibe ikukuba imisebenzi karhulumente nokulawulwa kwayo bezogqunyiwe njengehlebo nento ekungathethwa ngayo, kufihlwa iinkqubo zobundlobongela ezingekho mthethweni. Ema konyulo lwedemokrasi lowe-1994, sithabathe indlela entsha enyanzelisa isiqhelo sasesidlangalaleni noba noxanduva ngezinto.
UMthetho Okhuthaza Ukufikelela kuLwazi unika uluntu lwaseMzantsi Afrika ithuba lokubonelelwa ngokufikelela kulwazi loMbuso namaziko angasese.
Lo Mthetho mtsha uxhasa iimfanelo zawo onke amaziko ukuba asoloko esebenza ngokusemthethweni kwaye enoxanduva ngezenzo zawo. Lo mthetho mtsha waziswe njengelinye inyathelo lokwenza kubekho intlalo engcono ngokubonelela ummi ngokwesiqhelo amathuba okufikelela kulwazi olunokugcinwa kwaye lubophelele amaziko angasese nakawonke-wonke ukuba abenoxanduva ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
B. IINKCUKACHA EKUNOKUBHALELWA KUZO
Ngokumalunga noMthetho OKhuthaza Ukufikelela kulwazi, Igosa loLwazi linyuliwe/limiselwe ukuqinisekisa ukulungiselelwa kwendlela yokufikelela kulwazi/kwiirekhodi. Ngaphezulu koku, Amagosa ancedisayo oLwazi onyuliwe/amiselwe ukuba ancedise iGosa loLwazi ngalo msebenzi. Iinkcukacha ekunokubhalelwa kuzo iGosa loLwazi neGosa loLwazi eliNcedisayo zezi:
ISEBE LEZOLIMO, UHLAZIYO LOMHLABA, NOLONDOLOZO LWENDAWO
IGOSA LOLWAZI ELINCEDISAYO
ISIKHUNDLA : INTLOKO YESEBE
IGOSA LOLWAZI ELINCEDISAYO
ISIKHUNDLA : UMLAWULI OYINTLOKO
C. INKQUBO YOKUCELA UKUFIKELELA KULWAZI/KWIIREKHODI
Ngokumalunga noMthetho wokuFikelela kuLwazi, 2000, nawuphi na umntu unelungelo lokucela ukufikelela kulwazi/kwiirekhodi ezigcinwe nguMbuso okanye iZiko likaWonke-wonke. Kufuneka umntu agcwalise isicelo sokufikelela kulwazi fomu A, efumaneka nakuyiphi na iofisi yeSebe, ukuze akwazi ukufikelela kwirekhodi. Le fomu kufuneka igqithiselwe kwiGosa loLwazi, kwezi nkcukacha zingasentla zokunxibelelana. Ukubeni isicelo somntu lowo sifunyenwe kuya kulandelwa le nkqubo ilandelayo:
Igosa loLwazi liya kuqwalasela ukuba ingaba umntu owenza isicelo solwazi usenza ngokwakhe na okanye hayi, okk. nokuba ingaba ulwazi luphathelele kuphela kumntu lowo owenza isicelo solwazi okanye hayi. Ukuba umntu lowo uyazicelela ngokwakhe, akukho mrhumo wokuqala ofanelwe kukuhlawulwa. Ukuba ulwazi alusingiselanga kuphela kumntu owenza isicelo solwazi, umrhumo wokuqala ongama R35,00 ufanelwe kukuhlawulwa phambi kokuba kuqhubeke le nkqubo. Oko kuthi isicelo asisayi kuqwalaselwa de kuhlawulwe intlawulo yokuqala.
Nje ukuba umrhumo uhlawulwe, iGosa loLwazi liya kuyalela umsebenzi ofanelekileyo ukuba akhangele iirekhodi ezo zifunekayo.
Xa iirekhodi efunwayoifunyenwe, iGosa loLwazi liya kuphonononga uxwebhu lize lithelekise okuqulathwe yirekhodi nemigaqo ekunokwaliwa phantsi kwayo, njengoko imiselwe nguMthetho.
Ukuba ke kuyavunywa ukuba angafikelela kuzo, umenzi sicelo/ofaka isicelo sakhe uya kwaziswa ngeendleko ekufanelwe zihlawulwe ukwenziwa kwekopi yerekhodi.
Zakuhlawulwa iintlawulo ezifanelekileyo, irekhodi/okanye inxenye yayo ekuvunywe ukuba mayifunyanwe, iya kukotshwa ize igqithiselwe kumntu lowo ocela ulwazi.
Kwimeko apho kungavunywayo ukuba irekhodi ifikelelwe, umntu lowo othe wenza iisicelo sale rekhodi, uya kwaziswa ukuba kwaliwe ukuba ifikelelwe neendlela zokufaka isibheno ezifanelekileyo ezinokuthi zilandelwe ziya kugxininiswa.
D. UKUBEKWA NGEZINTLU NOKUHLELWA KWEEREKHODI
Iirekhodi ezikwiOfisi yeNkulumbuso zahlulwe nje zaba ziirekhodi zonxibelelwano nezinye iirekhodi ezingezezonxibelelwano (ezinye iirekhodi).
Unxibelelwano lulawulwa ze luphathwe ngokumalunga neenkqubo ezintathu zokufayila ezivunywe ukuba zisetyenziswe kumathala okulondoloza ePhondo. Lonke unxibelelwano oluphathelele kwimicimbi yabasebenzi lulawulwa yiNkqubo eFanayo yokuFayila (NCPA) imiSebenzi yabaSebenzi. Ezi nkqubo zimbini zifanayo zokufayila ziyagunyaziswa kuwo onke amasebe aphantsi koLawulo lwePhondo laseMntla Koloni. Lonke unxibelelwano oluphathelele kwimisebenzi ekungayo kwiOfisi yeNkulumbuso lulawulwa yoNkqubo evunyiweyo yokufayila imiSebenzi yokuNgako, esetyenziswa kuphela kwiofisi yeNkulumbuso kwaye ayisetyenziswa nakwawaphi na amanye amasebe ePhondo. Iifayile ezizodwa ezivulwe ngokumalunga nezi nkqubo zintathu ziboniswe kule Rejista yeeFayile eziVuliweyo.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ziphathwe ngokumalunga nesiHlomelo sokuLawula iiRekhodi, esingekavunywa liThala lokuGcina lePhondo.
Ukusuka ngowe 1994-2001, iOfisi yeNkulumbuso ibe ingazihleli izilawule iirekhdi zayo ngokumalunga nemimiselo yokugcina yethala. Ezi rekhodi ngoku ziyalungiswa ngokweendlela ezivunyiweyo zokufayila (iinkqubo zokufayila nesiHlomelo sokuLawula iiRekhodi). Le yinkqubo engenakugqitywa ngosuku kwaye le ncwadana yona ibonisa kuphela ezo rekhodi ezihlelwe ukusukela eKwindla 2001. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga, le ncwadana iya kulungiswa ukuze iikopi zezilungiso zingeniswe rhoqo kwiKhomishini yamaLungelo oLuntu oMzantsi Afrika.
Ulawulo lweNkulumbuso luneyalo inkqubo yokufayila eyodwa engenakusetyenziswa ngamanye amacandelo eOfisi yeNkulumbuso.
ONKE AMASEBE
ULAWULO LWEPHONDO LWASEMNTLA KOLONI
IMIYALELO GABALALA YENKQUBO YOKUBEKA NGEZINTLU
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILA ILUNGISELELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE OLAWULO LWEPHONDO LASEMNTLA KOLONI KWAYE AYINAKUSETYENZISWA KWEZINYE IIOFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI THALA LEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZINTO EZILUNGISA NEZONGEZELELA (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKELWA KOMBA OTHILE KUKUHLAZIYWA NAKO) KUFUNEKA ZIENISWE NJALO KUMGCINI THALA WEPHONDO NJENGESAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE NGOKUSESIKWENI KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZIHLOMELO ZIJIKELEZISWA NJENGEMIZUZU, IKOPI YOKO KUFUNKA INGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUQALA UKUZE AYIPHUMEZE UKUZE KUBELULA UKUYAZI NOKUYILAWULA NGENDLELA, IZAZISO KUFUNEKA ZIFAKELWE AMANANI NGONYAKA NGAMNYE KUQALWA NGONAMBA NYE, UMZ. 1/1998, 2/1998, NJL.
KUNXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHL. 15 WALE MIYALELO
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWALE NKQUBO KUNIKEZELWE KUMPHATHI WAMAXWEBHU/IIREKHODI KWIOFISI KAMLAWULI JIKELELE. AKUKHO KUHLAZIYWA /ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKWENZIWA NGAPHANDLE KOKUPHUNYEZWA NGUMLAWULI THALA WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO EZI ZILANDELAYO:
a KUFUNEKA AZIGOCAGOCE NJALO IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO YENZIWE KWIIFAYILE EZICHANEKILEYO.
b KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO 6 YALE MIYALELO ILANDELWE NGQO NGOKUGOCAGOCA NJALO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA SISETYENZISWA NGENDLELA ECHANEKILEYO.
c KUFUNEKA AGCINE IKOPI YOKUQALA NGENDLELA JONGA KWAKHONA UMHL.8
d UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE NJALO UKUQINISEKISA UKUBA UKUHLAZIYWA OKUFUNEKAYO KUBONELELWE. XA IMISEBENZI EMITSHA IFUNYANWA, KUFUNEKA KWENZIWE IIFAYILE EZINTSHA UKUZE XA KUFANELEKILE, EZIKHOYO IIFAYILE ZOHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE NGALOO NDLELA IFANELEKILEYO. IIFAYILE ZOKUQALA OKK. IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE NJALO UKUTHINTELA UKUBA ZINGAJIKI ZIBE ZIIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUFANELEKILEYO EZINYE IIFAYILANA MAZIVULWE.
e KUFUNEKA KUTHATHELWE INGQALELO IIMEKO APHO UNXIBELELWANO LUQALA KWIFAYILE ENYE KUZE KUGXININISWE OMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI LO WENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI MA IBONISWE KWIIREKHODI ZEPHEPHA LOLUDWE LWEMISEBENZI YOMPHATHI.
UKUFAYILWA NGOKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ENZA UNXIBELELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILA. AMAGOSA KUFUNEKA ALWAZI ULUDWE LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UNXIBELELWANO LWENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUNGAFAYILI NGENDLELA ECHANEKILEYO KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA UNCWADI OLULUTHO ALUTSHATYALALISWA NOKUTHINTELA NOKUGCINWA KONCWADI OLUNGENAMSEBENZI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KULE NKQUBO MALUNGA NEEFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGOPHAWU LOKUGQIBELA LWENAMBA YEFAYILE, UMZ. 1.PP, 1.1P NJL. YONKE IMICIMBI EPHATHELENE NOMGAQO-NKQUBO, ISIGQIBO ZOMTHETHO, IMIYALELO, IINKQUBO NEENDLELA KUFUNEKA ZIBEKWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA ZIFUNDEKA LULA. KUFUNEKA KUQAPHELWE UKUBA IMIYALELO YETHUTYANA ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO NGOKUBANZI KWAYE AKUBALWA NEMIYALELO EYA KUBASEBENZI. UMPHATHI THALA LEPHONDO UYA KUDE AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA INKQUBO YOKUFAYILA, APHO KUTHATHWA ISIGQIBO MALUNGA NOMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA ISIGQIBO MALUNGA NOKUBA UNXIBELELWANO NGOKUBANZI OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHWE, IIKOPI ZESIGQIBO ESITHATHWE KWIA20 FAYILE, KUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUBONISWE NOKUBA YIYIPHI NA IFAYILE APHO LO MCIMBI UTHE WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA KUTHATHWA ISIGQIBO NGEFAYILE ENGU- D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELKILEYO. KWIMEKO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ, INGXELO ENESIGQIBO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGUNYAZISO, MAKUFAKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LONA UNXIBELELWANO OLWENZIWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA IBE ZEZO ZIPHATHELELE EKWENZIWENI NASE/OKANYE EKULUNGISWENIKOMGAQO-NKQUBO KUPHELA.
OLU NXIBELELWANO LULANDELAYO MALUNGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A. IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO KODWA INGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
B. IZINTO ZEMICIMBI ETHILE EZINGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
C. IMICIMBI ENXULUMENE NEZINTLU EZINGUNDOQO OKANYE AMAHLUMELA NGOKUBANZI, KODWA ZINGEYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KWAKUNYE NEENGONGOMA EZINGANYE ZENTLOKO ETHILE ENGEKHO KWIFAYILE.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZITHILE ZENKQUBO YOKUFAYILA, KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO NJE ENGAFUNI KUPHINDE KWENZIWE NTO NGAYO NGAPHANDLE NJE KWEMPENDULO YESIQHELO. ZIBONAKALISWE KWINKQUBO YOKUFAYILA NGOPHAWU "R" NJENGOPHAWU OLUBHALWE MVA KUMBHALO WEFAYILE. AKUVUMELEKANGA KONKE NAKUYIPHI NA IMEKO UKUBA IMICIMBI EBALULEKILEYO IFAYILWE APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUHLU LWEENGXELO EZINGUNDOQO, IIMPENDULO NOLWAZI KUBONELELWE KUPHELA NGEZO NGXELO NEZO MPENDULO ZINGENAKHO UKUSETYENZWA NGOKUFANELEKILEYO NGAPHANTSI KWEZINYE IZINTLU. APHO KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEENGXELO NEEMPENDULO KWEZINYE IZINTLU, ULUHLU OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEEMPENDULO KUFUNEKA LUSETYENZISWE KUPHELA UKUBA INGXELO OKANYE IMPENDULO AYIKWAZEKI UKUBEKWA KWISIHLOKO ESITHILE SEFAYILE NAKUZIPHI NA EZINYE IZINTLU.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILA ENAZO ZONKE IZIHLOKO EZIPHUNYEZWE KUMPHATHI THALA WEPHONDO KWAYE IBONISA UKUBA IIFAYILE ZIVULWA KANJNANI NA ZIBHALWE NGOKWAMANANINI KANJANI NA. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA DE INKCAZELO YEFAILE IFAKWE KWIFAYILE ENGUNDOQO KWAYE SELE IPHUNYEZIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO NOMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ETHILE EZITHE ZAVULWA NGENDLELA YALE NKQUBO AZIFAKWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYANGENISWA NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO NGOWONA MONGO WOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKHUSELEKO KWIZANDLA ZOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INGQALELO YOKUBA KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EGQIBELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. KUFUNEKA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA UKUBOPHA NJENGOKO LISENZA KUBELULA UKUFAKA AMANYE AMAPHEPHA ATHI AFUNEKE KWIMEKO YEEFAILE ZEMICIMBI EZIKHOYO NAZO KOLU HLELO NGOKWANANI. IREJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILA KWAYE IIFAYILE ZINGENISWA NGENDLELA YOKULANDELELANA EFANAYO. KUFUNEKA KUBONELELWE NGENYE IKHOLAM ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE UKUPHAWULA UMHLA EVULWE NGAWO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) NGOKULUNGELELENE NETAYITILE YEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LEOFISI APHO ISETYENZISWA KHONA INKQUBO KWAKUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWENKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULENI IIREKHODI NGENDLELA EYIYO. KUFUNEKA ISOLOKO ILUNGILE KWAYE IGCINWE NGOKHUSELEKO.
NJE UKUBA UMPHATHI THALA LEPHONDO ANIKE UMYALELO WOKUBA KUTSHITSHISWE KUFUNEKA UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZINGOO- D. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA, UMZ, 1998, 1999, 2000 NJL. XA KUVALWA IFAYILE ENGU-D KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INAMBA ETHIYWE NGAYO KUFUNEKA IFAKWE NGAPHANTSI KONYAKA EQALE UKUTSHITSHISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NEKUTHI UMYALELO WOKUWUTSHITSHISA IBENGU-D3 IYA KUNGENISWA NGAPHANTSI KONYAKA KA 2002. OKU KWENZA ZICACE EZONA FAYILE ZIZA KUTSHATYALALISWA NANGAWUPHI NA UNYAKA. KUCETYISWA UKUBA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA XA KUBOTSHWA NJENGOKO KUNGELULA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA (MALUNGA NOKUTSHISTHISWA, JONGA UMHL.17 UKUYA PHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA IZE EMVA KOKO KUNGABIKHO MBALELWANO ENOKWENZIWA KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZISEBENZAYO ZEMIBANDELA ZINOKUPHINDA ZENZIWE ZIFAKELWE KULE NKQUBO INTSHA, XA SELE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI THALA LEPHONDO.
KUFUNEKA KUVULWE IIFAYILE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO. KUFUNEKA KUQWALASELWE UKUBA AMANANI NEENKCAZELO ZEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISWE KULE NKQUBO, ZIYALANDELWA NGOKUCHANEKILEYO. KWIIMEKO APHO IINKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE, IZINTO EZITHILE EZINGEYONXALENYE YESIHLOKO ZINGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO: UQIKELELO OLUYINTLOKO: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UKWENZIWA KWAZO, NAKUBA EZINYE IZINTO ZINOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOLUHLU OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SISOLOKO SINIKWA NESIHLOKO MASIGQIBELELE UKUCHAZA OKUQULATHWE YIFAYILE. UKUNCEDISANA NEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ABONISE UKUBA ZIZIPHI NA IZINTO EZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO. IITAYITILE KUFUNEKA ZINGENISWE NGE-INKI ENGASUKIYO. UMHLA WONXIBELELWANO LOKUQALA NOLOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKUTSHITSHISA, XA IKHO, MA IBONISWE KWIKHASI LANGAPHANDLE LEFAYILE. IIKHAVA EZIGUGILEYO MAZITSHINTSHWE NJALO NJALO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO ZIBONISA IINTLOKO ZEZIHLOKO KUPHELA. IZIHLOKWANA KUFUNEKA ZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI ZIHLOKO ZEZIHLOKWANA, KODWA AKUKHO ZIFAYILE KUFANELE ZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEENTLOKO ZEZIHLOKO OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZILUNGISELELWE NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE KUFUNEKA AKUFANELANGA ZINGENISWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EYINGXUBEVANGE: INKQUBO
XA KUFIKA UNXIBELELWANO OLUNGENAFAYILE, OLO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE OKWETHUTYANA PHANTSI KWEFAYILE 2.8.2.2. KUFUNEKA KE KWENZIWE ISICELO SOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEEREKHODI. KWIFAYILE 2.8.2.1. KUFUNEKA KUNGENISWE ULWAZI OLUPHELELYO MALUNGA MALUNGA NOHLOBO LONXIBELELWANO, KWAKUNYE NAMACEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYELWA KUMPHATHI WETHALA LEPHONDO KWAYE NJE UKUBA KUVUNYWE UYA KWAZISA AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE IIOFISI ZAWO ZOMMANDLA), EKUYA KUTHI IINKQUBO ZAZO ZOKUFAYILA ZIHLONYELWE NGOKUFANELEKILEYO. UNXIBELELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 KUFUNEKA KE LUTSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
KUFUNEKA KUVULWE ENYE IKHAVA APHO KUFANELEKILEYO UKUGCINA ULUNCWADI OLUKHULU, NJL OLUYA KUTHI LWANDISE UMQULU WEFAYILE A OKUNGAFUNEKI NGANTO. KODWA KE, AKUKHO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE KULOO KHAVA. IKHAVA KUFUNEKA IPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENAMBA YOKUTHIYA YEFAYILE YONXIBELELWANO KWAYE KUFUNEKA IBE NE "ISIHLOMELO SEFAYILE" SIBHALWE KUMPHANDLE WEKHAVA. NALUPHI NA UXWEBHU OLUGCINWE KWISIHLOMELO SEFAYILE KUFUNEKA LUBONISE UKUBA INGONGOMA EFANELEKILEYO EBONISA APHO LUVELA KHONA.
NJE UKUBA UMPHATHI WETHALA LEPHONDO AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA, LOO MIYALELO IBONISWA NGAPHESHEYA KWIKHOLAM YOKUTSHITSHISA EBONELELWEYO KULE NKQUBO. IIMPAWU ZOKUTSHITSHISA EZIQHELE UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUTHI EKUGQIBELENI ITSHINTSHELWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE LINANI ELILANDELA U-D
KUFUNEKA IIFAYILE ZITSHITSHISWE NJALO, KODWA UBUNCINANE KANYE NGONYAKA NGOKUXHOMEKEKE EKUBENI IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO. LITYALA UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAYIPHI NA IREKHODI KAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI THALA LEPHONDO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHITSHISA KUFUNEKA SINGENISWE KUPHATHI THALA LEPHONDO KUFUTSHANE NJE EMVA KOKUTSHITSHISWA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGADLULI KUBUKHULU OBUZII-3CM. ZAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE IKHAVA ENTSHA. INANI KULE INTSHA UMZ. VOL.20 MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEFAYILE ENTSHA. MAKUGCWALISWE IPHEPHA ELIBHALWE 'IVALIWE, JONGA KUMQULU 2" EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. ''UMQULU 1' MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWA UMQULU WESIBINI.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZINGO-A20:
A. KUFUNEKA NALIPHI NA IPHEPHA LONXIBELELWANO LIGOCA-GOCWE UKUZE LINGAYILWA KWINDAWO ENGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELIBHALWE LA MAGAMA ' IVALIWE - IQHUTYWA KUMQULU...'LIYABHALWA KUYO EKUGQIBELENI KWEFAYILE.
B. IIKHAVA EZIGUGILEYO KUFUNEKA ZITSHINTSHWE.
C. IIFAYILE ZITHI EMVA KOKU ZIBEKWE ZIGCINWE KWIIKHATHONI EZILUNGISELELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKUMALUNGA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO. JONGA KWAKHONA UMHL. 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU KUPHELA IINKQUBO ZEEFAYILE EZISETYENZISWAYO NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INKQUBO YEEFAYILE ZABASEBENZI ETHI, NJENGALE NKQUBO IFANE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE AMAPHONDO AKWELO PHONDO KWAYE ZINEENKCUKACHA ZOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILA EYIMISEBENZI ENCEDISAYO YENKQUBO YOKUFAYILA. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE ISEBENZA LOO MISEBENZI EYENZA UKUBA IOFISI ECHAPHAZELEKAYO YENZE IMISEBENZI YAYO;
INKQUBO YOKUFAYILA EKUTHIWA LULUHLU LWEMIGCA EYODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE EBONISA IINJONGO EZIZIZO NEMISEBENZI YEOFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYAHLULA KWEZINYE IIOFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZABO ZEEFAYILE, EZILUNGISELELWE KUPHELA UKUSETYENZISWA NGABO
ONKE AMASEBE
IGAMA LEOFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILA ILUNGISELELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE KARHULUMENETE OLAWULO LEPHONDO LASEMNTLA KOLONI. ILUNGISELELWE KUPHELA IMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI. ICANDELO LOKUBONELA ABASEBENZI ELENZA IMISEBENZI YABASEBENZI NJENGOWONA MSEBENZI WALO INGAYISEBENZISA KUPHELA LE NKQUBO YOKUFAYILA KUPHELA XA LISENZA IMICIMBI YALO YANGAPHAKATHI. IMISEBENZI YALO IYA KUBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILA IMISEBENZI YABO. LE NKQUBO YOKUFAYILA AYINAKUSETYENZISWA NAKUYIPHI NA IOFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMPHATHI THALA LEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZINTO EZILUNGISA NEZONGEZELELA (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKELWA KOMBA OTHILE KUKUHLAZIYWA NAKO) KUFUNEKA ZIENISWE NJALO KUMGCINI THALA WEPHONDO NJENGESAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE NGOKUSESIKWENI KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZIHLOMELO ZIJIKELEZISWA NJENGEMIZUZU, IKOPI YOKO KUFUNKA INGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUQALA UKUZE AYIPHUMEZE UKUZE KUBELULA UKUYAZI NOKUYILAWULA NGENDLELA, IZAZISO KUFUNEKA ZIFAKELWE AMANANI NGONYAKA NGAMNYE KUQALWA NGONAMBA NYE, UMZ. 1/1998, 2/1998, NJL.
KUNXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHL. 15 WALE MIYALELO
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWALE NKQUBO KUNIKEZELWE KUMPHATHI WAMAXWEBHU/IIREKHODI KWIOFISI KAMLAWULI JOKELELE. AKUKHO KUHLAZIYWA /ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKWENZIWA NGAPHANDLE KOKUVPHUNYEZWA NGUMLAWULI THALA WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO EZI ZILANDELAYO:
a. KUFUNEKA AZIGOCAGOCE NJALO IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELANO YENZIWE KWIIFAYILE EZICHANEKILEYO.
b. KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO 6 YALE MIYALELO ILANDELWE NGQO NGOKUGOCAGOCA NJALO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA SISETYENZISWA NGENDLELA ECHANEKILEYO.
c. KUFUNEKA AGCINE IKOPI YOKUQALA NGENDLELA (JONGA KWAKHONA UMHL.8)
d. UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE NJALO UKUQINISEKISA UKUBA UKUHLAZIYWA OKUFUNEKAYO KUBONELELWE. XA IMISEBENZI EMITSHA IFUNYANWA, KUFUNEKA KWENZIWE IIFAYILE EZINTSHA UKUZE XA KUFANELEKILE, EZIKHOYO IIFAYILE ZOHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE NGALOO NDLELA IFANELEKILEYO. IIFAYILE ZOKUQALA (OKK. IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE) MAZIHLOLWE NJALO UKUTHINTELA UKUBA ZINGAJIKI ZIBE ZIIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUFANELEKILEYO EZINYE IIFAYILANA MAZIVULWE.
e. KUFUNEKA KUTHATHELWE INGQALELO IIMEKO APHO UNXIBELELWANO LUQALA KWIFAYILE ENYE KUZE KUGXININISWE OMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI LO WENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI MA IBONISWE KWIIREKHODI ZEPHEPHA LOLUDWE LWEMISEBENZI YOMPHATHI.
UKUFAYILWA NGOKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ENZA UNXIBELELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILA. AMAGOSA KUFUNEKA ALWAZI ULUDWE LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UNXIBELELWANO LWENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUNGAFAYILI NGENDLELA ECHANEKILEYO KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA UNCWADI OLULUTHO ALUTSHATYALALISWA NOKUTHINTELA NOKUGCINWA KONCWADI OLUNGENAMSEBENZI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KULE NKQUBO MALUNGA NEEFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGOPHAWU LOKUGQIBELA LWENAMBA YEFAYILE, UMZ. 1.PP, 1.1P NJL. YONKE IMICIMBI EPHATHELENE NOMGAQO-NKQUBO, ISIGQIBO ZOMTHETHO, IMIYALELO, IINKQUBO NEENDLELA KUFUNEKA ZIBEKWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA ZIFUNDEKA LULA. KUFUNEKA KUQAPHELWE UKUBA IMIYALELO YETHUTYANA ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO NGOKUBANZI KWAYE AKUBALWA NEMIYALELO EYA KUBASEBENZI. UMPHATHI THALA LEPHONDO UYA KUDE AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA INKQUBO YOKUFAYILA, APHO KUTHATHWA ISIGQIBO MALUNGA NOMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA ISIGQIBO MALUNGA NOKUBA UNXIBELELWANO NGOKUBANZI OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHWE, IIKOPI ZESIGQIBO ESITHATHWE KWIA20 FAYILE, KUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUBONISWE NOKUBA YIYIPHI NA IFAYILE APHO LO MCIMBI UTHE WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA KUTHATHWA ISIGQIBO NGEFAYILE ENGU- D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELKILEYO. KWIMEKO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ, INGXELO ENESIGQIBO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGUNYAZISO, MAKUFAKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LONA UNXIBELELWANO OLWENZIWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA IBE ZEZO ZIPHATHELELE EKWENZIWENI NASE/OKANYE EKULUNGISWENIKOMGAQO-NKQUBO KUPHELA.
OLU NXIBELELWANO LULANDELAYO MALUNGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A. IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO KODWA INGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
B. IZINTO ZEMICIMBI ETHILE EZINGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZITHILE ZENKQUBO YOKUFAYILA, KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO NJE ENGAFUNI KUPHINDE KWENZIWE NTO NGAYO NGAPHANDLE NJE KWEMPENDULO YESIQHELO. ZIBONKALISWE KWINKQUBO YOKUFAYILA NGOPHAWU "R" NJENGOPHAWU OLUBHALWE MVA KUMBALO WEFAYILE. AKUVUMELEKANGA KONKE NAKUPHI NA IIMEKO UKUBA IMICIMBI EBALULEKILEYO IFAILWE APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUHLU LWEENGXELO EZINGUNDOQO, IIMPENDULO NOLWAZI KUBONELELWE KUPHELA NGEZO NGXELO NEZO MPENDULO ZINGENAKHO UKUSETYENZWA NGOKUFANELEKILEYO NGAPHANTSI KWEZINYE IZINTLU. APHO KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEENGXELO NEEMPENDULO KWEZINYE IZINTLU, ULUHLU OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEEMPENDULO KUFUNEKA LUSETYENZISWE KUPHELA UKUBA INXELO OKANYE IMPENDULO AYIKWAZEKI UKUBEKWA KWISIHLOKO ESITHILE SEFAYILE NAKUZIPHI NA EZINYE IZINTLU.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILA ENAZO ZONKE IZIHLOKO EZIPHUNYEZWE KUMPHATHI THALA WEPHONDO KWAYE IBONISA UKUBA IIFAYILE ZIVULWA KANJNANI NA ZIBHALWE NGOKWAMANANINI KANJANI NA. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA DE INKCAZELO YEFAILE IFAKWE KWIFAYILE ENGUNDOQO KWAYE SELE IPHUNYEZIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO NOMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ETHILE EZITHE ZAVULWA NGENDLELA YALE NKQUBO AZIFAKWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYANGENISWA NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO NGOWONA MONGO WOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKHUSELEKO KWIZANDLA ZOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INGQALELO YOKUBA KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EGQIBELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. KUFUNEKA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA UKUBOPHA NJENGOKO LISENZA KUBELULA UKUFAKA AMANYE AMAPHEPHA ATHI AFUNEKE KWIMEKO YEEFAILE ZEMICIMBI EZIKHOYO NAZO KOLU HLELO NGOKWANANI. IREJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILA KWAYE IIFAYILE ZINGENISWA NGENDLELA YOKULANDELELANA EFANAYO. KUFUNEKA KUBONELELWE NGENYE IKHOLAM ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE UKUPHAWULA UMHLA EVULWE NGAWO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) NGOKULUNGELELENE NETAYITILE YEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LEOFISI APHO ISETYENZISWA KHONA INKQUBO KWAKUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWENKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULENI IIREKHODI NGENDLELA EYIYO. KUFUNEKA ISOLOKO ILUNGILE KWAYE IGCINWE NGOKHUSELEKO.
NJE UKUBA UMPHATHI THALA LEPHONDO ANIKE UMYALELO WOKUBA KUTSHITSHISWE KUFUNEKA UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZINGOO- D. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA, UMZ, 1998, 1999, 2000 NJL. XA KUVALWA IFAYILE ENGU-D KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INAMBA ETHIYWE NGAYO KUFUNEKA IFAKWE NGAPHANTSI KONYAKA EFALE UKUTSHITSHISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NEKUTHI UMYALELO WOKUWUTSHITSHISA IBENGU-D3 IYA KUNGENISWA NGAPHANTSI KONYAKA KA 2002. OKU KWENZA ZICACE EZONA FAYILE ZIZA KUTSHATYALALISWA NANGAWUPHI NA UNYAKA. KUCETYISWA UKUBA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA XA KUBOTSHWA NJENGOKO KUNGELULA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA (MALUNGA NOKUTSHISTHISWA, JONGA UMHL.17 UKUYA PHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA IZE EMVA KOKO KUNGAPHI MBALELANO ENOKWENZIWA KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZISEBENZAYO ZEMIBANDELA ZINOKUPHINDA ZENZIWE ZIFAKELWE KULE NKQUBO INTSHA, XA SELE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI THALA LEPHONDO.
KUFUNEKA KUVULWE IIFAYILE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO. KUFUNEKA KUQWALASELWE UKUBA AMANANI NEENKCAZELO ZEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISWE KULE NKQUBO, ZIYALANDELWA NGOKUCHANEKILEYO. KWIIMEKO APHO IINKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE, IZINTO EZITHILE EZINGEYONXALENYE YESIHLOKO ZINGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO: UQIKELELO OLUYINTLOKO: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UKWENZIWA KWAZO, NAKUBA EZINYE IZINTO ZINOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOLUHLU OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SISOLOKO SINIKWA NESIHLOKO MASIGQIBELELE UKUCHAZA OKUQULATHWE YIFAYILE. UKUNCEDISANA NEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ABONISE UKUBA ZIZIPHI NA IZINTO EZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO. IITAYITILE KUFUNEKA ZINGENISWE NGE-INKI ENGASUKIYO. UMHLA WONXIBELELANO LOKUQALA NOLOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKUTSHITSHISA, XA IKHO, MA IBONISWE KWIKHASI LANGAPHANDLE LEFAYILE. IIKHAVA EZIGUGILEYO MAZISUSWE NGOKO NANGOKO NJALO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO ZIBONISA IINTKO ZEZIHLOKO KUPHELA. IZIHLOKWANA KUFUNEKA ZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI ZIHLOKO ZEZIHLOKWANA, KODWA AKUKHO ZIFAYILE KUFANELE ZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEENTLOKO ZEZIHLOKO OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZILUNGISELELWE NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE KUFUNEKA AKUFANELANGA ZINGENISWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EYINGXUBEVANGE: INKQUBO
XA KUFIKA UNXIBELELWANO OLUNGENAFAYILE, OLO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE OKWETHUTYANA PHANTSI KWEFAYILE 2.8.2.2. KUFUNEKA KE KWENZIWE ISICELO SOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEEREKHODI. KWIFAYILE 2.8.2.1. KUFUNEKA KUNGENISWE ULWAZI OLUPHELELYO MALUNGA MALUNGA NOHLOBO LONXIBELELWANO, KWAKUNYE NAMACEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYELWA KUMPHATHI WETHALA LEPHONDO KWAYE NJE UKUBA KUVUNYWE UYA KWAZISA AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE IIFISI ZAWO ZOMMANDLA), EKUYA KUTHI IINKQUBO ZAZO ZOKUFAYILA ZIHLONYELWE NGOKUFANELEKILEYO. UNXIBELELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 KUFUNEKA KE ITSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
KUFUNEKA KUVULWE ENYE IKHAVA APHO KUFANELEKILEYO UKUGCINA ULUNCWADI OLUKHULU, NJL OLUYA KUTHI LWANDISE UMQULU WEFAYILE A OKUNGAFUNEKI NGANTO. KODWA KE, AKUKHO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE KULOO KHAVA. IKHAVA KUFUNEKA IPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENAMBA YOKUTHIYA YEFAYILE YONXIBELELWANO KWAYE KUFUNEKA IBE NE "ISIHLOMELO SEFAYILE" SIBHALWE KUMPHANDLE WEKHAVA. NALUPHI NA UXWEBHU OLUGCINWE KWISIHLOMELO SEFAYILE KUFUNEKA LUBONISE UKUBA INGONGOMA EFANELEKILEYO EBONISA APHO LUVELA KHONA.
NJE UKUBA UMPHATHI WETHALA LEPHONDO AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA, LOO MIYALELO IBONISWA NGAPHESHEYA KWIKHOLAM YOKUTSHISTHISA EBONELELWEYO KULE NKQUBO. IIMPAWU ZOKUTSHISTHISA EZIQHELE UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUTHI EKUGQIBELENI ITSHINTSHELWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE LINANI ELILANDELA U-D
KUFUNEKA IIFAYILE ZITSHITSHISWE NJANLO, KODWA UBUNCINANE KANYE NGONYAKA NGOKUXHOMEKEKE EKUBENI IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTHSIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO. LITYALA UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAYIPHI NA IREKHODI KAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI THALA LEPHONDO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTHSITSHISA KUFUNEKA SINGENISWE KUPHATHI THALA LEPHONDO KUFUTSHANE NJE EMVA KOKUTSHITSHISWA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGADLULI KUBUKHULU OBUZII 3CM. ZAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE IKHAVA ENTSHA. INANI KULE INTSHA UMZ. VOL.20 MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEFAYILE ENTSHA. MAKUGCWALISWE IPHEPHA ELIBHALWE 'IVALIWE, JONGA KUMQULU 2" EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. ''UMQULU 1' MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWA UMQULU WESIBINI.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZINGO-A20:
A. KUFUNEKA NALIPHI NA IPHEPHA LONXIBELELWANO LIGOCA-GOCWE UKUZE LINGAYILWA KWINDAWO ENGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELIBHALWE LA MAGAMA ' IVALIWE - IQHUTYWA KUMQULU...'LIYABHALWA KUYO EKUGQIBELENI KWEFAYILE.
B. IIKHAVA EZIGUGILEYO KUFUNEKA ZITSHINTSHWE.
C. IIFAYILE ZITHI EMVA KOKU ZOBELWE ZIGCINWE KWIIKHATHONI EZILUNGISELELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKUMALUNGA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO. JONGA KWAKHONA UMHL. 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU KUPHELA IINKQUBO ZEEFAYILE EZISETYENZISWAYO NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INKQUBO YEEFAYILE ZABASEBENZI ETHI, NJENGALE NKQUBO IFANE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE AMAPHONDO AKWELO PHONDO KWAYE ZINEENKCUKACHA ZOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILA EYIMISEBENZI ENCEDISAYO YENKQUBO YOKUFAYILA. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE ISEBENZA LOO MISEBENZI EYENZA UKUBA IOFISI ECHAPHAZELEKAYO YENZE IMISEBENZI YAYO;
INKQUBO YOKUFAYILA EKUTHIWA LULUHLU LWEMIGCA EYODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE EBONISA IINJONGO EZIZIZO NEMISEBENZI YEOFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYAHLULA KWEZINYE IIOFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZABO ZEEFAYILE, EZILUNGISELELWE KUPHELA UKUSETYENZISWA NGABO
UKWAKHEKA NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEMINYE IMIHLANGANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO, NJL. ZEENTLANGANISO EZIPHATHELELE KWIMISEBENZI YABASEBENZI ZIBONISWA KWIINKQUBO EZINGUNDOQO 8 ZOMSEBENZI WOKUXHASA INKQUBO YOKUFAYILA.
UKUPHATHWA KWEEREKHODI
23 LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUPHATHWENI NASEKULAWULWENI KWENKQUBO YOKUFAYILA OKANYE EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWA KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWA KULUHLU 2 ZOMSEBENZI WOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILA.
OOVIMBA, IINKONZO NENDAWO YOKUGCINA
LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUFUNYANWENI NASEKULONDOLOZENI NJL. KOOVIMBA NEENKONZO NENDAWO YOKUGCINA ZIBONISWA KWIMISEBENZI YOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILA.
IGAMA LEOFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILA ILUNGISELELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE KARHULUMENETE OLAWULO LEPHONDO LASEMNTLA KOLONI. ILUNGISELELWE KUPHELA IMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI. ICANDELO LOKUBONELA ABASEBENZI ELENZA IMISEBENZI YABASEBENZI NJENGOWONA MSEBENZI WALO INGAYISEBENZISA KUPHELA LE NKQUBO YOKUFAYILA KUPHELA XA LISENZA IMICIMBI YALO YANGAPHAKATHI. IMISEBENZI YALO IYA KUBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILA IMISEBENZI YABO. LE NKQUBO YOKUFAYILA INGANGASETYENZISWA NAKUYIPHI NA IOFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMPHATHI THALA LEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZINTO EZILUNGISA NEZONGEZELELA (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKELWA KOMBA OTHILE KUKUHLAZIYWA NAKO) KUFUNEKA ZIENISWE NJALO KUMGCINI THALA WEPHONDO NJENGESAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE NGOKUSESIKWENI KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZIHLOMELO ZIJIKELEZISWA NJENGEMIZUZU, IKOPI YOKO KUFUNKA INGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUQALA UKUZE AYIPHUMEZE UKUZE KUBELULA UKUYAZI NOKUYILAWULA NGENDLELA, IZAZISO KUFUNEKA ZIFAKELWE AMANANI NGONYAKA NGAMNYE KUQALWA NGONAMBA NYE, UMZ. 1/1998, 2/1998, NJL.
KUNXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHL. 15 WALE MIYALELO
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWALE NKQUBO KUNIKEZELWE KUMPHATHI WAMAXWEBHU/IIREKHODI KWIOFISI KAMLAWULI JOKELELE. AKUKHO KUHLAZIYWA /ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKWENZIWA NGAPHANDLE KOKUVPHUNYEZWA NGUMLAWULI THALA WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO EZI ZILANDELAYO:
a. KUFUNEKA AZIGOCAGOCE NJALO IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELANO YENZIWE KWIIFAYILE EZICHANEKILEYO.
b. KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO 6 YALE MIYALELO ILANDELWE NGQO NGOKUGOCAGOCA NJALO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA SISETYENZISWA NGENDLELA ECHANEKILEYO.
c. KUFUNEKA AGCINE IKOPI YOKUQALA NGENDLELA (JONGA KWAKHONA UMHL.8)
d. UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE NJALO UKUQINISEKISA UKUBA UKUHLAZIYWA OKUFUNEKAYO KUBONELELWE. XA IMISEBENZI EMITSHA IFUNYANWA, KUFUNEKA KWENZIWE IIFAYILE EZINTSHA UKUZE XA KUFANELEKILE, EZIKHOYO IIFAYILE ZOHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE NGALOO NDLELA IFANELEKILEYO. IIFAYILE ZOKUQALA (OKK. IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE) MAZIHLOLWE NJALO UKUTHINTELA UKUBA ZINGAJIKI ZIBE ZIIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUFANELEKILEYO EZINYE IIFAYILANA MAZIVULWE.
e. KUFUNEKA KUTHATHELWE INGQALELO IIMEKO APHO UNXIBELELWANO LUQALA KWIFAYILE ENYE KUZE KUGXININISWE OMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI LO WENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI MA IBONISWE KWIIREKHODI ZEPHEPHA LOLUDWE LWEMISEBENZI YOMPHATHI.
UKUFAYILWA NGOKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ENZA UNXIBELELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILA. AMAGOSA KUFUNEKA ALWAZI ULUDWE LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UNXIBELELWANO LWENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUNGAFAYILI NGENDLELA ECHANEKILEYO KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA UNCWADI OLULUTHO ALUTSHATYALALISWA NOKUTHINTELA NOKUGCINWA KONCWADI OLUNGENAMSEBENZI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KULE NKQUBO MALUNGA NEEFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGOPHAWU LOKUGQIBELA LWENAMBA YEFAYILE, UMZ. 1.PP, 1.1P NJL. YONKE IMICIMBI EPHATHELENE NOMGAQO-NKQUBO, ISIGQIBO ZOMTHETHO, IMIYALELO, IINKQUBO NEENDLELA KUFUNEKA ZIBEKWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA ZIFUNDEKA LULA. KUFUNEKA KUQAPHELWE UKUBA IMIYALELO YETHUTYANA ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO NGOKUBANZI KWAYE AKUBALWA NEMIYALELO EYA KUBASEBENZI. UMPHATHI THALA LEPHONDO UYA KUDE AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA INKQUBO YOKUFAYILA, APHO KUTHATHWA ISIGQIBO MALUNGA NOMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA ISIGQIBO MALUNGA NOKUBA UNXIBELELWANO NGOKUBANZI OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHWE, IIKOPI ZESIGQIBO ESITHATHWE KWIA20 FAYILE, KUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUBONISWE NOKUBA YIYIPHI NA IFAYILE APHO LO MCIMBI UTHE WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA KUTHATHWA ISIGQIBO NGEFAYILE ENGU- D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELKILEYO. KWIMEKO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ, INGXELO ENESIGQIBO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGUNYAZISO, MAKUFAKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LONA UNXIBELELWANO OLWENZIWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA IBE ZEZO ZIPHATHELELE EKWENZIWENI NASE/OKANYE EKULUNGISWENIKOMGAQO-NKQUBO KUPHELA.
OLU NXIBELELWANO LULANDELAYO MALUNGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A. IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO KODWA INGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
B. IZINTO ZEMICIMBI ETHILE EZINGENZI KWENZIWE UMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZITHILE ZENKQUBO YOKUFAYILA, KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO NJE ENGAFUNI KUPHINDE KWENZIWE NTO NGAYO NGAPHANDLE NJE KWEMPENDULO YESIQHELO. ZIBONKALISWE KWINKQUBO YOKUFAYILA NGOPHAWU "R" NJENGOPHAWU OLUBHALWE MVA KUMBALO WEFAYILE. AKUVUMELEKANGA KONKE NAKUPHI NA IIMEKO UKUBA IMICIMBI EBALULEKILEYO IFAILWE APHA.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILA ENAZO ZONKE IZIHLOKO EZIPHUNYEZWE KUMPHATHI THALA WEPHONDO KWAYE IBONISA UKUBA IIFAYILE ZIVULWA KANJNANI NA ZIBHALWE NGOKWAMANANINI KANJANI NA. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA DE INKCAZELO YEFAILE IFAKWE KWIFAYILE ENGUNDOQO KWAYE SELE IPHUNYEZIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO NOMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ETHILE EZITHE ZAVULWA NGENDLELA YALE NKQUBO AZIFAKWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYANGENISWA NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO NGOWONA MONGO WOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKHUSELEKO KWIZANDLA ZOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INGQALELO YOKUBA KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EGQIBELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. KUFUNEKA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA UKUBOPHA NJENGOKO LISENZA KUBELULA UKUFAKA AMANYE AMAPHEPHA ATHI AFUNEKE KWIMEKO YEEFAILE ZEMICIMBI EZIKHOYO NAZO KOLU HLELO NGOKWANANI. IREJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILA KWAYE IIFAYILE ZINGENISWA NGENDLELA YOKULANDELELANA EFANAYO. KUFUNEKA KUBONELELWE NGENYE IKHOLAM ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE UKUPHAWULA UMHLA EVULWE NGAWO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) NGOKULUNGELELENE NETAYITILE YEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LEOFISI APHO ISETYENZISWA KHONA INKQUBO KWAKUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWENKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULENI IIREKHODI NGENDLELA EYIYO. KUFUNEKA ISOLOKO ILUNGILE KWAYE IGCINWE NGOKHUSELEKO.
NJE UKUBA UMPHATHI THALA LEPHONDO ANIKE UMYALELO WOKUBA KUTSHITSHISWE KUFUNEKA UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZINGOO- D. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA, UMZ, 1998, 1999, 2000 NJL. XA KUVALWA IFAYILE ENGU-D KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INAMBA ETHIYWE NGAYO KUFUNEKA IFAKWE NGAPHANTSI KONYAKA EFALE UKUTSHITSHISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NEKUTHI UMYALELO WOKUWUTSHITSHISA IBENGU-D3 IYA KUNGENISWA NGAPHANTSI KONYAKA KA 2002. OKU KWENZA ZICACE EZONA FAYILE ZIZA KUTSHATYALALISWA NANGAWUPHI NA UNYAKA. KUCETYISWA UKUBA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA XA KUBOTSHWA NJENGOKO KUNGELULA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA (MALUNGA NOKUTSHISTHISWA, JONGA UMHL.17 UKUYA PHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA IZE EMVA KOKO KUNGAPHI MBALELANO ENOKWENZIWA KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZISEBENZAYO ZEMIBANDELA ZINOKUPHINDA ZENZIWE ZIFAKELWE KULE NKQUBO INTSHA, XA SELE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI THALA LEPHONDO.
KUFUNEKA KUVULWE IIFAYILE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO. KUFUNEKA KUQWALASELWE UKUBA AMANANI NEENKCAZELO ZEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISWE KULE NKQUBO, ZIYALANDELWA NGOKUCHANEKILEYO. KWIIMEKO APHO IINKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE, IZINTO EZITHILE EZINGEYONXALENYE YESIHLOKO ZINGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO: UQIKELELO OLUYINTLOKO: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UKWENZIWA KWAZO, NAKUBA EZINYE IZINTO ZINOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOLUHLU OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SISOLOKO SINIKWA NESIHLOKO MASIGQIBELELE UKUCHAZA OKUQULATHWE YIFAYILE. UKUNCEDISANA NEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ABONISE UKUBA ZIZIPHI NA IZINTO EZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO. IITAYITILE KUFUNEKA ZINGENISWE NGE-INKI ENGASUKIYO. UMHLA WONXIBELELANO LOKUQALA NOLOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKUTSHITSHISA, XA IKHO, MA IBONISWE KWIKHASI LANGAPHANDLE LEFAYILE. IIKHAVA EZIGUGILEYO MAZISUSWE NGOKO NANGOKO NJALO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO ZIBONISA IINTKO ZEZIHLOKO KUPHELA. IZIHLOKWANA KUFUNEKA ZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI ZIHLOKO ZEZIHLOKWANA, KODWA AKUKHO ZIFAYILE KUFANELE ZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEENTLOKO ZEZIHLOKO OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZILUNGISELELWE NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE KUFUNEKA AKUFANELANGA ZINGENISWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EYINGXUBEVANGE: INKQUBO
XA KUFIKA UNXIBELELWANO OLUNGENAFAYILE, OLO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE OKWETHUTYANA PHANTSI KWEFAYILE 2.8.2.2. KUFUNEKA KE KWENZIWE ISICELO SOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEEREKHODI. KWIFAYILE 2.8.2.1. KUFUNEKA KUNGENISWE ULWAZI OLUPHELELYO MALUNGA MALUNGA NOHLOBO LONXIBELELWANO, KWAKUNYE NAMACEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYELWA KUMPHATHI WETHALA LEPHONDO KWAYE NJE UKUBA KUVUNYWE UYA KWAZISA AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE IIFISI ZAWO ZOMMANDLA), EKUYA KUTHI IINKQUBO ZAZO ZOKUFAYILA ZIHLONYELWE NGOKUFANELEKILEYO. UNXIBELELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 KUFUNEKA KE ITSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
KUFUNEKA KUVULWE ENYE IKHAVA APHO KUFANELEKILEYO UKUGCINA ULUNCWADI OLUKHULU, NJL OLUYA KUTHI LWANDISE UMQULU WEFAYILE A OKUNGAFUNEKI NGANTO. KODWA KE, AKUKHO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE KULOO KHAVA. IKHAVA KUFUNEKA IPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENAMBA YOKUTHIYA YEFAYILE YONXIBELELWANO KWAYE KUFUNEKA IBE NE "ISIHLOMELO SEFAYILE" SIBHALWE KUMPHANDLE WEKHAVA. NALUPHI NA UXWEBHU OLUGCINWE KWISIHLOMELO SEFAYILE KUFUNEKA LUBONISE UKUBA INGONGOMA EFANELEKILEYO EBONISA APHO LUVELA KHONA.
NJE UKUBA UMPHATHI WETHALA LEPHONDO AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA, LOO MIYALELO IBONISWA NGAPHESHEYA KWIKHOLAM YOKUTSHISTHISA EBONELELWEYO KULE NKQUBO. IIMPAWU ZOKUTSHISTHISA EZIQHELE UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUTHI EKUGQIBELENI ITSHINTSHELWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE LINANI ELILANDELA U-D
KUFUNEKA IIFAYILE ZITSHITSHISWE NJANLO, KODWA UBUNCINANE KANYE NGONYAKA NGOKUXHOMEKEKE EKUBENI IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTHSIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO. LITYALA UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAYIPHI NA IREKHODI KAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI THALA LEPHONDO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTHSITSHISA KUFUNEKA SINGENISWE KUPHATHI THALA LEPHONDO KUFUTSHANE NJE EMVA KOKUTSHITSHISWA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGADLULI KUBUKHULU OBUZII 3CM. ZAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE IKHAVA ENTSHA. INANI KULE INTSHA UMZ. VOL.20 MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEFAYILE ENTSHA. MAKUGCWALISWE IPHEPHA ELIBHALWE 'IVALIWE, JONGA KUMQULU 2" EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. ''UMQULU 1' MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWA UMQULU WESIBINI.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZINGO-A20:
A. KUFUNEKA NALIPHI NA IPHEPHA LONXIBELELWANO LIGOCA-GOCWE UKUZE LINGAYILWA KWINDAWO ENGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELIBHALWE LA MAGAMA ' IVALIWE - IQHUTYWA KUMQULU...'LIYABHALWA KUYO EKUGQIBELENI KWEFAYILE.
B. IIKHAVA EZIGUGILEYO KUFUNEKA ZITSHINTSHWE.
C. IIFAYILE ZITHI EMVA KOKU ZOBELWE ZIGCINWE KWIIKHATHONI EZILUNGISELELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKUMALUNGA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO. JONGA KWAKHONA UMHL. 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU KUPHELA IINKQUBO ZEEFAYILE EZISETYENZISWAYO NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INKQUBO YEEFAYILE ZABASEBENZI ETHI, NJENGALE NKQUBO IFANE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE AMAPHONDO AKWELO PHONDO KWAYE ZINEENKCUKACHA ZOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILA EYIMISEBENZI ENCEDISAYO YENKQUBO YOKUFAYILA. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE ISEBENZA LOO MISEBENZI EYENZA UKUBA IOFISI ECHAPHAZELEKAYO YENZE IMISEBENZI YAYO;
INKQUBO YOKUFAYILA EKUTHIWA LULUHLU LWEMIGCA EYODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE EBONISA IINJONGO EZIZIZO NEMISEBENZI YEOFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYAHLULA KWEZINYE IIOFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZABO ZEEFAYILE, EZILUNGISELELWE KUPHELA UKUSETYENZISWA NGABO
UKWAKHEKA NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEMINYE IMIHLANGANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO, NJL. ZEENTLANGANISO EZIPHATHELELE KWIMISEBENZI YABASEBENZI ZIBONISWA KWIINKQUBO EZINGUNDOQO 8 ZOMSEBENZI WOKUXHASA INKQUBO YOKUFAYILA.
UKUPHATHWA KWEEREKHODI
LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUPHATHWENI NASEKULAWULWENI KWENKQUBO YOKUFAYILA OKANYE EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWA KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWA KULUHLU 2 ZOMSEBENZI WOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILA.
OOVIMBA, IINKONZO NENDAWO YOKUGCINA
LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUFUNYANWENI NASEKULONDOLOZENI NJL. KOOVIMBA NEENKONZO NENDAWO YOKUGCINA ZIBONISWA KWIMISEBENZI YOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILA.
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IZILWANYANA NEENTAKA
UMNQOPHISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ISIQINISEKISO SOKUVALELEKA NGOKUPHELELEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
ISIQINISEKISO SOKUVALELEKA NGOKUPHELELEYO:NAMAKHWA
UMQULU 1
UMQULU 1
IZILWANYANA: UKUVALELWA KWEZILWANYANA ZASENDLE NEENTAKA: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
IZILWANYANA: UKUVALELWA KWEZILWANYANA ZASENDLE NEENTAKA: RICHMOND
UMQULU 1
IZILWANYANA: UKUVALELWA KWEZILWANYANA ZASENDLE NEENTAKA: DANIELSKUIL
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUZINGELA: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUZINGELA: CALA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IIMVUME: UKUBANJISWA KULUNGISELELWA EZOBUGQI NEMFUNDO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
IIMVUME ZOKUTHENGA, ZOKUNANISELANA, ZOKUBAMBA, ZOKUTHUTHA, ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: FREYISTATA
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: IPHONDO LASEMNTLA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA : MPUMALANGA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: GAUTENG
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: PHESHEYA KOLWANDLE (IINDAWO)
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: UMNTLA MERIKA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: UMZANTSI MERIKA
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: ESHIYA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE YUROPHU
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: ZIMBAMBWE
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: NAMIBIA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: BOTSWANA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: LESOTHO
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: SWAZINI
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: IAFRIKA IPHELA
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: AUSTRALIA
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: INTSHONA KOLONI
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: IMPUMA KOLONI
UMQULU 1
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: UMNTLA NTSHONA
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE:UMNTLA KOLONI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: IQUMRHU LESITHILI SEKHALAHARI
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: KAROO
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: BENEDE-ORENJI
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: DIAMANTVELD
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: HANTAM
UMQULU 1
IIMVUME ZOKUTHENGA NOKUTHUMELA KWAMANYE AMAZWE: NAMAKWALAND
UMQULU 1
IIMVUME : UKUTHENGWA KWEMIZIMBA YEZILWANYANA ZASENDLE KUMNTLA KOLONI KUMAZWE ANGAPHANDLE KOMZANTSI AFRIKA
UMQULU 1
IGUNYA LOKUNIKEZELA NGAMALUNGELO OKUZINGELA
UMQULU 1
UMQULU 2
IZIBHENGEZO: AMAXESHA AVUMELEKILEYO, UKUKHUSELWA KWENDALO YASENDLE NEZILWANYANA NOMTHAMO WEMITHWALO
UMQULU 1
UKUBALWA KWEZILO ZASENDLE
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULWAPHULO-MTHETHO NOKUTHINJWA
UMQULU 1
ULWAPHULO-MTHETHO NOKUTHINJWA
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBANJWA KWEZILO ZASENDLE
UMQULU 1
UMQULU 1
IINTLANZI
UMNQOPHISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
INTLANZI NGOKUBANZI
EZENTLALO YASEMANZINI
IIMVUME ZOKUTSHINTSHA IINDAWO ZOKULOBA
IIMVUME: UKUBANJISWA KWEENTLANZI
UKUNGCOLISWA KWAMANZI EZINYE IINDAWO
ULWAPHULO MTHETHO NOKUTHINJWA
IINTYATYAMBO
UMNQOPHISO
UMQULU 1
NGOKUBANZI
IIMVUME: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IIMVUME: IINTYATYAMBO EZIKHUSELEKILEYO
UMQULU 1
IIMVUME: IINJONGO ZOBUGQI NGOTYANI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ULWAPHULO-MTHETHO NOKUTHINJWA
UMQULU 1
UKHULA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUBANZI NOKUPAPASHWA
IMIGAQO-NKQUBO YOLONDOLOZO LWENDALO
UMQULU 1
IMFUNDO NENKQUBO-NTENGISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UNCEDO KWEMINYE IMIBUTHO NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINKOMFA NOTYELELO KUMAZWE ANAGAPHANDLE KOMZANTSI AFRIKA
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBONISO, UKUCWANGCISA NONXIBELELWANO
UMQULU 1
UMQULU 2
IZIFUNDO
UMQULU 1
UMQULU 1
ITHALA LENCWADI
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO ZESITOKHWE NEZIXHOBO
IZICELO ZEZIXHOBO ZOKUSEBENZA ZOKUSEBENZA NEZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
IZICELO: IZIXHOBO ZOKUBHALA
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO
UMQULU 1
ISITOKHWE: IZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBALWA KWESITOKHWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO NOKUHLOLA
UMQULU 1
ABATHUNYWA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMTHETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
AMAXESHA EPALAMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
AMAXESHA EPALAMENTE: IIKOMITI EZIMISELWEYO ZOLIMO NOLONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ABALONDOLOZI BENDALO ABABEKEKILEYO
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO NOKHENKETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINDABA EZIKHUTSHWAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULONDOLOZO LOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 14
UMQULU 15
UMQULU 18
UMQULU 19
UMQULU 20
UMQULU 21
UMQULU 22
UMQULU 23
UMQULU 24
UMQULU 25
UMQULU 26
UMQULU 27
UMQULU 28
UMQULU 29
UMQULU 30
UMQULU 31
UMQULU 32
UMQULU 1
UNXIBELELWANO NGONOMATHOTHOLO
UMQULU 1
IZIGQEBA ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UKUPHATHA OKUKHETHIWEYO NOCWANGCISO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEENTLOKO ZAMASEBE
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEEKOMITI ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINTLANGANISO NENKULUMBUSO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZOLAWULO
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
IMIPU
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
AMAQEMBU AMATSHA EPHONDO
UMQULU 1
UKUMANGALELA URHULUMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
IZINTO EZINOBUNGOZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UVAVANYO LOKUSINGQONGILEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO LWANGASESE NOLWASEMKHOSINI OLUBONELELWEYO
NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
ULONDOLOZO LWENDALO LWASEKUHLALENI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO LWANGASESE NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULONDOLOZO LWENDALO LWEENTYATYAMBO ZASENDLE LASEKILPAD
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UKULAWULWA KOLONDOLOZO LWENDALO LWEMIKHOSI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IMIBUTHO NEEKOMITI
NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IMIBUTHO YOKUNDWENDWELA YASEMNTLA KOLONI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IINGQUNGQUTHELA
UMQULU 1
INGQUNGQUTHELA EMALUNGA NORHWEBO LUKAZWELONKE LWEZINYANA NEZITYALO EZIKHUSELEKILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
EZENDLELA
UMQULU 1
UMQULU 1
INGQUNGQUTHELA YOLONDOLOZO LWEENTAKA EZIFUDUKAYO ZASENDLE - INGQUNGQUTHELA YASEBONN
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
RAMSKAR: INGQUNGQUTHELA YEHLABATHI YEENDAWO EZINOBUMANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
IKOMISHINI YEHLABATHI
UMQULU 1
UMGAQO WENGQUNGQUTHELA -UKUTSHINTSHA KWEMO YEZULU
UMQULU 1
UMQULU 2
I-AJENDA 21
UMQULU 1
INGQUNGQUTHELA YOKUTHINTELA IMBALELA
UMQULU 1
UKUBONISA IMIMANDLA ETSHISWAYO
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IQELA ELIFUNDA NGAMAXHALANGA
UMQULU 1
INGQUNGQUTHELA YEHLABATHI
UMQULU 1
INKQUBO YOMZANTSI AFRIKA YELIFA LENDALO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
AMAQELA OKUCWANGCISA ASEMZANTSI AFRIKA E-MNTLA KOLONI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMBUTHO WABAZINGELI NABALONDOLOZI BENDALO BASEKHALAHARI
UMQULU 1
UMBUTHO WABAGCINI BAMATHALA ABAZINGELI WASEMZANTSI AFRIKA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMBUTHO WESIZWE WEENTAKA
UMQULU 1
ULONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 1
UBUMBANO LWEENTAKA
UMQULU 1
IIPROJEKHTHI ZEENTAKA EZIBALULEKILEYO
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ABAQESHWA
UKWENZA ISICELO SOMSEBENZI: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 1
UKWENZA ISICELO SOMSEBENZI: ULAWULO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UKWENZA ISICELO SOMSEBENZI: ABALONDOLOZI BENDALO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UKWENZA ISICELO SOMSEBENZI ABASEBENZI NJE
UMQULU 1
IINKQUBO-NTENGISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
IZIKO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UKUTHATHA IKHEFU
UMQULU 1
UMQULU 1
IINGXELO
UMQULU 1
IINGXELO ZENYANGA
UMQULU 1
IINGXELO ZEKOTA KWIIOFISI ZEMIMANDLA
UMQULU 1
AMAXWEBHU EMISEBENZI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 14
UMQULU 15
UMQULU 16
UMQULU 17
INTLANGANISO YABASEBENZI NJE; NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IOFISI YOMGANGATHO WABAFAZI
UMQULU 1
UKUVAVANYWA: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UKUQEQESHWA KWABASEBENZI
UMQULU 1
UMQULU 1
UQEQESHO: ONOGADA BEZILWANYANA
IIPROJEKHTHI ZABASEBENZI
IGUNYA ELIQEQESHELA UKHENKETHO NEMFUNDO
UTHUTHO: NGOKUBANZI
UTHUTHO: UKUSUSWA KWEZITHUTHI, AMAKHADI EPETROLI NOLUHLU
UHAMBO NGOMOYA
INDAWO YOKUSEBENZELA EZIOFISINI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ABASEBENZI: NGOKUBANZI
UMQULU 1
IINDAWO ZOKUHLALA ZABASEBENZI
UMQULU 1
UMQULU 2
ABASEBENZI BETHUTYANA
UMQULU 1
IIFOWUNI ZASEBURHULUMENTENI
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
EZABASEBENZI
UMQULU 1
UKUTHATHELWA INGQLELO KWENKONZO ENDE YOMSEBENZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UKULAWULWA KWEZILWANYANA EZIHLUPHAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMNQOPHISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
IMIGAQO-NKQUBO
UMQULU 1
UMQULU 2
NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IIKLABHU ZOKUZINGELA: ULAWULO NOKUBHALISWA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
UKUQEQESHWA KWEZILWANYANA EZIHLUPHAYO NABANINI MHLABA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
ULWAZI MALUNGA NEZILWANYANA EZIHLUPHAYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
IMIGAQO ELAWULAYO: UKUTHENGISWA NOKUSETYENZISWA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IZINTO ZOKUGXOTHA
UMQULU 1
UKUBIYA NEZINYE IINDLELA
UMQULU 1
UMQULU 2
IKHOSI YABAZINGELI: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
INKUMBI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UKULAWULWA KWEENTAKA EZIHLUPHAYO
UMQULU 1
IKOMITI YAMAPHONDO EJONGENE NOKULAWULA IZILWANYANA EZIHLUPHAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMGAQO-NKQUBO
UMQULU 1
UCWANGCISO LOPHUHLISO LWEENDAWO ZOLONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UCWANGCISO LWEMALI NOLWABIWO-MALI
UMQULU 1
UQEQESHO
UMQULU 1
UKHENKETHO LOMNTLA KOLONI
IGUNYA: NGOKUBANZI
UMQULU 1
IINTLANGANISO ZEBHODI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
INGXOWAMALI
UMQULU 1
AMAGUNYA OMTHETHO NEZIVUMELWANO
UMQULU 1
UMQULU 1
UPAPASHO
UMQULU 1
UMNQOPHISO WOLONDOLOZO LWENDALO
UMNQOPHISO
UMQULU 1
UKUVUMA ITYALA OKUVUNYIWEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
IMIQATHANGO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IGUNYA LOKUKHUPHA ILAYISENSI
UMQULU 1
UMQULU 2
IINCWADI EZIPAPASHWAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO
UMQULU 1
ISITOKHWE: IZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBALWA KWESITOKHWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO NOKUHLOLA
UMQULU 1
IIFAYILE ZOMMANDLA
IINTLANGANISO ZOMMANDLA
UMQULU 1
UMQULU 2
IZIXHOBO NESITOKHWE
UMQULU 1
IINDAWO ZOPHUHLISO LOLONDOLOZO
UMQULU 1
NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
UMQULU 1
ULAWULO LWENDALO YASENDLE
UMQULU 1
ABATYELELI KWIINDAWO ZOLONDOLOZO
UMQULU 1
UPHANDO NOKUKHATHALELA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UVAVANYO LOKUSINGQONGILEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UPHANDO
UMGAQO-NKQUBO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO LWESEBE
IINTLANGANISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
ZANGAPHANDLE
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IKOMITI YOMMANDLA YEENTAKA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IMIBUZO YAMANYE AMAZIKO
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBUZO: EMALUNGA NEZILWANYANA
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBUZO: EZAMANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBUZO: IZITYALO
UMQULU 1
IMIBUZO: IINDAWO EZIKHUSELEKILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBUZO: EZINYE
UMQULU 1
ULWABIWO-MALI
UMQULU 1
UPHANDO NGEZILWANYANA
UMQULU 1
UPHANDO OLUKHULU NGEZILWANYANA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
AMAXHALANGA
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWAMAHLOSI
UMQULU 1
AMABUZI
UMQULU 1
UPHANDO LOKUSETYENZISWA LWEZILWANYANA ZASENDLE
UMQULU 1
UKUFANELEKA KWENDAWO
UKUVAVANYELWA ABAHLOLI KUMNTLA KOLONI
UMQULU 1
UMGAMA WOKUSETYENZISWA WEZILWANYANA ZASENDLE KUMNTLA KOLONI
AMACEBISO EPROJEKHTHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UPHANDO LWEZILWANYANA EZIHLUPHAYO
UMQULU 1
UPHANDO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 1
UMQULU 2
IINCWADI EZIPAPASHWAYO
UMQULU 1
UPHANDO OLUMALUNGA NEZIRHUBULUZI NAMASELE
UMQULU 1
UPHANDO NGEENTYATYAMBO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO
UMQULU 1
ISITOKHWE: IZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBALWA KWESITOKHWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO NOKUHLOLA
UMQULU 1
ABATHUNYWA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMTHETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
AMAXESHA EPALAMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
AMAXESHA EPALAMENTE: IIKOMITI EZIMISELWEYO ZOLIMO NOLONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ABALONDOLOZI BENDALO ABABEKEKILEYO
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO NOKHENKETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINDABA EZIKHUTSHWAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULONDOLOZO LOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 14
UMQULU 15
UMQULU 18
UMQULU 19
UMQULU 20
UMQULU 21
UMQULU 22
UMQULU 23
UMQULU 24
UMQULU 25
UMQULU 26
UMQULU 27
UMQULU 28
UMQULU 29
UMQULU 30
UMQULU 31
UMQULU 32
UMQULU 1
UNXIBELELWANO NGONOMATHOTHOLO
UMQULU 1
IZIGQEBA ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UKUPHATHA OKUKHETHIWEYO NOCWANGCISO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEENTLOKO ZAMASEBE
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEEKOMITI ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINTLANGANISO NENKULUMBUSO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZOLAWULO
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
IMIPU
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
AMAQEMBU AMATSHA EPHONDO
UMQULU 1
UKUMANGALELA URHULUMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
IZINTO EZINOBUNGOZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UVAVANYO LOKUSINGQONGILEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
EZEMALI
UMNQOPHISO
UMQULU 1
NGOKUBANZI
IIMVUME: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IIMVUME: IINTYATYAMBO EZIKHUSELEKILEYO
UMQULU 1
IIMVUME: IINJONGO ZOBUGQI NGOTYANI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ULWAPHULO-MTHETHO NOKUTHINJWA
UMQULU 1
UKHULA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUBANZI NOKUPAPASHWA
IMIGAQO-NKQUBO YOLONDOLOZO LWENDALO
UMQULU 1
IMFUNDO NENKQUBO-NTENGISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UNCEDO KWEMINYE IMIBUTHO NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINKOMFA NOTYELELO KUMAZWE ANAGAPHANDLE KOMZANTSI AFRIKA
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBONISO, UKUCWANGCISA NONXIBELELWANO
UMQULU 1
UMQULU 2
IZIFUNDO
UMQULU 1
UMQULU 1
ITHALA LENCWADI
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO ZESITOKHWE NEZIXHOBO
IZICELO ZEZIXHOBO ZOKUSEBENZA ZOKUSEBENZA NEZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
IZICELO: IZIXHOBO ZOKUBHALA
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO
UMQULU 1
ISITOKHWE: IZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBALWA KWESITOKHWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO NOKUHLOLA
UMQULU 1
ABATHUNYWA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMTHETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
AMAXESHA EPALAMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
AMAXESHA EPALAMENTE: IIKOMITI EZIMISELWEYO ZOLIMO NOLONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ABALONDOLOZI BENDALO ABABEKEKILEYO
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO NOKHENKETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINDABA EZIKHUTSHWAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULONDOLOZO LOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 14
UMQULU 15
UMQULU 18
UMQULU 19
UMQULU 20
UMQULU 21
UMQULU 22
UMQULU 23
UMQULU 24
UMQULU 25
UMQULU 26
UMQULU 27
UMQULU 28
UMQULU 29
UMQULU 30
UMQULU 31
UMQULU 32
UMQULU 1
UNXIBELELWANO NGONOMATHOTHOLO
UMQULU 1
IZIGQEBA ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UKUPHATHA OKUKHETHIWEYO NOCWANGCISO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEENTLOKO ZAMASEBE
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEEKOMITI ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINTLANGANISO NENKULUMBUSO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZOLAWULO
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
IMIPU
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
AMAQEMBU AMATSHA EPHONDO
UMQULU 1
UKUMANGALELA URHULUMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
IZINTO EZINOBUNGOZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UVAVANYO LOKUSINGQONGILEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IINTYATYAMBO
UMNQOPHISO
UMQULU 1
NGOKUBANZI
IIMVUME: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
IIMVUME: IINTYATYAMBO EZIKHUSELEKILEYO
UMQULU 1
IIMVUME: IINJONGO ZOBUGQI NGOTYANI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
ULWAPHULO-MTHETHO NOKUTHINJWA
UMQULU 1
UKHULA
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUBANZI NOKUPAPASHWA
IMIGAQO-NKQUBO YOLONDOLOZO LWENDALO
UMQULU 1
IMFUNDO NENKQUBO-NTENGISO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UNCEDO KWEMINYE IMIBUTHO NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINKOMFA NOTYELELO KUMAZWE ANAGAPHANDLE KOMZANTSI AFRIKA
UMQULU 1
UMQULU 2
IMIBONISO, UKUCWANGCISA NONXIBELELWANO
UMQULU 1
UMQULU 2
IZIFUNDO
UMQULU 1
UMQULU 1
ITHALA LENCWADI
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO ZESITOKHWE NEZIXHOBO
IZICELO ZEZIXHOBO ZOKUSEBENZA ZOKUSEBENZA NEZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
IZICELO: IZIXHOBO ZOKUBHALA
UMQULU 1
UMQULU 2
IZICELO
UMQULU 1
ISITOKHWE: IZINTO EZINCINANE
UMQULU 1
UMQULU 2
UKUBALWA KWESITOKHWE
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHANDO NOKUHLOLA
UMQULU 1
ABATHUNYWA
UMQULU 1
UMQULU 2
UMTHETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
AMAXESHA EPALAMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
AMAXESHA EPALAMENTE: IIKOMITI EZIMISELWEYO ZOLIMO NOLONDOLOZO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ABALONDOLOZI BENDALO ABABEKEKILEYO
UMQULU 1
ULONDOLOZO LWENDALO NOKHENKETHO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINDABA EZIKHUTSHWAYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
ULONDOLOZO LOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 12
UMQULU 13
UMQULU 14
UMQULU 15
UMQULU 18
UMQULU 19
UMQULU 20
UMQULU 21
UMQULU 22
UMQULU 23
UMQULU 24
UMQULU 25
UMQULU 26
UMQULU 27
UMQULU 28
UMQULU 29
UMQULU 30
UMQULU 31
UMQULU 32
UMQULU 1
UNXIBELELWANO NGONOMATHOTHOLO
UMQULU 1
IZIGQEBA ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UKUPHATHA OKUKHETHIWEYO NOCWANGCISO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEENTLOKO ZAMASEBE
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZEEKOMITI ZABAPHATHI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
IINTLANGANISO NENKULUMBUSO
UMQULU 1
UMQULU 2
IINTLANGANISO ZOLAWULO
UMQULU 1
IMFUNDO NGOKUSINGQONGILEYO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 1
IMIPU
UMQULU 1
UMQULU 2
UPHUHLISO LOMGAQO-SISEKO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
AMAQEMBU AMATSHA EPHONDO
UMQULU 1
UKUMANGALELA URHULUMENTE
UMQULU 1
UMQULU 2
IZINTO EZINOBUNGOZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UVAVANYO LOKUSINGQONGILEYO: NGOKUBANZI
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 3
UMQULU 4
UMQULU 5
UMQULU 6
UMQULU 7
UMQULU 8
UMQULU 9
UMQULU 10
UMQULU 11
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
INANI
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 2
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
UMQULU 1
INKCAZELO
UMQULU
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
BOTHA F I
BOTHA J W
DE WEE H
<fn>xho_Article_National Language Services_URHULUMENTE WEPHONDO LASEMNTLA KOLONI 2.txt</fn>
UmThetho oKhuthaza ukuFikelela kuLwazi:
Incwadana yeSebe leeNkonzo zeNtlalo noPhuhliso loLuntu
ISINGENISO
Ukuzimisela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela kulwazi kuhlonipha kwaye kunyanzelwa ngumgaqo-siseko ukuba wenze kubekho ilungelo elingundoqo lokufikelela kulwazi olugcinwe nguMbuso okanye ulwazi olugcinwe ngasese.
Lo mThetho linyathelo elilodwa kuphuhliso eliqwalasela imbali yamahlebo alilifa esilifumene kumashumi-shumi eminyaka omthetho ongemthetho wabambalwa. Nga lo mThetho sivelisa ukukhanya okuya kwenza kuphele amahlebo kunye nokuthula okuluphawu lwamashumi eminyaka omthetho nolawulo localucalulo.
UmThetho oKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, No. 2 wowe- 200, ubonelela ngelungelo lomgaqo -siseko wokufikelela kulwazi olugcinwe nguMbuso nemibutho yangasese njengowona msebenzi wawo ongundoqo.
Eli lungelo liya kuncedisa ukukhuthaza ukuba selubala, ukuba noxanduva nokuphathwa kwemibutho kawonke-wonke neyangasese.
Kwakhona ukwaqhubeka ukwakha isiseko sethu ekukhuthaleleni ukukhuthaza intlalo apho abantu baseMzantsi Afrika bakwazi ukusebenzisa nokukhusela onke amalungelo abo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu ngabantu beli lizwe kukuba atshintshe izinto, zinto ezo ziya kuphucula impilo yabo bonke aboMzantsi Afrika. UmThetho uya kongeza ngokucacileyo kwisiseko esomeleleyo esakha phezu kwaso ukuze sifikelele kulawulo olunoxanduva oluvokothekileyo.
INKULUMBUSO YASEMNTLA KOLONI
INTSHAYELELO
Umsebenzi ongundoqo womThetho wokuFikelela kuLwazi wowe-2000, owaziswa ngeyoKwindla ngo-2001 ukwenza isimo sentlalo apho abantu boMzantsi Afrika banendlela yokufikelela kwilungelo lokufikelela kulwazi. Lo mthethwana uvumela bonke aboMzantsi Afrika ukuba bangasebenzisi nje kuphela amalungelo abo ngokupheleleyo, kodwa okubalulekileyo bakhusele onke amalungelo abo njengoko ebekwe kuMgaqo-siseko. UmThetho oKhuthaza ukuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo ekuhlanganiseni izibonelelo zamaLungelo oLuntu njengoko evela kuMgaqo-siseko.
Idemokrasi yethu yoMzantsi Afrika ixhomekeke kwiintsika zenkululeko, ukulingana nokuhlonipha isidima somntu. Lo mThetho mtsha, wenze izinto ezibalulekileyo kwinkqubo yenguqu, njengoko itywina iziseko ezibekwe ngamaLungelo oluNtu.
Isithethe phantsi komThetho wocalucalulo ibe ikukuba imisebenzi karhulumente nokulawulwa kwayo bezogqunyiwe njengehlebo nento ekungathethwa ngayo, kufihlwa iinkqubo zobundlobongela ezingekho mthethweni. Emva konyulo lwedemokrasi lowe-1994, sithabathe indlela entsha enyanzelisa isiqhelo sasesidlangalaleni noba noxanduva ngezinto.
UmThetho oKhuthaza ukuFikelela kuLwazi unika uluntu lwaseMzantsi Afrika ithuba lokubonelelwa ngokufikelela kulwazi loMbuso namaziko angasese.
Lo mThetho mtsha uxhasa iimfanelo zawo onke amaziko ukuba asoloko esebenza ngokusemthethweni kwaye enoxanduva ngezenzo zawo. Lo mThetho mtsha waziswe njengelinye inyathelo lokwenza kubekho intlalo engcono ngokubonelela ummi ngokwesiqhelo amathuba okufikelela kulwazi olunokugcinwa kwaye lubophelele amaziko angasese nakawonke-wonke ukuba abenoxanduva ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
IZALATHISO
A. UKWAKHEKA NEMISEBENZI
B. IINKCUKACHA ZOKUQHAGAMSHELANA
C. ULWAZI LOKWENZA ISICELO SOKUFUMANA
D. UKUBEKA NGOKWEZINTLU NOKUHLELA IIREKHODI
E. IIREKHODI EZIFIKELELEKA LULA
F. IINKONZO EZIFUMANEKA KWISEBE LEENKONZO ZENTLALONTLE NOPHUHLISO LOLUNTU
G. UKUDLANA IINDLEBE, UKUTHATHA INXAXHEBA NOKUBA NEFUTHE KUBENZI BEMIGAQO SISEKO
H. UNYANGO, IINKQUBO ZEZIBHENO NOKWENZA IZICELO ZENKUNDLA
A. UKWAKHEKA NOMSEBENZI WESEBE
Isebe linezi nkqubo zilandelayo:
Ulawulo
Ukhuseleko lwezeNtlalo
Uncedo lwezeNtlalo
Ukuphuhliswa kwezeNtlalo
Ukuphuhliswa koLuntu
Umsebenzi wesebe kukuba libenenkonzo yenkxaso enokuzimela esebenzayo, enokukhuthaza ukwenziwa kweenkonzo kwisebe ukuze kukhuthazwe ukuzimela ekuhlaleni. Kuhlawulwe izibonelelo kumaqela achaphazelekayo abantu abafanelwe lolo ncedo, baqinisekise ngokukhuseleka kwengeniso kubantwana abahluphekayo nabemi bePhondo. Kwakhona babonelele ngenkonzo yophuhliso lwentlalo-ntle bebambisene nemibutho engeyoyengeniso nemibutho yasekuhlaleni.
B. IINKCUKACHA EKUNOKUBHALELWA KUZO
Ngokumalunga nomThetho oKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, Igosa loLwazi linyuliwe/limiselwe ukuqinisekisa ukulungiselelwa kwendlela yokufikelela kulwazi/kwiirekhodi. Ngaphezulu koku, AmaGosa ancedisayo oLwazi onyuliwe/amiselwe ukuba ancedise iGosa loLwazi ngalo msebenzi. Iinkcukacha ekunokubhalelwa kuzo iGosa loLwazi neGosa loLwazi eliNcedisayo zezi:
ISIKHUNDLA : iNtloko yeSebe
C. INKQUBO YOKUCELA UKUFIKELELA KULWAZI/KWIIREKHODI
I. Ngokumalunga nomThetho wokuFikelela kuLwazi, 2000, nawuphi na umntu unelungelo lokucela ukufikelela kulwazi/kwiirekhodi ezigcinwe nguMbuso okanye iZiko likaWonke-wonke. Kufuneka umntu agcwalise isicelo sokufikelela kulwazi ifomu A, efumaneka nakuyiphi na i-ofisi yeSebe, ukuze akwazi ukufikelela kwirekhodi. Le fomu kufuneka igqithiselwe kwiGosa loLwazi, kwezi nkcukacha zingasentla zokunxibelelana. Ekubeni isicelo somntu lowo sifunyenwe kuya kulandelwa le nkqubo ilandelayo:
Igosa loLwazi liya kuqwalasela ukuba ingaba umntu owenza isicelo solwazi usenza ngokwakhe na okanye hayi, okkt, nokuba ingaba ulwazi luphathelele kuphela kumntu lowo owenza isicelo solwazi okanye hayi. Ukuba umntu lowo uyazicelela ngokwakhe, akukho mrhumo wokuqala ofanelwe kukuhlawulwa. Ukuba ulwazi alusingiselanga kuphela kumntu owenza isicelo solwazi, umrhumo wokuqala ongama R35, 00 ufanelwe kukuhlawulwa phambi kokuba kuqhubeke le nkqubo. Oko kuthi isicelo asisayi kuqwalaselwa de kuhlawulwe intlawulo yokuqala.
Nje ukuba umrhumo uhlawulwe, iGosa loLwazi liya kuyalela umsebenzi ofanelekileyo ukuba akhangele iirekhodi ezo zifunekayo.
Xa iirekhodi efunwayo ifunyenwe, iGosa loLwazi liya kuphonononga uxwebhu lize lithelekise okuqulathwe yirekhodi nemigaqo ekunokwaliwa phantsi kwayo, njengoko imiselwe ngumThetho.
Ukuba ke kuyavunywa ukuba angafikelela kuzo, umenzi sicelo/ofaka isicelo sakhe uya kwaziswa ngeendleko ekufanelwe zihlawulwe ukwenziwa kwekopi yerekhodi.
Zakuhlawulwa iintlawulo ezifanelekileyo, irekhodi/okanye inxenye yayo ekuvunywe ukuba mayifunyanwe, iya kukotshwa ize igqithiselwe kumntu lowo ocela ulwazi.
Kwimeko apho kungavunywayo ukuba irekhodi ifikelelwe, umntu lowo othe wenza isicelo sale rekhodi, uya kwaziswa ukuba kwaliwe ukuba ifikelelwe neendlela zokufaka isibheno ezifanelekileyo ezinokuthi zilandelwe ziya kugxininiswa.
D. UKUBEKWA NGEZINTLU NOKUHLELWA KWEEREKHODI
Iirekhodi ezikwi-Ofisi yeNkulumbuso zahlulwe nje zaba ziirekhodi zonxibelelwano nezinye iirekhodi ezingezozanxibelelwano (ezinye iirekhodi).
Unxibelelwano lulawulwa ze luphathwe ngokumalunga neenkqubo ezintathu zokuFAYILISHA ezivunywe ukuba zisetyenziswe kumathala okulondoloza ePhondo. Lonke unxibelelwano oluphathelele kwimicimbi yabasebenzi lulawulwa yiNkqubo eFanayo yokuFAYILISHA imiSebenzi yabaSebenzi. Ezi nkqubo zimbini zifanayo zokuFAYILISHA ziyagunyaziswa kuwo onke amasebe aphantsi koLawulo lwePhondo laseMntla Koloni. Lonke unxibelelwano oluphathelele kwimisebenzi ekungayo kwi-Ofisi yeNkulumbuso lulawulwa yiNkqubo evunyiweyo yokuFAYILISHA imiSebenzi yokuNgako, esetyenziswa kuphela kwi-ofisi yeNkulumbuso kwaye ayisetyenziswa nakwawaphi na amanye amasebe ePhondo. Iifayile ezizodwa ezivulwe ngokumalunga nezi nkqubo zintathu ziboniswe kule Rejista yeeFayile eziVuliweyo.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ziphathwe ngokumalunga nesiHlomelo sokuLawula iiRekhodi, esingekavunywa liThala lokuGcina lePhondo.
Ukusuka ngowe 1994-2001, i-Ofisi yeNkulumbuso ibe ingazihleli izilawule iirekhodi zayo ngokumalunga nemimiselo yokugcina yethala. Ezi rekhodi ngoku ziyalungiswa ngokweendlela ezivunyiweyo zokuFAYILISHA (iinkqubo zokuFAYILISHA nesiHlomelo sokuLawula iiRekhodi). Le yinkqubo engenakugqitywa ngosuku kwaye le ncwadana yona ibonisa kuphela ezo rekhodi ezihlelwe ukusukela eKwindla ngo-2001. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga, le ncwadana iya kulungiswa ukuze iikopi zezilungiso zingeniswe rhoqo kwiKhomishini yamaLungelo oLuntu oMzantsi Afrika.
Ulawulo lweNkulumbuso luneyalo inkqubo yokuFAYILISHA eyodwa engenakusetyenziswa ngamanye amacandelo e-Ofisi yeNkulumbuso.
ONKE AMASEBE
IMISEBENZI ENCEDISANA NENKQUBO YOKUFAYILISHA
ULAWULO LWEPHONDO LWASEMNTLA KOLONI
IMIYALELO EGABALALA YENKQUBO YOKUFAYILISHA NGEZINTLU
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ILUNGISELELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE OLAWULO LWEPHONDO LASEMNTLA KOLONI KWAYE AYINAKUSETYENZISWA KWEZINYE II-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI THALA LEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZINTO EZILUNGISA NEZONGEZELELA (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKELWA KOMBA OTHILE KUKUHLAZIYWA NAKO) KUFUNEKA ZINGENISWE NJALO KUMGCINI THALA WEPHONDO NJENGESAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE NGOKUSESIKWENI KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZIHLOMELO ZIJIKELEZISWA NJENGEMIZUZU, IKOPI YOKO KUFUNEKA INGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUQALA UKUZE AYIPHUMEZE UKUZE KUBELULA UKUYAZI NOKUYILAWULA NGENDLELA, IZAZISO KUFUNEKA ZIFAKELWE AMANANI NGONYAKA NGAMNYE KUQALWE NGONAMBA NYE, UMZ. 1/1998, 2/1998, NJL.
KUNXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHL. 15 WALE MIYALELO
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWALE NKQUBO KUNIKEZELWE KUMPHATHI WAMAXWEBHU/IIREKHODI KWI-OFISI KAMLAWULI JIKELELE. AKUKHO KUHLAZIYWA /ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKWENZIWA NGAPHANDLE KOKUPHUNYEZWA NGUMLAWULI THALA WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO EZI ZILANDELAYO:
a KUFUNEKA AZIGOCAGOCE NJALO IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELANO YENZIWE KWIIFAYILE EZICHANEKILEYO.
b KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO- 6 YALE MIYALELO ILANDELWE NGQO NGOKUGOCAGOCA NJALO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA SISETYENZISWA NGENDLELA ECHANEKILEYO.
c KUFUNEKA AGCINE IKOPI YOKUQALA NGENDLELA JONGA KWAKHONA UMHL.8
d UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE NJALO UKUQINISEKISA UKUBA UKUHLAZIYWA OKUFUNEKAYO KUBONELELWE. XA IMISEBENZI EMITSHA IFUNYANWA, KUFUNEKA KWENZIWE IIFAYILE EZINTSHA UKUZE XA KUFANELEKILE, EZIKHOYO IIFAYILE ZOHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE NGALOO NDLELA IFANELEKILEYO. IIFAYILE ZOKUQALA OKKT. IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE NJALO UKUTHINTELA UKUBA ZINGAJIKI ZIBE ZIIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUFANELEKILEYO EZINYE IIFAYILISHANA MAZIVULWE.
e KUFUNEKA KUTHATHELWE INGQALELO IIMEKO APHO UNXIBELELWANO LUQALA KWIFAYILE ENYE KUZE KUGXININISWE OMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI LO WENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
f MALUNGA NEMISEBENZI EMALUNGA NEENKCAZELO EZIKWIQWEQWE LEEFAYILE NONXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHLATHI 12 NOWE- 15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI MAYIBONISWE KWIIREKHODI ZEPHEPHA LOLUDWE LWEMISEBENZI YOMPHATHI.
UKUFAYILISHWA NGOKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ENZA UNXIBELELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA KUFUNEKA ALWAZI ULUDWE LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UNXIBELELWANO LWENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUNGAFAYILI NGENDLELA ECHANEKILEYO KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA UNCWADI OLULUTHO ALUTSHATYALALISWA NOKUTHINTELA NOKUGCINWA KONCWADI OLUNGENAMSEBENZI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KULE NKQUBO MALUNGA NEEFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGOPHAWU LOKUGQIBELA LWENAMBA YEFAYILE, UMZ. 1.PP, 1.1P NJL-NJL. YONKE IMICIMBI EPHATHELENE NOMGAQO-NKQUBO, IZIGQIBO ZOMTHETHO, IMIYALELO, IINKQUBO NEENDLELA KUFUNEKA ZIBEKWE ZIFAYILISHWE UKUQINISEKISA UKUBA ZIFUNDEKA LULA. KUFUNEKA KUQATSHELWE UKUBA IMIYALELO YETHUTYANA ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO NGOKUBANZI KWAYE AKUBALWA NEMIYALELO EYA KUBASEBENZI. UMPHATHI THALA LEPHONDO UYA KUDE AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA INKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO KUTHATHWA ISIGQIBO MALUNGA NOMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA ISIGQIBO MALUNGA NOKUBA UNXIBELELWANO NGOKUBANZI OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHWE, IIKOPI ZESIGQIBO ESITHATHWE KWIFAYILE I-A20, KUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUBONISWE NOKUBA YIYIPHI NA IFAYILE APHO LO MCIMBI UTHE WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA KUTHATHWA ISIGQIBO NGEFAYILE ENGU- D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELKILEYO. KWIMEKO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ, INGXELO ENESIGQIBO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGUNYAZISO, MAKUFAKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LONA UNXIBELELWANO OLWENZIWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA IBE ZEZO ZIPHATHELELE EKWENZIWENI NASE/OKANYE EKULUNGISWENI KOMGAQO-NKQUBO KUPHELA.
OLU NXIBELELWANO LULANDELAYO MALUNGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A. IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO ENGAFIKELELIKWIZIPHUMO ZOKWENZIWAYO KUMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
B. IZINTO ZEMICIMBI ETHILE EZINGAFIKELELI KWIZIPHUMO ZOKWENZIWAYO KUMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
C. IMICIMBI ENCULUMENE NEZINTLU EZINGUNDOQO OKANYE AMAHLUMELA NGOBUBANZI, KODWA ZINGEYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KWAKUNYE NEENGONGOMA EZINGANYE ZENTLOKO ETHILE ENGEKHO KWIFAYILE.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZITHILE ZENKQUBO YOKUFAYILISHA, KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO NJE ENGAFUNI KUPHINDE KWENZIWE NTO NGAYO NGAPHANDLE NJE KWEMPENDULO YESIQHELO. ZIBONAKALISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOPHAWU "R" NJENGOPHAWU OLUBHALWE MVA KUMBALO WEFAYILE. AKUVUMELEKANGA KONKE NAKUZIPHI NA IIMEKO UKUBA IMICIMBI EBALULEKILEYO IFAYILISHWE APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUHLU LWEENGXELO EZINGUNDOQO, IIMPENDULO NOLWAZI KUBONELELWE KUPHELA NGEZO NGXELO NEZO MPENDULO ZINGENAKHO UKUSETYENZWA NGOKUFANELEKILEYO NGAPHANTSI KWEZINYE IZINTLU. APHO KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEENGXELO NEEMPENDULO KWEZINYE IZINTLU, ULUHLU OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEEMPENDULO KUFUNEKA LUSETYENZISWE KUPHELA UKUBA INGXELO OKANYE IMPENDULO AYIKWAZEKI UKUBEKWA KWISIHLOKO ESITHILE SEFAYILE NAKUZIPHI NA EZINYE IZINTLU.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA ENAZO ZONKE IZIHLOKO EZIPHUNYEZWE KUMPHATHI THALA WEPHONDO KWAYE IBONISA UKUBA IIFAYILE ZIVULWA KANJANI NA ZIBHALWE NGOKWAMANANI NJANI NA. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA DE INKCAZELO YEFAYILE IFAKWE KWIFAYILE ENGUNDOQO KWAYE SELE IPHUNYEZIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO NOMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ETHILE EZITHE ZAVULWA NGENDLELA YALE NKQUBO AZIFAKWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYANGENISWA NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO NGOWONA MONGO WOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKHUSELEKO KWIZANDLA ZOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INGQALELO YOKUBA KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EGQIBELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. KUFUNEKA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA UKUBOPHA NJENGOKO LISENZA KUBELULA UKUFAKA AMANYE AMAPHEPHA ATHI AFUNEKE KWIMEKO YEEFAYILE ZEMICIMBI EZIKHOYO NAZO KOLU HLELO NGOKWENANI. IREJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZINGENISWA NGENDLELA YOKULANDELELANA EFANAYO. KUFUNEKA KUBONELELWE NGENYE IKHOLAM ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE UKUPHAWULA UMHLA EVULWE NGAWO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) NGOKULUNGELELENE NETAYITILE YEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO ISETYENZISWA KHONA INKQUBO KWAKUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWENKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULENI IIREKHODI NGENDLELA EYIYO. KUFUNEKA ISOLOKO ILUNGILE KWAYE IGCINWE NGOKHUSELEKO.
NJE UKUBA UMPHATHI THALA LEPHONDO ANIKE UMYALELO WOKUBA KUTSHITSHISWE KUFUNEKA UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZINGOO- D. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA, UMZ, 1998, 1999, 2000 NJL. XA KUVALWA IFAYILE ENGU-D KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INAMBA ETHIYWE NGAYO KUFUNEKA IFAKWE NGAPHANTSI KONYAKA EFANELE UKUTSHITSHISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NEKUTHI UMYALELO WOKUWUTSHITSHISA IBENGU-D3 IYA KUNGENISWA NGAPHANTSI KONYAKA KA 2002. OKU KWENZA ZICACE EZONA FAYILE ZIZA KUTSHATYALALISWA NANGAWUPHI NA UNYAKA. KUCETYISWA UKUBA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA XA KUBOTSHWA NJENGOKO KUNGELULA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA (MALUNGA NOKUTSHITSHISWA, JONGA UMHL.17 UKUYA PHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA IZE EMVA KOKO KUNGAPHINDE KUBEKHO MBALELWANO ENOKWENZIWA KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZISEBENZAYO ZEMIBANDELA ZINOKUPHINDA ZENZIWE ZIFAKELWE KULE NKQUBO INTSHA, XA SELE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI THALA LEPHONDO.
KUFUNEKA KUVULWE IIFAYILE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO. KUFUNEKA KUQWALASELWE UKUBA AMANANI NEENKCAZELO ZEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISWE KULE NKQUBO, ZIYALANDELWA NGOKUCHANEKILEYO. KWIIMEKO APHO IINKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE, IZINTO EZITHILE EZINGEYONXALENYE YESIHLOKO ZINGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO: UQIKELELO OLUYINTLOKO: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UKWENZIWA KWAZO, NAKUBA EZINYE IZINTO ZINOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOLUHLU OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SISOLOKO SINIKWA NESIHLOKO MASIGQIBELELE UKUCHAZA OKUQULATHWE YIFAYILE. UKUNCEDISANA NEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ABONISE UKUBA ZIZIPHI NA IZINTO EZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO. IITAYITILE KUFUNEKA ZINGENISWE NGE-INKI ENGASUKIYO. UMHLA WONXIBELELWANO LOKUQALA NOLOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKUTSHITSHISA, XA IKHO, MAYIBONISWE KWIKHASI LANGAPHANDLE LEFAYILE. AMAQWEQWE EZIGUGILEYO MAWASUSWE NGOKO NANGOKO NJALO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO ZIBONISA IINTLOKO ZEZIHLOKO KUPHELA. IZIHLOKWANA KUFUNEKA ZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI ZIHLOKO ZEZIHLOKWANA, KODWA AKUKHO ZIFAYILE KUFANELE ZIVULELWE NAKUZIPHI NA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEENTLOKO ZEZIHLOKO OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZILUNGISELELWE NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE KUFUNEKA ZINGANGENISWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EYINGXUBEVANGE: INKQUBO
XA KUFIKA UNXIBELELWANO OLUNGENAFAYILE, OLO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE OKWETHUTYANA PHANTSI KWEFAYILE 2.8.2.2. KUFUNEKA KE KWENZIWE ISICELO SOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEEREKHODI. KWIFAYILE 2.8.2.1. KUFUNEKA KUNGENISWE ULWAZI OLUPHELELEYO MALUNGA NOHLOBO LONXIBELELWANO, KWAKUNYE NAMACEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYELWA KUMPHATHI WETHALA LEPHONDO KWAYE NJE UKUBA KUVUNYWE UYA KWAZISA AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZAWO ZOMMANDLA), EKUYA KUTHI IINKQUBO ZAZO ZOKUFAYILISHA ZIHLONYELWE NGOKUFANELEKILEYO. UNXIBELELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 KUFUNEKA KE ITSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
KUFUNEKA KUVULWE ELINYE IQWEQWE APHO KUFANELEKILEYO UKUGCINA UNCWADI OLUKHULU, NJL OLUYA KUTHI LWANDISE UMQULU WEFAYILE A OKUNGAFUNEKI NGANTO. KODWA KE, AKUKHO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE KWELO QWEQWE. IQWEQWE KUFUNEKA LIPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENAMBA YOKUTHIYA YEFAYILE YONXIBELELWANO KWAYE KUFUNEKA IBE NE "ISIHLOMELO SEFAYILE" SIBHALWE KUMPHANDLE WEQWEQWE. NALUPHI NA UXWEBHU OLUGCINWE KWISIHLOMELO SEFAYILE KUFUNEKA LUBONISE UKUBA INGONGOMA EFANELEKILEYO IBONISA APHO LUVELA KHONA.
NJE UKUBA UMPHATHI WETHALA LEPHONDO AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA, LOO MIYALELO IBONISWA NGAPHESHEYA KWIKHOLAM YOKUTSHITSHISA EBONELELWEYO KULE NKQUBO. IIMPAWU ZOKUTSHITSHISA EZIQHELE UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUTHI EKUGQIBELENI ITSHINTSHELWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE LINANI ELILANDELA U-D
KUFUNEKA IIFAYILE ZITSHITSHISWE NJALO, KODWA UBUNCINANE KANYE NGONYAKA NGOKUXHOMEKEKE EKUBENI IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO. LITYALA UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAYIPHI NA IREKHODI KAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI THALA LEPHONDO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHITSHISA KUFUNEKA SINGENISWE KUPHATHI THALA LEPHONDO KUFUTSHANE NJE EMVA KOKUTSHITSHISWA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGADLULI KUBUKHULU OBUZI 3CM. ZAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI KWELI LITSHA UMZ. VOL.20 MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEFAYILE ENTSHA. MAKUGCWALISWE IPHEPHA ELIBHALWE 'IVALIWE, JONGA KUMQULU 2" EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. ''UMQULU 1' MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWA UMQULU WESIBINI.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZINGO-A20:
A. KUFUNEKA NALIPHI NA IPHEPHA LONXIBELELWANO LIGOCA-GOCWE UKUZE LINGAYILWA KWINDAWO ENGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELIBHALWE LA MAGAMA 'IVALIWE - IQHUTYWA KUMQULU...' LIYABHALWA KUYO EKUGQIBELENI KWEFAYILE.
B. AMAQWEQWE EZIGUGILEYO KUFUNEKA ATSHINTSHWE.
C. IIFAYILE ZITHI EMVA KOKU ZIBEKWE ZIGCINWE KWIIKHATHONI EZILUNGISELELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKUMALUNGA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO. JONGA KWAKHONA UMHL. 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU KUPHELA IINKQUBO ZEEFAYILE EZISETYENZISWAYO NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INKQUBO YEEFAYILE ZABASEBENZI ETHI, NJENGALE NKQUBO IFANE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE AMAPHONDO AKWELO PHONDO KWAYE ZINEENKCUKACHA ZOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ENGABANCEDISI BEMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE ISEBENZA LOO MISEBENZI EYENZA UKUBA I-OFISI ECHAPHAZELEKAYO YENZE IMISEBENZI YAYO;
INKQUBO YOKUFAYILISHA EKUTHIWA LULUHLU LWEMIGCA EYODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE IBONISA IINJONGO EZIZIZO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, IYAHLULA KWEZINYE II-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZABO ZEEFAYILE, EZILUNGISELELWE KUPHELA UKUSETYENZISWA NGABO.
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA YABASEBENZI
IMIYALELO EGABALALA NGENKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ILUNGISELELWE UKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE KARHULUMENETE OLAWULO LEPHONDO LASEMNTLA KOLONI. ILUNGISELELWE KUPHELA IMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI. ICANDELO LOKUBONELELA ABASEBENZI ELENZA IMISEBENZI YABASEBENZI NJENGOWONA MSEBENZI WALO INGAYISEBENZISA KUPHELA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA KUPHELA XA LISENZA IMICIMBI YALO YANGAPHAKATHI. IMISEBENZI YALO IYA KUBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YABO. LE NKQUBO YOKUFAYILISHA INGANGASETYENZISWA NAKUYIPHI NA I-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMPHATHI THALA LEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZINTO EZILUNGISA NEZONGEZELELA (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKELWA KOMBA OTHILE KUKUHLAZIYWA NAKO) KUFUNEKA ZINGENISWE NJALO KUMGCINI THALA WEPHONDO NJENGESAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE NGOKUSESIKWENI KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZIHLOMELO ZIJIKELEZISWA NJENGEMIZUZU, IKOPI YOKO KUFUNEKA INGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUQALA UKUZE AYIPHUMEZE UKUZE KUBELULA UKUYAZI NOKUYILAWULA NGENDLELA, IZAZISO KUFUNEKA ZIFAKELWE AMANANI NGONYAKA NGAMNYE KUQALWE NGONAMBA NYE, UMZ. 1/1998, 2/1998, NJL.
KUNXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHL. 15 WALE MIYALELO
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWALE NKQUBO KUNIKEZELWE KUMPHATHI WAMAXWEBHU/IIREKHODI KWI-OFISI KAMLAWULI JOKELELE. AKUKHO KUHLAZIYWA /ZONGEZELELO KULE NKQUBO EZINOKWENZIWA NGAPHANDLE KOKUPHUNYEZWA NGUMLAWULI THALA WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA PHAKATHI KWEZINYE IZINTO EZI ZILANDELAYO:
a. KUFUNEKA AZIGOCAGOCE NJALO IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO YENZIWE KWIIFAYILE EZICHANEKILEYO.
b. KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO -6 YALE MIYALELO ILANDELWE NGQO NGOKUGOCAGOCA NJALO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA SISETYENZISWA NGENDLELA ECHANEKILEYO.
c. KUFUNEKA AGCINE IKOPI YOKUQALA NGENDLELA (JONGA KWAKHONA UMHL.8)
d. UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE NJALO UKUQINISEKISA UKUBA UKUHLAZIYWA OKUFUNEKAYO KUBONELELWE. XA IMISEBENZI EMITSHA IFUNYANWA, KUFUNEKA KWENZIWE IIFAYILE EZINTSHA UKUZE XA KUFANELEKILE, EZIKHOYO IIFAYILE ZOHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE NGALOO NDLELA IFANELEKILEYO. IIFAYILE ZOKUQALA (OKKT. IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE) MAZIHLOLWE NJALO UKUTHINTELA UKUBA ZINGAJIKI ZIBE ZIIFAYILE ZESIQHELO KWAYE APHO KUFANELEKILEYO EZINYE IIFAYILE MAZIVULWE.
e. KUFUNEKA KUTHATHELWE INGQALELO IIMEKO APHO UNXIBELELWANO LUQALA KWIFAYILE ENYE KUZE KUGXININISWE OMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI LO WENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
f. MALUNGA NEMISEBENZI EMALUNGA NEENKCAZELO ESEQWEQWENI LEEFAYILE NONXIBELELWANO OLUYINGXUBEVANGE, JONGA UMHLATHI 12 NOWE -15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI MA IBONISWE KWIIREKHODI ZEPHEPHA LOLUDWE LWEMISEBENZI YOMPHATHI.
UKUFAYILWA NGOKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA ENZA UNXIBELELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA KUFUNEKA ALWAZI ULUDWE LWEZINTO ASEBENZA NGAZO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UNXIBELELWANO LWENZIWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUNGAFAYILISHI NGENDLELA ECHANEKILEYO KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA UNCWADI OLULUTHO ALUTSHATYALALISWA ALUTHINTELA LUNGAGCINWA KUNCWADI OLUNGENAMSEBENZI.
IIFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KULE NKQUBO MALUNGA NEEFAYILE ZEMIGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU "P" NJENGOPHAWU LOKUGQIBELA LWENAMBA YEFAYILE, UMZ. 1.PP, 1.1P NJL-NJL. YONKE IMICIMBI EPHATHELELENE NOMGAQO-NKQUBO, IZIGQIBO ZOMTHETHO, IMIYALELO, IINKQUBO NEENDLELA KUFUNEKA ZIBEKWE EZIFAYILINI UKUQINISEKISA UKUBA ZIFUNDEKA LULA. KUFUNEKA KUQATSHELWE UKUBA IMIYALELO YETHUTYANA ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO NGOKUBANZI KWAYE AKUBALWA NEMIYALELO EYA KUBASEBENZI. UMPHATHI THALA LEPHONDO UYA KUDE AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA INKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO KUTHATHWA ISIGQIBO MALUNGA NOMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA ISIGQIBO MALUNGA NOKUBA UNXIBELELWANO NGOKUBANZI OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTSHWE, IIKOPI ZESIGQIBO ESITHATHWE KWI-A20 YEFAYILE, KUFUNEKA SIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUBONISWE NOKUBA YIYIPHI NA IFAYILE APHO LO MCIMBI UTHE WAGQITYEZELWA KHONA. UKUBA KUTHATHWA ISIGQIBO NGEFAYILE ENGU- D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO. KWIMEKO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ, INGXELO ENESIGQIBO MALUNGA NOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGUNYAZISO, MAKUFAKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LONA UNXIBELELWANO OLWENZIWE KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA IBE ZEZO ZIPHATHELELE EKWENZIWENI NASE/OKANYE EKULUNGISWENI KOMGAQO-NKQUBO KUPHELA.
OLU NXIBELELWANO LULANDELAYO MALUNGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EMALUNGA NOMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENZI ZIPHUMO ZOKWENZIWE KUMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
B. IZINTO ZEMICIMBI ETHILE EZINGENZI ZIPHUMO ZOKWENZIWE KUMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUHLONYELWA KWENTSINGISELO YALO MGAQO-NKQUBO UKHOYO:
CIMICIMBI ENXULUMENE NEZINTLU EZINGUNDOQO OKANYE AMAHLUMELA NGOKUBANZI, KODWA ZINGEYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KWAKUNYE NEENGONGOMA EZINGANYE ZENTLOKO ETHILE ENGEKHO KWIFAYILE.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZITHILE ZENKQUBO YOKUFAYILISHA, KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO NJE ENGAFUNI KUPHINDE KWENZIWE NTO NGAYO NGAPHANDLE NJE KWEMPENDULO YESIQHELO. ZIBONAKALISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOPHAWU "R" NJENGOPHAWU OLUBHALWE MVA KUMBALO WEFAYILE. AKUVUMELEKANGA KONKE NAKUYIPHI NA IIMEKO UKUBA IMICIMBI EBALULEKILEYO IFAYILISHWE APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUHLU LWEENGXELO EZINGUNDOQO, IIMPENDULO NOLWAZI KUBONELELWE KUPHELA NGEZO NGXELO NEZO MPENDULO ZINGENAKHO UKUSETYENZISWA NGOKUFANELEKILEYO NGAPHANTSI KWEZINYE IZINTLU. APHO KUBONELELWE NGEEFAYILE ZEENGXELO NEEMPENDULO KWEZINYE IZINTLU, ULUHLU OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEEMPENDULO KUFUNEKA LUSETYENZISWE KUPHELA UKUBA INGXELO OKANYE IMPENDULO AYIKWAZEKI UKUBEKWA KWISIHLOKO ESITHILE SEFAYILE NAKUZIPHI NA EZINYE IZINTLU.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILOO KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA ENAZO ZONKE IZIHLOKO EZIPHUNYEZWE NGUMPHATHI THALA WEPHONDO KWAYE IBONISA UKUBA IIFAYILE ZIVULWA KANJANI NA ZIBHALWE NGOKWAMANANI KANJANI NA. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA DE INKCAZELO YEFAYILE IFAKWE KWIFAYILE ENGUNDOQO KWAYE SELE IPHUNYEZIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO NOMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ETHILE EZITHE ZAVULWA NGENDLELA YALE NKQUBO AZIFAKWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYANGENISWA NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO NGOWONA MONGO WOKULAWULA KWAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKHUSELEKO KWIZANDLA ZOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INGQALELO YOKUBA KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EGQIBELELEYO YAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. KUFUNEKA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA UKUBOPHA NJENGOKO LISENZA KUBELULA UKUFAKA AMANYE AMAPHEPHA ATHI AFUNEKE KWIMEKO YEEFAYILE ZEMICIMBI EZIKHOYO NAZO KOLU HLELO NGOKWENANI. IREJISTA IGCINWA NGOKUFANAYO NENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZINGENISWA NGENDLELA YOKULANDELELANA EFANAYO. KUFUNEKA KUBONELELWE NGENYE IKHOLAM ECALENI KWENKCAZELO YEFAYILE UKUPHAWULA UMHLA EVULWE NGAWO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) NGOKULUNGELELENE NETAYITILE YEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO ISETYENZISWA KHONA INKQUBO KWAKUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWENKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULENI IIREKHODI NGENDLELA EYIYO. KUFUNEKA ISOLOKO ILUNGILE KWAYE IGCINWE NGOKHUSELEKO.
NJE UKUBA UMPHATHI THALA LEPHONDO ANIKE UMYALELO WOKUBA KUTSHITSHISWE KUFUNEKA UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZINGOO- D. LE REJISTA YOHLULWA NGOKWEMINYAKA, UMZ, 1998, 1999, 2000 NJL. XA KUVALWA IFAYILE ENGU-D KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INAMBA ETHIYWE NGAYO KUFUNEKA IFAKWE NGAPHANTSI KONYAKA EFANELE UKUTSHITSHISWA NGAWO. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NEKUTHI UMYALELO WOKUWUTSHITSHISA IBENGU-D3 IYA KUNGENISWA NGAPHANTSI KONYAKA KA 2002. OKU KWENZA ZICACE EZONA FAYILE ZIZA KUTSHATYALALISWA NANGOWUPHI NA UNYAKA. KUCETYISWA UKUBA KUSETYENZISWE IKHASI EKULULA UKULISUSA XA KUBOTSHWA NJENGOKO KUNGELULA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA (MALUNGA NOKUTSHITSHISWA, JONGA UMHL.17 UKUYA PHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA IZE EMVA KOKO KUNGAPHINDE KUBEKHO MBALELWANO ENOKWENZIWA KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZISEBENZAYO ZEMIBANDELA ZINOKUPHINDA ZENZIWE ZIFAKELWE KULE NKQUBO INTSHA, XA SELE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI THALA LEPHONDO.
KUFUNEKA KUVULWE IIFAYILE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO. KUFUNEKA KUQWALASELWE UKUBA AMANANI NEENKCAZELO ZEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISWE KULE NKQUBO, ZIYALANDELWA NGOKUCHANEKILEYO. KWIIMEKO APHO IINKCAZELO ZEEFAYILE ZINDE, IZINTO EZITHILE EZINGEYONXALENYE YESIHLOKO ZINGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO: UQIKELELO OLUYINTLOKO: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: UKWENZIWA KWAZO, NAKUBA EZINYE IZINTO ZINOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOLUHLU OLUNGUNDOQO KUFUNEKA SISOLOKO SINIKWA NESIHLOKO MASIGQIBELELE UKUCHAZA OKUQULATHWE YIFAYILE. UKUNCEDISANA NEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ABONISE UKUBA ZIZIPHI NA IZINTO EZINOKUSHIYWA KWEZO MEKO. IITAYITILE KUFUNEKA ZINGENISWE NGE-INKI ENGASUKIYO. UMHLA WONXIBELELANO LOKUQALA NOLOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO YOKUTSHITSHISA, XA IKHO, MA IBONISWE KWIKHASI LANGAPHANDLE LEFAYILE. IIKHAVA EZIGUGILEYO MAZISUSWE NGOKO NANGOKO NJALO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO ZIBONISA IINTLOKO ZEZIHLOKO KUPHELA. IZIHLOKWANA KUFUNEKA ZENZIWE NGAPHANTSI KWEZI ZIHLOKO ZEZIHLOKWANA, KODWA AKUKHO ZIFAYILE KUFANELE ZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZELO EZIKRWELELWEYO.
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI NGAPHANTSI KWEENTLOKO ZEZIHLOKO OKANYE IINKCAZELO ZEEFAYILE ZILUNGISELELWE NJENGESIKHOKELO KUPHELA KWAYE KUFUNEKA AKUFANELANGA ZINGENISWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EYINGXUBEVANGE: INKQUBO
XA KUFIKA UNXIBELELWANO OLUNGENAFAYILE, OLO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE OKWETHUTYANA PHANTSI KWEFAYILE 2.8.2.2. KUFUNEKA KE KWENZIWE ISICELO SOKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO KUMPHATHI WEEREKHODI. KWIFAYILE 2.8.2.1. KUFUNEKA KUNGENISWE ULWAZI OLUPHELELYO MALUNGA MALUNGA NOHLOBO LONXIBELELWANO, KWAKUNYE NAMACEBISO MALUNGA NOKUBEKWA NENKCAZELO YEFAYILE EFUNEKAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUNGENISA ISICELO SOKUVUNYELWA KUMPHATHI WETHALA LEPHONDO KWAYE NJE UKUBA KUVUNYWE UYA KWAZISA AMANYE AMASEBE (AYA KUTHI WONA AZISE IIFISI ZAWO ZOMMANDLA), EKUYA KUTHI IINKQUBO ZAZO ZOKUFAYILISHA ZIHLONYELWE NGOKUFANELEKILEYO. UNXIBELELWANO KWIFAYILE 2.8.2.2 KUFUNEKA KE ITSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
KUFUNEKA KUVULWE ELINYE IQWEQWE APHO KUFANELEKILEYO UKUGCINA UNCWADI OLUKHULU, NJL OLUYA KUTHI LWANDISE UMQULU WEFAYILE A OKUNGAFUNEKI NGANTO. KODWA KE, AKUKHO NXIBELELWANO KUFUNEKA LUFAKWE KWELO QWEQWE. IQWEQWE KUFUNEKA IPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENAMBA YOKUTHIYA YEFAYILE YONXIBELELWANO KWAYE KUFUNEKA IBE NE "ISIHLOMELO SEFAYILE" SIBHALWE KUMPHANDLE WEQWEQWE. NALUPHI NA UXWEBHU OLUGCINWE KWISIHLOMELO SEFAYILE KUFUNEKA LUBONISE UKUBA INGONGOMA EFANELEKILEYO EBONISA APHO LUVELA KHONA.
NJE UKUBA UMPHATHI WETHALA LEPHONDO AKHUPHE IGUNYA LOKUTSHITSHISA, LOO MIYALELO IBONISWA NGAPHESHEYA KWIKHOLAM YOKUTSHISTHISA EBONELELWEYO KULE NKQUBO. IIMPAWU ZOKUTSHISTHISA EZIQHELE UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUTHI EKUGQIBELENI ITSHINTSHELWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE LINANI ELILANDELA U-D
KUFUNEKA IIFAYILE ZITSHITSHISWE NJANLO, KODWA UBUNCINANE KANYE NGONYAKA NGOKUXHOMEKEKE EKUBENI IGUNYA LOKUTSHITSHISA LIKHUTHSIWE NGUMPHATHI THALA LEPHONDO. LITYALA UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAYIPHI NA IREKHODI KAWONKE-WONKE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI THALA LEPHONDO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTHSITSHISA KUFUNEKA SINGENISWE KUMPHATHI THALA LEPHONDO KUFUTSHANE NJE EMVA KOKUTSHITSHISWA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGADLULI KUBUKHULU OBUZI- 3CM. ZAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI KWELI LITSHA UMZ. VOL.20 MAYIBONISWE KUMPHANDLE WEFAYILE ENTSHA. MAKUGCWALISWE IPHEPHA ELIBHALWE 'IVALIWE, JONGA KUMQULU 2" EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. ''UMQULU 1' MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWA UMQULU WESIBINI.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZINGO-A20:
A. KUFUNEKA NALIPHI NA IPHEPHA LONXIBELELWANO LIGOCA-GOCWE UKUZE LINGAYILWA KWINDAWO ENGAFANELEKANGA. IPHEPHA ELIBHALWE LA MAGAMA ' IVALIWE - IQHUTYWA KUMQULU...'LIYABHALWA KUYO EKUGQIBELENI KWEFAYILE.
B. IIKHAVA EZIGUGILEYO KUFUNEKA ZITSHINTSHWE.
C. IIFAYILE ZITHI EMVA KOKU ZIBONELWE ZIGCINWE KWIIKHATHONI EZILUNGISELELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZAMATYALA
IIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKUMALUNGA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KULE NKQUBO. JONGA KWAKHONA UMHL. 8 WALE MIYALELO.
ZINTATHU KUPHELA IINKQUBO ZEEFAYILE EZISETYENZISWAYO NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INKQUBO YEEFAYILE ZABASEBENZI ETHI, NJENGALE NKQUBO IFANE KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE AMAPHONDO AKWELO PHONDO KWAYE ZINEENKCUKACHA ZOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YIMISEBENZI ENCEDISAYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWAYE ISEBENZA LOO MISEBENZI EYENZA UKUBA I-OFISI ECHAPHAZELEKAYO YENZE IMISEBENZI YAYO;
INKQUBO YOKUFAYILISHA EKUTHIWA LULUHLU LWEMIGCA EYODWA KWISEBE NGALINYE KWAYE EBONISA IINJONGO EZIZIZO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYAHLULA KWEZINYE II-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZABO ZEEFAYILE, EZILUNGISELELWE KUPHELA UKUSETYENZISWA NGABO
UKWAKHEKA NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEMINYE IMIHLANGANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO, NJL. ZEENTLANGANISO EZIPHATHELELE KWIMISEBENZI YABASEBENZI ZIBONISWA KWIINKQUBO EZINGUNDOQO 8 ZOMSEBENZI WOKUXHASA INKQUBO YOKUFAYILISHA.
UKUPHATHWA KWEEREKHODI
LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUPHATHWENI NASEKULAWULWENI KWENKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWA KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWA KULUHLU 2 ZOMSEBENZI WOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILISHA.
OOVIMBA, IINKONZO NENDAWO YOKUGCINA
LONKE UNXIBELELWANO OLUPHATHELELE EKUFUNYANWENI NASEKULONDOLOZwENI NJL. KOOVIMBA NEENKONZO NENDAWO YOKUGCINA ZIBONISWA KWIMISEBENZI YOKUXHASA IMISEBENZI YENKQUBO YOKUFAYILISHA.
ISHEDYULI ZOKULAWULA IIREKHODI
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO-NTLE NOPHUHLISO LOLUNTU
IMIYALELO GABALALA
Ukulawulwa kwesihlomelo
Ukuguqulwa, Izongezelelo noKunika iNgxelo
Ikopi engundoqo yesiHlomelo
Ukutshitshisa
Ukucalula
OKUQULATHIWEYO
A I-ajenda nemizuzu
B Iingxelo
C Iinkcukacha zezimali
D Iirejista
F Iifoto
G Ingxubevange
H Iisetyhula ezifikileyo
I Iingxelo ezihamba ngocingo
J Izixhobo eziviwayo nezibonwayo
IMIYALELO EGABALALA MALUNGA NESIHLOMELO SOKULAWULA IIREKHODI
UKULAWULWA KWESIHLOMELO
UKUGUQULWA, UKONGEZELELA NOKUNIKA INGXELO
IKOPI ENGUNDOQO
UKUTSHITSHISWA
UKUXELA
A20 Mazisiwe kumathala okugcina emva kweminyaka engama20 emva kokuphela konyaka emva kokuba iirekhodi zenziwe.
D Tshitshisa (idawo evela kuyo yiyo ecacisa ithuba enokugcinwa lona)
D7 Tshabalalisa emva kweminyaka esi-7 ivaliwe
AP Zingagcinwa ithuba elingaxelwanga. Xa zingatshitshiswa, umz. Xa i-ofisi ivala okanye izinto ze-ofisi zichithwa, kufuneka zisiwe kwisefu yethala lokugcina izinto
DAU Tshitshisa ngokukhawuleza emva kokuba abaphicothi zincwadi begqibile.
DAU3 Yitshitshise emva kweminyaka emithathu emva kokuphicothwa ngobalo
UDIDI INKCAZELO I-OFISI EGCINWE KUYO
NEMIZUZU 1.1 ii-ajenda Intloko yesebe imizuzu Intloko yesebe
ii-ajenda Intloko yesebe imizuzu Intloko yesebe
Iqela lezentlalo ii-ajenda Intloko yesebe imizuzu Intloko yesebe
IKomiti yeSebe kwiiNkonzo zoPhuhliso lweNtlalo ii-ajenda Intloko yesebe imizuzu Intloko yesebe
IQumrhu lokuThethelela leNkonzo kaWonke-wonke ii-ajenda IiNkonzo zoMThetho imizuzu IiNkonzo zoMThetho
.1 ii-ajenda Iinkonzo zoThutho imizuzu Iinkonzo zoThutho
IINGXELO 1 iNgxelo yoNyaka 9200/2001 Igosa eliyiNtloko leziMali
INgxelo yoMphicothi ziMali Igosa eliyiNtloko leziMali
Isicwangciso sokuSebenza Igosa eliyiNtloko leziMali
IINGONGOMA 1 1 Iingxelo zeMali IGumbi 712: EzeMali
ZEMALI 2 Iingxelo zeBhanki IGumbi 712: EzeMali
Iibhetshi IGumbi 712: EzeMali
Irejista yeetshekhi IGumbi 712: EzeMali
Irejista yamatyala IGumbi 712: EzeMali eselufoni
Ulwabiwo-mali IGumbi 712: EzeMali
Irejista yeemali IGumbi 712: EzeMali ezithunyelwayo
Iincwadi zokuloga iimoto Iinkonzo zoThutho
UDIDI INKCAZELO IOFISI EGCINWE KUYO
iincwadi zoku-oda Intloko yoLawulo
Irejista yempahla Intloko yoLawulo
IIREJISTA 1 Irejista yabakhoyo Ulawulo lwabasebenzi ngaphandle kwerejista zemali 2 Irejista yeefayile ezivuliweyo eRejistri
Ikopi enguNdoqo yeNkqubo yokuFAYILISHA Umphathi weerekhodi
Irejista yeposi eqinisekisiweyo eRejistri
Irejista yezinto ezithunyelwayo Intloko yeziBonelelo
Ishedyuli yokulawula iirekhodi Umphathi weerekhodi
Iincwadana zendaba Ezonxibelelwano
IIREKHODI EZIFUMANEKA LULA
Iingxelo zonyaka nezizezinye (Jonga iishedyuli ezilawula iirekhodi neerejista zeefayile ezivuliweyo)
Izicwangciso zokuyilwayo nokwenziwayo
Ulwabiwo-mali nonxibelelwano olumalunga nalo (Jonga iishedyuli ezilawula iirekhodi neerejista zeefayile ezivuliweyo)
Zonke iifayile zepolisi ezivulwe ngokumalunga neNkqubo yokuFayilisha imisebenzi efanayo nenkqubo yeefayile ezingabasebenzi
Zonke iirekhodi ezikhankanywe ku-1-5 zibonisiwe kwiRejista yeeFayile eVuliweyo neShedyuli elawula iirekhodi. Ofuna ukufikelela kwezi angenza isicelo nganye nganye ngezi.
UDIDI INKCAZELO I-OFISI EGCINWE KUYO
IIFOTO
Iifoto
Iiprojekthi zokususa indlala, 1997 Ezonxibelelwano
Utyelelo ngabaThunywa beSizwe, Ezonxibelelwano
Utyelelo nguMphathiswa weSizwe,
-09-11 ukuya 13 Ezonxibelelwano
Inyanga yoPhuhliso lweNtlalo Ezonxibelelwano
Unyaka wombhiyozo wabadala Ezonxibelelwano
Intlanganiso phakathi koMntla, iNtshona neMpuma Koloni
Iimbasa zenkonzo ende, 2001-07-06 Ezonxibelelwano
IiNkomfa yePhondo yaBantwana 2001-07-19 ukuya 20 Ezonxibelelwano
Isiganeko sePhondo soMhla wabaFazi 2001-08-18 Ezonxibelelwano
Imiboniso yeVeki yeNkonzo kaWonke-wonke Ezonxibelelwano
Indaba yokwenzelwa kwabaNtwana ubuLungisa kwiPhondo Ezonxibelelwano
Umbhiyozo wokuphela koNyaka wamavolontiya oKhuseleko lweNtlalo Ezonxibelelwano
Umakhi-sizwe woNyaka, 2001-11-29
Imatshi yaMadoda emalunga nokudlakazeliswa kwabaFazi nabaNtwana 2001-12-07 Ezonxibelelwano
Ezonxibelelwano
UDIDI INKCAZELO I-OFISI EGCINWE KUYO
Umboniso: Ukuvulwa kwendlu yolawulo loMThetho Ezonxibelelwano
Ukuvulwa kweHolo yasekuHlaleni, Riemvasmaak 2002-04-18 Ezonxibelelwano
Abathunywa baseMtla Koloni kwiWekhshophu yeeNgongoma Ezonxibelelwano
ZABANTWANA, EPALAMENTE, 2002-05-29
Umvulo kwiPhondo: Ukusetyenziswa kweziYobisi, de Aar, Ezonxibelelwano
INGQOKELELA
iidayari zaseburhulumenteni Ii-ofisi ezizodwa
Izicelo zomsebenzi Inkonzo elawula abantu ezingaphumelelanga
IISETYHULA EZIFIKILEYO
EZIKWIZINTO ZOMBANE : Ezi rekhodu aziyonxalenye
YEEREKHODI eziphunyeziweyo ezihamba ngombane zenkqubo yokuphatha kwaye azikadweliswa ngokufanelekileyo. Zikhona kwaye zikwihard drive zamagosa aqeshwe kwiSebe leeNkonzo zeNtlalo noPhuhliso loLuntu. Ezininzi zezi rekhodi zikho emaphepheni kwaye zibonakalisiwe kwiifayile zonxibelelwano lwesebe.
OZIVAYO-UZIBONE
iiteyiphu
Iingxoxo Iinkonzo zomThetho
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO-NTLE NOPHUHLISO LOLUNTU
INANI
INKCAZELO
IINKONZO ZOKHUSELEKO LWENTLALO
IINKONZO ZOMSEBENZI WENTLALO
UNCEDO LWESEBE NGEZOKUHLALA KWABANTWANA
UPHUHLISO LWEZENTLALO
L1 IINKONZO ZOKHUSELEKO LWENTLALO
INA. YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAYO
UMHLA EVALWE NGAYO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IINDODLA NEZIBONELELO ZESEBE
IZIBONELELO ZESONDLO
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IZIBONELELO ZABAZALI ABAGCINA ABANTWANA
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IZIBONELELO ZOKUKHUBAZEKA
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IMIHLALAPHANTSI YOBUDALA
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IZIBONELELO ZOKUNCEDA ABANTWANA
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IZIBONELELO ZABAXHOMEKEKE KUMANCEDO
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IINDODLA ZAMAGQALA EMFAZWE
Izicelo neziPhunyeziweyo
IMIBUZO, IZIBHENO NEZIKHALO
Ezivela kuMphathiswa
Ezivela kwamanye amaSebe nemiButho
EZIVELA KUBANTU BANGASESE
IINDODLA ZENTLALO EZINGEZOZASEBURHULUMENTENI
Imibuzo yeSiqhelo
IINDODLA ZASEMKHOSINI
Imibuzo yeSiqhelo
IINKQUBO, IINCWADANA, IMIYALELO NEZIBONELELO
Iindlela zokuvavanya neziphunyeziweyo
Inkqubo yokuhlawula esetyenziswayo
Ukutshintshela kwenye indawo Ukutshintshwa/Ukutshintshwa kwedilesi
Ukumiselwa kwezibonelelo zabagcini
Ukuhlelwa/nokuphindwa kwabiwe iiNdawo ekuhlawulwa kuzo
Ukuhlaziywa kweMihlalaphantsi neziBonelelo
Ukutyunjwa kweGosa loMhlalaphantsi lesiThili
Iimeko zolawulo
Igunya elilodwa leGqwetha ngokumalunga nofumana ilifa
Ukungasetyenziswa ngendlela kwezibonelelo nemali zoMhlalaphantsi
Ukuhlolwa neeNgxelo
Ukulungiselelwa okumalunga neNkqubo yokuhlawula uMhlalaphantsi
Izaziso zoKufa
Ukubonelela ngezeNtlalo
Ukudityaniswa kwezibonelelo nemihlalaphantsi
Ukubuyiselwa kweentlawulo kubanini mafa
IMIHLALAPHANTSI NENKQUBO YEZIBONELELO
Ukulawulwa nokusetyenziswa
UBUQHETSEBA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
AMAGOSA, ULUNTU, AMANYE AMASEBE NEMIBUTHO
IMIQATHANGO YOKUTHINTELA
Iprojekhthi eyodwa yokuQinisekisa isiQiniselo soBom
Ukuphinda kubhaliswe kwabo bafumana umhlalaphantsi
INKQUBO YENTLAWULO ENGUNDOQO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IINKQUBO NEENKONZO ZOKHUSELEKO
UKUTHINTELWA KOKUSETYENZISWA KWEZIYOBISI
UKUKHUTHAZWA KOKUPHUHLISWA KOLUTSHA
UKUPHUCULWA KWEMPILO YEKHAYA
IINKONZO NEENKQUBO ZOKUQALA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
UKUDLAKAZELISWA KWABANTWANA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Uphando
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
UKUHLOLWA KWABANTWANA NEENTSAPHO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Abantwana abagcinwa kumaziko
IINKQUBO ZOKUGUQULA IZINTO
INKQUBO U-EWE
Uhambo
ABANTWANA ABANGENAMAKHAYA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ukubuyiselwa kusapho lwakho
Iindlela ezizezinye zokugcinwa
UKUSETYENZISWA KWABANTWANA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
UKUNCEDISWA KWAMAZIKO ANGENGOKARHULUMENTE
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UKULANDELWA KWENGUQUKO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IMIBUTHO YENTLALONTLE
AMAZIKO OKULONDOLOZA EMINI
AMAZIKO ASEMVA KOKUPHUMA KWESIKOLO
AMAKHAYA ABANTWANA
IINDAWO EZIGCINA ABANTWANA ABANGENAMAKHAYA
AMAZIKO OKUGCINA ABADALA
AMAKHAYA ABADALA
AMAKHAYA ABAKHUBAZEKILEYO
AMAKHAYA ABANTU ABAKHUBAZEKE NGENGQONDO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
L4 AMAKHAYA OKONGA ABANTWANA ESEBE
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IINKQUBO/IIPROJEKHTHI EZILUNGISELELWE NGABASEBENZI BABANTWANA NOLUTSHA
Inkqubo yeholide
IINKQUBO/IIPROJEKHTHI EZILUNGISELELWE NGOONONTLALONTLE
UKUNXIBELELANA EKUHLALENI
UKUHLOLWA KOLUTSHA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Iingxelo zenyanga
Iingxelo ngenkqubela
L5 UPHUHLISO LWENTLALO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IIPROJEKHTHI ZOKUPHELISA UBUHLWEMPU
ISEBE LESIZWE LEENKONZO ZENTLALONTLE NOPHUHLISO LOLUNTU
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
L6 UPHUHLISO LOLUNTU
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UKULANDELWA NOKUHLOLWA KWEMIQATHANGO YOPHUHLISO LOLUNTU
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
UKUXHASWA KOSAPHO
Ukuyilwa kwemisebenzi
Amathuba olutsha nabafazi kwezomnotho
Ukudlakazeliswa kwabafazi
Ukuthintelwa kokumitha okungafunekiyo
IIMEKO ZAMANANI OLUNTU
Umthamo woluntu nendlela okhula ngawo
Ubudala, isini nokwakheka ngokobuhlanga
Umgangatho wokuchuma kwesizalo
IMPILO NOMGANGATHO WOKUFA
Izizathu zokufa kubantwana
Izizathu zokufa kubantu abadala
IMFUDUKO, IIDOLOPHU NOKWABIWA KWESITHUBA
Imfuduko yangaphakathi
Imfuduko yelizwe ukuya ezidolophini nasemaphandleni
Ukuncitshiswa kokufuduka
Ukusasazeka koluntu
UKULAWULWA, UKUSEBENZISANA & NOKUNXIBELELANA
UKUNXULUMANA NAMANYE AMASEBE: MNTLA KOLONI
UKUNXULUMANA NAMANYE AMASEBE: AMANYE AMAPHONDO/NOZWELONKE
ICANDELO ELINGENGORHULUMENTE, ABASEBENZI ABAZIMELEYO NEMIBUTHO ENGEYOKARHULUMENTE
Amagunya asekuhlaleni/oomasipala
IINKQUBO/IIPROJEKHTHI
Umhla woLuntu weHlabathi
Ukulungelelaniswa ngokwesini kwabafazi
Ukupheliswa kobuhlwempu
Ukucwangciswa kweeNtsapho
UPHANDO
Inkqubo eyodwa ebalulekileyo
Iingxelo ezimalunga neeNkomfa zeHlabathi zoLuntu
Iindlela zokufundisa ngoLuntu
Indlela nomgangatho wemfuduko
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EPHATHELENE NABASEBENZI
INANI
INKCAZELO
UMTHETHO NENDLELA OQHUTYWA NGAZO
UKULAWULWA KWEZIKHUNDLA
IMIQATHANGO YENKONZO
UKUFUNA ABASEBENZI NOKULAHLEKELWA NGABO
UQEQESHO
UKUHLOLWA / UKUVAVANYWA KWABASEBENZI
UKUNYUSELWA
UKUTSHINTSHWA KWABASEBENZI
UKULAWULWA KWABASEBENZI
EZEMALI
IIHAMBO NEZOTHUTHO
IINGXELO NEEMPENDULO
UNXIBELELWANO LWEZEMISEBENZI
S1 UMTHETHO NEENDLELA OQHUTYWA NGAZO
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
IPOLISI
IMITHETHO NEMIMISELO
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
EMINYE IMITHETHO NEMIMISELO
IGAMA LOMNYE UMTHETHO WOKUQALA OKANYE UMMISELO
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
IIKHOWUDI
IKHOWUDI YABASEBENZI
Ukutolikwa
Izihlomelo
S2 UKULAWULWA KWEZIKHUNDLA
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
IZIKO LOMSEBENZI
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Uqikelelo-mali
Ukumiselwa nokuhlelwa kwezikhundla
Ukuyilwa, ukuguqulwa nokuphuculwa kwezikhundla
Ukulungiselelwa
Ukuvavanywa kwemisebenzi
IINGXELO ZOKUHLOLWA
Ipolisi
Ngokwesebe
I-Ofisi eyiNtloko
I-OFISI EYINTLOKO
Uludwe lwemisebenzi
ABATHUNYWA
Ipolisi
Ngumlawuli Jikelele
Lilungu leQumrhu lolawulo oluPhezulu (MEC)
LiGosa elinoXanduva
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Izikali zemiVuzo
Ikhefu
Ikhefu lokuphumla
Ikhefu lokugula
Ikhefu elilodwa
Ikhefu lokubeleka
Amalungelo ezoPolitiko eziCaka zikaRhulumente
Ukuvunywa kweziQiniselo zeMfundo
Ukuvunywa kwaMava angaPhambili
Uncedo lokuGula
Iiyure zokubakho ngokwasebuRhulumenteni
Imisebenzi yokubuyiselwa ubuwena
Ukukhuthazwa kokuLingana ngokwesini
Ukukhuthazwa kokuLingana kwabaNtu abakhubazekileyo
UKULINGANA ENGQESHWENI
Uphando
Izicwangciso
Iingxelo eziNgeniswe kwiSebe lezeMisebenzi
Ukuthathelwa ingqalelo kweNkonzo eNde
Iikhowudi zeNtlawulo
IZIVUMELWANO
Izivumelwano zeNkonzo
Ingqokelela yezivumelwano
Ukunikwa ilayisensi nokubhaliswa kwabasebenzi beprofeshini
S4 UKUFUNA NOKULAHLEKELWA NGABASEBENZI
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Ukufunwa kwabasebenzi
Iinkqubo-ntengiso
Ukuba kuluhlu olufutshane nodliwano-ndlebe
IZICELO NOKUQESHWA
Izikhundla ezingachazwayo
Izikhundla ezisisigxina
Izikhundla zethutyana
Abasebenzi bexesha elimiselweyo
S3 Abasebenzi bexesha elimiselweyo
Ukunqunyanyiswa kweNkonzo
Iziqiniselo zeNkonzo
Ngenxa yempilo yokugula
Ngenxa yokuFa
Ukugxothwa
Izibheno ngokuchasene
Ukunqunyanyiswa
Ukuphungulelwa kweZinye iindawo
Ukunqongophala kwabasebenzi
S5 UKUQEQESHWA
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IIBHASARI NEEMALI ZOKUFUNDA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Imiqathango
INGXOWA-MALI EYODWA YEMFUNDO YENKULUMBUSO
Imiqathango
Izicelo
Utyumbo
UKUQEQESHWA OKUMISELWEYO
Iidiploma
Ukuqeqeshelwa loo msebenzi emsebenzini
UKUQEQESHWA OKUNGAMISELWANGA
Ukuqheliswa xa ufika emsebenzini
Ikhosi yabahlola ukwenziwa komsebenzi
Ikhosi yobuGcisa beMpatho eGqibeleleyo
KUMASEBE NGAMANYE KARHULUMENETE WEZANGAPHAKATHI NEZINDLU
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
Ukuhlalutywa kweemfuno - iimfuno zabantu
Ikhosi yokukhathalelwa kwabafuni zinkonzo
Ukuqeqeshwa koonobhala
Ikhosi yokuziqhelanisa
Ukukhuthazwa koMThetho woLawulo lezoBulungisa 2/2000 noMThetho wokuFikelela kuLwazi 2/2000
Ukungalandeli iiNkqubo zeThenda eziqhelekileyo: Uqeqesho
Ulawulo oluPhakathi noluPhezulu
Inkqubo yokusasazela kwezinye iindawo.
Ukuphinda wenze isicelo soNcedo
Ukudlakazeliswa kwabasebenzi basemakhaya nokulungiswa kwesi simo.
Ukuqeqeshwa kwabanika iNkathalo yeKhaya
Ukuqeqeshelwa ulwabiwo-mali
Uqeqesho kwiPhondo
Iinkqubo zokuLawula ulwazi
Abaqeqeshi bokuPhathwa kwamaShishini
INgxowa-mali yeNtembeko yokuqeqeshela ezekhaya
Ukuqeqeshelwa icandelo lokuLungiselela.
Ukuphuhliselwa ubuNkokheli bokucwangcisa ngendlela eyiyo kwaMongameli
Uqeqesho lwabaPhathi bolawulo oluPhezulu
Ikhosi yokuziPhuhlisa ubuWena
Ugcino-ncwadi zemali lwesiqhelo
Uqeqesho lobuGqi boLuntu noQeqesho loPhando
Uqeqesho lweNguquko-mo
Uqeqesho lokuQhelisa ukuqeqesha
Uqeqesho lokuchaza imeko-bume
Uqeqesho lokuphuhlisa abasebenzi
Uqeqesho lokuFaneleka ngokwaseziMalini
Uqeqesho lokukwazi ukuthengisa
Ukuqeqeshelwa ukonga nokuxhasa izigulana emakhaya
Ikhosi yomabhalana abagcina iincwadi zomsebenzi
Ikhosi yokuphathwa kweMali
Ikhosi yokuqeqeshelwa ikhompyutha
Uqeqesho lokulawulwa koLwazi
Ikhosi yokuphathwa kweeprojekthi
Ukuqeqeshelwa ikhosi emfutshane
Uqeqesho lweeNkqubo
Uqeqesho lwabaphathi
Ngekota
Ukuhlolwa kobuchule
Ukuphuhliswa ubume/nobuchule
Ukufundiswa nokuqeqeshwa kwabadala
S6 UKUHLOLWA KWABASEBENZI
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
UKULAWULWA KWENDLELA YOKUSEBENZA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Iinkonzo zabaPhathi abakhulu
Uvavanyo olunophuhliso
S7 UKUNYUSELWA
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ukunyuselwa ngezikhundla
Ulawulo nobhalo
Iprofeshini
Unyuselo olulodwa neeMbasa
S8 IINTSHUKUMO ZABASEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Ukutshintshwa
Ukubolekisa
Amalungiselelo okuphungula umthwalo
Izikhundla zangaphakathi/Ukutshintshelwa kwezinye iindawo kwabasebenzi
S9 UKULAWULWA KWABASEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Iingxelo zenkqubela/iingxelo zekota zabalingwa
Ingqesho ngaphandle kweNkonzo kaWonke-wonke
Izikhalazo ezimalunga nabasebenzi
Unyulo lwamalungu angaphandle
Imvume yokufumana izipho
Iiadresi zamagosa karhulumente
Uncedo lwabasebenzi kwiiprojekthi zikaRhulumente
Iitayitile noluhlu lomsebenzi
Izivumelwano zomsebenzi
Elungiselelwe iimeko zonqulo
Ukungaziphathi kakuhle
Amalungiselelo okhuseleko
S10 EZEMALI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Imibuzo yesiqhelo
Imivuzo
Ukulungiselelwa
Intlawulo
Okuxhuzulwayo
Irhafu
Ingxowa-mali ye-Inshorensi yabangekho sengqeshweni
UKUHLAWULWA KWEZIBONELELO NEEBHONASI
Iindleko zezibonelelo nezoThutho
Izibonelelo zoMmandla
Izibonelelo zeziNdlu neziqinisekiso
Izibonelelo zokuya kuhlala kwezinye iindawo
Izibonelelo zokulindela ukubizwa
Izibonelelo zokubambela
Izibonelelo zasebusuku
Izibonelelo zabaqinisekisa ukwenziwa komsebenzi
Abasebenzi bexesha elimiselweyo
Izibonelelo ezizodwa zemihla ngemihla
Iintlawulo ezifunwa ngurhulumente nezifunwa kuye
Ukuhlawulela ukusebenza ngaphezulu kweeyure ezimiselweyo
Iimbasa zezibonelelo zokubuyekezwa kwabalimele emsebenzini
Ukulimala emsebenzini
Iimbasa zeNkonzo eNde
Iibhasari zamagosa kaRhulumente
Ukuphuculwa kweemeko zeNkonzo yomsebenzi
S11 UHAMBO NEZOTHUTHO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Ukuvunyelwa kweehambo nendlela eziqhutywa ngayo
Amaxesha eenqwelo -moya
S12 IMICIMBI YASEKHAYA
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Ukuvuyisana, uvelwano nemibulelo
Iinkonzo zezikhumbuzo
Imiyalezo yeKrismesi neyoNyaka Omtsha
Iklabhu yokuzonwabisa ekuhlaleni
Imibutho yabasebenzi
Eminye imiyalezo
S13 IINGXELO NEEMPENDULO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
IMPILO YOKUFANELEKA UKUSEBENZA
Okufunyenweyo emva kokuxilongwa ngoogqirha
S14 UNXIBELELWANO NGOMSEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Imibuzo yesiqhelo
IZIKHALAZO
iPolisi
Ukudlana iindlebe
Ukungevisisani
Imisebenzi yokuqhankqalaza
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
IINKQUBO ZOKUFAYILISHA OKUMALUNGA NABASEBENZI
INANI
INKCAZELO
UMTHETHO NEMIGAQO
UKULAWULWA KWEZIKHUNDLA
IIMEKO ZENKONZO YOMSEBENZI
UKUFUNA NOKULAHLEKELWA NGABASEBENZI
UKUQEQESHWA
UKUHLOLWA KWABASEBENZI
UKUNYUSELWA
IINTSHUKUMO ZABASEBENZI
UKULAWULWA KWABASEBENZI
EZEMALI
UHAMBO NEZOTHUTHO
IINGXELO NEEMPENDULO
UNXIBELELWANO NGEZEMISEBENZI
S1 UMTHETHO NEENDLELA OQHUTYWA NGAZO
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
IPOLISI
IMITHETHO NEMIMISELO
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
EMINYE IMITHETHO NEMIMISELO
IGAMA LOMNYE UMTHETHO WOKUQALA OKANYE UMMISELO
Imibuzo yesiqhelo
Ukutolikwa neZimvo ezisemthethweni
Izihlomelo
IIKHOWUDI
IKHOWUDI YABASEBENZI
Ukutolikwa
Izihlomelo
Imiyalelo yeOfisi
S2 UKULAWULWA KWEZIKHUNDLA
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
IZIKO LOMSEBENZI
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Uqikelelo-mali
Ukuyilwa, ukuguqulwa nokuphuculwa kwezikhundla
Ukulungiselelwa
Ukuvavanywa kwemisebenzi
IINGXELO ZOKUHLOLWA
Ipolisi
Ngokwesebe
I-Ofisi eyiNtloko
I-OFISI EYINTLOKO
Uludwe lwemisebenzi
ABATHUNYWA
Ipolisi
Ngumlawuli Jikelele
Lilungu leQumrhu lolawulo oluPhezulu (MEC)
LiGosa elinoXanduva
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Izikali zemiVuzo
Ikhefu
Ikhefu lokuphumla
Ikhefu lokugula
Ikhefu elilodwa
Ikhefu lokubeleka
Amalungelo ezoPolitiko eziCaka zikaRhulumente
Ukuvunywa kweziQiniselo zeMfundo
Ukuvunywa kwaMava angaPhambili
Uncedo lokuGula
Iiyure zokubakho ngokwasebuRhulumenteni
Imisebenzi yokubuyiselwa ubuwena
Ukukhuthazwa kokuLingana ngokwesini
Ukukhuthazwa kokuLingana kwabaNtu abakhubazekileyo
UKULINGANA ENGQESHWENI
Uphando
Izicwangciso
Iingxelo eziNgeniswe kwiSebe lezeMisebenzi
Ukuthathelwa ingqalelo kweNkonzo eNde
Iikhowudi zeNtlawulo
IZIVUMELWANO
Izivumelwano zeNkonzo
Ingqokelela yezivumelwano
Ukunikwa ilayisensi nokubhaliswa kwabasebenzi beprofeshini
S4 UKUFUNA NOKULAHLEKELWA NGABASEBENZI
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Ukufunwa kwabasebenzi
Iinkqubo-ntengiso
Ukuba kuluhlu olufutshane nodliwano-ndlebe
IZICELO NOKUQESHWA
Izikhundla ezingchazwayo
Izikhundla ezisisigxina
Izikhundla zethutyana
Abasebenzi bexesha elimiselweyo
S3 Abasebenzi bexesha elimiselweyo
Ukunqunyanyiswa kweNkonzo
Iziqiniselo zeNkonzo
Ngenxa yempilo yokugula
Ngenxa yokuFa
Ukugxothwa
Izibheno ngokuchasene
Ukunqunyanyiswa
Ukuphungulelwa kweZinye iindawo
Ukunqongophala kwabasebenzi
S5 UKUQEQESHWA
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
IIBHASARI NEEMALI ZOKUFUNDA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Imiqathango
INGXOWA-MALI EYODWA YEMFUNDO YENKULUMBUSO
Imiqathango
Izicelo
Utyumbo
UKUQEQESHWA OKUMISELWEYO
Iidiploma
Ukuqeqeshelwa loo msebenzi emsebenzini
UKUQEQESHWA OKUNGAMISELWANGA
Ukuqheliswa xa ufika emsebenzini
Ikhosi yabahlola ukwenziwa komsebenzi
Ikhosi yobuGcisa beMpatho eGqibeleleyo
KUMASEBE NGAMANYE KARHULUMENETE WEZANGAPHAKATHI NEZINDLU
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
Ukuhlalutywa kweemfuno - iimfuno zabantu
Ikhosi yokukhathalelwa kwabafuni zinkonzo
Ukuqeqeshwa koonobhala
Ikhosi yokuziqhelanisa
Ukukhuthazwa koMThetho woLawulo lezoBulungisa 2/2000 noMThetho wokuFikelela kuLwazi 2/2000
Ukungalandeli iiNkqubo zeThenda eziqhelekileyo: Uqeqesho
Ulawulo oluPhakathi noluPhezulu
Inkqubo yokusasazela kwezinye iindawo.
Ukuphinda wenze isicelo soNcedo
Ukudlakazeliswa kwabasebenzi basemakhaya nokulungiswa kwesi simo.
Ukuqeqeshwa kwabanika iNkathalo yeKhaya
Ukuqeqeshelwa ulwabiwo-mali
Uqeqesho kwiPhondo
Iinkqubo zokuLawula ulwazi
Abaqeqeshi bokuPhathwa kwamaShishini
INgxowa-mali yeNtembeko yokuqeqeshela ezekhaya
Ukuqeqeshelwa icandelo lokuLungiselela.
Ukuphuhliselwa ubuNkokheli bokucwangcisa ngendlela eyiyo kwaMongameli
Uqeqesho lwabaPhathi bolawulo oluPhezulu
Ikhosi yokuziPhuhlisa ubuWena
Ugcino-ncwadi zemali lwesiqhelo
Uqeqesho lobiGqi boLuntu noQeqesho loPhando
Uqeqesho lweNguquko-mo
Uqeqesho lokuQhelisa ukuqeqesha
Uqeqesho lokuchaza imeko-bume
Uqeqesho lokuphuhlisa abasebenzi
Uqeqesho lokuFaneleka ngokwaseziMalini
Uqeqesho lokukwazi ukuthengisa
Ukuqeqeshelwa ukonga nokuxhasa izigulana emakhaya
Ikhosi yomabhalana abagcina iincwadi zomsebenzi
Ikhosi yokuphathwa kweMali
Ikhosi yokuqeqeshelwa ikhompyutha
Uqeqesho lokulawulwa koLwazi
Ikhosi yokuphathwa kweeprojekthi
Ukuqeqeshelwa ikhosi emfutshane
Uqeqesho lweeNkqubo
Uqeqesho lwabaphathi
Ngekota
Ukuhlolwa kobuchule
Ukuphuhliswa ubume/nobuchule
Ukufundiswa nokuqeqeshwa kwabadala
S6 UKUHLOLWA KWABASEBENZI
INA.
YEFAYILE
INKCAZELO
UMHLA
EVULWE
NGAWO
UMHLA EVALWE
NGAWO
UKULAWULWA KWENDLELA YOKUSEBENZA
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Iinkonzo zabaPhathi abakhulu
Uvavanyo olunophuhliso
S7 UKUNYUSELWA
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Imibuzo yesiqhelo
Ukunyuselwa ngezikhundla
Ulawulo nobhalo
Iprofeshini
Unyuselo olulodwa neeMbasa
S8 IINTSHUKUMO ZABASEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ipolisi
Ukutshintshwa
Ukubolekisa
Amalungiselelo okuphungula umthwalo
Izikhundla zangaphakathi/Ukutshintshelwa kwezinye iindawo kwabasebenzi
S9 UKULAWULWA KWABASEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Iingxelo zenkqubela/iingxelo zekota zabalingwa
Ingqesho ngaphandle kweNkonzo kaWonke-wonke
Izikhalazo ezimalunga nabasebenzi
Unyulo lwamalungu angaphandle
Imvume yokufumana izipho
Iiadresi zamagosa karhulumente
Uncedo lwabasebenzi kwiiprojekthi zikaRhulumente
Iitayitile noluhlu lomsebenzi
Izivumelwano zomsebenzi
Elungiselelwe iimeko zonqulo
Ukungaziphathi kakuhle
Amalungiselelo okhuseleko
S10 EZEMALI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Imibuzo yesiqhelo
Imivuzo
Ukulungiselelwa
Intlawulo
Okuxhuzulwayo
Irhafu
Ingxowa-mali yeInshorensi yabangekho sengqeshweni
UKUHLAWULWA KWEZIBONELELO NEEBHONASI
Iindleko zezibonelelo nezoThutho
Izibonelelo zoMmandla
Izibonelelo zeziNdlu neziqinisekiso
Izibonelelo zokuya kuhlala kwezinye iindawo
Izibonelelo zokulindela ukubizwa
Izibonelelo zokubambela
Izibonelelo zasebusuku
Abasebenzi bexesha elimiselweyo
Izibonelelo ezizodwa zemihla ngemihla
Iintlawulo ezifunwa ngurhulumente nezifunwa kuye
Ukuhlawulela ukusebenza ngaphezulu kweeyure ezimiselweyo
Iimbasa zezibonelelo zokubuyekezwa kwabalimele emsebenzini
Ukulimala emsebenzini
Iimbasa zeNkonzo eNde
Iibhasari zamagosa kaRhulumente
Ukuphuculwa kweemeko zeNkonzo yomsebenzi
S11 UHAMBO NEZOTHUTHO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Ukuvunyelwa kweehambo nendlela eziqhutywa ngayo
Amaxesha eenqwelo -moya
S12 IMICIMBI YASEKHAYA
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
Ukuvuyisana, uvelwano nemibulelo
Iinkonzo zezikhumbuzo
Imiyalezo yeKrismesi neyoNyaka Omtsha
Iklabhu yokuzonwabisa ekuhlaleni
Imibutho yabasebenzi
Eminye imiyalezo
S13 IINGXELO NEEMPENDULO
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
iPolisi
IIMPILO YOKUFANELEKA UKUSEBENZA
Okufunyenweyo emva kokuxilongwa ngoogqirha
S14 UNXIBELELWANO NGOMSEBENZI
INKCAZELO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Imibuzo yesiqhelo
IZIKHALAZO
iPolisi
Ukudlana iindlebe
Ukungevisisani
Imisebenzi yokuqhankqalaza
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
IINKQUBO ZOKUFAYILISHA OKUMALUNGA NABASEBENZI
INANI
INKCAZELO
UMTHETHO NEMIGAQO
UKULAWULWA KWEZIKHUNDLA
IIMEKO ZENKONZO YOMSEBENZI
UKUFUNA NOKULAHLEKELWA NGABASEBENZI
UKUQEQESHWA
UKUHLOLWA KWABASEBENZI
UKUNYUSELWA
IINTSHUKUMO ZABASEBENZI
UKULAWULWA KWABASEBENZI
EZEMALI
UHAMBO NEZOTHUTHO
IINGXELO NEEMPENDULO
UNXIBELELWANO NGEZEMISEBENZI
E. IIREKHODI EZIFUMANEKA LULA
Ezi rekhodi zilandelayo zinokusetyenziswa ngabaceli ngaphandle kokuba kwenziwe izicelo ezithile:
Iingxelo zonyaka nezenkqubela (Jonga Ishedyuli yokulawulwa kweeRekhodi kunye neefayile zerejista ezivuliweyo)
Iiingxelo-mali namaxwebhu ahamba nala (Jonga Ishedyuli yokulawulwa kweeRekhodi)
Zonke iifayile zepilisi ezimalunga neNkqubo yeMisebenzi eFanayo eNcedisa ukuFAYILISHA (enesimaphambili esing H) neNkqubo yeMisebenzi yokuFAYILISHA efanayo yaBasebenzi (enesimaphambili esingu S)
Iingxelo zoNyaka zeMali zamasebe
Zonke iingxelo zangaphambili ezipapashiweyo (umz. Ibrotsha, iindaba, iifoto, iikhalenda njl)
Zonke iirekhodi zeendibano zikawonke-wonke eziqhubekayo
Zonke iingxelo ezingakhankanywanga ku 1-9 apha ngasentla zibonisiwe kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo neShedyuli elawula iiNgxelo. Ukufikelela kwezi zilandelayo kufuneka kwenziwe ngumntu ngamnye.
F. IINDIDI ZEENKONZO EZIBONELELWA LISEBE
UKHUSELEKO LWENTLALO
Ukhuseleko lwentlalo luthetha uncedo oluziindodla okanye Izibonelelo zemali zikarhulumente
Uncedo lweNtlalo lubonelelwa ngolu hlobo:
Ukubonelelwa kwabakhubazekileyo
Ukubonelwa kwabadala
Ukubonelelwa kwamagqala omkhosi
Ukubonelelwa kwabafuna uncedo
Ukubonelelwa kwabantwana abagcinwayo
Ukubonelelwa okuncedisa abantwana
Uncedo lwesibonelelo
Isiqabu sasekuhlaleni
Abantu abafanelekileyo ngokumalunga noMThetho woNcedo kwiNtlalo wowe-1992 njengoko, kwaye efuna ukufikelela kwezi zibonelelo kufuneka axhumane ne-Ofisi yeNtlalontle yalapho lowo ahlala khona afumane uncedo.
UNCEDO LWENTLALO
Bonelela imibutho esebenza ekuhlaleni nemibutho engeyokarhulumente
Qinisekisa ukuba amahlwempu nabahluphekayo bayabonelelwa kakuhle.
IINKONZO ZENTLALONTLE
Buyisela ebuntwini ulutsha olusemngciphekweni
Phucula iintsapho ngobuchule bokuziphuhlisa
Fundisa ngokulondolozwa kweentsapho
Khuthaza inkqubo yobulungisa kulutsha
UPHUHLISO LWENTLALONTLE
Ukwenziwa ngcono kwempilo yamahlwempu nokuxhomekeka kwindawo ekuhlalwa kuyo ngeendodla zentlalo nezibonelelo.
Vumela iiprojekthi zophuhliso ezihlala ziqhubeka
Ukufikelela kwezi nkonzo xhumana nee-ofisi zeNtlalontle, iivenkile ezikufutshane nawe ufumane uncedo okanye tsalela umnxeba kwinombolo engahlawulisiyo 0800003077 ufumane ezinye iinkcukacha zolwazi.
G. UKUXHUMANA, UKUTHATHA INXAXHEBA NOKUBA NEGALELO XA KUSENZIWA IMIGAQO-NKQUBO
Kwezi nkqubo iKhabhinethi ihlangana noLuntu nesi iKhabhinethi ihlangna noLutsha*, iQumrhu elilawulayo lifumana igalelo likawonke-wonke nokuxoxa okunokuba negalelo ekwenziweni kwemigaqo-nkqubo okanye ukwenziwa kwemisebenzi yabo. Ngaphezulu koku, ukuthathwa kwesigqibo liQumrhu eliLawulayo phakathi kwezinto ezininzi kukhokelwa ziimfuno zeendawo zokuhlala ezixelwe ngexesha leendibano zentlangano, zibekwe ngokubaluleka kwazo.
H. UKULUNGISWA, IZIBHENO, IINKQUBO NEZICELO ZENKUNDLA
Ukuba iGosa loLwazi linokwala ukuba kufikelelwe kwingxelo egcinwe siSizwe okanye liQumrhu likaWonke-wonke, umntu ocela ulwazi unelungelo lokufaka isibheno ngesi sigqibo. Kwakhona xa kunokuvunywa ufikelele kulwazi olubandakanya umntu wesithathu, loo mntu wesithathu naye unelungelo lokufaka isibheno ngesi sigqibo. Esi sibheno siyakuqwalaselwa liGunya EliFanelekileyo. Igunya elifanelekileyo liya kuhlalutya isicelo nengxelo ngokumalunga nemimiselo yomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, 2000.
Xa kunokufunyaniswa ukuba isicelo saliwe ngokungemthethweni, iGunya eliFanelekileyo liya kusitshintsha isigqibo sokuqala seGosa loLwazi lize linike imvume yokufikelela kwirekhodi. Umenzi sicelo uya kuthi ngoko aziswe ngesigqibo neemali zokuhlawulela ukwenziwa kwerekhodi oknye inxalenye yayo.
Kwimeko apho iGunya elifanelekileyo lixhasa isigqibo seGosa loLwazi sokunikezingerekhodi, umenzi sicelo uyakwaziswa ngeso sicelo. Kwakhona umenzi sicelo uyakwaziswa ngezinye iindlela zokulungisa oku.
Nje ukuba izilungiso zezibheno zangaphakathi, njengoko zixelwa liQumrhu likaWonke-wonke zifikelelwe zonke, umenzi sicelo unelungelo lokwenza isibheno kwinkundla.
Indlela yesibheno sangaphakathi nesibheno sasenkundleni, njengoko simiselwe ngumThetho, zinjengoku kulandelayo:
Isibheno sangaphakathi -
Kufuneka sifakwe ngefomu emiselweyo (njengoko ibekwe liQumru likaWonke-wonke) zingaphelanga iintsuku ezingama-60 neentsuku ezingama-30 kwizibheno zomntu wesithathu kufuneka sisiwe okanye sithunyelwe kwiGosa loLwazi lelo qumrhu likawonke-wonke lichaphazelekayo kwinkcukacha zokuxhumana nalo
Kufuneka baxele isihloko sesibheno sangaphakathi
Kufuneka axele izizathu zesibheno sangaphakathi.
Angabandakanya naluphi na ulwazi olufanelekileyo olwaziwayo ngumfaki sibheno
Ukuba, ukongeza kwimpemdulo ebhaliweyo, umbheni makaxele ukuba ufuna ukwaziswa kanjani na nazo zonke iinkcukacha ukuze bakwazi ukumazisa.
Xa kukho imali yokuhlawulela isibheno, le mali mayifakwe kwibheno eso sibhaliweyo esiya kwiGosa loLwazi. Imali emiselweyo yokubhena, ukuba ikhona, mayihlawulwe. Ukuba isibheno asihlawulwanga, isigqibo ngesibheno eso singamiswa de kuhlawulwe loo ntlawulo.
Isibheno esibhaliweyo masixele idilesi yeposi okanye inamba yefeksi.
Ukuba sithe isibheno safakwa sele liphelile ithuba elimiselweyo, okkt. Iintsuku ezingama60/30 iintsuku, liya kuthi iGunya eliFanelekileyo, emva kokuba kuboniswe isizathu esifanelekileyo, livumelo eso sibheno sangaphakthi esifakwe emva kwethuba. Ukuba ke igunya elifanelekileyo lithe alisivuma isicelo sesibheno sangaphakathi, kufuneka lona lazise umntu lowo obe efaka isicelo sesibheno sangaphakathi.
Igosa loLwazi kufuneka, zingaphelanga iintsuku ezili-10 emva kokufumana isibheno sangaphakathi, lingenise ezi zinto zilandelayo kwiGunya elifanelekileyo
Isibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Izizathu zeso sigqibo;
Nokuba ingaba isibheno sangaphakathi asivumelani nokwaliwa okanye ukuvunyelwa ufumane; kunye
Iinkcukacha zokuxhumna nawuphi na umntu wesithathu ekufuneka azisiwe.
Ukuba iGunya eliFanelekileyo liqwalasela isibheno sangaphakathi esichasene nesicelo sokufumana ulwazi oluphathelele kumntu wesithathu, iGunya elo lifanelekileyo kufuneka lazise umntu wesithathu wesibheno sangaphakathi, ngaphandle kokuba onke manyathelo okufumana umntu wesithathu akaphumelelanga. Xa umntu wesithathu azisiwe, umntu wesithathu kufuneka avunyelwe ukuba enze isingeniso esibhaliweyo/ngomlomo.
Xa uthatha isigqibo ngesibheno sangaphakathi, iGunya eliFanelekileyo loqwalasele oku kulandelayo:
Iinkcukacha ezixeliweyo kwisibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Izizathu ebezingenisiwe liGosa loLwazi kwisigqibo sokuqala;
naziphi na izingeniso ebe zenziwe;
Ukuba umntu wesithathu akafunyanwanga, isizathu esenze ukuba umntu wesithathu angalifumani ithuba lokufaka isingeniso sokuba kutheni isibheno sangaphakthi kufuneka sichithwe.
Igunya eliFanelekilyo linokuqinisekisa isigqibo sokuqala okanye linokukhupha isigqibo esitsha. Isigqibo malunga nesibheno sangaphakathi kufuneka senziwe zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokuba sifunyenwe isibheno sangaphakathi. Nje emva kokwenza isigqibo, iGunya eliFanelekileyo malinike isaziso sesigqibo kumfaki sibheno, nawuphina umntu wesithathu nomfaki sicelo, kangangoko enakho, azise umfaki sibheno ngefomu ebe iceliwe. Isaziso sesigqibo kufuneka sibenezi zinto zilandelayo:
Sixele izizathu ezaneleyo ngesi sigqibo;
Sixele isibonelelo somThetho ekuxhomekeke kuwo;
Singafaki nantoni na ebhekiselele kwirekhodi;
Sixele iinkqubo zesibheno sangaphakathi esisesinye ezinokunyanwa ngumfaki sicelo; okanye
Sixele ukuba ababandakanyekayo, okkt. umfaki sibheno, umntu wesithathu, njl angafaka isicelo nenkundla echasa isigqibo kwisibheno sangaphakathi zingaphelanga iintsuku ezingama-60 okanye 30 iintsuku (kumntu wesithathu).
Zakuba zenziwe zonke iinkqubo zesibheno sangaphakathi, umfaki sicelo unelungelo lokuya enkundleni efake esinye isibheno.
ISEBE LEENKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
UMTHAMO WABASEBENZI OCETYISWAYO
ISEBE LOLAWULO OLUYINTLOKO: IINKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
INJONGO: UKUPHUHLISA ABANTU NOKUZIMELA KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI NGOKUSEBENZISA UPHUHLISO
IMISEBENZI:
UKUPHATHWA KOPHUHLISO LOLUNTU KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
UKUBONELELWA NGEENKONZO ZENTLALO NONCEDO LWENTLALO
UKUPHATHWA KOKUKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LOLUNTU
UKWENZIWA KWEENKONZO ZOLAWULO NGOKUBANZI NEZOMMANDLA
UKWENZIWA KWEENKONZO ZEZEMALI
X UMLAWULI OYINTLOKO
X UNOBHALA
ULAWULO: UKHUSELEKO NOPHUHLISO LWENTLALO
INJONGO: UKUPHATHA UKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LWENTLALO
IMISEBENZI:
UKWENZIWA LULA KWEENKONZO ZENTLALO KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI
UKWENZIWA KWEENKONZO ZOPHUHLISO LWENTLALO KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI
X UMLAWULI
X UNOBHALA
X ISEKELA MLAWULI
X UMLAWULI ONCEDISAYO 1 X ISEKELA MLAWULI
X IGOSA LOLAWULO 1 X UMLAWULI ONCEDISAYO
X UNOBHALA 1 X IGOSA ELIBHALAYO
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LASEKUHLALENI
ULAWULO: IINKONZO NONCEDO LWENTLALO
INJONGO: UKUBONELELA NGEENKONZO ZENTLALO NONCEDO KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI
IMISEBENZI:
UKUBONELELA NGONCEDO LWENTLALO KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI
X UMLAWULI
X UNOBHALA
X ISEKELA MLAWULI
X UMLAWULI ONCEDISAYO 1 X ISEKELA MLAWULI
X IGOSA LOLAWULO 1 X UMLAWULI ONCEDISAYO
X UNOBHALA 1 X IGOSA ELIBHALAYO
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LASEKUHLALENI
ULAWULO OLUSEZANTSI: UPHUHLISO LOLUNTU
INJONGO: UKUPHATHA UPHUHLISO LOLUNTU KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI
IMISEBENZI;
UKUPHUHLISA NOKULAWULA UPHANDO NOCWANGCISO LOLUNTU
UKUBHENGEZWA NOKUKHUTHAZWA KOPHUHLISO LOLUNTU
UKULAWULWA, UKUTOLIKWA NOKUHLOLWA KOPHUHLISO LOLUNTU KWIPHONDO
X UMLAWULI ONCEDISAYO
X IGOSA ELIBHALAYO
X OONOBHALA
ULAWULO: UKHUSELEKO NOPHUHLISO LWENTLALO
INJONGO: UKUPHATHA UKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LWENTLALO
IMISEBENZI:
ULAWULO: UKHUSELEKO NOPHUHLISO LWENTLALO
INJONGO: UKUPHATHA UKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LWENTLALO
IMISEBENZI:
ULAWULO: UKHUSELEKO NOPHUHLISO LWENTLALO
INJONGO: UKUPHATHA UKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LWENTLALO
IMISEBENZI:
ISEBE LOLAWULO OLUYINTLOKO: IINKONZO ZENTLALO NOPHUHLISO LOLUNTU
INJONGO: UKUPHUHLISA ABANTU NOKUZIMELA KWIPHONDO LASEMNTLA KOLONI NGOKUSEBENZISA UPHUHLISO
IMISEBENZI:
UKUPHATHWA KOPHUHLISO LOLUNTU KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
UKUBONELELWA NGEENKONZO ZENTLALO NONCEDO LWENTLALO
UKUPHATHWA KOKUKHUSELEKO LWENTLALO NEENKONZO ZOPHUHLISO LOLUNTU
UKWENZIWA KWEENKONZO ZOLAWULO NGOKUBANZI NEZOMMANDLA
UKWENZIWA KWEENKONZO ZEZIMALI
X UMLAWULI OYINTLOKO
X UNOBHALA
<fn>xho_Article_National Language Services_URHULUMENTE WEPHONDO LOMNTLA KOLONI 1.txt</fn>
URHULUMENTE WEPHONDO LOMNTLA KOLONI
UKUKHUTHAZWA KOKUBA NOKUFIKELELA KULWAZI - INCWADANA YESEBE LEZOKHUSELEKO NOMANYANO
IMVULA-MLOMO
Ukuzibophelela koMzantsi Afrika kwilungelo lokuba nokufikelela kulwazi, kunika isidima semfanelo yoMgaqo- siseko wethu ukuba unike ifuthe kwilungelo elisisiseko, lokuba nokufikelela kulwazi olugcinwe nguRhulumente okanye ulwazi olugcinwe kwindawo yangasese.
Lo Mthetho luphuhliso lwesiganeko esibalulekileyo xa sicinga ngelifa okanye imvelaphi yokufihla izinto esiyifumene njengelifa kumashumi ngamashumi eminyaka yolawulo ngabambalwa, olungekho mthethweni. Ngalo Mthetho sikhanyisa isibane ukuguqula izinto ukuze siphelise imfihlelo nokuthula obekuluphawu lwamashumi ngamashumi eminyaka yolawulo nokuphatha ngocalucalulo.
UMthetho, 2 wowe-200, oKhuthaza iLungelo lokuFikelela kuLwazi ulungiselela ilungelo lomgaqo-siseko, lokufikelela kulwazi olugcinwe ngurhulumente kunye nemibutho yangasese, njengenye yeenjonongo zawo.
Ngokweli lungelo, liya kulungiselela abantu bethu ukuba bathathe inxaxheba ngokupheleleyo ze benze izigqibo ezilawulwa lulwazi, ekwakheni ngokutsha isizwe ngolwazi.
Likwengeza ekwakheni isiseko sethu sokukhuthaza ngenkuthalo uluntu apho abantu boMzantsi Afrka banokufikelela kulwazi ngendlela evakalayo ukuze babe nokusebenzisa ze bakhusele onke amalungelo abo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu, ngabantu beli lizwe lalilelokwenza iinguqulelo eziza kuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika. UMthetho uya kongeza ngokubalulekileyo kwisieko esizinzileyo esakhela phezu kwaso, ekufuneni kwethu ulawulo olulungileyo nokuba nokuziphendulela.
INKULUMBUSO YOMNTLA KOLONI
INTSHAYELELO
Owona msebenzi ungundoqo woMthetho wowe-2000, welungelo lokuFikelela kuLwazi, owabhengezwa ngoMatshi ka-2001, kukudala intlalo apho abantu boMzantsi Afrika banendlela yokufikelela kulwazi olufanelekilayo. Eli suntswana lowiso-mthetho lenza ukuba bonke abantu boMzantsi Afrika bangabinakusebenzisa amalungelo abo nje kuphela, kodwa ngaphaya koko okona kubalulekileyo babe nokukhusela onke amalungelo abo njengoko edalangcwe kuMgaqo-siseko. UkuKhuthazwa koMthetho wokuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo ekuqinisweni kwamalungiselelo akuMthetho oYilwayo wamMalungelo njengoko ethiwe thaca kuMgaqo-siseko.
Ulawulo lwethu lwedemokrasi kuMzantsi Afrika lixhathise kwiintsika zenkululeko, umakulinganwe kunye nokunik'imbeko kwisidima soluntu. Lo Mthetho mtsha lilungu elibaluleke kakhulu winkqubo yenguqu, njengoko zizisomeleza iziseko ezendlalwe kuMthetho oYilwayo wamalungelo oluntu.
Isiqhelo phantsi kolawulo ngocalucalulo yayikukuba iinkqubo zikarhulumente nolawulo lwakhe zazigutyungelwe yimfihlelo nokuthi cwaka, tu, ukuze kuqumeke izenzo zobuqhophololo nezingekho mthethweni. Ngonyulo lwedemokrasi luka-1994, siqalise indlela entsha enyanzelisa inkcubeko nenkqubo yokwenza izinto elubala neyenza ukuba ubani abe nokuphendula ngezenzo zakhe.
UMthetho wokuKhuthaza ilungelo lokuFikelela kuLwazi unika uluntu loMzantsi Afrika indlela ecacileyo yokuba noncedo lokufikelela kulwazi oluvela kurhulumente okanye amaziko abucala.
Lo Mthetho mtsha wandisa imfuneko yawo onke amaziko ukuba asoloko esenza ngendlela esemthethweni nokuba abe nokuziphendulela kuzo zonke izenzo zawo. Lo mthetho mtsha ubhengezwe njelinye inyathelo lokwenza ubomi obungcono ngokunika iindlela kuwo wonke umntu, nongenagama na, ukuba abe nokufikelela kulwazi olunokuthi ekugqibeleni lwenze ukuba amaziko kawonke-wonke nalawo abucala abe nokuziphendulela ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
IZIQULATHO
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
C. ULWAZI NGOKUFAKA ISICELO SOKUBA NOKUFIKELELA
D. UHLELO LWEEREKHODI NOKUHLUZWA KWAZO NGOKWEENDIDI
E. IIREKHODI EZIFUMANEKA NGOKUZENZEKELAYO UKUBA ZIFIKELELEKE
F. IINKONZO EZIFUMANEKA KWISEBE LOKHUSELEKO NOMANYANO
H. AMANCEDO, IINKQUBO ZEZIBHENO KUNYE NEZICELO EZIFAKWA KWINKUNDLA YAMATYALA
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
ISebe loKhuseleko noManyano lisebe elinemisebenzi eyenzelwa ukuqinisekisa ulawulo olufanelekileyo. Kubalulekile ukuba eli Sebe lidlale indima yobunkokheli ukuze lifikelele kwiinjongo ezifanayo zePhondo. Le ndima iqinisekisa ukuba oorhulumente beZwelonke nelaseKhaya bayanxityelelaniswa bekwaqinisekiswa, phakathi kwezinye izinto, nolawulo lwemali olufanelekileyo, ulawulo lwabasebenzi kwanokucwaningwa nokucwangciswa kwesebe, njalonjalo.
Kucacile ukuba, ukuze kuqinisekiswe ukudlalwa ngokwanelisekayo kwendima yemisebenzi eyayanyiswe kweli Sebe, kufuneka kube kho isakhiwo sokulungiselela, esanelisayo nesinefuthe. Isakhiwo sokulungiselela esipheleleyo esibonisa inani lamaqela azimeleyo, imisebenzi eyabiweyo nezikhundla ezabiweyo, zifakwe kwiSihlomelo A.
Ngokuvumelana noMthetho wokuKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi, kuqeshwe iGosa loLwazi ukuqinisekisa ukwenza lula inkqubo yokufikelela kwiirekhodi zolwazi. Ukwengeza apho kukwaqeshwe namaSekela eGosa loLwazi ukuba ancedisane neGosa loLwazi kulo msebenzi. Iinkcukacha zeSekela leGosa loLwazi zimi ngolu hlobo:
ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
ISIKHUNDLA : INtloko yeSebe
IINOMBOLO ZEFONI : 053-8391700/1/2/3
IINOMBOLO ZEFEKSI : 053-8312781
C. INKQUBO YOKUCELA IMVUME YOKUFIKELELA KULWAZI
NgokoMthetho wowe-2000, wokuFikelela kuLwazi, nabani na unelungelo lokufaka isicelo sokufikelela kwiirekhodi zolwazi eziselugcinweni lukaRhulumente okanye naliphi na iQumrhu loluntu lonke. Ukuze ubani abe nokufikelela kwirekhodi, kufuneka loo mntu azalise uxwebhu lwesicelo sokufikelela kulwazi. Olu xwebhu kufuneka lugqithiselwe kwiSekela leGosa loLwazi kwezi nkcukacha zonxibelelwano zinikwe apha ngasentla. Nje ukuba sifunyanwe isicelo somntu, kuya kulandela le nkqubo:
ISekela leGosa loLwazi liya kuqinisekisa ukuba ingaba lo mntu ufuna ulwazi ngumceli ozicelela ngokunokwakhe okanye hayi. Oku kuthetha ukuthi, ingaba ulwazi luphathelele kuphela kulo mntu ufaka isicelo okanye hayi. Ukuba umntu ngumceli ozicelela ngokunokwakhe, akukho ntlawulo iya kya kufuneka ngaaphambili. Ukuba ulwazi aluphathelelanga kuphela kulo mntu ucela ulwazi, kuya kufuneka intlawulo engamaR35,00 ngaphambi kokuba inkqubo iqalise.
Nje ukuba yenziwe intlawulo, iSekela leGosa loLwazi liya kuyalela igosa elifanelekileyo ukuba likhuphe i(i)rekhodi leyo(ezo) i(zi)fanelekileyo.
Yakukhutshwa irekhodi iSekela leGosa loLwazi liya kuluhlola olo xwebhu ze lithelekise iziqulatho zerekhodi nemihlaba yokwala njengoko ibekiwe nguMthetho.
Ukuba sinokuvunywa isicelo sokufikelela umceli / umceli ozicelelayo uya kwaziswa ngendleko afanele ukuzihlawula ukuze kuveliswe irekhodi kwakhona.
Xa yenziwe intlawulo yeendleko ezifanelekileyo, kuya kuveliswa irekhodi okanye inxalenye yayo leyo kunikwe imvume yokuba kufilelelwe kuyo. Yakuveliswa iya kuthi ke igqithiselwe kuloo mtu ubecele olo lwazi.
Kwimeko apho isicelo sokufikelela sithe asavunywa, uya kwaziswa loo mntu ubefake isicelo ngokungavunywa kwesicelo sakhe, aziswe nangeenkqubo ezifanelekileyo zokubhena, emazilandelwe.
D. UKUHLELWA KWEEREKHODI NOKUHLUZWA KWAZO
NGOKWEENDIDI
Iirekhodi kwiSebe lezoKhuselo noManyano zohlulwe ngokukhululekileyo ngokweerekhodi zembalelwano kunye nazo zonke iirekhodi ezingezezonxibelelwano (iirekhodi ezizezinye).
Imbalelwano ilawulwa iphathwe ngokweenkqubo zokufayilisha ezintathu, ezivunywe yiNdawo yePhondo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo ukuba zisetyenziswe kwiSebe eli. Yonke imbalelwano ephathelele kwimiba yabasebenzi ilawulwa ngokweNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi eFanayo yaBasebenzi; yonke enye imbalelwano ephathelele kwimisebenzi yokuxhasa, ilawulwa yiNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi eFanayo yaBasebenzi. Zombini ezi nkqubo zokufayilisha ziyagunyazisa kuwo onke amasebe kuLawulo lwePhondo loMntla Koloni - Northern Cape Provincial Administration (N C P A). Imbalelwano ephathelele imisebenzi engundoqo yeSebe lezoKhuseleko noNxibelelwano ilawulwa yiNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi enguNdoqo eFanayo ekuphela eyeyodwa kwiSebe eli nengasetyenziswayo nakwawaphi amanye amasebe kwi-N C P A. Iifayile ezizodwa ezivulwe ngokweezi nkqubo zintathu zalathwe kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo, encanyathelisiweyo.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ziphathwe ngokweShedyuli yoLawulo lweeRekhodi, engekavunywa yiNdawo yePhondo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
Ukususela ngowe-1994 ukuya kowe-2001, iSebe zange lizihlele lizilawule iirekhodi zalo ngokuhambelanayo nemigqaliselo yendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo, kulo mba. Ezi rekhodi kungoku nje, zibuyela umva ukufayilishwa ngokweenkqubo zokuhlela ezivunyiweyo (iinkqubo zokufayilisha neeShedyuli zeLawulo lweeRekhodi). Le yinkqubo engenakugqitywa ngokukhawuleza kwaye le ncwadana ibonisa kuphela ezo rekhodi ezithe zahlelwa ukusukela ngoNovemba we-1999. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga zibuyiselwa ekufayilishweni, le ncwadana iya kuthi ihlaziywe kwaye iikopi ezihlaziyiweyo ziya kungeniswa rhoqo kwiKomishini yoMzantsi Afrika yaMalungelo oLuntu.
ISebe lezoKhuselo noManyano linenkqubo yokufayilisha enye eyeyalo ekungavumelekanga ukuba isetyenziswe lilo naliphi icandelo elilelinye kweli Sebe.
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI EXHASAYO
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI:
ISEBE LEZOKHUSELEKO NOMANYANO
IMIYALELO GABALALA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YEYAWO ONKE AMASEBE KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI KWAYE AKUVUMELEKANGA UKUBA ISETYENZISWE NAKUYIPHI I-OFISI/ II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUNIKWA KWENGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO UKUSHIYWA NOKUFAKELWA
KOMGCA NGAPHANTSI NAKO KUSISILUNGISO KUFUNEKA
ZINGENISWE RHOQO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA
IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AZIGQALE KWAYE AZIVUME
NGOKUSEMTHETHWENI. KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO
ZITHE ZAJIKELEZISWA NGESAZISO ESIJIKELEZISWA MNTWINI WONKE,
IKOPI YASO MAYIGQITHISELWE KWAKUQALA KUMPHATHI WENDAWO
YEPHONDO. UKWENZA LULA USINGISELO NOLAWULO OLUNEFUTHE,
ISAZISO MASINONJOLWE NGENANI UNYAKA NONYAKA KUQALWE
NGENANI U-INYE, UMZEKELO; 1/1998, 2/1998, NJALONJALO. JONGA
ISIQENDU 15 KULE MIYALELO UKUZE UBONE IMBALELWANO
ENGAHLELWANGA.
UKUPHATHWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWEENKQUBO KWABELWE UMPHATHI WEEREKHODI
KWI-OFISI YOMPHATHI OYINTLOKO. AKUVUMELEKANGA UKWENZIWA
KWEZILUNGISO/IZONGEZELELO KWINKQUBO NGAPHANDLE
KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO
YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI
GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA, PHAKATHI
KWEMINYE LE ILANDELAYO:
A MAKAPHENGULULE IIFAYILE ZAYO YONKE IMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B MAKAQINISEKISE UKUBA ISIQENDU 5 NESE-6 ZALE MIYALELO KUBANJELELWE NGQONGQO KUZO, MAKAKWENZE OKO NGOKUPHENGULULA RHOQO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI BONA NESIQENDU 8.
D UKUSEBENZA NGEMPUMELELO KWENKQUBO KUFUNEKA KUVAVANYWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA IZILUNGISO EZIFANELEKILEYO ZIYANIKWA. XA KUFUNYANWA IMISEBENZI EMITSHA , MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA , KWAYE XA KUKHO IMFUNEKO, IIFAYILE ESEZIKHONA MAZITSHATYALALISWE OKANYE ZIDITYANISWE NGOKOKUXHOMEKEKE EMEKWENI. IIFAYILE ZENTSUSA IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUZIKHUSELA EKUTHINI ZINGABI ZIIFAYILE GABALALA, NJE KWAYE APHO KUYIMFUNEKO MAKUDALWE EZINYE IIFAYILE EZINGAPHANTSI KWEZI.
E MAKUTHATHELWE INGQALELO KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE ZE UGXININISO, LUGQITHELE KOMNYE UMBA, MAKUQINISEKISWE UKUBA LOO MBA KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
F MALUNGA NEMICIMBI ENXULUMENE NEENKCAZO EZIKUMAQWEQWE EFAYILE KUNYE NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA IZIQENDU 12 NESE-15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBOAKALISWE KWICWECWE LEMISEBENZI LOMPHATHI WEEREKHODI.
ONKE AMAGOSA AQHUBA IMBALELWANO MAKANIKEZELWE NGEKOPI
YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAWAYAZI YONKE
IMITHETHO YOTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE MAWAQINISEKISE
UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIFAYILE
EFANELEKILEYO. UFAYILISHO OLUNGALUNGANGA MALULUNGISWE
NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO
EZIBALULEKILEYO AZITSHATYALALISWA NOKUKHUSELA KWEZINTO
EZIPHELELWE LIXESHA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KUYO YONKE INKQUBO YEEFAYILE
ZOMGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU OLUNGU-
p" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOSINGISELO
YEFAYILE , UMZEKELO 1.P, 1.1. P NJALONJALO. ZONKE IZINTO
EZIPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO, IMIMISELO, IMIYALELO,
UKUQINISEKISA USINGISELO OLULULA.. MAKUQATSHELWE UKUBA
INTETHO ETHI IMIYALELO, NJENGOKO ISETYENZISWE APHA
NGASENTLA , IBHEKISE KWIMIYALELO NGOKUBHEKISELELE
KUMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYIYO IMIYALELO
EBHEKISE KUBASEBENZI ABATHILE NGABANYE. DE KUBE LIXESHA
APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO
EZIBALULEKILEYO, AKHUPHA KHONA IGUNYA LOKUTSHABALALISA
KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMBA WOMGAQO-NKQUBO
UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA
KWENZA IZIGQIBO ZOKUBA ZIIKOPI ZEMBALELWANO XA ZIZONKE NA
OKANYE YIKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA EMA
IBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LAKUBA LIKHUTSHIWE
IGUNYA LOKUTSHABALALISA, IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA
ESITHATHWE KWIFAYILE EYI-A20, MASIFAKWE KWIFAYILE
YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NOSINGISELO OLUNGQINELANAYO
KWIFAYILE OWAWUGQITYWE KUYO UMCIMBI. UKUBA ISIGQIBO
SIFAKWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU
NONXULUMANO MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO
EFANELEKILEYO. APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZEKELO, INGXELO
ITHE YABE IQULATHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE
SOMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO
ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO SENGXELO, KUPHELA..
IMBALELWANO EKUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-
NKQUBO MAYIPHELELISWE KUPHELA KULEYO ENXULUMENE
EKUCACISWENI KUNYE /OKAMYE NASEKUCACISWENI NGOKUTSHA
KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO ENGESOSIPHUMO
SOKUCACISWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUHLONYELWEYO LOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUPHATHWA KWEEMEKO EZINGANYE OKUNGENASIPHUMO
SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO
C IIMEKO EZINXULUMENE NGOKUPHELELEYO NENTLOKO OKANYE UTHOTHO OLUNXULUMENE NOLO LUYINTLOKO AZIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, NGOKUNJALO NEMIBA EYODWA ZESIHLOKO ESITHILE EKUNGEKHO FAYILE YASO. KWIIMEKO UMPHATHI WEEREKHODI MAKABONANE NOMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO KWIINDAWO
EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE
MANYATHELO ANGAPHAYA UKULANDELA IMPENDULO YESIQHELO.
ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOPHAWU U-"R"
NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOSINGISELO, YEFAYILE.
MAKUNGAZE, NAPHANTSI KWEZIPHI NA IIMEKO KUFAYILISHWE IMIBA
EBALULEKILEYO APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUDWE LWEENGXELO OLUYINTLOKO, IIMPENDULO
NEENKCUKACHA ZOLWAZI, KWENZIWE KUPHELA AMALUNGISELELO
EZO NGXELO NEEMPENDULO EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO
NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI NA UTHOTHO
OLUYINTLOKO. KWIIMEKO APHO IIFAYILE ZENGXELO NEEMPENDULO
ZILUNGISELELWE KOLUNYE UTHOTHO OLUYINTLOKO. UTHOTHO
OLUYINTLOKO LWEENGXELO NEEMPENDULO MALUSETYENZISWE
KUPHELA UKUBA INGXELO NEMPENDULO AZINAKUBEKWA
KWIFAYILE ENESIHLOKO NAKULO NALUPHI UTHOTHO OLUYINTLOKO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILAA KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA
EPHETHE ZONKE IZIHLOKO EZIVUNYWE NGUMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
NEBONISA INDLELA EKUFANELE ZIVULWE KWAYE ZINONJOLWE
NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE
KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IFAKWE KWIIREKHODI ZEKOPI
ENGUNDOQO KWAYE SEKUFUNYENWE IMVUME YOMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
KWAKUNYE NEMVUME YOMPHATHI WEREKHODI. IIFAYILE EZIHAMBA
ZODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANQAKU KWINKQUBO,
AZIFAKWA KWIREKHODI YEKOPI ENGUNDOQO.UMPHATHI
WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO
NEZONGEZELELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI
ENGUNDOQO NGOKO NANGOKO. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA
YOKULAWULO EBALULEKE KAKHULU KWAYE KUFUNEKA IGCINWE
ELUKHUSELWENI KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI.
MAKUTHATHWE INGQALELO NENKATHALO YOKUBA AYILAHLAKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE UMQUKUMBELO
OSHIYA IPHEPHA LIKHULULEKILE KUBA LILUNGISELELA
UKUFAKELWA KWAMANYE AMAPHEPHA AKHOLISA UKUFUNEKA
KWIIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI.
IREJISTA IGCINWA KUXWEBHU OLUNYE NJENGENKQUBO
YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZIFAKWA NGENDLELA
ELANDELELANAYO. MAKUFAKELWE OLUNYE ULUHLU
KHONA UMHLA WOKUVULWA ( UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA)
MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO INOKUSETYENZISWA
KUNYE NOMHLA WOKUZALISEKISWA KWENKQUBO. KANYE
NJENGOXWEBHU OLUNGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO
IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUNEMPUMELELO.
KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE
NGOKUKHUSELEKILEYO.
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO IBHALWE
NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKUNIKWA KWEMIYALELO YOKUTSHABALALISA NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LE REJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO: 19998, 1999, 2000 NJALONJALO. XA IFAYILE ENGU-D IVALIWE KUBA INGUMQULU OMKHULU KAKHULU , INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA ELUNGELE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGONYAKA WE-1999 NOMIYALELO YAWO YOKUTSHATYALALISWA INGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2002, LOO NTO YENZE KUBONAKALE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NGAWO NAWUPHI NA UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KOMQUKUMBELO OSHIYA IPHAPHA LIKHULULEKILE NJENGOKO KUYINTO ENGENAKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 EZANTSI PHAYA UKUZE UFUNDE NGOKUTSHABALALISA).
UKUZALISEKISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUZALISEKISWA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO
MBALELWANO EMA IPHATHWE KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO ENDALA.
KODWA KE NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZAMATYALA ANGOKU
KUNGAKHELWA PHEZU KWAZO ZE ZIBANDAKANYWE KWINKQUBO
ENTSHA, UKUBA KUQALE KUFUNYENWE IMVUME EBHALIWEYO
EZIBALULEKILEYO.
IIFAYILE MAZIVULWE KUPHELA XA KUNOKUTHATHWA INKATHALO
EFUNEKAYO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI NENKCAZO
YEEFAYILE, NJENGOKO IBONISWE KWINKQUBO, KUBANJELELWE
KUKO NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE
ZINDE KAKHULU, AMALUNGU ATHILE ANGEYONXALENYE
EBALULEKILEYO YESIHLOKO, ANGASHIYWA. KWIMEKO APHO,
UMZEKELO: ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO:
EZEMALI: UQIKELELO: UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO
LWESAMBUKU SEMALI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU
NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA , ISIHLOKO S
SOTHOTHO OLUYINTLOKO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO
MASISOLOKO SIPHELELE NGOKWANELEYO UKUCHAZA IZIQULATHO
ZEFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, UMPHATHI
WEEREKHODI MAKABONISE UKUBA NGAWAPHI NA AMALUNGU
ANOKUSHIYELELWA KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO
YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO ESEBENZAYO
KWIQWEQWE LEFAYILE. MAKUFAKWE RHOQO AMAQWEQWE
AMATSHA ENDAWENI YALAWO AGUGILEYO.
INKCAZO EKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IINKCAZO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA
IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULWANA EZINGAPHANTSI
KWESIKHULU MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZESIHLOKO.
KODWA MAKUNGABIKHO ZIFAYILE ZIVULWAYO, ZEENKCAZO
EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZENTLOKO OKANYE
INKQUBO YEMBALELWANO ENGAHLELWANGA
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE,
LOO MBALELWANO MAKUJONGWANE NAYO OKWEXESHANA KWIFAYILE ENGU- 2 8 2 2. MAKWENZIWE KE NGOKU ISICELO KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU- 2 8 2 1 UKUZE ANIKE IMVUME YOKUVULA IFAYILE EFANELEKILEYO. MAKUNGENISWE IINKCUKACHA EZIPHELELEYO MALUNGA NOHLOBO LWEMBALELWANO, KUNYE NEENGCEBISO EZIPHATHELELE EKUBEKWENI NA EKUCHAZWENI KWEFAYILE EFUNWAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO SOKUFUMANA IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, KWAYE NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKUFUMANA IMVUME, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZAWO ZOMMANDLA) ANKQUBO YAWO YOKUFAYILISHA IYA KUTHI KE NGOKO ILUNGISWE NGOKUFANELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE ENGU- 2. 8. 2. 2 MAYITSHINTSELWE KWIFAYILE ENTSHA.
MAKUVUNYWE ELINYE IQWEQWE APHO KUKHO IMFUNEKO YOKO
APHO KUZA KUGCINWA KHONA IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU,
ENOKWANDISA UMQULU WEFAYILE, OKUNGEYOMFUNEKO, NOKO
KUNJALO, AKUKHO MBALELWANO EMAYIFAYILISHWE KWIQWEQWE
ELILOLU HLOBO. IQWEQWE MALIPHAWULWE NGOKUCACILEYO
NGENOMBOLO YOSINGISELO YEFAYILE YEMBALELWANO ZE IBHALWE
ANNEXTURE FILE" KWIQWEQWE ELINGAPHANDLE. UXWEBHU
NEMBALELWANO OLWALUFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D. TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE, XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE.. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
B MAKUFAKWE AMAQWEQWE AMATSHA ENDAWENI YAMAQWEQWE EEFAYILE AKRAZUKILEYO.
C IIFAYILE ZITHI KE NGOKU ZIBEKWE ZE ZIGCINWE KWIIBHOKISI ZEKHADIBHODI EZAKHELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
UMSEBENZI WEENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
INKQUBO YEMIHLA NGEMIHLA YOKUFAYILISHA EYEYODWA KWISEBE NGALINYE NEBONISA IINJONGO EZINGQALILEYO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYENZA YAHLUKE KWENYE NENYE I-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BEPHONDO BANEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZIZEZABO, UKUZE BAZISEBENZISE.
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI:
ISEBE LEZOKHUSELEKO NONXIBELELWANO
IMIYALELO GABALALA, KWINDLELA YOKUFAYILISHA KWABASEBENZI
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGWO ONKE AMASEBE EPHONDO LOMNTLA KOLONI KULAWULO LWAMAPHONDO. YEYEMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI KUPHELA. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO. IKOPI YASO MAYIGQITHISELWE, KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO ZILUNGISO/ IZENGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA, PHAKATHI KWEZINYE IZINTO, OKU KULANDELAYO:
A KUFUNEKA APHICOTHE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA UMHLATHI WESI-5 NOWESI-6 YALE MIYALELO KUBANJELELWE KUYO NGOKUNGQONGQO, NGOKUPHICOTHA RHOQO IIFAYILE EZINXULUMENE NOKU UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA KAKUHLE.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI BONA UMHLATHI WESI-8
D UKUSEBENZA NGOKUFANELEKILEYO KWENKQUBO MAKUHLOLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA KUNIKEZELWA IZILUNGISO EZIYIMFUNEKO. XA KUFUNYANWA IMISEBENZI EMITSHA, MAKUDALWE IIFAYILE EZINTSHA, ZE ZAHLULWE IIFAYILE EZIKHOYO OKANYE ZIHLANGANISWE, NGOKOKUBONAKALA KWEMEKO, XA KUKHO IMFUNEKO YOKO. IIFAYILE EZIZIINTLOKO OKO KUKUTHI IZIHLOKO EZENZIWE IZAHLULO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIVAVANYWE RHOQO UKUZIKHUSELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE GABALALA ZE APHO KUKHO IMFUNEKO YOKO KWENZIWE EZINYE IIFAYILE EZIZIZAHLULO.
E MAKUTHATHWE INGQALELO KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ZE UGXININISO LUGQITHISELWE KOMNYE UMBA, INGQALELO YOKUBA UMBA KUJONGWENE NAWO KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
F JONGA UMHLATHI 12 NOWE-15 APHA NGASEZANTSI UKUZE UBONE IMISEBENZI YEENKCAZO KUMAQWEQWE EFAYILE NAKWIMBALELWANO ENGAHLELWANGA.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONISWE KWICWECWE LEMISEBENZI LOMPHATHI WEEREKHODI.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ALWAZI UTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYLE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO LANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOLUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
INGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO, IZINGENISO KUNYE NENKCUKACHA, KULUNGISELELWE KUPHELA EZO NGXELO NEZINGENISO EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZINGENISO ZINIKIWEYO KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, UTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEZINGENISO MAISETYENZISWE KUPHELA XA NGABE INGXELO OKANYE ISINGENISO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI OLUNYE ULUHLU OLUNGUNDOQO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI, NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2000, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU2.8.2 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGEYOMFUNEKO KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE, XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO OLULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IMISEBENZI YEENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
INKQUBO YOKUFAYILISHA YOTHOTHO LWEMIHLA NGEMIHLA OLULOLULODWA KWISEBE NGALINYE NOLUBONISA IINJONGO EZINGQALILEYO NOMSEBENZI WE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO NEKWAYOHLULAYO KWENYE NENYE I-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZIZEZABO, NEZISETYENZISWA NGABO KUPHELA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWANEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA, IINKONZO ZOLUNTU NEENDAWO ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
SEBE LEZOKHUSELEKO NONXIBELELWANO
IMIYALELO GABALALA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZOKHUSELEKO NONXIBELELWANO KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI . YEYEMIBANDELA YEMISEBENZI YEMIHLA NGEMIHLA KUPHELA. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. NCEDA UJONGE UMHLATHI 20 WALE MIYALELO.
UKWENZA INGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIGQALE FUTHI AYIVUME NGOKUSEMTHETHWENI. KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO, IKOPI YAZO MAYIGQITHISELWE , KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/2001, 2/2001, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-14 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENKULUMBUSO. AKUKHO ZILUNGISO/ IZONGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA, PHAKATHI KWEMINYE, OKU KULANDELAYO:
A MAKAPHICOTHE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B MAKAQINISEKISE UKUBA UMHLATHI WESI-5 NOWESI-6 KUBANJELELWE KUYO NGUNGQONGQO, AKWENZE OKO NGOKUPHICOTHA IIFAYILE EZINXULUMENEN NOKU RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGOKUFANELEKILEYO.
C MAKASOLOKO EGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI JONGA NOMHLATHI WE-7
D UKUSEBENZA NGEMPUMELELO KWENKQUBO MAKUVAVANYWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZIYANIKWA IZILUNGISO EZIFANELEKILEYO. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA , MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA ZE, XAKUFUNEKA NJALO, IIFAYILE ESEZIKHO ZAHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE. IIFAYILE EZIYINTLOKO IZIHLOKO EZENZIWE IZAHLULO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE NJE KWAYE APHO KUFANELEKE KHONA MAKUVULWE EZINYE IIFAYILE EZIZIZAHLULO. IYAFUNEKA IMVUME YOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
E MAKUQATSHELWE IIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE ZE UGXININISO LUGQITHELE KOMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI UPHETHWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONISWE KWICWECWE LEMISEBENZI YOMPHATHI WEEREKHODI.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ABE NOLWAZI LOTHOTHO ESEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYLE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO LANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI, NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 2001, 2002, 2003, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-2001 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2004, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 16 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-H 2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU- H2.8.2.1 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE H2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ZEZIHLOMELO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UKUQALISWA KOKUSEBENZA/ UKUPHUNYEZWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUPHUNYEZWA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE EKUYA KUJONGWANA NAYO KWII FAYILE EZISUKA KWINKQUBO ENDALA. KODWA KE NOKO KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA ESIKULO ISENOKWAKHELA KWAYE IDITYANISWE KWINKQUBO ENTSHA, XA KUFUNYENWE KWAKUQALA,IMVUME EBHALIWEYO KUMPHATHI WENDAWO YEOHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NENKCAZO KUMAQWEQWE AMBATHISE
IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE KUPHELA XA KUKHO IMFUNEKO YOKO. MAKUTHATHWE INYAMEKO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI NEENKCAZO YEEFAYILE, NJENGOKO ZIBONISIWE KWINKQUBO, ZILANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE ZINDE KAKHULU, AMALUNGU ATHILE ANGAYONXALENYE YESIHLOKO ASENOKUSHIYELELWA. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO INKQUBO YOKWAKHIWA NGOKUTSHA NOKUPHUHLISWA: IZINDULULO ZONCEDO NGEMALI: IIPROJEKTHI EZIKHETHEKILEYO: AMAZIKO EZENKCUBEKO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: IIPROJEKTHI EZIKHETHEKILEYO. NAMGONA AMALUNGU ENOKUSHIYELELA, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUYINTLOKO MASINIKWE RHOQO KWAYE ISIHLOKO MASISOLOKO SIPHELELE NGOKWANELISAYO UKUCHAZA IZIQULATHO ZEFAYILE, UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI MAKABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU ANOKUSHIYELELWA KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGE-INKI ENGACIMEKIYO IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KWAKUNYE NEMIYALELO EFANELEKILEYO YOKUTSHABALALISA, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE ELAMBATHISE IFAYILE. MAKUSETYENZISWE AMAQWEQWE AMATSHA ENDAWENI YALOWO AGUGILEYO KWAYE OKO MAKWENZIWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IINKCAZELO EZINOMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLIKO KUPHELA. IZAHLULO MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO, KODWA MAKUNGAVULWA IIFAYILE YAZO NAZIPHI IINKCAZO EZINOMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
INKCAZO EKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZENTLOKO OKANYE IINKCAZO ZEEFAYILE ZIJOLISWE NJENGESIKHOKKELO KUPHELA KWAYE AKUFANELANGA UKUBA ZIFAKWE KUMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-H 2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU- H2.8.2.1 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE H2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ZEZIHLOMELO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO LULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
. IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 7 WEMIYALELO.
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
LE NKQUBO YOTHOTHO LOKUFAYILISHA YEMIHLA NGEMIHLA
EYEYODWA KWISEBE NGALINYE NEBONISA IINJONGO EZITSOLILEYO
NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, EZAHLULAYO NAKUYO
NAYIPHI I-OFISI EYENYE.
BONKE ABAPHATHISWA BEPHONDO KUNYE NENKULUMBUSO BANENKQUBO EYEYABO YOKUFAYILISHA, ESETYENZISWA NGABO KUPHELA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWA NEZINYE
IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA, IINKONZO ZOLUNTU NEENDAWO ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ISHEDYULI YOLAWULO LWEEREKHODI
ISEBE LEZOKHUSELEKO NONXIBELELWANO
IMIYALELO GABALALA
Izilungiso, izongezelelo nokunika ingxelo
Irejista yokutshabalalisa
Ukutshabalalisa
Ukuchonga
Inkcazo yemiqondiso yokutshabalalisa
IZIQULATHO
A I-ajenda nemizuzu
B Iingxelo
C Imiba yezemali
D Iirejista
F Iifoto
G Ezeentlobo ngeentlobo
H Izaziso ezijikelezayo ezifunyenweyo
I Iirekhodi ezithunyelwa ngoomatshini bombane
J Izixhobo ezivakalayo nezibonakalayo
Imiyalelo gabalala eya kwishedyuli kulawulo lweerekhodi
Ulawulo lweshedyuli
Ulawulo lweshedyuli ngumsebenzi owabelwe uMlawuli weeRekhodi. Akukho zilungiso kunye ne- okanye izongezelelo emazenziwe kwishedyuli ngaphandle kwemvume yeli gosa.
Izilungiso, izongezelelo nokunika ingxelo
Zonke izilungiso nezongezelelo mazifakwe rhoqo kumphathi wendawo yephondo, yokugcina iimbalo ezibalulekileyo ukuze azigqale, anike imvume anike nemvume yokutshabalalisa.
Ikopi engundoqo
Ikopi engundoqo yeshedyuli yolawulo lweerekhodi ifayilishwa kwifayile eyodwa kwaye iboniswa ngolo hlobo kumphandle wefayile. Le kopi igcinwa ligosa elibizwe apha ngasentla emaliqinisekise ukuba igcinwe isemgangathweni nokuba umyalelo womhlathi wesi-2 uyalandelwa.
Irejista yokutshabalalisa
Nje ukuba kunikwe umyalelo ozinzileyo wokutshabalalisa imiba ekwishedyuli
Yolawulo lweerekhodi, makuphunyezwe irejista yokutshabalalisa. Le rejista yahlulwe ngokweminyaka, umzekelo: 2002, 2003, 2004, njalonjalo. Xa umba uvaliwe, usingiselo lwawo malufakwe phantsi konyaka lowo ziza kutshatyalaliswa ngawo. Umba ovalwe ngo-2002 nomyalelo wawo wokutshatyalaliswa ingu-D 3, uya kufakwa phantsi konyaka u-2005, oko kwenza kube lula ukubona ukuba yiyiphi imiba emayitshatyalaliswe kunyaka othile. Kuyakhuthazwa ukusetyenziswa komqukumbelo oshiya iphepha likhululekile kuba akulula ukuqikelela kwangaphambili, inani lamaphepha afunekayo ngonyaka.
Ukutshatyalaliswa
Imiba mayitshatyalaliswa rhoqo - kanye ngonyaka, ubuncinane apho kufuneka kufakwe khona isiqinisekiso sokutshabalalisa esivunyiweyo. Masifakwe kuMgcini wendawo yePhondo, yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
Ukuphawulwa
Yonke imiba mayiphawulwe kwiqweqwe elingaphandle lefayile, ngenani negama njengoko kwishedyuli yolawulo lweerekhodi kunye nemiyalelo yokutshabalalisa efanelekileyo. Umyalelo wenani nokutshabalalisa mayibhalwe kwibloki erektendyula,
Inkcazo yemiqondiso yokutshabalalisa
A20 - Tshintshela kwindawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo kwiminyaka engama-20 emva kokuphela konyaka ezazenziwe ngawo iirekhodi.
D - Tshabalalisa (intsusa ngokwayo ibonisa ixesha emayigcinwe lona)
D7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuvalwa.
AP - Ingahlala elugcinweni lombutho ixesha elingasikelwanga mda. Xa ukutshatyalaliswa kusenzeka, umzekelo; xa I-ofisi ivala okanye kuchithwa/
kutshatyalaliswa impahla, mayitshintshelwe kwindawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
DAU - Tshabalalisa ngokukhawuleza emva kokuba uphengululo lweencwadi lugqityiwe.
DAU3 - Tshabalalisa kwiminyaka emithathu emva kokuba uphengululo lweencwadi lugqityiwe.
DAU7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuba uphengululo lweencwadi lugqityiwe.
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
Ukonganyelwa kwengxelo ezePhondo
Ukonganyelwa kweZikhalazo zeenkonzo zezoMthetho ziphikisana ne-SAPS oko kusenziwa lilungu lasekuhlaleni
Izikhalazo ezikhalazela amapolisa
Ingxelo zezinto ezibalulekileyo nenjongo yokupolisa
Ucwaningo lwesizwe lokuthintela ulwaphulo-mthetho Izinto ezilixabiso kuluntu jikelele kunye neeProjekthi zabafundisayo
Uphando olubalulekileyo lwemihla ngemihla
Ingxelo yothintelo lolwaphulo-mthetho
Ucwaningo lweeNkqubo zeSebe
Iinkqubo zePhondo
Uluntu/Amapolisa - unxulumano
Unxulumano kubupolisa boluntu
Iingxelo zezehlo
Unxulumana kuLuntu namaPolisa
Ulungiselelo lweentlanganiso
Izikhalazo: Isosayethi yoLuntu
Ukonyuselwa kwizikhundla eziphezulu: Umgaqo-nkqubo
Ukususwa kwabasebenzi kwiindawo abakuzo- Umgaqo-Nkqubo
Ukususwa kwabasebenzi kwiindawo abasebenza kuzo- uKutshintshwa
Ukususwa kwabasebenzi kwiindawo abasebenza kuzo- UkuSekondwa
Ukususwa kwabasebenzi kwiindawo abasebenza kuzo- Amalungiselelo okunika umtyhi
Ulawulo lwabasebenzi- Umgaqo-Nkqubo
Ulawulo lwabasebenzi- Ingxelo yenkqubela
Ulawulo lwabasebenzi- Isimo semali samaGosa
Ulawulo lwabasebenzi: Izigqibo namanyathelo ezohlwayo
Ulawulo lwabasebenzi: Ukuqeshwa kwamagosa ayesakusebenzela iSebe
Ulawulo lwabasebenzi: Ukuqeshwa kwamaGosa ayesakusebenzela iSebe
Ulawulo lwabasebenzi: Impahla enxitywayo
Ulawulo lwabasebenzi: Imvume yokufumana izipho
Ulawulo lwabasebenzi: Iintsuku zekhefu/ ucwangciso
Ulawulo lwabasebenzi:Iidile-si zamaGosa
Ulawulo lwabasebenzi: Uncedo lwabasebenzi kwiiProjekthi zikaRhulumente
Ulawulo lwabasebenzi: Ulawulo lwemivuzo
Ulawulo lwabasebenzi: UMgaqo-Nkqubo
Ezemali: Imibuzo yesiqhelo
Ezemali-Ukulungiswa kwemivuzo
Ezemali- Ukuhlawulwa kwemivuzo
Ezemali- Ukutsalwa kwemali emivuzweni
Ezemali-Imali enikwa ukulungiselela Ukugcinakala kakuhle ngexesha lehambo
Ezemali-Imali evunyelweyo kunye neeBhonasi
Imali evunyelweyo kumhlaba wegosa
Imali evunyelwe ukusetyenziswa ekwamkeleni nasekonwabiseni
Ezemali-Imali evunyelweyo kunye neebhonasi
Uncedo-mali lokuthenga izindlu kunye nenkxaso
Ezemali: Ibhonasi yemali elungiselelwe abaphathi abaPhezulu
Ezemali: Amabango enziwa liSebe nawenziwa kwiSebe
Ezemali: Intlawulo ngokusebenza iiyure ezigqithileyo kwezifanelekileyo
Ezemali: Imivuzo yenkonzo ende
Umgaqo-Nkqubo weehambo nezithuthi
Uhambo+izithuthi- Imvume yeehambo namalungiselo
Uhambo + ukugcina isithuthi Amalungiselelo endawo yokuhlala
Imibandela yangaphakathi
Iingxelo nezingeniso- Ukunyanga ngokunika umsebenzi
Imibutho yezonxibelelwano lwabasebenzi- Uthethathethwano
Ntlanganiso Intloko yeSebe
I-Ajenda neMizuzu yeNtlanganiso yeKomiti yaBaphathi
Iingxelo zonyaka- Ingxelo ezihlanganisiweyo
Iingxelo neziNgeniso zoko kuhamba nezehlo
IiNkomfa Abafazi kwezolimo
INkomfa yamalungiselelo okusetyenziswa kakubi kweziselo ezinxilisayo
INkomfa Iveki yamaSiswi 1999 Ukonyulwa nokubhaliswa kwamalungu
IiNkomfa Ulwakhiwo ngokutsha noPhuhliso
INkomfa Ukonyulwa kweZifundo zoManyano loLuntu
INkomfa 2000: Ukusingisa kwiNgqesho Ngokulinganayo, kwabantu abagula ngokwengqondo nabakhubazekileyo ngokwasengqondweni
IiNkomfa- uHlelo lwezemali yoluntu olusebenza ngokufanelekileyo
Iingxoxo ezibunkomfa- Imibuzo yesiqhelo
INgxoxo ebunkomfa umgaqo-siseko namalungelo oluntu 1996
INkomfa- IVeki eJolise kuMasakhane
INkomfa-Ukwakhiwa kwmbilini yokusebenzisana yaBaphathi bePhondo
Inkomfa- ubudlelwana phakathi kuburhulumente kunye nolawulo lwePhondo
INkomfa-IVeki eJolise kuMasakhane
Iingxoxo ezibunkomfa-Ulwakhiwo lozinzo lwentsebenziswano kuLawulo lwePhondo
Iingxoxo ezibunkomfa-Ezamanzi
Iingxoxo ezibunkomfa- Ulwabiwo nokwazelela lolawulo loshishino lasecaleni lezokhuseleko
Iingxoxo ezibunkomfa -Umgangatho ukuziphatha kakuhle nobumbano koluntu
Ulwaphulo-mthetho kuMntla koloni
Iingxoxo ezibunkomfa-Indawo enye enye yokunika iinkonzo zeProjekthi
Iingxoxo ezibunkomfa Amaxesha omsebenzi we-NIA ngoKhuseleko lwangaphakathi nokuthatha amanyathelo okuzikhusela kuqala
Iingxoxo ezibunkomfa- IProjekthi yokwenza- Ubuchule bokuLawula
Iingxoxo ezibunkomfa: Uyilo lwendlela yokuphatha imicimbi yeSebe
Iingxoxo ezibunkomfa:Uhlolo lweCandelo neendlela ezizezinye zokuphuhlisa iinkonzo
Iingxoxo ezibunkomfa zokulwa ubuqhophololo
Ukukhawuleziswa kwenguqu kwiinkonzo zoburhulumente
Iingxoxo ezibunkomfa zamasebe onke ngoyilo lwendlela yokuphatha umcimbi kwezolimo
Iingxoxo ezibunkomfa: Ulwazi ngomkhuseli woluntu jikelele
Iingxoxo ezibunkomfa ngengqesho ngokulinganayo
Iingxoxo ezibunkomfa ngamacebo okudala amathuba emisebenzi
Iingxoxo ezibunkomfa:Uyilo lwendlela yokusebenza oluhlangeneyo- ezempilo
Iingxoxo ezibunkomfa: Izifudo ngamalungelo oluntu
Iingxoxo ezibunkomfa ngokulwa ucalucalulo ngokobuhlanga
I-Ajenda neMizuzu: iNtlanganiso yeKomiti yokulwa uLwaphulo-Mthetho
I-Ajenda neMizuzu yeKomiti yokuHlanganisa yamaLungu aphezulu
I-Ajenda nemizuzu :iKomiti yezikhundla, yezokhuseleko nonxibelelwano
I-Ajenda neMizuzu:Unxibele-lwano lweLizwe ekuXhatshazweni kwamabhinqa
INkomfa yeSebe lokuthintela uLwaphulo-Mthetho
INkomfa engeKomishoni kaMazwe ngamazwe ekuthinteleni ukuxhomekeka kwiziselo ezinxilisayo neziyobisi
IIngxoxo ezibunkomfa ngeesemina kwezoPhando ngoLwaphulo-Mthetho
Iingxoxo ezibunkomfa ngoThintelo loLwaphulo-mthetho
Intlanganiso yeKomiti ehlangeneyo engaphantsi kwenye, yokuthintele ulwaphulo-mthetho
INtlanganiso, i-ajenda nemizuzu yeForam yokuhlanganisa yeSebe lePhondo lezoKhuseleko noNxibelelwano
Iintetho zokuVula zaBaphathiswa
Enxulumene nemisebenzi yokuxhasa
Iintlanganiso, ii-ajenda nemizuzu yeentloko zamasebe
INtlanganiso yeKomiti yoThintelo loLwaphulo-mthetho
Ikomiti ephantsi kwenye yophuhliso lwezkhiwo, yeSebe lezekhaya nezindlu
INtlanganiso yeKomiti yoLawulo
I-Ajenda neMizuzu yomgaqo-nkqubo yobongameli obungaphantsi kobunye
Intlanganiso yabaphathiswa belizwe lonke
Intlanganiso yekomiti yealamente, yokudambisa indlala
UWiso Mthetho: Umthetho wezoLawulo lweZithuthi eziNdleleni kuMntla Koloni
UWiso-Mthetho: Ukufakelwa koMthetho oyilwayo weenkundla zoqhawulo-mtshato
UWiso-mthetho: UMthetho oyilwayo wemali eyintlawulo kwumaziko ovoto
UWiso-mthetho: umthetho wamalungiselelo ophuhliso
Uwiso-mthetho wokwenziwa nokulungiswa kwemipu
UWiso-mthetho: UMthetho ka-200 wolawulo lwentlekele- ukwenziwa nezilungiso
UWiso-mthetho:ukutolikwa nezimvo ngokwasemthethweni, zamazwe onke ngokufudukela kwelinye ilizwe
UMthetho oyilwayo; UMthetho wezeZindlu kwiPhondo
UMthetho oyilwayo; umthetho weSebe likarhulumente
UMthetho oyilwayo: eminye imthetho-imithetho yezeMali
Amalungiselelo nolawulo: amacandelo amatsha nomgaqo siseko we-ofisi
Amalungiselelo nolawulo: Ukukhutshwa kwegunya nguMlawuli oyiNtloko (DG): wexeshana
Imisebenzi, ukuphunyezwa kweenkonzo zoluntu kunye nokubeka esweni
Ukusekwa kwendlelo yombono neenjongo
Umgaqo-Nkqubo wamaLungiselelo noLawulo
UWiso mthetho kulawulo lweenkonzo zikarhulumente: ukutolikwa noluvo lwasemthethweni
Uphuhliso lonxweme olunokugcinakala
Ulawulo lwerekhodi yenkqubo yokufayilisha imbalelwano: Imbalelwano engahlelwanga
Ukuqulunqwa kwamalungiselelo nolawulo, ukuvunywa nezilungiso
Ulawulo lwenkqubo yokufayilisha imbalelwan: imibuzo yesiqhelo
Umgaqo-nkqubo wolawulo lweerekhodi
Amalungiselelo okhuseleko; Ucwangciso lokulungiselela isehlo esisaquphe
Imblelwano, inkqubo yokufayilisha: imbalelwano engahlelwanga
Iingxelo zophando nokumiselwa kokwenziwa kwezinto kakuhle
Izilungiso
Imibuzo yesiqhelo ngophando ngokwenziwa kwezinto kakuhle
IiNkqubo ze-Ofisi nemiyalelo /imithethi ye-Ofisi
UWiso-Mthetho: ukuthiwa thaca
Eminye iMithetho: ukutolikwa
Umyalelo/uMthetho weNkonzo zobuRhulumente: uluvo lwangaphakathi nolomthetho
IMithetho: Uyilo nezilungiso
uMthetho wokuvuma ukumiselwa kwabo babesakucinezeleka
Ukukhutshwa kwamagunya nguMphathiswa
Ukukhutshwa kwamagunya nguMphathi oyiNtloko (DG)
Ukukhutshwa kwamagunya liGosa lezeMali
Iingxelo nokumiselwa koPhando
Ukutshintshwa usuka/ usiya kwelinye isebe
Imbalelwano: inkqubo yokufayilisha
Ukucwangcisela nokulungiselela izehlo zesaquphe
IKhabhinethi ibonana nabantu
Ukwabiwa kwamagunya
<fn>xho_Article_National Language Services_URHULUMENTE WEPHONDO LOMNTLA-KAPA.txt</fn>
UMthetho wokuKhuthazwa kweLungelo
Lokufikelela kuLwazi: Incwadana yokufunda
YeSebe lezeZindlu noRhulumente weNdawo
ISINGENISO
Ukuzinikela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela elwazini/ kulwazi kunika imbeko ngokwemfanelo yomthetho-siseko, ukunika intsingiselo yelungelo elisisiseko, lokufikelela kulwazi olugcinwe nguRhulumente okanye ulwazi olugcinwe kummandla wangasese.
Lo Mthetho luphuhliso olungumgama xa sijonga imbali yelifa lokufihla izinto, lifa elo esilizuze kumashumi eminyaka lolawulo olungekho mthethweni. Ngalo Mthetho sikhanyisa isibane sokuphelisa iimfihlelo nokuthula obekuluphawu lwamashumi eminyaka yolawulo nokuphatha ngocalucalulo.
UMthetho, nombolo 2 ka-2000 wokuKhuthazwa kwelungelo lokuFikelela kuLwazi, ulungiselela ilungelo lokufikelela kulwazi elisemthethweni eliphethwe ngurhulumente namaqela abucala njengenye yezona njongo ziphambili.
Eli lungelo lakunceda ekukhuthazeni kokwenziwa kwezinto elubala, ukuba nokuphedula ngezenzo, ulawulo olunempumelelo, lwamaqela kawonke-wonke nawabucala.
Ngokweli lungelo, liya kwenza ukuba abantu bethu babe nokuthath'inxaxheba ngokupheleleyo baze bathathe izigqibo ezikhokelwa lulwazi ekwakhiweni ngokutsha kwesizwe sethu ngolwazi.
Ngaphaya koko lwengeza ekwakheni isiseko sethu ukukhuthazeni ngenkuthalo intlalo apho abantu boMzantsi Afrika banelungelo elinempumelelo lokufikelela kulwazi ukwenzela ukuba babbe nokusebenzisa kwanokukhusela onke amalungelo abo ngokupheleleyo.
Igunya elinikwe urhulumente ngabantu beli lizwe yayikukuba aphumelelise inguqu, eziya kuphucula umgangatho wentlalo yabo bonke abemi boMzantsi Afrika. UMthetho lo, uyakongeza ngokuvakalayo kwisiseko esiluqilima esakhela phezu kwaso, kwiinzame zethu zolawulo nokuphendula ngezenzo, okufanelekileyo.
INTSHAYELELO
Owona msebenzi uphambili woMthetho weLungelo lokuFukelela kuLwazi ka-2000, owabhengezwa ngoMatshi ka-2001, kukwakha uluntu apho abantu boMzantsi Afrika banendlela yokufikelela kulwazi olufanelekileyo. Eli suntswana litsha lowiso-mthetho lilungiselela ukuba bonke abemi boMzantsi Afrika bangeneli nje kukusebenzisa amalungelo abo, koko, okukokukon akubalulekileyo, babe bawakhusele onke amalungelo abo njengoko edalangcwe kuMthetho-siseko. UMthetho woKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo sokuzinzisa/ ukumanyanisa amalungiselelo ngokuhambelana noMthetho oYilwayo njengoko uthiwe thaca kuMthetho-Siseko.
Inkululeko yethu yoMzantsi Afrika ihleli kwiintsika zenkululeko, umakulingwane nokuhlonela isidima soluntu. Lo Mthetho mtsha yinxalenye, ebalulekileyo kwinkqubo yenguqu, njengoko iqinisa/ibethelela iziseko ezibekwe kuMthetho oyililwayo.
Phantsi komthetho wobandlululo, isithethe yayikukuba iintshukumo nemisebenzi karhulumente kunye nolawulo lwakhe zazigutyungelwe emfihlakalweni nokuthula tu, kufihlwa izenzo zokungcola /zorhwaphilizo kwanezo zingekho mthethweni. Ngolonyulo lwenkululeko lka-1994, siqalise indlela entsha enyanzelisa inkcubeko yokwenza izinto elubala kunye nokuba nokuphendula ngezenzo zakho.
UMthetho wokuKhuthazwa kweLungelo lokuFikelela kuLwazi unikezela uluntu loMzantsi Afrika lulonke ngendlela yokuba noncedo lokufikelela kulwazi oluvela kumaziko oburhulumente nawangasese.
Lo Mthetho mtsha uncedisa iimfuno zawo onke amaziko ukuba athi rhoqo ukwenza ngokusemthethweni kwaye abe nokuphendula ngazo zonke izenzo zawo. Lo mthetho mtsha ubhengezwe njengelinye inyathelo elitsha ekwakheni ubomi obunggcono ngokunika iindlela kumhlali nje, ongephi ukuba abe nokufikelela kulwazi olunokubamba amaziko angasese kunye nakawonkewonke enokuphendula ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
ISIQULATHO
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
C. INKQUBO YOKUCELA UKUFIKELELA KULWAZI
D. UKUBEKWA NGEENDIDI NOKUHLELWA KWEENGXELO EZIBHALIWEYO
E. IINGXELO EZIFUMANEKA NGOKUZENZEKELAYO
G. AMANCEDO, IINKQUBO ZOKUBHENA KUNYE NEZICELO ZENKUNDLA
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
Isebe lezeZindlu noRhulumente wendawo liSebe elifuna nelizama ukomeleza amandla okusebenza kukamasipala ukunikeza eluntwini iinkonzo ezinempumelelo nenkuthalo. Ukuze iSebe libe nokuphumeza injongo yalo ngeyona ndlela inempumelelo, liye lohlulwahlulwa ngokweenkqubo ezine ezizezi: uLawulo; uRhulumente weNdawo; iiNkonzo zobuGcisa; kunye noYilo noPhuhliso. Imisebenzi yezi nkqubo yile:
ULawulo
Eli lungu liqinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo iyenziwa/iyakhiwa ze iguqulelwe kubuchule bokuphatha umcimbi, obunokuqhubela phambili umcimbi nokuzilandelelanisa ngokwelungelo eliphambili nelibalulekileyo kwimisebenzi ekufanele yenziwe. Ijonga abasebenzi abafanelekileyo, iqinisekisa ukuba kukho uqingqo-mali olucwangciswe nolubalwe kakuhle nokuba izenzo seSebe ziyahambelana nowiso-mthetho lukarhulumente.
URhulumente weNdawo
Eli lungu likhuthaza oomasipala abanokuzenzela/ ukuziphilela kwezoqoqqosho nangokwamaziko. Lilungiselela ulawulo olufanelekileyo koomasipala kwakunye nenkqubo yenguqu.
Liqinisekisa ukuba oomasipala babeka ezindaweni ezifanelekileyo amaziko asebenza kuqala engathunywanga ukulungiselela amaxesha kaxakeka , entlekele.
Iinkonzo zezoBugcisa
Eli candelo liqinisekisa ukuphunyezwa ngempumelelo kweeprojekthi zenkxaso-mali yezindlu. Linceda kuzalisekiswa kweeprojekthi ezimalunga namancedo-mali eyinkunzi kunye neeNkqubo zamaziko akhoyo zooMasipala abamanyeneyo. Lincedisa oomasipala ekuxabiseni/ukuqikela ixabiso leempahla ezifana nezindlu nomhlaba.
UYilo noPhuhliso
Eli candelo liphuhlisa iSakhelo (ifreyim) soYilo lwamaPhondo kunye nobuchule bokwenza uphuhliso beeDolophu naMaphandle ukuze oomasipala basebenzele kuso. Lwenza lula ulungiselelo lwezindlu, amaziko akhoyo neenkonzo ngokuhambelana neenoYilo loPhuhliso loomasipala. Ukubekeleleka kweenkqubo ezihambelana neeNjongo zoPhuhliso/uYilo olumanyeneyo loPhuhliso loMhlaba, iiprojekthi zolawulo lokusetyenziswa komhlaba, izindlu namaziko akhoyo ukuya kumanqanaba okuvunywa kwazo.
UMphathi
UNobhala
ULawulo olungaphantsi: Ulawulo olungaphantsi: Ulawulo olungaphantsi:
UYilo lweeDolophu Ulawulo lomhlaba nemiba uYilo lweeDolophu
Injongo: ukuphatha Injongo: ukuphatha iinkonzo Injongo: ukuphatha
Imicimbi yeDolophu neye- zomhlaba nezobugcisa imicimbi yeDolophu
Ngingqi Imisebenzi: 1. Ukuphatha neyeNgingqi imicimbi yolawulo lomhlaba imicimbi yomthetho-siseko nolawulo lwayo
Imisebenzi ISekela-Mphathi Imisebenzi
ICandelo: Ulawulo lomhlaba ICandelo: 1. Uku-
Injongo: phu, na-
X ISekela Mphathi
ICandelo: URhulumente wendawo ICandelo: Amaziko ezindlu asel'ekhona ICandelo:
INjongo: Ukunikela iinkonzo zo- kunye noPhuhliso Iinkonzo
Rhulumente weNdawo Injongo: Ukunikela amaziko zeNkxaso ezezindlu asel'ekhona kunye no- Injongo:
Phuhliso Ukunikela iinkonzo zenkxaso
Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi
lele
Ukucebisa iziphathamandla 2. Ukuhlola impahla efana 2. Ukulungisele-
zeNdawo nomhlaba nezindlu kwenkxaso, ezi-
nywa, umsebe-
cingo
Ukucebisa oomasipala 3. Ukunxibelelana noluntu ngemiba enxulumene nengxowa-mali
Inqanaba lomsebenzi Inqanaba lomsebenzi Inqanaba lomsebenzi
X ISEKELA MPHATHI 1 X ISEKELA MPHATHI
X IGOSA ELIKHULU 1 X IGOSA ELIKHULU
LOLAWULO LOLAWULO 1 X IGOSA
ELIKHULU
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LOLAWULO LOLAWULO
WOLAWULO WOLAWULO WOLAWULO
X UMXABISI 1 X UMCWANGCISI 1 X UMCHWETHEZI
WEDOLOPHU NOMMANDLA 1 X ISITHUNYWA/
ISIGIDIMI
X UMHLOLI WEMPAHLA 2 X UMNCEDISI
EFANA NOMHLABA NEZINDLU GABALALA
X IGCISA LAMASHISHINI 1 X UMSEBENZI
IGCISA LEZINTI ZABEMI OLAWULA
GABALALA IMFONOMFONO
IZAKHIWO
X IGOSA LOKUMANYANISA
ABAHLALI
x Isekela-Mphathi
Icandelo: Urhulumente wendawo Icandelo: Amaziko ezindlu Icandelo: Iinkonzo Icandelo: Iindawo
Injongo: Ukunika iinkonzo akhoyo kunye nophuhliso zenkxaso zasemaphandleni
Zorhulumente wendawo Injongo: Ukunikezela izindlu Ukunika iinkonzo Injongo: Ukunika
Namaziko akhoyo kwano- zenkxaso iinkonzo gabalala
Phuhliso kumaphandle
Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi Umsebenzi
Ukwenza amalungiselelo 1. Ukwenza umsebenzi 1. Ukwenza amalungiselelo 1. Ukwenza eenkonzo zorhulumente wolawulo gabalala eenkonzo zenkxaso amalungiselelo wendawo eenkonzo zobu-
zobuchwepheshe
Ukunika iingcebiso 2. Ukunika iinkonzo 2. Ukwenziwa kwama- 2. Ukulungisele-
anje ngerejistri, la ukuchwetheza, isithunywa, umlawuli wemfonomfono, unogada
Ukucebisa oomasipala 3. Ukuxibelelana noluntu 3. Ukulungiswa ngemiba enxulumene entlalweni kweendlela neengxowa-mali zabo 4. Uyilo lwedolophu neNgingqi
INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi INqanaba loMsebenzi
X ISEKELA MPHATHI 1 X ISEKELA MPHATHI 1 X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA
LOLAWULO
X IGOSA ELIPHEZULU 1 X IGOSA ELIPHEZULU 2 X UMABHALANA 2 X UMABHA-
LOLAWULO LOLAWULO WOLAWULO LANA WOLA-
NTLOKO
X IGOSA LOLAWULO 1 X IGOSA LOLAWULO 2 X UMABHALANA 1 X IGOSA ELI-
X UMABHALANA 3 X UMABHALANA 1 X UMCHWETHEZI 1 X INGCALI YO-
KHANDA
GABALALA
X UMXABISI 1 X MHLOLI WEMPAHLA 1 X ISITHUNYWA 1 X IFOLIMANI
EYINTLOKO
GABALALA
X INGCALI YOSHISHINO 2 X UMNCEDISI 1 X IFOLIMANI
KWEZOLUNTU GABALALA EYINTLOKO
X UMCWANGCISI 1 X UMLAWULI 1 X ISIKHULU
GABALALA
BENZI (IZAKHIWO) GABALALA
Ngokuhambelanayo noMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi, kuya kwanyulwa iSekela leGosa loLwazi ukuncedisa igosa elihethiweyo lolwazi kwiPhondo, kumsebenzi wokulungiselela inkqubo yokufikelela kulwazi / kwiirekhodi. Nazi iinkcukacha zonxibelelwano:
ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
ISITHUBA : INtloko yeSebe
IFEKSI : 053- 8318718
C. INKQUBO YOKUFAKA ISICELO SOKUFIKELELA KULWAZI
Ngokuhambelanayo noMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi, kuya kwanyulwa iSekela leGosa loLwazi ukuncedisa igosa elikhethiweyo lolwazi kwiPhondo, kumsebenzi wokulungiselela inkqubo yokufikelela kulwazi / kwiirekhodi. Nazi iinkcukacha zonxibelelwano:
ISEKELA LEGOSA LOLWAZI
ISITHUBA : INtloko yeSebe
IFEKSI : 053- 8318718
C. INKQUBO YOKUFAKA ISICELO SOKUFIKELELA KULWAZI
Ngokwalo mthetho mtsha: UMthetho 2000 wokuKhuthazwa ukuFikelela kuLwazi, nawuphi na umntu unelungelo lokufaka isicelo sokufikelela nakoluphi ulwazi olugcinwe ngurhulumente okanye elinye iziko likawonkewonke.Ukuze umntu abe nokufikelela kulwazi, kufuneka azalise uxwebhu lwesicelo sokufikelela kulwazi, olufumaneka nakuliphi isebe lakwarhulumente. Umceli kufuneka ke azalise ngokubanzi kangangoko anakho, uxwebhu olwabelwe oku ukulungiselela ukuba iSekela leGosa loLwazi leziko likawonkewonke libe nokuyikhangela lula irekhodi. Olu xwebhu kufuneka emva koku lugqithiselwe kwiSekela leGosa loLwazi kwezi nkcukacha zoqhagamshelwano ezinikwe ngasentla. Ekufunyanweni koxwebhu lwesicelo kuya kwenzeka oku kulandelayo:
ISekela leGosa loLwazi liya kufumanisa ukub aingab alo mntu ufake isicelo solwazi ngufaki sicelo solwazi ngaye na (iinkcukacha ezingaye yena mceli). Ukuba nguceli ocela ulwazi olungaye akukho mrhumo aya kuwuhlawula. Kodwa ukuba ngaba ngumceli ocela olunye ulwazi (olungekho ngaye) umrhumo wesicelo oyi-R35.00
kufuneka uhlawulwe phambi kokuba kuqaliswe ukukhangelwa kwayo nayiphi irekhodi.
Nje ukuba ifunyanwe irekhodi, iSekela leGosa loLwazi liya kuyiphonononga lithelekise okuqulathiweyo kuyo kunye nomhlaba wokukhaba/ukusala isicelo.
njengoko kumiselwe eMthethweni.
Ukuba iSekela leGosa loLwazi liyasivuma isicelo sokufikelela kwirekhodi, umceli uya kwaziswa ngendleko ezenzeke ngenxa yokukhangela irekhodi kwanokuveliswa ngokutsha koxwebhu olufunwayo.
Zakuba zihlawuliwe iindleko zokufikelela, irekhodi okanye inxalenye yayo, ekuvunyelwe ukuba kufikelelwe kuyo, iya kuveliswa kwakhona ze igqithiselwe kumceli.
Xa kuthe kwenzeka ukuba isicelo singavunywa , umntu uya kwaziswa ze iinkqubo zokubhena komntu zilandele.
UKWAHLULWA NOKUHLUZWA KWEEREKHODI
Iirekhodi kwiSebe lezeZindlu kunye noLawulo lwendawo zahlulwe zaziirekhodi zembalelwano nezinye iirekhodi.
Imbalelwano iyalawulwa kwaye ilawulwa ngokweendlela ezimbini zokufayilisha ezivunywe ukuba zisetyenziswe e-ofisini yiNdawo yePhondo yokulondoloza izibhalo ezibalulekileyo. Yonke imbalelwano enxulumene nabasebenzi ilawulwa yiNkqubo efanayo yokuFayilishwa kweMisebenzi yaBasebenzi . Yonke imbalelwano enxulumene neMisebenzi yeNkqubo yokuFayilisha enguMbindi ekuthe kanti eli sebe alikabi nayo. IiFayile zabantu ngabanye ezivulwe ngokwezi nkqubo zimbini ziboniswe kwiRejista yeFayile eziVuliweyo efakelwe apha.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ngokwemigaqo yeshedyuli yoLawulo lweeRekhodi, shedyuli leyo engekavunywa yiNdawo yePhondo yokugcina izibhalo zakudala ezibalulekileyo.
Ukususela ngonyaka we-1994 ukuya kowama-2001, kule meko, isebe belingahleli kwaye lingalawuli iirekhodi zalo ngokuhambelana nemimiselo yendawo yokugcina izibhalo zakudala ezibalulekileyo. Ezi rekhodi kungoku nje ziyafayilishwa ngokutsha kwinkqubo yohlelo oluvunyiweyo (iNkqubo yokufayilisha kunye noLudwe lwenkqubo yokuLawula iiRekhodi). Le ke, yinkqubo engenakugqitywa bumini, ngoko ke le ncwadana iqaqambisa kuphela ezo rekhodi esezihleliwe ukususela kwinyanga kaMatshi yowe-2001. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga zithi zifayilishwe kubuyelwa umva, le ncwadana ke ngoko, iya kuthi ihlaziywe ze iikopi zohlaziyo zinikezelwe rhoqo kwiKhomishini yoMzantsi Afrika yaMalungelo aBantu yoMzantsi Afrika.
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISEBE LEZEZINDLU KUNYE NOLAWULO LWENDAWO
IMIYALELO GABALALA KWIMISEBENZI YENKXASO YENKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ILUNGISELELWE ONKE AMASEBE AKWARHULUMENTE KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI KWAYE AKUVUMELEKANGA UKUBA ISETYENZISWE NAKWEYIPHI NA I/I-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO.
UKWENZIWA KWENGXELO
LONKE UHLAZIYO OKANYE IZILUNGISO KUNYE NOKUFAKELWA
UKUSHIYELELWA OKANYE UKUFAKELWA KOMGCA NGAPHANTSI
IKWAKUKUPHENGULULA KUFUNEKA KUNIKEZELWE RHOQO
KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO
ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO UKUZE AZITHATHELE INGQALELO
FUTHI AZIVUME NGOKUSESIKWENI. KWIIMEKO APHO UHLAZIYO /
ULONGEZELELO LUJIKELEZISWA NGENDLELA YEMIZUZU
ETHUNYELWA IJIKELELZISWE KWABO BACHAPHAZELEKAYO, IKOPI
YAYO MAYIQALE IGQITHISELWE KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO
YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO, UKUZE
ANIKE IMVUME. UKWENZELA UKUBALULA KOKUKHANGELWA
KWANOKULUNGISELELA ULAWULO OLUVAKALAYO, IZAZISO
MAZINONJOLWE UNYAKA NGAMNYE UQALE NGENOMBOLO
YOKUQALA , UMZEKELO: 1/1998, 2, 1998, NJALONJALO.
UKUFUMANISA NGEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWE IBAMBELA- MPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO HLAZIYO/KWANGEZELELWA KWINKQUBO OKUVUMELEKILEYO UKUBA LWENZIWE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IZIBHALO ZAKUDALA EZIBALULEKILEYO KWANELI GOSA.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKUTHE NGQO
ONKE AMAGOSA APHATHA IMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA KUFUNEKA ABE NOLWAZI OLUPHELELEYO LOTHOTHO LWENKQUBO ASEBENZA NGALO KWAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUHLANGATYEZWANA NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA KUFUNEKA KULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUNGONAKALISWA KWEIZINTO ZEXABISO EZISETYENZISWAYO KWANOKUTHINTELA NOKUGCINWA KWEZINTO EZISEBENZISEKA NJE OKWEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO EEFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO ENZIWE KUYO YONKE LE NKQUBO. EZI FAYILE ZIBONAKALA LULA NGOPHAWU OLUNGU- 'P" NJENGOKO LINJALO ILUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUSINGISELA, UMZEKELO: LP, ILP, NJALONJALO. ZONKE IIMEKO EZIPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KWANEMIGAQO MAYIPHATHWE APHA KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKWAZI UKUKHANGELA NGOKUKHAWULEZA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA/ INTETHO ELITHI IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISIWE APHA NGASENTLA, LISINGISELA KWIMIYALELO EPHATHELELE KUMSEBENZI WECANDELO NJENGENTO EPHELELEYO INGENGOMYALELO NGOKUSINGISELE KUMALUNGU ABASEBENZI BEBODWA NGOKUZIMELEYO, DE KUFIKE IXESHA APHO UMGCINI WENDAWO YEPHONDO YOKULONDOLOZA IMIBHALO YAKUDALA EBALULEKILEYO, ATHI ANIKELE IGUNYA ELINOKULAHLWA NGOKUMALUNGA NENKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KHONA MALUNGA NEFAYILE YEPROJEKTHI. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KWENZA ISIGQIBO SOKUBA INGABA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO IBE KUPHELA INGAYIYO EFAKWA KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO NJE UKUBA KUNIKEZELWE IGUNYA ELINOKUCITHWA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESINGENAKUBA SAJIKWA ESITHATHIWEYO KWIFAYILE ENGU-A20, KUFUNEKA ZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENDLELA YOKUKHANGELA ISINGQINISO KWISIHLOKO APHO ISEHLO /ITYALA SIGQITYEZELWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SITHATYATHWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ANONXULUMANO MAZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZEKELO, APHO INGXELO EQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE ISIGQIBO EKUFIKELELWE KUSO, KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO MAKUBEKWE KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELINONXULUMANO. IMBALELWANO EKUHLANGATYEZWENE NAYO NGAPHANDLE KWEEFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO KUFUNEKA ZIPHELELE KWEZO ZIBHEKISELELE EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MA INGABEKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO ENGENANTO YAKWENZA
NOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA
OKULUNGISIWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEEMEKO EZINGANYE, EZINGESOSIPHUMO
SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZILUNGISO
ZOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE NGOKUPHELELEYO KUTHOTHO OLUYINTLOKO OKAYE EZINGAPHANTSI KOLO LUYINTLOKO,
EYODWA ZEMEKO ETHILE EKHETHEKILEYO EZINGENAFAYILE
IKHOYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO, UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA ADIBANE NOMGCINI WENDAWO YOKUGCINA IZIBHALO EZIBALULEKILEYO, WEPHONDO UKUZE KUBE NOKUVULWA IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
.ZILUNGISELELWE IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO KWIINDAWO
ELUHLOBO LWEXESHANA, ENGAFUNI MANYATHELO WAMBI
ELANDELA IMPENDULO YESIQHELO. ZIBONISWA NGOPHAWU U-"R"
KWINKQUBO YEEFAYILE NJENGELUNGU LOKUGQIBELA ZENOMBOLO
YOKUSINGISELA YEFAYILE. ZINGAZE, KUFAYILISHWE APHA IMICIMBI
EBALULEKILEYO,NAPHANTSI KWAZO NAZIPHI IIMEKO.
IINGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUYINTLOKO LWEENGXELO, IZINGENISO NENGXELO,
KWENZIWE KUPHELA AMALUNGISELELO EZO NGXELO NEZINGENISO
EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO
NGAPHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE ULUDWE OLUYINTLOKO
OLULOLUNYE. UTHOTHO OLUYINTLOKO LWEENGXELO NEZINGENISO
LWENZELWE UKUSETYENZISWA KUPHELA KWINGXELO YEZINGENISO,
AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YOMCIMBI NAKULUPHI UTHOTHO
OLUYINTLOKO OLULOLUNYE.
IKOPI EBALASELEYO/ EPHETHE ZONKE
IKOPI EBALASELEYO YIKOPI KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, EPHETHE
YONKE IMICIMBI ESELE IVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO
YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, WEPHONDO NEBONISA
INDLELA EMAZIVULWE NGAYO NEMAZINONJOLWE NGAYO
NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YAYO SELW IREKHODIWE
KWIKOPI EBALASELEYO KWAYE SELE IVUNYIWE NGUMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
KUNYE NOMLAWULI OPHETHE IIREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI
EYODWA EZIVULWE NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO
AWARHEKHODWA KWIKOPI EBALASELEYO. UMPHATHO WEEREKHODI
MAKAQINISEKISE UKUBA UPHENGULULO NEZILUNGISO
EZIFAKELWEYO ESEZIVUNYIWE ZIREKHODWA NGOKO NANGOKO
KWIKOPI EBALASELEYO . IKOPI EBALASELEYO YINDLELA
YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE KUFUNEKA IGCINE
NGOKUKHUSELEKILEYO NGOKUVALELWA KUGCINO LOMLAWULI
WEEREKHODI. MAKUTHATHWE INKATHALO UKUQINISEKISA UKUBA
AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2000, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO EHLELIWEYO: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2822. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU28211 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2822 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ALUHLOBO OLUFANELEKILEYO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE.. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGWO ONKE AMASEBE EPHONDO LOMNTLA KOLONI KULAWULO LWAMAPHONDO. YEYEMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI KUPHELA. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO. IKOPI YASO MAYIGQITHISELWE , KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO ZILUNGISO/ IZENGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ALWAZI UTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYLE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO LANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOLUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
INGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO, IZINGENISO KUNYE NENKCUKACHA, KULUNGISELELWE KUPHELA EZO NGXELO NEZINGENISO EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZINGENISO ZINIKIWEYO KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, UTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEZINGENISO MAISETYENZISWE KUPHELA XA NGABE INGXELO OKANYE ISINGENISO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI OLUNYE ULUHLU OLUNGUNDOQO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI, NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUMEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2000, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU2.8.2 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ALUHLOBO OLUFANELEKILEYO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO LULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWA NEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA, IINKONZO ZOLUNTU NEENDAWO ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
S.1 UWISO-MTHETHO KUNYE NEENKQUBO
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Izihlomelo
Imithetho nemimiselo yokuziphatha
Imibuzo yesiqhelo yeNkonzo zoLuntu
Inkcazo/ukutolika
Amanyathelo ngokutshaya
S. 2 ULAWULO LWEZIKHUNDLA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukumiselwa kwesikhundla
Ukudalwa nokuguqulwa kwesikhundla
Amacwecwe adweliswe imisebenzi
Ukuhlelwa kwezikhundla- I-Ofisi yoMmandla
UMgaqo-nkqubo
Ukuxatyiswa komsebenzi
S 3 IIMFUNO ZOMSEBENZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Uthotho lwamaqondo okulinganisa umvuzo
Uncedo lwezempilo
Uhlahlo lwabiwo-mali lwePhondo
Iiyure eziseMthethweni nokuba khona
UYilo lokuQesha ngokuLinganayo
Ukuthathela ingqalelo yenkonzo ende
Uthotho lwemithetho yokuvuzwa (undoqo)
S. 4 UKUFUNWA KWABASEBENZI ABATSHA KUNYE NELAHLEKO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukufunwa kwabasebenzi abatsha nokufunwa kweelahleko
Ukwaziswa kwezikhundla ezitsha
Izikhundla ezisigxina
Abasebenzi abaqeshwe ngokusayina izigqibo nezivumelwano
Ukunqunyanyiswa kwabasebenzi
S. 5 UQEQESHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iimeko
Izifundo zemfundo enomsila
Ukubekwa esikhundleni
Ubugcisa bokuPhatha/ ukuLawula, obuthe xaxe phambili
Izifundo zoMphathi weeRekhodi
Ukuphicothwa kobugcisa
Uqeqesho oluzala ukukhula komqondo wabasebenzi, ngezikhundla zabo
Uqeqesho kwiiNkqubo zoLungiselelo
Ucwangcwiso lwezabasebenzi
Imfundo esiseko yabaDala
Izifundo ngoBugcisa bokuBhala
Izifundo zokuLawula ukusebenza kwabasebenzi
Ulawulo longquzulwano kunye nokunxibelelana okuvakalayo
IYunivesithi yeNtshona Koloni
Uqeqesho lobudlelwana phakathi kwemisebenzi yoluntu naleyo iyeyasekhusini
Izifundo zeNkqubo Zabatyala izindlu
Izifundo zolawulo lwemihlaba
Inkqubo yezifundo zabasebenzi abaxhasa iSebe
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo ngexabiso labasebenzi
IiNkonzo zabaPhathi abakumabakala aPhezulu
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhl;a evalwe ngawo
S.8 UKUSHENXISWA KWABASEBENZI
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukutshintshwa
Ukuthunyelwa kwamagosa ukuba asebenze kwenye indawo ixesha elithile
tshintshwa kwabasebenzi
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ingxelo yenkqubela
Iintsuku zekhefu anazo umntu kunye namalungiselelo
Iidilesi zamagosa
Amancedo abasebenzi kunye neeprojekthi zikaRhulumente
Ulawulo lokusetyenziswa kwabasebenzi
Izivumelwano ngendlela yokwenza umsebenzi
Ukuziphatha okugwenxa/ kakubi
Amanyathelo oKhuseleko
S.10 EZEMALI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlawulo
Ukutsalwa kwemali
Ukurhafiswa
Iindleko zeemfuno zemihla ngemihla nezokuhamba/tyele-
la
Iimali ezifakelelwa ukonwabisa/ ukwamkela amanye amagosa/iindwe-ndwe
Uncedo-mali lwentlawulo yendlu nokumela
Imali evunyelwe ukususwa kwenye indawo usiwe kwenye
Ukuvuzwa nokuBuyekezwa kwaBasebenzi
S.11 UHAMBO KUNYE NEZITHUTHI
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iihambo nezicwangciso ezivunyiweyo
S.12 IMICIMBI YASEKHAYA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukuvuyisana novelwano
Imibutho yabasebenzi
S.13 IINGXELO NEZINGENISO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Amaxwebhu ezicelo zemivuzo yabasebenzi
S.14 IMICIMBI YONXULUMANO NABASEBENZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Uthethathethwano
Abameli nabaMeli babasebenzi
Izenzo neentshukumo zokuchasa nokukhalaza
UWISO-MTHETHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IziBhengezo zeziMiselo zemiThetho noLawulo
UYilo neZilungiso
UYilo neZilungiso
UkuTolikwa kwentsingiselo neZimvo zaseMthethweni
UkuTolikwa kwentsingiselo neziMvo zaseMthethweni
ULUNGISELELO NOLAWULO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Okufunyenweyo
Ukuhlanganiswa kweNgxelo yoMbono neNjongo yoMsebenzi
Ukuyilwa koMsebenzi noLwabiwo lweMisebenzi
Isigxina
Amacandelo
Umgaqo-nkqubo
Uyilo lweNjongo zoMsebenzi weSebe
Iingxelo zeNkqubo
Itrasti yoLawulo lweeRekhodi zeZizwe
Izicelo zokuVunywa
Ukuqokolelwa, ukuVunywa neZilungiso
Uhlolo
UMgaqo-nkqubo
Ithuba likaxakeka/ Amalungiselelo kokuthandabuzeka kwento enokuhla
Izisombululo,iZigqibo zeSigqeba soMbuso/iKhabhinethi
Ukwabelwa kwamagunya kwabo bakumanqanaba aphantsi
Izimemo neMibulelo
Ukwabiwa kwezixhobo zokudubula kunye neembumbulu kubasebenzi
EZEMALI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ulwazi nokuNikwa kwezimvo
Imibuzo yeSiqhelo
Uthelekelelo Gabalala
Ukunikezelwa koHlahlo -Lwabiwo-Mali
UkuQinisekiswa koHlahlo-Lwabiwo-Mali
Ukutshintshwa kwengxowa-mali
Imibuzo esesikweni
UkuQinisekiswa koHlahlo-Lwabiwo-mali
Iingxelo
AmaXwebhu eXabiso leNkangeleko noKhuselo lwemali
Izithuthi
Ezemali: Ukuqeshwa nemisebenzi yamagosa ocalulo-mali
Inkcitho: IiNdleko zoMthetho
Izicelo zeNgxowa-mali
Inkonzo zoluntu ezithengiweyo
Izicelo zeNgxowa-mali
Iminikelo, ukuMelwa ngamali
Noncedo-mali oluvela ngaphandle
Amabango abangwa kwamanye amaSebe
Indawo yogcino-Mali yePhondo
Ukuvalwa konyaka-mali
Amabango angenisiweyo nenkxaso-mali ehlawulweyo
IINDAWO YOKUHLALA
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IMibuzo yesiQhelo
Ukucocwa kweziza
Amaziko obunini
Iindawo zokuhlala zikaRhulumente
IiGaraji neeNdawo zokuPakisha izithuthi
IINDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Ukubalulwa
Iminikelo yamaxabiso omsebenzi ofun'ukwenziwa
Ukukhululwa yiBhodi yamaxabiso emisebenzi efun'ukwenziwa
EzeSebe
Ukukhululwa yiBhodi yamaXabiso emisebenzi efun'ukwenziwa
I-Ofisi kaNdlunkulu
Ukuchithwa kwempahla engaphaya kwaleyo inokusetyenziswa kunye naleyo ingasenakusebenzis-eka kwakhona
Iifoni
Iinkonzo zokuhambisa impahla ngokukhawuleza nangokungxamisekileyo
Imiyalelo enikwa ngoomatshini
EZOTHUTHO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Umgaqo-nkqubo
Izithuthi: Iingozi kwiziThuthi ezizimoto zikaRhulumente
Izicelo
Zokulungisa/ ukungciba
Amacwecwe /amaphepha ekubhalwa kuwo ingxelo
Izithuthi:Imibhalo, iilebhile ezincanyathiselwa kwizithuthi
Iikhadi zepetroli
Izithuthi ezithengwe ngenkxaso karhulumente
Ukunikwa kwamaphepha mvume okuqhutywa nokufakwa kwi-inshorensi kwezithuthi
Ukusetyenziswa kwezithuthi zikaRhulumente ngamaGosa angekho msebenzini
Ukuqeshwa kwezithuthi
Ulawulo loKrozo lweZithuthi
UPAPASHO NOKWAZISWA KUNYE
NOTHUNGELWANO/UNXIBELELWANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Imibuzo yesiqhelo
Amalungiselelo
EzamaPhondo
UKUSEKWA NEENTLANGANISO ZAMAQELA NEMINYE IMIHLANGANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlanganiso: Ezezindlu -Izakhiwo
Ukusekwa neentlanganiso zamanye amaqela neentlanganano zeKhansile zamaPhondo, ezixXoxela ukulukuhlela kwizigqibo ezithile
Iintlanganiso: Ulawulo lokuSetyenziswa koMhlaba
Amanyathelo oLawulo lwangaPhakathi
EZO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iingxoxo zokuThelekelela iNgozi
Iingxoxo zokwabelwa kwamagunya kwabo bakumanqanaba asezantsi
Iingxoxo zeziFundo ngaMalungelo aBantu
Iingxoxo zoLawulo lokuPhuhliswa nokuKhuliswa kwaBasebenzi
Iingxoxo zokuPhuhliswa nokuKhuliswa kwaBasebenzi
Iingxoxo ezingemiba yeNguqu
Iingxoxo zaBantu abaKhubazekileyo
Iingxoxo kunye neengxoxo ze-NHBRC
Iziseko zokuqala kunye namaxesha eengxoxo zokusebenza e-HP
Iingxoxo zokugada nokuxatyiswa kweeprojekti zamanzi nezococeko
Ingxoxo ngeqela lezobuchwepheshe elihlangeneyo
Iingxoxo ngeze-Palamente yomzantsi Afrika
Iingxoxo ngokuXabisa iFuthe lezoKusingqongi-leyo
Umgaqo weNdlela yoKuziphatha
Amalungiselelo obuChule bokuphatha umcimbi
Amaqela anika uQeqesho
Iingxoxo zeMithetho eMitsha
UKUSEKWA NEEENTLANGANISO ZAMAQELA NEZINYE IINDIBANO
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Iindibano: Izifundo ngamaLungelo oLuntu
Intlanganiso yeeNtloko zamaCandelo
IYunithi yeNguqu
IKomiti yoQeqesho kwiPhondo
Ikomiti yezoRhwebo, engaphantsi kwaleyo inkulu
Inkomfa yoMgaqo-nkqubo wezeSini 24/06/02
Ikhansile yePhondo yokusa iNgxoxo kwicala elithile
IKomiti yoCwangciso loPhuhliso olujongene nabakwizingaelisezantsi
ULawulo lweeProjekti
IINTLANGANISO
Inombolo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
Intlanganiso yeSebe loMphathiswa
Iintlanganiso yabachaphazelekayo ekufumanekeni kwaManzi
Imiba yeNguqu
Amalungiselelo eeNtlanganiso Ukuziphatha gwenxa
I-Ajenda yeKomiti yePhondo, yokuQuquzelela uQeqesho
IKomiti yokutshabalalisa indlala, yamacandelo ahlangeneyo
INGXELO, IZINGENISO NOLWAZI
Inombolo yefayile
Inkcazo yefayile
Umhla evulwe ngawo
Umhla evalwe ngawo
IiNgxelo neziNgeniso zezehlo ezingalindelekanga
Ulwabiwo
UMGAQO WENKQUBO WOKULAWULA IIREKHODI
LOMNTLA KOLONI
IMIYALELO GABALALA
ULAWULO LOMGAQO WENKQUBO
IZILUNGISO, IZONGEZELELO NOKUNIKA INGXELO
UKUTSHABALALISA
UKUCHONGA
UKUCHAZWA KWEMIQONDISO YOKUTSHABALALISA
ULUDWE LOKUQULATHIWEYO
A. I-AJENDA NEMIZUZU
B. IINGXELO
C. IMIBA YEZEMALI
D. IIREJISTA
E. UPAPASHO OLUSHICELELWEYO
F. IZINTO NGEZINTO
G. IZAZISO EZIJIKELEZAYO EZIFUNYENWEYO
H. IIREKHODI ZOOMATSHINI BOMBANE
ULAWULO LWESHEDYULI
Ulawulo lweshedyuli lwabelwa uMphathi weeRekhodi. Akuvumelekanga ukwenza utshintsho okanye ukufakela nantoni na kwishedyuli ngaphandle kwemvume yeli gosa.
IZILUNGISO, IZONGEZO/IZIFAKELO KUNYE NENGXELO
Kufuneka zonke izilungiso noko kongeziweyo kungeniswe kuMlawuli wePhondo, wendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo ukuze azigqale, azivume ze anike imvume yokutshabalalisa.
IKOPI ENGUNDOQO
Ikopi engundoqo yeshedyuli yolawulo lweerekhodi ifayilishwa kwisigqubuthelo sefayile esisodwa kwaye ibonakaliswa ngolo hlobo kumphandle wefayile. Le kopi igcinwa leli gosa libalulwe apha ngasentla ekufuneka liqinisekisile ukuba isoloko ihamba nexesha.
UKUTSHATYALALISWA KWEREJISTA
Nje ukuba linikwe igunya lokutshatyalaliswa kwemiba ekwishedyuli yolawulo lweerekhodi, kufuneka kuphunyezwe iirejista zokutshabalalisa. Le rejista yahlulwe ngokweminyaka, umzekelo: 2002, 2003, 2004, njalonjalo. Xa umba uvaliwe, usingiselo kuwo malufakwe kunyaka oza kutshatyalaliswa phantsi kwawo. Umba ovalwe ngowe-2002 ... omyalelo wawo wokutshatyalaliswa ingu- D3, ngoko ke uya kufakwa phantsi konyaka we-2005, ngolo hlobo kube lula ukubaona ukuba yiyiphi imiba emayitshatyalaliswe kunyaka othile. Kuyakhuthazwa ukusetyenziswa kwesibophaleli samaphepha ohlukeneyo njengoko kungenakwenzeka ukuqikelela inani lamaphepha afunekayo, phambi kwexesha.
UKUTSHATYALALISWA
Imiba kufuneka itshatyalaliswe rhoqo- kanye ngonyaka ubuncinane- apho kufuneka kufakwe khona isiqinisekiso semiyalelo emiselweyo kuMphathi wePhondo wendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
Yonke imiba mayalathwe kwiqweqwe elingaphandle, ngenani negama njengoko evela kwishedyuli yolawulo kweerekhodi kunye nomyalelo wokutshabalalisa ofanelekileyo. Inani kunye nomyalelo wokutshabalalisa mazibhalwe ngebloki ebuxande (rektendyula).
INKCAZO YEMIQONDISO YOKUTSHABALALISA
A20 - Ukutshintshelwa kwindawo ekugcinwa kuyo iimbalo ezibalulekileyo kwiminyaka engama- 20 emva kokuphela konyaka ezazenziwa ngayo iirekhodi.
D - Tshabalalisa ( intsusa ngokwayo imisela ixesha lokugcinwa)
D7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuvalwa
AP - Ingashiyeka elugcinweni lombutho ixesha elingasikelwanga mda.
Xa kutshatyalaliswa, umzekelo, xa I-ofisi ivala okanye impahla ichithwa, kufuneka itshintshelwe kwindawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
DAU - Tshabalalisa ngokukhawuleza emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
DAU3 - Tshabalalisa kwiminyaka emi-3 emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
DAU7 - Tshabalalisa kwiminyaka esi-7 emva kokuba kugqitywe ukuphicothwa kweencwadi zemali.
IZIQULATHO
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE UKUTSHATYALALISWA
KUYO
Imizuzu Igumbi 4
Ulawulo
Imizuzu Igumbi 4
Imizuzu Igumbi 4
Ikomiti yobugcisa bolwazi lwamaPhondo
Imizuzu Igumbi 45
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINGXELO 1 Ingxelo yonyaka Intloko yeSebe (2000/2001)
Ingxelo yophicotho zincwadi Intloko yeSebe
Ingxelo yomphicothi zincwadi Intloko yeSebe
Iingxelo zenkqubela yeeProjekthi Intloko yeSebe
Inkcazo zemivuzo Umlawuli wezibonelelo zabasebenzi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EZIGCINWE KUYO UKUTSHATYA-
LALISWA
IMIBA 1 Irejista yempahla Igumbi 12
YEMALI
Inkcazo yezemali Igumbi 12
Inkcazo zebhanki zokwenza uthelekiso Igumbi 12
Amaqela Igumbi 12
Irejista yetshekhi Igumbi 12
balalana bemali yokusetyenziswa xa kukho into efunekayo
Irejista yoluhlu Igumbi 12
lweempahla
Amaxwebhu Igumbi 12
exabiso lembonakalo
Irejista yamatyala Igumbi 12
semthethweni
Uhlahlo lwabiwo- Igumbi 10
mali
Iincwadi zengxelo Igumbi 12
zeemoto
Iincwadi zabatyeleli Igumbi 89
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IIREJISTA 1. Ukutshatyalaliswa ERejistri
Ikopi engundoqo KuMlawuli weeRekhodi yenkqubo zokufayi-
Irejista yemali ERejistri ethunyelweyo
Irejista yeposi ERejistri eqinisekisiweyo okanye ethunyelwe ngerejista
Irejista yabanika Igumbi 89
izibonelelo
Irejista yempahla Igumbi 89
ethunyelweyo
Ishedyuli yolawulo UMlawuli weerekhodi lweerekhodi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IIREJISTA 1. Ukutshatyalaliswa Erejistri
Iirejista zefayile Erejistri
Ikopi engundoqo Kumlawuli weerekhodi yomsebenzi ongowona
Irejista yeposi e- Erejistri qinisekisiweyo okanye eposwe ngerejista
Irejista yabanika Igumbi 89
izinto eziyimfuneko
Irejista yempahla Igumbi 89
ethunyelwayo
Ishedyuli yolawulo Kumlawuli weerekhodi lweerekhodi
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO UKUTSHATYALALISWA
IINCWADI 1. Iincwadana Igumbi 52
Iincwadana Igumbi 52
Iziphekepheke zezaziso Igumbi 52
Imijuxuzo nemiboniso Igumbi 52
yePhondo
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINTLOBO 1. Iincwadana ezithunyelwa amalungu ERejistri
NGEENTLOBO ombutho
Iidayari zomsebenzi Kwi-ofisi yomntu ngamnye
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
IINCWADI 1. Iincwadi ezithunyelwa KwiRejistri ekulawulo
EZITHUNYELWA jikelele, zezaziso oluyintloko
JIKELELE, ZEZAZISO
UDIDI INKCAZO I-OFISI EGCINWE KUYO
UKUTSHA-
EZISEBENZA 1. Ezi rekhodi aziyonxalenye yolawulo oluvunyiweyo
NGOMBANE lwenkqubo ZEREKHODI ezisebenzisa umbane kwaye
Azikafakwa ngokusemthethweni kuludwe lwezo nkqubo.
Zikhona zona kwaye zilawulwa kwiikompyutha zegosa
Ngalinye kulawo aqeshwe apha kwiSebe .
Ezi rekhodi zilandelayo zinokukhangelwa ngabaceli ngaphandle kokufaka isicelo esisodwa sokufikelela okufuneka kwenziwe.
Iingxelo zonyaka nezinye Jonga iShedyuli yoLawulo lweeRekhodi kunye neRejista yeeFayile ezivuliweyo
Amacebo obuchule bokuphatha nokusetyenziswa komcimbi
Uhlahlo lwabiwo- mali namaxwebhu anxulumene noko Jonga iShedyuli yoLawulo lweeRekhodi kunye neRejista yeeFayile ezivuliweyo
Zonke iifayile zomgaqo-nkqubo ezidalwe ngokungqinelana neNkqubo yokuFayilisha
Emsebenzi ikukuxhasa ngokufanayo (eboniswa ngesimaphambili esingu H) kunye neNkqubo yokuFayilisha yoMsebenzi oFanayo waBasebenzi ( eboniswa ngesimaphambili u S)
Ingxelo-mali zonyaka zeSebe
Zonke iirekhodi ezikhe zapapashiwa ngaphambili (umzekelo, amaphekepheke, iincwadana zendaba ezithunyelwa kumalungu, iifoto, njalonjalo)
Zonke iirekhodi ezingabalwanga kwezi zingasentla ziboniswa kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo nakwiShedyuli yoLwulo lweeRekhodi. Ukuba nokufikelela kule yokugqibela kufuneka kwenziwe ngokufaka isicelo umntu ngamnye.
UKUBONISANA, UKUTHATH'INXAXHEBA NOKUBA NEGALELO EKWAKHIWENI KOMGAQO-NKQUBO
Ngeenkqubo ezithi "Isigqeba sombuso(ikhabhinethi) sidibana nabantu" nezithi " Isigqeba sombuso (ikhabhinethi) sidibana nolutsha", iKhansile eLawulayo ifumana igalelo nokungenelela koluntu okunokuba nefuthe ekwakhiweni komgaqo-nkqubo okanye ekwenziweni kwemisebenzi yawo. Ngaphaya koko, ukwenziwa kwesigqibo seKhansile eLawulayo sikhokelwa sikwaziswa, phakathi kwezinye izinto, ziimfuno zabahlali ezivakaliswe kwiintlanganiso ezibekwe ngokokubaluleka kwazo.
H. UNCEDO, IZIBHENE, IINKQUBO NEZICELO ZENKUNDLA
Xa kunokwenzeka ukuba iGosa loLwazi lukwalelele ukufikelela kwiirekhodi ezigcinwe nguRhulumente okanye iQumrhu loLuntu, umntu ofuna ulwazi unelungelo lokubhena kwisigqibo eso. Njengenxalenye yoku, xa ukufikelela kwirekhodi ebandakanya omnye umntu, kunokuthi kuvunywe, loo mntu ungomnye naye unelungelo lokubhena kwisigqibo eso. Isibheno siya kuphononongwa NguGunyaziwe oFanelekileyo. UGunyaziwe oFanelekileyo uya kuhlalutya isicelo kunye nerekhodi ngokokuhambelana nemigqaliselo yokuKhuthazwa koMthetho weLungelo lokuFikelela kuLwazi. Wowe-2000.
Xa kunokufumaniseka ukuba isicelo sakhatywa ngokungekho mthethweni, uGunyaziwe oFanelekileyo uya kusijika isigqibo sokuqala seGosa loLwazi ze avumele ukuba nokufikelela kwirekhodi. Umceli uya kuthi aziswe ngezigqibo nangentlawulo ekufuneka ikhutshelwe ukuveliswa kwerekhodi okanye inxalenye yayo.
Kwimeko apho uGunyaziwe oFanelekileyo athe wabe uyasixhasa isigqibo seGosa lolwazi, sokunganiki ilungelo lokufifikelela kwirekhodi, umceli uya kwaziswa ngeso sigqibo. Umceli uya kuthi aziswe nangamancedo angamanye.
Akuphela onke amancedo ezibheno zangaphakathi, njengoko echongwe liQumrhu loLuntu, umceli unelungelo lokubhenela enkundleni.
Ubume bezibheno zangaphakathi enkundleni, njengoko zichongwe nguMthetho, zimi ngolu hlobo:
Isibheno sangaphakathi-
Mazisiwe okanye zigqithiselwe kwiGosa loLwazi zelo qumrhu loluntu lichaphazelekayo, kwidilesi okanye kunxibelelwano afumaneka kulo.
Masityumbe isihloko sesibheno sakhe sangaphakathi.
Masichaze izizathu zakhe zesibheno sangaphakathi.
Singabandakanya naluphi ulwazi olulolunye olwaziwayo ngumbheni.
Ukuba, kufuneka umbheni echaze indlela athanda ukwaziswa ngayo kunye nayo yonke inkcukacha, ngaphaya kwempendulo ebhaliweyo.
Xa kunokwenzeka ukuba kubekho intlawulo yesibheno, le ntlawulo ma ihambe isibheno esibhaliweyo esiya kwiGosa loLwazi. Intlawulo yokubhena ebekiweyo, xa ikho, mayihlawulwe. Xa isibheno sithe sahlawulwa, isigqibo sesibheno sinokumiswa de ibe yenziwe intlawulo.
Isibheno esibhaliweyo masixele idilesi yeposi okanye inombolo yefeksi.
Ukuba isibheno sifakwe emva komda wexesha elimisiweyo, oko kukuthi iintsuku ezingama-60/ 30, uGunyaziwe oFanelekileyo, xa kunesizathu esivakalayo, makakuvumele ukufakwa kwesibheno sangaphakathi.
Xa uGunyaziwe oFanelekileyo enokukukhaba ukufakwa kwesibheno sangaphakathi kuba ixesha loko liphelile, makanike isaziso kuloo mntu obefake isibheno sangaphakathi.
IGosa loLwazi, kufuneka lifake kwiGosa eliFanelekileyo oku kulandelayo, zingaphelanga iintsuku zomsebenzi ezili-10 emva kokufunyanwa kwesibheno sangaphakathi :
Isibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Isizathu sezigqibo ezibandakanyekayo;
Ingaba isibheno sangaphakathi siphikisana nokwaliwa okanye ukunikwa kwelungelo lokufikelela; kunye
Neenkcukacha zonxibelelwano zawo nawuphi umntu ongomnye ekufuneka azisiwe.
Ukuba iGosa eliFanelekileyo liqulunqa isibheno sangaphakathi esiphikisana nokwaliwa kwesicelo selungelo lokufikelela kwirekhodi ephathelele kumntu okanye iqela lesithathu , uGunyaziwe oFanelekileyo makazise loo mntu okanye elo qela lesithathu ngesibheno sangaphakathi, ngaphandle kokuba zonke iinzame zokufumana umntu okanye iqela l esithathu aziphumelelanga. Xa kuthe ke kwenzeka ukuba umntu okanye iqela lesithathu lithe laziswa, loo mntu okanye elo qela maka- okanye malivunyelwe ukuba linike iingxelo ezibhaliweyo okanye ezinikwa ngomlomo.
Xa kusenziwa isigqibo kwisibheno sangaphakathi, uGunyaziwe ofanelekileyo ugqala oku kulandelayo:
Iinkcukacha ezichazwe kwisibheno sangaphakathi esibhaliweyo;
Izizathu ezifakwe liGosa loLwazi ukuze kufikelelwe kwisigqibo esenziwe kuqala;
Naluphi na umelo okanye ukunikwa kwengxelo okuthe kwenziwa;
Ukuba umntu okanye iqela lesithathu akana-/alinakufunyanwa, kwa into yokuba loo mntu/ elo qela khange a/lifumane ithuba lokunika ingxelo yokuba kutheni isibheno sangaphakathi kufuneka sichithiwe.
UGunyaziwe oFanelekileyo angasiqinisekisa isigqibo sokuqala okanye esiyintsusa okanye unokunika isigqibo esitsha. Isigqibo sesibheno sangaphakathi masenziwe zingaphelanga iintsuku ezingama-30 emva kokufunyanwa kwesibheno sangaphakathi. Nje ukuba isigqibo senziwe, uGunyaziwe oFanelekileyo makanike isaziso sesigqibo kumbheni, kuwo nakuwuphi umntu okanye nakuliphi iqela elilelinye kunye nakumceli, ze kangangoko, azise umbheni kuxwebhu olwaluceliwe. Isaziso sesigqibo masibandakanye oku:
Sichaze izizathu ezifanelekileyo zesigqibo;
Sichaze amalungiselelo omthetho ebekuqanyelwe ngawo;
Sikhuphel'ecaleni naluphi na usingiselo kwirekhodi;
Sichaze ezinye iinkqubo zobheno lwangaphakathi ezifumanekayo kumceli; okanye
Sichaze ukuba amaqela abandakanyekayo, oko kukuthi; umbheni, iqela lesithathu, njalonjalo, lingafaka isicelo enkundleni yamatyala ukuphikisana nesigqibo kwisibheno sangaphakathi zingegqithanga iintsuku ezingama-60 okanye ezingama-
( kwiqela lesithathu).
Xa ziphele tu iinkqubo zokubhena kwangaphakathi, umceli unelungelo lokufikelela kwinkundla yamatyala ukuze abhene kwakhona.
<fn>xho_Article_National Language Services_URHWEBO NGEZOLIMO.txt</fn>
Uluhlu lorhwebo lomfama wesikeyile esincinane
URHWEBO NGEZOLIMO
ISEBE: LEZOLIMO
iuPapashwe liSebe lezoLimo kwaye ifumaneka kwiZiko leZibonelelo, kwiCandelwana leeNkonzo zoLwazi lwezoLimo
iCandelwana:uRhwebo lwaseKhaya iNombolo yomNxeba: +27 12 319 6354
Urhwebo
Imveliso kufuneka iqhelaniswe norhwebo. Oku kuthetha ukuba kufuneka ufumanise ukuba yintoni efunwa ngumsebenzisi (efunekayo), uze uvelise (isitokhwe) loo mveliso uze uyithengise ufumane inzuzo.
Imfuneko nesitokhwe
Imfuneko kukuba abasebenzisi bazimisele ukuthenga kangakanani na ngexabiso elithile.
Isitokhwe yinto abavelisi abazimisele ukuyithengisa ngexabiso elithile.
Xa ixabiso linyuka abasebenzisi baya kuthenga kancinane, kodwa xa ixabiso lisezantsi bayakuthenga kakhulu okanye iintlobo ezahlukeneyo ezininzi zemveliso.
imfuneko
Isitokhwe
Inkqubo yorhwebo
Inyathelo loku-1
Yazi ukuba abasebenzisi bafuna ntoni kunye nabakukhethayo ngokwenza uphando lorhwebo.
Okubhalwe ngaphantsi kwamanani:
Ubulunga bubaluleke kakhulu. Kufuneka ingcamleke okanye ibukeke kakuhle!
Ubulunga bubaluleke kakhulu. Kufuneka ubenezininzi zokuthengisa.
Isitokhwe kufuneka sibe sininzi. Kufuneka ndisifumane qho kwaye ngexesha.
Umsebenzisi
Umlimi
Umthengisi iMarike i-arhente
Inyathelo lesi-2
Yazi ukuba yeyiphi kwezi zinto zithengiswayo efanele imveliso yakho.
Inyathelo lesi-3
Kucebe ukuveliswa kwemveliso.
Inyathelo lesi-4
Tyala isilimo ze usivune xa silungile.
Inyathelo lesi-5
Khetha ijelo lorhwebo elikufaneleyo kwaye apho ungenza inzuzo eninzi.
Okubhalwe ngaphantsi kwamanani:
Velisa isilimo
Thengisa imveliso ngenzuzo
Itsheyini yorhwebo
Itsheyini yorhwebo inoluhlu lwemisebenzi ukufumana imveliso kumlimi uyise kumsebenzisi.
Unokuxhamla ngokwengeza ixabiso kwiimveliso ukunyusa eyakho inzuzo ngokubandakanyeka ekuhlanjweni, ukupakisha, ukugcina, ukulungisa kunye nokuthengisa.
Ukuvelisa nokuvuna
Ukuthengisa
Iindleko zokuthengisa ziquka, uthutho, upapasho, kunye nogcino.
Ukugcina nokupakisha
Ukulungisa
Okubhalwe ngaphantsi kwamanani:
Ukunciphisa iindleko kwitsheyini ende yorhwebo unokusebenzisa ijelo elifutshane ngokuthengisela ngqo kumsebenzisi.
Abasebenzisi
I-arhente
Uthutho
Izinto zokupakisha
Ukongezwa kwexabiso ngokupakisha nokugcina de amaxabiso abe alungile kwenza ingeniso engaphaya.
Uthutho
Ukongezwa kwexabiso ngokulungisa kwenza ixabiso elingaphaya ngemveliso nganye ngoko ke oko kunyusa ingeniso.
Amanye amajelo orhwebo
Urhwebo lokuthengisa kwisango lefama
Umlimi uthengisela ngqo abathengi imveliso.
Umlimi uthengisela abasebenzisi kunye nabathengisi.
Urhwebo lwezinto ezisanda kuvunwa
Iintengiso zenziwa zii-arhente egameni lomlimi zize zifumane ikomishini. Ubulunga, ukupakisha kunye nokubekwa kubaluleke kakhulu kwaye imveliso kufuneka ibe ngendlela yemigangatho yokuhlelwa kunye nokupakishwa eyamkelekileyo.
Iintlanti zentengiso zemfuyo
Iintlanti zentengiso zemfuyo zinika inkonzo yorhwebo kubafuyi.
Okulungileyo
Akukho zindleko zothutho
Okungalunganga
Amaxabiso aphantsi
Okulungileyo
Iimarike ezinkulwana zinokusetyenziswa kakubi
Okungalunganga
Uthutho luyabandakanyeka
Okulungileyo
Amaxabiso aphezulu
Intabalala enkulu
Okungalunganga
Iindleko zothutho
Amaxabiso aphezulu emarike
Imingcipheko
Ukunqongophala kolwazi
Okulungileyo
Imarike inkulwana
Ixabiso elincinane eliqinisekisiweyo
Okungalunganga
Amaxabiso anokuba sezantsi kunamaxabiso "emarike"
Ukunqongophala kolwazi iFama ukuthutha
Abasebenzisi
Ivenkile ethengisayo
Urhwebo lwekontraki
Umfana uthengisa ngqo kumthengisi ngokwekontraki. Ukulunga, ubuninzi kunye namaxesha okuhambisa abaluleke kakhulu.
Urhwebo lomntu wonke
Umbutho womfama ngokuhlanganyelana urhweba ngesilimo kwimarike esesikweni.
Okulungileyo
Amaxabiso aqinisekisiwe
Okungalunganga
Isitokhwe samaxa onke iFama A
iFama B
iFama C
Uyibala njani inzuzo okanye ilahleko
Ubudlelwane phakathi kweendleko kunye nexabiso = inzuzo okanye ilahleko.
Okubhalwe ngaphantsi kwamanani
Ingeniso
Iindleko iNzuzo iLahleko
Ulwazi olunokusebenziseka loqhagamshelwano
ISebe lezoLimo
INombolo yomNxeba: 319 6000
iNombolo yomNxeba: 341 1115
iNombolo yomNxeba: 427 9700
INombolo yomNxeba:
INombolo yomNxeba: 841 2649
INombolo yomNxeba: 832 1036
<fn>xho_Article_National Language Services_URhulumente wePhondo loMtla Koloni (2001).txt</fn>
UMthetho wokuKhuthazwa kweLungelo
Lokufikelela kuLwazi
IMVULA-MLOMO
Ukuzibophelela koMzantsi Afrika kwilungelo lokuba nokufikelela kulwazi, kunika isidima semfanelo yoMgaqo- Siseko wethu ukuba unike ifuthe kwilungelo elisisiseko, lokuba nokufikelela kulwazi olugcinwe nguRhulumente okanye ulwazi olugcinwe kwindawo yangasese.
Lo Mthetho luphuhliso lwesiganeko esibalulekileyo xa sicinga ngelifa okanye imvelaphi yokufihla izinto esiyifumene njengelifa kumashumi ngamashumi eminyaka yolawulo ngabambalwa, olungekho mthethweni. Ngalo Mthetho sikhanyisa isibane ukuguqula izinto ukuze siphelise imfihlelo nokuthula obekuluphawu lwamashumi ngamashumi eminyaka yolawulo nokuphatha ngocalucalulo.
UMthetho, 2 wowe-200, oKhuthaza iLungelo lokuFikelela kuLwazi ulungiselela ilungelo lomgaqo-siseko, lokufikelela kulwazi olugcinwe ngurhulumente kunye nemibutho yangasese, njengenye yeenjonongo zawo.
Ngokweli lungelo, liya kulungiselela abantu bethu ukuba bathathe inxaxheba ngokupheleleyo ze benze izigqibo ezilawulwa lulwazi, ekwakheni ngokutsha isizwe ngolwazi.
Likwengeza ekwakheni isiseko sethu sokukhuthaza ngenkuthalo uluntu apho abantu boMzantsi Afrka banokufikelela kulwazi ngendlela evakalayo ukuze babe nokusebenzisa ze bakhusele onke amalungelo abo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu, ngabantu beli lizwe lalilelokwenza iinguqulelo eziza kuphucula umgangatho wobomi babo bonke abemi boMzantsi Afrika. UMthetho uya kongeza ngokubalulekileyo kwisieko esizinzileyo esakhela phezu kwaso, ekufuneni kwethu ulawulo olulungileyo nokuba nokuziphendulela.
INKULUMBUSO YOMNTLA KOLONI
INTSHAYELELO
Owona msebenzi ungundoqo woMthetho wowe-2000, welungelo lokuFikelela kuLwazi, owabhengezwa ngoMatshi ka-2001, kukudala intlalo apho abantu bomzantsi Afrika banendlela yokufikelela kulwazi olufanelekilayo. Eli suntswana lowiso-mthetho lenza ukuba bonke abantu boMzantsi Afrika bangabinakusebenzisa amalungelo abo nje kuphela, kodwa ngaphaya koko okona kubalulekileyo babe nokukhusela onke amalungelo abo njengoko edalangcwe kuMgaqo-siseko. UkuKhuthazwa koMthetho wokuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo ekuqinisweni kwamalungiselelo akuMthetho oYilwayo wamMalungelo njengoko ethiwe thaca kuMgaqo-siseko.
Ulawulo lwethu lwedemokrasi kuMzantsi Afrika lixhathise kwiintsika zenkululeko, umakulinganwe kunye nokunik'imbeko kwisidima soluntu. Lo Mthetho mtsha lilungu elibaluleke kakhulu winkqubo yenguqu, njengoko zizisomeleza iziseko ezendlalwe kuMthetho oYilwayo wamalungelo oluntu.
Isiqhelo phantsi kolawulo ngocalucalulo yayikukuba iinkqubo zikarhulumente nolawulo lwakhe zazigutyungelwe yimfihlelo nokuthi cwaka, tu, ukuze kuqumeke izenzo zobuqhophololo nezingekho mthethweni. Ngonyulo lwedemokrasi luka-1994, siqalise indlela entsha enyanzelisa inkcubeko nenkqubo yokwenza izinto elubala neyenza ukuba ubani abe nokuphendula ngezenzo zakhe.
UMthetho wokuKhuthaza ilungelo lokuFikelela kuLwazi unika uluntu loMzantsi Afrika indlela ecacileyo yokuba noncedo lokufikelela kulwazi oluvela kurhulumente okanye amaziko abucala.
Lo Mthetho mtsha wandisa imfuneko yawo onke amaziko ukuba asoloko esenza ngendlela esemthethweni nokuba abe nokuziphendulela kuzo zonke izenzo zawo. Lo mthetho mtsha ubhengezwe njelinye inyathelo lokwenza ubomi obungcono ngokunika iindlela kuwo wonke umntu, nongenagama na, ukuba abe nokufikelela kulwazi olunokuthi ekugqibeleni lwenze ukuba amaziko kawonke-wonke nalawo abucala abe nokuziphendulela ngezenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
IZIQULATHO
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
C. ULWAZI NGOKUFAKA ISICELO SOKUBA NOKUFIKELELA
D. UHLELO LWEEREKHODI NOKUHLUZWA KWAZO NGOKWEENDIDI
E. IIREKHODI EZIFUMANEKA NGOKUZENZEKELAYO UKUBA ZIFIKELELEKE
F. IINKONZO EZIFUMANEKA KWISEBE LENKULUMBUSO
H. AMANCEDO, IINKQUBO ZEZIBHENO KUNYE NEZICELO EZIFAKWA KWINKUNDLA YAMATYALA
A. ISAKHIWO NEMISEBENZI
I-Ofisi yeNkulumbuso yi-ofisi enemisebenzi eyenzelwa ukuqinisekisa ulawulo olufanelekileyo. Kubalulekile ukuba le Ofisi idlale indima yobunkokheli ukuze lifikelele kwiinjongo ezifanayo zePhondo. Le ndima yenkxaso iqinisekisa ukuba urhulumente kaZwelonke nowaseKhaya bayanxityelelaniswa bekwaqinisekisa, phakathi kwezinye izinto, ulawulo lwemali olufanelekileyo, ulawulo lwabasebenzi kwanokucwaningwa nokucwangciswa kwesebe, njalonjalo. Kukwabalulekile ukuba i-ofisi yeNkulumbuso iqinisekise intsebenziswano phakathi kolawulo, umgaqo-nkqubo kunye nocwangciso. Ngaphaya koku le Ofisi ilungiselela uPhando nohlalutyo loMgaqo-Nkqubo kunye nobuchule bokuphatha umcimbi wolawulo lwenguqu. Ukongeza koku, i-Ofisi yeNkulumbuso ikwanendima eyidlalayo eyodwa okanye eyeyequmrhu.Ngokunikezwa kweenkonzo zengcebiso kwezomthetho, iinkonzo zonxibelelwano, iinkonzo zolwazi ngendlela yobuchule beteknoloji, iinkonzo zeNkxaso yokuNikela kunye nezo ezima kube kanye endaweni, ithi izalisekiswe ke le ndima eyodwa/ yequmrhu.
Kucacile ukuba, ukuze kuqinisekiswe ukudlalwa ngokwanelisekayo kwendima yemisebenzi eyayanyiswe kwi-Ofisi yeNkulumbuso; kufuneka kube kho isakhiwo sokulungiselela, esanelisayo nesinefuthe. Isakhiwo sokulungiselela esipheleleyo esibonisa inani lamaqela azimeleyo, imisebenzi eyabiweyo nezikhundla ezabiweyo, zifakwe kwiSihlomelo A.
Ngokuvumelana noMthetho wokuKhuthazwa kokuFikelela kuLwazi, kuqeshwe iGosa loLwazi ukuqinisekisa ukwenza lula inkqubo yokufikelela kwiirekhodi zolwazi. Ukwengeza apho kukwaqeshwe namaSekela eGosa loLwazi ukuba ancedisane neGosa loLwazi kulo msebenzi. Iinkcukacha zeSekela leGosa loLwazi zim ngolu hlobo:
IGOSA LOLWAZI
ISIKHUNDLA : INtloko yeSebe
IINOMBOLO ZEFONI : 053- 8309600
IINOMBOLO ZEFEKSI : 053-8314474
C. INKQUBO YOKUCELA IMVUME YOKUFIKELELA KULWAZI/KWIIREKHODI
NgokoMthetho wowe-2000, wokuFikelela kuLwazi, nabani na unelungelo lokufaka isicelo sokufikelela kwiirekhodi zolwazi eziselugcinweni lukaRhulumente okanye naliphi na iQumrhu loluntu lonke. Ukuze ubani abe nokufikelela kwirekhodi, kufuneka loo mntu azalise uxwebhu lwesicelo sokufikelela kulwazi. Olu xwebhu kufuneka lugqithiselwe kwiSekela leGosa loLwazi kwezi nkcukacha zonxibelelwano zinikwe apha ngasentla. Nje ukuba sifunyanwe isicelo somntu, kuya kulandela le nkqubo:
ISekela leGosa loLwazi liya kuqinisekisa ukuba ingaba lo mntu ufuna ulwazi ngumceli ozicelela ngokunokwakhe okanye hayi. Oku kuthetha ukuthi, ingaba ulwazi luphathelele kuphela kulo mntu ufaka isicelo okanye hayi. Ukuba umntu ngumceli ozicelela ngokunokwakhe, akukho ntlawulo iya kuya kufuneka ngaphambili. Ukuba ulwazi aluphathelelanga kuphela kulo mntu ucela ulwazi, kuya kufuneka intlawulo engamaR35,00 ngaphambi kokuba inkqubo iqhubeke.
Ngoko ke, isicelo asinakugqithiswa de sibe sihlawulwe isixa-mali esifuneka kwangaphambili
Nje ukuba yenziwe intlawulo, iSekela leGosa loLwazi liya kuyalela igosa elifanelekileyo ukuba likhuphe i(i)rekhodi leyo(ezo) i(zi)fanelekileyo.
Yakukhutshwa irekhodi iSekela leGosa loLwazi liya kuluhlola olo xwebhu ze lithelekise iziqulatho zerekhodi nemihlaba yokwala njengoko ibekiwe nguMthetho.
Ukuba sinokuvunywa isicelo sokufikelela umceli / umceli ozicelelayo uya kwaziswa ngendleko afanele ukuzihlawula ukuze kuveliswe irekhodi kwakhona.
Xa yenziwe intlawulo yeendleko ezifanelekileyo, kuya kuveliswa irekhodi okanye inxalenye yayo leyo kunikwe imvume yokuba kufilelelwe kuyo. Yakuveliswa iya kuthi ke igqithiselwe kuloo mtu ubecele olo lwazi.
Kwimeko apho isicelo sokufikelela sithe asavunywa, uya kwaziswa loo mntu ubefake isicelo ngokungavunywa kwesicelo sakhe, aziswe nangeenkqubo ezifanelekileyo zokubhena, emazilandelwe.
D. UKUHLELWA KWEEREKHODI NOKUHLUZWA KWAZO
NGOKWEENDIDI
Iirekhodi kwi-Ofisi yeNkulumbuso zohlulwe ngokukhululekileyo ngokweerekhodi zembalelwano kunye nazo zonke iirekhodi ezingezezonxibelelwano (iirekhodi ezizezinye).
Imbalelwano ilawulwa iphathwe ngokweenkqubo zokufayilisha ezintathu, ezivunywe yiNdawo yePhondo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo ukuba zisetyenziswe kwiSebe eli. Yonke imbalelwano ephathelele kwimiba yabasebenzi ilawulwa ngokweNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi eFanayo yaBasebenzi; yonke enye imbalelwano ephathelele kwimisebenzi yokuxhasa, ilawulwa yiNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi eFanayo yaBasebenzi. Zombini ezi nkqubo zokufayilisha ziyagunyazisa kuwo onke amasebe kuLawulo lwePhondo loMntla Koloni - Northern Cape Provincial Administration (N C P A). Imbalelwano ephathelele imisebenzi engundoqo ye-Ofisi yeNkulumbuso ilawulwa yiNkqubo yokuFayilisha yeMisebenzi enguNdoqo eFanayo ekuphela eyeyodwa kule-Ofisi nengasetyenziswayo nakwawaphi amanye amasebe kwi-N C P A. Iifayile ezizodwa ezivulwe ngokweezi nkqubo zintathu zalathwe kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo, encanyathelisiweyo.
Ezinye iirekhodi zilawulwa ziphathwe ngokweShedyuli yoLawulo lweeRekhodi, engekavunywa yiNdawo yePhondo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo.
Ukususela ngowe-1994 ukuya kowe-2001, i-Ofisi yeNkulumbuso zange izihlele izilawule iirekhodi zayo ngokuhambelanayo nemigqaliselo yendawo yokugcina iimbalo ezibalulekileyo, kulo mba. Ezi rekhodi kungoku nje, zibuyela umva ukufayilishwa ngokweenkqubo zokuhlela ezivunyiweyo (iinkqubo zokufayilisha neeShedyuli zeLawulo lweeRekhodi). Le yinkqubo engenakugqitywa ngokukhawuleza kwaye le ncwadana ibonisa kuphela ezo rekhodi ezithe zahlelwa ukusukela ngoMatshi we-2001. Njengoko iirekhodi ezingahlelwanga zibuyiselwa ekufayilishweni, le ncwadana iya kuthi ihlaziywe kwaye iikopi ezihlaziyiweyo ziya kungeniswa rhoqo kwiKomishini yoMzantsi Afrika yaMalungelo oLuntu.
I-Ofisi yeNkulumbuso inenkqubo yokufayilisha enye eyeyayo ekungavumelekanga ukuba isetyenziswe lilo naliphi icandelo elilelinye kule Ofisi yeNkulumbuso.
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI EXHASAYO
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
IMIYALELO GABALALA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YEYAWO ONKE AMASEBE KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI KWAYE AKUVUMELEKANGA UKUBA ISETYENZISWE NAKUYIPHI I-OFISI/ II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUNIKWA KWENGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO UKUSHIYWA NOKUFAKELWA
KOMGCA NGAPHANTSI NAKO KUSISILUNGISO KUFUNEKA
ZINGENISWE RHOQO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO
YOKUGCINA IMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AZIGQALE KWAYE
AZIVUME NGOKUSEMTHETHWENI. KWIIMEKO APHO
IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHE ZAJIKELEZISWA NGESAZISO
ESIJIKELEZISWA MNTWINI WONKE, ESIKOPI YASO
EMAYIGQITHISELWE KWAKUQALA KUMPHATHI WENDAWO
YEPHONDO. UKWENZA LULA USINGISELO NOLAWULO
OLUSEBENZAYO, ISAZISO MASINONJOLWE NGENANI UNYAKA
NONYAKA KUQALWE NGENANI U-INYE, UMZEKELO; 1/1998, 2/1998,
NJALONJALO. JONGA ISIQENDU 15 KULE MIYALELO UKUZE UBONE
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA.
UKULAWULWA KWENKQUBO
UKUPHATHWA KWEENKQUBO KWABELWE UMPHATHI WEEREKHODI
KWI-OFISI YOMPHATHI OYINTLOKO. AKUVUMELEKANGA
UKWENZIWA KWEZILUNGISO/IZONGEZELELO KWINKQUBO
NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA,
PHAKATHI KWEMINYE LE ILANDELAYO:
A MAKAPHENGULULE IIFAYILE ZAYO YONKE IMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B MAKAQINISEKISE UKUBA ISIQENDU 5 NESE-6 ZALE MIYALELO KUBANJELELWE NGQONGQO KUZO, MAKAKWENZE OKO NGOKUPHENGULULA RHOQO IIFAYILE EZIFANELEKILEYO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI BONA NESIQENDU 8.
D UKUSEBENZA NGEMPUMELELO KWENKQUBO KUFUNEKA KUVAVANYWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA IZILUNGISO EZIFANELEKILEYO ZIYANIKWA. XA KUFUNYANWA IMISEBENZI EMITSHA , MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA , KWAYE XA KUKHO IMFUNEKO, IIFAYILE ESEZIKHONA MAZITSHATYALALISWE OKANYE ZIDITYANISWE NGOKOKUXHOMEKEKE EMEKWENI. IIFAYILE ZENTSUSA IZIHLOKO EZAHLULA-HLULIWEYO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUZIKHUSELA EKUTHINI ZINGABI ZIIFAYILE GABALALA, NJE KWAYE APHO KUYIMFUNEKO MAKUDALWE EZINYE IIFAYILE EZINGAPHANTSI KWEZI.
E MAKUTHATHELWE INGQALELO KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE ZE UGXININISO, LUGQITHELE KOMNYE UMBA, MAKUQINISEKISWE UKUBA LOO MBA KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
F MALUNGA NEMICIMBI ENXULUMENE NEENKCAZO EZIKUMAQWEQWE EFAYILE KUNYE NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA IZIQENDU 12 NESE-15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONAKALISWE KWICWECWE LEMISEBENZI LOMPHATHI WEEREKHODI.
UKUFAYILISHWA OKUCHANEKILEYO KWEMBALELWANO
ONKE AMAGOSA AQHUBA IMBALELWANO MAKANIKEZELWE NGEKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAWAYAZI YONKE IMITHETHO YOTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE MAWAQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO IPHETHWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UFAYILISHO OLUNGALUNGANGA MALULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO EZIBALULEKILEYO AZITSHATYALALISWA NOKUKHUSELA KWEZINTO
EZIPHELELWE LIXESHA.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
AMALUNGISELELO ENZIWE KUYO YONKE INKQUBO YEEFAYILE
ZOMGAQO-NKQUBO. EZI FAYILE ZIPHAWULWE NGOPHAWU
OLUNGU- "p" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO
YOSINGISELO YEFAYILE , UMZEKELO 1.P, 1.1. P NJALONJALO. ZONKE
IZINTO EZIPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO, IMIMISELO,
IMIYALELO, IINKQUBO NEMIKHOMBA-NDLELA, MAZIPHATHWE
MAKUQATSHELWE UKUBA INTETHO ETHI IMIYALELO, NJENGOKO
ISETYENZISWE APHA NGASENTLA , IBHEKISE KWIMIYALELO
NGOKUBHEKISELELE KUMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE
KUNGEYIYO IMIYALELO EBHEKISE KUBASEBENZI ABATHILE
NGABANYE. DE KUBE LIXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO
YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, AKHUPHA
KHONA IGUNYA LOKUTSHABALALISA KWINKQUBO
YOKUFAYILISHA, APHO UMBA WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA
KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KWENZA
IZIGQIBO ZOKUBA INGABA ZIIKOPI ZEMBALELWANO XA ZIZONKE
NA OKANYE YIKOPI YESIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO KUPHELA
EMA IBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO. LAKUBA
LIKHUTSHIWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA, IIKOPI ZESIGQIBO
SOKUGQIBELA ESITHATHWE KWIFAYILE EYI-A20, MASIFAKWE
KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NOSINGISELO
OLUNGQINELANAYO KWIFAYILE OWAWUGQITYWE KUYO
UMCIMBI. UKUBA ISIGQIBO SIFAKWE KWIFAYILE ENGU-D, IIKOPI
ZAWO ONKE AMAXWEBHU NONXULUMANO MAZIFAKWE
KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO. APHO UXWEBHU
OLUKHULU, UMZEKELO, INGXELO ITHE YABE IQULATHE ISIGQIBO
SOMGAQO-NKQUBO OKANYE SOMMISELO, MAKUFAKWE
KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO ISICATSHULWA SECANDELO
ELIFANELEKILEYO SENGXELO, KUPHELA. IMBALELWANO
EKUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
MAYIPHELELISWE KUPHELA KULEYO ENXULUMENE
EKUCACISWENI KUNYE /OKAMYE NASEKUCACISWENI NGOKUTSHA
KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO ENGESOSIPHUMO
SOKUCACISWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUHLONYELWEYO LOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUPHATHWA KWEEMEKO EZINGANYE OKUNGENASIPHUMO
SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO
C IIMEKO EZINXULUMENE NGOKUPHELELEYO NENTLOKO OKANYE UTHOTHO OLUNXULUMENE NOLO LUYINTLOKO AZIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, NGOKUNJALO NEMIBA EYODWA ZESIHLOKO ESITHILE EKUNGEKHO FAYILE YASO. KWIIMEKO UMPHATHI WEEREKHODI MAKABONANE NOMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO KWIINDAWO
EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE
MANYATHELO ANGAPHAYA UKULANDELA IMPENDULO YESIQHELO.
ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOPHAWU U-"R"
NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOSINGISELO,
YEFAYILE. MAKUNGAZE, NAPHANTSI KWEZIPHI NA IIMEKO
KUFAYILISHWE IMIBA EBALULEKILEYO APHA.
IINGXELO NEEMPENDULO
KULUDWE LWEENGXELO OLUYINTLOKO, IIMPENDULO
NEENKCUKACHA ZOLWAZI, KWENZIWE KUPHELA
AMALUNGISELELO EZO NGXELO NEEMPENDULO
EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO
NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI NA UTHOTHO
OLUYINTLOKO. KWIIMEKO APHO IIFAYILE ZENGXELO
NEEMPENDULO ZILUNGISELELWE KOLUNYE UTHOTHO
OLUYINTLOKO. UTHOTHO OLUYINTLOKO LWEENGXELO
NEEMPENDULO MALUSETYENZISWE KUPHELA UKUBA INGXELO
NEMPENDULO AZINAKUBEKWA KWIFAYILE ENESIHLOKO NAKULO
NALUPHI UTHOTHO OLUYINTLOKO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILAA KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA
EPHETHE ZONKE IZIHLOKO EZIVUNYWE NGUMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
NEBONISA INDLELA EKUFANELE ZIVULWE KWAYE ZINONJOLWE
NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE
KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IFAKWE KWIIREKHODI ZEKOPI
ENGUNDOQO KWAYE SEKUFUNYENWE IMVUME YOMPHATHI
WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO
KWAKUNYE NEMVUME YOMPHATHI WEREKHODI. IIFAYILE
EZIHAMBA ZODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANQAKU
KWINKQUBO, AZIFAKWA KWIREKHODI YEKOPI
ENGUNDOQO.UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA
KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKO NANGOKO. IKOPI ENGUNDOQO
YINDLELA YOKULAWULO EBALULEKE KAKHULU KWAYE
KUFUNEKA IGCINWE ELUKHUSELWENI KUGCINO LOMPHATHI
WEEREKHODI.MAKUTHATHWE INGQALELO NENKATHALO YOKUBA
AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE
UMQUKUMBELO OSHIYA IPHEPHA LIKHULULEKILE KUBA
LILUNGISELELA UKUFAKELWA KWAMANYE AMAPHEPHA
AKHOLISA UKUFUNEKA KWIIFAYILE ZAMATYALA EZIYINXALENYE
YOHLELO NGAMANANI.
IREJISTA IGCINWA KUXWEBHU OLUNYE NJENGENKQUBO
YOKUFAYILISHA KWAYE IIFAYILE ZIFAKWA NGENDLELA
ELANDELELANAYO. MAKUFAKELWE OLUNYE ULUHLU
EMAKUQATSHELWE KHONA UMHLA WOKUVULWA UMHLA
LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO
INKQUBO INOKUSETYENZISWA KUNYE NOMHLA
WOKUZALISEKISWA KWENKQUBO. KANYE NJENGOXWEBHU
IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI
OLUNEMPUMELELO.KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI
KWAYE IGCINWE NGOKUKHUSELEKILEYO.
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO IBHALWE NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKUNIKWA KWEMIYALELO YOKUTSHABALALISA NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LE REJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO: 19998, 1999, 2000 NJALONJALO. XA IFAYILE ENGU-D IVALIWE KUBA INGUMQULU OMKHULU KAKHULU , INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA ELUNGELE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGONYAKA WE-1999 NOMIYALELO YAWO YOKUTSHATYALALISWA INGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2002, LOO NTO YENZE KUBONAKALE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NGAWO NAWUPHI NA UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KOMQUKUMBELO OSHIYA IPHAPHA LIKHULULEKILE NJENGOKO KUYINTO ENGENAKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 EZANTSI PHAYA UKUZE UFUNDE NGOKUTSHABALALISA).
UKUZALISEKISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUZALISEKISWA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO
MBALELWANO EMA IPHATHWE KWIIFAYILE EZIKWINKQUBO
ENDALA. KODWA KE NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZAMATYALA
ANGOKU KUNGAKHELWA PHEZU KWAZO ZE ZIBANDAKANYWE
KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA KUQALE KUFUNYENWE IMVUME
EBHALIWEYO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA
IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
IIFAYILE MAZIVULWE KUPHELA XA KUNOKUTHATHWA INKATHALO
EFUNEKAYO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI NENKCAZO
YEEFAYILE, NJENGOKO IBONISWE KWINKQUBO, KUBANJELELWE
KUKO NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE
ZINDE KAKHULU, AMALUNGU ATHILE ANGEYONXALENYE
EBALULEKILEYO YESIHLOKO, ANGASHIYWA. KWIMEKO APHO,
UMZEKELO: ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO:
EZEMALI: UQIKELELO: UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO
LWESAMBUKU SEMALI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU
NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA , ISIHLOKO S
SOTHOTHO OLUYINTLOKO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE
ISIHLOKO MASISOLOKO SIPHELELE NGOKWANELEYO UKUCHAZA
IZIQULATHO ZEFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI
BASEREJISTRI, UMPHATHI WEEREKHODI MAKABONISE UKUBA
NGAWAPHI NA AMALUNGU ANOKUSHIYELELWA KWIIMEKO
ENGENAKOSULEKA. IMIHLA YEMBALELWANO
YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO ESEBENZAYO
KWIQWEQWE LEFAYILE. MAKUFAKWE RHOQO AMAQWEQWE
AMATSHA ENDAWENI YALAWO AGUGILEYO.
IINKCAZO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IINKCAZO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA
IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULWANA EZINGAPHANTSI
KWESIKHULU MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZESIHLOKO.
KODWA MAKUNGABIKHO ZIFAYILE ZIVULWAYO, ZEENKCAZO
EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZENTLOKO OKANYE IINKCAZO ZEEFAYILE ZIJOLISWE NJENGESIKHOKHELO KUPHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EFAYILE.
INKQUBO YEMBALELWANO ENGAHLELWANGA
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE,
LOO MBALELWANO MAKUJONGWANE NAYO OKWEXESHANA KWIFAYILE ENGU- 2.8.2.2. MAKWENZIWE KE NGOKU ISICELO KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU- 2.8.2.1 UKUZE ANIKE IMVUME YOKUVULA IFAYILE EFANELEKILEYO. MAKUNGENISWE IINKCUKACHA EZIPHELELEYO MALUNGA NOHLOBO LWEMBALELWANO, KUNYE NEENGCEBISO EZIPHATHELELE EKUBEKWENI NA EKUCHAZWENI KWEFAYILE EFUNWAYO. UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO SOKUFUMANA IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, KWAYE NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKUFUMANA IMVUME, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZAWO ZOMMANDLA) ANKQUBO YAWO YOKUFAYILISHA IYA KUTHI KE NGOKO ILUNGISWE NGOKUFANELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE ENGU- 2.8.2.2 MAYITSHINTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
MAKUVUNYWE ELINYE IQWEQWE APHO KUKHO IMFUNEKO YOKO
APHO KUZA KUGCINWA KHONA IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU,
ENOKWANDISA UMQULU WEFAYILE, OKUNGEYOMFUNEKO, NOKO
KUNJALO, AKUKHO MBALELWANO EMAYIFAYILISHWE
KWIQWEQWE ELILOLU HLOBO. IQWEQWE MALIPHAWULWE
NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YOSINGISELO YEFAYILE
EMBALELWANO ZE IBHALWE "ANNEXTURE FILE" KWIQWEQWE
YESIHLOMELO MALUBE SINGISELO OLUHAMBELANA NENDABA
NENTO ENONXULUMANO NEMBALELWANO OLWALUFUNYENWE
KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D. TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE.. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO LIFAYILISHWA NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEQWE LEFAYILE.
B MAKUFAKWE AMAQWEQWE AMATSHA ENDAWENI YAMAQWEQWE EEFAYILE AKRAZUKILEYO.
C IIFAYILE ZITHI KE NGOKU ZIBEKWE ZE ZIGCINWE KWIIBHOKISI ZEKHADIBHODI EZAKHELWE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
UMSEBENZI WEENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
INKQUBO YEMIHLA NGEMIHLA YOKUFAYILISHA EYEYODWA KWISEBE NGALINYE NEBONISA IINJONGO EZINGQALILEYO NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, EYENZA YAHLUKE KWENYE NENYE I-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BEPHONDO BANEENKQUBO EZIZEZABO, NEZISEKELWE UKUSETYENZISWA NGABO KUPHELA.
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI:
ONKE AMASEBE
IMIYALELO GABALALA, KWINDLELA YOKUFAYILISHA KWABASEBENZI
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE EPHONDO LOMNTLA KOLONI KULAWULO LWAMAPHONDO. YEYEMISEBENZI YANGAPHAKATHI YABASEBENZI KUPHELA. ICANDELO LEEMFUNO ZABASEBENZI ELISEMBINDINI ELIJONGENE NEMISEBENZI YABASEBENZI NJENGOMNYE WEMISEBENZI YALO ENGUNDOQO LINGAYISEBENZISA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA KWIMIBANDELA YABASEBENZI BANGAPHAKATHI KUPHELA. IMISEBENZI YABO ENGUNDOQO IYA KUBONAKALISWA KWINKQUBO YABO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI ENGUNDOQO. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUNIKA INGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AZIGQALE KWAYE AZIVUME NGOKUSEMTHETHWENI. KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO. IKOPI YASO MAYIGQITHISELWE , KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-15 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENTLOKO YESEBE. AKUKHO ZILUNGISO/ IZENGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA, PHAKATHI KWEZINYE IZINTO, OKU KULANDELAYO:
A KUFUNEKA APHICOTHE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA UMHLATHI WESI-5 NOWESI-6 YALE MIYALELO KUBANJELELWE KUYO NGOKUNGQONGQO, NGOKUPHICOTHA RHOQO IIFAYILE EZINXULUMENE NOKU UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA KAKUHLE.
C MAKAGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI BONA UMHLATHI WESI-8
D UKUSEBENZA NGOKUFANELEKILEYO KWENKQUBO MAKUHLOLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA KUNIKEZELWA IZILUNGISO EZIYIMFUNEKO. XA KUFUNYANWA IMISEBENZI EMITSHA, MAKUDALWE IIFAYILE EZINTSHA, ZE ZAHLULWE IIFAYILE EZIKHOYO OKANYE ZIHLANGANISWE, NGOKOKUBONAKALA KWEMEKO, XA KUKHO IMFUNEKO YOKO. IIFAYILE EZIZIINTLOKO OKO KUKUTHI IZIHLOKO EZENZIWE IZAHLULO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIVAVANYWE RHOQO UKUZIKHUSELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE GABALALA ZE APHO KUKHO IMFUNEKO YOKO KWENZIWE EZINYE IIFAYILE EZIZIZAHLULO.
E MAKUTHATHWE INGQALELO KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ZE UGXININISO LUGQITHISELWE KOMNYE UMBA, INGQALELO YOKUBA UMBA KUJONGWENE NAWO KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
F JONGA UMHLATHI 12 NOWE-15 APHA NGASEZANTSI UKUZE UBONE IMISEBENZI YEENKCAZO KUMAQWEQWE EFAYILE NAKWIMBALELWANO ENGAHLELWANGA.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONISWE KWICWECWE LEMISEBENZI LOMPHATHI WEEREKHODI.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ALWAZI UTHOTHO ASEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOLUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
INGXELO NEZINGENISO
KUTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO, IZINGENISO KUNYE NENKCUKACHA, KULUNGISELELWE KUPHELA EZO NGXELO NEZINGENISO EKUNGENAKUHLANGATYEZWANA NAZO NGOKUFANELEKILEYO PHANTSI KWALO NALUPHI OLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZINGENISO ZINIKIWEYO KOLUNYE UTHOTHO OLUNGUNDOQO, UTHOTHO OLUNGUNDOQO LWEENGXELO NEZINGENISO MAYISETYENZISWE KUPHELA XA NGABE INGXELO OKANYE ISINGENISO AYINAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI OLUNYE ULUHLU OLUNGUNDOQO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUNEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 1998, 1999, 2000, NJALO. XA IFAYILE ENGU-D IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-1999 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2003, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 17 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: UWISO-MTHETHO NEENKQUBO; IMITHETHO NEMIMISELO: IINKONZO ZOLUNTU: IMIMISELO:UKUTOLIKWA NEZIMVO ZASEMTHETHWENI, KUNGASHIYELELWA OKU KULANDELAYO, IMITHETHO NEMIMISELO. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU ANOKUSHIYELELWA KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU2.8.2 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGEYOMFUNEKO KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 1" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LENKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE EZINGU-A20:
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO OLULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 8 WEMIYALELO.
IMISEBENZI YEENKQUBO ZOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
INKQUBO YOKUFAYILISHA YOTHOTHO LWEMIHLA NGEMIHLA OLULOLULODWA KWISEBE NGALINYE NOLUBONISA IINJONGO EZINGQALILEYO NOMSEBENZI WE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO NEKWAYOHLULAYO KWENYE NENYE I-OFISI.
BONKE ABAPHATHISWA BAMAPHONDO BANEENKQUBO ZOKUFAYILISHA EZIZEZABO, NEZISETYENZISWA NGABO KUPHELA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWANEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA, IINKONZO ZOLUNTU NEENDAWO ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
NGEMIHLA KWI-OFISI YENKULUMBUSO: ULAWULO
LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
IMIYALELO GABALALA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NDLELA YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZOKHUSELEKO NONXIBELELWANO KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI . YEYEMIBANDELA YEMISEBENZI YEMIHLA NGEMIHLA KUPHELA. MAYINGASETYENZISWA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA NAKUYO NAYIPHI OKANYE NAZIPHI II-OFISI EZIZEZINYE NGAPHANDLE KOKUQALA KUFUNYANWE IMVUME KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. NCEDA UJONGE UMHLATHI 20 WALE MIYALELO.
UKWENZA INGXELO
ZONKE IZILUNGISO NEZONGEZELELO ( USHIYO OKANYE UFAKELELO KOMGCA NGAPHANTSI LUKWASISILUNGISO) MAZINGENISWE RHOQO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIGQALE FUTHI AYIVUME NGOKUSEMTHETHWENI. KWIIMEKO APHO IZILUNGISO/IZONGEZELELO ZITHI ZIJIKELEZISWE NGENDLELA YESAZISO ESIJIKELEZAYO, IKOPI YAZO MAYIGQITHISELWE , KWANGAPHAMBILI, KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE AYIVUME. UKUZE KUBE LULA UKUKHANGELA NOLAWULO LUBE LOLUSEBENZAYO, IZAZISO MAZINONJOLWE NGAMANANI UNYAKA NONYAKA UKUQALELA KWINOMBOLO YOKUQALA ENGU-NYE, UMZ.1/2001, 2/2001, NJALONJALO. (UKUZE UBONE IMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA UMHLATHI WE-14 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LWABELWA UMMPHATHI WEEREKHODI KWI-OFISI YENKULUMBUSO. AKUKHO ZILUNGISO/ IZONGEZELELO EMAZENZIWE KWINKQUBO NGAPHANDLE KOKUVUNYWA KWAZO KUQALA, NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA, PHAKATHI KWEMINYE, OKU KULANDELAYO:
A MAKAPHICOTHE IIFAYILE ZEMIHLA NGEMIHLA RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B MAKAQINISEKISE UKUBA UMHLATHI WESI-5 NOWESI-6 KUBANJELELWE KUYO NGUNGQONGQO, AKWENZE OKO NGOKUPHICOTHA IIFAYILE EZINXULUMENEN NOKU RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGOKUFANELEKILEYO.
C MAKASOLOKO EGCINE IKOPI ENGUNDOQO ISEMGANGATHWENI JONGA NOMHLATHI WE-7
D UKUSEBENZA NGEMPUMELELO KWENKQUBO MAKUVAVANYWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZIYANIKWA IZILUNGISO EZIFANELEKILEYO. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA , MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA ZE, XAKUFUNEKA NJALO, IIFAYILE ESEZIKHO ZAHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE. IIFAYILE EZIYINTLOKO IZIHLOKO EZENZIWE IZAHLULO KODWA ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE NJE KWAYE APHO KUFANELEKE KHONA MAKUVULWE EZINYE IIFAYILE EZIZIZAHLULO. IYAFUNEKA IMVUME YOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
E MAKUQATSHELWE IIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE ZE UGXININISO LUGQITHELE KOMNYE UMBA, UKUBA UMCIMBI UPHETHWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONISWE KWICWECWE LEMISEBENZI YOMPHATHI WEEREKHODI.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO OKWENZIWE NGOCOSELELO OLUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA AJONGENE NEMBALELWANO MAWANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAKAQHELANE ABE NOLWAZI LOTHOTHO ESEBENZA NGALO KWAYE AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUJONGENWE NAYO KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UKUFAYILISHA OKUNGALUNGANGA MAKULUNGISWE NGOKUKHAWULEZA UKUQINISEKISA UKUBA UMSEBENZI ONEXABISO AWUTSHATYALALISWA KWANOKUNQANDA UKUGCINWA KOMSEBENZI OSETYENZISWA IXESHANA ELIFUTSHANE.
IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO
ENZIWE AMALUNGISELELO KWINKQUBO XA IYONKE UKULUNGISELELA IIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO. ABONISWA NGOPHAWU OLUNGU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P NJALONJALO.YONKE IMICIMBI ENXULUMENE NOMGAQO-NKQUBO, ULAWULO, IMIYALELO, IINKQUBO KUNYE NEZIKHOKELO/ IMIKHOMBA-NDLELA MAYIPHATHWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUBA UKUKHANGELA KWENZIWA LULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO NGOKWENDLELA ELISETYENZISWE NGAYO APHA NGASENTLA, LISINGISELE KWIMIYALELO ENXULUMENE NOMSEBENZI WECANDELO XA LILONKE KUNGEYOMIYALELO YOMSEBENZI OYEDWA DE KUFIKE IXESHA APHO UMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO AKHUPHE LOKUTSHATYALALISWA KWENKQUBO YEFAYILE. APHO UMCIMBI WOMGAQO-NKQUBO UGQITYWA KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMPHATHI WEEREKHODI UYA KUTHATHA IZIGQIBO ZOKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO XA IYONKE OKANYE IKOPI YEZIGQIBO ZOMGAQO-NKQUBO KUPHELA NA, MAYIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUSINI NA, NJE UKUBA KUKHUTSHWE IGUNYA LOKUTSHABALALISA. IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA EZITHATHWE KWIFAYILE ENGU- A 20, MAZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO KUNYE NENOMBOLO KUNYE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO YEFAYILE APHO UMCIMBI WAWUGQITYWE KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYLE ENGU-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU ABANDAKANYEKAYO MAZIFAKWE KWIFAYLE YOMGAQO-NKQUBO EFANELEKILEYO APHO UMQULU OMKHULU, UMZ.INGXELO, UQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO-NKQUBO OKANYE UMMISELO, MAKUFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO-NKQUBO, KUPHELA ISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO LENGXELO. IMBALELWANO EKUJONGWENE NAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO MAYIPHELELE KULEYO ICHAPHAZELA EKWENZIWENI OKANYE NASEKWENZIWENI NGOKUTSHA KOMGAQO-NKQUBO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO MAYINGAFAKWA KWIIFAYILE ZOMGAQO-NKQUBO:
A IMIBUZO EPHATHELELE KUMGAQO-NKQUBO KODWA ENGENASIPHUMO SOKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE UKUTOLIKWA OKUHLONYELWEYO KOMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
B UKUJONGANA NEMICIMBI ENGAMINYE ENGENASIPHUMO SAKWENZIWA KOMGAQO-NKQUBO OMTSHA OKANYE IZIHLOMELO KUMGAQO-NKQUBO OKHOYO.
C IMICIMBI EPHATHELELE KUNDOQO OKANYE UTHOTHO OLUYIMIVUKA XA LULONKE, KODWA ENGASIYOMICIMBI YOMGAQO-NKQUBO, KUNYE NEMIBA EYODWA YENTLOKO ETHILE ENGENAFAYILE INAYO. KWIIMEKO EZILOLO HLOBO UMPHATHI WEEREKHODI KUFUNEKA QHAGAMSHELANE NOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KUNIKWE IIFAYILE ZEMIBUZO EQHELEKILEYO KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO APHA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO ELUHLOBO LWEXESHANA ENGAFUNI KUBA KUTHATHWE AMANYATHELO ANGAMANYE ALANDELA IMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU OLUNGU- "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE. KUNGAZE, NAPHANTSI KWEYIPHI IMEKO, KUFAYILISHE IMCIMBI EBALULEKILEYO KULE FAYILE.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YIKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO ESEZIVUNYIWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NEBONISA INDLELA EMAZIVULWE ZINONJOLWE NGAMANANI, NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EMA IVULWE NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE SELE IREKHODIWE KWIKOPI ENGUNDOQO KWAYE SELE KUFUNYENWE IMVUME KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NAKUMPHATHI WEEREKHODI. IIFAYILE ZEMICIMBI ENGAYODWA EZIVULWE NGOKUHAMBELANA NAMANAKU KWINKQUBO AZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMPHATHI WEEREKHODI MAKAQINISEKISE UKUBA ZONKE IZILUNGISO NEZIHLOMELO EZIVUNYIWEYO ZIREKHODWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKUKHAWULEZA. IKOPI ENGUNDOQO YINDLELA YOKULAWULA EBALULEKE KAKHULU KWAYE MAYIBEKWE NGOKUKHUSELEKILEYO KUGCINO LOMPHATHI WEEREKHODI. MAKUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA IREKHODI EPHELELEYO YAZO
ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. MAKUSETYENZISWE ISIBOPHI SAMAPHEPHA AXEGAXEGAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ILUNGISELELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA ONGEZIWEYO AKHOLISA UKUFUNEKA UKULUNGISELELA IIFAYILE ZAMATYALA., EZIYINXALENYE YOHLELO NGAMANANI. IREJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NALEYO YENKQUBO YOKUFAYILISHA KWAYE NEFAYILE ZIFAKWA KWANGOLUYA LUNYE LOKULANDELELANA. MAKUNIKWE ULUHLU OLWENGEZELELWEYO KWINDAWO ECHASENE NEENKCAZO ZEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA KWAYO (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE.. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA MALIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO INKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUQALISA UKUSEBENZA KWAYO. NJENGEKOPI EBALASELEYO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKE KAKHULU KULAWULO LWEEREKHODI OLUSEBENZAYO/OLUNEZIPHUMO. KUFUNEKA ISOLOKO ISEMGANGATHWENI KWAYE IGCINWE IKHUSELEKILE.
KUYIMFUNEKO UKUBA KWENZIWE IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO NJE UKUBA UMGCINI WENDAO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO ANIKE IMIYALELO YOKUTSHABALALISA. IREJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZEKELO, 2001, 2002, 2003, NJALO. XA IFAYILE ENGUD IVALILWE KUBA ISUKE YANGQINDILILI KAKHULU, INOMBOLO YAYO YOSINGISELO MAYIFAKWE PHANTSI KONYAKA EFANELEKE NGAWO UKUBA ITSHATYALALISWE. UMQULU OVALWE NGOWE-2001 NONOMYALELO WOKUTSHATYALALISWA ONGU-D3 UYA KUFAKWA PHANTSI KONYAKA WE-2004, OKO KWENZA KUCACE NGOKULULA UKUBA ZEZIPHI IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE NAKOWUPHI UNYAKA. KUYAKHUTHAZWA UKUSETYENZISWA KWESIBOPHI SAMAPHEPHA AGEXAYO/AKHULULEKILEYO KUBA ASINTO INOKWENZEKA UKUQIKELELA INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNWA KWANGAPHAMBILI ( JONGA UMHLATHI 16 NGAPHAMBILI UKUZE UFUNDE NGOKUTSHATYALALISWA).
UKUQALISWA KOKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IYA KUQALA UKUSEBENZA KWAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE KUYA KUJONGWANA NAYO KWIIFAYILE EZIVELA KWINKQUBO ENDALA. NOXA KUNJALO, IIFAYILE ZEMICIMBI YEXESHA LANGOKU KUNGAQHUTYEKA ZIFAKWA ZIDITYANISWA KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI IMVUME EBHALIWEYO EVELA KUMLAWULI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NOKUCHAZWA KWAMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE
IIFAYILE MAZIVULWE XA ZIFUNEKA KUPHELA. MAKUTHATHWE INKATHALO YOKUBA UKUNONJOLWA NGAMANANI KUNYE NENKCAZO YEEFAYILE NJENGOKO IBONISIWE KWINKQUBO, KULANDELWA NGOKUNGQONGQO. KWIIMEKO APHO INKCAZO YEEFAYILE INGENDANGA, ANGASHIYWA AMALUNGU ATHILE ANGENAGALELO LIBALULEKILEYO KWISIHLOKO. UMZEKELO, APHO ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: EZEMALI: UQIKELELO; UKUQOKOLELWA/UKUHLANGANISWA KWE-: UQIKELELO LWEMALI EYINKUNZI: IMISEBENZI EBALULEKILEYO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYELELWA: UKUQOKELELWA/UKUHLANGANISWA KWE-. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYELELWA, ISIHLOKO SOTHOTHO MASISOLOKO SINIKWA KWAYE ISIHLOKO MAYIBHALWE NGOKUPHELELEYO UKUCHAZA OKUQULATHWE KWIFAYILE. UKUNCEDISANA NABASEBENZI BASEREJISTRI, ABALAWULI BEEREKHODI MABABONISE UKUBA NGAWAPHI AMALUNGU AMAWASHIYELELWE KWIIMEKO EZILOLO HLOBO. IZIHLOKO MAZIBHALWE NGQINDILILI NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKUTSHABALALISA ESEBENZAYO, XA IKHONA, MAYIBONISWE KWIQWEQWE LEFAYILE. AMAQWEQWE AGUGILEYO MAWATSHINTSHWE RHOQO.
IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI
ZONKE IZIHLOKO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZENTLOKO KUPHELA. IZAHLULO EZIPHANTSI KWEZINYE MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZENTLOKO. KODWA AKUKHO ZIFAYILE EMAZIVULELWE NAZIPHI IINKCAZELO EZIKRWELELWE UMGCA NGAPHANTSI.
INKCAZO EKWIZIBIYELI
IINKCAZO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWESIHLOKO SENTLOKO OKANYE KWENKCAZO YEFAYILE ZISETYENZISWE KUPHELA, NGENJONGO YOKUKHOKHELA KWAYE MAZINGAFAKWA KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYANWA IMBALELWANO ENGALUNGISELELWANGA FAYILE, IMBALELWANO ELOLO HLOBO KUFUNEKA YENZELWE AMALUNGISELELO ETHUTYANA KWIFAYILE ENGU-H 2.8.2.2. ISICELO KUFUNEKA KE SENZIWE KUMPHATHI WEEREKHODI KWIFAYILE ENGU- H2.8.2.1 UKUZE KWAMKELWE/ KUVUNYWE IFAYILE EFANELEKILEYO. INKCUKACHA EPHELELEYO NGOKUMAYELA NOBUME BEMBALELWANO KWAKUNYE NEENGCEBISO EZIMALUNGA NOKUBEKWA KWANENKCAZO YEFAYILE EFUNEKAYO, MAZIFAKWE. UMLAWULI WEEREKHODI UYA KUFAKA ISICELO KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, UKUZE AZIVUME KWAYE NJE UKUBA KUFUNYANWE UKUVUNYWA KWAZO, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE ( AYA KUTHI WONA AZISE II-OFISI ZEMIMANDLA), EKOTHI KUFUNEKE UKUBA IINKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA ZILUNGISWE NGOKUHAMBELANA NOKULINDELEKILEYO. IMBALELWANO EKWIFAYILE H2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA.
AMAQWEQWE AMBATHISE IIFAYILE ZEZIHLOMELO
IQWEQWE ELILELINYE MALIVULWE APHO KUFANELEKE KHONA UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZIYIMIQULU EMIKHULU, NJALONJALO, EZINOKUTHI ZENZE UKWANDA, OKUNGAFUNEKANGA KUMQULU WEFAYILE YEMBALELWANO. KODWA KE NOXA KUNJALO INGAFAYILISHWA KWIQWEQWE ELILOLO HLOBO. IQWEQWE KUFUNEKA LINONJOLWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YONXIBELELWANO YESALATHISI SEFAYILE LIBHALWE "ANNEXURE FILE" KUMPHANDLE WEQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE EHLONYELWEYO MALUBE NESALATHISO ESALATHISA KWENYE INDAWO KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKUTSHABALALISA LIFUNYANWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, IMIYALELO ELOLO HLOBO IBONISWA NGOKUMELENE BUCHASANA KWIFAYILE NGANYE KULUHLU LOKUTSHABALALISA OLULUNGISELELWE OKO. IIMPAWU ZOKUTSHABALALISA EZIKHOLISA UKUSETYENZISWA ZIBONISA OKU KULANDELAYO:
A20: GCINELA UKUTSHINTSELWA KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO, OKUYA KUTHI KWENZEKE EKUGQIBELENI
D: TSHABALALISA EMVA KOKUPHELELWA KWENANI LEMINYAKA EBONISWE NGENANI ELILANDELA UD.
IIFAYILE MAZITSHATYALALISWE RHOQO, KANYE NGONYAKA, UBUNCINANE , XA NGABA IGUNYA LOKO LINIKEZELWE NGUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. LULWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAZIPHI IIREKHODI ZOLUNTU EZIZEZINYE) NGAPHANDLE KWEGUNYA LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO. ISIQINISEKISO ESIMISELWEYO SOKUTSHABALALISA MASINIKEZELWE KUMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO NGOKUKHAWULEZA NJE EMVA KOKUTSHABALALISA.
UBUKHULU BEEFAYILE
IIFAYILE MAZINGEGQITHI KWIISENTIMITHA EZI-3 UBUKHULU. YAKUFIKELELA KOBU BUKHULU, IFAYILE MAYIVALWE ZE KUVULWE IQWEQWE ELITSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. UMQULU 2) MALIBONISWE KUMPHANDLE WEQWEQWE ELITSHA. ICWECWE LEPHEPHA ELINALA MAGAMA: " IVALILWE, BONA UMQULU..." MALIFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KUMQULU OVALIWEYO. "UMQULU 2" MAWUBONISWE KUPHELA XA KUVULWE UMQULU 2.
MAKULANDELWE LE NKQUBO ILANDELAYO XA KUVALWA IIFAYILE
A IPHEPHA LEMBALELWANO NGALINYE MALIPHONONONGWE KUJONGWE UKUBA ALIFAYILISHWANGA NGOKUNGAFANELEKANGA NA. ICWECWE LEPHEPHA ELINAMAGAMA "IVALIWE. IQHUTYWE KUMQULU ..." ABHALWE KULO ZE IFAYILISHWE NJENGOMBA WOKUGQIBELA KWIQWEWE LEFAYILE.
B IIFAYILE EZIGUGILEYO MAKUFAKWE EZINYE ENDAWENI YAZO
C IIFAYILE ZITHI KE ZIBEKWE KWIIKHATHONI EZENZIWE NGOHLOBO LULUNGELE LE NJONGO.
IIFAYILE ZEMICIMBI
. IIFAYILE ZEMICIMBI EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNELA ZIVULWE NGOKUHAMBELANA NEMIYALELO EVELE KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. BONA FUTHI UMHLATHI 7 WEMIYALELO.
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDLELA ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE KULAWULO LWAMAPHONDO:
INDLELA YOKUFAYILISHA YABASEBENZI. LE NDLELA IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IPHATHELELENE NOLAWULO LWABASEBENZI KULOO OFISI ICHAPHAZELEKAYO.
LE YINDLELA YOKUFAYILISHA EYINDLELA YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EXHASAYO. IYAFANA KWAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EZAMAMAPHONDO KUMAPHONDO KWAYE IJONGENE NAZO ZONKE IZINTO EZENZA UKUBA I-OFISI IKWAZI UKWENZA IMISEBENZI YAYO YEMIHLA NGEMIHLA.
LE NKQUBO YOTHOTHO LOKUFAYILISHA YEMIHLA NGEMIHLA
EYEYODWA KWISEBE NGALINYE NEBONISA IINJONGO EZITSOLILEYO
NEMISEBENZI YE-OFISI ECHAPHAZELEKAYO, EZAHLULAYO NAKUYO
NAYIPHI I-OFISI EYENYE.
BONKE ABAPHATHISWA BEPHONDO KUNYE NENKULUMBUSO BANENKQUBO EYEYABO YOKUFAYILISHA, ESETYENZISWA NGABO KUPHELA.
UKUQANJWA KUNYE NEENTLANGANISO ZAMAQELA KWA- NEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO NJALONJALO, EENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI, IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO H8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
ULAWULO LWEEREKHODI
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUPHATHWA KWANOKULAWULWA KWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAZIPHI EZINYE IIREKHODI EZISETYENZISWE KUMACANDELO ABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUNGUNDOQO H2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAWO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
IINDAWO ZOKUGCINA IMPAHLA, IINKONZO KWANEEENDAWO
ZOKUHLALA
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA KWANOKUGCINWA KAKUHLE KWEENDAWO ZOKUGCINA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU KWANEENDAWO ZOKUHLALA ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA OLUMSEBENZI WAYO IKUKUNIKA INKXASO EFANAYO.
I-OFISI YENKULUMBUSO
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UWISO-MTHETHO
UMGAQO-NKQUBO
EMINYE IMITHETHO/IMITHETHO EYILWAYO, IBHODO YOKUNIKA AMAXABISO OMSEBENZI EKUFUNEKA WENZIWE, UYILO NEZILUNGISO
EMINYE IMITHETHO /IMITHETHO EYILWAYO, UKUNGCAKAZA NGEMALI, UYILO NEZILUNGISO
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UKULUNGISELELA NOLAWULO
IMISEBENZI EYENZIWEYO/EFUNYENWEYO
UKUTHUNYELWA KWEGUNYA NGUMPHATHI OYINTLOKO NOSISIGXINA
UKUSEKWA KWAMACANDELO NEE-OFISI EZINTSHA, AMACANDELO
UCWANGCISO LOMSEBENZI NOLWABIWO LWEMISEBENZI, UYILO LWEMISEBENZI YESEBE
ULAWULO LWEEREKHODI, UKUGQIBA NGEEREKHODI, UKUTSHINTSHELWA KWAMANYE AMASEBE OKANYE UKUSUKSA KWAMANYE AMASEBE
ULAWULO LWEEREKHODI, UKUGQIBA NGEEREKHODI, UKUTSHATYALALISWA KWEEREKHODI
ISIGQEBA SOMBUSO (IKHABHINETHI), IZIGQIBO ZESIGQEBA SOMBUSO
UKWABELA ABAPHANTSI AMAGUNYA
EZEMALI
UQIKELELO, UKUNGENISWA KOHLAHLO LWABIWO MALI
UXANDUVA LOBALO MALI, UHLOLO LOPHICOTHO ZINCWADI ZEMALI, IINGXELO
UXANDUVA LOBALO MALI, ILAHLEKO/UMONAKALO KWIMPAHLA, IZIXHOBO ZE-OFISI
UXANDUVA LOBALO MALI, ILAHLEKO/ UMONAKALO KWIMPAHLA, IZITHUTHI, AMALUNGU AZO NEEMFUNEKO
UXANDUVA LOBALO MALI, ILAHLEKO/ UMONAKALO KWIMPAHLA, NEZINTO ZABANTU
UXANDUVA LOBALO MALI, UKUQESHWA KUNYE NEMISEBENZI YAMAGOSA EMIVUZO
INKCITHO, UKUCHITHWA KWENKCITHO ENGENANGENI-SO
INKCITHO, I-AKHAWUNTI ESAXHONYIWE-YO/ NQUNYANYISI-WEYO
INKCITHO, NGENYANGA, IZICELO ZEMALI
INKCITHO, AMABANGO ABANGWA NGAMANYE AMAZIKO/ ABANTU
INGENISO, ULWABIWO
INGENISO, IMINIKELO, UKUNIKELA NGONCEDO KUNYE NONCEDO MALI OLUVELA NGAPHANDLE
INGENISO, IZINDULULO ZEEPROJEKTHI EZIKHETHEKILE-YO
INGENISO, AMABANGO ABANGWA KUMAZIKO/ KUBANTU
UMSEBENZI OWENZIWE NGESISEKO SE-ARHENTE WENZELWE AMASEBE, IZIGQIBO/ IZIVUMELWANO
IINGXELO ZE-FMS NOKUFAKWA KWAZO KUMAXWEBHU, IZICELO ZEENGXELO
IINGXELO ZE-FMS NOKUFAKWA KUMAXWEBHU, UKWENZIWA KWENGXELO YEMIHLA NGEMIHLA YEZIMALI
INDAWO YOKUHLALA
UMGAQO-NKQUBO
UKUPHELISWA, INGQESHISO
IINDAWO ZOKUGCINA IMPAHLA KUNYE NEENKONZO ZOLUNTU
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA, UKUNIKELWA KWAMAXABISO ATHILE KWEMISEBENZI EFUN'UKWENZIWA
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA, UKUFUNYANWA NOKUGCINWA KAKUHLE KWEZINTO EZINGABALU-LWANGA
IINDAWO ZOKUGCINA IMPAHLA, UKUFUNYANWA NOKUGCINWA KAKUHLE KWEZINTO ZOKUBHALA NAMAPHEPHA
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA, UKUFUNYA-NWA NOKUGCINWA KAKUHLE KOOMATSHINI BOKUFAKA IZITAMPU
IINKONZO ZOLUNTU, UKUPOSWA, NOKWENZIWA KWENTLAWULO NGAPHAMBI KWEXESHA
IINKONZO ZOLUNTU, UKUPOSWA, IINKONZO ZOKUPOSA EZIHAMBA NGOKUKHAWU-LEZAYO
IINKONZO ZOLUNTU, UTELKOM, UKUGCINWA KAKUHLE KWEFOWUNI
IINKONZO ZOLUNTU, UKWENZIWA KWEENKONZO ZIBE ZEZANGASESE, UKUCOCA
IZITHUTHI
UMGAQO-NKQUBO
EYEYABANTU
IZITHUTHI ZIKARHULUMENTE EZIZIINQWELO MAFUTHA, UKULAWULWA KWEZITHUTHI EZINGUMNGCE-LELE ENDLELENI
IZITHUTHI ZIKARHULUMENTE EZIZIINQWELO MAFUTHA, UKUTSHINTSHE-LWA KWEZITHUTHI KWEZINYE IINDAWO
UKUNIKWA KWAMAPHEPHA-MVUME ZOKUQINISEKI-SA UKUQHUTYWA KWEZITHUTHI
IZIPHATHAMANDLA ZEENDAWO ZOKUMISA IZITHUTHI
IIMOTO EZIQESHIWEYO
AMALUNGISELE-LO ENTLAWULO YEEMOTO ENZELWE AMAGOSA APHEZULU
UKUPAPASHWA NOKWAZISWA
UKWAZISWA NONXIBELE-LWANO, UMGAQO-NKQUBO
UKUQANJWA KWENTLANGANISO ZAMAQELA/
AMAQUMRHU NEZINYE IINTLANGANISO
IMICIMBI YEMISEBENZI YENKXASO, IINTLANGANISO, II-AJENDA NEMIZUZU, IINTLANGANISO ZABASEBENZI
IMICIMBI YEMISEBENZI YENKXASO, IINTLANGANISO, II-AJENDA NEMIZUZU, IINTLANGANISO ZABAPHATHI EZINOBUBANZI
IMICIMBI YEMISEBENZI YENKXASO, IINTLANGANISO, II-AJENDA NEMIZUZU, IINTLANGANISO ZABAPHATHI ABAKHULU
IMICIMBI YEMISEBENZI YENKXASO, IINTLANGANISO, II-AJENDA NEMIZUZU, IINTLOKO ZAMASEBE
IINGXELO, IZINGENISO NOLWAZI
IINGXELO, IZINGENISO, UMGAQO-NKQUBO
UWISO-MTHETHO NEENKQUBO
UMGAQO-NKQUBO
IMITHETHO, IMIMISELO, ULAWULO LWABASEBENZI BAKARHULUMENTE, IZIHLOMELO
IMITHETHO NEMIMISELO, EMINYE IMITHETHO NEMIMISELO, UKUTOLIKWA NOLUVO LWASEMTHETHWENI
INGQOKOLELA YEMITHETHO, IMITHETHO NEMIMISELO YABASEBENZI, IZIHLOMELO
EZIMISELWEYO,INGQIQO
EZIMISELWEYO, UHLALUTYO LOMSEBENZI
INCWADI YOCWANGCISO LOMSEBENZI
IIMEKO ZOMSEBENZI
UMGAQO-NKQUBO
IKHEFU
IKHEFU LOKUPHUMLA
IKHEFU LOKUGULA
UNCEDO-MALI LWEZEMPILO
UKUFUNWA/ UKUBHALISWA KWAMALUNGU AMATSHA
IZAZISO
IZICELO NENGQESHO, IZIKHUNDLA ZESIGXINA
IZICELO, NENGQESHO, IZIKHUNDLA ZEXESHANA
IZICELO, INGQESHO, ABASEBENZI ABAQESHWE NGEKONTRAKI
IMALI NAMALUNGELO AFUNYANWA NGUMNTU OZIPHUMELA NGOKUNOKWAKHE EMSEBENZINI
UKURHOXA EMSEBENZINI/ ENGQESHWENI/ UKUTHATH'UMHLALAPHANTSI
UKUGXOTHWA EMSEBENZINI
ABASEBENZI ABANGAPHAYA KWENANI ELIFANELEKILEYO NELIFUNEKAYO
UKUMISELWA NGOKUTSHA KWIINDAWO EZINTSHA/ EZIZEZINYE
UQEQESHO
UMGAQO-NKQUBO
IMIBUZO YESIQHELO
IMALI ENIKELWE IMFUDO, INGXOWA-MALI YENKULU
UXABISO LWABASEBENZI
ULAWULO LOMGANGATHO WOKUSEBENZA, IMIBUZO YESIQHELO
ULAWULO LOMGANGATHO WOKUSEBENZA, IINKONZO ZAMAGOSA ANGABAPHATHI ABAKHULU
IINTSHUKUMO ZABASEBENZI
UKUNIKWA KWABANTU IMISEBENZI ENGEYIYO ABADLA NGOKUYENZA
ULAWULO LWABASEBENZI
IINTSUKU ZEKHEFU UMNTU ANAZO KUNYE NOKUCWANGCISWA KWAZO
UKUNGABIKHO EMSEBENZINI, NGENXA YEENTSHUKU-MO ZEMIBUTHO YABASEBENZI
UKUNGABIKHO EMSEBENZINI, UKUNGABIKHO OKUNGEKHO MTHETHWENI
UKUZIPHATHA KAKUBI/ NGENDLELA EGWENXA
AMANYATHELO EZOKHUSELEKO
EZEMALI
IMIVUZO, UKULUNGISWA KWAYO
IMIVUZO, IRHAFU
IMALI EVUNYELWEYO NEEBHONASI, UKUHLAWULE-LWA KWEENDLEKO ZOKUHAMBA NAMANCEDO EMALI YENKXASO YOKUPHILA NGEXESHA LEHAMBO
IMALI EVUNYELWEYO NEEBHONASI, INTLAWULO EYINKXASO EKUHLAWULE-LENI IZINDLU KUNYE NEYOKUMELA
IMALI EVUNYELWEYO KUNYE NEEBHONASI, INTLAWULO EYIMALI YOKUNCEDISA EKUHLALISWE-NI KWINDAWO ENTSHA
IMALI EVUNYELWEYO NEEBHONASI, INTLAWULO EJONGENE NEMALI NEMALI ENOKUTHI KUFUNEKE IVUNYELWE
IMALI EVUNYELWEYO NEEBHONASI, INTLAWULO YEMALI EVUNYELWEYO KWIBAMBELA
IMALI EVUNYELWEYO NEEBHONASI, IMALI EVUNYELWEYO NEKHETHEKILEYO YENTLALO YEMIHLA NGEMIHLA
IMALI EBANGWA LISEBE NALEYO IBANGWA KWISEBE
INTLAWULO YOKUSEBENZA NGOKUGQITHISA KWIXESHA ELIFANELEKILE-YO
IMIVUZO EYIMBUYEKEZO KUBASEBENZI
UKULIMALA EMSEBENZINI
UNCEDO-MALI LOKUNCEDISA AMAGOSA KARHULUME-NTE EKUHLAWULE-LENI IZIFUNDO ZABO
UKUPHUCULWA KWEEMEKO ZOMSEBENZI
IIHAMBO NEZITHUTHI
UKUVUNYWA KWEEHAMBO NOYILO LOHAMBO
IMICIMBI YEKHAYA
UKUVUYISANA
IINGXELO NEZINGENISO
IINGXELO NGEMIVUZO
EZONXIBELELWANO LWABASEBENZI
IZIKHALAZO, UMGAQO-NKQUBO
UMANYANO LWABASEBENZI, UNGQUZULWA-NO NALO
I-OFISI
YOMPHATHI
WESEBE
OYINTLOKO
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMISEBENZI YOKUXHASA
UWISO-MTHETHO
UKUCWANGCISWA KOMSEBENZI, NOKWABIWA KWEMISEBENZI, IZICWANGCISO ZONDOQO ELINGALO ISEBE
ISIGQEBA SOMBUSO, IZIGQIBO ZESIGQEBA SOMBUSO
ISIGQEBA SOMBUSO, IIMEMORANDAM ZESIGQEBA SOMBUSO
IZIMEMO NEMIBULELO
EZEMALI
INGENISO, UMGAQO-SISEKO
INGENISO, IMINIKELO, AMANCEDO KUNYE NONCEDO-MALI OLUVELA NGAPHANDLE
OOGUNYAZIWE, IINDAWO YOKUGCINA IMALI YELIZWE
AMALUNGISELELO OKUFAKA IMALI ELUGCINWENI LWEBHANKI, ABASEMAGUNYENI ABAFANELE UKUSAYINA
UMSEBENZI OWENZIWE NGOKWESISEKO SE-ARHENTE, UNGOWESEBE, UHLAHLO LWABIWO MALI OLUNGENISIWEYO
IINDAWO ZOKUHLALA
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA KUNYE NEENKONZO
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA, UKUNIKA IXABISO LOMSEBENZI EKUFUNEKA WENZIWE
IINDAWO ZOKUGCINA IIMPAHLA, UKUNIKA IXABISO OKUNGEKHO SIKWENI
IINKONZO UKWENZIWA KWEENKONZO ZIBE ZEZABUCALA, UKUHLANJWA KWEEMPAHLA
UMATSHINI WESHISHINI, UKUFUNYANWA NOKUGCINWA KAKUHLE, UKUNYANGA NGOKUNIKA UMSEBENZI OFANELEKILE-YO KUNYE NOKHUSELEKO
ISAKHIWO KUNYE NEENTLANGA-NISO ZAMAQELA KUNYE NEMINYE IMIBUTHO
IMISEBENZI YENKXASOCHAPHAZELEKAYO, IINTLANGANISO, UMGAQO-NKQUBO
IMISEBENZI ENGUNDOQO EBANDAKANYEKAYO, AMABHUNGA , II-AJENDA, IMIZUZU NEENGXELO
IINGXELO NEZINGENISO, IINGXELO ZONYAKA, IGALELO LEE-OFISI ZENGINGQI, CALVINIA
IINKCUKACHA ZOLWAZI IGALELO KWIINTETHO, IINTETHO ZOKUVULA ZENKULU-MBUSO
IINKCUKACHA ZOLWAZI, IGALELO KWIINTETHO, IINTETHO ZIKAMONGA-MELI WELIZWE EPALAMENTE
IMISEBENZI
YABASEBENZI
UWISO-MTHETHO NENKQUBO
IMITHETHO NEMIYALELO, IMITHETHO YABASEBENZI, UKUTOLIKWA
UKUSEKWA, UKWABIWA KWAMALUNGELO NGENDLELA YOKUBA AFIKELELE KWABAPHA-NTSI
ISISEKO, UXABISO LOMSEBENZI
IIMEKO ZOKUSEBENZA
AMAZINGA EMIVUZO
UNCEDO-MALI LONYANGO
UKUPHELISWA KOMSEBENZI, UKULAHLA UMSEBENZI
IMIHLALA PHANTSI, NGENXA YEMPILO E-ETHE-ETHE
UQEQESHO
UQEQESHO OLUNGEKHO SIKWENI, UKUNGENISWA ESIKHUNDLENI
UQEQESHO OLUNGEKHO SESIKWENI, IZIFUNDO ZOWONGAME-LEYO
UQEQESHO OLUNGEKHO SESIKWENI, UBUGCISA OBUKWIZINGA ELIPHEZULU LOKUPHATHA
UQEQESHO OLUNGEKHO SESIKWENI, KUMASEBE NGAMANYE, ISEBE LEZEMALI, UKUNIKWA KWAMAXABISO EMISEBENZI EFUN'UKWENZIWA
UQEQESHO OLUNGEKHO SESIKWENI, IZIFUNDO ZEZEMALI
UQEQESHO OLUNGEKHO SESIKWENI, UQEQESHO LWEZIFUNDO EZIFUTSHANE
UKUHLALUTYWA KWEZINGA LOMSEBENZI WABAQESHWA
ULAWULO LWEZINGA LOMSEBENZI, IINKONZO ZABAPHATHI ABAKHULU
ULAWULO LWABASEBENZI
IZIVUMELWANO ZEZINGA LOKUSEBENZA
UKUNGABIKHO EMSEBENZINI, NGENXA YEMIZABALAZO YEMIBUTHO YABASEBENZI
AMANYATHELO OKHUSELEKO, UKUQINISWA KOKHUSELEKO
EZEMALI
IIMALI EZIVUNYIWEYO NEEBHONASI: UKUHLA-WULWA KWEMALI EVUNYIWEYO YOKWAMKELA NOKONWABISA IINDWENDWE
IIHAMBO NEZITHUTHI
UKUVUNYWA KWEEHAMBO NOYILO LWEHAMBO
IMISEBENZI
ENGUNDOQO
AMALUNGELO OKUGCINELA ABANYE ABANTU IZINTO EZIZEZABO (IITRASTI), ITRASTI YOPHUHLISO LWEMFUNDO KUMNTLA KOLONI
ABANTU BEMVELI NENKCUBEKO, IINKOKHELI ZEMVELI,
ABANTU BEMVELI
NENKCUBEKO,
IINKOKHELI ZEMVELI, UKUCHONGWA,
ABANTU BEMVELI
NENKCUBEKO,
IINKOKHELI
ABANTU BEMVELI
NENKCUBEKO,
IINKOKHELI ZEMVELI,
UKUCHONGWA,
IMIBA EGQITHISELWE
I-OFISI
YESEKELA
LENTLOKO
YESEBE
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMISEBENZI YOKUXHASA
UWISO-MTHETHO
IINGXELO (UKUVUMA)
UKUFANA
ULUNGISELELO NOLAWULO
UKUDALWA KWEZITHUBA ZOMSEBENZI
UKWABIWA KWAMALUNGELO DE AFIKELELE NAKWABAPHA-NTSI
IMIDA YAMAPHONDO
IMBALELWANO ENGAHLE-LWANGA
IZIMEMO NEMIBULELO
UKUBA SELUBALA NOKUBA NOKU-
FIKELELA KULWAZI
EZEMALI
IINGXELO
UQIKELELO GABALALA
INKQUBO YOKULUMKISA
INDAWO YOKUGCINA IIMALI ZELIZWE
IINKCUKACHA
ZOLWAZI NEZIMVO: IIMALI ZIKAWONKE-WONKE
IINDAWO ZOKUHLALA
UKUCOCWA KWEZIZA
UKUQESHISA/
UKUQESHA
IINDAWO ZOKUGCINA IMPAHLA
IZINTO ZOKUBHALA NAMAPHEPHA
INTLAWULO EYENZIWA KWANGAPHA-MBILI
UKUNIKWA KWAMAXABISO
OKUNGEKHO SESIKWENI
IZITHUTHI
UKUPAPASHWA, UKWAZISWA KUNYE NONXIBELE-LWANO
UKWAKHIWA, KUNYE NEENTLANGA-
ZAMAQELA
KWANEZINYE IINDIBANO
AMALUNGISELELO
IMBALELWANO
YESIQHELO
IZIMEMO
AMALUNGISELELO NGEENTLANGANISO NOKUSASAZWA
IINTLANGANISO ZABAPHATHI EZIBANZI
IKOMITI
YOHLOLO ZINCWADI ZEMALI
IMIBUZO YESIQHELO (IINGXOXO EZIBUNKOMFA)
IINTETHO
YOKUVULA
YENKULU-MBUSO
AMASEBE EPHONDO
URHULUMENTE WENDAWO KUNYE NEZINDLU
EZOTHUTHO, IINDLELA KUNYE NEMISEBENZI YOLUNTU
ISEBE LENKULU
MBUSO
EZEMALI
EZEMFUNDO
EZEMPILO
IMICIMBI YEZOQOQOSHO
NOKHENKETHO
EZOLIMO, UKUGCINWA
EZEMIDLALO, UBUGCISA NENKCUBEKO
UWISO-MTHETHO
IMISEBENZI
UWISO-MTHETHO NENKQUBO
IZIHLOMELO
UKUSEKWA, UKUJIKWA NOKONYUSWA KWEZINGA LEZIKHUNDLA
IIMEKO ZOMSEBENZI
AMAZINGA EMIVUZO
IKHEFU
IKHEFU LOKUPHUMLA
UMGAQO-NKQUBO
UKUFUNWA/
UKUBHALISWA
KWABASEBENZI
ABATSHA KUNYE NELAHLEKO
UKUBHALISWA KWABASEBENZI ABATSHA
IZIKHUNDLA EZISIGXINA
ISIXA-MALI ESIFUNYANWA XA KUQHAWULWE
IZIVUMELWANO ZENGQESHO
UQEQESHO
UKUPHUHLISWA KOBUGCISA BABASEBENZI
UQEQESHO KWIZIFUNDO EZIFUTSHANE
UKUQHELISWA
IMIBUZO YESIQHELO
IINKONZO ZABAPHATHI ABAKHULU
IINGCALI ZOMSEBENZI
KWEZINYE I/IINDAWO
ULAWULO LWABASEBENZI
IMEKO YEZEMALI YAMAGOSA
ZEMIBUTHO YABASEBENZI
EZEMALI
INTLAWULO YOKUSEBENZA NGAPHAYA KWEXESHA ELIBEKIWEYO
ULUNGISO LWEMIVUZO
INTLAWULO
UKUHLOLWA KWEENCWADI ZEMALI
UKUPHUCULWA KWEEMEKO
UNCEDO-MALI LOKUHLAWULELA IZINDLU KUNYE NOKUMELA INTLAWULELO
IINDLEKO ZOKUPHILA NGEXESHA LOHAMBO KWANEZO ZOHAMBO KANYE
IIHAMBO NEZITHUTHI
AMALUNGISELELO OKUGCINA INDAWO NAWEENDAWO ZOKUHLALA
IMICIMBI YEKHAYA
UKUVUYISANA, UVELWANO NEMIBULELO
IINGXELO NEZINGENISO
IINGXELO ZEMIVUZO YABASEBENZI
UNXULUMANO LWABASEBENZI
IMIBUZO YESIQHELO
UMGAQO-NKQUBO
UHLOLO
LWANGAPHAKATHI
ZEMALI
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMISEBENZI
YOKUXHASA
AMALUNGISELELO NOLAWULO
IMIYALELO NEENKQUBO ZE-OFISI. IMIYALELO YE-OFISI
UKUNIKWA KWAMATHUBA KWABO BABE SAKUWA-VINJWA/IMIBA
YENGUQU
EZEMALI
UXANDUVA LOKUPHENDU-LA NGEZENZO ZAKHO, UKUGADWA
INKCITHO, I-AKHAWUNTI EXHONYIWEYO
IINDAWO ZOKUHLALA
NKULU
IZITHUTHI
IINKQUBO ZOKUQESHA, IINGOZI
IZITHUTHI EZINONCEDO LWEMALI
IIMOTO EZIQESHIWEYO
UKUPAPASHWA, UKWAZISWA KUNYE NONXIBELE-LWANO
UKWAZISWA NONXIBELE-LWANO, UKUTHATHA INXAXHEBA
ONGUNDOQO
IINGXELO NEZINGENISO
INGXELO YONYAKA, INGXELO EHLANGANISI-WEYO
IINKONZO
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMISEBENZI
YOKUXHASA
UWISO-MTHETHO
UMGAQO-SISEKO
ULUNGISELELO NOLAWULO
IMISEBENZI,
NEENJONGO
UYILO LOMSEBENZI
NOKWABIWA
KWEMISEBENZI
UYILO LOMSEBENZI NOKWABIWA KWEMISEBENZI, UYILO LWEENJONGO ZESEBE
UYILO LOMSEBENZI NOKWABIWA KWEMISEBENZI, UYILO LWEPROJEKTHI
UYILO LOMSEBENZI NOLWABIWO LWEMISEBENZI, IINKQUBO ZENYANGA
ULAWULO LWEEREKHODI, UKUCHITHWA KWEEREKHODI, UKUTSHINTSHELWA KWELINYE ISEBE
UKUHLOLWA LISEBE, IINGXELO
IZIMEMO NEMIBULELO
EZEMALI
UQIKELELO, IGALELO KWINTETHO
NGOHLAHLO-
LWABIWO-MALI
UQIKELELO, UKUBHALWA, UQIKELELO
OLWENGEZIWEYO
IKOMITI ENYULIWEYO,
WONKE, IINGXELO
UXANDUVA LOKUPHENDULA NGEZENZO, ILAHLEKO/
UMONAKALO
EMPAHLENI, IZIXHOBO
ZE-OFISI
ZOKUGCINA
IIMPAHLA,
UKUVALWA
YOKUPHILA
NGEXESHA LOHAMBO NEENDLEKO
ZOHAMBO
UMSEBENZI OWENZIWE NGESISEKO
SE-ARHENTE, UHLAHLO-LWABIWO-MALI OLUNGENISIWE-YO
IINDAWO ZOKUHLALA
NKULU
NKULU
IZICELO NOKWABIWA KWEENDAWO ZEE-OFISI, AMAZIKO ANGAWABO
IZIVUMELWANO ZOKUQESHA/
ISA
IINDAWO ZOKUGCINA
IIMPAHLA NEENKONZO ZOLUNTU
IINDAWO ZOKUGCINA
IZITHUTHI
IZITHUTHI ZIKARHULUMENTE EZIZIIMOTO/
INKQUBO YOKUQESHA IIMOTO, IZICELO ZOKO
UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI ZANGASESE UKWENZA UMSEBENZI
IIMOTO EZIQESHIWEYO
AMALUNGISELELO OKUNCEDISA NGEMALI UKUTHENGWA KWEEMOTO NGAMAGOSA APHEZULU
UKUPAPASHWA/AMAPHEPHA AMANYE AMAQELA, IINGXELO EZIFUNYENWE-YO
INXAXHEBA KWIMIBONISO NAKWIMIGUSHUZO ENGENGO-MSEBENZI ONGUNDOQO
UKUSEKWA KUNYE NEENTLANGA-NISO ZAMAQELA NEZINYE IINDIBANO
IMISEBENZI YOKUXHASA EXHALABISAYO,
IINTLANGANISO,
IMISEBENZI YOKUXHASA EXHALABISAYO, IINTLANGANISO, II-AJENDA NEMIZUZU, ULAWULO
IMISEBENZI YOKUXHASA EXHALABISAYO, IINTLANGANISO, II-AJENDA, IQELA LOMSEBENZI- UPHUHLISO OLUNOKU-GCINAKALA
IMISEBENZI YOKUXHASA EXHALABISAYO, IINKOMFA, UKUNIKWA KWAMATHUBA KUBANTU ABAMNHYAMA
IMISEBENZI YOKUXHASA EXHALABISAYO, IINGXOXO EZIBUNKOMFA, IZICWANGCISO ZOBUCHULE BOKUPAHTH'UMCIMBI
IMISEBENZI ENGUNDOQO EXHALABISAYO, IINTLANGANISO, AMALUNGISELELO
IINGXELO NEZINGENISO, INGXELO YONYAKA, INGXELO EDITYANISIWE-YO
IINGXELO NEZINGENISO, INGXELO YEKOTA, IGALELO LAMACANDELO E-OFISI KANDLU-NKULU
IMISEBENZI
UWISO-MTHETHO NEENKQUBO
UWISO-MTHETHO NEENKQUBO, IMIYALELO YE-OFISI
IZIKO, UKUSEKWA, UKUGUQULWA NOKONYUSWA KWEZINGA LEZITHUBA
IIMEKO ZOMSEBENZI
IKHEFU, IKHEFU LOKUPHUMLA
IZICELO NOKUQESHWA, IZITHUBA EZISISIGXINA
IZICELO NOKUQESHWA
IZITHUBA ZEXESHANA, ABASEBENZI ABAQESHWE
UKUPHELISWA KOMSEBENZI
UKUYEKA UMSEBENZI, UKUWULAHLA/ UMHLALAPHA-NTSI
UQEQESHO
IIMALI ZOKUNCEDA KWINTLAWULO YOKUFUNDA , INGXOWA-MALI YENKULU-MBUSO YOKUNCEDISA KWINTLAWULO YEZIFUNDO, IIMEKO
UQEQESHO OLUSEMTHETHWENI, IZIFUNDO ZESIDANGA/
ZEMFUNDO
ENOMSILA
LOO MSEBENZI
UQEQESHO OLUNGEKHO SIKWENI, UKUQHELANI-SWA
UQEQESHO OLUNGEKHO MTHETHWENI,
UQEQESHO OLUNGEKHO
MTHETHWENI, AMASEBE NGAMANYE, UPHUHLISO LOMGAQO-NKQUBO- IINKONZO ZEZOMTHETHO
UQEQESHO OLUNGEKHO SIKWENI, ULAWULO LOLWAZI
UKUPHUHLISWA KOBUGCISA KUBASEBENZI
UKUNIKA IXABISO LEZINGA LOMSEBENZI WABASEBENZI
ABAKHULU
UKUSHENXISWA KWABASEBENZI
UKUTSHINTSHELWA KWEZINYE IINDAWO
UKUSEBENZA NGOKUNCEDISA KUMSEBENZI ONGOMNYE, ONGENGUWO LO UWUQHELILEYO
AMALUNGISELELO OKUNIKA UMTYHI
EZEMALI
IMIVUZO, UKULUNGISWA KWAYO
IIMALI EZIVUNYELWE-YO NEEBHONASI:
IIMALI EZIVUNYELWE-YO NEEBHONASI, INTLAWULO YOKUSEBENZA UBAMBELE OMNYE UMNTU
IIMALI EZIVUNYELWE-YO NEEBHONASI:
KWABASEBENZI ABAQESHWE
LWABASEBENZI
IZIKHALAZO, UMGAQO-NKQUBO
IMIBUTHO YABASEBENZI, ABAMELI , NABO BONYULWE NGABASEBENZI UKUBAMELA
IMISEBENZI
ENGUNDOQO
IMIBUZO YESIQHELO
UMANGALELWANO, UKUMANGALE-LA ISEBE- EZEMALI
UMANGALELWANO, UKUMANGALE-LA ISEBE- LEZITHUTHI, IINDLELA NEMISEBENZI
YOLUNTU
MBUSO
UMANGALE-
LEZOLAWULO
KWIPHONDO-
ISEBE
UMANGALE-LWANO EGAMENI LEZOLAWULO KWIPHONDO-ISEBE LENKULU-
MBUSO
INKULUMBUSO
IINKONZO
EZISEBENZA
INANI
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UKUBHALWA
KWEENKCAZO
ABAMELI BEGUNYA
KULUNGISELE-LO NOLAWULO: LIGOSA ELIPHENDULA-YO
ULUNGISELELO NOLAWULO
KWENDLELA YOMSEBENZI NOKWABIWA KOMSEBENZI
UCWANGCISO LWEENJONGO EZIPHAMBILI ZESEBE
ULUNGISELELO NOLAWULO
IINKQUBO ZE-OFISI NEMIYALELO: IMIYALELO YE-OFISI
ULUNGISELELO NOLAWULO: ULAWULO LWEEREKHODI: UKUCHITHWA KWEEREKHODI
ELUGCINWENI
LOMPHATHI WENDAWO YEPHONDO, YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKI-LEYO
ULUNGISELELO NOLAWULO, ULAWULO LWEEREKHODI, INKQUBO YOKUFAYI-LISHWA
IMISEBENZI
YOKUXHASA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
ULUNGISELELO NOLAWULO: ULAWULO LWEEREKHODI: UKUHLOLWA
ULUNGISELELO NOLAWULO: UKUGITHISWA KWAMALUNGELO DE AFIKELELE NAKWABA-PHANTSI
UKUDALWA KWAMATHUBA EMISEBENZI/ ENGQESHO
IZIMEMO NEMIBULELO
UKDALWA KWAMATHUBA KWABO BABE SAKUNGA-WANIKWA/
IMIBA YENGUQU
IMIDA YEPHONDO/
ULWAHLULO LWEMIDA
EZEMALI: UMGAQO-NKQUBO
EZEMALI: IMIBUZO YESIQHELO
UQIKELELO: UKUBHALWA KOQIKELELO GABALALA
EZEMALI: UQIKELELO:
UXANDUVA LOKUBA NOKUPHENDU-LA NGEZENZO ZAKHO- UHLOLO LWEENCWADI ZEMALI: IINGXELO
INKCITHO: INKCITHO NGENYANGA
<fn>xho_Article_National Language Services_URhulumente wePhondo lomNtla Koloni 2.txt</fn>
URhulumente wePhondo lomNtla Koloni
UmThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi:
UmQulu weSebe lezeMpilo
AMAGQABANTSHINTSHI
Ukuzinikela koMzantsi Afrika kwilungelo lokufikelela kulwazi kunika intlonelo kwisibophelelo somgaqo-siseko wethu ukuba uvumele ukusebenza kwelungelo elisisiseko lokufikelela kulwazi olugcinwe nguRhulumente okanye ulwazi olugcinwe kumaqumrhu azimeleyo.
Lo mThetho uluphuhliso olubalulekileyo xa kugqalwa umba wokugusha izinto ofunyenwe kulawulo lwegcuntswana olungekho mthethweni noluthathe amashumi eminyaka. Ngalo mThetho sikhanyisa isibane ukuze kuphele ukugushwa nokutya imu obekusenzeka kumashumi eminyaka yolawulo lobandlululo.
UmThetho No. 2 wama-2000 wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, unika ilungelo lomgaqo-siseko lokufikelela kulwazi olugcinwe ngurhulumente namaqumrhu azimeleyo njengenye yeenjongo zawo eziphambili.
Eli lungelo liya kunceda ukukhuthaza ukubekwa kwezinto elubala, ukuphendula nolawulo olusebenzayo lwamaqumrhu oluntu nazimeleyo.
Ngokwemiqathango yeli lungelo, liya kwenza ukuba abantu bethu bakwazi ukuthatha inxaxheba ngokupheleleyo nokuba benze izigqibo ezifanelekileyo ekumiseni isizwe sethu ngokutsha besebenzisa ulwazi.
Eli lungelo likwakha phezu kwesiseko sethu ukukhuthaza (ngokubonakalayo) isizwe apho abantu baseMzantsi Afrika banokufikelela okunefuthe kulwazi ukuze bakwazi ukusebenzisa ze bakhusele amalungelo abo ngokupheleleyo.
Igunya elinikwe urhulumente wethu ngabantu beli lizwe yayi kukuba aqalise iinguqulelo, eziya kuphucula umgangatho wobomi babo bonke abantu baseMzantsi Afrika. Lo mthetho uya kuthi wongeze ngokubonakalayo kwisiseko esingagungqiyo esakha phezu kwaso, ekulandeleni ulawulo olufanelekileyo nokunika iimpendulo ezifanelekileyo.
INKULUMBUSO YOMNTLA-KOLONI
INTSHAYELELO
Umsebenzi obalulekileyo womThetho wama-2000 wokuFikelela kuLwazi, obhengezwe ngoMatshi wama-2001 kukudala uluntu apho abantu baseMzantsi Afrika baneendlela zokufumana ilungelo lokufikelela kulwazi olululo. Esi siqwenga sitsha somthetho senza ukuba bonke abantu baseMzantsi Afrika bangapheleli nje ekusebenziseni amalungelo abo, kodwa okubaluleke ngakumbi kukuba bakhusele onke amalungelo abo njengoko ebhalwe kumGaqo-siseko. UmThetho wokuKhusela ukuFikelela kuLwazi sisixhobo esibalulekileyo ekuhlanganiseni imisindleko ekumQulu woyilo lwamaLungelo njengoko ebhaliwe kumGaqo-siseko.
Ulawulo lwethu lwesininzi eMzantsi Afrika lumi kwiintsika zenkululeko, ukulingana nokuhlonitshwa kwesidima soluntu. Lo mThetho mtsha uyinxalenye ebalulekileyo kwinkqubo yohlengahlengiso, njengoko womeleza iziseko ezibekwe kumQulu woyilo lwamaLungelo.
Into eyayisisiqhelo phantsi kolawulo lobandlululo yayikukuba izenzo zikarhulumente nolawulo lwakhe zazigushwe ekhusini nokuthula, kufihlwa izenzo ezingcolileyo nezingekho mthethweni. Ngolonyulo lolawulo lwesininzi lowe-1994, singene kwindlela entsha ekhuthaza isithethe sokwenza izinto elubala nokukwazi ukuphendulela izenzo zethu.
UmThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi unika uluntu lwaseMzantsi Afrika inyoba yokuba babe noncedo lokufumana ulwazi kurhulumente namaziko azimeleyo.
Lo mThetho mtsha wandisa isidingo sokuba onke amaziko asebenze ngokusemthethweni nokuba akwazi ukuphendulela zonke izenzo zawo. Lo mthetho mtsha uye wabhengezwa njengelinye inyathelo ekudaleni ubomi obungcono ngokuvelisa iinyoba kubemi ngokubanzi ukuba babe nokufikelela kulwazi olu- yaye lunokuthi kamva lwenze amaziko azimeleyo nawoluntu abe nokuphendulela izenzo zawo.
IGOSA LOLWAZI
IZIQULATHO
A. UBUME NEMISEBENZI
B. IINKCUKACHA ZOKUNXIBELELANA
C. ULWAZI MALUNGA NOKWENZA ISICELO SOKUFIKELELA
D. UKUBEKWA KWAMAXWEBHU NGOKWEZINTLU NAMAQELA
E. AMAXWEBHU AFUMANEKA LULA UKUBA AFIKELELEKE
F. IINKONZO EZIFUMANEKA E-OFISINI YENKULUMBUSO
G. UKUNXULUMANA, UTHATHO-NXAXHEBA NOKUPHEMBELELA UQULUNQO LWEMIGAQO
H. AMANCEDO, IINKQUBO ZOKUBHENA NOKWENZA IZICELO ZENKUNDLA
A. UBUME NEMISEBENZI
UBUME (ULAWULO LWEMITHOMBO YOLUNTU)
Iinguqulelo ezibalulekileyo zithe zenzeka kwisebe ngesithuba sowama-2000/2001 kunye nezinye izintlu.
Isebe ngoku liqulunqa ubume bequmrhu obuya kudwelisa ubume bolawulo ukuya kutsho kwizinga lokugqibela. Le oganogram iza kuquka neziBhedlele. Tyhila iphepha lokugqibela ukuze ubone umzekelo we-oganogram yesebe kunye neyeziBhedlele.
IMISEBENZI
UNCEDO LWEMPILO OLUNGUNDOQO
Uhlelo lwemPilo lwesiThili
Zonke iziThili zemPilo zithe zamanywa kooMasipala beziThili. Isigqibo sokugqithisela iiNkonzo zemPilo zeziThili kumaGunya asemaKhaya siye senziwa. IQela elijongene nalo mbandela liye lamiselwa ngamaLungu eziGqeba (MECs) ajongene neMpilo nooRhulumente basemaKhaya neziNdlu ukuba lenze esi sigqibo sisebenze.
Eli qela libandakanya aba bathathi-nxaxheba balandelayo:
ISebe lezeMpilo lePhondo
ISebe looRhulumente basemaKhaya neziNdlu
ImiButho yoRhwebo
AbaMeli bamaGunya aseKhaya
Eli qela lisebenza ngokubambeneyo neKomiti yesiZwe ejongene neMpilo kwiziThili. Kuyaqikelelwa ukuba ukuhanjiswa kweenkonzo kuya kwenzeka ngaphambi kukaJulayi 2002.
Iinkonzo eziHlangeneyo zokuKhathalela IMpilo ezinguNdoqo
Iinkonzo ziyaphuculwa ngokuqaliswa komqulu oHlangeneyo weeNkonzo zenkathalo ezinguNdoqo.
Ubunzima obuphambili ngumgama omde kunye nokuba mbalwa kwabantu kwiphondo. Oku kwenza ukuba izakhono zethu zokuqinisekisa ukufikelela okupheleleyo ziphumpeke kwiinkozo ezithile. Nangona kunjalo, amanyathelo aphambili ayathatyathwa ukuzama ukuphucula ukufikelela.
Oogqirha beenkonzo zoluntu bathunyelwa kwiindawo ezikude apho ulawulo lusuka kwizibhedlele ezikhudlwana kunye noogqirha abazimeleyo abeza ngamathuba athile. Oogqirha beenkonzo zoluntu bakwajikeleza kwizibhedlele ezifana nezi:
Oosomachiza abahlanu baye baqeshwa ukusuka ngoJanyawuri yaye oku kuthe kwaphucula ukulawula kwethu amachiza ngokufikelela okungcono kumayeza.
NgoJulayi 2000 oogqirha bamazinyo abanceda uluntu baye bathunyelwa. Eli nani lathi lanyuswa laya kwishumi elinanye ngoJanyawuri 2001. Ukufikelela kwiinkonzo zempilo emalunga nomlomo kuye kongezwa kakhulu. Kuchithwe isi-2 sezigidi zeerandi kwizixhobo zamazinyo ukuqinisekisa ukusetyenziswa okukwiqondo eliphezulu kwaba gqirha.
Iikliniki zethu ezikwiidolophu ezincinci zinika iinkonzo eziqhutywa ngabongikazi imini nobusuku (iiyure ezingama-24). Ubunzima apha kukuqeshwa komongikazi omnye ogqibeleleyo kwezinye zezi kliniki. Siza kuqinisekisa ukuba onke amaziko empilo engundoqo aya kuba nabongikazi bonyango ababini ubuncinane.
Izakhiwo
IINKONZO ZENKXASO
IiNkonzo zamaChiza
Iikomiti zoNyango ezicebisayo, ziye zamiselwa kwisiBhedlele saseKhimbali nezo zingqongileyo. Ezi komiti ziye zanegalelo kuphuculo lokufikelela kwi-EDL.
Ukugcinwa nokuhanjiswa kwamachiza kunikelwe kwinkampani iSekunjalo Medical Logistics. Into yokuba ukufumana amachiza akunakunikezelwa kwinkampani yangaphandle ngenxa yethenda kaRhulumente inika imingeni eyodwa kule nkqubo yokunikela ngaphandle. Inkampani ithi ibekwe esweni malunga nokuthobela kwayo imiqathango yethenda nesivumelwano sezinga leenkonzo.
Eli sebe liqinisekisa ubukho boluHlu lwamaChiza aDingekayo (EDL) kwizinga lama-80%. Oku kufanele ukunyukela kuma-90%.
Umgaqo wamachiza amabini ngommiselo ngamnye uyasetyenziswa yaye le grafu ingasezantsi ibonisa isiphumo.
Amachiza ngommiselo ngamnye kwisithili ngasinye ngo-2000
Amachiza
Oosomachiza beenkonzo zoluntu abahlanu baye baqeshwa ngoJanyawuri.
Ulawulo lwethu lwamachiza luphazanyiswa kukunqaba kwabasebenzi bamachiza abazinikeleyo kumaziko amaninzi. Abongikazi kulindeleke ukuba bamkele amachiza ze balawule isitokhwe. Siyakubahlola ukuqeshwa kwabancedisi basemachizeni kwezi zakhiwo.
Ulwabiwo-mali lwamachiza olupheleleyo kumnyaka wama-2000/2001 lufikelele ngaphantsi nje kwama- R36 ezigidi.
Iinkonzo zoNyango zamaxesha kaXakeka
Iinqwelo zezigulana ezikhwelisa abantu ababini ziyasebenza kummandla waseKhimbali. Oku kuza kwandiselwa kulo lonke iphondo ngeXesha le-MTEF. Oku kubalulekile ukuze kuqinisekiswe ukuba izigulana zifumana unyango apha endleleni. Imigama emide ehanjwayo kwiphondo yenza ukuba oku kubaluleke ngokukodwa.
Uhlelo lokulanda umkhondo wesithuthi neziko lokunxibelelana lephondo liyapicothwa:
IziThuthi zamaXesha kaXakeka ezingamashumi amathandathu ziza kuthengwa ngoJuni 2001. Ezi bhasi zingamashumi amane kwezi zikhoyo zilikhulu elineshumi ziza kuyeka ukusetyenziswa ngamaqumrhu angaphandle. Oku kuza kunyusa inani leebhasi liye kwikhulu elinamashumi amathathu anesithathu .
Kwisithuba seminyaka emithathu ukuya kwemine, siza kuqalisa umgaqo weminyaka emithathu yokutshintsha iizithuthi zamaxesha kaxakeka. Oku kuya kuqinisekisa ukuba akukho sithuthi sidlulileyo kwiminyaka emithathu ubudala.
Iinkonzo zoNyango oluNgxamisekileyo zikugqibe ngempumelelo ukufumana iimpahla zokhuseleko ezivunywe yi-SABS kulungiselelwa abaSebenzi bamaXesha kaXakeka (ECP).
Sityumbe isibhedlele saseSpringbok njengendawo ekunokubekwa kuyo ilebhu eyongezelelweyo kwiphondo. Uthethathethwano luyaqhubeka ukuze kufikelelwe kwisigqibo.
Iinkonzo zophando
Emva kokwamkelwa kweziphakamiso zekomiti yesizwe enjongene neenkonzo zobuNgcali ngeziFo elizweni yiKhabhinethi yesiZwe, eli sebe lithe ukusukela ngoNovemba 2000, lamisela ummandla wolawulo lweenkonzo zophando ukuze kuqhutyelwe phambili inkqubo yokukhuphela amagumbi okugcina izidumbu asemthethweni ngokonyango, esuswa kwi-SAPS esiwa kwisebe lezempilo lephondo.
Lommandla wolawulo ujolise ekufikeleleni koku kulandelayo:
Iinkozo zophando ezifikelelekayo ezisekwe kumqathango wamaziko amakhulu neendawo ezingamasebe
Ukuqhubekeka nokuqeqeshwa kwabongikazi abongezelelekileyo bophando
Ukuthunyelwa kwabongikazi bophando asele beqeqeshiwe kwiindawo ngeendawo
Ukuqhubekeka nokuqeqeshwa koogqirha kumachiza ophando lonyango kwezinye izithili zephondo
Ukuhlengahlengisa iinkonzo zophando lwabagulayo
Iinkonzo ezingadli-mali kakhulu kubo bonke abahlali bephondo
Impumelelo ebonakalayo yenziwe ukususela oko kwaqalwa lo mmandla wolawulo, yona ikule miba:
Ukutyelela nokuhlola amagumbi ezidumbu okucwangciselwe ukuba kuqale ngoMatshi ukuya kuMeyi 2001
Nangona kwakukho impumelelo kwizinto ezininzi njengoko kubonisiwe, kuye kwakho nemiqobo ethile. Kumashumi amabini ananye abongikazi bophando abaqeqeshiweyo, kuphela mnye osetyenziswayo kwabathwesiweyo.
Eli phondo likwazingca ngokuba sivelise abongokazi bokuqala bophando kweli lizwe. Isizwe kulo mba sisebenzisa ubuchule beli phondo, sijonge ukumisela uhlelo lwesiZwe lokuqeqesha abongikazi bophando. Isebe lezeMpilo emNtla Koloni lijonge phambili ekuqhubekekeni nokuqeqesha abongikazi bophando kwiphondo ukuze kuncediswane neenkonzo ezinikwa ngoogqirha abeza ngamathuba athile kwezona ndawo zifikeleleka nzima kumNtla Koloni. Kuyacingwa nokuba aba bongikazi bophando baya kufumaneka lula kumaziko eemeko zobunzima eKhimbali nase-Upington.
Iphondo likwanegalelo elibonakalayo ekuqeqesheni abatshutshisi kuhlelo oluqhutywa nguMmandla wolawulo kulungiselelwa ubuNdlobongela obujoliswe kubaFazi nabaNtwana, obunxulumene namaTyala eSondo neCandelo leeNdaba zoluNtu kwi-ofisi yomPhathi weSizwe woTshutshiso loluNtu. Abathathi-nxaxheba kolu hlelo baquka - ngaphandle kwamapolisa omtshutshisi- oogqirha, oomantyi, oonontlalontle namaqumrhu oluntu. Olu qeqesho lujoliselwe ukuphuhlisa ukusebenza kweenkundla ezijongene namatyala esondo kwilizwe lonke.
Inkcitho yephondo ngoku kule nkonzo (i-SAPS neMpilo) imi kwi-R1.3 yezigidi. Inkxaso-mali eyongezelelweyo ukugcina nokwandisa ukunikwa kwale nkonzo ngaphakathi kwisebe lezempilo ifikelela kwi-R7, 4 sezigidi apho i-R2, 97 yayo iyimali eyinkunzi.
Ulawulo lolwazi
Imimandla yokusebenza
Oku kungasezantsi apha kubonisa ummandla wokusebenza olungiselelwe uMmandla woLawulo loLwazi ongaPhantsi kweSebe lezeMpilo ngeli xesha lohlolo.
Ukulungelelanisa inkqubo yokumisela umnatha wolwazi
Ukuphuhlisa umzekelo wokuchaka imithombo
Ukunceda icandelo loLawulo lwemiThombo yoluNtu ukuba lufumane ubuxhakaxhaka obufanelekileyo nokuphucula ukusetyenziswa komSebenzi ukuba akwazi ukulawula ubume bezakhono, ubungqina bezohlwayo, ukuthelekelela ixabiso lokusebenza, ukuhlolwa komsebenzi
Ukuhlola inkqubo yolwazi lwe-HI
Ukugcina isigcina-lwazi sesebe
Ukuqinisekisa ukusebenza okuqhubekayo kweqela lolwazi kwiPhondo ngokuxhotyiswa
Ukufumana umfanekiso ohlangeneyo wesithili ngokoKhathalelo lwesiBhedlele neMpilo esisiSeko ngokugudisa nokugcina ubuxhakaxhaka boLwazi lweMpilo kwisithili
Ukuphucula isiGcina-Lwazi sesiFo sePhepha ngaphakathi kubuxhakaxhaka bolwazi lweMpilo kwisiThili
Ukuhlola inkqubo yeMo yezoNyango enokuqatshelwa ngaphakathi kwiPhondo lomNtla Koloni
Ukomeleza nokuphucula imithombo ekhoyo yamanani abazelweyo
Ukusindleka ngobuxhakaxhaka bombane obudingekayo kubalawuli bephondo nabezithili
UHlelo loLwazi ngeMpilo kwisiThili (i-DHIS)
Lwenza ulwazi lufumaneke lize linike ingxelo ngenkathalo enguNdoqo yeMpilo nolwazi lwempilo ngesibhedlele. Imodyuli yeeNkonzo zoNyango oluNgxamisekileyo (EMC) isanda kongezwa kolu hlelo. Le Modyuli isaqaliswa kwisiThili esiseZantsi se-Orenji.
Olu hlelo lufakwe kwiikhompyutha kwii-ofisi zesithili zontlanu kodwa lusebenza ngokupheleleyo kwizithili ezibini kuphela (eKalahari nakwi-Orenji eseZantsi) okwangoku. Iingxaki ezifumaneka kwezinye izithili (uqhagamshelwano lwe-imeyile, imithombo noqeqesho) ziyaqwalaselwa. Ezi zithili zisathumela ulwazi lwazo ngemibhalo esephepheni luze lufakwe kwikhompyutha yi-ofisi yephondo. Ulwazi lwesibhedlele olubuncinane olufakwe kolu hlelo lwasetyenziswa ukususeka ngoJanyawuri 2001. ukulungiswa kweemodyuli ze-EMS kukwacetyiwe ngo-2001. Ingqalelo ngoku ifikelela ekugqityweni nokumisela olu lwazi ngokusemthethweni. Ulwazi luya kucatshulwa ze lusetyenziselwe iinjongo zolawulo nje ukuba le nkqubo ibe igqityiwe. Ingxelo yokuqala yesibhedlele yaqulunqwa ngoMatshi 2001.
UHlelo lomRhumo woKhuseleko oFanayo (UPFS)
unyango lomnxeba wonxibelelwano
Ngowe-1998, ukuthatha inxaxheba kwiprojekthi eqaliswe liSebe lezemPilo lesiZwe, i-NCDH yathatha isigqibo sokuvuma ukumiselwa koqhagamshelwano lonxibelelwano lwesandi phakathi kwesibhedlele saseKhimbali (isiThili semiHlaba yeDayimani) nesaseKuruman (isiThili seKalahari). Olu qhagamshelwano lwaluza kunikelwa kunxulumano lwaphambi kokuzala, ukubelekisa kunye nezifo zabafazi (nokumitha). Isibhedlele saseKuruman njengeziko elithumelayo, ngeli xa isiBhedlele saseKhimbali siya kusebenza njengeziko elamkelayo. Kwisigaba sokuqala solu lingo ingqalelo yayisekuvavanyeni ubuchwephesha nokubonisa ithuba lokwenzeka kobu buchwephesha. Kule ngxelo ingasentla kucacile ukuba ubuchwephesha buyasebenza. Ubungqina obuthe rhoqo (phambi nangexesha lokusetyenzwa) babungaqulunqwanga ngendlela eyayinokunceda inkqubo yokubala ukusebenza kwezona ndleko kodwa ukuqwalaselwa kweencwadi zesibhedlele ngokubhekiselele kuthunyelo kwakunokunceda kwinkqubo enjalo. Ezinye inkomba ndleko kukwafuneka ziqwalaselwe kwiziseko zangaphambili nangexesha lokusetyenzwa.
Iinzuzo kwiphondo ukuza kuthi ga ngoku:
Ukufumana ithuba lokwazi ubuchwephesha
Ithuba lokuba oogqirha boluntu bafunde amasolotya asisiseko esandi esidlulileyo
Inkxaso enikwa ziincutshe koogqirha boluntu
Ingqiniseko ephindiweyo kwisigulana nekhokelela ekuthembeni inkqubo yokukhathalelwa kwempilo
UHlelo oluHlangeneyo loPhuhliso lweeDolophu/amaPhandle
Isebe liyakuqonda ukubaluleka kokulungelelanisa iinjongo zalo zophambo kunye nobume bophambo belizwe (isizwe), lithe ngoko lamisa kakuhle izicwangciso zalo ngommandla weGaleshewe neKgalagadi ukuba zihambelane noHlelo lukaMongameli lokuVuselela iiDolophu.
Iindawo ezimbini ziye zatyunjwa kwiphondo:
Ukuhanjiswa kweenkonzo zempilo kwezi ndawo zimbini kujoliswe ekuhlangabezeni izidingo zabahlali ngeli xa kuhlala kujoliswe ngaphakathi kubume besizwe.
IINGXAKI ZEMPILO EZIPHAMBILI
Usulelo lukaGawulayo neNtsholongwane yakhe noluDluliselwa ngeSondo
Malunga ne-11.2% (Uhlolo loZalo 2000) labantu abadala kwiphondo lomNtla Koloni bosulelwe yaye la mazinga asenokunyuka. Intsholongwane kaGawulayo sisifo esicaphazela abantu abatsha ababudala bubaphakathi kweminyaka eli-19 ukuya kuma-29 ikakhulu. Aba bantu batsha bathi bafe nguGawulayo phambi kokuba bafike kwiminyaka engama-35 ubudala.
Kumzamo wokusabela kwisifo sikaGawulayo neNtsholongwane yakhe kwiphondo, isebe lezempilo, lisebenzisana namanye amasebe noluntu, lithe labeka ezi zixhobo zilandelayo:
IsiGqeba sikaGawulayo sePhondo
Isigqeba esijongene noGawulayo sePhondo samiselwa nge-19 Septemba 2000 apho kwakuthathwa inxaxheba epheleleyo lushishino, abafazi, amaxhwele nabo bonke abanye abathathi nxaxheba njengoko kuchaziwe kwimiqathango yokubhekisa ye-SANAC.
Sijonge ukumisela isigqeba sikaGawulayo sesiThili phakathi kowama-2001. Uninzi lwezibonda zeedolophu zithe zathatha inxaxheba ngokupheleleyo kwizinto eziqalwe ziingingqi ekulungiseleleni ukumiselwa kwesiGqeba sikaGawulayo sesiThili.
IKomiti ebandakanya amaSebe awoHlukeneyo
Le komiti ibonisa imo enqamlezileyo yesi sifo ize iqinisekise uthatho-nxaxheba lwawo onke amasebe kwiphulo lokuchasana nogawulayo nentsholongwane yakhe. Amasebe amakhulu asebenzisa iintlelo zikaGawulayo neNtsholongwane yakhe ezinxulumene neyona misebenzi yawo kancinci nakancinci. Olu qalo luthe lwandiselwa kwezinye zezithili zethu, ezithe zavula iikomithi zazo ukuba zamkele namacandelo angaphandle. Ezi komiti zidlala indima ephambili ekuhlelweni kweenkqubo, amaphulo, kuquka uSuku lukaGawulayo kwiHlabathi ("amaDoda angenza umahluko') oluthe lwakho kuzo zonke izithili ngomhla woku-1 kuDisemba.
UbuChule obuHlangeneyo obulungiselelwe abaNtwana abasulelekileyo nabachaphazelekayo
Isebe lezeMpilo, eleNtlalontle neleMfundo aqale imizamo yokusebenzisa ubuchule obuhlangeneyo bokuchasa uGawulayo neNtsholongwane yakhe. Ikomiti yephondo ithe yamiselwa ukuba ilungelelanise ze yongamele olu hlelo. Isigaba sokuqala seli hlelo siqale eDe Aar yaye siza kudluliselwa nakwezinye izithili kancinci nakancinci.
IzaKhono zoBomi
UHlelo olusekelwe esikolweni lujolise kwizikolo zeprayimari nezesekondari. Uqeqesho lweetitshala sele luqalile. Olu hlelo ikakhulu luxanduva lweSebe lemFundo.
Ikomishoni yoluTsha ihlangene necandelo lomLungelelanisi kaGawulayo zithe zaqalisa amanyathelo okumisela amaqela enkcubeko athe adlala imiboniso yemfundiso nokwazisa ngoGawulayo neNtsholongwane yakhe.
Inkathalo yaseKhaya
Abantu abali-116 abanika inkathalo nabaqeqeshi abali-10 bathe bafumana uqeqesho. IsiBhedlele saseKhimbali sisebenzisana namaqumrhu angekho phantsi korhulumente banika uncedo lwamva lokudambisa iintlungu. Kukho inkqubo ekhoyo yokuphuhlisa uhlelo lothunyelo nothutho kubantu abagula kakhulu bedinga umandlalo. Kulindelwe iinkxaso-mali zesizwe ukuba kuqeshwe aba baniki-nkathalo njengabangxungxi.
Ukunika iingcebiso nohlolo lokuzinikela
Abaniki-ngcebiso abangama-54 nabantu abangama-28 abongezelelekileyo bathe baqeqeshwa kulawulo lohlolo olukhawulezayo.
UkoSulelwa koSana nguNina
Yongamele ze ilungelelanise olu hlelo kwiphondo
Inike imikhomba-ndlela yobuchule kolu hlelo
Inike ubume bokuphuhlisa imigaqo yokuziphatha
Iphuhlise izixhobo zokuqokelela ulwazi, ulongamelo nohlolo
Inike iNgxelo ku-MEC noSekela mLawuli Jikelele nyanga zonke malunga nenkqubela
AmaZiko eNkathalo
Kukho iziko elithe lamiselwa ukulungiselela abantu abaPhila noGawulayo neNtsholongwane yakhe (PLA). Eli ziko lijolise ekuhoyeni ii-PLA ngokupheleleyo. Kukho ikomiti eyenziwe ngabathathi nxaxheba abohlukeneyo yaye umlawuli oqeshwe ngokupheleleyo uqalise ngoJanyawuri.
Simisele iikliniki zasemisebenzini. Abasebenzi migodini abangama-28 bathe baqeqeshwa. USpoornet, UDe Beers noTelkom ngamahlakani omsebenzi asebenzisana rhoqo.
Isebe lezeeNdlela noThutho limisele iibhodi zezaziso ecaleni kweendlela ezinkulu ezahlukeneyo. "UHlelo lokuPhila ngokuQiniseka" (Living Positive Programme) lwamiselwa ngoMeyi 2000 eNamaqualand, nemizobo yodonga eyenziwe lulutsha oluthe dlundlu iyabonakala kwiphondo. Imingcwabo nayo ithe yasetyenziswa njengethuba lokuthetha ngokuchasene nesi sifo.
INtlangano kaGawulayo yoluTsha lwasemNtla Koloni, eyenziwa lulutsha lwamaqela eenkonzo, enkcubeko nemidlalo, yathi yakhiwa ngokunxulumana kweKomishoni yoluTsha necandelo likaGawulayo.
Ukuqinisekisa ukuba sidlulele ekuqondiseni isebe lezempilo namalungu esiGqeba sikaGawulayo bathe bafumana izicelo zokuba baye ze bathethe kwiinkqubo zamabandla nemingcwabo yamaxhoba kaGawulayo.
Elinye iphepha lasekuhlaleni libonisa iribhoni ebomvu enomnxeba woncedo lukaGawulayo simahla mihla le. Amaziko osasazo amathathu asekuhlaleni athe abekela bucala amathuba okuba isebe lithethe ngemiba exhalabisayo nokuba liphendule imibuzo yabaphulaphuli abatsala umnxeba.
Lo mzobo ubonisa ukunyuka kuphazamiseko olupheleleyo lokunyanga ngesi-1% ngomnyaka wama-2000, yaye ngoko ugxininiso lubekwa kwii-DOT zethu eziseluNtwini neentlelo zokuxhathisa ezilungiselelwe iTB edinga amaChiza amanizi. Ngowe-1997 amaqondo onyango lwesifo sephepha kwiphondo ayengama-56, 5% yaye oku kuthe kwenyuka kwaya kuma-62% ngalo mnyaka kuhlolwa ngawo.
AmaQondo oNyango kwiziThili
Iqondo lonyango lweTB yemiPhunga kwisiThili: udyobho olutsha olusebenzayo
Olu hlelo luhambelana nezikhokelo zesizwe yaye zinomthwalo wezigulana ze-MDR ezili-129.
IMpilo yabafazi
Iphondo lineendawo ezintathu ezikhethiweyo; ezimbini zezikarhulumente ukuze enye ibe yezimeleyo. Abazalisi abangama-85 bathe baqeqeshwa kuthethathethwano lwangaphambili nasemva koqhomfo. Abazalisi aba-4 abatshatsheleyo nabanxulumanisi ababini baye baqeqeshwa kuhlelo lwemfundo olusasaziweyo kwiindawo ezininzi kulungiselelwa abazalisi abatshatsheleyo nenzululwazi yezentlalo kwisiBhedlele saseMc Cord.
Uqikelelo manani okuNqanyulwa koMitho
Ukufa kwabafazi abazalayo
Kumzamo wokunciphisa iqondo lokufa kwabafazi abazalayo kweli phondo, ubuchule nezixhobo ziyaphuculwa. Ukuqinisekisa ukufumaneka kwabazalisi abanezakhono emaphandleni, abazalisi abali-18 abongeziweyo bayaqeqeshwa kubuzalisi obutshatsheleyo kumzamo wokusebenzisana phakathi kweli sebe neDyunivesithi yaseFreystata. Oko kuthe kwaqala kweli phondo ngo-1 kuDisemba ngo-1997 ukuxelwa kokufa kwabazalayo kubekho iziganeko zokufa ezingama-62 ezixeliweyo ngezizathu ezizezi zilandelayo:
ESONA SIZATHU
BEBONKE
IPESENTI
UKUTHINTELEKA KOLWELO LWENWEBU EJIKELEZE USANA (esibelekweni)
UMOTHUKO OBANGELWA KUKUFAKWA KWECHIZA ELALIWAYO NGUMZIMBA
UKUMA KWENTLIZIYO
UKOPHA KOBUCHOPHO
UMOTHUKO OBANGELWA KUKUNGAHAMBI KAKUHLE KWEGAZI
UKOSULELEKA KWENWEBU YOBUCHOPHO/UBUCHOPHO
UKUNGASEBENZI KWAMALUNGU AMANINZI
UXINZELELO OLUPHAKAMILEYO
UMOTHUKO OBANGELWA LUTYHEFEKO LWEGAZI (UBUBOVU)
EZINGAZIWAYO
INANI ELIPHELELEYO
Izizathu eziphambili zokufa kwabantu ababelekayo ngoko kukuma kwentliziyo/ukuphefumla.
IMpilo yabaNtwana
Bonke abantwana abazelwe ukusuka phakathi kukaMeyi 1999 bafumana I-HIB, ifakwe kucwangco lokugonywa lwesiqhelo. Ufako lwe-BCG emzimbeni kuyenziwa kuzo zonke izithili. Iphondo ligonye ama-80%, liphakathi kwezona ndawo ziphezulu kwilizwe.
KwiPhondo
Kwisizwe
Inani labafazi abanabantwana ekhulwini abakwiminyaka eli-15 ukuya kwi-19.
KwiPhondo
Kwisizwe
ULawulo oluHlangeneyo lweziGulo zabaNtwana olwenziwa kuwo onke amaziko empilo aphambili. Abongikazi babantwana abangama-30 bathe baqeqeshwa kulawulo lwabanezigulo.
OnoBangela bokufa
Izifo
Inani
Utyatyazo
Ingqele
Ezinye iindlela zokosuleleka
Ezemvelo
Ezinye
IsiBhedlele esinobuBele ebaNtwaneni
IsiBhedlele saseMini iGaleshewe nesiBhedlele saseKhimbali zabhengezwa njengezinobubele ebantwaneni yaye zafumana amanqaku aphezulu kwilizwe lonke. IziBhedlele ezibini ezongezelelekileyo ezinobubele ebantwaneni zisalindele uhlolo oluvela ngaphandle.
IMpilo yeNgqondo
Iphondo lomNtla Koloni linesiBhedlele esinye sengqondo; isiBhedlele saseWest End esiseKhimbali esiyinxalenye yoXando lwesiBhedlele saseKhimbali. Sineebhedi ezili-107 apho ezingama-59 zibekelwe abagula ngokuhlaseleka yingqondo zize ezingama-48 zibe zezezigulana ezimo yazo yokugula ithuba elide zibe zigcinwe esibhedlele. Ngokuphunyezwa komthetho wempilo yengqondo iibhedi ziza kulungiselelwa unyango lwabahlaselekayo kwizibhedlele zezithili.
Izivumelwano sezifikelelwe nesiBhedlele sase-Orana ukuba samkele izigulana zikarhulumente. Izigulana zikarhulumente ezili-15 nezinye ezithandathu ezizokujongwa ziza kwamkelwa nyanga zonke. Iingxoxo malunga nokunyuswa kwenani leebhedi zezigulana zikarhulumente ziyaqhubeka phakathi koLawulo lweMpilo lomNtla Koloni nolweFreyistata.
Iinkonzo zempilo yengqondo zinatyiselwe kwizithili. Kwixesha elidlulileyo iinkonzo zohlolo-ngqondo zoluntu bezinikwa ngendlela eya phezulu. Amaziko angama-58 eMpilo akwinkqubo yokuhambisa iinkonzo ezihlangeneyo zempilo yengqondo kwiphondo.
I-45% kukopha (i-18% "ziingozi zokudutyulwa ngemipu" kanti ezinye ziingozi zezikhali)
I-13% kukuZibulala (imipu, ukuzixhoma, ukuzityhefa, ukuzitshisa, nokutsiba kwiindawo eziphakamileyo, ziindlela eziphambili)
I-33% ziingozi zezithuthi (i-43% yenziwa kukutshayiswa kwabahambi ngeenyawu)
Oyena nobangela uphambili wokonzakala ngokwasengqondweni kukuhlaselwa. Uhlelo lokuthintela ulwaphulo mthetho luyasetyenziswa lulawulo lwephondo njengobuchule obuhlanganiswe ngamasebe. Ikomiti yokuthintela ulwaphulo mthetho, apho iSebe loKhuselo noNxibelelwano lukhokelayo, ibandakanyiwe kule nkqubo.
IMpilo yasemSebenzini
Imisebenzi yeCandelo leMpilo yasemSebenzini
Ikliniki yeMpilo yasemSebenzini (PHS): I-PHS ngendlela yokunyanga iintlungu ezingephi zamihla le iqhutywa ngabasebenzi besiBhedlele saseKhimbali njengoko oku kungenisa umthombo wolwazi loqikelelo-manani noqwalaselo lwezifo. Ukuxilongwa nokulawulwa kwabasebenzi. Uhlolo lwangaphambi kokusebenza kubaqeshwa abatsha. Uhlolo lwamaxesha athile nokhutsho. Ukunyangwa kokwenzakala emsebenzini kuquka neengozi zezikhali. IMpilo yomSebenzi yokuHlaliswa nguGqirha: ukuhlolwa kweendawo zempangelo. Upicotho, uhlolo nokubeka esweni okusisiseko.
Ukusasazwa kolwazi: ukuncedisa ekuqeqesheni imigaqo emayilandelwe nezikhokelo, IMpilo nokhuseleko lwe-W.R. ukunika ithala lamayeza, amachiza omsebenzi nempilo nokhuseleko lomsebenzi kubo bonke abanomdla.
Imisebenzi eBanzana yeCandelo leMpilo yasemSebenzini
ICandela lokuthumela- uCebiswano
Ukumisela iintlelo kuzo zonke izithili
Izinto ezifikelelweyo ukuza kuthi ga ngoku
Ukugqitywa ngempumelelo kohlelo lokucupha kwiGumbi lokuhlamba iimpahla kwisiBhedlele saseKhimbali.
Isalathi msebenzi: ukuncipha okuphawulekayo kwiqondo lokungezi emsebenzini.
Ukugqitywa ngempumelelo kohlelo lokubeka esweni nokucupha kwiKhitshi lesiBhedlele saseKhimbali.
Isalathi msebenzi: ukuncipha kwenani lezikhalo ngemiqolo ebuhlungu.
Ukuphuhliswa kwesiCwangciso sokuSebenza seNgozi esilungiselelwe imiChiza kwiindawo zokuNyangela iziFo zamaThambo noLondolozo kwisiBhelele saseKhimbali.
Isalathi msebenzi: akukho zingozi nakonzakala emsebenzini.
Uluntu olulandelayo okusathethwa nalo lolo lwasePostmasburg nemimandla engqongileyo. Le nkqubo iza kulungelelaniswa liCandelo njengoko kukhankanyiwe apha ngasezantsi. Le projekthi yaqalwa ngentlangano yocweyo eyayibanjwe ePostmasburg ngoFebhuwari ka-1999 apho malunga nama-30 abameli boluntu bathi baziswa malunga nenkqubo yembuyekezo neenkqubo ezizizo emazilandelwe.
Ngokuhambisana nomThetho wokuKhuthaza ukuFikelela kuLwazi, iGosa loLwazi liye laqeshwa/lathwaliswa uxanduva lokuqinisekisa ulungelelaniso lwenkqubo yokufikelela kulwazi/amaxwebhu (iirekhodi). Okunye, OoSekela bamaGosa olwazi bathe baqeshwa/bathwaliswa uxanduva lokuncedisa igosa lolwazi kumsebenzi walo. Iinkcukacha zonxibelelwano zeSekela-Gosa loLwazi zezi zilandelayo:
ISEBE LEZEMPILO
ISEKELA-GOSA LOLWAZI
ISIKHUNDLA : Usekela mLawuli Jikelele
C. INKQUBO YOKUCELA UKUFIKELELA KULWAZI/IIREKHODI
NgokomThetho wokuFikelela kuLwazi, 2000, nawuphi na umntu unelungelo lokucela ukufikelela kulwazi /iirekhodi ezigcinwe nguRhulumente okanye iQumrhu loluNtu. Ukuze abe nokufikelela kwirekhodi, ubani kufuneka agcwalise ifomu yesicelo sokufikelela kulwazi. Le fomu yayanyiswe kulo mqulu njengesiHlomelo B. Le fomu kufuneka ithunyelwe kwiSekela-Gosa loLwazi, kwezi nkcukacha zokunxibelelana zingasentla. Sisakufunyanwa isicelo salowo ucelayo, le nkqubo ingasezantsi iya kulandela:
Nje ukuba umrhumo uhlawulwe, iSekela-Gosa loLwazi liya kuyalela loo msebenzi ufanelekileyo ukuba afumane olo(loma) xwebhu.
Lisa kube lifunyenwe uxwebhu olo, iSekela-Gosa loLwazi liya kuhlola olo xwebhu lithelekise okuqulethwe luxwebhu nemihlaba yokwalela, njengoko imiselwe ngumThetho.
Ukuba ukufikelela kuyavunywa, ocelayo/ozicelelayo uya kwaziswa ngeendleko emazihlawulwe ngokukhutshelwa kolo xwebhu.
Kusa kube kuhlawulwe umrhumo ofanelekileyo, uxwebhu olo lwamkelelwe isicelo okanye inxalenye yalo, luya kukhutshelwa ze lithunyelwe kulo mntu obecele ulwazi.
Ukuba ukufikelela kuxwebhu akuvunywa, lo mntu obecele ukufikelela kolo xwebhu, uya kwaziswa ukuba ukufikelela akuvunywanga yaye iindlela ezifanelekileyo zokubhena ekufuneka zilandelwe nazo ziya kuvezwa.
D. UKWAHLULWA NOKUHLELWA KWAMAXWEBHU
Amaxwebhu apha eSebeni ahlulwe ngendlela eyekeyeke ngokwamaxwebhu embalelwano kunye nazo zonke iirekhodi ezingeyombalelwano (ezinye iirekhodi).
Imbalelwano ilawulwa ijongwe ngokweendlela zokufayilisha ezintathu ezivunyelwe ukuba zisetyenziswe e-ofisini yindawo yePhondo yokuGcina iiMbalelwano. Zonke iimbalelwano ezimalunga nemiba yabasebenzi zilawulwa yiNkqubo eFanayo yokuFayilisha imiSebenzi yabaSebenzi; zonke ezinye iimbalelwano ezinxulumene nemisebenzi yenkxaso zilawulwa yiNkqubo eFanayo yokuFayilisha imiSebenzi yabaSebenzi. Ezi nkqubo zimbini zokufayilisha zigunyazisiwe kuwo onke amasebe akuLawulo lePhondo lomNtla Koloni (NCPA). Zonke iimbalelwano ezimalunga nemisebenzi emiselweyo ye-Ofisi yeNkulumbuso zilawulwa yiNkqubo yokuFayilisha imiSebenzi eMiselweyo efumaneka kule-Ofisi yeNkulumbuso kuphela, ibe ingasetyenziswa kuwo nawaphi na amanye amasebe e-NCPA. Ifayile zabantu abathile ezivulwe ngokwemiqathango yezi nkqubo zintathu ziboniswa kwiRejista yeeFayile eziVuliweyo, eyayanyiswe apha.
Eminye imiqulu ilawulwa ze inonotshelwe ngokwemiqathango yiNkqubo yokuLawula amaXwebhu, engekaphunyezwa phofu ziziGcini-mbalo zePhondo.
Ukusuka kowe-1994 - 2001, iSebe alizange lihlele lilawule amaxwebhu alo ngokwemimiselo yokugcina iimbalo xa kufikwa kulo mba. La maxwebhu okwangoku asafayilishwa ngokwendlela yokuhlela ephunyeziweyo (iinkqubo zokufayilisha neNkqubo yokuLawula amaXwebhu). Le yiNkqubo engenakho ukugqitywa ngexeshana yaye lo mqulu ngoko uveza kuphela loo maxwebhu athi ahlelwa ukusuka ngoMatshi 1998. Njengokuba amaxwebhu angahlelwanga esafayilishwa, lo mqulu uza kuhlaziywa yaye izikhutshelo zolo hlaziyo ziya kuqhubeka zingeniswa kwiKomishoni yamaLungelo oluNtu eMzantsi Afrika.
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI: ISEBE LEZEMPILO
INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELWEYO
IMIYALELO NGOKUBANZI
ULUDWE LOTHOTHO LWEZINTO EZIPHAMBILI
UKUHLELA NGOKWAMANANI
ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE EZAHLUKENEYO ZEZIGULANA
ISIHLOMELO A: AMASEBE ESIZWE NAMASEBE AMANYE AMAPHONDO
ISIHLOMELO B: II-OFISI ZEENGINGQI/ IZIGQEBA ZEZITHILI EMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO C: AMAZIKO EMPILO EMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO D: OOMASIPALA EMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO E: AMAZIKO EMFUNDO EMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO F: AMAZIKO EMPILO AZIMELEYO
ISIHLOMELO G: AMAQUMRHU NAMAZIKO ANGEKHO NGAPHANTSI KORHULUMENTE
IMIYALELO NGOKUBANZI KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZEMPILO KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI. AYINAKUSETYENZISWA KUYO NAYIPHI NA ENYE I-OFISI NGAPHANDLE KOKUBA OKO KUQALE KWAVUNYWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. BONISA IMISEBENZI EMISELWEYO YESEBE KUPHELA.
UKUNIKA INGXELO
KONKE UKUHLAZIYWA NEZONGEZO (UKUSHIYWA OKANYE UKUFAKWA KOGXININISO IKWALUHLAZIYO) KUFUNEKA ZINGENISWE RHOQO KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO UKUZE ZAZISWE ZE ZIPHUNYEZWE. KWIIMEKO APHO OLU HLAZIYO /IZONGEZELELO ZIHANJISWA NGEMIBHALO YEZAZISO, IKOPI YAYO MAYITHUNYELWE KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KWANGAPHAMBILI UKUZE LUPHUNYEZWE. UKUZE KUBE LULA UKULUKHANGELA NOLAWULO OLUSEBENZAYO, ISAZISO MASINONJOLWE MINYAKA LE KUQALWA KWINOMBOLO YOKUQALA, UMZ. 1/2000, 2/2000 NJALONJALO. (KWIIMBALELWANO EZINGAHLELWANGA, BONA UMHLATHI 15 WALE MIYALELO.)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LUNIKELWE KUMLAWULI WAMAXWEBHU. AKUKHO LUHLAZIYO/ZONGEZELELO ZINOKWENZIWA KULE NKQUBO NGAPHANDLE KOKUBA OKO KUQALE KWAVUNYWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IQUKA PHAKATHI KWAYO LE ILANDELAYO:
A. KUFUNEKA APICOTHE IIFAYILE ZAMIHLA LE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZONKE IIMBALELWANO ZISETYENZWA KWIIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
B. KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO-6 YALE MIYALELO ILANDELWA NGQO NGOKUTHI APICOTHE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
C. KUFUNEKA AGCINE IKOPI ENGUNDOQO IHLAZIYIWE (BONA NOMHLATHI 8).
D. UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUDINGEKAYO LUYA NIKWA. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA, IIFAYILE EZINTSHA MAZIVULWE YAYE APHO KUDINGEKAYO, IIFAYILE EZIKHOYO KUFUNEKA ZAHLULWE OKANYE ZIHLANGANISWE, NGOKUXHOMEKEKA KWIMEKO. IIFAYILE ZAKUQALA (OKO KUKUTHI IZIHLOKO EZAHLULIWEYO ZIKWASETYENZISWE NJENGEEFAYILE) MAZI ...?
UKUBA KWENZIWE ISIGQIBO MALUNGA NEFAYILE KA "D", IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA ZIBEKWE KWIFAYILE YOMGAQO EFANELEKILEYO. APHO UMQULU OMKHULU, UMZ. INGXELO, IQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO OKANYE ISIMISELO, KUPHELA SISICATSHULWA SELO CANDELO LIFANELEKILEYO LENGXELO EMALIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO.
IMBALELWANO ESETYENZWE KWIIFAYILE ZOMGAQO KUFUNEKA IPHELELE KULEYO INXULUMENE NOKUQULUNQWA KUNYE/OKANYE UKUHLAZIYWA KOMGAQO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO AKUFUNEKI IFAKWE KWIIFAYILE ZOMGAQO:
A. IMIBUZO MALUNGA NOMGAQO, ENGESOSIPHUMO SOKUQULUNQWA KOMGAQO OMTSHA OKANYE INKCAZO EHLAZIYIWEYO YOMGAQO OKHOYO;
B. UKUSETYENZWA KWEEMEKO EZINGANYE AKUSOSIQHAMO SOKUQULUNQWA KOMGAQO OMTSHA OKANYE UHLAZIYO LOMGAQO OKHOYO;
C. IIMEKO EZIMALUNGA NOTHOTHO OLUPHAMBILI OKANYE OLUPHANTSI KOLUNYE NJENGOLUPHELELEYO, KODWA EZINGEYOMIBANDELA YOMGAQO, KUNYE NEMIBA EZIMELEYO YEZO ZIHLOKO ZITHILE EKUNGEKHO FAYILE YAZO. KWIIMEKO EZINJALO UMLAWULI WAMAXWEBHU KUFUNEKA ANXULUMANE NOMGCINI-ZIMBALELWANO UKUZE KUVULWE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO ZINIKIWE. EZI FAYILE ZILUNGISELELWE IMIBUZO YEXESHANA, ENGADINGI ZINTSHUKUMO ZONGEZIWEYO KWIMPENDULO YESIQHELO. ZAHLULWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUTHI ZIBE NOPHAWU "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA. NAPHANTSI KWAZIPHI NA IIMEKO, IMIBANDELA EBALULEKILEYO MAYINGAFAYILISHWA APHA.
UTHOTHO OLUPHAMBILI LWEENGXELO NEZIBUYAYO LUTHE LWANIKWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO. NCEDA UJONGE IMIYALELO NGOKUBANZI YALO NKQUBO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILE KOPI YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO EZITHE ZAPHUNYEZWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO NEKWALATHA UKUBA MAZIVULWE ZINONJOLWE NJANI NA IIFAYILE. AKUKHO FAYILE INOKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA LO FAYILE ...?
IHLOLWA RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE-JIKELELE YAYE APHO KUDINGEKAYO EZINYE IIFAYILANA KUFUNEKA ZIVULWE.
D. KUFUNEKA KUNIKWE INGQALELO KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWENYE IFAYILE LUZE UGXININISO LUDLULELE KOMNYE UMBA, UKUBA LO MBA KUSETYENZWE NGAWO KWIFAYILE EFANELEKILEYO NA.
E. UKUFUMANA IMISEBENZI EMALUNGA NEENKCAZO KUMAQWEQWE EEFAYILE NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, JONGA IMIHLATHI 12 NOWE-15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONISWE KUMAXWEBHU: IPHEPHA LOMSEBENZI LOMLAWULI/INKCAZO YOMSEBENZI
ONKE AMAGOSA ASEBENZA IMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAWAQHELANE NOTHOTHO ASEBENZA NGALO YAYE MAWAQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO KUSETYENZWA NGAYO KWIFAYILE EYIYO. UKUFAYILISHA OKUNGANGQALANGA MAKULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA AMXWEBHU ABALULEKILEYO AWATSHATYALALISWA NOKUTHINTELA UKUGCINWA KWAMAXWEBHU EXESHANA OKUNGADINGEKIYO.
IIFAYILE ZOMGAQO
UMSINDLEKO WENZIWE KWINKUBO YONKE KULUNGISELELWA IIFAYILE ZOMGAQO. EZI FAYILE ZAHLULWA NGOPHAWU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENOMBOLO YOKUKHANGELA IFAYILE, UMZ.1.P, 1.1.P NJALONJALO. YONKE IMIBANDELA EMALUNGA NOMGAQO, IZIMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO NEZALATHISI KUFUNEKA KUSETYENZWE NGAYO KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKHANGELA OKULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA ELITHI IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISWE APHA NGASENTLA, LIBHEKISA KWIMIYALELO EMALUNGA NOMSEBENZI WECANDELO LIPHELELE, HAYI IMIYALELO EBHEKISWA KUBASEBENZI ABANGABANYE. KUDE KUBE LIXESHA APHO UMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO ANIKE IGUNYA LOKULAHLA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO UMBA WOMGAQO KUGQITYWE NGAWO KWIFAYILE YEPROJEKHTI, UMLAWULI WAMAXWEBHU UYA KUGQIBA UKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO IPHELA OKANYE IKOPI YESIGQIBO SOMGAQO KUPHELA KUFUNEKA IFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO NA. NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LINIKWE, IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESITHATHIWEYO KWIFAYILE YE-"A20", KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO KUNYE NOBHEKISELELO KWIFAYILE APHO UMBA WAGQITYWA KHONA. INKCAZO SELE IBHALIWE KWIKOPI ENGUNDOQO YAYE ISIPHUMEZO SOMGCINI-ZIMBALELWANO NOMLAWULI MAXWEBHU WEPHONDO SELE ZIFUNYENWE. IIFAYILE EZIJONGENE NABANTU ABANGABODWA EZITHI ZIVULWE NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO AZIBHALWANGA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMLAWULI WAMAXWEBHU KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA ZONKE IZIHLAZIYO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIBHALIWE NGOKO NANGOKO KWIKOPI ENGUNDOQO. IKOPI ENGUNDOQO ISISIXHOBO ESIBALULEKILEYO SOLAWULO YAYE KUFUNEKA IGCINWE NGOKUKHUSELEKILEYO NGUMLAWULI WAMAXWEBHU. MAYINONOTSHELWE UKUZE KUQINISEKISWE UKUBA AYILAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA UBHALISO OLUPHELELEYO LWAZO ZONKE IIFAYILE EZITHE ZAVULWA. KUFUNEKA KUSETYENZISWE ISIBOPHI ESINGAQINANGA SEPHEPHA KUBA SIVUMELA UKUFAKWA KWAMANYE AMAPHEPHA AVAME UKUFUNELWA IIFAYILE ZEMIBA ETHILE EZIYINXALENYE YOHLELO OLUNONJOLWEYO. LE REJISTA IGCINWA NGENDLELA ENYE NENKQUBO YOKUFAYILISHA YAYE NEEFAYILE ZIBHALWA KWANGALA NDLELA INYE YOKULANDELELANA. IKHOLAM EYONGEZELELWEYO KUFUNEKA IBEKHO NGAPHAYA KWENKCAZO YEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LE-OFISI APHO LE NKQUBO ISEBENZA KHONA KUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWALE NKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKILE EKULAWULWENI OKUSEBENZAYO KWAMAXWEBHU. KUFUNEKA NGALO LONKE IXESHA IHLAZIYWE YAYE IGCINWE KHUSELEKILEYO.
KUNGUMTHETHO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE "D" EZIVALIWEYO ZIKHUTSHWE NGOKUKHAWULEZA EMVA KOKUBA UMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO ENIKE IMIYALELO YOKUBA ZILAHLWE. LE REJISTA YOHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZ. 2000, 2001, 2002 NJALONJALO. XA IFAYILE IZI-3CM UBUBANZI, KUFUNEKA IVALWE YAYE INOMBOLO YAYO YOKUKHANGELA INGENISWE PHANTSI KWALO MNYAKA ITHE YALUNGELA NGAWO UKUTSHATYALALISWA. UMQULU OVALWE NGO-2000 YAYE UMYALELO WAWO WOKULAHLWA INGU-D3 UYAKUTHI NGOKO UFAKWE PHANTSI KOMNYAKA U-2003, OKO KWENZA UKUBA KUCACE LULA UKUBA ZEZIPHI NA IIFAYILE EKUFUNEKA ZITSHATYALALISIWE NAKOMPHI NA UMNYAKA. UKUSETYENZISWA KWESIBOPHI ESINGAQINANGA SEPHEPHA KUYAKHUTHAZWA NJENGOKO KUNGENAKWENZEKA UKWAZI KWANGAPHAMBILI INANI LAMAPHEPHA AZA KUFUNEKA. (UKUFUMANISA NGOLAHLO, KHANGELA UMHLATHI 17 APHA NGAPHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO ENTSHA
LE NKQUBO IZA KUSETYENZISWA NGE ... KUZE EMVA KOKO KUNGABIKHO MBALELWANO IYENYE IYA KUSETYENZWA KWIIFAYILE EZISUKA KWIKQUBO ENDALA. KODWA IIFAYILE ZANGOKU ZEMIBA ETHILE, KUSENOKUPHINDA KWAKHELWE PHEZU KWAZO ZIZE ZIFAKWE KWINKQUBO ENTSHA, UKUBA IMVUME EBHALIWEYO ITHE YAFUMANEKA KWANGAPHAMBILI KUMGCINI-ZIMBALELWANO ZEPHONDO.
IIFAYILE KUFUNEKA ZIVULWE KUPHELA XA ZIFUNEKA. KUFUNEKA KULUNYUKELWE UKUBA UKUNONJOLWA NOKUCHAZWA KWEEFAYILE, NJENGOKO KUBONISIWE KWINKQUBO, ZITHOTYELWA NGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE ZINDE KAKHULU, AMANYE AMALUNGU ANGEYONXALENYE IBALULEKILEYO YESIHLOKO ANGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA NGOLU HLOBO: IZIFO: ISIFO SEPHEPHA: ISICWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO: IINKONZO ZENKXASO KULUNTU: AMAQELA OPHUHLISO,
OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: ISICWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUPHAMBILI MASINIKWE NGALO LONKE IXESHA YAYE ISIHLOKO MASIPHELELE NGOKWANELEYO UKUBA SICHAZE OKUQULETHWE YIFAYILE. UKUZE KUNCEDWE ABASEBENZI BOBHALISO, UMLAWULI WAMAXWEBHU KUFUNEKA ABONISE UKUBA NGAWAPHI NA AMALUNGU ANOKUSHIYWA KWIIMEKO EZINJALO. IZIHLOKO KUFUNEKA ZISHICILELWE NGE-INKI ENGACIMEKIYO. IMIHLA YEMBALELWANO YOKUQALA NEYOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO YOKULAHLA ESEBENZAYO, XA ZIFUMANEKA, MAZIBONISWE KUQWEQWE LWEFAYILE. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO MAWASUSWE RHOQO KUFAKWE AMANYE.
IINKCAZO EZIKRWELWE NGAPHANTSI
ZONKE IINKCAZO EZIKRWELELWE NGAPHANTSI ZIBONISA IZIHLOKO ZEMICIMBI EQULETHWEYO KUPHELA. IZAHLULELWANO MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZEMICIMBI EQULETHWEYO, KODWA MAKUNGABIKHO ZIFAYILE ZIVULELWA NAZIPHI NA IINKCAZO EZIKRWELELWE NGAPHANTSI.
INKCAZELO EKWIZIBIYELI
INKCAZELO EKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZEMICIMBI OKANYE IINKCAZO ZEEFAYILE ZISEBENZA NJENGEZIKHOKELO KUPHELA YAYE AKUFUNEKI ZIFAKWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: INKQUBO
XA KUFUNYENWE IMBALELWANO EKUNGEKHO FAYILE YAYO INIKIWEYO, LO MBALELWANO MAKUSETYEZWE NGAYO NGOKONOBAMBISA KWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO. KUFUNEKA KWENZIWE ISICELO KE NGOKU KUMLAWULI MAXWEBHU KWIFAYILE 2.8.2.1, KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO UKUZE KUFUMANEKE IMVUME YOKUVULA IFAYILE EFANELEKILEYO. ULWAZI OLUPHELELEYO MALUNGA NOBUME BEMBALELWANO, KUNYE NEZINCOMO MALUNGA NOKUBEKWA NOKUCHAZWA KWALE FAYILE IFUNEKAYO, MALUNGENISWE. UMLAWULI WAMAXWEBHU UYA KUNGENISA ESI SICELO KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO UKUBA SIPHUNYEZWE YAYE NJE UKUBA IMVUME IFUMANEKA, UYA KWAZISA BONKE ABANYE ABASEBENZISI, EKUFUNEKA INKQUBO YABO YOKUFAYILISHA ITSHINTSHWE NGOKUFANELEKILEYO. LA MBALELWANO IKWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO KUFUNEKA NGOKU IKHUTSHELELWE KULE FAYILE INTSHA.
UQWEQWE OLULOLUNYE MALUVULWE APHO KUDINGEKAYO UKUZE KUGCINWE IIMBALO EZININZI, NJALONJALO, NTO LEYO IYA KUNQANDA UKUBA KUNGABIKHO UKWANDA OKUNGEYOMFUNEKO KOKUQULETHWE YIFAYILE. KODWA KE, AKUKHO MBALELWANO INOKUFAYILISHWA KUQWEQWE OLUNJALO. ELI QWEQWE KUFUNEKA LIPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENOMBOLO YOKUKHANGELA YEFAYILE YEMBALELWANO IZE IBHALWE "IFAYILE YESIHLOMELO" KUQWEQWE OLUNGAPHANDLE. LONKE UXWEBHU OLUKWIFAYILE YESIHLOMELO MALUBHEKISELELE KUMBA OFANELEKILEYO WEMBALELWANO EYAYIFUNYENWE KUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIBE LIKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO, IMIYALELO ENJALO IBONISWA NGOKUNGQAMENE NEFAYILE NGANYE KWIKHOLAMU YOKULAHLA ENIKIWEYO KWINKQUBO; IIMPAWU ZOKULAHLA EZISETYENZISWA KAKHULU ZALATHA OKU KULANDELAYO:
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUPHELA KWENANI LEMINYAKA, EBONISWA LINANI ELILANDELA UNOBUMBA U-D.
IIFAYILE KUFUNEKA ZILAHLWE RHOQO KODWA, UBUNCINANE, KUBE KANYE NGONYAKA, ESAKUBE UMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO EKHUPHE IGUNYA LOKULAHLA. LITYALA LOLWAPHULO-MTHETHO UKULAHLA IIFAYILE (OKANYE NAWO NAWAPHI NA AMAXWEBHU KARHULUMENTE) NGAPHANDLE KWESIGUNYAZISO ESIBHALIWEYO SOMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. ISIQINISELO ESIMISELWEYO SOKULAHLA KUFUNEKA SINGENISWE KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KAMSINYANE KANGANGOKO EMVA KOLAHLO.
UBUBANZI BEEFAYILE
IIFAYILE AKUFUNEKI ZIDLULE KWI-3 CM UBUBANZI. ISAKUFIKELELA KOBU BUBANZI, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE UKUZE KUVULWE UQWEQWE OLUTSHA. INANI LOMQULU OMTSHA (UMZ. Vol 2) MALIBONISWE NGAPHANDLE KOLU QWEQWE LUTSHA. IPHEPHA ELINALA MAGAMA: "IVALIWE, KHANGELA UMQULU ..." KUFUNEKA LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KULE FAYILE IVALIWEYO. "UMQULU 1" KUFUNEKA UBONAKALISWE KUPHELA XA UMQULU 2 SELE UVULIWE.
LE NKQUBO ILANDELAYO KUFUNEKA ILANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE ZE-A20:
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO KUFUNEKA LIPICOTHWE KUKHANGELWA UKUBA ALIFAYILISHWANGA GWENXA NA. IPHEPHA ELINALA MAGAMA: "IVALIWE - IQHUBEKEKA KUMQULU..." EBHALWE KULO LIZE LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KUMAQWEQWE EFAYILE.
B AMAQWEQWE EEFAYILE AKRAZUKILEYO KUFUNEKA ASUSWE KUFAKWE AMANYE.
C EZI FAYILE ZITHI KE NGOKU ZIBEKWE ZIGCINWE KWIBHOKISI EZIYILELWE KANYE LOO NJONGO.
IIFAYILE ZEZEHLO
IIFAYILE ZEZEHLO EZIYINXALENYE YENKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKWEMIYALELO EBONAKALA KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. KHANGELA NOMHLATHI 8 WALE MIYALELO.
UKUSETYENZISWA KOHLELO LOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINTLELO ZOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA LELI SEBE:
UHLELO LOKUFAYILISHA LABASEBENZI OLUFANAYO YAYE LUSETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI LUBE LUJONGENE NOLAWULO LWABASEBENZI BASEKHAYA KULO OFISI ITHILE;
INKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO; ETHI NJENGENKQUBO YABASEBENZI EFANAYO, IFANE YAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE KWIPONDO LOMNTLA KOLONI IBE IJONGENE NALOO MISEBENZI YENZA UKUBA LO OFISI ITHILE IKWAZI UKUFEZEKISA IMISEBENZI YAYO;
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA, EYINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELWEYO, ESEBENZA NGENDLELA EYODWA KWISEBE NGALINYE IBE IBONISA IMIGOMO NGQO NEMISEBENZI YALOO OFISI ITHILE, MIGOMO LEYO EYAHLULA LOO OFISI KUYO NAYIPHI NA ENYE I-OFISI. OO-MEC BONKE BANEENKQUBO ZABO ZOKUFAYILISHA, EZAHLUKILEYO NGOKOKUZISEBENZISA KWABO.
UKWAKHEKA NOKUHLANGANA KWAMAQUMRHU NEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO, NJALONJALO ZEENTLANGANISO ZALO NALUPHI NA UHLOBO ZIBONISWA KUTHOTHO OLUPHAMBILI 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
YONKE IMBALELWANO EMALUNGA NOLAWULO NEMPATHO YALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAWO NAWAPHI NA AMAXWEBHU IBONISWA KUTHOTHO OLUPHAMBILI 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA NOKULUNGISWA NJALONJALO, KWEZITORA NEENKONZO NOGCINO IBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA YEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO. ISENOKUNGASETYENZISWA KUYO NAYIPHI NA ENYE I(I)-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO EFUNYENWE KWANGAPHAMBILI. IBONISA IMISEBENZI EYODWA EMISELWEYO YELI SEBE KUPHELA.
UHLELO INKCAZO I-OFISI APHO IKHONA ULAHLO
NEMIZUZI 2. Iintlanganiso zeziza Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Isiqalo senkxaso yezithilana Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Amachweba esizwe Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Iqonga lesizwe lokucebisana Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
IQonga loluntu Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Iqela elisebenza ngobuxhakaxhaka Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele bephondo
Isiboniso sonyango lwempilo I-Sekunjalo Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Ulawulo lweentlekele Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Iintlanganiso zeemanyano Kwigumbi logcino-ncwadi zemisebenzi nabasebenzi
Umhlangano woonobhala besizwe Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Iqumrhu labasebenzi bakarhulumente Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Intetho yesikhundla sophambo Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
zasesidlangalaleni weNkulumbuso
Inkxaso nophuhliso lwabafundi besizwe Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
Iqonga lothethathethwano Kunxulumano labasebenzi
Ikomiti yolawulo lwempilo Kunxulumano labasebenzi
Isigqeba sikaGawulayo sePhondo Izifo ezisulelayo
Unyango lwasekhaya Izifo ezisulelayo
Iintlanganiso ze-VTC Izifo ezisulelayo
Abafazi abahlangene ngokuchasa Izifo ezisulelayo uGawulayo
ncwadi
Izakhono zobomi kulutsha Izifo ezisulelayo
Intlanganiso zamasebe Kwigumbi logcino-ncwadi nezifo ezisulelayo ngokuhlangeneyo
Ubundlobongela bokuqala obusekwe Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele kubuni eMzantsi Afrika
Iintlanganiso zezicwangciso zobuchule Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele
ezisemgangathweni
Ingxowa-mali yeenkqubo zempilo Kwigumbi logcino-ncwadi jikelele nee-HOD
Ulawulo lwemingcipheko Kwigumbi logcino-ncwadi
Inkcitho yephondo ngesiqingatha Kwigumbi logcino-ncwadi/izimali sonyaka
Ulawulo lohlahlo nolwemali Kwigumbi logcino-ncwadi/izimali
Igqugula lomphathiswa kwisikhundla Kwigumbi logcino-ncwadi/MEC
Inkqubo echasene nobuqhophololo Kwigumbi logcino-ncwadi/izimali
Intlangano yeHague ngemiba yoluntu Kwigumbi logcino-ncwadi/unina nomntwana yokuxhwilwa kwabantwana kwihlabathi
abantwana Kwigumbi logcino-ncwadi/unina nomntwana
Iqonga lesizwe lwempilo yommandla Kwigumbi logcino-ncwadi/IMpilo yommandla
INtlangano ye-Afrika eChasene nesifo samathambo Kwigumbi logcino-ncwadi
Intlanganiso yenkqubo yemirhumo Kwigumbi logcino-ncwadi efanayo yezigulana
Inkonzo yeMpilo yemfundo yesizwe Kwigumbi logcino-ncwadi
Inkonzo yeMpilo yamaxesha kaxakeka Kwigumbi logcino-ncwadi/uxakeko kwisizwe
IINGXELO 1. Ingxelo ehlangeneyo Kwigumbi logcino-ncwadi/HOD
Inkqubo yolwazi (Y2K) Kwigumbi logcino-ncwadi
Iingxelo zezehlo Kwigumbi logcino-ncwadi/HOD
Ingxelo yekota Kwigumbi logcino-ncwadi/HOD
kolwabiwo-mali
yesizwe/utyelelo kumNtla Koloni
Ukuxhatshazwa kwabantu abadala Isifo esingasuleliyo
Ingxelo yonyaka yelinge lokonga abantu abadala Gqibezela
Ingxelo yenkqubela -unyango lwamehlo Gqibezela
Ingxelo yonyango lomhlaza Gqibezela
Iziko lokuthintela ubumfama Gqibezela
Izidingo zezithulu Gqibezela
Izixhobo ezihambayo zokunceda Gqibezela ukuva.
Ingxelo yokuphela konyaka elilinge Gqibezela izifo ezingapheliyo
Iingxelo zesizwe Gqibezela
Iingxelo zekota Gqibezela
Iingxelo zokukhubazeka Gqibezela
Ingxelo yokuphela konyaka elilinge izikhubazeko Gqibezela
Ingxelo yenyanga - uncedo lwasemsebenzini Kwigumbi logcino-ncwadi/IMpilo yasemsebenzini
Iingxelo zopicotho-mali Igumbi logcino-ncwadi zabasebenzi/logcino-ncwadi jikelele
IMIBA YEZIMALI 1. Irejista yokuthumela Kwigumbi logcino-ncwadi/izimali
Irejista yeetsheke zomthumeli Icandelo lemali ezifunyenweyo
Iijenali Icandelo lemali
Iincwadi zoku-odola Icandelo lemali
Ulwabiwo-mali Icandelo lemali
Iingxelo zemali Icandelo lemali
Irejista yeqela lezinto Icandelo lemali
Iifomu zexabiso lemali/irejista Icandelo lemali yeencwadi
Ukunikezelwa kweziqinisekisi Icandelo lemali/ igumbi logcino-ncwadi zinqatyisiwe
Umatshini wezitampu: iirejista Icandelo lemali/ igumbi logcino-ncwadi zokuposwa
Irejista yeencwadi zengxelo zezehlo Icandelo lezothutho neencwadi
Irejista yokulawula impahla ekhoyo Igumbi logcino-ncwadi/umlawuli maxwebhu
Irejista yeposi/imbalelwano engenayo Kwigumbi logcino-ncwadi
Irejista yeefayile eziphumayo Kwigumbi logcino-ncwadi
Irejista yenkonzo engxamisekileyo Kwigumbi logcino-ncwadi
Irejista yegazethi karhulumente Kwigumbi logcino-ncwadi
Irejista yeefayile ezivuliweyo Kwigumbi logcino-ncwadi zabasebenzi
neentlawulo
UBHENGEZO 1. Amaphepha onyango loluntu Icandelo lezifo ezisulelayo
UNXIBELELWANO 2. Amaphepha oqeqesho nocebiso Gqibezela
LWESEBE lokuzinikela
Usuku lukaGawulayo kwihlabathi Gqibezela
Isikhumbuzo sobambiswano Gqibezela
Usuku lwesikhumbuzo sokukhanyisa Gqibezela amakhandlela
Izixhobo zamachiza Icandelo lezamachiza
IIPROJEKTHI/ 1. Ukuncancisa nogonyo/ Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lomama
AMAPHULO ukundululwa kwepoliyo nabantwana
Usuku lwesifo sephepha lwehlabathi Icandelo lezifo ezisulelayo/igumbi logcino-ncwadi
Usuku lweKhondom/lokwazisa Icandelo lezifo ezisulelayo
Uhlelo lwezakhono zobomi lujoliswe Kwigumbi logcino-ncwadi/omama nabantwana kulutsha
Iveki yeMpilo yomlomo Igumbi logcino-ncwadi/icandelo leMpilo yomlomo
Iprojekthi yokunceda uluntu Igumbi logcino-ncwadi/ Icandelolokunceda uluntu
Usuku lukaGawulayo lwehlabathi Icandelo lezifo ezisulelayo
Izifo ezisulela unina nomntwana Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lomama nabantwana
Usuku lwecuba Igumbi logcino-ncwadi/icandelo leMpilo yommandla
Usuku lwabafazi Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lomama nabantwana
Iprojekthi yendlala nokundandisa Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lesondlo
Iiprojekthi zezondlo
Iphulo lokuqondisa ngoGawulayo Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lezifo ezisulelayo kumazwe ngamazwe
Iphulo lenkqubo yolwazi lweziBhedlele Igumbi logcino-ncwadi
Iphulo lezifo zentliziyo Igumbi logcino-ncwadi
Iveki yabakhubazekileyo Igumbi logcino-ncwadi
Uhlelo lwempilo yoomama Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lomama nabantwana nabantwana
Uhlelo lwesizwe lwee-NGO Igumbi logcino-ncwadi/icandelo lezifo ezisulelayo
Uhlelo lokunceda abasebenzi (EAP) Igumbi logcino-ncwadi/icandelo leMpilo yasemsebenzini
Iprojekthi yoqeqesho nocebiso Icandelo lezifo ezisulelayo lokuzinikela
Iphulo lonyango loluntu ekhaya Icandelo lezifo ezisulelayo
Ukugunyaziswa kwempilo engundoqo Igumbi logcino-ncwadi zabasebenzi/Umncedi. mlawuli
Iprojekthi yokuXhobisa Igumbi logcino-ncwadi zabasebenzi/Umnced. mlawuli
IZIXHOBO 1. Isicwangciso sokwakha isibhedlele/ Icandelo lokucwangcisa izakhiwo/
ZOKUZOBA ikliniki Igumbi logcino-ncwadi
Iintlanganiso zokuceba isiza Gqibezela
IIFOTO 1. Ukuvulwa kweekliniki Icandelo lokucwangcisa izakhiwo/
Iifoto neevidiyo zeziganeko, IMpilo yasemsebenzini/yommandla/
imicimbi ebalulekileyo neyasekhaya noNxibelelwano
EZINYE IZINTO 1. Iifayile zemihla ngemihla Igumbi logcino-ncwadi
Ukusetyenziswa kweedayari Intloko yeCandelo ngalinye/abaSebenzi zamaGosa kumacandelo awohlukeneyo
Izivumelwano Igumbi logcino-ncwadi/Ukucwangciswa kwezakhiwo
Eziqeshisayo Igumbi logcino-ncwadi/Ukucwangciswa kwezakhiwo
Ukuhlaselwa ngokwesondo
Ulwakhiwo lwezindlu zikaRhulumente
Umgaqo wokupopola umhlaza Igumbi logcino-ncwadi wesibeleko
Imiba yonyango nomthetho Icandelo lonyango ngokusemthethweni (kwigumbi labo logcino-ncwadi)
Icebiso ngokwasemthethweni
Izigulana ezinezifo
Rhulumente
Ukungahoyi ukukhathalela izigulana
Amabango oluntu/ukuphendula
IiNkonzo zoPhando Icandelo lonyango ngokusemthethweni (kwigumbi labo logcino-ncwadi)
Ukukhathazwa
Ukuqhuba unxilile
Uhlaselo
Uhlolo lokhuseleko lwamangqina
Amaziko empilo azimeleyo
Ubhaliso
Uhlolo
IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO: ISEBE LEZEMPILO
UHLELO LOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI EMISELWEYO
L1 UNYANGO LWEZITHILI NEZISEKO, UNYANGO LUKAMAMA NOMNTWANA NONYANGO LWASIMAHLA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
UKUNQANYULWA KOMITHO
UKUTHUNYELWA NGEXEShA LOKUBELEKA
UKUFA KOOMAMA
UKWAZISA NGEZIGULANA EZISANDULA KUXILONGELWA IZIFO EZISULELAYO
UBHALISO LWEZIGULANA EZIBONWE NGUGQIRHA
I-M. PHIL KUHLELO LWEMPILO YOOMAMA NABANTWANA
UHLELO OLUHLANGENEYO LWESONDLO
L2 IINKONZO ZAMACHIZA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMIBUZO YESIQHELO
L3 IINKONZO ZESONDLO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UHLELO LWESONDLO KULUNTU
L4 IZIFO/IINDYIKITYHA ZEZIFO EZISULELAYO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IINTLELO ZESIZWE
UMGAQO
L5 IINKONZO ZIKAXAKEKA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMIBUZO YESIQHELO
L6 IINKONZO ZEMPILO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMITHOMBO YOKUTSHA NGAPHAKATHI NANGAPHANDLE
EZESEBE: AMANYE AMAPHONDO/EZESIZWE
UPHUHLISO LOLUNTU
L7 IINKONZO ZOMTHETHO WAMACHIZA NOPHANDO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
UMGAQO
L9 AMAZIKO EMPILO AZIMELEYO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO: ISEBE LEZEMPILO
UHLELO LOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YABASEBENZI
S1 UWISO-MITHETHO NEENKQUBO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMTHETHO WEENKONZO ZIKARHULUMENTE
IMIBUZO YESIQHELO
IINGCACISO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO
IINGUQULELO
IINGUQULELO
UMTHETHO WEEHOLIDE ZIKAWONKEWONKE
IINGUQULELO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IINGQIKELELO
UKUDALWA NOKUGUQULWA KWEZITHUBA
UHLENGAHLENGISO
UHLOLO LOMSEBENZI
AMAPHEPHA ACHAZA UMSEBENZI
S3 IMIQATHANGO YOMSEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
AMAQONDO OMVUZO
IKHEFU LOKUPHUMLA
IKHEFU LOKUGULA
IKHEFU LOKUBELEKA
AMALUNGELO OPOLITIKO KUBASEBENZI BAKARHULUMENTE
INKXASO YEZONYANGO
IIMPAHLA ZEYUNIFOMU NEZOKHUSELEKO
IIYURE EZISEMTHETHWENI ZOKUSEBENZA
INKQUBO YOKUVUMA ABANTU NGOKUFANELEKA KWABO.
UKUHLONITSHWA KWENKONZO ENDE
EZABASEBENZI
S4 UKUFUNYANWA NOKUPHULUKANA NABASEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
UKUFUMANA
IZIBHENGEZO
EZOLAWULO NOBUNOBHALA
UNCEDO LOMSEBENZI-NDLELA IBAKALA 11
ABASEBENZI BEZIVUMELWANO
UKUPHELISWA KOMSEBENZI
UMVUZO WOKUYEKA UMSEBENZI
UKUYEKA UMSEBENZI/UMHLALA-PHANTSI
S5 UQEQESHO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
IMIQATHANGO
IZIFUNDO ZESIDANGA
IIDIPLOMA
UBEKO
IZIFUNDO ZOKONGAMELA
IZIFUNDO ZEENDLELA ZOLAWULO OLUTHE GQATHU
ISEBE LEZEMPILO
UQEQESHO LABONGIKAZI BOPHANDO
UQEQESHO KULAWULO LOMBEFU
ISEBE LEENKONZO ZOLUNTU NOLAWULO
ISEBE LEZEMALI
ISEBE LIKANONDYEBO WESIZWE
IZIFUNDO KULAWULO LOKUSINDLEKA
IZIFUNDO ZONOBHALA WOGCINO-NCWADI
IZIFUNDO ZEZIMALI
IZIFUNDO ZOQEQESHO LWEKHOMPYUTHA
UQEQESHO LWEZIFUNDO EZIFUTSHANE
QHO NGEKOTA
UKUZIXHOBISA
S6 UKUHLOLWA KWABASEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IINKONZO ZOLAWULO OLUPHEZULU
UKUXABISA UPHUHLISO
S7 UNYUSELO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UNYUSELO NEMIVUZO EYODWA
S8 UKUHAMBA KWABASEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UTSHINTSHO
UKUBOLEKISWA
S9 UKULAWULWA KWABASEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IINGXELO ZENKQUBO/IINGXELO ZEKOTA/IINGXELO ZEXESHA LOKULINGWA
UKUQESHWA NGAPHANDLE KWENKONZO KARHULUMENTE
IZIGQIBO NEMIQATHANGO YOLULEKO
IIMALI NESICWANGCISO SEKHEFU
IIPROJEKTHI ZABASEBENZI NEZIKARHULUMENTE
IINKCAZO NAMAGAMA EMISEBENZI
UKULAWULWA KOSETYENZISO LWEZIKHUNDLA
ISIVUMELWANO SOKUSEBENZA
UKUTHUNYELWA PHESHEYA KOLWANDLE
S10 IZIMALI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
ULUNGELELANISO
IINTLAWULO
IIMALI EZITSALWAYO
IINDLEKO ZOKUPHILA NEZOHAMBO
INKXASO NEZIQINISEKISO ZEZINDLU
ISAPHULELO SOKUFUDUKA
IZAPHULELO EZIZODWA ZEMIHLA NGEMIHLA
IMIRHUMO YEVENKILE YOBU-ARHENTE
IZAPHULELO ZOKUGAYA EMAPHANDLENI
AMABANGO ENZIWE LISEBE NAKWISEBE
INTLAWULO YEXESHA ELONGEZELELWEYO
UKULIMALA EMSEBENZINI (I.O.D.)
IMIVUZO YENKONZO ENDE
UPHUCULO KWIMIQATHANGO YOKUSEBENZA
S11 UTYELELO NOTHUTHO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
UKUPHUNYEZWA KOTYELELO NEZICWANGCISO
AMALUNGISELELO OKUGCINELWA IINDAWO NOKUHLALA
S12 IMIBANDELA YEKHAYA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
EMINYE IMIYALEZO
S13 IINGXELO NEZIBUYAYO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
INGQINISEKO, IINGXELO NEENGQIKELELO
S14 EZABASEBENZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UTHETHATHETHWANO
UKUKHUTSHWA KWAMANQAKU AMAPHEPHANDABA ZIIMANYANO ZABASEBENZI
IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO: ISEBE LEZEMPILO
UHLELO LOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO
H1 UWISO-MITHETHO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WABONGIKAZI EMNTLA KOLONI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WEZEMPILO KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WEZEMISEBENZI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WEMITSHATO/UMTHETHO SIHLOMELO OYILWAYO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WASEMZANTSI AFRIKA WOKUGUQULWA KWEENCWADI ZOKUNDWENDWELA NOKUTYELELA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WOKUGUQULWA KWEMBUYEKEZO YOKULIMALA EMSEBENZINI NEZIFO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WOWE-1996 WOKULINGANA NGOKWESINI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WOWE-1999 WENDYEBO KARHULUMENTE
UMTHETHO 85/93 WEMPILO NOKHUSELEKO EMSEBENZINI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WEMPILO YOMMANDLA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO 107/99 WOKUCELA IIMALI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOWE-1997 WOYISE BOKWENENE BABANTWANA ABAZELWE NGAPHANDLE KOMTSHATO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WOWE-1997 WEENKONZO ZAMANZI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKWENZA AMASHISHINI AMANCINCI AKWAZI UKUSEBENZA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO 43/1996 WASEMZANTSI AFRIKA WOGCINO ZIMBALELWANO ZESIZWE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WEMPILO OYILWAYO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WOBUNDLOBONGELA BASEKHAYA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKUHOYWA KWABANTWANA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WECUBA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WEMPILO YESIZWE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKUGUQULA UKUTHINTELA NOKUNYANGA UKUXHOMEKEKA KWIZIYOBISI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WEMPILO YENGQONDO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKULINGANA EMSEBENZINI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UXWEBHU LWAMALUNGELO EZIGULANA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WEMIMISELO YONCEDO LOLUNTU
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKUGUQULWA KWEENKONZO ZIKARHULUMENTE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO OYILWAYO WEMIMISELO YEMPILO YENGQONDO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO 2000 WOBULUNGISA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UMTHETHO WOKUGUQULWA KWEMITHETHO YENTLALONTLE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KWINKONZO YOKHUSELO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUKHUSELO NOKHUSELEKO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KULAWULO LWEENTLEKELE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUBUCHULE OBUHLANGENEYO BOKHUBAZEKO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KWINTLALONTLE YOLUNTU
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUBUME BOKULINGANA KUQESHO OLUTSHA NOMSEBENZI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KULWAKHIWO NGOKUTSHA NOPHUHLISO
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUPHUHLISO LOLUNTU
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUHLENGAHLENGISO LWENKQUBO YEMPILO EMZANTSI AFRIKA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KUFUDUKELO KUMAZWE NGAMAZWE
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO NGENKQUBO YOVUMO LWEZAKHONO NOKUFANELEKA KWABANTU KWINKONZO KARHULUMENTE
IPHEPHA LENGXELO KUCOCEKO LWESISEKO EMAKHAYENI
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
IPHEPHA LENGXELO KWINKQUBO YOKUSASAZA
UKULINGA NOKUTSHINTSHA
H2 UKULUNGISELELA NOKULAWULA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IFUNYENWE
INIKEZELWE
UQULUNQO LWENGCACISO YOMBONO NENJONGO
OKWEXESHANA
ISIDALA
OKWEXESHANA
UKUCWANGCISWA KOMSEBENZI NOKWABIWA KWEMISEBENZI
ISICWANGCISO SOMSEBENZI WESEBE
UMGAQO
UMGAQO
ISICELO SEGUNYA LOKULAHLA
UKUTSHATYALALISWA KWAMAXWEBHU
UKULAHLWA KWAMAPHEPHA AMANZI
UKUKHUTSHELWA KWAMAXWEBHU NGAPHAKATHI
IMIBUZO YESIQHELO
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA
UKUSEBENZISA
UHLOLO
IINGXELO
UKUGCINWA KHUSELEKILEYO KWEMIPU NEZIXHOBO ZEMFAZWE
IZIVUMELWANO ZEKHABHINETHI
EZINGENISWE YIKHABHINETHI
IIMEMORANDAM ZEKHABHINETHI
UKUSASAZWA
UKUDALWA KWEMISEBENZI
IZIMEMO NEMIBULELO
IMIBA YOKWAMKELWA NGOKWEZAKHONO/UHLENGAHLENGISO
UKWENZIWA KWEZINTO ELUBALA NOKUFIKELELA KULWAZI
UKUTSHINTSHA KWEEDILESI
UKUCANDWA KWEMIDA YAMAPHONDO
H3 IZIMALI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMISEBENZI EMIKHULU
IMISEBENZI EMINCINCI
UQIKELELO OLONGEZELELWEYO
UKUNGENISWA KOLWABIWO-MALI
UBUME BENKCITHO YEXESHA ELIPHAKATHI (MTEF)
UKUQINISEKISWA KOLWABIWO-MALI
IINGXELO
UHLOLO LWAMASEBE
ABALAWULI BEENTLELO
ABALAWULI BEENGINGQI
UKUNIKEZELA IZIQINISELO
IZIXHOBO ZE-OFISI
IZITHUTHI, AMALUNGU NEZICELO
IGUNYA LOKWAMKELA NOKUPHENDULA NGEMALI EQOKELELWEYO
UMGAQO
IINGXELO EZIBUYAYO
IINKONZO EZITHENGIWEYO
INKCITHO ENGAGUNYAZISWANGA
UMGAQO
UKUQINISEKISWA KWEENTLAWULO
IINTLAWULO ZOKUSETYENZISWA KWEEMFONOMFONO KWIZINTO ZOBUQU BOMNTU
UKUFUNYANWA KWEZILAHLEKILEYO
IMALI YEZIPHO, INKXASO NEVELA NGAPHANDLE
AMABANGO AJOLISWE KWAMANYE AMASEBE
ISEBE LEZIMALI LESIZWE
ISEBE LEZIMALI LEPHONDO
ABASEMAGUNYENI OKUSAYINA
IINKCUKACHA ZE-AKHAWUNTI YEBHANKI
UKUVALWA KOMNYAKA-MALI
IZIVUMELWANO
UKUKHUTSHELWA KWEENTLAWULO
IZICELO ZEENGXELO
H4 INDAWO YOKUHLALA
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMIBUZO YESIQHELO
UKUHONJISWA KWEENDAWO ZOKUSEBENZELA
UKUCOCWA KWEENDAWO ZOKUSEBENZELA
I-OFISI EYONGAMELEYO
IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
I-OFISI EYONGAMELEYO
IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
I-OFISI EYONGAMELEYO
IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
IIGARAJI NEENDAWO ZOKUMISA
IINDAWO ZEENTLANGANISO
ISAKHIWO SOCWANGCISO LWEZAKHIWO
H5 UTHUTHO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIMISELO
IITHENDA
UKUTHATHA INXAXHEBA KWIZIVUMELWANO ZESIZWE
EZAMASEBE
AMAZIKO KABANI
UPHUHLISO LWAMASHISHINI AMANCINCI, APHAKATHI NAKWIINDAWO EZINCINCI
I-OFISI EYONGAMELEYO
AMAZIKO KABANI
UKULAHLWA KWEZINTO EZIDLULELEYO NEEMPAHLA EZIPHELELWE LIXESHA
AMAZIKO KABANI
OOMATSHINI BOKUCHWETHEZA NOKWENZA IIKOPI
IZIXHOBO ZOKUBHALA
OOMATSHINI BOKUFEKSA NEZIXHOBO ZEKHOMPYUTHA
IIMFONOMFONO ZESINQE
OMATSHINI BOKUSHICILELA IZITAMPU
IIMPAHLA ZEYUNIFOMU NEZOKHUSELEKO
IZICATSHULWA ZOLWAZI
UMGAQO
IZINGXOBO ZEPOSI NEEBHOKISI ZEPOSI
INTLAWULO YANGAPHAMBILI
IZIPHO
UBHALO
IINKONZO ZOKUCOCA
IINKONZO ZOKUPHEKA
IINDAWO ZOKUHLAMBA IMPAHLA
IINKONZO ZOKHUSELEKO
IINKONZO ZIKAMASIPALA
IINKONZO ZOHLAMBO-MPAHLA EZINGANIKELWANGA KUMAQUMRHU ABUCALA
IINTAMBO ZOKUNXIBELELANISA ULWAZI
UKULUNGISWA
H6 EZOTHUTHO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
IZICELO
UKULUNGISA/UKUFAKWA KWEZIXHOBO EZIZEZINYE
UKUSEBENZISELA ISIQU
IIMPAWU/IZINCANYATHELISWA KWIZITHUTHI
AMAKHADI EPETROLI
AMAPHEPHA ENGXELO YEZEHLO
ULAWULO LWEZINTO EZINAMENDU
UKUTHENGWA/UKUTHENGISWA KWEZITHUTHI EZIMIYO
IZINTO ZOKUHAMBA EZIFUMENE INKXASO
UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI ZABANTU NGEENJONGO ZOMSEBENZI
UHAMBO NGOLOLIWE, ULWANDLE NOMOYA
UKUKHUTSHWA KWAMAPHEPHAMVUME/II-INSHORENSI ZEZITHUTHI
IIMOTO EZIQESHIWAYO/EZIRENTWAYO
H7 UPAPASHO, UBHENGEZO NONXIBELELWANO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
IMIBUZO YESIQHELO
UPAPASHO LWEENKONZO ZAMACHIZA
AMAGALELO
UMGAQO
IMIBUZO YESIQHELO
IPHULO LOSUKU LOKUPHOLA
IMICIMBI YOKUPHELA KOMNYAKA
USHICILELO
H8 UBULUNGU NEENTLANGANO ZAMAQUMRHU NEZINYE IINDIBANO
H8.1 NGOKUBHEKISELELE KWIMISEBENZI YENKXASO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
AMALUNGISELELO
IMIZUZU YEENTLANGANISO ZEZIZA
I-IDS: UQALO LWEENTLANGANISO ZENKXASO YEZITHILANA
INTLANGANISO PHAKATHI KWAMAZUBUKO ESIZWE
INTLANGANISO YESIZWE YEMPILO NGOKUBONISANA
INTLANGANISO YEQONGA LOLUNTU
INTLANGANISO YEQELA ELIJONGENE NOBUXHAKAXHAKA BOOMASIPALA KWIPHONDO
INTLANGANISO YOBUME BONYANGO LWE-SEKUNJALO
INTLANGANISO YOLAWULO LWENTLEKELE
INTLANGANO YOONOBHALA BESIZWE
INTLANGANISO YEMITHOMBO YOLUNTU NOKUFUMANA (UPHANDO OLUPOPOSHWAYO NGEMEKO EKHOYO YABATHUNYWA BEPHONDO KULAWULO LWEZIBHEDLELE)
IINTLANGANISO ZAMAQUMRHU ABASEBENZI BAKARHULUMENTE
INTLANGANISO YOKUCETYWA KWEZAKHONO ZASEMSEBENZINI
INTLANGANISO YOHAMBAHAMBO LWENKULUMBUSO KWINKONZO KARHULUMENTE
INKOMFA YOPHUHLISO LOKUBONISANA EMNTLA KOLONI
AMAQUMRHU AMATHALA OKHENKETHO NOLONWABO EMZANTSI AFRIKA
INKOMFA YOKUQALA YOBUNDLOBONGELA OBUBANGELWA BUBUNI EMZANTSI AFRIKA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
INKOMFA YESIZWE EJONGENE NENKXASO NOPHUHLISO LWABAFUNDI
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
IBHUNGA LOTHETHATHETHWANO ELILUNGELELANISA INKONZO KARHULUMENTE NGOKUBANZI
IMIBUZO YESIQHELO
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NENTLAWULO YOKUSEBENZA IXESHA ELONGEZELELWEYO
UMHLANGANO WOCWEYO WOONOBHALA BEMALI BESEBE LEZIMALI
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NOKUSEBENZA KAKUHLE KOLAWULO LWEZIBHEDLELE
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NENDLELA YOKUZIPHATHA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
UMHLANGANO WOKUHANJISWA KWEENKONZO ZEMPILO EZISEMGANGATHWENI
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NENKQUBO YEMPILO
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NOKULAWULWA KWEMINGCIPHEKO
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
IKOMITI ELUNGELELANISA IZITHUTHI EMNTLA KOLONI
IKOMITI ESEBENZA UHLELO LOLAWULO LOKULUNGISWA KWEZAKHIWO
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
IKOMITI EKHOKELA IPROJEKTHI YOKUQONDISA ABANTU
IKOMITI YOLWABIWO MALI
IKOMITI YENKCITHO YEXESHA ELIPHAKATHI KWIPHONDO
IKOMITI YOLAWULO LOLWABIWO MALI NEZIMALI
IGQUGULA LOMPHATHISWA KWIKOMITI YESIKHUNDLA
IKOMITI YEPOSI YESEBE
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
IKOMITI EHLANGANISA AMASEBE EKUQEQESHWENI KWABASEBENZI
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
IKOMITANA EJONGENE NOKUHLANGANISWA KOHLENGAHLENGISO LOMHLABA
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2 NGOKUBHEKISELELE KWIMISEBENZI EMISELWEYO
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
INTLANGANISO YESIZWE EJONGENE NEENKONZO ZOPHANDO LWAMACHIZA
INTLANGANISO YOKUBONISANA: UBUNDLOBONGELA OBUJOLISWE KUBAFAZI NABANTWANA
IINTLANGANO ZIKA-SEKUNJALO
INTLANGANISO YOKUCEBA
INTLANGANISO EYODWA YOLAWULO
IQELA ELIJONGENE NEEMALI ZEMPILO
INTLANGANISO YABAPHATHI BEENTLELO
INTLANGANISO YEQONGA ELIJONGENE NEMPILO YOMMANDLA
IMIZUZU YENTLANGANISO NABANCEDISI BOSOMACHIZA BEZISEKO NABANGAPHAYA KWEZISEKO
INKOMFA EJONGENE NEZINTO EZIPHAMBILI KWIMPILO YOKUZALA
INKOMFA EHLANGENEYO YOLUNTU
INKONGOLO YESIBINI YEHLABATHI EJONGENE NEMPILO YASEMAPHANDLENI
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
INKONGOLO YEHLABATHI EJONGENE NOKUXHATSHAZWA NOKUNGAHOYWA KWABANTWANA
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
UKUTYUNJWA/UBHALISO LWAMALUNGU
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NOMRHUMO OFANAYO WEZIGULANA
UMHLANGANO WOCWEYO OJONGENE NOKUPOPOLWA KOMHLAZA WESIBELEKO
IKOMITI EJONGENE NEEPROJEKTHI ZENKQUBO YOLWAZI EZIBHEDLELE
IKOMITI EPHAMBILI KWIMPILO YABAFAZI NABANTWANA
IKOMITI YESIZWE EJONGENE NEZAKHIWO EZIKHULU ZEENKONZO ZEMPILO
IKOMITI YOKUQINISEKISA UMGANGATHO
IKOMITI YESIZWE EJONGENE NEENKONZO ZONYANGO NGEXESHA LIKAXAKEKA
IKOMITI EPHAMBILI ECOLESBURG
IMBALELWANO YESIQHELO
H9 IINGXELO, EZIBUYAYO NOLWAZI
INOMBOLO
INKCAZO
UMHLA EVULWE NGAWO
UMHLA EVALWE NGAWO
INGXELO EHLANGENEYO
IINKQUBO ZOLWAZI
IINGXELO NEZIBUYISWAYO ZEZIGANEKO
UMGAQO
IMIBUZO EPALAMENTE
IINTETHO ZIKA-MEC NGAPHANDLE KOLWABIWO-MALI
INDIBANO YESIZWE
NGEXESHA LOKUTYELELA EMNTLA KOLONI
ULUDWE LOTHOTHO OLUPHAMBILI
L1 UNYANGO LWEZITHILI NOLUSISISEKO, UNYANGO LUKANINA NOMNTWANA KUNYE NONYANGO LWASIMAHLA
L2 IINKONZO ZAMACHIZA
L3 IINKONZO ZESONDLO
L4 IZIFO (OOBHUBHANE)
L5 IINKONZO ZIKAXAKEKA
L6 IINKONZO ZEMPILO
L7 IINKONZO ZONYANGO OLUSEMTHETHWENI NOPHANDO
L8 AMAZIKO EMPILO KWIPHONDO
L9 AMAZIKO EMPILO AZIMELEYO
L1 UNYANGO LWEZITHILI NOLUSISISEKO, UNYANGO LUKANINA NOMNTWANA KUNYE NONYANGO LWASIMAHLA
L1.P UMGAQO
L1.R IMIBUZO YESIQHELO
L1.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L1.2 IIKLINIKI
MALUNGA NOLWAKHIWO/ULUNGISO
OLUPHAMBILI LWENKQUBO YOKUFAYILISHA
IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
L1.2.1 IMPILO YOKUZALA KOOMAMA
L1.2.1.1 UTYELELO LOKUQALA LWANGAPHAMBI KOKUZALA
L1.2.1.2 UTYELELO OLULANDELAYO LWANGAPHAMBI KOKUZALA
L1.2.1.3 EMVA KOKUZALA
L1.2.1.5 UCWANGCISO LOSAPHO
L1.2.1.6 UKUNQANYULWA KOMITHO
L1.2.1.8 ABAZELEYO
L1.2.1.8.1 INANI
L1.2.1.8.2 ABANGABEKELWANGA NDAWO
L1.2.1.8.3 OOMAMA ABAMINYAKA INGAPHANTSI KWAMA-20
L1.2.1.9.1 ABATHUNYELWE NGEXESHA LOKULUNYWA
L1.2.1.9.4 UBUNZIMA OBUSEZANTSI EKUZALWENI
L1.2.1.9.5 UKUFA KOOMAMA
L1.2.1.9.6 UKUGONYWA KOOMAMA
L1.2.2 YOKUHOYWA KWEMPILO YOMNTWANA
L1.2.2.1 AMANYATHELO OKUTHINTELA
UMZ. UKUGONYELWA IPOLIYO/IINKONZO ZEMPILO
YOMLOMO.
L1.2.2.2 IINKONZO ZONYANGO
IQUKA UKUHOYWA KWEMPILO YOMLOMO
NABANGONDLEKANGA
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE UHLELO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L1.2.2.4 ABANTWANA ABANEKHWASHIYOKA/UKUNGONDLEKI
L1.2.2.5 IINKONZO ZEZINGA LOOCHWEPHESHA.OKANYE UNYANGO
OLULUNGISELELWE ABANTWANA
L1.2.2.5.1 IMPILO YENGQONDO
L1.2.2.5.2 IMPILO YOMLOMO
L1.2.3 IZIFO EZISULELAYO
MALUNGA NEENKOZO ZESIFO SEPHEPHA EZINIKWA
EZIKLINIKI KUPHELA.
MALUNGA NAYO YONKE EMINYE IMIBA YESIFO SEPHEPHA
KHANGELA UTHOTHO L4.1.1.
L1.2.3.1.1 UKUBHAQWA KWEEMEKO EZITHILE NOXILONGO
MALUNGA NEMIBA ENXULUMENE NEELEBHU KHANGELA UTHOTHO
L1.2.3.1.1.1 UTYELELO LOKUQALA
L1.2.3.1.1.3 ITHONTSI/ UMZEKELO WESIKHOHLELA
L1.2.3.1.1.4 ISICELO SENKCUBEKO
L1.2.3.2 INTSHOLONGWANE EYETHISA AMANDLA EMNTWINI (HIV)/IIMPAWU ZOKWEHLA KWAMANDLA OMZIMBA (AIDS)/IZIFO EZINGENA NGOKWABELANA NGESONDO (STD)
MALUNGA NEENKONZO ZENTSHOLONGWANE EYETHISA AMANDLA EMNTWINI (HIV)/IIMPAWU ZOKWEHLA KWAMANDLA OMZIMBA (AIDS) NEZIFO EZINGENA NGOKWABELANA NGESONDO (STD) EZINIKWA EZIKLINIKI KUPHELA
MAKLUNGA NAYO YONKE EMINYE IMIBA YENTSHOLONGWANE EYETHISA AMANDLA EMNTWINI HIV/IIMPAWU ZOKWEHLA KWAMANDLA OMZIMBA AIDS NEZIFO EZINGENA NGOKWABELANA NGESONDO STD KHANGELA UTHOTHO L4.1.2
L1.2.3.2.1 UKUFUNYANWA KWEZIGULANA NOXILONGO
L1.2.3.2.1.1 UTYELELO LOKUQALA EKLINIKI
L1.2.3.2.1.3 UTYELELO LOKUQALA KUGQIRHA OZIMELEYO
L1.2.4.1 UKUTYEBA
L1.2.4.2 ISIFO SEMITHAMBO YENTLIZIYO
L1.2.4.3 ISIFO SESWEKILE
L1.2.5 UNYANGO
L1.2.5.1 UBHALO LWAMACHIZA ANIKWE EKLINIKI
L1.2.5.2 INANI LEZINTO EZIKHUTSHWA EKLINIKI
L1.2.6 IINKONZO ZELEBHU
OLU THOTHO LULUNGISELELWE IINKONZO EZINXULUMENE
NELEBHU KUPHELA.
MALUNGA NEZIFO EZISULELAYO EZINGAZINYE KHANGELA
L1.2.6.1 IZIGULANA EZIVAVANYIWEYO
L1.2.6.2 UKWAZISWA KWEZIGULANA EZISANDA KUXILONGELWA IZIFO EZISULELAYO
L1.2.7 ABATHUNYELWAYO
OLU THOTHO LUQUKA ABATHUNYELWE NGOKUNXULUMENE
NEZIFO EZISULELAYO.
MALUNGA NABATHUNYELELWE NGOKUNXULUMENE NEZIFO ZENGQONDO, KHANGELA U-L4.2.5.1.3.1.1
L1.2.7.1 UBHALISO LWEZIGULANA EZIBONWE NGUGQIRHA
L1.2.7.2 INANI LABATHUNYELWE KWIZINGA ELILANDELAYO LONYANGO
L1.2.8.1 IINGOZI
L1.2.8.2 IZEHLO ZOHLASELO
L1.2.8.3 UBONISWANO
L1.2.8.4 IINGXOXO ZAMAQELA
L1.2.8.5 UKUFUNDISWA KWEZIGULANA EKUHLALENI
L1.3 IINTLELO NAMAPHULO
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE UHLELO/IPHULO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L1.4 AMAGUNYA ASEKUHLALENI
L1.4.1 ISICELO SOBHALISO
MALUNGA NEZICELO ZOKWAKA IIKLINIKI KHANGELA UTHOTHO H.4 KWEENKQUBO ZOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IGUNYA LASEKUHLALENI NGALINYE UZE UFAYILISHE NJENGAKWISIHLOMELO D.
L1.4.2 IIMFUNEKO/IZIDINGO
L1.4.3 ULAWULO, ULWABIWO MALI NEENGXELO ZEMALI
L1.4.4 UHLOLO
L2 IINKONZO ZAMACHIZA
L2.P UMGAQO
L2.R IMIBUZO YESIQHELO
L2.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L2.1.1 IKHATHALOGU YEEMVELISO ZAMACHIZA
L2.1.1.2 UQULUNQO NOTSHINTSHO
L2.1.2 UKULAWULWA NOKUSINDLEKWA KWAMAYEZA
LISEBE
L2.1.2.1 IZIBHEDLELE NAMAZIKO EPHONDO
EZINGAPHANDLE.
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE ISIBHEDLELE
NGASINYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO C.
L2.1.2.2 IIKLINIKI
MALUNGA NEENKONZO EZINIKWA ZIIKLINIKI KHANGELA
UTHOTHO OLUPHAMBILI L1
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IKLINIKI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO C.
MALUNGA NOKUHANJISWA KWAMACHIZA NGAPHAKATHI KHANGELA UTHOTHO L5.1.3
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE I-OFISI YENGINGQI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
L2.1.3 UKUBEKA EMGANGATHWENI
L2.1.3.1.1 IMIMISELO
L2.1.3.1.2 UQIKELELO LWEZINTO
L2.1.4 UKUBHENGEZWA KWEYEZA
L2.1.4.1 ULUHLU OLUDINGEKAYO LWAMAYEZA
L2.1.4.1.1 EZESISEKO
L2.14.1.2 EZESEKONDARI NANGAPHAYA
L2.2 UKUKHUTSHWA KWEEMVUME
L2.2.1 UKUNGENISA/UKUTHUMELA NGAPHANDLE
L2.3 AMATYALA
L2.3.2 OOGQIRHA
L2.3.3 ABONGIKAZI
L2.3.4 UKUBONELELA OKUNGEKHO MTHETHWENI
L2.4 UKUBALA ISITOKHWE
OLU THOTHO LULUNGISELELWE AMAYEZA KUPHELA.
MALUNGA NEMINYE IMIBA YOKUBALA ISITOKHWE KHANGELA UTHOTHO H.5.1.3 LWENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IZIKO L EMPILO NGALINYE UZE UFAYILISHE NJENGAKWISIHLOMELO C.
L3 IINKONZO ZEZONDLO
L3.P UMGAQO
L3.R IMIBUZO YESIQHELO
L3.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L3.1.1 AMAZIKO KARHULUMENTE
L3.1.1.1 AMAZIKO ENTLALONTLE
L3.1.1.2 AMAZIKO EMFUNDO
L3.1.2 AMAQUMRHU ANGEKHO NGAPHANTSI KORHULUMENTE
L3.1.2.1 IPHULO LENDLALA
L3.1.2.2 IQUMRHU LENGQOLOWA ELIKUMBINDI WOMZANTSI AFRIKA (S.A.S.K.O)
MALUNGA NEMIQULU NEMIGAQO KHANGELA L3.2.6.1
L3.1.3 IINDAWO ZOKUHLALA ULUNTU KUNYE NEZIFUNDO ZEZONDLO
L3.1.3.1 UKUTYEBA
L3.1.3.3 ISIFO SESWEKILE
MALUNGA NONYANGO LWASEKLINIKI KHANGELA UTHOTHO L1.2.4
L3.2 IMIQULU NEMIGAQO
L3.2.1 UKUSUKA/UKUYA KULUNTU NGOKUBANZI
L3.2.2 UKUSUKA/UKUYA KUMAQELA OBUGCISA
L3.2.4 UKUSUKA/UKUYA KWICANDELO LOKUPHEKA
L3.2.5 AMANYE AMAQUMRHU KARHULUMENTE
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IQUMRHU NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L3.2.6 UHLELO OLUZIMELEYO
L3.2.6.1 IQUMRHU LENGQOLOWA ELIKUMBINDI WOMZANTSI AFRIKA (S.A.S.K.O)
L3.2.6.2 INTLANGANO YESWEKILE
L3.2.6.3 AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE
L3.3 IIPROJEKTHI/IINTLELO ZESONDLO
L3.3.1 IIPROJEKTHI ZESIZWE
L3.3.1.2 ISONDLO ESIKWINDAWO YEMPILO
L3.3.1.4 UHLELO LWEPROTENI, AMANDLA NOKUNGONDLEKI (P.E.M.)
MALUNGA NOSETYENZISO KWIZINGA LEEKLINIKI KHANGELA UTHOTHO L1.2.2.3
L3.3.1.5 UHLELO OLUHLANGENEYO LWESONDLO
L3.3.2 IIPROJEKTHI/IINTLELO ZEENGINGQI
L3.3.2.1 UKUHLOLWA KOKUNIKELWA KWEENKONZO ZOKUPHEKA KUMAQUMRHU ABUCALA
L3.3.2.4 IPROJEKTHI YOKWAZI NOKUSEBENZISWA KOLUHLU LWEMIBUZO
L3.3.3 IINTLELO ZOQEQESHO
L3.3.3.3 IINKONZO ZEZONDLO NOKUDLA EZIBHEDLELE
L3.4 UHLOLO MALUNGA NEENKONZO ZOKUTYA
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IZIKO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKWESIHLOMELO C.
MALUNGA NOHLOLO LWESEBE, KHANGELA UTHOTHO K.2.9 KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
L3.5 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L3.5.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L3.5.1.1 ELEMFUNDO
MALUNGA NOQIKELELO LWEZIKIMU ZEZONDLO, NEZINYE EZIKOLWENI, KHANGELA L3.7.2
L3.5.1.2 ELOLIMO, ULONDOLOZO LWENDALO NEENDABA ZOMMANDLA
MALUNGA NEMIBANDELA YEZIMALI ZAMASEBE, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI H.3 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
L3.5.2 EZAMASEBE: AMANYE AMAPHONDO/KWISIZWE
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE ISEBE NGALINYE USE UNOMBOLE NGOKWESIHLOMELO A.
L.3.5.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L.3.5.3.1 INGXOWA YABANTWANA YEZIZWE EZIMANYENEYO (UNCEF)
L3.5.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L3.5.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L3.6 UPHANDO
L3.6.2 IHLELO LESONDLO NEZIFUNDO ZOKUTYA
L3.6.3 AMAQUMRHU ANGEKHO NGAPHANTSI KORHULUMENTE
L3.7 UKUCUTSHWA KWEZONDLO, IINGXELO ZEENTETHO NOQIKELELO
L3.7.1 AMAZIKO EMFUNDO
L3.7.4 UMSEBENZI WOLUNTU
L3.7.5 ULWAZI LOMILINGANISELO LWEZITHO ZOMNTU
UMZ. UBUME BESONDLO MALUNGA NOBUNZIMA NEMPILO YOMNTU OTHILE.
L4 IZIFO (OOBHUBHANE)
L4.1 IZIFO EZISULELAYO
L4.1.1 ISIFO SEPHEPHA
OLU THOTHO LULUNGISELELWE IMIBA ENXULUMENE
NOSULELEKO KUPHELA.
UTHOTHO L1.2.3.1
L4.1.1.P UMGAQO
L4.1.1.R IMIBUZO YESIQHELO
L4.1.1.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.1.1.1.1 IINKONZO ZENKXASO YOLUNTU
L4.1.1.1.1.1 AMAQELA OPHUHLISO
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IQELA NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L4.1.1.1.1.2 AMAQUMRHU ANGEKHO NGAPHANTSI KORHULUMENTE
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IQUMRHU ELINGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKWESIHLOMELO G.
L4.1.1.1.1.3 ABASEBENZI BEMPILO KULUNTU
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE ULUNTU NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L4.1.1.2 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L4.1.1.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L4.1.1.2.1.1 ULAWULO LOMNTLA KOLONI XA UWONKE
L4.1.1.2.1.2 ELEMFUNDO
L4.1.1.2.2.1 IINKONZO ZOLULEKO
L4.1.1.2.2.2 UMBUTHO WOKHUSELO WOMZANTSI AFRIKA (SANDF)
L4.1.1.2.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L4.1.1.2.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L4.1.1.2.4.1 INTLANGANO YESIFO SEPHEPHA EMZANTSI AFRIKA (SANTA)
L4.1.1.2.4.2 AMAQELA ENKXASO ELUNTWINI
L4.1.1.2.4.3 UKUKHATHALELWA KOBOMI
L4.1.1.2.4.4 INTLANGANO YEMPILO YOLUNTU EMAZANTSI E-AFRIKA (CHASA)
L4.1.1.2.4.5 IQUMRHU LOMZANTSI AFRIKA LOPHANDO NGAMACHIZA
L4.1.1.2.4.7 INTLANGANO YONYANGO YOMZANTSI AFRIKA (MASA)
L4.1.1.2.4.8 IQUMRHU LEMIGODI
L4.1.1.2.4.9 INTLANGANO YAMAGOSA ONYANGO EMIGODINI
L4.1.1.2.4.11 IZIKO LESIZWE ELIJONGENE NEMPILO EMSEBENZINI
L4.1.1.2.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L4.1.1.3 IIPROJEKTHI/IINTLELO
L4.1.1.3.1 USUKU LWESIFO SEPHEPHA KWIHLABATHI
L4.1.1.3.2 UKHUPHISWANO LWEZIKOLO
L4.1.1.3.3 IPHULO LOKWAZISA EZINTOLONGWENI
L4.1.1.3.4 UKUSETYENZISWA KOMZEKELO WEQUMRHU LEMPILO KWIHLABATHI (WHO)
L4.1.1.3.5 UHLELO LOHLENGAHLENGISO NOPHUHLISO (R.D.P.)
L4.1.1.3.8 UKUTHENGISWA KWEZITAMPU ZEPASIKA EZIKOLWENI
L4.1.1.3.9 IINTLELO ZEQUMRHU LOPHANDO NGAMACHIZA EZIJONGENE NOPHANDO NGESIFO SEPHEPHA
L4.1.1.3.10 IINTLELO ZOKULAWULA ISIFO SEPHEPHA
L4.1.3.11 IINTLELO ZESIFO SEPHEPHA KWISIZWE SONKE
L4.1.2 INTSHOLONGWANE EQOBA UMZIMBA WOMNTU (HIV)/UPHAWU LOKUNGAKWAZI UKUZIKHUSELA KOMZIMBA (AIDS)/IZIFO EZINGENA NGOKWABELANA NGESONDO (STDS)
OLU THOTHO LULUNGISELELWE IMIBA ENXULUMENE
NOSULELEKO KUPHELA.
MALUNGA NONYANGO LWASEZIKLINIKI KHANGELA UTHOTHO L1.2.3.2
L4.1.2.P UMGAQO
L4.1.2.R IMIBUZO YESIQHELO
L4.1.2.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.1.2.1.2 UKUKHATHALELWA KWEMPILO
L4.1.2.1.3 IMFIHLO EMSEBENZINI
L4.1.2.1.4 UKUVULELEKA EMSEBENZINI
L4.1.2.2 ULAWULO
L4.1.2.2.1 IMIBA YEZOMTHETHO
L4.1.2.2.2 INKUTHAZO
L4.1.2.3 IINKONZO ZENKXASO YOLUNTU
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IQELA NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L4.1.2.3.2 AMAQUMRHU ANGEKHO NGAPHANTSI KORHULUMENTE
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE IQUMRHU ELINGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKWESIHLOMELO G.
L4.1.2.3.3 ABASEBENZI BEMPILO KULUNTU
VULA IFAYILE ELUNGISELELWE ULUNTU NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
L4.1.2.4 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L4.1.2.4.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L4.1.2.4.1.1 ULAWULO LOMNTLA KOLONI XA UWONKE
L4.1.2.4.1.2 ELEMFUNDO
L4.1.2.4.2.1 IINKONZO ZOLULEKO
L4.1.2.4.4.1 IINKONZO
L4.1.2.4.2 ULUNTU
L4.1.2.4.3 AMAQELA ENKXASO
L4.1.2.5 IIPROJEKTHI/IINTLELO
L4.1.2.5.1 UHLELO LWEZAKHONO ZOBOMI: LUJOLISWE KULUTSHA
L4.1.2.5.2 IINTLELO ZEMFUNDO
L4.1.2.5.3 UKUKHUTHAZWA KONXIBELELWANO OLUNINZI
L4.1.2.5.5 IINTLELO ZESIZWE
L4.2.1 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L4.2.1.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L4.2.1.1.1 ELEMFUNDO
L4.2.1.2.1 ELEMFUNDO
L4.2.1.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L4.2.1.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L4.2.1.4.2 INTLANGANO YEMPILO YESIZWE
L4.2.1.4.3 IQUMRHU LESIZWE ELICHASENE NOKUTSHAYA
L4.2.1.4.4 INTLANGANO YOMZANTSI AFRIKA EJONGENE NESIFO SESWEKILE (SADA)
L4.2.1.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L4.2.2 IINTLELO
VULA IFAYILE YOHLELO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L4.2.3 IMPILO YOMLOMO
L4.2.3.P UMGAQO
L4.2.3.R IMIBUZO YESIQHELO
L4.2.3.1. UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
VULA IFAYILE YENGINGQI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
L4.2.3.1.1.1 ABANTWANA ABAMINYAKA INGAPHANTSI KWESI-6 YAYE BENGENASIFO SAMAZINYO NAMATHAMBO
L4.2.3.1.1.3 IMINYAKA ENGAMA-34 - 44 UBUDALA
L4.2.3.1.1.4 IMINYAKA ENGAMA-60 - 64 UBUDALA
L4.2.3.1.1.5 UXILONGO LWANGETHUBA: UPOPOLO LOHLOLO LOMZIMBA
L4.2.3.1.2 UMSINDLEKO WONCEDO LONYANGO
L4.2.3.1.2.1.2 EZEZIBOPHO
L4.2.3.1.3 UKULAWULA UKUKHANYA
L4.2.3.1.3.1 IMILINGANISELO YOBUNGAKANANI/YONYANGO
L4.2.3.1.3.2 IIMVUME
L4.2.3.2 IMIQULU NEMIGAQO
L4.2.3.2.1 EYA KUMAZIKO
L4.2.3.2.2 EYA ELUNTWINI
L4.2.3.3 IINGQIKELELO NEENGXELO
L4.2.3.3.1 ABANTWANA BAPHAMBI KOKUNGENA ISIKOLO
L4.2.3.3.2 ABAFUNDI
L4.2.3.3.3 ABANTWANA ABAPHAZAMISEKE ENGQONDWENI
L4.2.3.3.4 ABANTWANA ABAKHUBAZEKE NGOKWASEMZIMBENI
L4.2.3.3.5 ABANTU ABADALA ABAPHAZAMISEKE ENGQONDWENI
L4.2.3.3.6 ABANTU ABADALA ABAKHUBAZEKE NGOKWASEMZIMBENI
L4.2.3.3.8 ABANTWANA ABALALISWE EZIBHELELE
L4.2.3.3.10 AMABANJWA
L4.2.3.3.12 ABANTU ABADALA
L4.2.3.3.13 ABAFAZI ABAMITHIYO
L4.2.3.4 IIPROJEKTHI/IINTLELO
L4.2.3.4.1 IVEKI YEMPILO YOMLOMO
L4.2.3.4.2 IINTLELO ZEMFUNDO
L4.2.3.4.3 UKUFUNDISA: ABONGIKAZI ABAQEQESHIWEYO ABAKHULU
L4.2.3.4.4 IINKONZO ZANGAPHANDLE
L4.2.3.4.5 IINKONZO ZOKUXHASA ULUNTU
L4.2.3.4.6 UKUCOCWA KWAMANZI (NGOMGUTYANA)
L4.2.3.5 UPHANDO
L4.2.3.5.1 UHLOLO LWEMPILO YOMLOMO LWESIZWE
L4.2.4 UKONGIWA KWABANTU ABADALA
L4.2.4.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.5 IMPILO YENGQONDO
L4.2.5.P UMGAQO
L4.2.5.R IMIBUZO YESIQHELO
L4.2.5.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.5.1.1.1 UCWANGCISO LOSAPHO OLULUNGISELELWE IZIGULANA EZINEENGXAKI ZEMPILO YENGQONDO
MALUNGA NAMANYATHELO OTHINTELO NONYANGO LWABANTU ABANGAGULI NGENGQONDO EZIKLINIKI, KHANGELA UTHOTHO L1.2.1.5
L4.2.5.1.2 UKUNYANGWA KWEMPILO YENGQONDO EZINTOLONGWENI
L4.2.5.1.3 IINKONZO ZEZIBHEDLELE ZENGQONDO
L4.2.5.1.3.1 UKWAMKELWA/UKULALISWA KWEZIGULANA
L4.2.5.1.3.1.2 ABASUKA KWIZITHILI ZIKAMANTYI
L4.2.5.1.3.1.3 UKUKHUTSHELWA KWEZIGULANA
L4.2.5.1.3.1.4 UKUKHUTSHWA KWEZIGULANA
L4.2.5.1.3.1.5 UMHLA WOKUFA
L4.2.5.1.3.2 IZIGULANA EZIZEZIKAMONGAMELI NEZIHOYWA ZODWA
L4.2.5.1.3.3 UKUGCINWA KWEEMPAHLA ZEZIGULANA EZINGABASEBENZI
L4.2.5.1.4 UKUKHATSHWA KWEZIGULANA
L4.2.5.1.4.1 UKUPHUNYEZWA KWEENCWADI ZOKUNDWENDWELA NAMABANGO
L4.2.5.1.5 IINGXOWA-MALI EZIZIMELEYO/EZOLONWABO
L4.2.5.1.5.1 ULAWULO
L4.2.5.1.6 UNYANGO
MALUNGA NOLAWULO NOKUNIKWA KWAMAYEZA KHANGELA UTHOTHO L2.1.2
MALUNGA NONIKO-MAYEZA OLUKHUTSHWA EZIKLINIKI KHANGELA L1.2.5.1
L4.2.5.1.7 IINKONZO ZOBONISWANO/ULAWULO LWAZO
OLU THOTHO LOLWEENKONZO EZINXULUMENE NEMPILO YENGQONDO KWIZIBHEDLELE ZENGQONDO KUPHELA.
L4.2.5.1.7.2 UBUNDLOBONGELA
L4.2.5.1.7.3 UDLWENGULO
L4.2.6 UNYANGO LWAMEHLO
L4.2.6.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.6.2.1 INANI LEENDONDO EZIKHUTSHIWEYO
L4.2.7 UMHLAZA
L4.2.7.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.8 IZIFO EZINGAPHELIYO
L4.2.8.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.9.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L4.2.9.1.2 UKUNIKWA KWEZITULO EZINAMAVILI
L4.2.9.2.1 INANI LEENTONGA EZIKHUTSHIWEYO
L4.2.9.2.2 INANI LEZITULO EZINAMAVILI EZIKHUTSHIWEYO
L5.P UMGAQO
L5.R IMIBUZO YESIQHELO
L5.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L5.1.1 IINQWELO ZEZIGULANA
L5.1.1.1 IZIKO LOKUTUMELA ELISEBENZA IMINI NOBUSUKU
L5.1.1.2 IZIKO LONXIBELELWANO ELISEBENZA IMINI NOBUSULU
L5.1.1.3 IINKONZO ZENKXASO EZINIKWAYO
L5.1.2 UKULUNGELELANISWA KOTHUTHO LWEZIGULANA
L5.1.2.1 UKUBUYELA EKHAYA
L5.1.2.2 PHAKATHI KWEZIBHEDLELE
L5.1.2.2.1 APHA EKUHLALENI
L5.1.2.2.2 KWISITHILI
L5.1.3 UKUHANJISWA KWAMACHIZA NGAPHAKATHI
YEYOKUTHUNYELWA KWAMACHIZA KUPHELA.
MALUNGA NOKULAWULWA NOKUTHUNYELWA KWAMAYEZA LISEBE, KHANGELA UTHOTHO L2.1.2
L5.1.3.1 UTHUNYELO
L5.1.4 ULAWULO LWEENTLEKELE
L5.2 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L5.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L5.2.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L5.2.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L5.2.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L6 IINKONZO ZEMPILO
OLU THOTHO LOLOKUNYANGWA KWEENGXAKI EZITHILE EZINXULUMENE NEMPILO NGOKWASEMZIMBENI.
MALUNGA NABATHUNYELELWE UKUNYANGWA ZIIKLINIKI, KHANGELA U-L1.2.7
L6.1 IMPILO YOMMANDLA
L6.1.P UMGAQO
L6.1.R IMIBUZO YESIQHELO
L6.1.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L6.1.1.1 IZIKHALAZO/IMIBUZO MALUNGA NOMMANDLA/IMEKO
YOKUSEBENZA
OLU THOTHO LOLWEMIBA ENXULUMENE NEMPILO YOMMANDLA
KUPHELA.
MALUNGA NEMPILO YASEMSEBENZINI, KHANGELA UTHOTHO L6.2
L6.1.1.1.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L6.1.1.1.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L6.1.1.1.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L6.1.1.2 UNGCOLISEKO
L6.1.1.2.1 IIMEKO EZICHAPHAZELA UBUNJANI BOMOYA WANGAPHAKATHI (I.A.Q)
L6.1.1.2.1.1 UMSI WECUBA KUMMANDLA (E.T.S.)
L6.1.1.2.1.2 IMITHOMBO YEZINTO EZITSHA LULA NGAPHAKATHI NANGAPHANDLE
UMZ. IZINTO EZIBOLAYO, AMASUNTSWANA, NJALONJALO
L6.1.1.2.1.5 UKULUNGISWA OKUNGEKHO MGANGATHWENI KWEZAKHIWO/IZIXHOBO
L6.1.1.2.1.6 UKUNGENA KWEERHORHWANA NGEZINGENISI-MOYA
L6.1.1.2.1.7 UMOYA ONGANELANGA WANGAPHANDLE KULOWO UNGAPHAKATHI
L6.1.1.2.1.8 UBUSHUSHU
L6.1.1.2.2 UKUGULA OKUNXULUMENE NOKWAKHA (B.R.I)
L6.1.1.2.2.1 UPHAWU LWESIGULO SOKWAKHA (S.B.S)
L6.1.1.2.2.2 UBUTHAKATHAKA OBUGQITHISILEYO
L6.1.1.2.2.3 UKUGULA OKUKHULU OKUBANGELWA SISIMO SENGQONDO (M.P.I)
L6.1.1.2.3 IMIGANGATHO NEZIKHOKELO ZOKUTOLIKA ULWAZI LOBUNJANI BOMOYA WANGAPHAKATHI
L6.1.1.2.3.1 AMAZINGA OKUBA SEMNGCIPHEKWENI EMSEBENZINI (WEELS)
L6.1.1.2.4 AMANYATHELO OKUTHINTELA/NYANGA
L6.1.1.2.4.1 AMANZI AWONELEYO NAKHUSELEKILEYO
L6.1.1.2.4.2 UKUFIKELELA KUCOCEKO OLWANELEYO
L6.1.1.2.5 INTSHUKUMO ETHATYATHWAYO MALUNGA NEMICHIZA ENOBUNGOZI
L6.1.2 ULUNGELELWANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELWANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L6.1.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L6.1.2.1.1 ELEMFUNDO
L6.1.2.1.2 ISEBE LOMPHATHISWA
L6.1.2.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L6.1.2.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L6.1.2.4.1 ULAWULO LWEMIGODI
L6.1.2.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI
L6.1.3 IINTLELO/IIPROJEKTHI
L6.1.3.1 IIPROJEKTHI ZOKUPHUHLISA ULUNTU
L6.1.3.2 UHLELO LOKUHLAMBA IIMPAHLA: UKUCOCA IZIHLUZI
L6.1.3.3 UHLELO LWEENTONGA ZEENALITI EZIBHEDLELE
L6.1.3.5 IPHULO LOKUGONYWA KWIINDAWO ZOKUHLAMBA IIMPAHLA
L6.1.3.6 UHLELO LOKUFUNDISA NGEMPILO KUBAPHATHI BOKUTYA KUMAZIKO EMPILO
L6.1.3.7 UKUKHUTHAZWA KWEEPROJEKTHI ZAMANZI
L6.1.3.8 IIPROJEKTHI ZOKUTHINTELA UKUSETYENZISWA KWEZIBULALI ZITSHABALALISI
L6.1.4 UPHANDO
L6.1.4.1 IQUMRHU LOPHANDO LWAMAYEZA
OLU THOTHO LOLWEMIBA ENXULUMENE NEMPILO YOMMANDLA KUPHELA.
MALUNGA NEENKONZO ZEELEBHU EZINXULUMENE NEEKLINIKI, KHANGELA UTHOTHO L1.2.6
L6.1.5.1 IINKONZO ZAMAGUNYA ASEKUHLALENI EZINIKWE KWIINDAWO ZIKARHULUMENTE
L6.15.2 UKUPOPOLWA KONYANGO LWABANTU ABAPHATHA UKUTYA
L6.2 IMPILO YASEMSEBENZINI
L6.2.P UMGAQO
L6.2.R IMIBUZO YESIQHELO
L6.2.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L6.2.1.1 IZIKHALAZO/IMIBUZO MALUNGA NOMMANDLA/IMEKO
YOKUSEBENZA
OLU THOTHO LOLWEMIBA ENXULUMENE NEMPILO YASEMSEBENZINI KUPHELA.
MALUNGA NEMPILO YOMMANDLA, KHANGELA UTHOTHO L6.1
L6.2.1.1.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L6.2.1.1.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L6.2.1.1.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L6.2.1.1.4.1 AMASHISHINI
L6.2.1.1.4.2 IMIZI-MVELISO
L6.2.1.1.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L6.2.1.2 UHLOLO LOMNGCIPHEKO
L6.2.1.2.1 UPHANDO NGEMPILO YASEMSEBENZINI
UMZ. IZINGENISI-MOYA, UKUSEBENZA KAKUHLE KUXINZELELO LOBUSHUSHU, UKULAWULA UTHULI
L6.2.1.2.2 UNGENISO/OKUFUNYENWE MALUNGA NEMPILO EMSEBENZINI
L6.2.1.3 UMSEBENZI WONYANGO
OLU THOTHO LOLWEENKONZO EZINXULUMENE NEMPILO YASEMSEBENZINI KUPHELA.
MALUNGA NEENKONZO EZINIKWA EZIKLINIKI KHANGELA UTHOTHO L1.2
L6.2.1.3.1 UXILONGO LONYANGO
MALUNGA NEENKOZO EZINXULUMENE NEMPILO YASEMSEBENZINI KUPHELA.
L6.2.1.3.1.3 (IGAMA LEZIKO LOKUQALA)
VULA IFAYILE YOMQESHWA NGAMNYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.3.1.4 (IGAMA LEZIKO ELILANDELAYO)
VULA IFAYILE YOMQESHWA NGAMNYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.3.2 UKUXILONGWA/INTLAWULO YOKULIMALA EMSEBENZINI
L6.2.1.3.2.1 UNOXESHA
L6.2.1.3.2.2 UKUHLALISWA NGENXA YEMPILO
IMIBA YONYANGO ENXULUMENE NEMPILO YASEMSEBENZINI KUPHELA.
MALUNGA NEENKONZO EZINXULUMENE NABASEBENZI KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI EFANAYO.
VULA IFAYILE YEMEKO NGANYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.3.2.3 ABATHUNYELWAYO
MALUNGA NABATHUNYELWE ZIIKLINIKI, KHANGELA UTHOTHO L1.2.7
L6.2.1.3.2.4 (IGAMA LEZIKO LOKUQALA)
VULA IFAYILE YOMQESHWA NGAMNYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.3.2.5 (IGAMA LEZIKO ELILANDELAYO)
VULA IFAYILE YOMQESHWA NGAMNYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.3.3 INGXOWA-MALI YEENGOZI ZENDLELA
L6.2.1.3.3.1 INANI LEZICELO
AMABANGO ENZELWA ABAQESHWA ABAGAGANE NEENGOZI NGEXESHA BESEMSEBENZINI
L6.2.3.4 INGXOWA-MALI YEMBUYEKEZO YABASEBENZI
VULA IFAYILE YESICELO NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKOONOBUMBA ABA-3 BOKUQALA BEFANI, UMZ. L62.1.3.1.3 -ARN
L6.2.1.4 AMANYATHELO OTHINTELO
L6.2.1.4.1 UBONISWANO/IMFUNDO
L6.2.1.4.1.1 IZIGANEKO ZANGAPHAMBILI
L6.2.1.4.1.2 IZIGANEKO ZAMVA
L6.2.1.4.1.3.1 ABANTU ABANGABANYE
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L6.2.1.4.1.3.2 ABATHUNYELWEYO
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L6.2.1.4.2 AMANYATHELO OKUKHUTHAZA/OKHUSELEKO
L6.2.1.4.2.1 IINGOZI
L6.2.1.4.2.2 UKULIMALA
L6.2.1.5 AMANYATHELO OKUBUYISELA
MALUNGA NOKUFUMANA IZIXHOBO ZETHALA LEENCWADI KHANGELA UTHOTHO H5.2.5 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMIYSEBENZI YENKXASO EFANAYO.
L6.2.2 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA ELIBANZI MALUNGA NEENKONZO ZEZONDLO KUPHELA. UMGCINI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L6.2.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L6.2.2.1.1 ELEMFUNDO
L6.2.2.1.2 ISEBE LOMPHATHISWA
L6.2.2.1.3 ELEZOTHUTHO, IINDLELA NEMISEBENZI YOLUNTU
L6.2.2.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L6.2.2.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L6.2.2.4.1 ULAWULO LWEMIGODI
L6.2.2.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L6.2.3 IINTLELO/IIPROJEKTHI
L6.2.4 IINGXELO, IINGQIKELELO NEZIBUYAYO
L6.2.4.1 IMIMANDLA YOMNGCIPHEKO
L6.2.4.1.1 UKUNGABIKHO EMSEBENZINI
L6.2.4.1 .2 UKULAWULWA KWAMAQONDO
L6.2.4.1.3 INANI LABALIMELE EMSEBENZINI
L6.2.4.1.4 INANI LEENGOZI ZENDLELA
L7 IINKONZO ZEMITHETHO YONYANGO NOPHANDO
L7.1 UMTHETHO WONYANGO
L7.1.P UMGAQO
L7.1.R IMIBUZO YESIQHELO
MALUNGA NAMABANGO ENTLALO NAWOLUNTU, KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.1.2 ISIGULANA ESISWELEKILEYO
MALUNGA NAMABANGO ENTLALO NAWOLUNTU KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.1.3 UKUNGENISA KUMMELI KARHULUMENTE
MALUNGA NAMABANGO ENTLALO NAWOLUNTU KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.2.1 UKULIMALA EMSEBENZINI
MALUNGA NAMABANGO ENTLALO NAWOLUNTU, KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2.1 NO-L7.1.1.3
MALUNGA NEMIBA YOKUNYANGWA KOMZIMBA NOTHINTELO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI L6
L7.1.1.2.2 UKUNGAHOYI ISIGULANA
MALUNGA NECEBISO LOMTHETHO NAMABANGO OLUNTU KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.1 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.3 AMABANGO OLUNTU/UKUBA NOKUPHENDULA
L7.1.1.3.1 UMONAKALO OBUNGACETYWANGA KWIMPAHLA YOMNTU
MALUNGA NECEBISO LOMTHETHO NAMABANGO OLUNTU KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.1 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.4 UPHANDO
L7.1.1.4.1 UKUFA KWESIGULANA
MALUNGA NEMIBA YOMTHETHO WOKUNYANGA KUPHELA.
MALUNGA NAMABANGO KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.4.2 UKUNGAHOYI ISIGULANA
MALUNGA NAMABANGO KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3
L7.1.1.5 AMATYALA ENKUNDLA
L7.1.1.5.1 UKULUNGISANA/ISIVUMELWANO PHAKATHI KWABABANDAKANYEKAYO
MALUNGA NECEBISO LOMTHETHO, AMABANGO ENTLALO NOLUNTU, KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.1, L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3 NGOKULANDELELANA.
L7.1.1.5.2 IZIGQIBO ZENKUNDLA
MALUNGA NECEBISO LOMTHETHO, AMABANGO ENTLALO NOLUNTU, KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.1, L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3 NGOKULANDELELANA.
L7.1.1.6 IZIBHAMBATHISO PHAKATHI KWABABANDAKANYEKAYO
MALUNGA NECEBISO LOMTHETHO, AMABANGO ENTLALO NOLUNTU, KHANGELA UTHOTHO L7.1.1.1, L7.1.1.2 NO-L7.1.1.3 NGOKULANDELELANA.
L7.1.2 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA OLUNXULUMENE NEENKONZO ZOMTHETHO WONYANGO KUPHELA. UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L7.1.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L7.1.2.2.2 IKOMISHONI YENKONZO YOLUNTU
L7.1.2.2.3 UMMELI KARHULUMENTE
L7.1.2.2.4 UMCEBISI WOMTHETHO KURHULUMENTE
L7.1.2.3 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L7.1.2.4 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L7.1.2.4.1 ABAMELI BABUCALA
L7.1.2.4.2 AMAQELA ENKXASO ASELUNTWINI
L7.1.2.5 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L7.2 IINKONZO ZOPHANDO
L7.2.P UMGAQO
L7.2.R IMIBUZO YESIQHELO
L7.2.1 UCWANGCISO, UPHUHLISO NOHLOLO
L7.2.1.1 UTYANDO LWEZIDUMBU
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L7.2.1.2 UKUBHOMELA
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L7.2.1.3 UKUQHUBA UNXILILE
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L7.2.1.4 UHLASELO
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L7.2.1.5 UHLOLO LOKHUSELEKO LWAMANGQINA
VULA IFAYILE YESIGULANA NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
L7.2.2 ULUNGELELANISO, INTSEBENZISWANO NONXULUMANISO NAMANYE AMAZIKO
OLU THOTHO LULUNGISELELWE ULUNGELELANISO NOBONISWANO OLUKWIZINGA OLUNXULUMENE NEENKONZO ZOMTHETHO WONYANGO KUPHELA. UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA AHLOLE IIFAYILE EZIKOLU THOTHO RHOQO KODWA UBUNCINANE KUBE KANYE NGENYANGA, UKUZE AQINISEKISE UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EYIYO.
L7.2.2.1 EZAMASEBE: UMNTLA KOLONI
L7.2.2.2.2 IKOMISHONI YENKONZO YOLUNTU
L7.2.2.2 AMAQUMRHU AMAZWE NGAMAZWE
L7.2.2.3 UHLELO OLUZIMELEYO/UBONISWANO/AMAQUMRHU ANGEKHO PHANTSI KORHULUMENTE (NGO'S).
L7.2.2.4 AMAGUNYA ASEKUHLALENI/OOMASIPALA
L7.2.3.1 INANI LEZIDUMBU EZITYANDIWEYO
L7.2.3.3 INANI LEZIGANEKO ZOKUQHUBA KUNXILIWE
L8 AMAZIKO EMPILO KWIPHONDO
L8.P UMGAQO
L8.R IMIBUZO YESIQHELO
L9 AMAZIKO EMPILO AZIMELEYO
L9.P UMGAQO
L9.R IMIBUZO YESIQHELO
L9.1 UBHALISO, UHLOLO, UVAVANYO NONIKO MVUME KWAWO
VULA IFAYILE YESIBHELELE ESIXHASWA NGURHULUMENTE NESIZIMELEYO NGASINYE UZE UZINOMBOLE NGOKWESIHLOMELO F.
L9.1.1 UQIKELELO, IINGXELO NEZIBUYAYO
L9.1.1.1 INANI LEZIBHEDLELE EZIBHALISIWEYO EZIZIMELEYO ZIBE ZIFUMANA INKXASO
L9.1.1.2 INANI LAMATHUBA OHLOLO NOVAVANYO LWEZIKO LEMPILO NGALINYE
L9.1.1.3 INANI LAMAZIKO EMPILO AZIMELEYO ATHE ANIKWA IMVUME
ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE ZEZIGULANA EZAHLUKENEYO
IIFAYILE ZABASEBENZI NGABANYE
YENGQESHO IFAYILE EYIMFIHLO YABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMIBA YABANTU
EYIMFIHLO.
YENGQESHO IFAYILE YEKHEFU YABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMIBA YESIQHELO MALUNGA
NEKHEFU.
YENGQESHO IFAYILE YEEMALI ZABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMIBANDELA EYIMFIHLO
MALUNGA NEEMALI.
IIFAYILE ZEZIGULANA NGAZINYE
INOMBOLO IQULETHE: IGAMA NEDILESI, INO. YOKUZAZISA,
YESAZISI ISINI, UHLANGA, INKXASO YONYANGO, UKUHLELWA,
ZABUCALA, INKOLO, ISIZALWANA, NEMBALI YONYANGO
LWANGAPHAMBILI.
ISIHLOMELO A
AMASEBE ESIZWE NAMASEBE AMANYE AMAPHONDO
ISEBE LEZOBUGCISA, INKCUBEKO, INZULULWAZI NOBUCHWEPHESHA
ISEBE LEMFUNDO YESIZWE
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
IPHONDO LENTSHONA KOLONI
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
IPHONDO LASEMPUMALANGA
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
IPHONDO LOMNTLA NTSHONA
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
IPHONDO LEMPUMA KOLONI
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
IPHONDO LOMNTLA
ISEBE LEMFUNDO
ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
ISEBE LEZOTHUTHO
NJALONJALO
ISIHLOMELO B
II-OFISI ZEENGINGQI KUMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO C
AMAZIKO/AMAQUMRHU/IZIBHEDLELE ZEMPILO NENTLALONTLE
INKCAZO YEZIFINYEZO
HI AMAZIKO EMPILO
UPHAWU IGAMA LEQUMRHU/IZIKO UHLOBO
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
IZIKO LEMPILO LOLUNTU IDE AAR,
IKLINIKI YOGQIRHA WESITHILI,
ESPRINGBOK HI
ECOLESBURG HI
ISIBHEDLELE ESIXHASWA LIPHONDO,
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
UDEDERHU LWESIBHEDLELE
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
IZIKO LEMPILO LOLUNTU
ISIHLOMELO D
OOMASIPALA NAMABHUNGA EZITHILI KUMNTLA KOLONI
ECOLESBURG
EKATHU
ESPRINGBOK
ISIHLOMELO E
AMAZIKO EMFUNDO KUMNTLA KOLONI
INOMBOLO YOBHALISO (IGAMA LESIKOLO)
LWESIKOLO
ISIHLOMELO F
IZIBHEDLELE ZABUCALA EZIKUMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO G
(IGAMA LE-NGO/IZIKO LOKUQALA)
(IGAMA LE-NGO/IZIKO ELILANDELAYO)
ULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI
A IMIYALELO NGOKUBANZI
B ULUDWE LOTHOTHO OLUPHAMBILI
C UKUHLELWA NGOKWAMANANI
D ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE ZEZIGULANA EZAHLUKENEYO
IMIYALELO NGOKUBANZI KWINKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA ISETYENZISWA KULO LONKE ULAWULO LWAMASEBE KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI. ILUNGISELELWE IMISEBENZI YABASEBENZI BANGAPHAKATHI KUPHELA. ICANDELO LEMITHOMBO YOLUNTU OLUKULAWULO OLUYINTLOKO OLUJONGENE NEMISEBENZI YABASEBENZI NJENGENXALENYE YEMISEBENZI YABO EMISELWEYO LINGAYISEBENZISA LE NKQUBO YOKUFAYILISHA KUPHELA KWIMIBAYEMISEBENZI YABASEBENZI ABANGABABO BANGAPHAKATHI. IMISEBENZI YABO EMISELWEYO IYA KUBONAKALISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YABO EMISELWEYO. LE NKQUBO YOKUFAYILISHA AYINAKUSETYENZISWA KUYO NAYIPHI NA ENYE I-OFISI NGAPHANDLE KOKUBA OKO KUBE KUPHUNYEZWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO.
UKUNIKA INGXELO
LONKE UHLAZIYO NEZONGEZELELO (UKUKHUTSHWA OKANYE UFAKELO LWEZIGXININISO KUKWALUHLAZIYO) KUFUNEKA ZINGENISWE RHOQO KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO NJENGEZAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE. KWIIMEKO APHO UHLAZIYO/IZONGEZELELO ZIBHENGEZWA NGESAZISO ESIBHALIWEYO, IKOPI YASO MAYIDLULISELWE KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KWANGAPHAMBILI UKUZE ZIPHUNYEZWE. MALUNGA NOKUKHANGELA OKULULA NOLAWULO OLUSEBENZAYO, IZASISO KUFUNEKA ZINONJOLWE NYAKA NGAMNYE KUQALWA KUNOMBOLO ONE , UMZ. 1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (MALUNGA NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI 15 WALE MIYALELO.)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LUNIKELWE KUMLAWULI MAXWEBHU KWI-OFISI YOMLAWULI-JIKELELE. AKUKHO LUHLAZIYO/ZONGEZELELO EMAZENZIWE KULE NKQUBO NGAPHANDLE KOKUPHUNYEZWA KWANGAPHAMBILI NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA, PHAKATHI KWEMINYE, LE ILANDELAYO:
B KUFUNEKA LIQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO-6 ITHOTYELWA NGQONGQO NGOKUTHI LIPICOTHE EZO FAYILE ZIFANELEKILEYO RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EFANELEKILEYO.
C KUFUNEKA LIHLALE LIHLAZIYA IKOPI ENGUNDOQO KHANGELA NOMHLATHI 8.
D UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUDINGEKAYO LWENZIWE. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA, MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA YAYE XA KUDINGEKA, IIFAYILE EZIKHOYO ZINOKWAHLULWA OKANYE ZIHLANGANISWE NGOKULAWULWA YIMEKO. IIFAYILE EZINKULU O.K.T. IZIHLOKO EZAHLULAHLULIWEYO ZIBE ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE ZEMIBA ENGOKUBANZI YAYE APHO KUDINGEKAYO EZINYE IIFAYILANA MAZIVULWE.
E INGQALELO MAYINIKWE KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ETHILE ZE UGXININISO LUPHUMELE KWELINYE ISOLOTYA, NOKUBA LO MBA KUBHEKISWA KUWO KWIFAYILE EFANELEKILEYO NA.
F MALUNGA NEMISEBENZI YEENKCAZO KUMAQWEQWE EEFAYILE NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI 12 NO-15 APHA NGAPHANTSI.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONAKALISWE KWIPHEPHA LOMSEBENZI LOMGCINI MAXWEBHU.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO NGOKUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA ASEBENZA IMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAWAQHELANE NOTHOTHO ASEBENZA NGALO YAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO ISETYENZWA KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UFAYILISHO OLUNGAFANELEKANGA KUFUNEKA LULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO EZIXABISEKILEYO AZITSHATYALALISWA NOKUTHINTELA UKUGCINWA OKUNGADINGEKIYO KWEZINTO EZIZEZEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO
UMSINDLEKO WEEFAYILE ZOMGAQO WENZIWE KUYO YONKE INKQUBO. EZI FAYILE ZIBONISWA NGOPHAWU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENANI LOKUKHANGELA IFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P, NJALONJALO. YONKE IMIBANDELA EMALUNGA NOMGAQO, IMIMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO NEZIKHOKELO KUFUNEKA ZISETYENZWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKHANGELA OKULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISWE APHA NGASENTLA, LIBHEKISA KWIMIYALELO EMALUNGA NOMSEBENZI WECANDELO LIPHELELE, HAYI IMIYALELO ENIKWA ABASEBENZI NGABANYE. DE KUFIKE IXESHA APHO UMGCINI ZIMBALELWANO WEPHONDO AKHUPHA IGUNYA LOKULAHLA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO KWENZIWA ISIGQIBO NGOMBA WOMGAQO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMLAWULI MAXWEBHU UYA KUGQIBA UKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO IPHELA OKANYE YIKOPI YESIGQIBO NGOMGAQO KUPHELA EMAYIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO. NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIBE LIKHUTSHIWE IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESITHATHIWEYO NGEFAYILE EYI-A20, KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO NESIBHEKISA KWIFAYILE APHO LO MBA WAGQITYWA KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYILE EYI-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA AFAKWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO YOMGAQO. APHO IXWEBHU ELIKHULU, UMZ. INGXELO, LUQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO OKANYE ISIMISELO, KUPHELA SISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO SENGXELO LEYO EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO. IMBALELWANO EKUSETYENZWA NGAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO MAYIPHELELE APHO NGOKUBHEKISELELE EKUQULUNQWENI NOKUPHINDWA KUQULUNQWE UMGAQO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO AKUFUNEKI IFAKWE KWIIFAYILE ZOMGAQO
A IMIBUZO MALUNGA NOMGAQO, ENGAKHOKELELI EKUQULUNQWENI KOMGAQO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUJIKIWEYO LWALO MGAQO UKHOYO.
B UKUSEBENZA NGEEMEKO ZABANTU ABATHILE EZINGAKHOKELELI EKUQULUNQWENI KOMGAQO OMTSHA OKANYE IINGUQULELO KULO UKHOYO.
C IIMEKO EZIMALUNGA NOTHOTHO OLUPHAMBILI OKANYE OLWAYAMILEYO NGOKUPHELELEYO, KODWA ZIBE ZINGEYOMIBA YOMGAQO, KUNYE NAMASOLOTYA AZIMELE ODWA, ESO SIHLOKO SITHILE EKUNGEKHO FAYILE YASO. KWIIMEKO EZINJALO UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA ANXULUMANE NOMGCINI-ZIMBALELWANO UKUZE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO ZIBE NOKUVULWA.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO ZINIKIWE. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO EYEYEXESHANA ENGAFUNI NTSHUKUMO IYENYE EMVA KWEMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENANI LOKUKHANGELA. NAPHANTSI KWEZIPHI NA IIMEKO, IMIBA EBALULEKILEYO MAYINGAFAYILISHWA APHA.
IINGXELO NEZIBUYAYO
KUTHOTHO OLUPHAMBILI LWEENGXELO, EZIBUYAYO NOLWAZI, UMSINDLEKO UTHE WENZIWA WEZO NGXELO NEZIBUYAYO EKUNGENAKUSETYENZWA NGAZO NGOKUFANELEKILEYO KULO NALUPHI NA OLUNYE UTHOTHO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZIBUYAYO ZITHE ZANIKWA KOLUNYE OTHOTHO OLUPHAMBILI, LUTHOTHO OLUPHAMBILI LWEENGXELO NEZIBUYAYO KUPHELA EMALUSETYENZISWE UKUBA INGXELO OKANYE OKO KUBUYAYO AKUNAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI NA OLUNYE UTHOTHO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILA KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO EZITHE ZAPHUNYEZWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO, IKWALATHA INDLELA EMAZIVULWE ZE ZINONJOLWE NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE IFANELE UKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE IBE IBHALIWE KWIKOPI ENGUNDOQO YAYE NEMVUME YOMGCINI ZIMBALELWANO NOMLAWULI MAXWEBHU WEPHONDO ITHE YAFUNYANWA. IIFAYILE ZEEMEKO EZINGEZINYE EZIVULWE NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO AZIBHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UHLAZIYO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYABHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKO NANGOKO. IKOPI ENGUNDOQO SISIXHOBO ESIBALULEKILEYO SOLAWULO YAYE MAYIGCINWE KHUSELEKILEYO NGUMLAWULI MAXWEBHU. MAKULUNYUKELWE UKUBA INGALAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA UBUGQINA OBUPHELELETO BAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. ISIBOPHI ESINGAQINANGA KUFUNEKA SISETYENZISWE NJENGOKO SIVUMELA UKUFAKWA KWAMAPHEPHA AWONGEZELELEKILEYO AVAME UKUFUNEKA KWIIFAYILE ZEZIGULANA EZIYINXALENYE YOHLELO NGOKWAMANANI. LE REJISTA IBHALISWA NGENDLELA ENYE NENKQUBO YOKUFAYILISHA YAYE NEEFAYILE ZIBHALISWA NGALE NDLELA INYE YOKULANDELELANA. IKHOLAMU EYONGEZELELEKILEYO KUFUNEKA INIKWE NGOKUNGQAMENE NENKCAZO YEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LE-OFISI ESEBENZA KUYO LE NKQUBO KUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWALE NKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKILE KULAWULO LWAMAXWEBHU OLUSEBENZAYO. KUFUNEKA IHLALE IHLAZIYIWE NGALO LONKE IXESHA YAYE IGCINWE KHUSELEKILEYO.
IREJISTA YEFAYILE ZOKUTSHATYALALISWA
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO ZIKA-D ZIKHUTSHWE NJE UKUBA IMIYALELO YOKULAHLA IBE IKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. LE REJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZ. 1998, 2000, NJALONJALO. XA IFAYILE EYI-D IVALIWE KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INANI LAYO LOKUKHANGELA KUFUNEKA LIFAKWE PHANTSI KWALO MNYAKA ITHE YAFANELA UKUTSHATYALALISWA NGAWO. UMQULO OVALWE NGO-1999 YAYE UMYALELO WOKULAHLWA KWAWO UNGU-D3 UYA KUTHI NGOKO UFAKWE PHANTSI KOMNYAKA 2002, LO NTO YENZA KUBE LULA UKUBONA UKUBA ZEZIPHI NA IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE KUMNYAKA OTHILE. UKUSETYENZISWA KWEZIBOPHI EZINGAQINANGA KUYAKHUTHAZWA NJENGOKO KUNGENAKHO UKUQINISEKISWA KWANGAPHAMBILI INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNEKA. (MALUNGA NOLAHLO, KHANGELA UMHLATHI 17 APHA NGAPHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWALE NKQUBO INTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA NGO ... YAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE IYA KUSETYENZWA KWIIFAYILE ZENKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZIKHOYO ZEZIGULANA ZINGAKHELWA ZE ZIBANDAKANYWE KULE NKQUBO INTSHA, UKUBA IMVUME EBHALIWEYO IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NENKCAZELO EKUMAQWEQWE EFAYILE
IIFAYILE KUFUNEKA ZIVULWE KUPHELA XA ZIDINGEKAYO. KUFUNEKA KULUNYUKELWE UKUBA UKUNONJOLWA NOKUCHAZWA KWEEFAYILE, NJENGOKO KUBONISIWE KWINKQUBO, KUTHOTYELWA NGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE ZINDE GQITHA, AMALUNGU ATHILE ANGEYONXALENYE EBALULEKILEYO YESIHLOKO ANGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA: UWISO MTHETHO NEMIGAQO: IZENZO NEMIMISELO: INKONZO YOLUNTU: IMIMISELO: UTOLIKO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO, OKU KULANDELAYO KUNOKUSHIYWA: IZENZO NEMIMISELO. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUPHAMBILI MASINIKWE ONKE AMAXESHA YAYE ISIHLOKO MASIPHELELE NGOKWANELISAYO UKUBA SICHAZE OKUQULETHWE YIFAYILE. UKUNCEDA ABASEBENZI BOGCINO ZINCWADI, UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA ABONISE UKUBA NGAWAPHI NA AMALUNGU ANOKUSHIYWA KWIIMEKO EZINJALO. IZIHLOKO KUFUNEKA ZISHICILELWE NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEEMBALELWANO ZOKUQALA NEZOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO ESEBENZAYO YOLAHLO, XA IKHO, MAZIBONISWE KUQWEQWE LWEFAYILE. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO MAWASUSWE RHOQO KUFAKWE AMANYE.
IINKCAZO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZO EZIKRWELELWEYO ZALATHA IZIHLOKO ZOKUNGAKO KUPHELA. IZAHLULO MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZEZIHLOKO, KODWA AKUKHO ZIFAYILE MAZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZO EZIKRWELELWEYO.
INKCAZELO EKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZOKUQULETHWEYO OKANYE IINKCAZO ZEEFAYILE ZISETYENZISWA NJENGESIKHOKELO KUPHELA YAYE AKUFUNEKI ZIFAKWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: UMGAQO
XA IMBALELWANO ENGAHLELELWANGA FAYILE IFUNYENWE, LO MBALELWANO MAYISETYENZWE OKWETHUTYANA KWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO. MAKUNGENISWE ISICELO KE NGOKU KUMLAWULI MAXWEBHU KWIFAYILE 2.8.2.1 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO UKUZE KUPHUNYEZWE UKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO. ULWAZI OLUPHELELEYO MALUNGA NEMO YEMBALELWANO, KUNYE NEZINDULULO MALUNGA NOKUFAKWA NENKCAZO YALO FAYILE IFUNEKAYO, MALUNGENISWE. UMLAWULI MAXWEBHU UYA KUNGENISA ESI SICELO KUMGCINI ZIMBALELWANO WEPHONDO UKUBA ASIPHUMEZE YAYE NJE UKUBA IMVUME IFUMANEKE, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE (ATHI NAWO AZISE II-OFISI ZAWO ZEENGINGQI), AYA KUTHI AGUQULE INKQUBO YAWO YOKUFAYILISHA NJENGOKO KUFUNEKA. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO MAYIKHUTSHELELWE KWIFAYILE ENTSHA NGOKO.
UQWEQWE OLONGEZELELEKILEYO MALUVULWE APHO KUKHO IMFUNEKO UKULUNGISELELA IMIBHALO EMIKHULU, NJALONJALO, EYA KUTHI NGAPHAYA KOKO IKHOKELELE EKUKHULENI KOMQULU WEFAYILE. KODWA KE, AKUKHO MBALELWANO MAYIFAYILISHWE KUQWEQWE OLUNJALO. UQWEQWE KUFUNEKA LUPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENANI LOKUKHANGELA IFAYILE IBE NO; "IFAYILE YEZIHLOMELO" OBHALWE NGAPHANDLE KOQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE YESIHLOMELO MALUBE NOBHEKISO KULO NTO YEMBALELWANO EYAMKELWA IKUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIBE LIKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO, LO MYALELO UBONISWA NGOKUNGQAMENE NEFAYILE NGANYE KWIKHOLAMU YOKULAHLA ENIKIWEYO KWINKQUBO. IIMPAWU ZOKULAHLA EZIVAME UKUSETYENZISWA ZALATHA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUKHUTSHELWA KUMGCINI ZIMBALELWANO WEPHONDO KAMVA.
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUDLULA KWENANI LEMINYAKA ELIBONISWA LINANI ELILANDELA UNOBUMBA; D.
IIFAYILE ZIFANELE UKULAHLWA RHOQO, KODWA KUBE KANYE NGOMNYAKA UBUNCINANE, UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. LITYALA LOLWAPHULO MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAWAPHI NA AMANYE AMAXWEBHU KARHULUMENTE) NGAPHANDLE KOKUGUNYAZISWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. ISIQINISELO ESIMISELWEYO SOKUHLAHLA KUFUNEKA SINGENISWE KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KAMSINYANE KANGANGOKO EMVA KOLAHLO.
IIFAYILE AKUFUNEKI ZIDLULE KWI-3CM UKUTYEBA. XA IFIKELELA KOKU KUTYEBA, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE UKUZE KUVULWE UQWEQWE OLUTSHA. INOMBOLO YALO MQULU MTSHA (UMZ. VOL. 2) MAYIBONISWE NGAPHANDLE KOLU QWEQWE LUTSHA. IPHETSHANA ELINALA MAGAMA: "IVALIWE, KHANGELA UMQULU ------------------" KUFUNEKA LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. "UMQULU 1" KUFUNEKA UBONISWE KUPHELA XA UMQULU 2 UVULIWE.
LO MGAQO ULANDELAYO KUFUNEKA ULANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZIYI-A20.
A IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO KUFUNEKA LIPICOTHWE KUKHANGELWA UKUBA ALIFAYILISHWANGA GWENXA NA. IPHEPHA ELINALA MAGAMA "IVALIWE - IQHUBEKEKA KUMQULU -------------" EBHALWE KULO, LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KUQWEQWE LWEFAYILE.
B AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO KUFUNEKA ASUSWE KUFAKWE AMANYE.
C EZI FAYILE ZITHI KE ZIFAKWE ZIGCINWE KWIBHOKISANA EZILUNGISELELWE OKO.
IIFAYILE ZEZIGULANA
IIFAYILE ZEZIGULANA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKWEMIYALELO EBONAKALA KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. KHANGELA NOMHLATHI 8 WALE MIYALELO.
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE AKULAWULO LWEPHONDO:
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA (INKQUBO YOKUFAYILISHA YABASEBENZI) EFANAYO YAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWELI PHONDO, EKWAJONGENE NOLAWULO LWABASEBENZI BANGAPHAKATHI KULO OFISI ITHILE.
INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO, ETHI NGOKUFANAYO NALE NKQUBO, IYAFANA YAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO KWELI PHONDO, IKWAJONGENE NALO MISEBENZI YENZA LO OFISI ITHILE UKUBA IKWAZI UKUFEZEKISA IMISEBENZI YAYO EMISELWEYO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA UTHOTHO OLUMISELEKILEYO ESEBENZA NGOKUNGAFANIYO KWISEBE NGALINYE NEKWABONISA IMIGOMO NEMISEBENZI NGQO YALO OFISI ITHILE, NETHI IYAHLULE KUYO NAYIPHI NA ENYE I-OFISI.
OO-MEC BEPHONDO BONKE BANEENKQUBO EZIZEZABO ZOKUFAYILISHA, EZISETYENZISWA NGABO NGOKWAHLUKENEYO.
UBULUNGU NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEZINYE IINDIBANO
ONKE AMALUNGISELELO, IMIZUZU, IINGXELO, NJALONJALO ZEENTLANGANISO EZINXULUMENE NEMISEBENZI YABASEBENZI ZIBONISWE KUTHOTHO OLUPHAMBILI 8 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKONGANYELWA NOLAWULO LWALE NKQUBO YOKUFAYILISHA OKANYE NAWO NAWAPHI NA AMAXWEBHU ASETYENZISWA KWICANDELO LABASEBENZI IBONISWE KUTHOTHO OLUPHAMBILI 2 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
YONKE IMBALELWANO ENXULUMENE NOKUFUNYANWA NOKULUNGISWA NJALONJALO, KWEZITORA, IINKONZO NOHLALISO IBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO
ULUDWE LOTHOTHO OLUPHAMBILI
S1 UWISO-MTHETHO NEMIGAQO
S2 ULAWULO LWEZITHUBA
S3 IMIQATHANGO YOKUQESHWA
S5 UQEQESHO
S6 UHLOLO LWABASEBENZI
S7 UNYUSELO
S8 UKUHAMBA KWABASEBENZI
S9 ULAWULO LWABASEBENZI
S10 IZIMALI
S11 IIHAMBO NOTHUTHO
S12 IMIBA YEKHAYA
S13 IINGXELO NEZIBUYAYO
S14 EZABASEBENZI
S1. UWISO-MTHETHO NEENKQUBO
YEYOMTHETHO OMALUNGA NEMISEBENZI ENGEYOYABASEBENZI, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S1.P UMGAQO
S1.1 IZENZO NEMIQATHANGO
S1.1.1 UMTHETHO WENKONZO KARHULUMENTE
S1.1.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.1.1 IINGCACISO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO
S1.1.1.2 IINGUQULELO
S1.1.2 IMIQATHANGO YENKONZO KARHULUMENTE
S1.1.2.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.2.1 INGCACISO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO
S1.1.2.2 IINGUQULELO
S1.1.3 EZINYE IZENZO NEMIMISELO
S1.1.3.1 IGAMA LEZINYE IZENZO NEMIQATHANGO
S1.1.3.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.3.1.1 IINGCACISO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO
S1.1.3.1.2 IINGUQULELO
S1.1.3.2 IGAMA LEZINYE IZENZO NEMIQATHANGO ELANDELAYO
S1.1.3.2.R IMIBUZO YESIQHELO
S1.1.3.2.1 IINGCACISO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO
S1.1.3.2.2 IINGUQULELO
S1.2 IIMPAWU
S1.2.1 IIMPAWU ZABASEBENZI
S1.2.1.1 IINGCACISO
S1.2.1.2 IINGUQULELO
IIKOPI ZAYO YONKE IMIYALELO YE-OFISI MALUNGA NEMIBA YABASEBENZI KUFUNEKA IFAKWE APHA NAKUZO ZONKE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO ZEMIGAQO, UMZ. UMYALELO WE-OFISI MALUNGA NEMIBA YEZIMALI ZABASEBENZI IYA KUFAKWA KWALAPHA NJENGAKWIFAYILE S10.P
MALUNGA NEMIYALELO YE-OFISI EMALUNGA NEMISEBENZI ENGEYOYABASEBENZI, KHANGELA IFAYILE H2.6.2 KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO.
S2. ULAWULO LWEZITHUBA
OLU THOTHO LUPHAMBILI AKUFUNEKI LUPHAZANYISWE NOLAWULO LWABASEBENZI. LUJONGENE KUPHELA NOBUME BEZITHUBA YAYE ALUNANTO YAKWENZA NABASEBENZI ABAZALISA EZO ZITHUBA.
MALUNGA NOLAWULO LWABASEBENZI, KHANGELA UTHOTHO 9
S2.1 UMISELO
MALUNGA NOFUNDO LOMSEBENZI/UPHANDO LWEENKONZO ZOKUHAMBA KAKUHLE, KHANGELA U-H2.7 WENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWENKXASO EFANAYO.
S2.P UMGAQO
S2.1.1 UQIKELELO
S2.1.2 UNIKELO NOHLELO LWEZITHUBA
S2.1.3 UKUDALA, UGUQULO NOKUNYUSWA KOMGANGATHO WEZITHUBA
S2.1.4 UHLENGAHLENGISO
S2.1.5 UKUVAVANYWA KOMSEBENZI
S2.2 IINGXELO ZOHLOLO
S2.2.P UMGAQO
S2.2.1 EZESEBE
S2.2.2 I-OFISI EYONGAMELEYO
S2.2.3 AMACANDELO E-OFISI EYONGAMELEYO/AMALUNGU, NJALONJALO
S2.2.3.1 (IGAMA LECANDELO LOKUQALA NJALONJALO.)
S2.2.3.2 (IGAMA LECANDELO ELILANDELAYO.)
S2.3 AMAPHEPHA OMSEBENZI
S2.4 UTHUNYELO
S2.4.P UMGAQO
S2.4.1 NGUMLAWULI-JIKELELE
S3. IMIQATHANGO YENGQESHO
IIFAYILE EZIKOLU THOTHO LUPHAMBILI KUFUNEKA ZISETYENZISELWE UMSINDLEKO NOHLAZIYO LWEMIQATHANGO YENGQESHO KUPHELA. IMBALELWANO EMALUNGA NOLAWULO OKANYE USETYENZISO LWEMIQATHANGO YENGQESHO MAKUNGASETYENZWA NGAYO APHA. UMZ. IMBALELWANO EMALUNGA NOTSALO EMVUZWENI MALUNGA NONCEDO LONYANGO MAKUSETYENZWE NGALO KWIFAYILE 10.1.3
S3.P UMGAQO
S3.1 AMAQONDO OMVUZO
S3.2 IKHEFU
S3.2.1 IKHEFU LOKUPHUMLA
S3.2.2 IKHEFU LOKUGULA
S3.2.3 IKHEFU ELIKHETHEKILEYO
S3.2.4 IKHEFU LOKUFUNDA
S3.2.5 IKHEFU LOKUHOYA IZINTO ZEKHAYA
S3.2.6 IKHEFU LOKUBELEKA
S3.3 AMALUNGELO EZOPOLITIKO KUBASEBENZI BAKARHULUMENTE
S3.4.1 UKUVUNYWA KWAMAVA ANGAPHAMBILI
S3.6 UNCEDO LONYANGO
S3.7 I-INSHORENSI YOKUNGAQESHWA
S3.9 IIYURE EZISEMTHETHWENI ZOKUSEBENZA
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE, APHO KUKHO ISIDINGO, UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
S3.10.1 UKUKHUTHAZWA KOKULINGANA NGOKWESINI
MALUNGA NEMIBANDELA ENXULUMENE NEZOBUNI EZINGEZOZABASEBENZI, KHANGELA U-H2.16 WENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S3.10.2 UKUKHUTHAZWA KOKULINGANA NGOKOBUHLANGA.
MALUNGA NEMIBANDELA ENGANXULUMENE NABASEBENZI, KHANGELA U-H2.16 WENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S3.10.3 UKUKHUTHAZWA KOKULINGANA KUBANTU ABAKHUBAZEKILEYO
MALUNGA NEMIBANDELA ENGANXULUMENE NABASEBENZI, KHANGELA U-H2.16 WENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S3.10.4.1 IINKQUBO ZOHLOLO
S3.10.4.2 ISICWANGCISO
S3.10.4.3 IINGXELO EZINGENISWE KWISEBE LEZABASEBENZI
S3.11 UKUVUNYWA KWENKONZO ENDE
S3.12 IIMPAWU ZOKUHLAWULA
S3.13 IZIVUMELWANO
MALUNGA NOTHETHATHETHWANO, INGXOXO NJALONJALO KUNYE NEEMANYANO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI S14.
S3.13.1 IZIVUMELWANO ZEENKONZO
S3.13.2 IZIVUMELWANO EZIHLANGENEYO
S3.14 UKUVUNYELWA NOKUBHALISWA KWABASEBENZI
S4.P UMGAQO
S4.1 UKUGAYA ABASEBENZI
S4.1.1 IZIBHENGEZO
NJE UKUBA UBANI ABE UQESHIWE, AMAXWEBHU AKHE AYASUSWA KWEZI FAYILE ZINGASEZANTSI ZE AFAKWE KWIIFAYILE ZE-SP EZIFANELEKILEYO
S4.2.1 IZITHUBA EZINGACHAZWANGA
S4.2.2 IZITHUBA ZESIGXINA
S4.2.3 IZITHUBA ZEZINGXUNGXO
S4.2.3.1 ABASEBENZI BEZIVUMELWANO
S4.2.3.2 S3 ABASEBENZI BEZIVUMELWANO
S4.3 UKUPHELISWA KWENKONZO
S4.3.1 IZIQINISELO ZENKONZO
S4.3.3 UKUSHIYA UMSEBENZI/UMHLALA PHANTSI
S4.3.3.1 NGENXA YEMPILO
UMZEKELO, UKUHLALISWA PHANTSI NGUGQIRHA
S4.3.4 NGENXA YOKUFA
S4.3.5 NGOKUGXOTHWA
S4.3.5.1 IZIBHENO NGOKUCHASANA
S4.3.6 UKURHOXISWA
S4.4.1 UKUTHUNYELWA KWENYE INDAWO
S4.5 UKUSHOKOXEKA KWABASEBENZI
S5.P UMGAQO
S5.R IMIBUZO YESIQHELO
S5.1.P UMGAQO
S5.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S5.1.1 IMIQATHANGO
S5.1.2 INGXOWA MALI YEMFUNDO YENKULUMBUSO
S5.1.2.1 IMIQATHANGO
S5.1.2.2 IZICELO
S5.1.3 UTYUMBO
S5.2.1 IZIFUNDO ZEZIDANGA
S5.2.2 IIDIPLOMA
S5.2.3 EZANGAPHAKATHI
S5.3.1 UNGENISO
S5.3.2 IZIFUNDO ZOMPHATHI
S5.3.3 IZIFUNDO KWIINDLELA ZOKULAWULA EZIKUMGAGATHO OPHEZULU
S5.3.4 KUMASEBE AZIMELEYO
S5.3.4.1 ISEBE LOORHULUMENTE BASEMAKHAYA NOLWAKHIWO LWEZINDLU
VULA IFAYILE NGESIFUNDO/UQEQESHO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
S5.3.4.2 (IGAMA LESEBE ELILANDELAYO)
VULA IFAYILE NGESIFUNDO/UQEQESHO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
S5.3.6 IZIFUNDO ZOKULAWULA AMAXWEBHU
S5.3.8 IZIFUNDO ZEZIMALI
S5.3.9 IZIFUNDO ZOKUQEQESHELWA IKHOMPYUTHA
S5.3.10 UQEQESHO LOKULAWULA ULWAZI
S5.3.11 IZIFUNDO ZOKULAWULA IPROJEKTHI
S5.3.12 UQEQESHO LWEZIFUNDO EZIFUTSHANE
S5.3.13 UQEQESHO LWENKQUBO YOLWAZI LWENKXASO EMFAZWENI
S5.3.14 UQEQESHO LWABASEBENZI
S5.3.15 UQEQESHO LOMELO BANTU
S5.3.16 UQEQESHO LOMLAWULI WEMISEBENZI EMISELWEYO
S5.4 IINGXELO NEENGQIKELELO
S5.4.1.1 EZEKOTA ZONKE
S6.1 ULAWULO LOKWENZA UMSEBENZI
S6.1.P UMGAQO
S6.1.R IMIBUZO YESIQHELO
S6.1.1 IINKONZO ZOLAWULO OLONGAMELEYO
S7.P UMGAQO
S7.R IMIBUZO YESIQHELO
S7.2 UKUNYUSWA KWEQONDO LOMVUZO
S7.3 UNYUSELO NOKUVUZWA OKUKODWA
S8 UKUHAMBA KWABASEBENZI
S8.P UMGAQO
S8.1 UKHUTSHELO
S8.2 IMBOLEKO YAMAGOSA
S8.4 IZITHUBA ZANGAPHAKATHI/UKUKHUTSHELWA KWABASEBENZI
S9. UKULAWULWA KWABASEBENZI
S9.P UMGAQO
S9.1 INGXELO YENKQUBO / IINGXELO ZEKOTA ZOLINGO
MALUNGA NEENGXELO ZABANTU ABAZIMELEYO,
S9.2 UKUQESHWA NGAPHANDLE KWENKONZO KARHULUMENTE
S9.4 IZIGQIBO NAMANYATHELO OLULEKO
S9.5 UKUTYUNJWA NGENXA YESIKHUNDLA
S9.6 EZEMPAHLA YOKUNXIBA
S9.7 IMVUME YOKWAMKELA IZIPHO
S9.9 IIDILESI ZAMAGOSA
S9.10 INKXASO YABASEBENZI KWIIPROJEKTHI ZIKARHULUMENTE
S9.11 INKCAZO NAMAGAMA OMSEBENZI
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
S9.12 UKULAWULWA KOSETYENZISO LWABASEBENZI.
S9.13 IZIVUMELWANO ZOKUSEBENZA
MALUNGA NEZIVUMELWANO ZABANTU NGABANYE, KHANGELA IIFAYILE ZE-SP.
S9.14 UKUNGABIKHO EMSEBENZINI
MALUNGA NEKHEFU, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI S3
S9.14.1 NGEZIZATHU ZENKOLO
S9.14.2 NGEZIZATHU ZEENTSHUKUMO ZEMIBUTHO YABASEBENZI
S9.14.3 UKUNGABIKHO OKUNGAGUNYAZISWANGA
S9.15 UKUZIPHATHA KAKUBI
MALUNGA NAMASOLOTYA EZABASEBENZI NEEMANYANO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI S14.
S9.16 AMANYATHELO OKHUSELEKO
UMZEKELO. IBHEJI ZOKUBONAKALA KWABASEBENZI
MALUNGA NAMANYE AMANYATHELO OKHUSELEKO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI H2 NO-H3 LWENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S9.16.1 UKUHLOLWA KOKHUSELEKO
S9.17 UKUTHUNYELWA PHESHEYA KOLWANDLE
S10. IZIMALI
MALUNGA NEMISEBENZI YEZIMALI ENGEYOYABASEBENZI, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI H3 LWENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S10.P UMGAQO
S10.R IMIBUZO YESIQHELO
S10.1 IMIVUZO
S10.1.1 UKUHLENGAHLENGISWA
S10.1.2 UKUHLAWULWA
S10.1.3 OKUTSALWAYO
S10.1.3.2 IRHAFU
S10.1.2.1 EZEZINDLU ZASIMAHLA/EZINGABIZI KAKHULU
S10.1.3 INGXOWA-MALI YE-INSHORENSI YOKUNGASEBENZI
S10.2 IZIBONELELO NEEMALI EZONGEZELELWEYO:
UKUHLAWULWA KWAZO
S10.2.1 IINDLEKO ZOBONELELO NOKUHAMBA
S10.2.2 ISIBONELELO SOMMANDLA
S10.2.3 ISIBONELELO SOLONWABO
S10.2.4 INKXASO NENGQINISEKO YENDLU
S10.2.5 ISIBONELELO SOKUFUDUKA
S10.2.8 ISIBONELELO SOKUBAMBELA
S10.2.9 ISIBONELELO SOKUSEBENZA EBUSUKU
S10.2.11 ABASEBENZI BESIVUMELWANO
S10.2.12 IZIBONELELO ZEMIHLA ETHILE
UMZEKELO. EZOKUHAMBELA IZINTO ZOMSEBENZI PHESHEYA
S10.2.13 IMIRHUMO YEVENKILE YOBU-ARHENTE
UMZEKELO EYABAPHATHI ABAKHULU
IQUKA UKUPHELISWA KWEMIRHUMO YEVENKILE
YOBU-ARHENTE.
S10.2.14 ISIBONELELO SOKUGAYA ABASEBENZI EMAPHANDLENI
S10.3 AMABANGO ENZIWE LISEBE NAKWISEBE
MALUNGA NAMABANGO ENZIWE KWISEBE NGAMANYE AMASEBE MALUNGA NEMISEBENZI ENGEYOYABASEBENZI, KHANGELA UTHOTHO H3.3 KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO
S10.4 INTLAWULO YEXESHA ELONGEZELELWEYO
S10.5 IMIVUZO YOKUBUYEKEZA ABASEBENZI
S10.5.1 UKULIMALA EMSEBENZINI
S10.6 IMIVUZO YENKONZO ENDE
MALUNGA NEMIQATHANGO YENGQESHO KULO MBA, KHANGELAU-S3.11
S10.7 IIBHASARI EZINIKWA AMAGOSA KARHULUMENTE
MALUNGA NOMGAQO NEMIQATHANGO, KHANGELA U-S5.1.1
MALUNGA NEMBALELWANO NABASEBENZI NGABANYE, KHANGELA ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE ZEEMEKO EZAHLUKENEYO.
S10.8 UPHUCULO KWIMIQATHANGO YENGQESHO
MALUNGA NAMAQONDO EMIVUZO, NJALONJALO, KHANGELA U-S3.1
S11. UTYELELO NOTHUTHO
MALUNGA NEZITHUTHI ZOKUHAMBA ZIKARHULUMENTE, IZITHUTHI ZENKXASO, UTHUTHO LWEEMPAHLA, NJALONJALO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI H16 LWENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S11.P UMGAQO
S11.1 UKUPHUNYEZWA KOHAMBO NOYILO LOHAMBO
S11.2 UKUBEKELWA INDAWO NAMALUNGISELELO OKUHLALA
S11.3 IZIVUMELWANO ZIKALOLIWE
S12. IMIBANDELA YEKHAYA
MALUNGA NEEYUNIFOM, NKQU NAXA ABASEBENZI BEZIGQIBELA NGOKWABO NGAZO, KHANGELA U-S3.8
S12.P UMGAQO
YEYABASEBENZI BEZOLAWULO KUPHELA.
MALUNGA NEMINYE IMIBULELO, KHANGELA U-H2.14 WENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S12.1.1 IINKONZO ZEZIKHUMBUZO
S12.3 AMAQELA OLONWABO
S12.4 AMAQUMRHU ABASEBENZI
S12.5 EMINYE IMIYALEZO
S13. IINGXELO NEZIBUYAYO
MALUNGA NOKUBA NEGALELO KWIINGXELO ZAMINYAKA LE, KHANGELA UTHOTHO H9 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S13.P UMGAQO
S13.1 EZIBUYAYO NEENGQIKELELO ZEZISEKO
S13.2 IMPILO YASEMSEBENZINI
S13.2.1 OKUFUNYENWE EMVA KOXILONGO LUKAGQIRHA
MALUNGA NEMIBA YEQUMRHU LAMACHIZA, KHANGELA S4.3.3.1
S13.3 IINGXELO ZABASEBENZI
S13.3.1 IIFOMU ZOKUCELA IZINTO ABASEBENZI
S14 EZABASEBENZI
MALUNGA NEZIVUMELWANO, KHANGELA UTHOTHO S3.13.
S14.R IMIBUZO YESIQHELO
S14.1 IZIKHALAZO
S14.P UMGAQO
S14.2 IMIBUTHO YABASEBENZI
IMIZUZU NEENGXELO NJALONJALO ZIYABONISWA KUTHOTHO 8.1 KWINKQUBO YOKUFAYILISHWA KWEMISEBENZI YENKXASO EFANAYO.
S14.2.1 UTHETHATHETHWANO
VULA IFAYILE YOMBUTHO NGAMNYE WABASEBENZI, APHO KUDINGEKAYO, UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
S14.2.2 IMPIKISWANO NGAYO
S14.2.3 ABAMELI
S14.2.4 INTSHUKUMO YOQHANKQALAZO
S14.2.5 UKUKHUTSHWA KWEZICATSHULWA ZEMIBUTHO YABASEBENZI EZINDABENI
ULUDWE LOTHOTHO LWEEFAYILE ZEEMEKO EZAHLUKENEYO
IIFAYILE ZABASEBENZI NGABANYE
YENGQESHO IFAYILE EYIMFIHLO YOMSEBENZI (LE FAYILE IQULETHE IZINTO EZIYIMFIHLO ZOMSEBENZI.)
YENGQESHO IFAYILE YEKHEFU LOMSEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IZINTO ZESIQHELO MALUNGA NEKHEFU
LE FAYILE IQULETHE IMIBA EYIMFIHLO MALUNGA NEZIMALI.
SGG, INOMBOLO IFAYILE YESIQINISELO SIKARHULUMENTE
YENGQESHO IFAYILE YESIQINISELO YABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMBALELWANO EYIMFIHLO MALUNGA NEZIQINISELO ZIKARHULUMENTE NEEMALI-MBOLEKO ZEZINDLU.
SI, INOMBOLO IFAYILE YOKULIMALA EMSEBENZINI
YENGQESHO IFAYILE YOKULIMALA KWABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMBALELWANO EYIMFIHLO MALUNGA NOKULIMALA EMSEBENZINI.
YENGQESHO IFAYILE YEZIKHALAZO ZABASEBENZI
LE FAYILE IQULETHE IMBALELWANO EYIMFIHLO MALUNGA NEZIKHALAZO.
ONKE AMASEBE
INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO
ULAWULO LOMNTLA KOLONI
A IMIYALELO NGOKUBANZI
B ULUDWE LOTHOTHO OLUPHAMBILI
C UHLELO NGOKWAMANANI
D ISIHLOMELO A: AMASEBE KARHULUMENTE WESIZWE NAMASEBE AMANYE AMAPHONDO
E ISIHLOMELO B: II-OFISI ZEENGINGQI KULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISIHLOMELO C: AMASEBE EPHONDO
ISIHLOMELO D: AMALUNGU ESIGQEBA ESILAWULAYO SEPHONDO (MEC's)
ISIHLOMELO E: AMAZIKO AZIMELEYO
IMIYALELO EBANZI MALUNGA NENKQUBO YOKUFAYILISHA
IGAMA LE-OFISI
LE NKQUBO YOKUFAYILISHA YEYOKUSETYENZISWA NGAWO ONKE AMASEBE AKULAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI YAYE MAYINGASETYENZISWA NAKWEYI/ZIPHI NA E(ZI)NYE I(I)-OFISI NGAPHANDLE KWEMVUME YOMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO EFUNYENWE KWANGAPHAMBILI.
UKUNIKA INGXELO
LONKE UHLAZIYO NEZONGEZELELO (UKUKHUTSHWA OKANYE UFAKELO LWEZIGXININISO KUKWALUHLAZIYO) KUFUNEKA ZINGENISWE RHOQO KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO NJENGEZAZISO NOKUBA ZIPHUNYEZWE. KWIIMEKO APHO UHLAZIYO/IZONGEZELELO ZIBHENGEZWA NGESAZISO ESIBHALIWEYO, IKOPI YASO MAYIDLULISELWE KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KWANGAPHAMBILI UKUZE IPHUNYEZWE. MALUNGA NOKUKHANGELA OKULULA NOLAWULO OLUSEBENZAYO, IZAZISO KUFUNEKA ZINONJOLWE NYAKA NGAMNYE KUQALWA KUNOMBOLO ONE , UMZ. 1/1998, 2/1998, NJALONJALO. (MALUNGA NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI 15 WALE MIYALELO)
ULAWULO LWENKQUBO
ULAWULO LWENKQUBO LUNIKELWE KUMLAWULI MAXWEBHU KWI-OFISI YOMLAWULI-JIKELELE. AKUKHO LULHLAZIYO/ZONGEZELELO EMAZENZIWE KULE NKQUBO NGAPHANDLE KOKUPHUNYEZWA KWANGAPHAMBILI NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KUNYE NELI GOSA. EMINYE IMISEBENZI YELI GOSA IBANDAKANYA, PHAKATHI KWAYO, LE ILANDELAYO:
H KUFUNEKA LIQINISEKISE UKUBA IMIHLATHI 5 NO-6 ITHOTYELWA NGQONGQO NGOKUTHI LIPICOTHE EZO FAYILE ZIFANELEKILEYO RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA ZISETYENZISWA NGENDLELA EFANELEKILEYO.
I KUFUNEKA LIHLALE LIHLAZIYA IKOPI ENGUNDOQO KHANGELA NOMHLATHI 8.
J UKUSEBENZA KAKUHLE KWALE NKQUBO KUFUNEKA KUHLOLWE RHOQO UKUQINISEKISA UKUBA UHLAZIYO OLUDINGEKAYO LWENZIWE. XA KUFUNYENWE IMISEBENZI EMITSHA, MAKUVULWE IIFAYILE EZINTSHA YAYE XA KUDINGEKA, IIFAYILE EZIKHOYO ZINOKWAHLULWA OKANYE ZIHLANGANISWE NGOKULAWULWA YIMEKO. IIFAYILE EZINKULU O.K.T. IZIHLOKO EZAHLULAHLULIWEYO ZIBE ZIKWASETYENZISWA NJENGEEFAYILE MAZIHLOLWE RHOQO UKUTHINTELA UKUBA ZINGABI ZIIFAYILE ZEMIBA NGOKUBANZI YAYE APHO KUDINGEKAYO EZINYE IIFAYILANA MAZIVULWE.
K INGQALELO MAYINIKWE KWIIMEKO APHO IMBALELWANO IQALA KWIFAYILE ETHILE ZE UGXININISO LUPHUMELE KWELINYE ISOLOTYA, NOKUBA LO MBA KUBHEKISWA KUWO KWIFAYILE EFANELEKILEYO.
L MALUNGA NEMISEBENZI YEENKCAZO KUMAQWEQWE EEFAYILE NEMBALELWANO ENGAHLELWANGA, KHANGELA UMHLATHI 12 NO-15 APHA NGASEZANTSI.
LE MISEBENZI INGASENTLA MAYIBONAKALISWE KWIPHEPHA LOMSEBENZI LOMLAWULI MAXWEBHU.
UKUFAYILISHWA KWEMBALELWANO NGOKUCHANEKILEYO
ONKE AMAGOSA ASEBENZA IMBALELWANO KUFUNEKA ANIKWE IKOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA. AMAGOSA MAWAQHELANE NOTHOTHO ASEBENZA NGALO YAYE KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA YONKE IMBALELWANO ISETYENZWA KWIFAYILE EFANELEKILEYO. UFAYILISHO OLUNGAFANELEKANGA KUFUNEKA LULUNGISWE NGOKO NANGOKO UKUQINISEKISA UKUBA IZINTO EZIXABISEKILEYO AZITSHATYALALISWA NOKUTHINTELA UKUGCINWA OKUNGADINGEKIYO KWEZINTO EZIZEZEXESHANA.
IIFAYILE ZOMGAQO
UMSINDLEKO WEEFAYILE ZOMGAQO WENZIWE KUYO YONKE INKQUBO. EZI FAYILE ZIBONISWA NGOPHAWU "P" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENANI LOKUKHANGELA IFAYILE, UMZ. 1.P, 1.1.P, NJALONJALO. YONKE IMIBANDELA EMALUNGA NOMGAQO, IMIMISELO, IMIYALELO, IINKQUBO NEZIKHOKELO KUFUNEKA ZISETYENZWE KWEZI FAYILE UKUQINISEKISA UKUKHANGELA OKULULA. MAKUQATSHELWE UKUBA IGAMA IMIYALELO, NJENGOKO LISETYENZISWE APHA NGASENTLA, LIBHEKISA KWIMIYALELO EMALUNGA NOMSEBENZI WECANDELO LIPHELELE, HAYI IMIYALELO ENIKWA ABASEBENZI NGABANYE. DE KUFIKE IXESHA APHO UMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO AKHUPHA IGUNYA LOKULAHLA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, APHO KWENZIWA ISIGQIBO NGOMBA WOMGAQO KWIFAYILE YEPROJEKTHI, UMLAWULI MAXWEBHU UYA KUGQIBA UKUBA IIKOPI ZEMBALELWANO IPHELA OKANYE YIKOPI YESIGQIBO NGOMGAQO KUPHELA EMAYIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO. NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIBE LIKHUTSHIWE IIKOPI ZESIGQIBO SOKUGQIBELA ESITHATHIWEYO NGEFAYILE EYI-A20, KUFUNEKA ZIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO NESIBHEKISI KWIFAYILE APHO LO MBA WAGQITYWA KHONA. UKUBA ISIGQIBO SENZIWE KWIFAYILE EYI-D, IIKOPI ZAWO ONKE AMAXWEBHU AFANELEKILEYO KUFUNEKA AFAKWE KWIFAYILE EFANELEKILEYO YOMGAQO. APHO UXWEBHU OLUKHULU, UMZ. INGXELO, LUQULETHE ISIGQIBO SOMGAQO OKANYE ISIMISELO, KUPHELA SISICATSHULWA SECANDELO ELIFANELEKILEYO SENGXELO LEYO EMASIFAKWE KWIFAYILE YOMGAQO. IMBALELWANO EKUSETYENZWA NGAYO KWIIFAYILE ZOMGAQO MAYIPHELELE APHO NGOKUBHEKISELELE EKUQULUNQWENI NOKUPHINDWA KUQULUNQWE UMGAQO.
LE MBALELWANO ILANDELAYO AKUFUNEKI IFAKWE KWIIFAYILE ZOMGAQO
A IMIBUZO MALUNGA NOMGAQO ENGAKHOKELELI EKUQULUNQWENI KOMGAQO OMTSHA OKANYE UTOLIKO OLUJIKIWEYO LWALO MGAQO UKHOYO.
B UKUSEBENZA NGEEMEKO ZABANTU ABATHILE EZINGAKHOKELELI EKUQULUNQWENI KOMGAQO OMTSHA OKANYE IINGUQULELO KULO UKHOYO.
C IIMEKO EZIMALUNGA NOTHOTHO OLUPHAMBILI OKANYE OLWAYAMILEYO NGOKUPHELELEYO, KODWA ZIBE ZINGEYOMIBA YOMGAQO, KUNYE NAMASOLOTYA AMI NGAMANYE, ESO SIHLOKO SITHILE EKUNGEKHO FAYILE YASO. KWIIMEKO EZINJALO UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA ANXULUMANE NOMGCINI-ZIMBALELWANO UKUZE IIFAYILE EZIFANELEKILEYO ZIVULWE.
IMIBUZO YESIQHELO
KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO YOKUFAYILISHA, IIFAYILE ZEMIBUZO YESIQHELO ZINIKIWE. EZI FAYILE ZEZEMIBUZO EYEYEXESHANA ENGAFUNI NTSHUKUMO IYENYE EMVA KWEMPENDULO EQHELEKILEYO. ZIBONISWA KWINKQUBO YOKUFAYILISHA NGOKUBA NOPHAWU "R" NJENGELUNGU LOKUGQIBELA LENANI LOKUKHANGELA. NAPHANTSI KWEZIPHI NA IIMEKO IMIBA EBALULEKILEYO MAYINGAFAYILISHWA APHA.
IINGXELO NEZIBUYAYO
KUTHOTHO OLUPHAMBILI LWEENGXELO, EZIBUYAYO NOLWAZI, UMSINDLEKO UTHE WENZIWA WEZO NGXELO NEZIBUYAYO EKUNGENAKUSETYENZWA NGAZO NGOKUFANELEKILEYO KULO NALUPHI NA OLUNYE UTHOTHO. APHO IIFAYILE ZEENGXELO NEZIBUYAYO ZITHE ZANIKWA KOLUNYE UTHOTHO OLUPHAMBILI, LUTHOTHO OLUPHAMBILI LWEENGXELO NEZIBUYAYO KUPHELA EMALUSETYENZISWE UKUBA INGXELO OKANYE OKO KUBUYAYO AKUNAKUFAKWA KWIFAYILE YESIHLOKO KULO NALUPHI NA OLUNYE UTHOTHO.
IKOPI ENGUNDOQO
IKOPI ENGUNDOQO YILA KOPI YENKQUBO YOKUFAYILISHA EQULETHE ZONKE IZIHLOKO EZITHE ZAPHUNYEZWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO, IKWALATHA INDLELA EMAZIVULWE ZE ZINONJOLWE NGAYO IIFAYILE. AKUKHO FAYILE EFANELE UKUVULWA NGAPHANDLE KOKUBA INKCAZO YEFAYILE IBE IBHALIWE KWIKOPI ENGUNDOQO YAYE NEMVUME YOMGCINI-ZIMBALELWANO NOMLAWULI MAXWEBHU WEPHONDO ITHE YAFUNYANWA. IIFAYILE ZEEMEKO EZINGAZINYE EZIVULWE NGOKWAMANQAKU AKWINKQUBO AZIBHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO. UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA AQINISEKISE UKUBA LONKE UHLAZIYO NEZONGEZELELO EZIPHUNYEZIWEYO ZIYABHALWA KWIKOPI ENGUNDOQO NGOKO NANGOKO. IKOPI ENGUNDOQO SISIXHOBO ESIBALULEKILEYO SOLAWULO YAYE MAYIGCINWE KHUSELEKILEYO NGUMLAWULI MAXWEBHU. MAKULUNYUKELWE UKUBA INGALAHLEKI.
INJONGO YALE REJISTA KUKUGCINA UBUGQINA OBUPHELELEYO BAZO ZONKE IIFAYILE EZIVULIWEYO. ISIBOPHI ESINGAQINANGA KUFUNEKA SISETYENZISWE NJENGOKO SIVUMELA UKUFAKWA KWAMAPHEPHA AWONGEZELELEKILEYO AVAME UKUFUNEKA KWIIFAYILE ZEZIGULANA EZIYINXALENYE YOHLELO NGOKWAMANANI. LE REJISTA IBHALISWA NGENDLELA ENYE NENKQUBO YOKUFAYILISHA YAYE NEEFAYILE ZIBHALISWA NGALE NDLELA INYE YOKULANDELELANA. IKHOLAMU EYONGEZELELEKILEYO KUFUNEKA INIKWE NGOKUNGQAMENE NENKCAZO YEFAYILE APHO KUBHALWA UMHLA WOKUVULWA (UMHLA WOXWEBHU LOKUQALA) ECALENI KWESIHLOKO SEFAYILE. IPHEPHA LOKUQALA LEREJISTA KUFUNEKA LIBONISE IGAMA LE-OFISI ESEBENZA KUYO LE NKQUBO KUNYE NOMHLA WOKUSETYENZISWA KWALE NKQUBO. NJENGEKOPI ENGUNDOQO, IREJISTA YEEFAYILE EZIVULIWEYO IBALULEKILE KULAWULO LWAMAXWEBHU OKUSEBENZAYO. KUFUNEKA IHLALE IHLAZIYIWE NGALO LONKE IXESHA YAYE IGCINWE KHUSELEKILEYO.
IREJISTA YEFAYILE ZOKUTSHATYALALISWA
KUYIMFUNEKO UKUBA IREJISTA YEEFAYILE EZIVALIWEYO ZIKA-D ZIKHUTSHWE NJE UKUBA IMIYALELO YOKULAHLA IBE IKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. LE REJISTA YAHLULWE NGOKWEMINYAKA, UMZ. 1998, 2000, NJALONJALO. XA IFAYILE EYI-D IVALIWE KUBA IYE YANKULU KAKHULU, INANI LAYO LOKUKHANGELA KUFUNEKA LIFAKWE PHANTSI KWALO MNYAKA ITHE YAFANELA UKUTSHATYALALISWA NGAWO. UMQULO OVALWE NGOWE-1999 YAYE UMYALELO WOKULAHLWA KWAYO ONGU-D3 UYA KUTHI NGOKO UFAKWE PHANTSI KOMNYAKA 2002, LO NTO YENZA KUBE LULA UKUBONA UKUBA ZEZIPHI NA IIFAYILE EMAZITSHATYALALISWE KUMNYAKA OTHILE. UKUSETYENZISWA KWEZIBOPHI EZINGAQINANGA KUYAKHUTHAZWA NJENGOKO KUNGENAKHO UKUQINISEKISWA KWANGAPHAMBILI INANI LAMAPHEPHA AYA KUFUNEKA. (MALUNGA NOLAHLO, KHANGELA UMHLATHI 17 APHA NGAPHAMBILI).
UKUSETYENZISWA KWALE NKQUBO INTSHA
LE NKQUBO IYA KUSETYENZISWA NGO ... YAYE EMVA KOKO AKUKHO MBALELWANO IYENYE IYA KUSETYENZWA KWIIFAYILE ZENKQUBO ENDALA. KODWA KE, IIFAYILE EZIKHOYO ZEZIGULANA ZINGAKHELWA ZE ZIBANDAKANYWE KULE NKQUBO INTSHA, UKUBA IMVUME EBHALIWEYO IFUNYENWE KWANGAPHAMBILI KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO.
UKUVULWA KWEEFAYILE NENKCAZELO EKUMAQWEQWE EFAYILE
IIFAYILE KUFUNEKA ZIVULWE KUPHELA XA ZIDINGEKA. KUFUNEKA KULUNYUKELWE UKUBA UKUNONJOLWA NOKUCHAZWA KWEEFAYILE, NJENGOKO KUBONISIWE KWINKQUBO, KUTHOTYELWA NGQONGQO. KWIIMEKO APHO IINKCAZO ZEEFAYILE ZINDE GQITHA, AMALUNGU ATHILE ANGEYONXALENYE EBALULEKILEYO YESIHLOKO ANGASHIYWA. APHO, UMZEKELO, ISIHLOKO ESIPHELELEYO SIFUNDEKA: UWISO MTHETHO NEMIGAQO: IZENZO NEMIMISELO: INKONZO YOLUNTU: IMIMISELO: UTOLIKO NEENGCAMANGO ZOMTHETHO, OKU KULANDELAYO KUNGASHIYWA: IZENZO NEMIMISELO. NANGONA AMALUNGU ATHILE ENOKUSHIYWA, ISIHLOKO SOTHOTHO OLUPHAMBILI MASINIKWE ONKE AMAXESHA YAYE ISIHLOKO MASIPHELELE NGOKWANELISAYO UKUBA SICHAZE OKUQULETHWE YIFAYILE. UKUNCEDA ABASEBENZI BOGCINO ZINCWADI, UMLAWULI MAXWEBHU KUFUNEKA ABONISE UKUBA NGAWAPHI NA AMALUNGU ANOKUSHIYWA KWIIMEKO EZINJALO. IZIHLOKO KUFUNEKA ZISHICILELWE NGE-INKI ENGACIMIYO. IMIHLA YEEMBALELWANO ZOKUQALA NEZOKUGQIBELA KUNYE NEMIYALELO ESEBENZAYO YOLAHLO, XA IKHO, MAZIBONISWE KUQWEQWE LWEFAYILE. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO MAWASUSWE RHOQO KUFAKWE AMANYE.
IINKCAZO EZIKRWELELWEYO
ZONKE IINKCAZO EZIKRWELELWEYO ZALATHA IZIHLOKO ZOKUNGAKO KUPHELA. IZAHLULO MAZENZIWE PHANTSI KWEZI NKCAZO ZEZIHLOKO, KODWA AKUKHO ZIFAYILE MAZIVULELWE NAZIPHI NA IINKCAZO EZIKRWELELWEYO.
INKCAZELO EKWIZIBIYELI
IINKCAZELO EZIKWIZIBIYELI PHANTSI KWEZIHLOKO ZOKUQULETHWEYO OKANYE IINKCAZO ZEEFAYILE ZISETYENZISWA NJENGESIKHOKELO KUPHELA YAYE AKUFUNEKI ZIFAKWE KUMAQWEQWE EEFAYILE.
IMBALELWANO ENGAHLELWANGA: UMGAQO
XA IMBALELWANI ENGAHLELELWANGA FAYILE IFUNYENWE, LO MBALELWANO MAYISETYENZWE OKWETHUTYANA KWIFAYILE 2.8.2.2. MAKUNGENISWE ISICELO KE NGOKU KUMLAWULI MAXWEBHU KWIFAYILE 2.8.2.1,UKUZE KUPHUNYEZWE UKUVULWA KWEFAYILE EFANELEKILEYO. ULWAZI OLUPHELELEYO MALUNGA NEMO YEMBALELWANO, KUNYE NEZINDULULO MALUNGA NOKUFAKWA NENKCAZO YALO FAYILE IFUNEKAYO, MALUNGENISWE. UMLAWULI MAXWEBHU UYA KUNGENISA ESI SICELO KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO UKUBA ASIPHUMEZE YAYE NJE UKUBA IMVUME IFUMANEKE, UYA KWAZISA ONKE AMANYE AMASEBE (ATHI NAWO AZISE II-OFISI ZAWO ZEENGINGQI), AYA KUTHI AGUQULE INKQUBO YAWO YOKUFAYILISHA NJENGOKO KUFUNEKA. IMBALELWANO EKWIFAYILE 2.8.2.2 MAYIKHUTSHELWE KWIFAYILE ENTSHA NGOKO.
UQWEQWE OLONGEZELELEKILEYO MALUVULWE APHO KUKHO IMFUNEKO UKULUNGISELELA IMIBALO EMIKHULU, NJALONJALO OKUYA KUTHI NGAPHAYA KOKO KUKHOKELELE EKUKHULENI KOMQULU WEFAYILE. KODWA KE, AKUKHO MBALELWANO MAYIFAYILSHWE KUQWEQWE OLUNJALO. UQWEQWE KUFUNEKA LUPHAWULWE NGOKUCACILEYO NGENANI LOKUKHANGELA IFAYILE IBE NO; "IFAYILE YEZIHLOMELO" EBHALWE NGAPHANDLE KOQWEQWE. LONKE UXWEBHU OLUQULETHWE KWIFAYILE YESIHLOMELO MALUBE NOBHEKISO KULO NTO YEMBALELWANO EYAMKELWA IKUYO.
NJE UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIBE LIKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO, LO MYALELO UBONISWA NGOKUNGQAMENE NEFAYILE NGANYE KWIKHOLAMU YOKULAHLA ENIKIWEYO KWINKQUBO. IIMPAWU ZOKULAHLA EZIVAME UKUSETYENZISWA ZALATHA OKU KULANDELAYO:
A20: YIGCINELE UKUKHUTSHELWA KUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KAMVA.
D: YITSHABALALISE EMVA KOKUDLULA KWENANI LEMINYAKA ELIBONISWA LINANI ELILANDELA UNOBUMBA; D.
IIFAYILE ZIFANELE UKULAHLWA RHOQO, KODWA KUBE KANYE NGOMNYAKA UBUNCINANE, UKUBA IGUNYA LOKULAHLA LIKHUTSHIWE NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. LITYALA LOLWAPHULO-MTHETHO UKUTSHABALALISA IIFAYILE (OKANYE NAWAPHI NA AMANYE AMAXWEBHU KARHULUMENTE) NGAPHANDLE KOKUGUNYAZISWA NGUMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO. ISIQINISELO ESIMISELWEYO SOKUHLAHLA KUFUNEKA SINGENISWE KUMGCINI ZIMBALELWANO WEPHONDO KAMSINYANE KANGANGOKO EMVA KOLAHLO.
IIFAYILE AKUFUNEKI ZIDLULE KWI-3CM UKUTYEBA. XA IFIKELELA KOKU KUTYEBA, IFAYILE KUFUNEKA IVALWE KUZE KUVULWE UQWEQWE OLUTSHA. INOMBOLO YALO MQULU MTSHA (UMZ. VOL. 2) MAYIBONISWE NGAPHANDLE KOLU QWEQWE LUTSHA. IPHETSHANA ELINALA MAGAMA: "IVALIWE, KHANGELA UMQULU ------------------" KUFUNEKA LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KULO MQULU UVALIWEYO. "UMQULU 1" KUFUNEKA UBONISWE KUPHELA XA UMQULU 2 UVULIWE.
LO MGAQO ULANDELAYO KUFUNEKA ULANDELWE XA KUVALWA IIFAYILE EZIYI-A20.
A. IPHEPHA NGALINYE LEMBALELWANO KUFUNEKA LIPICOTHWE KUKHANGELWA UKUBA ALIFAYILISHWANGA GWENXA NA. IPHEPHA ELINALA MAGAMA "IVALIWE - IQHUBEKEKA KUMQULU -------------" EBHALWE KULO, LIFAYILISHWE EKUGQIBELENI KUQWEQWE LWEFAYILE.
B. AMAQWEQWE AKRAZUKILEYO KUFUNEKA ASUSWE KUFAKWE AMANYE.
C. EZI FAYILE ZITHI KE ZIFAKWE ZIGCINWE KWIBHOKISANA EZILUNGISELELWE OKO.
IIFAYILE ZEZIGULANA
IIFAYILE ZEZIGULANA EZIYINXALENYE YALE NKQUBO KUFUNEKA ZIVULWE NGOKWEMIYALELO EBONAKALA KWIINDAWO EZIFANELEKILEYO KWINKQUBO. KHANGELA NOMHLATHI 8 WALE MIYALELO.
UKUSETYENZISWA KWENKQUBO YOKUFAYILISHA
ZINTATHU IINDIDI ZENKQUBO YOKUFAYILISHA EZISETYENZISWA NGAMASEBE AKULAWULO LWEPHONDO:
LE YINKQUBO YOKUFAYILISHA EFANAYO YAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE KWELI PHONDO, IKWAJONGENE NOLAWULO LWABASEBENZI BANGAPHAKATHI KULO OFISI ITHILE.
INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YENKXASO, ETHI ISEBENZE NGOKUFANAYO NALE NKQUBO, IYAFANA YAYE ISETYENZISWA KUWO ONKE AMASEBE EPHONDO, IKWAJONGENE NALO MISEBENZI YENZA LO OFISI ITHILE UKUBA IKWAZI UKUFEZEKISA IMISEBENZI YAYO EMISELWEYO.
INKQUBO YOKUFAYILISHA UTHOTHO OLUMISELEKILEYO ESEBENZA NGOKUNGAFANIYO KWISEBE NGALINYE NEKWABONISA IMIGOMO NEMISEBENZI NGQO YALO OFISI ITHILE, NETHI IYAHLULE KUYO NAYIPHI NA ENYE I-OFISI.
OO-MEC BEPHONDO BONKE BANEENKQUBO EZIZEZABO ZOKUFAYILISHA, EZIZEZOKUSETYENZISWA NGABO NGOKWAHLUKENEYO.
ULUDWE LOTHOTHO OLUPHAMBILI
UWISO-MTHETHO
UKUHLELWA NOLAWULO
IZIMALI
UKUHLALISWA
UTHUTHO
UPAPASHO NOBHENGEZO
UBULUNGU NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEZINYE IINDIBANO
IINGXELO, EZIBUYAYO NOLWAZI
H1. UWISO-MTHETHO
KUQUKA AMAPHEPHA ENGXELO NEENDLELA ZOKUZIPHATHA.
H1.P UMGAQO
H1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.1 UKUCHAKA
H1.2 UKWAZISWA KWEMITHETHO, IZIMISELO NEMIMISELO
H1.3 IMITHETHO YAYO/IMITHETHO EQULUNQWAYO
H1.3.1 (IGAMA LOMTHETHO WOKUQALA)
H1.3.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.3.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.3.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.3.2 (IGAMA LOMTHETHO OLANDELAYO)
H1.3.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.3.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.3.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.4 IMIQATHANGO YAWO
H1.4.1 IMIQATHANGO EZIZIPHUMO (ZEGAMA LOMTHETHO WOKUQALA)
H1.4.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.4.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.4.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.5 EMINYE IMITHETHO/IMITHETHO EYILWAYO
H1.5.1 (IGAMA LOMNYE UMTHETHO WOKUQALA/UMTHETHO OYILWAYO)
H1.5.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.5.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.5.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.5.2 IGAMA LOMNYE UMTHETHO OLANDELAYO/UMTHETHO OYILWAYO
H1.5.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.5.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.5.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.6 EMINYE IMIQATHANGO
H1.6.1 ENGAKHANKANYWANGA
H1.6.2 IMIQAQTHANGO YEMALI
H1.6.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.6.2.1 IINGUQULELO
H1.6.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.6.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.6.3.1 IINGUQULELO
H1.6.3.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.6.4 IMIYALELO YENDYEBO
H1.6.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.6.4.1 IINGUQULELO
H1.6.4.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.7 AMAPHEPHA ENGXELO YAWO
H1.7.1 (IGAMA LEPHEPHA LENGXELO YALO)
H1.7.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.7.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.7.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.7.2 (IGAMA LEPHEPHA ELILANDELAYO LENGXELO YALO)
H1.7.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.7.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.7.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.8 AMANYE AMAPHEPHA ENGXELO
H1.8.1 (IGAMA LEPHEPHA LOKUQALA LENGXELO)
H1.8.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.8.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.8.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.8.2 IGAMA LEPHEPHA ELILANDELAYO LENGXELO
H1.8.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.8.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.8.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.9 IINDLELA ZOKUZIPHATHA KOMNTU
H1.9.1 (IGAMA LENDLELA YOKUQALA YALO)
H1.9.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.9.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.9.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.9.2 (IGAMA LENDLELA ELANDELAYO YAWO)
H1.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.9.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.9.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.10 EZINYE IINDLELA ZOKUZIPHATHA KOMNTU
UMZEKELO. INDLELA YOKUZIPHATHA KWABASEBENZI BAKARHULUMENTE
H1.10.1 (IGAMA LENYE INDLELA YOKUQALA)
H1.10.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.10.1.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.10.1.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.10.2 (IGAMA LENDLELA ELANDELAYO)
H1.10.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H1.10.2.1 UKUYILA NEENGUQULELO
H1.10.2.2 IINGCACISO NEZIMVO ZOMTHETHO
H1.11 UKUHAMBISANA NOMTHETHO
H1.11.1 IINGXELO
H1.11.2 UKUFANA
H2. ULUNGISELELO NOLAWULO
D2.P UMGAQO
H2.1 IMISEBENZI
H2.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H2.1.1 EZIFUNYENWEYO
H2.1.2 EZINIKEZELWEYO
H2.1.4 UKUHANJISWA NOKULAWULWA KWEENKONZO
H2.2 UKUNIKELWA KWAMAGUNYA
H2.2.1.1 ASISIGXINA
H2.2.2 NGUMLAWULI JIKELELE
H2.2.2.1 ASISIGXINA
H2.2.3 LIGOSA ELILAWULAYO
H2.2.3.1 ASISIGXINA
UMZEKELO. OOMANEJALA BEMISEBENZI ETHILE
H2.2.4.1 ASISIGXINA
H2.3 UHLOLO LOKUQINISEKISA IZIDINGO ZOLWANDISO
H2.4 UKUMISELWA KWAMACANDELO NEE-OFISI EZINTSHA.
H2.4.P UMGAQO
H2.4.1 AMACANDELO
H2.5 UKUCWANGCISWA KOMSEBENZI NOKWABA IMISEBENZI
MALUNGA NOFUNDO LOMSEBENZI OKANYE UKUHLELWA KWEENKONZO EZIHAMBA KAKUHLE, KHANGELA U-2.2.7 APHA NGASEZANTSI
H2.5.1 IZICWANGCISO ZOMSEBENZI WAMASEBE
LE FAYILE YEYAMASOLOTYA OKUCWANGCISWA KWEEPROJEKTHI KUPHELA. MALUNGA NOKUSETYENZWA, UKUJONGWA NJALONJALO KWEEPROJEKTHI, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELWEYO
H2.5.4 IINTLELO ZANYANGA ZONKE
H2.6.1 IMIYALELO EPHAWULWEYO
H2.7 UPHANDO LOKUSEBENZA KAKUHLE
IINKONZO ZOKUSEBENZA KAKUHLE ZEPHONDO KUFUNEKA ZISEBENZISE OLU THOTHO NGEENJONGO ZAZO ZEKHAYA KUPHELA. UPICOTHO LWAMANYE AMASEBE NAMACANDELO ZIINKONZO ZOKUSEBENZA KAKUHLE, IMISEBENZI EMISELEKILEYO EBONISWE KWINKQUBO YEMISEBENZI YAYO EMISELEKILEYO
H2.7.P UMGAQO
H2.7.R IMIBUZO YESIQHELO
H2.7.1 UKWENZIWA KOHLELO
H2.7.2 UBUCHWEPHESHA
H2.7.3 INGXELO YENKQUBO
VULA IFAYILE YENGXELO NGANYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA
UMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO KUFUNEKA ASEBENZISE OLU THOTHO KWIMISEBENZI YOLAWULO LWAMAXWEBHU EKHAYA KUPHELA. ULAWULO LWAMAXWEBHU NJENGOMSEBENZI OMISELWEYO LUBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELEKILEYO YOMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO
H2.8 .P UMGAQO
H2.8.P.1 UMGAQO WESICELO SOKUPHUNYEZWA KOLAWULO LWAMAXWEBHU ESEBE
H2.8.1 UKULAHLWA KWAMAXWEBHU
H2.8.1.1 ISICELO SEGUNYA LOKULAHLA
H2.8.1.2 UKUKHUTSHELWA KUVIMBA WOMGCINI-ZIMBALELWANO WEPHONDO
H2.8.1.4 UKUTSHATYALALISWA KWAMAXWEBHU
H2.8.1.5 UKUBUYISWA KWEMBALELWANO ESIWE KWINDAWO ENGEYIYO
H2.8.1.6 UKULAHLWA KWEPHEPHA LAMANZI
H2.8.1.7 UKUKHUTSHELWA KWAMAXWEBHU KWANGAPHAKATHI
H2.8.2 INKQUBO YOKUFAYILISHA IMBALELWANO
H2.8.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H2.8.2.2 IMBALELWANO ENGAHLELWANGA
AKUKHO MBALELWANO MAYIFAYILISHWE ISIGXINA KULE FAYILE, KHANGELA NOMHLATHI 15 WEMIYALELO EBANZI
H2.8.2.3 UKUSETYENZISWA
H2.8.3 UHLOLO
H2.8.4 UCHONGO NEMISEBENZI LWABALAWULI BAMAXWEBHU NEENTLOKO ZEGUMBI LAMAXWEBHU
H2.9 UHLOLO LWAMASEBE
H2.9.1 ULUNGISELELO
H2.9.2 IINGXELO
H2.10 AMANYATHELO OKHUSELEKO
AMANYATHELO OKHUSELEKO LWEMALI, KHANGELA U-3.2.4
MALUNGA NAMANYATHELO OKHUSELEKO LWABAEBENZI, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI S9 LWENKQUBO YOKUFAYILISHWA KWABASEBENZI EFANAYO.
H2.10.P UMGAQO
H2.10.1 UCWANGCISO LWESIQUPHE
H2.10.2 UKHUSELEKO LOLUNTU/UKHUSELO
H2.10.3 UKUGCINWA KHUSELEKILEYO KWEMIPU NEZIXHOBO ZEMFAZWE
H2.10.3.1 UKUNIKELWA KWEMIPU NEZIXHOBO ZEMFAZWE KUBASEBENZI
H2.11 IKHABHINETHI
H2.11.1 IZIGQIBO ZEKHABHINETHI
H2.11.2 EZINGENISWA KWIKHABHINETHI
APHO IIFAYILE ZINIKELWE UMBA OSETYENZWA LUNGENISO OLUTHILE LWEKHABHINETHI, LE FAYILE IKHANKANYWE NGASENTLA KUFUNEKA ISETYENZISWE KUPHELA XA OLO UNGENISO LUNGENAKUFAKWA KWIFAYILE YOMBA OTHILE KULO NALUPHI NA OLUNYE UTHOTHO OLUPHAMBILI.
H2.11.3 IIMEMORANDAM ZEKHABHINETHI
H2.11.4 IKHABHINETHI IHLANGANA NABANTU
H2.12 UKUNATYISWA
MALUNGA NOKUQESHWA NEMISEBENZI YEGOSA LENGCACISO, KHANGELA U-3.2.7
H2.13 UKUDALWA KWEMISEBENZI
LE FAYILE YEYEMBALELWANO EMALUNGA NEZIQALO ZODALO-MISEBENZI LWEPHONDO NGOKUBANZI. MALUNGA NEEPROJEKTHI EZITHILE ZODALO MISEBENZI ZESEBE, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELWEYO.
H2.14 IZIMEMO NEMIBULELO
KHANGELA NO-S12.1 WENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YABASEBENZI EFANAYO.
H2.15 UKUPHINDWA KWEMISEBENZI KUMASEBE AWOHLUKENEYO
UMZEKELO, MALUNGA NEMIBA ENXULUMENE NOBUNI, UBUHLANGA NOKHUBAZEKO.
MALUNGA NEMIBA ENXULUMENE NENKQUBO YOVUMO, KHANGELA UTHOTHO S3.10 LWENKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YABASEBENZI EFANAYO.
H2.16.P UMGAQO
H2.16.1 UKWENZIWA KWEZINTO ELUBALA NOKUFIKELELA KULWAZI
MALUNGA NOKUBA NENXAXHEBA KUMAPHULO EMIBONISO, NEMISEBENZI ENGAMISELWANGA, UMZ. IVEKI YEENKONZO ZOLUNTU, KHANGELA U-H7.2.1
H2.17 IINGUQULELO ZEEDILESI
KUQUKA XA ISEBE/ICANDELO LITHUTHELA KWINDAWO ENTSHA.
H2.18 IMIDA/UKOLULWA KWEPHONDO
H2.19 IMIBUZO NGABAPHATHISWA
LE FAYILE YEYEMIBUZO/IMIBA ENGABAPHATHISWA KUPHELA, EKUNGEKHO MSINDLEKO IWENZELWEYO KUZO NAZIPHI NA IINKQUBO ZOKUFAYILISHA ESEZIPHUNYEZIWEYO NGOKU. IMIBUZO YABAPHATHISWA MALUNGA NOKWABIWA KWEMALI IYA KUFAYILISHWA KU-H3.4.3 WALE NKQUBO,
EMINYE EMALUNGA NOKUGXOTHWA KWABASEBENZI IKU-S4.3.5 WENKQUBO YOKUFAYILISHA KWABASEBENZI EFANAYO.
H2.20 AMANYATHELO OKUCHASANA NOLWAPHULO MTHETHO
H3. IZIMALI
ISEBE LEZEMALI, UPICOTHO LWANGAPHAKATHI NENDYEBO YEPHONDO KUFUNEKA ZISEBENZISE OLU THOTHO KWIMIBA EYEYEKHAYA KUPHELA. IINTSHUKUMO ZEMALI EZIYINXALENYE YEMISEBENZI YAZO EMISELWEYO ZIBONISWE KWIINKQUBO YZOKUFAYILISHA IMISEBENZI EYEYAZO EMISELWEYO.
H3.P UMGAQO
H3.R IMIBUZO YESIQHELO
H3.1 IINGQIKELELO
H3.1.1 IGALELO KWINTETHO YOLWABIWO-MALI YELUNGU LESIGQEBA ESILAWULAYO (MEC)
MALUNGA NEZINYE IINTETHO, KHANGELA U-9.2.2
MALUNGA NEGALELO KWINTETHO YOLWABIWO-MALI YABAPHATHISWA BESIZWE, KHANGELA U-3.1.10
H3.1.2 UQULUNQO
H3.1.2.1 LOQIKELELO OLUBANZI
H3.1.2.2 UQIKELELO OLUKHULU
H3.1.2.2.1 IMISEBENZI EMIKHULU
H3.1.2.2.2 IMISEBENZI EMINCINCI
H3.1.2.3 UQIKELELO OLONGEZELELWEYO
H3.1.4 UKUNGENISWA KOLWABIWO-MALI
LE FAYILE IQULETHE IIMBALELWANO EZICHAZA OKUNGAPHAKATHI KUPHELA. OLONA LWABIWO-MALI NGAMANQANABA ALO AWOHLUKENEYO OHLAZIYO LUFAYILISHWE KU-3.1.2.1 - 3.1.2.3
H3.1.6 INKQUBO YESILUMKISO SANGAPHAMBILI
H3.1.7 ISICWANGCISO SENKCITHO YEXESHA ELIPHAKATHI
H3.1.8 UKUQINISEKISWA KOLWABIWO-MALI
H3.1.10 IGALELO KWINTETHO YOLWABIWO MALI YABAPHATHISWA BESIZWE
H3.1.11 AMATYALA EMALI/UNCEDO LWEMALI/UTYALO MALI LOPHUHLISO
UMZ. YIBHANKI YOPHUHLISO YOMZANTSI AFRIKA.
H3.2 UXANDUVA LOKUNIKA INKCAZA
H3.2.1 IKOMITI EYANYULELWE II-AKHAWUNTI ZIKARHULUMENTE
H3.2.1.1 ULWAZI NOKUPHAWULA
H3.2.2.1 IMIBUZO EQULUNQIWEYO
H3.2.2.2 IMIBUZO ENGAQULUNQWANGA
H3.2.2.3 IINGXELO
H3.2.3 UHLOLO LWAMASEBE
MALUNGA NOHLOLO LOLAWULO NOKUPHATHWA KWAMAXWEBHU, KHANGELA U-H2.9 NO-H2.8.3 NGOKULANDELELANA KWAZO.
H3.2.4 UKULONDOLOZWA KWEMALI NEEFOMU YEXABISO ELIBHALWE KUYO.
MALUNGA NEMALI KARHULUMENTE, KHANGELA U-3.2.5.6
MALUNGA NOKUFUNWA KWEEFOMU ZEXABISO ELIBHALWE EMALINI, KHANGELA U-5.1.7.
H3.2.4.1 ISEFU
H3.2.4.1.1 UKUNIKEZELWA KWEZIQINISELO
H3.2.4.1.2 UKUGCINWA KHUSELEKILEYO KWEZITSHIXO EZISIKIWEYO
H3.2.5 ILAHLEKO/UMONAKALO KWIMPAHLA
H3.2.5.1 IZIXHOBO ZE-OFISI
H3.2.5.2 IZITHUTHI, AMALUNGU NEZICELO
H3.2.5 .4 IIMPAHLA EZITSHABALALAYO
H3.2.5.5 AMANQAKU ABANTU
H3.2.5.6 IMALI KARHULUMENTE
MALUNGA NOKULONDOLOZWA KWEMALI NEXABISO ELIBHALWE KUYO, KHANGELA U-H3.2.4
H3.2.5.7 IZIXHOBO ZOKONGA ABASEBENZI
H3.2.5.8 IZIXHOBO ZEKHOMPYUTHA
UMZ. IZIXHOBO ZONYANGO KWISEBE LEZEMPILO, IINCWADI ZOKUFUNDA ZESIKOLO KWISEBE LEZEMFUNDO.
H3.2.6 IGUNYA LOKWAMKELA NOKUNIKA INKCAZA NGEMALI ETHATHIWEYO
H3.2.7 UKUQESHWA NEMISEBENZI YAMAGOSA ANOKUNIKA INKCAZA
MALUNGA NEMIBA ENAMAGUNYA ANATYISIWEYO, KHANGELA U-2.12
H3.2.9 UKUQESHWA NEMISEBENZI YABALAWULI BEENKQUBO
H3.2.10 UKUQESHWA NEMISEBENZI YABALAWULI BOXANDUVA
H3.2.12 UKULAWULWA KOMNGCIPHEKO
H3.3 INKCITHO
MALUNGA NENKCITHO ENXULUMENE NABASEBENZI, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI.
MALUNGA NEENGXELO ZENKQUBO YOKULAWULA IMALI SMS, KHANGELA U-3.10
H3.3.P UMGAQO
H3.3.1 AMABANGO ENZIWA NGAMANYE AMASEBE
VULA IFAYILE YESEBE NGALINYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO A.
MALUNGA NAMABANGO ENZIWE LISEBE NAKULO MALUNGA NABASEBENZI, KHANGELA U-S10.3 WENKQUBO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI EFANAYO.
MALUNGA NAMABANGO ENZIWE LISEBE, KHANGELA UTHOTHO 3.4
H3.3.2 IMADLANA
H3.3.2.1 IZICELO ZEMALI
H3.2.2.2 EZIBUYAYO
H3.3.3 UKUHLAWULWA KWAMATYALA
VULA IFAYILE YEZIKO XA KUDINGEKAYO, UZE UZINOMBOLE NGOKWEZIHLOMELO E
H3.3.3.2 IINKONZO EZITHENGIWEYO
H3.3.4 UKUPHELISWA KWENKCITHO ENGENAZIQHAMO
H3.3.5 UBUQHETSEBA
H3.3.7 INKCITHO YENYANGA ZONKE
H3.3.7.2 IMINIKELO ENEMIQATHANGO
VULA IFAYILE YOMNIKELO NGAMNYE ONEMIQATHANGO APHO KUDINGEKAYO, UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H3.3.9 I-INSHORENSI
H3.3.10 AMABANGO ENZIWA NGAMANYE AMAZIKO/ABANTU
H3.3.12 INKCITHO ENGAGUNYAZISWANGA
H3.4 IMALI
H3.4.P UMGAQO
H3.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H3.4.1 UKUMISELWA KWEENTLAWULO
H3.4.2 UKULANDWA
H3.4.2.2 INZALA EHLAWULWEYO
H3.4.2.3 IIMBUYEKEZO
H3.4.2.4 IINTLAWULO ZOKUSEBENZISA IMFONOMFONO YAKHO
MALUNGA NAMASOLOTYA ANGENGOWEMALI, KHANGELA U-5.2.2.3
H3.4.2.5 UKUBUYISWA KWELAHLEKO
H3.4.3 UKWABIWA
H3.4.4.1 IMIRHUMO YEZIBHEDLELE
H3.4.5 IMINIKELO, IINKXASO NEMALI ESUKA NGAPHANDLE
H3.4.5.1 IMIPOPOSHO/IIPROJEKTHI EZIZODWA
H3.4.6 IMALI YOBUTYALA
H3.4.7 UTYALO (MALI) LWAYO
H3.4.8 AMABANGO ENZIWE KWAMANYE AMASEBE
H3.4.9 AMABANGO ENZIWE KWAMANYE AMAZIKO/ABANTU
H3.5 AMAGUNYA
H3.5.1 INDYEBO YESIZWE
H3.5.2 INDYEBO YEPHONDO
H3.6.1 ABASEMAGUNYENI BASAYINE
H3.6.2 IVAWUTSHA YESIQINISEKISO SOKUYEKA UKUHLAWULA
H3.6.3 UKUKHUTSHELWA NGESIXHOBO SOMBANE
H3.6.4 ULUDWE, IINGXELO, EZIBUYAYO NEENGCACISO
H3.6.6 IZIXHOBO ZETYALA
H3.7 UKUVALWA KOMNYAKA-MALI
H3.7.1 ITYALA ELENZIWE KURHULUMENTE
H3.7.1.1 INKXASO NOHAMBO
H3.8 UMSEBENZI OWENZIWE NGESIQUPHE
H3.8.1 KUSENZELWA ISEBE
H3.8.1.1 (IGAMA LEQUMRHU LOKUQALA)
H3.8.1.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H3.8.1.1.1 ULWABIWO MALI OLUNGENISIWEYO
H3.8.1.1.2 AMABANGO ANGENISIWEYO NEENKXASO EZIHLAWULWEYO
KUQUKA IMIRHUMO YOBU-ARHENTE
UKUTSHO OKO, MALUNGA NEQUMRHU ELENZA UMSEBENZI KUPHELA, HAYI UHLOLO NOPEKISELO LOLWABIWO-MALI LWESEBE.
H3.8.1.1.4 IZIVUMELWANO
H3.8.1.1.5 UKULANDELA IMIRHUMO, AMABANGO, IZOHLWAYO, EZINGEKAHLAWULWA
H3.8.1.1.7 IINGXELO ZOKUKHUTSHWA KWEEMOTO
H3.8.1.2 (IGAMA LEQUMRHU ELILANDELAYO)
H3.8.1.2.1 ULWABIWO-MALI OLUNGENISIWEYO
H3.8.1.2.2 AMABANGO ANGENISIWEYO NEENKXASO EZIHLAWULWEYO
KUQUKA IMIRHUMO YOBU-ARHENTE
UKUTSHO OKO, MALUNGA NEQUMRHU ELENZA UMSEBENZI KUPHELA, HAYI UHLOLO NOPEKISELO LOLWABIWO-MALI LWESEBE.
H3.8.1.2.4 IZIVUMELWANO
H3.8.1.2.5 UKULANDELA IMIRHUMO, AMABANGO, IZOHLWAYO, EZINGEKAHLAWULWA
H3.8.1.7 IINGXELO ZOKUKHUTSHWA KWEEMOTO
H3.8.2 NGAMASEBE
H3.9 AMAGUNYA ASEKHAYA
H3.9.1 IIMALI-MBOLEKO
H3.9.2 IINTLAWULO NGOKUKHUTSHELWA
H3.10 INKQUBO YOKULAWULA IZIMALI
IINGXELO NAMAXWEBHU AHAMBELANA NAZO
H3.10.1 IZICELO ZEENGXELO
H3.10.2 UKULANDA, UKULAWULA NOKULONDOLOZWA KWEENGXELO/IIREJISTA ZEQELA
H3.10.4 IIMPAWU ZOKWABA
H3.10.4.1 IIMPAWU ZOKWABA IZINTO
H3.10.4.2 IIMPAWU ZOKWABA IINJONGO
H3.10.4.3 IINGXELO ZENKCITHO YAMINYAKA LE
H3.11 INKQUBO YOKUBALA IMALI ESISISEKO
H3.11.P UMGAQO
H3.11.R IMIBUZO YESIQHELO
H3.11.1 USETYENZISO
ISEBE LEZEMISEBENZI YOLUNTU KUFUNEKA LISEBENZISE OLU THOTHO LUPHAMBILI KWIMISEBENZI YALO YEKHAYA YOKUHLALISA/KWAMKELA KUPHELA. IMIBA YOHLALISO EYIMISEBENZI EMISELEKILEYO YESEBE IBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELEKILEYO YESEBE.
MALUNGA NEENGQIKELELO EZINKULU, KHANGELA U-3.1.2.2
H4.P UMGAQO
H4.R IMIBUZO YESIQHELO
H4.1 UKUHONJISWA KWEENDAWO
H4.2 UKUCOCWA KWEENDAWO
H4.3 UKUFUNYANWA KWEZIZA NOKWAKHIWA KWEZAKHIWO
H4.3.1 I-OFISI EYONGAMELEYO
H4.3.3 AMAZIKO EMFUNDO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEMFUNDO KUPHELA.
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE UZE UFAYILISHE NGOKWEZIHLOMELO C - H
H4.3.4 IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E
H4.3.5 AMAZIKO EMPILO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZEMPILO KUPHELA.
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE UZE UFAYILISHE NGOKWEZIHLOMELO C - H
H4.3.6 IINGXELO
H4.3.7 AMAZIKO EZOLIMO
YEYOKUSETYENZISWA LISEBE LEZOLIMO KUPHELA.
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE UZE UFAYILISHE NGOKWEZIHLOMELO C - H
H4.4 UKUGUQULWA NOKULUNGISWA KWEZAKHIWO
H4.4.1.1 I-OFISI EYONGAMELEYO
H4.4.2 IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
H4.4.3 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E
H4.5 UKWENZA ISICELO NOKWABELWA
H4.5.1.1 I-OFISI EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H4.5.1.5 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E
H4.5.2 IINDAWO ZOKUHLALA EZISEMTHETHWENI
H4.5.3 IIGARAJI NEENDAWO ZOKUMISA
H4.5.4 IINDAWO ZEENTLANGANISO
H4.6 UKUBEKWA KWEENDAWO NGEMIMANDLA
H4.7 UKUPHEPHETHA
H4.7.1 UKUQESHISA
H4.7.1.1 IZIVUMELWANO ZOKUQESHISA
VULA IFAYILE YENDAWO NGANYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H4.8 IINDAWO ZOKULAHLA UMPHUTHA
VULA IFAYILE YESITHILI NGASINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
H4.9 UKUSETYENZISWA KWESIKHONGOZELI NJENGENDAWO YOKUHLALA
VULA IFAYILE YESITHILI NGASINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
MALUNGA NOTHUTHO, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI 6
H5.1.P UMGAQO
H5.1.1 IINKCUKACHA
H5.1.2 IITHENDA
H5.1.2.2 UKUTHATHA INXAXHEBA KWIZIVUMELWANO ZESIZWE
H5.1.2.3 IITHENDA NEZIVUMELWANO ZABANTU NGABANYE
H5.1.2.3.1 EZAMASEBE
H5.1.2.3.3 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E APHO KUDINGEKAYO
H5.1.2.4 UPHUHLISO LWAMASHISHINI AMANCINCI, APHAKATHI NAKWINDAWO ENCINCI
H5.1.3 UKUBALA ISITOKHWE
MALUNGA NEMPAHLA YETHALA LEENCWADI, KHANGELA U-5.2.5.1 APHA NGASEZANTSI.
H5.1.3.1 I-OFISI EYONGAMELEYO
H5.1.3.3 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E
H5.1.4 UKULAHLWA KWENTSALELA NEMPAHLA ENGASASEBENZIYO
MALUNGA NEMPAHLA YETHALA LEENCWADI, KHANGELA U-5.2.5.2 APHA NGASEZANTSI.
H5.1.4.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5 UKUFUMANA NOKUGCINA
H5.1.5.1.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.2.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.3.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.4 OOMATSHINI BOKUBALA NOKUDIBANISA
H5.1.5.5 IZINTO ZOKUBHALA
H5.1.5.5.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.8 IIMBAWULA
H5.1.5.9 IBHAYISEKILE
H5.1.5.12 IZIXHOBO ZOOMATSHINI BOKUFEKSA NEEKHOMPYUTHA
H5.1.5.12.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.13.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.14 OOMATSHINI BOKUSHICILELA IZITAMPU
H5.1.5.14.2 AMAZIKO ESEBE
VULA IFAYILE YEZIKO NGALINYE, APHO KUDINGEKAYO, UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO E.
H5.1.5.15 IMIPU NEZIXHOBO ZEMFAZWE
MALUNGA NAMASOLOTYA EMIQATHANGO YENGQESHO, KHANGELA U-S3.8 WENKQUBO EFANAYO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI.
H5.1.5.19 IZIXHOBO ZOKUCOCA
MALUNGA NAMASOLOTYA EZIMALI, KHANGELA UTHOTHO OLUPHAMBILI H3.
H5.1.7 IIFOMU ZEXABISO ELIBHALWE EMALINI
MALUNGA NOKULONDOLOZA IIFOMU ZEXABISO ELIBHALWE EMALINI, KHANGELA U-3.2.4
H5.1.8 IINGXELO, EZIBUYAYO NEENGQIKELELO
H5.1.8.1 IINGQIKELELO ZANYANGA ZONKE
H5.2 IINKONZO
H5.2.P UMGAQO
H5.2.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H5.2.1.1 IINGXOWA NEEBHOKISI ZEPOSI
H5.2.1.2 INTLAWULO YANGAPHAMBILI
H5.2.1.3 IINKOZO ZOKUHAMBISA IIMPAHLA
H5.2.2.1 UKULUNGISWA NOKUFAKWA KWEEMFONOMFONO
H5.2.2.3 UKUSEBENZISA IIMFONOMFONO NGENJONGO EYEYAKHO
H5.2.3 UKUSHICILELWA KWEEFOMU
VULA IFAYILE YEFOMU NGANYE NGOKONGEZA INANI LEFOMU EKUPHELENI KWENANI LOKUKHANGELA IFAYILE UZE UFAYILISHE NGOKULANDELELANA KWE-ALFABHETHI , UMZ. 5.2.2-B1, NJALONJALO.
H5.2.4 UKUGUQULELWA KWAMAXWEBHU KWEZINYE IILWIMI
H5.2.5 ITHALA LEENCWADI
ICANDELO LEENKONZO ZETHALA LEENCWADI LESEBE LEZEMIDLALO, UBUGCISA NENKCUBEKO KUFUNEKA LISEBENZISE OLU THOTHO MALUNGA NEMISEBENZI YALO YENKXASO YEKHAYA KUPHELA. UMSINDLEKO WEENKONZO ZAMATHALA EENCWADI KUMASEBE NAKULUNTU UBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELEKILEYO.
H5.2.5.1 UKUBALA ISITOKHWE
IZINTO ZOKUFUNDA KUPHELA.
H5.2.5.2 UKULAHLWA KWEZINTO ZOKUFUNDA EZINGENAXABISO NEZIYINTSALELA
H5.2.5.3 UKUFUMANA IZINTO ZOKUFUNDA
H5.2.5.3.1 EZITHENGIWEYO
H5.2.5.3.3 IZIBOPHELELO
H5.2.5.4 UKUHLELA NOKWALATHISA
H5.2.5.5 UKULUNGISA NOKUBOPHA
H5.2.6 UKUNIKELWA KWEENKONZO KUMAQUMRHU ABUCALA
MALUNGA NOMSEBENZI OWENZIWE NGOKUNGXAMA, KHANGELA U-3.8.
H5.2.6.1 IINKONZO ZOKUCOCA
H5.2.6.2 IINKONZO ZOKUPHEKA
H5.2.6.3 UKUHLANJWA KWEMPAHLA
H5.2.6.4 IINKONZO ZOKHUSELO
H5.2.7 IINKONZO ZIKAMASIPALA
H5.2.8 IINKONZO EZINGANIKELWANGA KUMAQUMRHU ABUCALA
H5.2.9 IINKONZO ZEMPILO
H5.2.11 ILINENI YESIXHOBO SOKUGCINA UBUNGQINA
H5.3 IZIXHOBO
H5.3.1 UKUFUMANA NOKULUNGISA
H5.3.1.1 UKULUNGISWA KWEZIXHOBO NGOKUBANZI
H5.3.1.2 IMIYALELO NGOOMATSHINI
H5.3.1.3 UKHUSELEKO NOKHUSELO LWASEMSEBENZINI
H5.3.1.4 IQUMRHU LOHLOLO
H5.3.1.5 UKUTHENGA/UKUTHENGISA IZIXHOBO
H5.3.1.6 UKUHANJISWA KWEZIXHOBO
H5.3.1.7 ULUNGISO
H6. UTHUTHO
ISEBE LEZOTHUTHO, KUFUNEKA LUSEBENZISE OLU THOTHO KWIMIBA YALO EYEYEKHAYA KUPHELA. IINKONZO ZOTHUTHO EZINIKWA KULUNTU /AMANYE AMASEBE ZIBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YOTHUTHO EMISELWEYO.
H6.P UMGAQO
H6.R IMIBUZO YESIQHELO
H6.1 UTHUTHO LWEEMOTO ZIKARHULUMENTE/UHLELO LOKUQESHWA KWEEMOTO.
MALUNGA NOBUSELA/UBUQHETSEBA BEZITHUTHI, KHANGELA U-H3.2.5.2
H6.1.1 IZICELO ZALO
H6.1.2 IINGOZI
H6.1.4 UKUZISEBENZISELA
H6.1.5 AMAPHEPHA OKUBHALISA
H6.1.6 IINGQIKELELO ZANYANGA ZONKE
H6.1.7 IIMPAWU/IZINCANYATHISELWA KWIZITHUTHI
H6.1.8 AMAKHADI EPETROLI
H6.1.9 ULAWULO LWEMITHWALO
H6.1.10 UKUTHENGA/UKUTHENGISWA KWEZITHUTHI ZESIGXINA
H6.1.11 UKUKHUTSHELWA KWEZITHUTHI
H6.1.12 UKURHOXISWA KWEZITHUTHI
H6.1.13 UKUHLOLWA KWEZITHUTHI ZIKARHULUMENTE
H6.1.14 IINTLAWULO/AMATYALA ENDLELA
H6.1.15 UKUSETYENZISWA GWENXA KWEZITHUTHI
H6.1.16 UKUKHUTSHWA KWEMBUYEKEZO
H6.1.17 UKUTSHINTSHA IZITHUTHI
H6.2 IZITHUTHI ZENKXASO
H6.3 UKUSEBENZISA ISITHUTHI SAKHO KUMSEBENZI KARHULUMENTE
H6.4 UHAMBO NGOLOLIWE, ULWANDLE NOMOYA
YEYEEMPAHLA KUPHELA. MALUNGA NABASEBENZI, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA ABASEBENZI EFANAYO.
H6.5 EZIBUYAYO
H6.7 AMAGUNYA OKUMISA
H6.8 UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI ZIKARHULUMENTE NGAMAGOSA ANGEKHO MSEBENZINI
H6.9 IZITHUTHI ZOKUJIKELEZA/UKUGCINA UCWANGCO
H6.10 IIMOTO EZIQESHIWEYO
H6.11 ISIKIMU SEMALI YEMOTO ESILUNGISELELWE AMAGOSA APHEZULU
H6.13 UKUSETYENZISWA KWEZITHUTHI ZIKARHULUMENTE EMVA KWAMAXESHA OMSEBENZI NGENXA YOMSEBENZI
H6.14 IZITHUTHI EZINGENANJINI
H7. UPAPASHO, UBHENGEZO NONXIBELELWANO
IINKOZO ZONXIBELELWANO ZINGALUSEBENZISA OLU THOTHO KWIMIBA YAZO EYEYEKHAYA YOPAPASHO KUPHELA. IMISEBENZI ENXULUMENE NEENKONZO KWAMANYE AMASEBE/OO-MEC IBONISWE KWINKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YAZO EMISELWEYO.
H7.1 UPAPASHO
MALUNGA NOKUFUMANA UPAPASHO NGEENJONGO ZETHALA LEENCWADI, KHANGELA U-5.2.5.3
MALUNGA NOKUPAPASHWA KWEMITHETHO, KHANGELA U-1.2
IZIBHENGEZO EZIXHONYIWEYO, IINCWADANA, IIBHANILE, NJALONJALO ZITHATHWA NJENGOPAPASHO.
H7.1.P UMGAQO
H7.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H7.1.1 EZIPAPASHIWEYO ZESEBE
H7.1.1.1 UKUYILWA KWAZO
VULA IFAYILE YOPAPASHO NGALUNYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H7.1.1.2 UKUSHICILELWA KWAZO
MALUNGA NOKUSHICILELWA KWEENGXELO ZAMINYAKA LE, KHANGELA U-9.1.1.4
H7.1.1.3 UKUTHENGISWA NOKUSASAZWA
H7.1.2 UPAPASHO/AMAPHEPHA AMANYE AMAQUMRHU
H7.1.2.1 AMAGALELO
H7.1.2.3 IINGXELO EZIFUNYENWEYO
H7.2 UBHENGEZO NONXIBELELWANO
H7.2.P UMGAQO
H7.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H7.2.1 UKUTHATHA INXAXHEBA KWIMIBONISO NAKUMAPHULO ANGENGOWEMISEBENZI EMISELWEYO
ICANDELO LOBUGCISA NENKCUBEKO KUFUNEKA LISEBENZISE INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YALO EMISELWEYO KULO MISEBENZI YOKUFIKELELA KULUNTU EYINXALENYE YEMISEBENZI YALO EMISELWEYO.
VULA IFAYILE YOMBONISO/ IPHULO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H7.2.2.1 ULUNGISELELO
H7.2.3 USHICILELO
H7.2.5 UPHAWU
H7.2.5.1 LWESIZWE
H7.2.5.2 LOPHONDO
H7.2.6 UBUCHULE NEENGXELO EZIKHETHEKILEYO
H7.2.7 UBHENGEZO NONXIBELELWANO NGOMATSHINI
H7.2.7.1 UMXOKELELWANO WOLWAZI WESEBE
H7.2.7.1.1 AMAGALELO KUWO
H7.2.8 AMAWONGA
OLU THOTHO LOLWAMAWONGA ANIKWE KUMAQUMRHU NABANTU BANGAPHANDLE KUPHELA, HAYI ABASEBENZI ABANGAPHAKATHI KUMASEBE OLAWULO LWEPHONDO LOMNTLA KOLONI. ALUJOLISWANGA NAKUMAWONGA ANIKWA NGAMASEBE UKULANDELA IMISEBENZI YAWO EMISELWEYO. MALUNGA NALEYA YOKUQALA, KHANGELA INKQUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI YABASEBENZI EFANAYO, KANTI MALUNGA NALE YAMVA, KHANGELA KWINKUBO YOKUFAYILISHA IMISEBENZI EMISELWEYO KUMASEBE NGAMASEBE.
H8. UBULUNGU NEENTLANGANISO ZAMAQUMRHU NEZINYE IINDIBANO
H8.1 MALUNGA NEMISEBENZI YENKXASO
H8.1.1 IINTLANGANISO
H8.1.1.P UMGAQO
H8.1.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.1.1 ULUNGISELELO
VULA IFAYILE EYAHLUKILEYO YOHLOBO LWENTLANGANISO NGANYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA, UMZ. H8.1.1.2.1: IINTLANGANISO ZEENTLOKO ZAMACANDELO.
H8.1.2. IINKOMFA/AMAQONGA
H8.1.2.P UMGAQO
H8.1.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.2.1 (IGAMA LENKOMFA/IQONGA LOKUQALA)
H8.1.2.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.2.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.2.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.2.2 (IGAMA LENKOMFA/IQONGA ELILANDELAYO)
H8.1.2.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.2.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.2.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.3 IINKONGOLO
H8.1.3.P UMGAQO
H8.1.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.3.1 (IGAMA LENKONGOLO YOKUQALA)
H8.1.3.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.3.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.3.2 (IGAMA LENKONGOLO ELANDELAYO)
H8.1.3.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.3.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.3.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.3.4 IZIGQEBA
H8.1.4.P UMGAQO
H8.1.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.4.1 (IGAMA LESIGQEBA SOKUQALA)
H8.1.4.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.4.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.4.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.4.2 (IGAMA LESIGQEBA ESILANDELAYO)
H8.1.4.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.4.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.4.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.5.P UMGAQO
H8.1.5.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.5.1 (IGAMA LOMHLANGANO WOCWEYO WOKUQALA)
H8.1.5.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.5.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.5.2 (IGAMA LOMHLANGANO WOCWEYO OLANDELAYO)
H8.1.5.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.5.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.6.P UMGAQO
H8.1.6.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.6.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.6.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.6.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.6.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.6.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.6.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.7.P UMGAQO
H8.1.7.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.7.1 (IGAMA LENYE IKOMISHONI YOKUQALA)
H8.1.7.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.7.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.7.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.7.2 (IGAMA LENYE IKOMISHONI ELANDELAYO)
H8.1.7.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.7.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.7.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.8 IIKOMITI ZESEBE
H8.1.8.P UMGAQO
H8.1.8.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.1.8.1 (IGAMA LENYE IKOMITI YESEBE YOKUQALA)
H8.1.8.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.8.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.8.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.1.8.2 (IGAMA LENYE IKOMITI YESEBE ELANDELAYO)
H8.1.8.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.1.8.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.1.8.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2 MALUNGA NEMISEBENZI EMISELEKILEYO
H8.2.1 IINTLANGANISO
H8.2.1.P UMGAQO
H8.2.1.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.1.1 AMALUNGISELELO
VULA IFAYILE EYAHLUKILEYO YOHLOBO LWENTLANGANISO NGANYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA, UMZ. H8.2.1.2.1: IINTLANGANISO ZABALAWULI BEMISEBENZI EMISELWEYO.
H8.2.2 IINKOMFA
H8.2.2.P UMGAQO
H8.2.2.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.2.1 (IGAMA LENKOMFA YOKUQALA)
H8.2.2.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.2.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.2.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.2.2 (IGAMA LENKOMFA ELANDELAYO)
H8.2.2.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.2.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.2.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.3 IINKONGOLO/IIMANYANO/AMAQUMRHU
H8.2.3.P UMGAQO
H8.2.3.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.3.1 (IGAMA LENKONGOLO/IMANYANO/IQUMRHU LOKUQALA)
H8.2.3.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.3.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.3.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.3.2 (IGAMA LENKONGOLO/IMANYANO/IQUMRHU ELILANDELAYO)
H8.2.3.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.3.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.3.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.4 IZIGQEBA
H8.2.4.P UMGAQO
H8.2.4.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.4.1 (IGAMA LESIGQEBA SOKUQALA)
H8.2.4.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.4.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.4.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.4.2 (IGAMA LESIGQEBA ESILANDELAYO)
H8.2.4.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.4.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.4.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.5.P UMGAQO
H8.2.5.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.5.1 (IGAMA LOMHLANGANO WOCWEYO WOKUQALA)
H8.2.5.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.5.1.1 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.5.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.5.2 (IGAMA LOMHLANGANO WOCWEYO OLANDELAYO)
H8.2.5.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.5.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.5.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.6.P UMGAQO
H8.2.6.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.6.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.6.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.6.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.6.2.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.6.2.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.6.2.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.7.P UMGAQO
H8.2.7.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.7.1 (IGAMA LENYE IKOMISHONI YESEBE YOKUQALA)
H8.2.7.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.7.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.7.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.7.2 (IGAMA LENYE IKOMISHONI YESEBE ELANDELAYO)
H8.2.7.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.7.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.7.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.8 IIKOMITI ZESEBE
H8.2.8.P UMGAQO
H8.2.8.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.8.1 (IGAMA LEKOMITI YESEBE YOKUQALA)
H8.2.8.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.8.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.8.1.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.8.2 (IGAMA LEKOMITI YESEBE ELANDELAYO)
H8.2.8.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.8.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.8.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.9 EZINYE IIKOMITI
H8.2.9.P UMGAQO
H8.2.9.R IMIBUZO YESIQHELO
H8.2.9.1 (IGAMA LENYE IKOMITI YOKUQALA)
H8.2.9.1.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.9.1.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.9.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.2.9.2 (IGAMA LENYE IKOMITI ELANDELAYO)
H8.2.9.2.1 UKUQESHWA/UKUBHALISWA KWAMALUNGU
H8.2.9.2.2 ULUNGISELELO LWEENTLANGANISO NOKUHANJISWA KWEE-AJENDA
H8.2.9.2.3.1 UKUHANJISWA KWEMIZUZU NEENGXELO
H8.3 IZIMEMO EZIFUNYENWEYO
H8.3.1 IMBALELWANO YESIQHELO
LE FAYILE YEYEZIMEMO ZEMIHLANGANO YOCWEYO, IISEMINA, IISAMITHI, NJALONJALO EZIFUNYENWEYO KUPHELA, APHO ISEBE LINGATHUMELI MMELI, OKANYE KWINDIBANO EBAKHO KANYE KUPHELA.
LE FAYILE IQUKA IZIMEMO ZEENDIBANO ZEMISEBENZI YENKXASO NEMISELEKILEYO.
H8.4 UTYELELO ZIZITATANYISWA
H8.4.1 IMBALELWANO YESIQHELO
LE FAYILE YEYEMBALELWANO YESIQHELO EMALUNGA NOKUHANJELWA ZIZITATANYISWA, EKUNGEKHO MIZUZU IBHALWAYO YAKO KUPHELA. MALUNGA NEZITYELELO EZIBHALELWA IMIZUZU, KHANGELA IFAYILE EFANELEKILEYO KUTHOTHO H8.1 NO-H8.2 APHA NGASENTLA.
LE FAYILE IQUKA IMBALELWANO EMALUNGA NENKXASO NEZITYELELO ZOMSEBENZI OMISELEKILEYO ZOMBINI.
H9. IINGXELO, EZIBUYAYO NOLWAZI
H9.1 IINGXELO NEZIBUYAYO
OLU THOTHO KUFUNEKA LUSETYENZISELWE IINGXELO NEZIBUYAYO ZAMINYAKA LE, KOTA ZONKE, NYANGA ZONKE NEZINYE EZINGENAKUFAKWA PHANTSI KWALO NALUPHI NA UTHOTHO OLUPHAMBILI KUPHELA, KHANGELA NOMHLATHI 7 WEMIYALELO NGOKUBANZI.
EZINYE IINGXELO NEZIBUYAYO MALUNGA NEMIBA ENIKWE UTHOTHO OLWAHLUKILEYO OLUPHAMBILI MAKUSETYENZWE NGAZO KUTHOTHO OLUPHAMBILI OLUFANELEKILEYO.
H9.1.P UMGAQO
H9.1.1 INGXELO YONYAKA
H9.1.1.1 INGXELO EHLANGENEYO
H9.1.1.2 IGALELO LAMACANDELO E-OFISI EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H9.1.1.3 IGALELO LEE-OFISI ZEZITHILI
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
H9.1.1.4 UKUSHICILELWA KWAYO
H9.1.1.5 UKUHANJISWA
H9.1.2 IINGXELO NEZIBUYAYO EZINGALINDELEKANGA
VULA IFAYILE YENGXELO ENGALINDELEKANGA/UTHOTHO LWEENGXELO, APHO KUDINGEKAYO, UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H9.1.3 INGXELO YEKOTA ZONKE
H9.1.3.1 INGXELO EHLANGENEYO
H9.1.3.2 IGALELO LAMACANDELO E-OFISI EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H9.1.3.3 IGALELO LEE-OFISI ZEZITHILI
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
H9.1.3.4 UKUSHICILELWA KWAYO
H9.1.3.5 UKUHANJISWA
H9.1.4 INGXELO YANYANGA ZONKE
H9.1.4.1 INGXELO EHLANGENEYO
H9.1.4.2 IGALELO LAMACANDELO E-OFISI EYONGAMELEYO
VULA IFAYILE YECANDELO NGALINYE UZE UZINOMBOLE NGOKULANDELELANA.
H9.1.4.3 IGALELO LEE-OFISI ZEZITHILI
VULA IFAYILE YE-OFISI NGANYE UZE UFAYILISHE NGOKWESIHLOMELO B.
H9.1.4.4 UKUSHICILELWA KWAYO
H9.2 ULWAZI
KUPHELA LULWAZI OLUNGEMIBA ENGAFAKWANGA KULO NALUPHI NA UTHOTHO OLUPHAMBILI EMAKUSETYENZWE NGALO APHA.
H9.2.P UMGAQO
H9.2.1 IMIBUZO EPALAMENTE
H9.2.2 IGALELO KWIINTETHO
MALUNGA NAMAGALELO KWIINTETHO ZOLWABIWO-MALI YOMPHATHISWA WESIZWE, KHANGELA U-3.1.10.
H9.2.2.1 INTETHO YOKUVULA YENKULUMBUSO
H9.2.2.2 IINTETHO ZENTLOKO YESEBE
H9.2.2.3 IINTETHO ZIKA-MEC NGAPHANDLE KOLWABIWO-MALI
H9.2.2.4 IINTETHO ZIKAMONGAMELI WELIZWE
H9.2.2.4.1 KWINGQUNGQUTHELA YESIZWE
H9.2.2.4.2 NGAMAXESHA OTYELELO KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
H9.2.2.5 IINTETHO ZOMPHATHISWA WESIZWE
EZINGEZONTETHO ZOLWABIWO-MALI. MALUNGA NEENTETHO ZOLWABIWO-MALI, KHANGELA U-H3.1.10
H9.2.2.5.1 KWINGQUNGQUTHELA YESIZWE
H9.2.2.5.2 NGAMAXESHA OTYELELO KWIPHONDO LOMNTLA KOLONI
H9.3 ULWAZI OLUNIKWA NGAMANYE AMAQUMRHU
KHANGELA INQAKU PHANTSI KUKA-H9.2 APHA NGASENTLA
IPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISEBE LEZEMPILO
I-OGANOGRAM EKHOYO
ISEBE LEZEMPILO KUMNTLA KOLONI
I-OGANOGRAM
IPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISEBE LEZEMPILO
ICANDELO LEZIMALI
IPHONDO LOMNTLA KOLONI
ISEBE LEZEMPILO
INKXASO NEENKONZO ZEZITHILI
I-OGANOGRAM
Ezengqondo 2. imithombo yoluntu iradiyoloji 3. inkxaso yobuchwephesha ingozi ehlangeneyo ezokuzala 4. izimali ezoomama 5. iinkonzo zenkxaso yonyango ezotyando 6. abalawuli bonyango abongameleyo amayeza
A. uchwephesha wonyango ophambili
I-SAO- Ukucoca, Amabala, Izindlu, Imizi yezidumbu
INTLOKO- Ezengqondo
INTLOKO- IMpilo yasemsebenzini
INTLOKO- Ikhitshi
INTLOKO- Intetho
<fn>xho_Article_National Language Services_UYILO LOKUPHAMBA LOLIMO LASEMZANTSI AFRIKA (2001).txt</fn>
UYILO LOKUPHAMBA LOLIMO LASEMZANTSI AFRIKA
Ishicilelwe yapapashwa liSebe loLimo
Iziqulatho
Uluhlu lwenkcazelo... i
Intshayelelo...
Intshayelelo... 1
Umbono wezolimo eMzantsi Afrika... 3
Ubunyaniso obusetyenziswayo kwezolimo eMzantsi Afrika... 4
Imiphamba engundoqo... 7
Ukhuphiswano lelizwe jikelele nongeniselo... 11
Ulawulo lobutyebi obugciniweyo... 17
Imiphambo efezekisiweyo... 18
Ulawulo olulungileyo... 18
Uphuhliso lwamaphandle olumanyeneyo nolugciniweyo... 20
Intsebenziswano yezizwe... 22
Ukhuselo nokhuseleko... 23
Uluhlu lwenkcazelo
AGIS Izixokelelwano zolwazi lolimo ngokwejografi
Agri SA Ulimo eMzantsi Afrika
DA Isebe lolimo
ISRDS Umanyano nogcino lobuchule bokuphuhlisa amaphandle
LRAD Uphindo lwabiwo lomhlaba nenkqubo zokuphuhlisa ulimo
MAP Uyilo lokufumana kwakhona isigaba sexesha sewaka leminyaka e-Afrika*
NAFU Umanyano lwamafama esizwe sase-Afrika
NOCOC Ikomiti yokulungelelanisa esebenzayo yesizwe
OIE Umbutho wempilo wezilwanyana wezizwe
SADC Ibandla lophuhliso lwaMazantsi e-Afrika
SARS Inkonzo yengeniso yoMzantsi Afrika
SAPS Inkonzo yamapolisa oMzantsi Afrika
SANDF Umkhosi wokhuselo wesizwe woMzantsi Afrika
USAID Ishishini lomenzeli lamazwe amanyeneyo okuphuhlisa ezizwe
Icandelo loyilo lokuphamba ulimo lubaluleke ngokukhwencayo kuba yimveliso kaRhulumente namashishini. Ngenxa yoko, ndifuna ukucacisa umbulelo onyanisekileyo nokuxabisa uMongameli, uMnumzana Thabo Mbeki, kubunkokheli bakhe xa ebemema abameli boshishino bakwa-Agri-SA (bolimo eMzantsi Afrika) nomanyano lwamafama esizwe sase-Afrika(NAFU) ukuba bahlangane noRhulumente ekuzobeni ingqikelela-mgama wabo bonke abalimi apho uRhulumente noshishino beza kubophelela imizamo yabo nobutyebi ekuzalisekisweni kwayo.
Urhesho kolu thelelwano kukuba uRhulumente noshishino kungoku babelana ngengqikelela-mgama yabo bonke kwicandelo lemicimbi yokuphamba; bangakha uthelelwano kwisakhelo senkqubo sabo bonke; baza kwabelana ngomthwalo woGunyaziso loQoqosho lwabaMnyama bakhulise inzuzo zamashishini olimo ngexesha elinye; yaye ukususela ngoku kuye phambili kuza kubakho imiyalezo engundoqo yabo bonke ukunika uwonke wonke, icandelo, ilizwe lethu, ilizwekazi lase -Afrika nehlabathi.
Umbono womanyano, ongenabuhlanga necandelo lolimo olunempumelelo olusekwe kwinjongo zeziphamba ezithathu zendlela nokuthabatha inxaxheba, ukhuphiswano nenzuzo nokugcinwa kolawulo lobutyebi. Lo ngumbono omde oza kulandelwa phantse yonke lenkulungwane ukuzisa inkqubo entsha, enomahluko nengaphezulu yolimo kunale ikhoyo.
Icandelo elitsha elicingwayo liza kulungelelaniswa ukuba ludlale indima yalo kwimbali yokunikezela ngokutya nemveliso yolimo neenkonzo kwilizwe lethu, kwilizwekazi lethu nehlabathi. Ukuza kuthi ga ngoku, iSebe loLimo lichonge izenzo ezicetywayo ukuba uRhulumente ulindeleke ukuba enze, yaye ubandakanye ezo zinokusetyenziswa kuyilo lokuphamba lweminyaka emithathu ezayo. Isebe likwabandakanya kwa-ezi zenzo zicetywayo kuyilo lomsebenzi lequmrhu lonyaka walo ukususela ngo-2002 kuye phambili.
Kwinqanaba lobumbano kuRhulumente, iSebe lizibophelele yaye liza kuqhubekeka lizibophelela kumaSebe oLimo amaphondo nakwizinto ezikhoyo kulimo lukawonke wonke, ukwamkela icandelo loyilo lokuphamba njengesakhelo -senkqubo somgaqo -nkqubo ekuyileni uphambo olulolwabo noyilo lomsebenzi lequmrhu.
Kwinqanaba lasebuRhulumenteni lesizwe, iSebe libeke icandelo loyilo lophambo kuluhlu lwezinto eziza kuxoxwa yesixokelelwano yeqela lesigqeba sombuso ukuzuza inkxaso kwamanye amasebe ukuzalisekisa ngokuyimpumelelo uyilo. ISebe kwakhona liza kufuna isigqeba sombuso uxhase ubandakanye izenzo ezicetywayo kwiSakhelo -senkqubo sokuPhamba esiPhakathi seGama sikaRhulumente ngokubandakanya iSakhelo -senkqubo yeNkcitho esiPhakathi seGama.
Ngesi sithuba, iSebe liphinda liyenza indawo ephambili uqingqo -mali lwayo ngokunjalo ukuzuza imali ukunxibelelana necandelo loyilo lokuphamba elizweni, ibandakanya nePalamente, amaphondo, ooRhulumente basekhaya, amashishini ezolimo nemibutho yasekuhlaleni. Uze kuzokuthi ga ngoku, iSebe kuthembela koomahlulelane wayo ukuthabatha inxaxheba ikhokele kwiindawo ezizezayo.
Ukusebenza ngaphakathi kwiQela eliSebenzayo ngokuqinisekileyo yayingamava okutyetyiswa kwelungu ngalinye kula alandelayo:
Umbulelo wam wokugqibela uya kwiShishini loMenzeli lamaZwe aManyeneyo okuPhuhlisa eziZwe (USAID) ngokunikela ngemali ngobubele kulo msebenzi.
Ingxelo enenyameko
ULimo, olubandakanya yonke imisebenzi yoqoqosho ukusukela kumalungiselelo wezinto ezifakwa phakathi ekufamisheni, ukongeza ixabiso nasekufamisheni, kusashiyeka kulicandelo elibalulekileyo kuqoqosho loMzantsi Afrika nangona inesabelo esincinane esithe ngqo yemveliso ekrwada yasekhaya (GDP) xa iyonke.
ULimo lubonelela ngokutya nokwakhiwa ukuhlangabezana nemfuno ezisisiseko ezimbini zomntu, Ibe nempumelelo ekuhlangabezeni ezi mfuno ngokwanda kwemveliso xa abantu beli lizwe babe yingxenye yezigidi eziyi-4 ukujika kwenkulungwane ye-20 kwezi zigidi zingamashumi amane akhoyo ngoku. Abasebenzi basefama, amafama neentsapho zawo bancedisile kuqoqosho xa bebechitha imivuzo yabo ekusebenziseni izinto ezithengwayo neenkonzo, okanye xa bethenga izinto ezifakwa phakathi ukulungiselela imveliso kwixesha lonyaka elilandelayo. Ngoluhlobo ulimo luba ngumqolo wokwanda nokuphuhlisa. Impembelelo yalo kuqoqosho ibonakaliswe zizantyalantyala zeemvula ezisandula kubakho ezonakalise iindawo zamaphondo elaseMntla nelaseMpumalanga ngeyomDumba ka-2000, xa isantya sokwanda kwe-GDP yelizwe kusehla ngepesenti enye.
Ii-akhawunti zokuqala zolimo ze-4,5% ze-GDP yoMzantsi Afrika xeshikweni indawo enkulu yomhlaba nokutya ii-akhawunti zintsokothile ngenye i-9%. Kuna malunga ne-50 000 ububanzi bamafama orhwebo ongamayo, kodwa engazikhethanga, ezitsalwe kubantu abamhlophe. Ngo-2000 bathumela kwelinye ilizwe kangange sigidi sezigidi ezilishumi elinesithandathu seeRanti samaxabiso emveliso, okanye phantse ipesenti ezilishumi zoMzantsi Afrika xa zizonke izinto ezithunyelwa kwelinye ilizwe. Baqesha isigidi esinye sabasebenzi, okanye kangangepesenti ezilishumi elinanye xa zizonke zengqesho emiselekileyo yoMzantsi Afrika. Abasebenzi basefama abaninzi bahlala kwiifama zorhwebo yaye abantwana babo bafumana imfundo kwizikolo zasezifama. Iifama zorhwebo ngoko zinikezaimpiliso nezindlu kumalungu eentsapho ezingange zigidi ezithandathu zabaqeshwa abasigidi esinye banikeze neemfuno zabo zemfundo.
Kukwakho neefama ezincinane eziyi-240 000 ezinikeza impiliso kumalungu eentsapho ezingaphezu kwesigidi esinye nengqesho yethuba elithile kwabanye abantu abayi-500 000. Babonelela iimakethe zabemi nezemimandla apho amanani amakhulu abarhwebi abangamiselekanga lisenza ukuphila. Ngaphezu koko, kukho amafama azizigidi ezithathu athelekelelwayo, ikakhulu kwindawo zabo bonke wendawo ezazisa kuba ngamaphandle, abavelisa ukutya kuqala ukuhlangabezana neemfuno zentsapho zawo.
Ekugqibeleni, imisebenzi evelisayo neyasekuhlaleni yedolophu zasezilalini namaziko enkonzo zijongiswe endaweni kwinkxaso yabo ekuqaleni ukulima nakwimisebenzi enxulumeneyo njengolimo- lokhenketho nokufuya izilwanyana. Ngaphezu kwesiqingatha samaphondo nakangangeepesenti ezingamashumi amane yoluntu luphela lelizwe, ngoko ke axhomekeke ikakhulu kulimo namashishini anxulumeneyo.
Ngenxa yale ndima imandundu yecandelo elibanzi lolimo, uMongameli uThabo Mbeki uyithathe njengokuba kuyimfuneko ukuba neentlanganiso rhoqo neqela elisebenzayo elivela kumalungu ombutho wolimo ukumisela iimfuno zecandelo nendawoeziphathelele kwimicimbi yesizwe. Ngexesha lenye yezintlanganiso ngeyoKwindla ngo-2001 uMongameli waxelelwa ukuba icandelo llakhathazwa yinyambalala yemigaqo- nkqubo nazinzima zeziko ezizinqandayo ukuba zisebenze ngokuzinikela ngokugcweleyo yaye ngoko ke incedisa okona kulunga kwinjongo zesizwe zokukhulisa, ukukhuphisana nobulunga. UMongameli ucele indima zabadlali abohlukeneyo ukuchonga uphambo olufana macala oluza kunika ugqaliselo olwaneleyo ukumanyanisa nokukhulisa icandelo. Uthe, lembono kwabelenwe ngayo fanele ibe neenjongo, imigaqo-nkqubo nezenzo ezinokukhokelela kukhuliso nophuhliso olululo ukulungiselela indima zabadlali bonke kwicandelo vii
Olu xwebhu lugqabaza ngoyilo lwecandelo lokuphamba lolimo loMzantsi Afrika luncedise ngokubhekiselele ngasekuphileni kwabantu baseMzantsi Afrika xa bebonke. Yayilwa kwinkqubo eyayicebisa ngoluhlu olubanzi lwabathelelani babehlulelani abangundoqo bokuphamba, ibizwa ngokuba luBumbano lwamaFama ase-Afrika eSizwe, uLimo laseMzantsi Afrika (Agri SA) neSebe loLimo.Uyilo lwecandelo lokuphamba lunoku kulandelayo njengeezinjongo:
Yakha imbono yabo bonke ukulungiselela abathelelani abangundoqo
Iyila izalisekise isakhelo senkqubo yokuphamba ukukhokela umgaqo-nkqubo nokuzalisekisa kwixa elizayo
Yenza intetho ngemicimbi etyhafisa umntu othembele ekuzaliseni imali nakulwakhiwo lokuqonda ngcono nakunxibelelwano olulungileyo ekuhlaleni
Qinisekisa ukwandiswa kwendlela nokuthabatha inxaxheba kwicandelo ngenkqubo nodweliso lwenkqubo zokugunyazisa ezilwe kakuhle.
Dibanisa,wabelane ube nethemba lobutyebi namancedo phakathi koomahlulelane
Khuthaza ukhuphiswano lelizwe jikelele, ukhuliso nongeniselo kwicandelo ukwenzela ukutsala umdla wokuzalisa imali ngokutsha
Qinisekisa uphuhliso olugcinakeleyo
Yakha uthelelwano olungapheliyo nabathelelani bakawonke wonke, babucala nabasekuhlaleni kunye neNGOs
Umbono wecandelo lolimo ngulo:
Icandelo lolimo elimanyeneyo nelinempumelelo
Lo mbono uquka uthabatho nxaxheba olunenzuzo olugciniweyo kuqoqosho lolimo eMzantsi Afrika ngabathelelani, benakana imfuno yokugcina wandise imveliso yorhwebo, ukwakha ukhuphiswano lezizwe nokuchaza imbali zamafa nemitsalane yabucala ethe iziphumo zayo zaba kwindlela nomelo olugoso.
Ukuxhasa imbono yolimo, ugqaliselo oluphakathi ukulungiselela ukuphamba luza kuba kwezinjongo zophambo zilandelayo:
Ukudala iindlela nothabatho nxaxheba olunobulungisa kukhuphiswano lezizwe, inzuzo nogcino kwicandelo lolimo luncedisa kubomi obungcono kubo bonke"
Umbono unika umfanekiso ocacileyo apho ulimo eMzantsi Afrika lufuna ukuba kwixesha elide. Esona sithintelo singundoqo kwimpumelelo yokuzalisekisa olu phambo lukhoyo kodwa lungekasetyenziswa yintlaninge yokuba nako elele ebantwini nakwizixhobo zobutyebi, nenzuzo ephantsi nokhuphiswano olunyanzela uthabatho nxaxheba ububanzi obugcweleyo bezinto ezikhoyo zabantu noqoqosho. Le ngxaki icacile kwinani leengxakana -ingxaki nganye inikeza imiceli mngeni yayo.
UNYANZELO LOKHUPHISWANO NENZUZO EPHANTSI
Imiboniso yeyokuba icandelo lolimo eMzantsi Afrika luphendula ngemo evumayo kumceli mngeni wokwandiswa kokhuphiswano. Nangona , kukwakho ubungqina ukuba amanye amacandelwana olimo nemisebenzi eyongeza ixabiso awakhuphisani kwimarike zasekuhlaleni nezamazwe. Oku kunezizathu ezahlukeneyo, kubandakanya amaxabiso aphezulu ezinto ezifakwe phakathi ezidityaniswe nemveliso ephantsi, imiphambo engemihlanga yoshishino nokungasebenzi kakuhle, nokuziqhelanisa norhwebo olungalunganga ngabo bakhuphisana nathi, njl-njl. Ukuswela ukhuphiswano nezizwe nako kukhokelela kwinzuzo ephantsi nangaphantsi kwezinto ezibuyiswayo eziqhelekileyo kwicandelo, neziphinda kwakhona zithembakale kuzaliso mali oluphantsi kumashishini athile. Le inokuba ngowona wona mceli mngeni ungundoqo ofuna ukucaciswa ukubeka ulimo kwindlela yokhuliso oluphezulu ecetywayo.
Ngenxa yelifa lokuthinta nokucalulwa kulimo laseMzantsi Afrika, umceli mngeni ngoku kukuphucula uthabatho nxaxheba kuwo onke amacala ecandelo siwakhulule kubekanye yaye kwemininzi imiqobo yamangenelo awo onke antsusa yawo ikwimbali isekukholelweni kabini. Umceli mngeni ikakhulu usekubeni kuchongwe uluhlu lweenkqubo eziza kukhuthaza imingeni emitsha -abamnyama nabamhlophe; abancinci nabadala; amadoda nabafazi; amashishini amancinane naphakathi ekungeneleni icandelo. Kubalulekile ukufumana iindlela zokuqinisekisa zonke eziyantlukwano zibalulekileyo ziviwa ngokuyinyani licandelo sizibone njenge zinto ezifanel'ukuba zikwindawo enye.
Ukuthembela kuzaliso mali oluphantsi kwezolimo lungenanto lwenziwa yimbuyiselo ephantsi kwakunye nokuqiniseka kunye noqoqosho oluphakathi olunzima neengxaki zasekuhlaleni zongquzulwano ekuzaliseni imali nemveliso efana negalelo lababulali bamafama, ukukhutshwa nokuhlala ngaphandle kwevume. Ukuthembela kokuzalisa imali kuyimfuneko ukuphumelelisa intlokomo nokukhula kwecandelo lolimo.
UKUNGONELI, UKUNGASEBENZI KAKUHLE NENKXASO ENGENASIPHUMO KUNYE NEZIXOKELELWANO ZOKUHAMBISA
Ukusalela kokuhambisa nokuzalisekisa uluhlu olubanzi lwemilinganiselo, imimiselo noluhlu lweenkqubo kwakunye nezixokelelwano zokuxhasa okungonelanga kukaRhulumente -zonke zinobunzima ukuqinisekisa kokusingqongileyo okuncedayo kwezolimo -kwenza elona xhala nomceli mngeni kuwo onke amashishini omenzeli karhulumente axhasa icandelo lolimo. Iimbonakalo ezincedisa kule ngxaki kukuqhekezwa kweenkonzo ezithile,ubutyebi obungenelanga, ulawulo olungaqinanga nokumela kwakunye nezigqibo ezithobekileyo zabalawuli nokusoloko kumane kulityaziswa ixesha elide ukuthatha izigqibo.
UKUTHOBEKA NOKUNGACINGWA KOLAWULO LOBUTYEBI BENDALO
Umhlaba ongasetyenziswayo onokubakho phezulu naphakathi awuxhaphakanga eMzantsi Afrika, yaye kukho unyino ekwandisweni ukuthi tyaba kwemveliso yezolimo. Ukongeza, amaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza neenkonzo ukuxhasa ukusetyenziswa komhlaba ocingwayo awonelisi. Uluhlu lweenkqubo zikaRhulumente (o.k.t. Ukhathalelo-mhlaba noSebenzela aManzi) zijonge ekukhuseleni isiseko sobutyebi
Obuphumelelayo kodwa bungasebenzi kakuhle. Ukuthotywa komhlaba kushiyeka kuyingxaki kwimihlaba elungileyo nengenamsebenzi. Ukwandiswa koxinezelelo kwezolimo ukwandisa imveliso kwiyunithi nganye yomhlaba, ngumceli mngeni ongundoqo ukuqinisekisa ukuba le ayenzeki ukonakalisa umhlaba wesiseko sobutyebi bethu bendalo.
Ekuchazeni imiceli mingeni nasekuphumeleleni injongo, uyilo lophambo luza kuba nezinto ezintathu eziphakathi zophambo, ukutsho oko:
Ikhulisa indlela yobulungisa nothabatho nxaxheba kwicandelo lolimo
Iphucula ukhuphiswano nenzuzo elizweni jikelele
Iqinisekisa ukucingwa kolawulo lobutyebi
Ezinye izinto eziphakathi zophambo ziyancomeka yaye ziza kuncedisela ngasekubumbeni nasekubuyiseleni ukuzithemba kulimo. Xa ngaba unale nto engqondweni, Oluphambo lufunekayo lokuxhasa noluncedayo luyalandela, ethi ingqumle kwizinto eziphakathi kophambo, zichongiwe:
Ulawulo olulungileyo
Uphuhliso lwamaphandle olumanyeneyo nolucingiweyo
Ulwazi nokungenisa izinto ezintsha
Uthelelwano lezizwe
Ezi zincomo zenjongo zophambo zibalulekile kuba zinikeza ukusekwa okunzima ngaphandle kokuba injongo yophambo yokukhuphisana, ukubandakanya nolimo olucingiweyo alunakuqondwa. Bakwa gxininisa uxhomekeko lecandelo kuxhaso lwamanye amasebe namashishini angamaqela kaRhulumente.
Umbono wecandelo lolimo olumanyeneyo nolunempumelelo lufuna omahlulelane ukuba babe noyilo olusebenzayo, imiqondiso engundoqo esebenzayo, amanqanaba enkonzo yothutho, ukongamela nokuvavanya izixokelelwano namaxesha ezakhelo ukwenzela siqonde iinjongo zecandelo lokuyila lokuphamba. Ikwafuna ukuba uRhulumente enze izinto ngokwahlukileyo -ngokukhawuleza okukhulu okudibene nokugxama athelelane namafama, amashishini olimo, i-NGO namanye amasebe kaRhulumente.
Inkcukacha zoyilo lokusebenza lolu yilo lokuphamba luza kuveliswa ngabo bonke abo bathelelani abazityhole ngokwabo ngemfanelo yokuzalisekisa. Izintoni ezicaciswe kolu xwebhu zizakhelo zenkqubo yophambo, uluhlu lweenkqubo eziphambili, ilungu elidibeneyo lokuzalisekisa namalungiselelo kubahlali -uwonke wonke -abathelelanisi babucala. Ukuya ekugqibeleni, abathelelani abakhokeleyo, ukutsho oko iSebe loLimo, uLimo eMzantsi Afrika (Agri -SA) neNAFU -aza kuzinzisa ikomiti esisigxina. Imizamo isendleleni ukuba babandakanye umsebenzi oqondakalayo, ii-NGO, imibutho esekelezelwe ekuhlaleni nemibutho yamanye amazwe.
Njengenqanaba lokuqala ukuhambisa uyilo lokuphamba kufutshane nozalisekiso, abathelelani abaphambayo bachonge uluhlu lweenkqubo eziphambili ezilandelayo neentshukumo:
Ukuzalisekisa uphamboolusekwe banzi lokhuseleko nokhuselo olulungele ukusebenza nozinzo lwasekuhlaleni, intembeko nokuthembela
Ukukhuthaza imbono eyabiweyo kulimo, ulawulo olulungileyo nothelelwano lasekuhlaleni
Ukukhawulezi ufumane uluhlu lwenkqubo yolabiwo lomhlaba kuphuhliso lolimo neenkqubo zokugunyazisa amaqela ekujoliswe kuwo
Ukuguqula uphengululo lolimo, ukutshintsha kolwazi ngobugcisa jikelele, imfundo nokwandiswa ukwenzela lube loluphendulayo ngakumbi kwiimarike
Ukuphinda kuchazwe igunya lemarike zolimo norhwebo lezizwe emva xesha lebhodi yolawulo ngokuchasene nokhuphiswano lelizwe jikelele ngokubanzi nemfuno zendlela zemarike, amaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza nolwazi
Ukwakha amanani aqokelelweyo olimo oluthembekileyo nokucacisaizixokelelwano zoqoqosho eziza kufumaneka kuwo onke amafama namashishini
Ukuzinzisa isixokelelwano seenkonzo zemali kwilali ezimanyeneyo ezichazwa yiNgxelo yeKhomishoni kaStrauss
Ukuphuhlisa ingozi yolawulo yesixokelelwano esebenzayo nemanyeneyo kwizixokelelwano zempilo yezityalo nezilwanyana, ixabiso nezixokelelwano zengeniso nentlekele zendalo
Ukujolisa ekuzaliseni imali kwindibano-malungu yophuhliso lwasezilalini ukunikeza impiliso, amaziko akhoyo ukuze ube nokusebenza, unkcenkceshelo, umbane,unxibelelwano ngeemfonomfono, uqeqesho nobuchule bophuhliso
Ukuzinzisa uluhlu lwenkqubo yokusebenzisana yolimo kwi-Afrika ukukhokela inyathelo lokuqala le- Afrika eNtsha kwezolimo
Ukuthoba ixabiso lemveliso xa lilonke, lubandakanye noncitshiso kwiirhafu nemisebenzi kwidizile nakwezinye izinto ezifakwa phakathi.
Kuyo yonke lento indima exabisekileyo yecandelo labucala ekuphumeleleni iinjongo zothabatho nxaxheba, ukukhuphisana nogcino inakaniwe. Ngoko ke, yonke into iza kwenziwa ukuqinisekisa intsebenziswano engaphaya nokulungelelanisa phakathi kukaRhulumente necandelo labucala -kuqukwa amafama, imibutho yamafama namashishini olimo -ukwenzela kuphunyelelwe umbono omtsha womanyano nempumelelo kwicandelo lolimo.
Ezi ziphumo zilandelayo zilindeleke kwimpumelelo yomsebenzi wezinjongo zokuphamba:
Ukwandisa ulakhiwo lobutyebi kwezolimo nakwindawo ezisezilalini
Ukwandisa ugcino lengqesho kwezolimo
Ukwandisa imivuzo nokwandisa kwemivuzo yotshintshiselwano yelinye ilizwe
Ukunciphisa ubuhlwempu nokungalingani emhlabeni nasekubeni neshishini
Ukuphucula inkuthalo ekulimeni nasekufuyeni
Ukuphucula isizwe nokhuseleko lokutya endlwini
Ukuzinza nokukhuseleka kwabahlali ezilalini, unciphise amanqanaba obundlobongela nobugebenga, ucinge ngophuhliso lasezilalini
Ukuphucula ithemba lomzalisa ngemali nekhaya ngokubanzi kwakunye nozaliso ngemali lelinye ilizwe kwimisebenzi yolimo nakwindawo zasezilalini
Iqhayiya nesidima kulimo njengomsebenzi necandelo
Abathelelani bayazibophelela ngokwabo ukunikeza ixesha elifunekayo nemali kwakunye nezixhobo zobutyebi ukubona kwimpumelelo yokuzalisekisa uyilo lokuphamba. Kukho ukuqonda okucacileyo nokuxabisa ukuba isihloko esitsha siza kuvulwa sivulelwa ulimo eMzantsi Afrika, kummandlana we-SADC nakwilizwekazi i -Afrika.
UMPHATHISWA: ULIMO NEMICIMBI YOMHLABA
Intshayelelo
Kwintetho yakhe yeSizwe yasebuRhulumenteni ngomhla we-9 kweyoMdumba 2001, uMongameli Thabo Mbeki ubonise ukuba xa ulingano nozinzo lwaluphunyelelwa kwinqanaba lendawo yonke, isantya sokukhula koqoqosho sasisephantsi kakhulu. Entethweni yakhe uMongameli ubhengeze uyilo lokwenza uku:
Ukuhambisela ezoqoqosho kwindlela ephezulu yokukhula
Ukwandisa ukhuphiswano nenkuthalo
Ukukhulisa amanqanaba engqesho
UMongameli ubonise ukuba ezi njongo zingaphunyelelwa ngcono xa zinokuthathelwa ingqalelo eyodwa phakathi keSakhelo-senkqubo yokuYila kaRhulumente eManyeneyo ukuya kumacandelo oqoqosho abonisa ukuba nacho okuphezulu kukhuliso nasekwakheni amathuba emisebenzi. Ukhankanye ulimo, ezamandla, ukhenketho, namashishini enkcubeko, namanye amacandelo okuthumela ngaphandle (kubandakanywa nenkqubo yolwazi ngomhlaba), nolwazi nonxibelelwano ngemfonomfono namashishini.
Icandelo lolimo, luchazwa njengayo yonke imisebenzi enxulumene nezinto ezifakwa phakathi kulungiselelo lolimo, ukulima nokufuya kwakunye nenkqubo nolwabiwo lemisebenzi eyongeza ixabiso kwimveliso zokulima nokufuya, nangona ubuncinane bolwabelwano olungqalileyo luphela lwemveliso ekrwada yasekhaya lusyiyeka kulicandelo elibaluleke kakhulu kuqoqosho loMzantsi Afrika (GDP).
Inikeza ababini kwimfuno zoluntu, ukutsho oko ukutya nokwakhiwa, yaye inoqoqosho olomeleleyo namakhonkco engqesho namanye amacandelo oqoqosho, ngokunikela kakhulu kukhuliso loqoqosho.Ibe nempumelelo ekuhlanganiseni ezi mfuno ngokwandisa imveliso xa abemi beli lizwe babe zizigidi nje ezine xa kwakujika inkulungwane yamashumi amabini kunamashumi amane ezigidi kungoku nje. Kungoko ke ingumqolo wokukhula nophuhliso eMzantsi Afrika kuba inikeza isiseko esomeleleyo nenkxaso kwamanye amacandelo oqoqosho. Impembelelo yayo kuqoqosho isoloko iboniswa zizikhukhula zakutsha nje ezonakalise iindawo zePhondo laseMntla naseMpumalanga ngeyoMdumba ka-2000, xa isantya sokula kwe-GDP sisehla kangange pesenti enye.
Ulimo olusekuqaleni, olunemveliso phakathi kwemida yamasango efama, lwenza ingxelo engaphantsi kweepesenti ezintlanu ze-GDP yoMzantsi Afrika. Ukuntsokotha kokutya kolimo, okunemveliso esekuqaleni kunye nezinto ezifakwa phakathi kunye namacandelo enkqubo zolimo, zinika ingxelo kangangepesenti ezilishumi elinesine ze-GDP. Kukhona kangange 50 000 yamafama orhwebo ongamayo, kodwa enganqabanga , ekhutshwa kuluntu olumhlophe. Ngo-2000 bathumele kangangamashumi amathandathu esigidi sezigidi seranti samaxabiso emveliso, okanye phantse neshumi leepesenti lezinto ezithunyelwa ngaphandle xa zizonke zaseMzantsi Afrika. Baqesha kangange sigidi sabasebenzi, ntoleyo ethetha ukuba kangangeshumi elinanye leepesenti lecandelo elililo lokuqeshwa kwilizwe liphela. Abaninzi kwaba basebenzi bahlala kwifama zorhwebo nabantwana babo bazuza imfundo kwizikolo zasezifama. Zifama zorhwebo ezinikeza impiliso nezindlu kumalungu osapho angange zigidi ezithandathu kwaba baqeshwa basisigidi bebanikeza neemfuno zabo kwezemfundo.
Kukwakho namafama amancinci ayi-240 000 anikeza impiliso kumalungu osapho ngaphezu kwesigidi esinye, nabaqeshwa bethuba elithile kubantu abayi-500 000. La mafama abonelela imarike zasekuhlaleni nezemimandla apho amanani amakhulu abarhwebi abangekho mthethweni bephila ngako. Ukuhambela phambili, izigidi ezithathu ezithelekelelweyo zezindlu zamafama ahlaliswe ikakhulu kwindawo zabo bonke zendawo ezazisa kuba ngamaphandle, avelisa kakhulu ukuhlangabezana neemfuno zosapho ezizezabo ziphela. Ekugqibeleni, phantse zonke imveliso nemisebenzi yasekuhlaleni yedolophu zasezilalini namaziko enkonzo axhomekeke kulimo lokuqala nemisebenzi enxulumeneyo. Le nto ibandakanya ukwandiswa kokwaziwa nokubaluleka koqoqosho kukhenketho lolimo nakwimisebenzi yokufuya izilwanyana zasendle. Ngaphezu kwesiqingatha samaphondo kangangeepesenti ezingamashumi amane zoluntu luphela belizwe baxhomekeke kulimo ikakhulu nakumashishini anxulumeneyo.
Olu yilo lokuphamba liphuhliswe liSebe loLimo, yi-Agri SA ne-NAFU ngesicelo sikaMongameli ukuguqula isimo sokusingqongileyo sibe ziinjongo, imigaqo-nkqubo nezenzo eziza kukhokelela kukhuliso nasekuphuhliseni kwabo bonke abadlali abanendima kwicandelo. Esi sicelo ibisisiphumo ngqo sentlanganiso saBongameli beqela lokusebenza lolimo ngeyoKwindla ngo-2001, apho uMongameli wacela umngeni kubathelelanisi ukuchonga uphambo oluxhaphakileyo oluza kugqalisela kumanyano nokukhula kwecandelo.
Inani loomahlulelani bokuphamba belusoloko lubandakanywa kuphuhliso nasekuzalisekiseni uyilo lokuphamba lecandelo. Ezi zibandakanya uRhulumente, amafama, amashishini olimo, imibutho yenkonzo zolimo, abasebenzi abalungiselelweyo, imibutho esekelwe ekuhlaleni nemibutho yangaphandle. Zonke ezi ngabadlali abanendima ebaluleke kakhulu nabaxumi boyilo lokuphamba oluyilelwe ukusebenzela umxumi wokugqibela, abantu baseMzantsi Afrika ukuphumeza injongo yobomi obungcono babo bonke.
Nangona ukugweba kwimpumelelo yolimo, umcimbi wokulungelelanisa umsebenzi wawu ngachazwanga wodwa exwebhini kuba uninzi lwalo micimbi yachazwa kule isandula ukugqitya "Imbono exhaphakileyo kumsebenzi wasefama". Imicimbi koluxwebhu yenza indawo ephakathi yokuzalisekisa olu yilo lokuphamba lecandelo.
Inkqubo yokuphuhlisa uYilo lokuPhamba belusandulelwa linani lamaxwebhu kaRhulumente nazezinye iziphambo. Zonke ezi zinto zenze isakhelo senkqubo esinokusetyenziswa phakathi apho uphambo lwecandelo lolimo lumilileyo yaye lubandakanya oku kulandelayo:
Inyathelo lokuqala le-Afrika eNtsha ( ebisakuba luYilo lokuFumana kwakhona iSigaba sexesha sewaka leminyaka eAfrika) apho iinkokheli zase-Afrika zithembise ngombono wabo bonke nowomelezayo nogweba ngokufanayo ekwatshabalalisa ubuhlwempu ubeke amazwe abo endleleni ecingwa ngokukhulisa nokuphuhlisa
UPhambo oluManyeneyo oluCingwayo ukuPhuhlisa amaPhandle ngoyilo olunenyameko ukutshintsha iphandle elinguMzantsi Afrika lube kwimeko yoqoqosho luzinze entlalweni nakwicandelo elifanelekileyo elenza umnikelo obalulekileyo kwi-GDP yesizwe
Ukuphinda kwbiwe umhlaba kusenzelwa uluhlu lwenkqubo zokuPhuhlisa uLimo [LRAD], uluhlwana lwenkqubo yoluhlu lwenkqubo yokwabiwa kwakhona komhlaba. Uluhlu lwenkqubo luyilelwe ukunikeza ngamancedo avunyiweyo kubahlali ebebe soloko behlelelekile eMzantsi Afrika babenelungelo emhlabeni ngokukodwa kwinjongo zokufuya nokulima.
Umbono nomgaqo wokuziphatha wobudlelwane basemsebenzini kwezolimo" oyilwe lulimo olulungiselelweyo, iimanyano zabasebenzi neSebe lezemiSebenzi. Ulwabelwano olufanayo lwembono ekubunjweni ngokutsha komhlaba kungoku nje kukwinkqubo yokuba luyilwe.
ISakhelo senkqubo yokuYila kaRhulumente oManyeneyo
Iphepha lengcaciso-nkqubo lika-1995 kwezoLimo noXwebhu leNgxoxo lika-1998 kuMgaqo-nkqubo wezoLimo.
Kwicandelo elilandelayo umbono wecandelo lezolimo uyaphuhliswa yaye ucaciswe.
Icandelo lesithathu kamva livelisa ezona ndawo zibalulekileyo kungokunje kwicandelo, elincedisayo ekuchongeni kwicandelo lesine, kwimiceli mingeni ekuphumeleliseni umbono. Imiceli mingeni yecandelo ikhokelela ekuphambeni kathathu okuphakathi, ekuxoxwa ngokucacisa ngeenkcukacha kwicandelo lesihlanu. Ezi ziphambo zithathu ziphakathi azinakho ukusebenza zodwa, yaye zixhomekeke kwiziphambo ezihlanu ezifezekeisayo ezixoxwe kwicandelo lesithandathu, ezithi ngenene zenze isiseko sokuphumelela injongo yophambo. Icandelo lesixhenxe lixoxa "ukuba njani" koyilo lokuphamba ngokucacisa ukubaluleka koluhlu wenkqubo zokuqala nolwakhiwo nenkqubo yokuzalisekisa.
Umbono wolimo eMzantsi Afrika
Imeko nemiceli mingeni enikwe nguMongameli kunye neziseko sezindululo namancedo wesizwe soMzantsi Afrika omtsha ayalela umbono wecandelo lezolimo. Lo mbono ngu:
Icandelo lolimo elimanyeneyo nelinempumelelo
Lo mbono ucacisa icandelo elimanyeneyo elincedwe sisakhelo senkqubo somgaqo nkqubo wendlela eyenziwa ngayo emanyeneyo yokuyila ukoyisa ububini bemvelo nokwenza elona likhulu ekuncediseni icandelo ekukhuleni nakuphuhliso loqoqosho.
Umbono uquka ixabiso lokuthabatha inxaxheba elicingiweyo kuqoqosho lolimo loMzantsi Afrika ngobubanzi bezinto ezikhoyo zoqoqosho, ukuyithathela ingqalelo ezeleyo yokubaluleka kwemveliso yorhwebo oluqhubekekayo kunye nobunyani beembali zamafa nemitsalane yabucala ebangele ubugoso endleleni nasekubonisweni. Umbono uyakuvuma ukungafani kwecandelo neenjongo zokuqinisekisa indawo nendima yawo onke amafama kwicandelo elimanyeneyo. Ugqaliselo olunjalo luthatyathwa ngokuthe ngqo kuphuhliso olukhoyo lukarhulumente wesizwe soMzantsi Afrika yaye luza kwakha umtsalane bucala ukuhlalisa nokunika amandla onke amaqela esi sizwe sahlukeneyo ngokweembali, ukutsho oko, ncinci, phakathi namashishini amakhulu namaqela abenganakwanga ngokwembali [kubhekiselelwe kubuhlanga, isini, neentlobo zolutsha].
Ukuxhasa umbono wezolimo, ugqaliselo oluphakathi wecandelo lokuyila uphambo luza kugqalisela kwezinjongo zokuphamba zilandelayo:
Ukukhulisa indlela enobulungisa nentatho nxaxheba kukhuphiswano lehlabathi, kwinzuzo necandelo lolimo eligciniweyo kubomi obungcono babo bonke"
Le njongo yoluphambo iza kukhokelela bonke omahlulelane abanxulumene nasekuhlaleni kwizicelo zabo zokuhambisa uluhlu lweziphambo neenkqubo zoluhlu. Ezi nkqubo zoluhlu ziza kukhuliswa zizalisekiswe ngokungqinelana nezi ziseko sezindululo silandelayo kunye neengxelo ezixabisekileyo:
Ukuvuzwa ngokulungileyo kwinzame, ingozi nasekwenzeni inguqulelo
Ukhuseleko lwengqesho yangoku neyabaxhasi bexesha elizayo
Indlela enobulungisa kubutyebi nakwiimeko zemveliso
Ukugcinwa kokusetyenziswa kobutyebi bendalo nobebhayoloji
Uphengululo oluvakalayo, inzululwazi, ulwazi nezixokelelwano zolwazi ngobugcisa jikelele
Iimarike zinyanzelisa ukungqalisa imisebenzi yamashishini nolwabiwo lobutyebi
Isakhelo senkqubo esimiswe kakuhle esicacileyo neenkonzo zikaRhulumente ezisebenzayo
Umgaqo-nkqubo ongaguquguqukiyo nonokuba nokuxelwa kwangaphambili
Oomahlulelane abanokuphendula phakathi kwecandelo labucala nelikawonke wonke ekwenziweni komgaqo-nkqubo nokuhanjiswa kwenkonzo.
Iziphumo ezilandelayo zilindeleke ukuba zivele ukusukela kumsebenzi onempumelelo weenjongo zokuphamba:
Ukwandiswa kolwakhiwo lobutyebi bezolimo neendawo ezisemaphandleni
Ukwandiswa kogcino lengqesho
Ukwandiswa kwemivuzo nokwandiswa kwemivuzo yotshintshiselwano nelinye ilizwe
Uncitshiso lobuhlwempu nokungalingani emhlabeni nobunini beshishini
Ukuphucula inkuthalo yokufuya nokulima
Ukuphucula isizwe nokukhusela ukutya endlini
Ukuzinza nokukhusela amabandla asemaphandleni, ukunciphisa amanqanaba obundlobongela nobugebenga, nophuhliso lwamaphandle olugciniweyo
Ukuphucula ithemba lomntu ozalisa imali elikhokelela kulwandiso lwasekhaya nokuzalisa imali yelinye ilizwe kwimisebenzi yezolimo nakwindawo zasemaphandleni.
Iqhayiya nesidima kwezolimo njengomsebenzi necandelo
Ubunyani obukhoyo bezolimo eMzantsi Afrika
UMzantsi Afrika uphawulwe ngamanqanaba aphezulu obuhlwempu, ingakumbi kwiindawo ezisemaphandleni apho malunga namashumi asixhenxe eepesenti yabantu abahluphekileyo eMzantsi Afrika bahlala khona. Imivuzo yabo iyanyanzelwa kuba uqoqosho lwasemaphandleni aluzelanga ludlamko ngokwanelisayo ukubanikeza imisebenzi eyamkelisayo okanye amathuba okuba baziqashe ngokwabo.
Kukhona izizathu ezinnzi kulemeko yale micimbi. Kodwa uninzi lwazo lusuka kwimigaqo-nkqubo ezalisekiswe kwixesha eladlulayo. Nangona iimeko zendalo ezinjengeyantlukwano kwimozulu ziyaqapheleka njengengozi nezinto ezikhoyo zexabiso ekulimeni nasekufuyeni, imigaqo-nkqubo engalungelelaniswanga neziphumo ezingafunwanga zemigaqo-nkqubo ebikhona kwixesha eladlulayo enikele kukhuliso lokona kulungana nakuzaliso mali kwicandelo ngokunjalo. Ukuba iindawo ezisemaphandleni bezinesiseko esingaxhasa imivuzo emikhulu nenkcitho mandla, uqoqosho lwasemaphandleni belunokomelela, lukhule lwakhe amathuba amaninzi omvuzo nokuziqesha ngokwabo. Ngoko ke, ingaxoxisa ukuba kuba uqoqosho loMzantsi Afrika lulandele uphuhliso olwahlukileyo, olusebenza nzulu, olubandakanyayo nolungenamkhethe nendlela yokuhlalisana eyadlulayo, ubuhlwempu basemaphandleni bebungenakude bube luphawu olutyhutyhayo lwentlalo yethu yangoku noqoqosho.
Uqoqosho jikelele lukhula ngokutshintsha umntu nenkunzi yobutyebi ngaphandle kwamacandelo aqalayo [ulimo, nokomba umgodi], kuqala kwicandelo loshishino ize kamva kwicandelo leenkonzo. Oku kwakho kusoloko ilityala eMzantsi Afrika, apho uguqulo loshishino lwakudala selulungele ukuba sendleleni. Kanti kukho ubungqina bokuba kule nkqubo amacandelo aqalayo [njengolimo] nokuba leliphi aliphumelelanga ukufikelela ukuba nako ngokugcweleyo okanye lukwenzile oko ngendlela ebaxayo ekhokelele kumanani amakhulu abantu abazifumana bekhutshelwe ecaleni kumancedo okwenza ilungelwe kumaxesha angoku.
Urhwebo lolimo eMzantsi Afrika lulandele eyona ndlela yenkunzi-yokhuliso olunzulu, xeshikweni ubutyebi bolimo obubalulekileyo [komntu nezixhobo] zihleli zingasetyenziswa okanye isetyenziswe nganeno kwiindawo ezazingamaphandle ngoko. Zombini ezi zenzeko zosulele oku kubanakho kwenzuzo-engenayo yoluntu lwasemaphandleni. Ngaphezu koko, ukuba nako ukurhweba kwamafama aMnyama kwakucinezelekile, kuqala ngokungabandakanywa kwimarike zomhlaba zorhwebo ize emva koko kuba urhwebo lunokuphila kumhlaba ongowakho wokufuya nokulima kwakungaqinisekwanga ngawo kwiindawo ezasisakuba ngamaphandle. Amathuba engqesho kurhwebo lolimo ayesakuba yaye nangoku anyinwe ngokubanzi kubasebenzi abangenabuchule abafumana imivuzo ephantsi, nabfumana isabelo esikhulu sengqesho xa iyonke kurhwebo lolimo njengoko ilolwamaxesha onyaka yaye ngokwendalo yawo ikokwexeshana kuphela. Ngaphezulu nangaphezu koko, le ndlela ikhulayo inentsingiselo yokuba ukuba semantla omlambo [izinto ezifakwa phakathi kwindibano zabarhwebi abaqhuba amashishini] nabasezantsi [abaqhubekekisi zinkqubo zokutya nomcu] kwamashishini anxulumene kulimo oluthintela ukukhula, ngoko ke lohluthela abantu basemaphandleni amathuba oqoqosho.
Ezi meko bezithembekile ngokubanzi ukudala ububini obungaphaya nokungalingani kwezolimo. Obu bubini budale ubumpondo-mbini 'kuthi' na 'kubo' phakathi kwbathathi nxaxheba zaze zabangela indlela yokwenza umgaqo-nkqubo nenkonzo yokuhambisa egqalisela kulimo olubini ngaphandle kokuba lube licandelo elinye olumanyeneyo -olunye lwamafama orhwebo nolunye olunokubizwa 'amafama asahlumayo'. Ngoko ke, kukho ukusalela okugqibeleleyo kwento efumaneka kubo bonke ('thina/thina/yethu') umbono nokuqonda kulimo namanakanibe okuba kunye nokuba ngamalungu. Eli candelo lokuyila lokuphamba lifuna ukuphelisa le yantlukwano nalendlela yenzakalisayo.
Ukusukela ngo-1990, iinkqubo eziliqela zithabathe indawo ukubuyisela umva iyantlukwano yowiso-mthetho iphucule intatho nxaxheba, xeshikweni ngaxeshanye ezinye iziqalo eziliqela zizalisekisiwe ukungalawuleki nokukhulwa kwecandelo kwingqinga. Ezinye zezi zenzo zibe neziphumo ezizizo xeshikweni ezinye zibe neziphumo ezingenanjongo. Undoqo wokutshintshwa komgaqo-nkqubo kolu nanzo ubandakanya:
Ukungalawuleki kwemarike zemveliso yolimo
Utshintsho kwimpatho mali yolimo, kubandakanywa ukupheliswa kwamanye amalungelo erhafu avumelana necandelo
Ubuyiselo ngokutsha lomgaqo-nkqubo yezorhwebo, ebandakanya uluhlu lwerhafu zamafama kwimpahla zorhwebo nokukhululwa jikelele korhwebo lolimo lubandakanya izigqibo zorhwebo olukhululekileyo
Ukusetyenziswa kowiso-mthetho labasebenzi kwicandelo lolimo.
Olu tshintsho lube neziphumo ezikhulu ezikhokelela kumgangatho ophakathi ukwandisa imveliso nakukhuphiswano lolimo olubanzi, nangona amafama amaninzi abuye anokwenzakaliswa zizinto ezimbi zelizwe jikelele, ukuguquguquka kweemeko zemozulu, ukwenziwa kwendawo zamatyala zibe mandundu zibe mandundu ngoko rhwebo. Oku kunye nomsebenzi omtsha, amanzi nowiso-mthetho lokubuyiselwa ngokutsha komhlaba, kukhokelela kwimbono ezigoso ngokuphathelelene nenjongo zolu wiso-mthetho, ziphakamisa izinto ezilindelweyo zomsebenzi, neengxelo zikawonke wonke ngamaqela axinenezikeleyo ohlukeneyo, ancedise ekungaphendulini kakuhle phakathi korhwebo lamafama nakuncitshiso kwinani labaqeshwa abaqeshwe okusigxina ezifama.
Inkqubo ekhawulezileyo yokungalawulwa kakuhle neyokukhululwa kwingqinga kwiminyaka elishumi edlulileyo ikwavelise isikhundla esinyiniweyo samafama amaninzi ukulungisa kumgaqo-nkqubo notshintsho lwemarike. Ukuphuhla ngakumbi kukhuphiswano lamazwe jikelele kube nesiphumo esingesihlanga kukhuphiswano lwabo, lubangela amafama amaninzi alushiye ushishino. Koku ukhuphiswano olongeziweyo noqoqosho oluvulekileyo, izixokelelwano ezincinane zokuba ngumfama nazo aziphumeleli okanye zifumana ubunzima ukuba zibe yinxalenye yentsingiselo eyintloko yolimo.
Nangona inani leenzima neendawo eziyingxaki zinqanda icandelo lolimo ekusebenzeni kangangoko linakho, yindawo eyiyo kuphela emfanekisweni. Kukho imiboniso elungileyo ebonisa ukuba amanye amafama enza kakuhle phantsi kwezi meko zikhoyo. Ikwacacile into yokuba kukho isiseko esilungileyo noluvo olulungileyo nentumekelelo phakathi kwamafama, amashishini oshishino lolimo norhulumente ukuzama imiceli mngeni elandelayo iyitshintshe ibe ngamathuba.
Ukusukela kwingxoxo zangaphambili kungakuko ukuchonga iingxaki ezingundoqo nemiceli mngeni kwicandelo. Owona mceli mngeni ungundoqo wolimo eMzantsi Afrika kukungavaleli ukuba nako kokunikwa kwento engekasetyenziswa ekubaniniyo kunye nenzuzo ephantsi nokhuphiswano olwenza unyanzelo lothatho nxaxheba kuluntu ngokubanzi nakwizinto ezifakwa kuqoqosho. Le ngxaki iboniswa kwinani lee ngxakana ezimbalwa -inye inikeza imiceli mngeni yayo.
UKUNYANZELWA KOKHUPHISWANO NENZUZO EPHANTSI ELIZWENI JIKELELE
Imiqondiso yeyokuba icandelo lolimo eMzantsi Afrika liphendula ngokuqinisekileyo kwimiceli mngeni yokwandiswa kokhuphiswano. Kanti ke, inkqubela-phambili ishiyeka ikhethekile, yaye kukho ubungqina bokuba amanye amacandelwana olimo nemisebenzi eyongeza ixabiso awakhuphisani kwimarike zasekuhlaleni nezezizwe. Le nto ibangelwa ziimeko ezinjengezinto ezifakwa phakathi kumaxabiso aphezulu edityaniswe nemveliso ephantsi, okona kulunga kungephi kophambo lweshishini nokungabinampumelelo, nokungalungi kokuziqhelanisa norhwebo. Ukusilela kokhuphiswano lezizwe nalo lukhokelela kuzaliso mali oluphantsi kumacandelwana athile. Mhlawumbi lo ngowona mceli mngeni ungundoqo ofuna ukucaciswa ukubeka ulimo kwingcinga zokukhulisa nokuphuhlisa indlela.
Unikiwe ilifa lokuzikhetha nokuzicalula, umceli mngeni kungoku nje uza kuvulela izakhono nolwakhiwo lwamandla abantu liphucule intatho nxaxheba yabo kuwo onke amacala amacandelo akhululeke kube kanye nako konke kwemiqobo yengeniso ezininzi ezimile kwimbali yayo yobubini. Umceli mngeni kukuchonga uluhlu lwenkqubo ukukhuthaza abangeni abatsha: abamnyama nabamhlophe; abancinci nabadala; amadoda nabafazi; amashishini amancinci naphakathi ngokomlinganiselo, ukungena kwicandelo. Okokugqibela, kubalulekile ukufumana iindlela zokuqinisekisa ukuba onke lamaziko onyulo ohlukeneyo ecandelo aziva ngenyani yaye azibona efanel'ukuba ngawento ekhoyo enye.
Uthembelo kuzaliso mali olubhetyebhetye kwezolimo lubangelwa yimbuyekezo ephantsi exeliweyo kunye nokugqibelela noqoqosho oluqinileyo phakathi nokungqubana kwentlalo kuzaliso mali nakwimveliso njengababulali bamafama, ukukhutshwa nokuhlaliswa ngokungekho mthethweni. Ukongeza kukho imibono engalunganga yolimo, icaphukisa imeko. Uthembelo kuzaliso mali luyafuneka ukuphumelelisa icandelo lolimo olungcangcazelayo nolusakhulayo.
UKUNGONELI, UKUNGASEBENZI KAKUHLE NENKXASO ENGENASIPHUMO KUNYE NEZIXOKELELWANO ZOKUHAMBISA
Le nkangeleko yenye yeendawo eziyingxaki ebalulekileyo eziphawula iimeko nganye ezichaziweyo. Ububhetyebhetye bokuhambisa nokuzalisekisa koluhlu olubanzi lokulinganisa kukaRhulumente, imimiselo nezintlu zenkqubo kunye nezixokelelwano ezingasebenzi kakuhle kwinkxaso - zonke phofu zimandundu ukuqinisekisa ukunceda okusingqongileyo kusenzelwa ulimo -iyeyona nto ithathelwe ingqalelo nengumceli mngeni kuzo zonke izinto ezifakwayo zikaRhulumente ezixhasa icandelo lolimo. Iinjongo ezincedisa kule ngxaki kukuqhekeka kweenkonzo ezithile, ukungoneli kobutyebi, ukuba bhetyebhetye kolawulo nokumela kwakunye nezigqibo zabaphathi ezithobekileyo nokusoloko kuthathwa ixesha elide ukuthabatha izigqibo.
UKUTHOBEKA NOKUCINGWA KOLAWULO LOBUTYEBI BENDALO
Umhlaba ongasetyenziswanga onokuba nakho olungileyo unqabilile eMzantsi Afrika, yaye kukho unyino kulwandiso oluthe tyaba kwimveliso yolimo. Ukongeza, amaziko akhoyo ukuze umbuso ubenako ukusebenza neenkonzo ukuxhasa usetyenziso lomhlaba olucingiweyo, awonelanga. Izintlu zenkqubo zikaRhulumente zijolise ekukhuseleni isiseko sobutyebi (o.k.t Ukhathalelo-Mhlaba nokusebenzela amanzi) zinempumelelo kodwa azonelanga. Ukuthotywa komhlaba kushiyeka kuyingxaki kwimihlaba elungileyo nengenamsebenzi. Kulandiso loxinezelelo kwezolimo kukhulisa imveliso kwiyunithi nganye yomhlaba, ngowona mceli mngeni ukuqinisekisa ukuba le ayenzeki de yonakalise isiseko sobutyebi bethu bendalo.
Imiphamba engundoqo
Imiceli mngeni ichonge imfuno yokucaciswa ngokungxamiseke kakhulu ukwenzela icandelo lolimo libe nakho ukushenxa kubukho bayo bangoku liye kwinjongo yophambo "yendlela yobulungisa nothatho nxaxheba kukhuphiswano lelizwe jikelele, inzuzo necandelo lolimo elicingwayo elincedisa kubomi obungcono kumntu wonke" Le njongo funeka iphunyelelwe luyilo lokuphamba lulimo loMzantsi Afrika lune zizinto ziphambili zintathu zifunekayo, zibizwa ngokuba: indlela yobulungisa nothatho nxaxheba, ukhuphiswano lezizwe jikelele nenzuzo kunye nolawulo lobutyebi olucingwayo.
Iinjongo zolu phambo kukukhulisa indlela yobulungisa nothatho nxaxheba kumathuba olimo; ukuphelisa ubuhlanga emhlabeni nobunini mashishini; nokuvulela ukuba nako korhwebo oluzeleyo kwicandelo. Ugqaliselo lwayo izakuba sekubuyiselweni komhlaba ngokutsha, ukundulula inkxaso yeepakethe yemingeni emitsha ekufuyeni nasekulimeni, umahlulelane nokuphuhliswa kwecandelo.
Olu phambo licacisa imbali yobubini neenkqubo zokukhutshelwa ngaphandle, yaye ikhuthaza intatho nxaxheba eqhubekekayo yabo selebe yinxalenye yecandelo. Ikwaphuhlisa uphuhliso lwembono ekwabelenwe ngayo nophambo oluqhelekileyo lolimo olubandakanyiweyo nolwahlukeneyo oluza kugquma ububanzi xa bubonke bamashishini nobungakanani befama, ukusukela kweyona incinane ukuya kweyona inkulu. URhulumente kule nyewe uza kuzinzisa isakhelo -senkubo elungiselela oomahlulelane ukuzalisekisa olu phambo lungundoqo. Ubungqina bomahlulelane obuqinileyo obulungileyo nokunika uncedo okukhulayo phakathi korhwebo lwamafama olukhoyo nemingeni emitsha liza kukhuthazwa.
Inkxaso egciniweyo kwicandelo liya kuqinisekiswa kuphela ukuba sichitha imbono engalunganga yolimo njengoko iphawulwe yinzuzo ephantsi, ukuba netyala, iingxaki zokhuseleko, inxalabo yabathengi ngokhuseleko lokutya, imicimbi esemthethweni notshintsho olucothayo -ngoko ke, necandelo apho abantu bengenathemba naqhayiya. Ukufuya nokulima sisoloko sisetyenziswa njalo njengengcinga njengoko silawulwa ngamadoda amaBhulu ngoluvo olubaxiweyo lokusongela, bengenamsebenzi yaye bengawakhathaleli amafama akhoyo nalindelweyo. Okunye ukufuya nokulima okusoloko kusetyenziswa njalo njengengcinga kukuba abantu abamnyama abanako okanye akufanelekanga babe zizinto eziphezulu ngaphandle kokuba babe kwiklasi yasekuhlaleni yamafama aphila ngobuhlwempu. Ezi mbono zichasana kuphela xa ngaba iimbono eziphakathi nezingolimo ziyatshintsha ziphinde zisuswe yingqiqo ezele ludlamko, enempumelelo nemele ulimo ekwacacisa okusingqongileyo nokhuseleko lokutya okunxulunyaniswe ngabathengi.
Ukunyusela abangeni abatsha kwicandelo lolimo, ugqaliselo liza kufuneka lube sekuqalweni kogunyaziso loqoqosho: kubantu abamnyama, abafazi, kwabalimeleyo nakubantwana bazo zonke iintlanga. Inkqubo yokunceda abamnyama baseMzantsi Afrika ukuba baphumelele kurhwebo lokulima nokufuya nakumashishini olimo liza kufuna imizamo eyilwe kakuhle nekujoliswe kuyo unyusa inqanaba nokuzisa abameli abanliqela kwahlulwe icandelo. Ngaphaya koko, inikwe ingqwalasela ukuba abantwana bazo zonke iintlanga banekamva yaye funeka bakhuthazwe bazibandakanye nemisebenzi yezolimo. Le mizamo iza kuyilwa ukuvelisa icandelo lolimo lenziwe lingabi yinto enye yaye libe licandelo lolimo elisebenzayo kakhulu, elizakunikeza amandla okuqhubela phambili ekukhuliseni uqoqosho lasemaphandleni ngaphandle kokohlwaya urhwebo olukhoyo lwamafama.
UKUBUYISELWA NGOKUTSHA KOMHLABA
Njengenqanaba lokuqala, kubalulekile ukusebenzisana ngobuchule nokubuyiselwa ngokutsha komhlaba ukuqinisekisa uzinzo emaphandleni nengqiniseko yemarike. Inkqubo yokugunyazisa uqoqosho kulimo eMzantsi Afrika iqala ngokuphucula ilungelo emhlabeni nokugunyazisa ukhuselo kumalungelo engqesho ebantwini nakwiindawo apho ezi zinto zingekho.
Kubalulekile ukusebenzisana kakuhle nokubuyiselwa ngokutsha komhlaba kuba zonke iindlela zokubanelungelo lomhlaba ezinjengembuyekezo, ukuphinda kwabiwe nembuyiselo yengqesho fanele zinikwe ingqalelo eyaneleyo. Ezi nkqubo ziza kubandakanywa, kodwa aziz'kuba lugqaliselo kwelicandelo loyilo lokuphamba, labasebenzisi bomhlaba bengenanjongo zolimo njenge zindlu, njl-njl
Ukulandela inkqubo ecothayo ezalisekisa ulwabiwo lomhlaba kwakhona kwiminyaka emihlanu yokuqala emva ko-1994, uluhlu lwenkqubo luphinde lwayilwa. Uluhlu lwenkqubo ezintsha zophindo lwabiwo lomhlaba nenkqubo zokuphuhlisa ulimo (LRAD) ziphinde zayilwa ukwandisa uluhlu lwezilinganiso zokuxhasa eziyakubakho kubahlali ebebesoloko bengajongelwe nto baseMzantsi Afrika kuqala babe nelungelo emhlabeni ingakumbi ngenjongo zolimo. Inika amandla kwizimvo zorhwebo oluncedisa uphindo lwabiwo lomhlaba kwasekuqaleni koluhlu lwenkqubo yembuyekezo ngokutsha komhlaba. Amava ezizwe abonise ukuba izintlu zeenkqubo ezisekelwe kwimarike zikaRhulumente ezilawula ukuphinda kwabiwe umhlaba zidla ngokusebenza ngcono kune zintlu zeenkqubo ezisetyenziswa kuphela licandelo likawonke wonke. Uluhlu lwenkqubo oluphindw lwayilwa linakho ukukhawulezisa uhambiso lomhlaba, kuba luluhlu lwenkqubo emanyeneyo nelula yaye luqhutywa ngabantu abafuna uncedo abanokuwusebenzisa ngeendlela ezithambileyo ngekwenjongo zabo kwanobutyebi.
URhulumente uzibophelele ekuqinisekiseni impumelelo yolu luhlu lwenkqubo nasekuqinisekiseni ukuba abantu ababodwa abavela kumaqela ahlelelekileyo afumana ilungelo emhlabeni ngokukhawuleza nangendlela eyiyo. Ngoko ke, kubalulekile ukuba umhlaba usetyenziswe uvelisa. Oku kuyakuqhubeka kuphela ukuba ezinye iinkonzo ezixhasayo kwakunye nezintlu zenkqubo zoqeqesho ziyanikezwa. Kungoko ke, kusaziswa ukuba ubuyiselo ngokutsha komhlaba nokuhlaliswa komfama alunakuthatha ndawo esithubeni nje yaye futhi ukuba amasebe amaphondo ezolimo nawasekuhlaleni karhulumente funeka edlale indima ebalulekileyo ekuncedeni abantu abafuna uncedo. Oku kuza kufuna ukuba umlinganiselo weengxaki zephondo nooRhulumente basekuhlaleni bayicacise njengenyewe engxamisekileyo.
Onke amacebo alungileyo ukukhusela ukukhawuleza nokucingwa kobuyiselo ngokutsha komhlaba funeka elandelwe. Oku kuza kufuna ukuba selungelweni lokuba nomhlaba kawonke wonke wolimo njengendawo yakhe yokuqala yokugqalisela ingqalelo. Ezi ziza kufezekiswa yimilinganiselo enjengolungiselelo lolwabelwano lobulungisa , ulimo nofuyo olufinyeziweyo, ulimo nofuyo olurhafelwayo, ukubuyiselwa kwengqesho kwiindawo zabo bonke nasekufunweni komhlaba wabucala.
Ngenxeni yokuba uninzi lwabantu abahlwempuzekileyo emaphandleni ahlala ekwafuya alime kwiindawo ezizezabo bonke, imicimbi yokhuseleko lwengqesho funeka lukhawuleziswe lwacaciswa. Kuyingqiqo ukunikela ngenkuthazo ephucukileyo nangamathuba okuzalisa imali kwezi ndawo. Yaye futhi kuba le yinyewe ebuthathaka, inkqubo efanelekileyo eqhubekekayo nesithethe sabasemagunyeni ukuqinisekisa ukuba impumelelo yale nkqubo iza kusetyenziswa. Le iza kukhatshwa kukuvuselelwa kwamalungiselelo okunkcenkceshela kwindawo ezazisakuba ngamaphandle azimeleyo nokutshintshwa kwabalawuli bazo nobunini zinikwe amafama namabandla aqinisekisiweyo.
Nangona ubuyiselo ngokutsha komhlaba kuyindawo yengqiqo yokuphuma ekuqinisekiseni isiseko esibanzi sothatho nxaxheba kwintsingiselo eyintloko kulimo, inani leenkonzo zokuxhasa zifuna ukucaciselwa ngaxesha linye ukuqinisekisa ukuba inkqubo yelungelo neyokugunyaziswa ziyimpumelelo yaye ziyacingwa.
IINKONZO ZOKUXHASA
Xa amaziko amandla amaninzi nemali esetyenzisiwe ekunikeleni ilungelo emhlabeni kwimingeni emitsha ukufuya nokulima kule minyaka isixhenxe idlulileyo, inyameko encinane inikwe izintlu zeenkqubo zokuxhasa umfama. De kube namhla, ukuhlaliswa emhlabeni kwakudala kuxhasa ukuthathwa kwenxaxheba kwizintlu zeenkqubo zokubuyisela ngokutsha umhlaba ezilungiselelwe kwisiseko esithile, ngesiphumo sokuba ungquzulwano lwalo beluyinxalenye iyeyona ilungileyo. Ngaxeshanye, iinkonzo zokuxhasa kumafama kwiindawo ezasisakuba ngamaphandle anazo zonke kodwa sele aphelelwa.
Kukho imiceli mngeni emibini ngokuphathelele kwiinkonzo zokuxhasa uhlaliso emhlabeni lwakudala. Okokuqala, ukuba amafama amatsha agunyaziswa ukuba adlale indima eyakhayo kuphuhliso lolimo, kuyimfuneko ukuba babe nelungelo kwiinkonzo zokuxhasa. Kanti amava avela e-Afrika abonise ukuba oku akufanelekanga kwenziwe kulungiselelwe injongo ethile nakwisiseko sokucalulana.Uphengululo nalo lubonise ukuba iinkonzo zokuxhasa kwigcuntswana lamafama asemancinci naphakathi fanele lingohlulwa kulawo anikezwa kakhulu kushishino lamafama. Ngoko ke, umceli mngeni wokuqala kukuphucula nokwandisa iinkonzo zokuxhasa ezikhoyo ukuhlangabezana neemfuno zawo onke amafama. Le nto ibandakanya ukuqhubekeka koluhlu lwemisebenzi eqhubekekayo njengokomeleza inkonzo zokuhambisa amaziko ophengululo, iinkonzo zemali, ilungelo lemarike nophuhliso, uqeqesho nophuhliso lobuchule kunye namaSebe amaPhondo ezoLimo.
Umceli mngeni wesibini kukunikeza inkxaso kumafama amatsha ekujoliswe kuwo. Amanyathelo okuqala amathathu angundoqo aza kwamkelwa kule ntlonelo:
Ulungiselelo lokuxhasa indawo yokuhlala kudala kumafama ancedakala kwimbuyekezo yobuyiselo ngokutsha kwemihlaba, ukuphindwa yabiwe nokubuyiselwa ngokutsha kwengqesho. Uhlaliwo lwemihlaba kudala kude kube ngoku lufuna intsebenziswano engcono kuqala phakathi kweSebe loLimo neMicimbi yezeMihlaba, phakathi kwezwelonke nooRhulumente bamaPhondo, kwakunye nabasemagunyeni ekuhlaleni nemibutho yamafama namashishini olimo.
Ukuchongwa kwamafama amatsha kumaqela ngokwembali ayesakujongelwa phantsi afumene ilungelo emhlabeni ngokuwuthenga bucala, ukuwurhafa, imiyolelo njl-njl. Iimfuno zokuvavanya ukuzinzisa iimfuno zabo ngokwamalungelo kwiinkonzo zokuxhasa ezizakuqhutywa, neendawo ngokwejografi neentlobo zenkonzo apho iimfuno zabo zizezona zinkulu kuza kujongwa kuzo ukulungiselela inkonzo zokuxhasa khethekileyo.
Ukuqalisa ukwenza inguqulelo yezintlu zenkqubo zophuhliso usenzela amafama kumhlaba wawo onke. Ugxinisiso luyakuba sekusombululeni iindawo ezinegxaki nakumanqanaba ukuncedisa la mafama ukuba abe ngabavelisi abanempumelelo kwixesha elifutshane. Oku kuza kufuna ilungelo kwimarike, uqeqesho, ubuyiselo ngokutsha kwingqesho, amaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza neenkonzo zokuxhasa ekujongwe kuzo. Izintlu zenkqubo ngokusebenzisana nemibutho yempahla zorhwebo, amashishini olimo nomanyano lwamashishini iza kuqalwa ukunika inkuthazo elungileyo ukuqinisekisa intatho nxaxheba yawo.
Abathelelanisi abazintloko kwicandelo fanele bazinikele ekugqaliseleni ingqalelo yabo kwezi zintlu zenkqubo zokuxhasa amafama ukwakha ubuthina/ thina/ wethu obubandakanyiweyo ukuziihelaniseni ulimo, phakathi kwabanye, ngokuphucula izintlu zenkqubo zomahlulelane, ngokomsebenzi wemihlangano yophambo nendibano zakunye kwezi ndawo zizodwa zilandelayo:
Ukuphucula ilungelo lemarike nokususwa kwemiqobo yemarike kubangeni abatsha
Ukwandisa utshintsho kulwazi ngobugcisa jikelele kumafama amatsha ngokusebenzisa amaziko enkxaso kumanqanaba asekuhlaleni
Ukuzalisekisa uyilo lophuhliso lobutyebi bomntu, olubandakanya uphuhliso lwabarhwebi abaselula neenkqubo zexeshana zabacebisi
Ukuphuculwa kwelungelo ibe luluhlu olubanzi lweenkonzo zemali emaphandleni agqithe uluhlu lwenkqubo noyilo oluzama ukufumana abantu abafuna uncedo oanye ingcebiso kunokuba balindele abo Bantu ukuba beze bacele uncedo nokusebenza kwamaziko ezemali emaphandleni
Ukuphucula ugqaliselo, intsebenziswano nokusebenzisana phakathi kwamaziko kaRhulumente, ulimo olulungiselelweyo, imibutho engengomibutho kaRhulumente namadlelana abemi besixeko abandakanywe nezintlu zenkqubo zophuhliso zamafama kwindawo zembutho kwilizwe lonke, nakwinqanaba lamaphondo nasekuhlaleni. Iindawo zembutho ezinjalo zingasetyenziswa ukuchonga iimfuno neezintlu zenkqubo ezifaneelkileyo ezifanele ukufumana uhoyo kuqala, ukuxoxwa zisombulule iindawo ezizingxaki ngezintlu zenkqubo ezikhoyo, zihlole imfuno ukwenzela inkuthazo nomahlulelane babucala bakawonke wonke ukuphucula ukuba nokuphila kwezintlu zenkqubo nokwenza izinto ezifakwa phakathi ngembeko kwimigaqo -nkqubo nakwizixhobo zomgaqo -nkqubo .
Ukuphucula ukuba nako nokusebenza kokwandiswa kwabaqeshwa kwicandelo labucala nakwiSebe lezoLimo lamaPhondo.
Ukwandiswa kothatho nxaxheba kwezolimo kuza kuxhaswa zizintlu zenkqubo ukuncedisa abangeni abatsha nokufuya nokulima kwamaziko akhoyo asebenzayo ukuze umbuso ube nokusebenza. Imizekelo iquka ukuxhaswa kokubiyelwa, amatanki ediphu, iikhonto, imisebenzi yolondolozo lomhlaba, ukunikeza imali kuthengiso lwemihlambi nemingxuma yezitsala -manzi.
Isenzo esiqokeleleneyo singqinelana nendlela yokuqiqisa ngendlela ezininzi ukugunyazisa amafama. Ngokusebenza kunye, amafama achonga iimfuno zamalungu aqinise iimbango zawo, ingqokelela yamandla oqoqosho abo nokucacisa imbangi zokungaphumeleli kwabo kwimarike. URhulumente uza kuxhasa imibutho yamafama ukwakha umbilini wawo nokuphuhlisa iindlela zokunxibelelana kwangaphakathi. Kule nyewe umahlulelane owomeleleyo phakathi kwe-NAFU ne-Agri SA uza kukhuthazwa njengengqwelo enamandla ukugunyazisa onke amafama.
Iimanyano zamashishini olimo eMzantsi Afrika lulakhiwo olubalulekileyo ukuxhasa amafama amatsha. Iimanyano zamashishini ezikhoyo zingadlala indima ebalulekileyo kakhulu, kodwa uzinziso lweemanyano zamashishini kumabandla asemaphandleni ahlwempuzekileyo fanele nawo akhuthazwe. Imizamo ekuqalwe ngayo kule nyewe ayiphumelelanga ngenxa yemikhwa esesikweni yobuhlwempu nenqobo ezisemgangathweni phakathi kwamalungu nabalawuli kananjalo ngenxa yokuswela ingqondo yokulawula nobuchule, ibangela ubuhlwempu bokuziqhelanisa kumashishini. Imilinganiselo emitsha ukuqalisa uphuhliso lweemanyano zamashishini ngokwakhana ngenqobo ezisemgangathweni nokuthembeka kwemilinganiselo yenkxaso mali ezakuthatyathwa.
Kukho ukuswela jikelele kumaziko akhoyo khon'ukuze umbuso usebenze kwiindawo ezazisakuba ngamaphandle azimeleyo, ekubeni izimemo zisiba ninzi ukuphucula nokugcina kwiindawo ezazisakuba ngamaphandle abamhlophe. Oku kunesiphumo sokwenza ezindawo kungabikho khuphiswano. Ukwenzela ukukwazi ukuchaza oku kungalingani kwamaziko akhoyo ukuze umbuso usebenze nezi zimemo ukuphucula amalungiselelo enkonzo, amaSebe oLimo amaPhondo namagunya asekuhlaleni azakucelwa ukuba aphinde abone izithuba kumaziko akhoyo ukuze umbuso usebenze nokuqinisekisa ukuba uludwe olulungeleleneyo luyanikezwa kuYilo loPhuhliso olumanyeneyo kusenzelwa uphuhliso lwamaziko akhoyo ukuze umbuso usebenze. Oku kuza kubandakanya ukuba kunikelwe ingqalelo kwiidolophu zasemaphandleni nakumaziko enkonzo. ULimo luza kubandakanywa koluqgaliselo lokuchongwa okokuqala kwendibano -malungu zasekuhlaleni.
Ufuyo nokulima kwelixesha langoku lutshintshile ngenxa yoxinzelelo lwezoqoqosho. Amafama asebenzisa ulinganiso lwendleko zoqoqosho njengokutshintsha, ukwandisa nokongeza ixabiso njengeendlela ukuchaza ukwehla kwengeniso yomahluko phakathi kwexabiso lokuthenga nelokuthengisa. Ezi ziphambo zidla ngokuquka utshintsho lube kwimisebenzi emikhulu. Ukutshintsha kwendalo yokufuya nokulima ikwathetha ukuba kukho ukungathandabuzeki kwesithintelo songeniso kwabaninzi abaqala ukungena abanganakho ukufuya nokulima. Ukucacisa le miceli mngeni yoqoqosho, imilinganiselo emitsha yokwenza inguqulelo iza kuyilwa ukuyenza ibe nokufikelela ebantwini khon'ukuze bangenele ushishino phantsi kweemeko ezikhoyo.
Nangona iindima eziliqela ziphawulelwe uRhulumente kwilungelo nophambo lothatho nxaxheba, kubalulekile ukuqaphela ukuba icandelo labucala -liquka ushishino lolimo, amafama, umanyano lwamashishini,imibutho yamafama -linendawo ebaluleke kakhuluekufuneka liyidlale ekukhuthazeni ugunyaziso nothatho nxaxheba. Kungoku nje ingxamisekile yaye iyafuneka kuba icandelo labucala lithathele phezulu lo mceli mngeni wokugunyazisa nokuphucula ubulungisa. Inkuthazo iza kuphuhliswa ukuqinisekisa ukubandakanyeka kwecandelo labucala kuphuhliso lolimo nakwiinkqubo zogunyaziso.
Injongo yoluphambo kukwandisa ingeniso ngokuthi kugcinwe ukhuphiswano lelizwe jikelele kwicandelo lolimo oluthi lubonelelwe ngezinto ezifakwa ngaphakathi, imveliso yokuqala, inkqubo zokulima, namashishini okhenketho lolimo. Iimeko ezintandathu zimisela zakhe okusingqongileyo apho icandelo likhuphisanayo liphucule ulwakhiwo loncedo lokhuphiswano. Ezi zezi:
Iimeko zezinto ezinesiphumo
Iimeko eziyimfuneko
Uluvo lukaRhulumente nomgaqo -nkqubo
Indima yethuba
Imeko nganye kwezi kungoku nje ichaziwe ngemisebenzi ethile yokuphamba ukuphucula ukhuphiswano kumashishini.
IIMEKO ZEZINTO EZINESIPHUMO
Iimeko zezinto ezinesiphumo zibhekiselele kwimeko zemveliso, ukufumaneka nempawu zobutyebi bendalo, inqanaba lamaxabiso ezinto ezifakwa phakathi ezinjengokusebenza, idizile, amayeza okubulala izitshabalalisi, izixhobo, ulwazi namaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza. Ezi meko ziyimfuneko kwicandelo ukwenzela ukhuphiswano nokuzuza kwilizwe jikelele.
Izifundo zakutsha nje zibonise ukuba iimeko zezinto ezinesiphumo eMzantsi Afrika zinyanzela ukhuphiswano kwezolimo nakwicandelo lenkqubo zolimo. Eyona nto ibalulekileyo kule nyewe ngamaxabiso ezinto ezifakwa phakathi, imveliso yesiseko sobutyebi bendalo, ixabiso nempawu zabasebenzi abangena buchule, impawu zabasebenzi abanobuchule, iimpawu zolawulo ezimanyana nokuqesha nokulawula umsebenzi, impawu zamaziko akhoyo ukuze umbuso usebenze, ixabiso lemali nexabiso nokufumaneka kolwazi ngobugcisa jikelele.
Xa uthelekisa neemveliso zenkozo ezinkulu zehlabathi ezinjenge-US, i -EU, i -Argentina neBrazil, uMzantsi Afrika unomhlaba onokubanakho osezantsi, owomileyo nonemozulu eguquguqukayo, kunye nokuxabisa okuphezulu koqoqosho. Ezi meko zenza kube nzima kakhulu kulimo laseMzantsi Afrika ukukhuphisana nala mazwe. Ngoko ke, ukwenzela babenokukhuphisana, amalungelo okuthenga agqutyiweyokumafama ekungabikhoni kwenkxaso yombuso iza kuba nokusebenza ngakumbi inciphise amaxabiso emveliso ingakumbi ngokusebenzisa izinto ezifakwa phakathi kambalwa zisebenze ngakumbi.
Amafama amaninzi namashishini olimo aphumelele ekuzalisekiseni izintlu zenkqubo zokuqoqosha, ukuthoba amaxabiso, ukuphucula ulawulo lomsebenzi nokusebenzisa amaxabiso njengelungu lophambo ukunciphisa imveliso yamaxabiso. Kanti, oku kunikeza kuphela inxalenye nempendulo zexeshana kumafama amaninzi amancinci naphakathi ngobukhulu nemigudu yamashishini olimo . Izintlu zenkqubo zikaRhulumente ezingquzulanayo ekuthobeni amaxabiso xa ewonke emveliso ngako oko ayafuneka ukwenzela abe lilungu elibalulekileyo lophambo lokukhuphisana.
Ezinye zezinto ezibalulekileyo zizibaso, uthutho namaxabiso emali. Amaxabiso othutho aphenjelelwa ikakhulu kukungalingani nokuhlwempuzeka kolawulo lothutho kumaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza. Imizekelo yezi zinto ibandakanya ukungafumaneki kwamakhareji ukuthutha izambuku, ukuswela ukhuphiswano langaphakathi eziporweni nakwinkonzo zezibuko ezibangela ukungathembeki neenkonzo eziduru, ezinyiniweyo nezinendleko yentlawulelo yothutho yomoya kulungiselelwa imveliso yolimo, ezonakalisiweyo nendlela zikazwelonke ezingonelanga zamaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza kunye nonxibelelwano oluhlwempuzekileyo lwamaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza. Ezi zinto zinesiphumo zizodwa zenza amaxabiso emveliso kulimo kwizwekazi lase -Afrika amaxesha amane abe duru kakhulu kunase -Asia, e -Amerika naseYurophu.
URhulumente unendima ebaluleke kakhulu ekuchazeni le micimbi. Kude kube lapha, Izintlu ezilandelayo ziza kuthathelwa ingqiqo:
Ukuncitshiswa ngokungaphaya kwirhafu nakwimisebenzi kwidizile nakwezinye izinto ezifakwa phakathi
Ulungelelwaniso olukhuthazayo kulakhiwo lukaRhulumente ukunciphisa amaxabiso okutshintshela kwimveliso ezikhuphisanayo
Ukwenziwa kwenguqulelo ekunikeni izinto zokusebenza imali ukunceda amafama amatsha nasele ekhona alawule isiphumo senzala esiphezulu kuhanjiso lwemali
Ukuphindwa kujongwe iimfuno zothuthu zenkasayiya ngokwazi ukuba umgaqo-nkqubo wezolimo ezindleleni ukuya kowezenkasayiya.
Ukuzalisekisa "umbono nomgaqo wokuziphatha wobudlelane basemsebenzini kwezoLimo" oqulunkqwe lulimo olulungisiweyo, yimibutho yabasebenzi neSebe lezemiSebenzi, kwakunye nemarike yemisebenzi elungisiweyo.
IIMEKO EZIBANGAYO
Ubukhulu, ukukhula nokwakhiwa kwemarike zasekhaya kudlala indima ebalulekileyo ekwenzeni ukhuphiswano lehlabathi kwezoshishino. Ukhuphiswano lwasekhaya olomeleleyo lubalulekile yaye kukwiimeko ezinqabileyo kuphela apho ushishino lungenakukhuphisana kwimarike zasekhaya ezizezazo ezibya zikhuphisane kwihlabathi. Ukuba isantya soqoqosho lukhula ngokucothayo kunendlela isantya ebesinokukhula ngayo, ubukhulu bemarike yoMzantsi Afrika nokukhula kwesantya okucothayo kokutya nemveliso yosinga ziza kuthintela ukhuphiswano lolimo. Ngoko ke, Inqobo yokubaluleka ekuphuhliseni imarike zasekuhlaleni ezibangayo, ezibandakanya kodwa zinganyinwananga ekukhuthazeni iimarike ezisemagolonxeni nokukhuthaza ukhenketho kwezolimo namashishini asezilalini angengowakufuya nakulima kunye nemisebenzi.
Amathuba emarike asoloko engaphuhliswa esenziwa kukunqaba kolwazi. Ubulunga, ukufumaneka nexabiso lolwazi lemarike lukhathaza ngondileko ukhuphiswano lwamashishini amaninzi kwindawo zokutya kolimo. Ngaphandle kokuxhomekeka nexesha lolwazi, ukuphuhliswa kweemarike zasekuhlaleni ezintsha zicotha kakhulu. Ekucaciseni ezi nzima olu luhlu lwenkqubo lulandelayo luzakucingwa:
Isixokelelwano sengqiqo yeshishini sokuqala ulimo necandelo leshishini ngolimo eliza kunika ulwazi olubalulekileyo kwizigqibo zoshishino nakuphuhliso lwemarike
Uqhubekeko lokuphucula umsebenzi wokuqokelela amanani ento ethile kwiSebe loLimo ngokusebenzisana noshishino neNgqokelela yamanani ento ethile eMzantsi Afrika.
Ukuphuhliswa kwamashishini asekuhlaleni amatsha ngenkqubo yofukamiso kwimimandla esemaphandleni.
AMASHISHINI ANXULUMENEYO
Ubukho bamashishini axhobisayo ngokukhuphisana elizweni jikelele, anjengamashishini angena entweni, amaziko emali, amaziko ophando, iinkampani zothutho, abaxhobisi bokupakisha izixhobo, kunye nabaxhobisi bokuba ngamancedo anjengombane namanzi wona anempembelelo kukhuphiswano lwecandelo lolimo.
Ukwandiswa kozikiso-ngqondo kwimarike phakathi kwabaxhobisi bezinto ezifakwa phakathi noomabeli kwakunye nokwandiswa kolawulo zindibano zabarhwebi abaqhuba amashishini kazwelonke amaninzi angathi achaphazele ngokuchaseneyo nokhuphiswano lwecandelo lolimo. Amandla ezindibano zabarhwebi abaqhuba amashishini nokusalela kokhuphiswano ngaphakathi kwicandelo kungakhokelela kumaxabiso ezinto afakwa ngaphakathi aphezulu. Kule nyewe uRhulumente uza kujonga imisebenzi yokhuphiswano kulimo olufakwe into ngaphakathi nakumashishini abelanayo kwakunye, nalapho kuyimfuneko, kujongwe kwakho amanqanaba oluhlu lwamaxabiso okanyekunyanzeliswe umThetho woKhuphiswano.
Iziqalelo zokuvulwa kolimo lokuqala olunakho ukukhulisa lusuka kwinto yokuba amaxabiso abavelisi beemveliso zokuqala bathanda iinkozo neembewu ze-oyile ezandisa ngokucothayo kunamaxabiso azo afakwa ngamaxesha. Umsebenzi wabavelisi kukwandisa imveliso yabo ngenkuthalo ngokusebenzisa ingqesho kakhulu yezinto ezifakwa phakathi nobuchule bokuvelisa. Le nto ithetha ukuba oyena ndoqo kwimveliso ezisebenzayo ngaphezulu nokuphuculwa kokhuphiswano kuhleli kubukho bokhuphiswano oluninzi lwezinto ezifakwayo nokusetyenziswa kolwazi ngobugcisa jikelele kwimveliso ephuculweyo, ukwandiswa kokusebenza kuxhomekeke ekusetyenzisweni kolwazi ngobugcisa jikelele obuphuculweyo. Uphando ngolimo, uqeqesho nokwandiswa kwamaziko kuyinqobo yolinganiso kwelicandelo. Amaziko emali alunxibelelwano olubaluleke gqitha ekuqinisekiseni ukhuphiswano kwicandelo. Amafama arhwebayo adla ngokuphathwa kakuhle ziibhanki zorhwebo kwakunye neBhanki yoMhlaba. La maziko, ukanti, anethuba elinyiniweyo lokucebisa endaweni yokulinda abo bantu ukuba beze bacele uncedo neenkonzo kumabandla ahlwempuzekileyo. Ukudlulela, amafama amaninzi asakhulayo awabandakanywanga kwinkonzo ezininzi zezimali, ngenxa yengozi ephezulu yokubona ecaleni eqwalaselweyo, ebandakanywa phakathi kwezinye, ukuswela ukuvelisa kwelinye isebe lomnombo omnye. Iinzame zokuphuhlisa amabambela enza inguqulelo zokuvelisa kwelinye isebe lomnombo omnye zisenokukhuthazwa. Ukuzinziswa kwamaziko asekuhlaleni nawemalana ezincinane abandakanya inkonzo ezisebenzisana ngezimali kunye neebhanki zeedolophana, nazo ziyakuphuhliswa.
UKUXHOBISA NGAMATYATHANGA OKWENZA
Iimeko ezilawula iifama namashishini olimo ukuba akhiwe njani, alungiselelwe yaye alawulwa, nobume bosukuzwano basekhaya, bunesiphumo esibalulekileyo kukhuphiswano leli candela. Ukhuphiswano oluvakalayo kokusingqongileyo kwicandelo ngokusebenzisa isicelo somgaqo-nkqubo wokhuphiswano, ulawulo olululo lamashishini nobuchule funeka buqinisekiswe. Ulawulo lamafama olunamandla okwenza namandla emarike yabathengi zizinto ezibaluleke kakhulu kwimpumelelo yokhuphiswano yecandelo lolimo -lokutya. Amatyathanga okuthengisa ngemiyinge emincinci ibuye yanda yanamandla amangalisayo kuthethathethwano nasekuchazeni amaxabiso abavelisi basekuhlaleni nabamanye amazwe. Ngenxa yoko, amafama anesithintelo kuthethathethwano ngamaxabiso. Ukuphucula amandla esigqibo samafama, kuye kwabaluleka ukwenza ulwahlulelwano nokuthembana okumileyo lonxibelelwano phakathi kwabadlali abaphambili kwityathanga elixhobisayo nokuphucula unxibelelwano letyathanga elixhobisayo ukuvumela amathuba okongeza ukuxabiseka. Imilinganiselo izakuthatyathwa ukukhuthaza uphuhliso lolwahlulelwano kwityathanga lokuxhobisa lokhuphiswano ngaphakathi kwamaqela anempahla yorhwebo azintloko.
Impembelelo kaRhulumente ingakha okanye ingakhi, ixhomekeke kwimigaqo -nkqubo yakhe, udweliso lwenkqubo nezixokelelwano zokusebenza. Ingqwalasela ibakho kwindawo ezithile kumanyano lolimo lokuba eminye imigaqo -nkqubo yoorhulumente nokuswela ukuzalisekisa okusebenzayo koludwe lweenkqubo zikarhulumente, zizinzima kukhuphiswano lokufuya nokulima noshishino lolimo nokutya. Ekubeni iingqwalasela zahlukile phakathi kwezikhoyo zamafama arhwebayo nasandula ukungena kwicandelo, kukho isivumelwano ukuba ukungoneli nokuqhekeka kwenkonzo ezithile, ulawulo olubhetyebhetye, ukumela nezigqibo ezingatshongo khona zabalawuli nokuzalisekiswa kwezigqibo zabalawuli okucothayo, zizinto ezifuna ukunikwa ingqwalasela ngokukhawuleza. Urhulumente kungoko nje uza kunika ingqwalasela ethile kwiimpucuko kuwo onke amanqanaba okunikezela ngenkonzo.
ULAWULO OLUSENGOZINI
Ulimo ngokwenkcazelo lushishino olujongwe yingozi ngokwenziwa yimozulu eyahluka hlukanayo, izitshabalalisi, izifo neengozi zamaxabiso kwakunye neentlekele zendalo ezifana neembalela nezikhukula. Ngokwemeko yaseMzantsi Afrika, ingculaza, ulwaphulo -mthetho, ukunyuka nokuguquguquka kwenzala yabarhafi, iintlekele zendalo, nokungazinzi kwamaxabiso kubangelwa yimozulu enokuxelwa kwangaphambili, zizinto ezibaluleke gqitha ezo kuba zandisa amaxabiso zenzele ukhuphiswano ubunzima obuntsokothileyo kulimo-lokutya nolwakhiwo.
Uphambo lolawulo olusengozini olusebenzayo yinqobo yokulinganiswa kuphuculo lwezixhobo zolawulo olusengozini ezifana ne-inshorensi yemveliso yezilimo, ukhuselo lwezinto umntu anazo ezinokuthengiselwa ukuhlawulwa kwamatyala ache nemarike ezizayo zolimo. Elinye ilungu lophambo lolawulo olusengozini olubanzi sisixokelelwano sokulunyukiswa kwangoko esibandakanya indlela efaneleyo nokusetyenziswa ngexesha elililo, ngokuchanekileyo, ngokuphathelele kunye nolwazi olukhululekileyo ngemo yezulu. Xeshikweni le ingekenziwa ngokwaneleyo okwangoku, ulwazi olunjalo ngoku luza kwenziwa lufumaneke ngokwamaziko olwazi asemaphandleni ngokweSixokelelwano soLwazi ngokweJografi yoLimo. Urhulumente uza kuphucula usetyenziso ngokubanzi lwesi sixokelelwano solwazi ngolunye ulwazi olunikezwayo.
Izinto eziqhamka kutsha nje ezifana nenyebethu nekhanali bhanti zigxininise ubaluleko lokusebenzisana nezitshabalalisi, izifo zezilwanyana nezezityalo. Ukulawulwa okungonelanga nesakhelo seziko (umz. Ukwandisa iimfanelo zezizwe, iimfanelo ezahlukeneyo, ingqondo ebuthathaka yemfuyo nokungabikho kwamaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza), kwakunye nokuqhekeka nokungoneliseki yingqondo yokuhlola eshiya eli candela libhentsile.
Inkqubo yakutshanje yokulungiswa ngokutsha kwezityalo nempawu zolawulo kwakunye neenkonzo zemfuyo linqanaba lokuqala elichaza le ngxaki. Le nkqubo iza kuqhubekeka kunye nomgaqo -nkqubo nokucingwa kwakhona ukumiswa komthetho welizwe kulawulo lwezifo zezityalo nezilwanyana. Ukongeza, isibhalo sokuqala somnqophiso esi sebenzisana neengxakeko zeSPS nezityalo kwakunye nezinto zempilo yesilwanyana sicacisiwe, njengoko kuzinziswa umzimba okhuselekileyo wokutya oluzimeleyo ngokwandiswa kwengqondo yokuphucula ulawulo. Xa kujongwa inkqubela phambili yorhwebo yolawulo lolwazelelo kummandla weSADC, uMzantsi Afrika uza kukhokela ekuphuculeni intsebenziswano yommandla kwizinto zeSPS (ukwakha isikhundla, ungqinelwano lwamanqanaba neenkqubo, njl-njl)
Ingozi zamaxabiso ngokwenkcazelo nganye yindawo yemarike yolimo engalawulekiyo. Ukwabelana ngengozi zexabiso ngokusebenzisa iintlobo ntlobo zezixhobo zolawulo oluyingozi oko ukuthi iimarike ezizayo zizakubaluleka kuwo onke amafama. Urhulumente ngokusebenzisana necandelo labucala uza kundulula uqeqesho olubanzi noluhlu lwenkqubo yokuqonda phakathi kwamafama ukukhuthaza ukusetyenziswa kwezixhobo zolawulo olusengozini olunjengemarike zolimo ezizayo. Imarike nolawulo olusengozini lukwancitshiswa ngokulungileyo nangolwazi lexesha elililo lemarike. Apha uRhulumente, ngokwengqondo yamanani akhe aqokelelweyo, asenendima ebalulekileyo ayidlalayo, xeshikweni ezinye iziqalo ezifana nokwakhiwa kutsha nje kwesiXokelelwano seNgqiqo seShishini loLimo naso esiza kukhuthazwa. Le mizamo iza kunika amafama noshishino lolimo kunye nengqiqo yemarike efunekayo ukwenza izigqibo zoshishino oluxeliweyo lunciphise imarike nengozi zexabiso.
Kungoku nje, uMzantsi Afrika awunankxaso yamalungiselelo olimo inikeziweyo yaye akukho zakhiwo zamaziko asebenzayo azinzileyo alungiselela ulawulo lwentlekele. Kolu khanyo, ukwakhiwa kwengqondo yeziko ukuzalisekisa ulawulo lentlekele nokuzinzisa amalungiselelo abanzi ukuhambisana nentlekele ezinjengezikhukula, imililo iimbalela kwicandelo lolimo zisendleleni. Amalungiselelo anjalo angabandakanya amalungiselelo okulinganiswa kwemivuzo nezintlu zenkqubo ze-inshorensi yengozi eyakuyilwa ngothelelwano phakathi kukaRhulumente, amafama ne-inshorensi yabucala yendibano yabarhwebi abaqhuba amashishini.
Okokugqibela, imizamo karhulumente okhoyo ukulawula isifo esikhoyo kwilizwe jikelele ugawulayo, ukulwa nolwaphulo-mthetho, kunye nokuqinisekisa uzinzo lolwandiso loqoqosho luzakunyuswa ukunciphisa ezinye izinto eziyingozi kwelicandelo.
Ukurhwebelana nezizwe
Ukwandisa ukhuphiswano kuxhasa iingxoxo ngemfuneko ukugcina umanyano lwecandelo kuqoqosho lwehlabathi yaye lubonakaliswa kukubanako kwayo ukuthengisa imveliso yayo kwiimarike zehlabathi. Le nto inganegalelo ekukhuleni koqoqosho lubheke phezulu ngokwandisa ukufikeleleka kwimarike.
Iintshukumo zikaRhulumente ukuxhasa amathuba orhwebo zibalulekile, kodwa ziza kufuna ukuxhaswa ngokucaciswa ngokugqithisileyo nangokukhuseleka kulimo lwehlabathi, iimarike kwakunye norhwebo lobuchule bokuphathisana libekwe kwinqanaba apho ulimo laseMzantsi Afrika lunebala lokudlala lezizwe.Ulimo loMzantsi Afrika fanele lumelane nokusingqongileyo olucaciswa kukunyuswa kwenqanaba labatshintshi kulimo, uluhlu lwamaxabiso aphezulu nawenyukayo kwakunye nokuswela ubukrelekrele ngamazwe asele ephuhlile. Iimarike kula mazwe nazo ziphawulwa zizithintelo ezingeloluhlu lwamaxabiso kwiintlobo ntlobo zembonakalo efana nesityalo esintsokothileyo, imilinganiselo yempilo yezilwanyana nabantu. Iinkqubo zasemakhaya nolawulo lwemida alwanelanga ngokupheleleyo ukumelana nokuthengisa impahla kwelinye ilizwe ngamaxabiso aphantsi, izinto ezingeniswe elizweni ngokuchasene nomthetho kwakunye nokwanelisa kokusetyenziswa kweSPS nemilinganiselo yokuvalwa kwamazibuko okungena. Imilinganiselo namanqanaba eSPS yasekuhlaleni kutsha nje ayikhange isigcine isantya esidibene nokukhula kwezinto ezingeniswa elizweni nezithunyelwa kwamanye amazwe, xeshikweni iimbango ngamashishini ngokuhlonipha imicimbi yeSPS idla ngokunganikwa mnqweno walungelo liphambili nguRhulumente okanye phantsi kwamaxesha axatyisiweyo alibazisayo.
Inkcubeko ephumayo ethunyelwa kwelinye ilizwe iswele ngamanye amazwi kodwa indawo ezimbalwa zolimo loMzantsi Afrika nolwakhiwo lwamabhunga athunyelwa kwelinye ilizwe ngolimo kutsha nje kukungeniswa kwezinto ezintsha ngokuthelekisayo noko. Inkxaso ezinikeleyo kwizinto ezithunyelwa kwelinye ilizwe zolimo bezisoloko ziswele oko kwashenxiswa inkuthazo yoyilo lwezinto ezithunyelwa kwelinye ilizwe ngo-1977.
Ngokubalulekileyo, indlela esecaleni yokubanga (o.k.t. ukushenxisa imiqobo yendlela zemarike nokhuphiswano olungalunganga) kwakunye nendlela esecaleni yokuxhobisa (o.k.t. ukuphucula ukuthunywelwa kwezinto kwelinye ilizwe) iyafuneka ukuvuna ngokupheleleyo izinto zoqoqosho eziluncedo kurhwebo lezizwe. Le nto iza kuba phakathi kwezinye izinto ifune okukulandelayo:
Uthabatho nxaxheba olusebenzayo kwiWTO ukuchaza inkxaso nokhuseleko olugqithisileyo nolujijiweyo lolimo lwehlabathi
Amanyathelo okuqala ophuculo lorhwebo nokufana kanye okomeleleyo koMzantsi Afrika (o.k.t. Ngeqhayiya loMzantsi Afrika), amagama ohlobo oluphezulu lobulunga nokuthe ngqo nenkxaso ezinikeleyo yolimo olwenziwa luntsokothe (umz. Uphuculo lwemarike ethumela kwelinye ilizwe elithembisa ngetyala)
Ingcalulo efanelekileyo yexabiso elincedayo lorhwebo elihambisana kwinkqubo yokwakha noku/ okanye egqityiweyo
Umgaqo-nkqubo ocacileyo nolungileyo wokukhusela uluhlu lwamaxabiso ngokuphathelele kwicandelo lolimo, nokwenziwa mfutshane kweenkqubo eziphathelelene noluhlu lwamaxabiso
Intsebenziswano ekudluleni ngaphakathi kumda, umz.iSADC ijonge ekufumaneni ubunzima obuyingqiqo kwinkqubo zokuthumela kwelinye ilizwe, ukwabelana nokurhweba okanye ukunciphisa amaxabiso eyunithi ngokokudityaniswa kwamashishini ngenjongo yokumisa amaxabiso nokwahlulelana ngenzuzo kuzaliso mali ngokunxulumene nophando oluthile kurhwebo
Ukulawulwa kwemida esebenzayo ukuchasana nokungenisa elizweni ngokuchasene nomthetho, imisebenzi yokungenisa elizweni ngobuqhinga kwakunye ukungasetyenziswa kakuhle kweSPS nemilinganiselo kunye nemithetho yemveli yokuvalelwa.Ekuchazeni lemicimbi, uRhulumente sele esenkqubeni yokuphucula inkonzo yohlolo lwakhe, ukwandisa isitafu kwindawo ezisemdeni zokulinda encedisa iSARS ekuqhubeleni phambili ngobuchule bayo emdeni kananjalo. Ukongeza, uRhulumente uza kunyina iindawo ezisemdeni zokulinda ukungenisa kwempahla zolimo ngokwamanani alawulekayo nokuqinisekisa ukuba zonke ziyanxibelelana ngokombane ne -Ofisi eyiNtloko
Komnye umlinganiselo wokuphucula amathuba okurhwebelana nezizwe, kuya kugqaliselwa ngamandla ekuphuculeni ingqondo nokuqondakala kococeko kwimilinganiselo yezityalo okanye uhlaza olucocekileyo. Kule nyewe uRhulumente uza kundulula impembelelo yonxibelelwano lorhwebo olunelungelo eliphambili lokulawula indawo ngokwenza izinto ziqhubeke kunokulinda izinto ziqhubeke wandule ukuphendula ngokuthembisa nangokuzinzisa ulwalamano namagunya eSPS kwinto ekhoyo engundoqo neemarike zokuthumela kwelinye ilizwe anakho ukuqinisekisa imilinganiselo esekelezelwe kwinzululwazi, engqinelana kumanqanaba ezizwe nako kunakanwa ngokufanayo kusetyenzisiweyo. Ngaphezu koko, uRhulumente uza kudibanisa ngokuzibopha noomahlulelane beSADC kwinqanaba eliqalisa amaqela ezizwe ngenjongo yokugcina inokulawulwa kodwa isekelezelwe kumanqanaba ezizwe.
URhulumente uza kuphucula ukuziqhelanisa nokuthumela kwelinye ilizwe aqhubekekise inkqubo ngaphakathi kwecandelo elifanelekileyo ukukhulisa ukhuphiswano kwiimarike zokuthumela kwelinye elizwe ngokweBhunga lokuthumela kwelinye ilizwe neQela elihlangeneyo elisebenzayo
Uluhlu lwenkqubo ukuphucula amathuba okurhwebela amabandla asemaphandleni ahlwempuzekileyo (uluhlu lwenkqubo oluncitshisiweyo olukhokelela kuhlwempuzeko lwezonto ezithunyelwa kwelinye ilizwe).
Ulawulo lobutyebi obugciniweyo
Injongo yolu phambo kukukhulisa iingqondo zamafama ukuba asebenzise ubutyebi ngohlobo olugcinakeleyo nokuqinisekisa usetyenziso oluphaphileyo nolawulo lobutyebi bendalo. Oku kuza kufuna umbono wexesha elide ngenjongo ecacileyo namancedo aza kukhokela oluhlobo lukhoyo lokusebenzisa ubutyebi ukuqinisekisa unikezelo lwabo lwexesha elide. Olu phambo luza kungqubana nokhathalelo lomhlaba, nokuphindwa kwabelwane ngomhlaba, ukusetyenziswa komhlaba kokungqonge idolophu, ukwenza imimandla ephezulu yomhlaba enakho yolimo, ukulondoloza iindawo zomhlaba ezibuthathaka, ukungafani kwebhayoloji nezixokelelwano zamanzi, njl-njl.
Okusentloko kolu phambo, kukulondoloza ukungafani kwibhayoloji yolimo nokuphucula ukusetyenziswa okugciniweyo komhlaba namanzi ngokukhulisa imveliso yesilimo nemfuyo ngokwenza ngokungaphezulu nangaphezulu egcineni izixokelelwano zokufuya nokulima. Uthabatho nxaxheba ngumfama ngoyena ndoqo kwimpumelelo yophambo. Ukongeza, iindlela ezenza inguqulelo ukunxibelelanisa ulawulo lobutyebi bendalo kuluhlu lweenkqubo zokuxhasa lunganikeza indawo yokuphumelela eza kuba nesiphumo esifutshane samancedo oqoqosho kumafama yaye kwangaxesha linye luncedise kwinjongo yexesha elide yokulondoloza isiseko sobutyebi bendalo.
Ukuthotywa kobutyebi bomhlaba namanzi bubangele intsongelo eyingozi elizweni. Uphambo lufuna ukuyilwa ukoyisa onobangela bokuthotywa. Ulwakhiwo lwenkxaso lwamaziko awomeleleyo notshintsho lolwando kwiingqeqesho ezikhoyo kufuyo nolimo ziza kufuneka ukuphucula ukusetyenziswa komhlaba namanzi. Ukwazisa ulomelelo olungaphezulu lesixokelelwano sokufuya nokulima ngokwentsebenziswano elungileyo yesixokelelwano esijikelezayo singenza unikezelo olumandla kule nyewe.
Umhlaba, amanzi neezintlu zenkqubo zolondolozo ziza kugqalisela kwiindawo apho kukho isizathu esivakalayo samathuba empumelelo: apho uxinzelelo loluntu luphezulu, ithuba lamaxabiso omsebenzi esezantsi, ukhuseleko lomhlaba luphezulu, imveliso ngolwazi ngobugcisa jikelele buyafumaneka nalapho kukho indlela kwiimarike, izinto ezifakwa ngaphakathi kwakunye neenkonzo. Njengoko ukuzalisekiswa okuyimpumelelo kweenkonzo zokuxhasa ulimo zingenza unikezelo olunentsingiselo kusetyenziso olugciniweyo nakulawulo lobutyebi bendalo.
Izintlu zenkqubo ezingaphaya eziqwalaselweyo kungoku nje ukuphucula ukugcinwa zezi:
Ukuphuhliswa kophambo lweentlobo zesityalo olugcina nolukhulisa ukungafani ngokwemvelo
Kwincoko yesitu eyonzakalisa iindidi zolimo neentlobo ntlobo zezixokelelwano zoqoqosho olunokwenzeka kufuyo nolimo
Ukuzalisa ngemali kumaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza nakwiinkonzo ukuxhasa ugcino lokusetyenziswa komhlaba
Ukuphuhliswa kokuphamba ngolwazi ngobugcisa jikelele ngebhayoloji ukunceda elona xesha lide lokunceda lingcono loMzantsi Afrika kunye nabantu bawo
Likhuthaza imveliso yezinto ezilinyiweyo ezitiyeni kulungiselelwa impilo nezizathu zenzuzo
Ukubeka imveliso nokugcinwa ngaphakathi kwembono yesixokelelwano sokufuya nokulima. Oku kuxhasa izixokelelwano zemveliso enobuhlobo kokusingqongileyo, zibandakanya imveliso emanyeneyo, ulawulo lwezilimo olumanyeneyo nofuyo nolimo oluphilayo.Izintlu zenkqubo nemisebenzi egqaliselweyo iza kulungelelaniswa yimbono yokukholelwa ukuba yonke into endalweni inxulumene ngenye indlela nemithetho-siseko yolawulo olugciniweyo lobutyebi bendalo.
Imiphambo efezekisiweyo
Iintlobo ngeentlobo zeziqalo zemiphambo ephakathi (o.k.t. ubulungisa, ukhuphiswano nokugcinwa kobutyebi obusebenzisa imiphambo) zingqumlana yaye ziza kunikezela ngaselwakhiweni nasekusebenziseni ukuthembela kulimo. Urhulumente ucinga ukuthembela njengokubalulekileyo kukhuliso oluzayo lweli candela. Ngale nto engqondweni lenxkaso ibalulekileyo ilandelayo neziphambo ezincedayo zichongiwe:
Ulawulo olulungileyo
Ulwazi nokwenza inguqulelo
Intsebenziswano yezizwe
Ukhuseleko nokhuselo
Ezi ziphambo zibalulekile kuba zinika isiseko esiqiqiweyo ngaphandle kwenjongo yophambo lokhuphiswano, ebandakanya negcina ulimo azizi kuqonda. Ezi ziphambo zizi kunikwa elona lungelo liphambili yaye kungoku nje lixoxiwe ngenkcukacha ezingaphaya.
Ulawulo olulungileyo
Umthetho -siseko wolawulo olulungileyo lunxibelelwano olukhoyo jikelele eliphetheyo kulo lonke uyilo lophambo. Ayisebenzi kuphela kuRhulumente kodwa kubo bonke abanye abadlali abanendima kwicandelo. Phakathi kuRhulumente isakhelo senkqubo sokwakha ulawulo olulungileyo olucacileyo, oluphuma kumthengi necandelo likawonke wonke lolimo olucacileyo luza kuba yeyona ndawo iphambili ukuqinisekisa isiseko esivakalayo sokufumana injongo yokuphamba.
Elona lungu lingundoqo lokuphamba lolawulo olulungileyo iza kuba lulwalamano. Endaweni yokuqala uRhulumente uza kuphuhlisa isakhelo senkqubo esenzela ulwalamano phakathi kukawonke wonke necandelo labucala kunye neeNGO ukunika intsebenziswano kwiziqalo eziphakathi zokuphamba kwicandelo, ukutsho oko ubulungisa, ukhuphiswano nokugcina. Esi sakhelo senkqubo siza kubandakanya oku kulandelayo:
Imithetho yokuziphatha yolawulo olunentsebenziswano phakathi nangaphakathi kwemida yamasebe karhulumente
Amanqanaba enkonzo zothutho asendleleni nomgaqo -nkqubo wenkonzo zothutho kaRhulumente bakaBatho Pele
Izigqibo zothelelwano phakathi kukaRhulumente namaqela empahla yorhwebo nemibutho yamafama
Isahluko kuYilo loPhuhliso olumanyeneyo olukhokela uRhulumente waseKuhlaleni kwizinto zokuphamba ezinxulumene kulimo
Umntu onenxaxheba kwishishini elithile uyavumelana phakathi koRhulumente nezinto ezikhoyo zikawonke wonke ezifana neBhunga loRhwebo loLimo leSizwe, iBhunga loPhando loLimo, neBhanki yoMhlaba
Izigqibo zenkonzo yokuhambisa phakathi koorhulumente bamaphondo nezinto ezikhoyo zikawonke wonke zesizwe
Ingqondo karhulumente weSizwe elwakhiweni lwezintlu zenkqubo ukuxhasa izinto ezikhoyo zikawonke wonke, urhulumente wamaphondo nowasekuhlaleni.
Iimpawu nenkuthalo yeenkonzo zokuhambisa nguRhulumente ziza kubaluleka ekuzuzeni injongo yecandelo lolimo elimelwe ngamandla. Iinkonzo ezithile zikaRhulumente nemigaqo-nkqubo nazo zibalulekile ukuphucula ukhuphiswano kwicandelo. Imizekelo ngummiselo wesakhelo senkqubo ovakalayo nosebenzayo kwakunye nolawulo olusebenzayo jikelele. Ngenxa yesisizathu imithetho yokuziphatha yenkonzo entsha yohambiso iza kuqulunqwa ukukwenzela kwandiswe ukuphendula nokumela kwabo bonke abanikeli benkonzo zikawonke wonke nezabucala kumafama nakwimfuno zamashishini olimo. Ixabiso leenkonzo ezithunyelwa ngaphandle nalo liza kucaciswa. Ukwandiswa kwinkuthalo nobumvoco buza kufunyanwa ngokwabela abaphantsi amagunya, ukuvumelana nokwabelana ngamaxabiso ukulungiselela iinkonzo. Ugqaliselo oluthile kude kuzo kuba ngoku luza kunikwa koku kulandelayo:
Ukukhetha izinto ezikhoyo ekuhlaleni ukuzuza iimfanelo zokwabela abaphantsi amagunya
Ukwakhela okunxulumene nomthetho nesigqibo esisiseko ukwenzela ukugunyazisa abanye kwiimfuneko nasekuveleni kwengxowa-mali
Ukucacisa "imithetho yomdlalo" weziko
Ukulungisa amanqanaba amagama okukhangela kulungiselelwa izigqibo zezinto ezikhoyo
Ukuzinzisa inqanaba lesigqibo nenkqubo zokufumana
Ukuzinzisa umthetho -siseko wokuba umthathi nxaxheba ngamnye funeka encedisile ngokona kulunga enkqubeni
Enye injongo yokuphamba yolawulo olulungileyo kukubeka uRhulumente njengomthelelanisi othembekileyo, ongaguquguqiyo nonemigaqo -nkqubo nezintlu zenkqubo enokuxelwa kwangaphambili eqinisekisa amancedo angawona alungileyo okuhambisa kwezolimo. Intshukumo ezithile eziza kuzalisekiswa ukuza kuthi ga ngoku ziza kubandakanya okukulandelayo:
Ukuphindwa kuyilwe iMinMec iyilelwe kwiBhunga labaPhathiswa bezoLimo ukukhomba abalawuli bemisebenzi karhulumente ekuphumezeni injongo yophambo lwecandelo lolimo elizweni
Ukuphindwa kuyilwe iKomiti yorhulumente omanyeneyo kwezoLimo njengeKomiti yoLawulo loLimo.
Injongo yokugqibela yokuphamba yolawulo olulungileyo kukwakha indlela emanyeneyo nesisixokelelwano ukuchonga, ukulawula nokwabelana ngokuqonda ulimo nangolwazi lwezinto umntu anazo kwicandelo likawonke wonke. Iinkangeleko ezingundoqo ziza kubandakanya ukuphuhliswa kwesikhokelo, isakhelo senkqubo yeziko kwakunye neenkqubo zolwazi lokulawula kwezolimo.
Umthetho wokuziphatha wentsebenziswano yolawulo lukarhulumente omanyeneyo luza, phakathi kwabanye, kuphakamisa isakhelo senkqubo yowiso-mithetho ukulungiselela unxibelelwano lukarhulumente omanyeneyo kwezolimo; cacisa indima kwakunye neemfanelo phakathi kwamasebe ezolimo esizwe nawamaphondo kwakunye norhulumente wasekuhlaleni; zinzisa isakhelo senkqubo ukukhokela nokulawula ingxelo ecacileyo, ulinganiso, uzalisekiso, ukongamela nokuvavanywa kwemigaqo -nkqubo nezintlu zenkqubo; zinzisa isakhelo senkqubo sentsebenziswano emanyeneyo yenkcitho noyilo loqingqo -mali; Phakamisa isixokelelwano solawulo solwazi; Phakamisa isakhelo senkqubo nezithethe namanqanaba kuyilo lokuphuhlisa ubutyebi boluntu nasekuzalisekiseni; Yenza kubelula iziko lwengqiqo eyakhiwayo yeePDA noorhulumente basekuhlaleni.
Imithetho yokuziphathayamabandla kawonke wonke abucala olwalamano, kwelinye icala, aza kugqalisela ekuqinisekiseni ukuba iqabane ngalinye elithanda ukuhlala nabanye elibandakanyekayo kule nkqubo likhuthazwa ukuba linikeze ngento. Imithetho yokuziphatha iza kuphindwa kwakho iqinisekise ukuba amaqabane athanda ukuhlala nabanye ayakhuthazwa ukuba adlale indima ephambili kwindawo eziluncedo ezizezabo ezinxulumene nothelekiso. Kude kube lapha, uRhulumente uza kufikelela kuzo zonke iindawo zikawonke wonke ezilungileyo kwakunye neenkonzo ezifana nemigaqo -nkqubo, uwiso -mthetho, imimiselo, amaziko akhoyo kawonke wonke ukuze umbuso ube nokusebenza kwakunye neenkonzo. Endaweni yayo, amashishini namafama aza kulindeleka ukuba anikele kuphuhliso nakumashishini asebenzayo kwakunye nemibutho emelweyo nokukhupha imidla yabo kuRhulumente. Indibano ezimanyeneyo nazo zicingelwa phakathi koRhulumente, amashishini namafama apho lilinye lingenakho ukuthabatha ishishini lilodwa. Ezinye zezindawo ngokwasembuzweni zibandakanya uphuhliso lobutyebi boluntu, ulungiselelo lokwandiswa kweenkonzo, ukwakhiwa nokuphuhliswa kwemibutho yamafama, nophando kwakunye nokutshintshwa kolwazi ngobugcisa jikelele.
Okokugqibela, uRhulumente ukwiphulo lokuzinzisa isakhelo senkqubo yenkonzo yamanqanaba ohambiso, aza kwenziwa aziwe kumaqabane athanda ukuhlala nabanye nesizwe siphela. Ngokomgaqo -nkqubo weBatho Pele kwinkonzo yohambiso, injongo yenkonzo yamanqanaba ohambiso kukwenza abe nako amaqabane athanda ukuhlala nabanye nowonke wonke ukubamba uRhulumente acacisele iinkonzo ezizinikele ngokwazo ekuzinikezeleni nakwiqondo lokuthembisa ubulunga bamanqanaba.
Uphuhliso lwamaphandle olumanyeneyo nolugciniweyo
Umbono wokuphamba kukuba uyilo lecandelo lithathe i -ISRDS ekuphuculeni ezindawo zilandelayo ezibalulekileyo kulimo:
Uphuhliso loqoqosho lwasekuhlaleni olunengqalelo ethile egqalisele kwidolophu zasemaphandleni, amaziko enkonzo needolophana
Ukomeleza ukubona ecaleni nendima yolimo kwakunye nenkqubo yamashishini anxulumeneyo oYilo loPhuhliso oluManyeneyo amagunya awodwa amaphandle asekuhlaleni
Ingqalelo eyodwa enikwa ukuphucula ukudala inzuzo nemisebenzi yempiliso eyenziwa ngabafazi, ulutsha kwakunye nabakhubazekileyo abathe kwasekuqaleni babekelwa ukukhawulelana neemfuno zentsapho ezihlwempuzekileyo kunye neemfuneko zemarike yasekuhlaleni
Uphuhliso lwendibano -malungu asemaphandleni
Uyilo lokuhlalisana emaphandleni ukuhlalisa imifuziselo yabahlali abatsha abajikelezayo oko kwasuswa ukuhlaliswa ngokwemithetho yengcinezelo nokuzalwa kwedemokrasi ngo-1994.
Inkxaso karhulumente eyomeleleyo nezinikele ekuphumezeni ukuzalisekisa uPhambo lokuPhuhlisa amaPhandle aManyeneyo naGciniweyo [ISRDS] ibalulekile kwimpumelelo yoyilo lwelicandelo. Uphambo luza kunceda abahlwemuzekileyo emaphandleni jikelele, kodwa imizamo ethile iza kwenziwa ukuzama ukufumana abafazi, ulutsha nabakhubazekileyo. Icandelo lolimo elinempumelelo liza kwenza ilungu elibalulekileyo lophuhliso olusemaphandleni olumanyeneyo nolugciniweyo nangokuphendulelekileyo.
Uqoqosho lwehlabathi lutshintshwa ngokukhawuleza lutshintshelwa kulwazi nakuqoqosho lothungelwano. Kweli hlabathi, ukusika umqukumbelo wongeniso lwezinto ezintsha nowolwazi kubalulekile kukhuphiswano olugciniweyo nolunenzuzo. Kungenxa yezi zizathu ukuba amaqabane ophambo abeke inzululwazi nolwazi ngobugcisa jikelele njengokubaluleka kophambo olufezekisayo. Eyona njongo yolu phambo kukwandisa imibono nengqondo zokwenza inguqulelo zabadlali abanendima badibanise ezi kwindawo yemarike zangomso.
Le nto fanele ikhokele ekwandisweni kozaliso-mali nasekusetyenzisweni kwezona ziqhubekileyo nakwimveliso yakutsha nje ephuma kuphando, uqeqesho nezixokelelwano ezandisiweyo. Ngokuzalisekisa olu phambo, icandelo lizama ukusebenzisa uphando olusekuqaleni nezintlu zenkqubo yemfundo ezifanelekileyo ukuphucula ulwazi ngobugcisa jikelele obutsha nobuphambiweyo obubalulekileyo, [ulwazi ngobugcisa jikelele bebhayoliji, ulwazi, noqhagamshelwano] noluhlu lolwazi ngobugcisa obengeza ixabiso ekucudiseni ixabiso langomso. Le yamva iza kukhuthaza ukhuphiswano olugciniweyo lwemveliso yoMzantsi Afrika kwiimarike zehlabathi zincedise ukuhlangabezana neemfuno ezikhuselayo ezingqongqo zokutya ezifakwe ngamazwe asemNtla.
Ezinzisa isiXokelelwano soPhando kuLimo lukaSizwe ukumanyana, ukusebenzisana nokunxulumana kophando lolimo namashishini nemibutho yabaphandibezolimo bezizwe neenkonzo ezandisiweyo
Funeka kuphindwe kuvavanywe isiseko sokunikisa ngemali ukuphucula ulwalamano phakathi kwamaziko ophando olimo, idyunivesithi necandelo labucala
Ngaphezu kweminyaka isixokelelwano sophando solimo eMzantsi Afrika sivelise iziphumo ezinika umdla ngaphandle kobumbolo-mbini ethanda amafama amakhulu, yaye nangona kukho ingxoxo ethanda inkxaso engaphaya yalowo "waziwayo ngokuphumelela" . Ulandulo kwishumi leminyaka egqithileyo kuzaliso-mali luphelele kuphando lolimo nakuphuhliso lolwazi ngobugcisa jikelele buthi bungafikeleli kumceli mngeniomiswe nguMongameli wophuhliso lolwazi ngobugcisa jikelele nokwindawo ephezulu kwicandelo njengenkokheli kuqoqosho lasemaphandleni. Urhulumente uza kwandisa unkezelo mali kuphando lolimo ukukhuthaza impucuko eqhubekekayo kukhuphiswano nobunkokheli kulwazi, uqhagamshelwano nakulwazi ngobugcisa jikelele ngebhayoloji obubalulekileyo kulimo lwangomso eMzantsi Afrika.
Ixabiso eliphezulu lokuba nolwazi ngobugcisa jikelele lungoyiswa ngomanyano neR&D kunye namashishini olwazi ngobugcisa jikelele. Indima kaRhulumente ephambili kule nyewe iza kubandakanya:
Ukuqinisekisa ukuba uqoqosho, ekuhlaleni nakokusingqongileyo iziphumo ziyathathelwa ingqalelo kuphuhliso lolwazi ngobugcisa jikelele obutsha
Ukukhuthaza ukuqoqosha kumaziko ngaphakathi kwibandla lophando lolimo apho kuyimfuneko
Ukwenziwa lula kwendlela yokunikwa ubutyebi bemali kumaziko ophando olimo
Ukunikeza inkxaso ukulungiselela unxibelelwano lesigqibo phakathi kwamaziko ophando olimo nemibutho yabameli bamashishini, kwakunye nommandla nezinto ezikhoyo kuphando lolimo lezizwe.
Ukuqukwa konke kwehlabathi kuzise kunye nako uzungulezo ngokokubakho kolwazi oselulungile kunye nolwazi ngobugcisa jikelele, ukwanda kwentshukumo yeempahla, iinkonzo nabantu uwele imida, ukwanda kobutyebi kodwa nelishwa lokwenziwa banzi okuqhubekekayo kwesithuba phakathi kwesityebi nehlwempu.
Ubukhulu boMzantsi Afrika njengomfuziselo wedemokrasi entsha ngobaxo wandise imibango kuyo ngothatho nxaxheba kwizizwe kwiintlobo ngentlobo zendawo yemibutho. Le mibango yenze ubunzima kwisikhundla sayo ukwenza owona msebenzi uthabathekisayo wamathuba wahlangabezana nemiceli mngeni yokuba ngumdlali wehlabathi kwindawo ezininzi zezizwe. Isantya esikhawulezileyo sotshintsho kulawulo lolimo, uphando, urhwebo nokusingqongileyo kwakunye nezasekhaya nokhuseleko lokutya kwelizwekazi kuxhalabisa ukunyanzelwa kwezizathu zoMzantsi Afrika ushiyeke ungaphambili kwizinto zophuhliso ezikhathaza ulimo. Imidla yethu kwintsebenziswano nezizwe kwindawo yolimo ichazwa yipolitiki, urhwebo, bubugcisa noqeqesho obufunekayo obubalulekileyo ekuxhaseni uYilo lokuPhamba kwicandelo lolimo.
UMzantsi Afrika uthabathe indima yobunkokheli ekuqaleni ubuntshatsheli obuthanda uphuhliso kummandla nakwi-Afrika jikelele. Imizekelo yokuqala yimithetho yokuziphatha yorhwebo kwiSADC, inyathelo lokuqala lwe-Afrika eNtsha nezikhundla ezingundoqo kwakunye nomanyano kumaziko anamacala amaninzi akhokelela kuphuhliso olwakhayo lolimo e-Afrika. URhulumente uchonge intsebenziswano nezizwe waphuhlisa iziphumo ezinobuhlobo zezivumelwano zezizwe njengamalungelo aphambili ukulungiselela ixesha elimisiweyo eliphakathi, yaye iphinde yazilungiselela kwayona kakuhle kakhulu ukuhlangabezana nemiceli mngeni emiswe kukwandiswa kwemibango ngabameli bezizwe eMelika, eYurophu nakwiMpuma ekude.
Imibango yobugcisa bokukhulisa amakhaya encedisa kwindawo yolimo iphuma kwinyathelo lokuqala lwe- Afrika eNtsha, kwinyathelo lokuqala leSADC nakwintlanganiso ezivela kumacala amabini kumazwe ase-Afrika. URhulumente, ngentsebenziswano nabathelelanisi abohlukeneyo, baza kukhokela ekuphuhliseni isakhelo senkqubo yokuncedisa kubugcisa ejonge ekuqaliseni ukulawula indawo ngokwenza izinto ziqhubeke kunokuba zilinde izinto zenzeke emva koko zibe nento eziyenzayo kuluhlu lwenkqubo ukuxhasa ulwakhiwo lwesikhundla nophuhliso kummandla kwaye nakwilizwekazi i -Afrika. Kude kuzokuthi ga ngoku, uRhulumente uza kujonga ekusebenzeni kunye entweni nomahlulelane abangengoma -Afrika.
EMzantsi Afrika, uRhulumente kudibana nabanikeli bangaphandle ukucacisa uluhlu lwenkqubo yozaliso-mali ukuxhasa uphuhliso lolimo ndawonye noyilo lokuphamba. Nangona uphando lezizwe lukhokelele kwimveliso yomsebenzisi wezinto entsha, ubukho bolwazi oluninzi buvuse uluntu ngokuphathelele kukhuseleko lokutya, ukuziqhelanisa nomsebenzi onobulungisa, njl-njl. Ukwandisa ishishini losetyenziso lwezinto kukhuseleko lokutya kwimarike ezibalulekileyo zangaphandle ezibeka izinto zethu ezithunyelwa kwelinye ilizwe engozini kwaye zifune iimpendulo ezazisiweyo nezilawula indawo ngokwenza izinto ziqhubeke endaweni yokulinda izinto zenzeke emva koko zibe nento eziyenzayo kuzo kwakunye nokuphazanyiswa okuvela kuRhulumente. Intsebenziswano engaguquguqukiyo nemibutho eyakha inqanaba lezizwe, umz. i-FAO Codex Alimentarius, INgqungquthela yokuKhusela iziTyalo zeLizwe, umbutho wezeMpilo yeziLwanyana weZizwe (OIE) neengqungquthela kwakunye neentshukumo ezinokungqubana kulimo ezifana nezo zibandakanya okusingqongileyo, ulwazi ngobugcisa jikelele obutsha nengqondi yobunini nezizezona zizezophambo olunyanzelisayo loMzantsi Afrika kwinkulungwane entsha. URhulumente uzibophelele ekwandiseni ubandakanyeko lwakhe nokunika amandla nakubutyebi ukusebenzisana nala maziko ngendlela elungiselelweyo ngaphezu kweminyaka emithathu ezayo.
Ukhuselo nokhuseleko
Ulwaphulo -mithetho yasemaphandleni yinto ekhwankqisayo kakhulu. Le nto iphatha kakubi uzinzo emaphandleni, nezakuthi ekugqibeleni ibangele ubunzima kuzaliso-mali nokhuliso loqoqosho kwindawo zasemaphandleni ekugqibeleni. Uphambo olubanzi noluzinikeleyo luyafuneka ukunqanda isantya esiphezulu sobundlobongela, ulwaphulo-mthetho, isikrokro nokuxhalaba sokuthanda ukuhlala kunye esigqubayo kwiindawo zasemaphandleni nokuphucula iimeko ezilungileyo zokusebenza, unxibelelwano lobumelwane nokuzinikela okukhulu kumabandla achaphazelekayo. Ngokolo phambo, lemicimbi yenqobo yokulinganisa ilandelayo iza kufumana uhoyo lwelungelo eliphambili ngokufutshane nangokuphakathi:
Ukwakhiwa kwendawo yembutho yoXolo noKhuseleko lweSizwe lutsala amalungu kuzo zonke indawo ezingundoqo zabathelelani -ukufezekisa amanyathelo okuqala akhoyo ngokunqanda ubundlobongela emaphandleni, ulwaphulo-mthetho, ukukrokra nokuxhalaba bokuthanda ukuhla kunye okuqgubayo kwiindawo zasemaphandleni nokuphucula iimeko ezilungileyo zokusebenza, inxibelelwano lobumelwane nokuzinikela okukhulu kumabandla achaphazelekayo
Ukuhlaziywa kwesixokelelwano sobulungisa kulaphulo-mthetho nenkxaso yolwakhiwo lwesixokelelwano sibonakale yaye babe namava njengesinqandi kulaphulo-mthetho
Abantu abathile noovimba bemali fanele banikezelwe kwiSAPS neSANDF ukunceda imikhosi yokhuselo ukwenza umsebenzi wabo ngokunqanda ulwaphulo-mthetho nokufezekiswa uyilo lokhuseleko emaphandleni. Ezi mali ziza kubekwa ngokwamanyathelo angawokuqala kwabelwane khon'ukuze asetyenziswe kwiinkqubo zamajoni emfazwe nakwimisebenzi ukunqanda uhlaselo lwamafama nolwaphulo -mthetho emaphandleni
Ukubaluleka kophambo lweKomiti eLungelelanisa indawo ekunokuQhutywa kuyo yeSizwe [NOCOC] iKomiti eneLungelo lokuqala, njengesakhiwo esilungiselelweyo sabo bonke abadlali abanendima kuyilo lokhuseleko emaphandleni, luza kuphinda lomelezwe ngabantu abafunayo nabubutyebi bezimali ukuyinceda ifezekise uyilo lokhuseleko emaphandleni nokulungelelanisa imisebenzi phakathi kwabadlali bendawo noRhulumente.
Umbono "wecandelo elimanyeneyo nelinempumelelo kulimo" lifuna oomahlulelane babe neengcebiso ezisebenzayo, imiboniso engundoqo eyenzayo, amanqanaba enkozo zokuhambisa, ukongamela nezixokelelwano zokuvavanya kwakunye nezakhelo zexesha ukwenzela kuqondwe uyilo lokuphamba olumanyeneyo. Kwakhona ikwafuna uRhulumente enze izinto ngokwahlukileyo -ngokukhawuleza okudibene nokungxama okukhulu nangothelelwano namafama, amashishini olimo, ii-NGO, namanye amasebe karhulumente.
Icace kwakwisakhelo senkqubo yokuphamba eboniswe apha ukuba icebiso lokusebenza ukukhuthaza uthatho nxaxheba, ukhuphiswano nobulungisa kokusingqongileyo kwicandelo lolimo lufuna imizamo emxhel'omnye ukuqinisekisa okukulandelayo:
Ulungelelaniso olululo phakathi kwezinto ezifakwayo ezizintlobo ngentlobo ezibandakanywa kuzalisekiso, zibandakanywa ngaphakathi naphakathi kukawonke wonke, kumacandelo abucala nazithandeleyo
Ukuziqhelanisa nenjongo phakathi kwazo zonke ezi zinto ezifakiweyo, ukuqinisekisa ukuba zonke zigqalisele ekuphumeleleni amancedo jikelele, kunemidla yecandelo kuphela
Ubunjo lwezikhundla kumanqanaba onke, nakwimilinganiso emininzi, ukususela kububanzi obuvela ekuqondeni inzululwazi eyendeleyo ukuya kuthatho nxaxheba olukhulu kuzalisekiso lwenkqubo yexeshana kumaxhwitha-ntamo
Uyilo oluvakalayo lwenkqubo yokuzalisekisa ukuqinisekisa ukuba inkqubo zexeshana ziqalisiwe yaye zigqitywe ngexesha elifanelekileyo, kwaye zonganyelwa lulungiselelwano phakathi kwezinto ezifakwayo ezizintlobo ngeentlobo neenkqubo zexeshana
Ukongamela inkqubela ukuqinisekisa ulawulo olululo lwenkqubo yokuzalisekisa. Oku kufuna inqwalasela eyodwa kulungiselelo lolwazi nakwisixokelelwano solwazi lolawulo kwakunye nokufakelwa kwesixokelelwano sokongamela nokuvavanya.
Intshukumo yoyilo ayinakucaciswa ngaphandle kothatho nxaxheba oluzeleyo lwabo babekwa ityala ngemfanelo yokuzalisekiswa kwayo. Uyilo lokuphamba lwenza amalungiselelo omthetho wokuziphatha ocetywayo wolwahlulelwano lebandla likawonke -wonke -labucala likwabiza uzalisekiso oluhlangeneyo. Kude kube ngoku, ikomiti ehlangeneyo esisigxina iza kumiliselwa phakathi kwabathelelani ababandakanyekayo koku kuqalwa koyilo lokuphamba, ibizwa ngokuba liSebe loLimo, i-Agri SA, neNAFU. Imisebenzi esekuqaleni yale komiti iza kuba kuku:
Chaza ngokucacileyo onke amanyathelo okuqala achongiweyo okuphamba. Lana aza kubandakanya amanqanaba entshukumo eyodwa acingwayo, Ukuchongwa kwalawo ayimfuneko yokuzalisekiswakwawo, ukuchongwa kwezo zinto zifakwa phakathi ezizezinye ezifuna ukubandakanywa, ukuchongwa kobunye ubutyebi [ngokwezimali nangokunye] nokuchazwa kwesicwangciso-maxesha sokuzalisekisa
Ukubunjwa kolakhiwo lolawulo ngemisebenzi ukuxhasa izinto ezifakwa phakathi ezibekwa ityala ngemfuneko yokuzalisekisa uluhlu lwenkqubo ngalunye kwezi, nokuba into efakwa phakathi ikuwonke-wonke, ibucala okanye ikwicandelo elizithandeleyo. Le nkxaso iza kuba yeyaloo ndalo njengoko ingaz'ukuphazamisana namalungelo awodwa eziko elithembekileyo
Ukubumba isakhelo senkqubo yokunika ingxelo esekelwe kuyilo lokongamela nokuvavanya izintlu zenkqubo neenkqubo zexeshana ezenza uyilo lokuphamba. Ikomoti ehlangeneyo esisigxina fanele inike ingxelo yeziphumo yezi ntshukumo kwintloko yabathelelani rhoqo.
ILUNGELO ELIPHAMBILI LEZINTLU ZENKQUBO
Njengenyathelo lokuqala lokuhambisela uyilo lokuphamba kufutshane nokuzalisekisa, oomahlulelane bokuphamba bachonge ilungelo eliphambili lezintlu zenkqubo ngoku kulandelayo
Ukuzalisekiswa kophambo lokhuselo nokhuseleko ukuzisa uzinzo emaphandleni nokuzithemba
Ukuphucula ulawulo nokuzalisekisa ulwahlulelwano nokuba ngumcebisi woluhlu lwenkqubo
Landela umkhondo ngokukhawuleza woluhlu lwenkqubo yokuphindwa kwabiwe kwakhona umhlaba ukuphuhlisa ulimo [LRAD]
Tshintsha isixokelelwano sophuhliso solwazi ngobugcisa jikelele ngolimo ulutshintshele ngasekubeni leliphendulayo ngakwimarike ezininzi
Zinzisa indlela efikelelekayo yesixokelelwano solwazi semarike ngokubanzi [izixokelelwano zolwazi, inkcazelo ngezoqoqosho kwiphondo ngalinye]
Phuhlisa usebenzise iziphumo zesixokelelwano solawulo esinobungozi [isixokelelwano sesityalo nempilo yesilwanyana, iintlekele zendalo, iziqinisekiso zamatyala]
Ukuqiniskisa ukhuphiswano olunobulungisa -ekuhlaleni nasezizweni
Ukuzalisekisa kwembono ekwabelenwe ngayo emsebenzini nasekubunjweni ngokutsha komhlaba
Inkqubo yokunika amandla kuwo onke amacandelo ecandelo lokutya kolimo. Kule nkqubo ucebiso loluhlu lwenkqubo luyinqobo yokulinganiswa yaye luza kuzinziswa ngokukhawuleza ngenkxaso epheleleyo kaRhulumente
Uzaliso-mali ekujoliswe kulo ukukhuthaza ukhuphiswano [amaziko akhoyo ukuze umbuso ube nokusebenza: amanzi, umbane, unxibelelwano ngeemfonomfono, inkasayiya, umoya, indlela, iinkonzo zemali; uqeqesho, ukuxhobisa ngoomatshini]
Ukuthoba amaxabiso emveliso xa ewonke, ubandakanye ukuthotywa kwakho kwerhafu nemisebenzi kwidizile nakwezinye izinto ezifakwa phakathi.
IINKQUBO
Ikomiti ehlangeneyo esisigxina iza kuthembeka kwinqanaba lesizwe ngokongamela inkqubo yaye iza kongamela uluhlu lwenkqubo yokuzalisekisa. Igqiza elisebenzayo okanye amaqela asebenzayo aza kuba ngundoqo ekuzalisekisweni kwenkqubo kumaphondo yaye aza kunika ingxelo kwikomiti ehlangeneyo esisigxina. Oomahlulelane abaphambayo fanele bachaze ukuba ubutyebi [boluntu nemali] obusuka kumahlulelane ngamnye bazibophelele yaye buyalawulwa kwinkqubo yokuzalisekiswa kwezintlu zenkqubo ezizintlobo ngeentlobo kwakunye nophambo.
Inyathelo lokuqalo nelona libalulekileyo kakhulu kukunxibelela olu phambo kabanzi kangangoko unakho. Injongo kukuba olu xwebhu lubhaliweyo fanele lufundwe ngokubanzi yaye olo lwazi lukuluhlu lwenkqubo yokuzalisekisa fanele kwabelwane ngayo rhoqo nabo bonke abadlali abanendima. Inkqubo yokuhambisa uyilo lokuphamba lecandelo kungoku nje liqalile.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ukubanjelwa kwecandelo 10 loMthetho wesi-3 (2000).txt</fn>
Ukubanjelwa kwecandelo 10 loMthetho wesi-3 ka-2000
Icandelo elilandelayo ngenxa yoko libanjelwe ukulungiselela icandelo 10 lokuKhuthaza uLawulo loMthetho woBulungisa ka-2000:
Imimiselo nomgaqo wokuziphatha olungileyo wokulawula
UmPhathiswa fanele enze imimiselo enxulumene kwi-
a inkqubo eziza kulandelwa ngabalawuli abonyuliweyo okanye ngokunxulumana kumabakala wezenzo zokulawula ukwenzala ukukhuthaza ilungelo elililo lenkqubo efanelekileyo;
b inkqubo eziza kulandelwa malunga nemibuzo yoluntu;
c inkqubo eziza kulandelwa malunga nesaziso neenkqubo zenkcazo; kwaye d inkqubo eziza kulandelwa malunga nezicelo zezizathu ; kunye e nomgaqo wokuziphatha olungileyo wokulawula ukwenzela ukunikeza abalawuli ngezikhokelo ezenziwayo nolwazi olujonge ekukhuthazeni ulawulo olusebenzayo nolunenzuzo yeenjongo zalo Mthetho.
UmPhathiswa angenza imimiselo enxulumene kwi-
a ekuzinzisweni , imisebenzi namandla ebhunga elicebisayo ukongamela ukusetyenziswa kwalo Mthetho nokucebisa umPhathiswa e-
i ukupapasha imithetho efanayo ngokufanelekileyo kwakunye namanqanaba afanele ukuqulunqwa nokuthatyathwa kwezenzo, kubandakanywa ukuqulunqwa nokugcinwa kweerejista eziqulathe imithetho yesiqendwana namanqanaba asetyenziswayo yimibutho karhulumente;
ii nayiphi na impucuko enokwenziwa malunga neenkqubo zezikhalazo zangaphakathi, izicelo zolawulo zangaphakathi kwakunye nokucingwa kwakhona izigwebo ziinkundla okanye izenzo zolawulo zeenkundla zamatyala;
iii ukuzinziswa kwenkundla zamatyala ezizimeleyo nezingenakhethe ngokufanelekileyo ukongeza kwiinkundla , ukucinga kwakhona isenzo solawulo nesenkundla zamatyalo zolawulo ezizodwa, ezibandakanya inkundla yamatyala enolawulo lwezobulungisa jikelele ngaphezu kwemibutho karhulumente okanye kwinani lemibutho karhulumente ukwenzela ukuphulaphula nokumisa izicelo ngokuchasene nesenzo solawulo;
iv ukucelwa kwabalawuli ngokufanelekileyo amaxesha ngamaxesha ukuba bacinge ngexesha lamanqanaba alawulwe ngabo kwaye awokumisela imilinganiselo yokulahlekelwa ngamalungelo okuzenzekelayo kwemithetho namanqanaba;
v iinkqubo zokufundisa uluntu namalungu nabasebenzi babalawuli ngokuphathelelene neziqulatho zalo Mthetho kwakunye namalungiselelo omGaqo-siseko anxulumene nesenzeko solawulo;
vi nayiphi na impucuko ejonge ekuqinisekiseni ukuba isenzeko solawulo sihambisana nesenzo esilungileyo solawulo;
vii nawaphi na amanyathelo anokukhokelela ekuzuzweni kweenjongo zalo Mthetho; kwaye viii nayiphi na enye into malunga nokuba umPhathiswa acele icebiso;
b ukwenza loo nto nokupapasha imithetho yokuziphatha ukuyila imithetho namanqanaba;
c inyathelo lokuqala, ukukhokela nokulungelelanisa iinkqubo zokufundisa uluntu amalungu kunye nabasebenzi babalawuli ngokuphathelelene neziqulatho zalo Mthetho kunye namalungiselelo omGaqo-siseko anxulumene nesenzo sokulawula d izinto ezifunekayo okanye ezivunyelweyo ngulo Mthetho ukuba zimiselwe ; kwaye e izinto eziyimfuneko okanye ezincedayo ukuba zimiselwe ukwenzela uku-
i zuza iinjongo zalo Mthetho; okanye ii xhomekeka kwicandelwana 3, ukunika isiphumo kulo naliphi na icebiso okanye izincomo libhunga elicebisayo ekubhekiselelwe kulo kumhlathi a
Eli candela lingangacacisi njengelinika amandla umPhathiswa ukwenza imimiselo ngaphandle kokuqala linxibelelane neKomishoni yeeNkonzo zasebuRhulumenteni, ngokuphathelele kuwo nawuphi na umbandela onokumiselwa yiKomishoni yeeNkonzo zasebuRhulumenteni eziphantsi komGaqo-siseko okanye nawuphi na omnye umthetho.
Nawuphi na ummiselo-
a owenziwe ngaphantsi kwamacandelwana 1a, b, c kunye no-d no-2 c, d kunye no-e fanele ngaphambi kokuba ipapashwe kwiGazethi, ingeniswe ePalamente; kwaye b owenziwe ngaphantsi kwecandelwana [ 1 e no-] 2c, dfanele ngaphambi kokupapashwa kwiGazethi ivunywe yiPalamente.
Nawuphi na ummiselo owenziwe ngaphantsi kwamacandelwana 1 no-2 okanye nawaphi na amalungiselelo omgaqo wokuziphatha olungileyo wokulawula owenziwe ngaphantsi kwecandelwana u5A elinokukhokelela ekudyakrazweni kwemali nguRhulumente ekufanele ukuba senziwe ngokunxumana nomPhathiswa wezeMali.
A UmPhathiswa fanele ngesaziso kwiGazethi ngokupapasha umgaqo wokuziphatha olungileyo wokulawula ukwenzela ukunikeza abalawuli izikhokelo ezenziweyo nolwazi olujonge ekukhuthazeni ulawulo olusebenzayo nolunenzuzo yeenjongo zalo Mthetho.
[Imimiselo] umgaqo wokuziphatha olungileyo wokulawula ocingelwayo kwicandelwana [1 e] u-5A fanele ngaphambi kokuba apapashwe kwiGazethi, avunywe yiKhabhinethi nayiPalamente kwaye fanele yenziwe kwiminyaka [emibini] nemithathu emva kokuqaliswa kwalo Mthetho"
<fn>xho_Article_National Language Services_Ukubeka abantu kuqala.txt</fn>
Ukubeka abantu kuqala
SINGABENDAWO SIYAKHATHALA SINCEDA
SINGABENDAWO SIYAKHATHALA SINCEDA
Kumalunga nokusebenza Kumalunga nokukhathalela Kumalunga kunye njengamaqela abantu esibanika iinkonzo nokudlulela kunye nesisebenza nabo ngaphaya kobizo lomsebenzi
IMITHETHO-SISEKO
Ukudibana Abemi kufuneka kudityanwe nabo ngomgangatho kunye nobulunga beenkonzo zikarhulumente abazifumanayo, kwaye apho kwenzekayo khona, banikwe ukhetho ngeenkonzo ezinikwayo.
Imigangatho yeenkonzo Abemi kufuneka baxelelwe ukuba yeyiphi imigangatho kunye nobulunga beenkonzo zikarhulumente abaya kuzifumana ukuze bazi ukuba balindele ntoni.
Ufikelelo Bonke abemi kufuneka babe nofikelelo olulinganayo kwiinkonzo abanelungelo lazo.
Imbeko Abemi kufuneka baphathwe ngembeko kwaye bacingelwe.
Ulwazi Abemi kufuneka banikwe ulwazi olupheleleyo, oluchanekileyo malunga neenkonzo zikarhulumente abanelungelo lokuzifumana.
Ukuthetha konke Abemi kufuneka baxelelwe ukuba amasebe esizwe nawamaphondo nokungafihli aqhutywa njani, axabisa kangakanani, kwaye ngubani ophetheyo
Ukulungisa Ukuba ngaba umgangatho wenkonzo obuthenjisiwe awufezekiswanga, makucelwe uxolo kubemi, kwaye kunikwe ingcaciso epheleleyo kunye nolungiso olukhawulezayo nolusebenzayo; kwaye xa izikhalazo zisenziwa, abemi mabafumane impendulo enovelwano kwaye entle.
Sisonke sibetha igubu lokufezekiswa kweenkonzo
Iyilwe kwaye yakhutshwa liSebe leeNkonzo zikaRhulumente noLawulo
<fn>xho_Article_National Language Services_Ukuhlelwa kwemfuyo.txt</fn>
Uluhlu lokurhweba lwesikeyile somfama
Ukuhlelwa kwemfuyo
ISEBE LEZOLIMO
Ukukhetha imfuyo eza kuthengiswa
Xa uceba ukuthengisa imfuyo yakho zibuze lombuzo ulandelayo: "Kutheni ndifuna ukuyithengisa imfuyo yam ngeli xesha?"
Izizathu zokuyithengisa umzekelo inokuba:
Izilwanyana sele zikulungele ukuthengiswa kwaye zityetyiswe ngokwaneleyo ukuba zixhelwe.
Zikwiminyaka echanekileyo ukuba zithengwe ngumendle ukuzityebisa ukuze zixhelwe.
Izilwanyana azinanzuzo ingakumbi kwisehlo semfuyo efuyelwa ukuzala esele indala kwaye esele ingasazali
Akukho kutya kwempahla kwaneleyo kokondla imfuyo
Khetha isitokhwe esitsha esiza kuzala uze uthengise intshiyekela phambi kokuba ikhule ibe indala okanye kuxabise kakhulu ukuyigcina
Ukuhlela ngokweempawu
Iimpawu zokuhlela zimiselwa ngokweminyaka, ukutyeba, ukwakhiwa, umonakalo kunye nesini. Unokulindela kuphela ixabiso elihle kwisilwanyane esikwimeko entle yempilo, okukhethekayo phakathi kwamahlelo A no-B, ingabhityi kakhulu okanye ityebe kakhulu kwaye ithenwe (iinkatyana zenkomo ezifuyelwe inyama).
Ukunikwa kwamanqaku ngokwakhiwa kunye nemeko
Ukwakhiwa yindlela umzimba isilwanyana esixheliweyo ojongeka ngaso kunye nolinganiselo phakathi kwenyama nethambo. Imeko yokunikwa kwamanqaku yenziwa ngokuthelekelela ukutyeba kwemfuyo.
Ukutyeba
Ukutyeba kwenyama yenkomo, yetakane, yegusha neyebhokhwe ihlelwa ngokweekhowudi eziqala kwi-0 ukuya kwisi-6.
Iminyaka nokuhlelwa
Ukuhlelwa kumiselwa ngokujonga amazinyo.
Umonakalo
Umonakalo kumzimba wesilwanyana esixheliweyo owenzeka mhlawumbi ngexa lothutho uhlelwa:
ngobuncinane (uDidi loku-1)
Ukuba Phakathi (uDidi lwesi-2)
Ukuba ngaMandla (uDidi lwesi-3)
ISini
Isini sesilwanyanna sibaluleke kuphela kwinyama yesilwanyana esixheliweyo yenkunzi yenkomo kunye nenkunzi yegusha kwiqela leminyaka AB, B no-C
Imifanekiso yamanani:
Yiva ubungakanani bamafutha phantsi kwesikhumba kunye nomlenze kummandla ophakathi kwenyonga nobambo lokugqibela.
iKhowudi yoku-1: Amcaba kakhulu iKhowudi yesi-2: Amcaba kakhulu iKhowudi yesi-3: aPhakathi iKhowudi yesi-4: aNgqukuva iKhowudi yesi-5: aNgqukuva kakhulu
Ukuhlela: Ukuthelekelela iminyaka yenkomo ngokujonga amazinyo ayo.
uHlelo A: ngaphantsi kweminyaka emi-2 yobudala (amazinyo obuntwana kuphela)
uHlelo AB: Iminyaka emi-2 ukuya kwiminyaka emi-2 enesiqingatha yobudala (iluma eli-1 okanye ama-2 asisigxina)
uHlelo B: iminyaka emi-2 enesiqingatha ukuya kwiminyaka emi-3 yobudala (kuthiwa imazinyo ma-4 kwaye inamaluma ama-3 ukuya kwama-6)
uHlelo C: iminyaka emi-4 ubudala (kuthiwa anomlomo ogcweleyo ibe nangaphezulu kwamaluma ama-6)
uHlelo C: iminyaka emi-4 (kuthiwa ngumlomo ogcweleyo ibe nangaphezulu kwamaluma ama-6)
uHlelo A: ngaphantsi komnyaka omnye wobudala (amazinyo obuntwana kuphela)
uHlelo B: iminyaka emi-2 yobudala (kuthiwa imazinyo ma-4)
uHlelo B: iminyaka emi-2 enesiqingatha ubudala (kuthiwa inamazinyo ama-6)
uHlelo C: iminyaka emi-2 enesiqingatha ubudala (kuthiwa inamazinyo agcwele umlomo)
uHlelo C: amazinyo agugileyo nawophukileyo esilwanyana esidala.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ulawulo lolwazi (2000).txt</fn>
Ulawulo lolwazi
ISebe lezoQhagamshelwano
IMIBUZO EBUZWA RHOQO: ULAWULO LOLWAZI
Yintoni uLawulo loLwazi?
ULawulo loLwazi yindlela yoqeqesho exubileyo evumela ukuba imibutho iphucule indlela edala, eyamkela, emisa ngayo emthethweni, ephangalalisa, egcina kwaye esebenzisa ngayo ulwazi ukuze iphumelele kwiinjongo zayo ngokukhawuleza kunye nangokusebenza okungaphaya
Loluphi uncedo olungundoqo loLawulo loLwazi?
Ukuphumeza komButho iinjongo zawo ngokukhawuleza kunye nangokusebenzayo, kuphucula
Ukuveliswa,
Ukusebenza,
Ukungenisa izinto ezintsha,
Ukhuphiswano.
Uncedo lwabantu abanomdla kwinto eyenziwayo luquka:
Ishishini elinyusa ungeniselo;
Urhulumente onyusa ukwenziwa komsebenzi;
Inzululwazi yenyusa ukungenisa izinto ezintsha;
Abasebenzi abanolwazi benyusa ukukhula ngokobuqu kunye nenkuthazo.
Ngokwenza oko kusenyusa uqoqosho, kusehlisa ubuhlwempu kwaye kusenyusa ingqesho.
Ingaba uLawulo loLwazi yinto enokulungiswa ngokukhawuleza?
ULawulo loLwazi iya kuba yinto eqhubekayo kwaye asiyiyo into enokulungiswa ngokukhawuleza. Kwilizwe lonke. Amanyathelo okuqala ayamkelwa kwaye akusekho kukhetha. ULawulo loLwazi yindlela yekamva.
Lunxulumana njani uLawulo loLwazi kwiXesha loLwazi?
Ikompyutha yobuqu, i-Internet kunye nokuqhubela phambili okukhawulezayo kwetheknoloji ngoku okwenzekayo kwilizwe lonke ingakumbi eMelika, kukhokelele kwinto ekuthiwa rhoqo xa ibizwa liXesha loLwazi (Information Age) kodwa ngokunyukayo ebonwa ngathi linyathelo lotshintsho elibhekisele kwiXesha loLwazi. Njengoko uluntu lusuka kwiXesha lamaShishini (Industrial Age) lisiya kuloo nto kuthiwa liXesha loLwazi, kumgangatho we-macro, uLawulo loLwazi luphuhle lwaya kuma kumgangatho we-macro ukwenzela ukuphatha utshintsho.
Ingaba uLawulo loLwazi lutsha?
Imithetho-siseko yoLawulo loLwazi ayikho ntsha, njengoko kubonisiwe lulwazi oluphuhliswe kwangoko ngumntu (ukusetyenziswa komlilo, isinyithi kunye nobhedu, umzekelo) ludluliswa ukusuka kwesinye isizukulwana lusiya kwesinye isizukulwana kwaye luyanaba. Indlela emisiweyo yokuphathwa kolwazi njengesibonelelo ngummandla omtsha kwaye osaphuhlayo, nangona, njengeziphumo zotshintsho lwarhoqo kulwazi kunye nakwiitheknoloji zoqhagamshelwano ngokunjalo nokuxatyiswa okukhulayo kwexabiso lolwazi njengesibonelelo sobuchule esincedayo.
ULWAZI sisibonelelo okungenani esixabiseke njengesibonelelo semveli umhlaba, umsebenzi okanye inkunzi. Ukulawula imfuno, ukunika kunye nokuhamba kolwazi iya isiba yeyona nto yobuchule ilungileyo yemibutho, kwaye inokuphunyezwa ngokusebenzayo usebenzisa uLawulo loLwazi.
Nangona i-information technology (IT) ingumncedi woLawulo loLwazi, i-IT yindlela yokufundisa enye phezu kwezingama-60 equkwe luLawulo loLwazi, kuqukwa neZibonelelo zabaSebenzi, uLwazi ngomntu njengesidalwa kunye neNzululwazi ngengqondo. ULawulo loLwazi lumalunga nabantu kunye nenkcubeko njengoko lumalunga ne-IT.
Ingaba uLawulo loLwazi yitheknoloji okanye kukusetyenziswa?
ULawulo loLwazi ayiyotheknoloji nje okanye kukusetyenziswa nje, kodwa yinkqubo kunye neseti yeetheknoloji zonke ezixhasa ubuchule bokwabelana ngenkumbulo yeziko ukuvumela ukungena kwezinto ezintsha.
ULawulo loLwazi lunxulumana kanjani nabantu?
i-KM imalunga nabantu becinga ngokuba bangazilawula kanjani na bona, njengoko kuchasene nenkqubo yolawulo yoozilwakhe.
Ukutshintsha indlela izinto ezazisenziwa ngayo ngaphambili, kufuna utshintsho engqondweni okanye inkcubeko yokusebenza kuleyo esekelwe ekuthembeleni kunye nasekuthembeni.
Ukwabelana ngolwazi kuyakwenza ukuba isitafu kumbutho sisebenzise ulwazi olukhoyo kunokusebenzisa oludala, kusandiswa ulwazi.
Oku kuyakwenyusa ukusetyenziswa okwaneleyo kwexesha, njengokuvelisa, kunye nokungeniswa kwezinto ezintsha, ezikukuveliswa kolwazi olutsha.
Ingaba uLawulo loLwazi lunxulumana kanjani nobuchule bombutho?
Enye imbonakalo ephakathi ye-KM kukubaluleka kokudibanisa ngokusondeleleneyo kobuchule boLawulo loLwazi kunye nobuchule beshishini lombutho obuvumela ukuba umbutho uphuhlise ukhuphiswano olunokubakhona kwaye oku kuphume.
I-data ibonisa okuqwalaselweyo okanye iinyani ezingekho mxholweni, ezingenayo intsingiselo ngqo. Iziphumo zolwazi zokubekwa kumxholo onentsingiselo, kaninzi ngokohlobo lomyalezo. ULwazi yinto esinokuyikholelwa kwaye siyixabise ngokusekwe kulwazi olunentsingiselo oluqokelelweyo lwaza lwanyuswa (imiyalezo) ngamava, uqhagamshelwano okanye uphazamiso. ULwazi lunokubonwa njengento yokugcinwa kwaye okanye yokwenziwa ngobuchule kunye nanjengenkqubo yokwazi kunye nokwenza ngaxesha nye - oko kukuthi, faka ubuchule.
Yintoni uBango loLwazi?
UBango loLwazi yiseti yemithetho ekukholelwa ukuba iyinyani okungenani kumntu omnye, ngokohlobo lomyalezo onolwazi olwaneleyo olwenzelwe omnye umntu ukuba aluqonde kwaye asebenze ngalo. Enye indlela esetyenziswayo kumele ukuba isetyenziswe ukwenza ukuba ibango lolwazi lube semthethweni phambi kokuba lwamkelwe njengolwazi.
Ingaba ubulunga bolwazi bungalinganiswa?
Ewe, ngokuba nako kwabo ukunceda umbutho okanye umntu oyedwa ukuba aphumeze iinjongo zakhe ngokusebenzayo.
I-portal yoLawulo loLwazi isekiwe ukuze inike umjelo woqhagamshelwano wentsebenziswano. Oku kuyakusebenza njengesibonelelo soLawulo loLwazi, inikwe ulwazi malunga noLawulo loLwazi kwaye isebenze njengomjelo kuwe ukuba ufake isandla kwingxoxo yoLawulo loLwazi eMzantsi Afrika.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ulawulo lwesikolo (2003).txt</fn>
Ulawulo lwesikolo Uhlelo oluhlaziyiweyo 2003
Ukhetho lwamaQela aLawula isiKolo
UmNtla Koloni
Isikhokelo sokuseka amaQela aLawula isiKolo
Meyi 2003
Ukufumana olunye ulwazi nokufumana iikopi zale ncwadi qhagamshelana :
I-Ofisi: iinkonzo zokuxhasa izikolo
Ifeksi: 8396581
Ifeksi ( 053) 8396581
AbaPhathi boPhuhliso loLuntu:
ISebe leMfundo lomNtla Koloni
Zonke iinzame zenziwe ukuqinisekisa ukuba le ncwadi ibe yechanekileyo. Ngokweenjongo zasemthethweni khhangela kumThetho weziKolo zoMzantsi Afrika we-1996 ( No. 84 ka-1996) kunye nakuMthetho wezZilungiso zoMthetho weMfundo, we-1999 nakwimimiselo nezilungiso kwimimiselo ngokunxulumene namaqela alawulayo kwizikolo zikawonke-wonke ngokuphathelele kumThetho weMfundo wasemNtla Koloni.
Ulawulo lwesikolo
Ukhetho lwamaQela aLawula isiKolo
Isikhokelo sokuseka amaQela aLawula isiKolo
Uhlelo oluhlaziyiweyo
Ikhutshwe liSebe leMfundo loMntla Koloni
Iziqulatho
INTSHAYELELO
Isidingo solawulo lwesikolo
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika
Imvelaphi
UmGaqo-siSeko woMzantsi Afrika omtsha
Inguqulelo yedemokrasi esikolweni zethu
Ukuthatha inxaxheba kwabemi
Malunga nale ncwadi yokuqeqesha
Ngubani ekufuneka eyisebenzisile le ncwadi?
Indlela yokusebenzisa le ncwadi
Ukucacisa injongo yamaqela alawula isikolo
Ngubani olungiselela unyulo?
Yintoni imisebenzi yomPhathi woNyulo?
Ngubani onelungelo lokuvota?
Zingaphi izihlalo ekufuneka zabiwe?
Ingaba kufuneka unyulo lulungiselelwe njani?
Kufuneka lwenziwe kangaphi uNyulo lweQela eliLawula isiKolo?
Ahlangana nini okokuqala amaqela olawulo amatsha anyuliweyo?
ICANDELO LOKUQALA:Injongo, umsebenzi nobulungu beSGB
Yintoni iqela elilawulayo?
Enza ntoni amaqela alawulayo?
Ngubani ongaba ngumlawuli wesikolo?
Lide kangakanani ixesha ubani elilungu leqela elilawulayo?
Ngubani oba kwiqela elilawula isikolo?
Bugqitywa njani ubukhulu beqela elilawulayo?
Izikolo zamabanga aphantsi
Izikolo zamabanga aphakamileyo
Izikolo ezibanzi nezihlangeneyo
Ubulungu beqela elilawulayo kwizikolo zikawonke-wonke kubafundi abanezidingo zemfundo ethile
AmaBhunga amele abaFundi
Yintoni imisebenzi neemfanelo zeqela elilawula isikolo?
Umgaqo wesikolo
Ukuphuhlisa isikolo
Ukulawula isikolo
Ukukhupha imali yesikolo
Ingaba ikhona eminye imisebenzi eyimfanelo yeqela elilawulayo?
Ukwabiwa kwemisebenzi
Izicwangciso zenguqulelo
Kungxamiseke kangakanani ukuba iqela elilawulayo lingaqalisa ukusebenza?
Iqela elilawulayo lisebenza njani kude libe lonyulwe ngokufanelekileyo?
Ukurhoxisa imisebenzi kwiqela elilawulayo
Iintlanganiso zamaqela alawulayo
Amaqela alawulayo azenza njani izigqibo?
Zeziphi izithuba ekufuneka zigcwaliswe kwiqela elilawulayo?
Kufuneka banyulwe nini abaphathi be-ofisi?
Lixesha elingakanani ubani ekwi-ofisi yeqela elilawulayo?
Yintoni imisebenzi wabo banezikhundla kwi-ofisi yeqela elilawula isikolo?
USihlalo
UNobhala
UNondyebo
Zeziphi iikomiti ekufuneka zenziwe liqela elilawulayo?
ICANDELO LESIBINI: UKONYULWA KWAMALUNGU ESGB
Ithini inkqubo yokonyula abalawuli besikolo?
Ukufumaneka kwerejista yesikolo
Inkqubo yokumiswa
Inkqubo yonyulo
Emva konyulo
Inkqubo yokumiswa
Kufuneka enze ntoni umphathi wonyulo
Imithetho yokumiswa kwabazali
Indlela abazali abangamiselwa ngayo
Kwenzeka ntoni xa ukumiswa kuvaliwe?
Kwenzeka ntoni kwintlanganiso yonyulo?
Kwenzeka ntoni emva konyulo?
Imithetho yokumiswa kwamalungu angootitshala
ICANDELO LESITHATHU: IZIKHOKELO EZISEBENZAYO ZOKUBAMBA UNYULO
Uluhlu lweefomu
Unyulo lwamalungu angootitshala
Unyulo lwamalungu angabazali
Ukugcina iirekhodi
Uluhlu lokukhangelwa ngumPhathi woNyulo lweentlanganiso zokumiswa nkonyulwa
Ifomu B1 ( ishedyuli E)
Uluhlu olukhangelwa kwidayari
Iifomu-E 1-3
Iifomu P1-5
Iifomu B 2-7
Inkcazelo yesigama ... ngaphakathi kwiphepha lokugqibela
Isingeniso
Lo nyaka wasiza elinye ithuba labantu bephondo lethu nesizwe ukuqinisa ulawulwa lwezikolo ngentando yesininzi. Ukuqalela kukhetho lokuqala lweQela aLawula iziKolo ngowe-1997siqalise ukubona imbonakalo yolawulo ngentando yesininzi egubungele zonke iingqiqo zezixokelelwano zezikolo zethu. Ukuza kuthi ga ngoku zonke izikolo zethu zinamaQela okuLawulo lwesiKolo ezilawulwa ngentando yesininzi nabantu abanomdla abaxhasa inkqubela-phambili basebenza nzima ukuqinisekisa ukuba izikolo zethu ziba ngamaziko anentsingiselo kubomi boluntu.
Ulawulo ngentando yesininzi kwezikolo kwenza ukuba abantu babe ngabenzeli bempumelelo yezikolo zethu. Ukuthabatha inxaxheba kwakho kusikhuthazile kwimizamo yethu. Iimpawu zesikolo njengeziko lokuphuhlisa uluntu kukwenza iNkqubo yokuKhuseleko yokuTya kwesiKolo - eyinxalenye yothungelwano lokhuseleko lwentlalo olubanzi lukarhulumente. Izikolo zingamaziko oyilo lukarhulumente okuphelisa ubuhlwempu ukuqinisekisa ukuba akukho namnye umfundi ofunda elambile kungekho nto esiswini. Njengoko sisebenza singadinwa kukuqinisekisa ukuba umgangatho wokwenziwayo kwisixokelelwano sethu semfundo kungenxa yamaQela alawula ziKolo ezenze ukuba iNkqubo yokuKhuseleko yokuTya kwesiKolo - ibe iqaliseile. Abazali , abafundisi-ntsapho kunye anbantwana babe ngababini basei siqalo sibalulekileyo ukunika ukhuseloko lokutya kubantu ngokuzibandakanya kiigadi zokutya zezikolo.
Inkqubo yethi yokufakele iikhompyutha kuzo zonke izikolo zethu sesinye senyathelo elakhayo kuphuhliso lwezikolo njengamaziko obomi boluntyu kwaye sijonge kwakho ukuba amaqela alawula iziKolo enze olu qaliso lube yimpumelelo.
Ndinelungelo elilodwa lokongamela nokugqina inguqulelo yemfundo emNtla Koloni kwaye ndikugqinile ukuthabatha inxaxheba kolowulo lwentando yesininzi ezikolweni zethu, enye yezi ziphumo kukusekwa kwamaQela okuLawulwa kweziKolo ngentando yesininzi nangokuzimela. Oku kunqunisekisa ukuba abantu bethu baya kuthatha inxaxheba kunyulo oluzayo ngoJuni ngowe-2003 ekuvoteleni amaQela alawula iziKolo aya kuhlonipha amalungelo abantwana nawabazli njengabathathi nxaxheba kwisixokelelwano setghu sesikolo. Kwinyaka ezayo ndithemba ukuba ndakubona uhlanganiso olululo lwezikolo zethu ngokudibeneyo ngokwebala! Ukuthatha inxaxheba yakho njengomzali okhtheleyo okanye umfundi kubalulekile kwaye kunzulu kulawulo lwesikolo ngokwentando yesininzi.
Unyulo kweQela aLawula isiKolo lusinika kwakho ithuba njengoluntu ukuba sithi sinelunda ngezikolo zethu kwaye asisayi kuvuma ukuba zibe zizigqubu zezihange nezikrelemqa abao bambalwa bazimisele ukuzenza!. Kufuneka kwakho sixhase imfundo efuna ukuqinisa indawo yomntwana oyintombaza kuluntu. Ngokucacileyo iiNkceazelo zeKharityhulamu yeSizwe eHlaziyiweyo ithetha ngokuxabiseka endibuvakalise kwesi singeniso kwaye bunentsingiselo kwikharityhulamu yesikolo zoMzantsi Afrika.
Ukhetho lweQela aLawula isiKolo limele undonqo wemfanelo yoluntu nabantu abasebenza ngokuhlangeneyo ukufumana imigangatho ephezulu yokuphumelela nokuphuhlisa abantu. Votela iQela aLawula isiKolo uze ube ngumenzeli wengquko kunye nokuqinisa idemokrasi!
INTSHAYELELO
Isidingo solawulo lwesikolo
Ukuphumelelisa idemokrasi eMzantsi Afrika sibhekiselele kwimbali yesixokelelwano semfundo yamandulo eyayisekwe kukungalingani ngokobuhlanga nangokwahlukwaniswa.
Sidinga isixokelelwano esitsha sesizwe ezikolweni zethu esinika umgangatho ophezulu wemfundo kwaye oseka isiseko sokuphuhlisa zonke iziphiwo nobuchule babantu.
qhubela phambili inguqulelo yedemakrasi kuluntu lwethu;
phelisa ubuhlanga nesini ngandlela zonke zocalucalulo olungenabulungisa nonyamezelo;
khusela kwaye iphuhlise iinkcubeko ezahlukeneyo neelwimi.
Sidinga isixokelelwano esitsha sesizwe ezikolweni zethu esixhasa amalungelo abafundi bonke, awabazali nawabafundisi-ntsapho kwaye aya kukhuthaza ulwamkelo lwemfanelo yokulungiselela, yokulawula nokuxhasa ngemali izikolo kulwahlulewano noRhulumente.
Kubalulekile ke ngoko ukuba simisele imimiselo nemigangatho yemfundo aybafundi abasesikolweni kwaye simisele imimiselo nemigangatho yokulungiselela, yokulawula nokuxhasa ngemali izikolo . Le mimiselo nemgangatho isebenza kuzo zonke izikolo kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika.
UMthetho eziKolo zoMzantsi Afrika unika isixokelelwano esifanayo sokulungiselela, sokulawula nesokuxhasa ngemali izikolo*.
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika unika amagunya athile neemfanelo amaqela alawulayo. Imbali yocalucululo ende yoMzantsi Afrika nocalulo ibe neziphumo zokungalingani ezikolweni nezixokelelwano zemfundo ezicalulayo. UMgaqo-siSeko woMzantsi Afrika wamkela ukuba wonke ubani unelungelo kwimfundo esisiseko. Urhulumente ungaphumeza imithetho emitsha ukuqinisekisa eli lungelo lisisiseko kwimfundo nokuyila imeko yokuguqula imfundo. Ukuphumelelisa umthetho nokwenza umgaqo omtsha azisayi kuyiguqula imfundo ngokwazo.
Ukuzalisekiswa nokusebenzisa le mithetho mitsha kuphumelelise ukunyusa umgangatho wemfundo. Abazali, abafundi, ootitshala namalungu oluntu lwesikolo babe yinxalenye ekuguquleni imfundo ezikolweni zabo kwaye banendima ebalulekileyo abayidlalayo.
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika ufuna ukuba esinye nesinye isikolo sikawonke-wonke siseke iqela aLawula elimele uluntu lwesikolo. UMthetho umisela amagunya nemisebenzi yamaqela alawulayo.
Imvelaphi
Malunga nale ncwadi yokuqeqesha
Le ncwadi yokuqeqesha icacisa iinkqubo zokonyula amalungu amaqela alawula isikolo kwizikolo zikawonke-wonke.
Isekelwe kwimimiselo yasemNtla Koloni enxulumene namaqela alawula izikolo zikawonke-wonke kumThetho weMfundo weziKolo ( No 6 we-1996) okwabizwa ngokuba yiMimiselo yokuLawula enxulumene neziKolo zikawonke-wonke kwaye kumThetho weziKolo zoMzantsi Afrika we-1996 nomThetho wesiLungiso semiThetho yeMfundo, we-1999.
Ayiqulathanga zonke iingqiqo zomThetho weziKolo zoMzantsi Afrika ibhekiselele kuphela kwizibonelelo zalo mThetho enxulumene nokonyulwa kwamaqela alawula isikolo kwizikolo zikawonke-wonke.
Ngubani ekufuneka eyisebenzisile le ncwadi?
Le ncwadi yokuqeqesha yenzelwe ukusetyenziswa ngabaPhathi boNyulo abonyulwe liSebe leMfundo lasemNtla Koloni kunye nabanye ababandakanyeka ekulungiseleni unyulo lwamaqela alawula izikolo.
AbaPhathi boNyulo banoxanduva lokulungiselela nokwenza unyulo lwamalungu eqela aLawula isikolo kwizikolo zabo ezalathiweyo.
Indlela yokusebenzisa le ncwadi
Phambi kokuba ulungelelanise kwaye ubambe unyulo lwamalungu amaqela alawula izikolo kubalulekile ukuba uyiqonde kakuhle le ncwadi kwaye ube nakho ukusebenzisa imimiselo elawula ukusekwa kwamaqela alawula isikolo. Oku kumiselwe kwiCandelo lokuQala nakwiCandelo lesiBini.
Xa uluqhelile ulwazi uya kuba nakho ukusebenzisa izikhokelo zokwenza ezimiselwe kwiCandelo lesiThathu ukulungiselela nokubamba unyulo kwisikolo sakho esalathiweyo ngokuthabathekisayo nangempumelelo.
Ukucacisa injongo yamaqela alawula isikolo
Ngumsebenzi wabaPhathi boNyulo ukutsalela ingqalelo yabavoti kwizibonelelo zomThetho weziKolo zoMzantsi Afrika nakwizibonelelo nezilungiso zomThetho weMfundo weziKolo zasemNtla Koloni, we-1996. UmPhathi woNyulo unoxanduva lwemfundo yovoto- kufuneka axelele abafundi, abafundisi-ntsapho abangengabo abaqeqeshi nabazali ngokuba kutheni kuvotelwa amaqela alawula isikolo kwaye iya kuba yintoni imisebenzi yabalawuli besikolo ukuze bakwazi ukwenza izigqibo ezifundisayo zokonyula.
Le ncwadi imisela ulwazi olubalulekileyo olufuneka lwaziwe luluntu lwesikolo.
Ngubani olungiselela unyulo?
INtloko yeSebe ( HOD) inyula abaphathi beSebe leMfundo lasemNtla Koloni ukuba balungiselele ukusekwa nokonyulwa kwamalungu amaqela okulawula isikolo ( r13)
UmPhathi woNyulo wePhondo owonyulwe yiHOD ulungelanisa imisebenzi yonyulo kwisithili ngasinye kwezine zePhondo lomNtla Koloni.
UmPhathi woNyulo weSithili wonyula umPhathi woNyulo/ abaPhathi boNyulo besikolo ngasinye ( r13). UmPhathi woNyulo angonyula igosa lesebe , umzali okanye umfundisi-ntsapho. UmPhathi woNyulo akanakonyulwa njengelungu leqela lokulawul;a isikolo apho angumPhthi wonyulo khona ( r13).
Umphathi wesithili uya kuxelela izikolo amagama abaPhathi boNyulo abanoxanduva lokulungiselela nokubamba unyulo.
Kwimeko yayo nayiphi impikiswano enxulumene nenkqubo yonyulo ngokuphthelele kwimimiselo umPhathi woNyulo wepHondo uya kuthatha isigqibo ( r13)
jonga iphepha lesi-7 imithetho yokuziphatha lwabaPhathi boNyulo
Jonga kwiphepha le-11 Ngubani onokuba ngumLawuli wesiKolo
Jonga kwiphepha le-15 Misela ubukhulu beqela lokulawula ishedyuli E neFomu B1 kwiphepha 45
Jonga kwiphepha 32 Inkqubo yokukhetha abalawuli
Yintoni imisebenzi yomPhathi woNyulo?
Umsebenzi womPhathi woNyulo kuNyulo lwamaQela aLawula isiKolo kukuqinisekisa iQela okuLawula isiKolo anyulwe ngokwedemokrasi. Ukwenza oku kufuneka umPhathi woNyulo alandele imigaqo ecaciswe kwimimiselo kwaye emiselwe kule ncwadi yokuqeqesha kwaye ayazi injongo, umsebenzi nobulungu bamaqela alawula isikolo.
Ngubani onelungelo lokuvota?
UmPhathi woNyulo kufuneka aqinisekise ukuba imithetho elawula ukumiswa nokonyulwa kwamalungu oluntu ngalunye olumelweyo alandelwe ngokufanelekileyo.akuwavumela ukuba abe kwiqela lolawulo
Njengoko siya kubona, amaqela okulawula isikolo enziwe
Ngamalungu anyuliweyo
Yinqununu yesikolo okanye isikhundla sakhe sobuchule
Abamkelwe njengamalungu
Amalungu anyuliweyo aqulathe: ( r13)
Abafundi esikolweni ( abeBanga lesi-8 nangaphezulu)
Ootitshala esikolweni
Abazali babantwana abasesikolweni
Amalungu anyuliweyo aqulathe iintlobo ezine zabameli. UmPhathi woNyulo kufuneka alungiselele kwaye abambe iinyulo ezine ezahlukeneyo lwelungu okanye ummeli wohlobo ngalunye kwamane. UmPhathi woNyulo kunye nomPhathi onguMxulumanisi woTitshala banoxanduva lokuqinisekisa unyulo lweSGB olunedemokrasi. Imithetho yokuziPhatha ikhokela ukuziphatha kwabo. Ngabazali bodwa abanokuvotela abazali, abafundi abafundi, ootitshala ootsitshala, isitafu esingafundisiyo sivotelwa sisitafu esingafundisiyo
Zingaphi izihlalo ekufuneka zabiwe?
UmPhathi woNyulo kufuneka asebenzise iFomu B 1 ekwiphepha lama-45 ukubala iindawo zohlobo ngalunye lwamalungu anyuliweyo ekufuneka ekwiqela lokulawula.
Inani lendawo lixhomekeke ukuba bangaphi abafundi ababhalise esikolweni nokukuba isikolo sinabo abafundi beBanga lesi-8 nangaphezulu.
Ingaba kufuneka unyulo lulungiselelwe njani?
UmPhathi woNyulo uya kuba noxanduva lwenkqubo yokonyula abalawuli besikolo ngokwemimiselo. Baya kulungiselela kwaye babambe iintalnganiso zokumiswa nezokonyulwa kokdidi ngalunye lwabavoti kuxhomekeke ekubeni bakhona abafundi beBanga lesi-8 okanye ngaphezulu. UmPhathi onguMxulumanisi woTitshala uya kulungiselela kwaye abambe iintlanganiso zokumiswa nokonyulwa zokusekwa kweBhunga eliMele abaFundi phambi kokuba abafundi banyulwe kqiela elilwaula isikolo.
Kufuneka lwenziwe kangaphi uNyulo lweQela eliLawula isiKolo?
Ixesha le-ofisi lamalungu eqela elilawulayo alinakuba ngaphezulu kweminyaka emithathu ngaphandle kwamalungu abafundi abanokuhlala unyaka omnye kuphela.
Unyulo jikelele labalawuli besikolo kufuneka ngoko lubanjwe qho kwiminyaka emithathu. Unyulo lwezithuba ezingalindelekanga lungabanjwa njengoko kuyimfuneko kulandelwa iinkqubo zokumiswa nokonyulwa ( jonga kwiphepha le-13). Ilungu leBhunga eliLawulayo lazise ixehsa lonyulo phakathi kukaMeyi noJuni. AbaPhathi boNyulo kufuneka babe noxanduva lokuqinisekisa ukuba inkqubo yonyulo iyagqityezelwa ngomhla owaziswe yiMEC.
Jonga kwiCandelo 3 Izikhokelo ezisebenzayo zokubamba unyulo.
Ahlangana nini okokuqala amaqela olawulo amatsha anyuliweyo?
Imithetho yokuziphatha
AbaPhathi noNyulo kunye nabaPhathi babaNxulumanisi booTitshala baya:
Kuziphatha ngokuthembeka nangobulungisa
Kuziphatha ngendlela engenamtsalane bucala
Kuziqhelanisa nemimiselo yonyulo
Kudibana ngendlela yentsebenziswano neNqununu yesikolo nomPhathu wesithili
Kucacisa iinkqubo zokumiswa nokunyulwa ngokucacileyo kubo bonke abathabathi nxaxheba
Kuqinisekisa ukuba zonke iifomu amaphepha okuvota nerejistari zikhona
Kulawula inkqubo yokuvota ngendlela ethembekileyo
Kumelana neenzima ezinokubakho ngendlela efanelekileyo nenobuchule kuchubeka kwaye baphendule imibuzo ngobuchule
Kubala amaphepha okuvota ngokuchanekileyo
Kusebenzisana nabaPhathi boNyulo nomPhathi woNyulo lweSithili
Abayi kudlula kwigunya eliphantsi kwalo mthetho
Izithili zemfundo zomNtla Koloni
UmNtla Koloni
ICANDELO LOKUQALA
Yintoni iqela lokulawula?
Iqela lolawulo liqela labantu elonyulwe ngokwasemthethweni ukuba lilawule isikolo. Abalawuli besikolo bamele uluntu lwesikolo. Umsebenzi wabo jikelele kukuncedisa iNqununu yesikolo ekulungiseleleni nasekulawuleni imisebenzi yesikolo ngokuthabathekisayo nangobuchule egameni loluntu lwesikolo nakukukhathalela ukulunga kwabafundi abasesikolweni.
Iqela elilawulayo lilindeleke ukuba lenze yonke imisebenzi lisenzela inzuzo yesikolo.
Bonke abalawuli besikolo kufuneka bayazi imisebenzi yabo kwaye bazi indlela le misebenzi enxulumene ngayo kwinqununu.
Xa abazali, abafundi, ootitshala kunye nesitafu esingafundisiyo esikolweni besazi indlela abalawuli besikolo abaya kusebenza ngayo baya kuba negalelo kukusebenza nakwintsingiselo yamaqela alawula isikolo.
Icandelo lokuqala lale ncwadi lithetha :
Yintoni injongo yeqela elilawula isikolo?
Abantu abangaba ngamalungu nabantu abangenakuba ngamalungu
Ubukhulu beqela elilawulayo
Ubude benkonzo
Yintoni imisebenzi neemfanelo zeqela elilawula isikolo?
Umgaqo wesikolo
Ukuphuhlisa isikolo
Intlanganiso yeqela elilawulayo
Ukulawula isikolo
Ukukhupha imali yesikolo
Imisebenzi eyabiweyo
Iqela elilawulayo lisebenza njani?
Phambi kokuba limiselwe ngokufanelekileyo
Indlela iqela elilawulayo elenza ngalo izigqibo
Indlela elenza ngalo iikomiti
Emva kokuba ufunde iCandelo lokuQala uya ku:
kwazi ukuba yintoni amaqela alawula iskolo kwazi indlela amaqela alawula isikolo asebenza ngayo kwazi ukuba ngubani oba kwiqela elilawula isikolo ba nakho ukucacisa yintoni amaqela alawula isikolo kwabanye abantu
IQela elilawula isikolo ligqiba ngo:
mgaqo wesikolo kuphuhlisa isikolo kwaye lingagqiba ngomgaqo:
wokulawula isikolo wemali yesikolo
ISGB zingacela amanye amagunya ukuba banawo amandla okwenza loo misebenzi
Jonga Yintoni imisebenzi neemfanelo zeQela eliLawula isiKolo ( amaphepha 19-23)
Iqela elilawulayo kufuneka liqinisekisa ukuba isikolo silawulwa kwimidla yabafundi. Ikwimeko yokuthenjwa ngokuphathelele kwisikolo. Abalawuli kufuneka ngalo lonke ixesha babeke imidla yesikolo kuqala phambi kwenzuzo yabo.
Iqela elilawulayo alibandakanywa ekulawulweni kwesikolo imihla ngamihla- lowo ngumsebenzi wenqununu kunye nootitshala. Nangona kunjalo igalelo labo okanye izigqibo kumgaqo kwezinye zezi zinto okanye zonke:
Umgaqo wesikolo: iiyure zesikolo, umgaqo wolwimi, umgaqo wezenkolo, imithetho yokunxiba, imithetho yokuziphatha, iinjongo zesikolo, nomgaqo wokulawula isikolo.
Ukuphuhlisa isikolo:inkqubo yophuhliso, ukufumana abancedisi abazithandelayo xa befuneka, ulwahlulelwano noluntu, intsebenziswano nezinye izikolo.
Ukulawulwa kwesikolo: ukujonga izakhiwo zesikolo, amabala esikolo, ezinye iimpahla, ukugqiba ukuba ezinye ziza kusetyenziswa nini, ukuqashwa kwesitafu, intlanganiso jikelele yonyaka yabazali, iingxelo kuluntu lwesikolo.
Ukukhupha imali yesikolo: ukwanyusa ingxowa yesikolo, ukuvula I-akhawunti yebhanki, ukujonga ingeniso nenkcitho yesikolo.
Iqela elilawulayo lingcela igunya lokuphucula impahlayesikolo, ligqibe ngokhetho lwezifundo, nekharityhulamu engaphandle kwezifundo, lithenge iincwadi, nezixhobo zemfundo lize libuze kwaye lisebenze ngezikhalazo malunga nesitafu nabafundi esikolweni.
Ngubani ungangumlawuli wesikolo? ( r10)
Inqununu
Kuyazenzekela ukuba inqununu yesikolo soloko ililungu leqela elawula isikolo.
Abazali ( r10)
Umzali okanye umondli womfundi obhalise ngokusesikweni esikolweni kwaye ongaqashwanga esikolweni angaba ngumzali olilungu leqela elilawula isikolo.
Abazali bangathetha:
Umzali okanye umondli womfundi
Umntu onelungelo lokugcina umfundi
Umntu odlala indima yomzali okanye umgcini ngokuphathelele kwimfundo yomfundi esikolweni.
Ootitshala ( r10)
Utitshala oqashwe esikolweni , ingeyiyo inqununu angalilungu leqela elilawulayo kodwa ingabi ngabo ootitshla abaqashelwe kuphelaukwenza imisebenzi engaphandle kokufundisa. ( IsiLungiso sesiQendu 1 somThetho wama-84 ngokulungiswa sisiQendu 1 somThetho we-100 we-1997).
Abafundi
Umfundi othe ngonyaka wonyulo wabe ubhalise kumgangatho ongaphantsi kwibanga lesibhozo ungaba lilungu leqela elilawulayo.
Amalungu abafundi kufuneka ingamalungu ekomiti elawulayo yeBhunga eliMele abaFundi. Ilungu lomfundi elimele iQela eliLawulayo kufuneka ikolu luhlu lulandelayo:
c Elinye ilungu lekomiti elawulayo leRCL elimiswe yikomiti elawulayo kwaye kuthathelwe ingqalelo kwisini.
Ukuba umfundi mncinane:
a Akanakuvumelana ithetha ukuba ukubandakanya abantu ngenxa yesikolo b Akanakuvotela izindululo zeqela elilawulayo elinyakathisa iimfanelo kumaqela esithathu okanye isikolo ukubandakanyeka kwizivumelwano zasemthethweni.
c) Uyakhutshwa nakwesiphi isiphumo esivele ngenxa yobulungu leqela elilawulayo ( umzekelo ukuba iqela elilawulayo limangalelwe alinnakuba natyala
Isitafu esingafundisiyo
Nabani oqeshwe njengelungu lesitafu esikolweni ongeyiyo ititshala angalilungu leqela eliawulayo.
Ukwamkelwa njengamalungu ( r4)
Amalunga oluntu ukuya kwisithathu angamkelwa njengamalungu ngabalawulo besikolo esiqhelekileyo. Abanamalungelo okuviota kwiqela elilawulayo.
Inqununu
Abazali
Ootitshala
Abafundi
Lenziwa njani iBhunga elimele abaFundi? ( jonga kwiphepha le-18)
Isitafu esingafundisiyo
Ukuba isikolo sinika imfundo kubafundi abanezidingo ezithile, ukuba kunokwenzeka omnye wabaphathi owamkelwe njengelungu kufuneka abe nobuchule kulo mmandla.
Ukuba isikolo sikawonke-wonke sime kumhlaba wabucala omnye wabamkelwe njangamalungu kufuneka ibe ngumnikazi okanye omiswe ukumela umnikazi. Ukuba bangaphezulu kwesinye abanikazi, kufuneka abanikazi bamise omnye weqela labo okanye ummeli oza kuba liqela lokulawula ukuba wamkelwe njengelungu.
Ingaba zikhona ezinye izizathu ezinokunqanda ubani ekubeni abe ngumlawuli wesikolo? (r10)
Ewe. Ubani akanakubakho kwiqela elilawula isikolo xa ethe wafunyaniswa ngoogqirha ukuba akaphilanga kakuhle ngokwasengqondweni okanye ukuba ukhululwe ngesithembiso sokungabaleki okanye kuxhonywe isigwebo senkundla yamatyala. Ubani akanakubakho kwiqela elilawulayo ukuba kufunyaniswe ukuba utshonile okanye akanakho ukubhatala amatyala wakhe ngenkundla enobuchule.
AbaPhathi boNyulo abavumelekanga ukuba babe ngabaphathi besikolo kwesio sikolo basebenza njengabathi bonyulo kuso.
Ingaba kukho izizathu apho umphathi engenakuvunyelwa ukuba aqhubeke nokusebenzela iqela elilawulayo?
Ewe. Ukuba umphathi wesikolo akakho kwiintlanganiso ezilandelelanayo zide zibe ngaphezulu kwesithathu ( 3) ngaphandle kokunika izizathu uyakhutshwa (r9).
Njengokuba umphathi wesikolo esiya kukhutshwa ukuba ngexesha esebenza njengomphathi akasayithobeli imithetho emisiweyo. Ilungu elingumzali elalifanelekile ngelo xesha lonyulo lweqela elilawulayo uya kuyeka ukuba lilungu ukuba umntwana wakhe akasabhalisanga ngokwasemthethweni esikolweni ngexesha le-ofisi ewayenyulwe ngalo. Ubani akanakuqhubeka njengomphathi wesikolo ukuba akaphilanga kakuhle ngokwasengqondweni okanye ukhululwe ngesithembiso sokungabaleki okanye kuxhonywe isigwebo ( r10).
Ingaba umphathi wesikolo angasuswa e-ofisini? ( r8)
Ewe. Ukuba ukuziphatha komphathi wesikolo ngokunxulumene neqela elilawulayo kunokuba nomonakalo ekulungeni okungcono kwesikolo angasuswa yiNtloko yeSebe. INtloko yeSebe kufuneka inike umphathi wesikolo ithuba lokuxoxa ngemeko yakhe yokususwa kwaye umphathi wesikolo angabhena kwisigqibo sokususwa kwakhe ngokubhalela iMEC kwiintsuku ezingama-30. Ade uMEC athathe isigqibo ngokuphathelele kwisibheno umlawuli wesikolo akavumelekanga ukuba aqhubeke nobulungu bakhe kwiqela elilawulayo. UMEC kufuneka amxelele umphathi wesikolo ngesigqibo kwaye amnike izizathu ngokubhaliweyo.
Lixesha elingakanani ubani elilungu leqela elilawulayo?
Amalungu angabafundi ananyaka omnye kuphela kwiqela elilawulayo. Bonke abanye abaphathi baneminyaka emithathu ( r7).
Ingaba ubani angaphinda anyulwe njengomphathi wesikolo emva kokuba eligqibile ixesha lakhe e-ofisini?
Ewe. Emva kokuba abaphathi befikelele kumlinganiselo wexesha bangaphinda bonyulwe r7. Akumiselwanga ukuba mangaphi amaxesha wokuba ubani angangumphathi wesikolo.
Kwenzeka ntoni xa kukho isithuba eivulekileyo kwiqela elilawulayo? ( r9)
Ukuba isithuba sesesitafu esingafundisiyo utitshala okanye umfundi ugcwalisa eso sithuba ngokulandela inkqubo efanayo echazwe ngentla - oko kukuthi kwiintlanganiso zokumiswa nezonyulo. Naliphi ilungu elise-ofisini ngaphandle kwelungu elingumzali isithuba kufuneka sigcwaliswe kwiintsuku ezingama-21 sivulekile.
Ukuba isithuba seselungu elingumzali onyuliweyo iqela elilawulayo lingenza isigqibo sokwamkela umzali njengelungu okanye libambe unyulo. Abazali abamkelwe njengamalungu okugcwalisa isithuba selungu elonyuliweyo banamalungelo okuvota apheleleyo kodwa akufuneki ukuba benze ngaphezulu kwama-40% ( 2/5) yabameli babazali bebonke. Nbani owamkelwe njengelungu okanye owonyulelwe ukuvala isithuba sokulawula ohambe phambi kokuba kuphele ixesha le-ofisi ( eliyiminyaka emithathu) uya kuba ngumlawuli ixesha eliseleyo lalo mntu athathe indawo yakhe. Emva koko ukuba usanqwenela ukuba abe lilungu leqela elilawulayo kufuneka alandele iinkqubo zonyulo eziqhelekileyo ( r8).
Kwenzeka ntoni ukuba ngaba iqela elilawula isikolo alimiswanga ngokufanelekileyo?
Kukho izizathu ezahlukenyo apho iqela elilawulayo lisenokungamiswa ngokufanelekileyo r6. Umzekelo, kusenokwenzeka ukuba amalungu abazali awonelanga okanye amalungu ootitshala. Abantu bangarhoxa okanye basuswe ngoko iqela elilawulayo alisayi kuba nenani elifunwa ngummiselo.
Nokokuba sesiphi isizathu ukuba iqela elilawulayo alimiswanga ngokufanelekileyo uMec unokulivumela kude ibe zinyanga ezintandathu ukuba libe limiswe ngokufanelekileyo. Ngeli xesha iqela elilawulayo liyavunyelwa ukuba lenze imisebenzi kwaye lithathe izigqibo kwaye ezi zigqibo zisemthethweni ukuba iqela elilawulayo lalimiswe ngokupheleleyo.
Nangona kunjalo ukuba emva kweenyanga ezintandathu iqela elilawulayo alikamiswa ngokufanelekileyo akukho zezo zalo elizenzayo eziya kuthathwa njengezisemthethweni r6. UMEC angagqiba ukulidibanisa iqela elilawulayo nelinye lesinye isikolo r5.
Qaphela:
Ingaba amalungu eqela elilawulayo ayabhatalwa ngomsebenzi wabo?
Hayi. Amalungu eqela elilawulayo asebenza ngokuzithandela nangona ukuba inkcitho ekhoyo ibangelwe ngumsebenzi abawenzileyo isikolo kufuneka sibhatele.
Ingaba amalungu eqela elilawulayo anemfanelo kumatyala esikolo?
Hayi- ngaphandle kokuba benza nasiphi isigqibo okanye izenzo ngokwemithetho kwaye bakwenze oko ngaphandle kwenjongo yolunya.
Amalungu amkelwe njengamalungu ( r7)
Ilungu elingumzali lingamkelwa njengelungu kangangeentsuku ezingama-90 ngexesha unyulo lwelungu lwenziwe phakathi kwexesha lolawulo ukubamba isithuba kwiqela labalawuli.
Ukuba kunokwenzeka nakweliphi inqanaba amalungu abazali awakho ngaphezulu kwinani lamanye amalungu edibene anamalungelo okuvota iqela elilawulayo kufuneka lamkele abazali njengamalunguanagesosigxina. Abo bazali kufuneka babe namalungelo lokuvota.inani labazali elamkelwe njengamalungu alifunekanga lidlule kuma-40% yabazali abangamalungu kwiqela elilawulayo. Iindawo kufuneka zigcwaliswe ngonyulo kwiintsuku ezingama-90.
Ngubani oba kwiqela elilawula isikolo?
Kuzo zonke izikolo inqununu iba kwiqela elilawula isikolo. Inani labazali elingabalawuli lilonke kufuneka libe ngaphezulu kwenani labanye abalawuli abanamalungelo okuvota r4.
Umzekelo iqela elilawulayo elinamalungu ali-13 amalungu angabazali kufuneka babe ngamalungu asi-7.
Linye inani lesitafu elingafundisiyo kuwo onke amaqela alawula isikolo.
Ukuba isikolo asinaso isitafu esingafundisiyo ( kwaye asikwazi konyula ilungu lesitafu esingafundisiyo njengomlawuli) inani labazali abalawulayo kufuneka lesihliswe ngesinye ( into ethetha ukuba inani labalawuli lesikolo lilonke kufuneka lehliswe ngesi-2).
Izikolo zamabanga aphantsi azinawo amalungu abafundi kumaqela azo alawulayo.
Inani lamalungu eqela elilawulayo aliquki:
Inqununu yesikolo enesihlalo esizenzekelayo kwiqela elilawulayo.
Amalungu eqela elilawulayo anokuthi amkelwe njengamalungu ekuhambeni kwexesha kodwa awasayi kuba namalungelo okuvota.
Amalungu abazali kufuneka ngalo lonke ixesha ogqithe inani lamanye amalungu edibene aneevoti, ayulwe sisikolo ukuquka nenqununu.
Lo mzobo ubonisa amalungu eqela eliawulayo kwisikolo esiphakamileyo esinabafundi abangaphantsi .
Usihlalo soloko ingumzali amalungu ama-2 ngootitshla inqununu
Amalungu asi-7 abazali amalungu ama-2 abafundi abangamalungui alawulayo kwiBhunga eliMele abaFundi.
Ingaba ubukhulu beqela elilawulayo ligqitywa njani?
Inani lamalungu labazali , lamalungu angootitsdhala, amalungu asisitafu angafundisiyo namalungu abafundi abaya kuba kwiqela elilawulayo xhomekeke kubukhulu benani labafundi ababhalise esikolweni nokokuba kukumabanga aphantsi , kumabanga aphakamileyo okanye ksikolo esibanzi esihlangeneyo. Oku kumiselwe kwisihlomelo 1 ( apha ngezantsi ) kwimimiselo yephondo nakuFomu B1 kule ncwadi ( iphepha 45).
Uhlobo lwesikolo ukuhlelwa kwesikolo
Inani labafundi elibhalisileyo inani lamalungu angabazali
Inani lamalungu angootitshala
Inani lamalungu abafundi
Inqununu
Inani labo xa bebonke
Izikolo eziqhelekileyo zamabanga aphantsi
Izikolo eziqhelekileyo zamabanga aphakamileyo
Izikolo ezihlangeneyo
i Izikolo zamabanga aphantsi r3 2
Iqela elilawuayo lesikolo samabanga aphantsi siqulethe:
a Inqununu enendawo ezenzekelayo b Ootitshala besikolo c Ilungu elinye lesitafu esingafundisiyo d Abazali babafundi abasesikolweni
Umzekelo
Amalungu abazali aba-4
Ilungu elingutitshala eli-1
Ilungu elisisitafu esingafundisiyo eli-1
Amalungu ama-6 kufuneka ekhethelwe iqela elilawula isikolo.
Kwizikolo zamabanga aphantsi ezinabantwana akwe-160 nama-719 uya kulungiselela unyulo lwama:
Amalungu abazali ama-5
Amalungu ootitshala ama-2
Ilungu elisisitafu elingafundisiyo eli-1
Amalungu asi-8 kufuneka ekhethelwe iqela elilawulayo
Kwizikolo zamabanga aphantsi ezinabafundi abangaphezulu kwama-719 kuya kufuneka :
Amalungu abazali ama-6
Amalungu ootitshala ama-2
Ilungu elisisitafu esingafundisiyo eli-1
Amalungu ali-10 kufuneka ekhethelwe kwiqela elilawulayo.
Iqela elilawulayo kwisikolo esihlangeneyo sikawonke-wonke okanye kwisikolo esibanzi sikawonkewonke siya kuba namalungu afanayo nawesikolo esiqhelekileyo samabanga aphakamileyo ii Izikolo zamabanga aphakamileyo r33
Iqela elilawuayo lesikolo samabanga aphakamileyo siqulethe:
a Inqununu enendawo ezenzekelayo b Ootitshala besikolo c Ilungu elinye lesitafu esingafundisiyo d Abazali babafundi abasesikolweni e Abafundi
Umzekelo
Isikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphantsi kwama-630 kufuneka sonyule:
Amalungu abafundi aba-2
Amalungu angootitshala ama-2
Ilungu elisisitafu esingafundisiyo eli-1
Amalungu ali-12 kufuneka ekhethelwe iqela elilawula isikolo.
Kwizikolo zamabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphezulu kwama-629 kuya kulungiselela unyulo lwama:
Amalungu abazali ama-9
Amalungu ootitshala ama-3
Amalungu angabafundi ama-3
Ilungu elisisitafu elingafundisiyo eli-1
Amalungu ali-16 kufuneka ekhethelwe iqela elilawulayo iii Izikolo ezibanzi okanye ezihlangeneyo r34
Iqela elilawuayo lesikolo slesikolo esiqhelekileyo esihlanganeyo okanye isikolo esibanzi sinamalungu afanayo nawesikolo samabanga aphakamileyo kodwa sibalwa ngamalungu abafundi abakwibanga lesi-8 okanye ngaphezulu:
a Inqununu enendawo ezenzekelayo b Ootitshala besikolo c Ilungu elinye lesitafu esingafundisiyo d Abazali babafundi abasesikolweni e Abafundi
Umzekelo
Isikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphantsi kwama-500 kufuneka sonyule:
Amalungu angootitshala ama-2
Amalungu abafundi ama-2
Ilungu elisisitafu esingafundisiyo eli-1
Amalungu ali-12 kufuneka ekhethelwe iqela elilawula isikolo.
Kwizikolo zamabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphezulu kwama-499 kuya kulungiselela unyulo lwama:
Amalungu abazali ama-9
Amalungu ootitshala ama-3
Amalungu angabafundi ama-3
Ilungu elisisitafu elingafundisiyo eli-1
Amalungu ali-16 kufuneka ekhethelwe iqela elilawulayo iv Amaqela alawulayo asebenza kwizikolo ezibini okanye ngaphezulu r5
Ilungu leBhunga eliLawulayo lingagqiba ukuba izikolo ezibini okanye ezingaphezulu zinganeqela elinye eliawulayo. Oku kuya kwaziswa ngesaziso kwiGazette yePhondo kwaye liya kunika amaqela anomdla itthuba lokuba abhale phantsi impendulo yawo kwiintsuku ezingekho ngaphantsi kwama-30.
Amaqela alawulayo ezi zikolo aya kubalwa kwimeko yesikolo esinye - oko kukuthi baya kudityaniswa bonke abafundi , ootitshala kunye nesitafu esingafundisiyo.
Ubulungu beqela elilawulayo lwesikolo sikawonke-wonke esinabafundi abanezidingo ezithile zemfundo (ELSEN) ( r3 )
Ezi ndidi zabantu kufuneka zimelwe kwiqela elilawulayo lwesikolo sikawonke-wonke sabafundi abaneziidingo ezithile zemfundo njengoko inikwe sisiQendu 24 somThetho weziKolo zoMzantsi Afrika:
a Inqununu enendawo ezenzekelayo b Ootitshala besikolo c Ilungu elinye lesitafu esingafundisiyo d Abazali babafundi abasesikolweni
Ukongeza ezi ndidi zabantu abalandelayo kufuneka bamelwe ukuba kufuneka kusebenzekile:
Abameli bamaqumrhu abameli ukuba kufanelekile
Abameli bemibutho yabazali babafundi abanezidingo ezithile zemfundo ukuba kufanelekile
Abameli bemibutho yabantu abakhubazekileyo ukuba kufanelekile
Abantu abakhubazekileyo ukuba kufanelekile
Iincutshe zezifundo ezifanelekileyo zezidingo ezithile zemfundo
IQela eliLawulayo liya kuthathwa njengelimiselwe ngokungafanelekanga ukuba olunye lwezi ndidi alimelwanga ngokufanelekileyo.
AmaBhunga aMele abaFundi
Ingaba iBhunga elimele abaFundi lenza ntoni?
Isikolo ngasinye esibhalise abafundi bebanga lesibhozo nangaphezulu kufuneka sineBhunga eliMele abaFundi. UMEC umisele izikhokelo nobuncinane beemfuno zale mibutho. Oku kumiselwe apha.
IiRCL zisekelwe 'ukulungisa izidingo zabafundi bonke abasesikolweni'. Kufuneka zakhe umanyano phakathi kwabafundi kwaye zigcine abafundi benolwazi ngeziganeko ezisesikolweni nakuluntu lwesikolo. Omnye womsebenzi wawo omkhulu kukukhuthaza ulwalamano olululo esikolweni phakathi kwabafundi nootitshala kunye nesitafu esingafundisiyo. Kufuneka kwakho enze unxibelelwano kunye nezinye iiRCL kunye nemibutho yoluthsa ukuze kuzuze isikolo.
Zinyulwa njani?
Iklasi nganye inyula ngamaphepha okunyula , umeli omnye oyindoda nomnye wesifazana ukuba abe kwiRCL ( kwimeko yesikolo apho kukho isini esinye ummeli owonyulwayo uba mnye kwiklasi nganye). Ilungu ngalinye leklasi liba nevoti enye yomgqatswa.
UmPhathi woNyulo wolu nyulo iya kuba nguTitshala onguMxulumanisi wooTitshal isekela lenqununu
Iveki enye phambi konyulo isaziso siya kuxhonywa eklasini. Kwintlanganiso yonyulo abagqatswa kufuneka bamiswe kwaye kuvunyelwane ngomlomo kwaye kuvunyelwane ukuba kumiswe. Abafundi baoyulelwa kwiRCL unyaka omnye.
Izicwangciso zenguqulelo
Apho iRCL okanye umbutho ofana nayo njengeBhunga lokuMela abaFundi - SRC ikhoyo iya kuphela kwintlanganiso yokuqala yeRCL entsha.
IRCL kuya kufuneka yenze uMgaqo-siSeko wayo. Le mithetho kufuneka iqulethe oku kulandelayo:
Igama iRCL enqwenela ukubizwa ngalo
Ulwazi olubalulekileyo lonxibelelwano olufanelekileyo neRCL kunye ngamaqela anomdla ( umzekelo inqununu).
Ukuba iRCL inqwenela ukuguqula uMgaqo-siSeko wayo ingakwenza oko ukuba ababhunga basisibini esithathwini emva kokuba onke amalungu echazelwe ngeenguqulelo ezicetywayo kangangenyanga. Ukuba amalungu eze entlanganisweni awanelanga kufuneka kubanjwe intlanganiso yesibini kwiiveki ezimbini, ngoko ke uMgaqo-siSeko ungaguqulwa sisibini esithathwini yabo bakhoyo kwintlanganiso yesibini. Ezi nguqulelo kufuneka zithunyelwe kwiNtloko yeSebe ukuqinisekisa ukuba zihambelana nomThetho weziKolo kwaye kude kufunyanwe isiqinisekiso kuye akukho nasinye isilungiso kuMgaqo-siSeko esiya kuthathwa njengokuba sisemthethweni.
Usihlalo nonobhala beRCL baba ngamalungu azenzekeleyo eSGB. Xa ilungu lesithathu lingasebenza kwiSGB naliphi ilungu leKomiti eLawulayo lingamiswa emva kokuba kuthathelwe ingqalelo kwisini ( r10).
Ithini imisebenzi neemfanelo zeqela elilawula isikolo?
Iqela elilawulayo liya kwenza umgaqo-siseko walo nemiyalelo emisiweyo.
UMGAQO WESIKOLO
Iqela elilawulayo kufuneka limisele umgaqo wokwamkela wesikolo.
Iqela elilawulayo kufuneka limisele umgaqo wolwimi wesikolo.
Iqela elilawulayo kufuneka linike imithetho malunga nokokuba sesiphi isithethe senkolo ekufuneka sivunyelwe esikolweni.
Iqela elilawulayo kufuneka ligqibe ngemithetho yokunxiba yesikolo.
Iqela elilawulayo kufuneka livelise imithetho yokuziphatha kwabafundi.
Iqela elilawulayo kufuneka livelise imithetho yamalungelo neemfanelo zawo onke amacandelo esikolweni ngaphandle kweyeetitshala ezilawulwa yiSACE.
Iqela elilawulayo kufuneka ligqibe ngembono, ingxelo neenjongo zesikolo ( Jonga ulwazi elisecaleni kwihepha lama-20).
Kubalulekile ukuba uziqhelise nala macandelo alandelayo achaza imisebenzi neemfanelo zeqela elilawulayo. La macandelo ahlulwe ngokweenkqubo, umgaqo wesikolo, ukuphuhlisa isikolo, ukulawula isikolo, ukukhupha imali yesikolo. Ayizizo zonke izihloko ezichazwe nzulu. Nangona kunjalo abagqatswa abamele unyulo kufuneka babe nengqiqo ecacileyo yokokuba iya kuba yintoni imisebenzi neemfanelo zabo. Ezi mfuno zipapashiwe kumThetho weziKolo zoMzantsi Afrika.
UKUPHUHLISA ISIKOLO
Iqela elilawulayo kufuneka lenze kwaye lilungiso uyilo lophuhliso
Iqela elilawulayo kufuneka likhuthaze abazali, abafundi , ootitshala kunye nesitafu esingafundisiyo ukuba bancedise ngokunikezela ngokuzithandela iinkonzo zabo.
Iqela elilawulayo lingazinzisa iinkonzo nolwahlulelwano loluntu ngokunxulumene kwiinkqubo zentlalo, zempilo, zokuzonwabisa zokondla nezothutho, nayiphi enye into eqhubela phambili le njongo yomThetho.
Iqela elilawulayo lingadibana nombutho ozithandelayo omele amaqela alawulayo ezikolo.
Iqela elilawulayo lingaphuhlisa uyilo lophuhliso eliminyaka mi-3 lwesikolo ukuphucula iimeko zokufunda nokufundisa.
Ingxelo yembono yesikolo
Ingxelo yembono yesikolo kufuneka iquke iindlela zi:
Lungele isikolo esinokuphucuka ngolungiselelo lwemfundo esemgangathweni yabafundi;
Inqununu, ootitshala nesinye isitafu esikolweni bangaxhasa ekwenzeni imisebenzi yabo yobuchule.
UKULAWULA ISIKOLO
Iqela elilawulayo kufuneka liwalule iimpahla zesikolo kunye nezakhiwo kunye namabala esikolo ( ukuquka nnomzi wabafundi ukuba ukhona). Kufuneka bavumelane ukuba iimpahla zezikolo zingasetyenziswa ukuba bacele kwiNtloko yeSebe kwinjongo leyo kufuneka zisetyenziselwe yona, okanye zisetyenziswe luluntu kwiinjongo zentlalo okanye ukonyusa ingxowa-mali. Ukujongwa okufanelekileyo kolo setyenziso luya kwenziwa kwaye imali iye esikolweni.
Iqela elilawulayo kufuneka lilungiselele iNtlanganiso yoNyaka yabazali esikolweni minyaka yonke. Le ntlanganiso kufuneka ibanjwe phakathi kukaJulayi noNovemba ( r18). Inqununu yesikolo kufuneka ithumele ikopi yesaziso enika zonke iinkcukacha nge-AGM kumzali ngamnye okanye anike abafundi izaziso ukuba bazinike abazali.
Iqela elilawulayo kufuneka linike abafundi, ootitshala, nesinye isitafu ingxelo esikolweni kunye kanye ngonyaka.
Iqela elilawulayo kufuneka ligqibe ngamaxesha emini yesikolo. ( la maxesha kufuneka ahambelane nengqesho yesitafu).
Kwenzeka ntoni kwiNtlanganiso yoNyaka yabazali? ( r18)
Inqununu kunye nosihlalo banika ingxelo ebhaliweyo ehlangeneyo ( eyahlukeneyo) ngesikolo kunyaka odlulileyo.
Ingxelo zemali ephicothiweyo kufuneka zikho.
Uqingqo-mali lonyaka omtsha kufuneka yazisiwe kwaye nayiphi imeko enxulumene nemali yesikolo ingaxoxwa. ( isiQendu 38 ( 2) soMthetho weziKolo zoMzantsi Afrika ka-1996).
Nawuphi na omnye umcimbi onxulumene nesikolo ungaxoxwa.
Jonga kwakho kulwazi olusebhokisini ngeeNtlanganiso Jikelele eziBalulekileyo kwiphepha lma-25.
UKUKHUPHA IMALI YESIKOLO
Yintoni imisebenzi neemfanelo zamaqela alawulayo ngokunxulumene kukukhutshwa kwemali yesikolo?
Imisebenzi neemfanelo zeqela elawulayo ngokunxulumene nemali yesikolo kunye neempahla zesikolo yile ilandelayo:
Imisebenzi i kufuneka bazame ukonyusa ingxowa-mali ukuquka neminikelo yemali, iinkonzo okanye impahla ukuze kuphucuke umgangatho wemfundo esikolweni;
ii kufuneka baseke ingxowa yesikolo ekufuneka eliwulwe ngokwemiyalelo yeNtloko yeSebe;
iii zonke iimali ukuquka neminikelo ekhutshwa ngokuzithandela nemrhumo wesikolo kufuneka zifakwe kwingxowa yesikolo;
v nayiphi imali, iinkonzo okanye iimpahla ezifunyenwe kwitrasti zisetyenziswe ngendlela efunwa yitrasti ngokungachasananga nemimiselo ekhoyo;
vi imali yesikolo kunye nazo zonke ezinye izinto zesikolo zingasetyenziselwa ezi zinto zilandelayo:
Ukusetyenziswa kwemali a kwiinjongo zemfundo esikolweni okanye ngokuphathelele kwisikolo, b kwiinjongo zemfundo esikolweni okanye ngokuphathelele kwesinye isikolo ngemvumelwano neso sikolo neNtloko yeSebe, c ukwenza imisebenzo yeqela elilawulayo d kwezinye iinjongo zemfundo ekuvunyelwene ngazo liqela elilawulayo neNtloko yeSebe.
Imisebenzi yamaqela alawulayo ngokunxulumene noqingqo-mali lwesikolo i kufuneka kuqala baseke uqingqo-mali kwaye balungise uqingqo-mali lonyaka ngamnye ngokwezikhokelo ezimiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo;
ii kufuneka bazise olu qingqo-mali phambi kokuba livunywe liqela elilawulayo, kwiNtlanganiso Jikelele yoNyaka okanye kwiNtlanganiso Jikelele eBalulekileyo yabazali ukufumana imvume;
iii kufuneka bagcine iirekhodi zokwenyani zayo yonke imali nezinye izinto iimpahla ezifunyenweyo nezichithiweyo iv kufuneka bakhuphe ingxelo yemali ngokukhawuleza kodwa kungabi kho emva kweenyanga ezintanthu ekupheleni konyaka wemali kwaye baqinisekise ukuba ingxelo yemali iphicothwe ngokufanelekileyo. Kufuneka banike iNtloko yeSebe ikopi yengxelo yemali kwiinyanga ezintandathu ekupheleni konyaka wemali.
QAPHELA:
Umrhumo wesikolo ungaguqulwa kuphela emva kokuba uninzi wabazali kwiNtlanganiso Jikelele okanye kwiNtlanganiso Jikelele ebalulekileyo luvumelene nezindululo. Ezi zindululo zemali kufuneka ziquke neenkcukacha zokokuba uya kuba yimalini umrhumo wesikolo kwaye yeyiphi inqobo esemgangathweni yokunciphisa inxenye okanye yonke kubazali abangenakho ukuwubhatala.
Abazali abangahambisani nesi sigqibo seqela elilawulayo lokhululo kumrhumo wesikolo bangabhena kwiNtloko yeSebe. INtloko yeSebe kufuneka ibonise ukuba inkqubo elandelweyo ekwenzeni isigqibo malunga nesibheno ikhusela ilungelo labazali kunye neyeqela elilawulayo. Ukuba abazali abafanele ukubhatalela abantwan babo ababhatali bangasiwa enkundleni ukubanyanzela ukuba babhatale.
QAPHELA:
Nabanina onomdla esikolweni kufuneka avunyelwe ukuba abone ingxelo yemali ukuba bafuna ukwenza njalo
UKWABIWA KWEMISEBENZI
Ingaba ikho eminye imisebenzi ekufanele yenziwe liqela elilawulayo?
Iqela elilawulayo lingcela kwiNtloko yeSebe ngokubhala ukuba labe eminye yale misebenzi ilandelayo:
i ukugcina nokuphucula impahla yesikolo;
ii ukugqiba ngekharityhulamu yangaphandle yesikolo kunye nokhetho lwezifundo;
iii ukuthengela isikolo iincwadi zokufunda nezixhobo zokufunda ;
v ukunika imfundo esisiseko sabadala neeklasi zokuqeqesha okanye iziko;
vi ukuphanda ngezikhalazo ngokubhala nangalphi ilungu lesitafu esiqashwe liSebe kwaye benze izindululo malunga nokumisa neenkqubo zokuziphatha kakubi ngokunxulumene nabanina oqashiweyo okanye awuphi umfundi ohamba isikolo;
vii ukuphanda ngezikhalazo malunga nomfundi obhalise ngokusemthethweni esikolweni , babhekise izikhalazo kunye nokufunyanisiweyo kwiNtloko yeSebe nokwenza izindululo kwiNtloko yeSebe zokumisa iinkqubo zokuziphatha kakubi ngokunxulumene nomfundi obhalise ngokusesikweni esikolweni.
INtloko yeSebe ingasala isicelo seqela elilawulayo sokwenza imisebenzi engentla ukuba iqela elilawulayo alinamandla lokuyenza kwaye iNtloko yeSebe ingavuma phantsi kweemeko ezahlukeneyo.
INtloko yeSebe mayenze isivumelwano ngokubhala.
Ukuba kukho oqonda ukuba isigqibo seNtloko yeSebe asinangqiqo angabhenela kwiLungu leBhunga eliLawulayo.
ILungu leBhunga eliLawulayo lingagqiba lingenza eminye yale misebenzi okanye yonke ngaphendle kokwenza isicelo ngokubhala kwiNtloko yeSebe.
Ukuba iLungu leBhunga eliLawulayo lenze esi sigqibo kufuneka enze isaziso kwiGazette yePhondo edwelisa amaqela alawulayo kunye nemisebenzi ayinikiweyo.
INtloko yeSebe nayo ingaqiba ekuwangqandeni amalungu eqala elilawulayo ekwenzeni nawuphi umsebenzi kwedweliswe ngentla
INtloko yeSebe kufuneka ixelele iqela elilawulayo injongo yayo yokwenza oku ize ivumele iqela elilawulayo ukuba liphendule kwesi sigqibo kwiintsuku ezingama-30. Ukuba iNtloko yeSebe ibona ukuba umbandela lowo ufuna ukuqwalaselwa ngokukhawuleza angasebenza ngaphandle kwesaziso ngaphendle kokuba iqela elilawulayo lixelelwe kwaye livunyelwe ukuphendula kwiintsuku ezingama-30.
Izicwangciso zenguqulelo
Kungxamiseke kangakanani ukuba iqela elilawulayo lingaqalisa ukusebenza (r6)
Ukuba iqela elilawula isikolo sele likho phambi kokuba koknyulwe iqela lokulawula elitsha ixesha leqela elidala liyaphela ekupheleni kwemini phambi kwenkqubo yokonyula iqela elitsha lokulawula.
Iba nini intlanganiso yayo yokuqala?
Iqela elilawulayo elitsha liya kuba nentlanganiso yayo yokuqala phakathi kweentsuku ezili-14 nezingama-28 emva koknyulo lwalo ( r6). Intlanganiso kufuneka ibizwe yinqununu.
INtloko yeSebe iya konyula umntu okanye abantu ukuba benze imisebenzi yeqela elilawulayo xa iqela elilawulayo elidala liyekile nangexesha apho iqela elitsha linentlanganiso yalo yokuqala (r6).
Umgaqo-siseko weqela elilawulayo ( r21)
Iqela elilawulayo ngalinye kufuneka kwiinyanga ezintathu zokonyulwa kwalo zamkele umgaqo-sisekpo. UMgaqo-siSeko weqela elilawulayo kufuneka ukquke namalungiselelo entlanganiso yeqela elilawulayo, kube kanye ngexesha elimisiweyo lesikolo kwaye ubuncinane kabini ngaonyaka kunye nabazali, nabafundi, nootitshala kunye nesitafu sesikolo.
Ekuthetheni noNobhala uSihlalo umisela ixesha, umhla nendawo ekuza kubanjelwa kuyo intlanganiso. Amalungu kufuneka enikwe isaziso esibhaliweyo ubuncinane iintsuku ezili-14 phambi kwentlanganiso.
Ukuba ngaba uninzi lwamalungu eqela elilawulayo akho entlanganisweni intalnganiso ingaqhubeka kwaye izigqibo zayo zingathathwa njengezisemthethweni.
Ukuphuhlisa amalungu amatsha eqela elilawulayo anyuliweyo
Ngokuphathelele kumThetho weziKolo zoMzantsi Afrika indlu yowiso-mthetho yasemNtla Koloni inoxanduva lokunika imali yokuphucula ukusebenza ngokufanelekileyo kwamaqela alawula izikolo. Isebe leMfundo noQeqesho, ubuGgcisa neNkcubeko liseke inkqubo yoqeqesho ukunika isiqalo noqeqesho oluzingileyo lwamaqela alawula izikolo amatsha.
Iinqununu nabanye abaphathi besebe lemfundo kufuneka baqinisekise ukuba banika uncedo olufunekayo kumaqela alawulayo ekwenzeni imisebenzi yawo.
Ukurhoxisa imisebenzi yeqela elilawulayo
Ukuba iHOD inemihlaba eyaneleyo ingarhoxisa nawuphi umsebenzi kwiqela elilawulayo. Anga:
xelela iqela elilawulayo ngenjongo yakhe nezizathu zokwenza oko nika iqela elilawulayo ithuba lokuphendula kwiintsuku ezingama-30 aze athathele ingqalelo le mpendulo.
Kwiimeko ezingxamisekileyo iHOD ingasebenza ngaphandle kokunika isilumkiso kwiqela elilawulayo:
Izizathu zezo zenzo
Iimpendulo kwezo zenzo kwiintsuku ezingama-30
Iintlanganiso zamaqela alawulayo
Iqela elilawulayo kufuneka libe nentlanganiso ubuncinane kanye ngexesha lesikolo elimisiweyo ( r17, r21). Iqela elilawulayo kufuneka linike isaziso seveki ubuncinane kuMongameli weSithili ( onelungelo lokuya nakweyiphi intlanganiso yeqela elilawulayo kodwa akanakuvota ) ( r17, r21).
Iirekhodi zeentlanganiso kufuneka zifumaneke kubo bonke abafundi, abazali, ootitshala okanye kumaqela anomdla esikolweni. Amalungu eSGB anyuliweyo kufuneka anike ingxelo nje:
a ngokungenelela imfihlakalo yomnye ngaphandle kokuba lowo uvumile ukuba ulwazi lunganikezelwa b ngolwazi olunikwe ngumntu wesithathu njengehlebo ngaphandle umntu lowo wesithathu unike imvume yokuba lunganikezelwa ulwazi r20.
c Alukwazanga kufumaneka emva kokukhangelwa ngenyameko.
Iqela elilawulayo lingenza owawo umgaqo-siseko, imithetho nemiyalelo emisiweyo enxulumene neentlanganiso neenkqubo, kodwa le mithetho nemiyalelo kufuneka ingaphambani nomthetho wePhondo.
Ikopi yale mithetho neenkqubo kufuneka zithunyelwe kwiNtloko yeSebe kwiintsuku ezingama-90 iqela elilawulayo lonyuliwe. INtloko yeSebe kufuneka iqinisele ukuba le mithetho nezi nkqubo ziyahambelana namalungiselelo omThetho, ngaphandle kwenzeke oku imithetho nemimiselo yeqela elilawulayo ayinakusetyenziswa ( r21).
Naliphi ilungu leqela elilawulayo elinomdla ngemali okanye isihlobo esinomdla ngezemali kwimicimbi exoxwayo kufuneka arhoxe ngexesha kuxoxwayo kwaye kuthathwa isigqibo ngokuphathelele kulo mbandela.
INtlanganiso Jikelele eBalulekileyo ( r19)
Ukuba ngaba ama-20% ( isinye kwisihlanu) sabazali babantwana abasesikolweni batyikitye isicelo bebiza intlanganiso jikelele ebalulekileyo yabazali kufuneka iqela elilawulayo liyibizile loo ntlanganiso kwiintsuku ezingama-30 lifumene isicelo eso. INtlanganiso Jikelele eBalulekileyo ingabizwa kuzokuxoxwa nawuphi umbandela onefuthe kwisikolo. Inqununu kufuneka ikhuphe izaziso malunga nale ntlanganiso kwiintsuku ezili-10 ubuncinane phambi kokuba ibanjwe intlanganiso ngokuziposela ikopi eneenkcukacha kumzali ngamnye okanye anike umfundi ngamnye ikopi ukuba ayinike abazali/umzali wakhe.
Amaqela alawulayo azenza njani izigqibo? ( r17)
Isiqingatha esinye samalungu eqela elilawulayo livumelekile ukuba livote kwaye kubekho esinye esikhoyo esiza kwenza izigqibo. Umzekelo iqela elilawulayo elinamalungu ali-13 avotileyo kufuneka ubuncinane asi-7 ( 6+1) abekho entlanganisweni ukuze enze izigqibo
Ubuncinane isiqingatha samalungu avotileyo ekoramu yentlanganiso yeqela elilawulayo kufuneka ibe ngabazali.
Ingaba ezi zigqibo zingaguqulwa nangubani? ( r15)
Ewe. ISebe leMfundo lingagqiba ekubeni lingazizalisekisi izindululo ezenziwe liqela elilawulayo. Ukuba oku kwenzekile kufuneka linike iqela elilawulayo izizathu ezibhalilweyo.
Zeziphi izithuba ekufuneka zigcwaliswe kwiqela elilawulayo? ( r 16).
Iqela elilawulayo kufuneka lonyule uSihlalo, uNondyebo noNobhala. Iqela elilawulayo lingonyula abantu abasebenza e-ofisini ukuba linqwenela njalo.
Aba bantu baza kusebenza e-ofisini kufuneka ibe ngamalungu eqela elilawulayo anamalungelo okuvota.
USihlalo weqela elilawula isikolo kufuneka ibe ngumzali ongaqashwanga esikolweni r16.
Inqununu yesikolo ayinakubamba sikhundla e-ofisini yeqela elilawula isikolo.
Akukho nalinye ilungu leqela elilawulayo elinokwenza imisebenzi emibini kwi-ofisi yeqela elilawulayo elinye ( r16).
Azinakuba ngaphezulu kwesibini iititshala ezisebenxza e-ofisini yeqela elilawulayo r16.
Kufuneka banyulwe nini abaphathi be-ofisi?
Kwintlanganiso yokuqala yeqela elilawulayo ekufuneka ingabanjwa phambi kweentsuku ezingama-14 nesemva kweentsuku ezingama-28 konyulwe amalungu eqela elilawulayo, amalungu ewela elilawulayo anamalungelo okuvota kufuneka konyulwe phakathi kwaow abo baza kuba se-ofisini ( r16).
Lixesha elingakanani ubani ekwi-ofisi yeqela elilawulayo?
Umphathi unokusebenza unyaka omnye e-ofisini. Emva kwelo xesha angaphinda onyulwe. ukuba ubani akaselilo ilungu leqela elilawulayo akanakuba saphinda ahlale e-ofisini r16.
Yintoni imisebenzi yabo banezikhundla kwi-ofisi yeqela elilawula isikolo?
USihlalo
Usihlalo kufuneka abaze kwaye akhokele iintlanganiso zeqela elilawulayo. ukuba usihlalo akakho entlanganisweni amalungu eqela elilawulayo kufuneka onyule elinye ilungu leqela elilawulayo ukuba likhokele intlanganiso. r21 d
Usihlalo kufuneka azise iNtlanganiso Jikelele yoNyaka kubazali ngengxelo ebhaliweyo ngesikolo kunyaka odlulileyo. ( inqununu kufuneka nayo inike ingxelo ebhaliweyo kwaye le ngxelo isonokwenziwa ngokuhlangeneyo okanye ngokwahlukileyo kuleyo kasihlalo. )
UNobhala ( r17, r18, r21)
Unobhala ugcina imizuzu yentlanganiso nganye yeqela elilawulayo neyeKomiti eLawulayo kwaye aqinisekise ukuba le mizuzu iyafumeneka ukuze ithathwe njengerekhodi elichanekileyo kwintlanganiso elandelayo yeqela elilawulayo.
UNobhala kufuneka aqinisekise ukuba imizuzu efanelekileyo iyagcina kwintlanganiso ngaye yekomiti yeqela elilawulayo kwaye iyafumaneka ukuze ithathwe njengerekhodi elichanekileyo kwintlanganiso elandelayo yekomiti.
Unobhala kufuneka athathe imizuzu yeNtlanganiso Jikelele yoNyaka yabazali kunye nayiphi iNtlanganiso Jikelele ebalulekileyo yabazali ebizwe ngabazali.
Imizuzu yeNtlanganiso Jikelele eBalulekileyo kufuneka ifumaneke ukuze ithathwe njengerekhodi elichanekileyo kwintlanganiso yabazali elandelayo.
Imizuzu yazo zonke iintlanganiso zabazali ezibe phakathi kweeNtlanganiso Jikelele zoNyaka kunye nemizuzu yeNtlanganiso Jikelele yoNyaka edlulileyo kufuneka zifuamaneke kwaye zivunywe njengerekhodi echanekileyo kwiNtalanganiso Jikelele yoNyaka elandelayo.
Unobhala kufuneka anike uMongameli weSithili ikopi yayo nayiphi imizuzu xa eyifuna.
Xa umntu owenza imisebenzi kanobhala kwiqela elilawulayo eyeka ukwenza oko kufuneka anike inqununu yonke imizuzu namnye amaxwebhu eqela elilawulayao.
Xa omnye umntu ethatha indawo kanobhala kwiqela elilawulayo inqununu kufuneka imnike yonke imizuzu ekhoyo kunye namaxwebhu ebenikwe wona ngunobhala wangaphambili.
Xa unobhala engekho ilungu leqela elilawulayo kufuneka lonyulqwe ukuba lithathe imizuzu yentlanganiso okanye ukuba kukho isekela likanobhala kufuneka libhale inkqubo.
UNondyebo
Amaqela alawulayo aneqela leemfanelo ezibandakanya imali. Kungoko kufuneka anyule unondyebo aza kuba noxanduva lokuqinisekisa ukuba le misebenzi iyenziwa. Le misebenzi idweliswe phantsi kwesiqendu ukukhupha imali yesikolo ( jonga kwiphepha lama-22).
Kwenzeka ntoni xa osebenza e-ofisini ehambile? ( r9)
Ukuba umntu akanakuphinde awenze umsebenzi wase-ofisini nangasiphi isizathu amalungu eqeal elilawulayo abanamalungelo okuvota kufuneka banyule elinye ilungu elinamalungelo okuvota kuloo ndawo ingenamntu kwintlanganiso elandelayo yeqela elilawulayo.
Zeziphi iikomiti ekufuneka zenziwe liqela elilawulayo?
Onke amaqela alawulayo kufuneka eneKomiti eliLawulayo.
Ngubani oba kwiKomiti eLawulayo?
IKomiti eLawulayo iqulethe amalungu akhethelwe I-ofisi kunye nenqununu ( ngenxa yamalungelo akhe).
Yintoni imisebenzi yeKomiti eLawulayo?
IKomiti eLawulayo kufuneka yenze imiyalelo eyinikwa liqela elilawulayo kwaye inika ingxelo lezenzo nezigqibo zayo kwiqela elilawulayo. Nangona kunjalo kufuneka igqibe ngemithetho yayo malunga nokubamba iintlanganiso zayo ngaphandle kokuba le mithetho ayiphambani nemisebenzi yayo emiselwe kumThetho.
Le misebenzi iquka intlanganiso ebanjwa ubuncinane kanye ngenyanga. Uninzi lwamalungu eKomiti yoLawulo kufuneka ekho kwintlanganiso yeKomiti yoLawulo ukuze bakwazi ukuthatha izigqibo okanye izindululo.
UMongameli weSithili unalo ilungelo lokwazi iinkcukacha zexesha nendawo apho intlanganiso yeKomiti yoLawulo iza kubakho khona kwaye aye kuyo ( nangona engenakuvota) ukuba uyafuna.
Ingaba zikhona ezinye iikomiti zeqela elilawulayo?
Ewe.
i) Iqela elilawulayo lesikolo esiqhelekileyo esinika imfundo kubafundi abanezidingo ezithile zemfundo kufuneka baseke ikomiti kwzidingo ezithile zemfundo ( Jonga iphepha lengxelo karhulumente lesi-6- imfundo equkuneyo.
ii Iqela elilawulayo lesikolo esiqhelekileyo esinika izifundo ezingafundiswa imini yonke kubafundi abadala kufuneka liseke ikomiti yemfundo yabadala. Iqela elilawulayo kufuneka limeme inqununu yeziko lokufunda onemfanelo yezo zifundo, abameli babafundi abadala nabameli bootitshala abafundisa abo bafundi babe ngamalungu ekomiti.
iii Ukuba iqela elilawulayo libona kufanelekile lingamisa ikomiti enye okanye zibe zininzi ngaphandle kweKomiti yoLawulo, ikomiti yezidingo ezithile, ikomiti yabafundi abadala ukuba ibacebise kwaye ukuba kunemfuneko yenze nayiphi imisebenzi iqela elilawulayo enqwenela ukuba ukuba ibathume.
Ithini imithetho yezi komiti?
Ikomiti nganye kufuneka ikhokelwe lilungu leqela elilawulayo. Iqela elilawulayo linganyula abantu abangengomalungu kwiqela elilawulayo babe kwikomiti. Iqela elilawulayo lingasijika okanye lisiguqule isigqibo sekomiti.
IKomiti Elawulayo yenza izigqibo zeqela elilawulayo.
ICANDELO LESIBINI
Ulonyulo novoto
Ulonyulo lwamaqela alawula isikolo lunika omnye nomnye owenza uluntu lwesikolo ithuba lokuvotela abameli kwiQela eliLawula isiKolo.
Emva kokuba iQela eliLawula isiKolo lonyuliwe amalungu alo aya kuvotela imicimbi yemisebenzi neemfanelo ezikummandla wawo.
ICandelo lesiBini lichaza imimiselo ngokuphathelele kukumiswa nolonyulo lwabazali, loootitshala, nesitafu esingafundisiyo nabafundi.
UmPhathi woNyulo uya kubamba ukhetho lweentlobo ezine zamalungu zeqela elilawulayo.
Ngabazali bodwa abavumelekileyo ukuba bavotele amalungu abazali.
Ngootitshala bodwa abavumelekileyo ukuba bavotele amalungu angootitshala
Abafundi abawavoteli amalungu abafundi kwiSGB. Amalungu abafundi ngusihlalo, nonobhala weRCL kwaye xa umfundi wesithathu engasebenza kwiSGB iKomiti eLawulayo ingamisa ummeli onjalo kwiKomiti eLawulayo.
Abazali bavumeleke ukuba bavotele amalungu angabazali
Wonke umzali womfundi omnye okanye ngaphezulu obhalise ngokusesikweni esikolweni uvumelekile ukuba avotele amalungu abazali beqela elilawulayo ( r11)/.
Wonke umzali uvumelekile ukuba abe nevoti enye yendawo yelungu lomzali ngamnye kwiqela elilawulayo.
Ukuba kukho iindawo zamalungu abazali abasi-7 umzali uya kuba neevoti ezisixhenxe, ibe nye kwindawo nganye.
Abanakusebenzisa zonke iivoti zabo kodwa kufuneka bamvotele kanye umntu ngamnye.
Ootitshala bavumeleke ukuba bavotele ootitshala ( r11)
Utitshala ngamnye oqeshwe esikolweni, ngaphandle kwenqununu uvumelekile ukuvotela amalungu ootitshala kqwiqela elilawulayo.
Utitshala ngamnye uvumeleke ukuba avotele indawo enye yelungu letitshala ngalinye kwiqela elilawulayo.
Ukuba iindawo zimbini zamalungu ootitshala utiotshala kufuneka abe neevoti ezimbini ibe nye kwindawo nganye.
Abanakusebenzisa zonke iivoti zabo kodwa kufuneka bamvotele kanye umntu ngamnye.
Abafundi bavotela iBhunga eliMele abaFundi ( r11)
Amalungu abafundi akwiSGB kufuneka abe ngussihlalo nonobhala weBhunga eliMele abaFundi.
Ukuba ilungu lesithathu lomfundi likwiSGB iKomiti eLawulayo yeRCL ingamisela umfundi ofana nalowo kwiKomiti yoLawulo kuthathelwe ingqwalasela kwisini.
Isitafu esigafundisiyo sivumelekile ukuvotela amalungu esitafu angafundisiyo
Ilungu lesitafu ngasinye elingafundisiyo eliqashwe esikolweni livumelekile ukuvotela ilungu lesitafu esingafundisiyo kwiqela elilawulayo.
Ummeli uyavota- Ingaba ukuba umzali ongenakufikelela kulonyulo angafumana omnye ongamvotela?
Ewe. Ivoti yomzali ingenziwa ngomnye ukuba unencwadi ayibhalileyo waze wayityikitya echaza ukuba unike omnye igunya lokuba amvotele. Lo mntu ubizwa ngokuba ngummeli. Ummeli kufuneka abhalise kwiEO ngomhla wentalnganiso yokumiswa . ummeli akavumelekanga ukuba avote ngaphezulu kwesibini
Ithini inkqubo yokonyulwa kwabalawuli besikolo? ( r13)
Oku kulandelayo yinkqubo yokumisela nokonyula abazali kwiqela elilawulayo lesikolo. Iinkqubo zokumiswa nonyulo ezichazwe apha ziyafana nezabafundi, zootitshala, nezesitafu esingafundisiyo.
Zifana ngendlela yokokuba kukho imithetho malunga nokokuba ngubani ofuneka aphathe isikolo, ngoko kukho imithetho malunga nokumiswa nokonyula.
a Ukumiswa
Nabanina onqwenela ukuba ngumphathi wesikolo unokumiswa aze axhaswe.
b Unyulo
Unyulo kufuneka lukho xa ngaba kukho abantu abaninzi abamisiweyo kunenani elifunekayo kwiqela elilawulayo. Ngokuvota uluntu lwesikolo likhetha ukuba ngabani ekufuneka ekwiqela elilawulayo lesikolo sabo. Abagqatswa abafumene iivoti ezininzi ngaba abangamalungu onyuliweyo eqela elilawulayo.
Ukufumaneka kwerejista yesikolo ( r14)
Irejista yesikolo iqulathe amagama abazali abanokonyulwa, abafundi, ootitshala nesitafu esingafundisiyo kufuneka ifumaneke kuzo zonke iintalnganiso zokumiswa nezonyulo.
Bonke abantu abamisiweyo, abaxhasi nabagqatswa kufuneka ibe ngabantu abadweliswe kwirejista yesikolo njengabafundi, abazali, ootitshala nesitafu esingafundisiyo esikolweni.
Ezi rejista zesikolo zisebenza njengoluhlu lokuvota. Kubalulekile ukuba zibonakalise onke amagama abavoti abanokonyulwa ( jonga iifomu B 2-B5).
Luxanduva lwenqununu ukuqinisekisa :
Ukuba amagama abazali angekho ngaphezulu kwesibini somfundi ngamnye obhalise esikolweni akhona kwirejista yabazali.
Amagama ootitshala bonke nesitafu esingafundisiyo abaqashwe esikolweni badwelisiwe kwirejista.
Kwinjongo yokubamba unyulo iBhunga eliMele abaFundi umPhathi onguMxulumanisi woTitshala kufuneka aqinisekise ukuba irejista ibonisa ukubhaliswa esikolweni okuchanekileyo.
Inkqubo yokumiswa
Imimiselo elawula inkqubo yokumiswa kufuneka ilandelwe kuzo zonke iintlanganiso zokumiswa.
Inkqubo yokonyula kufuneka ifane kudidi ngalunye lwamalungu anyulwayo.
UmPthathi woNyulo kufuneka alandele inkqubo efanayo emva konyulo lodidi nglunye lwamalungu.
Ukuvota ngephepha lokuvota
Oku kuthetha ukuba umvoti unelungelo lokuvota bgasese kwaye ngokuthembakeleyo.
Umvoti unelungelo lokuvota ngaphendle kwezoyikiso zokugrogriswa.
Umsebenzi wakho njengmPhathi wonyulo kukuqinisekisa ukuba ulungiselela unyulo esikolweni sakho ngendlela ekhuselekileyo yemiqathango yedemokrasi nokubambelela kwimimiselo yasemNtla koloni.
Inkqubo yokumiswa
Ukuchongwa kwabavoti
Ileta evela esikolweni
Ipasi
Idompasi
Ikhadi le-U.I.F.
Ikhadi lethala leencwadi
Iphepha-mvume lokuqhuba
Inkqubo yokumiswa ( r14)
Kufuneka enze ntoni umPhathi woNyulo ukubamba intlanganiso yokumiswa?
UmPhathi woNyulo uya kugqiba ngomhla, ngexesha nangendawo yentlanganiso apho abazali bangamisa umzali ukuba amele unyulo njengomphathi wesikolo.
UmPhathi woNyulo uya kulungisa isaziso esinika iinkcukacha kwaye enze iikopi ezaneleyo ukuze inqununu yesikolo ikwazi ukunika umfundi ngamnye esikolweni jonga ifomu P2.
Esi saziso kunye neekopi kufuneka zinikwe inqununu ubuncinane kwiintsuku ezili-14 phambi komhla wentalnganiso yokumiswa/ yokonyula.
Inqununu kufuneka inike abafundi ezi kopi kunye nemiyalezo ekufuneka beyigqithisele kubazali babo, kwiintsuku ezisi-7 phambi komhla wentlanganiso yokumiswa.
Inqununu isenokukhetha ukuziposela abazali ezi zaziso okanye izipose ukongeza kwezo bezinikwe abafundi.
Inqununu kufuneka enike umPhathi woNyulo incwadi equlathe amagama abazali bonke abanelungelo lokuvota phambi kwentlanganiso yokumiswa .
Ukuba inani labantu abamisiweyo ngokwasemthethweni lingaphantsi kunenani elifunwayo lamalungu abazali abangabaphathi umPhathi woNyulo uya kuyiphelisa intlanganiso yokumiswa aze alungiselele intlanganiso entsha yokumiswa kwiintsuku ezili-14. Le ntlanganiso iya kufuna izaziso ezitsha nabantu abatsha abamisiweyo. Ukuba kwintlanganiso yesibini yokumiswa abanelanga abantu abamisiweyo abo bamisiweyo baya konyulwa.
Imithetho yokumiswa kwabazali
Umzali unokumiswa kuphela (okanye isekela) ngomnye umzali onomfundi obhalise ngokusesikweni esikolweni.
Umzali omiselweyo kufuneka angaqashwa esikolweni okanye abe ngumPhathi woNyulo lwesikolo.
Umzali omiselweyo kufuneka abe uphilile ngokwasengqondweni.
Indlela umzali angamiswa ngayo ( r14)
Umzali unokumiselwa ngumntu ocebayo ogcwalise ifomu yokumiselwa ekwi-ofisi yenqununu eza kuya kumPhathi woNyulo kungabi ngaphezu kweentsuku ezisi-7 kwaye kungabi ngaphantsi kosuku olunye phambi kwentlanganiso ebiziweyo ( jonga ifomu P4).
Bangamiswa kwintlanganiso yokumiselwa. UmPhathi woNyulo akasayi kuvuma ukuba kwenziwe lo msebenzi ngaphezu kweyure enye ( jonga ulwazi kwibhokisi).
Abazali abamiselwe entlanganisweni baya kufuna omnye umzali ongumxhasi wokumiswa kunye nefomu yokumiswa iya kugcwaliswa ize inikwe umPhathi woNyulo kwixesha elivunywe ngumPhathi wonyulo kule njongo.
Xa kuvaliwe ukumiswa abakho abanye abantu abakuvunyelwa ukuba bamiswe.
Ukumiswa
Ukumiswa kufuneka kuvalwe xa:
Inani labamiswa abafunyenweyo liphinde inani leendawo ezonyulelwayo kwiqela elilawula isikolo;
Ukuba kufuneka konyulwe amalungu abazali asi-7 umPhathi woNyulo kufuneka avumele ukumiswa kwabazli abali-14 kunye/okanyeimizuzu engama-20 emva kkokubizwa kwabamiselwa.
Ukumiselwa okwenziwe entlanganisweni kufuneka kungeniswe kwiifomu ezifanelekileyo kwaye zikhangelwe lisekela lomPhathi woNyulo kwincwadi efanelekileyo. Abantu abamiselweyo bathunyelwa kumPhathi woNyulo ukuze abadibanise noludwe lwabantu abamiselweyo ebelifumene.
Bane kuphela abantu abamiselweyo ekufuneka bavunyelwe kwisitafu esingafundisiyo
Kwenzeka ntoni xa ukumiselwa kuvaliwe? ( r14)
Ukuba bonke abantu abamiselweyo abamkelwe ngumPhathi woNyulo kwintlanganiso yokumiswa yabazali balingana nenani lamalungu abazali abafunekayo kwiqela lokulawula umPhathi woNyulo kufuneka abathathe abagqatswa abamisiweyo njengabanyuliweyo.
Ukuba bonke abantu abamiselweyo abamkelwe ngumPhathi woNyulo kwintlanganiso yokumiswa yabazali lingaphezulu kunenani lamalungu abazali elifunekayo umPhathi woNyulo kufuneka alungiselele intlanganiso.
KwiPhondo lasemNtla Koloni unyulo luya kubanjwa ngemini enye yentlanganiso yokumiswa kodwa ukuba kuyimfuneko ukuba lungabanjwa ngolunye usuku olwahlukileyo ukuba ngaba ulwazi beluxeliwe kwisaziso zentlanganiso yokumiswa - kodwa kunga ngaphezu kweentsuku ezi-7 emva kwentlanganiso yokumiswa ( jonga ifomu P2).
Ekuvalweni kwentlanganiso yokumiswa umPhathi woNyulo uya kwenza uluhlu labagqatswa aze alubonise ngokudandalazayo.
Kwenzeka ntoni kwintlanganiso yonyulo? ( r 15)
UmPhathi wonyulo nenqununu baya kulungiselela igumbi elilodwa ukusuka kwindawo apho ukumiselwa bekusenziwa khona njengendawo yokuvotela.
UmPhathi woNyulo uya kuncamathelisa ikopi evunyiweyo yabantu abamisiweyo kudonga lweli gumbi okanye uya kubhala uluhlu ebhodini. Xa oku kuthe kwagqitywa umPhathi woNyulo uya kuvula ucango lwesikhululo sokuvota kwaye uya kuvumela nabani ongumqwalaseli kwaye axelele iSekela lomPhathi woNyulo ukuba aqalise ngenkqubo yokunika iifomu zokuvota ( jonga ifomu B1). UmPhathi woNyulo akaufuneki ahambe kweli gumbi kude kugqitywe ukuvotwa.
Abavoti baya kukhangelwa liSekela lomPhathi woNyulo ngokwencwadi efanelekileyo eya kusebenza njengeluhlu lwamagama abavoti. Abavoti kufuneka babe nento yokuchongwa ( jonga kwibbhokisi esecaleni).
ISekela lomPhathi woNyulo kufuneka enike abavoti ifomu yokuvota kwaye uya kuyiphawula ngesitampu sesikolo.
Abazali abanama;lungelo okuvota ( jonga kwibhokisi ekwiphepha lama-30) baya kuba namagama wabo kunye namagama abazali ababavotelayo ekhangelwa ngokwencwadi enamagama abo, kwaye banikwe iifomu zokuvota ezimbini okanye ezintathu ngokuphathelele kukuba banelungelo lokuvotela umzali omnye okanye abazali ababini jonga ifomu P3.
Abavoti baya kungena kwigumbi baze babhale amagama abagqatswa abamiselweyo abanqwenela ukubonyula kwiifomu zokonyula. Akukho sidingo sokuba basebenzise zonke iivoti zabo.
Baya kusonga ifomu yokuvota baze bayifake kwibhokisi yokuvota.
kwezinye izikolo kulindelekile ukuba kubekho umpHathi woNyulo ongaphezulu kwesinye owonyuliweyo. Ukuba akukho mvisiswano phakathi kwabo malunga nomcimbi onxulumene nokumiswa komgqatswa okanye unyulo isigqibo somPhathi woNyulo wesithili siya kuba sesokugqibela.
Kwenzeka ntoni ukuba ngaphantsi kwama-40% yabazali iye entlanganisweni?
Ukuba ngomhla wolunyulo ikoram ( ubuncinane ama-40% yabazali ababhalisileyo kuluhlu lwabavoti) ayifikelelwa kwintlanganiso yonyulo:
UmPhathi woNyulo kufuneka amisele omnye umhla, ixesha nendawo yonyulo lwesibini kwaye axelele inqununu ngokubhala ubuncinane phambi kweentsuku ezili-14 phambi komhla waloo ntlanganiso.
UmPhathi wonyulo uya kunika inqununu iikopi ezoneleyo zezaziso ezixela umhla, ixesha nendawo yentlanganiso yesibini.
Inqununu uya kunika umfundi ngamnye osesikolweni iikopi zezaziso kunye nemiyalezo yokokuba kufuneka bazinike abazali babo kwiintsuku ezisi-7 phambi kwentalnganiso yesibini.
Kwintlanganiso yesibini akusayi kubakho ikoram efunekayo kwaye unyulo lwamalungu abazali luya kuqhubeka ngokommiselo wesi-3-9 ( r15).
Kwenzeka ntoni emva konyulo? ( r15)
Emva kokuba abantu bevotile kufuneka bahambe.
Xa uvoto lugqityiwe iSekela lomPhathi woNyulo ubala onke amaphepha ovpoto ebekhutshiwe aze ase itotali yawo kumPhathi woNyulo.
UmPhathi woNyulo encediswa liSekela lomPhathi woNyulo bavula zonke iibhokisi ezinamaphepha onyulo baze emva kokuba beqinisekile ukuba azinanto bajonge iifomu zokuvota baze ukuba kukho amoshakeleyo bawakhuphele ecaleni.
UmPhathi woNyulo encediswa liSekela lomPhathi woNyulo baya kubala zonke iivoti zabagqatswa abahlukeneyo baze bagqibezele ufomu B6 ( ifomu yokurekhoda amaphepha okuvota).
Emva kokuba zonke iivoti zibaliwe kwaye uFomu B egcwalisiwe umPhathi woNyulo kufuneka azise iziphumo.
Xa yonke inkqubo yokonyula iQela elilawula isiKolo lugqityiwe zonke iifomu zokuvota namaxwebhu ebesetyenziswa kunyulo kufuneka afakwe emvulophini ize ivalwe ithunyelwe kumPhathi woNyulo weSithili. Kufuneka awagcine ekhuselekile kangangeenyanga ezintathu emva konyulo.
UmPhathi woNyulo weSithili uya kuxelela abantu abonyuliweyo ngokubhala.
UmPhathi woNyulo lweSithili uya kuqinisekisa ukuba inqununu kunye noMongameli weSithili baxelelwa amagama amalungu anyuliweyo ngokubhaliweyo.
Iphepha lovoto kufuneka lithathwe njengelimoshakeleyo ukuba:
Akacacelwa umPhathi woNyulo ukuba ngabani ebevotelwa.
Maninzi amagama abhalwe kwiphepha lokuvota endaweni yomnye ovunyiweyo
Iphepha lokuvota alinaso isitampu sesikolo
Igama lihlatyiwe okanye kubhalwe phezu kwalo
Abavoti banokucel elinye iphepha lokuvota ukuba benze iimpazamo
Iphepha lokuvota lokuqala kufuneka linikwe umPhathi woNyulo aza kulitshitshisa ngokulihlaba aze atyikitye igama lakhe aze ayalele iSekela lomPhathi woNyulo ukuba anike elinye iphepha lokuvota.
UmPhathi woNyulo kufuneka abhale inani lamaphepha ovoto tshitshisiweyo ukuze inani lamaphepha ovoto xa ewonke anikiweyo ahlangane nenani labavoti ( B 6).
Kwenzeka ntoni ukuba kukho abagqatswa ababini nangaphezulu abafumana inani elinye labavoti?
Ukuba abagqatswa babini okanye ngaphezulu bafumane inani leevoti ezilinganayo umPhathi woNyulo uya kuqononondisa iziphumo- umPhathi woNyulo kufuneka afune indlela yokuba kuphumelele umgqatswa omnye ngebhaqo. Ukuba abagqatswa babini kuphela baneziphumo ezifanayo umPhathi woNyulo angajikelezisa ikhozo lemali aze agqibe ukuba okhethe intloko nguye ophumeleleyo. Okanye umPhathi anganeebhola ezimbini ezinobukhulu obulinganayo ezinembala eyahlukeneyo engxowenio aze agqibe ukuba umgqatswa opkhethe umbala othile nguye ophumeleleyo. Kukho iindlela ezininzi' zokukhetha ngesininzi' . Kodwa nayiphi indlela esetyenzisiweyo ixhomekeke kumphathi wonyule kwaye isigqibo sokugqibela sesakhe.
Abavoti abafuna uncedo
Abavotii baya kulufuna uncedo lokugcwalisa iphepha lokuvota kuba becela umngeni obonakalayo bangacela I-EO ukuba avumele umntu abancede.
Abavoti abfumana ubunzima ekufundeni nasekubhaleni bangacela I-EO ukuba ibafundele amagama nenani labagqatswa nokufaka inombolo okanye inani lokhetho lwabo.
KHUMBULA! IVOTI YAKHO YIMFIHLELO
Imimiselo enxulumene nabafundi, nootitshala kunye nsitafu esingafundisiyo
Ukumiselwa kwelungu elingutitshala ( r15)
UmPhathi woNyulo uya kugqiba ngomhla, ngexesha nangendawo yentlanganiso yokumiswa kwamalungu angootitshala. Le ntlanganiso kufuneka ibanjwe kwiintsuku ezisi-7 phambi okanye emva kwentlanganiso yokumiswa kwamalungu angabazali.
INtloko yeSebe leMfundo lingalandisa eli xesha ukuba ngaba kunesizathu esilungileyo.
INqununu kufuneka inike umPhathi woNyulo uluhlu elinootitshala bonke besikolo.
UMphathi woNyulo kufuneka enike utitshala ngamnye esikolweni ikopi yesaziso sentalanganiso yokumiswa kwiintsuku ezi-5 zesikolo phambi kwemini yentlanganiso jonga iFomu E1.
Utitshala angamiswa kuphela kwaye axhaswe ngomnye utitshala oqashwe esikolweni.
Inqununu ayinakuba lilungu lootshala kwiqela elilawulayo kuba unesihlalo esizenzekelayo.
Ootitshala bangamiswa ngumntu ocebayo ufake ifomu yokumiswa egcwalisiweyo kumphathi wonyulo kungekho phambi kweentsuku ezisi-7 phambi kwentlanganiso ecetyiweyo ( jonga iFomu E2)
Abanakumiselwa kwintlanganiso yokumiselwa ( jonga kwibhokisi esecaleni kwiphepha lama-32). UmPhathi wonyulo uya kuvumela ixeshana lokwenzeka koku kwaye oku kuya kwaziswa ekuqaleni kwentlanganiso.
Ekubeni imimiselo ephathelele kwirejista yesikolo, kukumiswa nokonyula kufana kudidi ngalunye lwelungu elonyulwayo kukho iyantlukwano ezithile.
Kunezithuba ezi-4 zamalungu angabazali kwiqela elilawulayo. Ndiya kugcina ukumiswa kuvulekile kangangemizuzu engama-20side sibe nabantu abamiselweyo abasi-8. Ukumiswa emva koko kuya kuvalwa. ( jonga kwibhokisi kwiphepha lama-32)
UKUMISWA KWABAPHATHI ABANGABAZALI
Ootitshala abamisiweyo kwintlanganiso kufuneka enye ititshala ekhoyo eza kuxhasa ukumiswa, nokugcwalisa ifomu yokumiswa ngokufanelekileyo kwaye ayigqithisele kumPhathi woNyulo kwixesha elivunyelwe loo njongo ngumPhathi woNyulo.
Xa ixesha ebelivunyelwe ukumiswa liphelile akukho okunye ukumiswa okuya kuvunyelwa. Ukuba inani lilonke lokumiswa elisemthethweni lingaphantsi kwenani elifunwayo lootitshala abangamalungu alawulayo umPhathi woNyulo uya kuyivala intlanganiso yokumiswa aze alungiselele intlanganiso yokumiswa entsha kwiintsuku ezili-14.
Le ntlanganiso iya kufuna izaziso ezitsha kunye nabantu abamiselwayo .
Amalungu abafundi
USihlalo, uNobhala okanye amanye amalungu eKomiti yoLawulo yeBhunga eliMele abaFundi baba ngamalungu abafundi azenzekelayo kwaye akukho voto lufunekayo.
Intlanganiso yokumiswa kwamalungu esitafu angafundisiyo ( r14)
UmPhathi woNyulo uya kugqiba ngomhla, ngexesha nangendawo yentlanganiso yokumiswa kwamalungu esitafu esingafundisiyo. Unyulo lungenzeka entlanganisweni kodwa kufuneka oku kuchaziwe kwizaziso ezikhutshiweyo. Le ntlanganiso kufuneka ibanjwe kwiintsuku ezili-14 phambi okanye emva kwentlanganiso yokumiswa kwamalungu angabazali.
INtloko yeSebe leMfundo lingalandisa eli xesha ukuba ngaba kunesizathu esilungileyo.
INqununu kufuneka inike umPhathi woNyulo uluhlu elinesitafu esingafundisiyo sonke besikolo.
UMphathi woNyulo kufuneka elungise isaziso sentalnganiso kwaye anike ikopi isitafu ngasinye esingafundisiyo esikolweni kwiintsuku ezi-5 zesikolo phambi kwemini yentlanganiso ( jonga iFomu NT1).
Isitafu esingafundisiyo singamiswa kuphela kwaye axhaswe sesinye isitafu esingafundisiyo esiqashwe esikolweni.
Isitafu esingafundisiyo singamiswa ngumntu ocebayo ufake ifomu yokumiswa egcwalisiweyo kumphathi wonyulo kungekho phambi kweentsuku ezisi-7 phambi kwentlanganiso ecetyiweyo ( jonga iFomu NT2)
Amalungu esitafu esingafundisiyo amiswe entlanganisweni kufuneka abe nelinye ilungu lesitafu esingafundisiyo esikhoyo esiza kuxhasa ukumiswa kwaye ligcwalisee ifomu ngendlela efanelekileyo lize lineke umPhathi wonyulo kwixesha ebelivunyelwe injongo leyo.
Xa ixesha ebelivunyelwe ukumiswa liphelile akukho okunye ukumiswa okuya kuvunyelwa.
Ukuba akukho mntu omiselweyo kwangexesha okanye omiselwe entlanganisweni umPhathi woNyulo uya kuyivala intlanganiso aze alungiselele intlanganiso entsha yokumiswa kwiintsuku ezili-14.
Le ntlanganiso iya kufuna izaziso ezitsha kunye nabantu abamiselwayo .
QAPHELA:
Ukuba kukho isitafu esingafundisiyo esinye esiqeshwe esikolweni ( r3 ) uba lilungu elizenzekeleyo leqela elilawulayo. Ukuba ngaba akukho sitafu esingafundisiyo kufuneka inani libazali licutheke ngesinye kwiqela elilawulayo.
Ukuba kunokwenzeka nangasiphi isizathu kwinxalenye yamalungu eSGB kubekho ilungu elingonyulwanga, oko kuthetha ukuba iSGB ayonyulwanga ngokufanelekileyo. UMEC uya kuvumela ukulungiswa kwale meko uya kutsho kwiinyanga ezi-6.
ICANDELO LESITHATHU
Izikhokelo ezisebenzayo zokubamba unyulo
Icandelo lesithathu liqulathe izikhokelo ezibonakalayo zokulungiselela nokubamba ukumiselwa nonyulo esikolweni sakho. Liqulathe zonke izaziso zeentlanganiso zokumiswa nezonyulo uya kuzifuna.
Liqulathe kwakho iikopi zeefomu zokumiswa ezisemthethweni zabazali, zabafundi, zesitafu esingafundisiyo nezootitshala. Ezo fomu zingafotokopwa kwaye zisetyenziswe njengefomu ezisemthethweni xa kufanelekile.
Icandelo lesiThathu licwangciswe ngendlela ulonyulo olwahlukeneyo ekufuneka lwenziwe ngayo.
Eli candelo liqulathe:
Uluhlu lweefomu
Uluhlu olukhangelwa yinqununu
Uluhlu olukhangelwa ngumPhathi woNyulo
Iifomu nezaziso zokuseka nokonyula iBhunga eliMele abaFundi
Iifomu nezaziso zokumiswa nokonyula amalungu esitafu angafundisiyo
Iifomu nezaziso zokumisa nokonyula amalungu ootitshala
Iifomu nezaziso zokumisa nokonyula amalungu abazali
Iifomu zokugcina iirekhodi nokuxela isiphumo
Ngokusebenzisa iCandelo lesiThathu uya kuba nakho uku:
qulunqa inkqubo yonyulo lwesikolo sakho ngakufanelekileyo nangendlela elungiselelweyo ukumisa umhla wonyulo lwesikolo sakho ukugqiba inkqubo yonyulo lweqela elilawula isikolo sakho olu luhlu lweefomu zicwangcisiwe kwaye zinombolwe ngokokuba kufuneka zisetyenziselwe unyulo lweRCL, lwesitafu esingafundisiyo, lootitshala okanye abazali. Olu luhlu lucwangciswe kwakho ngokuhambelana nexesha ekufuneka zikhutshwe ngalo. Amanani neentlobo zeefomu zixhomekeke kubukhulu nakuhlobo lwesikolo olungiselela ulonyulo lwaso ( jonga kumaphepha 15, 45 nelama-48).
Uluhlu lwedayari lubhekiselele kwezi fomu ngokwenani.
UMQONDISO:
Uluhlu lweefomu
Unyulo lweBhunga eliMele abaFundi
RCL 2 = Amaphepha okuvota eklasi oMmeli kwiRCL - isikolo ekufunda amantombazana namakhwenkwe nesikolo esinesini esinye
RCL 4 = Ifomu yeziphumo zeKomiti eLawulayo
E1= Isaziso sentlanganiso yokumiswa noluhlu lwabavoti lamalungu angootitshala
E3= Iphepha lokuvota lokonyula amalungu angootitshala kwisikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangaphantsi kwe-160
Unyulo lwamalungu angabazali
P1= Ifomu yokubhalisa abazali ababini kwirejista yabazali yesikolo
P2 = Isaziso sentlanganiso yokumiswa noluhlu lokonyulwa kwamalungu angabazali
P 3 = Ifomu yommeli kunyulo lwelungu elingumzali
P 5 = Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga asezantsi esinabafundi abangaphantsi kwe-160 ( iivoti ezine)
Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga asezantsi esinabafundi abaphakathi kwama-80 nama-719 ( iivoti ezintlanu)
Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga asezantsi esinabafundi abangama 720 nangaphezulu ( iivoti ezintandathu)
Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphantsi kwama-80 ( iivoti ezintlanu)
Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abaphaklathi kwama-80 nama-719 ( iivoti ezisixhenxe)
Iphepha lokuvotela amalungu angabazali besikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangama-720 nangaphezulu ( iivoti ezilithoba)
Ukugcina iirekhodi
B1 = inani neentlobo zamalungu eSGB namanani eefomu zokunxulumanisa uvoto
B2 = Uluhlu lwamagama abavoti abangabafundi
B3 = Uluhlu lwamagama abavoti aasisitafu esingafundisiyo
B5 uluhlu lwamagama abavoti abangabazali
B7= Amagama abalawuli abanyuliweyo besikolo
Ifomu zoku-odola
FOMU B1
Amanani neentlobo zamalungu kwiqela elilawula isikolo namanani efomu okunxulumanisa uvoto
Inqununu
Ootitshala
Abazali
Isitafu esingafundisiyo
Abafundi
Bebonke
Isikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangaphantsi kwe-160
Ifomu yokuvota
Isikolo samabanga aphantsi esinabafundi abangama-720
Ifomu yokuvota
Isikolo samabanga aphakamileyo esinabafundi abangaphantsi kwama-630
Ifomu yokuvota
Isikolo esiphakamileyo esinabafundi abangama-630 okanye ngaphezulu
Ifomu yokuvota
Isikolo esibanzi okanye sisihlangeneyo esinabafundi abangaphantsi kwama-500
Ifomu yokuvota
Isikolo esibanzi okanye esihlangeneyo esinabafundi abangama-500 nangaphezulu
Ifomu yokuvota
Qaphela: Ukuba ngaba iqela elilawulayo lisebenza kwizikolo ezingaphezulu kwisnye inani labafundi lidibene bezikolo zozibini liya kusetyenziswa ekugqibeni inani lamalungu eqela elilawulayo. Ukuba ngaba isikolo asinalo ilungu lesitafu esingafundisiyo inani labazali abalawulayo liya kuncitshiswa ngesinye ( ngoko inani lilonke labalawuli liya kuncitshiswa ngesi-2).
Iintsuku ezicetyiswayo
Owakho umhla
NgoMvulo
Qinisekisa ukuba iifomu zokubhaliswa kwabazali ( P1) zikhutshiwe
NgolwesiBini
Qinisekisa ukuba inqununu inezaziso zentlanganiso yabazali ( P2) ezaneleyo ngomhla we-9
Qinisekisa ukuba intlanganiso yokumiswa/ yonyulo kwawo onke amalungu esitafu esingafundisiyo ( NT1) ibanjiwe ngomhla wama-28
Intlanganiso yokumiswa/yokonyulwa kwesitafu esingafundisiyo ( L1) ibanjwe ngomhla wama-30
NgoMvulo
UmPhathi woNyulo ufumana irejista yesitafu esingafundisiyo
NgolwesiBini
Intlanganiso yokumiswa/yonyulo lwesitafu esingafundisiyo. Isaziso sentlanganiso yesibini ( NT1) ukuba kuyimfuneko
Iveki yokonyulwa kootitshala
NgoMvulo
Intlanganiso yokumiswa/yokunyulwa kweetitshala. Isaziso sentlanganiso yesibini ( E1) ukuba kuyimfuneko
NgolwesiBini
Abafundi banikwa izaziso zentlanganiso yesibini yokumiswa/yokonyulwa kwabazali (P2) ukuba kuyimfuneko ngomhla we-9
UmPhathi woNyulo ufumana irejista yesikolo yabazali
Abafundi banikwa izaziso zentlanganiso yokumiswa/yokonyulwa yesitafu esingafundisiyo ukuba kuyimfuneko
Iveki yokonyulwa kwabazali
NgoMvulo
Intlanganiso yokumiswa/yokunyulwa kwabazali. Isaziso sentlanganiso yesibini ( P2) ukuba kuyimfuneko
NgolwesiBini
Abafundi banikwa izaziso zentlanganiso yesibini yokumiswa/yokonyulwa kwabazali (P2) ukuba kuyimfuneko
Intalnganiso yokumiswa/yokonyulwa kootitshala yesibini ukuba iyafuneka
NgoMvulo
NgolwesiBini
Intlanganiso yesibini yokumiswa/ yokonyulwa kwabazali ukuba kuyimfuneko
Iintsuku ezicetyiswayo
Owakho umhla
NgoMvulo
NgolwesiBini
Ukugcwalisa ifomu NT1 nokuyinikezela kuso sonke isitafu esingafundisiyo. Kufuneka kufumaneke iifomu NF1 ezaneleyo
NgoMvulo
Ukugcwalisa ifomu E1 ize inikwe zonke iititshala . kufuneka kufumaneke iifomu E2 ezaneleyo
NgolwesiBini
Ukukhangela ukumiswa kwesitafu esingafundisiyo kwirejista
NgoMvulo
NgolwesiBini
Ifomu P2. Qinisekisa ukuba ifomu P3 nefomu P 4 ziyafumaneka
Khangela iifomu P4 ngokwerejista yesikolo yabazali ngolwesiNe
Iveki yonyulo lwabazali
NgoMvulo
NgolwesiBini
Abafundi banikwa iifomu P2 zentlanganiso yesibini yokumiswa/yokonyula abazali ukuba kuyimfuneko
Iifomu E3, E4, okanye E5 noNF1. Fomu B2. Irejista yootitshala
NgoMvulo
NgolwesiBini
Xelela inqununu noMongameli weSithili ngamagama eqela elilawulayo- fomu B3
Faka onke amaphepha okuvota emvulophini, yivale uze uyinike umPhathi woNyulo wengingqi
Iifomu yoku-odola iifomu namphepha okuvota wonyulo lwamaQela alawula isiKolo.
Le fomu iya kukunceda ukuba umisele inani nohlobo lweefomu oza kuzifuna xa ubambe unyulo lweSGB. Ezi fomu zingafunyanwa kwi-ofisi yengingqi okanye ungenza iikopi zenani leefomu ozifunanayo.
Igama lenqununu... Umtyikityi...
Igama nedilesi yesikolo...
Ifomu
Inani
Ifomu ibe nye kumfundi ngamnye webanga lesi-8 okanye iklasi ingaphezulu
Ifomu zibe mbini kumfundi ngamnye webanga lesi-8 okanye iklasi ingaphezulu
Ifomu ibe nye kumfundi ngamnye webanga lesi-8 okanye iklasi ingaphezulu
Ifomu enye yenqununu , enye yomPhathi woNyulo, enye yeRCL
Enye kummeli ngamnye weklasi
Ifomu enye yenqununu , enye yomPhathi woNyulo, enye yeRCL
Icandelo 3- Isitafu esingafundisiyo
Ibe nye kwilungu ngalinye lesitafu esingafundisiyo
Kuphelele kumalungu ama-4 amiselweyo
Ibe nye kwilungu lesitafu esingafundisiyo
Icandelo 4 -Ootitshala
Ibe nye kutitshala ngamnye
Iphinde inani lootitshala abangabaphathi esikolweni sakho ( jonga B1)
Ibe nye kutitshala ngamnye
Icandelo 5 - Abazali
Inye kumfundi ngamnye
Inye kumfundi ngamnye
Malunga nama-20% lenani labafundi
Phinda inani labazali abangabaphathi besikolo sakho ( jonga B1)
Zimbini kumfundi ngamnye
Icandelo 6- ukugcina irekhodi
Enye yabafundi abali-15 bebanga lesi-8 nangaphezulu
Enye kubafundi abali-10 esikolweni
Enye yenqununu, enye yomPhathi woNyulo, enye kanobhala weSGB
Iimvulophu
Ibe nye kwibhokisi yonyulo nganye
Ukuqinisekisa ukuba iSekela lomPhathi woNyulo nabanye abancedisi bonyulo bakhethwe sisitafu.
Ukuqinisekisa ukuba irejista yabazali igcwaliswe ngokukhawuleza kwaye noluhlu lwabavoti babafundi, bootitshala nesitafu esingafundisiyo lunikwe umPhathi woNyulo okanye uTitshala onguMxulumanisi woTitshala ubuncinane kwiintsuku ezili-14 phambi kwentlanganiso yokumiswa.
Wenze uluhlu lwamagumbi aza kusetyenziselwa iintlanganiso zokumiswa nokunyulwa echaza nemihla ayinikwe ngumPhathi woNyulo. Aqinisekise ukuba kuyafikeleleka kula magumbi ngamaxesjha afunekayo kwaye amalungiselelo enziwe okuwazuza kude kuphele inkqubo yonyulo.
Ukwenza amalungiselelo afanelekileyo okukhanyisa okwexeshana ukuba oku kuya kufuneka kwiintlanganiso zokumiswa nezonyulo.
Ukuqinisekisa ukuba indlela yokugcina ukhuseleko yenziwe ukuba iceliwe,ukugcina zonke iirekhodi zonyulo zide zibe zinikwa umPhathi weSekethe ngumPhatho woNyulo.
Ukuqinisekisa ukuba amagumbi aza kusetyenziselwa iintlanganiso anebhodi kunye netdshokhwe, okanye iphepha elikhulu kunye nezixhobo zakubhala, kunye nezincamathelisi zokuncamathelisa iphepha edongeni.
Ukuqinisekisa ukuba iipeni ezzaneleyo zinokufumaneka ukugcwalisa iifomu zokonyulo kunyulo lwabazali.
Ukubonisa ifomu RCL 1 kwiklasi nganye kwiveki enye phambi konyulo.
Ukuqinisekisa ukuba ufumana irejista yesikolo enabafundi bonke.
Entlanganisweni ubhala amagama abagqatswa abamisiweyo ebhodini okanye kwitshati.
Ukuqinisekisa ukuba kukho iifomu zokuvota ezaneleyo ( RCL 2). Ukujonga umfundi ngokwerejista yeklasi phambi kokunikezela ngefomu yokuvota.
Ukususa onke amaphepha okuvota amoshakeleyo , aze abale iivoti.
Ukugcwalisa ifomu yokurekhodisha uvoto lweklasi ( RCL 3) aze achaze amagama/igama labanyulelwe ukumela.
Ukufaka zonke iivoti nefomu (RCL3 ) emvulophini ayiphawulileyo. Igama leklasi negama lesikolo aze ayinike inqununu. Abeke enye ikopi yefomu (RCL3) kwindawo ecacileyo eklasini.
Xa zonke iiklasi zonyule abameli gcwalisa iikopi ezimbini zefomu ( RCL6). Nika inqununu enye ikopi uze unike unobhala weRCL enye ikopi xa ethe wonyulwa.
Uluhlu olukhangelwa ngabaPhathi boNyulo kwiintalnganiso zokumiswa nezonyulo
Phambi kwentlanganiso nganye
Ukuqinisekisa ukuba zonke izaziso neefomu ezifanelekileyo zikhutshiwe ( jonga uluhlu lweefomu kumaphepha 40 nama-41 ale ncwadi).
Ukuqinisekisa ukuba zonke iirejista /uluhlu lwabavoti zenziwe kwauye ziyafumaneka kwintlanganiso.
Ukuqinisekisa ukuba zonke iifomu zokumiswa zigcwaliswe ngokufanelekileyo kwaye ngabantu abakwiirejista ezifanelekileyo.
Entlanganisweni
Qinisekisa ukuba uyalazisa ixesha lokumiswa kwintlanganiso yokumiswa/yokonyulwa.
Ekupheleni kokumiswa bhala ebhodini okanye kwitshati amagama abobonke abagqatswa abamiswe ngokwamkelekileyo.
Lungisa igumbi elilodwa lokuvotela ekususela kwintlanganiso yokumiswa. Eli gumbi kufuneka linesaziso apho bonke abagqatswa abamisiweyo babhalwe ngokwe-alfabhethi ( kunye neenombolo emacaleni kunyulo lwabazali). Isaziso kufuneka sichaze ukuba bangaphi abaphathi abonyulwayo.
Umzekelo
Aba bantu bamisiweyo balandelayo bamkelwe kwisithuba sabazali abangabaphathi. Uneevoti EZINE. Gcwalisa igama kunye/okanye inani lomgqatswa onqwenela ukumxhasa kwiphepha lakho lokuvota uze ufake iphepha lakho lokuvota kwenye yeebhokisi zokuvota.
Qinisekisa ukuba itafile ilungisiwe kwigumbi lokuvotela kwaye likho iSekela lomPhathi woNyulo oza kukhangela amagama abo banqwenela ukuvota ngokwerejista efanelekileyo.
Qinisekisa ukuba kukho iifomu zokuvota ezaneleyo ezifumanekayo kwaye sikho isitampu sesikolo kunye nomqamelwana wokufaka i-inki.
Qinisekisa yukuba iibhokisi zamaphepha okuvota zaanele , iitafile zokubhalela kunye namasiba okubhala kwindlu yokuvota. Iibhokisi zokuvota zingenziwa ngamaphepha amadala alahlwayo kwaye avalwe ngomphezulu wekhadibhodi ibe nomgxunya onobubanzi obaneleyo ukufaka iphepha lokuvota., okanye fotokopa iibhokisi zamaphepha. Qinisekisa ukuba iziphelo zinesitampu sesikolo kwaye nguwe kuphela oya kuyivula emva kokuba unyulo lugqityiwe.
UmPhathi woNyulo kufuneka ekhona kwigumbi ekuvotelwa kulo ngalo lonke ixesha.
Abagqatswa bangaba ngabaqapheli kwigumbi lokuvotela kuyo yonke inkqubo yonyulo.
Xa uvoto lugqityiwe umPhathi woNyuloneSekela lomPhathi woNyulo kufuneka bavule iibhokisi ezinamaphepha onyulo baze babale iivoti. Iivoti ezimoshakeleyo kufuneka bazikhuphe baze bazigcine zodwa. Amaphepha okuvota aya kuhlelwa ngokwemfumba yomgqatswa ngamnye aze abalwe. Ubalo kufuneka lurekhodishwe kwiFomu yokurekhodisha uvoto ( B6) kunye nenani lamaphepha okuvota amoshakeleyo. Oku kufuneka kudityaniswe kwaye kufuneka afikelele kwitotali efanayo nenani lamaphepha okuvota ebekhutshiwe.
Emva kokuba iivoti zibaliwe yazisa iziphumo. Emva koko qokelela zonke iifomu namaphepha okuvota asetyenzisiweyo kunyulo uze uwafake kwimvulophu yasemthethweni oynikiweyo. Vala imvulophu uze uqinisekise ukuba gcinwa kwindawo ekhuselekileyo ide ibe inikwa umPhathi woNyulo wengingqi okanye umPhathi weSekethe ngokwezicwangciso.
Emva kwentlanganiso
Xa lonke unyulo lwenzekile zonke iimvulophu kufuneka ziqoekelwe nguMphathi weSekethe aze azinike umPhathi woNyulo lweNgingqi.
Ikopi egcwalisiweyo yeFomu B7 ' Amagama abalawuli besikolo' kufuneka iithunyelwe kumPhathi woNyulo wePhondo.
Ikopi egcwalisiweyo yeFomu B7 ' Amagama abalawuli besikolo' kufuneka inikwe inqununu kunye neerejista.
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Igama okanye inombolo yeklasi ...
Unyulo LWAMALUNGU EBHUNGA ELIMELE ABAFUNDI
Umhla... Ixesha...
Iklasi inganyula abameli ababini okanye omnye ( susa leyo ingasebenziyo) kwiRCL. Unyulo luya kwenziwa ngamaphepha okuvota kwaye wonke umfundi kufuneka avotele ummeli omnye kule klasi.
Abantu abamiselwe ukumela bangachazwa ngomlomo entlanganisweni kwaye kufuneka baxhaswe aze umntu omisiweyo avume ukuba kwRCL.
IGAMA LOMPHATHI WONYULO:...
UMTYIKITYI:...
UMHLA:
Isitampu sesikolo
Liyintoni iBhunga eliMele abaFundi okanye ummeli womfundi kwibhunga?
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika ubalula ukusekwa kweRCL kuzo zonke izikolo ezinebanga lesi-8 ngangaphezulu. IRCL liqela elisemthethweni elimele bonke abafundi kwisikolo esinamabanga aphakamileyo. Iqulathe amalungu abafundi abakhethwe ngokwedemokrasi kwiklasi nganye esikolweni kwaye abamele iimbono zabafundi ngokuphathelele kwiingqiqo zemfundo yabo.
Isikolo esishukumayo esinika umgangatho wemfundo sixhomekeke ekuthabatheni inxaxheba okukhutheleyo kwabafundi abanegalelo ekuphuhliseni ummandla olungele ukufunda nokufundisa okunentsingiselo.
Ukwakha umanyano phakathi kwabafundi;
Ukulungisa izidingo zabafundi;
Ukugcina abafundi benolwazi ngeziganeko kuluntu lwesikolo;
Ukukhuthaza ukuphuhlisa ulwalamano olululo nabafundi noluntu lwesikolo;
Ukwazisa izidingo zeqela labafundi ngamameli babo kwiqela elilawula isikolo nokuncedisa iqela elilawula isikolo ekwenzeni imisebenzi yalo;
Ukuphuhlisa imvumelwano yomthetho wokuziphatha kwabafundi esikolweni kunye neqela lelilawula isikolo.
Minyaka yonke abafundi abenza ibanga lesi-8 nangaphezulu baya kubamba unyulo lweRCL.
Wonke umfundi unelungelo lokuvota.
Iklasi nganye yonyula abameli ababini ( owesidoda nowesifazana) okanye abe mnye kwizikolo ezinesini esinye
UTitshala woMxulumaniwi wooTitshala unoxanduva lokubamba olu nyulo.
Ukumiselwa kungenziwa ngomlomo okanye kubhalwe nangona unyulo kufuneka lwenziwe ngamaphepha okuvota.
Amalungu anyulelwe kwiRCL enziwe ngabameli beeklasi aya kuvotela iKomiti yoLawulo lweRCL. Usihlalo nonobhala baba ngamalungu eQela elilawula isiKolo ngokuzenzekelayo. Ukuba ilungu lesithathu liyafuneka iKomiti eLawulayo iya kumisa ilungu elongezelelweyo.
IFOMU YOKUVOTA
Yokonyula ABAMELI BEKLASI kwiBhunga eliMele abaFundi
UmPhathi woNyulo kufuneka lenze uluhlu lwamagama abafundi abamisiweyo baze baxele ukuba uza kuba neevoti ezingaphi.
Bhala kwisithuba esingezantsi igama lomfundi onqwenela ukuba ngummeli kwiBhunga eliMele abaFundi besi sikolo.
Izikolo ezinesini esinye zineVOTI ENYE
Izikolo ezinamantombazana namakhwenkwe ziNEEVOTI EZIMBINI
Ummeli oyindoda omnye nommeli omnye ongowsifazana
IGAMA
Isitampu sesikolo
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Iziphumo zonyulo LWABAMELI BEKLASI KwiBhunga labameli
Igama leklasi okanye inombolo...
AMAGAMA ABAGQATSWA
INANI LEEVOTI
Lo mfundi/abafundi abalandelayo bonyulwe njengabameli/njengommeli:
IGAMA NOTYIKITYO LOMPHATHI WONYULO:
UMHLA...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Iziphumo zonyulo lweKOMITI YOLAWULO kwiRCL
UMHLA...
UMONGAMELI...
ISEKELA LIKAMONGAMELI...
UNOBHALA...
ISEKELA LIKANOBHALA...
UNONDYEBO...
IGAMA LOMPHATHI WONYULO...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Yeyonyulo lweLUNGU LWEKOMITI YOLAWULO KWIRCL
UMHLA...
UKUMISELWA KWEZI ZITHUBA ZILANDELAYO
Yenza isangqa kwisithuba esifanelekileyo
UMONGAMELI
ISEKELA LIKAMONGAMELI
UNOBHALA
ISEKELA LIKANOBHALA
UNONDYEBO
Ndiyavuma ukuba donyulelwe esi sithuba singentla ( tyikitya)
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Amalungu onyuliweyo EBHUNGA ELIMELE ABAFUNDI
Aba bafundi balandelayo bakhethwe njengabameli kwiBhunga eliMele abaFundi:
IGAMA
UKUNYULWA
IKLASI
IGAMA NOKUTYIKITYWA NGUMPHATHI WONYULO
UMHLA ...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Isaziso sentlanganiso yokumiswa noluhlu lwabavoti lokonyulwayo KWELUNGU LESITAFU ESINGAFUNDISIYO kwiQela eliLawula isiKolo
Intlanganiso yokumiswa yokonyulwa kwesitafu esingafundisiyo njengelungu leQela eliLawula isiKolo iya kubanjwa:
E... ( indawo)
Umgqatswa angamiselwa ngeendlela ezimbini:
a ngokugcwalisa ifomu NF1 yokumiswa onokuthi uyifumane kumPhathi woNyulo uze uyibuyisele kumPhathi woNyulo kungabi ngaphantsi kwemini enye phambi kokumiswa; okanye b ngokuceba ilungu lesitafu esingafundisiyo njengelungu ngexesha lentlanganiso yokumiswa, ngaphandle kokuba elinye ilungu lesitafu esigafundisiyo likho ukuxhasa ukumiswa kwaye ligcwalise ifomu yokumiswa aze ayingenise kumPhathi woNyulo kwixesha lentlanganiso yokumiswa evunyelwe le njongo.
Ukuba kumiselwe abagqatswa abangaphezulu kwesinye unyulo luya kubanjwa
E... ( indawo)
Umhla wokukhutshwa kwesaziso...
Ukutyikitywa ngumPhathi woNyulo...
Idilesi yomPhathi woNyulo...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Igama lesikolo: ...
Abazali
Ootitshala
Isitafu esingafundisiyo
Abafundi bonisa ngolu phawu X
Umhla wokumiselwa:...
Igama lomntu omiswayo:...
Igama lomcebi: ...
Igama lomxhasi: ...
Yamkelwe ngumntu omisiweyo Mna igama lomiselwayo...
Ndiyavuma ukusebenza njengommeli ( ilungu)
kwiqela elilawulayo kwaye ndiziqonda zonke iimfanelo ezihambisana nolonyulo olulindelekileyo lwam.
Ukutyikitywa ngumntu omiselwayo: ...
Ukuqinisekiswa ukuba ululungelo unyulo ngumphathi wonyulo: ( Igama)...
Ukutyikitywa ngumphathi wonyulo: ...
IFOMU YOKUVOTA
UmPhathi woNyulo kufuneka lenze uluhlu lwamagama amalungu esitafu esingafundisiyo kunye neenombolo ecaleni kwegama ngalinye.
Bhala kwisithuba esingezantsi igama kunye/okanye inombolo yelungu lesitafu esingafundisiyo esinqwenela ukuba ngummeli kwiQela eliLawulayo kwesi sikolo.
Unevoti enye kuphela
IGAMA INOMBOLO YOMNTU OMISELWAYO
Isitampu sesikolo
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Isaziso sentlanganiso yokumiswa noluhlu lwabavoti lokonyulwayo KWAMALUNGU OOTITSHALA kwiQela eliLawula isiKolo
Igama lesikolo...
Intlanganiso yokumiswa yokonyulwa kootitshala njengamalungu lQela eliLawula isiKolo iya kubanjwa:
E... ( indawo)
Umgqatswa angamiselwa ngeendlela ezimbini:
c ngokugcwalisa ifomu NF1 yokumiswa onokuthi uyifumane kumPhathi woNyulo uze uyibuyisele kumPhathi woNyulo kungabi ngaphantsi kwemini enye phambi kokumiswa; okanye d ngokuceba ilungu lesitafu esingafundisiyo njengelungu ngexesha lentlanganiso yokumiswa, ngaphandle kokuba omnye utitshala ukho ukuxhasa ukumiswa kwaye agcwalise ifomu yokumiswa aze ayingenise kumPhathi woNyulo kwixesha lentlanganiso yokumiswa evunyelwe le njongo.
Ukuba kumiselwe abagqatswa abangaphezulu kwesinye unyulo luya kubanjwa
E... ( indawo)
Umhla wokukhutshwa kwesaziso...
Ukutyikitywa ngumPhathi woNyulo...
Idilesi yomPhathi woNyulo...
IFOMU YOKUVOTA
Yokonyula AMALUNGU OOTITSHALA kwiQela eliLawula isiKolo
UmPhathi woNyulo kufuneka lenze uluhlu lwamagama amalungu ootitshala abamisiweyo nokokuba zingaphi iivoti onazo.
Bhala kwisithuba igama lalowo umnqwenela ukuba abe ngummeli kwiQela eliLawulayo kwesi sikolo.
UNEEVOTI EZI
IGAMA
Isitampu sesikolo
IFOMU YOKUBHALISA ABAZALI
Ukuze kunyulwe amalungu abazali kwiQela eliLawula isiKolo kufuneka kulungiswe irejista yabazali abanelungelo lokuvota abanafundi ababhalise esikolweni ngokusemthethweni.. le rejista iya kwenza uluhlu lokuvota.
Ukuba " ngumzali" kuthetha:
Umzali okanye umondli womfundi
Umntu onelungelo ngokwasemthethweni ukuba agcine umfundi
Umntu owenza indima yomzali okanye umgcini ngokuphathelele kwimfundo yomfundi esikolweni.
Babini kuphela abazali baye nawuphi umfundi abanelungelo lokuvota
Khawugqibezele le fomu uze uyibuyisele kwiNqununu yesikolo ngokukhawuleza. Ukuba ngaba awukho kwirejista yesikolo awusayi kuba nakho ukuvota okanye ukonyulwa njengomphathi wesikolo.
IGAMA LESIKOLO...
IGAMA LOMFUNDI...
IGAMA LOMZALI ...
IDILESI YOMZALI ( 1) ...
UKUTYIKITYWA NGUMZALI ( 1)...
IGAMA LOMZALI ( 2) ...
IDILESI YOMZALI ( 2) ...
UKUTYIKITYWA NGUMZALI ( 2) ...
UMHLA ...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
Isaziso sentlanganiso yokumiswa noluhlu lwabavoti lokonyulwayo KWAMALUNGU ABAZALI kwiQela eliLawula isiKolo
Intlanganiso yokumiswa yokonyulwa kootitshala njengamalungu lQela eliLawula isiKolo iya kubanjwa:
E... ( indawo)
Umgqatswa angamiselwa ngeendlela ezimbini:
e ngokugcwalisa ifomu NF1 yokumiswa onokuthi uyifumane kumPhathi woNyulo uze uyibuyisele kumPhathi woNyulo kungabi ngaphantsi kwemini enye phambi kokumiswa; okanye f ngokuceba umzali njengelungu ngexesha lentlanganiso yokumiswa, ngaphandle kokuba omnye umzali ukho ukuxhasa ukumiswa kwaye agcwalise ifomu yokumiswa NF1 aze ayingenise kumPhathi woNyulo kwixesha lentlanganiso yokumiswa evunyelwe le njongo.
Ukuba kumiselwe abagqatswa abangaphezulu kwesinye unyulo luya kubanjwa
E... ( indawo)
Umhla wokukhutshwa kwesaziso...
Ukutyikitywa ngumPhathi woNyulo...
Idilesi yomPhathi woNyulo...
Ukuba awukwazi kuya entlanganisweni ungonyula omnye umzali womfundi esikolweni ukuba akuvotele. Lo mntu ubizwa ngokuba ngumvoti ongummeli. IFomu (P3) yokuvota yommeli ifunyanwa kumPhathi woNyulo. Kufuneka igcwaliswe kwaye ithathwe ngumvoti ongummeli ayinike umPhathi woNyulo entlanganisweni.
Umvoti ongummeli unelungelo lokuvotela abanye abazali ababini.
Izaliswa ngumPhathi woNyulo
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
IFOMU YOMVOTI ONGUMMELI
Yokonyula ILUNGU ELINGUMZALI kwiQela eliLawula isiKolo
UMHLA: ...
IGAMA LOMZALI ...
IDILESI YOMZALI...
Ndinyule lo mzali olandelayo ukuba abe ngummeli wam ekuvoteleni umphathi wesikolo
IGAMA LOMVOTI ONGUMMELI...
IDILESI YOMVOTI ONGUMMELI...
Le fomu kufuneka inikwe umPhathi woNyulo ngumvoti ongummeli kubusuku bokuvota ukwenzela ukuba afumane ifomu yovoto. Umvoti ongummeli kufuneka abe ukho kwirejista yesikolo. Umvoti ongummeli kufuneka aqinisekise ukuba banazo izinto abanokuchongwa ngazo ngumPhathi woNyulo.
Eli candelo kufuneka ligcwaliswe ngumPhathi woNyulo.
Qwalasela ukuba umntu ocela ifomu yokuvota ngumntu onyulwe ngentla njengomvoti ongummeli. Faka uphawu olufanelekileyo kwibhokisi engezantsi
Izizathu zokungakhutshwa kwefomu yokuvota...
Igama lomPhathi woNyulo...
Ukutyikitywa ngumPhathi woNyulo...
IFOMU YOKUVOTA
Yokonyula AMALUNGU ABAZALI kwiQela eliLawula isiKolo
UmPhathi woNyulo kufuneka lenze uluhlu lwamagama amalungu abazali ( kunye nenombolo ecaleni kwegama ngalinye) uze ubonise ukuba zingaphi iivoti onazo.
Bhala kwisithuba igama kunye/okanye inombolo yomzali/yabazali onqwenela ukuba abe ngummeli kwiQela eliLawulayo kwesi sikolo.
UNEEVOTI EZI
Isitampu sesikolo
ISITHILI: ...INGINGQI: ...ISEKETHE: ...ISIKOLO: ...
IGAMA LEKLASI: ...
ULUHLU LWABAVOTI BABAFUNDI
Igama lomfundi
Inombolo yolwamkelo
Idilesi yendawo ahlala kuyo
Idilesi yeposi
Ukutyikitywa ngumvoti
IDILESI YESIKOLO...
ISITHILI: ...INGINGQI: ...ISEKETHE: ...ISIKOLO: ...
IGAMA LEKLASI: ...
Igama lomfundi
Inombolo yolwamkelo
Idilesi yendawo ahlala kuyo
Idilesi yeposi
Ukutyikitywa ngumvoti
IDILESI YESIKOLO...
ISITHILI: ...INGINGQI: ...ISEKETHE: ...ISIKOLO: ...
IGAMA LEKLASI: ...
ULUHLU LWABAVOTI LOOTITSHALA
Igama lomfundi
Inombolo yolwamkelo
Idilesi yendawo ahlala kuyo
Idilesi yeposi
Ukutyikitywa ngumvoti
IDILESI YESIKOLO...
ISITHILI: ...INGINGQI: ...ISEKETHE: ...ISIKOLO: ...
IGAMA LEKLASI: ...
ULUHLU LWABAVOTI LWABAZALI
Igama lomfundi
Inombolo yolwamkelo
Idilesi yendawo ahlala kuyo
Idilesi yeposi
Ukutyikitywa ngumvoti
IDILESI YESIKOLO...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
IFOMU YOKUREKHODISHA UVOTO yonyulo lweQela eliLawula isikolo
UMHLA...
Iziphumo zonyulo lwabazali/ lootitshala/ lomfundi/ lesitafu esingafundisiyo ( Cima apho ingasebenzi khona) lubanjwe nge ( umhla) ...
IGAMA
Inani LEEVOTI
INANI LEEVOTI XA ZIZONKE...
IGAMA NOKUTYIKITYWA NGUMPHATHI WONYULO...
Isithili...
Ingingqi...
Isekethe...
Isikolo...
Idilesi yesikolo...
AMAGAMA ANYULIWEYO ABAPHATHI BESIKOLO
UMHLA...
INQUNUNU...
AMAGAMA NEEDILESI ZAMALUNGU ANGABAZALI
AMAGAMA NEEDILESI ZAMALUNGU ANGOOTITSHALA
IGAMA NEDILESI YELUNGU ELISISITAFU ESINGAFUNDISIYO
IGAMA LOMPHATHI WONYULO...
UKUTYIKITYWA NGUMPHATHI WONYULO...
Iinkcazelo ( r1)
Kule mimiselo, ngaphandle kwenye imeko echazwayo ingingqi enikezelayo" yingingqi yejografi emiselwe yiNtloko yeSebe ngeenjongo zokwamkela abafundi esikolweni.
isikolo esihlangeneyo" sisikolo sikawonke-wonke esibonelela ngemfundo kumabanga aphantsi kwesigaba esisiseko, isigaba esiphakathi nesigaba esiphakamileyo sekharityhulamu.
ilungu elingutitshala" ngutitshala oqeshwe kwisiko sikawonke-wonke okhethe ukuba abe kwiqela elilawula isikolo ngokuphathelele kule mimiselo.
ilungu elingumfundi" ngumfundi obhalise ngokusesikweni kwisikolo sikawonke-wonke okhethelwe ukuba kwiqela elilawula isikolo ngokuphathelele kule mimiselo.
ilungu" lilungu leqela elilawulayo elikhethwe ngokuphathelele kule mimiselo.
ifomu yokumiswa" yifomu yokumiswa/yokumiselwa kwisiHlomelo 2.
ilungu lesitafu elingafundisiyo" ngumntu ngaphandle kotitshala oqeshwe kwisikolo sikawonke-wonke lisebe lemfundo onyulelwe ukuba kwiqela elilawula isikolo ngokuphathelele kule mimiselo.
isikolo esiqhelekileyo" sisikolo sikawonke-wonke ingesiso isikolo sikawonke-wonke esinabafundi abanezidingo ezithile zemfundo.
umzali" ngumntu ophumelelisa izibophelelo zomzali okanye umondli kwaye onemfanelo kwimfundo yomfundi okwisikolo sikawonke-wonke.
isikolo samabanga aphantsi" sisikolo sikawonke-wonke esibonelela ngemfundo kwisigaba esisiseko nakwisigaba esiphakathi ( AmaBanga ukusuka kuLwamkelo ukuya kwiBanga lesi-6) ekharityhulamu kunye neBanga lesi-7 kwisigaba esiphakamileyo.
isikolo samabanga aphakamileyo" siskolo sikawonke-wonke esibonelela ngemfundo ukusuka kwibanga lesibhozo ukuya kutsho kwibanga leshumi elinesibini.
iBhunga eliMele abaFundi" liBhunga eliMele abaFundi elonyulwe ngokuphathelele kumgaqo- siseko elonelisa ubuncinane beemfuno ezimiselwe liLungu leKomti eLawulayo ngesaziso kwiGazette yePhondo.
ISEBE LEMFUNDO
UmThetho weziKolo zoMzantsi Afrika wenza malungiselelo okuba iqela elilawulayo lisekwe kuzo zonke izikolo zikawonke-wonke kuMzantsi Afrika uphela.
IsiKhokelo sokuSeka amaQela aLawula iziKolo simisela imimiselo neenkqubo ngokunxulumene kukusekwa kwamaqela alawulayo kwizikolo eziqhelekileyo kwiPhondo lasemNtla Koloni.
Yenzelwe ukusetyenziswa njengesalathisi nomthombo wokonyula amaqela alawula izikolo.
Le ncwadi yahlulwe yaba ngamacandelo amane:
Intshayelelo ichaza indima yomPhathi woNyulo yokuseka amaqela alawula isikolo.
ICandelo lokuQala lichaza ubulungu, injongo, imisebenzi neemfanelo zeqela elilawula isikolo.
ICandelo lesiBini lichaza iinkqubo zokumiswa nokonyula amalungu eqela elilawula isikolo.
ICandelo lesiThathu linika izikhokelo ezisebenzayo zokubamba unyulo kwaye linika zonke izaziso neefomu ezifunekayo kwezi nkqubo.
Ulawulo lwesikolo - umNtla Koloni
<fn>xho_Article_National Language Services_Uluhlu lwe-IPO lakwaTelkom (2001).txt</fn>
ISIQENDU 2: IINTLOBO NGEENTLOBO ZOTYALO-MALI
Abalinganiswa
Umbalisi
UMSASAZI: Isiqendu sesibini: Iintlobo ngeentlobo zotyalo-mali 2
ANDREW: Yhee madoda! Bandihlasela macala onke nditsho noMphathiswa wezeziMali buqu!
PALESA: (EMBIZA) Tata2isidlo sakusasa sesilungile i
ANDREW: (EZAMLA) Akwabe nje le nto ndiyenzayo ilungile.
PALESA: Tata, sesithethile kaloku ngale nto! Ufuna ingcebiso ezizizo ngemali yakho?
PALESA: Soze kaloku Tata unyanzelwe entweni ongayifuniyo. Into omawuyenze nje wena kukubuza imibuzo. Emva koko wenze isigqibo.
PALESA: Ndithe xa bendisenza eli dinga noMnumzana
Khumalo wakhankanya izinto ekufuneka ucinge ngazo k
PALESA: Ewe. Okokuqala uthe kufuneka ukhangele izinto zakho ezibalulekileyo z
PALESA: Utheth'uba kufuneka wenze isigqibo sokuba uzama ukwenza ntoni na ngemali yakho u
ANDREW: Ndizama ukuyifaka kutyalo-mali!
PALESA: Siyayiqonda loo ndawo! Into ayitshoyo kukuba ingaba ufuna ukuyifaka kutyalo-mali kuba kukho nto ithile ofuna ukuyithenga, efana nendlu okanye ishishini?
ANDREW: Umzi ndinawo. Neshishini ndinalo!
PALESA: Ngoku ke xa ngaba sele unayo indlu neshishini, kutheni ufuna ukufaka kutyalo-mali?
ANDREW: (BEAT - EPHOLILE) Kaloku ndifuna indlu engathi inkulu neshishini elithe tshitshilili, yaye andifuni imali yam ilahlekelwe lixabiso layo. Uthe yintoni kanene leyo?
ANDREW: Nantso ke, ndifuna ukulwa naloo inflleyishini. Yaye ndifuna imali yam ikhuseleke. (NGONDILEKO)
Yaye ndifuna nokongela umhlalaphantsi. Kunye nentwazana yam - xa kungavela nto ithile kum lingekafiki elo xesha.
PALESA: Awuboni ke. Nazo ke izinto eziphambili kuwe.
Eyokuqala: kukwenza ukuba imali yakho ikhule. Okwesibini: ukuba ikhuseleke: Okwesithathu: ukulwa ne-infleyishini. Okwesine: ukuzakhela imali yomhlalaphantsi xa sele umdala,kwaye Okwesihlanu: ibe kukuthenga iFerrari.
PALESA: Uthe uMnumzana Khumalo kufuneka wenze isigqibo kananjalo sokuba uza kutyala malini, ixesha elingakanani.
ANDREW: (OTHUKILE) Kodwa ndiqinisekile oko akuthethi ukuba imali yam iza kuvaleleka kwi-akhawunti ethile ndingaze ndikwazi ukuyikhupha, andithi?
PALESA: (NGOMONDE) Hayi Tata, akunjalo. Kodwa ke uphethe amawaka alishumi elinesixhenxe eerandi kulaa nkonkxa yeebhisikithi ongakhange uyichukumise eminyakeni emi -5 edlulileyo. Ngaphezulu ishishini lakho liqhuba kakuhle ngolona hlobo. Wamkela imali eyoneleyo ukuba singaphila ngayo lo gama uqhubela phambili ngokuyivalela. Kanti awusayi kuwafuna onke la ma-R17 000 ngexesha elinye. Enye ungayivalela ixesha elifutshane ze enye uyigcinele umhlalaphantsi wakho kwiminyaka engama-25 ezayo.
ANDREW: Kum ayivakali yonke le nto.
PALESA: Undibuzile kananjalo ukuba ukhe wanaye kusini na umcebisi wezezimali, le nto kuthiwa yiBroker okanye ukhe wathenga okanye wathengisa izabelo kusini na kwi stock exchange.
PALESA: Yhu-uh! Akwaba bendingathethanga nto. Masiyekele kuye tata akucacisele!
Andazi kwanto A
ANDREW: Tyhini Nkosikazi Ndlovu, torho nguwe k Hayi bethu nemoto yakho ayikalungi. Ndisaxakeke yiyo nIyadura na? Apho ke kuxhomekeke ekubeni kuwe yintoni edurayo I (OTHUKILE NGOKUKHAWULEZA) Uthini na ngoku, mhlawumbi kuya kufuneka uhlawule ngezavenge? (NQUMAMA) Hayi kaloku andiyo-credit bureau, Nkosk Ndlovu, (EQINA) Nkosikazi Ndlovu, hayi kaloku nkosikazi mna andinamdla kwizitampu ezaziqokelelwa ngumyeni wakho ongasekhoyo nokuba zezakudala kangakanani na
ANDREW: Nkosikazi Ndlovu, ndilusizi kufuneka ndileqe kwenye into, ndinedinga endinalo. Masithethe kwakhona ngalo mbandela ngelinye ixesha, Kulungile? EweiEweESala.
AMAGQABANTSHINTSHI AVELA KWINGCALI
UMBALISI:Umnu. Chabeli unothotho lwemibuzo. Yaye akathembi mntu. Phofu ke siyayiqonda naleyo! Kaloku yimali yakhe le! Kule ntlanganiso uMnu. Chabeli waba nemibuzo emininzi ejoliswe kuMnu. Khumalo. Wayefuna ukwazi iintlobo ezahlukeneyo zotyalo-mali, efuna ukwazi ukuba angayifaka njani na imali kutyalo-mali kwakunye nomngcipheko ongakho. Wenjenje ke uMnumzan'uKhumalo ukumphendula e
Chabeli, kufuneka okokuqala akhangele izinto eziphambili kuye, ze ke enze isigqibo sokuba angatyala malini na, kwaye ingalixesha elingakanani na eyityalile.
Ukuba awunandlu ethi wena, into yokuqala ekufuneka uyicingile kukuba uza kuzithengela indlu kuqala kusini na. Kodwa ke kufuneka kusoloko kukho imali ekhoyo ebhankini elinde ixesha likaxakeka, ekulula ukufikelela kuyo. Ukufaka imali kutyalo-mali sisigqibo sexesha elide, yaye awufuni ukusoloko utsala imali yakho kuba kufuneka ulungise umbhobho ogqabhukileyo!
Eyona nto ibalulekileyo omawuyikhumbule kukuba zonke iindlela zokutyala imali zinamanqanaba ohlukeneyo omngcipheko. Umzekelo, ukuba ugcina imali yakho ekhaya, ingabiwa okanye itshe nendlu, ukuba uyigcina ebhankini, loo bhanki ingawa, ukuba ikwizabelo, ixabiso lazo lingehla okanye loo nkampani ingawa.
Ndingathi ke nje, ukuba indlela otyale imali ngayo inomngcipheko, ingeniso kuyo inkulu ngolona hlobo, ukuze kaloku abantu babe nomdla wokuvalela kuyo. Ngamanye amazwi, ukuba utyalo-mali lunika inzala ephezulu kakhulu, kufuneka uqonde ukuba nomngcipheko walo uthande ukuba phezulu kakhulu.
Esinye isifundo esibalulekileyo ekufuneka usikhumbule sesokuba ungaze ufake onke amaqanda akho kwibhasikithi enye. Umzekelo, xa ufaka yonke imali yakho kwizabelo zenkampani enye, ze iwe loo nkampani, uya kulahlekelwa yiyo yonke into onayo. Kungcono kakhulu ukuba imali yakho uyisasaze ukuze umngcipheko ube mncinane. Nantso ke enye yezinto ezilungileyo ongayifumana kwiingxowa-mali zotyalo-mali. Umcebisi- nebroker ebhalisiweyo angakucebisa ngezabelo, ngeebhondi neeyunithi trasti, akuncedise kananjalo ukuthenga nokuthengisa izabelo ngawona maxabiso mahle. Sisathetha ke ngeebroker, kufuneka ukhangele eyona ingabizi mali ininzi ngenkonzo ekunika yona.
Loo broker uyikhethileyo yiyo eya kukhetha istock market eza kuya kuso, nokukhangela ukuba zeziphi iinkampani ezinika amathuba amahle okutyala imali. Kuludwe olubanzi kangaka, angakugcinela imali yakho kweyona ndawo ilungileyo. Indlela otyala ngayo imali yakho ke iyakohluka kumntu ngamnye kuba kaloku kakade sohlukile singabantu. Abantu ngokwahlukana kwabo banezimali ezingalinganiyo abafuna ukuzifaka kutyalo-mali yaye banezidingo neenjongo ezahlukileyo.
Oyena ndoqo uyinzuzo luluhlu lotyalo-mali, xa kuthelekiswa notyalo-mali olunye, umngcipheko uyancipha. Njengoko besenditshilo ke ngaphambili, ukuba xa uthatha izabelo zendawo enye, ze ixabiso lazo lehle, ungalahlekelwa sisixa esivakalayo semali yakho. Kodwa ke ukuba uvalela kuludwe lwezabelo, ixabiso lazo alinakufane lehle nje kuzo zonke ngaxesha nye. Oku kwenza indlela otyala imali ngayo ibe yekhuselekileyo.
PALESA: Usenzile ke Tata isigqibo sokuyifaka kutyalo-mali imali yakho?
PALESA: Kwakuhle ke. Uza kuthini ke ngoku?
ANDREW: Andikaqiniseki ncam okwangoku. Kusekho izinto ezimbalwa ezingekandicaceli.
EDUBULAYO
Ukufaka imali kutyalo-mali ayiyonto ungaziphosa nje kuyo okanye uzibone sele uphakathi kuyo Palesa mntanam.
PALESA: (EHLEKA) Kunjalo phofu Tata. Kunjalo ngenene.
ANDREW: (ESAQHUBA NGELAA LIZWI LINYE) Ndithe umcebisi wam wezezimali abuye kwakho kwiveki ezayo.
ANDREW: (EQHUBA ENELIZWI ALENZILEYO) Siyabulisa, kukwaChabeli's motor vehicle emporiumkLIYATSHINTSHA ILIZWI NGOKUKHAWULEZA Tyhini nguwe nkosikazi Ndlovu Intoni ke? NQUMAMA Hayi enkosi, andiyifuni inkukhu egcadiweyo Hayi, sendinayo isuti emdaka ngebala, ndiyabulela nnezihlangu zonele nkosikazi nUthi mandikhethe kwiihempe zomyeni wakho ongasekhoyo UNgathi inika umdla ke leyo Nkosikazi Ndlovu, kodwa makhe sithethe ngemali okwangoku N
LIYATSHONA ILIZWI EMVA KWAMAZWI OKUGQIBELA
UMSASAZI: Kwisiqendu sesibini seNyuku time sifunde ngendlela ezifumanekayo zotyalo-mali, indlela ongenza ngazo ukuba umngcipheko ungabi mkhulu, kananjalo nangotyalo-mali lwexesha elide nolwexesha elifutshane.
UMSASAZI: Khumbula: Qala kwangoku, yaye ngoku lelo xesha
I-Nyuku Time ziziqendu ezifutshane ezihlanu zemidlalo ethetha ngokunonophela imali yakho, (ukuyifaka kutyalo-mali) nokuyenza ikhule.
<fn>xho_Article_National Language Services_Ulwazi lwabaqhubi zilori lokuqhuba ngokhuseleko.txt</fn>
Ulwazi lwabaqhubi zilori lokuqhuba ngokhuseleko, lwempilo entle nolokufika ekhaya usaphilile.
Le brotsha sisikhokelo sokukugcina ukwimpilo entle xa usendleleni.
Yijonge ngawo onke amaxesha unethuba.
Iphepha 1
Zokuwela iBhoda.
Kwiindawo ezikufutshane nemida malunga nemibuzo ephathelel kwezempilo.
Okwangoku abaqeqeshi abanolwazi baneenkonzo zasimahla baze
Bahambise iikhondom kwezi ndawo zemida:
Nceda uthethe nabaqeqeshi abanobubele!
Bavuma yonke imibuzo enxulumene nempilo yakho.
Ukuba uqesha abaqhubi zilori, unezinto ofanele ukubenzela zona.
Ingaba...?
Uyakwazi ukuqeqesha abaqeshwa bakho malunga nepolisi yempilo?
Uyabonelela ngolwazi lwezempilo neekhondom?
Uyabavumela abaqhubi bahambe nomhlobo xa thabatha uhambo olude?
Uyababonelela abaqhubi bakho ngeeglavu zakwaLatex ekufuneka bazinxibe ukuba bancedisa umntu owenzakeleyo?
Iphepha 2
Thatha ithuba lakho uphendule lemibuzo ilandelayo.
Wazi ntoni ngezi zinto zilandelayo:
Kufuneka ndisoloko ndisebenzisa ikhondom xa ndilala nomfazi xa ndingazi nokuba unabo na abanye abantu
Abantu abagulayo kwiindawo zabucala bangosulela abanye abantu xa belele nabo kwaye basemngciphekweni wokusulelwa yiHIV.
Indlela ongabona ngayo ukuba wena okanye umhlobo wakho unesifo kwiindawo zangasese (ISTD)
Ingaba umhlobo wam unazo?
Ingaba umhlobo wakho unokungcola okuphumayo?
Ukuba ewe, wenza ntoni?
Ukuba ewew, wena nomhlobo wakho okanye abahlobo bakho mabafumane icebo likagqirha kwisibhedlele, ekliniki okanye kwikliniki yasecaleni kwendlela.
Ngoba?
Kuba kulula ukufumana unyango lweSTD.
Iphepha3
Ingaba uyazi ngeeYunithi zoLwazi ngezeMpilo zasecaleni kwendlela?
Ingaba ndiyaphi ukuze ndifumane uncedo xa ndithe ndagula ndiseluhambeni endleleni?
Endleni yakho ungaya nakusiphi na isibhedlele sikarhulumanete, ikliniki okanye ugqirha. Kodwa ke kunzima ukushiya indlela ethe ngqo. Kwakhona kunzima ukumisa ilori yakho emini uze uyishiye ithuba elide.
Ikhona enye indlela!
Linga enye yeeYunithi zoLwazi ngezeMpilo zaseCaleni lendlela.
Zinamanesi anobubele aqeqesiweyo kwaye ungafumana icebiso kumntu oqeqeshelwe ukufundisa ngezempilo nangayiphi na ingxaki yokugula. Unagamisa ilori yakho ekliniki kwaye unakho nokufowuna ebusuku.
Ingaba iiKliniki zaseCaleni lendlela zinaluphi uncedo?
Unyango malunga neengxaki zempilo ngokubanzi ezifana neflu, intloko, ifiva yemalariya, isisu esibuhlungu okanye umqolo
Unyango namacebiso malunga nasiphi na isifo esikwiindawo zakho zangasese (STD)
Uncedo lokuqala lweengozi ezincinane
Iikhondom zasimahla
Iphepha 4
Lungumcimbi ofihlwayo
Lonke uncedo kwiikliniki zasecaleni lendlela luyafihlwa. Inkampani yakho okanye umqeshi wakho akasayi kwazi ukuba ukhe watyelele enye yezi kliniki.
Ndingaya nini?
Zonke ezi kliniki zasecaleni lendlela zivuliwe ukususela kwangoko emalanga kude kube sebusuku, phakathi evekini.
La maxesha alunge abalungele abaqhubi zilori abaxakeke kangangokuba kunzima ukumisa ngexesha lasemini.
Iphepha 5
IiYunithi zoLwazi zeMpilo zaseCaleni lendlela/iiKliniki zimi kwiindawo eziboniswe kule mephu.
Zinamanesi anobubele aqeqesiweyo kwaye ungafumana icebiso kumntu oqeqeshelwe ukufundisa ngezempilo nangayiphi na ingxaki yokugula. Ungamisa ilori yakho ekliniki kwaye unakho nokufowuna ebusuku.
Ikliniki zeMpilo nolwazi eSA ziliphulo leRFA, NBC neSebe lezeMpilo leSizwe.
Indawo
Ummandla ekuwo
Iphepha 6
Ukuba uyasokola ukufunda iisayini zeenkampani apho kufuneka uthule khona umthwalo ukufunda iinamaba pleyiti okanye amagama ezitrato
Kufuneka
Amehlo akho axilongwe.
Ukuxilonga ngokukhawuleza
Ikhadi lokuxilonga amehlo
Wazi njani?
Ukuba ube ungakwazi ukufunda zonke izandi, kufuneka ubone ugqirha wamehlo uze ufumane uxilongo lwamehlo olwenziwe ngobuchule.
Iphepha 7
Xa unesithukuthezi, ukhumbula ekhaya kwaye ukhumbula obathandayo...
Uchitha ixesha elide ukude nekhaya kwaye kukho amaxesha apho ukhumbula ikhaya ukhululekile ekhayeni lakho kunye nobathandayo.
Nanga amacebiso okukugcina uphilile endleleni:
Yitya kakuhle
Iziqhamo nemifuno ziyawomeleza umzimba zikunike amandla amaninzi. Zama ukuba ungatyi ukutya okunamafutha nokutyebisayo.
Lala kakuhle
Ukulala elorini akusoloko kumnandi njalo KODWA ukulala ngokwaneleyo kuncedisa ukuba usebenze ukwelona qondo liphezulu.
Zolule izihlunu zakho
Ukolula imilenze nokuzivonya umzimba amathuba ngamathuba kukwenza uhlale uphaphamile. Ukuphuma elorini nako kwenza ukuba uvuselele ingqondo yakho kwaye uphumle.
Impilo - ukuphakama uhambe!
Nakuba zingekho ninzi iindawo zokumisa iilori ezineshawa neendawo zokuhlamba, zama ukuhlamba yonke imihla. Ukuzigcina ucocekile akulungelanga impilo yakho kuphela; kukwenza nawe uzive udlamkile kwaye ukhululekile.
Ubungozi kwiindawo ezithile
Apha endleleni ulindelwe bubungozi obuninzi. Abaqhubi maxa wambi bayakhuthuzwa baze baxhinyiswe njengoko usazi.
Ngoko ke lumka usoloko ukulindele ukuthintela ingozi.
Khona ube usazi:
Iphepha 8
Khangela iimpendulo zale mibuzo kwiphepha elingaphambili:
Ayichanekanga Awungeze wosulelwe yiHIV xa uqhuba nomntu oneHIV emzimbeni wakhe. Ungayifumana iAIDS kuphela xa ulalana nomntu oneHIV ungakhuselekanga okanye xa uthe wahlanagan negazi elosulelekileyo. Yiloo nto kufuneka usoloko usebenzisa ikhondom xa ufumana isondo
Ayichanekanga Alikho ichiza lokunyanga iAIDS. Ugqirhs akakwazi ukuyinyanga. Ixhwele alikwazi ukuyinyanga. Akukho mntu unokuyinyanga. Ukuba wosulelekile kufuneka ufumane amachiza athileakhethiweyo namacebiso onyango athile.
Inyanisile Umfazi okhulelweyo oneHIV/AIDS angamosulela umntwana wakhe ngentsholongwane ekuzalweni kwakhe naxa emncancisa ibele. Kubalulekile ukuba abafazi abakhulelweyo baxilongelwe iAIDS. Banokufumana uncedo kwikliniki zabakhulelweyo. Olu ncedo luya umntwana amathuba angcono.
Ayichanekanga Awukwazi ukubona ukuba umntu wosulelekile yiHIV. Abantu bangajongeka bonwabile kwaye benganamaxhala, kodwa babe beneHIV. Kwelinye icala, abantu abajongeka bebhityile begula kungenzeka babe abosulelwanga yintsholongwane. Kukuxilongelwa iAIDS okunokukuxelela ukuba ingaba unayo na intsholongwane emzimbeni wakho, okanye ukuba awosulelekanga.
Inyanisile Ukuba ufunyaniswe uneHIV ayisosiphelo sendlela eso. Unokuphila ixesha elide kwaye unokuqhubeka uqhuba. Kodwa kuya kufuneka usoloko usiya kufumana amancedo onyango. Kuza kufuneka ufunde ukutya ngendlela efanelekileyo kwaye uqhelise umzimba njalo, kwaye kufuneka ungaseli okanye utshaye.
Nakuba kunjalo
Inyanisile Abantu abanezifo kwiindawo zabo zangasese (STD) banokosuleleka lula yiHIV ngexesha belalana bengakhuselekanga nomntu owosulelwe yiHIV. Abahlobo babo abalalana nabo basemngciphekweni wokosulelwa yiHIV?AIDS. Ukuba uneSTD, fumana uncedo lonyango ngokukhawuleza. IiSTD zinokunyangwa ngaphandle kweendleko okanye iintlungu. Thetha phandle nomntu olalana naye (okanye abahlobo) ngengxaki yakho kwaye ubakhuthaze ukuba bathethe ngayo.
Iphepha 9
Ufumene zangaphi ezichanekileyo kuvavanyo?
Ulwazi lwakho ngeHIV/AIDS lulungile kwaye uyazi ukuba ungazikhusela kanjani ukuba ungosulelwa.
Nakuba kunjalo, qiniseka ukuba awubandekanyeki ekulalaneni ngaphandle kokhuseleko.
Unixanduva lokwabelana ngolwazi lwakho nabanye abaqhubi abanokufuna amacebiso akho.
okanye ngaphantsi iimpendulo ezichanekileyo
Jonga iimpendulo ongazichananga. Qiniseka ukuba awubandanyeki ekulalaneni ngaphandle kokhuseleko. Kufuneka ubenoxanduva olukhulu. Kwakhona, qiniseka ukuba le nto uyenzayo ayikufaki emngciphekweni wokosulelwa.
Kufuneka ufune ulwazi olungaphezulu kolu. Iindawo olukuzo ulwazi nazi: abaqeshi, iikliniki, izibhedlele, iYunithi Zolwazi eCaleni lendlela, Amancedo efowuni eAIDS.
Iphepha 10
Ndingazikhusela kanjani?
Abazi ukuba bosulelwe. Thetha phandle nomhlobo wakho malunga nomngcipheko wokosulelwa yiAIDS.
Ukuba usela utywala okanye utshaya intsangu ungangakwazi ukuziphatha. Ungavuma lula ukulala kwaye kungalula ukuba ulibale ukusebenzisa ikhondom. Ewe, uyazi ukuba akufunekanga uqhube xa usele ukuba usela utywala okanye utshaya intsangu. Kufuneka usoloko uphethe iikhondom kuwe. Awazi ukuba ungahlangana nabani na, okanye ukuba ungeva njani na. Awusoloko usazi ukuba ningagqibela nisenza ntoni na.
UKULALA UZIKHUSELE
Kufuneka usoloko usebenzisa ikhondom ukuba awazi okanye awumthembi umhlobo wakho, kwaye ungaze uye kubantu abathengis ngokulala ungenayo ikhondom.
Ungazithenga iikhondom ekhemisti, esuphamakethi, okanye kumaziko epetroli. Ungazifumana simahla kwiiYunithi zoLwazi noNyango ezisecaleni leNdlela, kwiikliniki nasezibhedlele. Sebenzisa iikhondom ngendlela eyiyo. Jonga imiyalelo.
Luxilongo lwaselebhu kuphela olunokubonisa ukuba uneHIV okanye awunayo iHIV. Kulungile ukulwenza olu xilongo nokufumanisa ukuba ingaba unayo okanye awunayo iHIV/AIDS. Oku kuyawasusa amaxhala okungaqiniseki. Kukwakunceda nasekubeni ucwangcise ubomi bakho ngendlela.
Ungaxilongwa ekliniki okanye esibhedlele okanye ungafuna ugqirha wabucala akuxilonge. Abacebisi ababodwa nabachubekileyo baya kuthetha nawe wedwa kwaye ngasese phambi kokuba uthathe olu xilongo nasemva kokuba uzifumene iziphumo. Iziphumo zoxilongo ziya kunikwa wena kuphela. Akukho mntu wumbi oya kwazi ngolu xilongo. Uxilongo lusoloko lefumaneka simahla.
Iphepha 11
Njengendoda unoxanduva oluninzi:
Unoxanduva lomfazi wakho, abantwana bakho, abahlobo namanye amalungu osapho lwakho.
Kubalulekile ukuba uyikhathalele impilo yosapho lwakho kwaye ungamosuleli ngezifo ezifana neSTD okanye iHIV/AIDS umfazi wakho.
Ukuba noxanduva kuthetha ukuba ubakhathalele abafazi olala nabo. Qiniseka ukuba awubosuleli ngezifo kwaye ulumke ungafumani izifo kubo.
Hamba uye kuxoxa ngempilo nokhuseleko nabahlobo bakho. Mhlawumbi nabo balifundile eli nqakwana kwaye bafuna ukuthetha.
Wena nelori yakho
Qiniseka ukuba ilori yakho igcinwe kakuhle. Ukhuseleko lwakho lubalulekile, kwaye ukhuseleko luxhomekeke kwiloro ekwisimo sokufaneleka ukuba ihambe endleleni.
Zimbabwe
Iphepha 12
<fn>xho_Article_National Language Services_Ulwazi nge-Arthritis.txt</fn>
ASEBENZA NJANI AMALUNGU?
Ilungu yinxenye yomzimba apho ithambo elinye liye ligudleke kwelinye ithambo. Amathambo amabini adityaniswe yimisipha, egcina amathambo esendaweni ngexa izihlunu zisoluleka ziphinde zibe zifutshane ukwenza ukuba ilungu lishukume.
Iziphelo zezihlunu ziye zibe zincinane kwaye zakhe imisipha, efakwe ethanjeni
Ekupheleni kwethambo kukho umaleko wentlala. Intlala ikhona phakathi kwelungu. Intlala ikhusela amathambo ukuba angakhuhlani kwaye isebenza njenge-shock absorber.
Isithuba esikumalungu ngumngxuma welungu oqulethe ulwelo lwe-synovial. Olu lwelo luthambisa ilungu kwaye linike isondlo kwilungu nakwintlala.
Ukushukuma kwelungu kwenzeka xa isihlunu sifinyela sitsala umsipha, oye ke ushukimise amathambo amabini ukuba asondelelane okanye elinye liye kude kunelinye.
INGABA KUKHO IINTLOBO EZAHLUKENEYO ZE-ARTHRITIS?
Kukho iintlobo ezahlukeneyo ze-ARTHRITIS. Kukho izifo ezingaphezulu kwekhulu ezinokubanga i-arthritis.
I-RA sisifo umntu anokuphila naso kwaye sichaphazela wonke umzimba sinemvakalo jikelele yokuziva ungaphilanga. Iimpawu ezingundoqo kukudumba, ukuba bomvu, ubushushu kunye neentlungu kumalungu. I-RA ngesiqhelo okokuqala ibonakala kumalungu amancinane eenyawo, izandla kunye nasezihlahleni. Iye ke ngoko idlulele kumalungu amakhulu-eengqiniba, emagxalabeni nasemadolweni. Xa i-RA isiba mandundu, amalungu aye abe nobulima kwaye aqine kakhulu ukuba ashukume.
I-Osteoarthritis (OA) yimeko eziphumo zayo zingavela ekukrazukeni nasekugugeni kwamalungu afana namadolo, iinyonga neminwe, okanye inokuvela ekonzakaleni. Esi sisifo samalungu kuphela, kwaye asichaphazeli umzimba wonke. I-OA ichaphazela zonke iinxenye zelungu ibange iintlungu nokuqina okukhulu, ingakumbi emva kokusebenzisa umzimba.
I-Gout sisifo senguquko yokutya emzimbeni edluliswa lufuzo olosulelayo lonobangela ongaziwayo.
I-arthritis inokuchaphazela nabani na. Ezinye iintlobo ze-arthritis kumaxa amaninzi zinokwenzeka kumalungu osapho lomntu one- arthritis.
I- arthritis ichaphazela abantu abakwiminyaka yonke, kuqukwa nabantwana.
I-Secondary arthritis ixhaphake kubantu abatsha, amabhinqa namadoda, kwaye inxulunyaniswa nezinto ezifana nosulelo, imidlalo okanye ukwenzakala.
I-osteoarthritis ixhaphake kakhulu kubantu abadala.
A AMANYATHELO JIKELELE
Yehlisa ubunzima ukuba utyebile, okanye utyebe ngokugqithisileyo; yolula izihlunu ngokuzilolonga; buphephe utywala nokutya okuthile. kwi-Gout; kulumkele ukutya okune-purine ephezulu/ephakathi okufana nenyama ebomvu, ibhekhoni, iinkowane, intlanzi, isipinatshi, iimbotyi ezomileyo, ii-ertyis ezomileyo neelentile
Ukusetyenziswa kwesikhuseli sokubopha ithambo elaphukileyo, nokokuphoba idolo neqatha, intonga yokuhamba, iintonga ohamba ngazo xa uqhwalela kunye nezinye izinto ziyazinceda izigulane, kodwa ke kuxhomekeka ekubeni ngawaphi amalungu abandakanyekayo kunye nokuba mkhulu komonakalo welungu.
B AMAYEZA
Amachiza e-Non-steriodal anti-inflammatory alunge kakhulu ekunciphiseni iintlungu, ukuqina kunye nokudumba kwamalungu. Wasebenzise ngononophelo
C UQHAQHO
Ukuba ngaba isigulane sinomonakalo ongamandla kwilungu inokuba yimfuneko ke ngoko ukuba senziwe uqhaqho ukudambisa iintlungu kunye nokuphucula ukusebenza kwelungu. Ngamanye amaxesha uqhaqho luyafuneka ukuthintela umonakalo ongaphaya kwilungu.
YINTONI ONGAYENZA UKUBA UCINGA UKUBA UNE-ARTHRITIS
<fn>xho_Article_National Language Services_UmThetho (1995).txt</fn>
UmThetho
I-OFISI KAMONGAMELI
INombolo yama-58 ka-1995: UMTHETHO WABAGUNYAZISI BAMAVA OMZANTSI AFRIKA, 1995.
Apha kuyaziswa ukuba uMongameli uwuvumile lo mThetho ulandelayo opapashelwe ulwazi jikelele:-
UmThetho
Ukuba ulungiselele uphuhliso kunye nophunyezo lweSakhelo samava eSizwe kwaye ngale njongo ukuseka abaGunyazisi baMava oMzantsi Afrika; kunye nokulungiselela imiba eqhagamsheleneyo.
LUMISELWE yiPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, njengoku kulandelayo:-
Iinkcazelo
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela-
"abagunyazisi" bathetha abagunyazisi bamava oMzantsi Afrika abasekwe licandelo lesi-3;(viii)
"inkampani" ithetha inkampani okanye i-close corporation ebhaliswe phantsi kwawo nawuphi na umthetho, onika imfundo okanye uqeqesho kubasebenzi okanye abaxhasi bayo; (v).
"umLawuli-Jikelele" uthetha umLawuli Jikelele weMfundo; (i)
iv. "uMphathiswa" uthetha uMphathiswa weMfundo kunye, nangeenjongo zamacandelo 4 , 4 , 4 , 4 , 4 , 5 , 11, 13 , 14 kunye ne-15 , uMphathiswa wezeMfundo ngokudibana noMphathiswa wezeMisebenzi; (vi)
v. "iSakhelo saMava eSizwe" sithetha iSakhelo saMava eSizwe esivunywe nguMphathsiwa ukuba sibhaliswe kwimigangatho kunye neziqinisekiso zesizwe; (vii)
vi. "umsebenzi wokufundisa olungiseleweyo" uthetha iqumrhu okanye imanyano elilungu leBhunga loNxulumano lwabaSebenzi kwiMfundo elasekwa ngokwemiqathango yomThetho woNxulumano lwabaSebenzi kwiMfundo, 1993 (umThetho oyiNombolo yama-146 ka-1993), kwaye uyaqondwa nguMphathiswa ngenjongo zalo mThetho; (ii)
vii. "ukumisela" kuthetha okumiselwe ngummiselo; (x)
viii. "amava" athetha ukuqondwa okusesikweni kwempumelelo yenani noluhlu lweekhredithi ezifunekayo kunye nezinye iimfuneko ezinjalo kwimigangatho ekhethekileyo yeSakhelo saMava eSizwe njengoko zinokumiselwa ngamaqumrhu abalulekileyo abhaliselwe loo njongo ngabagunyazisi bamava oMzantsi Afrika; (iv)
x. "ibakala" lithetha iingxelo ezibhalisiweyo zeziphumo zemfundo noqeqesho olufunekayo kunye nendlela enxulumene nalo yokukhetha (ix)
Iinjongo zeSakhelo saMava oMzantsi Afrika
Iinjongo zeSakhelo saMava oMzantsi Afrika ku-
a. kudala isakhelo sesizwe esidityanisiweyo sempumelelo yokufunda;
b. Ukwenza lula ukufikelela, ukutshintsha kunye nenkqubela kwimfundo, uqeqesho kunye nendlela yezakhono zemisebenzi ezinokulandelwa;
c. Ukunyusa ubulunga bemfundo noqeqesho;
d. Ukhawulezisa ukulungisa ucalu-calulo lwangaphambili obelungalunga kwimfundo, uqeqesho kunye namathuba engqesho; kunye e. Nokufaka isandla kuphuhliso olupheleleyo lomfundi ngamnye kunye nophuhliso lwentlalo noqoqosho lwesizwe ngokubanzi.
Ukusekwa kwabaGunyazisi baMava oMzantsi Afrika
Kuya sekwa ke ngoku umntu onolwazi oluphangaleleyo ngomthetho ekuthiwa ngumGunyazisi waMava oMzantsi Afrika.
(i) abagunyazisi baya kuba nosihlalo oya kuqeshwa ngokwemiqathango yecandelwana , amalungu anjalo njengoko eya kuqeshwa ngokwemiqathango yecandelwana kunye nele- , kunye negosa eliyintloko eliya kuqeshwa ngokwemiqathango yecandelwana .
uMphathiswa uyakuqesha umntu onamava kunye nobugcisa kwimicimbi enxulumene nemisebenzi yabaGunyazisi, ukuba abe ngusihlalo wabagunyazisi.
UMphathiswa uya kuqesha aba Bantu balandelayo njengamalungu abaGunyazisi, ngendlela enikiweyo kwicandelwana 4-
a. ilungu elinye elonyulwe ngumLawuli-Jikelele;
b. ilungu elinye elonyulwe ziintloko zamaphondo zamasebe emfundo;
c. ilungu elinye elonyulwe ngumLawuli -Jikelele: ezemiSebenzi;
d. ilungu elinye elonyulwe yiBhodi yoQeqesho yeSizwe;
e. amalungu amabini onyulwe ngamaqumrhu esizwe amele umsebenzi olungiselelweyo;
f. amalungu amabini onyulwe ngamaqumrhu esizwe amele amashishini alungiselelweyo;
ilungu elinye elonyulwe liqumrhu lesizwe elimele iintloko zeekholeji zootitshala kwaye eliqondwayo nguMphathsiwa kule njongo;
k. ilungu elinye elonyulwe liqumrhu lesizwe elimele iikholeji ngaphandle kweekholeji zeetitshala kunye neekholeji zobugcisa kwaye eziqondwayo nguMphathiswa kule njongo;
l. ilungu elinye elonyulwe yimibutho yesizwe emele imfundo esisiseko yabadala kunye necandelo loqeqesho kwaye eliqondwayo nguMphathiswa kule njongo;
m. ilungu elinye elonyulwe yimibutho yesizwe emele iicandelo lophuhliso lobuntwana kusekwangoko kwaye eliqondwayo nguMphathiswa kule njongo;
n. amalungu amabini onyulwe ngumsebenzi wokufundisa olungiselelweyo;
o. amalungu amabini onyulwe yimibutho yesizwe emele abafundisi nabaqeqeshi basezidyunivesiti abaqondwayo nguMphathiswa kule njongo;
p. ilungu elinye elonyulwe yimibutho yesizwe emele icandelo leemfuno ezikhethekileyo zemfundo kwaye eliqondwayo nguMphathiswa;
q. amalungu angekho ngaphezulu kwesithandathu aqeshwe nguMphathiswa ngokwengqiqo yakhe;
r. amalungu angekho ngaphezulu kwesibini amkelwe njengamalungu abagunyazisi ngokwengqiqo yabo kwaye ekwenziwe izindululo ngawo kuMphathiswa ukuba aqeshwe.
Ngenjongo yokufuna ulonyulo njengoko kucamngciwe kwicandelwana 3, uMphathiswa uya kunika isaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni ngenjongo yakhe yokuqesha amalungu abaGunyazisi, kwaye uyakucela nawuphi na umbutho okanye iqumrhu kwimimandla ekubhekiselwe kuyo kwicandelwana 3 ukuba ingenise amagama abagqatswa abanokufaneleka ngenxa yamava kunye nobuchule babo kwimiba enxulumene nemisebenzi yabaGunyazisi kwaye ukungeniswa kwamagama abagqatswa aya kuthathelwa ingqalelo kuya kunikwa umthetho-siseko womelo.
Ngenjongo yolonyulo olucamngciweyo kumhlathi n wecandelwana 3, nawuphi na umbutho okanye imanyano ayiyi kwenza ngaphezulu konyulo olunye.
Ilungu labaGunyazisi kukhutshelwa ngaphandle igosa elilawulayo, liya kubamba i-ofisi ixesha elingayi kudlula kwiminyaka emithathu, njengoko uMphathiswa enokumisela ngexesha lengqesho yalo kwaye ilungu lisenokuphinde liqashwe ixesha elingaphaya le-ofisi xa ixesha lalo lokuqala liphela.
uMphathiswa uyakuthathela ingqalelo imimiselo yecandelwana 3, xa egcwalisa nasiphi na isithuba.
Amalungu acamngciweyo kumacandelwana 2 nele 3 aya kuqesha umntu ofanelekileyo ukuba abe ligosa elilawulayo, ngemvume yoMphathiswa, ngeemeko zenkonzo ezinokumiselwa ngabagunyazisi ngemvume yoMphathiswa, enikwe ngemvumelwano yoMphathiswa wezeMali.
Imisebenzi yabaGunyazisi
Ngokuxhomekeke kwimimiselo yecandelwana , abagunyazisi baya-
a. (i). kongamela uphuhliso lweSakhelo saMava eSizwe; kwaye bacacise kwaye bapapashe iinkqubo kunye nendlela yokukhetha yo-
aa. bhaliso lwamaqumrhu eyimfanelo yawo ukuseka imigangatho yemfundo noqeqesho okanye iziqinisekiso; kunye bb. nokuqinisekiswa kwamaqumrhu eyimfanelo yawo ukuhlola kunye nokuphicotha impumelelo ngokwemiqathango yemigangatho okanye iziqinisekiso ezinjalo;
b. ukongamela ukuphunyezwa kweSakhelo saMava eSizwe, kuqukwa-
Nobhaliso lokuqinisekiswa kwamaqumrhu ekubhekiselwe kuwo kumhlathi a kunye nokunikezelwa kwemisebenzi kuwo;
Ukubhaliswa kwemigangatho kunye neziqinisekiso zesizwe;
Amanyathelo okuqinisekisa ungqinelwano nolungiselelo lokuqinisekiswa; kunye iv. Namanyathelo okuqinisekisa ukuba imigangatho kunye neziqinisekiso ezibhalisiweyo zinokulinganiswa nezamazwe ngamazwe;
c. ukucebisa uMphathiswa ngemicimbi echaphazela ubhaliso lwemigangatho kunye neziqinisekiso;
kunye d. nokuba ibe yimfanelo yabo ukulawula iimali zabaGunyazisi abaGunyazisi bayakuqhuba ngeenjongo zeSakhelo saMava eSizwe njengoko kunikiwe kwicandelo lesi-2 kwaye lenze imisebezni yabaGunyazisi njengoko inikiwe kwicandelwana 1-
a. emva kokudibana kunye nokusebenzisana namasebe karhulumente, imibutho ezimeleyo, iinkampani, amaqumrhu kunye namaziko eyimfanelo yawo imfundo, uqeqesho kunye nokuqiniselwa kwemigangatho eya kwenziwa siSakhelo saMava eSizwe;
Imisebenzi yegosa elilawulayo
Igosa elilawulayo iya-
a. kuba luxanduva lwalo kubaGunyazisi ukwenziwa kwemisebenzi yalo ngokwemiqathango yalo mThetho;
b. ukuhlola amagosa kunye nabasebenzi babaGunyazisi; kunye c. kuba ligosa elibalayo labaGunyazisi eliya kubala iimali ezifunyenweyo, iintlawulo ezenziweyo kunye nempahla enokususwa ethengwe ngabaGunyazisi.
Igosa elilawulayo liyakuncediswa ekwenzeni imisebenzi yalo ngokwemiqathango yecandelwana 1 ngamagosa kunye nabasebenzi abanjalo babaGunyazisi njengoko igosa elilawulayo linokonyulela le njongo.
Amagunya abaGunyazisi a. abagunyazisi banokuseka iikomiti kwaye baqeshe abantu abangasingawo amalungu abaGunyazisi kwiikomiti.
b. Abagunyazisi baya kuqesha usihlalo wekomiti nganye.
c. Abagunyazisi banokuyiphelisa okanye bayimise ikomiti.
d. Abagunyazisi bunokunikezela ngawo nawaphi na amagunya, kukhutshwa ngaphandle amagunya ekubhekiselelwe kuwo kweli candelo, kuzo naziphi na iikomiti zabo, kodwa zingahluthwa amagunya anikezelweyo kwaye banokulurhoxisa unikezelo olunjalo ngalo naliphi na ixesha e. Abagunyazisi banokulungisa okanye babekele ecaleni nasiphi na isigqibo sekomiti enjalo.
abagunyazisi banokusombulula iimbambano ezinxulumene nokwenziwa kwemisebenzi yabo ekubhekiselelwe kuyo kwicandelo lesi-5.
abagunyazisi banokuzuza kwaye bagqibe ngempahla abagunyazisi banokwenza ukuba kwenziwe uphando ukuba babona ukuba kubalulekile oko ekwenzeni kwabo imisebenzi yabo.
abagunyazisi banokwenza nawuphi na omnye umsebenzi onokunikezelwa nguMphathiswa obalulekileyo kwiSakhelo saMava eSizwe.
Iintlanganiso zabaGunyazisi kunye neekomiti
Iintlanganiso zabaGunyazisi okanye ikomiti ziyakubanjwa ngamaxesha kunye nendawo enjalo njengoko kuya kumiselwa ngusihlalo wabagunyazisi okanye ikomiti.
Iinkqubo zabaGunyazisi okanye ikomiti aziyi kungabikho mthethweni ngenxa yesizathu sesithuba kubaGunyazisi, njengoko kunokubanjalo.
Ukuba ngaba usihlalo wabagunyazisi okanye wekomiti akakho kuyo nayiphi na intlanganiso yabaGunyazisi okanye yekomiti, njengoko kunokuba njalo, amalungu akhoyo aya kukhetha phakathi kwawo umntu oya kuchophela loo ntlanganiso.
abagunyazisi banokumisela imithetho enxulumene neenkqubo kwiintlanganiso zabo okanye kwiintlanganiso zekomiti, kuqukwa nekoram kwiintlanganiso ezinjalo.
Ukushiywa kwe-ofisi ngamalungu abaGunyazisi
Usihlalo okanye naliphi na ilungu labaGunyazisi ekubhekiselwe kulo kwicandelo 4 liyakuyishiya i-ofisi yalo ukuba-
a. ukuba umntu izinto anazo zithinjiwe okanye ungena kuhlangabezwano kunye nanamatyala kubo;
b. ubanjwe njengomntu ophazamisekileyo engqondweni ngokwemiqathango yawo nawuphi na umthetho;
c. akakho kwiintlanganiso zabaGunyazisi ezintathu zilandelelana ngaphandle kwekhefu kubagunyazisi;
d. uyarhoxa ngesaziso esibhalelwe uMphathiswa; okanye e. ngexesha lokuhlala kwakhe e-ofisini, ufunyenwe enetyala kwaye agwetyelwe ukuvalelwa ejele ngaphandle kokunikwa isohlwayo.
Imali yabaGunyazisi
Imali yabaGunyazisi iya kuba-
a. neemali ezibekwe yiPalamente ukuze kuphunyezwe iinjongo zabaGunyazisi;
b. iimali ezifunyenwe ngabagunyazisi ngokulunga kwemithetho eyenziwe ngokwemiqathango yecandelo le-14;
c. iimali ezifunyenwe ngendlela yemali mboleko enyuswe ngabagunyazisi ngemvume yoMphathiswa, enikwe nangemvume yoMphathiswa wezeMali;
d. amalizo, imirhumo okanye imali eselungelweni efunyenwe ngabagunyazisi; kunye e. nenzalo yotyalo-mali.
abagunyazisi bayakuyisebenzisa imali yalo ekuhlawuleni iindleko zamatyala ezinxulumene nemisebenzi yabo.
a abagunyazisi ngexesha elibekiweyo kunye nangendlela ebekiweyo njengoko uMphathiswa enokumisela, kunyaka mali ngamnye, buyakungenisa ingxelo yengqikelelo yengeniso kunye nenkcitho yalo yonyaka olandelayo ukuba ivunywe nguMphathiswa.
b Iimali ezicamngciweyo kwicandelwana 1 a ziyakusetyenziswa ngabagunyazisi ngokungqinelana nengxelo evunyiweyo ekubhekiselwe kuyo kumhlathi a, kwaye nayiphina intsalela engasetyenziswanga iya kusiwa phambili njengekhredithi kunyaka mali olandelayo.
Ngokuxhomekeke kulungiselelo lwecandelwana 3b, abagunyazisi banokwenza utyalo mali ngayo nayiphi na inxenye yemali yalo ngendlela enokuvunywa nguMphathiswa, ngemvumelwano noMphathiswa wezeMali.
abagunyazisi banokubiza okanye bayeke imali-
a. ekunikweni kwayo nayiphi na imvume okanye ukuqinisekiswa; kwaye b. ngazo naziphi na iinkonzo ezinikwe liziko.
Amagosa kunye nabasebenzi babaGunyazisi abagunyazisi, ngokuxhomekeke kwiimeko zenkonzo ezimiselwe abagunyazisi ngemvume yoMphathiswa kunye nesivumelwano soMphathiswa wezeMali, banokuqesha amagosa kunye nabasebenzi abanjalo njengoko abagunyazisi benokucingela ukuba kufanelekile ekwenzeni imisebenzi yabo ngokwemiqathango yalo mThetho.
Imali evunyelweyo kunye nemivuzo yamalungu obaGunyazisi kunye neekomiti uSihlalo, elinye ilungu ngalinye labaGunyazisi kunye nawuphi na umntu oqeshwe njengelungu lekomiti phantsi kwecandelo 7 ongekho kwinkonzo epheleleyo karhulumente, ngokunxulumene neenkonzo azinikayo okanye ngokunxulumeme nemicimbi yabaGunyazisi okanye ikomiti, angahlawulwa ngabagunyazisi-
a. imali yokuhamba enjalo, imali yokumphilisa kunye nenye imali evunyelweyo; kwaye b. kusihlalo wabaGunyazisi, umvuzo owongezelelekileyo onjalo, unokumiselwa nguMphathiswa ngesivumelwano noMphathiswa wezeMali.
Uphicotho-zincwadi nengxelo yonyaka
Iincwadi ze-akhawunti kunye neengxelo zemali zabaGunyazisi ziyakuphicothwa ekupheleni konyaka mali ngamnye nguMphicothi-ziNcwadi Jikelele.
abagunyazisi abayi kungenisa kuMphathiswa ingxelo ngendlela emiselwe nguMphathiswa yemisebenzi yabo ngexesha lonyaka mali, kuqukwa nengxelo ephicothiweyo yokuba yimalini engenileyo kwaye iyimalini ephumileyo kunye nengxelo yengeniso nenkcitho kungadlulanga iinyanga ezintandathu emva kokuphela konyaka mali ngamnye.
uMphathiswa uya kucalula iikopi zengxelo, kuqukwa nokuba yimalini engenileyo nokuba yimalini na ephumileyo kunye nengxelo yengeniso nenkcitho ekubhekiselwe kuyo kwicandelwana 2, ePalamente kwiintsuku ezili-14 emva kokuba ifunyenwe ukuba ngaba iPalamente ikwixesha leengxoxo eliqhelekileyo, okanye ukuba ngaba iPalamente ayikho kwixesha eliqhelekileyo leengxoxo, kwiintsuku ezili-14 emva kokuqala kwexesha layo leengxoxo eliqhelelikeyo elilandelayo.
Imithetho abagunyazisi ngemvume yoMphathiswa, banokwenza imithetho enxulumene-
a. nawo nawuphi na umcimbi ngokwalo mThetho ekufunwa okanye ovunyelweyo ukuba umiselwe;;
b. imali ezihlawulwa kubaGunyazisi ngokunxulumene nemicimbi ekubhekiselelwe kuyo kwicandelo le-10 (a) kunye no(b); kwaye c. nawuphi na omnye umcimbi umthetho obalulekileyo kuwo okanye oncedayo ukwenza ukuba kusebenze ulungiselelo lwalo mThetho.
Ulungiselelo lotshintsho olunxulumene namaqumrhu asele ekhona
Naliphi na iqumrhu elisekwe ngokomThetho elenza imisebenzi efanayo naleyo yenziwa ngabagunyazisi njengoko kunikiwe kwicandelo lesi-5 liyakuqhuba lisenza lmisebenzi enjalo de iqumrhu liyekiswe okanye imisebenzi yalo itshintshwe ngumthetho.
Akukho qumrhu licamngciweyo kwicandelwana 1 liya kuyekiswa okanye imisebenzi yalo naliphi na iqumrhu elinjalo iyakutshintshwa de abagunyazisi nequmrhu bakuphononongile ngokuhlanganyelana okunokwenzeka ngokuyekiswa okanye ngotshintsho kunye nokuphunyezwa kweSakhelo saMava eSizwe kwaye kwenziwe izindululo kuMphathiswa.
Eli candelo aliyi kusebenza kulo naliphi na iqumrhu elisekwe ngomthetho wabucala weDyunivesiti.
Isihloko esifutshane
Lo mThetho kuya kuthiwa ngumThetho waMava oMzantsi Afrika, 1995.
<fn>xho_Article_National Language Services_Umntu oLawula uMbane weSizwe.txt</fn>
Umntu oLawula uMbane weSizwe
Ingxelo yoMnqophiso
Ukulawula ishishini lamandla ngokungqinelana nemithetho karhulumente, imigaqo-nkqubo, ukuziqhelanisa okungcono okusemgangathweni nokwezizwe ekuxhaseni uphuhliso olugciniweyo.
Umntu oLawula uMbane weSizwe (NER) ngumlawuli ogunyazisiweyo ngaphezu kweShishini eliNikeza ngoMbane (ESI) eMzantsi Afrika. Liqela elimiswe ngokomthetho, elizinziswe ngokoMthetho woMbane No. 41 ka-1987 njengoko ulungisiwe ngo-1994 nango-1995.
Ukulawula ishishini lamandla ngokungqinelana n nemithetho karhulumente, imigaqo-nkqubo, ukuziqhelanisa okungcono okusemgangathweni nokwezizwe ekuxhaseni uphuhliso olugciniweyo.
Ukuba abeyinkokheli esemgangathweni wehlabathi ukumisa kakuhle amandla.
UMthetho woMbane No. 41 ka-1987 njengoko ulungisiwe ugunyazisa iNER phakathi kwezinye izinto ukuba isombulule iimpikiswano phakathi kwababoneleli bombane nabathengi bawo, kwakunye naphakathi kwababoneleli ngokunokwabo.
Ukuba wawungonwabanga yindlela umboneleli ngombane wakho aziphatha ngayo izikhalazo zakho, iNER ingakunceda.
Khumbula ukuba inqaku lakho lokuqala lokubiza fanele ukuba libe lelomboneleli ngombane (umzekelo, umasipalathi, u-Eskom)
Izikhalazo
Ingaba hlobo luni lwezikhalazo iNER engakunceda ngazo? INER ilawula izikhalazo ezininzi ezinokuvumbuuka zibandakanye nombane wakho:
Ubulunga benkonzo
Ubulunga bokubonelelwa
I-akhawunti
Isixhobo sokulinganisa
Izintlu zamaxabiso
Ingaba kufuneka wenze ntoni?
Okokuqala fanele ugqithise isikhalazo nomboneleli wakho
Ukuba isikhalazo sishiyeka singasombululekanga, fowuna, bhala okanye nxibelelana ngekhompyutha neSebe leNkonzo zokuThenga lakwaNER, kwaye
Sinikeze zonke iinkcukacha ezifanelekileyo zesikhalazo.
SIZA KUZIPHATHA ISIKHALAZO NGOKUYIMFIHLO NANGOKUKHAWULEZA OKUNOKWENZEKA
INTO OFUNA UKUYAZI
Bonke abanikezeli basekuhlaleni fanele banikwe iphepha-mvume nguNER. Akukho mboneleli wombane wasekuhlaleni onelungelo lokwenza nelokunikela ngombane kubathengi ngaphandle kwemvume kaNER.
Abanikezeli basekuhlaleni bangangawatshintshi amaphepha-mvume wabo okunikezela ngombane kuye namphi umnikezeli wasekuhlaleni ngaphandle kwemvume kaNER.
Umnikezeli wasekuhlaleni akanalungelo lokuxabisa abathengi kuluhlu lwamaxabiso angavunywanga yiNER okanye ukutshintsha ulwakhiwo ngaphandle kwemvume yeNER. Abathengi ngoko ke baya kuba ngaphakathi kwamalungelo abo ukuqhubekeka nokubhatala uluhlu lwamaxabiso oluvunyiweyo nangona uluhlu lwamaxabiso amatsha angekho mthethweni ezalisekisiwe ngumnikezeli wasekuhlaleni.
Ukunikela wena, umthengi, inkonzo
Umnikezeli wasekuhlaleni unomsebenzi wokunikezela ngombane kuye namphi umntu okanye kuyo nayiphi indawo engingqini yakhe yokunikezelwa ngaphandleni kokuba umthengi ukwimeko kwaye uyafuna ukuhlawulela inkonzo enikezwayo.
Umnikezeli wasekuhlaleni fanele inikeze umthengi indlela ezisebenzayo zoluhlu lwamaxabiso olwakhiweyo kwanamanqanaba xa umthengi esebenzisa inkonzo kuba ecelile
Umnikezeli wasekuhlaleni unomsebenzi wokuxelela abathengi bakhe malunga nokwenyuka koluhlu lwamaxabiso, uluhlu lwamaxabiso awohlukeneyo okunikezela ngombane kwaye ingaba asebenza njani ukwenzela babe nokwenza isigqibo esixeliweyo xa besenza isicelo sesinikezelo. (Nceda qaphela kwakho ukuba abathengi kwelinye icala baneemfanelo zokubuza malunga noluhlu lwamaxabiso anokuhlangabezana neemfuno zabo.)
Kwimeko yabathengi abahlawula ngaphambili, umnikezeli wasekuhlaleni unemfanelo yokunikela iziko lokuthengisa apho imiqondiso wombane unokuthengiswa. Amaziko okuthengisa fanele abenokufumaneka lula.
Aneemfanelo zokuqinisekisa ukuba iziko lokuthengisa livuliwe ngexesha lamaxesha okuthenga esiqhelo ngeentsuku zeveki, ukusukela ngo-8:00 ukuya ku-12:00 ngeempelaveki nangeeholide zikawonkewonke.
Umnikezeli wasekuhlaleni angaphelisa okanye anciphise unikezelo ngombane kumthengi ukuba:
Umthengi akanako ukubhatala usebenziso okanye ukuqhubekeka ungabhatali emveni kokuzuza isaziso sokuphelisa esivela kumnini wephepha-mvume;
Isivumelwano kwesi siphumo besivumelene nomthemgi;
Ufakelo alukhuselekanga;
Umthengi akakho kwisimo sesiqinisekiso sokuthobela esilungileyo
Kukho ubungqina bokuba umthengi uwunciphisile okanye usidlulisile isixhobo sokulinganisa;
Umthengi waphula imimiselo efanelekileyo;
Okanye umthengi akanamali
Umnikezeli wasekuhlaleni unomsebenzi wokunikeza unikezelo lombane oluthembekileyo noluqhubekekayo kubathengi bayo nemfanelo yokugcina unxibelelwano ukuqinisekisa ubulunga bonikezolo lwesinikezelo.
I-akhawunti
Umnikezeli wasekuhlaleni unomsebenzi wokunika umthengi:
I-akhawunti yenyanga ichaza ngokuthe gca inani leeyunithi ezisetyenzisiweyo.
Isifundo sesixhobo sokulinganisa esichaza ngokuthe gca isifundo sokuvula nesokuvala sexesha le-akhawunti kwaye itshajele iiyunitsi ezisetyenzisiweyo.
Kwimeko apho kuqikelelwa usebenziso lomthengi lusenziwa, i-akhawunti mayikubonise oku, kwaye nasiphi na isambuku esibhatelwe kakhulu ngumthengi ngexesha eliqikelelweyo fanele linikezelwe kwi-akhawunti yomthengi.
Kwimeko apho umthengi ephikisana , umthengi angacela umnikezeli ukuba avavanye ucoselelo lwesixhobo sokulinganisa umbanemalunga nomrhumo oza kuthi ubuyiswe ngumnikezeli xa ngaba isixhobo sokulinganisa umbane sifunyenwe singachanekanga.
Kwimeko yempikiswano, bubulumko kumthengi ukuqhubekeka nokubhatala kusetyenziso ukuphepha ukungahlanagnisa njengayo nayiphi na enye intawulo eqgithisileyo enokuthi iphinde ibuyiselwe kamva.
Umthengi unomsebenzi wokuqaphelaumnikezelei wasekuhlaleni xa esusa indlu, oknye efuna ukuyeka ukunikezela, okanye eyitshintshela kwidilesi entsha.
Imfundo yomthengi
Umnikezeli wasekuhlaleni unomsebenzi wokwenza iinkqubo zemfundo yomthengi zibe kwicala elikhuselekileyo, elikhutheleyo nelinesiphumo eisetyenziswa embaneni okanye kuyo nayiphi na into encedisayo ekunikezeleni ngombane onokwandisa ulwazi lwabathengi nosetyenziso lombane.
Umnikezeli wasekuhlaleni naye unomsebenzi wokuxelela abathengi malunga noluhlu lwamaxabiso ohlukeneyo okurhafa ukuba asebenza njani ungquzulwano lawo nokufanela.
Izikhalazo
Khumbula inqaku louqala lobizo olufanelwe ukwenziwa ngumnikezeli wakho wasekuhlaleni
Umthengi unelungelo lokukhalaza malunga nobulunga benkonzo enikezwa ngumnikeli wasekuhlaleni.
Ukuba umthengi wayengonelisekanga ziziphumo okanye yindlela apho isikhalazo siphethwe ngayo, umthengi angabhekiselela kwiNER ukuncedakala.
IMISEBENZI YABATHENGI
Unikezelo ngombane/ufakelo lombane
Umthengi uthembekile ukwenza umxokelelwano weengcingo zombane nokufakela umbane endlini yomthengi okanye umhlali okanye ipropati.
Yintembeko yomthengi ukufuna iinkonzo zencutshe yombane efanelekileyo ukwenza ufakelo oluyimfuneko.
Umthengi unemfanelo yokuqinisekisa isingqini sencutshe yombane nobunyani besiqinisekiso esikhutshelwe umsebenzi omawenziwe.
Imfanelo yomthengi malunga nonikezelo luyanda ukusuka ngaphandle ukuya ngaphakathi kwepropati. Nayiphi na into eyenzeka (ngaphaya kwesixhobo esilinganisa umbane) ngaphandle kwemida yepropati yomthengi yimfanelo yomnikezeli wasekuhlaleni onamaphepha emvume. (Umthengi uthembekile kwizixhobo zonke ezingaphakathi kwipropati ngaphandle okokuba ukhutshelwe ecaleni ngokukodwa kwisivumelwano sesigqibo.)
Umthengi fanele abenesiQinisekiso esisemthethweni sokuVumelana esikhutshwe yincutshe yombane efanelekileyo nebhalisiweyo efakelayo okanye ehlolayo endlwini.
Umthengi unelungelo lokukhalaza kwiNER xa ngaba umnikezeli wasekuhlaleni onamaphepha emvume ale okanye alibazise ngokungafanelekanga ukuxhasa ngombane ngaphandle kokunikezela inkcazelo eqinisekisayo.
UKUBHATALELA UMBANE WAKHO
Umthengi unomsebenzi wokubhatalela umbane wakhe awusebenzisileyo ngamaxesha onke (ngaphakathi kwixesha elimisiweyo).
Umthengi unelungelo lokukhalaza kumnikezeli wasekuhlaleni onephepha mvume ukuba umthengi akonwabanga bubulunga benkonzo ezuzwayo.
Ukuba umthengi akonelisekanga yindlela apho isikhalazo siphethwe ngayo, umthengi unelungelo lokumangalela isikhalazo kwiNER oza kuthi aphande umcimbi ngokumela umthengi.
Ekungeneleni kwisigqibo esisayiniweyo nomnikezeli onempepha mvume sokunikezela, fanele abhatale idiphozithi njengoko imisiwe ngumnikezeli wasekuhlaleni onempepha mvume ngaphambi kokuba udityaniso luchaphazeleke.
Umthengi unemfanelo yokunxibelelana nomnikezeli wasekuhlaleni ukuba umthengi ubesoloko engafumani zi-akhawunti zenyanga.
Umthengi unemfanelo yokuyokukhusela oomatshini, izixhobo zombane okanye nasiphi na isixhobo esibuthathaka ngokuchasene ukuza ngamandla kombane.
Apho uqhubekeko lokunikezelwa lufuneka umthengi unemfanelo lokufakela isinikezeli esihlala silindile.
Ukuphazamiseka kokunikezelwa ngamanye amaxesha kombane kungangabinakunqandwa, umthengi unemfanelo yokuthatha imilinganiselo efanelekileyo kokuchasana neziphumo.
UKUPHINDA UTHENGISE UMBANE
Yintoni ukuphinda uthengise umbane?
Ukuphinda kuthengiswe umbane kuxa into ekhoyo ukuludwe lwesinikezelo esithenga umbane nesambuku ukusuka kumnikezeli kwaye aphinde awuthengisele kwabanye abantu ukwehla emxokelelwaneni. Lencwadana icacisa ulwalamano lokuphinda kuthengiswe phakathi komthengi (umphindi athengise/umnini-ndlu) othenga kumnikezeli ngombane wasekuhlaleni awuthengisele umsebenzisi mva (umqeshi/ umnini).
Ingaba ukuphinda kuthengiswe umbane kwenzeka nini?
Ukuphinda kuthengiswe umbane kwenzeka xa umbane unikezelwa ngesambuku, kwisakhiwo nomhlaba womntu oyedwa othi ajike awuthengise kumqeshi okanye umnini wesakhiwo nomhlaba.
Isakhiwo nomhlaba ingaba yibloko yeeflethi, yezindlu zasedolophini zabantu abanezindlu emaphandleni, indawo eneevenkile ezininzi, ipaka yamashishini, isakhiwo see-ofisi, njl-njl.
Olunye uphawu olungumahluko lwesi senzeko kukuba abaqeshi/abanini babhatalele umbane wabo ngqo kubaphindi bathengise/umnini-ndlu ingasikuko kumnikezeli wasekuhlaleni.
Ingaba umthetho ukunikeza ntoni ekuphindweni kuthengiswe umbane?
Ulungiselelo lomthetho wedolophu kamasipala: Umthetho wedolophu kamasipala unikeza ukuba abasebenzisi mva (abaqeshi/abanini) akufanelekanga babekwe kwindawo engathandwayo kunendawo ethandwayo, xa umnikezeli wasekuhlaleni enokuba ngumnikezeli. Iziqendu ezininzi kwimithetho yedolophu kamasipala eyahlukeneyo iyachaza ngamazwi ukuba yintoni equlathwe kumMiselo 11 womThetho woMbane ka-1987 njengoko ulungisiwe.
UmMiselo 11 womThetho woMbane: Icandelo 11 likunikeza oko:
Icandelo 11 lithi: Imilinganiselo apho kunye neemeko zokuthengisa ngaphantsi apho umbane uphinde wathengiswa, ungandeda kancinci kumthengisi kunabo bebenokubhatala kwaye benokuwusebenzisa xangaba umthengi ebenikezwa ngombane ngumngcwabi onikeza umthengisi ngombane kwaye namphi na umthengisifanele ngokwesicelo sakhe namphi umthengisi amxhobise ngolwazi olunjalo njengoko kusenokuba yimfuneko ukumenza abenako ukumisa ukuba ii-akhawunti zombane ezifunyenwe nguye zilungile na.
Icandelo 11 ngaphezu koko linikeza ukuba lo mmiselo awunakusebenza: apho kunemithetho kamasipala okanye imimiselo yegunya lasekuhlaleni, ukugunyazisa ukuphinda uthengiswe umbane kunyanzelekile;
Kuthengiso lombane ngumntu onikwe iphepha-mvume okanye nguye nabani onayo ngokwecandelo lonciphiso kwicandelo lomThetho, likhululwe ukusuka kumalungiselelo ela candela.
Ngokwecandelo 11 : Ibhodi ingakhulula namphi na umgcwabi onayo ngokweandelo 6 lomThetho , ukusuka kumalungiselelo emimiselwana no- kwaye ibhodi nangaliphi ixesha emveni kokukhululwa inganikwa ukuwurhoxisa xa uwonke okanye indawana yesaziso emveni kwenyanga ezintandathu ubuncinane bokurhoxa okunjalo kunikwe umgcwabi okanye udidi lomgcwabi esingaye.
Ingaba loluphi uluhlu lwamaxabiso ekufanele ndiwahlawuliswe ngumphindi athengise/ umnini-ndlu?
Ingaba fanele iintlawulo kwi-akhawunti ibonakale njani?
I-akhawunti yombane fanele ibonise awona maxabiso emvelo ngokunikeza wena umbane. Iintlawulo fanele zibonise kuphela amandla ahlawulisiweyo, ngamanye amaxesha abizwa ngokuba zintlawulo zeyunithi, ezinikwa nge-kwh na/okanye;
Intlawulo zenkonzo -ezibandakanya amaxabiso azenzele wona umphindi athengise/umnini-ndlu ekunikezeni wena ngombane. Le ntlawulo yenziwa ngokufunda isixhobo sokulinganisa, i-akhawunti namaxabiso emvelo ekudaleni /ekwenzeni i-akhawunti.
Ukuba kukho ezinye iintlawulo, fanele ziboniswe kwaye zifunyaniswe kwenye indawo yaye azifanelanga zibandakanywe kwi-akhawunti yombane.
AMANYATHELO AMAWATHATYATHWE
Buza umphindi athengise/umnini-ndlu isiseko seentlawulo zakhe
Inkcazelo egcweleyo yeentlawulo fanele inikezwe kumsebenzisi mgqibeli. (Ukuba akukho nkcazeloenikiweyo -inyewe fanele inikezwe ingqalelo yomnikezeli wasekuhlaleni).
Xelela umnini-ndlu ngamalungiselelo omThetho woMbane okanye imithetho kamasipala esemxholweni;
Ukuba akukabikho mkhomba-ndlela owenziweyo, fumana uncedo lomnikezeli wasekuhlaleni ukuqinisekisa ukuba umphindi athengise/umnini-ndlu bayavumelana nemithetho kamasipala.
Ukuba ingxaki ayikasonjululwa, emveni koko ingaba yintoni?
Ungakufuna ukulungisa ngendlela yokubanga kwasenkundleni okuncincne.
Ukushenxela kwezinye izindululo zengxoxo yenye into nangona ingekabi yinto elindelekileyo evunyiweyo ngenxa yokusulela ngetyala okubandakanyekayo.
Ingaba yintoni indima yeNER kule ndawo?
Nceda qaphela ukuba indima yeNER Kwezi zinto inyinwe kakhulu njengegatya lomthetho kamasipala elithabatha amandla ngaphezu kwegatya elikwiMimiselo. INER iqhubekekisa isisombululo sesikhalazo/ impikiswano phakathi komphindi athengise/umnini-ndlu, umgqibeli-msebenzisi nomnikezeli wasekuhlaleni.
Ingaba yintoni indima yomnikezeli wasekuhlaleni?
Fanele acingwe ukuba umnikezeli wasekuhlaleni kwiimeko ezinjalo ngumnikezeli wokugqibela njengoko umbane usisiseko senkonzo.
Kwimeko ezinjalo umphindi athengise unemfanelo yokuphazamisa apho umphundi athengise/umnini-ndlu angamxhasiyo kumalungiselelo owiso-mithetho endaweni.
INGABA UNGAKUNQANDA NJANI UKUCINYWA KOMBANE
INGABA UMTHETHO UTHINI MALUNGA NOKUCINYWA?
UmThetho woMbane ka-1987 njengoko ulungisiwe, unikezela ukuba umnikeli wombane angawucima umbane wabathengi bombane ukuba akayibhatalanga i-akhawunti okanye akavumelananga neemeko zonikezelo. Kanti umthetho ufuna umnikezeli ukuba anike umthengi isaziso iintsuku ezilishumi elinesixhenxe ngaphambi kokuba aphelise unikezelo kumthengi.Ixesha liqala ekufunyasweni kwakho isaziso ngumthengi. Isaziso esinikezwayo kwi-akhawunti yenyanga sithathwa njengesamkelekileyo.Ngoko ke abathengi bacele ukuba bathathe ingqalelo yento ebhaliweyo kwi-akhawunti zabo. Icandelo elilawula lembonakalo likwiNqanaba loBulunga beNkonzo (NRS 047) kwaye busekelezelwe kwicandelo lomThetho woMbane ekubhekiselelwe kulo ngasentla.
UNGAYINQANDA NJANI
Bhatala i-akhawunti yakho
Kubalulekile ukusoloko ubhatala ii-akhawunti zakho zombane ngokugcweleyo. Oku kuza kubangela ukuba i-akhawunti yakho ingaweli kumatyala angekahlawulwa. Abathengi banokubhatala isahlulo sesambuku ukunqanda ukwahlukaniswa. Ukuba isambuku samatyala angekahlawulwa asihlawulwanga kwinyanga elandelayo, Amathuba ngokuchasene nokuba nako ukugcina i-akhawunti ihlale iqondile iyanda. Nceda qaphela ukuba ingxenye yentlawulo yarhoqo yee-akhawunti zakho kwakhona isenokukhokelela ekucinyweni. Ngokukhawuleza xa ubona ukuba awunako ukugcina iintlawulo zamatyala angekahlawulwa eqondile, nxibelelana nomnikezeli wakho wasekuhlaleni ngokukhawuleza kwaye uthetha-thethane ngeendlela zokuyihlawula.
Hlawula izivumelwano zakho zetyala
Ukuba ubusayinile ngaphambili ukuba unesivumelwano sokuhlawula ityala nomnikezeli wakho, kuyanceda ukulihlawula. Ukuba awuphumeleli ukwenza njalo, umbane wakho usenokucinywa. Nangona, ukuba iimeko fanele zitshintshela ekubeni mandundu emveni kokuba usayinile isivumelwano fanele wazise umnikezeli wakho ngokukhawuleza. Imvume yokutshintsha kweemeko isenokufuneka.
Yongamela indlela owusebenzisa ngayo
Ukuba unaso isixhobo sokulinganisa esiqhelekileyo ( esikwaziwa njengesixhobo sokulinganisa setyala) uza kufuna ukuba ukhangele iiyunithi ozisebenzisileyo kutoliko lwakho lwarhoqo. Kuyo nayiphi na i-akhawunti yombane fanele kubekho utoliko oluvulekileyo (utoliko olugqithileyo) notoliko lovalo (utoliko olukhoyo). Kuza kufuneka ukhangele ukuba utoliko lakho lokuvula lenyanga luyafana na nelokuvala lwenyanga edlulileyo. Ukuba azi ngqinelani, buza kumnikezeli wakho wasekuhlaleni inkcazelo ngaphaya koko. Abatoliki besixhobo sokulinganisa bayayenza impazamo nagmanye amaxesha.
Jonga ixabiso leyunithi yakho
Kubalulekileukwazi ukuba yimalini umnikezi afanele ukukuhlawulisa yona ngeyunithi nganye (kWh) yombane owusebenzisileyo. Ukuba ngaba awuwazi buza kumnikezeli wakho okanye unganxibelelana nomNtu oLawula uMbane weSizwe malunga nolwazi. Ukuqonda ukuba yimalini oyihlawulisiweyo kulaa nyanga kwakufuneka wahlule inani olinikiweyo kwi-akhawunti yakho. (Iiyunithi ziza kuba ngumahluko phakathi kotoliko lokuvula nelokuvala). Isahlulo iyakuba yintlawulo yeyunithi nganye.
Cinga ngokutshintshela kwisixhobo sokulinganisa sokuhlawula kuqala
Ukuba into enyuliweyo iguquka ukusuka kwisixhobo sokulinganisa sokuhlawula iya kwisixhobo sokulinganisa sokuhlawula kuqala sikho, cinga ngokutshintshela kwenye. Khumbula ukuba umrhumo wokutshintsha iza kufuneka. Umrhumo uza kuxhomekeka kwisilinganiso samandla ombane somnikezeli wakho. Amancedo ale mbono ngala:
Oku kuza kukunceda kuqingqo-mali lombane wakho owusebenzisayo;
Awusayi kuba nazinkathazo ze-akhawunti yakho ube uwela kumatyala angekahlawulwa;
Ukucinywa kombane kuza kunqandwa
Ungabulawula ubuninzi bombane owusebenzisileyo.
Ukuba i-akhawunti yakho ikumatyala angekahlawulwa, mhlawumbi kuza kufuneka ulibhatale phambi litshintshelwe ngaphaya kwisixhobo sokulinganisa sokuhlawula kuqala. Ixesha elide lamancedo elinikiweyo ngasentla liyidlula ngobunzima lemfuno. Fumanisa kumnikezeli wakho inkqubo yokulawula imonakalo enjalo. Abanye abanikezeli baqhele ukufuna umthengi ukuba angene kwisigqibo sokubhatala amatyala angekahlawulwa ngexesha elithile.
UKUBIWA KOMBANE
IZINTO EZIRHESHIWEYO MALUNGA NABASEBENZISI BOMBANE
Ukubiwa kombane ngumceli-mngeni ofuna ukupheliswa ukuba ushishino losasazo lombane luza kuhlala lugciniwe kwaye lunokuphila.
Iziphazamiso: Ukudityaniswa kweentambo ngokungekhomthethweni kudla ngokutyekela ekusindeni isixokelelwano malunga nokwenza lula okukhokelela kwiziphazamiso emandleni. Ukusindisa kunokuphazamisa neendawo zasebumelwaneni. Iziphazamiso ezilindeleke kwesi simo ayisosiphene somnikezeli wasekuhlaleni.
Ukusindisa kunokukhokelela kumandla ombane angaphaya anokonakalisa zonke izinto ezisebenzisa umbane zabathengi abhatalayo. Aba bathengi bangangabinayo indlela yokufuna uncedo kumnikezeli, njengoko ezi ngxaki zingakhokeleli ukusuka kwicala lakhe lothungelwano okanye ukungakhathali okusuka kwindawo yakhe.
Ikhokelela ekuphuncukaneni nengeniso: Abanikezeli bafuna ukuzuza imali yabo ebafaneleyoevela embaneni abawuthenge koomatshini bokwenza umbane bombane. Ungeniselo oluvela kwintengiso yombane owenza kuqhubekekisela phambili ukuba unokwenza kwaye inokunceda umnikezeli ukuba ahlale kushihsino. Ngoko ke, ubiwo lombane ludala intsongelo ekunikezeni isizukulwana ngombane.
Imisa ukufakwa kombane: Ilahleko yengeniso ithetha imali encinci ebheka kwinkqubo yokufakwa kombane. Oku kuthetha ukuba abantu abangenawo umbane kwakunyanzeleka balinde ixesha elidana ukuze babe nombane.
Akukhuselekanga: Kuninzi lwamatyala odityaniso angekho mthethweni anobungozi njengoko ucingo oluhamba phantsi komhlaba okanye emazantsi olwandle adla ngokutyhileka kwaye anokukhokelela kuphuncukwano nobomi.
Ichukumisa ixabiso lombane: Ilahleko yengeniso evela kwilahleko yentengiso ithetha ukuba Le ntsilelo fanele ifunyanwe kwakhona kwenye indawo. Oku kuquka ulwandiso kuluhlu lwamaxabiso. Ngubani ekugqibeleni ode wamoshakalelwa? Abathengi abahlawulela umbane wabo njengoko ezi lahleko zizizinto kunyuso loluhlu lwamaxabiso.
EKUGQIBELENI ABATHENGI ABAHLAWULAYO NGABO ABAHLAWULA UMBANE OBIWAYO
INGANCEDA KANJANI?
Cebisa ummelwane wakho ngento erheshiweyo yesisenzo;
Cebisa ummelwane wakho ngokuba usetyenziswa njani ukuwudibanisa;
Xelela abamelwane bakho mhlawumbi bangakucebisa ukuba ungasebenzisana njani nalo mbandela;
Phakamisa umbandela kwibandla lakho/ kwimibutho yabemi besixeko;
Bhekiselela umbandela kwiForum yoNxibelelwano yabaThengi;
Yazisa umnikeli wakho ukuba uykwazi ukuba umntu othile weba umbane.
Khumbula: Njengomsebenzisi wombane unemfanelo yokubhatalela iinkonzo ozizuzayo. Ukuba uneengxaki zokugcina iintlawulo ze-akhawunti yakho mhlawumbi isixhobo sokulinganisa esibhatalelwa ngaphambili ingaba yinto kuwe. Ngaloo ndlela uyakuba nako ukulawula indlela osebenzisa ngayo. Ubiwo lombane lonakalisa abasebenzisi bonke hayi kuphela endaweni yakho kodwa nakwezinye iindawo ngokunjalo, nanjengokuba inesiphumo esikunkcenkcezayo.
Ingaba kutheni iiforamu zonxibelelwano zomthengi
Iiforamu zonxibelelwano zomthengi zifuna ukuqinisa ulwalamano phakathi kwabaxhobisi nabathengi ngokinikeza iqonga apho ulwazi kunokwabelwana ngalo lutshintshiswe kwaye inxaxheba yomthengi ixoxwe ize isonjululwe.
Iingaba ziyafuneka iiforamu zonxibelelwano zomthengi, ingaba ziyimfuneko?
Kwixesha elidlulileyo:
Imidla yabathengi ibisoloko ingakhathalelwanga;
Ubandakanyo lomthengi belungaphulaphulwanga;
Futhi bekufuneka ubeke nawo nawuphi umsebenzi onikezwe ngabanikezeli;
Kwakungekho qonga elivelayo lokuphembelela ukwenziwa kwesigqibo nokusebenzisana nomxhobisii.
Ingaba zifuna ukwenzani iiforam zomthengi ?
Zifuna ukwandisa ulwalamano olukhoyo phakathi kwabaxhobisi nabathengi, ukukhuthaza iindlela zokunxibelelana phakathi kwamaqela amabini wonyuse ukuqonda ngemfundo yomthengi nangokudala okusingqongileyo kwentsebenziswano kwishsihsini lokunikezela.
IMISEBENZI ENOKUBAKHO ELANDELAYO IQATSHELWE
Yakha ubuhlobo obungcono phakathi kwabanikezeli nabathengi;
xoxa izikhalazo zomthengi ezingagqitywanga;
ukuchonga iimfuno zomthengi;
ukuphuhlisa izicelo;
dibana nezinye iiforam zabasebenzisi;
ukusasazwa nokutshintshwa kolwazi ukufundiswa kwabathengi;
ukusetyenziswa/ ukunakana kwezakhiwo ezikhoyo eluntwini;
ukukhumbula umsebenzi womnikezeli ngokwamanqanaba achaziweyo;
utshintshiselwano ngolwazi kuluhlu lwamaxabiso nokuxabisa okanye nawuphi omnye umcimbi.
Ingaba zingazinziswa kanjani iiforam zokunxibelelana komthengi?
Iforam yokunxibelelana komthengi iza kunxulunyaniswa nomnikezeli wombane kwindawo ethile. Umnikezeli fanele azame ukubandakanya onke amacandelo oluntu ukwenzela azuze inkxaso egcweleyo yoluntu nokuthatha inxaxheba.
Abathengi abavela kwindidi zonke zabathengi fanele bamenywe kwaye bavunyelwe banyamekele kwaye bathathe inxaxheba kwiintlanganiso zeforam. Apho kufanelekileyo kungayimfuneko ukunxibelelana nge:
zorhwebo zamashishini zokulima uphuhliso lweeforam/ izakhiwo ze-IDP
zokuhlala zemfundo zokukhathalela impilo urhulumente / iiCBO
Apho kufanelekileyo, abathengi okanye amaqela abathengi angonyula abameli ukuba bamele imidla yabo ezintlanganisweni.
Umsebenzi neemfanelo zamalungu eforam iza kuba njengezi zilandelayo:
Amalungu eforam fanele ngokulungeleleneyo aphuhlise i-ESI nemidla yoluntu;
Iforam ayizi ngokuyimfuneko ibe liqela elithatha isigqibo kwizinto ezonakalisa imisebenzi yazo yokusebenza;
Iforam kwimicimbi kumaxesha ngamaxesha iza kukhumbula izikhokelo zeeForam zokuNxibelelana noMthengi.
Iforam kuza kufuneka ibambe iintlanganiso Kabini ubuncinane ngonyaka, bangazibiza ezinye iintlanganiso ukuba kucingwa imfuneko yoko.
UKONGANYELWA KOKWENZA IIFORAM ZOKUNXIBELELANA KOMTHENGI WOMBANE
Ukuvunywa kwamaqela angundoqo afanelekileyo
Nxibelelwano kuluntu
Abameli abasebenza kwiForam zonxibelelwano nomsebenzisi iza kufuna uqeqesho. Oku kuza kwenziwa kanye xa iforam izinzisiwe.
Amancedo kubaxhobisi nakubathengi
Abathengi abanolwazi malunga namalungelo abo neemfanelo njengabathengi bombane;
Ubume bemeko yendawo obuncedayo obuza kukhuthaza intsebenziswano nokuqonda okufana macala phakathi kwabaxhobisi nabathengi babo.
Iza kunciphisa inani lezikhalazo nempikiswano ezibhekiselele kwiNER ukuba ziconjululwe.
Iza kuncedisa iNER ekongameleni umsebenzi womxhobisi.
<fn>xho_Article_National Language Services_Urhulumente wephondo laKWAZULU NATALA.txt</fn>
IPhepha lamaLungelo laBemi baKwaZulu Natala
INTSHAYELELO YINKULUMBUSO
NjengePhondo elinabantu abaninzi indinika ulonwabo into yokokuba iKwaZulu Natala ibe noxanduva lokukhokhela imvuselelo kaRhulumente oFanelekileyo neNguqulelo yenkonzo yoluntu. Soloko inolangazelelo malunga nokunika abantu iinkonzo nokubanika ithuba lokutxela ukuba iinkonzo mazinikezelwe njaqni. Xa ssisonke nabasebenzi bakarhulumente bonke kweli phondo senza isithembiso sokuyila imeko bume ecaciswa yinkqubo yobulunga beenkonzo. Oku kuqala ngokuphatha babemi bethi 'njengabaxhasi' kwaye oku kuthetha:
ukumamela izimvo zabo nokuzithathela ingqalelo xa kwenziwa izigqibo eziphathelele kwiinkonzo ekufuneka zinikezelwe;
ukubaphatha ngovelwano nangentlonipho;
ukuqinisekisa ukuba umgangatho othenjisiweyo nobulunga benenkonzo zisoloko zikungangatho ophakamileyo;
ukuphendula ngokukhawuleza nangovelwano xa umgangatho obuthenjisiweyo ungafezekiswanga
Ngokuhambisana nomThetho womGaqo-siseko weRiphabliki yoMzantsi Afrika we-108 owe-1996 ulawulo loluntu luya kucaciswa:
ngumgangatho ophezulu wemikhwa esesikweni yobugcisa;
ziinkonzo ezinikezelwa ngokungakhethe buso, ngobulungisa, ngokulingana nangaphandle kokuthatha icala;
zimeko eziphendulayo ejolise kwizidingo zabantu;
sisiseko sabaxhasi abathatha inxaxheba kunye nomelo, ukucaca nolaulo olunophuhliso
Lolu lwazi olubangela ukuba ndinikezele ngePhepha lamaLungelo laBemi baKwaZulu Natala. IPhepha lamaLungelo linika ubunkokeli kunye nendlela enobuchule kwabo bakwinkonzo yokunikezela ngeenkonzo kubemi baKwaZulu Natala, abangabaxhasi bethu. IPhepha lamaLungelo laBemi lichaza amanqanaba nemigangatho yeenkonzo apho wena njengommi uya kufikelela kwaye njengendlela yokulandelwa yokufuna uncedo ukuba ngaba le migangatho iyahlangatyezwa. IPhepha lamaLungelo likwanika iinkcukacha zabantu onokuqhagamshelana nabo xa ufuna ulwazi, ingcaciso yemibandela nokufaka izikhalazo xa kukho uimfuneko yoko. Kufuneka kubethelelelwe ekubeni indlela ekhgawulezileyo ingakukuqhagamshelana namagosa aphezulu kwiziko leeenkonzo apho uya kufumana ingxaki kunye namanye amaziko achongiweyo. Lonke olu lwazi luya kuboniswa ekungeneni kuwo onke amziko eenkonzo zikarhulumente
Onke amasebe kwiPhondo ukuquka oomasipala , izinto zoluntu ezifana namasebe esizwe amelweyo kwiphondo aya kuvelisa iPhepha lamaLungelo okuziBophelela kwiiNkonzo kunye noYilo lokuPhucula ukuNikezelwa kweeNkonzo (SDIP) ingakumbi kwiinkozo zawo ezingundoqo kusekelwe oku kwiPhepha lamaLungelo Njengoko linqumleza onke amasebe.
Inkolelo yam yeyokuba ukuba abantu bayakwazi abakulindeleyo, ixesha oko bakulindeleyo eliya kuzalisekisiwe ngalo nexesha lokufezekisa kokunikezelwa kwaye kugqithiswe koko bekulindelwe siya kuqalisa ukuyila intembeko kwimpumelelo nethemba kubemi bakwaZulu Natala.
Ndijonge phambili kulo mceli-mngeni uvuseleleyo nokucela wonke umsebenzi karhulumente ukuba ahlangane nam ekufezekiseni isivumelwano sethu nabantu
Oku kukuzibophelela kwethu kubulunga beenkonzo.
ISAYINWE
INGQIQO-SISEKO YOKUVELISA IPHEPHA LAMALUNGELO LABEMI
IPhepha lengxelo likarhulumente kwiNguquko yokuNikezelwa kweeNkonzo zoLuntu limisela izinto ezisibhozo ezibalulekileyo zeNguquko apho uguquko lokunikezelwa kweenkonzo zoluntu kungundoqo. Oku kungenxa yokuba inkonzo yoluntu yoMzantsi Afrika eguqukileyo iya kugwetywa ngenye yezi nqobo zisemgangathweni zingasentla: kukufaneleka kukunikezelwa kweenkonzo okufezekisa izidingo ezisisiseko zabemi boMzantsi Afrika. Ukunikezelwa kweenkonzo okuphuculweyo ngoko yinjongo yokugqibela yenkqubo yoguquko lweenkonzo zoluntu.
Urhulumente wakwaZulu Natala unakana ngaphezu kwayo yonke into umboniso wabo wethemba ngokuvotela urhulumente okhoyo. Abantu bephondo kwakho bazalisa imali yabo abayifumana nzima ngokunikela ngokwandisa kangangoko ingeniso karhulumente. Kungoko iyimali yabarholi-rhafu eyenza urhulumente abe nakho ukubhatala amatyala. Kungoko urhulumente ezibophelela ngokwezopolitiko, ngokwezoqoqosho nangokuziphatha ngokusebenzela abarholi-rhafu ngokukhutheleyo.
IPhepha lamaLungelo laBemi lichaza ukuba ZEZIPHi iinkonzo eziya kunikezelwa kwaye ziya kunikezelwa NJANI. Ugxininiso luya kuba kukuphuculwa kokusebenza nokufaneleka kweendlela apho iinkonzo kude kube ngoku bezinikezelwa ngazo.
Okona kubaluleke kakhulu kwaye ngePhepha lamaLungelo laBemi abemi bayamenywa ukuba bathabathe inxaxheba ekongameleni ukusebenza nokufaneleka ukuba kokuphi ukunikezelwa kweenkonzo okuphunyezwayo. Eli Phepha lamaLungelo likwachaza amanyathelo amawathathwe kwimeko yokunikezelwa kweenkonzo okulambathayo.
Amandla aqhuba ukuveliswa kwePhepha lamaLungelo laBemi ngala alandelayo.
Ugunyaziso lomthetho
UmGaqo-siSeko weRiphabliki yoMzantsi Afrika, 1996;
UmThetho weNkonzo zoLuntu, 1994;
ImiThetho yoLungiso yemiThetho yeNkonzo zoLuntu, 1997/1998;
UmThetho woLungiso weNkonzo zoLuntu, 1998;
UmThetho woLawulo lweMali yoLuntu, 1999;
UmThetho woPhuculo woLawulo loBulungisa, 199;
Imithetho-siseko karhulumente efanelekileyo ephathelele kulungelelwaniso phakathi kweenjongo zoqoqosho nezentlalo kunye naphakathi kweenjongo zomnye nomnye kunye nezabantu bonke. Injongo yokugqibela kukukhuthaza uqeqesho lwemali olufanelekileyo, lwentlalo, lwemikhwa esesikweni nolwemeko bume.
Ululeko - ukuzibophelela kwamasebe ekubambeleleni kukuziphatha okunakwanwa jikelele kwaye okwamkelwa njengokuchenekileyo kwaye okufanelekileyo;
Ukucaca- inkululeko yabangaphandle yokuba nakho ukwenza ucazululo olunentsingiselo kwizenzo, kwiziseko zoqoqosho nakwimicimbi engenamali ephathelele kwisebe ngenxa yokubakho kolwazi oluyimfuneko , ukunikwa ngokuphandle, ngokuchanekileyo nangexesha;
Ukuzimela -ukuphathwa kweenkqubo zangaphakathi nezigqobo ezenziwe ngokungathathi icala ezivumela iimpembelelo ezingafanelekanga;
Ukumela izigqibo nezenzo ezithathiweyo;
Imfanelo- imfanelo yokubiza abantu okanye abameli bamaqela abafanelekileyo, ukuvumela isenzo sokolulekwa kunye/okanye isohlwayo sokwenza okungafanelekanga;
Ubulungisa/ukulingana- ukuvuma nokuhlonipha amalungelo amaqela awohlukeneyo;
Imfanelo yoluntu- ukuqonda nokuphendula imibandela yesimo sentlalo kwaye nokubeka ilungelo eliphambili lemigangatho yemikhwa esesikweni nokunakana imibandela yemeko bume neyamalungelo oluntu
Ukushwankathela urhulumente olungileyo ubonakalisa isixokelelwano sokuxabisa ukuchaneka komoya, ukuthambekisela kuvumelwano, kwintobeko, kuncedo, kubuntu, kukuthembeka nakukukholelwa kubulungisa babantu nakwintembeko engapheliyo ngenxa yenkolelo eyomeleleyo yobukho buThixo owazi izinto zonke, onaMandla onke noseziNdaweni zonke.
Eli Phepha lamaLungelo laBemi lihambisana nokuKhula kwePhondo neNdlela yoPhuhliso. IPGDS sisixhobo esizimanya namalungelo aphambili achongiweyo kunye nongqinelwano longenelelo oluhamba nawo olunokwenziwa. IPhepha lamaLungelo laBemi likhokhela inkonzo yoluntu yaKwaZulu Natala ekunikeni iqonga lokuqonqa amalungelo aphambili achongiweyo. IPGDS iphendula kwimiceli-mngeni yophuhliso lwephondo kwaye iPhepha lamaLungelo laBemi lithembisa ukuqhelanisa abasebenzi bakarhulumente babe yindlela yokunikezela iinkonzo kwiinzame zokoyisa imiceli-mngeni ejongene nephondo laKwaZulu Natala njengephondo lophuhliso.
UKUZIBOPHELELA OKUCHAZWE KWIMITHETHO-SISEKO YOKUNIKEZELA NGEENKONZO
Ekunikezeleni iinkonzo kubemi baKwaZulu Natala, abasebenzi bakarhulumente baya kukhokelwa yimithetho-siseko yeBatho Pele. Ngoko baya kuzibophelela koku kulandelayo:
UKUCEBISANA- Abemi baya kucetyiswa malunga nomgangatho nobulunga beenkonzo zoluntu abazifumanayo kwaye apho kunokwenzeka baya kunikwa ukhetho malunga neenkonzo ezinikwayo.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo okucebisana alandelayo:
Amise imibutho yokucebisana efanelekileyo efanele iinkonzo ezinikezelwayo kunye nokujolisa isiseko sabaxhasi ngekota eyi-3rd yonyaka-mali wama-2005/2006
Avelise kwaye azalisekise izixhobo zohlolo eziya kusetyenziswa ekwenzeni uphando/uvavanyo lokwanela komxhasi kumsebenzi, kumgangatho wamasebe nakwimigangatho yephondo. Kumgangatho wephondo uuphando luya kwenziwa unyaka ngonyaka ngoJulayi ukuqalela ngowama-2006/2007, kunye
Nolungiselelo lweengxelo zekota, zesiqingatha sonyaka nezonyaka eziphicothwa luluntu, iijenali zesebe neengxelo zemiboniso ezindleleni
IMIGANGATHO YEENKONZO - Abemi baya kuxelelwa ukuba ngowuphi umgangatho nobulunga weenkonzo zoluntu abaya kuzifumana ukuze bakuqonde oko kufuneka bekulindele. Le migangatho iya kumiselwa kwinqanaba elifuna ukuba kuxelwe izinto njengokuba zinjalo.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo emigangatho yeenkonzo:
Ukuphuhlisa nokuzalisekisa iPhepha lamaLungelo okuZibophelela kwiNkonzo nakwiNkqubo yokuPhuculwa kokuNikezelwa kweNkonzo ngemigangatho yenkonzo ezifanelekile nesemxholweni kunye nenxalenye efezekileyo yenkqubo yoYilo loBuchule bokuPhatha imiCimbi kwaye ehambisana nePhepha leNgxelo likaRhulumente kuGuqulo lweNkonzo yoLuntu kunyaka-mali wowama-2005/2006;
Ukuthobela okuli-100% nesikhokelo semithetho yolawulo;
Ukuthobela ukuli-100% kwesebe- ingakumbi umthetho nemigaqo;
Ukunikezelwa kwazo zonke iinkonzo ezithenjisiweyo kuyilo lorhwebo oluvunyiweyo nakuqingqo-mali olwabelwe unyaka-mali ngamnye, kwaye
Ukwenza ngokwemigangatho emiselweyo kuya kuphonononga umnyaka ngomnyaka kwaye njengoko imigangatho ifezekisiwe ize inyuswe unyaka ngonyaka
UKUFIKELELA- Bonke abemi baya kuba nofikelelo olulinganayo kwiinkonzo abanelungelo kuzo.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okuphucula ufikelelo:
Ukuphuhliswa kobuchule obenza kube lula ukunikezelwa kweenkonzo kwaye obu kufuneka kuqukwe kuyilo lobuchule bonyaka wama-20owunela 05/6;
Ukumiswa kweziko lokufowunela lePhondo eliya kusebenza njengesango lweenkonzo zoluntu KwaZulu Natala ngekota yokugqibela yonyaka-mali wowama-2005/6;
Ukumiswa kwamaziko eenkonzo 'endawo enye' ngamasebe kwiminyaka emi-3-5 elandelayo;
Ukwandisa ufikelelo kuwo onke amaziko eenkonzo kubaxhasi abakhubazekileyo ngoDisemba wowama-2006;
Uphuculo jikelele lokuphathwa kwabemi kwiindawo zofikelelo zomsebenzi wokunikezelwa.
IMBEKO/UBUNENE- Abemi baya kuphathwa ngembeko nangovelwano
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okubonisa imbeko kubaxhasi:
Ukusasaza ulwazi, ukuyila ingqiqo nokubamba iintlangano zokwabelana ngolwazi kuMmiselo wokuziPhatha weNkonzo yoLuntu kubasebenzi bonke bakarhulumente abaphambili ukuqalela ngoJanyuwari wowama-2006;
Ulungiselelo loqeqesho ngokwahlukana ngokwenkcubeko kubo bonke abasebenzi bakarhulumente ukuqalela ngoJanyuwari wowama-2006;
Uqeqesho labamkeli phambi kokuba babekwe kwiindawo zokwamkela;
Impendulo yembalelwano kwiintsuku ezintathu zokusebenza;
Impendulo ekhawulezileyo yembalelwano, kunye
Nokuphucula ulwalamano loluntu, ummiselo wokuziphatha, indlela yokunxiba kunye nemimiselo yokuziphatha yefowuni;
ULWAZI-Abemi baya kunikwa ulwazi olupheleleyo noluchanekileyo malunga neenkonzo zoluntu abanelungelo lokuzifumana.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okuphucula ukuvela kolwazi:
Ukupapasha iziphumo zophando lokwanela komxhasi lweenyanga ezi-3 emva kokuba lwenziwe;
Ukuthetha nabemi kulwimi ummi ngamnye aya kuluqonda kwintsebenziswano nabasebenzi abaphambili;
Ukusetyenziswa kwezixhobo ezibonwayo ekusasazeni ulwazi (iifoto, imifanekiso, kunye nemiqondiso) ukuze kuthintelwe imiqobo yolwimi nobuchule bokubfunda npokubhala, kunye
Nokwazisa uwonke wonke ngempembelelo "Yazi amalungelo akho" njengenxalenye yePhepha lamaLungelo laBemi. Impembelelo iya kwenziwa kwiinyanga ezintandathu zokuqala emva kokwamkelwalwePhepha lamaLungela laBemi eliya kuhamba kunye nokudlula kwePhepha lamaLungelo laBemi.
UBUPHANDLE NOKUCACA - Abemi baya kunikwa ulwazi ngendlela izahlulo zikarhulumenete ezisebenza ngayo , oko kukuthi urhulumente wesizwe, wephondo nowasekhaya namanye amasebe awohlukeneyo kunye neendleko zeenokonzo ezinikiweyo.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo obuphandle nokucaca:
Ukungeniswa nokupapashwa kweengxelo zonyaka zamaSebe kubameli bamaqela abafanelekileyo ngoNovemba 2005. Ingxelo yephondo iya kupapashwa ngoDisemba ngowama-2005. Esi senzo siya kuqhubekeka minyaka le;
Iingxelo zeNkqubo yoPhuculo yokuNikezelwa kweNkonzo iya kuquka inkqubela-phambili ngokoyilo lorhwebo, uqingqo-mali olusetyenzisiweyo kunye nobukhulu bokuqwalaselwa kwemithetho-siseko yeBatho Pele.
Ukuthobela okuli-100% lomThetho woPhuculo wokuFikelela kuLwazi, kunye
Nokwenza kubekho iinkcukacha amagosa afanelekileyo.
UKULUNGISA: UKUSEBENZA NGEZIKHALAZO: Ukuba umgangathpo othenjisiweyo wenkonzo awunikezelwa , abemi baya kunikwa isingxengxezo, ingcaciso epheleleyo kunye nokulungiswa okufanelekileyo nokukhawulezileyo. Xa isikhalazo sisenziwa abemi baya kufumana impendulo eyakhayo nenovelwano.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okuphatha izikhalazo:
Ukusombula iingxaki/izikhalazo ngamaxesha amisiweyo;
Inkqubo yezikhalazo kwiwebhusayithi ngoDisemba wowama-2005; kunye
Namaqela aphambili omsebenzi abonise ukuba basicazulule kwaye basebenzisa izikhalazo esenziweyo ukuphucula ukunikezelwa kweenkonzo - ngokuzingileyo.
IXABISO LEMALI - Iinkonzo zoluntu ziya kunikezelwa ngokoqoqoqsho nangokufanelekileyo ukuze kunikwe abemi ixabiso elingcono lemali.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo ukuqinisekisa ixabiso lemali:
Ukunikezelwa kweenkonzo ngokuphathelele kuyilo lorhwebo oluvunyiweyo nakuqingqo-mali olwabelweyo - kunikwe ingxelo kwingxelo yonyaka, kunye
Ukuchonga imisebenzi/ ukwenza izinto ezintsha ezinxulumene neendlela zokonga iindleko eziya kuqukwa kwiingxelo zeekota nezonyaka.
UKUKHUTHAZA UKWENZA IZINTO EZINTSHA NOKUVUZA UBULUNGA - Amasebe aya kuqinisekisa imeko bume encedayo ekunikezeleni iinkonzo ezifanelekileyo.
Onke amasebe kufuneka azibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okukhuthaza ukwenza izinto ezintsha nobulunga bomvuzo - iinkokeli kufuneka zenze inkqubo:
Ukukhuthaza ukwenza izinto ezintsha nesiphiwo sokuyila;
Ukunakana nokuvuza ukwenza;
Ukuchonga iindlela ezintsha zokuvuza ubulunga
Ukugcina irekhodi leqela leminikelo eyenziweyo ( iingcinga, iingcebiso, ukungeniswa kwezinto ezintsha) ngumsebenzi ngamnye nendlela oluthe uninzi lwazalisekiswa ngayo kunye nempembelelo yoko, kunye
Nonxulumano nolungiselelo lwamaBhaso oBulunga beeNkonzo zeNkulumbuso
IMPEMBELELO YOKUNIKEZELWA KWEENKONZO
AmaSebe aya kulinganisa kwaye anike ingxelo njalo esebenzisa isambuku sonke zeziqalo zeBatho pele kwaye impembelele yeBatho Pele esekelwe kukunikezelwa kweenkonzo kubomi babemi baKwaZulu Natala, kwiminyaka emithathu yokuqala ize emva koko kwiminyaka emihlanu.
UBUNKOKELI NOLAWULO OLUNOBUCHULE
Zonke iinkokeli kumqookozo wokunikezelwa kweenkonzo ziya kunika ulawulo, ziyile ulungelelaniso/umanyano, zibandakanye isitafu, ziyile ulwahlulelwano olufanelekileyo kwaye zibonise imikhwa esesikweni neengqobo ezisemgangathweni ezifanelekileyo.
Zonke iinkokeli kufuneka zizibophelele kula malungiselelo matsha alandelayo okuphuhlisa ubunkokeli:
Ukwenza nokupapasha uyilo lobuchule, olulungelelanisiweyo, olula, olufanelekileyo kwaye olujolise kumxumi ekupheleni kukaDisemba 2006;
Ukuvelisa iinkqubo apho iinkokeli zifumana ingxelo kwabangaphantsi kuzo, kubalingane, kwizikhulu nakuxhasi kwisimbo sabo sobunmkokeli kwaye zibe nezakhono zokuphatha impixano, izakhono zonxibelelwano, zokukhuthaza, zokwenza izigqibo nezobuntu.
UKWENZA IBATHO PELE IBE YINTO EKHOYO -"Xa sisonke sibetha igubu lobulunga beenkonzo."
Igubu ngumqondiso wase-Afrika onamandla onesingqi kunye neempawu zokuzala ludla mko, imigangatho ephezulu yokuzibophelela, ulangazelelo, amandla, nokuvumaukwenza. iinkokeli kwisebe ngalinye linemfanelo yokuqiniseka ukuba iBatho Pele yinto ekhoyo ngoku:
enze nzulu ingqiqo yazo neyamalungu esitafu malunga neBatho Pele njengomgaqo obalaseleyo wokunikezelwa kweenkonzo zikarhulumente ofanele inkxaso nokuzalisekiswa;
yila imvuseleleko , nobutsha-ntliziyo nengqiqo engcono ngokuphathelele kwinkqubo nokuthatha isenzo zokuhlangeneyo ngokukhawuleza ekunikezelweni kwenkonzo ezifanelekileyo nezilungileyo;
phinda baqhelanise isitafu nabameli bamaqela kukubaluleka kobulunga beenkonzo;
quka uqeqesho lwenkathalo yesitafu sonke kuYilo lweZakhono zeNdawo Yokusebenza yamaSebe ngonyaka nokuqinisekisa ukuba kukho uqeqesho oluzingileyo lwesitafu esiphambili emsebenzini;
quka imithetho-siseko yeBatho Pele enxulumene noyilo lokusebenza , amaPhepha amaLungelo okuZibophelela kwiNkonzo, iiSDIP kunye noqeqesho lwenkathalo yomxhasi kwiinkqubo zokungeniswa kumasebe; kunye nokuhlaziya imithetho-siseko yeBatho Pele ngokwabelana ngezimvo, ngongenelelo lokutshintsha inkcubeko, ngemibutho, ngeenkqubo zokungeniswa noqeqesho nenkqubo yokuphicotha iincwadi.
Umbutho iBatho Pelew wamiswa phantsi kobunkokeli bukaMongameli Jikelele ukwenza kube lula ukwabelana ngemisebenzi/ngobuchule obungcono malunga nokuyila iinkozo zoluntu ezijolise kubantu neziqhutywa ngabantu ezicaciswa ngummiselo owomelelelyo wemikhwa esesikweni kunye nesixokelelwano seenqobo ezisemgangathweni ezifanelekileyo. Uguqulo lweeNkonzo zoLuntu ezilisebe le-ofisi yeNkulumbuso ziya kulawula amanyathelo okuqalukususela kunyaka-mali wowama-205/2006.
Iinjongo zokuqala zoMbutho zezi:
Ukulungelelanisa ukuzalisekiswa kwamaPhepha amaLungelo okuziBophelela kwiNkonzo nakwiNkqubo yokuPhucula ukuNikezelwa kweNkonzo kwiPhondo laKwaZulu Natala;
Ukunika inkonzo yengcebiso kumasebe ephondo ngokuphathelele kukutolikwa nokwenziwa kweemfuno zoguqulo nemithetho-siseko yeBatho Pele;
Ukunika iqonga apho amasebe angabelana ngamabali wawo empumelelo kunye nobuchule/msebenzi obungcono nokwazisa uwonke wonke ngazo;
Ukulungelelanisa iziqalo zoguquko ezicebisa amasebe kwiinkqubo ezifanelekileyo nezisebenzayo;
Ukugcina ulwazi kwindawo ekugcinwa kuyo imibandela yonke enempembelelo kuguquko kwiphondo ngenjongo yengxelo okanye yokusetyenziswa lisebe njengomthombo wolwazi;
Nokunakana ubulubga kumgangatho wephondo ngokulungiselela nokulawula isehlo samaBhaso oBulunga eNkonzo zeNkulumbuso
OKULINDELWE KWISEBE NGALINYE LEPHONDO NELASEKHAYA
IMBONO NOKUHANJISWA
Njengoko sele kuchaziwe yiNkulumbuso ebekekileyo kwitshayelelo/kwisingeniso onke amasebe aya kuvelisa amaPhepha wawo amaLungelo okuziBophelela kwiNkonzo asekelwe kwizikhokelo ezimiselwe kwiPhepha lamaLungelo laBemi. Oku kuya kuchonga;
iv Amancedo anxulumene neenkonzo ezinikwayo;
a Ukucebisana b Imigangatho yeenkonzo c Ukufikelela d Imbeko e Ulwazi f Ubuphandle nokucaca g Ukulungisa nokuphatha izikhalazo h Ixabiso lemali i Ukukhuthaza ukwenza izinto ezintsha nokuvuza ubulunga j Impembelelo yokunikezelwa kweenkonzo kunye k Nobunkokheli nolawulo olunobuchule vi Imigangatho yeenkonzo, vii Ukusebenza ngemibuzo kunye nabantu abanokuqhagamshelwa
UKUBEKA EMGANGATHWENI JIKELELE
Iya kuba yinxalenye yesebe ngalinye kwiphondo ukubambelela kwizikhokelo jikelele ezichazwe ngasezantsi. Kuya kuthatha ulawulo lwephondo malunga neenyanga ezintandathu ukwazi uwonke wonke ngePhepha lamaLungelo nokubandakanya uluntu kwimpembelelo enkulu "yazi amalungelo akho'.Ukwazisa uwonke wonke ngePhepha lamaLungelo kuya kuhamba kunye nokuniezelwa kweenkonzo njengoko kuthenjisiwe.
Oku kungezantsi kulandelayo kulapho amasebe aya kuhlolwa, oko kukuthi ayenza okanye awenzi:
Iikhawuntala zoncedo zimisiwe kuzo zonke iindawo zokunikezelwa kwiinyanga ezintandathu emva kokumiselwa;
Bonke abasebenzi/isitafu kufuneka zinxibe iilebhile zezazisi;
Amaziko eefowuni kufuneka amiswe kwiinyanga ezintandathu;
Ifowuni iphendulwa kwimizuzwana emithandathu;
Amagosa ayazama ukunciphisa ixesha elichithiweyo kwifowuni - ubuninzi bemizuzu emithathu umnxeba ngamnye uya kuba ngumgangatho wesikhokelo jikelele;
Amagosa aya kuzichaza kunye nee-ofisi/amasebe wawo xa ephendula iifowuni;
Amagosa aya kunika uncedo kunye okanye abhekiselele umbuzo kwisebe/kwicandelo elifanelekileyo xa kuyimfuneko;
Amagosa aya kuthumela imiyalezo ngaphandle kokulibazisa okungeyomfuneko;
Amagosa aya kuphendula kwizithembiso ezenziwe kubaxumi kwiintsuku ezi-3 zokusebenza;
Amagosa aya kuphendula kwimibuzo nezikhalazo ezibhaliweyo kwiintsuku ezi-5 zokusebenza ukususela mhla bazifumana;
Amagosa aya kuphendula kwizikhalazo zefowuni kwiintsuku ezi-4 zokusebenza;
Amagosa aya kuphendula kwizikhalazo zombane kwiintsuku ezintathu zokusebenza;
Iiwebhusayithi zephondo nezamasebe ziya kuphuculwa njengemfuneko kwaye
Nengcaciso ziya kunikwa, izingxengxezo zandiswe nesenzo sokulungiswa zenziwe yi-ofisi okanye isikhululo esisebenzayo esibandakanyekayo.
I-OFISI YENKULUMBUSO
Imbono ye-ofisi yeNkulumbuso " kukuba liziko elizele ludlamko elinobuchule likarhulumente KwaZulu Natala". Lisebenza njengeziko lolungelelwaniso lukarhulumente.
I-Ofisi yeNkulumbuso iya kuphucula amalungelo oluntu kwiphondo ngogqalisela a kumaqela anokwenzakala oko kukuthi abafazi, abantu abakhubazekileyo, abantu abadala, abantwana kunye nolutsha ngokumisa imiButho yamaLungelo oLuntu kwiphondo lonke ukuqalela ngoFebruwari wowama-2006;
b amalungelo oluntu enkcubeko, owolwimi nawenkcubeko kunye nokulondoloza nokulawula ubutyebi belifa lenkcubeko. IKomiti eQuquzelayo isebenza kwimibandela yenkcubeko, yolwimi neyenkolo iya kumiselwa ngokusesikweni ekupheleni kukaNovemba ngowama-2005 kunye c nokuthelekisa ulwazi olufanelekileyo oluya kunceda ekufezekiseni ukuthatha inxaxheba kwamaqela anokwenzakala kwizinto ezibalulekilayo KwaZulu Natala, umzekelo, iiNkqubo zoMsebenzi kaRhulumente owandisiweyo, iinkqubo zokufunda nezentsebenziswano,ekupheleni kukafebruwari wowama-2006
Ukunceda ngokuzingileyo nokulungelelanisa ukomelezwa kwentsebenziswano karhulumente nokunikezelwa kweenkonzo kuyo yonke imigangatho yephondo kunye nokongamela nokuvavanya ukwenza xa kukonke kukarhulumente ngokobunjani bento okumiselweyo;
Ukuqinisekisa ukuba onke amasebe avelisa iingxelo ngekota ezithi ziphicothwe luluntu;
Ukunyusa njalo iPhepha lamaLungelo lePhondo elicaciswa luphuhliso kwiphondo nakwisizwe ukuze iPhepha lamaLungelo liqhubekeke ukuba sisixhobo esithembekileyo sibonise abemi bephondo amalungelo wabo kunye neendawo ezikhyo zokuphatha imibandela yokunikezelwa kweenkonzo
Ukuqinisekisa ukuba uphando lokwaneliseka komxhasi ngonyaka luyenziwa 'kwiinkonzo zoluntu' kwaye iveki ibekelwa bucala minyaka le apho abasebenzi bakarhulumente bafuna ukuba abemi baphawule malunga nokwenza kwabo. Le misebenzi ijolise ekwandiseni unxibelelwano nokuqonda phakathi kukarhulumente nabemi kunye nokuqinisekisa uphuculo oluzingileyo lokunikezelwa kweenkonzo kunxumi;
Ukukhokela impembelelo yokuThintela uRhwaphilizo neNkohlakalo. UBuchule boLawulo loRhwaphilizo neNkohlakalo luya kube selumisiwe ekupheleni kukaMatshi wowama-2006. Oku kuya kulungelelaniswa nempembelelo ehlangeneyo neCandelo lokuPhicothwa kweeNcwadi langaphakathi kwisebe lezemali lePhondo. Eminye imisebenzi enxulumene nenkohlakalo norhwaphilizo njengokuhlaziya isixokelelwano sokuhlawulwa kwemivuzoukuhlambulula isixokelelwano sabasebenzi abangekhoyo;
Ukuphuhlisa nokulungelelanisa impendulo eyandisiweyo kwaye ehlangeneyo kubuhlwempu, kwiHIV/AIDS, nokusebenza kunye kweSebe lezeMpilo neleMfundo;
Ukuqinisekisa ukuba ubuChule bokuPhuhlisa iCandelo ngemiCimbi yabantu lephondo liyagqitywa kwaye liyasebenza ekupheleni kukaDisemba wowama-2005. Iintlangano zokwabelana ngolwazi kumgaqo nobuchule ziyabanjwa ukususela ngoSeptemba wowama-2005;
Ukulungelelanisa minyaka le uVuselelo lwe-Afrika/uMahlulelane omtsha weNkomfa yoPhuhliso lwe-Afrika olufuna ukuhlola isikhokelo sokubandakanya uphuhliso lwamanyathelo okuqala neenkqubo KwaZulu Natala. Le yinxalenye ebanzi yenkqubo yesizwe neyelizwekazi. Le nkomfa ifuna ukuqhubela phambili umahlulelane ofanelekileyo phakathi kukarhulumente nabantu baKwaZulu Natala kunye nentsebenziswano yawo onke amacandelo anomdla KwaZulu Natala, eMzantsi Afrika kwaye azingca ngobu-Afrika;
Ukongamela nokuphuhlisa iZiko lweziXhobo zokuSasaza ezininzi apho inyathelo lokuqala eliyinxalenye yenzame yokwakha kwakhona umfanekiso woBukumkani bakwaZulu liqale ngo-Agasti nwowama-2005, kunye
I-OFISI YENKULUMBUSO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZOLIMO NEMICIMBI YEMVELO
Ilungu leSebe loMbuso elilawulayo lweZolimo nemiCimbi yezeMvelo
Imbono yeSebe leZolimo nelemiCimbi yezeMvelo "kuvuselela amandla akhoyo ezolimo nokwandisa uzinzo lommandla" KwaZulu Natala.
Eli sebe liya kusebenzisa amagunya alo ukukhulisa amandla akhoyo ezolimo abanzi ePhondo kunye nokongamela ukhuseleko lommandla. Isebe liya kuhlola ngokuzingileyo ukwenza kwalo ngokwekota ukumisela eyona nkqubela-phambili yalo ekufezekiseni ezi njongo zilandelayo ekupheleni kukaMatshi wowama-2006 ngokwemilinganiselo yeBalanced Scorecard:
Icandelo leZolimo liya kuphucula ngokuzingileyo ukhuseleko lokutya kwaye liqinisekise imveliso yezilimo ezinexabiso eliphezulu lezondlo;
kuxhasa lize liphuhlise ubuchule bamafama ali-1925 ubuncinane ekupheleni konyaka-mali wowama-2005/2006;
kuxhasa ushishino lolimo oluqikelelwa kubantu abangama-240 kulimo lomhlaba, kubunjineli nokulondoloza umhlaba ekupheleni konyaka-mali wowama-2005/2006;
kuphucula ushishino lolimo nokuxhobisa uluntu ngokuphathelele kuphuhliso lwezolimo ekubeni kuxhaswa ukuphuhliswa koRhwebo oLuncinane olusakhasayo kunye naPhakathi (SMMEs) kunye nokuphucula amathuba okudala imisebenzi;
Ukukhulisa impilo, imveliso, uphuhliso nentlalo-ntle yezilwanyana ukuqinisekisa ukhuseleko olufanelekileyo, ukulawula nokuphelisa izifo zezilwanyana ezibaluleke ngoqoqosho kwaye ezizizonetiki. Iinkonzo zemfuyo ziya kuqinisekisa ukuba amancedo okuxhela ali-1000 ubuncinane aya kuhlolwa ngonyaka-mali wowama-2005/2006 kunye
Nokomeleza ulawulo ngokuphathelele kwezolimo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo koluntu
Kuqinisekisa ukugcina impiliso konxweme kwiindawo ezi-6 ngoMatshi wowama-2006 njengenxalenye yorhwebo lolwandle kunye nenkqubo yokulawula unxweme;
Ukuququzelela ukudanjiswa kwemepelelo kummandla eya kuphucula uphuhliso olugciniweyo kunye nokhuseleko, nommandla ophilileyo nogcinakeleyo;
Ukuzalisekisa iNkqubo yokuLawula iziTyalo zamanye amazwe zePhondo ngonyaka-mali wowama-2005/2006 oluya kuqhubekeka iminyaka emihlanu elandelayo ( iphulo leminyaka emihlanu);
Abongameli bobulunga bomoya basebenza ngokupheleleyo kwiindawo ezintlanu zephondo ukususela ngoJuni wowama-2005; kunye
Nokomeleza ukulawulwa kwemvelo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo yoluntu
EZOLIMO NEMICIMBI YEZEMVELO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
UBUGCISA, INKCUBEKO NOKHENKETHO
Ilungu leSebe loMbuso olawulayo lezoBugcisa, iNkcubeko noKhenketho
Imbono yeli Sebe lobuGcisa , leNkcubeko noKhenketho "kukuxhobisa ngezobugcisa, ngenkcubeko nezokhenketh" kwaye ngoko linamagunya okuphucula nokuqonda ukwahlukana kwenkcubeko nobugcisa.
Isebe lizibophelela ekomelezeni ulawulo ngokuphathelele kwiinkonzo elizinikayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo yoluntu ekufezekiseni ezi njongo zilandelayo ngoMatshi wowama-2006:
Ukunika iinkqubo zoqeqesho namancedo okuphuhlisa ukuziphatha ngamanyathelo okuqala okuthatha inxaxheba kwinkcubeko ukuquka ulutsha, abafazi nabo bakhubazekileyo;
Ukunceda imibutho yenkcubeko neyobugcisa ukuphucula, ukuphuhlisa nokugcina inkcubeko ukuze kuzuze abemi. Oku kuya kwenzeka ngeenkqubo zophuhliso ezigciniweyo ezifana nokurekhodisha imisebenzi yobugcisa, imiboniso nemisitho;
Ukuphucula ukufikelela kukawonke wonke kulo lonke uluntuy ngokwakha, ngokunyusa, ngokuxhobisa nokusebenzisa amathala eencwadi oluntu neendawo zokulondoloza izibhalo ezibalulekileyo; kunye
Nokubonelela uphuhliso lokhenketho neenkqubo zenkxaso ukuvumela uluntu obeluvinjwe amathuba ngaphambile nokuvelisa abarhwebi abanokungena kushishino lokhenketho.
Njengoko ezi zinikezelwa ngokuzingileyo kuya kwenziwa uhlolo ngekota nangesiqingatha sonyaka ukuvavanya impumelelo yazo.
UBUGCISA NENKCUBEKO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
i-imeyile:
UKHUSELEKO LOLUNTU NOMANYANO
Ilungu leSebe lombuso olawulayo lezoThutho, uKhuseleko loLuntu noManyano
Imbono yeli Sebe loKhuseleko loLuntu noManyano "Zinkonzo zamapolisa eziguqukileyo, ezizinikeleyo nezilawulwa yintando yesininzi ngakummandla onoxolo wabantu baKwaZulu Natala.
Eli sebe lizibophelela ekuzalisekiseni amanyathelo ukuqinisekisa ukhuseleko lwabemi baKwaZulu Natala ngoku:
nika ubongameli bomntu ongekho mkhosini obufanelekileyo kwiinkonzo zamapolisa KwaZulu Natala;
ngamela ukunikezelwa kweenkonzo nokuthotyelwa komgaqo wesizwe ziiNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika ngokumema, ngokuhlola nokulungisa izikhalazo ezinxulumene nokunikezelwa kweenkonzo yiNkonzo yamaPolisa yoMzantsi Afrika ngesiqingatha sonyaka;
ququzelela ungenelelo olujolise ukuphucula ingxoxo yoluntu. Amagosa amapolisa ali-1679 kunye nabantu abangekho mkhosini abangama-73 baya kuqeshwa yiSAP ekupheleni konyaka-mali wowama-2005/2006;
miswa kwimibutho yokugcina ucwangco yoLuntu kuwo onke amaZiko eeNkonzo zoLuntu kwiphondo;
phuhlisa nokuzalisekisa iinkqubo zokuthintela ulwaphulo-mthetho lwentlalo ukuphendula kwizito zokhuseleko ezibalulekileyo zoluntu; kunye nokuphuhlisa iinkqubo zokuxhasa ezizodwa zamaqela anokwenzakala kwiphpondo njengegalelo lesebe lokuphucula nokuphumeza ukuxhotyiswa kwamaxhoba.
Iingxelo ngokwenziweyo nobuchule besebe ukuphendula kwizikhalazo zabemi ziya kunikwa kwisiqingatha sonyaka.
Isebe lizibophelela ekomelezeni ulawulo ngokuphathelele kwiinkonzo elizinikayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo yoluntu.
UKHUSELEKO LOLUNTU NOMANYANO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
UPHUHLISO LEZOQOQOSHO
ILungu leSebe loMbuso elilawulayo loPhuhliso lezoQoqoqsho nezeMali
Imbono yeSebe loPhuhliso lezoQoqosho "Kukuqinisekisa ukuba iKwaZulu Natala iba noqoqosho olunempumelelo nolunokhuphiswano kwilizwe jikelele kwaye egcina amacandelo eenkonzo nowoshishino anamandla ezicaciswa bubulunga bemigangatho yeenkonzo nomgangatho ophezulu wengqesho ,ukunyusa ubulunga bobomi kunye nommandla woqoqosho oxhasa ukuxhotyiswa nokuyila ubutyebi babo bonke.
ukwandisa ukuthatha inxaxheba yabantu ababevinjwe amathuba ngaphambili ngphuhliso nophuculo lwentsebenziswano. Ngonyaka-mali wowama-2005/2006iimanyano zamashishini ezingama-2000 ziya kuzinziswa kwaye kuyilwe malunga nemisebenzi engama- 20000;
ukunika imali amaphulo angama-30 ubuncinane kwisithili ngasinye sikamasipala ngeNkqubo iGijima KZN- yasekhaya yoPhuhliso loQoqosho;
ukuzalisekisa amaphulo amane axhasa urhwebo, imveliso, ubuchule beshishini kwimveliso yomthi, icandelo lempahla, impahla elukiweyo nelobugcisanomsebenzi wobugcisa apho amagcisa angama-300 baya kuxhaswa; kwaye kuvulwe amasebe abeNzeli kuPhuhliso loRhwebo olusakhulayo angama-30 ngonyaka-mali wowama-2005/2006 ikuzo zonke iindawo zephondo kwaye zinika inkxaso ethe ngqo ekuveliseni abarhwebi.
Ukuvela kunye nabo baya kuba ngabarhwebi baya kukhuthazwa ngokunika ingxelo kwisebe ngokuphathelele kwiinkonzo ezinikwa lisebe
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZEMFUNDO
ILungu leSebe lombuso oLawulayo leMfundo
Imbono yeSebe leMfundo lelabemi abafundileyo nabanezakhono abanobuchule bokuthatha inxaxheba kuzo zonke iinkqubo zedemokrasi nokuba negalelo kukukhula nakuphuhliso lwabantu baKwaZulu Natala.
ISebe lifuna ukuqinisekisa ulwawulo olufanelekileyo lwesixokelelwano esibanzi semfundo ukuze kwande amathuba emfundo kubo bonke abemi bephondo. Ukufikelela kubulunga bemfundo ngundoqo wokuphucula iimeko zoqoqosho-ntlalo kuninzi lwabantu baKwaZulu Natala.
Ngokuphathelele koku abantu bangalindela ukuba isebe:
Linike ukufundisa okunentsingiselo kuzo zonke izikolo neekholeji;
Liqinisekise ulawulo olufanmelekileyo nolunentsingiselo kuwo onke amaziko emfundo nee-ofisi;
Liqinisekise ukuziphatha okusesikweni nangobugcisa zizo zonke iitsitshala, isitafu esixhasayo kunye noomanejala,
Liqhubele phambili ukubeka amanyathelo awaneleyo ukuqinisekisa ukhuseleko lootitshala nabafundi ezikolweni nasezikholejini;
Liqhubele phambili ukunika abafundi amagumbi okufundela akhuselekileyo, izindlu zangasese namanzi acocekileyo, kwaye kuqaliswe ngamagumbi okufundela ali-1500 kunye nezindlu zangasese ezingama-2500 ngowama-2005/6;
Linike ispondlo kubantwana bonke abakwizikolo zamabanga aphantsi kwezona zikolo zingama-40% ezihlwempuzeke kakhulu ukususela ngoSeptember wowama-2005;
Linceda abazali babantwana abangama-20% ezikolo ezihlwempuzekileyo ababhatala imali yesikolo ukususela ngonyaka wesikolo wama-2007; kunye
Landise inani lamaziko eekholeji zeMfundio noQeqesho oluQhubekayo kwiindawo ezihlwempuzekileyo, kwaye kuqaliswe ngokwakhiwa amaziko amatsha asixhenxe kunyaka-mali wowama-2005/2006.
IMFUNDO: Ulwazi
ISebe eliyiNtloko:
UGqirha C. Lubisi
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZEMPILO
Ilungu leSebe loMbuso Olawulayo
Imbono yeSebe lezeMpilo "kukufezekisa esona simo sempilo siungileyo kubo bonke abantu baKwaZulu Natala."
ISebe liya kuqhubekeka ukulawula ngokufaneleikeyo isixokelelwano sempilo esibanzi sePhondo. Ekuqhubeleni phambili injongo yalo kukunika inkathalo, inkonzo yempilo enobulunga nephendulayo isebe liya:
kongamela njalo ukuzalisekiswa koyilo olubanzi lokulawula iHIV/AIDS ngoncedo nentsebenziswano yamanye amasebe kunye nabantu;
kuqhubekeka ukomeleza ulungiselelo lwenkonzo yempilo enovelwano nobulunga kuzo zonke izigulana nezifo eziqhelekileyo kwiphondo;
kulungisa ngokufanelekileyo iimpembelelo zobuhlwempu nezempilo;
kusebenza ngokufanelekileyo ngexesha likaxakeka kwaye linciphise amaxesha okusabela ngokwandisa iqela leenqwelo zezigulana nge-100 leeyunithi, iinqwelo zokuxhasa uxakeka nge-121 kunye neqela leendawo zeenqwelo zezigulana nge11 ngoMatshi wowama-2006;
kunciphisa ixesha lokusabela kwiiNkonzo zokuSindisa ZoNyango ngexesha likaXakeka kwiindawo ezisezidolophini zibe ngaphantsi kwemizuzu engama-60 kuze kwindawo ezisemaphandleni zibe ngaphantsi kwemizuzu eli-120 ukuqalela ngomhla wama-31 ngMatshi wama-2006;
kuphucula ngokuzingileyo ukufikelela kwezigulana kwiinkonzo zempilo ngelona xesha lifutshane xa kunokwenzeka a Ngokunciphisa amaxesha okulinda akumgangatho oboniswe esidlangalaleni kumancedo ezempilo;
b Ngokunciphisa amaxesha okuhamba ukusuka kwiindawo zabo zokuhlala
Iiyure ezi-4 kufika kwisibhedlele esisembindini
Iiyure ezi-3 ukufuka kwisibhedlele somgangatho wesithathu
Iiyure ezi-2 ukufika kwisibhedlele sesithili kunye
Isebe liya komeleza ulawulo ngokuphathelele kwiinkonzo elizinikezelayo, ukuququzelela okufanelekileyo kokuthatha inxaxheba koluntu nokuqinisekisa ukuba onke amancedo anenkqubo yezikhalazo ezimisiweyo.
EZEMPILO: Ulwazi
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZEZINDLU
Ilungu leSebe lombuso olawulayo likaRhulumente wasekhaya, iimiCimbi yeMveli neZindlu
Imbono "Sihlangene sinnceda bonke abanmtu bazihlalise ngokwabo" nokuba negunya lokuququzelela ulungiselelo lwezindlu ezaneleyo zoluntu kwiphondo isebe lizibophelela ukuba liya kususa iindawo ezinezindlu ezimdaka KwaZulu Natala njengejongo engxamisekilayo. Oku kufuneka kwenziwe kwiminyaka emithandathu.u Amaphulo okususa amatyotyombe ali-15/iindawo ezinezindlu ezimdaka sele livunyiwe kulo nyaka-mali ukhoyo. Kuchongwe iTheku, iPietrmaritzburg, iNewcastle nakwaDukuza njengeendawo zokuqalisa lo msebenzi;
kuphuhlisa ngpokukhawuleza izindlu kwiindawo ezisemaphandleni ukususela ngoku. Amaphulo ali-10 ezindlu zasemaphandleni ziya kugqitywa ngoMatshi wowama-2006;
kuyila amathuba ezindlu ezirentwayo njengenjongo ebaluleka ngokungxamisekileyo. Amaphulo ama-6 kuya kunikwa ingxelo ngawo ekupheleni kukaMatshi wowama200; kunye nokuqinisekisa ukuba amaphulo ezindlu ze-AIDS ezi-3 ziya gqitywa ekuhambeni kwalo nyaka-mali wangoku.
Isebe liya komeleza ulawulo ngokuphathelele kwiinkonzo elizinikezelayo, ukuququzelela okufanelekileyo kokuthatha inxaxheba koluntu.
EZEZINDLU: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
UNODYEBO WEPHONDO
ILungu leSebe loMbuso elilawulayo loPhuhliso lezoQoqoqsho nezeMali
Imbono "Ngowama-2014 uNondyebo wePhondo uya kuba ngumbindi wemisebenzi yoqoqosho oxhobisa abantu ngolawulo lwemali olunentsingiselo," isebe lilawula imicimbi yemali yePhondo kwaye lizibophelela:
Ekuqinisekiseni kokwabelwa okulinganayo kobutyebi nolawulo lwemali oluyintloko a ukulwa ubuhlwempu b ukuyila imisebenzi, noku c nciphisa isikhewu esiphakathi koqoqosho lokuqala nolwesibini
Kulawulo lobutyebi ngokunentsingiselo ngo a kushenxisa inkcitho engaphaya nokunciphisa ukudlula b ulawulo olufanelekileyo lwemali yengeniso ukuqukanisa nobuchule bokukhulisa isiseko sengeniso sephondo;
c kuzalisekisa isixokelelwano soqongqi-mali sokwenza esinqumlezayo
Kukhuliso loqoqosho ngocwangiso oluhlangeneyo nozaliso-mali lukarhulumente olujolise kukunikezelwa kwenkonzo namaziko akhoyo;
Kuphuculo lwezixokelelwano zolawulo lwemali olunentsingiselo kunye nobuchule ukuze amasebe noomasipala babe nakho ukuthobela ngokupheleleyo ulungiselelo lwePFMA kunye neMFMA;
Ekujoliseni kukwanda kweBEE esekelwe kububanzi ngokubonelela ngemigaqo emininzi yolawulo kwimigangatho yephondo nekamasipala;
Ekunikeni isikhokelo noncedo kumasebe nakoomasipala kwiindawo zolawulo ezisebenzisanayo, uphicotho-zincwadi langaphakathi kunye nolawulo lwemali ebhatalwa kwi-inshorensi;
Ekuzalisekiseni unyamezeloolungekhoyo kubuqhetseba norhwaphilizo kwaye lihlangene ne-ofisi yeNkulumnbuso liphuhlisa kwaye lizalisekisa ubuChule bokuLawula uRhwaphilizo noBuqhetseba.
Isebe lizibophelela ekunikeni ubunkokeli obunobuchule kulawulo lwephondo kwimimandla yolawulo lwemali , ulawulo lobutyebi nolawulo lokusebenzisana.
UNONDYEBO WEPHONDO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
IMISEBENZI YOLUNTU
ILungu leSebe lombuso Olawulayo lweMisebenzi yoLuntu
Imbono " Kukuhlala bezinkokeli zorhwebo kulugiselelo lobutyebi boluntu namancedo ephondo laKwaZulu Natala ... SISEBENZISA , KUGUG; IFOSHOLO", Isebe liququzelela ukugcinwa kwezakhiwo zikarhulumente ukuqinisekisa ulungiselelo lweendawo zokuhlala ezisemthethweni. Isebe lizibophelela
Ekunikezeleni amagumbi okufundela ali-1500 phambi kokuphela konyaka-mali wowama2005/2006;
Ekugqibeni amagumbi angama-4000 kwiminyaka emi-3 ezayo;
Ekugqibeni iSizokelelwano soLawulo lweMpahla yobuMnini esimiselweyo esisebenza ngokupheleleyo ekufuneka sisebenze ngomeyi wowama-2006. Undoqo wegaba solwazi olugciniweyo lwesixokelelwano kufuneka luqalise ngoJuni wowama-2006; kwaye le sisigaba sokuqala senkqubo; kunye
IMISEBENZI YOLUNTU: Ulwazi lokuqhagamshelana
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
ILungu lesebe lombuso olawulayo lweNtlalo-ntle yoLuntu noPhuhliso lwaBantu
Imbono " Kukuphucula ukuzithemba, nophuhliso olugciniweyo kunye nokulwa nobuhlwempu" ngenkqubo yentlalo-ntle yoluntu equkanisiweyo iSebe lezeNtlalo-ntle kunye noPhuhliso lwaBantu liya:
Kuphuhlisa kwaye lizalisekise iinkqubo zentlalo-ntle zoluntu ezibanzi kunye neenkonzo ezisekelwe kuluntu ezihlangeneyo ezabantwana, ezolutsha, ezabafazi ezabakhubazekileyo, azabantu abadala, ezamaxhoba olwaphulo-mthetho kunye neentsapho zabo. NgoMatshi wowama-2006 abantu ababandakanyeka kukuxhotyiswa kwexhoba baya kucebisana ngokuphuhliswa kobuchule bokuxhobisa ixhoba lonqumlwano;
kunika ukufikelela kwabaxhasi bonke abalungeleyo ngokomthetho kuncedo lwentlalo. Ingxelo yekota zeenkqubana eziphantsi kokhuselo loluntu ziya kunikwa ulwazi loluntu kwaye kukomeleza ulawulo olufanelekileyo ngokuphathelele kwinnkozo ezilinikayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo koluntu.
INTLALO-NTLE YOLUNTU NOPHUHLISO LWABANTU: Ulwazi lokuqhagamshelana
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZEMIDLALO NEZOLONWABO
ILungu lesebe lombuso elilawulayo lwezeMidlalo nezoLonwabo
Imbono " kukuyila iphondo eliphumelelayo ngokuthabatha inxaxheba ngokukhutheleyo kwezemidlalo nakwezolonwabo" kwaye ngegunya lokuphucula nokuphulisa ezemidalo nezolonwabo, iSebe lezeMidlalo nezoLonwabo lizibandakanya kwezi nkonzo zilandelayo:
Ukuphuhlisa imisebenzi yolonwabo kumaziko okulungiswa izimilo nakwiiNkonzo zokuLungiswa izimilo ukubuyiselwa kwimo yesiqhelo kuboni. Olu yilo sele lusenzeka;
Isebe lizibophelele ekomelezeni ulawulo ngpokuphathelele kweenkonzo ezinikezelayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo koluntu.
EZEMIDLALO NEZOLONWABO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
IMICIMBI KARHULUMENTE WASEKHAYA NEYEMVELI
Ilungu lesebe Lombuso olawulayo limiCimbi kaRhulumente waseKhaya leZindlu neyeMveli
Imbono "Kukuphucula ulawulo lwasekhaya olugciniweyo olujolise kubantu olukhuwulezayo ekunikezeleni iinkonzo nokuqinisekisa ukugcina uluntu lwasekhaya", iSebe lezemiCimbi kaRhuleumente waseKhaya neyeMveli uzibophelela kulo nyaka-mali kwezi zinto zilandelayo:
Ukuququzelela ulungiselelo lwenkonzo ezisisiseko ezisimahla koomasipala abangama-20 nokumisa amaziko olawulo lwentlekele yengingqi kwiigingqi zoomasipala abahlanu;
Ukuphuhlisa nokuzalisekisa inkqubo yokwakha ubuchule bokulawula basekhaya obunxulumene nokuthatha inxaxheba , ulawulo lwemali, ukuchasana norhwaphilizo nokuphucula ukunikezelwa kweenkonzo;
Ukuququzelela uphuhliso nokuhlola uYilo loPhuhliso oluHlangeneyo kwaye lulungelelaniswe noBuchule boPhuhliso nokuKhula bePhondo koomasipala abangama-61 kwiPhondo ;
Ukuguqula zonke izakhiwo zemveli ezikhoyo ngokuzilungellanisa nomthetho omtsha wamaziko emveli; kunye
Nokufumana abafundi abangama-400 kwiNkqubo yokuPhuhlisa abasebenzi boLuntu kwaye bamiswe kwiindibano-malungu kamongameli, iPhulolokuQinisa uMasipala kunye nezinye iindawo ezihlwempuzeke kakhulu.
Isebe lizibophelele ekomelezeni ulawulo ngpokuphathelele kweenkonzo ezinikezelayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo koluntu.
IMICIMBI KARHULUMENTE WASEKHAYA NEYEMVELI: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
EZOTHUTHO
Ilungu lesebe lombuso olawulayo lezeoThutho, uKhuseleko loLuntu noManyano
Imbono "Impumelelo kukushukumiseka", isebe liphuhlisa kwaye lilawula izakhiwo zeendlela ezifanelekileyo zephondo ngokwakha, ngokugcina nokugcina ucwangco kumhamba-ndlela, uthuthololuntu nokhuseleko. Lizibandakanya phakathi kwezinye iinkonzo koku kulandelayo:
Ukwakha nokugcina iindlela ezikhuselekileyo;
Ukukhuthaza ukusetyenziswa okukhuselekileyo kweenkqubo ezikhuselekileyo zendlela oko kukuthi, imfundo, ukuqonda iimpembelelo, ukubandakanya izikolo, ukubandakanya iicawe nabantu noluntu luphela;
Ukuqinisekisa ukuba yonke imithetho yomhamba-ndlela iyathityelwa ngokumisa abahloli bohamba-ndlela beendlela;
Ukubandakanya abantu kwiinkqubo zokwenza izigqibo ngeMibutho yoThutho eziNdleleni zaseMaphandleni, amaBhunga okhuseleko ezindleleni woLuntu, imibutho yabantu abahla benyuka nemibutho yoonoteksi;
Ukusebenzisa uthutho ukuvula iindawo ezikhoyo ezinamandla akhoyo ophuhliso, umzekelo ezolimo, ukhenketho njalo njalo;
Ukuphucula isixokelelwano sothutho soluntu ukulungiselela abantu abahla benyuka ngezithuthi ezikhuselekileyo zendlela, namancedo okufaka kudidi lokhuseleko, ukuhlaziywa kweziporo zikaloliwe zesebe, kunye
Nokusebenzisa zonke iinkqubo nezivumelwano ukulungisa ingxaki yobuhlwempu neyophuhliso lwezoqoqosho neemfuno zoluntu.
EZOTHUTHO: Ulwazi loqhagamshelwano
Isebe lizibophelele ekomelezeni ulawulo ngpokuphathelele kweenkonzo ezinikezelayo nokuququzelela ukuthatha inxaxheba efanelekileyo koluntu.
EZEMIDLALO NEZOLONWABO: Ulwazi loqhagamshelwano
ISebe eliyiNtloko:
Idilesi yendawo yokuhlala:
Idilesi yokuposela:
Ifowuni:
Ifeksi:
I-imeyile:
<fn>xho_Article_National Language Services_Usifaka njani isicelo sesazisi.txt</fn>
Usifaka njani isicelo sesazisi
Ngaphandle kokuba isicelo sakho singqale ngqo kwaye sigcwaliswe ngokufanelekileyo, iSebe liyakuba nako ukululungisa uxwebhu lwakho lwesazisi kwiinyanga nje ezimbini. Xa ufaka isicelo kufuneka ukhombise kwisicelo sakho ukuba uza kulululanda ngokwakho na uxwebhu lwakho lwesazisi okanye luposelwe kwidilisi yakho.
Isicelo sokuqala
Faka ifom yakho yesicelo kunye nolunye lwala maxwebhu aqinisekisiweyo alandelayo:
Isiqinisekiso sakho sokuzalwa
Isiqinisekiso esikhutshwe yiNtloko mhlawumbi yesibhedlele okanye ekliniki apho wawuzalelwe khona.
Akukho ntlawulo yenziwayo kukhutsho lokuqala
Yigcine irisithi yokuvunywa ukuba isicelo sifunyenwe ukuze kungqinisiswe ngexa kusalungiswa ISAZISI sakho
Ukukhutshwa kwakhona
Hlawula imali yokukhupha kwakhona eli-R12-00 uze uyigcinele ungqinisiso lwexa elizayo irisithi yakho.
Ukubuza ukuba imi phi na i-ofisi yeMicimbi yezeKhaya, nceda uqhagamshelane ne-ofisi yommandla kwindawo yakho.
eMpumalanga iNombolo yomNxeba: 753 8164
kumNtla Koloni iNombolo yomNxeba: 839 5404
eNtshona Koloni iNombolo yomNxeba: 462 4970
eMpuma Koloni iNombolo yomNxeba: 643 4699
<fn>xho_Article_National Language Services_Wazi amalungelo akho e-UIF.txt</fn>
Wazi amalungelo akho e-UIF kwanezibophelelo zayo
Yintoni iNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli?
INgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli isekwe ngenjongo yokunika abasebenzi uncedo lwemali lwexeshana, oluxhomekeke kwiimeko ezithile, xa bethe baphelelwa ngumsebenzi okanye abakwazi ukusebenza ngenxa yokugula, ngenxa yekhefu lokuya kubeleka okanye xa umntu ekwinkqubo yokwenza umntwana ongengowakhe ukuba abe ngowakhe ngokwasemthethweni, futhi kwenzelwa nabo bebesondliwa ngulo msebenzi oberhuma , oko kutsho obenegalelo kule ngxowa-mali.
Ifunyanwa njani imali ukuze iNgxowa-mali isebenze kwaye ihlawule uncedo lwemali?
INgxowa-mali iyifumana imali kwimirhumo efakwa rhoqo ngenyanga ngabaqeshi nabasebenzi. Urhulumente ngummeli wale Ngxowa-mali kwaye ulindeleke ukuba anike uncedo kwicala lezemali ukuze ahlangabezane neentswelo ezibakho ngamaxesha apho abantu abangaphangeliyo bebaninzi.
Ingaba bonke abasebenzi kufuneka barhume na kwiNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli?
Ukususela ngomhla woku-1 ku-Epreli 2002 bonke abasebenzi abaphangela iiyure ezingama-24 nangaphezulu ngenyanga kufuneka barhume kwiNgxowa-mali.
Ukususela ngomhla woku-1 ku-Epreli 2003, iNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli ifuna abasebenzi abasebenza emakhaya nabaqeshi babo barhume kwiNgxowa-mali.
Ezi zintlu zilandelayo zabasebenzi zikhutshelwa ngaphandle ekurhumeni kwiNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli:
Abasebenzi abasebenza ngaphantsi kweeyure ezingama-24 ngenyanga
Abasebenzi boLuntu njengoko bechaziwe phantsi kweCandelo 1 loMthetho weNkonzo yoLuntu , 1994
Abasebenzi abafumana iPenshini yeNtlalo ephuma kuRhulumente (ipenshini yobudala), kodwa asibalwa isibonelelo sokukhubazeka okanye isondlo
Umsebenzi ongena kwisivumelwano sengqesho ngenjongo nje yokungena kwisivumelwano sokuba ngumfundi njengoko sicamngcwe kwicandelo 18 loMthetho woPhuliso lweZakhono wowe-1998
Abantu abangena kwiRiphabhlikhi yaseMzantsi Afrika ngenjongo yokuqhuba iSivumelwano seNkonzo, isivumelwano sokufundela umsebenzi othile kwiRiphabhlikhi, ukuba emva kokugqiba loo nto umqeshi unyanzelwa ngumthetho okanye siSivumelwano seNkonzo ,isivumelwano sokufundela umsebenzi othile okanye siso nasiphi na esinye isivumelwano okanye isithembiso ukubuyisela elizweni lakhe umntu lowo okanye loo mntu kufuneka eyishiyile iRiphabhlikhi nomqeshi wakhe
Abasebenzi abafumana umvuzo osekwe kwikhomishini kuphela
Ingaba kufuneka urhume kwiNgxowa-mali ukuba wamkela umvuzo ophezulu?
Ewe, bonke abasebenzi, ngaphandle kwabo baxelwe phantsi kwenqaku 3.3 ngasentla kufuneka barhume kwiNgxxowa-mali. INgxowa-mali ngonyaka ibeka amanqanaba okwamkela kwabasebenzi. Bonke abasebenzi abamkela ngaphezulu kwelona nqanaba liphezulu baya kurhuma beme kwinqanaba eliphezulu elibekiweyo ukuze xa bengaphangeli bafumane uncedo lwemali ngokomliganiselo wengeniso yabo. Oku kuthetha ukuba wonke umsebenzi ukususela kwinqanaba elisezantsi kuye kumlawuli wenkampani kufuneka arhume kwiNgxowa-mali.
Ingaba bonke abaqeshi kufuneka barhume kwiNgxowa-mali?
Bonke abaqeshi abaqesha nawuphi na umntu ukuze kwakhona bamnike umvuzo oyimali esesandleni (ikheshi) okanye ololo hlobo kufuneka babhalise kwiNgxowa-mali kwangoko bakuqalisa imisetyenzana njengomqeshi. Luxanduva lomqeshi ukubhalisa ishishini aze atsale imali leyo kwimivuzo yabasebenzi. Ukuba umqeshi akakwenzi oko, kukho izohlwayo eziqatha eziya kusetyenziswa ngokwemigqaliselo yoMthetho weNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli, 2002. Ukuba umqeshi uyala ukubhalisa kwiNgxowa-mali kwaye akafuni kutsala mali, abasebenzi bayacetyiswa ukuba baye kwi-ofisi ekufutshane yeSebe lezemiSebenzi.
Abaqeshi bayacelwa ukuba bathobele amagatya oMthetho, njengoko iNgxowa-mali inika uncedo kubantu bayo ebebekade bengabasebenzi abashiyekelwe yimali engephi okanye abangenandlela yakuzixhasa ngenxa yokuba bephelelwe ngumsebenzi.
Yintoni ethathwa njengomvuzo?
Zonke iimali ezifunyanwa kumqeshi, nokuba yimali eyikheshi okanye yimali efunyanwa ngohlobo oluthile. Oku kuquka iintlawulo zokusebenza ugqithise kwixesha elimisiweyo neebhonasi kwaye imirhumo kufuneka isekwe kwezi ntlawulo. Ukongeza, zonke izibonelelo ezifunyanwayo zithathwa njengomvuzo. Imizekelo yezibonelelo zizibonelelo zokuhamba, izibonelelo zokonwabisa kunye nezibonelelo zokutya nezendawo yokuhlala. Olunye ulwazi ngemivuzo lungafumaneka kwizikhokelo ezilungiselelwe abaqeshi kwi-EMP10 ezifumaneka kwa-SARS.
Yimalini ekufuneka ifakwe kwiNgxowa-mali?
Umsebenzi kufuneka enze igalelo le-1% lomvuzo wenyanga. Ukongeza kule 1% ihlawulwa ngumsebenzi, umqeshi ufakela umsebenzi ngamnye amqeshileyo i-1% . Igalelo lilonke elihlawulwayo yi-2%.Umzekelo, ukuba umsebenzi wamkela I-R1000 ngenyanga, umqeshi kufuneka atsale i-1% ye-R1000 eli-R10. Ukongeza, kufuneka umqeshi ahlawulele umsebenzi wakhe ngamnye amqeshileyo i-R10. Imali iyonke engama-R20 kufuneka idluliselwe kwi-UIF okanye kwaSARS.
Kufuneka kutsalwe imirhumo yenyanga leyo sikuyo kuphela kwaye umqeshi akavumelekanga ukuba atsale umrhumo ongaphezulu kowenyanga. Ukuba umqeshi kwixesha elidlulileyo uthe akayitsala imirhumo yenyanga, ngoko ke umqeshi unetyala le-2% lemirhumo kwaye umsebenzi akamele kukhupha mrhumo.
Uwuhlawula nini kwaye njani umqeshi lo mrhumo kwiNgxowa-mali?
Umqeshi uyihlawula le mirhumo kwiNgxowa-mali phambi kosuku lwesixhenxe rhoqo ngenyanga. Apho usuku lwesixhenxe "ingelosuku lomsebenzi", iintlawulo mazenziwe ngosuku lokugqibela lokusebenza okanye phambi kosuku lwesixhenxe. "Usuku lomsebenzi" luthetha naluphi usuku olungengoMgqibelo, iCawe okanye usuku lweHolide kaWonke-wonke. Ngeenjongo zokuhlawula imirhumo, abo baqeshi babhalisele irhafu ne/ okanye iRhafu yoPhuhliso lweZakhono kufuneka bahlawule imirhumo yabo kwaSARS. Abaqeshi abaseleyo mabahlawule ngqo imirhumo yabo kwiNgxowa-mali. Kukho iindlela ezahlukeneyo zokudlulisela le mirhumo kwiNgxowa-mali. Isenokutsalwa ngqo ebhankini (debit order) (apha ke umqeshi angenza izicwangciso nebhanki yakhe), inokufakwa ngqo ebhankini, (jonga iinkcukacha zebhanki yeNgxowa-mali ekupheleni kwale browutsha), ungayifaka ngelektroni usebenzisa ubhankisho lwe-intanethi. Jonga kwiidilesi ezisekupheleni kwale bhrowutsha.
Imirhumo yonyaka
Abaqeshi bangahlawula imirhumo yonke yonyaka ukuba eso sixa-mali basihlawula ngaphambili.
Imirhumo yonke ekufuneka ihlawulwe kufuneka ihlawulwe ngokwemida yonyaka-mali okanye ngethuba lohlawulo lwerhafu. "Unyaka-mali" okanye "ithuba lohlawulo lwetyala" kuxelwa ithuba eliqala ngosuku lokuqala lukaMatshi nakowuphi na unyaka, okanye ukususela ngosuku lokuqala lwetyala ukuba olo suku lungena kunyaka-mali lowo kwaye luphela ngosuku lokugqibela lukaFebhruwari kunyaka olandelayo. Umqeshi makangayitsali imali yemirhumo yonke ekufuneka ihlawulwe "ngaphambili". Ukutsalwa kwemali makungqamane namaxesha entlawulo yomvuzo. Ukuba umqeshi ufumanisa ukuba intlawulo eyenziweyo ibingafuneki ngelo xesha okanye ingaphezulu kwimali emele ukuhlawulwa, umqeshi kufuneka ambuyisele umsebenzi nokuba eso sixa-mali akakasinikwa umqeshi yiNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli. Imali ekufuneka ibuyisiwe kufuneka ibizwe kwiNgxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli ngonyaka kwaye emva kokuphela konyaka-mali lowo kubizwe iintlawulo zonyaka.
Kwimeko apho kuye kwanyuswa umvuzo, kufuneka ilungiswe ngokukhawuleza imali yengxowa-mali ihambelane nokunyuka komvuzo kwaye nawuphi na umahluko phakathi kwesixa-mali esifunekayo neso sesihlawulwe, kufuneka ulungiswe.
Iifomu ezibizwa UI-7 bayazinikwa abaqeshi rhoqo ngenyanga ngaphandle kokuba:
ubhaliso lucinyiwe ubhaliso lubonisa ukuba kuhlawulwa ngonyaka ubhaliso lubonisa ukuba kuhlawulwa kwaSARS.
Ukuba abaqeshi bafumana ifomu yerhafu yakwaSARS (EMP201), loo nto ithetha ukuba kufuneka bengenise imirhumo yabo ye-UIF kwaSARS ukususela ku-Epreli 2002 ukuya phambili. Phofu ke, ukuba bafumana iifomu UI-7 loo nto ibonisa ukuba ii-akhawunti zabo kunye neNgxowa-mali azikalungiswa zibonise ukuba imirhumo yabo ye-UIF bayihlawula kwaSARS. INgxowa-mali kwiimeko ezinje kufuneka icetyiswe ngenombolo yokwalathisa emivo ili-10 ye-PAYE ngokubhekiselele kwishishini elo ukuze kube nokwenziwa ezo zinto kufuneka zitshintshiwe ukuze kungaphinde kukhutshwe i-UI-7 kwixa elizayo.
Abaqeshi mabaqinisekise ukuba imirhumo ye-UIF ixeliwe kwi-EMP201 kwaye iintlawulo zigqithiselwa kwaSARS. Ingxowa-mali ayisayi kwamkela uxanduva okanye ibe nonxibelelwano noSARS okanye nabaqeshi xa kukho izohlwayo okanye xa kunyuswe inzala ukuba iintlawulo zingeniswe kwiNgxowa-mali endaweni yokungeniswa kwaSARS.
Ukunqanda ukuba kungabikho zohlwayo nanzala, abaqeshi mabaqinisekise ukuba iintlawulo zifika kwiNgxowa-mali ngexesha elimisiweyo, nokuba ifomu UI-7 ifunyenwe okanye ayifunyanwanga. Abaqeshi kufuneka baqhangamshelane neNgxowa-mali ukuba abazifumani rhoqo okanye bayazifumana iifomu UI-7.
Bonke abaqeshi ekungafuneki bahlawule imirhumo kwaSARS kufuneka bazalise kwaye babuyise i-UI-7 fomu nokuba bahlawula njani , kangaphi okanye kweyiphi na indawo. Xa ingekho ifomu, abaqeshi kufuneka banike olu lwazi lusisiseko ukunqanda ukuba imirhumo efunyenweyo ingeniswe kwindawo engeyiyo okanye ingangeni konke:
Indawo nendlela okuhlawulwa ngayo
Ixesha olihlawulelwayo nesixa esihlawulweyo
Luxanduva lwabaqeshi ukubala isixa ekufuneka sihlawulwe kwiNgxowa-mali. Iifomu ezixela imirhumo ehlawuliweyo azisayi kunikwa abaqeshi.
INgxowa-mali yazi njani ukuba imirhumo ivela koobani?
INgxowa-mali iseke uvimba weenkcukacha (database) zomqeshi/nomsebenzi apho iinkcukacha zengqesho zigcinwa khona. Luxanduva lomqeshi ukuthumela iinkcukacha zabasebenzi bakhe kwiNgxowa-mali ukuhlaziya uvimba weenkcukacha rhoqo ngenyanga okanye xa kukho inguqu kwiinkcukacha zomsebenzi. Iinkcukacha zabasebenzi zigcinwa kuvimba weenkcukacha ukuze xa umntu engasebenzi, iNgxowa-mali ikwazi ukusisebenza isicelo ngaphandle kokuchitha ixesha. Yiyo loo nto ke kubalulekile ukuba abaqeshi bathumele iinkcukacha zabasebenzi kwiNgxowa-mali ukuze kuhlaziywe uvimba weenkcukacha.
Ingxowa-mali iinendlela ezahlukeneyo ezinokusetyenziswa ngabaqeshi ukuthumela iinkcukacha kwiNgxowa-mali. Ezi ndlela ziquka nokuthumela iinkcukacha ngesandla (UI-19) kwiNgxowa-mali apho abaqeshi bangenazo iinkqubo ze-elektroni zoluhlu lwamagama abahlawulwa. I-UI-19 yifomu emayisetyenziswe ngabaqeshi ukungenisa iinkcukacha zabasebenzi babo kuvimba weenkcukacha weNgxowa-mali. Le fomu iyafumaneka kwiwebhsayithi nakwii-ofisi zamaphondo nakumaziko esemisebenzi eSebe lezemiSebenzi. Abaqeshi bezorhwebo abaneenkqubo ze-elektroni zoluhlu lwamagama abahlawulwa bangazithumela iinkcukacha ngefomathi exeliweyo apha declarations@uif.gov.za. Ukuze ufumane iinkcukacha zale fomathi nceda yiya kuxwebhu olunenkcazelo kwiwebhsayithi kwimenyu Employers Info - Declaration Specification. Abaqeshi babasebenzi basemakhaya kufuneka bazalise ifomu UI-19 yabasebenzi basemakhaya baze bazithumele nge-imeyile ethi domestics@uif.gov.za
Ingaba bonke abaqeshi kufuneka bangenise iingxelo zokwazisa zenyanga?
Ewe kufuneka abaqeshi benze njalo, kuqukwa nabo kufuneka behlawule imirhumo yabo edlula kwaSARS. Bonke abaqeshi kufuneka bazazise naziphi na izinto ezitshintshileyo kwiinkcukacha zabasebenzi babo ngokukhawuleza zakubakho izinto ezitshintshileyo. Ukuba izinto zitshintsha rhoqo ngenyanga, ngoko ke iingxelo zokwazisa mazingeniswe rhoqo ngenyanga.
Ingaba kufuneka abasebenzi abahlawula ngonyaka bangenise iingxelo zokwazisa?
Ewe, kanye ngonyaka okanye xa ziye zakho izinto ezitshintshileyo kwiinkcukacha zabasebenzi.
INgxowa-mali iya kuyazi njani into yokuba ikuhlawulwa malini xa ungaphangeli?
Umlinganiselo wokuhlawula uncedo uhamba ngesikali esiphakathi kwama-38-58%
Abasebenzi banikwa amanqaku ayinzuzo njengoko berhuma kwiNgxowa-mali. Amanqaku azuzwa ngolu hlobo lulandelayo: Ngeentsuku ezintandathu ozisebenzileyo njengomrhumi, ufumana inqaku losuku , manqaku lawo angaya kuma kwiintsuku ezingama-238. Ukuze ufumane iintsuku zamanqaku angama-238, kufuneka ukuba ubungumrhumi iminyaka emine.
Umsebenzi uthathwa njengomntu oye warhuma kwiNgxowa-mali ukususela ngosuku lokuqala lengqesho kude kuye kuloo mini wayeka ngayo emsebenzini. Ithuba lokwazisa phambi kokuyeka ukusebenza, nalo lithathwa njengexesha lengqesho. Phofu ke, kufuneka kwaziwe ukuba kwimeko yabasebenzi basekhaya, bona bathathwa njengabarhumi ukususela ngomhla woku-1 ku-Epreli 2003.
UMthetho we-Inshorensiyokungaphangeli onezilungiso, 2003 ukwajongene nemeko apho abasebenzi basekhaya bengenamqeshi omnye, kwaye ke ungenisa nomba wokungangaphangeli nokupheleleyo kwabo basebenzi baqeshwe ngabantu abaninzi.
UMthetho uthi uncedo maluhlawulwe xa ingeniso yomsebenzi ingaphantsi kwenqanaba elinikiweyo kwimali ewayeyamkela ngexesha esebenza kuwo onke la makhaya, umzekelo, umsebenzi wasekhaya osebenzela amakhaya amathathu ongeniso yakhe ingama-R600 ukuze ke ngoku alahlekelwe likhaya lama-R200 ukufanele ukufumana uncedo kuba kaloku ngoku wamkela ama-R400, njengoko engasayifumani ingeniso yama-R200.
Kuya kuqwalaselwa kuphela ukulahlekelwa ngumsebenzi kwiinyanga ezintandathu zokugqibela ukususela ngomhla ophambi kokwenza isicelo xa kumiselwa into yokuba ingaba lo msebenzi akaphangeli ngokupheleleyo na okanye hayi. Kwakhona kubasebenzi basekhaya umhla wokubhubha komqeshi uya kuthathwa njengomhla wokuphelelwa ngumsebenzi. Isixa-mali soncedo esihlawulwayo siya kumiselwa yingxelo yokwazisa engeniswe ngumqeshi kwaye xa ingekho, igosa lobango liya kumisela ngokwalo uncedo olusekwe kumaxwebhu abubungqina angeniswe kwigosa lobango.
Kwenzeka ntoni xa umvuzo utshintsha-tshintsha?
Ukuba umvuzo uyatshintsha-tshintsha ngenyanga okanye ngeveki ngoko ke kufuneka kusetyenziswe umvuzo weenyanga ezintandathu ezidlulileyo ukubala inzuzo emayihlawulwe.
Zeziphi iintlobo zoncedo ezifunyanwa kwiNgxowa-mali?
Ingxowa-mali inika iintlobo ezintlanu zoncedo:
Uncedo lokungaphangeli ( Icandelo 17)
Uncedo lokugula ( Icandelo 22)
Uncedo lokuya kubeleka (Icandelo 25)
Uncedo lokwenza umntwana ongengowakho abe ngowakho ngokwasemthethweni (Icandelo 28)
Uncedo lwabondliwayo/ lwabaxhomekekileyo (Olokubhubha) (Icandelo 31).
Uncedo lokungaphangeli
Isicelo sokufuna uncedo kufuneka senziwe kwithuba leenyanga ezintandathu emva kokuyeka umsebenzi
Uncedo luhlawulwa ukususela ngalo mhla wokwenza isicelo
Uncedo luhlawulwa kuphela xa ukudinga umsebenzi kudlula kwiintsuku ezili-14
Uncedo luhlawulwa kuphela xa umqeshi eziphelisa iinkonzo zomrhumi. Ukuba umsebenzi uyaziyekela/ okanye uyaqhwesha , akukho ncedo luhlawulwayo, ngaphandle kokuba oko kuphelelwa ngumsebenzi kungachazwa njengokusemthethweni.
Uncedo luyahlawulwa ukuba umqeshi womsebenzi wasekhaya uyabhubha
Uncedo luyahlawulwa ukuba inkampani itshonile
Umrhumi kufuneka abhalise kwiziko lezemisebenzi elikufuphi kuye njengomntu ofuna umsebenzi ngokwemigqaliselo yoMthetho woPhuhliso lweZakhono, 1998, ukuze afumane uncedo lokungabinamsebenzi
Umrhumi kufuneka aye kuzazisa ngamaxesha athile nakwiindawo ezimiselwa ligosa lobango ukuze asayine irejista yokudinga umsebenzi
Umrhumi kufuneka azuze uqeqesho nengcebiso ngobuchule bokusebenza ukuba uyalelwe njalo ligosa lobango. Ukuba umrhumi uyala ukufumana uqeqesho ngaphandle kwesizathu , lo mrhumi akasayi kubanelungelo loncedo lwemali.
Ngokuxhomekeka kumanqaku ayinzuzo uncedo lwemali lungahlawulwa kuye kuma kwiintsuku ezingama-238 nangeliphi ixesha leminyaka emine.
Uncedo lokugula
Isicelo soncedo kufuneka senziwe kwithuba leenyanga ezintandathu akuba umsebenzi eyeke ukusebenza ngenxa yokuba egula
Uncedo luhlawulwa ukususela ngomhla umsebenzi ayeke ngawo ukusebenza ngenxa yokuba egula
Kufuneka kungeniswe isatifiketi sikagqirha esixhasa into yokuba umsebenzi uyeke ngenxa yokuba egula
Uncedo lwemali oluhlawulwayo ngumahluko phakathi kwemali ehlawulwa ngumqeshi nomlinganiselo omiselelweyo kwishedyuli yoncedo ekuMthetho we-Inshorensi yokungaphangeli. Xa uthatha isixa-mali esihlawulwa umqeshi nesixa-mali esimiselwe kwishedyuli yoncedo, isixa-mali sisonke akufunekanga sidlule kwi-100% somvuzo umntu obeza kuwufumana xa ebesaqeshiwe
Uncedo luhlawulwa kuphela xa umntu egule ngaphezulu kweentsuku ezili-14
Ngokuxhomekeka kumanqaku ayinzuzo uncedo lwemali lungahlawulwa kuye kuma kwiintsuku ezingama-238 nangeliphi ixesha leminyaka emine
Uncedo lokuya kubeleka
Isicelo soncedo lokuya kubeleka kufuneka senziwe ebuncinaneni kwiiveki ezisibhozo phambi kokubeleka okanye kwithuba leenyanga ezintandathu emva kokuzalwa komntwana
Uncedo lunikwa umrhumi wasetyhini ngexesha lokukhulelwa, lokuzala okanye emva koko
Uncedo lwemali oluhlawulwayo ngumahluko phakathi kwemali ehlawulwa ngumqeshi nomlinganiselo omiselweyo kwishedyuli yoncedo ekuMthetho we-Inshorensi yokungaphangeli. Xa uthatha isixa-mali esihlawulwa umqeshi nesixa-mali esimiselwe kwishedyuli yoncedo, isixa-mali sisonke akufunekanga sidlule kwi-100% somvuzo umntu obeza kuwufumana xa ebesaqeshiwe
Ngokuxhomekeka kumanqaku ayinzuzo, uncedo lungahlawulwa kuye kuma kwiintsuku ezili-121. Isicelo soncedo lokuya kubeleka, asilichaphazeli konke ilungelo lomrhumi kuncedo lokungaphangeli. Loo nto ithetha ukuba umsebenzi unalo ilungelo lokufumana uncedo lokungaphangeli ukuba umsebenzi kunokwenzeka angaphangeli
Ukuba umsebenzi uphume isisu okanye uzele umntwana ongasekhoyo, uncedo luhlawulwa kumiwe kwiiveki ezintandathu emva kwesi sehlo sokuphuma isisu okanye sokuzala umntwana ongasekhoyo
Uncedo lokwenza umntwana ongengowakho abe ngowakho ngokwasemthethweni
Isicelo soncedo kufuneka senziwe kwithuba leenyanga ezintandathu emva komhla wokukhutshwa yiNkundla komyalelo wokwenza umntwana ongengowakho abe ngowakho ngokwasemthethweni
Umntwana lowo umenza owakho kufuneka abe ngaphantsi kweminyaka emibini
Mnye umrhumi kwaba bazali abenza umntwana abe ngowabo ngokwasemthethweni onokufaka isicelo soncedo
Umntwana kufuneka umenze owakho ngokwemigqaliselo yoMthetho woGcino loMntwana, 1983
Ixesha ongasebenzi ngalo kufuneka ulichithe ugcina umntwana
Uncedo luhlawulwa ukususela laa mhla iNkundla yanika uMyalelo wokuba umntwana umenze owakho ngokwasemthethweni
Uncedo lwemali oluhlawulwayo ngumahluko phakathi kwemali ehlawulwa ngumqeshi nomlinganiselo omiselweyo kwishedyuli yoncedo ekuMthetho we-Inshorensi yokungaphangeli. Xa uthatha isixa-mali esihlawulwa umqeshi nesixa-mali esimiselwe kwishedyuli yoncedo, isixa-mali sisonke akufunekanga sidlule kwi-100% somvuzo umntu obeza kuwufumana xa ebesaqeshiwe
Ngokuxhomekeka kumanqaku ayinzuzo, uncedo lwemali lungahlawulwa kuye kuma kwiintsuku ezingama-238 nangeliphi ixesha leminyaka emine
Umlingane ophilayo kufuneka enze isicelo kwithuba leenyanga ezintandathu. Umntwana obesondliwa angenza isicelo soncedo ukuba umlingane ophilayo akasenzanga isicelo kwithuba leenyanga ezintandathu akuba ebhubhile umrhumi
Uncedo luhlawulwa umlingane ophilayo womrhumi obhubhileyo, xa kwenziwe isicelo
Isicelo masenziwe kwifomu emiselweyo kwiziko lezemisebenzi elikufuphi kuwe
Nawuphi na umntwana osaxhomekekileyo/ osondliwayo ongaphantsi kwama-25 unelungelo loncedo ukuba akakho umlinagne ophilayo
Ngokuxhomekeka kumanqaku ayinzuzo uncedo lwemali lungahlawulwa kuye kuma kwiintsuku ezingama-238 nangeliphi ixesha leminyaka emine
Uncedo oluhlawulwayo lulingana noncedo lokungaphangeli obe luya kuhlawulwa umrhumi ukuba ebesaphila.
Kunini apho umrhumi engenalungelo lokufumana uncedo?
Ukuba umrhumi ufumana iPenshini yeNtlalo ephuma kuRhulumente (asibalwa isibonelelo sokukhubazeka okanye sesondlo). Ipenshini yenyanga ephuma kuRhulumente ibhekisa kwisibonelelo esinikwa abantu abadala ngurhulumente ngokwemigqaliselo yoMthetho woNcedo lweNtlalo njengoko ulungisiwe
Ukuba umrhumi ufumana imali ephuma kwiNgxowa-mali yesiBonelelo ngenxa yokugula okanye ukwenzakala okumenze umrhumi ukuba angaphangeli okwexeshana okanye ngokusigxina
Ukuba umrhumi ufumana uncedo oluphuma kuyo nayiphi ingxowa-mali yokungaphangeli okanye isikimu esisekwe ngokwemigqaliselo yoMthetho woBudlelwane kwezemiSebenzi
Ukuba umrhumi uyoyisakala ukuthobela amagatya oMthetho we-Inshorensi yokungaphangeli
Ukuba umrhumi umisiwe ukuba angafumani ncedo ngenxa yokuba ebesebenza kwaye eqokelela noncedo okanye wenze ubuqhophololo ngokunxulumene ne-UIF
Ukuba umrhumi uyekile emsebenzini
Ingxowa-mali ye-Inshorensi yokungaphangeli iseke iiKomiti zokuBhena zommandla ukuba zijongane neengxwaba-ngxwaba kuwo onke amaphondo. Indlalifa ekhathazekileyo ingafaka isibheno ngokuzalisa ifomu emiselweyo (UI 12), iyingenise ngesandla okanye ngeposi ichase isigqibo sikaKhomishina okanye segosa lobango ngokwemigqaliselo yecandelo 37 kwiKomiti yokuBhena yommandla kumaziko ezemisebenzi eSebe lezemiSebenzi.
Yintoni uxanduva lomqeshi emva kokuphelelwa ngumsebenzi komsebenzi?
Ifomu UI-19 okanye UI-19D kufuneka izaliswe ize ibuyiselwe kwiNgxowa-mali okanye nakweyiphi i-ofisi yeSebe lezemiSebenzi
Ulwazi olungomsebenzi okanye lwabasebenzi abo luya kuhlaziywa ukuze kubonakale ukuba imeko ithini na ngoku
Ukoyisakala ukungenisa i-UI-19 okanye UI-19D kungalibazisa ukusetyenzwa kwebango lokungaphangeli okanye ibango lolunye uncedo
Cebisa abo bebekade bengabasebenzi ukuba baye kwi-ofisi yeSebe lezemiSebenzi
Umqeshi uzicima njani na kwiNgxowa-mali?
Abaqeshi bangaqhagamshelana neNgxowa-mali okanye nayo nayiphi i-ofisi yeSebe lezemiSebenzi bacele ukuba ubhaliso lucinywe. Inombolo yokwalathisa ye-UIF nomhla okwayekwa ngawo ukuhlawulwa kufuneka zixelwe. Ifomu UI-19 ehlaziyiweyo kufuneka ingeniswe kwiNgxowa-mali xa kuvalwa ishishini.
Umqeshi ulibhalisa njani na ishishini elitsha neNgxowa-mali?
Iifomu ezizalisiweyo kufuneka zidluliselwe kwi-UIF ukuze zibhaliswe kodwa zisenokungeniswa nakwiofisi yengingqi yeSebe lezemiSebenzi ukuze zigqityezelwe okanye
Abaqeshi bangasebenzisa noncedo lwefeksi eyodwa ngokudayala
Kungabhaliswa nangefowuni apha 337 1680
Iifomu ezizalisiweyo zingaposelwa kwi- UIF, Pretoria, 0052. Nceda khumbula ukuba ukuposa kuhlawulelwa nguwe kwinto yonke oyithumela kwiNgxowa-mali.
Iya kuthatha ixesha elingakanani le nkqubo yobhaliso?
Lonke ubhaliso luya kuququnjelwa kwithuba leeyure ezingama-48 zakuba zifunyenwe iifomu zesicelo.
Umqeshi uya kuyazi njani into yokuba umsebenzi wakhe ubhalisiwe na kwiNgxowa-mali?
Ukuba ifomu UI-19 ezalisiweyo ingenisiwe ngokumalunga nabasebenzi bomqeshi lowo, umqeshi uya kuthunyelelwa iphepha eliqinisekisa ubhaliso.
Ingaba abasebenzi banikwa inombolo yokwalathisa eyahlukileyo?
Inombolo yokwalathisa inikwa umqeshi ukuze bonke abasebenzi abasebenzela lo mqeshi "bafakwe" kule nombolo yokwalathisa yomqeshi. Xa kukho imibuzo, kubalulekile ukuba kubizwe inombolo yokwalathisa yomqeshi nenombolo yeSazisi somsebenzi.
Ukuba sekubhaliswe ishishini neNgxowa-mali ingasetyenziswa na le nombolo yokwalathisa ukubhalisa umsebenzi wasekhaya?
Hayi. Umsebenzi wasekhaya kufuneka abhaliswe yedwa.
La manqaku alandelayo kufuneka athathelwe ingqalelo:
UMthetho wemiRhumo ye-Inshorensi yokungaphangeli, 2002 ( UMthetho No.4 wama-2002) uchaza "umsebenzi wasekhaya" njengomsebenzi owenza umsebenzi wasekhaya ekhayeni lomqeshi wakhe kwaye kuqukwa unogadi, umsebenzi oqeshwe njengomqhubi wesithuthi apha ekhaya nomntu ogcina nawuphi na umntu kwelo khaya kodwa akabalwa umsebenzi wasefama
Ngokwemigqaliselo yalo Mthetho osele uxeliwe, abasebenzi basekhaya nabaqeshi babo banoxanduva lokurhuma kwiNgxowa-mali ukususela ngomhla woku-1 ku-Epreli 2003. Ubhaliso alunakubuyiselwa kumhla ongasemva
Ikhaya eliqeshe ngaphezulu komsebenzi omnye, into efunekayo kukuba umqeshi abhalise kube kanye
Ukuba umsebenzi wasekhaya usebenzela abaqeshi abaninzi, kufuneka umqeshi ngamnye ambhalise ngokwakhe umsebenzi lowo kwaye aqiniseke ukuba ubhalisiwe. Oku kungasentla kubhekisa nakumagosa okanye abagcini-zincwadi abalawula imicimbi yabaqeshi basekhaya abaninzi
Apho umqeshi angumqeshi wezorhwebo aphinde abe ngumqeshi wasekhaya, kufuneka abhalise ngokwahlukeneyo. Ubhaliso neentlawulo zemirhumo zabasebenzi basekhaya akufunekanga zidityaniswe kwezorhwebo
Abantu abaqeshwe kumashishini aqhutyelwa emakhaya abathathwa njengabasebenzi basekahya
Abantu abaqeshwe ngamaqumrhu njengoonogadi okanye abacoci kwiqela lemizi abathathwa njengabantu abaqeshwe kumakhaya abantu
Iinkampani , amashishini ii-CC, iindibaniselwano namanye amaqumrhu emifelandawonye ayingabo abaqeshi basekhaya
Ithathwa njengobuqhophololo into yokuba xa abantu abazuza uncedo bebuyela emsebenzini baze bangayazisi iNgxowa-mali ukuba bayasebenza kwakhona, baqhube befumana uncedo.
Amaxwebhu axhasayo ekufuneka ekho xa abasebenzi becela uncedo lwe-UIF
Uncedo lwesiqhelo
Uncedo lokuya kubeleka
Uncedo lokugula
Uncedo lokwenza umntwana abe ngowakho
Uncedo lwabondliwayo
Iinkcukacha zokubhankisha
Iinkcukacha zokubhankisha
Iinkcukacha zokubhankisha
Ifomu UI-2.7 ezalisiweyo (ukuba yiyo enokusetyenziswa )
ukuba yiyo enokusetyenziswa
Ubungqina bokubhalisa njengomntu ofuna umsebenzi
Isatifiketi sonyango sikagqirha
Isatifiketi somtshato
Isatifiketi esixela umhla wokuzala olindelekileyo okanye emva kokuzala , isatifiketi sokuzala
Ingxelo kagqirha yonyango echazayo ( ukuba yiyo efanelekileyo)
Isatifiketi sokubhubha salowo ongasekhoyo (ukuba siso esinokusetyenziswa) ( Isicelo asisayi kuqwalaselwa ngesatifiketi sokubhubha esivela kwilizwe langaphandle. Kuya kwamkelwa kuphela umyalelo waseMzantsi Afrika wokungcwaba okhutshwe liSebe lemiCimbi yeKhaya)
Ikopi eqinisekisiweyo yesatifiketi sokuzalwa komntwana omenze owakho
Ileta yelobola (ukuba yiyo enokusetyenziswa)
Ikopi eqinisekisiweyo yomyalelo wokwenza umntwana owakho
Isatifiketi sokuzalwa Isatifiketi sobhabhatizo salowo uxhomekekileyo (ukuba siso esinokusetyenziswa)
Ubungqina bokuba umntu usesikolweni ( loo nto iya kusebenza kubo bonke abo bondliwayo baphakathi kwama-21 nama-25)
Ubungqina obufungelweyo (undofa naye)
Ukuxelela igosa lobango ukuba uqalisile emsebenzini ngexesha ufumana uncedo lwe-UIF
Ukuba kuchasene nomthetho ukuba usebenze uphinde ufumane uncedo ngexeshanye
Ukuya kuzazisa ngamaxesha nemihla ebekiweyo ligosa lobango ukuba ucetyiswe ukuba wenze njalo
Unganiki ingxelo yobuxoki
Ungalindi kude kube ngumzuzu wokugqibela ukwenza isicelo soncedo
Ungalindeli ukufumana naluphi na uncedo lwe-UIF wakuyeka ngokwakho emsebenzini
Ungangenisi izicelo zobuqhophololo ngenjongo yokufumana uncedo
Ungali ngaphandle kwesizathu ukuba ufumane uqeqesho lomsebenzi okanye ingcebiso ngobuchule bomsebenzi
Ungachaseli futhi ungayinanzi imiyalelo yegosa lobango
Iinkcukacha zoqhagamshelwano
Qaphela: Bonke abaqeshi ekungekho mfuneko yokuba babhalise noSARS ngenxa yerhafu -PAYE okanye ngeenjongo zeSDL mabathumele imirhumo yabo ngqo kwi-Inshorensi yokungaphangeli.
Inombolo ye-Akhawunti yeBhanki, ikhowudi yesebe, uluhlu
FNB 62052400547 25-31-45 (abaqeshi babasebenzi basekhaya kuphela)
QAPHELA: Qinisekisa ngalo lonke ixesha ukuba inombolo yokwalathisa yeUIF uyibhalile kwiphetshana lokufaka imali xa ufaka imali ebhankini.
Iidilesi zoqhagamshelwano
Idilesi yendawo ekuyo:
Idilesi yeposi:
Iiofisi zamaPhondo namaziko ezemisebenzi
Iofisi yePhondo eMpuma Koloni
Amaziko ezemisebenzi
Amaziko ezemisebenzi
Amaziko ezemisebenzi
Amaziko ezemisebenzi
Amaziko ezemisebenzi
Amaziko ezemisebenzi
Iofisi yePhondo eMpumalanga
Amaziko ezemisebenzi
Iofisi yePhondo eMntla Koloni
Amaziko ezemisebenzi
Iofisi yePhondo eMntla Ntshona
Amaziko ezemisebenzi
Iofisi yePhondo eNtshona Koloni
Amaziko ezemisebenzi
<fn>xho_Article_National Language Services_YEKA UKUTHULA KUMATYALA ESONDO.txt</fn>
YEKA UKUTHULA KUMATYALA ESONDO
Amatyala esondo abandakanya ukulalana ngaphandle kwemvume, ukuphathaphatha okungafunekiyo, okanye ukunyanzelwa ukuba uzibandakanye nezenzo zokwabelana ng esondo ezibanga iintloni.
UTHINTELO
APHO PHANDLE
Ukuba nokwenzakala kuyenyuka
Kwiindawo ezingenabantu nezizodwa
Ebusuku
Ukuba ujongeka ngathi unokwenzakala (umzekelo ukuhamba wedwa kwiindawo ezingenabantu)
Ukuba awuzazi ukuba uyaphi
Ukuba ngaba awuwatshixi amacango emoto yakho kwaye uvale neefestile zakho
Ukuba uthetha nabantu ongabaziyo
Ukuba ngaba umela abantu okanye izithuthi ezisengxakini
Ukuba ngaba isithuthi sakho sinengxaki kwaye kufuneka ukuba umele uncedo
Zilumkele iindawo ezikungqongileyo
Zilumkele izibane zetrafiki kunye nezitalato ezimisayo
Hambela kufutshane nezinqandi kwaye ujongane nemoto ezizayo
Zama ukuhamba kwiindawo ezikhanyayo okanye apho kukho khona abantu
Ungamisi ubhontsi
Ungabakhwelisi abamisi bobhontsi
Gcina impempe kuwe - kwaye uyikhalise xa ufuna uncedo
EKHAYA
Ungabavumeli abantu ongabaziyo kwikhaya lakho - nokuba kukho into abayizisayo okanye banika inkonzo.
Funa uxwebhu lwesazisi okanye utsalele umnxeba i-ofisi yakhe ukukhangela isazisi sakhe.
Ungaze uxelele nabani na ukuba uwedwa ekhaya - kwaye uqinisekise ukuba nabantwana bayakwazi ukukwenza oko.
Bazi abamelwane bakho - kwaye nonke nicebe ukuba ningaliphendula njani na ixesha lobunzima.
Sazi isikhululo sakho sasekuhlaleni samapolisa - kwaye uxoxe ngemicimbi yokhuseleko namapolisa.
Zibandakanye neenzame zothintelo lolwaphulo mthetho ekuhlaleni nequmrhu loluntu lwamapolisa okanye amapolisa.
XA UKHUTSHIWE
Ungavumeli nabani na ukuba akuphathe ngendlela ekwenza uzive ungakhululekanga - qina kwaye ucace uthi HAYI!
Ungahambi kwitheko okanye kumbhiyozo wentlalo nomntu ongamaziyo okanye osanda kudibana naye - yithi HAYI!
Cela umhlobo ukuba umntu akakuhoyi xa usithi HAYI!
Khumbula: amaxhoba amaninzi odlwengulo ayamazi umdlwenguli . Unelungelo lokuthi HAYI!
KWISEHLO SODLWENGULO
Zama ukungatatazeli. Ingqondo yakho lolona khuselo lwakho.
Ngeke usoloko uzikhusela kwaye ukuxhathisa kwakho kungabanga ukwenzakala okungamandla.
Ukuba ngaba umhlaseli wakho unobungozi, yiba nentsebenziswano kwaye uzame ukuthethathethana. Ukuthoba asiyomvume.
Zama kwaye ukhumbule ukuba umhlaseli ebenjani na - iminyaka yakhe, uhlanga, ubude, umbala weenwele, iziva, imivambo, iimpahla, ilizwi, izihombisi ezinamatye anqabileyo.
Tswina, khwaza, khalisa impempe yakho, baleka ukuba unako.
Ungahlambi okanye utshintshe impahla yakho emva kohlaselo - gcina bonke ubungqina ukwenzela ukuba busetyenziswe ngamapolisa kuphando lwawo olungaphaya.
Luxele ulwaphulo-mthetho kwiNkonzo yamaPolisa ngoko nangoko: yiya kwisikhululo samapolisa okanye utsalele umnxeba i-10111
EMVA KODLWENGULO
Ixhoba ngalinye lodlwengulo liphendula ngokwahlukeneyo - kodwa kungenzeka ukuba uncedeke.
Unokuziva -
umdaka kwaye ufune ukuhlamba uphindaphinde;
wothukile kwaye usoyika ukuya phandle;
inguwe unobangela kwaye unobutyala;
ungenakulala, ube namaphupha amabi, ungatyi, ungayeki ukukhala okanye ufuna ukulibala ngokukhawuleza kangangoko kwaye uqhubeke nobomi bakho.
Akukho nanye kwezi mpendulo engaqhelekanga okanye engadalwanga - khumbula ukuba kusoloko kukho umntu wokuba akuncede:
Iinkqubo zokuXhasa amaXhoba, abafundi namagcisa e-psychology, abacebisi, abakhathaleli bempilo okanye oonontlalontle, abaqeshi, abahlobo, usapho okanye amalungu ecawa - buza igosa lampolisa elisebenza ngetyala lakho ukuba lenze isincomo ngomntu onokukunceda.
YINTONI EYENZEKAYO XA UXELA UDLWENGULO (OKANYE AMANYE AMATYALA ESONDO)
Igosa lamapolisa liyakuthatha ingxelo. Akufunekanga ukuba ube wedwa - umhlobo okanye ilungu losapho linganawe ngexesha owenza ngalo ingxelo, ukuba ngaba akalilo ingqina elinokuba lilo kwityala lakho.
Ukuba ngaba kamva uva ngathi ingxelo yakho ibingalunganga okanye ingaphelelanga, ungenza enye ingxelo.
Ungayenza ingxelo ngolwimi lwakho (ukuba ngaba inokutolikwa).
Unelungelo lokuyikopa ingxelo yakho. Ngamanye amaxesha akwenzeki ukuba ufumane ikopi ngoko nangoko, kodwa ke uyakuyifumana kamva.
Igosa lamapolisa liya kukunika inombolo yetyala kwaye kufuneka ukuba uyisebenzise le nombolo nanini na ufuna ulwazi malunga netyala lakho.
Ukuba kukho imfuneko, igosa eliphandayo liyakuqinisekisa ukuba uyavavanywa ngumsebenzi wempilo okhathalelayo, oyakugcwalisa ingxelo yonyango kwaye aqokelele nobungqina bonyango.
Kufuneka ukuba uqinisekise ukuba igosa eliphandayo liyazi ukuba lingaqhagamshelana njani kwaye phi nawe ngawo onke amaxesha, kuqukwa naxa uhamba endaweni.
Igosa eliphandayo liyakukwazisa -
ukuba umrhanelwa ukhululwe ngebheyile;
ukuba ngaba kufuneka ukuba uye kudweliso lokuchonga;
umhla wetyala;
xa kuyakufuneka ukuba unike ubungqina kunye
nesiphumo setyala.
Amapolisa ayaliphanda ityala aze alidlulisele kwigqwetha likarhulumente ekuthiwa ngumtshutshisi. Inkonzo isimahla kuwe. Bonke igosa lamapolisa, igosa eliphandayo kunye nomtshutshisi bayakuba nako ukukunika ulwazi malunga netyala lakho.
Fumana inombolo yomxeba kwigosa eliphandayo ukwenzela ukuba ukwazi ukuba ulufumana phi na ulwazi malunga netyala lakho.
YINTONI ESINGAYENZA SONKE UKUNCEDA?
Zimanye nokuqaliweyo okusekelwe ekuhlaleni kweNkxaso yamaXhoba; qeqeshelwa ukuba livolontiya.
Luxele udlwengulo - kwaye uncede nabanye baluxele udlwengulo.
Ungazikhuseli izidlwengu - ungazifihli kwikhaya lakho okanye kuluntu - xelela amapolisa ngazo.
Khulisa amakhwenkwe akho ukuba abe ngamadoda okwenene - amadoda okwenene ayawahlonipha amabhinqa kwaye amadoda okwenene awadlwenguli.
NGUBANI ENDINGAQHAGAMSHELANA NAYE?
Qahagamshelana nesikhululo sakho sasekuhlaleni samapolisa okanye:
UTHINTELO LOLWAPHULO-MTHETHO 08600 10111
INOMBOLO YONCEDO YAMABHINQA APHETHWE GADALALA 0800 150 150
INOMBOLO YABANTWANA 0800 055 555
UTHUNGELWANO LUKAZWELONKE KUBUGEBENGA KUMABHINQA:
UNELUNGELO LOKUTHI HAYI
Akukho namnye onelungelo lokukunyanzela ukuba wenze izenzo zokwabelana ngesondo, nokuba buyintoni na ubudlelwane bakho nalo mntu.
Oku kuthetha ukuba akukho nabanina onokukunyanzela ukuba wabelane ngesondo, okanye akuphathaphathe ngaphandle kwemvume yakho, okanye akunyanzele ukuba wenze isenzo sokwabelana ngesondo esingekho mnandi okanye esenza iintloni
Khumbula -ukuxhatshazwa ngesondo ayisosiphosiso sakho.
<fn>xho_Article_National Language Services_YEKA ubumenemene.txt</fn>
YEKA ubumenemene, ukukhohlakala, ukwaphula umthetho kunye nesimilo esimikhwa engekho sikweni.
I-Sebe liqalise ukuba nenombolo engahlawulelwayo esebenza iiyure ezingama-24 ukunika ingxelo yaso nasiphi na isityholo sobumenemene kunye nesimilo esimikhwa engekho sikweni.
Nokuba ngaba uye wanengcingane yokuxela igama lakho, ulwazi olo kunye nesazisi sakho luya kuhlala lulihlebo. Le mfonomfono ikhawulezileyo iya kusebenza iiyure ezingama-24 ngosuku, iintsuku ezingama-365 ngonyaka. Ukutsala umnxeba akuhlawulelwa kwaye kunokwenziwa kuyo nayiphi na imfonomfono eyeyakho okanye ekawonkewonke kungekho ntlawulo eza kwenziwa kulowo utsala umnxeba.
Le mfonomfono ikhawulezileyo imiselwe ukunyusa umsebenzi onyanisekileyo kwaye ngexesha elinye ilungiselele abasebenzi indlela yolwakhiwo ukuthathela ingqalelo kusiwe ngaphambili kubaphathi kwayo nayiphi na indlela yokwenziwa kwezinto ngokungekho sikweni.
Eli lithuba lakho lokunceda uthintelo lwabo bonke ubumenemene, inkohlakalo, ukwaphula umthetho kunye nesimilo esimikhwa engekho sesikweni, enjengokuxhatshazwa ngokwesini kweli Sebe.
Isebenza ngolu hlobo imfonomfono yethu ekhawulezileyo:
Inyathelo lokuqala
Inyathelo lesibini
Ungazichazanga igama kodwa qiniseka okokuba unika lonke ulwazi kunye nenkcukacha (ngubani, yintoni, phi, njani kwaye nentsingiselo ebandakanyekayo) kulo mntu uphendula umnxeba.
Inyathelo lesithathu
Uza kunikwa inombolo yesingqiniso. Oku kugcine kulihlebo, njengoko uza kuyidinga xa ufuna ukutsala umnxeba kwakhona, xa unolwazi olongezelelekileyo.
<fn>xho_Article_National Language Services_YINTONI IMPAZAMISEKO YOKUSILELA KWI-AYODINI.txt</fn>
Abantwana abakhuli kakuhle. Baba bafutshane kunabantwana abaneminyaka elingana neyabo abafumana i-ayodini eyoneleyo.
Abantwana baye babe neengxaki zokufunda kwaye bangaqhubi kakuhle esikolweni.
Abantu badinwa ngokukhawuleza.
Abantwana bazalwa bebancinane.
Umonakalo wengqondo uyenzeka ebantwaneni.
Ukuphuma kwezisu okuzenzekelayo, njengabantwana abazalwa sele beswelekile kunye nokuphuma kwezisu.
Ukuba ngaba umntu:
Usebenzisa ityuwa erhabaxa, ene-ayodini elambathayo;
Utya ukutya okungenayo i-ayodini eyaneleyo.
Kusebenzisa ityuwa ene-ayodini. Iyafumaneka kwiivenkile ezininzi ezithengisa ukutya. Amagama athi "ityuwa ene-ayodini" kufuneka avele kwisiqulatho
Yitya ukutya okufana nentlanzi enamanzi anetyuwa, ukuba kuyenzeka.
Intwana encinane yetyuwa yetafile ene-ayodini yanele ukuba ithintele i-IDD.
Akukho mfuneko yokuba nabanina atye ityuwa ene-ayodini engaphaya. Ukuthatha imithamo emininzi ye-ayodini akuyi kwenza ukuba umntu aphaphe okanye akhule abe mde. Inyani kukuba, ityuwa eninzi inokwenyusa uxinzelelo lwegazi, into eyingozi kakhulu.
INGABA ITYUWA ENE-AYODINI INGCAMLEKA NGOKWAHLUKILEYO?
Ityuwa ene-ayodini ijongeka kwaye ingcamleka ngokufanayo netyuwa engenayo i-ayodini.
INGABA ITYUWA ENE-AYODINI IKHUSELEKILE?
KUFUNEKA IGCINWE KWAYE ISETYENZISWE NJANI ITYUWA ENE-AYODINI?
Gcina ityuwa yakho ene-ayodini kwisiqulatho esomileyo esinesiciko esibambayo okanye uyivalele kwingxowa yeplastiki, kuba i-ayodini iguquka ibe ngumphunga msinyane.
Faka kuphela intwana yetyuwa ene-ayodini ekutyeni xa ukutya sele kuza kuvuthwa, kuba inxenye ye-ayodini itshatyalaliswa bubushushu ngexa kuphekwa.
KUTHENI KUBALULEKILE NJE UKUTHINTELA I-IDD?
Wonke umntu ufuna ukutya okwahluka hlukeneyo kunye nentwana encinane yetyuwa ene-ayodini yonke imihla ngempilo entle kunye nokukhula kwengqondo nomzimba okungcono.
INombolo yomNxeba: 012 312 0000
Agasti 2001
<fn>xho_Article_National Language Services_YINTONI INGXOWA-MALI YE-APEX.txt</fn>
INgxowa-mali yeMali-encinane ye-Apex yinkampani esekwe ngurhulumente ukuze kulungiswe ukuhlupheka nentswela ngqesho ngolungiselelo:
Lofikelelo olufanelekileyo kwiinkonzo zemali
Ukuphuhliswa kwezakhono zeziko nezomxhasi
Ukuhlanganiswa kolondolozo ngomanyano lwamashishini kunye neminye imibutho yemveli efana nemibutho kamasingcwabane kunye nezitokfela.
UMBONO
Ukufaka isandla ekukhuleni koqoqosho kunye nokupheliswa kobuhlwempu eMzantsi Afrika ngokuba ngumlungelelanisi osebenzayo kwiinkonzo zemali encinane.
Ukwakha ishishini lemali encinane elibukhali eMzantsi Afrika.
INJONGO
Kukunika iinkonzo ezinobugcisa nezesiqhelo kumaziko emali encinane ngoku:
Xhaswa kokuphuhliswa kwezakhono kwimibutho engamaqabane kunye nabaxhasi bayo ukuze kube lula ukuthabatha kwabo inxaxheba kwimisebenzi evelisayo yoqoqosho.
Ukuhlanganiswa kolondolozo ngomanyano kunye nolungiselelo lobolekiso ngenkunzi kumanyano lwamashishini kunye namaZiko eNtengo emali (Retail Finance Institutions) (RFI) njengendlela yokunabisa nokwenza nzulu ufikelelo kwiinkonzo zemali kwabo bahluphekileyo kunye nokugudisa iingxaki zabo zemali oko kusenzelwa ubomi obungcono.
INDLELA YOKUSEBENZA
Ingxowa-mali ye-Apex iya kusebenza ngemibutho engamaqabane ukuqhuba imiyalelo yayo ukufikelela kokujoliswe kuko kumgangatho wengingqi okufutshane kangangoko kwiimpembelelo kunye nokufikelela.
Kuhlanganiso lolondolozo ngomanyano akukho ndlela ikhethwayo, endaweni yoko ukuvezwa kokutsha kunye neendlela ezahlukeneyo ezisekelwe kumava ziyakhuthazwa.
IINKONZO ZEMALI EZINIKWAYO
iNgxowa-mali yeMali-mboleko yeKhredithi eNcinane: Le nkqubo inika imali-mboleko eya kuma-R10 000 kwimizi kunye noosomashishini abancinane abaxhomekeke kumashishini abo amancinane ukuze baphile. Le ngxowa-mali ineemveliso ezimbini:
Ikhredithi encinane kuphuhliso lwamashishini amancinane.
Ingxowa-mali yokupheliswa kobuhlwempu kuba xhasi imizi yabo inengeniso ingaphantsi kwe-R1 500. Umbutho oliqabane uya kusebenzisa isixhobo esijolise kubuhlwempu ekuhloleni.
Ukuphuhliswa kwezakhono: Phantsi kwale nkqubo imali inikelwa ukwandisa iziko kunye nokuqinisekisa ukuzinza kwalo ixesha elide.
Ukuhlanganyiswa kolondolozo ngomanyano: Oku kusebenza ekunyuseni kunye nasekukhuthazeni ukudalwa komanyano lwamashishini ngokwezenali kunye nezinye iziseko zolondolozo ngokwemveli ezifana nezitokfela kunye nemibutho kamasingcwabane kubutyebi ebumnini wabo iyingingqi nekwenziwe ngabo utyalo-mali.
UKUKHETHWA KWEMIBUTHO ENGAMAQABANE
i-Apex umsebenzi wayo iwuqhuba ngemibutho engamaqabane eyohlukeneyo, ngoko ke ukhetho lwayo olufanelekileyo lubalulekile kwaye luyaqhubeka. Phantsi kwale nkqubo, i-Apex isebenzisa iintlobo ezahlukeneyo zeMIBUTHO ENGEKHO PHANTSI KUKARHULUMENTE (NGOs) ebhalisiweyo, ii-arhente zoshishino zengingqi, ii-arhente ezizithandelayo kunye noluntu ekufanelekeni isebenzisa indlela yokukhetha
Ekukhetheni umbutho, i-Apex ilandela imigaqo enokwahlulwa ngale mimandla ilandelayo: umbutho, umququzeleli, ulawulo, uphatho, izibonelelo zabasebenzi, ummandla wokusebenza, imisebenzi yendawo, ukusebenza kwangaphambili, iinkqubo zolawulo lolwazi, iinkqubo zocwangciso-mali.
INombolo yomNxeba: 012-394 1796 / 012-394 1805
IFeksi: 012-394-2796 / 012-394 2799
IDilesi:
<fn>xho_Article_National Language Services_YINTONI UKWEBIWA KOMBANE.txt</fn>
YINTONI UKWEBIWA KOMBANE?
Ukwebiwa kombane kuthetha naluphi na uhlobo lophazamiso olungagunyaziswanga kwizixhobo ezingundoqo zomnikezi ngombane, izixhobo okanye ukufakelwa kweemitha ngendlela enokubonakala (prima facie) isiphumo sayo sibe kukusetyenziswa okupheleleyo kombane ngumxhasi imitha zingabalwa kakuhle okanye ukutshintshelwa kwenkxaso yombane iye kumxhasi ngokungekho mthethweni"
Ukwebiwa kombane ngumceli mngeni ofuna ukususwa ukuba ngaba kufuneka ukuba ishishini lombane lihlale ligcinakelel kwaye liphila. Ngoba kutheni?
Kuba:
Akukho mthethweni: Ukweba kuthathwa njengesenzo solwaphulo-mthetho olohlwayelwayo ngumthetho. Ukusebenzisa umbane ngaphandle kokuba uwufakelwe kwindawo yawo esemthethweni okanye ubhalise njengomsebenzisi wombane ngumnikezi wakho wombane wasekuhlaleni ngokunjalo nokubhucabhuca imitha, kuthathwa njengokungekho mthethweni.
Ukulungisa le meko kuyakufuneka ukuba uqhagamshelane nomnikezi wakho wombane wasekuhlaleni kwaye wenze isicelo sokufakelwa umbane. Imali yokufakelwa umbane iyakufunwa kuwe phambi kokuba isicelo sakho siqwalaselwe.
Akulunganga: Akulunganga kubaxhasi abawuhlawulelayo umbane abawusebenzisayo.
Kuchaphazela ubulunga bombane: Ufakelo olungekho mthethweni luchaphazela ubulunga bombane kummandla okusoloko kuquka oku kulandelayo:
Uphazamiso: Ufakelombane olungekho mthethweni luye lusoloko luwuthwalisa kakhulu umxokelelwano oku ke kuye kubange ukuwa okuye kuphazamise umbane. Ukuthwaliswa kakhulu kunokude kuchaphazele imimandla engabamelwane. Uphazamiso olubangwa yile meko ayisiyiyo impazamo yomnikezi wombane.
Umthwalo ogqithisileyo usenokukhokelela ekusindweni kwamandla ombane okunokuthi konakalise izixhobo zabaxhasi abahlawulayo. Aba baxhasi ngeke babenayo indlela yokufuna uncedo kumnikezi wombane, kuba ezi ngxaki aziveli kwicala lothungelwano lakhe okanye ukungahoyi kwicala lakhe.
Kukhokelela kwilahleko yengeniso:
Abanikezi bombane kufuneka ukuba bafumane ixabiso lemali yabo kumbane othengwe kubavelisi bombane. Ingeniso evela kwintengiso yombane inyusa indlela yokuphila kwaye inceda nomnikezi wombane ukuba ahlale kushishino. Ukwebiwa kombane ke ngoko kusongela ukunika izizukulwana zexa elizayo umbane.
Kumisa ukufakelwa kombane:
Ilahleko yengeniso ithetha ukuba nemali eya kwinkqubo yofakelo mbane incinane. Oku kuthetha ukuba abantu abangenawo umbane kuya kufuneka ukuba balinde ithuba elide ukuze bafakelwe umbane.
Akukhuselekanga:
Kuninzi lwezehlo ufakelo lombane olungekho mthethweni luyingozi kuba iikheyibhile zisoloko zingogqunywanga kwaye iziphumo zoku ingaba yilahleko yobomi.
Kuchaphazela ixabiso lombane:
Ilahleko yengeniso evela kwilahleko yentengiso ithetha ukuba le lahleko mayibuyekezwe kwenye indawo. Oku kuquka ukunyuka kuluhlu lwamaxabiso. Kwaye ngubani ochaphazelekayo? Ngabaxhasi abawuhlawulelayo umbane wabo kuba le lahleko iye ifakwe ekunyukeni koluhlu lwamaxabiso.
EYONA NTO INGUNDOQO KUKUBA:
ABAXHASI ABAHLAWULAYO BAYE BAGQIBELE
NGOKUHLAWULELA UKWEBIWA KOMBANE
UNGANCEDA KANJANI?
Cebisa ummelwane wakho ngezinto ezinokwenzeka ngenxa yesi senzo
Cebisa ummelwane wakho ukuba senziwa njani na isicelo sokufakelwa umbane.
Bazise abamelwane bakho, mhlawumbi banokucebisa ukuba ungaphathwa njani na umcimbi lowo
Wuphakamise lo mcimbi kuluntu/kwabaphethe ekuhlaleni
Wudlulisele umcimbi kwiNdawo yengxoxo yoQhagamshelwano yabaXhasi
Yazisa umnikezi wakho wombane ukuba kukho umntu omaziyo oweba umbane
Khumbula:
Njengomsebenzisi wombane unemfanelo yokuzihlawulela iinkonzo ozifumeneyo. Ukuba ngaba unengxaki yeentlawulo ze-akhawunti yakho mhlawumbi imitha ehlawulelwe ngaphambili ingaba sisisombululo kuwe. Ngaloo ndlela uyakuba nako ukukulawula ukusebenzisa kwakho umbane. Ukwebiwa kombane kuchaphazela bonke abasebenzisi bombane hayi kummandla wakho kuphela kodwa nakweminye ngokunjalo kwaye ineziphumo ezibi.
Izikhalazo zinokudluliselwa kulawulo njengecebo lokugqibela. Abaxhasi bayakhuthazwa ukuba baqhagamshelane nabanikezi mbane babo ngqo kwaye bafake izikhalazo kubo. Ukuba ngaba awufumani ukwaneliseka ungawudlulisela umcimbi ku-Lawulo lukaZwelonke loMbane oluya kuphanda egameni lakho.
Kukulawula ishishini lombane ngokungqinelana nenkqubo karhulumente kunye nomthetho, nokuhlangabezana neemfuno zabathelelani bombane abakhoyo nabexa elizayo ngeyona ndlela yoneleyo, engabizi kakhulu negcinakeleyo.
UMlawuli ngesebe lakhe lenkonzo yabaxhasi, uzibophelele ekuphuculeni ubulunga benkonzo yeshishini lonikezo mbane kunye nokugcina abaxhasi besaziswa ngemiba ephathelene nonikezo lombane
UMLAWULI KAZWELONKE WOMBANE
Iinkcukacha zoqhagamshelwano:
UMLAWULI WOMBANE KAZWELONKE
UKWEBIWA KOMBANE
IZIPHUMO KUBASEBENZISI BOMBANE
UNGANCEDA NJANI
<fn>xho_Article_National Language Services_Yeka ukutshaya.txt</fn>
Yeka ukutshaya qala iqalo elitsha
Isikhokelo
Sakho
Sokuyeka
UMBUTHO WOMHLAZA WOMZANTSI AFRIKA
Intlaka eyinicorette ikunika ulawulo olusebenza ngamandla ekunqanqathekeni ikwenza oko ngenkqubo yethamo enobumvoco/engabophelelekanga.
Ipetshi yenicorette ilawula ukunqanqatheka ngokukunika ithamo elilwulekayo neziphumo eziqhuba ixesha imini yonke. Inicorette efunxwa ngomlomo igcina izandla zakho zixakekile, ngoko ke ukuba ukhumbula isiqhelo sakho sokutshaya ngokususa icuba esandleni ulise emlonyeni, le yiyona ikufanele ngakumbi.
Inombolo yobhaliso 34/34/0329
Ungade Uncame konke ngenxa Yokutshaya?" ISIQULATHO
iphepha
Izizathu zokuba uyeke
Unako 2
Kunzima kangakanani ukuyeka ukutshaya? 3
Kutheni kufanele uyeke? 4
Ukutshaya kuyabulala 5
Izifo ezenziwa kukutshaya, azivele zikubulale nje... 7
Izizalwane nabahlobo 8
Ityhefu esecubeni 9
Iinzuzo zokuyeka 10
Ubanjwe yintoni ke? 11
Indlela yokuyeka
Ukuzilungiselela ukuyeka 13
Ukuyeka 16
Ukugqitha ekutshayeni 21
Ukumelana nokuyeka ukutshaya 22
Ukuhlala ukhululekile 25
Imibuzo yokugqibela 27
Ingqula yam yasuswa emva kokuba nomhlaza owenziwa kukutshaya. Kungoku nje ndiphefumla ngomngxuma osemqaleni"
Ndandicinga ukuba ayinakundehlela mna le nto. Hayi andinakuba nomhlaza... kodwa ndandinganyanisekanga."
Nceda uyeke, ngoku usakwaziyo ukuphefumla, thetha uhambe"
UNAKO
Uya kufuna ukuyeka ukutshaya, koko awazi indlela omawenze ngayo? Ngokoke le ncwadana ikufanele!
Siza kukunceda ukuba uyeke mpela- ngokuchaza ukuba kwenzeka ntoni xa uyeka ukutshaya, kutheni isenzeka nendlela yokuhlasela iingxaki onokuhlangabezana nazo.
Kukho amanqanaba amane okuyeka:
Uyacinga ngokuyeka
Uyayeka ukutshaya
Usebenzana nokuba uhlale ukhululekile emsini
Ndandinoloyiko olukhulu lokuyeka. Ndandidla ngokuzixelela ukuba: " Ndinoxinzelelo olukhulu, ndinobuphakuphaku, andikakulungeli. Yayibonakalo iyingxaki enkulu. Ndade ndazama, ndayeka kungoku nje ndithe nqa ukuba yayiyintoni na ingxaki" (Ndanditshaya ezingama-30 ngemini iminyaka eli-12 yonke).
KUNZIMA KANGAKANANI UKUYEKA UKUTSHAYA?
Abanye abantu bayifumana iyinto elula ukuyeka ukutshaya. Abambalwa bafumanisa iyinto enzima kakhulu. Kodwa kuninzi lwabantu, ukuyeka ukutshaya yinto enzima kakhulu okanye engenakwenzeka.
Khawuve okuthethwa sisihlanu sabo babe sakutshaya baze bayeka:
Ndakhetha umhla othile ndaza andajika, ndabambelela kuwo. Kwaba lula kunokuba ndandicinga emva kweengxoxo ngokurhoxa."
Wayetshaya ezingama-25 ngemini iminyaka engama-23
Ndazama amaxesha amathathu. Ekugqibeleni ndasoloko ndizigcinele ipakethe apha kum. Ndasebenzisa ukuzimisela okukhulu ndaphantse ndaphambana iiveki ezintathu zonke." (Wayetshaya ezingama-20 ukuya kuma-40 ngemini iminyaka emi-6)
Mna nomhlobo wam sagqiba ukuzama kunye. Sancedana kwaye kwaba lula."
Wayetshaya i-15 ngemini kwiminyaka engama-34
Ndiziva ndizole ndizole ngolona hlobo kwaye ndonwabile. Xa ndijonga emva kwakungekho nzima kangako."
wayetshaya ezingama-30 ngemini iminyaka engama-32
Kwaye uninzi lwabo bayeka ukutshaya bayavumelana nale ngxelo:
Ndathi nje ukuba ndenze isigqibo sokuyeka, ndanako ukukwenza oko."
Ngaphezu kwamawaka angama-40 amaMelika, i-11 lamawaka amaBritani namawaka abemi boMzantsi Afrika ayeka kwaphela ukutshaya. Babonise ukuba xa ufuna ngenyani ukuyeka ungayeka.
Jongana ngqo nale nto uyoyikayo, ze ulahle olo loyiko.
KUTHENI KUFUNEKA UYEKE NJE?
Zininzi izizathu zokuyeka. Phantse ngokuqinisekileyo uya kuphila ixesha elide kwaye uve intlungu nezifo/ukugula kancinci. Ukukreqa kurhumrheko olunamandla njengomdiza kuya kwenza uzive kamnandi ngesiqu sakho.
Nazi ezinye zeenzuzo zokuyeka ukutshaya: Phawula ezo zibalulekileyo kuwe.
Ndifuna ukuphila
Ndifuna ukukhululeka kumkhuba onendleko nowaphula impilo
Ndiya konga imali malunga nama-R4000 ngonyaka ngepakethe enye ngemini ngokwamaxabiso owe-
Andifuni kulawulwa yimidiza
Ndiya kuphefumla ngokulula
Ndya kukhululeka kwingcingane yokuba mhlawumbi ndiyazibulala
Andiyi kuziva njengomphuma-caleni kwiindibano zokonwaba xa ndiphakathi kwabantu abangatshayiyo
Ngekhe ndiphinde ndibe nempahla enukayo, izitya zothuthu ezimdaka, izitompi zemidiza nokucoca amagumbi anomsi
Andiyi kwenza abantwana bam bagule ngumsi omdala
Ndifuna ukuba ngumzekelo omhle ebantwaneni bam
Andisayi kungcolisa umoya oza kuphefumlwa ngabanye abantu.
Yiba nomfanekiso wentlalo nempilo yakho engenamsi.
Gqibezela esi sivakalisi ke ngoku, ngokubhala phantsi ezona zizathu zokuyeka ezizezakho ezibalulekileyo.
Ndigqibe ukuba ndiyeke kuba ...
UKUTSHAYA KUYABULALA
EMzantsi Afrika izifo ezenziwa licuba zibulala malunga nama-25 0000 unyaka nonyaka. Oko kulingana nenqwelomoya eyijumbo ewileyo ize ibulale wonke umntu okhwele kuyo NGAZO ZONKE IINTSUKU EZINTLANU.
UKUTSHAYA KUYABULALA
Kutheni kuyingozi kangaka nje ukutshaya? Eh!, nalu uthotho lwezinye izifo ezenziwa kukutshaya okanye ezithi zigqithe emgceni ngenxa yokutshaya:
izifo zentliziyo ... isifo sokushwabana
izifo zemithambo ekralileyo ... i-emfayizema
isifo semibhobho yemiphunga ... umhlaza o-peptic esingapheliyo
ukungabi namandla (ubunyumba)
umhlaza wemiphunga, womqala, wemiphimbo yelizwi, womlomo, wolwimi, kaqhoqhoqho, wesinyi,wephankriyasi,wezintso,wesisu nowomlomo wesizalo
kuqala kwangoko ukuyeka ukuya exesheni nesifo samathambo nezihlunu.
Ngaphaya koko iintsana ezizelwe ngoomama abatshayayo zikholisa ukuzalwa zingcokochile, okanye zizalwe sezingasekho, okanye zisweleke phambi kokugqiba unyaka zizelwe.
Ndaphuza intombi eyayisisithandwa sam sokuqala ndatshaya umdiza wam wokuqala kwangaloo mini inye; Andikaze ndifumane ixesha lecuba ukususela ngoko."
umbhexeshi obalulekileyo womculo
IZIFO EZENZIWA KUKUTSHAYA AZIPHELELI NJE EKUKUBULALENI...
Oku kungenza ubomi bakho bube buhlungu iminyaka emininzi:
Ukuvaleka kwemithambo yegazi kungenza iintlungu emilenzeni xa uqeqesha umzimba wakho ngokuwushukumisa kwaye usenokukhokelela ekunqunyulweni kwelo lungu lomzimba
Iingxaki zesifuba ezifana ne-emfizema (emphysema) zingakushiya ungolele ebhedini iminyaka emininzi, kukugula, usilwela umphefumlo ngamnye.
Abatshayi bakholisa ukuqalwa ziingxaki zabo zempilo xa beminyaka ingama-30 ukuya kuma-40, kodwa nabatshayi abane-18 leminyaka yobudala abomelelanga njengabahlobo babo abangatshayiyo.
IZIZALWANE NEZIHLOBO
Ukuyeka kwakho ukutshaya kungayinzuzo nakwizizalwane kwanezihlobo zakho.
Bangafumana umoya ongangcolanga
Abantwana babantu abangatshayiyo abafane baqalise ukutshaya
Abantu abangatshayiyo abahlala nomntu otshayayo bangangenwa ngumhlanza wemiphunga nesifo sentliziyo ngokurhogola umsi walowo utshayayo
Abantwana abancinci bamakhaya abantu abatshayayo bangasifumana lula isifo sombefu (asthma), okanye balaliswe esibhedlela benenyumoniya okanye benesifo semibhobho yemiphunga, iphika
Wena, usapho lwakho kunye nabahlobo bakho niqalisa ukuzuza ngomhla oyeka ngawo ukutshaya.
NCAMISA/ PHUZA UMNTU ONGATSHAYIYO UNGCAMLE UMAHLUKO
ITYHEFU ESECUBENI
Ezinye iiTyhefu eziseCubeni
Ngamanye amaxesha ndihlala phambi kwesipili ndizijonge xa ndirhabula loo msi unetyhefu. Ukuba ndandiseluvalelweni ze omnye umntu andenzise oku, ndandingafuna ukumbulala."
umtshayi ongaziwayo
INZUZO YOKUYEKA
Inzuzo yokuyeka
Ukuba ungumzekelo womntu otshaya imidiza engama-20 ngemini ze uwulahle lo mkhuba, amathuba ngawokuba umzimba wakho uya kuva into elolu hlobo:
Ngexesha elingangeeyure ezi-2 zokuyeka, ininzi inikhothini esegazini elisemzimbeni wakho. Kodwa ke noxa kunjalo, kungathatha iintsuku ezi-2
ukuba izinto ezidalwa yinikhothini ziphume emzimbeni wakho.
Kwiiyure ezi-6 intliziyo yakho ibetha ngokucotha ze uxinzelelo lwakho lwegazi luhle kancinci. Kungathatha ithuba elimalunga neentsuku ezi-3 ukuya kwezingama-
ukuba uxinzelelo lwegazi lakho lubuyele esiqhelweni.
Awuyi kukhathazwa kukunqamka komphefumlo xa uzinikezele kwaye ukuzimisela
Kwakho ukuhlala ngolu hlobo kuya kukhula.
Kwiintsuku nje ezingephi uya kuqalisa ukunuka pholileleyo. Izimvo zakho zokungcamla ziya kusebenza kakuhle ze uluvo lwakho lokuva ivumba lubuyele esiqhelweni. Ungeva ulonwabo emva kokuphumelela kwinto obucinga ukuba ayinakufikeleleka.
Ngeentsukwana nje ezingephi isikhohlela ebesifumbeke emiphungeni yakho siqalisa ukukhululeka,kwaye uya kusikhohlela usikhuphe kwiiveki ezimbalwa ezilandelayo
ISiliya eyinkqubo edaliweyo yokucoca umzimba, iya ichacha ngokuchacha.
Kungathatha ixesha elimalunga neenyanga ezintathu phambi kokuba isiliya iphelelise ukuchacha ukuze itshayele icoce ngempumelelo amajelo emiphunga. Kwiiveki ezi-3
nje iya kube isebenza ngcono imiphunga yakho. Kuya kuba lula nokuqeqesha umzimba wakho ngentshukumo.
Ngeenyanga ezi-2 nje, sekunyukile ukuthululeka kwegazi kumalungu akho.
Uya kuba namandla ngakumbi uzive unebhongo ngesiqu sakho kwaye
Emva kwenyanga ezi-3, iya kube isebenza ngokufanelekileyo inkqubo yokucoca imiphunga yakho. Ukuba uyindoda, izipem (amadlozi) zakho ziya kubuyela ekusebenzeni ngesiqhelo kwaye nenani lazo liya kwanda.
Kancinci kancinci, amalungu neeseli zegazi ezikhusele imiphunga yakho zibuyela kwisiqhelo. Kungathatha ithuba elide oku.
Emva kweenyanga ezili-12, umngcipheko wokuba nesifo sokukrala koonothumela bemithambo abasa igazi entliziyweni umalunga nesiqingatha somngcipheko wabo basaqhubekayo nokutshaya. Ngexeshana nje leminyaka emi-5, umngcipheko wesifo somhlanza wemiphunga, kucutheke ngesiqingatha.
Emva kweminyaka eli-15, umngcipheko wesifo sokukrala koonothumela bemithambo abasa igazi entliziyweni phantse kube kufana twatse nokwabantu abangatshayiyo.
UMISWE YINTONI KE NGOKU?
Yenye yezinto ezakhe zaluyolo endaziyekayo"
Makhe siqwalasele le nto kuthiwa "luyolo". Ikwenza ukhohlele, ihlaba umqala wakho, ishiya ukungcola eminweni yakho, ingcolisa umoya, inobungozi bokutshisa, kwaye emva kwesiyolisi sakho aweneli de uphinde usifumane kwakhona.
Kuphela komhlobo endinaye"
Ukutshaya kuthembisa ngokuba ngumhlobo, kodwa kuyakujikela. Kuthatha ixesha lakho, amandla akho nemali yakho. Eyona nto imbi kakhulu kukuba kungade kuthathe nobomi bakho. Hlobo luni lomhlobo ke olo?
Ukutshaya kuthomalalisa imithambo luvo yam"
Inyaniso kukuba kunye qha ukuxhalaba okuthomalala ngenxa yokutshaya, kukunqanqathekela omnye umdiza! Kukho iindlela ezinempilo zokuhlangabezana nenkxalabo kunecuba. (jonga iphepha 24).
Ligqithile ixesha lokuba ndingayeka ngoku"
Kungakho umahluko kweli lixa. Uncedo lukufutshane kukuba nje "utsale uphakamise umnxeba". Fowunela ku- 720 3145. Iingcebiso ezikule ncwadana zisebenzele amawaka abo babesakutshaya. Funda ngeziphoso zakho zangaphambili ze uphumelele kweli lixa.
UKUZILUNGELA UKUYEKA
ZIBEKELE UMHLA WOKUYEKA
Gqiba ngomhla oza kuyeka ngawo (ungenzi izigqibo ZOKUZAMA). Mayibe ngumhla ongazuba phantsi konxinzelelo oluninzi, kodwa ungalinge uzinike isizathu sokulubekela kude usuku lwakho lokuyeka. Beka usuku malunga neveki ukususela ngoku ze ulungiselele ingqondo yakho ukuba uphume.
ZIFUNELE INKXASO/ABAXHASI
Izizalwane, abahlobo noogxa basemsebenzini bangaluncedo olukhulu kumntu ofuna ukuyeka ukutshaya. Nazi ezinye zezinto ongacela ukuba bazenzae:
Ncedani nindinyamezele xa ndishiywa ngumsindo okanye ndingenaluzinzo kwiintsuku ezimbalwa zokuqala zasemva kokuba ndiyeke ukutshaya. Oku kuza kuphela kamsinya."
Ningandihendi. Ukubona nokuva ivumba lomdiza kuya kwenza kube nzima kum ukuyeka. Ngoko ke, ningandiniki umdiza. Kwaye, xa kunokwenzeka ningatshayi phambi kwam."
Yibani luncedo kum. Yithini rhoqo ukundixelela ukuba ndiyavuya mna mntu uyekileyo ukutshaya."
Ndivuzeni kwaye nindincome. Yenzani izinto ezincinci ezibonisa ukuba ninebhongo ngam."
Musani ukundichukela. Qondani."
ndikhuthazeni xa ndisiva kunzima. Ndixeleleni ukuba mandihlale ndiqhubeka."
Zama ukufumana omnye umntu owayeka ukutshaya ukuba abe ngumxhasi wakho mayibe ngumntu oyihambileyo naye le ndlela. Funa umntu onokubhenela kuye nanini na - umntu oya kumamele angagwebi. Ungade ufune nokubhalisa kwiqela/ umbutho elixhasa abo bayeke ukutshaya- xa ngaba likhona kwingingqi yakho.
QULUNQA INDLELA OZA KUPHUMELELA NGAYO
Uza kudinga izinto eziza kuthatha indawo yokutshaya. Ungafumana ukwaniliseka komlomo ngamashwamshwam aneekhalori ezisezantsi, itshuwingi gam, okanye imicinga yokuvungula. Ungaxakekisa izandla zakho ngeepensile, amaso okugqithisa ixesha lokukhathazeka okanye ibhola yesikwashi.
Ungenza izigqibo zokuba ingaba uza kusebenzisa iipetshi zolusu, itshuwingi gam okanye isitshutshuzi somlomo esinenikhothini. La mancedo angasebenza kakhulu ekukuncediseni ukunciphisa iimpawu zokurhoxa emva kokuba uyekile ukutshaya. Thetha nogqirha wakho okanye usokhemesti yakho, ngokukhawuleza. Kanti ke usenokuphuma ungasebenzisanga mancedo.
YENZA IZIGQIBO NGEZINTO OZA KUZIVUZA NGAZO
Kufuneka uzivuze ngezinto ezithile, kuba kaloku wenza inguqu enkulu ebomini bakho. Cwangcisa izinto ezincinci oza kuzivuza ngazo nonokuzinika zona kule ndima uyihambayo.
Akukho mfuneko yokuba zibize imali eninzi izinto okhetha ukuzivuza ngazo
Ungazihlawula ngokusebenzisa le mali ubuza kuthenga ngayo imidiza. Imizekelo yoku ziincwadi, iintyatyambo, izithambiso ezipholisa iintlungu zomqolo nokuzinika ixesha elaneleyo lokwenza izinto ezikonwabisayo. Beka imali oyisindise ecubeni enkonkxeni ze uyibuke isanda ngokwanda. Thengela iqabane lakho nabantwana izipho ukubabulela ngokukunceda.
IINDLELA ZOKUPHUMA
Elona thuba lakho lokuphumelela kukohlukana mpela nemidiza kunokwehlisa kancinci inani olithathayo ngemini. Xa unokuzama ukwehlisa inani lemidiza, umdiza ngamnye uba ngobalulekileyo kuwe, nto leyo eyenza kube nzima kakhulu ukuncama imidiza yokugqibela embalwa.
Kodwa ke, abantu abafani mhlawumbi ungakhetha ukuhla kancinci kancinci kwinani olithatha ngemini, phambi kokuba uphume mpela.
Qala ngokwehlisa inani lokumpakuza umdiza ngamnye. Qala ngokuzoba isangqa kumdiza wakho esizikithini sawo. Tshaya uphele kweli nqanaba lisesizikithini ukhe ume. Sijikelezise ngokusehlisa isangqa ukuze uye utshaya intwana yomdiza kancinci kancinci.
Eyona ndlela ingcono yokuyeka ukutshaya kukuvela uyeke nje qha- ungabi usithi ukuba okanye uthi kodwa"
Cima iphayilothi yakho ezitshintsha ngokwayo
Beka ibhanti yelastiki uyijikelezise ipakethi yakho yomdiza ukuze unyanzeleke ukuba uyisuse phambi kokuvula isiciko sepakethi. Ngokuqinisekileyo oku kuya kwenza ukuba uziyekele ukufikelela emdizeni kuba kofuneka wenze isigqibo sokutshaya esisezingqondweni.
Ngoko ke ukususela namhlanje, tshaya kuphela loo midiza oyifuna nyhani.
yithi nje 'hayi'
Tshaya imidiza eyeyakho kuphela wale yonke oyiphiwayo ukususela ngoku.
UKUYEKA
UBUSUKU OBUNGAPHAMBI KOKUYEKA
INKUNKUMA
Icuba okanye impilo
Zikhethele
Inombolo yokuyeka 720 3145
UBUSUKU OBUNGAPHAMBI KOKUYEKA
Lahla yonke imidiza yakho, ungashiyi nomnye.
Qinisekisa ukuba awunamidiza ishiyekileyo, nditsho nezitompi.
Lahla yonke imatshisi neelayitha nditsho nezitya zokukhongozela uthuthu.
Xa into ungayiboni ude uyilibale."
Endaweni yemidiza sebenzisa ngeegam ezingenaswekile, izitro zokufunxa isiselo, imicinga yokuvungula okanye amaso okuyekisa ukukhathazeka oku ukwenzela ukugcina izandla zakho nomlomo wakho zixakekile.
Jonga icala elihle. Ukuyeka ukutshaya ngumngeni. Ungakwenza!
Ukuba usebenzisa izinto zokunceda ezifana negam yenikhothini, iipetshi okanye isitshutshuzi, qinisekisa ukuba uyakwazi ukuzisebenzisa. Fundisisa kakuhle imigaqo nemiyalelo engaphakathi.
Tshaya umdiza wakho wokugqibela uthi ndlela-ntle kutshaba lwakho oludala.
IMINI ENKULU
Namhlanje lusuku olubalulekileyo kuwe- yimini YOKUPHUMA. Yimini yokuzenzela okuhle. Ngcambaza kancinci ungazixheshi ngamandla.
THATHA USUKU NGALUNYE
Ukuyeka ukutshaya umphelo kubonakala njengenyathelo elikhulu. Ngako oko thatha inyathelo libe linye ngexesha. Musa ngokucinga ngokungaze utshaye kwakhona. Cinga ukuphuma njengenyathelo elinye ngexesha. Zixelele ukuba:
ze ke ungakhe. Yenza imini yakho yokuqala ukuba ibe ngumhla omkhulu. Mhlawumbi vuka emva kwexesha nokwana. Sela ijusi yeziqhamo njengesidlo sakho sakusasa. I-asidi ekuyo iya kunceda ekukhupheni inikhothini. Lungisa into oza kuzivuza ngayo ukuphela kwemini ukuzibulela kuba ungatshayanga. Yiba nebhongo ze uncome impumelelo yakho ekupheleni kwemini nganye.
Injongo yakho kukugqiba imini. Zamana nayo ibe nye into kwezikuxheshayo uyoyise.
UNGAHENDEKI
Khulisa ubume meko ekungqongileyo enomoya opholileyo nobungenamsi.
Hambela kude kubantu abatshayayo. Chitha ixesha elininzi nabantu abangatshayiyo.
Hambela kude neendawo obuqhele ukutshaya kuzo kwaye ungahlali kwiindawo ezihlala abantu abatshayayo.
Kwiveki yokuqala okanye eyesibini, zama ukungaseli tywala, kofu nezinye iziselo ozayamanisa nokutshaya.
UKUMELANA NOKUNQANQATHEKELA UKUTSHAYA
Xa kufika ukunqanqatheka, naku oma ukwenze:
Zikhumbuze ngezizathu ezibangela ukuba uyeke ukutshaya (jonga iphepha 4)
Zixelele ukuba: " Ndikhetha ukungatshayi."
Zifundise "ooD aba-5 oma ubenze" abadweliswe apha ngezantsi.
Sebenzisa igam yenikhothini, iipetshi okanye isitshutshuzi xa ugqibe ekusebenziseni enye yazo.
Yinto elula le, kodwa yindlela enempumelelo yokuthintela ukutshaya. Enyanisweni ufanele ukusela iiglasi zamanzi ezisi-8 ukuya kwezili-10 ngemini. Amanzi aya kukunceda ekukhupheni inikhothini emzimbeni wakho. Ungaseli amanzi amaninzi kakhulu xa ngabe usebenzisa iipetshi zenikhothini, igam okanye isitshutshuzi.
Xa singaguquki asikhuli. Ukuba asikhuli asiphili ngokwenene...[ukukhula] kunokuthetha ukuncama iindlela esiziqhelileyo.
Zigcine uzolile upholile ngokuphefumla nzulu. Yenza kanje:
Tsala umphefumlo onzulu ngeempumlo zakho
Wubambe umphefumlo wakho ubale de kube ka-4
Phefumlela ngaphandle kancinci ngomlomo wakho
Phindaphinda la manyathelo amaxesha ama-4 okanye ama-5 de uzive unokuzola
Ukuzigcina uxakekile kunokukunceda ukugcina ingqondo yakho kude nemidiza.
Umzekelo, emva kokudla musa ukulibazisa ngokuhlala etafileni- hlamba izitya, coca amazinyo akho, phuma uhambahambe phandle, hlamba imoto okanye uhlambe inja.
Bhala uludwe lwemisebenzi ekhawulezayo nelula ze wenze omnye wayo xa ukunqanqatheka kukuxheshile. Ungazama nokwenza icross word puzzle. Mamela umculo. Hlafuna umnqathe (ikherothi). Ngena ebhafini eza kunika ukuphumla.
KOYISE UKUTSHAYA
Ukuxhesheka kukufuna ukutshaya kuthatha nje imizuzu embalwa kuphinde kunyamalale. Xa ungaxheshekanga kakhulu ungalinda de kuphele. Bala uye kufika ku-100, okanye yenza isicengcelezo esifutshane okanye umthandazo omfutshane. Kungoyiswa ukunqanqatheka.
Zixelele ukuba uyaphuma kulo mkhuba
Zinike imiyalelo: "Ungalinge uyenze!", "Yima", "Kunganzima oku, kodwa ndinako ukukwenza."
Yenza ukuba umfanekiso onawo engqondweni ukusebenzele- ungasebenzi ukuphikisana nawe;
xa uqalisa ukucinga indlela ekungamnandi ngayo ukutshaya, ungase ube nomfanekiso ngqondweni wemiphunga emnyama kukungcoliswa yitha. Okanye cinga indlela abanokudana ngayo abantu xa unokubuyela ekutshayeni.
Zikhumbuze ngezinto ezenza uyityhafele imidiza okanye ezenza ukuvuyele ukuyeka. Zixelele ukuba: "Ndikhetha ukungatshayi"
Xa usiva umzimba wakho uphantsi, zikhuthaze ngokuzenzela umfanekiso ngqondweni ngawe uphile ungumqemane, uphefumla lula kwaye ubonwabele ubomi. Ngubani ofuna into erhuqekayo?
UKUGQITHA EKUTSHAYENI
Mhlawumbi ungayifumana inzima kakhulu iveki yokuqala emva kokuyeka.
Emva koko, noko iingxaki ziya ziba lula noko.
Abanye abantu ababi nazingxaki zazintlungu ezizezinye, kodwa uninzi lwabantu lunganeempawu ezithile ezimbalwa. Ezi mpawu zidla ngokunyamalala emva kweeveki ezimbini, kodwa ezinye ezifana nokunqanqatheka nokulamba, zingathatha ixesha elide.
Kudla ngokuthatha iinyanga ezintathu phambi kokuba uzive kamnandi nobomi bakho obutsha njengomntu ongatshayiyo.
Akukho bantu babini bakhe bafane- ungowedwa. Amacebiso amaninzi okumelana nokuyeka ukutshaya aya kukusebenzela- ngeli xa amanye engayi kukunceda. Kukuwe ke ukuba ukhethe ezo zikusebenzelayo.
Ndingase ndibe ngongatshayiyo ohlal'ahlale anqanqathekele ukutshaya kunokuba ngumtshayi osoloko enomnqweno wokuyeka.
UKUMELANA NOKURHOXA
Unokuqaphela iinguqulelo zasemzimbeni nezasenyameni emva kokuyeka ukutshaya. Ezi ziya kuthatha iintsukwana ezimbalwa emva kokuyeka kwaye zizeziqhelekileyo.
UPHAWU ISIZATHU SOPHAWU UMSEBENZI WOKWENZA
UBE NOKUMELANA
Ukunqanqatheka Umzimba wakho uqhele Ukufuna ngamandla ukutshaya ku-
nikhothini phambi kokuba kuphele. Zixakekise ngokwenza nokuba yintoni de olu vakalelo luphele- sela amanzi, yenza intshukumo yokuphefumla.
qwana zexesha uphumle. Qiniseka ukuba udla ngokufanelekileyo.
Ukukhohlela Imiphunga yakho ikhupha Rhabula amanzi ashushu.
Ukuxhalaba, Amaqondo egazi asezantsi, Hambahamba, hlamba ebhafini ukucaphuka enikhothini ngamanzi ashushu, uzame iindlela zokuphumla. Xelela omnye umntu ngendlela ova ngayo.
Uxinzelelo Mhlawumbi nalo lwenziwa Uqeqesho lomzimba kancinane nje kukunqongophala ukuhamba ngamandla imizuzu kwenikhothini emihlanu okanye elishumi kunganceda ekuguquleni uvakalelo lwakho. Zingasonjululwa iingxaki zakho. Zihlasele nganye nganye-
okanye kancinci kancinci.
Ukulamba Inguqulo yokutya emzimbeni Yidla iipopkhoni, iikherothi, iipruni ibuyela esiqhelweni namashwamshwam aneekalori ezincinci. Zama ukutya izidlo ezincinci ezithandathu ngemini.
Sela amanzi amaninzi.
Ukungalali Zifake ebhafini enamanzi ashushu kakuhle usele iglasi yobisi olushushu phambi kokuba ulale. Ukuba awukwazi kulala vuka ufunde-mamela irediyo.
Ukushukumisa umzimba phambi kokulala kusenokukunceda.
Ezinye iimpawu ezixhaphakileyo:
Amanye amacebo Umlomo owomileyo, ukungasebenzi kakuhle kwesisu, ukudinwa, ukumana
Gcina ungcamlo olupholileyo emlonyeni ufun'ukulila, izilonda emlonyeni.
wakho ngokucoca amazinyo akho rhoqo nangokusebenzisa isixubhi somlomo okanye isitshutshuzi sokupholisa umlomo
Yenza intshukumo yokolula umzimba
Phumla kakhulu
Zinike ixesha lokwenza izinto ezibaluleke nyhani kuwe
Ukoyisa unxinzelelo
Nanga amacebo alula okukunceda ukuba uzive uzolile. Okokuqala, phungula ingxolo ekufutshane nawe. Hlala kamnandi, vala amehlo ze uphefumle ngokuzolileyo. Ingqondo yakho yizikise ekuphefumleni ze ubize igama elithi "inzolo" okanye "zola" njengoko uphefumlela ngaphandle. Emva kwemizuzu emi-5 okanye eli-10 uya kuziva uhlaziyekile.
Ukumelana nobunzima bomzimba
Isiqhelo sesokuba abantu abatshayayo banda nge 2kg (ubunzima bomzimba) emva kokuyeka ukutshaya. Ngamanye amaxesha oku kwenziwa kukuba umzimba wakho usebenzisa amandla amancinci kunangaphambili. Amaxesha amaninzi kungoba abantu abasanda kuyeka bayatya endaweni yokutshaya.
Akukho mfuneko yokuba wande ngobunzima bomzimba
Cwangcisa izidlo zakho. Yitya izidlo ezincinci ezi-3 ukuya kwezi-6 endaweni yesidlo esinye esikhulu
Lumkela ukudla okunamafutha
Yiya kakhulu iziqhamo nemifuno
Soloko ushukumisa umzimba- yenza iintshukumo ngakumbi (umzkl.ukuhamba ngokukhawuleza ujikeleze indawo ohlala kuyo)
Ungaxhalabi xa bunokwanda ubunzima bomzimba wakho. Emva kwexesha ubunzima bomzimba wakho buya kuzinza ze wehlise iikhograms ezingaphaya
Ukutshaya asiyondlela yokulawula ubunzima bomzimba: Kukho iindlela ezifanelekileyo zokwenza oko. Inzuzo efumaneka ekuyekeni ukutshaya ingaphaya lee kweyomngcipheko wokongeza iikhilogrem ezimbalwa kubunzima bomzimba wakho. Xa ufuna ezinye iinkcukacha ngokutya ngendlela enempilo fowunela umnxeba woncedo w woMbutho weNtliziyo waMazantsi e-Afrika (Heart Foundation of Southern Africa) ongu-0800 223 222.
Ukuba uyatshaya...
Kukho into engahambanga kakuhle! Utshaye umdiza. Unesazela kwaye usengozini yokuphindela ekutshayeni. Akukho mfuneko yokuba wenze oko!
Umahluko phakathi kokuba nokwenzeka nokungabi nakwenzeka uxhomekeke ekuzimiseleni komntu.
Funda ngamava. Yintoni ekususileyo ukuba utshaye?Ibikukubona okanye ukuva ivumba lomdiza? Ubusiva unxinzelelo? Yintoni ongowuyenzile ukunqanda ukuba ungatshayi? Uza kumelana njani novakalelo oluxheshileyo olufuna utshaye kwixa elizayo?
Ngoku ke phindela kwizizathu zakho zokuba uyeke ukutshaya ze uzixelele ukuba: "Andizukuyeka lo mzamo umke namanzi. Ndisengongatshayiyo!" Ngoku ke qalisa kulaa ndawo ubuyeke kuyo.
UKUHLALA UKHULULEKILE
Usuku ngaluNye ngeXesha...
Namhlanje unomceli mngeni owaneleyo; kutheni ungalihlaseli nje lona ingomso? Sebenzisa izixhobo zakho ezinje nge "Survival Kit" yakho, umntu okuxhasayo, ukuphefumla nzulu, nokuqeqesha umzimba ngentshukumo.
Qina, womelele! Eyona ndima inzima iza kugqitha ingaphelanga iveki, kodwa kusenokwenzeka ithathe iinyanga ezi-3 ukuze uzive kamnandi njengomntu ongatshayiyo.
Ukususela kwiveki yesi-2 ukuya kweyesi-6...
Emva kokugqutha kweyona ndima inzima yomzimba eyenziwa kukurhoxa, kusengafuneka ujongane nedabi lengqondo. Ngoko ke qiniseka ukuba uyazivuza ngokuhambela kude nomdiza. Xa kufika kwakhona ukunqanqatheka, thetha nesiqu sakho, ungakuvumeli. Zikhumbuze ukuba: "Ndikhetha ukungatshayi." Yithi: "HAYI! Namhlanje, ngomso nakuyo yonke imihla emva koko.
HAYI HAYI
Iingozi ke ngoku zezi:
Ukucinga ukuba umdiza omnye awunakuba nabungozi- uya kuba nabo. Bambalwa kakhulu abantu abanokutshaya nje ngelo xesha. Ungumntu otshayayo okanye ungongatshayiyo, qwaba ke.
Umbhiyozo. Ukuba phakathi kwabatshayi nobukho botywala yingozi edibeneyo- ngoko ke luka. Ungakhe uzinike imvume yokutshaya; zinike imvume yokuba ngosempilweni entle.
ZE EMVA KOKO
Uqhube kakuhle! Uyekile ukutshaya. Kodwa ke ukuyeka yenye into, UKUHLALA UNGENAMSI WACUBA KUWE, yenye into eyahlukileyo tu.
Ngeli xesha uya kube selufumanise ukuba abantu sebeyekile ukuthetha nokuthetha ngempumelelo yakho nangendlela oqhuba kakuhle ngayo. Ngokunokwabo, konke kugqithile. Kodwa wena wazi ngcono. UNGALINGE UVUMELE UKUBA LIHLE IZINGA LOKUZIMISELA KWAKHO. Ukuhlala ukhululekile emidizeni ikwasisiqhelo. Okukhona uhlala ixesha elide ungatshayi, kukhona loo nto iya kukhangeleka njengedaliweyo.
UKUYEKA UKUTSHAYA YENYE YEZONA ZINTO ZINGCONO KOWAKHE WAZENZA EBOMINI BAKHO. UYOYISILE INIKHOTHINI WATSHINTSHA UMKHUBA WEMINYAKA EMININZI. VUYA KE NGOKO!
Kuya kuthatha ixesha elingakanani phambi kokuba kuphele ukurhalela ukutya?"
Kunzima ukuqinisekisa ukuba nini kanye. Kwabanye abantu kuthatha nje iintsuku ezimbalwa. Kwabanye ukurhalela ukutshaya kuthatha ixesha elidana nangona kuya kuba lula ngokuba lula.
Eyona ndlela ingcono yokuphelisa ukurhala kukuba ulambe ufe. Ukba ukuvala ngokutshaya- kuya kukhula.
Kutheni le nto kunzima kangaka ukushiya umdiza?"
Oko nje ulindele ukonwabela isigarethi, okanye ulindele ukuba sikunike ukonwaba-umnqweno wakho wokutshaya awunakuze uphele. Uya kukhululeka kwiisigarethi kuphela xa ukutshaya kungenandima ebomoni bakho.
Ngokuqinisekileyo umdiza omnye awunakuba bungozi emva kokuba ndiyekile ukutshaya?"
Umdiza nje omnye ungakhokhelela "komnye kuphela" kwaye phambi kokuba uqabuke, uya kube ubuyela umva kulaa ndawo wawuqale kuyo.
Andinakutshaya ube mnye nje kuphela ukwenzela ukuzivavanya, okanye ukuzikhumbuza ukuba kwakunjani ukutshaya?"
Ezi zizizathu zokutshaya. Ukuba ulibele ukuba umdiza uvakala njani- vuya. Akukho mfuneko yakuba uzivavanye ngokulinga omnye umdiza kwakhona. Sele uphumelele olona vavanyo lubalulekielyo. Uyekile ukutshaya.
Kungathini ukuba ndiyaqalisa kwakhona?"
Ungancami, le nto ayithethi kuthi woyisakele. Asinguye wonke umntu ophumelelayo kwilinge lokuqala. Uninzi lwabantu bazama amaxesha amaninzi phambi kokuba bayeke mpela. Ngalo lonke ixesha uzama, ungafunda into eza kukunceda kwixa elizayo. Ngoko ke, nangona ucinga ukuba woyisakele, usenokuphumelela.
Zilungiselele, khetha usuku lokuyeka kwakhona, qhubekela phambili, UQALE IQALO ELITSHA! Kodwa ke kungcono UKUPHUMA KUBE KANYE UHLALE UPHUMILE.
Zinoncedo olungakanani igam yenikhothini, iipetshi nesitshutshuzi?"
Ezi, zivunyiwe ukuba zisebenza ngempumelelo. Amathuba akho empumelelo aya kuphindaphindwa ukuba uzisebenzisa nezinye iingcebiso ezikule ncwadana,
Ndakwazi njani xa sendikhululekile?"
Xa ungasacingi nokucinga ngemidiza. Xa ungasabali zintsuku. Xa sel'uyekile nokudlisela ngokuyeka, kodwa uvuyela ukuba ukwenzile oko. Xa ukuba ngumntu ongatshayiyo kubonakala njengento edaliweyo neqhelekileyo.
Phuma kulo mkhuba
Ze uQale isiQalo esiTsha-
Nceda uqhakamshelane nogqirha wakho ukufumana amanye amacebo neenkcukacha.
Inkangeleko yangaphandle yomphunga oqhelekileyo womntu ongatshayiyo ominyaka yobudala ingama-45
ukuya kuma-55. Amachaphaza amancinci amnyama ziindumba zekhabhoni ezenziwa kukuphefumla umoya ongcolileyo wasesixekweni (idolophu).
Umphunga orhabaxa onomhlaza wahlukile ngenkangeleko kulowo uqhelekileyo, ungena nto.
Le nto ikhulileyo imhlophe kwisiphelo esiphezulu ngumhlaza.
Ukonakala okubonakala kumnyama kumphezulu
Asinguwe okanye abantu abakuthandayo ekufanele ukuba bajongane nomlo ololu hlobo. Kuyacaca ukuba ukuyeka ukutshaya akukho nzima njengokungayeki.
<fn>xho_Article_National Language Services_Yintoni iHuman Immunodeficiency Virus.txt</fn>
I-HIV intsholongwane ebanga i-AIDS. I-HIV ifumaneka egazini nakwezinye izinto ezimanzi emzimbeni (ngakumbi amadlozi, ubumanzi belungu langasese lebhinqa, nobisi lwamabele) lwabantu abosulelwe yintsholongwane.
I-AIDS yimeko eyenzeka xa ukosuleleka yi-HIV sele kwenzeke kakhulu. Yenzeka xa amandla okulwa izifo ephelile ngenxa yokosuleleka yi-HIV, into eyenza umzimba ungakwazi ukulwa okunye ukosuleleka nezifo. I-AIDS ayikokugula okunye, kodwa ligama elinikwa ukugula okuninzi abanokuba nako abantu (ezifana neTB nenyumoniya).
Ingaba umntu uyifumana kanjani na iHIV?
Ukosulelwa yiHIV kusasazeka egazini nakwezinye izinto ezimanzi (ngakumbi amadlozi, ubumanzi belungu langasese lebhinqa nobisi lwamabele) lwabantu abasulelekileyo. Awungeze umbone umntu one-HIV nje ngokumjonga. Inokosulela abanye:
ngokuhlangana ngesondo (ngakumbi ukulalana esifazaneni okanye empundu ungazikhuselanga) Ungosuleleka ngokulalana emlonyeni, kodwa noko awukho semngciphekweni kakhulu:
ngegazi nangobunye ubumanzi bomzimba:
ukusebenzisa iinaliti ezinye, IV iziyobisi, kunye neparaphernalia;
ukufakwa igazi elosulelekileyo okanye iimveliso zegazi kunye/okanye ukufakelwa ilungu lomzimba elosulelekileyo;
ukusebenzisa izixhobo zokuhlaba ufele (iinaliti, izarinji, ireyisara, iinaliti zokuhombisa ukuzimba, okanye izixhobo zokwaluka);
ukwenzakala ngenxa yeenaliti ezimdaka okanye ezinye izinto ezibukhali;
ukuchatshazelwa ligazi elosulelekileyo okanye ubumanzi bomzimba kwiindawo ezinomkhunyu(ezifana namehlo);
ngokudluliselwa ngumama elusaneni ngexesha lokumitha, lokuzala, okanye lokuncancisa.
Yokuhlala kunye nje okanye ukudibana;
Yokuphathwa;
Yokutya kunye, yezitya, okanye amacephe okutya
Yokugonwa;
Ukuxhawulana;
Yokulunywa zizinambuzane;
Ukuphulula omnye umntu;
Yeenyembezi, amathe nombilo;
Indlela yokuziphatha ngendlela ethile kubeka abantu emngciphekweni wokosulelwa yiHIV. Izinto ezingundoqo ekosulelweni yiHIV zibandakanya ukuziphatha neemeko ezifana nezi:
Ukulalana ungazikhuselanga;
Ukulala nabantu abangaphezulu kwesinye okanye neqabane elinamaqabane angaphezulu okanye obe elala namaqabane angaphezulu kwesinye okanye osebenzisa okanye obe esebenzisa iziyobisi iv;
Ukuthiwa igazi okanye unyango olunegazi elosulelweyo okanye izinto zegazi;
Ukwenziwa umvambo okanye ukugqojozwa ngezixhobo ezithwele isifo nezinto;
Ukuba nomsebenzi (ofana nokuba ngunompilo) ekubeka esichengeni segazi okanye olunye ulwelo bomzimba.
Ukuba nesifo esosulelwa ngokulalana nako kuyawandisa umngcipheko wokosulela okanye wokufumana iHIV. Umzekelo, ezi zifo ezenza izilonda zenza indawo yokungena yentsholongwane egazini nasemzimbeni.
Sebenzisa iikhondom zamadoda okanye ezabafazi kunye nohlobo lokuthintela olukhethayo;
Linciphise inani labantu olala nabo;
Lumkela ukubolekisana ngeenaliti, iv iziyobisi kunye neparaphernalia;
Musa ukulala nabantu abaziphethe ngendlela esemngciphekweni;
Musa ukusebenzisa izixhobo zokuhlaba umzimba ezingabulawanga izifo;
Abasebenzi bezempilo mabaziqhelise inkqubo emiselweyo yokuzikhusela ngawo onke amaxesha.
Kuwo onke amaqela abantu abadala bekukho abafazi abaninzi kunamadoda abaphila neHIV/AIDS. Oku kungqinelana kwezini kulusizi phakathi kolutsha oluminyaka ingama 15-24 apho bekukho malunga nabafazi abane ngendoda nganye eyosulelweyo.
Kutheni abafazi besengozini nje?
Abafazi basemngciphekweni ngenxa:
Izizathu ngokwakheka komzimba - abafazi bakhiwe ngendlela ebabeka emngciphekweni omkhulu wokosulelwa yiHIV kunamadoda ngenxa yokulala nabesinye isini. Ukungalingani ngokwesini kwandisa ukuba lixhoba lokosulelwa yiiHIV kumadoda nabafazi. Amadoda awakho semngciphekweni kakhulu wokosulelwa njengabafazi kodwa batshatshele ekuyisasazeni kunabafazi. Ukudlwengulwa kuno kwandisa amathuba okuba abafazi namantombazana bosulelwe yiHIV kuba ukudlwengullwa akwenzeki kwimeko apho kusetyenziswa ikhondom. Ubundlobongela bokudlwengulwa kwenza umngcipheko ophezulu wokwenzakala kumalungu esini nokopha (loo nto isandisa umngcipheko wokosuleleka yiHIV). Kanti kwimeko yokudlwengulwa liqela labantu ukuhlangana nabantu abaninzi nako kuyawandisa amathuba omngcipheko wokosuleleka.
Izizathu zoQoqosho - esinye sezizathu ezibalulekileyo ngokwanda kokwasuleleka yiHIV phakthi kwabafazi yindima esezantsi enikwa abafazi kusapho nakubomi boluntu. Ukuxhomekeka kwabafazi emadodeni kwezoqoqosho, okubandakanya umgangatho ophezulu wobuhlwempu babo nokungabi nakufikelela kumathuba nezinto ezithile, kunegalelo ekubeni babe ngamaxhoba okosulelwa yiHIV/AIDS. Isizathu soku kukuba amadoda anokurhoxisa inkxaso yemali ukuba umfazi uyala ukwenza into abayithandayo. Abafazi abangamahlwempu asemngciphekweni kunezinye iindidi zabafazi ngenxa yokungabi namandla kwezoqoqosho.
Izizathu ngokwasekuhlaleni - isini sinyenwe njengeyona nto enegalelo elikhulu kobu buninzi beHIV/AIDS kwaye iyagxekwa ngoku kuphakama kweqondo leHIV/AIDS kummandla osezantsi kweSahara e-Afrika . Amadoda athandana nabantu abaninzi athathwa njengesithethe ekuhlaleni nawo anegalelo ekusasazeni iHIV/AIDS. Abafazi basemngciphekweni wokosulelwa ngamadoda abo kuba abanamandla wokucebisa ukulalana nabo bekhuselekile kwaye basemngciphekweni wokosulelwa ngodlwengulo. Ukudlakazeliswa kwabafazi eMzantsi Afrika kuyenyuka kwaye kuqikelelwa ukuba nanini na kwimizuzwana engama-83 kukho umfazi odlwengulwayo. Nakuba abantu abadlwengulweyo kudala bebesemngciphekweni nemeko yokuba umntu angakhulelwa okanye afumane izifo zokulala ezosulelayo ngoku bakwasemngciphekweni wokosulelwa yiHIV/AIDS. Umahluko kwindlela abakhuliswa abafazi namantombazana kwenza bangakwazi ukulawula imeko yabo yokulala. Loo nto yenze babe ngamaxhoba odlakazeliso ngowesini nokunyanzelwa ngokulala.
Umfazi kanjalo akanakunyanzelwa ukuba akhuphe isisu kuba ene-HIV. Umfazi akadingi ukuvunyelwa yindoda yakhe ukuze akhuphe isisu. Intombazana engaphantsi kweminyaka eli 18 ingasikhupha isisu ngaphandle kokukuvuma okanye ukwazi kwabazali bakhe.Umfazi one-HIV/AIDS kanjalo akanakunyanzelwa ukuba atshitshiswe angazali xa engafuni.
Ii-Anti-retrovirals ezinikwa oomama abakhulelweyo phambi kokuba bazale abaneHIV ziyawunciphisa umngcipheko wokosuleleka kosana (ukosulelwa komntwana ngumama) inkundla yoMgaqo-siseko igwebe ukuba urhulumente wesizwe makenze kubelula ukuba bonke oomama abakhulelweyo bakwazi ukufikelela kumachiza aya kuthintela ukosulelwa komntwana ngumama nge-HIV.
Kucingwa ukuba indima ngokwezini nesimo sentlalo zibeka abafazi emngciphekweni omkhulu wokosulelwa yiHIV/AIDS ngamaqabane abo.
I-HIV/AIDS inegalelo elohlukileyo nelilusizi ebafazini kunasemadodeni ngenxa yokungalingani ngokwesini. Isini sinokuthathwa njengento yasekuhlaleni yesimo sentlalo esahlula abafazi kumadoda kwaye ilawula indlela abafazi namadoda abanxibelelana ngayo. Ezi ndima neemeko ezilindelekileyo ziyafundwa kwaye zinokutshintsha emva kwexesha kwaye zahluke ngokwesimo zentlalo ezahlukileyo. Isini sixhomekeke kwisimo sentlalo kwaye kukho umahluko kwizinto abafazi namadoda abazenzayo okanye abangenakuzenza kwesinye isimo sentlalo xa kuthelekiswa nesinye.
Imithetho yamasiko nezithethe eMzantsi Afrika amaxesha amaninzi zivela kootata kwaye zinocalucalulo ebafazini. Ngenxa yoku, abafazi basemngciphekweni omkhulu wokosulelwa yi-HIV kuba abanamandla oqoqosho nasekuhlaleni njengamadoda ngoko ke kunzima ebafazini ukuzikhusela ekubeni bosulelwe yi-HIV.
Ukudlwengulwa nokudlakazeliswa kwabafazi
Ukudlwengula kusetyenziswa ngamadoda njengesixhobo sokudlakazelisa abafazi;
Enye intsomi enobungozi eMzantsi Afrika, eqhubela phambili udlwengulo, yeyokuba ukulala nentombi engekalalwa kuya kuyiphilisa i-AIDS. Le nto yenza ukuba iHIV/AIDS iye isanda ngokwanda ngamandla kweli candelo labahlali;
Abadlwenguli nabo bafuna amantombazana amancinane ngenkolo yokuba abalali kakhulu noko ngoko ke abangeze bafane babeneHIV/AIDS.
Ukudlakazeliswa emakhaya kubandakanya ukuxhatshazwa ngokwasemzimbeni nokwaphulwa umphefumlo. Amaxhoba amaninzi okudlakazeliswa ekhaya ngabafazi nabantwana;
Abafazi abadlakazeliswayo badla ngokungakwazi ukulawula ubuhlobo babo kwaye abakwazi ukunyanzelisa ukulalana nizikhusele. Le nto ibabeka emngciphekweni omkhulu wokosulelwa yi-HIV. UMthetho wobuNdlobongela baseKhaya (iDomestic Violence Act) ukhusela abafazi ngokubanika indlela elula yokwenza isicelo sokukhuselwa ukuyekisa indoda yakhe ekumxhaphazeni. Ukudlwengulwa emtshatweni kukulala emtshatweni umfazi yena engakuvumeneli ukulala nawe. Umfazi angammangalela umyeni wakhe ngokumdlwengula ngokwalo Mthetho wobuNdlobongela baseKhaya.
Isikhokelo somthetho nomgaqo-nkqubo
IZIXHOBO ZEHLABATHI ZOKUKHUTHAZA AMALUNGELO ABAFAZI ANXULUMENE NENDLELA ISINI SABO ESITYEKELE NGAKHONA
INKomfa yokuPheliswa kwazo zonke iiNdlela zokuCalucalula abafazi
Isingeniso jikele iNombolo ye- 15 (icandelo lethoba, 1990);
INkomfa yeZizwe eziManyeneyo yesiNe yeHlabathi yabaFazi (IsiSeko sokuThatha amaNyathelo sase-Beijing)
IZIXHOBO ZOMMANDLA EZIKHUTHAZA AMALUNGELO ABAFAZI NGOKUSINGISELE KWINDLELA ESIBABHEKISA NGAKUYO ISINI SABO
ITshata yaseAfrika yamaLungelo abaNtu noLuntu.
UMmiselo woPhuhliso lweendawo zokuhlala saseMzantsi Afrika malunga neSini noPhuhliso 1997
UMTHETHO WASEMZANTSI AFRIKA NEMICIMBI UBUNI ESIJONGWA NGAYO
UMthetho woMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika 108 wowe 1996 (UMGAQO-SISEKO);
<fn>xho_Article_National Language Services_Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.txt</fn>
Yintoni iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngoobani amalungu eBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ngummeli ovela kwiphondo ngalinye;
Ngabantu abonyulwe nguMphathiswa , kwaye kujongwe nobungcali babo, kwanabantu belizwe;
Ngabameli basePosini, Oonocanda nabenzi beemephu neBhodi yeelwimi, iPANSALB.
Kutheni kwafuneka iBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ukuqinisekisa ukuba indawo inegama elinye kuphela kwaye eli gama libhalwa ngendlela enye.
Ukuqinisekisa ukuba abantu bayazidibanisa neemeko zembali, ezenkcubeko ezentlalo nezoqoqosho zamagama lawo.
Yintoni imisebenzi yeBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe?
Ukwenza lula kwaye landlale nezikhokelo zokuseka iKomiti ye Phondo yaMagama ezeLizwe kwiphondo ngalinye.
Ukwamkela, ukuphanda nokucebisa ngamagama amatsha ezelizwe acingiweyo nokutshintshwa kwamagama akhoyo angeniswe yiKomiti leyo yePhondo namanye amaqela ukuze uMphathiswa abe nokuwamkela.
nemibutho kazwelonke neyelizwe jikelele;
nemibutho yenkcubeko, eyembali neyeelwimi;
neeKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe;
Ukuqulunqa nokupapasha uludwe lwamagama amkelekileyo ngokwasemthethweni.
Zintoni iiKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe?
Ngamaqumrhu agunyaziswe nguMthetho ukuba abonisane nowonke-wonke, aphande kwaye enze izindululo ezingamagama ezelizwe eziya kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe. Ezi komiti zisebenza kunye neBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Ngoobani amalungu eeKomiti zaMaphondo zaMagama ezeLizwe?
Ngabameli bePhondo kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe;
Ngamanye amalungu onyulwe nguMphathiswa webhunga eliLawulayo, umzekelo iingcali zeelwimi, ezamagama ezelizwe nabezemephu,amalungu karhulumente wengingqi, iNdlu yeeNkokeli zeMveli, ukhenketho njalo najlo.
Yintoni imisebenzi yeKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe?
Kukulungisa amagama acingiweyo ukuze loo magama angeniswe kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Kukubonisana noogunyaziwe bengingqi nabanye abantu abachaphazelekayo.
Kukuqhakamshelana neBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
Kukufundisa uwonke-wonke ngenkqubo yokuthiya iindawo.
Siyenza njani le nto yokwamkelwa amagama?
Inyathelo loku- 1 Chonga igama.
Inyathelo lesi- 2 Bonisana nabantu eliza kubachaphazela.
Inyathelo lesi- 3 Vumelana nabo.
Inyathelo lesi-4 Funa ifomu yokwenza isicelo kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
Inyathelo lesi-5 Fumana lonke ulwazi olufunwa kule fomu, umzekelo; imvelaphi nentsingiselo yegama, nelesibini elikhethiweyo.
Inyathelo lesi- 6 Ngenisa ifomu kwiKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe.
Kwenzeka ntoni kwifomu yokufaka isicelo?
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe iyangqina ukuba uwonke-wonke kuboniswene naye kwaye uyasivuma isindululo.
IKomiti yePhondo yaMagama ezeLizwe iyahlola ukuba igama liyahambelana na neemfuno zeBhunga loMzantsi Afrika laMgama ezeLizwe ukuze ke ilithumele kwiBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe liyalihlola igama ize ilibuyise okanye ilithumele kwiingcali ukuba ziliphande kwakhona.
IBhunga loMzantsi Afrika laMagama ezeLizwe lilidlulisela igama kuMphathiswa ukuba lamkelwe.
Igama elamkelweyo lipapashwa kwiGazethi kaRhulumente.
Imithetho-siseko
Amagama ezelizwe amele ukuphetshwa ngala:
Amagama anyelisayo, angenasidima, athukayo okanye angavakaliyo;
Amagama anocalulo okanye aphantsi ngokubhekiselele kuhlanga, ibala, udidi, isini, ezokuzimanya ngokwepolitiki okanye neminye imibandela yezentlalo;
Amagama angathathwa njengesibhengezo semveliso, senkonzo okanye somzi-mveliso.
Ukuthiya iindawo ngabantu
Amagama abantu abaphilayo makaphetshwe.
Iindawo zezelizwe ezithiywe ngamagama abantu kufuneka zihambelane nezinga labantu abo ( umzekelo, ukuthiya into engacacanga ngegama lomntu obalulekileyo kuzwelonke).
Imvume ebhaliweyo kufuneka ifunyanwe emntwini okanye kusapho lomntu lowo okanye kwiindlalifa , apho kunokwenzeka, phambi kokuba igama lomntu lisetyenziswe.
Umnxeba: 337-8155
<fn>xho_Article_National Language Services_Yintoni isifo sotyatyazo.txt</fn>
Yintoni isifo sotyatyazo
Isifo sotyatyazo sisifo umntu asifumana ngokusela amanzi okanye ngokutya ukutya okuqulethe intsholongwane yesifo sotyatyazo.
Intsholongwane ebanga isifo sotyatyazo ifumaneka kwilindle labantu
Sisasazeka njani isifo sotyatyazo
Ngokusela amanzi kunye nokutya ukutya okungcoliswe yintsholongwane yesifo sotyatyazo
Ubona njani ukuba umntu unesifo sotyatyazo
Ukuba umntu ngesiquphe nje unesisu esihambisayo (ilindle elimanzi eliburayisi)
Ukuba ngaba umntu ulahlekelwa ngamanzi amaninzi emzimbeni okusisiphumo sokugabha kunye nesisu esihambisayo
Kwakhona ukuba ngaba umntu unezimpawu zilandelayo:
uziva ebuthathaka ukhalaza ngenkantsi ezingalweni nasemilenzeni isikhumba siyabanda kwaye sishwabene amehlo atshonileyo kunye nofokotho ebantwaneni amehlo atshonileyo kunye nomlomo owomileyo ebantwini abadala
Ungasithintela njani isifo sotyatyazo
Qinisekisa ukuba amanzi owasebenzisayo ekuseleni kunye nasekuhlambeni iziqhamo kunye nemifuno abilisiwe okanye acociwe
Ukubilisa amanzi: Wapheke amanzi ade aphume amaqam wayeke abile umzuzu omnye ngaphezululu
Ukucoca amanzi: Faka itisipuni e-1 yeblitshi kwiilitha ezingama-25 zamanzi. Wayeke ogqunyiwe amanzi iiyure ezi-2 okanye ngaphezulu phambi kokuba uwasebenzise
Kuhlambe ngamanzi abilisiweyo okanye acociweyo ukutya okungaphekwanga phambi kokuba ukutye.
Yitya ukutya okuphekisisiweyo kwaye okuseshushu xa kuphakwa
Kufudumeze ngocoselelo ukutya okuphekiweyo
Zihlambe ngamanzi abilisiweyo okanye acociweyo iziqulatho zasendlini zamanzi, iimbiza kunye nezitya
Sebenzisa ikomityi ecocekileyo ukukha amanzi kwisiqulatho esikhulu.
Yakha izindlu zangasese zee-VIP okanye ezembelwa imingxunya phantsi kude nemithombo yamanzi (umlambo okanye umthombo)
Ungawusebenzisi njengendlu yangasese umlambo, kodwa sebenzisa izindlu zangasese zee-VIP okanye ezembelwa imingxunya phantsi.
Hlamba izandla zakho ngamanzi abilisiweyo okanye acociweyo emva kokusebenzisa indlu yangasese kunye naphambi kokuba uphathe ukutya.
Ungamnceda kanjani umntu osele enesifo sotyatyazo?
Banike umxube omninzi weswekile netyuwa ukuba basele.
Uwenza njani umxube weswekile netyuwa
Thatha ilitha yamanzi abilisiweyo okanye anyangiweyo, faka iitisipuni ezisi-8. ezilungeleleneyo zeswekile kunye nesiqingatha setisipuni yetyuwa kwaye uzidibanise kunye.
Wunike lo mxube ngokwamathamo amancinane kaninzi kangangoko
OKUBALULEKILEYO
Khumbula, hlala umnika umxube weswekile netyuwa umntu ophethwe sisifo sotyatyazo.
Ukuba ngaba ufuna ulwazi oluthe vetshe, okanye ucinga ukuba unesifo sotyatyazo, okanye ilungu losapho lwakho okanye uluntu umntu omaziyo, tyelela ikliniki yakho, isibhedlela, ugqirha okanye umsebenzi ngezempilo okukufutshane nawe
<fn>xho_Article_National Language Services_Yintoni ulawulo lwetyala.txt</fn>
Funda le miba ilandelayo ukuqinisekisa ukuba wenza isigqibo esisekelwe elwazini
Yintoni ulawulo lwetyala?
Sisimo apho umntu onetyala eya kumlawuli wamatyala, ngokuqhelekileyo iba ligqwetha, eliya kuthi ke lijonge ingeniso yomntu kwinkcitho yeemfuno ezisisiseko, ngokunjalo neemali-mboleko/amatyala, i-inshurensi kunye nezinye iimfanelo zezimali. Umlawuli uya kufaka isicelo enkundleni ukuba isixa esithile somntu onetyala sibekwe ecaleni sibekelwa iimfuno ezisisiseko ize enye yonke yohlulelwe abantu umntu anamatyala kubo.
Yakuba inkundla iwamkele umyalelo, kuyakutsalwa ke kumntu onetyala aze umlawuli ayabele abantu umntu anamatyala kubo.
Ingaba oku kubiza imali?
Ewe, ezi zilandelayo ziindleko ezibandakanyekayo:
Imali yomlawuli yokufaka isicelo somyalelo wolawulo
Imali yomlawuli evela kwizavenge zakho zenyanga ngokukunceda ukuba uhlawule abantu onamatyala kubo (egcinwa izipeesenti ezili-12.5 zemali eqokelelweyo)
Imali yomqeshi (iipesenti ezi-5) yotsalo lwemali ukuze kuhlawulwe amatyala ukuba kukho nawaphi na
Inzala kumatyala eya kubantu umntu anamatyala kubo
Izinto ezibalulekileyo emazithathelwe ingqalelo ezijikeleze Imiyalelo yoLawulo
Ingaba uwufuna ngenene umyalelo wolawulo? Ingaba uyakuba kwindawo engcono yokuba uwahlawule uwagqibe amatyala akho ngexesha elifanelekileyo? Ingaba uke wazijonga ezinye iindlela zokusombulula iingxaki zakho zamatyala?
Kufuneka ukuba ungabinako ukuhlangabezana neemfanelo zakho zezimali.
Kufuneka ukuba ube uzixoxile kuqala iingxaki zakho kunye nabantu onamatyala kubo ukuze wenze amalungiselelo ezinye iindlela zokuhlawula.
Ingaba ubusazi ukuba uLawulo lwetyala lunganeempembelelo ezimbi kwimbali yakho yetyala? Awunakukwazi ukwenza naliphi na ityala. Emva kokuba uwahlawule wawagqiba amatyala akho kuyakufuneka ukuba ulinde eminye iminyaka emi-5 phambi kokuba ukwazi ukwenza naliphina ityala.
Khumbula iindleko (amatyala akho + inzala kumatyala + neendleko zentlawulo yomlawuli).
Iingcebiso ekufuneka uzikhumbule ukuba ngaba ufuna ufaka isicelo somyalelo wolawulo
Fumanisa ukuba umlawuli uyakukubiza malini na ngomsebenzi wakhe kwaye qinisekisa ukuba ufumana ucazululo lweendleko ngokubhalwe phantsi. Umlawuli uya kuyitsala le mali kwizavenge zenyanga phambi kokuba ahlawule abantu onamatyala kubo.
Awunakumhlawula umlawuli nayiphi na imali phambi kokuba umyalelo unikwe.
Qiniseka ukuba uziqonda xa zizonke iindleko zomyalelo wakho wolawulo, izavenge kunye nokuba uya kuba phantsi kolawulo ixesha elingakanani na.
Qinisekisa ukuba umlawuli uyazifumana izavenge zenyanga kuMyalelo wakho weNkundla kwaye ugcine ubungqina bayo yonke intlawulo.
Cela kumlawuli iakhawunti yakho yalo lonke ulwabiwo (uluhlu lwezimali oluhlawulwa kubantu onamatyala kubo) ekufuneka ukuba alulungise okungenani qho kwiinyanga ezi-3. Oku kuyakukunceda ukuba ubone ukuba abantu onamatyala kubo bahlawulwe.
Yiya kubantu bakho onamatyala kubo ukuya kuqinisekisa ukuba bazifumene na iintlawulo ezivela kumlawuli.
Imibuzo/icebo tsalela inombolo yoncedo ye-MFRC e: 0860 100 406 okanye kwi-Ofisi yeMicimbi yabaXumi okanye kwiZiko leeNgcebiso kummandla wakho
QINISEKA UKUBA UYAYAZI KWAYE UYAYIQONDA IMIBA KUNYE NAMALUNGELO AKHO PHAMBI KOKUBA UBEKWE PHANTSI KOLAWULO
<fn>xho_Article_National Language Services_Yintoni umsebenzi wobupolisa ngokwamacandelo.txt</fn>
Yintoni umsebenzi wobupolisa ngokwamacandelo?
Yindlela "YOKUBUYELA KWIZISEKO" apho indawo yakho yomsebenzi wobupolisa yahlulwa khona ngokweendawo ezincinci ezilawuleka lula ezibizwa ngokuba NGAMACANDELO (SECTORS). Umphathi Wecandelo unyulelwa ukuphatha icandelo elithile kwaye usebenzisana nabahlali bayo kunye nabo kwabelwana nabo ngamagunya ekutshabalaliseni ulwaphulo-mthetho oluqheleke kwelo candelo. Bonke abadlali-ndima ngoko ke babandakanyeka ekuchongweni kweemfuno zokhuselo nezokhuseleko lwamacandelo abo nasekuhlangatyezweni koonobangela abasezingcanjini zolwaphulo-mthetho ngokwenza njalo kuqinisekiswe uthintelo oluncomekayo lolwaphulo-mthetho kwicandelo elo lithile.
Umphathi Wecandelo kufuneka:
azise abantu kwaye aseke umba womsebenzi wobupolisa ngokwamacandelo kwicandelo lakhe:
asungule imisebenzi eyilwayo yokuhlangabezana neemfuno zokhuselo nokhuseleko kwicandelo lakhe
UMPHATHI WECANDELO + WENA = NENZA IQONGA LEENGXOXO LOLWAPHULO-MTHETHO LECANDELO LAKHO
Nobabini ninoxanduva lokuchonga iimfuno zokhuselo nokhuseleko nezokuhlangabezana nonoobangela abasezingcanjini zolwaphulo-mthetho ngokwenza njalo kuqinisekiswe uthintelo oluncomekayo lolwaphulo-mthetho kwicandelo elo lakho lithile
Inxaxheba yakho iya kwenza: (YOUR INVOLVEMENT)
ukuncipha koloyiko lolwaphulo-mthetho kwicandelo lakho;
ukufunyaniswa kwezisombululo zemibandela ephathelele kulwaphulo-mthetho lwendawo yakho kwiintlanganiso zeqonga leengxoxo ngolwaphulo-mthetho;
ukunika amapolisa ulwazi oluphilayo ngemibandela yolwaphulo-mthetho lwendawo leyo kwicandelo lakho;
indlela esondele ebantwini ngakumbi nesekwe emakhaya yokufumana izisombululo zolwaphulo-mthetho lwendawo yakho kunye noxanduva ekwabelwanayo ngalo phakathi kwakho nomphathi wecandelo laseMzantsi Afrika lamaPolisa.
XA UFUNA ULWAZI OLUNGAPHEZU KOLUNIKIWEYO NCEDA UQHAGAMSHELANE:
NOMPHATHI WAKHO WALAPHO WECANDELO:
ISIKHULULO SAMAPOLISA: ICANDELO:
UMNXEBA: ISELULA:
UMSEBENZI WOBUPOLISA NGOKWAMACANDELO = INKONZO YEMFEZEKO
Yintoni umsebenzi wobupolisa ngokwamacandelo?
Yindlela "YOKUBUYELA KWIZISEKO" apho indawo yakho yomsebenzi wobupolisa yahlulwa khona ngokweendawo ezincinci ezilawuleka lula ezibizwa ngokuba NGAMACANDELO (SECTORS). Umphathi Wecandelo unyulelwa ukuphatha icandelo elithile kwaye usebenzisana nabahlali bayo kunye nabo kwabelwana nabo ngamagunya ekutshabalaliseni ulwaphulo-mthetho oluqheleke kwelo candelo. Bonke abadlali-ndima ngoko ke babandakanyeka ekuchongweni kweemfuno zokhuselo nezokhuseleko lwamacandelo abo nasekuhlangatyezweni koonobangela abasezingcanjini zolwaphulo-mthetho ngokwenza njalo kuqinisekiswe uthintelo oluncomekayo lolwaphulo-mthetho kwicandelo elo lithile.
Umphathi Wecandelo kufuneka:
azise abantu kwaye aseke umba womsebenzi wobupolisa ngokwamacandelo kwicandelo lakhe:
agcine I-SCF yakhe namacandelo ahluka-hlukileyo esazi ngezimbo nangezoyikiso zolwaphulo-mthetho:
asungule imisebenzi eyilwayo yokuhlangabezana neemfuno zokhuselo nokhuseleko kwicandelo lakhe.
Inxaxheba yakho iya kwenza:
ukuncipha koloyiko lolwaphulo-mthetho kwicandelo lakho;
ukufunyaniswa kwezisombululo zemibandela ephathelele kulwaphulo-mthetho lwendawo yakho kwiintlanganiso zeqonga leengxoxo ngolwaphulo-mthetho;
ukunika amapolisa ulwazi oluphilayo ngemibandela yolwaphulo-mthetho lwendawo leyo kwicandelo lakho;
indlela esondele ebantwini ngakumbi nesekwe emakhaya yokufumana izisombululo zolwaphulo-mthetho lwendawo yakho kunye noxanduva ekwabelwanayo ngalo phakathi kwakho nomphathi wecandelo laseMzantsi Afrika lamaPolisa.
UMPHATHI WECANDELO + WENA = NENZA IQONGA LEENGXOXO
LOLWAPHULO-MTHETHO LECANDELO LAKHO
Nobabini ninoxanduva lokuchonga iimfuno zokhuselo nokhuseleko nezokuhlangabezana nonoobangela abasezingcanjini zolwaphulo-mthetho ngokwenza njalo kuqinisekiswe uthintelo oluncomekayo lolwaphulo-mthetho kwicandelo elo lakho lithile
<fn>xho_Article_National Language Services_iNtshayelelo 2.txt</fn>
iNtshayelelo
U-2006 uphawula isikhumbuzo sesihlanu sokuqala komThetho wokuPhakanyiswa koFikelelo kuLwazi (Promotion of Access to Information Act), 2000 ("i-PAIA" okanye "umThetho"). Kubantu abaninzi abebebandakanyeka ngokusondeleyo ekuphunyezweni komThetho, oku kuvakala kusisimanga. Kwa oku, kananjalo, ngeke kutshiwo ngabanye abantu abaninzi abo ngenxa yokunqongophala yokuqonda kunye neengxaki eziye zakhona ekuqaleni eziziziphumo zophunyezo olulambathayo olwenziwe ngamaqumrhu karhulumente khange balonwabele ngokupheleleyo eli lungelo lofikelelo kulwazi. Ngaphandle kokuba i-PAIA iyenye yezona nkululeko zinesisa zemithetho yolwazi elizweni, iyaqhuba ikhathazwa ziingxaki ezahlukeneyo zokuphumeza. Oku kunokubalelwa kwizizathu ezininzi, kwaye phakathi kwazo zezi zilandelayo:
Ukunqongophala kokuqondwa kwelungelo ngamalungu oluntu kunye nabagcini bolwazi,
Ukunqongophala kwezakhiwo eziyimfuneko zokuphunyeza ngokufanelekileyo komThetho, umzekelo ugcino lweerekhodi olulambathayo kunye nokungaqeshwa kooSekela maGosa oLwazi, kunye
Nokunqongophala kokwaziswa ukuze kwenziwe izigqibo ngabasebenzi bakarhulumente ngenxa yomkhwa wangaphambile wobumfihlo.
IKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika iyathemba ukuba le Ncwadana iyakunceda ukuphelisa iingxaki zokuphumeza ebezithe mbede i-PAIA ukusukela ekusekweni kwayo, ngokuphakamisa ukuqonda phakathi kwamalungu oluntu kunye nabasebenzi bakarhulumente ekufuneka bancede abantu imihla ngemihla.
Le Ncwadana iqulunqwe ngeenjongo ezintathu ezisengqondweni:
Ukwenza lula i-PAIA kunye nokuqulunqa isixhobo esisebenzisekayo esinokusetyenziswa kwaye esifikeleleka kubo bonke,
Ukunyuswa kokuqondwa kobukho bomThetho kumalungu oluntu kunye nabasebenzi bakarhulumente, kunye
Nokunceda ukususa umkhwa wobumfihlo ozinzileyo othintela ukuhamba ngokukhululeka kolwazi.
Ngethemba le Ncwadana iyakubonakalisa imiba ephathelelayo ejikeleze ukwenziwa kwerekhodi kunye nogcino lwerekhodi olufanelekileyo. Ukuba ngaba iirekhodi azigcinwanga ngokufanelekileyo, oku kunokukhokelela ekubeni abaceli bahlawule izixa ezikhulu zemali ngenxa yokufunwa ixesha elide kweerekhodi. Yiloo nto ke, kubalulekile ukuba iirekhodi zigcinwe kakuhle oku kuquka ulawulo lwesiqhelo ngokunjalo nokurhoxiswa kokubhengezwa.
Okokugqibela, kubalulekile ukuba kwenziwe okuninzi ukugxotha nayiphi na ingcinga kunye nesenzo esifuna ukujika ulwazi lube yinto yorhwebo, ekunokufikelela kuyo kuphela abo baphucukileyo ngokwenza ukuba inkqubo ibe yexande kakhulu ukuba umntu nje oqhelekileyo ayiqonde, kunye nokwenza ukuba ukufumana iirekhodi kubize kakhulu. Ufikelelo kulwazi ngundoqo kunye ne-oksijeni yedemokhrasi yethu. Sisixhobo esiluncedo ekwenzeni ukuba abo basemagunyeni bathathe uxanduva. Ngoko ke kubalulekile ukuba bonke abantu bethu ingakumbi loo malungu ahlelelekileyo nangasiwa so oluntu lwethu abe nako ukulonwabela ngokupheleleyo ilungelo.
IGOSA ELIYINTLOKO ELILAWULAYO: iKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika
Imfuno yale Ncwadana ivele emva kokwaziswa kweSikhokelo seCandelo le-10 sokuqala kwi-PAIA, okwenziwa ngomhla woku-1 Matshi 2005. Kwaye kwacaca ukuba ngexa iSikhokelo isesokunceda amalungu oluntu, i-PAIA iyafuneka ukuba yenziwe lula ukwenzela ukuba kube lula ukuyifunda kwaye ifikeleleke kuluntu. Le Ncwadana ikwaguqulelwe kuzo zolishumi elinanye iilwimi ezisemthethweni, kwaye iyafumaneka ngoMbhalo wamaQhuqhuva (Braille), ukuze ifikeleleke ngokulula.
Ukusuka kumkhwa wobumfihlo kunye nokunqongophala kokuthatha uxanduva, ukuya kumkhwa wokungafihli nto kunye nokuthatha uxanduva ngumceli mngeni. Ngoko ke kubaluleke kakhulu ukuba abemi boMzantsi Afrika ngokunjalo namagosa ukuba baziswe nge-PAIA, kunye nokuba lingasebenza njani ukunceda bona ilungelo lofikelelo kulwazi. Ukuthabatha inxaxheba kwiinkqubo zedemokhrasi kunokusebenza kuphela ukuba ngaba luthabatho nxaxheba olusekelwe elwazini. Ngoko ke kubalukile ukuba i-PAIA ifike idlule kumalungelo emveli ezopolitiko abantu, kunye nokuba yongeze umlinganiso omtsha kwiingxoxo mpikiswano zoluntu kwimiba yemihla ngemihla ekufuneka bajongane nayo abemi.
I-PAIA ingundoqo kutshintsho loluntu lwethu. Ikhuthaza idemopkhrasi ekuthatyathwa kuyo inxaxheba apho abemi benza ukuba urhulumente wabo kunye necandelo labucala bathathe uxanduva. INcwadana ilelinye iphulo elivela kwiKomishini lokwazisa umThetho, kunye nokuqinisekisa ukuba abemi bayisebenzisela okunokunceda bona. Ukubaluleka kunye nobukhulu bendima yoMgaqo-siseko weKomishini wokujonga kunye nokwenza ingxelo ngonyaka ekuphunyezweni kwamalungelo entlalo-qoqosho, bufana nemfanelo yawo phantsi kwe-PAIA, ukuqinisekisa ukuba umThetho uphunyezwa ngokusebenzayo. Njengelungu loluntu ungayisebenzisa i-PAIA ukucela ufikelelo kwirekhodi ebonisa uyilo lukarhulumente ngokuphathelene nezindlu, ukhathalelo lwempilo kunye nolungiselelo lwemfundo. INcwadana injongo zayo kukuqinisekisa ukuba uluntu luyayiqonda i-PAIA njengesithuthi esinokusetyenziswa ukufikelela kwamanye amalungelo.
IKomishini iyathemba ukuba le Ncwadana iya kuba sisixhobo esiluncedo kwimfuno yabantu yokonwabela ilungelo labo lofikelelo kulwazi.
uMkomishinala Leon Wessels uMkomishinala eyiyimfanelo yakhe ilungelo lofikelelo kulwazi iKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika
IZIMVO EZINGUNDOQO
iNkundla - ithetha inkundla apho umntu angafaka khona isicelo ukuba kusonjululwe umcimbi. Ezi nkundla zezi: yiNkundla yoMgaqo-siseko esebenza ngokwemigqaliselo yecandelo le-167 (a) loMgaqo-siseko okanye iNkundla ePhakamileyo okanye enye inkundla enesikhundla esifanayo okanye iNkundla kaMantyi mhlawumbi jikelele okanye ngokuphathelene nodidi olubalulweyo lwezigqibo ngokwemigqaliselo yalo mThetho, owonyulwe nguMphathiswa wezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko ngesazsio esikwiPhepha lasebuRhulumenteni kwaye esichotshelwe ngumantyi okanye umantyi owongezelelweyo owonyulwe ngokwemigqaliselo yecandelo lama-91A kuloo mmandla wotshutshiso -
a isigqibo segosa lolwazi okanye sesiphathamandla esibandakanyekayo okanye sentloko yequmrhu labucala esithathiweyo;
b iqumrhu likarhulumente okanye iqumrhu labucala elibandakanyekayo linendawo yalo engundoqo yolawulo okanye ishishini; okanye c umceli okanye umntu wesithathu obandakanyekayo uhlalela iinjongo zokusemthethweni okanye ungumhlali oqhelekileyo.
QAPHELA:
De ibe iBhodi yemiThetho iwisa imithetho yenkqubo ngokunxulumene nemicimbi ye-PAIA ekufuneka isetyenziswe ziiNkundla zooMantyi, iiNkundla zooMantyi ngeke zense isigqibo kwimicimbi enxulumene ne-PAIA. Kuphela ziiNkundla eziPhakamileyo ezinokuva izicelo ze-PAIA. Jonga kwiSigaba sesi-2 seNcwadana ngamanye amaqumrhu apho imicimbi ye-PAIA ingasonjululwa khona.
Imali ehlawulwayo - isixa semali ehlawulwayo yokulungiswa kwesicelo. I-PAIA iyabonelela ngemali yesicelo kunye nemali yofikelelo. Imali yesicelo ihlawulwa ekuqaleni kwenkqubo xa kungeniswa ifom yesicelo. Imali yofikelelo ihlawulelwa ixesha elithathiweyo okanye elichithiweyo kukhangelwa kwaye kulungiswa irekhodi eceliweyo. Umceli wobuqu akanakude ahlawule imali yesicelo. iSihlomelo A siqulethe uluhlu lweemali ezihlawulwayo.
iNtloko - ngokunxulumene nequmrhu labucala, ithetha kwisihlo somntu oqhelekileyo, loo mntu uqhelekileyo, okanye nawuphi na umntu ogunyaziswe kwangethuba nguloo mntu uqhelekileyo; kwisehlo sobuqabane, naliphi na iqabane kubuqabane okanye nawuphi na umntu ogunyaziswe kwangethuba kubuqabane; kwisehlo somntu onamagunya okwenza izigqibo zequmrhu elisemthethweni igosa eliyintloko elilawulayo okanye igosa elilingana nalo lomntu onamagunya okwenza izigqibo zequmrhu elisemthethweni okanye nawuphi na umntu ogunyaziswe lelo gosa; okanye nawuphi na umntu osebenza njengomntu ogunyaziswe kwangethuba onjalo ngumntu osebenzayo onjalo.
Intloko yequmrhu labucala yimfanelo yalo eyokwamkela umceli kufikelelo kunye nempendulo ngaphaya koko.
IGosa loLwazi - Eli ligosa apho isicelo sofikelelo kwirekhodi / kulwazi kufuneka singeniswe kulo kumaqumrhu karhulumente. Kumgangatho karhulumente wesizwe, igosa lolwazi lesebe elithile nguMlawuli-Jikelele, kumgangatho karhulumente wephondo, uMlawuli-Jikelele kwi-Ofisi yeNkulumbuso ligosa lolwazi lephondo lonke. Kumgangatho woorhulumente basekhaya, uMphathi kaMasipala othile ligosa lolwazi. Kwisehlo salo naliphi na elinye iqumrhu likarhulumente, igosa lolwazi ligosa eliyintloko elilawulayo, okanye igosa elilingana nalo lelo qumrhu likarhulumente.
Isibheno sangaphakathi - isibheno sangaphakathi sibhekiselele kwinkqubo apho umceli angonelisekanga ngesigqibo segosa lolwazi okanye kwisehlo apho isicelo sakhe siye sangahoywa kwaye kwangabikho mpendulo inikwayo kwiintsuku ezingama-30 / kwixesha elongeziweyo leentsuku ezingama-30. Isibheno sangaphakathi kufuneka sifakwe kwisiphathamandla esibandakanyekayo apho inkqubo enjalo isebenzayo. Funda le nkcazo kunye nesiphathmandla esibandakanyekayo.'
Ulwazi loBuqu - luthetha ulwazi malunga nomntu owaziwayo kuqukwa kodwa kunganyinelwanga kulwazi olunxulumene nohlanga, ubuni, isini, ukukhulelwa, isimo somtshato, isizwe, uhlanga okanye imvelaphi, umbala, ukhetho ngokwesini, iminyaka, impilo yomzimba okanye yengqondo, ukuba sempilweni, ukukhubazeka, inkolo, isazela, inkolelo, inkcubeko, ulwimi kunye nokuzalwa komntu, ulwazi olunxulumene nokufunda okanye ezonyango, imbali yolwaphulo-mthetho kunye neyokusebenza yomntu okanye ulwazi olunxulumene neetransekshini zemali umntu ake wabandakanyeka kuzo.
Umceli wobuqu - uthetha umceli ofuna irekhodi equlethe ulwazi lobuqu ngaye.
Iqumrhu likarhulumente - naliphi na isebe likarhulumente okanye ulawulo kwicandelo lesizwe okanye lephondo likarhulumente okanye nawuphi na umasipala kwicandelo lengingqi likarhulumente okanye nawuphi na umsebenzi okanye iziko xa lisebenzisa amagunya okanye lisenza imisebenzi likwenza oko ngokwemigqaliselo yoMgaqo-siseko okanye umgaqo-siseko wephondo okanye lisebenzisa amagunya karhulumente okanye lisenza umsebenzi karhulumente ngokwemigqaliselo yawo nawuphi na umthetho.
Iqumrhu olabucala - lithetha umntu oqhelekileyo oqhuba okanye oqhube naluphi na urhwebo, ishishini okanye umsebenzi; ubuqabane obuqhuba okanye obuqhube naluphi na urhwebo, ishishini okanye umsebenzi; okanye nawuphi na umntu owayenegunya lokwenza izigqibo zequmrhu elisemthethweni okanye okhona ngoku kodwa okhuphela ngaphandle iqumrhu likarhulumente.
iRekhodi - ngokunxulumene nequmrhu likarhulumente okanye elabucala irekhodi ithetha naluphi na ulwazi olushicilelweyo nokuba lolwaluphina uhlobo okanye imo olusezandleni okanye olu phantsi kolawulo lwelo qumrhu likarhulumente okanye labucala, nokuba lwenziwe okanye alwenziwanga lelo qumrhu likarhulumente, okanye labucala.
Isiphathamandla esibaNdakanyekayo - Lo ngumntu osifaka kuye isibheno sangaphakathi. Kumgangatho karhulumente wesizwe, isiphathamandla esibandakanyekayo sesebe elithile nguMphathiswa welo sebe; kumgangatho wephondo liLungu leBhunga eliLawulayo (Member of the Executive Council) - i-MEC yesebe elithile sisiphathamandla esibandakanyekayo, kwaye kumgangatho woorhulumente basekhaya, uSodolophu okanye uSomlomo osisiphathamandla. Isahluko se-9 Amaziko, imibutho exhaswa ngurhulumnete kunye namaqumrhu abucala awanazo iziphathamandla ezibandakanyekayo kwaye ngako oko ukuba ngaba umceli uziva ehlutshiwe sisigqibo segosa lolwazi, kufuneka azise isicelo esichasene nesigqibo esinjalo ngqo enkundleni.
UMceli - nawuphi na umntu owenza isicelo sofikeleo kwirekhodi.
Umntu wesiThathu - ngumntu okanye iqumrhu elinomdla kwirekhodi eceliweyo. Ngokunxulumene nofikelelo kwirekhodi yequmrhu likarhulumente kuthetha nawuphi na umntu (kuqukwa kodwa kungamiselwanga mda, kurhulumente welizwe langaphandle, umbutho wamazwe ngamazwe okanye iziko laloo rhulumente okanye umbutho) ngaphandle komceli obandakanyekayo kunye nequmrhu likarhulumente. Ngokunxulumene nofikelelo kwirekhodi yequmrhu labucala, umntu wesithathu uthetha nawuphi umntu (kuqukwa kodwa kungamiswanga mda kwiqumrhu labucala) ngaphandle komceli.
Iintsuku zokusebenza - Iintsuku zokusebenza zithetha naziphi na iintsuku ngaphandle koMgqibelo neCawe okanye iiholide zikawonke-wonke, njengoko zichaziwe kwicandelo loku-1 loMthetho weeHolide zikaWonke-Wonke, 1994 (umThetho oyiNombolo yama-36 1994).
Kule Ncwadana, ungqinisiso kwisini esinye luyakuquka esinye isini.
ISIGABA SOKU-1
Ufikelelo kulwazi
Imvelaphji yofikelelo kulwazi iRiphabliki yoMzantsi Afrika lilizwe elinolawulo olugqwesileyo lwedemokhasi efunyanwa kwiinqobo ezisemgangathweni zesidima soluntu, ukuphunyezwa kokulingana kunye nokuqhutyelwa phambile kwamalungelo oluntu kunye neenkululeko.1 Le ndlela karhulumente wedemokhrasi kufuneka ingafihli, iphendule kwaye ithathe uxanduva. Ukungafihli ngowona mba ungundoqo kwisizwe sedemokhrasi kwaye kuvumela ukuba abantu bafikelele kulwazi lokuba urhulumente ubenzela ntoni kumacandelo onke okanye yintoni angabenzeli yona, njengoko imeko inokuba njalo.
Ilungelo lofikelelo kulwazi lizinziswe phantsi kwecandelo lama-32 loMgaqo-siseko. ICandelo lama-32 libonelela ngokuba wonke umntu unelungelo lofikelelo kulo nakoluphi na ulwazi olugcinwe ngurhulumente; okanye olugcinwe nguye nawuphi na omnye umntu oluya kusetyenziselwa ukhuselo okanye ukusetyenziswa kwalo naliphi na ilungelo.
Eli lungelo liyasebenza ukwenzela ukuba livumele abantu ukuba bonwabele amanye amalungelo, umzekelo amalungelo entlalo-qoqosho. Amalungelo entlalo-qoqosho aquka izindlu, ukutya kunye nempilo, ipropati, okusingqongileyo okucocekileyo njl. njl. Eli lungelo lofikelelo kulwazi aluvumeli nje kuphela ukuba abantu bonwabele amalungelo abo entlalo-qoqosho, likwavumela ukonwatyelwa kwamalungelo abemi abangekho mkhosini kunye nawezopolitiko. Yiloo nto ilungelo lofikelelo liphakamisa ukungafihli, ukuthatha uxanduva kunye nolawulo olusebenzayo kuwo onke amaqumrhu karhulumente nawabucala, kwaye lixhasa amanye amalungelo oluntu.
uMthetho wokuPhakanyiswa koFikelelo kuLwazi
I-PAIA ngumthetho owenza kusebenze iCandelo lama-32 loMgaqo-siseko. Ubonelela ngelungelo lomThetho lofikelelo kulwazi olugcinwe nguRhulumente. Ubonelela ngelungelo lomthetho eligcinwe lofikelelo kulwazi eligcinwe ngurhulumente, ngokunjalo nolugcinwe ngamaqumrhu abucala.
I-PAIA icazulula umxholo kunye nobubanzi belungelo. Icazulula iinkqubo emazisetyenziswe xa ucela ufikelelo kulwazi, ibonelela ngezizathu apho ulwazi lunokwaliwa khona, kunye namanyathelo angathathwa oncedo xa ufikelelo kulwazi lusaliwa. I-PAIA yaphunyezwa ngo-2000 yaze yaqala ukusebenza ngomhla we-9 Matshi 2001.
Yiloo nto ke i-PAIA isenza umntu ukuba abe nelungelo kulo naluphi na ulwazi olushicilelweyo olusezandleni okanye olulawulwa liqumrhu likarhulumente okanye labucala. Jikelele umThetho ubhekiselele kulo naluphi na ulwazi olushicilelweyo olusezandleni okanye olugcinwe ngamaqumrhu karhulumente okanye awabucala. Ngokwenene, i-PAIA yeyona ndawo yomthetho kwilizwe ngokubanzi eyenza ukuba umntu abe nelungelo lokucela ufikelelo kwiirekhodi zequmrhu labucala, ngaphandle kokuba irekhodi icelwa ukuba kusetyenziswe okanye kukhuselwe ilungelo.
Abantu ukuze baqiniseke ukuba mhlawumbi urhulumente uyababonelela abantu abangaboniyo, nawuphi na umntu, umzekelo, kumdla woluntu, unokucela ulwazi kurhulumente kuyilo lwakhe lokubonelela abantu abangaboniyo ngokuveza indlela ye-Braille kunxibelelwano lwakhe. Abantu kwakhona banokulisebenzisa ilungelo labo lokufikelela ingakumbi kumgangatho woorhulumente bengingqi, apho banokuqondisisa uyilo lukamasipala kulondolozo lweendlela, ukufakwa kweendlela zogutyulo, ukwabiwa kohlahlo lwabiwo-mali njl. njl. Abantu banokusebenzisa ngokungaphaya ilungelo labo lokufikelela kulwazi ukuqondisisa uyilo lolwabiwo lwezindlu kwiSebe leziNdlu lePhondo elibandakanyekayo.
Njengoko kuchaziwe ngasentla, umntu unokufikelela kwakhona kulwazi kumaqumrhu abucala, afana neenkampani ngaphandle kokuba oko kufunelwa ukusetyenziswa kunye nokukhuselwa kwamalungelo omntu, umzekelo umntu unokucela irekhodi yokuba ngamanzi amdaka amangakanani angena emlanjeni ovela kwinkampani yezimbiwa ethile. Ilungelo elikhuselwayo lilungelo lempilo, kunye nelungelo kokusingqongileyo okungenangozi.
Yiloo nto i-PAIA yenza umntu ukuba abe nelungelo lokucela uluhlu lonke lolwazi. Kodwa ke, kananjalo, kukho iirekhodi ezithile ezikhutshelwe ngaphandle ekubeni zicelwe. Uluhlu lolu khutshelo ngaphandle ngokunjalo nezizathu apho iqumrhu likarhulumente kunye nequmrhu labucala anokwala nolwazi zidweliswe phantsi kweSigaba sesi-6 sale ncwadana.
I-PAIA ibonelela ngokuba wonke umntu unelungelo lokufikelela kulwazi. Yiloo nto umntu ngqo okanye umntu onelungelo lokwenza izigqibo (umzekelo inkampani, okanye ishishini elisenokuqhutywa ngumntu omnye) anokucela ufikelelo kulwazi kwiqumrhu likarhulumente okanye kwiqumrhu labucala.
Izicelo zofikelelo kulwazi zinokwenziwa kwakona egameni lomnye umntu okanye lequmrhu labucala. Nanini na umntu ecela ulwazi egameni lomnye, umceli kufuneka ahlomele ubungqina besikhundla enza ngaso isicelo. Umntu ongumgcini womntu ongaphantsi kweminyaka eli-18; okanye umntu ongenako ukuqonda ubunjani besicelo kunokwenziwa isicelo egameni labo. Ukuba ngaba irekhodi imalunga noswelekileyo, ngoko ke umceli kufuneka anike ubungqina besikhundla sakhe, njengesihlobo soswelekileyo, okanye umceli afumane imvume ebhaliweyo kwisihlobo soswelekileyo ukuze enze isicelo.
Kwimeko yomntu ongafundanga, unokwenza isicelo somlomo, esiye ke sihliswe sisiwe ekubhaleni ligosa lolwazi.
Lunokucelwa kubani ulwazi?
Ulwazi lunokucelwa kuwo onke amaqumrhu karhulumente kunye nakumaqumrhu abucala. Umntu unokucela ulwazi / irekhodi kumasebe karhulumente, kumasebe amaphondo, koomasipala, kwimibutho exhaswa ngurhulumente, izibhedlele zikarhulumente, izibhedlele zabucala, kwiinkampani, kumashishini asenokuqhutywa ngumntu omnye, umrhwebi ongundoqo njl.njl.
Imizekelo iquka kodwa ayinyinelwanga kwi:
Kodwa, kufuneka kuqatshelwe ukuba iqumrhu likarhulumente, elifana namasebe esizwe kunye nawamaphondo, icandelo lengingqi likarhulumnete kunye namaqumrhu asebenzisa amagunya awo ngokwemigqaliselo yoMgaqo-siseko - umzekelo, iKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika, uMkhuseli woluNtu, njl. njl. ngeke bacele ulwazi omnye komnye ngokwemigqaliselo ye-PAIA. La maqumrhu karhulumente anokucela ulwazi kuphela phantsi kwe-PAIA oluvela kumaqumrhu axhaswa ngurhulumente kunye namaqumrhu abucala.
Iintlobo zolwazi olunokucelwa
Luninzi ulwazi olunokucelwa kumaqumrhu karhulumente. Oku kulandelayo luluhlu lwemizekelo yolwazi olunjalo:
KuMgangatho kaRhulumente weSizwe
UHlahlo-lwabiwo mali, imigaqo-nkqubo, imali yenkxaso yoncedo kunye nokwabiwa kwayo, amanqanaba emivuzo amagosa karhulumente, uyilo lokwakhiwa kwezikolo, uyilo lokwakhiwa kwezikhululo zamapolisa, uyilo lokulungiswa nokulondolozwa kweendlela zesizwe, uyilo lokwakhiwa kwee-toll - gates, ezobalo zolwaphulo-mthetho lwesizwe, uyilo lokwakhiwa kwezibhedlele zikarhulumente, uyilo lokwakhiwa kunye nokulondolozwa kweentolongo
KuMgangatho kaRhulumente wePhondo
UHlahlo-lwabiwo mali, uyilo lokusebenza lwephondo, ukwabiwa kwezindlu, uyilo lokulondolozwa kweendlela, uyilo lokwakhiwa kwezikolo zikarhulumente kummandla othile, ulungiselelo lwezithuthi zikawonke-wonke ooMasipala
UHlahlo-lwabiwo mali, Izintlu zamaxabiso, ii-akhawunti zenkonzo, uyilo lokwakha, ukubhaliswa kwepropati, uluhlu lokuhlola, uyilo lokufezekiswa kweenkonzo (amanzi, umbane, ukususwa kwenkunkuma, indlela yogutyulo), uyilo lwezibonelelo zolonwabo kummandla othile uyilo lokwakhiwa kwamathala eencwadi
ISIGABA SESI- 2
iNkqubo
Usenza njani isicelo sofikelelo kwirekhodi evela kwiqumrhu likarhulumente?
Nanini na umntu (umceli) efuna ukucela ulwazi kwiqumrhu likarhulumente, kufuneka asenze ngokubhalwe phantsi isicelo esinjalo. I-Fom A kufuneka igcwaliselwe isicelo kwiqumrhu likarhulumente. UMceli akanyanzelekanga ukuba anike i (zi) sizathu sokuba kutheni ecela irekhodi nje kwiqumrhu likarhulumente. Kubalulekile ukuqaphela ukuba ileta ecela irekhodi okanye umnxeba okanye isicelo seposi yeletroniki ayisosicelo ngokwemigqaliselo ye-PAIA. Ukuba ngaba iFom A ayigcwaliswanga, akukho ukuvumelana ne-PAIA kwaye ngoko ke umceli ngeke athembele kwi-PAIA ngalo naluphi na uncedo ngokwemigqaliselo leyo.
Kumaqumrhu karhulumente, ifom kufuneka ingeniswe kwigosa lolwazi, kunye nentlawulo yokuhlawulela isicelo esisixa sama-R35.00. IFom A kufuneka ingeniswe kwigosa lolwazi ngesandla kwidilesi yalo yesitalato, okanye ithunyelwe ngefeksi okanye ithunyelwe ngeposi yeletroniki.
Njengoko sele kukhankanyiwe ngaphambile, amagosa olwazi amaqumrhu karhulumente anyanzelekile ukuba ancede abantu, abo ngenxa yokungafundi okanye ngenxa yokukhubazeka bangenako ukugcwalisa iifom xa besenza izicelo. Igosa lolwazi kufuneka lizehlisele ekubhalweni phantsi izicelo zabo zomlomo.
Kwenzeka ntoni emva kokungeniswa kwesicelo kwiqumrhu likarhulumente / Ukuphathwa kwesicelo?
Emva kokungeniswa kweFom A kwigosa lolwazi kunye nentlawulo yemali ehlawulelwa isicelo, igosa lolwazi kufuneka liphendule kwisicelo kwiintsuku ezingama-30. Igosa lolwazi linokulolula ixesha leentsuku ezingama-30 kanye kuphela iintsuku ezingama-30 ezingaphaya, emva kokwaziswa okubhalwe phantsi kunye nezizathu zololulo olunjalo kumceli.
Apho igosa lolwazi lenza isigqibo sokunika umceli ufikelelo kwirekhodi, kufuneka likhombise umceli ukuba kufuneka ahlawule imali yofikelelo (ukuba kukho nayiphi) ngexesha elichithiweyo kukhangelwa kwaye kulungiswa irekhodi, kwaye axele uhlobo ufikelelo oluya kunikwa ngalo.
Kwisehlo apho ufikelelo lwaliwayo, igosa lolwazi kufuneka linike umceli izizathu zokwala okunjalo kwaye lixele icandelo elikhethekileyo ekuthenjelwe kulo phantsi kwezizathu zokwala ngokwemigqaliselo ye-PAIA.
Kuyakwenzeka ntoni ukuba ngaba isicelo sam asiphendulwanga kwiintsuku ezingama-30 / kwiintsuku ezingama-30 zexesha elongeziweyo okanye ndinemvakalelo yokuba ndihlutshiwe sisigqibo segosa lolwazi?
Apho isicelo sofikelelo singahoywanga nje ngokulula okanye igosa lolwazi lisilele ukuphendula isicelo kwiintsuku ezingama-30 okanye kwixesha elongeziweyo leentsuku ezingama-30 ezingaphaya, oko kungaphenduli kunjalo kucingelwa ukuba kukwala.
Xa iqumrhu likarhulumente linesiphathamandla esibandakanyekayo endaweni, umceli unokuthi ke afake isibheno sangaphakathi kwisiphathamandla esibandakanyekayo, kusilelo lokuphendula kwegosa lolwazi. Inkqubo yesibheno sangaphakathi mayifakwe kwisiphathamandla esibandakanyekayo kwiintsuku ezingama- 60 ezisukela kumhla igosa lolwazi ebekumele lenze ngazo isigqibo esiphathelene nesicelo. Kananjalo, apho iqumrhu likarhulumente lingenaso isiphathamandla esibandakanyekayo esisebenzayo, umceli kufuneka enze isicelo esiya enkundleni esichasene nesigqibo negosa lolwazi.
Kukho inani lezehlo umceli angaziva ehlutshiwe kuzo sisigqibo segosa lolwazi. Umceli angahlutshwa: sisigqibo segosa lolwazi sokungalukhuphi ulwazi oluceliweyo; isigqibo segosa lolwazi sokulukhupha ulwazi kodwa lisuse iinxenye ezithile ukude kuyokuma ekubeni isidima serekhodi sibe sehlazweni, kuba ulwazi luyakube lungenzi nto ivakalayo, ubungakanani bemali yofikelelo umceli ekuya kufuneka ayihlawule, uhlobo lofikelelo olunikiweyo, okanye ukolulwa kwexesha lokusebenza ngesicelo.
Kuzo naziphi na kwezi zihlo, umceli unokufaka isibheno sangaphakathi kwisiphathamandla esibandakanyekayo, kwiintsuku ezingama-60 zokufumana isigqibo esivela kwigosa lolwazi. Umceli kufuneka agcwalise iFom B ukufaka isibheno sangaphakathi kwisiphathamandla esibandakanyekayo.
Ukuba ngaba umceli akonelisekanga sisigqibo sesiphathamandla esibandakanyekayo, okanye ukuba ngaba isiphathamandla asiphenduli kwisibheno sangaphakathi, umceli unokufaka isicelo enkundleni ngokwemigqaliselo ye-PAIA. Isicelo esiya enkundleni kufuneka senziwe kwiintsuku ezingama-30 emva kokuba isigqibo senziwe sisiphathamandla esibandakanyekayo, okanye ukusilela ukuphendula kwesiphathamandla esibandakanyekayo.
Usenza njani isicelo sofikelelo kwirekhodi kwiqumrhu labucala?
Naninini na umntu (umceli)efuna ukwenza isicelo solwazi kwiqumrhu labucala, kufuneka asenze ngokubhalwe phantsi isicelo esinjalo. IFom C kufuneka igcwaliswe xa kusenziwa isicelo kwiqumrhu labucala. Umceli unyanzelekile ukunika na(zi)siphi na isizathu sokuba kutheni ecela loo rekhodi nje kwiqumrhu labucala ngokukhombisa ilungelo alifunayo lokusebenzisa okanye ukukhusela ngokucela ulwazi olufunwayo.
IFom C mayingeniswe kwintloko yelo qumrhu labucala kunye nentlawulo yemali yesicelo esisixa sama-R50.00. Intloko yequmrhu labucala kufuneka isiphendule isicelo sofikelelo kwiintsuku ezingama-30 zokufunyanwa kwaso. Intloko yequmrhu labucala inokulolula ixesha leentsuku ezingama - 30 kanye kuphela, iintsuku ezingama-30 ezingaphaya, emva kwesaziso esibhaliweyo esinezizathu zolo lolulo kumceli.
Kuyakwenzeka ntoni ukuba isicelo sam asiphendulwanga kwiintsuku ezingama-30 / kwixesha elongeziweyo leentsuku ezingama-30 okanye ndinemvakalelo yokuba ndihlutshwa sisigqibo sentloko yequmrhu labucala?
Apho intloko yequmrhu labucala isilela ukuphendula kwisicelo sofikelelo, umceli unokufaka isicelo kwinkundla ngentsilelo enjalo yokuphendula kwiintsuku ezingama-30 zomhla apho intloko yequmrhu labucala bekufanele yenze isigqibo ngalo ngesicelo.
Apho umceli ahlutshwe khona sisigqibo sentloko yequmrhu labucala sokwala isicelo sofikelelo, okanye sisigqibo esiphathelene nemali ehlawulwayo ngokunxulumene nofikelelo kwiirekhodi zequmrhu labucala; ngohlobo lofikelelo, okanye ngokolulwa kwexesha leentsuku ezingama - 30 ukuze kusetyenzwe ngesicelo, umceli kwiintsuku ezingama-30 unokufaka isicelo kwinkundla ngokuchasene nesigqibo esinjalo kunye nesiqabu esifanelekileyo.
Eminye imiButho yoNcedo
Njengenye indlela yokuzisa isicelo enkundleni, umceli unokusifaka isikhalazo kwi-Ofisi yoMkhuseli woluNtu ukuba lo wakamva adlale indima yolamlo noxolelwaniso, okanye athetha-thethane namaqela ukusombulula imbambano. Umceli unokuwudlulisela kwakhona umcimbi / isikhalazo kwiKomishini yamaLungelo oluNtu ukuba ilamle, yenze uthetha-thethwano okanye uxolelwaniso ngokwemigqaliselo yamagunya ayo, phakathi kwamaqela apho umceli alelwa khona ufikelelo okanye ahlutshwa sisigqibo segosa lolwazi okanye sentloko yequmrhu labucala.
Linokulibazisa ufikelelo
Uze uHlawule iMali Linokulolula ixesha
uMceli ukuba Akonelisekanga / UKUPHENDULA Kufuneka liphendule
Masenze isigqibo
Faka isiBheno sangaPhakathi NGENISA Isiphathamandla kwiintsuku ezingama-60 siBandakanyekayo
Umceli Ukuba ngaba iSiphathamandla
Esibandakanyekayo asenzi
Isigqibo kwiSibheno okanye ekuchithweni kweSibheno
Faka isicelo kwiNkundla ePhakamileyo
Umceli
Linokulibazisa ufikelelo
Uze uHlawule iMali Linokulolula ixesha leentsuku
uMceli ukuba Akonelisekanga UKUPHENDULA Kufuneka aphendule
Faka isicelo kwiNkundla ePhakamileyo kwiintsuku ezingama-30
Umceli
Uze uhlawule imali Linokulolula ixesha leentsuku yesicelo engama-R50,00 ezingama-30
uMceli ukuba Akonelisekanga UKUPHENDULA Kufuneka aphendule
Faka isicelo kwiNkundla ePhakamileyo
ISIGABA SESI-3
Ulungiselelo lomntu wesithathu
Apho kukho khona umntu irekhodi ecelwayo inxulumene naye, okanye apho umntu othile anomdla kuloo rekhodi, umntu onjalo waziwa njengomntu wesithathu. Kwimeko enjalo, igosa lolwazi kufuneka lithathe onke amanyathelo afunekayo okuxelela loo mntu wesithathu ngesicelo, kwaye kufuneka likwenze oko kwiintsuku ezingama-21 ezisemva kokuba isicelo sifunyenwe.
Umntu wesithetho unokwenza intetho yomlomo okanye ebhaliweyo kwigosa lolwazi kunye/okanye anike imvume ebhaliweyo yokukhulula irekhodi kwiintsuku ezingama-21, emva kokuba azisiwe ngesicelo.
Emva kokuba lithathele ingqalelo efunekayo kwintetho yomntu wesithathu, igosa lolwazi kufuneka lenze isigqibo sokuba mhlawumbi liyalunika na ufikelelo okanye hayi. Ukwala ukuvuma komntu wesithathu akuthethi ukuba ulwazi luyakugcinwa.
Ukudluliswa kweSicelo
Imfuno yokudluliswa kwesicelo ivela apho isicelo senziweyo khona, umzekelo kwiSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko, engekho kulo okanye engenalo ulawulo kwirekhodi eceliweyo. Endaweni yoko irekhodi ibe iphantsi ikwiSebe lezoLimo okanye iphantsi kolawulo lwalo. Xa kusenzeka oko, igosa lolwazi kwiSebe lezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko, kufuneka kwiintsuku ezili-14, lidlulisele isicelo kwigosa lolawulo leSebe lezoLimo. Igosa lolwazi lesebe lamva kufuneka liqale ngeso sicelo ngokungathi belingumamkeli wokuqala wesicelo.
Ukulityaziswa koFikelelo kwiRekhodi
Igosa lolwazi linokululibazisa ufikelelo kwirekhodi, ukuba ngaba irekhodi iza kupapashwa kwiintsuku ezingama-90 ezisemva kokufunyanwa okanye zokudluliswa kwesicelo, okanye ixesha elingaphaya elifunelwa ukushicilelwa okanye ukuguqulwa kwerekhodi. Ufikelelo kwirekhodi lunokulityaziswa kwakhona ukuba ngaba ifunwa ngumthetho ukuba ipapashswe kwaye isaza kupapashwa. Ufikelelo kwirekhodi lunokulityaziswa ngokungaphaya ukuba ngaba ilungiselelwe ukuba ingeniswe kuyo nayiphi na indlu yowiso-mthetho okanye emntwini, kwaye ibe isaza kungeniswa. Ufikelelo lunokulityaziswa kwezi meko zingasentla ixesha elifanelekileyo.
Igosa lolwazi kufuneka limazise umceli kwiintsuku ezingama-30 emva kokuba isaziso sokulibazisa sinikiwe, ukuba umceli angathetha naye, ukuba kutheni irekhodi ifunwa phambi kopapasho okanye kongeniso, kwaye kwakhona ngexesha lolibaziso.
Ukuba ngaba iintetho ezinjalo zenziwe, igosa lolwazi kufuneka linike izizathu ezifanelekileyo zokukholelwa ukuba ulibaziso aluyi kuba ngecala lomceli ukuba ngaba ufikelelo luyalityaziswa.
Ukwahluka kweRekhodi
Ukwahluka kumalunga nokwahlukana, ukucinywa, okanye ukufihla ulwazi oluqulethwe kwirekhodi. Igosa lolwazi linokwahlukanisa, licime okanye lifihle iinxenye zolwazi oluqulethwe kwirekhodi. Oku kwenzeka xa ulwazi oluthile kwirekhodi lungenakukhululwa. Igosa lolwazi linokusika iinxenye zaloo rekhodi, kwaye libambe oko kunokwaliwa ngokungqinelana nezizathu zokwala kumThetho.
Ngokusikwa okufanelekileyo kwerekhodi, igosa lolwazi kufuneka liqinisekise ukuba isidima serekhodi asibekwa ehlazweni ukuba ide iphulukane nentsingiselo. (Jonga kwiSihlomelo B ngemizekelo yerekhodi efihliweyo apho ke isidima siye sibe sehlazweni, kunye nalapho nokuba ifihliwe isidima serekhodi siyagcineka.)
uHlobo loFikelelo apho ufikelelo kwirekhodi lunikiweyo, kwaye emva kokuhlawula imali yofikelelo, umceli angafikelela kwirekhodi ngale ndlela ilandelayo:
Ukuba ngaba irekhodi ingohlobo olubhalwe ngesandla okanye olushicilelweyo, ngokufumana ikopi okanye ngokuyihlola irekhodi,
Ukuba ngaba irekhodi ingemifanekiso, ulunguselelo kufuneka lwenziwe ukuze umceli ayibone imifanekiso okanye afumane iikopi okanye ikhutshelwe,
Apho ulwazi lushicilelweyo khona kwaye lunokuphinde luveliswe ngohlobo lwesandi, ulungiselelo lunokwenziwa ukuze umceli azive ezo zandi. Apho ukhutshelo olubhalwe phantsi nolushicilelweyo lwezo zandi lunokwenziwa, ukhutshelo olunjalo kufuneka lunikwe. Iqumrhu likarhulumente kufuneka linike ufikelelo ngale ndlela kuphela ukuba linaso isixhobo, esifumaneka ngokuqhelekileyo kulo,
Apho irekhodi igcinwe khona kwikhompyutha, okanye ngeletroniki okanye ngohlobo olufundeka kumatshini, ikopi ke ngoko kufuneka inikwe umceli,
Ukuba ngaba umceli ukhubazekile kwaye oko kukhubazeka kuyamthintela ukuba afunde, ajonge okanye amamele irekhodi ebandakanyekayo, amagosa olwazi kufuneka athathe amanyathelo afanelekileyo enze ukuba irekhodi ifumaneke ngendlela eyakwenza ukuba ibe nako ukufundeka, ijongeke okanye iviwe ngumceli, Umceli, koko, kunokungafunwa ukuba ahlawule imali yofikelelo, engaphezulu kwemali ebekuya kufunwa ukuba ayihlawule ngenxa yokukhubazeka,
Apho umceli anokufikelela kwirekhodi ngendlela yokuhlola, ukujonga okanye ukuva, umceli unokwenza iikopi okanye akhuphele irekhodi esebenzisa isixhobo somceli.
Ukuba ngaba isibheno sangaphakathi okanye sasenkundleni sifakiwe ekunikweni kwesicelo sofikelelo kwirekhodi, ufikelelo lunokunikwa kuphela xa isigqibo sokusinika siqinisekisiwe ekugqibeleni.
uLwimi lofikelelo
Xa ufikelelo kwiirekhodi lunikiwe, umceli kufuneka alunikwe ufikelelo ngolwimi alukhethayo, ukuba lukhona. Apho irekhodi ingekhoyo khona ngolwimi olukhethwayo okanye umceli engalukhombisanga ulwimi alukhethayo, irekhodi mayinikwe ngalo naluphi na ulwimi olukhoyo.
Ulondolozo lweerekhodi
Igosa lolwazi kufuneka lilondoloze irekhodi de isigqibo sokugqibela senziwe. Zonke iirekhodi eziphathelene neso sicelo kufuneka zingabhucabhucwa, zirhoxiswe, zitshatyalaliswe, zilahlwe okanye zenziwe zingabi yonyani.2
Kukho ingxaki ngokuphathelene nokugcinwa - kwerekhodi kuwo omabini amaqumrhu elikarhulumente nelabucala. Amaqumrhu karhulumente nawabucala anemigaqo-nkqubo yawo eyiyeyawo kugcino - lwerekhodi. I-PAIA ayiwenzi ummiselo wokuba kufuneka lushicilelwe njani na ulwazi.
Ugcino lweerekhodi olulambathayo luneempembelelo ezimbi kwimali yofikelelo ekufuneka ihlawulwe kwixesha elichithiweyo kukhangelwa kunye nokulungiswa kwerekhodi. Lukwaneempembelelo kuniko lolwazi ngoko nangoko; oku kunokubonwa kwiimeko apho ulwazi lufunwa ngokungxamisekileyo kwaye belunokunikwa ngoko nangoko.
Izenzo ezilungileyo zolawulo lweerekhodi ziyakunceda iziphathamandla ukuba zihlangabezane nemisebenzi yazo phantsi komThetho. Ziyakuqinisekisa ukuba ukwenziwa kweerekhodi ekunokuthenjelwa kuzo, ekulula ukuzifumana, kwenza kube lula ukusebenza ngokukhawuleza ngezicelo zofikelelo kulwazi, kwaye kunika ulungiselelo lokufaka koovimba okanye ukutshatyalaliswea kweerekhodi.3
ISIGABA SESI-4
Iimfanelo zamaGosa oLwazi amaqumrhu kaRhulumente iCandelo le-14 iiNcwadana zamaQumrhu kaRhulumente
INcwadana luxwebhu ekufuneka luqulunqwe ngawo onke amaqumrhu akhoyo karhulumente. Amaqumrhu asanda kusekwa kufuneka aqulunqe incwadana kwiinyanga ezintandathu zobukho bawo kwelo qumrhu likarhulumente. Incwadana kufuneka iqulathe igama nedilesi yequmrhu likarhulumente, iinkonzo ezinikwa liqumrhu likarhulumente, uluhlu lweerekhodi iqumrhu likarhulumente elinalo kunye nolwazi lokuba uluntu lungafikelela njani kwezo rekhodi. Iqumrhu likarhulumente ngalinye kufuneka liqulunqe incwadana okungenani ngezintathu iilwimi ezisemthethweni kwaye zikungenise oku kwiKomshini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika. Incwadana kwakhona kufuneka yenziwe ukuba ifumaneke kwi-website yequmrhu likarhulumente, ukuba kukho naliphi na kunye nakwi-ofisi nganye yequmrhu likarhulumnete. Iqumrhu likarhulumente ukuba ngaba kukho imfuneko kufuneka lihlaziye kwaye lipapashe incwadana yalo kumakhefu angekho ngaphezulu konyaka omnye.
iCandelo le-15: Ukuxela ngokuzithandela
Icandelo ngalinye likarhulumente kufuneka liqulunqe iindidi zeerekhodi esele zilungele ukufumaneka, ngaphandle kokucela ulwazi ngokwemigqaliselo ye-PAIA. Olu hlobo lolwazi, apho umntu anokuba nofikelelo ngaphandle kokuba loo mntu alandele iimfuno zenkqubo phantsi komThetho. Ezi ndidi zeerekhodi kufuneka zingeniswe kuMphathiswa wezobuLungisa noPhuhliso loMgaqo-siseko. Olu lwazi kwakhona kufuneka luqukwe kwincwadana zecandelo le-14.
QAPHELA:
Amaqumrhu abucala anokuqulunqa iindidi zeerekhodi esele zilungele ukufumaneka, ngaphandle kokuba iirekhodi ezinjalo zicelwe ngokusesikweni ngumceli ngokwemigqaliselo yei-PAIA.
iCandelo le-17 - Ukonyulwa kooSekela maGosa oLwazi kunye noGunyaziso
Ukwenzela ukuba iirekhodi zequmrhu likarhulumente zifikeleleke lula kangangoko kunokwenzeka kumceli, iqumrhu likarhulumente kufuneka lonyule oosekela magosa olwazi. Igosa lolwazi linokunikezela ngamagunya alo kusekela gosa wolwazi. Ugunyaziso olunjalo kufuneka lubhalwe phantsi kwaye lunokurhoxiswa ngalo naliphi na ixesha.
iCandelo lama-32: Iingxelo eziya kwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika
Wonke umntu kufuneka angenise ingxelo ngonyaka (ixesha lokwenza ingxelo -1 Aprili ukuya kuma-31 Matshi) kwiKomishini yamaLungelo oluNtu yoMzantsi Afrika enamagqabantshintshi ngenani lezicelo ezingenisiweyo kwelo qumrhu likarhulumente kwaye elo qumrhu lisebenze njani nezo zicelo. Kufuneka kukhonjiswe kwingxelo ukuba zizicelo ezingaphi na ezanikwa ngokupheleleyo; zingaphi ezaliwayo; zingaphi ezanikwa ngokwemigqaliselo yecandelo lama-46 kunye nezo zanikwa ngokuyinxalenye kunye nenani lamaxesha ummiselo ngamnye weli candelo kwathenjelwa kuwo ukwalela ufikelelo olupheleleyo okanye inxalenye yalo; inani lezihlo apho ixesha leentsuku ezingama-30 laye longezwa; inani lezibheno ezifakiweyo ngenxa yokwaliwa okucingelwayo, inani lezicelo eziye enkundleni ngenxa yezibheno zangaphakathi ezithathwa ngokuba zichithiwe. (Jonga kwisiHlomelo C - icandelo lama-32 lesampuli yengxelo)
Umsebenzi wegosa lolwazi wokunceda umceli
Xa umceli exelela igosa lolwazi ngequmrhu labucala anomnqweno wokwenza isicelo sofikelelo kwiirekhodi zelo qumrhu likarhulumente, igosa lolwazi kufuneka lulunike olo ncedo lufanelekileyo, ngaphandle kwentlawulo, ukuze umceli abe nako ukugcwalisa ifom emiselweyo.
Apho isicelo sofikelelo singavumelaniyo nemimiselo ye-PAIA, igosa lolwazi ngeke lisale isicelo ngenxa yoko kungavumelani, ngaphandle kokuba igosa lolwazi limazise ngokubhalwe phantsi umceli ngenjongo yokwala isicelo, kunye nezizathu zenjongo yokusala isicelo kunye nokuba igosa lolwazi okanye elinye igosa liyakunika uncedo kumceli, ukwenzela ukuba isicelo senziwe ngendlela eya kwenza ukuba singabikho isizathu sokwala.
Apho kufanelekileyo kunokwenzeka, igosa lolwazi kufuneka kwakhona linike umceli ukongeza kulwazi oluceliweyo (apho ufikelelo lunokunikwa khona okanye lunokwaliwa), naluphi na ulwazi olugcinwe liqumrhu likarhulumente, kwaye olubalulekileyo kwisicelo.
Igosa lolwazi kufuneka linike umceli ithuba elifanelekileyo mhlawumbi lokuqinisekisa okanye lokutshintsha isicelo, ukwenzela ukuba singqinelane nefom yezicelo.
Igosa lolwazi kufuneka liphendule kwisicelo sofikelelo kwiintsuku ezingama-30, emva kokufunyanwa kwesicelo. Igosa lolwazi linokulolula ixesha leentsuku ezingama-30, kanye kuphela kwaye iintsuku ezingama-30. Igosa lolwazi lenze isigqibo sokuba mhlawumbi lingasivumana isicelo, kwaye kufuneka livume ngokubhalwe phantsi kumceli ngesi sizathu.
Ukuba ngaba emva kokuba ilifumene isicelo igosa lolwazi, kuye kwacaca ukuba isicelo bekufanele ukuba senziwe kwelinye iqumrhu likarhulumente, igosa lolwazi kufuneka linike olo ncedo luyimfuneko lunjalo ukwenzela ukuba umntu abe nako ukwenza isicelo kwigosa lolwazi lequmrhu likarhulumente elifanelekileyo, okanye kufuneka lidlulisele isicelo kwigosa lolwazi elibandakanyekayo, nokuba yeyiphi na enokunceda.
Apho isicelo sofikelelo senziwa kwigosa lolwazi lequmrhu likarhulumnte kwaye irekhodi ingekho okanye ingekho phantsi kolawulo lwelo qumrhu, kodwa ikwelinye iqumrhu likarhulumente; okanye apho umxholo womxholo werekhodi eceliweyo unxulumene ngokufutshane nemisebenzi yelinye iqumrhu likarhulumente, igosa lolwazi kufuneka kwiintsuku ezili-14 emva kokuba sifunyenwe isicelo, sidlulisele isicelo kwigosa lolwazi lelinye iqumrhu likarhulumente elibandakanyekayo. Igosa lolwazi kufuneka lazise umceli ngoku ngokubhalwe phantsi.
Ukuba ngaba isicelo sofikelelo sinikiwe, isaziso kufuneka sixele imali yofikelelo (ukuba ikhona) emayihlawulwe kufikelelo, kunye nohlobo oluya kunikwa ngalo ufikelelo. Isaziso kufuneka sixele kwakhona ukuba umceli unokufaka isibheno sangaphakathi okanye isicelo enkundleni, njengoko imeko inokufuna.
Ukuba ngaba isicelo sofikelelo saliwe, isaziso masixele izizathu ezaneleyo zokwaliwa, kuqukwa nemimiselo ye-PAIA ekuthenjelwe kuyo. Isaziso masixele kwakhona ukuba umceli unokufaka isibheno sangaphakathi okanye isicelo enkundleni, oko kuxhomekeke kwimeko, ekwaliweni kwesicelo, kwaye kufuneka akhombise inkqubo kunye nexesha, lokufaka isibheno sangaphakathi okanye isicelo, njengoko imeko inokufuna.
ISIGABA SESI-5
Iimfanelo zeentloko zamaqumrhu abucala
Iintloko zamaqumrhu abucala kufuneka ziqulunqe incwadana ngokwemigqaliselo yecandelo lama-51 le-PAIA kwaye ziyingenise kwiKomishini yamalungelo oluNtu yoMzantsi Afrika; kunye nequmrhu elilawulayo apho eloqumrhu labucala lililungu lalo, ukuba likhona. Kufuneka kwakhona lenze ikuba incwadana ifumaneke kwi-web site yalo, ukuba ikhona. Amaqumrhu abucala awanyanzelekanga ukuba aqulunqe incwadana ngeelwimi ezintahu.
Nangona, ukhutshelo ngaphandle okwangoku lunikiwe kumaqumrhu abucala ngokunxulumene nokuqulunqwa kweencwadana zawo. Jonga kwSihlomelo D.
ISIGABA SESI-6
Ukukhutshelwa ngaphandle kweerekhodi ekusetyenzisweni kwe-PAIA kunye neziZathu zokwala ufikelelo kwirekhodi
Njengoko sekuxeliwe ngaphambili, kukho imida kwilungelo lofikelelo kulwazi. Ikhona ngokohlobo lokukhutshelwa ngaphandle, kunye nezizathu apho igosa lolwazi lingathembela kuzo ukwala ufikelelo olubonelelweyo kwi-PAIA.
I-PAIA idwelisa inani leerekhodi ezikhutshelwa ngaphandle ekubeni kwenziwe isicelo sazo.
Ezi ziirekhodi zekhabhinethi kunye neekomiti zazo, iirekhodi ezinxulumene nemisebenzi yokugweba yeenkundla ekubhekiselelwe kuyo kwicandelo le-166 loMgaqo-siseko, iirekhodi zeeNkundla zamaTyala eziKhethekileyo ezisekwe ngokwemigqaliselo yecandelo lesi-2 lomThetho weeYunithi zoPhando eziKhethekileyo kunye neeNkundla zamaTyala eziKhethekileyo oyiNombolo yama-74 ka-1996, iirekhodi zegosa eligwebayo lenkundla enjalo okanye leNkundla yamaTyala eKhethekileyo, iirekhodi zamalungu angawodwa ePalamente okanye lendlu yowiso-mthetho yephondo kweso sikhundla, okanye iirekhodi ezinxulumene nesigqibo ekubhekiselelwe kuso kumhlathi (gg) lenkcazo ye- 'senzo solawulo' kwicandelo loku-1 lomThetho wokuPhakanyiswa koLawulo lobuLungisa, oyiNombolo yesi-3 ka-2000, ngokuphathelene nonyulo, ukhetho okanye ukuqeshwa kwegosa eligwebayo okanye nawuphi na umntu yiKomishini yeNkonzo yokuGweba ngokwemigqaliselo yawo nawuphi na umthetho.
Izizathu zokwala ufikelelo kwirekhodi
Ufikelelo kwiirekhodi lunokwaliwa, kwaye i-PAIA idwelisa izizathu ezahlukeneyo apho iqumrhu likarhulumente okanye labucala lingathembela kuzo ekwaleni ufikelelo. Kukho izizathu ezinyanzelekileyo kunye nezixhomekeke kwingqiqo yomntu. Izizathu ezinyanzelekileyo zokwala ziyimfuneko ukuthintela impixano yemithetho kunye nokukhusela imidla ethile. Umzekelo umdla onxulumene nokhuselo lwesizwe, umdla wamaqumrhu athile karhulumente, njengeenkundla, iPalamente, ngokunjalo nomdla worhwebo, imidla yomntu wesithathu njl njl.
Izizathu zokwala ufikelelo kwiirekhodi ezigcinwe liqumrhu likarhulumente
Ezi zilandelayo zizizathu zokwala, apho igosa lolwazi lequmrhu likarhulumente lingathembela kuzo ukwala ufikelo kwirekhodi:
Ukhuselo olunyanzeliswayo lobucala kumntu wesithathu ongumntu nje oqhelekileyo
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi ngezorhwebo lomntu wesithathu
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi oluthile oluyimfihlo, kunye nokhuselo lolunye ulwazi oluthile, lomntu wesithathu
Ukhuselo olunyanzeliswayo lokhuseleko lwabantu abangabodwa, kunye nokhuselo lwepropati
Ukhuselo olunyanzeliswayo lweedokethi zamapolisa kwiinkqubo zebheyile, kunye nokhuselo lokunyanzelwa komthetho kunye neenkqubo zomthetho
Ukhuselo olunyanzeliswayo lweerekhodi ezililungelo elilodwa ekubeni ziveliswe kwiinkqubo zomthetho
Ukhuselo, ukhuseleko kunye nonxulumano lwamazwe ngamazwe lweRiphabliki
Umdla wezoqoqosho kunye nentlalontle yezimali yeRiphabliki kunye nemisebenzi yorhwebo yamaqumrhu karhulumente
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi lophando lomntu wesithathu, kunye nokhuselo lolwazi lophando
Ukusebenza kwamaqumrhu karhulumente
Isicelo semfeketho esicacileyo okanye esicaphukisayo, okanye utshintsho lwezibonelelo olukhulu nolungafanelekanga
Ezi zizathu, nangona kufuneka ziveyishwe ekubeni ngaphandle kobukho bezi zizathu, umdla kawonke wonke unokukwedlula ukwala kwaye ke ngoko ufikelelo kufuneka lunikwe:
Izizathu zokwaliwa kofikelelo kwiirekhodi ezigcinwe liqumrhu labucala
Ezi zilandelayo zizizathu zokwala apho intloko yombutho wabucala inokuthembela kuzo ukwala ufikelelo kwirekhodi:
Ukhuselo olunyanzeliswayo lobucala kumntu wesithathu ongumntu nje oqhelekileyo
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi ngezorhwebo lomntu wesithathu
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi oluthile oluyimfihlo lomntu wesithathu
Ukhuselo olunyanzeliswayo lokhuseleko lwabantu abangabodwa, kunye nokhuselo lwepropati
Ukhuselo olunyanzeliswayo lweerekhodi ezililungelo elilodwa ekubeni ziveliswe kwiinkqubo zomthetho
Ulwazi lwezorhwebo lwequmrhu labucala
Ukhuselo olunyanzeliswayo lolwazi lophando lomntu wesithathu, kunye nokhuselo lolwazi lophando lwequmrhu labucala
Ezi zilandelayo zizizathu zokwala apho intloko yombutho wabucala inokuthembela kuzo ukwala ufikelelo kwirekhodi:
ISIGABA SESI-7
Amatyala
Umntu othi ngenjongo yokwalela ilungelo lofikelelo kulwazi ngokwemigqaliselo ye-PAIA atshabalalise; onakalise okanye atshintshe irekhodi; acime irekhodi; enze ingabiyonyani irekhodi okanye enze irekhodi engeyonyani, wenza ityala kwaye kufuneka agwetye isohlwayo okanye avalelwe ixesha elingadluliyo kwiminyaka emibini.
Igosa lolwazi eliye ngenkani okanye ngokungahoyi okukrwada lingayithobeli imimiselo yecandelo le-14 (ukungeniswa kwencwadana) lenza ityala kufuneka ligwetye isohlwayo okanye livalelwe ixesha elingadluliyo kwiminyaka emibini.
Intloko yombutho wabucala eye ngenkani okanye ngokungahoyi okukrwada yangayithobeli imimiselo yecandelo lama-51 (ukungeniswa kwencwadana) yenza ityala kufuneka igwetye isohlwayo okanye ivalelwe ixesha elingadluliyo kwiminyaka emibini.
iCandelo lama-24 lomThetho woLungiso lwesiBini kwiMicimbi yesiGwebo wama-55 ka-2004 lingena endaweni yecandelo lama-90 le-PAIA
ISIGABA SESI-8
iiThenda
Inkqubo yethenda kulapho abaniki nkonzo bamenywayo ukuba bafake izicelo ukuba banikeze inkonzo kumaziko karhulumente, kwaye bakhuphisanele ukunikwa ikontraki. Umzekelo, uMasipala we-Bua eFreyistata ukhupha ithenda yokuqokelelwa kwenkunkuma. AbezoThutho baka-Elly, abezoThutho baka-Bill kunye nabezoThutho baka-Cicily bangenisa ithenda. Emva kwenkqubo yokugweba, abezoThutho bakwa-Cicily bayakhethwa ke njengabaniki nkonzo yokuqokelela inkunkuma. Ingaba abaniki nkonzo abangaphumelelanga abezoThutho bakwa-Elly nabezoThutho bakwa-Billy bangasebenzisa i-PAIA ukucela ufikelelo kwiirekhodi zeKomiti yabaGwebi eyayihlalele ukukhethwa komniki nkonzo ophumeleleyo?
Impendulo ngu, ewe, banako. Nangona, ilungelo lofikelelo kulwazi njengawo onke amalungelo linemida. Oku kuthetha ukuba isicelo sokufikelela kwirekhodi sinokwaliwa ukuba kukho izizathu zokukwenza oko ngokwemigqaliselo ye-PAIA. Ukuba ngaba abaniki nkonzo abangaphumelelanga bafuna izizathu zokuba kutheni bengakhethwanga kwiKomiti yabaGwebi, ngoko ke kuyakufuneka ukuba basebenzise umthetho owohlukileyo,
Oko kukuthi. UmThetho wokuPhakanyiswa koLawulo lobuLungisa, 2000.
iiRekhodi kufezekiso lweenkonzo olungundoqo
UNosipho uhlala ezilalini kwaye ufuna ukuqonda ukuba kutheni ilali yakhe ingazifumaniyo iinkonzo ezihambisa amanzi ngelori kumasipala wakhe wengingqi. Wenza isicelo phantsi kwe-PAIA sokufumana uyilo lokuhanjiswa kwamanzi emizini kwilali yakhe. Unikwa uyilo phantsi kwe-PAIA, kwaye afumanise ukuba ngexa kukho olu yilo, abaqhubi beelori zamanzi khange bayinake ilali yakhe, kuba yayingekho endleleni yabo ngokwekontraki yomniki nkonzo welori ehambisa amanzi nomasipala. Oku kuziswa kwingqwalasela yamagosa kamasipala, aye ke acela abaqhubi belori yamanzi ukuba beme elalini kaNosipho ukuze abantu baselalini bafumane amanzi. Le yindlela enokusetyenziswa ngayo i-PAIA ukunceda abantu ukuba bafikelele kwiinkozo ezisisiseko.
iiRekhodi kulwabiwo lwezindlu ze-RDP
UTsakane wafaka isicelo sendlu ye-RDP kwiSebe leziNdlu lephondo ePolokwane ngo-2004. Zange afumane mpendulo kwisebe. Ngoku ufuna ukwazi ngamandla ukuba ukhona na kuluhlu lolwabiwo lwezindlu lwesebe. Ugqiba ekubeni asebenzise i-PAIA ukucela indlela esetyenziswayo kulwabiwo, kunye nokuba ingaba igama lakhe likuluhlu olulindeleyo na ngokunjalo noyilo kunye nexesha elimisiweyo lokwakhiwa kwezindlu ze-RDP. Ungenisa iFom A yakhe kwigosa lolwazi lesebe, kwaye ufumana impendulo yakhe kwiintsuku ezingama-30. Ekufumaneni ulwazi, ufumanisa ukuba igama lakhe alikho kuluhlu, nangona ehlangabezana nendlela esetyenziswayo ukukhetha. Ufumanisa ukuba ngenxa yempazamo kulawulo, igama lakhe lashiywa. Uye ke athethe ne-MEC yeziNdlu ePolokwane, eye imncedise ngokufakwa kwegama lakhe kuluhlu.
UKUZIHLOLA
Ndilucela njani ulwazi kwiqumrhu likarhulumente?
Kufuneka ndiyilindele ixesha elingakanani impendulo?
Ingaba kufuneka ndinike izizathu okanye ndikhombise ilungelo endinqwenela ukulikhusela okanye ndilisebenzise xa ndicela ulwazi kwiqumrhu labucala?
a ewe a hayi
Ndilucela njani ulwazi kwiqumrhu labucala?
Ingaba kufuneka ndinike izizathu okanye ndikhombise ilungelo endinqwenela ukulikhusela okanye ndilisebenzise xa ndicela ulwazi kwiqumrhu labucala?
b ewe c hayi
Yintoni endiyenzayo xa ndingonelisekanga ngesigqibo segosa lolwazi lesebe likarhulumente okanye apho intloko ingaphenduliyo kwisicelo sam?
a faka isicelo sophengululo b faka isicelo enkundleni c faka isibheno ngaphakathi d zonke ezi zingasentla e akukho nanye kwezingasentla
Ndisifaka kubani isibheno sangaphakathi?
a kwigosa lolwazi b kwisiphathamandla esifanelekileyo
Kufuneka sifakwe emva kweentsuku ezingaphi isibheno sangaphakathi?
Yintoni endiyezayo xa ndingonelisekanga sisigqibo segosa lolwazi lweKomishini yamaLungelo oluNtu, uMkhuseli woluNtu, uMphicothi-ziNcwadi Jikelele, iKomishini kuLingano ngokweSini okanye igosa lolwazi lwale mibutho lingasiphenduli isicelo sam?
a faka isicelo sophengululo b faka isicelo enkundleni c faka isibheno ngaphakathi d zonke ezi zingasentla e akukho nanye kwezingasentla
Yintoni endiyenzayo xa ndingonelisekanga ngesigqibo sentloko yequmrhu labucala okanye apho intloko ingaphenduliyo kwisicelo sam?
a faka isicelo enkundleni b faka isibheno ngaphakathi c zonke ezi zingasentla d akukho nanye kwezingasentla
Ingaba igosa lolwazi linganika ulwazi ngekhethe?
Ekufunyanweni kwefom yesicelo, kufuneka lenzeni igosa lolwazi xa lifumanisa ukuba alikho kulawulo okanye alinayo irekhodi eceliweyo?
Kwenzeka ntoni kwiimeko apho isiphathamandla esifanelekileyo sisilela ukwazisa ngesigqibo kwisibheno sangaphakathi? Kwaye, luncedo luni endinalo?
<fn>xho_Article_National Language Services_iSebe lezobuGcisa nenNkcubeko.txt</fn>
iSebe lezoNxibelelwano
Unxibelelwano nehlabathi liphela lwenzeka ne-
nezinye.
Imbumbulu-Lwazi, isebenza ngeSebe lezobuGcisa neNkcubeko iqalisa kwaye ikwahlawulela uphando oluthile lwe-LIS kumgangatho wesizwe.
Onke la mazwembezwembe abalulwe ngasentla apha ajolise ekuqaqambiseni ukuba nakho ukufikelela kulwazi kwilizwe lonke.
I-Ofisi engaphantsi kweyiNtloko yoLwazi-Mbumbulu
Indawo yeLizwe yokugcina iimbalo ezibalulekileyo neeNkonzo zeeRekhodi zoMzantsi Afrika zoMzantsi Afrika
I-Ofisi eyiNtloko yeSebe
ISEBE LEZOBUGCISA NENKCUBEKO
IFeksi +27.12. 323-5287
UMZANTSI AFRIKA
ISEBE LEZOBUGCISA NENKCUBEKO
INDAWO YELIZWE YOKUGCINA IIMBALO EZIBALULEKILEYO KUNYE NEENKONZO ZEEREKHODI
ZOMZANTSI AFRIKA
I-OFISI EYINTLOKO YESEBE
I-ofisi engaphantsi kweyintloko yoLwazi mbumbulu
I-Ofisi yeSebe engaPhantsi kweNkulu yoLwazi-Mbumbulu yincam yesizwe ekujoliswe kuyo phakathi kuRhulumente wesizwe ejongene micimbi ethile ephathelele kwiinkonzo zamathala eencwadi nolwazi (library and information services) (LIS) kwizinga lesizwe.
I-Ofisi engaphantsi kweyiNtloko ibekwe phakathi kwiNdawo yokugcina iiMbalo zesizwe, ezibalulekileyo neeNkonzo zeeRekhodi ze...Ofisi eyiNtloko yeSebe lesizwe lezobuGcisa neNkcubeko kwaye liphantsi koMphathi weNdawo yesizwe, yokugcina iimbalo ezibalulekileyo, uGqirha Graham Dominy.
Umbono we-Ofisi engaphantsi kweyiNtloko kukudala nokugcina inkqubo yolwazi-mbumbulu olusebenza ngempumelelo, nkqubo leyo eya kukhuthaza ukuba nokufikelela kulwazi, ikwaqinisekisa ukuba bonke abemi bathabatha inxaxheba kwiSosayethi yoLwazi, ngaloo ndlela ibe negalelo kuphuhliso lwelizwe Injongo kukucebisa uMphathiswa weSebe lezobuGcisa neNkcubeko kuphuhliso, ukulungelelanisa, nokugcina inkqubo nesakhiwo sembumbulu -lwazi.
Inkqubo yesizwe yembumbulu-lwazi kuMzantsi Afrika ineendidi ezininzi zamathala eencwadi neminye imibutho yezolwazi kwaye ilungiselelwa sisakhiwo sowiso-mthetho. I-Ofisi engaphantsi kweyintloko ijongene ikakhulu ne-
iKomiti yokuGcinwa/ukubekwa kwezoMthetho kunye naloo mathala eencwadi neendawo zokugcina iimbalo ezibalulekileyo, ezisebenza njengeendawo zokubeka ezomthetho, kune no-
i-NLSA isebenza njengommeli webibliografiki yesizwe kwanaje ngethala leencwadi lesizwe, lokugcina okubalulekileyo. UMbindi/ indawo ebalulekileyo yeNcwadi, elisetyana elikhetheke ngokukodwa phakathi kwi-NLSA, likhuthaza ukwazi ukufunda nokubhala, ukuphuhliswa/ ukuveliswa kweencwadi, kunye nesiqhelo sokufunda. IBLINDLIB ivelisa ikwahamisa kwisizwe siphela, uncwadi olubhalwe ngendlela elungiselela abo bakhubazeke ngokungaboni- Braille, kunye neeteyiphu eziya ngqo kwabo bangaboniyo nabo bakhubazeke ngokungabi nakufunda ulwazi olubhaliweyo. Icandelo leeNkonzo zeSABWO's zeBraille ziphuhlisa uncwadi nolubhalwe ngendlela yeBraille xa luthe lwafunwa. Zombini I-LSA ne-BLINDLIB zisebenzisa iinkqubo eziveliswe ngekompyutha ukulungiselela ukuba uluntu lube nokufikelela kwingqokolela yazo nokukhuthaza ukwabelana ngezinto.
i-Ofisi yolwazi-mbumbulu, yeSebe engaphantsi kweyiNtloko ilawula le miThetho ye-LIS ilandelayo, eyinxalenye yesakhiwo sowiso-mthetho olulungiselelwe inkqubo yembumbulu-lwazi lwesizwe:
UMthetho wesizwe weBunga leeNkonzo zamaThala eeNcwadi noLwazi yowe- 2001 (uMthetho Nombolo 6 yowe- 2001)
UMthetho wesizwe soMzantsi Afrika wamaThala eeNcwadi yowe-1998 (uMthetho Nombolo 92 yowe- 1998)
UMthetho woMzantsi Afrika wamaThala eeNcwadi, wabantu abangaboniyo yowe- 1998 (uMthetho Nombolo 91 yowe- 1998), kunye
I-Ofisi engaphantsi kweyintloko yeSebe ikwasebenza njenge- Nobhala weKomiti yokugcina ezoMthetho emiselwe ngokusemthethweni kunye neeNkonzo zelizwe zamathala eeNcwadi noLwazi. Ulwazi-mbumbulu lukwalawula nenkqubo yokufaka ngokutsha kumgaqo siseko iKomiti neKhansile.
Ngokufutshane, uMthetho wowe-1977, wokubeka ezoMthetho, uqinisekisa ukuba ebuncinaneni, ikopi enye yoxwebhu ngalunye olupapashwe eMzantsi Afrika ithunyelwa kwi-NLSA, kwiThala leeNcwadi lePalamente, iThala leeNcwadi lweSosayethi yaseNatala nakwiiNkonzo zeThala leeNcwadi likaWonkewonke e-Mangaung (Bloemfontein). Iikopi nezinto ezivakala ngesandi zikwabonwa nangamehlo (audio-visual) zithunyelwa kwiiNdawo yelizwe, yokugcina iiMbalo ezibalulekileyo zefilimu, iVideyo neSandi, ePitoli. Ngalo Mthetho, liyagcinakala iLifa loMzantsi Afrika loko kubhaliweyo kwaye likwenziwa ukuba lifikeleleke ebantwini.
<fn>xho_Article_National Language Services_umThetho (2000).txt</fn>
umThetho
Ukulawula imfundo esisiseko yabadala noqeqesho, ulungiselelo lokusekwa, ulawulo kunye nokuxhaswa kwamaziko okufunda abadala oluntu, ulungiselelo lobhaliso lwamaziko okufunda abadala abucala; ulungiselelo loqinisekiso lobulunga kunye nokunyuswa kobulunga kwimfundo esisiseko yabadala noqeqesho; ulungiselelo lotshintsho, kunye nolungiselelo lwemiba enxulumeneyo
INTSHAYELELO
SEKA indlela yesizwe elungelelanisiweyo yemfundo esisiseko yabadala noqeqesho ephakamisa ulawulo olusebenzisanayo kwaye olulungiselela esekelwe kwimfundo esisiseko yabadala noqeqesho.
Iinkqubo zoKWAKHA NGOKUTSHA NOKUTSHINTSHA kunye namaziko anokuphendula ngcono kwimicimbi yabasebenzi, iimfuno zoqoqosho kunye nezophuhliso lweRiphabliki;
UKULUNGISA ucalulo lwangaphambili kunye nokuqinisekisa umelo kunye nofikelelo olulinganayo;
UKUQINISEKISA ufikelelo kwimfundo esisiseko yabadala noqeqesho kunye nasemsebenzini kwabo bantu babengasiwa so ngaphambili, abafana namakhosikazi, abakhubazekileyo nabo bahlelelekileyo;
UKUNIKA amathuba okufunda kwabadala kunye nemfundo, ukudalwa kwezakhono zolwazi nophuhliso ekulinganeni nemigangatho yamazwe yobulunga bokufunda kunye nobugcisa,
UKUPHAKAMISA iinqobo ezisemgangathweni ezibonisa uluntu oluvulelekileyo nolwentando yesininzi olusekelwe kwisidima somntu, ukulingana kunye nenkululeko;
UKUQHUBELA PHAMBILI izicwangciso ezibalulekileyo ezimiselwe iinjongo zenkqubo yesizwe kuyo yonke imigangatho yolawulo kunye nophatho kwicandelo lemfundo esisiseko yabadala noqeqesho;
UKUHLONIPHA kunye nokukhuthaza idemokhrasi kunye nokwamkela inkcubeko ephakamisa amalungelo oluntu asisiseko kwaye edala okusingqongileyo okufanelekileyo ekufundisweni kunye nasekufundeni kwabadala;
UKUQHUBELA PHAMBILI ukugqwesa, ukuphakamisa ukuphumelela okugcweleyo kokuba nako komfundi ngamnye kunye nelungu lesitafu, unyamezelo lwezimvo kunye nokuxabisa ukwahlukana;
UKUPHENDULA kwiimfuno zeRiphabliki, imarike yemisebenzi kunye nemimandla ekusetyenzwa ngayo ngamaziko;
UKUNCOMA isiCwangciso soPhuhliso lwezaKhono ngentsebenziswano neSebe lezeMisebenzi;
MAYIMISELWE KE NGOKO yiPalamente yeRiphabliki yoMzantsi Afrika, njengoku kulandelayo:-
IZIQULATHO
iCandelo
ISAHLUKO SOKU-1
IINKCAZELO KUNYE NOKUSETYENZISWA KOMTHETHO
Iinkcazelo iNjongo yomThetho
ISAHLUKO SESI-2
AMAZIKO OLUNTU
Ukusekwa kweziko loluntu
Ulungiselelo lwesibonelelo
Ukudityaniswa kwamaziko oluntu
Ukuvalwa kwamaziko oluntu
ISAHLUKO SESI-3
ULAWULO LWAMAZIKO OLUNTU
Ukulawula nokuphathwa kweziko loluntu iQumrhu eliLawulayo leziko loluntu
Ukukhethwa kwamalungu equmrhu elilawulayo
Iqumrhu elilawulayo elilodwa lamaziko oluntu amabini okanye ngaphezulu
Imisebenzi yawo onke amaqumrhu alawulayo
Ukuqeshwa kwesitafu nguRhulumente kwiziko loluntu
Ukunyuswa kwesikhundla samaqumrhu alawulayo
Ukungaphumeleli kwamaqumrhu alawulayo ukwenza imisebenzi
Ukungazithobi kwamalungu equmrhu elilawulayo
Ukubuyiselwa imali kwamalungu equmrhu elilawulayo
Iikomiti zamaqumrhu alawulayo
Ukungeniswa kwiziko loluntu iBhunga elimele abafundi
Imiqathango yoluleko
ISAHLUKO SESI-4
UKUXHASWA KWAMAZIKO OLUNTU
Imfanelo kaRhulumente
Izithethe kunye nemigangatho yokuxhaswa kweziko loluntu
Imali yeziko loluntu
Iirekhodi zezimali kunye neengxelo zeziko loluntu
Ukungaphumeleli kwequmrhu elilawulayo ukuvumelana nomThetho
ISAHLUKO SESI-5
AMAZIKO ABUCALA
Ukusekwa kweziko labucala
Ukubhaliswa kweziko labucala
Ukurhoxiswa kokubhaliswa kweziko labucala
Inkxaso kumaziko abucala abhalisiweyo
Ukubhengezwa kweziko labucala njengeziko loluntu
Imisebenzi yeLungu leBhunga eliLawulayo ngokunxulumene neziko labucala.
ISAHLUKO SESI- 6
UQINISEKISO LOBULUNGA KUNYE NONYUSELO
Uqiniseksio lobulunga kunye nonyuselo kwimfundo yabadala esisiseko noqeqesho
Ingxelo kuqinisekiso lobulunga
ISAHLUKO SESI-7
JIKELELE
Umsebenzi weziko wokunika ulwazi
Uphando kwiziko loluntu
Utshintsho lwegama leziko loluntu
Amatyala
Ukunyinwa kwemfanelo
Ukunikezelwa kwamagunya
Imimiselo
ISAHLUKO SESI-8
UTSHINTSHO KUNYE NOLUNYE ULUNGISELELO
Amaziko asele ekhona, izakhiwo namaqumrhu
Ukukhutshwa kwamaziko akhoyo itayitile emfutshane
ISAHLUKO SOKU-1
IINKCAZELO KUNYE NOKUSETYENZISWA KOMTHETHO
Iinkcazelo
Kulo mThetho, ngaphandle kokuba umxholo ukhombisa ngenye indlela-
i "umntu omdala" uthetha umntu oneminyaka elishumi elinesithandathu okanye ngaphezulu;
ii "imfundo esisiseko yabadala noqeqesho" ithetha zonke iinkqubo zokufunda noqeqesho zabantu abadala ukusuka kumgangatho woku- 1 ukuya kumgangatho wesi- 4 apho umgangatho wesi- 4 ulingana ne a bakala le-9 kwizikolo zoluntu; okanye b kubume beziqinisekiso zesizwe bomgangatho woku-l njengoko kumisiwe kumThetho weSAQA, 1995 umThetho oyiNombolo yama-58 ka-1995;
iii "umphicothi-zincwadi" uthetha nawuphina umntu obhaliswe ngokwemiqathango yee-Akhawunti zoluNtu kunye nomThetho wabaPhicothi-zincwadi, 1991 umThetho oyiNombolo yama-80 ka-1991;
iv "iziko" lithetha iziko loluntu okanye iziko labucala;
v "umphathi weziko" uthetha intloko yeziko loluntu oqeshwe yiNtloko yeSebe ngokwemiqathango yomThetho weNgqesho yabaFundisi, 1998 umThetho oyiNombolo yama-76 ka-1998;
vii "iBhunga labaPhathiswa beMfundo" lithetha iBhunga elisekwe phantsi kwecandelo lomThetho weNkqubo yeMfundo yeSizwe, 1996 umThetho oyiNombolo yama-27 ka- 1996;
viii "iSebe" lithetha iSebe likarhulumente eyiyimfanelo yalo imfundo kumgangatho wesizwe;
ix "umLawuli-Jikelele" uthetha umLawuli-Jikelele weSebe;
x umfundisi" uthetha nawuphi na umntu ofundisayo, okanye oqeqesha umfundi, okanye onika iinkonzo zemfundo ezinobuchule obusemgangathweni, kuqukwa unyango olunobugcisa kunye neenkonzo zemfundo ngengqondo, kwiziko;
xii "iqumrhu elilawulayo" lithetha iqumrhu elilawulayo elicamngciweyo kwicandelo lesi-8;
xiii "ibakala" lithetha ibakala njengoko kuchaziwe kwicandelo loku-1 lomThetho weziKolo zoMzantsi Afrika, 1996 umThetho oyiNombolo yama-84 ka-1996;
xiv "iNtloko yeSebe" lithetha intloko yesebe lemfundo lephondo;
xv "umfundi" uthetha nawuphina umntu ofumana imfundo ngokwemiqathango yalo mthetho;
xvi "iLungu leBhunga eliLawulayo" lithetha iLungu leBhunga eliLawulayo lephondo ekuthethwa ngalo eyimfanelo yalo imfundo kwiphondo;
xvii "uMphathiswa" uthetha uMphathsiwa weMfundo;
xix "isixhobo sikarhulumente" sithetha isixhobo sikaRhulumente njengoko sichaziwe kwicandelo lama-239 loMgaqosiseko;
xx "inkqubo" ithetha inkqubo emiselwe-
a nguMphathsiwa ngokwemiqathango yomThetho weNkqubo yeMfundo yeSizwe, 1996 umThetho oyiNombolo yama-27 ka-1996; okanye b liLungu leBhunga eliLawulayo ngokwemiqathango yomthetho wephondo;
xxi "iziko labucala" lithetha iziko labucala elibhaliswe ngokwemiqathango yecandelo lama-27 kwaye elinika imfundo esisiseko yabadala noqeqesho;
xxii "uwiso-mthetho lwephondo" luthetha uwiso-mthetho lwephondo olucamngciweyo kicandelo le-104 loMgaqosiseko;
xxiii "iziko loluntu" lithetha iziko loluntu lokufunda abadala elisekwe ngokwemiqathango yecandelo lesi-3 elinika imfundo yabadala esisiseko noqeqesho kubafundi abadala;
xxiv "lo mthetho" uquka imimiselo eyenziwe phantsi kwalo mthetho.
Ukusetyenziswa komThetho
Lo mThetho usebenza nakuyiphi na imfundo esisiseko yabadala noqeqesho olunikwa nakuliphi na iziko kwiRiphabliki yoMzantsi Afrika.
iLungu leBhunga eliLawulayo kunye neNtloko yeSebe mabasebenzise nawaphi na amagunya anikezelwe kubo ngulo okanye ngaphantsi kwalo mThetho, emva kokuthathela ingqalelo epheleleyo inkqubo esebenzayo emiselwe ngokwemiqathango yomThetho weNkqubo yeMfundo yeSizwe, 1996 umThetho oyiNombolo yama-27 ka-1996.
ISAHLUKO SESI-2
AMAZIKO OLUNTU
Ukusekwa kwamaziko oluntu
iLungu leBhunga eliLawulayo linokuseka iziko loluntu, ngesaziso kwiPhepha likaRhulumente lePhondo kunye nakwimali enikelwe loo njongo luwiso-mthetho lwephondo ekuthethwa ngalo.
Naliphi na iziko loluntu elicamngciweyo kwicandelwana 1 malibe semthethweni.
Iziko loluntu elikwipropati engenakususwa emnini wayo inguRhulumente, linelungelo, ngexesha lobukho beziko, lokuhlala kwaye lisebenzise ipropati engenakususwa ukuze kuncedeke iziko ngeenjongo zemfundo.
Kweli candelo, ipropati engenakususwa emnini wayo inguRhulumente kuqukwa ipropati engenakususwa ekwitrasti egameni lesizwe yitrasti eyenziwe ngumthetho.
Ilungelo ekubhekiselewe kulo kwicandelwana 3 linokunyinwa yiNtloko yeSebe ukuba ngaba ipropati engenakususwa ayisetyenziselwa iinjongo zemfundo liziko.
iNtloko yeSebe ayinakusebenza ngaphantsi kwecandelwana 5 ngaphandle kokuba li-
a lazisile iqumrhu elilawulayo leziko ngokwenza eso senzo kunye nezizathu zoko;
b nike iqumrhu elilawulayo leziko ithuba elifanelekileyo lokuwaneka kuye umcimbi ngokunxulumene nesenzo esinjalo; kunye c thathele ingqalelo kwangexesha naluphi na ulwaneko olunjalo olufunyenweyo.
Ulungiselelo lwezibonelelo
iNtloko yeSebe mayinike izibonelelo emazisetyenziswe liziko loluntu ukuba lenze imisebenzi yalo ngokwemiqathango yalo mThetho.
Ukuba akukho zibonelelo zifumanekayo zokuba zisetyenziswe liziko loluntu, iNtloko yeSebe ngokwemiqathango yecandelo 20 lKlomThetho weZikolo zoMzantsi Afrika, 1996 umThetho oyiNombolo yama-84 ka-1996, mayicele iqumrhu elilawulayo lezikolo zoluntu ukuba livumele ukusetyenziswa okufanelekileyo kwezibonelelo zesikolo liziko loluntu.
Emva kokuba isicelo esicamngcicweyo kwicandelwana 2 senziwe, iNtloko yeSebe kunye nequmrhu elilawula isikolo mazingene kwisivumelwano phakathi kwezinye izinto-
a ubungakanani bexesha, kunye nexesha lemini okanye lobusuku izibonelelo zesikolo ezinokusetyenziswa ngalo liziko loluntu;
b indlela izibonelelo kunye neendleko emakwabelwane ngazo phakathi kwesikolo kunye neziko loluntu;
c Iziphathamandla ezifanelekileyo ibe yimfanelo yazo eyentlawulo yamaxabiso ekubhekiselwe kuyo kumhlathi b;
d Ukulungiswa kunye nokuphuculwa kwezibonelelo zesikolo;
e Ukufikelela kuzo zonke izibonelelo zesikolo ngabo bonke abantu abanomdla;
f Ukhuselo lwesibonelelo; kunye g Ubuddlelwane phakathi kwequmrhu elilawula isikolo kunye nequmrhu elilawula iziko loluntu.
iNtloko yeSebe kufuneka icebisane nequmrhu elilawulayo leziko loluntu ekuthethwa ngalo phambi kokungena kwisivumelwano esicamngciweyo kwicandelwana 3.
uMphathiswa, emva kokucebisana neBhunga labaPhathiswa beMfundo, unokwenza imithetho ephathelene neemfuno ezisezantsi zesivumelwano ezicamngcwe kwicandelwana 3.
Ukudityaniswa kwamaziko oluntu
Ngokuxhomekeke kwicandelwana , iLungu leBhunga eliLawulayo, linokudibanisa amaziko oluntu amabini okanye ngaphezulu abe liziko elinye, ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni.
Phambi kokudibanisa amaziko oluntu amabini okanye ngaphezulu iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka linike isaziso esibhaliweyo kuloo maziko achaphazelekayo ngenjongo yokuwadibanisa;
a lipapashe isaziso esinika izizathu zodityaniso olucetywayo kwiphephandaba elinye okanye ngaphezulu elijikeleza loo mmandla apho amaziko asekwe khona;
b ukunika amaqumrhu alawulayo amaziko achaphazelekayo kunye nabaphi na abanye abantu abanomdla ithuba lokuyibeka imicimbi yabo kwiintsuku ezingama-90 ukusuka kumhla wesaziso ekubhekiselwe kuso kumhlathi b;
c ukuthathela ingqalelo imicimbi leyo ibekiweyo, kunye d nokwaneliseka ukuba abaqeshi besitafu kumaziko oluntu achaphazelekayo ayangqinelana neemfanelo zawo ngokwemiqathango yomthetho wemisebenzi osebenzayo.
Iimpahla, iimfanelo namalungelo amaziko adityanisiweyo aphezu kweziko elinye elicamngciweyo kwicandelwana 1.
Amaqumrhu alawulayo amaziko ekubhekiselwe kuwo kwicandelwana 1 makabe nentlanganiso phambi kokuba adityaniswe ukumisela iqumrhu elilawulayo lexeshana elilodwa.
Iqumrhu lexeshana elilawulayo maligqibe ngohlahlo-lwabiwo mali kunye neyantlukwano kwikhowudi yokuziphatha kunye nemali ehlawulwayo, ngokunjalo nawo nawuphi na umba obalulekileyo kudityaniso okanye emiselweyo, de libe iqumrhu elilawulayo elitsha limiselwe ngokwemiqathango yecandelo lesi-8.
Iqumrhu elilawulayo lalo naliphi na iziko loluntu eliza kudityaniswa phantsi kwecandelwana 1, linokubhena kuMphathiswa ngokuchasene nokudityaniswa.
Ukuvalwa kweziko loluntu
iLungu leBhunga eliLawulayo, ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo, linokulivala iziko loluntu.
Phambi kokuvala iziko loluntu,iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka-
a lazise iqumrhu elilawulayo leziko ngeenjongo zalo zokwenza eso senzo kunye nezizathu;
b linike iqumrhu elilawulayo leziko ithuba elifanelekileyo lokubeka imicimbi yalo kulo ngokunxulumene nesenzo esinjalo;
c liqhube indibano yoluntu emva kweentsuku ezingama-90 ukusukela kumhla wesaziso ekubhekiselwe kuso kwicandelwana 1 ukuze uluntu lube nako ukuthi thaca imicimbi yalo kulo ngokunxulumene nezenzo ezinjalo; kwaye d linike ingqalelo efanelekileyo kuyo nayiphi na imicimbi enjalo efunyenweyo.
Ukuba ngaba iziko loluntu liyavalwa ngokwemiqathango yecandelwana 1 zonke iimpahla kunye neemfanelo zeziko elinjalo makusetyenzwe ngazo ngokungqinelana nomthetho weLungu leBhunga eliLawulayo ngokucebisana nequmrhu elilawulayo, kwaye naziphi na iimpahla eziseleyo emva kokuhlawulwa kweemfanelo zisala kuRhulumente.
ISAHLUKO SESI- 3
ULAWULO LWAMAZIKO OLUNTU
Ukulawulwa kunye nokuphathwa kweziko loluntu
Iziko loluntu lilawulwa liqumrhu elilawulayo.
Iqumrhu elilawulayo malibe kwisikhundla sokuthemba kwiziko.
Uphatho lweziko loluntu malwamkelwe ngumphathi weziko phantsi kwegunya leNtloko yeSebe.
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu
Iziko loluntu ngalinye maliseke iqumrhu elilawulayo ngaphandle kweziko loluntu elicamngciweyo kwicandelo lama-21 (d) lomThetho weziKolo woMzantsi Afrika, 1996 (umThetho oyiNombolo yama-84 ka-1996) okanaye icandelo le-9 lomThetho weMfundo noQeqesho ongaPhaya ka-1998 (umThetho oyiNombolo yama-98 ka-1998).
iQumrhu elilawulayo leziko loluntu kufuneka ukuba libe-
a namalungu onyuliweyo;
b umphathi weziko, ngokwesikhundla sakhe sokuba semthethweni;
c amalungu amkelwe njengamalungu;
d nabaphina abameli bayo nayiphi imibutho exhasayo;
e nawuphi na ummeli wombutho wabantu abakhubazekileyo, apho kukho khona imfuneko; kunye f nayiphina ingcali kummandla wemfundo yabadala esisiseko kunye noqeqesho, apho kukho imfuneko.
Amalungu equmrhu elilawulayo acamngcwe kwicandelwana 2a makakhethwe ku-
a bafundisi kwiziko;
b malungu esitafu angasingabo abafundisi; kunye c nakubafundi kwiziko;
a candelwana 3a malikhethwe ngabafundisi kwiziko;
b candelwana 3b malikhethwe ngamalungu esitafu angasingabo abafundisi kwiziko; kwaye c candelwana 3c malikhethwe ngabafundi kwiziko.
Amalungu acamngcwe kwicandelwana 2a, b, d, e kunye naku f mawamkele amalungu acamngcwe kwicandelwana 2c kuluntu olusetyenzelwa liziko kwaye amalungu anjalo amkelweyo anokuvota kuyo nakuyiphi na intlanganiso yequmrhu elilawulayo.
a Iqumrhu elilawulayo elicamngcwe kwicandelwana 2 malamkele amalungu equmrhu elilawulayo njengamalungu equmrhu elilawulayo-
i usihlalo wequmrhu elilawulayo okanye naliphi na ilungu elonyulwe nguye ii inqununu okanye nawuphina umfundisi owonyulwe nguye, wesikolo soluntu apho iziko lisebenza khona.
b Ilungu elicamngcwe kumhlathi a alinakuvota kwintlanganiso yequmrhu elilawulayo.
Imisebenzi yequmrhu elilawulayo leziko loluntu ngokomgaqosiseko mawungqinelana neemfuno ezisezantsi ezimiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo.
Umgaqosiseko ocamngciweyo kwicandelwana 7 mawulungiselele-
a intlanganiso yequmrhu elilawulayo okungenani kane ngonyaka kunye nenkqubo eziya kulandelwa kwiintlanganiso ezinjalo;
b ushicilelo kunye nokugcinwa kwemizuzu yeentlanganiso zequmrhu elilawulayo; kunye c nokwenza ukuba imizuzu enjalo ifumaneke ukuze ihlolwe yiNtloko yeSebe.
Iqumrhu elilawulayo kufuneka lingenise ikopi yomgaqosiseko yalo kwiNtloko yeSebe kwiintsuku ezingama-90 zokukhethwa kwalo.
Ukuba ngaba iziko loluntu lisekwa ngokwemiqathango yecandelo lesi- 3, ulawulo lwelo ziko luhleli kwiNtloko yeSebe de iqumrhu elilawulayo limiselwe ngokwemiqathango yalo mThetho.
Ukonyulwa kwamalungu equmrhu elilawulayo iLungu leBhunga eliLawulayo, ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni, kufuneka limisele-
a ixesha lokuhlala e-ofisini lamalungu kunye nababambi zi-ofisi bequmrhu elilawulayo;
b leliphi igosa emaliqhube inkqubo yokhetho nonyulo lwamalungu equmrhu elilawulayo;
c inkqubo yokuthintelwa okanye ukususwa kwelungu lequmrhu elilawulayo okanye ukupheliswa kwequmrhu elilawulayo, ngesizathu esaneleyo kwisehlo ngasinye;
d inkqubo yokugcwaliswa kwesithuba kwiqumrhu elilawulayo;
e Imigaqo yophunyezo lomelo lwamalungu equmrhu elilawulayo;
f Indlela yokubala inani lamalungu equmrhu elilawulayo kwicandelo ngalinye ekubhekiselwe kulo kwicandelwana 83, kwaye indlela enjalo kufuneka inike umelo olufanelekileyo kwicandelo ngalinye kwaye ibe nako ukusebenza kwiisayizi kunye neemeko ezahlukeneyo zamaziko oluntu; kwaye g Nayiphi na eminye imicimbi ebalulekileyo kulonyulo, ukuqeshwa okanye ukuqaliswa kwe-ofisi yamalungu equmrhu elilawulayo.
Iqumrhu lolawulo elilodwa kumaziko oluntu amabini okanye ngaphezulu
iLungu leBhunga elilawulayo linokumisela ukuba ulawulo lwamaziko oluntu amabini okanye ngaphezulu libe sezandleni zequmrhu elilawulayo elinye ukuba-
a kukokona kulungele imfundo kunye namaziko;
b kukokona kulungele uluntu; okanye c kuceliwe ngamaqumrhu alawulayo amaziko anjalo, ukuba ngaba amaqumrhu alawulayo anjalo akhona.
Phambi kokwenza umiselo phantsi kwecandelwana 1, iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka-
a linike isaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo ngenjongo yokwenza oko;
b linike amaqela anomdla ithuba lokwenza izingeniso ezibhaliweyo kwixesha elingekho ngaphantsi kweentsuku ezingama-30; kunye c nokuthathela ingqalelo izingeniso ezinjalo.
iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka, ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni, limisele ukusekwa kwequmrhu elilodwa ngendlela eqinisekisayo ukuba iziko ngalinye limelwe ngokufanelekileyo.
Naliphi na iqumrhu elilawulayo elisisixhobo sesaziso ngokwemiqathango yecandelwana 2 liyakuqhuba likhona de ibe yintlanganiso yokuqala yequmrhu elilawulayo elimiselweyo ngokwemiqathango yeli candelo.
Imisebenzi yamaqumrhu alawulayo
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu kufuneka -
a lukuphakamise okona kusemdleni weziko loluntu kunye nokuzamela ukuqinisekisa uphuhliso lwalo ngolungiselelo lwemfundo enobulunga yabo bonke abafundi kwiziko loluntu;
b ukuphuhlisa uyilo lokusebenza kwiziko loluntu;
c ukunika naluphi na ulwazi oluphathelene neziko loluntu kunye nemisebenzi yalo ngesicelo seNtloko yeSebe;
d ibe yimfanelo yalo eyohlahlo lwabiwo mali kunye neendlela zolawulo lwezimali zeziko loluntu;
e ukuphakamisa imisebenzi kunye neenkqubo zeziko loluntu;
f ukongeza ukufumana izibonelelo zenkxaso yokufunda kwiziko loluntu;
g ukuqinisekisa ukuba okungqongileyo kokufunda okuncedisayo kukhona kubafundi;
h ukufumana inkxaso yeziko loluntu ngokubuza;
i ukugcina iirekhodi ezifanelekileyo zazo zonke iintlanganiso zequmrhu elilawulayo;
j ukuphuhlisa umbono nenjongo yeziko loluntu;
k ngokuxhomekeke kwinkqubo yeziko loluntu, limisele inkqubo yolwimi yeziko loluntu;
l ukundulula ukuqeshwa kwabafundisi beziko loluntu ngokwemiqathango yomThetho weNgqesho yabaFundisi;
m ukuseka kunye nokulawula ingxowa-mali yeziko loluntu evela kwimirhumo eyenziwe ngokuzithandela;
n ukwamkela umgaqosiseko;
o ukwamkela ikhowudi yokuziphatha yabafundi kwiziko loluntu;
p ukukhupha yonke eminye imisebenzi enikwe kwiqumrhu elilawulayo ngulo okanye phantsi kwalo mthetho; kunye q nokukhupha yonke eminye imisebenzi ehambelana nomThetho njengoko kumiselwe nguMphathsiwa ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni, okanye liLungu leBhunga eliLawulayo ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo.
Iziko loluntu kufuneka lenze izithuba-
a zabafundisi abongezelelekileyo kwisiseko esimiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo ngokwemiqathango yecandelo lesi- 5 lomThetho weNgqesho; kunye b abantu abangasingabo abafundisi kwaye baqeshe isitafu esingasingabo abafundisi esongezelelekileyo kwisiseko esimiselwe ngumThetho weNkonzo kaRhululmente, 1994 iSaziso esiyiNombolo yama-103 sika-1994.
Iziko loluntu linokuqesha umfundisi kuphela kwisithuba ekubhekiselelwe kuso kwicandelwana 2a ukuba ngaba umfundisi onjalo ubhaliswe njengomfundisi kwiBhunga labaFundisi loMzaqntsi Afrika.
Isitafu esicamngciweyo kwicandelwana 2 masiqeshwe ngokungqinelana neeenqobo ezisemgangathweni ezisisiseko kunye nemithetho-siseko ekubhekiselwe kuyo kwicandelo le- 195 loMgaqosiseko, kwaye izinto emazithathelwe ingqalelo xa kuqeshwa okungenani maziquke-
a ukuba nako komgqatswa;
b umthetho-siseko wobulungisa;
c imfuno yokulungisa ukungalingani kwangaphambili; kunye d nemfuno yomelo.
Xa kubekwa uhlahlo-lwabiwo mali lonyaka olucamngciweyo kwicandelo lama-24 the iqumrhu elilawulayo leziko loluntu kufuneka linike iinkcukacha ezaneleyo zaso nasiphi na isithuba esicingwayo ngokwemiqathango yecandelwana 2, kuqukwa neendleko eziqikelelwayo ezinxulumene nokuqeshwa kwesitafu kwizithuba ezinjalo kunye nendlela endululiweyo yokuba iindleko ezinjalo kuya kuhlangatyezwana nazo.
Ayilo xanduva lukaRhulumente nasiphi na isenzo okanye ukushiywa okwenziwe liziko loluntu ngemfanelo yekontraki kumqeshi ngokumayela nokuqeshwa kwesitafu ngokwemiqathango yecandelwana 2.
Emva kokucebisana njengoko kucamngciwe kwicandelo lesi-5 lomThetho weNkqubo yeMfundo yeSizwe, 1996 umThetho oyiNombolo yama-27 ka-1996, uMphathiswa unokumisela izithethe nemigangatho ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni ngokumayela nemali esetyenzisiweyo ekuqeshweni kwesitafu ekubhekiselwe kuso 2, kodwa izithethe kunye nemigangatho enjalo ayinakutolikwa ukuze yenze uRhulumente umqeshi odibeneyo wesitafu esinjalo.
Isitafu esiqeshwe nguRhulumente kumaziko oluntu
Isiseko sobufundisi seziko loluntu simiselwa ngolwabiwo lwezithuba yiNtloko yeSebe ukusuka kwisiseko sesithuba sobufundisi sephondo esidalwe liLungu leBhunga eliLawulayo ngokwemiqathango yecandelo lesi- 5 lomThetho weNgqesho yabaFundisi, kwaye abafundisi abaqeshwe kwizithuba ezinjalo baqeshwe ngokwemiqathango yaloo mThetho.
Isiseko seziko esingesiso esobufundisi simiselwe ngokwemiqathango yomThetho weNkonzo kaRhulumente, 1994 iSaziso esiyiNombolo ye-103 sika 1994
Kwimali efanele le njongo luwiso-mthetho lwephondo, iNtloko yeSebe emayiseke inkqubo eya kunika-
a inkqubo yokungenisa amaqumrhu alawulayo asanda konyulwa ukwenza ukuba abe nako ukwenza imisebenzi yawo; kunye b ukuqhuba noqeqesho kumaqumrhu alawulayo ukuphakamisa ukusebenza okunamandla kwimisebenzi yawo okanye ukwenza ukuba abe nako ukwenza imisebenzi eyongezelelekileyo.
iNtloko yeSebe mayiqinisekise ukuba umphathi weziko kunye namanye amagosa esebe lemfundo anike lonke uncedo olufunekayo kumaqumrhu alawulayo ekwenzeni kwawo imisebenzi yawo ngokwemiqathango yalo mThetho.
Ukusilela kwequmrhu elilawulayo ukwenza imisebenzi
Ukuba ngaba iqumrhu elilawulayo liye layeka okanye lasilela ekwenzeni imisebenzi yalo, iNtloko yeSebe mayiliphelise iqumrhu elilawulayo kwaye iqeshe umntu omnye okanye ngaphezulu ukuba enze loo misebenzi ixesha elingadluliyo kwiinyanga ezintathu.
iNtloko yeSebe inokulandisa ixesha ekubhekiselwe kulo kwicandelwana 1, ixesha elingaphaya elingadluliyo kwiinyanga ezintathu ngexesha, kodwa ixesha lilonke malingadluli kunyaka omnye.
iNtloko yeSebe mayiqinisekise ukuba iqumrhu elilawulayo likhethwe ngokwemiqathango yalo mThetho kunyaka emva kokuqeshwa komntu okanye abantu abacamngciweyo kwicandelwana 1.
Ukurhoxa kwamalungu equmrhu elilawulayo
Ilungu lequmrhu elilawulayo malirhoxe kwintlanganiso yequmrhu elilawulayo ngexesha leengxoxo kunye nokwenziwa kwesigqibo sawo nawuphi na umba ilungu elinomdla kuwo.
Ukubuyekezwa kwamalungu equmrhu elilawulayo
Iindleko ezifanelekileyo ezenziwe lilungu lequmrhu elilawulayo ekwenzeni imisebenzi yalo zinokubuyiswa liqumrhu elilawulayo.
Akukho lungu lequmrhu elilawulayo malirhunywe ngayo nayiphi na indlela ngokwenza imisebenzi yalo.
Iikomiti zequmrhu elilawulayo
Iqumrhu elilawulayo linoku-
a seka iikomiti, kuqukwa nekomiti elawulayo; kwaye b linokuqesha abantu abangasingawo amalungu equmrhu elilawulayo kwiikomiti ezinjalo ngokobuchule, kodwa ilungu lequmrhu elilawulayo maliphathe ikomiti nganye.
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu elinika imfundo kubafundi abaneemfuno zemfundo ezikhethekileyo maliseke ikomiti yeemfuno zemfundo ezikhethekileyo.
Ukwamkelwa kwiziko loluntu
Iziko loluntu malamkele abafundi kwaye bazalisekise iimfuno zabo zemfundo ngaphandle kokucalula okungafanelekanga ngayo nayiphi na indlela.
Isicelo sokwamkelwa kwiziko loluntu masenziwe siye kwiNtloko yeSebe ngendlela emiselwe yiyo.
Ukuba ngaba isicelo ekubhekiselwe kuso kwicandelwana lesi-2 siyaliwa, iNtloko yeSebe mayazise umfundi ngokubhalwe phantsi ngokwala okunjalo kunye nezizathu.
Nawuphi na umfundi owaliweyo ukuba amkelwe kwiziko loluntu unokubhena kwisigqibo seNtloko yeSebe aye kwiLungu leBhunga eliLawulayo.
IBhunga eliMele abafundi
iBhunga elimele abafundi kwiziko malisekwe kwiziko loluntu ngalinye.
iLungu leBhunga eliLawulayo, ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulementeni, linokumisela imigaqo yokuseka, ukonyula kunye nemisebenzi yebhunga elimele abafundi.
Imiqathango yoluleko
Umfundi ngamnye kwiziko loluntu uxhomekeke kwikhowudi yokuziphatha enjalo, imiqathango yoluleko kunye neenkqubo njengoko zinokumiselwa liqumrhu elilawulayo ngokuxhomekeke kwinkqubo yephondo.
Ikhowudi yokuziphatha mayiqulathe imimiselo yenkqubo elindelekileyo ekhusela umdla womfundi kwiinkqubo zoluleko.
UKUXHASWA KWAMAZIKO OLUNTU
Imfanelo kaRhulumente
iLungu leBhunga eliLawulayo kwimali elungiselelwe lenjongo luwiso-mthetho lwephondo kufuneka lixhase imfundo esisiseko yabadala noqeqesho ngendlela engafihlwanga, elinganayo nefanelekileyo.
iLungu leBhunga eliLawulayo, ngokuxhomekeke kwizithethe kunye nemigangatho emiselweyo ngokwemiqathango yecandelo lama-22 linokubeka-
a nawuphi na umqathango ofanelekileyo mayela nokwabiwa kwemali okucamngciweyo kwicandelwana 1; kunye b nemiqathango eyahlukeneyo ngokuphathelene namaziko awohlukeneyo, iinkqubo ezahlukeneyo zemfundo esisiseko yabadala noqeqesho, ukuba kukho isiseko esifanelekileyo soko kohlula.
iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka ngonyaka, linike ulwazi olwaneleyo kumaziko oluntu ngokuphathelene nokuxhaswa ekubhekliselwe kuko kwicandelwana 1 ukwenzela ukuba amaziko oluntu akwazi ukulungisa uhlahlo-lwabiwo mali lwawo.
Izithethe kunye nemigangatho yokuxhasa amaziko oluntu
uMphathiswa, ngokwemiqathango yomThetho weNkqubo yeMfundo, 1996 (umThetho oyiNombolo yama-27 ka-1996), makamisele izithethe kunye nemigangatho yokuxhaswa kwamaziko oluntu, emva kokucebisana nebhunga labaPhathiswa beMfundo, uMphathiswa wezeMali kunye ne-NABABET.
Imali yamaziko oluntu
Imali yamaziko oluntu ine-
a mali eyabiwe nguRhulumente;
b naziphi na izipho okanye imirhumo efunyenwe liziko;
c imali eyenziwe liziko;
d imali ehlawulwa ngabafundi yemfundo esisiseko yabadala noqeqesho enikwa liziko; kunye e nenye imali evela komnye umthobo.
Iirekhodi kunye neengxelo zemali zeziko loluntu
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu, ngendlela emiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo-
a kufuneka ligcine iirekhodi ezipheleleyo zobalo zazo zonke iimpahla, iimfanelo, ingeniso neendleko kunye nalo naluphina utsalo nofako mali lweziko loluntu xa luphelele, olwamacandelwana alo kunye namanye amaqumrhu asebenza phantsi kwegunya lalo;
b kufuneka kunyaka mali ngamnye, ngexesha kunye nendlela enjalo njengoko iLungu leBhunga eliLawulayo linokumisela, lingenise ingxelo yengqikelelo yengeniso kunye nenkcitho yalo yonyaka mali olandelayo kwiLungu leBhunga eliLawulayo ukuze kufumaneke imvume yalo enikwe ngemvumelwano yeLungu leBhunga eliLawulayo imali kwelo ephethwe lilo kwiphondo;
c kufuneka kuwo nawuphi na unyaka mali, lingenise iingxelo ezilungisiweyo ngengqikelelo yalo yengeniso kunye nenkcitho kwiLungu leBhunga eliLawulayo kufumaneke imvume yalo enikwe ngemvumelwano yeLungu leBhunga eliLawulayo kwiziMali kwelo phondo; kwaye d malingenzi nayi phina inkcitho edlula ixabiso elipheleleyo elivunyiweyo ngokwemiqathango yemihlathi b kunye no- c.
Ukuba ngaba iLungu leBhunga eliLawulayo aliyamkeli ingxelo yequmrhu elilawulayo ngengeniso kunye nenkcitho yalo eqikelelwayo, iLungu leBhunga eliLawulayo malifune ukuba iqumrhu elilawulayo linike ingxelo ephinde yenziwa kwixesha elichaziweyo.
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu, ngokumayela nonyaka mali owandululelayo kunye nangomhla okanye imihla emiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo, kufuneka linike iLungu leBhunga eliLawulayo-
a ingxelo ngokulawulwa okupheleleyo kweziko;
b iingxelo zengeniso nenkcitho eziphicothwe ngexesha; kunye c nengxelo yokuba yimalini engenileyo iyimalini ephumileyo kunye nokungena kwemali njengengeniso kunye nokuphuma kwemali isiya kwimivuzo.
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu malinike iLungu leBhunga eliLawulayo ulwazi olongezelelekileyo njengoko lunokufunwa liLungu leBhunga eliLawulayo.
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu kufuneka liqeshe umntu obhaliswe njengomcwangcisi zimali kunye nomphicothi-zincwadi ngokwemiqathango yomThetho wabaCwangcisi-Zimali kunye nabaPhicothi ziNcwadi boluntu, 1991 umThetho oyiNombolo yama-80 ka-1991, ukuphicotha iirekhodi kunye neengxelo zemali ekubhekiselwe kuzo kwicandelwana 1.
Ukuba uphicotho ekubhekiselwe kulo kwicandelwana 5 alwenzeki ngokufanelekileyo, iqumrhu elilawulayo leziko loluntu maliqeshe umntu avavanye kwaye enze ingxelo ngeerekhodi kunye neengxelo zemali ekubhekiselwe kuzo kwicandelwana 1 -
a ofanelekileyo ukuba enze imisebenzi yegosa elicwangcisa imali ngokwemiqathango yecandelo lama- 60 lomThetho we-Close Corporations, 1984 umThetho oyiNombolo yama-69 ka-1984; okanye b owamkelelwe le njongo liLungu leBhunga eliLawulayo.
Akukho mntu onomdla wemali kwimicimbi yeziko loluntu omakaqeshwe phantsi kweli candelo.
Ukuba iLungu leBhunga eliLawulayo licingela ukuba kufanelekile, linokucela uMphicothi-Zincwadi Jikelele ukuba aphicothe iirekhodi kunye neengxelo zemali zeziko loluntu.
Ukungaphumeleli kwequmrhu elilawulayo ukungqinelana nomThetho
Ukuba ngaba iqumrhu elilawulayo leziko aliphumeleli ukungqinelana nawo nawuphi na ummiselo okulo mThetho phantsi kokuba ulwabiwo oluvela kwimali efanelekilyo evela kuwiso-mthetho lwephondo ihlawulwe kwiziko loluntu, okanye nayo nayiphi na imeko exhomekeke apho naluphina ulwabiwo luhlawulwa kwiziko loluntu, iLungu leBhunga eliLawulayo linokuyalela iqumrhu elilawulayo ukuba lingqinelane nommiselo okanye imeko kwixesha elibekiweyo.
Ukuba ngaba iqumrhu elilawulayo emva koko aliphumeleli ukungqinelana nommiselo okanye imeko ngexesha, iLungu leBhunga eliLawulayo linokubamba intlawulo yayo nayiphi na inxenye yolwabiwo olwenziwo luwiso-mthetho lwephondo ngokumayela neziko loluntu elichaphazelekayo.
Phambi kokuthabatha amanyathelo phantsi kwecandelwana 2, iLungu leBhunga eliLawulayo kufuneka-
a linike isaziso kwiqumrhu elilawulayo leziko loluntu elichaphazelekayo ngenjongo yokuthabatha amanyathelo;
b ukunika iqumrhu elilawulayo elinjalo ithuba elifanelekileyo lokuwuthi thaca umcimbi walo; kunye c nokuthathela ingqalelo umcimbi onjalo.
Ukuba iLungu leBhunga eliLawulayo lithatha amanyathelo phantsi kwecandelwana 2, ingxelo ephathelene namanyathelo mayihlahlelwe kuwiso-mthetho lwephondo liLungu leBhunga eliLawulayo okanye ngokukhawuleza okufanelekileyo emva kokuthathwa kwamanyathelo.
ISAHLUKO SESI- 5
AMAZIKO ABUCALA
Ukusekwa kwamaziko abucala
Ngokuxhomekeke kwicandelo lama-27, nawuphi na umntu, ngeendleko zakhe, unokuseka kwaye agcine iziko labucala.
Ubhaliso lweziko labucala
Akukho mntu makaseke okanye agcine iziko labucala ngaphandle kokuba libhalisiwe yiNtloko yeSebe.
iLungu leBhunga eliLawulayo, ngesaziso kwiPhepha lasebuRhulumenteni kufuneka limisele imiba apho ubhaliso lweziko labucala lunokuvunywa okanye lurhoxiswe yiNtloko yeSebe.
iNtloko yeSebe inokubhalisa iziko labucala ukuba ngaba yonelisekile ukuba-
a imigangatho eza kugcinwa liziko labucala elinjalo ayiyi kuba sezantsi kunemigangatho egciniweyo xa uthelekisa namaziko oluntu;
b inkqubo yokwamkela kumaziko abucala ayikhethi ngokobuhlanga; kwaye c iziko labucala lingqinelana nobhaliso olucamngciweyo kwicandelwana 2.
Ukurhoxiswa kobhaliso lweziko labucala
Akukho rhoxiso lobhaliso lweziko labucala lusemthethweni ngaphandle kokuba-
a umnini weziko labucala elinjalo unikiwe isaziso yiNtloko yeSebe ngenjongo yokurhoxisa ubhaliso , ixela nezizathu zokuba kutheni urhoxiso olunjalo lucamngciwe;
b umnini weziko labucala elinjalo unikwe ithuba lokuwuthi thaca ngokubhaliweyo umcimbi wakhe kwiNtloko yeSebe exela ukuba kutheni malingarhoxiswa iziko; kwaye c nawuphi na umcimbi onjalo ofunyenweyo uthathelwe ingqalelo ngethuba.
Umnini weziko labucala unokubhenela kwiLungu leBhunga eliLawulayo ngokuchasene nokurhoxiswa kobhaliso lweziko labucala elinjalo.
Inkxaso yemali kumaziko abucala abhalisiweyo
uMphathsiwa, ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni, unokumisela izithethe kunye nemigangatho okanye iimeko ngokunikwa kwenkxaso yemali kumaziko abucala emva kokucebisana neBhunga labaPhathiswa beMfundo kunye neKomishoni yeziMali kunye neyeMali kaRhulumente kunye nangemvumelwano kunye noMphathiswa wezeMali.
iLungu leBhunga eliLawulayo, kwimali enikwe luwiso-mthetho lwephondo ngalo njongo, linokunika inkxaso yemali kwiziko labucala ngokuxhomekeke kwicandelwana 1.
Ukuba iimeko ezicamngciweyo kwicandelwana 1 inkxaso yemali enikwe phantsi kwazo akungqinelwana nazo, iNtloko yeSebe inokuyiphelisa okanye iyinciphise inkxaso yemali ngomhla omiselwe yiyo.
iNtloko yeSebe ayinako ukuyiphelisa okanye iyehlise inkxaso yemali phantsi kwecandelwana 3 ngaphandle kokuba-
a umnini weziko labucala elinjalo usinikiwe isaziso esingenjongo yokuphelisa okanye kwehliswe imali yenkxaso kunye nezizathu ngaphaya koko; kwaye b nawuphi na umcimbi othiwe thaca uthathelwe ingqalelo kwangethuba.
umnini weziko labucala unokubhenela kwiLungu leBhunga eliLawulayo ngokuchasene nokupheliswa okanye ukwehliswa kwemali yenkxaso kwiziko elinjalo.
Ukubhengezwa kweziko labucala njengeziko loluntu
iLungu leBhunga eliLawulayo, livumelene neLungu leBhunga eliLawulayo imali ephantsi kwalo kwelo phondo, linokungena kwisivumelwano nomnini weziko labucala ngemiqathango enje ngokuba iziko elinjalo libhengezwe njengeziko loluntu.
iSaziso sotshintsho esicamngciweyo kwicandelwana 1 kufuneka sipapashwe kwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo.
Imisebenzi yeLungu leBhunga eliLawulayo ngokunxulumene neziko labucala
iLungu leBhunga eliLawulayo, ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni lePhondo, linokumisela ezi mfuneko zilandelayo -
a ukwamkelwa kwabafundi beziko labucala kwiimviwo eziqhutywa phantsi kohlolo lwesebe lemfundo;
b ukugcinwa kweerejista kunye namanye amaxwebhu liziko labucala elinjalo;
c indlela yokukhetha ukufaneleka, iimeko kunye nendlela yokuhlawula nayiphi na inkxaso yemali kwiziko elinjalo; kunye d nawo nawuphina omnye umcimbi onxulumene neziko elinjalo ekufuneka okanye onokumiselwa ngokwemiqathango yalo mThetho.
Iimfuno ezahlukeneyo zinokwenziwa phantsi kwecandelwana 1 mayela namaziko awohlukeneyo.
iLungu leBhunga eliLawulayo maliwavumele amaqela achaphazelekayo ixesha elifanelekileyo lokufaka amanqakwana kuyo nakweyiphi na imfuno eliceba ukuyimisela phantsi 1.
ISAHLUKO SESI-6
UQINISEKISO LOBULUNGA KUNYE NONYUSELO
Uqinisekiso lobulunga kunye nonyuselo kwimfundo esisiseko yabadala noqeqesho
Uqinisekiso lobulunga kunye nonyuselo kwimfundo esisiseko yabadala noqeqesho mayiqhutywe njengoko kucamngciwe kumThetho wokuQinisekiswa kobuLunga beMfundo eNgaphaya kunye neyaJikelele noQeqesho, 2001 (umThetho oyinombolo yama-58 ka-2001).
I-NABABET mayicebise uMphathiswa ngokunyuswa kobulunga kunye noqinisekiso.
a umcimbi ungxamisekile; okanye b I-NABABET iyasilela ekunikeni icebiso kwiintsuku ezili-14 emva kokuba isicelo esinjalo senziwe.
Ukuba ngaba uMphathiswa wenza isenzo njengoko kucamngciwe kwicandelwana 3 kufuneka-
Ingxelo kuqinisekiso lobulunga
Ingxelo yonyaka kubulunga bemfundo yabadala esisiseko noqeqesho mayenziwe iye kuMphathiswa kwiintsuku ezingama-90 emva kokuphela konyaka wemfundo-
a yi-NABABET ngokuphathelene nelizwe xa lilonke; kunye b neLungu leBhunga eliLawulayo ngokuphathelene nelo phondo libandakanyekayo.
ISAHLUKO SESI-7
JIKELELE
Umsebenzi wamaziko kukunika ulwazi
Iziko malenze ukuba ulwazi lufumaneke ukuze luhlolwe nguye nawuphi na umntu, ukuza kuthi ga ngoku ulwazi olunjalo lufunelwa ukusebenza kunye nokukhuselwa kwamalungelo omntu onjalo.
Iziko ngalinye malinike ulwazi olunjalo ngeziko njengoko lunokufunwa yiNtloko yeSebe, okanye nguMlawuli Jikelele ngendibano neNtloko yeSebe.
iNtloko yeSebe, uMlawuli Jikelele kunye naliphi na iziko elinika imfundo esisiseko yabadala noqeqesho kufuneka linike ulwazi olunjalo malunga neziko okanye ubulunga bemfundo esisiseko yabadala noqeqesho njengoko kunokufunwa yi-NABABET.
Uphando kwiziko loluntu
iLungu leBhunga eliLawulayo linokuqesha umntu ukuba aqhube uphando kwiziko loluntu ukuba-
a iqumrhu elilawulayo leziko loluntu licela ukuqeshwa komntu onjalo;
b iimeko ziyavela kwiziko loluntu ezi-
i bandakanya ukungalawulwa kakuhle kwezimali okanye okukokunye okungamandla; okanye ii ukujongelwa phantsi kokusebenza kweziko loluntu;
c iqumrhu elilawulayo leziko loluntu alikwazanga ukusombulula iimeko ezinjalo ezicamngcwe kumhlathi b; okanye d ingqesho isemdleni wemfundo esisiseko yabadala noqeqesho kuluntu oluvulelekileyo olunedemokhrasi.
Umntu oqeshwe ngokwemiqathango yecandelwana 1 kufuneka, kwiintsuku ezingama-30 emva kokuqeshwa kunye nangemiqathango yesingqinisiso esibalulweyo liLungu leBhunga eliLawulayo-
a aqhube uphando kwiziko loluntu elibandakanyekayo;
b axele ngembalelwano kwiLungu leBhunga eliLawulayo ngezinto ebekuphandwa ngazo ezifumanekileyo kuphando lwakhe; kwaye c acebise ngemiqathango efanelekileyo yokusombulula umcimbi.
iLungu leBhunga eliLawulayo ngokukhawuleza malinike ikopi yengxelo ekubhekiselwe kuyo kwicandelwana 2 kwiqumrhu elilawulayo elichaphazelekayo.
Ukutshintshwa kwegama leziko loluntu
Iqumrhu elilawulayo leziko loluntu, ngemvume yeLungu leBhunga eliLawulayo kunye nangesaziso esikhutshwe kwiPhepha lasebuRhulumenteni linokulitshintsha igama leziko loluntu.
Amatyala
Nawuphi na umntu ngaphandle kwesixhobo sikarhulumente, ngaphandle kwegunya leziko lemfundo esisiseko labadala noqeqesho oye-
a wanika okanye wenza ngathi unika nayiphi na inkqubo yemfundo esisiseko yabadala noqeqesho okanye inxenye yayo ngaphaya koko;
b othwesa isiqinisekiso ngokungathi sithweswa liziko, okanye ngokuhlanganyelana; okanye c owenza ngathi wenza isenzo egameni leziko, unetyala kwaye ufanele ukuba atshutshiselwe nasiphi na isigwebo esinokunikelwa ubuqhetseba.
Nawuphi na umntu owenza ngathi isiqinisekiso usinikwe liziko nangona ngenyani kungekho siqinisekiso sinjalo asinikiweyo, unetyala kwaye kufanele ukuba atshutshiselwe nasiphi na isigwebo esinokunikelwa ubuqhetseba.
Nawuphi na umntu owaphula icandelo lama-27 1, unetyala kwaye kufanele ukuba agwetywe isohlwayo okanye avalelwe kodwa oko kungodluli iminyaka emihlanu okanye zombini isohlwayo kunye nokuvalelwa.
Ukunyinwa kwemfanelo
AyingoRhulumente okanye i-NABABET okanye nawuphina umntu oqeshwe ngokwemiqathango yalo mThetho oya kuba noxanduva lwako nakuphina ukulahleka okanye umonakalo owenzeke kuye nawuphi na umntu ngesiphumo saso nasiphi na isenzo esenziwe okanye esingenziwanga ngesihle ngexesha lokwenziwa kwayo nayiphi na imisebenzi umntu aqeshelwe yona ngokwemiqathango yalo mThetho.
uMphathiswa ngeemeko ezimiselwe nguye, unokunikezela ngokwenziwa kwawo nawaphi na amagunya akhe phantsi kwalo mThetho, ngaphandle kwegunya lokwenza imimiselo, kunye nokwenza nayiphi na kwimisebenzi yakhe ngokwemiqathango yalo mThetho kwi-
b Nawuphi na umsebenzi weSebe; okanye c Nasiphi na isixhobo sikaRhulumente.
iLungu leBhunga eliLawulayo kwiimeko ezinjalo njengoko linokumisela, linokunikela ukwenziwa kwawo nawaphi na amagunya alo aphantsi kwalo mThetho kuye nawuphi na-
a umsebenzi kwisebe lephondo eyiyimfanelo yakhe imfundo noqeqesho; okanye b isixhobo sikarhulumente.
umLawuli Jikelele, kwiimeko ezinjalo unokumisela, anikele ngokusetyenziswa kwawo nawaphi na amagunya akhe aphantsi kwalo mThetho kunye nokwenziwa kwayo nayiphi na imisebenzi yakhe ngokwemiqathango yalo mThetho kuye nakuwuphi na umsebenzi kwiSebe.
iNtloko yeSebe kwiimeko ezinjalo inokumisela, inikele ngokusetyenziswa kwawo nawaphi na amagunya ayo aphantsi kwalo mThetho kunye nokwenziwa kwayo nayiphi na imisebenzi yayo ngokwemiqathango yalo mThetho kunye nakuwuphi na umsebenzi kwisebe lemfundo lephondo.
Ukunikela ngokwemiqathango yalo mthetho ayithinteli uMphathiswa, iLungu leBhunga eliLawulayo, uMlawuli Jikelele okanye iNtloko yeSebe, njengoko kunokubanjalo, ukuba isebenzise amagunya anjalo okanye ukuba yenze imisebenzi enjalo.
Imimiselo
uMphathiswa okanye iLungu leBhunga eliLawulayo, njengoko kunokubanjalo, linokwenza imimiselo engqinelanayo nalo mThetho kuwo nakuwuphi na-
a umcimbi uMphathiswa kunye neLungu leBhunga elilawulayo abazisiweyo ngawo okanye ekufuneka umiselwe yimimiselo ngokwemiqathango yalo mThetho; kwaye b umcimbi ophathelene nemimiselo efunekayo okanye encedayo ukuze kuphunyezwe injongo yalo mThetho.
ISAHLUKO SESI-8
UTSHINTSHO KUNYE NOLUNYE ULUNGISELELO
Amaziko asele ekhona, izakhiwo namaqumrhu
Naliphina iziko lemfundo esisiseko yabadala noqeqesho eliye lakhona msinyane nje phambi kokuqala kwalo mThetho malithathwe njengelisekwe ngokwemiqathango yalo mThetho.
Nasiphi na isakhiwo ebesikhona kwiziko loluntu phambi kokuqala kwalo mThetho siyakuqhuba sikhona de endaweni yaso kubekhona isakhiwo esicamngcwe kulo mThetho.
Ukukhutshwa ngaphandle kwamaziko abucala akhoyo iCandelo 38 alisebenzi kumntu owayenika imfundo esisiseko yabadala noqeqesho kwiziko labucala msinyane nje phambi komhla wokuqala kwalo mThetho de ibe ngumhla omiselwe liLungu leBhunga eliLawulayo ngesaziso esikwiPhepha lasebuRhulumenteni.
Isihloko esifutshane
Lo mThetho ngumThetho weMfundo esisiSeko yabaDala noQeqesho, 2000.
iNombolo yama-21881 IPHEPHA LASEBURHULUMENTENI, 13 DISEMBA 2000
umThetho oyiNombolo yama-. 52, 2000 UMTHETHO WEMFUNDO ESISISEKO YABADALA NOQEQESHO, 2000
<fn>xhosa (1).txt</fn>
IMbasa yeSizwe
Indima
Yila
Umqondiso
Yila inkqubo
Indima yeMbasa yeSizwe
IMbasa yeSizwe yiwona mqondiso obonakalayo nobalulekileyo wesizwe.
IMbasa yeSizwe yinxaleye engu ndoqo yesiMiso eSiKhulu esaziwa njengoMfuziselo omkhulu weSizwe. Igunya elipheleleyo linikwa wonke amaxwebhu onophawu lesiMiso esiKhulu, njengoko oku kuthetha ukuba avunyiwe nguMongameli weLizwe laseMzantsi Afrika.
IMbasa yeSizwe yaseMzantsi Afrika yandululwa ngosuku lweNkululeko 27 April 2000. Le nguqu ibonisa injongo yorhulumente yokukhankanyisa inguqu yedemokhrasi eMzantsi Afrika kunye nomoya omtsha wokuthand'isizwe.
Uyilo nembonakaliso yeMbasa yeSizwe
IMbasa yeSizwe luluhlu lwezinto eziqokelelwe kwizangqa zesimo seqanda ezigqamileyo nezicukanisiweyo.
Imilo embhoxo esezantsi imele isiqalo sesiseko
Into yokuqala sisaci,esingaphakathi kwisangqa esingaphelelanga. Amabamba ahamba ngambini endlovu agqibezela isangqa abekwe ngendlela emisiweyo akhombe phezulu.Ngaphakathi kwalomhoxo owenziwe zezizibini zamabamba endlovu ngamagatyana engqolowa amabini ebhekiswe phezulu aphinde enza uphahla lekhaka legolide elibekwe embindini.
Imilo yekhaka ibhekiselele kwigubu linemifanekiso emibini yabantu ethatyathwe kwimizobo yobugcisa yabaThwa lemifanekiso iboniswa ibhekene ibulisana futhi imanyene.
Ngaphezulu kwekhaka ngumkhonto nesagweba ezibekwe zaphambana. Zonke ezi zinto zicwangciswe kakuhle ukuze zinike ingqalelo ekhakeni zibe sezigqibezela imilo esezantsi yesiseko.
Imilo embhoxo enyukayo
Ngaphezulu kwemilo embhoxo yesiseko, ngumbindi obonakalayo weMbasa yeSizwe, isiqwene. Amagqabi esiqwene abekwe ngokomfuziselo wemilo embhoxo ethathelwe kubugcisa bakudala baseAfrika.
Ingxangxosi ibekwe ngaphezu kwesiqwene lentyatyambo yenza isifuba salentaka. Ingxangxosi ime iwaphakamisele phezulu amaphiko wayo ngendlela ebonisa ubunganga nodushe.
Ilanga eliphakamayo ngaphezu kolundi libekwe phakathi kwamaphiko engxangxosi igqibezela le milo eyonyukayo embhoxo.
Indibaniso yemilo embhoxo ephezulu nesezantsi ziyanqumlana zenze uludwe olupheleleyo nolungaphukanga, nokungqinelana kwezakhi ezingundoqo kwenza uyilo olunomahluko olugqibeleleyo,olumangalisayo nolunomfaneleko.Kodwa igcina uzinzo isidima nokwenza okukhawulezayo okufunekayo kumfuziselo wesizwe.
Uyilo leMbasa yeSizwe
Imilo embhoxo yesiqalo
Isaci
Isaci - !ke e:/xarra //ke, esibhalwe ngolwimi lwesiKhoisan lwabantu abangama /Xam, esithetha nqo oku: abantu abohlukeneyo bayamanyana. Sijongana neenzame zomntu ngamnye zokuvelisa umanyano phakathi kweengcinga namanyathelo. Ngokwenyathelo eliqokelelayo, esi saci sihlaba ikhwelo esizweni ukuba sibumbane ngokomoya ofanayo wobunye nebhongo lesizwe - Umanyano kwiYantlukwanoy.
Iindlebe zengqolowa
Kwisangqa sesimo seqanda esakhiwe ngamabamba, zibonisa ukuchuma, ukukhula kunye nophuhliso lwamandla agciniweyo, ukondliwa kwabantu kunye nemiba yezolimo yomhlaba.
Amabamba endlovu
Abonakalisa ubulumko, ukomelela namandla, ukongamela nokuphola kunye nokungapheli.
Ikhaka
Ubume bekhaka legolide lifana nomgqomo. Linemisebenzi emibini: ukuveza ukuzazisa kunye nokhuseleko lwasemoyeni.
Imifanekiso yabantu
Umkhonto kunye nentonga
Iimbonakaliso ezimbini zokhuselo negunya, zikwabonisa imilenze enamandla yale ntaka. Umkhonto nentonga zilele phantsi, nto leyo ebonisa uxolo.
Imilo embhoxo enyukayo
Umfuziselo wobuhle belizwe lethu kunye nokugqama kwamandla ethu njengesizwe esisingise kwiMvuselelo ye-Afrika (African Renaissance) -sibonisa ukuhlangana okuqokelelekileyo kwezinto ezikhula emhlabeni, ezondliwa ngumhlaba zikhule.
Le Ntaka
Eboniswe ibhabha, isiphumo sendalo sokukhula nesantya. Intaka enamandla - kwaye imilenze yayo - eboniswe njengomkhonto nentonga - iyisebenzela kakuhle xa izingela iinyoka, nto leyo ebonisa ukhuselo lwesizwe kwiintshaba zaso. Sisithunywa samazulu kwaye sithoba ufefe lwaso emhlabeni, ngokwale ndlela ke sibonisa ubungangamsha obugqibeleleyo bobungcwalisa. Amaphiko ayo aphakanyisiweyo ngumfuziselo wokunyukela phezulu kwesizwe sethu, ngelilixa ke ngaxeshanye isinika ukhuseleko lwayo. Imibala ebalaseleyo neyaziwayo yase Afrika enikwe isiqwene - ngoluhlaza, obomvu nomnyama.
Ilanga eliphumayo
Umfuziselo wokukhanya nobuqaqawuli. Libonakalisa isithembiso sokuzalwa ngokutsha, ubume obunentshukumo bokubonisa, ulwazi, ukwenza isigqibo ngokufanelekileyo kunye namandla okuzimisela. Yimbonakaliso yomthombo wentlalo yokukhanya kunye nokuphelela koBuntu.
Isakhiwo esipheleleyo seMbasa yeSizwe sidibanisa izangqa zesimo seqanda ezingezantsi neziphezulu kwimbonakaliso yokungapheli. Indlela edibanisa ungqameko olungezantsi kwisiqingqo, ukutyhutyha ngemigca yamabamba, ngomqukumbelo apho kuphuma ilanga ngentla, yakha ubume beqanda lendalo apho kuphuma khona intaka. Ngendlela yembonakaliso, oku kubonisa ukuzalwa ngokutsha komoya wesizwe sethu esikhulu nesibukhali.
Ukubonisana rhoqo: malunga nomgangatho weenkonzo ezinikwayo
Ukubeka imigangatho yokunika iinkonzo: echaza umgangatho weenkonzo ezilindelekileyo
Ukwandisa amathuba okufikelela kwiinkonzo: ngakumbi kwabo babekade bedlelwa indlalo ngokwembali (ngexasha eligqithileyo)
Ukuqinisekisa amanqanaba aphezulu embeko nentlonipho: ngokubambelela kwimigangatho ebekiweyo yokuphatha iikhastoma
Ukunika inkcazelo eyongezelelweyo nengcono malunga neenkonzo: ukuze iikhastoma zibenenkcazelo efanelekileyo
Ukwenza izinto elubala: malunga nendlela ekunikwa ngayo iinkonzo
Ukulungisa ukungaphumeleli kunye neziphoso: ukuze iingxaki zisonjululwe okanye kujongwane nazo ngendlela efanelekileyo neyakhayo
Ukwenza izinto ngokubonisa ukuxabiseka kwemali yerhafu: ukuze iikhastoma ziqonde ukuba irhafu yazo isetyenziswa ngokufanelekileyo nangobunono.
I-Batho Pele, ingokususwa kwendlela emisiweyo eyinkcitho neduru engayilelwanga ukubeka imfuno zabantu kuqala. Yenzelwe nokuqinisekisa ukuba ucwangciso lwemali yeNkonzo zoLuntu ihambisana nemfuno zoluntu nezinto zabo ezibalulekile.
Izinto ezininzi abantu abathanda ukuzibona ziphuculwa azibizi mali, njengoncumo, ukuphatha abantu ngentlonipho, ukunyaniseka xa unika abantu ulwazi futhi ucele uxolo xa izinto zingahambi ngendlela efunekayo. Ezi zinto azifuni ukwandiswa kwemithombo zizinto ezifuna kwamkelwe amazinga ahlukileyo okuziphatha.
Ukuphuculwa kokunikezelwa kwenkonzo kumalunga nokulungisa senze ngokutsha yonke into esiyenza kwimithetho yoncedo lwabathengi. Ukuphunyezwa kwe Batho Pele asingomsebenzi welo xeshana kuphela. Iyinkqubo engummangaliso eqhubekela phambili, esezakuqhubeka iiminyaka, iqokelela amandla okuzimela ngalo lonke ixesha.
<fn>xhosa.txt</fn>
Imbali yaseMzantsi Afrika yeenkonzo zosasazo ibonakalisa iintanda noqhekeko entlalweni, ndawonye nakulwabiwo lwamandla. Umceli-mngeni wenguqu yedemokhrasi uchaphazela wonke amacandelo entlalo, kubandakanywa amaziko kunye neenkqubo zeenkonzo zosasazo.
Urhulumente uzimisele ekusekeni i-arhente yokuphakamisa ukufikelela kwabo bangahoyekanga kwiinkonzo zosasazo kunye nokuphakamisa ukuphangalala kweenkonzo zosasazo. Oku kulandela isigqibo seKhabhinethi esisekelwe kwiziphakamiso ze-Comtask ngo 1996. Oku kuhambisana noMgaqo-siseko, uMqulu waMalungelo, kunye neNkqubo yoKwakha Ngokutsha noPhuhliso, yaye kukwakhuthazwa siSicwangciso seLizwe sokuThabatha aManyathelo okuPhakamisa nokuKhusela aMalungelo oLuntu, esigxininisa inkululeko yokuvakaliso izimvo kunye nokuphangalala kweenkonzo zosasazo, kunye nemfuneko yeendlela zokuqinisekisa ukuba oku kuyafezekiswa. Oku kulandela iinzame ezaphanzayo zasekuhlaleni zokuseka elo qumrhu kwiminyaka yokuqala yango 1990.
Inkuthazo yokuseka i-Arhente yoPhuhliso nokuPhangalala kweeNkonzo zoSasazo, i-Media Development and Diversity Agency (MDDA), ilele kwimfuneko yequmrhu leengcaphephe zeenkonzo zosasazo kunye noosaziwayo, eliyakuvelisa ubungcali kuphuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo, kwaye liqinisekise ukufezekiswa kwazo, ngokunika inkxaso-mali, ukuphembelela inkqubela kunye nophando. Eli qumrhu liyakusebenza ngokweyona mimiselo iphambili yolawulo lobumbano kwaye libenemimiselo yokuthunywa kunye nezinto ezifunekayo. Liyakusebenza qelele kurhulumente, kwishishini leenkonzo zosasazo kunye nabanye abaxhasi.
Njengoko ilizwe likekelela ngamandla kwintlalo yenkcazelo nolwazi, kungundoqo ukuba bonke abemi babenako ukufikelela kuluhlu oluphangeleleyo lwenkcazelo nezimvo ukuze bathabathe inxaxheba ngokupheleleyo kwilizwe eliya lihlangana ngamandla kumanqanaba endawo, awelizwe nawehlabathi. Ukufikelela kwinkcazelo kungundoqo kwinkqubo karhulumente yokwakha ngokutsha nophuhliso.
Ukuchaza uphuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo:
Uphuhliso lweenkonzo zosasazo lubandakanya ukuphakamisa imo evumayo yokunceda ekulungiseni ukungabandakanywa kunye nokungahoywa ekufikeleleni kwiinkonzo zosasazo - njengabanikazi, abaphathi kunye nabavelisi beenkonzo zosasazo. Ukuphangalala kweenkonzo zosasazo kukuqinisekisa ukuba onke amacandelo kunye nabo babandakanyekayo banako ukufikelela kwiindidi ezahlukeneyo zezimvo kunye namaziko enkcazelo abonisa intlalo yethu ngokupheleleyo.
Ukufezekiswa kokuphangalala kukwaphenjelelwa kukufumaneka kweendlela zokusasaza kwiinkonzo ngeenkonzo eziphangaleleyo zosasazo, ezincinane nezinkulu.
Iinkonzo zosasazo eMzantsi Afrika:
Nangona nje kukuninzi esele kwenziwe ukusukela ngoko kwavela idemokhrasi ukuze kujongwane neengxaki zophuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo, kucacile ukuba oku khange kwanele. Ukushinyana kobuxhakaxhaka beenkonzo zosasazo ngokomlinganiselo, kusephantsi. Ubunikazi beenkonzo zosasazo busahlanganiswe ndawonye kwaye abuzifezekisi iimfuno zabo bebonke abo babandakanyekayo. Ukumelwa kwabantu bebonke akwanelanga kumanqanaba okuphatha, okuhlela nakwisitafu ngokubanzi.
Amava aseMzantsi Afrika abonisile ukuba imifutho yemarike, amathuba eelayisensi zokusasaza kunye neenguqu kubunikazi, nangona nje le miba ibalulekile, ayinako yona ngokwayo ukufezekisa le nguqu ngokupheleleyo. Amanyathelo afana ne-MDDA ayimfuneko ukuze kuqhutyelwe phambili ngale nkqubo.
Ukufunxa kumava:
Amava ehlabathi abonisa ukuba amaqumrhu enkxaso okuphakamisa uphuhliso kunye nokuphangalala kweenkonzo zosasazo asiyonto entsha. Ake asetyenziswa phaya eYurophu ukusukela ngeminyaka ka 1950 ngokusekelwe kuluvo lokuba imifutho yemarike yona ngokwayo ayinako ukufezekisa ukuphangalala okwaneleyo. Ngokwenyani, ubungqina bobokuba, imarike yona ngokwayo idla ngokukekelela kuqokelelwano olungamandla, nto leyo engathintela inkululeko yokuvakalisa izimvo kunye nezimvo eziphangaleleyo.
Iinzame zokuqala zokuseka iqumrhu lenkxaso lokuzithandela, i-Independent Media Diversity Trust, laphanza ngenxa yokungabikho kwenkxaso-mali. Oku kuqinise izimvo zokuba, ngamanyathelo amiliselwe ngokuqinileyo kwintsebenziswano yorhulumente neenkonzo zosasazo , kwaye aqhotyoshwe ligunya lomthetho, ayakuba negalelo elizinzisekayo.
I-MDDA iyakuba neBhodi yabantu abalithoba abakhethwe yiPalamente ngokwenkqubo yasesidlangalaleni, baze ke batyunjwe nguMongameli. Abachongwa bakarhulumente, abeenkonzo zosasazo ezishicilelayo, iinkonzo ezisasazayo kunye neenkonzo zosasazo zabahlali, bayakubekelwa iindawo kwiBhodi, ngelilixa abahlanu bayakutyunjwa luluntu.
Ibhodi iyakubeka iGosa leSigqeba eliyiNtloko (CEO), lona eliyakuthi, ngokubonisana neBhodi, lityumbe isitafu esimbalwa esinezakhono eziphezulu kwaye esinezinto ezaneleyo zokusebenza.
Ngaphezulu kwendima yayo esisiseko yokuxhasa iinkonzo zosasazo, i-MDDA iyakuthumela ukwenziwa kophando kwaye yenze iziphakamiso kurhulumente, ishishini losasazo kunye namanye amaqumrhu afanelekileyo. I-MDDA iyakunxulumana nawo wonke amaqumrhu abandakanyeka nkqo nangabandakanyeki nkqo kuphuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo. I-MDDA iyakubamba intlanganiso yabo bonke ababandakanyekayo, qho ngonyaka, apho ke loo maqumrhu ayakuphonononga ingxelo yonyaka ye-MDDA.
Abazuzi kunye nohlobo lwenkxaso:
Abona bazuzi baphambili benkxaso eya nkqo nengayi nkqo, iyakuba ziinkonzo zosasazo zabahlali, ndawonye neenkonzo ezincinane zorhwebo, ezibandakanya oonomathotholo, ithelevijini kunye neenkonzo zosasazo zoshicilelo nezintsha. Kuyakugxininiswa ngokukodwa kwiiprowujekthi ezizisa abahlali namacandelo adlelwa indlala - ngakumbi amakhosikazi, abantu basezilalini, abakhubazekileyo, abantu abangakwaziyo ukubhala nokufunda, abasebenzi kunye nabantu abangamahlwempu - kwicandelo lenkcazelo nonxibelelwano.
Uhlobo lwenkxaso iyakuba lolwemali, nolungelo lwemali, kwaye luyakubandakanya uncediso oluya nkqo nolungayi nkqo lwesabhsidi; inkxaso-mali yongxamiseko, uphuhliso lwamandla okwenza izinto; uqeqesho; ukuvavanya iprowujekthi kunye nophando kwiinkonzo zosasazo. Kwakhona iyakwenza iziphakamiso zokuxhasa iinkonzo zosasazo ezifuna imali-mboleko, ngokusekelwe kwiinkqubo zayo zokuvavanya.
Ummiselo oyakukhokela i-MDDA ekwenzeni izigqibo zenkxaso-mali kunye neziphakamiso zemali-mboleko iyakuba ligalelo elenziwa ziiprowujekthi kuphuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo. Iyakuzama ukuphakamisa ukuzinziseka kunye nokunika inkxaso-mali kwiiprowujekthi ezineenkqubo zolawulo ezifanelekileyo. Ezinye izinto eziyakuqwalaselwa zibandakanya ukuthabatha inxaxheba kwabahlali kunye nezicwangciso zolingano.
I-MDDA idinga imali eyaneleyo ukuze ifezekise iindleko zokunxulumana, ezoqeqesho, iindleko zezinto kunye nezokusebenza, ndawonye nophando lokufaneleka kunye nokuvavanywa kweprowujekthi. Kwakhona, iyakuthumela ukwenziwa kophando kuphuhliso nokuphangalala kweenkonzo zosasazo. Iimfuno zayo zokusebenza, kubandakanywa ukuvavanywa kokusebenza kweeprowujethi, kufanele zingagqithi kwi 12% yeendleko zizonke.
